AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun direktoru\nElm fəlsəfəsi fənlərarası tədqiqatların geniş və mürəkkəb bir sahəsidir, elm tarixi onun, ola bilsin, maraqlı, fəqət yalnız bir və həm də qeyri-əsas hissəsidir. Bu barədə bizdə az yazırlar, amma yazmağa dəyər. Elmin gələcəyi daha çox bu sahədə elmin keçmişindəkiləri deyil, onun bu günündəki və süni intellekt, biliklərin inkişafı, proqnozlaşdırılması, onların artım məntiqi və etikası ilə bağlı olanların aşkar edilməsi ilə əlaqədar aparılan tədqiqatlardan asılıdır. Maraqlıdır ki, bir çoxları hələ də bunun sosial media üçün, elmin sosial perspektivləri və funksiyalarının mahiyyəti, alimin məsuliyyəti üzərində düşünmək üçün bir mövzu olduğunu hesab edirlər. Lakin fəlsəfə, süni intellekt və elmin məntiqi çoxsaylı bölmə və altbölmələri olan çox mürəkkəb bir tədqiqat sahəsidir. Bu sahələrdən yalnız bəzilərini göstərək: beynəlxalq elmi əməkdaşlıq, ortaq nəşr və layihələr, humanitar, sosial və təbiət elmləri ilə inteqrasiya perspektivləri, idrakda riyaziləşmə və biologiyanın, metodologiya, elm obrazı (surəti) və ideologiyasının və s. rolu. Təəssüf ki, bəzi alimlərimizin bu sahədəki araşdırmalarında başqa ölkələrin təcrübəsi və əməyin təşkilinə məftunluqdan savayı, Azərbaycan üzrə hansısa konkret təkliflər, proqnozlar, elmi inkişaf etdirmək üçün töfsiyələr yoxdur. Bununla belə, əlbətdə aydındır ki, Azərbaycan elminin inkişafı başqa ölkələrdə elmin inkişafından daha çox, alimlərimizin, , elm təşkilatçılarımızın səylərindən, iqtisadi inkişaf və təcrübədən, innovasiyalara açıqlıqdan asılıdır.\nElm fəlsəfəsi haqqında\nİndi isə elm fəlsəfəsinin elm obrazını ifadə və onun bu və ya digər dövrlərdə dəyişməsinin səbəblərini izah etməyə çalışarkən, bizə elmin keçmişini, bu gününü və gələcəyini anlamağa imkan verdiyi barədə. Elm fəlsəfəsinə, ilk növbədə, fəlsəfənin özü aiddir, lakin bütünlüklə deyil, onun müasir elmin ən əsas cəhətinin dərk olunduğu hissəsi ilə. Təbii ki, bu, onun qalan hissələrinin əhəmiyyətsiz olduğu demək deyil, fəqət,sadəcə, onların funksiyaları başqadır. Bu məsələni bəzi kitab və məqalələrimizdə araşdırmışıq. Məsələn, “Fəlsəfə müasirlik, tarix və mədəniyyət haqqında”. (“Tarixi-mədəni epistemologiyanın konturları barədə)” (1; Bakı, 2020) əsərində biz dissiplinar (fənni) tədqiqatların elmin müəyyən mərhələsi, surəti, etikası və məntiqinə müvafiq olduğuna, fənlərarası araşdırmaların isə başqa səviyyəyə, münasibətlərə, qeyri-səlis məntiqə və etikaya keçidi nəzərdə tutduğuna əsaslanaraq fənlərarası tədqiqatlar və fəlsəfənin qarşılıqlı münasibətləri məsələlərini təhlil etmişik. Həmin problemin məntiqi aspektləri də bəzi məqalə və kitablarımızda nəzərdən keçirilib. Əlbətdə ki, elm etikasına aid olan bütün məsələlər bioetika üzrə kitab və məqalələrimizdə təhlil olunub (2; “Etikaya Giriş”, Bakı, 2004). Onu da qeyd etməliyik ki, bütün bu problemlər elmin idarə edilməsi, elmi kollektivlərin qarşılıqlı əlaqələri məsələləri ilə ayrılmaz surətdə bağlıdır və bu haqda da ayrı-ayrı məqalələrimizdə yazmışıq. Əlbətdə ki, alim tədqiqatçı və elm üzrə menecerləri elmin dünyada, ölkədə islahatına imkan yaradan amillər xüsusunda müzakirə aparmağa dəvət edə bilər. Lakin, görünür, əvvəlcə, ilk növbədə, müasir elm obrazının, yəni problemin fəlsəfəsinin nədən ibarət olduğunu müəyyənləşdirmək lazımdır. Bizcə, hal-hazırda həm bu, həm də maarifçilik, Azərbaycan elminin nəailiyyətləri və elmin dünyada mövqeyi ilə bağlı məsələləri sosial medialara həvalə etmək lazımdır. Bütün əhəmiyyətinə baxmayaraq tərcümə olunmuş keçmiş dövrlərə aid əsərlər müasir elm obrazı barədə əsərləri və onun əski elmdən fərqini təşkil edən nəsnələri əvəz edə bilməz. Yeri gəlmişkən, Sovet dövrü elminin nəailiyyətlərinə olan hörmətimizə baxmayaraq onun da müasir elm surətinə uyğun olmadığını başa düşmək lazımdır.\nMüasir elm obrazı fənlərarası tədqiqatlarla formalaşdırılır. Onlarda, fikrimizcə, iki məqam üstünlük təşkil edir. Keçmişdəki bütün nəailiyyətlərinə rəğmən, dissiplinar (fənni) elm, ilk növbədə, elmlərin prioritet təşkil edən, mühüm, fundamental, verifikasiya edilə (yoxlanıla) bilən və qeyri-mühüm ictimai, humanitar, qeyri-inandırıcı və veifikasiya olunmayan fənlərə bölünməsi ilə bağlı idi. Sonra məlum oldu ki, bütün fənlərdə kifayət qədər plagiat vardır, inandırıcılıq (sübutluluq) isə təkcə riyaziyyat və məntiqin köməyi ilə yoxlanılmalı deyil, sosial elmlərin isə öz vəzifə və funksiyaları vardır və onlar olmadan fizika və riyaziyyat inkişaf etməyəcəkdir. İkincisi, bütün elmlərin nəailiyyətlərində - onlar öz tezis və nəticələrini müstəqil mənbələrin, digər elmlərə aid nəlumatların köməyi ilə yoxladığı üçün - ictimai və humanitar elmlərin öz töhvəsi var. Burada E. Şrödingerin "Həyat nədir?" adlı kitabını xatırlatmaq istərdik: əsərdə məşhur fizik biologiya, fizika və kimyanın qovuşuğunda olan həyat probleminə müraciət edib və yolüstü fəlsəsfə üçün aktual olan şüur prbleminin tədqiqinə öz töhfəsini verib. (3; Ervin Şrödinger. Həyat Nədir? M. "AST", 2018). Qeyd etmək lazımdır ki, bu, Şrödingerə yalnız onun yanaşmasının deyil, həm də bəzi fərdi keyfiyyətlərinin, mövzuya münasibətinin, çox sonralar geniş bilik dairəsi, bəsirət, fəlsəfə və alimin özünüdərki, onun ideyaların gələcəyini anlamaq qabiliyyətinin təsiri nəticəsində formalaşan emosional intellekt adlanan fenomenin sayəsində müyəssər olmuşdur. Yeri gəlmişkən, hiss və emosiyalarımızın idrakda rolu barədə məsələ əvvəllər də alim və filosofları maraqlandırırdı, lakin indi, süni intellekt əsrində, bu məsələ nəinki aktual, həm də, məsələn, süni və təbii intellekti müqayisə edərkən, həlledici oldu.\nDissiplinar elmdə hesab edilir ki, sıçrayış yaradan ideyalar fənnin özündə formalaşır, fənlərarası tədqiqatlar dövründə bunun başqa cür olduğu meydana çıxır: bu cür ideyalar alimin şəxsiyyətindən, onun qabliyyətindən, biliklərindən, yalnız öz fənninin deyil, başqa elmlərin də inkişafında, biliklləri artıran əsas təmayülləri aşkar edərək, başlıca məqamları dərhal anlamaq bacarığından asılıdır. Bu, heç də o demək deyildir ki, dissiplinar bölgü artıq tükənib, ona laqeyd yanaşmaq olar və ayrı-ayrı elmlər üzrə professorlara ehtiyac yoxdur. Dəfəatla qeyd etdiyimiz kimi, dissiplinar biliklər öz əhəmiyyətini itirməyib, lakin fənlərarası tədqiqatlar olmadan çətin ki onlar həm öz fənninin, həm də bütövlükdə elmin gələcəyini proqnozlaşdırmağa kömək edə. Məsələ alimin когнитив, emosional və digər qabiliyyətlərindən, elmi kollektivlərdə bu cür qabiliyyətlərə malik olan alimlərə münasibətdən, işin təşkilindən asılıdır. Bu mövzuya biz “Fənlərarası tədqiqatlar fəlsəfəsi məsələsinə dair” adlı məqaləmizdə müraciət etmişik. (4; Bakı, 2018, səh. 7-11).\n30 ildən çox davam edən münaqişəni başa çatdırmış 44-günlük müharibədə çaldığımız Qələbə Prezident İlham Əliyevin, Heydər Əliyevin irsinin, Türkiyə, İsrail və Pakistanın dəstəyi və bir çox başqa amillərin sayəsində qazanılıb. Bunun səbəbi həm də Azərbaycan xalqının vahid ideologiya bağları ilə birləşərək vəhdət təşkil etməsi idi. Qeyd etmək gərəkdir ki, münaqişənin 80-ci illərin sonu və 90-cı illərin əvvəllərindəki ilk mərhələlərində belə birlik yox idi. O illərdə Azərbaycan alimləri – təkcə tarixçilər deyil, filosoflar, hüquqşünaslar və hətta kimyaçılar da – ermənilərin mifologemləri, onların tarixi, Cənubi Qafqazda məskunlaşmalarını yanlış şərh etməsi barədə bir çox əsərlər yazmışdılar. Alimin fənni mənsubiyyətindən asılı olmayaraq Beynəlxalq hüquq pozuntuları, geosiyasət, Xocalının dinc mülki sakinlərinə qarşı soyqırım və bir çox bu cür hallar haqqında müxtəlif fənn nümayəndələri yazıblar. Şərqşünas Ziya Bünyadovun, təbiətşünas Xudu Məmmədovun adlarını xatırlamaq olar. Bu iş azərbaycançılıq ideologiyasının, ölkə Prezidentinin obrazlı ifadəsi ilə desək, "dəmir yumruq"un əsaslarından biri oldu. Aydındır ki, bu, Azərbaycan elminin yeganə funksiyası deyildi, lakin uzun illər boyunca o, həlledici idi. İndi, Qələbədən sonra, münaqişə başa çatdıqdan sonra, görünür, elm həqiqətən də özünün digər, qeyri-əsas funksiyaları ilə yanaşı başlıca, araşdırma funksiyasını gerçəkləşdirməklə məşğul olmalıdır. Və burada bir çoxlarının düşünə bildiyi kimi sadə yox, çox mürəkkəb bir sual yaranır: bəs məhz hansı əsas funksiya tədqiqat funksiyasıdır və biz alimlər elmin əsas funksiyası dedikdə nəyi nəzərdə tuturuq? Bu funksiya bilik artımı ilə bağlıdır, başqa sözlə, elmi kollektivlərin əldə etdiyi nəticələrə məhz bu nöqteyi-nəzərdən yanaşmaq lazımdır. Yeri gəlmişkən, burada qeyd edilməlidir ki, alimlərimizin Azərbaycan haqqındakı ən yaxşı əsərləri də bilik artımıdır. Bu artıma yeni koqnitiv, informasiya, bioloji fənlərarası texnologiya və metodologiyalardan istifadə etməklə nail olmaq olar.\nMüasir aləmdə bu sahədəki nəailiyyətlər reytinq jurnallarında dərc olunmuş əsərlərə görə, alimlərin həmin nəşrlər üzrə topladıqları reytinqlər, birgə beynəlxalq layihələrdə iştirak, ortaq nəşrlər və s. əsasında dəyərləndirilir. Vurğulamağa dəyər ki, münaqişə və iki müharibəyə dair yazılar xarici reytinq jurnallarında çox çətinliklə dərc olunur. Əlbəttə ki, ümumilikdə, təbiət elmləri ilə məşğul olan alimlərimiz arasında bu cür nəşr müəlliflərinin sayı daha çoxdur, lakin son illərdə ictimai və humanitar fənn mənsubları olan alimlər də fəallaşıblar. İndi onlar daha çox əsər dərc etdirir, qərb və qeyri-qərb elmi mərkəzlərlə birgə layihələr həyata keçirirlər. Hər halda, AMEA-da nəşrlərin həm kəmiyyət və keyfiyyətində, həm də elmi jurnallarımızın beynəlxalq reytinqləri üzrə işin qaydaya salınmasında nəzərə çarpan irəliləyiş var. Yeri gəlmişkən, AMEA institutlarının veb saytlarındakı informasiyanın araşdırılması da buna dəlalət edir. Məsələn, Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun veb saytında (philosophу.edu.az) bunu o dəqiqə görmək olar. Bu saytda İnstitut alimlərinin beynəlxalq əlaqələri, Rusiya, Qazaxıstan, İtaliya, Bolqarıstan alimləri ilə ortaq əsərləri, virtual laboratoriyaların yaradılması və kitab və nəşrlər şəklindəki məhsulları, elmi jurnallarda onlara bildirilən münasibət diqqəti cəlb edir. Həmin laboratoriyalardan biri "İpək Yolu" problemləri, digəri süni intellekt və Lütfi Zadənin irsi ilə məşğul olur. Bu məlumatlar hansı təmayllərin mövcud olduğunu göstərir. Bundan başqa, Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazın yeni gerçəklikləri və geosiyasətinin dərk edilməsinə həsr olunmuş və 30 alim, filosof, sosioloq və tarixçinin çıxış etdiyi geniş beynəlxalq konfrans da keçirilib. Bu tədbirdə Rusiya, Türkiyə, Pakistan, Bolqarıstan, İtaliya və digər öıkələrdən olan alimlər iştirak ediblər ki, bu da ideoloji sahəyə yeni yanaşmaların cəlb olunmasına, nəzəriyyə, fəlsəfə və ideologiya arasında əlaqələrin axtarışına dəlalət edir.\nAlim və alim-menecerlər yaxşı bilirlər ki, bütün islahatlar yalnız institutsional yenidənqurmanı deyil, həm də alimlərin dünyanın elmi mərkəzləri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi, inkişaf etdirilməsi, yeni elmi yanaşma və tendensiyaların axtarışlarını da ehtiva etməlidir. Elm özünə qapanmayıb, bunun üçün, əlbəttə, müvafiq maliyyələşdirmə, həmçinin yeni əməkdaşlıq formaları (fərqli qavranmasına rəğmən karantin dövründə onlayn-əlaqələr xeyli genişləndi) və prioritetlərin axtarışı tələb olunur. Və, yeri gəlmişkən, görünür, prioritetlər həmişəlik, dəyişməz olmur, onları dəqiqləşdirmək, təshih etmək, genişləndirmək və ya məhdudlaşdılmaq lazımdır. Əlbəttə, elmdə ənənələrdən, ənənəvi formalardan imtina etmək çətindir, amma bunun başqa yolu yoxdur.\nŞübhəsiz ki, prioritetlərin əvəz edilməsi ciddi problemlər doğurur. Dissiplinar tədqiqatlardan fənlərarası araşdırmalara necə keçmək və keçid zamanı adi müqayisəli metodu necə tətbiq etmək lazım olduğunu bilmək və bunları bacarmaq gərəkdir. Məsələn, elmi kollektivlərimizin işlərinin nəticələri və kəmiyyətinə görə necə və kimlə müqayisə oluna biləcəyini, nüfuzlu elmi fondlardan qrant almağın necə mümkün olduğunu anlamaq beynəlxalq elm bazarına daxil olmaq deməkdir. Əlbətdə ki, bu istiqamətdə Heydər Əliyev Fondu çox geniş fəaliyyət həyata keçirir. Fəqət, iş yalnız bunda deyil, axı hələ texnologiya və metodologiyalara yiyələnmək və onları tətbiq etmək lazımdır. Məsələn, alimlərimiz çox vaxt komparativ metoddan istifadə edirlər, halbuki hansı müqayisənin düzgün olduğunu, oxşar və fərqli sahələri, ölkələri, mədəniyyətləri, müxtəlif elmlərə aid məlumatları və s. necə tutuşturmaq lazım olduğunu bilmək gərəkdir. Burada başqa amillər də əhəmiyyət kəsb edir, məsələn, Çinin 81 milyon alimi, onlardan nə qədərininsə elmlər doktoru olması, xarici dil bilməsi və s. fonunda Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstanı və s. onunla necə müqayisə etməli? Görünür, Çinlə də, Avropa ölkələri ilə də müqayisə aparmaq, elmi ənənə etibarilə yaxın olduğumuz, bəzən onlarla tutuşdurula biləçəyimiz sayılan ölkələrlə, yəni Belarusiya, Özbəkistan ilə və s. əlaqələri itirməmək lazımdır. Həmşinin, biz, məsələn, ölkələrin elmi potensialını, mədəniyyətlərini nə üçün müqayisə etdiyimizi bilməli və anlamalıyıq. Burada biz ona görə mədəniyyət, sosiomədəni amil anlayışından istifadə edirik ki, onun elm, texnologiya və metodologiyanın inkişafında hansı rol oynadığı görünsün. Alimin texnologiya və metodologiyalara münasibəti onun mədəniyyətindən, emosional intellektindən, başqalarına və elmin inkişafı mexanizmi olan dialoqa necə yanaşdığından asılıdır. Burada məşhur rus filosofu S. Xorujinin "fəlsəfənin ərazisizləşməsi" (5) adlandırdığı fenomendə, bizcə isə fəlsəfə ilə sosiologiya arasındakı əlaqələrin axtarışında, metodoloji araşdırmalarda, mədəniyyətlərarası və fənlərarası tədqiqatların aparılmasında sosiologiyanın da oynadığı əhəmiyətli rol aydın təzahür edir.\nSüni intellekt və fəlsəfə\nSüni intellekt bir problem kimi bir çox elmi araşdırmaların actual mövzusu olmuşdur. Əlbəttə, filosofları süni intellektin mahiyyəti, onun şüur və təfəkkürlə münasıbəti, intellekt və süni intellekt arasındakı fərq məsələləri maraqlandırır. İndiki halda ondan istifadənin fəlsəfəni necə dəyişdirdiyi, hansı problemləri aktuallaşdırdığı və nəticədə fəlsəfənin necə dəyişdiyi əhəmiyyət kəsb edir. Prinsipcə, süni intellekt kompüter sistemləri və proqramlarına, rəqəmsal texnologiyalara, qeyri-səlis və qeyri-konkret məlumatlar əsasında işləmə və nəticələrə, biliklərdən istifadə və onların toplanmasına aid ideyalara, tədrisə, yəni insan intellektinin funksiyalarının əvəzləməsi deyilən proseslərə aid olan bütün fenomenlərdir . Etiraf etmək lazımdır ki, çox vaxt filosoflar bu problemlər barəsində düşüncələrində gənc nəsli “kompüterlərin, İnternetin vurduğu zərərdən müdafiə edən ekspertlər kimi çıxış edirlər. Ancaq aydın olur ki, əhəmiyyət daşıdığına baxmayaraq bu funksiya bütün fəlsəfə üçün kifayət etmir. Bu məsələlərin təhlili bizə fəlsəfənin və digər elmlərin hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini və onların hansı funksiyalarına diqqət yetirilməyin zəruri olduğunu müəyyənləşdirməyə və proqnozlaşdırmağa imkan verəcəkdir. Fəlsəfi araşdırmalarda çox vaxt fəlsəfə tarixinə xüsusi əhəmiyyət verilir. Etiraf etmək lazımdır ki, belə bir təmayül bəzi hallarda fəlsəfə tarixini bir manifestə, hekayətə, təsvirə çevirir. Yalnız son vaxtlar Lütfi Zadənin (Azərbaycan mənşəli XX əsrin amerikalı alimi) banisi olduğu qeyri-səlis məntiqə yaranmış maraqla əlaqədar bizdə süni intellektə və qeyri-səlis məntiqə müstəqil fəlsəfi yanaşmanı meydana çıxartmaq cəhdləri fəallaşdı, biliklərin davamlılığı, təhrifi və verifikasiyası (həqiqiliyinin yoxlanılması), təftişi və s. üzrə tədqiqatların sayı artmağa başladı (6). Hələ ki, filosoflar çox vaxt məntiq və epistemologiya haqqında az-çox ətraflı yazır, lakin onların tədqiqatlarda necə istifadə olunduğunu üzə salmırlar, bu isə süni intellektin bunda oynadığı rolu yenidən dəyərləndirməyə vadar edir. Bəlkə də çox şeyə müvəffəq\tolduğumuzu, əlaqələri aşkar etdiyimizi, strukturlaşdırdığımızı söyləmək mübaliğə olardı, amma, bizcə, bəzi məqamlar inkişaf potensialını ehtiva etdiyi üçün çox maraqlıdır.\nOnlar haqqında bir qədər ətraflı: birincisi, bəzi tədqiqatlarımızda süni intellektin problem kimi bariz surətdə ifadə olunmuş fəlsəfi və etik aspektinin olduğu, onun və o cümlədən, Lütvi Zadənin qeyri-səlis məntiqinin elm fəlsəfəsi üzrə araşdırmaları dərinləşdirməyə, onun məntiqindən, ideyaları, materialları məcmusundan elm fəlsəfəsi və tarixində, o cümlədən fəlsəfə tarixində, fəlsəfənin digər sahələrində istifadə edilməsi ilə məşğul olmağa imkan verəcəyi dərk edilmişdir. Etiraf edilmişdir ki, bu problemə fəlsəfi yanaşma onun yalnız aşkar olunmasını deyil, həm də tətbiq edilməsini və bunun nəticələrinin başa düşülməsini, həmçinin bunun fəlsəfənin özünü necə dəyişdirəcəyi barədə düşünməyi nəzərdə tutur. Təəssüf ki, biz hələ onun ictimai və humanitar fənlərdə yaratdığı imkanlar, onları təkmilləşdirəcəyi, fənlərarası araşdırmaların inkişafı və nəticələrinin yoxlanılması üçün şərait yaratdığı barədə düşünmürük. Bütün bunlar əhəmiyyət kəsb edir, çünki müasir dövrün təbiət və ictimai elmləri hansı çağırışlarla üz-üzə qoyduğu, fəlsəfənin belə bir intellektə məlum mənada yiyələnərkən öz spesifikasını, əhəmiyyətinin dərkini qoruyub saxlaya bilib-bilməyəcəyi barədə müəyyənləşmək lazımdır. İkincisi, bu cür yanaşma digər ictimai elmlərin də fəlsəfəsi məsələlərini (bir elm kimi necə dəyişməli olacaqları və s.) aktuallaşdırır. Ehtimalən, bu, ictimai və humanitar fənlərdə fəlsəfəyə tələb olduğu deməkdir. Beləliklə, süni intellektdən istifadə cəmiyyət və alimlərin bir-birindən nə gözlədiyi xüsusundakı bütün məsələlər kontekstini aktuallaşdırır. Nəhayət, fəlsəfə bu məsələni həm də onlar üçün qaldırırsda, о yenə də tələb olunmuş, onlara indikindən daha çox dərəcədə lazım olur. Üçüncüsü, süni intellekt, onun imkanları informasiya bolluğu şəraitində tarixi yaddaş adlanan fenomeni dərk etməyə, onun riyaziyyat və məntiq vasitəsi ilə yoxlanılmağa, həqiqətə uyğunluğunu müəyyənləşdirməyə, sosiomədəni dəyərlərin elm, fəlsəfə və tarixin və s. inkişafında hansı rol oynadığını anlamağa şərait yaradır (7). Qlobal informasiya inqilabı mədəniyyətdə, tarixdə, şüur, milli mədəniyyət deyilən fenomenlərdə ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxarır (6; 7). Hansı elmin süni intellektdən istifadə edə biləcəyi məsələsi yalnız elmi deyil, həyatda sağ qalmaq, yaşamaq məsələsidir. Dördüncüsü, süni intellekt problemi üzərində işləyən filosofların, bir qayda olaraq, epistemologiya və məntiqlə öz münasibəti vardır, lakin, görünür, əvvəlcə fəlsəfədə, sonra da elmdə keçmiş və indiki dövrdə elm epistemlərinin fərqləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirməк lazımdır (M. Fuko). Hal-hazırda bizdə və başqalarında hansı əlaqənin, şüur, təcrübə və ya dilin hansı dərkininn prioritet təşkil etdiyi, dünya elmi birliyi tərəfindən qəbul edilməsi üçün inandırıcı, sübutlu tədqiqatların necə aparılmalı olduğu barədə düşünmək gərəkdir. Beşincisi, bəzi tanınmış rus və azərbaycanlı filosoflar elmi müxtəlif mədəni-tarixi növlərə bölürdülər, bəs fəlsəfənin özü hansı növlərə bölünür, onda hansı prioritetlər üstünlük təşkil edirdi, o, bu məsələdə elmi təkrarlayırmı və bu gün digər elmlərdən nədə geri qalır və ya onlardan üstündür- bunları anlamaq onun inkişafına nələrin mane olduğunu müəyyən etməyə imkan verər. Belə ki, rus filosofu S. Lebedev elmi altı mədəni-tarixi növə ayırır və hesab edir ki, fəlsəfənin də eyni mədəni-tarixi tipi olub (8). Lakin həqiqətənmi bu belədir? Və mütəfəkkir fəlsəfəni elmə qatarkən, onun milli fəlsəfələrə bölünərək necə və nə üçün müxtəlifləşdiyi və bu müxtəlifliyin vəhdətini necə qoruyub saxladığı barədə suala cavab verə bilmir. Bu suallar, xüsusən ölkəmizdə və bir çox başqa ölkələrdə milli fəlsəfə anlayışının təsbit olduğu andan etibarən, mücərrəd sorular deyil. Universal fəlsəfə və milli fəlsəfələr metodoloji və məntiqi plüralizmlə necə uyğunlaşır, onlar nəyə doğru aparır. Bu problemlər üzərində, bizcə, düşünmək lazımdır. Metodologiyalar plüralizmi milli fəlsəfənin elmiliyini və nəticələrinin yoxlanılmasını itirməli olduğu demək deyil. Plüralizm həm də araşdırmalarda metodoloji əsasların olmadığı və onlardan necə istifadə edildiyinin tam dərk olunmadığı demək deyil.Onu da qeyd edək ki, plüralizm və fəlsəfələrin fərqləndirilməsi üçün müxtəlif ölkələrin filosofları məhz daimi təmasda olmalıdırlar. Altıncısı, süni intellekt və qeyri-səlis məntiq qarşılıqlı əlaqədə bulunur, lakin biz nə dərəcədə bu əlaqəni başa düşür və ondan istifadə edirik, bu qarşılıqlı əlaqələrin hansı praktiki tətbiqi var? Məsələn, fikrimizcə, burada düzgünlüyün tolerantlıq və plüralizmlə necə birləşdiyi və ya obyekt-subyekt əlaqələrinin necə olduğu, bu məntiqin, alimlərin üstün tutduqları dəyərlərin (ideal və standartlar) və fənlərarası tədqiqatların, ya da təbii və süni intellektin bir-biri ilə necə uyğunlaşdığı, bu məsələlərin təhlili məntiq və ya məntiqlərlə, riyazi ziddiyyətsizliklə necə əlaqədar və s.olduğu əhəmiyyət kəsb edir. Həmin kontekstdə bu suaların da əhəmiyyəti az deyil: posthumanızm, postinsan, dəyərlər və məntiq, dəyərlərin iyerarxiyası və humanizmin dekonstruksiyası (natamamlığı) nə deməkdir? Bu anlayışlarla, onların ifadə etdiyi proseslərlə razılaşmaq və ya razılaşmamaq olar, lakin onları başa düşmək lazımdır. Yeddincisi, bizdəki fəlsəfi ədəbiyyatın təhlili göstərir ki, tarixi və kulturoloji tədqiqatlarda bir çox problem ümumdünya fəlsəfi diskursdan təcrid olunmuş halda nəzərdən keçirilir. Universal yanaşmalara metodologiya və məntiq problemləri və onların tətbiqi daxildir, hərçənd yalnız onlar yox. Bunun nə üçün bu cür baş verdiyini başa düşmək olar, lakin bunu necə aradan qaldırmaq mümkün olduğu barədə düşünmək lazımdır. Məsələn, Nizami, Füzuli, Nəsimi irsini bunu irsin fəlsəfədə necə tədqiq edildiyi ilə müqayisə etməyərək, yaradıcılığa təsir edən bir çox problemlərin, biologiya, psixologiya, siyasi dövr, coğrafiya və s. kontekstində araşdırmaq mümkündürmü? Onların yaradıcılığı qapalı deyildl. Onlar öz əsərlərində zaman və məkan boyunca səyahət edirdilər. Beləliklə, süni intellektnın imkanlarından bu qapalılığı aradan qaldırmaq üçün istifadə etmək gərəkdirr. Yeri gəlmişkən, qapalılıq tədqiqatın yalnız dəqiqliyinə deyil, həm də elmdə idarəetmə qərarlarının qəbul edilməsinə təsir göstərir. Və ya mədəniyyətlərarası qarşılıqlı təsir problemi və məntiqi üzrə. Multikulturalizm cəmiyyətin xarakteristikasıdır, fəqət çoxmədəniyyətli cəmiyyətin ziddiyyətləri və problemlərini həll etmək üçün əlac deyil. İngiltərə və Böyük Britaniyada multikulturalizmin iflası etnik icmaları konkret ayırma siyasətinin uğursuzluğudur, Fransada isə - assimilyasiya siyasətinin, Almaniyada və Rusiyada, Ukraynada bu sahədə problemlərin nədən ibarət olduğu barədə düşünmək lazımdır. Özlüyündə yalnız miqrasiya Rusiyanın demoqrafik problemlərini həll etməyəcək, amma miqrantların cəmiyyətə daxil edilməsi siyasəti tamamilə başqa məsələdir. Göründüyü kimi, burada mədəniyyətlərin, dinlərin dialoquna, məsləhətləşmələr aparılmasına, müəyyən iqtisadi və siyasi imtiyazların verilməsinə və bəlkə də assimilyasiya siyasətinin tətbiq edilməsinə səy göstərmək gərəkdir. Fikrimizcə, bununla bərabər, cəmiyyətin təhlili yalnız onun keçmişdə və indidə necə olduğunu təsbit etməklə kifayətlənmir, hərçənd çoxları bununla uğurla məşğul olur. Zənn edirik ki, məsələn, nə üçün yaxın keçmişdə cəmiyyətin sinfi və sosial xarakteristikaları mədəni müxtəliflikdən daha çox əhəmiyyət kəsb etdiyi və bu dərəcədə nəzərə çarpan dəyişikliyin nədən doğduğu və yaxın və uzaq gələcəkdə onların taleyinin necə olacağı barədə düşünmək və bunları izah etmək tələb olunur. İkinci Qarabağ müharibəsində çaldığımız Qələbə, fikrimizcə, həm də beynəlxalq münasibətlərdə məntiq, müharibədə süni intellektdən istifadə məsələlərini aktuallaşdırdı. Uzun müddət siyasətində ən çirkli vasitələrdən istifadə edən dünənki düşmənlə bölgənin inkişafı naminə əlaqə qurmalıyıq. Hazırda bu cür problemlər bir çox başqa ölkələr üçün də aktualdır. XXI əsr artıq çoxdandır ki, siyasi və ideoloji müxtəlifliyi ilə səciyyələndirilir. Beynəlxalq təşkilatlar nüfuzunu itirir və əksinə, idarəetmə üslubu və mədəniyyətinə görə fərqli ölkələrin dialoqu üçün qeyri-rəsmi platformaların əhəmiyyəti artır. Bu cür münasibətlərdə dialoq, ikili standartlar, ustalıq və dirişbaşlıq, danışıqlarda qeyri-səlis məntiqin tətbiqi kimi, qaçılmazdır.\nNəticə: Fəlsəfə, etika və süni intellekt haqqında\nPandemiya bir daha tam aydınlığı ilə göstərdi ki, təbiət, biologiya, insan və əxlaq bir-biri ilə qırılmaz surətdə bağlıdır. Fəqət biz onların etika üzrə tədqiqatlarımızda və dini baxışlarımızda lazımlı və ya heç olmasa müəyyən dərəcədə əks olunduğunu iddia edə bilmərik. Pandemiya ilə mübarizə formalarından biri kimi karantin etika, mədəniyyət, hüquq və süni intellekt arasında başqa bir, deyək ki, çoxkanallı əlaqənin də olduğunu nümayiş etdirdi. Bu məsələlər müxtəlif məqalələrimizdə araşdırılıb, burada isə yalnız onu qeyd etmək istərdik ki, süni intellekt fəlsəfi təhlil obyekti olarkən nəsihətçilik illüziyalarından, xeyir və şərin nə olduğunu guya bildiyimizdən azad olaraq etikaya həmin məsələləri bütövlükdə və konseptual surətdə dərk etməyə imkan verir. Əxlaq haqqındakı təsəvvürlərimizdən fərqli olaraq etika problemlərinin hazır həlli yoxdur, onlar bu həllərin axtarışını və buna görə risk, ehtimal, hüdudların hesablanması kimi anlayışların istifadəsini nəzərdə tutur. Görünür, etikada məsuliyyətlə bağlı olan hər bir şeyə diqqət yetirmək lazım olduğunu güman edərkən bu iş əxlaqi əhəmiyyətə malik qərarlar qəbul etmək məntiqi ilə birlikdə həyata keçirilməlidir. Yalnız bu zaman biz ehtimali mühakiməyə, bu cür mühakimələrin dəyərləndirilməsi və onlara münasibət xüsusunda əvvəlcədən yaranmış yanlış dini və sosiomədəni fikirləri aradan qaldırmağa qadir şüur tipinin təşəkkül tapmasına kömək edə bilərik. Buna görə də, süni intellekt qavranılması lazım olan material təchiz etməklə kifayətlənməyərək, eyni zamanda, insan şüurunun mahiyyəti, onun formalaşmasında əxlaq və zəkanın hansı rol oynadığı, rasionallıq və fədakarlığın nə olduğu, nəhayət, xeyir və şərin necə meydana çıxdığı barədə düşüncələrimizi dərinləşdirmək üçün imkan yaradır. Bu məsələlər çətinliklə təhlil olunandır, lakin onları təhlil etməsək, gələcəyin adekvat dərkinə və onun proqnozlaşdırmasına nail ola bilməyəcəyik. Beləliklə, mədəniyyət və həyatımızın fəlsəfə və etikadan asılılığı texnologiyaların inkişafından olduğu asılılıqdan heç də az deyi. Və nəhayət, qeyd edək ki, kompüterlər və İnternet bizim akademik Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunda fəlsəfə, məntiq və süni intellekt üzrə virtual tədqiqat laboratoriyası yaratmağımıza imkan verdi və ümid edirik ki, onun nəaliyyətləri gələcək barəsində fikirlərimizi dərinləşməsini şərtləndirəcəkdir.\n1. Ильхам Мамедзаде. Философия о современности, истории и культуре (О контурах историко-культурной эпистемологии) Баку, «Elm ve tehsil», 2020. – İlham Məmmədzadə. Fəlsəfə müasirlik, tarix və mədəniyyət haqqında (Tarixi-mədəni epistemologiyanın konturları barədə), Bakı, "Elm və təhsil", 2020.\n2. Ильхам Мамедзаде. Введение в этику, Баку, 2004.- İlham Məmmədzadə. Etikaya giriş, Bakı, 2004.\n3. Эрвин Шредингер. Что такое жизнь? М. «АСТ», 2018. - Ervin Şrödinger. Həyat nədir? M. "AST", 2018.\n4. Материалы Первой международной конференции на тему «История науки и науковедение: междисциплинарные исследования» Баку, 2018, с.7-11. - "Elm Tarixi və elmşünaslıq: Fənlərarası Tədqiqatlar" mövzusunda Birinci Beynəlxalq Konfransın materialları, Bakı, 2018, s.7-11.\n5. С.С.Хоружий. Глобальный тренд ХХ1 века: детерриторизация философии//»Вопросы философии», № 7, 2020. – S.S.Horuji. XXI əsrin qlobal tendensiyası: fəlsəfənin ərazisizləşməsi// "Fəlsəfə məsələləri", № 7, 2020.\n7. İlham Məmmədzadə. «Mədəniyyətlərarası kommunikasiyanın bəzi fəlsəfi problemləri» -// “PUBLİC ADMİNİSTRATİON: THEORY and PRACTICE”, 2020, 2 (70).s. 125-133. The Academy of Public Administration under the President of the Republic of Azerbaijan.\n8. С. А. Лебедев. «Аксиология науки: ценностные регуляторы научной деятельности»- // «Вопросы философии», 2020, №7, с.82. - S. A. Lebedev "Elm Aksiyologiyası: Elmi fəaliyyətin dəyəri tənzimləyiciləri" - // "Fəlsəfə məsələləri", 2020, No 7, s.82.


“Alfa” döyüşçüsü Nemət Pənahlını necə zərərsizləşdirdi... - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Aktual / “Alfa” döyüşçüsü Nemət Pənahlını necə zərərsizləşdirdi…\nNikolay Nikitkin deyir ki, “Alfa” dəstəsi üçün silahları məxfi elmi-tədqiqat institutları işləyib hazırlayırdı və bu silahlar ancaq həmin xüsusi təyinatlı bölmədə olurdu. Bura pencəyin altında gizlədilməsi mümkün olan dərəcədə balaca, eyni zamanda tamamilə səssiz qumbaraatan, zahirən adi fonardan seçilməyən elektroşok cihazları, səssiz pulemyot-tapançalar, diplomat tipli çanta-silahlar və s. daxildir.\nN.Nikitin belə silahlardan birini 1990-cı ilin yanvarında Bakıda necə tətbiq etdikləri haqda bunları danışır:\n-Bəli, bizim müxtəlif silahlarımız var idi…(gülümsəyir). Yadıma Bakıda olmuş əhvalat düşdü, 1990-cı ilin qışı idi. Bizim qarşımızda şəhərdəki yataqxanalardan birini yoxlamaq vəzifəsi qoyulmuşdu, ekstremistlərin liderinin orada gizləndiyi ehtimal olunurdu. Silah tətbiq etmək qadağan olunmuşdu, ancaq xüsusi vasitələrdən istifadəyə icazə verilmişdi. Bunların arasında ikili təyinatlı qurğu da var idi: bir tərəfdən fonar, o biri tərəfdən güclü elektroşoker idi. Və yataqxananın mərtəbələrinin birində hamamdan qaranlıq dəhlizə yarıçılpaq gənc sıçrayıb çıxdı. Ona tərəf qaçan əməkdaşımızı görüb vəhşi qışqırıqla döyüş mövqeyi aldı… və həmin saniyədəcə bir neçə metr uçub divara dəydi.\nNikolay Klintkinin növbəti xatirəsi Naxçıvanla bağlıdır. Bu əhvalat isə 1989-cu il dekabrın sonlarında AXC tərəfdarlarının SSRİ-İran sərhədinin Naxçıvan hissəsinə hücum edərək sərhəd dirəklərini sökməsindən bəhs edir (həmin hadisənin ildönümü hazırda Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü kimi qeyd edilir-red.).\n“Alfa” döyüşçüsü həmin vaxt kütlənin liderlərindən birini (Naxçıvandan sərhəd hərəkatına başçılıq edən Nemət Pənahlı idi-red.) necə zərərsizləşdirməsindən danışır. Və bunu döyüş təcrübəsində ən yadda qalan hadisələrdən biri kimi xatırlayır.\n-Naxçıvanda, İranla Azərbaycanın sərhədində yerləşən bölgədə olmuş bu əhvalat heç vaxt yadımdan çıxmaz. Ucqar rayonda əhali bunt qaldırmışdı. Yeri gəlmişkən, həmin əhali çox kasıb yaşayırdı, korrupsiyalaşmış yerli elita haqda isə bunları demək olmazdı. Bunt açıq ifadə olunmuş dini və millətçi xarakter daşıyırdı. Böyük insan kütləsi sərhədə doğru yürüş edərək yolunun üstündəki hər şeyi dağıdırdı. Onlar 10 kilometr boyu sərhəd sistemini dağıtdılar, zastavaları blokadaya aldılar, bir neçə sərhəd qülləsini yandırdılar, sərhəd dəstəsinin binasına daş və butulkalar atdılar. Sərhədin keçdiyi Araz çayından əllərinə keçən üzən vasitələrlə bizim ərazimizə ekstremist və dini ədəbiyyat, silah keçirirdilər. Hətta çoxlu adamın çayda batması da bu ardı-arası kəsilməyən insan axınını dayandırmadı.\nO isə birdən dedi: “Məni Naxçıvanda həbs edən sən deyildin?”. Mən diqqətlə baxdım, dəqiq odur! O isə bu məqama sakit yanaşdı, onunla problemin olmadı.\nÖncəki Rövnəq Abdullayev milyonlarla dollarlıq cəriməni gürcü baş nazirlə müzakirə etdi\nNövbəti Obama Afrikada belə rəqs etdi- Video


525-ci Qəzet - Bu il Ağdamda 9200 hektara yaxın ərazi minalardan təmizlənəcək\nİşğaldan azad edilən ərazilərdə ermənilərin basdırdığı minalar Azərbaycan Respublikasının Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) əməkdaşları tərəfindən təmizlənir.\n525.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdir müavini, Əlaqələndirmə Qərargahının İdarələrarası mərkəzi katibliyinin rəhbəri Nüsrət Süleymanov, Nazirlər Kabinetinin aparat rəhbəri Rüfət Məmmədov, ANAMA-nın İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov və media nümayəndələri Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndi ərazisində minatəmizləmə əməliyyatı ilə tanış olublar.\nANAMA-nın mütəxəssisi Xaliq Zülfüqarov aparılan minatəmizləmə əməliyyatı barədə məlumat verib. Bildirib ki, Ağdam-Bərdə avtomobil yolunun 17 kilometr hissəsi hər tərəfə 24 metr olmaqla 28 metr enində tam təmizlənərək təhvil verilib. Avtomobil yolunun təmizlənməsi zamanı 55 ədəd müxtəlif növ partlamamış hərbi sursat, 602 ədəd piyada əleyhinə mina, 188 ədəd tank əleyhinə mina aşkar olunaraq zərərsizləşdirilib. Hazırda Bərdə-Ağdam dəmir yolunun Baş Qərvənd kəndi ərazisindən keçən hissəsində minatəmizləmə əməliyyatları davam etdirilir.\nSonra ərazidən tapılan minaların partlatma yolu ilə zərərsizləşdirilmə prosesi izlənilib.\nAzərbaycan Respublikası Minatəmizləmə Agentliyinin İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, Ağdam rayonu ərazisində icra olunan Bərdə-Ağdam dəmir yolu xəttinin minadan təmizləmə layihəsinin uzunluğu 26,3 kilometrdir. Minatəmizləmə Agentliyi tərəfindən təxminən artıq 10 kilometr ərazi təmizlənib: “Keçmiş təmas xəttindən keçən bu ərazinin mina və partlamamış hərbi sursatlarla çirklənmə səviyyəsi yüksəkdir. Bəzi hallarda burada ancaq əllə təmizləmə üsulu ilə işləyə bilirik. İtlərdən və mexaniki minatəmizləmə vasitələrindən istifadə etmək mümkün olmur”.\nVüqar Süleymanov deyib ki, Ağdam rayonu üzrə keçən il 8300 hektara yaxın ərazi mina və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənib. Ötən il ərzində Minatəmizləmə Agentliyi 59 layihənin icrasına başlayıb, onlardan 48-i tamamlanaraq təhvil verilib. Bu il ərzində Ağdam rayonu ərazisində 9200 hektara yaxın ərazi mina və partlamamış hərbi sursatlardan təmizlənəcək.


Burada "Gürcüstan" qəzeti haqqında danışıldı. Doğrudan da, bu qəzet bizim üçün əziz olan qəzetdir. Bu qəzet Gürcüstanla Azərbaycan arasında, xalqlarımız arasında əlaqələrin inkişaf etməsində çox xidmətlər göstərib. Hesab edirəm ki, bu qəzet yaşamalıdır. Bu gün bunu mənə xatırlatdılar, mən onu heç vaxt unutmamışam. Bilirsiniz ki, 1987-ci ildən sonra bir neçə il böyük təqib altında idim, böyük təcridə məruz qalmışdım. Mənim həyatımın ağır dövrləri var idi. Mən o dövrləri yaşadım, nə əqidəmdən, nə məsləkimdən, nə də ki, öz mənəviyyatımdan geri çəkilmədim. Mən necə varam, eləcə də yaşadım. Ancaq çətinliklərim də çox oldu.\nO vaxt Naxçıvanda idim. Naxçıvan blokada şəraitində idi. Gediş-gəliş yox idi. Mən o vaxtkı dövlətlər tərəfindən həm Moskvadan, həm Azərbaycandan çox təzyiq altında yaşayan bir adam idim. Mənim yanıma o vaxt gəlib-getmək də təhlükəli idi. Ancaq məni sevindirən iki halı demək istəyirəm. Mənim üçün gözlənilməyən bir hal idi ki, iki gürcü müxbir Tbilisidən Naxçıvana gəldi. Tamamilə qəflətən. Mən orada bacımın kiçik bir evində yaşayırdım. Bu gün siz deyirsiniz ki, elektrik, qaz, su çatmır. Naxçıvanda vəziyyət bundan da pis idi. Mən belə bir vəziyyətdə orada yaşayırdım. İki gürcü müxbiri - təəssüf ki, adları yadımdan çıxıb - Naxçıvana gəldi. Məni arayıb-axtarıb tapdılar. Məndən bir çox məsələlər barəsində müsahibə götürdülər. Mən azad, müstəqil bir adam idim. Hansı bir qəzetçi, yaxud jurnalist mənə müraciət edirdisə, suallarına cavab verirdim. Onlar mənimlə geniş müsahibəni Tbilisidə gürcü dilində dərc etdirmişdilər, mənə göndərdilər. Bundan sonra həmin müsahibəni o vaxt "Sovet Gürcüstanı" deyilən, indi "Gürcüstan" adını daşıyan qəzet Azərbaycan dilində dərc etdi və onu mənə göndərdilər. O vaxt mənim üçün bu, böyük mənəvi dayaq idi. Baxmayaraq ki, mən Naxçıvanda sürgündə idim, bir tərəfdən gürcülər, o biri tərəfdən Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar məni unutmamışdılar. Bunu qəzetlər vasitəsilə etmişdilər.\nOna görə də "Gürcüstan" qəzetini yaşatmaq lazımdır. Mən böyük vədlər verən adam deyiləm. Ancaq bu gün bəyan edirəm ki, "Gürcüstan" qəzetinin yaşaması, mütəmadi çıxması üçün Azərbaycan dövləti və şəxsən mən lazımi tədbirlər görəcəyik. İnanıram ki, mənim dostum Eduard Şevardnadze də bu təşəbbüsə qoşulacaqdır. Mən bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, bu günlər çox əlamətdar günlərdir. Cənab Şevardnadze bu hadisələri tarixi hadisələr kimi qiymətləndirdi. Doğrudan da biz tarixi günlər yaşayırıq. Tbilisi dövri-qədimdən azərbaycanlılar üçün sevimli bir şəhər, bir yer olubdur. Burada bizim böyük-böyük şəxsiyyətlərimiz yaşayıb, yaradıb, böyük-böyük işlər görüblər. Burada Mirzə Fətəli Axundovun, Mirzə Şəfi Vazehin adları çəkildi. 1918-ci ildə Azərbaycan demokratik dövlətini yaradanlardan biri - Əlimərdan bəy Topçubaşov da Tbilisidə doğulmuşdur. Nəriman Nərimanov da Tbilisidə doğulmuşdur. Bizim böyük yazıçımız, filosofumuz, böyük mütəfəkkir Cəlil Məmmədquluzadə fəaliyyətinin çoxunu Tbilisidə, Gürcüstanda keçirib. Bütün dünyada, xüsusən müsəlman Şərqində məşhur olan "Molla Nəsrəddin" jurnalı məhz Tbilisidə Cəlil Məmmədquluzadənin təşəbbüsü, rəhbərliyi ilə nəşrə başlayıb və uzun illər burada fəaliyyət göstərib, bütün Qafqaza, Orta Asiyaya, İrana, Türkiyəyə, bütün Şərqə böyük, mütərəqqi təsir bağışlayıb.


Ermənistanda vətəndaş müharibəsi ola bilər » Demokratik.Az\nDemokratik.Az » Xəbərlər » Kriminal » Ermənistanda vətəndaş müharibəsi ola bilər\n15 sen 2018, 09:14\nİşğalçı ölkənin baş naziri keçmiş prezidentin açıq təhdidləri ilə baş-başa qalıb; Kreml ona dirəniş göstərən erməni baş naziri yerində oturtmaq üçün "Robert kartı”na əl atıb; politoloq: "Köçəryanın arxasında həm Rusiya var, həm də Qarabağ klanı”\nErmənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın "qara günləri” başlayıb. Xüsusilə də ölkənin güc strukturlarının başçılarının telefonlarının dinlənilməsi olayından sonra "kart”lar tam açılıb ki, bu da onun durumunu xeyli ağırlaşdırıb.\nDüzdür, N.Paşinyan hökumət başına gəldikdən sonra bir günü belə rahat keçməyib. Belə ki, hər gün ölkədə etiraz aksiyalarının keçirilməsi, xalqın sosial vəziyyətə etirazları, üstəlik, Rusiyadan təzyiqlər, Sərkisyan-Köçəryan tərəfdarlarının basqıları erməni baş naziri peşman duruma salıb. Amma sözügedən telefon danışıqları nəticəsində ölkədə həyata keçirilən son həbslərin arxasında məhz Paşinyanın dayandığı məlum olub ki, bu da vəziyyəti kritikləşdirib.\nBir neçə həftə əvvəl hətta həbsi barədə danışmağa ehtiyatlanan, Paşinyan hökumətinin ünvanına sərt ifadələr işlətməkdən yayınan eks-prezident Robert Köçəryan artıq baş nazirlə hədə dilində danışır.\nÖlkənin "Medimaks” agentliyinə müsahibəsində o, hətta Paşinyanın özünü 1 mart qırğınına görə ittiham edib. Köçəryan "həmin günlərdə Levon Ter-Petrosyanın və Nikol Paşinyanın radikal mövqeyi faciəyə yol açan əsas səbəb olub” deyib. Eks-prezidentin "hesab edirəm ki, Paşinyan mənə ilişdiyinə görə peşman olacaq” hədəsi isə Ermənistanda böyük qarşıdurmanın anonsu sayıla bilər. Özü də R.Köçəryan bundan sonra Rusiya prezidenti V.Putinlə şəxsi münasibətləri barədə danışıb. Keçmiş prezident Putinlə keçmiş münasibətlərini xatırladıb, indi də dostluq əlaqələrində olduğunu söyləyib və son 10 ildə onunla müntəzəm ünsiyyət qurduğunu bildirib. Bu da Paşinyana xəbərdarlıqdır. Xatırladaq ki, V.Putinin R.Köçəryana avqustda ad günü münasibətilə zəng etməsindən sonra keçmiş prezident aktivləşməyə başladı. Görünür o, Paşinyanı peşman edəcəyini deyərkən Putinlə dostluğuna istinad edib. Hər halda Paşinyanın Putinin dostuna ikinci cinayət işi açması və onun ölkədən kənara çıxışına qadağa qoyması cavabsız qalmayacaq.\nR.Köçəryan həbs edilərkən belə iddialar var idi ki, onun həbsi ssenarisi əslində Moskvada hazırlanıb. Ağlasığmaz iddianı irəli sürənlərin qənaətinə görə, eks-prezidentin reputasiyasının kifayət qədər zədələndiyini nəzərə alan texnoloqlar Köçəryanı həbsdən "qəhrəman” kimi çıxarıb sonra hakimiyyət başına gətirmək planını qurublar. Düzdür, R.Köçəryan həbsdə çox qalmadı. Amma çıxan kimi, parlament seçkilərində iştirak edəcəyini açıqladı. Ardınca Rusiyadan gələn dəstək mesajları diqqət çəkdi. Maraqlıdır ki, R.Köçəryan həbsdə olduğu günlərdə yox, məhz onunla bağlı qərarın dəyişməsindən sonra müdafiə mesajları verilməyə başladı. "Qarabağ klanı”nın liderlərindən olan bu Xocalı canisi indiki baş nazirin hansı səbəbdən onunla ayrı-ayrı qütblərdə durduğunu tam anlamadığını bildirib. Keçmiş prezidentin fikrincə, Paşinyan onun simasında özü üçün təhlükə görür. Deməli, R.Köçəryanın revanş məqsədi ortadadır və o, xilas yolunu hakimiyyəti ələ keçirməkdə görür. Ancaq maraqlıdır ki, hələlik xalq arasında görünməyə cürət etmir.\nMusavat.com xəbər verir ki, müxbir ilk öncə medianın onun siyasətə geri qayıtmasına olduqca neqativ münasibət göstərdiyini, həmçinin rəy sorğularının əleyhinə olduğunu diqqətə çatdırıb: "Siz İrəvan, Gümrü, Vanadzorun küçələrində sərbəst dolaşıb, insanların sizə olan münasibətini dəyişdirmək üçün onlarla söhbət edə bilərzinimi?” Köçəryan bu cür "eksperiment”i həyata keçirə bilməyəcəyini etiraf edib: "Hesab edirəm ki, ”kütlə içinə çıxmaq" fikri yerinə düşməz. İctimai rəyi yoxlamağın daha effetkitv üsulları var və mənim komandam indi bununla məşğul olur. Son illərdə mən ümumiyyətlə, tək gəzirəm və heç vaxt insanlarla ünsiyyətdə problem hiss etməmişəm". Köçəryan davamında bir sonrakı fəaliyyəti üçün elektoral bazasının kifayət qədər güclü olduğunu iddia edib. "Medimaks”ın əməkdaşı ondan Serj Sərkisyanı özünə varis seçdiyinə görə peşman olub-olmadığını soruşub. R.Köçəryanın bu suala cavabı maraqlı olub: "Tarix keçmişə qayıtmağı sevmir. Buna görə də olub-bitənə qiymət verməyəcəm”. R.Köçəryan həmin vaxt Serj Sərkisyanın varis olaraq seçilməsindəki əsas faktorun Ermənistanın milli təhlükəsizliyinin effektiv şəkildə qorunması olduğunu ifadə edib. Lakin bununla bərabər o, son 5 ildə Sərkisyanla sadəcə, 2 dəfə görüşdüyünü diqqətə çatdırıb. Bu da ondan xəbər verir ki, Köçəryan Sərkisyanı özünə şərik etmək istəmir. Hər halda R.Köçəryanın həbsindən sonra barəsində araşdırmalar başlanan S.Sərkisyanın hər hansı etiraz bildirməyərək Qarabağa, anasının yanına qaçması da R.Köçəryan üçün dərsdir. Görünən budur ki, Kreml də bu mərhələdə N.Paşinyanın qarşısını ala bilməyən və Rusiyanı hər addımda satmağa hazır olan Sərkisyanı yox, Köçəryanı seçib.\nErmənişünas-alim, politoloq Qafar Çaxmaqlı "Yeni Müsavat”a bildirdi ki, Rusiyanın əlində Paşinyanı ram etmək, istədiklərini qəbul etdirmək üçün önəmli rıçaqlar var: "Onlardan biri heç şübhəsiz, Rusiyanın birbaşa siyasətini yürütmüş Köçəryandır. Paşinyan bunu bildiyindən onun üstünə gedir. Dirənişlə qarşılanması da təəccüblü deyil. Köçəryanın arxasında həm Rusiya var, həm də Qarabağ klanı. Paşinyan hələ ki, bu iki qüvvəni öz tərəfinə çəkə bilməyib. Ermənistan siyasi elitası da hələ tam olaraq Paşinyanın tərəfinə keçməyib. Paşinyan seçkilər vasitəsilə yeni qüvvələr əldə etmək istəyir. Hər kəsdə bir gözləmə mövqeyi hiss olunur”. Ekspert Paşinyan-Köçəryan davasında Qarabağ məsələsinin də dartışma mövzusu olduğuna diqqət çəkdi: "Ötən günlərin birində Ermənistan Respublikaçılar Partiyasından olan deputat Armen Aşotyanla Paşinyanın bir mükaliməsi olub. Paşinyan Qarabağ məsələsində Köçəryan - Sərkisyan hakimiyyətini ittiham edərək onların 7 rayonun qaytarılması barədə danışıqlar apardığını iddia edib. Aşotyan bunun üçün sübutlar istəyib. O da bunları ictimaiyyətə açıqlayacağını vəd edib. Amma ortada bir sübut olmadığından Paşinyanın üzərinə gedilir. Qarşı tərəf Qarabağın statusuna öncəlik verdiklərini deyirlər. Paşinyan tərəfdarları isə Köçəryan - Sərkisyan çütlüyünün mövqelərinin İlham Əliyevin mövqeyi ilə eyniliyindən dəm vururlar. Mübarizənin Qarabağ məsələsi fonunda gərgin xarakter alacağını düşünürəm. Gələcəkdə də Qarabağ danışıqlarının xarakteri, onun hansı şəkildə davam ettdirilməsi Paşinyanın taleyini həll edəcək”. Q.Çaxmaqlı əmindir ki, Köçəryanın mühakimə edilməsindən bir şey çıxmasa, Paşinyanın işi çətin olacaq: "Ermənistanda gedən bu daxili çəkişmələrə Rusiya hələ ki, aktiv müdaxilə etmir, onlara xəbərdarlıq xarakterli belə telefon dinləmələri və s. ilə reaksiya verir. Hər halda bu ölkədə durulma prosesinin getməməsi Qarabağ danışıqlarını bir qədər uzadacaq. Bu danışıqlar isə ümidverici heç nə vəd etmədiyindən bizim üçün bu proseslərin hansı şəkil alacağı çox da əhəmiyyətli deyil”.\nQeyd edək ki, Qarabağ məsələsi yenidən Ermənistan parlamentində mübahisəyə səbəb olub. Bu dəfə Ermənistanın Respublikaçılar Partiyasından olan deputat Armen Aşotyanla Baş nazir Nikol Paşinyan arasında gərginlik yaranıb. Aşotyan parlamentdə çıxışı zamanı Paşinyanın son mitinqdə etdiyi çıxışa diqqəti yönəldib: "Siz son mitinqinizdə "Onlar əraziləri verməyə gəliblər. Mən bunu sənədlər əsasında bilirəm. Ona görə ki, kimin nə dediyini görürəm" ifadələrini işlətmisiniz. Mən məktub yazaraq sizdən xahiş etdim ki, danışıqların hansı mərhələsində belə bir şeyin olmasını dəqiqləşdirəsiniz. Siz dediniz ki, danışıqların məxfiliyini pozmaq haqqına sahib deyilsiniz. Mən Serj Sərkisyana müraciət etdim və öyrəndim ki, onun dönəmində danışıqlarda hər zaman əsas məsələ Qarabağın statusu məsələsi olub". Bundan sonra Paşinyan Aşotyanın ittihamlarına cavab verib: "Danışıqlar masasında heç vaxt Qarabağın statusunu zəmanət altına alacaq və dəqiq göstərəcək variant olmayıb. Siz bunu bilirsiniz. Son illər isə Qarabağın statusu daha çox kənara atılmağa başlanılıb. Mən vərəsəliklə Qarabağın statusu haqqında heç bir şeyin olmadığı variantı əldə etmişəm. Bu variantda yalnız Azərbaycanın ərazilərini geri qaytarmaq yer alır. Bunu rəsmi şəkildə sizə deyirəm. Mən demirəm ki, bu sənəd imzalanıb. Deyirəm ki, bu danışıqlar masasındakı son variantdır. Demişəm və deyirəm ki, Qarabağın iştirakı olmadan məsələnin həlli mümkün deyil”. Axar.az xəbər verir ki, Aşotyan bundan sonra Paşinyana yenidən müraciət edərək, onun fikri ilə razılaşmadığını deyib. O, daha sonra Paşinyana ritorik sual verib: "Əgər Paşinyanın dedikləri həqiqətdirsə və həqiqətən Azərbaycan üçün belə sərfəli variant müzakirə edilibsə, o zaman aydın deyil ki, Bakı niyə bunu qəbul etməkdən imtina edib?” Maraqlıdır, əleyhdarları Paşinyanın Qarabağı Azərbaycana qaytarmaq üçün hakimiyyətə gəldiyini iddia edirdilər. İndi də Paşinyan deyir ki, S.Sərkisyan 7 rayonu işğaldan azad etmək istəyirmiş, o, gəlib və imkan verməyib.\n"Nikol Paşinyanın son müsahibəsi göstərir ki, o öz mövqeyində qalır və rəqiblərinə qarşı başlatdığı təzyiqləri azaltmaq niyyətində deyil”. Bunu isə 1in.am saytına açıqlamasında rusiyalı politoloq Qriqori Trofimçuk deyib. (axar.az) Onun sözlərinə görə, hazırkı erməni baş nazirinin təzyiq həyata keçirməsi üçün əlində əsasları var. O, Paşinyanın Moskvada səsləndirdiyi əsas sözün "qarışmamaq” olduğunu və bunun birbaşa Kremlə göndərilən tələb olduğunu bildirib.\nTrofimçukun fikrincə, Ermənistanla Rusiya arasında problemlər mövcuddur və yeniləri də ortaya çıxacaq. Onun sözlərinə görə, Paşinyanın hakimiyyətdən getməsinə Moskva elə də yüksək həssaslıq göstərməyəcək: "Əgər Robert Köçəryan yenidən ali dövlət vəzifəsinə gəlmək istəsə, bu, ölkədəki vəziyyəti qeyri-stabil edəcək. Burada vəziyyət Rusiyada Qorbaçovun özünü prezident kimi xalqa təqdim etməsinə bənzəyəcək. Ona görə də Moskva nə qədər istəsə Köçəryanı dəstəkləyə bilər, amma məsələ onda deyil. Məsələ erməni vətəndaşların dəstəklənməsindən gedir ki, onlar da keçmişə qayıtmaq istəmirlər. Moskva Köçəryana qarşı bəslədiyi isti münasibəti heç vaxt Paşinyana qarşı bəsləməyəcək”.\nAydın görünür ki, Kreml ona dirəniş göstərən erməni baş naziri yerində oturtmaq üçün "Robert kartı”na əl atıb. Bu kartdan Köçəryanı Ermənistan hökumətinin başına gətirilənədək istifadə oluna bilər. İstənilən halda, işğalçı ölkədə baş verənlər Azərbaycan üçün növbəti Qarabağ şansı yarada bilər...\nKöçəryan Sərkisyanı satacaq\nXocalı canisi Köçəryan həbsdən necə qurtulub?


Daşkəsən rayon ictimaiyyətinin Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Əhəd Abıyevə 60 illik yubileyi münasibətilə təbriki - Xəbərlər - DAŞKƏSƏN RAYON Icra Hakimiyyəti\nDaşkəsən rayon ictimaiyyətinin Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı Əhəd Abıyevə 60 illik yubileyi münasibətilə təbriki\nƏhəd Mikayıl oğlu Abıyev 1958-ci ilin yanvarın 15-də Masallı rayonunda anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun iqtisadiyyat və planlaşdırma fakültəsini və Universitetin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Gürcüstan Respublikasının Axalkalaki şəhərində müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.\nUzun müddət Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsində böyük müfəttiş, böyük iqtisadçı, Bakı şəhər İcraiyyə Komitəsində ictimai əsaslarla Xalq Nəzarəti komitəsinin sədri, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində işçilərin Həmkarlar İttifaqının sədr müavini, 1991-1995-ci illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Əhalinin sosial müdafiəsi və məşğuliyyəti şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.\nXain qonşularımız ermənilərin torpaqlarımıza təcavüzü zamanı Dağlıq Qarabağ münaqişəsində vətənin ağır günlərində könüllü yaradılan özünümüdafiə dəstələrində cəsarətli insanlarla birgə döyüş bölgələrinə getmiş, Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.\n1993-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.\nSeçicilərin yüksək etimadı nəticəsində 1995-2000-ci illərdə birinci, 2000-2005-ci illərdə ikinci, 2005-2010-cu illərdə üçüncü çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 15 il müddətində deputatı seçilmişdir.\nƏhəd Abıyev ölkədə baş verən ictimai-siyasi proseslərdən kənarda qalmamış, ölkəmizin qanunvericilik bazasının gücləndirilməsində yaxından iştirak etmiş, respublikamızın beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsində, dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsində Milli Məclisin üzvü kimi xüsusi xidmətlər göstərmiş, həmişə seçicilərinin etimadını qazanmışdır.\nParlamentdəki fəaliyyəti dövründə Milli Məclisin Regional məsələlər daimi komissiyasının üzvü, Azərbaycan-Portuqaliya, Azərbaycan-Əlcəzair, Azərbaycan-Hindistan, Azərbaycan-Avstriya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Azərbaycan Respublikası Toponimiya Komissiyasının üzvü olmuşdur. Milli Məclisin deputatı kimi 68 xarici ölkədə rəsmi səfərlərdə olmuşdur.\nAzərbaycan Kikboksinq Federasiyasının Birinci vitse-prezidentidir.\nAzərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 23 fevral 2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə Daşkəsən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir. Hal-hazırda həmin vəzifədə çalışır.\nƏhəd Abıyevin əməyi Dövlətimiz tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 12 yanvar 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına və yüksək peşəkarlığına görə Əhəd Abıyev 2-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” Ordeni ilə təltif olunmuşdur.\nƏhəd Abıyevi anadan olmasının 60 illik yubileyi, “Vətənə xidmətə görə” Ordeni ilə təltif olunması münasibətilə təbrik edir, ömrünün ən gözəl çağında möhkəm cansağlığı, çoxşaxəli dövləti fəaliyyətində yeni-yeni uğurlar arzulayırıq.\nƏminik ki, bundan sonra da Yeni Azərbaycan Partiyasının fəal üzvü, ictimai-siyasi dövlət xadimi kimi müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəmlənməsi, möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyevin siyasətinin dəstəklənməsi yolunda səylərinizi əsirgəməyəcəksiniz.\nDövlətimizin sosial-iqtisadi inkişafı, ölkəmizin qüdrətlənməsi, beynəlxalq aləmdə nüfuzunun artması istiqamətində Dövlət Başçımızın rəhbərliyi ilə gələcəkdə də görüləcək işlərdəki fəaliyyətinizdə Sizə nailiyyətlər diləyirik.\nBu gözəl yubileyiniz münasibətilə Sizi bir daha da ürəkdən təbrik edir, Sizə sağlam uzun ömür, ailə xoşbəxtliyi və Müstəqil Azərbaycanımızın möhkəmlənməsi naminə yorulmaz ictimai-siyasi fəaliyyətinizdə yeni-yeni uğurlar arzulayırıq.\nDaşkəsən rayon ictimaiyyəti adından


"Dağlıq Qarabağ heç vaxt Azərbaycanın suverenliyindən kənarda status almayacaq" - Politoloq\naccess_time31/03/2020 17:17 folder_openSiyasət\nBu gün Azərbaycanın erməni separatçıları tərəfindən işğal olunmuş ərazilərində qondarma seçkilər keçirilir. Sadəcə tamaşa xarakteri daşıyan bu seçkilər qanun çərçivəsində deyil. Beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmayan qondarma seçkilər həm qanunlara, həm beynəlxalq hüquq normalarına, həm də Dağlıq Qarabağda yaşayan Azərbaycan vətəndaşlarının maraqlarına ziddir.\nPolitoloq Zaur Məmmədov da “Sherg.az” a açıqlamasında deyib ki, Dağlıq Qarabağda keçirilən qondarma prezident seçkilərini qanuni seçkilər adlandırmaq olmaz, çünki bu seçkilər beynəlxalq aləm tərəfindən tanınmır:\n“Lakin etiraf edək ki, bu gün separatçıların Azərbaycan torpaqlarında özlərini müstəqil dövlət kimi təqdim etməsinin baiskarı məhz həmin beynəlxalq təşkilatlardır. Onlar bu günə qədər ermənilərin işğalçılıq siyasətinə göz yumduqlarından ermənilər öz riyakar niyyətlərini gerçəkləşdirməyə səy göstərirlər. Amma onlar heç vaxt bu istəklərinə müvəffəq olmayacaqlar. Qondarma DQR-dəki rejim və Ermənistan hakimiyyəti başa düşməlidir ki, Azərbaycanın ərazilərindəki “ağa”lıqları çox çəkməyəcək. "Qondarma xuntanın "rəhbərləri" olan Bako Saakyan, Aşot Qulyan və onların ətrafındakı digər demokratiya "əzabkeşləri"nə bildiririk ki, onların demokratiya pərdəsi altında gizlənmək niyyətləri istehza doğurur və Azərbaycan torpaqlarının Ermənistan tərəfindən işğal edildiyi və etnik təmziləmənin həyata keçirildiyi bir şəraitdə bu "seçkilər"in nəticəsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmayan və təcavüzkarı növbəti dəfə ifşa edən bir şou olacaq. Əslində, işğalçı Ermənistan və qanlı xunta belə "seçkilər" keçirməklə, beynəlxalq ictimaiyyəti deyil, yalnız özlərini aldatmaqla məşğul olur”.\nBu seçkilərdə Paşinyan ilə Ermənistanın keçmiş prezidenti Köçəryanın baxış bucaqlarının toqquşduğunu vurğulayan politoloq deyib ki, hər iki tərəf öz namizədinin qalib gəlməsinə çalışır:\n“Lakin bu seçkilərin nəticəsi əvvəlcədən hər kəsə bəllidir. Seçkilər isə Paşinyanı və qərb dövlətlərini qaneedəcək bir seçimlə nəticələnəcək.Bunun isə heç bir siyasi əhəmiyyəti yoxdur, çünki Dağlıq Qarabağ heç vaxt Azərbaycanın suverenliyindən kənarda heç bir status almayacaq. Ümumiyyətlə Ermənistanın bir dövlət olaraq, mövcudluğu və gələcəyi Dağlıq Qarabağ amilindən asılıdır. Azərbaycan torpaqlarını işğal altında saxlayıb, qonşu dövlətlərə ərazi iddiası irəli sürmək isə erməni dövlətinin gələcəyini təhlükəyə salır. Bu baxımdan, Ermənistanda vəziyyətin düzəlməsinin əsas şərtlərindən biri və ən başlıcası, Yerevanın öz qoşunlarını Azərbaycanın işğal olunmuş torpaqlarından çıxarmasıdır. Çünki bu dövlətin gələcəyi Azərbaycanla qonşuluq prinsiplərinə əməl etməkdən keçir”.


Piyada keçidindən istifadə etməyənlər cəzalanacaqlar » Qadin.Net ~ İlk milli qadın portalı\nPiyada keçidindən istifadə etməyənlər cəzalanacaqlar\nKütləvi informsiya vasitələrində Bakının mərkəzi küçələrində yol bağlı ola-ola polisin vətəndaşları piyada keçidindən istifadə etmədikləri üçün cərimə etməsi videosu yayılıb.\nANS TV-nin məlumatına görə, hadisə “Nizami” kinoteatrının qarşısındakı yolda baş verib. Yol bütün istiqamətlərdə bağlı olduğundan və təbii olaraq, nəqliyyatın həmin ərazidə hərəkəti dayandırıldığından yol polisi piyada keçidinin yanında duraraq insanları keçiddən istifadə etmədiyinə görə cərimələyir.\nMəsələ ilə əlaqədar Baş Dövlət Yol Polis İdarəsinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəisi Kamran Əliyev bildirdi ki, yolda təmir işləri getsə belə əgər piyada keçidi varsa, piyadalar keçiddən keçməlidirlər, əks halda onlar cərimələnəcək.\nKamran Əliyevin sözlərinə görə, fərqi yoxdur orada yol bağlıdır, ya da bağlı deyil, vətəndaşlar bilməlidir ki, qanun hamı üçün eynidir.\nBir sözlə piyada istənilən anda diqqəti yola kökləməlidir. Keçid varsa, işini möhkəm tutmalıdır, əks halda 20 AZN cəriməni göz önünə almalı olacaq.\nPiyada keçidlərindən niyə istifadə olunmur?\nMən bir dəfə nişanlımla yaxşıca cəriməyə düşmüşəm,20man.lıq,altını pis çəkdik aa ama\nHmm. istifade ediremmmm


Masallı, 13 iyul, Bağır Əliyev, AZƏRTAC\nAzərbaycanın ən yeni tarixi başlanğıcı ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.\nAZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikir Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, dünya şöhrətli siyasətçi Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsinin 48-ci ildönümü münasibətilə Masallıdakı Viləşçay Su Anbarı İstismarı İdarəsində keçirilən tədbirdə səsləndirilib.\nToplantıda çıxış edən idarənin rəisi Mahir Əliyev bildirib ki, 1969-cu il iyulun 14-də Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin plenumunda Heydər Əlirza oğlu Əliyevin respublika rəhbəri seçilməsi ilə ölkəmizin tarixində yeni mərhələ başlandı. Dahi şəxsiyyət istər 1969-1982-ci illərdə sovet Azərbaycanına rəhbərlik etdiyi dövrdə, istər 1983-1987-ci illərdə SSRİ rəhbərliyində çalışdığı zaman, istərsə də Azərbaycana rəhbərlikdən kənarda olduğu 1988-1993-cü illərdə və 1993-cü ildə ölkə rəhbərliyinə qayıtdıqdan sonra daim xalqı ilə bir olub, bütün siyasi qərarlarında xalqına arxalanıb. Bu gün tədbirin keçirildiyi Viləşçay Su Anbarı da məhz Ulu Öndərin təşəbbüsü ilə inşa olunub.\nBildirilib ki, Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsi ilə Azərbaycanda partiya, dövlət, təsərrüfat idarəçiliyinə yeni nəfəs, yeni iş metodu, ciddiyyət gətirildi. Azərbaycan xalqı Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə siyasi hakimiyyət ətrafında sıx birləşərək müstəqil dövlət quruculuğu üçün lazım olan daxili və beynəlxalq şərtləri ümumi sovet sistemində tədricən hazırlamağa və tarixən qarşısında duran ümummilli problemləri həll etməyə başladı. Heydər Əliyev rəhbərliyi ilə qısa müddətdə Azərbaycanda idarəçilik sistemi təkmilləşdirildi və milli kadrlarla möhkəmləndirildi.\nTədbirdə çıxış edənlər 48 il əvvəl Ümummilli Liderin Azərbaycanda iqtisadiyyatın, sosial həyatın, elmin, mədəniyyətin inkişafı, ordu quruculuğu, əhalinin həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması sahəsində gördüyü işlərdən danışıblar. Çıxışlarda Ümummilli Liderin uzaqgörən siyasətinin bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq daha da inkişaf etdirildiyi və uğurla həyata keçirildiyi diqqətə çatdırılıb.


Mərkəzi Nəbatat Bağı | İlk portativ terahers lazer yaradılıb\nABŞ və Kanada alimləri laboratoriya şəraitindən kənarda terahers şüalanma generasiya edə bilən portativ qurğu yaradıblar. Bu lazer xəstəxanalarda dəri xərçənginin diaqnostikasına və aeroportlarda gizli partlayıcı maddələri aşkarlamağa kömək edəcək. Tədqiqatın nəticələri “Nature Photonics” nəşrində dərc edilib.\nRİA Novosti saytının verdiyi xəbərə görə, təsviri real zaman rejimində əldə etmək məqsədilə indiyədək kifayət qədər güclü, terahers şüalanmanın generasiyası üçün 200 Kelvindən aşağı temperatur tələb olunurdu. Belə temperaturu laboratoriyada böyük avadanlığın sayəsində əldə etmək mümkün ola bilərdi.\nABŞ-da Massaçusets Texnologiya İnstitutundan və Kanadanın Vaterloo Universitetindən bir qrup tədqiqatçının yaratdığı güclü terahers kvant kaskad lazerinin portativ versiyası 250 Kelvin (-23 °C) temperaturda işləyə bilir. Bunun üçün ona yalnız kiçik sərinləşdirici qurğu lazımdır.\nTerahers kvant kaskad lazerləri – mikrosxemlər quraşdırılmış kiçik yarımkeçirici qurğu 2002-ci ildə ixtira edilib. Lakin onların 200 Kelvindən yuxarı temperaturda işləmək üçün uyğunlaşması o qədər mürəkkəb olub ki, mütəxəssislərin çoxu portativ qurğular əsasında lazer yaratmaq ideyasından imtina ediblər. Şimali amerikalı alimlər buna nail ola biliblər. Tədqiqatın rəhbəri, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun elektrotexnika və kompüter elmləri professoru Qing Hu deyib: “Yüksək işçi temperaturu nəticəsində biz bu inqilabi texnologiyanı laboratoriyadan çıxara bilərik. Bu isə tibdə, biokimyada, təhlükəsizlik və digər sahələrdə portativ terahers təsvirlərin və spektral sistemlərin istifadəsini mümkün edir”.\nProfessor Hu terahers tezliklərinin – mikrodalğalar və infraqırmızı diapazon arasında elektromaqnit spektri zolağının tədqiqinə 1991-ci ildən başlayıb və 2002-ci ildə terahers kvant kaskad lazerini hazırlayıb. Həmin vaxtdan alim öz qurğusunun təkmilləşdirilməsi ilə məşğul olur. Əldə edilən 250 Kelvin maksimumu, 2019-cu ildə təyin olunmuş 210 Kelvindən əhəmiyyətli bir sıçrayışdır və 2012-ci ildəki 200 Kelvin rekordunu qırıb.\nAlimlər lazer sistemi işləyib hazırlayanların daha bir problemini həll ediblər – temperaturun yüksəlişi ilə elektronların kvant baryerindən sızmasının artmasını qarşısını alıblar. Hunun sözlərinə görə, elektronların sızması sistemə məhvedici təsir göstərir. Bu sızmanın qarşısını almaq üçün yüksək baryer yaradılıb və uğurla nəticələnib.\nTədqiqatçılar əldə edilmiş nəticəni son məqsədə çatmaqda - otaq temperaturunda işləyən güclü terahers lazerinin yaradılmasında növbəti mərhələ hesab edirlər.


AZAL işçiləri ilə halallaşdı » Football-plus.az\n06 may 00:55liqa\nAZAL işçiləri ilə halallaşdı\nEldəniz Yusifov: “Hər şey “Zirə”nin strategiyasından asılıdı”\nMəlum olduğu kimi, AZAL fəaliyyətini dayandırandan sonra klubun bazası “Zirə”yə verildi. Ancaq “qartallar”ın ordan necə yararlanacağı bəlli deyil. “Zirə” bazadan istifadəyə görə icarə haqqı ödəyəcək, yoxsa xərcləri qarşılayacaq? Bir sözlə, sövdələşmənin detalları açıqlanmayıb. Dünən bu haqda bilgi əldə etmək üçün AZAL-ın meneceri Eldəniz Yusifovla əlaqə saxladıq: “Vallah, detallar haqda heç nə deyə bilmərəm. Çünki mənim şərh verməyim doğru deyil. Buna səlahiyyətim də çatmır. Klub fəaliyyətini dayandırıb. Mən də fəaliyyətini dayandıran klubun sabiq işçisi sayılıram. Bəyanatda göstəriləndən artıq informasiyam da yoxdu. Hər halda, hansı işçi və ya futbolçu lazım olacaq – bu artıq “Zirə”nin işidi. Bizim işimiz yalnız odu ki, əmək qanunvericiliyinə uyğun olaraq, bütün işçilərlə hesablaşaq. Artıq dünəndən bütün işçilər klubu tərk edib. AZAL-da kifayət qədər peşəkar mütəxəssislər, potensiallı, istedadlı futbolçular var idi. Bundan sonra hər şey “Zirə”nin strategiyasından asılıdı. Məsləhət bilsələr, hansısa futbolçunu komandaya, hər hansı işçini əməkdaşlığa cəlb edə bilərlər. Bu tam onların səlahiyyətində olan məsələdi. Bizim sponsor AZAL Hava Yolları idi. Onlar bu neçə il ərzində infrastruktur layihələri həyata keçirmişdilər. Otel, stadion yaradılmışdı. Futbola aid köməkçi sahələr formalaşmışdı. Klubun sərəncamında hər şey var idi. Belə bir maddi-texniki baza “Zirə”yə verildi. Bundan sonra ölkə futboluna bu cür dəstək veriləcək”.\nYusifov klubun dağılacağını gözləmirmiş: “Özüm 12 ildi ki, bu klubda çalışıram. AZAL-ın nə vaxtsa fəaliyyətini dayandıracağını gözləmirdim. O haqda heç fikirləşmirdim. Ancaq zaman yetişdi, belə bir hadisə baş verdi. Düzdü, hansısa klubun dağılması futbolumuz üçün itkidi. Ancaq bu bazadan, infrastrukturdan yenə də istifadə ediləcək ki, bu özü də futbolumuza qazancdı. “Zirə” də Azərbaycan klubudu, ölkə futboluna xidmət edir. Şəxsən mənim üçün gözlənilməz oldu. Kollektiv formalaşmışdı. Komanda yaranan ilk gündən burda fəaliyyət göstərirdim. Burda mənim də xidmətim, əməyim olub. Ona görə təəssüflənməmək mümkün deyil. Ancaq nə etmək olar, həyat davam edir. Əslində bizim ən ümidsiz vaxtımız ötən ilin yayı idi. Lakin sağ olsunlar, klubu saxladılar, ömrünü bir il də uzatdılar. Doğrudu, çətinliklərimiz oldu, bəlkə də hansısa problemlər vaxtında həll olunmadı. Amma biz sona qədər klubu yaşatmağa çalışdıq. Yanvardan sonra çox şey yazılırdı, danışılırdı. Bununla belə, ümidimizi itirmirdik. Ancaq hər halda, qərarı biz vermirik və verilən qərara hörmətlə yanaşırıq”.\nAZAL-ın əfsanələri təəssüf içindədi AZAL fəaliyyətini dayandırdı “Zirə”nin büdcəsi bu həftə təsdiqlənəcək Klublar yayına görə “CBC Sport”dan pul alacağına ümid edir “AZAL Arena”: futbolçu qəbiristanlığı


Jerome Powell: Bitcoin qızılın alternativi olan yığım vasitəsidir – kriptoinvest.az\n14.07.2019 22.07.2019 kriptoinvest.az\nJerome Powell: Bitcoin qızılın alternativi olan yığım vasitəsidir\nABŞ Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FED) rəhbəri Jerome Powell Libra kriptovalyuta layihəsinin maliyyə tənzimləyicisi tərəfindən ciddi narahatçılığa səbəb olduğunu vurğuıayıb. FED rəhbəri həmçinin bitkoini yığım vasitəsi kimi adlandıraraq onu spekulyativ alət kimi qızıl ilə oxşarlığını da qeyd edib.\nABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasının Maliyyə Xidmətləri Komitəsinin dinləmələrində J.Powell qeyd edib ki, Facebook konfidensiallıq, çirkli pulların yuyulması və istehlakçıların hüquqlarının qorunması ilə bağlı narahatlıq və şübhə doğuran məsələlər barədə ətraflı şərhlər verənə qədər Libra layihəsinin buraxılmasını təxirə salmaq lazımdı. FED narahatdır ki, Libra layihəsi çox sayda istifadəçilərin maraqlarına təsir edə bilər. Bu səbəbdən FED ABŞ Maliyyə Nazirliyi və digər ölkələrin Mərkəzi Bankları ilə birgə Libra-nın inkişafını izləyəcək. Hətta bunun üçün xüsusi işçi qrup da yaradıllıb.\nFED rəhbəri bitcoin haqqında mövqeyini bildirərəkən “Hazırda demək olar ki, az insan bitkoindən ödəmə vasitəsi kimi istifadə edir. Bu kütləvi xarakter almayıb. Bitkoindən qızılın alternativi olaraq spekulyativ yığım vasitəsi kimi istifadə olunur.” deyib.\nPrevious Elektron kassa nədir?\nNext Kriptovalyuta bazarında qiymətlər (15.07.2019)


Kadr-az.Info | Təchizat üzrə mütəxəssis\nBitmə tarixi 16-05-2020\n055 511 50 62\nİş saatı: 08-00-dan 18-00-dək - İş günü: Həftənin 5 günü -Əmək haqqı :ilkin olaraq 600 azn. Əmək haqqı artandır -Nahar şirkət tərəfindən verilir. -Yerləşir-Abşeron ray. Qobu qəsəbəsi. Güzdək yolunun üstü\n- Təchizat proses və prosedurlarını həyata keçirmək -. Müqavilələrin bağlanması işlərində iştirak edir; - Alınacaq malların sifarişini hazırlayır; - Sifariş olunmuş malların vəziyyəti ilə maraqlanır, onların düzgün daşınması və çatdırılması işində iştirak edir. - Materiallar və s. üzrə alış sifarişlərini həyata keçirmək - Yükləmədən sonra malların lazımi sertifikatlarının alınması üçün sənədlərin təqdim olunmasını və müddətlərinin izlənilməsini təşkil edir; - Dil bilikləri: İngilis dili mütləqdir -Malların daxili və xarici bazarlardan alınması ilə bağlı təcrübəsi olması -Mallar sifarişini hazırlayır -köçürmələr yerinə yetirir -Alqı-satqı ilə bağlı sənədləşmə qaydlarını və prosesini bilmək. -nəqliyyat vasitəsi olanlara üstünlük veriləcək


“Sazz 4G” simsiz internet provayderi öz əhatə dairəsini genişləndirməyə davam edir. Balakən və Zaqataladan sonra şirkət öz müştəri xidmətini artıq Qax şəhərində də istifadəyə verdi. İndi Qax şəhərinin sakinləri də “Sazz 4G” xidməti sayəsində saniyədə 10 meqabitə qədər sürətlə telefon xətti olmadan birbaşa internetə qoşula biləcəklər.\nHər yeni abunəçiyə 5 gün ərzində 200 meqabayt həcmində trafiklə “Sazz” şəbəkəsini sınaqdan keçirmək imkanı verilir. Həmin müddət ərzində xidmətdən narazı qalan abunəçilər ödənilmiş məbləği geriyə ala bilər. Qax şəhərindəki “Sazz 4G” müştəri xidmətləri və satış mərkəzi İmam Mustafayev küçəsi, 14 ünvanında yerləşir.\n“Sazz İnternet”in satış nöqtələri həftənin 7 günü, o cümlədən bayram günlərində müştərilərin ixtiyarındadır.\nYaxın aylar ərzində provayderin əhatə dairəsinə Şəki, Quba, Qusar, Xaçmaz, Lənkəran, Masallı, Lerik və Astara şəhərləri əlavə ediləcək. Qeyd edək ki, “rouminq” xüsusiyyətinə malik olan “Standart” tarifi ilə internetə qoşulan abunəçilər “Sazz 4G İnternet”in əhatə dairəsinin istənilən nöqtəsində, o cümlədən, yuxarıda sadalanmış şəhərlərdə də heç bir əlavə xərc çəkmədən xidmətdən faydalana biləcəklər.\nHazırda “Sazz 4G İnternet”in əhatə dairəsinə Bakı, Xırdalan, Abşeron yarımadasının əksər qəsəbələri, o cümlədən Novxanı, Mehdiabad, Zabrat, Maştağa, Bilgəh, Zuğulba, Buzovna, Mərdəkan, Pirşağı, Şüvəlan, Şimal DRES, Dübəndi, Qala, Binə, Suraxanı, Yeni Suraxanı, Hövsan, Masazır, Lökbatan, Şağan, Zığ, Pirallahı adası, həmçinin də Sumqayıt, Mingəçevir, Gəncə və Balakən şəhərləri daxildir.


II Yekaterina necə ölüb? – İKİ YÜZ İLLİK At ilə intim yalanı\nğ Edison “hər hansı bir şey haqqında bildiyimiz gerçəyin milyonda biri qədərdir” deyəndə bəlkə bir az ifrata varırdı. Amma bilmədiklərimiz...\nMƏŞHUR MÜĞƏNNİ KİTABINA GÖRƏ ÇILPAQ FOTOSESSİYAYA ÇƏKİLDİ.\nAmerikalı reper və model Ember Rous "How to Be a Bad Bitch" ("Necə pis fahişə olmalı") kitabını satışa çıxarıb. HERXEBER.COM bildirir ki,...\nƏN YAXŞI SEKS POZALARİ-SİYAHİ\nDavamlı eyni mövqedə intim etməkdən bezənlər, cinsi həyatlarına yenilik gətirmək istəyənlər üçün : Bir-birindən həyəcan və kef verəcək...\nMillət vəkili: "Mən atla intim münasibətdə olmamışam" (FOTO)\nKeçmiş pornoulduz Cicciolina bir at ilə cinsi münasibətdə olmasına dair yayılan yalan xəbərlərə görə "Google"u məhkəməyə verib....\n18+ VIDEO - Dəmir kuvaltla kokos əvəzi din qardaşının başını əzdi\n“Herxeber.com” xəbər verir ki, Sixizm ayininin davaçmıları özlərinə nə qədər güvəndiklərini göstərmək məqsədi ilə insanları bir yerə...\nmyBaku.az xəbər verir ki, fotolarda onun özündən gözəl qızı Aydan da yer alıb. big.az Fotolar izləyicilər tərəfindən maraqla qarşılanıb....\nGeri 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 47