Улады фармуюць армію «сваіх назіральнікаў»\nhttp://spring96.org/be/news/38443 2010 2010-12-01T19:32:01+0200 2010-12-01T19:32:01+0200 1970-01-01T03:00:00+0300 be http://spring96.org/files/images/sources/sviackaja.jpg Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА» Праваабарончы цэнтр «ВЯСНА»\nВалянціна Анатольеўна прызналася, што прыйшоўшы на гэты семінар-трэнінг, прыгатавалася сумаваць - зыходзячы з вопыту наведвання аналагічнага мерапрыемства ў Першамайскім раёне сталіцы. На папярэднім навучальным мерапрыемстве назіральніца, па яе словах, нічога цікавага для сябе не выявіла і лічыць, што яго можна было не праводзіць зусім, раздаўшы ўсім старшыням участковых камісій Пастанову № 99 Цэнтральнай камісіі для самастойнага вывучэння.\nЗ гэтай Пастановы ЦВК і пачаўся семінар-трэнінг у Маскоўскім раёне. Праводзілі яго намеснік старшыні Маскоўскай раённай камісіі Кудэрмаеў Аляксандр Мікалаевіч, які з'яўляецца загадчыкам аддзела арганізацыйна-кадравай работы адміністрацыі Маскоўскага раёна, і іншыя сябры камісіі. «Але што мне разанула слых, і пасля гэтага я зразумела, што семінар будзе цікавым, - Аляксандр Мікалаевіч сказаў, што гэтая пастанова ЦВК была прынята «па патрабаванню АБСЕ ». І мне ўжо стала зусім цікава: калі камісія прымае нейкія пастановы «па патрабаванню АБСЕ», то, можа быць, сапраўды ў нас адбудуцца празрыстыя і сумленныя выбары!» - дзеліцца ўражаннем Валянціна Свяцкая.\nНазіральніца дазволіла пераказаць з яе слоў, чым быў цікавы гэты семінар-трэнінг.\nПерад тым, як пачынаць навучанне, Аляксандр Кудэрмаеў зрабіў аб'яву пра тое, што ў чацвер і затым недзе 7-9 снежня ў выканкам трэба будзе з'явіцца старшыням участковых камісій з «брыгадзірамі назіральнікаў» (!) - спачатку В. Свяцкая не надала значэння гэтаму. Затым прагучала ўслед яшчэ адна аб'ява – пра тое, што будзе раздадзена «паперка» ад Саюза жанчын, у якую трэба будзе толькі ўпісаць прозвішча, а «усё астатняе ўжо гатова». Таксама прысутным паведамлялася пра тое, што «назіральнікаў павінна быць не менш 10-ці чалавек». Да таго ж стала вядома, што «з Акадэміі кіравання прыйдзе дзяўчына і правядзе навучанне - што і як трэба рабіць у выпадку ўзнікнення патавай сітуацыі». Што значыць «ўзнікненне патавай сітуацыі»? З кім і дзе гэтая «дзяўчына з Акадэміі кіравання» будзе праводзіць навучанне?\nНапрыканцы трэнінгу ўсе гэтыя пазлы-аб'явы для В. Свяцкай набылі абрысы цэласнай карцінкі.\n«Назіральнікаў рэгістраваць, але - ніякіх дадзеных»\nСпачатку ўсё ішло гладка па сцэнары, апісанаму ў Пастанове ЦВК № 99. І першы «нервовы» момант - папярэджанне Аляксандра Кудэрмаева пра тое, што «на участках могуць прысутнічаць назіральнікі, у першую чаргу, вядома ж, з місіі АБСЕ. Могуць быць і нашыя - і ў гэтым годзе іх можа быць вельмі шмат. Выкрыкі з залы: « Это по поводу представителей партий это чё – Ермошина, что ли, решила? Черта какого-нибудь дадут или американца!» «Дабразычлівасць» і «гасціннасць» па стаўленні да назіральнікаў з боку старшыняў участковых камісій відавочна.\nАле В. Свяцкая адзначае, што агульны пасыл старшыням УК быў такі: «Каб міжнародныя назіральнікі былі вельмі задаволеныя!» Хаця пры абмеркаванні сітуацыі з міжнародным назіральнікам Кудзярмаеў рэкамендаваў «лепш не пускаць яго на ўчастак, калі ён заявіўся назіраць за пяць хвілін да заканчэння галасавання»,«і каля камісіі, і каля памяшкання пасля 20.00 яму рабіць няма чаго». Замест гэтага замежнаму госцю варта «паказаць нашу гасціннасць - павадзіць дзе-небудзь, папаіць гарбатай-кавай ...».\nАляксандр Кудэрмаеў даў указанне «усіх назіральнікаў рэгістраваць», але дадаў: «калі назіральнік цікавіцца спісамі - ніякіх дадзеных, маўляў, усё будзе ў канцы галасавання. Калі што - тэлефануйце адразу мне!»\n«Такая адсылка па ўсіх магчымых пытаннях неаднаразова паўтаралася на працягу трэнінгу, - адзначае Валянціна Свяцкая. - У мяне асабіста сумневаў няма адносна таго, хто на самай справе кіруе тэрытарыяльнай камісіяй».\n«Пры падліку галасоў - моўчкі сядзець!»\nАсаблівая ўвага была нададзена заканчэнню галасавання. Пасля 20.00 на ўчастку павінен быць парадак, ідэальную формулу якога агучыў вядучы трэнінгу: назіральнікі павінны ведаць сваё месца, а кожны сябра камісіі «павінен ведаць, што робіць». Тым самым ён даў зразумець, што ролі паміж сябрамі ўчастковых камісій яшчэ будуць размеркаваны.\nПадышлі да самага важнага моманту - працэдуры падліку галасоў, якая, дарэчы, не зважаючы на крытыку, не прапісаная ў беларускім выбарчым заканадаўстве і таксама дэталёва не апісана ў Пастанове № 99 ЦВК.\n«Адсякаць усякія спробы назіральнікаў, якія захочуць падняцца і шчыльна стаць вакол стала. Нават калі будуць казаць «пакажыце кожны бюлетэнь» - усё роўна », - павучаў Кудэрмаеў.\nА далей, выконваючы ролю старшыні ўчастковай камісіі сябраТВК (мяркуючы па выступу, ён неаднаразова з’яўляўся старшынёй ва ўчастковых камісіях), падзяліўся неацэнным уласным вопытам. «Нават калі будуць казаць, маўляў, пакажыце кожны бюлетэнь - паверце, я ведаю, як закрыць! Кожны сябра камісіі атрымае пэўную колькасць бюлетэняў і будзе запаўняць свой «бегунок» [меў на ўвазе паперку, на якой сябра камісіі пазначае колькасць падлічаных ім галасоў - рэд.]. Не паказваць, не пераварочваць - а ціхенька гэты «бегунок» мне. Я ведаю, як закрыцца рукой, як паціху падлічыць гэтыя «бегункі» і галасы. Нават калі ён убачыць два-тры «бегункі» - ён усё роўна нічога не ўбачыць і не зразумее, як ідзе падлік. Самае галоўнае - не размаўляць паміж сабой. Моўчкі сядзець!», - цытуе неацэнную інструкцыю В. Свяцкая.\nКрыху пазней гэты сябра ТВК падзяліўся яшчэ адной парадай па падліку галасоў: «Бюлетэні кандыдата, за якога мяркуецца найбольшая колькасць галасоў, павінны размеркаваць паміж сабой некалькі чалавек. Ніхто не зразумее, колькі за якога прагаласавала. Калі кожны асобна будзе лічыцца, то будзе бачны стос. А тут усе стосы будуць аднолькавыя. І ніхто не ўбачыць, за каго колькі прагаласавала. Дакладна зможа палічыць толькі старшыня камісіі».\n«А іншых назіральнікаў павінны нейтралізаваць нашыя»\nУсе назіральнікі, такім чынам, апынуліся падзеленымі на катэгорыі - міжнародныя назіральнікі, назіральнікі і «нашыя назіральнікі».\nЯк высветліла В. Свяцкая ў канцы трэнінгу, азнаёміўшыся з ведамасцю аб вылучэнні назіральнікаў на ўчасткі, «нашыя назіральнікі» павінны быць прадстаўлены ад грамадскіх арганізацый «РА «Белая Русь »», БРСМ, «Беларускі саюз жанчын», а таксама павінны быць прадстаўнікі працоўных калектываў і грамадзян. На кожны выбарчы ўчастак - не менш за 10 чалавек. На семінары старшыням, якія не падалі інфармацыю пра назіральнікаў, прапаноўвалася ўнесці ў ведамасць лічбы - ад якой арганізацыі і колькі чалавек ужо ёсць у іх на дадзены момант. Больш таго, Кудэрмаеў на пачатку семінара зрабіў аб'яву, што пратакол аб накіраванні назіральнікаў ад ГА «Беларускі саюз жанчын» ужо падрыхтаваны і будзе ім (старшыням) раздадзены, і туды трэба будзе «толькі ўпісаць прозвішча».\nПры разглядзе далейшых сітуацый функцыі «нашых назіральнікаў» становяцца зразумелымі.\nУ сітуацыі, калі «прыйдзе журналіст з фотаапаратам», было вырашана - «хай здымае, мы ведаем, што гэта псіхалагічны ціск на сябраў камісіі». З залы дадалі: «Міліцыянт прысутнічае, таму, калі што, яго можна вывесці».\n«Тут трэба аддаць належнае спадару Кудзярмаеву - ён спыніў асабліва заўзятых, таму што ў Пастанове № 99 не сказана, што журналіста трэба выдаляць», - адзначае Валянціна Свяцкая. Але на выпадак, калі журналіст «будзе занадта шмат здымаць», інструкцыя ўсё ж рушыла ўслед: «паднімецца наш назіральнік і скажа яму, маўляў, паважаны журналіст, мы як назіральнікі сведчым, што вы перашкаджаеце працаваць сябрам камісіі і, калі ласка ... Ім будуць раздадзеныя акты, яны адразу запаўняюць іх і гэтыя акты будуць прыкладзены ... Калі дасце слабіну - будуць ездзіць на вас гэтыя журналісты ».\n«А іншыя назіральнікі?» - пытанне з залы. «А іншых назіральнікаў павінны нейтралізаваць нашыя. Яны скажуць, што «вы перашкаджаеце працаваць сябрам участковай камісіі!» І міліцыянту адразу паведамяць», - падказаў рашэнне Кудэрмаеў.\nНа пытанне ад яшчэ аднаго старшыні УВК «А можна пазбавіць акрэдытацыі назіральніка, калі ён будзе паводзіць сябе вельмі актыўна?» рушыў услед адмоўны адказ, але мелася на ўвазе пры гэтым, што ёсць варыянт «выправадзіць», зразумелы ўсім. Для гэта ж і «будуць сядзець нашыя назіральнікі». Усе прысутныя таксама пагадзіліся з тым, што прыйшоўшым на ўчастак назіральнікам трэба будзе адключыць тэлефоны.\nКудэрмаеў папярэдзіў старшыняў УК: «У гэты раз ва ўчастковых камісіях ёсць прадстаўнікі ад апазіцыі. Магчыма, будзе нейкае асабістае меркаванне, яны не будуць падпісваць пратаколы - вашыя назіральнікі дадуць вам свае акты, што ўсё было правільна. Гэтыя шаблоны ўжо будуць у вас». Падобныя сітуацыі, паведамлялася ў завяршэнні, будуць больш падрабязна разгледжаны на наступнай сустрэчы.\nПасля заканчэння семінара-трэнінгу было абвешчана, што 2 снежня ў 14.00 у Адміністрацыі Маскоўскага раёна будзе праведзены асобны семінар - для старшыняў участковых камісій і «брыгадзіраў» назіральнікаў.\n«Атрымліваецца, што кожны старшыня ўчастковай камісіі павінен падрыхтаваць «брыгаду »назіральнікаў, у якой будзе «брыгадзір», яны будуць навучаны на асобным семінары - як сябе паводзіць і што трэба рабіць пры ўзнікненні тых самых патавых сітуацый, пра якія згадвалася вышэй. Роля гэтых назіральнікаў - засведчыць, што ў чарговы раз «элегантная» перамога была дасягнутая », - рэзюмавала «засвоенае» на семінары-трэнінгу Валянціна Свяцкая.


Сэрца на далоні 2 - Стр 15\nКниги по бел. литературе. 1, 2 семестр / 2 семестр / 5_Іван Шамякін / Сэрца на далоні 2\nХоць прайшло ўсяго нейкія паўтары гадзіны рабочага дня, у яго быў выгляд стомленага і абыякавага да ўсяго чалавека.\nШыковіча ён пачаў цікавіць сам па сабе. Як жыве гэты чалавек? Чаму ў яго мазолістыя рукі? Чым яго разварушыць, выклікаць на шчырую размову? Яшчэ нават не сеўшы, Кірыла паведаміў:\n- Учора Соф'і Савіч зрабілі аперацыю. На сэрцы. Яраш аперыраваў.\nКапітан неяк устрапянуўся і ўпершыню ў прысутнасці Шыковіча выявіў сапраўдную чалавечую цікавасць: абапёршыся ўпалымі грудзьмі на стол, ён неяк па-дзіцячы падпёр кулаком шчаку, гатовы слухаць, і вочы яго засвяціліся.\n- Я толькі што з бальніцы. Яны ўсю ноч змагаліся за яе жыццё. Яраш радуецца: перамаглі! Будзе жыць!\n- І будзе здаровая?\n- Яраш кажа, што восемдзесят працэнтаў такіх аперацый даюць добрыя вынікі.\n- Гэта нямала, калі ўлічыць, што аперыруецца. Сэрца!\n- А ведаеце, я прысутнічаў на аперацыі.\n- Праўда, для мяне гэта скончылася трагічна.\n- Я самлеў.\n- Проста там?\n- Не. Паспеў выйсці ў перадаперацыйную.\n- Так нічога і не пабачылі?\n- Бачыў. Як раскрывалі грудную клетку. Як Яраш трымаў яе сэрца ў руках...\n- У руках?\n- Але, на далоні. Ведаеце, яно маленькае, сэрца. З жаночы кулачок. Ён узяў яго на далонь, а яно білася, спалохана так...\nШыковіч убачыў, што Сербаноўскі непрыкметна прытуліў руку да левай стараны грудзей і задумліва паўтарыў:\n- А ведаеце, што за суткі сэрца пераганяе дзесяць тон крыві?\n- Дзесяць тон?!\n- Я вас пазнаёмлю з Ярашам. Ён можа цэлую ноч расказваць пра сэрца. Прыязджайце да нас на дачу. Вы не рыбак?\nЧэкіст раптам цяжка ўздыхнуў:\n- У мяне хворая жонка. Таксама сэрца. Стэнакардыя.\nЛедзь-ледзь падняў чалавек заслону над сваім асабістым жыццём і адразу ўвесь раскрыўся. Цяпер Шыковічу ўсё стала зразумела: і яго стомлены выгляд, і загрубелыя рукі, і смутак у вачах. Нялёгкая ў яго праца - нялёгкае і жыццё. Кірыла адчуў яшчэ большую прыязь, давер, добрую сімпатыю. І пачаў падрабязна расказваць, як Зося ратавала Яраша, як пасля шукала сына Ганчарова. Гадзіны дзве гаварыў. Факты і свае здагадкі. Сербаноўскі слухаў уважліва, не перапыніў ніводным пытаннем ці заўвагай. А потым раптам глянуў на гадзіннік і сказаў:\n- Вы амаль пераканалі мяне, што Савіч - наш чалавек. Але скажу вам шчыра: даказаць гэта будзе нялёгка. Нам прыслалі з спецархіва яго справу, - ён кіўнуў на сейф. - Там - ніводнага дакумента ў яго карысць.\n- Можна паглядзець справу?\n- Не! - катэгарычна адмовіў чэкіст і ў той жа міг быццам замкнуўся на сто замкоў. Куды дзяваўся просты, стомлены чалавек, які дома абірае бульбу, мые бялізну, даглядае хворую жонку!\n- Вы для нас пакуль што прыватная асоба. Хто вас упаўнаважваў?\n- Маё партыйнае сумленне. Хіба не аўтарытэтны орган?\n- Таварыш Шыковіч, парадак ёсць парадак. Дакументы, якія з'яўляюцца дзяржаўнай тайнай...\n- А па-мойму, ніякі гэта не парадак, а ўсё тая ж бюракратыя. Не веру я ў сакрэтнасць гэтай справы! Праз дваццаць год вы ўсё яшчэ лічыце такія дакументы дзяржаўнай тайнай? Што там ёсць, чаго нельга паказаць камуністу?\nКапітан не адказаў. Ён зноў разглядваў свае натруджаныя рукі.\n- Нічога там няма! Калі вы кажаце, што ніводнага дакумента ў карысць Савіча. - Шыковіч падняўся. - Пайду да Вагіна.\n- Адносіна партыйных органаў. Зайдзіце ў гарком - вас там добра ведаюць.\n- Значыцца, трэба паперка - і ўсяго?\nКапітан развёў на стале рукі і, падняўшы вочы, усміхнуўся па-сяброўску шчыра:\n- Што зробіш.\nАле ўсмешка гэтая ўжо больш не падзейнічала на Шыковіча. Ён не меў злосці на Сербаноўскага - радавы работнік, дзейнічае па інструкцыі. Аднак развітаўся холадна, расчараваны і ўзлаваны ўвогуле. У думках лаяўся:\n«Не можаце паказаць дзве паперкі без гаркома».\nЯму страшэнна хацелася хутчэй заглянуць у справу - што і як там інкрымінуюць мёртваму Савічу? Але не хацелася ісці ў гарком. Пасля ўчарашняга. Каб не падумалі, што ён выстаўляе сябе, іграе гэткага дзеяча, якога цікавяць матэрыі больш высокія, чым клопаты пра сына.\nУ рэдакцыі ішла лятучка. Калі Шыковіч з'явіўся ў кабінеце рэдактара, выступаў Рагойша - разносіў яго фельетон. Прамоўца сумеўся на нейкі момант. Але «адбою» не даў, наадварот, пачаў крытыкаваць яшчэ больш бязлітасна і зласліва. Журналісты заварушыліся ў прадчуванні бойкі. Фельетон Шыковіча - не самы лепшы, гэта так. Але ў тым жа нумары надрукаваны артыкул самога Рагойшы. Калі Рагойша гаворыць, што фельетон сумны, то ад яго артыкула, напэўна, «падохлі мухі». Многім карцела сказаць пра гэта, ды нікому не хацелася заядацца з такім інтрыганам. Лепш далей ад яго, а то ён знойдзе выпадак сапсаваць табе кроў. Цяпер спадзяваліся на Шыковіча: ён не стрывае. Але Кірыла праявіў поўную абыякавасць да крытыкі. Нават слухаў няўважліва - думаў пра сваё. Некаторыя палічылі, што гэта своеасаблівая форма адказу - поўная знявага да крытыка. Нецярплівы, гарачы Васіль Парэчка, загадчык аддзела культуры, шаптаў ззаду:\n- Плясні ты яго, Васільевіч. Няхай не гаўкае. Артыкул яго блытаны...\nАле Шыковіч не чытаў артыкула, не да газеты яму было ўчора. Ды каб і чытаў, то ўсё адно не выступіў бы: пасля аперацыі, гаркома, размовы ў КДБ яму здавалася: не на тое, на што трэба, ён часта траціў сілы і энергію. У сорак пяць год усвядоміць гэта - не вельмі прыемна.\nВыступіў Парэчка, па-юнацку ўлюбёны ў свайго кансультанта. Счапіліся з Рагойшам.\nЖывіцкаму прыйшлося «ліць халодную ваду». Асцярожны рэдактар, добры чалавек, ён не любіў сварак у калектыве. З-за гэтай дабраты з яго ўпотай кпілі, але ўвогуле паважалі.\nМаўчанне Шыковіча на лятучцы ўсіх здзівіла. Звычайна ён кідаў трапныя жарты.\nРэдактар тут жа, плануючы будучыя нумары, папрасіў яго з'ездзіць у раён, даць нарыс пра лепшага камбайнера.\nЗастаўшыся пасля лятучкі, Кірыла адмовіўся ад задання.\n- Ты што, нездаровы?\n- Не. Захоплены другой работай.\n- Шкада. Вельмі шкада.\n- Я дам у суботні нумар апавяданне.\nЖывіцкі любіў прозу і не любіў вершаў. З Парэчкам, які кожны дзень адкрываў новых паэтычных геніяў, у яго ішлі бясконцыя баталіі.\nКірыла паспрабаваў працаваць - правіць матэрыял. Але ўсё здавалася сумным, непатрэбным - і чужое і сваё. У галаве круціліся нейкія «касмічныя думкі», далёкія і ад газетных матэрыялаў і ад справы Савіча. Мабыць, ён доўга сядзеў нерухома, бо Парэчка, які працаваў за суседнім сталом, раптам прапанаваў:\n- Давай махнём на раку, Васільевіч. Будзе навальніца. Люблю навальніцу на лузе! І клёў будзе. Вось пабачыш.\nКірыла паглядзеў у акно і ўбачыў, што неба, яснае з раніцы, завалакла бела-попельная смуга. Аднак сонца, да ненатуральнасці абстрактна-жоўтае (на яго можна было глядзець без акуляраў), пякло зямлю па-ранейшаму. Было ціха і душна. Вяла лісце на маладых ліпах, прасіла піць.\n«Але, будзе навальніца. І, магчыма, пачнуцца дажджы. Заўсёды, калі ў разгары ўборка, пачынаюцца дажджы. Сельскай гаспадарцы проста не шанцуе», - падумаў Кірыла і пашкадаваў, што адмовіўся ад паездкі ў раён; ён заўсёды адчуваў сябе як бы вінаватым перад людзьмі сяла і пісаў пра іх многа, з любоўю.\n«А можа, праўда, паехаць на луг, пад стагі? І да ніткі вымакнуць пад дажджом».\nАле тут жа прыйшло адчуванне, што ён не зрабіў нечага вельмі важнага. Не адразу нават зразумеў - чаго. А зразумеў - кіўнуў загадчыку аддзела:\n- Пачакай мяне, - і знік за дзвярыма.\nНяхай што хочуць думаюць пра яго, абы дазволілі паглядзець справу Савіча.\nВырашыў пагутарыць з Тужыкавым. Праўда, ён - тугадум, як той анекдатычны фін, - на пытанне, якое задалі раніцой, адкажа ўвечары, але затое аб'ектыўны і разумны.\nУ калідоры гаркома Кірыла неспадзявана сустрэўся з Тарасавым. Прывіталіся.\n- Ну, як - вычухаў? - спытаў сакратар як быццам жартаўліва, але без усмешкі.\n- Галавамойку. Не апеліруй. Другім дасталося больш.\n- А я і не меў намеру апеліраваць, - адказаў Шыковіч і падумаў: «Ну, вось, я так і ведаў».\nДайшлі да дзвярэй прыёмнай. Спыніліся. Тут Тарасаў адчуў, што Шыковіч, які пры сустрэчы неяк даверліва пацягнуўся да яго, раптам, пасля гэтых слоў, быццам палез у панцыр. Сакратар падумаў пра сябе: «Гэтыя ўмоўнасці, згары яны, мімаволі робяць нас бюракратамі. Інстанцыя, дыстанцыя... А пасля глядзіш: усё па форме правільна, а па сутнасці... Нялёгка нам вяртацца да ленінскага стылю», - і шчыра запрасіў, адчыніўшы дзверы:\n- Заходзь - пагутарым.\nНа нейкі момант Шыковіч застыў у нерашучасці - ісці ці не ісці? Пра што ён мае намер гутарыць са мной? Зноў пра сына?\nТарасаў зразумеў, чаму ён вагаецца. Пажартаваў:\n- Не бойся. Маралі чытаць не буду.\nУжо ў кабінеце, скінуўшы пінжак і расслабляючы гальштук, спытаў:\n- Каго там з тваіх блізкіх аперыравалі? Мне Ларыса Пятроўна сказала.\nІ Шыковіч пачаў расказваць усё з яшчэ большымі падрабязнасцямі, чым раніцой расказваў Сербаноўскаму, - пра Савічаў, бацьку і дачку, пра падпольшчыкаў, імёны якіх раней нідзе не ўпаміналіся, пра свае здагадкі, меркаванні, пра суб'ектыўнасць кнігі Гукана. «Вось яно што, - падумаў Тарасаў, прыгадаўшы, як Гукан выступаў на бюро. - Зразумела. «Старому» нялёгка адмовіцца ад старых поглядаў. Яму здаецца, што ён адзін усё сказаў. І хочацца любымі сродкамі збіць з тропу гэтага няўрымслівага чалавека, свайго сааўтара, які можа ўсё перавярнуць дагары нагамі. Метад той. Але час не той, Сямён Парфёнавіч».\n- Я тут чалавек новы, Кірыла Васільевіч. Але ведаю, што пасля вайны гарком разы чатыры, здаецца, займаўся падполлем.\n- І кожны раз у спіс падпольшчыкаў заносілі дзесяткі новых імён. Хіба гэта не доказ таго, які размах мела барацьба нашых людзей? Хіба для выяснення і ўслаўлення гэтай барацьбы не варта папрацаваць? - Шыковічу здалося, што Тарасаў супраць таго, каб яшчэ раз вяртацца да падполля, і ён выказаў гэта горача, з наступальным запалам.\n- Але, для гэтага варта папрацаваць, - задумліва згадзіўся сакратар гаркома, шукаючы ў спісе пад шклом нумар тэлефона.\n- Першапачаткова нават імя Яраша нідзе не ўпаміналася. А ён выконваў спецзаданні гаркома.\nТарасаў павярнуўся да століка з тэлефоннымі апаратамі і набраў кароткі нумар.\n- Ало. Вагін? Добры дзень. Тарасаў. Многа шпіёнаў злавіў? Што? Вывеліся, кажаш? Глядзі, як бы мы не прытупілі пільнасць. То-та. Андрэй Астахавіч, што гэта ў цябе баяцца паказаць дакументы часоў вайны нашаму пісьменніку? Чалавек цікавую працу задумаў. Трэба памагчы. Што? - Тарасаў змоўк і слухаў даволі доўгае тлумачэнне, кідаючы час ад часу кароткае: «Ыгы».\nКірыла заўважыў, што ў нейкі момант ён шчыльней прыціснуў слухаўку да вуха. Сакрэт. Кірыла падняўся з крэсла і адышоў да акна. Неба зрабілася шэра-попельным. Сонца рассеяла свае праменні ў гэтых сухіх і высокіх аблоках. Не пякло больш. Але нерухомае паветра не астывала, яно як бы згушчалася, ад чаго духата нават мацнела - ажно цяжка рабілася дыхаць.\n«Але, паедзем з Парэчкам на луг. Пад навальніцу. Станем на беразе і будзем гукаць грому: о-го-го! Некалькі гадзін першабытнага жыцця. Васіль умее арганізаваць яго. Каб ні пра што не думаць...»\n- Добра. Давай у чатыры.\nШыковіч схамянуўся, узрадаваны, што гэта яму назначае Вагін сустрэчу на чатыры. Глянуў на гадзіннік: было без чвэрці тры. Тарасаў паклаў слухаўку.\n- Дні праз два яны пакажуць табе, Кірыла Васільевіч, патрэбныя дакументы. У такіх органах нельга без некаторых фармальнасцей.\n«Два дні, якія, напэўна, расцягнуцца ў тыдзень!» - нецярплівы даследчык расчаравана ўздыхнуў.\nСакратар нібы прачытаў яго думкі.\n- Не бойся, гэта не будзе праз два тыдні. У чатыры Вагін будзе ў мяне, і я яшчэ раз напомню яму. Жадаю поспеху.\nНа трэці дзень пасля аперацыі Яраш нарэшце пакінуў бальніцу і прыехаў на дачу. З'явіўся гадзін у пяць дня на таксі, акуратна паголены, у новай чэшскай тэнісцы (дома ведалі, што пасля ўдалай аперацыі ён заўсёды нешта купляе), з шампанскім, цукеркамі, падарункамі. Быў уважлівы, далікатны, ласкавы, быццам не бачыў сям'ю і суседзяў цэлы год.\nГаліна Адамаўна ўмела сустрэць яго ўрачыста. Калі ён затрымліваўся ў бальніцы на суткі, на двое пасля такіх вось аперацый, у яе не ўзнікала ніякіх дурных думак. Нішто не псавала настрою, і яна сама радавалася, што страчае мужа з чыстай душой. Пра аперацыі яна звычайна не любіла распытваць. Але на гэты раз выпадак быў асаблівы.\n- Па тваім выглядзе бачу, што ўсё добра. Віншую.\n- Не трэба віншаваць, Галка. Не трэба. Ты ведаеш, я не люблю віншаванняў, калі размова ідзе аб жыцці чалавека. Ды і не ўсё яшчэ добра.\nАле калі прыбегла з лугу Наташка і павісла на шыі, спытала таямнічым шэптам: «Ну, як там, тата? Што?», то ён адказаў:\n- Добра, Наталка. Мы з табой перамаглі яшчэ раз.\nЯна адна любіла слухаць, як бацька расказваў пра сваю работу, і даволі добра ўжо для свайго ўзросту разбіралася ў хірургічнай тэрміналогіі. А таму Яраш ахвотна пачаў перадаваць увесь ход аперацыі, амаль гэтак жа падрабязна, як расказваў бы студэнтам, трохі хіба больш спрошчана, з меншым ужываннем спецыфічна медыцынскіх слоў.\nМаці не падабалася гэтае дзіўнае, не па ўзросту, захапленне дачкі хірургіяй, але яна маўчала, рабіла выгляд, што таксама слухае з цікавасцю. Неяк раней яна аднойчы сказала:\n- Антон, я зусім не хачу, каб Наташа была лекарам. Даволі ў хаце медыцыны!\nНаташа горача запярэчыла:\n- Хіба дрэнна быць такім лекарам, як тата?\n- Такіх нямнога... А быць такім, як я... Вырываць гнілыя зубы...\nАнтон тады абурыўся, закрычаў, што ён катэгарычна забараняе ёй гаварыць гэтак пры дзецях аб сваёй прафесіі, ды і наогул аб любой прафесіі. Дзеці павінны паважаць кожную карысную працу! З таго часу яна не перашкаджала іх медыцынскім размовам. Толькі радавалася, што медыцына зусім не цікавіць сына. Але не радавалася, што ён, як бацька, галубятнік.\nВіктар дапамагаў маці ставіць на стол з паважнасцю дарослага. Але ў душы раўнаваў да сястры, што яна захапіла бацьку. Яму таксама хацелася пахваліцца, што ён перабудаваў галубятню, нечакана пазнаёміўся з галубятнікам з суседняй вёскі, тутэйшым настаўнікам, і выменяў у яго пару рэдкіх паштавікоў. Але не можа ж ён вось так з бухты-барахты, як тая Наташка, кінуцца бацьку на шыю і прапанаваць: «Хутчэй лезем на гарышча!» У самым пачатку сустрэчы з бацькам Віця паведаміў толькі адну навіну:\n- Учора, ведаеш, якая навальніца шуганула. Франтальная. За Студзёнкай на тры кіламетры лес палажыла. Максім Рыгоравіч кажа - тысячы дзве кубаметраў буралому.\nПра галубоў сказаў пасля полудня, калі выйшлі на двор. Сказаў стрымана, між іншым.\nЯраш усё зразумеў. Выгукнуў, нібы нават з крыўдай:\n- Што ж ты маўчаў? - і адразу палез на веранду. Праз колькі хвілін вясёлы, пранізлівы свіст абудзіў адвячоркавую цішыню лесу і лугу.\nУвечары, калі прыехаў з горада Шыковіч, яны палілі свой касцёр і на агні варылі юшку; Яраш з сынам паспелі налавіць рыбы.\nМокрае яшчэ ад учарашняга ліўня ламачча гарэла роўна і нягорача. Юшка варылася доўга. Елі яе ўжо ўпрыцемку. Накармілі дзяцей.\n- Наташа і Віця! Спаць!\n- Спаць. Спаць.\nДзеці неахвотна рушылі да дачы.\n- Ты бязлітасная, Галя. Віктар збіраў дровы і лавіў рыбу.\n- Галя - лепшы педагог, чым мы з табой.\n- Правільна, жонка. Педагогі мы з табой - дрэнь.\n- Як там Уладзіслаў? - спытаў Яраш.\n- Ты яго бачыў?\n- Хіба яму да сына! Ён увесь - у падполлі.\n- Не іранізуй з сур'ёзнай справы. Сын пазбягае сустракацца са мной. Яму сорамна. Прыязджаў Тарас.\nЖанчыны сядзелі на лавачцы, мужчыны - па-турэцку, на вільготнай зямлі, насупраць адзін аднаго.\nЯраш адпачываў. Яму не хацелася ні гаварыць, ні думаць. Ён глядзеў у агонь, любаваўся водбліскам полымя, жарам, бурштынавымі кроплямі смалы, што выступілі на тоўстым суку. Прыгожыя кроплі. Шкада было, што яны згараць. І ў гэты міг упершыню пасля таго, як паехаў з бальніцы, варухнулася ў душы трывога за Зосю. Ды ён прагнаў яе. Нічога не здарыцца. Яшчэ ўчора хворая апрытомнела. Сёння глядзела на яго з удзячнасцю яснымі вачамі. Спрабавала ўсміхнуцца. Прашаптала: «Мне лёгка дыхаецца!» Але, цяпер ёй будзе лёгка дыхацца і лёгка хадзіцца па зямлі! Ярашу было радасна. Аднак выказваць сваю радасць усім не хацелася. Ён выдаў яе Наташы. Мог бы яшчэ прызнацца Шыковічу, каб яны былі адзін на адзін.\nКірыла пачаў расказваць пра свае пошукі, пра размовы ў КДБ і гаркоме.\n- Ёсць справа на Савіча? На мёртвага?\n- Ты ж сам казаў, што ў твае абавязкі падпольшчыка ўваходзіла вывучаць тых, хто супрацоўнічаў з акупантамі. Я думаю, не дзеля спартыўнай ці мемуарнай цікавасці гэта рабілася.\n- Але, - згадзіўся Яраш задумліва.\nГаліна Адамаўна падала яму місачку з юшкай.\n- Дзякую, - сказаў, як чужой, паспытаў варыва з лыжкі, паставіў місачку на край лавачкі. - Горача. - І да Шыковіча: - Слухай, Кірыла, а ці варта варушыць такія архівы? Каб узняць пыл, ад якога нехта будзе чыхаць?\n- Хто? Ты? Я? Я не буду чыхаць ад такога пылу! - Шыковіч ажно падхапіўся. Яго абурыла, што Яраш, які быў загарэўся таксама, як і ён, раптам зноў дае адбой. Чаму? Сам жа падпольшчык! На самога ж былі забыліся і колькі год ніхто не ўспамінаў!\n- Чакай. Я лічу, што гэта трэба было рабіць або раней, адразу ж па гарачых слядах... Мы не здолелі тады разабрацца ва ўсім, наадварот, шмат што заблыталі... Няхай даруюць мне, але я не веру ў аб'ектыўнасць спраў, якія заводзіліся ў той час... Або гэта трэба рабіць пазней, калі загояцца ўсе раны... Найдаражэйшая якасць памяці - забыўлівасць... Каб нічога не забывалася, чалавецтва загінула б. Забыўлівасць лечыць і раны душы, і раны цела.\n- Дзіўная ў цябе філасофія! Ведаеш, з якога арсенала?\n- Давай, Кірыла, без арсеналаў. Я думаю пра жывых людзей, пра іх сэрцы, а не пра адносіны паміж дзяржавамі. Хоць у палітыцы таксама забываюць і варта забываць... Інакш ніколі б не канчалася варожасць.\n- Ты думаеш пра Зосю.\nГаліна ўстрапянулася, балюча ёкнула сэрца: «Але, ён думае пра яе. Чаму ён так хвалюецца за яе?» І ў гэты міг у душу яе ўпала зерне раўнівай падазронасці - упершыню да пацыенткі мужа.\nЯраш узяў сваю місачку, пачаў сёрбаць юшку. Кірыла кінуў у касцёр ламачча. Дым пацягнула на жанчын. Яны закашляліся, але з лавачкі не сышлі. Агонь прытух, і ў цемры ніхто нікога не бачыў.\n- Дык вось што я табе скажу! - гучаў быццам здалёк голас Шыковіча. - Можа, ты забыўся ці хочаш забыцца. У цябе праца не менш гераічная, чым у падполлі. Навука, ад якой ты шкадуеш адарваць адну хвіліну на што іншае. Але май на ўвазе, што яна, Зося, нічога не забыла і ніколі не забудзе. І мільёны не забудуць. І ты не асцерагай яе ад мінулага. Яна не баіцца яго.\nГаллё з боку Яраша разгарэлася, і агонь асвятліў яго постаць. Чырвоны ад водбліску полымя, вялікі і нерухомы, з місачкай у руках, ён нагадваў правадыра невядомага племя надзвычай дужых і прыгожых людзей. Галіна, убачыўшы мужа ў такой паставе, адчула новы прыступ страху ад думкі, што можа страціць яго. Валянціна Андрэеўна глядзела на Яраша з захапленнем і патаемнай жаночай зайздрасцю.\nЁн варухнуўся і няўлоўным рухам чараўніка кінуў пустую місачку ў цемру.\n- Дык і я табе скажу. Слухай. Ты ж не даследуеш падполле ў поўным аб'ёме. Ты - як дэтэктыў. Цябе захапіла гісторыя аднаго чалавека, яго загадкавая смерць, і ты ўзрадаваўся выпадку знайсці востры сюжэт.\n- Яго ўвесь час хіліла да дэтэктыва, - сказала Валянціна Андрэеўна з іскрынкамі смеху ў голасе. Ёй было хораша, весела і хацелася, каб мужчыны паспрачаліся больш горача.\n- Але ты нічога такога не знойдзеш. Цяпер я больш, чым раней, упэўнены, што Савіч не быў ні ворагам, ні героем. Ён звычайны стары лекар, які хацеў памагаць людзям у любых абставінах. Інфекцыяніст, ён баяўся эпідэмій, якія заўсёды прыносіць вайна. Каб сачыць за санітарным станам роднага горада, пайшоў на службу да акупантаў. Вось табе ўвесь твой дэтэктыўны сюжэт.\nКасцёр разгарэўся. Святло яго выхапіла з цемры ладны круг, колькі дубоў, сосен і дзіўна пафарбавала іх: кара сосен пачырванела, а мох на старых дубах стаў што снежны іней- сівы-сівы. Над галавой зашамацела лісце - ад гарачага паветра. Страляў залатымі кулькамі-вугальчыкамі касцёр. Яраш, яшчэ больш пачырванелы, прыўзняўся на руках і адсунуўся далей ад агню. Шыковіч стаяў з другога боку вогнішча, шырока расставіўшы ногі, заклаўшы рукі за спіну.\n- Тое, што ты расказаў, доктар, ёсць найлепшы сюжэт. Але я сюжэтаў не шукаю, май на ўвазе. Савіч абвешчаны здраднікам. А ты сам сцвярджаеш, што ён сумленны чалавек, няхай сабе і не герой. Дык што ж, па-твойму, пакінуць яго ворагам? Не паварушыцца, каб даказаць яго сумленнасць, рэабілітаваць яшчэ адно добрае імя, як рэабілітаваны імёны тысяч ні ў чым не вінаватых людзей?\nШыковіч пачакаў пярэчанняў. Але Яраш маўчаў. Ён згаджаўся. Больш таго, ён не разумеў самога сябе - чаму раптам уздумалася адгаворваць сябра ад такой пачэснай і высакароднай справы? Не, ён бадай што разумеў - чаму, бо думаў пра гэта яшчэ ў бальніцы. Цяпер, калі Зосі зроблена, ён упэўнены, удалая аперацыя і яна, па сутнасці, пачне новае жыццё - новае ва ўсім (аб гэтым ён паклапоціцца), яму чамусьці не хочацца, каб хто-небудзь ці што-небудзь вяртала яе да мінулага. Добра, калі Шыковічу ўдасца даказаць тое, што хочацца даказаць. Ён, Яраш, упэўнены, што Савіч - сумленны чалавек, сумленны лекар. Але калі не будуць знойдзены дакументы, якія пацвердзілі б яго сувязь з падпольшчыкамі, з партызанамі, гэта застанецца толькі яго прыватным перакананнем ці гэткай жа прыватнай думкай Кірылы. Зосі наўрад ці будзе лягчэй ад гэтага.\n- Маўчыш? - пераможна спытаў Шыковіч. - Май на ўвазе, што абыякавасць да лёсу людзей, якіх мы ведалі, з якімі працавалі, якія вучылі нас, прынесла вялікую шкоду ў пэўны час. Так, я паставіў у цэнтры справу Савіча, бо нельга ахапіць усяго адразу. Але, знаёмячыся з дакументамі, я выяўляю ўсё новых і новых герояў. Хіба для гэтага не варта пачыхаць ад архіўнага пылу? Хіба пыл гэты такі шкодны? - наступаў Кірыла так напорыста і рашуча, што ледзь не ўлез у агонь - наблізіўся да кастра так блізка, што яму прыпякло калена. Адступіў, нахіліўся, каб пагладзіць калена, але як толькі прытуліў нагрэтую штаніну да цела - заенчыў:\n- Гару, ратуйце!\nЖанчыны засмяяліся. Антон ледзь прыкметна ўсміхнуўся. Такая раптоўная задумлівасць яго сур'ёзна ўстрывожыла Галіну.\n«Залішне ён думае пра гэтую Зосю», - падумала яна.\nУ папцы было нямнога дакументаў. Фота ў памер паштоўкі. Спакойны і просты, з шырокім ілбом і глыбокімі залысінамі хударлявы твар чалавека год шасцідзесяці. Вось ён які, Савіч! Шыковіч доўга ўглядаўся ў рысы гэтага твару.\nДанясенне безыменнай разведгрупы аб здрадніках і нацыяналістах, якія займалі кіруючыя пасады ва ўправе і паліцыі. Бургамістр Цішчанка стаяў у гэтым спісе першым. Лучынскі - другім, Савіч - дзевятым, перадапошнім. Відаць, данясенне перадавалася групай па радыё, а таму характарыстыкі былі вельмі лаканічныя: адзін-два факты. Толькі факты, без усялякіх тлумачэнняў.\n«Цішчанка Мікадзім Фёдаравіч, бургамістр. Пры арганізацыі гета ўласнаручна страляў у жыдоў, забіваў дзяцей.\nЛучынскі (Склота, Усаў Іван Селівонавіч), начальнік паліцыі, шпіён, агент СД. Катуе арыштаваных. Кіруе расстрэламі. Павесіў дзевяць калгаснікаў сяла Вялоцічы, заложнікаў».\nСамая разгорнутая характарыстыка давалася рэдактару фашысцкага лістка, нацыяналісту Хмару - на добры абзац. Супроць прозвішча Савіча стаяла: «Загадвае аддзелам управы. Заражае людзей інфекцыйнымі хваробамі!»\nУ той суровы ваенны час, пры той падазронасці, якая мела месца, і такое агульнае абвінавачванне пераконвала. Безумоўна, што і лейтэнант Шыковіч тады паверыў бы яму: усё можа зрабіць чалавек, які пайшоў на службу да фашыстаў! Але цяпер, ведаючы па расказах Яраша і другіх Савіча, Шыковіч адразу зразумеў, што ў разведчыкаў не было ніводнага факта злачыннай дзейнасці лекара-інфекцыяніста, акрамя таго, што ён загадвае аддзелам управы, і яны яўна выдумалі гэтае - «Заражае людзей інфекцыйнымі хваробамі». Якіх людзей? Якімі хваробамі?\nШыковіч не вытрымаў і выказаў сваё меркаванне капітану Сербаноўскаму. Той адарваўся ад нейкіх папер, якія перачытваў, уважліва выслухаў, неазначальна гмыкнуў, сказаў:\n- Чытайце далей.\nШыковіч не проста чытаў, ён вывучаў дакументы, як сапраўдны дэтэктыў, звяртаючы ўвагу на кожную дэталь. Данясенне было напісана на машынцы і, безумоўна, з'яўлялася копіяй. Але на ім стаяла ажно шэсць нумароў і шыфраваных літар. Супроць прозвішчаў Лучынскага і Хмары былі пастаўлены крыжыкі сінім алоўкам, наперадзе Савіча - чырвоная «птушка».\nДругі дакумент збянтэжыў Шыковіча - заява самога Савіча на імя нямецкага фельдкаменданта оберштурмбанфюрэра Ютнера. У верасні 1941 года Савіч запэўняў фашыста ў сваёй вернасці «новаму парадку» і прасіўся на службу. Паклёпу на савецкую ўладу не рабіў, аднак фактамі ўласнай біяграфіі даводзіў, што мае на бальшавікоў даўнюю крыўду. Ён, Савіч, дарэвалюцыйны інтэлігент і паходзіць з інтэлігентнай сям'і, бацька быў выкладчыкам гімназіі. Ён, Сцяпан Савіч, быў жанаты на дваранцы. Рэвалюцыя пазбавіла яго жонку ўсіх правоў, адняла багатую маёмасць. З-за гэтага першая жонка яго заўчасна памерла. Другая яго жонка была пралетарскага паходжання - з рабочай сям'і, але, магчыма, з-за яго бальшавікі яе праследавалі. Выключалі з інстытута, калі яна вучылася. У трыццаць сёмым пасадзілі ў турму, а можа, і расстралялі (ніхто не ведае) яе брата, хоць ён быў сябрам партыі і займаў адказную пасаду на чыгунцы. І самую яе тры месяцы трымалі ў турме. А ў пачатку вайны забралі зноў нібыта ў армію, але ён, Савіч, не вельмі ўпэўнены ў гэтым. Ён цяпер, мусіць, здзіўляецца, чаму не зачапілі яго. Відаць, бальшавікам патрэбны былі яго веды, яго спецыяльнасць, бо лекараў у іх не хапала. Заява канчалася словамі:\nСваёй прафесіяй і грамадскай дзейнасцю я жадаю паслужыць стварэнню ў маім родным горадзе новай цывілізацыі і новай культуры, якую прынесла вялікая армія фюрэра.\nСцяпан Савіч, лекар».\nЧалавек эмоцый, Шыковіч не стрымаўся - і ўголас вылаяўся, калі прачытаў гэта. Сербаноўскі паглядзеў на яго з дзіўнай ухмылкай, здавалася, здзекліва пытаў: «Што ты будзеш даказваць цяпер?» Кроў ударыла Кірылу ў твар, ён пачырванеў. З'явілася адчуванне, што мёртвы Савіч груба і нахабна ашукаў яго, жывога. Каб той, як другія здраднікі, галаслоўна і агульна паклёпнічаў на савецкую ўладу і кляўся ў вернасці акупантам, гэта пераконвала б менш, чым вось такая біяграфія. Бо калі ў ёй усё праўда, то зусім натуральна, што стары інтэлігент мог мець крыўду на савецкую ўладу і гэтая крыўда павяла яго да ворага.\nСоседние файлы в папке 5_Іван Шамякін\n25.02.2016377.55 Кб4Гандлярка і паэт 1.docx\n25.02.2016469.62 Кб2Сэрца на далоні 2.docx


Сінусіт у дарослых - сімптомы, лячэнне і прафілактыка\nВостры або хранічны сінусіт - гэта запаленчае захворванне, для якога характэрна ўзнікненне паталагічнага працэсу, засяроджанага ў галіне сінусам (околоносовых пазух). Востры сінусіт у дарослых або J01 па МКБ 10, як правіла, развіваецца з прычыны заражэння пацыента віруснай інфекцыяй або па прычыне актывізацыі бактэрыяльнай ўмоўна-патагеннай мікрафлоры, насялялай на слізістых абалонках чалавека. Часам прычынай развіцця сінусіта становіцца мікоплазменные або грыбковая параза, альбо алергічная рэакцыя.\nЗапаленчы працэс у галіне околоносовых пазух называецца сінусітаў\nСінусы - гэта паражніны невялікага аб'ёму, якія знаходзяцца ў асабовай вобласці чарапной каробкі. Усяго ў чалавека сем такіх паражнін:\nДва lobnyh пазухі;\nІ адзін клінаваты.\nУсе сінусы высцілаюць слізістай і маюць паведамленне з паражніной носа. Захаванне гэтага паведамлення гуляе найважную ролю ў забеспячэнні нармальнага функцыянавання околоносовых пазух. Калі ж па тых ці іншымі прычынах канал, які забяспечвае такое паведамленне, аказваецца закрытым (напрыклад, з прычыны ацёку слізістай падчас вострага рініта), то паветра, які запаўняе герметычны сінус, паступова ўсмоктваецца ў кроў і замяшчаецца ў пазусе запаленчым экссудата.\nТакі эксудат з'яўляецца выдатнай асяроддзем для размнажэння бактэрыяльнай флоры, якая, актывізуючыся, дадаткова правакуе развіццё запаленчых працэсаў у слізістай. Якое развіваецца запаленне слізістай абалонкі околоносовых пазух - гэта і ёсць востры сінусіт.\nКалі параўноўваць сінусіт з звычайным рінітом, які суправаджаецца уцягваннем практычна ўсёй слізістай абалонкай носа ў запаленчы працэс, інфікаванне тут звычайна закранае галоўным чынам адну пазуху ці ж некалькі околоносовых пазух.\nНазва розных формаў сінусіта вызначаецца тым, какая пазуха аказваецца ўцягнутай у запаленчы працэс:\nгаймарыт - найбольш распаўсюджаная разнавіднасць сінусіта з пераважным уцягваннем у працэс запалення адной або абедзвюх гайморовых пазух. Яго другая назва - верхнечелюстной сінусіт - абумоўлена размяшчэннем гэтых пазух. Таму часта сустракаецца ў інтэрнэце пытанне: «У чым розніца паміж сінусітаў і гаймарытам» - з'яўляецца не зусім карэктным;\nЗвярніце ўвагу! Гаймарыт - гэта не асобная назалагічных форма, а часцей за ўсё сустракаецца разнавіднасць сінусіта!\nфрантыт - пры дадзенай форме запалення працэс засяроджаны ў вобласці адной або абедзвюх лобных пазух;\nНа фота паказаны запаленчы працэс у сінусах\nСфеноидит - запаленчае паразу слізістай абалонкі клінаватай пазухі;\nЭтмоидит - запаленне слізістых вочак кратаванай пазух.\nАдрозніваюць востры і хранічны сінусіт (J32 ICD 10)\nЯ. Прыкметы сінусіта ў вострай фазе гэта:\nБоль у асобе;\nЦяжкасць насавога дыхання;\nПры вострым сінусіт чалавек сутыкаецца з мноствам непрыемных сімптомаў, у тым ліку: галаўны боль, парушэнне сну, слабасць і страта апетыту\nУсе пералічаныя сімптомы - неспецифичны, аднак, у іх ёсць асаблівасці, характэрныя менавіта для дадзенага захворвання. напрыклад, вядучым сімптомам з'яўляецца цяжкасць насавога дыхання і наяўнасць паталагічных вылучэнняў з насавых хадоў. Галаўны боль пры сінусітах часцей за ўсё сканцэнтравана ў скронева-лобнай вобласці і ўзмацняецца падчас змены становішча галавы (нахілы). Калі ў працэс ўцягнутая клінаватая пазуха, развіваецца характэрны сімптом - галаўныя болі ўзмацняюцца па начах і лакалізуюцца ў патылічнай вобласці, зыходзячы як быццам з цэнтра галавы. Насавой ход звычайна уражаны з той жа боку, з якой размяшчаецца пачырванелая пазуха.\nСінусіты таксама падзяляюцца па ступені цяжару плыні:\nКалі захворванне працякае ў лёгкай форме або знаходзіцца ў пачатковай фазе, то рэнтгеналагічныя яго прыкметы могуць адсутнічаць, а інтаксікацыя - быць выяўленай умерана. Тэмпература ў такім выпадку практычна не падымаецца вышэй субфебрыльная лічбаў.\nСярэднецяжкая ступень характарызуецца памяркоўнасцю сімптомаў інтаксікацыі і ўмераным болевым сіндромам, які праяўляецца ў асноўным на боку паразы. Тэмпература можа быць падвышанай да 38-38,5 З. Акрамя таго, магчымы слабавыяўленыя рэактыўныя з'явы: азызласць стагоддзя, ацёкі мяккіх тканін у раёне околоносовых пазух.\nПры сярэдняй цяжкасці сінусіта тэмпература можа павышацца да 38.5 градусаў\nЦяжкае працягу сінусіта суправаджаецца з'явамі выяўленай інтаксікацыі, моцнымі галаўнымі болямі і болевым сіндромам, праяўляецца ў галіне сценак здзіўленых сінусам. Тэмпература ў дадзеным выпадку ўжо перавышае адзнаку ў 38,5 З.\nважна! Пры цяжкай форме праходжання сінусіта асабліва вялікі рызыка развіцця ўскладненняў! Абавязкова звярніцеся па дапамогу да ўрача.\nII. Хранічная плынь сінусіта развіваецца ў выпадку ўжо нельга было вострага запаленчага працэсу, што можа адбыцца пры адсутнасці лячэння або датэрміновым яго заканчэнні. У выніку парушэння нармальнага функцыянавання пацярпелай пазухі і / або парушэння адтоку паталагічнага змесціва, ўзмоцненае размнажэнне патагеннай і сапрофитной мікрафлоры ў сінусе працягваецца, у выніку чаго, у залежнасці ад асаблівасцяў слізістай, імунітэту пацыента і прыроды інфекцыйнага агента развіваецца адна з формаў хранічнага сінусіта:\nPristyenochno gipyerplastichyeskii сінусіт.\nЗмешаны гнойна-полипозный сінусіт.\nСінусіт у дарослых у хранічнай форме ў цэлым сустракаецца значна радзей, чым у маленькіх пацыентаў. Хранічны дзіцячы сінусіт часцей за ўсё атрымлівае развіццё на фоне захворванні рінітом, грып, танзілітаў, адзёр, шкарлятынай і іншымі інфекцыямі, часта сустракаемымі ў дзяцей.\nважна! Лячэнне сінусіта ў хатніх умовах, несумненна, дапушчальна, але павінна праводзіцца пасля звароту і пад кантролем спецыяліста.\nКалі хвароба развіваецца ў пацыента ў хранічнай форме, гэта заўсёды прыводзіць да значнага зніжэння ахоўных сіл імунітэту, ў выніку гэтага (асабліва гэта тычыцца дзяцей) пацыент становіцца больш уразлівы адносна пагрозы развіцця іншых захворванняў. На першым месцы па частаце развіцця ўскладненняў у дадзеным выпадку стаяць рэспіраторныя хваробы (фарынгіту, бранхіты, трахеіты і інш.)\nДля кожнай узроставай групы пацыентаў існуюць свае асаблівасці праходжання хваробы.\nНапрыклад, дзеці ранняга ўзросту і дашкольнікі часцей дэманструюць агульную сімптаматыку - працяглы субфебрилитет, страта вагі, стамляльнасць, парушэнні сну, кашаль, шыйны лімфадэніт, кругі пад вачыма, запаленне кан'юнктывы.\nУ дзяцей сінусіт суправаджаецца іншымі сімптомамі\nДзеці старэйшага школьнага ўзросту і дарослыя дэманструюць прыкладна аднолькавую карціну захворвання. Не толькі сімптомы, але і прынцыпы лячэння вострага і хранічнага сінусітов у старэйшых дзяцей і дарослых практычна аднолькавыя.\nАбвастрэння ўзнікаюць часцей і зацягваюцца на працяглыя перыяды. Дыханне праз нос значна абцяжарана, галаўныя болі носяць выразны характар, знікае нюх, вылучэнні з носа багатыя.\nДыягназ ставіцца з улікам анамнестычных дадзеных, вынікаў інструментальнага абследавання і на падставе дадзеных рэнтгенаграфіі і КТ. За пастаноўку дыягназу «сінусіт» адказвае ЛОР-урач.\n«Залатым стандартам» у дыягнаставанні любой з формаў сінусіта ў дарослых лічыцца пункцыя околоносовые пазухі з наступным даследаваннем яе змесціва і выяўленнем ў ім падвышанай колькасці бактэрый.\nТолькі ЛОР можа паставіць правільны дыягназ, пры падазрэнні на сінусіт\nважна! Для дыягностыкі дзіцячага сінусіта такі метад не паказаны. У дзяцей дыягностыка заснавана на знешніх праявах захворвання і дадзеных абследавання ў ЛОР-лекара.\nЗ дадатковых методык даследаванні пазух можна згадаць ультрагукавое даследаванне і ядзерна-магнітны рэзананс. Інфарматыўнай будзе і эндаскапія околоносовых пазух.\nКансерватыўная тэрапія пры сінусітах заключаецца ў прызначэнні лекавых сродкаў, накіраваных на зняцце запалення азызласці слізістай абалонкі носа, а таксама на забеспячэнне адтоку змесціва даданых насавых пазух.\nважна! прэпараты, якія прымяняюцца для лячэння розных формаў сінусіта, павінны прызначацца лекарам. Прыём лекавых сродкаў павінен ажыццяўляцца строга па схеме, толькі спецыяліст можа дакладна ведаць, як вылечыць сінусіт ў кожным канкрэтным выпадку. Пры незахаванні гэтай рэкамендацыі вы рызыкуеце займець захворванне ў хранічнай форме і цяжкія ўскладненні.\nДля мясцовага лячэння лекар прызначае кароткачасова судзіназвужальныя прэпараты (кроплі Ксимелин і інш.) і анцігістамінные сродкі (цетрин, Тавегіл і інш.)\nЗвярніце ўвагу! Кроплі ў нос нельга прымяняць больш, чым некалькі дзён (да тыдня), у адваротным выпадку вы можаце пагоршыць плынь хваробы.\nПры вострым вірусным захворванні лячэнне сінусіта антыбіётыкамі ня паказана. Праводзяцца сеансы фізіятэрапіі, народнае лячэнне складаецца ў прыняцці нажных цёплых ванначак, прамываньне носа адварам рамонка і кары дуба. Таксама лячэнне ў хатніх умовах ўключае захаванне пітнога рэжыму і рэжыму сну. Паказаны прыём вітамінных комплексаў і антігістамінных прэпаратаў.\nІнгаляцыі пры сінусіт таксама праводзяцца з адварам рамонка аптэчнай або з звычайным фізрастворам.\nА вось у пацыентаў з бактэрыяльным сінусітаў антыбактэрыйныя прэпараты з'яўляюцца асноўнай часткай лячэння - яны накіраваны на аднаўленне стэрыльнай асяроддзя ўнутры пацярпелай пазухі. Пацыентам прызначаюць такія прэпараты, як Цефуроксим, амоксіціллін, Кларитромицин і іншыя. Народныя сродкі могуць прымяняцца разам з прызначанымі лекарам прэпаратамі.\nПротівомікробную тэрапія хранічнай формы сінусіта не мае прынцыповых адрозненняў ад тэрапіі вострага. Лячэнне павінна быць комплексным, спалучацца з хірургічнымі метадамі. Абавязковай з'яўляецца выкананне пункцыі околоносовые пазухі.\nТэрапія сінусіта доўжыцца на працягу 1- 3 тыдняў\nМалышам дашкольнага ўзросту антыбактэрыйныя сродкі па магчымасці прызначаюць у форме завісяў або сіропаў.\nПрацягласць тэрапіі сінусіта залежыць галоўным чынам ад яго формы і ад ступені цяжару яго плыні. Пры вострым бактэрыяльным сінусіт пацыент, які атрымлівае адэкватнае лячэнне, здаравее ў сярэднім за 7-10 дзён, а вось пры абвастрэнні хранічнага працэсу - выздараўленне можа займаць да 3 тыдняў.\nЗначнае ж паляпшэнне стану хворага пры прызначэнні антібіотікотерапіі адбываецца на працягу прыкладна 48-72 гадзін.\nШто тычыцца хірургічных метадаў, то часцей за ўсё ўжываюць прамыўшы насавой паражніны з наступнай пункцыі пацярпелай пазухі. Аперацыя мае розныя водгукі ў інтэрнэце, ад захопленых да негатыўных. Сэнс яе складаецца ў тым, што дзякуючы пункцыі зніжаецца ціск у пазухах і з'яўляецца магчымасць увядзення непасрэдна ў паражніну лекавых сродкаў.\nКалі ж аперацыя апынулася неэфектыўная, і пачалі развівацца ўскладненні, то праводзіцца больш радыкальнае аператыўнае ўмяшанне, пасля якога пралечанай сінусіт ўжо не вяртаецца.\nСпадабалася гэтая артыкул - “Сімптомы сінусіта ў дарослых і спосабы яго лячэння”? Падзяліцеся з сябрамі і ацэніце запіс:\nкапіраванне старонкі 1 у 1 забаронена. Перапісванне поўнасцю або часткова, старонкі “Сімптомы сінусіта ў дарослых і спосабы яго лячэння”, - вітаецца, толькі з актыўнай спасылкай на крыніцу © 2022


Славутасць Шарашэўская Мікалаеўская царква - Экскурсіі Мінск Беларусь\nШарашэўская Мікалаеўская царква\nТып: Цэрквы Дата падставы: 1872 г Статус: Регіянальнага значэння Рэспубліка Беларусь, Брэсцкая вобл., Пружанскі р-н, в. Шарашова\nШарашэўскай Свята-Мікалаеўская царква - помнік архітэктуры рэтраспектыўна-рускага стылю. Пабудавана ў 1872 годзе з цэглы пры ўдзеле гарадзенскага архітэктара Фардона. У храме захоўваюцца абразы 18-19 стагоддзя, царскія вароты 1820 года.\nФота - Шарашэўская Мікалаеўская царква\nРазмяшчэнне на карце - Шарашэўская Мікалаеўская царква\nАдрас Рэспубліка Беларусь, Брэсцкая вобл., Пружанскі р-н, в. Шарашова GPS Google: 52.56196′ N, 24.21600′ E


01 красавік 2011, 19:38\n"Дарагія сябры! – цытуе Людмілу Класкоўскую газэта "Народная воля". – Зьвярнуцца да вас мяне вымусіла вельмі цяжкая сытуацыя, якая склалася вакол майго сына і яго сям'і. Практычна 12 гадоў мой сын і яго дзеці жылі разам са мной у двухпакаёвай кватэры ў Менску. Усяго на маленечкай плошчы ў 46 квадратных мэтраў пражывала 8 чалавек. У мінулым годзе Саша, як шматдзетны бацька, нарэшце атрымаў магчымасьць пабудаваць для сваёй сям'і ўласнае жыльлё. Саша ўжо пасьпеў зрабіць шэраг унёскаў для будаўніцтва кватэры, будаўніцтва хаты ўжо вядзецца. Але ў сувязі з арыштам Сашы, ён ня можа больш зьяўляцца галоўным кватэранаймальнікам (паколькі, знаходзячыся ў СІЗА КДБ, ён фінансава недзеяздольны ...). Гэта значыць, ён, жонка і трое дзетак пазбаўляюцца ў пэрспэктыве свайго ўласнага кута!\nНа сёньняшні дзень банк патрабуе ад Натальлі, Сашынай жонкі, дваіх паручальнікаў. Тады яшчэ захоўваецца шанец дабудаваць жыльлё, якое Сашына сям'я чакае ўжо так шмат гадоў ... Вельмі прашу вас аб дапамозе! Неабходна ў найкарацейшыя тэрміны знайсьці двух паручальнікаў. Гэта чыста фармальна і не патрабуе якіх-небудзь фінансавых і іншых абавязаньняў. Будучы ў Менску, я сама не аднойчы выступала ў ролі паручальніка для сваіх сяброў. І ніякіх праблем ніхто мне ніколі не ствараў. На гэты момант я і мая дачка Вольга знаходзімся ў Швэцыі і зь юрыдычнага пункту гледжаньня ніяк ня можам выступіць у гэтай ролі.\nМае дарагія сябры! Вельмі прашу вас, дапамажыце! Калі мой Сашанька выйдзе з турмы, у яго павінен быць свой кут, дзе яго сустрэнуць жонка і дзеці. Вельмі прашу адгукнуцца ўсіх неабыякавых людзей, гатовых стаць паручыцелямі.\nТэлефон жонкі Натальлі ў Менску: 029 604 53 09".\nАляксандар Класкоўскі - былы супрацоўнік міліцыі. Пасьля падзеяў 19 сьнежня быў затрыманы ў ноч на 21 сьнежня ў сябе дома і зьмешчаны пад варту ў СІЗА КДБ. Яму прад'яўляецца абвінавачваньне па артыкулу аб масавых беспарадках; таксама яго вінавацяць у абразе прадстаўніка ўлады (арт.369 КК) і ў самавольным прысваеньні званьня ці ўлады службовай асобы (арт.382 КК). Яму пагражае да 15 гадоў пазбаўленьня волі.


17:58 29.11.2019 (абноўлена 12:33 29.11.2019)\nСкладаныя ўмовы надвор'я прывялі да велізарных ранішніх затораў у Мінску, а ў бальніцы краіны з галалёднымі траўмамі за мінулыя суткі трапілі 137 чалавек.\nМІНСК, 29 ліс - Sputnik. Штармавое папярэджанне аб'яўлена ў Беларусі на 30 лістапада з-за галалёдзіцы, пра гэта паведамілі ў рэспубліканскім гідраметцэнтры.\n"Увага! Удзень 30 лістапада (у суботу) на большай частцы тэрыторыі рэспублікі і ў горадзе Мінску на дарогах чакаецца галалёдзіца", - папярэдзілі ў Белгідраметцэнтры, у сувязі з непагаддзю ў краіне аб'яўлены аранжавы ўзровень небяспекі.\nУ рэспубліцы крыху пацяплела ў чацвер у другой палове дня: месцамі прайшоў невялікі дождж, з-за якога на дарогах з'явіўся лёд. Туман і галалёдзіца захаваліся да раніцы пятніцы, складаныя ўмовы надвор'я прывялі да вялікіх затораў на вуліцах Мінска.\nЯк паведамілі Sputnik у Міністэрстве аховы здароўя Беларусі, з галалёднымі траўмамі за мінулыя суткі ў бальніцы краіны трапілі 137 чалавек. У Мінску падзенне на вуліцах скончылася шпіталізацыяй для 69 гараджан, у ліку якіх восем дзяцей.\nПа дадзеных сіноптыкаў, у апошнія дні ў Беларусі ўсталявалася воблачнае халаднаватае надвор'е. У розных раёнах краіны прайшлі невялікія ападкі, месцамі назіраліся туман і галалёд, а таксама снежнае покрыва вышынёй да аднаго сантыметра. Тэмпература паветра блізкая да кліматычнай нормы.\nУ бліжэйшыя дні пасля абеду будзе цяплець да +1 .. + 6°С, а на захадзе паветра стане прагравацца нават да + 8°С. А ў нядзелю, 1 снежня, тэмпература знізіцца -7°С (і -4 .. + 2°С у другой палове дня).\nРэспубліканскі цэнтр па гідраметэаралогіі, кантролі радыеактыўнага забруджвання і маніторынгу навакольнага асяроддзя, Аранжавы ўзровень небяспекі, Беларусь


«Тузін Гітоў» раздаў узнагароды выканаўцам лепшых песень — Generation.by\n«Тузін Гітоў» падводзіць вынікі музычнага сэзону дыскам-справаздачнікам ужо ня першы раз. І сёлетні «Прэм’ер Тузін» — ужо шосты па ліку дыск. Плыта сабрала 12 найлепшых трэкаў зь ліку фіналістаў вялікага выніковага мэга-туру, а яшчэ бонус у выглядзе 30 лепшых mp3-трэкаў, абраных экспэртамі і наведнікамі музычнага парталу. Аднак сёлета каманда парталу адзначыла пераможцаў ня толькі на сайце, але й прэзэнтаваўшы дыплёмы на ўрачыстай цырымоніі ў клюбе «Графіці».\nГосьці акупавалі і клюб, і ганак, і файе. Бліскавіцы фотаздымачоў, яркае сьвятло відэа-камэраў… Хіба чырвонай дарожкі не хапала для поўнага камплекту. А можа й была, але ў такім тлуме і насычаных падзеях было не да разгляданьня падлогі.\nЖывыя выступы беларускіх ZnaRock, «Жнюв», Akute ды акустыку ад украінскага «Фіолет» чаргавалі выхады на просьбу нязьменнага «тузіноўскага» вядучага Алега Хаменкі пераможцаў вялікага мэга-туру «Тузіну Гітоў». Тут і Аляксандр Кульлінковіч з узнагародай за «Леніна» Neuro Dubel, і прэс-аташэ Ляпіса Трубяцкога Зьміцер Безкаравайны з узнагародай за «Грай», і шэраг іншых музыкаў і іх прадстаўнікоў зь Беларусі і ня толькі. Так, дзьве ўзнагароды паедуць за межы Беларусі — ва Ўкраіну і Польшчу. Этнічныя беларусы з Падляшша Ilo&Friends на вечарыну не пасьпелі з-за няпростай працэдуры атрыманьня беларускіх візаў. А вось лідэр украінскага «Фіолет» Сяргей Мартынюк ня толькі атрымаў дыплём за беларускамоўную песьню «Месца пакуты», але й выступіў перад гасьцямі цырымоніі з пранікнёным акустычным сэтам.\nТым часам, на «Тузіне» стартаваў новы тур сэзону 2012. Да таго ж, рэдакцыя парталу абяцае запусьціць новую вэрсію сайту цягам першага туру. Новы дамэн і лягатып музычныя аматары ўжо мелі магчымасьць «падгледзець» на вокладцы «Прэм’ер Тузіну» ды на іншай восеньскай прадукцыі парталу. Апроч таго «ТГ» вядзе актыўную працу над праектам «Будзьма! Тузін. Перазагрузка-2», у межах якога вядомыя замежныя музыкі сьпяваюць свае песьні па-беларуску. А акунуцца ў offline-атмасфэру «тузіну» можна будзе ўжо ў кастрычніку — зноўку ў «Графіці» на чарговым канцэрце з сэрыі «Жывы Тузін (Unplagged)».\n+ Фотарэпартаж з цырымоніі\nТузін Гітоў,\tузнагароды,\tпрэміі,\tмузыка\nНіна Майдас 12:30, 19/09/2011 | Навіны |


Палітзняволеная Аліна Муратава выйшла замуж у Берасцейскім СІЗА - Хартыя'97 :: Навіны з Беларусі - Беларускія навіны - Рэспубліка Беларусь - Мінск\nХартыя_ 26 лiпеня 2021, панядзелак, 2:24\nПалітзняволеная Аліна Муратава выйшла замуж у Берасцейскім СІЗА\nМуж палітзняволенай расказаў, як гэта было.\nАліна і Валерый распісаліся ўдзень 15 чэрвеня. Іхняе вяселле адрознівалася ад звычайнага: прайшло ў следчым ізалятары, амаль адразу пасля роспісу маладую жонку забралі канваіры, паведамляе nn.by.\nМуратава – фігурантка справы аб блакаванні чыгуначных шляхоў і развешванні пудзілаў у Берасці. Ёй былі высунутыя абвінавачванні паводле ч. 2 арт. 339 КК (Злоснае хуліганства). З 26 студзеня і да суда дзяўчына знаходзілася пад хатнім арыштам.\n18 траўня Аліна была асуджаная судом Ленінскага раёна Берасця на 1 год пазбаўлення волі ў калоніі агульнага рэжыму. А праз месяц – выйшла замуж у мясцовым СІЗА.\n«Мы разам з Алінай ужо блізу 4 гадоў, – расказаў Валерый, цяпер ужо муж дзяўчыны. – Якраз перад яе хатнім арыштам з'ехаліся. Размовы пра шлюб у нас да таго былі, але мы не спяшаліся. А тут такія падзеі – ну і вызначылі, што гэта будзе правільным, распісацца цяпер. І з майго боку – гэта такая дадатковая падтрымка для Аліны. Тым больш, што вяселле мы ў любым выпадку надта святкаваць не збіраліся.\nЯ сабраў дакументы: дазвол у суддзі, паперы з ЗАГСа, усё перадаў у СІЗА, там прызначылі дату – 15 чэрвеня. Ну, і сёння мы распісаліся. Я прыйшоў у звычайных джынсах – туды ж, у СІЗА, нават з кветкамі не прапусцяць.\nПярсцёнкі нам дазволілі надзець, але амаль адразу пасля знялі.\nСведак не было. Прысутнічала дзяўчына працаўніца СІЗА і распісвальнік з загса.\nУ Аліны быў нармальны настрой: была бадзёрая. Выглядае добра, можа, нават паправілася крыху. Цікава, што яна яшчэ раніцай не ведала, што вяселле будзе менавіта сёння: я пісаў ёй ліст, але ён, здаецца, не паспеў дайсці. Вось такая была нечаканка.\nПасля нам далі хвіліны 2 пагутарыць і Аліну адразу вывелі.\nЦі ўпэўнены я ў такім учынку? Вядома! Што я дачакаюся яе, таксама ўпэўнены на ўсе 100. Калі б не быў упэўнены, то пра шлюб і не думаў бы. Сваякі таксама не адгаворвалі, ды і не іхняя гэта справа. Мы з Алінай усё ж не падлеткі: мне 31, ёй 27».\n19.07 Артысты прадаўжаюць расплачвацца за ўдзел у «Славянскім базары-2021» 282,266\n25.07 В Беларуси что-то назревает 133,220\n24.07 «Ябацькі» звар’яцелі: у «Славянскага базару» налічылі трыльёны тэлегледачоў 99,058


Monkey Bite music, videos, stats, and photos | Last.fm\nМенскі панк-рок-гурт Monkey Bite сабраўся наноў увосень 2010 году пасьля шматгадовага перапынку. З часу свайго заснаваньня гурт зьмяніў шэраг назваў («Лакаліці», «Блазны», Zloma) і некалькі музыкаў. «Мы нікуды не зьнікалі, мы проста выходзілі за півам, — распавядаюць музыкі гурта. — Разьвясёлыя рэпетыцыі, першыя выступы для „мясцовых“, канцэрты ў „Графіці“ і „Рэактары“ разам з нашымі сябрамі „Цмокамі“ і кумірамі Zet. А потым перапынак на восем гадоў. І вось мы вярнуліся! З адноўленым складам, драпежнай назвай, і вірам новых ідэй!» За гэты год гурт Monkey Bite пасьпеў сыграць некальк… read more\nМенскі панк-рок-гурт Monkey Bite сабраўся наноў увосень 2010 году пасьля шматгадовага перапынку. З часу свайго заснаваньня гурт зьмяніў шэраг назваў («Лакаліці», «Блазны», Zloma) і некалькі музыкаў. «Мы нікуды не зьнікалі, мы проста выходзілі за півам, — распавядаюць музыкі гурта. — Разьвясёл… read more\nМенскі панк-рок-гурт Monkey Bite сабраўся наноў увосень 2010 году пасьля шматгадовага перапынку. З часу свайго заснаваньня гурт зьмяніў шэраг назваў («Лакаліці», «Блазны», Zloma) і некалькі музыкаў. «Мы нікуды не зьнікалі, мы проста выходзілі за півам, — распавядаюць музыкі гурта. — Разьвясёлыя рэпетыцыі, першыя выступы для „мясцовых“, канцэрты ў „Графіці“ і „Рэа… read more


2320 рублёў штрафу: так пакаралі дзяўчыну за два белыя аркушы на акне | Навіны Беларусі | euroradio.fm\nГалоўная / 2320 рублёў штрафу: так пакаралі дзяўчыну за два белыя аркушы на акне\n2320 рублёў штрафу: так пакаралі дзяўчыну за два белыя аркушы на акне\nАліса і бела-чырвоны парасон / Еўрарадыё\n"Вы ўсе цяпер такія разумныя, вы ж яўна дзесьці прачыталі, што трэба павесіць белы аркуш"...\nЗа два белыя канцылярскія аркушы, якія вісяць на вокнах балкона, мінчанку Алісу аштрафавалі на 2320 рублёў. Нават ніякай бчб-гамы, проста два белыя аркушы.\nЗімой дзяўчына з мужам упрыгожвалі вокны кватэры, у тым ліку і бел-чырвона-белай гірляндай. Пасля святаў яе знялі, а аркушы засталіся вісець на вокнах лоджыі.\nНавагодняя бчб-гірлянда / Еўрарадыё\n— Аркушыкі павесілі з салідарнасці з суседзямі, у нас даволі актыўны раён, які славіўся "пратэставымі" пераклічкамі, — расказвае Еўрарадыё Аліса. — У пачатку траўня выйшаў закон аб адзіночным пікетаванні. За гірлянду мы пабаяліся, а два белыя аркушы засталіся на вокнах. Нам хацелася верыць, што канцылярскі белы аркуш паперы не парушае ніякага закона.\nАказалася, што парушае. 23 чэрвеня да сужэнцаў прыйшлі.\n— Я выходзіла з кватэры на прагулку з сабакам, і ў гэты момант да мяне падышлі два міліцыянеры. Адзін з іх, участковы, спытаў мяне, хто павесіў белыя аркушы. Я паказала на сябе, ужо разумеючы, што гэта адназначна пацягне нейкія непрыемнасці, — кажа дзяўчына. — Участковы сказаў, што за гэта пагражае штраф ці суткі арышту. Я спытала: хіба белы аркуш на акне парушае хоць адзін закон?\nТут да размовы падключыўся другі міліцыянер. Ён у з'едлівай форме пачаў гаварыць, што, маўляў, вы ж усе чытаеце інтэрнэт, вы ўсе цяпер такія разумныя, вы ж яўна дзесьці прачыталі, што трэба павесіць белы аркуш. Участковы сказаў, каб я зайшла пазней у мясцовае аддзяленне для складання пратакола.\nХатні гадаванец Алісы / Еўрарадыё\n— Гэта ўсё мяне вельмі напалохала. Я чула пра такога роду гісторыі, але пакуль ты не апынаешся ў ёй сам, ты зусім не разумееш, як сябе паводзіць і што табе рабіць, — працягвае дзяўчына. — Пасля гэтага я пачала тэлефанаваць сваім знаёмым, адвакатам. Мне параілі, што калі я гатовая сябе адстойваць, то трэба ісці складаць пратакол. Калі не гатовая, то лепш чакаць афіцыйную позву або ісці з адвакатам. Але ўсе мне казалі, што калі яны за мяне ўзяліся, то ўжо не адчэпяцца.\n1 ліпеня дзяўчыне патэлефанаваў участковы. У аддзяленні на яе склалі пратакол па артыкуле 24.23 КаАП — "Парушэнне парадку арганізацыі або правядзення масавых мерапрыемстваў". Ёй паставілі ў віну "няўзгодненае пікетаванне шляхам вывешвання белых аркушаў паперы на вокны", наклалі арышт на мабільны тэлефон. Праверылі сацсеткі, месенджары. Неаднаразова пыталіся: ці ёсць яна ў тэлеграм-каналах, ці бачыла заклікі вывешваць белыя аркушы. Крыху пазней адбыўся суд.\nНу тут яўна "нядобранадзейны" дом! / Еўрарадыё\n— У суд я прыйшла разам з участковым. Калі мы зайшлі ўнутр, каля залы суда са мной павіталася нейкая жанчына, але я яе не пазнала. Яна таксама чакала пасяджэння па сваёй справе, але пагутарыць мы з ёй не паспелі, і я спытала ва ўчастковага: "Хто гэта?" Ён адказаў, што яна па той самай справе, што і я. "Гэта ваша суседка, з вашага дома". Аказалася, што з майго дома будуць судзіць жыхароў дзесяці кватэр.\nУ Алісы ёсць інваліднасць трэцяй групы, яна з дзяцінства хворая на цукровы дыябет. Да таго ж у яе невялікая пухліна ў галаўным мозгу. Для дзяўчыны было вельмі важна не трапіць "на суткі". У судзе яна дала ўсе даведкі.\n— Пратакол падпісваць я не стала. Згаджацца з тым, што я праводзіла няўзгодненае пікетаванне, я не хацела, для мяне гэта было проста нейкае трызненне. Я тлумачыла, што на балконе ў мяне стаяць кветкі і аркушы на акне вісяць для таго, каб закрыць расліны ад сонца. Тым больш у гэтыя дні ў Беларусі былі зарэгістраваныя вельмі высокія паказчыкі тэмпературы.\nТак, вісяць белыя аркушы, але я нічога не парушаю! Суддзя спытала: а ці не прыдумала я нейкага іншага спосабу абараніць кветкі? Пасля гэтага яна паспрабавала яшчэ мне прачытаць нейкія натацыі, спытала, ці не зрабіла я з гэтай сітуацыі нейкіх высноў? Я адказала, што высновы для сябе я зрабіла, але ў падобнай сітуацыі я зрабіла б так, як і зрабіла.\n"Парушальніца" Аліса / Еўрарадыё\nСуддзя абвясціла рашэнне: пакаранне ў выглядзе штрафу ў памеры 80 базавых велічынь — 2320 рублёў.\nДа гэтых падзей Аліса з мужам запланавалі доўгачаканы адпачынак. Адкласці праз тое, што здарылася, яго было нельга, і дзяўчына з мужам паляцелі ў Грузію. Штраф давядзецца заплаціць па прыездзе дадому.\n— Нават не ведаю, як можна ахарактарызаваць краіну, у якой за два белыя аркушыкі даюць штрафы ці ўвогуле могуць пасадзіць цябе ў турму, — здзіўляецца дзяўчына. — Мы разумеем, які гэта абсурд і трызненне. Я не выходзіла на вуліцу, не кідала камянёў у амапаўцаў. Я не зрабіла нічога, за што можна было б атрымаць такое пакаранне.\nАляксандр Казловіч / Праваабарончы цэнтр "Вясна"\nБерасцейца пакаралі штрафам за свінню ў Instagram\nПалітычнае затрыманне ў Мінску / Еўрарадыё\nСаша Філіпенка: штрафы за палітычныя справы ў Беларусі перавысілі 1 млн долараў\nЖанчыну з Быхава аштрафавалі за рэпост з "экстрэмісцкага" тэлеграм-канала


Лукашэнка ўзмацняе ролю Рады бяспекі\n05.06.2021 / 08:57\nРада бяспекі Беларусі прыняла пастанову аб мерах па забеспячэнню нацыянальнай бяспекі. Дакумент апублікаваны на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале 5 чэрвеня.\nЗгодна з пастановай, Рада бяспекі павышае сваю ролю ў пытаннях «абароны незалежнасці, тэрытарыяльнай цэласнасці, суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу Рэспублікі Беларусь, падтрымання грамадзянскага міру і згоды ў краіне, процідзеяння экстрэмізму і тэрарызму».\nСавет Міністраў і зацікаўленыя дзяржорганы павінны падрыхтаваць змены ў закон аб надзвычайным становішчы і закон аб ваенным становішчы. Змены ўносяцца для «стварэння дадатковых умоў для папярэджання і нейтралізацыі рызык, выклікаў і пагроз нацыянальнай бяспецы» з улікам прэзідэнцкага Дэкрэта аб абароне суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу. Адпаведны праект закона павінен быць падрыхтаваны на працягу месяца.\nДэкрэт аб абароне суверэнітэту і канстытуцыйнага ладу прадугледжвае, што ў выпадку гвалтоўнай гібелі прэзідэнта ўсе дзяржаўныя органы і іх службовыя асобы павінны дзейнічаць у адпаведнасці з рашэннямі Рады бяспекі. Пры гэтым на тэрыторыі краіны ўводзіцца надзвычайнае або ваеннае становішча.


Pawet: № 32 (975)\n№ 32 (975)\n№ 32 (975) 11 ЖНІЎНЯ 2010 г.\n100 гадоў з дня нараджэння Генадзя Цітовіча\nЦІТОВІЧ Генадзь Іванавіч (25 ліпеня (7 жніўня) 1910, в. Новы Пагост, цяпер Міёрскі р-н Віцебскай вобл. - 21 чэрвеня 1986) - беларускі музыказнавец, этнограф і харавы дырыжор.\nВучыўся ва Універсітэце Стэфана Баторыя (1936-1939), скончыў Віленскую кансерваторыю (1939). У 1939-1941 і 1945-1951 - рэдактар абласнога радыё, кансультант Дома народнай творчасці ў Баранавічах. У 1974-1975 гг. - старшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. Стварыў у в. Вялікае Падлессе Ляхавіцкага раёна народны хор (1952), рэарганізаваны ў 1959 ў Беларускі дзяржаўны ансамбль песні і танца, у 1964 - у Дзяржаўны народны хор БССР, якім кіраваў да 1974. Цяпер гэта хор імя Генадзя Цітовіча - класічны харавы калектыў Беларусі. У 1974-1975 гадаг Г. Цітовіч - старэйшы навуковы супрацоўнік Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР.\nЗапісаў больш за 3 тыс. беларускіх (пераважна), рускіх, украінскіх, польскіх, балгарскіх, літоўскіх, латышскіх народных песень, танцаў, інструментальных найгрышаў. Зрабіў для хору шмат канцэртных апрацовак уласных запісаў.\nСкладальнік шэрагу фальклорных зборнікаў. Тэарэтычныя працы прысвечаныя параўнальнаму даследаванню музычнай творчасці славянскіх народаў, славяна-балцкім песенных сувязям, беларускаму народнаму шматгалоссю, народнаму выканальніцтву, стылявому аналізу сучаснай народнай песні, музычнаму побыту сучаснай вёскі. Зрабіў значны ўнёсак у станаўленне і развіццё самадзейнага музычнага мастацтва Беларусі. Актыўна выступаў у перыядычным друку, аўтар шэрагу цыклаў тэле- і радыёперадач.\nНародны артыст СССР (1968), лаўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1968). Узнагароджаны 3 ордэнамі, а таксама медалямі.\n100 гадоў з дня нараджэння Ларысы Геніюш адзначылі ў Зэльве\n7 жніўня ў Зэльве адзначылі стагоддзе з дня народзінаў Ларысы Геніюш. У мястэчка прыехалі і менчукі, і гарадзенцы, жыхары Мастоў, Ліды, Ваўкавыска, Слоніма, Баранавіч... Але ва ўсім адчувалася, што стаўленне ўладаў да паэткі, якая памерла ў 1983 годзе, амаль не памянялася. За колькі дзён да юбілею была знята мемарыяльная дошка з дома, у якім жылі Геніюшы. І іначай, як алагічнасцю, гэта назваць нельга, бо сутнасць не ў тым вісіць тая дошка ці не, а ў тым, што тысячы людзей па ўсёй Беларусі хочуць, каб яна вісела, а воля людская вялікая сіла.\nУрвчыстасці пачаліся з набажэнства ў царкве, якое ішло на стараславянскай і беларускай мовах. У набажэнстве браў удзел інак Мікалай (паэт Зьніч).\nСвецкая частка юбілею пачалася каля зэльвенскай царквы, дзе стаіць помнік Ларысе Геніюш, яна была прыхаджанкай храма. Паэт Міхась Скобла уручыў тут памятныя медалі да стагоддзя Ларысы Геніюш, перш - Міхасю Чарняўскаму, які некалі ўратаваў архіў паэткі, дзякуючы чаму ўдалося пазней выдаць яе кнігу «Споведзь». Медаль быў уручаны Міхасю Геніюшу, які сказаў на добрай беларускай мове:«Дзякуючы вам памяць пра маю бабулю і слова, якое яна нам усім пакінула ў вершах, - жывуць у нашых сэрцах. Дзякуючы вам справа, якой яна прысвяціла сваё жыццё, не змарнавалася».\nУ царкве зрабілі музейчык, у ім звесткі пра сам храм, а таксама пра яе, Ларысу Геніюш. Настаяцель айцец Георгі запрасіў наведаць музей.\nАд царквы людзі пайшлі да дома Ларысы Геніюш. На месца шыльды, якую забралі ўлады, прыбілі здымак гэтай шыльды. Да людзей выйшла гаспадыня кватэры - Любоў Уладзіміраўна, якая пагадзілася, каб шыльда вісела на доме.\nКалі літаратары, гісторыкі, прыхільнікі асобы і творчасці паэткі накіраваліся ў раённы Дом культуры, каб паўдзельнічаць у вечарыне памяці Ларысы Геніюш, то для іх месца не знайшлося, мерапрыемства адбывалася ў невялікім памяшканні бібліятэкі, дзе ўсе месцы былі занятыя. Прэзентацыя двухтомніка твораў паэткі, чытанне вершаў, спевы адбыліся вымушана на прыступках. Паэт Анатоль Вярцінскі назваў прысутных пілігрымамі, якія прыязджаюць пакланіцца памяці Ларысы Геніюш.\nПілігрымы наведалі магілу паэткі. Пра тое, як яе хавалі ў далёкім 1983м, успамінаў пісьменнік Уладзімір Арлоў і іншыя. Пры канцы дня ля зэльвенскага вадасховішча адбылася вечарына паэзіі, падчас якой Камітэт ушанавання ўзнагародзіў арганізатараў юбілею: Міхася Скоблу, Міколу Кавальчука і інш.\nБеларуская мова на старонках "Энцыклапедыі літоўскай мовы"\nЗусім нядаўна трапіла мне ў рукі "Энцыклапедыя літоўскай мовы", якую выдаў Інстытут літоўскай мовы у 2008 г. Перад тым як непасрэдна перайсці да асвятлення дадзенай тэмы, хацелася б колькі слоў сказаць аб беларуска - літоўскіх гістарычнакультурных узаемадачыненнях у мінулым. Узаемадачыненні ж гэтыя не заўсёды былі такімі, як цяпер часам мяркуюць некаторыя нашыя сучаснікі. Думаю, што не з'яўляецца для многіх сакрэтам той факт, што ніводная з суседніх з Беларуссю культур і моў не адчула такога моцнага беларускага ўплыву, як літоўская. Таму нам, беларусам, прыемна згадваць аб народах, іх культуры і мове, калі ведаеш, што гэтыя народы калісьці знаходзіліся пад моцным беларускім уплывам: дзяржаўным, гістарычным, культурным, моўным. Менавіта такім этнасам і з'яўляюцца літоўцы. Як рускія (раней ды і цяпер) з задавальненнем пісалі і пішуць аб усходніх славянах (беларусах, украінцах), паволжскіх народах (мардвінах, утмуртах, марыйцах, інш.), жыхарах Сібіры, Поўначы і Далёкага Ўсходу (якутах, буратах, чукчах), Сярэдняй Азіі (кіргізах, туркменах, узбеках, таджыках), Каўказа і Закаўказзя (армянах, асецінах) і іншых этнічных супольнасцях бяскрайняй Расійскай Імперыі, пазней Савецкага Саюза, цяпер СНД, на гісторыю і культуру якіх першыя (рускія) аказалі вялікі ўплыў, так і мы добра ўсведамляем, што мы мелі пры існаванні ВКЛ і што страцілі, калі яно перастала існаваць. Тое самае можна сказаць і пра палякаў, якім прыемна згадваць, што калісьці беларусы, ўкраінцы заходняй і цэнтральнай частак Украіны, жамойцыліэтувіны (ліэтувісы, літоўцы ў сучасным значэнне гэтага слова), жыхары Латвіі (асабліва Латгаліі), Прусіі знаходзіліся пад польскім дзяржаўным, культурным і моўным уздзеяннем. Праўда, польскі ўплыў не абмяжоўваўся толькі гэтымі народамі і краінамі.\nНягледзячы на відавочна добрыя стасункі паміж беларусамі і літоўцамі на працягу стагоддзяў, усё ж такі, мне здаецца, ніколі не спынялася барацьба паміж гэтымі народамі за першынство ў ВКЛ. Гэтую барацьбу можна было назіраць у дзяржаўным і гістарычным жыцці Вялікага Княства. Што тычыцца культурнага жыцця ВКЛ, то тут, безумоўна, першынство было за беларусамі (беларусы раней чым літоўцы мелі друкаваную кнігу, асноўныя афіцыйныя дакументы ВКЛ - Статуты ВКЛ 1529, 1566, 1588 гг., Літоўская метрыка, княскія граматы і г.д.) пераважна напісаны на старабеларускай мове, у даўняй Ліэтуве вялікі ўплыў у свой час мела беларуская шляхта, беларуская культура і мова. Варта заўважыць, што значную ролю ў пэўны перыяд (14 - 16 ст.) граў украінскі фактар.\nТрэба сказаць, што літоўцы (ліэтувісы, як цяпер нярэдка гэты народ называе наша інтэлігенцыя) могуць пахваліцца крыху больш спрыяльным гістарычным лёсам, чым беларусы. Многія трагедыі іх, можна сказаць, абыйшлі бокам. Шмат нам давялося ваяваць супраць татараў, немцаў, турак. Ваявалі мы і з продкамі сучасных латышоў, палякаў, жамойцаўліэтувісаў. Асабліва страшнымі для нас былі вайна 16541667 гг., напады ўкраінскага казацтва і татар на беларускія землі, Паўночная вайна 1700 - 1721, Напалеонаўская кампанія 1812, Першая Сусветная 1914 - 1918 г. і Другая Сусветная войны (1941-1945), інш.\nАле ў той жа час хочацца парадавацца за блізкіх нам у этнічным, гістарычным і культурным плане суседзяў. Нягледзячы на вялікі гоцкі, варажскі, нямецкі, пазней беларускі, польскі, нарэшце, расійскі дзяржаўны, культурны і моўны ўплыў, ціск, літоўскі народ выжыў, паказаў сваю жыццяздольнасць, уменне змагацца супраць акупантаў і няпрошаных прышэльцаў, выпраўляць уласныя памылкі і вучыцца ў іншых народаў. Тут мне прыгадваюцца словы адной польскай даследчыцы (прозвішча яе, на жаль, не захавалася ў памяці). Яна пісала, што літоўскі корань усё ж такі моцны, бо здолеў прабіцца праз магутную беларушчыну, якая доўгі час панавала на Ліэтуве (Аўкштоце і Жамойці), пазней пальшчызну. Літоўцы захавалі да сённяшняга дня сваю этнічную ідэнтычнасць і глядзяцца зараз няблага на фоне іншых народаў Еўрапейскай Уніі. Нам, беларусам, трэба ў сваіх паўночных суседзяў вучыцца патрыятызму, любіць родную зямлю, вучыцца сябе любіць і паважаць так, як гэта робяць яны. Будзем сябе паважаць, будуць і нас паважаць іншыя, не будзем сябе паважаць, значыць, не будзем мець павагі з боку іншых. Калі не будзе роднай мовы, культуры, у тым ліку вуснай народнай творчасці, народнага і прафесійнага мастацтва і гістарычнай памяці ў нашага народа, то ясна, што Беларусь не будзе мець гістарычнай перспектывы.\nАле я тут крыху скіраваў свае думкі ў бок ад асноўнай тэмы.\nЧаму для нас важна, як пра нас, беларусаў, пішуць і думаюць іншыя, у прыватнасці, літоўцы, расіяне, латышы, палякі, украінцы, чэхі, немцы? Бо дзякуючы выказванням пра нас іншых, мы пачынаем лепш усведамляць свае станоўчыя і адмоўныя якасці і рысы характару, праблемы, вучымся паважаць сябе, расцем ва ўласных вачах, вучымся лічыцца з іншым, чужым пунктам гледжання, імкнемся выправіць свае недахопы і памылкі. І з чужых вуснаў мы можам шмат чаго слушнага, справядлівага пачуць, якое не заўсёды можа нам падабацца, не заўсёды можа быць для нас прыемным.\nЧаму пазіцыі беларускай мовы ў мінулым у ВКЛ - гэта надзвычай важная праблема для нас, беларусаў? Верагодна, па той прычыне, што пазіцыі нашай мовы ў Вялікім Княстве фактычна наўпрост сведчаць пра пазіцыі нашага народа і яго культуры (больш правільна сказаць - палітычнай эліты) у гэтым гаспадарстве. Ясна, што моўны ўплыў - яркае сведчанне культурнага ўплыву нашых продкаў на сваіх паўночных суседзяў. Гэтая думка ў пэўнай ступені адпавядае словам Міколы Ермаловіча: "Чыя мова, таго і дзяржава". Дзякуючы працам Ермаловіча і іншых беларускіх гісторыкаў, мы шмат у чым адкрылі для сябе нашую вялікую гісторыю, нашу вялікую культурную спадчыну, нашу вялікую дзяржаву. Апошнюю некаторыя беларускія гісторыкі называюць беларускалітоўскім гаспадарствам.\nА цяпер больш канкрэтна, што ж пішуць пра беларускую мову нашы паўночыя суседзі?\n"Энцыклапедыя літоўскай мовы" ("Lietuviu kalbos enciklopedija") з'яўляецца найбуйным выданем (аб'ём яе 634 стр.) Інстытута літоўскай мовы за апошні час, у якім знайшлі адлюстраванне розныя пытанні развіцця літоўскай мовы ў мінулым і ў цяперашні час. Асноўны ўклад ў гэтае выданне ўнеслі вядомыя літоўскія мовазнаўцы: В. Амбразас, А. Гірдзяніс, К. Маркунас, А. Сабаляўскас, В. Урбуціс, А. Валяцкене, А. Ванагас. На яе старонках змяшчаецца інфармацыя пра лепшых мовазнаўцаў Ліэтувы і іншых краін, якія займаліся і займаюцца пытаннямі развіцця гэтай балцкай мовы. У ёй падаюцца важнейшыя выданні, на старонках якіх даследуюцца розныя праблемы развіцця літоўскай мовы ў мінулым і сучаснасці ("ActaBaltiсoSlavica", "Acta linguistica Lithuanica", "Baltistica", "Balticoslavica", "Jornal of Baltic Studies" і інш.).\nУ энцыклапедыі адведзена месца артыкулам, прысвечаным жыццю і творчасці выдатных і вядомых лінгвістаў, фалькларыстаў, літаратараў, этнографаў, гісторыкаў, гісторыкаў культуры, публіцыстаў Ліэтувы, у працах якіх так ці інакш згадваецца або даследуецца літоўская мова (М. Даўкша, М. Мажвідас, К. Сірвідас, М. Ліцвін, С. Даўкантас, К. Данялайціс, А. Баранаўскас, Ё. Басанавічус, К. Буга, А. Юшка, Ё. Яблонскіс, Ё. Юшка, Ю. Гяруліс, А.С. Гірдзяніс, В. Чакмонас, А. Сабаляўскас, інш.).\nЛітоўскую мову вывучалі і вывучаюць не толькі ўраджэнцы Ліэтувы, але і расійскія (Ф. Фартунатаў, А.Шахматаў, А.Трубачоў, У. Топараў, В. Іваноў, М. Петэрсон, Г. Ульянаў, Ю. Сцяпанаў, Ю. Аткупшчыкоў, Т. Булыгіна, У. Дыбо), нямецкія (Ф. Боп, Г.Х. Несельман, Б. Г. Г. Дэльбрук, Ё. Шмідт, А. Бецэнбергер, Р. Гарбе, Э. Герман, Э. Фрэнкель, Э. Гофман, В. Фалькенган, В. Фенцлаў, Р. Экерт), швейцарскія (Ф. Сасюр, М. Нідэрман), чэшскія (І. Марван, В. Махэк, А. Эргард, Л. Геітлер), польскія (А. Хаміньскі, Я. Атрэмбскі, Я. Развадоўскі, В. Смачыньскі, Т. Зданцэвіч, Г. Турска) даследчыкі. Акрамя іх, літоўскую мову даследавалі і даследваюць нарвежскі (Х. Ш. Станг), галандскі (Р. Дэрксен), фінскі (В. Кіпарскі), французскі (А. Мэйе), украінскія (Л. Булахоўскі, А. Непакупны), латышскія (Я. Эндзелінс, В. Дамбе), балгарскі (І. Дурыданаў), італьянскія (Н. Міхайлаў, П. У. Дзіні), шведскі (К.О. Фальк), амерыканскі (І.В. Форд), японскі (І. Мурата), польскі і нямецкі (А. Брукнер), рускі і польскі (І. Бадуэн дэ Куртэнэ), польскі і беларускі (М. Кандрацюк) вучоныя.\nЧытачоў "Энцыклапедыі літоўскай мовы" могуць зацікавіць таксама наступныя артыкулы: "Караімская мова", "Куршская мова", "Земгальская мова", "Санскрыт" і інш.\nПэўнае месца ў ёй адведзена і беларускай мове, якая, бадай, упершыню ў такім салідным моўным выданні называецца гудскай. Паказана значэнне яе для ВКЛ 14 - 17 ст., ўплыў на мову літоўцаў.\nБеларуская мова ў гэтым выданні адлюстравана ў артыкуле "Гудская мова". Праўда, яна згадваецца і ў артыкулах "Славянская канцылярская мова" і "Славізмы". Першыя дзве публікацыі падпісаныя ініцыяламі "A. S". Апошняя - ініцыяламі "V.U."\nГудская, беларуская мова, сцвярджаецца ў энцыклапедыі, ужываецца ў Гудзіі (Беларусі - А.Л.), на пэўнай тэрыторыі памежжа суседніх краін, а таксама ў Казахстане, Канадзе, ЗША, Аргенціне. На самай справе, беларуская мова чуваць яшчэ сярод пажылой і інш. катэгорый людзей паўднёвазаходняй частак Пскоўскай, заходняй Смаленскай і Бранскай абласцей, Сібіры Расіі. Яе можна таксама пачуць і на паўночных частках Кіеўскай, Жытомірскай, Ровенскай, Валынскай абласцей Украіны, на Беласточчыне Польскай Рэспублікі. У Гудзіі, сцвярджаецца ў энцыклапедыі, гудскую (беларускую - А.Л.) мову ўжываюць каля 7 млн., за яе межамі - каля 1 млн., у Ліэтуве - каля 28000 чалавек. За межамі этнічнай Беларусі, аднак, пражывае 4 мільёны беларусаў і, можна дапусціць, на на маю думку, ёй карыстаецца больш за 1 млн. чалавек. Карацей кажучы, там, дзе існуюць беларускія культурнаграмадскія таварыствы, арганізацыі, там і жыве беларуская мова, там яе і ўжываюць. Фактычна ва ўсіх былых рэспубліках былога СССР існуюць падобныя таварыствы. І можна спадзявацца, што мова наша не толькі будзе жыць далей, але ёй будуць цікавіцца, яе будуць вывучаць за мяжой Беларусі (Расіі, Украіне, Польшчы, Нямеччыне, Чэхіі, Славакіі, Ліэтуве, Латвіі, Азербайджане і інш.). Зарукай гэтага з'яўляецца велізарная колькасць помнікаў на старабеларускай мове, вялікія гістарычныя і культурныя дасягненні нашага народа ў мінулым. Вывучэнне беларускай мовы за межамі Беларусі - важны стымул павышэння яе прэстыжнасці ў свеце і заахвочвання да вывучэння ў самой Беларусі. Відаць, я вялікай памылкі не зраблю, сказаўшы: "Калі роднай мовай не цікавіцца яе стваральнік - народ, і тым больш, калі яе не любіць і пагарджае ёй, значыць, такі народ хворы, неразвіты, і пра духоўную спеласць такога народа трэба гаварыць з вялікімі агаворкамі.".\nА цяпер колькі слоў аб літоўскай назве Беларусі "Гудзія".\nБольшасць беларускіх, рускіх, польскіх, літоўскіх і іншых даследчыкаў літоўскае найменне "gudai" ("гуды") звязваюць з готамі. Готы - гэта найбольш жыццяздольнае, энергічнае, гістарычнае і культурнае племя сярод германскіх. Меў рацыю П. Шафарык, калі пісаў, што даўнія прусы і літоўцы замест імя "вараг" (г.зн. па сутнасці германец - А.Л.) звярталіся да больш вядомага і звычайнага для іх наймення "Gudas" .\nТакім чынам, экзаэтнонімы Гудзія і Гудуземе (даўняя латышская назва Беларусі - А.Л.) замацаваліся ў балтаў за беларускай этнічнай тэрыторыяй дзякуючы германскаму (верагодна, у асноўным гоцкаму) пасярэдніцтву.\nПраўда, ў латышскай мове перамагло найменне Беларусі "Крэвія" (цяпер "Балткрэвія"). Назва Гудуземе (па сутнасці зямля, краіна гудаў) цяпер не ўжываецца ў латышскай мове, а найменне Гудзія ў літоўскай мове толькі нядаўна (з 1990-х гадоў 20га ст.) пачалося адраджацца і прымяняцца нароўні з назвай "Балтарусія". Продкі сучасных літоўцаў называлі нашых продкаў таксама русінамі (пазней беларусінамі) і ліцвінамі (жамойцы). Праўда, апошняе найменне (ліцвіны) спачатку адносілася пераважна да беларусаў заходняй і цэнтральнай частак нашай этнічнай тэрыторыі і толькі пазней да ўсходняй. Беларусы ніколі не называлі сябе гудамі. Як бы літоўцы і латышы не называлі беларускую этнічную тэрыторыю цяпер і ў мінулым, усе асноўныя гістарычныя, эканамічныя, сацыяльнапалітычныя, этнічныя, культурныя, моўныя і інш. працэсы на беларускіх землях вызначаў не іншаэтнічны, а славянскі элемент. Продкі сучасных беларусаў асімілявалі ў 11 - 13 ст. на тэрыторыі Беларусі ўсходніх і заходніх балтаў, прадстаўнікоў іншых этнасаў. Гэта сведчыць аб жыццяздольнасці беларусаў, іх вялікіх гістарычных і інш. дасягненнях. Дарэчы, у этнагенезе беларусаў прымалі ўдзел не толькі славяне (продкі ўкраінцаў, палякаў, рускіх), заходнія і ўсходнія балты (продкі сучасных літоўцаў, латышоў, яцвягі, прусы), але і іранскія, германскія (варагі, немцы), кельцкія (шатландцы), уграфінскія (вугорцы), цюркскія (крымскія татары), раманскія (французы) элементы. Выходзіць, здольнасць да асіміляцыі іншаэтнічных элементаў маюць не толькі рускія і ўкраінцы, палякі і немцы, але і беларусы. Бадай, гэта прамое сведчанне вялікай асіміляцыйнай сілы нашага народа. Беларусы пакінулі глыбокі след у гісторыі і культуры літоўцаў і ў меншай ступені латышоў, іх гістарычнай памяці. Замацаванню за нашай этнічнай тэрыторыяй найменняў Гудзія і Гудуземе ў балтаў садзейнічаў і рух готаў з былой прускай этнічнай тэрыторыі (Калінінградская вобласць Расійскай Федэрацыі, паўночная частка мазавецкіх зямель Польшчы) ва ўсходнім і паўднёваусходнім кірунку (заходняя і паўднёваусходняя часткі Літвы Жамайція, Дзукія, Аўкштайція) (А.Ф. Рогалеў).\nАднак вернемся да нашай першапачатковай размовы. У "Энцыклапедыі літоўскай мовы" адзначаецца, што гудская мова сфармавалася ў 1415 ст. з русінскай (рутэнскай, як там сказана) мовы. Тут трэба ўдакладніць, што Я.Ф. Карскі пісаў аб сфармаванні беларускай мовы ўжо к канцу 13 ст. У "Энцыклапедыі" не зусім дакладна ўказваецца аб часах існавання старагудскай (старабеларускай) мовы (15 - канец 17 ст.). На самай жа справе старабеларуская мова як адна з самых развітых, багатых, самабытных і прыгожых славянскіх моваў існавала ўжо з 14 ст. і нават выконвала ў гэты час у ВКЛ афіцыйную функцыю. У выданні правільна сцвярджаецца, што сучасная літаратурная мова беларусаў асноўваецца на цэнтральных дыялектах, якія маюць асаблівасці асноўных дыялектаў беларускай мовы - паўночнаусходняга і паўднёвазаходняга. У літоўскім выданні падкрэсліваецца, што нормы сучаснай беларускай мовы былі ахарактарызаваны ў граматыцы Б. Тарашкевіча, якая была выдадзена ў Вільнюсе (1918 г.). Развіццё сучаснай літаратурнай гудскай мовы, справядліва адзначаецца ў кнізе, звязана з Вільнюсам, які ў 19 ст. быў і важным асяродкам гудскай культуры.\nАўтар (пад ініцыяламі А.S., верагодна, выступае літоўскі лінгвіст Альгірдас Сабаляўскас) артыкула прызнае факт уплыву беларускай мовы на літоўскую: "у літоўскую мову трапіла шмат гудскіх запазычанняў". Далей літоўскі даследчык выказвае цікавую думку: "У лінгвістычнай літаратуры запазычаннямі са старагудскай мовы многія мовазнаўцы (Казімірас Буга, Эрнст Фрэнкель, Пранас Скарджюс і інш.) лічылі і самыя старыя славізмы літоўскай мовы (baznycia касцёл, carpl -чарапіца, kubilas кубел, кубло, muilas - мыла, styklas - шкло, turgus - торг, кірмаш). А. Сабаляўскас зазначае, што дадзеныя запазычанні дакладней было б называць запазычаннямі са старой усходнеславянскай мовы, бо, маўляў, гудская мова сфармавалася ў 15 ст., а гэтыя словы трапілі ў літоўскую мову куды раней. От і на гэты раз "Энцыклапедыя" дапускае пэўную недакладнасць з часам утварэння беларускай мовы. Пачатак яе самастойнага станаўлення сягае ў куды больш старадаўнія часы, чым 15 ст. Праўда, узнікненне важнейшых фанетычных, граматычных і лексічных рысаў беларускай мовы датуецца ў асноўным не толькі 13 - 14, але і 15 ст. ( Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5і т. Т. 1. Мн., 1984. С. 364).\nКалі для большасці беларускіх мовазнаўцаў з'яўляецца аксіёмай тое, што беларуская мова была афіцыйнай у 14 - 17 ст. у Вялікім Княстве Літоўскім, г.зн. на тэрыторыі Ліэтувы і той частцы Ўкраіны (14 - 16 ст.), якая была ў складзе ВКЛ, то большасць літоўскіх вучоных гэты факт не жадаюць прызнаць. "У Літве ўжытую славянскую канцылярскую мову, піша даследчык пад ініцыяламі V.U. (пад імі, хутчэй за ўсё, выступае Вінцас Урбуціс), частка даследчыкаў недакладна называла старагудскай мовай". Пераважная большасць літоўскіх мовазнаўцаў афіцыйную беларускую мову ВКЛ называюць то канцылярскай, то славянскай, то рускай, то ўкраінскабеларускай, але толькі не беларускай. Такім чынам, афіцыйнай мовай ВКЛ у 1417 ст. нашы паўночныя суседзі ніяк не могуць прызнаць беларускую.\nВернемся да артыкула "Старагудская мова". У ім А. Сабаляўскас зазначае, што ў творах пісьменства на літоўскай мове 1617 ст. маецца звыш 760 слоў гудскага паходжання, яшчэ каля 1200 слоў магло трапіць у гэту пісьменнасць з польскай і гудскай моў. Аднак тут найбольш аб'ектыўным, магчыма, быў К. Буга, які пісаў, што ў 16 ст. у літоўскай мове было тры тысячы беларускіх слоў.\nНе толькі ў літаратурнай літоўскай мове маюцца шмат беларусізмаў, але нямала іх можна знайсці і ў яе народных гаворках. У "Энцыклапедыі літоўскай мовы" (А. Сабаляўскас) прыводзяцца некаторыя найбольш характэрныя словы беларускага паходжання, якія цяпер маюцца ў літоўскай мове: anykas - унук, baravikas - баравік, blinas - блін, botгgas - батог, cesnykas - часнок, часнык, duda - дуда, grybas - грыб, kisilius - кісель, krupos - крупы, miestas - ст. бел. места азначаў горад, norгgas - нарог, slyvа - сліва, visniа - вішня, telyjа - цялё, цяля і інш.\nБеларусізмаў шмат, з аднаго боку, ў літоўскай мове, але, з другога боку, піша А. Сабаляўскас, літуанізмаў нямала і ў беларускай. Так, па падліках Юраце Лаўчуце, у гудскай мове маецца каля тысячы балтызмаў (пераважна літуанізмаў). Але гэтыя, запазычанні, заўважаецца ў "Энцыклапедыі", часцей за ўсё можна знайсці толькі ў дыялектах памежжа і ў розных звязаных з Ліэтувой гудскіх дакументах.\nНарэшце, у гэтай цікавай кнізе падкрэсліваецца, што безумоўныя паланізмы радзей сустракаюцца ў літоўскай мове, чым беларусізмы. Мяркаваныя паланізмы ў літоўскай мове, сцвярджае В. Урбуціс, часцей за ўсё можна знайсці і ў гудскай мове. Нават і тыя славізмы, піша ён далей, фанетыка якіх яўна польская, маглі быць атрыманы не проста ад палякаў, а праз пасярэднікаў гудаў. Напрыклад, стары літоўскі дзеяслоў branyti (абараняцца) < польск. bronia або старога гудскага бронити (дыял. броніць нароўні са звычайным незапазычаным бараніць ).\nНа жаль, у "Энцыклапедыі літоўскай мовы" нічога не сказана пра назвы беларускай мовы ў мінулым. А назвы, дарэчы, могуць расказаць шмат цікавага. Напрыклад, хаця б тое, што наша мова суседзямі (расіянамі, украінцамі, нават нярэдка і палякамі і, верагодна, іншымі) у 15 - 19 ст. называлася літоўскай. А гэта ўжо пра многае сведчыць. Адукаваныя літоўцы ведаюць, што беларуская мова аказала свой уплыў у мінулым не толькі на літоўскую, але і на рускую, польскую, украінскую, латышскую. У выданні нічога не сказана аб афіцыйнай функцыі нашай мовы, аб тым, што яна ў 14 - 17 ст. з'яўлялася мовай міждзяржаўнай дыпламатычнай перапіскі, напрыклад, паміж ВКЛ і Каралеўствам Польскім, паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай, не сказана, што штодзённай мовай многіх князёў ВКЛ была беларуская.\nУ канцы варта заўважыць, што дадзенае энцыклапедычнае выданне - сведчанне высокага развіцця не толькі мовазнаўства ў суседняй Ліэтуве, але і культуры літоўскай нацыі ў цэлым. Замежныя выданні, прысвечаныя з'явам беларускай культуры, карысна ведаць не толькі спецыялістам, але і шырокаму колу чытачоў .\nЗапрашаем у "Кніжны салон"\nАдкрыццё кнігарні па вуліцы Калініна, д. 5, якое адбылося 5 красавіка гэтага года выклікала ў многіх жыхароў сталіцы здзіўленне. Папершае, таму што даўно не чулі, каб адкрываліся кніжныя магазіны. Падругое, стаўленне да кнігі вельмі змянілася, усё больш і больш уваходзіць у жыццё электронная кніга, інтэрнэт, не заўсёды ёсць грошы на кнігу - усё гэта выклікае не малую матэрыяльную рызыку. І ўсё ж такі галоўнае пачуццё было і зараз прысутнічае ў наведвальнікаў кнігарні - захапленне. Захапленне выклікае ўтульнасць, прыгажосць, асартымент кнігарні. Асабліва ўсіх цікавіць хто стваральнік, хто з'яўляецца вялікім ппрыхільнікам Кнігі? Знайшоўся ж такі чалавек, імя якому Ала Барысаўна Зміева, па адукацыі філолаг, спачатку працавала ў Нацыянальнай бібліятэцы затым пачала сваю справу - аптовы кніжны бізнэс і многа гадоў у думках і справах ішла да ажыццяўлення сваёй задумы мець уласны кніжны магазін.\nЗа кароткі час, думаецца, зроблена нямала, асабліва па фармаванні асартыменту кнігарні. Найбольш поўнымі і самымі цікавымі на сённяшні час з'яўляюцца аддзелы мастацкай літаратуры, краязнаўства, філалогіі.\nАсабліва ганарымся тымі прэзентацыямі, якія ўжо адбыліся ў кнігарні: а менавіта кніг Р. Барадуліна, А. Бутэвіча і У. Шчаснага.\nАдрас нашай кнігарні: 220012, г. Мінск, вул. Калініна, д.5, ст. метро "Парк Чалюскінцаў", тэл. 385 60 89 . Працуем з 10.00 да 19.00 гадзін, выходны - нядзеля.\nДырэктар Софья Антонаўна Жыбулеўская.\n28 ліпеня пабачыў свет 2-гі нумар часопіса "Верасень"\nПершая прэзентацыя новага нумара адбудзецца ў сядзібе ТБМ у межах кампаніі "Будзьма" у панядзелак, 30 жніўня. Пачатак а 18 гадзіне.\nПазнаёміцца з часопісам можна ў сядзібах ТБМ, БНФ, у кнігарні "Акадэмкніга", а таксама ў новай кнігарні "Кніжны салон" па вул. Калініна, 5.\nМінулае начы ў табары зноў бачылі Белагаловую. Яна прыходзіла ўжо трэці раз і забрала трэцяе жыццё. Пярэпалах сярод нямецкіх наймітаў, прысланых маркграфам магдэбургскім, узняўся раніцою, калі не далічыліся рыцара Зігфрыда фон Бока. Ягоны намёт стаіць побач з абозам караля і вялікага князя, значыцца, Белагаловая прайшла зусім побач.\nПершьш і другім яе абраннікамі былі вугорцы. Тыя братыблізняты, што не пахавалі Белагаловую разам з астатнімі, а павезлі яе ў лес...\nГэта першыя радкі з новай кнігі Уладзіміра Арлова "Ля Дзікага Поля", якая пабачыла свет у Менску ў выдавецтве "Логвінаў".\nУ кнігу ўвайшлі гістарычныя апавяданні "Тры мужы спадарыні Дамінікі", "Місія папскага нунцыя", "Міласць князя Гераніма", "Каханак яе вялікасці", "Пакуль не згасла свечка", "Пяць мужчын у леснічоўцы", "Рандэву на манеўрах", "Далёка да вясны", "Ордэн белай мышы", а таксама аповесць "Сны імператара" і культавае эсэ "Мой радавод да пятага калена або Спроба пазбегнуць выгнання".\nПрэзентацыя твораў Ларысы Геніюш\n7 жніўня ў Зэльве на прыступках раённага дома культуры адбылася прэзентацыя новых выданняў, у асноўным з творчай спадчыны ларысы Геніюш.\nГэта збор твораў у 2 тамах - самае поўнае, жанрава разнастайнае, тэксталагічна апрацаванае і пракаментаванае выданне яе спадчыны.\nПершы том пісьменніцы склалі вершы і паэмы, скампанаваныя храналагічна - паводле выдадзеных пры жыцці аўтаркі кніг і тэматычна - на аснове пасмяротных публікацый.\nДругі том юбілейнага двухтомніка Ларысы Геніюш складаецца з двух раздзелаў - "Проза" і "З эпісталярнай спадчыны (1943-1983)". У празаічны раздзел увайшлі аўтабіяграфічны нарыс "Сто ранаў у сэрца", які ў кніжных выданнях не друкаваўся, і дакументальная аповесць "Споведзь". У эпісталярным раздзеле друкуюцца 160 лістоў паэткі да знаёмых і сяброў, большая частка з іх - упершыню.\nІ трэцяя кніга - гэта біяграфічны альманах "Асоба і час" - цалкам прысвечаны Ларысе Геніюш. Падобны альманах, прысвечаны адной асобе, у Беларусі выдаецца ўпершыню. Большасць публікацый, змешчаных там - выдаюцца ўпершыню . Альманах утрымлівае бібліяграфічны указальнік усіх публікацый Геніюш, знойдзеныя ў архівах творы і біяграфічныя звесткі. Звыш 80% чытач пабачыць упершыню, не толькі вершы, але і дакументы з архіваў НьюЁрка і Прагі, якія сведчаць аб тым,што Ларыса Геніюш была грамадзянкай Чэхіі (пра што казала ў сваёй кнізе "Споведзь"). Гэта азначае, што выдача яе савецкім уладам не адпавядала чэшскаму заканадаўству. Усе гэтыя выданні ўдзельнікі юбілейнага свята маглі набыць тут жа.\nМузычнавыдавецкі лэйбл «БМА-group» выдаў два юбілейныя выданні на каларытных кампактдысках - альбом беластоцкага гурта «Белы сон», творчасць якога прасякнута жывым духам геніяльнай паэзіі, і паўторны тыраж CDтрыб'юта «Жыць для Беларусі», дзе не толькі гучыць жывы голас паэткі, але і цудоўныя песні паводле ейных вялікіх вершаў ад Уладзіміра Мулявіна, Андрэя Плясанава, Алеся Камоцкага, Вальжыны Цярэшчанкі, Змітра Бартосіка, Віктара Шалкевіча, Ларысы Сімаковіч ды іншых знакамітых артыстаў. Вабным дадаткам да праґрамы абодвух дыскаў сталі і мультымедыйныя бонусы, дзе ўтрымліваюцца гістарычныя запісы з прыватных архіваў, юбілейныя сучасныя відэакліпы. Дыскі таксама можна было набыць у Зэльве.\nУ верасні запланаваны вялікі канцэрт у сталіцы, прысвечаны Ларысе Ґеніюш, у якім возьмуць удзел стваральнікі абодвух музычных праектаў і выдаўцы.\nПАМЯЦІ ЯНКІ БАГДАНОВІЧА\nУ ліпені гэтага года беларускае таварыства палітычных вязняў і ссыльных адзначала 20-ці гадовыя ўгодкі з дня смерці паэта, празаіка, публіцыста і мемуарыста Янкі Антонавіча Багдановіча.\nЯнка Багдановіч нарадзіўся ў вёсцы Габіняты Ашмянскага павету ў 1906 годзе ў беднай сялянскай сям'і. бацькі цяжка працавалі, цяжка працаваў і малы Янка. На доўгія гады запомніліся галеча і нястача, асабліва ў час Першай Сусветнай вайны, калі бацькоў і ўсіх вяскоўцаў немцы пагналі ў бежанства, бо ў родных мясцінах была лінія фронту.\nУ 12 год Янка разам з 9-ці гадовым братам засталіся круглымі сіротамі - бацькі памерлі ад цяжкай працы і голаду. Вярнуўшыся ў родную вёску дзеці вымушаны былі жабраваць, пакуль добрыя людзі не параілі ім ісці ў Баруны, дзе ксёнз М. Пятроўскі адчыніў прытулак для дзяцей сірот з Барунскай, Крэўскай і Вішнеўскай воласцяў. Прытулак утрымліваўся на ахвяраваннях прыхаджан касцёла. Тут, у прытулку дзяцей вучылі чытаць і пісаць, тут упершыню Янка ўбачыў беларускую кніжку "Беларуская дудка" Францішка Багушэвіча. У 1920 годзе пачалася польскабальшавіцкая вайна і настаў цяжкі час - голад і холад. Ксёндз Пятроўскі вымушаны быў зачыніць прытулак, а дзяцей, якія мелі кагонебудзь з родных ці сваякоў адсылалі дадому. Толькі ў 16 дзетак не было нікога з родных і блізкіх. Сярод гэтых 16ці былі Янка Багдановіч з братам. Усе яны былі перавезены з Баруноў у Вільню ў прытулак беларускага ксяндза Адама Станкевіча.\nВіленскі прытулак знаходзіўся разам з беларускай гімназіяй ў Базыліянскіх мурах. Тут праз нейкі час Янка пачаў вучыцца ў беларускай гімназіі. Час быў неспакойны, Вільня галадала, дзецям ежы не хапала. Але Янка лічыў, што яму з братам пашанцавала, бо тут былі добрыя, чуллівыя настаўнікі, выхавальнікі. У 1927 годзе Багдановіч скончыў гімназію і пачаў працаваць у друкарні імя Францішка Скарыны. Друкарня была беларуская, тут працавала шмат людзей, кнігі друкаваліся розныя - Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Танка, Міхася Машары, Адама Станкевіча і іншых аўтараў, друкаваліся і календары, якія мелі вялікі попыт сярод сялян Заходняй Беларусі. Янка хутка ўключыўся ў грамадскае жыццё Вільні. Пачаў публікавацца, выдаваць часопіс "Шлях моладзі", дзе выступаў з вершамі, нататкамі, апавяданнямі. Працаваў у друкарні да 1941 года, у час вайны закончыў Віленскую настаўніцкую семінарыю і настаўнічаў у школах Вільні. Пасля вайны беларускія школы былі зачынены, і Янка пачаў настаўнічаць у польскіх школах, паступіў у Новавіленскі настаўніцкі інстытут, але ў 1952 годзе яго арыштавалі і саслалі ў Варкуту, абвінаваціўшы ў беларускім нацыяналізме. Далі 25 гадодў выраку.\nУ ссылцы цяжка працаваў, там было шмат беларусаў, у асноўным інтэлегенцыі. Сярод іх і сябры Янкі па беларускай гімназіі, сябры па працы, паэтка Ларыса Геніюш разам з мужам і шмат іншых. Пасля смерці Сталіна, справы ссыльных пераглядаліся, праўда, доўгі час, бо ссыльных у Савецкім Саюзе былі мільёны.\nУ 1956 годзе Багдановіч быў рэабілітаваны і вярнуўся ў Вільню, працаваў настаўнікам у польскіх школах, але быў і застаўся шчырым, добрасумленным беларусам.\nУ апошнія гады часта сустракаўся з былымі ссыльнымі віленскімі беларусамі - адраджэнцамі, шмат пісаў успамінаў, у кніжцы "На жыццёвым шляху" расказаў пра сваё дзяцінства, вучобу ў Віленскай беларускай гімназіі, аб сваёй працы ў міжваенны і пасляваенны перыяды, пра пакуты ў ссылцы. Падарванае здароўе абарвала яго жыццё ў 1990 годзе.\nНа віленскіх могілках Саўлес недалёка ад касцёла Пятра і Паўла ён пахаваны разам з жонкай. Тут сябры Віленскага беларускага таварыства палітычных вязняў і ссыльных гаварылі пра нялёгкі шлях, пакуты і ахвяры беларускай інтэлігенцыі ў барацьбе за незалежнасць Беларусі. Сабраныя разам з Андрусём Старавойтавым праспявалі "Магутны Божа" на словы Наталлі Арсенневай.\nІ надалей штомесячна Таварыства ссыльных і палітвязняў будзе праводзіць мерапрыествы па вяртанні з небыцця імён беларусаў, якія палажылі здароўе і жыццё на алтар свабоды Бацькаўшчыны.\nПавел Саўчанка, сябар Таварыства ссыльных і палітвязняў, г. Вільня.\nМастацкая выстава Мікалая Мішчанкі\nТворчая асоба заўсёды знаходзіцца ў пошуку. Напісанне твораў - творчы працэс, напоўнены эксперыментаваннем з матэрыяламі і тэхнікай выканання.\nСябра Беларускага саюза мастакоў Мікалай Яўгенавіч Мішчанка прадстаўляе праект "Эксперымент": акварэльныя аркушы, створаныя на працягу творчай дзейнасці мастака. Вывучэнне якасцей розных папер і асаблівасцей акварэльнага жывапісу дало магчымасць сабраць шмат аркушаў, частку якіх можна ўбачыць на выстаўцы ў Літаратурным музеі Максіма Багдановіча. Сярод іх эцюды, нацюрморты, пейзажы, выкананыя падчас паездак са студэнтамі на пленэры, вандровак і ў майстэрні.\nГэты праект прадстаўляе яшчэ адзін бок творчасці мастака, які на працягу жыцця спалучаў працоўную дзейнасць з творчай працай.\nАдкрыццё выставы адбудзецца 12 жніўня а 17-й гадзіне па адрасе: вул. М.Багдановіча, 7а (Траецкае прадмесце). Выстава будзе доўжыцца да 25 жніўня.