Məryəm Güldən Tunc Topu - Tarix Podkastları - 2022\nMəryəm Güldən Tunc Topu\nA kulverin Musketin nisbətən sadə bir əcdadı və daha sonra fransızlar tərəfindən istifadə edilmək üçün uyğunlaşdırılmış orta əsr topu idi.koulevrin"(dən kuvvet "ot ilanı") 15 -ci əsrdə və daha sonra 16 -cı əsrin sonlarında İngilislər tərəfindən dənizdə istifadə üçün uyğunlaşdırılmışdır. Culverin uzaqdan hədəfləri bombalamaq üçün istifadə olunurdu. Silah nisbətən uzun bir lüləyə və yüngül bir quruluşa sahib idi. Culverin nisbətən uzun mənzilli və düz bir traektoriya istehsal edərək yüksək ağız sürətinə malik möhkəm yuvarlaq atışlı mərmilər atdı. Dairəvi atış klassik bərk sferik topa aiddir.\nMary Rose, Henry VIII dövründə tez -tez donanmanın flaqmanı olaraq xidmət edən bir İngilis döyüş gəmisi. 1509-1511 -ci illərdə İngiltərənin Portsmouth şəhərində inşa edilmiş və 1545 -ci ildə batana qədər Kral Donanmasında xidmət etmişdir. Batıq 1982 -ci ildə qaldırılmış və daha sonra sərgilənmişdir.\nGəminin adı üçün ilham mənbəyi bəlli deyil. Çoxu bununla razılaşsa da Gül üçün ilham verən Tudor Evinin emblemi olan Tudor gülünə istinaddır Məryəm müzakirə olunur. Bəziləri bunun Henri VIII -nin daha sonra Fransa Kralı XII Lüdovikin həyat yoldaşı olan Mary Tudor -dan bəhs etdiyinə inansalar da, bəziləri gəminin Məryəm Məryəm üçün adlandırıldığını iddia edirlər. Ölçüləri də qeyri -müəyyəndir Mary Rose, carrack tipli idi. Mənbələr, 110 futdan (34 metr) 148 fitə (45 metr) qədər və ilk çəkisi 600 tona qədər olan uzunluqları verir. Ağır silahlanmış gəmi 60-80 silah daşıyırdı və 400-500 nəfərdən ibarət ekipajı vardı. The Mary RoseƏsas məqsədi düşmən gəmisi ilə birlikdə üzmək, toplarını atəşə tutmaq və sonra ingilis dənizçilərinin digər gəmiyə minməsinə icazə vermək idi.\nThe Mary Rose Fransaya qarşı üç kampaniyada iştirak etdi. Birinci qarşıdurma zamanı (1512–14) gəmi Fransanın Brest yaxınlığındakı Fransız donanmasını məğlub etməyə kömək etdi, lakin ikinci müharibə zamanı (1522–25) çox az döyüş gördü. Xidməti boyunca Mary Rose müxtəlif təmir və yenidənqurma işlərindən keçmişdir. Üçüncü Fransa kampaniyasında (1544–46) gəmi əlavə silah daşıyırdı və 700 ton ağırlığında idi. 19 iyul 1545 -ci ildə Solent Döyüşü zamanı Mary Rose İngilis Kanalı boğazında batdı. Bir şahidin sözlərinə görə, Fransa donanmasına atəş açdıqdan sonra Mary Rose külək əsəndə yan tərəfə uçduqda dönməyə çalışırdı. Gəminin su ilə dolmasına və batmasına səbəb olan top delikləri bağlanmamışdı. Tarixçilər, hadisənin nədən qaynaqlandığı ilə razılaşmırlar Mary Rose əvvəlcə öz tərəfinə yuvarlanmaq. Heyətin demək olar ki, hamısı öldü.\nThe Mary Rose təxminən 40 fut (12 metr) suya batdı və demək olar ki, dərhal gəmini qaldırmağa çalışıldı. Ancaq bu cür cəhdlər uğursuz oldu. 1836 -cı ildə dalğıclar bir top və digər silahlar tapdılar, lakin dağıntılar tezliklə unuduldu. 1960-cı illərin ortalarında, tədqiqatçılar "dünyanın ən iddialı sualtı arxeoloji əməliyyatı" olan şeyə başladılar: Mary Rose. 1965 -ci ildə gəminin sancaq tərəfində uzanaraq boz gil altında basdırıldığına inanılırdı. Ancaq 1971 -ci ilə qədər gəminin müsbət tanınması mümkün deyildi. Bundan sonra çoxsaylı insan skeletləri ilə birlikdə 19 minə yaxın artefakt tapıldı və qəza yeri geniş şəkildə xəritəyə salındı.\n11 oktyabr 1982 -ci ildə gəmi dəniz səviyyəsindən qaldırıldı. Sancaq palçıq və gildən nisbətən yaxşı qorunsa da, açıq liman tərəfi yox idi. Böyük konservasiya işlərindən sonra gəmi 2013 -cü ildə Portsmutdakı Mary Rose Muzeyində nümayiş etdirildi.\nBatmış döyüş atı\n19 iyul 1545 -ci il axşamı, Mary Rose İngilis donanmasını, irəliləyən Fransız qalaları ilə məşğul olmaq üçün Kral Henrinin gözü altında Portsmouth limanından çıxardı. Donanmanın qalan hissəsini qabaqlayaraq atəşə tutularkən, ani bir külək onu basıldığında, həm geniş silahlarını atəşə tutmağı, həm də dəstəyi gözləməyi üstün tutdu. Aşağı silah portları bağlanmadığından tez doldurdu və batdı.\nOnun itkisinin əsas səbəbi, irəliləyən qalereyaların yaratdığı narahatlıq idi. Heyətinin çoxu, düşmənin girməsini dayandırmaq üçün internat torları ilə saxlandığı üçün boğuldu və bu, göyərtədəki adamları tələyə saldı, belə ki, yuxarıda işləyən yalnız bir ovuc sağ qaldı. Onun itkisi təsadüfi olsa da, bu keçid gəmilərindən istifadə etməyin nə qədər çətin olduğunu vurğuladı.\nHenry, tamamilə ağır silahlarla silahlanmış və yelkən altında daha çevik olan yeni bir gəmi növü hazırlamışdı.\nOnu itirdiyi anda Mary Rose köhnəlmişdi. Onun növü çox çətin idi və qalalar problemini həll etmək üçün yavaş idi. Orta və qısa mənzilli silahların qarışıq batareyasını səmərəli şəkildə birləşdirmək çətindi və bu tip gəmi dənizçilər və əsgərlərlə dolu oldu. Henry, tamamilə ağır silahlarla silahlanmış və yelkən altında daha çevik olan yeni bir gəmi növü hazırlamışdı. Otuz il ərzində bu növ İspan Armadasını məğlub edən qalleonlara çevrildi.\nQaldırmaq cəhdləri Mary Rose silahlarının bir qismi qaldırılsa da, uğursuz oldu. Digərləri 1830 -cu illərdə alındı, lakin sonradan sayt itirildi və ciddi araşdırma yalnız bir əsrdən sonra, 1970 -ci illərdə başladı. Böyük bir arxeoloji araşdırma aparıldıqdan sonra, gəminin qalan yarısı 11 oktyabr 1982-ci ildə dəniz yatağından qaldırıldı və hazırda Portsmutda gəmidə tapılan 22.000-dən çox əsərlə birlikdə qorunur. Bu böyük layihə gəmini, silahlarını, avadanlıqlarını, ekipajını və mağazalarını anlamaq üçün bənzərsiz bir fürsət təmin etdi.\nMəryəm Gülündən Tunc Topu - Tarix\nXəbər arayışının mövcud olduğu 25 Sentyabrda bunu başqa yerə göndərdim.\nBBC Gülündəki xəbərlərdə bir qədər ikinci tərəfdən olsa da [1782 -ci ildə batan Royal George, Mary Rose -un ortaya çıxardığı qəza ilə əlaqədar başlıq] bunun necə böyük bir təcrübə gətirdiyini xatırladım.\nRobert Gardiner tərəfindən düzəldilmiş 'Cogs, Caravels and Galleons' filmlərindən çəkilmiş şəkillərin çoxu, Conway, 1994, əla bir kitab. Anthony Anthony -dən götürülən Mary Rose şəkli, Vikipediyanın nəzakəti ilə yayılmışdır\nMəktəbdə bir televizor yığışdırdıq və səhər dərslərinin vaxtı gələndə, maraqlananlar dərsləri buraxmağa və izləməyə davam etmək üçün TV otağına təmir etməyə icazə verdilər - nadir bir yayılma. Xoşbəxtlikdən, otaq daha kiçik sinif otaqlarından biri olduğu üçün çoxumuz yox idi, amma mənə kifayət qədər təsir etdi ki, Mary Rose ilə ömürlük bir eşq macərasına başladım, bu səbəbdən ikinci Felicia və Robin kitabı, ' Mary Rose Mystery 'bu ikonik gəminin inşası haqqındadır. Eyni vaxtda qoyulan bacısı gəmisi Peter Nar idi və hər ikisi daha aşağı bir göyərtədə silah limanlarının yeniliyinə sahib idi.\nHəm İngilis, həm də Fransız silah limanlarının ideyasını kimin icad etdiyini fərqləndirən bir sirr olaraq qalır və İskoç döyüş gəmilərinin də ən azı İngilis donanması ilə döyüşərkən bir -iki il ərzində onlara idman etdikləri bir həqiqətdir. Bunun bir Fransız ixtirası olduğu fikri 19 -cu əsrdə [Fransızca] bir sənəddə ortaya çıxdı, buna görə də ən yaxşı halda bunu şübhəli hesab etməyə meylliyəm.\nO dövrün gəmiləri bir çox yeni yeniliklərə məruz qaldı. Köhnə gəmi növü, dişli, Viking Longships -dən inkişaf etdirilmiş və klinkerdən, yəni gövdə və ya dəridən hazırlanmışdır, əvvəlcə çərçivələrlə üst -üstə düşən taxtalarla inşa edilmişdir. Aralıq dənizində yaranan gəmi binasının növü, əvvəlcə bir çərçivə tikildiyi, sonra gövdəyə taxta ağaclar əlavə edildiyi oyma bina idi. Daha böyük bir gəminin inşasına icazə verdi. Lateen yelkən qurğusu, bir gəminin küləyə yaxınlaşmasına imkan verən bir Aralıq dənizi yeniliyi idi, ancaq nisbətən sakit sularda kiçik gəmilər üçün uyğun idi. Cogs, qalın əsas dirəkləri ilə tanınan, düzbucaqlı yelkənlər daşıyırdı, karvaklar, əsasən yelkənli idi, lakin mizzen (sonra) dirəkdə ön və arxa qurğu daşıyırdı. Bəzi erkən karaklarda yalnız bir əsas dirək var idi, daha böyükləri üç və ya hətta dörd dirək daşıyırdı.\nDəniz dibində iki yarım əsrdən sonra tapılan iki tam yüklənmiş top bərpa edilərək Portsmut Tarixi Tersaneye qaytarılmışdır.\nNelson flaqmanının sələfi HMS Victory 1737 -dən tapılan iki bürünc top bərpa edilərək evlərinə Portsmut Tarixi Tersaneye qaytarıldı.\nWest Dean Kollecinin mühafizə mütəxəssisləri, 2008 -ci ildə dəniz dibində iki buçaq əsrdən sonra gəminin batması müəyyən edildikdə bərpa edilən cütlük üzərində işləyirlər.\nKral Hərbi Dəniz Qüvvələrinin böyük tarixi flaqmanı, 1744 -cü ildə İngilis Kanalının qərb sahillərində fırtına nəticəsində bataraq 1000 -dən çox dənizçini öldürərək Admiral Sir John Balchin komandanlığı altında fəal vəzifədə idi.\n2012 -ci ildə qəzanın qalıqlarını geri qaytarmağı planlaşdırır gövdəsi, dəmir balastı və digər təsirləri daxil edildi. Qəzanın şəxsiyyətini təsdiq edən iki top, indiyə qədər tapılan yeganə əşyadır.\nKral Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Milli Muzeyi, Mary Rose Arxeoloji Xidmətinə gəmidəki 100 silahın bir hissəsini təşkil edən iki silahı qorumaq üçün tapşırıq verdi və işlər Fort Nelsondakı Royal Armories emalatxanasında aparıldı.\nTarixi topların kimyəvi duzdan təmizlənməsindən sonra nümayiş üçün hazırlanmasına kömək etmək üçün West Dean College -dan mühafizəçilər çağırıldı.\n42 kilo və 12 kilo ağırlığında olan iki top, qalan qalın dəniz betonlarını çıxarmaq üçün çalışıldı. West Dean'ın Metal İşlərin Qoruma Proqramı Lideri Jon Privett, əsərin Gürcüstan təpələrinin, delfin tutacaqlarının və hər istehsalçının adını və istehsal tarixlərinin "təəccüblü" detallarını necə ortaya qoyduğunu izah etdi.\nKollecdəki tələbələr tərəfindən hazırlanan və istifadə edilən müxtəlif alətlərlə saatlarla əziyyət çəkmə və konkretləşmə aradan qaldırıldı, amma əsl sürpriz içəridə olanlardan gəldi.\n"Hər iki topun çətənə ipindən, dəmir top toplarından və çox nəm barıt kütləsindən hazırlanan vatka ilə dolu olduğu təsbit edildi" dedi Privett.\n"Üzümün üzvi qalıqlarını tapmaq çox həyəcanlı idi. 12 kiloluğun içərisində, dolu silahlardakı barıtın dənizdə quru qalmasını təmin edən lülənin ucu üçün bir zərbə olan taxta bir tampon vardı. Hazırlamaq üçün istifadə olunan dönmə kəskənin alət işarələrini aydın şəkildə göstərir. ”\nTop yerində qalarsa korroziyaya uğrayacaq bütün duzlu su izlərini aradan qaldırmaq üçün uzun müddət ərzində dəfələrlə yuyulub. Daha sonra uzun müddətli qoruma təmin etmək üçün qızdırılıb və mumla işlətdilər.\nGəmi ilə artilleriya qurmaq fikri klassik dövrdən başlayır. Julius Sezar, İngilislərə qarşı gəmilərlə idarə olunan katapultlardan istifadə etdiyini göstərir Şərhlər Bello Gallico. Bizans İmperatorluğunun dronları katapultlar və atıcılar daşıyırdılar.\nOrta əsrlərin sonlarından etibarən döyüş gəmiləri müxtəlif kalibrli toplar daşımağa başladı. Yüz illik müharibənin başında 1338 -ci ildə İngiltərə ilə Fransa arasında vuruşan Arnemuiden Döyüşü, Avropadan topçu istifadə edərək qeydə alınan ilk dəniz döyüşü idi. İngilis gəmisi Kristofer üç top və bir əl tüfəngi ilə silahlanmışdı.  Topçu və standart miqdarda istifadə edilən ilk Asiya dəniz döyüşü, 1380 -ci ildə Çoe Museon tərəfindən hazırlanmış topla Jinpo Döyüşüdür . 80 Koryo döyüş gəmisi, Wokou adlandırılan 500 Yapon quldurunu uzun mənzilli top atəşi ilə uğurla dəf etdi.\n15 -ci əsrə qədər əksər Aralıq dənizi gücləri, gəminin yayına və ya arxasına quraşdırılmış və sahildəki qalaları bombalamaq üçün hazırlanmış ağır toplardan istifadə edirdilər. Əsrin ortalarında bəzi gəmilər, minməyə cəhd etməzdən dərhal əvvəl digər gəmiləri bombalamaq üçün daha kiçik enli topu da daşıyırdılar. Bu kiçik silahlar personal əleyhinə silah idi və tüfəng və ya yay ilə nişanlanmanı müşayiət etmək üçün boş məsafədə atəşə tutuldu. \n1470-ci illərdən etibarən həm Portuqaliya, həm də Venesiya donanması gəmi əleyhinə silah olaraq topla sınaqdan keçirdi. Portuqaliya Kralı II John, hələ 1474-cü ildə bir şahzadə olsa da, bu məqsədlə ağır silahların quraşdırılmasına icazə vermək üçün köhnə Henry dövründəki karavel üzərində möhkəmləndirilmiş bir göyərtənin tətbiqinə öncülük etmişdir.  Bunlar əvvəlcə basilisks kimi tanınan dəmir barmaq yükləmə silahları idi, lakin XVI əsrin əvvəllərində Aralıq dənizinin donanmaları bürüncdən tökülmüş və 60-a qədər ağırlığında top və ya daş atmaq qabiliyyətinə malik olan daha yüngül və daha dəqiq ağız yükləyiciləri qəbul etdilər. lb (27 kq).  1489 -cu ildə Portuqaliyalı John, təlim keçmiş dənizçi topçularından ibarət ilk standart komandalar quraraq dəniz artilleriyasının inkişafına daha da töhfə verdi.bombardir). \nXVI əsr dəniz müharibələrində keçid dövrü idi. Qədim dövrlərdən bəri dənizdəki müharibə quruda belə bir şəkildə aparılırdı: döyüş silahları və yay və oxlarla, ancaq döyüş meydanlarından çox üzən taxta platformalarda. Silahların tətbiqi əhəmiyyətli bir dəyişiklik olsa da, gəmidən gəmiyə döyüşün dinamikasını yavaş-yavaş dəyişdirdi.  Silahlar ağırlaşdıqca və daha güclü barıt yükləri ala bildikcə onları gəminin altına, su xəttinə yaxın yerə yerləşdirmək lazım idi.\n16-cı əsrə aid bəzi qalalar genişbucaqlı topa minsələr də, bunu sürət və hərəkətliliyi qurban verən avarçəkmə mövqeləri hesabına etdilər. Ən erkən toplar hələ də hər hansı bir istiqamətə rahatlıqla işarə edilə biləcək bir gəminin proqnozunda və sonrakı qalasında yerləşdirildi.  Erkən dəniz artilleriyası, sərnişinləri maneə törətmək üçün bir antipersonel silah idi, çünki gəmiləri zədələyəcək qədər güclü top, yüksək bir qalaya montaj edən hər hansı bir gəminin sabitliyini poza biləcək qədər ağır idi. : 16\nƏsr boyu dəniz artilleriyası Portuqalların Hind okeanındakı rəqibləri üzərində ən böyük üstünlüyü idi və Portuqaliya tacı, icazə verilən ən yaxşı dəniz silahlarının alınması və istehsalında heç bir xərc çəkməmişdir.   Tac sənayesi olaraq, xərc mülahizələri ən yaxşı keyfiyyət, ən yaxşı yeniliklər və ən yaxşı təlim axtarışını cilovlamadı.  Tac, Avropanın ən yaxşı sənətkarlarını və topçularını Portuqaliyada sənayeni inkişaf etdirmək üçün cazibə etmək üçün əmək haqqı və bonuslar ödəyirdi. Başqa yerdə təqdim olunan hər bir qabaqcıl yenilik, dərhal bürünc top (Flaman/Alman), yük maşını ilə dönən silahlar, yük maşını vaqonları (bəlkə də İngilis dili) və ideya (əslində Fransız, c.1501 [ 11]) kvadrat silahların kəsilməsi (portinhola Portuqal dilində - 1490 -cı ildən bəri Portuqaliya gəmilərində artıq yaradılmış və sınaqdan keçirilmişdir) ağır topun göyərtənin altına quraşdırılmasına icazə vermək üçün. \nBu baxımdan, Portuqaliyalılar, döyüşü yalnız top atəşi ilə həll etməyə həsr olunmuş üzən bir artilleriya quruluşu ideyasına doğru gedən silahlı adamların daşıyıcısı olan orta əsr döyüş gəmisindən uzaqlaşaraq, müasir dəniz müharibəsinin təkamülünə rəhbərlik etdilər.\nGəmi əleyhinə geniş sahə Edit\nGəmilərin gövdəsində kəsilən silah limanları 1501 -ci ildə Fransada, 1496 -cı ildə bəzi Aralıq dəniz donanmalarında və 1490 -cı ildə Portuqaliyada   məşhur Tudor dövrünün gəmisindən təxminən on il əvvəl istifadəyə verildi. Mary Rose  Bu, gəminin bir tərəfində olan bütün silahlardan, ən azından nəzəri cəhətdən mümkün olan geniş silahları,  koordine edilmiş yaylımları yaratdı.\nKimi gəmilər Mary Rose bir çoxu torpaq istifadəsi üçün hazırlanmış və müxtəlif məsafə və atəş dərəcələrində uyğun olmayan sursat istifadə edən müxtəlif növ və ölçüdə topların qarışığını daşıyırdı. Mary Roseo dövrün digər gəmiləri kimi, ağır artilleriyanın sürətli inkişafı dövründə inşa edilmişdi və silahlanması köhnə dizayn və yeniliklərin qarışığı idi. Ağır silahlanma, ölçü, çeşid və dizayn baxımından xeyli fərqlənən, köhnə tipli ferforje və tökmə tunc silahların qarışığı idi. Böyük dəmir silahlar, silindrlərə qaynaqlanan çubuqlardan və ya çubuqlardan ibarət idi, sonra isə dəmir halqalar və arxadan yüklənmiş qıfıllar ilə möhkəmləndirildi və yalnız bir cüt təkərli çuxurlu qarağacdan hazırlanmış daha sadə silah arabaları ilə təchiz edildi. və ya tamamilə təkərsiz. Bürünc silahlar bir parçaya töküldü və 19-cu əsrə qədər istifadə olunanlarla eyni olan dörd təkərli arabalarda dayandı. Kəmər yükləyicilərin istehsalı daha ucuz, həm yüklənməsi daha asan, həm də daha sürətli idi, lakin tökmə tunc silahlardan daha az güclü yüklər ala bilərdi. Ümumiyyətlə, tunc silahlar çuqun atışlardan istifadə edirdi və gövdə tərəflərinə nüfuz etmək üçün daha əlverişli idi, dəmir silahlar isə zərbədə parçalanacaq və iri, əyri deşiklər qoyacaq daş atışlardan istifadə edirdi, lakin hər ikisi də saxtakarlığı və yüngül quruluş və ya düşmən heyətinə xəsarət yetirmək. \nSilahların əksəriyyəti, bir nəfər tərəfindən nişanlanıb atıla bilən qısa mənzilli kiçik dəmir silahlar idi. Ən çox yayılmış ikisi əsaslar, çox güman ki, qəsrlərə yerləşdirilən mism yükləyici dönər silahlar və dolu parçalarıSilahları korkuluğa dəstəkləmək və gəmi quruluşunun geri çəkilmə gücünü almasına imkan verən düzbucaqlı deliklər və üzgəc kimi çıxıntıları olan kiçik ağız yükləyicilər. Dizaynı bilinməsə də, ikisi var idi üst parçalar 1546 -cı il inventarında (batdıqdan sonra bitmiş) ehtimal ki, bir bazaya bənzəyirdi, lakin bir və ya daha çox döyüş zirvəsinə yerləşdirilmişdi. \n1536 -cı ildə yenidən qurulması zamanı Mary Rose ikinci dərəcəli vaqona quraşdırılmış uzun silahlar vardı. Qeydlər, silah istehsal texnologiyası inkişaf etdikcə və yeni təsnifatlar icad edildikdə silahların konfiqurasiyasının necə dəyişdiyini göstərir. 1514-cü ildə silahlanma daha böyük dəmir yükləyici dəmir kimi piyada əleyhinə silahlardan ibarət idi qatillər və kiçik serpantinlər, demi-slings və daş silahlar. İlk inventarda yalnız bir ovuc silah düşmən gəmilərini deşə biləcək qədər güclü idi və əksəriyyəti arabalarda dayanmaq əvəzinə gəminin quruluşu tərəfindən dəstəklənərdi. Hər ikisinin inventarları Mary Rose və Tower 1540 -cı ildə kökündən dəyişdi. İndi yeni tökmə bürünc var idi toplar, yarı toplar, kulverinlər və saxlayıcılar və ferforje liman parçaları (limanlardan atəş açdıqlarını göstərən bir ad), hamısı vaqon tələb edən, daha uzun məsafəyə malik idi və digər gəmilərə ciddi ziyan vura bilərdi. \nFərqli məqsədlər üçün müxtəlif növ döyüş sursatları istifadə edilə bilər: daş və ya dəmirdən düz sferik zərbələr, gövdənin parçalanması, sünbüllü çubuqla vurulması və zəncirlə bağlanan atəş yelkənləri yırtacaq və ya arakəsmələrə ziyan vuracaq və iti çınqıllarla dolu bidon atəşi dağıdıcı ov tüfəngi təsiri yaratdı. Culverinlərin və liman parçalarının nüsxələri ilə edilən sınaqlar, ağacın eyni qalınlığa nüfuz edə biləcəyini göstərdi Mary Rose -un ən azı 90 m (295 fut) məsafədə dayanan gövdə taxtası. Liman parçaları daş atarkən ağacdakı böyük deşikləri qırmaqda xüsusilə təsirli idi və pul və ya çınqıllarla yükləndikdə dağıdıcı anti-personal silahı idi. \nBir perrier, 1,2 milin dörddə üçünü daş mərmi atdı, top isə 32 kiloluq topu tam bir milə (1,6 km), bir culverini isə 17 kiloluq topu bir mil və dörddə birinə (2 km) atdı. Döner silahlar və kiçik toplar daha yaxın məsafələrdə antipersonel istifadə üçün grapeshot ilə yüklənirdi, daha böyük top isə struktur zədələnməsinə səbəb olmaq üçün tək bir ağır topla yüklənə bilərdi. : 27\nPortuqaliyada, ağır qalyonun inkişafı, əksər hallarda carrack atəş gücünü daşımaq ehtiyacını da ortadan qaldırdı. Onlardan biri 1535 -ci ildə Tunisin fəthində məşhurlaşdı və 366 bürünc topu (bu rəqəmi bildirən və ya ehtimal ki, ehtiyatda olan silahları sayan o dövrün müxtəlif Avropa salnaməçilərinin mümkün bir mübaliğəsi - və ya ola bilməz) götürə bilərdi. . Bu gəmi, o dövrdə işləyən təkamülü göstərən müstəsna bir atəş qabiliyyətinə malik idi və bu səbəbdən də bu adla tanındı. Botafogo, sözün əsl mənasında yanğınsöndürən, məşəl və ya atəş populyar Portuqal dilində.\nDəniz artilleriyası və taktikası 1571-1862-ci illərdə nisbətən sabit qaldı, böyük silahlı və yelkənli taxta dəniz gəmiləri, əsas silah olaraq müxtəlif növ və ölçüdə toplardan istifadə etdi.\n1650 -ci illərə qədər döyüş xətti geniş silahlanmadan faydalana biləcək bir taktika olaraq inkişaf etmişdi. Bu üsul, Yelkən Çağı dövründə dəniz döyüşlərinin ürəyi oldu, donanmalar ən geniş atəşə çıxmaq üçün strategiyalarını və taktikalarını uyğunlaşdırdılar.  Top genişliyi effektivliyini artırmaq üçün birdən çox göyərtəyə quraşdırılmışdır. Nömrələr və kalibr üstünlük verilən taktika ilə bir qədər fərqlənirdi. Fransa və İspaniya, daha sürətli və daha manevr qabiliyyətli gəmilərindən uzun mənzilli, dəqiq atəş açaraq qurğuları məhv edərək gəmiləri hərəkətsiz hala gətirməyə çalışdı, İngiltərə və Hollandiya Respublikası isə yaxın məsafədən sürətli bir atəşə məruz qaldı və gəminin gövdəsini sındırdı.\n18 -ci əsrin sonlarında bir Kral Dəniz Qüvvələri tipli bir gəminin tipik bir genişliyi, ekipajın hazırlığından asılı olaraq təxminən 5 dəqiqə ərzində 2-3 dəfə atıla bilər, yaxşı hazırlanan gəmi atəşə hazırlaşmaq üçün sadə, lakin detallı bir prosesdir. Fransız və İspan ekipajları, adətən geniş bir sahəni atəşə tutmaq üçün iki dəfə çox vaxt sərf etdilər. 18-ci əsrə aid bir gəmi, ümumiyyətlə, alt güverte üzərində 32 kiloluq və ya 36 kiloluq uzunluqlu silahlar və yuxarı göyərtədə 18 və ya 24 kiloluq, proqnoz və dörddəbirdə isə 12 kiloluqlarla təchiz edilmişdir. XVI əsrin sonlarından etibarən dəniz gəmilərinin, gəmidəki topun işinə nəzarət etməkdən məsul bir topçu daşıması adi bir iş idi. Başlanğıcda nüfuzlu bir mövqe olan Silah Çağı boyunca, topçuluq strategiyasına cavabdehlik orta və ya leytenantlara verildiyi üçün statusu aşağı düşdü. XVIII əsrə qədər usta topçu yalnız silahların və arabalarının saxlanılması, barıt və güllə təchizatına nəzarət etməkdən məsuldur. Usta topçu, baş zabit olaraq qayıqçı və gəmi dülgərinə bərabər qaldı və bir və ya daha çox topçu yoldaşının dəstəyinə sahib idi. Kral Hərbi Dəniz Qüvvələrində, topçu, dörd silahlı qrupdan ibarət hər hansı bir dəstədən atəşin sürətini və istiqamətini idarə etməklə əlavə məsuliyyət daşıyan "dörddə bir topçuya" da rəhbərlik etdi. \nİngilis Admirallığı, kapitanlara ekipajlarını öyrətmək üçün əlavə toz verməyi uyğun görmədi, ümumiyyətlə gəmiyə yüklənmiş tozun 1/3 hissəsinin tipik bir səfərin ilk altı ayında atılmasına icazə verdi. sitata ehtiyac var ] düşmənçilik fəaliyyətini qadağan edir. Canlı atəş praktikası əvəzinə, kapitanların əksəriyyəti silahları içəridən və içəridən "qaçaraq" atəş açmaqla əlaqəli bütün addımları yerinə yetirərək ekipajlarını məşq etdi. Bəzi varlı kapitanların - mükafat və ya varlı ailələrdən pul qazananların - ekipajlarının həqiqi hədəflərə əsl atışlar atmasını təmin etmək üçün öz vəsaitləri ilə toz aldıqları bilinirdi. [ sitata ehtiyac var ]\nDəniz topunun atəşə tutulması çoxlu əmək və işçi qüvvəsi tələb edirdi. İtələyici barıt idi, toplu hissəsi təhlükəsizlik üçün göyərtənin altındakı xüsusi saxlama yerində saxlanmalı idi. Toz oğlanlartipik olaraq 10-14 yaşlarında olanlar, lazım olduğu kimi, silah anbarından bir gəminin silah göyərtələrinə qədər toz çəkmək üçün xidmətə götürüldü.\nTipik bir atəş proseduru gəlir. Barelin sonrakı doldurulmasını vaxtından əvvəl söndürə biləcək əvvəlki atəşdən çıxan külü söndürərək, barelin içini silmək üçün yaş bir çubuq istifadə edildi. Toxunma dəliyindən boş və ya metal bir "deşici" ilə deşilmiş bir parça və ya perqament kartuşunda olan barıt, barelin içinə qoyuldu və ardınca bir parça çubuq (adətən kətandan və köhnə ipdən hazırlandı), sonra evə bir çırpıcı ilə çırpıldı. . Ardından atış vuruldu, ardınca başqa bir çubuq (ağzı basıldığı təqdirdə topun lülədən yuvarlanmasının qarşısını almaq üçün.) Arxasındakı silah "tükəndi" - kişilər silahın qabağına çatana qədər dayandılar silah arabasının gəminin dayağına möhkəm dayandı və lülə silah limanından çıxdı. Təyyarədəki böyük bir topun ümumi çəkisi iki tondan çox ola biləcəyi üçün gəminin yuvarlanacağı ehtimal olunduğundan silahlı qüvvə işçi qüvvəsinin böyük hissəsini aldı.\nTopun arxasındakı toxunma çuxuru əvvəlcədən doldurulmuş daha incə barıt ('astarlama tozu') və ya 'quill' (bir kirpikdən və ya belə bir tükün dərisindən) ilə astarlanmışdı. astarlı toz ilə, sonra alovlanır.\nƏvvəlki bir top atəş üsulu, silahın toxunma çuxuruna taxta bir çubuq-sonunda uzun bir yanan kibrit tutan taxta çubuq tətbiq etmək idi. Bu təhlükəli idi və hərəkət edən bir gəmidən dəqiq atəş etməyi çətinləşdirdi, çünki silah geri çəkilməməsi üçün yan tərəfdən vurulmalı idi və linstockun tətbiqi ilə silahın atılması arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə gecikmə var idi.  1745 -ci ildə İngilislər istifadə etməyə başladılar silah səsləri (topa quraşdırılmış çaxmaqdan vurma mexanizmləri).\nSilah kilidi bir kordon və ya kəmər çəkərək idarə edildi. Silah kapitanı silahın arxasında dayana bilər, geri çəkilmə hüdudlarından kənara çıxa bilər və lülə boyunca görülə bilər, gəminin yuvarlanması silahı düşmənlə üst-üstə qoyanda atəş aça bilər və buna görə də dənizə dəymə və ya uçma şansından qaçın. düşmənin göyərtəsinin üstündə.  Üstünlüklərinə baxmayaraq, köhnə silahlara uyğunlaşdırıla bilmədiyi üçün silah səsləri tədricən yayıldı. [ sitata ehtiyac var ] İngilislər onları Trafalgar Döyüşü (1805) dövründə hələ də ümumiyyətlə qəbul etməyən Fransızlardan daha sürətli qəbul etdilər,  onları hazırda Kral Dəniz Qüvvələrində istifadə etdikləri kimi dezavantajlı vəziyyətə saldılar. . Silah kilidləri tətbiq edildikdən sonra linstocks saxlanıldı, ancaq yalnız atəş üçün ehtiyat vasitəsi olaraq.\nLinstock yavaş kibrit və ya çaxmaq daşından qığılcım, astarlama tozunu alovlandırdı və bu da öz növbəsində vuruşu lüldən çıxaran əsas yükü söndürdü. Silah boşaldıqda, geri çəkilmə onu arxa tərəfə bağladı, kəmər ipi ilə dayandırılana qədər - möhkəm dayaqlara bərkidilmiş cıvataları möhkəm bağladı və silahın kaskabelinə, silah barelinin ucundakı düyməyə döndü. .\nTopçu və atış Düzəliş\nİstifadə olunan top növləri millətdən və dövrdən asılı olaraq dəyişdi. Daha vacib növlərə Demi-top, Culverin və Demi-culverin və Carronade daxil idi. Ümumiyyətlə istifadə edilən bir xarakteristik xüsusiyyət, silahları 'funt' dərəcəsi ilə təyin etmək idi: nəzəri olaraq, topun dəliyindən atılan tək bir bərk dəmir çəkisi. Ümumi ölçülər 42 kiloluq, 36 kiloluq, 32 kiloluk, 24 kiloluk, 18 kiloluq, 12 kiloluk, 9 kiloluq, 8 kiloluq, 6 kiloluk və müxtəlif kiçik kalibrler idi. Fransız gəmiləri, daha kiçik parçalarla genişləndirilmiş 36, 24 və 12 kiloqramlıq standart silahlardan istifadə edirdi. Ümumiyyətlə, daha çox silah daşıyan daha böyük gəmilər daha böyük silahları da daşıyırdı.\nDəmirin ağız yükləmə dizaynı və çəkisi, dəniz silahlarının uzunluğuna və ölçüsünə görə dizayn məhdudiyyətləri qoydu. Namlu yükləmə, topun ağzının yükləmə üçün gəminin gövdəsinə yerləşdirilməsini tələb edirdi. Gövdə yalnız o qədər genişdir, hər iki tərəfində silah var və göyərtənin ortasında lyuklar da otağı məhdudlaşdırır. Gəmi dizaynında çəki həmişə böyük bir narahatlıq yaradır, çünki sürəti, sabitliyi və üzmə qabiliyyətini təsir edir. Daha geniş məsafə və dəqiqlik üçün daha uzun silahlar istəyi və daha dağıdıcı güc üçün daha böyük çəki çəkisi, bəzi maraqlı silah dizaynlarına səbəb oldu.\nBir unikal dəniz silahı uzun doqquz idi. Bu nisbi olaraq daha uzun lüləli 9 kiloluq idi. Kürəyə dik olmayan bir yay və ya sərt təqibçi kimi tipik montajı, otağın bu daha uzun silahı idarə etməsinə imkan verdi. Təqib vəziyyətində silahın daha geniş diapazonu işə düşdü. Bununla birlikdə, gəminin uclarında çəki azaltmaq istəyi və gövdənin sərt hissələrinin yay və nisbi kövrəkliyi bu rolu 12 və ya 24 kiloluq bir atış istifadə etməklə deyil, 9 kiloluqla məhdudlaşdırdı. [ sitata ehtiyac var ]\nKraliça Elizabeth dövründə istehsal texnologiyasındakı irəliləyişlər, İngilis Donanması Krallığına, uyğunlaşdırılmış toplardan atəş açan standart döyüş sursatlarından istifadə etməyə başlamasına icazə verdi  ki, bu, uyğun silahlardan daha çox təlim və nizam -intizam məsələsidir. .\nFərqli vəziyyətlərdə fərqli atış növləri tətbiq edildi. Standart gediş haqqı, düşmənin gövdəsini sındırmaq, su xəttini deşmək, silah arabalarını sındırmaq və dirəkləri və həyətləri sındırmaq üçün istifadə olunan kürə çuqun atış idi, ikincil təsiri ilə düşmənini şikəst etmək və öldürmək üçün uçurdu. ekipaj. Çox yaxın məsafədə, bir silahda iki yuvarlaq atış yüklənə və birlikdə atıla bilərdi. "Cüt atış", adlandırıldığı kimi, silahın təsir dairəsini və dəqiqliyini aşağı saldı, ancaq tapança atəş məsafəsində dağıdıcı ola bilər.\nCanister atəşi, atəş açıldıqda açılan metal bidonlardan ibarət idi və hər biri nəhəng bir ov tüfəngi partlaması kimi göyərtələri təmizləmək üçün yüzlərlə qurğuşun mərmi topu ilə doldurulmuşdu, bu gün həm də tarixi hesablarda səhvən "grapeshot" adlanır (adətən torpaq adamları). Gəminin içərisində bidon gülləsi istifadə olunsa da, ənənəvi olaraq piyada sahələrini təmizləmək üçün ordu artilleriya mərmi idi. Grapeshot, oxun daha böyük olması (ən azı 1 düym diametri, 3 düymə qədər və ya daha ağır silahlar üçün daha böyük olması istisna olmaqla), atəş zamanı ayrılan çoxlu (adətən 9-12) mərmilərdən ibarət olması ilə bənzər idi. topların ətrafına bükülmüş və aralarına bükülmüş ip uzunluqları ilə bir araya gətirilmiş, ağızları yıxıldıqda və ya iplə bükülmüş kətan torbalarda vatka rolunu oynayan taxtalarla birlikdə gəldi. "Üzüm bağçası" adı, birincinin üzüm dəstəsinə bənzərliyindən irəli gəlir. Atıldığında, ətalət qüvvələri paketin dağılmasına səbəb olardı və atış çox sayda hədəfi vurmaq üçün yayılardı. Grapeshot bir dəniz silahı idi və demək olar ki, dəniz artilleriyası qədər mövcud idi. Qreşot mərmilərinin daha böyük ölçülü olması arzu edilirdi, çünki nadir hallarda taxta gövdəyə nüfuz edə bilsə də, qalay kordonu kəsmək və avadanlıqları parçalamaq qabiliyyətinə görə, bir bidon gülləsinin nisbətən kiçik toplarından daha çox idi. Üzümçəkən açıq göyərtələrdə düşmən ekipajına qarşı istifadə edilən bir silah olaraq böyük populyarlıq qazansa da (xüsusən çox sayda toplandıqda, məsələn, minmə cəhdi üçün), əvvəlcə düşmən saxtakarlığını kəsmək üçün hazırlanmış və aparılmışdır.\nBənzər bir istifadə üçün daha xüsusi bir atış, zəncir vuruşu, bir zəncirlə birləşdirilmiş iki dəmir topdan ibarət idi və xüsusilə böyük bir arakəsmə sahələrini kəsmək üçün nəzərdə tutulmuşdu-internat əleyhinə torlar və yelkənlər. Bu istifadədə digər mərmilərdən çox daha təsirli idi, lakin başqa məqsədlər üçün az istifadə edildi. Bar atışı ox oxa bənzəyirdi, istisna olmaqla, çubuğun bəzən atəş zamanı da uzana biləcəyi iki topu birləşdirmək üçün möhkəm bir çubuq istifadə edirdi. Bənzər bir şəkildə uzun zəncir bağlantıları da istifadə edilmişdir. Hurda metal, boltlar, daşlar, çınqıl və ya köhnə tüfəng topları kimi zibil torbaları 'langrage' olaraq bilinirdi və düşmən ekipajlarını yaralamaq üçün atəşə tutulurdu (bu adi olmasa da və istifadə edildikdə ümumiyyətlə şəxsi gəmilər, həqiqi pirat gəmiləri, tacirlər və əsl sursat ala bilməyən digər gəmilərdə). \nÇində və Asiyanın digər bölgələrində, atəş oxları ya xüsusi buraxılış dayaqlarından, ya da raketdən atılan zaman atəşə tutulan, batırılmış kətan ilə bükülmüş, tikanlı nöqtələri olan qalın, dart kimi, raketlə hərəkət edən yandırıcı mərmilər idi. top barel (bax Chongtong, Bəli.) Nöqtə yelkənlərdə, gövdələrdə və ya dirəklərdə ilişib düşmən gəmisini yandırdı. Qərb dəniz döyüşlərində, sahil qalaları yükləməzdən əvvəl xüsusi bir sobada qızdırılan dəmirlə bəzən qızardılar (tozun vaxtından əvvəl söndürülməsinin qarşısını almaq üçün suya batırılmış çubuqlarla.) gəmi yanır. Gəmidə yanğın təhlükəsi (və gəmidə qızdırılan atəşi daşımağın və qızdırmanın çətinliyi) səbəbindən, gəmiyə quraşdırılmış topdan nadir hallarda istifadə olunurdu, çünki onu yerləşdirən gəmi üçün təhlükə demək olar ki, böyük idi. Düşmən atəşi, taxta gəmilərdə üzən bütün insanların ən böyük qorxusu idi. Nəticədə, bu gəmilərdə olan kişilər üçün, sahil artilleriyasına qarşı qızdırılan atəş açmaq qorxunc bir təcrübə idi və bir qayda olaraq, böyük fövqəladə hallar istisna olmaqla, taxta donanmaların belə bir atəşə cəsarət etməsi gözlənilmirdi, çünki tək bir qızdırılan atəş bütün gəmini asanlıqla məhv edə bilərdi. və ekipaj, eyni gəminin adətən normal möhkəm atışdan çoxsaylı zərbələrdən sağ çıxacağını gözləmək olardı.\nSonrakı illərdə sferik partlayan qabıq istifadəyə verildi. Əvvəlcə sahildəki istehkamlarda, daha sonra təsirli olması üçün partlayıcı bir mərmi tələb edən havan istifadə edən bomba-ketçlər kimi nisbətən aşağı riskli tətbiqlərdə istifadə edildi. Bununla birlikdə, bir havan uzun traektoriyası uzun sigortaların istifadə oluna biləcəyini nəzərdə tuturdu ki, bu da vaxtından əvvəl partlayış riskini azaldıb və bu cür gəmilər hər halda kiçik və ucuz idi. Dəniz döyüşlərində lazım olan qısa qoruyucu uzunluqlara malik olan qoruyucuların qeyri-dəqiqliyi səbəbindən digər döyüş gəmilərinə qəbul edilmələri bir müddət çəkdi, mərmilərin silah barelinin içərisində partlaması qeyri-adi deyildi. gəmi üçün böyük risk yaradan ağızdan ayrıldıqdan qısa bir müddət sonra və döyüş gəmiləri, bir hökumətin itirə bilməyəcəyi çox böyük bir sərmayəni təmsil edirdi. Döyüş zamanı su xəttinin üstündə belə təhlükəli silah -sursatın olması təhlükəsi də qeyd edildi, çünki barıt sərt bir mühərrikdə itələyici ittihamların olduğu kimi bir parça torbaya qoyulandan daha çox şiddətlə partlayacaq. Bir çox yüksək səviyyəli dəniz zabitinin güclü ənənəçiliyi də bir faktordur. Buna baxmayaraq, partlayıcı mərmilər 19 -cu əsrin əvvəllərində gəmidə istifadə üçün qəbul edildi. Qabıq silahlı sahil batareyalarından bombardmanla üzləşən gəmilərdən, taxta gəmilərin həm partlayışa, həm də ağac və metal parçalanmasına (və buna görə də ekipaj itkilərinin çox yüksək olmasına) səbəb olan mərmi atəşinə həssas olduğu sübut edilmişdir. taxta gövdəyə batırılmış və qızdırılan atışla eyni şəkildə hərəkət edən və ya adi bir taxta gəmidə yatan bir çox yanıcı əşyaları və materialları alovlandıran yağlar, tar, tarlanmış iplər, toz yükləri və s. Amerika Vətəndaş Müharibəsi zamanı gəmilərə partlayıcı mərmilərin vurduğu sürətli məhv, əksər hallarda bunun tez tanınmasını təmin etdi.\nTaxta yelkənli gəminin sonunu tək başına gətirdiyi dəmir örtüklü gəminin yaranması olduğuna inanılsa da, partlayıcı mərmilərə qarşı dəhşətli həssaslıqlarının tanınması bu keçiddə eyni dərəcədə vacib idi. Zirehli gövdə faktoru nəzərə alınmasa belə, bir-birini mərmi atəşi ilə məhv edən taxta gəmilərin donanması, yalnız böyük bir donanma saxlamağa deyil, həm də əsir düşmənin gəmilərini əlavə etməyə əsaslanan Böyük Britaniya kimi dəniz xalqları üçün cazibədar deyildi. ona. Qələbə olsa belə, ehtimal ki, məşğul olan gəmilərinin yarısından çoxuna başa gələcək və ehtimal ki, ələ keçirilmək üçün uyğun namizədlər çox az qalacaq bir döyüş fikri. Taxta gəmilərdəki partlayıcı mərmilərin dağıdıcı gücü, dəmir örtüklü gövdələrin verdiyi qoruma ilə birlikdə, birinci sıradakı döyüş vəzifələrində dəmir örtüklü gəmilərlə sürətli bir şəkildə əvəz edilməsini təmin etdi. [ sitata ehtiyac var ]\nBomba ketç redaktə edin\nBomba ketçası, yay yaxınlığında irəliyə atılan və yüksək bir bucağa qaldırılan və atəşini ballistik bir qövsdə yandıran əsas silahlı taxta yelkənli dəniz gəmisi olaraq hazırlanmışdır. Bərk atış yerinə partlayıcı mərmilər və ya karkaslar istifadə edildi. Bomba gəmiləri, qurudakı sabit mövqeləri (buna görə də adı) bombardman etmək üçün hazırlanmış xüsusi gəmilər idi.\nİngilislər tərəfindən bomba gəmilərinin ilk qeydə alınması, 1347 -ci ildə III Edvard Bombardes və digər artilleriya ilə tək göyərtəli gəmiləri yerləşdirərkən Calais mühasirəsi üçün edildi. \nİlk ixtisaslaşdırılmış bomba gəmiləri, 17. əsrin sonlarında Bernard Renau d'Eliçagaray'ın dizaynına əsaslanaraq inşa edildi və Fransa Donanması tərəfindən istifadə edildi.    Beş belə gəmi 1682 -ci ildə Əlcəzairi güllələmək üçün quru qalalarını dağıtdı və təxminən 700 müdafiəçini öldürdü. [ sitata ehtiyac var ] İki il sonra fransızlar Cenovadakı uğurlarını təkrarladılar.  İlk fransız bomba gəmilərinin ön tərəfdə yan-yana sabitlənmiş iki irəli istiqamətləndirən minaatanı vardı. Bu silahları hədəfə almaq üçün, bütün gəmi yay lövbərini buraxaraq və ya çəkərək döndürüldü.  Məsafə ümumiyyətlə barıt yükünün tənzimlənməsi ilə idarə olunurdu. \nKral Donanması , Huguenot sürgünlərinin İngiltərəyə və Birləşmiş İllərə dizayn gətirdikdən sonra, növbəti yüzillikdə və ya daha çox müddətdə sinfi təkmilləşdirməyə davam etdi.Yan dizaynlı, irəli istiqamətləndirən minaatanlar, İngilis dizaynında, fırlanan platformalarda mərkəz xəttinə quraşdırılmış havanlarla əvəz edildi. Bu platformalar, silahları atəşə verən qüvvələri gövdəyə ötürmək üçün güclü daxili taxta çərçivə ilə dəstəkləndi. Çərçivə boşluqları sursat saxlama sahələri kimi istifadə edilmişdir. Erkən bomba gəmiləri iki dirəkli ketçlər kimi düzəldildi. Qismən idarə edə bilməyəcək gəmilər idilər, çünki bomba kətanlarının tipik olaraq dirəkləri, minaatanları irəli yerləşdirmək və irəli atışları üçün aydın bir sahə təmin etmək üçün oxşar qurğunun digər gəmilərində normaldan daha uzaqda dayandığı üçün. Nəticədə, 1800-cü illərə qədər İngilis bomba gəmiləri, hər bir qonşu dirək cütü arasında üç dirək və iki minaatan olan tam təchiz edilmiş gəmilər kimi dizayn edildi. \nElmi topçu redaktəsi\nTopçu sənəti 18-ci əsrin ortalarında elmi əsaslara söykəndi. İngilis hərbi mühəndisi Benjamin Robins, hava müqavimətini nəzərə alaraq mərmi traektoriyasını hesablamaq üçün Nyuton mexanikasından istifadə etdi. Nəticələrini məşhur risaləsində təcəssüm etdirərək topçuluq sahəsində geniş bir sıra təcrübələr həyata keçirdi Topçuluqda Yeni Prinsiplər (1742), balistik sarkacın təsvirini ehtiva edir (xronoqrafa baxın).\nRobins eyni zamanda havanın mərmilərin hərəkətinə    müqaviməti və barıt gücünə dair bir sıra vacib təcrübələr etdi və bununla da mərmilərə ötürülən sürətləri hesabladı. O, nəzəriyyəsinin nəticələrini minaatanların və topların mənzillərinin eksperimental təyini ilə müqayisə etdi və artilleriya idarəçiliyi üçün praktiki maksimumlar verdi. O, raketlərin uçuşu ilə bağlı müşahidələr aparıb və tüfəngli lülənin üstünlüyünü yazıb.\nRobins, daha böyük toplu silahların istifadəsini və topların sıx bağlanmasının vacibliyini müdafiə etdi. Topçuluqla bağlı işi Leonhard Euler tərəfindən alman dilinə tərcümə edildi və Avropada dəniz silahlarının inkişafında böyük təsirə malik oldu. Digər topçu alim George Marshall idi.\nZabit George Marshall Birləşmiş Dəniz Qüvvələrində usta topçu idi. O yazdı Marşallın Praktiki Dəniz Silahları 1822 -ci ildə Marşal dəniz artilleriyası mütəxəssisi idi. Kitab ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün ABŞ-da nəşr olunan dəniz artilleriyası ilə bağlı ilk elmi-texniki kitab idi. Topları və atəşfəşanlıqları müzakirə etdi.\nKitab dəniz artilleriyasının təchizatı üçün lazım olan ölçüləri və aparatlardan bəhs edir. Cədvəllər və qrafiklər var. Kitab, bir saniyədə 1142 fut sürətlə uçduğu tapılan silahın səsinə əsaslanaraq bir gəmidə atış məsafəsi ilə bağlı daha ətraflı məlumat verir. O dövrün standartı idi. Marşalın tənliyinə görə, topun səsini görüb partlayışı eşitdikdən sonra topçu zərbəyə qədər saniyələri sayardı. Bu şəkildə öyrədilmiş bir qulaq, top təliminin qulaq təliminə əsaslanaraq qət etdiyi məsafəni bilir. Kitab nümunəsi, topun topçudan atıldığı məsafənin təxminən 10.278 fut və ya 3.426 yard olduğu 9 saniyəlik bir ssenarini təsvir edir. \n1793 -cü ildə Fransız İnqilab Müharibələrinin başlaması ilə 18 -ci əsrin sonlarında bir sıra texniki yeniliklər birləşdirilərək İngilis donanmasına Fransa və İspan donanmalarının gəmilərindən fərqli bir üstünlük verildi.\nCarronade, 1778-ci ildə İskoç dəmir fabrikası olan Carron Company tərəfindən hazırlanan ağır bir topu atan qısa lüləli bir silah idi. Top toplarının ölçüsündə düzensizliklər və silah lülələrini çıxarmaq çətinliyi səbəbindən aralarında ümumiyyətlə xeyli boşluq olurdu. top və delik - bir düymün dörddə biri qədər - nəticədə səmərəliliyin itirilməsi ilə. Bu boşluq "külək" olaraq bilinirdi. Carron Company tərəfindən tətbiq edilən istehsal praktikləri, küləyi xeyli azaldıb, topun daha az tozla və daha kiçik və daha yüngül bir silahla atəşə tutulmasını təmin etdi. Karronad ekvivalent uzun silahın ağırlığının yarısı idi, ancaq məhdud bir məsafəyə ağır bir top ata bilərdi. Karronadın yüngül çəkisi, silahların gəminin üzmə xüsusiyyətlərinə təsir etmədən atəş gücünü artıraraq xəttin freqatlarının və gəmilərinin proqnozuna və dörddəbir hissəsinə əlavə oluna biləcəyini nəzərdə tuturdu. "Smasher" kimi tanındı və karronadlarla silahlanmış gəmilərə qısa məsafədə böyük bir üstünlük verdi. \nGəminin yan tərəfinə bir döngədə bərkidilmiş montaj, geri çəkilməni bir kaydırıcıya aldı. Azaldılmış geri çəkilmə silahın hizalanmasını dəyişmədi. Kiçik barıt doldurulması, silahların istiləşməsini azaldır. Broşür daha bahalı olmasına baxmayaraq yun patronlarının istifadəsini müdafiə edirdi. Həm məqsədlə, həm də yenidən yükləmə baxımından nisbətən təcrübəsiz tacir dənizçiləri üçün topçuluq işini asanlaşdırmaq silahın məntiqinin bir hissəsini təşkil edirdi. Silahı montaja bağlamaq üçün alt hissənin boltla dəyişdirilməsi, geniş yanğın açısını artıran vaqonun genişliyini azaldır. Bir karronadın dörddə biri ağırlığında idi və eyni topdan atəş açan uzun bir silah üçün barıt yükünün dörddə üçdə birini istifadə etdi. \nOnun ixtirası 1759 -cu ildə general -leytenant Robert Melvilleə və ya 1769-1779 -cu illərdə Carron Şirkətinin müdiri Charles Gascoigne -ə aiddir. Carronades əvvəlcə Amerika İnqilab Müharibəsi dövründə İngilis ticarət gəmilərində məşhurlaşdı. Yalnız kiçik bir silahlı heyətə ehtiyacı olan və qısa məsafədə dağıdıcı olan yüngül bir silah, ticarət gəmilərini Fransa və Amerikalılara qarşı qorumaq üçün yaxşı uyğun bir silah idi. 4 Sentyabr 1782 -ci il Hərəkətində, HMS freqatı tərəfindən yaxın məsafədən atəşə tutulan tək bir karronadın təsiri Göy qurşağı Henry Trollope altında yaralı bir Fransız kapitanının təslim olmasına və təslim olmasına səbəb oldu Hebe qısa bir döyüşdən sonra. \nTop üçün Flintlock atəş mexanizmləri Kapitan Sir Charles Douglas tərəfindən irəli sürüldü və Amerika Qurtuluş Savaşı zamanı ənənəvi matçlar yerinə təqdim edildi. Çağırış kilidləri daha yüksək atəş sürətinə və daha yüksək dəqiqliyə imkan verdi, çünki silah kapitanı dəqiq atış anını seçə bildi. Bundan əvvəl Kral Hərbi Dəniz Qüvvələri, Yeddi İllik Müharibə zamanı tozla doldurulmuş qaz tülkülərinin istifadəsini tətbiq etdi, əvvəlki partlama üsulları ilə müqayisədə demək olar ki, anında yanma vaxtı verir.\nDouglas, yanğın sahəsini əhəmiyyətli dərəcədə artıran bir sistem də yaratdı. Silah iplərini silah limanlarından daha böyük bir məsafədə bağlamağın sadə məqsədəuyğunluğu ilə, hər bir topun keçə biləcəyi məsafə xeyli yaxşılaşdı. Yeni sistem ilk dəfə 1782 -ci ildə Saintes Döyüşündə sınaqdan keçirildi Dük, Möhtəşəm və Təkəbbürlüvə bəlkə də digər İngilis gəmiləri Douglas'ın yeni sistemini mənimsəmişdilər.\nQəlpə qabığı 1784 -cü ildə Kral Artilleriyasının general -mayoru Henri Şrapnel tərəfindən hazırlanmışdır. Kiçik dəmir və ya qurğuşun topları ilə dolu bir qalay və ya kətan qabı atıldıqda açılaraq böyük bir ov tüfəngi mərmisinin təsirini verən zaman bidon gülləsi artıq geniş yayılmışdı. Shrapnel'in yeniliyi, bidon atışının çox mərmili ov tüfəngi effektini bir araya gətirərək, bidonu açmaq və içərisindəki güllələri tüfəngdən kanistin traektoriyası boyunca bir qədər uzaqlaşdırmaq idi. Onun qabığı top və toz qarışığı ilə dolu, içi boş bir çuqun kürə idi. Fuze düzgün qurulsaydı, qabıq nəzərdə tutulan hədəfin qarşısında və ya üstündə açılaraq içindəkiləri (müşk toplarından) buraxardı. Qəlpə topları qabığın "qalan sürəti" ilə davam edərdi. Müşk toplarının daha sıx bir nümunəsinə əlavə olaraq, saxlanılan sürət də daha yüksək ola bilər, çünki qəlpə qabığının bütövlükdə fərdi balet toplarından daha yüksək ballistik əmsalına malik olması mümkündür (xarici ballistikaya baxın).\nSənaye İnqilabı, buxarla işləyən dəmir örtülü döyüş gəmilərini top tökmək üçün keçilməz kimi təqdim etdi. Dəniz artilleriyasının çatışmazlığı, dəniz qoçunun zirehli hərbi gəmilərin batması vasitəsi olaraq yenidən ortaya çıxmasına səbəb oldu.  19 -cu əsrin son yarısında yeniliklərin sürətli olması bəzi gəmilərin buraxılmadan köhnəlməsinə səbəb oldu. : 239 Tökmə topunda barıtla əldə edilən maksimum mərmi sürəti təxminən 480 m/s (1.600 ft/s) idi. Artan kalibrlə artan mərmi çəkisi, bu sürət məhdudiyyəti ilə zireh nüfuzunu yaxşılaşdırmağın yeganə üsulu idi. Bəzi dəmir barmaqlıqlar, 41.3 sm (16.25 düym) qədər çox ağır, yavaş atəşli kalibrli silahlar daşıyırdı.  Bu silahlar, daha qalın dəmir zirehləri sonrakı dəmir örtükləri deşə bilən yeganə silah idi, ancaq topların kişilərin qaldıra bilməyəcək qədər ağır yüklənməsi üçün buxarla işləyən maşınlara ehtiyac var idi. : 266\nPartlayıcı mərmilər Redaktə edin\nPartlayıcı mərmilər uzun müddətdir quru müharibələrində (haubitsalarda və minaatanlarda) istifadə olunurdu, lakin onlar yalnız yüksək açılardan və nisbətən aşağı sürətlə atəşə tutulurdu. Mərmilərin idarə edilməsi təhlükəlidir və hələ də mərmilərin partlayıcı xüsusiyyətini yüksək sürətli silahın yüksək gücü və daha düz trayektoriyası ilə birləşdirmək üçün heç bir həll tapılmamışdı.\nBununla birlikdə, yüksək döyüş yolları, dəniz döyüşləri və dəniz döyüşləri üçün praktik olaraq praktik deyildi, hədəfə çatmaq üçün yaxşı bir şansa sahib olmaq üçün düz traektoriyalı silahlar tələb olunurdu. Buna görə də, dəniz müharibəsi, taxta gövdələrə belə yalnız yerli ziyan vura biləcək inert toplardan istifadə edərək düz traektoriya topu ilə əsrlər boyu qarşılaşmalardan ibarət idi. \nPartlayıcı mərmi atmaq üçün hazırlanmış ilk dəniz silahı, 1822-1823-cü illərdə Fransız generalı Henri-Joseph Paixhans tərəfindən hazırlanan Paixhans silahı idi. 1822-ci ildə hərbi gəmilərə qarşı düz traektoriyalı mərmi silahlarından istifadə etməyi müdafiə etdi Nouvelle Force dənizçilik və artilleriya,  və ilk dəfə mərmilərin yüksək güclü düz trayektoriya silahlarında təhlükəsiz şəkildə atılmasına icazə verən gecikdirmə mexanizmi hazırladı. Taxta gövdələrə yerləşdirilən və sonra partlayan partlayıcı mərmilərin təsiri potensial olaraq dağıdıcı idi. Bunu ilk dəfə Henri-Joseph Paixhans iki mərtəbəli məhkəmələrdə nümayiş etdirdi Sakit okean həvəskarı gəmini uğurla parçaladığı 1824 -cü ildə.  Bu sınaq üçün 1823 və 1824 -cü illərdə iki prototip Paixhans silahı atıldı. Paixhans nəticələrini bildirdi Təcrübələr faites sur une arme nouvelle.  Mərmilər silah atıldıqda avtomatik alovlanan bir qoruyucu ilə təchiz olunmuşdu. Qabıq daha sonra bir an sonra partlamadan əvvəl özünü hədəfin taxta gövdəsinə yerləşdirəcək. \nFransız Hərbi Dəniz Qüvvələri üçün ilk Paixhans silahları 1841 -ci ildə istehsal edilmişdir. Silahların lüləsi təxminən 10.000 funt ağırlığında idi. (4.5 metrik ton) və təxminən iki mil dəqiq olduğunu sübut etdi. 1840 -cı illərdə İngiltərə, Rusiya və ABŞ yeni dəniz silahlarını qəbul etdilər. Silahların əməliyyat kontekstində təsiri Krım müharibəsi zamanı qəti şəkildə nümayiş etdirildi. Partlayan mərmilərin alovlandırıcı xüsusiyyətləri, 1853 -cü ildə Sinop Döyüşündə : 241 taxta döyüş gəmilərinin köhnəldiyini nümayiş etdirdi, lakin partlayıcı qurğuların istifadə edilməsi ilə partlayışın effektivliyi məhdudlaşdı. Torpedo döyüş başlıqlarında istifadə edilən erkən yüksək partlayıcı maddələr, silahdan atəş açma sürətində partlayışa səbəb olardı. USS gəmisində qısa dinamit silahlarından istifadə edildikdən sonra Vezüv,  pikrik turşusu 1890 -cı illərdə adi dəniz artilleriya mərmilərində geniş istifadə olunmağa başladı.\nSüni yükləmə, tüfəngli artilleriya Edit\nWilliam Armstrong, 1850 -ci illərdə İngiltərə hökuməti tərəfindən Elswick Ordnance Company -də istehsal olunan inqilabi yeni bir top parçası - Armstrong Gun hazırlamaq üçün bir müqavilə aldı. Bu, həm quruda, həm də dənizdə müasir artilleriyanın yaranmasını qeyd etdi.   Parça daha dəqiq və güclü bir hərəkətə imkan verən yivli idi. Artilleriyanı dəqiq tüfənglə vurmaq üçün lazımi maşın yalnız 19-cu əsrin ortalarında mövcud idi.  Armstrong silahının çuqun qabığı forma etibarilə Minié topuna bənzəyirdi və onu silahın deliyindən bir qədər böyük edən və qabığa fırlanmaq üçün silahın yivləri ilə məşğul olan nazik qurğuşun örtüyə malik idi. Bu fırlanma, sıx uyğunlaşma nəticəsində küləyin aradan qaldırılması ilə birlikdə, silahın daha kiçik toz yüklü hamar delikli ağız yükləyicilərdən daha böyük məsafə və dəqiqlik əldə etməsinə imkan verdi.\nOnun silahı da yük maşını idi. Kəmər yükləmə mexanizmləri orta əsrlərdən bəri edilməsinə baxmayaraq, əsas mühəndislik problemi, mexanizmin partlayıcı yükə tab gətirə bilməməsidir. Sənaye İnqilabı dövründə yalnız metallurgiya və dəqiq mühəndislik qabiliyyətlərinin inkişafı ilə Armstrong uyğun bir həll qura bildi. Silah, təsirli bir top parçasını təşkil edən bütün xüsusiyyətləri birləşdirdi. Silah, geri çəkildikdən sonra silahı atəş mövqeyinə qaytaracaq şəkildə bir vaqona yerləşdirildi.\nSilahı həqiqətən inqilabi edən şey, daha güclü partlayıcı qüvvələrə tab gətirməsinə imkan verən silah barelinin qurulması texnikasında idi. "Quraşdırma" üsulu, barelin ardıcıl olaraq daha kiçik diametrli borularla (daha sonra yumşaq poladdan istifadə edilmişdir) montajını əhatə edirdi.  Növbəti boru əvvəlcədən borunun üstündə genişlənməsinə və uyğunlaşmasına imkan vermək üçün qızdırılacaqdı. Soyudulduqda, boru bir qədər kiçik bir diametrə qədər daralırdı ki, bu da silahın lüləyə vurduğu xarici qüvvələrə qarşı içəriyə doğru yönəldilmiş silahın divarları boyunca bərabər təzyiqə imkan verirdi.  Tüfəngli silahlar 1880-ci ilə qədər tökmə topu köhnəltdi. : 331-332\nArmstronq sistemi 1858-ci ildə, ilk növbədə "sahədəki xüsusi xidmət" üçün qəbul edildi və əvvəlcə yalnız daha kiçik artilleriya parçaları, 6-pounder (2.5 in/64 mm) dağ və ya yüngül sahə silahları, 9 pound (3 in/76 mm) istehsal etdi. ) at topları üçün silahlar və 12 kiloluq (3 düym /76 mm) sahə silahları.\nLakin, silahın üstünlüyünə baxmayaraq, 1863-cü il Ordnance Select komitəsi qiymət və səmərəlilik səbəbiylə ağız yüklü artilleriya qurğularına qayıtmaq qərarına gəldi. \n1872-ci ildə Charles Ragon de Bange tərəfindən kəsilmiş vintli obturatorun Fransanın inkişafı ilə böyük kalibrli məmə yüklü dəniz artilleriyası praktik hala gəldi.  Göy gurultusu 1879-cu ildə irəli taretdə 12 düymlük (305 mm) silahı  sol ağzına yükləyən zaman Marmora dənizində atışma zamanı 11 nəfər həlak olmuş və 35 nəfər yaralanmışdı. Təkmilləşdirilmiş yükləmə və işləmə prosedurları da qəbul edildi və Thunderer özü uzun kalibrli 10 düymlük yük maşını ilə yenidən təchiz edildi. Meşə yükləyici artilleriya, topu gövdəyə geri yükləmək üçün gövdəyə çəkilməsinin zəruriliyi ilə qoyulan barel uzunluğu məhdudiyyətlərini aşdı. Daha uzun çəlləklərin  və daha yavaş yanan qəhvəyi tozun eyni vaxtda mövcud olması, mərmi sürətini 650 m/s (2100 ft/s) qədər artırdı.  Spin-stabilizasiya edilmiş uzanan mərmilər həm zərbəli fuzların etibarlı yerləşdirilməsini  təklif etdi: 243 və artan hissə sıxlığı vasitəsilə zireh nüfuzunu yaxşılaşdırdı. \nSilah qüllələri Redaktə edin\n19-cu əsrin ortalarında böyük çaplı, uzun mənzilli silahların hazırlanmasından əvvəl, klassik döyüş gəmisi dizaynında, gəminin hər tərəfində, tez-tez kazematlara quraşdırılmış, porta quraşdırılmış silahlar istifadə olunurdu. Atəş gücü, yalnız gəminin bir tərəfindən məhdud bir qövsə yönəldilə bilən çox sayda silahla təmin edildi. Qeyri -sabitlik səbəbindən daha böyük və daha ağır silahlar gəmidə daşına bilər. Ayrıca, kazematlar tez -tez su xəttinin yaxınlığında otururdular ki, bu da onları daşqınlara qarşı həssas etdi və dənizləri sakitləşdirmək üçün istifadəsini məhdudlaşdırdı.\nQüllələr, artilleriya qurğusunun ekipajını və mexanizmini qorumaq üçün və fırlanan silah platforması olaraq bir çox istiqamətdə nişan və atəş qabiliyyəti ilə hazırlanmış silah dayaqları idi. Bu platforma, dəniz əleyhinə quru batareyası kimi möhkəmləndirilmiş bir bina və ya quruluşa və ya döyüş maşınına, dəniz gəmisinə və ya hərbi təyyarəyə quraşdırıla bilər.\nKrım müharibəsi zamanı Kapitan Cowper Phipps Coles 'kubok' ilə qorunan silahları olan bir sal qurdu və adı çəkilən saldan istifadə etdi. Xanım Nensi, Rusiyanın Qara dənizdəki Taqanroq şəhərini atəşə tutmaq. Xanım Nensi "böyük bir uğur sübut etdi"  və Coles müharibədən sonra fırlanan qülləsini patentləşdirdi. Colesin patentini aldıqdan sonra, İngilis Admiralty 1859 -cu ildə HMS üzən batareya gəmisinə quraşdırılmış Coles dizaynının prototipini sifariş etdi. Etibarlı1861 -ci ildəki sınaqlar üçün fırlanan bir silah qülləsi ilə təchiz edilmiş ilk döyüş gəmisi oldu. Colesin dizayn məqsədi, hədəfi minimuma endirmək üçün mümkün olduğu qədər suda ən aşağı olan ən böyük yuvarlaq atəş qövsünə malik bir gəmi yaratmaq idi. \nAdmiralty, taret silahı prinsipini faydalı bir yenilik olaraq qəbul etdi və digər yeni dizaynlara daxil etdi. Coles, hər biri iki böyük silah olan on qübbəli qülləsi olan bir gəmi üçün bir dizayn təqdim etdi. Admiralty qüllə gəmiləri ilə maraqlanmağa davam etsə də və öz dizaynerlərinə daha yaxşı dizaynlar yaratmağı tapşırsa da, dizayn praktik olaraq rədd edildi. Coles, bir taret gəmisinin inşasına dəstək verən Admirallığın ilk Lordu Somerset Dükünə yazan Şahzadə Albertdən dəstək aldı. 1862 -ci ilin yanvarında Admiralti, HMS adlı bir gəminin inşasına razılıq verdi Şahzadə Albertyalnız dörd sahil müdafiəsi üçün nəzərdə tutulmuş dörd qülləsi və alçaq gəmisi olan. Colesə qüllələrin dizaynına icazə verildi, lakin gəmi baş inşaatçı Isaac Wattsın məsuliyyətində idi. \nColes -in başqa dizaynları HMS Kral hökmdarı, 1864 -cü ilin avqustunda tamamlandı. Mövcud enli silahları düz bir göyərtədə dörd qüllə ilə əvəz edildi və gəmiyə su xətti ətrafındakı bir kəmərdə 5,5 düym (140 mm) zireh quraşdırıldı.  İlk gəmilər kimi Ekran və Kral hökmdarı sahil suları ilə məhdudlaşaraq, dəniz tutma xüsusiyyətlərinə malik deyildi. Coles, Sir Edward James Reed ilə birlikdə HMS dizaynına və qurulmasına davam etdi Hökmdarsilahlarını qüllədə gəzdirən ilk dəniz gəmisi. 1866 -cı ildə qoyulan və 1869 -cu ilin iyununda tamamlanan, iki qüllə daşıyırdı, baxmayaraq ki, bir proqnoz və kaka daxil edilməsi silahların öndən və arxadan atəş etməsinə mane olurdu. \nSilah qülləsi müstəqil olaraq İsveçli ixtiraçı John Ericsson tərəfindən Amerikada icad edilmişdir, lakin dizaynı Coles -dən texnoloji cəhətdən aşağı idi.  Ericsson USS dizayn etdi Ekran 1861-ci ildə. Onun ən görkəmli xüsusiyyəti, alçaq taxtalı üst gövdənin üstünə qoyulmuş böyük bir silindrik silah qülləsi idi. Bu, daha ənənəvi formalı alt gövdənin kənarlarından xeyli uzandı. Kiçik bir zirehli pilot evi, yuxarı güverteye yay tərəfə qoyulmuşdu, lakin mövqeyi maneə törətdi Ekran silahlarını düz irəli atmaqdan.  [i] Gəminin dizaynında Ericsson -un əsas məqsədlərindən biri düşmən silahlılarına mümkün olan ən kiçik hədəfi təqdim etmək idi. \nQüllənin yuvarlaqlaşdırılmış forması, top atəşindən yayınmağa kömək etdi.   Bir cüt eşşək mühərriki, qülləni bir sıra dişli vasitəsi ilə döndərdi, 9 Fevral 1862 -ci ildə sınaq zamanı 22.5 saniyədə tam fırlanma edildi. qüllənin işarəsi aşarsa və ya başqa bir tam fırlanma olarsa tərsinə yerləşdirilməlidir. Silahlar da daxil olmaqla, qüllənin çəkisi təxminən 160 uzun ton (163 t) idi, bütün çəki qüllənin dönməsindən əvvəl bir paz istifadə edərək bağlanmalı olan bir dəmir mili üzərində dayandı. \nİş mili 9 düym (23 sm) diametrdə idi ki, bu da qüllənin yan tərəfə sürüşməsinin qarşısını almaq üçün lazım olan on qat güc verdi.  Qüllə istifadə edilmədikdə göyərtədəki su keçirməyən bir möhür yaratmaq üçün hazırlanmış bir pirinç üzük üzərində dayandı. Ancaq xidmətdə bu, ekipaj tərəfindən doldurulmasına baxmayaraq çox sızdı.  Qüllə ilə göyərtə arasındakı boşluğun bir problem olduğu ortaya çıxdı, çünki zibil və qabıq parçaları boşluğa girdi və bir neçə qülləni bağladı. Passaik1863 -cü ilin aprelində Charleston Limanının Birinci Döyüşündə eyni qüllə dizaynını istifadə edən sinif monitorları.  Ağır atışla qüllənin birbaşa vurulması da mili əymək potensialına malik idi ki, bu da qülləni sıxışdıra bilər.   \nQüllə bir cüt 15 düymlük (380 mm) hamar delikli Dahlgren silahını quraşdırmaq üçün nəzərdə tutulmuşdu, lakin vaxtında hazır deyildilər və 11 düymlük (280 mm) silahlar əvəz edildi.  Hər silahın çəkisi təxminən 7,300 kq idi. Ekran Silahları, silah dizayneri Dahlgrenin özü tərəfindən qurulan "uzaq", "yaxın" və "adi" hədəflər üçün 1860 -cı ordunun göstərdiyi 15 kiloluq (6,8 kq) standart itələyici yükü istifadə etdi.  +15 ° yüksəklikdə 3.640 yard (3.340 m) məsafəyə qədər 136 kiloluq (61.7 kq) dəyirmi atış və ya mərmi ata bilərdilər.  \nHMS Göy gurultusu bu qabaqcıl işin zirvəsini təmsil etdi. Edward James Reed tərəfindən hazırlanan dəmir örtüklü bir taret gəmisi, silahları manevr etmək üçün qabaqcıl hidravlik qüllə maşınlarından istifadə edən fırlanan qüllələrlə təchiz edilmişdir. Eyni zamanda, mərkəzi üst quruluş planı ilə inşa edilən və sonrakı bütün döyüş gəmilərinin prototipi olan dünyanın ilk mastsuz döyüş gəmisi idi. HMS Dağıdıcı 1871 -ci il başqa bir əhəmiyyətli dizayn idi və birbaşa müasir döyüş gəmisinə yol açdı.\nZireh deşici atış Edit\n1850 -ci illərin sonlarında xeyli qalınlığa malik ferforj zirehləri daşıyan dəmirgüclü döyüş gəmisinin inkişafı görüldü. Bu zireh, həm istifadə olunan yuvarlaq dəmir top toplarına, həm də son zamanlarda hazırlanan partlayıcı mərmiyə qarşı demək olar ki, toxunulmaz idi.\nBu problemin ilk həllini mayor Sir W. Palliser həyata keçirdi. 1867 -ci ildə təsdiqlənmiş Palliser atışı, dəmirdən hazırlanmışdı, başı sərtləşdirmək üçün dökümdə soyudulur, baş üçün metal, su ilə soyudulmuş hissəsi olan kompozit qəliblər istifadə olunur. Bəzən mərmilərin çatlamasına səbəb olan qüsurlar var idi, lakin zaman keçdikcə aradan qaldırılırdı. Mərminin kənarına tüfəng yivlərini silah barelinə daxil etmək üçün tunc dirəklər quraşdırılmışdır. Baza içi boş bir cibə sahib idi, lakin toz və ya partlayıcı ilə doldurulmamışdı: boşluq, soyuduqda çatlamadan iri bərk mərmi tökməkdə çətinliklər səbəbindən yaranmışdı, çünki mərmilərin burnu və əsası fərqli nisbətlərdə soyudulmuşdu və əslində daha böyük boşluq daha keyfiyyətli tökmə işini asanlaşdırdı. \nAngamos Döyüşündə (8 Oktyabr 1879) Çilinin dəmirli hərbi gəmiləri Perulu monitoruna 250 kiloluq Palliser silahından iyirmi dəfə atəş açdılar. Huáscar, dağıdıcı nəticələrlə. Bu cür pirsinq mərmilərinin əsl döyüşdə istifadə edilməsi ilk dəfə idi. \nBu soyudulmuş dəmir atışlar, ferforje zirehlərə qarşı çox təsirli olduğunu sübut etdi, lakin ilk dəfə 1880 -ci illərdə təqdim edilən mürəkkəb və polad zirehlərə qarşı xidmət göstərmədi. Buna görə yeni bir gediş edilməli idi və su ilə bərkimiş nöqtələri olan saxta polad turlar Palliser vuruşunun yerini aldı. Əvvəlcə bu saxta polad turlar adi karbon poladdan hazırlanırdı, lakin zireh keyfiyyəti yaxşılaşdıqca mərmilər də buna uyğun gəlirdi.\n1890 -cı illərdə və sonradan sementlənmiş polad zirehlər əvvəlcə yalnız döyüş gəmilərinin daha qalın zirehlərində adi hala çevrildi. Bununla mübarizə aparmaq üçün mərmi həm nikel, həm də krom ehtiva edən poladdan - saxta və ya tökmə formada hazırlanmışdır. Digər bir dəyişiklik, rus admiralı Stepan Makarov tərəfindən icad edilən "Makarov ipuçları" adlanan qabığın ucuna yumşaq metal qapağın qoyulması idi. Bu "qapaq" zərbə zərbəsinin bir hissəsini yumşaldaraq və zirehin deşici nöqtəsinin zirehin üzünə və ya mərminin gövdəsinə parçalanmadan zədələnməsinin qarşısını alaraq nüfuzunu artırdı. Nöqtənin zirehin üzündən uzaqlaşmamasını təmin edərək, əyilmiş bir açıdan nüfuz etməyə kömək edə bilər. (Bax: APCBC sursatı)\nTüstüsüz toz itələyiciləri  təxminən 1900 -cü ildə barıtla əvəz edildikdə, 800 m/s (2600 fut/s) mərmi sürəti əldə edildikdə zireh nüfuzunun artması mümkün oldu. \nTez atəş açan artilleriya Redaktə edin\nTorpedalarla sualtı gövdə zədələnməsi ən böyük döyüş gəmilərini batıra bilən kiçik, ucuz torpedo gəmilərinin inkişafına təkan verdi. 19-cu əsrin sonlarında bütün döyüş gəmilərinə sürətli, manevr edilə bilən torpedo gəmilərinə vura bilən sürətli atəş silahlarından müdafiə batareyası lazım idi.\nKral Hərbi Dəniz Qüvvələri ilk olaraq HMS-də 4.7 düymlük sürətli atıcı silahı təqdim etdi Keskin atıcı 1889-cu ildə və HMS-də tez atəş edən 6 düymlük MK 1 Kral hökmdarıDigər donanmalar da Fransa Donanmasının 1894–955-ci illərdə tamamladığı gəmilərinə tez atəş açan silahlar taxdı. \n1890-cı illərin dominant dizaynı olan sürətli atəş silahları əvvəlcədən düşünülmüş döyüş gəmisinin əsas xüsusiyyətlərindən idi. Tez atılan silahlar, qalın zirehlərə nüfuz edə bilməsə də, qarşıdakı döyüş gəmisinin üst quruluşunu məhv etmək, atəş açmaq və düşmənin silahlı heyətini öldürmək və ya yayındırmaq məqsədi daşıyırdı. Ağır silahların inkişafı və artan atəş dərəcəsi, sürətli atıcıların 1900-cü illərin əvvəllərində dəniz döyüşlərinin həlledici silahı statusunu itirməsi demək idi, baxmayaraq ki, sürətli atəş edən silahlar döyüş gəmilərini torpedo gəmiləri və məhv edənlərin hücumundan qorumaq üçün çox vacib idi. və kiçik gəmilərin əsas silahlanmasını təşkil etdi.\n19-cu əsrin sonlarında ən çox döyüş gəmiləri, daha az ziyan vuran kiçik kalibrli vuruş ehtimalının artması ilə müqayisədə, bir neçə iri mərminin (əldən gedə biləcək) nisbi məhvinə dair qeyri-müəyyənlik səbəbindən birdən çox kalibrli dəniz artilleriyasını quraşdırdı. mərmilər eyni vaxt ərzində atılır. Tez atəş açan silahlar, əvvəlcə əllə yüklənə biləcək qədər kiçik olan döyüş sursatı açan silahlar idi. Daha sonra pirinç kartuşlarının ipək tozu torbalarına dəyişdirilməsi, sürüşən paz kəmər bloklarından istifadə edərək yanğın sürətinin artmasına imkan verdi.  Artan mexanizasiya, nəticədə dəniz artilleriya kalibrlərindən 20 düymədək oxşar atəş nisbətlərini təmin etdi. \nYanğın nəzarət redaktə\n19 -cu əsrin sonlarında top atışları əhəmiyyətli dərəcədə artdıqda, mərmilərin uçuş vaxtlarını nəzərə alaraq, düzgün hədəf nöqtəsini hesablamaq artıq sadə məsələ deyildi. Düzgün silah vurmaq üçün getdikcə daha mürəkkəb mexaniki kalkulyatorlar istifadə olunurdu, adətən gəminin dərinliyindəki mərkəzi bir istismar stansiyasına müxtəlif nöqtələr və məsafə ölçüləri göndərilirdi. Yanğın qrupları gəminin yeri, sürəti və istiqaməti və hədəfi ilə qidalanır, həmçinin Coriolis effekti, havadakı hava təsirləri və digər tənzimləmələr üçün müxtəlif düzəlişlər edir.\nAtəş həlli olaraq bilinən ortaya çıxan istiqamətlər, daha sonra döşəmə üçün qüllələrə veriləcəkdir. Turlar qaçırılsaydı, bir müşahidəçi nə qədər və hansı istiqamətdə qaçdıqlarını işlədə bilərdi və bu məlumatlar qalan məlumatlarda hər hansı bir dəyişikliklə birlikdə yenidən kompüterə ötürülə bilər və başqa bir atış cəhd edilir.\nDəniz atəşi nəzarətinin vəziyyəti, bir anda bir neçə silahın atəşə tutulmasını nəzarət etmək ehtiyacı səbəbiylə olduqca mürəkkəb idi. Dəniz nişanlarında həm atıcı silahlar, həm də hədəf hərəkət edir və dəyişənlər daha böyük məsafələr və cəlb olunan vaxtlarla birləşir. Rudimentary dəniz atəşi idarəetmə sistemləri ilk dəfə Birinci Dünya Müharibəsi dövründə  hazırlanmışdır.\nArthur Pollen və Frederic Charles Dreyer müstəqil olaraq ilk belə sistemləri inkişaf etdirdilər. Polen, 1900 -cü ildə Malta yaxınlığındakı topçuluq praktikasında dəniz artilleriyasının zəif dəqiqliyini qeyd etdikdən sonra problem üzərində işləməyə başladı.  Böyük Britaniyanın aparıcı alimi kimi tanınan Lord Kelvin, ilk olaraq analoji kompüterdən istifadə edərək tənlikləri həll etdi. döyüşə girən gəmilərin nisbi hərəkəti və lazım olan traektoriyanı və buna görə də silahların istiqamətini və yüksəkliyini hesablamaq üçün mərminin uçuşunda gecikmə.\nPolen, birləşmiş mexaniki kompüter və mərkəzləşdirilmiş yanğın idarəçiliyində istifadə üçün avtomatik aralıqlar və nisbətlər planı istehsal etməyi hədəfləyir. Hədəfin mövqeyi və nisbi hərəkəti haqqında dəqiq məlumat əldə etmək üçün Pollen, bu məlumatları tutmaq üçün bir plan qurğusu (və ya plotter) hazırladı. Atəş gəmisinin yellənməsini təmin etmək üçün bir giroskop əlavə etdi. Yenə də bu, davamlı etibarlı düzəliş təmin etmək üçün o dövrdə ibtidai giroskopun əhəmiyyətli inkişafını tələb edirdi.  Məhkəmələr 1905 və 1906 -cı illərdə həyata keçirildi, lakin bu, tamamilə uğursuz olsa da vəd verdi. Admiral Jackie Fisher, Admiral Arthur Knyvet Wilson və Dəniz Ordnance və Torpedoları (DNO) Direktoru John Jellicoe'nin sürətlə yüksələn siması səylərində təşviq edildi. Polen, Kral Dəniz Qüvvələrinə aid döyüş gəmilərində fasilələrlə edilən testlərlə işinə davam etdi.\nEyni zamanda, Dreyerin rəhbərlik etdiyi bir qrup oxşar bir sistem hazırladı. Hər iki sistem Kral Hərbi Dəniz Qüvvələrinin yeni və mövcud gəmiləri üçün sifariş verilsə də, Dreyer sistemi nəticədə qəti Mark IV* şəklində Dəniz Qüvvələri tərəfindən ən çox bəyənildi. Direktor nəzarətinin əlavə edilməsi, Birinci Dünya Müharibəsi gəmiləri üçün tam, praktik bir atəş nəzarət sistemini asanlaşdırdı və əksər RN kapital gəmiləri 1916 -cı ilin ortalarına qədər belə təchiz edildi. Direktor, operatorların hər hansı bir silahlıdan daha üstün bir görünüşə sahib olduğu gəminin üstündə idi. qüllələr. Qüllələrin atəşini koordinasiya edə bildi ki, onların birgə atəşi birlikdə işləsin. Bu təkmilləşdirilmiş nişanlama və daha böyük optik məsafə tapıcılar atəş zamanı düşmənin mövqeyinin qiymətləndirilməsini yaxşılaşdırdı. Nəticədə sistem, 1927 -ci ildən sonra inşa edilən gəmilər üçün təkmilləşdirilmiş "Admiralty Fire Control Table" ilə əvəz edildi.\nBöyük silahlı döyüş gəmiləri Redaktə edin\n1890 -cı illərin sonu və 1900 -cü illərin əvvəllərində inqilabi HMS -in işə salınması ilə nəticələnən əhəmiyyətli top inkişafları baş verdi. Qorxaq Ser Percy Scott HMS komandiri oldu Scylla 1896 -cı ildə topçuluqla bağlı yeni nəzəriyyələrini həyata keçirə bildi və 1897 -ci il topçu sınaqları zamanı 80% misilsiz uğur qazandı.   Bu, tamamilə görünməmiş bir hadisə idi, çünki Kral Dəniz Qüvvələrində orta göstərici cəmi 28%idi. \nScott, gecə vaxtı donanma gəmiləri arasında siqnalın yavaş və qeyri -dəqiq olduğunu qeyd etdi. O, bunu iki yolla həll etdi: təlim vasitələri hazırladı və siqnalçılarını təlimat altına aldı və daha təsirli bir yanıb sönən lampa hazırladı. Gəmisinin siqnalının yeni səmərəliliyi bütün Aralıq dənizi donanması tərəfindən qəbul edildi. Əsas silahın lüləsinə bir düym çaplı tüfəngli lülənin yerləşdirilməsini nəzərdə tutan, lakin əsas silahın idarəetmələrini istifadə edən yeni bir alt kalibrli silah hazırladı. O, həmçinin teleskop optikası və yeni təlim hədəflərindən istifadə edərək yeni görməli yerləri kəşf etdi.  Donanmanın 1901 -ci il mükafat atışında, Dəhşətli eyni%80 -ə çatdı və Scottun topçuluq təcrübələri donanmanın digər gəmiləri tərəfindən qəbul edildi.  Daha sonra Scott, Hampshire əyalətindəki Whale Island dəniz donanması məktəbində dərs verdi.  1905 -ci ildə bayraq rütbəsinə yüksələnə qədər tutduğu böyük fəxri rol. \nTorpedonun inkişafı torpidodan kənara çıxan məsafələrdə düşmənlə məşğul olmağın zəruriliyi demək idi. Bu, öz növbəsində, hər bir qüllədə bir silahçının qüllə silahlarını işarə edərək müstəqil olaraq atəşə tutduğu köhnə sistemin, qarşıdakı bir gəmidə əhəmiyyətli bir vuruş nisbətinə çatacağını gözləmək mümkün deyildi. Scott, silahların hamısının ucu yuxarı qaldırıldığı və bir nöqtədən, ümumiyyətlə ön sıranın yuxarı hissəsində vurulduğu bir sistem olan rejissor atəşinin inkişafını və qurulmasını təşviq etməkdə vasitəçi idi. Bütün silahları eyni vaxtda atəşə tutaraq, eyni vaxtda meydana gələn sıçrayışları müşahidə etmək və hədəfi vizual olaraq düzəltmək mümkün idi.\nDöyüş poliqonları görünməmiş 6000 yard (5500 m) əraziyə çəkildikdə, məsafə topçuları sonrakı salvo üçün düzəlişlər etmədən əvvəl mərmilərin gəlməsini gözləməyə məcbur edəcək qədər böyük idi. Əlavə bir problem, qabığın daha çox sayda kiçik silahdan sıçraması, daha böyük silahların sıçramalarını gizlətmək idi. Kiçik kalibrli silahlar, daha sürətli atış ağırlıqlarını gözləmək üçün atəşlərini tutmalı, daha sürətli atəş sürətinin üstünlüyünü itirəcək, ya da sıçrayışın ağır və ya yüngül silahdan qaynaqlandığı bilinməyəcək. dəyişən və hədəflənən etibarsızdır.  İtalyan dəniz memarı Vittorio Cuniberti ilk dəfə 1903-cü ildə böyük bir silahlı döyüş gəmisi konsepsiyasını irəli sürdü və 17.000 uzun ton (17.000 ton) həcmində, 12 batareyalı bir əsas batareyaya malik "ideal" gələcək İngilis döyüş gəmisini təklif etdi. səkkiz qüllədə düymlük silahlar, 12 düymlük kəmər zirehləri və 24 düyün sürəti (44 km/saat 28 mil). \nBirinci Dəniz Lordu Sir John Fisher, Admiralty İdarə Heyətində növbəti döyüş gəmisini 12 düymlük silahlarla silahlandırmaq və onun sürətinin 21 düyündən (39 km/saat) az olmayacağını qərara aldı. Nəticə HMS idi QorxaqƏvvəlki bütün gəmiləri 1906-cı ildə buraxılışında dərhal köhnəltdi. Gəmi 45 ikili çaplı BL 12 düymlük Mark X silahını beş qoşa silahlı qülləyə quraşdırdı. Bunlar ən çox səkkiz silahın enini təmin edə bilər və +13.5 ° -ə qədər qaldırıla bilər. 8,5 kiloluq (390 kq) mərmi 13,5 ° sürətlə 2,725 ft/s (831 m/s) sürətlə atdılar, bu da zirehli deşici (AP) 2 crh ilə maksimum 16,450 m (17,990 yd) məsafə təmin etdi. mərmi. 16 ° yüksəklikdə diapazon daha aerodinamik, lakin bir qədər ağır olan 4 crh AP mərmi istifadə edərək 20.435 yd (18.686 m) qədər uzadıldı. Bu silahların atış sürəti dəqiqədə bir -iki tur idi.  Gəmilər silah başına 80 güllə daşıyırdı. \nİstismara verildikdən sonra beş il ərzində Qorxaq, daha güclü "super qorxu düşüncələri" nin yeni nəsli qurulurdu. Çox qorxulu düşüncənin gəlişinin ümumiyyətlə İngilislərdən başladığına inanılır Orion sinif Onları "super" edən şey, yerdəyişməsində görünməmiş 2000 tonluq sıçrayış, daha ağır 13,5 düymlük (343 mm) silahın təqdim edilməsi və bütün əsas silahlanmanın mərkəz xəttinə yerləşdirilməsi idi. Aradakı dörd ildə Qorxaq və Orion, yerdəyişmə 25%artdı və broadside çəkisi iki dəfə artdı. \nƏvvəlki yarım əsrin sürətli köhnəlməsi ilə müqayisədə, dəniz artilleriyası Birinci Dünya Müharibəsi və İkinci Dünya Müharibəsi ilə müqayisədə çox az dəyişdi. Döyüş gəmiləri əvvəlki kimi qaldı Qorxaqtorpedo gəmiləri məhv edicilərə çevrildi və orta ölçülü gəmilər kreyser adlandırıldı. Ağır silahların çapı artdıqca bütün gəmi növləri daha da böyüdü (maksimum 46 santimetrə (18.1 düym)) Yamato-sınıf döyüş gəmiləri), lakin daşınan silahların sayı oxşar olaraq qaldı. Kiçik gəmilər, müdafiə gəmilərində döyüş gəmilərində də istifadə edilən kiçik çaplı silahlardan istifadə edirdi. : 336\nYüksək bucaqlı artilleriya Redaktə edin\nDəniz artilleriyası, yelkən çağının klassik genişbucaqlı taktikaları daxilində icra olunmaq üçün dizayn edilmiş olsa da, Birinci Dünya Müharibəsi, təyyarələrdən müdafiə etmək üçün daha yüksək səviyyəyə çatan dəniz artilleriya qurğularına ehtiyac olduğunu göstərdi. Yan zirehləri yaxın məsafədən deşmək üçün nəzərdə tutulan yüksək sürətli dəniz artilleriyası nəzəri olaraq atəş nəzarət direktorlarının köməyi ilə kilometrlərlə uzaqdakı hədəfləri vura bilirdi, lakin məhdudlaşdırıcı zirehli kasamatların içərisinə quraşdırılmış silahların maksimum yüksəkliyi bu silsilələrə çatmağa mane olurdu. Gəmiləri həm torpedo gəmilərindən, həm də təyyarələrdən qorumaq üçün ikiqat məqsədli silahlar hazırlanmışdır.\nQF 4 düymlük Mk V dəniz silahı, zenit silahı olaraq uyğunlaşdırılan və müdafiə üçün gəmilərə quraşdırılan ilk toplardan idi. İlk dəfə 1914 -cü ildə ikinci dərəcəli silahlanma olaraq istifadə edildi ArethusaYüksək bucaqlı zenit rolundakı sinif kreyserləri. \nBirinci Dünya Müharibəsindən sonra inşa edilən gəmilərdəki əksər dəniz artilleriyası, ən az 45 ° -ə qədər yüksəlmə qabiliyyətinə malik idi və 8 düym (20 sm) qədər olan bəzi silahlar, təyyarələrə qarşı potensial istifadə üçün 70 ° -ə qədər yüksəlmə qabiliyyətinə malik idi.  Dağıdıcılar, donanmanın sualtı qayıqlardan qorunmasını ehtiva edən ASW rollarını öz üzərinə götürməyə başladıqda, onlara yüksək bucaqlı dərinliyi doldurulmuş minaatanlar (Y-silahları, K-silahları və ya kalamarlar deyilir) quraşdırıldı. \nDəniz bombardmanı Edit\nDöyüş gəmiləri 19 -cu əsrin sonlarından etibarən dəniz bombardmanı şəklində amfibiya əməliyyatlarını dəstəkləmək üçün istifadə edildi. Beynəlxalq hüquqa görə, bu cür bombardmanlar ümumi müharibə qanunu və "Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Bombardmanı (Lahey Konvensiyası IX)" 18 oktyabr 1907 -ci il ilə tənzimlənir. \nBirinci Dünya Müharibəsinin əvvəlində onun əsas tətbiqçisi Kral Dəniz Qüvvələri idi. Müharibə zamanı RN gəmiləri Gelibolu, Salonika Cəbhəsi və Belçika Sahili boyunca hədəflərə atəş açdı. Egeydə problemlər o qədər də çətin deyildi və düşmənin sahil müdafiəsi (qalalar, sahil batareyaları və s.) Olduqca mürəkkəb deyildi, lakin Belçika Sahili boyunca almanlar geniş, yaxşı təchiz olunmuş və yaxşı əlaqələndirilmiş silah batareyaları sistemi qurmuşdular. sahili müdafiə etmək. Ostend və Zeebrugge kimi limanlar, U-qayıq kampaniyası üçün böyük əhəmiyyət daşıyırdı və Dover və Dunkirkdən işləyən İngilis monitorları tərəfindən tez-tez bombalanırdı.\nKral Hərbi Dəniz Qüvvələri Alman müdafiəçilərinə qarşı təsirli bombardman aparmaq üçün lazım olan texnologiya və texnikalarını daim inkişaf etdirdi-əvvəlcə hava kəşfiyyat texnikasını təkmilləşdirdi, sonra gecə bombardmanı ilə sınaq keçirdi və dolayı atəşə keçdi. Nəhayət, 1918-ci ilin yazında monitorlar Gyro Direktor Təlim vasitələri ilə təchiz olundu ki, bu da Direktora effektiv şəkildə girro-sabitləşdirilmiş Süni Görmə Hətti verdi və bununla da bir gəminin dolayısı ilə Bombardman həyata keçirməsini təmin etdi.Bu, çox əhəmiyyətli bir irəliləyiş idi və İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Kral Dəniz Qüvvələri və Amerika Birləşmiş Ştatları Donanması tərəfindən tətbiq olunan dəniz bombardmanı üçün möhkəm bir zəmin yaratdı.\nTəcrübə, İkinci Dünya Müharibəsi dövründə, insan portativ radio sistemlərinin və mürəkkəb röle şəbəkələrinin mövcudluğu, müşahidəçilərə hədəf məlumatlarını ötürməyə və qoşunlar yerə endikdən sonra demək olar ki, ani dəqiqlik hesabatlarını verməyə imkan verdiyi zaman zirvəsinə çatdı. Döyüş gəmiləri, kreyserlər və dağıdıcılar istehkamları azaltmaq və müdafiə qüvvələrini cəlb etmək ümidi ilə bəzən günlərlə sahil qurğularını döyürdülər. Digər gəmilərlə döyüşə yararsız olan köhnəlmiş döyüş gəmiləri tez -tez bu məqsədlə açıq şəkildə üzən silah platformaları kimi istifadə olunurdu. Bununla birlikdə, yüksək səviyyəli dəniz atəşi ilə birlikdə yanğınsöndürmə kompüterlərinin və radarının nisbətən ibtidai xarakteri nəzərə alınmaqla, qoşunlar yerə düşənə və gəmiyə hesabat göndərə bilənə qədər dəqiqlik zəif idi.\nDəniz atəşi 32 mil daxili məsafəyə çata bilərdi və tez-tez quru artilleriyasını tamamlamaq üçün istifadə olunurdu. Təxminən on səkkiz döyüş gəmisi və kreyserin ağır çaplı silahları, Alman Panzerinin Salernoda əks hücumunu dayandırmaq üçün istifadə edildi. Dəniz atəşi, Normandiya boyunca geniş istifadə edildi, baxmayaraq ki, əvvəlcə enişlərin sürpriz xarakteri Atlantik Divarının müdafiə sistemlərini kifayət qədər azalda biləcək bir bombardmana imkan vermədi, bunun yerinə xüsusi zirehli maşınlar düşdü. \nDəniz artilleriyasının təsirli diapazonu tarix boyu inkişaf etdi.\ndəniz artilleriya poliqonları (yard)\n15-16-cı əsrlər. 5 15 300 [d]\n17 -ci c. 5 20 [e] 400 [f]\n18 -ci c. 5 30 [g] 800 [h]\n19 -cu əsrin əvvəllərində 20 [i] 50 [j] 1000 [k]\n19-cu əsrin ortaları 50 300 [l] 1200 [m]\n1880 -ci illər 200 500 [n] 1500 [o]\n1890 -cı illər 500 [p] 1500 [q] 3.000 [r]\n1900 -cü illər 3.000 [s] 5.000 [t] 10.000 [u]\n1910 -cu illər 5,000 8.000 [v] 15,000 [w]\n1920 -ci illər 8.000 [x] 10.000 [y] 18.000 [z]\n1930 -cu illər 10.000 [aa] 15,000 20.000 [ab]\n1940 -cı illər 15.000 [ac] 20.000 [reklam] 25.000 [ae]\n^ yaxın məsafə: bu məsafədə, demək olar ki, hər salvo ehtimalı bir vuruş hesab olunurdu. Boşluq aralığı ilə qarışdırılmamalıdır\n^ orta diapazon: dəniz qoşunları üçün tipik hesab olunur. Bu diapazonda dəqiqliyin təxminən 15-20%olması lazım idi ki, bu da 4-5 salvodan sonra vuruşa imkan verirdi\n^ uzun məsafə: düşmən gəmilərinə müəyyən ziyan vuran tək vuruşların mümkün olduğu düşünülsə də, dəqiqliyin çox aşağı, təxminən 1-3%olacağı gözlənilirdi. Silahın nəzəri məsafəsi və ya vuruşları demək olar ki, heç bir ziyan vurmadığı bir sıra ilə qarışdırılmamalıdır\n^ "15 və 16-cı əsrlərdə geniş istifadə olunan uzun lüləli bir dəniz kanonu olan culverin, ehtimal ki, 350 yarddan çox olmayan təsirli əməliyyat məsafəsinə malikdir". : 95 Tək silahların maksimum nəzəri məsafəsi 2500 yard olsa da, 16-cı əsrin ortalarında əksər silahlar maksimum 500 yard idi \n^ "Döyüşlərin çoxu tapançadan və bəzən ağızdan ağıza qədər heç bir məsafədə yox idi." \n^ 17 -ci əsrin sonlarında "ağır top üçün təsirli məsafə" bəlkə də 400 yard idi. \n^ 18-ci əsrdə 20-30 yard tipik və ya üstünlük verilən aralıq idi, təsirli məsafə 280 yard və həddindən artıq bir mil idi. Təcrübədə topçular məsafə 100 yard olana qədər gözlədi : 62 İngilis kapitanları atəş açmadan əvvəl "tapança atış məsafəsində" (təxminən 20 yard) yaxınlaşmağı üstün tutdular. \n^ "yarım mil" (800 yard) maksimum təsirli məsafə idi, "bir milə yaxın həddindən artıq məsafə" : 62\n^ Trafalgarda 30 yard yaxın məsafə sayılırdı \n^ "Dəniz döyüşlərinin çoxu silahla (100 yard) və ya tapançadan (50 yard) atıldı"  1812 -ci ildə ABŞ Konstitusiya məşğul HMS Guerriere 25-50 metr.  "1850 -ci ildən əvvəl ... ən təsirli və üstünlük verilən məsafə 100 metr idi - yarım tapança". \n^ Trafalgar əsnasında 1000 metrdən başlayan Fransız atəşi son dərəcə dəqiq idi və az ziyan vurdu .\n^ 19 -cu əsrin əvvəllərində maksimum təsir dairəsi təxminən 400 yard idi. : 62 "bir neçə yüz yard" 1860 -cı illərdə "realist silsilələr" idi. : 31\n^ "Teorik olaraq maksimum 1000 metr vurma aralığında möhkəm atış edən çuqun hamar delikli silahlar hələ də qaydada idi". : 17 Amerika vətəndaş müharibəsi əsnasında döyüş gəmiləri 1200-1300 yard aralığında düşmən atəşindən nisbətən təhlükəsiz sayılırdı.  1866-cı ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən təyin edildiyi kimi, Amerika dəniz hamar qurğularının nəzəri silsilələri 1.756 (32-pound) ilə 2100 yard (XV düymlük mərmi) arasında dəyişdi. \n^ 1882 -ci ildə İngilis dəniz mütəxəssisi və millət vəkili Commons -da "Silahların təsirli atəşinin 500 yarddan çox uzaqda çatdırılacağını" iddia etdi. : 45\n^ 1870-ci ildə 1.000 yardda 3 İngilis dəmir barmaqlığı ilə edilən bir məşq əsnasında gəmi ölçülü bir qayaya qarşı 12 turdan 1 vurdu.  1870 -ci illərdə Fransız dəniz planlayıcıları 2000 metr məsafədən ən uzun vuruşlara qarşı müdafiə zirehi hesab edirdilər. : 26 "Gəmilərin 2000 -dən çox yardda məşğul olacağı gözlənilmirdi" 1880 -ci illərdə. : 26 İngilis donanma mütəxəssisi və millət vəkili "dəniz silahlarının 1.000 yardı aşan məsafələrdə hərəkət etmə təcrübəsinin" qeyri -müəyyən olduğunu və toz aralığının bu diapazondan kənara çıxmaq üçün heç bir mənası olmadığını iddia etdi. : 45\n^ Əsrin əvvəlində 200-300 yard boşluq hesab olunurdu. : 38\n^ 1890-cı illərin ortalarında "1000 yarda qədər olan məsafələr mümkün oldu". : 31. 1904 -cü ilə qədər İngiltərə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin ilk topçuluq məşqi olan İllik Mükafat Atışları 1400–1600 yardda keçirildi. : 46\n^ Amerika -Amerika döyüş gəmilərinin İspan -Amerika müharibəsi zamanı 0.5-3 mil məsafədəki sabit hədəflərə atdığı 8000 atışdan 129 -u vuruldu (təxminən 1,5%). : 46 Digər mənbələr eyni müharibə zamanı 2.000 yardda 2% dəqiqliyi qeyd edir. \n^ 20 -ci əsrin əvvəllərində Britaniya Dəniz Qüvvələrində 4000 yard qısa məsafə sayılırdı. : 35\n^ 1905 -ci ildə Kral Donanması, stasionar hədəflərə atəş açarkən ən yaxşı təcrübə məsafəsi olaraq 5000-7000 yard təqdim etdi. : 46 Cushima Döyüşü zamanı yaponlar 6500 yardda 20% dəqiqlik əldə etdilər \n^ əlverişli şəraitdə, mərkəzdən idarə olunan dəqiq tırtıl 8000 yardda və çox əlverişli şəraitdə 10.000 yardda mümkün hesab edildi. : 35 "On il ərzində [1890 -cı ildən 1900 -cü illərə qədər) dəqiq donanma silahlarının toplanması 2000 -dən 10.000 yarda qədər artdı." \n^ 1913 -cü ildə Daxili Donanma komandiri, "həlledici aralığı" 8,000-10,000 arasında olan əmrlər verdi. : 87 Alman komandirinə 7.000-9000 yardda döyüşmək tapşırığı verildi. : 90\n^ 1913 -cü ildə Ev Donanması komandiri, 15.000 hava şəraitində atəş açılmasını nəzərdə tutan əmrlər verdi. : 87 1914 -cü il Jutland Döyüşü zamanı 16.000 yard məsafədə 3% dəqiqlik əldə edildi.  1915 -ci ildə 20.000 yard həddindən artıq və əsasən nəzəri məsafə sayılırdı. : 111\n^ 1920 -ci illərin əvvəllərində ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri, 10.000 yard və aşağıda olan döyüş gəmilərinin atəş məsafələri üçün orta vuruş nisbətinin hesablanmadığı bir masa hazırladı. : 13\n^ müharibələr arası dövrdə 15% 15.000 yardda "real döyüş gözləməsi" idi.  ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri 3 döyüş gəmisi ilə hər biri 56 döyüşdə 12.800 məsafədə bir döyüş gəmisi nümayəndəsi hədəfinə atəş açaraq, bu məsafədə "açılan xilasetmə" lərinin 7% dəqiqlik göstərməli olduğu qənaətinə gəldi.  1920 -ci illərin əvvəllərindəki ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri cədvəli, 18.000 yard üçün vuruş nisbətinin 4.2%, 16.000 yard üçün 6.2%, 14.000 yard üçün 8.9%və 12.000 yard üçün 12.3%olacağını təxmin etdi. : 13\n^ ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən hazırlanan döyüş gəmisi atəşi cədvəli, 20,000 yard üçün vuruş nisbətinin 2,6%, 22,000 yard üçün 1,5%, 24,000 yard üçün 0,7% və 26,000 yardda 0,1% olacağını nəzərdə tuturdu : 13\n^ 4000 nöqtə aralığı hesab olunurdu.  Müasir döyüş gəmiləri, 10.000 yarddan daha qısa məsafələrdən qaçdı, çünki belə qısa məsafədə onların köhnə döyüş gəmilərindən texnoloji üstünlüyü silinəcəkdi.\n^başlıq atəş açmaq Bismark 20,000 yardda 3,5% dəqiqlik əldə etdi Bismark atəş açmaq başlıq eyni məsafədə 5% əldə etdi.  Bununla birlikdə, 1930 -cu ildə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin döyüş gəmiləri 35.000 yard məsafədə atəş açmaq üçün istifadə etdiyi təlimlər zamanı vuruş nisbətinin nə olduğu aydın deyil. : 24\n^ 1930 -cu illərin sonunda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən hazırlanan döyüş planları, yaxın məsafənin 17.000 yarddan aşağı bir şey olacağını nəzərdə tuturdu : 17\n^ 1930 -cu illərin sonunda ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən hazırlanan döyüş planları, orta məsafənin 17.000 ilə 20.000 yard arasında olacağını nəzərdə tuturdu : 27\n^ ən uzun hitlər 1940 -cı ildə qeydə alınıb Scharnhorst atəş açmaq Şanlı və tərəfindən Müharibə atəş açmaq Giulio Cesare, hər iki halda da məsafə təxminən 26.000 yard idi.  ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri, havadan təsbit edilmədiyi təqdirdə 28.000 yard "maksimum təsirli döyüş gəmisi silahı" hesab etdi. : 25\nTəyyarə İkinci Dünya Müharibəsi zamanı gəmilərə qarşı daha təsirli silah olaraq dəniz artilleriyasını əvəz etməyə başladı və müharibədən sonra idarə olunan raketlər əlavə edildi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra yeni gəmilərdə 130 mm -dən çox olan dəniz artilleriya kalibrləri quraşdırılmadı. [ii] Gəmilər köhnə böyük kalibrli toplardan yalnız dəniz atəşi dəstəyi üçün istifadə edirdilər. USS Missuri, böyük çaplı silahı olan son aktiv gəmi 1996-cı ildə istismardan çıxarıldı. [iii] Sualtı qayıqlar müasir dəniz taktikasında bir maneə olaraq göyərtə silahlarını tökdü.\nDağıdıcılar və freqatlar tez -tez raket sistemlərinin ehtiyatı olaraq 3 düymdən 5,1 düym (76 mm -dən 130 mm -ə qədər) çaplı bir silah daşıyır və qurudan atəşə dayana bilir. 20 mm-lik Phalanx CIWS sistemi kimi kiçik silahlar, idarə olunan silah sistemləri ilə bağlana bilməyən hədəflərə qarşı qısa məsafəli müdafiə üçün istifadə olunur.\nMüasir dəniz artilleriyası yenə də təsirli çıxışlar edə bilir. Məsələn, İtalyan 5 düymlük Otobreda 127/54 Kompakt, raketlə gücləndirilmiş, terminal idarəedicisini istifadə edərkən 23 kilometrdən (25,153 yd),  və ya 100 kilometrdən (62 mil) çox məsafədə dəqiqədə 40 tur ata bilər. "Vulcano GLR" turları. \nKiçik, çoxfunksiyalı gəmilər də yenidən canlanır. Ukraynalı Gurza-M, Mykolayiv Mexaniki Təmir Zavodu tərəfindən inşa edilmiş 2 qüllə ilə silahlanmış bir nümunədir. [ sitata ehtiyac var ]\n21 -ci əsrin əvvəllərində gəmilərə quraşdırılmış dəmiryol tüfənglərinin istifadəsi araşdırılır.\nMary Rose yenidən ziyarət etdi\nThe Mary Rose Portsmouth Tarixi Tersanedeki muzey, Henry VIII -in flaqmanının batmasından 471 il sonra yenidən açıldı - ilk dəfə ictimaiyyətə gövdəsi haqqında aydın bir fikir verdi. Lucia Marchini, başqa nə olduğunu öyrənmək üçün getdi.\nYeni olanda Mary Rose Muzey ilk dəfə 2013 -cü ildə açıldı, bataqlıq polietilen glikolla müalicə edildikdən sonra hələ də quruyurdu.CA 280). Ziyarətçilər möhtəşəm Tudor döyüş gəmisindən qalanları yalnız pəncərələrdən seyr edə bilirdilər. İndi qurutma prosesində sabit bir mərhələyə çatdı və muzey yenidən işləndi ki, doqquz qalereyanın hər biri gəminin fasiləsiz görünüşünə açılsın və qara qurutma kanalları görünməsin.\nBu mənzərələrdən ən təsirli olanı, muzeyin hər iki tərəfindəki hava kilidlərinin şüşəli bir balkona açıldığı yuxarı mərtəbədəndir. Burada ziyarətçilər, vaxtaşırı diqqətlə işlənmiş ağacın üstünə yayılan, heyətin heykəlcik vinyetləri olan 15 m hündürlükdəki gövdəyə baxırlar. Qorunmuş dağıntılarla yanaşı, muzeydə 'virtual bir gövdə' var. Bu, mahiyyətcə gəminin sağ qalan hissəsindəki boşluğu kəsən balkon və gediş yollarında əks olunan Tudor quruluşunun güzgü görüntüsüdür. Geniş 35 metr uzunluğunda, üç mərtəbəli bir vitrin içərisində olan virtual gövdə, gəmidə tapılan bir çox əsərlə bəzədilmişdir. Dağıntıları araşdıran dalğıcların apardıqları titiz iş sayəsində, kuratorlar, replika göyərtələrində cisimləri demək olar ki, dəqiq tapdıqları yerlərə yerləşdirə bildilər.\nÜst göyərtədən aşağıya, vitrin şüşəsinin üstünə baxanda, gəminin lövbərlərindən birini və böyük bir halqa halında, hələ də əla vəziyyətdə olduğunu görə bilərsiniz. Şüşənin üstündəki açıq üst göyərtələr üzərində uzanan torun qrafik təsviridir Mary Rose, 1546 -cı ildə Anthony Roll olaraq bilinən gəmilərin qeydində təsvir edildiyi kimi. Düşmənin gəmiyə minməsinin qarşısını almaq üçün hazırlanan bu parçaları - yenidən yığılmış parçaları muzeyin başqa yerlərində nümayiş olunur - bu qədər yüksək insan tələfatına səbəb olan amillərdən biridir (500 kişidən yalnız 35 nəfər sağ qaldı) . Kimi Mary Rose qurulduqda, insanları uzaqlaşdırmaq üçün hazırlanmış bir tədbirin onları içəridə saxlamağın ustalığı olduğu dəhşətli dərəcədə aydın oldu: göyərtədə olanların çoxu bu ölümcül qəfəsdən qaça bilməyərək boğuldu.\nKolleksiyalarda 2,303 tam ox, 138 tam yew uzunbucaq, həmçinin pikeler, qalxanlar, halberds və dəmir və bürüncdən on müxtəlif növ top, o cümlədən dəmir yüklü, digərləri ağızdan yüklənən çoxlu silah var. ən ağırı təxminən 3 ton ağırlığında və hamısı Tudor silah yarışının sürətlə inkişaf edən texnologiyasını əks etdirir. Diqqəti çəkən nədir Mary Rose Kolleksiyalar yalnız ölçüsü deyil (dəniz dibindən 19 minə yaxın əsər aşkar edilmişdir), həm də məcmuələrin tamlığıdır.\nTudor döyüş gəmisindəki həyatı mümkün qədər yaxından əks etdirən hər silah, əsas və altdakı virtual göyərtələrdə öz yerini tutur. Hər top bir vaxtlar silahının yanında yerdə yatan öz xüsusi komandası tərəfindən idarə olunacaqdı. Ekipaj çoxdan getsə də, top tək deyil. İngilis topunun tarixinin bu nisbətən erkən dövründə, standartlaşdırma çatışmazlığı var idi, hər silahın özünəməxsus ölçülü vuruşu var idi, bu da ölçü cihazı ilə ölçülürdü. Bu ölçü cihazları, top topları və silahdan atəş açmaq üçün lazım olan bütün əşyalar topun yanında göstərilir.\nBaxışına baxmayaraq Mary Rose Üst göyərtədən ən geniş, əsas və alt göyərtədən olanlar daha atmosferlidir və virtual gəminin əsərləri ilə orijinal yeri arasındakı yaxınlıq daha da hiss olunur. Döşəmədən tavana qədər şüşəli divarlar gövdəyə baxan bu qalereyalarda gəzərkən, 19 iyul 1545-ci ildə batmazdan əvvəl olduğu kimi gəminin ortasında olduğunuzu hiss etmək çox vacibdir. Tudor gəmisinin başdan -ayağa əyriləri. Müasir taxtaları heç bir etiket olmadan və heç bir şərh etmədən oxlar, lülələr, fincanlar, tabureler və sandıqlarla doldurarkən, diqqət həm muzeyin qaranlığı ilə həm də zülmətə səbəb olan bir təcrübə təqdim etməkdir. qəzaya uğramış dalğıcların çalışdığı 16-cı əsrə aid gəmidə və Solentin qaranlıq dərinliklərində.\nMuzeyin yeni əlavələrindən biri, Kralın Gəmi Qalereyasında ilk dəfə nümayiş olunan gəminin aşınmış taxta Tudor gül emblemidir. Bəlkə də İngilis döyüş gəmisinin adını təmsil edən ilk emblemdir. Əvvəlcə 2005 -ci ildə bərpa edilən tədqiqatçılar, keçən il, lazer tarama, kompüter modelləşdirmə və 3D göstərmə də daxil olmaqla aparılan işlər sayəsində, aydın olmayan, yuvarlaq konturların oyulmuş Tudorun qalıqları olduğunu təsdiqləyə bilmişlər. gül.\nThe Mary Rose 1511-ci ildə inşa edildiyi zaman ən müasir bir gəmi idi və 34 illik xidmət müddətində etdiyi müxtəlif təmir işləri texnologiyadakı yeniliklərə necə ayaq uydurduğunu göstərir. Gəmi hekayəsinin bu yeni mərhələsinə qədəm qoyduqca, onun muzeyi də yeniliklər edir.\nMən 30 il reenaktor olmuşam və orta əsrlər tarixi ilə, xüsusən 1950 -ci illərdə uşaqlıqdan bəri tarixi oxatma ilə maraqlanıram. Əsrlər boyu çox az yay və ox sağ qaldı - Mary Rose -da çoxlu sayda sağ qalanlar, üstəgəl xatırladığım kimi bir neçə Fil Dişi və bir neçə dəri qolbaq kimi digər avadanlıqlar var idi. Bu ümumi çapda mövcud olan ən yaxşı araşdırmadır. Çox böyükdür və hər qəpiyə dəyər. Bu arxeoloji əsərlər ümumiyyətlə məhdud sayda buraxılır və yenidən çap olunmur. Əgər belə şeylər sizi maraqlandırsaydı, indi alardım. Təxminən otuz ölkədə bəzi kitabları təqib etmək üçün təxminən on il sərf etdim, indi çox görünə bilər, amma gələcəkdə çox azdır.\nGəminin və onun heyətinin digər aspektləri ilə bağlı iki böyük həcmdən ikisi və daha adi ölçülü Mary Rose kitab və məqalələri var. Bu cütlük kimi çox gözəl işlər gördülər (gözəl bir kartonda).\nOxşar mövzularda əhəmiyyətli kitab və məqalələr toplusu olan Oxatan-Əntiq Cəmiyyətinin üzvü.\nTudor gəmisi Mary Rose -da tapılan bütün silahları əhatə edən iki cildlik kitab dəsti. Birinci cild bütün odlu silahları/topları/və s., İkinci kitabda isə əl -ələ və sadə raket silahlarını və s.\nTarixi ingilis oxçuluğu və bu kitablar haqqında araşdırma aparmaq mənim məlumatım üçün olduqca çox ət və kartof idi. İnanılmaz kitablar!\nÜzr istəyirəm, bu araşdırma çox uzun çəkdi, amma inanıram ki, bu əsərin böyük əhəmiyyəti bunu əsaslandırır. Mary Rose Trust -un sponsorluq etdiyi bu seriyadakı ilk iki kitabı, Mary Rose -un əslində olduğu kimi "təqdim etmə" hesabına arxeologiya ilə maraqlandığım üçün tənqid etmişəm. İncə bir sənəd, demək olar ki, bütün ağlabatan mənfi tənqidləri rədd edir. Bir başlanğıc üçün gözəl bir şəkildə hazırlanır, 1000 səhifəyə qədər yayınlanır və 50 funt sterlinqdən aşağı qiymətə nəşr olunan qiymət əsl bir sövdələşmədir- görünür, bu, İrs Lotereya Fondunun qrantı hesabına mümkündür.\nBu iki cilddən birincisi əsasən gəmiyə quraşdırılmış silahlarla ('Böyük silahlar') bağlıdır. Bürünc topu, kulverini, saxerləri və şahinləri təsvir etməyə davam etməzdən əvvəl, maraq doğuran ferforje növləri- liman parçaları, sapanlar, ovçular, bazalar və üst parçalar, sonra nəhayət tökülmüş dolu parçalarının təsvirləri var. Bütün bu sirli silahların həqiqətən nə olduğunu heç düşünmüsünüzsə, burada 'hamısı ortaya çıxdı'! Bundan əlavə, atış növləri, tozlar, astarlar, linstocks və daha çoxu haqqında bir çox detal var. Bir çox fotoşəkil və rəsm var və ikincilərinə silahların əvvəlcə vaqonlarında göründüklərini göstərən yenidənqurma işləri daxildir.Bu vaqonların necə qurulduğu və gəmidə olarkən necə 'işlədildiyi' də aydınlaşdırılır. Maddələri müəyyən etmək üçün bir çox istinad kodu nömrələri var, lakin ümumilikdə mətn daha ümumi oxucu üçün olduqca əlçatandır.\nYeni hazırlanmış bir kulinariya, liman parçası və dolu parçasının nümunələrinin təsvirləri xüsusi maraq doğurur. Bunlar sınaq atəşi ilə atıldı və daha 'müasir' tunc silah, 1880 -ci illərdə istehsal edilən bir çox ağır silahla əldə ediləndən daha çox olan maksimum 1600 fut/saniyə sürət verdi! Bürünc tüfəng silahının üstünlüyü çox aydın idi- əslində 'yığılmış' kameralı silahın atılmasının təhlükəsi! Şəxsən məncə, 16. əsrin tozunun bu gün hazırlanan hər hansı bir tozdan xeyli aşağı olduğuna və daha yavaş yandırıldığına inanıram, buna görə də tökmə silahlar arasında, külverin növlərinin uzun lülələri üstün bir nöqtə təmin edərdi 'diapazonu: hətta əlavə 20 yard da o vaxt əhəmiyyətli sayılacaqdı.\nBirinci cilddə olduğu kimi, ikinci cild alovlandırıcı qurğuları, əl silahlarını əhatə edir və sonra oxatma mövzusunda uzun və maraqlı bir bölmə təqdim edir: bunun ardınca pik, halberds, qılınc, zireh və s. Təsvirləri və təsvirləri gəlir. Gəmi ilə mübarizə haqqında maraqlı bir fəsil var ki, bu da atəş qövslərinin əhəmiyyətini vurğulayır- bunların təsvirlərlə gözəl göstərilməsi. Görünür ki, Mary Rose ümumi çəki ilə bağlı fərmanla əslində 'çox yüklənməmiş' idi, amma gəmidə faktiki paylanması problemlərə səbəb ola bilərdi. Bu maraqlı cildlərin hər ikisi təxminən 500 səhifədən ibarətdir.\nGəmidə çox sayda əşyanın harada yerləşdiyini göstərmək üçün səylər göstərilir, amma Mary Rose haqqında hər kitabda görünən qəzalı gövdənin eyni köhnə izometrik diaqramını görməkdən bezmişəm! Silahların və digər əşyaların harada və necə aparıldığını göstərmək üçün gövdə və üst quruluşu yenidən quran daha çox təsvirlər xoş qarşılanardı. Ancaq bu, əslində necə göründüyünü və necə işlədiyini göstərmək üçün böyük səy göstərən bu kitabın əhəmiyyətli bir tənqidi deyil. Bu məqsədlə, ikinci cilddə qısa rəngli bölmə və hətta DVD var. Sonuncu, 2003 -cü ildə qazıntıları və yenidən qurulan silahların sınaq atəşini göstərir. Bir çox cədvəl və qrafik var: bunlar olduqca qorxunc görünə bilər, amma əslində çox maraqlıdır- bəziləri Mary Rose və silahlanmasını King Henry donanmasının digər gəmiləri ilə müqayisə edirlər.\nAlexzandra Hildred bu kitabı redaktə etsə də, əslində iyirmi illik müddət ərzində onlarla insanın əməyidir. Peter Crossman'ın ən çox hörmətə layiq olduğu göründüyü rəsmlər məni xüsusilə heyran edir. Nəşr tarixi 2011 olsa da, çoxunun istehsal olunmayacağı təəssüratına sahibəm, buna görə hələ də çapda olarkən bu magnum opusun satın alınmasının ən yaxşı olduğunu düşünürəm- gələcəkdə yaxşı istifadə olunmuş nüsxələr üçün üç böyük rəqəm tələb oluna bilər. Artıq ikinci əl nümunələrin təxminən 75 funt sterlinqə təklif edildiyini görürəm.\n& Ldquo Science haqqında 4 şərh, Mary Rose & rdquo'nun müxtəlif heyətini ortaya qoyur\nBazar günü proqramı izləyəcəyəm, sonra Portsmuta gedəcəyəm\nMənim 70 -ci ilim var və vicdanla deyə bilərəm ki, Portsmouth Dock səfərinin indiyə qədərki ən yaxşı səfəridir. Sərgi sahəsinin Mary Rose -dan başqa təklif edəcəyi çox şey var. Çox yaxşı görülüb və görülməyə dəyər.\nEkipajla bağlı genişləndirilmiş araşdırma haqqında çox maraqlı məqalə qalmaqdadır.\nMəqaləni müşayiət edən heyətin akvarel rəsmləri çox gözəldir. Rəssamın kimliyi bilinmir və bunun insan üzlərinin xəyaldan çıxarılan uydurmalarından və ya bəlkə də yenidən qurulmuş kəllələrə əsaslanaraq heç bir şərh yoxdur?\nBu günlərdə elmin bizə nə deyə biləcəyi heyrətamizdir. Bu ayın əvvəlində Mary Rose -u görməyə getdim və ekipaj və mülkləri haqqında təfərrüatların heyrətləndirici olduğunu gördüm. Bu qeyri -adi bir muzey təcrübəsidir və giriş haqqına layiqdir.\nVideoya baxın: Qutuda nə var? Məryəm və Esma (BiləR 2022).\nDüşünürəm ki, səhv edirsən. Gəlin müzakirə edək. PM-də mənə e-poçt göndərin, danışacağıq.\nHəqiqətən və əvvəllər necə dərk etməmişdim\nCopyright 2022 \_ Məryəm Güldən Tunc Topu...


Bambuksuz yaşamaqdansa, ətsiz qidalanmaq daha yaxşıdır | ParketAz\n“Bambuksuz yaşamaqdansa, ətsiz qidalanmaq daha yaxşıdır” (Çin atalar sözü)\nİnsanların əksəriyyəti bambuku səhvən ağac hesab edir, lakin botanik təsnifata görə bu, qırtıckimilər fəsiləsindən olan otlu bitki növüdür. İnsanların yanlışlığı əsassız deyil — bambuk həqiqətən hündür ağaca bənzəyir (bəzi növləri 40 m-dək uzana bilir!), olduqca bərkdir və çox vaxt bir sıra ağac növlərindən də bərk olur. Bu fəsilə 1200 yaxın növdən ibarətdir və onlar bir-birindən forma, hündürlük, qalınlıq, bərklik və digər amillərlə fərqlənir. Bu mükəmməl bitki çoxlu sayda cavan budaqlara malikdir və bir kökündən xeyli qələm əmələ gələ bilir. Bundan savayı, bambukun digər nadir xüsusiyyətlərindən biri də onun böyümə sürətidir — bəzi sortları sutka ərzində 50 sm-dən artıq uzana bilər. Yəni bambuka uzun müddət baxarkən, onun böyüməsini müşahidə etmək mümkündür.\nBambuk meşəsi, Kioto, Yaponiya\nBeləliklə, dünyanın ən hündür “otu” olan bambuk, əsasən Asiyanın tropik və subtropik bölgələrində, xüsusilə də, nəm tropik meşələrində bitir. Bambuk, öz möhtəşəm təbii xüsusiyyətlərinə görə, köhnə zamanlardan Şərqi Asiyada yaşayan xalqlar arasında hədsiz dərəcədə məşhurluğa malikdir. Hələ antik dövrlərdə insanlar bambukun faydalı xüsusiyyət və üstünlüklərini bilərək, bu bitkini çox fəal surətdə tibb və kulinariyada tətbiq edirdilər. Bundan savayı, bu qiymətli bitki müxtəlif təsərrüfat sahələrində geniş istifadə olunurdu. Bambuk öz yüksək davamlığı və köhnəlməyə qarşı dayanıqlığına görə hər cür tikinti işlərində əvəzsiz material hesab olunurdu. İnsanlar onu öz evlərinin və o cümlədən müdafiə üçün nəzərdə tutulan tikililərin inşaat və quruluşu zamanı daim istifadə edirdi. Həmçinin, bu bitki əmək və ov alətlərinin və müxtəlif silah növlərinin (yay, ox, nizə eləcə də soyuq silahların tutacaqları qismində) hazırlanmasında əhəmiyyətli dərəcədə tətbiq olunurdu.\nBambuk oduncağının tədarükü, Battambanq, Kamboca\nBambuk becərildiyi ölkələrdə çox böyük ehtiramla qarşılanır. Hindistanda o, dostluğun möhkəmləndirilməsi rəmzi, Çində — uzunömürlük rəmzi, Yaponiyada — saflıq rəmzi, Filippində isə uğur gətirən talisman hesab edilir.\nZaman keçdikcə, universal material kimi tanınan bambukun yayılması sürətlə davam edirdi və bununla yanaşı onun istifadə sahələri də durmadan genişlənirdi. Bu gün də tam əminliklə isbat etmək olar ki, dünyanın bir çox ölkəsində, ilk növbədə Asiya ölkələrində, bambuk hələ də ən vacib təbii material olaraq qalır. Bu “otlu ağacdan” saysız-hesabsız əşyaların hazırlanması fəal surətdə davam edir. Məsələn, Vyetnam, Myanma, Kamboca, Laos və bu geniş əhatəli regionun digər ölkələrində bir çox məişət əşyaları bambukdan düzəldilib. Bunların arasında divarları, pəncərə və qapı çərçivələrini, damları saxlayan dayaqları və həttə damların özlərini qeyd etmək lazımdır. Həmçinin, bütövlüklə bambukdan inşa edilən kiçik evlərə də tez-tez rast gəlinir. Bundan savayı, bambukdan hazırlanan konstruksiyalar su kəmərləri qismində istifadə edilib və bu gün də edilməkdədir. Bu cür konstruksiyalar hədsiz-hüdudsuz düyü tarlalarının suvarmasında geniş tətbiq edilir.\nBambuk körpüsü, Cakarta, İndoneziya\nOrta əsrlərdə mədəni və iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi bambukun Avropada yayılması və məşhurlaşmasına səbəb olmuşdur. Bu material bir çox sənaye sahiblərinin və əhalinin böyük hissəsinin maraqlarını dərhal cəlb etmişdir və qısa zamanda ayrı-ayrı sahələrdə istifadəsinə başlanılmışdır. Bambuk ən müxtəlif əşyaların hazırlanmasında bizim dövrdə də geniş tətbiq edilir və onların arasında bir neçəsini qeyd etmək lazımdır: məişətdə işlənilən çoxsaylı əşyalar, interyer üçün bəzək məmulatları və xüsusən də müasir dövrdə məşhur olan bambuk qab-qacağı, parçaları, hamam ləvazimatları və hədsiz sayda digər əşyalar. Əlavə olaraq onu da qeyd etmək vacibdir ki, bambuk müxtəlif mebel, musiqi alətləri, oyuncaq və eləcə də döşəmə örtüklərinin nəhəng çeşidlərinin istehsalında son dərəcədə geniş istifadə olunur. Həmçinin, bambuk Şərqi Asiya xalqlarının milli mətbəx ənənələrində mühüm yer tutur.\nBambukdan hazırlanan Vyetnam xalq musiqi aləti Tranq. Bambuk fleytalar\nDavamı növbəti hissələrdə…\nAğac emalı\tDöşəmə örtüklərinin icmalı