FAZİL MUSTAFA DAHA BİR NAZİRİ “YIXIB-SÜRÜDÜ”: "Bütün dağıdılanların arxasında onun dəsti-xəttini hökmən görəcəksiniz"\n11 May 2020 - 22:33\nFAZİL MUSTAFA DAHA BİR NAZİRİ “YIXIB-SÜRÜDÜ”:"Bütün dağıdılanların arxasında onun dəsti-xəttini hökmən görəcəksiniz"\nYaşadığım Zabrat qəsəbəsində Sovet dövründə, bəlkə də, ondan əvvəl tikilmiş əzəmətli bir Mədəniyyət Evi var. İllərdir bu köhnə, içərisi uçulub tökülmüş, pəncərələri dağılmış Mədəniyyət Evinin arxa bağçasında çürümüş taxtaların üzərinə bərkidilmiş brezent örtüklərlə piştaxtalarının üstü qapadılmış kiçik bir kənd təsərrüfatı məhsullarının satış bazarı, yandan sağ tərəfində isə binanın həyətinə girmiş ucuz yeməklərin və ayaqüstü spirtli içkilərin məkanı kimi tanınan kiçik bir yeməkxana yerləşir.\nHər dəfə buradan keçərkən, ürək ağrısı ilə düşünürəm: bu cür böyük bir qəsəbədə, necə ola bilər ki, belə bir Mədəniyyət Evi illərdir təmirsiz və istifadəsiz qalsın?\nHəmin Mədəniyyət Evindən yüz metr aşağıda isə ikimərtəbəli köhnə, hər an uçmaq ehtimallı qəzalı vəziyyətdə olan binada musiqi məktəbi yerləşir. Məktəbə daxil olanda beynindən ancaq “Kəlmeyi-şəhadəti”ni oxuyub, sağ-salamat bu binadan dərhal aralanmaq istəyi keçir. Sonradan anlaşıldı ki, bu musiqi məktəbinin də əlacını tapıblar – tam heyəti ilə 15 kilometr uzaqda Maştağadakı Mədəniyyət Evinə köçürməyi planlaşdırıblar, lakin məktəbin müəllimlərinin və valideynlərinin etirazından sonra, müvəqqəti olaraq, məktəbi yerində saxlayıblar.\nAdıçəkilən musiqi məktəbindən iki yüz metr aşağıda da bir kitabxana yerləşir. Ölkənin əksər kitabxanalarını gəzmiş, burada çalışan dəyərli peşə adamları ilə söhbətləşmiş bir kitab həvəskarı olaraq, bəlkə də, bu yüz ilin ixtiyarlamış binasına daxil olarkən, gözlərimə inana bilməmişdim: bu cür kitabxana saxlamaq necə mümkündür?! Döşəmənin taxtaları qopmuş, kitablar zala dolmuş çirkab suyunun içində, zavallı kitabxanaçılar da soyuq otaqda çiynlərinə paltolarını salıb, ümidsiz vəziyyətdə iş vaxtının bitməsini gözləyirdilər…\nÖtən həftə bu barədə Milli Məclisdə ayrıca bir çıxış etmişdim, yüzlərlə kitabı ingiliscədən dilimizə tərcümə etmiş bir tərcüməçinin ağır yaşam durumu ilə maraqlanmayan Mədəniyyət nazirini ittiham edərək, yuxarıda sadaladığım həmin konkret məsələləri ictimailəşdirməyə çalışmışdım. Və söyləmişdim ki, əsasən yoxsul ailələrin məskunlaşdığı Balaxanı, Zabrat, Məhəmmədi, Savalan kimi qəsəbələrdə bir müasir musiqi məktəbin olmaya, o balaca uşaqları valideynləri ilə birlikdə iki marşurut avtobusu dəyişmək zorunda buraxaraq Maştağaya göndərəsən, bu anlayışla idarə olunan dövlət orqanının adı, hər nə olsa da, Mədəniyyət Nazirliyi ola bilməz.\nÖlkədə əksər kitabxanalar, musiqi məktəbləri, mədəniyyət abidələrinin bir çoxu bu cür baxımsız vəziyyətdədir, bu cür anlayışsızlığın qurbanıdır.\nBu gün bir daha həmin qocaman Mədəniyyət Evinin qarşısında durub düşünərkən, maraqlı bir müqayisəni tutdum. Həmin xaraba qalmış Mədəniyyət Evi, əslində, Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin prototipidir, sanki… Xaraba qalmış, kiflənmiş, çardağı çökmüş, pəncərələrində şüşə qalmamış, bir tərəfi dəxli olan-olmayan, hər kəsin mal satdığı, mal aldığı bazar, digər tərəfi isə büdcə vəsaitinin talandığı yeməkxana. Əslində, illərdir Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyi alış-veriş bazarı ilə büdcə vəsaitlərinin mədəyə ötürüldüyü yeməkxananın simvolik sintezindən ibarətdir.\nBilindiyi kimi, son vaxtlar ölkə prezidentinin korrupsiyaya qarşı açdığı savaşın ilk artilleriya zərbəsi məlum icra başçılarına dəydi. Cəmiyyətdə talançılıqları ilə ad çıxarmış icra başçılarının bir-birinin ardınca “iş” başında yaxalanması insanlarımızda dövlətin dəyənəyinin bundan sonra fərq qoymadan bütün hədəflərə dəyəcəyinə ümid yaratdı. Hətta ölkə prezidenti söyləyəndə ki, bu, yalnız icra başçılarının törətdiyi əməllər deyil, həm də mərkəzi orqanlarda, nazirliklərdə bu cür özbaşınalıq, rüşvətxorluq hökm sürür, onlara da layiqli cəzaları veriləcək, çoxunun ağlı, gümanı yeyintiyə daha yatqın nazirliklərin üzərinə yönəldi. Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin torbasından isə, ilk olaraq, məhz Mədəniyyət Nazirliyi, onun vəzifəli şəxsləri çıxdı.\nƏslində, açıq şəkildə hələ söylənilməsə də, kimsəyə sirr deyil ki, bu rüşvət piramidası məhz 2006-cı ildən Qarayev cənablarının nazirlik məcarası başlayandan qurulub. Mədəniyyətimizin qalxınmasına xidmət edən hansısa ideyaya, hansısa təşəbbüsə dəstək vermək hələ bir yana dursun, o ideya və təşəbbüslərin boğulması üçün əlindən gələni etməyə çalışan bir nazir obrazı ilə repressiya qurbanı olmuş Azərbaycan şairi Mikayıl Müşfiqin sümükləri ilə bağlı məsələ ortaya çıxanda biganə davranışları zamanı daha yaxından tanış olduq.\nMilli Məclisdə iki il öncə Bülbülün, Xan qızı Nətavanın, Üzeyir bəyin İncəsənət Muzeyinin arxa bağçasında gizlədilmiş erməni vandalizminin hədəfinə çevrilmiş heykəlləri üçün Dənizkənarı Bulvarda açıq səma muzeyi yaradaraq, təbliğat vasitəsi kimi istifadə etmək təşəbbüsü qaldırdım, bu günə qədər də o heykəllər biganəliyin qurbanı olaraq, yerində gözləyirlər.\nHələ 2016-cı ildə şəxsən Mədəniyyət naziri ilə görüşərək, Bakının işğalının 100 illiyi ilə bağlı film layihəsi təqdim etdim və bildirdim ki, 2018-ci ilə qədər bu film çəkilərsə, yubileyə və Türkiyə-Azərbaycan qadaşlığına böyük töfhə olacaq. Adam, deyəsən, Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığının, Qafqaz-İslam ordusunun zəfər missiyasının mahiyyətini anlaya bilməmişdi. Elə oldu ki, Azərbaycan Prezidenti böyük bir tarixi addım ataraq, 2018-ci ilin 15 sentyabrında Türkiyə prezidentini Bakıya dəvət etdi və iki qardaş ölkənin Azadlıq Meydanında birgə hərbi paradı keçirildi. Bakının işğaldan azad edilməsi gününü qeyd etdiyimiz zaman Mədəniyyət Nazirliyi şərəfli tariximizin bu dövrünə aid nə bir bədii, nə də sanballı sənədli film ortaya qoya bildi. Bakının işğaldan azad olunmasına 2018-ci ildə nazir Əbülfəs Qarayevin baxışı ilə 1918-ci ildə bolşevik Əliheydər Qarayevin baxışı arasında hansısa fərqin olmadığını görmək yaxşı ki, bizə müyəssər oldu.\nYeni çağırış Milli Məclis formalaşanda, iş elə gətirdi ki, Mədəniyyət Komitəsinə sədr müavini seçildim. Və ilk gündən bu sahədə bütün olub-bitənlərlə tanış olmağa çalışdım. Öncədən də bilgilərim yetərli sayıla bilərdi. Görürdüm ki, Azərbaycanda film, kino sektoru çöküb, müstəqillik dövründə Sovet dövrünün ideoloji basqılarına rəğmən, min bir çətinliklə çəkilmiş filmlərin səviyyəsinə yetişəcək bircə film belə, ərsəyə gətirilməyib. Əksər peşəkarlar bu sahədən imkansızlığa və laqeydliyə görə uzaqlaşıb və ya uzaqlaşdırılıb. Dövlət sifarişlərini səmərəli istifadə edə bilməyiblər və ayrılan vəsaitləri mənimsəyiblər.\nAraşdırılsa, müəyyənləşər ki, kino istehsalı zamanı, demək olar ki, ayrilan budcənin 50-60 faizi Kino idarəsinə çatdırılmadan mənimsənilib. 2006-2020-ci illər ərzində “Azərbaycanfilm”in maddi-texniki bazasi struktur kimi yenilənmək əvəzinə, dağıdıldı. Kinostudyanin binasında cari təmir başlasa da, hər şey alayarimçiq bir vəziyyətdə qaldı. Buzovna qəsəbəsində kinonun balansında olan “Ekran” uşaq istirahət düşərgəsi, dəyər-dəyməzinə, satildı. Kinostudyaya məxsus 4-5 hektar torpaq sahəsi də satıldı. Ərazidə kinoya xidmət edən köməkçi binalar da başqa qurumlara, özəl şirkətlərə icarəyə verildi. Qonşu Gürcüstanda bu sahədə görülən işlərlə müqayisə aparılsa, o zaman görünər ki, Mədəniyyət Nazirliyindəki cinayətkar şəbəkə uzun illər dirçələ bilməyəcək kino sektorunu necə darmadağın etmişlər.\nTeatrlarımız da, aktyorların durumu göz qabağındadır.\nTurizmə vurulan zərbəni isə sadalamaqla qurtaran deyil.\nBu ölkədə mədəniyyət adına hansısı sahədə irəliləyiş varsa, orada birbaşa ölkənin birinci-vitse prezidenti Mehriban xanımın dəsti-xətti var. Muğam sənətinin inkişafı, xalçaçılığın bir sənət və peşə olaraq stimullaşdırılması və istehsal infrastrukturunun yaradılmasında, mədəni irsin qorunmasında İçəri Şəhərdən tutmuş Şəki Xan sarayına qədər, Nizami irsindən tutmuş Üzeyir bəyin irsinin təbliğinə qədər, Bakıda mədəniyyət sferasına aid olan nüfuzlu beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsinə qədər, YUNESKO məkanında Azərbaycan mədəniyyətinin təmsilçiliyinə qədər bu dəst-xətti görmək, sezmək mümkündür.\nİndi gəlin, yaradılanlara deyil, dağıdılanlara diqqət edək. Bütün dağıdılanların da arxasında, içində, böyründə-başında Əbülfəs Qarayevin dəsti-xəttini hökmən görə biləcəksiniz.\nBöyük mütəfəkkirimiz Əhməd Ağaoğlu “Üç mədəniyyət” əsərində mədəniyyətə tərif verərkən, onu bir millətin “həyat tərzi” olaraq təqdim edirdi. “Bir millətin mədəniyyəti, onun maddi və mənəvi həyat tərzidir” deyirdi. On beş ilə yaxındır ki, bu dövlətin, bu millətin mədəniyyəti bir millətin deyil, milli dəyərlərdən tamamilə uzaq olan bir nazirin həyat tərzinin məhsuluna çevrilib. Əsl sənət adamlarının problemlərini dövlət başçısından gizlədərək, toy manıslarının, toppuş efir qaqaşlarının və ya madonnalarının hamisinə çevrilən bir nazir, səfalət içində ürəyi partlayan görkəmli rejissorumuz Rövşən Almuradlı kimi sənət fədaisinə göstərdiyi biganəliyə görə heç vaxt bağışlanmamalıdır.\nİndi nazirlikdə aparılan yoxlamaların, rüşvətxor nazir müavinindən, idarə rəisindən başlayan həbslərin harada yekunlaşacağını bilmirəm. Ancaq bildiyim odur ki, Azərbaycan mədəniyyətini Qarayev zehniyyətinin həbsindən azad etməyincə, sənətin, ədəbiyyatın, rəssamlığın, teatrın, kinonun, kitabxananın, kitab satış sektorunun, xalça sənətinin inkişafına dəstək verməli olan bir dövlət orqanı, onları çökdürən bir mexanizm, buxov kimi, mədəniyyətimizin potensialına ağır zərbə vurmağa davam edəcəkdir.


The role of Heydar Huseynov in the historical development - Azərbaycan Mİllİ Elmlər Akademİyası Fəlsəfə,...\nThe role of Heydar Huseynov in the historical development - Azərbaycan Mİllİ Elmlər Akademİyası Fəlsəfə,...\nThe role of Heydar Huseynov in the historical development\nof the social and philosophical ideas in Azerbaijan\nIn the article there was investigated and analysed the role of the great scientist, philosopher, public figure and personality of the Azerbaijan culture in the XXth century academician Heydar Huseynov in the historical development of the social and philosophical thought. The scientist is the founder of philosophy history of Azerbaijan. In the scientific-philosophical works of Heydar Huseynov permeated with the ideas of national self-consciousness, philosophical thought of the Azerbaijani people, there is given a high appraisal of their (people) language, culture, literature and art.\npublic thought, national self-cognition, national culture, national literature, periodical press, national consciousness.\nYasəmən Mahmudova (Qaraqoyunlu)\nAMEA FSHİ, e.i.\nSosиomədənи sиstemlərиn иnkиşaf və\ndəyиşmə proseslərиndə иnsan*\nİnsan xarakteri mürəkkəb olub kosmik, bioloji, psixi, sosial və mədəni aspektlərə malikdir. Bir varlıq kimi təbii və sosial çərçivədə yaşayan İnsan təcəssüm olunmuş ruha və bədənə malik zəkalı, mənəvi-maddi mövcudat olub əməyin, sosial münasibətlərin və nitqin köməyi ilə həyata keçirilən ünsiyyətin subyektidir. İnsan bioloji psixi və sosial səviyyələrin bütöv vəhdətidir. İnsanın davranışı və fəaliyyətinin əsas cəhətləri yalnız sosial varislik yolu ilə sosial proqramın mənimsənilməsi (tərbiyə və təhsil vasitəsilə) prosesində əldə edilir.\nFəlsəfi antropologiya bütün dövrlərdə insanın mahiyyəti, mövcudluğu və gələcəyi ilə baglı fikir və ideyalar irəli sürmüşdür. Qədim Şumer, Elam, Azərbaycan, Akkad, Assur, Babil mədəniyyətlərinin daxil oldugu Ön Asiya mədəniyyət dairəsində “İnsanın ölümsüzlüyünə nail olmaq axtarışları və fəaliyyətləri (əbədi dirilik agacının və çiçəyinin axtarışı) epik təfəkkürün (Bilqamıs haqqında dastan)” başlıca ideyası olmuşdur. Hind fəlsəfi təlimlərində, Vedalarda və Upanişadalarda insanın obyektlər və ehtiraslardan azad olmaqla fərdi ruhunun (atmanın) dünya ruhuna, universal prinsipə (brahmana) qovuşması ilə “insanın strukturu ilə kainatın strukturunun eyniləşəcəyi”, bununla da insanın həqiqi mahiyyətinin təsdiq edilə biləcəyi fikri, Çin fəlsəfi təlimləri olan konfutsiçilik və daosizmdə isə insanın əxlaqi davranışının təkmilləşməsi ilə cəmiyyət, təbiət və Kainatla harmonik inkişaf prinsipləri əsasında bütünləşəcəyi fikirləri irəli sürülmüşdür.Qədim Azərbaycan fəlsəfəsinin təmsilçiləri olan Maqların təlimləri əsasında yaranmış İran abidəsi Avestada “yaxşı fikir, yaxşı söz, yaxşı əməl” prinsiplərini əsas tutan “fövqəl insan”konsepsiyası müdafiə edilmişdir. Antik yunan filosofları (Anaksaqor, Platon, Aristotel) insanın canlı təbiətin digər obyektlərində olmayan İlahi fəallığa malik olması,bu fəallıqla əldə edilmiş loqosla (qüvvə) xaosu kosmosa çevirməsi ideyasını irəli sürmüş, insanı ali başlanğıca, taleyə tabe olan mikrokosmos kimi xarakterizə etmişlər. Orta əsrlər fəlsəfəsi insanı teosentrizm və naturalizm baxışları əsasında təhlil edir. Xristian dini inancında insan “Allahın obrazı və bənzəri”, “Allahın insanda təzahürü”, “dünyanın mərkəzi və ali məqsəd, təkrar olunmaz varlıq” kimi dəyərləndirilir.İslam dini dünyagörüşündə “fərdin iç dünyasından, təbiət və xarakterindən qaynaqlanan neqativ nəfs və istəklərin aradan qaldırılması,insanın kamilləşməsi yönündəki bütün əngəllərin dəf edilməsi məqsədilə mənəvi və əxlaqi fəaliyyət göstərərək, cəmiyyətini, zamanını, tarixini dəyişdirərək kamilliyin zirvəsinə çata biləcəyi» ideyası başlıca xətt təşkil edir. Bəhmənyar, Ə.Sührəvərdi, N.Gəncəvi yaradıcılığında “xilqətdən şərəfli yaranmış, zəngin mənəviyyatlı, böyük amallar yolçusu” olan insan klassik alman fəlsəfəsində “təbii və əxlaqi mövcudat”(Kant), “mütləq ruh”, “mənəvi fəaliyyətdə olan subyekt” (Hegel), “öz şəxsi mahiyyətini obyektləri öyrənməklə dərk edən”, “azad və məhdudiyyətsiz, universal varlıq”, “düşünən,iradəyə malik olan, sevməyi bacaran mükəmməl varlıq” (Feyerbax) hesab edilmişdir. Yeni çag fəlsəfəsi insanı fəlsəfənin yeganə,universal və ali predmetinə çevirir,antropologiyanı və fiziologiyanı universal elm elan edir. Müasir dövrümüzdə “bütün biliklərin antropolojiləşdirilməsi meyli baş verməkdədir...Bu meyil onda ifadə olunur ki, fəlsəfi məsələlərin özü də getdikcə antropoloji əsaslar üzərində qurulmaqdadır( 3, s.314).\nİnsanın mahiyyəti haqqında ən dərin və ətraflı təsəvvürü real tarix verir, bu prosesdə insan öz mahiyyətini elm, sənət və din vasitəsi ilə, bütün rəngarəngliyi və zənginliyi ilə ifadə edə bilir. İnsanın bütün mənəvi dünyası onun ictimai həyatının inikasıdır. Hər bir insanın obyektiv, subyektiv və mütləq gerçəklik haqqındakı təsəvvürləri bəşəriyyətin tarixən qərarlaşmış olan ictimai praktikasının təzahürüdür.\nHər bir dövr insanda özünəməxsus iz buraxır, “yeni insan” tələbi ilə meydana çıxır, bu zaman insan öz ilkin mahiyyətini yenisi ilə əvəz etməyə çalışır. Bu baxımdan insan bioloji varlıq kimi təbiət qanunlarına uymaq məcburiyyətində olmaqla bərabər, şüur və zəkası ilə bu təbiəti dəyişdirmək, öz subyektiv istəklərinə görə təbiət qanunlarını aşaraq, ona insanın istəklərini və damğasını vurmaqla təbiəti yenidən öz dünyagörüşünə uyğun şəkildə qurmaq fəaliyyəti göstərir. İnsanlıq tarixi əslində yaratdığı elm, sənət və din vasitəsilə təbiətdəki səbəb-nəticə əlaqələrini öz iradəsinə tabe etmək, təbiət qanunları ilə yaşamasına rəğmən, bu qanunlara dayanaraq təbiətin özünə hakim olmağa çalışmaq uğrunda çırpınışlardır. Tarix boyu insan fəaliyyətinin əsas stimulyatoru elmi yaratmaqla obyektiv gerçəkliyin mahiyyətini dərk etmək, mədəniyyət və incəsənəti yaratmaqla subyektiv idealını-gözəlliyi dərk etmək, dini təsəvvürlərlə isə Mütləq varlıgı dərk etməklə “mütləqə”, “əbədi olana”, “sonsuzluğa” qovuşmaq idealı olmuşdur. Bu fəaliyyət aktı ilə insan öz daxili səsinin çagırışlarına cavab olaraq “azadlığa” və “universaliyə” çatmaq, determinizm qanunlarını aşaraq təbiətüstü bir fövqəldünya qurmaqla ölümlü olan həyatı ölümsüzləşdirmək, əbədiləşdirmək qayəsi ilə həyatın monotonluğuna qalib gəlmək istəmişdir. Bu istəkləri insan fəaliyyətinin nəticəsi olan mifologiya, elm və din özündə əks etdirməkdədir. İnsan azad və universal təbii varlıq olaraq özündə keçmişdə qazanılan dəyər və təcrübələri, bu günün(indikinin) reallıqlarını,tələb və istəklərini və gələcəyin ideallarını əks etdirir. “İnsan ideyası- dövrün təsəvvür olunma üsulunun elementidir” (3, s.17). Bu baxımdan sivilizasiyanın və mədəniyyətin tarixi insanın heyvana yaxın bir vəziyyətdən nəcib cəmiyyətə, sənətlərin incəliyinə, mədəni dəyərlərin mənimsənilməsinə və ağlın sərbəst çalışmasına qədər yüksəlişinin tarixidir (10, s. 4).\nİnsanın sosial həyatında təkamül daimi baş verən prosesdir. Antropoloq Təyyar de Şarden Kainatın təkamülünü anlamaqda “insan fenomeninə “ müraciət etməyi vacib hesab edir. O qeyd edir ki, gələcəyə yönəlmiş təkamül insanların şüurlu fəaliyyətindən keçərək baş verir. İnsan materiyanı dəyişdirmək yolu ilə təkamülün yaradıcılığı prosesinə qovuşur və bu təkamülün uğurlarına görə məsuliyyət daşıyır (14, s.77). Bu tarixi təkamülün ən yüksək mərhələsi\ninsan zəkasının bütün planetdə zəfər yürüşünün ən yüksək zirvəsi olan XX-XXI əsrlərdəki elmi-texniki tərəqqinin təkanverici qüvvəsi təkcə elmi kəşflər yox, həm də bərabərlik, ədalət və azadlıq ideyası olmuşdur.\nİnsan bir tərəfdən sosial varliq olub, digər tərəfdən isə eyni mənşədən olan insan qrupuna–etnosa daxildir. Şəxsi identifikasiya oriyentlərinin transformasiya prosesini yenidən düşünməyə cəhd göstərən hər bir insana özünün etnosun üzvü olmasını hiss etmək və etnikliyini gerçəkləşdirmək tələbatı xasdır. Dəyər, simvol, dil, mədəniyyət və həyat tərzinə görə insan etnik xarakteristikanın... atributudur. Ona görə də, hər bir homosapiens öz-özlüyündə etnobiososial bir vahiddir. İnsan sosiallaşma prosesində ”obyektiv etnikliyi” mənimsəyir və şüurlu olaraq etnik identikliyini - “subyektiv etnikliyini” gerçəkləşdirir. Bu baxımdan qeyd etməliyik ki, insan etnik yaddaşın (dəyərlər, simvollar, rəhbərlər, müqəddəslər, qəhrəmanlar, seçilmişlər, qələbə və məğlubiyyətlər, xatirələr, miflər və ənənələrin yığımı) etnosimvolizmidir. Etnosimvolizm xalq ruhudur, xalq ruhu mədəniyyət yaradan fəaliyyət mənbəyidir. Mədəniyyətin yarandığı və yayıldığı region etnosun həyat məkanıdır. “Etnos müxtəlif fərdlərdə özünü təsdiq edən yeganə başlanğıc, yeganə amil və agentdir... Etnosun iradəsi insan özüdür, ayrıca insanın iradəsi isə onun etnosunun iradəsindən fərqli deyil” (13, s. 421-422). Etnos eyni cür düşünən, fizioloji və bioloji baxımdan bir-birinə oxşayan insanların sabit birliyidir. Etnos mənşə ümumiliyinə əsaslanan, müəyyən kökə və nəslə, ənənəyə malik kollektiv olub biosfera və sosiosferanın sərhədlərində olan bir birlikdir. Etnos antropoloji, fizioloji, biokimyəvi əlamətləri özündə birləşdirən sosial bir kateqoriyadır. Etnos ümumi bir dilə əsaslanan və eyni bir mədəniyyətə sahib olan insan birliyidir. Hər bir etnosun mədəniyyətinin inkişafı məntiqi, onun anadangəlmə psixoloji xüsusiyyətləri ilə determin edilmişdir və onun dili ilə təzədən yaranır və inkişaf etdirilir. Dil də öz növbəsində mədəniyyətin əsas elementi kimi onun formalaşmasına, bərqərar olmasına fəal surətdə təsir edir. Etnosun əsas məsələsi - etnikliyin dərin antropogenetik xarakteristikasının təmsilçisi olan insan «mən»inin bioloji determinasiya dairəsinin hüdudları kənarına kollektiv sıçrayışıdır. Bu diaxronik inkişaf nəticəsində etnos millətə çevrilir. Etnosdan fərqli olaraq millət təkcə hisslərin deyil, həm də intellektin məhsuludur (1, s.87). Etnos yalnız tarixi informasiyanın xüsusi təhtəlşüura əks transferi baş verdikdən sonra millətə çevrilir. Onda mif siyasi xarakter alır, insan isə əcdadlarının ruhunun daşıyıcısına çevrilir. Öz xalqı üçün ev-dövləti yaradır. Siyasi mifə...sosial funksiya və dövlət haqqında təsəvvürlərdən məhrum olan etnos yox, millət malik olur. İnsan onda silinməz iz buraxan doğma dili, uşaqlıq və yeniyetməliyi, özünün doğuluş faktı ilə öz millətinə məxsusdur (15, s.345). İnsan üzvi olaraq öz qanı ilə irqinə, millətinə, şəcərəsinə, ailəsinə məxsusdur... İnsan şəxsiyyəti bu dəyərlər zəminində kristallaşır. İnsan, onun birliyinə etnik və milli xarakter verən, onun dilinin, davranışının, yaşayış formaları və həyat tərzinin, düşüncə və inanclarının, dəyərlərinin məcmusu kimi mədəniyyəti yaradır, mədəniyyət isə insanın və şəxsiyyətin yaradıcısı rolunda çıxış edir. İnsan toplumuna bioloji amillə yanaşı, həm də mədəniyyət eyni mənşə xarakteri verərək milli kimlik xüsusiyyəti qazandırır. Beləliklə, insan mütləq keyfiyyət seçiminin baş verdiyi fövqəlşəxsi kompakt mühitə malik olduqda şəxsiyyətə çevrilir.\nMədəniyyət etnosla şəxsiyyət və cəmiyyət münasibətlərinin tənzimlənməsində və formalaşmasında böyük rol oynayır. Mədəniyyət öz-özlüyündə bitkin bir orqanizm olub etnik və milli kimliyə malikdir. Milli dövlətlərin təsbiti vasitəsilə öz mövcudluğunu təşkilatlanmış formada qoruyur və dinamik inkişafına əlverişli şərait yaradır. Mədəniyyət – etnosiyasətin əsasını təşkil edir. Etnosiyasət etnik maraqların ortalığa qoyulmasıdır. Bu maraqların ideya- nəzəri əsasları öz əksini milli ideologiyalarda tapır. Milli ideologiyalar milli mədəniyyətin əsasında formalaşır. Mədəniyyət təbiətin inikasıdır. Ona spesifik xüsusiyyət verən coğrafi quruluş və landşaftdır. Mədəniyyət biosferin təmsilçisi və tərkib hissəsidir. Coğrafi quruluş və landşaftlar müxtəlif olduğu kimi, mədəniyyətlər də müxtəlif olur. Mədəniyyət də etnosla birgə yaşayır, qocalır, ölür. Şpenqlerə görə, mədəniyyət ayrıca götürülmüş insanın yaş dövrlərini, uşaqlıq, yeniyetməlik, gənclik və qocalıq dövrlərini keçir. Mədəniyyətin dinamikasına müxtəlif ictimai-tarix və coğrafi amillər böyük təsir göstərir. Mədəniyyətin formalaşmasında və özəl xüsusiyyət daşımasında dil və din böyük rol oynayır. Din bəzən müxtəlif mədəniyyətli etnosların arasında körpü rolunu oynayaraq, yayılma arealına uyğun olaraq ümumi bir mədəniyyətin formalaşmasına səbəb olur. Bu halda mədəniyyət insanlara, etnik, siyasi təşəkkül formalarına ciddi təsir göstərir, etnosları bir araya gətirərək subetnoslara çevirir. Mədəniyyət subetnosları bir-birinə bağlayan ortaq dəyərlər, hədəflər və ideologiyalar rolunda çıxış edir. Məsələn, hal-hazırda Avropa dövlətlərinin könüllü və bərabərhüquqlu birləşməsinə söykənən Avropa Dövlətləri birliyi adlı formalaşmaqda olan yeni siyasi təşəkkül öz ideoloji əsaslarını (avropasentrium) xristian dini inanc və ənənələrinə söykənən müasir Qərb mədəniyyətindən alır. Və ya istər Səlcuqilər, istərsə də Osmanlılar dövründə imperiya içərisində yaşayan etnos və toplumları bir-birinə, dövlətə və hakim super etnosa bağlayan dəyər İslam dini inancı əsasında formalaşmış ortaq İslam mədəniyyəti olmuşdur. Zaman və məkan fərqlərini nəzərə almaqla bildirməliyik ki, müxtəlif subetnoslar zaman-zaman mitraizm, şamanizm, zərdüştçülük, xristianlıq, buddizm və İslam dini və mədəniyyətləri içərisində super etnoslara çevrilmişlər. Dini inanclara söykənən mədəniyyətlər Orta əsrlərdə əsasən imperiya dövlət təşəkkülü forması yaratmışdır. Dini mədəniyyət əsasən super etnosun qəbul etdirdiyi vahid əlifba və vahid rəsmi idarəedici dil vasitəsilə formalaşmağa başlamışdır. Lakin tarixin sonrakı mərhələsində (XVIII-XX) inkişaf etmiş etnoslar millətə çevrildilər və dini mədəniyyətlər həm də öz içərisində rəngarəng milli mədəniyyətlərlə əvəz olundular. Milli mədəniyyətlər mədəniyyətdə eyni xüsusiyyətlər və milli əlifba, dil və mentalitet əsasında milli dövlətlərin təşəkkülünə səbəb oldu. Milli problemlərlə məşğul olan alimlər millətin yaranmasının ilkin şərtlərini «kültür ünsürlərində» axtarır, milli ruh və milli xarakteri əsas müəyyənedici hesab edirlər.\nMillət, insanların tarixən sabit birliyi olub dil, ərazi, iqtisadi həyat və mədəniyyət ünsürlərinin birliyinə əsaslanır. Mədəniyyət müxtəlif tarixi, sosial və coğrafi amillər səbəbindən dağılmağa səbəb olmuş etnosların, insan toplularının regenerasiya (yenidən təşkil olunma) qabiliyyətinin bərpa olunmasında əsas rol oynayır. Bu zaman o milli ruha çevrilərək passionar təbəqənin milli hədəf göstəricisinə, milli ideologiyaya çevrilir. Mədəniyyət həm də xalqın ruhunun xarici təzahürüdür. Mədəniyyətin millətlərdə yaratdığı ruh onun hər bir üzvünün, insanın psixikasının şüuraltı dərinliklərində yaşayır. Kulturologiya elmində ruh mentallıq və ya mentalitet adlanır. Mentalitet milli xarakterdir. İnsan isə mentallığın təhtəlşüur vasitəsilə ötürücüsüdür. Mentallıq kollektiv və fərdi şüurun dərin səviyyələrini özündə əks etdirir və o sabitdir, mühafizəkardır, dəyişməzdir. Mentalitet hər bir insanın sosial mühiti, mədəniyyəti, ənənələri əsasında formalaşır. İnsan şəxsiyyəti isə milli mentalitet əsasında formalaşır. İnsan təbiət və fövqəltəbiiliyə, zaman və məkan anlayışına, əxlaqa, sərvətə, insan həyatına, varlıq və ölümə şüurda dərin iz buraxmış bu mentalitet əsasında münasibət bəsləyir.\nMədəniyyət insanın təbiətdən mühafizəsi, həmçinin təbiətlə əlaqələrinin qaydaya salınması və insanlararası qarşılıqlı münasibətlərin tənzimlənməsidir. Mədəniyyət fərdin öz qruplarından aldığı sosial varislik mövcudluğunu davam etdirir. İnsan təbiətdən mühafizə olunmaq və öz yaşayışını yaxşılaşdırmaq məqsədilə maddi mədəniyyət ünsürlərini və cəmiyyət üzvlərinin mənəviyyatlı davranış normalarının müəyyənləşməsi üçün mənəvi mədəniyyəti yaratmışdır. Mədəniyyətin hər iki- maddi və mənəvi ünsürü bir tam olaraq insanın təkmilləşərək dünya ilə, Kainatla, Tanrı ilə qovuşması, əbədiyyət və sonsuzluqla bütünləşməsi idealdır. Maddi və mənəvi mədəniyyət təbiət və insan fəaliyyətinin ümumiləşdirilməsidir, mədəniyyət insan xarakterinin və inkişafın ölçüsü olmaqla yanaşı, sosial təcrübənin ötürülməsi sistemidir. Hər bir mədəniyyət bütövdür, tamdır və qapalı orqanizmdir. Mədəniyyəti konkret bir etnos yaratdığından, o hər şeydən əvvəl milli, yayılma arealına görə regionaldır. Lakin hər bir mədəniyyətdə universalizm konsepsiyası olduğuna görə, mədəniyyətlər arasında əlaqələr mövcud olmuşdur. Mədəniyyət min illər hesabına formalaşır və tarixi mühitlə coğrafi əhatə dairəsinin vəhdəti mədəniyyəti bitkin, kamil bir orqanizmə çevirir. Mədəniyyət sırf sosial hadisə olub insanların həyat fəaliyyəti ilə əlaqədardır. Mədəniyyət prosesləri bütün ictimai hadisələrlə qarşılıqlı əlaqədə baş verir. Mədəniyyət ideal, universal şəxsiyyətin formalaşması vasitəsi, hərtərəfli təhsil, tərbiyə almağa, elm və incəsənətə təsir etməyə, dövlətin möhkəmləndirilməsinə kömək etməyə qadir bir qüvvədir (2, s. 97). Mədəni dəyərlər toplumun həyatında ənənəyə çevrilərək ənənəviləşmə yaradır, bu prosesdə toplumun, dövlətin, millətin mənafeyi fərdin mənafeyindən üstün tutulur. Ənənəvi toplum sabit olur, eyni din, eyni ənənələr, sabit mənəvi rahatlıq gətirən bir mühit yaradır. Ənənələrin və dəyərlərin, dini inancların güclü olduğu ənənəvi cəmiyyət sənaye öncəsi tarixi inkişaf pilləsində mövcud olmuşdur. Belə toplumlarda ailə toplumun əsas bünövrəsini təşkil etmişdir. Qərb sosioloqu Ernest Qelknerə görə, “ənənəvi, yəni sənaye öncəsi toplumlarda insanların kimliklərinin daha çox köklü bir təməli vardır. Bir insanın kim olduğu nisbətən sabit və güclü bir ailə və qohumluq bağları ilə müəyyənləşirdi. Lakin modern sənayeləşmiş toplumlarda bu ənənəvi sistem artıq keçərli olmur” (8, s. 18).\nSənaye toplumlarının ana təməli sürəkli dəyişmə və yeniləşmədir. Bu yeniləşmə nəticəsində mədəniyyət özünün sivilizasiya mərhələsinə qədəm qoyur və sivilizasiyalı modern toplum adlı yeni bir sosial vahidin formalaşmasına səbəb olur, yeni insan münasibətlərini müəyyənləşdirir (9, s. 27). Sosial inkişafda sivilizasiyanın tutduğu yer və oynadığı rol birmənalı şəkildə həll edilməmişdir. Fəlsəfə tarixində XIX-XX əsrlərdə cəmiyyətin mahiyyətinin izah edilməsində iki alternativ baxış mövcud olmuşdur. Bunlardan biri formasiya, digəri isə sivilizasiya nəzəriyyəsidir. Formasiya – Marks tərəfindən əsaslandırılmışdır. Formasiya nəzəriyyəsi cəmiyyəti son dərəcə mürəkkəb, öz inkişafına malik olan və iqtisadiyyat əsasında təşkil olunan sistem kimi nəzərdən keçirir. Ziddiyyətli dialektik vəhdətdən ibarət olan cəmiyyət öz məcmusunda bazisi təşkil edən maddi istehsal münasibətləri vasitəsilə müəyyən olunur. İctimai şüur ictimai varlığa deyil, əksinə, ictimai varlıq ictimai şüuru və cəmiyyətin mədəniyyətini müəyyən edir. Sivilizasiya nəzəriyyəsi isə mədəniyyət və sivilizasiyaların özünəməxsusluğu və özlüyündə dəyərli olması ideyasından çıxış edərək nə vaxtsa Yer kürəsində öz mahiyyətini aşkar edir. Belə olduqda tarixi proses öz müxtəliflik təzahürlərində meydana çıxır, sivilizasiyaların təkamül qanunauyğunluqları ilə sosial həyatın müxtəlif sahələrinin xüsusiyyətlərini tarixən bərqərar olan sivilizasiyaların xarakteri ilə izah etməyə imkan verir. Latın dilində civilis- vətəndaş, dövlət sözü kimi anlaşılan sivilizasiya anlayışı müxtəlif mənalarda işlədilir. Lakin onun bir sıra ümumi cəhətləri vardır. Alman romantizmi sivilizasiyanı ənənəvi mədəniyyət fəlsəfəsi adlandıraraq mədəniyyətlə sivilizasiyanı eyniləşdirmir, mədəniyyətin məzmununu sivilizasiya texnisizminə qarşı qoyurdu (7, s. 94). Hal-hazırda sivilizasiyaya müstəqil inkişaf etmiş müxtəlif sivilizasiyaların plüralizmi, çoxluğu kimi yanaşılmağa başlanmış və müxtəlif tarixi tiplər olan ayrı-ayrı sivilizasiyaların eyni zamanda, eyni dövrdə bərabər və yanaşı inkişafına şərait yaratmaq məqsədilə beynəlxalq qanunlar hazırlanmışdır. Eyni dövrdə bərqərar olan ayrı-ayrı sivilizasiyalararası dialoq yaratmaqla universal bəşəri dəyərləri, normativləri və sərvətləri birləşdirmək, bu ümumi norma və dəyərlər əsasında dünyanın qloballaşmasına nail olmaq kimi ideyalar dövlətlərin siyasi məqsədlərinə çevrilmişdir. Məhz buna görə də hal-hazırda sivilizasiyanı dünya inkişafının bütövlüyə, ümumiliyə doğru hərəkəti kimi xarakterizə edirlər. Bu baxımdan sivilizasiya anlayışından bütün mədəniyyətlərin bütövlüyünün xarakteristikası, onların ümumbəşəri vəhdəti, dünya sivilizasiyası kimi istifadə edilir.\nMüasir makro-tarixi tədqiqatlar sivilizasiya anlayışını nəhəng sosial-mədəni fenomenlərin bütövlüyü kimi öyrənir. Sivilizasiyanı N.Danilevski mədəni-tarixi tiplər, O. Şpenqler inkişaf etmiş mədəniyyətlər, A.Toynbi sivilizasiyalar, P.Sorokin isə metakulturlar adlandırmışlar. Onların fikrincə, bu sosial və mədəniyyət supersistemləri nə millətlə, nə dövlətlə, nə də bu və ya digər sosial qruplarla eyniləşdirilə bilməzlər. Sivilizasiya dərin sosial sxem olmaqla bütün sadə-xırda sosial hadisələrin xarakterini müəyyən edir, sosial-mədəni fenomenlər okeanında əsil, həqiqi bütövlükdən ibarət olur (4, s. 118). İstənilən sivilizasiya daxilində təbiət və insan ehtiyatlarının əldə edilməsi, onun üzərində hökmranlıq etmək üçün gərgin mübarizə gedir (Müasir Sərq-Qərb qarşıdurmaları buna misaldır). Bu proses mədəniyyətin simvolik sahələrini də əhatə edir. Sivilizasiyalar daxilən dinamik inkişafa malikdirlər. Onların siması çoxəsrlik tarixi zəmin əsasında formalaşır. Müasir sivilizasiyalara qərbçilik, şərqçilik, torpaqşünaslıq, rasionalizm, ənənəvilik kimi impulslar fərqli məzmun, ideal tip xarakteri verir. Sivilizasiya problemləri və şərhi, İslam, pravoslavlıq, iudaizm və induizm tarixi, psixoloji, sosial-iqtisadi şərtlərin təsiri ilə müxtəlif forma və məzmunlarda təqdim edilir. Sivilizasiya faktiki surətdə müəyyən sosial genotipə malik olan, sosial stereotip kimi çıxış edən, dünya məkanında və dünyanın ümumi yerləşmək qanunauyğunluğunda sabit yer tutan insanların sosial-tarixi və mədəni ümumiliyinə deyilir (4, s. 118). Sivilizasiyalar onda sosiallıq və mənəvilik ənənələrinin tipoloji cəhətdən fərqlənməsilə, dünyanın coğrafi məkanında nisbətən qapalı və məhdudluğuna, ənənələrin öz daşıyıcıları olan etnosların və ya etnos qruplarının sosial və iqtisadi normativlərinə çevrilməsindən doğan dövlət quruculuğu forması və təbii geopolitik münasibətlərə əsaslanan üç əsas cəhətləri özündə ehtiva edərək zaman və məkan daxilində formalaşır. Buna görə də bəşəriyyətin inkişafında müəyyən tarixi pilləni ifadə edir. Həmçinin, tarixi prosesin vəhdət xarakteristikası kimi də nəzərdən keçirilir. Bu mənada o ictimai sərvətin inkişafı ilə əlaqədar olaraq tarixin müəyyən mərhələlərinin müqayisəli surətdə qiymətləndirilməsinin meyarı kimi çıxış edir. Belə halda cəmiyyətin inkişafı – «sivilizasiyanın aşağı pilləsi», «sivilizasiyanın səviyyəsi» və s. anlayışlar vasitəsi ilə xarakterizə olunur (3, s. 438). Sivilizasiya ayrı-ayrı fərdlər və sosial qrupların, cəmiyyətin iqtisadi, sosial-siyasi, mənəvi sistemlərdəki fəaliyyət və münasibətlərini tənzim edən normalar sistemində təsbit olunan sosial həyatın təkrar istehsalı üsuludur (4, s.121). Hər bir sivilizasiya sosial təcrübənin normalarda öz əksini tapan kodlaşdırma, saxlama və ötürülmədən ibarət xüsusi sisteminə malikdir. Bu prosesdə şəxsiyyətlərarası ünsiyyət vasitəsi olan dil əsas rol oynayır. Dövlət və onun hüquq normalarının çoxşaxəli sistemindən ibarət olan ali hakimiyyət sivilizasiyaların ən yüksək əlaqələndirici əsası kimi çıxış edir. Müxtəlif tipli sivilizasiyalar öz tipinə, mahiyyət və məzmununa uyğun - teokratik, hüquqi, seizm, demokratik siyasi forma olan dövlət tipləri yaratmışdır. Müasir sivilizasiyalar texniki-iqtisadi inkişaf dərəcəsinə görə, iqitsadi və sosial proseslərin sürəti, habelə onların mənbələri, hakim dini və dünyagörüşü xüsusiyyətlərinə, onların sosial-siyasi və mədəni proseslərdə tutduqları yerə görə informasiyaların kodlaşdırılması və gələcək nəsillərə ötürülməsinə görə bir-birindən fərqlənirlər (4, s.128). Sivilizasiya anlayışına sosiumun konkret – tarixi, sosial, coğrafi, etnik və digər əlamətlərlə fərqlənən, meydana çıxan və inkişaf edən cəmiyyətlərin yaratdıqları nə varsa, hamısı daxildir. İnsan fəaliyyətinin bütün sahələrini əhatə edən proseslərin koordinatları sivilizasiya və onun normaları ilə müəyyən olunur.\nMədəniyyət sivilizasiyanın özülünü təşkil edir. Lakin buna baxmayaraq mədəniyyət sivilizasiya ilə, sivilizasiya da mədəniyyətlə eyni deyildir. Mədəniyyət sivilizasiyalar tərəfindən irəli sürülən normaların reallaşdırılmasıdır, bəşəriyyət tərəfindən yaradılmış maddi və mənəvi sərvətlərin bütöv məcmusudur. Sivilizasiya isə mədəniyyət yaradıcılığının yalnız zəmini, ilkin şərtidir. Sivilizasiya geniş sosial məkana malik olan regionları və qitələri əhatə edən qlobalmiqyaslı hadisədir. Mədəniyyət isə fərdi və unikaldır, etnososial xarakter daşıyır.Etnos və millətin həyat dövrü üç əsas fazadan ibarətdir. Mədəniyyətdən qabaq və ya etnoqrafik, mədəniyyət dövrü (“erkən”, “yetkin”), sivilizasiya fazası (qocalma, yaradıcı ruhi qüvvələrin süqutu) (3, s. 435). Mədəniyyət eyni bir sivilizasiyaya mənsub olan müxtəlif xalqlar arasındakı fərqləri şərtləndirir. Mədəniyyət müəyyən xalq, millət üçün spesifik olan, onun etnososial fərdiliyini təşkil edən dil, din, tarixi tale, digər xalqlarla, millətlərlə ünsiyyətini davranışlarda, adətlərdə əks etdirir. Eyni bir sivilizasiya çoxlu mədəniyyətlər yaradır. Müasir Avropa sivilizasiyası yunan, fransız, alman, ingilis, İtaliya mədəniyyətini, Şərq sivilizasiyası isə ərəb, fars, türk (İslam), Çin (Konfutsi), yapon (buddist), hind (induizm), yəhudi (iudaizm) mədəniyyətlərini özündə birləşdirir. Geniş məkan və zaman sabitliyinə malik olaraq sosial həyatın nəhəngmiqyaslı təşkil forması kimi sivilizasiyalar fərd və sosial qrupların malik olduqları ən ümumi əlaqələrinə istinad edərək həm maddi, həm də mənəvi ilkin şərtlər kimi çıxış edirlər. Sivilizasiyalar mədəniyyətlərin və sosial münasibətlərin ən ümumi formalarını yaradaraq sosial həyatın mühüm sistem təşkilini quran əsaslar funksiyasını yerinə yetirirlər.\nMüasir sivilizasiya Avropa sivilizasiyası və Qeyri- Avropa sivilizasiyasına bölünür. Avropa sivilizasiyası XV-XVII əsrlərdə Avropada formalaşmağa başlamışdır. Antik yunan və Roma mədəniyyətini və Avropa xristian ənənələrini İntibah dövründə formalaşmış empirik sientizmlə sintez edərək elmin və texnikanın sürətli inkişafına nail olan Avropa texnogen sivilizasiyası insanlar arasındakı sosial əlaqələrin kökündən dəyişilməsini təmin etmişdir. Avropa sivilizasiyası liberal dəyərlər əsasında hüquqi dövlətin bərqərar olmasına, şəxsiyyətin təşəbbüs azadlığına, fərdi müstəqilliyinə nail olmuş, insanlararası ünsiyyət vasitəsi kimi kommunikasiya vasitələri yaratmış, insanların öz məqsədəuyğun fəaliyyətlərində təbiəti dəyişdirmək üçün istfadə etdikləri qanunların kəşf edilməsinə səbəb olmuşdur (6, s.70). Liberal Qərb sivilizasiyası mədəni plüralizm və cəmiyyətin əsas sərvəti olan hüquq sisteminin bərqərar olması ilə xarakterizə olunur. Avropa sivilizasiyası liberal tipli sivilizasiya növünə daxildir.\nQeyri-Avropa sivilizasiyası özündə xeyli qrupları birləşdirir. A.Toynbi onlarıvn sayının 21 olduğunu göstərmişdir. Qeyri-Avropa sivilizasiyası Avropa sivilizasiyasından çox əvvəl meydana gəlmişdir və ənənəvi sivilizasiyalar tipini təşkil edir, bu sivilizasiyalar mövcud həyat tərzini yüz, min illiklər ərzində qoruyub saxlayır, silsiləli şəkildə dövr edirlər, yəni dövlətin özünəxas norma və təminatları ilə birlikdə gah güclənməsi, gah da zəifləməsi ilə fərqlənirlər. «Ənənəvi sivilizasiyaların xarakterik əlamətləri mütləqiyyət hakimiyyəti, sosial təbəqələrin hüquqsuzluğu, icma strukturunun olması, şəxsiyyətin fərqlənə bilməməsi, hüquqi sistemin olmaması»ndan ibarətdir (5, s.43). Ənənəvi sivilizasiyada din və mifologiya üstünlük təşkil edir.\nHal-hazırda dünyada bir-birindən xeyli fərqlənən çoxlu sivilizasiyalar bərqərar olduğuna görə bir çox tədqiqatçılar Avropa və Qeyri-Avropa sivilizasiya bölgüsünü qəbul etmirlər. Arnold Toynbi hazırda Qərbi xristianlıq, pravoslav, İslam, indu, Uzaq Şərq sivilizasiyalırının mövcud olduğunu irəli sürmüşdür. Qərb alimləri Arnold Toynbi, A.Toffler, D.Bell və Kussi Peka sivilizasiya bölgüsünün əsasında məhsuldar qüvvələrin inkişaf səviyyəsinin durduğuna istinad edərək, ictimai inkişafın dövrlərini xarakterizə edərək, sivilizasiyalardan əvvəlki ibtidai-icma cəmiyyəti, aqrar sənətkarlıq sivilizasiyası, sənaye sivilizasiyası, müasir postindustrial və informasiya sivilizasiyalarının, mövcud olduğunu irəli sürürlər (16). Siyasi ədəbiyyatda XX əsrdə inkişaf dövrü keçirmiş sənaye sivilizasiyasını və XXI əsrə xas olan müasir postindustrial informasiya sivilizasiyalarını iqtisadi və sosial-siyasi həyatın xarakterinə görə bir-birindən ayırmaq üçün birinci (ABŞ, Kanada, Qərbi Avropa, Yaponiya, Cənubi Koreya və b.), ikinci (Şərqi Avropa, Rusiya, MDB ölkələri, Baltika ölkələri), üçüncü (Asiya, Afrika, Latın Amerikasının bir sıra dövlətləri) dünya bölgülərindən istifadə olunur.\nBəs onda sivilizasiyaların məhvinin səbəbi nədir? Tədqiqatçılara görə, sivilizasiya normaları ziddiyyətlidir, normalar, qaydalar, qadağalar çoxluğunda həm qurucu, mütərəqqi, həm də müxtəlif səbəblərə görə destruktiv, pozucu rol oynayan normtivlər mövcuddur. Sivilizasiya insan fəaliyyəti prosesinin bütün məcmu nəticələrini, mədəniyyəti və mədəniyyətsizliyi, sərvət və dəyərləri, eyni zamanda ona əks olanları, məsrəfləri və nailiyyətləri özündə birləşdirir. Eyni zamanda cəmiyyət inkişaf etdikcə sivilizasiyanın bütöv canlı bir orqanizm kimi meydana gəldiyi və inkişaf etdiyi normalar köhnəlir, mövcud sosiumun dəyişilmiş həyat şəraiti ilə ziddiyyətə girir, onların məhvi üçün birbaşa təhlükəyə çevrilir. Bu baxımdan bütün sivilizasiyalı nə varsa, heç də onların hamısı mədəniyyət deyildir. Məsələn, kütləvi qırğın vasitələri olan kimyəvi, bakterioloji, nüvə silahları XX əsr sivilizasiyasının nailiyyətidir. Lakin o mədəniyyət deyildir, mədəniyyətə qarşıdır, mədəniyyətin mövcudluğunu təhlükə altında qoyur. Ənənəvi sivilizasiyalar qeyri-ənənəvi sivilizasiya ilə əvəz olunduqda norma və sərvətlər, dəyərlər öz əvvəlki mahiyyətini itirir və sosiumun alışqanlığı sınır, inancları sarsılır və bu da yeni ziddiyyətlərin əsasını qoyur. Sivilizasiya, bir tərəfdən maddi rifah və rahatlıq yaradır, digər tərəfdən isə təbiəti sürətlə dəyişdirərək bəşəriyyəti məhvolma təhlükəsi ilə üz-üzə qoyur. Sivilizasiya - hər bir mədəniyyətin mövcudluğunun son mərhələsi kimi başa düşülür. Hər bir sivilizasiya əmələgəlmə, yüksəlmə, dağılma, məhvolma mərhələlərini keçir. O.Şpenqler «Avropanın qürubu» əsərində mədəniyyəti sosial sistemlərin təbii inkişafına nail olan sistem, sivilizasiyanı isə süni yaradılmış, mədəniyyəti məhv edən sistem hesab etdiyini yazır (17). O bildirir ki, sivilizasiya insanın qəhrəmanlıq əməllərindən mexaniki işə keçiddir və Avropanı qiyama, inqilaba sürükləməklə məhvə aparır. Mədəniyyət din, dəyər və ənənələrdən ibarət ənənəvi sabit bir həyat bəxş edir, sivilizasiya isə toplumda ruhsuz intellekt yetişdirir, nihilizm və katostrofizm toplumu daim təhdid edir. Sivilizasiya zamanı urbanizasiya prosesi güclənir. Böyük şəhərlərdə adamlar çoxaldıqca texnikanın sürətli inkişafı nəticəsində incəsənət deqredasiyaya uğrayır, xalq simasız kütləyə çevrilir. Şpenqler sivilizasiyanı mənəvi tənəzzül hesab edirdi.\nMüasir Qərb sivilizasiyasına ilkin keçidin nəzəri, ictimai əsasları reform və Renessans kimi toplumsal hərəkatlar dövründə hazırlanmışdır. Reform hərəkatı və Protestant əxlaqı fərdin Tanrı qarşısında özgür - müstəqil olduğunu, renessans isə fərdin dildə, fikirdə azad və müstəqil olduğu ideyasını Avropaya gətirməklə katolik inkvizasiyasına son qoymuşdur. Həmçinin fikir və düşüncələrdəki bu yenilik hərəkatı Avropanı (reform) camaatçılıqdan cəmiyyətçiliyə, renessans isə cəmiyyətçilikdən fərdiçiliyə götürmüşdür. Son nəticədə fərdin mənafeyi toplumun mənafeyindən üstün götürülmüş, siyasi idarəçilikdə liberal demokratiya ilə paralel olaraq texnoloji inkişafın yüksəlişi Avropa sivilizasiyasının formalaşmasında başlıca əsas olmuşdur. Reform və Renessansın fərdi azadlığı tanıması demokratiyanın əsasını qoymuşdur. Beləliklə, fərd toplumun formalaşdığı ənənəvi toplumdan modern topluma keçmişdir.\nQeyd edək ki, modern toplumun ana fəlsəfəi Sekülyarlaşma (dünyəviləşmə) olmuşdur. Amerika sosioloqu Daniel Bell bu proseslə bağlı olaraq bildirmişdir ki, «Sekülyarlaşma dini savaşları izləyən tarixdən sonra Qərbdə formalaşmağa başlamışdar. Bu da kilsə rəhbərlərinin avtoritetlərinin ləgv edilməsi ilə siyasi həyatdan, estetik bilimlərdən ayrılmasına səbəb olmuş, təbiətin isə artıq əxlaqi dəyərlərə yönələn bir rolunun qalmadığı dünyagörüşünü ortaya qoymuşdur» (12, s.39-49). Maks Veber bu Sekülyarlaşma prosesi haqqında «Protestant əxlaqı və kapitalizmin ruhu» adlı əsərində belə yazırdı: «Bir insanın çalışaraq əldə edəcəyi ibtidai başarının dini bir kimlik qazanması təməl hərəkət nöqtəsini yaradır, belə ki, qaynağını dindən alıb din tərəfindən insanlarda oyandırılmış olan duyğu və düşüncə sistemi getdikcə müstəqilləşmiş, bunun nəticəsində dini kimlik şüuru duyğu və düşüncələrimizdən çıxmış, uzaqlaşmışdır» (9, s. 28). Maks Veber Sekülyarlaşmanı əxlaqi və inanc sisteminin getdikcə çökməsi kimi dəyərləndirmişdir. Modern cəmiyyətin ana fəlsəfəsi «insanı» ən mükəmməl varlıq olaraq qəbul edir. Artıq Tanrıya ehtiyac olmadığını irəli sürür. İnsanı və onun ağlını ucaldan, başqa bir gerçəyi varlıq hesab etməyən bu məntiqçi pozitivist düşüncə Qərbdə dini yaşantını iqtisadiyyat dünyasından, elm, əxlaq və sənət sahəsindən xaric etmişdir. Nəticədə, Maks Veberin irəli sürdüyü kimi, texnologiya və elmin irəliləyişi ilə insan ruh və mənəvi güclərə inanmağı buraxmış, bütün dəyərlər barədə qutsal inancını itirmişdir. Daniel Bell bu prosesi belə qiymətləndirmişdir: «İnanclarımızdakı yıxılma, hər şeydən öncə texnoloji inkişaf, irəliləmə və rasional planlama ilə əlaqəli olaraq meydana çıxan aşırı Sekülyarlaşma (dünyəviləşmə) nəticəsində gerçəkləşmişdir. T.Bottlomer modern cəmiyyətdəki sosio-kültürəl dəyişmələrin ən önəmli cəhəti kimi əxlaqla dinin bir-birindən ayrılmasını göstərmişdir» (9, s.28). Qərbin modern cəmiyyəti fərdi mənafeyə əsaslanan Sekülyarlaşma prinsiplərindən olan plüuralizm (çoxfikirlilik) və tolerantlıq (xoşgörü), konsolidasiya (uzlaşma) kimi dəyərlər yaradaraq inancsız toplumu sosial-siyasi katastroflardan qorumaq məqsədini ortalığa qoysa belə, Bellə görə üç önəmli sosial problemi gündəmə gətirmişdir. İqtisadi dövlət yönətimi və ya radikal fərdiyyətçilik; dindən sapmalar; cənnət və cəhənnəmə olan inancların yıxılması və o biri dünyaya aid boşluq və heçlik qorxusu nəticəsində kütlələrdə nihilizm düşüncəsinin ortaya çıxması (18). Bu üç ünsür Qərbdə modernləşmə prosesinin nəticəsi olaraq meydana gəlmişdir.\nErnest Qelkner Qərbin Sekulyarlaşması nəticəsində yaranmış plüralist kültürün modern insanlar üçün sabahın qeyri-müəyyənliyi, boşluq, köksüzlük hissini yaratdıqlarını qeyd etmişdir. Birlikdəlik (kollektivçilik) yerinə fərdiləşmə insanı insan qələbəliklərində yalnız qoymuşdur (6, s.408-410). Daniel Lerner və Ernest Qelkner kimi Qərb sosioloqları texnoloji yüksəliş, sürətli sənayeləşmə və modernləşməni sosial gərginliklərə və bütün dəyərlərin alt-üst olduğuna səbəb olduğu qənaətindədirlər. Qərbin reform, renessans və maarifçilik nəzəriyyələrinin sintezi olan sosial-siyasi ideyalar və dəyərlər toplusu XXI əsrin super dövləti olan ABŞ-ın siyasi fəlsəfəsinə çevrilmişdir. Lakin son dövrlərdə texnogen xarakterli sivilizasiyanın simvolu olan ABŞ-da sürətli inkişafın doğurduğu kütləvi mədəniyyətə əsaslanan «Mondializm» adlı heç bir dəyər və inanclara deyil, insanın vəhşi qansoranlara çevrilməsini təbliğ edən, insanda qan hərisliyi, manyaklıq psixologiyası yaradan kinofilmlərin, rok, pop adlı musiqi növlərinin, kompüter oyunlarının meydana gəlməsi nəticəsində yaranmış, insanı əxlaqi deyil, daha çox şəhvani-instinktik hisslərlə təhdid edən xüsusi sosio-kültür növü çağdaş Avropa birliyini qorxutmaqdadır. Bu kültür ailə bağlarının qırılmasına səbəb olmaqla, insanların valideynlərini tərk etməsinə, boşanma hallarının çoxalmasına gətirib çıxarmaqdadır. Sosial institut olan ailə strukturu dağılmaqdadır. Qərb mediası həyəcan təbili çalmaqda, ABŞ-ın «Mondializm» adlı beyin yıxayan mədəniyyət siyasətinə qarşı Avropanın yeni mədəniyyət siyasətinin qoyulması zəruriliyi barədə çağırışlar edilməkdədir. Dini ibadət yerlərindən uzaqlaşmaq, ailə, valideyn kultunun ölməsi, müqəddəs dəyərlərin yoxluğu, yaşamda gələcəyə yönəlik idealist hədəflərin yoxluğu, əvəzində gündəmdə yaşamaq və realist yanaşmaq Qərb gəncliyində nihilist düşüncələri formalaşdırmışdır. Maddi rifah halı yüksək olan ölkələrdə, xüsusilə İsveçrədə gənclik arasında intihar halları artmışdır. Eşq, məhəbbət adlı ülvi hisslər ölməkdə, qadın, kişi funksiyaları dəyişməkdədir. Qərb öz içində bütün bu hallara qarşı mübarizə aparmaq əzmində deyil və bu problemləri Avropa birliyinə üzv olmağa cəhd edən Üçüncü Dünya ölkələrinə, xüsusilə Qərb sivilizasiyasından fərqlənən Şərq sivilizasiyasına da ötürmək siyasəti götürmüş, bu mənəvi böhranları qloballaşma adı ilə bu ölkələrdə qanuni, hüquqi don geydirməklə təbliğ etməyə başlamışdır. Fikrimcə, Qərb-Şərq mədəniyyətinin sintezi olan Azərbaycan mədəniyyəti bu vəhşi mədəniyyətdən qorunmalı, bu məqsədlə yeni mədəniyyət konsepsiyası siyasəti hazırlanmalıdır.\nBeləliklə, qeyd etdiyimiz kimi, sənayeləşmə və sürətli texnoloji inkişaf çağdaş Qərb toplumunda böyük sosio-kültürəl çalxantılar və ziddiyyətli inkişaf tendensiyaları yaratmaqdadır. Həmçinin qeyd etməliyik ki, texnoloji inkişaf və sənayeləşmə nəticəsində insan Yer kürəsinin üst qabığına və ozon təbəqəsinə dağıdıcı təsir göstərmiş, bunun nəticəsində biosfer gələcək tarixi təhlükəyə məruz qalmışdır. Məhz buna görə də XXI əsr Avropasında antisientik və antitexnoloji düşüncələr müasir antropoloji fəlsəfənin əsas qayəsinə çevrilmişdir.Müasir sivilizasiya dünyadakı içməli su ehtiyatının üçdə iki hissəsinin toplandığı Baykal gölünü zəhərləmiş, meşələrin doğranması nəticəsində ona tökülən 150 çayın və bulaqların qurumasına səbəb olmuşdur. Aralıq gölü məhv olmuş, Xəzər dənizi aşıb-daşmış, çoxlu çürümüş, ölüyə çevrilmiş süni dənizlər yaranmış, Urmiyə gölü qurumuşdur. Son nəticədə, mədəniyyətin məhv olmasına gətirib çıxaran təbiətlə cəmiyyət arasında nəhəng miqyaslı münaqişə yaranmışdır. Ekoloji problem əsasən sivilizasiyaların inkişafı nəticəsində yaranmışdır. Texnoloji inkişafa əsaslanan sivilizasiyaları Z.Bzejinski, R.Aron və digər tədqiqatçılar industriala qədər, industrial, postindustrial kimi xarakterizə edirlər.\nÇağdaş filosof və sosioloqlar insan cəmiyyətinin yeni, bütün xalqlar üçün ümumi olan vahid postindustrial (informasiyalı, texnotronlu) sivilizasiyaya daxil olunduğunu elan edirlər. Çağdaş texniki sivilizasiya nəticəsində artıq sosial sistemlər arasında (cəmiyyət-cəmiyyət), sosial sistemlər və ətraf mühit arasında (cəmiyyət-təbiət), fərd və ətraf mühit arasında (şəxsiyyət-cəmiyyət-təbiət) qlobal problemlər adlandırılan ziddiyyətlər yaranmışdır. Bütün bu ziddiyyətlərin, qlobal və ekoloji problemlərin, bəşəriyyəti təhdid edən qlobal-ekoloji katastrofların və böhranların qarşısını sağlam təfəkkür və ağıllı siyasət nəticəsində necə almaq olar?. Bu suala XXI əsr fəlsəfəsi cavab axtarır, insanda ekoloji bilik və ekoloji mədəniyyət təfəkkürü yaratmaq, fərd-təbiət-cəmiyyət münasibətlərində harmoniya prinsipini qorumaq, təbiətə qalib gəlmək iddiasında olan sientik mədəniyyətdən imtina etmək, dinlərin və uzaq Şərq fəlsəfəsinin çağırışlarına səs vermək kimi çoxsaylı təklif və ideyalar fəlsəfi düşüncəni məşğul etməkdədir. İnsan ideyası, dayanıqlı inkişaf və tərəqqi paradiqmalarına söykənən sosyo-kültürəl sistemlərdə özünün ali məqsədinə çatır. Dayanıqlı inkişaf və tərəqqi isə yalnız milli azadlığını və istiqlaliyyətini əldə etmiş toplumlarda siyasi strategiyanın prioritetini təşkil edə bilər. Özünütəsdiq tələbatını reallaşdırmaq istəyi ilə çırpınan insan daim, bütün ömrü boyu, bütün tarixi sürəc və sistemlərdə azadlıq axtarışındadır. İnsanın yaradılış missiyası onun azadlıq aktında təsdiq olunur.


Xəbərlərin siyahısı: Mart 2015 illər » Radiometerologiya və Aerologiya Mərkəzi\nTarix: 30-03-2015, 23:02\nMRL məlumatı 30.03.2015\nRadiometeoroloji stansiyaların məlumatlarına əsasən martın 30-u axşam satlarında respublikanın qərb ərazilərində intensiv qar yağması müşahidə olunur. Yağıntı prosesi saatda 30-35 km sürətlə qərbdən şərqə doğru hərəkət edir.\nTarix: 30-03-2015, 11:40\nAğstafa və Göygöl radiometeoroloji stansiyalarının məlumatlarına əsasən, martın 30-u səhər saatlarından başlayaraq Respublikanın əksər qərb və şimal-qərb ərazilərinə sulu qar, dağıara isə qar yağır. Yağıntı prosesi qərbdən şərqə doğru hərəkət edir.\nTarix: 27-03-2015, 12:33\nMRL məlumatı 27.03.2015\nAğstafa radiometeoroloji stansiyasının məlumatına əsasən martın 27-i günorta saatlarına Respublikanın qərb ərazilərində yağıntılar müşahidə olunmur.\nTarix: 20-03-2015, 12:14\nRADİOMETEOROLOGİYA və AEROLOGİYA MƏRKƏZİNİN 2014-Cİ İL ÜZRƏ İSTEHSALAT HESABATI\nTarix: 16-03-2015, 13:17\nMRL məlumatı - 16 mart 2015\nAğstafa RMS-in radar məlumatlarına əsasən, martın 16-ı günorta saatlarına Respublikanın qərb hissəsində və Böyük Qafqazın əksər ərazilərində çiskin, duman və zəif yağış, yüksək dağlıq ərazilələrdə isə qar yağması müşahidə olunur.


Şeyx: "İran Azerbaycanda sülh olmasını isteyir" - Azadliq Xeber\nŞeyx: "İran Azerbaycanda sülh olmasını isteyir"\nŞeyx: "İran Azərbaycanda sülh olmasını istəyir"\n03.12.2015 / 14:44 xeber –\n“Nardaranda baş verənlərin kökü başqa yerlərə gedib çıxır. Bunların kökü xaricdən gəlir. Xaric deyəndə bəziləri qonşuluqdakı dövlətləri nəzərdə tutur. Lakin nə Türkiyə, nə də İran Azərbaycanda iğtişaşın tərəfdarıdır. İran Azərbaycanda sülh olmasını istəyir”.\nAPA-nın xəbərinə görə, bunu Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri şeyxülislam Allahşükür Paşazadə deyib.\nO bildirib ki, Azərbaycanın düşməni Ermənistandır: “Ola bilsin ki, onlar da burda iğtişaş törətmək istəsinlər. Saxlanılan şəxslərin bədənlərində olan rəmzlər erməniliyin simvoludur”.\nA. Paşazadə qeyd edib ki, Taleh Bağırzadənin çıxışlarında insanları ancaq dövlət çevrilişinə səsləmək olub: “Onun çıxışlarında imam Hüseynin adı çəkilmirdi. Biz dindarlar prezidentimizin siyasətini bəyənirik. Daxili işlər naziri Ramil Usubovla, başqa dövlət adamları ilə danışmışam. Onlar bizə arxalanırlar. Onları bilirlər ki, bizim adamlarımızın Taleh Bağırzadə ilə əlaqəsi ola bilməz. Gələcəkdə bu cür hadisələrdə ayıq-sayıq olmalıyıq. Bu, bizim borcumuzdur”.\nŞeyxülislam onu da qeyd edib ki, dinin özünə qarşı getməyin də tərəfdarı deyil: “Burada əqidə sahibləri var. Onların qəlbinə toxunmaq olmaz”.


FETÖ-nün pul toplama variantı və Elnur Aslanovun zəkat adı altında camaatdan yığdığı pullar… - Sensasiyalı faktlar\n21/12/2018 - 23:28 1 636 1 0\nSuveren.az yenicag.az-a istinadla xəbər verir ki, tanınmış jurnalist Cavanşir Həsənli özünün “Facebook” səhifəsində Prezident Administrasiyasının sabiq şöbə müdiri, FETÖ-nün Azərbaycandakı imamı olmuş Elnur Aslanovun ABŞ, Avropa və Asiyada yaratdığı şirkətlərin fəaliyyətinə dair çox ciddi məlumatların yer aldığı geniş material paylaşıb.\nYaşayır deyəndə, pis də yaşamır. Hələ vəzifədə olanda özünə geniş biznes şəbəkəsi qurmuşdu, sonra Ukraynada zavod aldığı xəbəri yayıldı. Amerikaya gedəndən sonra hansı məzhəbə qulluq etdiyi bilinmədi. Məzhəb deyərkən, əlbəttə ki, Elnur Aslanovun məzhəbi mövzumuzun məğzi deyil. Amma onun\nməzhəbçiliklə necə pul qazandığı haqda maraqlı məlumatlar əldə etmişik”.


E-dövlət mühitində fərdi məlumatların intellektual analizi üçün metod və alqoritmlərin işlənməsi nəzərdə tutulur - Xəbərlər - IKT\nE-dövlət mühitində fərdi məlumatların intellektual analizi üçün metod və alqoritmlərin işlənməsi nəzərdə tutulur 23.01.2014 14:54 / Konfranslar, İclaslar\nİnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun Elmi şurasının iclasında texnika üzrə fəlsəfə doktoru Vüqar Musayev bu barədə məlumat verib. O, şöbənin cari il üçün fəaliyyət planını təqdim edərək öncə elmi-tədqiqat işlərini diqqətə çatdırıb. E-dövlət mühitində fərdi məlumatların intellektual analizi ilə bağlı mövcud tədqiqatların təhlili, fərdi məlumatlar əsasında intellektual analizin ümumi strukturunun müəyyənləşdirilməsi, fərdi məlumatlar fəzasının formalaşması prinsipləri ilə bağlı araşdırmaların aparılacağını bildirib. Qeyd edib ki, bu tədqiqat işləri çərçivəsində qrant layihələrinin hazırlanması da nəzərdə tutulur.\nŞöbənin beynəlxalq əlaqələri ilə bağlı məlumat verən V.Musayev Koreyanın müvafiq qurumları ilə birgə layihələrdə iştirak, Big Data sahəsində əməkdaşlığın təşkili və inkişafı, IEEE təşkilatına fərdi üzvlük və beynəlxalq jurnallarla əməkdaşlıq sahəsində görüləcək işlərdən söz açıb.\nMəruzəçi, həmçinin respublika və beynəlxalq səviyyəli konfranslarda iştirak, müxtəlif elmi nəşrlərin hazırlanması, “Horizon-2020 proqram”ı çərçivəsində müxtəlif layihələrdə iştirak və digər məsələlərlə bağlı perspektiv işləri diqqətə çatdırıb.\nQeyd edib ki, il ərzində fərdi məlumatlar: təyinatı, təsnifatı, saxlanması, emal və təhlükəsizlik məsələləri, fərdi məlumatların intellektual analizi ilə bağlı mövcud tədqiqatların təhlili, fərdi məlumatlar və “Big Data” texnologiyaları, fərdi məlumatlar əsasında sosial şəbəkə analizi və s. mövzularda şöbədaxili seminarların keçirilməsi nəzərdə tutulur.\nTəklif və iradları nəzərə almaqla şöbənin fəaliyyət planı qəbul olunub.


KASSİR MAĞAZADAN 55 MİN MANAT PUL OĞURLADI Kİ, QABAĞA DÜŞSÜN, AMMA...\nQAZAXISTAN İNQİLABININ "RƏNG"İ\n...Qazaxıstanda baş verən məlum hadisələrdən belə görünür ki, ölkənin qurucusu Nazarbayev, işlər belə getsə, Qazax xalqının nəzərindən yavaş-yavaş deyil, deyəsən, lap elə sürətlə düşəsi olacaq. Hazırki dövlət başçısı Nursultanın əziz xələfi, cənab Tokayevə qarşı Qazax xalqının münasibəti heç də yaxşı deyil. Deyərdim ki, Tokayevi “elektrik kreslosunda” “toka versələr” belə, xalqın durmadan artan qəzəbinin azalacağını gözləmək sadəlövhlük olar. SSRİ dağıldıqdan sonra, Qazaxıstana rəhbərlik edən Nursultan Nazarbayevin haqqında müxtəlif fikirlərin və şayiələrin yerli və xarici mediada yer alması, istər ölkə daxilində, istərsə də ölkə xaricində birmənalı qarşılanmır.\nKomandanın prodüsseri və bədii rəhbəri Müşfiq Abbasovun ermənilərin tələbi ilə “Şuşa” adını dəyişdirib “Buta” qoyması böyük bir rəzalətdir...\n...Soçidə keçirilən beynəlxalq “KVN” yarışmasında baş verənlər nəinki gündəmi zəbt edib, hətta böyük, utanc verici bir qalmaqal yaradıb. “Bu şəhərdə” teatrının prodüsseri və bədii rəhbəri, eyni zamanda Azərbaycanın “Şuşa” adlı “KVN” komandasının prodüsseri Müşfiq Abbasovun olduqca biabırçı addımı heç bir çərçivəyə sığmır.\nMəlum olduğu kimi, Soçidə keçirilən beynəlxalq yarışmada “KVN” teatrının rəhbəri Aleksandr Maslyukov, onun müavini Ruben Şaginyan və bu teatrda hansısa işə cavabdeh olduğu bilinməyən Arayik adlı erməni ikinci tura keçmələri üçün Müşfiq Abbasova təklif ediblər ki, “Şuşa” adını dəyişdirsin. Yoxsa, ikinci tura keçmək mümkün olmayacaq. M.Abbasov da heç bir müqavimət göstərmədən ikinci tura keçmək, ad, san, pul qazanmaq naminə “Şuşa” adını dərhal “Buta” ilə əvəz edib. Bütün problemlər də bundan sonra başlayıb. Nəinki Azərbaycan cəmiyyətində, hətta bütün Avropada yaşayan soydaşlarımız bu hadisəni hiddətlə və nifrətlə qarşıladılar. Sosial şəbəkələrdə Müşfiq Abbasova ünvanlı təhqir və söyüşlərin biri-bir qəpik oldu. Mən heç bir soydaşımızın belə rəzil günə düşməsini arzulamazdım. Ancaq, necə deyərlər, özü yıxılan, ağlamaz.\nYox, yox, bizim Müşfiq ağlamaq fikrində deyil, əksinə, hətta üstümüzə hücum da çəkir. Atdığı addımın düzgün olduğunu izah etməyə çalışır. Və axırda da deyir ki, “Bəzi bədbəxtlərin sevinci uzun çəkmədi”. Amma özünün necə bir bədbəxt olduğunu bu adam hələ anlamaq istəmir. O da maraqlıdır ki, anlamır, yoxsa anlamaq istəmir? Məncə, anlamaq istəmir. Nəyə görə? Çünki elədiyi qələtin miqyasını artıq dərk edib və xalqımızı necə təhqir etdiyinin fərqindədir. M.Abbasov çox yaxşı bilir ki, 30 illik işğal dövründə biz Şuşa adını nəinki dəyişdirmədik, bir an da olsun, qəlbimizdən çıxarmadıq. 2020-ci ilin sentyabrın 27-də başlayan və 44 gün davam edən II Qarabağ müharibəsində xalqımızın birliyi, ordumuzun rəşadəti, Ali Baş Komandan Prezident İlham Əliyevin sərkərdəlik bacarığı sayəsində işğal olunan rayonlarımızla yanaşı, Qarabağın baş tacı olan Şuşa da azad olundu. Artıq Şuşada böyük quruculuq, abadlıq işləri gedir. Şuşa Türk dünyasının mədəniyyət paytaxtı kimi qəbul edilib. Şuşanın yaranmasının 270 illiyi ilə bağlı Prezident İlham Əliyev 2022-ci ili də “Şuşa” ili elan edib.\n“Şuşa ili”ndə Şuşaya mənəvi xəyanət\nGöründüyü kimi, dövlət səviyyəsində Şuşaya bu qədər qayğı və diqqət göstərilir. Amma hansısa bir şoumen, düşük ssenariləri ilə “Bu şəhərdə” teatrında xalqımızın mənəviyyatını korlayan, sənətdən bixəbər Müşfiq Abbasov bir erməninin tələbi ilə “Şuşa” adlı “KVN” komandasının adını dəyişib “Buta” qoyur ki, ermənilər və ruslar buna bir “molades” desinlər.\nBununla M.Abbasov prezidentimizin əleyhinə getdiyinin, şəhidlərimizi, qazilərimizi, veteranlarımızı təhqir etdiyinin fərqindədirmi? Adama deyərlər ki, “Şuşa” sənin dədənin adıdır ki, istədiyin vaxt onu dəyişəsən? Əgər “Şuşa” adını dəyişmək lazım idisə, onda “Buta” yox, elə “Pota” adını qoyardın. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətində göstərilir ki, “Pota” ayı balası və ya donuz balası deməkdir. Nəzərə alsaq ki, bu prosesdə ermənilərin adı var, onda donuz balası “Pota” adı mətləbə daha uyğundur. Çünki ermənilər donuzu çox sevdikləri üçün, onlara böyük məmnuniyyətlə donuz demək olar...\n...Azərbaycan oxucularına Hollandiyada yaşayan “Azərbaycanın Dostları Cəmiyyətinin” sədri, “Xudafərin” jurnalının təsisçisi və baş redaktoru, eyni zamanda 100-dən yuxarı dəyərli soydaşımızı birləşdirən “Ya Qarabağ, ya ölüm” vatsap qrupunun yaradıcısı Elman Mustafazadə bir şuşalı kimi sosial şəbəkələrdə bu barədə kəskin etirazını bildirib. E.Mustafazadə Müşfiq Abbasovun bu addımına görə Avropada və Azərbaycanda yaşayan soydaşlarımızı “Bu şəhərdə” teatrının hər yerdə boykot edilməsini təklif edib. Bu vatsap qrupunun üzvü Avropada 9 dildə əsərləri çap olunan, dəyərli yazıçımız Ramiz Dəniz məlum vatsap qrupunda Ruben Şaginyan barədə çox maraqlı bir açıqlama ilə çıxış edib. Həmin çıxışı olduğu kimi təqdim edirəm: “Beynəlxalq “KVN” teatrının rəhbərinin müavini olan Ruben Şaginyan belə yarışlarda, turlar arası, iştirakçıların hamısına banket verməklə məşğuldur. Görünür Müşfiq Abbasov da həmin banketdə iştirak edib və ermənilərin də olmayan şərəfinə sağlıqlar deyib. Əlbəttə, M.Abbasov belə bir məqamda “Şuşa” adını dəyişdirərək, ona çörək verən erməni Ruben Şaginyana xoş gəlmək üçün dəridən-qabıqdan çıxıb. Ar olsun Müşfiq Abbasov kimi azərbaycanlıya!”\nAvropada yaşayan soydaşlarımız məlum vatsap qrupu vasitəsilə Müşfiq Abbasov barədə daha bir maraqlı faktı araşdırıb, ortaya qoyublar. Bu fakt əsasında Müşfiq Abbasovun erməni sevgisinin kökü ortaya çıxır...\nƏvvəla, Müşfiq Abbasov hər yerdə özünü ağdamlı kimi təqdim edir. Hamının, o cümlədən ağdamlıların diqqətinə çatdırırıq ki, M.Abbasov ağdamlı deyil... Avropadakı dostlarımızın sayəsində öyrəndik ki, M.Abbasovun Bakıda yaşayan qardaşı Bəxtiyar isə, erməni ilə qohumdur.\nBax burada xoruzun quyruğu və M.Abbasovun erməni sevgisinin kökü üzə çıxır. M.Abbasova erməni ilə qohumluğuna görə, iradımız yoxdur. Ona ən böyük iradımız dişi ilə, dırnağı ilə əlçatmaz qayalara, dağlara min bir zülmlə dırmaşaraq, Şuşanı azad edən, bu yolda şəhid olan soydaşlarımızın qanına etdiyi hörmətsizliyə görədir. Şəhidlərin ruhunu təhqir etməyi Müşfiq Abbasova heç kəs icazə verməyib və bunu ona heç kim bağışlamayacaq.\nSən bir ad-san alacaqsan deyə, ermənilərin təkidi ilə, dinc dövrdə qorxaqlıq göstərərək “Şuşa” adını dəyişdirib “Buta” qoymaq, rəzilliyin ən ali zirvəsidir. Hamının bildiyi kimi, 44 günlük savaşda ağır yaralanaraq erməniyə əsir düşən Amin Musayev, ermənilərin əhatəsində onu söyən bir erməniyə, elə həmin andaca söyüşü özünə qaytarmaqla, əsl qəhrəmana çevrilmişdi. İndi Müşfiq Abbasovun müharibə şəraitində olmadan, heç bir əsir düşməkdən söhbət getmədən, erməni və rusun təkidi ilə “KVN” komandasının “Şuşa” adını dəyişdirib “Buta” qoyması, Amin Musayev kimi minlərlə qəhrəman oğullarımızın adına təhqirdir. Amma M.Abbasov ermənilərin təklifini rədd edib, yarışmanı yarımçıq qoyaraq vətənə qayıtsaydı, bütün xalq onları əsl qəhrəman kimi qarşılayacaqdı. Bununla da “Bu şəhərdə” tamaşasında səviyyəsiz, düşük məişət səviyyəsindəki ssenariləri ilə hörmətdən saldıqları nüfuzlarını müəyyən qədər qaldıra bilərdilər. Bildiyimiz kimi, “Bu şəhərdə” tamaşasının aparıcı aktyorları olan Coşqun və Rafaelin, aktyor kimi çox güclü potensialları var. Lakin M.Abbasovun düşük ssenariləri onların potensialının açılmasına imkan vermir və arvad paltarı geyinərək ortaya düşməkdən başqa əllərindən ayrı iş gəlmir. Bu da ki, tamaşaçılarda onlara qarşı acı bir nifrət yaradır. Bütün bunlara son qoyub, həm özünə, həm də komandasına hörmət və nüfuz qazandırmaq şansını M.Abbasov Soçidə dəfn elədi.\nMaraqlıdır ki, M.Abbasov komandanın adının dəyişdirilməsinin vacib olduğunu “Şuşa” “KVN” teatrının üzvlərinə çatdıranda, bir nəfər də olsun etiraz etməyib. Yəni bu qədər insanların içərisində qəlbi, ürəyi vətən eşqi ilə döyünən bir nəfər tapılmadı? Bir nəfər də belə utanc hissi olmadı ki, desin ayıbdır, bir erməninin xahişi ilə adımızı dəyişdirsək, Azərbaycanda bizə nə deyərlər? Azərbaycanda Müşfiq Abbasovun və onun komandasına nə deyildiyi artıq hamıya məlumdur. Allah heç kəsi Müşfiq Abbasov və onun komandasının gününə salmasın...\nQANUNSUZ PARKLANMAYA GÖRƏ PUL YIĞAN “NƏZARƏTÇİLƏR” SAXLANILIB, HƏMÇİNİN...\nÖtən gündən etibarən Bakı şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsi Bakıda avtomobillərin qanunsuz parklanması ilə əlaqədar reydlər keçirməyə başlayıb.\nBAKIDA MƏKTƏBDƏ İNDİ DƏ MÜƏLLIM DÖYÜLDÜ...\nDƏFƏLƏRLƏ MƏHKUM OLUNMUŞ "FALÇI"NI EVİNƏ BURAXDI, DAHA SONRA HUŞUNU İTİRDİ...


Ermənistanda kütləvi etirazlar - YENİLƏNİB + VİDEOSizinxeber.az – Azərbaycan Xəbərləri\nErmənistanda kütləvi etirazlar – YENİLƏNİB + VİDEO\n21 May 2019 - 1:16\nErmənistan baş naziri Nikol Paşinyana qarşı çıxan “Adekvad” ictimai təşkilatının nümayəndələri Yerevanda, Avropa İttifaqının nümayəndəliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirir.\nBu haqda RİA Novosti məlumat verir.\n“Son bir il ərzində Ermənistanda baş verənlər, ümumilikdə bu strukturun (Aİ nümayəndəliyi) sponsorluğu ilə həyata keçir. Onlar təkcə maddi dəstək deyil, həmçinin mənəvi, siyasi, diplomatik və kadrlarla bağlı dəstək göstərirlər.\nErmənistanın konstitusiya düzəninin alt-üst edilməsi Avropa İttifaqının gündəmində olub. Bu proses ən azından bir il əvvəl hakimiyyətin zəbt edilməsi ilə başlayıb”, – deyə aksiyanın təşkilatçılarından biri Artur Danielyan nümayişin keçirildiyi məkanda etdiyi çıxışda bildirib.\nErmənistanın Baş naziri Nikol Paşiyan Yerevanda keçmiş prezident Robert Koçaryanın sərbəst buraxılması ilə bağlı qərar çıxarmış məhkəmə binasını mühasirəyə alan etirazçılara qoşulub.\nErmənistan mətbuatının məlumatına görə, Paşinyan “Müstəqil məhkəmələr naminə” şüarı altında etiraz aksiyalarının başlanıldığını elan edib.\nO, yerli vaxtla 12:00-da bəyanatla çıxış edəcəyini elan edib.\nErmənistanda baş nazir Nikol Paşinyanın çağırışı əsasında nümayişçilər kütləvi şəkildə məhkəmə binalarının girişlərini bağlayıb.\nBu barədə “RİA Novosti” məlumat verir.\nŞənbə günü Yerevan məhkəməsi Ermənistanın sabiq prezidenti Robert Koçaryanın sərbəst buraxılması ilə bağlı qərar çıxarıb.\nPaşinyan buna cavabında, tərəfdalarını ölkənin bütün məhkəmələrinin girişlərini bağlamağa və heç kimi içəri buraxmamağa çağırıb.\nAksiyalar həm Yerevanda, həm də əyalətlərdə keçirilir. Sosial şəbəkələrin Ermənistan seqmentində aksiyalarla bağlı çoxsaylı video və fotoşəkillər yayılır.\nErmənistan Ədliyyə nazirinin sabiq müavini öz “Facebook” səhifəsində Yeravanın Açapnyak rayon məhkəməsinin şüşələrinin sındırıldığını bildirib. Polis rəsmiləri hələlik insidentə münasibət bildirməyib.\nBundan əvvəl Ermənistanın prezidenti Armen Sarkisyan baş nazir Paşinyandan fərqli olaraq, bütün vətəndaşları qanuna riayət etməyə və asayişi qorumağa səsləmişdi.\nYerevanda hakim iş yerinə pəncərədən daxil olmağa çalışıb.\nİnsident Yerevanın Şenqavit məhkəməsinin binası qarşısında qeydə alınıb. Hakim David Babayan xəlvətcə pəncərədən iş yerinə girməyə çalışsa da, nümayişçilər onu itələyib, yerə yıxıblar.\nBu barədə Ermənistan KİV-də məlumat yayılıb.\nXatırladaq ki, şənbə günü adıçəkilən məhkəmə sabiq prezident Rober Koçaryanın azad edilməsi ilə bağlı qərar çıxarıb.\nBuna cavabında N.Paşinyan tərəfdarlarını ölkənin bütün məhkəmə binalarının girişlərini bağlamağa və içəri heç kimi buraxmamağa çağırıb.\nBu gün onun “inqilabın ikinci mərhələsini” elan edəcəyi və “məhkəmə-hüquq sistemində xalqın hakimiyyətinin təsdiq olunması” ilə bağlı bəyanatla çıxış edəcəyi gözlənilir.\nBir sıra siyasi təşkilatlar onun bu hərəkətini konstitusiya düzənini pozma cəhdi kimi qiymətləndirir.\nOxu.az - Ermənistanda kütləvi etirazlar - YENİLƏNİB + VİDEO\nTramp “Huawei” şirkətinə verilmiş lisenziyanı uzatmayacaq\nTramp xəbərdarlıq etdi: “Bizim gəmilərə toxunmasanız yaxşıdır”\nDonald Tramp Çin prezidentinə görüşməyi təklif edib\nMoskvada tələbə qız müəmmalı xəstəlikdən öldü


MATC.AZ: “Sabah”a borcumu qaytarmaq istəyirəm”\n"Məni bir il oynadığım əvvəlki klubum "Səbail" çox yaxşı qarşılamışdı. Bu, olduqca klassik bir şəkildə edildi. Mənim kimi bir futbolçu axtarırdılar və mən onlara namizədliyimi təklif etdim. Türkiyədə heç bir testdən keçmədən bu komanda ilə müqavilə bağladım". Matc.az xəbər verir ki, bu sözləri "Sabah"ın futbolçusu Kevin Kubemba "Leparisien" nəşrinə 2018-ci ildə "Səbail"ə keçidi barədə danışarkən deyib.\nO, getdiyi yeni məkanlara tez uyğunlaşdığını bildirib: "Bu, səyahət edən hər bir futbolçunun həyatının bir hissəsidir. Bakıya gələndə şəhər məni təəccübləndirdi. Şəhərin gözəl yerində yaşadığımız üçün xoşbəxtik. Evimizdən Xəzər dənizi cəmi iki dəqiqə məsafədədir, amma orada üzə bilməzsən, axınlar çox güclüdür".\n2017/2018 mövsümündə Bolqarıstan MOİK-in çıxış edən Kupemba paytaxt Sofiya ilə Bakını müqayisə edib: “Sofiyanı sevirdim. Tamamilə bilinməyən bir yerə gələndə oranın tarixinə, mədəniyyətinə maraq göstərməyə çalışıram. Hər ikisi gözəl şəhərdir və ortaq cəhətləri çoxdur".\nFransalı oyunçu iki ildən çoxdur anası, qardaş-bacısı və uşaqlıq dostlarını görmədiyini vurğulayıb: “Əlbəttə, onlar üçün darıxıram. Əlaqə saxlamağın bir çox yolu var, ancaq fiziki varlığı əvəz etmir. Bolqarıstanda dəfələrlə olduğu kimi ailəm hələ Azərbaycana gəlməyib".\nBu mövsüm 5 qol vuran 27 yaşlı hücumçu komandasının Premyer Liqanın turnir cədvəlində sonuncu pillədə olması haqda da danışıb: "Klub mənə etimad göstərdi, mən də borcumu qaytarmaq istəyirəm. Səyahət karyeram üçün həyati önəm daşımır. Başqa ölkələrdə oynaya bilərdim. Çünki təkliflərim var idi. Əsas odur ki, ailəmin təhlükəsizliyini təmin edim".


\tNokia - Nokia 6555\t, yeni\t\nELAN YERLƏŞDİR\tELEKTRONİKA / Telefon və nömrələr / Mobil telefonlar / Nokia\tSeçilmişlərə əlavə et\nUSD\t\tNokia - Nokia 6555\t, yeni\t(055) 339-66-37\tMurad\nNokia 6555 qatlanan mobil telefonu\n-İstehsalçı made in Finlandiya\n-Orginal bağlamada ikiekranlı telefon\nTarix: 17.02.2017 18:45:02\nElanın nömrəsi: 304723\nOXŞAR ELANLAR\t110 AZN\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\t515\t| yeni\t02.03.2017, 14:02\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00307477 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tNokia 6100\t| yeni\t26.03.2017, 13:05\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00283329 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tNokia 3100\t| yeni\t26.02.2017, 13:00\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00306521 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tNOKIA 303 VE NOKIA C3\t26.02.2017, 21:47\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00306616 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tNOKIA 303 VE NOKIA C3\t26.02.2017, 21:49\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00306617 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\t2 eded nokia\t12.03.2017, 14:47\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00309765 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\nUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tAitek 5\t01.03.2017, 19:10\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00298906 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\n50.00 AZN\tUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tAitek M5\t18.03.2017, 14:57\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00311099 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.\n45.00 AZN\tUSD\t4\tŞəkil sayı\tNokia\tnokia e63\t08.03.2017, 23:50\tSeçilmişlərə əlavə et Bu elanı reytinqdə qaldırmaq üçün UP00308924 kodunu SMS vasitəsi ilə bütün operatorlardan 9643 nömrəsinə göndərin. SMS qiyməti: 2,00 AZN.


Əziz Sultanov -“Məsum Yalan”\nMillimetrlərlə ölçülən göz bəbəklərimizlə bu ucsuz-bucaqsız kainatın gözəlliyini seyr eləməyə davam edirik. Bu müşahidəmiz nəticəsində gördüyümüzün qiymətini nə qədər dərk etdiyimizi elə müşahidə olunan ilə müşahidə vasitəmiz arasındakı müqayisəediləbilməyəcək dərin fərqdən təxmin edə bilərik. Bəzən gözümüzə düşən elə dəyərsiz şeylər olur ki, bütün dünyanı ondan ibarət zənn edərək aldana bilirik. Gözəl bir mənzərəni, ucsuz-bucaqsız çölləri seyr etməkdə ikən gözümüzün qabağını kəsən bir yarpaq kimi... Başımızı qaldırıb səmaya baxanda göy rəngin içində süzən ağ buludları görüb həzz alırıq. Əslində isə nə səma göy rəngdədir, nə də buludlar ağ... Mavi dənizə baxıb ruhumuzun dincəldiyini hiss edirik. Amma nə suyu mavidir, nə də dəniz məsum və şirin... Gecənin qaranlığında işıldayan səmaya baxıb heyran qalırıq. Halbuki nə ay gördüyümüz rəngdədir, nə də ulduzlar gördüyümüz yerdə... Allahın yoxdan var etdiyini inkar edənlər bəlkə bunu düşünmürlər, amma heç olmayanı bizə hər an var edərək göstərən Allahı görə bilmək üçün daha nə lazımdır?\nQuranda və Hz. Peyğəmbərin hədislərində yalan danışmağın günah olduğu haqda saysız təkrarlar, geniş-geniş izahlar var. Yalanın nə olduğunu başa salarkən də, bunun var olmayan bir şeyi başqasına var imiş kimi dilə gətirməkdən ibarət olduğunu deyərik. Bəs özümüzə danışdığımız yalanlar necə olacaq? Bu dünya sanki gördüklərimizdən ibarət imiş kimi, məhdud ağlımızla öz zehnimizə qazıdıqlarımızın hesabı soruşulmayacaq? Bəzən bu dünyanın boş və əyləncədən ibarət bir çox şıltaqlıqlarına elə qapılırıq ki, ağlımızın “yox” dediyinə dilimiz “hə”, beynimizin “yox” dediyinə gözümüz “hə” deyir.\nBir neçə il əvvəl, qış tətili olduğu üçün evə, “rayona” getmişdim. Yeni ilin ilk günündə yaxın qohum-əqrəbanı ziyarət etmək, uzaqdan gələnləri görmək fürsəti əldə etmişdim. Bir yaxınımızın evinə getdim. Rusiyada yaşayan oğlu bu “yeni il”i keçirmək üçün ailəvi olaraq öz ata-baba evinə gəlmişdi. Bir də nə eşitsəm yaxşıdır: Anası səhər tezdən qapının ağzına bir oyuncaq qoyub. Uşaq yuxudan qalxanda deyib ki, gör “Santa Klaus” sənə nə gətirib? Necə də məsum bir yalandır, elə deyilmi? “Uşaq onsuz da böyüyəndə bunun bir nağıl olduğunu başa düşəcək, indilik sevinsin, əylənsin”, deyərək necə də özümüzü təmizə çıxartmağı bacarırıq, elə deyilmi? Özümüzü müsəlmanıq, Hz. Muhammədin dinindəyik deyə “aldatmamaq” üçün onun həyatından bir misalla gözümüzün qabağına düşən bu yarpağı götürə bilməyimiz üçün qüvvət almaq istəyirəm:\nAbdullah bin Amr (r.a) adında bir səhabəsi nəql edir:\n“Bir gün peyğəmbərimiz (s.ə.s) bizə gəlmişdi. Anam məni çağırmaq üçün, - “Oğlum, gəl sənə bir şey verəcəyəm”, - dedi. Peyğəmbərimiz anamdan, - “Uşağa nə vermək isəyirdin”? – deyə soruşdu. Anam da, - “Xurma vermək istəyirdim”, - deyə cavab verdi. Bundan sonra peyğəmbərimiz belə buyurdu: “Əgər nəsə verməsəydin sənə bir yalan günahı yazılardı”.\nİndi fikirləşin, “sənə oyuncaq aldım” deyərək özünü sevdirmək yerinə, “Santa Klaus sənə oyuncaq alıb” deyərək adını belə düzgün tələffüz edə bilmədiyimiz, kim olduğunu anlamadığımız birinin sevgisini uşağın qəlbinə yerləşdirən, özü də yalançılardan olub günah işləyən “ana” ümmətiyəm dediyi peyğəmbərin üzünə necə baxa bilər? Böyüyəndə özünə bol-bol yalan danışıldığını başa düşən uşağın tərbiyəsi necə formalaşar?\nDinimizdə “məsum yalana icazə var” deyərək özümüzü təmizə çıxarmaq istəyərik. Dinin bu incə və zərif icazəsinin özümüzdə əks etdiyini zənn edərik.Zərifliyin və hədiyyələşməyin nə olduğunu başa düşməyə kömək eləmək məqsədilə Rəhmət Peyğəmbərindən bir misalı xatırlamaq yerinə düşərdi:\nPeyğəmbərimiz (s.ə.s) bir gün bir səfərdən qayıdarkən Cabir (r.a) ilə söhbət edirdi. Söhbət əsnasında onun yeni evləndiyini və xeyli borcunun olduğunu öyrəndi. Peyğəmbərimiz onun nə qədər malının olduğunu soruşdu. O da bircə dəvəsi olduğunu dedi. Peyğəmbərimiz, -“Onu mənə sat”,- dedi. Qiymətdə razılaşıb, Mədinəyə çatana qədər onu minmək şərti ilə, Cabir dəvəsini satdı. Mədinəyə çatan kimi dəvəni peyğəmbərimizə təhvil vermək üçün onun yanına getdi. Bu zaman həmonu, həm də orada olan bütün müsəlmanları heyrətə salan bir hadisə ilə qarşılaşdı. Peyğəmbərimiz dəvənin pulunu ödəyib, dəvəni onun özünə hədiyyə elədi.\nBu hadisə orada olanları o qədər duyğulandırmışdı ki, o gecəyə “leylətül-bəir” (dəvə gecəsi) adı verilmişdi.\nBu zəriflik və bu nəzakət, qarşısındakını xəcalətə salmadan, əzmədən edilən bu yaxşılıq ancaq və ancaq bir rəhmət peyğəmbərinin vəsfi ola bilərdi. Bəs biz onun bu vəsfinin nə qədərini yansıdırıq. Bizim güzgülərimiz hara tuşlanıb, nəyə fokslanıb və nəyi əks etdirir? Bizim “məsum yalan”larımız kiməsə fayda verir? Sonra özümüzü aldadıb, özümüzə zərər verməsin?..


Tahir Kərimov Salyandakı villasını neçiyə satır? “Total”-ın zavodunda partlayış “Bəşər Əsəd ölsə böhran düzələr”- AB Xorvatiya prezidentinin şərəfinə rəsmi ziyafət v Ana və oğlu qəzada öldü Washington Post: ABŞ-ın yeni prezidentinin adı m Ermənistan Rusiya-Türkiyə münasibətlərindən nara Qadınlara siqaret satışı qadağan olundu “Qəzzanı tamamən yox edəcəyik” ̵ Maltadakı təyyarə qəzasında ölənlər agent çıxdı Ziya Məmmədov erası tam bitdi – Avtovağzal 10 nəfəri gün vurdu\n19 İyul 2016 / 14:06 / Baxış sayı: 1280 Bu il istilər başlayandan günvurma diaqnozu ilə Bakı şəhər Təcili və Təxirəsalınmaz Tibbi Yardım Stansiyasına 10 müraciət daxil olub. Bunu virtualaz.org saytına Bakı şəhər Təcili və Təxirəsalınmaz Yardım Stansiyasının həkimi Rauf Nağıyev deyib. Onun sözlərinə görə, yalnız bir nəfər xəstəxanaya yerləşdirilib.\nAmma iyulun ikinci ongünlüyündən havanın hərarəti yüksələrək 39-41 dərəcəyə çatacaq. Deməli, günvurma mövsümü də başlayacaq. Həkimlər günvurmadan qorunmaq üçün saat 11:00-18:00 arası açıq havada olmamağı məsləhət görürlər. Gün vuran şəxs kəskin başağrısı, başgicəllənmə, halsızlıq, ümumi zəiflik, ürəkbulanma, qusma, bədən temperaturunun 40 dərəcədən çox yüksəlməsi, dərinin qızarması, nəbzin tezləşməsi, ürək ritminin pozulması, qulaqlarda küy, huşun itirilməsi ilə müşahidə edilir.\nAğır dərəcəli günvurma ölümlə nəticələnə bilər. Buna görə də gün vuran şəxsi sərin yerdə uzatmaq, sərin su içirtmək, alınını soyuq su ilə silmək lazımdır. Bundan sonra isə həkimə müraciət etmək lazımdır.


“Damla nə oxuyur bilinmir, adamı söyərlər e...” - Azinforum.az İnformasiya Portalı\nAna səhifə / Şou Biznes / “Damla nə oxuyur bilinmir, adamı söyərlər e…”\n“Damla nə oxuyur bilinmir, adamı söyərlər e…”\n“Bunlar oxuyanda sözləri başa düşmürsən, bilmirsən nə oxuyurlar. Axı belə olmaz, toyda getsinlər istədikləri mahnını oxusunlar, amma efirdə Ələkbər Tağıyevdən, Xan əmidən oxumaq lazımdır”\nƏ.Mirəliyev efir qadağası qoyulan müğənniləri ifalarına görə “topa tutub”:\n“Azərbaycan musiqisini oxumayan, toy bazarını efirə gətirən müğənnilərə qadağa qoyulmasına ehtiyac var idi, bunu düz elədilər. Amma təkcə bununla iş bitmir, bizim digər kanallarımızda da belə qadağalar həyata keçirilməlidir. Bunları oxuyanda sözləri başa düşmürsən, bilmirsən nə oxuyurlar. Axı belə olmaz, toyda getsinlər istədikləri mahnını oxusunlar, amma efirdə Ələkbər Tağıyevdən, Xan əmidən oxumaq lazımdır.\nMəsələn, Damla nə oxuyur bilinmir, buna görə adamı söyərlər e. Bu gün Azərbaycan musiqisini ayaqlayıblar. Düzdü, muğam sənətimiz inkişaf edir, buna böyük diqqət və qayğı var, amma mahnı janrı bərbad vəziyyətdədir. Xalqın musiqisi xalqın kimliyini, adət-ənənəsini təmsil edir. Bizim o qədər tanınmış bəstəkarlarımızın əsərləri var, niyə bunların üstündən xətt çəkib bayağı mahnılar ifa edirlər. Bunların ifası da, danışıqları da bərbaddı. Bizim keçmiş diktorlarımızın danışıqlarına baxıb öyrənsinlər”.\nÖncəki Ekspert icra başçısı haqda sensasion faktlar açıqladı – Video\nNövbəti ABŞ-dakı azərbaycanlılardan həyəcanlı koronavirus açıqlamaları… – FOTOLAR


«Resort Hotel Cannat Bağı» böyük Qafqaz daglarının ətəyində yerləşir. Burada 19 ailəvi kottec var. Ümumilikdə, qonaqların yerləşdirilməsi üçün 85 çarpayı mövcuddur. Əlavə çarpayılarla oteldə 90 nəfərin yerləşdirilməsi mümkündür. Oteldə müştərilərin istifadəsi üçün 100 nəfərlik restoran fəaliyyət göstərir. Restoranda, təbii məhsullardan hazırlanan Azərbaycan mətbəxi, xüsusilə də Şəki yeməkləri təklif edilir.\nOteldə qiymətlər isə belədir: 4 nəfərlik kottecde iki nəfərin gecələməsi 50 manat, 4 nəfərin yerləsməsi 80 manat, 3 nəfərlik kottec isə 65 manatdır.\nƏlavə məlumat və oteldə qonaq olmaq istəyənlər üçün əlaqə nömrəsi:


ETİMADla İRƏLİ Azərbaycan GƏNCləri… – Məlum Blog\nFevral 1, 2013 İyul 19, 2013 qosqarabbas\nETİMADla İRƏLİ Azərbaycan GƏNCləri…\nBir neçə gün öncə “Facebook”-da bir paylaşım gördüm. Adətən “face” üzərindən videolara baxmasamda bu dəfə şeytanın ayağına daş atıb baxdım və məmnunda oldum. Çunki, bu promo video İRƏLi Qış Universitetinin məmim fikrimcə qalib kamandası ETİMAD komndasının promo videosu idi. Təsirləndim. Bu səbəblədə blogumu EMTİMADçılara həsr etdim. Öncə digər komandalarında promo çəkilişlərini izlədim. Ədalət naminə sizlərdə izləyin və aradakı fərqi görün. Bəzi dostlar bu video üçün “ağlamalinski” və yaxud da “gəncliyə aidiyyatı olmayan video “ – dedilər. Amma, məsələ mahiyyətdədir və yəqin ki, həmin dostlar bu mahiyyəti,əsl mənanı tuta bilməyiblər. Onların əvəzinə çox təəssüflənirəm. Heyf…Digər komandların videoları ola bilər ki, gözəl çəkilsin ,amma, məna yoxdursa nəyə gərək. Deməli, ETİMADçılar düşünən gənclərin komandasıdır və düşündürməyi bacarırlar. Digər bir komanda müəyyən vasitələrlə “Youtube” video portalında öz videolarının baxış sayını artırıb. Nə dəyişdi?!.\nBaxaq… iki müxtəlif insan qrupları nədənsə danışır. Biriləri boş-boşuna danışır və bilmirlər ki nədən danışırlar, yəni, daqnışmaq xatrinə nə gəldi danışırlar, digərləri isə nə danışdığını bilir və danışdıqlarında da , etdiklərində də bir məna var. Hansı insan qrupuna qatılardınız?. Mən şəxsən məna və mahiyyət tərəfdarıyam.\nGələk ETİMADın promo videosuna….Aşağıda keçid vermişəm. Sizdə izləyib fikirlərinizi bildirə bilərsiniz. Qeyd edim ki, bəzi dostlarımız promo videonun mənasını tuta bilməyiblər. Heyf bazarda da belə şeyləri satmırlar ki alıb, gətirib onların başına qoyasan sonar “restart” və təzdən baxa.\nBiz məktəbdə ETİMADları doğrultduq Universitetə qəbul olduq. Universitedə ETİMADı doğrultduq İRƏLİdə olduq və bu ETİMADI doğrulda-doğrulda zirvələrə qalxırıq. Diqqət yetirdim. Heç bir komanda ETİMAD kimi üç rəngli bayrağımıza bu qədər önəm verməyib , amma, ETİMAD bu bayrağı zirvədə saxlayır. Videonun sonunda bu mənalandırma daha aydın görünür. Məhz o balaca uşaqda ETİMADın arxasınca gedir, ETİMADla İRƏLİləyən Azərbaycan GƏNClərinin ardınca gedir. Çünki, o uşaq da zirvədə olmaq istəyir və bildi ki, bu yol ETİMADdan keçir.\nBalaca bir uşaq bunu anlayır, bunalar hələ anlamayıb.\nETİMAD mənim üçün hər şeydir. Birinci ailəmə , sonra dostlarıma ETİMAD etməliyəm və bunu itirsəm hər şeyimi itirərəm. Mən ETİMAD etməsəydim İRƏLİdə olmazdım.\nMən ETİMADçıların bu videosunu çox bəyəndim. Bir sözlə, mən ETİMADı təstəkləyirəm və ETİMADla İRƏLİ Azərbaycan GƏNCləri deyirəm!\n“Gəl..birinci addımı biz ataq…”\nİRƏLİ yox GİRƏLİ


Türkiyə Respublikası, Giresun şəhəri - ŞƏKİ ŞƏHƏR İcra Hakimiyyəti\nƏhali: 128,8 min nəfər (2015)\nSahəsi: 317 км2\nGiresun və Şəki arasında qardaşlaşmış rayon və şəhər münasibətlərinin yaradılması haqqında protokol 01.03.2001-ci il tarixdə Ankarada imzalanmışdır. 01.07.2013-cü il tarixdə Şəki şəhərində Şəki Bələdiyyəsi və Giresun Bələdiyyəsi arasında qardaş şəhər və əməkdaşlıq haqqında protokolun yenilənməsi ilə bağlı imzalanma olmuşdur.\nGiresun şəhərini təmsil edən nümayəndələr 2001-ci ilin sentyabr ayında, 2005-ci ilin may ayında və 2012-ci ilin iyul ayında Şəkiyə səfər etmişlər. Giresun şəhərinin nümayəndələri Şəkidə ayrı-ayrı tədbirlərdə, o cümlədən “İpək Yolu” III Beynəlxalq Musiqi Festivalında və “Şəki Xan Sarayı”nın 250 illik yubileyi ilə bağlı keçirilən tədbirlərdə iştirak etmişlər.\nŞəki şəhərini təmsil edən nümayəndələr 2013-cü ilin may ayında, Sabit Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrının kollektivi 2016-cı ilin may ayında Giresun şəhərinə səfər etmişlər. Giresun şəhərində səfərdə olmuş Şəki Bələdiyyəsinin bir qrup üzvü şəhərlə tanış olmuş, Giresun Bələdiyyəsinin üzvləri ilə görüşmüşlər. Sabit Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrının kollektivi Giresun şəhərində keçirilmiş "Giresun Teatr Günləri"ndə iştirak etmiş və çıxış etmişlər.


Qarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar (1917-1920) — Vikipediya\nQarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar (1917-1920)\nQarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar — erməni-daşnak quldur dəstələrinin Qarabağın Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzalarında azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımı və talanlar.\n2 AXC ilə münasibətlər\nBaş vermiş hadisələrRedaktə\nAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti tərəfindən yaradılmış Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası bu vəhşilikləri dərindən araşdırmış, bu haqda çoxlu şahid ifadələri, baxış protokolları, məruzələr, faktik məlumatlar toplamışdır. Sovet Rusiyasının Birinci dünya müharibəsi (1914-18) cəbhələrində hərbi əməliyyatların dayandırmasından əvvəl erməni əsgərləri kütləvi surətdə fərarilik edərək, cəbhədən qaçır və özləri ilə çoxlu oğurluq tüfəng, pulemyot və digər hərbi sursatlar aparırdılar. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının üzvü N.Mixaylovun toplanmış faktlar əsasında hazırladığı məruzədə deyilirdi ki, Cavanşir qəzasının müsəlman əhalisi qonşuları ermənilərə çox sadəlövhcəsinə inanır və həmin silahların gələcəkdə onlara qarşı yönəldiləcəyini təsəvvürlərinə belə gətirmirdilər. Buna görə də onlar həmin silahların gətirilməsinin qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görmürdülər. Rusiyada Oktyabr çevrilişindən sonra isə Yuxarı Qarabağa, o cümlədən Cavanşir qəzasının erməni kəndlərinə silah və sursat, demək olar ki, açıq şəkildə gətirilməyə başladı. N.Mixaylovun məruzəsində göstərilirdi ki, 1917-ci ilin dekabrından başlayaraq, erməni-daşnak quldur dəstələri Kolanı icmasının azərbaycanlı kəndlərinə basqın edir və onlardan hələ yer üzərində mövcud olmayan Ermənistan Respublikasının tanımağı tələb edir və guya öz dövlətləri üçün azərbaycanlılardan zorla vergi yığırdılar. Erməni təqiblərindən bezmiş Cavanşir qəzasının bir neçə kəndinin, o cümlədən İmarət-Qərvənd kəndinin əhalisi və Umudlu kəndi əhalisinin bir hissəsi payız aylarında böyük tələfatla Murovdağı aşaraq, Cavanşir qəzasının aran kəndlərinə üz tutur və orada məskunlaşırlar. N.Mixaylovun 1919-cu il mayın 9-da Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasına təqdim etdiyi məruzədə göstərilirdi ki, axır vaxtlar vəziyyət bir qədər yüngülləşsə də, Cavanşir qəzasındakı ermənilər buradakı azərbaycanlıların torpaqlarını Ermənistan Respublikasının ərazisi elan edərək, Azərbaycan Respublikasının hakimiyyətini tanımaq belə istəmir və öz zorakılıq hərəkətlərini əvvəlki kimi davam etdirirlər. Ona görə də Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının üzvləri erməni kəndlərindən keçərək, qəzanın dağətəyi hissəsində dağıdılmış azərbaycanlı kəndlərinə baxış keçirə bilmirdilər. Qarabağ bölgəsində 1918-ci il və 1919-cu ilin əvvəllərində ermənilərin törətdikləri soyqırımlarına daha çox məruz qalan qəzalardan biri də Cəbrayıl qəzası idi. Qəza 12 azərbaycanlı və 3 erməni kənd icmasından ibarət idi. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının topladığı materiala və dindirilmiş şahidlərin ifadələrinə görə, qəza əhalisi Qarabağın başqa qəzalarında ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri vəhşiliklər haqqında deyilənləri əvvəllər ağıllarına belə sığışdıra bilmirdilər.\n1918-ci il dekabrın ilk günlərindən ermənilər qəzanın azərbaycanlı əhalisinə qarşı silahlı təxribatlara başladılar. Ermənilər, əvvəlcə, tək-tək qətllər törədir, basqın edərək, azərbaycanlılara məxsus mal-heyvanı sürüb aparırdılar. Getdikcə daha da mütəşəkkilləşən erməni quldur dəstələri azərbaycanlı kəndlərinə açıq silahlı hücumlar etməyə başlayırlar. Buna baxmayaraq, Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası üzvlərinin dindirdikləri şahidlərin ifadələrində və Cəbrayıl qəza rəisinin 1919-cu il fevralın 17-də Qarabağ general-qubernatoru Xosrov Paşa bəy Sultanova raportunda bildirilirdi ki:\nqəzanın bu cür hadisələri böyük təəssüf hissi ilə qarşılayan müsəlman əhalisi heç bir fəal mübarizə yoluna keçməyərək, yalnız özlərini və öz əmlaklarını erməni hücumlarından qorumaq üçün müdafiə mövqeyi tutmuş və ermənilərə qarşı heç bir qanunsuz hərəkətə yol verməmişlər. Buna da sübut odur ki, bütün bu müddət ərzində erməni kəndlərindən heç biri müsəlmanlar tərəfindən zərər görməmişdir.\nMəruzədə 1918-ci ilin sonu - 1919-cu ilin əvvəllərində Cəbrayıl qəzasında erməni silahlı quldur dəstələrinin azərbaycanlılar yaşayan Eyvazlı, Dolanlar, Şıxlar, Məlikü və digər kəndlərə hücum edərək, azərbaycanlı əhalinin əmlakını qarət edib yandırdıqları, mal-heyvanlarının isə sürüb apardıqları haqda çoxlu faktlar sadalanır. Qarabağda ermənilərin azərbaycanlılara vurduğu ən böyük ziyan isə Şuşa qəzasının ərazisi və həmişə ələ keçirməyə can atdıqları Şuşa şəhəri idi. Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra onsuz da hədsiz sursat ələ keçirmiş ermənilər daha sürətlə silahlanmağa başladılar. Silahlı erməni quldur dəstələri cəbhələrdən qaçan fərari erməni əsgər və zabitlərinin hesabına getdikcə daha da çoxalırdı. Şuşa-Qaryagin (Cəbrayıl) və Şuşa-Əsgəran yollarının tamamilə nəzarət altına alan ermənilər həmin yollarla gedib-gələn azərbaycanlıları qarət edir, silahlarını əllərindən alır və bu keçidləri tədricən bütünlüklə azərbaycanlıların üzünə bağlayırdılar. Bu quldur dəstələri getdikcə daha mütəşəkkil hərbi birləşmələrə çevrilirdilər. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının məruzəsində göstərilirdi ki, Şuşa şəhərindəki və ətraf kəndlərdəki erməni əhalisi Azərbaycanın hakimiyyətini tanımayıb, bu günə qədər də tanımaq istəmirlər. Onlar Azərbaycan Hökumətinə vergi verməkdən və hər hansı mükəlləfiyyətləri yerinə yetirməkdən imtina edirlər. Şahidlərin ifadələrinə görə, 1918-ci ilin dekabrında ermənilər Qoqo kəndinin azərbaycanlılar yaşayan 55 evini dağıtmış və yandırmışlar. Mülkədar Cavanşirin də malikanəsini viran edərək, ailə başçısı Əsəd ağa Cavanşiri, oğlu Soltan ağanı, qızı İranə bəyimi, qardaşı qızı Fatma bəyimi, evin qulluqçusu və nökərlərini vəhşicəsinə qətlə yetirmiş, bütün avadanlıq, mal-qara və kənd təsərrüfatı alətlərini qarət edib aparmışdılar. Ermənilər Tuğ kəndinin azərbaycanlılara məxsus hissəsini də dağıtmışlar. 33 evden ibarət Salakətin kəndini, Şıxımlı, Gövşadlı, Divanlılar və Çərəküz kəndlərini tamamilə dağıdaraq yandırmış, əmlaklarını qarət etmişdilər. Şahid ifadələrini ümumiləşdirən komissiya qeyd edirdi ki, təkcə Şuşa qəzasında dağıdılmış, yandırılmış, talan edilmiş azərbaycanlı kəndlərində öldürülənlərin sayı 100 nəfərdən çox idi. Öldürülənlər üzərində ağlagəlməz vəhşiliklər edilmişdi. Qəzanın azərbaycanlı əhalisi 100 milyon manatdan çox zərər çəkmişdir.\nAXC ilə münasibətlərRedaktə\nAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Bakıdakı ingilis komandanlığı ilə razılaşdıraraq, 1919-cu ilin yanvarında Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Cavanşir, Şuşa, Cəbrayıl və Zəngəzur qəzaları ərazisində ermənilərin törətdikləri soyqırımlarının qarşısını almaq üçün müvəqqəti general-qubernatorluq yaratdı. Buna baxmayaraq, Şuşa şəhərində və ətraf kəndlərdəki ermənilər general-qubernatorun hakimiyyətini tanımır, Şuşadakı erməni milli şurasının bütün tapşırıqlarını danışıqsız yerinə yetirirdilər. Şuşa-Gorus, Şuşa-Cəbrayıl yollarını tam nəzarətdə saxlayan ermənilər bu yollarla Şuşa ermənilərinə gizli yardım, silah-sursat və s. gətirirdilər. 1919-cu il iyunun 1-də çoxlu sayda silahlı ermənilərin gizli yolla şəhərə daxil olması barədə məlumat alan Şuşadakı Azərbaycan hakimiyyət orqanları azərbaycanlılara məxsus Üçtığ yüksəkliyində gözətçilərin sayını artırdı. İyunun 4-də Üçtığ yüksəkliyi tərəfdən gözlənilmədən başlayan atışma tezliklə bütün şəhəri bürüdü. 50 nəfərə yaxm silahlı erməni qulduru azərbaycanlı əsgərlərin səngərlərinə hücum etdi. Nəticədə, 3 nəfər azərbaycanlı əsgər qətlə yetirilmiş, ermənilərdən isə hücuma rəhbərlik edən Arzumanov və digərləri məhv edilmişdi. Azərbaycanın yüzlərlə kəndini yerlə yeksan edən, əhalisinə qarşı tarixdə görünməmiş vəhşiliklər törədən ermənilər bütün bu faktları saxtalaşdırır, özlərini "zərərçəkən" kimi qələmə verir, azərbaycanlılara və Azərbaycan Hökumətinə qarşı təbliğat aparır, bütün dünyaya haray-həşir salırdılar.\nErmənilərin bütün pozuculuq hərəkətlərinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin ciddi səyləri nəticəsində 1919-cu il avqustun sonlarında Azərbaycan Hökuməti ilə erməni milli şurası arasında bəyannamə imzalanmışdı. Bu bəyannamə ilə Qarabağ erməniləri Azərbaycan Hökumətinin hakimiyyətini tanıyır, Azərbaycan Hökuməti isə onlara mədəni-milli muxtariyyət hüququ verirdi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Qarabağ erməniləri, gizli olaraq, yeni təxribatlara hazırlaşırdılar. Belə təxribatlardan biri 1920-ci il martın 22-də -Azərbaycan xalqının Novruz bayramı günü törədilmişdi. Martın 23-də bütün günü Şuşada atışma getmiş və günbatana yaxın qiyamçılar Azərbaycan ordu hissələrinin qarşısında duruş gətirə bilməyərək, şəhəri tərk etmişdilər. Şuşa şəhəri və Şuşa qəzası kəndləri ilə yanaşı, Qarabağın Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının erməni əhalisi də qiyam qaldırıb Azərbaycan əhalisi və Azərbaycan əsgərləri üzərinə hücum etmişdilər. Lakin hər yerdə erməni-daşnak quldur birləşmələrinə ağır zərbələr endirilmiş, onların hücumları dəf edilmişdi. Ermənilərin gizli şəkildə hazırladıqları hücum planları puça çıxmışdı. Aprel işğalınadək (1920) Qarabağ erməniləri öz iddialarından əl çəkməmişdilər. İki cəbhəyə işləməyi məharətlə bacaran ermənilər, bir tərəfdən, Dağlıq Qarabağı Ermənistana birləşdirməyə çalışmış, digər tərəfdən də bolşevik ordusunun Azərbaycana müdaxiləsini asanlaşdırmaq məqsədilə Sovet Rusiyası ilə əlaqəyə girərək 1920-ci ilin yazında Moskvanın sifarişi ilə qiyam qaldırmış, Azərbaycan ordusunun əsas qüvvələrinin başını Dağlıq Qarabağda qatmışlar. Bununla da, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti öz hərbi qüvvələrini ölkəni şimal sərhədlərini keçmiş bolşeviklərə qarşı yönəldə bilməmişdi.\nErməni terror və quldur birləşmələrinin bəşəriyyətə qarşı cinayətləri (XIX-Xl əsrlər). Müxtəsər xronoloji ensiklopediya, B., 2003\nПретупления армянских террористических и бандитских формирований против челоечества (XIX-XX вв.) Креткая хронологическая энциклопедия, Б., 2002\n↑ 1 2 3 4 5 "Qarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar". Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II. Bakı: "Lider". 2005. səh. 136. ISBN 9952-417-44-4.\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Qarabağda_azərbaycanlılara_qarşı_soyqırımlar_(1917-1920)&oldid=5887769"\nLast edited on 8 aprel 2021, at 20:09\nBu səhifə sonuncu dəfə 8 aprel 2021 20:09 tarixində redaktə edilib.


Türkiyə ilə preferensial ticarət Azərbaycana nə verəcək… | DƏNİZ XƏBƏR\nTürkiyə ilə preferensial ticarət Azərbaycana nə verəcək…\nVüqar Bayramov: “Bu saziş imkan verəcək ki, Azərbaycan Türkiyəyə daha çox mal ixrac etmək imkanına malik olsun”\n“Türkiyə ilə Preferensial Ticarət Sazişinin 1 mart tarixindən qüvvəyə minməsi iqtisadi-ticarət əlaqələrimizi daha da genişləndirəcək”. Bunu iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov media nümayəndələrinə açıqlamasında qeyd edib. Nazir bildirib ki, saziş bir sıra məhsullarımızın Türkiyəyə güzəştli şərtlərlə – idxal rüsumu ödənilmədən ixracına imkan yaradacaq.\nTürkiyə ilə Preferensial Ticarət Sazişinin 1 mart tarixindən etibarən qüvvəyə minməsi iqtisadi-ticarət əlaqələrinin inkişaf etməsinə səbəb olacaq.\n“…ölkənin qeyri-neft ixracatının artmasına səbəb olacaq”\nMillət vəkili Vüqar Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, yeni imzalanmış saziş gələn aydan qüvvəyə minəcək: “Saziş 15 mal qrupu üzrə kvota və rüsumların sıfırlanmasını nəzərdə tutur. Nəzərə almaq lazımdır ki, söhbət qeyri-neft sektorunda istehsal olunan mal qruplarından gedir. Bu saziş imkan verəcək ki, Azərbaycan Türkiyəyə daha çox mal ixrac etmək imkanına malik olsun. Beləliklə, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi daha da artacaq. Bu saziş Azərbaycan iş adamları üçün Türkiyə bazarına daha çox öz məhsullarını ixrac etmək imkanını qazandıracaq. Beləliklə, qardaş ölkənin bazarında rəqabət daha da geniş vüsət alacaq”.\nMillət vəkili onu da əlavə etdi ki, yeni imzalanmış saziş Azərbaycana tələb olunan bir sıra malların Türkiyədən idxal olunmasına imkan yaradacaq. Bu, ölkəmizin qeyri-neft sektorunun ixrac imkanının genişləndirilməsi baxımından vacib hesab olunur. Güman olunur ki, bu yalnız Azərbaycan-Türkiyə xarici ticarət dövriyyəsinin böyüməsi deyil, ölkənin qeyri-neft ixracatının artmasına səbəb olacaq.\nPrevious articleİtaliya sahilləri yaxınlığında beş qaçqın itkin düşüb\nNext articleUzaqdan idarəolunan konteyner gəmisi istismara verilib


Lavrovdan gözlənilməz bəyanat — “Türk əsgərlərinə Suriya hücum edib” | Bizimxeber\nLavrovdan gözlənilməz bəyanat — “Türk əsgərlərinə Suriya hücum edib”\n01 Dekabr 2016 / 17:37 / Baxış sayı: 1216 Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Türkiyənin 4 şəhid verdiyi hücumla bağlı “Bu, Suriya silahlı qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən hücumdur” fikri tərcümə xətası imiş.\nÖlkə.Az xəbər verir ki, Antalyada keçirilən Türkiyə-Rusiya ortaq strateji planlama qrupunun toplantısında hər iki dövlətin xarici işlər naziri bir araya gəlib.\nLavrov və Çavuşoğlunun təşkil etdiyi mətbuat konfransında çıxış edən Lavrov 24 noyabr tarixində Suriya ərazisində türk əsgərlərinə qarşı edilən hava hücumu ilə əlaqədar deyib: “Suriyanın silahlı qüvvələri tərəfindən həyata keçirilən hücumdur. Bizim bu məsələ ilə heç bir əlaqəmiz yoxdur”.\nXatırladaq ki, Suriyanın Əl-Bab ərazisində hava hücumu nəticəsində 4 türk əsgəri şəhid olub.\nAmma açıqlamadan dərhal sonra Xarici İşlər Nazirliyindən verilən məlumata görə, Lavrovun fikri səhv tərcümə edilib. Əslində Rusiya rəsmisi “Əl-Bab hücumunu nə Rusiya, nə də Suriya rejimi həyata keçirib”-deyib.


Gəncə stadionunda təmir dayanıb » Football-plus.az\n11 iy 10:32aktual\nSon günlər mətbuatda Gəncə şəhər stadionunda aparılan təmir işlərinin dayandırılması ilə bağlı xəbərlər dolaşır. Kimi bunu maliyyə çatışmazlığı ilə əlaqələndirir, kimi də şəhərin icra başçısı Elmar Vəliyevin başına gələnlərlə.\nDaha dəqiq məlumat əldə etmək üçün dünən “Kəpəz”in mətbuat katibi Azad Mustafayevlə əlaqə saxladıq. Azad bəy təmir işlərinin dayandırıldığını təsdiqləsə də, səbəb kimi başqa amili qabartdı: “Bildiyiniz kimi, artıq neçə vaxtdı ölkə ərazisində kəskin istilər yaşanır. Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, belə hava şəraitində açıq havada işləmək olmaz. Bu üzdən stadionda aparılan təmir işləri müvəqqəti dayandırılıb. Hərarət bir qədər aşağı enəndən sonra işlər davam etdiriləcək”.\nAzad bəy bu günə kimi arenada görülən işlər barədə də məlumat verdi: “Əsas diqqət stadionun ərazisində olan bazaya yönəlmişdi. Bu günə kimi həmin tikili bir neçə dəfə kosmetik təmir olunsa da, bu dəfə demək olar ki, hər şey sıfırdan görüldü. Ustalar bütün otaqları çaparaq əyər-əskikləri üzə çıxardı. Ardınca isə lazım olan tədbirlər görüldü. Artıq bazanın içindəki işlər başa çatıb. Yalnız fasadın rənglərnməsi qalıb ki, o da qeyd etdiyim kimi, işlər yenidən başlayanda yekunlaşacaq. Bazada təmir başa çatandan sonra layihəyə əsasən stadionda təmir işlərinə start veriləcək”.\nHacıkənddən xəbər var: inzibati bina tikilir Gəncə stadionunun siması dəyişir “Neftçi” Gəncədə 18 min azarkeşin qarşısına çıxacaq “İnter Arena”da təmir işləri gedir “Mehdi Hüseynzadə”də işlər dayanıb


Kanadanın XİN rəhbəri Qarabağ müharibəsi barədə məlumatlandırıb\n13:45 06.12.2020 (Yenilənib 13:46 06.12.2020) Qısa URL\nBAKI, 6 dekabr - Sputnik. Qərargahı Toronto şəhərində yerləşən və ümum-Kanada platforması olan Kanadalı Azərbaycanlılar Şəbəkəsinin (KAŞ) üzvləri ölkənin xarici işlər naziri Fransua-Filip Şampeynlə videogörüş keçirib.\nDiasporla İş üzrə Dövlət Komitəsindən Sputnik Azərbaycan-a verilən məlumata görə, məqsəd sentyabrın 27-də Ermənistanın təxribatı ilə başlayan və noyabrın 10-da Azərbaycanın parlaq qələbəsi ilə başa çatan İkinci Qarabağ müharibəsi barədə məlumatları xarici işlər nazirinin nəzərinə çatdırmaq olub.\nKAŞ-ın təşəbbüsü ilə baş tutan görüşə şəbəkənin Vankuver, Edmonton, Kalqari, Toronto, Ottava və Montrealdan olan üzvləri qatılıblar.\nGörüş zamanı soydaşlarımız bildiriblər ki, Kanadanın Qarabağ məsələsinə dair rəsmi mövqeyini yaxından izləyirlər və Azərbaycan mənşəli kanadalıların fikirlərinin eşidilməsinin ölkənin xarici siyasətinin daha ədalətli və qərəzsiz olmasına xidmət edəcəyini düşünürlər. Tədbir iştirakçıları arasında əslən işğaldan yeni azad edilmiş Fizuli və Şuşadan olan KAŞ üzvlərinin də olduğu nazirin diqqətinə çatdırılıb.\nNazir Şampeyn soydaşlarımızın çıxışlarını diqqətlə dinləyərək münaqişə barədə onların fikirlərinə hörmətlə yanaşdığını bildirib. Görüşün məlumat əldə etmək baxımından çox faydalı olduğunu vurğulayan nazir müharibədə insan həyatının itirilməsini fəlakət adlandırıb. O deyib ki, müharibə başlayan ilk gündən etibarən Kanada dövləti hərbi əməliyyatların dayandırlması üçün səylər göstərib.\nKAŞ indiyədək Kanada və əyalət parlamentlərinin üzvləri və yerli hökumət nümayəndələri ilə intensiv görüşlərdə də Qarabağ məsələsi ilə bağlı soydaşlarımızın narahatlıqlarını qaldırıb.\nDağlıq Qarabağ məsələsi, Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi, Kanada, Qarabağ müharibəsi