Hoe om 'n kind te leer lees en lees\nAlmal wil hê sy kinders moet die mees intelligente en mees ontwikkelde wees. Mamma en Pa, wat reeds in drie jaar tot byna honderd kan tel en 'n groot begeerte het om onafhanklik te lees, kan glad nie hulself bedank dat hul baba speelgoed speel nie en geen belangstelling in letters en getalle toon nie. Hoe kan jy 'n kind leer om te lees en tel?\nEerstens moet jy belangstel in die baba. Onthou dat kinders nooit van onder die stok geleer kan word nie. As dit op skool op een of ander manier aanvaarbaar is, dan is dit by voorskoolse ouderdom, dat sulke metodes eenvoudig 'n haat vir leer in die algemeen skep. Daarom moet jy 'n benadering tot jou kind vind en hom help om te verstaan dat die wêreld van getalle en briewe baie interessant is. Onthou dat elke kind 'n individualiteit is. Daarom is daardie metodes wat jou vriende en familie gebruik, nie altyd reg vir jou nie. Maar ons sal probeer om jou te help en jou te vertel van sekere metodes wat die baba positief kan beïnvloed.\nDus, ons sal begin met lees. Op die ouderdom van drie tot vyf hou hulle van verskillende rympies en klein stories. Nie alle babas sien 'n wonderlike verhaal nie. Hulle hou van die proses om meer te lees as wat ouers tel. Daarom, wanneer jy 'n kind leer, moet dit belangstel in nie-teks, maar eerder 'n vorm van aanbieding. Op hierdie ouderdom het kinders gunsteling kleure. Dit kan gebruik word. Byvoorbeeld, as die kind van rooi kleur hou, moenie te lui wees nie en verf vir al die letters "A" met hierdie kleur. Stel dan die baba voor om die letters in rooi te vind. Elke keer as hy hulle vind, vertel die kind dat hierdie letter 'A' genoem word. Volgende keer, doen dieselfde met die letter "B" en so aan.\nOp 'n bewuste ouderdom wil kinders reeds weet hoe om hul naam te spel. Dit kan ook gespeel word. Skryf die kind sy verkorte naam en voltooi dan. Praat met hom al die letters wat die name uitmaak. Veral goed as die naam lank is en die letters herhaal word, byvoorbeeld, soos Alexander. In hierdie geval kan u die kind aanbied om al die soortgelyke briewe te vind. Speel dan saam met die spel: stel voor om 'n ander woord uit die letters van sy naam saam te stel. Hierdie idee moet vir die kind baie opwindend lyk. Natuurlik sal dit vir hom nie maklik wees nie, maar jy moet hom help. Terloops, wanneer ouers kinders help, maak hulle een groot fout: hulle begin haastig. Onthou dus altyd dat die baba meer tyd nodig het as om te dink. Laat hom konsentreer en moenie haastig wees om te antwoord nie. Anders sal hy net gewoond raak aan die feit dat as jy 'n paar sekondes wag, sal ma of pa self die vraag beantwoord en hy hoef nie te spanning nie. As die baba verkeerde antwoorde gee, in plaas daarvan om dit reg te stel, sê beter: "Jy is verkeerd, maak reg en dink weer oor dit." Elke keer as die kind die korrekte antwoorde gee, moenie vergeet om hom te prys nie.\nOm die alfabet te bestudeer, kan jy ook jou gunsteling teddiebere gebruik. Nooi die kind om elke speelding te noem, en vind dan die letters wat die name begin. Om dit te doen, sal jy kaarte met 'n alfabet nodig hê. Laat die kind al sy klein diere in briewe sit. So, leer dit sal geassosieer word met die spel, en die letters word beter onthou, omdat hulle verwant is aan die name wat hy alreeds goed ken. Nadat die alfabet bestudeer is, kan jy na die woorde beweeg. In hierdie geval is dit beter om vinnige woorde te begin, met die minste aantal letters. Wees voorbereid op die feit dat die kleintjie elke brief afsonderlik sal uitspreek en nie altyd by die woord kan voeg nie. Stoot in elk geval die kind en moenie vergeet om hom te prys vir enige, selfs 'n klein oorwinning nie.\nLeer om te tel\nRekening - dit is nog 'n les wat belangstel in nie elke kind nie. Maar weer, as jy die situasie korrek nader, sal jou kind binnekort 'n ware wiskundige word. Ten einde die kind te tel, is dit nodig om hom te herinner aan die getalle by elke geleentheid. Byvoorbeeld, wanneer 'n kind speelgoed versamel, sê vir hom: "Een, twee, drie, vier ..." ensovoorts. Dit is waarskynlik die beste om tien te tel voordat die baba die syfers onthou, en dan kan jy na die res van die getalle gaan. Nog 'n manier om die getalle te onthou, is om alles in 'n speletjie te verander. Jy kan 'n groot hekel met getalle teken of koop, waarvolgens die baba kan spring. Jy sal hom 'n nommer noem, en hy sal oor hom moet spring. Op die ouderdom van vier of vyf, is die kinders baie lief vir voortdurend beweeg. Daarom sal so 'n speletjie hulle interesseer.\nAs jou seun of dogter die naam van al die figure onthou en smozhetotlichat by hulle sien, kan jy na die rekening gaan. In hierdie geval sal jy baie help met die morspeletjies. Een van hulle is 'n spel waarin kaarte gebruik word. Twee stelle kaarte word gebruik. Een van die kaarte toon verskillende voorwerpe in 'n sekere hoeveelheid: drie spoele naalde, vyf balle, agt vingers, ensovoorts. Die kind moet die toepaslike kaarte vind, tel die aantal items en rangskik dit reg. As 'n reël, in sulke stelle is daar ses of sewe spelkaarte, waarvoor jy kaarte en ooreenstemmende stelle vir hulle moet reël. Om mee te begin kan jy een wildkaart en 'n stel kaarte hê en die kind nooi om die items op elke spoel te noem en te tel, en dan korrek te ontbind. Herhaal hierdie manier met al die kaarte wat jy het. Op hierdie manier leer die kleintjies om dinge goed te tel. Daarna kan jy die taak bemoeilik. Stel byvoorbeeld al die kaarte met die vis, al die kaarte met die balle en so aan. Plaas die kaarte voor die kind en stel voor dat elke kaart die verlangde kaarte byvoeg. Dit is, as die kind in die eerste geval visueel soek, dan moet dit oorweeg word, aangesien dit nie altyd moontlik is om "ses oogballe" van vyf te onderskei nie. Op die ou end kan jy hierdie speletjie speel met jou kind se vriende. U sal al die kaarte aan die kinders moet gee, en dan die kaarte moet wys. Kinders leer om vinnig te bereken en te bepaal wie presies pas by die kaart.\nTen einde kinders in staat te stel om elementêre bewerkings van optelling en aftrekking uit te voer, moet die hele proses ook gevisualiseer word. Neem 'n paar identiese voorwerpe (byvoorbeeld blokkies) en stel voor dat die baba tel. Sit dan 'n paar dobbelstene op die tafel. Verduidelik die kinders wat in die boks oorgebly het. Verduidelik aan die kind dat die operasie, waartydens die blokkies kleiner geword het, afgetrek word en wanneer afgetrek word, word die totale som verminder met die hoeveelheid wat jy weggeneem het (dit is uit die bokse). Op dieselfde manier kan jy die musiek en byvoeging leer. Natuurlik, nie alle kinders onthou wat hul ouers die eerste keer gesê het nie. As hulle egter stelselmatig betrek word, sal u kind gou lees en lees, en selfs met 'n groot begeerte om ouers te vra om hom iets anders te leer.\nHoe om nanny vir 'n kind te kies?\nWatter probleme ontstaan by die opvoeding van seuns\nOntwikkeling van 'n kind na geboorte\nVeiligheid van kinders op die pad\nDiagnose van gereedheid van voorskoolse kinders vir skoolopleiding\nAanpassing van die kind na 'n nuwe sosiale kultuur\nOntwikkeling, opvoeding en vorming van die voorskoolse persoonlikheid\nGeorge Clooney tel op die hulp van sy vrou in die geval van sy arrestasie\nHoe om nie gewig te verloor nadat jy gewig verloor het nie\nPilaf in die mikrogolfoond\nKortliks oor die belangrike: hoe om die perfekte rok vir jou figuur te kies\nGebreide rok vir meisie\nOorsake van haarverlies by vroue tydens swangerskap\nStadiums: haat, liefde\nRus in die winter met 'n klein kind\nHoenderfilet met vye\nBoontjiespeel met spek\nHoe om woede op die werk te bestuur?\nPragtige krulle: 'n masker vir hare met rooi peper\nToepassing van karwij in tradisionele medisyne\nOorspronklike en lekker geregte op die feestafel\nHoe om jou klerekas behoorlik te organiseer?\nHaarversorging vir kinders\nGimnastiese oefeninge vir kinders ouer as 1 jaar oud


Die Golden Retriever | Troeteldiere Huishouding\nDie Golden Retriever-ras, soos ons dit vandag ken, is die produk van Lord Tweedmouth, 'n half Engelse edelman wat rasse gekombineer het, soos sy oorspronklike Geel Retriever, die Ierse Setter. die Bloedhond. Hy was daarop gemik om 'n ras te skep wat perfek is vir die koue, nat, ruige terrein van Skotland.\nDie Golden Retriever soos ons dit vandag ken, is 'n pragtige, swaar bedekte, speelse hond. Goue Retrievers word beskou as die vierde gewildste honde ras in Amerika, word beskou as onder die all-American familie hond, en verskyn dikwels in die populêre kultuur.\nGoue Retrievers is redelik groot honde, en hulle toon die volgende eienskappe:\nGewig: 60-75 lbs.\nHoogte: 21-24 in.\nCoat: reguit of matig golwend\nKleur: skakerings van goud en room\nDie Golden Retriever kan die laryngeale verlamming in gevaar stel. Kanker is ook 'n algemene besorgdheid.\nDaar is 'n rede waarom die Golden Retriever as Amerika se hond beskou word: dit is die perfekte familie hond! Nie net is Golden Retrievers sag, hulle is lief vir kinders en is baie intelligent en stabiel.\nGoue Retrievers hou daarvan om rond te hardloop en buite te speel. Hulle hou van water en is geneig om te spring wanneer hulle die kans kry! Goue Retrievers hou ook daarvan om dinge met hul monde, of stokkies of speelgoed, aan te trek.\nTrouens, Golden Retrievers kan pretty much alles doen! Omdat hulle hoogs treinbaar en gretig is om te behaag, is hulle uiters gewild as dienshonde. Behalwe om die blindes en gestremdes te help, word hulle ook gebruik om bomme of dwelms, as reddingshonde tydens natuurrampe, en as lewensreddershonde as gevolg van hul swemvermoë te snuif.\nGoue Retrievers het 'n lae risiko vir siekte en siekte, maar daar is nog steeds algemene siektes in die ras:\nSekere tipes kanker\nNet omdat jy baie gehoor het oor hoe groot Golden Retrievers as familiehonde is, beteken dit nie dat hulle reg is vir almal nie. Hier is 'n paar oorwegings om te maak as jy dink om 'n Golden in jou huis te verwelkom:\nGrooming en vergieting! Goue Retrievers is een van die swaarste honde rasse en twee keer per jaar gestort. Dit is iets om te oorweeg as jy nie seker is dat jy jou huis kan hanteer nie! Ook, hulle benodig gereelde versorging. As hulle nie vergiet nie, moet hulle minstens een keer per week versorg word; Wanneer hulle beurt word, moet versorging daagliks gedoen word.\nGoue Retrievers het ruimte nodig, en baie daarvan. Om 'n erf te hê, verkieslik met omheining, is 'n moet. Hulle is groot, gesplete honde met baie energie en moet spasie hê om oor te beweeg, te oefen en oor die algemeen stoom af te blaas. Plus, hulle het groot, harige sterte wat maklik in 'n klein ruimte kan verwoes!\nGoue Retrievers, soos baie honde, het baie oefening nodig. As jy stil is of nie genoeg tyd het om 'n Golden uit te neem vir 90 minute oefening per dag nie, is dit dalk nie die regte hondehond vir jou nie.\nKou. Goldens hou daarvan om te kou! Die tipiese Golden Retriever-huishouding het hier en daar 'n paar dwaal koue punte - op meubels, op speelgoed en op ander items. Hou dit in gedagte.\nEk is hier! Goue Retrievers is lief vir mense, eenvoudig en eenvoudig, daarom het hulle aandag nodig. As jy nie genoeg is om tyd en band met 'n Golden Retriever te spandeer nie, sal hy uiteindelik gestres en ongelukkig wees.\nKyk die video: My Golden Retriever is dood\n← Hipotiroïedisme en hipertiroïedisme by honde\nWord Hare Skaam? →


Tekens, diagnose en behandeling van leptospirose by honde\nHondsiektes en -stoornisse Honde Gesondheid en Welstand Honde\nVerstaan Leptospirose: Die Tekens, Diagnose En Behandeling\nLeptospirose is 'n bakteriese siekte wat baie diere kan beïnvloed. Dit is skaars in katte, maar meer algemeen by honde. Leptospirose is 'n zoönotiese siekte , wat beteken dat dit van diere na mense oorgedra kan word. Leptospirose in die mens kan flulike wees of, onbehandeld gelaat word, kan baie ernstig wees.\nLeptospirose word veroorsaak deur 'n komplekse groep nou verwante bakterieë van die genus Leptospira . Daar is verskeie stamme wat op verskillende plekke voorkom en is geneig om sekere spesies meer as ander te beïnvloed.\nLeptospira bakterieë oorleef veral goed in warm, vogtige gebiede, en word dikwels in stilstaande water aangetref (bv. Damme). Wilde diere kan Leptospira dra . Daarom, honde met 'n hoër potensiaal vir blootstelling aan besoedelde water en wilde diere en hul urine, het 'n groter risiko (bv. In landelike gebiede, jaghonde).\nVolwasse honde , mannetjies en groot rasse honde blyk 'n hoër infeksiesyfer te hê. Enige hond kan egter blootgestel word, aangesien stedelike wild soos knaagdiere die bakterieë kan dra. Die meeste infeksies gebeur in die somer en vroeë val, en uitbrake volg soms oorstromings.\nLeptospira bakterieë word in die urine van besmette diere gestort, alhoewel dit in ander liggaamsvloeistowwe en weefsels voorkom. Honde kan besmet raak deur blootstelling aan besmette water (beide deur inname of kontak met slymvliese of gebroke vel), blootstelling aan urine van 'n besmette dier (bv. Besmette kos, beddegoed, grond, ens.), Bytwonde en inname van weefsels van besmette diere.\nSodra Leptospira- bakterieë in die liggaam ingaan, versprei hulle na baie soorte weefsels. Die immuunstelsel kan die bakterieë uit die meeste van die liggaam verwyder, maar die bakterieë kan in die niere "wegsteek" en die bakterieë kan baie maande na infeksie in die urine gestort word. Behandeling met antibiotika kan help om langdurige vergieting in die urine te voorkom.\nTekens en simptome van Leptospirose\nDie erns van simptome wissel en hang af van die hond (ouderdom, immuunrespons, inentingstatus), die stam van Leptospira en ander faktore. Sommige honde kan ligte simptome of geen simptome hê nie, maar ernstige gevalle kan dodelik wees. Tekens en simptome kan die volgende insluit:\nGesamentlike of spierpyn (dit kan manifesteer as 'n onwilligheid om te beweeg)\nAfskeiding van neus en oë\nGereelde urinering word soms gevolg deur 'n gebrek aan urinering\nGeelvorming van die tandvleis, membrane rondom die oë en vel (geelsug)\nDiagnose van Leptospirose\n'N Definitiewe diagnose word gewoonlik gemaak deur die teenwoordigheid van die bakterieë in monsters, gewoonlik urine, of toenemende vlakke van teenliggaampies teen Leptospira te toon. Dit toon 'n aktiewe immuunrespons deur 'n toets genaamd MAT. 'N Enkele antilichaam toets kan positief wees weens die blootstelling aan Leptospira bakterieë (bv.' N infeksie sonder simptome) of inenting .\nDit is ook belangrik om daarop te let dat Leptospira- bakterieë in die urine van honde voorkom, wat nie as gevolg van die Leptospira aktiewe simptome mag hê nie. Dit is dus belangrik om te verduidelik of die simptome as gevolg van Leptospirose of ander moontlike oorsake voorkom.\n'N Verskeidenheid ander laboratoriumtoetse en radiografieë kan help om die diagnose te bevestig.\nBehandeling van Leptospirose\nAntibiotika word gebruik om Leptospira- bakterieë dood te maak en word dikwels in twee fases gegee: een tipe antibiotika om die aanvanklike infeksie te behandel, gevolg deur 'n ander soort antibiotika om die kweek van bakterieë in die urine te bestry. Die vorige behandeling is begin, hoe beter.\nSodra nier- en / of lewerversaking teenwoordig is, is die voorspelling vir herstel slegter. In hierdie gevalle is aggressiewe behandeling noodsaaklik, insluitend binneaarse vloeistowwe, medikasie om braking te verminder en ander effekte van nier- en lewerversaking en dialise te behandel. Afhangend van die erns van die siekte, is behandeling egter nie altyd suksesvol wanneer orgaanversaking teenwoordig is nie.\nVoorkoming van Leptospirose\nEntstowwe teen Leptospirose is beskikbaar en aanbeveel in gebiede waar leptospirose algemeen voorkom.\nDie entstowwe word slegs vir 'n paar spesifieke variëteite van Leptospira vervaardig en bied nie langdurige immuniteit nie, daarom moet dit dikwels herhaal word.\nAlhoewel die entstowwe nie 100 persent effektief is nie en nie teen alle vorme van Leptospira beskerm word nie , word dit steeds aanbeveel om 'n moontlike ernstige siekte wat aan mense oorgedra kan word, te voorkom. Aanbevole entstowwe en inentingskedules moet met jou veearts bespreek word, gebaseer op jou hond se risikofaktore.\nKnaagdoder beheermaatreëls verminder die kanse op infeksie, en in gebiede waar Leptospirose algemeen voorkom, kan dit voorkom dat honde in damme en stadig bewegende water swem, ook help.\nTuisversorging vir 'n troeteldier met Leptospirose\nLeptospirose kan griepagtige simptome veroorsaak in mense, wat in sommige gevalle tot ernstige siekte kan lei. As u troeteldier met Leptospirose gediagnoseer is, kan die risiko's hoofsaaklik met sorgvuldige higiëne bestuur word. Trouens, troeteldiere wat nie tekens van infeksie toon nie (en dus nie met antibiotika gediagnoseer word om die vergieting van bakterieë in die urine te stop nie), is waarskynlik 'n groter risiko vir oordrag aan niksvermoedende eienaars.\nAs jou troeteldier egter met Leptospirose gediagnoseer is, is stappe om infeksies te voorkom, die volgende:\nVermy kontak met urine indien moontlik, en dra beskermende klere (handskoene, ens.) As u urine moet hanteer.\nOefen goeie higiëne, insluitend versigtig handwas.\nDesinfecteer oppervlaktes waar besmette troeteldiere urineer (antibakteriese ontsmettingsmiddel of verdunde bleikmiddeloplossing).\nVolg jou geneesheer se advies vir behandeling en maak seker dat alle medisyne soos aangedui gegee word.\nAs enige mense wat in kontak kom met 'n hond wat met Leptospirose gediagnoseer word, siek word, moet u die siekte van die hond aan gesondheidsorgverskaffers noem. Dit is altyd 'n goeie idee om die blootstelling aan troeteldiere aan gesondheidsorgverskaffers te vermeld as mense in die familie is siek).\nLet wel: Hierdie artikel is slegs vir inligtingdoeleindes verskaf. As u troeteldier enige tekens van siekte toon, raadpleeg asseblief 'n veearts so gou as moontlik.\nWipwurms in honde en katte\nBeserings in honde\nHoe om IV Fluids aan jou Puppy by die huis te gee\nHonde en niersiekte\nOorsake en Tekens van Artritis in Katte\nLeer hoe om vas te stel of jou Betta vis 'n seun of 'n meisie is\nVoeding Slange Bevrore Muise en Ander Prey\nButazone of Bute en jou perd\nTop Tien Ferret Cages\nHoe om jou hond gelukkig en gesond te hou\nHonde en Hartwurms\nDie 8 beste bevrore en gevriesdroogde roukat-kos om in 2018 te koop


Saica stel klagte teen beleërde Markus Jooste in | Maroela Media\nSaica het vier klagte teen Jooste ingestel. (Argieffoto: Rodger Bosch/AFP)\nDie Suid-Afrikaanse Instituut vir Geoktrooieerde Rekenmeesters (Saica) het nou amptelik klagte ingestel teen die voormalige uitvoerende hoof van Steinhoff, Markus Jooste.\nJooste, wat beskuldig word daarvan dat hy die baasbrein agter Steinhoff se ongelooflike ineenstorting was, het in Junie 2019 by die instituut bedank.\nSaica het egter besluit om nie sy bedanking te aanvaar nie en eerder sy lidmaatskap op te skort hangende die afhandeling van tugstappe teen hom.\nSaica het Maandag gesê ná ŉ omvattende ondersoek is vier aanklagte nou teen Jooste aanhangig gemaak. Dit is reeds aan sy regspan gestuur.\nHy word onder meer daarvan beskuldig dat hy volgens die tugkomitee opgetree het op ŉ manier wat “skandelik, oneervol, oneerlik, onregmatig of onwaardig” teenoor die instituut was, of wat die beroep in oneer gebring het, en/of dat hy versuim het om te voldoen en gehoor te gee aan die basiese beginsels van Saica se gedragskode.\nNog een van die klagte hou verband met Jooste, as geoktrooieerde rekenmeester, se beweerde versuim om te voldoen aan wetgewing en bepalings en dat hy bewus was, of moes gewees het, van nie-voldoening en steeds versuim het om verskeie ongerymdhede in Steinhoff se jaarlikse state aan te meld. Pleks daarvan het hy na bewering misleidende verklarings oor die rekeningkundige ongerymdhede gedoen, lui een van die vier klagte.\nSaica sê sodra Jooste op die klagte geantwoord het, sal die sekretariaat sy reaksie hersien en die kwessie vir beslissing aan die beroepsgedragskomitee voorlê.\nIn Maart vanjaar het Duitse aanklaers vier mense aangekla in verband met bedrog by die beleërde handelsreus – en Duitse media het berig Jooste se naam was een van dié op die klagstaat.\nDie gedragsowerheid vir die finansiële sektor (FSCA) het Jooste ook ŉ boete van sowat R161 miljoen opgelê vir oortredings wat verband hou met die Wet op Finansiële Markte.\nJy neuk nie met SAICA, en hoeveel gee hulle nie voor as Geoktrooieerde Rekenmeesters nie, ń graad alleen, maak jou nie ń Geoktrooieerde Rekenmeester…..nie….!!\nKierangkies begin braai Mr Big Money!\nDie moontlikheid dat Markus Jooste tronkstraf sal uitdien is net so min soos vir ‘n moordenaar in SA.\nNet so min as Zumpie sal hy nooit tronk toe gaan nie. Die regslui lag al weer vir jarelange inkomste. Die land is siek.\nWaar is ons pensioen geld jooste ?


Gratis bannermaker vir Google- Ads | Banner Skepper\nBanner Skepper: genereer jou vaandel ads in sekondes\nGenereer gereed-om-te gebruik baniere pakke geskik vir jou vertoning veldtogte in 'n kliek.\nProbeer Clever advertensies Banner Skepper vir gratis!\nGenereer outomaties 'n banierpakket binne sekondes\nGee jou domein in die instrument Banner Skepper en kry jou baniere outomaties geskep in 'n paar sekondes. Tekste, beelde, en logo's ingesluit.\nOf of kies een van ons templates ...\nEn verpersoonlik dit met gemak\nOral. Man uit 'n toestel\nOns Banner Skepper is net so sterk op mobiele toestelle. Wysig jou baniere waar en wanneer jy wil.\nProbeer Banner Skepper\nLaai u nuwe baniere op na u Google Ads- veldtogte met net een klik met ons Banner Creator\nBegin lok verkeer na jou site alle tye. Tik 'n knoppie en laai jou baniere pakke na die Google-advertensies veldtogte van jou keuse.\nProbeer Clever advertensies Banner Skepper nou\nDit is heeltemal gratis. Skep baniere geskik vir jou Google-advertensies veldtogte onmiddellik.\nProbeer Banner Skepper!\nMeer oor Clever advertensies Banner Skepper\nHier is meer oor hoe om te begin bou Google Advertensies met Clever advertensies Banner Skepper en te optimaliseer die prestasie van jou aanlyn winkel. Goeie Google-advertensies veldtogte kan jy 'n groot data bring en, bo alles, meer verkoop!\nWat ons bied vir jou en jou besigheid\nBanner Skepper eienskappe, voordele en voordele\nBou bewustheid, genereer nuwe lei, en ry (en toename) verkope met Clever advertensies Banner Skepper ... Alle heeltemal gratis!\nOf jy wil om jou baniere met die hand te bou of op te wek hulle outomaties, Clever advertensies Banner Skepper is hier om jou te help teen geen koste en skep 'n kwaliteit vaandel pakket vir jou webwerf of aanlyn besigheid. Ten volle op maat baniere vir jou aanlyn winkel wat jou Display veldtogte, ten volle in ooreenstemming met die vereistes van Google en met die kundigheid van 'n Premier Google Partner sal verbeter ... By nul koste!\nAs jy kies Banner advertensies Handleiding Creation ...\nWil jy volle beheer oor die skepping van jou Google Display baniere het en slaan die harde werk? Al wat jy hoef te doen is laai jou eie foto's en logo, skep jou advertensie teks en kies 'n oproep tot aksie. laat dit dan vir ons! Jy sal aktief deelneem aan die ontwikkeling van die baniere en, op dieselfde tyd, sal jy ons help in die strukturering, die vorming van en hulle groottes. Dus, sal jou baniere nog heeltemal joune maar met 'n bietjie hulp in die mees vervelige deel, hul optimization en oplaai na Google-advertensies veldtogte. Maklik en eenvoudig, maar met jou wese!\nIndien u verkies om Banner advertensies Outomatiese generasie ...\nAs, Aan die ander kant, jy het nie tyd om jou baniere met die hand te skep, laat ons doen al die werk vir jou. Moenie bekommerd wees oor die advertensie tekste, die keuse van beelde, die ontwerp van die baniere ... en so aan. Al wat jy hoef te doen is tik jou webwerf URL en ons sal die opstel van die mees doeltreffende bates aan jou Google Display baniere te skep. Dit kan nie makliker wees! Met net die URL van jou aanlyn besigheid ons sorg vir die maak van, instel, optimalisering en, as jy wil, ook die publikasie van jou baniere.\nBelangrike kenmerke Jy Sal Vind ...\nHoe om die meeste uit van Clever advertensies Banner Skepper Kry?\nDie hele proses is super maklik, ons belowe. Al wat jy hoef te doen is kies jou advertensies met die hand of outomaties skep, as ons vantevore gesê het. In beide gevalle sal jou AMP en HTML5 baniere vinnig gebou word in al die aanbevole en mees suksesvolle groottes op die web vir jou Google-advertensies veldtogte om suksesvol te wees.\nOp hierdie manier kan jy dadelik begin verkeer en doelskoppe om jou besigheid deur middel van jou nuwe baniere! Met byna geen moeite sal jy meer verkeer en nuwe potensiële kliënte kom na jou webwerf.\nSlim advertensies Banner Skepper sal jou toelaat om alles aan te pas van die tekste, die beelde om die kleure van die banner advertensies, hetsy in 'n outomatiese of handleiding af. Deur middel van ons HTML5 Banner Skepper sal jy altyd die laaste sê oor hoe jy jou banner advertensies te kyk, natuurlik, sal niks word gelaai sonder jou vooraf goedkeuring.\nGoogle-advertensies baniere oplaai\nKies om jou baniere om die Google-advertensies veldtogte en advertensie groepe van jou keuse gelaai direk en hulle sal begin hardloop onmiddellik as die gekose rekening word. Makliker as dit!\nMaar moenie bekommerd wees nie, as jy nie wil hê dat jou baniere te laai na jou veldtogte, soos ons sê, dit is nie nodig nie en dit sal nie gedoen word sonder jou toestemming. Jy kan hulle ook so af te laai wat jy kan oplaai op jou eie, terwyl jy op die pad of wanneer jy wil. Beide opsies word gratis, so ... Wat is jy wag vir om dit te probeer?\nWat maak ons anders as die ander\nHoekom Clever advertensies Banner Skepper?\nSlim advertensies Banner Skepper sal jou help om te genereer jou Google-advertensies baniere en stuur dit aan jou rekening vir gratis. Jou sigbare veldtogte sal die mees dinamiese en aantreklike baniere in jou bedryf het en jy sal jou kompetisie met veldtogte wat die aandag van die gebruikers aan te trek in die gesig staar.\nDaarbenewens, met AMP (wat spesifiek ontwerp is vir selfone) en HTML5 baniere help jou ontvang beter CTR (deurkliektempo) en algehele resultate. Sodat jy die meeste uit van jou Google-advertensies begroting kry, sowel as jou tyd en hulpbronne.\nDie bou van skeppende en uitvoerende baniere vir goeie Google-advertensies veldtogte verg baie tyd, hulpbronne en kundigheid. Slim advertensies help jou red ure se werk wat andersins sou spandeer skryf advertensie kopie, ontwerp en bou mockups en kom met kreatiewe elemente. Save hierdie hulpbronne en tyd in die ontwikkeling van sigbare veldtogte met hierdie hulpmiddel en moet hulle ... In 'n kliek! Tyd is geld, stop mors dit in die proses van die skep van baniere of, as jy wil beheer oor hulle te hou, kies die konstruksie opsie handleiding, as jy kies! Ons wil hê jy moet tyd om jou oggend koffie te geniet sonder gedruis en stres het, tyd is geld!\nGoogle Ad Automation sagteware het dit dadelik gereed vir jou om net check dit uit en begin verkeer na jou site. Moenie langer wag nie en probeer dit, dit is gratis en baie maklik, sal jy nie spyt wees nie!\nVermy onnodige hoofpyn en bekommernisse\nVergeet van wat jou Google Banner advertensies verwerp! Slim advertensies maak seker jy volg Google Ads riglyne met betrekking tot beide Banner advertensies ontwerpe en groottes. As ons 'n Google Premier Partner ons 'n kundigheid en kennis van vereistes van Google wanneer die skep en oplaai Google-advertensies veldtogte, of hulle soek of vertoning. Trust ons en al jou veldtogte sal goed gaan, wat voldoen aan riglyne van Google.\nU kan op ons staatmaak vir alles wat u nodig het. As Google Premier Partner sorg ons dat alles wat ons belowe gelewer word. Meer as 150 000 besighede het saam met ons gewerk, en ons waarborg die beste resultate. Kontak ons as u twyfel of vrae het. U kan vir ons 'n e-pos stuur aan hi @ cleverads .com of vir ons 'n boodskap stuur via enige sosiale netwerk.\nGoogle-advertensies vertoon veldtogte\nWat is Google Advertensies\nVertoon advertensies is 'n aanlyn-advertensies formaat waarin advertensies vertoon word in die vorm van baniere op bestemming bladsye. In hul mees basiese vorm, hierdie baniere is 'n kombinasie van beelde en teks. Hulle kan ook klank, video of ander interaktiewe formaat in te sluit.\nWaar Google advertensies word getoon\nAdvertensies kan verskyn bo of onder die resultate in Google Search. Ook, kan hulle verskyn op die kant, bo of onder die resultate op Google Play, op die blad Shopping en op Google Maps, insluitend die Maps app .... Gaan jy hierdie geleentheid misloop nie?\nVoordele van Google Advertensies\nSommige van die belangrikste voordele van die Google-advertensies vertoon netwerk is: dit is meetbaar, dit het 'n groot segmentering opsies, dit het 'n groot visuele impak, dit moontlik maak om die betaling metode te pas, is dit ideaal vir Remarketing veldtogte, dit is kontekstuele, dit bied goeie sinergie met selfoon. Moenie die opsie om deel van Google-advertensies vir gratis en maklik met ons Google-advertensies Banner Skepper wees nie misloop nie. Dit is 'n gulde geleentheid! Probeer ons Banner Skepper nou!\nOns sal jou vra om aan te meld in jou Google Ads rekening sodat jy maklik die baniere wat jy maak om jou kan oplaai Google Ads rekening direk en begin om resultate onmiddellik. Ons neem die privaatheid van data ernstig op en versamel slegs wat ons nodig het om u die beste moontlike ervaring te bied.


Gideon Scheepers: Afrikaner held! – Hartlander\nGideon Scheepers: Afrikaner held!\nOn Augustus 8, 2010 Augustus 30, 2016 By Rozanne DiederichsIn TOE EN NOU\nGideon Jacobus Scheepers was gebore op 4 April 1878 te Middelburg in die Zuid-Afrikaanse Republiek.\nHy was ’n godsdienstige mens met ’n sagte geaardheid. Vanweë sy nederige afkoms was daar nie geld vir sy droom om teologie te studeer nie en was hy genoodsaak om op die ouderdom van 16 by die Transvaalse-artillerie aan te sluit.\nIn 1898 verhuis hy na die Oranje-Vrystaat Republiek om ‘n veld telegrafie diens te help vestig. Met die uitbreek van die Tweede Vryheidsoorlog is Scheepers as heliografis betrokke by kryg aktiwiteite in Natal en in die Kaapkolonie tydens die Slag van Magersfontein. Kort daarna word hy deel van genl. CR de Wet se beroemde kommando. Dit was onder genl. de Wet se leierskap dat Scheepers gou geoormerk was vir hoër opdrag.\nMet die aanvang van die Boeremagte se guerrilla-aktiwiteite was die volwasse jong soldaat bevorder tot die rang van kommandant van ‘n 150-man-eenheid wat die stryd moes voer teen derduisende Britse troepe in die Kaapkolonie.\nDie klein kommando het veral sukses behaal deur Britse spoor en telegraaf verbindings in die Kaap te saboteer, terwyl sy hinderlaag-taktiek groot verliese op die Britse troepe toegedien het. Tydens hierdie skermutselinge word Scheepers se heldhaftigheid ten toon gestel. Dit het daartoe gelei dat Scheepers se teenwoordigheid in die Kaapkolonie meegebring het dat baie Kaapse Afrikaners in opstand gekom het teen hul Britse heersers en derhalwe by die Republikeinse-magte aangesluit het.\nDie Britte het die Kaapse Rebelle beskou as verraaiers aangesien hulle onderdane van die Britse Kroon was. Talle Kapenaars, selfs seuns op die ouderdom van 14, was tot die dood veroordeel. Die wrede manier waarop die Britte veral die seuns tereggestel het was ongelooflik hartseer omweë die feit dat ouers geforseer was om te kyk hoe hul seuns voor die vuurpelotonne gesleep en gefusilleer was. In sommige gevalle het die Britse offisiere selfs ’n rekening vir die ouers gegee sodat die koste van die patrone wat gebruik was deur die ouers gedek moes word.\nDie Britte het gedurende hierdie fase van die oorlog begin gebruik maak van terreur taktiek deur ’n groot deel van hul 35 000 gewapende kleurlinge en swartes op die plase los te laat. Omrede die mans op kommando was, was die vrouens en kinders weerloos teen hierdie onmenslike aanvalle.\nMoord en verkragting onder die landelike Afrikanervroue en -kinders het op ’n groot skaal toegeneem. Scheepers se reaksie hierop was om ’n klopjag veldtog te loods en het daaropvolgend talle gewapende kleurlinge en swartes op plase gevang en summier tereggestel. Deur sy optrede in hierdie verband het hy honderde onskuldige vrouens en kinders se lewens gered.\nOp 10 Oktober 1901 word Scheepers ernstig siek naby Prince Albert en vra hy sy bemanning om hom agter te laat in ‘n plaashuis. Hy was hier deur die Engelse in hegtenis geneem en na die tronk op Graaff-Reinet verplaas.\n‘n Krygsraad misken die 23-jarige kmdt. Scheepers se aanspraak as offisier van die Republikeinse-magte en aanvaar onbetroubare getuienis dat hy oorlogsmisdade gepleeg het. Gedurende Scheepers se verhoor was hy geweier om getuies na vore te bring. Desnietemin was enige bewyse wat teen hom gebring was deur die hof as die waarheid verklaar nadat sy eie getuienis verwerp was.\nDie krygshof het hom skuldig bevind van die volgende: 9 aanklagtes van moord op kleurling spioene, poging tot moord, 15 aanklagtes van brandstigting , 2 tellings van die vernietiging van treine en spoorlyne, asook 5 aanklagtes “van skandelike gedrag en barbaarse dade in stryd met die norme van beskaafde oorlogvoering”.\nIronies genoeg het die Britte moord gepleeg op 27 000 Afrikaners en het hulle self 33 000 plase in die ZAR en Vrystaatse Republiek afgebrand. Tot vandag toe word Brittanje steeds nie vir hul dade aanspreeklik gehou nie en het die Britse regering ook nog nie voor ‘n internasionale verhoor verskyn om hul selfverklaarde onskuld op aanklagtes van misdaad teen die mensdom te verdedig nie.\nNadat kmdt. Scheepers met die doodstraf gevonnis was skryf hy: “Vandag, 17 Januarie 1902, is dit my laaste dag op aarde. Dit is verskriklik om oor te dink, ek wens juis die uur het alreeds gekom. O! Here, vir hoe lank sal U toelaat vir die kwaad om voort te gaan? Beskerm U volk, my God, en laat geregtigheid heers. My een troos is dat ek my regering getrou gedien het tot die laaste oomblik en het alles in my vermoë gedoen om ons wettige stryd te ondersteun op ’n wettige en regverdige manier.”\nOor sy Afrikanerskap het hy geskryf: “Ek is bereid om my straf vir my volk en land en die president te verduur. O! En al die dapper en edele manne wat reeds gesterf het vir ons saak. Hoe heerlik dit is om gekruisig te word vir ons volk en veral vir ons godsdiens. Die vyand kan behae in dit maar die Afrikanervolk sal nooit sterwe nie!”\nHy was later daardie middag om 15:00 deur ‘n vuurpeloton gefusilleer.\nDie Britte het geweier om Gideon Scheepers se stoflike oorskot aan simpatiseerders te oorhandig. Alhoewel sy ouers na Graaff-Reinet gereis het om sy oorskot te gaan haal, is sy graf nooit gevind nie aangesien die Britse soldate sy lyk opgegrawe en na ’n onbekende graf oorgeplaas het.\nScheepers verwerf martelaarstatus deur die Britse krygshof se optrede en hy word as een van die grootste helde van die Afrikanerdom gereken.\n1902boere heldeboere oorloggeneraal de wetgeneraal koos de la reygeskiedenis van suid afrikaGideon ScheeperskitchenerLord milnermaagersfonteinpresident steynroz meyerrozanne meyerrozmeyer carte blanchetweede vryheids oorlogwats die storie\nGeen blankes sal aangestel word in die naby toekoms nie\nOrania: Voorwaar ’n blink toekoms!\n2 gedagtes oor “Gideon Scheepers: Afrikaner held!”\nMy pa sit met n foto van Generaal Gideon Scheepers. My oupa het beweer dat sy pa en Generaal Scheepers baie goeie vriende was. Waarheen kan ons die foto neem om te kyk of dit oorspronklik is?\nNovember 9, 2010 om 8:36 NM\t Antwoord\nEk stel baie belang om die foto te sien. Ek is self besig met navorsing oor Gideon Scheepers. Is daar ‘n manier dat ek ‘n afskrif van die foto by u kan bekom? Ek sal dit hoog op prys stel as jy my in die verband kan help\nGideon Jacobus van der Merwe\nJanuarie 24, 2016 om 12:59 NM\t Antwoord


Silwerskermfees 2016 | rooi rose Silwerskermfees 2016 | rooi rose\nDie tyd om in te skryf vir 2016 se Silwerskermfees het aangebreek!\nSuid-Afrika is ‘n land propvol stories. Suid-Afrika is ook ‘n land met ‘n filmbedryf wat by die dag groei. Die jaarlikse Silwerskermfees, vanjaar in sy sesde jaar, gee weer vir aspirant-filmmakers en -draaiboekskrywers die kans om hul storie op film te vertel.\nDie Silwerskermfees, wat later vanjaar weer deur kykNET in Kampsbaai aangebied word, beoog om die Suid-Afrikaanse filmbedryf, wat dokumentêre rolprente en kortfilms insluit, die platform te gee wat dit toekom. Die fees, Suid-Afrika se eie Cannes-filmfees in die kleine, het ‘n jaarlikse instelling geword. Dit is waar rolspelers in die bedryf soos regisseurs, vervaardigers, verspreiders, spelers en ander betrokkenes skouers skuur vir ‘n paar magiese dae waar rolprente gepraat, geëet en geleef word.\nInskrywings vir vanjaar se kortfilms is nou oop. Die sluitingsdatum is 30 Maart 2016. Vyftien kortfilms word uit die aansoeke gekies om vervaardig te word en die begroting per kortfilm is R160 000. Die inskrywingsfooi is R200 per inskrywing.\nIndien jy wil inskryf, gaan na www.kyknet.dstv.com en kliek op die Silwerskerm-logo vir meer inligting.\nSilwerskerm se bestes met spogtrofeë vereer


iTunes 12.4.2 kom met foutoplossings | IPhone nuus\nNa die vrystellings van die nuwe weergawes van alle Apple-bedryfstelsels, wat ons onthou, is die finale weergawes van iOS 9.3.3, OSX 10.11.6 en die derde betas van iOS 10, tvOS 10, watchOS 3 en macOS Sierra, die van Cupertino, vrygestel. is ook gistermiddag (in Spanje) van stapel gestuur iTunes 12.4.2, 'n nuwe weergawe wat, soos ons in die Mac App Store lees, slegs een probleem oplos.\nDit is die tweede opdatering van iTunes sedert hulle die vorige wysigings bekendgestel het wat ons almal hoop dat hulle later sal bekendstel, veranderinge wat dinge nog meer sal vereenvoudig en wat moet lyk soos dié wat in iOS 10 ingesluit is. Soos in die volgende weergawe van die mobiele bedryfstelsel van Apple, is die veranderinge wat in iTunes aangebring is, bedoel om dit makliker te maak vir intekenare op Apple Musiek en ook vir nie-intekenare, maar in die tweede geval is die nuus gering.\nWat is nuut in iTunes 12.4.2\nSoos ons in die Mac App Store kan lees:\nHierdie opdatering los 'n afspeelprobleem op met kort Apple Music-liedjies in die Up Next-ry.\nAs u nie weet na watter probleem die beskrywing hierbo verwys nie, is dit 'n klein foutjie wat ek nog nooit persoonlik ervaar het nie: in iTunes 12.4.1, toe daar 'n liedjie minder as 60's in die "Volgende" ry en dit was sy beurt, was daar 'n fout waaroor ek op sy dag iets gelees het, maar ek kan nie onthou wat dit presies was nie, maar hy kon dit oorslaan.\nAan die ander kant, en hoewel niks genoem word nie, is dit waarskynlik dat iTunes 12.4.2 nodig is om te kan synchroniseer ons iPhone, iPod Touch of iPad met iOS 10 beta 3 ons Mac of rekenaar. In werklikheid het ek my iPad vroeër opgegradeer en dit kon my nie sinkroniseer voordat ek na die nuutste weergawe van iTunes opgegradeer het nie. As hulle eers in September 'n ander weergawe met klein regstellings vrystel, kan die volgende opdatering groot veranderinge meebring ... as u van plan is om dit bekend te stel.\nVolledige pad na artikel: IPhone nuus » Apple produkte » iTunes » iTunes 12.4.2 kom om 'n probleem met sommige reproduksies op te los\nHonolulu en Kansas City bied nou inligting oor openbare vervoer aan


Kunstenaarskolonie - Wikipedia\nDie term kunstenaarskolonie verwys na lewens- en werkgemeenskappe van kunstenaars wat sedert die tweede helfte van die 19de eeu hoofsaaklik deur skilders, maar ook skrywers en musikale kunstenaars in talle Europese en oorsese nedersettings gestig word.\nDikwels strewe die kunstenaars daarna om 'n gemeenskaplike estetiese program te verwesenlik wat in gesprekke en diskussies steeds verder verfyn word. Soms spruit 'n nuwe kunsstyl uit hierdie wedersydse kontakte voort en word 'n nuwe hoofstuk in die kunsgeskiedenis geskryf.\n'n Kunstenaarshuis in die 19de eeuse kunstenaarskolonie Ahrenshoop in Mecklenburg-Voorpommere, Duitsland\nKunstenaarskolonies het hulle oorsprong in Duitsland en Switserland. Die stigting van hierdie lewens- en werkgemeenskappe was dikwels verbonde met die argitektoniese konsep van die tuinstadbeweging - so het kunstenaarsgroepe teen die einde van die 19de eeu veral in landelike nedersettings soos Worpswede ontstaan wat vanweë hul natuurskoon, rustige lewenstyl en oorspronklikheid 'n aangenamer werkatmosfeer vir skilders gebied het as stedelike nedersettings.\nHeinrich Vogeler: Sommerabend (1905)\nDaar is 'n verskeidenheid redes aangevoer hoekom kunstenaars vanuit stedelike omgewings na die platteland begin verhuis het. Naas hul belangstelling vir lig, buitengewone motiewe soos flora en fauna of die ongeskonde natuurskoon van landskapsvorme soos heideveld of gebergtes was daar ook 'n romantiese verlange na 'n onbedorwe, landelike idille wat nog nie deur industrialiseringsprosesse geraak is nie, die eenvoudige vrye lewe in die natuur, na harmonie met die natuur. Enige onkonvensionele leefstyl kon gevolg word sonder dat 'n mens aan die meganismes van sosiale kontrole onderworpe was. In 'n sekere sin kon kunstenaars in hul kolonies terugkeer na die paradys. Daarnaas was die lewe op die platteland ook goedkoper as die stadslewe; hier was dit moontlik om geskikte woonruimte en 'n ateljee teen 'n betreklik lae huur te vind, terwyl voedsel dikwels regstreeks by boere verkry kon word.\nDie gemeenskaplike lewe in 'n kolonie het kunstenaars in aanraking met dorpsbewoners laat kom en wedersydse inspirasie bevorder. Maar ofskoon baie kunstenaars doelbewus met die plaaslike bevolking verkeer het, het talle van hulle ook afgesonder van die inwoners. Die onderlinge bande en samehorigheidsgevoel van kunstenaars het grootliks gevarieer. Deur die samewerking van gelykgesindes en die gemeenskaplike optrede as groep of as stylvormende kunsstroming was daar ook voordele aan bemarkingskant. So kon gemeenskaplike uitstallings maklik georganiseer word. Werke is merendeels aan stadsbewoners verkoop, alhoewel ook die belangstelling onder plattelanders geleidelik gegroei het.\nNaas skilders het ook ander groepe kunstenaars soos akteurs en musikante hul eie lewens- en werkgemeenskappe begin stig. Net soos die kuns is ook die selfbeeld van 'n kunstenaarskolonie afhanklik van die heersende mode en sodoende steeds aan verandering onderworpe. So het kunstenaarskolonies uiteindelik ook in stedelike omgewings ontstaan.\n↑ Melanie Ehler (red.): Rückzug ins Paradies. Die Künstlerkolonien Worpswede - Ahrenshoop - Schwaan. Berlin: Lukas Verlag für Kunst- und Geistesgeschichte 2001, bl. 8\n(de) Der Spiegel, 10 Maart 2013: Künstlerkolonien in Deutschland - Gelbe Felder, blaue Reiter\nOntsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kunstenaarskolonie&oldid=2154789"\nLast edited on 24 Maart 2020, at 23:01\nDie bladsy is laas op 24 Maart 2020 om 23:01 bygewerk.


voeltjies | Net nog 'n paar gedagtes\nTag Archives: voeltjies\n‘n Bottergat in my Moeraseik\nPosted on Februarie 3, 2016 by Maree Clarkson\n’n Bottergat (Blackeyed Bulbul – Pycnonotus barbatus) in my Moeraseik (Quercus palustris) – hierdie oulike tuinvoëls word gevind vanaf Arabië tot in die Kaap, Suid Afrika, en hulle is deel van my tuin soos my plante self – sonder hulle gereelde geselsery sal dit maar stil wees hier rond. Hulle is ook een van die heel eerstes wat my vroeg-oggend uit die bed jaag en aankondig dat ’n nuwe dag begin het.\nEn die dag as ‘n klomp van hulle almal skree en kwetter kan jy verseker weet daar is iets in die tuin wat nie hulle goedkeuring wegdra nie, soos dalk ‘n slang. Menigmaal is ek gewaarsku dat daar ‘n Rinkhals is of sommer net Mollie, ‘n Molslang wat gereeld my tuin besoek. Hulle het ook nie veel van my skilpad, Torti, gehou nie en het gereeld op ‘n tak bokant haar plaas geneem en hulle onvergenoegdheid uitgespreek deur heen en weer te spring, van tak tot tak, om almal te laat weet alles is nie wel nie. Hulle hou ook niks van die Mynah’s nie, en sal almal ook waarsku dat hierdie kwaadwillige kerjakkers ook nou in die tuin is.\n‘n Nuuskierige Bottergat wat my dophou om te sien wat ek op die voertafels sit.\nDie paartjie in my tuin het al ‘n paar seisoene kleintjies in my tuin groot gemaak en die jonges bly langer by die ouers as bv. Jan Fiskaal se kinders, so soms is daar sommer 6 of 10 Bottergatjies in my tuin, almal besig om te bad of te raas of om die voertafels te besoek.\nPosted in afrikaanse blog, diere\tTagged tuin, voeltjies\n22 372 ste persoon wat hier inloer! Baie dankie en welkom! Hoop jy loer weer in.


Andries L. du Plooy1\nDu Plooy, A.L., 2014, ‘Calvyn se vierde diens, die doktore-amp, en artikel 18 van die kerkorde van Dordrecht 1618 en 1619: ’n Kritiese refleksie’, In die Skriflig 48(2), Art. #1760, 11 pages. http://dx.doi.org/10.4102/\n• Calvyn se standpunte\n• Middeleeuse konteks\n• Luther se beskouing\n• Die standpunte van Bucer\n• Die tyd van die Reformasie van die sestiende en sewentiende eeue met besondere aandag aan die kerklike besluite en ontwikkelings\n• ’n Kritiese evaluering van die begronding van die vierde diens in die Skrif\n• Die verhouding tussen ’n kerklike en/of ’n universitêre teologiese opleiding\n• Die professor in die Teologie soos dit veral binne die konteks, standpunte en omstandighede van die GKSA na vore kom\n• Die GKSA en die doktore-amp of die diens van professor in die Teologie\n• Die ooreenkoms met die Noordwes-Universiteit (voorheen die PU vir CHO) ten opsigte van teologiese opleiding sedert die formalisering daarvan in 1945\n• Artikel 18 van die kerkorde van die GKSA soos gewysig deur die Nasionale Sinode van 1964\n• Enkele konklusies en perspektiewe\nIn hierdie artikel word die fokus laat val op die besondere aandeel wat Calvyn gehad het in die kerklike formulering van artikels 2 en 18 van die kerkorde van Dordrecht (1618 en 1619), soos dit nog steeds in ’n groot aantal gereformeerde kerkordes binne die gereformeerde kerklike verband gehandhaaf word (vgl. GKSA 1998).\nHierdie artikel stel ’n aktuele saak in verband met die dosering van Teologie aan die orde. Die taak en rol van die Teologie in die kerk asook aan fakulteite van Teologie aan universiteite was en is steeds ’n interessante onderwerp – iets waaroor verskillende standpunte gehandhaaf word. Veral sedert die twaalfde eeu met die ontstaan van universiteite tot vandag toe, is en bly die studie van die Teologie binne kerklike sfere sowel as aan universiteite ’n onderwerp van ernstige diskussie (Le Roux 2013:1–5).\nHierdie artikel handel oor vrae en aspekte soos wie verantwoordelik is vir die dosering van Teologie. Vrae soos die volgende is ook relevant: Is die tradisie en/of standpunt houdbaar, naamlik dat die diens of amp van doktor of professor in die Teologie ’n vierde afsonderlike diens naas dié van die bedienaars van die Woord, ouderlinge en diakens is? Is hierdie tradisie, wat veral op Calvyn en Bucer se standpunte berus, skriftuurlik korrek? Wat is die verhouding tussen die kerklike teologiese opleiding en universitêre teologiese opleiding? Is dit nodig dat Teologie opleiding hoegenaamd aan teologiese skole en/of universiteite moet plaasvind? Wat is die verskil tussen die missionale taak en roeping van die kerk ooreenkomstig veral artikel 7 van die kerkorde en die fokus op Teologie in terme van artikel 18 van die kerkorde, indien enige? Is Teologie ’n wetenskap of slegs ’n kerklike taak of roeping met die oog op die praktiese toerusting van studente vir die bediening van die evangelie?\nOmdat dit onmoontlik is om aan al hierdie vrae reg te laat geskied, word slegs op die volgende aspekte gefokus:\n•\tDie belangrikste historiese gegewens en riglyne oor die taak en funksie van die doctor Theologiae of professor in die Teologie, met die fokus op Calvyn se standpunte.\n•\tDie tyd van die Reformasie van die sestiende en sewentiende eeue met besondere aandag aan die kerklike besluite en ontwikkelings.\n•\t’n Kritiese evaluering van die begronding van die vierde diens in die Skrif.\n•\tDie verhouding tussen ’n kerklike en/of ’n universitêre teologiese opleiding.\n•\tDie professor in Teologie soos dit veral binne die konteks, standpunte en omstandighede van die GKSA na vore kom.\n•\tEnkele konklusies en perspektiewe.\nCalvyn se standpunte\nDaar is belangrike historiese gegewens en riglyne oor die taak en funksie van die doctor Theologiae of professor in die Teologie. In die gereformeerde teologiese en kerklike wêreld was daar altyd ’n mate van onduidelikheid oor die amp van doktor in die Teologie. Henderson (1962) het uitvoerig oor die doktore-amp (teaching office) in die reformatoriese tradisie geskryf en opnuut weer die aktualiteit daarvan beklemtoon. Hy is geprys vir die oorspronklike navorsing wat hy oor die onderwerp gedoen het. Dankbaar (1964–1965:135) het gebruik gemaak van Henderson se insigte om in ’n deeglike oorsig oor die standpunt van Calvyn aan te dui hoe belangrik die saak van leer en doseer in die kerk sedert die Nuwe-Testamentiese tyd was. Die bewys hiervoor word gevind in die woord didaskalos wat herhaaldelik in die Nuwe Testament voorkom, asook in die diens van die doctores wat in die Ou Kerk en in die Middeleeue as ’n besonder belangrike amp geag is. Die doctor ecclesiae was destyds as ’n eretitel beskou. Die vraag is egter of die doktore-amp in die eintlike sin van die woord ’n kerklike amp is. Dankbaar (1964–1965:135) meen dat die onsekerheid wat tot vandag toe hieroor bestaan, grootliks aan Calvyn self toegeskryf kan word, veral omdat hy in sy uitsprake daaroor nie konsekwent was nie. Waarskynlik is die rede daarvoor dat Calvyn veral drie aspekte uitgelig het, naamlik dat die doktor in Teologie ’n kerklike amp is, dat dit funksioneel van die herderlike funksie verskil en dat dit veral binne ’n akademiese arena funksioneer (Henderson 1962:41).\nDie konteks en agtergrond waarteen Calvyn gewerk en geskryf het, speel myns insiens ’n belangrike rol in sy standpunte oor die sogenaamde vierde diens, of die doktore-amp. Hier word besonderlik gewys op die plek en funksie wat die teologiese doktor in die Middeleeuse kerk en samelewing gehad het, asook die invloed van Luther en veral die invloed van Bucer op Calvyn. Henderson (1962:21) meen egter dat hierdie wettige en vrugbare diens in die Middeleeue deur die Roomse Kerk ‘had been corrupted which caused him to include it as an integral office of the public ministry of the church in its Reformed estate’.\nDie naam doctor was in die Vroeë Kerk geen aanduiding van ’n amp of ’n titel nie, maar het na iemand verwys wat ’n bepaalde werk of funksie van lering vervul het. Doctor was die Latynse woord vir die Griekse didaskalos (Bouwman 1928:494).\nMet die ontstaan van die universiteite in die twaalfde eeu het dit egter begin verander, omdat geleerde mense al hoe meer belangstelling getoon het in die ondersoek na die waarheid en die werklikheid; of meer presies gestel: omdat die kennis of wetenskap van die Kunste, die Regte, die Medisyne en veral die Teologie toegeneem en ontwikkel het. Aangesien die samelewing, vanweë die Roomse kerklike hiërargiese beskouings ook hiërargies georden was, is die studie van Teologie as die hoogste studieveld geag, veral omdat God as die hoogste beginsel van alles beskou is. Die doctores in die Teologie is gevolglik met baie gesag en eerbied bejeën. Hulle is as besonderlik begenadig beskou en as die vertolkers van die waarheid geag. In die kerk en die onderwys is van die doctores Theologiae verwag om die volgende te doen: ‘legere’ [doseer en onderrig], ‘disputare’ [die waarheid te verdedig en te formuleer], ‘determinare’ [te beslis of te bepaal], ‘praedicare’ [formeel te preek of te verkondig], en ‘regere’ [te regeer of te bestuur]. Dit het saamgetrek in die skool en die kerklike funksies (Posthumus Meyjes 1973:23–25).\nDie reg en bevoegdheid om as ’n doctor (ook in die Teologie) te mag optree, is deur die universiteit verkry op grond van die verwerwing van die licentia docendi. Diegene wat hierdie promosie ontvang het, het deel van ’n besondere hoë stand (die sg. magisterium) geword. Hulle het dan die reg en plig gehad om met gesag in die bepaalde wetenskap werksaam te wees en daarin leiding te gee. Die lisensiaat is deur die kanselier van die universiteit, as verteenwoordiger van die pous self, aan die persoon toegeken. Hiermee was die ontvanger tot gehoorsaamheid en onderdanigheid aan die pous verplig (Bouwman 1928:495; Posthumus Meyjes 1973:27–31).\nIn die Teologie was die doctores veral verplig om met behulp van die wetenskap en met disputasies die geloof teenoor die ketters te verdedig en om die waarheid te ondersoek en te beskerm. Indien iemand dit sou nalaat, was hy ontrou aan sy magisterium en is dit as ’n bewys van roepingsversaking beskou.\nDie doctores was verplig om in hulle arbeid binne die dogma van die kerk te bly, maar is wel toegelaat om vry op te tree op gebiede en terreine van die wetenskap waaroor daar geen dogma of pouslike uitspraak bestaan het nie. In die geledere van die magisterium, onder die doctores, het ’n protes gegroei namate die kerklike kanonieke reg al intensiewer ontwikkel het en die wetenskap geknel het. Dit het in die laat-Middeleeue (14e – 15e eeue) tot spanning tussen die universiteite en die kerk gelei. Die opkoms van die Humanisme het ook daartoe bygedra dat die teologiese fakulteite aan universiteite hulle al hoe meer van die greep van die kerklike hiërargie losgemaak het (Posthumus Meyjes 1973:30–31).\nBouwman (1928:495) wys daarop dat die naam doctor mettertyd op die akademiese graad of akademiese kwalifikasie gedui het, terwyl die naam professor na iemand verwys het met ’n vaste betrekking waaraan ’n salaris van ’n universiteit gekoppel was. Calvyn het hierdie twee name later met mekaar vereenselwig.\nLuther se beskouing\nTer illustrasie van die belangrikheid en relevansie van die status of erkenning wat aan die teologiese doktor as ’n kerklik-akademiese amp verleen is, kan verwys word na die verhaal van ’n weddenskap deur twee Duitse vriende wat op 20 Oktober 1538 in Londen gesluit is. Dit is deur Steinlein (1912:757) vermeld, wat ’n studie van Luther se doktorsgraad gemaak het. Dit is ook weer deur Posthumus Meyjes (1973:21 e.v.) aangehaal, asook deur Le Roux (1992:292).\nDie weddenskap tussen Franz Burckhardt en Georg von Boyneburg het gegaan oor die vraag of Luther met sy optrede teen Tetzel in 1517 reeds ’n doktorsgraad gehad het of nie. Dit het dus oor sy geleerdheid en bevoegdheid gegaan, asook oor die kwessie of aan die reformatoriese optrede van Luther enige legitimiteit geheg sou kon word. Luther sou slegs geldigheid en legitimiteit vir sy optrede in 1517 kon opeis indien hy, binne die Roomse konteks van die Middeleeuse standpunte, wel oor die gesag en dus oor die graad in Teologie beskik het. Sonder ’n graad sou hy bloot ’n indoctus gewees het, dus ’n ongeleerde en ongekwalifiseerde persoon.\nDie twee Duitsers het aan die Dekaan van die Universiteit van Wittenberg geskryf, wat sedert 1535 Luther self was. Hy het toe aan die twee vriende die amptelike dokumente verskaf waarin dit duidelik is dat die officium doctoris reeds in 1512 op die gebruiklike wyse aan hom toegeken is. Dus, reeds vanaf die begin van die Reformasie – net soos in die tye daar voor – was dit vir die kerk belangrik dat die leraars of professore goed gekwalifiseerd moes wees. Luther kon hom daarop beroep dat hy nie as ’n gewone leek gepraat het nie, maar bevoeg en toegerus was om met gesag te praat. Hy het binne sy reg en bevoegdheid teen Tetzel opgetree (Posthumus Meyjes 1973:37).\nLuther het ook in sy optrede op 31 Oktober 1517 met die 95 stellings wat hy opgestel en bekendgestel het, hom daarop beroep dat hy kragtens sy amp as doctor die plig het om oor die waarheid te waak. Tydens die Ryksdag van Worms in 1520 is die ban oor hom uitgespreek en is hierdie amp hom ontneem. Tog het hy hierdie amp van doctor Theologiae later weer vir homself toegeëien, eerstens om hom teenoor die geesdrywers en spiritualiste te stel en ook as ’n geleerde en toegeruste teoloog te onderskei. Verder het hy hom daarop beroep dat hy deur Christus self tot hierdie amp of taak geroep is. Hy dien dus in die diens van doktor in die Teologie op gesag van Christus wat hom daartoe geroep het en nie op gesag van die pous of ’n magisterium nie. Hiermee het Luther ’n nuwe oriëntering aan die teologiese doktor gegee: Christus is sy enigste Magister of Meester (Posthumus Meyjes 1973:37–38).\nDie standpunte van Bucer\nMartin Bucer word met reg beskou as die vader van die vier ampte of dienste in die kerk. Calvyn het met sy verblyf by hom in Straatsburg (1538–1541) daarmee kennis gemaak en dit ook so aanvaar (Van ’t Spijker 1970:365, 392, 420; Henderson 1962:32 e.v.). Bucer self het hierdie vier ampte nie konsekwent as vasstaande aanvaar nie en uit sy geskrifte is dit duidelik dat hy dit ook dikwels beklemtoon het dat daar slegs drie (selfs net twee) ampte is, naamlik dié van herderlike diens, die versorgers van die armes en die diens van diegene wat die jeug in die kerk moet onderrig. Laasgenoemde groep, ook genoem die doctores, reken Bucer by die herders of presbiters. Hulle taak was meer die verklaring van die Skrif, leiding by teologiese dispute, die voorkoming van dwaling, en die bestryding van kettery en skeurmakers. Hulle kon die bedienaars of herders in die prediking bystaan, omdat die doctores God se gawe aan sy kerk en ’n spesialisasie van die presbiter se diens is (Van ’t Spijker 1970:393).\nDankbaar (1964–1965:139) meen dat die doctores by Bucer nie net leraars ten opsigte van die Teologie of bedienaars van die Woord was nie, maar dat hulle onderrig in die literariese vakke gegee het. Hy wou die totale onderwys eerder aan die kerk as aan die owerheid bind. Dit is juis hierdie standpunte van Bucer wat Calvyn beïnvloed het.\nDie amp van doktor in die Teologie was by Bucer dus ’n deelfunksie of spesialisasie van die presbiteriaat en het veral op die doctrina gefokus. Die doctor en doctrina hoort saam. Hierin is daar ooreenstemming met die standpunte in die Middeleeue waar die doctores ook op die leer of dogma van die kerk moes fokus. In die geval van Bucer en ook Calvyn later, het hulle ’n ander reformatoriese visie op die waarheid van die evangelie en die leer van die kerk gehad, wat dan veral deur die doctores bedien en verdedig moes word (Posthumus Meyjes 1973:40–41).\nHaitjema (1925:183–212) dui in sy artikel oor Calvyn en die oorsprong van die Nederlandse gereformeerde kerkreg duidelik aan dat daar duidelike en opvallende ooreenkomste tussen Calvyn se Ordannances ecclesiastiques van 1561 en die artikels van Wesel van 1568 is – veral ook ten opsigte van die vierde diens (Haitjema 1925:201–202).\nDie Weselse vergadering van 1568 het bestaan uit ’n aantal kerklike persone en nie uit wettige afgevaardigdes van kerke nie. Dit het ’n sterk Nederlandse karakter gedra.\nVolgens Haitjema (1925:208–211) is die sterk nasionale karakter by Emden in 1571 verdring of getemper deurdat die Walendom daar sterk gefigureer het. Dit is blykbaar die rede waarom die artikels van Emden ook ten opsigte van die aantal ampte van die Weselse bepaling verskil het. In die Disciplines ecclesiastique van die Franse kerke van 1559 is daar slegs sprake van die drie dienste, naamlik bedienaars van die Woord, die ouderlinge en die diakens (Pont 1981:49–50). Die Franse benadering het uiteraard ’n effek gehad op die oortuiging van die Nederlands-Calvinistiese standpunt wat in Wesel na vore gekom het.\nVan die ideaal wat Wesel gehad het dat die doctores ’n volledig kerklike diens moes wees en ook vir die opleiding van die bedienaars verantwoordelik moet wees, het niks tereg gekom nie. By Emden in 1571 en by die provinsiale sinode van Dordrecht in 1574 is daar geen verwysing na ’n vierde diens oftewel die doktore-amp nie.\nBouwman (1928:497) wys daarop dat die gedagte aan ’n formele plek of universiteit waar predikante opgelei kan word gelukkig in 1575 gerealiseer het met die oprigting van die eerste universiteit in Nederland, naamlik in Leiden. Hieroor het die kerke egter geen seggenskap gehad nie, omdat dit deur die owerheid opgerig en beheer is. Die sinode van Dordrecht van 1578 het bepaal dat die professore by Leiden die belydenisskrifte moet onderteken.\nDie oprigting van ’n universiteit waar Teologie los van die kerk aangebied is en predikante opgelei kon word, het die kerke ietwat verleë gelaat, omdat die kerklike diens (doktore-amp) nie meer in die kerklike ordes bepaal is nie en omdat die beheer en toesig daaroor uit hulle hande was. Dit was waarskynlik die rede waarom die sinodes te Middelburg (1581) en te ’s-Gravenhage (1586) weer die doktore-amp in die kerkordes wat daar goedgekeur is, bygevoeg het (vgl Dankbaar 1964–1965:163; Bouwman 1928:496–498; Bavinck 1899:1–78).\nDie sinode van Middelburg (1581) het ten opsigte van die amp van die doktore (toe ook genoem professore; Pont 1981:147) in artikel 2 van die kerkorde bepaal dat die amp van die doktore behels om die Heilige Skrif uit te lê, en ‘voor de zuiwere leer te waken’. Hulle moes ook die belydenis onderteken. Die nasionale sinode van 1586 te ’s-Gravenhage het hieraan niks verander nie.\nIn 1618 en 1619 by die nasionale sinode van Dordrecht is dit opnuut in artikel 2 vasgestel dat daar vier dienste sal wees. Artikel 18 is soos volg geformuleer: ‘Het ambt der doctoren of professoren in de theologie is, de Heilige Schrifture uit te leggen, en de zuivere leer tegen de ketterijen en dolingen voor te staan’ (Pont 1981:178).\nIn die jare daarna het die owerhede geen inmenging van kerklike kant in die universiteite geduld nie en die meeste teologiese professore was nie bereid om die Formuliere van Eenheid te onderteken nie, aangesien hulle daarmee aan die gesag van kerklike vergaderings onderwerp sou wees. Hulle het nie die begeerte gehad om in die kerklike doktore-amp te staan nie (Dankbaar 1964–1965:164; Haitjema 1951:24).\nHierdie toedrag van sake het noodwendig bygedra tot die spanning tussen die kerk en die universiteit. Daarom het die kerke byvoorbeeld hulle eie kerklike eksamens bepaal vir die toelatingseksamens van die bedienaars van die Woord (Dankbaar 1964–1965:164).\nDie tyd van die Reformasie van die sestiende en sewentiende eeue met besondere aandag aan die kerklike besluite en ontwikkelings\n’n Kritiese evaluering van die begronding van die vierde diens in die Skrif\nCalvyn se beroep op die Skrif, naamlik op tekste soos Efesiërs 4:11, Romeine 12:7, 1 Korintiërs 12:28 en Handelinge en sy algemene verwysings na die belangrike aksent van die waarheid van die evangelie, asook die prominente aktiwiteit van lering wat ’n mens in die Nuwe Testament teëkom, getuig van sy respek vir die gesag van die Skrif en dat hy sy ampsbeskouing in die Skrif wou fundeer. Dankbaar (1964–1965:160–161) is daarvan oortuig dat Calvyn nie daarin geslaag het om die doktore-amp in die voorskrifte van die Skrif te begrond nie, omdat sy beskouing was dat dit soos die ampte van die bedienaars van die Woord, die ouderlinge en die diakens deur die apostels onder inspirasie van die Heilige Gees ingestel moet wees.\nJansen (1952:12–14; 81–83) is uitgesproke daaroor dat Calvyn se beroep op Efesiërs 4:11 (en ook sy verwysings na Hand 13:1; Rom 12:7; 8; 1 Kor 1:5; 12:28) nie oortuig nie. Hy meen dat die Skrif slegs die drie ampte leer wat die gereformeerde kerke in die Nederlandse Geloofsbelydenis se artikel 30 bely. Jansen glo dat artikels 2 en 18 van die Dordtse Kerkorde, wat deur heelwat kerke so aanvaar word, verander moet word sodat die verwysing na die doktore-amp daarin geskrap word.\nOor die vraag of ‘herders en leraars’ in Efesiërs 4:11 op een of twee dienste dui, het Versteeg (1988) oortuigend eksegeties aangetoon dat dit op een diens of amp dui en hy stel dit soos volg:\nGezien de constructie in het Grieks zullen we bij de herders en leraars hebben te denken aan mensen die een en hetzelfde ambt bekleden. In het Grieks zijn de zelfstandige naamwoorden ‘herders’ en ‘leraars’ aan elkaar verbonden door het verbindingspartikel ...\n... terwijl het eerste zelfstandige naamwoord voorafgegaan wordt door een bepaald lidwoord en het tweede niet. In zo ’n geval geldt het bepaalde lidwoord voor beide zelfstandige naamwoorden en gaat het bij de beide zelfstandige naamwoorden om èèn persoon of zaak. (bl. 60–62)\nOok Grosheide (1960:66) meen dat dit op een diens dui: ‘Het gaat om herders, die ook leraar zijn.’\nVersteeg (1988:61) merk op dat herderwees en leraarwees dus twee aspekte van een amp is. Hy wys verder daarop dat die leraars inderdaad baie prominent in die Nuwe Testament genoem word; vergelyk Paulus se verwysing daarna in 2 Timoteus 2:2 waar Timoteus aangemoedig word om dit wat hy gehoor het, toe te vertrou aan mense wat bekwaam sal wees om dit ook weer aan ander te leer.\nIn hulle verklaring van artikels 2 en 18 van die kerkorde meen Meulink en De Wolff (1967:24–25, 57–60) dat hoewel die doktore-amp nie in die Skrif voorgeskryf word nie, so ’n amp tog wel skriftuurlik is. Vergelyk hier byvoorbeeld Handelinge 18:24, 1 Timoteus 4:16 en 1 Johannes 4:1 en verder ook dat dit ‘bij het opkomen van allerlei dwalingen en door de voortgang der wetenschap uit de behoefte van de practijk geboren’ is (Meulink & De Wolff 1967:25). Die doktor in die Teologie is volgens hulle dus ’n bedienaar van die Woord met ’n besondere werksaamheid wanneer hy die Woord uitlê en dwalings en ketterye teenstaan, maar dan vanuit die kateder en aan ’n skool.\nDie verhouding tussen ’n kerklike en/of ’n universitêre teologiese opleiding\nSpoelstra (1989:122) wys daarop hoe daar in Nederland in die loop van die negentiende eeu, veral na die Afskeiding van 1834, hoofsaaklik twee uiteenlopende gedagtes bestaan het. Onder leiding van Kuyper was daar die oortuiging dat Teologie aan ’n universiteit onderrig moet word. Dit het tot die oprigting van die Vrije Universiteit in Amsterdam gelei. Die ander tradisie – te Kampen – het op die spoor van die Afskeiding voortgegaan om predikante-opleiding as ’n suiwer kerklike taak te beskou en het dus die bestaan van die diens van professor as ’n kerklike diens gehandhaaf.\nDit is alreeds aangedui dat die universiteitsopleiding sedert die Middeleeue deur die Roomse en reformatoriese leiers en kerke as besonder belangrik geag is. Goeie akademiese kwalifikasies in die Teologie is as ’n belangrike teenmiddel teen dwalings en ketters beskou, asook teen sektariese en charismatiese standpunte. Die Teologie as ’n wetenskap is besonder hoog aangeslaan en gerespekteer.\nSedert die ontstaan van die Universiteit van Leiden in Nederland in 1575 en ook ander wat later gevolg het, het daar ’n spanning bestaan tussen die Teologie wat aan universiteite doseer is, en die Teologie wat die kerke nodig geag het vir die kerklike opleiding tot die diens van die Woord (Bouwman 1928:497 e.v.). Daar het ’n interessante en moeilike situasie hierdeur ontstaan. Binne die calvinistiese en kerklike tradisie is sedert die sestiende en vroeg-sewentiende eeue met die vasstelling van die Dordtse kerkorde, aanvaar dat ter wille van die suiwere Skrifuitleg en die verdediging van die waarheid teen dwalings, daar ’n besondere diens, afsonderlik van die gewone diens van die bedienaar van die Woord, nodig is. Die universiteite het as inrigtings egter ook gemeen dat ’n universiteit onvolledig is sonder ’n Fakulteit Teologie (vgl Meuleman 1991:1–27). Sedert die Middeleeue tot vandag toe het veral ook binne die reformatoriese tradisie ’n spanningsveld ontstaan tussen onafhanklike universiteite met teologiese fakulteite aan die een kant en kerklike teologiese skole aan die ander kant. Albei groepe wil en moet belydenisgebonde teologiese opleiding bied met die oog op die bediening van die Woord aan die kerk van Christus (Le Roux 2013:1–5).\nDit is opmerklik dat binne die calvinistiese tradisie daar ’n deeglike besef bestaan dat Teologie van hoë gehalte moet wees, juis ter wille van die bevordering en verdediging van die waarheid van die evangelie. Die kerke binne die reformatoriese tradisie het egter nie teenoor die universiteite daarin geslaag om ’n konfessionele dissipline teenoor die fakulteite se teoloë te verkry nie. Dit maak die vraag dus belangrik hoe albei aspekte, naamlik Teologie van hoë gehalte en tegelyk kerklike dissipline wat teen dwaalleer behoort te reageer, verkry en verseker kan word.\nDie tergende vraag is hoekom dit so belangrik is dat teologiese opleiding aan ’n universiteit aangebied moet word. Sonder om in diepte of volledig op die wese en taak van ’n unversiteit as instelling in te gaan, word met enkele opmerkings daaroor volstaan wat vir hierdie artikel relevant is.\nMeuleman (1991:1–9) verwys byvoorbeeld na Newman wat die universiteit as instelling as ’n noodsaaklike en onontbeerlike produk van die beskawing waardeer – ’n instelling wat studente behoort te begelei tot iets wat hy ’n filosofiese habitus noem. Die begeleiers is mense wat so verryk en toegerus is dat hulle wetenskaplik en nuut met die lewe en die wêreld kan omgaan. By universiteite gaan dit daarom nie eerstens om die sogenaamde rekende denke nie, maar om nadenke. Die fokus is dus nie op beplanning, ordening, sistematisering en administrasie nie, maar op diep kritiese en skeppende denke wat deur navorsing verkry moet word (Le Roux 2013:1-2). Uit die Duitse universiteitsmodel wat onder leiding van Von Humboldt in die begin van die negentiende eeu ontwikkel is, het veral geblyk dat universiteite op die waarheid self moet fokus, deur die waarheid te soek en nie om as ’n soort vakskool te funksioneer waar kennis toegepas word nie (Meuleman 1991:3–5).\nDie aksent dat universiteite jaloers op deeglike en wetenskaplike navorsing behoort te wees ter wille van die groei en ontwikkeling van die wetenskap op alle terreine, geld ook ten opsigte van Teologie. Daar is dus geargumenteer dat indien Teologie as ’n wetenskap beskou word, dit ook aan wetenskaplike standaarde behoort te voldoen (Rossouw 1993:124–138)\nLe Roux (1992:291–300; 2013:1–5) skryf oor die noodsaaklikheid van wetenskaplike Teologie en spreek hom tereg uit teen die dualisme van geloof en rede en van universiteit teenoor seminarium. Teologiese opleiding wat net daarin belangstel om studente prakties met metodes en tegnieke toe te rus asook met die toepassingsaspekte van teologiese vakke met die oog op die praktyk van die kerklike bediening, kan nie op universiteitskwalifikasies aanspraak maak nie. Die rede hiervoor is dat die epistemologiese, vakfilosofiese en navorsingselemente wat meehelp dat studente tot kritiese, selfstandige en wetenskaplike denke gelei word, in sodanige gevalle afwesig is. Hoewel daar ’n spanning tussen geloof en rede bestaan, behoort dit nie noodwendig as negatief ervaar te word nie, meen Le Roux (2013:3).\nUit die historiese agtergrond sowel as uit die reformatoriese aksente oor Teologie en teologiese opleiding is dit duidelik dat die Teologie ’n kardinale en belangrike funksie het om te vervul ten opsigte van die waarheid van die evangelie, asook die uitleg en die verdediging daarvan. In die tyd van die Reformasie het geleerde mense soos Luther en Calvyn juis die leer van die kerk en die praktyke wat aan die orde was, ontmasker en hervorm. Aan die ander kant was daar ook dikwels teoloë wat buite die waarheid van die evangelie om gefunksioneer het en wat deur die kerke as dwaalleraars verklaar is.\nDie ideaal blyk te wees dat Teologie wat tegelyk as ’n kerklike en universiteitsaangeleentheid beskou kan word, aan die waarheid en die suiwer verstaan van die evangelie sowel as aan teologies-wetenskaplike vereistes moet kan beantwoord. Hierdie spanning mag nie ter wille van goeie Teologie ontaard in ’n skeiding van geloof en rede nie, maar dit moet as ’n gesonde spanning beskou word wat tot semper reformanda moet bydra.\nDie professor in die Teologie soos dit veral binne die konteks, standpunte en omstandighede van die GKSA na vore kom\nIn die laaste deel van die artikel word gefokus op die situasie binne die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika (GKSA), met ’n toespitsing op die volgende aspekte:\n•\tDie aanvaarding van die diens van professor as ’n vierde diens, ooreenkomstig die Dordtse kerkorde;\n•\tdie ooreenkoms met die Noordwes-Universiteit (voorheen die PU vir CHO) ten opsigte van teologiese opleiding – sedert die formalisering daarvan in 1945; en\n•\tdie gewysigde formulering van artikel 18 van die kerkorde in 1964.\nDie GKSA en die doktore-amp of die diens van professor in die Teologie\nMet die stigting van die GKSA in 1859 is die kerkorde van Dordrecht 1618 en 1619 aanvaar en tydens die eerste sinode van die GKSA in 1862 te Reddersburg formeel goedgekeur. Sedertdien is dit steeds die standpunt van die GKSA dat daar vier dienste is (vgl. artikel 2), en dat artikel 18 wat die diensplig of amp van ’n teologiese professor beskryf, op artikel 18 van die oorspronklike bepaling van 1618 en 1619 berus.\nIn 1869 is ’n Teologiese Skool vir die opleiding van predikante en ook vir ander studente wat hulle byvoorbeeld vir die onderwys of ander beroepe wou bekwaam te Burgersdorp in die Kaapkolonie van destyds, opgerig. Sedert daardie tyd het die kerke verantwoordelikheid vir die opleiding van die bedienaars van die Woord aanvaar en dit uitgevoer. Dit was tegelyk ook die begin van die universiteit wat later bekend geword het as die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys.\nLaasgenoemde inrigting het volgens die besluit van die owerheid met die Universiteit van Noordwes (te Mafikeng) saamgesmelt en is sedert 2004 bekend as die Noordwes-Universiteit (NWU). Dit het drie kampusse, naamlik te Mafikeng, Vanderbijlpark en Potchefstroom. ’n Fakulteit Teologie van die NWU bestaan op die Potchefstroom kampus. Tussen die NWU en die Teologiese Skool van die GKSA bestaan daar ’n besondere historiese en geestelike band.\nDie ooreenkoms met die Noordwes-Universiteit (voorheen die PU vir CHO) ten opsigte van teologiese opleiding sedert die formalisering daarvan in 1945\nSinodes van die GKSA het veral sedert 1936 tot 1945 aandag gegee aan die vraag na ’n duideliker en meer formele basis van samewerking met die Universiteit (toe die Potchefstroomse Universiteits Kollege, of te wel PUK). In 1945 met die aanvaarding van ’n meerderheidsrapport (GKSA 1945:162–173, art. 163) is besluit op ’n behoorlik geskrewe ooreenkoms tussen die Teologiese Skool en die PUK. Die vernaamste redes of motiverings hiervoor was die volgende:\n•\tDie handhawing van die besondere historiese band en etos tussen die Teologiese Skool en die Universiteit.\n•\tDie noodsaaklikheid van goeie wetenskaplike Teologie wat die status van universiteitsteologie sal kan geniet, en wat predikante in staat sal kan stel om verdere grade in die Teologie te kan verwerf.\n•\t’n Universiteit sonder ’n Fakulteit Teologie sou onvolledig wees.\n•\tDie bestaan van ’n afsonderlike Teologiese Fakulteit van die Universiteit naas die kerklike teologiese skool sal tot ’n daadwerklike skeiding lei, wat moontlik tot konflikte en die verwaarlosing van ’n pragtige geleentheid kan lei, want ‘deur ’n ooreenkoms word ’n juiste verhouding geskep tussen universitêre en seminaristiese opleiding’ (GKSA 1945:166, 167).\n•\t‘Aan die een kant moet ons die beginsel van die vaders handhaaf: opleiding vir die kerk deur die kerk. Aan die ander kant egter: geen universiteit sonder Teologie nie’ (GKSA 1945:166).\n•\t‘Die PUK kan ’n sterk teologiese fakulteit opbou wat bevorderlik sal wees vir die uitbouing van die Geref. Teologie in Suid-Afrika’ (GKSA 1945:169).\n•\tDie selfstandigheid van albei inrigtings word gehandhaaf en word nie waterdig geskei of saamgesmelt nie.\nDie ooreenkoms van 1945 is met die verloop van jare in terme van die relevante bepaling daarin soms gewysig en aangepas sonder om die essensie te verander. Die jongste geformuleerde ooreenkoms dateer sedert 2006 toe sowel verteenwoordigers van die GKSA as van die NWU dit namens hulle mandaatgewers onderteken het (vgl GKSA 2006:806).\nHierdeur is gepoog om die balans te handhaaf tussen die kerklike opleiding (waartoe artikels 2 en 18 van die kerkorde die kerke verplig) en die universitêre opleiding (wat tipies wetenskaplik met die Teologie as wetenskap omgaan). Dit bly steeds ’n unieke ooreenkoms wat ontstaan het en dit word steeds so gehandhaaf.\nArtikel 18 van die kerkorde van die GKSA soos gewysig deur die Nasionale Sinode van 1964\nVanaf 1955 is daar op die agenda van die Nasionale Sinodes van die GKSA aandag gegee aan ’n moontlike verandering van die kerkorde. In 1961 is ’n rapport ingedien waarvolgens die teks van die kerkorde ingrypend verander sou word, maar in 1964 (GKSA 1964:52–74) was dit duidelik dat die kerkorde slegs in ’n geringe mate verander is ooreenkomstig artikel 86 van die kerkorde – dit is veral aangepas by die tyd en omstandighede van die GKSA (vgl Spoelstra 1989:22).\nEen van die artikels wat wel in 1964 verander is, is artikel 18. Dit is interessant om op te merk (GKSA 1961:322) dat ’n gewysigde kerkorde in 1961 voorgestel is waarin daar van drie dienste sprake was by artikel 2, terwyl die vierde diens van professore weggelaat is.\nIn 1964 is die vier dienste (art. 2 en 18) behou, maar die formulering van die artikel is wel verander. Vóór 1964 het dit soos volg gelui: ‘Die amp van die doktore of professore in die Teologie is om die Heilige Skrif uit te lê, en die suiwere leer teen die ketterye en dwalinge te verdedig’ (GKSA 1964:56).\nDit is egter soos volg verander:\nDie dienspligte van die professore aan die Teologiese Skool is om bedienaars van die Woord op te lei, die Heilige Skrif uit te lê en die suiwere leer teen die ketterye en dwalinge te verdedig. (GKSA 1998:18)\nOp die oog af mag dit na ‘n goeie verandering lyk omdat die klem nou duidelik op die opleiding van die bedienaars van die Woord val. Oppervlakkig beskou lyk dit asof die dienspligte (let op die meervoud) van professore duidelik in drie aspekte of pligte uiteenval, soos Visser (1999:92–93) dit inderdaad ook verstaan, naamlik die opleiding van bedienaars van die Woord, die uitlegging van die Woord, en die verdediging van die suiwer leer.\nDie Nasionale sinode (GKSA 1964) het die verandering soos volg gemotiveer of verdedig, maar daarmee nie elke aspek van die verandering verduidelik nie:\nDie kwalifikasie Teologiese Skool is nodig omdat Professore in die Teologie nie noodwendig aan die kerklike skool verbonde is nie. In die verband moet daarop gewys word dat die benaming ‘dienste’ in artikel 2 ’n ruimer betekenis het as wat gewoonlik verstaan word onder ‘ampte’. Dit kom duidelik na vore as gelet word op die Latynse uitgawe van die K.O. Ons wys op die volgende:\n1.\tIn art. 2 word ‘functio’ gebruik wat dui op ’n ruimer betekenis van diens.\n2.\tIn arts. 16, 23, en 25 waar gehandel word oor die drie besondere ampte word ‘officium’ gebruik. Bouwman verklaar dit as: ‘de vervulling van een ambt of een plicht’ (1928, Deel I, p. 366).\n3.\tIn art. 18 waar gespreek word van die Professore in die Teologie word ‘munus’ gebruik.\nDit is dus duidelik dat art. 2 ’n benaming gebruik wat die drie besondere ampte sowel as die Professore in die Teologie insluit terwyl dit dan later in die K.O. onderskei word deur twee verskillende benaminge (bl. 67–69).\nErnstige kritiek kan egter op hierdie skynbaar goedbedoelde wysiging van artikel 18 gelewer word:\n•\tDie eerste punt van kritiek is dat die verandering van die enkelvoud amp/diens in artikel 18 (munus) sonder verduideliking na die meervoud dienspligte verander is; munus beteken die taak en/of funksie waarmee iemand belas is of wat sodanige persoon as ’n verantwoordelikheid het (Georges 1882:1281).\n•\tDie tweede verandering, naamlik die wysiging van ‘professore in die Teologie’ na ‘professore aan die teologiese skool’ in artikel 18 is gedoen sonder om die bewoording van artikel 19 ook te verander. In artikel 19 word van ‘studente in die Teologie’ (soos ‘professore in die Teologie’ by die oorspronklike artikel 18) gepraat. Die wysiging word wel in die rapport van die betrokke deputate aan die sinode verklaar, sonder om die presiese konsekwensie daarvan te deurgrond. Hier word ’n subtiele, maar duidelike oorgang gemaak: die woorde, professore in die Teologie, waar die aksent op die teologiese diens of amp geplaas word, word vervang met professore aan die teologiese skool. Daarmee verskuif die aksent van die saak van Teologie na ’n instituut of skool as instelling waaraan die professore verbind is. Die bedoeling van die oorspronklike artikel, naamlik om ’n beskrywing van die diens van die professore in die Teologie te gee, word dus verander. Hierdie verandering lei waarskynlik daartoe dat die klem by artikel 18 verskuif het van die diens van die teologiese professore na die aktwiteite by die Teologiese Skool as instelling met sy eie beheerstruktuur onder leiding van kuratore. Die taak en funksie van die kuratore as toesighouers en versorgers van die teologiese professore is uiteraard noodsaaklik en belangrik, maar impliseer nie dat die diens in die Teologie die verantwoordelikheid van ’n skool of van ’n kuratorium is nie. Die professore in die Teologie is primêr vir die diens van Teologie in belang van die kerke verantwoordelik en aanspreeklik. Die veranderde artikel kan veroorsaak dat die aksent op die diens van teologiese professore vervang word met ’n aksent op die instelling en sy aktiwiteite. Die taak en verantwoordelikheid van kuratore word in die besluite van die sinodes gereël, en nie in artikel 18 nie. Oorweging sou gegee kan word aan die moontlikheid daarvan om artikel 18 na sy oorspronklike bewoording terug te verander en om dan ’n tweede deel by die artikel te voeg waarin die toesighouding oor die vierde diens na analogie van artikels 16 en 23 van die kerkorde gereël word.\n•\tDie derde opvallende verandering is dat die indruk geskep word, strydig met die oorspronklike bedoeling en inhoud van artikel 18, dat die professore in die Teologie (of soos dit verander is: aan die teologiese skool) drieërlei pligte het. Vroeër is aangedui dat Calvyn en die kerke in die reformatoriese tyd die klem duidelik op twee hoofsake laat val het soos dit ook in die formulering van die sinodes van 1581 tot 1618 en 1619 en daarna in baie gereformeerde kerke onderhou word. Die klem is naamlik dat die professore verantwoordelik is vir die interpretatio verbi Divini, en tweedens vir die disputatio of verdediging van die suiwer leer teen die dwalings. Hulle diens was op die belang van al die kerke in die bepaalde kerkverband gefokus. Uiteraard is die opleiding van die bedienaars van die Woord by hierdie diens ingesluit, want wanneer die professore hulle tweeledige dienswerk of munus verrig, naamlik interpretatio en disputatio, sluit dit hulle werk aan die skool of plek(ke) in waar studente opgelei word met die oog op die diens van die Woord. Die opleiding tot die diens van die Woord was nie bedoel as iets afsonderliks naas die taak van die professore, naamlik om die Skrif uit te lê, te bevorder en te verdedig nie. Hierdeur het hulle in diens van die waarheid van die evangelie gestaan. Jansen (1952:83) wys daarop dat Calvyn en die reformatoriese kerk hiermee die grondslag vir ’n teologiese ensiklopedie gelê het, aangesien dit in die Teologie om die uitleg en verdediging van die waarheid gaan. Dit sluit die hele teologie in en is later in bibliologiese, ekklesiologiese, dogmatologiese, diakoniologiese (of prakties-teologiese) en missiologiese vakke onderskei. In al hierdie vakke gaan dit om die uitleg van die Skrif en die verdediging daarvan teen dwalings.\n•\tMet ‘professore in Teologie’ in die oorspronklike formulering van artikel 18, word juis daardie professore bedoel wat as bedienaars van die Woord volgens die relevante artikels van die kerkorde en sinodebesluite, ordelik beroep en toegelaat is tot hierdie vierde diens. Artikels 2 en 18 handel juis oor kerklike dienste en/of ampte, vanselfsprekend onderskeie van teoloë wat slegs deur die universiteit benoem is.\n•\tVerder is die oorspronklike professore of doktore in die teologie ’n veel ruimer en beter aanduiding van die skopus en terrein waarin hierdie dienaars (professore) werksaam moet wees. Die verwysing of kwalifikasie, aan die Teologiese Skool, beperk die taak van hierdie diens tot werksaamhede of pligte aan die teologiese skool, asof die totale diens in die opleiding van die bedienaars van die Woord opgaan. Die bedoeling van die artikel, teen die agtergrond en ontwikkeling daarvan vanaf die sestiende eeu, sluit wel die belangrike diens van die opleiding van studente in die Teologie (art. 19) in, maar is nie daartoe beperk nie. Hierdie veranderde formulering gee waarskynlik aanleiding tot die verkeerde gedagte dat die kerklike professore predikante oplei terwyl die universiteitsprofessore teoloë verder moet oplei, byvoorbeeld vir akademiese grade – ook nagraadse grade. Dit skep die indruk dat die kerke en diegene wat in hierdie diens besig is, nie ook ’n verantwoordelikheid het ten opsigte van die aanbieding van Teologie wat breër strek as die opleiding van studente met die oog op die toelating tot die diens van die Woord alleen nie. Dit sou suiwerder wees om te stel dat professore in die Teologie wat kerklik sowel as universitêr verbonde is, as deel van die uitoefening van hulle diens (munus), opleiding in die Teologie moet bied. Vanweë die aard van ’n universiteit lei tot dit die verkryging van teologiese grade. Indien daar egter geen universiteit sou wees waaraan die professor in die Teologie verbonde sou kon wees nie, is daar nog steeds ’n behoefte by die kerke dat aan diegene wat later vir die diens van professor in die teologie benodig word, sodanige opleiding ook tot op die hoogste vlak (kerklik) gebied behoort te word.\n•\tDie wysiging wat die Sinode van 1964 aangebring het, blyk dus ongemotiveerd en verwarrend te wees en behoort ernstig heroorweeg te word.\nEnkele konklusies en perspektiewe\n•\tUit die geskiedenis en historiese ontwikkeling voor, tydens en na die Reformasie van die sestiende eeu blyk dit duidelik dat die kerk deur die eeue ’n hoë premie op die leer en op die leraar(s) geplaas het. Die doctores in die Middeleeue en in die Reformasie het ’n prominente en gerespekteerde dienswerk as doctores theologiae gelewer.\n•\tDie sogenaamde vierde diens, of te wel die doktore-amp wat in die Dordtse kerkorde van 1618 en 1619 behoue gebly het en in ’n groot aantal gereformeerde kerke in die wêreld steeds so aanvaar word, kan nie direk op bepaalde tekste in die Nuwe Testament begrond of gefundeer word nie. Calvyn was geneig om dit te doen met sy verwysing na Efesiërs 4:11. Calvyn het egter nie onverskillig met sy eksegese van Efesiërs 4:11 omgegaan nie. Hy laat blyk dat die diens van herder en leraar nie geskei kan word nie. Tog was die leer van die kerk en die funksie van lering vir Calvyn baie belangrik soos dit ook in die eeue vantevore die geval was. Hy het dit goed beklemtoon dat die twee aspekte of funksies van die diens van die Woord, naamlik die herderwees en leraarwees vir die opbou en toerusting van die kerk onontbeerlik is.\n•\tDie argument dat die doktore-amp uit die praktiese nood van die kerk gebore is en daarom aanvaarbaar is en wel ook kerklike gesag het, is nie net gevaarlik nie, maar onoortuigend. Indien dit so sou wees, sou daar geargumenteer kan word dat die praktyk vandag of môre weer ander ampte of dienste in die kerk nodig mag maak, en daar sou ook verder binne bepaalde ampte gedifferensieer kon word.\n•\tDie diens van doktor of professor in die Teologie is in die eintlike sin steeds diens van die Woord. Tog is die aksent op die lerende aspek wat in die Ou en Nuwe Testament na vore kom, belangrik genoeg om tot die gevolgtrekking te kom dat die dienswerk wat die teologiese professor as bedienaar van die Woord verrig, nie met die inhoud en praktyke wat in die Nuwe-Testamentiese kerk te vinde is, in stryd is nie. Die herhaalde klem op die gesonde en die suiwer leer, op die waarheid en op die verdediging van die waarheid teen valse leraars en ketters, dien as ’n bewys daarvan. Die feit dat die waarheid van die evangelie van geslag tot geslag oorgedra moet word (2 Tim 2:2), is ’n verdere bewys daarvan. Dit is aanvaarbaar dat die kerke nie net op die preskriptiewe tekste van die Skrif ordelike bepalings mag aflei nie, maar ook op die deskriptiewe tekste om sodoende vas te stel watter ordelike bepalings die gees van die Skrif adem. Ook in die belydenis (Nederlandse Geloofsbelydenis, artikels 30–32) bely die kerk dat die kerk toegelaat is om ter wille van die goeie orde en opbou van die kerk bepalings te mag opstel. In die kerkreg word hierin onderskei tussen die ius positivum [geldende, geformuleerde reg soos direk uit die Skrif verkry en afgelei] en ius permissivum [toegelate reg].\n•\tDie dienswerk van die teologiese professor as ’n toegeruste en gekwalifiseerde teoloog of leraar is as ’n funksie in die kerk onontbeerlik en noodsaaklik. Dit moet onderskei word van die bedienaars van die Woord wat as herders voltyds herderlike en ook lerende werk in ’n plaaslike kerk verrig; en ook van die sendeling wat kragtens artikel 7 van die kerkorde uitgestuur word om kerke te vergader, wat dit juis ook herderlik en lerend en onderrigtend doen. Hierdeur word die volk van God soos skape vergader en versorg. Die bedoeling en draagwydte van artikels 7 (tweede deel) en 18 van die kerkorde moet deeglik onderskei word.\n•\tDit sal moontlik ’n goeie reformatoriese optrede wees indien die sinodes van die GKSA weer aan die formulering van artikel 18 aandag gee. Dit behoort verander te word soos dit reeds in 1581 en in 1618 en 1619 in die tyd van die Reformasie kerklik geformuleer is en soos wat dit steeds by ’n groot aantal gereformeerde kerke gehandhaaf word.\n•\tDie besondere band en ooreenkoms wat daar tussen die GKSA en die NWU ten opsigte van die teologiese opleiding van die bedienaars van die Woord ontstaan het en steeds bestaan, is ’n kleinnood. Dit moet bewaar en gebruik word in belang van die deeglike kerklike teologiese toerusting sowel as vir die voordeel van die Universiteit. Spanning wat inherent deel hiervan is, moet deur die verantwoordelike partye en persone met verstandigheid en omsigtigheid reg en positief bestuur word, sonder dat die balans en wysheid wat uit die ooreenkoms blyk, versteur of vernietig word. Die gesonde spanning tussen die handhawing en uitbouing van die ware en suiwer leer en die beoefening van hoogstaande wetenskap in die Teologie, is innerlik deel van elke verantwoordelike en geroepe teoloog.\nBavinck, H. 1899, ‘Het doctorenambt’, in Bavinck, H., Verspreide geschriften, vol. 1:1–78, Zalsman, Kampen.\nBohatec, J., 1961, Calvins Lehre von Staat und Kirche mit besonderer Berucksichtigung des Organismusgedankens, Scientia, Aalen.\nBouwman, H., 1928, Gereformeerd kerkrecht, Kok, Kampen.\nCalvyn, J., 1960, ‘The first epistles of Paul the apostle to the Corinthians’, in D.W. Torrance & T.F. Torrance (ed.), Calvin’s commentaries, transl. by J.W. Fraser, pp. 270–273, Oliver & Boyd, Edinburgh.\nCalvyn, J., 1961, ‘The epistles of Paul the apostle to the Romans and the Thessalonians’, in D.W. Torrance & T.F. Torrance (ed.) Calvin’s commentaries, transl. by R. Mackenzie, pp. 268–270, Oliver & Boyd, Edinburgh.\nCalvyn, J., 1965, ‘The epistles of Paul the apostle to the Galatians, Ephesians, Phillipians and Colossians’, in D.W. Torrance & T.F. Torrance (ed.), Calvin’s commentaries, transl. by T.H.L. Parker, pp. 179–180, Oliver & Boyd, Edinburgh.\nCalvyn, J.,  1991, Institusie van die Christelike godsdiens, vertaal H.W. Simpson, Calvyn Jubileumboekefonds, Potchefstroom.\nDankbaar, W.F., 1964–1965, ‘Het doctorenambt bij Calvijn’, Nederlands Theologisch Tijdschrif 19, 135–180.\nGeorges, K.E., 1882, Latijns woordenboek, Op nieuw bewerkt door prof. dr. Engelbregt, 4e druk, Wolters, Groningen.\nGereformeerde Kerke in Suid-Afrika, 1945, Handelinge van die 29ste sinodale vergadering van die Gereformeerde gemeentes in Suid-Afrika, Die Weste, Potchefstroom.\nGereformeerde Kerke in Suid-Afrika, 1961, Handelinge van die 34ste sinodale vergadering van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Herald, Potchefstroom.\nGereformeerde Kerke in Suid-Afrika, 1964, Handelinge van die 35ste sinodale vergadering van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Herald, Potchefstroom.\nGereformeerde Kerke in Suid-Afrika, 1998, Kerkordeboekie van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Administratiewe Buro, Potchefstroom.\nGereformeerde Kerke in Suid-Afrika, 2006, Handelinge van die 49ste nasionale sinode te Potchefstroom, V&R, Pretoria.\nGrosheide, F.W., 1960, De brief van Paulus aan de Efesiërs, Kok, Kampen. (Commentaar op het Nieuwe Testament).\nHaitjema, Th. L., 1925, ‘Calvijn en de oorsprongen van het Nederl Geref Kerkrecht’, in A. Goslinga (red.), Christendom en Historie, Holland, Amsterdam.\nHaitjema, Th. L., 1951, Nederlands Hervormd Kerkrecht, Callenbach, Nijkerk.\nHenderson, R.W., 1962, The teaching office in the reformed tradition: A history of the doctoral ministry, The Westminster Press, Philadelphia.\nJansen, Joh, 1952, Korte verklaring van de kerkenordening, Kok, Kampen.\nLe Roux, J.H., 1992, ‘Op die breuklyn (oor universiteit en teologiese fakulteit)’, Nederduitse Gereformeerde Teologiese Tydskrif 33(3), 291–300.\nLe Roux, J.H., 2013, Hoort teologiese opleiding aan ’n universiteit?, besigtig 29 Januarie 2013, by http://teo.co.za/articles/510/1/\nMeuleman, G.E., 1991, ‘Theologie aan de universiteit’, Gereformeerd Theologische Tijdschrift 91(1), 1–27.\nMeulink, H. & De Wolff, I., 1967, Korte verklaring van de kerkenordening, Boersma, Enscede.\nPlasger, G., 2009, ‘Ecclesiology’, in H.J. Selderhuis, The Calvin handbook, pp. 323–332, Eerdmans, Grand Rapids.\nPosthumus Meyjes, G.H.M., 1973, ‘Het doctorenambt in Middeleeuwen en Reformatie’, Rondom het Woord 3, 21–45.\nRossouw, H.W., 1993, Universiteit, wetenskap en kultuur: Opstelle oor die krisis, uitdagings en geleenthede van die moderne universiteit, Tafelberg, Kaapstad.\nSpoelstra, B., 1989, Gereformeerde kerkreg en kerkregering: ’n Handboek by die kerkorde, Hammanskraalse Teologiese Skool van die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika, Hammanskraal.\nSteinlein, H., 1912, ‘Luthers Doktorat’, Neue Kirchliche Zeitschrift 23(S), 757–770.\nVan ’t Spijker, W., 1970, De ambten bij Martin Bucer, Kok, Kampen.\nVersteeg, J.P., 1988, ‘Het karakter van het ambt volgens Efeziërs 4:7–16’, in P.J. Rossouw (red.), Gereformeerde ampsbediening, bl. 49–74, NG Kerkboekhandel, Pretoria.


Moedertaaldag 2020 - Afrikaans.com\nSuksesvolle probleemoplossing verg kreatiwiteit … die soort kreatiwiteit wat jou:\nAfrikaans.com het by prof Mbulungeni Madiba, dekaan van die fakulteit onderwys aan die Universiteit Stellenbosch, gaan aanklop.\nProf Madiba het meer as 30 jaar ondervinding in hoëronderwysonderrig. Hy het sy Meestersgraad in Afrikatale en DLitt et Phil in Linguistiek aan UNISA behaal. Sy navorsing is hoofsaaklik gerig op taalbeleid, taalbeplanning, die politiek van taal, taalontwikkeling, korpuslinguistiek, transtaling en konsepliteratuur. Hy het in Duitsland studeer en is ’n Mandela-genoot by die Harvard Universiteit, asook ’n Oppenheimer-genoot aan die Universiteit van London. Hy was ook die voorsitter van die Pan Suid-Afrikaanse Taalraad (PanSALB). Hy is tans voorsitter van USAF se Gemeenskapspraktyk aangaande Afrikatale. Hy het reeds talle artikels oor taalbeplanning en -beleid gepubliseer en het boeke in Tshivenda, sy moedertaal, publiseer. Hy sê die volgende:\nKreatief, want …\nTaal gee ons die vermoë om sinvol te kommunikeer, m.a.w. taal stel ons in staat om begrip te vorm en om ons leefwêrelde te verwoord. Daarom is moedertaalonderrig so belangrik, want:\nTranstaling in die klaskamer. Is dit prakties uitvoerbaar?\nTranstaling is in die verlede ontmoedig, maar meer onlangs het talle studies op die voordele van transtaling in onderrig en leer begin wys. Transtalige klaskamers is beslis die antwoord in ons meertalige skole.\nTranstaling … hoe werk dit?\nTranstaling is ’n teorie, maar ook ’n praktyk en is gebaseer op hoe meertalige persone hulle taalhulpbronne aanwend vir kommunikasie en begrip en om betekenis aan konsepte te gee. Dit beteken dikwels dat ’n kind onderrig ontvang in ’n tweede taal, maar toegelaat word om die begrippe in hul eie taal te internaliseer. Hulle word dus toegelaat om terugvoering te gee in hul moedertaal en ook om konsepte met medeleerders wat hul moedertaal deel, uit te pluis.\nDie uitdaging is egter hoe transtaling in die leerplan en in assessering geïmplementeer kan word.\nVertalings- en tolkdienste kan ingespan word om transtaling in ons skole en tersiêre instellings ’n werklikheid te maak –’n strategie wat reeds by talle universiteite ondersoek word.\nBepleit transtaling in skole – ’n praktyk wat reeds in talle swart skole gebruik word.\nKyk hier wat doen MOS en die AON om Afrikaanse moedertaalonderrig in Suid-Afrika te bevorder