Тхылъым имэхьанэ кIодырэп — Адыгэ макъ\nТхылъым имэхьанэ кIодырэп\nРедактор 07.10.2020 07.10.2020 НОВОСТИ\nЯ XIII-рэ Урысые научнэ-практическэ конференциеу «ТхылъеджапIэхэм яфондхэр: Iофыгъохэр ыкIи хэкIыпIэхэр» зыфиIорэр Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ чъэпыогъум и 5 – 10-м щыкIощт. Iофтхьабзэм икIэщакIохэр: Урысые тхылъеджэпIэ ассоциациер, Урысые Лъэпкъ тхылъеджапIэр, тхылъеджэпIэ фондхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ Секциер, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэрэ Лъэпкъ тхылъеджапIэмрэ.\nКонференцием икъызэIухын епхыгъэ мэфэкI Iахьыр чъэпыогъум и 6-м рекIокIыгъ. Ар зэращагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэтрэ Лъэпкъ тхылъеджапIэм ипащэу Къыкъ Бэлэрэ.\nМинистрэм игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт пэублэ псалъэ къышIызэ, Адыгеим и Лъэпкъ тхылъеджапIэ илъэси 125-рэ зэрэхъугъэм къыдыхэлъытагъэу зэрэзэрэугъоигъэхэр къыхигъэщыгъ. Пандемием ыпкъ къикIыкIэ конференцием изы Iахьхэм ащыщхэр Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу зэрэрагъэкIокIыщтыр ащ къыIуагъ.\nВидеозэпхыныгъэм тетэу шIуфэс гущыIэхэр къашIыгъэх Урысые тхылъеджэпIэ ассоциацием и Президентэу Михаил Афанасьевым, УФ-м культурэмкIэ и Министерствэ шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ идепартамент ипащэ игуадзэу Лидия Федякинам, Урысые Лъэпкъ тхылъеджапIэм игенеральнэ директорэу Александр Вершининым, Урысые къэралыгъо тхылъеджапIэм игенеральнэ директорэу Вадим Дуда. Лъэпкъхэм ялитературнэ ыкIи якультурнэ кIэнхэр гъэпытэгъэнхэмкIэ, къызэтегъэнэгъэнхэмкIэ тхылъым мэхьанэшхо зэриIэр къэгущыIагъэхэм хагъэунэфыкIыгъ.\nГущыIэр лъигъэкIотагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ. УФ-м культурэмкIэ иминистрэу Ольга Любимовамрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ яшIуфэс гущыIэхэм министрэр къяджагъ. Нэужым Адыгеим ит тхылъеджапIэхэм яIоф изытет ар къытегущыIагъ. Министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, тхылъеджэпIэ-къэбар къэкIуапIэхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ, къызэтегъэнэгъэнхэмкIэ, гъэфедэгъэнхэмкIэ, ащ дакIоу лъэпкъ ыкIи дунэе культурэм фэщэгъэнхэмкIэ тхылъеджапIэхэм япшъэрылъхэр икъу фэдизэу агъэцакIэх.\n— Адыгэ Республикэм тхылъеджэпIи 144-рэ ит, — къеIуатэ Аулъэ Юрэ. — 4-р – республикэ тхылъеджапIэх, 140-р – районхэм ащыIэх. Мы илъэсым ищылэ мазэ ехъулIэу къызэралъытагъэмкIэ, хэутыгъэу къыдагъэкIыгъэ пчъагъэу республикэ тхылъеджэпIэ фондым чIэлъыр миллиони 2-рэ мин 412-м ехъу, ащ щыщэу миллионрэ мин 600-р муниципальнэ тхылъеджапIэхэм ателъытагъ. ТхылъеджэпIэ фондхэм ягъэпсын сомэ миллиони 8-м ехъу апэIухьагъ. Лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу 2019 — 2020-рэ илъэсхэм модельнэ тхылъеджэпIи 5 къызэIутхыгъ, ахэм яфондхэм апае лъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ хэутыгъэ ыкIи электроннэ тхылъ мин 21-м ехъу къызIэкIэдгъэхьагъ. Министерствэм республикэ тхылътедзапIэм зэпхыныгъэ дыриIэу аужырэ илъэситIум къыкIоцI тхылъыкIэ мин 19 фэдиз тхылъеджапIэхэм къаратыгъ.\nТхылъеджапIэхэм якIолIэрэ цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр икъу фэдизэу гъэцэкIэгъэнхэм фэшI джырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэ амалхэр ищыкIагъэх. Ащ илъэс къэс мылъку гъэнэфагъэ пэIуагъахьэ, икIыгъэ илъэсым — сомэ миллион 16-м ехъу. Джащ фэдэу, культурэмкIэ министрэр ипсалъэ къызыщыуцугъэхэм ащыщ зыкI лъэпкъ электроннэ къэкIуапIэм (НЭБ) тхылъеджапIэхэр хэхьашъунхэм иамал гъэпсыгъэныр Iофыгъо шъхьаIэу зэрэщытыр. Адыгеим иреспубликэ ыкIи имуниципальнэ тхылъеджапIэхэм мы амалыр яI.\n— Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ къэбарлъыгъэIэс, краеведческэ, методикэ ыкIи культурнэ гупчэ анахь инхэм ащыщ, — къыIуагъ Къыкъ Бэлэ. — Обществэм ищыкIэгъэ къэбарыр мыщ щызэригъэгъотын елъэкIы, хэутыгъэу къыдагъэкIыхэрэр ыкIи документ гъэнэфагъэхэр щыгъэтIылъыгъэх. КраеведениемкIэ шъолъыр гупчэу зэрэщытым елъытыгъэу, мы лъэныкъом епхыгъэ документхэм ястраховой фонд щыгъэпсыгъ.\nТхылъеджапIэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «КIэугъоекIо тхылъеджапI» зыфиIорэр мыщ щыпхыращы. Къыхэгъэщыгъэн фае, УрысыемкIэ мы проектым апэрэу хэлэжьагъэр ти Лъэпкъ тхылъеджапI ары. Шъолъыр проектэу «Культурная среда» зыфиIорэр гъэцэкIэгъэнымкIэ мыщ проектнэ офис къыщызэIуахыгъ.\nНаучнэ-практическэ конференцием тхылъеджапIэхэм яфондхэм япхыгъэ Iофыгъо зэфэшъхьафхэм щатегущыIагъэх. Ахэм зэу ащыщ коронавирусыр къызежьагъэм къыщегъэжьагъэу тхылъеджапIэхэм яхэхъоныгъэ иягъэу екIыгъэр, яIофшIакIэ зыфэдэр, электроннэ тхылъеджапIэм игъэпсын, нэмыкIхэри.\nУрысые научнэ-практическэ конференцием къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ащыщхэр джыри тигъэзет къыхиутыщтых.\nПредыдущая Бжыхьасэхэр апхъых\nСледущая Нэбгырэ 4348-мэ къахагъэщыгъ


Ядэхагъэ гум елъэгъу — Адыгэ макъ\nЯдэхагъэ гум елъэгъу\nДунэе ыкIи хэгъэгу зэнэкъокъухэм Адыгэ Республикэм исурэттеххэр ахэлэжьагъэх.\nУрысыем исурэттех IэпэIасэхэм ясэнаущыгъэ къызыщагъэлъэгъогъэ Iофтхьабзэр Рязань щыкIуагъ. Хэгъэгум ишъолъыр 77-мэ ясурэтышI купи 100 фэдиз зэнэкъокъугъ.\nЗэхэщэкIо купыр сурэтхэм ахэплъагъ. Зэгъэпшэнхэр ышIыхи, IофшIагъэу щыIэр зэфихьысыжьыгъ. Художественнэ амалхэр агъэфедэзэ, сурэтхэр анахь дахэу зыгъэпсыгъэхэр осэшIхэм къыхахыгъэх.\n— ЦIыфым узэрэфэгушIорэм сурэтхэр афэгъэхьыгъагъэх. Анахь гъэшIэгъоныр къыхэбгъэщыныр къинэу щытыгъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм исурэттеххэм я Союз ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу, дунаим щыцIэрыIо сурэттехэу Аркадий Кирнос. Мыекъопэ сурэттех клубэу «Лэгъо-Накъэм» хэтхэм яIофшIэгъи 10 къызэрэхахыгъэм тигъэгушIуагъ.\nСурэт пэпчъ псэ пытым фэдэу уеплъы, удэгущыIэ пшIоигъоу ухэщэтыкIы. УинэIосэ цIыфхэр, сурэтхэр зыщытырахыгъэхэ чIыпIэхэр къэпшIэжьыхэзэ, искусствэм икупкI зэрэлъыIэсыгъэхэм унаIэ теодзэ.\nУрысыем изэнэкъокъу хэлэжьэгъэ къалэхэм Челябинскэ исурэттеххэм апэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ тыжьыныр къыдихыгъ.\nХэгъэгушхом Адыгеим ищытхъу щызыIэтыгъэхэм тигуапэу шъуащытэгъэгъуазэ. Ахэр: Александр Горский, Эльдарэ Мурат, Борис\nНикитиныр, Татьяна Сергиенкэр, Леонид Поповыр, Владимир Романовыр, Инна Кирвяковар, Виктор Лутай.\nТисурэтттеххэм яIофшэгъи 10 анахь дэгъухэм ахалъытагъэх.\nСурэттеххэм я Дунэе зэIукIэгъоу Словением щызэхащагъэм хэгъэгу 50 хэлэжьагъ.\nПэшIорыгъэшъ зэнэкъокъум щытекIуагъэхэр осэшIхэм къыхахыгъэх. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къызыфагъэшъошэнхэ алъэкIыщт IофшIагъэхэр 212-рэ хъущтыгъэх. А пчъагъэм щыщэу 23-р Адыгеим исурэттеххэм яех.\nАдыгэ Республикэм щыщэу Артем Картавкиным иIофшIагъэу «Мэз гъэшIэгъон» зыфиIорэм тыжьыныр къыфагъэшъошагъ. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ сурэтымкIэ къэзыIотэрэ А. Картавкиным тигъэгушIуагъ, игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу фэтэIо.\nПэсэрэ лъэхъаным къыщегъэжьагъэу цIыфхэр зэфатхэх, сурэтхэр зэфагъэхьых. ЯмэфэкI мафэхэм, гушIуагъоу къякIугъэм, IофшIэным гъэхъагъэу щашIыгъэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэу сурэтхэмкIэ зэфэгушIох. Анахьыбэу къыхагъэщырэр ИлъэсыкIэр ары. Латинэ тхыкIэу «PF-р» тамыгъэу сурэтым тырадзэныр шэнышIу афэхъугъ. УрысыбзэкIэ ащ къикIырэр «Почтовое фото».\nАркадий Кирнос зэрилъытэрэмкIэ, Адыгеим исурэттеххэм амал гъэшIэгъонхэр агъэфедагъэх. Сурэтыр цIыфым фэбгъэхьы зыхъукIэ, шIум, дэхагъэм уягупшысэ. Унагъом ыцIэкIэ огъэхьымэ, IофшIапIэм ущытхъунэу уфаемэ, сурэт пэпчъ екIолIэкIэ хэхыгъэ къыфэогъоты.\nЧIыпIэ дахэ тыщэпсэу\nАдыгэ Республикэр зыщыпсэурэ чIыпIэр дунаим щагъэшIагъо, анахь дахэмэ ахалъытэ. Къушъхьэ жэкIэфхэр, псыхъо чъэрхэр, мэз дахэхэр, лэжьыгъэ бэгъуагъэ къызыщырахыжьырэ чIыгухэр, культурэм, шIэныгъэм, спортым япхыгъэ псэуалъэхэр. Адыгеим ицIыф шIагъохэр, зэкъошныгъэр агъэпытэзэ урысхэр, адыгэхэр, къэндзал-хэр, нэмыкIхэри зы бын-унагъоу зэрэщытхэр, щыIэныгъэм ифэшъхьафырэ лъэныкъохэр сурэттеххэм яIофшIагъэ къыщагъэлъагъо.\nАдыгеир къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэр 2022-рэ илъэсым игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт. МэфэкIым ехьылIэгъэ Iофтхьабзэхэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ зэхищэщтых.\nРеспубликэм исурэттеххэр мэфэкI зэхахьэхэм, зэнэкъокъухэм, къэгъэлъэгъонхэм чанэу ахэлэжьэщтых. Тарихъым инэкIубгъохэр, щыIэныгъэм зэхъокIыныгъэу халъагъорэр игъэкIотыгъэу искусствэм иамалхэмкIэ къагъэлъэгъощтых. Мурад шъхьаIэу яIэр щыIэныгъэр лъызыгъэкIотэрэ цIыфым ищыIэкIэ-псэукIэ гукIэ лъыIэсыхэзэ, шIум, дэхагъэм тафэзыщэрэ цIыфхэр зэрыкIохэрэ гъогур нахь нэфынэ шIыгъэныр, зегъэушъомбгъугъэныр ары.\nПредыдущая Щынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр\nСледущая КIэлэегъэджэ пэрыт


Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте. Текст об объекте.


«Адыгэ Хасэм» изэфэсэу июным и 30-м Мыекъуапэ щыкIуагъэм тхьамыкIашъо теущтыгъ »\nСыда мыхэмэ къямыкIугъэр? Ахэм къуаджэмэ къарыкIыгъэхэри ахэтыгъэнба? Iофы зебгъэшIэу укъэкIуагъэмэ щысба рэхьатэу. Хьау, зыгорэ афэмыщэчышъунэу къыщыхъугъ. Джащ зэкIэхэмкIэ тегупшысэн фай. Ар тымылъэгъугъэм фэдэу зыпшIыкIи хъунэп.\nАпэрэхэм чIэкIыжыныр зырагъэжьагъэр – Бъэгъушъэ Адам изэфэхьысыжь псалъэ къышIызэ. Ахэм къямыкIугъэмкIэ зытеплъхьан плъэкIыщтыр – иадыгэбзэ къэгущыIакI, иурысыбзэ техьажьыкI.\nХэта зигопэщтыр «сыда пIомэ» зыфэпIощтым ычIыпэкIэ «потому что» фэдэ гущыIэхэр ренэу бгъэфедэхэмэ? Ари «Адыгэ Хасэм» уритхьэматэу. Ари зэфэсым укъыщыгущыIэу.\nКъэIогъэн фае, аужыпкъэрэ Хэсашъхьэм изэхэсыгъомкIэ «бзэр» ары анахь лъэшэу зыкIызэнэкъокъугъэхэр. Ежь Бэгъушъэм псалъэу къышIыщтым щыщэу зыкуп урысыбзэкIэ къасIомэ нахьышIу ыIуи къызахедзэм, дырагъэштагъэп. Iэ Iэти ашIыгъ – къикIыгъэр зэкIэ къыIощтыр адыгэбзэн фае.\nАущтэу тхьэматэм Хэсашъхьэм иунашъо риутыжьыгъэмэ а чIэкIыжьыгъэхэм амышIэщтыгъэми – иурысбзэ къэгущыIакIэр зэрямыгопагъэр умылъэгъу фэдэу зыпшIыми хьаолый.\nСэ сшъхьэкIэ чыжьэу сыкъыкIи зэфэсым сыкъэкIуагъэп. Ау джа апэ чIэкIыжьыгъэхэм сащыщыгъ. СыкъызчIэхьажьым ызыныкъо горэ чIэсыжьыгъэми ары.\nТхьам нэмыкI къин тыхэмыгъаф, ау тапэ илъыр хэта зышIэрэр? Зыгорэ къызыхъук1э, сыдэущтэу цIыфхэр тыугъоищтха?.. АщкIэ Бэгъушъэ Адам къыIорэр шъыпкъэ – «Адыгэ Хасэм» реорганизацие ищыкIагъ. Ау а зэхъокIыныгъэхэр ежь къыщемыжьэмэ зи къыкIыщтэп.\nЩэш1э Аслъан, natpress\nОпубликовал administrator, 1-07-2012, 19:57. Просмотров: 2117


IофшIэныр агъэлъэшынэу къариIуагъ — Адыгэ макъ\nIофшIэныр агъэлъэшынэу къариIуагъ\nКоронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ шъолъыр оперативнэ штабым зэхэсыгъоу иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Непэрэ мафэхэм ехъулIэу мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм ыкIи мы узым ебэныгъэнымкIэ республикэм вакцинациер зэрэщызэхэщагъэм къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, эпидемиологием ылъэныкъокIэ шъолъырым иIофхэм язытет елъытыгъэу, ыпэкIэ щыIэгъэ режимым къыдыхэлъытэгъэ шапхъэхэр Адыгеим нахь щыгъэшъэбэгъэнхэу унашъо ашIыгъ. Ау цIыфхэм нэгуихъохэр аIулъынхэ, илъэс 65-м зыныбжь шIокIыгъэхэр ыкIи хэужъыныхьэгъэ уз зиIэхэр яунэхэм арысынхэ фае.\nСанитарнэ-эпидемиологическэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр уплъэкIугъэнхэ, ащ епхыгъэу зэфэхьысыжьхэр ренэу шIыгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Коронавирусым зызэриушъомбгъурэмкIэ тиIофхэм язытет джыри къызэрыкIоп. Япсауныгъэ зэрэзэщыкъуагъэм къыхэкIэу госпиталым чIэбгъэгъолъхьан фэе сымаджэхэм япчъагъэ хэхъуагъ. Арышъ, режимым къыдыхэлъытэгъэ шапхъэхэр нахь дгъэшъэбэнхэр джыри жьыIо. Нэгуихъохэр аIулъынхэм ыкIи зыныбжь хэкIотагъэхэр яунэхэм арысынхэм анахьэу шъунаIэ тежъугъэт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМыщ епхыгъэу къэгущыIагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ Роспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгорднемрэ. КъызэраIуагъэмкIэ, коронавирусыр къызпыхьэгъэ нэбгыри 10 — 12 мафэ къэс республикэм щагъэунэфы. БлэкIыгъэ тхьамафэм егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр нахьыбэ хъугъэ.\nПандемиер къызежьагъэм щыублагъэу (мэлылъфэгъум и 8-м ехъулIэу) шъолъырым щыпсэурэ нэбгырэ 14196-мэ зэпахырэ узыр къахагъэщыгъ. Нэбгырэ 13595-рэ хъужьыгъэ, чэщ-зымафэм 31-рэ хэхъуагъ, зидунай зыхъожьыгъэр — 168-рэ. Джырэ уахътэм нэбгырэ 77-мэ стационар шIыкIэм тетэу яIазэх, реанимацием нэбгыри 8 илъ. Сымаджэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ медицинэм иучреждениехэм ящыкIагъэр зэкIэ аIэкIэлъ.\nПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр агъэлъэшынхэу, вакцинацием анахьэу анаIэ тырагъэтынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— Коронавирусым зиушъомбгъунымкIэ джыри щынагъо щыI, ащ хэхьэ вирусым иштаммыкIэу къежьагъэхэри. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ мыщ пэуцужьын зылъэкIыщтыр вакцинациер ары. Ар республикэм щыпсэухэрэм къагурыIоным ыкIи врачхэм къаIорэм диштэу вакцинэр зыхарагъэлъхьаным мэхьанэшхо иI, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nВакцинациер зыщакIун алъэкIыщт чIыпIэ 32-рэ Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Иммунизацием къыхиубытэрэр нахьыбэ шIыгъэным фэшI мобильнэ пунктхэм Iоф ашIэнэу рагъэжьагъ. Вакцинацием иапэрэ уцугъо нэбгырэ 16748-мэ акIугъ, зэрэпсаоу зыхалъхьагъэр мин 11,6-м шIокIы. «Спутник V» зыфиIорэм идозэ мин 23,2-м ехъу республикэм къыIэкIэхьагъ, процент 72-р агъэфедэгъах.\n— ЦIыфхэм диспансеризациер акIуным, планым къыдыхэлъытагъэу операциехэр афашIынхэм, нэмыкI Iофтхьабзэхэм шъунаIэ атежъугъэт. ШIуагъэ къытэу чIыпIэхэм IофшIэныр ащызэхашъущ, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Миллионхэр арагъэтыщтых\nСледущая Лъэпкъ музеир зэтырагъэпсыхьэ


ЩэшIэ Аслъан. "Адыгабзэр: хыма, гупса?" »\n05.07.2010 – 18:30 – Натпресс\nTхакIохэу адыгабзэкIэ лажьэхэрэм, гъэсагъэхэу адыгабзэм пылъыхэм: сыды бзэкIэ нахь шIэхэу укъеджэрэ – урыса, адыга? - пIоy узяупчIыкIэ, шъыпкъагъэ хэлъэу джэуапыр къызатыжьыкIэ, «урыс» аIощтышъ уемыщэч.\nСыда ар аущтэу зыкIыщытыр? Апэ-рапшIэу, сэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, ащкIэ лажьэ зытелъыр алфавитыр ары. Ар бэмэ аIо – къекIурэп тинепэрэ алфавитыр адыгабзэм. Сэ ащ къыхэзгъэхъожьыщтыр – адыгабзэм имызакъонкIи хъун ар зэмыкIурэр, ежь урысыбзэ шъыпкъэми емыкIоу гуцафэ пшIын плъэкIыщт.\nКириллицэр – ар зэкIэми ашIэн фае – пасэм урым (грек) хьарыфхэм атырахи урысыбзэм ыгъэфедэнэу ашIыгъ. ЕтIани лIэшIэгъу зы-тущ тешIэ къэс хэIэзахьыжьыщтыгъэх. Аужыпкъэрэу Iоф зыщыдашIагъэр революцие ужыр ары. Зэужэу алфавитыр зэрагъэфедэрэ уахътэр къызыплъытэкIэ, илъэс мины мэхъу.\nЗы дагъу ныIэп кириллицэм хэтэу, зэнкIабзэу урыс алфавитым къыхэкIи, тиалфавит къыхэхьагъэу, зигугъу къэсшIы сшоигъор.\nАр зэпхыгъэр хьарыфэу хэтым ипчъагъэп, ахэм макъэхэу къарыкIыхэрэр арэп – хьарыфхэм ятхыкI, ятедзакI. Нахь гъэнэфагъэу къэпIонэу зыхъукIэ – хьарыфы пэпчъ сурэтэу иIэр ары, играфик. Кириллицэм играфик дэгъоп.\nСыда аущтэу зыкIасIорэр? А упчIэм иджэуап нафэ шIыгъэным пае, тIэкIу тегупшысэн фай. Сыда еджэныр къэзыгъэхьылъэрэр, уахътэу ащ тедгъэкIуадэрэм инахьыбэ зыхьырэр? Сэ сызэреплъырэмкIэ, гущыIэу тызаджэрэм тыгукIэ икъэIожьын. Арымэ, тхыгъэм шIэхэу тыкъеджэнэу тыфаемэ, гущыIэм теплъыкъодыезэ ащ къикIырэр къэтшIэным тыпылъын фае. ГущыIэр тэрэзэу тхыгъэмэ, аущтэу зедгъэсэныр къин дэдэп. ГущыIэм пае, хьалыгьур, е хьалыгъум исурэт шIыгъэ зытлъэгъукIэ – ащ зы нэгъэупIэпIэгъу нахь ищыкIагъэп – тыгукIэ тлъэгъурэм ыцIэ къэтымыIоми – къэтэшIэ.\nДжащ фэдэу хьарыфы пэпчъ сурэт гъэнэфагъэ яIэ зыхьукIэ, ахэмэ гущыIэми сурэт шъхьаф раты, нэр есэмэ псынкIэу къышIэжьын ылъэкIынэу мэхъу. Китайхэм яиероглиф тхыкIэ икъеджакIэ, сызэрэщыгъуазэмкIэ, джа екIолIакIэр хэлъ. Джа принцип дэдэр ары, апэрэ лъэубэкъоу, индылыбзэмкIэ тхэрэ цIыфлъэпкъыхэм псынкIэеджэнымкIэ (техника быстрого чтения) агъэфедэрэр.\nСыд сурэта гущыIэм иIэн ылъэкIыщтыр? ГущыIэр пхъэмбгъу упсыгъэм фэдэу, джашъоу, етIанэ кIыхьэу сатырым дэты хъумэ, ар къэпшIэжьыным пае, пычыгъо-пычыгъоу уеплъын фае. Ар имыщыкIагъэ зышIын зылъэкIыщтыр гущыIэр мыкIахьымэ ары. Ау ащ тыфэамалыгоп, адыгабзэри зэрэгъэпсыгър, гущыIэхэр нахь кIыхьэ къэси нахь къекIу. Дщащ пай, тыфэамалэп тэIоми, зыгорэ къыфэтыугупшысын фае.\nНэмыкIэу мы Iофым хэлъыр, къызэрэсIуагъэу, гущыIэм исурэт, аp къэзышIырэр тхыгъэм ышъхьагъыкIэ, е ычIэгьыкIэ хьарыфхэм къапыщырэ цыпэ цIыкIухэр ары. Ар нахь тлъэгъунэу зэтэжъугъэгъапш: «хьалыгъу» - «хлеб» - «bread». Аужырэ инджыл гущыIэм исурэт къэзышIыхэрэр хьарыфитIу: «b»-мрэ, «d»-мрэ. Джыри тежъугъэплъ: «мыIэрыс» - «яблоко» - «appIe». Сыдэу пшIыгъэми, инджыл тхыгьэм хьарыфхэу гущыIэм исурэт къэзышIыхэрэр нахьыбэу къахэфэщт, сыда зыпIокIэ, алфавитым нэхьыбэу хэтых.\nТинепэрэ алфавит, щэч хэлъэп, зэблэхъугъэн фае. Бэмэ къаIо ар латин алфавиткIэ зэблэхъугъэмэ нахьышIоу. Е арапым игугъу къашIы. Ау мы пычыгъомкIэ сэ къэзгъэлъэгъон сыгу хэлъыгъэр нэмыкI: инджылызыбзэм латин алфавитыр екIу, сыд шIэгъэн фаер тэ тыбзэ ылъэныкъокIэ еджэныр гъэпсынкIэгъэным пае.\nБэба алфавитыр зэблэпхъун пIомэ пшIэн плъэкIыщтыр. Узэмыхъырэхъышэнэу мыщ хэтыр: алфавит зэхэгъэуцонымкIэ цIыфлъэпкъэу дунаем тетмэ адыгабзэр ауж къинагъэмэ, сыда, алфавитэу щыIэхэм тахаплъэзэ, ахэмэ анахь дэгъу зыкIэтымышIыщтыр? Даущтэу шIэгъэным пае ищыкIагъэу сэ сшъхьэкIэ слъытэрэр:\n1. Алфавитхэу дунаем тетмэ дэгъоу ыкIи дагъоу къахафэрэм язэгъэшIэн, язэгъэфэн.\n2. Адыгабзэм хэт макъэхэм апэпчъ бзэм зэригъэфедэрэм ибагъэ изэгъэшIэн, ипчъагъэкIэ къэлъытагъэм изэгъэфэн.\n3. ПсынкIэеджэнымкIэ шIыкIэу нэмыкIы бзэхэм къафагъотыгъэм язэгъэшIэн.\n4. Хэкужъ адыги, хэхэс адыги фонетикэмрэ морфологиемрэ шIэныгъоу зэрагъэуIугъэм алфавитымкIэ игъэфедэн.\n5. Алфавитэу шIыгъэн фаер компьютерым егъэкIугъэныр.\nАнахь шъхьаIэу пунктитфэу къыхэзгъэщыгъэмэ ахэтыр ящэнэрэр ары. Джырэ дунаемкIэ уахътэр – ахъщэмэ, информациер – мылъку. Информациер о убзэкIэ псынкIэу къыпIэкIэмыхьэрэмэ, сыдкIэ былымыжьа ныдэлъфыбзэри. Арэу бзэр цакоу къэбгъанэмэ, пфэмыхъоу нэмыкIыбзэ горэм ыужыпкъэ уихьэнэу чIыпIэ зиогъэуцо.\nА зигугъу сшIыгъэм щыуухынэу щытэп алфавитым иIоф. Ащ узыфежьэкIэ адыгэ-абхъаз лъэпкъыхэмкIэ зэдебгъэжьэн фае. Сыда зыпIокIэ, бзэхэу зы унагъо къикIыгьэхэу а Iофым хэлажьэхэрэр нахьыбэ къэс нахьышIу.\nАщкIэ щысэ къэгъэлъэгъуапIэу Европэм илъ бзэхэр тэжъугъаштэ. ИнахьыбэмкIэ ахэр индо-европэбзэ унагъом щыщых. Ахэмэ ахэтэу роман-герман бзэкупым хахьэхэрэр нахь зэпэблагъэх. А бзэхэм илъэс минитIу фэдиз хъугъэ латин алфавитыр заштагъэр.\nСыда ащ федэу зэдыхахыгъэр? Европе лъэпкъхэм яшIэныгъо хахъо къэс, зы лъэпкъым гущыIэ горэ къыгъоты къэс (ахэм нахьыбэм гущыIэхэр кьызхахыщтыгьэр латиныбзэр ары), зэIэпэIахыжьызэ, зэкIэхэм хэлэжьагъэхэм абзэхэр нахь баи ашIыгъ. Ежь бзэхэри бэкIэ нахъ зэпэблагъэ хъугъэх. ШIэныгъэм пылъхэм ашIэ, гущыIэ лъапсэхэу европыбзэхэм агъэфедэхэрэр процент 60-м нэсэу зэтефэх.\nАр зэрэхъугъэр нахъ къыдгурыIоным пае урысыбзэми къырыкIуагъэм тежъугъэплъ. КъызэрэсIуагъэу, ильэс минкIэ узызэкIэIэбэжьыкIэ, урысхэм урым (грек) графикэр аштагъ. А графикэр урысыбзэм екIунэу зышIыгъэхэм – Кириллрэ Мефодийрэ – ижъырэ болгарыбзэр ары дэгъоу ашIэщтыгъэр. Алфавитыр ахэм загъэпсым, диным ехьылIэгъэ апэрэ тхыльыхэр зэрадзэкIыгьагъэх. Джаущтэу урысхэм апэрэ литературабзэу ижъырэ болгарыбзэр афэхъугъ.\nСыда ащ федэу къыфыхэкIырэр урысыбзэм? Шъыпкъэ, диныр зылэжьыхэрэм апэ зырагъэжьэкIэм къин теIэкIy аригъэлъэгъугъ. Aу ежь бзэр ащ пае тхьамыкIэ хъугъэп, нахь баи мыхъугъэмэ. ГущыIэм пае, зэтэжъугъэгъапш: «страна – сторона». Апэрэр – ижъырэ болгар гущыI, адрэр – ижъырэ урыс. Пасэм а зы мэхьаныр ары ахэм яIагъэр, джы непэ къарыкIырэр – зэфэшъхьаф. Джащ фэдэу зигугъу къэпшIын плъэкIщтыр бэ: «ограда – огород», «гражданин – горожанин», «преступить – переступить» ыкIи нэмыкIхэр. А ижъырэ болгарыбзэу урысхэм аштэгъагъэмрэ ежь урысыбзэмрэ Пушкиным илъэхъаны зы хъужьыгъагъэх.\nБзэр чанымэ Iашэм фэд, ау Iашэм егъэпшагъэми, бзэр нахь фед – бэ зэлъиубытын ылъэкIыщтыр. КIуачIэу а лъэхъаным урысыбзэм иIэ хъугъэм епхыгъ диалект купэуи, бзэ фэшъхьаф зыфэпIонхэм афэдэу, Урысые литературабзэм зыхищагъэхэр. ЕгъашIэм гуцафэ зыфэмышIын диалект гущыIэхэу: пахать (ижъырэ урысыр – орать), изба, хата (нахь гущыIэ «тэрэзыр» – дом) урысыбзэм хэты хъугъэм гъуни нэзи иIэп. Ащ пае бзэр амалынчьэ хъугъэп, сыда зыпIокIэ гущыIэу «къыхэхьагъэхэр» ежь щыщыгъэх.\nНэпэмыкIэуи хъун ылъэкIыщт, хымэ гущыIэхэр бзэм къыхэхьэзэпытымэ. Ау ар Iофыгъо шъхьафышъ, бзэмкIи къинышъ, шъхьафэу утегущыIэн фае.\nКъэстхыгъэр къызэмыкIухэрэм упчIэ къагъэуцун алъэкIыщт: сыда адэ украинабзэмрэ, белорусыбзэмIрэ, урысыбзэмIрэ аIоу зыкIызэхэкIыгъэр? АщкIэ джэуапэу щыIэр зы: бзэхэм сыдигъокIи гъогуитIу яI: зыкIэ зэхэкIынхэу, адрэмкIэ зэхэхьанхэу. Тара ахэмэ ащыщэу нахь лъэшыр? УзызэплъэкIыкIэ – зэхэкIыныр нахь лъэш, уапэкIэ узыплъэкIэ зэхэхьаныр текIо.\nАу къэпIопэны хъумэ зэхэхьан-зэхэкIыныр арэп тызыпылъын фаер: адыгэ шъхьагъхэмри, кIахэхэмри, абхъаз-абадзэхэми шъхьадж тыбзэ дгъэбаиныр ары. А баиныгъэм пае чыжьэу лъыхъуакIо тымыкIоу, тызэфэкIожьызэ тибзэхэр, тимылъку зэIэпытхыжьызэ тыпсэумэ ары.\nАбхъазыбзэм, сэ зэрэсшIэрэмкIэ, къуахьым, хы зекIоным ехьылIэгъэ терминхэр зэкI пIоми хъунэу кьыхэнагьэх. Шапсыгьэмэ дельфин закьом цIищ зэфэшъхьафэу раIоу зэхэсхыгъэ. Адрэ тыбзэхэри, уяплъыпэмэ, джащ фэд. А пстэур умыгъэфедэныр псэкIод. Аущтэу тыпсэушъумэ тибзэхэри нахь зэпэблагъэ хъужьын, зэхэхьажынхэкIи мэхъу. Ау арэу тызекIон тыгу хэлъымэ, тиалфавити зымэ нахьышIу.\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум славянофил цIэ зэратыгъэ урыс шIэныгъэлэжьхэр, тхакIохэр яшъыпкъэу гущыIэ къэугупшысыным пыхьэгъагъэх. Ау ахэмэ западникхэр къадэхьащхыхэ зэхъум, а Iофыгъор чIадзыжьыгъагъ. Ащ пае къэмынэу славянофилмэ ягущыIэхэр урысыбзэм къыхэнагъэх: «небосвод», «стушевался» ыкIи нэмыкIхэр. Тэ тилъэхъани къаугупшысыгъэ гущыIэ зырызхэр урысыбзэм къыхафэ: «самолет», «холодильник», пэмыкIхэри.\nЗападникхэм аIощтыгъэр: сыда гущыIэр къызкIэтыугупшысыщтыр? – хьазырэу щыIэр бзэм хэгъахьи, бгъодэкI. Аущтэуи нахьыбэм ашIэщтыгъэ. Джы урысыбзэр зынэсыгъэр дэгъоу тэлъэгъу, ежь урыс шъыпкъэхэм ащыщэу бэмэ абзэ къагурыIожьырэп, хымэ гущыIэхэр хизы хъугъэ. Iофыр зытет шъыпкъэр нэиутэу къэзыгъэлъагъохэрэр: «кофе», «пальто», «метро» – зыфэпIощтмэ афэдэ гущыIэхэр ары. Ахэм хымэ шIыкIэхэр урысыбзэм ихабзэ ашIыгъ, бзэр зэщагъакъо. Сэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, къэмыуцужьын процессыр ащкIэ егъэжьагъэ хъугъэ.\nБзэм зыр зым щыпышIагъэу щытышъ, а процессым лIэшIэгъу зы-тIущкIэ лъэшэу урысыбзэр зэблихъущт. Ащ къыкIоцI бзэм ихэхъоныгъэ иягъэ къэкIощт.\nУемыгупшысэу западникхэм ягъогу узытехьэкIэ, нэмыкIэу узэмыжагъэхэри къыфыхэкIынхэ алъэкIыщт. Ар нафэ шIыгъэным пае, джыри зэ Европэм щыхъурэ процессхэр тэркIэ шапхъэ зэрэмыхъущтым теплъын фае. АщкIэ щысэу тштэмэ нахьышIур – терминхэр ары.\nЕвропэм щэрыхъ зэхэтым, машинэм ичIэзэрэIыгъым – трансмиссия – цIэу зыфашIыкIэ, цIыфым, ащ зи къыпимыIуахьэу, ештэ. Сыда зыпIокIэ, ицIыкIугъом щегъэжьагъэу хэти ащ щешIэ «трансыми», «миссиеми» мэхьанэу яIэр. Европыбзэхэм а гущыIэ лъапсэхэр латиным къыхэкIихи бэшIагъэ захэтыр, щыщ шъыпкъэ зыхъугъэр.\nУрысыбзэмкIи тежъугъэплъ. Урыс кIэлэцIыкIум – «транзистор» – умыIоу – «приемник» – зепIокIэ, а пкъыгъом принципэу хэлъыр реогъашIэ, шIэныгъэм ыцыпэ IэкIэогъахьэ. ЕтIанэ, «бобина» умыIоу «катушка» – зыпIокIэ, ари зэрэзэхэлъ шIыкIэм къырыгъунэу къыгурэIо. «Сопротивление» – зыпIокIэ, нахь куоу транзисторым хэтхэр ешIэ. Ау «сопротивление»-м ычIыпIэкIэ «диод» – пIоу ащ зыщыуухыкIэ, зэпIуагъэм гущыIэр къыдемыIэу, къепыеу мэуцу.\nКIэкIэу къэпIоны хъумэ, гущыIэм пащэ фэдэу техникэм, электроникэм аухищэнышъ, укъыхищыжъын фае. Тэ, адыгабзэр зиныдэлъфабзэхэмкIэ, а термин пащэхэр адыгэ-абхъазыбзэхэм ащыщынхэу щыт. МыщкIэ, блэкIыгъэ уахътэм къегъалъэгъо славянофилхэм ягъогугъэм тырыкIоныр нахь зэрэтэрэзыр.\nМы гъогум урыкIоныр къин дэдэу аIощт. Сыда пIомэ, зебгъажьэкIэ адыгэ лъэпкъыр щэIэфэ уухын плъэкIыщтэп. Ау арэу къиными, едгъажьэмэ тфэмыухыщтыми – иегъэжьэны хьылъэ хэлъэп.\nИегъэжьапIэр, сэ сызэреплъырэмкIэ, бзэ шIэныгъэ сэнэхьатыр зиIэ нэбгырэ заулэмэ яамалы къыхьыщт – зыр къэбэртаеу, адрэр кIэмгуеу, ящанэрэр бжъэдыгъоу, яплIанэрэр шапсыгъэу. Ахэтын фае цIыфи бзэ шIэныгъэми, компьютерми хэшIыкIышхо афыриIэу. Ахэр ныбжьыкIэнхэ фае, университетыр къаухыгъакIэу щытыми нахьышIу. Ахэм, сэрымэ, пунктитфэу апэрэ пычыгъом къыщыспчъыгъэхэм язырыз шъхьадж пшъэрылъ фэсшIыщт, лэжьапкIэ къагъахъэзэ темэхэм Iоф дашIэнэу.\nАщ нэмыкIэу а купым Бзэ Хасэ зэхищэнэу пшъэрылъ фэшIыгъэмэ лыеп. Бзэ Хасэм апэрэ функциеу иIэн ылъэкIыщтыр – гущыIэ къэугупшысыныр ары. А Хасэм хэлэжьэн зыIорэм пэпчъ фитныгъэ зэфэдиз иIэу щытымэ нахьышIу. Сыда зыпIокIэ: сэ бзэшIэныгъэмкIэ сыпрофессор, о уцокъашI – зыIохэрэм адебгъаштэ зэрэмыхъущтыр непэ нафэ хъугъэ. Адыгабзэр зышIапэрэу къэнагъэр зырыз дэд. ЗэкIэхэми ар зэдытый , зэкIэми зэдэтшIокIоды, зэкIэхэм тыбзэ икъэухъумэны тыхэлэжьэн тIомэ, зэфэдэ изын тиIэнэу щыт.\nОпубликовал administrator, 5-07-2010, 18:30. Просмотров: 1533


Меотхэр, зиххэр - Википедие\nТиэрэ ыпэкIэ Азов хым игъунапкъэхэм адэжь ыкIи Темыр Кавказым ичIыгухэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр ащыпсэущтыгъэх. Ахэр- синдхэр, зиххэр, дандариихэр, тарпетхэр меотхэр ыкIи нэмыкIыбэхэр.\n3 Сарматхэрмрэ меотхэмрэ язэфыщытййIэхэр\nIэпэIасэу щытыгъэх, гъукIэ Iэзагъэх, дэным фэкъулаигъэх. Шъхьадж зыфэгъэзэгъэ Iофым елъытыгъэу лIакъо гъэнэфагъэ къыгъэпсыщтыгъэ. Меотхэм тхьэшIошIхъуныгъэ пытэ яIагъ.\nТыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ, чIыопсым инэшанэхэр ахэм лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэх. Тыгъэми, ощхыми, шыблэми тхьэхэр яIэхэу алъытэщтыгъэ ыкIи шъхьэкIэфэныгъэ ин ахэм афашIыщтыгъэ. Умэхъыгъэ зекIокIэ-шIыкIэхэр меотхэм бэу агъэцакIэщтыгъэх. ЛIакъом цIыф нахьыжъэу хэтым мы Iофыр фагъазэщтыгъэ. ЯIахьыл-гупсэхэу лIэхэрэм тхьэлъэIухэр атрашIыхьэщтыгъэх.ЧIыгур атIыщти, зидунай зыхъожьыгъэ цIыфыр утIыIугъэу ащ чIалъхьэщтыгъэ. ЯтIэр тырамытэгъожьызэ хьап-щып зэфэшъхьафхэр ащ ралъхьэщтыгъэх- лагъэхэр, Iашэхэр, щыгъынхэр. Адырэ дунаим мыхэр лIагъэм къыщыфэфедэщтхэу алъытэщтыгъэ. Тхэмэфэ заулэ, е мазэ зытешIэкIэ, дунаим ехыжьыгъэр зыщычIатIагъэ чIыпIэм дэжь щызэрэугъоищтыгъэх ыкIи зэрэIыгъыхэу хъураеу къакIухьэзэ гъыбзэхэр къаIощтыгъэх ыкIи гъыщтыгъэх.\nМеотхэм ятхьэ закъоу алъытэщтыгъэр тыгъэм , машIом, нэфынэм ыкIи фабэм ятхь ары. ЩыIэныгъэм мыхэр ылъапсэхэу аIощтыгъэ ыкIи лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэх. ЦIыфэу лIагъэм ихьадэ краскэ плъыжь тыракIэщтыгъэ, машIом ышъо ар зэрэфэдэм пае.\nКавказым икъежьапIэ икъушъхьэхэм ыкIи ичIышъхьашъохэм меотхэр ащыпсэущтыгъэх. Къушъхьэхэм ахэсхэм шыхэр бэу яIагъ, чIыгулэжьыным пылъыгъэх. Шъофхэм ащыпсэущтыгъэ меотхэр былымхъуныр ары зыфэгъэзэгъагъэхэр. Джащ фэдэу унэгъо хъызмэтым изылъэныкъо шъхьаIэу пцэжъые ешэныр щытыгъ.\nТиэрэ ыпэкIэ апэрэ илъэс минным къыубытрэ уахътэм Каспийскэ хым итемыр нэпкъхэм къарэкIыхэшъ, Пшызэ шъолъыр ичIыгухэм ираныбзэ зыIулъ сарматхэм ялъэпкъхэр къарэхьэх. Ахэр ренэу зэпэуцужьыщтыгъэх, зэзаощтыгъэх пэщэныгъэр аубытыным фэбанэхэу. Азыфагу къихьэрэ зэгурымыIоныгъэхэм ыпкъ къикIэу, сарматхэр гощыгъэ хъугъэх. Анахь куп инэу щыIагъэхэм ащыщых- аорсхэр, сиракхэр, аланхэр, роксоланхэр, языгхэр. ЯплIэнэрэ лIэшIэгъум Пшызэ шъолъыр къыпыщылъ чIыгухэм меотхэр япчъагъэкIэ бэ хъухэу къарэтIысхьэх.ШIэныгъэлэжьхэм къызэратхырэмкIэ, сарматхэр IашэкIэ зэонхэм лъэшэу фэIэзагъэх, Iэшэ лъэпкъ зэфэшъхьафэу яIагъэр мэкIагъэп. Джащ фэдэу шым тесыным ахэр фэкъулаигъэх.\nФэдэ гъунэгъу щынагъохэр зэряIэр къазгурэIом, меотхэм нахь зыкъагъэгъунэжьэу,зэкъотхэу псэунхэу аублагъ.Хэбзэгъэуцугъэхэр, шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэр зыфагъэнэфэжьыгъэх, дзэхэр агъэпсыгъэх, ахэм япащэхэри къыхахыгъэх.\nIашэхэу меотхэм ашIыщтыгъэхэр сарматхэм яехэм ягъэпшагъэмэ, нахь пытагъэх. Ау Iэшэ закъом къыухъумэщтхэу меотхэм алъытэщтыгъэп. Мамыр гухэлъхэр зиIэу ахэм къахахьэщтыгъэ цIыфым сыдигъуи дахэу пэгъокIыщтыгъэх, агъашхэщтыгъ, шIухьафтынхэр фашIыщтыгъэх, зыщыпсэущт уни ратыщтыгъэ. Ау хымэ цIыфэу ядэжь къеблэгъагъэм мыхъо- мышIагъэхэр ыгу илъхэу зегуцафэхэкIэ, ащ пэуцужьыщтыгъэх. Пыйхэм япчъагъэ бэ зыхъукIэ, ащ лъыпытэу ахэм ябэнынхэу меотхэм амал яIагъэп, ау сыд фэдиз уахътэ тешIагъэми, яфэшъуашэр ахэм арагъэгъотыжьыщтыгъэ.Ащыщ къаукIыгъэмэ, ащ фэдэ къабзэу адэзекIожьыщытыгъэх. Анахь лъэшэу пыир загъэпщынэщтыгъэр-меотэу лIагъэм икъэхалъэ зыгорэ зырашIэкIэ ары. Фэдэ бзэджэшIагъэ зезыхьэрэр аукIыщтыгъэ, ышъхьэ паупкIыти , хьадэр агъэстыжьыщтыгъэ.\nЗыгу хагъэкIыгъэ меотым джэуап аритыжьынэу игъо имыфэу дунаим зехыжьыкIэ, мы пшъэрылъыр иIахьылхэм агъэцэкIэжьын фэягъ. Пыир щэIэфэ меотыр "лIагъэхэм ядунай" ихьан ымылъэкIыщтэу алъытэщтыгъэ. Ащ мэхьанэшхо зэрэратырэм къыхэкIэу, лIагъэм гухэлъэу иIагъэр игупсэхэм нахь псынкIэу зэрагъэцэкIэщтым пылъыгъэх.\nСарматхэрмрэ меотхэмрэ язэфыщытййIэхэрЕӀаз\nМеот дзэ дипломатием зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр фэхъугъагъэх. ЛIэшIэгъуищым къыкIоцI меотхэмрэ сарматхэмрэ якультурэхэр зэхахьэх, охътабэрэ мы лъэпкъхэр зэгурыIохэу зэрэзэдэпсэугъэм ар иушъхьагъоу плъытэн плъэкIыщт.КъыкIэлъыкIорэ илъэсхэм сарматхэм яфэмэ-бжьымэхэр меотхэм къатехьэхэу ыублагъ. Тиэрэ ыпэкIэ ятIонэрэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь меотхэм агъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм сармат Iашэхэр, хьакъу-шыкъухэр, чIыгур зэралэжьырэ пкъыгъохэр къахэхьэх. Джащ фэдэу , лIагъэр зэрагъэтIылъырэ шэн-хабзэхэр зэхъокIых.\nАу мыщ дэжьым сарамтхэм ягупшысэхэм меотхэм ятхьэшIошIхъуныгъэ зэщагъакъорэп.\nСиракхэр меотхэм къахэтIысхьэхэу зырагъажьэкIэ, меотхэм яшэн зызэблехъу.\nСиндхэр- меотхэм язылъэпкъ анахь инхэм ащыщыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ апэрэ лIэшIэгъум икъежьэгъухэм къащыублагъэу Таманскэ хыгъэхъунэ ныкъом ыкIи хы шIуцIэ Iушъом итемыр-тыгъэкъокIыпIэ щыпсэущтыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ ятфэнэрэ илъэсишъэм синдхэм якъэралыгъо агъэпсы, СиндикэкIэ ащ еджэх. Мы къэралыгъом икъэлэ шъхьаIэ Синдика фаусы. (джырэ уахътэм Анапэ зыфаIорэр). Меотхэм афэдэу синдхэр чIыгулэжьыным, былымхъуным, пцэжъые ешэным пылъыгъэх, IэшIэгъэ зэфэшъхьафхэр ашIынхэм фэIэзагъэх. Синдикэр- гъэпщылIэкIо къэралыгъоу щытыгъ. Тиэрэ ыпэкIэ 480-рэ илъэсым грек къалэхэу Керченскэ хыдэкIыпIэм инэпкъыхэм аIутыгъэхэр зэхэхьэхи, зы къэралыгъо зашIыгъ. Боспорскэ царствэкIэ ащ еджагъэх. Ащ игупчэу хъугъэ-Пантикалей.\nСиндхэр Боспорскэ къалэхэм сатыу адашIыщтыгъэ. Синдхэм ябэдзэрхэм, яурамхэм грек сатыушIэхэр бэу атеплъэгъон плъэкIыщтыгъэ. Хьалыгъур, коцыр, щэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр ахэм аращэщтыгъэ. Бэдзэрхэм грекхэм пщылIхэр ащащэфыщтыгъэ.\nСиндикэм иунэхэм грекхэм ашIыгъэ амфитеатрэ ашъхьащытыгъ. Къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр, бэнэнхэр ащ щыкIощтыгъэх. Щыгъур, санэр, шэкIхэр грекхэм Синдикэм аригъэгъотыщтыгъэ.Грекхэм язекIокIэ-шIыкIэхэр, ящыгъынхэр, яIашэхэр псэупIэхэр зэрагъэпсырэ шIыкIэхэр синдхэм къызфагъэфедэщтыгъэх. Греческэ живописым ыкIи скульптурэм яшъэфхэр синдхэм къызIэкIагъахьэщтыгъэ.\nСиндикэр аштэнышъ, греческэ хэгъэгу агъэпсыныр мы уахътэм боспорскэ пащэхэм гухэлъэу зыдаIыгъыгъ. Ащ пае синдхэм адашIыщтыгъэ зэдэгущIэгъухэм яшIуагъэ къызэмыкIом, 479 илъэсым грек дзэхэр Синдикэм ихьагъэх. КъызэратхыжьырэмкIэ, "зы мафэ горэм, нэфшъагъом, Синд къухьэуцупIэм инэпкъыхэм грек дзэхэм якъухьэхэр къаIухьагъэх. Синдикэм ицIыфхэм ахэр къызалъэгъум, шIэхэу къызэрэугъоигъэх ыкIи къалэм икъэлапчъэхэр пытэу зэфашIыгъэх. Синдхэм ящыгъынхэр ащыгъхэу къалэм дэсыгъэ бзэджашIэхэр ухъумакIохэм атебанэхи, къэлапчъэр къызэIуахыгъ. Синдикэм чIэнэгъэ инхэр ышIыгъэхэу щэджагъом аштагъ..." Синдхэм якуп инхэм ыкIи нэмыкI меотхэм Синдикэр къаIахыжьынэу грекхэр зэп зэрэфежьагъэхэр. Зэпэуцужьхэм апкъ къикIэу къалэр лъэшэу зэхэкъутагъэ хъугъэ. Ащ ычIыпIэ грекхэм ежьхэм якъалэ агъэпсыгъ ыкIи ащ Горгипия фаусыгъ.\nСиндикэр зызэхэзым, меотхэмрэ хы шIуцIэм инэпкъхэм якъокIыпIэ лъэныкъокIэ псэущтыгъэхэ зиххэмрэ зэкъоуцохэу аублагъ. ЗихыкIэ грекхэр ахэм яджэщтыгъэх, ау боспор тхыгъэхэм гущыIэу АDZAHA ащыолъэгъу , адыгэ "адзэхэм" ар фэд.\n("дзэхэр", е "дзэ лъэпкъ"). Зиххэм мы цIэр зэраIожьыщтыгъэнкIи хъун. Уахътэ тешIэ къэс гущыIэу "адыгэ" хъужьыгъэу плъытэн плъэкIыщт. НэмыкI еплъыкIэу щыIэмкIэ, адыгэ цIэр къызхэкIыгъэр тыгъэм шъхьашъэ зэрэфашIыщтыгъэр ары. Джащ фэдэу ыпэкIэ аIощтыгъэ "а-дыгъэ" -тыгъэм илъэпкъ. Итальянскэ ыкIи греческэ тхыгъэхэм къызэратырэмкIэ, цIэу "зихи" зыфиIорэр адыгэхэм я I5-нэрэ лIэшIэгъум нэс араIощтыгъэ. Адыгэхэм ятарихъ зыугъоищтыгъэ Интериано мыщ фэдэу къетхы: "итальянскэ, греческэ ыкIи латиныбзэкIэ зихкIэ ахэм яджэх, татархэм ыкIи тыркухэм черкес аIо, ежьхэм адыг зэраIожьы".\n438-рэ илъэсым нэс меотхэм ыкIи грекхэм азыфагу зэпэуцужьыныгъэхэр къетаджэх. Меотхэр боспор къалэхэм атебэнэ зэпытых. 438-рэ илъэсым Боспор къэралыгъом меотхэм къахэкIыгъэ Спарток I ипащэ мэхъу. Ар къызыкIуагъэм къыщыублагъэу зиххэмрэ грекхэмрэ азыфагу итыгъэ заохэр зэпэух.\nБоспорымрэ меотхэмрэ ясатыу зэпхыныгъэ нахь мэпытэ. Боспор къалэхэм хьалыгъур меотхэм арагъэгъоты, ижъырэ Грецием икъалэхэм, джащ фэдэу Афинэ мы гъомлапхъэр щыIуагъэкIы. Ижъырэ грекхэм якультурэ меотхэм къахэхьэ. Греческэ дзэ Iашэхэр, дышъэхэр, тыжьынхэр агъэфедэрэ Iэмэ-псымэхэм ащыщ мэхъух.\nЯтIонэрэ лIэшIэгъум зихыпщэу Стахемфак, зиххэм яеплъыкIэхэр ыгъэпытэным фэшI, Римскэ императорым иунэIут фэдэу зыкъегъэлъагъо. Зих пщыхэм бзылъфыгъэ купхэр агъэпсых, къэралыгъо зэфэшъхьафхэм къаращырэ бзылъфыгъэ шъэ пчъагъэ ахэм ащэпсэу.\nМеот лъэпкъхэм зиххэм нахь пэблагъэ зафашIы. Ахэм афэдэу былымхъуным, чIыгулэжьыным, пчэжъые ешэным зиххэр пылъых. Джащ фэдэу сэнашъхьэ алэжьыным игъэкIотыгъэу ыуж ехьэх. КъухьэшIыными зиххэм хэшIыкI ин фыряIагъ. Хым итхьэу Хьатх исурэтхэмкIэ ахэр агъэкIэракIэщтыгъэх.\nЗихием гъэпщылIэныр щылъэшыгъ. УнэIутхэу къаубытыхэрэр Боспор къалэхэм ащащэщтыгъэх. Тиэрэ ыпэкIэ апэрэ лIэшIэгъум Понтийскэ царствэм иIэпыIэгъу Зиххэр щэгугъух. Зэрэтыгъощтыгъэхэм ыкIи ягъунэгъухэм зэратебанэщтыгъэхэм къыхэкIэу , дышъэхэр зиххэм бэу яIагъэх.\n"https://ady.wikipedia.org/w/index.php?title=Меотхэр,_зиххэр&oldid=6004" - м къикӀыгъ\nLast edited on 9 Ӏоныгъу 2016, at 17:08\nМыщпэм мы нэкӀубгъор зеӀэзагъэхэр 9 Ӏоныгъу 2016, 17:08-м.


ПенсиехэмкIэ фондым къеты — Адыгэ макъ\nПроценти 3,4-рэ къахэхъуагъэу\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд ибюджет къыхэмыхыгъэу, къэралыгъом къытырэ пенсиехэр, социальнэхэри къахиубытэхэу, проценти 3,4-кIэ индексацие ашIыгъэхэу мэлылъфэгъум и 1-м къыщыублагъэу къатых.\nАдыгеим щыпсэоу нэбгырэ мини 9,5-м ехъу ащ къыхеубытэ. Ахэм ащыщэу мини 9,1-мэ социальнэ пенсие къафэкIо.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, социальнэр страхованиемкIэ пенсиер къыфэкIонэу фитыныгъэ зимыIэхэм къараты. Джащ фэдэу социальнэ пенсиер апэрэ, ятIонэрэ ыкIи ящэнэрэ купхэм ахахьэрэ сэкъатныгъэ зиIэхэм, кIэлэцIыкIоу сэкъатныгъэ зиIэхэм, янэ, ятэ е тIури чIэзынагъэхэм е ахэр зыщыщхэр амышIэрэм афагъэнафэ. Урысые Федерацием щыпсэоу IофшIэгъэ илъэсхэр зимыIэхэр е ищыкIагъэм фэдиз изымыгъэкъугъэхэр социальнэ пенсие зытефэхэрэм ащыщых.\nЗыныбжь нэсыгъэу социальнэ пенсиер къызтефэхэрэм нэмыкIхэр зыщыкIохэрэ ныбжьым илъэситф ехъугъэу афагъэнафэ.\nХэбзэгъэуцугъэм диштэу ятIонэрэ пенсиер къызтефэхэрэри индексацием къыхеубытэх. Ахэм ахэхьэх заом шъобжэу хихыгъэм ыпкъ къикIыкIэ сэкъатныгъэ зиIэ хъугъэхэр, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэр, ахэм яшъхьэгъусэхэр, дзэкIолIхэу къулыкъу ахьызэ фэхыгъэхэм янэ-ятэхэр, «Жителю блокадного Ленинграда» зыфиIорэ тамыгъэр къызфагъэшъошагъэхэр.\nСоциальнэ пенсиеу республикэм щатырэр къызаIэтыкIэ, гурытымкIэ лъытагъэу, сомэ мини 9,3-рэ ар зэрэхъущтыр. Заом шъобжэу хихыгъэм ыпкъ къикIыкIэ сэкъатныгъэ зиIэ хъугъэхэм ятIонэрэ пенсиеу къаратырэр индексацие ужым сомэ мин 15,4-рэ, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм япенсие сомэ мин 14,9-рэ хъущт. Сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэм ыкIи къызыхъугъэм къыщыублагъэу апэрэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ зиIэхэм къаратырэр, гурытымкIэ лъытагъэу, сомэ мин 13,9-м нэсыщт.\n«Житель осажденного Севастополя» зыфиIорэ тамыгъэр къызфагъэшъошагъэхэр «Жителю блокадного Ленинграда» зыфиIорэ тхылъыр къызэратыгъэхэм ягъэпшагъэ мэхъух ыкIи социальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ яфитыныгъэхэр зэфэдэх.\nАхэми Ленинград иблокадэ къыхиубытагъэхэм афэдэу мазэ къэс ахъщэ тын къафэкIо, ахъщэ тедзэу къаратырэм хэхьэрэ социальнэ фэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх, сэкъатныгъэ зиIэхэм пенсиитIури, сэкъатныгъэм паий, ныбжьыр зэрэнэсыгъэм паий, къафэкIонэу агъэпсын фитых.\nХэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, Севастополэу къадзыхьагъэм щыпсэущтыгъэкIэ кIохэрэр 1941-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ и 30-м къыщыублагъэу 1942-рэ илъэсым ибэдзэогъу мазэ и 4-м нэс ащ дэсыгъэхэр ары. Ахэм тамыгъэу «Житель осажденного Севастополя» зыфиIорэр къараты. Ар къэзыушыхьатырэ тхылъэу кIыгъур Хэгъэгу зэошхом иветеран иудостоверение къатыным лъапсэ фэхъу.\nЦIыфым тамыгъэмрэ ар къэзыушыхьатырэ тхылъымрэ къытефэхэу, ау имыIэхэмэ, УФ-м ПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ органэу зыпэблагъэм екIуалIэмэ IэпыIэгъу къыратыщт. Джащ фэдэу тамыгъэр къаратыгъэу, ау сэкъатныгъэ зиIэхэм ахэмыхьэхэрэм цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ къулыкъум е фондым ичIыпIэ орган зафагъэзэн алъэкIыщт. Мы ветеранхэми медикэ-социальнэ экспертизэм иучреждениехэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ IэпыIэгъу афэхъущтых.\nПредыдущая Нахь чанэу халъхьэу аублагъ\nСледущая Хьасанэкъо Мурат: «Дачэ, чъыгхэтэлэжь товариществэхэм яIофыгъохэр Адыгэ Республикэм игъэкIотыгъэу щызэшIуахых»


Псыхъохэм къахэхъощт | Адыгэ Макъ\nАужырэ уахътэм къещхыгъэ ощхыхэм апкъ къикIыкIэ жъоныгъуакIэм и 21-м къыщегъэжьагъэу псыхъоу Лабэ ыкIи Краснодар краим икъыблэ-къохьапIэ щыIэ псыхъо цIыкIухэм псэу адэтым зыкъиIэтын ылъэкIыщт. Анахьэу псыр нэпкъхэм къадэкIын зыщилъэкIыщтхэм ахэхьэх Апшеронскэ, Лабинскэ, Мостовской районхэр.\nПсыр къиуным ищынагъо зэрэщыIэм икъэбар ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ Министерствэм икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм цIыфхэм къалъегъэIэсы.\nАдыгеим игидрометеогупчэ макъэ къызэригъэIурэмкIэ, мэфэ благъэхэм республикэм щыошъопщэщт, чэщырэ макIэу къещхыщт. ЧIыпIэ-чIыпIэу ощхышхо ошъу хэтэу къащехыщт, шыблэр гъогъощт. Мафэрэ чIыпIэ зырызхэм ощх къащещхыщт, шыблэр ащыгъогъощт.


Лъэпкъ мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъу — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъу\nРедактор 18.11.2020 19.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n2020-рэ илъэсым шэкIогъум и 16-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 20-м нэс АР-м лъэпкъ IэшIагъэхэмкIэ IэпэIасэхэм я Ассоциацие кIэщакIо зыфэхъугъэ шъолъыр зэнэкъокъоу «Лъэпкъ шIыкIэм диштэрэ илъэсыкIэ джэгуалъэхэр» зыфиIорэр зэхащэ.\nЗэнэкъокъум хэлэжьэнхэу къырагъэблагъэх республикэм имуниципальнэ гъэсэныгъэ учреждениехэм ащеджэхэрэр, лъэпкъ IэшIагъэм пылъхэр. Ахэм ахэхьэх дышъэ хэдыкIыныр, хъэныр, пхъэм хэбзыкIыныр, гъучIым хэгъэжъыкIыныр ыкIи нэмыкIхэри.\nИлъэсыкIэ джэгуалъэхэу зэнэкъокъум къырахьылIэхэрэр лъэпкъ шIыкIэм тетэу ыкIи илъэсыкIэ нэшанэр къыраIотыкIэу, щынэгъончъэу, илъэсыкIэ чъыгым пыплъэшъунэу гъэпсыгъэнхэ фае. Джэгуалъэм иинагъэкIэ сантиметрэ 15-м ехъу хъущтэп.\nЗэнэкъокъум хэлажьэхэрэм 2020-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 17-м нахь мыкIасэу джэгуалъэу ашIыгъэхэм ясурэттехыгъэхэр электроннэ адресэу:\nmasteraa01@mail.ru. зыфиIорэм рагъэхьынхэ фае. Зэнэкъокъум хэлажьэ пэпчъ зы джэгуалъэм къырагъэхъу хъущтэп.\nИлъэсыкIэ джэголъэ хьазырхэр 2020-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 18-м ыкIи и 19-м пчэдыжьым сыхьатыр 10-м къыщегъэжьагъэу пчыхьэм сыхьатыр 6-м нэс Мыекъуапэ иурамэу Краснооктябрьскэм иунэу N 9-м тет салонэу «Дышъэ идагъ» зыфиIорэм къырахьылIэнхэ фае.\nТыгъэгъазэм и 20-м къыщыублагъэу и 25-м нэс IэшIагъэу къырахьылIагъэхэм комиссиер ахэплъэщт, лъэпкъ нэшанэхэр къизыIотыкIыхэрэ анахь дахэу, гъэшIэгъонэу шIыгъэ IофшIэгъи 10 къыхихыщт.\nЗэкIэ зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм дипломхэр аратыщтых. Шъолъыр зэнэкъокъоу «Лъэпкъ шIыкIэм диштэрэ илъэсыкIэ джэгуалъэхэр» зыфиIорэм текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ ныбжьыкIэхэм Ассоциацием идипломхэр ыкIи ишIухьафтынхэр аратыщтых.\nПредыдущая Министрэм игодзакIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ нэIуасэ фашIыгъ\nСледущая ЗАГС-мкIэ ГъэIорышIапIэм пэщакIэ иIэ хъугъэ


Псэемыблэжьэу зэуагъэ | Адыгэ Макъ\nСоветскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Иван Чучвагэ я 17-рэ воздушнэ армием ия 288-рэ истребительнэ авиационнэ дивизие ия 866-рэ полк иэскадрилье икомандирыгъ.\nИван Чучвагэ жъоныгъуакIэм и 22-м, 1920-рэ илъэсым АдыгеимкIэ Красногвардейскэ районым ит селоу Новосевастопольскэм къыщыхъугъ. 1942-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу партием хэтыгъ.\nКраснодар дэтыгъэ кIэлэегъэджэ училищыр 1939-рэ илъэсым къыухи, кIэлэегъаджэу Iоф ышIагъ. ЕтIанэ Краснодар аэроклубым щеджагъ, ар къыухыгъ, 1940-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ дзэ къулыкъум кIуагъэ. Ащ щыIэзэ Черниговскэ дзэ авиационнэ еджапIэу пилотхэр къэзыгъэхьазырхэрэм щеджагъ. 1941-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу фронт зэфэшъхьафхэм ащызэуагъ. Пилотэу, эскадрильем икомандир игуадзэу, етIанэ икомандирэу Сталинград ыкIи Къыблэ-КъохьэпIэ фронтхэм ащызэуагъ. Анахьэу лIыгъэшхо зызэрихьагъэр 1942-рэ илъэсым шышъхьэIум и 18-р ары.\nСталинград фронтым игъэзетэу «Красная Армия» зыфиIорэм къызэритхырэмкIэ, эскадрильем икомандир зыхэкIуадэм, а пшъэдэкIыжьышхо зыпылъ IэнатIэр зыгъэцэкIэшъущтым егупшысагъэх ыкIи Иван Чучвагэ ар зэшIуихышъущтэу алъытагъ.\nИван ипшъэрылъ зэошхоу кIорэм щигъэцэкIагъ, уашъоми чIыгуми пыим щэу къытэкъурэм ухэкIын умылъэкIынэу къиныгъэми. Чучвагэ уIэгъэ хьылъэхэр къытыращагъэхэу, пщэIэн умылъэкIынэу ахэр узыщтыгъэхэми, уIагъэ пэпчъ лъыр къичъэу, ыIэхэм псэ ахэмылъыжьым фэдэу хъугъэхэми, иакъыл щэоми, аужырэ кIуачIэхэмкIэ самолетыр къыгъэтIысыным пылъыгъ… ЕтIанэ чIыгур къызелъэгъум «приказыр згъэцэкIагъэ» къыIуи, иакъыл щыуагъ.\nПшъэрылъ къин дэдэр псэемыблэжьэу зэригъэцэкIагъэм пае Чучвагэ Лениным иорден къыфагъэшъошагъ. Госпиталым мэзитIурэ чIэлъыгъ, званиеу старшэ лейтенантыр къыратыгъ, эскадрильем командир фашIи дзэкIолIыр зэуапIэм Iухьажьыгъ.\nИван Чучвагэ лIыгъэшхо зыхэлъ дзэкIолIыгъ, командир пхъэшагъ. Пыир нахь зэрэзэтегъэпсыхьагъэм, ипчъагъэкIэ ар зэрэнахьыбэм Иван къызэтыраIажэщтыгъэп. Ащ фэдэу 1942-рэ илъэсым шэкIогъум и 29-м ошъогум щыкIогъэ заом лIыгъэшхо щызэрихьагъ, эскадрильеу зипащэм пыим исамолети 5 къыриутэхыгъ, ахэм ащыщэу 2-р Иван ары зыкъутагъэхэр. Ошъогу заохэу 1943-рэ илъэсым мэзаем и 3-м ыкIи гъэтхапэм и 10-м кIуагъэхэм Чучвагэ псэемыблэжьэу ахэлэжьагъ. Илъэс 23-рэ нахьыбэ зымыныбжь кIалэм иаужырэ ошъогу зао Виктор Талалихиным фэдэу самолетэу стырэр пыим ибомбардировщик фигъэзагъ…\nИван Чучвагэ зэкIэмкIи ошъогу зэуи 196-мэ ахэлэжьагъ, зэо 74-мэ самолет\n16 къащыриутэхыгъ. Аужырэ ошъогу заоу Харьков хэкум ичIыпIэу «Купянскэ-Сортировочная» зыфиIорэм дэжь щыкIуагъэм хэкIодагъ.\nУкраинэм и Харьков хэку хэхьэрэ Купянскэ районымкIэ селоу Куриловкэм ар къош къэхалъэм щагъэтIылъыгъ. «Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ» зыфиIорэ цIэ лъапIэр дунаим ехыжьыгъэу къыфагъэшъошагъ.\nЛIыхъужъ жъуагъом нэмыкIэу Чучвагэ Лениным иорденитIу, медалэу «За оборону Сталинграда» зыфиIохэрэр иIэх. ЛIыхъужъым ыцIэ Хэгъэгу зэошхом и Гупчэ музей Щытхъум изалэу хэтым дышъэ хьарыфхэмкIэ щатхыгъ. Зыщыфэхыгъэ Купянскэ изы урам Чучвагэ ыцIэ фаусыгъ. Къызыщыхъугъэ Новосевастопольскэм дэт еджапIэм ащ ыцIэ ехьы.


ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэщт\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ. Тигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ.\nТигъэзет къызэрэхиутыгъэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ экономикэ политикэмкIэ и Комитет идэкIыгъо зэхэсыгъо Адыгеим щыкIуагъ.\nIофыгъо шъхьаIэу ащ къыщаIэтыгъэхэм ащыщ автомобиль гъогоу «Адыгэкъал — Бжъэдыгъухьабл» зыфиIорэм къыхиубытэрэ Iахьэу «Мыекъуапэ — Лэбапэ — Кореновск» зыфиIорэм иIыгъын федеральнэ гупчэм фэгъэзэжьыгъэныр.\nМыщ занкIэу, гъогу кIэкIымкIэ, Краснодар краим ыкIи Адыгеим якъэлэ шъхьаIэхэу Краснодаррэ Мыекъуапэрэ зэрепхых. ШъолъыритIум ахэхьэрэ район заулэхэм ащыпсэурэ цIыфхэр Краснодар иаэропорт екIолIэнхэмкIэ Iэрыфэгъу. Джащ фэдэу Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ярегионхэр Новороссийскэрэ ТIуапсэрэ ащыIэ хы портхэм якIолIэнхэ амал къареты.\nФедерациемкIэ Советым экономикэ политикэмкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Валерий Васильевым къызэриIуагъэмкIэ, 2017-рэ илъэсым ипэублэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат мы гъогу Iахьыр щынэгъончъэу ыкIи шэпхъэ гъэнэфагъэхэм адиштэу аIыгъын амал икъу фэдизэу зэрэщымыIэр зэрытхэгъэ тхьапэр УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Козак фигъэхьыгъ.\nСенаторэу Валерий Васильевым къызэрэхигъэщыгъэу, Росавтодорым уплъэкIунэу зэхищагъэхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, мы гъогу Iахьым ишъомбгъуагъэ, зэрэзэтегъэпсыхьагъэр шапхъэу щыIэхэм адиштэрэп. Ащ къыхэкIыкIэ машинэхэр псынкIэу щызэблэкIын алъэкIырэп, экологием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет къегъэдэи.\nФедеральнэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм мы Iахьыр ахэгъэхьэгъэным епхыгъэ унашъо УФ-м и Правительствэ зишIыкIэ, къэкIощт илъэсым Росавтодорым ахъщэ тедзэу сомэ миллион 278,7-рэ джыри зэрищыкIэгъэщтыр Валерий Васильевым къыIуагъ. Автомобиль гъогоу A-160 «Мыекъуапэ — Лэбапэ — Кореновск» зыфиIорэр зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъэ зыхъукIэ, трассэу «Адыгэкъал — Бжъэдыгъухьабл» зыфиIорэм итехническэ зытет нахьышIум фиузэнкIыщт. ГъогурыкIоныр нахь щынэгъончъэу, цIыфхэм ыкIи хьылъэхэм язещэн пэIухьэрэ транспорт хъарджхэр нахь макIэ хъущтых.\nМы Iофыгъом сенаторхэр тапэкIэ хэплъэщтых, ащ еплъыкIэу фыряIэр шъолъырым ипащэхэм араIощт, Комитетым унашъоу ышIыгъэр зэрыт документхэр УФ-м и Правительствэ фагъэхьыщтых.


Адыгеим и ЛIышъхьэ ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм игенеральнэ директор зэIукIэгъу дыриIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм игенеральнэ директор зэIукIэгъу дыриIагъ\nРедактор 01.04.2016 ПОЛИТИКЭР\nРеспубликэм иэнергетическэ комплекс ихэхъоныгъэ, псэолъакIэхэр шIыгъэнхэм ыкIи нэмыкIхэм атегущыIагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъанрэ ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Александр Гавриловымрэ зызэIокIэхэм. Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурати а зэIукIэгъум хэлэжьагъ.\nПстэуми апэу язэдэгущыIэгъу ублапIэ фэхъугъэр республикэм иэнергетикэ ихэхъоныгъэ Александр Гавриловым иIахь зэрэхишIыхьагъэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэ медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр ащ зэрэритыжьыгъэр ары. ТхьакIущынэ Аслъан зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэмрэ энергетическэ компаниемрэ язэдэлэжьэныгъэ шIуагъэ къытэу лъэкIуатэ.\n— «Кубаньэнерго» зыфиIорэм ипащэхэм тафэраз тызэрэзэхашIыкIырэм, ублэпIакIэхэмкIэ IэпыIэгъу къызэрэтфэхъухэрэм апае. Непэ республикэм хэхъоныгъэ ешIы, цIыфхэр зыщыпсэущтхэ унакIэхэр, социальнэ псэуалъэхэр ашIых. Туризмэм зызэриушъомбгъурэм елъытыгъэу инвесторхэм Адыгеим нахь лъэшэу анаIэ къытырадзагъ. Ау тапэкIэ тылъыкIотэным, пэрыохъоу щыIэхэр щыдгъэзыенхэм апае энергетическэ кIуачIэхэми нахь ахэдгъэхъон фае. Инфраструктурэм мылъкоу пэIудгъахьэрэм къыхэкIэу бюджетми нахь хэхъощт, цIыфхэми ящыIакIэ нахьышIу хъущт, — къыIуагъ республикэм и ЛIышъхьэ.\nАлександр Гавриловым Iофэу ышIэрэм, компанием республикэм щызэшIуихырэ Iофтхьабзэхэм осэ ин къызэрафишIыгъэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэфэразэр къыIуагъ, тапэкIи шIуагъэ къэзытыщт зэдэлэжьэныгъэм зэрэфэхьазырыр къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэмрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ зэдызэхагъэуцогъэ программэу Адыгэ Республикэм иэлектросетевой комплекс ихэхъоныгъэ фэгъэхьыгъэр 2015 — 2019-рэ илъэсхэм ателъытагъэу щыт. А программэм къызэрэдилъытэрэм тетэу Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Джэджэ ыкIи Кощхьэблэ районхэм электричествэр зэрыкIорэ линиехэмрэ подстанциехэмрэ ащызэтрагъэпсыхьажьыщтых, техникэм ылъэныкъокIи нахь агъэкIэжьыщтых.\nЗэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, мы компанием 2019-рэ илъэсым нэс ипрограммэ сомэ миллиардрэ миллион 598-рэ пэIухьащт, ащ щыщэу республикэм 2016-рэ илъэсым иэнергетикэ ихэхъоныгъэ сомэ миллион 997,8-рэ фэдиз компанием пэIуигъэхьан мурад иI.\nМы илъэсым МыекъуапэкIэ подстанциеу «Северная» зыфиIорэмрэ Мыекъопэ районымкIэ подстанциеу «Хаджохрэ» ятрансформатор кIуачIэхэм ахагъахъоу рагъэжьэщт. Мэкъуогъум подстанциеу «Адыгейская» зыфиIорэм ишIын аухыщт ыкIи атIупщыщт, джащ фэдэу подстанциехэу «Инэмрэ» «Пэнэжьыкъуаерэ» язэтегъэпсыхьанкIэ проект-лъыхъон Iофыгъохэр зэшIуахыщтых.\nПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэр купэу «Россетым» хэхьэ ыкIи Краснодар краимрэ Адыгэ Республикэмрэ электроэнергиер аIэкIэгъэхьэгъэным фэгъэзагъ. Адыгэ электрическэ сетьхэм квадрат километрэ мини 10 фэдиз хъурэ чIыпIэу нэбгырэ мин 500-м ехъу зыщыпсэурэм ифэIо-фашIэхэр агъэцакIэх. Предприятием электроэнергиер муниципальнэ образованиймэ: Мыекъопэ, Джэджэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ районхэм ыкIи Мыекъуапэ, джащ фэдэу Краснодар краимкIэ Шытхьэлэ ыкIи Апшеронскэ районхэм аIэкIегъахьэ.\nПредыдущая Яюбилей хагъэунэфыкIыгъ\nСледущая В весенний призыв ряды российской армии пополнят 520 юношей Адыгеи


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ къужъым и Мафэ «Рыфабгъо ипсыкъефэххэм» ащыкIуагъ\nАдыгэ къужъым и Мафэ «Рыфабгъо ипсыкъефэххэм» ащыкIуагъ\nАдыгэ Республикэ, Рыфабгъо, щышъхьэIум и 15\nИжъырэ адыгэ къужъым и Мафэ «Рыфабгъо ипсыкъефэххэм» блэкIыгъэ шэмбэтым ащыкIуагъ. Iофтхьабзэм цIыф бэдэдэ хэлэжьагъ, республикэм щыпсэухэрэм ямызакъоу, хьакIэхэри бэу къырищэлIагъэх. ЗэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Руфа-Тур» зыфиIорэмрэ АР-м зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэхэмкIэ и Комитетрэ ащ икIэщакIох.\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэс къэс адыгэ къужъым, хьалыжъом, къэбым ямафэхэр мы чIыпIэм щызэхащэх. Ахэм ахэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу зэпыт. Мыгъэ къужъым и Мафэ джащ фэдэу цIыфыбэ къырищэлIагъ - нэбгыри 130-рэ фэдиз ижъырэ адыгэ чъыгхатэхэр къызщыкIырэ чIыпIэм дэкIоягъ. А гъогууанэм икъэкIун IэшIэх дэдэу щытэп - псыкъефэххэр зэкIэ зэранэкIынышъ, ижъырэ адыгэ къужъым иIэшIугъэ ауплъэкIуным ишIоигъоныгъэ фабэм текIуагъ. Илъэсищ хъугъэ мыщ фэдэ мафэхэр зыхагъэунэфыкIыхэрэр, арышъ, мы гъогууанэр зимыщыпэлъэгъухэри ахэтыгъэх. Апэрэу дэкIоягъэри макIэп. Къэралыгъо зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэу Адыгэ къэралыгъо университетым щеджэхэрэми гъогу къинымрэ пкIышъхьэ-мышъхьэ шъоупсымрэ ауплъэкIун алъэкIыгъ.\nШIэныгъэлэжь зэфэшъхьафхэм агъэшIагъо икъурэ ижъырэ адыгэ къужъ чъыгхатэхэм анэсынхэ, ахэр алъэгъун амал зэряIагъэм зэригъэгушхохэрэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэ пэпчъ къыхигъэщыгъ. Къинэу гъогур къакIуфэ алъэгъугъэри ащыгъупшэжьыгъэу заплъыхьэщтыгъ. ЗекIохэр сыхьат фэдизрэ гъогу тетыгъэх, узэрыкIонкIэ хьылъэ дэдэ бгы лъагэхэр къызэранэкIыгъэх. Ау алъэгъугъэмрэ зэхашIагъэмрэ пстэуми ауас - чъыгэу илъэс 250-рэ фэдиз зыныбжьым джыри къыпыкIэрэ къужъыр ашхын амал яIагъ, псыкъефэххэр, тичIыопс идэхагъэ зэрагъэлъэгъугъ, зэхашIэгъэ пстэуми янэпэеплъ сурэтхэр зытырахыгъэх.\nГъогу хьылъэр къэзыкIугъэхэм Рыфабгъо изыгъэпсэфыпIэ къыщяжэщтыгъэх. Ахэм джыри зы ушэтын къапыщылъыгъ - къужъ зыдэлъ хьалыжъохэр нахь псынкIэу зышхыщтхэмкIэ шIоигъоныгъэ зиIэхэр зэнэкъокъунхэ фэягъэ. Зэнэкъокъур зезыщагъэу телерадиокомпаниеу «Адыгеим» иIофышIэу Тэу Замирэ ащ фэдэу къахищыгъэр нэбгырий. ЗэкIэми хьалыжъо тфырытф афагощыгъ, та-къикъищыкIэ апэ ахэр къэзышхыгъэхэм хьаку хьалыжъошхоу къужъ зыдэлъыр шIухьафтын фашIыгъ, джащ фэдэу мэфэкIым къекIолIэгъэ ХьацIыкIу Бэллэ къужъыр ыгъэфедэзэ ыгъэжъэгъэ IэшIу-IушIухэу мы пкIышъхьэ-мышъхьэм итеплъэ зиIэхэри ащ фигъэшъошагъэх.\nМэлылыпсымкIэ, къужъыпсымкIэ ыкIи къужъ зыдэлъ хьалыжъохэмкIэ мэфэкIым къекIолIагъэхэр ыпкIэ хэмылъэу ахьэкIагъэх.\nКIэухым мэфэкIым хэлэжьэгъэ пстэуми удж хъурае къашIыгъ.\nХьакIэу тиреспубликэ къеблагъэхи мэфэкIым къырихьылIагъэхэм ар бэрэ агу зэрилъыщтым, тишъолъыр щыпсэухэрэр къыкIэлъыкIощт зэхэхьагъум джыри къызэреблэгъэщтхэм щэч зэрахэмылъыр тэри нафэ къытфэхъугъ.\nМэщлIэкъо Саид - Адыгэ Макъ\nСурэт инхэр зытырихыгъэхэр ГъукIэлI Сусан (facebook.com)


IэпыIэгъукIэ къыгъэгугъагъэх | Хасанов Мурат Русланович\n« В преддверии 15-й годовщины со дня…\nМурат Хасанов: «Международный турнир… »\nПартиеу «Единэ Россиер» зызэхащагъэр шэкIогъум и 22-м илъэс 15 хъугъэ. Ащ ипэгъокIэу Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат Кощхьаблэ щыпсэухэрэм зэIукIэгъу адыриIагъ.\nДепутатым нэбгыри 8-мэ зыкъыIуагъэкIагъ, ахэр нахьыбэу зыгъэгумэкIыщтыгъэхэр социальнэ Iофыгъохэмрэ физкультурэмрэ спортымрэ районым хэхъоныгъэхэр зэрэщарагъэшIыщтхэмрэ. Сабыибэ зиIэ бзылъфыгъэр ыпхъу ортопедическэ лъэкъопылъхьэу ахъщэшхо зыуасэр рагъэгъотынымкIэ ишIуагъэ къаригъэкIынэу М. Хьасанэкъом къелъэIугъ, депутатми IэпыIэгъу къафэхъунэу къыгъэгугъагъ.\nРайоным испортивнэ обществи уахътэм диштэрэ футболешIапIэ Кощхьаблэ щагъэпсы ашIоигъоу депутатым зыкъыфагъэзагъ, ежь ышъхьэкIэ мы Iофыгъом ынаIэ зэрэтыригъэтыщтыр Мурат ариIуагъ.\n— ЗэIукIэгъоу адэсшIыгъэм «Единэ Россиер» цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэшIозыхырэ партиеу зэрэщытыр къызгуригъэIуагъ. Къэралыгъом ипащэхэри, шъолъырхэри, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэри зэкъотхэу цIыфхэм къаIэтырэ Iофыгъохэр загъэцакIэхэрэр илъэс 15 хъугъэ, — къыIуагъ М. Хьасанэкъом.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 28.11.2016г.: http://www.adygvoice.ru/wp/iэпыiэгъукiэ-къыгъэгугъагъэх/


Продажа телескопических погрузчиков в Адыгейске, купить новые и бу\nПродажа телескопических погрузчиков в Адыгейске\nЕсли вы являетесь продавцом техники в городе Адыгейск, разместитесь у нас бесплатно, это позволит найти новых клиентов.\nБлижайшие к Адыгейску предложения о продаже телескопического погрузчика\nРасстояние до Адыгейска — 78 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 133 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 164 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 236 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 312 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 436 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 444 км. по прямой\nРасстояние до Адыгейска — 458 км. по прямой


Десэхэр къэзытырэ тарихъ — Адыгэ макъ\nРедактор 02.10.2021 02.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэр загъэпсыгъэр илъэс 30 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ащ къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэм, Адыгеим икъэралыгъо гъэпсыкIэ икъыдэхын мэхьанэу иIагъэм, автономием къыкIэлъыкIогъэ республикэм илъэси 100 гъогууанэр къихьащт илъэсым зэрэригъэкъужьыщтыми мэхьанэ ратэу ягупшысэхэмкIэ къыддэгощагъэх Адыгэ Республикэм иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъанрэ Адыгэ Республикэм и Апшъэрэ Совет и Тхьамэтагъэу ЛIыIужъу Адамрэ.\n— ЦIыф лъэпкъыбэ хъурэ Советскэ Союзыр субъект пчъагъэу зэхэтыгъ. НэмыкI лъэпкъхэм афэдэу 1922-рэ илъэсым автономие гъэпсыкIэр Адыгеим иIэ хъугъэ. Ащ фэдэу мыхъугъэмэ, тахэкIокIэжьыным ищынагъо къытшъхьарытыгъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэм хахъо тигъэшIыгъ, гъэсэныгъэм, шIэныгъэм — а уахътэм зэкIэмэ анахь мэхьанэ зиIэгъэ лъэныкъохэм, джащ фэдэу мэкъу- мэщым, экономикэм, культурэм зыкъаIэтынымкIэ автономием ишIогъэшхо къытэкIыгъ. Тхыбзэр, еджапIэхэр, апэрэ гъэзетыр ащ къыдэкIуагъэх. Республикэ гъэпсыкIэм тикъэралыгъо шапхъэхэм ахигъэхъуагъ, къэралыгъо къулыкъухэр щыIэ хъугъэх, Республикэм ипсэупIэхэм ятеплъэ зызэблихъугъ, инфраструктурэм зиштагъ, чылэхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэр икъу фэдизэу анэсыгъ, гъогухэр зэтырагъэпсыхьагъэх, типроизводствэ зыкъыIэтыгъ, культурэм, зекIоным, спортым хэхъоныгъэ инхэр ашIыгъэх. Илъэс 30-м Адыгеим зэхъокIыныгъэшIоу бэ фэхъугъэр, джыри а IофшIэнхэр лъагъэкIуатэх. Къэралыгъо хабзэм иIэшъхьэтетхэм, шъолъыр пащэхэм экономикэм хахъохэр рагъэшIыным пае щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ лъэпкъ проектхэм адэлажьэх.\nМэхьанэ зиIэхэм ащыщых мамырныгъэр, зэгурыIоныгъэр, цIыф лъэпкъэу шъолъырым щыпсэухэрэм язэшIуныгъэ, зэкъош шъолъырхэм язэпхыныгъэ чIамынэныр. Къэрэщэе-Щэрджэс, Къэбэртэе-Бэлъкъар республикэхэм тизэкъошныгъэ тилъэмыджэу тадэлажьэ. Ахэм япащэхэмкIэ зэныбджэгъуныгъэ тазыфагу сыдигъокIи илъыгъ. КIокIо Валерий — къэралыгъо IофышIэ бэлахьыгъ, цIыфышхуагъ, Урысые Федерацием ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэ игодзэ IэнатIэр къыфагъэшъошэгъагъ. Жьэу ищыIэныгъэ гъогу ыухыгъ. Сыгу къео, сэщ нахьыкIагъ, зэныбджэгъуныгъэ пытэ тазфагу илъыгъ. Зэкъош шъолъырищым тизэпхыныгъэ, тизэдэлэжьэныгъэ хэхъоныгъэхэр афэтшIыным тишъыпкъэу тыпылъыгъ.\nСызэрыгушхохэрэм ащыщ Косовэ тилъэпкъэгъухэр къызэритщыжьышъугъэхэр. А лъэхъаным ащ фэдэ Iоф зэшIопхыныр, зы къэралыгъом цIыфхэр къипщынхэшъ, нэмыкI къэрал пщэнхэр, ари заор кIо пэтзэ, — зыфэдэ къэмыхъугъэ Iофтхьабзэу тикъэралыгъокIэ, тиреспубликэкIэ хъугъэ. А уахътэм лъэпкъым къыкъоуцуагъэхэр зэкIэ дунаимкIэ щысэтехыпIэ мамырзехьэ Iофтхьабзэм изехьакIо хъугъэх. Къытхэхьажьыгъэ тилъэпкъэгъухэр бэшIагъэу тщыщ хъужьыгъэх, республикэм ихахъо фэлажьэх, ялъытэныгъэрэ яшIулъэгъурэ зэхэсэшIэ.\n— Республикэр автономием къыкIэлъыкIуагъ. Кавказ заом ыуж 1897-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ кIэтхыкIыжьыным къызэригъэнэфэгъагъэмкIэ, Пшызэ шъолъыр исыгъэ адыгэхэм япчъагъэ зэкIэмкIи ащ щыпсэурэ цIыфхэм япроцентитIу ныIэп зэрэхъущтыгъэр: мини 192-рэ щыпсэущтыгъэмэ, ахэм ащыщэу адыгэхэр мин 30-м къехъущтыгъэх. Шъхьащэфыжь щыIэхэри, хыIушъо шапсыгъэхэри хэтхэу. Республикэм джы къыгъэгъунэрэ чIыпIэм мин 27-рэ фэдиз тилъэпкъэгъоу исыгъэр. Автономием лъэпкъыр нахь зыIэкIиубытагъ. Лъэпкъ пащэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые хэкум пащэ фэхъугъ. Экономикэр, культурэр къэIэтыгъэнхэм къэралыгъо гъэпсыкIэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ. Ары лъапсэр зыгъэпытагъэр. Краснодар краим тыкъыхэкIыжьи республикэу – шъолъыр шъхьафитэу — тызэрэхъужьыгъэр лъэбэкъу тэрэзыгъ. Къэралыгъо гъэпсыкIэм итамыгъэхэу быракъыр, гербыр, гимныр аштэгъагъэх. Охътэ бырсырэу, зэпэуцуныгъэр къебэкIэу щытыгъ. Апэу тштэгъагъэр къэралыгъо быракъыр арыгъэ. Адыгэмэ ялъэпкъ быракъ республикэм икъэралыгъо быракъэу ядгъэштэным пае Санкт-Петербург геральдическэ комиссием лIыкIохэр дгъэкIогъагъэх.\nЛъэпкъ быракъым итеплъэ ухэIэбэжьы, зэблэпхъужьы зэрэмыхъущтым иунашъо ащ къыгъэнэфагъ. НэмыкI цIыф лъэпкъэу Адыгеим щыпсэухэрэм яфитыныгъэхэр къыдыхэлъытагъэ хъунхэм пае, Джарымэ Аслъан къызэрахилъхьагъэмкIэ, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм якъэралыгъо быракъхэр Iофтхьабзэхэм язэхэщэн къащызэдычIахыхэзэ ашIынэу унашъо аштэгъагъ. Илъэси 160-рэ зыныбжь адыгэ лъэпкъ быракъыр джащ фэдэу къэралыгъо шапхъэ пылъэу пчэгум къиуцонэу хъугъэ. Къыддэхъугъэмэ ар зэу ащыщ. Гербымрэ гимнымрэ зэнэкъокъу хэмылъэу тштэгъагъэх.\nАдыгеир, нэмыкI шъолъыр цIыкIухэм афэдэу, зыхахьэщтыгъэ субъектым апэрэмэ ахэтэу къыхэкIынэу хъугъэ. Краснодар краим ипащэщтыгъэу Николай Кондратенкэр краим ителевидениекIэ къэгущыIэзэ ащыгъум къыхигъэщыгъагъ — ижъырэ лIэшIэгъухэм къащегъэжьагъэу зичIыгу щыпсэурэ адыгэхэм шъхьафит субъект яIэныр къазэратефэрэр, титарихъ ащ фэдэ фитыныгъэ къызэрэтитырэр. Адыгэ автоном хэкум пащэ фэхъугъэгъэ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые краим иадминистрацие зычIэт унэм къыпэIулъ скверым щагъэтIылъыжьыгъагъ, мыжъосыни тырагъэуцогъагъ. Репрессиехэм ялъэхъан нэпэеплъ мыжъосыныр Iуахыжьынэу хъугъагъэ. Джы ар икIэрыкIэу зэтырагъэуцожьынэу, тарихъ хэукъоныгъэхэр дагъэзыжьынхэу краим иIэшъхьэтетхэм зафэгъэзэгъэн фае. Пшызэ шъолъыррэ Адыгеимрэ зэфыщытыкIэ, зэпхыныгъэ дахэхэр азыфагу илъынхэм ищыIэныгъэ ащ фигъэлэжьагъ. Лъэпкъыр ыпэкIэ лъыкIотэным пае тарихъыр зыщыбгъэгъупшэ хъущтэп, ащ идесэхэм акъылыгъэ ахэпхын фае.\nПредыдущая Лъэпкъым ылъапсэ мэпытэ\nСледущая Илъэc щэкIымкIэ тинеп


КIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт | Адыгэ Макъ\nЗышIоигъо пэпчъ игъоу ылъэгъурэр «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэхэм ясайтхэмкIэ шышъхьэIум и 28-м нэс ыгъэхьын ылъэкIыщт, Iоныгъом и 4-м федеральнэ дискуссионнэ площадкэу «ЦIыфым нахь гупсэфэу Iоф ышIэныр» зыфиIорэм ны-тыхэр, экспертхэр, ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр хэлажьэхэзэ, а Iофым щытегущыIэщтых. Партием и Генеральнэ совет исекретарь иапэрэ гуадзэу, Къэралыгъо Думэм идепутатэу Ольга Баталинам ащ фэгъэхьыгъэу къыIуагъ.\n«Антибюрократическая учительская инициатива» — джары зэреджагъэхэр лъэпкъ проектэу кIэлэегъаджэхэр, ны-тыхэр ыкIи кIэлэеджакIохэр зыгъэгумэкIыхэрэм. КIэлэегъаджэхэр зыхэлэжьэхэрэ Iофыгъохэм, документхэу ахэм агъэхьазырхэрэм, акт зэфэшъхьафхэу зэхагъэуцохэрэм япчъагъэ нэфэгъэ икъу хэлъхьэгъэн фае. Шъолъырхэм дискуссионнэ площадкэхэу яIэхэр къызфагъэфедэхэзэ, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Iоф зышIэхэрэм атегъэкIэгъэ хьылъэм къыкIегъэчыгъэнымкIэ предложение зэфэшъхьафхэр къаугъоищтых. НахьыбэрэмкIэ планхэм, отчетхэм язэхэгъэуцон, информационнэ Iофыгъо зэфэшъхьафхэу къэуцухэрэм яджэуапхэр гъэхьазырыгъэнхэм ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ IофшIэнэу ахэм зэшIуахырэр егъэджэн IофымкIэ пэрыохъу мэхъу», — къыIуагъ Баталинам.\nАщ агу къыгъэкIыжьыгъ еджэпIакIэхэм, спорт джэгупIэхэм яшIын, кIэлэцIыкIухэр зыщеджэхэрэр щынэгъончъэу щытынхэм япхыгъэ Iофыгъохэм «Единэ Россием» лъэшэу ынаIэ зэратыригъэтырэр.\n«Ау зэкIэми анахь мэхьанэ зиIэр, Iоф зыдэтшIэн фаер кIэлэцIыкIухэр езыгъаджэхэрэм, зыпIухэрэм яIофхэм язытет ары. КIэлэегъаджэм ишIэныгъэхэм ахигъэхъонымкIэ, гъэсэныгъэ Iофым нахь ынаIэ тыригъэтынымкIэ пэрыохъу хъурэ «тхылъыпIэ» IофшIэныр щыгъэзыегъэн фае», — къыхигъэщыгъ Баталинам.\n«Депутатхэр кIэлэегъаджэхэм заIукIэхэкIэ, тхылъыпIэхэм, отчет зэфэшъхьафхэм япхыгъэ IофшIэным изэрар къякIэу къаIоу мэхъу. КIэлэегъаджэхэм япроцент 80-м ехъумэ зэралъытэрэмкIэ, еджапIэм епхыгъэ бюрократическэ отчет мыухыжьхэм япшъэрылъ икъоу агъэцэкIэнымкIэ язэрар къэкIо. Народнэ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысыем и Академие экономикэ ушэтынхэмкIэ и Институт щыкIогъэ мониторингым фэхъугъэ кIэуххэми ар къаушыхьаты. КIэлэегъаджэхэм атегъэкIэгъэ хьылъэр атехыжьыгъэныр е нэмыкI Iофыгъохэр а лъэныкъомкIэ зэшIохыгъэнхэр зипшъэрылъхэр ыкIи ахэм афэгъэзагъэхэр республикэ, муниципальнэ къулыкъухэр арых», — къыхигъэщыгъ партиеу «Единэ Россием» и Генеральнэ совет исекретарь иапэрэ гуадзэ.\nБаталинам къызэриIуагъэмкIэ, чIыпIэ зырызхэм ащ фэдэ документ мыухыжьхэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэм къащыкIырагъэчыгъэми, жъажъэу а Iофыр макIо. Джы федеральнэ лъэгапIэм имызакъоу, регионхэми шэпхъэ гъэнэфагъэу щыIэхэм зэхъокIыныгъэхэр зэрафашIыщтхэмкIэ яеплъыкIэхэр къагъэхьазырыщтых.


Республика Адыгея - Гъунэгъу краим илIыкIо IукIагъ\nГъунэгъу краим илIыкIо IукIагъ\nТыгъуасэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Краснодар краим игубернатор игуадзэу, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ иатаман хъунэу зикандидатурэ къагъэлъэгъогъэ Сергей Пуликовскэм зэIукIэгъу дыриIагъ.\nАщ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ ыкIи иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ ипащэ иIэнатIэ зыгъэцакIэгорэ Николай Перваковыр, дзэм и Мыекъопэ отдел ипащэу Александр Даниловыр. Адыгеимрэ Краснодар краимрэ ащыпсэурэ къэзэкъхэр зэзыпхырэ дзэм тапэкIэ Iоф зэрэдашIэщтым тегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ лъэпкъ зэныбджэгъуныгъэу субъектитIум арылъыр къызэтегъэнэжьыгъэным ылъэныкъокIэ зэгурыIохэу Iоф зэрэзэдашIэрэр къыхигъэщыгъ. Адыгеимрэ Пшызэ шъолъырымрэ якъэзэкъ обществэхэр илъэсыбэ хъугъэу зэрэзэдэлажьэхэрэр, адыгэхэмрэ къэзэкъхэмрэ блэгъэ зэфыщытыкIэ зэряIэр, зэгъунэгъу хьалэл зэхэтыкIэ азыфагу илъыным зэрэфэIорышIэхэрэр къыкIигъэтхъыгъ.\n— Культурэм икъэгъэнэжьын, къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм патриотизмагъэ ахэлъхьэгъэным, дзэм къулыкъу щахьыным ахэр фэгъэхьазырыгъэнхэм къэзэкъ обществэм иIахьэу хилъхьэрэм осэ ин фэтэшIы. Ащ фэд, лъэпкъ зэфэшъхьафыбэу Адыгеим щызэдэпсэухэрэм зэкIэми якультурэ, яшэн-хабзэхэр тэгъэлъапIэх. Лъэпкъ зэхэдз щымыIэу, зэкIэ кIуачIэу обществэм иIэр зэдеIэжьмэ, неущырэ мафэм хэхъоныгъэхэр шIыгъэнхэмкIэ шIогъэ ин къытыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСергей Пуликовскэм республикэм ипащэ зыкъыфигъазэзэ, къэзэкъ обществэм гъэсэныгъэм, пIуныгъэм, культурэм, нэмыкIыбэхэм алъэныкъокIэ Iофэу ышIэрэмкIэ къотэгъу къызэрафэхъурэм пае къызэрэфэразэхэр къыIуагъ. Къэзэкъыдзэм тапэкIэ гухэлъэу иIэхэми атегущыIагъэх. Ахэр мэшIогъэкIосэ дружинэхэм, чIыопсым икъэухъумэн фэгъэзэгъэщт отрядхэм язэхэщэн, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэх. Къэзэкъыдзэм иатаман ихэдзынхэр зэрэзэхащэщтми Сергей Пуликовскэр къытегущыIагъ. ШышъхьэIум и 8-м Краснодар зыщызэрэугъоихэкIэ, пащэу хадзыгъэр къэнэфэщт.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Пшызэ шъолъыр икъэзэкъыдзэ и Мыекъопэ отдел АдыгеимкIэ Джэджэ, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ, Мыекъопэ районхэм, къалэу Мыекъуапэ, Краснодар краимкIэ Апшеронскэ, Шытхьэлэ ыкIи Мостовской районхэм яобществэхэр хэхьэх.


МВД-м КЪЕТЫ — Адыгэ макъ\nРедактор 01.02.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, щылэ мазэм и 23-м къыщегъэжьагъэу и 29-м нэс республикэм бзэджэшIэгъэ 80 щызэрахьагъ.\nАхэр: цIыфым ыпкъынэ-лынэ шъобж хьылъэхэр тыращагъэхэу 1, хъункIэн бзэджэшIагъэу 2, тыгъуагъэхэу 40, машинэр рафыжьагъэу 3, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъи 6, нэмыкIхэри. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъуи 8-рэ аукъуагъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къыхагъэщыгъ. БзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгырэ 66-рэ агъэунэфыгъ, зэхафын алъэкIыгъэр процент 70-м кIэхьэ.\nБлэкIыгъэ тхьамафэм Адыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 9 къатехъухьагъ. Ахэм зы нэбгырэ ахэкIодагъ, нэбгыри 9-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ешъуагъэу рулым кIэрысхэу водитель 45-рэ къаубытыгъ, гъогурыкIоным ишапхъэхэр гъогогъу 2801-рэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ.\nКраснодар краим щыпсэурэ илъэс 67-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Джэджэ районым щыIэм идежурнэ часть зыкъыфигъэзагъ. Пенсионерым къызэриIотагъэмкIэ, иавтомобилэу «ВАЗ-р» амыгъэунэфыгъэ бзэджашIэм рифыжьагъ.\nХэбзэухъумакIохэм оперативнэ-лъыхъун Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIызэ Мыекъуапэ идэхьэгъум дэжь машинэр къыщагъотыжьыгъ. Мыщ епхыгъэу уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ. Кощхьэблэ районым щыпсэурэ илъэс 30 зыныбжь кIэлакIэм мы бзэджэшIагъэр зэрихьан ылъэкIыщтэу следственнэ-оперативнэ купым икъулыкъушIэхэр егуцэфагъэх. Нэужым ар шъыпкъэу къычIэкIыгъ. Рифыжьэгъэ машинэр зыщычIидзыгъэ чIыпIэм пэмычыжьэу ар къыщаубытыгъ. Ащ къызэриIотагъэмкIэ, IункIыбзэхэр автотранспортым зэрэIулъхэр зелъэгъум, ар къызфигъэфедэнышъ, тIэкIу къыричъыхьанэу унашъо ышIыгъ. Машинэм ибак ит гъэстыныпхъэр зеухым, «ВАЗ-р» къычIидзи, зыдэс псэупIэм ыгъэзэжьынэу рихъухьагъ.\nМы мафэхэм Теуцожь районым игъогу горэм къытехъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэм унэгъо былымыр хэкIодагъ. ГИБДД-м икъулыкъушIэхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, автомобиль гъогоу «Адыгэкъал — ПчыхьалIыкъуай» зыфиIорэм тетэу къырычъэщтыгъэ машинэм иводитель ошIэ-дэмышIэу гъогум къытехьэгъэ шыр тыриутыгъ. Автотранспортым фыкъуагъэхэр фэхъугъэх. Полицейскэхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, водителым икъоджэгъу пенсионерым псэушъхьэр иягъ.\nЗэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, мыщ фэдэ хъугъэ-шIагъэхэм лъэпсэ шъхьаIэу яIэр цIыфхэр япсэушъхьэхэм зэралъымыплъэхэрэр ары. Статистикэм къызэритырэмкIэ, 2016-рэ илъэсым къыкIоцI Адыгеим игъогухэм мыщ фэдэ аварие 59-рэ къатехъухьагъ.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ\nПредыдущая КIэлэцIыкIухэм япIун пстэуми зэдытиIоф\nСледущая IэпыIэгъу афэхъунхэм фагъасэх


Адыгэ дунаим щыцIэрыIо Шъхьэлэхъо Абу къызыхъугъэр непэ илъэс 90-рэ мэхъу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.04.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЦIыфхэр къыпфэныкъофэхэ ущыI\nЛIы фэдэр бэдэд, лIы шъыпкъэр зырыз. Джа зырыз Iушхэм, акъылышIохэм, бзашIохэм, губзыгъэхэм ащыщ зишIыныр фызэшIокIыгъ зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьышхоу, литературоведэу, критикэу, тхакIоу, адыгэ лъэпкъым паемэ зыпсэ емыблэжьыщтыгъэу, кIэлэегъаджэмэ якIэлэегъэджэжьыгъэу Шъхьэлэхъо Абу Адышэс ыкъом.\nЛIышIур (щыIагъэмэ), мэлылъфэгъум и 19-м, мы тызхэт илъэсым 90-рэ хъущтыгъэ, ау сыдэу пшIын… дунэе нэфыр Абу зихъожьыгъэр бэдзэогъум и 22-м илъэс хъущт.\nАу Абу игъашIэ имафэ пэпчъкIэ иадыгэ лъэпкъ готэу, ыгуи, ыпси, ишIэныгъи, иамали, игъэрети лъэпкъым фигъэшъуашэхэу, а зэкIэ ащ тыриухэу, щыIэгъэ лIы гъэсэгъэшхуагъ. КIэлэегъаджэхэм якIэлэегъэджэжьэу, опсэуфэ лъэпкъымкIэ упчIэжьэгъу-гъозэрыплъэу щытыныр фызэшIокIыгъ. Адыгэхэр мы чIым тетыфэхэкIэ Абу ыцIэ ащыгъупшэщтэп.\n«ЫIуагъ е ышIагъ» аIо, иакъыл-губзыгъагъэ фэныкъохэу бэрэ лъэпкъым къыфыщинагъэм зыфагъазэ.\nАры. ЗэмкIэ, Шъхьэлэхъо Абу цIыф къызэрыкIо дэдагъ, ау игулъытэ-гурыгъуазэкIэ, ишIэныгъэ-къулайкIэ, икъэрар-гушхуагъэкIэ, ишъхьэлъытэжь дахэкIэ, иилъэсхэм ахихъыкIыгъэ губзыгъэгъэ-цIыфыгъэкIэ узыкIырыплъынэу, узылъызыщэу, цIыфышIу анахь лъапIэу, лъэшэу, гумэкIрэ гукIэгъурэ зиIэу, узымыгъэгъощэщт цыхьэшIэгъоу, укъызкъонэщтхэм зэращыщыгъэм ишыхьат фэныкъохэу бэрэ игугъу зэрашIырэр. Арышъ, щыI Абу ыкIи щыIэщт, ипсэлэжьыгъэу илъэпкъ къыфигъэнагъэм ащимыгъэгъупшэу.\nИщыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъогу Шъхьэлэхъо Абу Адышэс ыкъор Теуцожь районым ит къуаджэу Очэпщые мэлылъфэгъум и 19-м, 1929-рэ илъэсым къыщыхъугъ.\nУахътэр мыпсынкIагъэми, еджагъ ыкIи «епщэжьыгъ». Гурыт еджапIэр (1947) къызеух ужым, Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIахьи, гъэпсынкIэгъэ шIыкIэм тетэу 1948-рэ илъэсым ушэтынхэр ытыхи, къыухыгъ, IофшIэныр икъуаджэу Очэпщые ублэпIэ еджапIэм (1948 — 1949) щыригъэжьагъ. ЕтIанэ Нэчэрэзые илъэси 7 еджапIэм илъэситIо щыригъэджагъэх. 1950 — 1957-рэ илъэсхэм дзэм къулыкъу щихьыгъ. КъызэкIожьым, ПчыхьалIыкъое гурыт еджапIэм илъэситIо кIэлэегъаджэу Iоф щишIагъ. 1953 — 1957-рэ илъэсхэм комсомолым и Теуцожь район Комитет ия II-рэ секретарэу, нэужым иапэрэ секретарэу, комсомолым ыкIи партием яхэку комитетхэм Iоф ащишIагъ. Iоф ышIэзэ, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр заочнэу къыухыгъ. А илъэс дэдэм Шота Руставели ыцIэкIэ щыт институтэу шIэныгъэхэмкIэ Грузием и Академие иаспирантурэ чIахьи 1960-рэ илъэсым къыухыгъ. 1968-рэ илъэсым филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат, 1986-рэ илъэсым филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор хъугъэ. 1960 — 1977-рэ илъэсхэм Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым кIэлэегъаджэу, кIэлэегъэджэ шъхьаIэу, доцентэу Iоф щишIагъ. 1977 — 1978-рэ илъэсхэм Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым литературэмкIэ исектор ипащ. 1988 — 1989-рэ илъэсхэм Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым адыгэ литературэмкIэ икафедрэ ипрофессор. КIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэ зыщыхагъэхъорэ институтым адыгэ филологием, тарихъым, культурэм якафедрэ щызэхещэ, ащ ипащэу илъэситIо Iоф ешIэ.\n1990-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу щэIэфэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым литературэмкIэ иотдел ипэщагъ.\nШъхьэлэхъо Абу шIэныгъэ хьасэр куоу ылэжьыгъ, ытхыхэрэр 1954-рэ илъэсым къыщыублагъэу къыхиутыщтыгъэх. АдыгабзэкIи урысыбзэкIи итхылъхэр къыдигъэкIыгъэх. «Адыгэ бзылъфыгъэр адыгэ литературэм къызэрэщигъэлъагъорэр» (1963), «ЩыIэкIакIэм къыдэхъугъ» (1970), «Хэхъоныгъэм илъэоянэхэр», «Адыгэ фольклор», «МыкIосэрэ жъуагъохэр», нэмыкIхэри.\nУрысыбзэкIэ къыдэкIыгъэх «Идейно-художественное своеобразие адыгской литературы. 1830 — 1930 гг.» (1989). «На пути творческого поиска» (2002), ахэм афэшъхьафхэри.\nШъхьэлэхъо Абу зэпыуи зэпычи имыIэу тхэщтыгъэ, игупшысэ лажьэщтыгъэ. Итхыгъэхэр бэу гупчэ ыкIи чIыпIэ журналхэм, гъэзетхэм, журналэу «Зэкъошныгъэм» къащыхиутыщтыгъэх. Советскэ энциклопедие иным, Литературнэ энциклопедие кIэкIым ахэр къадэхьагъэх.\nЕжь ихудожественнэ произведениехэри игъорыгъоу ахэм къагоуцуагъэх. Рассказхэмрэ повестьхэмрэ дэтхэу «ЛIыхъужъ машIу» (1998), «Гум хэлъ мастэр» (2004) къыдигъэкIыгъэх. Итхылъэу «ЛIыхъужъ машIу» зыфиIорэ литературоведческэ IофшIагъэр, нэмыкIхэр тыркубзэкIэ зэрадзэкIыгъэх. ЗэдзэкIын IофымкIэ гъэзагъэу Абу Iоф ышIагъ, кIэлэцIыкIухэм апае С. Баруздиным итхылъэу «Хэт зышIыгъэр мы унэр?» ыкIи Н. Глейзаровым итхылъэу «Темыр шъыхь» зыфиIохэрэр адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэх. 1962-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу адыгэ литературэр гурыт еджапIэм зэрэщябгъэшIэщтым ипрограммэ иавтор, я 9-рэ классым литературэмкIэ иучебник, я 10-рэ классым иучебник, ащкIэ методикэр (гъусэ иIэу) ытхыгъэх.\nШIэныгъэ-гупшысэу ылэжьырэм готэу, адыгэ щыIэкIэ-псэукIэм гъэпсыкIэ-шIыкIэ хабзэхэр хэлъхьэгъэнхэмкIэ гъэза-гъэу Шъхьэлэхъо Абу Iофышхо ышIагъ. Адыгэ Хасэм иапэрэ зэхэщакIохэм ащыщыгъ, илъэсыбэрэ ащ ипэщагъ, етIанэ итхьамэтэ гъэшIогъагъ. Дунэе Адыгэ Хасэм изэхэщэкIуагъ, ащ ипрезидент иапэрэ гуадзэу ыкIи ипрезидентэу щытыгъ. Абу ежь игупсэ Теуцожь районымкIэ ыкIи къалэу МыекъуапэкIэ къэлэ Советхэм ядепутатыгъ, республикэ Парламентым иапэрэ зэхэщэгъу идепутатыгъ — общественнэ-политическэ IофышIэшхуагъ. ИIорэ ишIэрэ зэтехьэу, цыхьэ ыкIи лъытэныгъэ зыфэозыгъэшIырэ гъэсэгъагъ, губзыгъагъ.\nАдыгэ лъэпкъым ыпашъхьэ шIушIагъэу щыриIэм пае медалэу «Адыгеим и Щытхъу-\nзехь» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэкъалэ ыкIи Теуцожь районымкIэ къуаджэхэу Очэпщые, Щынджые, Аскъэлае яцIыф гъэшIуагъ. Шъхьэлэхъо Абу Дунэе адыгэ академием иакадемик, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм шIэныгъэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху. 1995-рэ илъэсым къыщыублагъэу УФ-м итхакIохэм я Союз Абу хэтыгъ.\nАдыгэ шъолъырым имызакъоу, тыдэрэ чIыналъэ щыIэ адыги «Шъхьэлэхъо Абу» пIомэ, ашъхьэ къаIэты, ашIэ, агъашIо. Сыда пIомэ Шъхьэлахъор илъэпкъ дышъэу, дахэу, лъапIэу адыгэм гъунэнчъэу фэшъыпкъагъ, ащкIэ зи къытенагъэп. Непэ джары тыдэ щыIэ адыги Шъхьэлэхъо Абу фэдэ лIым, губзыгъэм, цIыфышIу иным зыкIыфэныкъохэр.\nСурэтхэр илъэс зэфэшъхьафхэм тырахыгъэх.


Олимпиадэм хагъэхьагъ | Адыгэ Макъ\nОлимпиадэ Дунэе комитетым (МОК) шэкIогъум и 30-м изэхэсыгъоу Японием икъалэу Токио щыкIуагъэм мэхьэнэ ин зиIэ унашъо щаштагъ — самбэ бэнакIэр МОК-м хагъэхьагъ.\n2018-рэ илъэсым самбэр илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэр Урысыем игъэкIотыгъэу щыкIуагъэх. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо фэхъуи, самбэм IэпыIэгъу етыгъэнымкIэ ыкIи зиушъомбгъунымкIэ Урысыем зэхахьэхэр щыкIуагъэх. Тренер, спортсмен цIэрыIохэм шIухьафтынхэр афашIыгъэх.\nУрысыем самбэмкIэ и Федерацие ипащэу Сергей Елисеевым рэзэныгъэ тхылъэу Владимир Путиным фигъэхьыгъэм къыщеIо самбэр Олимпиадэ джэгунхэм ащыщ спорт лъэпкъ шIыгъэнымкIэ ти Президент Iофышхо зэригъэцэкIагъэр.\nСамбэм ишIуагъэкIэ Адыгеир дунаим нахьышIоу щашIагъ. Хьэсанэкъо Мурат, Хьэпэе Арамбый, Мэрэтыкъо Сахьид, Алхъо Сыхьатбый, Владимир Гуриным, нэмыкIхэм дунаим идышъэ медальхэр къыдахыгъэх. Европэм апэрэ чIыпIэхэр тибэнакIохэм къыщахьыгъ.\n— Аужырэ илъэсхэм тигъэхъагъэхэм ахэтэгъахъо, — къытиIуагъ Адыгеим самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу Делэкъо Адам. — Дунаим иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъухэм медальхэр къащахьыгъэх. Олимпиадэм испорт лъэпкъхэм самбэр ащыщ зэрэхъугъэм фэшI тэгушIо, тибэнакIохэр зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэу тэгугъэ.\nКIуачIэр апсыхьанэу, адыгэ быракъыр Олимпиадэ джэгунхэм ащагъэбыбэтэнэу самбэмкIэ тибэнакIохэм афэтэIо.


Ушэтынхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nУшэтынхэр зэрэкIохэрэм зыщигъэгъозагъ\nТыгъуасэ я 11-рэ классхэр къэзыуххэрэм къэралыгъо ушэтын зыкIхэм ятын рагъэжьагъ. Предмети 3-кIэ а мафэм ушэтынхэр кIуагъэх: географиемкIэ, литературэмкIэ, химиемкIэ.\nУшэтынхэр щатынхэм пае республикэм пункти 8 щагъэнэфагъ, ахэм ащыщэу 2-р —МыекъуапэкIэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ушэтынхэмкIэ къэралыгъо комиссием зэрэхэтым елъытыгъэу къалэу Мыекъуапэ дэт лицееу N 19-м, химиемкIэ ушэтыныр зыщыкIорэм, щыIагъ. Республикэм ипащэ ушэтынхэр зэрэзэхащэхэрэм зыщигъэгъозагъ, кIэлэегъаджэхэми зэхэщакIохэми зэдэгущыIэгъухэр адыриIагъэх.\nКъалэмкIэ гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациехэр къэзыухыхэрэ нэбгыри 148-мэ а ушэтыныр аты. Аудиторие 18-у агъэнэфагъэм щыщэу 1-р медицинэ постым пэблагъэу щыт, зипсауныгъэкIэ пыч зиIэхэм апае ар агъэнэфагъ.\n«Къэралыгъо ушэтын зыкIым амал къеты тихэгъэгу исыд фэдэрэ апшъэрэ еджапIи чIэхьанхэмкIэ. Арышъ, тапэкIи Адыгеим гъэсэныгъэм иIоф зэрэщызэхэщагъэм къыкIимычыным, нахьышIу ар хъуным мэхьанэшхо иIэу щыт. Мафэ къэс ащ Iоф дэтэшIэ, еджапIэхэр къэзыухыхэрэм агукIэ нахь зыфэщэгъэхэ сэнэхьатхэр аIэ къырагъэхьанхэм зэкIэ фытегъэпсыхьагъэу щыт. Мыщ дакIоу къыхэгъэщыгъэн фае къэралыгъо ушэтын зыкIыр зыщатыщт чIыпIэхэр кIэлэцIыкIухэмкIэ Iэрыфэгъоу щытынхэ, яшIэныгъэ зынэсырэр къагъэлъэгъонымкIэ амалышIоу хъунхэ зэрэфаер. А Iофыгъом ренэу тынаIэ тетэгъэты, Рособрнадзорми ащкIэ гъусэныгъэ-зэдэлэжьэныгъэ дытиI. Непэ джыри зэ нафэ къытфэхъугъ къэралыгъо ушэтын зыкIыр зыщызэхащэщт пунктхэр республикэм дэгъоу зэрэщагъэхьазырыгъэхэр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУшэтынхэр мэкъуогъум и 24-м нэс зэрэкIощтхэр къыхэгъэщыгъэн фае. Мы илъэсым пстэумкIи нэбгырэ 1834-рэ ушэтынхэм ахэлэжьэщт.\nПредыдущая Мэкъуогъум и 1-р — кIэлэцIыкIухэм якъэухъумэн и Дунэе маф\nСледущая Адыгея планирует подписать ряд соглашений на Петербургском международном экономическом форуме


Урысыем и Президент Федеральнэ ЗэIукIэм илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм къеджагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 16.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиныр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм тыгъуасэ къеджагъ. Ащ хэлэжьагъэх ФедерациемкIэ Советым хэтхэр, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатхэр, федеральнэ министрэхэр, УФ-м и Конституционнэ ыкIи Апшъэрэ хьыкумхэм ятхьаматэхэр, шъолъырхэм япащэхэр, динлэжьхэр, нэмыкIхэри, зэкIэмкIи нэбгырэ 1300-рэ фэдиз. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купыр.\nУФ-м и Президент къызэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ Федеральнэ ЗэIукIэм фэкIорэ Джэпсалъэм апэрэу илъэсым ипэублэ къызэреджэрэр къыхигъэщыгъ. Ащ лъапсэу иIэр къэралыгъом ыпашъхьэ щыт социальнэ, экономикэ, технологие пшъэрылъхэр псынкIэу зэшIохыгъэнхэ зэрэфаер ары. Ахэр зэкIэ лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэх. Къэралыгъом щыпсэухэрэр непэ зэхъокIыныгъэхэм къяжэх. ЦIыфхэр нахьышIум, хэхъоныгъэм фэкIонхэм фаех. Илъэс къэс мы лъэныкъомкIэ зэфэхьысыжь гъэнэфагъэхэр щыIэнхэм, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу зэрэхъугъэр цIыфхэм зэхашIэным тыкъыфэкIон зэрэфаер В. Путиным анахь шъхьаIэу къыхигъэщыгъ. Нэужым къэралыгъом, шъолъырхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэм къащыуцугъ, предложение гъэнэфагъэхэр къыхьыгъэх.\nУФ-м и Президент анахьэу ынаIэ зытыридзэгъэ лъэныкъохэм ащыщ демографием изытет. ЦIыф лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ тикъэралыгъо унагъом, сабыеу къэхъухэрэм ахэхъоным сыдигъуи мэхьанэшхо щыраты. Къэралыгъом щыпсэурэ цIыфхэм япчъагъэ зыфэдизым бэкIэ епхыгъ Урысыем инеущырэ мафэ зыфэдэщтыр. Джырэ уахътэ нэбгырэ миллиони 147-рэ фэдиз тэхъу. Ау демографием ылъэныкъокIэ непэ охътэ къин тиуцуагъ. 2000-рэ илъэсхэм Iофхэм язытет бэкIэ нахьышIу хъугъагъэ, ащ къыхэкIыкIэ кIэледжакIохэм япчъагъи хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Ау непэ унагъо зышIэхэрэр 1990-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэр арых. Ахэр зэрэмакIэхэм къыхэкIэу сабыеу къэхъухэрэми къащыкIагъ. 2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зы бзылъфыгъэм гурытымкIэ сабыеу къыфэхъурэм икоэффициент 1,5-м кIахьэ. Ар ба, хьаумэ макIа? ТикъэралыгъокIэ ар макIэ. 2024-рэ илъэсым ехъулIэу мы къэгъэлъэгъоныр 1,7-м нэсын фае. Унагъом IэпыIэгъу фэхъугъэным телъытэгъэ политикэр къэралыгъом ыгъэпсы зыхъукIэ унэгъо ныбжьыкIэр, сабыибэ зэрысхэр зэолIэрэ гумэкIыгъохэр къыдилъытэнхэ, ахэр зэхифынхэ фае.\nУнагъохэм Iофыгъо шъхьаIэу къагъэнафэхэрэм ащыщ ясабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм агъэкIонхэ амал яIэныр. 2021-рэ илъэсым ыкIэм нэс яслехэм чIыпIэкIэ мин 255-рэ ащагъэпсын фае, ащ фэшI федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэ мылъкур шъолъырхэм афатIупщыгъ. Ау 2018 — 2019-рэ илъэсхэм чIыпIэ мин 90-рэ ашIынэу щытыгъэмэ, атыгъэр мин 78-рэ. Ахэм ащыщыбэм гъэсэныгъэмкIэ лицензие зэрямыIэм къыхэкIэу Iоф ашIэрэп. Ащ фэдэ екIолIакIэр зэрэмытэрэзыр Президентым къыIуагъ, мыщкIэ шъолъырхэм япащэхэм IофшIэныр агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ.\nЦIыфхэм, анахьэу сабый зэрыс унагъохэм, яхахъо зэрэмакIэр гумэкIыгъо шъхьаIэу щыт. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, гъот макIэ зиIэхэм япроцент 70 — 80-р сабый зэрыс унагъохэр арых. Унагъом ис ными, тыми Iоф ашIэу, ау ахъщэу къаIэкIахьэрэм урыпсэун амал щымыIэу бэрэ къыхэкIы. Мы щыкIагъэр дэгъэзыжьыгъэнымкIэ сыд фэдэ унашъохэр ашIыгъэха? ГущыIэм пае, щылэ мазэм и 1-м щегъэжьагъэу апэрэ ыкIи ятIонэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъом ис нэбгырэ пэпчъ урыпсэунымкIэ ахъщэ анахь макIэу шъолъырым щагъэуцугъэм фэдитIу къыIэкIэмыхьэ зыхъукIэ, ахъщэ тынхэр къаратызэ ашIыщт. ЫпэкIэ кIэлэцIыкIум ыныбжь илъэсрэ ныкъорэ охъуфэкIэ къаратыщтыгъэмэ, джы илъэси 3-м къаIэкIэхьащт. ГурытымкIэ а пчъагъэр сомэ мин 11-м ехъу. Джащ фэдэу ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабыйхэр къызэрэхъухьагъэхэми федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъукIэ ахъщэ аратынэу рагъэжьагъ. Ау сабыир илъэси 3 зыхъукIэ мы тынхэр щагъэтыжьхэшъ, унагъор чIыпIэ къин ифэжьын елъэкIы. Ар щыгъэзыегъэн фае. Ащ фэшI 2020-рэ илъэсым щегъэжьагъэу илъэси 3 — 7 зыныбжь сабыйхэм мазэ къэс тын тедзэхэр ятыгъэнхэр игъоу ылъытагъ. Ау ар зэратыщтхэр щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэу, зы нэбгырэм телъытагъэу урыпсэунымкIэ ахъщэ анахь макIэу агъэнэфагъэм къемыхъоу къызIэкIэхьэрэ унагъохэр арых. Шъолъыр пэпчъ хахъохэр зэфэдизыщтхэп. Ащ къыхэкIыкIэ тынхэри зэтекIыщтых, ау унагъом IэпыIэгъу фэхъугъэныр мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу щытыщт.\nЯтIонэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэрэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ ны мылъкум телъытэгъэ программэм ишIогъэшхо къэкIуагъ. Унагъо зышIэгъэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, арышъ, ны мылъкум ылъэныкъокIэ унэшъо тедзэхэр шIыгъэнхэр ыкIи 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м щегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъуныр Президентым игъоу ылъытагъ.\nСыда ар зыфэгъэхьыгъэр? Апэрэ кIэлэцIыкIу къызэрыхъухьэрэ унагъом непэ щыIэ ны мылъкур ратызэ ашIынэу ары. Мы илъэсым индексацие зашIыгъэ нэуж ар сомэ мин 466 617-рэ мэхъу. Мыщ фэдэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ унэгъо ныбжьыкIэм ятIонэрэ сабыир къыгъэхъуным зыфигъэхьазырын ылъэкIыщт. Ащ дакIоу ятIонэрэ сабый къызфэхъухэрэм аратырэ ны мылъкум джыри сомэ мини 150-рэ хэгъэхъогъэнэу, а пчъагъэр мин 616 617-м нагъэсынэу къэралыгъом ипащэ игъоу ылъэгъугъ.\nНы мылъкум ипрограммэ 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс телъытагъ. Ау къэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, анахь макIэмэ 2026-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс ар лъагъэкIотэщт. Джащ фэдэу ящэнэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъом къырихыгъэ ипотекэм щыщэу сомэ мин 450-р къэралыгъом фепщыныжьы. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тынхэр къыхэплъытэхэмэ, кIэлэцIыкIуищ зэрыс унагъом зэкIэмкIи сомэ миллионым ехъу IэпыIэгъу ыгъотын ылъэкIыщт.\n— ЕджапIэм кIэлэцIыкIур гъэкIогъэным, ащ фэгъэхьазырыгъэным ны-тыхэм ахъщэ макIэп пэIуагъахьэрэр. Арышъ, мы уахътэм ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэн фае. Ащ фэдэ лъэбэкъу хъущт а 1 — 4-рэ классхэм арысхэм зэкIэми ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр. Техническэ амал зыIэкIэлъ учреждениехэм 2020-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу мы пшъэрылъыр агъэцэкIэн, адрэхэм IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхащэн ыкIи 2023-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м щыублагъэу ублэпIэ классхэм арысхэм зэкIэми ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIагъахьэзэ ашIын фае. Ащ пэIухьащт ахъщэр федеральнэ, шъолъыр ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къахэкIыщт. Джащ фэдэу гурыт еджапIэм амалэу IэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным тапэкIи тынаIэ тедгъэтыщт, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nБэдзэогъум и 1-м щегъэжьагъэу псауныгъэр къэухъумэгъэным «ипервичнэ звено» гъэкIэжьыгъэным ипрограммэ игъэцэкIэн рагъэжьэщт. Къэралыгъом ишъолъырхэм ащыIэ поликлиникэхэм, район сымэджэщхэм, IэпыIэгъу псынкIэм истанциехэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэщтых, ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъотыщт. Ащ пэIухьащт ахъщэ тедзэу сомэ миллиард 550-рэ хъурэр шъолъырхэми атырагощэщт. Ащ дакIоу къэлэ цIыкIухэм, поселкэхэм, селохэм Iоф ащызышIэрэ врачхэм ыкIи фельдшерхэм псэупIэ зэрагъэгъотынымкIэ гумэкIыгъоу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэ фае. Медицинэ кадрэхэм ягъэхьазырын пшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. 2024-рэ илъэсым ехъулIэу учреждениехэм зэкIэми, анахьэу «первичнэ звеном», ящыкIэгъэ специалистхэр яIэнхэ фае. ПсауныгъэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм игъом аIэкIэгъэхьэгъэными мэхьанэшхо иI. Мы лъэныкъомкIэ блэкIыгъэ илъэсым гумэкIыгъохэр щыIагъэх, Iэзэгъу уцхэр щэфыгъэнхэмкIэ IэнатIэ зыIыгъ пащэхэм ащыщхэм язекIуакIэ гурыIогъуаеу щытыгъ. Ащ фэдэ щысэхэр тапэкIэ щыIэхэ зэрэмыхъущтыр Президентым къариIуагъ.\nКъэралыгъом иэкономикэ зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ышIыным мы аужырэ илъэсхэм анаIэ зэрэтетыр Президентым къыхигъэщыгъ. Федеральнэ бюджетыр профицитнэу щыт. Правительствэмрэ Урысыем и Банкрэ Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжь хъугъэ непэ уасэхэр зыпкъ зэритхэр. БлэкIыгъэ илъэсым инфляциер процентищ хъугъэ. Джы пшъэрылъ шъхьаIэр цIыфхэм яхахъохэр нахьыбэ шIыгъэнхэр ары. Ар гъэцэкIэгъэным фэшI лъэпкъ экономикэм иструктурэ зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэ, ащ шIуагъэу къытырэм хэгъэхъогъэн фае. 2021-рэ илъэсым ехъулIэу Урысыем и ВВП ихахъохэмкIэ дунэе къэгъэлъэгъонхэм ашIокIын фае. Ащ пае IофшIэпIэ чIыпIакIэхэм якъызэIухын ыкIи ягъэкIэжьын, шэпхъэшIухэм адиштэрэ инфраструктурэм игъэпсын, промышленностым, мэкъумэщ хъызмэтым, фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн ахалъхьэрэ мылъкум хэпшIыкIэу хэгъэхъогъэн фае. Мы илъэсым щегъэжьагъэу (илъэс къэс) инвестициехэр процентитфым нахь мымакIэу къэIэтыгъэнхэ фае. Экономикэм къыхалъхьэрэ ахъщэр нахьыбэ хъуным фэшI бизнесым хэщагъэхэм хэбзэIахьэу атырэм илъэсихым къыкIоцI зэхъокIыныгъэ фамышIынэу аштагъ.\n— Урысым и Конституцие заштагъэр 1993-рэ илъэсыр ары. Ащ епхыгъэ упчIэхэр бэрэ къысатых, КонституциякIэ гъэпсыгъэн фаеу политическэ ыкIи общественнэ объединениехэм зыкъысфагъазэу къыхэкIы. Ау ащ фэдэ унашъо шIыгъэныр имыщыкIагъэу сэлъытэ. Ау документ шъхьаIэм зэхъокIыныгъэ зырызхэр фэтшIынхэ тлъэкIыщт. ГущыIэм пае, къэралыгъом ищынэгъончъагъэрэ изыкIыныгъэрэ къэухъумэгъэнхэм пае IэнатIэ зыIыгъхэм: шъолъырхэм япащэхэм, ФедерациемкIэ Советым хэтхэм, Къэралыгъо Думэм идепутатхэм, УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэрэ ащ игуадзэхэмрэ, федеральнэ министрэхэм, нэмыкI федеральнэ къулыкъухэм япащэхэм, хьыкумышIхэм IэкIыб къэралыгъом игражданствэ яIэ хъущтэп. УФ-м и Президент хъу зышIоигъоу зыкъэзыгъэлъагъохэрэм якандидатурэхэм ахэплъэгъэным пытагъэ хэлъэу тыкъекIолIэн фае. Мы IэнатIэм Iухьащтыр зэпыугъо фэмыхъоу илъэс 25-м нахь мымакIэу Урысыем щыпсэун фае, нэмыкI къэралыгъом ицIыфэу хъущтэп. Урысыер — къэралыгъошху, субъект пэпчъ ежь игумэкIыгъохэр, опыт гъэнэфагъэ иIэх, а пстэури къыдэтлъытэн фае. Ащ къыхэкIыкIэ федеральнэ унашъохэм яштэнкIэ шъолъырхэм япащэхэм мэхьанэу яIэм хэгъэхъогъэныр игъоу сэлъытэ. Мыщ дэжьым цIыфхэм яеплъыкI ары пстэуми анахь шъхьаIэу щытын фаер, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nХэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм, къэралыгъом иполитическэ системэ зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм, Урысыем ифитыныгъэхэр ыкIи ишIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, нэмыкI Iофыгъохэм УФ-м и Президент къащыуцугъ.\n— Ныбджэгъу лъапIэхэр! ЗэшIотхын фэе пшъэрылъышхохэр тэпашъхьэ итых. Тызэкъотэу, зыкIыныгъэ тазыфагу илъэу щыIэныгъэр нахьышIу зэрэтшIыщтым, тапэкIэ гъэхъэгъэшIухэр зэрэтиIэщтхэм сицыхьэ телъ, — къыIуагъ кIэухым Владимир Путиным.\nПредыдущая АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат: «Джэпсалъэм къыдыхэлъытагъэх къэралыгъом, хэбзэ къулыкъухэм, шъолъырхэм япащэхэм япшъэрылъ шъхьаIэхэр»\nСледущая Производители Адыгеи представили свою продукцию на международной выставке в Турции


Автор Тема: Топор, атрибуция (Прочитано 2536 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (41.75 кБ, 348x640 - просмотрено 66 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (46.94 кБ, 640x593 - просмотрено 61 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (46.8 кБ, 640x427 - просмотрено 55 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (44.89 кБ, 600x513 - просмотрено 75 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (840.04 кБ, 1843x1382 - просмотрено 138 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (423.39 кБ, 1613x1210 - просмотрено 114 раз.)


ГъэцэкIэжьынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм зыщигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nГъэцэкIэжьынхэр зэрэлъыкIуатэхэрэм зыщигъэгъозагъ\nРедактор 21.05.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ программэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ игъэкъэбзэпIэ псэуалъэхэр зэрагъэцэкIэжьыхэрэм тыгъуасэ зыщигъэгъозагъ. БлэкIыгъэ илъэсым ыкIэм мыщ епхыгъэ IофшIэнхэр рагъэжьагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, непэ щыIэ псэуалъэхэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60 — 70-рэ илъэсхэм агъэпсыгъагъэх. Чэщ-зымафэм псы кубометрэ мини 116-рэ зыпхырыкIырэ коммунальнэ объектыр непэрэ шапхъэхэм адиштэжьырэп. КIочIэ тедзэхэр щымыIэхэу къэлэгъэпсынымкIэ Мыекъуапэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэ ылъэкIыщтэп.\nРеспубликэм ипащэхэм яшIуагъэкIэ, мы проектыр федеральнэ программэм хагъэуцуагъ. Апэрэ едзыгъом сомэ миллиард 1,2-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Мы илъэсым джыри сомэ миллион 818,9-рэ агъэфедэн гухэлъ щыI. 2021-рэ илъэсым джыри сомэ миллион 419,9-рэ шъолъырым къыфатIупщыщт.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мы проектым игъэцэкIэн мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— МыекъуапэкIэ мыр псэолъэшхоу щыт, ар зэрэдгъэцIэкIэжьырэм ишIуагъэкIэ инвестиционнэ проектыбэхэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэ амал тиIэщт. Мыщ дэжьым экологиер щынэгъончъэным ишапхъэхэр дгъэцэкIэнхэм анахьэу тынаIэ тедгъэтын фае. Мыекъуапэ нэмыкIэу, псэупIэхэу Инэмрэ Яблоновскэмрэ ащыIэ мыщ фэдэ псэуалъэхэр дгъэцэкIэжьынхэу къытпыщылъ. Мы Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм муниципалитетхэм япащэхэр лъыплъэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nМыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановымрэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Энергострой» зыфиIорэм ипащэу Андрей Григорьевымрэ псэуалъэр зэрэзэтырагъэпсыхьэрэм къытегущыIагъэх. Проектыр гъэцэкIагъэ зыхъукIэ кIуачIэхэм ахэхъощтэу къаIуагъ.\nПроектым игъэцэкIэн пылъ уахътэм шIомыкIыхэ зэрэмыхъущтхэр, шэпхъэшIухэм ар адиштэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ар гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къэлэ администрациер лъыплъэнэу ащ ипащэ къыфигъэпытагъ.\nПредыдущая Ермэлыкъхэр къызэIуахыжьыщтых, транспортыр атIупщыжьыщт\nСледущая ЖъоныгъуакIэм и 21-р — я XIX-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом хэкIодагъэхэр агу къызыщагъэкIыжьырэ маф


Лъэпкъым ибаиныгъэу ти Сырыфыбг — Адыгэ макъ\nЛъэпкъым ибаиныгъэу ти Сырыфыбг\nАдыгэ къужъым и Мафэ Мыекъопэ районым ипсэупIэу Каменномостскэм дэжь щыт мэзхэм игъэкIотыгъэу ащагъэмэфэкIыгъ.\nСырыфыбг (Руфабго) итеплъэкIэ дахэ. Уцым зэлъикIугъэ чIышъхьашъор, мэз шхъонтIэ кIырхэр гуIэтыпIэх. Къушъхьэпс чъэрым ымакъэ укIэдэIукIызэ зыоплъыхьэ. Псыхъоу Сырыф ощхым ыуж гъожьышъоу къэлъагъоми, къушъхьэ лъапэм тыщытэу тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ нэм фэплъырэп. Адыгэ къушъхьэм екIурэ гъогум узэрэтехьащтым удэгуIэ.\nМэфэкIым кIэщакIо фэхъугъэ IофшIапIэу «Руфа-Турым» ипащэу Бибэ Мурат зекIо къэкIуагъэхэм, хьакIэхэм къапэгъокIыгъ, ригъэблэгъагъэх. Лъэпкъ IэшIагъэхэу къыщагъэлъагъохэрэм унагъом ищыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр, нэпэеплъ шIухьафтынхэр, нэмыкIхэри къахэтэгъэщых.\nIофтхьабзэм хэлажьэхэрэм Бибэ Мурат къафэгушIуагъ, лIакъохэм ятамыгъэхэр нахьыбэу зыщалъэгъунхэ алъэкIыщтым икъэбар къытегущыIагъ. ЛIакъо пэпчъ чъыгэу Сырыфыбг щигъэтIысхьагъэр къызэрэкIырэм теплъыгъ. Хьэпаехэм, Симболэтхэм, Уджыхъухэм, фэшъхьафхэм ячъыгхэр лъэгъупхъэх.\nЛIакъом итамыгъэ чъыгым къешIэкIыгъэу щыт. «Хэт ичъыг анахь даха?» зыфэпIощт упчIэр къэтэджыми, зэгъэпшэнхэм удамыхьыхэу IофшIагъэу щыIэм уегъэгушхо. Лъэпкъ шIэжьым зыкъызэриIэтырэм имэхьанэ ор-орэу къыхэогъэщы.\n— Къужъ чъыгхэр зыдэщытхэ чIыпIэхэр тэшIэх, ау тякIолIэныр псынкIэ Iофэу щытэп, — къыIуагъ М. Бибэм. — Псыкъефэххэм шъуяплъ, гъогур цIэнлъагъо, урыкIоныр хьылъэ.\nХэушъхьафыкIыгъэ псыкъефэхым зынэсхэм, кIэлэцIыкIухэм, бзылъфыгъэхэм, зыныбжь хэкIотагъэхэм е зипсауныгъэ къымыхьыхэрэм къагъэзэжьын фаеу хъугъэ.\nАдыгэ Республикэм зекIонымкIэ ыкIи курортхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Къэлэшъэо Инвер, иIофшIэгъоу Максим Приходькэр апэ итхэм ащыщхэу цIыфхэр агъэгъуазэщтыгъэх. Къушъхьэпсым кIэлэцIыкIухэр икIынхэм, бзылъфыгъэхэм шъобж хамыхэу гъогур акIуным афэшI пащэхэр, опыт зиIэхэр IэпыIэгъу къафэхъущтыгъэх.\nКупым Иорданием къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр хэтыгъэх. Хьэлащтэхэр, Хъутхэр, Хъотхэр, Тыгъужъхэр, Нашхъохэр, Бэчыжъхэр, ГутIэхэр, Къынэхэр, Абдзахэхэр, нэмыкIхэри гъогу чыжьэм техьагъэх. Адыгэ къужъхэр нахьыбэу къызыщылъэгъохэрэ чIыпIэхэм танэсыгъэу пшъашъэхэм ащыщ шIогъэшIэгъонэу къыкIэупчIагъ зы чIыпIэм чъыг зэфэшъхьафхэр къызэрэщыкIыхэрэм.\nХьамыщхунтIэр, мыер, мыIэрысэр, къужъыр, фэшъхьафхэри зы чIыпIэм щытэлъэгъух.\nМКъТУ-м иполитехническэ колледж икIэлэегъаджэу Къудаикъо Нурыет зэхахьэм хэлажьэхэрэм къафиIотагъ адыгэ къужъым икъэбар. Чъыгым лъапсэу иIэм хащыгъэр къызэрэкIыгъэ шIыкIэр сыдэущтэу умыгъэшIэгъощта?! Чъыгхэр зэхагъэкIыхьэхи, бырабэ хъугъэх.\n— Лъэпсэ пытэ яIэшъ бэгъашIэх, — къыIуагъ Къудаикъо Нурыет. — Илъэс 200 фэдиз зыныбжь чъыгым ыпашъхьэ тыщыт.\nЧъыгым щэнаутхэр тыраутхэхэрэп, чIыгъэшIукIэ ешIушIэхэрэп. Тхьэм къызэригъэкIыгъэу къэлъагъо. Мэшэлахь, къужъэу къыпыкIагъэр бэ, къутамэхэр къеуфэх. ЧIым тыщытэу чъыг лъапсэм къыщаугъоирэ къужъым, мыIэрысэм, нэмыкIхэм тяплъышъ, къабзэх. ТIэкIу телъэкIыхьэхэшъ, ашхы.\nСтудентхэу ГъукIэлI Миланэ, Къудаикъо Ислъам, нэмыкIхэм къужъым ехьылIэгъэ къэбарэу зэхахырэр, ежьхэм алъэгъурэр яныбджэгъухэм къафаIотэжьын ямурад. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу Борэкъо Фатимэ тизэдэгущыIэгъу къызэрэщыхигъэщыгъэу, адыгэхэм ятарихъ гъэшIэгъон дэдэу щыт. Мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм ныбжьыкIэхэр апIух, лIэужхэр зэфащэх.\nИорданием къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм адыгэ къужъым шIуагъэу хэлъыр нахьышIоу зэрагъэшIагъ.\nКъужъхэр ацIэхэмкIэ зэфэшъхьафых: къужъыкIыс, лъэкIэсэкъужъ, бжьэлэкъокъужъ, къужъIэрыс, нэмыкIхэри. МыIэрысэхэм ацIэхэр 30 фэдиз хъухэу Къудаикъо Нурыет къылъытагъ.\nАдыгэ чъыгхатэхэм ябаиныгъэ зырагъэпшэщтыр амышIэу Ростов- на-Дону къикIыгъэ пшъашъэхэр бэмэ къакIэупчIагъэх.\nКъужъыр хафэп. Чъыгым ылъапсэ пытэшъ, чIыгум чыжьэу хэхьэ, итеплъэкIэ зэрэбырабэм дакIоу дахэ. Къужъ чъыгыр зыбгъэтIысхьэкIэ илъэс 12 зытешIэкIэ ары ныIэп къутамэхэр къырищэхыхэу къызыпыкIэрэр.\nЧъыгым ипхъэ агъэфедэ. Бысымгуащэм ищыкIэгъэхэ пкъыгъохэр хашIыкIых. Къужъыр агъэгъушъ, хьаджыгъэ хашIыкIы. Нахьыжъхэм къызэраIотэжьырэмкIэ, гъаблэм илъэхъан къужъыр унагъохэм федэ афэхъущтыгъ. ФашIэ иIэу гъомылэр зэрэщытым дакIоу Iэзэгъоу щытыгъ. ЦIыфым кIоцIузым зыщиухъумэным фэшI адыгэ къужъыр Iэзэгъу уцхэм арагъапшэщтыгъ.\nСырыфыбг ышыгу уитэу чъыгхатэхэм уяплъы, тятэжъ пIашъэхэм яшIушIагъэ уасэ фэпшIызэ къушъхьэ лъагэм укъехыжьы. Жьым икъэбзагъэ гур егъатхъэ. Жьыор зэикIыр къызэрэпщэрэр пкъынэ-лынэхэм къызэралъыIэсырэр зыдэошIэжьы.\nКъэлэшъэо Инвер, Максим Приходькэм, купым хэтхэм Сырыфыбг тыкъехыжьызэ, къушъхьэхэм ядэхагъэ къаIотагъ. Къушъхьэм ычIэгъ учIэтэу онджэкъым фэдэу упхырэплъы, ошъогу шхъуантIэр олъэгъу.\nМыжъохэр «къызэрэгущыIэхэрэр» тарихъым инэкIубгъохэм ащызэхэохы. Къушъхьэм имыжъохэр лъэгъупхъэх, щэтырым фэбгъадэхэу ачIэгъ учIэт. Зыщыбгъэпсэфын, чэщыр щыбгъэкIон плъэкIыщт. Iанэр бгъэуцу- нэу, ущычъые- нэу къушъхьэм ычIэгъ чIыпIэхэр иIэх. Къыптещхэщтэп, жьыр илыягъэу къыоокIыщтэп.\nСырыфыбг непэ тырэгушхо. Ростов хэкум, Краснодар краим, Сыбыр, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм таIукIагъ. Тишъолъыр ашIодах, къехъуапсэх. Непэ Сырыфыбг тшIогъэшIэгъон, ау джыри илъэс 50 е илъэси 100 зытешIэкIэ сыда Сырыфыбг, адыгэ къужъхэм, чъыгхатэхэм къарыкIощтыр?\nЛъэпкъым ичIыпIэ дахэхэм якъэухъумэн, чIыопсым лъыплъэгъэным, фэшъхьаф Iофыгъохэм агъэгумэкIыхэрэр къужъым имэфэкI хэлэжьагъэх. ШIэныгъэлэжьэу Къуекъо Асфар, Къудаикъо Нурыет, Бибэ Мурат, Иорданием щыщхэр, нэмыкIхэри къэгущыIагъэх. Ансамблэу «Абрекхэм» хэтхэм концертышхо къатыгъ. Хьалыжъор анахь псынкIэу зышхыщтымкIэ, нэмыкIхэмкIи зэнэкъокъухэр зэхащагъэх. Адыгэ къужъым фэгъэхьыгъэ мэфэкIыр дунэе зэхахьэ хъугъэ.\nПредыдущая ЦIыфыпсэм уасэ иIэп\nСледущая ИфэIо-фашIэхэм зарегъэушъомбгъу


Зы нарт лIыхъужь: Абазэ Ибрахьим - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Зы нарт лIыхъужь: Абазэ Ибрахьим\n1966-1968-рэ илъэсхэм Анкара сыщеджэзэ журналэу «кавказ-ыр» къыдэзгъэкIырэ адыгэ интеллигентэу Цушъхьэ Иззет нэIуасэ сыфэхъугъагъ. А уахътэм журнал къыдэбгъэкIыным къиныгъуабэ пылъыгъ. Абазэ Ибрахьимыгъ Цушъхьэ Иззэты анахь дэIэпыIэгъушIоу иIагъэр. А илъэсхэм апэу адыгэ хэкум ныдэлъфыбзэкIэ къыдэкIырэ тхылъхэр тыркуемкIэ къытIэкIэрыхьэ хъугъагъэ. Сэри адыгабзэ тхылъхэм сяджэным сыкIэхъопсыщтыгъ. А лъэхъанэм зэрэ тыркуеу адыгабзэкIэ тхакIэ еджакIэ зышIэщтыгъэ нэбгырэ зырызмэ зыкIэ ащыщыгъ Абазэ Ибрахьимэ. Сэри ныдэлъфыбзэмкIэ тхэкIэ еджакIэ сэзгъэшIэгъагъэр Абазэ Ибрахьим. А.\nИбрахьимэдэхэр Анкарам улуджанлар районым щыпсэущтыгъэх. ТхакIэ еджакIэрэ адыгэ алфавитымрэ зэзгъэшIэным пае пчъагъэрэ Ибрахьимэдэхэм яунэ сыщыIэнэу хъугъагъэ. Абазэ Ибрахьимэ цIыф губзыгъэу, чанэу, сэмэркъэу дахэ хэлъэу щытыгъ. ТыркуемкIэ адыгэ лъэпкъ Iофыгъор апэу къызгурыIуагъэмэ ащыщыгъ. Адыгэ цIыфмэ лъэпкъ зэхашIэ яIэ хъуным гурэ псэрэкIэ дэлэжьэщтыгъ.\nА илъэситIум къынэужь сэ Анкарэм сыдэкIыжьынэу хъугъагъэ. Абазэ Ибрахьимэрэ илъэсыбэрэ тызэIукIэжьыгъэп. 1994-рэ илъэсым Мыекъуапэ сыкъэкощыжыгъагъ. Сыдфэдэми «дунаер цIыкIу» зэраIоу Абазэ Ибрахьимэрэ джыри зэу тигъогупэхэр зэнэсыжьынэу хъугъэх. СиIофшIэгъоу Цей Азэ Ибрахьимэ ыкъо Беркъукъ шъхьагъусэ фэхъугъагъ. Мы хъярым Ибрахьимэрэ сэрырэ тиныбджэгъуныгъэр дгъэпытэн лъыдгъэкIотэн амал къыздихьыгъагъ. Анкара сызэкIом пчъагъэрэ Ибрахьимэ иунэ сищыхьэкIагъ. Ежьыри Налъщыкъ къызэкощыжьым нахь тызэIукIэ тызэрэлъэгъу хъугъагъэ.\nАбазэ Ибрахьимэ иныдэлъфыбзэр, илъэпкъ культурэр инэу шIузылъэгъурэ цIыфыгъ. Лъэпкъым ыбзэрэ икультурэрэ къигъэнэжьыным, къыухъумэным пае зэрэфэлъэкIэу, зышъхьэмысыжьэу Iоф дишIагъ. Тыркубзэ-Адыгабзэ гущыIалъэ зэхигъэуцуагъ ыкIи тхылъэу къыдигъэкIыгъ. Адыгэщхэм, адыгацIэхэм, адыгэ щэн хабзэхэм яхьылIагъэу тхылъхэр къыдигъэкIыгъэх. Итхылъмэ ащыщхэр къысфыригъэхьагъэу Мыекъуапэ дэт тхылъ тучанхэм афэсыугощыгъагъэх. Идунай ымыхъожьыгъагъэмэ джыри къыдигъэкIын тхылъхэр, ышIэн Iофхэр иIагъэх.\nИдунай ыхъожьынымкIэ зымафэ нэхъ къэмынагъэу къэсымэджагъэу Ибрахьимэ дэжь врач къащэгъагъ ипсэуныгъэ ирагъэуплъэкIунэу. «Врачым ешIу псынкIэу сигъэхъужьынэу, неуш Iофыбэ сиI згъэцэкIэн фаеу»- ыIогъагъэу инысэ Азэ къеIотэжьы.\nАбазэ Ибрахьимэ ицIыфышIугъэ, исэмэркъэу дахэхэр, илъэпкъ фэшI емызэщэу зэрэлэжьэщтыгъэр тщыгъупщэжьыщтэп. ТыщыIэфэ шIукIэ дахэкIэ тыгу илъыщт.\nÖnceki İçerikАбазэ Ибрахьим и фэеплъу…\nSonraki İçerikИ псэуныгъэр гурыфlыгъуэт лъэпкъым дежкlэ…


Балли 100 къэзыхьыгъэхэр — Адыгэ макъ\nБалли 100 къэзыхьыгъэхэр\nМыгъэ еджапIэр къэзыухыгъэ ныбжьыкIэхэу гъэхъэгъэшIу зиIэхэм нэIуасэ шъузщафэтшIырэ едзыгъор лъытэгъэкIуатэ. Непэ тыкъызытегущыIэщтхэр Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 7-р къэзыухыгъэхэ Хъуажъ Фаридэрэ Теуцожь Юлэрэ.\nФаридэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ стипендиер къехьы. УрысыбзэмкIэ зыкI ушэтыныр зетым, балли 100 къыхьыгъ.\nИлъэс еджэгъу зэкIэлъыкIохэм пшъэшъэ ныбжьыкIэм зыпкъитыныгъэ хэлъэу, еджэным фаблэу, мурадэу зыфигъэуцужьыхэрэр чанэу зэрэзэшIуихыщтхэм ыуж итыгъ. ГъэхъэгъэшIухэр ышIынхэмкIэ джа шэнхэр ары зишIуагъэ къэкIуагъэр. УрысыбзэмкIэ, литературэмкIэ, географиемкIэ, МХК-мкIэ зэхащэрэ олимпиадэхэм, творческэ зэнэкъокъухэм пчъагъэрэ текIоныгъэр къащыдихыгъ.\n«Илъэсым икIэлэегъадж» зыфиIорэ зэнэкъокъоу 2019-рэ илъэсым щыIагъэм ишъолъыр едзыгъо жюрим хэхьэгъэ кIэлэеджакIохэм Фаридэ ахэтыгъ.\nАрхитектурэмкIэ ышIыгъэ проектхэм хэшIыкI фызиIэ специалистхэм осэшIу къыфашIыгъ, мурад шъхьаIэу иIэр — архитектурэмкIэ апшъэрэ еджапIэм чIэхьаныр ары.\nФаридэ зэрилъытэрэмкIэ, ЕГЭ-р зы лъэныкъомкIэ насыпым елъытыгъ, ау материалхэри дэгъоу зэрэпшIэхэрэм дакIоу угукIэ зытебгъэпсыхьан фае. ГъэцэкIэнхэм гуфаплъэу уяджэзэ, къэпшIынхэу щыт. Гъэхъагъэ пшIын зыхъукIэ зэпымыоу Iоф зыдэпшIэжьынэу щыт. Джарэущтэу зыхъукIэ Iофыр къыбдэхъущт.\nТеуцожь Юлэ Адыгэ Республикэм сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ агъэнэфэгъэ ахъщэ шIухьафтыным илауреат 2018-рэ илъэсым хъугъэ.\nДжыри ублэпIэ классхэм ащеджэзэ, бзэхэм язэгъэшIэн ищыIэныгъэ зэрэрипхыщтыр къыгурыIуагъэу щытыгъ. Игухэлъ чыжьэ къыдэхъуным пае пшъэшъэ губзыгъэм бзэхэм язэгъэшIэн зыфищэищтыгъ, олимпиадэ зэфэшъхьафхэм ахэлажьэщтыгъ.\nИнджылызыбзэр дэгъоу зэригъэшIэнымкIэ IэпыIэгъу къыфэхъугъэх еджэпIэ гупчэхэу «Актив» ыкIи «Англоклуб» зыфиIохэрэм якIэлэегъаджэхэр.\nМурадэу зыфигъэуцужьхэрэм адэмыхэу лъыкIуатэхэрэм Юлэ ащыщ, творческэ цIыфэу щыт, игъэхъагъэхэм къащыуцурэп.\nЦIыф пэпчъ фэдэу ащ игъогуи пэрыохъухэр иIагъэх. Ау къыдеджагъэхэр, игупсэхэр, икIэлэегъаджэхэр къыдэIэпыIэхэзэ, ыгу амыгъэкIодэу ыпэкIэ лъыкIотэн ылъэкIыгъ.\nУрысыбзэмкIэ кIэухэу къыгъэлъэгъуагъэм Юлэ лъэшэу ыгъэгушIуагъ, ушэтыным зыфигъэхьазырынымкIэ кIуачIэу хилъхьагъэр хьаулые зэрэмыхъугъэр къэнэфагъ.\nЕджапIэр къэзыухыгъэхэм зэкIэми ягухэлъхэр къадэхъунхэу, зыфэе сэнэхьатыр агъотынэу Юлэ афэлъаIо.\nПредыдущая Сыхьат 48-м ехъурэ коронавирусыр пкъыгъохэм къатенэ\nСледущая В Адыгее пандемия не повлияла на оказание помощи диализным пациентам