Bəkir Çobanzadə poeziyasında milli təəssübkeşlik » Manera.Az\nTarix:24-06-2018, 21:35 Baxış Sayı:470\nŞər, böhtan, faciə dolu 1937- ci illərin olaylarından yaxa qurtara bilməyən elm fədailərindən biri də görkəmli alim, şair Bəkir Çobanzadə olmuşdur.\n1957-ci ildə Bəkir Çobanzadəyə bəraət verilərək “xalq düşməni” damğası üzərindən götürülür. Cəmi 44 illik həyat yaşamasına baxmayaraq, elm aləmində Çobanzadə imzasının xüsusi və önəmli yeri olmaqdadır. Ədəbiyyatşünas, şair, dilçi, mətnşünas olan alim geniş miqyaslı bədii və elmi fəaliyyət göstərmişdir. Böyük həmvətəni İ.Qaspiralının əsasını qoyduğu “ Türk birliyi” ideyası da Bəkir Çobanzadənin fikir və düşüncələrinə daha çox həyatının Budapeşt dövründə hakim kəsilmişdir. Buarada bir tərəfdən Avopa mədəniyyətinin təsiri,digər tərəfdən isə türk millətinin düşdüyü acınacaqlı vəziyyəti daha dərindən anlamasına kömək etmişdi.\nBəkir Çobanzadə öz şairlik yaradıcılığında da dövrün aktual problemlərini qabartmış,xüsusən, dil, millət, vətən, məsələlərinə diqqət etmiş, bu aspektdə şeirlər, hekayələr yazmışdır.\nBəkir Çobanzədənin “Anam harada?” adlı ilk şeiri 1913-cü ildə İstanbulda nəşr olunan “Yaş tatar yazıları” məcmuəsində çap olunmuşdur. 1955-ci ildə Abdulla Battal Taymas tərəfindən hazırlanan “Krımlı Bəkir Çobanzadə şeirləri” adlı kitabda şairin bəzi şeirləri verilmişdir.(1,8) Şairin geniş əhatəli kitabı İsmayıl Otar tərəfindən tərtib edilən “Krımlı türk şair və bilgini Bəkir Sidqi Çobanzadə” kitabıdır. Kitabda diqqət çəkən məqamlardan biri də əsərlərinin biblioqrafiyası, haqqında yazılan məqalələrin adları və şeirlərin ərəb əlifbası ilə orijinallarının surətlərinin verilməsidir. Şairin 84 şeiri elm aləminə məlumdur. Bundan daha çox şeirinin olması gözləniləndir. Ancaq repressiya qurbanı olduğu üçün tam yaradıcılığı bizə gəlib çatmamışdır. Ramiz Əskərin araşdırmasına görə 73 şeirində 99 dəfə Tatar sözünü, 56 dəfə yurd sözünü, 11 dəfə Krım sözünü işlətmişdir. ( 2,9) Buradan da aydın olur ki, Bəkir Çobanzadə bir şair kimi daima öz xalqını dərindən düşünmüş, türk-tatar millətinin daima qüvvətli olmasını, düşmənə əyilməməsini arzulamışdır. Onun şeirlərini mövzu baxımından bölmək çox çətindir. Ancaq nisbi yanaşsaq, ictimai-siyasi motivli şeirləri üstünlük təşkil etməkdədir.\nƏdibin yaradıcılığında avtobioqrafik şeirlər geniş yer tutmaqdadır. Bu şeirlərində o, uşaqlığını, gəncliyini yada salır, öz şəxsiyyəti fonunda Tatar insanını yaradır. Türk olması ilə daim fəxr hissi keçirir. “Tatar deyiləm deyənlərə” şeirində özünü tatar saymayan vətən xainlərini tənqid edir, onları miskin, qorxaq adlandırır. Tatar xalqının tarixini qürur hissi ilə göstərir.\n“Biz tatar deyilik” deyirlər bu gün,\nƏlbəttə, deyilsən, ay kölə, miskin\nSənin bu inkarın qorxudan gəlir\n“Biz tatar deyilik”-Avropa gülür.\nŞair öz millətini,kökünü dananları cəsarətsiz, hünərsiz insanlar, öz keçmişini bilməyənləri vətən xainləri adlandırır. Çingiz xanın, Batu xanın qəhrəmanlıq tarixini, xalqın qəhrəman övladlarını yada salır.\nTanısan Batunu, Çingizi yaxşı,\nAxsardı gözünün o qanlı yaşı\n“Tataram!” deyərdin köksünə vurub,\n“Tataram!” deyərdin dilini sevib.\nBəkir Çobanzadə türk xalqının əzilməsinə, ayaqlar altında qalmasına dayana bilmir, ürək ağrısını şeirlərində büruzə verir. Şanlı türk tarixini yada salaraq dərs çıxarmağı, qəhrəmanlıq, şücaət göstərilməsini dönə-dönə vurğulayır. Ümumiyyətlə B.Çobanzadə yaradıcılığında keçmiş, indi, gələcək konsepsiyası nəzərə çarpmaqdadır. Şair keçmişi yada salaraq fərəhlənir, Sovet dövrünü sətraltı mənalarla göstərərək təəssüflənir, gələcəyi göstərərək isə ümid hissi keçirir. “Zavallı türk” şeiri buna açıq-aydın sübutdur. Şeirdə tənqidi ruh hökm sürməkdədir. O, türkləri “zavallı”deyə tənqid edir. Fikrimizcə,bu kəlmə ikili mənada işlədilmişdir. Birinci olaraq türklərin daim ətraf millətləri özünə dost saymasını, ikinci Türklərin güc ilə deyil, hiylə ilə aldadılmaqlarını qeyd edir.\nGün gələr ulduzun parlayar bir gün.\nƏrəbi, əcəmi dost kimi seçdin,\nSən niyə onları yarışda keçdin?\nTanı düşmanını, bil düşmanını\nPivə tək içmədə qızıl qanını.\nB.Çobanzadəni türk oğlu kimi düşündürən nüanslardan biri də dil məsələsi olmuşdur. “Zavallı türk” şeirində də bu məsələ nəzərə çatdırılmaqdadır.Şeirdə “Osmanlı dövləti! Nə yalan bir söz! Necə yanlış gördü hər şeyi bu göz”- deyən ədib Osmanlı sarayından bir xeyir gözləməməyi, yeganə və vacib çıxış yolunu ana dilinə, milli dəyərlərə, şanlı türk tarixinə dönməsində görürdü.\nYolundan etdilər, həm də elindən\nDilini aldılar zəif əlindən.\nBir gün sən yenə də oyanarsanmı?\nÖz ana dilinə dayanarsanmı?\nB.Çobanzadənin yalnız elmi deyil, poetik irsinin də əsas mövzusu dil idi. Dil birliyini reallaşdırmağın başlıca yollarından biri B.Çobanzadənin fikrində bədii söz sənəti olan ədəbiyyat idi. Şair “Ana dili” şeirində də dil problemini ortaya qoymuşdu. Türk-tatar dilini özünün həmdəmi, qərib ölkədə yoldaşı, sirdaşı kimi yüksəklərə qaldırır. Əzrayılla belə qarşılaşdığında ondan ana dilində soruşmağı tələb edən şair ana dilini məhzun dil adlandırır.\nBilməyirəm türkümüdür, tatarmı adın,\nŞirinsən, dadlısan Tanrıdan adın.\nDoğma dil, başqa şey ağlıma gəlməz\nƏn böyük sirrimsən, düşmənlər bilməz.\nQürbətdə olduğu üçün vətən həsrəti motivi şairin yaradıcılığının əsas leytmotivini təşkil edir.\nOy, soyuq qürbət, nə çox burda qəm,\nQucağı bizlərə olmuş cəhənnəm.\nYağanda yağışı, çiskini, çəni.\nÖpər gözlərimi oxşayar məni\nBu şeirdə şairin incə ruhu sanki gözümüz önündə canlanır. Xatirələri yada salan qəlb şeirləri kimi hər insanın qəlbinin dərinliyinə nüfuz etməyi bacarır.\nYa yurdu qoruyub sürərik ömür,\nYa yurd deyib, yanar, olarıq kül.\nHaqsızlıq dünyasının mövcud olması, onu hüzn içərisində qoyur, qəlibini yaralayır. “Müsəlman balası” satirik şeirindəki tənqid Sabir tənqidi ilə oxşarlıq təşkil edir.\nKeçmişi yalandır, bu günü bulud.\nGələcək qaranlıq, bir taxta tabut.\nBütün Şərq getmədə məzara canlı,\nBir uşaq doğulur, ovucu qanlı,\nMüsəlman balası, İslam balası.\nMüsəlmanların bir-birinə düşmən kəsilməsini, xarici düşmənlərini tanımamasını, İslam dünyasını içindən yeyən qurdlarının çox olmasını tənqid edir. Ovucu qanlı doğulan körpələrin təhsilə, elmə deyil, silaha, terrora yönləndirilməsini ürək ağrısı ilə qeyd edir. Bu gün İslam aləmində baş verənlər bu şeirin sanki yenicə yazıldığına əsas verir.\nŞair türk insanına da öz arzusunu, məsləhətini bildirir. “Sən dəyişmə” şeirində bunun şahidi oluruq:\nSən dəyişmə, muradın millətsə sənin,\nVətənə, torpağa xidmətsə sənin\nSən dönmə, qardaşım haqqın yolundan\nÇəkinmə sağından, nə də solundan.\nYenə də öz köklərini unutmamağı, gələcəkdə qalibiyyət və tarixdə qalmaq yolunun məhz vətənə xidmətdə, ana yurda cəfakeşlikdə görür. Dünyanın naz nemətləri üçün mənəviyyatı satmamaq ideyasını dəstəkləyir.\nGörsən ki, dəyişmiş el-oba bütün,\nBir parça çörək, ya isti yer üçün\nSən sürün, yenə də dəyişmə ancaq,\nSonda qalibiyyət sənin olacaq!\nBəkir Çobanzadə poeziyasında “ İstək” şeirləri öz əksini tapmaqdadır. Bəşəriyyət üçün yalnız yüksək keyfiyyətlərə malik insanların yetişməsini arzulayır. İnsan arzuları tükənməzdir, lakin Çobanzadə şeirlərində yalnız bir arzunu ön plana çəkir: Bütün insanların birgə, bərabər yaşayacağı dünya... O dünya ki orada təbəqələr olnyacaq, hər kəs bir-birinin millətinə, dilinə, dininə hörmət edəcək, ədavət, kin, nifrət olmayacaq. Eynilə dahi Nizami Gəncəvinin romantik ruhla yaratdığı Xoşbəxtlər ölkəsi kimi.\nBir saray quracağam, xan olmasın içində\nQul, kasıb, aclıq, zülm, qan olmasın içində\nPulum olsa, çox şeydən vaz keçərəm,\nNə yalvarar, nə dəki əl öpərəm..\n“Pulum olsa” şeirində, əlbəttə, “pul” simvol kimi işlənmişdir. Şair burada maddiyyat fonunda mənəviyyat axtarmaqda, onu təbliğ etməkdədir.\nƏvvəldə qeyd etdiyimiz kimi, Çobanzadə yaradıcılığında pessimistliklə yanaşı gələcəyə ümid işığı sönmür, sevgi, məhəbbətin dünyanı xilas edəcəyi ideyasına inanır.\nNeyləyim, qəlbimə dolur məhəbbət,\nBilmirəm bunda var nə sirr, nə hikmət\nQəlbimə sevginin işığı dolur,\nDuyğular qaynayır, qayğı yox olur.\nTürk xalqlarında mədəni inqilabın dərinləşməsinə yardımçı olan ziyalı Bəkir Çobanzadə böyük alim olmaqla yanaşı incə ruhlu şeirləri ilə ədəbiyyat aləminə öz töhfəsini vermişdir.Onun yazdığı şeirlər bi gün də oxunur,tədqiq edilir və gənc nəslə aşılanır.\nBDU-nun Filologiya fakültəsinin III kurs tələbəsiБесплатные шаблоны для 10.5Forex Портал для чайников


Anar Rəhimov: "Tərcüməçilik klaviatura döyəcləmək deyil..." - sim-sim\nAnar Rəhimov: “Tərcüməçilik klaviatura döyəcləmək deyil…”\n30/09/2021 - 22:40\nSim-sim.az Norveç Ədəbiyyat Komitəsinin 2018-ci ildə ayın ən yaxşı tərcüməçisi seçilən Anar Rəhimovla müsahibəni təqdim edir.\nNorveç Ədəbiyyat Komitəsinin (NORLA) təqdimatı:\n2018-c il, yyun ayının ən yaxşı tərcüməçisi bu dəfə Azərbaycandan olan Anar Rəhimovdur. Bu yaz o, bir neçə kitabla gündəmə gəlsə də, əsas diqqət çəkən tərcümələri Viqdis Yortun “Miras və Vəsiyyətnamə” əsəri və Hokon Överasın “Qəhvəyi” və “Qaraşın” uşaq kitablarıdır.\nBundan əlavə, Anar yaxınlarda Norveçin paytaxtı Osloda həm yeni tərcümə etdiyi (Simen Ekern, “Avropalılar”) kitabıyla bağlı elmi araşdırma aparmaq, həm də yazıçı ilə görüşmək üçün elmi-işgüzar səfərdə olmuşdur.\nAyın ən yaxşısı Anar Rəhimovla müsahibəni sizlərə təqdim edirik:\nNecə oldu ki, Norveç dilindən ədəbi tərcümələr etməyə başladın?\n– Hər şeydən əvvəl, mən Norveç Ədəbiyyat Komitəsinə (NORLA) çox zaman kölgədə qalan sənət sahiblərini, tərcüməçiləri geniş kütləyə tanıtdığı üçün ürəkdən təşəkkür edirəm. Hə… Necə oldu ki, Norveç dilindən tərcümələr etməyə başladım? Əslində, bu işin elə də uzun tarixçəsi yoxdur, daha dəqiq desək, ilk kitabımı cəmi iki il öncə, 2016-cı ilin yayında tərcümə etmişəm. Amma onu da əlavə etməliyəm ki, bu heç də həyatımın gözlənilməz və təsadüfi bir dönüşü olmadı. Mən elə bir ailədə böyümüşəm ki, həm atam, həm də anam dilçi olub, onlar Bakıda xarici dilləri tədris edirdilər. Nəticədə kitablara, oxumağa, ümumiyyətlə, ədəbiyyata böyük sevgimin yaranmasında onların təsiri olub. Yadımdadır ki, balaca evimizdə hər yer kitablarla dolu idi. Uşaqlıqdan İvan Krılovun, Hans Xristian Andersenin, Astrid Lindqrenin, Mark Tvenin kitablarını oxuyaraq böyümüşəm. Tələbəlik illərində isə rus və ingilis dillərindən elmi məqalələri istifadə qaydaları haqqında kitabçaları, işgüzar məktubları Azərbaycan dilinə tərcümə edirdim. Mən bunu cib xərcliyimi çıxartmaq üçün edirdim, digər tərəfdən isə bu iş mənə böyük zövq verirdi. Hiss edirdim ki, azacıq istedadım var, bir az öz üzərimdə işləsəm, bu sahədə uğurlu ola bilərəm. Amma Norveç dilini universitet səviyyəsində öyrənməyim, Norveç dilindən ədəbi tərcümələr etməyə başlamağım tam təsadüf nəticəsində baş verdi. Mən Azərbaycan Dillər Universitetini bitirmişəm və ixtisasıma uyğun olaraq həmin universitetdə 2011-ci ilə kimi ingilis dili müəllimi kimi çalışırdım. Həmin vaxt heç ağlıma da gəlməzdi ki, bir gün Norveçə gedəcəyəm, Oslo universitetində Norveç dili və ədəbiyyatı istiqamətində təhsili alacağam. Beləcə, bir gün tamam yeni ölkədə, mənim üçün tamam yeni bir dil mühitində təhsil almaq imkanı əldə etdim. Həmin vaxt mən Norveç dilində bircə kəlmə də bilmirdim. Üç mərhələli müsahibədən uğurla keçdim, Norveçə 2 il yarım Norveç dili və ədəbiyyatı üzrə təhsil almaq üçün yollandım. Orada əsas istiqamətim Norveç dili və ədəbiyyatı olsa da, Norveç tarixi, mədəniyyəti, siyasəti, cəmiyyəti haqqında fənnləri də götürürdüm. Bu mənim üçün tamam yeni bir dövr, yeni bir yaşantı idi. Yeni dili öyrənmək çətinliyindən əlavə, mən Norveç qaydalarına, onların davranış tərzinə, mədəniyyətinə uyğunlaşmalıydım. Hə, hələ kifayət qədər soyuq keçən Norveç yaylarını demirəm heç… Amma əsas çətinliyim dillə bağlı idi, norveç dilində ilk sözləri yalnız Norveçə addım atandan bir qədər sonra öyrəndim. Ədəbiyyat fənnindən bəxtim gətirdi ki, Erik Yuriks kimi bir müəllimim oldu. Onunla bərabər Norveç ədəbiyyatının incilərindən Knut Hamsunu, Sinqrid Undseti, Henrik İbseni, Daq Sulstadı müzakirə və analiz etmək çox zövqlü proses idi.\nİndi yadıma salmağa çalışıram: necə oldu ki, mən Norveç ədəbiyyatına aşiq oldum? Bu, məhşur Norveç yazarı Daq Sulstadın “Həya və Dəyər” əsərini oxuyandan sonra oldu. Mən kitabı oxuyanda başa düşdüm ki, bu indiyə qədər oxuduğum kitablardan heç birinə bənzəmir. Mənə elə gəlir ki, bu, təzə başlayan tərcüməçilər üçün xarakterik məqamdır. Sən bir kitab oxuyursan, bütün varlığınla hiss edirsən ki, bu kitab mütləq tərcümə olunmalıdır, sənin ana dilində çıxmalıdır, ancaq eyni zamanda bu iş sənə həddindən artıq çətin, əlçatmaz, qeyri-mümkün bir iş kimi gəlir. Mən hələ tələbə ikən bu kitabı tərcümə etmək istəyirdim, amma müxtəlif səbəblərdən bu planımı üç-dörd il təxirə salmalı oldum. (Özümə əmin deyildim, tərçüməçi kimi işləməkdən zövq alıb-almayacağımı hələ bilmirdim, müəyyən qədər təzadlı süjet xəttinə malik olan kitabın vətənimdə necə qəbul olunacağı da şübhəli idi). Mənim üçün hər şey 2016-ci ilin yayında Norveç ədəbiyyat komitəsinin Oslodakı ofisinə baş çəkən gündən sonra başladı. Həmin yay mən Oslo Universitetinin Norveç dili müəllimləri üçün təşkil etdiyi ixtisasartırma seminarına qatılmaq üçün Oslodaydım. Həmin günə kimi bu və ya digər səbəbdən özümü bədii tərcüməyə başlamağa hazır saymırdım. Ədəbiyyat komitəsinin iki gözəl, mehriban işçisi Dina-Roll Hansen və Torill Yohansenlə söhbətdən sonra mənim üçün hər şey artıq başqa cür görünməyə başladı. Mən onlara həvəsimi, Daq Sulstadın kitabına olan böyük coşqumu danışdım, onlar isə mənə peşəkar kimi həm düzgün yol göstərdilər, həm də böyük ruh verdilər. Bu iki yardımsevər qadın mənim tərcüməçi kimi karyeramın başlanmasında təkanverici qüvvə oldular. İndi artıq mən demək olar ki, üç ildir Norveç dilindən bədii tərcümə ilə məşğulam. Bu müddətdə doqquz kitab tərcümə etmişəm. (Onların arasında ən diqqətçəkən nümunə kimi Daq Sulstadın “Həya və Dəyər”, Roy Yakobsenin “Görünməzlər” əsərlərini qeyd edə bilərəm. İki kitabım isə artıq çap ərəfəsindədir və tezliklə oxucularla görüşə gələcək.\nTərcümə sənətindən başqa bir işlə məşğulsanmı? Hansı işlə?\n-Bakıda, ADU-da təhsilimi bitirəndən sonra, elə həmin universitetdə qalıb müəllim kimi fəaliyyətə başladım. Daha sonra isə Oslo Universitetində təhsil alıb Bakıya qayıtdım. Bakıda Azərbaycan Dillər Universitetində həm Norveç dili, həm də İngilis dili müəllimi kimi işimə davam etdim. Deyim ki, müəllim kimi işimi də sevirəm, tələbələrim istedadlı və işgüzardır. Həm də məncə, müəllimlik sənəti ilə mənim bədii tərcüməçilik karyeram arasında elə də qalın sərhəd yoxdur. Demək olar ki, hər zaman mənim əsərlərimin ilk tənqidçiləri, fikir bildirənləri arasında tələbələrim də olur. Digər tərəfdən, Azərbaycan dilində olmayan Norveç dilindəki söz və ifadələri tələbələrimlə müzakirə etmək, düzgün, yerinə düşən tərcümələr barədə mübahisələr aparmaq ən sevdiyim məşğuliyyətlərdəndir. Mən hər zaman sağlam tənqidin tərəfdarı olmuşam. Hansı sənət olur-olsun, hansı formada olur-olsun, mənə görə insanın hər zaman özünü inkşaf etdirməsi üçün potensialı mövcuddur. Mən həm müəllim kimi, həm də bədii tərcüməçi kimi işimi çox sevirəm. Düşünürəm ki, bu hal az təsadüf olunan haldır – adam məşğul olduğu hər iki işdən zövq alır, eyni zamanda, bununla yaşayışını təmin edir. Bu baxımdan özümü kifayət qədər xoşbəxt adam hesab edirəm. Hiss edirəm ki, müəllim və tərcüməçi kimi çalışdığım mühitdə hər həftə yeni nələrsə öyrənə, özümü inkşaf etdirə bilirəm.\nBilirik ki, yaxınlarda Simen Ekernin “Avropalılar” kitabının tərcüməsi ilə bağlı elmi araşdırma üçün Osloda olmusunuz. Bu barədə bizə qısa məlumat verə bilərsiniz?\n-Bir şeyi etiraf edim ki, tərcüməçilik peşəsinin ən sevdiyim cəhətlərdən biri də araşdırma mərhələsidir. Bu kitab (“Avropalılar”) çox bacarıqlı, savadlı, öz kitabını ərsəyə gətirmək üçün dərin araşdırmalar aparan, bir çox ölkələrdə səfərdə olan, müxtəlif siyasi liderlərlə görüşüb müsahibə alan bir yazıçı-jurnalist əsəridir. Kitabda Avropa siyasəti, həyat tərzi haqqında həddən artıq faktlara, rəqəmlərə, adlara rast gəlmək mümkündür. “Avropalılar” Avropa siyasi gerçəkliyi, Avropa birliyi və sadə insanlar münasibətləri, miqrant böhranı, ümumiyyətlə, Avropanın gələcək perspektivləri haqqında yazılıb. Mənim kimi Avropanın sərhədlərindən kənarda yaşayan biri üçün həm kitabın adı, həm də onun mövzusu çox çəkici gəldi. Bundan əlavə, kitabı tərcümə edərkən bir xeyli əziyyət çəkməli oldum. Həm Bakıda, həm də Osloda araşdırmalar aparmaq məcburiyyətində qaldım. Əvvəllər heç vaxt içində bu qədər ağır siyasi terminlər, çətin ifadələr olan bir kitabı Norveç dilindən tərcümə etməmişdim. Bəzən elə olurdu ki, bir sözün və ya ifadənin Azərbaycanca düzgün qarşılığını tapmaq üçün yarım saat baş sındırırdım. Elə siyasi terminlər vardı ki, heç Azərbaycan dilində onlara rast gəlməmişdim. Amma nə qədər vaxt aparsa da, nə qədər çətin olsa da, layihənin özü çox maraqlı idi. Kitabın tərcüməsi zamanı bir dəfə də olsun nə ümidsizliyə qapıldım, nə də işi yarımçıq saxlamaq istədim. Tərcümə sənətində tələb olunan əsas keyfiyyətlər səbr və məqsədyönlülükdür axı! Əziyyət çəkirsən, yuxusuz gecələr keçirirsən, çətin anlardan sonra kitabı hazır edib nəşriyyata göndərirsən ha, bax onda, dünyada səndən xoşbəxt insan olmur. Mən lap başdan bəri əmin olmuşam ki, tərcüməçilik sənəti məhz belə anları ilə daha mənalıdır. Azərbaycanda xeyli oxucu hazırda Avropanın sərhədləri daxilində nələrin baş verməsi ilə maraqlanır. Bu baxımdan tamamilə Avropaya və onun gerçəkliklərinə, gizlinlərinə həsr edilən “Avropalılar” kitabının ölkəmizdə də məşhurluq qazanacağına inanıram və ümid edirəm. Bu mövzuda kitab az olduğu üçün insanlar bu mövzuya yəqin ki. maraq göstərəcəklər. Həm də mən hər zaman artıq formalaşmış meyilləri dəyişməyə cəhd edirəm, məni yeniliklər cəzb edir.\nİndiyədək sənə xüsusi çətin yaxud xüsusi əyləncəli gələn tərcümə işin barədə bizlərə məlumat verə bilərsənmi?\n-Burada mən iki kitabın adını çəkə bilərəm. Bir tərəfdən uzun, çətin cümlələri olan və tərcümə etdiyim ilk kitab olan Daq Sulstadın “Həya və Dəyər” kitabının adını çəkərdim. Bu dediyim kimi ilk işim idi, həyəcanlı idim, həm də bilirdim ki, ilk işimdə tərcüməçi kimi öz stilimi formalaşdırmaq ərəfəsindəyəm. Buna görə üzərimdə məsuliyyət də çox idi. Hər işin başlanğıcı çox önəmlidir. Bu baxımdan tərcümədən qabaq müəllifin (Daq Sulstad) həyatını, yazılarını, müsahibələrini oxumaq mənim işimi asanlaşdırdı. Yeri gəlmişkən, bu mənim iş prinsipimdir: hər hansı bir tərcüməyə başlamamışdan qabaq yazıçını, onun daha əvvəl yazdığı kitabları yaxşıca araşdırmaq, onun stilini, ədəbi mövqeyini öyrənmək. Bu araşdırma sonradan tərcümə prosesində mənə çox kömək olur.\nMənə xüsusi çətin gələn kitablardan biri kimi Roy Yakobsenin “Görünməzlər” kitabının adını çəkə bilərəm. Yakobsenin çox özündənəmin yazı tərzi var. Onun təbiəti, adada yaşayan insanları, Norveçin landşaftını təsvir etmək tərzi möhtəşəmdir, bənzərsizdir. Elə formada yazır, elə təsvir vasitələrindən istifadə edir ki, bəzən tərcüməçi bir saat oturub düşünməli olur ki, yazıçı bu məqamda məhz nəyi nəzərdə tutub. Bundan əlavə onun əsərindəki dənizlə bağlı terminlər, qəhrəmanların dialektlərdə danışması da işimi kifayət qədər çətinləşdirmişdi. Norveçlilər üçün, həmin əraziyə yaxın insanlar üçün bu adi və başadüşüləndir. Amma mənim kimi heç vaxt həmin yerlərdə olmayan biri üçün bu, kifayət qədər əziyyətli iş idi. Yakobsenin stili, onun yazı tərzi, müraciət etdiyi mövzular Azərbaycanlı oxucular üçün yenilikdir. Amma bu kitabın dünya oxucularının qəlbinə artıq yol tapdığını nəzərə alsaq, ümid edirəm ki, əsər mənim vətənimdə də seviləcək.\nElə bir Norveç kitabı varmı ki, qəlbinə xüsusi yaxınlığı ilə seçilir. Varsa, hansıdır və nəyə görə?\n-Mənim üçün əziz olan, Norveç ədəbiyyatı, mədəniyyəti haqqında təsəvvür yaradan bir neçə kitab mövcuddur. Amma əgər mütləq ad çəkməliyəmsə, onda icazənizlə, üç kitabın adını çəkim. Mənim üçün Norveç ədəbiyyatını tərcümə etmək yalnız sevdiyim işlə məşğul olmaq deyil. Məqsədim həm də Norveç tarixi, siyasəti, adət-ənənələri, həyat tərzi barədə oxucularda kifayət qədər aydın təəssürat yaratmaqdır. İstəyirəm Azərbaycanlı oxucular bu uzaq, soyuq ölkəni daha yaxından tanısınlar. Bu baxımdan Viqdis Yortun “ Miras və Vəsiyyətnamə” kitabının adını çəkə bilərəm. Bu kitab hələ də məndə öz dərin izlərini qoruyub-saxlayıb, bu əsəri oxuduqca müəllifin düşüncələrinə, onun cəsarətinə heyran olmamaq mümkün deyil. Müəllifin seçdiyi mövzu elədir ki, əhalisinin əsas hissəsi müsəlman olan ölkədə bu kitabı tərcümə etmək, nəşr etmək, etiraf edim ki, cəsarət edir. Kitab mənim üçün həm də ona görə doğmadır ki, əsas qəhrəmanın daxili iztirabları, onun emosional manipulyasiya edilməsi real həyatda mənə bəzi insanları xatırlatdı. Tərcümə etdikcə, özümdə də həddən artıq güclü təəssüratlar doğulurdu. Mən tamam başqa cəmiyyətin nümayəndəsi olsam da, Norveçlə Azərbaycan arasında kifayət qədər fərq olsa da, amma yenə də mən bu ailə faciəsini kifayət qədər yaxşı başa düşüb qəlbimə yaxın buraxa bildim. Müəllifin müraciət etdiyi mövzu mənim ölkəmdə tabudur və demək olar ki, heç kəs bu barədə danışmağa meyilli deyil. Buna görə də bu kitabın ölkəmdəki oxucular tərəfindən necə qəbul ediləcəyini səbirsizliklə və həyəcanla gözləyirəm.\nSonra… Norveçli yazar Zeşan Şakarın ilk işi olan “Ulrikke xalanın evi” kitabını da qeyd edə bilərəm. Bu kitab da həm beynimdə, həm də ürəyimdə xüsusi yerə sahibdir. Fikrimcə, Şakarın Osloda böyüməkdə olan iki mühacir oğlanın həyatından bəhs edən romanı ədəbi uğurdur. Başqa mədəniyyətdən gəlib yeni yerlərə alışmağın çətinliyi, tamam başqa mədəniyyətə, cəmiyyətə, həyata uyğunlaşmağın çağırışları hər zaman mənim üçün maraqlı olub. Kitab digər tərəfdən həm də ona görə qiymətlidir ki, o, Osloda norveçli olmayan uşaqların necə böyüməsini, hansı çətinliklərlə qarşılaşdıqlarını real lövhələrlə təsvir edir. Bu kitabın tərcüməsi də yaxın zamandakl planlarıma daxildir. Mən əvvəl kitabı seçirəm , sevirəm sonra isə onun tərcüməsinə qərar verirəm.\nSəncə, tərcüməçi olmağın ən yaxşı tərəfi hansıdır?\n– Mənim üçün sevdiyim işlə məşğul olmaq imkanıdır. Tərcüməçilik peşəsi elədir ki, insan gərək həm oxumağı, həm də yazmağı sevsin. Bundan əlavə, məncə. tərcüməçi həm də gərək iki mədəniyyəti yaxşı başa düşsün, dərk etsin. Tərcüməçinin işi ancaq oturub klaviaturanı döyəcləmək deyil ki! Ən sevdiyim cəhətlərdən biri də işimdə müxtəlifliyin olmasıdır. İstəyirəm uşaq kitabı tərcümə edirəm, istəyirəm dedektiv, istəyirəm elmi ədəbiyyat. Özümü qayda-qanunlarla işləyən, dəqiq insan hesab etmirəm. Ancaq etiraf edim ki, tərcüməçiliyə başladıqdan sonra daha punktual olmağa başlamışam. Tərcüməçi həm də dili sevməlidir, dillə oynamaqdan zövq almalıdır. Neçə ildir eyni noutbukda işləsəm də, iş yerim evin eyni küncü olsa da, bu mənə bezdirici və darıxdırıcı gəlmir. Əksinə, hər yeni kitaba başlamaq mənim üçün yeni maraq, yeni həyəcan və zövq mənbəyidir. Amma bir şeyi də deyim ki, bəzən bu iş yorucu olur. Misal üçün, Norveç dilində elə sözlər var ki, Azərbaycan dilində onları bir sözlə ifadə etmək olmur. Necəmi? Sadəcə, həmin məfhumlar bizim dilimiz yoxdur. Misal üçün, utepils, attpoklat, uting, dugnad, fyord və s. Ancaq bu da məni həvəsdən salmır. Bir şeyi də deyim, özü-özünün müdiri olmaq çox xoş duyğudur.\nParkda, kitabxanada, ictimai nəqliyyatda görəndə ki, insanlar mənim tərcümə etdiyim kitabı oxuyur, bu mənə zövq verir. Hələ onların kitab haqqında müsbət rəylərini eşidəndə, sevincdən uçmağa qanad axtarıram. Adam düşünəndə ki, oxucular Skandinaviya ədəbiyyatının bəzi incilərini dilimizdə sənin tərcümələr vasitəsilə tanış olur, onda işinə daha da həvəslə girişir. Sualınıza ümumiləşdirib belə cavab verim: Tərcüməçilik mənim üçün çoxlu səyahət etmək, kitab festivallarında, beynəlxalq konfranslarda yeni insanlarla tanış olmaq, qiymətli və maraqlı kitabların ilk oxucularından olmaq, öz işinin və iş qrafikin ağası olmaq, bütün bunlardan da başqa yaşamaq üçün pul qazanmaq, maddi cəhətdən müstəqil olmaq deməkdir.


Azərbaycanın sığorta sektorunda qısamüddətli aktivlərin xüsusi çəkisi azalıb - SIĞORTA - Fins.az\nBu il yanvarın 1-nə olan vəziyyətə görə, "Naxçıvan Sığorta" ASC istisna olmaqla Azərbaycanda fəaliyyət göstərən 20 sığorta şirkətinin məcmu aktivlərinin 66,2%-i qısamüddətli, 33,8%-i isə uzunmüddətli olub.\nFins.az xəbər verir ki, bu nisbət ötən il yanvarın 1-nə 81,4% - 18,6% təşkil edib. Başqa sözlə, 2018-ci ildə sığorta sektorunda qısamüddətli aktivlərin xüsusi çəkisi azalıb, uzunmüddətli aktivlərin xüsusi çəkisi isə artıb.\nBununla belə, ayrı-ayrı sığorta şirkətləri üzrə nisbət fərqlidir. Qısamüddətli aktivlərin payı 20 şirkətdən 7-də 90-100% arasında, 1 şirkətdə 80-90% arasında, 5 şirkətdə 70-80% arasında, 3 şirkətdə 60-70% arasında, 1 şirkətdə 60%, 2 şirkətdə isə 50-60% arasında, 1 şirkətdə isə 40-50% arasındadır. Başqa sözlə, uzunmüddətli aktivlərin payı 20 şirkətdən 7-də 0-10% arasında, 1 şirkətdə 10-20% arasında, 5 şirkətdə 20-30% arasında, 3 şirkətdə 30-40% arasında, 1 şirkətdə 40%, 2 şirkətdə 40-50% arasında, 1 şirkətdə isə 50-60% arasındadır.\n"Naxçıvan Sığorta" aktivlərinin tərkibini açıqlamayıb.\nQısamüddətli aktivlərin payı\nUzunmüddətli aktivlərin payı


Amerikanın İrana qarşı yeni kiber hücum həyata keçirdiyi barədə məlumatlar yayılıb | Dünya və İran | Güney Azərbaycan Televizyonu GunazTV\n16 Oktyabr 2019 13:13\nGünAz TV: Səudiyyə Ərəbistanın neft təsisatlarına təşkil edilən hücumdan sonra Amerika Birləşmiş Ştatlarının sentyabr ayında İrana qarşı yeni kiber hücum həyata keçirdiyi barədə məlumatlar yayılıb.\n“Reuters” agentliyinin adlarının açıqlanmasını istəməyən 2 amerikalı rəsmiyə istinadən yaydığı xəbərə əsasən, İranın propaqanda gücünü zəiflətməyə istiqamətlənmiş hücum nəticəsində rəsmi Tehranın bu istiqamətdə istifadə etdiyi maddi-texniki bazaya ciddi ziyan dəyib. Lakin rəsmilər ziyanın nədən ibarət olduğu və hücumun hansı mərkəzlərə qarşı baş tutduğu barədə ətraflı danışmayıblar.\nXatırladaq ki, Ərəbistanın neft təsisatlarına qarşı hücumdan sonra Amerikanın Müdafiə Nazirliyi- Pentaqon prezident Donald Trampa İrana qarşı cavab tədbiri olaraq kiber hücumun da daxil edildiyi tədbirlər planı təqdim etdiyi barədə məlumat yaymışdı.\nHücumun məsuliyyətini husilər öz üzərilərinə götürsələr də, ABŞ və Ərəbistan hücumun miqyasını və dəqiqliyini nəzərə alaraq, bunun birbaşa İrandan həyata keçirildiyini bəyan edirdilər.\nQeyd etmək lazımdır ki, sentyabrın 21-də İranın mühüm neft mərkəzlərinə kiber hücum edilməsiylə bağlı Qərb media orqanlarında xəbərlər dərc edilsə də, rəsmi Tehran bunu təkzib etmişdi. İran Prezidenti yanında Strateji İdarəetmə Mərkəzi, eləcə də Neft Nazirliyinin sözçüsü ölkənin neft təsisatları və digər həyati infrastrukturlarına qarşı həyata keçirilmiş kiber hücumla bağlı məlumatların “əsassız” olduğunu, hazırda qara qızılın adəti üzrə istehsal edildiyini bəyan etmişdilər.\nSentyabrın 20-də isə informasiya texnologiyaları təhlükəsizliyi sahəsində fəaliyyət göstərən “NetBlocks” İranın Neft Nazirliyinin kompüterlərinə və onlayn idarəetmə sistemlərinə qarşı məhdud hücumun həyata keçirildiyini və nəticədə ölkənin qara qızıl istehsalında böyük problemlər və fasilələr yarandığını bəyan etmişdi.\n“Reuters”in bu gün yaydığı xəbər amerikalı rəsmilər tərəfindən ötən ay media qurumlarında çıxmış iddiaların təsdiqi hesab edilə bilər.\nAmerikaİranKiber hücumNeftTəsisatMaddiTexnikiBazaHəyata keçirilməkSəudiyyə Ərəbistanı


Sığorta bazarında 9 aylıq nəticə: 2020-ci ilə gözləntilər\n- + - 06/11/2019 17:30:21\n2019-cu il tədricən başa çatmaq üzrədir.\nAzərbaycanın sığorta bazarı ilə bağlı 9 ayı əhatə edən məlumatlara nəzər salsaq, artımların və azalmaların müşahidə olunduğu sahələri görmək olar. 2019-cu ilin yanvar-sentyabr aylarında ölkədə fəaliyyət göstərən sığorta şirkətləri tərəfindən 522.5 milyon manat məbləğində sığorta haqqı toplanıb, 201.7 milyon manat məbləğində sığorta ödənişi həyata keçirilib. Könüllü sığorta bazarı üzrə haqlar 351.7 milyon manat, ödənişlər isə 143.4 milyon manat təşkil edib. İcbari sığorta bazarı üzrə haqlar 170.7 milyon manat, ödənişlər isə 58.3 milyon manat olub.\nQeyri-həyat sığortasının könüllü növlərində 2 faiz və ya 3.7 milyon manat, icbari növlərində isə 7 faiz və ya 9.1 milyon manat olmaqla sığorta haqlarının artımı davam edib. Könüllü növlərdən böyük artım tibbi sığorta üzrə qeydə alınıb. Belə ki, keçən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 14 faiz və ya 9 milyon manat artım müşahidə edilib. Könüllü növlər üzrə əmlak sığortası növlərindən nəqliyyat vasitələrinin sığortasında da (avtonəqliyyat vasitələrinin sığortası 26 faiz və ya 5.3 milyon manat, su nəqliyyat vasitələrinin sığortası 29 faiz və ya 1.7 milyon manat, hava nəqliyyatı vasitələrinin sığortası 6 faiz və ya 0.6 milyon manat) artım qeydə alınıb. Müqayisə üçün bildirək ki, 2018-ci ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə toplanan sığorta haqlarının həcmi 8,1 faiz azalıb, sığorta ödənişlərinin həcmi isə 7,9 faiz artıb. Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası sentyabr ayında sığorta şirkətlərinin nə qədər sığorta haqqı topladığını da elan edib. Məlumata görə, sentyabrda 11 sığorta şirkətinin yığımları 1 milyon manatdan çox olub. 5 sığorta şirkətinin yığımları 2-3 milyon manat arasında dəyişib. 11 sığorta şirkətinin yığımları isə 1 milyon manatdan aşağı olub.\nEkspertlərin qənaətincə, 2019-cu ildə sığorta bazarının kiçildiyi müşahidə edilib. Kiçilmənin yığımlarının azalması səbəbindən olduğu deyilir.\n“Digər sığorta növləri üzrə artım həyatın yaşam sığortası üzrə azalmanı kompensasiya etmir”\nSığorta məsələləri üzrə ekspert Xəyal Məmmədxanlı “Cümhuriyət” qəzetinə sığorta bazarının 9 aylıq nəticələrini şərh edib. O qeyd edib ki, ötən illə müqayisədə bu ilin birinci rübündə bazarda azalma tendensiyası müşahidə olunub:\n“Cari ilin birinci rübündə azalma təxminən 60 milyon manat civarında olub. 2018-ci ilin ilk rübündə bazardakı dinamikanı görəndə hesab edirdik ki, sektorda 1 milyard rəqəmini görəcəyik. Amma təəssüflər olsun ki, həmin artımı görmədik, əksinə bazarda müəyyən azalma oldu. Ötən ilin yanvar-sentyabr ayı ilə müqayisədə car ildə ən ciddi azalma həyatın yaşam sığortası üzrə olub. 2018-ci ilin 9 ayında həyatın yaşam sığortasında 194 milyon manatlıq bir yığım qeydə alınmışdı. Bu, kifayət qədər ciddi bir göstərici idi. 2019-cu ilin analoji dövründə həyatın yaşam sığortası üzrə 126 milyon manat yığım qeydə alınıb. Ümumilikdə 68 milyon manatlıq bir azalma olub. Ötən il həyat sığortasının ümumi yığımları 235 milyon manat olmuşdusa, 2019-cu ildə bu rəqəm 168 milyon manat olub. Burada da 67 milyon manatlıq bir azalma var. Həyatın yaşam sığortası qədər olmasa da, digər bir azalma əmlak sığortasının payına düşüb. Ötən ilin 9 ayında əmlak sığortası üzrə 110 milyon manatlıq yığım olmuşdusa, 2019-cu ilin analoji dövründə bu rəqəm 104 milyon manat olub. Burada da 6 milyon manatlıq azalma var.\nDigər sığorta növləri üzrə azalma demək olar ki, yoxdur. Hətta cüzi də olsa, müəyyən artımlar nəzərə çarpır. O cümlədən icbari sığortaların hamısında müəyyən artımlar var. Könüllü sığortaların bir çoxunda, eyni zamanda kənd təsərrüfatında, avtomobillərin sığortasında da çox ciddi artım var. Amma digər sığorta növləri üzrə artım həyatın yaşam sığortası üzrə 68 milyon manatlıq azalmanı kompensasiya etmir.\n2018-ci ilin 9 ayında bazarın bütün yığımları 568 milyon manat olmuşdu. Cari ilin 9 ayında 522 milyon manat olub. Ümumilikdə 46 milyon manatlıq azalma var. Amma bunun müqabilində sığorta ödənişləri artıb. Yəni keçən ilin analoji dövründə sığorta şirkətləri bütün sığorta növləri üzrə 187 milyon manatlıq ödəniş həyata keçirmişdi. Bu il bu rəqəm 15 milyon manat artaraq 201 milyona manata çatıb. Bu, əslində bazar üçün yaxşı olmayan tendensiyadır. Çünki sığorta haqları azalıb və sığorta ödənişləri artıb. Bu da onu göstərir ki, sığorta bazarının ümumi nəticələrinə ciddi təsirini göstərəcək”.\n2020-ci ildə sığorta sektorunda gözləntilərə gəlincə, ekspert əmlak sığortası üzrə ciddi artımın olacağına ümid etdiyini deyib:\n“Artım əmlak sığortasının elektronlaşdırılması və ona nəzarətin artırılması sahəsində olacaq. Ümid edirəm ki, aqrar sığortanın tətbiqinə başlanılacaq. Bu sığorta növünün hesabına müəyyən artımın olması gözləniləndir. Hesab edirəm ki, 2020-ci ildə sığorta bazarında artım görəcəyik. Amma bu ilin sonuna qədər sığorta bazarındakı kiçilmə tendensiyası dəyişməyəcək. Güman ki, 2018-ci ilə nisbətən bu ilin sonunda bazarın ümumi həcmində 40 milyon manatlıq kiçilmə müşahidə edəcəyik”.\n“İcbari tibbi sığorta qarşısına qoyduğu məqsədlərə çata bilməyəcək”\nXəyal Məmmədxanlı hesab edir ki, 2020-ci ildə tətbiq olunacaq icbari əmlak sığortası sığorta yığımlarında əksini tapsa da, icbari tibbi sığorta üzrə yığımlar öz əksini tapmayacaq:\n“Çünki sığorta şirkətləri icbari tibbi sığorta proqramında iştirak etmir. Buna görə də bu növ sığorta yığımlarını ümumi sığorta şirkətlərinin hesabatlarında əks etdirmək düzgün deyil. Ümumiyyətlə, icbari tibbi sığorta modelinin və mövcud icbari tibbi sığorta mexanizminin yanlış olduğunu düşünürəm və onun uğurla nəticələnəcəyinə inanmıram. Çünki həmin paketdə ciddi səhvlər buraxılıb, model və mexanizm yanlış götürülüb. Görünən odur ki, icbari tibbi sığorta qarşısına qoyduğu məqsədlərə çata bilməyəcək. Ümumiyyətlə, bu proqramda problemlər onlarladır. Dövlət xəstəxanaları Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyinin (TƏBİB) tabeliyinə veriləcək. Hələlik bu birliyin tərkibində yalnız dövlət tibb müəssisələri var. Bu gün dövlət xəstəxanalarındakı vəziyyət, xidmət səviyyəsi hamıya yaxşı məlumdur. İşinin peşəkarı olan bütün həkimlər özəl xəstəxanalarda çalışır.\nBurada digər problemli bir məqam hər kəsin ərazi üzrə qeydiyyatda olduğu xəstəxanaya getməsidir. Məlumdur ki, bu gün Azərbaycanda əhalinin yarısı qeydiyyatda olduğu ünvan üzrə yaşamır və yaxud da işləmir. Paketdə müəyyən edilmiş qiymətlər də məqsədəuyğun deyil. Sistem düzgün qurulmayıb. Yəqin, vətəndaş adi bir diş həkiminə getmək üçün iki gün növbə gözləməli olacaq.\nDəfələrlə bu proqramda yanlışların olduğu barədə aidiyyəti qurumlara müraciətlər etmişəm. Amma çox təəssüf ki, mənim fikirlərimi konstruktiv qəbul edə bilmədilər. Onlar hesab edirlər ki, düz yoldadırlar. Amma faktiki olaraq onlara xəbərdarlıq edirəm ki, ayrılan vəsaitin, görülən işlərin müqabilində heç olmasa, insanlar faydalanmalıdır. İcbari tibbi sığortanın iki məqsədi var: birinci, səhiyyə sisteminin alternativ maliyyələşdirilməsi; ikinci, əhalinin pulsuz tibbi xidmətlərlə təmin olunmasıdır. Mövcud mexanizm bu problemlərin heç birini həll etmir”.


“Bəzən işdə elə məqamlar olur ki, müəyyən məyusluq keçirirsən, çünki təlimatlar və tapşırıqlar lazımınca yerinə yetirilmir”\nAzərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Rusiyanın Rusiyanın TASS informasiya agentliyinin baş direktorunun birinci müavini Mixail Qusmana müsahibə verib. Müsahibənin mətnini təqdim edirik.\n- Cənab Prezident, İlham Heydər oğlu, Sizinlə görüşmək imkanına görə çox sağ olun. Biz Sizinlə Azərbaycanda prezident seçkilərinə bir neçə gün qalmış görüşürük. Bu beş ilə yaxın müddət çox tez keçdi. Düşünürəm ki, Sizin üçün bu illər bəlkə də bir an kimi keçdi. Amma hər halda, bu son beş ilin Sizin üçün, ölkəniz üçün nə ilə əlamətdar olduğunu bir neçə kəlmə ilə deyərdiniz, hərçənd, bunu bir neçə kəlmə ilə ifadə etmək yəqin ki, çətindir.\n- Mənim fikrimcə, əsas məsələ ondan ibarətdir ki, bu illər ərzində Azərbaycan uğurlu inkişafını davam etdirib. Ölkəmizin sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı çoxsaylı proqramlar həyata keçirilib. Nəzərdə tutduqlarımızın hamısı yerinə yetirilib. Bizim nailiyyətlərimiz beynəlxalq strukturlar tərəfindən də qiymətləndirilir. Davos Dünya İqtisadi Forumunun son hesablamalarına əsasən, Azərbaycan qlobal rəqabətqabiliyyətliliyinə görə 35-ci yeri tutur. Elə həmin Davos Forumunun inklüziv inkişaf indeksinə görə isə biz inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında 3-cü yeri tuturuq. Bizdən irəlidə yalnız 30 inkişaf etmiş ölkə və iki inkişaf etməkdə olan ölkə var. Yəni, mən düşünürəm ki, Davos Dünya Forumunun verdiyi bu qiymət bizim nəyə nail olduğumuzu hər şeydən yaxşı nümayiş etdirir. Biz iqtisadiyyatın yüksək dərəcədə şaxələndirilməsinə nail olmuşuq, yüz minlərlə yeni iş yeri yaradılıb, Azərbaycanda işsizlik təxminən beş faiz səviyyəsindədir. Yoxsulluğu da xeyli azalda bilmişik. Bu gün yoxsulluq göstəricisi 5,4 faiz həddindədir. Bütün bunlar bizim son illərdə həyata keçirdiyimiz və sanballı səmərə vermiş sosial-iqtisadi siyasətin nəticəsidir.\n“Bəzən ictimai nəzarətin yetərincə olmaması pozuntulara gətirib çıxarır”\n- Siz iqtisadiyyat barədə danışdınız və bu, çox vacibdir. Amma hər halda tarix baxımından Azərbaycan gənc ölkədir. Əslində, inkişaf etmiş siyasi sistemə malik olan bir dövlət kimi Azərbaycanın hələ 30 yaşı da yoxdur. Siz Azərbaycanda hansı siyasi islahatları uğurlu hesab edirsiniz və siyasi inkişaf üçün, ölkədə siyasi islahatlar üçün daha nə etmək lazımdır?\n- Şübhəsiz, bu mövzu daim bizim fəaliyyətimizin gündəliyindədir və mən dəfələrlə açıq bəyan etmişəm ki, siyasi sistemdə islahatlar aparılmadan iqtisadi sahədə davamlı inkişafa nail olmaq mümkün deyil. Son dövrdə bu istiqamətdə çox iş görülüb. Azərbaycan dünya üçün açıq ölkədir. Ölkəmizdə bütün demokratik təsisatlar mövcuddur, mətbuat azadlığı tam təmin edilir. Azərbaycan internetin azad olduğu ölkədir. İnternet istifadəçilərinin sayı artır və əhalinin təxminən 80 faizinə yaxınlaşır. Toplaşma azadlığı, siyasi fəaliyyət azadlığı da tam təmin edilir. Biz Avropa Şurasının artıq təcrübəli üzvü kimi cəmiyyətimizin daha da demokratikləşməsinə dair öz üzərimizə öhdəliklər götürmüşük və zənnimcə, bunun öhdəsindən inamla və uğurla gəlirik. Hərçənd, əlbəttə ki, əlavə səylər tələb edən məsələlər də var və biz bu istiqamətdə işləyirik. Biz siyasi islahatların və nailiyyətlərin səviyyəsini çox sağlam düşüncə ilə qiymətləndiririk. Hesab edirik ki, müstəqilliyin iyirmi altı ili ərzində bizim tariximiz, Azərbaycanın gənc müstəqil dövlət kimi təşəkkülü, ölkəmizin coğrafi yerləşməsi və bizim regionda mövcud olan və yarana biləcək risklər nəzərə alınmaqla mümkün olan maksimum işlər görülüb.\n- İlham Heydər oğlu, Siz Azərbaycanın iqtisadiyyatda qazandığı uğurların ekspertlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilməsindən danışanda, əlbəttə, bu, ilk növbədə, Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin nəticəsidir. Bu iqtisadi müstəqilliyin təməli Azərbaycan Prezidenti, ümummilli lider Heydər Əlirza oğlu Əliyev tərəfindən qoyulub. Lakin belə demək ədalətli olardı ki, tam iqtisadi müstəqillik, sözün həqiqi mənasında, son beş ildən bir qədər artıq müddətdə qazanılıb. Bununla əlaqədar Siz sosial-iqtisadi inkişafın hansı istiqamətlərini daha prioritet hesab edirsiniz? Sizin fikrinizcə, Azərbaycan hansı sahələrdə daha böyük uğurlar qazanıb, hansı istiqamətləri isə hələ inkişaf etdirmək lazımdır?\n- Bəli, siz tamamilə haqlısınız. Bizim fəaliyyətimizin başlıca istiqamətlərindən biri iqtisadi müstəqilliyin tam təmin edilməsi olub, bu, siyasi müstəqilliyin əsasıdır. Ona görə ki, əgər ölkə iqtisadi cəhətdən asılıdırsa, onda müstəqil siyasət həyata keçirməkdə böyük çətinliklərlə üzləşə bilər və çox vaxt üzləşir. Buna görə də bu, bizim fəaliyyətimizin başlıca istiqaməti olub və bu gün Azərbaycan iqtisadi baxımdan özünü tamamilə təmin edən və heç bir iqtisadi çətinliyi olmayan ölkədir. Bir neçə rəqəm göstərə bilərəm: son 15 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı 3,2 dəfə artıb, zənnimcə, bu, dünya rekordudur. Çox böyük investisiya layihələrinə baxmayaraq, bizdə xarici borcun sabitləşdirilməsi üzrə də iş aparılıb. Bu gün xarici borc ümumi daxili məhsulun təxminən 20 faizinə bərabərdir. Mən qarşıdakı illərdə bu borcun xeyli azaldılması barədə göstərişlər vermişəm. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının həcmi ümumi daxili məhsulun həcminə bərabərdir. Başqa sözlə desək, biz istəsək bir neçə gün və ya bir neçə ay ərzində bütün borcları ödəyə bilərik. Azərbaycanın maliyyə vəziyyəti kifayət qədər sabitdir və bizim həyata keçirdiyimiz investisiya layihələri, əlbəttə ki, əlavə mənfəət gətirəcək. Onu da qeyd etməliyəm ki, son 15 ildə Azərbaycan iqtisadiyyatına 230 milyard dollardan artıq sərmayə qoyulub.\n“Ordumuz həm hücum, həm də müdafiə xarakterli ən müasir silahlarla təchiz olunub”\n- Xəritəyə baxanda görünür ki, Azərbaycan, belə deyək, dünyanın heç də ən sakit regionunda yerləşmir, onun yaxınlığında və ya ondan azacıq uzaqda müxtəlif münaqişələr baş verir və düşünürəm ki, bu, müəyyən qədər narahatlıq doğurur, eyni zamanda, ölkənin müdafiə qabiliyyətini möhkəmlətməyi zəruri edir. Bilirəm ki, ordunun möhkəmləndirilməsi üçün çox iş görülməsi barədə Siz özünüz də dəfələrlə danışmısınız. Bu gün Azərbaycanın müasir silahlarla təchiz olunmuş müasir ordusu var. Ölkənin həqiqətən, Siz demişkən, etibarlı şəkildə müdafiə olunması, bu istiqamətdə möhkəmlənmək üçün daha hansı işlərin görülməsini vacib hesab edirsiniz?\n- Bəli, siz haqlısınız. Biz bu məsələni daim diqqət mərkəzində saxlayırıq və ölkəmizin hərbi potensialının möhkəmləndirilməsi əsas prioritetlərdən biridir. Bu istiqamətdə çox iş görülüb. Müxtəlif reytinqlər tərtib edən beynəlxalq ekspertlərin və təşkilatların hesablamalarına görə, bu gün Azərbaycan Ordusu dünyanın ən yaxşı təchiz olunmuş və döyüş qabiliyyətli 50 ordusu sırasına daxildir. Biz silahların yenilənməsi prosesini praktiki olaraq başa çatdırmışıq. Ordumuz həm hücum, həm də müdafiə xarakterli ən müasir, yüksək dəqiqliyə malik texnoloji silahlarla təchiz olunub. Biz silahları ən yaxşı istehsalçılardan alırıq və bu silahlar bizə özümüzü yetərincə inamlı hiss etmək imkanı verir. Təbii ki, təkcə silahlanma sayəsində güclü ordu yaratmaq olmaz. Buna görə əlbəttə, ordumuzun döyüş qabiliyyətinin artırılması, intizamın möhkəmləndirilməsi üçün çox iş görülüb. Əlbəttə ki, çoxsaylı təlimlər və treninqlər bizdə hələlik mövcud olan çatışmazlıqları göstərir. Biz Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki bazasını xeyli möhkəmlətmişik. Bizim bütün hərbi bazalarımızın və hərbi şəhərciklərimizin 80 faizindən çoxu əslində yenidən inşa edilib. Qarşıdakı illərdə biz maddi-texniki baza ilə bağlı prosesi tam başa çatdıracağıq. Təbii ki, qarşıdakı illərdə biz hərbi quruculuq işi ilə fəal məşğul olacağıq. Silahların alınması məsələsinə gəldikdə, bu iş daha böyük seçim əsasında, daha konkret aparılacaq, müvafiq məsələlərin həlli üçün həyata keçiriləcək. Bununla paralel olaraq, təqribən 10 il bundan əvvəl mənim təşəbbüsümlə Azərbaycanda Müdafiə Sənayesi Nazirliyi yaradılıb. Ona görə ki, o vaxta qədər biz hərbi məhsullar istehsal etmirdik. Bu gün isə belə məhsulları nəinki istehsal edir, həm də ixrac edirik. Azərbaycanda 1000-dən çox adda hərbi təyinatlı məhsul istehsal edilir. Bu məhsullar beynəlxalq standartlara uyğundur və bizim bir sıra göstəricilər üzrə idxaldan asılılığımızı azaldır, həmçinin yaxşı ixrac potensialı yaradır. Belə ki, Azərbaycan silah ixrac edən ölkəyə çevrilir.\n- Bəzi qonşularınızdan fərqli olaraq Azərbaycan tarixən multimilli ölkə olub və bu gün də belədir. Azərbaycanda təkcə iri milli diasporların sayı 10-dan çoxdur, azsaylı xalqları da nəzərə alsaq, belə diasporlar onlarcadır. Sizin fikrinizcə, bu millətlərarası həmrəyliyi, sülhü dəstəkləmək, bu diasporların bir-biri ilə xoş qarşılıqlı münasibətlərdə yaşamaları üçün nə iş görülür və Siz bu fəaliyyəti nə dərəcədə gərəkli hesab edirsiniz?\n- Bilirsinizmi, tarixən iş elə gətirib ki, Azərbaycan həmişə mədəniyyətlərarası, dinlərarası dialoqun yüksək səviyyəsi ilə fərqlənən ölkə olub. Məsələn, əvvəllər multikulturalizm kimi terminlər yox idi, lakin bu, həmişə bizim həyat normamız olub. Müstəqillik illərində biz bu müsbət meyilləri nəinki qoruyub saxlamağa, həm də onları möhkəmlətməyə nail olmuşuq. Bu gün ölkəmizdə yaşayan bütün xalqlar, bütün konfessiyaların nümayəndələri özlərini rahat, ölkəmizin layiqli vətəndaşları kimi hiss edir və həqiqətən belədir. Mən dəfələrlə demişəm, bizim müxtəlifliyimiz bizim sərvətimizdir. Azərbaycanın etnik və dini müxtəlifliyi bizim böyük sərvətimizdir, biz onu çox yüksək qiymətləndiririk və bu müsbət meyillərin möhkəmlənməsi üçün nə lazımdırsa edirik.\n“Azərbaycanın dünyəvi dövlət kimi uğurlu inkişafının başlıca qarantı təhsildir”\n- Siz konfessiyalararası sülh barədə danışdınız. Bu, doğrudan da belədir. Mən canlı şahid olmuşam ki, Novruz bayramı günlərində məscidlər dolu olur, pravoslavların Pasxa bayramında pravoslavlar rus kilsəsinə gəlir, sinaqoqda həmişə yəhudi dininə etiqad edən insanlar olur. Azərbaycan dünyəvi dövlətdir, lakin, eyni zamanda, müsəlman ölkəsidir. Sizin üçün sirr deyil ki, bəzi radikal islamçı qruplaşmaların inkişaf etməsi qorxusu var. Azərbaycan üçün bu təhlükə, radikal qruplaşmaların buraya soxulması təhlükəsi nə dərəcədə ciddidir? Siz buna qarşı mübarizə aparmağı nə dərəcədə zəruri hesab edirsiniz və bunu necə etmək olar?\n- Bilirsinizmi, potensial baxımdan bütün müsəlman ölkələrində bu cür təhlükə var. Əsas məsələ hökumətin, cəmiyyətin buna necə münasibət bəsləməsi, cəmiyyətin vəziyyəti, onun bu ideyanı qəbul edib-etməməsidir. Buna görə biz çoxdan başa düşmüşük ki, radikalizmin ixracına qarşı təkcə inzibati və ya hər hansı başqa tədbirlər vasitəsilə mübarizə aparmaq kifayət deyil. Biz bu cür təhlükəli ideyaların, necə deyərlər, həyat məkanını məhdudlaşdırmalı idik və buna nail olduq. Biz bu məkanı özümüzün fəal hərəkətlərimizlə məhdudlaşdırmalıyıq. Azərbaycanın dünyəvi dövlət kimi fasiləsiz uğurlu inkişafının başlıca qarantı, ilk növbədə, təhsildir. Bu gün Azərbaycanda savadlılıq səviyyəsi 100 faizə yaxındır. Təhsil məsələlərinə çox böyük diqqət yetirilir. Bunu demək kifayətdir ki, bizim büdcəmizdə iki əsas xərc maddəsi var - müdafiə və təhsil. Müdafiənin səbəbləri aydındır. Təhsil isə məhz onun üçündür ki, Azərbaycan vətəndaşlarının gələcək nəsilləri savadlı olsun və radikalizmdən qoruna bilsinlər. İkinci mühüm amil sosial-iqtisadi inkişaf məsələsidir. Biz görürük ki, çoxsaylı sosial-iqtisadi problemlər – yoxsulluq, işsizlik, ümidsizlik olan yerdə radikalizm və ekstremizm ideyaları özünə dəstək tapır, savadsız adamlar düşünürlər ki, xilas yolu elə bundan ibarətdir. Buna görə bu cür təbliğata qarşı mübarizənin mühüm amilləri, zənnimcə, təhsil üstəgəl iqtisadi və sosial inkişafdır. Dediyim kimi, Azərbaycanda işsizliyin və yoxsulluğun səviyyəsi dünyada ən aşağı göstəricilərdən biridir. Əlbəttə, fəal dövlət siyasəti və milli mənlik şüuru ideyalarının, bizim keçmişimizlə bağlı ideyaların, gələcək planlarımızın təbliği – bütün bunlar potensial təhlükələrə qarşı fəal mübarizə aparmağımıza kömək edir. Deməliyəm ki, ölkəmizin daxilində cəmiyyətin radikallaşması ilə bağlı potensial risklər yoxdur. Biz, sadəcə, özümüzü kənardan mənfi və təhlükəli təsirlərdən həm inzibati, həm də sosial-iqtisadi və ideoloji xarakterli tədbirlərlə qorumalıyıq.\n- Azərbaycan çoxvektorlu xarici siyasət yürüdür. Hamı görür ki, Azərbaycanın xarici siyasi mövqeləri ilbəil möhkəmlənir. Bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçilməsi buna sübutdur. Siz necə hesab edirsiniz, xarici siyasətin bu istiqamətlərini nə dərəcədə inkişaf etdirmək lazımdır? Sizin fikrinizcə, hansı sahələrdə bəzi ləngimələr, çatışmazlıqlar var və bu gün xalqların siyasi ailəsində Azərbaycan özünü necə hiss edir?\n- Çox rahat və inamlı hiss edir. Düşünürəm ki, xarici siyasət sahəsində biz mümkün olan maksimuma çatmışıq. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycan 155 ölkənin dəstəyi ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçildi. Bu, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvlərinin mütləq əksəriyyəti deməkdir. Bu onu göstərir ki, biz qısa müstəqillik dövründə dünyaya özümüzü böyük hörmət sahibi olan etibarlı ölkə kimi göstərə bilmişik. Biz xarici siyasətdə həmişə öz milli maraqlarımızı əsas götürmüşük və bu gün də belədir. Xarici siyasət daxili siyasətin davamıdır. O, daxili problemlərin həllinə kömək edir. Əlbəttə, mövqeyimiz həmişə belə olub ki, biz tərəfdaşlarımızla əlaqələrimizi qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq vasitəsilə möhkəmlətməliyik və əməkdaşlıq yolu ilə daha sıx ünsiyyətə və qarşılıqlı anlaşmaya nail olmalıyıq. Düşünürəm ki, biz bunu edə bilmişik. Biz öz xarici siyasətimizi lap əvvəldən elə planlaşdırmamışıq ki, o, çoxvektorlu və ya hamı üçün məqbul olsun. Bizim ənənəvi tərəfdaşlarımızla prinsipial xarakterli bir sıra məsələlər barəsində fikir ayrılıqları az deyil. Lakin bu, münasibətlərin başlıca, strateji xarakterini, bu münasibətlərin həm bizim üçün, həm də tərəfdaşlarımız üçün əhəmiyyətini görməyə və nəticəyə yönəlməyə mane olmur.\n“Rusiya rəhbərliyi ilə aramızda qapalı mövzu yoxdur”\n- Siz Azərbaycan Respublikasının Rusiya Federasiyası ilə münasibətlərinin strateji xarakter daşıması barədə dəfələrlə danışmısınız. Rusiya Prezidenti Vladimir Vladimiroviç Putin də bu barədə danışıb, özü də dəfələrlə. Rusiyada seçkilər keçirildi. Bu vəzifəyə seçilməsi münasibətilə Rusiya Prezidentini ilk təbrik edənlərdən biri Siz oldunuz. Ekspertlərin çoxu Rusiya Prezidenti ilə Sizin münasibətlərinizin xüsusi etimada əsaslandığını deyirlər. Siz dəfələrlə görüşmüsünüz. Bununla əlaqədar, Siz Rusiya-Azərbaycan, Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin bugünkü vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Daha nə etmək lazımdır, bu sahədə nə kimi çətinliklər var? Digər tərəfdən, bu münasibətlərin inkişafı üçün iki liderin bu cür şəxsi əlaqələrini Siz nə dərəcədə vacib hesab edirsiniz?\n- Şübhəsiz, hər hansı dövlətlərarası münasibətlərdə, xüsusən qonşu ölkələr, çoxillik tarixi əlaqələri olan ölkələr arasında münasibətlərdə liderlərin şəxsi əlaqəsi həmişə mühüm rol oynayır. Əlbəttə, Prezident Vladimir Vladimiroviç Putin ilə bizim şəxsi münasibətlərimiz ölkələrimizin ikitərəfli münasibətlərinin uğurlu inkişafı üçün mühüm amillərdən biridir. Bizim tez-tez baş tutan görüşlərimiz, ikitərəfli və çoxtərəfli formatda əlaqələrimiz ikitərəfli münasibətlərin, qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, bizim aramızda çox etimadlı münasibətlər var, bizdə qapalı mövzular yoxdur və bizim müdaxiləmizi tələb edən hər hansı məsələlər yarandıqda hökmən zəngləşirik və ya görüşürük və tabeliyimizdə olanlardan kiminsə yol verdiyi qüsurları tənzimləyirik. Bizim ikitərəfli münasibətlərin bu çox vacib amili dövlətlərarası əməkdaşlıqda mühüm rol oynayıb və yenə oynayır. Düşünürəm ki, çox cəhətdən bizim etimada əsaslanan şəxsi münasibətlərimiz və ölkələrimizin bir-biri üçün vacib olmasını anlamağımız sayəsində biz əməkdaşlığımızı strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatdırmağa nail olmuşuq. Bunu Rusiya da bəyan edir, Azərbaycan da.\n- Bizdə beynəlxalq gündəliyə aid daha bir məsələ var. Bu, Xəzər məsələsidir. Azərbaycan Xəzəryanı ölkədir. Burada digər Xəzəryanı ölkələrin – Rusiya, Türkmənistan, Qazaxıstan və İranın da maraqları var. Bilirəm ki, Xəzərin statusu, Xəzərin təkindən istifadə edilməsinin bəzi şərtləri barədə danışıqlar aparılır. Bu danışıqlar hansı mərhələdədir və Siz bu inkişafın perspektivini necə təsəvvür edirsiniz?\n- Məncə, Xəzər dənizinin hüquqi statusunun qəti müəyyən edilməsi məsələsində əhəmiyyətli fakt odur ki, biz düzgün istiqamətdə irəliləyirik. Qiymətləndirmə və təhlil tələb edilən bütün məsələlərdə meyilləri nəzərə almaq lazımdır. Yəni, bu məsələyə dair qarşılıqlı anlaşmaya nail olmaq meyli hiss olunur və deməliyəm ki, görülməli olan işlərin çox hissəsi artıq yerinə yetirilib. Düşünürəm ki, bütün Xəzəryanı dövlətlər tərəfindən bundan sonra da nümayiş etdiriləcək xeyirxah iradə bu məsələni tənzimləməyə və Xəzər dənizinin statusu məsələsinə bir növ nöqtə qoymağa imkan verəcək. Bununla bərabər, qeyd etməliyəm ki, Xəzər dənizinin statusunun tənzimlənməmiş qalması məsələsi Xəzəryanı dövlətlərin əməkdaşlığının istər çoxtərəfli, istərsə də ikitərəfli formatına əsla təsir göstərmir. Hər halda, Azərbaycana aid problem yoxdur.\n“Ermənistan danışıqları imitasiya etməklə məşğuldur”\n- İlham Heydər oğlu, əlbəttə, Sizdən soruşmaya bilmərəm ki, Dağlıq Qarabağ ətrafında vəziyyət necə inkişaf edir. Mən başa düşürəm, bu məsələ yəqin ki, daim Sizin diqqətinizdədir, Prezident kimi peşəkar fəaliyyətinizdə bu sual var. Minsk qrupu işləyir, nazirlər görüşür, hərdən bir müxtəlif formatlı ali səviyyəli görüşlər baş verir. Amma hər halda məndə belə təsəvvür yaranıb və əslində güman edirəm, bütövlükdə ekspert cəmiyyəti də bu fikirdədir ki, vəziyyət dairə boyunca hərəkət edir. Vəziyyət sanki donma mərhələsindədir. Bu vəziyyət Azərbaycan üçün nə dərəcədə məqbuldur? Bununla əlaqədar hər hansı irəliləyiş gözləmək olarmı və bu ağrılı vəziyyətin nəhayət sona çatması üçün hansı addımlar atılmalıdır?\n- Şübhəsiz, indiki vəziyyət istər Azərbaycan, istərsə də dünya birliyi üçün məqbul deyil. Xüsusən ona görə ki, vasitəçilik missiyası mandatına malik olan, Minsk qrupunun həmsədrləri olan ölkələr – Rusiya, Fransa və ABŞ dövlət başçıları səviyyəsində birgə bəyanatlarında dəfələrlə bildiriblər ki, status-kvo qəbuledilməzdir və o, dəyişməlidir. Biz bu mövqeyə tamamilə şərikik və bu cür bəyanatları çox düzgün hesab edirik. Lakin biz konkret fəaliyyət gözləyirik. Bəyanatlar, əlbəttə, vacibdir, lakin bizə bu məsələnin tənzimlənməsi lazımdır. Məsələnin tənzimlənməsi üçün bütün hüquqi mexanizmlər mövcuddur. BMT Təhlükəsizlik Şurası 20 ildən çox bundan əvvəl erməni qoşunlarının işğal olunmuş ərazilərdən dərhal və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən 4 qətnamə qəbul edib. Bu qətnamələr öz qüvvəsini saxlayır və onlar yerinə yetirilməlidir. Lakin Ermənistan onları yerinə yetirməkdən imtina edir. Təəssüf ki, bu imtinaya görə Ermənistana qarşı heç bir sanksiya tətbiq edilməyib.\n- Siz Azərbaycanın beynəlxalq fəaliyyəti, onun beynəlxalq fəallığı, Azərbaycanın iri forumlar, tədbirlər keçirilən məkana çevrilməsi barədə danışdınız. Belə hallarda Azərbaycan bu tədbirlərin təşəbbüsçüsü kimi çıxış edib, iştirakçıları dəvət edib. Yəni, beynəlxalq təşkilatlar, beynəlxalq təsisatlar öz görüşləri üçün Azərbaycanı özləri seçirlər, belə nümunələr çoxdur. Məsələn, hazırda Rusiya-Amerika münasibətlərində hamı fikir verib ki, Rusiyanın və Birləşmiş Ştatların Baş Qərargah rəisləri - ABŞ Birləşmiş Qərargahlarının rəisi general Danford və Rusiya Baş Qərargahının rəisi, ordu generalı Gerasimov iki dəfə Bakıda görüşüblər. Bu, Sizin razılığınızla onların seçimi idi. Mənə belə gəlir ki, bu da Azərbaycanın dünya arenasında nüfuzunun möhkəmlənməsinin çox mühüm göstəricisidir. Sizin fikrinizcə, Azərbaycanın, onun paytaxtı Bakının bundan sonra da ən aktual problemlər üzrə çoxtərəfli və ya ikitərəfli görüşlər üçün bir məkan olması nə dərəcədə vacibdir?\n- Bəli, siz haqlısınız, Azərbaycan həm regional, həm də qlobal əməkdaşlıq məkanına çevrilir. Biz də Rusiya və ABŞ ordularının baş qərargah rəislərinin görüşlərinin keçirilməsi məkanı kimi Bakının seçilməsi təklifini bizə hörmət və etimad əlaməti kimi qiymətləndirdik. Biz bunu həm də Azərbaycanın düzgün qurulmuş xarici siyasətinin daha bir elementi kimi qiymətləndiririk. Azərbaycan dünya birliyi tərəfindən çox etibarlı tərəfdaş, dost ölkə kimi qəbul edilir. Ölkəmiz beynəlxalq, regional və qlobal əməkdaşlığı təkcə bəyan etmir, həm də bu işdə konkret mühüm addımlar atır. Biz artıq çoxlu sayda iri beynəlxalq tədbirlər, beynəlxalq forumlar, idman tədbirləri – birinci Avropa Oyunları, IV İslam Həmrəyliyi Oyunları təşkil edən ölkəyik. Bu Oyunlar arasında cəmi iki il vaxt keçib. Bu da bizim imkanlarımızı, habelə dünyanın bizə münasibətini nümayiş etdirir. Ona görə ki, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Avropa Şurası 100-dən çox ölkəni birləşdirir. Bu, dünya birliyinin yarıdan çoxu deməkdir. Bunlar əslində dünyanın aparıcı ölkələridir. Əlbəttə, düşünürəm ki, biz buna öz əməyimizlə, öz siyasətimizlə və onun sayəsində nail olmuşuq ki, Bakı dünya xəritəsində çox məşhur şəhərə çevrilib.\n- İlham Heydər oğlu, bilirsinizmi, Azərbaycanı sevən insanlar, onun uğurlarını izləyənlər Azərbaycanın sosial-iqtisadi sahədə, siyasi inkişafda qazandığı nailiyyətlərə görə sevinməyə bilməzlər. İndi, seçkilər ərəfəsində Siz ötən beşilliyə nəzər salaraq deyə bilərdinizmi ki, bu illər ərzində ən çətin iş nə olub? Elə hallar olubmu ki, gecələr yuxunuz ərşə çəkilib, Sizə elə gəlib ki, nə isə alınmır və daha nə etmək lazımdır? Axı, hər halda seçkilər ərəfəsində Siz bundan sonrası barədə də düşünürsünüz?!\n- Səmimi deyim ki, yuxusuz gecələr tələb edəcək dərəcədə narahatlıq doğuran bir məsələni xatırlamaqda çətinlik çəkirəm. Bilirsinizmi, elə ciddi çətinlikləri yada sala bilmirəm. Əlbəttə, işdə elə məqamlar olur ki, müəyyən məyusluq keçirirsən, çünki təlimatlar və tapşırıqlar lazımınca yerinə yetirilmir. Lakin bütövlükdə bu illər ərzində bizim bütün işlərimiz plan üzrə gedib. Ona görə mən lap əvvəldən bunu əsas götürmüşəm ki, dövlətin davamlı inkişafı yalnız atılmalı addımların ardıcıllığı, onların prioritetləri düzgün planlaşdırılmış olduqda mümkündür və onlar nəticəyə yönəldilməlidir. Biz həmişə populizmdən, populist ritorikadan uzaq olmuşuq. Bəzən hətta çalışmışıq ki, özümüzü o qədər də nümayiş etdirmədən, sadəcə, ölkənin uğurla inkişaf etməsi üçün lazım olan işi görək. Bir daha deməliyəm ki, bizim daxili inkişafla bağlı məsələlər sarıdan heç bir çətinliyimiz olmayıb və düşünürəm ki, olmayacaq. Vaxtaşırı olaraq yalnız narahatlıq doğuran məsələlər regional vəziyyətlə bağlı olub: regionda vəziyyətin kəskinləşməsi bizim vətəndaşlara, ölkəmizə necə mənfi təsir göstərə bilər və bizim vətəndaşları və ölkəni risk təhlükəsindən qorumaq üçün nə etmək lazımdır. Zənnimcə, hər hansı çətinliklər barədə danışmalı olsaq, bu nümunəni göstərə bilərdim, o da yalnız o mənada ki, bu amillər bizdən asılı deyil. Bizim qərarlarımızdan və hərəkətlərimizdən asılı məsələlərlə əlaqədar heç bir çətin məqam yadıma gəlmir. Bir daha deməliyəm ki, hər işimiz plan üzrə gedib və yolun əvvəlində verdiyimiz bütün vədlər artıqlaması ilə yerinə yetirilib.\n“Canlı ünsiyyət mənə əlimi xalqın nəbzində saxlamaq imkanı verir”\n- Bilirsinizmi, burada da həmin müraciətlərin dinamikası var. Fikrimcə bu, bizim sosial-iqtisadi inkişafımızın əsas göstəricisidir. Mənim Prezident seçildiyim ilk illərdə infrastrukturla, məktəblərin, xəstəxanaların bərbad vəziyyəti, elektrik, qaz, su təchizatının, yolların olmaması və sair məsələlərlə bağlı müraciətlər çox olurdu. Lakin bu məsələlər həll edildikcə, əlbəttə, təkliflər tamam başqa xarakter aldı. Bu gün keçdiyimiz yola nəzər salanda görürük ki, Azərbaycanda infrastrukturla bağlı praktiki olaraq bütün məsələlər həll edilib. Son 15 ildə biz 30-dan çox elektrik stansiyası istifadəyə vermişik və elektrik enerjisi ixrac edən ölkəyə çevrilmişik. Bu ilin sonuna qədər Azərbaycanda qazlaşdırmanın səviyyəsi 95 faizə çatacaq. Son illərdə biz hər il 100 min hektardan çox suvarılan torpağı istifadəyə veririk. Bu, kənd təsərrüfatının inkişafına güclü təkan verir. Bu il də daxil olmaqla son 15 ildə Azərbaycanda 15 min kilometr yol çəkilib. Bunlar əhalini narahat edən əsas amillər idi. Bundan əlavə, 1 milyon 400 min iş yeri açılıb. Mahiyyət etibarilə işsizlik göstəricisi azalaraq 5 faizə endirilib. Buna görə də müraciətlərin dinamikası və mövzuları dəyişir.\n“Qürur hissi keçiririk ki, Şərqdə demokratiyanın əsasını qoyan Azərbaycan xalqı olub”\n- Biz müasir Azərbaycan barədə demokratik, inkişaf etməkdə olan bir ölkə kimi danışırıq. Lakin hələ 100 il bundan əvvəl müasir demokratik respublika qurulması sahəsində təəssüf ki, qısamüddətli bir təcrübə olub. Siz bu hadisələrin təntənəli şəkildə qeyd edilməsi barədə müvafiq Sərəncam imzalamısınız. Sizin fikrinizcə, həmin təcrübənin hansı elementləri, 100 il bundan əvvəl demokratik respublika yaratmağın hansı mexanizmləri bu gün onlardan hansı şəkildəsə istifadə etmək üçün vacib və gərəklidir, bu təcrübə nə dərəcədə faydalıdır?\n- Bu il Azərbaycanda “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan edilib. Biz demokratik respublikanın 100 illik yubileyini il ərzində qeyd edirik və bu, cari ilin əsas hadisəsidir. Bilirsinizmi, tarixə nəzər salanda düşünürsən, təsadüfi deyil ki, müsəlman aləmində ilk demokratik respublika məhz azərbaycanlılar tərəfindən yaradılıb. Yəni, bu hadisə xalqımızın keçmişindən, onun azadlıqsevər, məğrur və mütərəqqi xarakterindən qaynaqlanır. Azərbaycan ədəbiyyatının klassiklərini oxuyanda görürsən ki, onların əsərlərində məhz bu gün aktual olan məsələlərlə bağlı fəlsəfi mövzular kifayət qədərdir. Buna görə də 100 il bundan əvvəl Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması bizim üçün tarixi hadisədir. Biz qanuni qürur hissi keçiririk ki, Şərqdə demokratiyanın əsasını qoyan məhz Azərbaycan xalqı olub. Demokratik respublikanın ənənələri bu gün də yaşayır və müasir Azərbaycan onun hüquqi varisidir. Siyasi islahatlar üçün qısa müddətdə çox böyük işlər görülüb. Təkcə bunu qeyd etmək kifayətdir ki, qadınlara səsvermə hüququ Avropa ölkələrinin çoxundan xeyli əvvəl verilib, bir sıra başqa mühüm qərarlar qəbul edilib. Əlbəttə, bu gün geriyə nəzər salanda birinci cümhuriyyətin banilərini minnətdarlıq hissi ilə xatırlayırıq, lakin onun aqibətindən daim ibrət dərsi almalıyıq. Bu cümhuriyyət iki ildən bir qədər az mövcud olub və biz, əlbəttə ki, bu dərsləri unutmamalıyıq. Buna görə biz bu gün Azərbaycanın müstəqilliyini, suverenliyini, iqtisadi potensialını, beynəlxalq nüfuzunu möhkəmlətmək üçün, Azərbaycanın həmişə təkcə forma etibarilə deyil, həm də mahiyyət etibarilə müstəqil olması üçün nə mümkündürsə edirik. Düşünürəm ki, əgər birinci demokratik respublikanın əsasını qoyanlar bugünkü Azərbaycanı görə bilsəydilər, onlar bizim ölkəmizlə fəxr edərdilər.\n- Azərbaycan tarixən həmişə təkcə Şərqin deyil, bütün dünyanın mədəni mərkəzi olub. Son onilliklərdə Qara Qarayevin, Fikrət Əmirovun musiqisini, Səttar Bəhlulzadənin, yaxud Allaha şükür indi sağ-salamat olan Tahir Salahovun rəsm əsərlərini, Anarın və ya yaxın vaxtlarda dünyasını dəyişmiş, mənim fikrimcə böyük yazıçı olan Maqsud İbrahimbəyovun ədəbi əsərlərini götürsək, bunlar hamısı dünya mədəniyyəti xəzinəsinin tərkib hissələridir və hər bir mədəni insan bu adları bilir. Sizin fikrinizcə, Azərbaycanın mədəni xəzinəsi nə dərəcədə onun məxsusi sərvətidir? Azərbaycanı bir sıra ölkələr arasında bu qədər fərqləndirən bu mədəni tərkib hissənin prioritet kimi qalması üçün nə etmək lazımdır?\n- Şübhəsiz, mədəni irsimiz bizim böyük sərvətimizdir və biz görkəmli nümayəndələrimizlə fəxr edirik. Azərbaycan əsrlər boyu dünyaya görkəmli mütəfəkkirlər, şairlər, alimlər, ictimai xadimlər bəxş edib. Bu gün bu ənənələr davam etdirilir. Buna görə də əlbəttə, Azərbaycan mədəniyyətinin korifeyləri Azərbaycanı məşhurlaşdıran insanlardır, onlar xalqımızın mədəni irsidir və biz öz mədəni irsimizə çox qayğı ilə yanaşırıq, onu qoruyuruq. Bu gün əsas vəzifə ondan ibarətdir ki, azərbaycanlıların gənc nəsli də bizim görkəmli xadimlərimizin nümunəsində, vətənpərvərlik ruhunda, öz mədəniyyətinə bağlılıq ruhunda tərbiyə olunsun. Fikrimcə, bu, gənc nəslin tərbiyəsi baxımından əsas istiqamətlərdən biridir. Gənclər əlbəttə ki, dünya üçün açıq olmalıdırlar. Lakin onlar həm də öz tarixi, mədəni köklərinə çox bağlı olmalıdırlar. Bu, Azərbaycanın və cəmiyyətimizin fasiləsiz inkişafının rəhni olacaq. Ona görə ki, güclü iqtisadiyyatı və ya güclü ordusu, güclü xarici siyasi mövqeləri olan, lakin əsasları, kökləri olmayan xalq uğurlu ola bilməz. Buna görə müasir Azərbaycan dövləti çox dərin mədəni, milli, əxlaqi köklərə, bizim, əlbəttə ki, əziz tutduğumuz dəyərlərə əsaslanır. Əlbəttə, biz fəxr edirik ki, dünyaya bu qədər çoxsaylı görkəmli mədəniyyət xadimləri bəxş etmişik.\n- Siz Azərbaycanda birinci Avropa Oyunlarının, İslam Oyunlarının keçirilməsindən danışdınız. Lakin düşünürəm ki, Azərbaycanın bu cür iri beynəlxalq yarışların keçirilməsi məkanı kimi seçilməsi təkcə Azərbaycanda yaxşı idman qurğularının olması ilə bağlı deyil. Bu, ilk növbədə, onun etiraf edilməsidir ki, Azərbaycan get-gedə daha artıq dərəcədə ciddi idman dövlətinə çevrilir. Mən fikir vermişəm, bu gün Azərbaycan idmançıları, məsələn, Yay Olimpiadalarından qayıdarkən özləri ilə təkcə güləş kimi ənənəvi idman növlərində deyil, həm də ümumiyyətlə Azərbaycan üçün ən gözlənilməz idman növlərində medallar gətirirlər. Bununla əlaqədar, Siz Azərbaycanın həyatının bu tərkib hissəsinin inkişafını nə dərəcədə vacib hesab edirsiniz ki, millət həqiqətən sağlam böyüsün, idman inkişaf etsin? Bunun üçün nə edirsiniz?\n- Bilirsinizmi, Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinə 20 ildən artıq rəhbərlik edən bir şəxs kimi deməliyəm ki, biz bu istiqamətdə çox iş görmüşük və idmanın, bizim nailiyyətlərimizin ardıcıl inkişafı əsas göstəricidir. Yəni, biz bir neçə istiqamət üzrə irəliləmişik. Bu istiqamətlərdən birincisi və ən başlıcası kütləvi idmandır. Bu, cəmiyyətin həm fiziki, həm də mənəvi sağlamlığının əsasıdır. Ona görə ki, idmançılarımız bizi təkcə qələbələrlə sevindirmir, onlar cəmiyyətdə davranış üçün yaxşı nümunələrdir, onlar çox ləyaqətli insanlardır, özlərini ləyaqətlə aparır və uşaqlar üçün yaxşı nümunədirlər. Biz bütün ölkədə Olimpiya İdman mərkəzlərinin tikintisi ilə məşğul olmağı qərara aldıq. Artıq bu gün ölkədə 43 belə mərkəz vardır və daha 4 mərkəz inşa edilməkdədir. Əlbəttə, Bakının idman infrastrukturu istənilən yarışları qəbul edə bilər, biz bunu Avropa Oyunlarında nümayiş etdirdik. Təbii ki, peşəkar idmana da böyük diqqət yetirilib və idmançılarımız bizi, əlbəttə, çox sevindirirlər və sevindirəcəklər. Bunu demək kifayətdir ki, Rio-de-Janeyroda keçirilmiş son Olimpiya Oyunlarında medalların sayına görə Azərbaycan 14-cü yerdə olub. Təsəvvür edin, dünyanın 200-dən bir qədər az ölkəsi arasında medalların sayına görə 14-cü yerdə olmaq tarixi nailiyyətdir. İyirmi il bundan əvvəl bunu heç xəyalımıza gətirə bilməzdik. Biz bir, iki, üç medal arzu edirdik. Bu gün onlarca medalımız var. Bu, idmanın inkişaf göstəricisidir. Axı, idmançı əbədi yaşamır. Bu, o demək deyil ki, hansısa görkəmli idmançı filan qədər medal qazanıb. Bizdə hər il idmanın demək olar ki, bütün növləri üzrə yeni idmançılar yetişir.\n“Hər xalqın mətbəxi onun mədəniyyətinin göstəricisidir”\n- İlham Heydər oğlu, əlbəttə, Azərbaycan iqtisadiyyatda kəskin rəqabət dövrü yaşayır. İdmançılar rəqabətdədirlər. Lakin mənə belə gəlir ki, Azərbaycan bir məsələdə – mətbəx sahəsində uzun illər boyu mütləq dünya çempionudur. Özü də mən bunu ekspert kimi deyirəm. Bəlkə də kimsə mənimlə razılaşmaya bilər. Lakin mən buna əmin olduğuma görə hesab edirəm ki, Azərbaycan mətbəxinin real rəqibləri yoxdur. Bununla əlaqədar bilirəm ki, Siz, ümumiyyətlə, yemək məsələsində vasvası deyilsiniz, lakin buna baxmayaraq, Azərbaycan mətbəxinin Sizin xoşladığınız yeməkləri, belə deyək, Azərbaycan Prezidentinin menyusu nədən ibarətdir? Bu gün Azərbaycan mətbəxinin pərəstişkarları həddən çoxdur, elə adam yoxdur ki, burada olsun və buradan gedərkən Azərbaycan mətbəxinə heyran olduğunu bildirməsin. Üstəlik, Sizin burada olmuş həmkarlarınızın çoxu ilə öz proqramım çərçivəsində ünsiyyətdə olmaq şərəfinə nail olmuş bir insan kimi deyə bilərəm ki, Azərbaycandan söhbət düşəndə, sözün düzü, onlar Sizin çox danışdığınız məsələlər barədə danışmırlar, ilk növbədə, mətbəxdən başlayırlar. Lakin bu da bir göstəricidir.\n- Əlbəttə, hər bir xalqın mətbəxi onun mədəniyyətinin, ənənələrinin və imkanlarının göstəricisidir. Azərbaycan mətbəxi çox rəngarəngdir, çox dadlıdır, lakin çox təhlükəlidir.\n- Bəs təhlükə nədən ibarətdir?\n- Təhlükə məhz nəzarətsiz çəki artımındadır.\n- Bilirsinizmi, üzr istəyirəm, mən hətta turizm sahəsinə rəhbərlik edən dostlarıma və həmkarlarıma da demişəm ki, belə bir gözəl ifadə var – Azərbaycan arıqlamaq istəməyənlər üçün cənnətdir. Bax, belə bir deyim yaranıb.\n- Zənnimcə siz haqlısınız. Buna görə mən gündəlik həyatımda sui-istifadə etməməyə çalışıram, hərçənd, əlbəttə, hesab edirəm ki, Azərbaycan mətbəxindən dadlı heç nə yoxdur. Düşünürəm ki, hər bir xalqın nümayəndəsi öz mətbəxini xoşlayır. Mən də istisna deyiləm. Lakin gündəlik həyatımda hər halda bir qədər uzaq durmağa çalışıram. Azərbaycan mətbəxindən xoşladığım yeməklərə gəldikdə isə deməliyəm ki, mən bu yeməklərin praktiki olaraq hamısını xoşlayıram. Lakin ən çox xanımım Mehribanın hazırladığı yeməkləri xoşlayıram. Bu məsələdə o, yaxşı mütəxəssisdir, əlbəttə, mənə və ailəmizin bütün üzvlərinə çox sevinc bəxş edir, özünün kulinar əsərləri ilə bizi sevindirir.\n- İndiki vaxtda bu, xüsusilə qiymətlidir, çünki Mehriban xanım həm də Birinci vitse-prezident funksiyalarını yerinə yetirir və onun başqa vəzifələri, məsuliyyəti çoxdur. Onun bu işə də vaxt tapması, mənim fikrimcə, xüsusilə dəyərlidir.\n- Bəli. Biz, əlbəttə, bunu qiymətləndiririk və ailə üzvlərinə bu cür qayğısına görə ona çox təşəkkür edirik.\n- İlham Heydər oğlu, artıq uzun illərdir ki, Sizi tanımaq şərəfinə nail olmuşam. Lakin mən mətbuatda da maraqlanmışam, bir məsələ ilə heç vaxt üzləşməmişəm... Başa düşmüşəm ki, Sizin heç bir hobbiniz yoxdur. Sizin elə həmkarlarınız var ki, ... birisi marka toplayır, lakin mən Sizi, məsələn, əlinizdə qarmaq tutmuş vəziyyətdə və ya başqa bir görkəmdə təsəvvür edə bilmirəm. Mən belə başa düşdüm ki, ümumiyyətlə, Sizin konkret hobbiniz yoxdur. Halbuki hobbi stressi bir qədər götürmək, rahatlaşmaq üçündür. Siz nəyin hesabına əlavə enerji alırsınız və Prezident stressini nəyin hesabına aradan götürə bilirsiniz? Axı, bu stressin əlindən yaxa qurtarmaq mümkün deyil.\n- Bəli, mənim məxsusi hobbim yoxdur. Lakin hesab edirəm ki, sənə sevinc, məmnunluq gətirən işlə məşğul olmaq elə hobbidir. Mənə gəldikdə, əməyimin nəticələrini görmək ən böyük sevincdir. İnanın, bu sözləri elə-belə, kamera üçün demirəm, bu, həqiqətən belədir. Əlbəttə, görəndə ki, nəzərdə tutulan işlər yerinə yetirilib, görəndə ki, Azərbaycanın inkişafının bu və ya digər sahəsində irəliləyiş var, bu, mənə böyük mənəvi zövq verir. Bu, hər bir hobbidən yaxşıdır. Buna görə düşünürəm ki, mən hansısa məxsusi hobbinin olmamasını bu yolla kompensasiya edirəm. Bundan əlavə, əlbəttə, asudə vaxtımı ailəmlə keçirirəm və yəqin ki, orada həm də həyat üçün enerji alıram. Mən o insanlardanam ki, işə sevinə-sevinə gedir və işdən evə sevinə-sevinə qayıdır.\n“Gəncliyi kənar mənfi təsirdən qorumaq lazımdır”\n- İlham Heydər oğlu, sonuncu sual. Bilirsiniz, bu sual onunla bağlıdır ki, fikir vermişəm, son vaxtlar Siz gənclərlə çox tez-tez ünsiyyətdə olursunuz, gənclərin tədbirlərinə gedirsiniz, gəncləri qəbul edirsiniz. İndi mən belə deyərdim, XXI əsrin ilk siyasi nəsli həyata qədəm qoyur və qüvvə toplayır. Bu siyasi nəsil indiki siyasi nəsli əvəz edəcək. Siz indiki siyasi nəsli istər-istəməz əvəz edəcək müasir Azərbaycan gəncliyini necə təsəvvür edirsiniz və onu necə görmək istərdiniz – bu gənclik çox maraqlı, çox fərqlidir.\n- Bəli. Siz tamamilə haqlısınız. Mənim fikrimcə, bu, istənilən ölkə rəhbəri üçün ən vacib fəaliyyət istiqamətidir. Çünki gənclər gələcək rəhbərlərdir, bu insanlar ölkənin gələcəyini müəyyən edəcəklər, ona görə bu gələcək etibarlı əllərdə olmalıdır. Mən şadam ki, bu gün Azərbaycan gəncliyi ən yüksək tələblərə cavab verir. Düşünürəm ki, gələcəkdə bu istiqamətdə daha fəal siyasət yürüdəcəyik. Əlbəttə, mən istərdim ki, bütün Azərbaycan gəncləri öz Vətəninə sadiq olsunlar. Çünki öz Vətənini sevmək və ona namusla xidmət etmək müstəqilliyin, müvəffəqiyyətin əsas rəhnidir. Əlbəttə, gənclərin Azərbaycan xalqı üçün səciyyəvi olan ənənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyə edilməsi vacibdir və biz bunun üçün nə lazımdırsa edirik.\n- Çox sağ olun, İlham Heydər oğlu. Söhbətə görə sağ olun.\n►Müsahibənin orijinal (rus dilində) mətni\nbaxılıb: 3164 dəfə


Bəstəkar Sevinc Tofiqqızı yaradıcılığında Əli Vəlioğlu şeiriyyatı\n6 May 16:38 | 3 733\nBununla bağlı SİA-ya açıqlama verən bəstəkar onu da qeyd edib ki, mahnı duet xarakterlidir və onu Azərbaycanın xalq artisti Gülyanaq Məmmədova və Səbuhi Məmmədov ifa edirlər. “Artıq yeni mahnı MTV Azərbaycan televiziya kanalında izləyicilərə təqdim olunub”, deyə qeyd edən bəstəkar mahının sözlərini yazmış mərhum Əli Vəlioğlu haqqında da ürək sözlərini çatdırıb. “Əli müəllim çox istedadlı nəğməkar şairlərimizdəndir və onun şeirlərinə bəstələnən çoxsaylı mahnılar mövcuddur ki, mən də onun pərəstişkarı olaraq bir neçə şeirlərinə bəstələr etmişəm. O, son anlarına qədər Vətən həsrəti ilə yaşadı. Çünki Qərbi Azərbaycanın Mehri rayonunun Nüvədi kəndindən idi. Əbəs deyil ki, şeir toplularının bir hissəsi də Vətənini, el-obasını, gözəl və ruhlu təbiətini kədərlə xatırlamaqdan ibarət olub. Eyni zamanda, saf məhəbbət rəmzi də Əli müəllimin yaradıcılığının bir parçası kimi tərənnüm edilib. Ona görə də Əli Vəlioğlunun şeirləri hər zaman mənim yaradıcılığıma müsbət təsirlərini göstərib və sözlərinə mahnılar bəstələmişəm. Düşünürəm ki, yaxın gələcəkdə də onun yaradıcılığına müraciət edim”, deyə bildirən Sevinc Tofiqqızı xatırladıb ki, şairin sözlərinə ilk bəstələdiyi mahı “Arazın dərdi” kompozisiyası olub. “Deyə bilmədim” mahnısı isə ikinci bəstədir və artıq üçüncü bəstə üzərində çalışdığını da deyən Sevinc Tofiqqızı bunun hələlik sirr olaraq qalmasını istəyib.


AFFA-nın baş katibi: “Şorba bişirəndə evi tanınmaz hala salmışdım” | Futbolxeber.az\nAFFA-nın baş katibi: “Şorba bişirəndə evi tanınmaz hala salmışdım”\n- Elxan Məmmədovun təqdimata ehtiyacı varmı? Əgər varsa, özünüzü necə təqdim edərdiniz?\n- Hər bir kitabın yazıçıya ehtiyacı olduğu kimi, hər bir insanın da təqdimata ehtiyacı var. Elxan Salhab oğlu Məmmədov.\n- 28 yaşınızdan AFFA-nın baş katibisiniz. Bu yaşda ağır yükün altına girmək çətin olmadı?\n- Çətinlik sevildikcə asanlaşır. Çətinlikdən qorxmadan yükün altına girmək onu yüngülləşdirməyin ən gözəl yoludu. Hər şey insanın özünə inamından başlayır.\n- Xaricdə təhsil almısınız, biznesin idarə edilməsi kurslarında oxumusuz. Futbola gəlişiniz necə alındı: təsadüf nəticəsində, yoxsa öz istəyinizlə?\n- Həyatda heç bir şey təsadüf nəticəsində olmur. Sadəcə, istəklərimiz bizi olmaq istədiyimiz yerlərə gətirib çıxaracaq qədər güclü olmalıdı. Təhsildən danışmışkən, onu da deyim ki, hazırda xaricdə 2-ci magistr təhsilimi davam etdirirəm.\n- Kənardan sadə, alicənab, səbirli görünürsünüz. Bəs adi həyatda necəsiniz?\n- Heç vaxt göründüyüm kimi olmağa çalışmamışam. Olduğum kimi görünürəm. Amma açığın desəm, səbirsizlik mənim ən zəif cəhətimdi.\n- Sizin üçün əsas həyat prinsipləri hansılardı?\n- Həyat prinsiplərim çoxdu. Amma əsas olan prinsiplərə həmişə sadiq qalmaqdı.\n- Xasiyyətinizdən belə başa düşmək olar ki, uşaqlıqda dəcəl olmamısınız. Doğrudumu?\n- İnsanın xasiyyəti dəyişmir, sadəcə bəzi xüsusiyyətlər yaşla əlaqədar olaraq gizlənir və ya ortaya cıxır. Onu da deyim ki, məktəb vaxtlarımda rübdə bir dəfə anamı məktəbə çağırıb, dəcəlliyimdən şikayət edən müəllimlərim də olub. Təbii ki, bunun dərslərimə mənfi təsir göstərməsinə heç vaxt imkan verməmişəm.\n- Məktəb illərində oğlanlar adətən qız üstündə dava edirlər. Sizin də başınıza belə bir hadisə gəlibmi?\n- Adətlərdən uzaq deyiləm. Hər 10 oğlandan 9-nun başına belə bir hadisə gəlibsə, qıraqda qalan o 1 nəfər mən olmamışam.\n- Əksər kişilər tələbə vaxtı, yəni tək qalanda məcburən yemək bişirməyi öyrənirlər. Nəzərə alsaq ki, xaricdə təhsil almısız, ailədən uzaq olmusuz. Deməli, Elxan Məmmədovun da yemək bişirmək bacarığının olması istisna deyil...\n- Futbol qədər maraqlı və həyəcanverici olmasa da, bacardığım istisna deyil. Oxuduğum müddətdə buna məcbur olduğum üçün öyrənmişəm. Öyrəndiklərim isə omlet, spagetti, ət (steak) olub. Bir neçə dəfə şorba bişirməyə cəhd etmişəm və hər dəfə evi tanınmaz hala salmışdım.\n- Övladlarınıza qarşı köhnə azərbaycanlı düşüncəsi ilə yanaşırsız, yoxsa modern azərbaycanlı? Yəni onları çox sıxırsız, ya sərbəstlik vermisiniz?\n- Hər şeyin çoxu və yaxud azı ziyandı. Ortanı tapmaq həmişə cox vacibdi. Ümumiyyətlə, mən və həyat yoldaşım bu məsələyə konservativ yanaşırıq.\n- Elxan Məmmədov olmaq istədiyi pillədədimi?\n- Olduğum yerdə daha böyük nailiyyətlər qazanmağa çalışıram.\n- Əlinizdə ixtiyar olsaydı, həyatınızda nələri dəyişərdiniz?\n- Belə bir ixtiyar istəmirəm. Çünki heç bir şeyi dəyişmərəm.\n- Dostunuz çoxdu, ya düşməniniz?\n- Pifaqorun belə bir sözü var: İnsanlarla elə yaşamaq lazımdır ki, gələcəkdə dostun düşmənin olmasın, düşmənin isə dostun olsun... Mənim fikrimcə, insanın həyatda 3, 4 əsl dostu olur, qalanları isə sadəcə yoldaşlıqdı.\n- Ətrafınızdakı insanları hansı hərəkətlərinə görə “ofsayda salırsınız”, yəni özünüzdən uzaqlaşdırırsınız?\n- Mənim üçün insanın həyat prinsiplərinin olmağı və onlara sadiq qalmağı çox vacibdi. Prinsipləri olmayan insanlara həyatımda yer yoxdu.\n- Üzünüzə gülüb, arxanızca danışan insanları ayırd edə bilirsizmi?\n- Bunu ayırd etmək çox çətin məsələdi.\n- Elxan Məmmədovu nə özündən çıxara bilər?\n- Mütəmadi olaraq AFFA əməkdaşları ilə futbol oynayırıq. Uduzanda özümdən çıxıram və cığallıq etməyə başlayıram. (gülür)\n- Sirlərinizi daha çox kiminlə bölüşürsüz?\n- Sirlərimi sirr olaraq saxlaya bilən insanlarla. Təbii ki, ailə üzvlərimlə.\n- Ürəyinizin səsinə daha çox qulaq asırsınız, yoxsa ağlınıza?\n- Ağlımla ürəyim həmişə öz aralarında ortaq məxrəcə gəlir.\n- Həyatda nədən çəkinirsiniz?\n- Uşaqların qəliz suallarından.\n- Sizdən tam səmimi cavab gözləyirik. AFFA-da görmək istəmədiyiniz adam varmı?\n- Özünüzə qapalı insansız, yoxsa hər hansı probleminizi bölüşməklə həll etməyi xoşlayırsız?\n- Təbii olaraq, həmişə problemlərin yaranmamağı üçün çalışıram.\n- İstirahət etmək istəyəndə təkliyə çəkilirsiz, ya əksinə, çoxluğun əhatəsində olursunuz?\n- Ailəmizdə bir ənənə var. Bayram və bəzi istirahət günlərində birlikdə oluruq.\n- Həyatda etmək arzusunda olduğunuz, amma edə bilmədiyiniz nəsə varmı?\n- Hər insanda olduğu kimi məndə də var. Çoxdu.\n- Futboldan başqa daha nəyə maraq göstərirsiz?\n- Atçılıq maraq göstərdiyim idman növüdü. Bir zamanlar tennis də oynamışam. Amma təəssüf ki, vaxt azlığından indi buna imkan olmur.\n- Bundan sonrakı hədəfləriniz nədən ibarətdi?\n- İşlədiyim yerdə daim uğur qazanmaq.