Azərbaycan Beynəlxalq Bankının baş direktoru: Xarici əlaqələrimizi daim inkişaf etdirməyə çalışırıq | 1news.az | Xəbərlər\nAzərbaycan Beynəlxalq Bankının baş direktoru: Xarici əlaqələrimizi daim inkişaf etdirməyə çalışırıq\n29 İyul saat 11:00 ~ 9 dəqiqəlik oxu 278\nQlobal maliyyə dünyasının nüfuzlu nəşrlərindən olan “Euromoney” jurnalı bu günlərdə Azərbaycan Beynəlxalq Bankını ölkəmizdə ilin bankı elan etdi.\nBank öz beynəlxalq fəaliyyətini hazırda necə davam etdirir? Xarici institutlarla əlaqələrini necə qurur? Bütün bu suallara Azərbaycan Beynəlxalq Bankının baş direktoru Fuad İslamov müsahibə zamanı aydınlıq gətirib.\n- Fuad müəllim, bank “Euromoney” jurnalının mükafatını hansı nailiyyətlərinə görə qazandı?\n- Belə qiymətləndirmələr qlobal maliyyə bazarında Azərbaycan Beynəlxalq Bankına hansı üstünlükləri verir?\n- Professional nöqteyi-nəzərdən yanaşsaq, reytinq belədir ki, beynəlxalq maliyyə qurumları reytinqlər əsasında bankın risk dərəcəsini müəyyənləşdirirlər. Verilmiş reytinqlərə inam burada mühüm faktordur. Azərbaycan Beynəlxalq Bankına Moodys, Fitch kimi dünyanın mötəbər agentlikləri reytinqlər verir. Xarici maliyyə qurumları da baxırlar ki, əgər Moodys, yaxud Fitch kimi agentliklər Azərbaycan Beynəlxalq Bankına bu reytinqləri veribsə, deməli, buna inanmaq olar. Xarici maliyyə institutları tərəfindən verilən vəsaitlərin həcmində, faiz marjasında, müddətində və s. reytinqlər çox mühüm rol oynayır.\n- Azərbaycan Beynəlxalq Bankı hazırda xarici maliyyə bazarlarından vəsait cəlb edir?\n- Xeyr, hələlik xarici maliyyə institutlarından vəsaitlərin cəlbinə ehtiyac görmürük. Bir tərəfdən, LİBOR (banklararası satış faiz nisbəti) dərəcəsi indi xeyli yüksək olduğundan bu vəsaitlər baha başa gəlir. Digər tərəfdən isə, ölkəmizdəki mövcud imkanlar, bankın dayanıqlığı, likvidlik mövqeyi bizə daxili resurslar hesabına lazımi qədər vəsait cəlb etmək imkanı verir. Amma buna baxmayaraq təbii ki, beynəlxalq nüfuzumuzu, bizə olan inamı daim qorumaq haqqında düşünməliyik ki, məsələn, əgər sabah xaricdən vəsait cəlbi sərfəli olsa, bu, bizə asan başa gəlsin. Ona görə xarici əlaqələrimizi daim inkişaf etdirməyə, beynəlxalq reytinqlərimizi yüksəltməyə çalışırıq. Reytinqlər bizim xarici tərəfdaşlarımız üçün açıqlığımızı, şəffaflığımızı da göstərir. Bütün bunlar xaricdəki müxbir şəbəkəmizin inkişaf etdirilməsi, ticarətin maliyyələşdirilməsi, xəzinədarlıq əməliyyatlarının aparılması, bir sözlə, müştərilərimizin ehtiyaclarının qarşılanması baxımından da faydalıdır.\n- Hazırda qlobal bank bazarlarında gedən əsas inkişaf tendensiyaları nələrdən ibarətdir? Azərbaycan Beynəlxalq Bankı yeni trendlərə uyğunlaşa bilirmi?\n- Ən əsas trend rəqəmsallaşmadır. Son texnologiyaların imkanlarından faydalanmaqla bütün dünyada çoxlu kiçik şirkətlər meydana gəlir. Onlar öz məhsullarını, rəqəmsal platformalarını yaratmaqla böyük bankların ənənəvi biznesinin müəyyən hissələrini tədricən, xırda-xırda almağa başlayırlar. Məsələn, onlayn ödənişlərdir, pul köçürmələridir, müxtəlif riteyl məhsullarıdır və s. Bu şirkətlərin üstünlüyü ondadır ki, kiçik və çevikdirlər, məsrəfləri o qədər böyük deyil. Ona görə də öz qərarlarında sərbəst və mobildirlər. Bu tendensiyaları görərək artıq klassik böyük banklar da bu istiqamətdə müəyyən işlər görməyə başlayıb. Əks halda, biznesin mühüm bir istiqaməti əldən çıxa bilər. Bu səbəbdən banklar çalışırlar ki, həmin çevikliyi, şəffaflığı müştərilər üçün təmin edə bilsinlər, bu biznes artıq onlarda olsun. Məsələn, bildiyiniz kimi, bütün banklar Ümumdünya Banklararası Maliyyə Telekommunikasiya Cəmiyyətinin - qısaca desək, SWIFT-in xidmətlərindən istifadə edir. Uzun illər boyu bu şirkətin xidmətlərinin müəyyən edilmiş konkret parametrləri və dəyişməz fəaliyyət istiqamətləri mövcud idi. Yalnız çox ciddi ehtiyaclar yarananda nələrdəsə müəyyən dəyişiklik edərdilər. Amma son dörd-beş ildə SWIFT də banklar üçün kifayət qədər yeni məhsul və xidmətlər təqdim etməyə başlayıb.\n- Amma bu inkişafın təhlükəli məqamları da olmamış deyil: məsələn çirkli pulların yuyulması, qlobal cinayətkarlıq hallarının maliyyələşdirilməsi və s.


40 ilin dənizçisi: Hələ də hər gün nəsə öyrənirəm | Seanews.az\nHome MÜSAHİBƏ 40 ilin dənizçisi: Hələ də hər gün nəsə öyrənirəm\n40 ilin dənizçisi: Hələ də hər gün nəsə öyrənirəm\nTarix: 20.04.2019 Kateqoriya: MÜSAHİBƏ\nMüsahibimiz Rövşən Dəmirovdur. Dəmir kimi adamdır. Dənizin hər üzünü görüb və bu, onu daha da möhkəmləndirib.\nTibb işçisi olmaq istəsə də, yollar onu dənizçiliyə gətirib. Dediyinə görə, qardaşının istəyini yerinə yetirib. Amma sonralar dənizçilik onun həyat tərzinə çevrilib.\n“Nəinki dənizçi olmaq fikrim, dənizçilik haqqında təsəvvürüm belə olmayıb. Qardaşım haradansa eşitmişdi ki, yaxşı sahədir. Mənə müraciət etməyi məsləhət gördü. 14 yaşındaydım, qardaşımla birlikdə Qafur Məmmədov adına Bakı Dəniz Yolları məktəbinə gəldik. Orada bir neçə sual verdilər. Yadımdadır, ilk sual kapitanın və mexanikin gəmidə vəzifəsinin nə olması ilə bağlıydı. Cavab verə bilmədim”, – deyir.\nAmma sizi ora qəbul etdilər…\nBəli, əslində imtahanları müvəffəqiyyətlə verdim. 1974-cü ildə “Gəmi sürücülüyü” fakultəsinə qəbul oldum. 1978-ci ildə oranı uğurla bitirdim. Dörd il müddətində peşənin bütün sirrlərini öyrənməyə çalışdım.\nƏmək fəaliyyətinizə haradan başladınız?\nTəhsilimi bitirdikdən sonra təyinatla məni Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə göndərirdilər. Amma mən xahiş etdim ki, Xəzər Dəniz Neft Donanmasına gedim.\nSizin üçün fərqi nə idi?\nDüzü, elə ciddi səbəbi yox idi. Hər ikisində işləmək yaxşı perspektiv vəd edirdi. Sadəcə təcrübə müddətində çox adamı Xəzər Dəniz Neft Donanmasına, yalnız məni Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə göndərmişdilər. Ona görə də, tərsliyə düşüb təkid etdim ki, Xəzər Dəniz Neft Donanmasında işləmək istəyirəm. Bu dəfə xahişimi nəzərə aldılar və mən 10 yanvar 1979-cu ildə kran gəmisində kapitanın 3-cü köməkçisi vəzifəsində əmək fəaliyyətimə başladım.\nTəcrübənizi Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyində keçib, Xəzər Dəniz Neft Donanmasında işləmək sizin üçün çətin deyildi ki?\nÇətin idi. Mən bərə, quru yük, tanker gəmilərində təcrübə keçmişdim. Neft Donanmasının gəmiləri isə fərqliydi. Düzü, bir qədər peşman olmuşdum. Amma sonralar yavaş-yavaş öyrəşdim. Daha sonra müxtəlif təyinatlı gəmilərdə kapitanın 2-ci, baş köməkçisi və 1987-ci ildən kapitan oldum. 2003-cü ildə istehsalatdan ayrılmadan Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasını bitirdim. 2005-2013-cü illərdə SOCAR-ın Azneft İB-də Avtomobil və Dəniz Nəqliyyatı şöbəsinin rəisi, daha sonra SOCAR-ın baş ofisində müxtəlif vəzifələrdə çalışdım. 2014-cü ildən ASCO-nun Dəniz Üzgüçülüyünün Təhlükəsizliyi Departamentinin rəis müavini vəzifəsində işləyirəm.\nDepartament olaraq hansı işləri görürsünüz?\nBiz gəmilərin təhlükəsizliyi üçün sənədlər, təlimatlar hazırlayırıq. Çalışırıq ki, hər hansı çatışmazlıq olmasın. Əsas məqsədimiz qəzalardan qaçmaq və onların baş vermə ehtimalını minimuma endirməkdir.\nTəcrübəli dənizçi kimi gənc nəslə nələri tövsiyə edərdiniz?\n40 ildən çox dənizçilik təcrübəm var. Amma hələ də hər gün nəsə öyrənirəm. Çalışıram ki, bilmədiyim nəsə qalmasın. Bu peşəni seçən hər kəs daim öz üzərində işləməlidir. Bunu etməyən nə hörmət sahibi olacaq, nə də karyera pillələrində yüksələcək. İndi hər cür imkan var. İnternetdə dənizçiliklə bağlı nə istəsəniz tapmaq olar.\nÜmumiyyətlə, dənizçiliyin perspektivini necə görürsünüz?\nPerspektiv hər zaman var. Bilirsiniz ki, hazırda biz təkcə Xəzər dənizində fəaliyyət göstərmirik. Xarici sularda 14 gəmimiz üzür. Getdikcə ölkəmizdə bu sahə daha da inkişaf edir. İstər donanmalarımızın tərkibinin genişlənməsi, istərsə də təhsil və təlim sahəsindəki uğurlarımız gələcək üçün yaxşı imkanlar vəd edir.\nBəzən deyirlər ki, dənizçi üçü n təkcə savad, bacarıq kifayət deyil. Peşəyə bağlılıq da vacib şərtlərdəndir. Siz necə düşünürsünüz?\nÇox adam dənizçi kimi dünyaya gəldiyini deyir. Mən düşünürəm ki, insanı düşdüyü mühit formalaşdırır. Elə bir yerdə ola bilərsən ki, ən sevdiyin işə belə səndə nifrət yaranar. Bu baxımdan bəxtim gətirib. Bir də insanda prinsipiallıq, məqsəd olmalıdır. Biz yeni işə başlayanda kadrların əksəriyyəti ruslardan ibarət idi. Onlar bizə ancaq yatmağı məsləhət görürdülər. Düşünürdülər ki, birdən nəsə öyrənərik. Amma bu məni qətiyyən ruhdan salmırdı, ona görə də geri çəkilmədim.\nRövşən müəllim, 20 Yanvar hadisələrində Xəzər dənizində iş başında olmusunuz. Həmin günə qayıdaq…\nBəli, biz dənizdə öz işimizlə məşğul idik. Ayın 19-dan 20-nə keçən gecə bütün gəmilər ratsiya ilə bir-birilərinə xəbər verdilər ki, Sovet ordusu Bakıya soxulub. Həmin vaxt mən “Nefteqaz-64” gəmisində işləyirdim. Gəmi ilə yavaş-yavaş Dəniz vağzalına doğru gəldik. 20-i axşam dedilər ki gəmilər meyitləri aprarırlar. İstədik ki, onların qarşsını kəsək. Gecə 8-in yarısı olardı. Gördük saxlamırlar, birini vurub batırmaq qərarına gəldik. Bunu görüb onlar atəş açmağa başladılar. Düz, yarım saat dayanmadan gəmini güllələdilər. Bir salamat şüşə qalmamışdı, ətrafı görmürdük. Hələ də “Nefteqaz-64”-də həmin güllə izləri qalıb. Gördük ki, əl çəkmirlər, qəza işığını yandırdıq. Bu o deməkdir ki, artıq gəmi saya oturub. Nəhayət, atəşi dayandırdılar.\nKapitanlar ratsiya vasitəsilə məsləhətləşməyə başladılar ki, nə edə bilərik? Qərara alındı ki, “Kapitanlar Şurası”ı rəiyaradaq. “Sabit Orucov” sərnişin gəmisi qərargah seçilmişdi. Bu gəmi Bakı limanının sərnişin vağzalında dayanmışdı. Sahildə bütün xəbərləri dənizçilər oradan alırdılar. Gəmilər radiotelefonla idarə edilirdi. Bizim bütün danışıqlarımıza hərbçilər də qulaq asır, maqnitofona köçürürdülər. Hərbi dənizçilər arasında yüksək vəzifəli ermənilər də var idi. Onlar hər dəqiqə bizi hərbi dənizçilərlə üzbəüz qoymağa çalışırdılar. Hərdənbir bizimlə telefon əlaqəsinə girir, çaşdırıcı suallar verirdilər.\nOlduqca ağır gün idi. Bir onu bilirəm ki, ordunun vəhşiliyi qaranlıqda dənizdən çox aydın görünürdü. Bu çətin gündə bir araya gələ bilməyimiz qürurvericidir. Dənizçilər bir daha öz həmrəyliyini, vətənpərvərliklərini sübut etmişdilər. Başqa cür də ola bilməzdi.\nQeyd: Bu gün – 20 aprel Rövşən Dəmirovun doğum günüdür. Bu münasibətlə onu təbrik edir, ona cansağlığı, işlərində uğurlar arzulayırıq.\nDənizçi şəcərəsi: baba, oğul və nəvə\nADDA-nın əlaçı tələbəsi: İnanıram ki, yaxşı gəmi kapitanı olacam\nDənizçi xanım: Bu iş qadınlara maneə yaratmır\nKrançı xanım: “Bacarıq və cəsarət varsa, hər bir qadın istənilən kranı idarə edə bilər”\n“Hər zaman peşəmlə qürur duymuşam”\nOleksandr Rıbka: “SƏBAİL”də oynamaq mənim üçün yeni çağırışdır”\nASCO-nun peşəkar baş mexaniki Yunus Rüstəmov – VİDEO\nADDA-nın müəllimi: İnsan sevdiyi işlə məşğul olanda çətinlikləri az hiss edir\nGəmini elektrik avadanlıqları və elektrik mexaniksiz təsəvvür etmək mümkün deyil – VİDEO\nDənizçilər Poliklinikasının həkimi: Dənizçilərin tibbi müayinəsi beynəlxalq tələblərə uyğun həyata keçirilir\nPeşəkar kapitan və ya 55 illik təcrübə\n“Gəmiçilikdə kimsə deyə bilməz ki, yaxşı işi diqqətdən kənarda qalır”\nTatyana Srebnaya: Dənizçi olmağımla fəxr edirəm\nGəmi təmirçisi: Fəxr edirəm ki, özümə belə bir peşə seçmişəm\n“Tərəqqi” medalına layiq görülən dənizçi xanım\nGəmi təmirçiliyi vacib, çətin və maraqlıdır\nRəfail Mikayılov: “Bizə göstərilmiş etimadı doğruldacağımıza söz veririk”\nDənizləri və ürəkləri fəth etmək istəyən gəmi sürücüsü


Qərəcə xalçaları - Azərbaycanın Təbriz xalçaçılıq mərkəzinin Təbriz qrupuna aid olan Qərəcə xalçaları qədim və zəngin tarixə malikdir.İstehsalı\nŞəkildə təsvir olunan xalçanın adı Təbrizdən şimal - şərq istiqamətində yerləşən Qərəcdağ rayonunun adı ilə bağlıdır. Bu rayonun mərkəzi Axar - Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biridir. Bu mahalda istehsal olunan xalçalar Mərənd xalça sənətinin təsiri altında inkişaf edirdi. Mərənd Azərbaycanın ən qədim xalçaçılıq məntəqələrindən biri olub, Axardan təqribən 100km məsafədə yerləşir.\n"Qərəcə" xalçasının ara sahəsinin kompozisiyası şaquli istiqamətdə düzülmüş çoxbucaqlı və pilləli göllərdən və başlıqlardan ibarətdir. Həndəsi naxışlarla bəzədilmiş bu xalçalar bədii tərtibatına görə "Şirvan" tipli xalçalarla oxşardır. "Qərəcə" xalçalarının rəng xüsusiyyətləri bu rayonda olan bağların, güllüklərin və çəmənlərin bolluğu ilə təyin olunur. Onlardan təbii və davamlı boyaq maddələri əldə edilir.\n"Qərəcə" xalçaları, adətən uzunsov olur. Bəzən kvadrat formada belə xalçalara rast gəlinir. "Heris" və "Görəvan" xalıları ilə müqayisədə "Qərəcə" xalçalarında ilmələrin sıxlığı daha böyükdür.\nTarix: 24.03.2013 / 16:04 Müəllif: *_*M_O_N_I_K_A*_* Baxılıb: 107\tBölmə: Toxuculuq\nyaxin sirdaş aid şeirler Hörüklü Vezifeler Ramiq QUMRU sempro dermani Eleme Ünsiyyət mədəniyyəti əhəmiyyət Sevdimmisevdim necə Əxlaqi şüur kişlerin aqlını başından almaqın sirlüri Sizin üçün 14 Fevral nə ifadə edir payiz fesli Asilidir Elm naminə kosmosda cinsi əlaqə goy gurultusu - zeng ucun Affetmenin Hafifliyi Nabur xalçaları Sarışınlara makiyaj yolundan Cox Gozel Bir Sevgi Hekayesi hasrati belkede bu eşqın qısmati Ressam Bir Oglan Cek Nusret Kesemenli Əttarlıq AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNU Rus Ermeni Azerbaycanli Tecdid Iman Ve Nikah Duasi Her Kesin Ehtiyaci Olan Nesihetler mimoza salati Araş müğənni men onu dord cundurku gormusem ama aglimdan kixara SU YOLU kanal Qadına olar kişiye yox Tapsirir Ailədə xoşbəxt bir cinsi əlaqədə ev faktoru ZƏNG Şiruyə Kariyer sahibi qadın az amma yaxşı sevişir Əgər Qapına Peyğəmbərimiz sas Gəlsə Nə Edərsən Karadut Efsanesi ALLAH-la Meni Qaçmaq görmək yalnizliq Benim durmaq Zikr haqqında bir nöqtə Heç bir müsəlmanı alçaq görmə Analar bunu mütləq bilməlidir


Rəsmi Pekin dron-kuryerlər üçün 150 aeroport tikiləcək – Çin mediası\n08 Aprel 2017 - 15:46\nRəsmi Pekin dron-kuryerlər üçün 150 aeroport tikiləcək –Çin mediası\nÇində yükdaşıma şirkətləri poçt xidməti göstərən pilotsuz uçuş aparatları (dron-kuryer) üçün 150 aeroport inşa edəcək. Bundan başqa, Şensi vilayətində yükü 300 kilometr məsafəyədək daşıyacaq dronlar üçün aviabaza da tikiləcək.\nCari ilin fevralında Çinin internet üzərindən ticarət edən “JD.com” şirkəti elan etmişdi ki, dünyada ilk dəfə dron-kuryerlər üçün logistika şəbəkəsini istifadəyə verəcək. Şirkətin mütəxəssisləri hesab edirlər ki, dron-kuryerlərdən istifadə sifarişlərin çatdırılması üçün nəqliyyat xərclərini 70 faiz azaltmağa imkan verəcək. Bundan başqa, sifarişlərin sutka ərzində Çin daxilində istənilən məntəqəyə çatdırılmasına imkan verəcək.\nÇin KİV-ləri yazır ki, dron-kuryer istehsalçıları hazırda istifadədə olan uçuş aparatlarının 50 kiloqramadək yükü daşımaq gücündə olduğunu bəyan edirlər. Gələcəkdə yarım ton ağırlığında yükü daşıyacaq dronların istehsalı planlaşdırılır. Artıq may ayından “JD.com” şirkəti 7 istiqamət üzrə dron-kuryerlər vasitəsilə yüklərin çatdırılmasına başlayacaq(azərtac).


Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Tarix İnstitutu Elmi Şuranın növbəti iclasını "Bakı-İstanbul" liseyində keçirib. Tarix İnstitutundan Olaylar.az -a verilən məlumata görə, əvvəlcə institutun nəşrlərindən ibarət sərgi ilə tanışlıq olub.\n"Bakı-İstanbul" liseyinin direktoru Zeliha Abdullayeva Tarix İnstitutunun direktoru, akademik Yaqub Mahmudovun rəhbərlik etdiyi Elmi Şura üzvlərinə lisey barədə ətraflı məlumat verib.\nElmi Şuranın iclasında Yaqub Mahmudov qeyd edib ki, liseyin proqramı ulu öndər Heydər Əliyevin "Bir millət, iki dövlət" fəlsəfəsi əsasında qurulub: "Tarixinə sahib çıxmayan xalq məhvə məhkumdur. Tarixinə sahib çıxan xalq isə yenilməzdir".\nYaqub Mahmudov deyib: "Milli kimliyimizi qorumağın və müasir çağırışlara cavab verməyin yalnız bir yolu var - bu yol mükəmməl təhsildən keçir. Bu gün dünya zəka ilə, beyin ilə fəth olunur. Amma təkcə bilikli olmaq azdır, vətənin adını ucaltmaq üçün eyni zamanda, dönməz azərbaycançı olmaq gərəkdir".\nXatırladaq ki, 2018-ci ildə Azərbaycanın və Türkiyənin tanınmış elm xadimlərinin iştirakı ilə "Bakı-İstanbul" liseyinin təntənəli açılışı olub.\n20 May 18:34 82\n20 May 18:23 82\n20 May 17:52 97\n20 May 17:22 80


Aktrisa qızına göre görün ne etdi – FOTO - Azadliq Xeber\nAktrisa qızına göre görün ne etdi – FOTO\nAktrisa qızına görə görün nə etdi - FOTO\n23:27 xeber – 46 yaşlı avstraliyalı aktrisa Keyt Blanşet 2016-cı ildə heç bir filmə çəkilməyəcəyini açıqlayıb.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, aktrisa karyerasında övladlığa götürdüyü azyaşlı qızı Edit Vivianın qayğısına qalmaq üçün fasilə verəcəyini deyib. O, 2016-cı ildə heç bir film və teatrda oynamayacaq.\nAktrisanın maraqlı qərarı hamını təəcünləndirib. Belə ki, əksəriyyət ulduzlar bütün güclərini karyerasına bəxş edirlər.\nMəşhur aktrisanın sözlərinə görə, ailə onun üçün həyatında ən vacib pillədədir.\nKeyt Blanşet və qızı Edit Vivian\n“Hal hazırda bu ən əsasdır mənim üçün. Həmişə. Planlaşdırmışam ki, 2016-cı ili işləməyim. Bizim doğma övladlarımız balaca olanda onların qayğısını çəkmək unudulmaz olub. Onların ilk addımlarını, komanda olmaqlarını nümayış etməyi sözlər ilə ifadə etmək mümkün deyil”.\nKeyt Blanşet və həyat yoldaşı Endryu Apton\nKeytlə 18 illik həyat yoldaşı Endryu Apton 2015-ci ilin martında övladlığa uşaq götürüblər. Cütlüyün özünün isə Deşiyel, İqnatius və Roman adı ilə 3 doğma övladı var. Onlar 1997-ci ildə evləniblər.


Satılır 3 otaqlı 50 m2 köhnə tikili 4 mkr\nElanın kodu: 376105\nBaxış sayı: 242 Elanın tarixi: 13.10.2017\nEv 5/5,orta blok, temiz 3 otagli yaxsi temridir,qabaginda elave bir otag da artirmasi vardir.Qisda kamenle isinir ev.SU,QAZ,ISIQ daimidir.Mekteb ve bagca binain dalinda avtobus dayanacagi HIPER market binanin qarsindadir.Qupcasi var.Menzil genis menzildir kifayet qeder menzilde deysklikler elemek de olar.Yeri de hem Ecemi hem 20 Yanvar metrosuna yaxindir Samaxinka istiqametindedir.EV ELIM YANDIDA SATILIR QIYMETDE RAZILASMAQ OLACAG.\nÜnvan: Ecemi metrosunun agzinda\nTƏCİLİ SATILIR!!! Binəqədi rayonu, Məmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsi, Bələdiyyənin yaxınlığında 2 mərtəbəli binanın 2 mərtəbəsində ümumi sahəsi 100 kv.m olan 3 otaqlı hündür tavanlı (hündürlüyü 4 metr) mənzil satılır. Orta ...\nTƏCİLİ !!! 9-cu mkr, 26 saylı avtobus xəttinin son dayanacağında, Heydər məscidinin yaxınlığında, Leninqrad layihəli binada əla qiymətə mənzil təcili satılır!!! Yaxşı təmirlidir, Qaz, Su, İşıq daimidir. Çıxarış (kupça) ...\nSatılır 3 otaqlı 65 m2 köhnə tikili Zərifə Əliyeva adına park\nTƏCİLİ SATILIR... Bakı şəhəri,Binəqdi rayonu,9 mkr-da(Mir Cəlal küçəsi (poçtla üzbəüz)) yerləşən 9 mərtəbəli köhnə tikilinin 4-cü mərtəbəsində ümumi sahəsi 65kv.m olan 2-dən 3-ə düzəlmə TAM TƏMİRLİ mənzil təcili satılır....\nMenzil almaq arzusunda olanlar üçün gözel fürset : Eziz müşteriler siz arzu edin,biz gerçekleşdirek... Tecili menzil satilir,Deyerinden ucuz,Telesin. Nerimanov rayon,İsmayil Hidayetzade küçesi,57 nömreli mekteb yaxinlig...\nMenzil almaq arzusunda olanlar üçün gözel fürset : Eziz müşteriler siz arzu edin,biz gerçekleşdirek... Tecili menzil satilir,telesin.Nerimanov Rayon,İsmayil Hidayetzade küçesi,57 nömreli mekteb yaxinligi.Leninqrad proye...\nSatılır 3 otaqlı 49 m2 köhnə tikili Memar Əcəmi m.\nYeganə şadlıq sarayının yaxınlığıda 5 mərtəbəli binanın 2 ci mərtəbəsində yerləşən mənzil satılır. Bu ərazidə mənzilini satmaq istəyənlər bizimlə əlaqə saxlaya bilər. Mənzilinizi satamqda sizə köməklik edərik. Yaxınlıqda...\nSatılır 3 otaqlı 96 m2 köhnə tikili 6 mkr\nQiymet: 114000 Sahe: 96 kv Otaq: 3 Mertebe: 9/6 Sened: kupca Qeyd: Nesimi metrosuna 5 deqiqelik mesafede. Heyder mescidinin yaninda Eksprimental lahiyeli binanin 9 mertebenin 6 ci mertebesinde orta temirli menzil...\nYeni gunesli qesebesi V masivinde araz marketin yani Gunesli restaranin yani lelinqrad layheli 75 kv.2/9. 3 otaqli istilik sisteni kombidir.ev super temirli.temirden yeni cixib.qaz su isiq daimi.kupcali.qiymeti 86 min ma...\nSatılır 3 otaqlı 75 m2 köhnə tikili Xalqlar Dostluğu m.\nTƏCİLİ SATILIR !!! Xətai rayonu Məzahir Rüstəmov küçəsi, Xalqlar Dostluğu metrosu yaxınlığında, 7 nömrəli poliklinikanın yanında 9 mərtəbəli Kiyev layihəli binanın 9-cu mərtəbəsində, sahəsi 75 kv.m. olan orta təmirli 3 o...\nBakı şəhəri Yasamal rayonu H,Cavid prospektində 5 mərtəbəli xruşovka binanın 4cü mərtəbəsində 70 kv.m. sahəsi olan 3oltaqlı mənzil satılır.Mənzil binanın korolevski proekti hesab olunur.Otaqların girişi təmir zamanı ayrı...


Azərbaycandakı vəkillik probleminin sonu necə olacaq? » Tia.az - Tribuna İnformasiya Agentliyi\nHüquqşünas gələn ay Vəkillər Kollegiyasının keçiriləcək konfransından da danışdı: “Konfransda rəhbərlik yenidən seçiləcək. Orada məsələlərin həllinə ümid edirəm. Çünki Vəkillər Kollegiyasında kifayət qədər bacarıqlı, istedadlı üzvlərimiz var. Onların bir çoxlarını şəxsən tanıyıram və peşəkar hüquqşünas olduqlarına inanıram. Vəkillər Kollegiyası ilə bağlı bəzi məsələlərdə də qanunvericilikdə müəyyən dəyişikliklər baş verəcək. Elə bir şərait yaradılacaq ki, yüksək hüquqi biliklərə malik olan şəxs kollegiyanın üzvü olmaq imkanları əldə edəcək. Vəkil olmaq üçün bir sıra tələblər var ki, burada da müəyyən haqlı tərəflər var. Məsələn, vəkil olmaq üçün 3 il tələb olunan stajla bağlı tələb var ki, çox ciddidir. Güman edirəm ki, bu müddətin azaldılması istiqamətində qanunvericilikdə dəyişikliklər edilə bilər. Vəkillər Kollegiyasının qarşıdan gələn konfransında quruma yeni nəfəs verilə biləcəyinə ümidliyəm. Ümid edirəm ki, Yalçın İmanov üçün o imkan baş verəcək, yəni peşəkar fəaliyyətinı qayıtmaq imkanları əldə edəcək. Bunu istisna etmirəm. Onu qeyd etmək yerinə düşərdi ki, Azərbaycanda 934 nəfər vəkilin olması, bir sıra rayonlarda vəkillərin ümumiyyətlə olmaması, Vəkillər Kollegiyası qarşısına bir sıra vəzifələr qoyur. Bu vəzifələr isə, hər şeydən əvvəl qabiliyyətli, savadlı, vicdanlı insanların Vəkillər Kollegiyasına daxil olma imkanlarını genişləndirməkdən ibarətdir. Bu prosesin qarşıdakı dəyişikliklərdən sonra daha sürətlə həyata keçiriləcəyinə inanıram. Nəticədə vəkillərin vətəndaşların konstitusion hüquqları olan keyfiyyətli hüquq yardımla onları təmin etmək imkanları genişlənəcək. Digər tərəfdən hesab edirəm ki, hüquq təhsilində vəkilliklə bağlı ayrıca bir ixtisasın ayrılmasına gələcəkdə yeni imkanlar yaranacaq. Doğrudur, bu gün hüquq fakültəsində vəkillik bir semestr ixtisas kimi tədris olunur, bunun gələcəkdə bir yox bir neçə semestrdə tədris olunacağına ümid edirəm. Bütün bunlar Vəkillər Kollegiyasının həm nüfuzunu artıracaq, həm də cəmiyyətdə bu quruma olan ümidlərin əhatə dairəsi genişlənəcək. Eyni zamanda, vəkil olmaq istəyən və ola biləcək şəxslərin miqyası artacaq”.\naccess_time 11:07 Azərbaycanda əfvlə bağlı müraciətlər araşdırılır\naccess_time 09:36 Hüquqşünaslar ölkə başçısından kömək istədilər\naccess_time 18:37 “Bu qadağa 8 min insanı işsiz qoyacaq” - Millət vəkili etiraz etdi\naccess_time 10:56 Dekabrda əfv sərəncamı veriləcək\naccess_time 11:27 Türkiyədə 250 milyon mənimsəyən vəkil AZƏRBAYCANA QAÇDI


Gözəl dərs » 3w.LeGenD.Az | Əfsanə olmaq istəyən bizimlədi... | Eurovision 2013, Geyimler, sac duzumleri, mentiq, aforizmler, animasiyalar, sekiller, avatarlar, menali sozler, maraqli, dadli tortlar, mp3, video\nMurad ağa adlı bir nəfər şəxs Allaha bağlı olduğudan və Onun buyurduqlarını sevə-sevə yerinə yetirdiyindən tanıyanları arasında yüsək nüfuza malik olur. Hər kəs onunla danışmağı, ondan məsləhət almağı özünə şərəf bilir. Gözəl söhbətləri, məsləhətləri ilə xalqın hörmətini qazanmış bu şəxs bir gün bazara getməyi qərara alır. Yol boyu hər kəs Murad ağanı salamlayır və məsləhətləşirlər. Bazara çatar-çatmaz Murad ağanın qarşısına içki düşkünü və oğru olduğu üçün heç kəsin salam belə vermədiyi zavallı bir kişi çıxır.Murad ağa onunla bir qədər danışdıqdan sonra ona sədəqə verir. Bu hadisə bir çoxlarını heyrətləndirir. Az keçmədən əxlaqında naqislik olan bir qadına da Murad ağa sədəqə verir. Nəhayət bazardan çıxana yaxın imkanlı bir şəxsi görən Murad ağa ona da sədəqə verir. Bu hadisəni qıraqdan izləyənlərin təəcüblərinə son qoymaq üçün bir nəfər ehtiramla Murad ağaya yaxınlaşır və deyir:\nMurad ağa bilirsiz ki, Allah olan hörmətinizdən və gözəl əməllərinizdən dolayı hər kəsin sizə böyük hörməti var. Amma bizə təəçüblü gələn o oldu ki, heç kəsin saymadığı bir oğruya, sonra əxlaqında naqislik olan bir qadına, hələ bu azmış kimi kifayət qədər imkanlı bir şəxsə sədəvə verdiniz. Bunun səbəbi nədir? Suallara aydınlıq gətirmək üçün Murad ağa dedi:heç kəsin salam belə vermədiyi o,oğruya ona görə sədəqə verdim ki, etdiyi bu səhv hərəkətdən utanıb, pis işlərindən əl çəksin, Tərbiyyəsiz qadına isə sədəqə verərək xatırlatmaq istədim ki, nə qədər gec deyil düz yola gəlsin. İmkanlı şəxsə gəldikdə isə onun da başqalarına sədəqə verməli olduğunu xatırlatmaq üçün sədəqə verdim.\nHər necə işlə məşğul olmasından aslı olmayaraq hər kəs insandı.Onunda hörmətə, qayğıya ehtiyacı var. Bəlkədə ona layiq olduğundan daha artıq nəzəkətlə yanaşmaq düşdüyü pis vəziyyətdən ən yaxşı çıxış yolu olar, bunu edən şəxsin savabı isə yetərincə çox olar. Əsas odur ki, düz yolda olanların sonraki aqibəti əyrilik olmasın, bu ən böyük faciyədir. Allah pis işlərə sövq edən şeytanın və şeytan xislətli insanların vəsvəsəsindən qorusun bizləri, hər zaman savab əhli olaq inşallah!!!\nZuhair Murad 2012 gəlinlik modelləri\nMurad Arif - İnşallah (Klip, MP3) (2015) eXclusive\nMurad Boz - Janti\nMurad Şamil & Turanə Babayeva - Söz ver menə\n16 yanvar 2011 21:05\n16 yanvar 2011 19:38\nHer birinize minnetdaram!\n16 yanvar 2011 15:43\n16 yanvar 2011 03:56\nHAMISINI OXUDUM ÇOX GÖZƏL İDİ TŞK MÜƏLLİF.\nDÜZDÜ HƏYATDA HEÇ NƏ ÜÇÜN GEC DEYİL!\n15 yanvar 2011 22:40\nCOX BEYENDIM COX SAQOL ELA IDI\n15 yanvar 2011 22:31\ncox sag ol baciwka twk


Ermənistanın yalvaracağı günə çox qalmayıb: Paşinyan tezliklə Azərbaycandan imdad diləyə bilər – KAİM.AZ\n23 May 2022, Bazar ertəsi - 12:09\nHome/SİYASƏT/Ermənistanın yalvaracağı günə çox qalmayıb: Paşinyan tezliklə Azərbaycandan imdad diləyə bilər\nErmənistanın yalvaracağı günə çox qalmayıb: Paşinyan tezliklə Azərbaycandan imdad diləyə bilər\n05 Sentyabr 2020 01:30\nRəsmi İrəvanın ölkəni yaxınlaşmaqda olan kütləvi etiraz dalğasından Anna Akopyanın əlisilahlı fotolarıyla yayındıra biləcəyi qətiyyən inandırıcı görünmür… Paşinyan hakimiyyəti Ermənistan əhalisinin ən elementar sosial ehtiyacları qarşısında belə, acız duruma düşüb…\nCənubi Qafqaz regionunda yeni müharibə təhlükəsi yaranıb. Belə ki, “dondurulmuş münaqişə ocaqları”nın hər an yenidən alovlanması mümkün görünür. Üstəlik, “münaqişə ocaqları”nın yenidən alovlanmasında regiondan kənar güclərin səhnəarxası təsiri xüsusi rol oynaya bilər.\nPotensial savaş məkanı olaraq, Dağlıq Qarabağ ilə yanaşı, Abxaziya və Cənubi Osetiya da ön plana çıxmış kimi görünür. Belə ki, son vaxtlar Abxaziya və Cənubi Osetiya münaqişələrinin də hərəkətə gətirilməsi istiqamətində məqsədyönlü addımların atıldığı müşahidə olunmaqdadır.\nXatırladaq ki, Gürcüstanın qanuni ərazisi sayılan hər iki qondarma “respublika” özünün müstəqilliyini birtərəfli qaydada elan edib. Və onların müstəqilliyi yalnız Rusiya tərəfindən rəsmən tanınıb. Bununla da Rusiya Gürcüstana qarşı potensial hərbi xaos mexanizmini öz əlində saxlamış kimi görünür.\nOnu da qeyd edək ki, son günlər Kreml separatçılara verdiyi dəstəyini növbəti dəfə nümayişkəranə şəkildə sezdirməkdədir. Belə ki, bir müddət öncə Rusiyada startı verilən dövlətlərarası tank biatlonu yarışlarına Abxaziya və Cənubi Osetiya da dəvət alıb. Və bu, Kremlin separatizmə dəstək verməklə, Gürcüstana qarşı açıq təzyiq göstərməyə çalışması anlamına gəlir.\nTəbii ki, Rusiya Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə münasibətdə də eyni mövqedən çıxış edir. ATƏT-in Minsk Qrupunun üç həmsədrindən biri olmasına baxmayaraq, Dağlıq Qarabağ münaqişəsində həm maraqlı, həm də iştirakçı tərəf rolunu oynayır.\nBuna əmin olmaq üçün Rusiyanın Ermənistanı sürətlə silahlandırmasına diqqət yetirmək tamamilə kifayətdir. Belə ki, Kreml son həftələrdə olduqca qəliz bir marşrut üzrə Ermənistana 500 tondan çox silah-sursat ötürməyə nail olub.\nŞübhəsiz ki, Cənubi Qafqaz regionunda cərəyan edən proseslərin bundan sonrakı istiqamətləri daha çox rəsmi Bakı və Kreml arasındakı diplomatik təmaslarda əldə ediləcək nəticələrdən asılı olacaq.\nMəsələ ondadır ki, Rusiya Azərbaycanla münasibətlərin tamamilə pozulmasında o qədər də maraqlı deyil. Hər iki qonşu dövlətin bir-biriylə müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlığında önəmli strateji maraqlar gizlənməkdədir.\nOna görə də ehtimal etmək olar ki, əvvəl-axır iki qonşu dövlət mövcud situasiyadan çıxmaq üçün orta yolu tapıb, anlaşa bilərlər. Və son günlər qarşılıqlı təmasların intensivləşməsi də bu ehtimalın kifayət qədər inandırıcı olduğunu göstərir.\nƏlbəttə ki, böyük və güclü dövlətlər hansısa mərhələdə bir-biriylə dil tapmağı bacarırlar. Ancaq bundan ən çox zərər çəkən məhz Ermənistan kimi “cırtdanlar” olur. Yəni, Ermənistan kimi oyuncaq dövlətlər adətən, böyük ölkələrin maraqları çərçivəsində istifadə edilərək, məqsədə çatıldıqdan sonra bir kənara atılırlar.\nHazırda Ermənistan növbəti dəfə belə bir taleyi yaşamağa çox yaxındır. Belə ki, Ermənistan mətbuatı son günlərdə rəsmi İrəvanın himayədən məhrum olmaq üzrə olduğunu xüsusi olaraq, qabartmağa başlayıb.\nHətta vaxtilə Dağlıq Qarabağ münaqişəsində iştirak etmiş bir erməni generalının “Ermənistan getdikcə təklənir. Belə davam edərsə, yaxın gələcəkdə olduqca ciddi hərbi-siyasi zərbələrə məruz qala bilərik” deməsi bir çox önəmli məqamlardan xəbər verməkdədir. Və bu, həm də Ermənistanda ölkədaxili pessimist əhval-ruhiyyənin hökm sürməsinin də olduqca ciddi əlaməti sayıla bilər.\nÜmumiyyətlə, son aylarda Ermənistan cəmiyyətində natamamlıq kompleksinin ön plana çıxdığı müşahidə edilməkdədir. Belə ki, bu ölkədə bir çoxları Ermənistanın parlaq gələcəyinə inanmır. Hətta Ermənistanın ümumiyyətlə, hər hansı gələcəyinin olmadığını düşünənlər də kifayət qədərdir.\nMaraqlıdır ki, Ermənistanın ağır vəziyyətə düşməsindən danışanların mütləq əksəriyyəti birmənalı şəkildə Paşinyan hakimiyyətini suçlayırlar. Onların fikrincə, indiki sosial-iqtisadi problemlər məhz baş nazir Nikol Paşinyanın və onun hakimiyyət komandasının yarıtmaz idarəçiliyindən qaynaqlanır.\nMəsələ ondadır ki, bir müddət öncə “Ermənistan hakimiyyəti çox ağır vəziyyətdədir” deyən erməni yazıçısı, politoloq Arsrun Pepanyan vətəndaşı olduğu ölkənin durumunu tam dəqiqliyi ilə təsvir etmişdi: “Ermənistanda durumu dəyişdirə və ölkəni diz üstündən ayağa qaldıra biləcək bir lider yoxdur”.\nErməni politoloq mövcud vəziyyətdən yeganə çıxış yolunu göstərməyi də unutmamışdı: “Erməni xalqı oyanmalı və bu hakimiyyəti qovmalıdır. Allah Paşinyanı göndərib ki, cəmiyyətdə neqativ şok yaratsın, insanlar ölkənin dağıldığını hiss etsinlər. Ermənistan onsuz da dağılırdı, ancaq bu, yavaş proses idi. İndi isə Paşinyan Ermənistanı sürətlə və məqsədyönlü şəkildə dağdır”.\nGöründüyü kimi, Ermənistanın düşdüyü durumu təsəvvür etmək üçün elə erməni politoloqların açıqlamaları tamamilə yetərlidir. Paşinyan hakimiyyətinin vətəndaşları şirnikləndirdiyi vədlər artıq çoxdan unudulub. Çünki indi hər kəs çox gözəl anlayır ki, Paşinyan hakimiyyəti həmin vədlərin hətta ən primitivini belə, reallaşdırmağa qadir deyil.\nÜstəlik, hər ötən gün Ermənistanda sosial-iqtisadi vəziyyət daha da ağırlaşmaqda davam edir. Ölkə böyük sürətlə dağılmağa doğru sürüklənir. Sosial narazılıqların doğuracağı kütləvi etiraz dalğasının baş qaldıracağı gün isə deyəsən, o qədər də uzaqda deyil.\nPaşinyan hakimiyyəti artıq bu təhlükəni ciddiyə almağa başlayıb. Belə ki, rəsmi İrəvan Ermənistan cəmiyyətində pessimist əhval-ruhiyyənin önünə keçmək üçün müəyyən addımlar atmağa cəhd göstərməkdədir.\nBelə ki, rəsmi İrəvan yenə də cəbhə bölgəsində “parlaq hərbi zəfərlər” barədə utopik vədlərlə təbliğata başlayıb. Paşinyan hakimiyyəti yüzminlik yeni ordu yaradacağı ilə bağlı “nağıllar”la sadə vətəndaşların başını aldatmağa çalışır.\nHalbuki hazırda Ermənistan əhalisinə yüzminlik ordudan daha çox çörək lazımdır. Və ölkədə aclığın-səfalətin artmasının qarşılığında rəsmi İrəvan bu problemi necə həll edəcəyini ümumiyyətlə, bilmir.\nDigər tərəfdən, Paşinyan hakimiyyətinin yeni yüzminlik ordu yaradacağı barədə “nağıllara” yalnız sadəlövhlərin inanması mümkündür. Çünki belə bir ordunun yaradılması və saxlanması üçün külli miqdarda maliyyə vəsaiti lazımdır. Ölkə əhalisinin ən elementar sosial ehtiyacları qarşısında acız qalan rəsmi İrəvanın bu paranı haradan tapacağı da başqa müzakirə mövzusudur.\nTəbii ki, yüzminlik ordunun parasını tapmaq asan məsələ deyil. Ona görə də baş nazir N.Paşinyan daha asan olan yolla əhalinin başını qarışdırmaq yolunu seçib. Belə ki, o, arvadı Anna Akopyanı Dağlıq Qarabağa göndərərək, hərbi təlim fotolarını sosial şəbəkələrdə yaymaqla, sanki əhaliyyə ürək-dirək verməyə çalışır. Anna Akopyan da əlində silahla çəkdirdiyi fotolarla az qala Ermənistan əhalisinə “qəhrəmanlıq” dərsi keçir.\nŞübhəsiz ki, bütün bunlar Ermənistanın necə aciz duruma düşdüyünü göstərir. Hətta böhranın dərinləşməkdə olduğu bir ölkədə daxili təbliğat üçün uyğun motivlər tapmaqda belə, çətinlik çəkirlər. Və bu, Ermənistanın sürətlə çökməkdə olduğunu göstərir.\nƏgər, Ermənistan indiki təməlsiz siyasət kursunu davam etdirsə, daha da ağır duruma düşəcəyi şübhə doğurmur. Bunu hələ 1998-ci ildə Ermənistanın keçmiş prezidenti Levon Ter-Petrosyan da proqnozlaşdırmışdı. O, Dağlıq Qarabağla bağlı mərhələli həll planını üzrə Azərbaycanla anlaşmağın zəruriliyini vurğulamışdı: “Biz bu varianta razılıq verməsək, gələcəkdə yalvaracağıq. Çünki Azərbaycan güclənəcək, biz zəifləyəcəyik”.\nİndi artıq onun dedikləri demək olar ki, reallığa çevrilib. Azərbaycan ciddi şəkildə güclənib, Ermənistan isə nəinki zəifləyib, hətta diz çökəcək duruma gəlib. Deməli, Ermənistanın Azərbaycan qarşısında diz çöküb, yalvarmağa məcbur olacağı günə də çox qalmayıb.


Balakənli xanım fermer: Qarabağımızın erməni qəsbkarlarından təmizlənəcəyi günü səbirsizliklə gözləyirik - AZƏRTAC\nQarabağ cəbhəsindən gələn xoş xəbərlər, Azərbaycan Ordusunun zəfər yürüşü, illərlə həsrətində qaldığımız torpaqlarımızın, yaşayış məntəqələrinin bir qisminin düşmən işğalından azad edilməsi bütün vətəndaşlarımızı, o cümlədən aqrar sahədə çalışanları daha da ruhlandırıb. Torpaq mülkiyyətçiləri belə taleyüklü günlərdə ölkəni bol kənd təsərrüfatı məhsulları ilə təmin etmək üçün əzmlə çalışır, arxa cəbhədə yüksək fədakarlıq nümayiş etdirirlər. Belə fədakar əmək qəhrəmanlarından biri də Balakən rayonunun Qazbinə kəndində fəaliyyət göstərən tütünçülük təsərrüfatının rəhbəri Ayparə Dadayevadır.\nAiləsinin təsərrüfat ənənələrini davam etdirən xanım təsərrüfatçı 3 ildir ki, tütün əkib-becərir. Ötən il bu təsərrüfatda 96 hektar sahədə tütün əkilib, 94,6 ton quru tütün istehsal olunub. Dövlətin fermerlərə göstərdiyi diqqət və qayğıdan ruhlanan Ayparə Dadayeva bu il tütün əkini sahələrini daha da genişləndirərək 165 hektara çatdırıb. Xanım təsərrüfatçı cari təsərrüfat ilində 144 hektar sahədə “Virciniya botaniki”, 21 hektarda isə “İmmuniy” növlü tütün yetişdirib. Hazırda təsərrüfatda tütün yığımı mütəşəkkil davam etdirilir.\nXanım fermer AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə bildirib ki, cəbhədən alınan xoş xəbərlər, ordumuzun qazandığı qələbələr onları daha da ruhlandırır. Rəhbərlik etdiyi təsərrüfatda çalışan mövsümi işçilərin bir qismi yüksək vətənpərvərlik nümayiş etdirərək, döyüşlərdə iştirak etmək üçün könüllü surətdə cəbhəyə yollanıb. İndi hamı ordumuzdan ancaq qələbə xəbərləri gözləyir.\nTəsərrüfatçı bildirib ki, mövsümün əvvəlindən indiyədək sahələrdən 1100 tonadək yaş tütün yarpağı dərilib. Sahələrdə hələ məhsul boldur. “Virciniya botaniki” növlü yaş tütün təsərrüfatın özünəməxsus olan emal məntəqəsindəki 5 ədəd tütünqurutma kamerasında qurudulur. İndiyədək bu kameralarda 95 ton quru tütün istehsal edilib. Yerli tütün sortları isə ipə düzülərək qurudulur. Qurudulmuş tütünün 60 tonu artıq “Azəri Korporasiyası”na təhvil verilib. Tütün dəriminə və düzümünə 200-dək mövsümi işçi cəlb olunub.\nKənd təsərrüfatının inkişafındakı xidmətlərinə görə ötən il 3-cü dərəcəli “Əmək” ordeni ilə təltif olunan Ayparə Dadayeva erməni faşistlərinin tezliklə torpaqlarımızdan qovulub çıxarılacağına, doğma Qarabağımızın səmalarında üçrəngli Azərbaycan bayrağının dalğalanacağına ürəkdən inandığını bildirib.\nAZERTAG.AZ :Balakənli xanım fermer: Qarabağımızın erməni qəsbkarlarından təmizlənəcəyi günü səbirsizliklə gözləyirik


Azərbaycanın zərgərlik sənayesinin inkişafı istiqamətində dövlət tərəfindən aparılan islahatlara dəstək məqsədilə “AzerGold” QSC tərəfindən yerli qızıl xammalından istehsal edilən məhsulların ilk Satış və mübadilə mərkəzi istifadəyə verilib.\nQSC-dən “APA-Economics”ə verilən məlumata görə, Bakı şəhəri, Bülbül prospekti 3 ünvanında yerləşən mərkəzdə Səhmdar Cəmiyyətin 2019-cu ildən etibarən yerli pərakəndə bazara təqdim etdiyi 5, 10, 20 qramlıq sikkə və külçələrlə yanaşı, çəkisi 1, 10 unsiya, 500 qram və 1 kiloqram olan yeni qızıl külçələr və fərqli dizaynlarda qızıl sikkələr satışa çıxarılıb.\nTətbiqinə başlanılan yeni sistem bu sahədə ikinci əl bazarının “kölgə iqtisadiyyatı”ndan çıxarılmasına müsbət təsir göstərəcək. Bu da öz növbəsində, yerli zərgərlik bazarının qaçaqmalçılıq və digər qanunsuz yollarla ölkəyə gətirələn saxta əyarlı məhsullardan azad olmasına töhfə verəcək. Bununla yanaşı, “AzerGold”un ilk Satış və mübadilə mərkəzinin istifadəyə verilməsi Azərbaycan Zərgərlik Asosiasiyası ilə əməkdaşlıq şəraitində yerli zərgərlərin xam qızıla tələbatının ödənilməsində də mühüm rol oynayacaq.


10 min dollardan artıq kreditlərlə bağlı təkliflər hazırlanıb - son xeberler\nSonxeber.az AZXEBER.COM-a istinadən xəbər verir ki, iqtisadçı-deputat Vahid Əhmədov bununla bağlı Azvision.az -a açıqlamasında bildirib ki, 10 min dollardan çox olan problemli kreditlərə dair müəyyən təkliflər mövcuddur.\nDeputat şəxsən özünün də təkliflər irəli sürdüyünü deyib: "Biz hazırladığımız təklifləri təqdim edəcəyik. Bununla bağlı iş gedir, hansı qərarın qəbul olunacağını dəqiq deyə bilmərəm".\nQeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev fevralın 28-də "Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" fərman imzalayıb. 22 aprel 2019-cu il tarixindən etibarən kredit təşkilatları və poçt rabitəsi milli operatoru vətəndaşlara kompensasiya ödənişlərinin verilməsinə başlayıb. Kompensasiya alacaq şəxslərin sayı 602.347 nəfər təşkil edir.\nİqtisadiyyat Baxılıb: 1435 Tarix: 25 aprel 2019\nBu ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycana 37 avtobus idxal olunub.. . Sonxeber.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, iki ayda, həmçinin ölkəyə 4707 ədəd minik avtomobili, 397 ədəd yük avtomobili, 37 ədəd avtobus gətirilib.


ali-shamil - Xəstə Hasan\nTürk Dünyasının Məşhurları-50\nDilimizin yaşamasında və yayılmasında, bədii ifadə vasitəsilə zənginləşməsində böyük xidməti olan aşıqlarımızdan biri, Axıska türklərindən olan Xəstə Hasan...Əli Şamil\nGöndərmə 02.02.2012 12:34:23 UTC\nGüncəlləmə 02.02.2012 12:34:23 UTC\nAşıq yalnız saz çalıb, şeir deyən, məclislərdə yola salmaqla ailəsini dolandıran birisi deyil. Aşıq həm də geniş xalq kütlələrini maarifləndirən, dinimizi təbliğ edən, insanların dünyagörüşünü formalaşdıran, toplumun yaşam qaydalarını təbliğ edəndir. Digər tərəfdən bilməliyik ki, bugünkü aşıqlar, mifoloji çağlardan üzübəri xalqımıza xidmət etmiş ozanların, qamların davamçılarıdır. Bütün bunları Xəstə Hasanın yaradıcılığının timsalında aydın görə bilirik.\nXəstə Hasan haqqında yazılı qaynaqlarda çox az bilgi var. Onun ömür yolunu, yaşamını, dünyagörüşünü ağızdan-ağıza keçərək günümüzədək gəlib çatan şeirlərindən, haqqında dolaşan rəvayətlərdən və nəslindən olanların yaddaşında qalanlardan müəyyənləşdiririk.\nAşığın “Yüzdə bir” divanisinin son bəndində deyilir:\nBuradakı hicri tarixi ilə verilmiş rəqəmi bəzi aşıqlar min iki yüz qırx da oxuyurlar. Fərqli variantları olsa da məlum olur ki, hicri 1200-cü ildən sonra da aşıq sağ imiş.\nXəstə Hasan „Qədərim mənim“qoşmasının möhürbəndində isə deyir:\nXəstə Hasan, qəmli-qəmli söylərəm,\nOxunmaz tarixi qədərim mənim.\nBuradan da anlaşılır ki, aşıq 83 ildən çox ömür sürüb. Bu və buna bənzər faktları gözdən keçirən araşdırıcılar Xəstə Hasanın 18-ci yüzilin sonları və 19 yüzilin əvvəllərində yaşadığını yazırlar.\nAşığın doğulduğu kəndin Levis, Dırqına, Xavet olduğunu yazırlar. Bu kəndlər də Axıska bölgəsinin qonşu kəndləridir və indiki Gürcüstan Respublikasının Əsbincə rayonuna daxildir.\nXəstə Hasan qoşmalarının birində nəsli, atası haqqında belə deyir:\nÇifdər oğlum qoy şennətsin binamı,\nXəbər alan olsa doğma atamı,\nŞeirdən aydı olur ki, Hasanın atası Ovannı İskəndərmiş. Həsən fitri istedadı sayəsində saz-söz ustadı kimi məşhurlaşmış və şöhrəti yaşadığı bölgədən çox-çox uzaqlara yayılmışdı.\nXəstə Hasanın haqqında yaradılmış dastanlarda və ömür yolundan bəhs edən rəvayətlərdə ona çox gənc yaşlarında, yəni Xavetdə dana otararkən pirlər tərəfindən badə içirildiyi deyilir. Aşıq isə “Qədərim mənim” qoşmasında deyir:\nOn səkkizdə eşq oduna qalandım,\nHaqqın hikmətiylə səhra dolandım,\nBuradan da aydın görünür ki, Xəstə Hasan on səkkiz yaşından yazıb-yaratmağa başlayıbdır.\nKamil ustadlara şagirdlik edərək püxtələşən, öz üzərində çalışan aşıq az bir müddətdə bölgənin ən istedadlı lirik, didaktik, fəlsəfi şeirlər müəllifi kimi tanınır. İslam dininin qayda-qanunlarını gözəl bilən, islami dəyərlərə böyük önəm verən aşıq lirik şeirlərində bəzən çox açıq-saçıqlığa yol versə də sözün qüdrətilə olduqca gözəl lövhələr yarada bilir.\nBelə ki, aşıq bağdan gələn gözələ\nSallanıban bağdan gələn, ey maralım, bir su ver.\nMalım-mülküm sənin olsun, küllü varım, bir su ver.-deyə müraciət edir və özünü qarşısındakına belə tanıdır:\nXəstə Hasan gəldi deyə çağırarlar adımı.\nNeyləyirəm dünya malın, almadım muradımı.\nXəstə Hasanın dilində söz sanki bal kimi əriyir. O hətta mənfi çalarlı sözləri də şirinləşdirə, gözəlləşdirə bilir. Bununla da maraqlı bir təzad yaradır. Bu təzadı aşığın “Əyri” müxəmməsində daha aydın görmək olur. Xəstə Hasan deyir:\nBağlamalarında islam dinini dərindən bildiyini nümaiş etdirən, dinimizə böyük hörmət və məhəbbətlə yanaşan aşıq sənəmi, sonası yolunda Cəhənnəmdə yanmağa belə hazırdır.\nXəstə Hasan çox keşməkeşli və qarışıq bir dövürdə yaşamışdır. Rus orduları aşığın vətənini işğal etdiyi azmış kimi, bölgədə nüfüzunu möhkəmlətmək üçün Osmanlı dövlətində yaşayan ermənilərin bir qismini oraya köçürmüşdür. Müsəlmanların evlərinin, torpaqlarının, mal-qaralarının da bir hissəsini alaraq gəlmə ermənilərə vermişlər ki, onlar qayıdıb geri qaçmasınlar. Hətta ermənilər uzun müddət vergilərdən azad edilmişdilər. Bütün bu ayrıseçkiliklər nəinki müsəlmanları, xristian gürcüləri, hətta azsaylı yerli erməniləri də narazı salmışdır.\nXəstə Hasanın şeirlərindən aydın olur ki, onun Dırqınanda olan biçənək sahəsi də əlindən alınaraq Vartana verilmişdir.\nGəlmə erməniləri belə imtiyazlı yerləşdirilməsi tarazlığı pozmuş, müsəlmanların həyat şəraitini çətinləşdirmişdir. Bunu aşığın kəndliləri ilə birlikdə qarğıdalı və ya zəyrək almaq üçün aran kəndlərinə getməsi və orada Aşıq Poladla deyişməsi haqqında rəvayətdən aydın görmək olur.\nZəmanədəki haqsızlıqları, qanunsuzluqları şeirlərində tənqid etməyi də unutmayan Xəstə Hasanın özündən əvvəl yaşamış və çağdaşı olmuş aşıqlara verdiyi qiymət də olduqca diqqətçəkəndir. O, kiçik bir şeirdə dolğun bir salnamə yarada bilmişdir. Aşıq “Yüzdə bir” divanisində deyir:\nSüsən- sünbül, mor mənəvşə, bülbül ötər yazda bir.\nVaqif dərddən xəbərdardı gövhərin qiyməti yox.\nÇöllü İsmayıl tacıdı cannan qəsəvvət tökər.\nKərəm ki, yandı ataşa, odda birdi, köz də bir.\nKüfdadiya pay verildi onnan da ziyadasın.\nAşıq Seyfi, Usta Polat, Dəli Tamu sazda bir.\nDivanidə adı çəkilən Vaqif, Aşıq Ömər, Qurbanı, Kərəm haqqında nisbətən geniş bilgi vardısa da Ürfani, Küfdadi, Qul Qaranı, Qara Zülal, Çöllü İsmayıl, Aşıq Seyfi, Usta Polat, Dəli Tamu, Molla Xəlis haqqında araştırmalar yox dərəcəsində idi. Xəstə Hasanın ömür yolunu və onun yaradıcılığını araşdıranlara „Yüzdə bir“ divanisi sanki bir ipucu verdi. 18-19-cu yüzillərdə yaşamış neçə istedadlı aşığımızın ömür yolu öyrənildi, şeirləri toplandı.\n20 yüz ildə də Xəstə Hasanın yaşadığı bölgənin üzərindən qara buludlar çəkilməmişdi. Birinci Dünya Savaşında Rus orduları burada yerləşdirilmiş və buradan keçərək Osmanlı torpaqlarını işğal etmişdir. Bölgədə yaşayan türklər bu işğala qarşı olduğundan Ruslar onları surgünlərə göndərmiş, həbsxanalara atmışdır. Bütün bu təqib və təzyiqlərə baxmayaraq əhalinin əksəriyyəti soydaşları olan Osmanlı əsgərlərinin tərəfini saxlamışdır.\nII Nikolay taxdan endirildikdən sonra, yəni Rusya imperiyası dağıldıqda Axıskalılar da öz müstəqil dövlətlərini qurmağa çalışmışlar. Tanınmış ictimai-siyasi xadim, jurnalist və yazıçı Ömər Faiq Nemanzadənin rəhbərliyi ilə 1918-ci ildə Axıska Höküməti Müvəqqətiyəsi qurulmuşdu. 1919-cu ilin yanvarın 17-18 keçirilən toplantıda isə Axıska Höküməti müvəqqətiyəsi, Kars İslam Şurası, Araz Türk Respublikası və Batumda qurulmuş yeni hökümətlər birləşərək Cənubi-Qərbi Qafqaz Höküməti Müvəqqəti Milliyəsini yaratmışdır. Ordubaddan Qara dənizədək uzanan yeni cümhuriyyət, İngilislərin və onun müttəfiqlərinin əlilə həmin ilin aprelin 12-də dağıdılmışdır. Yüzlərlə insan yerindən yurdundan məhrum olmuşdur.\nBölgəni bolşeviklərin işğalı ilə orada yaşayan türklərin kütləvi həbs və sürgünləri ilə nəticələnmişdir. İkinci Dünya Savaşında, 1944-cü ilin noyabrında isə Axıska, Axırkələk bölgəsində yaşayan türklər elliklər Qazaxıstana və Sibirə sürgün edilmişlər. Xalqına tutulan bu divanlar azmış kimi kimlərin əliləsə Xəstə Hasan kimi böyük sənətkarı ədəbi oğruluqda suçlamaqla yaradıcılığı üzərinə kölgə salmışlar.\nÇətinliklərə, təqib və təziqlərə, qadağalara baxmayaraq xalq Xəstə Hasanı unutmamış, onun şeirlərini yaddaşlarında yaşatmışdır. 1980-ci illərdən sonra isə araşdırıcılar sənətkarı laiq olduğu məqama müksəltməyə çalışmışlar.\nBu iştə araştırıcı Valeh Hacıların xidməti böyük olmuşdur. O Xəstə Hasan haqqında məqalələr yazmaqla kifayətlənməmiş, şeirlərini bir yerə toplayaraq kitab çap etdirmişdir.\nAxıska türklərinin vətənə dönməsini sürətləndirmək üçün Xəstə Hasan və çağdaşı olan sənətkarların, eləcə də bölgənin elm və mədəniyyət xadimlərinin öyrənilib təbliğ olunması olduqca vacibdir.


Benzema milliden kenarlaşdırılacaq - Azadliq Xeber\nBenzema milliden kenarlaşdırılacaq\n17:44 xeber – Fransa millisini heyətində çiyin-çiyinə çıxış edən Matye Valbuenanı təhdid etməkdə şübhəli bilinərək həbs edilən Kərim Benzema Fransa millisindən kənarlaşdırılacaq.\nAzadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, bu barədə xəbər L’Equipe-də yer alıb.\nÖtən ay məşhur futbolçunun həbs xəbəri də yayılıb. Azadlıq.az xəbər verir ki, anspress-in məlumatına görə, Fransa yığmasının və “Real Madrid” klubun forvardı əslən Əlcazairli olan futbolçu həmkarını şantaj etməklə suçlanır. O, “Lion” klubunun yarımmüdafiəçisi Matye Valbuenanı şantaj edib. Benzema Valbuenanı intim məzmunlu video ilə şantaj etməkdə təqsirləndirilir.


Alban xaç daşları — Vikipediya\nAlban xaç daşları\nQədim Albaniya dövlətində yaşayan xalqların mənəvi görüşlərini əks etdirən daş abidələr\n(Alban xaçı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)\nAlban xaç daşları — Azərbaycan xalqının əcdadları tərəfindən yaradılmış və Azərbaycanın maddi-mədəni dəyərləri sırasına daxil olan abidələr qrupu.\nXudavəng monastır kompleksində yerləşən Xaçın tipli qoşa xaçdaş\nKeçmişdə "böyük, şöhrətli və əhalisi sıx ölkə olan" Qafqaz Albaniyasının erkən xristian xatirə memarlığı və incəsənətinin təşəkkülü və inkişafı maraqlı, olduqca orijinal bir yol keçmişdir. VII–IX əsrlərdə Qafqaz Albaniyası Cənubi Qafqazın siyasi və mədəni həyatının bütün sahələrində aparıcı rol oynamışdır.\nOrta əsr Albaniyasında qədimdən dini və qəbirüstü simvol rolunu oynayan, həllində şaquli xatirə işarəsinin obrazı təcəssüm olunmuş çoxlu memorial abidələr (menhir, fallik obraz, qadın və kişi tanrıları və sərhəd nişanəsi) məlumdur. Bu sadə və çox yayılmış dəfn abidələri dünyanın modeli kimi qavranılırdı. Lakin onlar təkcə dünyaları birləşdirən ox deyil, həm də dirilər və ölülər dünyaları arasında sərhəd dirəyi olub, şaquli və üfüqi fəzanı təcəssüm etdirirdi.\n1 Tarixi və mədəni əhəmiyyəti\n2.1 Xaçın xaçdaşları\n2.2 Artsak xaçdaşları\n2.3 Cuğa xaçdaşları\n2.4 Yenivəng xaç daşları\n3 Xaç daşları və xaçkarların fərqi\nTarixi və mədəni əhəmiyyətiRedaktə\nAraşdırmalar göstərir ki, xaçların yaranmasında hələ xristianlıqdan çox-çox qabaq qədim türk tayfalarının böyük rolu olmuşdur. O zamankı insanların günəş obrazını yerdə, torpaq üzərində yaradaraq, ağac, daş üzərində yüksəyə qaldıraraq yenidən göylərə qovuşdurmaq istəyi xaçların indiki formasının meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur.\nMəhz bu səbəbdəndir ki, alban xaçları özünün daha çox klassik ənənələrinə uyğunlaşdırılırdı. Belə ki, alban xaçları xristianlığaqədərki elementlər və dini ayinlərlə birbaşa bağlıdır.\nXaç obrazı, alban xaç daşlarında sanki müxtəlif bir-birinə aidiyyatı olmayan dekorativ tərtibatları qovuşdurur. Alban xaçı dünyada yeganə xaçdır ki, xristianlığaqədərki inamların və kainatı dərketmənin əlamətlərini özündə cəmləşdirən işarələrə malikdir. Bu xaçların bütün kompozisiyaları göylə yerin əlaqəsi, günəş, işıq, nur və məhsuldarlıq simvolu kimi əks olunmuşdur.\nTədqiqatlar sübut edir ki, Qafqaz Albaniyasının erkən xristianlıq incəsənətinin meydana çıxması və inkişafı tamamilə orijinal, özünəməxsus yolla getmişdir. Bütün alban yazılı daşlarının üzərindəki xristianlığa qədərki inamların və kainat qüvvələrinin qanunauyğun şəkildə yerləşməsi ilə dini-bədii qanunlara tabe edilmiş özünəməxsus təsvirlər təşkil edir ki, bu da başqa xalqların xaç təsvirlərində yoxdur. Odur ki, alban daş yazı nümunələrinin (xaç daşlarının, baş daşlarının və nişan daşlarının) bu cür orijinallığı və özünəməxsusluğu onu digər xalqların daş yazı nümunələrindən köklü surətdə fərqləndirir.\nOrta əsr Albaniyasının xatirə stellalarının memarlıq-kopozisiya, konstruktiv və dekorativ-plastik həlli onların məna və simvolik özümlülüyündən ayrılmazdır. Albaniyanın erkən və yetkin orta əsr xatirə plastikasında xristianlıqdan əvvəlki müəyyən dünyagörüş və simvolik təsəvvürlər əks olunurdu. Mütəxəssislər tərəfindən tədqiq edilən bütün xaç daşlarında Qafqaz albanlarının qədimdən riayət etdikləri və hələ o zamanlar mərhumun xatirəsini yad etmək kimi saxlanmış adətə görə ucaldılan adsız qəbir daşları vardı.\nXalqın inamı ilə bağlı olan mənəvi mədəniyyət sahəsi xüsusi maraq doğurur. Bütün Qafqaz Albaniyasında xristianlığı qədərki inamların və dünyagörüşlərinin izləri xaçdaş və stelalarda özünü çox qabarıq şəkildə göstərir. Ocağa sitayiş, təndirlərin (odun) yanında toy və xaç suyuna salma mərasimlərinin icra olunması, dağ zirvələrinə, qayalara (Mitra kultu), meşələrə, ağaclara (həyat ağacı və idraka), bulaqlara (su kultu), qəbirlərə (əcdad kultu) və s. kultları alban xaç daşlarında izləmək mümkündür. Qədim təsəvvür və inamların çoxlu qalıqları, kosmoqonik görüşlərdə, həmçinin illik sikl bayramlarında saxlanmışdır. Məhz bu əlamətlər alban xaç daşlarını digər qonşuluqda yaşayan digər xristian xalqların (ermənilər və gürcülərin) eyni xarakterli stelalarından fərqləndirir.\nXaçın xaç daşları əsasən Kəlbəcər, Daşkəsən, Qazax və Ağstafa rayonları ərazisində yayılmışdır. Bu xaçdaşlar Xaçın knyazlığının yadigarlarıdır. Kəlbəcər rayonunun böyük bir hissəsi Alban Xaçın Knyazlığının tərkbində olmuşdur. Bu rayon ərazisində tədqiq edilmiş bütün stellalar memarlıq bədii obrazlarının özümlülüyü ilə fərqlənir, eyni zamanda onlar Qafqaz Albaniyasının xaçdaşları və digər stella tipləri üçün səciyyəvi olan kanon və formalardan kənara çıxmamışdır. Çahartağ (dördtağlı kompozisiya) şəklində həll olunmuş və tağbəndli hündür stilobat üzərində qaldırılmış qədim bütxananın yaxınlığında qeydə alınmış stellalarda iki dinin – Xristianlıq və çox güman ki, Mitraizm dinlərinin incəsənəti müşahidə olunur. Həmçinin ayrı-ayrı yerli dini təriqətlərin təsiri ehtimal olunur.\nBir başdaşı alimlər D. A. Axundova və M. D. Axundov tərəfindən Kəlbəcər ərazisində dağın döşündə, yaxınlıqda aşkarlanmış tipik mitraist stellanın çıxarıldığı çahartağın özündə daha sonralar qoyulmuşdur. Xaçdaşda ikiqat düzbucaqlı çərçivə içərisində antropomorf tanrı təsvir olunmuşdur. Onun başında üz əvəzinə çevrə daxilində ulduz – günəş, kosmik işıq, cənnət sferası rəmzi verilmişdir; əlində dairə daxilində girdə ay – məhsuldarlıq rəmzi vardır. Qarnından aşağıda isə başındakına nisbətən bir qədər kiçik dairə daxilində daha bir ulduz – yeraltı dünya və ya ona giriş təsvir olunmuşdur. Bunlar qədim albanların şüurunda dünyanın aydın üçpilləli modelidir. İnsan fiquru isə göstərilən bütün dünyaları bir biri ilə birləşdirən dünya oxudur. Bu xaçdaşdan bir qədər kənarda isə xristianlıqdan əvvəlki dövrə aid daha bir stella aşkarlanmışdır. Bu stellada düzbucaqlı çərçivə içərisində cızma texnikası ilə qadın, güman ki ay ilahəsi – Selena, Artemida, Ardivisura, Anahita təsvir olunmuşdur. Göstərilən stellalar bizim eranın xristianlıqdan əvvəlki dövrünə (I əsrin əvvəllərinə), bəlkə də daha qədim dövrə aiddir. Təsvir olunan stellalardan başqa Kəlbəcər rayonu ərazisində daha dörd xaç daş aşkarlanmışdır ki, onlardan da daha yaxşı vəziyyətdə dövrümüzə çatanı çahartağda qoyulmuşdur.\nDörd xaçdaşın hər biri kompozisiya baxımından dərin oyulmuş hamar fondan, əsas və əlavə xaçları həcmli verilməyən ikinci dekorativ müstəvidən ibarətdir. Üçünün naxışlı haşiyəsi, birinin isə xaçla bir səviyyədə həll olunmuş saya çərçivəsi var. İki xaçdaşın hər birində ikinci dərəcəli kiçik, həm də dərinə batırılmış dörd xaç (güman ki, dörd cəhətin rəmzi) vardır. Əsas xaçlar yeraltı səltənətə girişi təmsil edən bir neçə çevrədən ibarət, zəngin naxışlı, aşağıdakı xonça ilə ahəngdar bir şəkildə çarpazlaşmış simvolik dağdan (bir-birinin içində yerləşdirilmiş pilləli üçbucaqlardan yaranıb) yuxarı qalxan qollu-budaqlı həyat ağacı şəklində həll olunmuşdur.\nXudavəng monastır kompleksi ərazisində kilsə zənginin aşağısında yerləşdirilmiş qoşa alban xaçdaşı\nXudavəng monastır kompleksinin zəng qülləsində yanaşı qoyulmuş iki xaçdaş Xaçın xaçdaşlarının ən gözəl nümunələrindən biridir. Onlardan bir-birinin üstündə iki dairəvi xonça olan birinci xaç daş olduqca maraqlı quruluşa malikdir. Aşağıdakı böyük xonça yeraltı səltənətin və ya ora girişin rəmzidir. Yuxarıda isə onun içində meridional şəkildə əlavə dörd kiçik xonça yerləşir. Çox gümün ki, bu səmanın dörd cəhətinin – cənnət sferasının rəmzidir və yaxud planetlərin əbədi hərəkəti ilə hüdudsuz işıq fəzasını təcəssüm etdirir. Onların üstündə həyat ağacı şəklində xaç təsvir olunmuşdur. Xaçdaşın bədii simvolik traktovkası incə işlənmiş qurşaqla tamamlanır. Onun mərkəzində xaçdan yuxarıda üçləçəkli tağın içərisində bürcləri, səmanın möhkəmliyini, göy cismlərinin cənnət sferasını təcəssüm etdirən üç çarpazlaşmış xonça yerləşir.\nSoldakı xaçdaş siluetinə görə özünün sağ tərəfdəki qonşusuna oxşar həll olunmuşdur. Onun aşağı issəsində şəbəkəli dairələrdən toxunmuş və ustalıqla naxışlanmış böyük bir xonça yerləşir. Yuxarıda yanlarda iki kiçik xonça yerləşir ki, onlar da böyük xonçayla birlikdə ilahi üçlüyü (ata, oğul, müqəddəs ruh) təşkil edir. İki xonça arasındakı üçbucağın təpəsində bir-birinin içərisində yerləşən iki kiçik dairə vardır. Üçbucaq və dairə günəşi təmsil edir, ondan həyat ağacı – məhsuldarlıq rəmzi şəklində xaç yüksəlir. Bu xaçdaş birinci xaçdaşa analoji olaraq incə işlənmiş, qurşaqla tamamlanır. Onun üçləçəkli tağında taxtda oturmuş tanrı təsvir edilmişdir. Hər iki xaçdaç çox orijinal və təkrarsız tamamlanır. Xaçın yuxarı budağından anadlı dairədə kiçik haça çıxır. Xaç daşda xristian simvolikası ilə ağlasığmaz tərzdə birləşmiş cüt Ahura Mitra tanrılarının aşkar rəmzinin belə təsvirləri, yalnız Qafqaz Albaniyasının stellalarında müşahidə olunur.\nKilsə kəndindəki kiçik sovmənin yarımdairəvi girişi üç xaçdaşla düzbucaqlı qapıya çevrilmişdir. İki xaçdaş şaquli, üçüncüsü isə atma şəklində üfüqi vəziyyətdə qoyulmuşdur. Xaçdaşların üçüü də alban kanonlar əsasında həll olunmuşdur. Onların həm öz aralarında, həm də Kəlbəcər rayonu ərazisində tədqiq edilmiş digər xaç daşlarla oxşarlığı vardır. Baştağın sol tərəfində qoyulmuş xaçdaş xüsusilə diqqəti cəlb edir. Simmetrik yerləşmiş yan zoğlar arasından həyat ağacı şəklində xaç yüksəlir. Xaçvari şəkildə yerləşərək çiçəklərlə qurtaran dörd zoğ xaçın (məhzuldarlıq rəmzi) nəbatat traktovkasını nəzərə çarpdırır. Xaçın üstündən meandr kəməri, onun da üstündən stellanın obrazını tamamlayan ikinci bir kəmər keçir. Bu kəmərin ortasında meyvəli budaqlarla əhatə olunmuş üç müqəddəs haça yerləşir.\nBöyük Qaramurad Monastrı ərazisindən aşkarlanmış və 1960-cı ildə ermənilər tərəfindən oğurlanaraq Eçmiədzinə aparılmış Xaçvari Artsak xaç daşı\nBu tip xaçdaşlar əsasən Xocalı, Ağdərə, Tərtər, Gədəbəy, Şuşa və digər rayonlar ərazisində aşkarlanmış və tədqiq edilmişdir. Onlardan ən maraqlı nümunələrdən biri 1633-cü ildə hazırlanmış Xaçvari Artsak xaçdaşıdır. Bu xaçdaş da Qafqaz Albaniyasının hər yerində qəbul olunmuş kanonlar çərçivəsində həll olunmuşdur. Göstərilən xaçdaş SSRİ vaxtında qanunsuz olaraq Azərbaycan SSR ərazisindən Ermənistan SSR ərazisinə aparılmış və hazırda da Ermənistan respublikasının Üçmüədzin şəhərində saxlanılır.\nOnun formasının daş xaç şəklində olmasına baxmayaraq, stelanın obrazında əsas bədii və simvolik dominantını xaçın ortasındakı üç dairədən ibarət böyük xonça təşkil edir. Orta dairə səkkiz bərabər hissəyə bölünmüş həndəsi hörmə şəklində həll olunmuşdur. Xonçanın mərkəzində bərabəryanlı xaç (erkən alban xaçı) təsviri vardır, onun da kəsişmə nöqtəsində kiçik dairəvi xonça yerləşir.\nBütün kompozisiya xristian qəbir daşının sintezləşdirilmiş obrazında birləşən günəş, işıq və məhsuldarlıq simvolu kimi həll olunmuşdur. Günəş emblemi arxasındakı həyat ağacı – xaç, həmçinin günəşi təmsil edən simvolik pilləli dağdan yüksəlir. Bu isə qədim Azərbaycan ərazisində əzəldən bəri tətbiq olunan səciyyəvi üslubdur.\nXIV əsrə aid başqa bir Artsak xaşdaşı isə tamamilə başqa bir üslubda icra olunmuşdur. Stelanın bütün səthi çoxlu tematik təsvirlərlə bəzədilmişdir. Dekor prinsipi onu Cuğanın alban xaç daşları ilə, xaçın şəkli və hörmə naxışları isə Kəlbəcərin çahartağ xaçdaşları ilə oxşardır. Stelanın yuxarı hissəsindəki qanadlı dairədə (qanadlı dairə Ahura-Mazdanın rəmzidir) tanrının dini-simvolik təsvirləri verilmişdir. Onun hər iki yanında üç mələk və iki əshabə, aşağıda isə biri çox sınmış iki şeytan sifəti təsvir olunmuşdur.\nGəncəsər monastırında (Xaçın knyazı I Böyük həsəin xatirəsinə, XIII əsr) və Böyük Məzrə kəndində (Alban knyazı Amir Qriqor Nerseyin xatirəsinə, 881-ci il) alban xaç daşları\nStelanın yuxarı üçdə birində, hər iki yanda enli çərçivədə iki atlı – solda nizəylə əjdahanı öldürən Müqəddəs Georgi, sağda isə yuxarı qaldırılmış əlində məşəl tutmuş atlı təsvir olunmuşdur. Xaçın hər iki tərəfində iki uçan insan fiquru verilmişdir, onlar pis qaldığından kimləri təsvir etdiyini müəyyənləşdirmək mümkün olmayıb.\nTəsvir olunan heykəllər kompozisiyası xristian və mitraist-zərdüştilik simvolikasının birləşdiyinə parlaq sübutdur. Stelanın aşağı hissəsində yastı fəza şəklində zəngin ornamentli xonça – günəş təsviri verilmişdir. Günəş dairəyə alınmışdır, ondan budaqlanmış həyat ağacı – xaç qalxır. Bu xaçdaş da SSRİ vaxtında qanunsuz olaraq Azərbaycan SSR ərazisindən Ermənistan SSR ərazisinə aparılmış və hazırda Ermənistan respublikasının Üçmüədzin şəhərində saxlanılır.\n1511-ci ildən alban katolikoslarının iqamətgahı olan Gəncəsər monastırı ərazsində də Azərbaycan tarixinin həmin dövrünü özündə əks etdirən və qiymətli tarixi abidələr kimi dəyərləndirilən xaçdaşlar saxlanılmışdır. Azərbaycan monqollar tərəfindən işğal olunarkən (1235–1236) Gəncəsər monastırının inşaatçısı və sahibi, xaçın knyazı Həsən Cəlal onların müttəfiqi olur. Çünki, monqolların da əksəriyyəti xristian idi.\nMemar F. Miralayev tərəfindən monastır ərazisində tədqiq edilmiş bir xaçdaş həmin hadisələrlə bağlıdır. Daşın aşağı sağ tərəfində səciyyəvi xələt və papaq geymiş, əlində nizə tutmuş iki hörüklü monqol süvarisinin təsviri vardır. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, bu, yəhər-qayışlara və geyiminə görə şübhəsiz ki, monqol hərbi rəislərindən birinin təsviridir. Göyçə gölü sahilində qeydə alınmış bir xaç daş da (erməni alimləri bu xaçdaşı erməni xaçkarı adlandırırlar) bu tip xüsusiyyətlərə malikdir və sırf monqol mənşəlidir.\nƏlində nizə tutmuş monqol süvarisi təsvir olunan digər xaçdaş üzərindəki yazıya görə 1274–cü ildə Gəncəsər monastırının təmiri şərəfinə yaradılmışdır. 1295–ci ildə Qazan xan tərəfindən İslam qəbul edildikdən sonra, görünür xristian ruhaniləri birinci stelanı sındırmış, ikincisindən isə monastır yeməkxanası tikilərkən atma kimi istifadə etmişlər və o, hal-hazırda da çevrilmiş vəziyyətdə orda durur. Həmin xaçdaşda təsvir olunan döyüşçünün Həsən Cəlalın qızı Ruzukanı ərə verdiyi Carmağan Boro Noуonun oğlu olduğu güman edilir.\nGəncəsər monastırının içərisində də iki xaçdaş vardır. Onlardan biri Alban Xaçın knyazlığı hökmdarı Vaxtanq və Xorişə xatunun oğlu Həsən Cəlala həsr olunmuşdur. Həsən Cəlal xaçdaşın qoyulduğu yerdə dəfn edilmədiyinə görə göstərilən xaçdaş təmiz ktitor (bani) təyinatlıdır. Stelanın bədii-simvolik həlli Qafqaz Albaniyasının ümumi dini-ritual kanonlarına tabe edilmişdir: aşağı hissədə yarımdairəvi haşiyə içərisinə alınmış atlı və onun yanında başını itaətkarcasına aşağı əymiş kişi fiqurundan başlayaraq hər şey alban kanonlarına riayət edilməklə yaradılmışdır. Bu kompozisiya Xaçın knyazı Həsən Cəlalın hamisi "dünyanın hökmdarı" monqol Manqu xanı təsvir edir. İtaətlə dayanmış knyazın vassal, asılı olduğu aydınlaşır. Yeraltı səltənətə simvolik girişdən yuxarıda mərkəzində günəş rəmzi – xaç olan olan dairəvi xonça təsvir olunub. Bu rəmzdən həyat ağacı – xaç yüksəlir, onun üstündə üç, yanlarında bir neçə kiçik xaçlar – müdriklik və idrak ağaçları yerləşir. Stela üç tərəfdən dekorativ haşiyəyə alınıb. Həsən Cəlala məxsus stelanın yanında yerləşən, siluetinə görə ona çox oxşayan, lakin bir qədər başqa şəkildə traktovka olunmuş xaşdaş isə güman ki, onun oğluna aiddir. Hər iki xaçdaşda üçpilləli simvolika – dünyanın quruluşunun bədii izahı verilmişdir. Lakin bu ikinci xaçdaşda o qədər də qabarıq ifadə olunmayıb. Dekorativ kəmrdən sonra aşağı hissədə böyük, zəngin naxışlar vurulmuş şüalı xonça – özgə dünyaya giriş, ondan yuxarıda simvolik dağdan – üçbucaqdan ucalan xaç – həyat ağacı yerləşir. Simvolik dağ qədimdən müqddəs hesab olunur və təkcə Azərbaycanda deyil, türklərin yaşadığı bütün ərazilərdə dağ kultu geniş yayılmışdır. Günəşə sitayiş də qismən bununla bağlıdır və eyni zamanda o, ümumiyyətlə yerin toplayıcı obrazı olan ilk torpağı təmsil edir. Sonuncu traktovka əslində daha yaxındır, belə ki, göstərilən üçbucaqdan xaçın aşağı hissəsinə sarılmış iki qollu budaqlı gövdə yüksəlir. Gəncəsər monastırındakı iki xaçdaş Qafqaz Albaniyasında dini plastika və memarlığın sintezinin parlaq nümunələri olaraq daha qədim Xudavəng monastır kompleksindəki cüt xaçdaşların mövzusunu təkrar edir.\nCuğadan ermənilər tərəfindən oğurlanaraq Ermənistana aparılmış alban xaç daşı, daşın aşağısında əlində xaç tutmuş atlı təsvir edilib\nCuğa xaçdaşları Azərbaycan respublikasının İran İslam Cümhuriyyəti ilə (Güney Azərbaycan ərazisiylə) sərhəddində Araz çayı sahilində tədqiq edilmişdir. Cuğa xaçdaşlarının böyük əksəriyyəti Alban Sünik knyazlığının yadigarı olsa da burada sonrakı dövrlərə aid xaçdaşlara da təsadüf edilmişdir.\nMaraqlı və özümlü həllə malik Cuğa xaçdaşlarının böyük əksəriyyətində eyni bir təsvir təkrar olunur: qarşı-qarşıya durmuş iki qanadlı əjdahanın bədəni buynuz zirehlə örtülmüşdür. Onların adətən açıq ağızları yana çevrilmişdir. İki əjdaha arasında qanadlı halə və ya haləyə oxşar saçı olan kişi başı təsvir edilmişdir. İkonoqrafik əlamətlərinə görə o, İsanın (ə. s.) başına oxşayır. Ümumiyyətlə bu mürəkkəb kompozisiyalarda müxtəlif din və etiqadların (zərdüştilik, mitraizm, xristianlıq və islam) birləşməsindən yaranan simvolik qrup alban sənətkarları tərəfindən təsvir edilmişdir. Təsvirlər xristian qəbir daşlarında – xaçdaşlarda yerləşdirilib – bir xaç və ya xaçlar bunu təsdiq edir. Xaçdaşlardakı İsa (ə.s.) obrazını hələ də xalq arasında yaşayan obrazlar – xeyirxah əjdaha – nəhənglər mühafizə edirlər. Dişlərini qıcamadan ağızlarını bir az açmış əjdaha başlarının İsanın başına tərəf çevrildiyini əks etdirən təsvirlər buna sübutdur.\nBu xristian-bütpərəst kompozisiyalar bir xalq içərisində müxtəlif dinlərin mövcud olması nəticəsində yaranmışdır. Cənubi Qafqazda yegan belə xalq isə Qafqaz albanları idi.\nXaçdaşların yuxarısında İsanın (ə.s.) başı göstərilən kompozisiyalar kimi eyni qanuna tabe olan bir neçə ikonoqrafik təsvirlər – özümlü sintez yolu ilə alınmış mitraist-xristian təsvirləri vardır. Onların birinci planında tanrı, ikinci öküz (bəzən maral), quş, üçüncü və dördüncü planlarda isə mələklər (əgər əshabələr olarsa) təsvir olunmuşdur. Xristian xaçdaşında Mitranın əbədi yol yoldaşları – şir, öküz və quşun təsvir edilməsi albanların bir hissəsinin xristianlığın yayıldığı dövrdə hələ də öz əsgi inamlarında qalmaları haqqında mənbələrdə verilən məlumatlarla üst-üstə düşür. İoanna Boqaslovun şərhində "...mələklər dörd canlı varlıq – qartal, buğa, şir və insan şəklində təsvir olunur. Qartal oxuyur, şir çığırır, buğa fəryad edir, insan danışır." Lakin Cuğa xaç daşlarındakı təsvirlər göstərilən simvollarla uyğun gəlmir. Belə ki, Cuğa xaç daşlarında göstərilən quş və heyvan təsvirlərinin yanında mələklər də təsvir edilmişdir. Bundan başqa əksər xaç daşlarda quş əsasən tovuz quşu obrazında təsvir olunub, buğa isə tez-tez maralla əvəzlənir. Alban mədəniyyətində tovuzquşu təsvirləri çox tez-tez rastlaşılan obrazlardandır. Gəncəsər monastırında əsas monastır binasının fasadında bu obraza tez-tez təsadüf edilir, Mingəçevir kilsə kompleksində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkarlanan və hazırda Azərbaycan Tarix Muzeyində sərgilənən xaç altlığında da (bəzi tədqiqatçılara görə bu daş qurbangahdır) həyat ağacını qoruyan iki tovuz quşu təsvir edilmişdir.\nMütəxəssislər tərəfindən tədqiq edilən Cuğa xaç daşlarında Mitranın bu atributları xristian tanrısının ayaqları yanında yerləşdirilmişdir. Xaçdaşlardan birində mərkəzi tanrı fiquru sol əlində su ilə dolu kasa tutaraq sağ əlinin iki barmağı ilə onu göstərir. Tanrının başı ətrafında üzərində üç kürə geydirilmiş (biri başının üstündə, ikisi isə üzünün yanlarında) elliptik halqa təsvir olunmuşdur. Ondan başa doğru işıq şüaları gedir. Meridional şəkildə kürələr yerləşmiş – ellips Böyük Mitranın səciyyəvi təcəssüümü, sonsuz fəzanın, kosmosun simvolik təsviridir. Kosmos mifologiyanın zeniti və onu tamamlayan kateqoriyadır. Təsvir olunmuş kompozisiyanın hər iki yanında iki çatmatağlı tağça yerləşir. Onlarda diz çökmüş, əlləri və baxışları mərkəzi tanrı fiquruna yönəlmiş mələklər təsvir olunmuşdur.\nErmənilər tərəfindən Cuğadan Eçmiədzinə aparılmış alban xaçdaşlarının alban yazılı hissələri sındırılaraq bu abidələr, erməni xaçkarları kiimi təqdim edilir\nCuğadakı başqa bir xaçdaşdakı təsvir birinci xaçdaşdakı təsvirə çox oxşayır. O da enli çatmatağlı tağçada yerləşdirilmişdir. Tanrının başı ətrafında kürələr, planetlərlə ellipsvari halə, solda ikinci planda şir, onun arxasında mələk, sağda isə öküz və quş təsvir olunub. Tanrının geyimi, onun bu xaçdaşın yanında yerləşən başqa bir xaçdaşdakı təsviri ilə anologiya təşkil edir və o, əlində su olan kasa deyil, dördüzlü sarma tutmuşdur.\nErməni alimləri Cuğadakı alban xaçdaşlarını erməni xaçkarları adlandıraraq onları XVII əsrə aid edir, bütün bu mürəkkəb dini-fəlsəfi təsvirlərin erməəni bədii şüurunun məhsulu olduğunu iddia edirlər. Lakin bu cür qarışıq dini təsvirlərin yaradılması üçün nə erməni mifologiyasında, nə də xristian erməni mədəniyyətində baza olmamışdır. Hələ SSRİ hakimiyyəti dövründə müxtəlif zamanlarda cuğa xaçdaşlarının bədii və elmi baxımdan ən dəyərliləri oğurlanaraq Ermənistana aparılmışdır və hal-hazırda da Üçmüədzin kafedralının həyətində erməni xaçkarları kimi sərgilənir. Üçmüədzinə aparılmış xaçdaşlar üzərində dəyişikliklər həyata keçirilmiş, onların alban yazılı hissələri silinmiş və ya tamamilə qırılmışdır. Lakin Cuğada qalan bir çox xaçdaşların üstündə alban yazıları indi də qalmaqdadır.\nXristian dövrü alban xatirə stellalarında saxlanmış bir çox xristianlığa qədərki simvolların təsvirlərinin yaranma kökləri mütəxəssislər tərəfindən tədqiq edilmiş, onların müəyyən kanonlar əsasında yerləşməsinin səbəbləri və əhəmiyyəti müəyyənləşdirilmişdir. Br çox xaçdaşlarının aşağısında adətən planet tanrıları kultuna məxsus ulduz, günəş, haça (göyün simvolu), içində su olan qablar və sair əhatəsində, yuxarı qaldırılmış əlində xaça bənzər müxtəlif mitraist simvollar aparan atlı təsvir olunmuşdur. Bunlar bir növ yeraltl makrodünyadır. Bəzi atlıların başında çalma vardır, başqaları sxematik halə içərisindədir. Biri əlində svastikaya, ya da ki, parçalanmış ellipsə bənzər nə isə tutmuşdur, çalmalı başından ona yeraltı dünyanın şeytani əlamətlərini verən iki döyüşkən buynuz çıxmışdır. Görünür bu məqsədlə hazırda Üçmüədzində saxlanan Cuğa xaçdaşındakı xaçın əsasında insan kəlləsi təsviri yerləşdirilmişdir. Altıxaçlı Cuğa xaçdaşlarındakı orta xaçın əsasındakı xonçada da buna oxşar kəllə təsviri vardır.\nMitranın tanrılar panteonu həmrahlarından birinin obrazına aid edilən və stelaların aşağı hissələrində yerləşən silahlı atlılar xristian simvolikasına maksimum yaxındır. Bunu onların əlində tutduqları Mitranın emblemindən (o həmişə kəsişən ellipslər və ya çox zaman dörd haça (dörd haça şəkilli xaçlar Kəlbəcər və Gədəbəy rayonlarının xaçdaşlarında da geniş yayılmışdır) şəklində həll olunurdu) görmək olur.\nYenivəng xaç daşlarıRedaktə\nİçərişəhərdə nümayiş etdirilən Yenivəng tipli alban xaçdaşşı\nBu tip xaçdaşlar tarixi Azərbaycan ərazisinin böyük bir hissəsində yayılmışdır. İlk nümunələri Qərbi Azərbaycanda yerləşən Yenivəng monastırı ərazisində tədqiq edildiyindən elmi ədəbiyyata da elə bu adla daxil olmuşdur. Yenivəng xaçdaşları mütəxəssislər tərəfindən nisbi də olsa bir neçə xarakterik tipə ayrılır: birinci tip aşağıya doğru yüngülcə nazikləşir və yuxarıdan yumrulanır, xaç bütün stela hündürlüyündə olur.\nGöstərilən tipin ən qədim, ölçülmüş və öyrənilmiş xaçdaşı Basarkeçər şəhərinin yaxınlığındakı Böyük Məzrə kəndindədir. Böyük xaçdaş (hündürlüyü 250 sm, oturacağı 120 sm, yumrulanan hissə 160 sm) 881 – ci ildə alban knyazı Qriqor Nerinin qəbri üstündə qoyulmuşdur. Onun obrazının dini-simvolik və bədii həllinin əsasını pilləli dağ təşkil edir, ondan şumer həyat ağacı – xaç yüksəlir: həmin dağdan xaçın aşağı gövdəsini haşiyələyən stilizə olunmuş iki əncir yarpağı qalxır. Xaçın ortasında günəş simvolu – iki dairədən ibarət xonça və ya ən müqəddəs mərkəz yerləşir.\nİkinci xaçdaş (o bir qədər kiçikdir) IX əsrdə Sünikdə, Martiros kəndi yaxınlığında Sünik knyazı Qriqor Amir Nerseyin qəbri üstündə qoyulmuşdur. O, alban knyazı Nerinin stelasına oxşar həll olunmuşdur: aşağıya doğru azca daralır, yuxarıdakı tamamlayıcı tağ nazik uzun sütubcuqlara dayanır. Burda da pilləli dağdan xaç yüksəlir, onun mərkəzi zoğundan stilizə olunmuş əncir yarpaqları ayrılır, yarpaqların aşağı hissəsi sarma kimi burulmuşdur. Xaçın yuxarı budağından iki belə yarpaq asılmışdır. Xaçın ortasında xonça yerləşir. Onun kiçik qabarıq hissəsi dörd budaqlı xaçın əsasını təşkil edir. Budaqların ucunda səkkizşüalı xonçalar – mərkəzi xonçanın hər tərəfində simvolik yerləşən planetlər durur. Mərkəzi xonça günəşi, sonsuz fəza işığını, cənnət sferasını təmsil edir.\nYenivəng xaçdaşları da kompozisiya həll baxımından Cuğa xaçdaşlarına oxşayır. Bu daşların əksərində birinci planda tanrı fiquru yerləşir. Lakin bu qabarıq təsvirlərin demək olar ki, üz hissəsi tamamilə sınmışdır. Bu xaçdaşlardan birinin təsvirini M.D.Axundov vermişdir: Tanrı təsvirinin yalnız sıx saçları, halə və başın arxasına doğru gedən üç yastı zolaq görünür. Bu yastı zolaqlar başın arxasında xaç fiquru təşkil edirdi. Tanrının başından çıxan üç enli şüadan, üç kürdədən yaranan xaç nə qədər xristian dininin simvolu olsa da, müəyyən qədər də mitraist dini yükü daşıyırdı. Xaçdaş tamamilə Azərbaycan naxış şəbəkəsi ilə örtülmüşdür. Yenivəng (ermənilər hazırda bu məbədi Noravank adı ilə dünyaya qədim erməni məbədi kimi təqdim edirlər) xaçdaşlarının əsas səciyyəvi və fərqləndirici cəhəti xaçın təpəsində və əsasında kişi (güman ki İsa) sifətinin təsviridir. Bu təsvirlərin başı üzərində ay, çox güman ki, mitraist haçalar yerləşir. Xristian simvolikası baxımından ən son və kamil Yenivəng xaç daşları XIII əsrə aiddir. Əksərinin üzərində alban yazıları olan bu xaçdaşları əraziyə ermənilərin köçürülməsindən sonra ya tamamilə məhv edilmiş, ya da alban yazıları sındırılaraq daşların tarixi əhəmiyyəti öldürülmüşdür.\nErmənistan respublikası (Qərbi Azərbaycan) ərazisində Yenivəng monastırının yaxınlığında alban xaç daşları\nBu xaç daşlarından görünür ki, erkən orta əsrlərdə Qafqaz Albaniyasında səcdə edilən xristian tanrısı və Mitra vahid dini-bədii obrazda birləşən eyni bir tanrının törəmələridir. Qeyd edilməlidir ki, haqqında bəhs etdiyimiz bu alban stelalarının mühüm bədii sənət nümunəsi və tarixi əhəmiyyəti olanları hələ SSRİ dövründə xüsusi canfəşanlıqla Ermənistana (Qərbi Azərbaycan torpaqları) daşınmışdı. Xırda bir faktı nəzərə çatdırmağımız yetər. Tədqiqatçı memarlarımız Gədəbəy rayonundakı Həmşivəng məbədinin ərazisində Artsak xaçdaşına bənzər xaçdaşı aşkarlamışdılar. Lakin daş hətta tədqiq belə edilmədən Ermənistan rəhbərliyinin göstərişi ilə gecəylə vertolyotla bizim alimlərin gözü qabağında oğurlanaraq Ermənistana aparılmışdır. Son dövrlərdə isə Qarabağdakı bu tip Azərbaycan abidələrinin mənimsənilməsi faktları dəfələrlə mətbuat səhifələrində özünə yer tapmışdır.\nAzərbaycan və Dağıstan başdaşlarının böyük bir qrupu da göstərilən stelalar tipinə aiddir. Onlardan Qazax rayonunda yerləşən iki xaçdaş (və ya başdaşı) tədqiqatçılar A. Axundova və M. D. Axundov tərəfindən araşdırılmışdır. Həmin xaçdaşlardan daha böyük olan brincisi aşağıya doğru ensizləşir və yarımdairəvi tağla qurtarır. O, simvolik olaraq dörd qata bölünür, birinci hamar qatın xeyli hissəsi torpaq altında qalmışdır. Bu qatda altı xonça vardır ki, onların da hər birindən üçbucaq şəkilli həyat ağacı – xaç yüksəlir. Sonra dağ simvolu olan altı üçbucaqla doldurulmuş iki müstəqil kəmər keçir. Yuxarıda aralarında dörd altıguşəli ulduz yerləşən beş xaçdan ibarət kəmər keçir. Onların da üstündə iki eşməli zolaqla yaranan böyük tağça – mehrab yerləşir. Birincisi stelanı yarımdairəvi şəkildə haşiyələyir, ikincisi yuxarıda burularaq mərkəzində altıguşəli ulduzları olan iki dərin xonça əmələ gətirir. Yanaşı dayanan haşiyələr xüsusi çatmatağlı tağça təşkil edir. Taxğçanın müstəvisi yeddi cərgə həndəsi fiqurlarla doldurulmuşdur. Birinci cərgə doqquz üçbucaqdan – simvolik dağlar zəncirindən, beş cərgə kənarları yumrulanmış yazılı düzbucaqlardan, yeddinci cərgə isə tağçanın yuxarı səthini dolduran yazılardan (Quran surələrindən) ibarətdir. Kufi xəttinə qədərki yazı manerasında ərəb hərfləri ilə icra olunmuş, dini məzmunlu yazı doqquz üçbucağın təpəsində yerləşir. Bu yenədə dağdan çıxan simvolik həyat ağacı – xaçdır.\nBirinci böyük başdaşın yanında həmçinin aşağıya doğru daralan, nisbətən kiçik ölçülü, lakin birincisinə çox oxşayan ikinci xaçdaş yerləşir. O da simvolik olaraq dörd hissəyə bölünüb; birinci hissə hamardır, ikinci hissə incə dekorlu düzbucaqlardan ibarətdir, onların haçiyələri üçbucaqlar və s. həndəsi fiqurların mürəkkəb çarpazlaşmasına əsaslanmışdır. Onun üstündə birinci daşa uyğun çatmatağlı böyük tağça yerləşir. Tağça hər üç tərəfdən biçimi yarımdairələrin çarpazlaşmasından yaranan və incə icra olunmuş haşiyə ilə əhatə olunub. Onun daxili sahəsi kufi yazısına qədərki ərəb hərfləri ilə yerinə yetirilmiş və Quran ayələri içərisinə alınmış yeddi cərgə ilə doldurulmuşdur. Tağçanın içərisində yuxarıya doğru yönəlmiş üç üçbucaqdan qalxan stilizə olunmuş üç həyat ağacı – xaç təsvir olunmuşdur. Ortadakı xaçın üstündə Kür-Araz çayları arası üçün daha çox xarakterik olan yəhərəoxşar ikiqat sarma günəş yerləşir. Hər iki xaçdaşın yan səthlərində simvolik həyat ağacları – xaşlar təsvir olunmuşdur. Hər iki xaçdaş Azərbaycan tarixi üçün olduqca böyük əhəmiyyətə malikdir. Belə ki, xaçdaşlarda Azərbaycanda Xristianlıqdan İslama keçid dövrü əks olunmuşdur. Xaçdaşlar tamamilə xristian kanonları əsasında həll edilsə də, yuxarı əsas hissəsində xaç yox, Quran surələri həkk edilmişdir.\nQərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan respublikası ərazisi) Gümrü şəhəri yaxınlığındakı Azərbaycan başdaşı ilə yuxarıda təsvir edilən iki xaçdaş arasında analogiya aparan A. Axundova maraqlı nəticələr əldə etmişdir. "Stela üçbucaq şəklində tamamlanır, onun yuxarısında altguşəli ulduzlu iki xonça yerləşir. Xonçaların üstündə çevrilmiş aypara vardır. Üç göy cismi – bürc göyləri təmsil edir. Xonçanın altında Quran ayələri yazılmış üfüqi tağça vardır. Tağçanın mərkəzindən stelanın axırına qədər aşağıya doğru qabağa çıxan düzbucaqlı zolaq keçir. Əgər iki xonça arasına alınmış fiquru və çevrilmiş ayparanı nəzərə alsaq əmələ gəlmiş təsvir həm qılınca, hə də ondan daha çox xaça oxşayır. Lakin xaç xristian xaçı deyil. Belə ki, qəbir daşı müsəlma başdaşıdır, başdaşındakı təsvir isə yenə də simvolizə olunmuş həyat ağacıdır. Digər maraqlı bir cəhət isə bu daşın ətrafında çoxlu yarımdairəvi şəkildə tamamlanan müsəlman qəbir daşlarının olmasıdır." Bu abidələrin yerləşdikləri ərazilərdən həmin ərazilərin yerli əhalisi – Azərbaycan türkləri deportasiya olunduğundan, Azərbaycan tarixi və mədəniyyətinin tədqiqi üçün çox qiymətli olan bu sənət əsərlərinin taleyi haqqında heç bir məlumat yoxdur.\nXaç daşları və xaçkarların fərqiRedaktə\nİçərişəhərdə nümayiş etdirilən Xaçın tipli alban xaç daşı\nAlban xaçdaşlarının obrazları bir çox əsrlər ərzində, əvvəlcə dini somvolika stellalarının obrazlarında üzvi şəkildə çarpazlaşmış iki, sonralar isə üç dinin təsiri altında təşəkkül etmişdir. Xaçdaşların bütün özümlülüyü, orijinallığı və xaçkarlardan əsaslı fərqi də bundan irəli gəlir. Hərçənd ki, hər ikisi xristian dininə etiqad edən xalqların xatirə abidələridir.\nAlban qəbir, xatirə və sərhəd stellalarının, xaçdaşlarının yaranmasında, mütəxəssislərin qeyd etdiyi kimi, üzərində dünyanın quruluşu haqqında təsəvvürlər və bütpərəstlik simvolikasının təsvirləri qalmış xristianlıqdan əvvəlki stellalar müəyyən rol oynamışlar. Əvvəllər günəş, məhsuldarlıq, həyat ağacı simvolu olan xaç onların yeni xristian dininə aid olduğunu təsdiq edir.\nŞamaxı rayonu, Xınıslı yaşayış yerindən aşkarlanmış tunc dövrünə aid 3 metr hündürlükdə olan qadın bütü, Azərbaycan Tarix Muzeyi\nƏgər erməni xaçkarlarında simvolik və bədii traktovkanın əsasında bütün kompozisiyanın və bəzək tərtibatının tabe olduğu xaç təsviri durursa, alban xaç daşlarında xaç obrazı adətdən dərinlik və hündürlük üzrə ümumi, çoxpilləli bədii traktovkada əriyib itən bir neçə – 2, 4, 6 kiçik xaçlara xırdalanaraq sanki bəzək tərtibatına qarışır. Bu xaçlar öz həllin görə xristianlıqdan əvvəlki həyat ağaçlarının təsvirlərinə yaxınlaşır. Xaçdaşlarda xaç əsas deyil, əksinə stellanın tam bitkin bədii həll olunmuş obrazıdır.\nƏgər xaçın adətən çatmatağlı tağçada, bir növ stilizə olunmuş müsəlman mehrabında yerləşdiyini, onun yuxarısında və aşağısında tamamilə bütpərəstliyə məxsus mövzuda təsvirlərin olduğunu nəzərə alsaq xaçdaşların xaçkarlardan əsas fərqi aydınlaşmış olar. Xaçkarların obrazı həmişə birmənalı olaraq xristian dininin bədii kanonlarına tabe olurdu.\nAlban xaç daşları axar-baxarlı plastikliyi, fikir dərinliyi və əsrlər ərzində təşəkkül tapmış xalq etiqadı və ənənələri əsasında yaranmış memarlıq, incəsənət və dini simvolikanın üzvi sintezi nəticəsində meydana çıxan memarlıq – bədii məsələlərin həllindəki cəsarətliliyi ilə heyrət doğurur. Mütəxəssislər alban xaç daşlarını bədii tərtibatı və özünəməxsus təsvir xüsusiyyətlərinə görə dörd qrupa bölürlər ki, onlar da Xaçın, Artsak, Cuğa və Yenivəng xaçdaşlarıdır.\nXIX əsrin əvvəllərində Cənubi Qafqazda kök salmış ermənilər özlərinin "böyük fəlsəfi təfəkkürə malik xalq" və digər millətlərdən üstün olduqlarını göstərmək üçün son zamanlar öz dini rəmzlərinin, xaçlarının təkmilləşdirilməsi ilə məşğul olurlar. Onlar sadə, heç bir bədii məna kəsb etməyən erməni xaçlarının bu cür yeniləşməsində alban xaç daşlarının bədii nümunələrindən və ornamentlərindən istifadə edirlər. Qeyd etmək yerinə düşərdi ki, erməni dini simvolları və rəmzləri, xüsusilə xaç təsvirləri sadə formada olduqlarından, özünün bədii üslubuna və xarakterinə görə heç bir məna və əhəmiyyət kəsb etmir. Çünki erməni-qriqoryan xaçları hazırlanarkən onların təsvirlərində, dekorativ sənət nümunələrindən, müxtəlif ornamentlərdən və digər bəzək nümunələrindən istifadə edilməmişdir. Ona görə də erməni-qriqoryan xaçlarının dövrümüzə qədər olan bütün nümunələri sadə formada olub, öz xüsusiyyətlərinə görə bədii sənət əsərləri sayılmırlar. Bu xaçlar sadəcə olaraq kilsələrdə dini ayinlərin icrasında istifadə olunan adi bir dini vasitədən başqa bir şey deyildir.\nAlban stelalarını araşdıran mütəxəssislər belə bir nəticəyə gəlmişlər ki, onlar qədim antropomorf incəsənət əsərlərindən əmələ gəlmişdir. Azərbaycanın Şamaxı rayonu ərazisindən aşkarlanmış tunc dövrünə aid üç metr hündürlüyündəki daş qadın bütü müəyyən mənada bunu sübut edir. Həmin daş əsər AMEA-nın Tarix İnstitutunun şöbə müdiri, ted R. Göyüşov tərəfindən tədqiq edilmişdir. Tədqiqatçı qeyd edir ki, bu qədim incəsənt əsərinin sözsüz ki, dini əhəmiyyəti olmuşdur. Erkən orta əsrər alban stelalarının antropomorf mənşəyi haqqında müxtəlif araşdırmaçıların fikirləri ərazisinin böyük hissəsi, həmçinin tarixi Qafqaz Albaniyasına aid olan Azərbaycan və Dağıstanın bir çox qəbir daşları ilə təsdiq olunur. Dağstanın bir çox stelaları düzgün insan başı nəzərə çarpdırılmış antropomorf formada həkk olunmuşdur.\nAraşdırılmış üç müsəlman başdaşı və onların ətrafında yerləşən bir çox stelalar göstərmişdir ki, dini-bədii vasitələrin müxtəlifliyinə baxmayaraq onlar bütün tarixi Azərbaycan ərazisində yayılmış islamdan əvvəlki dövrə aid stelalar – xaçdaşlar ilə vahid forma və simvolikada həll olunmuşdur. Bütün bunlar istər xristian və istərsə də müsəlman başdaşları öz yaradıcılığında daha qədim mədəniyyətlərin mərasim simvolikasından azad olmayan bir xalqın – Azərbaycan xalqının xatirə yaradıcılığının xarakterik əlamətidir.\nQafqaz albanlarının (sonrakı dövrdə Azərbaycan türklərinin) mifologiyasında dünyanın çoxpilləli idrakı onları hündürlüyü eninə nisbətən – ikidən beşə qədər və daha çox dartılmış nisbətlərlə stelalar (xaçdaş, başdaşı, niçandaş və s.) yaratmağa məcbur etmişdir.\nErmənistanın monoteist xristian plastikasında isə xaçkarlar daha yığcam nisbətlərdə yaradılırdı. Xaçkarların hündürlüyü eninə nisbətən 1, 25 dən 1, 75 dəfəyə qədər artlq olurdu. Tək-tək hallarda enindən iki dəfə hündür götürülürdü.\nXristian ikonoqrafiyası, müsəlman dekoru və bütpərəstlik simvolikasının, xristianlıq və ya islam dininə sərbəst etiqad edən albanların (azərbaycanlıların) xatirə əsərlərində çarpazlaşması onların əsas fərqləndirici əlamətidir ki, bu da Cuğadakı və azərbaycanın başqa yerlərindəki qəbristanların yüzlərlə stelalarında xüsusi əyanilik və maraqla izlənir.\nArtsak xaç daşının Eçmiədzin kafedralının həyətində çəkilmiş köhnə fotosu\nCuğa xaçkarı (Ermənistana aparılıb)\nAzərbaycanda islam dininin yayılmasından sonra daş stelalarda bədii xüsusiyyətlər saxlansa da, xristian elementləri islam elementləri ilə əvəzlənmişdir\nBuzovna rayonu ərazisində bəddi daş stelalar\nAzərbaycan respublikasında Qobustan rayonu ərazisində bədii təsvirli müsəlman stelası\nUrud abidələr kompleksi ərazisində yerləşən stelalar\n↑ Д. А. Архитектура древних культовых сооружений Азербайджана. Уч. Зап. Мин. В и ССО Азерб.ССР, сер. X, № 3. Баку, изд. АзПИ, 1974\n↑ M. Xorenli, Ermənistan tarixi (qədim erməni dilindən N. Eminin tərcümsəi), Moskva, 1858, II kitab, VIII fəsil\n↑ А. Шанидзе – Hовооткрытый алфавит Кафказских Албанцев и его значения для науки, Изв. НЯМИК. Груз. ФАН ССР, Т.4 1938 стр. 3\n↑ З. М. Бунятов – Азербайджан в VII – IX вв. Изд. Азерб. ССР, Баку, 1965.\n↑ Ф. Мамедова "История Албан " Моисея Каланкатуйского как источник по общественному строю ранее средневековой Албании, Изд. Елм, Баку, 1977\n↑ 1 2 D. A. Axundova, M. D. Axundov – Qafqaz Albaniyasının stellalarında dini simvolika və dünyanın mənzərəsi, Azərbaycan abidələri dərgisi, N1, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1984\n↑ A. Van – Geaner the rites of passage, 1961.\n↑ Фрезер Дж – Золотая ветвь, Госполитиздат, Москва, 1968, səh 285\n↑ Ст. Лиспциан – Армяне Нагорного Карабаха (Этнографический очерк), Армянская этнография и фолклор. Материалы и исследования. №12, изд. Арм ССР, Ереван, 1981, стр. 83\n↑ 1 2 D. A. Axundova, M. D. Axundov – Xaçın Xaçdaşları, Azərbaycan abidələri dərgisi, N1, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1984\n↑ Д.А. Ахундов. Архитектура древних культовых сооружений Азербайджана. Уч. Записки МВССО, сер. Х,№3, 1974, Баку, стр. 5, табл.1.\n↑ М. А. Об интерпретации рисунков на группе сосудов эпохи поздней бронзы Азербайджана. Известия АН Азерб. ССР, сер. "История, философия, право", № 2, 1982, səh 80\n↑ Д. А. Ахундов Храмы Ирана в эпоху первых Ахеменидов, их реставрация реконструкция, Изв. АН Азерб ССР, сер. ист., фил. И права, 1978,№2, табл.1\n↑ М.А. Гусейнова Об интерпретации рисунков на группе сосуд эпохи поздней бронзы Азербайджана, Изв. АН Азерб. ССР (ист., фил., право), №2, 1977, табл II\n↑ 1 2 3 4 5 6 A. Axundova, M. D. Axundov –Dağlıq Qarabağın Artsak xaçdaşları, Azərbaycan abidələri dərgisi, N1, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1984\n↑ М.А. Гусейнова. Ук. Соч., стр.80 А.С. Сванидзе. Названия древневосточных богов в грузинских песнях. ВДИ, 1937, №1, М., стр. 89.\n↑ Истоия Азербайджана. Изд АН Азерб. ССР, Баку, 1958 стр 177-178\n↑ Л.Азарян. Армянские хачкары, 1973, şək. 162, səh 163\n↑ Ф. Б. Миралаев – Камен с изображением монгольского воина, обноруженный в сел Ванклу. (Доклад на VII научн. Конфер. Аз. ИСИ II, 1982 г.\n↑ И. О. Орбели – Гасан Джалал князь Хаченский. И. О. Орбели – Избранные труды, изд. АН Арм. ССР, Ереван, 1963, стр 147\n↑ А. Сванидзе – Названия древневосточных очагов в грузснских песнях, ВДИ, 1937, №1, стр 89\n↑ Е. В. Антонов – К вопросу о происхождении в смьысловой нагрузке знаков на статуэтках Анаукской културы. "Сов. Археология", 1962, №4, стр. 14\n↑ 1 2 3 A. Axundova, M. D. Axundov – Cuğa xaçdaşları, Azərbaycan abidələri dərgisi, N1, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1984\n↑ Д. И. Протопопов – Обьяснение всеносного бдения и литургии, Москва, изд. Стунина, 1908, стр 69\n↑ Д. А. Ахундов – Архитектура древних культовых сооружений Азербайджана, Уч. Зап. Мин. Ви СС, сер. Х, №3, 1974, Баку, стр 5\n↑ М. Д. Ахундов – Пространство и время в мифологической картине мира, Сб. "В. И. Ленин и некоторые вопросы развития научного познания", изд. Елм, Баку, 1980, стр 153\n↑ 1 2 A. Axundova, M. D. Axundov –Sünik knyazlığı və Basarkeçər rayonlarının qədim stela-menhirləri, xaçdaş və başdaşları, Azərbaycan abidələri dərgisi, N1, Bakı, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, 1984\n↑ Dokumenti di architetttura Armena Khatchar, Milano-Gingno, 1969, cədvəl 1\n↑ Л.Азарян. Армянские хачкары, 1973, səh 167, cədvəl 2\n↑ А. Ф. Голштейн – Надмогильные стены Дагестана, Дагестанское искусство-знания, изд Даг. ФАН ССР, Махачкала, 1976, стр 145-142\nQafqaz Albaniyası haqqında portal (rusca)\nAlban Həvvari Kilsəsi\nQafqaz Albaniyasının memarlığı\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Alban_xaç_daşları&oldid=5959688"\nLast edited on 25 may 2021, at 12:34\nBu səhifə sonuncu dəfə 25 may 2021 12:34 tarixində redaktə edilib.


Kanada Ukrayna ordusunu qeyri-hərbi avadanlıqla təmin edəcək\nKanada Ukraynanın şərqində təhlükəsizliyin təmin edilməsinə yardım məqsədilə Ukrayna ordusunu qeyri-hərbi yardımla təmin edəcək.\nBununla bağlı açıqlamanı Kanadanın Baş naziri Stiven Harper verib. Onun sözlərinə görə, orduya göndəriləcək avadanlıq sərhəd bölgəsində əsgərlərin fiziki və tibbi müdafiəsini təmin etməyə kömək edəcək dəbilqələr, gözlüklər, zirehli gödəkçələr, çadırlar və s. ibarətdir. O deyib ki, bu yardım Ukrayna təhlükəsizlik qüvvələri və sərhəd rəsmilərinə sərhəddə qeyri-qanuni keçidlərin müəyyən edilib qarşısını almağa kömək edəcək.\nNATO Rusiyanın Ukrayna sərhəddində minlərlə əsgəri qüvvənin yerləşdirərək, hazır vəziyyətə gətirilməsi ilə bağlı narahatlığını bildirib. Rusiya tərəfdarı separatçılar Ukraynanın şərq bölgələrinə nəzarət edir.\nKanada hökuməti Ukrayna böhranında prezident Vladimir Putini günahlandıraraq, Rusiya qarşı sanksiyalar tətbiq edib. Lakin hələlik bu sanksiyalar Vladimir Putinin Kanadada biznes maraqları olan əsas müttəfiqlərinə şamil edilməyib.