Ны Iуш, нэнэжъ бэрэчэт | Адыгэ Макъ\nНы Iуш, нэнэжъ бэрэчэт\nНымрэ илъфыгъэхэмрэ нэрымылъэгъу Iудэнэ пытэкIэ сыдигъуи зэпхыгъэх. Уянэ щэIэфэ ухэтми усабый: угъэшIуагъ, ушхэкIыгъ, уухъумагъ, угушху. Ау ар зыуухырэм, IэнэкI-IунэкI охъу, ау Тхьэм ышIэрэм пыIухьэ иIэпышъ, уезэгъы, ощыIэ. Сэ непэ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор Теуцожь районымкIэ къуаджэу Къунчыкъохьаблэ инахьыжъ гъэшIуагъэхэм ащыщэу, Iоныгъом и 10-м, 1932-рэ илъэсым мы къуаджэм къыщыхъугъэу, ХьацIэцIэ Якъубэ ыпхъоу, Пэнэшъу лIакъом хахьи, ащ щыщ шъыпкъэ хъужьыгъэу, ны Iушэу, нэнэжъ бэрэчэтэу Пэнэшъу Хьабидэт ары. Мы мафэхэм ащ ыныбжь илъэс 85-рэ мэхъу.\nХьабидэт мэкъумэщышIэ-лэжьэкIо унэгъо Iужъу къихъухьагъ, щапIугъ. Нэбгыриеу, зэшиплIырэ зэшыпхъуиплIырэ хъухэу къэтэджыгъэх, ежьыр ышырэ, ышыпхъуитIурэ анахьыкIагъ.\nКъунчыкъохьэблэ классибл еджапIэр къызеухым, Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм щеджагъ. Хьабидэт исабыигъо дэдэм, илъэси 9 ыныбжьэу, Хэгъэгу зэошхор къежьагъ, ащ иIэмэкъэ-лъэмакъэхэри ыгу къинагъэх. Щыгъупшэрэп нэмыцхэр Адыгэ хэкум къызехьэхэм, пшъэшъэжъые цIыкIум тыримыгъэплъэнхэу (хэта зышIэрэр ахэм, нэмыцхэм, къызыкъуахыщтыр?), янэ унэшъхьэ кIашъом дищайи, къыщигъэтIыси, зыкъимыгъэлъэгъонэу унашъо зэрэфишIыгъагъэр. Заом икъиныгъо-хьазаб, сабыигъэми, къыгурыIощтыгъ, цIыфхэм, лъэпкъым, Хэгъэгум ащэчыгъэр ежьыри зэхишIагъ.\nЗэоуж лъэхъанхэм зыкIыныгъэ ахэлъэу тицIыфхэм къэралыр зэтырагъэпсыхьажьынымкIэ, щыIакIэм рэхьатыгъо хэлъ хъужьынымкIэ Iофышхо лъэныкъуабэкIэ алэжьыгъ. ЩыIэкIэ-псэукIэм ылъапсэ зэрагъэпытэщтым ыуж ихьагъэх: колхоз-совхозхэм, завод-фабрикэхэм яIофшIэн падзэжьыгъ. НыбжьыкIэхэр, Iэтахъохэр, еджэкIо цIыкIухэр еджапIэхэм якIугъэх. Я 50 — 60-рэ илъэсхэр кIощтыгъэх. Хьабидэтрэ псэогъу ащ фэхъугъэ Пэнэшъу Ахьмэдрэ зэлэгъугъэх, зы чылагъэх, а зы къоджэ еджапIэхэм ащеджагъэх. Ау Ахьмэд илъэс 15 — 16-м иеджэн зэпигъэуи, колхозым хэхьэгъагъ, охътэ зэжъум ныр пасэу чIэзынэгъэ кIалэм ышъхьэ иIоф ышIэжьэу есэным зыми тегъэон фэмыхъуным ягупшысэгъагъэу къычIэкIын.\nИлъэсыбэрэ тракторист чаныгъ, емызэщыжь IофышIэкIуагъ, Целинами кIуи, Ахьмэд илъэси 4 фэдизрэ къыщылэжьагъ, IофшIэным ыIи ыгуи екIоу щытыгъ. Ахьмэд илэжьэкIэ-IофшIакIэ къэралыгъом уасэ къыфишIыгъ — щытхъу тхылъхэр, бгъэхалъхьэхэр, медальхэр, «IофшIэным иветеран» зыфиIорэ щытхъуцIэр къырапэсыгъэх.\nХьабидэт пIомэ, Iэдэбрэ нэхъойрэ зыхэлъ пшъэшъэ ныбжьыкIагъ, ау ны-тыхэм зытыраIэтыкIэу, ышыпхъу нахьыжъхэр губгъом кIощтыгъэхэми, унагъо ехьэфэ Iоф рамыгъашIэу щысыгъ. Ау щысыгъуи ифагъэп, еджапIэм чIэсхэзэ зэрэшIэгъэ нэбгыритIур, Пэнэшъу Ахьмэдрэ ХьацIэцIэ Хьабидэтрэ, илъэс 20 горэ аныбжьэу къэзэрэщагъэх. Упсэуныр псынкIэп, къызэрыкIоп, ау зэгурыIоныгъэ-зэрэлъытэ уазыфагу илъымэ, зэшIомыхын щыIэп. НэбгыритIур шъхьафэу псэунхэу зырахъухьэм, Пщыщэ Iушъо шъыпкъэм апэдэдэ чыиф унэ щашIыгъагъ. Яапэрэ сабыйхэр — кIэлэ нахьыжъэу Аслъанрэ япшъашъэу Юлэрэ мыщ къыщыхъугъэх. Ау псыр къиумэ, къакIэон зэрилъэкIыщтым игумэкI зашIэм, Пэнэшъухэр къоджашъхьэм къакIохи, икIэрыкIэу джыри унэ ашIыгъ апэрэм нахь инэу, нахь дэгъоу — чырбыщэу. Унагъом ышъхьэу Ахьмэд ыIэ зэмыкIурэ щыIагъэп: колхоз Iофи, унэгъо Iофи, пхъэшIэни, чышIыни, унэшъхьэ Iэтыни, джэхэшъо идзэни атегъэпсыхьэгъагъ. Аужыпкъэм, Хьабидэт къыщэгъакIэу, шъузым ытыщхэм —ышыпхъу нахьыжъхэм — тIэкIу мыштэ ашIыгъагъэми, япхъу нахь дэгъу ыкIи нахь дахэ рапэсэу, тешIэгъэшхо щымыIэу кIэгъожьыгъагъэх, махълъэу зыIапэ дышъэр къыпызырэм нэмыкIэу еплъыхэу хъужьыгъагъэх.\nХьабидэтрэ Ахьмэдрэ (лIым илъэс 79-рэ ыныбжьэу, илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, идунай ыхъожьыгъ) илъэс 60 зэдагъэшIагъ, сабыищ зэдагъотыгъ, зэдапIугъ: Аслъан, Юл — унагъохэр яIэхэу, бын дахэ хъугъэхэу Мыекъуапэ щэпсэух ыкIи кIэлэ нахьыкIэу Руслъан. ГухэкIми, Руслъан илъэс 25-рэ нахь ымыныбжьэу игъонэмыс хъугъэ, ау бын дахэ къыщинагъ. Тыр зэкIодым, Руслъан ипшъэшъэжъые цIыкIуитIоу Маринэрэ Иринэрэ илъэсищ ыкIи илъэсрэ ныкъорэ аныбжьыгъ. Ахэм янэу Асиет ныбжьыкIэ дэдэу изакъоу къани, къызыхэхьэгъэ лIакъоми къыхэнагъэу, игуащэу Хьабидэт лъэхэсэу, зэдеIэжьхэзэ сабыйхэр апIугъэх, алэжьыгъэх, джы непэ Марини, Ирини гъэсагъэх, еджагъэх, цIыф хъугъэх. Иринэ ишъэожъые цIыкIоу Салым нэнэжъ бэрэчэтым лъэхэс, къызэрэуитын щыIэп.\nХьабидэт бзылъфыгъэ насыпышIу, ны Iуш, акъыл, щэIэгъэшхо зиIэ цIыф зэгъэзэфэгъэ шэнышIу, щыIэныгъэр зилъапIэу, зикIас, шыкур иI. Ыкъоу Аслъан ишъаохэу Азаматрэ Къэплъанрэ къатекIыгъэ сабыйхэу Суандэ, Самирэ, Сабинэ, Ислъам цIыкIур, Руслъан ыпхъухэу Маринэ, Иринэ, ишъэо цIыкIоу Салым, апхъу закъоу Юлэ ыкъоу Рустам ыкIи пхъорэлъфым ипшъашъэхэу Джэнэт, Джульеттэ, Джамилэ — ибын-унагъоу дахэу, чъыг бырэбэ инэу шъхьэлъагъэр зыпишIын ны Iушым дунаим тетэп.\nНым илъфыгъэ нахьыжъхэми, ахэм къакIэхъухьажьыгъэ сабыйхэми Пэнэшъу Ахьмэдрэ Хьабидэтрэ янысэ хъупхъэхэу — унэгъо лъачIэм ис Асиети, кIэлэ нахьыжъым ишъхьэгъусэу Свети янанэ къызэрэуатын щыIэп.\nИлъэс 85-рэ ныбжь дахэр къэзыгъэшIэгъэ Хьабидэт фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, бэрэ утхэн фае, ау сэ кIэкIэу къыхэзгъэщымэ сшIоигъор Хьабидэт щэIэгъэ-гушхуагъэ зиIэхэм зэращыщыр, зыфырикъужьыныр, зыпэлъэшыжьыныр, зыфимыгъэгъуныр зэришэнхэр арых. Унагъо зихьагъэр бэдэдэ шIагъэ, илъэс 65-рэ хъужьыгъэ. ИныбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу колхозми кIуагъэ, тутынлэжь пэрытми, чэмыщ чанми ащыщыгъ, бысымгощэ хъупхъагъ, къэбзэ-лъэбзагъ, исабыйхэр ыпIугъэх, ыгъэсагъэх, унэм изакъоу къыришIыхьэхэти, шъофым, фермэм кIощтыгъэ, джарэу щыIэмэ шIоигъуагъ. Ишъхьэгъусэу Ахьмэди зэдиштэхэу, джащ фэдэу сыдрэ Iофми хэзагъэу хъупхъагъэ.\nПэнэшъу Хьабидэт ыпхъоу Юлэ къеIуатэ:\n— ТхьэмкIэ шыкур! Тянэ псаоу, ылъэ тетэу зэрэтиIэр тэркIэ зымыуасэ щыIэп. Непэ къызнэсыгъэм гъэзетэу «Адыгэ макъэм» еджэ, джащ фэдэу адыгэ тхылъхэри икIас, зырызхэми ахэджыхьэ. Анахь згъэшIагъорэр зыфэгъэкIотэжь зыфимышIэу, ишIуагъэ къыгъэкIоныр, фэлъэкIырэр ышIэныр зэрэхимынэрэр ары. Адыгэ щыпс-пIастэ джыри тфешIы, хатэми хэхьэ джыри, ыгу къыфидэрэп щысыныр, загъори зызэкIеуIапIэшъ, зэришэныгъэу адыгэ хьаку хьалыгъу шъыпкъэр егъажъэ. Цумпэ е бжьын хьасэм тIэкIу нэмыIэми щымыпкIэу хъурэп, — IогушIукIы Юлэ ным ыгъэгушхоу. — IофшIэным иветеран, илэжьэкIагъэр ащыгъупшэрэп къоджэдэсхэм, щытхъу тхылъхэр, медальхэр иIэх. Ау тэ анахь тызгъэнасыпышIорэр тянэ ылъэ тетэу зэрэтиIэр, игъэшIуабзи, иушъыйи тызэращымыкIэрэр ары. Алахьым телъэIу, псаоу, узынчъэу бэрэ тиIэнэу.\nДжащ фэд зы адыгэ бзылъфыгъэ Iуш хъупхъэ ищыIакIэ, игъэшIэ дахэ. Къунчыкъохьаблэхэми Хьабидэт игугъу шIукIэ ашIы. Ухэтми сыдэущтэу пщыгъупшэна хьалэл-хьалэлэу Хьабидэт ихьалыгъу гъэжъэгъэкIэ тхъоплъ фабэу ыIэгу итэу къыппигъохыгъэр, ащ иIэшIугъагъэр; илъэсыбэ тешIэжьыгъэми, колхозхэр зыщымыIэжьхэр бэшIагъэми, лэжьэн-пхъэн-хыныр, блэкIыгъэ дэгъур ренэу къыдэоежьы. Хьабидэт цIыф бэрэчэтэу непэ Къунчыкъохьаблэ къэзыгъэбаеу, зэрыгушхорэмэ ащыщ. КъытэшIэкIыгъэ дунэешхоми, охътэ чъэрэу тызхэти нахьыжъ губзыгъэм дао гори афишIырэп, арыраз Тхьэм къыфишIэгъэ пстэум ыкIи къыфишIэрэм. Тэри тинахьыжъ лъапIэу лъытэныгъэ-гъэшIоныгъэр зыфэзылэжьыжьыгъэу, бзылъфыгъэ Iуш, губзыгъэ-гукIэгъушIэу Пэнэшъу Хьабидэт къызыхъугъэр илъэс 85-рэ зэрэхъурэмкIэ тыгу къыддеIэу тыфэгушIоу псауныгъэ дахэ иIэу, иунэгъо лъапсэ пытэу, ыгу щигъэшIохэрэ Аслъан ыкъом ыкъожьэу Ислъамрэ Руслъан ыпхъум ишъэожъыеу Салымрэ яхъяр хэплъэнэу, къылъэгъунэу тыфэлъаIо.


Пыдзэфэ пытэхэм ядэщынкIэ шIыкIакIэу къэралыгъор зытехьагъэм юридическэ лицэхэмрэ унэе предпринимательхэмрэ хэкIэу зэIуагъакIэрэр зэрэдащыщтым пае региональнэ операторым зэзэгъыныгъэм дыкIэтхэнэу къыщыдэлъытагъ.\nА тхылъым хэкIыр зэрэIуащырэм ыуасэ зэратыщтыр шIыкIитIоу щыгъэнэфагъ. ХэкIыр дащыным пае зы нэбгырэм телъытагъэу илъэсым зэIукIэн фэе шапхъэу (норматив накопления ТКО) субъектым щагъэнэфагъэм тетэу е зэIуагъэкIагъэр зыфэдизым елъытыгъэу атын фитых.\nЮридическэ лицом е унэе предпринимателым контейнер тетэу, ежь нэмыкI зыпарэми ымыгъэфедэшъунэу хэкIыр зы-щызэIукIэщт площадкэ ыгъэпсыгъэмэ, зэIукIагъэр зыфэдизым елъытыгъэу ыуасэ ытын ылъэкIыщт. Региональнэ операторым иавтомашинэхэм контейнерхэр зэрэIуащырэ пчъагъэри, арылъыр зыфэдизыри къыдалъытэхэзэ къыфалъытэ.\n«ЭкоЦентрэм» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Алыбэрд Налбый къызэриIуагъэмкIэ, предпринимателым зэзэгъыныгъэу къадишIыгъэм щыгъэнэфагъэм нахьи бэкIэ нахьыбэу хэкIыр зэIуагъакIэу мэхъу. Ащ фэшI тхылъым итхагъэмрэ пыдзафэу зэIуагъакIэрэмрэ зэтефэжьымэ региональнэ операторым испециалистхэм мы уахътэм ауплъэкIу.\nШъхьамысырэм пшъэдэкIыжь ыхьыщт\nМыекъуапэ иурамэу Михайловым ыцIэ зыхьырэм хэкIитэкъупIэ площадкэхэу тетхэм ащыщ джырэблагъэ машIом зыкъыщиштэгъагъ.\nЗыпарэми иягъэ екIыгъэп, ау пластмассэм хэшIыкIыгъэ контейнеритIоу тетыр стыгъэ. Къэбзэныгъэми, оуимые мылъ-кум уиягъэ ебгъэкIын узэрэфимытыми ымыгъэгумэкIырэ горэм имысагъэ ащ зэрэхэлъыр нафэ.\n— Къалэм къэбзэныгъэ дэлъыным пае контейнерхэр дгъэуцугъэх, ау ащ ымыгъэгумэкIэу щыIэр бэ, — къыIуагъ Алыбэрд Налбый. — Ащ ыпкъ къикIэу площадкэхэм джащ фэдэхэр къащэхъух. ГухэкI-ми, контейнерхэр зэрагъэфыкъохэрэр апэрэп. Республикэм щыпсэухэрэм апае агъэпсыгъэм зиягъэ езгъэкIырэм пшъэдэкIыжь зэрихьыщтыр зэкIэми къагурыIон фае.\nи Адыгэ шъолъыр къутамэ ипресс-къулыкъу.\nПредыдущая Гум къинэжьыгъэ зэIукIэгъухэр\nСледущая Ренэу тэгъэкъабзэ


Зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ | Адыгэ Макъ\nЗичэзыу зэхэсыгъо иIагъ\nАР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие ия 151-рэ зэхэсыгъоу иIагъэм Iофыгъуи 8-мэ ащытегущыIагъэх, унашъохэр ашIыгъэх.\nКъалэу МыекъуапэкIэ зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэу N 8-м ыкIи N 13-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм яхэдзын тедзэхэр зэрэщыIэщтхэр апэрэ Iофыгъоу къаIэтыгъ. ХэдзынхэмкIэ Адыгеим и Гупчэ комиссие исекретарэу ХьацIэцIэ Фатимэ къызэриIуагъэмкIэ, депутатхэр 2016-рэ илъэсым Iоныгъом и 18-м хадзыгъэх, ау уахътэр къэмысыгъэу яполномочиехэр Сапый Вячеславрэ КIэрэщэ Андзауррэ агъэтIылъыгъэх. АР-м ихэбзэгъэуцугъэ къызэригъэнафэу, ипIалъэ къэмысызэ депутатхэм яIофшIэн загъэтIылъыжьыкIэ, АР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие хэдзын тедзэхэр зэхещэх. 2017-рэ илъэсым Iоныгъом и 10-м хэдзын тедзэхэр зы мандат зиIэ хэдзыпIэ койхэм N 8-м ыкIи N 13-м ащыкIонхэу зэхэсыгъом щызэдаштагъ.\nХэдзын тедзэхэм зафагъэхьазырыным пае ашIэн фаехэм ХьэцIэцIэ Фатимэ къатегущыIагъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр нэмыкI Iофыгъохэми ахэплъагъэх, унэшъо гъэнэфагъэхэри ашIыгъэх.


НЭМ ЫЛЪЭГЪУРЭР - ШЪХЬЭМ ЫУАС\nДжырэблагъэ Москва къикIыжьи нэбгырэ 22-рэ зыхэт кIэлэеджэкIо куп Мыекъуапэ къэкIожьыгъ. УФ-м ФедерациемкIэ и Совет исенаторэу Хьащыр Аслъан иунэе мылъкукIэ зэхищэгъэ шIушIэ зекIом Адыгеим ирайонхэмрэ икъалэхэмрэ ягурыт еджапIэхэм ащеджэхэрэр хэлэжьагъэх. Гъот макIэ зиIэ унагъохэм ащапIурэ, ны е ты закъо нахь зимыIэ ныбжьыкIэхэу еджэнымкIэ дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэм мэфитфым къыкIоцI Москва ианахь чIыпIэ лъэгъупхъэхэр къаплъыхьагъэх.\nКIэлэеджакIохэм загъэпсэфыным ыкIи заплъыхьаным пае афызэхагъэуцогъэгъэ программэр баеу щытыгъ. Бэдзэогъум и 5-м къыщегъэжьагъэу и 11-м нэс Адыгеим икIыгъэ купыр УФ-м ФедерациемкIэ и Совет зычIэт унэм, Адыгэ Республикэм и ЛIыкIо илэжьапIэу УФ-м и Президент дэжь щыIэм, Краснэ площадым, Кремлым, Оружейнэ палатэм, Третьяковскэ галереем, Воробьев Iуашъхьэхэм, Христос УхъумакIом итхьалъэIупIэ унэ, музей-панорамэу «Бородинская битва» зыфиIорэм, киностудиеу «Мосфильмэм», Москва иIэгъо-блэгъу дэжь я II-рэ Екатеринэ щаригъэшIыгъэгъэ хэпIэшхоу «Царицыным», палеонтологическэ музеим, Москва игупчэ шъыпкъэ пэмычыжьэу чIы чIэгъым чIашIыхьэгъэ бункерым, тарихъ ыкIи культурнэ мэхьанэ зиIэ нэмыкI чIыпIабэхэм ащыIагъэх.\nКраснодар иаэропорт самолеткIэ тытебыбыкIи Москва тызыщынэсыгъэ апэрэ пчыхьэм къалэм зыщыпплъыхьан гухэлъ уиIагъэмэ ом изытет уигъэрэзэн дэдэу щытыгъэп. Бэдзэогъу мазэр итми умышIэнэу Москва фабэу щыIагъэр градус 12-м шIокIыщтыгъэп, макIэу къещхыщтыгъ. Аущтэу зэрэщытызи, кIалэхэм самолетым есыфэхэкIэ алъэгъугъэхэмрэ апэрэ нэплъэгъухэу къэлэшхом дадзагъэхэмрэкIэ зэхъожьыхэзэ къалэм мэфитфэ тыщэIэфэ жъогъуищ зытедзэгъэ хьакIэщ зэхэтэу «Измайлово» зыфиIоу тызэрысынэу къытфыхахыгъагъэм «Внуково» аэропортым къыщытпэгъокIыгъэ автобусыкIэ зэтегъэпсыхьагъэм тырищэлIагъ. Нэбгырэ тIурытIоу тызэрысыщт номер гупсэфхэм тарыхьагъ.\nНеущрэ мафэр ошIу хъумэ зэлъашIэрэ урам цIэрыIоу АрбаткIэ заджэхэрэм апэдэдэ зыплъыхьакIо тищэнэу зэриIогъагъэр тигъусэгъэ экскурсовод бзылъфыгъэм къыгъэшъыпкъэжьи, Москва нэIуасэ тыфэхъуныр мы урамымкIэ едгъэжьагъ.\nСатыр Iужъоу зэкIэрыт тучанхэу нэпэеплъ зэмылIэужыгъо кIэракIэхэр зыщащэхэрэм кIалэхэр якIуалIэхэзэ, Москва зэрэщыIагъэхэр агу къэзгъэкIыжьыщт пкъыгъо цIыкIухэр къащащэфыгъэх. Лъэсэу ущыкIоным урамыр тегъэпсыхьагъэти, Арбатым тытетыфэ тарихъ мэхьанэ зиIэ унэхэмрэ саугъэт хьалэмэтэу тетхэмрэ апылъ къэбархэм тигъусэгъэ экскурсоводым нэIуасэ тафишIыгъ. Нэужым урам цIэрыIом тыкъытемыкIыжьызэ зекIон программэм къыдыхэлъытагъэу Булат Окуджавэ исаугъэт дэжь щыт шхэпIэ зэтегъэпсыхьэгъэ цIыкIоу «Муму» зыфиIорэм щэджэгъуашхэ тызэхэтэу щытшIыгъ. ЫпэкIэ бэрэ зэхахыгъэу, ау апэрэу зытехьэгъэхэ урам цIэрыIом къыщалъэгъугъэхэр ныбжьыкIэхэм бэрэ агу къэкIыжьынэу къытшIошIы.\nСоветскэ Союзымрэ США-мрэ азыфагу илъыгъэ Iэшэ зэпэуцужьыны-\nгъэм илъэхъан ядернэ заор къежьэмэ ПВО-м икоманднэ пунктрэ зыкъэухъумэжьыгъэнымкIэ Министерствэм телефон-телеграф зэпхыныгъэхэмкIэ иштабрэ ягъэIорышIапIэхэр зычIэтыщтхэу агъэпсыгъэгъэ бункерышхоу чIы чIэгъым чIашIыхьагъэр кIалэхэм я 2-рэ мафэм къарагъэлъэгъугъ. Ар 1956-рэ илъэсым ашIыгъагъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, Москва и Таганскэ площадь пэмычыжьэу ащ фэдэ бункер чIычIэгъым зэрэчIэтыр къэлэдэсыбэмэ амышIэнкIи хъун. Атом заор къежьэмэ узычIэсыщт, Iоф зыщыпшIэщт унэхэу бункерым иIэхэр кIэлэеджакIохэм къарагъэлъэгъугъэх. ЗыплъыхьэкIо купым хэтыгъэ кIалэхэм къызэрэтаIуагъэмкIэ, шъэф шIыкIэм тетэу къагъэгъунэщтыгъэ военнэ объектыр лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ, ащ ишыхьатэу бэмэ сотовэ телефонхэу аIыгъыгъэхэмкIэ сурэтхэр тырахыгъэх.\nДжэрз топышхор, одыджыныр\nУрысыем икъэлэ гупчэ икъоу нэIуасэ зыфэтымышIыгъэу тлъытэныгъи Краснэ Площадымрэ Кремлымрэ къэтымыплъыхьэгъагъэхэмэ. Апэдэдэ тыздэкIонэу щытыгъэ объектхэм Краснэ площадымрэ Кремлымрэ ащыщыгъ. Ау Америкэм и Президентэу Барак Обама тызщыкIогъэ апэрэ мафэм Москва къэкIуагъэу щыIагъэти, къэлэ гупчэм уекIолIэшъунэу щытыгъэп, зэфашIыгъагъ, ащ пае Краснэ Площадым тызыкIощт мафэр зэблэтхъунэу хъугъагъэ.\nСыхэукъонэп, купым хэтыгъэ кIалэхэми пшъашъэхэми къыздырагъэштэнщтын, Краснэ Площадыр, Кремлым и Оружейнэ палатэ, джэрзым хэшIыкIыгъэхэ топышхомрэ одыджынышхомрэ, Спасскэ башнэр, Успенскэ соборыр лъэшэу ашIогъэшIэгъон зэрэхъугъэр къасIомэ. Ахэм тарихъ ыкIи культурнэ мэхьанэу яIэм икуугъэ зэрэзэхашIагъэр, шIушIэ зекIор зэхэзыщэгъэ сенаторэу Хьащыр Аслъан зэрэфэразэхэр, «нэм ылъэгъурэр - шъхьэм ыуас» адыгэмэ зыкIаIуагъэм мэхьанэу иIэри джащыгъур ары зэкIэми нахь къызыдгурыIуагъэри.\nАдыгеим и ЛIыкIо илэжьапI\nМосква щыIэгъэ ныбжьыкIэ купым анахьэу ыгу къинэжьыщт мафэхэм ащыщ хъугъэу къысшIошIы Адыгэ Республикэм и ЛIыкIо илэжьапIэ зэрэщыIагъэхэмрэ ащ къызэрэщытпэгъокIыгъэхэмрэ.\nРеспубликэм и ЛIыкIо илэжьапIэ иIофышIэхэр Адыгеим къикIыгъэ кIалэхэм лъэшэу ащыгушIукIыгъэх. УмышIэмэ Адыгэ Республикэм ичIыгу тыкъыр теуцуагъэхэ фэдэу къыпшIуагъэшIэу къафаIуатэхэрэм яшъыпкъэу ядэIущтыгъэх.\nЛIыкIом илэжьапIэ ипащэ игуадзэу Бэрзэдж Вадим лэжьапIэм тарихъэу пылъымрэ Iофтхьабзэу зэшIуихыхэрэмрэ къатегущыIагъ. Адыгэу Москва дэсхэм Представительствэр яунэ шъыпкъэм фэдэу, ренэу къызэрэкIохэрэр, IэпыIэгъу горэ ящыкIагъэмэ зэраратырэм щигъэгъозагъэх. Нэужым хьакIэхэм ЛIыкIом илэжьапIэ щэджэгъуашхэ щарагъэшIыгъ. АР-м и ЛIыкIо илэжьапIэу Москва щыIэм зэрэщыIагъэхэр агу къэзыгъэкIыжьыщт нэпэеплъ шIухьафтынхэр къаратыгъэх, а чIыпIэм къаратыгъэхэр аIыгъхэу сурэт щызытырарагъэхыгъ.\nЗекIоным иофициальнэ Iахь диштэу, аужырэ мафэм кIалэхэр зэхэтхэу ФедерациемкIэ Советыр зычIэт унэм рагъэблэгъагъэх. ФедерациемкIэ Советым хэтхэм пшъэрылъэу яIэхэм, Iофыгъоу зэшIуахыхэрэм ахэр нэIуасэ афашIыгъэх. Зэхэсыгъохэр зыщыкIорэ залэу ащ хэтым чIащэхи, зыщарагъэплъыхьагъ. ФедерациемкIэ Советым IэкIыб къэрал зэфэшъхьафхэм яхэбзэ органхэм шIухьафтынэу къыратыгъэхэр лъэгъупIэ чIыпIэхэм ащызэIугъэкIагъэхэу, чIэхьэрэ пстэуми нэIуасэ зыфашIынэу зэрэгъэпсыгъэм еплъыгъэх. Ахэм тарихъэу апылъхэр къафаIотагъ. Джащ фэдэу тигъэгушхуагъ УФ-м хэхьэрэ субъект пстэуми ябыракъхэм апэ шъыпкъэкIэ.\nАдыгэ Республикэм ибыракъ уцышъо щыплъэгъунэу зэрэщытыгъэм. Урысыем и Апшъэрэ хэбзэихъухьэ орган иIофшIэн зэрэзэхэщагъэм илъэныкъо пстэури къафаIотэнэу мыхъугъэми, а унэшхор зэралъэгъугъэр ныбжьыкIэхэм бэрэ агу къинэжьыщт.\nАР-м тыкъызэсыжьым кIэлэеджакIохэм къапэгъокIыгъэ ны-тыхэм Хьащыр Аслъан гущыIэ дэхабэ фаIуагъ. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм янеущрэ мафэ зэрэгъэпсыгъэщтым, ахэр гъогу дахэ тещэгъэнхэм, акъылышIо хъунхэм зэрафэгумэкIырэм фэшI инэу зэрэфэразэхэр гъэзетым инэкIубгъокIэ раIожьы зэрашIоигъор хагъэунэфыкIыгъ.


ПIалъэм къыпэу зэшIуахы — Адыгэ макъ\nПIалъэм къыпэу зэшIуахы\nГъогухэм язытет бэкIэ елъытыгъ шъолъырым щыIакIэу илъыщтыр, зекIонымкIэ щынэгъончъэу щытыщтмэ, псэупIэхэм уадэсынкIэ Iэрыфэгъущтмэ, зекIохэмкIэ кIопIэщтмэ.\nМы зэпстэури зэшIохыгъэ хъуным пае мэхьанэшхо яI гъогушIхэм яIоф зэрагъэцакIэрэм, къэралыгъо программэхэу шъолъырым щыпхыращыхэрэм. Аужырэ уахътэм нэрылъэгъу Адыгеим игъогухэр чэзыу-чэзыоу зэрагъэкIэжьхэрэр, аужырэ шапхъэхэм атетэу кIэу зэрашIыхэрэри. АщкIэ лъэпкъ проектхэр IэпыIэгъушIух. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае къэлэ псэупIэхэм ямызакъоу чылагъохэм якIуалIэхэрэми анаIэ атырагъэтынэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къызэригъэуцурэр.\nГущыIэм пае, гъогухэм афэгъэхьыгъэ лъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ Кощхьэблэ районым гъогу Iахьитфымэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр къащаухых. Лъэпкъ проектэу «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогу щынэгъончъэхэр» зыфиIорэм къыхиубытэу шъолъыр автомобиль гъогоу «Къуаджэу Блащэпсынэ екIурэр» зыфиIорэм иIахьэу километрэ 1, 474-м сомэ миллион 12, 4-рэ зытефэрэ гъэцэкIэжьынхэр щэкIох. Мы Iахьэм социальнэ мэхьэнэ ин иI — я 5-рэ еджапIэу Къош Алый ыцIэ зыхьырэм щынэгъончъэу екIолIэгъэным пае. Кощхьэблэ гъогушI-гъэцэкIэжьын гъэIорышIапIэр ары IофшIэнхэр зэшIозыхыхэрэр. Гъогухэм яшIынкIэ аужырэ шапхъэхэу проектым къыдыхэлъытагъэхэр агъэфедэхэзэ ар агъэцэкIэжьы.\n«Асфальт-бетон зэхэгъэкIухьагъэу дгъэфедэщтыгъэм елъытыгъэмэ, джы гъогур зэрэдгъэцэкIэжьырэ псэуалъэхэр нахь пытэх, гъогу шъхьашъор нахь пIыркIу-сыркIу зэрэхъурэм ишIуагъэкIэ автомобиль щэрэхъхэр нахь щыцIанлъэхэрэп, пытэу зэхэзыгъэпкIэрэ битумнэ зэхэшIыхьагъэм ыпкъ къикIыкIэ нахьыбэрэ зэхэмызэу ыкIи дыремыцIэнлъэкIэу телъыщт», — къыIотагъ «Адыгеяавтодор» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэм гъогухэм ягъэцэкIэжьынрэ яIыгъынрэкIэ иотдел ипащэу Роман Верзуновым.\nПIалъэу агъэуцугъагъэм намыгъэсэу лъэпкъ проектым хэхьэрэ шъолъыр проектэу «Шъолъыр ыкIи чIыпIэ гъогу зэхэкIыпIэхэр» зыфиIорэм тетэу Кощхьэблэ районым игъогу Iахьэхэр 2022-рэ илъэсым намыгъэсэу щагъэцэкIэжьых.\nЗигугъу къэтшIыгъэм нэмыкIэу мы илъэсым джащ фэдэу джыри гъогу Iахьитфымэ ягъэцэкIэжьын аухынэу агъэнафэ. Ахэр: 1 километрэ хъурэ Iахьэу «Кощхьабл — Соколов» зыфиIорэм щыщыр, къутырэу Свободный Труд екIоу километрэ 1,4-рэ хъурэр, «Мыекъуапэ — Джаджэ — Псыбай — Зеленчукская — Карачаевск» зыфиIорэм щыщ километрэ 1,2-р, псэупIэу Унэрэкъом екIурэ метрэ 600-р.\nЗэкIэмкIи 2022-рэ илъэсымкIэ агъэнэфэгъагъэм щыщэу 2021-р имыкIызэ Кощхьэблэ районым щагъэцэкIэжьынэу агъэнафэрэр гъогу Iахьи 5-мэ якилометри 5,68-рэ. IофшIэнхэм зэкIэмкIи атефэщтыр сомэ миллион 66-рэ. Ахэр мы илъэсым ыкIэм къаухыщтых.\nПредыдущая Хьадагъэхэм тащызфэжъугъэсакъыжь!\nСледущая Чъэпыогъум и 17-р — гъогу хъызмэтым иIофышIэ и Маф


Адыгэ шъуашэм и Мафэ непэ тэгъэмэфэкIы — Адыгэ макъ\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ непэ тэгъэмэфэкIы\nРедактор 28.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр» кIэщакIо фэхъуи, адыгэ шъуашэм и Мафэ хэдгъэунэфыкIэу зедгъэжьагъэр илъэси 10 мэхъу.\nЛъэпкъ шъуашэм пIуныгъэ мэхьанэу иIэр къэIэтыгъэным, итарихъ нахьышIоу зэгъэшIэгъэным афэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу тиреспубликэ къыщежьагъэм лъэшэу зиушъомбгъугъ, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэурэ Урысыем ишъолъырхэм, IэкIыб хэгъэгухэм игъэкIотыгъэу ащагъэмэфэкIы хъугъэ.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэмрэ» Адыгеим ихэбзэ къулыкъушIэхэмрэ зэгурыIоныгъэ ахэлъэу Iофыр лъагъэкIотагъ. Хэбзэ шапхъэ иIэу илъэс къэс лъэпкъым ишъуашэ и Мафэ Iоныгъом и 28-м хэтэгъэунэфыкIы.\nЗэлъашIэрэ сурэтышI-модельерэу, Адыгеим культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу СтIашъу Юрэ къызыхъугъэ мафэм мэфэкIым изэхэщэн тефагъ. Адыгэ шъуашэм и Мафэ республикэм ис лъэпкъхэри чанэу хэлажьэх, язэпхыныгъэхэр егъэпытэх.\nРеспубликэм и Къэралыгъо филармоние непэ щыкIощт зэхахьэм дунаим щыцIэрыIо «Налмэсыр» къыщышъощт, артистхэм орэд къыщаIощт, лъэпкъ искусствэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр щызэхащэщтых.\n— Лъэпкъ искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр, адыгэ шъуашэм идэхагъэ ехьылIэгъэ къэбархэр зэхэзыхы зышIоигъохэр мэфэкI зэхахьэм къетэгъэблагъэх, — къытиIуагъ республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан. — Адыгэ Хасэм и Хэсашъхьэ хэтэу СтIашъу Юрэ ыныбжь илъэс 90-рэ зэрэхъурэм фэшI тыфэгушIощт, щытхъур фэтIощт.\nШъуашэр лъэпкъым ыпс, инамыс. Адыгэ шъуашэр щыIэныгъэм щыщ хъугъэ, дунаим шIукIэ щашIэ. Лъэпкъым иIэпэIасэхэу шъуашэм идэхагъэ нахьышIу ашIыным пылъхэр тиIэх, ахэм лъэхъанэхэр зэрапхых.\nШъукъеблагъэх адыгэ шъуашэм и Мафэ. Филармонием пчыхьэм сыхьатыр 5-м щагъэмэфэкIыщт.\nПредыдущая Анахь дэгъухэм ащыщ\nСледущая В Адыгее создают индустриальный парк, подводят инфраструктуру.


ЯшIушIагъэ лъагъэкIотэщт — Адыгэ макъ\nРедактор 19.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ Лъэпкъ театрэм щыкIорэ зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ, илъэс IофшIэгъур хъугъэ- шIагъэхэмкIэ баеу зэрэщытыгъэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЛъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэр Дунэе фестивалэу «Кавказский меловой кругым», Грознэм щыкIогъэ фестивалэу «Федерацием», «Гъунапкъэ зимыIэ сценэр» зыфиIоу Владикавказ щызэхащагъэм, фэшъхьафхэм ахэлэжьагъ.\nУрысые Iофтхьабзэу «Театральнэ марафоным» республикэм итеатрэхэм яспектаклэхэм ащыщхэм яедзыгъохэр къыщагъэлъэгъуагъэх.\nЛъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэр, Камернэ музыкальнэ театрэу А. Хьанэхъум ыцIэ зыхьырэр, Урысые къэралыгъо драматическэ театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэр, нысхъапэхэм ятеатрэу «Дышъэ къошыныр», Тэхъутэмыкъое районым иныбжьыкIэ театрэу М. Ахэджагом ыцIэ зыхьырэр, Адыгэ къэралыгъо университетым истудентхэм ямузыкальнэ театрэу «Арт-Ритоныр» пчыхьэзэхахьэм къырагъэблэгъагъэх, яIофшIагъэхэм къатегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иунашъокIэ щытхъуцIэхэр къызыфаусыгъэхэ Сихъу Рэмэзан, Нэгъой Инвер, Ахъмэт Артур, Владислав Верещако, Давид Манакьян, нэмыкIхэм Александр Наролиныр афэгушIуагъ, ятхылъхэр аритыжьыгъ.\nРэзэныгъэ тхылъхэр зыфагъэшъошагъэхэм ащыщых Ацумыжъ Сарэ, Бэрзэдж Светланэ, Бэгъушъэ Анзор, Нэгъой Асыет, Зинаида Олейниковар, нэмыкIхэри.\nРеспубликэм и Парламент идепутатэу Александр Лобода, Адыгеим культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, театрэхэм яIофышIэхэм афэгушIуагъэх.\nАдыгеим итеатрэхэм япащэхэу ХьакIэгъогъу Къэсэй, Сулейманов Юныс, Сихъу Станислав, фэшъхьафхэм пчыхьэзэхахьэм къыщаIуагъ яIофшIэн зэрэлъагъэкIотэщтыр.\nУрысыем итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм итхьаматэу, Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Зыхьэ Заурбый театрэм и Илъэс Урысыем зэрэщыкIуагъэм мэхьэнэ ин ритыгъ. Адыгеим итеатрэхэм хэхъоныгъэу ашIырэр щыIэныгъэм къызэрэщылъагъорэр къыхигъэщыгъ.\nЛъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэ игуадзэу Исуп Аслъан пчыхьэзэхахьэр зэрищагъ. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъэхэм, зэхэщакIохэм зэрафэразэр къыIуагъ.\nТеатрэр тищыIэныгъэ щыщ, ащ ишIушIагъэ тегъэгушхо.\nПредыдущая Дышъэр къыхьыгъ


«Налмэсым» идэхагъэ тегъэгушхо | Адыгэ Макъ\n«Налмэсым» идэхагъэ тегъэгушхо\nАвтор: Редакция\t/ 02.03.2018\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» мэзаем и 27 — 28-м концертитIу Мыекъуапэ къыщитыгъ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Краснодар краим, тилъэпкъэгъухэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэм, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэр, Адыгеим щыщхэр ашIогъэшIэгъонэу пчыхьэзэхахьэхэм яплъыгъэх.\n«Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, Адыгеим инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан зэхахьэхэм къащиIуагъэм уегъэгушхо. Лъэпкъ фольклорым «Налмэсыр» къыпкъырыкIызэ, непэрэ щыIэкIэ-псэукIэм диштэрэ къашъохэр къышIыщтых. Пэсэрэ лъэхъаным искусствэм мэхьанэу ратыщтыгъэр «Налмэсым» лъэпсэшIу фэхъугъ.\nКъашъо пэпчъ чIыпIэ хэхыгъэ зэрэратырэр «Налмэсым» иконцертхэм къахэщыгъ. «ШIуфэс къашъу» зыфиIорэр концертым иаужырэ едзыгъохэм ащытлъэгъоу къыхэкIыщтыгъ. ЗыцIэ къетIогъэ къашъомкIэ пчыхьэзэхахьэхэр къызэрэзэIуахыгъэхэр нахьышIу. Артистхэр дахэу фэпагъэх, орэдышъом лъагэу зеIэты, къашъохэм узыIэпащэ. Адыгеим инароднэ артисткэу Хьакъуй Анджеликэ Iанэр шыгъэу пчэгум къырехьэ, ащ къыготых республикэм изаслуженнэ артисткэу Бэрзэдж Дианэрэ артистэу Къулэ Алыйрэ. ГукIэ концертым ухащэ, мэфэкIым узэрэхэтыр нэгум къыкIэуцо.\nКъэшъуищ зэхэтыр «Налмэсым» бэшIагъэу къешIыми, уезэщынэу щытэп. «Тыргъэтаор» Бэрзэдж Дианэ къеублэ. «Ижъырэ зэфакIом» Хьатитэ Аминэтрэ Едыдж Гушъаорэ фэгъэзагъэх. «НыбжьыкIэ къашъор» Теуцожь Изабеллэрэ Симболэт Бислъанрэ къашIы. Зы едзыгъом лIэужхэр зэрепхых. «Тыргъэтаом» бзылъфыгъэм ыгу ихъыкIырэр къызэIуехы.\n«ЗекIо зыгъэлъатэр» Адыгеим инароднэ артистэу Шагудж Батурай къешIы. Ижъырэ адыгэ зэфакIом икIэщакIох артисткэу Ахътэо Беллэрэ Пшызэ изаслуженнэ артистэу Iэшъынэ Руслъанрэ.\nРеспубликэм искусствэхэмкIэ иколледж иеджакIохэм якъашъохэр дахэх. Пшъашъэхэр фыжьыбзэу зэрэфэпагъэхэм къыщебгъэжьэнышъ, лъапэкIэ щытхэу къызэрэшъохэрэм уеплъы зыхъукIэ, шIыкIашIоу къагъотырэм, зэдырагъэштэн зэралъэкIырэм хэушъхьафыкIыгъэу уягупшысэ, сэнаущыгъэу ахэлъыр къахэогъэщы.\nШъуашэхэр плъыжьых, шIуцIэх, ошъогу къаргъом ышъо фэтэгъадэх, артистхэр нэгушIох. Пычыгъо пэпчъ лъэпкъ къашъор зэрэбаир, идэхагъэ хэбгъэхъон зэрэплъэкIыщтыр къыхэщы. Залым чIэсхэм тахаплъэшъ, мэгушIох, Iэгу теох, къэмытэджхэу лъакъохэмкIэ мэуджых.\n«Налмэсыр» къызэрэшъорэм фэгъэхьыгъэу атхыгъэр тхылъ заулэ хъущт, ау Тхьабысым Умарэ ыусыгъэ орэдыр зэкIэми апшъэ тэшIы. Къашъом рэхьатэу уеплъын плъэкIырэп. Зыр зым нахь дэхэжьэу артистхэр фэпагъэх. Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Къулэ Алый, Едыдж Гушъао къашъом икIэщакIох. Лъэпкъ шIэжьыр IупкIэу къызэIуахызэ, адыгэм инамыс зэригъэлъапIэрэр къаушыхьаты. КъэшъуакIохэр лъатэхэрэп, атамэхэр сысыхэрэп, псым е ошъопщэ пщэс фыжьым щесыхэрэм фэдэх.\n1979-рэ илъэсым Къулэ Амэрбый ыгъэуцугъэ къашъоу «Адыгеим иныбжьыкIэхэр» икIэрыкIэу ансамблэм концертым зэрэхигъэхьажьыгъэр IофшIэгъэ анахь дэгъухэм ахэтэлъытэ. Хъулъфыгъэхэм яшъошэ плъыжьхэр, пхъэкIычым ахэр зэрэтеохэрэр, къашъом хилъэсагъэхэу пчэгур «къызэрагъэгущыIэрэр» искусствэм иапшъэрэ лъэгапIэх. Пшъашъэхэм якъэшъуакIи зэбгъэпшэщтыр умышIэу нэшIукIэ уяплъы.\nАдыгеим инароднэ артистэу НэмытIэкъо Аслъан къызэрэтиIуагъэу, якIэлэгъум ягуапэу а къашъор къашIыщтыгъ. Адыгэ орэдышъохэмкIэ едзыгъохэр агъэбаигъэх.\nКъашъоу «Анатолие ищэрджэсхэр» зыфиIорэм илъэси 150-рэ ыныбжьэу зэхахьэм къыщаIуагъ. ШIэныгъэлэжьэу Пащтэ Мадинэ IэпыIэгъу къафэхъуи, «Налмэсым» къашъор щагъэуцужьыгъ.\nОркестрэм къыригъэIогъэ орэдышъохэр, къашъоу «Ислъамыер», шъонтырпаохэм яедзыгъохэр, Кавказ щыпсэурэ лъэпкъхэм якъэшъо зэхэтхэр, Хьажэкъо Пщымафэ «ЛъэпэчIасэу» къышIыгъэр, нэмыкIхэри цIыфхэм агу рихьыгъэх. «Налмэсым» иветеранхэу КIэмэщ Заурбый, Хьасинэ Нурбый, Чэтыжъ Юр, Мэджэджэ Мэдин, ШхончбашIэхэу Муратрэ Розэрэ, ЕхъулIэхэу Мэдинэрэ Розэрэ, НэмытIэкъохэу Аслъанрэ Римэрэ, Бастэ Азмэт, Тхьаркъохъо Владислав, Iэшъынэ Адам, Хьэлэщтэ Аскэр, Алыбэрд Адам, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм лъэпкъ искусствэр ящыIэныгъэ хъугъэ. Къулэ Амэрбый концертым еплъыгъэ къодыеп, «Налмэсым» инеущрэ мафэ нахьышIу шIыгъэным егупшысэ, амалышIухэр зэрэщыIэхэм тащигъэгъозагъ.\n— Концертхэр нахьыбэрэ Адыгеим къыщыттыщтых, — къытиIуагъ Хъоджэе Аслъан. — Мэлылъфэгъум и 29-м типчыхьэзэхахьэ тикъалэ щыкIощт, репертуарым зэхъокIыныгъэ инхэр фэтшIыщтых. «Налмэсым» къэшъуи 100-м ехъу къыгъэлъэгъон ылъэкIыщт…\nОпсэу, ти «Налмэс!» О уидэхагъэ дунаим щашIэ, республикэм ыцIэ лъагэу оIэты.


Ным ипенсие зыщызэIукIэрэми… | Адыгэ Макъ\nНым ипенсие зыщызэIукIэрэми…\nХэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, ны мылъкур ным ипенсие зыщызэIукIэрэми бгъэкIон плъэкIынэу щыт. Ар бгъэфедэмэ зэрэпшIоигъор къызщиIорэ лъэIу тхылъыр ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм ептыни плъэкIыщт, электроннэ шIыкIэр къызфэбгъэфедэу, «унэе кабинет» уиIэмэ, ащкIэ бгъэхьыми хъущт.\nБзылъфыгъэм ащ фэдэу пенсиер зыщызэIукIэрэм ыгъэкIогъэ ны мылъкур ыныбжь нэсэу пенсием зыкIокIэ къаIихыжьын ылъэкIыщт. Ащ пае хэбзэгъэуцугъэм лъэныкъуищ къыделъытэ. ГущыIэм пае, пIэлъэ гъэнэфагъэм къыкIоцI къатырэ ахъщэ тынэу къыIэкIэхьанэу ыгъэпсын фит. ПIалъэу ыгъэнэфэщтыр ежь бзылъфыгъэр ары къыхэзыхырэр, ау ар илъэси 10-м нахь мэкIэнэу щытэп. Ахъщэ тыныр ны мылъкоу пенсиер зыщызэIукIэрэм ыгъэкIуагъэр ары къызхэхыгъэ хъущтыр.\nДжащ фэдэу пенсие зэIукIагъэу къыратыжьын ылъэкIыщт. Ар мазэ къэс щэIэфэ къыратыщт. Мыр загъэнафэкIэ, ны мылъкум имызакъоу, нэмыкIэу ипенсие зыщызэIукIэрэм ихьэгъэ пстэури къыщыдалъытэ. Пенсием кIонэу ыныбжь зыщикъугъэм ехъулIэу ипенсие зыщызэIукIэрэм щызэрэугъоигъэр пенсие страхованиемкIэ иIахь ипроценти 5 нахьыбэ мыхъурэмэ, ны мылъкоу пенсиер зыщызэIукIэрэм кIуагъэр зэтыгъо ахъщэ тынэу бзылъфыгъэм къаIихыжьын фит. Джащ фэдэу сэкъатныгъэ зэриIэм е зыгъэшхэн имыIэу къызэрэнагъэм афэшI страхованиемкIэ пенсие къызэратыхэрэми, илъэс IофшIагъэу иIэр зэрэмакIэм къыхэкIыкIэ, страхованиемкIэ пенсие зыфамыгъэуцушъугъэхэми аущтэу зэтыгъоу къаIахын фитых.\nАщ тхылъэу ищыкIагъэхэр:\n— бзылъфыгъэу сертификатыр зыем илъэIу тхылъ. Ар зэрэтхыгъэн фаер ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу зэпхыгъэм къыщырагъэлъэгъущт;\n— ны мылъкум исертификат;\n— пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхование зэришIыгъэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр (СНИЛС);\n— къэралыгъом зэрицIыфыр къэзыушыхьатырэ тхылъыр;\n— зыгорэкIэ ны мылъкур зые бзылъфыгъэм ежь ышъхьэкIэ ымытхэу, цыхьэ зыфишIырэ илIыкIо лъэIу тхылъыр къырегъэтымэ, ар къэралыгъом зэрицIыфыр къэзыушыхьатырэ тхылъыр.\nБзылъфыгъэм ипенсие зыщызэIукIэрэм ны мылъкур ыгъэкIонэу къыхихыгъэу кIэгъожьымэ, ежь зыщыфэе уахътэм, хэбзэгъэуцугъэм тетэу, зэблихъужьын фит. Ащ пае ипенсие фагъэнэфэным нэмысызэ, лъэIу тхылъыр ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу зэпхыгъэм рихьылIэнэу ары ныIэп ищыкIагъэр.\nЗэблэпхъун фаеуи къыхэкIы\nПенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исвидетельствэ (СНИЛС) цIыфым пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исистемэ зызэрэщитхыгъэр къеушыхьаты. УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд зэкIэ къэралыгъом ис пстэури, кIэлэцIыкIухэри, зихэхъогъухэри ахэтхэу, ары пакIошъ, IэкIыб къэрал къикIыгъэхэри а системэм щетхых. Ащ зыщатхыгъэ уахътэм къыщыублагъэу страхованиемкIэ номер гъэнэфагъэ иIэу лицевой счет ПенсиехэмкIэ фондым цIыфым къыфызэIуехы. Ар щэIэфэкIэ ащ епхыгъэщт.\nСНИЛС-р пенсием игъэпсынкIэ цIыфым зэрищыкIагъэм имызакъоу, электроннэ шIыкIэм тетэу къэралыгъо фэIо-фашIэхэр къызIэкIигъэхьанхэмкIи, фэгъэкIотэнхэр ыгъэфедэнхэмкIи къышъхьэпэным фэгъэпсыгъ. Джащ фэдэу ар иIэмэ, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэм апае тхылъэу ыгъэхьазырыщтри нахь макIэ мэхъу.\nМы свидетельствэм цIыфым ежь иунэе лицевой счет щыгъэнэфагъ, ыцIи, ылъэкъуацIи, ятэ ыцIи, къызщыхъугъэ мафэри, илъэсыри, чIыпIэри итых, бзылъфыгъэмэ е хъулъфыгъэмэ къыщеIо, пенсиехэмкIэ шIокI зимыIэ страхованием исистемэ зыщатхыгъэри ит. Мыхэм ащыщ зэхъокIыныгъэ горэ фэхъугъэмэ е мытэрэзэу тхыгъэу къычIэкIыгъэмэ, тхылъыр елбэтэу зэблэпхъун фае. Ащ пае ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм е МФЦ-м лъэIу тхылъымрэ СНИЛС-у къызэблахъун фаемрэ епхьылIэщтых. Ахэм захаплъэхэрэм ыуж свидетельствэр гъэтэрэзыжьыгъэу къыуатыжьыщт, ау о къыопхыгъэ номерыр зытетым тетэу къэнэжьыщт.\nЗыгорэкIэ страхованиемкIэ свидетельствэр къычIэунагъэми, икIэрыкIэу къыдэпхыжьын плъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу узэпхыгъэм уекIуалIэмэ, IофшIэгъу мэфитфым къыкIоцI ар къыпфашIыжьыщт. МФЦ-м ащ фэдэ лъэIу уиIэу уеолIагъэмэ, мэфи 10 нахьыбэ темышIэу уиIоф зэхафыщт.


Дышъэр къэзыхьыгъэ пшъашъэр | Адыгэ Макъ\nДышъэр къэзыхьыгъэ пшъашъэр\nАвтор: Редакция\t/ 29.05.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКъыблэм дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм щапIугъэхэм медаль зэфэшъхьафхэр зэIукIэгъухэм къащыдахыгъэх.\nУльяна Ткаченкэр кг 48-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт У. Ткаченкэр щеджэ, тренерэу Адзынэ Алый ипащэу дзюдом ишъэфхэм зафегъасэ.\nЗэнэкъокъур зэрэкIуагъэр нахь игъэкIотыгъэу тигъэзет къыщыхэтыутыщт.\nСурэтым итхэр: Адзынэ Алыйрэ Ульяна Ткаченкэмрэ.


ШIэныгъэм ифестиваль гъэшIэгъоныгъэ — Адыгэ макъ\nШIэныгъэм ифестиваль гъэшIэгъоныгъэ\nРедактор 27.10.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНаукэм ифестивалэу NAUKA O+ зыцIэр Урысыем зыщызэхащэрэр илъэс заулэ хъугъэ. Адыгэ къэралыгъо технологическэ университетыр мыгъэ яплIэнэрэу ащ хэлэжьагъ, интерактивнэ къэгъэлъэгъонхэр, мастер-классхэр, лъэтегъэуцохэр ыкIи зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр щырагъэкIокIыгъэх.\n— Фестивалым пшъэрылъ шъхьаIэу иIагъэр къыригъэблэгъэгъэхэ кIэлэегъаджэхэр, студентхэр, хьакIэхэр наукэм хэхъоныгъэу ышIыхэрэм нэIуасэ афишIынхэр арыгъэ. Наукэм ифестиваль изэхэщакIохэм ар къадэхъугъ.\nМэфитIоу фестивалыр зыкIуагъэм Мыекъуапэ дэт филармонием ныбжьыкIэхэр чIизыгъэх. Iофтхьабзэм икъызэIухын чанэу хэлэжьагъэх, лазернэ ыкIи светодиодкIэ къэгъэлъэгъонхэу зэплъыгъэхэр ашIогъэшIэгъоныгъэх.\nФилармонием ифойехэм наукэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм уащызыгъэгъозэрэ площадкабэмэ Iоф ащашIагъ. Мары университетым икафедрэхэм, уплъэкIунхэр зышIырэ купхэм, инаучнэ библиотекэ къагъэхьазырыгъэ къэгъэлъэгъонхэм цIыфхэр бэу акIэрытыгъэх. Ахэм джырэ уахътэм ишапхъэхэм адиштэу топографическэ сурэтхэр зэрэпшIыщтхэр, цIыфым инервэхэр зэрыбгъэIэсэщтхэ пкъыгъохэр ыкIи шIыкIэхэр, унэгъо чэтхэм ыкIи псэушъхьэхэм лъэпкъыкIэхэр зэрахагъахъохэрэр, техническэ творчествэм ыкIи конструированием гъэхъагъэу ашIыхэрэр, нэмыкIхэри къарагъэлъэгъугъэх.\nФестивалым зэнэкъокъубэ щыкIуагъ, ащыщэу узыфаем ухэлэжьэн уфитыгъ. Ахэм шапхъэу щыIэхэр умыукъохэу гъогум узэрэрыкIощтым, электричествэр бгъэфедэзэ техникэр зэрэзебгъэкIощтым, нэмыкI Iофтхьабзэхэми уащыфагъасэщтыгъ.\nТехнологическэ университетым иIофышIэхэмрэ истудентхэмрэ фитодизайным ныб-\nжьыкIэу фаехэр фагъэсагъэх, джэголъэ цIыкIухэр аIэхэмкIэ арагъэшIыгъэх, компьютерым «ыкIоцI» илъхэр арагъэшIагъэх.\nЛъэтегъэуцо зыфашIыгъэхэм ащыщых мэзым къытырэ байныгъэхэр зэрэбгъэфедэшъущтхэ Iофыгъом, лъэпкъ шъуашэхэм ахэхьэрэ пкъыгъохэм ямэхьан, принтерэу 3Д-м Iоф ебгъэшIэным зызэребгъэсэщтыр.\nКъэгъагъэхэм ыкIи субтропическэ культурэхэм якъэгъэкIынкIэ Урысые къэралыгъо шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым и Адыгэ къутамэ, Урысые институтэу къэкIыхэрэм ягенетическэ байныгъэ Iоф дэзышIэхэрэм иушэтыпIэ гупчэ икъутамэ, Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ инаучнэ-ушэтыпIэ институт, Мыекъопэ кIэлэегъэджэ колледжэу Хъ. Андырхъуаем ыцIэ зыхьырэр, къэлэ гимназиеу N 22-рэр, «Страна Чудес» зыфиIорэ агентствэр фестивалым чанэу хэлэжьагъэх.\nНаукэм ифестиваль къекIолIэгъэ цIыф пэпчъ ыгъэшIэгъон икъун къыгъотыгъ. Филармонием ифойе щагъэуцугъэ планетарием дэжь къыщызэрэугъоигъэхэм япчъагъэ къыхэхъо зэпытыгъ, зэкIэми уашъомрэ жъуагъохэмрэ нахь благъэу алъэгъухэ ашIоигъуагъ. Студенткэу С. Анцокъом къыгъэхьазырыгъэ унэ проектыр чIышъхьашъоми, къушъхьэми ащыбгъэуцун плъэкIыщт. Коммунальнэ фэIо-фашIэхэм алъатырэ уасэхэр нахь макIэ зэрэпшIыщтхэр программэу «Жекам» къыбгуригъэIонэу гъэпсыгъагъэ. Къое зэфэшъхьафхэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм псэу ахашIыкIыгъэхэр, шъоу лъэпкъ зэтефыгъэхэр ууплъэкIунхэшъ, анахь дэгъухэр къахэпхынхэу амал щыIагъ. Хэдзын Iофхэр, зекIоныр, бизнесыр зэрэзэхэпщэщтхэр фаехэм фестивалым щызэрагъэшIагъэх.\nГъогу занкIэ тыращэх\nМыекъопэ технологическэ университетым иIофышIэхэмрэ истудентхэмрэ фестивалым къыщагъэлъэгъонэу зынэмысыгъэхэ къагъэнагъэп. ЗекIоным, предпринимательствэм, монополием, компьютер техникэм, флористикэм, хьалыгъугъэжъэным, техникэм, нэмыкIыбэми наукэм ишIуагъэкIэ зызэраушъомбгъурэр къаIотэным, къагъэлъэгъоным, уагъэшIэным ахэр фэхьазырыгъэх. Университетым истудентхэр илъэс къэс научнэ зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм ахэлажьэх, текIоныгъэхэр къащадахых. БэмышIэу Е. Зацепинымрэ Е. Диденкэмрэ ябизнес-проектхэр шъолъыр зэнэкъокъоу Шытхьалэ щыкIуагъэм анахь дэгъухэм щахалъытагъ. ЕджапIэм ихэшыпыкIыгъэ командэ пауэрлифтингымкIэ Краснодар щыкIогъэ зэнэкъокъум дышъэ медальхэр къыщихьыгъэх. Университетым мэкъумэщ продукциер къыдэгъэкIыгъэнымкIэ ифакультетрэ Московскэ къэралыгъо университетым почвоведениемкIэ ифакультетрэ ястудентхэр зэгъусэхэу научнэ ушэтынхэм Iоф адашIэ. БэмышIэу Мыекъопэ районым ичIыгухэм шынэгъакIэр зэраIыгъырэр ахэм ауплъэкIугъ.\nКIэлэегъаджэхэмрэ студентхэмрэ зэдагъэцэкIэрэ научнэ ушэтынхэм ащыщэу псауны-\nгъэр зыгъэпытэрэ системэу «Цигуным» фестивалым лъэтегъэуцо щыфашIыгъ. Ащ цIыфым ипсауныгъэ зэщымыкъоу илъэсыбэ ыгъэшIэным пае ишIуагъэу къакIорэр къекIолIагъэхэм щарагъэшIагъ. Джащ фэдэу технологическэ университетым епхыгъэу Iоф зышIэрэ политехническэ колледжым къыгъэхьазырыгъэ программэхэри гъэшIэгъоныгъэх.\nФестивалым шIуагъэ къытыщт. гъашIэр зыпэ илъ кIэлэцIыкIухэм ащ наукэм фэгъэхьыгъэ къэбарэу щызэрагъэшIагъэр бэ. Алъэгъугъэ пстэуми яакъыл къыгъэущыгъ, наукэм упылъыныр Iоф къинэу, ау Iоф гъэшIэгъонэу зэрэщытыр къагурыIуагъ.\nФестивалым къекIолIагъэхэр ащ изэхэщакIохэм афэразэхэу зэбгырыкIыжьыгъэх, къэкIощт илъэсым зэхащэщт фестивалым ягуапэу ежэщтых.\nПредыдущая ЩыкIагъэу яIэхэр къыхагъэщыгъэх\nСледущая НэмытIэкъохэм ялъэуж зыгъэдахэрэр


ТIуапсэ Пресс - Джигетиемрэ джигетхэмрэ афэгъэхьыгъэ зэхахьэ Хъурцэм щэкIо\nadmin - 2015-12-11 22:57:15\nХъурцэм тыгъэгъазэм и 11 щыригъэжьагъ дунэе конференцэу Джигетиемрэ джигетхэмрэ(е зиххэм) лъэпкъкIэ зыфэгъэхьыгъэхэм якъэгъэнэфэн епхыгъэр.\nЗэIукIэм икIэщакIор Тбылыс дэт Адыгэ Культурэм Игупч. Зэхахьэр фэгъэхьыгъ зэлъашIэрэ хъурцэ бзэшIэныгъэлэжьэу Рогава Георгий къызщыхъугъэр илъэси 110 мыгъэ зэрэхъурэм.\nРогава Георгий адыгабзэм итхэн-хабзэхэмкIэ тхылъыр зэхэзгъэуцуагъэхэм ащыщ. Хъурцэм щекIокIрэ конференцым хэлажьэх IэкIыбыми, Темыр Кавказыми къарыкIыгъэ адыгэхэр, хъурцэ шIэныгъэлэжьхэр нэмыкIхэри.\nЗэIукIэм къыдхэлъытагъэу тхылъитIумэ ялъэтегъэуцо рекIокIыщт. Зы тхылъыр адыгэ тхэкIо ныбжьыкIэм иусэ угъоигъэхэу хъурцабзэкIэ зэдзэкIыгъэхэмрэ хъурцэ тхэкIо цIэрыIоу Пшавелэ Важэ ипоэмэу «ХьакIэмрэ бысымымрэ» зыфиIорэу адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэр зыдэхьагъэр ары.\nАдыгэ Кудьтурэм Игупчэу Тбылыс дэтым ипащэу Чухуа Мераб къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ащ фэдэ темымкIэ конференцыр ошIэ-дэмышIэу ашIыгъэп.\nЧухуа: Мыр ошIэ-дэмышIэу къыхэтхыгъэп. Джигетием итемэ гъэшIэгъон ыкIи ишъыпкъэу щыт Хъурцэм итарихъкIэ.\nЯкъыхэкIкIэ а цIыфхэр адыгэхэу щытыгъэх. Ахэр Хъурцэм щыпсэущтыгъэх, Апхъазым, Гагрэ къыщегъэжьагъэу псыхъоу Псоу нэсфэ, къалэу Шъачэ нэсыпэрэп.\nДжигетхэр Хъурцэм ицIыфыгъэх, ахэр илъэс 2000 кIахьэу Хъурцэм щыпсэущтыгъэх , I870 илъэсым нэс ыкIи къэралыгъом итегъэкъон кIуачIэу щытыгъ. Сэ сшъхьэкIэ сэлъытэ, ахэр елыегъэ адыгэ купэу Хъурцэ къэралыгъом хэтыгъэх, япшъэрылъыгъ тикъэралыгъо итемыр гъунапкъэхэр къаухъумэныр. Апхъазхэми, хъурцэхэми ахэтхэу а чIыпIэм джигетхэр щыпсэущтыгъэх.\nФитыныгъэ радио: Джигетиемрэ джигетхэмрэ яупчIэ сыд фэдизэу зэгъэшIагъэу, ушэтыгъэу щыта?\nЧухуа: ТызэрегупшысэщтыгъэмкIэ, мы упчIэр тIэкIоу тарихъым къыщхэгъэщыгъэу щытыгъэу ары, ау, къызэрэчIэкIыгъэмкIэ, шIэныгъэлэжьхэми къыздырагъаштэ, ахэр – джырэ Апхъазым щыщхэм апэкIэ итыгъэх, Хъурцэ къэралыгъом хэтхэу.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ хъурцэ шIэныгъэлэжьэу Чухуа Мераб къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Тыркуем джырэкIэ щыпсэурэ нэбгырипшI фэдизмэ къаIуагъ ахэр егъэзыгъэхэу урысые пачъыхьагъум рагъэкощыкIгъэгъэ джигетхэу, Хъурцэм, Апхъазым, щыпсэущтыгъэхэм къазэрэтекIыгъэхэр.\nДжырэкIэ Хъурцэм илъэпкъэгъухэу зэрэщытымкIэ ицIыфхэу ащ къылъытэхэрэм аритрэ лъэгапIэм ишапхъэхэм къадхэлъытагъ, Джигетием щыщыгъэхэм къатекIыгъэхэр Хъурцэм илъэпкъэгъухэу зэрэхъушъущтхэр.


Тутыныр чIэдзыжьыгъуая? | Адыгэ Макъ\nМы упчIэм теубытагъэу джэуап гъэнэфагъэ специалистхэм къыратырэп. Ар къызхэкIырэри гурыIогъуаеп: цIыфхэр зэфэдэхэп, илъэс пчъагъэу тутын зэрешъохэрэм, ащ «зэрепхыгъэхэм» илъэшыгъи бэ ялъытыгъэр.\nЗыхэр езэщыхэшъ, чIадзыжьы, адрэхэм япсауныгъэкIэ къямыкIоу IэкIыб ар ашIы. Тутынашъохэм макIэп ахэтыр псауныгъэм ащ зэрарэу рихырэр къыгурыIоу, ащ къыхэкIэу ар чIидзыжьыным фэшI амал зэфэшъхьафхэр ыуплъэкIухэу. Сыдэущтэу ор-орэу IэпыIэгъу узыфэхъужьын плъэкIыщта?\nТутыныр чIэудзыжьыным иамалхэу специалистхэм къыхагъэщыхэрэм ащыщхэм шъуащыдгъэгъозэн. Ау зэкIэми апэу къэIогъэн фае теубытэгъэ пытэ ащкIэ пшIынэу, гукIуачIэ уиIэнэу зэрэщытыр.\nЛъэшэу, уикъарыу къызэрихьэу Iоф пшIэныр\nГрафик пхъашэ, зэпымыоу Iоф зыщашIэрэ чIыпIэм уIутмэ, тутын уешъонэу уахътэ къыхэкIырэп. Компаниябэхэм джы яIофшIапIэхэм тутын ащырагъашъохэрэп ыкIи ащ пымыщагъэхэр нахь къыхагъэщых. Арышъ, уиIэнатIэкIэ улъыкIотэным фэшI ащ фэдэ IофшIэпIэ чIыпIэ къэбгъотымэ «тхьакIумкIыхьитIу зэдэуукIэу» специалистхэм алъытэ.\nСпортыр, пшIогъэшIэгъон IофыгъуакIэм упылъыныр\nТутыным анахь ипыир спортыр ары. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, спортым пкъышъолым ибиохимиекIэ мэхьанэшхо иI: ащ ишIуагъэкIэ организмэм «къешIы» эндорфинкIэ заджэхэу Iофым рэзэныгъэ, гуапэ цIыфым зэрэхигъуатэрэм изэхашIэ къэзытырэр. Гупсэф къыозымытырэ гупшысэм укIэрищын ылъэкIыщт узыIэпызыщэщт IофшIэн горэм уфежьэми. ГущыIэм пае, сурэттехыным зыфэбгъэсэнэу, машинэр зепфэныр пIэ къибгъэхьанэу, IэкIыб къэралыгъуабзэм уфеджэнэу ебгъажьэмэ. Джащыгъум къыбдэхъурэм укIэгушIузэ, тутыныр угу къэмыкIэу охътабэ тешIэн ылъэкIыщт. Нэужым ар пщыгъупшэжьыпэнышъ, ар уищыIэныгъэ хэмытмэ узэрэщыIэн плъэкIыщтыри къыбгурыIонэу уахътэ къыокIущт.\nЗекIонми ишIуагъэ къэкIо\nТутыным бэрэ ешъуагъэхэу ар чIэзыдзыжьыгъэхэм къызэраIорэмкIэ ыкIи медицинэ ушэтынхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, тутынашъоу ар IэкIыб зышIы зышIоигъомкIэ анахь къиныр апэрэ тхьамафэр ары. А лъэхъаным тутыныр угу къэмыкIыным, ащ нахь макIэу уегупшысэным фэшI мазэрэ укъэтынэу зекIо укIоныр амалышIоу специалистхэм алъытэ. БайдаркэхэмкIэ псыхъо\nчъэрым «уехыныр», шыхэмкIэ къэпкIухьаныр, чIыпIэ гъэшIэгъонхэм уащыIэныр — зэкIэри IэпыIэгъушIу къыпфэхъущт. Ау анахь шъхьаIэр узыкIыгъущт купым тутын ешъорэ хэмытыныр ары. Ори тутын зыдэмыштагъэу, ар къызIыпхыни щымыIэ зыхъукIэ, уеуцолIэщт ащ узэремышъошъущтым.\nАр зищыкIагъэр тутын бэшIагъэу ешъохэу, «стажышхо» ащкIэ зиIэхэр ары. ЦIыфым къин ымылъэгъуным, «стрессыр» тырихыным фэшI врачым Iэзэгъу уц ащ къыфыритхыкIын ылъэкIыщт. КъыхэкIы гипнозыр, кодированиер, «иглоукалывание» зыфаIорэр къызфэгъэфедэгъэнхэ фаеу наркологхэм алъытэу. Ахэр зэкIэ психотерапиер ары зыхахьэхэрэр ыкIи нэбгырэ пэпчъ IэзэкIэ амалэу ищыкIагъэр шъхьафэу къыфыхэхыгъэн фае.\nТутыныр цIыфым зэрэчIидзыжьыщт шIыкIэр, амалыр къыфыхэхыгъэным фэшI, специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, зэкIэми апэу гъэунэфыгъэн фае тутынашъор ащ (тутыным) «зэрепхыгъэм» илъэшыгъэ, ибагъэ. А зэпхыныгъэр психологическэ къодыеу щытмэ — IэпыIэгъур нэмыкI, нахь хьылъэмэ — никотин зыхэлъ препаратхэр ыгъэфедэнхэу врачым игъоу ылъэгъун ылъэкIыщт.\nПластырьхэр, никотин зыхэлъ жвачкэхэр\nМыхэр пщэфынхэ плъэкIыщт, рецепт ищыкIагъэп аптекэхэм ащызэбгъэгъотынхэм фэшI. Арэу щытми, ахэр къызфэбгъэфедэнхэм ыпэкIэ врачыр упчIэжьэгъу пшIымэ нахьышIу. Мыхэм пкъышъолым никотинэу IэкIагъахьэрэр мэкIэ дэд, тутыным ущэсэхъукIыжьыфэ къин умылъэгъуным, «птхьакIумэхэр мыбэгынхэм» фэшI бгъэфедэхэмэ хъущт. Ау къыдэплъытэн фае нэужым ахэри зыщычIэудзыжьыщт уахътэр ащ къызэрэкIэлъыкIощтыр.\nКъиныгъоу зэрихьылIэн ылъэкIыщтхэр\nЗыфатIохэрэр тутыныр чIэзыдзыжьынэу фежьагъэхэр ары.\nШIэхэу «къызэкIанэхэу», губжыхэу ахэр мэхъу\nСпециалистхэм зэралъытэрэмкIэ, апэрэ мэзи 2 — 3-р ары арэущтэу зыщытыхэрэр. Ахэм защыуухъумэн плъэкIыщтэу къыхагъэщы физическэ IофшIэнымкIэ (анахь угу рихьырэмкIэ) ыкIи седативнэ препаратхэмкIэ: пустырникымкIэ, валерианэмкIэ.\nЦIыфэу тутын ешъорэм рефлекс гъэнэфагъэ иIэ мэхъу — зыгорэм ренэу кIэшъуныр. Тутынэшъоныр зычIидзыжькIэ, ащ ыжэ зыгорэ зэпымыоу дэлъын фаеу къыщэхъу: е семчык, е конфетэ пытэхэр… Ахэм къахэкIыкIэ пкъышъолым калориеу IэкIахьэрэм хэхъо. Арышъ, ащ фэдэ «къиныгъом» узэрэфырикъун ылъэкIыщтэу специалистхэм къаIорэр къызэрыкIо дэд — сигаретэр пхъэ упсыгъэ такъыр цIыкIукIэ зэблэпхъуныр, ащ «уецэгъуныр» ары.\nХэфэгъакIэр жэкIоцIым дэлъыныр\nТутыным дэеу хэлъхэм ащыщ медикхэм «вкусовые рецепторы» зыфаIохэрэр зэриукIыхэрэр. Тутыныр зычIидзыжькIэ, а рецепторхэм икIэрыкIэу Iоф ашIэу аублэжьышъ, цIыфым гъомылапхъэр нахь зэхишIэу регъэжьэжьы, ау хэфэгъакIэр ахэм зэкIэми къатекIо. Тхьамэфэ заулэкIэ гъомылапхъэ пэпчъ иIэшIугъи, ихэфагъи, идыджыгъи зытетым фэдэу ащ зэхишIэу ригъэжьэжьыщт.\nАхэми яIофшIэн тутыным зэщегъакъо. Арышъ, ар зычIэудзыжьырэм нэгъу-кIэтIый зэхэтыр зыпкъ иуцожьыным фэшI клетчаткэр бэу зыхэлъ гъомылапхъэхэр, хэтэрыкIхэр бгъэфедэнхэ фае.\nЦIыфыр тутыным лъэшэу «епхыгъэ» зэрэхъугъэм («никотиновая зависимость» зыфаIорэр) ишыхьат жьыр икъоу ымыгъотэу къыщыхъуныр. Арэущтэу зыхъукIэ, жьыкъэщапIэхэр нахь зэIэзыщыщтхэ препаратхэр врачым къыритхыкIынхэ фае.\nХэутыгъэхэр къызфигъэфедэзэ зыгъэхьазырыгъэр


«Нартхэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп…» — Голос Адыга\n«Нартхэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп…»\nРедактор 16.04.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНартхэм яхьылIагъэу Iуагъи, тхыгъи мымакIэу щыIэми, ахэм ядунай джыри зэмыгъэшIагъэу, зэхэмыфыгъэу хэтыр зэрэбэр къыгъэнэфагъ бэмышIэу къыдэкIыгъэ тхылъэу «Мир нартов» зыфиIорэм.\nАр зытхыгъэр шIэныгъэлэжь— фольклористэу, нартоведэу, мифологэу, тхакIоу, журналистэу, адыгэ дунаим щашIэрэ Къуекъо Асфар.\n«ЗэкIэри зыгорэм къыщежьэ: дунаир – Тхьэшхом, псыхъохэр – псыпэхэм, мэзыр – чъыгхэм, пчэдыжьыр – нэфшъагъом, пчыхьэр – тыгъэр зытIысыжьыкIэ, фольклорыр – жэрыIо народнэ творчествэм, нартхэр… нартхэм.\nКъыздикIыгъэхэри, мы чIыгум къызэрэтехьагъэхэри зышIэрэр ахэр къэзыгъэхъугъэхэ, ежь фэдэу зышIыгъэхэр ары. ЗыдакIощтыгъэхэри зыкIакIощтыгъэхэри тшIэрэп. Усэрэжъ зырызхэм зэралъытэщтыгъэмкIэ, нартхэр нэмыкI дунай горэм къикIыгъэхэу, мы дунаим пшъэрылъэу щыряIэр загъэцакIэм, ащ текIыжьыгъэхэу ары. Пшъэрылъэу яIагъэр цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэр, ахэр зыщыпсэущтхэ чIыгум ешIушIэнхэу, агъэхьазырынэу, дунаеу зыщыщыIэщтхэм ехьылIэгъэ шIэныгъэхэр афызэIугъэкIэгъэнхэр арыгъэ, — къыщеIо авторым пэублэ гущыIэм. — СэркIэ мэхьанэшхо зиIэр нартхэр зэрэщыIагъэхэр, зэгупшысэщтыгъэхэр, зыпылъыгъэхэр, ежьхэмкIэ анахь мэхьанэ зиIагъэр зэзгъэшIэныр ыкIи сщымыгъупшэныр ары».\n«Нартмэ ядунай» лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ IофшIэгъэшхоу щыт. Ащ авторым къыугъоихи зэригъэфэжьыгъэ мифологическэ материал 30-м ехъу дэт, пщыналъэхэр, зекIокIэ-шIыкIэхэр, шэн-хабзэхэр къыдэхьагъэх. КъэкIырэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэм, мыжъохэм, къушъхьэхэм, нэмыкI пкъыгъохэм нартхэм псэ зыпытхэм зэрэрагъапшэщтыгъэм… ыкIи нэмыкI лъэныкъохэм яхьылIэгъэ IофшIэгъабэ къыдэхьагъ.\nТхылъым къыдэхьагъэх наукэм, просветительствэм, тидунэететыкIэ афэгъэхьыгъэ философскэ гупшысэхэр. Ахэр зэкIэ адыгэм идунэе— лъэгъукIэ, идунэегурыIуакIэ япхыгъэхэу щытых.\nКавказым щыпсэурэ нэмыкI лъэпкъхэми нарт эпос зэряIэр къыдилъытэзэ, зэгъэпшэн материалыбэ мыщ Къуекъом къыдигъэхьагъ. Кавказым ис ткъошхэм ар ятынэу авторым елъытэ.\nТхылъым ехьылIагъэу мы мафэхэм гущыIэгъу тшIыгъэ Къуекъо Асфар, IофшIэгъэшхомкIэ шIэныгъэлэжьым тыфэгушIуагъ.\n— Мы тхылъым илъэс 40 фэдизрэ Iоф дэсшIагъ, — къеIуатэ Асфар. — А уахътэм къыкIоцI чIыпIэ зэфэшъхьафхэм къащысыугъоигъэ материалхэр зэзгъэшIагъэх, зэхэсфыгъэх. Тэ тихэгъэгу имызакъоу, нэмыкI къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэми сащыугъоягъ, къащыстхыжьыгъэх. А зэпстэуми яшIуагъэ къэкIуагъ тхылъэу стхыщтыр зэхьылIагъэр нахь куоу зэзгъэшIэнымкIэ. Сэ сишIошIыкIэ, нарт эпосым, адыгэ мифологием язэгъэшIэнкIэ материалэу тхылъым къыдэхьагъэхэм мэхьанэшхо яI.\n— Нартхэм уакъыфэкIонэу зэрэхъугъэр?..\n— 1980-рэ илъэсым Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым ХьэдэгъэлIэ Аскэррэ Шъхьэлэхъо Абурэ сырагъэблагъи къыздэгущыIагъэх наукэм сыпыхьанэу, анахьэу адыгэ фольклорым, ащ щыщэу нарт эпосым иугъоин, изэхэфын зыфэзгъэзэнэу къысаIуагъ. Ахэм сызэрагъэгъозагъэм теткIэ литературэм и Институтэу Шота Руставели ыцIэ зыхьэу Тбилиси дэтым иаспирантурэ сыкIуагъ ыкIи соискатель сыхъугъ.\nПрофессор цIэрыIоу, академикэу Чиковани ишъыпкъэу къысиIуагъ мифологиемрэ нарт эпосымрэ зэрэзэхахьэхэрэм ехьылIагъэу темэр къыхэсхынэу. «Мифологиемрэ эпосымрэ адыгэ лъэпкъым идунэелъэгъукIэ лъапсэ фэхъух. Ахэр зэбгъэшIэнхэр адыгэ наукэмкIэ зигъо шъыпкъэ Iофыгъоу щыт. Илъэсхэр зытешIэхэкIэ а темэм зызэрэфэбгъэзагъэм тефэрэ уасэ фэпшIыжьыщт», — къысиIогъагъ ащ. Джары нартхэм якъэбархэм зафэзгъэзэнэу зэрэхъугъэр.\nМы тхылъыр шIэныгъэлэжьым угъоен, зэхэфын IофшIэнэу ышIагъэм къыкIэкIуагъ. Ащ нэмыкIэу научнэ IофшIэгъабэ мы темэмкIэ научнэ журналхэм къадигъэхьагъ, гъэзетхэм къыхаутыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм Адыгэ телевидением «Джэныкъо машIор» щигъэхьазырыгъ. Адыгэ гъэзетым фольклор материалхэу ыугъоигъэхэм ащыщыбэ къыхиутыгъ.\nАсфар зы шэн дэгъу хэлъ, сыдигъо уIукIагъэми, наукэм хэзыщагъэхэу ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Шъхьэлэхъо Абу ягугъу къышIыщт, «аIогъагъ, ашIэгъагъ» ыIозэ къатегущыIэщт. Ахэм япхыгъэ хъугъэ-шIагъэхэм тхылъым чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубыты. ХьэдэгъалIэм нартхэм япхыгъэ наукэм Iофэу щишIагъэм осэшхо ритэу ренэу зыфегъазэ.\n— ХьэдэгъалIэм бэ сызыфигъэсагъэр. ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэм тызадифэу хъугъэ, ары пэпчъ згъэшIагъоу, шъхьэкIафэ фэозыгъэшIынэу бэ хэслъагъощтыгъэр. Сыхьат пчъагъэрэ тызэдэгущыIэу къыхэкIыщтыгъ. Ащ фэдизым нартхэр ары зигугъу тшIыщтыгъэр. Ахэм яхьылIэгъэ наукэр ыпэкIэ зэрэлъыкIотэщтыр, нартмэ яхьылIэгъэ томиблыр гъэкIэрэкIагъэу пхъонтэ цIыкIумэ адэлъэу къызэрэдэкIыщтым, ахэр том пчъагъэ хъоу къыхаутыжьынхэшъ, унагъохэм арылъ зэрэхъущтыр – ары шIошъхъуныгъэ зыфыриIагъэр, зыкIэхъопсыщтыгъэр.\nШIэныгъэлэжьэу чэщи мафи научнэ-ушэтэкIо институтым щызыгъакIощтыгъэм, Адыгеим имызакъоу, Къэрэщэе-Щэрджэсым, хыIушъо шапсыгъэ чылэхэм фольклор материалхэр къащызыугъоищтыгъэм загъорэ дунаеу тызхэтымрэ нартмэ ядунайрэ зэхигъэкIуакIэхэу къысшIошIыщтыгъ. «ШIэныгъэлэжьыр чэщи мафи темэу къыхихыгъэм – ежь итемэ хэмытмэ, зыпылъ Iофым гъэхъэгъэшхо щишIын ылъэкIыщтэп. Дэгъу о сэщ фэдэу нартхэм узэрапылъыр, ащ сегъэгушIо, ау пшъэдэкIыжьышхо зыпылъ пшъэрылъэуи ар щыт. ПшIошъ хъуна, сэ нартхэр сигъусэхэм фэд, ахэр сигъусэхэу сиунэ сыкъекIы, сигъусэхэу IофшIапIэм сэкIо, щэIэгъэшхо къысфыряIэу къысэжэх. ЕтIани пчыхьэм сиунэ тызэдэкIожьы, ахэр ренэу сигъусэх», — ыIощтыгъ Аскэр.\n— Асфар, о уигуапэ сшIымэ сшIоигъоу арэп, ау ори а шэныр зэрэпхэлъым тIэкIу шIагъэу сегупшысэ. Непэрэ щыIакIэм тытегущыIэ хъумэ, сыд фэдэрэ хъугъэ-шIагъи къекIоу нартмэ ящыIакIэ къыхэхыгъэ щысэ къэохьы. Непэрэ цIыфхэм нартмэ афэдэхэр къахэогъуатэ. КъэсэшIэжьы, ижъырэ адыгэм фэгъэхьыгъэу Лъэпкъ музеим нэмыкI чIыпIэхэм къарыкIыгъэ хьакIэхэм къафэпIотэнэу узырагъэблагъэм, уахътэу уиIагъэр мэкIагъэ, хьакIэхэри гъогу техьажьынхэу щытыгъэх. Ау ахэр арэп гузажъощтыгъэхэр, зэхэщакIохэр ары гумэкIыщтыгъэхэр. О зэпыбгъэущтыгъэп нартхэм, исп унэхэм якъэбар, къэпIуатэщтыгъ, цIыфхэри ягуапэу къыодэIущтыгъэх. СакIыб дэтхэм ащыщхэр зэупчIыжьыщтыгъэх, къыпкIэупчIэщтыгъэх. «ИкъэIотакIэкIэ нартхэм ащыщым фэд» зыгорэм къыIуагъ…\n— Шъхьащытхъужьыгъэм фэдэми сшIэрэп, ау а узыр тIэкIу шIагъэ къызысштагъэр. Сэри нартхэр ренэу сигъусэх къысшIошIы… Тыркуем сыщыIэу адыгэ лIыжъ горэм щхыпцIызэ къысиIогъагъ: «А сикIал, тэ, адыгэхэр, Тхьэм тырицIыфых, Ащ чIыпIэ гъэнэфагъэ дунэе шъхьаIэм бэшIагъэу щытфыхихыгъ ыкIи зэкIэ адыгэу зызылъытэжьыхэрэр тызыщызэIукIэжьыщт…»\nАрышъ, нартхэм зэ узапыхьэкIэ, аукъодыеу укъатIупщыжьыщтэп. ИлъэсыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, грузин «школыр» скIуи, наукэм идунай сыхэхьагъэу сэлажьэ, адыгэмэ ямифээпическэ дунэелъэгъукIэм, IэкIыбым щыIэ адыгэхэм яфольклор непэ сыпылъ.\nНартхэм яхьылIагъэу тхыгъэу щыIэр бэ, ау ахэм якъэбар уухын плъэкIыщтэп. ГъэшIэгъонэу нартхэм ядунай хэбгъуатэрэм шIошъхъуныгъэ къыуеты нарт эпосыр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ укъекIуалIэзэ зэбгъэшIэнэу зэрэщытымкIэ. УзынэбгырэкIэ, утIукIэ нарт эпосыр зэбгъэшIэн плъэкIыщтэп…\nНартхэм яхьылIагъэу джыри бэ зэгъэшIэгъэн, зэхэфыгъэн, къэгъэнэфэгъэн зэрэфаер авторым тхылъым ипэублэ гущыIэ къыщеIо. ИлъэсипшI пчъагъэм ехъурэ ыугъоигъэ, Iоф зыдишIэгъэ нарт къэбархэм яхьылIагъэу зэкIэри ешIэу зэримыIорэм авторым шъхьэкIафэ фыуегъэшIы, мы тхылъымкIэ нартхэм язэгъэшIэн ухыгъэ зэрэмыхъурэр къыщеIо.\nПредыдущая Израиль щызэхащэрэ адыгэ пчыхьэзэхахьэхэр\nСледущая Щагу футболым ифестиваль


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм аIукIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм аIукIагъ\nadmin - 2015-07-31 15:23:16\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан къэзыгъэзэжьыгъэхэм я Мафэу къэблагъэрэм ипэгъокIэу, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэхэу хэкужъым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ащыщхэр тыгъуасэ ригъэблэгъагъэх.\nНахьыбэрэмкIэ ахэр специалист ныбжьыкIэх, студентых. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэррэ республикэм икъэралыгъо учреждениеу «Къэзыгъэзэжьыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Гупчэм» ипащэу ГъукIэлI Асхьадрэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, мэфэкIэу къэблагъэрэм ипэгъокIэу зихэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэ ныбжьыкIэхэм игуапэу зэраIукIагъэр ариIуагъ.\n- Мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр нахьыбэрэ зэхатщэхэзэ шъуигумэкIыгъохэм, щыкIагъэхэм татегущыIэн, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм тынаIэ атедгъэтын фае, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан къызэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ. - Мы аужырэ илъэсхэм къакIоцI IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэущтыгъэ тилъэпкъэгъу 1600-рэ фэдизмэ Адыгеим къагъэзэжьыгъ, къуаджэу Мэфэхьаблэ изакъоу унэгъо 35-рэ щэпсэу, Сирием щыкIорэ заом ыпкъ къикIыкIэ адыгэ пчъагъэмэ ашъхьэ къырахьыжьэжьи, ячIыгужъ къэкIожьыгъэх. Ахэм зэкIэми зэрифэшъуашэу тапэгъокIыгъ, амалэу тиIэмкIэ IэпыIэгъу тафэхъу. Ежьхэми къатефэрэр агъэцакIэ - мэлажьэх, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэIуахых, ныбжьыкIэхэм апшъэрэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъоты. АщкIэ ахэм лъэшэу тафэраз.\nШъхьэлэхъо Аскэр къызэрэхигъэщыгъэу, тилъэпкъэгъухэм апэрэу хэкужъым къызагъэзэжьыгъэр мы мафэхэм илъэс 17 мэхъу. Ахэм зэкIэми яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, гумэкIыгъоу яIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, IэпыIэгъу афэхъунхэм сыдигъуи анаIэ тырагъэты. НыбжьыкIэхэм АР-м и ЛIышъхьэ нэIуасэ зыфашIын, гъэхъагъэу яIэхэм щагъэгъозэн гухэлъ яIэу къызэрэкIуагъэхэр Комитетым итхьаматэ къыхигъэщыгъ.\n- Къэзыгъэзэжьыгъэхэм яIофыгъохэм афэгъэхьыгъэ Iэнэ хъурае бэмышIэу зэхэтщагъ, джырэблагъэ Мэфэхьаблэ зэхахьэ щыкIонэу тэгъэнафэ. Къуаджэм игумэкIыгъохэм, иинфраструктурэ изэтегъэпсыхьан япхыгъэ лъэныкъохэм ащ тащытегущыIэщт. Джащ фэдэу мы псэупIэм иурамитIу арыкIорэ гъогухэм асфальт атетлъхьагъ, - къыIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nМы къуаджэм къикIыгъэ Цэй Ирхьан къызэриIуагъэмкIэ, япсэупIэ дэс унагъо горэм сэкъатныгъэ зиIэ нэбгырищ ис, асфальт гъогур ахэм анэсыгъэп. Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм апае футболешIапIэ мыщ щагъэпсынэу цIыфхэр къызэрэкIэлъэIухэрэр Цэй Хиндаз къыIуагъ. МыхэмкIэ пащэхэр IэпыIэгъу къафэхъунхэу закъыфагъэзагъ.\nIофыгъоу къаIэтыгъэхэм ахэплъэнхэшъ, IэпыIэгъу зэрафэхъущт шIыкIэхэр зэрагъэнэфэщтхэр мыщ дэжьым АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\nПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Бемхолдинг» зыфиIорэм ипащэу Тезджан Эсат илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьымэ Тыркуем къикIыжьи, ятэжъхэм ячIыгу къыгъэзэжьыгъ. Ащ къызэриIотагъэмкIэ, зипэщэ заводым дзыо зэфэшъхьафхэр къыдегъэкIых. Япродукцие республикэм имызакъоу, Москва, Екатеринбург, нэмыкI чIыпIэхэми ащыIуегъэкIы. Ащ джыри зырагъэушъомбгъун, цIыфэу Iутхэм япчъагъэ нахьыбэ ашIын гухэлъ зэряIэм АР-м и ЛIышъхьэ щигъэгъозагъ.\nТхьакIущынэ Аслъан иунашъокIэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм яIофыгъохэм афэгъэзэгъэщт республикэ комиссие зэрэзэхащагъэм мэхьанэшхо зэриIэр ГъукIэлI Асхьад къыIуагъ. Ащ ипащэу, АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къызэрафэхъурэр, ащ цIыфхэр зэрэфэразэхэр къыхигъэщыгъ.\n- IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр джыри къызэIушъухынхэу, бюджетым ижъугъэхьэрэ хэбзэIахьхэм ахэжъугъэхъонэу тапэкIи тышъущэгугъы, - риIуагъ ащ ТхьакIущынэ Аслъан.\nГъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм ясистемэхэм, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэу Iоф зышIэрэ специалист ныбжьыкIэхэр, студентхэр нэужым къэгущыIагъэх. ЗынаIэ къатет, ягумэкIыгъохэр зэхэзышIэрэ АР-м и ЛIышъхьэ, республикэм ипащэхэм «тхьашъуегъэпсэу» араIуагъ. Къэзыгъэзэжьыгъэхэр щыIэныгъэм нахь псынкIэу хэгъозэжьынхэм, ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм ыкIи яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэшI ахэм юридическэ IэпыIэгъу языгъэгъотын зылъэкIыщт специалист ящыкIагъэу къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ. А Iофыгъом зэрэхэплъэщтхэр ыкIи цIыфхэр къызыкIэлъэIухэрэр зэрагъэцэкIэщтхэр АР-м и ЛIышъхьэ пытагъэ хэлъэу къыIуагъ.


ЩыIэкIакIэм диштэрэ цIыфыр зэхагъэуцуагъ — Адыгэ макъ\nЩыIэкIакIэм диштэрэ цIыфыр зэхагъэуцуагъ\nСэнаущыгъэ зыхэлъ кIалэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэмрэ Адыгэ къэралыгъо университетым и Дунэе гъэсэныгъэ-ушэтын гупчэмрэ зэгъусэхэу инджылызыбзэм фэгъэхьыгъэ курсхэу зэхащагъэхэр ыкIэм фэкIуагъэх.\nГупчэм иIофышIэхэу, магистрантхэу, IэкIыб къэралыгъуабзэхэр зыщызэрагъашIэрэ факультетым истудентхэу Ольга Папироваямрэ Оз Самметрэ Iофтхьабзэр зэращагъ.\n— ТапэкIэ щыIэщт цIыфыр зыфэдэщтыр къаугупшысынэу ныбжьыкIэхэм пшъэрылъ яIагъ. Ащ ямышIыкIэ нэшанэхэр халъхьан, нэужым инстаграм-маскэ зэхагъэуцон ыкIи ар инджылызыбзэкIэ къаIотэнэу щытыгъ, — къыIуагъ АКъУ-м инджылызыбзэ филологием икафедрэ ипащэу Сусана Макеровам. — Пшъэрылъыр — лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ ныбжьыкIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэр. СишIошIкIэ, непэ инджылызыбзэр умышIэу ар зэрифэшъуашэу къыздэбгъэхъун плъэкIыщтэп. Бзэр зыIулъым тапэкIэ гъэхъагъэу ышIын ылъэкIыщтыр нахьыб. Мы лъэныкъом тынаIэ лъэшэу тет.\nПроектнэ IофшIэнэу рагъэкIокIыгъэм изэфэхьысыжьхэр мы мафэм къэнэфагъэх. Анахь интерактивнэ маскэ дэгъур зэхэзыгъэуцуагъэхэм модэм и Лабораториеу «SuzieM» зыфиIорэм интерактивнэ футболкэхэр аратыгъэх.\nПредыдущая ЦIыфыбэмэ къызфагъэфедэ\nСледущая ИлъэсымкIэ апэрэ зэхэсыгъу


Кавказские (иберийско-кавказские) языки / Большая советская энциклопедия\nПо целому комплексу признаков картвельский языковой тип является промежуточным между абхазско-адыгейским и нахско-дагестанским. Больше общих черт обнаруживают абхазско-адыгейские и картвельские языки. Сравним такие интересные лексические параллелизмы, как: картвельский *mz1e — «солнце» ~ абхазско-адыгейский *maza — «луна»; картвельский *gw — «сердце» ~ абхазско-адыгейский *gw — «сердце»; картвельский *рха — «остов» ~ абхазско-адыгейский *pqa — «остов».


Социальнэ лъэныкъом нахьыбэу инвестициехэр къыхалъхьащтых | Адыгэ Макъ\nСоциальнэ лъэныкъом нахьыбэу инвестициехэр къыхалъхьащтых\nАвтор: Редакция\t/ 02.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ АНО-у «Агентство инвестиций в социальную сферу» зыфиIорэмрэ зэдэлэжьэнхэу зэзэгъыгъэх. Петербург щыкIорэ дунэе экономическэ форумым къыдыхэлъытагъэу ащ фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ АНО-м игъэцэкIэкIо директорэу Илья Ковалевымрэ зэдыкIэтхагъэх.\nЗэзэгъыныгъэм къызэрэщыдэлъытагъэу Агентствэр ягъусэу социальнэ инфраструктурэм игъэкIэжьынкIэ, социальнэ лъэныкъом инвестициехэр къыхэлъхьэгъэнхэмкIэ ыкIи Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэнкIэ Адыгеим Iофтхьабзэхэр щызэрахьащтых.\nИлья Ковалевым къызэриIуагъэмкIэ, Агентствэм шъолъырхэм ясоциальнэ лъэныкъо инвестицие проектхэр щыпхырещых. А проектым къыдыхэлъытагъэу IэпыIэгъу псынкIэ языгъэгъотырэ машинэхэр, гурыт еджапIэхэм яавтобусхэр афызэблахъущтых, футбол комплексхэр агъэпсыщтых, медицинэ пкъыгъохэр гупчэмкIэ аIэкIагъэхьащтых, ЖКХ-м иIофшIэн нахьыбэу шIуагъэ къегъэтыгъэным дэлэжьэщтых.\n«Республикэм ихабзэ икъулыкъухэм яIофшIэн анахьэу зытегъэпсыхьагъэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. Непэ республикэм щыпхыращырэ къэралыгъо программэхэм азыныкъо нахьыбэр социальнэ лъэныкъом лъэIэсых. Адыгеим нахьышIоу щыпсэунхэм ыкIи Iоф щашIэным тэри ткIуачIэ етхьылIэщт. Агентствэм Iофэу дэтшIэщтыр а лъэныкъохэр ары зытегъэпсыхьэгъэщтыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАгентствэм игъэIорышIэн фэгъэзэгъэ къулыкъухэр щэу зэтеутыгъ: уплъэкIунхэм афэгъэзэгъэ советыр, бизнес-советыр, регион советыр. Аужырэм Урысые Федерацием ишъолъыр 57-мэ япащэхэр хэхьэх ыкIи Агентствэм ипроектхэр егъэзекIох. Адыгэ Республикэм илIыкIоу, Адыгеим и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Наталья Широковар регион советым хэхьэ.


Мыекъуапэ язэIукIапI — Адыгэ макъ\nРедактор 10.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nШэнышIу зэрэхъугъэу, Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм дзюдомкIэ зэIукIэгъухэр щылэ мазэм иапэрэ мафэхэм щызэхащагъэх.\nСанкт-Петербург, Москва, Самарэ, Донецкэ, Темыр Кавказым, Къыблэм, Хабаровскэ, къэралыгъоу Бахрейн, нэмыкIхэм къарыкIыгъэ тренерхэр, бэнакIохэр Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт щызэIукIагъэх.\nТренерхэу Сэралп Олег, Болэ Вадим, Улан Гуртуевыр, ФиIапщэ Астемир, Юрий Годовниковыр, Псэунэ Мурат, Пилял Байчоровыр, фэшъхьафхэри тихьакIэх. Адзынэ Алый, Джарымэкъо Рустам, Джарымэкъо Азмэт, Беданыкъо Рэмэзан, Беданыкъо Байзэт, Делэкъо Адам, Сергей Шутовыр, Джумбер Липаридзе, ЛIыхэсэ Мурат, Хьакурынэ Дамир, Игорь Вержбицкэр, Мерэм Саидэ, Роман Оробцовыр, КIубэ Хьамед, нэмыкIхэри бэнакIохэм япащэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр, Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлым, фэшъхьафхэри зэхэщэкIо купым хэтых.\n— Хэгъэгу ыкIи дунэе зэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерхэр, ясэнаущыгъэ спортышхом къыщызэIузыхы зышIоигъохэр, спортым нэIуасэ, ныбджэгъу щызэфэхъугъэхэр бэнэпIэ еджапIэм щызэIукIагъэх, — къытиIуагъ Бастэ Сэлым. — Тафэраз IэпыIэгъу къытфэхъухэрэм.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ тренер цIэрыIоу Кобл Якъубэ къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр Адыгеим щыкIуагъэх. Якъубэ иIофшIагъэкIэ непи къытхэт, тэгъэлъапIэ, тигуапэу Адыгеим тыкъэкIуагъ, — ягупшысэхэм тащагъэгъуазэ Улан Гуртуевым, Сэралп Олег, Юрий Гадовниковым, Бэджыдэ Вячеслав, Сергей Шутовым. — Республикэм спорт псэолъэ дэгъухэр щагъэпсыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым лъэшэу тафэраз.\nУльяна Ткаченкэр, Къэлэбый Рузанэ, ПашIо Алый, Ордэн Андзаур, Ордэн Заур, Дэхъу Азэмат, Мерэм Дамир, ШъэоцIыкIу Рустам, ШъэоцIыкIу Айдэмыр, нэмыкIхэри алырэгъум щыбанэхэу тлъэгъугъэх. Языгъэпсэфыгъо уахътэ дгъэфедэзэ, заулэрэ гущыIэгъу тафэхъугъ.\nДзюдор спорт лъэпкъ дахэу алъытэ, ашIогъэшIэгъон. Адыгеир дзюдом, самбэм яшIуагъэкIэ дунаим нахь щызэлъашIэ зэрэхъугъэм рэгушхох. ТибэнакIохэм ягъэхъагъэхэм ахагъахъо ашIоигъоу зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\nСурэтым итхэр: тренерхэмрэ бэнакIохэмрэ.\nПредыдущая И 12-м аухыщт


«Единэ Россием» и Апшъэрэ Совет хагъэхьагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ итхьаматэу КъумпIыл Мурат партием и Апшъэрэ Совет хагъэхьагъ.\nРеспубликэм ипащэ ащ ыпэкIэ партием и Генеральнэ совет хэтыгъ. Партийнэ статусыр нахь лъагэ зэрэхъугъэм епхыгъэу республикэмрэ хэгъэгумрэ хэхъоныгъэ ашIынымкIэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэми нахь зэрэхэхъуагъэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Партием изэфэс икIэуххэр зэфихьысыжьхэзэ, КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, партиеу «Единэ Россием» ипащэхэм пшъэрылъхэр, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэр къагъэнэфагъэх.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэнэфэгъагъэм — цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным ахэр дештэх.\nПолитическэ кIочIэ инэу щыт, проектышхохэр щыIэныгъэм щыпхырызыщын зылъэкIырэ политикэ партиеу «Единэ Россием» мыщкIэ мэхьанэшхо раты. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ республикэм Iофышхо щызэшIуахы. Ахэм анэмыкIэу партийнэ проект 15 Адыгеим щыпхыращы. Ахэм ахэхьэх проектхэу «Къэлэ щыIэкIэ зэтегъэпсыхьагъ», «КIэлэцIыкIу спорт»,\n«Лъэныкъо гупсэм икультур» зыфиIохэрэр. Ащ фэдэ проектхэр ищыкIагъэхэу цIыфхэм алъытэ. «Анахь шъхьаIэр зэхъокIыныгъэхэр къызэрэхъухэрэм цIыфхэм гу зэрэлъатагъэр ыкIи ахэр партием хэтхэм зэряпхыгъэр къызэрагурыIорэр ары. Ары пакIошъ, а зэхъокIыныгъэхэм ахэр нахь чанэу къахэлажьэхэу рагъэжьагъ. ТапэкIи республикэм щыпсэухэрэм яшIошIхэр къыдэтлъытэзэ, зыпкъ итэу тиIофшIэн зэхэтщэщт. ЦIыфхэм яцыхьэ телъын фае зэкIэ тшIэрэр республикэм хэхъоныгъэ ышIыным зэрэфэIорышIэрэм», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nПартием ичIыпIэ къутамэхэм яIофшIэнкIэ анахьэу мэхьанэ зиIэхэр цIыфхэм яшIошIхэр къыдэлъытэгъэныр, партием итхьаматэу Дмитрий Медведевым иобщественнэ приемнэхэм яIофшIэн гъэлъэшыгъэныр ары. 2020-рэ илъэсым ащ фэдэ приемнэхэр партийнэ гупчэ ашIыжьыхэ ашIоигъу.\nПартийнэ проектхэм яхьылIэгъэ къэбархэр зэкIэ ащ къыщызIэкIагъэхьанхэ, партием щыхэхьанхэ алъэкIыщт. НыбжьыкIэхэр партийнэ Iофхэм ахэщэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, республикэм ащкIэ амал гъэнэфагъэхэр щызэрахьэх: ныбжьыкIэ сэнаущхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ, кадрэ резервым изэхэщэнкIэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх.\nДжащ фэдэу цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, мыкоммерческэ организациехэм IэпыIэ-гъу ягъэгъотыгъэным, цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэлъытэгъэнхэм лъэшэу анаIэ атырагъэтыщт. «Ащ фэдэ еплъыкIэхэм адесэгъаштэ.\nЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр къыдэлъытэгъэнхэм пае унэшъуакIэхэр штэгъэн фаеу уахътэм пшъэрылъ къегъэуцу. Республикэм щыпсэухэрэм зэпхыныгъэ адытиIэнымкIэ амал гъэнэфагъэхэр тэгъэфедэх. Партийнэ гупчакIэхэр социальнэ зэфагъэмкIэ амалышIоу щытыщтых, цIыфхэм ягумэкIыгъохэм язэшIохын фэIорышIэщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПартиеу «Единэ Россием» республикэм пэрытныгъэ зэрэщиIыгъыр, ау партием ипроектхэмрэ хэдзакIохэм яшIоигъоныгъэхэмрэ ягъэцэкIэн акIуачIэ джыри нахь рахьылIэн зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.


Гъозэрыплъ: Кавказ федерациер къызэхэтэкъощтэу къэлъагъо\nШэкIогъум и 24-м Тыркуем икъэлашъхьэ Анкъара Кавказ федерацие зыфаIорэм изэфэс щыкIуагъ.\nПасэм мы хасэм изэфэсхэр гъэшIэгъонэу щытыгъэхэп сыда пIомэ зэфэсхэр джыри рамыгъэжьагъэзэ зэфэсым тхьэматэу ыкIи гъэцэкIэкIо купым хэтыщтхэр рахъухьыщтгъэ, кIо, зэфэсым ахэм яцIэхэр къыщаIожьыщтгъэх неIэп. Адыгеим ит Адыгэ хасэм изфэсэ зэрашIыгъэм фэдщтыгъэх (шэк1огъум и 23).\nАу, мы аужьырэ зэфэсэу КАФФЕД-м иIагъэм купытIу лъэщэу щызэбэнгъэх, кумунист+тырку националисхэм якупрэ Адыгэхэм якупрэ. Хэдзынхэр кумунист+тырку националисхэм къыдахыгъ, 114 макъэ къахьыгъ. Адыгэхэм 92 макъэ къахьыгъ.\nКупытIум сыд зэтрахырэр пIомэ, кумунист+тырку националисхэм непэрэ дунаем къыдекIоу ыкIи Адыгэ лъэпкъым ишIуагъэ екIыщт IофгъэхэмкIэ зи зэблэхъуныгъэхэр амышIынэу ары, зэрэлажьэщтгъэхэм тетэу къэнэнхэр ары, кIо кIохъо-цуахъоу хэтынхэу ары. Мыдрэ Адыгэ купым зэхъокIынгъэхэр КАФФЕД-м ицIэрэ ыкIи илэжьакIэрэ зэхъокIынгъэхэр фашIынэу фаех ыкIи дунае Адыгэ хасэ зэхэшIэгъэн зэрищыкIагъэр къаIуагъ. Мы зэфэсым Адыгэхэм текIоныгъэр къыдахыгъэп ау къызэрэлъагъорэмкIэ бэтемышIэ Адыгэ купым иIоф къикIыщт.


Апэрэ медицинэ IэпыIэгъур — Адыгэ макъ\nАпэрэ медицинэ IэпыIэгъур\nУФ-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ терапиемкIэ ыкIи пэшIорыгъэшъ IэпыIэгъумкIэ и Лъэпкъ ушэтыпIэ Гупчэ иIофышIэхэр шэкIогъум и 22 — 24-м Адыгеим щыIагъэх. Терапие медицинэ IэпыIэгъур республикэм зэрэщызэхэщагъэм ахэм зыщагъэгъозагъ, уасэ фашIыгъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным Федеральнэ ЗэIукIэм фигъэхьыгъэ Джэпсалъэм медицинэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу афэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ унашъохэр къышIыгъагъэх.\nРабочэ купэу къэкIуагъэр псауныгъэмкIэ ыкIи медицинэ профилактикэмкIэ Адыгэ республикэ Гупчэм, Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым ыкIи Мыекъопэ район сымэджэщым ащыIагъ. ТерапиемкIэ специалист шъхьаIэу Анжелика Альпинар ягъусэу диспансеризациер зэрэзэхащэрэр, зыныбжь икъугъэхэм япсауныгъэ изытет зэрэлъыплъэхэрэр зэрагъэлъэгъугъ.\nАщ имызакъоу, ФАП-хэм ачIэс специалистхэм яIофшIэн зэрагъэцакIэрэр, ясэнэхьат хэшIыкI икъу фыряIэмэ, «COVID-19-м» зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным пэшIорыгъэшъ IофшIэныр зэрэзэхащэрэр зэрагъэшIагъ.\nПстэумэ ауж хьакIэхэм АР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем зэIукIэгъу дыряIагъ. Ащ алъэгъугъэр щызэфахьысыжьыгъ, апэрэ медицинэ IэпыIэгъум изэхэщэн, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ республикэм исистемэ амалэу иIэхэр гъэфедагъэ зэрэхъущтхэм, федеральнэ проектхэу «Апэрэ медикэ-санитарнэ IэпыIэгъум исистемэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр», «Общественнэ псауныгъэр гъэпытэгъэныр» зыфиIохэрэм япхырыщын атегущыIагъэх.\nПредыдущая Илъэсныкъо зытешIэкIэ\nСледущая ГъэIорышIакIэм техьагъэх


Пшъэрылъ шъхьаIэхэр | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ планернэ зэхэсыгъом ведомствэхэм апашъхьэ щытхэ Iофыгъо шъхьаIэхэм ыкIи Урысые инвестиционнэ форумым шъолъырыр зэрэхэлэжьэщтым щатегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, видеоселектор шIыкIэм тетэу муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.\nАР-м и Правительствэ и Тхьаматэу Александр Наролиным къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ бюджетым субсидиехэр къытIупщынхэм фытегъэпсыхьагъэхэ зэзэгъыныгъэхэм акIэтхэнхэмкIэ республикэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм IофшIэныр лъагъэкIуатэ. УФ-м и Президентрэ Урысыем и Правительствэрэ яIэпэчIэгъэнэ фондхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ учреждениехэм япсэолъищмэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох, гъэсэныгъэм епхыгъэ псэолъитIумэ IофшIэнхэр ащырагъэжьагъэх. Джащ фэдэу цIыфхэмкIэ къэлэ гупсэфым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэн сомэ миллион 245-м ехъу пэIуагъэхьанэу агъэнафэ. Ащ епхыгъэ гъогу картэр, уахътэу тефэщтыр ыкIи пшъэдэкIыжь зыхьыщтхэр агъэнэфагъэх.\nСоциальнэ мэхьанэ зиIэхэ Iофыгъохэм язэшIохын зэрэлъыкIуатэрэм, пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм къатегущыIагъэх вице-премьерхэу Наталья Широковамрэ Сапый Вячеславрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу бюджетым епхыгъэхэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэнымкIэ (щылэ мазэм телъытагъэу) агъэнэфагъэр зэшIохыгъэ хъугъэ. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын зиахъщэ хэзылъхьэгъэ цIыфхэу агъэпцIагъэхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм республикэм ипащэхэм Iоф дашIэ. Мы уахътэм ехъулIэу агъэпцIагъэхэм яреестрэ нэбгырэ 58-рэ ыкIи юридическэ лицэу щыт нэбгыри 3 хэт. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэшI ащ фэгъэзагъэхэ ведомствэхэр зыхэлэжьэщтхэ зэхэсыгъо къагъэхьазырынэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къафишIыгъ.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу тызхэтым ищылэ мазэ къыкIоцI республикэм изэхэубытэгъэ бюджет ихахъохэр сомэ миллион 748-м ехъугъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар проценти 115,7-рэ мэхъу. Федеральнэ гупчэм къикIырэ ахъщэмкIэ агъэцакIэхэрэ проектхэм анахьэу анаIэ атырагъэтын зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыIуагъ, ащкIэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу къяджагъ.\nКъатыбэу зэтет унэхэм ахэт поликлиникэхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэхэ зыхъукIэ, псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждение имызакъоу, псэупIэми изэтегъэпсыхьан къыдыхалъытэным, IофшIэныр нахь зэпхыгъэу шIыгъэным цIыфхэр къыкIэлъэIух. НэмыкI унэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ графикэу щыIэр зэщамыгъакъоу, мы IофшIэным пэIухьащт мылъкур къэлэ администрациемрэ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэрэ къагъотынэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ. Къуаджэу Адэмые дэт психоневрологическэ унэ-интернатым иперсонал Iоф зэришIэрэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АщкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ министрэу Мырзэ Джанбэч пшъэрылъ гъэнэфагъэ фишIыгъ.\n— УФ-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ ухъумэнымкIэ иминистрэу Максим Топилиным мы Iофыгъом ынаIэ тет. ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ учреждением иIофшIэн зэригъэцакIэрэм нэIуасэ зыфишIызэ, сэкъатныгъэ зиIэхэ цIыфхэм реабилитацие акIу зыхъукIэ непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIакIэхэр гъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ. МыщкIэ опытэу щыIэр зэдгъэшIэным, ар интернатым икIэлэегъаджэхэм ыкIи икIэлэпIухэм къызфагъэфедэным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысые инвестиционнэ форумым республикэр зэрэхэлэжьэщт шIыкIэм иIофыгъуи АР-м и ЛIышъхьэ шъхьафэу къыщыуцугъ. Iофтхьабзэм зэрэхэлэжьэхэрэ шIыкIэр мы илъэсым зэблахъунэу ары. Джы нахь мэхьанэ зэратыщтыр тишъолъыр иэкономикэ инвестицие къыхэзылъхьэхэ зышIоигъохэм ыкIи джырэ уахътэм зипроектхэр республикэм щызыгъэцакIэхэрэм занкIэу адэгущыIэгъэныр ары. Республикэм ипащэ зэригъэнэфагъэмкIэ, форумым илъэхъан бизнесменхэм ащыщхэм зэIукIэгъухэр ыкIи зэдэгущыIэгъухэр адыриIэщтых.\nЗэхэсыгъом икIэух гумэкIыгъо зиIэ цIыфхэу закъыфэзыгъазэхэрэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм мэхьанэшхо иIэу КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Социальнэ сетьхэмкIэ ащ фэдэ тхылъ заулэу къыIэкIэхьагъэр зэхафынэу ыкIи ахэмкIэ унэшъо гъэнэфагъэхэр ашIынхэу ведомствэхэм япащэхэм аритыгъэх.


ЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо ЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо ЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо\nЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо ЗэхъокIыныгъэшIухэм республикэр афэкIо\n08:32, 05 март 2019\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм псауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм ягугъу къыщишIыгъ. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм псауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм ягугъу къыщишIыгъ.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм псауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм ягугъу къыщишIыгъ.\n— Пстэуми апшъэр къэралыгъом лъытэныгъэ къызэрафишIырэр цIыфхэм къагурыIоныр ары, — къыхигъэщыгъ Владимир Путиным.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, «КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэ проектыр республикэм щыгъэцэкIагъэ хъуным мэхьанэшхо раты. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, проектыр апэу зыщагъэцэкIэнэу зыщырагъэжьэгъэхэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр къэралыгъо гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхащэныр, ащ пэIухьэрэ уахътэр нахь макIэ шIыгъэныр арых.\n«КIэугъоекIо поликлиник» зыфиIорэ пректым зыкъыфэдгъазэмэ, къэралыгъомкIэ ар апэу зыгъэцэкIэнэу езыгъэжьагъэхэм ащыщ Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ. ЗэхъокIыныгъэхэм зэфэхьысыжьышIухэр къакIэлъыкIуагъэх. Регистратурэм, врач-специалистхэм зафагъэзэным пае чэзыум зэрэхэтхэр нахь макIэ хъугъэ. Диспансеризацием икIуни цIыфхэм псынкIэ къащыхъугъ. ФэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэхэрэми нахь ыгъэразэхэ хъугъэ.\n2018-рэ илъэсым республикэм гупчэ лабораторие щашIыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ врачыр уплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэм зэряжэрэ уахътэр нахь макIэ хъугъэ. Джы ахэр зэикI медицинэ къэбарлъыгъэIэс системэм иплъэгъонхэ плъэкIыщт.\nДжащ фэдэу блэкIыгъэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Новая модель медицинской организации» зыфиIорэ проектыр Адыгеим щагъэцакIэ. Ащ къызэрэщыдэлъытагъэу, къалэм дэт медицинэ учреждениехэр зэрапхыгъэх. Мыщ фэдэ шIыкIэр тапэкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэным иобъектхэу республикэм ит пстэуми ащагъэфедэ хъущт.\n«КIэугъоекIо поликлиник» зыфиIорэ проектыр Адыгеим щагъэцакIэ зыщыхъугъэм къыщегъэжьагъэу ащ шIуагъэу хэлъыр республикэм щыпсэухэрэм зэхашIэн алъэкIыгъ.\nУрсэкъо Саидэ медицинэ учреждениехэм бэрэ яуалIэрэп. Ащ зэрилъытырэмкIэ, чэзыур ины зыхъукIэ, специалистым екIолIэгъуае мэхъу. Зыгорэм ыгъэгумэкIы зыхъукIэ унэе медицинэ учреждением макIо.\n— ПроектыкIэр республикэм зэрэщагъэцакIэрэр ИнтернетымкIэ слъэгъугъэ. Ащ шIуагъэу къытыщтхэми сяджагъ. Тхьамэфэ заулэ тешIагъэу сипсауныгъэ изытет сигъэгумэкIэу медицинэ учреждением сыкIон фаеу хъугъэ, — къытфеIуатэ Саидэ. – Сызщыпсэурэ унэм пэблагъэу къыщашIыгъэ поликлиникэм зыфэзгъэзагъ. ЫпэкIэ чэзыоу регистратурэм щыслъэгъущтыгъэр нахь макIэ зэрэхъугъэм гу лъыстагъ. Охътабэ темышIэу врачым сиштагъ. ЗэхъокIыныгъэу проектыкIэм къыздихьыгъэхэр нэрылъэгъу къысфэхъугъэх.\nДиспансеризациер зыкIун гухэлъ зиIэу поликлиникэм еолIэгъэ Хъот Сими гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ащ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, мэфэ заулэкIэ уплъэкIунхэр къыфашIыгъэх ыкIи ипсауныгъэ изытет зыфэдэр зэригъэшIагъ.\n— Проектыр республикэм щагъэцэкIэнэу рагъэжьэгъэ къодый, ащ джыри зэхъокIыныгъэхэр фэхъущтых, — еIо Симэ. – Ау чэзыур нахь макIэ зэрэхъугъэр непэ тинэрылъэгъу. Мыщ фэдэ шIыкIэм шIуагъэ къызэритыщтыри нафэ.\nКъумпIыл Мурат: «Лъэныкъо пстэури цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэм адештэ» КъумпIыл Мурат: «Лъэныкъо пстэури цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэм адештэ»\nПрограммэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ Программэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ


Адыгеим и ЛIышъхьэ республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо зэрищагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъо зэрищагъ\nРедактор 15.01.2021 15.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет планернэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм лъэпкъ проектхэр, республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэр зэрагъэцакIэхэрэм, Адыгеир къэралыгъо программэхэм зэрахэлажьэрэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэр зэрищагъ. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр зэхэсыгъом хэлэжьагъ.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановым къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым лъэпкъ проектхэмкIэ гухэлъхэр проценти 100-м нэсэу агъэцэкIагъэх. Мыгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн сомэ миллиарди 3,1-м ехъу пэIуагъэхьащт. Илъэсым иублэгъу ехъулIэу контрактацием ипроцент 25-р къатIупщыгъ.\nЗэхэсыгъом зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэмкIэ кассэ Iофтхьабзэхэр проценти 100-у агъэцэкIагъэх. Программэм къыдыхэлъытагъэу инфраструктурнэ, социальнэ псэолъэшхохэм яшIынрэ ягъэкIэжьынрэ атегъэпсыхьэгъэ Iофи 8 зэрахьанэу рахъухьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ министрэхэм пшъэрылъ афишIыгъ контрактациемкIэ Iофхэр агъэпсынкIэнэу, проектэу рахъухьагъэхэм зызэрафагъэхьазырырэм ыкIи ахэр зэрэпхыращыхэрэм ашъхьэкIэ анаIэ тырагъэтынэу.\n«ГъэрекIо опытэу тиIэ хъугъэр къызфэдгъэфедэзэ, лъэпкъ проектхэм, унэе программэм, мыгъэ пхыращынэу рахъухьэрэ къэралыгъо программэхэм къащыдэлъытэгъэ псэуалъэхэмкIэ проект-сметэ документацием игъэхьазырын нахь тегугъун фае. Iофтхьабзэу зетхьащтхэр ыпэрапшIэу итхъухьанхэ фае. Ащ дакIоу обществэм ифедэхэм адиштэрэ къэралыгъо программэхэм нахь чанэу республикэр ахэлэжьэн фае», —хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nКоронавирусым зыщыпэуцужьыхэрэ лъэхъаным вакцинэхэр ахэлъхьэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми шъхьафэу зэхэсыгъом щатегущыIагъэх. Вакцинацием епхыгъэ IофыгъохэмкIэ, прививкэхэр зыщашIыщт чIыпIэхэм Iоф зэрашIэщтымкIэ цIыфхэм макъэ ягъэIугъэным мэхьанэшхо зэриIэр мыщ щыхагъэунэфыкIыгъ.\nХабзэм имуниципальнэ къулыкъухэм яадминистрациехэм зэдырагъаштэу Iоф ашIэным, псэупIэхэр зэрэзэтырагъэпсыхьэхэрэм цIыфхэр нахь чанэу къыхагъэлэжьэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом къыщиIуагъ. КъумпIыл Мурат джащ фэдэу къалэу Мыекъуапэ итеплъэ нахь дахэ шIыгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. КIымэфэ лъэхъаным гъогу, коммунальнэ къулыкъухэм нахьышIоу Iоф ашIэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ.\nПредыдущая IэкIыб къэралхэм нахьыбэу агъакIо хъугъэ\nСледущая Фэдэ 30-кIэ нахьыбэу


Гъэмафэм зыфагъэхьазыры | Адыгэ Макъ\nКIэлэцIыкIу лагерьхэм гъэмафэм агъэкIощт вожатэхэр ыкIи кIэлэпIухэр ащ къырагъэблэгъагъэх. Республикэм ит ведомствэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэу зэIукIэм хэлэжьагъэхэм къэралыгъо инспекторхэри ахэтыгъэх.\nНыбжьыкIэхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ шIуагъэ къыхьэу зэхэщэгъэным хахьэу гъогурыкIоным ишапхъэхэри кIэлэцIыкIухэм арагъашIэх. Ащ пае инспекторхэм кIэлэпIухэм зафагъазэзэ, гъогум щынэгъончъэу зэрэщызекIощтхэ шIыкIэхэр, кушъхьэфачъэм тесхэмкIэ шапхъэхэр, нэфынэр къэзытырэ пкъыгъохэр зэрагъэфедэщтхэр агу къагъэкIыжьыгъэх. Iофтхьабзэм зыщытегущыIагъэхэм ащыщ кIэлэцIыкIу купхэр транспортымкIэ зэрэзэращэщтхэм пылъ шапхъэхэри. Iофтхьабзэм изэхэщакIохэм зэралъытэрэмкIэ, кIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ ыкIи ящыIэныгъэ къызэтенэнхэмкIэ кIэлэпIухэм шIэныгъэу арагъэгъотыщтым ишIуагъэ къэкIощт.


Ветеранов Адыгеи поздравили с Днем ветерана Республики АдыгеяВетеранхэм я Мафэ хагъэунэфыкIы\nВетеранхэм я Мафэ хагъэунэфыкIы\n25 октября 2019 года 15:26\nНепэ АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэ социальнэ политикэмк1э, унэгъо 1офхэмк1э, псауныгъэм икъэухъумэнк1э ык1и культурэмк1э икомитет итхьаматэу Евгений Саловымветеранхэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ торжественнэ зэхахьэм хэлэжьагъ.\nРеспубликэ мэфэкIэу ветеранхэм я Мафэ Адыгеим щыхагъэнэфыкIы. Шъугу къэдгъэкIыжьын, 2010-рэ илъэсым Адыгеим иветеранхэм я Совет игукъэкIыкIэ Адыгэ Республикэм изаконэу «О праздничных днях и памятных датах» зыфиIорэм гъэтэрэзыжьынхэр фашIыгъэх. Ащ къыкIэлъыкIоу, Адыгеим иветеранхэм я Мафэ агъэнэфагъ, ар чъэпыогъум иаужырэ тхьаумафэ хагъэунэфыкIы.\nМэфэкIым хахьэу республикэм имуниципалитетхэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр ащэкIох. Мы мафэм ипэгъокIэу Хэгъэгу зэошхом иветеранхэр, тылым Iутыгъэхэр, ветеран движением хэтхэр агъэшIуагъэх. Хэгъэгу зэошхом иветеранхэм шIухьафтын лъапIэхэр афашIыгъэх. Япсауныгъэ елъытыгъэу Iофтхьабзэм хэмылэжьэшъугъэхэ ветеранхэри ащыгъупшагъэхэп, ахэм яшIухьафтынхэри аIэкIагъэхьажьыгъэх.


Гъогур афызэIушъух! | Адыгэ Макъ\nМэшIогъэкIосэ автомобильхэр гузэжъогъу чIыпIэм чъэхэу Адыгэ Республикэм игъогухэм бэрэ ащытэлъэгъух. Ау къэнэфыхэрэ ыкIи макъэ къэзыгъэIурэ пкъыгъохэр хэгъэнагъэхэми, водителыбэхэм ахэм гъогу аратырэп.\nМашIом зыкъызыщиштэгъэ чIыпIэм мэшIогъэкIуасэхэр псынкIэу зэрэнэсыхэрэм цIыфхэм ящыIэныгъи, япсауныгъи зэрялъытыгъэр а водительхэм къагурыIорэп.\nОшIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум иIофышIэхэр джыри зы Iофыгъо еуалIэх — къэлэ урамхэм ыкIи псэупIэхэм ящагухэм хэбзэнчъэу машинэхэр зэращагъэуцухэрэр. Ахэм уахэкIыным охътабэ текIуадэ. Автоцистернэр машIор зыщыхъугъэ чIыпIэм пэчыжьэу бгъэуцун олъэкIы, ау дэкIояпIэр зыщищыкIагъэм щамыгъэуцушъоу бэрэ къыхэкIы. Джащ пае игъом IэпыIэгъур арамыгъэгъотэу мэхъу.\nУрысыем ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэм автомобилыр зезыфэхэрэм зафегъазэ гъогум сакъыныгъэ къызщыхагъэфэнэу, шапхъэхэм адиштэу транспортыр агъэуцунэу. Зыщышъумыгъэгъупш – нэбгырэ пэпчъ гузэжъогъу чIыпIэ ифэн, IэпыIэгъу ищыкIыгъэн ылъэкIыщт!


Республика Адыгея - АР-м иминистрэхэм я Кабинет икъэбарыкIэхэр\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/АР-м иминистрэхэм я Кабинет икъэбарыкIэхэр/ЧIыфэ зытелъхэм къарагъэтыжьы\nЛэжьапкIэм итын, IофшIэным ылъэны-къокIэ хабзэу щыIэхэр зэрагъэцакIэхэ-рэм, хэбзэIахьхэмрэ угъоинхэмрэ яхьы-лIэгъэ хэбзэгъэуцугъэр къызэрэдалъы-тэрэм афэгъэхьыгъэ республикэ межведомственнэ комиссием зэхэсыгъо джырэблагъэ иIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, министерствэ ыкIи къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэу комиссием хэтхэр.\nХэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь тынхэу АР-м ибюджет ихьэхэрэр 2017-рэ илъэсым имэзихэу пыкIыгъэм гъэцэкIагъэхэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу докладхэр къашIыгъэх Федеральнэ хьакъулахь къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэ игуадзэу Дэргушъэо Аскэрбый, АР-м мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ и Комитет ипащэу Ирина Бочарниковар. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, мы илъэсым имэзихэу пыкIыгъэм республикэ бюджетым хэбзэIахь тынэу рагъэхьагъэм ипчъагъэ проценти 119-рэ хэхъуагъ ыкIи ар пстэумкIи сомэ миллиарди 3,8-м къехъугъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, мы пчъагъэр миллион 610,7-кIэ нахьыб. Ар анахьэу зишIушIагъэхэр хахъо зиIэхэ организациехэр, акциз зытелъ шъон продукциехэм якъыдэгъэкIынкIэ проценти 9-м ехъу зыхэт этиловэ спиртэу къашIырэм ибагъэ, акциз зытелъ санэм, организациехэм транспорт хьакъулахьэу къатырэр арых. Ащ нэмыкIэу чIыфэ зытелъхэм къягъэтыжьыгъэным ренэу Iоф дашIэ.\nТранспортымкIэ, мылъку зэфыщытыкIэхэмкIэ ыкIи нэмыкI хьакъулахьхэмкIэ чIыфэ зытелъхэм къягъэтыжьыгъэнымкIэ ищыкIэгъэ IофшIэнхэр зэхащэнхэу министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэм Наталья Широковам къафигъэпытагъ.\n— Бюджетым хахъоу иIэр анахьэу зэлъытыгъэр субъектхэм япшъэрылъхэр, ащ социальнэри хэхьэ, зэрагъэцакIэхэрэр ары. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат мызэу, мытIоу кIигъэтхъыгъ, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр шъолъырым игъэцэкIэкIо хабзэ ипшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр. Арышъ, хэбзэIахьымкIэ Iэдэбныгъэ ин къызхагъэфэнымкIэ IэнатIэ зыIыгъхэр щысэтехыпIэу щытынхэ фае, — къыIуагъ Наталья Широковам.\nНэужым Ирина Бочарниковам къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым имэзихэу пыкIыгъэм къэралыгъо мылъкур зэрагъэфедагъэмкIэ мыхэбзэIахь тынэу къаугъоигъэр сомэ миллиони 6 мэхъу, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр миллион 1,5-кIэ нахьыб. 2016-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къатегущыIэзэ Дэргушъэо Аскэрбый къызэриIуагъэмкIэ, 2015-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, федэ зиIэ организациехэу АдыгеимкIэ хэбзэIахь зытыхэрэм япчъагъэ 20-кIэ нахьыбэ хъугъэ ыкIи 1921-м нэсыгъ. Джащ фэдэу а уахътэм къыкIоцI хэбзэIахь базэр сомэ миллион 522-кIэ е процент 15-кIэ нахьыбэ хъугъэ.\nКIэухым хэбзэIахьхэр зытыралъхьэхэрэр нахьыбэ шIыгъэнэу ыкIи хьакъулахьым икъэугъоин хэгъэхъогъэнэу унэшъо гъэнэфагъэхэр ашIыгъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Iэхъохъу Андзор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу\nIэхъохъу Андзор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу\nИА Натпресс къызэритырэмкIэ Къэбэртае-Бэлкъар республикэм щыщ Адыгэ кIалэу Iэхъохъу Анздор Адыгэхэм къяджэ къыдэIэпыIэнхэу. Шъугу къэтэгъэкIыжьы мэзаем и 7-м 2014-рэ илъэсым Адыгэ кIалэ куп, Iэхъохъо Андзори ахэтэу Налщыч мырэзэныгъэ зэхахьэ щашIыгъагъ. Ар Шъачэ олимпиадэу щырагъэжьагъэм фэмыразэхэу мы зэхахьэр ашIыгъагъ. А мафэдэдэм Адыгэ кIалэ нэбгрэ 30 фэдиз полицием ыубытгъагъ. Мыхэм анахьыбэр зы мафэкIэ къатIупщыжьыгъагъэх ау Андзорырэ джыри зы кIалэрэ тхьэмэфитIу хьапсым чIагъэсыгъагъэх. Андзор а тхьэмэфитIум къыкIоцI утынхэр рахыгъагъэх.\nМафэу къызатIупщыжьыгъэм щегъэжьагъэу непэ нэс полициер ыкIи зэфэшъхьэф къулыкъхэр Андзор ыужь итых, къинхэр рагъэлъэгъу, иунэ къаплъэхьызэпты, полицием ащэзэпты ыкIи хьапсым чIагъэтIысхьэнэу ыужь итых. Андзор ымышIагъэ Iофхэр пцIыкIэ ышIагъэ фэдэу къытагъэтаджэ.\nПолицием идезэкIуакIэ къыхэкIэу Андзор интернетымкIэ Адыгэхэм къяджагъ къыкъотынхэу ыкIи къыдэIэпыIэнхэу.\nАдыгэ Iофым ипсэкIэ, ипкъыкIэ, игукIэ пылъ Адыгэ кIалэу Iэхъохъу Андзор Адыгэу зызлъытэжьырэ пстэуми пшъэрылъ ателъ къоуцонхэу ыкIи дэIэпыыIэнхэу.


Адыгэм ымакъэ «Голосым» щэIу — Адыгэ макъ\nАдыгэм ымакъэ «Голосым» щэIу\nЖъогъо шIэтэу, лыдэу ЛIыунэе Алый хэгъэгум иэстраднэ зэнэкъокъу къыхэуцуагъ. Телепроект хьалэмэтэу «Голосым» ар хэлажьэ ыкIи апэрэ едзыгъохэм апхырыкIыгъ.\nУрысыем щыцIэрыIо музыкантхэу, орэдыIохэу, орэдусхэу осэшI купым щыщхэу Александр Градскэм (ащыгъум псаугъэ), Леонид Агутиным, Дмитрий Билан, Пелагее зэдырагъаштэу ЛIыунэе Алый зыкъыфагъэзагъ ыкIи зэнэкъокъум хэлэжьэнэу фитыныгъэ къыратыгъ. Зэрэ Адыгееу Алый проектым зэрэщылъыкIуатэрэм лъэплъэ, тичIыгогъу, тилъэпкъэгъу кIэлэ IэпэIасэм тырэгушхо, тырэпагэ, тыфэгумэкIы. Алый янэ — Джарымэкъо Фатимэ — мы мафэхэм гущыIэгъу сыфэхъугъ. Пстэуми апэу икIалэ ащ фэдэ гъэхъагъэхэр зэришIыхэрэмкIэ сыфэгушIуагъ. Ныри ыгу ихъыкIырэмкIэ къыздэгощагъ.\nДжарымэкъо Фатим: «ТыфэгумэкIы тэри, телефонкIэ тыдэгущыIэ зэпыт. Зэнэкъокъур едзыгъо пчъагъэу зэхэт. Ахэм зафигъэхьазырыным ыкIуачIэ ишъыпкъэу хелъхьэ. Орэдэу къыIощтыр зэнэкъокъум ишапхъэмэ адиштэу зыгъасэхэрэм къыхахы, джащ фэдэу иобраз зыфэдэщтым, щыгъыщтым нэсэу стилистхэм къагъэнафэ, визажистхэм Iоф дашIэ. Эстраднэ зэнэкъокъур профессиональнэ шэпхъэ лъагэмэ адиштэу гъэпсыгъэ. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу а творческэ лъагъор Алый ежь- ежьырэу хихыгъэу рэкIо. Тэ, унагъомкIэ, амалэу тиIэмкIэ тыдеIагъ ыкIи тыдеIэ».\nГурыт еджапIэм чIэсыфэ Алый музыкальнэ еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэми щеджагъ. Нэужым искусствэхэмкIэ колледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэ зыхьырэр къыухыгъ. Апэрэ кIэлэегъаджэхэу творчествэм илъагъо тезыщагъэхэр Бэрзэдж Светлан, Джарымэ Алл, колледжым иIэпэIэсэныгъэ щылъызгъэкIотагъэхэр Хъунэго Земфир, Марина Cорокинар, Елена Шаманскаяр. Гуетыныгъэшхо хэлъэу Алый еджагъ, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм скрипкэр къахихыгъ. Зэнэкъокъу пчъагъэхэм ахэлэжьагъ, «Дерзайте, вы талантливы!» зыфиIорэ телепроектэу Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» зэхищэщтыгъэм апэрэу Алый исэнаущыгъэ къыщылъэгъонэу хъугъэ, ащ къыщиIощтыгъэ орэдхэм ямэкъамэхэм адэлэжьагъ Барцо Руслъан. Творческэ ушэтын пчъагъэхэр ащ къыкIэлъыкIуагъэх.\nДжарымэкъо Фатим: «Алый колледжыр къызеухым ежь- ежьырэу Москва кIуагъэ ыкIи музыкэмкIэ урысые академиеу Гнесинхэм ацIэ зыхьырэм чIэхьагъ. Илъэсищырэ ащ зыщеджэм, я 3-рэ курсым ыуж, къычIэкIыжьи 2018-м культурэм иинститутэу Москва дэтым чIэхьажьыгъ, орэдыIо-джазовэ отделением щеджэ, зэлъашIэрэ орэдыIоу Лариса Долинам ригъаджэхэрэм якуп хэт. МэфэкI творческэ Iофтхьабзэу Москва щыкIохэрэм Алый зыхэт студентхэр ахагъэлажьэх, Игорь Бутман иджаз клуб икъэгъэлъэгъонхэм ахэлажьэ. Гнесинкэм къызчIэкIыжьым бэрэ сеушъыигъ къезгъэухы сшIоигъоу, ау нэужым «кIалэм хихырэр ежь игъогу» зэсIожьыгъ, хихыщтымкIэ шъхьафит сшIыгъэ. КультурэмкIэ институтыр къызэриухыгъэм тетэу телепроектэу «Голосым» изэнэкъокъу хэлэжьэнэу хэхьагъ. Илъэс 15-рэ классическэ музыкэм изэгъэшIэн Алый хэтыгъ нахь мышIэми, эстраднэ творчествэм илъагъо техьагъ. Ар ежь ишIоигъоныгъ, ежь къыхихыгъэ гъогу».\nАщ фэдэу щыт нахь мышIэми, ЛIыунэе Алый итворческэ лъапсэ къежьэпIэ гъэнэфагъэ зэриIэм сегуцэфагъ. КъызхэкIыгъэхэм алъэныкъокIэ творчествэм фэщагъэхэр ахэтыгъэмэ сызкIэупчIэм, Фатимэ джэуап къытыжьыгъ: «Сишъхьэгъусэу ЛIыунэе Станислав Улапэ щыщ, исэнэхьаткIэ инженер-механик. Ныжъ-тыжъхэр кIэлэегъаджэх. Ау салъэныкъокIэ, сэ Джэджэхьаблэ сыщыщ, сятэжъэу Джарымэкъо Джанчэрый шыкIэпщынаощтыгъ». Алый скрипкэр къызкIыхихыгъэм упчIэ фысиIэжьыгъэп. Ащ изакъоп, ышнахьыжъэу Азэмат творческэ объединениеу «Ошъадэм» икъэшъокIо купэу «Синдикэм» исолистэу илъэс пчъагъэрэ хэтыгъ. Купым ихудожественнэ пащэу Едыдж Викторие ыгъэсагъэхэм ащыщ. Къэшъо пчъагъэхэм япчэгу итэу ЛIыунэе Азэмат сценэм къыфэхъугъэу, ащ дахэу тетыгъэхэм ащыщ. Аужырэ хореографическэ композицие хьалэмэтэу Едыдж Викторие зэхигъэуцуагъэм — «Убых къашъом» — икъешIэкIо пэрытэу, солистэу хэтыгъ, дэжъые быракъыр ыIыгъэу къэшъуакIохэм къахэлъэтыти, къашъор зэфишIыжьыщтыгъэ. ТIэкIу шIагъэу Азэмат «Ошъадэм» иартистхэм ахэкIыжьыгъ. Зыфеджэгъэ сэнэхьатымкIэ Калужскэ хэкум ипсэолъэшI фирмэ джыдэдэм Iоф щешIэ. Ежь Фатимэ тыгъэкъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яисскуствэкIэ къэралыгъо музеим и Темыр Кавказ къутамэ ибухгалтерие щэлажьэ.\nДжарымэкъо Фатим: «Алый колледжым щеджэ зэхъум пчэдыжьым сыхьатыр 5-м къэтэджыти, Iоф зыдишIэжьынэу кIощтыгъэ. ИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ишъыпкъэ рихьылIэзэ музыкэм феджагъ. ИщыIэныгъэ щыщ шъыпкъэу, чIыпIэ шъхьаIэ щиубытэу хъугъэ. Джы зыхэлэжьэрэ зэнэкъокъум икъарыу зэрэщытэу хелъхьэ. 2020-рэ илъэсыр ары аужырэу Алый Мыекъуапэ къызыкIогъагъэр. Унагъоми, Iахьыл-благъэхэми апэчыжь. Тхьаегъэпсэух, телефонкIэ бэ къытфытеорэр, тэри тэгумэкIы, инасып зыхэлъым игъогу рыкIощт».\nЗэрэреспубликэу ЛIыунэе Алый зэрэлъыплъэрэм кIуачIи къыреты, ипшъэдэкIыжьи хегъахъо. Зэнэкъокъум иедзыгъуитIум ащ зыкъызэращигъэлъэгъуагъэм япычыгъохэр дунэе хъытыум инэкIубгъо зэфэшъхьафхэм, анахьэу инстаграм нэкIубгъохэм, къарыхьагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иинстаграм нэкIубгъо эстраднэ зэнэкъокъоу, телепроектэу «Голосым» иапэрэ, иятIонэрэ едзыгъохэу Алый зыхэлэжьагъэхэм япычыгъохэр къыригъэхьагъэх. «Аферым, Алый! Зэрэреспубликэу къыпфэгумэкIы!» — аужырэм къыфыкIитхагъ. Ащ дырагъаштэу нэбгырэ 200-м ехъумэ яшIошIхэр къыкIатхэжьыгъэх.\nСэнаущыгъэу пхэлъым уфэшъыпкъэу уиIэпэIэсэныгъэ хэбгъэхъоным узэрэдэлэжьэн фаем ЛIыунэе Алый ищысэтехыпIэ шIагъу. Илъэс 25-рэ нахь зымыныбжь адыгэ кIалэр хэгъэгум щыцIэрыIо зэнэкъокъум нэсыгъэу хэлажьэ. Ащ изакъоми — гъэхъэгъэ ин! Ау сэнэхьат IэпэIэсэныгъэшхоу хэлъымкIэ, игъогу темыкIэу хихыгъэ сэнэхьатым фэшъыпкъэу, ыгуи, ыпси хилъхьэзэ зэрэлъыкIуатэрэмкIэ Алый текIоныгъэ пчъагъэхэр фэукIочIынэу тыщэгугъы! Тхьэм еIу, зыкIэхъопсырэ лъэгапIэхэр ыштэнхэу фэтэIо!\nПредыдущая Жьыбгъэшхом икIэуххэр дагъэзыжьых\nСледущая В Адыгее запустят новую программу расселения из аварийного жилья


«Каникулхэр» къыуамытыгъэхэми — Адыгэ макъ\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыпкъ къикIыкIэ Урысыер гъунапкъэхэр зиIэ режим гъэнэфагъэм техьи IофшIапIэхэр зызэфашIыхэм, нэбгырабэ лэжьапкIэ ямыIэу мэзэ зытIущым щысыгъ, IофшIэпIэ чIыпIэр чIэзынэгъапэри макIэп.\nАщ ипотекэр, нэмыкI чIыфэу банкхэм къатыхэрэр зыгъэфедагъэхэм яIоф къины къышIыгъ, зымытыжьышъухэрэм япчъагъэ хэхъуагъ. Ащ фэшI, УФ-м и Президент икIэщакIоу, чIыфэу аштагъэм итын охътэ гъэнэфагъэкIэ банкхэм зэкIахьаным (кредитные каникулы) фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр мэлылъфэгъу мазэм иапэрэ мафэхэм къыдэкIыгъ.\nА уахътэм Iофхэр зэрэлъыкIотэщтхэр, вирусэу зыфэдэр джыри зэрамыгъэшIагъэм зыкъызэришIыщтыр зыпарэми ышIэщтыгъэп. Ащ къыгъэщтагъэхэу банкхэм ячIыфэ зытелъхэм ащыщыбэхэм «кредитнэ каникулхэр» агъэфедэнхэу ыуж ихьагъэх. Урысые Банкым къызэритырэмкIэ, мэлылъфэгъум къыщегъэжьагъэу Iоныгъо мазэм и 30-м нэс пштэмэ, нэбгырэ мин 388-м ехъу ащ къыкIэлъэIугъ. Къызэратыгъэр нэбгырэ мини 159,5-р ары. АхъщэкIэ къэплъытэмэ, ар сомэ миллиард 78,5-рэ мэхъу.\nХэбзэгъэуцугъэм къызэрэдэлъытэгъагъэмкIэ, мэзэ зытIущым цIыфхэр зэрэзэхэмыхьэщтыгъэхэу, банкхэми пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу Iоф зэрашIэщтыгъэм ыпкъ къикIыкIэ «каникулхэр» къаратынхэу телефонымкIэ къыкIэлъэIунхэ фитыгъэх. Ягъот къызэрэщыкIагъэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр е нэмыкIэу ищыкIагъэхэр къагъэхьазырынхэу мэфэ 90-рэ пIалъэу яIагъ. Ар зэкIэми агъэфедагъ, ау шIуагъэ къызфихьыгъэр макIэ.\nНэбгырабэхэм банкым ащ фэдэ фэгъэкIотэн къафишIынэу къызэратефэрэр тэрэзэу къамылъытагъэу къычIэкIыгъ. Ащ фэдэ хэукъоныгъэ зышIыгъэхэм тхылъхэр затыхэм ыуж «каникулхэр» афытырахыжьыгъ. ЗэрэхъугъэмкIэ, зыгъэпсэфыгъо яIэу аIуи мэзэ зытIущым кредитыр атыгъэп, чIыфэ къатефагъ. Мыщ дэжьым амытыгъэр атыжьынэу, ары пакIошъ, тазыр е тегъахъо къафишIынэу банкыр фиты мэхъу.\nУрысые Банкым къызэритырэмкIэ, «кредитнэ каникулхэр» зыфытырахыжьыгъэхэр нэбгырэ мин 29-м ехъу, ар сомэ миллиарди 10 фэдиз. ТапэкIи а пчъагъэм зэрэхэхъощтыр теубытагъэ хэлъэу къаIо. Сыда пIомэ, ягъот къызэрэщыкIагъэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр джыри зэкIэми арахьылIагъэхэп.\nШъыпкъэ, банкхэм ащыщхэм цIыфхэр къиныгъоу зыхэхьагъэхэр къагурыIоу, тазыркIэ е техъокIэ амыгъэпщынэхэу, икIэрыкIэу къафыкIалъытыкIыжьыгъ (реструктуризация) е нахьыпэкIэ зэратыщтыгъэ графикым тырагъэхьажьыгъэх. Ау ащ къыхиубытагъэхэр нахьыпэкIэ пIалъэу банкым къыгъэнэфагъэм шIомыкIэу мазэм къыфалъытагъэр зытыщтыгъэхэр ары.\nГухэкIми, игъом ар амыгъэцэкIэшъущтыгъэу, режим гъэнэфагъэм къэралыгъор зытехьэм зиIофхэр нахь дэй хъугъэр макIэп. Статистикэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, Урысыем щаштэгъэ кредитэу, режимым илъэхъан амытышъугъэхэм япроцент 90-р джы къызнэсыгъэм зэтеуцожьыгъэп. Кредитхэм ятыжьын лъыплъэрэ бюрохэм къызэратырэмкIэ, чIыфэ банкым къыIызыхыгъэу, мэзэ заулэм къыкIоцI зыпари зымытыгъэхэм япчъагъэ мэлылъфэгъум къыщыублагъэу процент 40 фэдизкIэ нахьыбэ хъугъэ. Ахэр каникулхэми, нэмыкI фэгъэкIотэнхэми къахимыубытагъэхэр ары.\nБанкым къыIыпхыгъэр игъом умытыжьымэ къызэрэпфимыгъэгъущтыр нафэ. ГухэкIми, вирусым чIыпIэ къин узэрэригъэуцуагъэм паи кредитыр умытыжьыхэнэу къыпфашIыщтэп. Мэзэ заулэрэ чIыфэр умытымэ, Iофыр хьыкумым фагъэзэнышъ, нэужым приставхэм шIыкIэ пстэоу щыIэр агъэфедэзэ, аштэжьыщт. Непэ ахэм фитыныгъэу хэбзэгъэуцугъэм къаритырэр бэ.\nБанкхэм къызэраIорэмкIэ, кредит пштагъэу пфэмытыжьырэмэ, хэкIыпIитIу щыIэр. Апэрэр — къыкIалъытыкIыжьыныр ары. Ау ари зэпахырэ узым къыздихьыгъэ къиныгъохэм апэкIэ чIыфэ къызтыримыгъафэу кредитыр игъом зытыщтыгъэхэр ары нахьыбэу къызпагъохырэр.\nЧIыфэр зэрэпфэмытыжьырэр банкым лъыогъэIэсы, процентхэр тырахынхэу, къырагъэIыхынхэу е мазэм птырэр нахь макIэ ашIынэу уялъэIу. Банк пэпчъ амалэу къытырэр зэфэшъхьаф. Шъыпкъэ, реструктуризациер мыфедэшхоуи къыхэкIы. Банкым процентхэр къыгъэнэнхэшъ, мэзэ пчъагъэу чIыфэр зэрэптыжьыщтыр нахьыбэ ышIын ылъэкIыщт. Джащыгъум мазэм птырэм къыщыкIэщт, ау зэхэубытагъэу зэкIэмкIи ептыжьыщтыр нахьыбэ хъущт. Арэу щытми, зыпари умышIэу ущысызэ хьыкум приставхэм Iофыр анэсыным нахьи, ар нахь тэрэз.\nЯтIонэрэ хэкIыпIэр — «рефинансирование» зыфаIорэр ары. ГущыIэм пае, банкым процент 15 зытехъощт ипотекэ щыбгъэпсыгъ. Илъэс заулэ тешIагъэу а процентыр 12-м нэсэу къыригъэIыхыгъ е нэмыкI банк горэм ащ фэдэ чIыфэу ытырэм процентэу тыригъахъорэр бэкIэ нахь макI. О къызIыпхыгъэм е адрэ банкэу нахь макIэ къэзгъэлъэгъуагъэм чIыфэ къыIыпхынышъ, ыпэкIэ зипроцентхэр нахь инхэу пштагъэр ппщыныжьыныр ары ащ къикIырэр.\nБанкхэм уагурымыIоу, зэзэгъыныгъэ адэмышIышъумэ, уистыхьагъэу (банкротство) бгъэпсыныр хэкIыпIэу къэралыгъом къыугупшысыгъ, ау… АпэрэмкIэ, ар къыдэпхыныр IэшIэхэп ыкIи мылъкушхо пэIохьэ, ятIонэрэмкIэ, уистыхьагъэу зыпшIырэм ыуж фитыныгъэу уиIэжьыщтыр макIэ.\nБанк зэфэшъхьаф заулэхэм чIыфэ къаIымыхыныр е, уигъот къыдэплъытэзэ, къаIыпхыщтыр зыфэдизыр бгъэнэфэныр анахь хэкIыпIэ тэрэз, ау ари гузэжъогъу чIыпIэ узифэкIэ, къызэрэпIорэм фэдэу гъэцэкIэгъошIу хъужьырэп.\nПредыдущая ЦIыф лъэпкъхэм язэкъошныгъэ заом текIуагъ\nСледущая Зы нэбгырэ хэкIодагъ