İsmayillida fermerlərə səyyar xidmət göstəriləcək - Subsidiya üçün rayon mərkəzinə getməyə ehtiyac qalmadı - ATV.AZ\nİsmayillida fermerlərə səyyar xidmət göstəriləcək - Subsidiya üçün rayon mərkəzinə getməyə ehtiyac qalmadı\n12.03.2020 22:19 376 dəfə oxunub\nKənd Təsərrüfatı Nazirliyinin müasir texnoloji avadanlıqlarla təchiz edilmiş mikroavtobusları bölgələrdə vətəndaşlara səyyar xidmət göstərməyə başlayıb. İlk aqrar səyyar xidmət İsmayıllı rayonunun Talıstan kəndində təşkil olunub.\nKəndlərdə yasayan fermerlərin işi asanlaşdı. Artıq onlar subsidiya almaq ve elektron kend təssərüfatının xidmətlarindən yararlanmaq üçün rayon mərkəzlarinə getməyə ehtiyac qalmadı.\nSabahdan etibarən 6 səyyar xidmət mikroavtobus müxtəlif bölgələrdə eyni vaxtda xidmətə başlayacaq. Xidməti həyata keçirəcək İT mütəxəssisləri, Aqrar İnkişaf Könüllüləri, Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzlərinin əməkdaşları və sürücülər xüsusi təlimlərə cəlb olunublar. Mikroavtobuslar bütün lazımi avadanlıqlarla təchiz edilib.\nSəyyar xidmət bölgələr üzrə qrafik əsasında təşkil olunacaq və xidmətin təşkili barədə Dövlət aqrar inkişaf mərkəzləri tərəfindən fermerlərə məlumat veriləcək.\nQeyd edək ki, bu gün səyyar xidmət zamanı Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemində qeydiyyatdan keçmiş, torpaq məlumatlarını və payızlıq əkinləri bəyan etmiş 200 fermerə "Fermer kartı" verilib.


Strasburq, 18 noyabr 2016-cı il\nAPMŞ-nin plenum iclasında qəbul edildiyi\nterrorzim, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə də daxil olmaqla, prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi haqqında\n11 (2006) saylı Rəyi\n(Strasburq, 17-18 noyabr 2016-cı il)\n1. Nazirlər Komitəsi tərəfindən həvalə edilən səlahiyyətlərə əsasən Avropa Prokurorlarının Məşvərətçi Şurası (APMŞ), terrorizmlə, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə də daxil olmaqla, prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi haqqında Rəy hazırlayıb. Prokurorluğun cinayət ədliyyəsindən kənar funksiyaları yerinə yetirdiyi üzv dövlətlərdə bu Rəyin prinsipləri və tövsiyələri həmin funksiyalara aid edilir.\n2. Avropa Şurasına üzv dövlətlərin sayının artması ilə ümumilikdə dövlət idarəetmə orqanları, xüsusilə də prokurorluq da daxil olmaqla cinayət ədliyyəsi sahəsində fəaliyyət göstərən müəssisələrə ictimaiyyət, siyasətçilər və media tərəfindən diqqət getdikcə artır. Bu səbəbdən, prokurorluq öhdəliklərini ən yüksək və müasir peşəkarlıqla yerinə yetirdiyini nümayiş etdirməlidir.\n3. Bu Rəyin məqsədi prokurorluğun öz missiyasını hansı şəkildə ən yüksək keyfiyyət və səmərəliliklə yerinə yetirə biləcəyini müəyyən etməkdir. O, həmçinin onların ən son üsul və vasitələrdən istifadə etməklə öz işini təşkil etməli olduğunu, işlərinin keyfiyyəti və səmərəliliyini hansı şəkildə ölçmək və qiymətləndirməyin mümkün olduğunu araşdırmaqdır.Rəyin ikinci hissəsi prokurorluğun terrorizmə, ciddi və mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mübarizədə xüsusi problemlərlə qarşılaşması zamanı keyfiyyət və səmərəliliyə artan tələblərə hansı şəkildə cavab verə biləcəyini nəzərdən keçirir.\n4. APMŞ hesab edir ki, prokurorluqlar mürəkkəb dövlət orqanlarıdır. Bu səbəbdən, artan tələblərə tam adekvat şəkildə cavab vermək üçün daha yaxşı ictimai xidmətin çatdırılması üçün sosial problemlər və təzyiq, ümumilikdə hüquqi, təşkilati və texniki çərçivə, eləcə də gərəkli maliyyə və insan qaynaqları mühüm əhəmiyyət kəsb edir.\n5. Avropa Şurasına üzv dövlətlər prokurorluq da daxil olmaqla, müxtəlif hüquq sistemlərinə malikdir. APMŞ onların hər birinin müxtəlifliyinə hörmətlə yanaşır. Buna görə də, bu Rəydə müzakirə olunan elementlərin hamısı üzv bütün dövlətlərinə aid olmaya bilər. Bununla belə, onlar əsasən prokurorların qanun və insan haqlarına səmərəli, eyni zamanda yüksək keyfiyyət və ciddi hörmətlə əməl etməkləri ilə bağlı narahatlıq doğuran məsələləri müzakirə edir.\n6. Bu Rəy İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Konvensiya (bundan sonra İHƏAMK), eləcə də Cinayət işləri üzrə qarşılıqlı hüquqi yardım haqqında Avropa Konvensiyası - 1959, Terrorizmin qarşısının alınması haqqında Avropa Konvensiyası – 1977, Kibercinayətkarlıq haqqında Avropa Konvensiyası – 2001, Terrorizmin qarşısının alınması haqqında Konvensiya – 2005 və onun əlavə protokolu – 2015, Cinayət yolu ilə əldə edilmiş gəlirlərin yuyulması, axtarışı, üzərinə həbs qoyulması və müsadirəsi və terrorçuluğun maliyyəşdirilməsi haqqında Konvensiya - 2005, İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında Konvensiya – 2005, Nazirlər Kabinetinin cinayət ədliyyə sistemində prokurorluğunun rolu haqqında Rec(2000)19 saylı Tövsiyəsi və Nazirlər Kabinetinin prokurorluğun cinayət ədliyyəsindən kənarda rolu haqqında Rec(2012)11 saylı Tövsiyəsi də daxil olmaqla, Avropa Şurasının sənədləri əsasında hazırlanıb.\n7. Bu rəy, həmçinin, Nazirlər Kabinetinin insan haqları və terrorizmə qarşı mübarizə haqqında Təlimatları – 2002, Nazirlər Kabinetinin terrorizm hadisələri də daxil olmaqla, ağır cinayətlərlə əlaqədar “xüsusi istintaq texnikaları” haqqında Rec(2005)10 saylı Tövsiyələri və öncəki APMŞ Rəylərinə, xüsusən də cinayət ədliyyəsi sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığın yaxşılaşdırılması haqqında 1(2007) saylı, prokurorluq vasitələrinin idarə olunması haqqında 7(2012) saylı, “Roma Xartiyası” da daxil olmaqla, prokurorlara aid Avropa normaları və prinsipləri haqqında 9(2014) saylı, prokurorların cinayət işlərinin istintaqında rolu haqqında 10(2015) saylı rəylərinə əsaslanır.\n8. Aşağıdakı BMT sənədləri də nəzərə alınıb: Terror bombardmanının qarşısının alınması haqqında Konvensiya – 1977, Transmilli mütəşəkkil cinayətkarlığa qarşı mübarizə Konvensiyası – 2000, Korrupsiyaya qarşı mübarizə Konvensiyası – 2003.\n9. APMŞ həmçinin 1999-cu ildə Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyası tərəfindən qəbul edilmiş Prokurorların peşəkar məsuliyyətlilik standartları, eləcə də mühüm vəzifələri və hüquqları haqqında Bəyanatı nəzərə alıb.\n10. Bu Rəyi hazırlamaq üçün APMŞ Katiblik tərəfindən bu məqsədlə hazırlanmış sorğuya 30 üzvünün cavabını xüsusilə təhlil edib (cavabların toplusu APMŞ-nin saytında əldə oluna bilər: www.coe.int/ccpe).\nII. PROKURORLARIN İŞİNİN KEYFİYYƏT VƏ SƏMƏRƏLİLİK AMİLLƏRİ\nA. Xarici mühit\n11. Prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi yalnız onların istedadı və bacarıqlarından asılı deyil, eyni zamanda əsasən prokurorların nəzarəti altında olmayan xarici amillərin: qanunvericilik və məhkəmə qərarları, əlçatan resurslar və ictimaiyyətin gözləntilərinin təsirinə məruz qalır. Nəticə etibarı ilə, bu amilləri xüsusilə onların prokurorluq işlərinin keyfiyyəti və səmərəliliyinə təsiri baxımından diqqətlə nəzərdən keçirilməyə dəyər.\n1. Hüquqi çərçivə, milli adət-ənənələr\n12. Qanunun aliliyinə hörmət Avropa Şurasına üzv dövlətlərin hamısının öhdəliyidir. Həmçinin, keyfiyyət tələblərinin sayı APMŞ-də qeyd olunub. Beləliklə, Maddə 6 məhkəmə sisteminin müstəqilliyi, məqbul vaxt, əlçatanlıq və ictimailik kimi cinayət ədliyyəsinin keyfiyyətini təmin etmək məqsədi ilə milli hüquqi çərçivə üçün mühüm tələblər irəli sürür. Hər bir prokurorluq öz funksiyalarını hüquqi çərçivədə həyata keçirdiyindən, qanunvericilik onun işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi üçün ilkin şərtdir. Qanunlar, əksərən də ümumilikdə qanun sistemləri və məhkəmə qərarları prokurorlar tərəfindən məhkəməyə çıxarılan işlərin növü və həcminə, eləcə də onların aparılma yollarına təsir edir. Bu çərçivəni tətbiq etmək aydın və sadə olmalı, bu zaman milli sistemlərin məhkəmə işləri ilə dolub-daşmasına, məsələn, mübahisələrin həllinin alternativ yollarını yaratmaqla təminat verilməlidir. Digər tərəfdən, qanunvericiliyin və ya yurisprudensiyanın hazırlanmasında nöqsanlara yol verilməsi və ya çox tez-tez dəyişdirilməsinin əsaslandırılmış prokuror qərarlarının qəbul edilməsinə ciddi maneə törədə biləcəyi sübut olunub.\n13. Aydın və sadə hüquqi çərçivə ədalətə çıxışa şərait yaradır və onun səmərəli edilməsinə, məsələn, ağır iş yükünü azaltmağa kömək etməklə, xüsusən də cinayət ədliyyə sistemi çərçivəsində, dövlət resurslarından daha səmərəli və məhsuldar istifadə etməklə, eləcə də ictimai nizam-intizamı ciddi şəkildə pozan hüquq pozuntuları, xüsusən də terrorizm, ciddi və mütəşəkkil cinayət pozuntuları üçün daha çox vaxt və maddi resursların ayrılmasına icazə verməklə, töhfə verir. Eləcə də, milli qanunvericilik və ədliyyə sistemləri texniki inkişafı nəzərə almalı, prokurorluğun məlumat bazalarına və digər müvafiq məlumatlara asan çıxışını təbliğ etməli və öz işinin keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün bazanı təmin etməlidir.\n14. Siyasi sistemlər və hüquqi ənənələr də prokurorların işinə birbaşa təsir edir. Buna prokurorluğun statusu, xüsusən də onların icraçı hakimiyyətdən azad olması daxildir. Bundan başqa, artan terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla qarşılaşan Avropa ölkələrində cari təhlükəsizlik vəziyyəti prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyan milli cinayət siyasətlərinin qəbul edilməsi ilə nəticələnməlidir.\n15. Beynəlxalq əməkdaşlığın keçən onilliklərdə davamlı olaraq təkmilləşmiş olmasına baxmayaraq, bəzən digər dövlətlərin tələblərinə cavab verilməsində gecikmələr baş verir ki, bu da əsaslanmamış görünə bilir. Buna görə də, dövlətlər cinayət hallarında dərhal qarşılıqlı inama əsaslanan transmilli əməkdaşlığa can atmağa davam etməlidir.\n16. Üzv dövlətlərdə maddi və digər vəsaitlərin əlçatanlığı prokurorların işinin keyfiyyətinə və səmərəliliyinə birbaşa təsir edir. Bu mənada, APMŞ adekvat insan və texniki resurslar, düzgün və ardıcıl təlim, eləcə də prokurorların missiyasının əhəmiyyəti ilə mütənasib olmalı olan, onlar üçün təmin olunan ictimai təhlükəsizlik paketlərinin əhatə dairəsinə təminat verilməsinə olan ehtiyacı xüsusilə vurğulayır. Bundan başqa, üzv dövlətlərdə vəziyyət idarəetmə ilə əlaqədar əksər sahələrdə prokurorluğun müəyyən avtonomluq səviyyəsinin (xüsusən də, büdcə ilə əlaqədar) səmərəlilliyi artıra biləcəyini göstərir.\n17. Bu səbəbdən, bütün müvafiq məsələləri nəzərə ala və yoxlaya bilmək üçün prokurorlar adekvat insan, maddi və material resurslara malik olmalıdır. İxtisaslı heyətin köməyi, adekvat müasir texniki avadanlıq və digər resurslar prokurorları hədsiz gərginlikdən azad edə, beləliklə də onların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyini yaxşılaşdıra bilər.\n3. İctimaiyyətin təsiri\n18. Prokurorlar cəmiyyətin bütün müvafiq iştirakçılarından tez etibarlı və hərtərəfli məlumat əldə edə bilməlidir. Buna görə də, ədliyyə sistemi daxilində və ondan kənarda digər iştirakçılarla (məs. polis və digər dövlət orqanları, hüquqşünaslar, QHT-lər) münasibətlər prokurorların müvafiq məlumatın milli və beynəlxalq səviyyədə səmərəli mübadiləsinə əsaslanan yaxşı əsaslı qərarları tez vermək imkanında həyati əhəmiyyətli rol oynayır. Bu məqsədlə, prokurorların ortaya qoyulan maraqlara mütənasib şəkildə keyfiyyətli qərarlar vermək üçün lazım olan məlumatı toplamağa icazə verən rabitəli və kifayət qədər hüquqi normalar və prosedurlara ehtiyacı var.\n19. Üzv dövlətlər APMŞ-da müəyyən olunan hüquqlarla eyni sırada, media tərəfindən artan tələblərə cavab verməklə və beləliklə daha şəffaf işləməklə prokurorluqda ictimai etibarın gücləndirilməsinə kömək edə biləcək tədbirlər görməlidir.\n20. Cinayət işlərində həssas məlumatların mediaya sızması yalnız istintaqın səmərəliliyini azaltmır və qurbanların hüquqlarını pozmur, həm də məsumluq ehtimalı və “damğalanmamaq” hüququ üçün risk yarada bilər. Bunun qarşısını almaq üçün səlahiyyətsiz şəxslərin həssas məlumata çıxışı qadağan edilməlidir. İstintaqlar haqqında yanlış və ya qərəzli xəbərlər ictimai etibarı sarsıda, prokurorluq və ya məhkəmələrin müstəqilliyi, qərəzsizliyi və bütövlüyü ilə bağlı şübhələr yarada bilər. Buna görə də, yanlış və qərəzli xəbərlərin nəşrindən yayınmağa, yaxud onların mənfi təsirlərini minimuma endirməyə kömək etmək üçün prokurorluq və media arasında düzgün əlaqə yaradılmalıdır.\n21. Hər kəs prokuror tərəfindən görülən tədbirdən şikayət etmək və ya apelyasiyaya müraciət etmək hüququna malik olmalıdır. Prokurorun qərarlarının keyfiyyəti və hesabatlılığını artırmaq üçün səmərəli və qərəzsiz şikayət mexanizmi yaradılmalı, şikayətlərin əsasları və nəticələri yalnız ədalətli məhkəmə işi baxımından deyil, həmçinin prokurorların nöqsanlarının azaldılması və səhvlərinin qarşısının alınması vasitəsi ilə onların işinin keyfiyyətini təbliğ etmək üçün təhlil edilməlidir.\n4. Əsaslandırılmamış xarici təsir\n22. Prokurorlar öz funksiyalarını hər hansı tərəfdən və ya hər hansı səbəbdən birbaşa və ya dolayı yolla əsaslandırılmamış xarici təsirlər, təşviqlər, təzyiqlər, hədələr və ya müdaxilələrdən azad şəkildə yerinə yetirməlidir.\nB. Daxili mühit\n1. Strateji baxış\n23. Prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi də daxili amillər tərəfindən əhəmiyyətli təsirə məruz qalır. Prokurorluğun idarə olunması strateji liderliyi təmin etməlidir. Peşəkar məqsədlər, insan və maddi resursların idarə edilməsi də daxil olmaqla, strateji plan prokurorların işini istiqamətləndirməlidir. Bu, insan resursları və işlərin adekvat şəkildə idarə olunması, eləcə də bu məqsədlə hədəfə alınmış fəaliyyətlər vasitəsi ilə keyfiyyətin və səmərəliliyin yaxşılaşdırılması üçün daxili tədbirləri təmin edə bilər.\n2. İnsan resurslarının idarə olunması: prokurorların seçilməsi, işə götürülməsi, həvəsləndirilməsi və təlimləndirilməsi\n24. Keyfiyyəti təbliğ etmək üçün prokurorların seçilməsi, işə götürülməsi, həvəsləndirilməsi və yerinin dəyişdirilməsinin qanunda və ya daxili təlimatlarda yazılı şəkildə müəyyən olunmuş aydın və əvvəldən bilinən meyarlara əsaslanması mütləqdir.\n25. Məhkəmə qərarlarının və ya digər fəaliyyətlərin keyfiyyəti digər amillər arasında cəlb olunmuş prokurorların daimi təlimləndirilməsindən alıdır. APMŞ bu fikirdədir ki, prokurorluqların və/və ya digər səlahiyyətli müəssisələrin rəhbərləri (məs. məhkəmə tədris müəssisələri) öz müəssisələrinin daxilində, öz-özünə təhsil almaq da daxil olmaqla, prokurorların işinin keyfiyyətinin və səmərəliliyinin artırılasını təmin edən fəal təlim siyasətinə görə məsuliyyət daşıyır.\n26. Prokurorlar peşəkar bacarıqlarını qoruyub saxlamaq və təkmilləşdirmək üçün karyeralarının hər mərhələsində davamlı təlim proqramı keçməlidir. Belə təlim eyni zamanda informasiya texnologiyaları, kommunikasiya, eləcə də ümumilikdə idarəetmə məsələləri və ayrılıqda işin idarə edilməsini əhatə etməli və prokurorluğun hər bir dərəcəsi üçün əlçatan olmalıdır. Daim dəyişən çağırışlarla (aşağıda təfsilatlı şəkildə təsvir olunduğu kimi, terrorizm kimi) üzləşmək üçün lazı olan peşəkar bacarıqları təkmilləşdirmək üçün xüsusi mövzulara dərindən toxunulmalıdır (eyni zamanda, faydalı olduğu təqdirdə, digər müəssisələrlə ümumi təlimi təmin etməklə).\n27. Müxtəlif əvvəlki Rəylərdə, APMŞ, prokurorların xüsusi olaraq müntəzəm təlim sessiyaları, peşəkar tədbirlər və konfranslar vasitəsi ilə ixtisaslaşmasının təşviqinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Belə iştirak vasitəsi ilə daha qabaqcıl biliklərin əldə olunası və digər ixtisasların əldə edilməsi prokurorlar üçün həvəsləndirmə, tərəqqi və ya daha yaxşı ödənişlərə səbəb ola bilər.\n28. Zamanın idarə olunması, adekvat metodologiya və ya ədliyyə idarəetmə sisteminin digər fəalları ilə artmış əməkdaşlıq kimi məsələlər üzrə prinsiplər və təlimatlar gündəlik işə şərait yaratmaq və beləliklə prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyini artırmaq məqsədi daşımalıdır.\n29. Həm peşəkar, həm də şəxsi bütünlük, yaxşı davranış standartları və onların mövcud olduğu üzv dövlətlərdə prokurorlar üçün etik davranış üzrə hüquqi təminatlar və ya məcəllələr onların müntəzəm təliminin bir hissəsi olmalıdır.\n3. Prokurorluqların idarə olunması\na. Prokurorluqların işinin təşkili: öhdəliklər, inzibati bölgülər, səlahiyyətlərin bölüşdürülməsi və s.\n30. Prokurorların işinin səmərəliliyi və keyfiyyəti ümumiyyətlə aktual cinayət və ya sosial vəziyyətin yurisdiksiyası sahəsində onlara əsasən insan və maddi resursları aydın və adekvat şəkildə idarə etmək üçün təşkilati struktur, məsuliyyətlər və səlahiyyətlər müəyyən etməyə çağırır. Digər tərəfdən, yeni cinayətkarlıq, sosioloji, iqtisadi və beynəlxalq çağırışlarla üzləşdiyi zaman, prokurorluqların strukturu və iş mexanizmləri adekvat, yetərli, sürətli və hüquqi şəkildə cavab vermək üçün kifayət qədər çevik olmalıdır.\n31. Xüsusilə də, müvafiq hallarda prokurorluqlar çərçivəsində ixtisaslaşmış vahidlərin yaradılması (məs. terrorizm, narkotik vasitələrin dövriyyəsi, iqtisadi cinayətlərlə, o cümlədən ətraf mühitin mühafizəsi ilə məşğul olan və beynəlxalq əməkdaşlıq sahəsində çalışan prokurorlar) nəzərə alınmalıdır.\n32. Bundan başqa, prokurorluqlar prokurorların işinin keyfiyyəti və səmərəliliyinin artırılması baxımından düzgün analitik və metodoloji işi təşkil etməlidir.\n33. Üzv dövlətlərdə müəyyən növ cinayətlərlə məşğul olmaq üçün ən yaxşı təcrübələrin yayılması, eləcə də işlərin düzgün paylanması və tək işlərin idarə olunması da daxil olmaqla, informasiya texnologiyasının səmərəli istifadəsi səmərəliliyi artıra və daha yaxşı keyfiyyəti təmin edə bilər. Prokurorluqların və/və ya digər səlahiyyətli müəssisələrin rəhbərləri belə idarəetmə alətlərindən istifadənin təşviqi və ofisləri daxilində ən yaxşı təcrübə biliklərinin paylaşılmasına görə xüsusilə məsuliyyət daşımalıdır.\nb. Etik qaydalar\n34. Əksər üzv dövlətlərdə keyfiyyəti və səmərəliliyi artırmaq üçün prokurorluqlar orta-müddət və uzun-müddət üzrə prokurorların və digər işçilərin bütövlüyünü qiymətləndirir. Bu, müxtəlif yollarla edilir. Bəzi sistemlər hüquqi və ya ümumi standartlar müəyyən edib, digərləri etik davranış məcəllələri qəbul edib. Digərləri də hələ də yeni təyin olunmuş prokurorların andını alır. Onlar şəxsi və peşəkar keyfiyyətlər, qərəzsizlik və ədalətlilik, bütövlük və etik qüsursuzluq öhdəliyi daşıyır. APMŞ daha əvvəl tövsiyə edib ki, “beynəlxalq standartlara əsaslanan peşə etik davranış məcəllələri qəbul edilməli və ictimailəş irilməlidir”, vurğulayıb ki, “prokurorlar həmişə qərəzsiz və obyektiv davranaraq, ən yüksək etik və peşəkar standartlara sadiq qalmalıdır”.\n35. Etik davranış məcəlləsinin əsas məqsədi prokurorların düzgün və müstəqil işi üçün lazım olduğu bilinən standartları təşviq etmək olardı. Prokurorluqlar etik davranış məcəllələrini qəbul etməli olduğu təqdirdə, onlar, yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Avropa Şurasının Nazirlər Kabinetinin cinayət ədliyyə sistemində dövlət ittihamının rolu haqqında Rec(2000)19 saylı Tövsiyəsi (budan sonra Rec(2000)19), 2005-ci il 31 may tarixli CPGE-nin prokurorlar üçün etik davranış haqqında Avropa Təlimatları (Budapeşt təlimatları), yuxarıda qeyd edilən prokurorlarla bağlı Avropa normaları və prinsipləri haqqında 9(2014) saylı APMŞ Rəyi (Roma Xartiyası) və digər müvafiq beynəlxalq sənədlərdə müəyyən olunduğu kimi, qəbul edilmiş ümumi beynəlxalq standartlara əsaslanmalıdır.\nc. Prokurorluqların işinin qiymətləndirilməsi (kəmiyyət və keyfiyyət üzrə)\n36. Üzv dövlətlərin böyük əksəriyyətində iş yükünün kəmiyyətini, prokurorluğun fəaliyyətini və yurisdiksiya sahəsində cinayətkarlığın vəziyyətini ölçmək üçün əlçatan statistika mövcuddur. Üzv dövlətlərin çoxunda prokurorluqların keyfiyyəti və səmərəliliyini artırmaq üçün prokurorların qiymətləndirilməsindən istifadə olunur.\n37. Prokurorluqlar ilk növbədə prokurorları yüksək səviyyəli peşəkar işə səy göstərməyə motivasiya etmək üçün göstəriciləri və izləmə mexanizmlərini şəffaf şəkildə müəyyən etməlidir. Prokurorluqlar daxilində daxili izləmə ardıcıl, mütənasib olmalı və qanunun aliliyinə əsaslanmalıdır.\n38. APMŞ hesab edir ki, belə kəmiyyət göstəriciləri həm ofisin fəaliyyəti, həm də fərdi prokurorun işində səmərəliliyi qiymətləndirmək üçün yeganə müvafiq meyar olmalıdır. Eyni şəkildə, Avropa Hakimlərinin Məşvərət Şurası (AHMŞ) tərəfində qeyd olunub ki, ədalətin “bu keyfiyyəti” ədliyyə sisteminin həqiqi “məhsuldarlığı”na sinonim kimi başa düşülməməlidir.\n39. Buna görədir ki, düzgün və hərtərəfli istintaq kimi keyfiyyət göstəriciləri (prokurorun səlahiyyətində olduğu təqdirdə), dəlilin müvafiq istifadəsi, ittihamın dəqiq konstruksiyası, məhkəmədə peşəkar davranış və s. də kəmiyyət xarakterli göstəriciləri tamamlamağın bir yolu kimi nəzərə alınmalıdır. Sürətli təqibin arzu olunan olması AHMŞ-in 6-cı maddəsinin təmin etdiyi təhlükəsizlik tədbirlərini də nəzərə almalıdır.\n40. Bu səbəbdən, hüquq sistemləri real və yekun məqsəd olaraq, hüquq sistemləri AHMŞ və digər beynəlxalq sənədlərə əsaslanan, xüsusi ədalət prinsiplərinə hörmət edən prokurorların işinin kəmiyyət və keyfiyyət göstəricilərini qiymətləndirməyə qabil qiymətləndirmə sistemini təmin etməlidir.\n41. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlığın xüsusi xarakteri yuxarıda qeyd olunan yanaşmanı izləməyi və hörmət etməyi daha da gərəkli edir. Həmin işlərdə prokurorların yol verdiyi mühüm insan haqları məhdudiyyətləri riski səbəbinə görə xüsusi istintaq texnikaları istifadə olunan zaman cinayət işlərinin istintaqı zamanı onların rolu haqqında APMŞ-nin 10(2015) saylı Rəyindən irəli gələn təhlükəsizlik tədbirlərinin nəzərə alınması da mühüm olacaq.\nd. Fərdi prokurorların işinin qiymətləndirilməsi (kəmiyyət və keyfiyyət üzrə)\n42. Prokurorların və onların işinin qiymətləndirilməsi artan keyfiyyət, səmərəlilik və peşəkarlıq tələblərinə qarşı durmaq üçün lazım olan bacarıqları təkmilləşdirmək məqsədi ilə faydalı strateji alət ola bilər. Fərdi qiymətləndirmələr həmçinin prokurorlar üçün bütün səviyyələrdə ən müvafiq təlimi inkişaf etdirmək üçün mühüm girişi (yaxınlaşmanı) təmin edə bilər.\n43. APMŞ üzvləri tərəfindən sorğulara cavablar göstərir ki, istifadə olunan iki növ qiymətləndirmə var: rəsmi və qeyri-rəsmi. Rəsmi qiymətləndirmə sabit zaman çərçivəsində aparılır (məs. hər 3 və ya 5 ildən bir). Bu, xüsusi prosedurla idarə olunur və qiymətləndiriləcək xüsusi bacarıqlar üzərində diqqəti cəmləyir. Bəzən o, digər həmkarlarla müqayisəyə və daha sürətli həvəsləndirməyə icazə verən reytinq sisteminə birləşdirilir. Onun nəticələri qiymətləndirilən prokuror tərəfindən qəbul edilmədiyi zaman məhkəmə baxışına açıq olur. Qeyri-rəsmi qiymətləndirmə az-çox prokurorun işinin keyfiyyəti və səmərəliliyini yaxşılaşdırmağın yolları haqqında və ya daha strateji şəkildə, məsələn, prokurorların vəzifələrini yerinə yetirmək üçün bacarıqlarının olub-olmaması haqqında məlumat toplamaq (məs. anlaşılan ittiham hazırlamaq, komanda işi qabiliyyəti, standartların pozulmasından qaçmaq və s.) və vermək üçün müzakirədir. Prokurorların işinin qiymətləndirilməsinin hər iki növünün məqsədi bacarıqların və iş qabiliyyətinin inkişafını yoxlamaq, eləcə də həvəsləndirmələri və bəzi ölkələrdə stimullar və mükafatları nəzərdən keçirmək, yaxud ümumiyyətlə potensial intizam tədbirlərindən yayınmaqla, pozulmanın və səhv davranışın qarşısını almaq olmalıdır.\n44. APMŞ tövsiyə edir ki, prokurorların işinin qiymətləndirilməsi şəffaf və əvvəldən bilinən olmalı, həm maddi, həm də prosessual qaydalarla bağlı aydın və daha əvvəl nəşr olunmuş meyarlara əsaslanmalıdır.\n45. Şəffaf və əvvəldən bilinən qiymətləndirmə qiymətləndirilən prokuror üçün qiymətləndirmənin nəticələrini müzakirə etmək və ya müvafiq hallarda rəis və ya fərqli olduğu təqdirdə məsuliyyət daşıyan şəxs tərəfindən aparılan özünü-qiymətləndirmənin nəticələrini müqayisə etmək deməkdir. Qiymətləndirmənin nəticələri qiymətləndirilən prokurorun şəxsi bütünlüyü və şərəfinə xələl verəcək şəkildə nəşr olunmamalıdır.\n46. Qiymətləndirmə prokurorluğun daxilində eyni səviyyədə bərabər meyar əsasında aparılmalıdır. Prokurorluğun ümumi işinin ölçülməsi halında olduğu kimi, APMŞ hesab edir ki, prokurorun işinin keyfiyyətinin müəyyənləşdirilməsi açılmış və bağlanmış məhkəmə işlərinin sayı, qərarların və nəticələrin növləri, məhkəmə işlərinin gedişatının müddəti, məhkəmə işinin idarə edilməsi bacarıqları, şifahi və yazılı şəkildə aydın mübahisə aparmaq qabiliyyəti, müasir texnologiyalara açıqlıq, müxtəlif dil bilgisi, təşkilatçılıq bacarıqları, prokurorluq daxilində və kənarda digər şəxslərlə əməkdaşlıq etmək qabiliyyəti kimi həm kəmiyyət, həm də keyfiyyət elementlərini əhatə etməlidir.\n4. Məhkəmə işlərinin idarə olunması\n47. Prokuror tərəfindən yüksək keyfiyyətli qərar və ya digər fəaliyyət həm əlçatan materialı, həm də qanunu əks etdirən, ədalətli, sürətli, mütənasib, aydın və obyektiv şəkildə veriləndir. Bu baxımdan, prokurorun hərəkətlərinin AHMŞ və digər müvafiq beynəlxalq sənədlərə əsasən, qurbanların, onların ailələrinin və şahidlərin hüquqlarına hörmət etməli, müttəhimlərin hüquqları, eləcə də cinayətlərin təqibi zamanı dövlətin marağı ilə balanslaşdırılmalıdır. Bu səbəblə, prokurorlar işlərini prinsiplərə əsasən həyata keçirməyə çalışmalıdır. APMŞ-nin fikrincə, prokurorluqlar prokurorların səlahiyyətləri və vəzifələrinin müxtəlif sahələrində məhkəmə işinin idarə olunması üzrə yaxşı təcrübələri müəyyən etməklə prokurorların işini dəstəkləməlidir. Prokurorların qərarları aşağıdakı elementləri əks etdirməlidir.\na. Obyektivlik və qərəzsizlik\n48. Prokurorlar öz funksiyalarını yerinə yetirməkdə müstəqil qalmalı və onları həmişə qanunun aliliyinin, cinayətkarlıq ədliyyə sisteminin bütünlüyü və ədalətli məhkəmə təhqiqatı hüququnu təmin etmək üçün tətbiq etməlidir. Prokurorlar ən yüksək etik və peşəkar standartlara sadiq qalmalı, öz vəzifələrini ədalətlə yerinə yetirməli, həmişə qərəzsiz və obyektiv davranmalıdır.\n49. Prokurorlar qanun qarşısında, gender, irq, rəng, milli və sosial mənşə, siyasi və dini inanc, mülkiyyət, sosial status və seksual oriyentasiya əsasları daxil olmaqla, fərdlərin istənilən növ bərabərliyini təmin etməlidir.\n50. Prokurorlar tərəfindən verilən bütün qərarlar və fəaliyyətlər onlar tərəfindən diqqətlə nəzərdən keçirilməlidir. Onlar həm günah, həm də məsumluqla bağlı dəlil axtarmalı, ittiham olunan və ya şübhəli bilinən şəxslərin xeyrinə dəlilə aparanlar da daxil olmaqla, sorğunun müvafiq xətlərinin hamısının aparılmasına təminat verməlidir. Beləliklə, onlar istintaq tərəfindən çatdırılan dəlilin aydın və hərtərəfli olub-olmadığını nəzərə almalıdır. Bununla belə, bunlar müstəntiqdən resursların qeyri-mütənasib öhdəliyi ilə məşğul olmağı tələb etmir, məhkəmə işinin hər birinin faktları üzrə əsaslandırılmış və realistik şəkildə izah olunmalıdır. Bu, müdafiə vəkillərinin münasib hesab etdiyi dəlil axtarmaq öhdəliyini azaltmır.\n51. Prokurorlar yalnız etibarlı və məqbul olduğuna əsaslı şəkildə inanılan əsaslandırılmış dəlil əsasında tədqiqat aparılmalı, insan haqlarının ciddi şəkildə pozulmasını əhatə edən dəlildən istifadə etməkdən imtina etməlidir.\n52. Aydın şəkildə əsaslandırma və təhlil prokurorların işinin əsas tələbləridir. Onlar müvafiq dəlillərin hamısını tam şəkildə nəzərə almalı, istintaq və tərəflər tərəfindən aşkarlanan faktiki və digər məsələləri yoxlamalıdır. Prokurorlar tərəfindən verilən bütün qərarlar və ya hərəkətlər belə müvafiq dəlili əks etdirməli, qanuna və predmet üzrə mövcud ola biləcək təlimatlara əsaslanmalıdır. Prokurorların qərarları və hərəkətləri ardıcıl, aydın, birmənalı və ziddiyyətsiz şəkildə əsaslandırılmalıdır.\n53. Bütün müəssisələr və ya direktivlər, eləcə də prokurorlar tərəfindən verilən rəsmi aktlar ünvanlandığı şəxslər tərəfindən aydın şəkildə başa düşülməlidir. Yazılı şəkildə olduğu təqdirdə, belə təlimatlar və direktivlər çox aydın dildə tərtib olunmalıdır. Bundan başqa, prokurorlar yazılı təlimatların və direktivlərin formatına xüsusi diqqət yetirməlidir ki, onlar asanlıqla müəyyən oluna bilsin.\ne. Məlumat mübadiləsi və əməkdaşlıq\n54. Müxtəlif prokurorluqlar arasında, eləcə də eyni ofisdə işləyən prokurorlar arasında, eləcə də prokurorlar və hüquq mühafizə orqanları/müstəntiqlər arasında əməkdaşlıq həm milli, həm də beynəlxalq səviyyələrdə prokurorluqların səmərəliliyi üçün əhəmiyyətlidir. Prokurorların ixtisaslaşmasının artırılması belə əməkdaşlığın səmərəliliyini yaxşılaşdıra bilər.\n55. Prokurorların istintaq funksiyası olduğu təqdirdə, onlar öz aralarında, eləcə də özləri və hüquq mühafizə orqanları/müstəntiqlər arasında lazımlı şəkildə səmərəli məlumat mübadiləsinə təminat verməyə çalışmalıdır. Bu, bir-biri ilə əlaqəli məhkəmə işlərində işin təkrarlanmasından yayınmağa, eləcə də müxtəlif prokurorların və hüquq mühafizə orqanlarının səylərinin tamamlanmasına kömək etməlidir.\n56. Prokurorlar belə istintaq funksiyasına malik olmadığı təqdirdə, onlar, müvafiq şəkildə, istintaqlar zamanı müvafiq istintaq orqanları ilə, xüsusilə də müvafiq məsləhət və/və ya təlimatın təmin edilməsində əməkdaşlıq etməlidir.\n57. Belə əməkdaşlıq həmin müvafiq dəlillərin prokurora və müvafiq şəkildə müdafiə üçün əlçatan edilməsinə təminat verilməsi baxımından istintaqın sonuna qədər davam etməlidir.\nIII. TERRORZİM, AĞIR VƏ MÜTƏŞƏKKİL CİNAYƏTKARLIQLA MÜBARİZƏ SAHƏSİNDƏ KEYFİYYƏT VƏ SƏMƏRƏLİLİKLƏ BAĞLI ƏSAS AKTUAL MƏSƏLƏLƏR\n59. Avropa Şurasına üzv dövlətlərin əksəriyyəti müşahidə edib ki, ağır və mütəşəkkil cinayətlər daha mürəkkəb və beynəlxalq şəkil alıb. Terrorizm bir çox ölkələrə ağır şəkildə zərər vurub və hazırda prokurorluqların işində əsas üstünlük verilən məsələdir. Qeyri-qanuni miqrasiya bu sahədə terrorizm, mütəşəkkil cinayətkarlıq və insan alveri sahələrində bu məzmunda yeni tapşırıqlar qarşıya qoyur.\n60. Prokurorlar məhkəmələrdə bu ağır cinayət təqibinin davam etdirilməsində ilk sıralardadır, buna görə də ictimai təhlükəsizliyin mühafizəsi və qanunun aliliyinin qorunmasında xüsusi rol oynayır.\nB. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla milli səviyyədə mübarizənin aparılması\n1. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə strategiyası\n61. Terrorizmin beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə səbəb olduğu təhlükələrlə bağlı BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının 1566 (2004) saylı Qətnaməsinə əsasən APMŞ “terror aktlarını və ya ağır və mütəşəkkil cinayətkarlığın maliyyələşdirilməsi, planlaşdırılması, hazırlanması və ya sifariş verilməsini dəstəkləyən, imkan yaradan, iştirak edən və ya cəhd göstərən istənilən şəxsi qaytarmaq və ya təqib etmək prinsipinə əsasən məsuliyyətə cəlb etməyi” prokurorların əsas vəzifəsi hesab edir. Bu vəzifəni keyfiyyətli və səmərəli şəkildə yerinə yetirmək üçün prokurorlar kifayət hüquqi çərçivə daxilində hərəkət etməli, bu sahədə milli və beynəlxalq səviyyədə bütün müvafiq maraqlı tərəflərlə əməkdaşlıq etməli, kifayət qədər insan və maddi resurslara malik olmalıdır. Yeni terror riskləri (ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq tərəfindən maliyyələşmə, internet vasitəsi ilə mübarizə aparanların təbliği, işə götürülməsi və təlimləndirilməsi) yeni cavablar, yeni istintaq üsulları, təqib texnikaları və tədbirləri tələb edir ki, prokurorlar cəmiyyətin artan tələblərinə əsasən səmərəli və keyfiyyətli şəkildə hərəkət edə bilsin.\n62. APMŞ hesab edir ki, terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq hallarının tədqiqi və təqibində prokurorların öz öhdəliklərini yerinə yetirmək azadlığına və qərəzsizliyinə xüsusilə təminat verilməlidir.\n2. Cinayətkarlığın bu növləri üçün hüquqi çərçivə müəyyən edilməli, prokurorlar üçün təşkilati və maliyyə resursları təmin edilməlidir\n63. Pulların yuyulması da daxil olmaqla, terrorizmlə, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq, kibercinayətkarlıq və onların maliyyələşməsi ilə mübarizə üçün qeyri-adekvat qanunverici və müəssisəvi çərçivə terrorçulara, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq sahəsində cinayətkarlar və onlara dəstək verənlərə ərazi məhdudiyyəti olmadan fəaliyyət göstərməyə, öz pullarını cinayətkarlıq fəaliyyətini həyata keçirmək və genişləndirmək üçün istifadə etməyə icazə verir. Səmərəli olmaq üçün prokurorlar terrorçuların təbliği və işə götürülməsi və s. də daxil olmaqla, terror aktları, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlığa birbaşa və ya dolayı dəstəyi təşkil edən istənilən fəaliyyəti aydın şəkildə kriminallaşdıran qanunvericilikdən asılıdır. Bu, prokurorlara, cinayətkarlığın ağır formaları üçün müəyyən olunmuş hüquqi sənədlərin tətbiqi ilə, terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə fəaliyyət sahələrini genişləndirməyə icazə verər.\n64. Terrorizmə qarşı mübarizə, xüsusilə də potensial terrorçuların işə götürülməsi, təşkilata qəbulu, terrorun təbliği və məlumatların terror məqsədləri ilə paylaşılması, terror aktlarının təlimi və hazırlanması, terror məqsədləri üçün nəqliyyat, erkən mərhələdə terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq haqqında daxili məlumatın əldə edilməsinə ehtiyacı tələb edir. Bununla belə, əsas hüquq və azadlıqların qeyri-mütənasib məhdudiyyətindən qaçılmalıdır. Eyni səbəblə, xüsusilə də məhkəmə tədqiqatından əvvəl önləyici tədbirlər görülməli olan zaman və beləliklə, cinayətkarlıq prosedurunun müntəzəm qanunun predmeti olduğu təqdirdə, qanunların mütənasib tətbiqinə aydın məhdudiyyətlər və meyarlar yaradılmalıdır.\n3. İstintaq texnikaları, müasir informasiya texnologiyaları da daxil olmaqla, xüsusi alətlər və vasitələrdən istifadə\n65. Üzv dövlətlərin əksəriyyətində elektron müşahidə və gizli əməliyyatlar kimi xüsusi istintaq texnikalarının terrorizmlə, eləcə də ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizədə səmərəli alətlər olduğu göstərilib. Bu alətlər ən azından prokurorların istintaq gücünə malik olduğu yurisdiksiyalarda prokurorluqlar üçün əlçatan edilməkdədir. Onlar yalnız şübhəlilərin deyil, həmçinin tədqiq olunan müvafiq cinayətkarlıq vəziyyətinə cəlb olunmamış digər şəxslərin də məxfilik hüququnu pozduğu üçün bu tədbirlərin istifadəsi məhkəmə işinin istənilən mərhələsində prokurorlar tərəfindən hərtərəfli və daimi nəzərə alınmalıdır ki, istintaqın nəticəsi məhkəmələr və geniş ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilsin.\n66. Özəl müəssisələr və rabitə şirkətləri tərəfindən daşınma və yerləşmənin müvafiq və mütənasib dərəcədə yubadılması və qorunmasına təminat verilməli, bu zaman milli və beynəlxalq yurisdiksiyaya, eləcə də APMŞ və 1981-ci il Şəxsi Məlumatların Avtomatik Emalı ilə bağlı Fərdlərin Qorunması haqqında Avropa Şurasının Konvensiyasına hörmət edilməlidir.\n67. Sorğunun cavabları göstərir ki, üzv dövlətlərin hamısı terrorizm, eləcə də ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqda məhkəmə qərarlarının keyfiyyətini və səmərəliliyini artırmaq üçün təşkilati addımlar atıb. Bəziləri prokurorluqlar daxilində ixtisaslaşmış vahidlərə malikdir, bəziləri isə bu öhdəliyi bütün ölkənin bir idarəsinə ötürüb. APMŞ bu cinayətkarlıq hallarının xüsusi vahidlərində istintaq və məhkəmə təqibi üzərində diqqəti cəmləməyin arzu olunan olduğunu hesab edir. Bu, yalnız xüsusi istintaq texnikalarının istifadəsində deyil, həm də bu sahədəki digər maraqlı tərəflərlə ünsiyyətin inkişaf etdirilməsində gərəkli peşəkarlığa təmin edə bilər. Bu, həmçinin iştirak edən prokurorların xüsusi təlimləndirilməsini təmin etməli, onların əlçatan əksər müasir texnikaları, hüquqi və təşkilati vasitələri əldə etməsinə imkan verməlidir. Birbaşa prokurorluq orqanlarına tabe olan və onların ixtiyarında olan ixtisaslaşmış polis vahidləri və ya mütəxəssislər müvafiq hallarda terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə aparan istintaqların keyfiyyətini və səmərəliliyini artıra bilər. Belə təşkilati çərçivə daha sonra prokurorlara öz öhdəliklərini tam müstəqil və qərəzsiz şəkildə, şübhəlilərin insan haqlarına gərəkli hörmətlə və qurbanların, şahidlərin və cinayət proseslərinə cəlb olunmuş digər şəxslərin gərəkli mühafizəsini təmin etməklə, icra etməyinə kömək edəcək.\n4. Məhkəmə işinin idarə olunması\n68. Ağır cinayətin bir və ya daha artıq fərd tərəfindən, yaxud şəxsiyyəti müəyyən olunmamış şəxs və ya fərdlər qrupu tərəfindən törədilmiş və ya hazırlanmış olmasına və ya hazırlanmasına inanmaq üçün qənaətbəxş səbəb olan zaman məhkəmə işinin düzgün idarə olunması metodologiyası lazımlı məhkəmə nəzarətinin predmeti olan yalnız intruziv xüsusi istintaq texnikalarının istifadə olunmasına təminat verə bilər.\n69. APMŞ vurğulayır ki, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin (AİHM) məhkəmə işlərinə əsasən, xüsusi istintaq texnikaları yalnız proporsionallıq prinsiplinə hörmət etməklə istifadə olunmalıdır və onlar minimum məxfilik, bütövlük və əlçatanlıq tələblərinə cavab verməlidir.\n70. Cinayətkarlıqla bağlı işlərin gedişatında fərdlərin hüquqlarının məhdudlaşdırılması üçün terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq haqqında hüquq təmin edilən hallarda, belə məhdudiyyəti tətbiq etməyə qərar verən prokurorlar həmişə mütənasiblik öhdəliyi ilə bağlı əsaslandırılıb-əsaslandırılmamasını nəzərə almaqla və dəlillərin işgəncə yaxud digər qəddar, qeyri-insani və ya digər təhqiramiz rəftar vasitəsi ilə əldə edilməməsinə təminat verməli, AİHM-nin məhkəmə işlərində bu konsepsiyaların təfsirini əsas götürməlidir. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq cinayətlərinin ağırlığına baxmayaraq, məhkəmə işlərinin ixtisaslı və səmərəli şəkildə idarə olunması məhkəmə qərarlarının məhdudiyyətlərə hörmət olunmaqla və obyektiv, qərəzsiz və peşəkar şəkildə aparılmasına, məsumluq və müdafiə olunmaq hüququ, eləcə də cinayətkarlıq qurbanlarının hüquqlarının prezumpsiyasına hörmət etməklə alınmasına təminat verir. Prokurorlar hüquq mühafizə orqanlarının məhkəmə işlərinin gedişatı vasitəsi ilə bu əsas prinsiplərə və azadlıqlara hörməti yoxlamalıdır.\n71. Qurbanlara və şahidlərə anonimliyi qoruyub saxlamağa icazə verilən təqdirdə, günahlandırılan şəxslərin hüquqları ilə düzgün balans qorunmalıdır.\n72. Qurbanlar, şahidlər və prokurorlar və onların ailələri də daxil olmaqla, məhkəmə işlərinə cəlb olunmuş digər şəxslərə istiqamətdə müvafiq qorunma tətbiq olunmalıdır.\n73. Rec(2000)19 göstərir ki, cinayətkarlığın yeni formalarını ortaya çıxarmaqla və cinayətkarlıq məsələlərində beynəlxalq əməkdaşlığın davam etdirilməsinə əhəmiyyət verməklə, prokurorların ardıcıl təlimlər keçməsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. İstintaqı ən səmərəli şəkildə aparmaq üçün prokurorların terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlığın bütün formalarının tədqiqi və məhkəməyə çıxarılması ilə bağlı aldıqları məlumatlar daimi olaraq yenilənməli və ixtisaslaşmalıdır. Cinayətkarlığın bu sahəsinə xüsusi əhəmiyyətin olmasına gəldikdə, prokurorların təlimləndirilməsi regional, milli və beynəlxalq səviyyələrdə dəlillərin toplanması və istifadəsinə, maraqlı tərəflərin əməkdaşlıq formaları və texnikalarına, ən yaxşı təcrübələrin mübadiləsi, insan haqlarının mümkün pozulmalarının başa düşülməsi, potensial terrorçuların işə qəbulunda sosial medianın roluna və media ilə düzgün ünsiyyətə xüsusilə diqqət yetirməlidir.\n74. APMŞ o fikirdədir ki, bu sahədə təlimləndirmə eyni zamanda müvafiq milli və beynəlxalq hüquqi sənədləri və AİHM-nin presedentini əhatə etməlidir.\n6. Məlumatın idarə edilməsi (mübadilə, əməkdaşlıq)\n75. Dəlil və ya məlumatı müvafiq vahidlərlə paylaşmaq terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizənin ən mühüm elementləri arasındadır. Belə məlumat xüsusən də kəşfiyyat və təhlükəsizlik vahidləri, hüquqi şəxslər və müvafiq hallarda terror aktlarının bir çox hallarda hədəfi olmuş müəssisələrlə paylaşılmalıdır. Bundan başqa, gərəkli və faydalı hesab edildiyi təqdirdə, terrorçularla bağlı dəlil və məlumat birbaşa ictimaiyyətə bəyan edilməlidir.\n76. İstintaqda ortaya çıxan mümkün zəifliklərdən biri polis, digər hüquq mühafizə və kəşfiyyat idarələri əldə etdikləri müvafiq məlumatı prokurorlarla düzgün vaxtda paylaşmadığı zaman yaranır. Bu problemdən qaçmaq üçün müvafiq istintaq və polis orqanları arasında birgə istintaqı təşviq etmək məsləhətli ola bilər, onlar bu fəaliyyətləri əlaqələndirməli və idarə etməlidir.\n77. Daha böyük səmərəlilik əldə etmək məqsədi ilə, əməliyyatlarda əməkdaşlıqdan və müvafiq problemlərin birgə həllindən başqa prokurorların iştirakı ilə çox-intizamlı qrupların üzvləri ilə məşvərət iclasları keçirməyin səmərəli olması sübut olunub.\n78. APMŞ terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq sistemlərinin maliyyələşməsinin intensiv, sistematik və ardıcıl yanaşma vasitəsi ilə tədqiq edilməsi və məhkəməyə cəlb edilməsinin səmərəliliyinin artırılmasının əhəmiyyətini vurğulayır. Hər şeydən əvvəl, milli məlumata əsaslanan məlumat sistemi vasitəsi ilə məlumat mübadiləsinə ehtiyac var. Bundan başqa, hüquq mühafizə orqanları və banklar, eləcə də digər özəl hüquq müəssisələri və şəxslər (sığorta şirkətləri, maklerlər, notariuslar, hüquqşünaslar, icra məmurları və s.) arasında sıx əməkdaşlıq yaratmaq mühümdür. Digər getdikcə artan tədqiqat yanaşması virtual və rəqəmsal pulları izləmək üçün internet xidməti təchizatçıları ilə əməkdaşlıqdır.\nC. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıqla beynəlxalq səviyyədə mübarizə\n79. Prokurorlar arasındakı beynəlxalq əməkdaşlıq trans-sərhəd cinayətlərin, xüsusən də terrorizm də daxil olmaqla, ağır, ciddi və mütəşəkkil cinayətkarlığın sayının artmasına görə həyati əhəmiyyətli alətdir. Qloballaşma və müasir kommunikasiya vasitələrinin şərait yaratdığı cinayətkar qruplar və fərdlər arasında əlaqələrin beynəlxalq miqyası o deməkdir ki, həmin cinayətlərin təftişi və izlənməsinə, eləcə də onların qarşısının alınmasına yalnız milli fokuslanma kifayət deyil.\n80. APMŞ tərəfindən təsdiq olunduğu kimi, prokurorlar həmişə əməkdaşlıq etmək istəklərini nümayiş etdirməli və “beynəlxalq yardım tələblərinə yurisdiksiya çərçivəsində milli səviyyədə olan işlərinə yanaşdıqları eyni səylə yanaşmalı, əsl və səmərəli beynəlxalq hüquqi əməkdaşlığı təbliğ etmək və saxlamaq üçün təlimlər də daxil olmaqla, gərəkli alətlər onların ixtiyarında olmalıdır.”\n81. Bu tələblərin yerinə yetirilməsi terrorizm, eləcə də ağır və mütəşəkkil cinayətin törətdiyi hücumlar və problemlərin səviyyəsini nəzərə almaqla bu gün xüsusilə aktualdır. Səmərəli beynəlxalq əməkdaşlıq yalnız həmin cinayətlərin qarşısını almaq üçün deyil, eyni zamanda onları törədən cinayətkarları təftiş etmək, məhkəməyə cəlb etmək, sübut etmək və qanuni şəkildə cəzalandırmaq, cinayət mühakimələrini müsadirə etmək və bərpa etmək üçün qaçılmazdır. Bu məqsədlər cinayətkar qrupların və fərdlərin maliyyələşməsini, onların logistik və əməliyyat bazalarını, saxta sənədlərin, silahların və partlayıcı maddələrin təchizatını aşkar etmək və məhv etmək üçün maksimum birgə səyi nəzərdə tutur. Müasir cinayətkarlıqların böyük problemi onların müasir kommunikasiya vasitələrindən istifadə etməyindən irəli gəlir (sosial media və internet şəbəkələri də daxil olmaqla) ki, onların monitorinqi və hüquqi şəkildə qarşısının alması qlobal fəaliyyət tələb edir.\n82. Milli prokurorluqlar arasında birbaşa əlaqələr yalnız hüquqi yardım tələblərinə cavab verməklə deyil, həm də paralel istintaqlardan ortaya çıxan məlumat mübadiləsini təşviq etməklə, bəzən də birgə istintaq komandaları təyin etməklə, beynəlxalq cinayət işlərinin səmərəliliyini və keyfiyyətini artırmağın səmərəli və adekvat yoludur. APMŞ üzv dövlətləri birbaşa əməkdaşlıq üçün hüquqi bazanı təkmilləşdirməyə, terrorizm və ya ağır və mütəşəkkil cinayətkarlıq kimi müəyyən cinayət növləri üzrə əsas milli məsələlərin təyin edilməsi və/və ya digər ölkələrdə qarşılıqlı əlaqəli magistratların təyin edilməsi vasitəsi ilə sürətli və elastik əməkdaşlığı təşviq etməyə həvəsləndirir.\n83. Həm cinayət aktlarının hüquqi klassifikasiyası, həm də gedişatın qanuniliyi ilə bağlı milli qanunvericiliyin beynəlxalq hüquq standartları ilə uyğunlaşdırılması beynəlxalq əməkdaşlığı əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdıracaq. Eynisi milli qanunların mümkün sistemləşdirilməsi və uyğunlaşdırılmasına tətbiq olunur. Bunun üçün cinayətkarlıq qanununda muxtariyyəti hər bir milli cinayətkarlıq sisteminin özünəməxsusluğunun əhəmiyyətli tərkib hissəsi hesab edən milli mədəniyyətlərdən irəli gələn maneələrin öhdəsindən gəlmək üçün ciddi səy göstərilməlidir.\n84. Beynəlxalq əməkdaşlığı yaxşılaşdırmaq və şərait yaratmaq üçün üç əsas aspekt nəzərə alınmalıdır: hamar və səmərəli əməkdaşlıq üçün hüquqi əsas; iştirakçı dövlətlərin hər birində beynəlxalq hüquqi vasitələrin adekvat icrası; faktiki və operativ vasitələrin yaradılması.\n85. Beynəlxalq əməkdaşlığın qarşısında duran maneələr aradan qaldırılmalıdır. Sərhədin o biri tərəfində xidmət yoldaşlarını tanımamaq, eyni dildə danışmamaq, cinayətkarlığa qarşı mübarizə aparan zaman digər mədəniyyətləri anlamamaq birlikdə işləmək üçün təbii tərəddüdə səbəb olur. Bu məqsədlə, beynəlxalq əməkdaşlıq qurumları və şəbəkələri həm müəssisə, həm də qeyri-rəsmi şəkildə təyin olunub. Hüquq-mühafizə səviyyəsində Europol və İnterpol, hüquqi səviyyədə Eurojust və Avropa Ədliyyə Şəbəkəsi kimi rəsmi şəbəkə təşkilatlar hüquq sistemləri, mədəniyyətlər və dillər arasında boşluqları doldurmaqla, beynəlxalq hüquqi əməkdaşlığı inkişaf etdirməyin sürətli və səmərəli yollarıdır. Dövlətlər həmin təşkilatları hamar və uğurlu beynəlxalq yardım üçün lazım olan imkanlarla təmin etməlidir. İttiham funksiyalarının yerinə yetirilməsi ilə bağlı beynəlxalq standartların sistemləşdirilməsi və bütün dünyada olan prokurorların minlərlə əlaqə məntəqəsi vasitəsi əlaqələndirilməsinə töhfə verən Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyası (məs., 2015-ci ildə yaradılmış terror aktları ilə məşğul olan prokurorlar şəbəkəsi, 2010-cu ildə kibercinayətkarlıqla məşğul olan prokurorlar şəbəkəsi) kimi daha az rəsmi təşkilatlar beynəlxalq cinayətkarlıqla mübarizədə faydalı ola bilər.\n1. İctimai şəffaflıq və hesabatlılıq tələblərinə cavab vermək üçün prokurorluq prokurorların işində mümkün ən yüksək səviyyədə keyfiyyət və səmərəliliyi təmin etmək baxımından strateji hərəkət etməlidir.\n2. Hər bir prokurorluq funksiyalarını hüquqi çərçivədə yerinə yetirdiyi üçün onun işinin keyfiyyəti və səmərəliliyi üçün düzgün qanunvericilik ən mühüm şərtdir.\n3. Ekstradisiya, hüquqi yardım və cinayət işlərinin bərpası da daxil olmaqla, beynəlxalq əməkdaşlığı yaxşılaşdırmaq və şərait yaratmaq üçün üç əsas aspekt nəzərə alınmalıdır: müntəzəm və səmərəli əməkdaşlıq üçün hüquqi əsas; iştirakçı dövlətlərin hər birində beynəlxalq hüquqi sənədlərin adekvat icrası, praktik və operativ alətlərin yaradılması.\n4. Prokurorların qərəzsizliyi insan haqlarının qorunmasının keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün mühüm tələbdir. Buna görə də, üzv dövlətlər prokurorların öz funksiyalarını maksimum müstəqil şəkildə, hər hansı bir tərəfdən və ya istənilən səbəblə gələn birbaşa və ya dolayı yersiz təsirlərdən, təşviqlərdən, təzyiqlərdən, hədələrdən və ya müdaxilələrdən azad yerinə yetirməsinə təminat verməlidir.\n5. Prokurorların işinin keyfiyyəti həmçinin prokurorların və onların ailələrinin şəxsi təhlükəsizliyi üçün təmin olunan zəmanətlərdən asılıdır.\n6. İstintaqlar haqqında yanlış və ya qərəzli xəbərlər ictimaiyyətin ədalətin keyfiyyətinə olan inamını sarsıda və prokurorluq sistemi və məhkəmələrin müstəqilliyi, qərəzsizliyi və bütünlüyünə şübhələr yarada bilər.\n7. İctimaiyyətin gözlədiyi səmərəlilik və keyfiyyətlə fəaliyyət göstərmək üçün prokurorlar prokurorluğun çərçivəsində ixtisaslaşmış vahidlər də daxil olmaqla, apardıqları işləri nəzərə alaraq bütün müvafiq məsələlərə müvafiq diqqət yetirmək üçün adekvat insan, maliyyə və maddi resurslara malik olmalıdır. Onların ixtisaslaşmış heyət, ilkin və davamlı təlim, mərkəzləşmiş məlumat bazası sistemləri də daxil olmaqla, adekvat müasir texniki avadanlıq və digər resurslarla təmin olunması prokurorları həddən artıq gərginlikdən azad edə, bununla da onların qərarlarının keyfiyyəti və prokurorluğun səmərəliliyini artıra bilər. Bütün bu tədbirlər orta-müddətli və uzunmüddətli strateji baxış çərçivəsində əhatə olunmalıdır.\n8. APMŞ hesab edir ki, prokurorluğun və prokurorların keyfiyyətini müəyyən etmək üçün standartlar açılmış və bağlanmış məhkəmə işlərinin sayı, qərarların və nəticələrin növləri, məhkəmə təqiblərinin müddəti, işi idarə etmək bacarıqları, nitq və yazıda aydın şəkildə mübahisə aparmaq qabiliyyəti, yeni texnologiyalara açıqlıq, dil bilikləri, təşkilati bacarıqlar, prokurorun ofisi daxilində və kənarda digər şəxslərlə əməkdaşlıq etmək qabiliyyəti kimi həm kəmiyyət, həm də keyfiyyəti əhatə etməlidir.\n9. Aydın səbəb gətirmə və təhlil prokurorların işinin keyfiyyəti üçün əsas tələblərdir. Buna görə də, onlar bütün müvafiq dəlilləri nəzərə almalı, bütün müvafiq faktiki və istintaq, eləcə də tərəflər tərəfindən aşkar edilən digər məsələləri yoxlamalıdır. Prokurorlar tərəfindən verilən bütün qərarlar və ya fəaliyyətlər belə müvafiq dəlili əks etdirməli, qanun və predmetlə bağlı mövcud ola biləcək ümumi təlimatlara əsaslanmalıdır.\n10. Müvafiq hallarda və milli qanunvericiliyə əsasən, prokurorluq prokurorlar üçün təşəbbüsü yönləndirəcək və istintaqları idarə edəcək prinsipləri ümumi şərtlərlə müəyyən edən təlimatları nəşr etdirməlidir. Belə təlimatlar istintaqın müxtəlif mərhələlərində nəzərə alınmalı olan amilləri müəyyən etməlidir ki, səbəbli və ardıcıl siyasət istintaq müdaxiləsini möhkəmləndirsin. Prokurorluq ilk növbədə prokurorları daha yüksək səviyyəli peşəkar işə motivasiya etmək üçün göstəriciləri və izləmə mexanizmlərini şəffaf şəkildə müəyyən etməlidir. Prokurorluq çərçivəsində daxili izləmə mütəmadi olmalı və qanunun aliliyinə əsaslanmalıdır.\n11. Prokurorların işinin keyfiyyətini artırmaq üçün müvafiq maraqlı tərəflərlə aparılmış səmərəli və qərəzsiz şikayət sistemi, eləcə də dövri sorğuların sistemdə mümkün çatışmazlıqların müəyyən edilməsi baxımından faydalı olduğunu göstərib. Prokurorların, xüsusən də şikayət və ya qurbansız hüquq pozuntuları ilə bağlı qərarlarını monitorinq edən nəzarət mexanizmi istintaq və ittiham mərhələləri zamanı mümkün səhvləri düzəltməyi mümkün edə bilər.\n12. Keyfiyyətli və səmərəli iş idarəsi məhkəmə qərarlarının zaman məhdudiyyəti baxımından verilməsinə, eləcə də məsumluq ehtimalı, müdafiə olunmaq hüququ və qurbanların cinayət hüququna hörmət olunmaqla, obyektiv, qərəzsiz və peşəkar qaydada aparılmasına təminat verir. Prokurorların hüquq mühafizə agentliklərinin prosedurlarının gedişatı vasitəsi ilə bu əsas hüquqlar və azadlıqlara hörməti yoxlamalıdır.\n13. Terrorizm, ağır və mütəşəkkil cinayətlər halında üzv dövlətlər prokurorlara xüsusi istintaq texnikalarından istifadə etməsinə icazə verən müvafiq və mütənasib ölçülər götürməlidir.


Qorqasali adına Tbilisi Tədris Universitetində "Turizmin tədrisində innovativ metodlar" I elmi-praktiki konfrans keçirilib - FOTO\nQorqasali adına Tbilisi Tədris Universitetində "Turizmin tədrisində innovativ metodlar" I elmi-praktiki konfrans keçirilib FOTO\nDekabr ayının 18-də Gürcüstan Respublikasının Tbilisi şəhərində Qorqasali adına Tbilisi Tədris Universitetində "Turizmin tədrisində innovativ metodlar" I elmi-praktiki konfrans keçirilib. Konfransı Qorqasali adına Tbilisi Tədris Universiteti "Dostlar üçün Gürcüstan" Beynəlxalq Assosasiyası, Turizm Geo-İnformasiya Mərkəzi və Hollandiyanın Yeni Avropa Universitetinin dəstəyi ilə təşkil edib.\nKonfransın əsas hədəfi turizm sahəsində tədricən inkişaf və innovativ tədris metodlarının aşılanmasına dəstək məqsədilə ictimai platforma yaratmaqdır.\n"Arxeoloji turizm: Araşdırmalar, təbliğat və tədris problemləri" mövzusunda çıxış edən Fariz Xəlilli bildirib ki, arxeoloji turizm turizmin yeni sahələrindən biridir. Arxeoloji turizmin hədəf kütləsi cəmiyyətin intellektual kəsimi və arxeologiyaya uşaqlığından həvəs göstərən müxtəlif ixtisas sahibləridir. Hər hansı siyasətçi, bank işçisi, həkim, rəssam və digər istənilən peşə sahibləri məzuniyyətlərini daim arzusunda olduqları arxeoloji qazıntı sahəsində keçirə bilərlər. Bu turizm sahəsinin inkişafı nəinki turizm iqtisadiyyatına yeni məhsul təqdim edir, eləcə də arxeologiyanın bir elm kimi innovativliyini artırır. İndiyə qədər Azərbaycanda arxeoloji turizm sahəsində 3 böyük layhənin tərəfdaşı və eksperti olduğunu qeyd edən Fariz Xəlilli "Orta əsr Ağsu şəhəri Arxeoloji turizm kompleksi", "Azərbaycanda arxeoloji turizmin inkişaf etdirilməsi və təbliği" və "Ümumi mədəni irs şəhərləri Beynəlxalq Arxeoloji turizm layihəsi" haqqında geniş məlumat verib. Lokal layihələrdən başlayaraq beynəlxalq layihələrə qədər arxeoloji turizm sahəsində aparılan araşdırmalarının dövlət-özəl-qht münasibətlərinin qurulmasında müstəsna imkanlar yaradan bu turizm sahəsi kimi yaxın gələcəkdə daha cəlbedici olacağını göstərdiyini qeyd edib. Turizm təmayüllü təhsil müəssisələrində arxeoloji turizmin tədrisinə ehtiyac olduğunu bildirən Fariz Xəlilli onun tədris edərkən təkcə arxeologiya və turizmə aid aspektlər əsas götürülməməli, çevrə, ətraf və sosial mühitlə birlikdə tədris edilməli olduğunu deyib. Habelə, arxeoloji turizm potensialı olan abidələr əsas alınmalı və dərslər onların üzərində qurulmalıdır. O, göstərib ki, arxeoloji turizmə dair nəinki beynəlxalq, heç Avropa dəyərləri də hələ tam formalaşmayıb. Qafqaz bölgəsi olaraq bu sahənin inkişafında yer almaqla yanaşı, arxeoloji turizm dəyərlərinin formalaşmasına da köməklik göstərə bilinəcəyini qeyd edib.\nKonfransın sonunda tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlilliyə "Dostlar üçün Gürcüstan" Beynəlxalq Assosasiyasının fəxri üzvü diplomu təqdim edilib.\nKonfransdan sonra Azərbaycan nümayəndə heyəti "Dostlar üçün Gürcüstan" Beynəlxalq Assosasiyasının tədris mərkəzi ilə tanış olublar.


“Rusiya bizə imkan vermədi” - Cümhuriyyət\n“Rusiya bizə imkan vermədi”\nTarix: 22 İyun, 13:12 | Baxış: 340\n“Ermənistan hakimiyyəti ölkə ictimaiyyətini narahat edən suallara cavab verməlidir. Susqunluq ölkə daxilində vəziyyəti pisləşdirəcək”.\nCebhe.info xəbər verir ki, bunu bu gün keçirdiyi mətbuat konfransında erməni politoloq Stepan Qriqoryan bildirib.\nPolitoloq prezidentlərin son görüşünə münasibət bildirərkən aprel hadisələrindən sonra vəziyyətdən istifadə edilərək Qarabağa kömək adı altında toplanan pulların aqibətinə aydınlıq gətirilməsini də istəyib: “Hökumət bildirməlidir ki, bu vəsait hans istiqamət üzrə xərclənib. Şəxsən mən bu pulların təyinatı üzrə xərcləndiyinə şübhə edirəm”.\nStepanyan həmçinin “Artıq Ermənsitanda heç kəs şübhə etmir ki, Rusiya Azərbaycana cavab zərbəsi endirməyə imkan vermədi. Hətta bunun qarşılığında Ermənistanın strateji müttəfiqinin nə qədər aldığına dair konkret məbləğ də deyilir. Həm də bir çoxları belə sual qaldırır ki, niyə hücumun ilk saatlarında erməni tərəfi cavab zərbəsi vurmadı, niyə buna əmr verilmədi?”\nPolitoloq Levon Şirinyanın sözlərinə görə isə, erməni ordusuna qarşı informasiya müharibəsi başlayıb: “Erməni ordusunun gücünü azaltmaq, belə təqdim etmək üçün xüsusi iş aparılır. Erməni ordusu Bakının Moskva və Ankara ilə razılaşdırılan hücumunun qarşısını almaq üçün dirəniş gəstərdi. Rusiya erməni tərəfə təzyiq göstərir, Qarabağla bağlı ötən əsrin 20-ci illərindəki mövqeyini dəyişməyib, Qarabağın Azərbaycandan ayrılmasını istəmir”.


REKORD.AZ | İDMAN - XƏBƏR SAYTI Ağır atletika yığmamız mükafatlandırıldı...\nTarix: 04.10.17 17:10 Yazar: Oxunub: 95 dəfə\nÖtən ayın sonunda Kosovonun paytaxtı Priştina şəhərində keçirilən 15 və 17 yaşlı yeniyetmə ağır atletlər arasında Avropa birinciliyində 11 medal qazanaraq Avropanın ən güclü yığması adını qazanan Azərbaycan komandası vətənə dönüb.\nRekord.az xəbər verir ki, ənənəvi olaraq, Azərbaycan Ağır Atletika Federasiyasının rəhbər heyəti qalib və mükafatçıları, uğurda əməyi olanları mükafatlandırmaq üçün mərasim təşkil edib.\nVitse-prezident Tofiq Heydərov Kosovodakı Avropa birinciliyində əldə edilən nəticəni Azərbaycan ağır atletika tarixində özünəməxsus yer tutacağını bildirib: “Biz federasiya olaraq gənc nəslin uğur qazanması üçün böyük işlər həyata keçiririk. Bilirik ki, hər şey məhz onlardan başlayır, onların qələbələri gələcək çempionluqlar üçün mənbə, təməldir. Kosovoda qazanılan nəticəyə hamımız çox sevindik. Biz sübut etdik ki, qadağan olunmuş preparatları qəbul etmədən, istedad və çalışma gücü ilə uğur əldə etmək olar. Qarşılaşdığımız maneələr bizi qorxutmur, çəkindirmir. Fərdi mükafatlarla yanaşı, bu uğurun komanda hesabında əldə edilməsini də xüsusi vurğulamaq lazımdır. Rəhbərlərdən tutmuş ən sıravi idmançı, inzibatçıya qədər gücü bir yerə qoymaq, kollektiv uğur üçün var gücü ilə çalışmağın nəticəsini belə görmək bizə böyük zövq verir. Çünki əziyyətimizin bəhrəsini görürük. İnanıram ki, bu uğurların davamı gələcək. Yeniyetmələrdən ibarət yığmamızdakı nizam-intizam, çalışma həvəsi, ardınc da qazanılan uğura görə məşqçilərimizə təşəkkür, hər kəsi təbrik edirəm”.\nDaha sonra federasiyanın baş katibi Rizvan Rəsulov çıxış edib: “Yeniyetmə atletlərimizin bu uğuru ortaya qoyulan əmək, görülən işin nəticəsidir. AAAF olaraq dopinqə qarşı yüksək səviyyədə mübarizə aparırıq. Kosovodakı nəticələr göstərir ki, istedadlı atletlərimiz bu preparatlarsız da çempion ola, medal qazana, üstəlik rekordlar da yeniləyə bilərlər. Maksimum şərait yaradılandan, qidalanma və məşq prosesi düzgün aparılandan sonra uğur qaçılmazdır. Bir daha hər kəsi təbrik edir, qarşıdakı bütün yarışlarda da qələbələr arzulayıram”.


Erməni təcavüzkarlığını inkişaf etdirən amillər: cinayət və cəzasızlıq - İki sahil\n06 avqust 2020 14:02 Bütün xəbərlər Haqqımızda Əlaqə\n30 mart 2019 20:52\nErməni təcavüzkarlığını inkişaf etdirən amillər: cinayət və cəzasızlıq\nÖtən dövrdə dünyada çox şeylər dəyişib, o cümlədən Azərbaycan sıçrayışlı inkişaf yolu keçib. Ən əsası odur ki, dövlətimiz qüdrətlənib, təcavüzkar Ermənistanın işğalçılıq siyasətinə qarşı milli müqavimət konsepsiyası müəyyən edilib. Bu müqavimətin formalaşmasında ulu öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi fəaliyyət istiqaməti böyük gücə malikdir. Bu yerdə Ulu Öndərimizin hələ 1991-ci ildə ifadə etdiyi bir acı gerçəkliyi xatırlamaq əhəmiyyətlidir:“... Ermənistan həmişə qəsbkar siyasət aparıb, biz isə həmişə müdafiə olunma, bəzən isə geri çəkilmə mövqeyində dayanmışıq. İndi də bu mövqedəyik”.\n...Hər bir xalqın özünün yaşam tərzində və inkişafında ideologiyanın rolu şəksizdir. Müasir dünyada milli ideologiya təhlükəsizliyin əsasıdır. Lakin ideologiyanın əsasları sağlam, ədalətli, həqiqətə uyğun və sülhməramlı olmalıdır. Əks halda o yalnız qarşı tərəflərə yox, məxsus olduğu tərəfə də fayda gətirə bilməz və gec-tez mütləq mənada ciddi iflasa səbəb olacaqdır. Haqqında söhbət açmaq istədiyimiz mövzu saxta “böyük Ermənistan” iddiası ilə bağlıdır. Hansı ki təxminən iki yüz illik zaman kəsiyində bu iddia əsasında Anadoluda, Qafqazda və indiki İran ərazisində türk-müsəlman əhaliyə qarşı böyük cinayətlər, soyqırımı və deportasiyalar həyata keçirilmişdir, dünyanın ayrı-ayrı ölkələrində Azərbaycan və Türkiyəyə, eləcə də görkəmli şəxsiyyətlərimizə qarşı terror aktları törədilmişdir. Erməni təcavüzkarlığını bu toplumda milli xüsusiyyət kimi inkişaf etdirən əsas amil cinayət və cəzasızlıqdır. Səbəb budur ki, XIX əsrin sonlarından başlayaraq Osmanlı dövlətinə qarşı daha fəal şəkildə erməni toplumundan istifadə edən böyük güclər Birinci dünya müharibəsində onları yaşadıqları və sakini olduqları dövlətə qarşı, sözün əsl mənasında, qısqırda bilmişlər. Erməni millətçi dairələri bu funksiyalarını saxlamaqla özlərini mühafizə edə bilirlər.\nİndi isə fikir və mülahizələrimizi daha aydın təqdim etmək üçün əvvəlcə saxta “böyük Ermənistan” əsasları barədə ümumi məlumat verək. Saxta erməni etnokorporasiyasına aid cəhətlər bunlardır: yalanı erməni toplumuna həqiqət kimi təqdim etmək; olmayan məsələdən mövzu düzəltmək; saxta mövzu ətrafında müzakirələr aparıb cəlbedicilik yaratmaq; bütün erməniləri saxta “böyük Ermənistan” iddiasının büdcəsinə vəsait ödəməyə məcbur etmək; prosesdən kənarda qalan erməniləri nümayişkaranə şəkildə cəzalandırmaq; bu məsələdə bütün vasitələrdən istifadə etməklə tərəfdarlar toplamaq, uydurulan “erməni məsələsi” mövzusunda saxta mənbələr yaratmaq və s. Mövzunun geniş olduğunu nəzərə alaraq 1905-1907-ci il hadisələri üstündə dayanmadan 1918-ci ilin mart qırğınlarından bəhs etmək fikrindəyik. Məhz saxta “erməni məsələsi” əsasında təkcə 1918–1920-ci illərdə ermənilər tərəfindən törədilmiş kütləvi qırğınların Bakı, Quba, Şamaxı, Kürdəmir, Lənkəranla yanaşı, Şuşada, İrəvan quberniyası ərazisində, Zəngəzurda, Naxçıvanda, Şərurda, Ordubadda, Qarsda və başqa bölgələrdə amansız şəkildə davam etdirilməsi nəticəsində on minlərlə azərbaycanlı ən qəddar üsullarla qətlə yetirilmiş, bir milyondan çox əhali öz doğma torpaqlarından didərgin salınmışdır. “1918–1920-ci illərdə indiki Ermənistan ərazisində yaşamış 575 min azərbaycanlının 565 min nəfəri öldürülmüş və doğma torpağından didərgin salınmışdır. Bu rəqəmi Z.Korkodyan özünün “Sovet Ermənistanının əhalisi 1831–1931” adlı kitabında təsdiq edərək yazır ki, “1920-ci ildə sovet hökumətinə daşnaklardan cəmi 10 min nəfərdən bir qədər artıq türk (azərbaycanlı) əhali qalmışdı. 1922-ci ildə 60 min qaçqın geri qayıtdıqdan sonra azərbaycanlılar burada 72 min 596 nəfər, 1931-ci ildə isə 105 min 838 nəfər olmuşdur”.\nƏvvəla, qeyd etməliyəm ki, müasir dövrdə müsəlman-türk aləminə qarşı təcavüzkar Ermənistanın və erməni millətçiliyinin fəaliyyəti aktiv şəkildə mövcuddur və bunlar bir-birinə bağlı olsalar da qarışdırılmamalıdırlar. 1918-ci ilə qədər, yəni qədim Azərbaycan torpaqlarında Ermənistan dövləti qurulana kimi bu funksiyanı erməni millətçi dairələri idarə ediblər və burada erməni kilsələrinin imkanlarından məharətlə istifadə olunub. Həmin dövrdən bu tərəfə isə Ermənistan dövləti ilə erməni millətçi dairələrinin fəaliyyəti birləşdirilib. Məsələnin mahiyyətini açmaq məqsədi ilə erməni cinayətlərini statistika üzərində yox, siyasi mahiyyəti baxımından təhlil etmək niyyətindəyik. 1917-ci ildə çar Rusiyası hökumətinin bolşevik inqilabı nəticəsində devrilməsi uzun illərdən bəri hərbi zülm altında olan xalqlara, o cümlədən Azərbaycana öz dövlət müstəqilliyini qurmaq şansı verdi. Lakin Anadolunun şərqindən, Cənubi Azərbaycan ərazilərindən və Qafqazdan çəkilən çar Rusiyasının hərbi birləşmələri silah və sursatlarını üç dəniz arasında dövlət qurmaq xülyası və iddiasında olan ermənilərə verməklə müsəlman-türk əhali üçün yeni bir təhlükə mənbəyi yaratdılar. Beləliklə, 1905–1907-ci illərin qanlı hadisələrinin ardınca, təxminən on bir illik fasilədən sonra 1918-ci ilin mart və aprel aylarında yenidən kütləvi qırğınlar başladı. Birmənalı olaraq bu qırğınların əsl məqsədi uzun illər çar Rusiyasının əsarətində olan Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin yaranmasının qarşısını almaq olmuşdur. 1918-ci il mayın 28-də Tiflis şəhərində bir qrup görkəmli ziyalımız tərəfindən şərqdə ilk demokratik dövlət olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin elan olunması ilə bağlı İstiqlal Bəyannaməsinin imzalanması regionda vəziyyəti dəyişdi. Azərbaycanda milli ordunun olmaması, ara verməyən tətillər, iqtisadiyyatın pozulması, kütləvi savadsızlıq, bolşevizm ideyasının sürətlə yayılması Cümhuriyyət hökumətinin qarşısında dayanan ən böyük problemlər idi. Lakin bundan da təhlükəlisi erməni silahlılarının Azərbaycanda tüğyan etdirdiyi qırğınlarının başa çatmaması, əksinə erməni silahlı dəstələrinin xarici qüvvələrin köməyi ilə sürətlə silahlanması və azğınlaşması idi. Birinci dünya müharibəsində Osmanlıya qarşı olan elə bir dövlət tapılmazdı ki, bölgədə ermənilərin silahlanmasına yardım etməsin.\nBu barədə mühüm bir tarixi fakt: 1919-cu ilin yanvarında Naxçı¬va¬na vali təyin olunan ingilis polkovnik-leytenant Fre¬derik Eastfield Laughton, eləcə də bir müddət son¬ra Laughtonu əvəz edən polkovnik-leytenant John Chal¬mers Simpson yerli mülkədarlardan israrla tələb edirdilər ki, mütləq ermənilərə taxıl satsınlar. Göründüyü kimi, ermənilər silahla təmin olunsalar da, ərzaq təchizatında problemlər mövcud idi.\nBelə bir şəraitdə çevik diplomatik manevrlər edən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti 1918-ci ilin mart qırğınlarını araşdırmaq üçün yaratdığı Fövqəladə Tədqiqat Komissiyası və 31 Mart tarixinin Azərbaycanlıların soyqırımı günü elan edilməsi erməni vəhşiliyinin ifşa olunması istiqamətində ilk mühüm uğurlu siyasi addım kimi tarixə düşdü. Hökumətin məxfi üsulla Ermənistandakı diplomatik nümayəndə M.X.Təkinskiyə xüsusi tapşırıqlar göndərmişdir. Tələb olunurdu ki, İrəvan quberniyasında və Qars vilayətində erməni silahlı dəstələrinin müsəlman-türk əhaliyə qarşı törətdikləri cinayətlərə dair məlumatlar təfərrüatlı şəkildə araşdırılsın. O cümlədən müsəlmanların əhali itkisi, mülkiyyətlərinə dəyən ziyanın məbləği, viran qalan yaşayış yerlərinin, həmçinin öldürülən və yaralanan insanları adı və digər məsələlər haqqında statistik məlumatlar toplayıb Xarici İşlər Nazirliyinə göndərsin. Mənbələrdə bildirilir ki, M.Təkinskinin yardımı ilə İrəvan Müsəlman Milli Şurası təcili şəkildə İrəvan Quberniyasında yaşayan azərbaycanlıların dözülməz vəziyyəti haqqında böyük dövlətlər üçün məlumat hazırlayıb Xarici İşlər Nazirliyinə göndərməyə nail olub. Nazirlik operativ olaraq həmin məlumatı Versalda olan nümayəndələrinə çatdırıb. Məlumatda xüsusi olaraq qeyd edilirdi ki, mübahisəli əraziləri nəzərə almadan azərbaycanlılar Ermənistan əhalisinin ən azı yarısını təşkil edirlər.\nBurada “Böyük Ermənistan” ideyasının daha bir istiqamətindən bəhs edəcəyik. Bu dəyişən ictimai-siyasi şəraitlərə uyğun olaraq hədəfə çatmaq üçün taktikanı dəyişməkdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin süqutu, daha dəqiq ifadə etsək, 1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən yenidən hərbi işğalı ölkədə bütün sahələr üzrə tənəzzül yaratdı. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi 113.9 min kvadrat kilometr, o cümlədən mübahisəsiz ərazisi 97.3 min kvadrat kilometr, mübahisəli torpağı isə 16.6 kvadrat kilometr olmuşdur . Hazırda Azərbaycan Respublikasının ərazisi 86.6 min kvadrat kilometrdir . Təcavüzkar Ermənistan bu ərazinin iyirmi faizini işğalda saxlayır. Göründüyü kimi, Cümhuriyyətimizin süqutundan sonra Azərbaycan ərazisi olan torpaqlara zaman-zaman Ermənistanın xeyrinə qəsd edilmişdir. Bu torpaq qəsbkarlığı ancaq və ancaq dəyişən ictimai-siyasi şəraitlərdə baş tutmuşdur. Zəngəzurun Ermənistana verilməsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası coğrafi baxımdan Azərbaycandan ayrıldı. Ermənistan ərazisindəki müsəlman-türk əhaliyə qarşı repressiyalar və deportasiya siyasəti həyata keçirildi. Bolşevik maskası ilə cildini dəyişən erməni millətçiləri bütün imkanlardan istifadə edərək Kremldə köklənməyə və sovet qanunlarından istifadə edərək Azərbaycan xalqına qarşı müxtəlif təcavüz aktları həyata keçirməyə başladılar. Beləliklə, 1947-ci il dekabrın 23-də SSRİ Nazirlər Soveti “Kolxozçuların və digər azərbaycanlı əhalinin Ermənistan SSR-dən Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülməsi haqqında” qərar qəbul edir. Həmin qərarda göstərilirdi ki, 1948–1950-ci illərdə könüllülük prinsipi əsasında Ermənistan SSR-də yaşayan 100 min kolxozçu və digər azərbaycanlı əhali Azərbaycan SSR-in Kür-Araz ovalığına köçürülsün . Ermənilərin 1905–1907, 1918–1920-ci illərdə törətdikləri cinayətləri, həmçinin Zəngəzurun işğalını və 1948–1953-cü illərdə həyata keçirilən amansız deportasiyanı sovet dövründə unutdurmağa çalışsalar da, tarixdə olanları xalqın yaddaşından silmək mümkün olmadı. Azərbaycanı qan içində sovetləşdirən bolşeviklər keçmiş SSRİ-nin süqutu illərində də bu yolu seçdilər. Dağlıq Qarabağ münaqişəsini yaratmaqda məqsəd keçmiş SSRİ-ni yeni formada bərpa edənə qədər “Azərbaycanın başı dərddə gərək” prinsipini işə salmaq idi. Ötən əsrin əvvəlində olduğu kimi, sonunda da dövlətçiliyimizə qarşı köklənən bəd niyyətlərin həyata keçirilməsində yenə də ermənilərdən istifadə etdilər. Ermənistan və Azərbaycanla hərtərəfli münasibətlərdə olan ermənilər XX əsrin sonunda növbəti dəfə xəyanət yolu tutdular.\n1987-ci ilin payızında ermənilər tərəfindən səsləndirilən Dağlıq Qarabağa ərazi iddiası iki tərəfi yenidən üz-üzə qoydu. Keçmiş SSRİ rəhbərliyi bu tərəflərin hər ikisinin haqqını ədalətlə qurumağa, eyni zamanda, günahkar tərəfi, yumşaq desək sakitləşdirməyə borclu idi. Lakin burada erməni tərəfi iddialı və hücumçu, Azərbaycan isə yalnız qışqır-bağırla müdafiə olunmaq yolunda idi. Bu prosesdə erməni hiyləgərliyi yenə də öz təsirli rolunu oynaya bildi. Əvvəlcə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində hər iki tərəfin itkisi ilə nəticələnən münaqişə yaratdılar. Milliyyətcə erməni olan İsveçdən gəlmiş video-operator Artaşes Qabrielyanın lentə aldığı Sumqayıt hadisələri elə həmin gecə bir sıra Avropa ölkələrinin televiziya kanallarında efirə çıxarıldı. Artaşes Qab-rielyanın lentə aldığı Sumqayıt hadisələrinin həmin gün gecə Avro¬pa ölkələrinin televiziya kanallarında efirə çıxması bu hadisə¬nin Azərbaycan xalqına qarşı düzəldilmiş məqsədyönlü siyasi-ideoloji təxribat olmasını əsaslandırmağa heç bir qaranlıq məqam sax¬lamır. Artaşes Qabrielyanın hansı məqsədlə, Avropa ölkələri ilə gediş-gəlişin çətin olduğu bir vaxtda SSRİ-yə (Sum¬qa-yı¬ta – S.Ş) necə gəlməsi barədə suallar indiyədək cavabsız qalır. Avropa mətbuatı münaqişə zamanı guya minlərlə erməninin qətlə yetirilməsindən bəhs etsə də, ha¬disə ilə bağlı araşdırma aparan istintaq qrupunun rəsmi məlu¬matında ölənlərin sayı 32 nəfər göstərilirdi ki, onların da təxminən yarısı azər¬baycanlılar olmuşdur . Digər bir fakt isə Sumqayıt hadisə¬lə¬rin¬də iştirak edən, amansız qətllər törətməkdə təqsirli bilinən, eyni zamanda zərərçəkən mil¬liy¬yətcə erməni olanların istintaqa verdikləri ifadələrdir. Məh¬kə¬mə¬də zərərçəkmiş erməni xanım L.Məjlumyan Sumqayıtda er¬mə¬niləri qətlə yetirən Eduard Qriqoryan tərəfindən zorlan¬dığını bildirmişdir. Eduard Qriqoryanın iğtişaş zamanı adamlara pulsuz narkotik maddə paylamasına dair istintaq sübutları vardır. Sumqayıt hadisələri mahiyyət etibarilə özündə iki təhlükəli məqsədi birləşdirmişdir. Birincisi, Azərbaycan və Ermənistan arasında münaqişəni qızışdırmaq, ikincisi saxta “Böyük Ermənistan” iddiası üçün üzvlük haqqı verməyən erməniləri cəzalandırmaq.\nSSRİ-nin hüquq-mühafizə, həmçinin dövlət təhlükəsizlik orqanlarının gözü qarşısında törədilən Sumqayıt hadisələri əsasında Azərbaycan tərəfi tam şəkildə informasiya blokadasına alındı. Moskva tabeliyində olan KİV-lər saxta “məzlum erməni” obrazı yaratmağa başladılar. Qızışdırılmış münaqişəni bəhanə gətirən Ermənistan SSR rəhbərliyi bu ölkədəki türk-müsəlman əhalini zor gücünə öz ata-baba yurdundan və qədim torpaqlarından amansızcasına qovulmasını təşkil etdi.\n1991-ci il sentyabrın 3-də Heydər Əliyevin Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri seçilməsi beynəlxalq ictimaiyyətin, xüsusilə nəhəng siyasətçilərin nəzər-diqqətini Naxçıvana yönəltdi. Ulu Öndərimizin siyasi fəaliyyətinin çoxşaxəliliyi və dəqiq hədəfləri Naxçıvanın gələcək işıqlı həyatını təmin etdi, işğal təhlükəsi arxada qaldı. Heydər Əliyev 1992-ci il yanvarın 19-da qardaş Türkiyənin, aprelin 1-də ATƏM-in (hazırda ATƏT), mayın 27-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Naxçıvana göndərdiyi xüsusi nümayəndə heyətlərini, iyunun 17-də ABŞ-ın Azərbaycandakı müvəqqəti işlər vəkili R.Maylsı, iyulun 23-də Rusiya Prezidentinin xüsusi tapşırıqlar üzrə səfiri, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla aradan qaldırılması üzrə rusiyalı vasitəçi nümayəndəliyinin rəhbəri Vladimir Kazimirovu, 1993-cü il martın 5-də Böyük Britaniyanın Azərbaycandakı daimi nümayəndəsi Harold Fomstoku və Fransanın Azərbaycandakı səfiri Jan Perreni qəbul etdi.\nBu görüşlərin hər birində Naxçıvanın təcavüzkar Ermənistan tərəfindən tam blokadaya alınması, işğalçı dövlətin hərbi hücumlarının yaratdığı təhlükələr Heydər Əliyev tərəfindən qabardılır və beynəlxalq KİV vasitəsilə dünya birliyinin diqqətinə çatdırılırdı. Ulu öndər Heydər Əliyev Naxçıvana rəhbərlik etdiyi dövrdə özünün uzaqgörən siyasəti ilə muxtar respublikanın başı üstünü almış işğal təhlükəsini əzmlə aradan qaldırır, əhalinin minimum tələbatını təmin etmək üçün qonşu ölkələrin və beynəlxalq təşkilatların yardımlarını bölgəyə cəlb edirdi. Ulu Öndərin keçirdiyi görüşlər və imzalanmış sənədlər muxtar respublikada ictimai-siyasi vəziyyətin sabitləşməsinə və mürəkkəb sosial-iqtisadi məsələlərin həllinə şərait yaratdı. Naxçıvanı Bakı ilə birləşdirən yeganə nəqliyyat yolu – Naxçıvan hava limanı yenidən quruldu. Türkiyədən, İrandan Naxçıvana ərzaq yardımları gəldi, Heydər Əliyev Türkiyədə və İranda rəsmi səfərlərdə oldu. Dövlət və hökumət başçıları ilə görüşdü, əməkdaşlıq protokolları imzalandı. Türkiyədən və İrandan Naxçıvana elektrik enerjisi verildi. Naxçıvanda Türkiyənin və İranın baş konsulluqları açıldı. Azərbaycanla Türkiyə arasında yeganə birbaşa əlaqə olan “Ümid” körpüsünün istifadəyə verilməsi Naxçıvanda həyat tərzini sıçrayışla dəyişdi, muxtar respublikanın müdafiə qüdrətinin artmasına əhəmiyyətli təsir göstərdi. Heydər Əliyev Naxçıvanı qorumaq üçün “Qars” müqaviləsinin əsaslarından məharətlə bəhrələndi. XX əsrin əvvəllərində qazı Mustafa Kamal Atatürk, Kazım Qarabəkir Paşa, Behbud bəy Şahtaxtinski və digərlərinin Naxçıvanı xilas etmək kimi şərəfli missiyalarını ötən əsrin sonunda ulu öndər Heydər Əliyev təkbaşına həyata keçirib. Naxçıvanın xilasında Türkiyə dövləti, hökuməti və xalqı yaxından iştirak edib. Əgər Heydər Əliyev 1993-cü ildə doğma xalqının imdadına çatmasaydı, Azərbaycan bir dövlət kimi yox ola bilər və bu arzuolunmaz hal Türkiyəyə də problemlər gətirərdi. 1991-ci il dekabrın 19-da isə ermənilər bütün vasitələrdən, o cümlədən irimiqyaslı silahlı basqınlardan istifadə edərək Azərbaycanla Ermənistan arasındakı dəmir yolunda hərəkəti dayandırdılar. Bununla da, Naxçıvan Muxtar Respublikasını tam blokadaya saldılar. Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi: “...O vaxt naxçıvanlılar Heydər Əliyevin rəhbərliyi altında böyük qəhrəmanlıq və şücaət göstərmişdilər. Ermənistan tərəfindən edilən bütün hücumlara çox layiqli cavab verilmişdi və düşmən yerinə oturdulmuşdu. O anlarda, o aylarda, o illərdə Naxçıvanın taleyi həll olunurdu və bir daha o tarixə nəzər salaraq görürük ki, əgər Heydər Əliyev o vaxt Naxçıvanda olmasaydı, yəqin ki, Naxçıvanın taleyi çox acınacaqlı ola bilərdi”.\nUlu öndər Heydər Əliyev Naxçıvanda siyasi hakimiyyətə gələndən xeyli əvvəl, ermənilərin Dağlıq Qarabağa olan əsassız iddiasının yaratdığı təhlükə barədə Azərbaycan parlamentinə bəyanat vermiş, sonrakı dövrlərdə dəfələrlə KİV-ə müsahibəsində milli müdafiə konsepsiyasına ehtiyac olduğunu əsaslandırmışdı. Bu konsepsiyaya həm hərbi müdafiə, həm informasiya blokadasını yarmaq, həm də ideoloji mübarizənin istiqamətlərinin yaranması daxil idi.\nAzərbaycan xalqının 1993-cü ildə təkidli tələbi ilə ümummilli lider Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı ermənilərin Azərbaycanı müstəqil dövlət kimi məhv etmək planlarını pozdu. Ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü və iştirakı ilə Azərbaycan parlamenti 1990-cı il 20 Yanvar faciəsinə, ondan ardınca isə 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalıda törədilən soyqırımına hüquqi-siyasi qiymət verəndən sonra Azərbaycanda əsassız erməni iddialarına qarşı müəyyən bir mübarizə istiqaməti yaradılmışdı. Lakin bu qərarlar erməni təcavüzkarlığına qarşı mübarizədə bütövlüyü təmin etmirdi. Çünki erməni millətçi dairələrinin əsası XX əsrin ilk illərindən başlayaraq və yarandığı gündən Azərbaycan və Türkiyəyə (Osmanlı dövləti də daxil olmaqla), müsəlman-türk əhaliyə qarşı düşmənçilik mövqeyində olan təcavüzkar Ermənistanın əsl mahiyyətini göstərmək üçün, ilk növbədə, təcavüzkar dövlətin xislətini öyrənmək və bilmək tələb olunurdu. Nəhayət, ümummilli lider Heydər Əliyev ”Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” 26 mart 1998-ci il tarixli Fərman imzalamaqla, tarixdə ilk dəfə olaraq “Böyük Ermənistan” ideyasına qarşı ümumtürk fəaliyyət proqramının əsasını yaratdı. Bu Fərman əsasında 31 Mart tarixi Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü müəyyən edilmişdir. Məhz bu tarixi sənəd əsasında görülən işlər, aparılan tədqiqatlar, o cümlədən arxiv materiallarının ictimailəşməsi, eləcə də xarici mütəxəssislərin mövzu ətrafında fəaliyyətə cəlb olunmasını təmin etdi. Qeyd etmək lazımdır ki, Ulu öndər Heydər Əliyev 1993–2003-cü illərdə Azərbaycan parlamentində Dağlıq Qarabağa həsr olunan müzakirələrdə dəfələrlə bir tarixçi dəqiqliyi ilə saxta “Böyük Ermənistan” ideologiyası və onların hədəfə çatmaq üçün istifadə etdikləri metodlarla bağlı fikir və mülahizələrini faktlar əsasında bölüşmüşdür. Qeyd etmək lazımdır ki, Prezident İlham Əliyev “1918-ci ildə azərbaycanlıların soyqırımının 100 illiyi haqqında”18 yanvar 2018-ci il tarixli Sərəncam imzalamış və bu sənəd əsasında ötən il tarixi əhəmiyyətli işlər görülmüşdür. ”Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” Fərmanın günümüzə qədər ortaya çıxardığı işlərə müraciət etməzdən əvvəl saxta “böyük Ermənistan” iddiasının ən təhlükəli cəhəti “məqsədə çatmaq üçün hər şey etmək olar” prinsipini erməni toplumunda formalaşdırmasıdır ki, bu hal toplumun genealogiyasındakı mənfi cəhətləri daha da ağırlaşdırır. Nəticədə hiyləgərlik, yalan, şayiə yaymaq, casusluq, saxtakarlıq, qətl və qarət kimi xüsusiyyətlər cinayətkar ermənidə adi bir fəaliyyət yoluna çevrilir. Bunları təsdiq edəcək bir neçə fakt sadalayaq:\n– XX əsrin əvvəllərində əsasən indiki İranın Şərqi və Qərbi Azərbaycan vilayətlərində mövcud olan “Cilovluq” silahlı hərəkatının əsas məqsədi Araz çayı ətrafındakı türk-müsəlman əhalini qırmaq və qovmaq, bu yerlərdə erməni və assuriləri məskunlaşdırmaq olmuşdur . Bəzi tarixi mənbələrdə yazılır ki, ermənilər törətdikləri soyqırımın tarixi və hüquqi məsuliyyətindən yaxa qurtarmaq üçün İrandakı assuriləri də özlərinə qoşmuşdular. Tarixçilər yazır ki, ermənilər assuriləri sərxoş vəziyyətə qədər içirdib əllərinə silah verirmişlər. Belə bir vəziyyətdə assurilər çox vaxt nə etdiklərini, niyə müsəlmanları qırdıqlarını dərk etmək, düşünmək iqtidarında olmurmuşlar.\n– 1918-ci ilin martında erməni silahlıları indiki İranın Xoy şəhərinə hücum edirlər. Yerli qüvvələr şəhəri təhlükədən qurtarmaq üçün əhalini şəhər qalasına çəkib darvazaları bağlayırlar. Bu vaxt Osmanlı ordusunun zabiti paltarında olan üç nəfər gələrək şəhər rəhbərliyi ilə danışmaq istədiklərini bildirirlər. Onları içəri buraxırlar. Gələnlər bildirirlər ki, şəhər kənarında xoylulara köməyə gələn Osmanlı ordusunun qoşunları var. Söhbət əsnasında şəhər ağsaqqalları çağırılmamış qonaqlardan şübhələnirlər. Xəlil adlı cəsur bir şəxs şəhər qapılarının açılmasına qarşı çıxır. O, kəndirlə divardan sallanaraq qaladan o tərəfə düşür və erməni silahlı dəstələrinin hücuma hazır dayandıqlarını öyrənir. Məlum olur ki, rus silahları ilə yaraqlanmış erməni quldurların hətta pulemyotları da vardır. Onlar Osmanlı hərbçilərinin paltarını geyinməklə əhalidə Osmanlı ordusuna qarşı inamsızlıq yaratmaq və bu hiylə ilə əhalini qırmaq istəyirdilər. Xəlilin bu barədə xəbəri vaxtında çatdıra bilməsi nəticəsində yaranmış təhlükənin qarşısı alınır.\n– 1905–1907-ci illərdə Şamaxıda kütləvi qırğınlar törədən ermənilər şayiə yayırdılar ki, guya daşnaklar sünnü müsəlmanlara toxunmurlar . 1918-ci ildə Bakıda soyqırımına məruz qalan müsəlman əhalinin köməyinə gələn Dağıstan könüllülərini geri qaytarmaq məqsədi ilə ermənilər şayiə yaymışdılar ki, guya Bakı rəsmi olaraq ingilis qoşunlarına təhvil verilib. Belə şəraitdə Bakıya köməyin əhəmiyyətsiz olduğunu düşünən dağıstanlılar Xırdalandan geri qayıtmışlar. Ermənilər sovet hakimiyyətinin süqutu illərində Azərbaycana qarşı başladıqları növbəti ərazi iddialarının gerçəkləşdirilməsində də şayiə yaymaq metodundan geniş istifadə etmişlər.\n– Xocalı soyqırımı törədilən günün səhəri, yəni fevralın 26-da hava işıqlaşanda meşədə köməksiz qalan azərbaycanlılar qarşıda bir dəstə silahlı görürlər. Silahlılar Azərbaycan türkcəsində onları çağırmış və azərbaycanlı olduqlarını deyərək aldatmışlar. Beləliklə, silahsız daha bir dəstə Xocalı sakini erməni quldurlarının hiyləsinə inanaraq əsir düşmüşdür.\n– 2009-cu ildə İranın Qərbi Azərbaycan vilayətində ABŞ vətəndaşı Sara Şroud həbs edilib. Milliyyəti erməni olan Sara Şroudun xüsusi təlim görmüş təcrübəli casus olduğu təsdiq olunub. O, topladığı casus materiallarının bir qismini həbs olunana qədər lazım olan ünvana çatdıra bilib. Casus qadın İran ərazisinə Ermənistan vasitəsilə qaçaq yolla daxil olub. S.Şroud 2010-cu ildə 500 min ABŞ dolları müqabilində azadlığa buraxılır. 2011-ci ildə daha bir amerikalı erməni casus qadın İran ərazisinə soxula bilir. İran Culfasında yaxalanan 34 yaşlı Hol Taleyanın xüsusi tapşırıqlar əsasında bu ölkəyə Ermənistandan qaçaq yolla keçməsi aşkarlanır. İranın xüsusi xidmət orqanlarının əməkdaşları casus H.Taleyanın yuxarı diş protezində videoçəkiliş aparmaq və səsyazma imkanına malik olan unikal cihaz aşkar edirlər.\n– 2012-ci ilin yanvarında Yerevanda ASALA-nın yaranmasının 37-ci ildönümü təntənəli qeyd olunub. Mərasimdə terrorçu təşkilatın xarici dövlətdə yaşayan üzvlərinin bir neçəsi iştirak edib. Onlardan beş nəfəri müxtəlif illərdə ayrı-ayrı ölkələrdə qanlı terror törətmiş və aldıqları cəza müddətlərindən əvvəl azadlığa buraxılmış şəxslər olublar.\n– 2016-cı ilin fevralında əksəriyyəti Ermənistan vətəndaşı olan ermənilərdən ibarət quldur dəstə İstanbulda yaşayan erməni ailəsinin 85 yaşlı üzvü Yakup Dəmirçini amansızlıqla qətlə yetirib, onun həyat yoldaşı 79 yaşlı Ayda Dəmirçini ağır yaralayıblar.\nA.Dəmirçi jurnalistlərə açıqlamasında məlumat verib ki, onların Şişli rayonunda yerləşən evinə girən quldur dəstənin üzvləri ərlə arvadın əl-qulunu donuz ipi ilə bağlayıblar. Ağır işgəncələrdən sonra Y.Dəmirçi quldurlar tərəfindən məhz donuz ipi ilə boğularaq öldürülüb. Quldurlar evdən təxminən 33 min ABŞ dolları məbləğində türk lirəsi və külli miqdarda qızıl-zinət əşyaları götürüblər . Zərərçəkənlərin nə üçün köpək ipi və yaxud quzu ipi ilə yox, məhz donuz ipi ilə bağlanılması çoxlu suallar yaradır. Bu fakta daha bir əlavə: Ermənistan vətəndaşı Stella və oğlu Varlam evində təmizlik işləri gördükləri Vedat Yöngelü qarət məqsədi ilə İstanbuldakı mənzilində öldürüblər (18 fevral 2019). Türkiyə polisi qatil ana və oğlunu İnterpol vasitəsilə axtarışa verib. Bildirilir ki, qatil ana-bala cinayəti törədəndən sonra İstanbuldan Qarsa uçub, oradan Gürcüstana keçərək Ermənistana gediblər.\nFaktlar sübut edir ki, erməni cinayətkarlar davamlı olaraq “Böyük Ermənistan” ideyasına maddi yardım etməyən erməniləri bu kimi üsullarla cəzalandırıblar. Yəni, erməni terrorizmi ermənilərin öz nümayəndələrindən də yan keçməməkdədir. Məhz erməni terrorçu təşkilatlarına maliyyə yardımı göstərməkdən imtina etdiklərinə və erməni millətçilərinin separatçı və silahlı cinayətlərinə zidd mövqedə olduqlarına görə, 1903-cü ildə bankir Camqarov Moskvada, 1907-ci ildə gəbə ticarətçisi Tavşancyan Nyu-Yorkda, 1908-ci ildə inqilabçı-yazıçı Arpiar Arpiaryan Kairdə, 1914-cü ildə Amayak Aramyan, 1915-ci ildə Mkrtıç Arutyunyan və Vaqe İxsan (Esayan) Türkiyədə terrorçu ermənilər tərəfindən amansızlıqla qətlə yetirilmişlər. 1999-cu il oktyabrın 27-də Ermənistan parlamentində törədilmiş terror aktı da daxil olmaqla, bu siyahını davam etdirmək mümkündür. Müasir dövrdə dünya şöhrətli müğənni və diplomat Şarl Aznavur, tədqiqatçı Kristofer Qann, siyasətçi Paruyr Hayrikyan, Moldovanın parlament vəkili (ombudsman) Aureliya Qriqoriu və digər şəxslər dəflərlə erməni terrorizminin təhdidləri ilə üz-üzə qalıblar. Bir sıra tədqiqatçılar əsaslandırır ki, erməni əsilli jurnalist Hrant Dinkin qətlinin sifarişçisi məhz “böyük Ermənistan” ideologiyasıdır.\n– 2011-ci ilin aprel ayında ASALA Türkiyəyə meydan oxuyan bir elanla yenidən üzə çıxmışdır. Elanın sonunda bir ifadə isə erməni millətçilərinin iç üzünü tamamilə açır: “Hakop Hakopyan yaşayır, biz hamımız Hakopyanıq”. Adına istinad olunan erməni terrorçusu Hakopyan ABŞ-da Qurgen Yanikyan tərəfindən iki türk səfiri öldürüldükdən sonra bir sıra erməni ziyalılarının dəstəyi ilə ASALA-nı yaradıb və bu terrorçu qruplaşmanın xaç atası hesab olunur. 1951-ci ildə Mosulda (İraq) anadan olub, 1988-ci il aprelin 28-də Afinada öldürülüb. Bu o terrorçu Hakopyan Hakopdur ki, – uzun illər həm də Miqranyan Miqran və Takoşyan Arutyun adları ilə yaşamışdır. Nəhayət, 1988-ci il aprelin 28-də Afinada, aeroporta getmək üçün taksi gözləyərkən öz silahdaşları tərəfindən qətlə yetirilmiş Hakopyanın üzərindən cənubi Yəmən vətəndaşı Abdul Mohammed Kasim adına pasport tapılmışdır.\n– 2011-ci il iyulun 11-də Küveytin hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən ermənilərdən ibarət mütəşəkkil cinayətkar dəstənin zərərsizləşdirilməsinə dair məlumat yayılıb. Bildirilir ki, bu ölkənin Daxili İşlər Nazirliyinin kriminal hallar idarəsinin əməkdaşları böyük villalardan və qızıl-zinət mağazalarından külli miqdarda qızıl məmulatları və bahalı əşyalar oğurlayan Rusiya vətəndaşı olan altı ermənidən ibarət peşəkar cinayətkar dəstəni həbs ediblər. Tərkibində iki erməni qadının da olduğu soyğunçu və quldur dəstə son dörd il ərzində bir milyon Küveyt dinarı (təxminən 3 700 000 ABŞ dolları) məbləğində qızıl-zinət əşyaları oğurlaya biliblər. Onlar əsasən, yay mövsümlərində kommersiya məqsədli viza ilə Küveytə gələrək zəngin insanların villalarını soymaqla məşğul olublar. İlkin istintaq nəticəsində məlum olub ki, ermənilərdən ibarət bu quldur dəstə oğurluq və soyğunçuluqla əldə etdiyi qənimətlərin bir hissəsini ərəb ölkələrində fəaliyyət göstərən erməni diaspor təşkilatları ilə bölüşürmüş.\n– 2009-cu ilin avqustunda PKK tərəfdarları Yerevanın mərkəzi meydanında Türkiyə əleyhinə mitinqlər keçirib. Bu barədə ən son məlumatlara görə, Ermənistan PEJAK yaraqlıları üçün öz ərazisində və bu dövlətin işğal altında saxladığı Azərbaycan torpaqlarında hərbi təlim düşərgələri yaradıb . Xatırladaq ki, PKK Türkiyəni, PJAK isə İranı parçalamağı qarşısına məqsəd qoyub. İran ərazisində ələ keçirilən PJAK üzvləri Ermənistan ərazisində hərbi təlim keçdiklərini etiraf ediblər. Qeyd edə bilərik ki, bu terrorçu təşkilatlardan heç birinin fəaliyyəti kürd xalqı üçün faydalı sayıla bilməz.\nYuxarıda sadaladığımız və çox əsaslı faktlarla daha da davam edə biləcəyimiz bu siyahıda göstərilənlər erməni mütəşəkkil dəstələrinin transmilli cinayətlərinin yalnız bir hissəsidir. Bu cinayətlərin təhlili, onların mahiyyət və sahələr üzrə müxtəlifliyi onu deməyə əsas verir ki, saxta “Böyük Ermənistan” iddiası bölgədə sabitliyi, inkişafı, tərəqqini, qarşılıqlı xoş münasibətləri pozan bir fəaliyyət istiqamətidir. Haqqında bəhs etdiyimiz Fərman bu saxta ideologiyanın ifşası üçün konkret vəzifələr müəyyən edib. Onlardan biri də məhz erməni millətçi dairələrin və Osmanlı dövlətinin parçalanmasında maraqlı olan böyük güclərin yüz ildən artıq zaman kəsiyində türk xalqına qarşı iddia etdikləri saxta “erməni soyqırımı” məsələsinin yalan olduğunu dünya ictimaiyyətinə çatdırmaqdır. Saxta “erməni soyqırımı” iddiası müasir Türkiyə dövlətinə qarşı siyasi təzyiq vasitəsidir. Hər dəfə dünyanın siyasi xəritəsində dəyişiklik olanda ayrı-ayrı dövlətlər, o cümlədən ABŞ bu hadisə ilə bağlı fərqli mövqe nümayiş etdirib. Məsələn, ABŞ-ın keçmiş prezidenti Ronald Reyqanın hüquq məsələləri üzrə müşaviri Bryuz Felin bildirib ki, Ağ Evin araşdırması nəticəsində 1915-ci ildə ermənilərin iki milyon Osmanlı türkünü qətlə yetirdiyi müəyyən olunub. 1981-ci ildə həmin məsələ Ağ Ev tərəfindən araşdırılmış və saxta erməni iddialarının əsassız olduğu sübut edilib. Təəssüf ki, ABŞ tərəfi arxiv materiallarına əsaslanan bu mövqeyini həmişə eyni ruhda sərgiləmir.\nYuxarıda qeyd etdiyimiz vəzifələrdən biri və daha əsaslısı saxta “erməni məsələsi” ilə bağlı xarici tədqiqatçıları məlumatlandırmaqdır. Bu mənada müasir dövrdə erməni təcavüzünün ifşası istiqamətində yazılan ən dəyərli əsərlərdən biri görkəmli almaniyalı tədqiqatçı Jonnos Rounun “Ermənistan və Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsi: yığcam tarixi eskiz” kitabıdır. Litvalı alim İmantas Melyanasın məşhur “Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımı (1905–1994)” adlı tarixi oçerki, ABŞ-lı alim Samuel A.Uimz “Ermənistan terrorçu “xristian” ölkənin gizlinləri" əsərlərini göstərmək mümkündür. Bu sıraya Fayql Erix və Quram Marxuliya və başqlarının araşdırmalarını da əlavə edə bilərik.\nQeyd edək ki, ABŞ-lı tədqiqatçı Samuel A.Uimz diplomatik pərdə altında ABŞ, Avropa ölkələri və Rusiyanın Osmanlı dövlətinə qarşı həyata keçirdiyi casusluq fəaliyyəti barədə çox tutarlı faktlar təqdim edib. Müəllifin qələmə aldığı “Ermənistan – terrorçu “xristian” ölkənin gizlinləri” əsəri (Samuel A. Weems “Armenia: Secret of a “Chiristian” Terrorist State”, St. John Press, Texass, 2002) beynəlxalq aləmdə sensasiya yaradıb. Dəfələrlə ermənilərin hədəsinə düçar olan alim yolundan dönməsə də, başladığı işi tam şəkildə axıra çatdıra bilməyib. Adı çəkilən kitabın nəşrindən az sonra ABŞ də öz evində müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişən Samuel A.Uimzin ölümünün əsl səbəbi barədə indiyədək rəsmi açıqlama verilməyib. Bəhs etdiyimiz kitabın ikinci cildinin əlyazması tədqiqatçının evindən oğurlanıb.\nSon illər bu sahədə görülən işlərin nəticəsi olaraq Rusiyanın siyasi və elmi ictimaiyyətlərini təmsil edən tanınmış şəxslər də sağlam mövqe nümayiş etdirməyə başlayıblar. Belə ki, Rusiyanın tanınmış tarixçisi və siyasi analitiki, tarix elmləri doktoru Oleq Yuryeviç Kuznetsov 2017-ci ilin martında Xocalı soyqırımının tanınması üçün petisiya keçirib. Alim hələ 2017-ci il yanvarın 7-də Rusiya Federasiyası Ali Məhkəməsinin sədrinin adına erməni terrorçuları tərəfindən 40 il əvvəl (1977) ermənilər tərəfindən Moskvada törədilən silsilə terror aktları haqqında cinayət işinin məxfilikdən çıxarılmasını tələb edən petisiya tərtib edib.\nSonda heç bir şərh vermədən mühüm bir tarixi hadisə barədə kiçik bir arayış yazmaq niyyətindəyik. 2018-ci il fevralın 20-də Türkiyənin Kayseri şəhərinin Talas bələdiyyəsi ərazisində Xocalı parkının və Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə ucaldılmış abidənin açılış mərasimi keçirildi. Mərasimdə Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatları İrina Rodnina, Dmitri Savelyev, Oksana Puşkina və Dumanın məsul əməkdaşı Ramin Qasımov çıxış ediblər. Rusiyalı deputatlar həmin gün məhz Türkiyədə ucaldılan Xocalı soyqırımı abidəsi önünə gül-çiçək düzərək 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycan xalqına qarşı törədilən cinayətin soyqırımı aktı olmasını bəyan ediblər....


Azərbaycan pasportu daşıyan müəmmalı mafioz Avstriyada tutuldu » www.tezadlar.az\nAzərbaycan pasportu daşıyan müəmmalı mafioz Avstriyada tutuldu\nAvstriyada Rusiyanın təlimatı ilə dünyan ən iri və kölgə bankirlərindən biri həbs olunub.\nAvropa.info xəbər verir ki, son zamanlar bu adam Ruslan Barkovski adı ilə tanınırdı. Əməliyyatçılar bu adamın əlindən yüz milyardlarla rublun keçdiyini hesab edirlər. Pullar Master-bank vasitəsilə “yuyulur” və nağda çevrilirmiş. Lakin həmin şəxsi başqa işə görə saxlayıblar. İstintaq hesab edir ki, Barkovski Çeçenistan dövlət başçısının Ukraynada sabiq nümayəndəsi Ramzan Sitsulayevin adam oğurluğunda həmkarı olub.\nBalayev-Barkovski onlarla kriminal hadisədə iz qoyub. O, Moskva regionunda, Omsk vilayətində, Rusiyanın cənubunda iri müəssisələrin reyder yolu ilə ələ keçirilməsində iştirak edib. O, hər zmana kriminal aləmin nümayəndələri sıx əlaqələr saxlayıb. Bu səbəbdən reket, adam oğurluğu və daha ağır cinayətlərdə iştirakı ola bilər.


Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən verilən xəbərə görə, iyun ayında havanın orta aylıq temperaturunun iqlim normasına yaxın, bəzi yerlərdə bir qədər yüksək olacağı gözlənilir. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın, ayrı-ayrı yerlərdə isə bir qədər çox olacağı ehtimal olunur.\nBakıda və Abşeron yarımadasında orta aylıq temperaturun 22-24 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxındır. Gecələr 15-20, gündüzlər 25-30 dərəcə isti qeydə alınacaq, bəzi günlərdə temperatur 33-38 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarı iqlim normasına yaxın (norma 9-12 mm) olacaq.\nNaxçıvan Muxtar Respublikasında orta aylıq temperatur 20-25 dərəcə isti təşkil edəcək ki, bu da iqlim normasına yaxındır. Havanın temperaturu gecələr 13-18, gündüzlər 25-30 dərəcə isti olacaq, bəzi günlərdə hərarət 34-37 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın (norma 21-35 mm) olacağı gözlənilir.\nYuxarı Qarabağ: Xankəndi, Şuşa, Xocalı, həmçinin Xocavənd, Qubadlı, Zəngilan, Laçın, Kəlbəcər, Daşkəsən və Gədəbəy rayonlarında orta aylıq temperaturun 14-19 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxındır. Gecələr 9-14 dərəcə isti, gündüzlər 19-24 dərəcə isti qeydə alınacaq, bəzi günlərdə temperatur 26-30 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın, bəzi yerlərdə isə bir qədər çox (norma 86-130 mm) olacağı gözlənilir.\nQazax, Gəncə, Goranboy, Tər-Tər, Ağdam, Füzuli, Cəbrayıl rayonlarında orta aylıq temperaturun 21-24 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxın və bir dərəcə yüksəkdir. Gecələr 13-18, gündüzlər 25-30 dərəcə isti qeydə alınacaq, bəzi günlərdə temperatur 33-37 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın (norma 46-63 mm) olacağı gözlənilir.\nBalakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Xızı, Siyəzən, Şabran, Quba, Qusar, Xaçmaz rayonlarında orta aylıq temperaturun 20-23 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxın və bir dərəcə yüksəkdir. Gecələr 12-17 dərəcə, gündüzlər 22-27 dərəcə isti olacaq, bəzi günlərdə temperatur 30-34 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın (norma 18-179 mm) olacağı gözlənilir.\nMərkəzi-Aran: Mingəçevir, Yevlax, Göyçay, Ağdaş, Kürdəmir, İmişli, Ağcabədi, Beyləqan, Sabirabad, Biləsuvar, Saatlı, Şirvan, Hacıqabul, Salyan, Neftçala rayonlarında orta aylıq temperaturun 24-26 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxın və bir dərəcə yüksəkdir. Gecələr 16-21 dərəcə, gündüzlər 27-32 dərəcə isti olacaq, bəzi günlərdə temperatur 35-39 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın, bəzi yerlərdə isə bir qədər çox (norma 12-49 mm) olacağı gözlənilir.\nMasallı, Yardımlı, Lerik, Lənkəran, Astara rayonlarında havanın orta aylıq temperaturun 16-23 dərəcə isti olacağı gözlənilir ki, bu da iqlim normasına yaxındır. Gecələr 13-18 dərəcə, gündüzlər 24-29 dərəcə isti olacaq, bəzi günlərdə temperatur 32-35 dərəcəyədək yüksələcək. Aylıq yağıntının miqdarının iqlim normasına yaxın (norma 29-47 mm) olacağı gözlənilir.


“Sevilya” aparıcı oyunçularını Bakıya gətirməyə bilər\nUEFA Avropa Liqasında “Qarabağ”ın rəqibi olan “Sevilya” bir neçə aparıcı oyunçusunu Bakıya gətirməyə bilər.\nBuna səbəb həmin vaxt onları La Liqada çətin oyunların gözləməsidir.\n15 sentyabr – 6 oktyabr tarixində 7 oyun keçirməli olan “Sevilya” bu tarixdə “Real” və “Barselona” ilə də üz-üzə gələcək.\nBaş məşqçi Xulen Lopeteqi bu vəziyyətdən narazıdır. Ehtimal olunur ki, çalışdırıcı aparıcı oyunçuları Bakıya gətirməyəcək. Çünki “Qarabağ”la qarşılaşmadan 3 gün sonra “Real”la üz-üzə gələcək.\nQeyd edək ki, "Sevilya" yığma komandaların növbəti oyunlarına qədər müvafiq olaraq “Alaves” (15 sentyabr), “Qarabağ” (19 sentyabr), “Real” (22 sentyabr), “Eybar” (26 sentyabr), “Real Sosyedad” (29 sentyabr), APOEL (3 oktyabr) və “Barselona” (6 oktyabr) ilə qarşılaşacaq. (qafqazinfo)\nTəqlər: qarabağ, sevilya\n29.02.2020 00:38 102\n28.02.2020 16:20 1662\n28.02.2020 15:13 1459\n28.02.2020 12:53 2629\n28.02.2020 10:25 73


Qrant müsabiqəsinin qalibləri ilə onlayn görüş olub - AZƏRTAC – Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi\nQrant müsabiqəsinin qalibləri ilə onlayn görüş olub\nBakı Nəqliyyat Agentliyi (BNA) və Prezident yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının birgə keçirdiyi qrant müsabiqəsinin qalibləri ilə onlayn görüş keçirilib.\nBNA-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, hər iki dövlət qurumunun nümayəndələrinin iştirakı ilə onlayn görüşün keçirilməsinin QHT-lərin məsuliyyət hissini daha da artıracağı və onları layihələri daha effektiv şəkildə icra etməyə stimullaşdıracağı bildirilib.\nBakı Nəqliyyat Agentliyinin aparat rəhbəri Gülşən Rzayeva ictimai nəqliyyat, yol hərəkəti təhlükəsizliyi istiqamətində maarifləndirmə layihələrinin davamlı olaraq həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. O maarifləndirmə layihələrinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi, şura və BNA-nın layihələrə davamlı dəstəyin verməsinin bu sahədəki ictimai problemlərin həllinə önəmli töhfə verəcəyinə inandığını qeyd edib.\n“Jurnalistika və İnkişaf Mərkəzi” İctimai Birliyinin sədri Elməddin Muradov, Azərbaycan Könüllülər İctimai Birliyinin sədri İmaməddin Quliyev, Azərbaycan-İsrail gənclərinin Dostluq Cəmiyyətinin sədri Yusif Şıxlarov, “Sabitlik və İnkişaf Mərkəzi” İctimai Birliyinin layihə rəhbəri Aydınxan Əbilov və Ailə və Ətraf Mühit İctimai Birliyinin sədri İlhamə Qurbanova çıxış edərək layihələrinin fəaliyyət planında nəzərdə tutulan işlər haqqında məlumat verib, təkliflərini səsləndiriblər.\nAZERTAG.AZ :Qrant müsabiqəsinin qalibləri ilə onlayn görüş olub


ABŞ terrorçuluqla mübarəzədə Azərbycanın fəaliyyətini belə qiymətləndirir\nABŞ Dövlət Departamenti dünyada terrorçuluq haqqında illik hesabatını açıqlayıb. Hesabatın Azərbaycanla bağlı bölməsində deyilir ki, Azərbaycan adamları, pul və materialları Qafqaz regionundan keçirmək istəyən terrorçu təşkilatlara qarşı fəal mübarizə aparır: “Azərbaycan səylərini artırıb və terrorçuların vasitəçilərinin iştirakının azalmasında müəyyən uğurlar əldə edib, onların fəaliyyətinin qarşısını alır”.\nHesabatda deyilir ki, 2009-cu ilin sonlarında Azərbaycan terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizəyə dair tədbirlərdə məsuliyyətini, çirkili pulların yuyulması və terrorçuluğun maliyyələşdirilməsinə qarşı mübarizə haqqında qanunun tətbiqi üzrə səylərini artırdığını nümayiş etdirib.\n“Azərbaycan terrorçuluğun maliyyələşdirilməsi ilə əlaqəsi olan şəxslərin aşkar edilməsini davam etdirir. Başqa ölkələrin hüquq-mühafizə orqanları ilə informasiya mübadiləsində iştirak edir, Əfqanıstanda beynəlxalq koalisiya qüvvələrinə yardım göstərir”.


access_time12/11/2018 11:57 folder_openArxiv\nRusiya Dövlət Dumasının deputatı, LDPR fraksiyasının rəhbəri Vladimir Jirinovskinin "Report"\ninformasiya agentliyinə müsahibəsi:\n- Xoş gördük, Vladimir Volfoviç. 2018-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin dörd dəfə görüşüblər. Zəhmət olmasa, bu görüşlərin nəticələri və perspektivləri barədə məlumat verərdiniz.\n- Ölkələrimizin rəhbərliyi arasında əlaqələr müntəzəm olaraq baş verir və bu, qonşu olduğumuza, bir çox ümumi maraqlarımız olduğuna görə təbii haldır. Birincisi, Rusiya kimi dövlətin başçısı sülh və müharibənin qlobal məsələlərini həll edir, bütün planetin problemlərindən narahatdır, lakin ən yaxın qonşularımız beynəlxalq əlaqələrin qurulması baxımından, əlbəttə ki, hər zaman prioritetdir. Mən də dəfələrlə Azərbaycanda olmuşam, əvvəlki və indiki prezidentlə şəxsən tanışam.\nRusiyanı Azərbaycanla indi həm də siyasi cəhətdən Qərbə deyil, Cənuba doğru hərəkət etmək yaxınlaşdırır. Hətta Türkiyə, İran, İraq və Azərbaycanla konfederativ ittifaq da yarada bilərik. Bunu bir neçə dəfə təklif etmişəm, şəxsən Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla müzakirə etmişəm. Əlbəttə, Rusiya ilə adlarını çəkdiyim ölkələr arasında yerləşən Azərbaycan üçün bu, daha uzaq Avropa ilə münasibətlərdən daha çox faydalı olardı. Belə bir ittifaq çərçivəsində Rusiyada istehsal etməyin çətin olduğu bütün cənub məhsullarını almağa və qarşılığında hərbi və mülki texnologiyalarımızı, enerjimizi verməyə hazırıq.\n- Sizcə, Rusiya və Azərbaycan arasında əməkdaşlığın inkişaf etdirilməli olan ən vacib sahələri hansılardır?\n- Münasibətlərimizin mühüm aspekti Rusiyada yaşayan və işləyən milyonlarla azərbaycanlı miqrantdır. Silahlanma, ordu, müdafiə sahələrindəki layihələr bizi əlaqələndirir.\nDanışıqlar üçün vacib mövzu Türkiyə ilə qonşuluqdur. Dediyim kimi, bu, cənubdakı potensial əsas tərəfdaşımızdır. Böyük əhalisi olan böyük iqtisadiyyat. Azərbaycan bizim aramızda yerləşir və daha da yaxınlaşsaq, onların da əlaqələrimizə cəlb edilməsi qaçılmaz olacaq.\nÜçüncüsü, nəqliyyatdır. Rusiya Asiya və Qafqazı Avropaya birbaşa birləşdirən körpüdür. Əlavə sərhədsiz, tamamilə təhlükəsiz. Dağlar boyunca və bir çox sərhədlərdən keçməklə, özü də tez-tez hərbi cəhətdən qeyri-sabit bölgələr vasitəsilə yollar tikməkdənsə, bunu Rusiya ərazisi ilə etmək daha yaxşıdır.\n- Hazırda ölkələrimiz arasında həll edilməmiş məsələlər varmı?\n- Həll olunmayan problemlər barədə danışırıqsa, bu, Dağlıq Qarabağdır. Bu münaqişə, demək olar, 30 ildir qalır. Təəssüf ki, bu, postsovet məkanında millətlərarası münaqişənin müharibəyə səbəb olduğu yeganə region deyil. Ukrayna, Gürcüstan, Mərkəzi Asiya ölkələri - hər yerdə oxşar problemlər var. Yalnız bir həll yolu var: milli sərhədləri qorumaqla Rusiya ilə federasiyada birləşmək. Əlbəttə ki, yalnız könüllü qaydada, referendum yolu ilə. Yalnız vahid dövlət çərçivəsində biz bu cür anlaşılmazlıqları aradan qaldıra bilərik, daha kimsə başqasının onun torpağını işğal etdiyinə görə narahat olmayacaq, bütün bunlar ümumi olacaq.