Ярмошына ігнаруе Канапацкую. Ці паступяць гэтаксама калегі дэпутаткі?\n25 травень 2017, 06:44\n25 траўня аб 11-й гадзіне ў Менску пачнецца круглы стол «Выбары як умова пазытыўных пераменаў» з удзелам экспэртаў і дэпутатаў зь Вялікай Брытаніі, Літвы і Ўкраіны. Арганізатары — шырокая дэмакратычная кааліцыя Беларусі, дзе галоўнай асобай выступае кіраўніца працоўнай групы па зьменах у выбарчае заканадаўства, дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Ганна Канапацкая.\n«Мы падрыхтавалі пакет зьмяненьняў выбарчага заканадаўства, безь якіх немагчыма праводзіць выбары ў адпаведнасьці са стандартамі АБСЭ, — кажа Свабодзе спадарыня Канапацкая. — На наш погляд, гэта тэст на тое, наколькі ўлады сапраўды гатовыя абмяркоўваць і вырашаць праблему. Бо свабодныя і справядлівыя выбары надзвычай важныя для нашай краіны. На пачатку ліпеня ў Беларусі пройдзе штогадовая сэсія Парлямэнцкай асамблеі АБСЭ, і гэта яшчэ адзін дадатковы чыньнік, каб сёньня абмяркоўваць умовы выбараў у нашай краіне».\nЭкспэртны выступ на круглым стале прадставіць брытанец Эндру Эліс зь Міжнароднага інстытуту дэмакратыі і спрыяньня выбарам. Ён спэцыяльна вывучаў выбарчае заканадаўства Беларусі, а таксама зьмены ў Выбарчы кодэкс, якія прапануюць дэмсілы. Сваімі думкамі падзеляцца дэпутат Сэйму Літвы Лаўрынас Кашчунас і дэпутат Вярхоўнай Рады Ўкраіны Аляксандар Чарненка.\nА вось ці будуць на мерапрыемстве калегі Ганны Канапацкай па Палаце прадстаўнікоў, пакуль невядома. Учора ўвечары спадарыня Канапацкая прызналася, што яны з розных прычын пачалі адмаўляцца ад удзелу ў круглым стале, хоць раней выказвалі зацікаўленасьць ва ўдзеле.\nПэўна ня будзе ўдзельнічаць у дыскусіі старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі Лідзія Ярмошына. У афіцыйным адказе на запрашэньне арганізатараў яна напісала, што прадстаўнікі ЦВК бяруць удзел у абмеркаваньні прапаноў па зьмяненьні выбарчага заканадаўства ў адпаведнасьці з даручэньнямі кіраўніка дзяржавы як субʼекта права заканадаўчай ініцыятывы. «Паколькі такое даручэньне адсутнічае, наш удзел у згаданым мерапрыемстве ўяўляецца немагчымым», — піша спадарыня Ярмошына.\nУ прапановах дэмакратычнай кааліцыі тры ключавыя моманты: абавязковае прадстаўніцтва ва ўчастковых выбарчых камісіях прадстаўнікоў усіх кандыдатаў у дэпутаты; дакладная рэглямэнтацыя працэсу датэрміновага галасаваньня; адкрыты і зразумелы падлік галасоў.\nЯрмошына: «На гэтай сэсіі парлямэнту зьмены ў выбарчае заканадаўства разгледзець не пасьпеюць»


У Жытомірскай вобласці Чудновского праваахоўнікі шукаюць аўтамабільнага злодзея\nДа Чудновского РА УМВД звярнуўся 39-гадовы жыхар с. Малінаўкі, паведаміўшы аб крадзяжы з свайго аўтамабіля. Міліцыянты высветлілі асобу злодзея. Працягваюцца следча-аператыўныя мерапрыемствы, накіраваныя на ўсталяванне яго месцазнаходжання. На месца здарэння выехала следча-оперативного група. Супрацоўнікі міліцыі высветлілі, што каля 15 гадзін у райцэнтры з аўтамабіля заяўніка невядомым выкрадзеныя грошы ў суме 1000 грыўняў. Інфармацыя аб здарэнні была занесеная ў Адзіны рэестр дасудовых расследаванняў па ч.1 ст.185 (крадзеж) Крымінальнага кодэкса Украіны і распачата крымінальная вытворчасць. Зараз твар магчымага злодзеяўстаноўлена, працягваюцца вышуковыя мерапрыемствы, накіраваныя на ўсталяванне яго месцазнаходжання. Тым часам праваахоўнікі папярэджваюць уладальнікаў аўтамабіляў: пакідаючы без нагляду свае транспартныя сродкі, асабліва ў начны час, вы рызыкуеце бяспекай вашага маёмасці. Аб'ектамі звычайна становяцца аўтамабілі, якія гаспадары пакідаюць у дварах дамоў і на пустыхвуліцах. Паважаныя аўтаўладальнікі! Не забывайце паклапаціцца пра бяспеку сваёй маёмасці. У Прешова чаргу, аб надзейным месцазнаходжанне аўто на ваша нават недоўгачасовага адсутнасці. Карыстайцеся паслугамі ахоўных аўтастаянак. Абсталёўвайце транспартны сродак надзейнымі супрацьугонная прылада. А яшчэ не пакідайце ў салоне аўтамабіля каштоўныя рэчы і буйныя сумыгрошай. Асабліва на бачным месцы. Памятаеце, што большасць спантанных крадзяжоў здзяйсняецца менавіта таму, што аўтаўладальнікі самі правакуюць зламысніка. ССО УМВД Украіны ў Жытомірскай вобласці\n← тэлефоннае махлярства... У Закарпацкай вобласці ў... →


Кіраўнік КДК: У зародку перарываем пачварную зʼяву карупцыі\nСтаршыня Камітэт дзяржкантролю Леанід Анфімаў распавёў пра намер скараціць праверкі.\n«Прапановы па ўпарадкаванні кантрольна-нагляднай дзейнасці ў краіне падрыхтаваныя. У іх утрымліваецца шмат мераў, якія накіраваны на скарачэнне праверак, ліквідацыю іх дублявання. Гэтая сістэма будзе прыведзеная ў нармальны стан», – заявіў Анфімаў у эфіры тэлеканалу «АНТ».\nХутка названыя прапановы перададуць кіраўніку Беларусі.\n«Ва ўсіх склалася меркаванне, што КДК – самы строгі орган, які займаецца кантрольнай дзейнасцю ў Беларусі. Але на нас замыкаецца ўсяго 3-5% усіх праверак, якія праводзяцца ў краіне, ці нават менш. Асноўная маса праверак ажыццяўляецца кантрольнымі і нагляднымі органамі, якія ўваходзяць у склад іншых ведамстваў і дзяржаўных органаў», – падкрэсліў Леанід Анфімаў.\nПаводле яго, у Беларусі ўдалося перадухіліць развіццё карупцыі.\n«Мы не далі глыбока зайсці караням карупцыі ў грамадства, у зародку перарываючы гэтую пачварную зʼяву. І самае галоўнае – мы выхавалі ў людзях пачуццё няўхільнасці пакарання», – адзначыў старшыня КДК.


Пяскоў адмовіўся абмяркоўваць на брыфінгах сітуацыю ў Беларусі - 29.03.2021, Sputnik Беларусь\nУ мінулыя выхадныя ў рэспубліцы павінны былі адбыцца масавыя акцыі пратэстаў, прымеркаваныя да святкавання Дня волі. 29.03.2021, Sputnik Беларусь\nпратэсты пасля выбараў у беларусі, навіны , у беларусі, у свеце, палітыка, галоўнае, здарэнні, дзмітрый пяскоў, беларусь, дзень волі\nУ мінулыя выхадныя ў рэспубліцы павінны былі адбыцца масавыя акцыі пратэстаў, прымеркаваныя да святкавання Дня волі.\nМІНСК, 29 сак – Sputnik. Прэс-сакратар прэзідэнта Расіі Дзмітрый Пяскоў не стаў каментаваць правядзенне акцый пратэстаў у Беларусі.\nРаней стала вядома, што ў беларускай сталіцы 25 сакавіка не адбыліся масавыя акцыі пратэстаў. Пры гэтым міністэрства ўнутраных спраў адчыталася, што было затрымана больш за 100 чалавек, якія ўдзельнічалі ў несанкцыянаваных мерапрыемствах.\n"Маё меркаванне, што не варта на нашых штодзённых брыфінгах абмяркоўваць справы Беларусі", - сказаў прэс-сакратар Уладзіміра Пуціна ў адказ на просьбу выказаць сваё меркаванне, з якой прычыны акцыі правесці не ўдалося.\nДзмітрый Пяскоў у сярэдзіне сакавіка ахарактарызаваў адносіны Расіі і Беларусі, як дзяржаў, якія ўваходзяць у Саюзную дзяржаву, як брацкія.\nЯк заяўляў у лютым кіраўнік КДБ Іван Церцель, сітуацыя ў краіне стабілізавана, пік пратэстаў пройдзены. Пры гэтым, паводле яго слоў, "замежныя цэнтры, якія спансуюцца і фінансуюцца за кошт розных фондаў, працягваюць функцыянаваць, яны радыкалізуцца і робяць спробы ўсё ж такі аднавіць вось гэтыя дзеянні, якія былі раней".


Нацболы правядуць флэшмоб супраць закрыцця турэмнай бальніцы\n30.03.2011 / 15:57\n1 красавіка, згодна з рашэннем дэпартамента выканання пакаранняў, закрыецца Рэспубліканская агульнасаматыная бальніца (Мінск, вул. Кальварыйская, 36). Сутнасць праблемы ў тым, што новую бальніцу яшчэ пакуль не пабудавалі. Узнікае супярэчнасць паміж тэкстамі прэзідэнцкіх указаў і выканання планаў на практыцы. Паводле ўказаў спачатку павінна адкрыцца новая бальніца, а ўжо пасля — спыніць сваю дзейнасць старая.\nУ ананімным лісце, разасланым па рэдакцыях незалежных СМІ яшчэ ў лютым, напрамую гаворыцца пра тое, што часовая адсутнасць бальніцы, можа павялічыць смяротнасць у выпраўленчых установах на 30 працэнтаў. Калі ў старой бальніцы было 300 месцаў, то ў новай плануецца 170, што крытычна мала. На час адсутнасці лякарні, плануецца размясціць палаты ў СІЗА нумар 1, у якіх будзе не больш за 60 месцаў.\nЗ гэтай нагоды аргкамітэт па стварэнні ў Беларусі Нацыянальна-бальшавіцкай партыі праводзіць флэшмоб. Сустрэча адбудзецца 1 красавіка ля галоўнага ўваходу на завод «Белмедпрэпараты» ў 12.40.


Галоўная / падлогу / Прыгожыя варыянты кладкі падлогавай пліткі\nПрыгожыя варыянты кладкі падлогавай пліткі\nЯк вызначыцца са спосабам кладкі керамічнай пліткі?\nТрадыцыйны спосаб кладкі\nКладка пліткі пад вуглом\nШахматны спосаб кладкі\nКладка пліткі ў разбежку\nКладка пліткі «елачкай»\nКладка пліткі лабірынтам\nПрымяненне малюнка пры кладцы пліткі\nПланаванне рамонту памяшкання, дзе падлогавым пакрыццём будзе абраная плітка, заўсёды мае на ўвазе выбар спосабу кладкі пліткі сэкс. Дадзены аздобны матэрыял адрозніваецца не толькі складам вырабы і разнастайнасцю каляровай гамы, але таксама мае розную форму. Пры правільным раскладанні матэрыялу, у выніку можна атрымаць стыльны арнамент або малюнак.\nПланіроўка інтэр'еру павінна адбывацца яшчэ да пачатку самога рамонту. Калі ў галаве ўжо прадуманы асноўны дызайн пакоя, варта перайсці да выбару самога матэрыялу і аднаго з варыянтаў кладкі пліткі на падлогу. Важнымі крытэрыямі пры падборы з'яўляюцца:\nПлошчу памяшкання і яго форма. Ад гэтых паказчыкаў залежыць факт глядзельнай пашырэння або звужэння прасторы. Падабраўшы патрэбны памер кафлі, варыянт кладкі падлогавай пліткі, а таксама каляровую гаму можна дамагчыся выдатны вынікаў.\nБудучыню размяшчэнне мэблі ці сантэхнікі ў памяшканні. ад таго, у якіх месцах будуць размешчаны гэтыя прадметы, таксама залежыць будучы падлогавы малюнак.\nасвятленне пакоя. Таксама немалаважны крытэр пры падборы варыянтаў кладкі пліткі, таму як у памяшканні непажадана наяўнасць светлавых блікаў ці наадварот, занадта прыцемненых зон.\nЯкасць і тып паверхні падлогі. Калі падлога не роўны, спатрэбіцца дадаць трохі вышыні, каб заліць бетонную сцяжку, у сувязі з гэтым, каб дадаткова не страціць прастору, трэба будзе выбраць той ці іншы метад кладкі пліткі.\nПадрыхтоўчы этап работ ўключае ў сябе ачышчэнне паверхні падлогі ад старога пакрыцця, а таксама заладка ўсіх расколін, ям і грудкоў і дасягненне максімальна роўнай паверхні.\nВарта таксама ўлічыць, што ў залежнасці ад варыянту аздаблення падлогі пліткай неабходна праводзіць падлікі патрабаванага матэрыялу, пры гэтым дадаць яшчэ 10 % дадатковага матэрыялу.\nНе трэба забывацца і пра межплиточных швах, якія будуць запаўняцца фугой.\nПерад складаннем малюнка і каляровай схемы будучага падлогі з пліткі, варта разабрацца ў тым, якія ж існуюць спосабы кладкі падлогавай пліткі.\nЗаключаецца ў размяшчэнні пліткавага матэрыялу стык у стык, то ёсць квадрат да квадрата. Гэта самы шырока ўжываецца на сёння спосаб кладкі пліткі на падлогу-фота такой раскладкі можна знайсці практычна ў кожным каталогу фірмаў, якія займаюцца паслугамі па ўкладцы пліткі.\nАздобны матэрыял у такім варыянце ўкладваецца строга прамымі лініямі і радамі. Такі метад добры для маленькіх памяшканняў, калі звярнуцца да адной хітрасці: абраць плітку светлых тонаў вялікага фармату. Гэта створыць эфект глядзельнай павелічэння пакоя.\nГэты метад не з'яўляецца прыдатным варыянтам для кладкі прамавугольнай пліткі, у сувязі з тым, што ўзнікаюць цяжкасці ў правільным абыгрываннем малюнка. аднак, можна выйсці са становішча, калі выкласці своеасаблівую рамку з пліткі такой формы аднаго колеру, а прастора ўнутры запоўніць ўжо квадратнай пліткай кантраснага колеру. Таксама пры выкарыстанні аднатонных плітак, можна паэксперыментаваць і ўставіць прастакутныя пліткі яркага колеру ў хаатычным парадку.\nДадзены варыянт мае на ўвазе абліцоўванне падлогі пліткай, разгорнутай ад сцяны на 45 градусаў. Этот способ укладки плитки на пол по диагонали также завоевал популярность среди потребителей и мастеров благодаря своей простоте, але ў той жа момант і наяўнасці разыначкі. Выбіраць плітку для такога метаду кладкі пажадана аднатонную без арнаменту і малюнка. Але калі ўсё ж на матэрыяле прысутнічае ўзор, то давядзецца старанна яго выканаць.\nХоць гэты варыянт раскладкі пліткі на падлогу распаўсюджаны, усё ж мае некаторыя недахопы:\nзначная абрэзка пліткі, якая цягне за сабой дадатковы выдатак матэрыялу і часу на яго апрацоўку. Нават карыстаючыся адмысловай прыладай, часу будзе выдаткавана больш, чым пры традыцыйным метадзе мура;\nСпосаб кладкі пліткі на падлогу па дыяганалі на ўвазе наяўнасць акуратнасці і цярплівасці ў працэсе работы;\nПасля завяршэння работ застанецца шмат аздобнага матэрыялу, які, па сутнасці, нельга няма дзе выкарыстоўваць у далейшым.\nЯк ужо зразумела з назвы, плітка пры такім метадзе кладзецца кантрастам. Гэты варыянт кладкі пліткі двух колераў мае на ўвазе іх чаргаванне. З дапамогай шахматнага ўзору можна дамагчыся элегантнасці дызайну памяшкання, асабліва калі выкарыстоўваць чорны і белы колеры.\nЯк і ў традыцыйным метадзе, шахматным спосабам таксама можна абкласці плітку па дыяганалі. Такі варыянт дазваляе ўнесці разнастайнасць, напрыклад, дадаўшы па ўсім перыметры пліткі прамавугольнай формы, а асноўную частку пліткавага палатна выкласці пад вуглом.\nПры абліцоўванні падлогі такім метадам ствараецца эфект цаглянага мура. Пры варыянце кладкі пліткі цаглінкай выкарыстоўваецца часцей за ўсё прастакутны пліткавы матэрыял. Гэта надае муры найбольшую падабенства з аздабленнем каменем.\nДадзены варыянт мае на ўвазе наяўнасць некаторых нюансаў: плітка абавязкова павінна быць аднатоннай, тады як калі выкарыстоўваць некалькі кветак матэрыялу, то можа скласціся візуальнае адчуванне, што падлогу абліцаваны няроўна. Звязана гэта з кантраставання матэрыялу, які непажаданы пры выкарыстанні прастакутных элементаў.\nДиагональный вариант укладки прямоугольной плитки на пол будет являться достаточно трудоемким, таму як неабходна прыкласці некаторыя высілкі, каб усе плітачкай ляглі згодна задуманаму малюнку.\nПры такім раскладзе плітка размяшчаецца на падлозе падобна размяшчэнні драўляных панэляў у паркетнай муры. Дадзены спосаб падыдзе для кладкі прамавугольнай пліткі на падлогу - гэтая форма найбольш актуальная пры выкарыстанні мура «елачкай». Сёння ўжываецца толькі два варыянты размяшчэння плітак пры такім спосабе:\nПершая плітка кладзецца паралельна сценам, пачынаючы ад кута. Гэты варыянт кладкі пліткі накіруе «елачку» па дыяганалі вашага памяшкання;\nПершую плітку размяшчаюць пад вуглом ад сцяны - такім чынам, малюнак ляжа перпендыкулярна.\nКалі быў абраны гэты спосаб кладкі пліткі на падлогу, а памяшканне занадта маленькае, выкарыстоўвайце прастакутную плітку вузкай формы - гэта створыць візуальнае павелічэнне пляца падлогі. Калі ж неабходна дасягнуць зваротнага эфекту - выбірайце шырокую прастакутную плітку.\nМожна таксама разгледзець варыянты кладкі пліткі малюнкам з выкарыстаннем мура «елачкай». Дадаўшы разнастайныя колеру або згуляўшы на кантрастах, можна стварыць вясёлкавае настрой ці выкласці неабходны арнамент.\nЯшчэ адзін з цікавых варыянтаў кладкі пліткі на падлогу гэта яе размяшчэнне ў выглядзе лабірынта. Пліткавы матэрыял пры гэтым выкарыстоўваецца двух формаў: прамавугольнай і квадратнай. Пры гэтым, падбіраючы матэрыял у краме, неабходна адразу скласці з яго малюнак. важны момант: памер квадратнай пліткі павінен быць у два разы менш прамавугольнай.\nПры такой муры ствараецца малюнак перапляцення. Тут можна выкарыстоўваць некаторыя варыянты кладкі пліткі двух колераў: напрыклад двух кантрасных адценняў або пліткавых матэрыялаў падобных па свайму тоне. Не выключана ў дадзеным метадзе прымяненне пліткі з узорам: гэта дадасць загадкавасці ў арнамент палавой паверхні.\nПраектуючы схему кладкі пліткі можна стварыць сваё ўласнае арнаментальнае выява. Варыянтаў кладкі пліткі малюнкам вялікае мноства: размяшчэнне плітак рознай формы пад вуглом дапаможа зрабіць малюнак дывана, а крыху зрэзаўшы краю пліткі пад вуглом можна дамагчыся цікавага арнаменту ў выглядзе пчаліных сот.\nКакой способ укладки керамической плитки ни был бы выбран, не варта забываць, што якасць і матэрыял падлогавага пакрыцця ў доме стварае яго знешні выгляд, таму падысці да выбару варыянту кладкі трэба з адказнасцю, і тады вынікі перасягнуць чакання.


Шчасце Сяргея Харэўскага | Новы Час\nМінск +1℃ +0℃ -1℃ +1℃\nПачынаючы з XVIII стагоддзя ўсе мае продкі (па абедзвюх лініях) жылі ля Мінску, дакладней, у засценку Астравы, што каля Міханавічаў. Яны арандавалі зямлю ў Мінскага кляштара бернардзінак, дзе цяпер знаходзіцца праваслаўны Кафедральны сабор.\nАдзін з прапрадзедаў меў прозвішча Хмялеўскі, бо некалі для цяперашняга заводу «Аліварыя» вырошчваў хмель. Гэта было яшчэ за часамі графа Чапскага. Яго нашчадак, мой дзед Аркадзь Паўлавіч Баркоўскі, яшчэ да вайны быў старшынёй калгаса. Яго не раз арыштоўвалі, аднак выпускалі — дзякуючы ганаровай грамаце, падпісанай Сталіным, за ўнёсак у сельскую гаспадарку і хмеляводства. Пасля вайны дзеда прызначылі галоўным хмеляводам Мінскага раёна.\nУсе сваякі, якія потым перабраліся давучвацца ў Мінск, былі родам з навакольных вёсак, таму пытанне беларушчыны для мяне падавалася цалкам натуральным. Калі яны ехалі да бацькоўскіх хатаў на электрычцы, паміж сабой размаўлялі выключна на роднай мове. Мае бабкі, напрыклад, іншых моваў і не ведалі нават. Рускую чулі, канешне, але не карысталіся. Так што ў мяне не было нейкага «пошуку каранёў». Я іх ніколі не страчваў.\nПа настойлівых просьбах настаўнікаў на базе школы №26 стварылі «мастацкі ўхіл», і я трапіў у новую плынь. Як педагог, сёння я разумею, што эксперымент тады быў проста бліскучым. Восем гадоў мне пашчасціла быць сярод будучай мастацкай эліты краіны.\nСяргей Харэўскі маляваў, колькі сябе памятае, 1973 год\nПа наш дзень добрым словам узгадваю сваіх настаўнікаў — Абрама Львовіча Куцікава, Лідзію Майсееўну Хайфіну, Яўгена Мікалаевіча Саковіча і шмат каго яшчэ.\nДарэчы, менавіта Саковіч мяне і адкрыў як патэнцыйнага мастака. Ён прыйшоў у наш дзіцячы садок і ўбачыў намаляваныя мной чырвоныя макі. Малюнак яго так уразіў, што Яўген Мікалаевіч адразу патэлефанаваў бацькам і настаяў на мастацкай школе.\nМне наогул заўсёды вельмі шанцавала з людзьмі, якія сустракаліся на жыццёвай дарозе. Я вельмі ўдзячны за гэта лёсу і Госпаду. Ад таго, хто знаходзіцца побач, часта залежыць, кім мы вырастаем.\nСяргей Харэўскі. Бліз Браслава\nМой бацька, Васіль Якаўлевіч Харэўскі, доктар эканамічных навук, географ і сацыёлаг, працаваў у навукова-даследчым інстытуце горадабудаўніцтва. Ён займаўся пытаннямі ўрбанізацыі, таму ў мяне з дзяцінства асяроддзем былі яго калегі па рабоце. Маці — Людміла Аркадзеўна Харэўская, у дзявоцтве — Баркоўская. Унікальны чалавек, тонкі педагог і псіхолаг! У яе вельмі развітая схільнасць да самааналізу, псіхалогіі і аб’ектыўнага погляду на сітуацыю.\nМаці Сяргея Харэўскага — Людміла Баркоўская, 1950-я гады\nНапэўна, яна магла б стаць вядомай артысткай альбо некім яшчэ, аднак цалкам ахвяравала сябе сям’і. У нас заўсёды было трохразовае харчаванне, абед складаўся з трох страваў. Маці — бліскучы кулінар. Яна вельмі ганарылася маімі і бацькавымі поспехамі, таму імкнулася стварыць дома адпаведную атмасферу. У бацькі заўсёды былі накрухмаленыя кашулі і чыстыя гальштукі. Маці не шкадавала часу і шукала для нас лепшых у Мінску цырульнікаў.\nСяргей Харэўскі з маці. Еўпаторыя, Крым. 8 сакавіка 1980 года\nПа адукацыі мама — эканаміст, скончыла сталічны фінансава-эканамічны тэхнікум. Працавала ў Беларускім дзяржаўным інстытуце інжынерных пошукаў, дзе яе начальнікам быў дзед Глеба Лабадзенкі. Усе жыццёвыя лёсы цудоўным чынам пераплеценыя.\nСястра Таццяна старэйшая за мяне на пяць гадоў. Яна скончыла геафак БДУ, працавала завучам у школе, зараз выкладае ў архітэктурна-будаўнічым каледжы. Мы заўсёды сябравалі, чым я вельмі ганаруся.\nУ школу з сястрою Таняй. 2 клас. 1 верасня 1974 года\nНаогул, у сям’і ніколі не было, так бы мовіць, розначытанняў. Ва ўсіх пачынаннях мяне заўсёды падтрымлівалі. Ні ў чым не было адмовы, калі што тычылася творчасці ці вучобы. Я адчуваў гэта з самага маленства, і з вышыні пражытых гадоў разумею, як мудра яны паступілі, калі не сталі збіваць з панталыку і рабіць з мяне таго, кім я не быў.\nУсе мае сваякі прайшлі цяжкім жыццёвым шляхам. Мой бацька не ведаў свайго бацькі — вайна. Бабуля па маці была шаптухай, траўніцай, нонканфармісткай. Моцна не любіла бальшавікоў, і нават партрэт Сталіна зневажала. Даравалі толькі таму, што яна была ўдавой, якая адна выхоўвала шэсць дзяцей. Напэўна, яе яршысты характар перадаўся і мне.\nДзявочае прозвішча ў яе Адамовіч. Мы не сваякі знакамітаму пісьменніку, аднак усе Адамовічы пайшлі ад аднаго продка, які колісь з Каўказа, праз Малдову, пераехаў на «Літву». Усе маюць (калі ўважліва разглядаць фотаздымкі) трохі падобныя каўказоідныя рысы, усе з норавам.\nРазам з бабцяй — Анастасіяй Кірылаўнай Харэўскай (з Адамовічаў), пачатаг 1970-х гадоў\nШмат каго з нашых сваякоў у сталінскія часы рэпрэсавалі, некаторыя трапілі ў Курапаты, таму можна толькі ўявіць, як цяжка было майму бацьку дасягаць у жыцці пэўных перамог. Як кажуць, прарывацца ў людзі.\nАдзін бацькавы брат-блізнюк памёр ад голаду, другі брат Пётр у 1944 годзе быў прызваны на вайну і амаль адразу загінуў пад Ломжай, што ў Польшчы.\nПадчас вайны бацькаў характар не аднойчы праходзіў выпрабаванні на трываласць і ўпартасць. Калі Пятра ўжо прызвалі ў войска, прыйшлі савецкія партызаны, каб забраць ягоныя боты! Партызаны хацелі чамусьці таксама спаліць і хату. Бацька скраў ад яе ключы і наіўна думаў, што так перашкодзіць бядзе. Адзін з партызанаў злавіў яго на вуліцы і ў кроў збіў шомпалам. Прайшлі гады, бацька вырас і адпомсціў яму напоўніцу. Такі ў нас характар.\nКраінаў, дзе я быў, ужо дзясяткі, аднак самая першая вандроўка прыходзіцца на час вучобы ў мастацкай вучэльні. Тады з эцюднікамі мы двойчы аб’ездзілі ўсю Беларусь, і з сябрамі (Віктар Корзун, цяпер рэжысёр-дакументаліст, Цімафей Ізотаў, цяпер вядомы мастак і фатограф, які ўжо каля дзесяці гадоў стала жыве ў Маскве, Таццяна Цыпейнікава, Святлана Вярцінская, пераехаўшая ўжо даўно Парыж, і я) вырашылі «пашырыць геаграфію вандровак» і «аўтаспынам» паехаць на Каўказ.\nУ гарах Паміра, савецка-аўганская мяжа, Горны Бадахшан. 1989\nЯ звярнуўся да бацькоў па грошы. Яны, канешне, маглі і даць, але зрабілі інакш — прапанавалі дапамагчы іх зарабіць, 16 гадоў усё ж... Прыладзілі на хлебазавод да бацькавай сястры, якая там працавала загадчыцай лабараторыі. Так у мяне з’явілася працоўная кніжка і першы запіс у ёй — машыніст трэцяга разраду цестараздзелачных машын здоба-сушачнага цэха завода-аўтамата нумар адзін аб’яднання «Мінскхлеб».\nСутарэнні ХІХ стагоддзя, ніякай санітарыі, у цэху — плюс 50, за змену я спальваў па тры пары пальчатак. Сушкі ці булкі спачатку абпальваліся парай (пад 200 градусаў), пасля ішлі ў печ (пад 100 градусаў), а потым грузіліся рукамі ў машыны. Для мяне гэта стала сапраўднай школай жыцця — цяпер ведаю, як на стале з’яўляецца гарачы хлебушак.\nТак сваімі мазалямі і апечанымі ў начныя змены рукамі я зарабіў на вандроўку. Бацькі далі грошы на тэлеграмы, каб ведаць, дзе ў дадзены момант я знаходжуся і як сябе адчуваю.\nМы аб’ехалі Заходні Каўказ: ад Анапы, Новарасійска, усю Абхазію, Грузію да турэцкай мяжы, потым блукалі па Асеціі і Кабардзе ды вярнуліся ў Мінск — мурзатыя, зашмальцаваныя, але шчаслівыя і чорныя ад загару.\nА ўвогуле, мае падарожжы пачаліся яшчэ ў дзяцінстве. Бацькі ніколі не шкадавалі на іх грошы. Потым «ген вандроўніка» стаў рысай характару. Я аб’ездзіў абшары ад Паміра да Паўночнай Афрыкі. Адных толькі сплаваў па рэках Беларусі было 23. Такое ніколі ў жыцці не забываецца!\nАнапа. 1973 год\nЦяжкую сялянскую працу я бачыў на прыкладзе маіх бабуляў і дзеда. І дзякуючы педагагічнаму таленту маіх бацькоў з маленства да яе прызвычаіўся, навучыўся касіць, хадзіць за канём. Канешне, пільнай патрэбы ў гэтым не было, але ўсіх дзяцей прывучалі да такой работы асэнсавана. Каб ведалі, што як робіцца і адкуль што бярэцца, адчувалі пах роднай зямлі.\nМенавіта такім чынам я запомніў свайго дзеда Аркадзія Паўлавіча Баркоўскага. Ён быў аж з 1887 года нараджэння, і ўжо напярэдадні Першай сусветнай вайны сабраў сабе дрэва на хату.\nЗвычайна гэта бывала так. Дзед будзіў мяне (яшчэ дашкольніка) з усходам сонца, і я ішоў яму дапамагаць. Нейкую трэсачку паднесці альбо разам нешта папілаваць. Канешне, карысці ад такой дапамогі было няшмат, але выхавальніцкі эфект — унікальны. Памятаю, асабліва любіў глядзець, як дзед плёў кашалі і аб нечым са мной размаўляў. Потым уставала бабка, даіла карову і збірала нам сняданак. Паснедаўшы, дзед сыходзіў па сваіх калгасных справах, аднак тыя пару гадзін — усё, што я пра яго памятаю.\nДзед — Аркадзь Паўлавіч Баркоўскі, здымак 1910-х гадоў\nУ школе я вучыўся добра, але не адрозніваўся ўзорнымі паводзінамі. Знаходжанне за партай страшна напружвала, таму хацелася як мага хутчэй сысці ў мастацкую вучэльню. Паступіў адразу пасля восьмага класа. Абраў педагагічнае аддзяленне, бо там была самая лепшая падрыхтоўка, да таго ж чатыры гады вучобы залічваліся ў працоўны стаж. Я марыў стаць мастаком-графікам.\nАсобная размова — нашы педагагічныя практыкі: шаснаццацігадовы настаўнік выкладае дванаццацігадовым вучням урокі малявання і чарчэння. Калі ты здольны прыцягнуць іх увагу, то надалей будзеш спраўляцца з любой аўдыторыяй. Вельмі цікавымі былі і мастакоўскія практыкі, калі нас на месяц звазілі ў які-небудзь раён і вызначалі заліковую колькасць пейзажаў і нацюрмортаў.\nПадчас майго паступлення «дыплом» рабіў Тодар Кашкурэвіч, які заўсёды размаўляў толькі па-беларуску, а ўжо вучыліся Міхал Анемпадыстаў, Ігар Варашкевіч, Лявон Вольскі з усёй будучай «Мрояй», Уладзімір Давыдоўскі, Алег Дземідовіч, заядлы нацыяналіст Юрась Мурашка і шмат хто іншы. У чарговы раз мне пашанцавала сустрэць на жыццёвым шляху добрых паплечнікаў.\nУ вучэльні апроч іншага я быў яшчэ ды-джэем амаль на ўсіх дыскатэках. Як вынік — шматлікія бойкі са сталічнымі пэтэвэшнікамі, «мясцовымі» на «бульбе», вельмі цяжкія траўмы, што потым ператварылася ў «годны да нестраявой службы». Але ганаруся, што выпала правесці першыя ў краіне дыскатэкі на беларускай мове.\nЯ вырас у вельмі дэмакратычнай і адукаванай сям’і, дзе цаніліся веды (амаль ва ўсіх сваякоў былі добрыя бібліятэкі), беларускае слова, народныя песні, таму арыентацыя на беларушчыну была натуральнай. Мастацкая вучэльня толькі дадала да яе новых рысаў. Побач вучыліся людзі з усёй Беларусі, і мне як чалавеку камунікацыйнаму, які не ведаў «гарадской фанабэрыі», кампанію аднадумцаў было знайсці няцяжка.\nЦалкам зразумела, чаму Міхал Анемпадыстаў прывёў нас у «Майстроўню», дзе я пазнаёміўся з Вінцуком Вячоркам, Сяргеем Дубаўцом, а потым, калі на базе «Майстроўні» стваралася «Талака», — з Алесем Сушам і светлай памяці Віктарам Івашкевічам. Усе яны былі значна старэйшыя, але адразу прынялі ў сваё асяроддзе. Зноўку — пашчасціла.\nХутка ў мастацкай вучэльні вакол мяне пачалі гуртавацца аднадумцы, неафіцыйна сфармавалася сябрына прыхільнікаў нацыянальнага адраджэння. Гэта і адыграла драматычную ролю ў наступных падзеях.\nМы сустракаліся, падоўгу размаўлялі пра беларускую гісторыю, але далей размоваў не ішло. І тады мае сябры вырашылі гэта выправіць. У дзень Савецкай Канстытуцыі над мастацкай вучэльняй з’явіліся бел-чырвона-белыя сцягі. Больш за тое, хлопцы сарвалі два сцягі СССР. Адзін выкінулі ў сметніцу, адзін паклалі замест анучы на ўваходзе.\nТры выходных дні ніхто гэтага не заўважаў. У панядзелак усё і пачалося. Калі на новыя сцягі, не ведаючы, што гэта такое, не звярталі ўвагі, то анучу пад нагамі ўбачылі. Імгненна дзверы вучэльні закрылі. Нікога не выпускалі.\nГэта быў яшчэ толькі 1985 год. Распачалося следства. Падзея выпала на мой дзень нараджэння — 5 кастрычніка. Я нават не ведаў, што хлопцы вырашылі зрабіць такі падарунак, але гэта не выратавала. Хутка выявілі ўсіх нацыяналістаў і «нядобранадзейных», сярод якіх я быў лідарам. Пасля ў КДБ мяне знаёмілі з даносамі. Прачытаць, хто і што пра цябе сказаў, было каласальным узрушэннем. Атрымаць такі досвед у 17 гадоў — вельмі драматычна. Шчыра скажу, было страшна. Асабліва, калі прыйшлі на працу да маці, паказалі «корачкі», папрасілі вызваліць памяшканне «для беседы с Хоревской о её сыне»... Уяўляю, колькі сівых валасоў тады дадалося...\nМаўляў, «пасля заняткаў я вёў нацыяналістычныя размовы, распаўсюджваў нацыяналістычную літаратуру, прыносіў малітоўнікі» і гэтак далей.\nСёння гэта гучыць смешна, а тады было не смеху. На допыты ў КДБ хадзіў некалькі месяцаў...\nМітынг супраць будаўніцтва метро ў Верхнім горадзе. 1988 год. Выступ Сяргея Харэўскага. Побач Сяржук Вітушка\nЗ камсамолу мяне выключылі. З вучэльні таксама, бо акадэмічны адпачынак, у які я быццам бы сышоў па сваёй волі, быў фактычнай спробай адвесці «каток рэпрэсій». Я сышоў, каб адчапіліся ад астатніх.\nПасля каля года працаваў у выдавецтве «Беларуская энцыклапедыя імя Пятруся Броўкі». Маючы, афіцыйна, адукацыю ў восем класаў, я быў рэдактарам аддзела каляровай ілюстрацыі. У мае непасрэдныя абавязкі ўваходзілі рэтушаванне і рэдактура фотаздымкаў і малюнкаў пяцітомнай энцыклапедыі па гісторыі мастацтва і культуры. Моцна гэтым захапіўся і пераглядзеў на слайдах (тады вельмі дарагое задавальненне. — заўвага А.Т.) усе беларускія помнікі. Прычым не проста праглядзеў, а вывучыў пад лупай кожны міліметр выявы кожнага помніка Беларусі. Пагадзіцеся, пра такое можна толькі марыць.\nТам жа пазнаёміўся з унікальнай кампаніяй фатографаў-нонканфармістаў на чале з Георгіем Ліхтаровічам, якім заказвалі аздабленне кніжак нашага выдавецтва. Яны аб’ездзілі ўсю Беларусь і крытычна расказвалі шмат чаго цікавага. У краіне пачынала віраваць перабудова, і ў пачатку 1986 года я аднавіўся ў сваёй мастацкай вучэльні.\nЯ здаў усе экзамены на выдатна і збіраўся паступаць у тэатральна-мастацкі інстытут. Справа ў тым, што падчас працы ў энцыклапедыі я пазнаёміўся са светлым чалавекам Міхасём Раманюком, якога, на жаль, ужо няма сярод жывых. Ён быў выкладчыкам у тэатральна-мастацкім інстытуце і вельмі хацеў бачыць мяне сярод студэнтаў толькі-толькі створанага факультэта тэорыі і гісторыі мастацтва.\nДва першых уступных экзамены я здаў на «выдатна», а трэці (пісьмовы і вусны) па гісторыі Беларусі на «тройку». Калі я даведаўся пра гэта і пачаў абскарджваць, скандаліць (маўляў, не можа быць), мяне выклікаў Раманюк і па-сяброўску сказаў, што з КДБ яго начальству быў званок... З Міхасём мы потым доўга сябравалі, а яго сын Дзяніс Раманюк — хросны бацька маёй дачкі.\nЯ вельмі яму ўдзячны за параду не губляць час. Я забраў дакументы і па размеркаванні паехаў у Краснапольскі раён. У Краснаполлі высветлілася, што вёска, куды мяне размеркавалі, ужо выселеная (пасля аварыі на ЧАЭС), усе будынкі закапаныя, але адпускаць не сталі. Каб не было «текучки кадров». Маўляў, мяне накіравалі да раённага адзела адукацыі, а не да канкрэтнай школы. Сказалі: «Будзеш нам тут насценгазеты рабіць». Прапанавалі выбраць любую хату, бо траціна Краснаполля ўжо з’ехала, але я абраў гасцініцу, дзе «выгоды» там былі на вуліцы. Праз некалькі месяцаў міністэрства сярэдняй адукацыі ліквідавалі — мяне «адмацавалі».\nУ Мінску ўладкаваўся ў Інстытут гісторыі Акадэміі навук, дзе на той момант дырэктарам быў Георгій Штыхаў. Праз паўгода адбылося «скарачэнне штатаў», і зноў наконт мяне прагучаў «званок з КДБ». Натуральна, «скарацілі». Міхась Чарняўскі, з якім мне пашанцавала пазнаёміцца, парупіўся прыладзіць у інстытут «Белспецпраектрэстаўрацыя».\nЯ працаваў у археалагічным аддзеле, і на пяць гадоў маім непасрэдным начальнікам стаў Алег Трусаў. Алег Анатольевіч — вельмі дысцыплінаваны, патрабавальны, прынцыповы чалавек. Працаголік сам, і патрабуе гэтага ад іншых.\nНовая работа мне вельмі падабалася. Я працаваў тэхнікам-мастаком, то бок фіксаваў усе знаходкі, чарціў планы раскопак і г. д. Гэта цяпер у археолагаў ёсць лічбавыя фотаапараты і ксераксы, а раней усё рабілася асабіста, то бок — рукамі.\nДарэчы, тое, што я ўмею маляваць, адыграла значную ролю. Алесь Краўцэвіч гэта ўбачыў і прапанаваў аформіць вокладку яго кнігі «Стары гарадзенскі замак». З гэтага і пачалося маё супрацоўніцтва з рознымі выдавецтвамі. Я аформіў каля трох дзясяткаў кніг. У тым ліку і масавы школьны варыянт знакамітай «Песні пра зубра» Гусоўскага.\nУ 1988 годзе я паступіў у Ленінград на завочнае аддзяленне Інстытуту жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя Іллі Рэпіна Акадэміі мастацтваў СССР, дзе нікому не было справы да маёй каляпалітычнай дзейнасці і нейкіх анкет. Нягледзячы на конкурс у 20 чалавек на месца, я прайшоў. Акадэмія мела асобы статус. Вучыліся там пяць гадоў. Нам чыталі лекцыі лепшыя навукоўцы і знакамітасці Савецкага Саюза (акадэмік Дзмітрый Ліхачоў, літаратуразнаўца і культуролаг Юры Лотман, пісьменніца Таццяна Талстая, напрыклад) і вядомыя палітыкі, накшталт кіраўніка «Дэмплатформы» Юрыя Афанасьева. Шчырым прыхільнікам і ледзь не мецэнатам мастацтва быў сам Анатоль Сабчак. А яго дачку Ксюшу я памятаю яшчэ маленькай дзяўчынкай.\nМая вучоба скончылася ў 1992 годзе. Цікава, год таму сярод нашых прадметаў быў навуковы атэізм, а на апошнім курсе ён ператварыўся ў гісторыю рэлігіі і ледзь не ў закон Божы. Чытаў курс айцец Аляксандр, які потым стаў кіраўніком маёй дыпломнай работы. Менавіта падчас вучобы нам давялося перажыць «паўлаўскую рэформу» і распад Савецкага Саюза.\nНа гары Ай-Петры. Крым, 2005 год\nПаралельна ў мяне яшчэ было і «беларускае жыццё». Сяргей Дубавец, з якім мы сябравалі і часта кантактавалі, бо жылі побач на Пуліхава, прапанаваў мне ў якасці мастацкага рэдактара заняцца газетай «Свабода», якую ён потым перадаў Ігару Герменчуку.\nДрукавалася мы ў Магілёве. 19 жніўня 1991 года я здаваў чарговы нумар і прама ў друкарні даведаўся, што адбыўся путч. Пазваніў Герменчуку, вырашылі тэрмінова перарабіць першую паласу.\nДарэчы, усе вакол былі заадно з намі — друкары, начальнікі, міліцыянты. Напэўна, тысячу нумароў рабочыя выцягнулі, як кажуць, «з пад станка». Думкі ў людзей ужо былі іншымі, таму, на мой погляд, ёсць сэнс вернуцца да 1989 года, калі ў Вільні адбыўся ўстаноўчы з’езд Беларускага Народнага Фронту.\nЯ там быў дэлегатам, таму галасаваў за ўсе пастановы. На рабоце многія цесна кантактавалі з Зянонам Пазьняком, і наш актыўны ўдзел ва ўстаноўчым з’ездзе цалкам лагічны.\nДа слова, я таксама меў адносіны да «Тутэйшых», але гэта асобная тэма. Таксама быў і кур’ерам ад Дубаўца да Міколы Статкевіча. Сяргей тады рэдагаваў статут Беларускага згуртавання вайскоўцаў. А потым Дубавец прапанаваў пераехаць у Вільню і адрадзіць «Нашу Ніву» там, дзе яна і пачалася. Пяць гадоў майго жыцця сталі «віленскімі». У тым ліку і звязаныя з крывавым штурмам тэлевежы.\nУ тыя часы было шмат цікавых падзей, пра якія ёсць сэнс расказаць асобна, аднак зараз, карыстаючыся выпадкам, я хачу добрым словам узгадаць светлай памяці Таццяну Дубавец, якую многія ведаюць па дзявочаму прозвішчу Сапач. Зямля пухам мужнай і прыгожай жанчыне!\n28 верасня 2008 года. Па дарозе ў Камянец-Падольскі\nУ 1996 годзе рэдакцыя пераехала ў Мінск і праз пэўны час Сяргей Дубавец перадаў кіраванне Андрэю Дынько. Я пакрысе дыстанцыяваўся, бо заставаўся яшчэ ў Вільні.\nУ 2003-м прадаў усю літоўскую маёмасць і вярнуўся ў Мінск. Скончыў тут аспірантуру Акадэміі мастацтваў (былы тэатральна-мастацкі інстытут) і там жа (каб не страціць кваліфікацыю) крыху выкладаў. Заробкі, натуральна, былі мізэрныя.\nАсобна хачу падзякаваць за падтрымку ў гэты няпросты момант майго жыцця сябра Адама Глобуса, які прыцягнуў мяне да выдавецкіх справаў і напісання кніг ды сяброў-філосафаў Алеся Анціпенку з Валянцінам Акудовічам, якія прапанавалі чытаць лекцыі ў Беларускім калегіюме. Потым пісьменнік Ігар Бабкоў сагітаваў папрацаваць у ЕГУ, то бок зноў вярнуцца ў Літву. Супрацоўнічаю там з імі і зараз.\nЗакончу рэфрэнам, які прайшоў праз усю гэтую размову: вельмі важна, якіх людзей ты сустрэнеш на жыццёвым шляху. Мне пашчасціла сустрэць лепшых!\nФота з сямейнага архіва Сяргея Харэўскага


Па чацвяргах у магiлёўскiх бiблiятэках размаўляюць выключна па-беларуску\nУ роднай мовы асаблiвы смак\nОпубликовано: 10.02.2017 23:45:55\nУ Магілёве загаварылі выключна па-беларуску. Пакуль толькі па чацвяргах. І ў асноўным у бібліятэках.\n— Такая ідэя нарадзілася ў школах і дзіцячых садах абласнога цэнтра. Нам яна вельмі спадабалася, і мы вырашылі праект пашырыць: прапанаваць размаўляць на роднай мове сваім чытачам. Акцыю так і назвалі: «Беларускі чацвер», — падзялілася маркетолаг Цэнтральнай гарадской бібліятэкі Магілёва імя Карла Маркса Наталля Ерафеева.\nУ чацвер размаўляем па-беларуску!\nТрэцякласніца Насця Панчанка ў дзіцячай бібліятэцы-філіяле № 2 чаканы госць. Дзяўчынцы падабаюцца і рускія, і беларускія казкі. Адкрыла для сябе і Купалу з Коласам. «У нашай дваццать трэцяй школе, — кажа, — мы таксама па чацвяргах размаўляем выключна на роднай мове». І адзначыла, што падабаюцца ёй мультфільмы, героі якіх смакуюць беларускую мову, ласункі называюць цукеркамі і вучаць такім прыгожым словам, як «ажыны» ці «суніцы». Шкада, што па тэлебачанні такіх анімацый не ўбачыш.\n— Мы складалі сваю відэатэку з розных крыніц, у тым ліку шукалі мультфільмы ў інтэрнэце, — тлумачыць выконваючая абавязкі загадчыцы Алена Чыкунова. — Для настрою гучыць беларуская музыка — народная, эстрадная, класічная. Дзеці з садоў да нас прыходзяць цэлымі групамі, школьнікі — класамі. І гэта не проста ўрок роднай мовы: хлопчыкі і дзяўчынкі становяцца актыўнымі ўдзельнікамі цікавых гульняў, адказваюць на жартоўныя пытанні віктарын. У хуткай перспектыве прымаць маленькіх гасцей будзем у больш камфортных умовах. Дзеля гэтага адзін з кабінетаў абсталявалі дзіцячымі цягнікамі, машынамі, цацкамі. І, канешне, паліцамі з цікавымі выданнямі.\nСмак беларускай мовы ў бібліятэцы адчуваецца лепш\nБібліятэка-філіял імя Шамякіна разлічана і на дарослых, і на маленькіх чытачоў. Самых юных па чацвяргах тут запрашаюць… у тэатр. «Жывыя малюнкі», лічыць загадчыца Алена Шэпелева, дапамагаюць гледачам супаставіць пачутыя словы з убачанымі вобразамі і ў выніку лепш іх засвоіць. З цікавасцю дзеці слухаюць байкі і паданні. А яшчэ самі чытаюць і малююць. Дзяўчаты з Магілёўскага бібліятэчнага каледжа імя Пушкіна, якія праходзяць тут практыку, таксама ўключыліся ў працэс папулярызацыі беларускай мовы. «Для нас гэта не фармальнасць. На самай справе прыемна чуць родную мову і размаўляць на ёй», — прызналіся Вікторыя Куляка і Кацярына Судзянкова.\nХіт-парады лепшых айчынных часопісаў, кніжныя навінкі, падборкі знаёмых і незнаёмых аўтараў — выставы беларускіх выданняў у магілёўскіх біблятэках на працягу ўсяго тыдня запрашаюць «Любіць і чытаць сваё». А калі ўзнікае пытанне навошта, тут жа можна знайсці адказ. На спецыяльным плакаце пералічаны прычыны таго, каб размаўляць па-беларуску: не забываць мову продкаў, ганарыцца сваёй краінай, жыць цікава і карысна. Дарэчы, арганізатары прапануюць чытачам скласці спіс добрых спраў, зрабіць камплімент родным і знаёмым. А яшчэ — сфатаграфавацца на фоне расцяжкі «Не маўчы па-беларуску». І такое сэлфі на самай справе становіцца папулярным у магіляўчан. Прытым не толькі па чацвяргах.\nФота аўтара і Марыям Табагiры


Такія агульныя ўмовы, якія рэгулююць выкарыстанне інтэрнэт-сайце be.chattwenty.com MINIWEBS SLU (далей MW) прапануе Карыстальнік.\nДоступ, рух і выкарыстанне вэб-сайта be.chattwenty.com з'яўляецца абавязкам карыстальніка, так што гэта абяцае выкарыстоўваць змесціва старанна, карэктна і законна вызвалення MW, таму любая незаконнае выкарыстанне, якія могуць вывесці карыстачу на гэтым сайце.\nУсе правы інтэлектуальнай уласнасці на ўтрыманне Сайта be.chattwenty.com (у тым ліку без абмежавання, баз дадзеных, малюнкаў, малюнкаў, фатаграфій, графікі, тэкставыя файлы, аўдыё, відэа і праграмнага забеспячэння), належаць MW або яно атрымала патрабуецца дазволу на выкарыстанне і ўключэнне на сайце.\nУ працы be.chattwenty.com карыстальнік знойдзе спасылкі на іншыя вэб-сайты з дапамогай розных кнопак, спасылак і г.д. Гэтыя спасылкі не з'яўляюцца прапановай, запрашэнне або рэкамендацыю наведаць гэтыя месцы і, такім чынам, не нясе адказнасці за вынікі, атрыманыя з іх дапамогай.\nМногія змесціва be.chattwenty.com, пералічваюцца з "Google Перакладчык", так be.chattwenty.com не нясе адказнасці за дакладнасць зместу. be.chattwenty.com выкарыстоўвае метады машыннага перакладу, каб палегчыць сайт, каб столькі людзей, колькі магчыма. Усё прадугледжана для вашага задавальнення.\nНе выкарыстоўвайце be.chattwenty.com, калі вы знаходзіцеся пад 13 гадоў. Калі вы знаходзіцеся пад 18, выкарыстоўвайце толькі з дазволу бацькоў або апекуноў. Няма галізна наперад, а не сэксуальныя дамаганні каго-небудзь, не не раскрываюць асабістую інфармацыю пра іншых людзей, а не рабіць заявы, якія ганьбяць або зневажаюць хто-небудзь, якія не парушаюць правы інтэлектуальнай уласнасці, не мае ніякага іншага неналежнага паводзін або незаконным шляхам be.chattwenty.com. Зразумейце, што чалавечае паводзіны прынцыпова некіравальным, што людзі знаходзяць у be.chattwenty.com, не можа паводзіць сябе належным чынам, і вы несяце поўную адказнасць за свае паводзіны. Выкарыстоўвайце be.chattwenty.com на свой страх і рызыка. Адключыце, калі хто-то прымушае вас адчуваць сябе некамфортна. Вы можаце быць адмоўлена ў доступе да be.chattwenty.com за неналежнае паводзіны, або па любой іншай прычыне.\n* У працы be.chattwenty.com відэа чат мадэруецца. Тым не менш, умеранасць не з'яўляецца дасканалым. Вы ўсё яшчэ можаце знайсці людзей, якія дрэнна сябе вядуць. Яны нясуць поўную адказнасць за свае паводзіны.


Еўразійская электронная таварная біржа Шаўковага шляху будзе створана на базе Універсальнай таварна-сыравіннай біржы Еўразійскага супрацоўніцтва\nНазіральны савет Фінансава-банкаўскай асацыяцыі Еўраазіяцкага супрацоўніцтва (ФБА ЕАС) падтрымаў прапанову Прэзідыума Дзелавога савета Еўразійскага эканамічнага саюза (ЕАЭС) аб стварэнні Еўразійскай электроннай таварнай біржы Шаўковага шляху. Асацыяцыя гатова выступіць з ініцыятывай рэалізацыі гэтага праекта на базе Універсальнай таварна-сыравіннай біржы Еўразійскай супрацоўніцтва (УТСБ ЕС). Аб гэтым заявіў член Калегіі (міністр) па эканоміцы і фінансавай палітыцы Еўразійскай эканамічнай камісіі (ЕЭК) Цімур Жаксылыкаў, які ўпершыню правёў пасяджэнне Назіральнага савета ў якасці яго старшыні.\n«Працэс спалучэння ініцыятывы Шаўковага шляху і ЕАЭС усё больш актыўна выходзіць на стадыю паскоранага развіцця, ствараючы новыя магчымасці для сінергіі паміж гэтымі маштабнымі праектамі. Несумнеўна, падтрымка фінансавых структур і асацыяцый будзе спрыяць руху наперад на шляху да эканамічнага развіцця ўсіх краін ЕАЭС», – заявіў Цімур Жаксылыкаў. Ён нагадаў, што сёлета ў лютым у Бішкеку Міжнародная гандлёвая палата Шаўковага шляху і Дзелавы савет ЕАЭС падпісалі пагадненне па стварэнні Еўразійскай электроннай таварнай біржы Шаўковага шляху.\nПа словах кіраўніка прадстаўніцтва асацыяцыі ў Рэспубліцы Казахстан, дарадцы прэзідэнта ФБА ЕАС Аляксея Смалякова, асаблівасцю УТСБ ЕС з'яўляецца тое, што ў дадзеным выпадку аб'яднаны біржавы механізм і механізм правядзення клірынгавых узаемаразлікаў у мультывалютным рэжыме. Падключэнне банкаў Расіі і Казахстана забяспечыла бесперабойнае абслугоўванне біржавых здзелак. Як расказаў Аляксей Смалякоў, ствараецца шырокая філіяльная сетка УТСБ ЕС з адкрыццём разліковых рахункаў удзельнікаў таргоў. Гэта дазваляе ім аплачваць кантракты ў сваёй валюце, а трансгранічныя плацяжы і канвертаванне ажыццяўляе сама біржа. Акрамя задач па пашырэнні пераліку валют і развіцці філіяльнай сеткі, перад УТСБ ЕС стаіць задача па стварэнні інструментаў хэджыравання рызыкаў. Аляксей Смалякоў адзначыў, што ўсе ўдзельнікі рынку Еўразіі зацікаўлены ў стварэнні адзінай электроннай біржавы пляцоўкі.\nПры гэтым аб'ёмы здзелак на УТСБ ЕАС у апошні час прыкметна выраслі. Паводле даных кіраўніка філіяльнай сеткі біржы Ягора Іванкова, за ўвесь 2016 год аб'ём здзелак на гандлёвай пляцоўцы паміж гаспадарчымі суб'ектамі краін-удзельніц Еўразійскага эканамічнага саюза склаў 4 млрд рублёў, у той час як толькі за апошнія пяць месяцаў гэтага года абарачэнне дасягнула 6 млрд рублёў.\nСёння здзелкі заключаюцца галоўным чынам паміж суб'ектамі Расіі і Казахстана. Па выніках пасяджэння вырашана працягнуць працу па дзяржаўнай рэгістрацыі юрыдычных асоб, надзеленых функцыямі цэнтральнага контрагента, у Арменіі, Беларусі і Кыргызстане для спрашчэння доступу гаспадарчых суб'ектаў малога і сярэдняга бізнесу рэспублік да УТСБ ЕС. Гэта прывядзе да павелічэння аб'ёму таргоў і пашырэнню пераліку таварных наменклатур, якімі гандлююць.\nТаксама па выніках пасяджэння прыняты рашэнні актывізаваць развіццё праекта «Цэнтр трансферту высокіх тэхналогій» для распрацоўкі і ўкаранення інавацый у эканоміку краін ЕАЭС і арганізацыю ацэнкі кваліфікацый на рынку працы.\nФінансава-банкаўская асацыяцыя ЕўраАзіяцкага супрацоўніцтва (ФБА ЕАС) зарэгістравана 11 верасня 2013 года. Яе заснавальнікамі з'яўляюцца Асацыяцыя банкаў Рэспублікі Казахстан, Асацыяцыя рэгіянальных банкаў Расіі, Асацыяцыя банкаў Таджыкістана, Асацыяцыя фінансістаў Казахстана, Дзелавы клуб ШАС, Фінансавая карпарацыя МКПП, Фінансава-банкаўскі савет СНД. У асацыяцыі ёсць прадстаўніцтва ў тым ліку ў Кітаі, Сінгапуры, ААЭ, Балгарыі, Беларусі, Казахстане, рэгіёнах Расіі. Членамі і партнёрамі ФБА ЕАС з'яўляюцца больш за 40 структур фінансавага сектара.\nМэта асацыяцыі – арганізацыя спрыяльных умоў для эфектыўнай дзейнасці ўдзельнікаў нацыянальных фінансавых рынкаў – членаў асацыяцыі ў краінах ШАС, БРЫКС, ЕАЭС, ЕС шляхам наладжвання міжбанкаўскага супрацоўніцтва па падборы і рэалізацыі бізнес-праектаў, стварэння Еўразійскага банка інвестыцыйных праектаў.\nАТ «Універсальная таварна-сыравінная біржа Еўразійскага супрацоўніцтва» (УТСБ ЕС) заснавана 10 снежня 2013 года, галоўны офіс знаходзіцца ў Казахстане. АТ «УТСБ ЕС» ажыццяўляе камерцыйныя экспартна-імпартныя здзелкі і здзелкі на ўнутраным рынку, а таксама праводзіць дзяржаўныя закупкі па пераліку біржавых тавараў. Электронная сістэма дазваляе праводзіць розныя метады таргоў (класічныя таргі, стандартны аўкцыён, двайны сустрэчны аўкцыён, запыты і параўнанні камерцыйных прапаноў) для любых кампаній з розных краін.\nСёння на біржы акрэдытаваны 50 брокерскіх фірмаў. Біржа мае чатыры філіяла па Казахстане, яе прадстаўнікі ёсць і ў Расіі. Статутны капітал біржы складае 500 000 дол. ЗША. Нацыянальны банк Казахстана выканаў дзяржаўную рэгістрацыю выпуску акцый АТ «УТСБ ЕС».


25.08.2016 12:02 Выхаванне, Рознае\nАздараўленчы лагер “Спадарожнік” знаходзіцца за 25 кіламетраў ад Ліды (Гродзенская вобласць). Бадай, лепшага месца для дыслакацыі эрудытаў, чым гэта, не знойдзеш. Удалечыні ад цывілізацыі — ад горада, шуму, транспарту, тэлевізараў, камп’ютараў і нават ад інтэрнэту (тут яго папросту не зловіш) скончылася XVIII Рэспубліканская профільная змена для членаў клубаў інтэлектуальных гульняў. Традыцыйна арганізатарам змены выступіў Нацыянальны цэнтр мастацкай творчасці дзяцей і моладзі сумесна з Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь і Беларускай лігай інтэлектуальных каманд.\nБітва за лагер\nУ вёску з арыгінальнай назвай Дакудава з’ехаліся 160 разумнікаў і разумніц з усіх куточкаў Беларусі, каб на працягу 18 дзён памерацца сваім IQ. Усе яны пераможцы і фіналісты інтэлектуальных турніраў і чэмпіянатаў як абласнога і рэспубліканскага маштабу, так і міжнароднага. І колькасць такіх жнівеньскіх змен за плячыма знатакоў — індыкатар важнасці іх інтэлектуальных трафеяў.\nПасля эксперыментальнага турніру, пакуль увесь лагер пераапранаецца і настройваецца на спартыўны матч, на размову запрашаю трох знатакоў. Знаёмцеся: Уладзіслаў Пупшыновіч, дзесяцікласнік сталічнага Ліцэя БДУ, у лагеры — другі раз. Ён двойчы пераможца ў індывідуальнай “Сваёй гульні” на турнірах у Мазыры і ў Гомелі, віцэ-чэмпіён па “Сваёй гульні” ў рэспубліцы. На рахунку яго каманды — 1-е месца на чэмпіянаце Мінска па гульні “Што? Дзе? Калі”, адзін з самых важкіх трафеяў за гэты сезон — кубак Баранак за перамогу на турніры ў Баранавічах (дарэчы, з сямі гульняў яго каманда перамагала ў шасці). У Аліны Данілавай, дзесяцікласніцы гімназіі № 2 Віцебска, на рахунку — дзясяткі інтэлектуальных трафеяў, напрыклад “серабро” на чэмпіянаце рэспублікі па брэйн-рынгу. А вось для Настассі Сахоцкай, якая сёлета скончыла гімназію імя Янкі Купалы, профільная змена прайшла ўжо шосты раз. За сямігадовую інтэлектуальную кар’еру дзяўчына з камандай не раз выйгравала кубак Несцеркі, была прызёрам і пераможцай на чэмпіянатах рэспублікі і Еўропы. Апошнія сем гадоў, якія яна займаецца ў клубе Расціслава Маркавіча Міневіча, Насця вызначае як самыя актыўныя і цікавыя ў яе жыцці. Але іх эпіцэнтрам штогод станавіўся профільны лагер, які ўжо стаў сімвалам жніўня.\nЮныя знатакі адпачываюць і ў іншых летніках, але сцвярджаюць, што з іх профільным лагерам ніводны не можа параўнацца. Асабліва апошнія два гады, калі ён праходзіць на базе “Спадарожніка”.\n“Гэта лепшы лагер, дзе мы з інтэлектуаламі адпачывалі, — упэўнена агучвае агульнае меркаванне Насця Сахоцкая. — Папярэднія гады мы былі ў розных лагерах і на адной змене з тымі, каму гульні нецікавыя. Тут жа — толькі мы. Яшчэ да прыезду мы адно аднаго ведаем — на працягу сезона сустракаемся на розных інтэлектуальных турнірах, чэмпіянатах. Прыемна адчуваць сябе сярод сваіх, гэта маленькі інтэлектуальны гарадок, свой свет. Тут кожны — твой аднадумца, сябар”.\nАднадумцы ў дзяцей і педагогі, якіх яны таксама ведаюць задоўга да прыезду. Павысіць узровень ведаў, пашырыць кругагляд, павысіць гульнявое майстэрства дапамагаюць члены Беларускага элітарнага тэлевізійнага клуба “Што? Дзе? Калі?”, якія працуюць на змене ў якасці важатых і выхавальнікаў. Але галоўнае, што падкупляе падлеткаў, якія за права трапіць у гэты лагер б’юцца на інтэлектуальных палях на працягу сезона, — магчымасць павучыцца ў іх гульнявому майстэрству.\n“Мы ведаем менш за іншых”\nТакая магчымасць у іх тут ёсць кожны дзень — пасля снедання па дзве з паловай гадзіны ідуць сур’ёзныя баталіі: “Што? Дзе? Калі?”, “Брэйн-рынг”, “Свая гульня”, “Хэт-трык”, “Эрудыт-квартэт”, “Тройка”, “Двайны ўдар”… Але самае цікавае, што ў імкненні перамагчы тут няма сапернікаў.\n“Саперніцтва — гэта толькі дзве з паловай гадзіны, ды і то на перапынках мы падбягаем адно да аднаго, цікавімся поспехамі, баламі, радуемся адно за аднаго”, — гаворыць Насця.\n“Ды і каманды бываюць змешаныя, — дадае Уладзіслаў. — Напрыклад, толькі што мы скончылі эксперыментальны турнір — такі ў нас праводзіўся ўпершыню. Кожны трапіў у рандомную каманду з рандомных людзей і згуляў з імі па 6 пытанняў. Так гульцы мянялі каманды ўсе 6 тураў. Гэта цікавы экперымент. Калі каманда родная, згуляная, зладжаная, з размеркаванымі ролямі — гэта адно, а тут — экстрэмальныя ўмовы. І гэта мае свае перавагі. Так, выйграць складана (можна трапіць як у моцную каманду, так і ў слабую), але пазнаёміцца, пасябраваць — гэта найлепшы спосаб. З некаторымі людзьмі, пакуль не сеў з імі за адзін стол, я ўвогуле не быў знаёмы. Такая гульня з поспехам замяніла б традыцыйныя гульні на знаёмства, на разняволенне ў дзень прыезду.\nА вось у “Тройкі” (гульню прыдумаў кіраўнік Гомельскага клуба Леанід Клімовіч) пагуляць з малазнаёмымі не атрымаецца. Яе сутнасць у тым, што ёсць дзве каманды і ў кожнай — па тры гульцы: адзін (капітан) сядзіць спераду, а астатнія два — у яго за спінай. На кожнае пытанне капітан, як толькі зразумее, што яго каманда зможа адказаць на гэтае пытанне, націскае на кнопку. Спачатку адказваюць людзі ззаду, а калі не адказваюць — сам капітан. І ў залежнасці ад таго, колькі правільных адказаў прагучала, права адказу пераходзіць другой камандзе. Галоўнае, што ніхто з гульцоў не мае права апавяшчаць, ведае адказ ці не. Гэтая гульня для зладжаных каманд, у якіх гульцы адчуваюць адно аднаго на ментальным узроўні, ведаюць, хто што ведае. Мая ж любімая гульня — “Эрудыт-квартэт”, калі спадзявацца можна толькі на свае веды. Па сутнасці, гэта тая ж “Свая гульня”, але індывідуальная. Мне цікава пацешыць сваё самалюбства, калі ўдасца выйграць у экстрэмальных умовах”.\n“Што само па сабе больш складана, — тлумачыць Аліна. — Калі ў камандзе ёсць географ, гісторык, філолаг, спартсмен, мы на любое пытанне можам адказаць. А калі мне адной, без каманды, задаюць пытанне, скажам, пра футбол Фінляндыі, — я нічога не скажу”.\nАліна і Насця сваю дозу адрэналіну атрымліваюць у “Брэйн-рынгу”. “На абмеркаванне тых жа пытанняў, на якіх у “Што? Дзе? Калі?” даюцца 60 секунд, тут часу няма. Тут, пакуль чытаецца пытанне, трэба прыдумаць адказы, іх абмеркаваць, выбраць правільны, вызначыць, хто будзе адказваць ды яшчэ “абціснуць” саперніка. І, бадай, апошняе — галоўнае: пасля гукавога сігналу націснуць кнопку так, каб не было фальстарту (што дасць камандзе саперніка 10 дадатковых секунд для абмеркавання і права адказу), і не даць апярэдзіць сябе саперніку, — гаворыць Насця. — Але ў якую б гульню мы ні гулялі, любая з іх прымушае перажываць моцныя эмоцыі: і горыч ад няўдач, і радасць перамогі. У любым выпадку гэта вельмі магутныя эмоцыі, якія хочацца перажываць зноў і зноў. Па сваіх адчуваннях інтэлектуальныя гульні вельмі блізкія да спартыўных, а часам адрэналіну тут яшчэ і больш”.\nАле калі для дзяцей гульня — гэта эмоцыі, то іх педагогі ведаюць, што за імі хаваюцца куды больш важныя рэчы. Павел Забаўскі, адзін з натхняльнікаў інтэлектуальнай змены, рэдактар беларускай тэлегульні “Што? Дзе? Калі?”, гаворыць: “Па сутнасці, мы ў клубах рыхтуем іх да дарослага жыцця: самастойна, лагічна разважаць. Больш за тое, яны вучацца ісці па самым кароткім шляху: падчас гульні ім трэба за адну хвіліну з камандай знайсці правільны адказ. Наша місія — выгадаваць такіх дзяцей, якія, дзякуючы сваім ведам, уменням і навыкам, змогуць сябе знайсці. І гэта ўсё — знайсці за хвіліну адказ і запісаць яго — цягне за сабой мноства складнікаў. Уменне прымаць рашэнні, уменне знаходзіць паразуменне з камандай, уменне выходзіць з канфліктных сітуацый, бо за хвіліну пражываецца маленькае жыццё. У будучыні ўменне працаваць у камандзе дапаможа ім працаваць у калектыве, вырашаць задачы, знаходзіць выйсце, браць на сябе адказнасць прымаць рашэнні, рабіць так, каб у гэтай камандзе ўсім было камфортна, бо яны ўжо ўмеюць, калі трэба, прамаўчаць, стрымаць свае эмоцыі, недзе наадварот — праявіць іх, умеюць адчуваць адно аднаго, слухаць і чуць. Акрамя таго, мы даём паняцце самаадукацыі. Мы ж кніжкі ўголас не чытаем — дзеці чытаюць самі. Але гэтае імкненне — адкрываць для сябе нешта новае — павінна быць у чалавека заўсёды”.\nМожа падацца, што ў інтэлектуальныя гульні гуляюць людзі, якія вельмі шмат ведаюць. Але іх не назавеш ні захоплена “жывымі энцыклапедыямі”, ні абразліва “батанікамі”. “Мы ўвогуле ведаем мала, можа нават менш за іншых, — пераконваюць мяне мае суразмоўцы. — Гуляюць людзі, якія ўмеюць думаць — гэта галоўнае. Большасць пытанняў разлічана не на веды, а на ўменне раскруціць лагічны ланцужок і дайсці да правільнага адказу. Мы імкнёмся стаць не столькі разумнымі, колькі кемлівымі”.\n“Самыя нецікавыя пытанні разлічаны на веды: гістарычныя даты, факты. Цікавейшыя тыя пытанні, якія трэба раскруціць, разгледзець з розных бакоў, накідаць розных версій, выбраць лепшую, прымераць, як дэталь у пазле, паглядзець, якая падыходзіць”, — гаворыць Аліна.\nАле ж, каб прымераць версію, трэба ўсё роўна мець багаты багаж ведаў. Тут маладыя людзі знаходзяць прычыну толькі ў сваім падыходзе да новай інфармацыі: “ШДК-шнікі ўсю новую інфармацыю стараюцца адфільтраваць, выбраць тое, што можа спатрэбіцца ў будучыні — у гульні ці ў жыцці — і запомніць. А іншыя прапускаюць гэтую інфармацыю і пры выпадку нават не ўспомняць, што гэта чулі, — гаворыць Аліна. — Многія людзі выбіраюць сабе адну сферу: музыку, спорт ці нешта яшчэ — і арыентуюцца там куды лепш, чым мы. ШДК-шнікі эрудзіраваны ва ўсіх пытаннях. Я магу падтрымаць размову пра спорт, пра музыку, новыя кнігі. Магчыма, недзе павярхоўна, але я шмат чула пра ўсё”.\nМабыць, таму страката выглядаюць і інтарэсы інтэлектуалаў: яны рэдка маюць адно хобі. Так, хоць Насця заканчвала 11 клас, таму крыху забылася пра паняцце вольнага часу, бо рыхтавалася да ЦТ, але тым не менш знаходзіла час і для танцаў, і для вакалу, і для спорту, прычым настольным тэнісам дзяўчына займалася сур’ёзна. Аліна ў вольны час іграе на гітары і фартэпіяна, спявае, шмат чытае, прычым усё запар — ад дзіцячых казак да гістарычных дакументаў. Вельмі любіць беларускую літаратуру, культуру і з задавальненнем яе вывучае. Дарэчы, Аліна мае дыплом ІІІ ступені на Рэспубліканскай алімпіядзе па беларускай мове. Уладзіслаў у цэнтр сваіх інтарэсаў ставіць гісторыю: не дарма ён вучыцца па гісторыка-прыродазнаўчым профілі, пераможца Рэспубліканскай алімпіяды па гісторыі. Але сцвярджае, што ў яго вольнага часу больш, чым хто можа падумаць: “Акрамя інтэлектуальных гульняў, я член клуба ЮНЕСКА, сур’ёзна займаюся мадэляваннем ААН, шмат чытаю і гуляю”.\nІнтэлектуальны кайф і энергетычны драйв\nНе менш страката выглядае і праграма дня ў лагеры. Канечне, галоўнае тут — гульні. Але ў другой палове дня інтэлектуальную гонку змяняе спартыўная: праводзяцца футбольныя матчы — жаночы і мужчынскі, а таксама валейбольныя, тэнісныя спаборніцтвы, ладзяцца шахматныя турніры. Вечарамі — культурна-забаўляльныя мерапрыемствы, дыскатэкі, тэматычныя вечарыны, конкурсы, але ўсе яны адметныя, пачынаючы ад конкурсу кліпаў і “Міс лагера”, якая тут павінна быць не толькі самай прыгожай, але і самай эрудзіраванай, і заканчваючы спартыўна-інтэлектуальнымі гульнямі. Напрыклад, адна з любімых гульняў у дзяцей — інтэлектуальны біятлон, калі дзеці і бягуць, і “страляюць”. Толькі на стрэльбішчы трапнымі павінны быць не кулі, а адказы. Святое для кожнага на гэтай змене — традыцыйны тэатральны фестываль. У канцы змены для такіх творчых людзей — цудоўная магчымасць развярнуцца. Тым больш што ў тэатральным фестывалі дзеці не проста ставяць п’есу. Летась, напрыклад, ставілі прыквелы — бралі любы твор і пісалі сцэнарый таго, што было раней: апошнія словы ў сцэнарыі — першая фраза арыгінальнага твора. Рабілі і сіквелы — працяг вядомых твораў, а таксама пастаноўкі розных твораў у стылі розных краін, напрыклад, “Тры парсючкі” на ізраільскі манер”. Сёлета яны пераносілі ў часе вядомыя творы. Канечне, творчым людзям сумна, калі ўсё шаблонна, таму яны і ламаюць гэтыя шаблоны.\n“У гэтым і ёсць плюсы профільнага лагера, у якім на змене толькі інтэлектуалы. Мы не падстройваемся пад рэжым лагера, пад яго агульналагерныя мерапрыемствы, а ладзім свае і так, як хочам самі, як цікава нам”, — гаворыць Канстанцін Бусаў, адзін з арганізатараў змены, загадчык аддзела ўзаемадзеяння з дзіцячымі і маладзёжнымі грамадскімі аб’яднаннямі і развіцця дзіцячых ініцыятыў НЦМТДіМ.\nІ няхай у “Спадарожніку” ўжо стала ціха — над сцэнай выключаны сафіты, сціх свісток арбітра, не чуваць пытанняў вядучых і версій знатакоў — інтэлектуальны настрой у юнакоў і дзяўчат толькі ўзнімаецца. Наперадзе — новы навучальны год, а з ім — новы інтэлектуальны сезон. А значыць, хутка знатакі ўбачацца зноў. Няхай і за рознымі гульнявымі сталамі.