Тэатр + рынак = ? ("Мастацтва", 2013, № 7) Пресса\nГлавная \_ Пресса \_ Тэатр + рынак = ? ("Мастацтва", 2013, № 7)\nЗ рэдакцыйнага "круглага стала"\nВысветлілася, што праблемы музычных калектываў на постсавецкай прасторы, нягледзячы на некаторыя нюансы, шмат у чым падобныя, але спосабы іх вырашэння досыць разнастайныя.\nРасія). Рамунас Каўбрыс,\nдырэктар і рэжысёр\n(Літва). Эган Кулганек,\n(Казахстан). Беньямінас Жалвіс,\n(Літва). Павел Полак,\nРасія). Сяргей Міндрын,\nСцяпанава (Расія). Аляксандр Пятровіч,\nМіхаіл Сафронаў: Я заўсёды крыху нервуюся, калі тэрміны "рынак" і "тэатр" ставяць побач. Так, мы прызвычаіліся да слова "прадукт", але нічога агульнага паміж рынкам і тэатрам быць не можа. Наш Свярдлоўскі тэатр музычнай камедыі — стабільны рэпертуарны тэатр з 80-гадовай гісторыяй. Магу пахваліцца, што за ўвесь гэты час у нас змяніліся толькі тры галоўныя рэжысёры. Пры чым тут рынак?.. Магчыма, такі кансерватызм нам у пэўнай ступені і замінае. Камусьці здаецца, што ўстойлівасць і ўраўнаважанасць шкодзяць творчасці. Але заўважу: кожны год мы нараджаем адну ці нават дзве сусветныя прэм'еры. Робім так свядома, і такі працэс падаецца нам прадуктыўным. У нас ёсць спектаклі з рознымі бюджэтамі — маленькімі і велізарнымі. Ёсць спектаклі, якія не проста акупляюцца, а яшчэ і прыносяць прыбытак. Але я перакананы: тэатр ніколі не можа быць прыбытковым і ніякія гастролі не могуць зрабіцца акупляльнымі.\nБеньямінас Жалвіс: Хацеў бы адразу паспрачацца са спадаром Сафронавым. Умовы, якія вы маеце ў Расіі, вельмі адрозныя ад тых, якія склаліся ў Літве. Екацярынбург — горад-"мільённік", а ў Каўнасе ўсяго 300 тысяч жыхароў. Гэта другі горад краіны. Літва мае ўсяго 3 мільёны жыхароў і тры музычныя тэатры — у Вільнюсе, Каўнасе і Клайпедзе. I каб выжыць у гэтай сістэме, мы пачалі лічыць грошы. Хоць гэта і непрыгожае слова, але іншага не знаходжу. Мы робім прадукт і яго прадаём. Цалкам залежым ад гледача, які прыносіць грошы. У нас няма стапрацэнтнай датацыі. Трэба зарабляць самім, каб плаціць зарплату, выдзяляць сродкі на сацыяльнае забеспячэнне супрацоўнікаў, на медыцыну. Напрыклад, заробак артыста — тысяча долараў, а тэатру ён абыходзіцца ў тысячу семсот. I калі ў калектыве працуюць 350 чалавек, атрымліваюцца, пагадзіцеся, ужо вялікія сумы. I ўсе нашы дзеянні так ці іначай звязаны з рынкам.\nЭган Кулганек: У нашым калектыве іграюцца выключна мюзіклы і аперэты. Оперы прадстаўлены ў іншых тэатральных трупах. Вядома ж, мы сочым за тым, што адбываецца ў свеце, шукаем інфармацыю, будучыя праекты абмяркоўваюцца калегіяльна, але канчатковае рашэнне прымаю толькі я — дырэктар. I адказнасць за яго ляжыць толькі на мне.\nМіхаіл Сафронаў: Дарэчы, у Расіі ўжо гады тры ідзе дыскусія: хто галоўны — дырэктар ці творца? Па-мойму, пытанне дагэтуль адкрытае. У Расіі вар'яцкая колькасць тэатраў, і часам дырэктарам прызначаюць ранейшага дырэктара лазні. А ў некаторых калектывах сумяшчаюцца функцыі дырэктара і мастацкага кіраўніка. Гэта вельмі складанае пытанне, і мне здаецца, у Расіі яно яшчэ не да канца вырашана.\nАлена Ларыёнава: Праблема ў тым, што дзяржава не ў стане ўцямна сфармуляваць задачы, якія мусяць рашаць установы культуры (і тэатры ў першую чаргу). Як і сваё стаўленне да тэатра. Бізнес-праект у тэатры магчымы. Існуе Брадвей, і людзі глядзяць яго прадукцыю. Але ні для каго не сакрэт, што на Брадвеі толькі 10% пастановак з'яўляюцца фінансава паспяховымі.\nЭган Кулганек: Цяжка сказаць. У нас сем назваў у рэпертуары, і кожная прэм'ера ігралася 100 разоў на год. Такім чынам, кожны сезон у нас быў новы касавы лідар.\nМіхаіл Сафронаў: Спектакль "Кармэн" — удалы праект?\nМіхаіл Сафронаў: Падзеліцеся? (Агульны смех.)\nПавел Полак: Нам цяжка зразумець, што такое "пастаянны рэпертуар". Іграем тое, на што ходзіць глядач. У нас не бясконцая колькасць спектакляў і існуе іх ратацыя.\nЯшчэ адно пытанне, якое цікава было б абмеркаваць: ці з'яўляецца ліцэнзійны спектакль гарантыяй поспеху? У Мінску ставілі брадвейскі мюзікл "Вестсайдская гісторыя", у Екацярынбургу ідзе таксама брадвейскі прадукт — спектакль "Скрыпач на даху". Спадары Сафронаў і Пятровіч, што вашым тэатрам даў гэты вопыт?\nМіхаіл Сафронаў: На працягу сезона "Скрыпач на даху" ішоў у нас з аншлагамі, і мы купілі правы яшчэ на год. Але ліцэнзійны спектакль — вельмі цяжкая тэма, і я не заўсёды раю калегам гэтым займацца. Надта ўжо многа патрабаванняў у агенцтва, якое дае права на пракат, сур'ёзныя штрафы ў тым выпадку, калі патрабаванні не выкананы. Але наша каманда прызвычаілася, мы вытрымліваем. "Скрыпач на даху" — не першы наш досвед, "Марыцу" мы таксама куплялі, але ў Будапешце.\nМіхаіл Сафронаў: Ні ў якім разе. Ужо цяпер думаем пра тое, каб набыць правы на праект "Кармэн". Спадзяюся, чэшскія калегі падкажуць, як гэта зрабіць. Мусіць жа быць нейкая канкрэтная карысць ад нашай размовы?\nАляксандр Яўгенавіч, а што Беларускаму музычнаму тэатру даў вопыт "Вестсайдскай гісторыі"?\nАляксандр Пятровіч: Так, мы імкнёмся знаходзіць спонсараў на такія рэчы, як ліцэнзія. Першым праектам, які ажыццявілі сумесна з Пасольствам Азербайджана ў Беларусі, стаў спектакль "Аршын мал алан", які цяпер ідзе пад назвай "Вясельны кірмаш".\nЭган Кулганек: Мы ставім творы нацыянальных аўтараў, і ўвосень у нас адбудзецца чэшская прэм'ера. Але павінен прызнаць, што да "Кармэн" мы звярнуліся не ў апошнюю чаргу з-за таго, што не можам знайсці досыць якаснага чэшскага матэрыялу. Гэта вялікая праблема.\nАляксандр Пятровіч: Нам у гэтым плане, вядома, вельмі дапамагаюць расійскія кампазітары. Музычны тэатр яны літаральна закідваюць уласнымі творамі. I значная частка нашай афішы — сачыненні расійскіх кампазітараў. Наогул фарміраванне рэпертуарнай палітыкі — адзін з самых складаных элементаў тэатральнага працэсу. Але важна не забываць і пра тое, што трэба выхоўваць калектыў, акрэсліваць уласную эстэтыку і ўласны твар.\nМіхаіл Сафронаў: Мне здаецца, сучаснаму музычнаму тэатру вельмі замінаюць антрэпрызы. Не хаваю, што стаўлюся да іх вельмі раўніва. Сёння іх паказваюць у Екацярынбургу кожны вечар. Там іграюць зоркі — Табакоў, Бязрукаў і гэтак далей. У нашым Доме афіцэраў могуць паказваць якую-небудзь заезджую "Сільву", калі на сцэне 4–5 чалавек, няма аркестра — гучыць фанаграма. I ўсім весела. Таму зразумела, калі ў чыноўнікаў раптам узнікае пытанне: навошта ўтрымліваць аркестр і цэлы тэатр у складзе 600 чалавек?\nСяргей Міндрын: Так, антрэпрыза можа быць пышнай, але пошлай, а можна на сцэне заслаць дыванок — і гэта будзе сапраўднае мастацтва. Не ведаю, можа быць, нашы спектаклі ў чымсьці недасканалыя, вартыя крытыкі, але мы імкнёмся часта ездзіць, каб паказваць сваё мастацтва ў рэгіёнах. Цяпер заняты працай над мюзіклам "Дзікі сабака дынга". Аўтар музыкі — рэктар нашай Ніжагародскай кансерваторыі імя Глінкі прафесар Эдуард Фертэльмейстэр. Мюзікл разлічаны найперш на моладзевую аўдыторыю.\nМіхаіл Сафронаў: Гастролі сур'ёзнага калектыву — гэта заўсёды добра. Выступаю толькі супраць тэатральнай халтуры. Дарэчы, хацеў бы звярнуць увагу калег на такое новаўвядзенне, як віртуальныя залы. У Екацярынбургу ёсць філармонія, дык вось цяпер яна актыўна занялася віртуальнай трансляцыяй уласных канцэртаў. У нашай вобласці 75 гарадоў і раёнаў, а філармонія мае віртуальныя залы ўжо ў трыццаці. Мы таксама думаем пра віртуальны тэатр, каб паказваць свае спектаклі ў правінцыі. Не ўсюды добрыя дарогі, нармальныя пляцоўкі, не да кожнай вёскі даедзеш. Але практычна паўсюль ёсць бібліятэкі. У бібліятэцы вывешваецца панэль і вядзецца анлайн-трансляцыя праз інтэрнэт. На яе прадаюцца квіткі. Гэта выклікае велізарны ажыятаж. Дайшло да таго, што гледачы робяць заяўкі: якія спектаклі нашага тэатра яны хацелі б паглядзець. Віртуальны тэатр — рэч, на мой погляд, надзвычай эфектыўная. У тым ліку і ў асветніцкім сэнсе.\nА што змяняецца ў жыцці тэатра пасля атрымання "Залатой маскі"? Павялічваецца глядацкі попыт?\nМіхаіл Сафронаў: Любая ўзнагарода ўплывае на імідж тэатра. Іншая справа, што "Залатая маска", мне здаецца, перажывае цяпер не лепшыя часы. Звязана гэта з тым, што экспертнай радзе трэба паглядзець 600–700 спектакляў, прычым "ужывую" атрымліваецца не заўсёды. Напрыклад, ніводны з чальцоў экспертнай рады не прыехаў глядзець наш мюзікл "Скрыпач на даху". Яны бачылі яго на відэа. Але ў любым выпадку нічога больш значнага, чым "Залатая маска", цяпер няма. I кожны тэатр усімі сіламі імкнецца нарадзіць твор, варты хоць бы намінацыі. Дарэчы, у нас з'явіўся іншы тэатральны фэст, у якім могуць прыняць удзел і беларускія калектывы: "Музычнае сэрца тэатра". Ваш Музычны тэатр ужо быў на гэтым фестывалі з "Вестсайдскай гісторыяй" і атрымаў дыплом. Гэта фэст прыватнага парадку, але ён збірае вялікую колькасць удзельнікаў. Праўда, ён не прадугледжвае паказаў у Маскве. Гэта ўсё-такі вельмі дарагая ўцеха, таму эксперты таксама знаёмяцца з намінантамі па відэа.\nАлена Ларыёнава: Магчыма, "Залатая маска" ў чымсьці недасканалая. Але ўсе разумеюць, што спектаклі, адзначаныя на ёй, вылучаюцца сваёй якасцю. Таму, несумненна, галоўная вартасць "Залатой маскі" — не момант спаборніцтва. Гэта своеасаблівае вызначэнне кірунку развіцця тэатра, таго, куды ён будзе крочыць, што з ім адбудзецца заўтра.\nБеньямінас Жалвіс: У Літве няма "Залатой маскі", але ў нас ёсць узнагарода "Залаты крыж". Існуе і камісія, якая ездзіць па ўсіх літоўскіх тэатрах.\nЭган Кулганек: У Празе мы імкнёмся супрацоўнічаць з журналістамі падчас піяр-кампаній нашых прэм'ер. Што тычыцца крытыкі, дык я ўпэўнены: чым мацней ганяць — тым большы ажыятаж у публікі. Нядаўна наш калектыў пахваліў адзін з чэшскіх крытыкаў і мы спалохаліся, што ў тэатр перастане хадзіць глядач. (Смяецца.)\nАлена Ларыёнава: Падводзячы вынік гутаркі, выкажу думку, што сёння зарука нашага прафесійнага поспеху — у шматстайнасці. Магчымы такія ці іншыя формы кіравання, фінансавання, рэпертуар можа спалучаць розныя жанры. Кожны глядач павінен мець магчымасць убачыць сваю любімую аперэту ці мюзікл, атрымаць новыя і свежыя музычныя ўражанні. I добра б не ехаць для гэтага за тысячу кіламетраў.\nЗадаваў пытанні і падрыхтаваў матэрыял "круглага стала" да друку Валянцін Пепяляеў.\nМастацтва. – 2013. – № 7. – С. 24–27.


Мары спаўняюцца ў «Мары». У сярэдняй школе аг.Пагранічны працаваў аздараўленчы лагер — Берестовица. Берестовицкий район. Берестовицкая газета\n03.04.2019 09.08.2019 irina677Комментарии on Мары спаўняюцца ў «Мары». У сярэдняй школе аг.Пагранічны працаваў аздараўленчы лагер\nЧас канікул-гэта час дзіцячага адпачынку, які напоўнены яркімі падзеямі, сустрэчамі, добрым настроем, магчымасцямі ўмацаваць сваё здароўе і праявіць творчыя здольнасці. Менавіта такім быў адпачынак ў аздараўленчым лагеры «Мара» на базе сярэдняй школы аг. Пагранічны, які гасцінна расчыніў дзверы для 15 навучэнцаў пачатковых класаў і аб’яднаў іх у адзіны дружны атрад «Шукальнікі». Усе мерапрыемствы ў лагеры былі накіраваны на развіццё інтэлектуальных, эстэтычных здольнасцей навучэнцаў, выхаванне патрыятызму, працавітасці і праходзілі пад дэвізам «Малая радзіма: ад пазнання і вывучэння да дзеяння». Для змястоўнага і цікавага адпачынку дзяцей у лагеры была распрацавана гульнявая мадэль, якая дала магчымасць выхаванцам пабываць у ролі маленькіх «шукальнікаў», пашырыць свае веды і ўяўленні пра аграгарадок Пагранічны.\nУ рамках мерапрыемстваў, прысвечаных II Еўрапейскім гульням, дзеці ўдзельнічалі у спартыўных эстафетах: «Здароўе і спорт побач ідуць», «Падарожжа ў краіну Алімпію».\nТаксама прымалі ўдзел у гульнях, конкурсах, віктарынах, такіх як: «Запрашаем у госцi да Дзеда Барадзеда» «З чаго пачынаецца Радзіма?» «Спадчына Беларусі», «Усе працы харашы- выбірайце па душы», «Любімы казачны герой», «Свята каляровых алоўкаў», падчас якіх дзеці пашыралі свой кругазор, атрымоўвалі новыя веды і развівалі творчыя здольнасці. У час пешых прагулак і экскурсій па вуліцах аграгарадка навучэнцы пазнаёміліся з гістарычнымі фактамі ўзнікнення назваў вуліц, культурна-гістарычнымі мясцінамі і важнымі аб’ектамі малой радзімы.\nУ рамках рэспубліканскай акцыі «Не памеркне летапіс перамог» выхаванцы наведалі Музей Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы. Маленькіх «шукальнікаў» чакала змястоўная гутарка аб быце і ўкладзе жыцця нашых землякоў, і дзеці мелі магчымасць відавочна ўбачыць экспазіцыі аб гістарычных падзеях нашага народа ў Вялікай Айчыннай вайне.\nДобрай традыцыяй стала сустрэча маленькіх «шукальнікаў» з ваенаслужачымі 10-ай пагранзаставы. Яны былі ў такім захапленні, што выказалі жаданне пабываць тут яшчэ не адзін раз. Хутка праляцеў час. На прыканцы ўсіх наведвальнікаў лагера чакала квэст-гульня “Адкрыцце таямніцы сюрпрызіка”, якая падарыла рабятам шмат пазітыву, радасці, вясёлага настрою і галоўнае – жаданне тварыць добрыя справы.\nАлена Дубовік, дырэктар школьнага лагера «Мара» сярэдняй школы аг. Пагранічны\n02.09.2019 06.09.2019 irina


Палітыка, 14 студзень 2006\n21:02, 14 студзень 2006\nЦі ведаюць людзі кандыдатаў на ўдзел у прэзыдэнцкіх выбарах?\nГаліна Абакунчык, Менск Больш за два тыдні доўжыцца кампанія ў справе збору подпісаў за патэнцыйных кандыдатаў на пасаду прэзыдэнта. Што вядома шырокай грамадзкасьці пра колькасьць прэтэндэнтаў, іхныя імёны альбо іншае. Гэтым пытаньнем у мінакоў на вуліцах Менску цікавілася нашая карэспандэнтка.\n20:27, 14 студзень 2006\nАляксандар Мілінкевіч сустрэўся з жыхарамі Глыбокага (фота)\n20:19, 14 студзень 2006\nЦі ёсьць канкурэнцыя сярод зборшчыкаў подпісаў?\nАлесь Дашчынскі, Менск У Менску ініцыятыўныя групы прэтэндэнтаў на прэзыдэнцкую пасаду працягваюць збор подпісаў на вуліцах. Ці ёсьць канкурэнцыя паміж зборшчыкамі подпісаў?\n20:16, 14 студзень 2006\nВайтовіч заклікае апазыцыйных палітыкаў зьняць свае кандыдатуры\nРадыё Свабода Былы старшыня Савету рэспублікі, акадэмік Аляксандар Вайтовіч заклікае ўсіх апазыцыйных палітыкаў выйсьці з прэзыдэнцкай гонкі.\n20:09, 14 студзень 2006\nПатэнцыйныя кандыдаты кажуць пра рост актыўнасьці грамадзян\nВалер Каліноўскі, Менск Патэнцыйныя кандыдаты на пасаду прэзыдэнта наведваюць рэгіёны Беларусі. Паводле іх словаў, сустрэчы з выбаршчыкамі і актывам у абласных і раённых гарадах сьведчаць пра рост цікаўнасьці беларусаў да перадвыбарчай кампаніі.\n23:02, 13 студзень 2006\n22:50, 13 студзень 2006\n22:41, 13 студзень 2006\nПасольства ЗША абуранае дэзынфармацыяй на дзяржаўным тэлебачаньні\nРадыё Свабода Пасольства ЗША ў Беларусі выступіла з заяваю ў сувязі зь сюжэтам, які быў прадэманстраваны ў выпуску праграмы “Панарама” Беларускага тэлебачаньня 10 студзеня. Паводле пасольства, Беларускае тэлебачаньне “працягнула практыку грубай і бессаромнай дэзынфармацыі насельніцтва Беларусі аб поглядах і дзеяньнях Злучаных Штатаў і амэрыканскіх дыпляматаў”.\n22:27, 13 студзень 2006\nБеларусы лепш паінфармаваны пра падзеі ў Іраку, чым пра прэзыдэнцкія выбары\nРадыё Свабода Хутка ўжо месяц, як у краіне ідзе перадвыбарчая кампанія. Сем кандыдатаў прэтэндуюць на найвышэйшую дзяржаўную пасаду. У такі час у любой краіне нават далёкія ад палітыкі людзі пачынаюць цікавіцца палітычнымі пытаньнямі, абмяркоўваць кандыдатаў на прэзыдэнта. Звычайна краіна павінна віраваць. Ці адбываецца гэта ў Беларусі? Ці адчувае абываталь, што ў краіне ідзе перадвыбарчая кампанія? Ці ўбачыць іншаземец, які прыехаў у Беларусь, што тут хутка пройдуць самыя галоўныя ў дзяржаве выбары?”\n21:08, 13 студзень 2006\n19:40, 13 студзень 2006\nРазгараецца скандал вакол іранскай ядзернай праграмы\nВячаслаў Ракіцкі, Прага Іран пагражае цалкам спыніць супрацоўніцтва зь Міжнародным агенцтвам у ядзернай энэргіі, калі пытаньне пра яго ядзерную праграму будзе перададзенае на разгляд Рады Бясьпекі ААН. Гэта пагроза прагучала пасьля таго, як учора Францыя, Вялікая Брытанія і Нямеччына заявілі, што перамовы з Тэгеранам зайшлі ў тупік і што гэтак званае іранскае “ядзернае дасье” павінна стаць прадметам абмеркаваньня ў Радзе бясьпекі ААН дзеля ўвядзеньня санкцыяў.\n19:24, 13 студзень 2006\nЛукашэнка склікае Усебеларускі сход (анонс)\nРадыё Свабода Кіраўнік Беларусі Аляксандар Лукашэнка падпісаў указ аб скліканьні трэцяга ўсебеларускага народнага сходу.\n18:48, 13 студзень 2006\nГомельскіх зборшчыкаў подпісаў не пускаюць у інтэрнаты\nРадыё Свабода У Гомельскай вобласьці зусім ня проста сябрам ініцыятыўных групаў альтэрнатыўных прэтэндэнтаў на прэзыдэнта зьбіраць подпісы за сваіх лідэраў. Перашкоды іх пільнуюць даслоўна на кожным кроку.\n18:33, 13 студзень 2006\nШто думаюць у Менску пра іранскую ядзерную праграму?\nРадыё Свабода Міністры замежных справаў эўрапейскай тройкі (Вялікабрытанія, Нямеччына і Францыя) прапанавалі склікаць надзвычайнае паседжаньне МАГАТЭ, каб абмеркаваць іранскую ядзерную праграму — гэта адбылося пасьля таго, як Тэгеран аднавіў дасьледаваньні ўзбагачэньня ўрану. “Іранскае дасье” могуць перадаць Радзе бясьпекі ААН, якая разгледзіць магчымыя міжнародныя санкцыі супраць Ірану. Як камэнтуюць сытуацыю ў Менску?\n17:33, 13 студзень 2006\n16:40, 13 студзень 2006\nФралоў вярнуўся з-за мяжы; Казулін зьбіраецца ў рэгіёны; Скрабец галадае\nРадыё Свабода На збор подпісаў патэнцыйным кандыдатам застаецца два тыдні — да 27 студзеня падпісныя лісты павінны быць зацьверджаны ў райвыканкамах і здадзены ў тэрытарыяльныя выбарчыя камісіі. Чым займаюцца прэтэндэнты на ўдзел у выбарах, пакуль іх ініцыятыўныя групы працягваюць збор подпісаў?\n16:34, 13 студзень 2006\nАБСЭ чакае запрашэньня на прэзыдэнцкія выбары\nРадыё Свабода “АБСЭ патрабуе ад Менску запрасіць сваіх назіральнікаў на прэзыдэнцкія выбары ў сакавіку”, — заявіў учора ў Вене новы старшыня арганізацыі, бэльгійскі міністар замежных справаў Карэл Дэ Гухт. Як паведамілі “Свабодзе” ў прэсавай службе спадара Дэ Гухта, у Вене занепакоеныя тым, што назіральнікі ад АБСЭ пакуль не атрымалі такога запрашэньня. Між тым, часу для падрыхтоўкі так званага камплектнага назіраньня засталося няшат.\n16:18, 13 студзень 2006\nАдрыян Сэвэрын: Эўразьвяз падтрымае рэзалюцыю ААН па Беларусі\nАляксей Дзікавіцкі, Варшава Дакладчык Камісіі правоў чалавека Арганізацыі аб’яднаных нацый Адрыян Сэвэрын падчас двухдзённага знаходжаньня ў Брусэлі сустрэўся з амбасадарамі ўсіх 25 краінаў Эўразьвязу, прадстаўнікамі Рады Эўропы і Эўрапейскай камісіі, у тым ліку і адмысловым прадстаўніком Хавіера Саляны ў правах чалавека Майклам Мацісэнам, а таксама прадстаўнікамі шэрагу міжнародных арганізацыяў. У часе сустрэчаў была абмеркаваная палітычная і грамадзкая сытуацыя ў Беларусі.\n15:55, 13 студзень 2006\nЦВК адказаў на скаргу Мечыслава Грыба\nРадыё Свабода У Цэнтральнай выбарчай камісіі паведамілі, што накіравалі афіцыйны адказ на скаргу кіраўніка ініцыятыўнай групы Аляксандра Казуліна Мечыслава Грыба наконт умяшаньня органаў улады ў выбарчы працэс і ціск на сябраў ініцыятыўнай групы. Другая скарга Мечыслава Грыба ў ЦВК цяпер разглядаецца. Тым часам Мечыслаў Грыб рыхтуе трэцюю скаргу ў ЦВК і Пракуратуру.\n14:22, 13 студзень 2006\nАляксандар Казулін таксама зьбіраецца ў паездкі па гарадах Беларусі\n14:03, 13 студзень 2006\nЧэскім сэнатарам адмовілі ў беларускіх візах\nРадыё Свабода Сэнатары Карл Шварцанбэрг і Ярамір Шцеціна плянавалі азнаёміцца з сытуацыяй у Беларусі і сустрэцца з магчымымі кандыдатамі на пасаду прэзыдэнта, прадстаўнікамі няўрадавых арганізацый і друку. Паездка была афіцыйна ўхваленая арганізацыйнай камісіяй Сэнату Чэхіі.\n10:40, 13 студзень 2006\nЦі заўважаецца палітычны падзел паміж рэгіёнамі?\nУладзімер Глод, Менск Традыцыйна лічыцца, што Ўсходняя Беларусь больш падтрымлівае Аляксандра Лукашэнку, а Заходняя – апазыцыю. Зьнешніх падставаў для такой высновы нібыта хапае: так на мінулых выбарах Гарадзеншчына вылучыла кандыдатам на прэзыдэнта Сямёна Домаша, на цяперашніх – адразу чатырох прэтэндэнтаў (Аляксандра Мілінкевіча, Зянона Пазьняка, Сяргея Скрабца, Валерыя Фралова), а Магілёўшчына падчас апошняй кампаніі стала лідэрам сярод тых, хто галасаваў за Аляксандра Лукашэнку... Ці заўважаецца своеасаблівы палітычны падзел паміж рэгіёнамі цяпер, на стадыі збору подпісаў?\n10:26, 13 студзень 2006\n09:48, 13 студзень 2006\nЛех Валэнса, ацэньваючы апошнія падзеі ва Ўкраіне, сказаў і пра Беларусь\nАляксей Дзікавіцкі, Варшава Польскія мэдыі пішуць пра збор подпісаў у прэзыдэнцкай кампаніі ў Беларусі, адзначаючы, што тыя, хто зьбірае подпісы за цяперашняга кіраўніка краіны, маюць магчымасьць наведваць любыя прадпрыемствы і ўстановы, у той час, як перад актывістамі штабаў апазыцыйных кандыдатаў дзьверы заводаў і студэнцкіх інтэрнатаў зачыняюцца.\n23:08, 12 студзень 2006\nНа актывіста штабу Мілінкевіча заведзена крымінальная справа за карыкатуры\nРадыё Свабода, Менская вобласьць Супраць кіраўніка штабу Аляксандра Мілінкевіча ў Жодзіне Паўла Красоўскага распачалі крымінальную справу за абразу службовых асобаў. У кватэры Паўла зрабілі ператрус і забралі ўсе носьбіты інфармацыі. Нагодай для крымінальнай справы стала публікацыя ў газэце “Назіральнік”, якую выдаваў Павал.\n23:02, 12 студзень 2006\nУ Страсбур запрошаныя Канаплёў і Мілінкевіч\nАлесь Дашчынскі, Менск Падчас зімовай сэсіі Парлямэнцкай асамблеі Рады Эўропы ў Страсбуры плянуецца разгледзець сытуацыю ў Беларусі перад прэзыдэнцкімі выбарамі.\n21:29, 12 студзень 2006\n20:39, 12 студзень 2006\nА.Мілінкевіч і А.Лукашэнка наведалі Віцебшчыну\nРадыё Свабода, Віцебск Спадар Мілінкевіч сустракаўся сёньня з жыхарамі Воршы і пасёлка Коханава ў Талачынскім раёне, а Аляксандар Лукашэнка ўзяў удзел ва ўрачыстым адкрыцьці мясцовага газаправоду ў Докшыцах.\n18:44, 12 студзень 2006\nАнатоля Лябедзьку не выпускаюць з краіны\nЛюбоў Лунёва, Менск Лідэру Аб’яднанай грамадзянскай партыі Анатолю Лябедзьку не паставілі ў новы пашпарт штамп, які дазваляе перасякаць беларускую мяжу. Апазыцыйны палітык лічыць гэта праявай таталітарнага рэжыму і спадзяецца, што ўрэшце атрымае дазвол на вольнае перамяшчэньне.\n18:37, 12 студзень 2006\nЯк склаўся лёс палітыкаў, якія прэтэндавалі на пасаду прэзыдэнта?\nРадыё Свабода Міхаіл Марыніч сядзіць у турме, Уладзімер Ганчарык дапамагае абірацца на прэзыдэнта Аляксандру Казуліну, Сяргей Гайдукевіч зноў штурмуе ўладную вяршыню. Як склаўся лёс удзельнікаў мінулых прэзыдэнцкіх кампаніяў?\n18:08, 12 студзень 2006\nЗа Лукашэнку сабралі 930 тысяч подпісаў – што думаюць у штабах канкурэнтаў?\nРадыё Свабода Афіцыйныя СМІ паведамілі, што на сераду за Аляксандра Лукашэнку сабрана 930 тысяч подпісаў, што складае каля 17% ад усіх беларускіх выбаршчыкаў — для рэгістрацыі кандыдатам на прэзыдэнта патрэбна 100 тысяч. Як успрынялі гэтую навіну ў выбарчых штабах ягоных канкурэнтаў, дзе папярэднія вынікі збору подпісаў амаль у дзесяць разоў меншыя?\n17:52, 12 студзень 2006\n"Народная воля" вызваленая з-пад арышту (фотарэпартаж)\nРадыё Свабода Сёньня актыўна распаўсюджваецца наклад 3—4 двайнога нумару недзяржаўнай газэты “Народная Воля”, які ўчора быў вызвалены з-пад арышту ў Дубровенскім райаддзеле міліцыі. Галоўны рэдактар “Народнай Волі” робіць захады, каб прадухіліць магчымыя праблемы ў часе перавозкі чарговых нумараў са смаленскай друкарні ў Менск і заяўляе, што сам будзе суправаджаць наступны нумар газэты ад Смаленску.\n17:16, 12 студзень 2006\nДзяржаўныя мэдыі пры асьвятленьні выбараў не называюць імя Мілінкевіча\nУладзімер Глод, Менск У дзяржаўных сродках масавай інфармацыі Беларусі амаль няма паведамленьняў пра выбарчую кампанію. Пры гэтым прозьвішчы Аляксандра Мілінкевіча ды іншых дэмакратычных прэтэндэнтаў, як правіла, увогуле не называюцца.\n16:13, 12 студзень 2006\nКолькі подпісаў ужо сабралі прэтэндэнты? (абноўлены)\nРадыё Свабода Як заяўляюць у выбарчых штабах патэнцыйных удзельнікаў у прэзыдэнцкіх выбарах, на сёньня больш за 100 тысяч подпісаў, патрэбных для рэгістрацыі, сабралі за дзейнага кіраўніка краіны Аляксандра Лукашэнку, за лідэра БСДП Грамада Аляксандра Казуліна і кандыдата ад аб’яднанай апазыцыі Аляксандра Мілінкевіча. Тым часам ініцыятыўныя групы патэнцыйных кандыдатаў на прэзыдэнта пачалі здаваць подпісы ў падтрымку вылучэньня іх кандыдатаў у раённыя выбарчыя камісіі.\n15:07, 12 студзень 2006\nАляксандр Мілінкевіч пачаў паездкі па Віцебшчыне\n13:55, 12 студзень 2006\nЗа Мілінкевіча сабралі больш за 100 тысяч подпісаў, за Скрабца – 35 тысяч\nРадыё Свабода Як паведаміў кіраўнік перадвыбарчага штабу Аляксандра Мілінкевіча Сяргей Калякін, па стане на 12 студзеня за прэтэндэнта ад аб’яднанай апазыцыі сабрана 105 тысячаў подпісаў, гэта лік, дастатковы для рэгістрацыі ў якасьці кандыдата ў прэзыдэнты. Спадар Калякін разьлічвае, што да 27 студзеня будзе сабрана 250 тысячаў подпісаў.\n12:47, 12 студзень 2006\nБарысаўскага праваабаронцу асудзілі на 7 сутак арышту\nРадыё Свабода 11 сьнежня барысаўскага праваабаронцу Алеся Абрамовіча асудзілі на 7 сутак арышту\n12:37, 12 студзень 2006\nКіраўнік штабу Мілінкевіча па Гомельшчыне быў затрыманы\nРадыё Свабода Учора увечары блізу Жлобіна дарожная інспэкцыя затрымала кіраўніка Гомельскага рэгіянальнага штабу Аляксандра Мілінкевіча, Уладзімера Кацору, які ехаў на асабістым легкавіку.\n09:46, 12 студзень 2006\n09:41, 12 студзень 2006\n09:24, 12 студзень 2006\n“Gazeta Wyborcza”: Лукашэнка ўжо раздае пасады\nАляксей Дзікавіцкі, Варшава Польскія СМІ пішуць сёньня пра тое, што Аляксандар Лукашэнка робіць чарговыя кадравыя перастаноўкі з упэўненасьцю ў сваёй перамозе на выбарах, а таксама пра выступ ягонага суперніка Аляксандра Мілінкевіча ў тэлебачаньні “Euronews”.\n23:05, 11 студзень 2006\nАрмія Расеі гатовая да "гвалтоўных выступаў" у краінах экс-СССР\nРадыё Свабода “Расея гатовая да магчымасьці гвалтоўных выступаў супраць канстытуцыйнага ладу ў постсавецкіх краінах, вынікам якога можа стаць нестабільнасьць на межах”.\n22:53, 11 студзень 2006\nУ 2006 Беларусь будзе старшыняваць у некалькіх арганізацыях былога СССР\nУладзімер Глод, Менск Беларусь у 2006 годзе будзе дзейным старшынём у ЭўрАзЭС (Эўрапейска-азіяцікай эканамічнай супольнасьці) і АДКБ (Арганізацыі дамовы аб калектыўнай бясьпецы).\n22:42, 11 студзень 2006\nЗ.Пазьняк камэнтуе газавыя спрэчкі Ўкраіны і Расеі\nРадыё Свабода Прэтэндэнт на кандыдата ў прэзыдэнты Беларусі Зянон Пазьняк выказаў для Радыё Свабоды сваё бачаньне газавых канфліктаў з Расеяй.\n21:11, 11 студзень 2006\nКарэл дэ Гухт лічыць, што дэмакратызацыя Беларусі будзе "паступовай"\nРадыё Свабода Сёньня Карэл дэ Гухт, міністар замежных справаў Бэльгіі, якая цяпер старшынюе ў АБСЭ, выказаўся наконт прэзыдэнцкіх выбараў, якія адбудуцца ў Беларусі ў сакавіку сёлета.\n20:24, 11 студзень 2006\n19:19, 11 студзень 2006\nЗборшчыкі подпісаў за Лукашэнку працавалі без пасьведчаньняў\nРадыё Свабода На праспэктах і вуліцах Менску працягваецца збор подпісаў за кандыдатаў на ўдзел у прэзыдэнцкіх выбарах. Сябры ініцыятыўных групаў заяўляюць пра пільны кантроль за іхнай працай з боку праваахоўных органаў і прадстаўнікоў дзяржаўных структураў. А пікетоўцаў, што зьбіраюць подпісы за Аляксандра Лукашэнку, невядомыя прыгразілі закідаць памідорамі — ніводзін зь іх ня меў адпаведнага пасьведчаньня.\n18:12, 11 студзень 2006\nЯк ідзе збор подпісаў? (фотарэпартаж)\nРадыё Свабода Штабы прэтэндэнтаў падлічваюць сабраныя подпісы і заяўляюць пра ўціск і перашкоды з боку ўладаў.\n18:01, 11 студзень 2006\nЗацьверджана сымболіка перадвыбарчай кампаніі А.Мілінкевіча\nРадыё Свабода 11 студзеня перадвыбарчы штаб Аляксандра Мілінкевіча зацьвердзіў сымболіку кампаніі кандыдата ад аб’яднанай апазыцыі: знак, шрыфты напісаньня, лягатып, лёзунгі. Кампанія ня будзе мець свайго адмысловага колеру, перадвыбарчая атрыбутыка будзе афармляцца сінім, белым і чырвоным. Атрыбутыку распрацоўваць і штабы іншых кандыдатаў.\n15:47, 11 студзень 2006


Беларуская нота ў амерыканскай трагедыі: граф з Мазыра, сябра Лі Харві Освальда\nГалоўная » Навіны беларускага замежжа » Беларуская нота ў амерыканскай трагедыі: граф з Мазыра, сябра Лі Харві Освальда\nДата публікацыі: 19.12.2017\nКрыніца: Наталля Гардзіенка, Лявон Юрэвіч, “Будзьма беларусамі!”\n“Тлумачальны слоўнік беларускай мовы” падае слова “славуты” ў некалькіх значэннях: 1. Такі, пра якога ўсе ведаюць, агульнавядомы, праслаўлены; 2. Які набыў славу або дастойны яе, слаўны; 3. Які дасягнуў шырокай вядомасці, карыстаецца папулярнасцю.\nСлава добрая ці ганебная — пра тое нічога не кажацца. Дый быць славутым і быць дастойным славы — зусім не тое самае.\nУ ангельскай мове існуюць два розныя канкрэтныя азначэнні: famous і infamous.\nУ беларускай мове не ўсё так адназначна.\nУ нашай гісторыі — таксама.\n81 нумар “часапісу Беларусаў Паўночнай Амэрыкі”, газеты “Беларус”, за снежань 1963 года выйшаў з партрэтам Джона Кенэдзі ў жалобнай рамцы і рэдакцыйным артыкулам за аўтарствам Станіслава Станкевіча “Прэзыдэнт Кеннэды паў ад кулі злачынцы”. Тут, сярод іншага, выказвалася і адна з версіяў забойства: “Свае якасьці выдатнага палітыка й вялікага дзяржаўнага мужа Джон Кеннэды найлепш выявіў за гады на становішчы прэзыдэнта Амэрыкі і хіба найяскравей паказаў ён іх у часе леташняга г. зв. “Кубінскага крызісу”, калі сьмелаю, неспадзяванаю для ворага, пастановаю ён раскрыў хітры подступ атамнага агрэсара, сарваў зь яго аблыжную маску “голуба міру”, прымусіў скапітуляваць ды, на вачах усяго сьвету, адступіць у зьбянтэжаньні.\nЦі ня гэтая Кубінская перамога й была галоўная прычына таго, што рука й куля забойцы была цяпер накіраваная на жыцьцё гэтага паважанага й прадбачлівага патрыёты свайго краю, імя якога пяройдзе ў гісторыю як імя аднаго зь вялікіх дзяржаўных мужоў Амэрыкі.\nДжон Кеннэды быў заўсёды шчырым абаронцам права народаў на волю й дэмакратычнае народаўладзтва. Дзеля гэтага быў ён заўсёды спагадлівым, прыязным да ўсіх народаў паняволеных, а між імі й народу Беларускага. Ужо будучы на становішчы Прэзыдэнта Амэрыкі, Джон Кеннэды пераказаў Беларуска-Амэрыканскаму Задзіночаньню ў падарку свой партрэт з сваяручным прысьвячэньнем і подпісам. Партрэт захоўваецца ў вялікай пашане ў Беларускім Грамадзкім Цэнтры ў Нью Ёрку”.\nПобач было змешчана факсіміле партрэта, падараванага БАЗА, ліст на ангельскай мове, высланы ад імя гэтай арганізацыі новаму прэзідэнту Ліндану Джонсану і Жаклін Кенэдзі, а таксама паведамленне пра заўпакойную святую літургію: “Уся беларуская калонія ў Нью-Ёрку й ваколіцах яго, старыя, маладыя й дзеці, паспяшылі ў нядзелю 31-га лістапада ў Кафедральны Сабор Св. Кірылы Тураўскага з сэрцамі, поўнымі смутку й жалю, каб аддаць Яму астатні доўг у шчырай малітве за супакой Ягонай Душы”.\nПаніхіда была адслужаная і ў Нью-Брансвіку, падчас яе мясцовы аддзел беларускіх ветэранаў трымаў ганаровую варту; скончылася яна адспяваннем жалобнага маршу “Спі пад курганам герояў”…\nЗразумела, уся шматнацыянальная Амерыка схіляла галовы ў жалобе ў тыя дні, але ў беларускай грамадзе гучала свая нота, асабістая: ужо было вядома, што меркаваны забойца пэўны час жыў у Мінску, а ягоная жонка наогул паходзіць з Беларусі.\nАд таго часу, больш як за паўстагоддзя, небагата дадатковага святла пралілося на гэтую амерыканскую трагедыю, што, у сваю чаргу, спрыяе з’яўленню кніг, фільмаў, серыялаў з новымі версіямі.\nТак, у 2010 годзе пісьменнікі Цім Крынг і Дэйл Пэк выдалі раман “Зрух” (“Shift”) з наступнай ідэяй: амерыканскія спецслужбы быццам у 1960-я працавалі над праектам па кіраванні чалавечай свядомасцю, і хоць афіцыйна ён пацярпеў паразу — ці не мелі тыя доследы дачынення да падзеяў у Даласе?\nА ў наступным, 2011, годзе Стывен Кінг апублікаваў навукова-фантастычны раман “11/22/63” (назва сама сведчыць пра змест), дзе адзін з герояў, нехта Джордж дэ Марэншыльд — асоба не прыдуманая аўтарам, а цалкам гістарычная, і ўжо адно гэта робіць твор, а таксама створаны ў 2016 г. па ім серыял вартымі ўвагі беларускага чытача і гледача.\nЧаму? Здавалася б, “што ён Гекубе, што яму Гекуба”?\nАказваецца, жонка Лі Освальда Марына і час, праведзены ім у Мінску, — не адзіная сувязь самага рэзананснага палітычнага забойства XX стагоддзя з Беларуссю: Джордж дэ Марэншыльд, аўтар пасмяротна выдадзеных успамінаў “Lee Harvey Oswald as I knew him” (Lawrence (Kansas): University Press of Kansas, 2014), вядомы ў гісторыі як “найбліжэйшы сябра Освальда” (так называецца і кніга Бруса Адамсана — “Oswald’s closest friend: the George de Mohrenschildt story” (Santa Cruz (CA), 1995), нарадзіўся не абы-дзе, а менавіта ў Беларусі!\nГэты факт, які, бясспрэчна, стаўся б сенсацыйным як для следчых, так і для прэсы, абмінулі, прагледзелі, бо дэ Марэншыльд у дакументах быў запісаны “White Russian” — белагвардзеец, не беларус. Зрэшты, ягоная біяграфія дый сама роля “найбліжэйшага сябры” ва ўсёй справе засталіся да канца нявысветленымі ні тады, ні сёння — на радасць пісьменнікам, якія маюць свабоду для фантазій у пабудове новых тэорый змоваў.\nПаспрабуем сабраць мазаіку біяграфіі дэ Марэншыльда хоць бы ў агульных рысах, наколькі тое дазваляюць адкрытыя крыніцы і выдрукаваныя матэрыялы, і зразумець, што ж за сяброўства было паміж ім і Лі Харві Освальдам.\nГеоргі Сяргеевіч (Джордж) дэ Марэншыльд нарадзіўся 17 (4) красавіка 1911 года ў Мазыры. Ягоны бацька, Сяргей Аляксандравіч фон Марэншыльд, быў мінскім павятовым маршалакам. У 1920 годзе ён быў арыштаваны за крытыку новых уладаў, але дзякуючы ўплывовым сябрам неўзабаве вызвалены. Налета Сяргея фон Марэншыльда арыштавалі зноў і гэтым разам выслалі пажыццёва ў Сібір, але ён нейкім чынам здолеў, нават з сям’ёй, збегчы ў Польшчу. Жонка неўзабаве памерла ад брушнога тыфу, якім заразілася падчас уцёкаў. У Польшчы сям’я жыла бязбедна дзякуючы сталаму прыбытку ад сямейнай гаспадаркі, што заставалася па іншы бок мяжы, у Беларусі.\nДзмітры, брат Джорджа дэ Марэншыльда, былы афіцэр імператарскага флоту, пасля рэвалюцыі далучыўся да антыбальшавіцкай групоўкі, быў таксама ўвязнены і асуджаны на смерць. І яму пашанцавала: стаўся часткаю абмену вязнямі і ў жніўні 1920 г. эміграваў у ЗША. Там Дзмітры зрабіў добрую кар’еру, працаваў у Кіраўніцтве стратэгічных службаў (Office of Strategic Services, OSS), быў — ні больш ні менш — адным з заснавальнікаў Радыё “Свабодная Еўропа”.\nТрэба адзначыць, што род Марэншыльдаў наогул меў даўнія сувязі з Амерыкай. Паводле сямейнай легенды, адзін з прадстаўнікоў роду, барон Хіленфелт (Hilienfelt), з балтыйскіх шведаў, браў удзел у вайне за незалежнасць краіны.\nДзядзька Джорджа дэ Марэншыльда, Фердынанд, працаваў першым (па іншых звестках, другім) сакратаром расійскагa царскага пасольства ў Вашынгтоне. Ён быў у складзе дыпламатычнай дэлегацыі, якая прыбыла ў сталіцу ЗША з адной мэтай: пераканаць прэзідэнта Вудра Вільсана перастаць быць староннім бокам у Першай сусветнай вайне і абвясціць вайну Нямеччыне. З паспяховым выкананнем місіі ў 1917 годзе малады Фердынанд фон Марэншыльд зрабіўся надта ж папулярнай постаццю ў амерыканскім істэблішмэнце, сярод палітыкаў і бізнесменаў. Ён узяў шлюб з унучкаю самога Вільсана, дачкою міністра фінансаў ЗША Уільяма Макэду (William Gibbs McAdoo). Праўда, кар’ерны ўзлёт быў не толькі хуткім, але і кароткатэрміновым: неўзабаве Фердынанд памёр.\nЖыццё самога Джорджа дэ Марэншыльда інтрыгоўнае і поўнае загадак. Ані не верыцца, што ягонай больш-менш поўнай і хоць бы часткова праўдзівай біяграфіі няма не тое што на беларускай — нават на ангельскай мове, нягледзячы на тое, што ніводны аповед пра забойства Кенэдзі не можа абысціся без згадкі гэтага імені. Дый як расказваць пра чалавека, якога, як трапна заўважыў рэдактар кнігі “Lee Harvey Oswald as I knew him”, найлепш можна ахарактыразаваць словамі з “Пляменніка Рамо” Дэні Дзідро: “Гэта — суплёт высокага й нізкага, клёку й неразважнасьці; у ягонай галаве, напэўна, дзіўным чынам перапляліся ўяўленьні пра сумленнае і ганебнае, бо ён не ганарыцца добрымі якасцямі, якімі надзяліла яго прырода, і не саромеецца дурных уласцівасцяў, атрыманых у падарунак ад яе”?\nБольшая частка дакументаў, звязаных з дэ Марэншыльдам, была недаступная даследчыкам; толькі ў апошні час іх пачалі рассакрэчваць. Пераважна біяграфічныя звесткі браліся з стэнаграмаў Камісіі Уорэна, г.зн. тое, што расказвалі сам дэ Марэншыльд і ягоная жонка (чацвёртая) — Жанна, руская, народжаная ў Кітаі. Звесткі тыя ніхто не пераправяраў, а таму дзе праўда, а дзе фантазіі, сказаць немагчыма. То за што купілі — за тое і прадаем.\nПа смерці маці Джордж з бацькам пераехалі ў Вільню, дзе ў сям’і была маёмасць. Тут ён скончыў у 1929 г. гімназію, а ў 1931 г. — Польскую кавалерыйскую акадэмію. Ступеню магістра ён атрымаў у “Інстытуце вышэйшых камерцыйных доследаў”, а доктара навук — у Льежскім універсітэце ў 1938 г.\nІ бадай адразу пасля заканчэння вучобы Джордж дэ Марэншыльд эміграваў у Злучаныя Штаты, змяніўшы бацькоўскае фон на дэ. У літаратуры яго часта будуць менаваць калі баронам, а калі графам, і адно гэта ўжо дастатковая падстава крытычнага стаўлення да тытулаў. Вось толькі дэ Марэншыльд, як выглядае, меў значна больш небяспечныя шкілеты ў сваёй шафе. Сам уезд у ЗША аказаўся пад пагрозаю, бо брытанскія спецслужбы паведамілі амерыканскім калегам падазрэнні, маўляў, той працуе на нацыстаў. Таму непрацяглы час за дэ Марэншыльдам назірала ФБР, але ў краіну ўсё ж пусцілі з прычыны адсутнасці доказаў.\nТакім чынам, у траўні 1938 года Джордж дэ Марэншыльд ужо ў Нью-Ёрку. Дзякуючы братавым кантактам і бацькаваму капіталу, прывезенаму з сабой (каля 10 тысяч даляраў; у 2017 г. гэта адпавядае больш-менш $167 тысячам), красамоўны банвіван, ён лёгка завёў уласныя знаёмствы ў самых высокіх колах; адно з іх — з сямействам Бувіе, пасябраваў з маленькай Жаклін (будучай Кенэдзі). Пазней дэ Марэншыльд будзе згадваць яе як разумную і вельмі самастойную дзевяцігадовую дзяўчынку, якая клікала яго “дзядзя Джэрдж” і сядзела ў яго на каленях. А для следчых тое застанецца адзінай і таму надта падазронай сувяззю Лi Харві Освальда з Кенэдзі — праз нашага героя.\nДалей пачаліся частыя пераезды, не проста змены месцаў працы, а кардынальныя перамены галінаў дзейнасці. У 1939 годзе Джордж дэ Марэншыльд уладкаваўся ў Х’юстане ў кампанію “Humble Oil”, адным з заснавальнікаў якой быў Прэскатт Буш, бацька і дзед будучых прэзідэнтаў ЗША. У 1941 г. на прапанову сваяка барона Майдэля (таксама вядомага пранацысцскімі поглядамі) наш герой пачаў працаваць у ягонай фірме Film Facts, Inc. у Нью-Ёрку — быццам над дакументальным фільмам пра рух супраціву ў Польшчы. Пазней уладкаваўся ў нейкага Піера Фраіса, які меў кантакты з французскімі спецслужбамі і сам, як пазней прызнаваўся Камісіі, збіраў звесткі адносна заангажаваных ў пранямецкую дзейнасць калегаў. Далей Джордж дэ Марэншыльд паехаў у Мексіку, займаўся там цукровым бізнесам, але праз дзевяць месяцаў урад абвясціў яго persona non grata і загадаў пакінуць краіну. Тлумачыў гэта “граф” проста: рэўнасцю аднаго з мясцовых генералаў да кабеты, якая аддавала перавагу яму.\nТрэба сказаць, Джордж меў поспех у жанчынаў і ўмела карыстаўся ім. Да сваёй апошняй жонкі, Жанны, ён быў жанаты тройчы: Дораці (1942—1944), Філіс (1947—1949) і Уайна (1951—1956) — і выходзіў са шлюбу штораз багацейшым. Так што ў нафтавы бізнес было што ўкладаць.\nУ 1944 г. дэ Марэншыльд вярнуўся ў Тэхас, паступіў у мясцовую Школу геалогіі на нафтавую інжынерыю, праз год атрымаў дыплом і з’ехаў працаваць у Венесуэлу. У 1946 г. вярнуўся ў Штаты, але толькі каб з’ехаць зноў: гэтым разам на Гаіці — наладжваць уласны бізнес. Ён наогул шмат вандраваў: Нігерыя, Тагаленд, Мексіка, Гана, Куба. З Марэншыльдам заўсёды была камера: калі не здымаць уласныя фільмы (няма звестак хоць бы пра адзін такі), дык рабіць здымкі цікавых тэрыторый. Вандроўкі быццам бы былі ўсе звязаныя непасрэдна з працаю, але абазнаным людзям складана было не заўважыць, што наведваліся краіны, дзе амерыканская выведка мела, як кажуць, свой інтарэс.\nЖыццё тым часам як бы прыспешвала свой бег. 1957—1958 гг. — два падарожжы ў Югаславію; зноў жа, нібыта звязаныя з працаю, але за гэты час дэ Марэншыльд двойчы на лодцы намагаўся наблізіцца да выспы, дзе знаходзілася рэзідэнцыя Ціта — і абодва разы мусіў спешна паварочваць пад папераджальным агнём аховы. Па вяртанні Джордж сустракаўся з Уолтанам Мурам, чалавекам ЦРУ ў Даласе, і падрабязна расказаў пра ўсё бачанае. Яны яшчэ будуць сустракацца неаднойчы.\nЗатым — даўгое падарожжа па краінах Афрыкі нібыта ў пошуках філатэлістычных знаходак. А ў 1959 годзе — чарговая паездка ў Мексіку, дзе на адным з раўтаў адбылося знаёмства і кароткая гутарка з Анастасам Мікаянам.\nУ 1960 годзе памёр сын Джорджа Сяргей: кістозны фіброз. Неўзабаве дэ Марэншыльд заснаваў і ўзначаліў Cystic Fibrosis Fund у Даласе, стварыў Нацыянальную фундацыю гэтага ж прызначэння — між іншага, з Жаклін Кенэдзі ў ролі ганаровай старшыні. Тады ж Джордж з жонкаю паведамілі сябрам, што прыгнечаныя смерцю сына і хочуць перасекчы пешкі ўсю Паўднёвую Амерыку. І зніклі.\nІснуюць розныя здагадкі, дзе насамрэч і з якімі мэтамі бавіла час спадарства дэ Марэншыльдаў (называецца, напрыклад, Гватэмала, дзе ў той час ЗША рыхтавалі ўварванне на Кубу). Значна цікавей, што існуюць і розныя версіі адносна таго, калі менавіта яны вярнуліся ў ЗША і, у прыватнасці, у Далас.\nПаводле адной з версіяў, у 1961 г. Джордж быў запрошаны на абед Уолтанам Мурам (з ЦРУ) і менавіта тады пачуў пра існаванне Лі Харві Освальда, на той час яшчэ жыхара Мінска. У сваёй жа кнізе “Lee Harvey Oswald as I knew him” дэ Марэншыльд пісаў: “На пачатку лета 1962 г. пачалі разыходзіцца чуткі ў расейскамоўнай грамадзе Даласа і Форта Уортса пра незвычайную пару — Освальдаў. Муж нібыта былы амерыканскі марскі пехацінец, які збег у Савецкі Саюз і жыў у Мінску, горадзе, дзе я правёў сваё дзяцінства. Ён вярнуўся ў Злучаныя Штаты, цяпер жанаты з рускай. Хоць меў ён рэпутацыю чалавека няветлівага і эксцэнтрыка, мне было цікава пазнаёміцца з імі абаімі і даведацца, якім было іх жыццё ў Мінску”.\nТак ці інакш, але спатканні з супрацоўнікам ЦРУ Мурам адбыліся сапраўды. Як пазней расказваў Джордж, была дасягнутая дамоўленасць: ён даведваецца пра жыццё Освальда ў Мінску, а за гэта ЦРУ праз свае кантакты дапамагае яму атрымаць нафтавы кантракт на Гаіці, дзе гаспадарыў Франсуа Дзювалье.\nУ рускамоўнай грамадзе Даласа дзівіліся, што можа яднаць арыстакрата, які вольна валодаў шасцю мовамі, з беднымі і малаадукаванымі Освальдамі. Тым не менш ніхто не мог адмаўляць, што Джордж зрабіўся найбліжэйшым сябрам Освальда і меў на яго велізарны ўплыў: дапамагаў знайсці працу і зняць жытло, браў на спатканні ў клубы і на імпрэзы, даваў парады што да сямейнага жыцця з Марынаю і дачкою, адным словам, быў тым аўтарытэтам, чые словы ўспрымаліся як безумоўнае і неаспрэчнае кіраванне да дзеяння.\nНапэўна, дэ Марэншыльд па-сапраўднаму цікавіўся жыццём Освальда, ягонымі ідэямі, выслухоўваў і спакойна абмяркоўваў іх. Як ён напісаў у сваёй кнізе, “я ўспрымаў яго як сябра, амаль як сына. Магчыма, я ідэнтыфікаваў яго з маім памерлым сынам, падсвядома, зразумела, але што да ўзросту — то ён насамрэч мог-бы быць маім сынам”.\nБлізасць гэтых двух чалавек падцвярджае здымак, атрыманы Джорджам: Освальд, апрануты ў чорнае, трымае ў адной руцэ снайперскае ружжо, а ў другой радыкальную газету “The Militant” і подпіс: “Джорджу, Лі Харві Освальд. 5 красавіка 1963 г.”.\nА 10 красавіка была зроблена спроба замаху на адыёзнага генерала Эдвіна Уолкера, якога Освальд лічыў фашыстам за радыкальныя погляды. Як толькі пра гэта зрабілася ў горадзе вядомым, дэ Марэншыльд, па словах жонкі Лі Харві, прыбег да іх дадому і спытаў, як той мог не патрапіць і ці схаваў ён зброю.\nУ чэрвені 1963 г. дэ Марэншыльды пераехалі на Гаіці: выгадны кантракт быў атрыманы (відаць, праробленай з Освальдам працай у ЦРУ засталіся задаволеныя); там іх і заспела навіна пра забойства Кенэдзі. Джордж паведаміў у амбасаду пра свае кантакты з Освальдам, і ў 1964 г. яны вярнуліся ў Амэрыку, каб даць паказанні Камісіі Уорэна.\nВерсіі забойства былі розныя: і агучаны газетаю “Беларус” “кубінскі след”, і савецкі КДБ, і правыя радыкалы. Былі прыхільнікі і яшчэ адной версіі — нафтавай. У студзені 1963 г. Джон Кенэдзі прапанаваў Кангрэсу правесці закон, які б значна змяншаў ільготы нафтавых кампаній. Гэта скараціла даходы тэхаскіх нафтавікоў больш-менш на трыста мільёнаў у год. Так што грунт у такой версіі быў.\nБольш, чым Джорджа і Жанну дэ Марэншыльдаў, распытвалі хіба толькі Марыну, удаву Лі Харві, але Камісія прыйшла да высновы, што сяброўства з Освальдамі і забойства Кенэдзі — толькі выпадковыя супадзенні.\nДэ Марэншыльды з’ехалі, але канчаткова вярнуліся ў Далас у 1967 годзе. Праз два гады Джордж пачаў выкладаць у мясцовым Бішап-каледжы французскую і рускую мовы. Але гісторыя на тым не скончылася.\n5 верасня 1976 г. ён напісаў ліст да свайго старога знаёмага, а цяпер дырэктара ЦРУ — Джорджа Г. У. Буша: “Дарагі Джордж, выбачай за ліст, пісаны ад рукі. Магчыма, ты зможаш вырашыць сітуацыю, у якой я апынуўся. Мая жонка і я ўвесь час пад наглядам; наш тэлефон праслухоўваецца; за намі паўсюль сочаць. Або ў гэтым замяшанае ФБР, або яны не хочуць чуць маіх скаргаў. Мы на мяжы з вар’яцтвам.\nЯ паводзіўся як ідыёт ад часу смерці маёй дачкі Надзі, якая памерла ад кістознага фіброзу. Я спрабаваў пісаць, ідыёцкі і беспаспяхова, пра Л. Х. Освальда і напэўна раззлаваў нямала людзей”.\nА яшчэ праз два месяцы Джордж трапіў у псіхіятрычны шпіталь, дзе яго лекавалі электрашокавай тэрапіяй. Як сцвярджала Жанна, у мужа была моцная дэпрэсія.\nЖурналіст Уільям Олтман, выступаючы перад Камісіяй па забойствах, пазней казаў: “Я не мог даць веры сваім вачам. Чалавек змяніўся кардынальна. Ён нерваваўся, тросся. Гэта была напалоханая, вельмі напалоханая асоба. Я быў у шоку, бо ведаў дэ Марэншыльда як чалавека, які перамагаў у тэнісных матчах, заўсёды загарэлы, які бегаў штораніцы, быў здаровы як бык”.\nЗ гэтым журналістам Джордж дэ Марэншыльд ездзіў у Брусэль, спрабуючы знайсці выдаўцоў для сваёй кнігі пра Освальда, але марна. Вярнуўся ў ЗША ён папулярнай асобай: на стале чакала візітоўка ад следчага з Камісіі, у якой з’явіліся новыя пытанні ў справе забойства Кенэдзі, а таксама прапанова ад журналіста Эдварда Эпштэйна ўзяць інтэрв’ю, заплаціўшы чатыры тысячы даляраў за чатыры дні.\n29 сакавіка 1977 г. Джордж спаткаўся з Эпштэйнам у гатэлі на Палм-Біч. Паводле сведчанняў журналіста, той, сярод іншага, прызнаўся, што “ніколі не быў платным супрацоўнікам ЦРУ, але час ад часу аказваў ім розныя паслугі, прыкладам, як у Югаславіі ў 1957 г., калі трэба было даследваць узбярэжжа”.\nЯны дамовіліся спаткацца пасля абеду, у 3 гадзіны папаўдні. Джордж вярнуўся ў гатэль.\nПазьней следства пастанавіла, што Джордж дэ Марэншыльд у 3:45 уставіў сабе ружжо ў рот і націснуў курок…\nГазета “New York Post” выйшла з загалоўкам: “Ключавы сведка па справе ДжФК забіў сябе”.\nЖонка Джорджа дэ Марэншыльда і ягоныя сябры не далі веры версіі самагубства: не такі гэта быў чалавек, казалі яны. Яны не ведалі, што Джорджаў ЦРУшны кантакт у Даласе, Уолтэр Мур, непасрэдна падначальваўся Рычарду Хелмсу (будучаму дырэктару ЦРУ), а ў той акурат час адказваў за так званы праект MKUltra. Гэта была праграма па выкарыстанні наркотыкаў дзеля маніпулявання свядомасцю і падсвядомасцю людзей, далёкадасяжная мэта праекта — сціранне памяці і поўная змена асобы, для чаго выкарыстоўваліся наркотыкі і электрашокавая тэрапія. Так што аўтары згаданага ў пачатку дэтэктыва “Зрух” мо і не былі далёкімі ад ісціны, і можа, нават праз гады можна было, аднавіўшы следства, нешта высветліць, але… Але цела дэ Марэншыльда было крэміраванае.\nРассакрэчаныя апошнім часам паперы з Нацыянальнага архіва, датычныя забойства Джона Кенэдзі, наўрад ці адкажуць, хто забіў прэзідэнта ЗША або якія былі прычыны смерці (забойства? самазабойства?) Джорджа дэ Марэншыльда. Але вось аднавіць прагалы ў біяграфіі апошняга, выправіць недакладнасці мусяць дапамагчы.\nГэтага вартае жыццё беларускага графа з Мазыра Джорджа дэ Марэншыльда.\nНаталля Гардзіенка, Лявон Юрэвіч, “Будзьма беларусамі!”


«Над Гроднам разнясе воблака, загінуць тысячы людзей». Лукашэнка абураны страйкам на «Гродна Азоце»\nАляксандр Лукашэнка падчас прызначэння новых памочнікаў у рэгіёнах — а на Гродзеншчыне ім цяпер будзе ўжо былы кіраўнік МУС Юрый Караеў — выказаўся пра забастоўкі на «Гродна Азоце» і пра бяспеку, піша Tut.by.\nТак, Лукашэнка паставіў перад новымі памочнікамі ў рэгіёнах задачу па іх грамадскай бяспецы.\n— Гэта вельмі важна вам як ваенным людзям — парадак у абласцях.\nКажучы пра акцыі пратэсту, ён сказаў, што «ў асноўным хістаюцца ў Мінску, але супакойвацца не трэба і ў рэгіёнах».\n— Хай невялікія там былі гэтыя акцыі — 1-2 тыс., але тым не менш. Асабліва ў Гродне. Гэта што такое: заклікаюць спыніць «Гродна Азот» ці зладзіць страйк. А калі выбух… Там жа высокатэхналагічная небяспечная вытворчасць. Не дай бог што здарыцца — Гродна побач, накрые цалкам. А ружа вятроў заходняя. Там круціць гэты вецер, над Гроднам разнясе воблака, загінуць тысячы і тысячы людзей. З гасцямі амаль паўмільёна ў Гродне круціцца. Таму пытанне грамадскай бяспекі — найважнейшае пытанне, — заявіў Аляксандр Лукашэнка.


Шклоўская ратуша: галоўная славутасць горада - Магілёўскі Рэгіён\n6 лістапада 1999 года ў жыцці шклаўчан адбылася вялікая і радасная падзея. У горадзе ўзамен старой школы была адкрыта новая арыгінальная пабудова. У адзіны ансамбль “упісаны” гістарычны архітэктурны помнік “Ратуша” і сучасная навучальная ўстанова. Зараз Ратуша з’яўляецца самым наведваемым месцам г.Шклова сярод турыстаў і гасцей горада. Перад Днём турыста (27 верасня) карэспандэнт 6tv.by сустрэўся з удзельнікам тых падзей па аднаўленню помніка Аляксандрам Грудзіна і ўзяў у яго інтэрв’ю.\n– Аляксандр Пятровіч, што Вас асабіста звязвае з Ратушай у Шклове?\n– Асабістым лёсам мне было наканавана атрымаць агульную сярэднюю адукацыю ў школе №3 горада Шклова. Школьны будынак быў двухпавярховы, цагляны і атынкаваны, пабудаваны яшчэ напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны і здаваўся вельмі вялікім і, безумоўна, непарушным. У пачатку 60-х гадоў 20 стагоддзя гэта была адзіная двухпавярховая школа ў горадзе і самая вялікая па колькасці вучняў. У тыя часы школа выконвала ролю своеасаблівага цэнтра ўсяго дзіцячага жыцця і была месцам не толькі вучобы, а і шматлікіх гульняў і забаў. Кожны дзень, знаходзячыся ў школьным двары, погляд міжвольна сустракаўся з паўразбураным будынкам з вежай, які знаходзіўся побач і меў мясцовую назву “каланча”. Унутраныя пакоі са скляпеннямі, высокая вежа і цагляная муроўка падзямелляў заўсёды вабіла і прыцягвала. Будынак у асноўным быў безгаспадарлівы, таму была магчымасць вольна наведваць яго і па-свойму вывучаць. У дзіцячай свядомасці мроіліся неверагодныя падзеі, якія нібыта тут павінны былі адбывацца ў мінулым. Сярод бітай цэглы і смецця вельмі хацелася “нешта” знайсці і даведацца аб якой-небудзь цікавай падзеі.\n– Але гэта дзіцячыя ўражанні, а што было ў дарослым жыцці?\n– Прайшоў пэўны час. Скончыўшы вышэйшую навучальную ўстанову, я зноў вярнуўся ў родны Шклоў. Мясцовая раённая газета “Ударны фронт” у тыя часы шмат увагі ўдзяляла гісторыі Шклоўшчыны, друкуючы матэрыялы Міхаіла Ільюшэнкі, Івана Кулікава, Івана Маісеева і іншых аўтараў. Пазнаёміўшыся бліжэй з гэтымі цікавымі людзьмі, я таксама захапіўся краязнаўствам і паступова далучыўся да гэтай цікавай дзейнасці.\nАдным з галоўных аб’ектаў даследчыцкай працы, безумоўна, становіцца “каланча”. Вывучаючы разнастайную літаратуру, я даведаўся, што знаёмае з дзяцінства паўразбуранае збудаванне з вежай нішто іншае, як помнік архітэктуры, былы будынак гарадской ратушы, пабудаваны яшчэ ў 18 стагоддзі.\nАдшукваючы новыя звесткі пра будынкі гарадскіх ратуш, я спазнаў, што на Беларусі 16-18 стагоддзі характарызуюцца росквітам гарадоў, насельніцтва якіх імкнулася да своеасаблівай вольнасці і самабытнасці. Адпаведных мэт жыхары тагачаснага горада маглі дасягнуць праз атрыманне Магдэбургскага права. Уражвала, што правінцыяльны невялікі горад – і раптам збудаванне, якое мае найцікавейшую гістарычную і культурную каштоўнасць. Унутраная свядомасць напачатку напоўнілася своеасаблівай асалодай, а потым і пачуццём гонару за свой родны кут. Гонар мясцовага жыхара цешыўся і тым, што падобных помнікаў на Беларусі засталіся адзінкі.\n– Надыйшоў перабудовачны час. Якія падзеі адбываліся ў Шклове ў дачыненні да Ратушы?\n– Трэба сказаць, што мясцовая каштоўнасць з гістарынай кропкі погляду знаходзілася ў занядбаным стане. Першы паверх і невялікую заходнюю частку былых гандлёвых радоў займалі пажарнікі, потым у гэтых памяшканнях гаспадарылі прадпрыемства Гаргаз і школа №3. Але тое, што будынак яшчэ некаму быў патрэбны, захавала яго ад канчатковага разбурэння. А сярод неабыякавых людзей яшчэ на пачатку 1980-х гадоў узнікае і пачынае лунаць ідэя адраджэння помніка, якая ўсё мацней бударажыць і мяне асабіста. Добра памятаю сваё выступленне на ІІІ раённай справаздачна-выбарчай канферэнцыі Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры ў верасні 1981 года. Крыху блытана і з хваляваннем я выказаў заклапочанасць аб гаратным стане будынка ратушы і прызваў дэлегатаў прыняць неадкладныя меры па захаванню помніка.\nУ тыя часы вялікі грамадскі рэзананс мела друкаванае слова. Артыкулы пра ратушу ў Шклове рэгулярна пачынаюць з’яўляцца ў раённай і абласной газетах, а 14 ліпеня 1982 года мой невялікі артыкул пад назвай “Возродится ли красота?” друкуе газета “Знамя юности”.\n– Але гэта была пазіцыя краязнаўцаў-адзіночак. Ці рэагавала на падзеі вакол Ратушы якім чынам грамадскасць?\n– На VI раённай канферэнцыі таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, якая адбылася ў сакавіку 1986 года, дэлегаты прынялі зварот да насельніцтва горада і раёна з мэтай збору добраахвотных грашовых сродкаў на рэстаўрацыю ратушы на спецыяльна адкрыты банкаўскі рахунак. Да снежня адпаведнага года грашовыя сродкі паступілі ад супрацоўнікаў райкама КПБ – 270 рублёў, міжгаспадарчага вучэбнага камбіната і райаграпрамтэхнікі – па 100 рублёў, прэзідыума раённага аддзялення таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры – 60 рублёў, фабрыкі “Спартак” і аддзела народнай адукацыі адпаведна – 46 і 30 рублёў, дзіцячых садоў №№1,2,4 – адпаведна 14 рублёў, 26 рублёў, 17 рублёў. Сярод асобных грамадзян найбольшую суму ўнёс святар Спаса-Прыабражэнскай царквы айцец Валянцін Цвікевіч – 50 рублёў\n– А якія канкрэтныя дзеянні разгарнулісь каля будынку Ратушы?\n– Першыя зрухі непасрэдна на помніку пачынаюцца ў 1988 годзе. Упершыню за пасляваенны перыяд на будынку з’яўляюцца рабочыя і над збудаваннем з’яўляецца часовы дах. Праз два гады пачынаецца ачышчэнне падзямелляў ад смецця, якое назапашвалася тут некалькі дзесяцігоддзяў. Першапачаткова на будынку працуе студэнцкі атрад “Брама” з Белдзяржуніверсітэта, а 5 жніўня 1990 года па ініцыятыве створанага ў Шклове грамадска-палітычнага клуба быў праведзены працоўны нядзельнік. Разам з аўтарам на нядзельніку працавалі Ўладзімір Снегаў, Аляксандр Шчарбак, Іван Кірыленка, Барыс Стральцоў, Сяргей Старасцін і некаторыя іншыя гараджане. Разам з усімі рупіўся на нядзельніку тагачасны дэпутат Вярхоўнага Савета БССР, дырэктар саўгаса “Гарадзец” Аляксандр Лукашэнка. Прыйшоў на нядзельнік падтрымаць працуючых і Іван Віктаравіч Кулікаў, якому на той момант ужо было амаль 80 гадоў.\nДзякуючы агульным намаганням і сапраўднаму энтузіязму ўдалося выканаць рад падрыхтоўчых работ да пачатку рэстаўрацыі помніка. Здавалася, што лёс ратушы будзе хутка вырашаны: на будынку з’явіліся працоўныя, аб’ект быў абнесены агароджай, зроблены падмурак, пачалі кладку сцен гандлёвых радоў. Аднак у кастрычніку 1993 года работы прыпыніліся. Верагодней усяго па прычыне адсутнасці адпаведных фінансавых сродкаў.\n– Але ж зараз мы бачым Ратушу, як вельмі прывабнае збудаванне…\n– Ішоў час. Пра Шклоўскую ратушу нібыта забылі. Успомнілі, калі шукалі пляцоўку пад будаўніцтва новай школы – менавіта тады і ўзнікла думка спалучыць будаўніцтва школы з рэстаўрацыяй будынка ратушы. З улікам аднаўлення архітэктурнага помніка і быў распрацаваны праект новай установы адукацыі.\nБудаўніцтва пачалося ў 1998 годзе. На новабудоўлі гаспадарылі будаўнікі трэста №18 горада Орша. Старшы прараб Анатоль Ліпінскі ўспамінаў, што за 26 гадоў працы на будаўнічых пляцоўках такі складаны аб’ект у яго жыцці першы.\nУ другой палове мая 1999 года на будынку ратушы была выканана адна з самых адказных аперацый – пад’ём і ўстаноўка на вежу ратушы купала – падобнага даху, на шпіле якога быў размешчаны флюгер. Выява флюгера адлюстроўвае герб Шклова з лічбамі 1762 год. Герб і дата пацвярджае Магдэбургскае права горада і надае яму адпаведны статус.\n– Якую ролю ў жыцці горада зараз адыгрывае Ратуша?\n– Як і некалі марылася, непасрэдна ў будынку былой ратушы быў створаны і працуе школьны гісторыка-краязнаўчы музей. Статус некалі роднай школы ўзвысіўся да гарадской гімназіі. Ратуша стала прываблівым аб’ектам турызму, дарэчы, абавязкова яе наведваюць ўсе вучні не толькі Шклоўскага, але і суседніх раёнаў вобласці. Усё гэта вельмі радуе і цешыць думкі. Шлях, які прайшоў будынак, ад паўразбуранай “каланчы” да прыгожага архітэктурнага ансамбля, натхняўся самымі рознымі людзьмі. Непасрэдна, або ўскосна, яны рупіліся над адраджэннем гэтага цудоўнага помніка. Многія з іх ужо адыйшлі ў іншы свет. Але галоўнае, што справы не былі дарэмныя А ў нацыянальнай гісторыка-культурнай спадчыне Беларусі захоўваецца найцікавейшы аб’ект, які па-ранейшаму надае годнасць нашаму народу.\n– І апошняе пытанне. Як на Ваш погляд, ці выкарыстоўваецца галоўны гістарычна-архітэктурны брэнд Шклова ў турыстычным плане на поўную магчымасць?\n– Лічу, што ў гэтым накірунку ўладам і грамадскасці неабходна больш працаваць і найцікавейшы помнік будзе прыносіць нашаму гораду дадатковыя дывідэнты як ў турыстычным, так і ў гістарычна-выхаваўчым накірунку. У свой час грамадзянская ініцыятыва “Шклоўскі магістрат”, якая створана ў нашым горадзе, прапанавала наступныя накірункі дадатковага выкарыстання славутага шклоўскага брэнда:\nЗ мэтай вывучэння існуючых напрацовак у выкарыстанні будынкаў былых гарадскіх ратуш стварыць працоўную групу, якая павінна збіраць адпаведныя звесткі як на Беларусі, так і ў суседніх дзяржавах з аднолькавай гістарычнай спадчынай. Набытая інфармацыя павінна перыядычна абмяркоўвацца і найбольш карысныя і цікавыя напрацоўкі выкарыстоўвацца ў Шклове.\nНадаць адной з вуліц горада назву “Магдэбургская”.\nЗлучыць існуючы будынак ратушы з найбольш яскравай гістарычнай спадчынай Шклова – славутым шляхетным вучылішчам Сямёна Зорыча, або, больш дакладна, стварыць на базе існуючай у Шклове гімназіі кадэтскае вучылішча (або філіял). У адукацыйна-выхаваўчым накірунку Шклова і ўвогуле Беларусі Шклоўскае шляхетнае вучылішча, створанае ў 1778 годзе, мае найцікавейшую гістарычную спадчыну.\nПрапанаваць турыстычным арганізацыям стварыць адмысловы маршрут у Шклоў з наведваннем будынка ратушы.\nУ сучасны момант музей гімназіі, які находзіцца непасрэдна ў будынку ратушы, мае абмежаваную даступнасць. Неабходна павысіць статус музея, да філіяла районнага гістарычна-краязнаўчага музея, што паспрыяе да большага наведвання турыстамі будынка ратушы.\nДзякуй вялікі за цікавы расповед.\nБраў інтэрв’ю Петр Мігурскі


Эйдас - Трансфармацыі беларускай нацыянальнай ідэі\nЛюбоў да радзімы не з’яўляецца\nвынікам атрыманых ведаў. Хутчэй,\nнаадварот — імкненне да ведаў ёсць\nвынікам любові да радзімы.\nБеларусь, натуральна, паявілася на свеце раней, чым беларусы. У часы караля Баторыя ці канцлера Сапегі гэтак менавалі Смаленшчыну, а на пачатку ХІХ стагоддзя таксама Віцебскую і Магілёўскую губерні. Тэрмін Літва адносіўся да Гродзеншчыны, Віленшчыны і Міншчыны. Пася паўстання 1863 году “Літва” перасунулася на неславянскую Ковеншчыну, а тэрмін Беларусь распаўсюдзіўся далей на захад і дасягнуў Беластоку.\nШто да беларусаў, то суседзі ніколі не разглядалі іх як асобную нацыю: праваслаўных уважалі за адгалінаванне рускіх, а каталікоў за спецыфічных палякаў — першыя кепска гаварылі па-руску, другія яшчэ горш па-польску.\nНа асобны беларускі аспект дзейнасці правінцыйнага дыктатара К.Каліноўскага першым звярнуў увагу не хтосьці з яго паплечнікаў, але — о, парадокс!— сам Мураўёў-Вешальнік і ўтварыў “камісію палкоўніка Ратча”, якая пачала піянерныя на такім узроўні (ІІІ Аддзяленне і Генеральны Штаб) доследы пяці беларускіх губерань як няпольскай, але і нярускай правінцыі. У тым жа часе вядомы русафіл прафесар М.Каяловіч (родам з пагранічнай сягоння Кузьніцы-Беластоцкай!) чытаў лекцыі… імператару Аляксандру ІІ і яго найбліжэйшаму атачэнню: пра св. Еўфрасінню, праваслаўе ад 980 году, рускі дух і “рускую” мову ў ВКЛ і… справядлівасць вызвалення беларусаў і ўкраінцаў Кацярынай ІІ як адзінаверцаў. Формула Каяловіча, як і яго тэрмін “Западная Россия”, трапілі не ў брыво, а ў вока — пачалі яны новую ідэалогію альбо “триединый русский народ” з велікаросаў, маларосаў і беларусаў. І з Каяловіча менавіта выйшаў не толькі “западноруссизм”, за што нашыя гарачыя галовы запісалі прафесара ў “здраднікі Беларусі”, але беларускі і ўкраінскі сепаратызм — і то легальным шляхам.\nУ чым тут справа? У тым, што раней шавіністычныя гора-патрыёты і слухаць не хацелі пра Беларусь — была адна польская Літва. Скажам, Пестэль меў праект… на захад ад Дняпра і Дзвіны ўтварыць “дэмакратычную Польшчу”, а праваслаўнае святарства адтуль вывесці ў Расію, аддаючы уніятаў касцёлу на пераробку ў “палякі”. Дарэчы, гэта першы праект этнічнай чысткі ў “цывілізаванай” Еўропе… І расійская арыстакратыя не жадала ніякага “триединства” (баяліся канкурэнцыі?), так што і Мураўёў, і Каяловіч хутка пайшлі ў адстаўку і зніклі з палітыкі. Іх ідэі, аднак, аказаліся больш трывалымі — неўзабаве паволі рушыла русіфікацыя, класічная каланіяльная палітыка. Коштам бюджэту будаваліся шматлікія цэрквы, мясцовыя эліты (“польскія”!) выцясняліся з адміністрацыі, перадусім з асветы і г.д.\nПрыгадаем 1897 год. Першы перапіс у Расійскай Імперыі. Беларусь (і мова) упершыню фігуруюць асобна — гэта і ёсць першая афіцыйная пазнака беларусаў як асобнай нацыі. Не было б нічога падобнага, каб царызм не ўзяў на ўзбраенне ідэй незаслужана абхаянага “ўдзячнымі” нашчадкамі прафесара Каяловіча.\nАле нашым Адамам, пачынальнікам беларускага роду, быў Францішак Багушэвіч. Не ў вершах тут справа і не ў завышэнні праз яго тагачаснага беларускага этнасу на некалькі мільёнаў чалавек. Геній Багушэвіча сканцэнтраваны ў адной фразе: “Не пакідайце ж мовы нашай — каб не ўмёрлі!” Гэта мела капітальнае значэнне; прагрымела паважна. Мова — гэта не нейкае там “наречие” альбо “gwara” (па-польску “гвара” і мова амаль тое ж самае), мова — гэта асобная нацыя. Свой лёс. Свая гісторыя і свая будучыня. Права на самавызначэнне. З гэтага ферментуецца рух эліт, нацыянальна-вызваленчая барацьба і паўстанне дзяржавы і нацыі.\nНе магу ізноў прайсці міма тых “патрыётаў”, каму даспадобы мець за “першага беларуса”… князя Рагвалода з Полацку ажно Х стагоддзя. Маўляў, чым глыбей карані, тым большая пыха. Не надта вядома, ці быў ён хоць крывічом, славянінам, ці нейкім кандацьерам з разбойніцкіх дацкіх выспаў, адкуль і паявіліся тут вікінгі і заснавалі па Дзвіне і Дняпры “шлях з варагаў да грэкаў”; ці не акажацца, што Рагвалод ёсць перайначанае Роокс Вольф альбо Роокс Вальд, Кароль-Воўк ці Кароль Лесу?! І вялікі князь Аляксандр-Вітаўт вельмі здзівіўся б, калі б нехта сказаў яму, што ён беларус… Не было да ХІХ стагоддзя нават паняцця такога, як нацыя — бралася да увагі перш за ўсё вернасць гаспадару і манарху, таксама канфесійная прыналежнасць, але не паходжанне і мова. Потым ужо нас гэтак адрознівалі ў Еўропе: калі каталік, то ліцьвін, праваслаўны — русін, а каталік са Жмудзі — самагіцін. А ў Маскве гэтак пісалі заезных ад нас людзей: Митька купец литвин белорусец… Гэта значыць тое ж самае, што ў Еўропе: прыехаў загандляваць з Літвы, ёсць праваслаўнай веры.\nКалі ўжо сам лёс Гісторыі менаваў нас беларусамі, то навошта зноў выдурняемся і лезем у нейкія “крывічы”, “ліцьвіны” ці “грамадзяне ВКЛ” альбо “грамадзяне БНР”?! Гэта ж самажэрства альбо нейкая невядомая свету псіхічная хвароба…\nБагушэвіч памёр у 1900 годзе. Не быў старым той віленскі адвакат, але схапіў запаленне лёгкіх падчас прагулянкі на лодках па Бацьку-Нёману. Два гады пазней паявілася падпольная газэта “Свабода” — справа Вацлава Іваноўскага з “панскай” Лябюдкі пад Лідай, гарачай да экстрэмізму Алаізы Пашкевіч-Цёткі і разважных ды асцярожных братоў Луцкевічаў. А праз лічаныя месяцы паўстала і Беларуская Сацыялістычная Грамада.\nПершая палітычная партыя беларусаў не магла не выступаць ад імя ўсяго народу (хоць і налічвала напачатку… усяго сем асоб) і не магла не вызначыцца са сваёй мэтай. А паколькі цяжка ўявіць нацыю без тэрыторыі, то выбар быў небагаты — альбо незалежнасць, альбо аўтаномія. Трэцяга варыянту не было. Палітычныя амбіцыі сканчаліся на аўтаноміі — пра незалежнасць маўчалі. Ну, а з кім было яе будаваць? З непісьменнымі вясковымі мужыкамі? Фатальна бракавала нацыянальнай эліты, нават патрыятычных настаўнікаў пачатковых школ ці малодшых афіцэраў войска, не кажучы пра больш адмысловыя прафесіі.\nА калі — аўтаномія, то ў межах Расіі альбо будучай Польшчы? Адвечная дылема беларускіх палітыкаў…\nПра Акт незалежнасці 25 сакавіка 1918 году ведаюць, нарэшце, “свядомыя” і “несвядомыя”. Але прыгадаем, што было адразу пасля яго. Ужо на працягу 1918—1919 гадоў грамадоўцы раскалоліся на тры фракцыі: сацыял-дэмакраты, сацыялісты-рэвалюцыянеры і сацыялісты-федэралісты. У кожнай з трох плыняў спецыяльна ніхто не палаў “любовью к России” — надта ж было там няпэўна, але адначасова ўсе дружна адкідалі якое-кольвек супрацоўніцтва з Польшчай! Памінаючы тут менш значныя прычыны (тактычныя памылкі ці асабістыя амбіцыі, “беларускую глупоту” і г.д.), трэба падкрэсліць, што ў Польшчы той пары практычна ўсе партыі адпрэчвалі адметнасць Беларусі, кваліфікуючы яе толькі і выключна як “всходне земе польске”.\nА цяпер пра сам Акт 25 Сакавіка, які абвясціў незалежнасць Беларусі. Трэцяй Устаўной Граматай. Знаходзячыся ў падполлі, Рада Усебеларускага Кангрэсу дзіўным чынам цягнула і адцягвала з той незалежнасцю, як быццам чакала… вынікаў кайзераўска-бальшавіцкіх перамоў у Брэсце і апамятання з боку Савецкага ўраду ў Маскве (ці не наабяцаў чаго народны камісар па нацыянальных справах І.Сталін?). А невядома яшчэ, ці быў бы той Акт 25 Сакавіка, калі б своечасова не прыехаў у Мінск з Вільні сам Іван Луцкевіч і не патлумачыў бы нашым раскірдашам-нязграбам з той Рады, што іх просьбы да Кіева пазычыць грошай ніхто з кіраўніцтва УНР слухаць не будзе — які гэта ўрад пазычыць грошы купцы цывільных?! Трэба спачатку прадэклараваць Беларускую Народную Рэспубліку, абвясціць сябе яе часовым Урадам, а потым ужо ў другога ўраду грошы прасіць! І натуральна, з Кіева атрымалі пэўную суму на пачатак дзейнасці адміністрацыі, стварэнне друку, войска і дыпламатычнай службы. Украінцы пазычылі не за прыгожыя вочы і не за “братэрства”, а таму, што бачылі ў існаванні Беларусі свой інтарэс.\nПрапольскім палітыкам застаўся тады хіба адзін д-р Вацлаў Іваноўскі. Па-свойму ён меў рацыю. Ніводнаму еўрапейскаму народу Расія не спрыяла дагэтуль у цывілізаваным авансе. Не змяніў Іваноўскі сваёй пазіцыі да канца жыцця — заняўшы пасаду віцэ-мэра Мінска пад нямецкай акупацыяй, ён пайшоў на супрацоўніцтва з вярхушкай Арміі Краёвай і выведкай АК (рэзідэнтура ў Мінску ўся прыкрывалася яго Управай!), а таксама з “маскоўскімі палякамі” (намеснікам Іваноўскага быў Баляслаў Берут, пазней прэзідэнт камуністычнай Польшчы), разлічваючы атрымаць ці ад генерала Сікорскага, ці хоць ад Ванды Васілеўскай шырокую аўтаномію Беларусі ў межах паваеннай Польшчы.\nД-р Іваноўскі, інжынер-хімік з усясветным імем, паходзіў з вельмі багатай “крэсавай” шляхты і ніколі не чуў на сабе таго псіхалагічнага дыскамфорту, гэтак характэрнага для значна бяднейшых братоў Луцкевічаў. Іваноўскі не разумеў, што ў новапаўсталай у 1918 годзе Польшчы дэмакратыя, свабода, правы чалавека належаць толькі палякам. У штодзённым побыце. У аўры местачковага падкасцельнага нацыяналізму. Іваноўскі быў інжынерам, чалавекам справы, нацыянальнасць той ці іншай асобы яго папросту не цікавіла, а яшчэ менш цікавіў яго нацыяналізм — як канструкцыя нетрывалая і малапрыдатная.\nТак ці іначай, але… беларуская аўтаномія паўстала. І вырашыла гэта Расія. Так, “чырвоная”. Так, “сталінская”. Але другой Расіі тады не было — і другой беларускай аўтаноміі папросту не магло быць.\nПакінем у спакоі эмоцыі на тэму “дзяржаўнасці” Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі. Была гэта аўтаномія — ад пачатку і да канца. Дарэчы, даволі шырокая менавіта ў 1921—1929 гадах. Спрыяла таму бязлітасная барацьба групоўкі “расійскага дзяржаўніка” Сталіна ды “інтэрнацыяналіста-міжнародніка” Троцкага (а propo, Сталін, у 20-я гады абапіраўся менавіта на… нацыянал-камуністаў). Да таго ж, партыйным і савецкім установам фатальна бракавала спецыялістаў, а таму на службу прымалі нават… беларускіх сацыялістаў, якія перад тым са зброяй у руках выступалі супраць “чырвоных”. Менавіта яны, замацаваўшыся ў ЦК КП Беларусі і адміністрацыі, дамагліся ад Масквы павелічэння тэрыторыі БССР у 1924—1926 гадах ажно да цяперашняй дзяржаўнай мяжы на ўсходзе — і гэта пры тым, што ОГПУ і ўплывовыя наркаматы ў Маскве былі супраць.\nЗ высылкай Троцкага ў 1929 годзе Сталін павярнуў фронт і абрынуўся на ўчарашніх саюзнікаў, якія з “товарищей в национальных республиках” імгненна парабіліся… “национал-демократами”, хоць наўрад ці той жа У.Ігнатоўскі ўяўляў якую-небудзь дэмакратыю па-за “рэвалюцыйнай”. Пачаўся Вялікі Тэрор, затармазіўся і быў адкінуты назад працэс станаўлення беларускай асветы і культуры, былі расстраляны і высланы тысячы лепшых прафесіяналаў з новапаўсталай нацыянальнай інтэлігенцыі. І тым не менш культурна-асветніцкі здабытак у БССР аказаўся да 1939 году куды большым, чым пад патранатам Польшчы.\nЗнішчэнне аўтаноміі БССР перапыніў выбух вайны з Германіяй і катастрофа Чырвонай Арміі 1941 году. Вайна стала зацяглай, таму спатрэбілася партызанка на Беларусі, апора на мясцовыя кадры. Пазней гэта закаласавала шматлікімі мясцовымі камсамольцамі-партызанамі ў ЦК і ўрадзе, а з 1956 году беларусы апанавалі ўсё кіраўніцтва БССР па-за КГБ і арміяй.\nАле былі гэта вясковыя дзеці. Тут праявіўся “западноруссизм” не ў інтэлектуальна-каяловічаўскай (“ещё один русский народ”, як пісаў у 1916 годзе Максім Багдановіч), але ў служывачынавенскай версіі. Саветызацыя 30-х і 50-х гадоў стварыла тып “выпускніка вясковай сямігодкі”, які трапіў на “лёгкі хлеб” у горад і схапіўся за “великий и могучий”, каб… не вяртацца назад. Справа была нават не ў русіфікацыі, але ў сервільным спосабе побыту і мыслення. Капітальныя ўцёкі праз беларускую сямігодку да “русскоязычного заочного техникума” і далей з прыступкі на прыступку нараджалі адных манкуртаў. Сярэднестатычны партыйна-адміністратыўны дзеяч быў перадусім камуністам (з улікам нашай “спецыфікі”), а толькі потым беларусам.\nГлабальная індустрыялізацыя (прыблізна з 1956-га да 1980-га году) прывяла да таго, што не горад паціху перамалоў і асіміляваў вёску, а вёска гэтак гвалтоўна і масава лінула ў горад, што навязала яму… той самы талакоўска-кланавы спосаб побыту і мыслення.\nНапярэдадні распаду СССР становішча на Беларусі выглядала наступным чынам: у межах БССР знаходзіліся амаль усе этнічныя землі, нядрэнна выглядалі ўсеагульная асвета і доступ да вышэйшай адукацыі, інжынерна-тэхнічная эліта знаходзілася на адносна прыстойным узроўні, значна вырас прамысловы і навуковы патэнцыял рэспублікі, да таго ж, БССР ад 1945 году была нават членам-заснавальнікам ААН і суб’ектам міжнароднага права; з другога боку — практычна была зліквідавана нацыянальная асвета, не існавала больш нацыянальнай эліты (за выключэннем маргінальнай купкі мастакоў і літаратараў), малалікая апазіцыя (“на кухне шёпотом”) нават не мроіла пра ўпадак СССР і ўвогуле не разважала над праблемай незалежнасці Беларусі.\nСклалася парадаксальнае становішча: чым болей Беларусь была падрыхтавана да незалежнасці палітычна і эканамічна, тым меней у сэнсе нацыянальнай і агульнай культуры.\nУ ХХ стагоддзе беларусы рушылі без сваёй нацыянальнай эліты як грамадсказаўважнай праявы. Потым — пра гэта было вышэй — зведалі нацыянальную катастрофу. Калі нарэшце з неба звалілася незалежнасць, мы аказаліся здэнацыяналізаванай шэрай масай, дзе кожны сам за сябе, а ўсе разам даўно здэградаваныя да… чужой правінцыі.\nБедны побыт заўжды цягне следам убоства ідэі. З’яўленне незалежнай Рэспублікі Беларусь у 1991 годзе большасць з нас, у тым ліку і “наменклатура”, успрынялі як нейкую метэаралагічную анамалію, напрыклад, снег і мароз у ліпені, і толькі чакалі, калі ж “тое скончыцца”… Ніхто не меў ані думкі пра будучыню, у тым ліку і лагер радыкалаў на чале з Пазняком. Запанаваў хаос, палітычныя сілы заняліся ратаваннем уласных месцаў, пасадаў, іміджу і г.д.. Нічога дзіўнага, што ў 1994 годзе адбыліся не так першыя ў гісторыі Беларусі прэзідэнцкія выбары, як народная рэвалюцыя супраць сервільнай наменклатуры і “адраджэнскага” рамантызму. Такія вынікі выбараў былі лагічныя і заканамерныя…\nНацыянальна заклапочаныя радыкалы прыдумалі сабе манаполію на любоў да Айчыны, быццам руйнуючы пры гэтым яе ж шанцы на выжыванне. Яны не прыдумалі нічога свайго, не ступілі ані кроку далей за рамантыкаў часоў “Нашай Нівы” братоў Луцкевічаў, д-ра Іваноўскага і Янку Купалу. Хоць становішча пачатку і канца ХХ стагоддзя дыяметральна супрацьлеглае — тады не было ні літаратурнай мовы, ні граматыкі, цяпер ёсць міжнародна прызнаны суверэнітэт. Падзел грамадзян Рэспублікі Беларусь на “свядомых” і “несвядомых” капае яму менавіта пад тую незалежнасць, якая ўжо ёсць. Прыярытэт мае мець не “патрыятызм” і не “свядомасць”, а лаяльнасць да беларускай дзяржавы, вернасць яе суверэнітэту, у першую чаргу. Будзе ўсё, калі будзе Рэспубліка Беларусь — ясная справа, не адразу.\nВось вам і высновы:\n1. На пачатку ХХ стагоддзя беларус — тое самае, што “тутэйшы”. Не паляк і не рускі. Першая фаза нацыянальнай ідэі — утварэнне і павелічэнне нацыянальна свядомай і беларускамоўнай папуляцыі.\n2. У канцы ХХ стагоддзя беларус — тое самае, што грамадзянін Рэспублікі Беларусь. Нацыянальнасць — гэта прыватная справа чалавека. Другая фаза нацыянальнай ідэі — суверэнітэт Беларусі, утварэнне і рост папуляцыі са свядомасцю грамадзянскай адказнасці за дзяржаву, з дзяржаўнай прыналежнасцю.\nСягонняшнія беларусы, зразумела, нацыя еўрапейская. Але… не ўцывілізаваная. Еўрапейскасць наша кідаецца ў вочы — і не толькі выпстрыканай вопраткай, фрызурамі і золатам на вушах і пальцах (зрэшты, буднім днём гэтага ў Еўропе не ўбачыш, толькі тут). Еўрапейскасць наша пацверджана параўнальным (таго ж парадку, хоць і горшым) узроўнем тэхналогіі, нават элементамі будучага інфармацыйнага грамадства ў дасягнутым індустрыяльным. Што ж да цывілізаванасці…\nГэтаксама кідаецца ў вочы адсутнасць якога-кольвек грамадства, якіх-небудзь агульных рысаў, нацыянальных інтарэсаў. Хіба па-за штодзённым клопатам пра… уласны страўнік. Наш грунт — сямейства, сваяцтва і зямляцтва. Па-лацінску фамілія, па-арабску аль-махія, па-сіцылійску (гэта трасянка арабскай і італьянскай) мафія. Беларусь сёння гэта аграмадны клан кланаў, псіхалогія побыту мала адрозніваецца ад вяскова-сярэднявечнай. Ну, і якое тут можа быць грамадства, у такім нерушы?!\nГэтакі застыглы Край ў ХХІ стагоддзі чакае цывілізацыйны шок. Бо — што значыць цывілізацыя? Гэта дынамізм, рух, падсвядомая агрэсія (акурат так, не іначай) — і рана ці позна, хоць бы з прычыны геапалітычнага знаходжання, а — рушаць стаячыя воды Беларусі. І чым пазней, тым страшнейшай паводкай.\nСтруктура сваяцка-сямейнага клана незвычайна трывалая, бо трымаецца на сталым і перманентным змаганні з ворагам — каб суседні клан не адабраў “мойго” кавалка. Беларусы не любяць багатых (у гэтым мы падобныя да рускіх), але беларусы і люта ненавідзяць бяднейшых за сябе (у гэты мы абсалютныя антыподы рускім). Беларусы сёння — гэта нацыя дробных уласнікаў: ні багацця, ні галоты. Менавіта дробнасць — асноўная нацыянальная рыса: дробная ўласнасць, дробная палітыка, дробная культура, дробныя мары, дробныя парахункі і дробнае жыццё. Але — калі знікне з поля зроку хоць які вораг?! Тады клан… не ведае, што рабіць. Грызе сам сябе і нарэшце гіне ў адначассе, на працягу аднаго пакалення.\nА еўрапейская цывілізацыя пры ўсім дынамізме і падсвядомай агрэсіі мае такую рысу, што нічога не дамагаецца гвалтам. Хочаш жыць, “як у Еўропе” — добра. Не хочаш? Яшчэ раз добра… “Жыць у Еўропе”, аказваецца, гэта — думаць і рабіць, як у Еўропе, а не — мець такія ж “тавары і паслугі”. Нікога не цікавяць там “асаблівасці нацыянальнага менталітэту”, “цяжкая гістарычная доля” ці “несвядомая свядомасць”. Дарэчы, да “беларусізацыі” Еўропа адносіцца з такой самай насцярожанай агідай, як да “русіфікацыі” ці “саветызацыі”. Бо гэта калектывізм, гэта прыярытэт клана над чалавекам. Еўрапейская ж цывілізацыя ад часоў Марціна Лютэра і пазнейшых каталіцкіх пазітывістаў накшталт Джаванні Боска збудавана на прыярытэце чалавека над кланам, на шанаванні права меншасці. Пад гэтае права трапляюць і прыватная ўласнасць, і дэмакратычныя свабоды, і абмежаванне ўлады і дзяржавы канстытуцыйным правам, і нават… нацыянальна-моўныя клопаты… Але нашай кланавай “свядомасці” гэта на сённяшні дзень — цёмны лес, мы так і перасыпаем з пустога ў парожняе “супольнасць”, “адказнасць”, “патрыятычны абавязак”, “грамаду”, “талаку”, “калектыў”, “народ” і г.д.\nНайпрасцейшая дэфініцыя культуры — гэта неабавязковая чалавечая дзейнасць. Ад недахопу культуры ніхто яшчэ не памёр — як ад недахопу хлеба. Толькі — ці такое жыццё можа зрабіцца больш якасным? Мы ніяк не можам зразумець, што не для таго літаратура і мастацтва, каб павялічваліся надоі і ўраджаі. Культура — гэта інвестыцыя не ў тавар, а ў чалавека. Гэта трохі падобна на тое, як расце лес…\nАбыякавыя да нас Злучаныя Штаты і куды бліжэйшая Германія хоць і багацейшыя краіны свету, але неяк не знайшлі сродкаў, каб мець міністэрства культуры — і тым не менш сталі гігантамі і ў культурным накірунку. У бедных жа народаў, у тых жа беларусаў, абавязкова мае быць міністр культуры са сваім міністэрствам і яго перыферыйнымі прычындаламі — з такім разуменнем культуры, што правільней менаваць яго міністрам забаў і адпачынку, міністрам дажынак і славянскіх базараў.\nПраблема знікнення нашай культуры не абмежавана праблемай знікнення адной літаратурнай мовы. Бяда ў тым, што наш духоўны ўзровень так і затрымаўся недзе там, перад вайной 1914 году. Скажам, на літаратурную творчасць мы па-ранейшаму глядзім як на абавязак служэння — клану ці Айчыне, апазіцыі ці ўладзе, ці хоць бы сваёй “незалежнай” літаратарскай “вольнай суполцы”. Не захапляемся словам як такім, не шануем нават свайго подпісу і свайго слова — і нехта дасць веры, што шануем чужое?! Прымітывізм і хамства растуць на адным полі. Духоўны жабрак заўжды патэнцыйны агрэсар. “Служэнне народу (Айчыне, ідэі і г.д.)” непазбежна вядзе да жабрацтва, а жабрацтва — да агрэсіі супраць цэлага свету. І гэта пад “талерантным” лозунгам “Нам і так добра!”…\nКалі шчыра, то чалавек можа мець толькі адну сапраўдную свабоду — свабоду выбару. Як толькі зроблены які-кольвек выбар, далей на галаву высыпаюцца адны абавязкі. Таму лепш не быць беларусам — занадта шмат гэта цягне абавязкаў і не дае ніякага прасвету, не гаворачы пра карысць.\nАдпачнём хвіліну і… пагаворым пра “полякув гродзеньскіх” — для ілюстрацыі праблемы. Гадоў дзесяць спрабуюць яны збудаваць сваю кадравую моц шляхам высылання “млодзежы польскей” на вышэйшыя вучэльні ў Польшчы. І што? Дзяўчаты хутка ідуць замуж у багацейшай Рэчы Паспалітай — і толькі іх потым на Крэсах і бачылі! Хлопцы, праўда, часам вяртаюцца, не ўсе валяць проста на Захад і ажно за Вялікую Салёну Ваду з занядбанай Беларусі. Восенню 1997 году прафесар NN з Варшавы ўсё дапытваўся, як гэта так, што з шасцідзесяці сямі абсальвэнтаў вярнулася працаваць у “звёнзку” і “будаваць Польшчу на Беларусі” толькі… два? Ніяк прафесар не даваў веры, што польская інтэлігенцыя была выбіта ў 1939—1945 гадах, рэшткі выехалі ў наступныя дзесяць гадоў, а засталіся… такія, як усе. А здавалася, як гэта проста — Польшча дапаможа. Натуральна, дапамагае. Але — што атрымаецца з тае дапамогі, залежыць выключна ад тутэйшага чалавечага матэрыялу.\nДарэчы, тое ж датычыцца спадзяванняў на “помощь России” “паважаных ветэранаў усіх войнаў” і “сопляков” з РНЕ. А зрэшты — і спадзяванняў “адраджэнцаў” на дапамогу Еўропы… у справе беларусізацыі. У.Някляеў, як вынікае з яго нядаўняга інтэрв’ю “Czasopisu”, расчараваўся ў еўрапейскай дапамозе беларусізацыі на… другім месяцы знаходжання ўсяго толькі ў той самай Варшаве.\nКаб дагнаць час, беларусы мусяць зрабіцца, прынамсі, роўнымі бліжэйшым суседзям. Якасцю асобы — а не шчыльнасцю клана. Напрыклад, земляроб не вытрымае канкурэнцыі з местачковым гандляром ці кваліфікаваным фабрычным работнікам. На зямлі жыць цяжэй — працуе земляроб рукамі, а не галавой. А медыцына сцвярджае, што любы малаўжываны чалавечы орган дэгенеруе, атрафуецца — а мозг у першую чаргу. Мы паміраем у нейкім бяспамяцтве, у летаргічным сне штодзённых клопатаў.\nЧасамі ўсплывае тое адвечнае пытанне: як доўга вытрымае Рэспубліка Беларусь у сітуацыі чорнай дзіркі Еўропы? Што ж, пару пакаленняў яшчэ будзе мець — пакуль не распаўсюдзяцца натуральным шляхам веды пра іншы чалавечы побыт, пра цэлы той навакольны свет, пра іншы спосаб жыцця, а не тыранію і рабства.\nІ яшчэ дзве высновы:\n1. Пачатак ХХІ стагоддзя. Беларус — носьбіт і абаронца беларускай часткі культуры ў агульнасусветнай цывілізацыі.\nТрэцяя фаза нацыянальнай ідэі — пошук свайго месца на свеце і прырост папуляцыі з уласнай культурнай свядомасцю.\n2. Канец ХХІ стагоддзя (калі нехта дажыве). Беларус — творца беларускай часткі культуры ў агульнаўсясветнай цывілізацыі.\nЧацьвёртая фаза нацыянальнай ідэі — уваход ува ўсясветную культуру і пашырэнне творчаздольнай папуляцыі.\nНовыя пакаленні будуць мець тыя ж праблемы, што і мы. Толькі будзе іначай, ім будзе лягчэй — зрэшты, як і нам за пакаленнем нашых бацькоў. Але — ці значыць гэта, што мы свой час і сваё жыццё змарнавалі? Не думаю. Канечне, у сэнсе бесклапотнага ціхага існавання змарнавалі шмат, бо гэтага проста не мелі, а самыя спрытныя, каторыя стараліся “нашым і вашым”, мелі нядоўга — цяпер невядома, каму выйшла горш — але ж гэта было такое “марнаванне”, дзякуючы якому менавіта наступныя пакаленні крочаць на цэлую дыстанцыю далей.\nІ будзе гэта ўжо не з абрыдлымі ахвярамі і бесталковым гераізмам, але з падвойнай карысцю — для сябе і для Айчыны.\nАйчына тады мае будучыню, калі яе грамадзяне маюць будучыню. Хіба гэта коратка і выразна тлумачыць пададзеныя зломы, завароты і меандры беларускага Лёсу.\nчэрвень, 1998—кастрычнік, 1999 гг.


Лепшыя 'git-commit' Пытанні - lifetop.site\nКалі я ўношу змены ў файл у Git, як я магу выканаць толькі некаторыя з змяненняў? Напрыклад, як я магу выканаць толькі 15 радкоў з 30 радкоў, якія былі зменены ў файле?\nзададзены 06 ліпеня '09 ў 05:25\nЯ выкарыстоўваю Git, і я зрабіў некалькі файлаў, выкарыстоўваючы git commit -a Пазней я выявіў, што файл быў памылкова дададзены ў комм. Як выдаліць файл з апошняга камітаў?\nзададзены 18 сент. '12 у 19:59\nЗрабіць бягучую фіксацыю адзінай (пачатковай) фіксацыяй у рэпазітары Git?\nУ цяперашні час у мяне ёсць лакальны рэпазітар Git, які я націскаю на рэпазітар Github. Лакальны рэпазітар мае ~ 10 камітаў, а рэпазітар Github з'яўляецца сінхранізаваць дублікатам гэтага. Што б я хацеў зрабіць, гэта выдаліць УСЕ ...\nзададзены 13 сакавіка '12 у 14:41\nзададзены 31 мая '10 а 8:30\nЯкая кропка функцыі Выйсці ў Git? git commit --signoff Калі я павінен выкарыстоўваць яго, калі наогул?\nзададзены 26 снеж. '09 у 01:30


СЦЭНАРЫЙ юбілеем ТЭМАТЫЧНЫЯ\nСвяты любяць усе, але ў кожнага з нас ёсць зусім асаблівыя, калі мы апускаемся ў атмасферу ўсеагульнай увагі і любові - гэта нашы дні нараджэння і юбілеі ! Адзін раз у годзе у кожнага ёсць шанец пабыць самым-самым, калі ў тваю гонар гараць свечкі на торце, вымаўляюцца тосты, дорацца падарункі, уладкоўваюцца сюрпрызы, калі ўсё ў гэтым свеце «толькі для цябе».\nАле, каб гэты дзень стаў для вінаватага імпрэзы і яго гасцей сапраўдным святам, хто-то павінен ўзяцца за яго арганізацыю: замовіць застолле, аформіць зала, прадумаць забаўляльную праграму і сцэнар свята.\nІ, вядома ж, асаблівай дбайнасці патрабуе арганізацыя дзіцячага дня нараджэння, бо маленькія імяніннікі чакаюць не проста свята, а цудоўнай казкі, разгулянай з яго удзелам.\nБудзем рады, калі нашы рэкамендацыі, ідэі і гатовыя сцэнарыі юбілеяў з арыгінальнымі віншаваннямі і забаўкамі дапамогуць Вам зладзіць цудоўны і дзіўны свята.\nСайт «серпантын ідэй» жадае ўсім імяніннікам «чумовой настрою» і ўсялякага шанцавання!\nАгульнавядома, што ў большасці прадстаўніц прыгожай паловы чалавецтва даволі складанае стаўленне да ўзросту, менавіта таму, у дзень свайго нараджэння, а тым больш, у юбілей, яны асабліва маюць патрэбу ў клопаце, ласцы і любові блізкіх і сяброў. І, калі ладзяць імпрэзу, то чакаюць ад запрошаных гасцей асаблівых слоў, асаблівых поглядаў, асаблівых сюрпрызаў - чакаюць асаблівым святам! Для ўсіх, хто гатовы падарыць ім гэта, і ўзяцца за арганізацыю падобнага свята прапануем наш новы аўтарскі матэрыял - Сцэнар юбілею (дня нараджэння) жанчыны "Асаблівы дзень або імянінніца з любоўю!", У якім шмат музыкі, лірыкі, весялосці, а галоўнае, увагі да вінаватай імпрэзы. Гатовае музычнае афармленне і тлумачэння да правядзення прыкладаюцца. Дзякуй аўтарам музыкі і тэкстаў, чый талент і ідэі дапамаглі напісаць гэты сцэнар! ... ..\nЛюбое свята з нагоды дня нараджэння і, тым больш, юбілею, праходзіць весела і душэўна, бо збіраюцца на яго, як правіла, самыя блізкія імянінніку людзі, да таго ж, добра знаёмыя паміж сабой. Але, калі вінаваты задумаў нешта большае, чым хатнія вячоркі, замовіў кафэ або рэстаран, а то і зусім, банкетная зала на шпацырным катэры, то да такога ўрачыстага застоллю добра б прадумаць сцэнар правядзення і забаўляльную праграму. Прапануем свой аўтарскі варыянт: Новы сцэнар юбілею (дня нараджэння) мужчыны "На адной хвалі", у якім асноўная сюжэтная лінія вельмі выйгрышная і займальная - марское падарожжа. Сцэнар універсальны, вясёлы, цалкам прапісаны і аформлены, падыдзе для правядзення ў любой кампаніі і для імянінніка любога ўзросту, цікавы як прафесійным вядучым, так і энтузіястам-аматарам ......\nСЦЭНАРЫЙ НА ДЗЕНЬ НАРАДЖЭННЯ ДЛЯ ЖАНЧЫНЫ\nПрышпільны сцэнар дня нараджэння «Усё для цябе» прызначаны для святкавання ў хатніх умовах у коле сям'і і сяброў. Падыдзе для жанчыны любога ўзросту і разлічаны на кампанію да 30 чалавек.\nДадаткова патрабуецца арганізаваць смешныя віншаванні ад нечаканых гасцей, падарункі ад дзяцей, і іншыя забавы - гэта дапаможа стварыць патрэбнае настрой усім прысутным. Госці і імянінніца атрымаюць зарад гумару, станоўчыя эмоцыі і яркія ўспаміны пра весела праведзеным Дні нараджэння.\nДзень нараджэння: маленькія рознакаляровыя свечкі і надпіс "З Днём нараджэння"\nВажна надаць асаблівую ўвагу ўпрыгожванню пакоя, у якой плануецца ўрачыстасць для стварэння святочнай атмасферы. На сцяне вісіць расцяжка «З днём нараджэння», з фатаграфій імянінніцы можна скласці аплікацыю ў выглядзе лічбы - узрост вінаватай імпрэзы. Гасцям будзе цікава паглядзець, як з узростам змянялася імянінніца.\nПацешыць гасцей можна фотозоной, якую лёгка зрабіць сваімі рукамі. Напрыклад, стварыць сцяну з папяровых кветак рознага памеру або ўпрыгожыць шарамі. Можна спампаваць шаблон фотозоны ў Інтэрнэце і зрабіць шырокафарматны друк.\nГуляе важную ролю на любым свяце. Рэпертуар павінен быць прадуманы загадзя, уключаючы густы ўсіх запрошаных гасцей. Музыка дапамагае наладзіцца на ўрачыстасць, таму яе лепш ўключыць адразу на падыходзе гасцей. У чаканні спазніўшыхся музыка падымае настрой.\n3 гелиевых шарыка;\nвенік з банцікам;\nфоторамка з сямейнай фатаграфіяй;\nмедаль або кубак «Самая лепшая мама»;\nмяшочак з заданнямі;\nрамка для фото памерам 50х40;\nпалачкі для сушы або алоўкі, што зрабіць прычоску.\nВядучы : Не перадаць словамі, як ты прыгожая. І ў гэты дзень твайго нараджэння мы хочам пажадаць табе шмат сонечных дзён, прамяністых усмешак, шчырых сяброў і жаночага шчасця. Будзь гатовая ўвесь дзень прымаць віншаванні!\nДарагія госці, правілы сённяшняга свята простыя, прашу азнаёміцца:\n1. Адставіць прэч смутак і сум.\n2. Саромецца не трэба, танчыць да ўпаду.\n3. Моцна не напівацца, пад сталом ня сустракацца, з салатай ня цалавацца.\n4. За імянінніцу часцей тосты падымаць.\n5. Не забываць падарункі ўручаць.\nПарушальнікаў будзем караць па ўсёй строгасці закона. Дарагія госці, сёння прагучыць яшчэ нямала пажаданняў у адрас імянінніцы. Кожнаму з вас, я ведаю, ёсць што сказаць! Прапаную падняць першы тост за імянінніцу. Хай гэты дзень запомніцца табе, як адзін з самых лепшых, яркіх, вясёлых. Мы сабраліся тут дзеля цябе. З Днём нараджэння!\n(Невялікі перапынак на закуску пасля першага тоста)\nВядучы : Сябры, хто ведае, чаму за жанчын мужчыны п'юць стоячы?\n(Госці выказваюць свае здагадкі)\nВядучы : Добрыя варыянты, але на самой-та справе стоячы мужчыны п'юць, каб ня чуць ад тых, што сядзяць побач дам фразу «Спыніся, табе ўжо хопіць». Так што, мужчыны, папрашу вас ўстаць і выпіць за прысутных тут дам - сябровак і родных для имениницы жанчын!\nВядучы : Спадзяюся, вы паспелі трохі перакусіць, пагаварыць, таму што цяпер вас чакае сюрпрыз. Дарагая (імя), даведаўшыся пра твой Дні нараджэнні, з вельмі далёкай краіны прыляцеў спецыяльны госць. Ён прыляцеў не адзін, а з перакладчыкам, таму што зусім не гаворыць па-руску. Ты гатовая прымаць віншаванні?\nПатрэбныя двое: японец і перакладчык. Пажадана пераапрануцца: падыдуць халат, шырокі пояс, прычоска. У руках у японца схаваны венік - падарунак для імянінніцы.\nЯпонец: Нихау добродули кобыли і жарабіцы сан\nПеракладчык: Вітаю вас, дарагія дамы і спадары!\nЯпонец: Ватаси свяці ў вока Японидзе.\nПеракладчык: Я - прадстаўнік краіны ўзыходзячага сонца - Японіі.\nЯпонец: Припереца навошта-то япона маці.\nПеракладчык: Прыбыў павіншаваць з Днём нараджэння (імя) ад асобы ўсяго японскага народа.\nЯпонец: лыка вялік, жарабіцы сан ня изменяти.\nПеракладчык: Жадаю шмат шчасця, удачы, сямейнага дабрабыту.\nЯпонец: соплі ня козыряти, посуд ня разбивати.\nПеракладчык: Няхай кожны дзень будзе напоўнены радасцю.\nЯпонец: Еўра дохренати, башка лотас распускати.\nПеракладчык: Шмат грошай у кашальку, чыстых думак у галаве.\nЯпонец: Нахлебацца восень хочецца.\nПеракладчык: Я рады прысутнічаць сёння на гэтым выдатным свяце.\nЯпонец: Харя наша япона маці.\nПеракладчык: Ад імя ўсяго японскага народа.\nЯпонец: Хотецца аддаць гэтую безделень.\nПеракладчык: Дазвольце ўручыць Вам гэты дарагі падарунак.\nЯпонец: Хренота ад нытья избавляти.\nПеракладчык: Няхай ён захоўвае Ваш дом ад смутку і нягод.\nЯпонец: Квітней як сакура!\nПеракладчык: З Днём нараджэння!\nВядучы : Па-мойму, вельмі добрае віншаваньне. (Імя), запросім прадстаўніка японскага дзяржавы і яго памочніка за стол, і вып'ем за дружбу паміж народамі!\nЧытай яшчэ: віншаванні з Днём IT шнікі\nВядучы : Вось мы ўсе сабраліся за гэтым сталом дзеля нашай дарагой імянінніцы. Тут прысутнічаюць і сям'я, і сябры, і калегі па працы. Кожны з вас ведае аб (імя) тое, чаго не ведаюць іншыя. Прыйшоў час раскрыць карты! Кожны павінен распавесці аб імянінніцы нейкі факт, пачынаючы з фразы "Я ведаю, што (імя імянінніцы) ...». Напрыклад, я ведаю, што (імя) сёння святкуе дзень нараджэння.\n(Пачынаецца гульня, у працэсе якой госці імкнуцца як мага больш нахвальваць имининницу).\nВядучы : Любімая наша (імя), ты столькі пачула пра сябе, раскрылі ўсе твае сакрэты. Скажы, не шкадуеш, што нас запрасіла? Мы гатовыя загладзіць сваю віну добрым тостам, яго скажа самы старэйшы прадстаўнік тваёй сям'і. Увага, слова прадастаўляецца бабулі (дзядулі, мамы і г.д).\nВядучы : Сёння ўжо прагучала нямала добрых пажаданняў, але ж Дзень нараджэння - гэта не толькі віншаванні, але і падарункі. Дарагая, падрыхтуйся атрымліваць падарункі ад самых блізкіх табе людзей - тваіх дзяцей.\nДзеці загадзя рыхтуюць падарункі, ўручэнне якіх суправаджаецца вершамі.\nВіншаванне ад дзяцей\nМы для цябе заўсёды застанемся дзецьмі,\nТак шмат было паміж намі.\nМы захаваем усё гэта,\nЗахавай і ты лепшыя моманты, мама. (Фоторамка з фатаграфіяй)\nНашай матулі каханай\nТолькі лепшыя кветкі.\nНяхай спраўджваюцца мары. (Букет кветак)\nДзякуй, мамачка, за ўсё:\nКлопат, пяшчота і любоў.\nЗа свае словы ў адказе\nМы - дзеці самай лепшай мамы на свеце. (Медаль або кубак «Самая лепшая мама»)\nВядучы : З вельмі далёкай і малавядомай краіны Сапрана прыйшлі павіншаваць імянінніцу сціплыя дзяўчынкі-припевочки. Яны вельмі саромеюцца і хвалююцца, давайце падтрымаем іх апладысментамі.\nВіншаванне ад казачных герояў\nПерад выхадам вядучы раздае 3 гасцям па гелиевому шарыку. Трэба ўцягнуць у сябе паветра, каб голас стаў высокім. Героі выконваюць песню-пераробку на матыў «Вось хтосьці з горачкі спусціўся»:\nПрыйшлі павіншаваць з Днём нараджэння\nІ ад душы пажадаць\nПоспехаў, радасці, шанцавання\nІ ніколі не сумаваць.\nНе важна, колькі гадоў прамчаліся\nУсе таксама (імя) добрая.\nКвітней і далей быццам ружа\nІ хай спявае твая душа.\nЗдароўя моцнага і грошай,\nЛюбові ўзаемнай і вялікі\nІ шмат-шмат дзён нараджэнняў\nЯшчэ адзначыць малады.\nМы гэтую песеньку праспявалі\nБез фальшу, уяўнасцямі і хлусні,\nІ ў заключэнне хацелі\nСказаць «Квітней, (імя), квітней!»\nВядучы : За імянінніцу сёння мы куфлі ўздымалі. Шмат добрага жадалі. І каб далей было весялей, прапаную выпіць за гасцей!\nЧытай яшчэ: З ДНЁМ БІБЛІЯТЭК віншаванне\n(Паўза на закуску)\nВядучы : Свята - гэта не толькі вячоркі за сталом, але і рух, весялосць, смех. Я прапаную крыху размяцца і патанцаваць.\nВядучы : Кожны з вас прыйшоў сюды, каб павіншаваць (імя) з днём нараджэння, дакладна? А вось і няпраўда! Вядоўцы не падманеш. Вядучы ўсё ведае і выведзе любога на «чыстую ваду». У мяне ў руках чароўныя карты, якія ўмеюць чытаць думкі людзей!\nЯ прыйшоў на дзень нараджэння, таму што ...\nВядучы выбарачна падыходзіць да гасцей і прапануе кожнаму выбраць адну карту, на якой будзе напісана сапраўдная прычына знаходжання госця на свяце.\n1. На халяву захацелася выпіць.\n2. Трэба было схавацца ад жонкі / мужа.\n3. Без мяне не абыходзіцца ні адно свята.\n4. У мяне ёсць, што сказаць імянінніцы.\n5. Дзверы ў маю кватэру зачыніліся, а ключы засталіся ўнутры.\n6. Я хачу знайсці тут другую палоўку.\n7. Я сакрэтны агент і збіраю на ўсіх кампрамат.\n8. Мяне прымусілі.\n9. Тут смачна кормяць.\n10. Імянінніца для мяне шмат значыць і я хачу падзяліць з ёй такая падзея.\nВядучы : Не спяшаецеся сумаваць, працягваем гуляць.\nГульня «Асаблівы мяшочак»\nГосці сядзяць за сталом. Гуляе музыка, яны перадаюць адзін аднаму ў любым парадку мяшочак з заданнямі. На кім музыка спыняецца, той дастае заданне з мяшочка і выконвае яго. Калі хтосьці адмаўляецца выконваць заданне, ён павінен вымавіць добры тост. Калі госці згодныя з тым, што тост добры, мяшочак перадаецца далей.\n1. Адлюстраваць палёт арла.\n2. Як пеўнік, ранняй раніцай пракукарэкаць 3 разы.\n3. Без памылак вымавіць хуткамоўку «Арт Ферары распіярыцца па спіралі».\n4. Эмацыйна прызнацца ў каханні суседу справа.\n5. Праспяваць ўрывак з песні пра Дзень нараджэння.\n6. Пацалаваць імянінніцу.\n7. Зняць з сябе адну рэч.\n8. Вымавіць такі тост, каб усе словы пачыналіся на літару "Д".\n9. Прыдумаць і праспяваць прыпеўку, у якой будуць словы «павіншаваць», «жадаю», «ад душы».\n10. станцаваць танец так, каб госці змаглі адгадаць, які гэта від танца.\nВядучы : Мы сёння танцавалі, віншавалі, дарылі падарункі, ўздымалі тосты за шчасце і здароўе імянінніцы. Кожны з вас ўпрыгожыў гэтае свята сваёй прысутнасцю. І ўспаміны пра гэты дзень надоўга застануцца ў памяці. У руках у мяне рамка, ўнутры чысты белы ліст. Давайце падорым нашай (імя) яе партрэт, бо ў кожным з нас ўнутры жыве мастак. Імянінніца не супраць?\n(Вядучы ўсім гасцям раздае па фламастар, яны павінны быць рознакаляровымі. Госці па чарзе малююць імянінніцу ў поўны рост, адзін госць - адна частка цела)\nВядучы : (Імя), мы вельмі стараліся, з любоўю малявалі, спадзяемся, у нас атрымалася стварыць твой партрэт. Павесь яго на бачным месцы, каб гэты твор мастацтва цешыла цябе кожны дзень і служыла напамінам таго, што ў цябе ёсць кахаючая сям'я, верныя сябры, надзейныя калегі, і ўсе мы цябе вельмі любім. З Днём нараджэння!\nЗ Днём нараджэння: торт, свечкі, серпантын\nСцэнары, віншаванні на заказ\nВіншаванне НА 35 ГАДОЎ прышпільных\nПраваслаўнай рэлігійнай СВЯТЫ ВЕРАСЕНЬ\nВіншаванне У 55 гадовы юбілей\nВіншаванне праваслаўным З НОВЫМ ГОДАМ


24 жнівень 2012, 19:21\nВынікі рэгістрацыі кандыдатаў у дэпутаты, што адбылася на гэтым тыдні, некаторых зьдзівілі, некаторых расчаравалі, некаторым далі чарговую нагоду пакпіць са сваіх калегаў. Але ніякай радасьці нават у тых, што атрымаў статус кандыдата, назіраць не давялося. Званкі-віншаваньні з рэгістрацыяй я сустракаў са зьдзіўленьнем. Рэгістрацыя, вядома — лепшая опцыя, чым адмова. Але ў цяперашняй сытуацыі яе нельга лічыць ані дасягненьнем, ані каштоўным шанцам на будучыню. Проста вызначэньне фармату працы па бліжэйшы месяц.\nТых, хто мог бы атрымаць пазытыўныя эмоцыі і дадатковую матывацыю ў выніку рэгістрацыі, выбарчыя камісіі якраз і пакінулі па-за бортам кампаніі. Не зарэгістравалі вялікую колькасьць з тых, хто ад самага пачатку ставіў сабе на мэце змагацца за галасы выбаршчыкаў, хто імкнуўся да электаральнай перамогі на выбарчых участках. Насуперак самым падставовым пастулятам тэорыі байкоту-2012 аб тым, што уладам вельмі патрэбныя прадстаўнікі апазыцыі ў бюлетэнях, якія б у дадатак заклікалі сваіх прыхільнікаў прыйсьці на выбарчыя ўчасткі, улады пазбавіліся менавіта тых лідэраў і актывістаў дэмакратычнага руху, што плянавалі заставацца ў кампаніі да этапу галасаваньня і, адпаведна, актыўна заклікалі б людзей прыходзіць і галасаваць за іх. І, наадварот, у пераважнай большасьці былі зарэгістраваныя кандыдаты ад Партыі БНФ і ад АГП, якія з высокай верагоднасьцю будуць зьнятыя партыйным рашэньнем.\nАб чым могуць сьведчыць такія дзеяньні ўладаў? Па-першае, яны імкнуцца захаваць людзей пасіўнымі і абыякавымі. Напэўна, гэта самая галоўная мэта. Па-другое, яны хочуць зьняць напругу з кіраўніцтва ўчастковых камісіяў, а таксама з усёй выбарчай вэртыкалі. Відавочна, што на некаторых акругах, дзе дэмакратычныя палітыкі плянавалі ісьці да канца, асабліва ў Менску, улады хоць і забясьпечылі б патрэбны сабе вынік, але зрабіць гэта «элегантна», ціха і прыгожа было б немагчыма. Па-трэцяе, менавіта цяпер ва ўладаў пачынае намалёўвацца, як адзін з магчымых, варыянт допуску міжнародных назіральнікаў на асобных акругах да падліку галасоў. Таму што ў бюлетэнях сапраўды ня будзе канкурэнтаў праўладным кандыдатам — адных не зарэгістравалі, іншыя зьняліся самыя. Я асабіста лічу такі варыянт кантраляванай свабоды для міжнародных назіральнікаў вельмі малаверагодным, бо ўладныя паліттэхнолягі аддаюць перавагу простым і правераным крокам у 99% выпадкаў. Але дадатковую прастору для палітычнага манэўру яны сабе зарэзэрвавалі.\nЁсьць яшчэ адна мэта ўладаў менавіта ў такім падыходзе да рэгістрацыі кандыдатаў. На маю думку, яны імкнуцца або рэальна пашырыць разрыў паміж дэмакратычнымі актывістамі і народам, або хаця б атрымаць дадатковыя аргумэнты на карысьць стварэньня ўражаньня такой адарванасьці. Мне невядомы ніводзін праўладны кандыдат, за вылучэньне якога не былі б сабраныя подпісы людзей. У сытуацыі, калі зарэгістраваныя прадстаўнікі дэмакратычных сілаў у пераважнай большасьці вылучаныя сваімі партыямі, агітацыйная дзяржаўная машына можа (і, я перакананы, будзе) вельмі актыўна раскручваць тэзу аб тым, што апазыцыянэры ня маюць ніякай падтрымкі людзей, што не сабралі нават па тысячы подпісаў за сваё вылучэньне, у адрозьненьне ад сапраўдных прадстаўнікоў народу, якія выступаюць у падтрымку палітычнага і сацыяльна-эканамічнага курсу кіраўніцтва краіны.\nУ гэтых умовах нам належыць канцэнтравацца ў сваіх зваротах да людзей на самым важным — неабходнасьці абароны нацыянальных інтарэсаў, адстойваньня сапраўднай незалежнасьці, ратаваньня нацыі і дзяржавы ад зьнікненьня. Толькі пры такой пастаноўцы пытаньня мы можам ня толькі прыцягнуць на свой бок новых прыхільнікаў, але і абмінуць тыя прапагандысцкія пасткі, у якія нас імкнуцца скіраваць дзяржаўныя ідэолягі.