Xocalı rayon təhsil işçilərinin Sentyabr Konfransı. - Xəbərlər - XOCALI RAYON Icra Hakimiyyəti\nXocalı rayon təhsil işçilərinin Sentyabr Konfransı.\n07.09.2016-cı il tarixdə saat 1100-da Xocalı rayon Mədəniyyət evində Rayon təhsil işçilərinin “Sentyabr Konfransı” keçirilmişdir. Konfrans iştirakçıları ilk öncə Goranboy rayon Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində yerləşən “Heydər” parkını ziyarət etmiş, Ulu Öndər Heydər Əliyevin abidəsi önünə gül dəstələri düzmüşdülər. Daha sonra konfrans Xocalı rayon Mədəniyyət evində davam etdirilmişdir. Konfransda rayonun idarə, müəssisə, təşkilat nümayəndələri və rayon ictimaiyyəti ilə bərabər Təhsil Problemləri İnstitutunun əməkdaşı İlham Cavadov da iştirak edirdi.\nTədbiri giriş sözü ilə açan Xocalı rayon Təhsil Şöbəsinin müdiri Şakir Əliyev geniş məruzə ilə çıxış etmişdir. Şakir Əliyevin məruzəsi ətrafında Xocalı rayon Kosalar kənd tam orta məktəbinin direktoru Quliyev Rafiq Şahlar oğlu, Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbin direktoru Quliyeva Hökumə Surxay qızı, Xocalı şəhər 1 saylı tam orta məktəbinin dərs hissə müdiri Həsənov Aydın Əyyub oğlu, TQDK-nın Gəncə Regional bölməsinin sədri Məmmədov Nəsimi Kamran oğlu, Yüksək balla ali məktəbə qəbul olan Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbinin məzunu Bəhramlı İradə Fəxri qızı, Yüksək balla ali məktəbə qəbul olan Kosalar kənd tam orta məktəbinin məzunu Məhərrəmov Sadiq Yaşar oğlu və Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin nümayəndəsi cənab İlham Cavadov çıxış etmişdilər. Yekun olaraq söz Xocalı rayon İcra hakimiyyətinin başçısı cənab Şahmar Usubova verildi. Cənab Şahmar Usubov da öz növbəsində 2016-2017-ci tədris ilinin başlanması və qarşıdan gələn “Bilik Günü” münasibətilə təhsil işçilərini və şagirdləri təbrik etmiş, onlara gələcək işlərində müvəffəqiyyətlər arzulamışdır. Sonda Qabaqcıl təhsil işçiləri, qəbul imtahanında yüksək bal toplamış şagirdlər mükafatlandırıldı, Konfransın qərar layihəsi oxundu və konfrans iştirakçıları tərəfindən cənab prezident İlham Əliyevə müraciət ünvanlandı.\n07 sentyabr 2016-cı il tarixdə Xocalı rayon\ntəhsil işçilərinin sentyabr konfransında\nRTŞ-nin müdiri Ş.S.Əliyevin “2016-2017-\nci dərs ilinin yekunları və qarşıda duran vəzifələr” mövzusunda\nM Ə R U Z Ə S İ.\nAzərbaycanda dövlət müstəqilliyinin bərpa olunmasından keçən 25 il ərzində bütün sahələrdə olduğu kimi təhsil sahəsində də nəzərəçarpan irəliləyişlərə, inkişafa təhsili ən gərəkli sahə hesab edən ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin apardığı və bu gün də möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyev cənabları tərəfindən davam etdirilən uğurlu siyasət nəticəsində nail olunmuşdur.”Neft kapitalını insan kapitalına çevirməliyik” vəzifəsini qarşıya qoyan İlham Əliyev cənablarının bütün sahələrdə olduğu kimi təhsil sahəsində apardığı uğurlu siyasət nəticəsində Azərbaycan təhsili dünya təhsilinə inteqrasiya etmişdir. Gələcəkdə Azərbaycanın təhsil sahəsində görüləcək işləri özündə planlı şəkildə əks etdirən “Azərbaycan Təhsilinin İnkişafı Strategiyası”nın Ölkə Başçımız tərəfindən təsdiq olunması və mərhələ ilə həyata keçirilməsi onun Azərbaycan təhsilinə xüsusi diqqət və qayğı göstərməsinin bariz təzahürüdür. 2003-cü illə müqayisədə 2016-cı ildə ölkəmizin dövlət büdcəsi 15 dəfə , minimum əmək haqqı 19 dəfə, dövlət büdcəsinin tərkibində təhsilə ayrılan ümumi xərclər 11 dəfə, təhsilin maliyyələşdirilməsi və investisiya qoyuluşu 49 dəfə, təhsil işçilərinin orta aylıq əmək haqqı 9 dəfə artmışdır. 2003-cü ildən sonra təhsil sahəsində həyata keçirilən inkişaf yönümlü dövlət proqram və layihələrin sayı 28-dir. 2003-2016-cı illərdə ölkə üzrə 3000-ə yaxın yeni məktəb və əlavə korpuslar tikilmişdir. Təhsil müəssisələrinin maddi-texniki bazası gücləndirilmiş, istilik sistemi yenidən qurulmuş, təhsil sisteminin informasiyalaşdırılması proqramı respublikanın bütün təhsil müəssisələrində uğurla başa çatdırılmışdır. Respublikanın ümumtəhsil məktəbləri üzrə hər iyirmi şagirdə bir kompüter düşür. Bizim təhsil müəssisələrimizdə hal-hazırda 120 kompüter vardır. Bu kompüterlərdən 12-i Təhsil Nazirliyi tərəfindən Xocalı şəhər 2 saylı tam orta məktəbə verilmişdir. Hal-hazırda rayonumuzda hər 12 nəfər şagirdə 1 kompüter düşür. 2003-cü ildən etibarən respublika üzrə I-XI sinif şagirdlərinin pulsuz dərsliklərlə təminatı 100% olmuşdur. 2005-ci ildən indiyə qədər respublika məktəblərinin kadrlarla təminatı proqramı uğurla icra olunmuşdur. Bu illər ərzində 15000 nəfərə yaxın gənc kadr həvəsləndirmə tədbirləri, əlavə güzəştlər tətbiq olunmaqla kadr ehtiyacı olan məktəblərdə əmək fəliyyətinə başlamışlar. Bu illər ərzində Xocalı rayonu üzrə bu kateqoriyadan olan 30 nəfər müəllim rayonumuzun təhsil müəssisələrində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 2004 – 2016-cı illərdə 600-dən çox bal toplayan abituriyentlərin dinamikası artımla inkişaf etmişdir. Son altı il ərzində Xocalı rayonu üzrə ali məktəblərə qəbul olanlardan 7 nəfəri qəbul imtahanlarında 600-dən yuxarı bal toplamışdır, onlardan 4 nəfəri Prezident təqaüdçüləri olmuşdur. Sevindirici haldır ki, bu ilki məzunlarımızdan 5 nəfəri ali məktəblərə 500-dən yuxarı, 2 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayaraq qəbul olmuşlar. Bütün bu göstərilən uğurlara, Azərbaycanın inkişaf etmiş ölkələr cərgəsinə qoşulmasına Ölkə Başçımız İlham Əliyev cənablarının apardığı uğurlu və məqsədyönlü siyasət nəticəsində nail olunmuşdur. Elə bu siyasətin nəticəsidir ki, 2015-ci ildə Azərbaycan dünyada analoqu olmayan bir möhtəşəmliklə təşkil etdiyi birinci Avropa oyunlarına və 2016-cı ildə keçirilən Formula-1 yarışlarına ev sahibliyi etdi. Bu, Azərbaycanın gündən-günə artan nüfuzunun göstəricisidir. Məcburi köçkünlük şəraitində fəaliyyətinə baxmayaraq respublika təhsilində əldə olunmuş uğurlar Xocalı təhsilinə də sirayət etmişdir.\nMəlumat üçün bildiririk ki, 2015-2016-cı tədris ilinin əvvəlindən etibarən Xocalı RTŞ tabeliyində 12 tam orta və 1 UYM Xocalı rayon əhalisinin daha çox kompakt şəkildə məskunlaşdığı 5 bölgədə (Bakı ş, Gəncə ş, Şəki ş, Oğuz rayonu, Goranboy rayonu) fəaliyyət göstərir. Bu təhsil müəssisələrindən doqquzu (Xocalı şəhər 1 saylı, 3 saylı, 4 saylı, 5 saylı, Meşəli, Cəmilli, Kosalar, Başkənd, Yaloba kənd tam orta məktəbləri ) “Qaçqın və Məcburi Köçkünlərin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması və məşğulluğunun artırılması” Dövlət Proqramlarına uyğun olaraq inşa olunmuş yeni müasir tipli məktəb binalarında fəaliyyət göstərirlər.\n2015-2016-cı tədris ilinin əvvəlində rayonumuzun ümumtəhsil məktəblərində 144 sinif komplektində 1392 nəfər (onlardan 8 nəfəri evdə fərdi təhsilə cəlb olunmuşlar) şagirdin təlim-tərbiyəsi ilə 291 nəfər müəllim məşğul olmuşdur. Rayonun Goranboy rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən məktəblərində təhsil alan şagird sayının çoxluğu və zəruri ehtiyac nəzərə alınaraq UYM 2015-ci ilin sentyabrından Hacıkənd qəsəbəsindən Goranboy rayonuna köçürülmüşdür. Xocalı rayon UYM-də 10 qrupa 150 nəfər şagird cəlb olunmuşdur. Rayonda fəaliyyət göstərən 3 məktəbəqədər təhsil müəssisəsində həyata keçirilən pedaqoji proses RTŞ-nin diqqət mərkəzində saxlanılır, bağça işçilərinə lazımi metodik tövsiyələr verilir. İndiyə qədər I sinfə qəbul olunan uşaqların təxminən 25 % -i məktəbəqədər tərbiyə müəssisəsində təlim keçmişlər. “Uşaqların məktəbəhazırlığının təşkili məsələləri haqqında” Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 iyul 2016-cı il tarixli 271saylı qərarına əsasən yeni tədris ilindən rayonda olan 5 yaşlı uşaqlar məktəblərdə təşkil olunan məktəbəhazırlıq qruplarına cəlb olunacaqlar. 2016/2017-ci tədris ilində rayonun 5 ümumtəhsil məktəbində təşkil olunan bu qruplara rayon üzrə olan 5 yaşlı uşaqların 55%-i cəlb olunmuşdur. Təhsil Nazirliyinin müvafiq məktubu əsasında həmin qruplarda işləyəcək müəllimlərin adlı siyahısı Təhsil Nazirliyinə təqdim olunmuş, eyni zamanda Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbdə həmin müəllimlər üçün hazırlıq təlimləri təşkil olunmuşdur. Növbəti tədris illərində Nazirlər Kabinetinin təsdiq etdiyi kvotaya uyğun olaraq 5 yaşlıların təhsilə cəlb olunma faizi artırılacaqdır. Azərbaycanda çoxdan müzakirəsi aparılan 12 illik təhsilə keçid “Azərbaycan Respublikasında Təhsilin inkişafı üzrə Dövlət strategiyası”nda strateji hədəf kimi müəyyən olunub.\n2015-2016-cı dərs ilinin sonunda respublikanın, eləcə də rayonumuzun ümumtəhsil məktəblərinin IX siniflərində 2 fənn üzrə-ana dili və riyaziyyat fənlərindən, XI siniflərində isə 3 fənn üzrə - ana dili , riyaziyyat, xarici dili fənnlərindən mərkəzləşdirilmiş qaydada cavab kartı tətbiq edilməklə TQDK tərəfindən keçirilmiş buraxılış imtahanlarına hazırlıq məqsədilə buraxılış imtahanları modelinə uyğun suallar əsasında sınaq imtahanlarının keçirilməsi bir vəzifə olaraq RTŞ əməkdaşlarına və məktəb direktorlarına tapşırılmışdır. 2015-2016-cı tədris ili ərzində RTŞ əməkdaşları, məktəb rəhbərliyi və fənn müəllimləri tərəfindən mütəmadi olaraq Xocalı rayon ümumtəhsil məktəblərinin IX və XI siniflərində buraxılış imtahanı modelinə uyğun suallar əsasında sınaq yoxlamaları keçirilmiş, sınaq yoxlamalarının nəticələri məktəb direktorları və fənn müəllimləri ilə birgə müzakirə olunmuş, çatışmazlıqların aradan qaldırılması istiqamətində müvafiq tapşırıqlar verilmişdir.\n2015-2016-cı dərs ilinin sonunda IX siniflər üzrə 100 nəfər buraxılış imtahanlarına buraxılmış və hamısı buraxılış imtahanlarında iştirak etmişdir. Rayonun təhsil müəssisələrinin IX sinifləri üzrə mənimsəmə faizi bu il 74%-dir. Bu rəqəm 2015-ci ildə 66% olmuşdur.\nBuraxılış imtahanlarının qiymətləndirmə qaydalarına edilmiş dəyişikliyə uyğun olaraq rayonun ümumtəhsil məktəblərinin IX siniflərini bitirən şagirdlərin hamısının illik qiymətlər əsasında yekun qiyməti müvəffəq olmuşdur. Bu şagirdlərə 95 ədəd adi nümunəli, 5 ədəd fərqlənmə şəhadətnaməsi paylanmışdır.\nIX siniflərin buraxılış və qəbul imtahanındakı göstəriciləri:\n2015-2016-cı tədris ilinin sonunda XI siniflər üzrə 113 nəfər buraxılış imtahanlarına buraxılmış və hamısı buraxılış imtahanlarında iştirak etmişdir. Rayonun təhsil müəssisələrinin XI sinifləri üzrə mənimsəmə faizi 61 %-dir. Bu rəqəm 2015-cı ildə 55 % olmuşdur.\nRayonun ümumtəhsil məktəblərinin XI siniflərini bitirən şagirdlərin illik qiymətləri əsasında onların hamısının yekun qiyməti müvəffəq olmuşdur. Bu şagirdlərə 113 ədəd adi nümunəli attestat paylanmışdır.\nXI siniflərin buraxılış imtahanındakı göstəriciləri:\nMəktəblərimizi bu il bitirən 113 nəfər məzundan 83 nəfəri ali və orta ixtisas məktəblərinə sənəd vermiş, onlardan 33 nəfəri ali məktəblərə, 7 nəfəri isə orta ixtisas məktəblərinə qəbul olmuş, qəbulun səviyyəsi şagirdlərin sayına görə 30% -dir, sənəd verənlərin sayına görə 40%-dir. 2015-ci ildə rayonun tam orta məktəblərini bitirən 119 məzundan 91 nəfəri ali məktəblərə sənəd vermiş, onlardan 34 nəfər respubllikanın ali məktəblərinə, 7 nəfər orta ixtisas məktəblərinə qəbul olmuş, qəbulun səviyyəsi şagirdlərin sayına görə 27%, sənəd verənlərin sayına görə 37% olmuşdur.\n2016-cı il məzunlarından 5 nəfəri ali məktəblərə qəbul imtahanlarında 500-dən yuxarı, 2 nəfəri isə 600-dən yuxarı bal toplamışdır. Qəbul imtahanlarında Xocalı şəhər 3 saylı tam orta məktəb üzrə 1 nəfər 500-dən yuxarı, Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəb üzrə 3 nəfər 500-dən yuxarı, Kosalar kənd tam orta məktəb üzrə 2 nəfər 600-dən yuxarı, Meşəli kənd tam orta məktəb üzrə 1 nəfər 500-dən yuxarı bal toplamışdır.\nYerli yaşayış məntəqələrindən uzaqda yerləşən ərazilərdə məskunlaşmış az sayda olan Xocalı köçkün ailələrinin məktəbyaşlı uşaqlarının, eləcə də zəruri ehtiyacın çox olduğu yerlərdə məktəbyaşlı uşaqların təhsilə cəlbi üçün Xocalı rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının köməkliyi ilə müvafiq təhsil şəraiti yaradılmışdır. Şəki rayonu “ Muradbulağı” yaşayış məntəqəsində Qaragav kənd tam orta məktəbin filialının fəaliyyəti nəticəsində bu ərazilərdə olan uşaqlar təhsilə cəlb olunmuşlar. Bütün dərs ilində məktəblərimiz bina şəraiti və tədris üçün lazım olan ilkin avadanlıqlarla (parta, yazı taxtası, müəllim stolu və stulları, kitab rəfləri, dərsliklər və s.) əsasən təmin olunmuşlar. Məktəblərimizdə olan dərslik fondunun və 2015-ci ildə Təhsil Nazirliyindən alınan 64 adda 4429 ədəd dərsliyin hesabına I –XI sinif şagirdlərimizin pulsuz dərsliklərlə təminatı 100% olmuşdur. Ötən dərs ilində I-VIII siniflərdə dərs deyən və kursdan keçməsi zəruri olan müəllimlərimiz təlim kurslarında iştirak etmişlər. I-VIII siniflərdə dərslər yeni tərtib olunmuş fənn kurikulumları əsasında tədris olunmuşdur. Təhsil sahəsində yeni fənn kurikulumlarının tətbiqi təhsilin məzmununda köklü dəyişikliklər yaratmaqdadır. Yeni tədris ilində respublikanın təhsil müəssisələrində olduğu kimi rayonumuzun təhsil müəssisələrində də I-IX siniflər üzrə dərslər yeni fənn kurikulumları əsasında tədris olunacaqdır. Uzun illər məktəblərimizdə bədii ədəbiyyata olan ehtiyac 2005-2008-ci illərdə Ölkə Başçısı İlham Əliyev cənablarının tapşırığı nəticəsində tam ödənilmişdir. Ölkə Başçısının bu addımı müəllimlər, şagirdlər və rayon ictimaiyyəti tərəfindən böyük razılıq və rəğbət hissi ilə qarşılanmışdır. Lakin məktəblərimizdə kifayət qədər bədii ədəbiyyat olduğu halda məktəblərimizin bəzilərində kitabxana işinin təşkili heç də yaxşı vəziyyətdə deyil. Yeni tədris ilində məktəb kitabxanalarında dərsliklərin qorunması və oxu işinin təşkili diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır.\n2016-2017-ci dərs ilində Təhsil Nazirinin əmrinə uyğun olaraq Xocalı şəhər 1 saylı, 4 saylı , Yaloba , Meşəli, Kosalar və Başkənd kənd tam orta məktəblərin II ,III, IV siniflərində pilot olaraq şahmat fənni tədris olunacaqdır. Yerli büdcə vəsaiti hesabına tələbata uyğun olaraq lazımi inventar, avadanlıqlar, odun yanacağı, elektrik sobaları və s. alınaraq məktəblərə çatdırılmış, 2015-ci ilin yay dövründə Xocalı rayon təhsil müəssisələri binalarının hamısında cari təmir işləri görülmüşdür. Dərs ili ərzində rayonun ümumtəhsil məktəblərinin şagirdləri bir sıra bilik və idman yarışlarında iştirak etmişlər. İdman yarışlarında iştirakda Xocalı rayon Gənclər və İdman İdarəsinin gördüyü işlər xüsusilə təqdirə layiqdir. Kosalar, Başkənd, Yaloba kənd tam orta məktəblərdən seçilmiş komanda “Şahin” hərbi idman oyunlarının zona mərhələsində , Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbin komandası “Cəsurlar” yarışının zona mərhələsində fəal iştirak etmişlər. 21 sentyabr Beynəlxalq sülh günü münasibətilə rayonun təhsil müəssisələri şagirdləri arasında “Biz sülh istəyirik” devizi altında asfalt üzərində rəsm yarışı keçirilmişdir. 21 sentyabr “Beynəlxalq Sülh Günü” münasibətilə “Sülh” aylığı çərçivəsində Xocalı rayonunun prokuroru və prokurorluğun əməkdaşları dəfələrlə müəllim və şagirdlər qarşısında maarifləndirici məruzələr etmişlər. 14 iyun 2016-cı il tarixdə “İnsan hüquqları aylığı” çərçivəsində Goranboy rayonu Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində 5 məktəbin şagirdləri arasında kross yarışı keçirilmişdir. Xocalı rayon Polis şöbəsinin rəisi və əməkdaşları 2015/2016-cı tədris ilində bir neçə dəfə məktəblilər qarşısında insan hüquq və azadlıqlarının qorunması mövzusunda məruzələr etmişlər. Rayonun təhsil müəssisələrinin hamısında 18 oktyabr Dövlət Müstəqilliyi günü münasibətilə “Müstəqəlliyimiz əbədidir, dönməzdir” adı altında dəyirmi masalar keçirilmişdir. Dövlət Müstəqilliyi gününə həsr olunmuş rayon səviyyəli tədbirdə Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbin şagirdləri hazırladıqları ədəbi-bədii kompozisiya ilə çıxış etmişlər. 09 noyabr Bayraq Günü münasibətilə rayonun Xocalı şəhər 4 saylı, 5 saylı, Meşəli, Cəmilli kənd tam orta məktəbi şagirdlərinin iştirakı ilə Goranboy rayonu Aşağı Ağcakənd qəsəbəsinin girişindəki Bayraq Meydanında izdihamlı tədbir keçirilmiş, sonra qəsəbənin mərkəzinə qədər yürüş təşkil olunmuşdur. Bakı şəhəri Sabunçu rayonu Pirşağı qəsəbəsində yerləşən Xocalı şəhər 2 saylı tam orta məktəbin bir qrup şagirdinin Dənizkənarı Parkdakı Əzəmətli Bayraq Meydanına ziyarətləri təşkil olunmuşdur. 12 noyabr Konstitusiya Günü münasibətilə rayonun təhsil müəssisələrinin hamısında geniş tədbirlər keçirilmiş, konstitusiyamızın müddəalarının Ulu Öndər H.Əliyevin şah əsəri olması, onun ölkəmizin idarə olunmasında müstəsna rolu vurğulanmışdır. 12 dekabr Ümummilli Liderimizin anım günü münasibətilə məktəblərimizdə silsilə tədbirlər keçirilmişdir. Bütün siniflərdə ilk dərs saatları Ulu Öndərin həyatı və fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.\nTəhsil müəssisələrimizin hamısında 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü, Yeni il, Novruz bayramı münasibətilə silsilə tədbirlər keçirilmişdir. Məktəblilərimiz bu münasibətlə təşkil olunmuş rayon səviyyəli tədbirlərdə də yaxından iştirak etmişlər. 20 yanvar, Xocalı faciəsi, 31 Mart Azərbaycanlıların soyqırımı günü, Xocalı rayonu kəndlərinin, eləcə də digər rayonların işğalı ildönümləri münasibətilə rayonun təhsil müəssisələrində bir sıra tədbirlər- dəyirmi masalar, ədəbi- bədii kompozisiyalar, inşa, rəsm sərgiləri, şəhid ailələri, keçmiş döyüşçülərlə görüşlər təşkil olunmuşdur. Bu tədbirlərdə erməni şovinistlərinə nifrət hissi bir daha məktəblilərə aşılanmışdır. Rayonun məktəblərində olan müəllim və şagirdlərin bir hissəsi ölkə daxilində və xaricdə kütləvi informasiya vasitələrində təşkil olunan proqramlarda iştirak etmişlər. 2016-cı ilin aprel ayında məktəblilər arasında keçirilən şahmat yarışının respublika mərhələsində rayonumuzun komandası fəal iştirak etmişdir.\nTəhsil Nazirliyinin təlimatı məktubuna uyğun olaraq rayonun ümumtəhsil məktəbləri şagirdləri arasında “Ədəbiyyat biliciləri” yarışının rayon mərhələsi keçirilmiş, Cəmilli kənd tam orta məktəbin VIII sinif şagirdi Quliyeva Piyalə Natiq qızı I yerə layiq görülmüşdür. Yarışmanın respublika mərhələsində iştirak edən Piyalə Quliyeva IV yerə layiq görülmüşdür. Ulu Öndər H.Əliyevin anadan olmasının 93-cü ildönümü münasibətilə inşa, rəsm müsabiqəsi, dəyirmi masalar keçirilmişdir. Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəbin XI sinif şagirdi Bəhramlı İradə Fəxri qızı Ulu Öndərin həyatı və fəaliyyətinə həsr olunmuş “Ən yaxşı təqdimat” yarışının respublika mərhələsində rayonumuzu təmsil etmişdir. Müəllimlər arasında Ulu Öndərin həyatı və fəaliyyətinə həsr olunmuş şahmat yarışının rayon mərhələsi keçirilmiş, 1 nəfər müəllim respublika mərhələsində iştirak etmişdir.Eləcə də I-IV sinif şagirdlərindən ibarət komandamız məktəblilər arasında keçirilən respublika şahmat festivalında iştirak etmişlər. 2016-cı ilin may ayında Xocalı rayon Gənclər və İdman İdarəsi ilə birlikdə Ulu Öndər H.Əliyevin ad günü münasibətilə futbol yarışı və şən startlar idman yarışı keçirilmişdir. Şagirdlərimizdən ibarət komanda “Multikulturalizm ili” çərçivəsində Mingəçevir şəhərində keçirilən intellektual bilik yarışında iştirak edərək IV yerə layiq görülmüşdür. Eləcə də məktəblilərimiz Şəmkir şəhərində keçirilən “Xəmsə” intellektual yarışının zona mərhələsində aktiv iştirak etmişlər. Dağlıq Qarabağın Azərbaycanlı icması tərəfindən Bakı şəhərində Şuşa, Xocavənd, Xocalı məktəblilərinin iştirakı ilə keçirilən şahmat yarışında 1 nəfər şagirdimiz II yerə layiq görülmüş, diplom və pul mükafatı ilə mükafatlandırılmışdır. Xocalı faciəsinin 25-ci ildönümü ilə münasibətilə məktəblilər arasında “Xocalı faciəsi məktəblilərin gözü ilə” devizi altında inşa müsabiqəsi keçirilmiş, müsabiqə qaliblərinin inşa yazısı xarici dillərə tərcümə olunaraq sosial şəbəkələrə yayılmışdır.\nRayonun təhsil müəssisələrinin hamısında “Narkomaniya bir bəladır” mövzusunda dəyirmi masa keçirilmişdir.\nRayonun təhsil müəssisələrinin şagirdləri məktəblilərin fənn olimpiadalarının rayon, zona və respublika mərhələlərində fəal iştirak etmişlər. Kosalar kənd tam orta məktəbin 1 nəfər şagirdi tarix fənni üzrə, Başkənd kənd tam orta məktəbin 1 nəfər şagirdiisə riyaziyyat fənni üzrə fənn olimpiadalarının respublika mərhələsində fəal iştirak etmişlər. Xocalı RTŞ-nin aparıcı məsləhətçisi Nəcəf Həsənovun təşkilatçılığı, Xocalı şəhər 4 saylı tam orta məktəb şagirdlərinin iştirakı ilə “Erməni terroru və onun acı nəticələri” mövzusunda elmi praktik konfrans keçirilmişdir. Xocalı rayon UYM-nin dərnək üzvü Rəfiyev Xəyal Barat oğlunun rəsm işi “Fövqəladə hallar uşaqların gözü ilə” devizi altında keçirilən rəsm müsabiqəsinin respublika mərhələsində diplomla mükafatlandırılıb. Həmin şagirdin əl işi respublika mərhələsində III yerə layiq görülmüşdür. Tədris ili ərzində şagirdlərin hərbi-vətənpərvərlik hisslərini gücləndirmək məqsədilə məktəblilərin hərbi hissələrə ziyarətləri təşkil olunmuşdur. Rayonun məktəblilərindən ibarət voleybol komandası rayon səviyyəli voleybol yarışında iştirak edərək III yer tutmuşdur. Rayon təhsil müəssisələrində “Milli- mənəvi dəyərlərimizi qoruyaq və təbliğ edək” mövzusunda diskussiyalar təşkil olunmuşdur. Tədris ili ərzində məktəblilərimiz “Xəmsə”, “Nə? Harada? Nə zaman?” intellektual oyunlarının zona mərhələsində iştirak etmişlər. Məktəblilərimiz arasında “Narkomaniya bəladır” , “Siqaretə yox deyirik” devizi altında kross yarışı təşkil edilmiş, aktiv şagirdlər bukletlər hazırlayaraq sinif otaqlarından asmışlar. “Xüsusi istedada malik uşaqların (gənclərin) yaradıcılıq potensialının inkişafı ” haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 aprel 2006-cı il tarixli 1414 saylı sərəncamına uyğun olaraq RTŞ-də istedadlı uşaqların istedad bankı yaradılmış, həmin uşaqların üzə çıxarılması və istedadlarının inkişafı istiqamətində mühüm tədbirlər həyata keçirilmişdir. Bütün tarixi günlər, əlamətdar bayramlar məktəblərimizdə geniş şəkildə keçirilmişdir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin əmri ilə təsdiq olunmuş tədbirlər planına uyğun olaraq görkəmli yazıçı və şairlərin yubileyləri geniş şəkildə qeyd olunmuşdur. Yay tətili dövründə rayon məktəblilərinin I qrupunun yay istirahətləri təşkil olunmuşdur. Son illərdə Ölkə Başçısının sərəncamı ilə minimum aylıq əmək haqqının və təhsil işçilərinin əmək haqlarının artırılması rayon təhsil işçiləri tərəfindən Ölkə Başçısının təhsil işçilərinə diqqət və qayğısının təzahürü kimi dəyərləndirilmişdir.\n1. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi Xocalı şəhər 1 saylı tam orta məktəbi 2011-ci ilin mart ayından yeni müasir tipli binada fəaliyyət göstərir. Yeni binada kompüter kabineti olmasına baxmayaraq məktəbə bir ştat vahidi kompüter laborantı vəzifəsinə ehtiyac vardır. Bu barədə Xocalı rayon Maliyyə şöbəsinin vasitəsilə Maliyyə Nazirliyinə müraciət olunsa da bu problem bu günə qədər həll olunmayıb. Bu problem 2015-ci ilin yanvarından yeni binaya köçürülmüş Kosalar, Başkənd, Yaloba kənd tam orta məktəblərində də yaranmışdır.\n2. Məktəblərimizin hamısında bəzi fənlərin, o cümlədən fizika, kimya və biologiya fənlərinin daha yüksək səviyyədə tədrisi üçün laboratoriya otaqlarına və avadanlıqlarına böyük ehtiyac var.\n4. Direktorlar səlahiyyətləri daxilində bəzən vətəndaş müraciətlərinə diqqətlə, düzgün yanaşmırlar. Vətəndaş müraciətlərinə diqqətlə yanaşılması barədə məktəb direktorlarına ciddi tapşırıqlar verilmişdir.\n2016-cı ilin əvvəlindən rayonun məktəblərinin maddi-texniki təchizatı, müəllimlərin əmək haqlarının ödənilməsi Gəncə şəhərində yerləşən 8 saylə Ərazi Maliyyə Hesablaşma Mərkəzi tərəfindən həyata keçirilir. Belə ki, Xocalı rayon Təhsil şöbəsi məktəblərin tələbatına uyğun olaraq ehtiyac olan avadanlıq və ləvazimatlar barədə mərkəzə məlumat verir, məlumat əsasında məktəblərin təchizatı mərkəz tərəfindən təmin edilir. Ümid edirik ki, yuxarıda göstərilən zəruri ştatlar yeni tədris ilindən məktəblərdə yaradılacaqdır.\nQarşıdan yeni 2016-2017-ci dərs ili gəlir. Bu dərs ilində işlər Azərbaycan Təhsilinin İnkişafı Strategiyasının tələblərinə uyğun şəkildə qurulmalıdır. Yeni dərs ilində ümumtəhsil sistemində nizam-intizam yüksək səviyyədə təmin olunmalı, şagirdlərin uçotunda qayda-qanuna əməl olunmalıdır. Bununla da təhsil nəticələrinə görə cavabdeh, şəffaf və səmərəli idarəetmə sistemi formalaşdırılacaq, maliyyə və inzibati resuslar vahid təhsil siyasətinə uyğun planlaşdırılacaq. Xüsusi istedada malik uşaqların vaxtından əvvəl I sinfə qəbulunu həyata keçirmək üçün Xocalı RTŞ-nin 01 iyul 2016-cı il tarixli əmri ilə komissiya yaradılmışdır. Rayonun məktəbləri respublikanın 5 bölgəsində fəaliyyət göstərdiyi üçün komissiya üzvləri səyyari şəkildə uşaqların bilik yoxlanılmasını təşkil etmişdir. Komissiyaya 22 valideynin ərizəsi daxil olmuş,onların biliyinin yoxlanılması komissiya tərəfindən həyata keçirilmiş, müvafiq qərar qəbul olunmuşdur.\nMəktəb direktorları məskunlaşdıqları yerli rayonların təhsil şöbələri ilə əlaqə yaratmalı və orada təşkil olunan bölmə iclaslarında təhsil işçilərimizin iştirakını təmin etməlidirlər. Yeni dərs ilinə hazırlıqla əlaqədar Təhsil Nazirliyinin Maddi-texniki Təchizat İdarəsindən məktəb sənədləri alınmışdır. Məktəblərdəki dərslik fondunun və bu il Təhsil Nazirliyindən alınmış 64 adda 5889 ədəd dərsliyin hesabına I-XI sinif şagirdlərimizin hamısı 100% pulsuz dərsliklərlə təmin olunacaqdır. 2016-2017-ci dərs ilində I-VIII siniflərlə bərabər IX siniflərimizdə də dərslər yeni fənn kurikulumları əsasında tədris olunacaqdır. 2016-2017-ci dərs ilində IX siniflərdə deyəcək müəllimlərimiz təlim kurslarından keçmişlər.\nXocalı rayonu üzrə 2016-2017-ci tədris ili üçün məktəblərdə olan 8 vakant yerdən 2-i imtahan verən müəllimlər tərəfindən seçilmiş, onların hamısı ilə əmək müqaviləsi bağlanmışdır.Əgər imtahan verən müəllimlərdən qalan yerlərə gələn olmazsa kadr ehtiyaclarını ödəmək üçün mövcud qaydalara uyğun olaraq ixtisaslı kadrlarla müvəqqəti əmək müqaviləsi bağlanılacaqdır. I-IV sinif şagirdləri üçün Dövlət Qaçqınkomun verdiyi 360 ədəd məktəbli kostyumları məktəblərə çatdırılmış və 15 sentyabr 2016-cı il tarixdə şagirdlərə paylanacaqdır.\nYeni dərs ilinə hazırlıqla bağlı Təhsil Nazirliyinin 8 saylı Ərazi Maliyyə Hesablaşma Mərkəzi tərəfindən Qaragav kənd tam orta məktəbin binasında əsaslı təmir işləri görülmüşdür. Məktəblərin tələbatına uyğun olaraq inventar, avadanlıq , qış yanacağı alınaraq məktəblərə verilmiş, qalan hissəsi isə IV rübdə alınıb veriləcəkdir. Məktəblərimizin hamısında yeni dərs ilinə hazırlıqla əlaqədar müvafiq tədbirlər həyata keçirilmiş və yeni dərs ilinə hazırlıq işləri başa çatdırılmışdır.\nQarşıdan yeni 2016-2017-ci tədris ili gəlir. Bu il ümumtəhsil məktəblərimizdə fəal təlim metodlarının tətbiqi üzrə səmərəli iş sistemi yaradılmalı, bu sahədə respublikada toplanmış təcrübə öyrənilməli, fəal təlim metodları ilə fəaliyyətin hər bir müəllim tərəfindən əsas vəzifə, normativ kimi qəbul edilməsinə nail olunmalıdır.\nYeni 2016-2017-ci tədris ilində görüləcək işlərin mahiyyəti dərindən açıqlanıb bütün təhsil işçilərinə və valideynlərə izah olunmalı, bu istiqamətdə praktik işlər daha da genişləndirilməlidir. Həmin məqsədlə müntəzəm və ardıcıl olaraq “Dəyirmi masa”, seminar və təcrübi konfranslar keçirilməlidir. Təhsil fəaliyyətinin ayrı-ayrı sahələrində demokratikləşdirmə prinsiplərinin tətbiqi yolu ilə keyfiyyətin yüksəldilməsi istiqamətində zəruri tədbirlər həyata keçirməli, şagirdlərin şəxsiyyətinə və bacarıqlarına üstünlük verilməlidir. Məktəblərimizdə məktəb psixoloqlarının, uşaq birliyi rəhbərlərinin və xüsusilə kitabxanaların fəaliyyətinə və kitabxana işinin təşkilinə nəzarət gücləndirilməli və yenidən qurulmalıdır.\nTəhsil Nazirinin 07.08.2007-ci il tarixli 953 saylı əmrinə uyğun olaraq 2016-2017-ci tədris ilində və sonrakı illərdə şagirdlərin dərslərə məktəbli formalarında gəlməsi işi diqqət mərkəzində saxlanılmalıdır.\nİcbari təhsilin yerinə yetirilməsi, I və X siniflərə qəbulun mövcud qaydalar əsasında aparılması , şagirdlərin hərəkətinin uçotunun təşkili və ardıcıl izlənməsi vəziyyəti hər bir məktəb üzrə öyrənilməli, müzakirə və müvafiq qərarlar qəbul edilməlidir.\nTəhsildən yayınma və təhsildən kənarda qalma halları müəyyənləşdirilməli və zəruri tədbirlər görülməlidir.\nQabaqcıl məktəblərin, məktəb rəhbərlərinin, müəllim və tərbiyəçilərinin iş təcrübəsi öyrənilib ümumiləşdirilməli və yayılması istiqamətində fəaliyyət genişləndirilməlidir. Məktəb direktorları tərəfindən 2017-2018-ci tədris ili üçün kadr ehtiyacı barədə 2016-cı il sentyabr ayının sonunadək Xocalı rayon Təhsil şöbəsinə rəsmi məlumat verilməlidir.\nŞagirdlərin ana dili, Azərbaycan tarixi və Azərbaycan coğrafiyasını dərindən öyrənmələrinə diqqət gücləndirilməlidir. Onların Xocalı rayonunun, Qarabağın eləcə də müvəqqəti məskunlaşdıqları rayonların, kəndlərin tarixi və coğrafiyasının öyrənmələri təmin edilməlidir. Bu məqsədlə yazılı sorğular, test yoxlamaları, müxtəlif müsabiqə, o cümlədən inşa müsabiqəsi və olimpiadalar, bilik yarışları, bilavasitə şagirdlərin iştirakı ilə aktual sayılan mövzulardan praktik konfranslar, ekskursiyalar təşkil olunmalıdır. Fənlərin tədrisini gücləndirmək məqsədilə müxtəlif səpgili tədbirlər keçirilməlidir. Bütün bu tədbirlərin şagirdlərin hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsinin gücləndirilməsinə yönəldilməsinə nail olunmalıdır.\n2016-cı il sentyabrın 20-dək hər bir ümumtəhsil məktəbində “İl ” çərçivəsində həyata keçiriləcək tədbirləri əhatə edən fəaliyyət planı hazırlanıb təsdiq olunmalıdır.\nÖlkəmizdə aparılan uğurlu və məqsədyönlü siyasət nəticəsində son illərdə Azərbaycan təhsilində, eləcə də Xocalı təhsilində nəzərəçarpan irəliləyişlər olmuşdur. Mən Xocalı rayonunun təhsil işçiləri adından Azərbaycan Respublikasının Təhsil Nazirliyini, Xocalı rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısını və eləcə də ictimaiyyətimizi əmin edirəm ki, rayonumuzun təhsil işçiləri bundan sonra da heç bir çətinlikdən qorxmadan gerilikləri , nöqsanları vaxtında aradan qaldıracaq, öz işlərini günün tələbləri səviyyəsində, gənc nəslin təlim-tərbiyəsi işini müstəqil respublikamızın inkişafına uyğun şəkildə, yeni Təhsil Strategiyasının tələbləri əsasında, təhsilimizin himayədarı olmuş Ümummilli Liderimiz H.Əliyevin ideyalarına uyğun şəkildə quracaq, yeni dərs ilində qarşıya qoyulan vəzifələr diqqətlə həyata keçiriləcəkdir.\nBildiyimiz kimi bu il sentyabr ayının 26-da xalqımız üçün mühüm əhəmiyyətə malik olan konstitusiya dəyişikliklərini özündə əks etdirən referendum aktı keçiriləcəkdir. Bu aksiyada Xocalı rayon təhsil işçiləri aktiv iştirak edəcəklər.\nBu məsul və şərəfli vəzifənin yerinə yetirilməsi işində bütün məktəb rəhbərlərinə , müəllim kollektivimizə uğurlar arzulayır, hər birinizi yeni 2016-2017-ci dərs ilinin başlanması münasibətilə təbrik edirəm.\nAzərbaycan Respublikasının Prezidenti zati-aliləri\ncənab İlham Əliyevə!\nXocalı rayon Təhsil işçilərinin 2016-cı il sentyabr\nM Ü R A C İ Ə T İ.\nBiz Xocalı rayon Təhsil işçiləri Müstəqil Azərbaycan Dövlətinin iqtisadi qüdrətinin artırılması, dövlət nüfuzumuzun yüksəldilməsi, Avropa və Beynəlxalq İqtisadi sistemlərə durmadan inteqrasiya etməsi, xalqımızın həyat səviyyəsinin, maddi və mənəvi rifah halının yaxşılaşdırılması, Ermənistan-Azərbaycan-Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həlli istiqamətində apardığınız siyasi xətti, o cümlədən məcburi köçkünlərimizə göstərilən dövlət qayğısının ilbəil yüksəldilməsi sahəsində gördüyünüz işləri yekdilliklə müdafiə edir və bəyənirik.\nBütün bu illərdə əldə olunmuş nailiyyətləri 1993-cü ilin 15 iyunundan başlayaraq müstəqil, hüquqi və dünyəvi dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsinə yönəldilmiş H.Əliyev siyasətinin çox uğurlu davamı və ulu öndərimizin adı ilə bağlı olan siyasi kursun məntiqi nəticəsi kimi dəyərləndiririk.\nMöhtərəm Prezidentimiz ! Siz dahi siyasətçi, Müstəqil Azərbaycan Dövlətinin memarı, milli mədəniyyətimizə böyük dəyərlər verən, azərbaycanlı olmağı ilə həmişə fəxr edən, milyonlarla insanın qəlbində əbədi olaraq yaşayan ulu öndərimiz, ümummilli liderimiz H.Əliyev məktəbinin layiqli davamçısısınız.\nSizin hakimiyyətə gəlişinizin ilk günlərindən həyata keçirdiyiniz düzgün xarici siyasət, dünya dövlətləri ilə normal dostluq münasibətlərinin yaranmasına, ölkəmizin dünyanın ən nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlarında və birliklərində, tam hüquqlu üzvə çevrilməsinə, dünya miqyasında dövlətimizin nüfuzunun daha da yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. 2015-ci ildə Azərbaycanda I Avropa oyunlarının və 2016-cı ildə Formula-1 yarışlarının təşkili və keçirilməsi Sizin apardığınız uzaqgörən və məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkəmizin gündən-günə artan nüfuzunun bir daha göstəricisidir.\nÖlkəmiz iqtisadi və hərbi cəhətdən günü-gündən qüdrətlənir.2016-cı ilin aprel döyüşlərində əldə olunan nailiyyətlər bir daha bunu sübut edir.\nÖlkəmizdə aparılan uğurlu və məqsədyönlü siyasət nəticəsində son illərdə bütün sahələrdə olduğu kimi təhsil sahəsində də yüksək irəliləyişlər əldə olunmuşdur. Bu Xocalı təhsilində də özünü göstərmişdir.\nDövlət büdcəsi hesabına Goranboy rayonu və Gəncə şəhəri ərazisində sosial obyektləri ilə birlikdə 6 yeni qəsəbənin salınmasını, 6 yeni məktəb binasının inşa edilməsini, Goranboy şəhərində Xocalı köçkünləri üçün tikdirdiyiniz yeni yaşayış massivi və məktəbin açılışında şəxsən iştirak etməyinizi, qaçqın və məcburi köçkünlərin həyat səviyyəsinin yaxşılaşdırılması və məşğulluğunun artırılması üçün həyata keçirdiyiniz tədbirləri biz təhsil işçiləri qaçqın və məcburi köçkünlərə göstərdiyiniz diqqət və qayğının məntiqi nəticəsi kimi qiymətləndiririk.\nBiz inanırıq ki, apardığınız məqsədyönlü və uğurlu siyasətinizlə işğal altında olan Azərbaycan torpaqlarının da azad olunmasına nail olacaqsınız.\nSizi əmin edirik ki, bütün xalqımız, qaçqın və məcburi köçkünlərimiz kimi biz Xocalı rayon təhsil işçiləri də apardığınız daxili və xarici siyasəti dəstəkləməklə öhdəmizə düşən bütün vəzifələri bundan sonra da layiqincə yerinə yetirəcəyik.\nSizə uzun ömür, möhkəm can sağlığı, müstəqil Azərbaycan Dövlətinin və onun xalqının xoşbəxt gələcəyi, rifahı naminə uğurla davam edən dəyərli fəaliyyətinizdə yen-yeni müvəffəqiyyətlər arzulayırıq.\nMüraciət 07 sentyabr 2016-cı il tarixdə Goranboy rayonu Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində Xocalı rayon təhsil işçilərinin sentyabr konfransında qəbul edilmişdir.


“Kremlin Azərbaycan planı fiaskoya uğradı” — Bölgədə vəziyyət dəyişir » Regionxeberleri.com\nPolis əməliyyat keçirdi: sənədsiz silahlar aşkarlandı\n“6 ilə 27 min manat verməyə dəyərmi?” - Təhsil haqqı ilə bağlı ETİRAZ\nDTX-nın həbs etdiyi XİN-in daha bir vəzifəli şəxsi azadlıqda - Ev dustaqlığına buraxıldı\nCəlilabadda həkimi avtomobil vurub\nQəzənfər Ağayevin SEVİMLİ ŞİRKƏTİ - 1 manat 60 qəpiklik ilkin kapitalı var\nMüğənninin bu etirafı keçmiş sevgililərini əsəbləşdirəcək: “İlk dəfədir təkarvadlıyam”\n"Azsığorta" vətəndaşı niyə narazı salır? - GİLEY\n“İcra Hakimiyyəti rəsmiləri Rahil Babayevə gizli himayədarlıq edirlər” - NARAZILIQ...\nBütün müəllimləri bir banka cəmləmək düzgün deyil - Deputatdan bank inhisarçılığına etiraz\nABŞ səfirliyi Azərbaycandakı vətəndaşlarını nədən xəbərdar edir? - “Abşerondan kənara çıxmayın!”\nZamanında BDU-nun qara mühasibatlığı ona baxırdı... - İTTİHAM\nHökumət və səhiyyə sistemi birgə çevik çalışarsa... - xəstəliyin yayılmasının qarşısı alına bilər\n"Vaqif Əlisoyun 65 yox, 60 yaşı var" - Deputatdan nazirə AÇIQ MƏKTUB\nHacı Zeynalabdin bələdiyyə hoqqabazlığı - Cavabı heç kim tapa bilmir...\nYağsız məhsullarla qidalanmaq insan orqanizminə zərəlidir\nRegionxeberleri.com » Siyasət » “Kremlin Azərbaycan planı fiaskoya uğradı” — Bölgədə vəziyyət dəyişir\n“Rusiyanın Tovuz hadisələri zamanı Ermənistana 400 ton həcmində silah-sursat göndərməsi göstərdi ki, bundan sonra Qarabağ münaqişəsinin həlli yönündə vasitəçi kimi heç bir müsbət addım atmayacaq. Moskvanın bununla da Azərbaycanı KTMT və Avrasiya İttifaqına cəlb etmək planı fiaskoya uğradı”.\nEkspertin sözlərinə görə, Moskva-Bakı-Ankara formatı məhz Kremlin Ermənistan siyasətinə görə ciddi bir irəliləyişə nail olmadı:\n“Təbii ki, Rusiyanın işğalçı ölkəyə təmənnasız silah göndərməsi, Azərbaycanı yeni siyasət ortaya qoymağa vadar etdi. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putinə zəng edərək, narazılığını bildirməsi ölkəmizin xarici siyasətində dəyişikliklər edəcəyinin göstəricisi hesab etmək olar. Hesab edirəm ki, Azərbaycan bundan sonra Rusiyadan silah alışını dayandırmalıdır.\nMoskvanın son addımları elan etdiyi regional siyasətinə də ziddir. Bu baxımdan, Türkiyənin məhz Tovuz təxribatlarından sonra Azərbaycanda öz hərbi iştirakını artırması təsadüfi deyil”.\nMəhəmməd Əsədullazadə qeyd edib ki, Rusiya Ermənistana görə öz geosiyasi planlarında ciddi yanlışlığa yol verdi:\n“Rusiya elə zənn edirdi ki, bununla Azərbaycana təzyiqlər edəcək. Amma, Ankaradan verilən mesajlar Moskvanı düşünməyə vadar edir. Ankara birmənalı şəkildə Azərbaycanın yanında olacağını bildirdi. Hesab edirəm ki, Rusiyanın hava məkanından istifadə edərək Ermənistana silah göndərdiyi İran, Qazaxıstan və Türkmənistandan məsələ ilə əlaqədar izahat tələb olunmalıdır. Çünki Azərbaycan hər üç ölkə ilə sıx dostluq münasibətlərinə malikdir.\nƏlbəttə baş verənlər proseslərə baxmayaraq, Azərbaycan Rusiya ilə qonşuluq və dostluq əlaqələrinin inkişafında maraqlı olacaq. Çalışacaq ki, Moskva ilə münasibətlər qaydasında olsun. Amma Kreml hər vəchlə ölkəmizə təzyiq etməyə səy göstərəcək. Amma bu təzyiqlərin bundan sonra uğurlu olacağına və ya effekt verəcəyinə inanmıram”. (Teleqraf.com)\nBu şirkətlər adamları müflis edir - Dələduzluğun yeni forması\n"Vəzifədən çıxarılmağım barədə yayılan məlumatlar doğru deyil"\n“İnstagram” fenomeni oğurluğa görə həbs olundu - Foto\nBürclər- 26 sentyabr\nNovxanıdakı milyonluq sarayın sahibi tapıldı - Özü danışır...\nBakı sakininə qarşı qeyri-adi soyğunçuluq - “Topaz” kuponu zorla əlindən alınıb\n“Ağrıyıram, Ağamirzə, ağrıyıram...” Meyxanaçı Kərimdən XƏBƏR VAR\nŞagirdlər məktəbin içində koronavirusa yoluxub? - RƏSMİ\nƏrdoğan nöqtəni qoydu! - “Bircə “vur” komandası qalır”\nOperativ Qərargaha etiraz: - “Heç bir yerdə sərt karantin 7 ay davam etmədi”\nTarix İnistitutu öz əməkdaşının şirkətinə 138 minlik tender verdi - Büdcə pulları belə yeyilir...\nQaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinə 42,5 milyon manat ayrılıb\nFəxrəddin Manafovun səhhəti yaxşıdır-Müalicəsi evdə davam edir\nAzərbaycanda toy və yas mərasimləri tamamilə ləğv edilə bilər - AÇIQLAMA\nNobel mükafatının qalibləri əlavə 1 milyon alacaqlar - RƏSMİ\n"Dövlət vəsaitinin şəffaf xərclənməsinə kifayət qədər şübhələr var" - Deputat\n“Repetitorluq məktəb mühitini dağıdır” - ETİRAZ\nRamiz Mehdiyevin daha bir villası üzə çıxdı - "“Fotoları Ramiz Mehdiyevin qızı paylaşıb"\nXəstəxanaya müayinəyə gələn şəxs öldü\nBu ilin sonunadək əfv olacaq? – Komissiya üzvündən açıqlama\nDÜNYANIN TALEYİNƏ TƏSİR EDƏCƏK SEÇİM – “Qocalar evi”nə çevrilən Demokrat Partiyasının arxasındakı güc dünyaya nə vəd edir?


Məktəblərdə nazirin daha bir əmrinin icrasına başlanıldı\n21:43 13.09.2019 Qısa URL\nBAKI, 13 sentyabr — Sputnik. Bakı şəhərindəki ümumi təhsil müəssisələrinin təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavinləri, tərbiyə işləri üzrə direktor müavinləri (təşkilatçılar), Azərbaycan dili, riyaziyyat, İngilis dili fənləri üzrə metodbirləşmə sədrləri və psixoloqlar üçün keçirilən bölmə iclasları davam edir. Bu barədə Sputnik Azərbaycan-a Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsindən məlumat verilib.\nMəlumatda qeyd edilir ki, təlimə Dəstək Mərkəzi metodistlərinin moderatorluğu ilə keçirilən iclaslar sentyabrın 13-də Bakının Xəzər, Pirallahı, Sabunçu, Suraxanı, Xətai, Nizami rayonlarını əhatə edir. Qeyd edək ki, Qaradağ, Yasamal, Səbail, Nəsimi, Nərimanov və Binəqədi rayonları üzrə bölmə iclasları isə sentyabrın 12-də keçirilib. Bölmə iclaslarının təşkil olunmasında əsas məqsəd təhsil işçilərinin respublika konfransından irəli gələn məsələləri, həmçinin, ötən tədris ilinin yekunlarını və yeni dərs ilində qarşıda duran vəzifələri müzakirə etmək, təkliflər hazırlamaqdan ibarətdir. Bölmə iclaslarında 2019-2020-ci dərs ilində Təhsil Nazirliyinin "Ümumi təhsil sahəsində 2018-2019-cu dərs ilinin prioritet fəaliyyət istiqamətləri barədə" əmrində və "Müasir dövrdə ümumtəhsil məktəb şagirdlərinin tərbiyəolunma sisteminin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında" əmri ilə təsdiq olunmuş Fəaliyyət Planında müəyyən olunmuş hədəflərin yerinə yetirilməsi üzrə işlərin daim diqqətdə saxlanılması, məktəb idarəetməsi, perspektiv planların hazırlanması, tədrisin təşkilində müasir metodlardan istifadə edilməsi üçün təşkilati işlərin aparılması, dərslik və proqramlar, fənn kurikulumlarının tətbiqi kimi məsələlərə toxunulur. Görüşdə qeyd edilən məsələlərlə bağlı müzakirələr aparılır, rəy və təkliflər irəli sürülür. Onu da qeyd edək ki, bölmə iclaslarında səsləndirilən rəy və təkliflər ümumiləşdirilərək müvafiq tədbirlərin görülməsi üçün Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinə təqdim olunacaq.


hamilə+qadının+yuxuda+çiyələk+görməsi üçün axtarış neticesi\nAxtarış Neticesi : hamilə+qadının+yuxuda+çiyələk+görməsi\nYuxuda İsa əleyhissəlamı görmək-Allahın məthəmətini qazanmağa, təhsilə, uzun səfərə, xeyirə, ibadət əhli olduğunuza işarə sayılır. İsa peyğəmbəri röyada görmək-qənaətcil və tibb elmində mərifət sahibi olduğunuza, on il sizə heç bir pisliyin, hiylənin yetişməyəcəyinə yozulur. Belə yuxu görən adam tib\nYerleşdirdi: Ebulfez (24.02.2014 / 22:19)\nHamilə qadının yuxuda mamaça görməsi-onun sağlam və gözəl bir cocuğu olacağına işarə sayılır.\nYerleşdirdi: Ebulfez (02.03.2014 / 22:32)\nYuxuda nigah görmək\nYuxuda qadın qoca, əldən düşmüş kişiyə ərə gedirsə, bu o deməkdir ki, xoşagəlməz hadisələr və xəstəliklər onu izləyəcək. Nikah mərasimi zamanı onun sevgilisi qara paltarda ona məzəmmətlə baxaraq yanından keçirsə, bu onun dostlarının soyuqlaşmasına işarədir. Yuxuda nikah mərasimi görmək sevinc və fər\nYerleşdirdi: Ebulfez (04.03.2014 / 20:14)\nYuxuda süd içirsinizsə, bu, fermer üçün zəngin məhsul və evdə bolluğa işarədir. Bu, qadınlar üçün çox xeyirli yuxudur. Çoxlu süd görmək sizi qarşıda gözləyən zənginlik və sağlamlığa işarədir. Südü axıtmaq və ya tökmək sizin yüngül itkilər verəcəyinizə və bir müddət müvəqqəti bədbəxtliklərdən əziyyət\nYerleşdirdi: Ebulfez (11.04.2014 / 23:16)


mks.az - Hamilə qadının natamam iş vaxtına keçirilməsinin rəsmiləşdirilməsi (İki nümünəvi forma)\nCümə axşamı, 07 Noyabr 2019 05:35\nHamilə qadının natamam iş vaxtına keçirilməsinin rəsmiləşdirilməsi (İki nümünəvi forma)\nBәzi işçilәr var ki, onların natamam iş vaxtı ilә işә qәbulu vә ya sonradan natamam iş vaxtı ilә işlәmәk istәmәsi işәgötürәn tәrәfindәn qeyd-şәrtsiz qәbul olunmalıdır. Bu halda yalnız natamam iş vaxtının şәrtlәri müzakirә mövzusu ola bilәr. Tutaq ki, fәslin әvvәlindә qısaldılmış iş vaxtı ilә işlәmәk üçün әrizә verәn vә işlәyәn hamilә işçi qәrara alır ki, natamam iş rejiminә keçsin, çünki sәhhәti ona bu rejimlә işlәmәyә imkan vermir. Bu halda hamilә işçi işәgötürәnin adına aşağıdakı mәzmunlu әrizә ilә müraciәt etmәlidir.\nKadrlarla iş şöbәsinin mütәxәssisi\nӘzimova Zülfiyyә Qafur qızı tәrәfindәn\nXahiş edirәm, 12 sentyabr 2019-cu il tarixindәn başlayaraq mәni hamilәliyimin qalan müddәtindә (hamilәliyә vә doğuma görә mәzuniyyәtә çıxanadәk) 4 saatlıq natamam iş vaxtına (saat 10:00-dan 15:00-dәk, nahar fasilәsi 13:00-14:00) keçirәsiniz. Natamam iş vaxtı ilә işlәdiyim dövrdә әmәk haqqının işlәdiyim vaxta münasib ödәnilmәsinә razıyam. Hamilәliyimlә әlaqәdar aylıq hәkim müayinәsindәn keçmәk üçün hәr ayın sonuncu cümә günü mәnә zәruri şәrait yaratmağınızı xahiş edirәm.\nQoşma: Bakı şәhәri, 8 saylı Qadın Mәslәhәtxanasının arayışı, 1 vәrәq, 1 nüsxә. __________ Әzimova Z.Q.\nBeylәqan şәhәri 11 avqust 2019-cu il Hamilә işçinin öz xahişi ilә natamam iş vaxtına keçirilmәsi haqqında\nKadrlarla iş şöbәsinin mütәxәssisi Әzimova Zülfiyyә Qafur qızının 11 avqust 2019-cu il tarixli әrizәsinә әsasәn onunla imzalanmış 13 iyun 2016-cı il tarixli vә ___ №-li әmәk müqavilәsinә 2 №-li Әlavә razılaşmaya uyğun olaraq\n1. Azәrbaycan Respublikasının Әmәk Mәcәllәsinin 245-ci maddәsinin tәlәblәrinә uyğun olaraq 12 avqust 2019-cu il tarixindәn başlayaraq Kadrlarla iş şöbәsinin mütәxәssisi Әzimova Zülfiyyә Qafur qızı hamilәliyinin qalan müddәtindә (hamilәliyә vә doğuma görә mәzuniyyәtә çıxanadәk) 4 saatlıq (saat 10:00-dan 15:00-dәk, nahar fasilәsi 13:00-14:00) natamam iş vaxtına keçirilsin.\n2. Baş mühasib Sәlimova Sultanә Sahib qızı işçiyә işlәdiyi vaxta mütәnasib әmәk haqqı hesablanılıb ödәnilmәsini tәmin etsin.\n3. İşçi hamilәliyә vә doğuma görә mәzuniyyәtә çxanadәk hamilәliklә bağlı aylıq müayinәdәn keçmәk üçün hәr ayın sonuncu cümә günü vәzifә funksiyalarının icrasından azad edilsin.\n4. Әmrin icrasına nәzarәt Kadrlarla iş şöbәsinin müdiri Nağızadә Nazlı Hәsәnağa qızına tapşırılsın.\nBu mövzuda digər yazılar « Fiziki şəxs olan sahibkara məzuniyyət hesablanmalıdır? Departament müdiri işçisinə intizam tənbehi verə bilər? »


“Mən yezid ola bilmərəm” — Deputatdan YENİ AÇIQLAMA Demokrat.az\n“Mən yezid ola bilmərəm” — Deputatdan YENİ AÇIQLAMA\nDemokrat.az xəbər verir ki, bunu YAP-çı deputat Aydın Hüseynov Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin dünənki iclasında “əhalinin bulaq suyundan pərakəndə şəkildə istifadəsinə yol vermək olmaz” fikirlərini şərh edərkən deyib.\n“Bəzi rayonlarda bulaqların suyu həyətlərə çəkilir. Bunun qarşısının alınması üçün mexanizm hazırlanmalıdır. Qanunlara dəyişikliklər zamanı bu da nəzərə alınmalıdır. Bulaq suyundan istifadənin normaları müəyyənləşməlidir”, -deyə o, bildirmişdi.(modern.az)


Kənd təsərrüfatı işçilərinin peşə bayramı qeyd olunub » Yerli İnformasiya Agentliyi\nAna Səhifə » Biləsuvar » Kənd təsərrüfatı işçilərinin peşə bayramı qeyd olunub\nBiləsuvar rayonunda kənd təsərrüfatı işçilərinin peşə bayramı günü qeyd olunub.\n“Bilesuvarinfo” xəbər verir ki, ilk olaraq Biləsuvar rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Faiq Qürbətov, Biləsuvar DAİM-nin əməkdaşları və rayonun kənd təsərrüfatı işçiləri Heydər Əliyev parkına gələrək Ümummilli Liderin xatirəsini dərin ehtiramla yad ediblər.\nTədbir Biləsuvar Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzinin həyətində təşkil olunmuş kənd təsərrüfatı sərgisi ilə davam etdirilmşdir. Sərgidə yerli istehsalın bölgə üçün xarakterik müxtəlif məhsuldar sortları, eləcə də aqrar sahənin intensiv inkişafı üçün zəruri olan bir çox innovativ texnikalar nümayiş etdirilib.\nTədbirdə rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Faiq Qürbətov çıxış edərək zəhmətkeşləri peşə bayramı münasibətilə təbrik edib, onlara çətin və şərəfli işlərində uğurlar diləyib. Bildirib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən kənd təsərrüfatı sahəsində çalışanlara göstərilən diqqət və qayğı məhz bu gün də dövlət başçımız cənab İlham Əliyev tərəfindən davam etdirilir.\nPeşə bayramları münasibətilə zəhmət adamlarını təbrik edən Biləsuvar DAİM-in direktoru Nurəddin Quliyev onu da qeyd etmişdir ki, Prezidentin 2008-ci ildə imzaladığı Fərman əsasında hər il 1 noyabr tarixinin Azərbaycanda Kənd Təsərrüfatı İşçiləri Günü kimi qeyd olunması dövlətin fermerlərə göstərdiyi diqqətin təzahürüdür. Dövlətin bu sahəyə göstərdiyi qayğıdan ruhlanan biləsuvarlı fermerlər kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında nəzərəçarpacaq uğurlara nail olmuşlar. Artıq ənənə halı almış bu cür yarmarkaların təşkili istehsalçılar arasında sağlam rəqabət mühitinin formalaşdırılmasında böyük önəm daşıyır.\nTədbirdə iştirak edən Cəbrayıl DAİM-in direktoru Şahin Şirinov isə qeyd etmişdir ki, ölkəmizdə aqrar sahənin yüksək inkişaf mərhələsinə yüksəlməsi planlı dövlət siyasətinin məntiqi nəticəsidir. Ali Baş Komandanın rəhbərliyi altında Müzəffər Ordumuz düşməni doğma yurd-yuvalarımızdan qovulduqdan sonra bu ərazilərimizdə də kənd təsərrüfatının inkişafına yönəli lahiyələrin icrasına başlanılıb.\nSonda kənd təsərüffatında fərqlənən bir qrup kənd təsərrüfatı işçisinə fəxri fərmanlar təqdim olunmuşdur\nBiləsuvarda 17 iyun - Tibb işçilərinin peşə bayramı qeyd olunub


Bu xəbərimiz qeyri-adi toy karvanı ilə bağlıdır. Təsəvvür edin, toy karvanında bəy maşınından əvvəldə traktor gedir. Səbəbi isə olduqca maraqlıdır.\nÖndə traktor, arxada isə digər avtomobillər. Qabağına oyuncaq ayı bərkidilmiş traktor toy karvanına qatılıb.\nAzad.Az xəzərxəbər-ə istinadən xəbər verir ki, görüntülər Qazaxın Alpoud kəndində keçirilmiş toy mərasiminin gəlingətirdi mərasimindədir..\nToy günü gəlin karvanında traktorun bəy maşından öndə getməsi hər kəsin marağına səbəb olub. Bəziləri bunun diqqət çəkmək üçün edildiyini düşünsə də, əslində səbəb başqadır.\nGəlin ayaqqabısının öndə gətirilməsi qədimi adət olsa da, bu mərasimin traktor vasitəsilə həyata keçirilməsi gəlini yola salmağa hazırlaşan qohum-əqraba tərəfindən maraqla qarşılanıb.\n| Müəllif - Freedom.., Baxılıb - 1724, Rəy sayı - 0 , Tarix: 20-07-2015, 14:46 |\nAzərbaycanda faciə: Ekskavator 13 yaşlı oğlanı iki böldü\nBakıda görülməmiş toy karvanı\n48 bəy və gəlin cütlüyü metroda evləndi


Deputat kitab oğurluğundan danışdı: “Nigar Köçərli xəta edib“\n12:29 08.06.2021 Ölkə\nDeputat “Ali və Nino” kitab mağazasından oğurluq edən gənclərə görə mağaza rəhbərliyini ittiham edib.\nYenisabah.az xəbər verir ki, Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında çıxış edən deputat Kamal Cəfərov kitab oğurluğuna görə gündəmə gələn gəncləri müdafiə edib:\n“Həmin mağazanın sahibi Nigar Köçərli iki gənci cəmiyyətə oğru kimi təqdim etməyə çalışdı. Hüquqi cəhətdən hər hansı oğurluğun dəyəri 100 AZN-dən çox olmadıqda bu cinayət əməli olunmur. Buna görə də hakim həmin əməldə xəta olmadığından onlara bəraət verdi. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə görə, foto və çəkiliş icraat aparan şəxsin icazəsi olmadan yayımlanmamalıdır. İnzibati xətanı elə Nigar xanım özü pozub. Oğrular adətən kitab oğurlamır. Kitab oğurlayanlar da oğru olmur”.\nXatırladaq ki, ötən gün Bakının Səbail rayonunda kitab mağazasından edilən oğurluq böyük səs-küyə səbəb olub. Mağaza rəhbərliyi polisə məlumat verəndən dərhal sonra hadisəni törədən şəxslərin axtarışlarına başlanılıb. Səbail rayon Polis İdarəsinin 9-cu Polis Bölməsinin əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat-axtarış tədbiri nəticəsində oğurluq etməkdə şübhəli bilinən paytaxt sakinləri Elməddin Süleymanlı və Elvin Əhmədov saxlanılıb.


Kes - Ambulans\nBelə yaralar şəfa baxımından ən əlverişli proqnoza malikdir. Lakin, böyük bir gəminin zədələnməsinə baxmayaraq, kəsik (ya da kəsilmiş yara) əhəmiyyətli qan itkisi ilə müşayiət edilə bilər. Bu, belə yaraların divarlarının və diplərinin gəmilərinin uzun müddət boşluğu olduğu üçün olur. Konvensional kəsik yaraların müxtəlif yaraları kəsilir.\nTəzən yaraların diaqnozunu aydınlaşdırmaq üçün onun yerini, ölçüsünü və yaranın dərinliyini müəyyənləşdirmək üçün qanaxmanın bu cür yaradan (məlum, arterial, venoz və ya kapillyar) təbiəti vacibdir. Mühüm strukturlara (əllərindəki və üzündə böyük damarlar və sinirlər, bədənin üzərindəki - bu, göğüs və qarın orqanlarıdır və boyun üçün damarların, traxeyanın və özofagusun zədələnməsini istisna etmək lazımdır) zərərin olub-olmadığını müəyyən etmək lazımdır. Qan itkisinin şiddəti (həcmi) də müəyyən edilir.\nParesis üçün acil qayğı, əlbəttə, qanaxmanın dayandırılması ilə başlamalıdır. Çünki sağlamlıq üçün deyil, eyni zamanda bir insanın həyatı üçün də təhlükə ola bilər. Adətən bu vəziyyətdə qanaxmanın müvəqqəti dayandırılması və əlbəttə, qan itkisi ilə mübarizə haqqında danışmalıyıq. Əcnəbilər yüksək səviyyədə olmalıdır, xüsusilə tibbi müalicədə gecikmə məsələsinə gəldikdə yaralı sahədə (2-3 saat) bir buz bubble qoyulmalıdır. Bu qanaxmanın azalmasına və ya dayandırılmasına səbəb olur. Yaradan (kəsilmiş) geyimdən, saçdan, bəzən hətta xarici əşyalarından ayırmaq lazımdır. Zərurət və mümkün olduqda yaranın ətrafında saç kəsilməlidir. Yaranın ətrafında dəri spirt ilə, 5% yod damarına müalicə olunmalıdır. Müalicədən sonra, standart bir fərdi torbadan və ya ilk yardım dəstindən bir pambıq-latta bandaj tətbiq edilir. Bir yara və steril mendil qoymaq, steril pambıq ilə örtmək və sonra pintinovat bandaj bilər. Yaşlı steril mendillər furatsilinanın həlli ola bilər. Baş bantları gücləndirmək üçün, bir mesh bandajını istifadə etmək daha rahatdır.\nYaralı əlinin geniş və dərin yaraları ilə istirahət edilməlidir. Bu vəziyyətdə əl bir hicabda asılı ola bilər və ya bədənə bağlana bilər. Ayaq bir splint ilə immobilize edilə bilər və ya bunun üçün mövcud vasitələrdən istifadə edə bilər. Bədən və qarın bantları sözdə bandaj-stiker tipinə (yara, alkoqol və yod ilə müalicə olunduqdan, adətən steril peçenlərlə yaxınlaşdıqdan sonra kreole ilə bandaj tətbiq olunmalıdır) görə aparılmalıdır. Mendil daha sonra yapışan bantla gücləndirilə bilər. Tənhalıq yaralarının müalicəsi vahid bir yanaşma tələb edir.\nYaralanma güclü bir ağrı sindromu ilə müşayiət edildiyində, bir kəsə mövcud ağrı kəsicilərini vermək mümkündür. Dərin və geniş yaralar (6 sm-dən çox), baş yaralanmaları, kəskin qan itkisi, qan damarlarına, sinirlərə və əlbəttə ki, daxili orqanlara ziyan vuran yaralar ilə xəsarət alanlar zərər çəkmiş vəziyyətdədirlər.\nYüngül zədələnmiş qurbanlar əsas cərrahi müalicə üçün xəstəxanaya və ya təcili yardım mərkəzinə göndərilə bilər.\nQanama və yaralanma üçün ilk yardım\nEvdə və iş yerində, küçədə və mənzildə hər zaman qanaxma ilə müşayiət olunan yaralanmalarla qarşılaşa bilərsiniz. Tibbdə, kiçik damarların zədələndiyi zaman kapilyarlar, venoz - damar damarı ilə ("b" şəklində) zədələnmiş qanaxma kapilyar (kiçik yaralanmalar, kəsiklər, çizilmələr) bölmək adətdir. Bu qanaxma artıq ciddi ola bilər və həyati təhlükəsi ilə belə kəskin qan itkisinə səbəb ola bilər!\nTəzən yaraların müalicəsi\nKesik kəsiklər (məsələn, bıçaq) səbəb olan yara kəsilir. Bu yara böyük qanaxma, ağrı, kənarların ayrılığı ilə xarakterizə olunur. Qanama, zədələnmiş gəmilərin təbiətinə, eləcə də sayından asılıdır.\nDərin barmaq kəsildi\nBəzən bir bıçaqla işləyərkən o, yönəldilən yerə getmir, amma dərin çarxını barmağına qoyur. Qeyd edək ki, barmaqlarda qanvermə arteriyası yoxdur, bununla əlaqədar onu sürükləməyə dəyər deyildir.\nQan kaybını azaltmaq üçün yaralı bir silah yuxarı qaldırıla bilər.\nBir barmağı kəsərkən, axıdıcı suyun altında yerləşdirilməməsi tövsiyə edilmir, çünki bu qanaxmanın dayandırılması və bəzən infeksiyaya səbəb ola bilər.\nİlk yardım üçün qırışlar\nHəyatımızda pərişə tez-tez baş verir. Onlar həm böyüklər, həm də uşaqlar üçün mümkündür. Evdə yara şəfa kömək və sürətləndirmək mümkündür. Bəzi tövsiyələr.\nƏl - simptomlar və müalicə kəsir\nCuts kəskin kəsici obyekt ilə hazırlanmış dəri bütövlüyü pozulması deyilir. Əllərdəki cəsarətli kəsiklər dermis (dəri) və subkutan yağ təbəqəsinin zədələnməsi ilə xarakterizə olunur. Bu halda müalicə xüsusi tibbi metodları əhatə etmir.


Satılır 3 otaqlı Yeni Tikili Xətai rayonu Qiyməti 155000 manat\nElanın kodu: 802592\nXətai rayonu , Tac Mahal Şadliq Sarayin yaxinliginda , yeni tikili yaşayiş binanin 12/4 mərtəbəsində , 3 otaqli mənzil satilir . Ümumi sahəsi 147 kv/m . Bahali və yüksək keyfiyyətli tikinti materiallarindan əla təmir olunub , istilik sistemi – kombi , döşəmə parket , bütün şəraiti ilə mükəmməl vəziyətdə 1 s/q , duş kabina , 1 açiq balkonu , kondisioner , otaqlarin əla planlanmasi , geniş zali , ayri – ayri otaqlar , plastik pəncərələr , modernləşdirilmiş böyük mətbəxi , müasir üslubda quraşdirilmiş mətbəx mebeli . Geniş , yaşillaşdirilmiş , təmiz həyəti , kodla giriş – çixiş qapilari , sürətli lifti . İnkişaf edilmiş infrastruktur , yaxinliqda supermarket OBA , BOLLUQ MARKET , 38 NÖMRƏLİ POLİKLİNİKA , QARDAŞLAR ŞİRNİYƏT EVİ , məktəb ,uşaq bağçasi və avtobus dayanacagi yerləşir . Qaz , su və işiq daimidir . Start Qiymət


Tramp: Öz xalqını qırmaqdan çəkinməyən Kim imtahanla üzləşəcək\nABŞ Prezidenti Donald Tramp Şimali Koreya lideri Kim Conq Unu “divanə” adlandırıb. Prezident Tramp bu ifadəni Kimin Sakit Okeanda hidrogen bombasını sınaqdan keçirəcəyini elan etməsindən sonra işlədib.\nTramp təcrid olunmuş kommunist dövlətinin liderini Tvitter hesabında hədəf alıb.\n“Şimali Koreyanın Kim Conq Unu - o divanə ki, öz xalqını acından qırmaqdan ya öldürməkdən çəkinmir - misilsiz imtahana çəkiləcək,” ABŞ prezidenti bəyan edib.\nKimin dünən yaydığı bəyanat Trampın BMT Baş Assambleyasındakı çıxışına cavab olaraq verilmişdi. Həmin nitqdə ABŞ prezidenti Şimali Koreya liderini “raket adamı” adlandıraraq, Pxenyan hökumətini “vicdansız rejim” adlandırmış və ABŞ və onun müttəfiqləri təhlükə ilə üzləşdikləri təqdirdə Şimali Koreyanı “tamamilə dağıdacağını” bəyan etmişdi.\nŞimali Koreya lideri Kim Cong Un ABŞ prezidenti Donald Trampın BMT Baş Assambleyasındakı nitqinə reaksiya verir. 22 sentyabr, 2017.\nŞimali Koreya lideri Kim Conq Un ABŞ prezidentinin ünvanına sərt ifadələr işlədərək, onun “ağlı qaçmış qoca” olduğunu və ölkəsini məhv etməklə hədələdiyinə görə bədəl ödəyəcəyini bildirib. O, Trampın dövlətə başçılıq etmək qabiliyyətini sual altına alıb.\nŞimali Koreya sərt beynəlxalq təzyiqlərə tab gətirərək, öz nüvə və raket proqramını həyata keçirməyə davam etdiyi zaman, Trampla Kimin bir-birinə qarşı işlətdikləri hədələyici ifadələr vəziyyəti gərginləşdirib.\nBizim hökumətimiz tarix boyu həyata keçirilən ən sərt əks-tədbirləri nəzərdən keçirəcək.\nKim Şimali Koreyanın ABŞ-a qarşı “tarixi boyu həyata keçirilən ən sərt əks-tədbirləri” haqqında düşünəcəyini və Trampın şərhlərinin ölkənin nüvə proqramını həyata keçirməkdə doğru qərar verdiyinə sübut olduğunu deyib.\nPxenyan özünün altıncı və ən böyük nüvə sınağını 3 sentyabr tarixində keçirib. Bununla bərabər, Şimali Koreya ABŞ-ı hədəf ala bilmək üçün il ərzində onlarla raket sınağı keçirməklə nüvə proqramını sürətləndirib.


Oruc keçmiş günahları bağışlayır\n» ELMİHAL » ORUC » Oruc keçmiş günahları bağışlayır\n3. 236 dəfə oxunub , 0 şərh Çap et\nSual: Oruc keçmiş günahların bağışlanmasına səbəb olurmu?\nCavab: Rəsulullah (s.ə.s) bir hədisi şərifində, “Hər kim inanaraq və mükafatını yalnız Allahdan gözləyərək Ramazan orucunu tutarsa, onun keçmiş günahları bağışlanar.“ – buyurmuşdur. Rəsulullah (s.ə.s) bu hədisində Ramazanla gələn bərəkətə tam inanan, ixlas və səmimiyyətlə oruc tutub bu mübarək ayı ibadət və itaətlə keçirən, savabını da yalnız Allahdan gözləyən möminlərin keçmişdə işlədikləri günahlarının bağışlanalacağını müjdələmişdir. Hədisdə keçən “İmənən” ifadəsi, inanılması lazımlı olan hər şeyə və orucla əlaqəli dini hökmlərə ürəkdən inanmağı; orucun fərz olduğuna, qarşılığında vəd edilən böyük mükafata şübhəsiz iman etməyi bildirir.\ndua günah Ramazan tövbə\nRəsulullah (s.ə.s) Mədinəyə gəldikdə mədinəlilərin bayram etdiyi iki gün var idi. Hz. Peyğəmbər bu iki günün xüsusiyyətini soruşduqda əshabi-kiram: “Cahiliyyə dövründə biz bu iki gündə bayram edərdik” dedi. Bunu eşidən Allahın Elçisi belə buyurdu: “Alah o iki günün yerinə sizə bundan daha xeyirlisini vermişdir. Biri Qurban bayramı, biri də Ramazan bayramıdır.”


"Hamı depressiyadadır"- Günay - son xeberler\n"Hamı depressiyadadır. Amma heç kim bunu hiss eləmir".\nBiG.AZ xəbər verir ki, bu sözləri müğənni Günay İbrahimli sosial şəbəkədə yazıb. Sənətçi son günlər paylaşımlarına yazdığı qəmli şərhlərlə diqqət çəkib. Günay karantinin uzanmasının hər kəsi depressiyaya saldığını vurğulayıb.\nDigər bir paylaşımına isə İbrahimli "Həyat doğru cavabları olmayan bir imtahandır. Məntiqini, ağlını və duyğularını işlədənlər udur. Belə insanların arxasıyca yox, gözlərinə baxaraq danışmaq ürək istər. Baxışda deyil cəsarət. Əsən küləklə oynayan saçda da deyil... Nə oturuşda, nə duruşdadır... Ruhundur cəsur olan. Ona güvənin" deyə, yazıb.\nŞou-biznes Baxılıb: 4281 Tarix: 07 iyul 2020


Sabah bəzi rayonlarda "cəhənnəm istisi" olacaq - 20.08.2019, Sputnik Azərbaycan\nSabah bəzi rayonlarda "cəhənnəm istisi" olacaq\nTibbi-meteoroloji proqnoza görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında zəif küləyin üstünlüyü fonunda gündüz saatlarında isti temperatur diskomfortu... 20.08.2019, Sputnik Azərbaycan\n13:25 20.08.2019 (Yenilənib: 22:26 16.11.2021)\nTibbi-meteoroloji proqnoza görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında zəif küləyin üstünlüyü fonunda gündüz saatlarında isti temperatur diskomfortu meteohəssas insanlar üçün əlverişsiz olacaq\nBAKI, 20 avqust — Sputnik. Bakıda və Abşeron yarımadasında avqustun 21-də havanın əsasən günəşli keçəcəyi gözlənilir. Şimal küləyi gündüz cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq.\nSputnik Azərbaycan Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentinin məlumatına istinadla xəbər verir ki, havanın temperaturu Abşeron yarımadasında gecə 20-24, gündüz 33-38, Bakıda gecə 21-23, gündüz 36-38 dərəcə isti təşkil edəcək.\n12 Avqust 2019, 08:33\nDəniz suyunun temperaturu şimal çimərliklərində (Sumqayıt, Novxanı, Pirşağı, Nardaran, Bilgəh, Zuğulba) 25-26, cənub çimərliklərində (Türkan, Hövsan, Sahil, Şıx) 26-27 dərəcə isti təşkil edəcək.\nTibbi-meteoroloji proqnoza görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında zəif küləyin üstünlüyü fonunda gündüz saatlarında isti temperatur diskomfortu meteohəssas insanlar üçün əlverişsiz olacaq.


Beynimizin bizə oynadığı daha bir oyun; Plasebo effekti | Rezonans\nƏsas səhifə Fəlsəfə Psixologiya/Psixiatriya Beynimizin bizə oynadığı daha bir oyun; Plasebo effekti\n“Tibb fakültəsində tələbə olduğum illər… Bir gecə təcilə yaxınları tərəfindən gətirilən 30 yaşlı bir qadın ağrılardan əziyyət çəkdiyini deyirdi: Nəfəs ala bilməmək, ürəyində ağrılar, baş ağrısı, ətraflarında və başında uyuşuqluq olması. Yaxınları son günlərdə halının daha da pisləşdiyini və yeriyə bilmədiyini izah etdi. Etdiyimiz bütün müayinə və tədqiqlərə baxmayaraq bir diaqnoz qoya bilmədik, şikayətləri heç bir xəstəliklə uyğun deyildi. Biz müayinə edərkən getdikcə daha da pisləşir, tez-tez nəfəs alır, ağlayacaq kimi olurdu. Bunun üzərinə terapiya assistenti psixiatriya konsultasiya istədi və gələn psixiatr xəstənin şikayətinin Somatizasyon (psixoloji stress vəziyyətinin özünü fiziki şikayətlər olaraq göstərməsi) olduğuna qənaət gətirdi. Dərman şkafından bir ədəd C vitamin ampulası aldı və şprisə doldurdu. Əlində şprislə xəstə yanına gedən assistent xəstə və yaxınlarının duyacağı şəkildə yüksək səslə “Probleminizin səbəbini anladıq, indi xaricdən yeni gətirilmiş çox təsirli olan bir dərman verəcəm sizə. Təxminən 30 dəqiqə içində təsir göstərəcək, bütün şikayətləriniz keçəcək.” Xəstənin ombasından C vitamini inyeksiya etdi və yarım saat sonra “Sizi təkrar müayinə edəcəyəm”, deyərək xəstənin yanından ayrıldı. Aradan yarım saat keçdikdə, sanki o xəstə getmiş, yerinə bütün ağrıları keçmiş gülümsəyən bir qadın gəlmişdi. Xəstə və ailəsi təşəkkür edərək acili tərk etdilər. Və biz xəstənin arxasından baxa-baxa qaldıq.”\nDaha sonra bənzər xəstələrin, yenə bənzər təsirsiz müdaxilələrlə şikayətlərinin yaxşılaşdığının dəfələrlə şahidi oldum: Gözləri görmədiyi şikayəti ilə gəlib, damardan duzlu su verildikdən sonra görməyə başlayan bir cavan, qohumu ilə dava etdikdən sonra sağ tərəfində keyimə şikayəti və iflic şübhəsi ilə gələn və yenə duzlu su ilə bütün şikayətləri keçən orta yaşlı bir qadın ….\nYaxşı, necə olur ki, nəzəri olan, heç bir fəaliyyəti olmaması lazım olan bu cəhdlər, bu xəstələrin şikayətlərini belə təəccüblü bir şəkildə ortadan qaldırır? Bax bu sehrli təsirin adı Plasebodur…\n“Son illərdə tez-tez eşitdiyimiz bu söz bilinən və sevilən bir musiqi qrupunun adı olmasından əlavə, əslində minlərlə ildir dünyanın dörd bir yanındakı həkimlər tərəfindən işlənən bir üsuldur. Əvvəllər (mənim şagird olduğum illər də buna daxil) müalicə məqsədli istifadə edilmiş olmasına baxmayaraq, xəstələri təsirli olmayan maddə verərək aldatmaq tibb etikasına uyğun gəlmədiyi üçün bu gün müasir tibbdə, daha çox klinik sınaqlarda hər hansı bir dərmanın və ya cəhdin həqiqətən təsirli olub olmadığının müəyyən olunmasında istifadə edilir.”\nSizi razı edəcəyəm!\nPlasebo sözünün mənşəyi 14-cü əsrə söykənir. Söz, məna olaraq latınca “Sizi razı edəcəyəm.” mənasını verir. Bu illərdə ölülərin yaxınları əvəzlərinə ağlamaq üçün pul ilə adamlar tutardılar. Onlar bu mərasimə “Placebo Domino in regione vivorum”, yəni “Yaşayanlar aləmində Allahı razı edəcəyəm”-deyə başlayarmış. Əslində, ölünün sonra ağlaması lazım olan ailə üzvlərinin yerini tutan və onların yerinə ağlayaraq Tanrını və ölən adamın ruhunu “məmnun tutma” vəzifəsini boynuna götürmüş bu kəslərə zamanla “Placebo” deyilməyə başlamışdır.\nVaxt keçdikcə bu söz tibb dünyası tərəfindən borc alınmış və “dərman yerini tutan üsullar” mənasında istifadə edilməyə başlamışdır. 1811-ci ildə ilk dəfə Quincy Tibb Lüğətinə bu cür daxil olmuşdur: “Xəstəni sağaltmaqdan çox məmnun etməyə yarayan müalicə üsulları.”\nİndiki vaxtda Plasebo Təsiri deyilən bir qrup fenomeni belə təyin edə bilərik:\n“Plasebo təsirləri, xəstəliyi müalicə edəcək hər hansı bir fəaliyyəti olmayan farmakoloji olaraq təsirsiz maddələrin və ya səbəbsiz cəhdlərin xəstələrin şikayətlərini azaldaraq özlərini daha yaxşı hiss etmələrinə səbəb olan təsirlərdir.”\nPlasebo təsirləri tam olaraq anlaşılmasa da minlərlə il boyunca həkimlər, daha köhnə tarixlərdəki loğmanlar, şamanlar, hətta el təbibləri tərəfindən istifadə edilmişdir. Pirlərdə , ibadətgahlarda insanların tapdığı o “sirli şəfa” da məhz plasebodan başqa bir şey deyil. Tarix boyunca, xüsusilə ağrı müalicəsi üzərinə edilmiş bir çox plasebo sınağı qeydə alınaraq günümüzə çatmışdır. Bunlar arasında bəlkə də ən məşhuru Amerikalı bir anesteziya mütəxəssisi olan Henry Beecher’ın işləridir. İkinci Dünya Müharibəsi zamanında cəbhədə cərrahlıq edən Beecher morfin anbarları bitincə əməliyyat etdiyi xəstələrə morfin olduğunu eyham edərək morfin yerinə duzlu su iynəsi vermiş və heyrətlə xəstələrinin ağrılarının azaldığını görmüşdür. Eyni şəkildə, yanında anesteziya dərmanı olmadığından xəstələri damarlarından su verib, anesteziya etdiyinə razı edən və ciddi əməliyyatları bu şəkildə etmiş həkimlər belə mövcuddur.\nAğrı və bənzər şikayətlərdə, plasebo olaraq verilən şəkər həblərinin xəstənin ağrılarını azaltdığı uzun zamandır bilinir.\nAğrı və bənzər subyektiv şikayətləri olanlara dərman görünüşündə şəkər həblərinin verilməsinin ardından ağrılarının azaldığını qeyd etmələri çox həkim tərəfindən bilinən bir vəziyyət ikən, 1950-ci illərdə edilən bir iş saxta əməliyatların da Plasebo təsiri yarada bildiyini sübut etdi. O zamana qədər damar tıxanıqlığı LIMA əməliyyatı (Ligation of Internal mammary Artery – Daxili Döş Damarı Bağlanması) deyilən bir üsul tez-tez tətbiq olunurdu. Bu əməliyyatla döş iç qisimindəki bir damar bağlanır və sonra bağlanan damardan çıxan yan budaqların zamanla tac damarı tıxalı olan ürək əzələsinə çatacağı və buranın qan dövranını düzəldərək tac ürək xəstəliyini sağaldacağı düşünülürdü. Əməliyyat olan xəstələrin çoxunun əməliyyat sonrası sinə ağrısı şikayətlərinin azalması tibbdə bu əməliyyatın olduqca təsirli olduğunu düşündürürdü.\nAncaq bu inanca baxmayaraq bu əməliyyatın fəaliyyətindən şübhə duyan bir qrup həkim iki ayrı iş etdi. Hər iki işdə də xəstələr iki qrupa ayrıldılar. Birinci qrupa klassik LIMA əməliyyatı edildi, ikinci qrupa isə əməliyyat edilmədi. Ancaq xəstələrin əməliyyat olduğunu düşünmələri üçün anesteziya verildi və normal LIMA əməliyyatı olacaq yerdə dəri üzərinə bir kəsik edilib tikiş atıldı. Beləcə, oyanan xəstələr özlərinin də LIMA əməliyyatı keçirdiklərini düşünəcəklərdi. Hər iki işin nəticəsində, əməliyyat olan xəstələrlə olmayan xəstələr arasında heç bir fərq gözlənmədiyi, hər iki qrupda da sinə ağrısı şikayətinin eyni nisbətdə azaldığı tapıldı.\nİrəliləyən illərdə edilən bənzər işlərdə bir-birindən güclü plasebo təsirləri müşahidə edildi: Depressiya xəstələrinə antidepresan olduğu deyilərək dərman görünüşlü plasebo həbləri verildiyində şikayətlərində 50%-ə çatan azalma müşahidə edildi, plasebo migren həbləri migren xəstələrində 40% təsirli oldu. Siyahı olduqca uzundur …\nNecə olur da bu baş verir?\nBu gün altında yatan mexanizmləri dəqiq olaraq bilməsək də plasebo təsirləri dediyimiz bu təsirlərin əslində tək bir mexanizmə bağlı olmadığını, birdən çox mexanizmin birləşməsi sayəsində ortaya çıxdığını bilirik. Proqnoz, narahatlığı yüngülləşdirmə mexanizmləri, beyindəki mükafat hissələrinin işləməsi, ictimai öyrənmə, genetik və şəxsiyyət xüsusiyyətləri kimi fərqli təsirlər, həm beyindəki neyrokimyəvi mexanizmləri hərəkətə gətirərək, həm də xəstələrdə qəbul dəyişikliyinə səbəb olaraq plasebo təsirlərinin ortaya çıxmasına səbəb olurlar.\nProqnoz və narahatlığın yüngülləşməsi:\nPlasebo təsirlərini ortaya çıxaran faktorların ən başında gözləmə gəlir. Xəstələr özlərinə verilən dərman səbəbiylə yaxşılaşma hissinə qapılırlar. Müalicəni tətbiq həkimin müalicənin işə yaradığına istiqamətli sözü, xəstənin verilən dərmanın çox təsirli olduğunu düşünməsi simptomlarının psixoloji, hətta qismən fizioloji olaraq geriləməsinə səbəb ola bilir. Ağ xalat geymiş, avtoritar bir həkimin “indi sizə çox güclü bir dərman verəcəyəm, bir neçə günə bir şeyiniz qalmaz” sözü ilə Plasebo alan xəstələr müalicə seansının ardından özlərini daha yaxşı hiss etdiklərini bəyan etmişlər.\nSon edilən işlərdə plasebo tətbiqlərinin, psixoloji təsirlərin də kənarına keçərək, beyindəki kimi neyrokimyəvi mexanizmləri də ortaya çıxartdığı müəyyən olunmuşdur. Xüsusilə ağrı şikayətinin ortadan qalxmasına təsir edən iki mexanizm olduğu düşünülür: endogen opoloid sistem(EOS) və endokannabinod sistem (EKS).\nİnsanlarda olan təbii mükafat mexanizmləri, yemək, su, seks və pul kimi xəbərdaredicilər nəticəsində Nucleus Accumbens deyilən beyin bölgəsinin xəbərdar edilməsi və bunun nəticəsində də dopamin maddəsi ifraz olunması müşahidə edilir. Plasebo tətbiq olunması nəticəsində də eyni mükafat mexanizmləri qızışdırılır. Tətbiq olunan müalicə ilə daha yaxşı olacağı hissinə qapılan xəstədə bu gözləmə dopamin artımına səbəb olur və artan dopamin xəstənin özünü daha yaxşı hiss etməsini, ağrılarının yüngülləşməsini, şikayətlərinin keçməsini təmin edir.\nPlasebo müalicələrinin, beyin mükafat mexanizmləri üzərindən təsir göstərdiyi düşünülür. (Mənbə: Scienceblogs)\nÖyrənmə və xüsusilə şərtli öyrənmə də plasebo təsirlərinin ortaya çıxmasında əhəmiyyətlidir. Bir xəstəyə ilk olaraq plasebo tətbiq olunarsa , o xəstədə müşahidə edilən plasebo təsiri çox güclü olmur. Ancaq xəstəyə əvvəlcə təsirli bir müalicə tətbiq edilib və daha sonra bu müalicəni xəstə hiss etmədən plasebo ilə dəyişdirsəniz, o zaman plasebo təsirinin çox daha artdığını müşahidə edərik. Məsələn, ağrı müalicəsi üçün edilən bir işdə xəstələrə Bazar ertəsi, Çərşənbə axşamı, Çərşənbə və Cümə axşamı günü morfin verilib, Cümə günü morfin yerinə su inyeksiya edildiyində xəstələrdə sanki morfin inyeksiya edilmiş kimi ağrıların azaldığı müşahidə edilmişdir.\nBu gün, plasebo təsirlərinin nə şəkildə ortaya çıxdığını tam olaraq anlaya bilmədiyimizə baxmayaraq, hansı vəziyyətlərdə plasebo təsirlərinin daha güclü olduğunu bilirik.\nPlasebo təsirlərini artırmaq yolları:\nBu gün, alimlər hələ də plasebo təsirlərinin fizioloji, biokimyəvi və psixoloji mexanizmlərini araşdırmağa davam edirlər. Hər keçən gün yeni tapıntılarda plasebo təsirini təşkil mexanizmlərini bir az daha anlamağa çalışırıq. Gəlin, hansı vəziyyətlərdə plasebo təsirlərinin daha güclü müşahidə edildiyinə baxaq:\nQırmızı həb mi, yoxsa mavi mi?\nİki həb alım, rəngi çəhrayı olsun.\nPlasebo təsiri alınan həb sayı və verilən həblərin rənginə görə dəyişiklik göstərir. Blackwell və qrupu 1972-ci ildə etdikləri bir təcrübədə könüllü universitet tələbələrinə olduqca darıxdırıcı bir dərs keçmişlər. Dərsdən əvvəl şagirdləri qruplara ayıraraq bəzilərinə bir, bəzilərinə iki mavi və ya çəhrayı şəkər həbi vermişlər və bu həblərin diqqət artıran dərmanlar olduğunu söyləmişlər. Dərsdən sonra tələbələrin diqqətini ölçən testlər tətbiq etdiklərində iki həb alanların dərsi daha diqqətli dinlədiyini tapmışlar. Həmçinin həblərin rəngləri ilə nəticələr arasında bir başqa əlaqədə kəşf: çəhrayı həb alan tələbələr diqqət səviyyəsi mavi həb alanlarınkından daha yüksək çıxmışdır. Təbii olaraq, çəhrayı rəngin daha xəbərdaredici, mavinin isə daha sakitləşdirici təsiri olması nəticələri əldə edilmişdir.\nEyni şəkildə, sakitləşdirici bir dərman olan Oksazepamın narahatlıq aradan qaldırıcı təsirinin, yaşıl rənglinin sarı rənglidən daha yüksək olduğu tapılmışdır.\nDərmanların yeni olması qədər bahalı olması da plasebo təsirinin gücünü artırır. İqtisadiyyat sahəsində çalışan Dan Ariely, 2008-ci ildə etdiyi bir təcrübədə, könüllülərə elektrik şoku verərək canlarının yanmasını təmin etmişdir. Daha sonra əslində C vitaminindən ibarət olan plasebo həblərini iki qrupa ayırdığı xəstələrə paylamışdır. Birinci qrupa həblərin dənəsinin 2,5 dollar olduğunu, digər qrupa isə dənəsinin 10 sent olduğunu söyləmiş. Nəticə təxmin etdiyiniz kimi: 2,5 dollarlıq həbi alan xəstələr aldıqları dərmanın fəaliyyətinin daha yüksək olduğunu və ağrını daha yaxşı müalicə etdiyini söyləmişlər.\nXəstəyə edilən cəhd nə qədər ağrılı və ciddidirsə, plasebo cavabı da o qədər qüvvətli olur. Xəstələndiyində mütləq iynə vurulmasını istəyən, iynə edilmədən həb işlətsələr ağrılarının heç cür keçmədiyini söyləyən insanları, yaxın ətrafınızda da görmüsüz. Xəstə uşaqlarına mütləq əzələdaxili antibiotik etdirmək istəyən və reseptə həb yazdığınızda bəyənməyib iynə etdirənə qədər həkim-həkim gəzən xəstələri çox görmüşük. Yuxarıda nümunəsi verilən LIMA əməliyyatından sonra xəstələrin şikayətlərinin dərman istifadə edənlərə görə daha çox azalması və əslində heç bir fəaliyyəti olmamasına baxmayaraq bu əməliyyatın 20 il boyunca edilməsi bunun ən təəccüblü nümunəsi olduğunu düşünürəm.\nPlaseboya inanma, amma plasebosuz da qalma!\nYaxşı, plasebo əgər xəstələrin rahatlamasını təmin edirsə, xüsusilə də içində kimyəvi maddə yoxkən insanın biokimyasını dəyişdirən gücdədirsə , niyə təkrarlanan müalicələrdə plasebodan istifadə etməyək?\nBu cavabı olduqca mürəkkəb və yerinə görə olduqca qəribə bir sualdır.\nƏvvəlcə, hər nə qədər plasebo təsirləri müşahidə edilsə də , hətta indiki vaxtda qismən də olsa nevrokimyəvi olaraq ölçülə bilən təsir olmasına baxmayaraq, xəstələrin plasebo istifadə etmələri nəticəsində dərmana verdikləri cavab həqiqətən təsirli maddə ehtiva edən dərmanlara verdikləri cavabdan çox fərqlidir. Edilən bir çox saydakı işdə, plasebo tətbiqi sonrasında müşahidə edilən yaxşılaşmanın yenə də subyektiv olduğu və bu yaxşılaşma halının da təsirli maddəylə müalicə edilən xəstələrə görə çox daha qısa çəkdiyi müəyyən olunmuşdur.\nPlasebo həbi verilən xəstələr ağrılarının keçdiyini bəyan etmələrinə baxmayaraq, müşahidə təsirin müddəti gerçək dərmanlara görə daha qısadır. Yəni, xüsusilə ağrı kimi şikayətlərdə plasebo müvəqqəti bir rahatlama təmin etsə də təsiri qısa bir zaman sonra yox olur. Halbuki faktor maddə ehtiva edən müalicələrin fəaliyyət müddəti çox daha uzundur.\n2011-ci ildə, astma müalicəsində plasebonun yeni araşdıran və NEJM’da nəşr olunan bir iş, bir çox xəstəlikdə plaseboya bel bağlamamız baxımından gözəl bir nümunədir. 39 xəstə üzərində edilən bu işdə, astma xəstəsi olan və nəfəs darlığı çəkən bir qrup xəstəyə Albuterol deyilən sprey formasında bir astma dərmanı, tərkibində təsirli maddə olmayan plasebo spreyi və saxta Akupunktur müalicəsi tətbiq olunmuşdur. Nəticələr olduqca maraqlıdır:\nBu təcrübə protokolunda, xəstələrin bu müalicələri almadan əvvəlki və sonrakı ağciyər funksiyaları və subyektiv olaraq özlərini necə hiss etdikləri müqayisə edilir. Bu müqayisədə astma üçün olduqca vacib bir meyar olan FEV1 testi istifadə edilmişdir. FEV1 adamın özünü məcbur edərək nəfəs verməsi əsnasında 1 saniyə içində ağciyərdəki havanın nə qədərinin çölə atıldığını göstərən bir ölçüdür. Normal insanlarda, bu göstərici 70-80% arasındadır, yəni özümüzü məcbur edərək nəfəs versək 1 saniyə içində ağciyərimizdəki havanın 70-80%-ni çölə ata bilərik. Astma xəstələrində, tənəffüs yolu daraldığından bu göstəricidaha aşağı düşür, verilən astma dərmanları tənəffüs yolunu genişlədərək bu göstəricinin normal göstəricilərə yaxınlaşmasına kömək olurlar.\nTəcrübədə xəstələrə bir həftə arayla bu müalicə üsulları qarışıq sırayla tətbiq edilir. Hər bir ərizə əvvəli xəstələrin FEV1 göstəriciləri qeyd edilmiş, tətbiq sonunda bu ölçü təkrarlanmışdır. Ayrıca hər tətbiq sonrası xəstələrə tətbiq olunan üsuldan nə qədər fayda təmin etdiklərini soruşan bir anket də edilmişdir. Beləcə təcrübəçilər hər bir xəstə üçün tətbiq olunan üsulun həm ölçülən obyektiv təsirlərini, həm də xəstə tərəfindən qəbul edilən subyektiv təsirlərini qeydə alır və sonra bunları müqayisə edir. Çıxan nəticələr çox qəribədir:\nHər bir müalicədən sonra xəstələr şikayətlərindəki yaxşılaşmanın Albuterol (astma dərmanı), plasebo sprey və yenə bir plasebo olan Akupunktur müalicəsindən sonra dərhal eyni nisbətdə olduğunu bəyan etmişlər. Yəni xəstələr hər üç üsulun da nəfəs alışlarına yaxşı gəldiyi qənaətində idilər. Ancaq FEV1 göstəricisi eyni şeyi söyləmir. Hər üç üsuldan əvvəlki və sonrakı FEV1 göstəricisinin dəyişməsinə baxdığımızda, Albuterol tətbiq olunan xəstələrin FEV1 göstəricilərində 20% kimi mənalı bir artım olmasına baxmayaraq, plasebo sprey və ya Akupunktur tətbiq olunan xəstələrin FEV1 göstəricisində yaxşılaşma heç bir tətbiqə tabe tutulmayan xəstələrə görə fərqlilik göstərməmişdir. Yəni, Plasebo və Akupunktur tətbiq olunan xəstələr ağciyər funksiyalarında yaxşılaşma olmadığı halda özlərini daha yaxşı hiss etdiklərini bəyan etmişlər.\nBu və buna bənzər işlər, plasebo tətbiqlərinin əslində xəstəliyin özünü müalicə etməkdənsə, xəstəliklə əlaqədar simptomları qismən və müvəqqəti olaraq azaltdığını və ya xəstənin bu simptomları qəbul edişini dəyişdirdiklərini göstərir. Bu səbəblə, plasebo ehtiva edən müalicə üsulları, xəstələrin gerçək mənada müalicə edilməsini təmin etməkdən uzaqdır. Qismən xəstələrə anlıq bir yaxşılaşma xaricində xəstəliyi tam sağaltması haqqında heç bir şey deyə bilmərik .\nFəaliyyətlə əlaqədar çətinliklərin yanında, plasebo tətbiqlərində bir digər problem tibbi etik normalar oldu. Tibb etikasında xəstəyə xəbər vermədən, məlumatlandırmadan dərman vermək və üzərində təcrübə aparmaq yanlışdır. Etik olaraq, xəstəyə verilən dərmanların nə olduğunun, nə kimi təsir və yan təsirlərin olacağının ətraflı açıqlanması, xəstənin də bunları bilərək aldığı müalicəyə təsdiq verməsi lazımdır. Bir xəstəyə, təsirli olacağını söyləyərək təsirsiz bir dərman və ya tətbiqi resept vermək onu aldatmaqla ekvivalentdir ki, bu da tibb etikasına uyğun gəlmir.\nBir digər etik problem də, göbələk kimi çoxalan və plasebo təsirindən başqa bir fəaliyyəti olmayan alternativ tibb tətbiqlərinin sayındakı partlamadır. Yeni törəyən bir çox alternativ tibb üsulunun müdafiəçiləri insanların ümidlərini, inanclarını, etibarlarını sui-istifadə edərək fəaliyyəti olmayan maddələrlə xəstələrin müalicə edildiyi düşüncəsini yaratmağı plasebo təsiri üzərindən üzrlü göstərməyə çalışır. Bu axının tərəfdarları plasebo təsirlərini, görülən nevrokimyəvi təsirləri və beyindən ifraz olunan endorfinin yaratdığı ağrı və bənzər şikayətlərin olmasını önə sürərək tətbiq müalicələrin təsirli olduğunu iddia edirlər. Bu tip müalicələrin artımı, həm xəstələrin təsirli olduğunu düşündükləri müalicə üsullarına bel bağlayaraq sui-istifadə edilmələrinə, həm də əslində qalıcı təsiri olmayan bu üsullara köçürülən resursların heç olmasına səbəb olur.\nƏlbəttə ki, Plasebo təsirlərindən faydalanaraq etik olmayan tətbiqlər edən tək qrup alternativ tibb deyil. Dərman firmalarının da çoxsu hesab edilməyəcək şəkildə plasebo təsirlərini istifadə edərək, xəstələri, hətta həkimləri manipulyasiya edərək haqsız qazanc təmin etdiyini görürük. Yeni bazara çıxan və bəlkə də fəaliyyətləri bazarda mövcud olan bənzərlərindən çox da fərqli olmayan dərmanların müxtəlif dizaynlı örtüklər, xüsusilə rəng və şəkildəki həblərdə satılaraq olduqlarından daha təsirliymiş kimi göstərildiyini hamımız bilirik. Bu marketinq üsulu, həm həkimlərə bu dərmanların daha təsirli olduğunu düşündürərək bu dərmanların daha çox yazılmasına, həm xəstələrin bu yeni və “son dəbdə olan” dərmanları istifadə etməsinə səbəb olur. Xəstələr yeni dərmanı köhnəsindən daha təsirli göstərən qısa amma müvəqqəti plasebo təsirləriylə xoşbəxt olarkən, dərman firmaları daha bahalı dərmanların satışını artıraraq ciblərini dolur.\nPlaseboya inana bilərikmi ?\nPlasebo təsirlərinin, nə olduğunu bilərək, diqqətli və uyğun şəkildə, etik olaraq istifadə edildiyi sahələr də var.\nPlasebo üsulları öz təsirini xəstə müalicələrinə etik şəkildə əlavə etməyəcəyimiz zaman göstərəcək.\nBu təsirlərin ən əhəmiyyətli istifadə sahəsi yeni müalicələr tapmağa istiqamətli edilən elmi iş və klinik təcrübələrdir. Həm həkimlərin, həm xəstələrin ortaq hədəfi-tətbiq olunan müalicədən xəstənin fayda görməsidir. Bunun yolu da həqiqətən işə yarayan, müalicə edici xüsusiyyətləri olan maddələri tapmaq və sınamaq lazımdır. Klinik təcrübələrdə, bir müalicənin həqiqətən işə yarayıb yaramadığını, ancaq bənzər bir plasebo istifadə edərək test edə bilərlər. Ancaq bu testlərdən keçib, fəaliyyəti plasebodan fərqli olan dərmanlar müalicə protokollarında yerini alır.\nMaraqlı və yeni bir digər tətbiq isə yuxarıda bəhs etdiyim “Xəstəyə içində təsirli maddə var yalanıyla plasebo dərman vermə” mövzusundakı etik problemini ortadan qaldıraraq, açıq olaraq plasebo vermə üsuludur. Yaxın zamana qədər xəstəyə verilən dərmanın plasebo olduğunun açıqca deyilməsi, plasebo fəaliyyətini yox edəcəyi yolunda hakim idi. Ancaq yeni edilən bir neçə iş, bəzi vəziyyətlərdə xəstələrin bilərək plasebo alması halında belə qismən də olsa plasebo təsirlərinin gözlənəbiləcəyi və xəstənin simptomlarının yaxşılaşacağı yolunda məlumatlar əldə etmiş vəziyyətdədir. Məsələn , Harvard Universitetində 80 aqressiv bağırsaq xəstəsi könüllüsü üzərində edilən bir işdə bu xəstələrə şəkər həbləri verilmiş və verilərkən də “bu həblərin içində faktor maddə olmadığı, şəkərdən ibarət olduqları, ancaq edilən klinika təcrübələrdə bu həbləri istifadə edən kəslərin qaz, qabarıqlıq kimi şikayətlərində azalma müşahidə edilib “deyilmişdir. Buna baxmayaraq, içində faktor maddə olmadığını bilə-bilə şəkərdən ibarət plasebo həbi alan xəstələr, yenə də şikayətlərinin azaldığını bəyan etmişlər.\nAncaq digər təcrübədə isə əksinə-xəstələrin özlərinə verilən müalicənin plasebo olduğunu bildiklərində xəstəliyin sağalması daha gec və daha zəif olmuşdur. Qısacası, xəstələrə açıq-açıq plasebo tətbiqinin faydası olub olmadığı daha dərindən araşdırılması lazım olan bir mövzudur. Kim bilir, zaman keçdikcə bəlkə də etik xarici tətbiqlər etmədən plasebo təsirlərinin müsbət yanlarını tibbə birbaşa daxil edəcək üsullar tapa bilərik.\nPlasebo təsirləri haqqında son əsrdə edilən işlərdən öyrəndiklərimiz çox qiymətlidir. İnsan beyninin gözləmə, narahatlıq və bənzər mexanizmlərlə nevroendokrin mexanizmləri hərəkətə gələrək insanın psixi vəziyyətini dəyişdirdiyini bilirik. Bu sahədə edilən dərin işlər həm bu təsirləri daha yaxşı anlayıb xəstələrin yaxşılığına istifadə etməmizi təmin edəcək, həm də plasebo təsirlərini aktual tibb tətbiqləriylə etik olaraq necə bütünləşdirə biləcəyimiz mövzusunda bizə yol göstərəcək.\nAncaq plasebo təsiri ilə edilən işlərin, bəlkə də müasir tibbə öyrətdiyi ən əhəmiyyətli şeylərdən biri, xəstələrin özlərini yaxşı hiss etməsinə verilən müalicə üsulu qədər yaxşı bir xəstə-həkim əlaqəsinin əhəmiyyətini bir daha göstərməsidir.\nXəstələr maşın deyillər və həkimlər olaraq onları yalnız faktor maddə ehtiva edən dərmanlarla sağaltmaq bəs etmir. Tətbiq müalicədən ən yüksək fəaliyyəti almaq və xəstələrimizin özünü xoşbəxt və etibarlı hiss etməsini təmin etmək üçün onları fərd olaraq görməli, onlara kafi vaxt ayırmalı və lazım olan əhəmiyyəti və hörməti göstərməliyik.\nPlasebo təsirləri ilə qarışan vəziyyətlər\nTəsirsiz müalicə tətbiqi nəticəsində yaxşılaşdığını bəyan edən hər xəstənin yaxşılaşma səbəbini plasebo təsiri olaraq görməmək lazımdır. Plasebo təsirləri xaricində də onların xəstəlik əlamətlərinin aradan qalxdığı vəziyyətlər də ola bilər.\nBəzi xəstəliklər özbaşına yaxşılaşa və bu təsadüf, təsirsiz bir müalicə üsulunun fəaliyyəti varmış kimi qəbul edilməsinə səbəb ola bilər.\nBəzi xəstəliklərin simptomları dalğalanmalarla müşahidə edilər. Xəstənin dediyi şikayətlərdəki dalğalanma tətbiq olunan müalicədən müstəqil olaraq xəstənin özünü daha yaxşı hiss etməsinə səbəb ola bilər. Ortalamaya dönmə meyli, sıxlıqla plasebo təsirləriylə qarışdırılan bir vəziyyətdir.\nPlasebonun pis xasiyyətli əkizi\nPlasebonun müsbət təsirlərinin əksinə, bəzən təsirsiz maddə alışının mənfi təsiri də müşahidə edilə bilir. Nosebo təsirləri deyilən bu fenomen, tətbiq olunan fəaliyyəti olmayan müalicə üsulunun ardından gerçək dərmandan gözlənilən yan təsirlərin müşahidə vəziyyətinə verilən addır. Əgər hər hansı bir dərmanı alarkən heç bir yan təsir hiss etmədiyimiz halda günün birində dərmanın təyinat kağızını oxuyub orada görülən yan təsirlərdə qaşıntı və mədə bulanması müşahidə etdikdən sonra bütün gününüz qaşınmamağa və qusmamağa cəhd göstərməklə keçdisə, deməli, siz də Nosebo təsiriylə tanış olmusunuz. Mənbədə qeyd etdiyim videoda, Dr. Man Goldacre Plasebo və Nosebo təsirlərini əyləncəli bir şəkildə açıqlayır.\nBenedetti, F. (2014). Drugs and placebos: what s the difference ?. EMBO Reports. 15 (4), 1469-3178\nWechsler, M. E., Kelley, J. M., Boyd, I. O., DUTILE, S., Marigowda, G., Kirsch, I., et al. (2011). Active albuterol or Placebo, Sham Acupuncture, or No Intervention in Asthma. New England Journal of Medicine, 365 (2), 119-126.\nKaptchuk TJ, Friedlander E, Kelley JM, Sanchez MN, Kokkotou E, et al. Placebos without Deception: A randomized Controlled Trial in Irritable Bowel Syndrome.\nBrain Science Podcast, Episode 77: Interview with Fabrizio Benedetti, MD, PhD, Author of Placebo Effects: Understanding the Mechanisms in Health and Disease, and The Patient s Brain: The Neuroscience behind the Doctor-Patient Relationship\nƏvvəlki məqaləNevrologiya sizi daha ağıllı edə bilərmi?\nNövbəti məqaləTƏKAMÜL NƏZƏRİYYƏSİ NƏDİR?