Адыгэ Сайт: Адыгабзэм и мафэ хэхэсым щагъэмэфэкIы\nАдыгабзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ я Мафэ Иорданием, Израиль, Тыркуем ащагъэмэфэкIыгъ. ШIэныгъэ зэфэсхэр, зэдэгущыIэгъухэр, зэIухыгъэ десэхэр, мэфэкI пчыхьэзэхахьэхэр тилъэпкъэгъухэм зэхащагъэх. Тыркуер пштэмэ, мыщ адыгабзэм игъэшIон тхьамэфэ псау фыхахыгъ. Истанбыл адыгэ хасэхэм зэIукIэ зэфэшъхьафхэр зэхащагъэх. Адыгэ Республикэм илIыкIохэри ахэм арагъэблэгъагъэх. Бзэ шIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый зипэщэ лIыкIо купым тыригъусэу адыгабзэм и Мафэ тэри, журналистхэм, дгъэлъэпIагъэ.\nЗэрэадыгэхэр джы аушъэфыжьырэп\nЛъэпкъым инахьыбэр зыщыпсэурэ Тыркуем адыгабзэр къинэным имэхьанэ ины. Илъэс 40 зыныбжьыхэм ыкIи ахэм анахьыкIэхэм адыгабзэр зышIэу ахэтыр зырыз дэд. Ежь тилъэпкъэгъухэми ар дэгъоу къагурэIо. КъябэкIырэ лъэпкъым зэрэхэкIуакIэхэрэр ашIогукъау, ягууз. Ныдэлъфыбзэр къаубытыжьыныр ягугъу. АщкIэ Тырку къэралыгъоми иполитикэ зэрэзэблихъугъэр яIэпыIэгъу.\nЕшэ — Мустафа СаIадэт — Адыгэбзэ Хасэм хэт:\n— Илъэс 20 ыпэу, мыщ фэдэ мафэ къэтлъэгъужьыщтми тшIошъ хъуныгъэп. Адыгабзэм и Мафэ мырэущтэу Тыркуем иапшъэрэ еджапIэхэм яз щыхэдгъэунэфыкIыщтыр хэгъэкIи, «тыадыг» тIоным мыдэныгъэ хэлъыгъ. Джы адыгабзэм изэгъэшIэн ыуж ит Хэсэ шъхьаф зэхэтщагъэу, еджэным, тхэным фэтэгъасэх. Латин хьарыфылъэ тштагъэ.\n— Сыдэущтэу IэпыIэгъу хъущта латин хьарыфхэмкIэ шъуе-джэныр, тхэныр зэжъугъашIэмэ? Хэкум щытырадзэрэ адыгэ литературэр, тарихъ тхылъхэр зэкIэ кириллицэр зылъэпсэ хьарыфылъэм илъэу тхыгъэх. Ахэм шъуяджэн шъулъэкIыщтэпи.\n— Ащи хэкIыпIэ къыфэтэгъоты. Адыгэ тхакIохэм яроманхэр, гущыIэм пае, КIэрэщэ Тембот и «Шыу закъо», «Куко» латин хьарыфхэм арылъэу кIэттхыкIыжьыгъэх, етIани ахэм тыкъяджи, макъэр теттхагъ. Джы тхыгъэри, аудио-дискри зэгъусэхэу ныбжьыкIэхэм афэтэгощы. Кириллицэр къытфэкъин, кIэлэцIыкIухэм зэрагъэшIэшъурэп, арышъ, латинымкIэ адыгабзэр ядгъэшIэшъуми тезэгъын тIуи, мы Iофым ыуж тихьагъ.\nЛатин хьарыфылъэр адыгабзэм и Хасэу илъэситф ыпэу зэхащагъэм ыштагъ. Тыркубзэр латиныбзэм зэрилъым пае мы хьарыфхэр ашIогупсэфых. Ау мы гупшысэм дезымыгъаштэхэрэр щыIэх.\nБэр Хьыкъмэт — адыгэ макъэхэм якъэIукIэ еушэты, Истанбыл щэпсэу:\n— Кириллицэр зэпхъокIыныр зыпарэкIи ищыкIагъэу сэ слъы-тэрэп. А хьарыфхэмкIэ адыгэ макъэхэр къызэрэпIошъущтхэу нэмыкIхэмкIэ къыпфэIощтхэп. Ау, сэ сишIошIыкIэ, адыгэбзэ хьарыфылъэм джыри хьарыфыкIэхэр хэгъэхьэгъэнхэ фае. Адыгабзэри урысыбзэри зы алфавиткIэ зэрэтхыгъэхэм пае адыгэ мэкъэ зырызхэр урыс макъэхэм яхьщырэу къэIух.\nАдыгабзэм и Мафэ тефэу, гъэтхапэм и 14-м, Истанбыл дэт Бахъчэшехир университетым шIэныгъэ едэIунхэр щыкIуагъэх. ЗэхэгущыIэжь-зэхъожьын нэшанэ ахэм ахэлъыгъ. Бзэ шIэныгъэлэжьхэр къыщыгущыIагъэхэм Бэр Хьыкъмэти ахэтыгъ. Адыгэ хьарыфхэр нахь бгъэбаинхэ фаеу ащ зэIукIэм къыщиIуагъ. Хэкум щыпсэухэрэр зэрэгущыIэхэрэр ащ ыушэтыгъ. Кириллицэм илъэу, ау мэкъакIэхэр къэзгъэнэфэщт хьарыфхэр адыгэ алфавитым ищыкIагъэхэу къыпчъыгъэх. Хьыкъмэт ишIэныгъэхэр, игупшысэхэр хэкум къынигъэсынхэшъ, адыгабзэм хэшIыкI фызиIэ шIэныгъэлэжьхэм аIэкIигъахьэ шIоигъу. Адыгабзэр къабзэу хэкум нэмыкI щыухъумагъэп. Ар пстэуми къыхагъэщы. Бзэм ихэхъоныгъэ хэкур фэIорышIэнэу хэхэсым щыIэ тилъэпкъэгъухэр щэгугъых. АщкIэ Адыгэ Республикэм щызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэр бзэ шIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбый къыIотагъэх. ЕджапIэхэм зэкIэми адыгабзэр зэрачIэлъыр, адыгэ литературэр зэрэбаир, адыгэ гъэзет, телевидение, радио Адыгэ Республикэм зэрэщылажьэхэрэр къыхигъэщыгъ. Адыгэ тхыбзэм итарихъ гъогу къафиIотагъ.\nИгъашIэ хьатхэм къадиублагъ\nНепэ адыгэхэм тхыбзэу агъэфедэрэм лъапсэ фэхъугъэр 1853-рэ илъэсым Бэрсэй Умарэ дунаим къыхихьэгъэ апэрэ хьарыфылъэр ары. Ау адыгэхэм ятхыбзэ илъэс миниплI-тфы къыгъэшIагъэуи шIэныгъэлэжьхэм алъытэ. Мары мы гупсышэ-къиIотыкI зэIукIэр зыщыкIогъэ Бахъчэшехир университетым адыгабзэр, лъэпкъым инарт эпос щаушэты. ЫкIи тиныдэлъфыбзэ анахь бзэжъхэм ахалъытэ. Ащ фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъэх тырку бзылъфыгъэу, профессорэу Улащ Сунатэ ыкIи Дюздж университетым имагистрантэу, кIэлэегъаджэу Брам — Кобл Алатин. Бзэ зэфэшъхьафхэр зэригъапшэхэзэ, адыгэ макъэр, адыгэ гущыIэр Алатин къахегъэщы.\nБрам — Кобл Алатин — адыгабзэм иушэтын дэлажьэ, Истанбыл щэпсэу:\n— Хьатхэм ялъэхъан къелыгъэ мыжъо саугъэтхэм яз игугъу къэсшIы сшIоигъу. ЗэкIэми шъошIэ, Анкара пэмычыжьэу хьатхэм ячIыналъэ щытыгъ. Чорум къалэм дэжь чIым къыщычIахыгъэ мыжъом адыгэ гущыIэу «машIо» хэпшIыкIыпэу тетхагъ. Непэ тэшIэ, арапыбзэм хэт гущыIэу «машалэ» къикIырэр — «остыгъэ». Ау адыгабзэми хэт ащ фэдэ гущыIэ ыкIи ар «мэшIуалъэ». Ар олимпиадэм зэрахьэрэ мэшIо бэщыр ары. ЗэрэслъытэрэмкIэ, тэ тигущыIэ нахь ныбжь кIыхьэ иI, тыбзэ нэмыкI бзабэхэм лъапсэ афэхъугъ. Мы теориер къэдгъэшъыпкъэжьын фай.\nШIэныгъэ зэхэгущыIэжьыр ублапIэ зыфэхъугъэ тхьамафэр Истанбыл дэт Хасэ пэпчъ хигъэунэфыкIыгъ. Пчыхьэзэхахьэхэр тхьамэфэ реным ахэмэ ащыкIуагъэх. ЗэкIэмкIи Хэсэ 17 кIэщакIо зыфэхъугъэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэр гъэтхапэм и 19-м зэхащагъ. Истанбыл изы районэу Бакыркой культурэм и Унэу дэтым нэбгырэ мин фэдиз а мафэм къыщызэIукIэгъагъ. Мы мэфэкI зэIукIэм имэхьанэ зыгъэлъэшыгъэхэм ащыщ Урысыем илIыкIоу Истанбыл щыIэм дэжь культурэмкIэ аташеу щылажьэрэр къызэреблэгъагъэр. Андрей Нестеровым шIуфэс гущыIэхэмкIэ къызэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ. Адыгабзэм и МафэкIэ къафэгушIуагъ: бзэр, хабзэр амыгъэкIодынхэм пае Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм зэрахьэрэ Iофыгъохэр зэрэшIолъапIэхэр къыхигъэщыгъ. Адыгабзэм и МафэкIэ джащ фэдэу афэгушIуагъэх гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ Адыгэ Республикэм иминистрэу КIэрэщэ Андзаур, культурэмкIэ министрэу Къулэ Мыхьамэт, ныбжьыкIэ Адыгэ Хасэм къыбгъодэкIэу КъумпIыл ТIахьир. Ахэм яшIуфэс гущыIэ видеокIэ тилъэпкъэгъухэм афагъэзагъ. Къыхэдгъэщын, адыгэбзэ къабзэр зыщыIугъэ пчы-хьэзэхахьэу мы зэIукIэр зэрэхъугъэр. Мыщ фэдэу зэкIэри адыгабзэкIэ къэгущыIэхэу апэрэй IэкIыбым зэрэщызэхэтхыгъэр. Зэхахьэр зезыщагъэхэу Цэй Ялмазрэ Акъбай Исхьакърэ къащыублагъэу зэкIэ утыгум къихьэгъэхэ орэдыIо купхэм, усэ еджэхэм, тхыдэIуатэхэм — зэкIэми адыгабзэр агъэбзэрэбзагъ. Ахэм къаIорэр зыгурымыIоу залым чIэсыгъэр нахьыб, ау тыркубзэкIэ афаIотэжьын, зэрадзэкIыжьын аIуагъэп. Щэрджэс хасэхэм я Федерацие итхьаматэу Бащ Нусрэт къызэриIуагъэмкIэ, адыгабзэр тхьакIумэм зэхерэх, ныдэлъфыбзэ макъэм ерэсэх.\nБащ Нусрэт — Щэрджэс хасэхэм я Федерацие итхьамат:\n— ТIэкIэкIырэ бзэр къэтыубытыжьыным ыуж тит, типшъэдэкIыжь зэрэиныри тэшIэ, тигугъуемылIыныгъи къыдгурэIо, илъэси 150-м IэкIыбым щыпсэугъэ бзэр тыухъумэным пае УрысыемкIи тэплъэ, тызэрыс Тыркуеми тыщэгугъы. КъэралыгъуитIум яIэпыIэгъу тымыгъотмэ, адыгабзэр тшIокIодыпэн ылъэкIыщт.\nЯшъуашэкIи, язекIуакIэкIи, абзэкIи мыхэр адыгэ лъэпкъым щыщых уагъэIонэу пчэгум къихьагъэхэм зэкIэми зыкъагъэлъэгъуагъ. МэфэкI программэм хэлэжьагъ Урысыем ыкIи Адыгеим янароднэ артистэу Кукэнэ Мурати. Къыхэдгъэщын, Тыркуем ыпэкIэ Иорданием, Израиль ащыкIогъэ зэIукIэхэми Мурат ахэлэжьагъ. ОрэдхэмкIэ, сэмэркъэу Iор-IотэжьхэмкIэ, усэхэмкIэ адыгабзэм и Мафэ ащ ыгъэкIэрэкIагъ. Бырсыр Батырбыи, Кукэнэ Мурати тилъэпкъэгъухэм зэхащэгъэ Iофтхьабзэхэм осэ ин афашIыгъ.\nБырсыр Батырбый — бзэ- шIэныгъэлэжь, филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор:\n— Сигуапэу адыгабзэм и Мафэ игъэмэфэкIын сыхэлэжьагъ. Шъуашэу, зэгъэфагъэу, IупкIэу зэкIэ зэхащагъ. Ащ ыпэкIи бэрэ сыкъэкIуагъ сэ мы хэгъэгум, ткъошхэм зэIукIэгъу пчъагъэхэр адысиIагъэх. Ау мызэгъэгурэм фэдэу, адыгабзэм зэрэфаблэхэрэр къахэщэу, ар ашIокIодымэ ежьхэри зэрэкIодыщтхэр къагурыIуапэу апэрэй зэрэслъэгъугъэхэр. Ащ гугъапIэ къыуеты.\nКукэнэ Мурат — Урысыем инароднэ артист:\n— Иорданиеми, Израили адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр гъэшIэгъонэу ащыкIуагъэх. КъасIорэр зэрэзэха-шIыкIыгъэмкIэ Кфар-Камэрэ Рихьаниерэ нахь къахэсэгъэщых. Сыда пIомэ адыгэ сэмэркъэур къыбгурыIоным пае бзэр дэгъоу пшIэн фае. Тыркуем сызхэлэжьэгъэ пчыхьэзэхахьэм анахь щызгъэшIэгъуагъэр ыкIи уасэ зыфэсшIыгъэр бэмышIэу зэхащэгъэ театрэу «Iотэжь» илъэтегъэуцу ары. Ащ хэт артистхэм апэрэу зыкъагъэлъэгъуагъ. Гупшысэ куу зыхэлъ пьесэр утыгум къыщашIыгъ. Ягъэхъагъэхэм хагъэхъонэу сафэлъаIо. Театри яIэ хъугъэмэ, ныдэлъфыбзэм зыкъыIэтыжьын.\nСпектаклэм роль шъхьаIэр къыщызышIырэ кIэлэ зекIор бэрэ лъыхъуагъэ, гъогу тетыгъ адыгэ къуаджэ къыгъотынба, адыгабзэкIэ гущыIэрэ цIыф ыпэ къифэнба ыIозэ. Дунаир къызэпикIухьагъ зыфаер къыгъотыным пае. Къин макIэп ылъэгъугъэри, ау ыIотэжьыгъ. Пщынэ макъэу чыжьэкIэ къэIугъэм зэрищэлIагъ, илъэпкъэгъухэм япсэупIэ дищагъ, игупсэхэри ыгъотыжьыгъ, лъапсэр къыдэчъыжьыгъ.\nСурэтхэр агентствэу «Нарт» тырихыгъэх\nЗекIо (туризм) (2)\nАдыгэ Республикэ-Iоф (6)\nАдыгэ хасэу Иорданием щыIэхэм Карак къыщыхъугъэм пае джапсалъэ къашIыгъ\nАдыгэ Республикэм и Конституцие адыгабзэм фэгъэхьыгъэ унашъоу итхэр агъэцакIэхэрэп\nАдвокат - Уифитыныгъэхэр къыухъумэщтых\nТурист фирмэ «Адыгинтур»\nАдыгэ РеспубликэмкIэ лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб\nАдыгабзэр мыкIодыным пае сыд шIэгъэн фаер?\nТарик Топчу-Хьаткъо иIоф Урысые Федерацием иапшъэр...\nКристян илъэс лъытакIэм тет илъэсыкIэр Дубай щыхаг...\nКъэзыгъэзэжьыгъэ Адыгэ нэбгритIу хэкум рафынхэу пы...\n"Адыгэ кIотэныгъэм" и зэхэсыгъо къэс агломерацием ...\n11.12.2018 - Дзыбэ Мыхьамэт орэд-къэгъэлъэгъон Мые...\nЛиван щыщ Адыгэхэр Адыгэ Республикэм къэкIуагъэх\n"Адыгэ КIотэныгъэм" агломерацием дыригъащтэрэп\n"Зы Кавказ Форум" изэхахьэ Налщыч щыкIощт\n"LADA" зыщащэрэ гупчъэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ\nIофзехьэ пстэури (9)


СурэтымкIэ щыIэныгъэр къагъэлъагъо — Адыгэ макъ\nРедактор 13.02.2019 13.02.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСурэтхэр тырахэу заублагъэр илъэси 180-рэ зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ Iофтхьабзэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ икъэгъэлъэгъуапIэ къыщызэIуахыгъ. Республикэм исурэттеххэм я Союз итхьаматэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу Аркадий Кирнос зэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, щылэ мазэм и 7-р сурэттеххэм я Маф. Дунаим апэрэ сурэтыр щытезыхыгъэр Нисефор Ньепс. 1826-рэ илъэсым «Шъхьангъупчъэм укъиплъымэ» зыфиIорэр тырихыгъагъ. Арэу щытми, IофшIагъэм игъэкIотыгъэу тегущыIэхэу зырагъэжьагъэр 1839-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 7-р ары. ШIэныгъэхэмкIэ Париж и Академие щыкIорэ зэхахьэм Академием исекретарэу Арго къыщиIопщыгъ тыгъэм инэбзыйхэр сурэткIэ къагъэлъэгъон алъэкIы зэрэхъугъэр. Нисефор Ньепсрэ Луи Дагеррэ яIофшIагъэ дунаим щызэлъашIагъ. А лъэхъаным Дагер псаоу щымыIэжьыгъэми, ишIушIагъэкIэ цIэрыIо зэрэхъугъэр зэхахьэм къыщаIогъагъ.\nСурэттех 31-мэ яIофшIэгъи 100 Мыекъуапэ къыщагъэлъагъо. ЗэлъашIэрэ сурэтышIэу, архитекторэу, къэгъэлъэгъуапIэм ипащэу Бырсыр Абдулахь зэIукIэгъум къыщиIуагъ Адыгэ Республикэм исурэттеххэр дунаим цIэрыIо зэрэщыхъугъэхэр.\n2018-рэ илъэсым къэгъэлъэгъон 22-мэ республикэм иIэпэIасэхэр ахэлэжьагъэх. А пчъагъэм щыщэу нэбгыри 10-р Урысыем, 12-р дунэе зэIукIэгъухэм шIукIэ ащашIагъэх. Бразилием, Болгарием, Испанием, Израиль, Австрием, Китаим, Сербием, фэшъхьафхэм тисурэттеххэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх.\n«КъежьапIэхэр» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоным Урысыем, IэкIыб къэралыгъохэм ясурэттех 65-рэ хэлэжьагъ. Клубэу «Лэгъо-Накъэм» зыщызыгъасэхэрэм сурэтыбэ тырахы. Илъэс 40 «Лэгъо- Накъэ» зэрэхъугъэр республикэм щагъэмэфэкIыгъ.\nАдыгеим, Краснодар краим ясурэттеххэр бэрэ зэIокIэх, зэгъусэхэу зэнэкъокъухэм ахэлажьэх. Искусствэм идунай сурэтхэмкIэ къагъэлъэгъоным фэшI щыIэныгъэм ихъугъэ-шIагъэхэм защагъэгъуазэ.\nХэгъэгум иэкономикэ изыкъегъэIэтын, лъэпкъхэм языкIыныгъэ гъэпытэгъэным, культурэм, искусствэм, спортым, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр дахэх, гурыIогъошIух. Унагъом ипсэукIэ, нэнэжъхэм, тэтэжъхэм, кIэлэцIыкIухэм, фэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ сурэтхэр лъэхъаным дештэх.\nАркадий Кирнос исурэтэу гандбол командэу «АГУ-Адыифым» щешIэрэ Ксения Дьяченкэм тырихыгъэм узыIэпещэ. Сурэттехыр психологэу, искусствэм иIофышIэу тэлъытэ. НэгъэупIэпIэгъум къыкIоцI тырихырэ сурэтхэр гъашIэм къыхэнэжьых. КIэлэеджакIохэм, щыIэныгъэм игъогу теуцорэ ныбжьыкIэхэм атырахыгъэ сурэтхэри IупкIэу «къыбдэгущыIэх». Псэ апытым фэдэх, шъо зэфэшъхьафхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэх.\nХьэмрэ цIыфымрэ язэпхыныгъэ сурэтхэм къагъэлъагъо. ЦIыфыр цыхьэ зыфишIыщтым лъыхъу зыхъукIэ, хьэм дэгущыIэу, еушъыеу бэрэ къыхэкIы.\nСурэттехыр тарихъым хэкIокIэщтэп, иIофшIагъэкIэ къытхэт. Непэ ылъэгъугъэр цIыфхэм алъегъэIэсы. Къэгъэлъэгъоным щыкIагъэ имыIэу тIорэп. Тэ къыхэдгъэщмэ тшIоигъор искусствэм ыбзэ цIыфхэр зэрэзэфищэхэрэр, щыIэныгъэр зэрэлъигъэкIуатэрэр ары.\nСурэтхэм арытхэр: сурэттеххэр; къэгъэлъэгъоным щыщхэр.\nПредыдущая ЯтIонэрэ чIыпIэм щыI\nСледущая ЩыкIагъэхэр дагъэзыжьыгъэх


Адэмий (лъэпкъ) - Википедие\nАдамий - Кавказ къущхьэхэм итемыр-тыгъэкъохьапэмк1э щыпсэурэ Адыгэ лъэпкъ. Кавказ-Урыс заом нэхьыбэр хэкӀодагъэх, къэнажьыгъэхэри урысыем егъэзыгъэу, Адыгэим рифыгъ. Ыджы нэхьыбэр хамэ къэралыгъохэм (Тыркуя, Сирия, Юрдан, Исраил) щыпсэух. Адыгэим къэнэжьыгъэ Адамехэр чыльэй Адаме дэсых, къальэу Мэйкъапи дэсых.\nИлъысэу 1666, Эвлия Челеби - грузин кӀалэу лъэхъуак1о Адыгеем къакӀуагъэм, къитхыжьэгъ:\n«Адаме. Дэгъоу гъэпсыгъэ чъыгъхэр адамем яӀэ. Къущхьэу Хыр-Кархорым узыпрэчмэ, псыхьоу Суп, Еди-Кютук, Псекупс (Кеткен) ары.\nЯпэ адамем ячъыгъу дыкъэсыгъ. "Пшуко" адами Абхаз къущхьэхэчъагъым щэӀ, псэхьоу Кызлар-алган (Псекупс) дэжь унэгъо 500 дэс. Баеу адамэем яӀэм Дигузи-бей еджьэх. Зэу къызэраутэмкӀэ араб-курейшит къахэкӀгъэхэу. Абхазхысрэ, черкесхэмрэ япыувхырэп, къор ящьэ.\nЦьэу "адамэ" къыздичӀэгъэр - къауатэ, къущхьэм гурб иӀэ, ащ пэгъунэгъоу адамем ячьэг щыт. А гурбым псыхьо кечы Псекупс ицэу. МлькӀухэр ащ чэль. А гурбэм икӀоц гучь джерзым хэщьычьэгъэу цыф щыт. А цыфым гучь джэрз пхэ ашэ иэгъ. А мэлькхэм яхэабер джарз цыфым иучьэщт.\nАдамехэр а джэрз цыфым "ЦЫФ" еджэх. Таурэхэм къызыриуоу а ЦЫФыр Искандер Зулькарнейн(Александр Македонский) игъэуцӀугъ.\n"https://ady.wikipedia.org/w/index.php?title=Адэмий_(лъэпкъ)&oldid=5760" - м къикӀыгъ\nLast edited on 5 Ӏоныгъу 2016, at 14:57\nМыщпэм мы нэкӀубгъор зеӀэзагъэхэр 5 Ӏоныгъу 2016, 14:57-м.


Республика Адыгея - Къэлэ шIыхьафым цIыфхэр зэхищагъэх\nУФ-м и Президент иунашъокIэ 2017-рэ илъэсыр экологием и Илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр Адыгеим щырагъэкIокIых, псэупIэхэр гъэкъэб-зэгъэнхэм республикэм ипащэхэм анаIэ тет.\nБлэкIыгъэ шэмбэтым къэлэ шIыхьафэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм, къэлэ администрацием, бюджет организациехэм, предприятиехэм ялIыкIохэр, кIэлэеджакIохэр, студентхэр хэлэжьагъэх. Къэлэ гупчэ паркым къекIолIагъэх ыкIи мыщ чъыгхэр щагъэтIысыгъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» иадминистрацие ипащэу Александр Наролинымрэ.\nКъэлэ паркым шIоеу, хэкIэу дэлъыр къулыкъу ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафхэм яIофышIэхэм аугъоигъ, нэужым дащыгъ.\n— ТипсэупIэхэр тэры зыушIоихэрэр, арышъ, тэр-тэрэу ахэр дкъэбзэнхэми тыпылъын, типшъэрылъын фае. Непэ зэхэтщэгъэ шэмбэт шIыхьафым цIыфхэм дырагъэштагъ, ащ ишыхьатэу ахэр къыдэкIыгъэх, мары зэрэшъулъэгъоу алъэкI къамыгъанэу тикъэлэ шъхьаIэ игъэкъэбзэн яIахь къыхалъхьэ. Iофтхьабзэм къыхэлэжьэгъэ пстэуми сызэрафэразэр ясIо сшIоигъу, нэмыкI муниципалитетхэми мыщ щысэ тырахынышъ, шIыхьафхэр зэхащэнхэу тыщэгугъы, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы илъэсыр экологием и Илъэсэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, къалэм игъэкъэбзэн ыкIи изэтегъэпсыхьан епхыгъэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэхэрэр къыIуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие ипащэ.\n— Республикэм ипащэхэр IэпыIэгъу къытфэхъухэзэ мы илъэсымкIэ апэрэ гъэтхэ шэмбэт шIыхьафыр зэхэтщагъ. Къэлэ паркым чъыг 15 щыдгъэтIысыгъ. Мы аужырэ илъэси 3-р пштэмэ, ахэм япчъагъэ миным ехъу. Мыекъуапэ сыдигъуи къэлэ къабзэу, зэтегъэпсыхьагъэу зэрэщытыгъэм игъогу тытемыкIэу, нахь дахэу, гупсэфэу зэрэщытыщтым тапэкIи тыпылъыщт, — къыIуагъ Александр Наролиным.\nШэмбэт шIыхьафым къыдыхэлъытагъэу тикъэлэ шъхьаIэ ичIыпIэ зэфэшъхьафхэр агъэкъэбзагъэх, бордюрхэр агъэлагъэх. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыпсэухэрэми алъэкI къагъэнагъэп, ящагу кIоцIхэр аукъэбзыгъэх, чъыгхэр агъэлагъэх. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм цIыфхэр нахьыбэу ахэлажьэхэ къэс типсэупIэхэм язытет нахьышIу хъущт, арышъ, пстэуми тызэгъусэу тикъэлэ шъхьаIэ имызакъоу, нэмыкIхэри зэрэдгъэкъэбзэщтхэм тыпыжъугъэлъ, ахэм ятеплъэ зыфэдэщтыр тэры, ахэм ащыпсэухэрэр ары, зынапэр.


Кадастрэ уасэр зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ… — Адыгэ макъ\nКадастрэ уасэр зэжъугъэшIэнэу шъуфаемэ…\nАмыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ зэжъугъэшIэнэу шъуфае хъумэ, электрон сервисхэр къызфэжъугъэфедэхэзэ онлайн шIыкIэм тетэу ар зэшIошъухын шъулъэкIыщт. Ащ нэмыкIэу амыгъэкощырэ мылъкумкIэ Къэралыгъо реестрэ зыкIым (ЕГРН) итым къыхатхыкIыным пае лъэIу тхылъ аIэкIэжъугъахьэмэ хъущт. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзитфым ащ фэдэ къыхэтхыкIыгъэ мини 3,3-рэ фэдиз республикэм щыпсэухэрэм аIэкIагъэхьагъ. Ахэм япроцент 60 фэдизмэ электрон документыр нахь къыхахыгъ.\nМыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае Кадастрэ палатэм амыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ зэримыгъэнафэрэр. Ведомствэм амыгъэкощырэ мылъкум икадастрэ уасэ епхыгъэ къэбарыр Къэралыгъо реестрэ зыкIым регъахьэ.\nКадастрэ уасэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр къызIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ амал заулэ щыI. АпэрэмкIэ, шъуищыкIэгъэ псэуалъэр «Публичнэ кадастрэ картэкIэ» заджэхэрэм къижъугъотэн шъулъэкIыщт кадастрэ номерым- рэ е адресымрэ атегъэпсыхьагъэу. Шъузыфэе псэуалъэм чIыпIэу ыубытырэр, кадастрэ уасэу иIэр, зыщыбгъэфедэн ыкIи зэрэбгъэфедэн плъэкIыщтыр ащ ижъугъотэщт.\nЯтIонэрэмкIэ, «Справочная информация в режиме onlIne» зыфиIорэ сервисри къызфэжъугъэфедэн шъулъэкIыщт. Псэуалъэм икадастрэ номер ащ IэкIэжъугъахьэмэ икъущт.\nЯщэнэрэмкIэ, мылъкур зиунаехэм кадастрэ уасэр псынкIэу зэрагъэшIэн алъэкIыщт Росреестрэм исайткIэ.\nОфициальнэ документэу кадастрэ уасэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр шъуищыкIагъэ хъумэ, ЕГРН-м къыхэтхыкIыгъэр къызIэкIэжъугъэхьан фаеу хъущт. Банкым чIыфэ къыIышъухын, джащ фэдэу фэгъэкIотэныгъэ е субсидие горэм шъукIэлъэIун хъумэ, ар жъугъэфедэн шъулъэкIыщт.\nА пстэуми анэмыкIэу Кадастрэ палатэр цIыфхэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэхэм анэсызэ яфэIо-фашIэхэр афигъэцэкIэнхэм тегъэпсыхьагъэу щыт.\nПредыдущая Илъэс 65-рэ къызэдэбгъэшIэныр — насыпыгъ\nСледущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф


Проектым амалышIухэр къытыщтых | Адыгэ Макъ\nПроектым амалышIухэр къытыщтых\nАвтор: Редакция\t/ 10.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысые Федерацием транспортымкIэ иминистрэу Евгений Дитрих селектор шIыкIэм тетэу тыгъуасэ зэхищэгъэ зэхэсыгъом къэралыгъом ишъолъырхэм япащэхэр хэлэжьагъэх. Лъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн ахэр тегущыIагъэх. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ министрэм пэублэ псалъэ къышIызэ, мы проектым къыдыхэлъытэгъэ лъэныкъохэр гъэцэкIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ. Мыщ хэлэжьэрэ субъектхэм межбюджет трансфертхэр къафатIупщыным пае «ахъщэ» зэзэгъыныгъэхэр Росавтодорым дашIынхэмкIэ IофшIэныр аухыгъ. АщкIэ аштэгъэ документхэм къызэрагъэнафэу, гъогухэм язэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэу шъолъырхэр къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэхьанхэмкIэ пшъэдэкIыжьэу аштагъэм пэIухьащт федеральнэ мылъкур къафатIупщыщт. 2019-рэ илъэсым мы Iофыгъом пэIуагъэхьащт межбюджет трансфертыр сомэ миллиарди 106,2-рэ мэхъу. Ар регионхэм къазэраратыщт ыкIи зэратырагощэщт шIыкIэр УФ-м и Правительствэ ыштагъ.\nАщ нэмыкIэу, илъэсэу тызхэтым гъэтхапэм и 29-м УФ-м и Правительствэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, мы проектым къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэнкIэ федеральнэ гупчэм къытIупщыгъэ сомэ миллиарди 5-р къэралыгъом ишъолъыр 15-мэ атырагощэщт.\nЛъэпкъ проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу, шъолъыр мэхьанэ зиIэ гъогу километрэ мини 6,4-рэ ыкIи къэлэ агломерацием игъогу сеть хэхьэрэ километрэ мини 9 непэрэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьанхэу агъэнафэ. Мыщ дэжьым къэгъэлъэгъон шъхьаIэу анаIэ зытырагъэтыщтыр гъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIуадэхэрэм, авариехэм япчъагъэ нахь макIэ хъуныр ары\n— Джырэ уахътэм пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр зэнэкъокъухэр игъом зэхэщэгъэнхэмкIэ чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм мыщ фэдэ зэзэгъыныгъэхэр адэшIыгъэнхэр ары. Лъэпкъ проектым къыгъэнэфэрэ лъэныкъо пстэумкIи IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн фае, — къыIуагъ Евгений Дитрих.\nАдыгеир пштэмэ, блэкIыгъэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу, республикэм игъогухэм якIыхьагъэ километрэ 4785-м ехъу. Ащ щыщэу километрэ 274-м – федеральнэ, 1317,6-м – шъолъыр, 3221-м – чIыпIэ мэхьанэ яI. 2019-рэ илъэсым проектым изэшIохын пае сомэ миллион 433,6-рэ хъурэ субсидие федеральнэ бюджетым къыхагъэкIыщт, республикэм сомэ миллион 29,8-рэ пэIуигъэхьащт. Мы мылъкумкIэ шъолъыр ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогухэр агъэцэкIэжьыщтых ыкIи агъэкIэжьыщтых.\nЛъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн Адыгеим мэхьанэшхо щыраты, ащ бэкIэ щэгугъых. Непэрэ мафэм ехъулIэу бгъэфедэнымкIэ шэпхъэ-техническэ къэгъэлъэгъонхэм республикэ гъогухэм япроцент 44-рэ адештэх. 2024-рэ илъэсым ехъулIэу ар процент 56,2-м кIагъэхьащт.\n— Адыгеим тапэкIи хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэнымкIэ гъогухэм язытет зыфэдэм мэхьанэшхо иI. Ар къыдэтлъытэзэ IофшIэныр зэхэтщэщт. Мыщ епхыгъэ проектхэр джырэ уахътэм тэгъэцакIэх, гъогукIэхэм яшIынкIэ федеральнэ гупчэм зыфэдгъэзагъ. Итхъухьагъэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэмкIэ а пстэуми амалышIухэр къатыщтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Тарихъым инэкIубгъохэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЯлъэуж Мыекъуапэ къыданагъ\nРеспубликэ гъэзетхэу «Адыгэ макъэмрэ» «Советскэ Адыгеимрэ» зычIэтхэ унэ дэхэшхор Мыекъопэ къэлэ гупчэм, урамэу Первомайскэм тет. Ар я 18 — 19-рэ лIэшIэгъухэм къалэм щашIыгъэгъэ чырбыщ унэхэм ащыщ, ар зыщытыр мыгъэ илъэси 130-рэ мэхъу.\nУнэм июбилей фэгъэхьыгъэу ар зиягъэхэм, ахэр къыздикIыгъагъэхэм, зыфэдагъэхэм талъыхъузэ, я 18-рэ лIэшIэгъум ыкIэхэм зафэдгъэзэжьыгъ.\nЛъэоенэ 54-мэ татеуцозэ мафэ къэс ящэнэрэ къатым тыдэкIуаешъ, кабинетхэм тачIэхьэ. ДэкIояпIэр джыри зэрэпыт, ащ ыбгъукIэ гъучI хъэгъэ хъырахъишъэу Iутым къегъэкIэракIэ. КIашъор зэрэлъагэм лъэоянэхэм чыжьэу удащаеу къыпшIуегъэшIы. Мыщ щыпсэущтыгъэ цIыфхэм уягупшысэу къыхэкIы.\nКъэгъэзэгъу пэпчъ ахэм ащыщ горэм упэкIэфэщтым фэд. Мары джэнэ кIыхьэ дахэхэр зыщыгъ бзылъфыгъэхэр абгыхэр псыгъуабзэхэу, мыгумэкIыхэхэу дэкIояпIэм «къехых». ЯджэнэкIэ бырабэхэр джэхашъом нэмысынхэм фэшI IэкIэ зыдаIыгъых. Унэр зие лIы зэтегъэпсыхьагъэу лондонскэ лордыр угу къэзыгъэкIырэм ижьауи коридорхэм ащыщ «щыолъэгъу». Ащ Альтшулер Александр ыцIагъэр, Ильич ыкъуагъ. Къэлэдэсхэр «аптекарькIэ» еджэщтыгъэх.\nХэт щыщыгъэха Альтшулерхэр? Ахэм алъапсэ Прагэ къыщежьэ, джурт лIэкъожъхэм ащыщых, зэрэдунаеу щэпсэух. Альтшулер Ильич Ставропольем щыпсэущтыгъ. Иунаеу конторэ иIагъ, ишыкузэкIэтхэм цIыфхэри хьылъэхэри къыращэкIыщтыгъэх. Ильич Iэзэгъу уцхэр къыщэфыхэти, нахь лъапIэу цIыфхэм арищэжьыщтыгъ. Ставропольем имызакъоу, Пшызэ Iушъоми къынэсыщтыгъ. Уцхэр дэгъоу ащэфыщтыгъэх, цIыфхэм цыхьэ къыфашIыщтыгъ.\nЫкъоу Александр фармацевтэу ригъэджэгъагъ, университетыр къыригъэухыгъагъ. Ау а лъэхъаным Урысыем ипачъыхьэхэм 1905-рэ илъэсым нэс джуртхэм фитыныгъэ къаратыщтыгъэп аптекэхэм япэщэнхэу. Ахэм ягуадзэхэу е провизорхэу ары Iоф зэрашIэнэу хъущтыгъэр.\nАлександр ятэ игъусэу Iэзэгъу уцхэр къыращэкIыхэзэ ахъщэ дэгъу рагъэкъугъагъ. Ащыгъум Мыекъуапэ аптекэ цIыкIу заулэ нахь дэтыгъэп. Альтшулерхэм къэлэ гупчэм унэ къыщащэфи, идэпкъхэр агъэпытэжьыгъэх, ышъхьагъкIэ джыри къатитIу къытырашIыхьажьыгъ. А унэр ары непэ редакциехэр зычIэт-хэр. Унэм ычIэгъ чIыунэ гъушъэ дэгъу иIагъ, ащ Iэзэгъу уцхэр щагъэгъущтыгъэх. ЯтIонэрэ къатыр псэупIэ зимыIэ къэлэдэсхэм аIыгъыгъ, ащ пае ахъщэ къаIахыщтыгъ. Ящэнэрэ къатым изы лъэныкъо унагъор щыпсэущтыгъ, ятIонэрэм залышхо хэтыгъ, ащ къалэм ипащэхэм зэIукIэхэр, цIыф зэхахьэхэр щырагъэкIокIыщтыгъэх. Унэ натIэм хьарыф инхэмкIэ «Альтшулерхэм яаптекэ-тучан» ыIоу тетхэгъагъ.\nА лъэхъаным тхэкIо цIэрыIоу Евгений Шварц Мыекъуапэ дэсыгъ. Ащ идневник дитхэгъагъ аптекэм зэрэщыкъэбзэ-лъэбзэ зэпытыр. ИкIашъо лъэгагъэ, унэр гуIэтыпIагъ, иджэхашъо фыжьыбзэу шар шхъонтIэ инхэу шъхьаныгъупчъэхэм апышIагъэхэм ясурэтхэр къытыридзэщтыгъэх. Москварэ Петербургрэ ащеджэрэ студентхэр къызыкIожьхэкIэ ахэм адэт аптекэхэм зэрафэдэр къаIощтыгъ.\nАльтшулерхэр зэтегъэпсыхьагъэу псэущтыгъэх. Тучаным аптекэм, хьакIэщым къахэкIырэ мылъкумкIэ Москва унэ къыщащэфын алъэкIыгъагъ.\nАлександр сыдигъуи дэгъоу фэпэгъагъэ, жэкIэ-пакIэхэр IэпкIэ-лъапкIэу зэкIэупсыхьэгъэ зэпытыгъ. Ныбджэгъухэр, нэIуасэхэр къалэм щишIыгъагъэх. ЦIыфхэм шъхьэкIафэ къыфашIыщтыгъ, ау шъэфэу «почтенный буржуакIэ» еджэщтыгъэх. Шыхэм апылъыгъ, картхэмрэ рулеткэмрэ апыщагъэ хъугъагъэ. Пчыхьэ зэрэхъоу джэгуакIо кIощтыгъ, нэфшъагъо нэс къэтэу хъущтыгъ. Ар ишъхьэгъусэу Софье ыгу рихьыщтыгъэп, чэщ реным чъыещтыгъэп.\nАлександр ыкъо закъоу Владимир Мыекъуапэ щеджагъ, Краснодар гимназиер дышъэ медалькIэ къыщиухыгъагъ. Ятэ фэдэу шыхэр шIу ылъэгъущтыгъэх, ежь иеу шы къыфащэфынэу янэ-ятэхэм ялъэIущтыгъ. Володе къызыхъугъэ мафэм ехъулIэу къыфащэфыгъэгъэ шы гъэсагъэм тесэу щагум къыщикIухьэзэ, Семен Буденнэр Мыекъуапэ къэкIуагъэу шыудзэр гъогум (урамэу Первомайскэм) блэкIызэ оркестрэм ымакъэ шым зызэхехым дэкIи, блэкIыхэрэм ахахьи, къалэр къакIухьэгъагъ. Шъэожъыер цIыкIузэ чIыунэ куум ифэнэу ежьагъэу ылъакъо етхъуи Евгений Шварц къырихыжьыгъагъ.\nВладимир Киев дэт университетым июридическэ отделение чIагъэхьагъэу революцием ифэмэ-бжьымэхэр къытехьагъэу аIуи къычIагъэкIыгъагъ. Ащ ятэ ынаIэ тетыным фэшI Мыекъуапэ къагъэкIожьыгъагъ.\nКъалэм 1893-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу народникхэм якружок шъэфэу щызэхащэгъагъ. Альтшулерхэм яунэ щызэрэугъоихэуи хъущтыгъэ.\nНэужым Владимир Германием еджакIо кIогъагъэ, социал-демократхэм ахэтыгъ, Саратов къэкIожьи митингхэр, забастовкэхэр ащызэхищагъэх. Совет хабзэр къызыдахым, игуапэу дыригъэштагъ. Ятэ Москва къыщищэфыгъэ унэм кIожьыгъагъэ. Совет хабзэм ишъыпкъэу фэлэжьагъ, иIоф дэгъоу ыгъэцакIэщтыгъ. И. Кнебель итхылътедзапIэ, хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Наркомым ащылэжьагъ, ВСНХ-м ипрезидиум хэтыгъ. Нэужым СССР-м и Совнарком иконсультантыгъ, Наркомфиным къэралыгъо мылькумкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игодзагъ, СССР-м къэралыгъо лъыплъэнымкIэ исектор икъулыкъушIагъ.\nХабзэр Мыекъуапэ зыщагъэуцум, янэ-ятэхэм яунэ аIахи, ежьхэр унэжъ цIыкIоу щагум дэтым агъэкIогъагъэх. Владимир ахэм IэпыIэгъу афэхъунэу къалэм къызэкIом, хэбзакIэм ипартийнэ IофышIэу Н. Мураловым къытхыгъэ письмэр ыIыгъыгъ, ащ ишIуагъэ къэкIонэу щыгугъыщтыгъ. Ежь Н. Мураловыр революцием ыпэкIэ пачъыхьэм иухъумакIохэр лъыхъухэ зэхъум, А. Альтшулер иунэ зыщигъэбылъэу къыхэкIыгъ.\nВладимир янэ-ятэхэм тхьамыкIэ щыIакIэу яIэ хъугъэр ылъэгъугъ, ыгу афэузыгъ. Ящыгъын зэблахъун амал амыгъотэу къэнэгъагъэх. Библиотекэ хьалэмэтэу яIагъэм щыщ тхылъ зырызхэр унэм илъыгъэх. Н. Мураловым итхыгъэ ыIыгъэу чIыпIэ Советым ипащэхэм аIукIагъ, коммунистхэм лекцие заулэ къафеджагъ, Карл Либкнехт, Роза Люксембург, нэмыкI революционер цIэрыIохэр щыIэкIакIэм зэрэфэбэнагъэхэр къафиIотагъ. Партием иIофышIэхэм ар агъэшIэгъуагъ ыкIи рыгушхуагъэх.\nНэужым ятэ IофышIэ аштэгъагъ, фармацевтическэ курс гъэкIэкIыгъэхэр къыухи, студентхэр ригъаджэхэу ригъэжьэгъагъ, ежь иаптекагъэми Iоф щишIагъ.\nВладимир сыдигъуи коммунистхэм япартие хэхьанэу фэ-ягъ. Кандидатэуи аштэгъагъ, ау меньшевикхэм ахэтыгъэу аIуи, къыхагъэкIыжьыгъагъ. Ижъышъхьэм, илъэс 76-рэ ыныбжьэу, партием хахьи, аужырэ илъэсиблэу ыгъэшIэжьыгъэм хэтыжьыгъ.\nВладимир кIэлитIурэ зы пшъашъэрэ иIагъэх. ЗэкIэ еджагъэх, гъэсэгъагъэх. Лев физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ докторыгъ, ядерщикыгъ, профессорыгъ. Лениным иорден, Сталиным ишIухьафтын щэуцугъо къыратыгъэх. Владимир къыхэкIыгъэхэми икъо- рэлъфхэми ялIакъо ехьылIэгъэ къэбархэр аугъоижьыгъэх. Ахэм къахэфэ цIыкIухэзэ Мыекъуапэ янэжъ-ятэжъхэм адэжь къызэрэкIощтыгъэхэр, ятэжъ тачанкэкIэ шъофхэр къызэраригъэплъыхьэщтыгъэхэр, ахэм натрыфрэ тыгъэгъазэрэ бэу къызэращагъэкIыщтыгъэр.\nНэужым янэжъ-ятэжъхэри Москва ащэжьхи акъо иунэ исыгъэх. Якъорэлъфхэм агу къэкIыжьы ахэм къэмланитIум (цэлъэкI порошокыр зэралъхьэщтыгъэм фэдэм) адэлъэу дышъэ къызэрэзыдащэжьыгъагъэр.\nАлександр Москва ыгу рихьыгъэу къэгъэлъэгъонхэм, театрэм кIощтыгъ. Нэужым дышъэ ещэу аIуи, агъэтIыси мэфитIо аIыгъыгъ. ЕтIанэ чекиститIу игъусэу къэкIожьыгъагъ. «Соня, къахь!» — ыIуи къызэджэм, Соне къамланхэм алъэкIофэ икъорэлъф нэси ыIэгу чIизэу дышъэ къыхихыгъагъ, шъэфэу ягъунэгъу торгсиным (торговля с иностранцами) кIохэзэ ышыпхъурэ ежьымрэ дышъэр IэшIу-IушIухэмкIэ къахъожьыщтыгъ. Александр идышъэкIэ зыкъищэфыжьыгъагъ.\nАльтшулер Александр 1930-рэ илъэсым къэгъэлъэгъон горэм щыIэу чъыIэ къыщыхахьи, бэрэ щымылъэу идунай ыхъожьыгъ. Илъэс 80 ыгъэшIагъ. Ишъхьэгъусэ 1948-рэ илъэсым нэс псэугъэ. Акъоу Владимир илъэс 83-рэ хъугъэу дунаим ехыжьыгъ.\nАльтшулер Александр къытекIыгъэхэм къатхыжьыгъэхэм Мыекъуапэ бэрэ къахэфэ. Илъэси 100-м ехъукIэ узэкIэIэбэжьымэ къыщыхъущтыгъэхэр унэгу къыкIагъэуцох.\n1936-рэ илъэсым нэс Альтшулерхэм яунэ джыри цIыфхэр чIэсыгъэх. ЯтIонэрэ, ящэнэрэ къатхэм НКВД-р, партием ихэку комитет ачIэтэу хъугъэ. Аптекэр зычIэтыгъэм жэкIэупсыпIэ къыщызэIуахыгъагъ. Нэмыцхэр къалэм къызыдахьэхэм, унэр амыкъутэу къэнэгъагъ. Джырэ лъэхъаным гъэзетхэм яредакциехэмрэ Адыгэ Хасэмрэ чIэтых. Адыгэ быракъ шхъонтIабзэр жъогъо 12-р къыхэлыдыкIэу ыбгъукIэ щэбыбатэ. Зэманхэр зэокIых, щыIакIэр зэблахъу.


11 | In Your Language\nHome » Adyghe » 15 2. Corinthians » 11\nposted by derDaniel on Fri, 09/17/2010 - 15:47\nПаул апостол нэпцІхэм зэратегущыІэрэр\nСэ сиделагъэ тІэкІу къысфэшъущыІэгъагъот. Шъо ар къысфэшъущыІэщт. 2Тхьэм ыдэжь къикІырэ шъугъоныгъэмкІэ шъо сышъуфэшъугъо, сыда пІомэ шъо пшъэшъэ къабзэм фэдэу, лІы закъоу Христос ыпашъхьэ шъуизгъэхьанышъ, ащ шъудэкІонэу шъузгъэнэфагъ. 3Ау блэжъым итхьагъэпцІыгъэкІэ бзылъфыгъэу Евэ* зыцІэр зэригъэпцІэгъагъэм фэдэу, шъори шъушъхьэ зэІигъахьэзэ, шъыпкъагъэу Христос фышъуиІэм шъуакІыб фэжъугъэзэнкІэ сэщынэ. 4Сыда пІомэ зыгорэ шъуадэжь къакІоу, Исус ехьылІэгъэ къэбарэу тэ шъодгъэІугъэм нэмыкІ къэбар ыгъэІумэ, шъуигуапэу ар фэшъощыІэ. Е Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэу шъугухэм арылъ дгъэхъугъэм нэмыкІ псэ горэ шъугухэм арылъ ыгъэхъумэ, ари шъуигуапэу фэшъощыІэ. Е шъушІошъ хъугъэ къэбарышІум нэмыкІ къэбарышІоу зыфиІорэр зыгорэм ыгъэІумэ, ари шъуигуапэу фэшъощыІэ. 5Ау а апостол джадэхэу зыфашъуІохэрэм анахьи зыкІи сынахь цІыкІоу зыслъытэжьрэп. 6ГущыІэнкІэ сымыІазэми, шІэныгъэм сырыІаз. ШІэныгъэмкІэ сызэрэІазэр сыдигъуи лъэныкъо пстэумкІи къышъуфэзгъэнэфагъ.\n11:3 Евэ – Хьауэ ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:1-5,13.\n7Уасэ хэмылъэу Тхьэм ыдэжь къикІыгъэ къэбарышІур къышъозгъэІузэ, шъузгъэиныным пае, зызэрэзгъэцІыкІугъэмкІэ емыкІу сшІагъэу хъугъа? 8НэмыкІ чылыс зэІукІэхэм уасэ къаІысхызэ, сышъуфэлэжьэным пае, ахэмэ ахъщэ тырязгъэгъэкІодагъ. Шъуадэжь сызыщэІэм, щыкІагъэ сиІагъэми, зыми хьылъэ сыфэхъугъэп. 9Сыда пІомэ сшыхэу Македонием къикІыгъэхэу къэкІуагъэхэм сищыкІагъэр рагъэкъугъ. ЗыкІи хьылъэ сызэрэшъуфэмыхъуным сыпылъыгъ ыкІи сыпылъыщт. 10Христос ишъыпкъагъэу сыгу илъымкІэ сэІо, Ахаие хэкум зэкІэ исхэм ащыщэу зыми а щытхъоу сиІэр сІихын ылъэкІыщтэп. 11Сыд пае арэущтэу сызекІора? ІЫІу шъусымылъэгъоу ара? Хьау, шІу шъузэрэслъэгъурэр Тхьэм ешІэ. 12Ау сызэрэзекІощтыгъэм фэдэу, сызекІо зэпытыщт. «Паул зэрэлажьэрэм фэдэ къабзэу тэри тэлажьэ», зыІоу зыщытхъужьхэрэр зыщытхъужьынхэу игъо афизгъэфэнэу сыфаеп.\n13Ащ фэдэ цІыфхэр апостол нэпцІых, лэжьэкІо гъэпцІакІох. Христос иапостолхэм афэдэу загъэлъагъо ныІэп. 14Ар гъэшІэгъонэп. Ежь шэйтанми нэфынэм имэлэІич фэдэу нэпцІкІэ зегъэлъагъо. 15Арышъ, шэйтаным фэлажьэхэрэр шъыпкъагъэм фэлажьэхэрэм афэдэу нэпцІкІэ загъэлъагъомэ, ар Іофышхоп. Ау кІэухэу афэхъущтыр Іофэу ашІэхэрэм яхьылІагъэу хъущт.\nПаул апостолэу зэрэщытыгъэм пае къинэу ыщэчыщтыгъэхэр\n16Джыри сэІо, зыми зэхэшІыкІ зимыІэм фэдэу серэмылъыт. Ау арэущтэу сышъолъытэмэ, зэхэшІыкІ зимыІэм шъузэрэпэгъокІырэм фэдэу шъукъыспэгъокІ, тІэкІу сызщытхъужьын слъэкІыным пае. 17Джы сІорэр Зиусхьаныр арэп къэсэзыгъаІорэр. Арэущтэу сыгушхоу сызщытхъужьмэ, зэхэшІыкІ зимыІэм фэдэу сэгущыІэ. 18Мы дунаем ицІыфхэм яхабзэ фэдэу, цІыфыбэхэр зэрэзщытхъужьхэрэм пае, сэри сызщытхъужьыщт. 19Шъо шъузэрэІушым пае, зэхэшІыкІ зимыІэхэр шъуигуапэу шъощыІэх. 203ыгорэм шъуигъэпщылІми, е шъуишхын шъушІуешхыжьми, е шъуихъункІэми, е шъуапашъхьэ зыщигъэпагэми, е шъунэпашъо къеоми, ар шъощыІэ. 21СыукІытэзэ сэІо, ащ фэдэ Іофхэр тшІэнхэу лъэкІ тиІагъэп.\nЦІыф горэ Іоф горэмкІэ зыщытхъужьыным тегушхомэ, сэри а ІофымкІэ сызщытхъужьынэу сытегушхо – зэхэшІыкІ зимыІэм фэдэу сэгущыІэ. 22Ахэр джуртха? Сэри сыджурт. Ахэр Израил цІыфха? Сэри сы Израил цІыф. Ахэр Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэм ащыщха? Сэри сащыщ. 23Ахэр Христос фэлажьэха? Ахэмэ анахьи нахьыбэу сыфэлажьэ. Акъыл зимыІэм фэдэу сэгущыІэ. Ахэмэ анахьи нахьыбэу сылэжьагъ, нахьыбэуи хьапсым сычІэсыгъ, цІыфхэр нахьыбэуи къамыщкІэ къысэуагъэх, нахьыбэуи лІэныгъэм игъунэгъоу сыхъугъ. 24Къамыщ огъу тІокІитІум зы щыкІэу джуртхэр гъогогъуитфэ къысэуагъэх. 25Гъогогъуищэ Рим тетыгъо зиІэхэр бэщкІэ къысэуагъэх. Зэ цІыфхэм саукІыным пае, мыжъокІэ къысэуагъэх, сызэрытІысхьэгъэ къухьэхэм ащыщэу щыр чІихьагъ, зы чэщрэ зы мафэрэ хыорхэм сахэлъыгъ. 26Гъогуми бэрэ сатетыгъ. Псыхъохэм сызазэпырэкІым, щынагъо сыхэфагъ, хъункІакІохэми сахафэу, слъэпкъ щыщхэми сахэтэу, хымэ лъэпкъхэм ащыщхэми сахэтэу щынагъо сыхэфагъ; къалэхэми сащыІэу, шъоф нэкІхэми сарытэу, хыми сытетэу щынагъо сыхэфагъ; сшы нэпцІхэми сахэтэу щынагъо сыхэфагъ. 27Бэрэ сылажьэзэ зызгъэулэугъ, сымычъыеу чэщыби исхыгъ; мэлакІи псыфалІи сылІагъ, бэри шхын сымыгъотэу сыкъэнагъ; чъыІэми щыгъын икъунэу сщымыгъэу къысэкІугъ. 28Іоф пстэуми анэмыкІэу чылыс зэІукІэ пстэуми сафэгумэкІызэ мафэ къэси сэгузажъо. 29Хэти гурэ псэрэкІэ лъэкІыныгъэ зимыІэми, сэ сыригъус. ПсэкІодым хэт зыІэпищэми сыгу машІом ыстырэм фэдэу мэхъу.\n30Сызщытхъужьын фаемэ, лъэкІыныгъэ зэрэсимыІэм пае сызщытхъужьыщт. 31Тхьэу ти Зиусхьанэу Исус Христос Ятэу мыкІодыжьын щытхъушхор зием пцІы зэрэсымыусырэр ешІэ. 32Пачъыхьэ Аретэ фэлажьэрэ Іэшъхьэтетым саригъэубытыным пае, ицІыфхэм Дамаск къалэм икъэлапчъэхэр аригъэухъумагъэх. 33Ау къалэ дэпкъым хэт шъхьангъупчъэ горэмкІэ матэм сисэу синыбжэгъухэм сыкъыратІупщэхи, Іэшъхьэтетым сыкъыІэпыкІыжьыгъ*.\n11:33 сыкъыІэпыкІыжьыгъ – еплъ Апостол. 9:23-25.


ШэпхъэшIухэм адештэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 21.03.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nФедеральнэ, республикэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр гъэцэкIэжьыгъэнхэм, кIэу шIыгъэнхэм Адыгеим ипащэхэм анаIэ тет. Аужырэ уахътэм мы лъэныкъомкIэ зэшIуахыгъэр зэрэбэр тинэрылъэгъу.\nАР-м игъогу фонд ибюджет илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэм ишIуагъэкIэ псэуалъэу зэтырагъэпсыхьан алъэкIырэм ипчъагъи хэхъо. Адыгеир программэ зэфэшъхьафхэм чанэу зэрахэлажьэрэм, ежь къытефэрэр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэрэм къахэкIэу ахъщэ тедзэ къыIэкIэхьэ, мылъкур зищыкIагъэм пэIуагъахьэ. Пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм лъэплъэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогухэр Адыгеим пхырэкIых. Республикэм ипащэ зэрилъытэрэмкIэ, ахэм ащызекIорэ машинэхэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэм къыздихьырэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ амалышIу хъущт гъогухэу «А-146» ыкIи «М-4» зыфиIохэрэр зэзыпхыщтхэ автомобиль гъогум изы Iахь шIыгъэныр. Ар республикэм пхырыкIыщт, къалэу Краснодар къыухьащт. Проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ зыхъукIэ, гъогурыкIоныр нахь щынэгъончъэ, мыщ къытехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ хъущт. Джащ фэдэу къуаджэу Тыгъургъой дэжь щагъэпсырэ гъогу зэхэкIыпIэм ишIын мы илъэсым аухыжьынэу агъэнафэ, Лъэустэнхьаблэ дэжь щыIэр 2020-рэ илъэсым атыщт. Мыекъуапэ къекIолIэрэ гъогухэр, зэхэкIыпIэхэр, нэмыкI проектхэр джырэ уахътэм щыIэныгъэм щыпхыращых.\nГъогу хъызмэтым къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм ягъэцэкIэн 2018-рэ илъэсым сомэ миллиарди 6 фэдиз Адыгеим щыпэIуагъэхьагъ. Автомобиль гъогу километрэ 40,2-рэ хъурэм иIыгъын, игъэцэкIэжьын, гъогу километри 7,7-м игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм, ащ хэхьэх автобусхэр къызыщыуцурэ чIыпIэ 13, мылъкур пэIуагъэхьагъ. Ащ нэмыкIэу гъогу километрэ 31,2-м къыхиубытэрэ чIыпIэхэм къэзыгъэнэфырэ пкъыгъохэр атырагъэуцуагъэх. ЧIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр агъэцэкIэжьынхэм пае муниципалитетхэм сомэ миллион 381-м ехъу афатIупщыгъ.


— Бзылъфыгъэхэм яшIуагъэкIэ чIыгум щыIэныгъэр щылъэкIуатэ, унагъом имэхьанэ къеIыхырэп. Ащ дакIоу сабыйхэм япIуни шъоры зыпшъэ дафэрэр. Шъутигъусэхэу Iофыгъуабэ зэшIотэхы, ащ къыхэкIыкIэ экономикэм, наукэм ыкIи культурэм хэхъоныгъэ ашIы, тиреспубликэрэ къэралыгъомрэ гъэхъэгъэшIухэм афэкIох. Непэ щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм бзылъфыгъэр ахэт. Сэнаущыгъэу хэлъыр политикэм, шIэныгъэм, общественнэ ыкIи экономикэ лъэныкъохэм ащегъэфедэ. Ащ дакIоу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэным, хэбзэ къулыкъу зэфэшъхьафхэм тибзылъфыгъэхэр ахэщагъэхэу гъэхъэгъэшIухэр ашIых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n— Социальнэ мэхьанэ зиIэхэ Iофыгъохэр арых анахьэу тынаIэ зытетыр. Ащ хэхьэх ным ыкIи сабыим, унэгъо Iужъухэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр, бзылъфыгъэм ипсауныгъэ къэухъумэгъэныр. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIагъэ, ау джыри зэшIотхынэу къытпыщылъыр бэ. Унагъом имэхьанэ, ащ ылъапсэ дгъэпытэным тапэкIи тишъыпкъэу тыпылъыщт. ЦIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэр гъэлъэшыгъэным фэIорышIэщтых Урысыем и Президент ипредложениекIэ къэралыгъом и Конституцие гъэтэрэзыжьынэу фашIынхэу агъэнафэхэрэр. Ахэм ахэтых унагъом игъэпытэн ыкIи икъэухъумэн, сабыим ифитыныгъэ епхыгъэхэ лъэныкъохэр. Мы пстэуми конституционнэ лъапсэ яIэ зыхъукIэ Iофхэм язытет нахьышIу зэрэхъущтым щэч хэлъэп. Пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. Тибзылъфыгъэ лъапIэхэр, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, шъунэгу чэфыр къыкIихэу, шъуагъэгушIоу, дэгъоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъузэ шъупсэунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.


Препарат Дализол: инструкция по применению, цена, описание.\nЛейковорин Ca Лахема 10: инструкция по применению, цена, описание.\nЛейковорин Лахема: инструкция по применению, цена, описание.\nФолинат кальция: инструкция по применению, цена, описание.\nЛейковорин кальция: инструкция по применению, цена, описание.\nСанфицинат: инструкция по применению, цена, описание.


Пшъэрылъ шъхьаIэхэр афигъэнэфагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу игъэкIотыгъэ планернэ зэхэсыгъоу гъэтхапэм и 21-м иIагъэр зэрищагъ республикэм и Правительствэ и Тхьаматэу КъумпIыл Муратэ. Министерствэхэм, ведомствэхэм, къулыкъухэм яIофшIэнхэр зэфахьысыжьыгъэх, пшъэрылъ шъхьаIэхэр агъэнэфагъэх.\nХабзэ зэрэхъугъэу, республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къэзэрэугъоигъэхэр апэ тегущыIагъэх. АР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу бюджетым сомэ миллиардрэ миллиони 115-рэ къихьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, ар процент 76-м кIахьэ.\nМэзищ планэу агъэнэфагъэр гъэцэкIагъэ хъугъэ. Акцизхэм къакIакIоу сомэ миллион 74-рэ бюджетым къихьагъ. ГумэкIыгъоу министрэм зигугъу къышIыгъэр блэкIыгъэ илъэсым къыдыхэлъытагъэу гъогухэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын пэIуагъэхьан фэегъэ ахъщэр зэкIэ игъом зэрамыгъэфедагъэр, ащ щыщыр счетым къызэринагъэр ары. Мы щыкIагъэр псынкIэ Iофэу дэгъэзыжьыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэнэфагъ.\n«Бюджет ахъщэр игъом ыкIи зищыкIагъэм пэIугъэхьэгъэным, экономикэ къиныгъохэм ялъэхъан сомэ пэпчъ шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным мэхьанэшхо иI. АщкIэ зипшъэрылъхэр тэрэзэу зымыгъэцэкIэрэ пащэхэм пшъэдэкIыжь зэрахьыщтыр джыри зэ агу къэсэгъэкIыжьы», - къыIуагъ КъумпIыл Муратэ.\nБлэкIыгъэ тхьамафэм ом изытет зызэрэзэрихъокIыгъэм, зэхапшIэу къызэрэучъыIыгъэм лэжьыгъэхэм иягъэу аригъэкIыгъэм Премьер-министрэр кIэупчIагъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ ипащэу Юрий Петровым къызэриIуагъэмкIэ, мы аужырэ тхьамафэм чъыIэр градуси 2 - 3-м нэсыщтыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ кIэ зэрылъ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр мыгъэ щымыIэнхэкIэ енэгуягъо. МыIэрысэ чъыгхатэхэм ыкIи губгъо лэжьыгъэхэм мыщ фэдэ температурэр ащыIэн алъэкIы, специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, ахэмкIэ чIэнагъэ щыIэщтэп.\nОсэу къесыгъэми ишIуагъэ къэкIуагъ, гъэтхэ лэжьыгъэхэр ащ къызэтыригъэнагъэх. Джащ фэдэу чIыгъэшIухэм алъэныкъокIэ гумэкIыгъо зэрэщымыIэр, проценти 100-м кIахьэу ар республикэм имэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэм зэраIэкIагъэхьащтым, ащ щыщэу процент 80-р компаниеу «Еврохим» зыфиIорэм къызэрэщащэфыгъэр министрэм къыIуагъ.\nГъэтхэ губгъо IофшIэнхэм зэкIэмкIи чIыгъэшIу тонн мин 42-рэ фэдиз апэIуагъэхьанэу агъэнафэмэ, мы уахътэм тонн мин 31,2-рэ фэдиз аIэкIэлъ. Адыгеим щагъэтIысырэ чъыгхэтэ гектархэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ зэрэхъурэм дакIоу, ахэм Iоф ащызышIэщт республикэ кадрэхэр гъэхьазырыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Муратэ кIигъэтхъыгъ.\nДжащ фэдэу ыпэкIэ зэрэщытыгъэу, къуаджэхэм хэтэрыкIхэр нахьыбэу къащагъэкIынхэм, продукциехэр цIыфхэм IуагъэкIынымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным иIофыгъо профильнэ Министерствэм, муниципалитетхэми анаIэ тырагъэтынэу къафигъэпытагъ. Ветеринарием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет кIэкIэу къыщыуцугъ.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Хъуажъ Аминэт къызэриIуагъэмкIэ, 2015-рэ илъэсым еджапIэхэм ахэт спортзал 11-мэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх.\nМы илъэсми а IофшIэныр лъагъэкIотэщт, мыщ фэдэ псэолъи 9 джыри зэтырагъэпсыхьащт, джащ фэдэу спортплощадкэхэм ящыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр афащэфыщтых. А Iофыгъохэм адакIоу зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэм языфэгъэхьазырын пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр министрэм хигъэунэфыкIыгъ. КIэлэеджакIохэм IофшIэныр шIу алъэгъоу пIугъэнхэмкIэ екIолIакIэу щыIагъэхэм, ахэм япсауныгъэкIэ ыкIи яфизическэ ухьазырыныгъэкIэ мэхьанэшхо зиIэ зарядкэхэм еджапIэхэм къащафагъэзэжьымэ ишIогъэшхо къэкIонэу премьер-министрэм ылъытагъ.\nАщкIэ Министерствэм ипащэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх. Шъолъырхэм субсидиехэр афэтIупщыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъоу УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ зэхищэрэм Адыгеир зэрэхэлэжьэщтым къытегущыIагъ министрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, сомэ миллион 614-рэ зытефэрэ заявкэ агъэхьазырыгъ, мы уахътэм ащ игъэкIотыгъэу Iоф дашIэ.


Адыгеим и ЛIышъхьэ министрэхэм я Кабинет хэтхэм зэхэсыгъо адыриIагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ министрэхэм я Кабинет хэтхэм зэхэсыгъо адыриIагъ\nПланернэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм ядокладхэм ащядэIугъ. Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр, республикэ министерствэхэм-рэ ведомствэхэмрэ япащэхэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэм хабзэм ирегион къулыкъухэм гъунэ зэрэлъафырэр агъэлъэшын фае. Апэрэ чэзыоу ар зыфэгъэхьыгъэр лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм, республикэм хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэм ягъэцэкIэн ары.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ къызэритыгъэмкIэ, мыгъэ лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытагъэу республикэм сомэ миллиарди 3,3-рэ къыфатIупщыщт, джыдэдэм контртациер процент 47,6-рэ мэхъу. Адыгэ Республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэр гъэцэкIэгъэным пае къэлэ паркым дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ инэпкъ игъэпытэнкIэ зэнэкъокъу зэрэзэхащэрэмкIэ макъэ къагъэIугъ. Поселкэу Краснооктябрьскэм дэт АГРС-м игъэкIэжьын пае къэралыгъо экспертизэр зэхащэ.\n«Лъэпкъ проектхэмрэ унэе программэмрэ ахэхьэгъэ псэуалъэхэм яшIынкIэ ыкIи ягъэкIэжьынкIэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ зэзэгъыныгъэхэр нахь псынкIэу адашIын фае. Проект-сметэ документациехэм ягъэхьазырынкIэ, проектхэр игъом аухынхэмкIэ ищыкIагъэр ашIэн фае. Инфраструктурэ, социальнэ псэуалъэхэр зэкIэ игъом атIупщынхэ фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЭкономикэм, финансхэм, псэолъэшIыным, псауныгъэм икъэухъумэн, социальнэ ухъумэным, гъэсэныгъэм, мэкъу-мэщым, цифровизацием, культурэм яIофыгъохэм афэгъэзэгъэ министрэхэр планернэ зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ блэкIыгъэ тхьэумафэм Кощхьэблэ районым зэрэщыIагъэм икIэуххэр зэхэсыгъом щызэфихьысыжьыгъэх. Ащ министрэхэмрэ муниципальнэ образованием иадминистрациерэ пшъэрылъ афишIыгъ район гупчэм пэIудзыгъэ псэупIэхэм социальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу ащагъэцэкIэнхэм анаIэ тырагъэтынэу. Апэрэ чэзыоу ар зыфэгъэхьыгъэр къуаджэхэм ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр зычIэлъ аптекэхэр, цIыфхэр зыфэныкъо гъомылапхъэхэмрэ промышленнэ товархэмрэ зытелъ тучанхэр адэтынхэр ары. Джащ фэдэу къоджэ гъогухэм язытети, урамхэр зэрагъэнэфхэрэми, ЖКХ-м икъулыкъухэм Iоф зэрашIэрэми гъунэ алъыфыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ.\nПандемием епхыгъэу аштэгъэгъэ шапхъэхэр нахь къэгъэлэнлэгъэнхэ зэрэфаем республикэм и ЛIышъхьэ шъхьафэу къыщыуцугъ. Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ ипащэу Сергей Завгороднем къызэриIуагъэмкIэ, коронавирусым лъэш дэдэу зыкъызыщимыштэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Ащ епхыгъэу КъумпIыл Мурат оперативнэ штабым пшъэрылъ фишIыгъ спортивнэ, культурнэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн, общественнэ гъэшхэным япхыгъэ шапхъэхэм ащыщхэр техыжьыгъэнхэмкIэ унашъо къыгъэхьазырынэу.\nПредыдущая АмалышIухэр къэзытыщт проект\nСледущая ЯшIэжь агъэлъапIэ


БэнапIэр ныбжьыкIэхэм языгъэсапI — Адыгэ макъ\nБэнапIэр ныбжьыкIэхэм языгъэсапI\nРедактор 14.02.2022 14.02.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nЯцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу спорт бэнакIэхэм зафэзыгъэсэрэ кIалэхэм кIуачIэр апсыхьэ, якъулай хагъахъо. Сэнэхьатэу къыхахыщтым егупшысэхэзэ, щыIэныгъэм игъогу техьэх.\nАдыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ зыщызыгъэсэрэ ныбжьыкIэхэм тарихъым инэкIубгъохэр зэрагъашIэх. Дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэр къыщыдэзыхыгъэ Хьасанэкъо Мурат, дунаим пчъагъэрэ ичемпион хъугъэхэ Хьэпэе Арамбый, Владимир Гуриныр, спортым щыцIэрыIохэ Гостэкъо Хьумэр, Мэрэтыкъо Сахьид, дзюдомкIэ бэнакIохэу Владимир Невзоровым, Емыж Арамбый, Лъэцэр Хьазрэт, Мудрэнэ Бислъан, нэмыкIхэр зыщыбанэщтыгъэхэ алырэгъум непэрэ кIэлэцIыкIухэм зыщагъасэ.\n— Лъагъом урыкIозэ гъогушхом утехьан зэрэплъэкIыщтыр, лъапсэр зэрэбгъэпытэщтыр кIэлэеджакIохэм ятэгъашIэ, — къеIуатэ дунаим самбэмкIэ дышъэр къыщызыхьыгъэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Мэрэтыкъо Сахьидэ. — Адыгэмэ зэраIоу, «уиныбджэгъу уигъундж». Спортым нэIуасэ, ныбджэгъу щызэфэхъух. ЩыIэкIэ-псэукIэм нахь куоу зэрэхэтщэнхэм тыпылъэу кIэлэеджакIохэм Iоф адэтэшIэ.\nНахьыжъ лIэужхэм къакIугъэ гъогур щыIэныгъэм илъэмыдж зыфэхъухэрэ ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэм тигуапэу теплъыгъ. ШIыкIэ гъэшIэгъонхэр бэнакIохэм алырэгъум къыщагъэлъагъо ашIоигъу. Зым зыр къызышъхьапыредзы, ятIонэрэм кIуачIэр ыгъэфедэзэ къенэкъокъурэр алырэгъум тыредзэ.\n— БэнэкIо цIэрыIохэр кIалэхэм къахэкIыщтэу тэгугъэ, — лъегъэкIуатэ зэдэгущыIэгъур Мэрэтыкъо Сахьидэ. — 2007-рэ илъэсым къэхъугъэ кIалэхэр арых бэнапIэм тетыхэр. Зэнэкъокъу инхэм ахэлэжьагъэ ахэтыгоп…\nСамбэм зыфэзыгъасэхэрэм яIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщых КIэрэщэ Мурат, Валий Батыр, Георгий Колодкиныр, Къоджэшъэо Сэлым, фэшъхьафхэри.\nТренерхэу ГуIэтыжь Хъалидэ, Джарымэкъо Аслъан, Мэрэтыкъо Щамсэт, Теуцожь Алый, нэмыкIхэр нахь ныбжьыкIаIохэм япащэх. Нахьыжъхэр зыгъэсэрэ тренерхэр республикэм испорт щашIэх. Делэкъо Адамрэ Гъомлэшк Алыйрэ гъусэныгъэ зэдыряIэу къоджэ спортым щезыгъэжьэгъэ кIалэхэр алырэгъум пытэу тырагъэуцох.\nХьакъуй Амир дунаим иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу дышъэр къыщыдихыгъ. Мэлгощ Адам, Тыгъужъ Тимур, Гъомлэшк Анзор, фэшъхьафхэм Урысыем иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм медальхэр къащахьыгъэх.\n— ТибэнакIохэм зэкIэ гъэхъагъэу ашIырэр Адыгеир къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фагъэхьы, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу, Урысыем спортымкIэ дунэе класс зиIэ имастерэу Делэкъо Адамэ. — ТиныбжьыкIэхэм Адыгеим итарихъ къафэтэIуатэ. Зэнэкъокъухэм ахэлажьэхэ зыхъукIэ, Адыгэ Республикэм ибыракъ агъэбыбатэ, ащ чIэтыхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахых.\nДелэкъо Адамэ, Мэрэтыкъо Сахьидэ тизэдэгущыIэгъу щыхагъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм икъулыкъушIэхэм бэнэпIэ еджапIэр янэплъэгъу зэритыр. ГъэцэкIэжьын Iофыгъохэр зэшIуахыгъэх. ЕджэпIэ-зыгъэсапIэм итеплъэ бэкIэ нахь дахэ хъугъэ. Спорт шъуашэхэу тренерхэм, бэнакIохэм афащэфыгъэхэм республикэм ыцIэ атетхагъ, адыгэ быракъым исурэт атедзагъ.\nЕджапIэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зыщагъасэ, зэгурыIоныгъэ ахэлъ. Ныбджэгъуныгъэу зэдыряIэр щыIэныгъэм щыпхыращы. Тренерхэр упчIэжьэгъу зэрэзэфэхъухэрэм Мэрэтыкъо Сахьидэ мэхьэнэ ин реты. БэнакIо пэпчъ екIолIэкIэ хэхыгъэ фэпшIын фаеу елъытэ, ащ дакIоу, еджапIэм ишэн-хабзэхэр кIалэхэм дэгъоу зэрагъэшIэнхэр япшъэрылъэу щыт.\nКъыблэ шъолъырым щыкIощт зэнэкъокъухэм бэнэкIо ныбжьыкIэхэм зафагъэхьазыры. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм ехьылIэгъэ зэIукIэгъухэу Мыекъуапэ щызэхащэщтхэм ахэлэжьэщтых. Спортымрэ щыIэныгъэмрэ язэпхыныгъэхэр лъэхъаным зэрэщыпытэхэрэр зэнэкъокъухэм къащагъэлъэгъощтых.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэм» имафэхэр\nСледущая Шъуяплъ, зыжъугъэпсэф


Язэпхыныгъэ агъэпытэзэ… — Адыгэ макъ\nРедактор 29.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат компаниеу «Россети Кубань» зыфиIорэм (Кубаньэнерго) игенеральнэ директорэу Сергей Сергеевым тыгъуасэ зэIукIэгъу дыриIагъ.\nIофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу компанием икъутамэу Адыгеим щыIэм Натхъо Инвер пэщакIэу зэрэфашIыгъэр къыщаIуагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, И.Натхъор илъэс зэфэшъхьафхэм Адыгэ электрическэ сетьхэм, зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Краснодарэнергоремонт», «Астраханьэнерго» зыфиIохэрэм япэщэ IэнатIэхэм аIутыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, шъолъырым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ «Россети Кубань» зыфиIорэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм, ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм бэ зэрялъытыгъэр хигъэунэфыкIыгъ. ЗэгурыIоныгъэу азыфагу илъыр гъэпытэгъэнымкIэ республикэм къытефэрэр зэкIэ тапэкIи зэригъэцэкIэщтыр пытагъэ хэлъэу къыIуагъ.\n— Мэхьанэшхо зиIэ проектхэр непэ республикэм щытэгъэцакIэх, ащ къыхэкIыкIэ энергием ылъэныкъокIэ кIуачIэу щыIэхэм ахэдгъэхъон фае. Непэ энергокIочIэ лые зыIэкIэлъ подстанциехэм япчъагъэ макIэ, экономикэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ащ иягъэ къэкIо. Шъолъырым иэнергетикэ шэпхъэшIухэм адиштэным, зиушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ предложениеу щыIэхэмкIэ компанием зэпхыныгъэу дытиIэр дгъэпытэным тыфэхьазыр. Мы пшъэрылъыр зэшIохыгъэнымкIэ республикэм щыIэ къутамэм ипащэу агъэнэфагъэм опытышхо зэрэIэкIэлъым, иIофшIэн хэшIыкIышхо зэрэфыриIэм, шъолъырым ихъухьэрэм дэгъоу зэрэщыгъуазэм мэхьанэшхо яI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСергей Сергеевым къызэрхигъэщыгъэмкIэ, электроэнергиер икъу фэдизэу шъолъырым къыIэкIэхьаным, щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анахьэу анаIэ тырагъэтыщт. Ащ пае электросетьхэм якомплекс гъэцэкIэжьын инхэр щыкIонхэу агъэнафэ. ПодстанциякIэхэм яшIын ыкIи щыIэхэм язэтегъэпсыхьан инвестиционнэ ахъщэр пэIуагъэхьащт. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр Мыекъуапэ иэлектросетьхэм ягъэкIэжьын ары.\nТарифхэм ягъэнэфэн, джащ фэдэу энергетикэм ипсэуалъэхэр къэблэгъэрэ бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм фэгъэхьазырыгъэнхэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн лъэныкъохэр тегущыIагъэх.\nЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх Адыгеим и Правительствэ и Тхьаматэу Александр Наролиныр, вице-премьерэу Сапый Вячеслав, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Андзаур, Мыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр, компаниеу «Россети Кубань» зыфиIорэм илIыкIохэр.\nПредыдущая Сабыйхэм япсауныгъэ пстэуми анахь шъхьаI\nСледущая В Адыгее проведут масштабную реконструкцию электросетевого комплекса\nВ Адыгее волонтеры-медики запускают марафон здорового образа жизни\nВ Адыгее за 180 млн рублей приобрели новое многоэтажное здание для детской поликлиники\nВ Гиагинском районе вступил в должность новый глава


Хасэм щытегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nТIопсэ районымрэ Шъачэрэ яеджапIэхэм адыгабзэр зэращызэрагъашIэрэр Адыгэ Хасэм хэтхэм янэплъэгъу рагъэкIырэп, ащ епхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ амалэу щыIэхэм ягупшысэх, хэкIыпIэхэр къыфагъотых.\nАдыгэ Хасэр гъэсэныгъэмкIэ комитетым, Краснодар краим IэкIоцI политикэмкIэ и Департамент игъэIорышIапIэхэм ыкIи АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ гъусэныгъэ адыриIэу адэлажьэ.\nАщ фэдэу Шъачэрэ ТIопсэ районымрэ яадминистрациехэм гъэсэныгъэмкIэ ягъэIорышIапIэхэм хасэм хэтхэм бэрэ зафагъазэу къыхэкIы, Iофыгъохэри зэшIохыгъэ мэхъу фэдэхэми, блэкIыгъэ илъэсхэм ялъытыгъэмэ, непэ ахэм щыкIагъэхэр афэхъух. Ары чъэпыогъум ыкIэм Адыгэ Хасэм хэтхэр ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн епхыгъэ Iофыгъохэм зыкIатегущыIагъэхэр. Ащ хэлэжьагъэх край общественнэ организациеу «Шапсыгъ» зыфиIорэм ипащэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ, къуаджэхэу ШэхэкIэй, Хьаджыкъо, Агуяпэ (Агуй-Шапсыгъ) якIэлэегъаджэхэр, еджапIэхэм япащэхэр.\n— Непэ тызытегущыIэрэр адыгабзэр ядгъэшIэн фэе-фэмыер арэп. ТызыгъэгумэкIырэр зарядгъэшIэщт шIыкIэр ары, джары зигугъу тшIын фаер, —къыIуагъ Адыгэ Хасэм итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ. — Iофыгъор тIоу гощыгъэн фае. Зы лъэныкъор адыгэ къуаджэхэм яеджапIэхэу адыгэ кIэлэцIыкIухэр зыщеджэхэрэр арых. Ахэр къуаджэхэу ШэхэкIэй, Хьаджыкъу, Агуяп ыкIи Псыбэ адэтхэр арых.\nАу еджапIэхэу адыгэхэм анэмыкIэу лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ кIэлэцIыкIухэр зэхэсхэу зыщеджэхэрэм яIоф шъхьафы. Ащ фэдэх ПсышIуапэ, Шэхапэ, Ашапэ, Мэкъупс, ТIуапсэ, ЦIэпс, Ныбгъу, Агуй ыкIи нэмыкI еджапIэхэр, Iофыгъохэр щыIэхэми, адыгэ къуаджэхэм адыгабзэр ащябгъэшIэн плъэкIыщт. Ау зэхэпхъагъэу сабыйхэр зыщеджэхэрэ къэлэ еджапIэхэм адыгабзэр щябгъэшIэныр Iоф къызэрыкIоу щытэп. АщкIэ хэкIыпIэу щыIэхэм талъыхъун фае. Сэ сишIошIыкIэ, грант IэпыIэгъур гъэфедагъэмэ ишIуагъэ къэкIощт. Ау а шIыкIэр щыкIэгъэнчъэп. Арэу щытми, а IофшIакIэр дгъэфедэ зэхъум, ПсышIопэ районым иеджэпIи 7-мэ я 2-рэ классым къыщегъэжьагъэу я 9-рэ классхэм арысхэм кIэлэеджэкIо 200 адыгабзэр зэзыгъашIэхэрэм къахэхъогъагъ.\nЕджапIэхэм япащэхэр, кIэлэегъаджэхэр Iофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэм къатегущыIагъэх. Анахьэу агу къеоу ахэм къаIуагъэр ныдэлъфыбзэу чIыпIэ Iахьым хэтэу еджэпIэ программэм хагъэхьагъэр тIэкIу-тIэкIузэ нэмыкI предметхэм «къызэрахагъэкIотырэр» ары. Урок мэкIэ дэдэу программэм хэтыр илъэс къэс расписанием къыхагъэкIышъ, урок ужым зэрагъэшIэнэу ашIы. Ащ тетэу сыдэущтэу ныдэлъфыбзэр дэгъоу зэбгъэшIэщт? Ащ фэд, Хьаджыкъо щыхъурэми уимыгъэгумэкIын плъэкIыщтэп. Адыгэхэм яныдэлъфыбзэу шIокI имыIэу зэрагъэшIэн фэе предметыр я 2-рэ классым къыщырагъэжьэным ычIыпIэкIэ я 7-м щаублэ.\nЗэхэсыгъом кIэлэегъаджэхэм къыщаIуагъ егъэджэнымкIэ программэхэр, зэреджэхэрэ тхылъхэр, егъэджэн IэпыIэгъухэр, методическэ ыкIи художественнэ литературэр зэримыкъухэрэр.\nЗэреджэхэрэ тхылъхэр жъы хъугъэх, блэкIыгъэ илъэсхэм Адыгеир IэпыIэгъушхо хъущтыгъ, ау джы электроннэ учебникхэр Интернетым къырахыхэ зэхъум, Iофыр нахь къызэIыхьагъ. Ащ къиныгъохэр къыздихьыгъэх. Адыгабзэр язгъэхьырэ кIэлэегъаджэхэм курсхэр ягъэкIугъэнхэ зэрэфаери зэхэсыгъом къыщаIуагъ.


МэфэкIым ипэгъокIэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлажьэзэ медицинэм иIофышIэхэм я Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэ республикэм и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъ.\nМы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, АР-м и Къэралыгъо Совет—Хасэм идепутатхэр, псауныгъэм икъэухъумэн иIофышIэхэм япрофсоюз ипащэхэр, республикэм имедучреждениехэм яIофышIэхэр, отраслэм иветеранхэр, волонтерхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэм хэлажьэхэрэм закъыфигъазэзэ ясэнэхьат епхыгъэ мэфэкIэу къэблагъэрэм пае республикэм медицинэмкIэ иIофышIэхэм гуфэбэныгъэ хэлъэу афэгушIуагъ.\nВрачхэм, медсестрахэм, санитаркэхэм, IэпыIэгъу псынкIэм иводительхэм, диспетчерхэм, студент-медикхэм, волонтерхэм — зэкIэ пандемием илъэхъэнэ къин гуетыныгъэ ахэлъэу Iоф зышIагъэхэм, непэ къызнэсыгъэм коронавирусым пэшIуекIорэ бэнэныгъэм чанэу хэлажьэхэрэм зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ, къытыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\n«Шъо пшъэдэкIыжь ин зыхэлъ Iофышхо шъогъэцакIэ. Мафэ къэс щынагъо къышъушъхьащыт. Пандемием илъэхъан псауныгъэм икъэухъумэн ылъэныкъокIэ Iоф зышIэрэ нэбгырэ минитIум ехъумэ ковидыр къалъыIэсыгъ. ГухэкI нахь мышIэми, нэбгырэ 16-мэ ядунай ахъожьыгъ. Медицинэм иIофышIэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр тщыгъупшэщтэп. Пандемием джыри зэ къыгъэлъгъуагъ шъуиIофшIэн мэхьанэу иIэр зыфэдэр», — къыхигъэ-щыгъ КъумпIыл Мурат медицинэм иIофышIэхэм закъыфигъазэзэ.\nЛъэпкъ проектэу «Псауныгъэм икъэухъумэн» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу Iофышхоу агъэцакIэрэм къытегущыIэзэ республикэм ипащэ джыри зэ\nанаIэ тыраригъэдзагъ медицинэ IэпыIэгъур нахь тэрэзэу, нахь дэгъоу зэхэщэгъэн зэрэфаем. А гухэлъым пае медицинэм иучреждениехэр агъэцэкIэжьых, кIэхэр ашIых, санавиацием зеушъомбгъу, медицинэ IэпыIэгъу псынкIэм иавтопарк агъэкIэжьы. Специалист гъэнэфагъэхэр нахьыбэ шIыгъэнхэм пае илъэсэу икIыгъэм хэгъэгум иапшъэрэ медицинэ еджапIэхэм нэбгыри 118-рэ ащеджэнхэу агъэкIуагъ, мы илъэсым «целевой чIыпIэхэр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу агъэкIощтыр 159-рэ. Апшъэрэ медицинэ еджапIэхэр къэзыухыгъэхэм ащыщэу нэбгырэ 64-мэ клиническэ ординатурэм практикэр щахьы. Программэу «Земский доктор» зыфиIорэр илъэси 8 хъугъэ загъэцакIэрэр, ащ тегъэпсыхьагъэу врач 414-рэ ыкIи фельдшер 50-рэ къуаджэхэм Iоф ащашIэнэу кIуагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэушъхьафыкIыгъэу къызщыуцугъэр Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зэрэфэхъугъэм ишIуагъэкIэ коронавирусым пэшIуекIорэ бэнэныгъэм зиIахь хэзышIыхьэхэрэм кIэгъэгушIу ахъщэ тынхэр зэраIэкIагъэхьагъэхэр ары. Адыгеим а пшъэрылъыр щызэшIохыгъэ хъуным пае сомэ миллиард 1,5-м ехъу къыфатIупщыгъ. Сомэ миллиони 148-рэ фэдиз республикэ бюджетым къыхагъэкIыгъ.\nПсауныгъэм икъэухъумэнкIэ Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ нахь хэгъэхъогъэным епхыгъэ IофшIэныр Урысыем и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм атегъэпсыхьагъэу лъагъэкIуатэ.\n«Анахь IэубытыпIэ, гугъэпIэ шъхьаIэу тиIэр шъоры, медицинэмкIэ тиIофышIэ хъупхъэхэр ары. ШъуиIэпэIэсэныгъэ, шъуигуетыныгъэ, шъуигуфэбагъэ сымаджэхэм зэхашIэ, медицинэ фэIо-фашIэхэр тэрэзэу зэшIохыгъэ хъущтхэп а шэн шIагъохэр шъухэмылъхэу. Нахьыпэм фэдэу джыри шъуигуетыныгъэ, пшъэрылъэу шъуиIэр икъоу зэхэшъушIыкIыным тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ анахьэу къызыщыуцугъэхэм ащыщ аухэсыгъэм тетэу цIыфхэм япсауныгъэ изытет уплъэкIугъэныр ыкIи ковидыр зыпэкIэкIыгъэхэм ядиспансеризацие бэдзэогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу ублэгъэныр.\n«Республикэм имедицинэ IофышIэ пстэуми сялъэIу нахь игъэкIотыгъэу цIыфхэр вакцинацием къыхагъэлэжьэнхэу. Пандемием тытекIонымкIэ амал закъоу ар зэрэщытыр зэкIэми анахь дэгъоу шъо къыжъугурэIо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАщ нэужым Адыгеим и ЛIышъхьэ къэралыгъо тынхэр аритыжьыгъэх IофшIэнымкIэ гъэхъэгъэшхохэр зышIыгъэхэм. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республи-\nкэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр афагъэшъошагъ: Бэрзэдж Светланэ — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым имедсестра шъхьаI; Бэщыкъо Любэ — Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу клиническэ сымэджэщым имедсестра; Бэгъушъэ Светланэ — Адыгэ республикэ психоневрологическэ диспансерым иврач шъхьаIэ игуадз; Юрий Герасименкэм — IэпыIэгъу псынкIэм ифельдшер; Ольга Гриценкэм — псэупIэу Новосевастопольскэм и ФАП ипащ; Людмила Кондратьевам — IэпыIэгъу псынкIэм ифельдшер; Тхьэгъэнэ Любэ — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым имедсестра; Хабир Хабибулиным — Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу клиническэ сымэджэщым иотделение ипащ; Хьапэпх Анжеликэ — Адыгэ республикэ наркологическэ диспансерым иврач шъхьаIэ игуадз; Щыко Руслъан — Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым иотделение ипащ. Мы лъэныкъом иIофышIэ заулэмэ Адыгеим и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъ аратыжьыгъ.\nРеспубликэ зэнэкъокъоу «2021-рэ илъэсымкIэ анахь врач дэгъур» зыфиIорэм икIэуххэр нафэ къэхъугъэх. Ар ВэкъашIэ Рустем — Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым ианестезиологие-реанимацие отделение ипащ. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэнэкъокъум текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэм дипломрэ «Сэтэнае икъэгъагъ» зыфиIорэ статуэткэу (адыгэхэм ялъэпкъ медицинэ итамыгъ) ювелирэу Еутых Асе ышIыгъэмрэ фигъэшъошагъ. Апэрэ чIыпIэхэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къыдэзыхыгъэхэми джащ фэдэу дипломхэр аратыжьыгъэх.\nКъумпIыл Мурат тынхэр зыфагъэшъошэгъэ пстэуми афэлъэIуагъ яIофшIэнкIэ гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэу ыкIи ахъщэ шIухьафтынхэр къафыхагъэкIынхэу пшъэрылъ афишIыгъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ Адыгэ Республикэм псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарахыгъ. Псауныгъэм икъэухъумэн иучреждение заулэмэ ащылажьэхэрэм АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм ищытхъу тхылъхэр ыкIи бгъэхэлъ тамыгъэу «Отличник здравоохранения» зыфиIорэр афагъэшъошагъ. Республикэ зэнэкъокъоу «Гурыт медицинэ гъэсэныгъэ зиIэ специалист анахь дэгъур» зыфиIорэм текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэхэм псауныгъэм икъэухъумэн иIофышIэхэм япрофсоюзхэм ядипломхэр джащ фэдэу аратыжьыгъэх.\nIофтхьабзэм ыкIэм медицинэм иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэу искусствэхэмкIэ IэпэIасэхэм ямэфэкI концерт еплъыгъэх.


Хэхъоныгъэ зэрэрагъэшIыщт шIыкIэм тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nХэхъоныгъэ зэрэрагъэшIыщт шIыкIэм тегущыIагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 31.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысые Федерацием и Правительствэ ыцIэкIэ Адыгеим икураторэу, Урысыем мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Дмитрий Патрушевым пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэт, Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ игуадзэу Оксана Лут, Урысые Федерацием энергетикэмкIэ иминистрэ игуадзэу Анатолий Яновскэр, Урысые Федерацием экономикэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэ игуадзэу Петр Засельскэр, федеральнэ министерстви 9-мэ ыкIи ведомствэ заулэмэ ялIыкIохэр тыгъуасэ Адыгеим щыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм гъэхъагъэу ыкIи щыкIагъэу иIэхэм зэгъусэхэу зэратегущыIагъэхэм мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЧIыпIэхэм Iофхэр зэращызэпыфэхэрэм нэIуасэ зафашIыным пае зэIукIэгъухэр отраслэ министерствэхэм ащыкIуагъэх, Адыгеим ичIыпIэхэр, ипсэуалъэхэр зэрагъэлъэгъугъэх. Нэужым Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм зэхэсыгъо щыряIагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэтрэ ар зэращагъ.\nЗэхэсыгъом джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, федеральнэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ ялIыкIохэр, Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр.\n«Тэ Адыгеим тыкъызыкIэкIуагъэр республикэм хэхъоныгъэу иIэм уасэ къеттынэу, республикэм псынкIэу социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт гъогу картэр зэхэдгъэуцонэу ыкIи шышъхьэIум ыкIэм ехъулIэу ар тыухэсынэу ары. Ащ пае республикэр зыфэныкъор, ащ игъоу щалъэгъухэрэр зэдгъэшIэн, къэралыгъо IэпыIэгъу къызэрэратыщт шIыкIэр зэхэтфын фае. Лъэныкъо пстэури къыдалъытэзэ, республикэмрэ федеральнэ министерствэхэмрэ зэдырагъаштэу Iоф зэдашIэным мэхьанэшхо иI. Республикэм амалышхо иI, отраслыбэхэмкIэ ащ псынкIэу хэхъоныгъэ зэришIырэр тинэрылъэгъу. ЧIыпIэ хэбзэ Iэшъхьэтетхэм акIуачIэ рахьылIэзэ, федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу къызфагъэфедэзэ, стратегическэ гухэлъэу яIэхэр зэкIэ Адыгеим щагъэцэкIэнхэ алъэкIыщт», — хигъэунэфыкIыгъ Хьатыу Джамболэт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ республикэм анаIэ къызэрэтырагъэтырэм фэшI федеральнэ министерствэхэм ялIыкIохэм зэрафэразэр ариIуагъ, Адыгеим нахь псынкIэу хэхъоныгъэ ышIынымкIэ зэдэлэжьэныгъэу адыриIэр нахь ыгъэлъэшыным, специалистхэм игъоу алъэгъугъэхэр ыгъэцэкIэнхэм республикэр зэрафэхьазырыр къыхигъэщыгъ.\nЗэхэсыгъом хэлажьэхэрэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iофхэм язытет хэплъагъэх, Iофыгъоу щыIэхэр ыкIи ахэм зэшIохыкIэ афэхъущтхэр агъэнэфагъэх. Республикэм ихэбзэ къулыкъухэм Адыгеим псынкIэу хэхъоныгъэ зэришIыщт шIыкIэр къыхахыгъ.\n«Тишъолъыр икураторэу, Урысыем мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Патрушев Дмитрий Николай ыкъом бэмышIэу зэIукIэгъу дытиIагъ. Ащ зэрэщырахъухьагъэм тетэу республикэм псынкIэу хэхъоныгъэ зэришIыщт документым ипроект икъэгъэхьазырынкIэ республикэм чанэу Iофхэр щызэрахьэх. ТызэрэзекIон фэе шIыкIэр тэшIэ. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтыщтыр стратегическэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн ары. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ республикэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ышIын ылъэкIыщт. Экспертхэм уасэу къытатырэми тэркIэ мэхьанэшхо иI», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гъэхъагъэ хэлъэу Iофхэр зэхащэнхэмкIэ республикэм зэкIэ амалхэр иIэх. Финансхэр дэгъоу зыгъэфедэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Аужырэ илъэситфым къыкIоцI республикэ бюджетым дотациеу къыIукIэрэр нахь макIэ хъугъэ, процент 27,4-рэ хъущтыгъэмэ, процент 20,8-м ар нэсыгъ. Республикэм хэбзэIахь, мыхэбзэIахь федэу иIэхэми ахэхъуагъ, сомэ миллиарди 9,3-рэ хъущтыгъэмэ, сомэ миллиард 13,5-м ар нэсыгъ. Инвестициехэр капитал шъхьаIэм къызэрэхалъхьэхэрэмкIэ Урысыем ишъолъырхэм азыфагу Адыгеим апэрэ чIыпIэр щиIыгъ.\nIофхэм язытет зэхъокIыныгъэшхо фэшIыгъэнымкIэ, республикэм хэхъоныгъэ ин егъэшIыгъэнымкIэ кураторствэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным ижъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэнкIэ, лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIэ ар амалышIоу щыт.\nЗэхэсыгъом къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, Адыгеим анахьэу ынаIэ зытыригъэтын фаер энергие къэкIопIакIэхэр къыгъотынхэр, инфраструктурэмрэ гъогушIынымрэ зягъэушъомбгъугъэныр, промышленностым, туризмэм, АПК-м алъэныкъокIэ проектхэр гъэцэкIэгъэнхэр ары. Республикэм имэкъу-мэщ хэхъоныгъэ зэришIырэ шIыкIэм экспертхэм осэ дэгъу къыратыгъ. Хэгъэгум ишъолъырипшI анахь дэгъухэу интенсивнэ технологиехэм атетэу чъыгхатэхэм адэлажьэхэрэм Адыгейри ахалъытагъ.\nРеспубликэм игъоу ылъэгъухэрэм ащыщ бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ нахьыбэу IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр, инвестициехэр къыхалъхьанхэр. Индустриальнэ паркхэм язэхэщэни федэу зэрэщытыр къаIуагъ. АщкIэ Адыгеим проектэу «Индустриальнэ паркэу Яблоновскэр» щагъэцакIэ.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэхэм еплъыкIэу яIэхэр къаIонхэм пае муниципалитет пстэуми отраслэ пэпчъ Iофхэр зэращызэпыфэхэрэр куоу зэхафыгъ. Министерствэхэмрэ муниципальнэ образованиехэмрэ игъоу алъэгъухэрэр къыдалъытэнхэу къагъэгугъагъэх.\nПшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэхэсыгъом щафашIыгъэх. Ахэр анахьэу зыфэгъэхьыгъагъэхэр республикэм ипроектхэмкIэ федеральнэ министерствэхэм Iоф зэрадашIэщтыр, ахэм ягъэцэкIэнкIэ амалэу щыIэхэр гъэнэфэгъэнхэр, федеральнэ IэпыIэгъоу къаIукIэщтыр зэгъэшIэгъэныр ары.\nЗэхэсыгъом икIэух Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ зэIукIэгъум щаштэгъэ унэшъо пстэури гъогу картэм зэрэхагъэхьащтхэр, кураторствэм республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэшхо зэрэригъэшIыщтыр.


Республика Адыгея - Язэдэлэжьэныгъэ агъэлъэшын фае\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм иофициальнэ лIыкIоу Краснодар краим иадминистрацие и Пащэ дэжь щыIэ Трахъо Тимур 2016-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм икIэуххэм афэгъэхьыгъэу къыIотагъэм едэIугъ.\nЗэгъунэгъу шъолъыритIумэ лъэныкъуабэмэ атегъэпсыхьагъэу зэдэлэжьэныгъэ азыфагу илъ. Трахъо Тимур къызэриIуагъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм республикэмрэ краимрэ ведомствэ зэзэгъыныгъэ пшIы пчъагъэ зэдашIыгъ. Ахэр хабзэм игъэцэкIэкIо ыкIи иунэшъошI къулыкъухэм, дин ыкIи общественнэ объединениехэм язэпхыныгъэ-зэдэлэжьэныгъэ фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэх. Адыгеим илIыкIо IофшIапIэ адыгабзэмрэ адыгэ культурэмрэ язэгъэшIэнкIэ курсхэр щызэхащагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, хэбзэихъухьан IофшIэнымкIэ зэдэлэжьэныгъэ-зэгурыIоныгъэ тазыфагу илъыным мэхьанэшхо иIэу щыт. Джащ фэдэу Пшызэ шъолъыр тиIофшIэгъоу исхэм анаIэ нахь зытырагъэтырэ, кIэщакIо зыфэхъухэрэ Iофтхьабзэхэр зэхафыхэзэ ашIынэу, ахэм опытышIоу аIэкIэлъым кIырыплъынхэу пшъэрылъ афишIыгъ.


Къоджэ мэкIэ-къоджэшху | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 26.09.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n1929-рэ илъэсым апэрэу БжыхьэкъоякIэм колхоз щызэхащагъ. Апэрэ тхьаматэу ащ иIагъ Къэлэкъутэкъо Хьамедэ. Колхозым «Мафэ» фаусыгъагъ. 1930-рэ илъэсым чылэм джыри зы колхоз щагъэпсыгъ. Ащ «Федэ» ыцIагъ. Унэгъо миным ехъу къуаджэм дэсыгъ.\nДэхэкIаеу зэтеуцуагъэхэу, ябылыми, яIофшIэни хагъахъозэ, 1930-рэ илъэсым игъэтхапэ Афыпс къыдэкIи, губгъуи, унагъуи къакIэуагъ, зэрарышхо къарихыгъ, къыкIэлъыкIогъэ илъэсми ар дэдэр къяхъулIагъ.\nУнагъохэр къуаджэм дэкIыжьхэу рагъэжьагъ, унэгъо 65-рэ Пэткэу (АдыгеякIэм), Яблоновскэм унэгъо 40 фэдиз кощыжьыгъэх. Щынджые, Инэм унэгъо пчъагъэхэм загъэзагъ. Арэу щытми, къыдэнэгъэ цIыфхэр хьалэлэу колхозым щылажьэщтыгъэх. Чэмыщхэу Лаикъо Хъаный, Хьатитэ Кокуащ, КIэрмыт Щамсэт, Нэтхъо Унай, Лаикъо Щамсэт, Тырку Сафыет, Барцо Джансэт, Сыджыхь ФатIимэт хьалэлэу лэжьагъэх. Сыджыхь Гощнашхъо къоджэ Советым итхьаматэ игуадзэу Iоф ышIагъ. ХэтэрыкI бэгъуагъэ къагъэкIыщтыгъ Лаикъо Хъаные, КIэрмыт Долэтхъан, Лаикъо Мелэчхъан, Козинэ Мерэм, Козинэ Цыу, КIэрмыт Щэрифэт, Хьадыпэшъо Зулэ, Къэлэкъутэкъо Мэзагъо… Ау илъэс къэс псыкъиуным Iоф хидзэщтыгъэх. Ащ къыхэкIэу Шапсыгъэ псыIыгъыпIэр ашIынэу хабзэм унашъо ышIыгъ.\n1941-рэ илъэсым гъэтхапэм Шапсыгъэ псыубытыпIэм ишIын рагъэжьагъ. ЗэкIэ Краснодар краим ит колхозхэм яцIыфхэр къагъэкIуагъэх. IэкIэ дамбэ БжыхьэкъоякIэм щегъэжьагъэу поселкэу Хомуты кIоу, Афыпсыпэ еуалIэу ашIынэу аублагъ. Мэзэу Хъыбылышхуи раупкIэу рагъэжьагъ. Унагъохэу зищагу псычIэгъ хъухэрэр агъэкощыгъэх. Нахьыбэр Инэм кIожьыгъэ.\nМэкъуогъум и 22-м зэо мэхъаджэр къежьи, псыIыгъыпIэм ишIын зэпагъэугъ, 1952-рэ илъэсым аухыжьыгъ ныIэп.\nХэгъэгу зэошхор къызежьэм БжыхьэкъоякIэм щыщ нэбгырэ 200 фронтым Iухьагъ, 160-мэ къагъэзэжьыгъэп.\nФронтым Iухьагъэхэм ащыщыгъэх сятэжъэу КIэрмыт Къырмызэрэ сятэу КIэрмыт Рэмэзанрэ.\nАпэрэ Украинскэ фронтым ия 33-рэ шхончэо дивизие хэтэу зэо гъогу километрэ мин пчъагъэ Къырмызэ ыкIугъ. ЧIыпIэ щынэгъуабэм сятэжъ арыфагъ, хьадэгъур къышъхьащыхьэу пчъагъэрэ къыхэкIыгъ. Анахь чIыпIэ къин зыщифэгъагъэхэм ащыщыгъ Украинэм икъалэу Коростень. Зы мэфэ закъом пчъагъэрэ къалэр тидзэхэмрэ пыимрэ зэIэкIахыгъ. Бэ тидзэкIолIэу ащ щыхэкIодагъэр, ау сыд зэхъуи тидзэхэм къалэр аштагъ. А чIыпIэм сятэжъ къыщауIэгъагъ. IэзапIэм къызыщеIэзэхэхэ нэуж икIэрыкIэу дзэкIолIхэм ясатырэ хэуцожьыгъагъ ыкIи Апэрэ Украинскэ фронтым хэтэу заор аухыгъ.\nДзэ техникэу мэшIогъэкIосэ къулыкъум ищыкIагъэхэр къэзыгъэхьазырырэ еджапIэу къалэу Кронштадт дэтым 1941-рэ илъэсым мэкъуогъум и 22-м еджапIэм аужырэ экзаменхэр сятэу КIэрмыт Рэмэзанэ щитыхэзэ, заор къежьагъ. Ежьхэр кIэлъэIухи, нэбгырипшI хъухэу хы ШIуцIэ флотым имэшIогъэкIосэ частэу къалэу Одессэ дэтым агъэкIуагъэх.\nКъалэм зэошхо щыкIощтыгъ, къухьэхэм арылъхэу хымкIэ ЧIыгушхом къыращхэти, дзэхэм ящыкIэгъэ Iашэхэр, шхыныгъохэр къащэщтыгъэх. Къухьэхэр аунэкIхэти, уIагъэхэр, нэжъ-Iужъхэр, сабыйхэр Iуарагъэщыщтыгъэх.\nМэшIогъэкIосэным чэщи мафи пылъыгъэх, къалэр амыгъэстыным ыуж итыгъэх. Ау кIуачIэхэр зэфэдагъэхэп. Верховнэ Главнокомандующым иунашъокIэ къызэкIэкIонхэ фаеу хъугъэ. Къалэу ТIуапсэ чъэпыогъум ыкIэхэм адэжь къащагъэх. Мыщ машIор рагъэкIосэнэу Iэмэ-псымэ дэгъухэр къащаратыгъэх.\nМафэ горэм ТIуапсэ дэт базэу чIыдагъэ зыщаIыгъым пыим бомбэхэр къытыридзэхи, мэшIошхом зэлъиштагъ. ЧIыдагъэ зэрыт цистернэхэр къэох, базэм ызыныкъо нахьыбэ мэсты. А машIом хэтхэу, ащыгъыр стызэ, ар агъэкIосэн алъэкIыгъ. ЯлIыгъэкIэ къызэрахэщыгъэхэм пае сятэрэ иныбджэгъоу Калачиков Николайрэ шIухьафтынэу сомэ 200 зырыз къаратыгъагъ, наградэхэри къафагъэшъошэнхэу агъэлъэгъогъагъэх…\nХы лъэсыдзэм ия 83-рэ бригадэ Керчь хыгъэхъунэныкъом ит къутырэу Туклук пыим къыIэкIахыжьыным пае ыпэкIэ лъыкIуатэ къэс къызэкIэкIожьын фаеу хъущтыгъэ. Пыим идзот зэхакъутэнэу КIэрмыт Рэмэзанэ, Николай Калачиковым ыкIи Иван Лисецкэм пшъэрылъ къафашIыгъ. Нэфшъагъом дзотым екIолIагъэх. Пстэумэ апэу Рэмэзанэ гранатыр ыдзыгъ. Омэкъэшхом чIыгур къыгъэгырзыгъ. ФашиститIур а чIыпIэм щаукIыгъ, псаоу къэнэгъэ нэбгырищыр тидзэкIолIхэм къажэхэбэнагъэх. Фашистищыр аукIыгъ, ау сятэ къауIагъ. Хьылъэу уIагъэу пчэдыжьым сятэ къагъотыжьи, госпиталым ащагъ. Пшъэрылъэу фашIыгъэр дэгъоу зэригъэцэкIагъэм пае наградэ къыфагъэшъошагъ. Ау заом иилъэсхэм ар къыратыжьынэу хъугъэп. Илъэс 40-м ехъужьыгъэу райвоенкоматым ригъэблагъи лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэм фэшI, ДзэкIолI щытхъум иорденэу ящэнэрэ шъуашэ зиIэр къыратыжьыгъ…\nМазэрэ ныкъорэ госпиталым къызыщеIазэхэм ыуж хы лъэсыдзэм ия 83-рэ бригадэ Акмонайскэ перешейкэм нэсыгъэу акIэхьажьыгъ, зэо мэшIуаеми Iууцожьыгъ.\nМафэ горэм батальоным икомандирэу Пановым къариIуагъ дзэкIолI куп зэриугъоирэр пыир чIыпIэу къызыщыуцугъэр, пчъагъэу зэрэхъурэр, Iашэу, техникэу иIэр зэгъэшIэгъэнхэм пае. Рэмэзанэ ащ хэлажьэ шIоигъоу ариIуагъ, ау бэмышIэу госпиталым къызэрэчIэкIыжьыгъэм, иуIагъэхэр джыри икъоу зэрэмыкIыжьыгъэхэм апае къыфадагъэп. ЯлъэIупэ зэхъум, а купыр ыгъэхьазырынэу, цIыфэу зыфаехэри къыхихынхэу пшъэрылъ къыфашIыгъ. Ишъэогъу хьалэлэу Калачиков Николай, ащ нэмыкIэу нэбгырищ снайперхэу къыхихыгъэх.\nАпшъэ къыралъхьэгъэ Iофыр къин дэдагъ. Абг нэсэу мылыпсым хэтхэу псыуцугъэм зэпырыкIхи, метрэ 15 нахьыбэ къэмынэу нэмыц дзотым екIолIагъэх. Iэгъо-блэгъум щыхъурэр зэрагъашIэзэ нэфшъагъо хъугъэ. Нэфылъыр къызэкIичызэ ошIэ-дэмышIэу дзотыр къагъауи, фашист пчъагъэ аукIыгъ, гъэрэу фельдфебелыр къаубытыгъ. ЗэкIэ зэхакъути, къутырэу Каменскэр къызIэкIагъэхьажьыгъ. Гъэрэу къаубытыгъэм мэхьанэшхо зиIэ къэбарыбэ къариIуагъ. А зэошхом сятэ уIэгъэ хьылъэхэр къыщытыращагъэх. Иакъыл щыуагъэу санинструктор пшъэшъэжъыеу Галина Петровам къегъотыжьышъ, губгъо госпиталым негъэсы. Операцие зышIыгъэр къутырэу Абинскэм щыщ хирург. Госпиталым мэзищэ зычIэлъ нэуж мэзих отпуск къырати, икъуаджэу БжьыхьэкъоякIэм къэкIожьыгъ ыкIи ипсауныгъэ изытет къыдалъыти, ащ ыуж заом ащэжьыгъэп.\nКъоджэ цIыкIум пый мэхъаджэм бэ дишIыхьагъэр. ЗэкIэ зэхэкъутагъэу, колхозыр зэхэзыжьыгъэу, чылэри шъой-цые дэдэ хъугъагъэ.\nУIэгъэ хьылъэхэр ателъэу къэкIожьыгъэхэ Шъэо Рэщыд, Лаикъо Щэбан, Дэрбэкъо Рэмэзан, Натхъо Ахьмэд, КIэрмыт Рэмэзан, нэмыкIхэри зэрэугъоигъэх. Комсомольцэхэу нэбгырибгъу къахэкIыгъ, ахэм комсомольскэ организацие зэхащагъ. Сятэ секретарэу хадзыгъ. Колхозым техникэ зыпари имыIэжьэу, IэкIэ а илъэсым гектари 180-м натрыфи, тыгъэгъази щалэжьыгъэх ыкIи афэбэгъуагъэх. Бзылъфыгъэ IофышIэ пэрытыбэ колхозым хэтыгъэх: КIэрмыт Щамсэт, Нэтхъо Унай, Лаикъо Щамсэт, Лаикъо Мелэч, Лаикъо Хъаный, Тырку Сафыет, КIэрмыт Щарифэт, Барцо Джансэт, КIэрмыт Долэтхъан, Къозинэхэу Цыу, Мерэм, Хьадыпашъохэу Кощ, Зул, Сыджыхь Гошнашхъу… Мыхэм янахьыбэр шъузэбагъ, ялIыхэр заом хэкIодэгъагъэх, ежьхэм Iоф ашIэзэ ясабыйхэр апIущтыгъэх.\nЦIыкIу-цIыкIузэ къуаджэм, колхозым зыкъырагъэIэтыжьыщтыгъ. Илъэс зэфэшъхьафхэм колхозым итхьамэтагъэх Пчэнышъое Аминэ, АкIэIу Сулейман, Лаикъо Хьамидэ. Лаикъо Махьмудэ гъукIэ ыкIи пхъэшIэ IэпэIэсагъ, шIыхьафхэм чанэу ахэлажьэщтыгъ. Кухэр, налхэр, пхъэчайхэр ышIыщтыгъэх. Нэужым Махьмудэ ыкъохэу Юсыф, Юныс, Мэдинэ тым ишэн-хэбзэ зекIуакIэхэр лъагъэкIотагъэх.\nКъэлэкъутэкъо Таужъые шъуашIэщтыгъ: къамыщ, уанэ, шъошэ дахэхэр ышIыщтыгъ, «дышъэр ыIапэ пэзы» зыфаIорэм фэдагъ. Ыкъуищ Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъ. Шъоумыз Джанхъот идахэ къуаджэм щаIощтыгъ. ХьалыгъугъэжъапIэм Iоф щишIэщтыгъ, IэпэIэсэныгъэшхо хэлъыгъ.\n1951-рэ илъэсым колхозэу «Мафэмрэ» «Мировой Октябрь» зыфиIоу Инэм дэтыгъэмрэ зэхагъэхьажьхи колхоз правлениер Инэм ахьыжьыгъ. Колхозыми «Дружба» цIэу фаусыгъ. Нахьыбэу колхозым механизаторэу хэтыгъэхэр бжыхьэкъоякIэ кIалэхэр арыгъэх: БжьэшIо Мухьарбый, КIэрмыт Щамсудин, Лаикъо Рэмэзан, КIэрмыт Аслъан, Жъажъый Хьис, Хьатитэ Юсыф. Пчэнышъое Долэтмызэ шоферэу илъэс 50-рэ хьалэлэу колхозым щылэжьагъ. БжьэшIо Мухьарбый Лениным иорден къыратыгъ, КIэрмыт Щамсудинэрэ Джармэ Чэрымэрэ ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден къафагъэшъошагъ. Джастэ Щамсудин, Ныбэ Нурбый, Хъоткъо Нурбый, Натхъо Къамболэт, КIэрмыт КIыщмай, Тырку Хьазрэт, Бгъэнэ Рэщыдэ, Нэхъой Къырмызэ хьалэлэу илъэс пчъагъэрэ колхозым щылэжьагъэх, къуаджэм ыцIэ дахэкIэ арагъэIуагъ.\nСянэ Псэйтыку щыпхъугъ, Лъэцэрыкъомэ япхъугъ. Сятэ кIэлэ ибэу, яти, янэжъ-ятэжъхэри имыIэжьхэу, ятэшэу Долэтмызэ дэжь исыгъ. Ятэшыри унэгъо Iужъоу щытыгъ, унэр афикъущтыгъэп. ЗэхэгущыIэжьхи, фэтэр къаубыти, Хъоткъо Джанбэчрэ Нуретрэ яунэ итIысхьагъэх. 1949-рэ илъэсым апэрэ сабыир къафэхъугъ. Юр цIэу фаусыгъ. Ащ ыуж къикIыгъэх Махьмудэ, Чэбэхъан, Налбый, сэры.\nЛъэшэу шIукIэ сыгу къэкIыжьыхэрэр тихьэблэ ныохэр арых. Непэ пчъагъэрэ тадэжь къакIощтыгъэх, къытлъыплъэщтыгъэх. Сянэ шъуз Iэшъхьэ- зэкъуагъ, IофышIэ кIощтыгъэти, къыдэIэпыIэщтыгъэх. Хьалыгъу ащыщ горэм зигъажъэкIэ, гъогум тыджэгоу тытет зыхъукIэ, къыдахыти, хьалыгъу гъэжъэгъакIэр къытфагощыщтыгъ, зэтетхызэ тшхыщтыгъ. ЗэкIэ хьаблэм ныоу тесхэм нэнэжъкIэ тяджэщтыгъ; гушIубзыухэу, дэхэIуалэхэу, тшъхьашъо Iэ къыщафэу, гъэсэпэтхыдэ къытаIоу… Сянэ ыIощтыгъ: «Мы хьэблэ ныохэр мыхъугъэмэ, шъусфэпIущтыгъэп». А нэнэжъ Iушхэм ацIэ къесIо сшIоигъу: Козинэ Туц, Козинэ Мерэм, Лаикъо Хьаджыхъан, КIэрмыт Долэтхъан, Хьадыпэшъо Хъаний, Пчэнышъое Асет, Хьатитэ Аслъанхъан, ЛIэхъужъэкъо Зульфа, Къэлэкъутэкъо Мэзагъу, Козинэ Цыу.\nТикъоджэ ныохэр нахь зыпылъыгъэхэр пIоблэ шIыныр ары. Бжыхьэм Шапсыгъэ псыубытыпIэм псыр зызэкIакIорэм IутIэн къикIэщтыгъ. КIохэти, IутIэныр къызэкIоцIапхэти, атамэ телъэу къахьыщтыгъ, агъэгъущтыгъ, агъэлэтхъыщтыгъ. КIымафэм щагу Iоф ямыIэжь зыхъурэм, пIуаблэ, ыужым Iалъмэкъ хашIыкIынэу зэрагъэшIагъ. Тхьамэфэ реным ашIыти, етIанэ къэлэ бэдзэрым ахьыщтыгъ.\nНепэ сянэ-сятэхэр щыIэжьхэп, Тхьэм джэнэтыр къарет, шыпхъу закъоу сиIэри игъонэмыс хъугъэ, ащи Тхьэм джэнэтыр къырет. Сэ Еджэркъуае сыщэпсэу. Амалэу сиIэмкIэ сичылэ цIыкIу сэкIо. Сшынахьыжъэу Юрэ хэпIэжъым, сятэ иунагъо къинагъ. Тятэ ычIыпIэу ар тэлъытэ. ЖъоныгъуакIэм и 9-м, заор зыщыуцужьыгъэ мафэм зэкIэми унэгъо лъачIэм тыщызэрэугъои, тянэ-тятэхэр тыгу къэтэгъэкIыжьых.\nБжыхьэкъоякIэм унэгъуи 100 нахь дэсыжьэп, къоджэшху озыгъаIорэр ащ дэкIыжьыгъэхэр бэу Инэм, Яблоновскэм, Козэт, Щынджые, Тэхъутэмыкъуае псэупIэкIэ къыхахыгъэу ащэпсэухэшъ ары. Непэ сикъоджэ цIыкIу дэмыкIыжьыгъэхэу зиунэхэр зымыбгынагъэхэм щытхъушхо афэпIоныр атефэ. ЛIыгъэ шъыпкъэ зэрахьагъ, сыд фэдэ къини къызэкIигъэкIуагъэхэп, къуаджэр хэкужъ ашIыгъэп. ЕджэпIэ дэгъу дашIыхьагъ, мэщытым къоджэ гузэгур къегъэдахэ.\nДжаущтэу сикъоджэ цIыкIоу БжыхьэкъоякIэр мэпсэу. АIэ зэкIэдзагъэу, къини хъяри зэдагощэу, зэгурыIохэу щыIэх. Адыгэ гущыIэжъым къызэриIоу, «Уижъ ыIорэр шIэ, уикIэ ышIырэр шхы», нахьыжъхэм яжьау чIэтхэу, нахьыкIэхэр лажьэхэу, ясабыйхэр зэдапIухэу мэпсэух.


КIэлэцIыкIухэм агу къинэжьыщт | Адыгэ Макъ\nХабзэ зэрэхъугъэу, гъэмэфэ лъэхъаным илъэс къэс Iофтхьэбзэ гъэшIэгъоныр пивэшI заводым зэхещэ. Квасыр ыкIи лимонадыр зикIасэхэр, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр зышIогъэшIэгъонхэр, мэфэ къызэрыкIор мэфэкIэу агъакIо зышIоигъохэр зэкIэ зэхахьэм къырагъэблагъэх.\nФестивалым къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм ыкIи хьакIэу къеблагъэхэрэм узыгъэутэшъонэу щымыт шъонэу, псауныгъэмкIэ зишIуагъэ къакIоу заводым къыдигъэкIырэр ыпкIэ хэмылъэу ауплъэкIун алъэкIы. ЗэхэщакIохэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, cоветскэ лъэхъаным къыщыублагъэу квасым щытхъоу пылъым непи къыкIичырэп. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр хагъэунэфыкIыхэзэ, химие зыхэмылъхэ шъон къабзэхэм цIыфхэр къыфащэнхэр пшъэрылъэу зыфагъэуцужьы. Джащ фэдэу псауныгъэм игъэпытэн цIыфхэр нахь фащэнхэр, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэм кIэлэцIыкIухэр ыкIи ны-тыхэр агъэчэфынхэр ягухэлъ.\nФестивалыр «Диско 90-х» зыфиIорэ шъуашэм илъэу рекIокIыгъ. КIэлэцIыкIухэм апае зэнэкъокъухэр, зыныбжь хэкIотагъэхэри зыщычэфыщтхэ Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр ащ къыдыхэлъытэгъагъэх.\n2009-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зэлъашIэрэ продукцием щыщэу псы IэшIур ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ пивэшI заводым къыдегъэкIы. Ар къэралыгъом ыгъэнэфэгъэ шапхъэхэм адиштэу, советскэ технологиехэм ярецепткIэ ашIы.\nКвасымрэ псы IэшIумрэ я Мафэ илъэс къэс цIыфэу къекIуалIэрэм ипчъагъэ хэхъо. Мыекъуапэ щыпсэухэрэмрэ ихьакIэхэмрэ мафэр агу къинэжьыным иамалхэр зэхэщакIохэм яшъыпкъэу зэрахьагъэх. КIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ чIыпIэхэмкIэ, джэголъэ зэфэшъхьафхэмкIэ мэфэкIыр мы илъэсым баигъэ. Пстэуми ашIогъэшIэгъон хъугъэр псы тхъурбэр (пенная вечеринкэр) ары.\n— Сянэ-сятэхэм мыгъэ мэфэкIым теплъынэу тыкъащагъ, — къытфеIуатэ Айдэмыр. — Къэгъэлъэгъонхэм тигуапэу тяплъыгъ. Квасым иIэшIугъи тыуплъэкIунэу игъо тифагъ, тыгу рихьыгъэр къэтщэфыгъ. Анахьэу тызгъэчэфыгъэр тхъурбэм ипчыхь ары.\nIофтхьабзэр зыщыкIогъэ «Майкоп Моллым» пчыхьэм сыхьатыр 4-м къыщегъэжьагъэу щыжъотыгъ. МэфэкIыр зэрифэшъуашэу, зэхэщакIохэм зэрагъэнэфагъэм фэдэу рекIокIыгъ. КIэлэцIыкIу творческэ коллективхэм якъэгъэлъэгъонхэмкIэ Iофтхьабзэр баигъ.


Адыгеим и ЛIышъхьэ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ бзылъфыгъэм дэжь щыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ бзылъфыгъэм дэжь щыIагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъуапэ щыпсэурэ бэгъашIэу Цепа Александра Иван ыпхъум дэжь тыгъуасэ щыIагъ ыкIи ыныбжь илъэс 95-рэ зэрэхъугъэмкIэ ащ фэгушIуагъ.\nРеспубликэм ипащэ Урысые Федерацием и Президент ишIуфэс тхылъ къеджагъ. Владимир Путиным ащ щыхегъэунэфыкIы Александра Иван ыпхъум Хэгъэгум ыпашъхьэ гъэхъэгъэшхохэр зэрэщыриIэхэр, псауныгъэ пытэрэ щыIэкIэ-псэукIэ дэгъурэ иIэнхэу ащ къыфэлъаIо.\nХэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ бзылъфыгъэм фэгушIонхэу джащ фэдэу къэкIогъагъэх Урысые Федерацием и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм иаппарат Адыгэ РеспубликэмкIэ ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей\nДрокиныр, Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт, къалэм иадминистрацие илIыкIохэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ Александра Иван ыпхъум шIухьафтынхэр ритыгъэх, псауныгъэ пытэ иIэнэу, игъашIэ кIыхьэ хъунэу фэлъэIуагъ. КъумпIыл Мурат зимафэ хэзыгъэунэфыкIырэ бзылъфыгъэр къыгъэгугъагъ Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ игъусэу ищыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур зэрэрагъэгъотыщтымкIэ, къэзытхырэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\n«Ветеранхэм тэ тафэсакъы. Шъутлъэгъуныр, тыжъудэгущыIэныр тэркIэ гушIогъошху. ТекIоныгъэр къытфыдэзыхыгъэхэм лъэшэу тарэгушхо, ахэр сыдигъуи тищысэтехыпIэх. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан лIыхъужъныгъэу, пытагъэу къызхэжъугъэфагъэм лъэшэу тарэгушхо», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАлександра Иван ыпхъур игукъэкIыжьхэмкIэ къадэгощагъ, зэрэзэуагъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр зэрыт тхылъэу «Победители» зыфиIорэр къаригъэлъэгъугъ.\nАлександра Цепа 1922-рэ илъэсым Iоныгъом и 19-м Шытхьэлэ районым къыщыхъугъ. НыбжьыкIэ дэдэу пшъашъэр фронтым Iухьагъ. 1942-рэ илъэсым ижъоныгъуакIэ къыщегъэжьагъэу 1945-рэ илъэсым ижъоныгъуакIэ нэс связымкIэ я 33-рэ, я 15-рэ батальонхэм телефонисткэу къулыкъур ащихьыгъ. НахьыбэрэмкIэ зыщызэуагъэр Кавказыр ары, Ригэ щыIэзэ ТекIоныгъэр къыдахыгъагъ. Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ степень зиIэр, медальхэу «За оборону Кавказа», «За Победу над Германией» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэр къыфагъэшъошагъэх.\nЗаом щыIэзэ шъхьэгъусэ фэхъущтым IукIагъ. Зэо ужым ахэм джыри дзэм къулыкъур щылъагъэкIотагъ, гарнизон пчъагъэ зэблахъугъ, уахътэ зытешIэм ячIыгу гупсэ къагъэзэжьи, Мыекъуапэ къыдэтIысхьагъэх. Ахэм сабыитIу зэдапIугъ. Джыдэдэм Александра Иван ыпхъум пхъорэлъфищ иI.\nIоныгъо мазэм Урысые Федерацием и Президент нэбгырэ 31-мэ яюбилейкIэ къафэгушIощт. Ахэм ащыщэу Цепа Александра Иван ыпхъоу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэм ыныбжь илъэс 95-рэ хъугъэ, селоу Красногвардейскэм щыщ Хархаров Владимир Григорий ыкъом ыныбжь илъэс 90-рэ хъущт.\nРеспубликэм бжыхьасэхэм яIухыжьын аухыгъ


Шъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр! — Адыгэ макъ\nШъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр!\nУрысые Федерацием самбэмкIэ изэнэкъокъу мэзаем и 2 — 7-м Ермэлхьаблэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм ибэнакIохэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр зэIукIэгъухэм къащыдахыгъэх.\nИлъэс 16 — 18 зыныбжь кIалэхэр, пшъашъэхэр алырэгъум щызэнэкъокъугъэх. Хэгъэгум ишъолъырхэм ябэнэкIо 700-м нахьыбэ Ермэлхьаблэ испорт Унэшхоу Олимпиадэм хэлэжьэщтхэр зыщагъэхьазырхэрэм щызэIукIагъ.\nМосква, Чебоксары, Свердлов хэкур, Адыгэ Республикэр зэнэкъокъум чанэу хэлэжьагъэхэм, медальхэр анахьыбэу къэзыхьыгъэхэм ащыщых.\nРостов хэкур, Краснодар краир, нэмыкIхэри хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх, ау тиспортсменхэм апэ ишъынхэ алъэкIыгъэп.\nАдыгеим ищытхъу зыIэтыгъэхэр\nМэлгощ Адам, кг 49-рэ, Хьакъуй Амир, кг 71-рэ, апэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх, дышъэ медальхэр къафагъэшъошагъэх.\nГъомлэшк Анзор, кг 53-рэ, Екатерина Соловьевам, кг 80-м къехъу, ящэнэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх, джэрз медальхэр ящытхъуцIэхэм къахэхъуагъэх.\nЯонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу алырэгъум тинарт шъаохэр щыбанэхэзэ, якъулай дэгъоу агъэфедагъ. Хьакъуй Амир купэу зыщыбэнагъэм нэбгырэ 70-м нахьыбэ щызэнэкъокъугъ. Гъомлэшк Анзор зыхэфэгъэ купым спортсмен 50 фэдиз щызэIукIагъ. Мэлгощ Адам бэнэкIо 40-мэ янэкъокъугъ.\nЕкатерина Соловьевар Лъэустэнхьаблэ щеджэ, итренерыр Нэныжъ Байзэт.\nНэчэрэзыерэ Пщыкъуйхьаблэрэ зэпэгъунэгъух, кIалэхэм зы еджапIэм зыщагъасэ. Къоджэ тренерэу Гъомлэшк Алый япащэу Мэлгощ Адам, Хьакъуй Амир, Гъомлэшк Анзор самбэм ишъэфхэр зэрагъашIэзэ, спортым ящыIэныгъэ рапхыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым и Мыекъопэ къэралыгъо гуманитар-техническэ колледж кIалэхэр щеджэх. Адыгэ Республикэм самбэмкIэ испорт еджапIэ ипащэу спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адам ятренерэу зэнэкъокъухэм зафагъэхьазыры.\n— Нарт шъэо шъыпкъэх, кIэлэ шIагъох, мэшэлахь, — къеIуатэ Делэкъо Адам. — Пытэу алъэ зэрэтеуцощтхэм пылъых. Дунаим самбэмкIэ апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Мэрэтыкъо Сахьидэрэ тиспорт еджапIэ итренер шъхьаIэу ГуIэтыжь Хъалидэрэ сигъусэхэу кIалэхэм Iоф адэтэшIэ. Алырэгъум зыщагъасэ зыхъукIэ, гуетыныгъэ ин сыдигъуи ахэлъ. ЩыIэныгъэм адыгэ шэн-хабзэхэр щызэрахьэх.\nБэнэкIуитIумэ дышъэр къызэрахьыгъэр къыхэдгъэщызэ, А. Гъомлэшкыри апэрэ чIыпIэм пэблагъэ зэрэхъугъагъэр тренерхэм къытаIуагъ. Анзор ныбжьыкIэ дэд, дышъэри къыдихыгъэу тлъэгъущтэу тэгугъэ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, Урысыем апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыхэрэр дунаим изэнэкъокъу хэлажьэх. Мэлгощ Адамрэ Хьакъуй Амиррэ дунаим иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъоу чъэпыогъу мазэм Монголием щызэхащэщтым рагъэблэгъагъэх.\nЕрмэлхьаблэ самбэмкIэ щыкIогъэ зэнэкъокъум нэбгырабэ еплъыгъ. Тэхъутэмыкъуае автобусымкIэ къикIыгъэхэр, Адыгэкъалэ, Мыекъуапэ, Нэчэрэзые, Пщыкъуйхьаблэ, Кощхьаблэ, Джэджэхьаблэ, Хьакурынэхьаблэ, фэшъхьафхэм ащыщхэр бэнэгъухэм яплъыгъэх. Шъхьащэфыжь, Бэчмызае, Кургъокъой къарыкIыгъэхэри бэ хъущтыгъэх.\n— ТибэнакIохэм Iэгу къафытеуагъэх, къафэгушIуагъэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Делэкъо Адам. — Мыекъуапэ испорт Унэшхо тыщыIэм фэдэу къытщыхъущтыгъ. ЗэкIэ къытфэгумэкIыгъэхэм гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ятIожьы тшIоигъу.\nМедальхэр къэзыхьыгъэхэ Мэлгощ Адам, Хьакъуй Амир, Гъомлэшк Анзор, Екатерина Соловьевар ятренерхэм, Ермэлхьаблэ къащыфэгумэкIыгъэхэм лъэшэу зэрафэразэхэр къытаIуагъ.\nАдыгеим ихэшыпыкIыгъэ командэ фэбэнэгъэ нэмыкI ныбжьыкIэхэм тагъэгушIуагъ. ЯIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъуагъ.\nАдыгэмэ зэраIоу, жъы зимыIэм кIэ иIэп. Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм самбэмкIэ, дзюдомкIэ щагъэсагъэхэр дунаим, Европэм, Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащахьыгъ.\nЕрмэлхьаблэ щыбэнэгъэ тиныбжьыкIэхэр спортышхом иапэрэ лъэоянэхэм атеуцуагъэх. ЯIэпэIэсэныгъэ зыкъырагъэIэтызэ, ямедальхэм ахагъэхъонэу Тхьэм тафелъэIу. Шъопсэу, тиныбжьыкIэ шIагъохэр! Адыгэ быракъыр зэнэкъокъум дахэу щыжъугъэбыбэтагъ.\nСурэтхэм арытхэр: зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэр.\nПредыдущая 988 kişiye verilecek\nСледущая Щынэгъо узым къыгъэущыгъэ гупшысэхэр


Другие ресурсы, Адыгабзэ — Адыгейский Онлайн\nАдыгабзэм изэгъэш1эн и1эпэ1эгъоу онлайн-ресурс зэфэшъхьафхэр мы нэк1убгъом щыжъугъотыщт.\nТэгугъэ мыщ къытырэ спискэм хэхъо зэпытынэу.\nАдыгабзэр зэзгъэш1энэу езгъажьэрэмэ апай\nАдыгэбзэм итарихъ нэ1уасэ уфэзыш1ыщт ресурс. Сайтым архивнэ документхэр, апэрэ гущы1алъэхэр, адыгабзэ тхылъхэр, статьяхэр ык1и нэмык1 бгъэфедэн плэк1ыщт гъэш1эгъоныбэ ит. Ахэр зэк1эри уикомпьютер е уителефон тебгъэхьан плъэк1ыщт.\nАдыгабзэм хэт макъэхэм язэгъэш1эн псынк1э къэзыш1ыщт мобильнэ приложение Германием дэс бзэш1эныгъэхэм зэхагъэуцуагъ. Макъэ пэпчъ къызэрэп1ощтыр,уна1э зытебдзэщтыр зэк1э приложением къыщыгъэлъэгъуагъ.\nПриложениер урысыбзэк1и,инджылызыбзэк1и гъэпсыгъэ.\nЛ1ыпц1экъо Ларисэ ивидеокурс. Бзэр зэзгъэш1энэу езгъажьэхэрэм макъэхэр, хъарыфмэ ятхык1эхэр, тхэк1э шапхъэхэр ык1и гущы1эхэу аш1эн фэехэм язэгъэш1эн видеокурсым нэ1уасэ шъуафиш1ыщт.\nМы видеомэ ащыщхэм субтитрэхэр инджылызыбзэк1и тыркубзэк1и къытехьэх.\nЛ1ыпц1экъо Ларисэ Инстаграм канал и1 (adigabze.circassian).\nАдыгабзэр зэзгъэш1энэу езгъажьэрэмэ апае темэ-темэу гощыгъэ урокишъэ зыщыбгъотыщт ресурс. Мыхэр зэк1эри уикомпьютер е уителефон тебгъэхьан плъэк1ыщт.\nЦей Бэллэ иИнстаграм нэк1убгъу. Адыгабзэр зэзгъэш1энэу езгъэжьагъэм пай, 1эпы1эгъу гущы1эхэмрэ ык1и гущы1эухыгъэ федэхэмрэ мы Инстаграм каналым итых. Гущы1эхэр урысыбзэк1и инджылызыбзэк1и къэтыгъэх. Гъэцэк1эн гъэш1эгъонхэр къижъугъотэщтых.\nГук1этл1 Мухьамэд иприложениеу "Гухэлъ" зэфи1орэм адыгэ пшысэхэр, усэхэр, кушъэ орэдхэр ык1и нартмэ якъэбархэр итых, Мы приложениер адыгабзэк1и, урысыбзэк1и, инджылызыбзэк1и къэтыгъ.\nУнэрэкъо Рае ыугъоигъэ ык1и тыритхэгъэ адыгэ сэмэркъэухэр ык1и пшысэхэр мыщ итых.\nУедэ1унэу к1эк1о-ц1ык1оу баснишъ. Адыгабзэм изэгъэш1эн лъызгъэк1уатэхэрэм ык1и сабыйхэу бзэр дэгъоу зыгъэфедэхэрэм апай.\nАдыгэ Республикэм икультурэм и Заслуженнэ 1офыш1эу Ацумыжъ Саррэ адыгабзэк1э сабыймэ афэгъэхьыгъэ пшысэхэмрэ усэхэмрэ къяджэ.\nСабый анахь ц1ык1умэ апае пшысэ мыинхэр къыщытыгъ.\n(еплъ ет1ани @Adygepshis)\nУрыс-адыгэ гущы1алъ/адыгэ-урыс гущы1алъ. Уикомпьютер тебгъэуцон е онлайн ш1ык1эу бгъэфедэн плъэк1ыщт.\nАдыгабзэм ибзэпкъэу(корпус) гъэзет статьяхэм, художественнэ ык1и диным ехьыл1эгъэ текстхэм атехыгъэу Экономикэм Иапшъэрэ Еджэп1эм ибзэш1эныгъэмэ зэхагъэуцуагъэ сайт.\nМыщ иш1уагъэк1э гущыухыгъэм щыбгъэфедэн плъэк1ыщт щысэхэр ык1и гущы1эр зэрэзэхэт 1ахьэр къибгъотэн плъэк1ыщт. Студентэу бзэш1эныгъэм дэлажьэхэрэм 1эпы1эу афэхъущт.\nДиалект зэщэмыщхэмк1э бгъэцэк1эн плъэк1ыщт 1офш1энхэм яссылкэхэр тигуапэу къидгъэхьащтых. Ащ фэдэ 1офш1энхэмк1э къыддэгъощагъ филологие ш1энэгъэхэмк1э кандидатэу КБГУ-м Х.М. Бербековым ыц1эк1э щытым ик1элэегъаджэу Дзэсэжъ Ларис.\nКъэбэртае диалектыр зэзгъаш1эу, ижабзэ хэзгъэхъощтмэ апае Аулъэ Сусаннэ зэхигъэуцуагъэ приложениеу «Къэбэртэе гущы1алъ». Гущы1эхэр темэ-темэу зэтеутыгъ ык1и уедэ1ун плъэк1ыщт. Гущы1эхэр нахь дэгъоу зэбгъэш1энэм пае тест зэфэшъхьафхэр приложением къыщытыгъ.\n«Ц1ык1ухэм ик1и инхэм апай»


Адыгэ Хэку Таймс: ТхьакIущынэ Аслъан 2014 илъэсым изэфэхьысыжь къышIыгъ\nТхьакIущынэ Аслъан 2014 илъэсым изэфэхьысыжь къышIыгъ\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм я 45-рэ зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ. Ащ иIофшIэн хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, федеральнэ инспектор шъхьаIэу ЛIыIужъу Адам, Апшъэрэ, Конституционнэ, Арбитражнэ хьыкумхэм ятхьаматэхэр, федеральнэ, республикэ къэралыгъо къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм япащэхэр. Iофыгъо 93-мэ зэхэсыгъом щахэплъагъэх.\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет икIыгъэ илъэсым Iоф зэришIагъэм депутатхэм апашъхьэ зэфэхьысыжь къыфишIыгъ АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. 2014-рэ илъэсыр тиреспубликэ ихъишъэ зэрэхэхьащтыр ащ къыхигъэщыгъ - Шъачэ Олимпиадэр щыкIуагъ, Къырым Урысыем къыхэхьажьыгъ. Мы хъугъэ-шIагъэхэм тиреспубликэ щыпсэухэрэр ягуапэу апэгъокIыгъэх, Украинэм зышъхьэ къизыхыжьыхэрэм IэпыIэгъу арагъэгъотыгъ. 2015-ри ТекIоныгъэм ия 70-рэ илъэсэу зэрэщытым фэшI ащ мэхьанэшхо етыгъэн, тарихъ хъугъэ-шIагъэхэр шъыпкъагъэ хэлъэу къэтыжьыгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ IофтхьабзэхэмкIэ гъэбаигъэн зэрэфаер къыIуагъ.\nИкIыгъэ илъэсым министрэхэм я Кабинет анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэхэм нэужым ТхьакIущынэ Аслъан нахь игъэкIотыгъэу къащыуцугъ. ЫпэкIи зэрэщытыгъэу, социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу республикэм ышIыхэрэм къакIемыгъэчыгъэным, бюджетыр зэрэзэхэтым щыкIагъэ фэмыгъэхъугъэным, республикэм щыпсэухэрэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным ыкIи социальнэ инфраструктурэм изэтегъэпсыхьан анахьэу апылъыгъэх. Илъэсым къыкIоцI хэушъхьафыкIыгъэу зыдэлэжьагъэхэм ащыщых Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ Указхэр. Бюджетым епхыгъэ IофышIэ шъхьафхэм ягурыт лэжьапкIэ къэIэтыгъэныр шIуагъэ хэлъэу агъэцэкIагъэхэм ащыщ.\nЛъэныкъо пэпчъ къыщыуцузэ, хэхъоныгъэхэу ыкIи щыкIагъэхэу яIэхэм ТхьакIущынэ Аслъан ягугъу къышIыгъ.\nПсауныгъэм икъэухъумэнкIэ зэшIуахыгъэхэм ащыщых IэзапIэхэм яматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу зэрашIыгъэр, лъэхъаным диштэрэ Iэмэ-псымэхэмкIэ зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр. Процент 70-м нэсэу IэзапIэхэм специалистхэр яIэ хъугъэх. ИкIыгъэ илъэсым Адыгеим сабый 5692-рэ къихъухьагъ, 2013-рэм къэхъугъэм нахьи мы пчъагъэр сабый 55-кIэ нахьыб. Ау дунаим ехыжьыхэрэм япчъагъэ хэхъуагъ - нэбгыри 102-кIэ нахьыбэ хъугъэ.\n- КъыхэзгъэунэфыкIы сшIоигъу мыщ фэдэ зэхъокIыныгъэхэм тызэрамыгъэразэрэр. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ Министерствэм ылъэкI рихьылIэн фае къэхъухэрэм япчъагъэ дунаим ехыжьыхэрэм анахьи нахьыбэ хъуным. Тишъолъыр идемографие изытет ащ елъытыгъ, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ хэхъоныгъэу тиIэхэм ащыщых кIэлэцIыкIу IыгъыпIищ кIэу зэрагъэуцугъэр, чIыпIэ 1195-рэ къызэрэзэIуахыгъэр. ЗыкI къэралыгъо ушэтынхэр тиреспубликэ зэрифэшъуашэу щатыным пае Iофышхо зэшIуахыгъ, ыпэрэ илъэсхэм зэфэхьысыжьэу афэхъугъэхэм десэхэр къахахыгъэх.\nСоциальнэ хэхъоныгъэм ылъэныкъокIэ республикэ къэралыгъо программитIу тишъолъыр щагъэлажьэ ныгъом, сабыигъом, унагъом, нахьыжъхэм, сэкъатныгъэ зиIэхэм ыкIи нэмыкIхэм ягумэкIыгъохэм язэшIохын тегъэпсыхьагъэхэу. ГущыIэм пае, икIыгъэ илъэсым сабый нэбгырищ е нахьыбэ\nзиIэ унэгъо 300-мэ чIыгу гектар 32-рэ фэдиз аратыгъ, ящэнэрэ е нахьыбэ къызфэхъугъэхэу нэбгырэ 1100-мэ зэтыгъо ахъщэ тынэу афатIупщыгъэр зэхэтэу сомэ миллион 55-рэ.\nСабый 23169-мэ икIыгъэ илъэсым зарагъэгъэпсэфыгъ ыкIи япсауныгъэ зэтырагъэуцожьыгъ. Мы пчъагъэр еджапIэхэм ачIэсхэм азыныкъо мэхъу.\n«Доступная среда» зыфиIорэ республикэ программэм къыхиубытэу икIыгъэ илъэсым зэшIуахыгъэхэм ащыщых хэушъхьафыкIыгъэ троллейбуситIумэ ятIупщын, гъогу зэпырыкIыпIэ 40-мэ, социальнэ инфраструктурэ зищыкIэгъэгъэ объект 64-мэ яхэушъхьафыкIыгъэ зэтегъэпсыхьан.\n2014-рэ илъэсым бюджет зэхэтым федэу къихьагъэр сомэ миллиард 16-рэ миллион 92-рэ. Бюджетыр социальнэ лъэныкъом зэрэтегъэпсыхьэгъагъэу къэнэжьыгъ.\n- Анахь гъэхъэгъэшхоу тиIэр ахъщэ IэпыIэгъоу къытатырэр процент 39-м зэрэнэдгъэсыгъэр ары, - къыхигъэщыгъ ТхьакIущынэ Аслъан. - Бюджетым епхыгъэ Iофыгъохэр шъхьаихыгъэу зэрэщытхэмкIэ Къыблэ федеральнэ шъолъырым исубъектхэм азыфагу Адыгеим ятIонэрэ чIыпIэр щиIыгъ, Урысые Федерацием исубъектхэмкIэ апэрипшIым хэхьагъ я 7 - 8-рэ чIыпIэхэр Иркутскэ хэкум дигощыхи.\nБюджет мылъкур зыпэIуагъэхьэрэ лъэныкъо шъхьаIэхэм ащыщ республикэм ипсэупIэхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэр ящэлIэгъэныр. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеир Урысыем апшъэрэ чIыпIэ щызыIыгъхэм ахэт - процент 83,2-мэ газыр аIэкIахьэ. ГурытымкIэ къэралыгъом ипчъагъэхэр - процент 57,1-рэ, КъФШъ-м - процент 77,1-рэ.\nИкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэм ипчъагъэ сомэ миллиард 16 мэхъу. 2013-м егъэпшагъэмэ, ар процент 82-рэ. Экономикэм къиныгъохэр зэрищэчыхэрэр ары ушъхьагъур.\nИнвестициехэм алъэныкъокIэ зэкIэмкIи миллиард 68-рэ зытефэщт проект 50-м ехъумэ джырэ уахътэм Iоф адашIэ.\n- ИкIыгъэ илъэсым Шъолъыр инвестиционнэ стандартыр пхырыщыгъэным тегъэпсыхьэгъэ IофшIэным Адыгеир хэхьагъ. «ПроектыкIэхэм япхырыщын тегъэпсыхьэгъэ стратегическэ инициативэхэм я Агентствэу» зилъыплъэкIо совет УФ-м и Президентэу Владимир Путиным пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэр ащ икIэщакIу. Къихьащт илъэсым а Стандартым къыдыхилъытэрэ Iофыгъохэр муниципальнэ образование пэпчъ щыпхыращынхэ фае. Инвестиционнэ проект хьазырхэр тиIэхэу ахэр щыIэныгъэм пхырызыщышъущтхэм тапэгъокIынэу щыт. Ащ пае муниципалитетхэм зэкIэми ахъщэ зыхалъхьан фэе проектхэр къарэгъэхьазырых, Стандартым ипхырыщын тегъэпсыхьагъэу экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ министерствэм муниципальнэ псэупIэхэм методическэ IэпыIэгъу арерэгъэгъот, - пшъэрылъхэр къыгъэнэфагъэх ТхьакIущынэ Аслъан.\nЗигугъу къэтшIыгъэ IофыгъомкIэ тхылъхэм ягъэхьазырын тэрэзэу зэшIуахын зэрэфаем ЛIышъхьэм къыкIигъэтхъыгъ, инвестиционнэ проектхэм япхырыщын къекIущт чIыгоу амыгъэфедэхэрэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр агъэкIэжь зэпытынэу пшъэрылъ къыгъэуцугъ. Джащ фэдэу хъызмэтшIапIэхэу ащылажьэхэрэм яIофшIэн шIуагъэ къетымэ зэрагъэшIэнэу муниципальнэ псэупIэхэм яадминистрациехэм афигъэпытагъ хэхъоныгъэ ашIыным пае унэе IофшIэгъухэр къафэгъотыгъэнхэм фэшI.\nЛъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ шIэгъэн фаеу ылъытэхэрэм афэгъэхьыгъэ пшъэрылъхэр ахэр зэшIозыхын фаехэм ТхьакIущынэ Аслъан афишIыгъэх, къулыкъу пэпчъ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным дэлэжьэн зэрэфаер агу къыгъэкIыжьыгъ.\nНэужым федеральнэ хьыкумышIхэу Щыкъ Марзятрэ УдыкIэко Эдуардрэ хьыкум участкэхэу NN 6-м ыкIи 3-м язэгъэшIужь хьыкумышIхэу илъэс пIалъэкIэ гъэнэфэгъэнхэм депутатхэм дырагъэштагъ, правительственнэ сыхьатым къыриубытэу хэбзэIахьхэмкIэ ыкIи тын зэфэшъхьафхэмкIэ чIыфэхэр зытелъхэм къягъэтыжьыгъэнхэмкIэ, бюджет зэфэшъхьафхэм хэбзэIахьэу арыхьэхэрэм ахэгъэхъогъэнымкIэ Iофэу зэшIуахыхэрэм, УФ-м 2025-рэ илъэсым нэс кощын IофхэмкIэ къэралыгъо политикэу зэрихьащтым ГъэпсыкIэу фыхихыгъэр АР-м зэрэщагъэцакIэрэм атегущыIагъэх. ФинансхэмкIэ министрэу Долэ Долэтбый къызэриIуагъэмкIэ, хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум икIыгъэ илъэсым чIыфэ зытелъхэм къаригъэтыжьыгъэм ипчъагъэ сомэ миллион 940-рэ мэхъу. ЧIыфэхэр къягъэтыжьыгъэнхэмкIэ Iофэу зэшIуахыхэрэм Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат джащ фэдэу къатегущыIагъ ыкIи мыхэбзэIахь къэкIуапIэхэу бюджетым къихьэхэрэм ахэгъэхъогъэн зэрэфаер къыхигъэщыгъ.\nКощын IофхэмкIэ къулыкъум ипащэу Алексей Климовым къызэриIуагъэмкIэ, тиреспубликэ къихьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъугъэ. Мы илъэсым иапэрэ мафэ ехъулIэу учётым IэкIыбым къикIыгъэ нэбгырэ 25682-рэ хагъэуцуагъ. Ар проценти 9,5-кIэ нахьыб.\nМыщ дэжьым АР-м и ЛIышъхьэ кощын IофхэмкIэ къулыкъум ипащэ Iоф зыдашIэнэу къыфигъэнэфагъэр чэзыухэр нахь макIэ ашIынхэр ары.\nЗаконопроект 11-у депутатхэр зыхэплъагъэхэм ащыщэу 3-р апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ, 8-мэ хэбзэгъэуцугъэ кIуачIэ яIэ хъугъэ. «Адыгэ Республикэм и Хэбзэгъэуцугъэу «Адыгэ Республикэм ибюджет зэфыщытыкIэхэм яхьылIагъ» зыфиIорэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъ» зыфиIорэр, АР-м и Хэбзэгъэуцугъэу «Сабый ибэхэм ыкIи ны-тыхэм анаIэ зытемытэу къэнэгъэ кIэлэцIыкIухэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ шэс тедзэхэр пхырыщыгъэнхэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 4-рэ статья зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэр» зыфиIорэр ахэм ащыщых.


Анахь дэгъоу зэхащагъ — Адыгэ макъ\nАнахь дэгъоу зэхащагъ\nРедактор 16.06.2020 16.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nДунаим футболымкIэ изэнэкъокъу 2018-рэ илъэсым Урысыем апэрэу щызэхащагъ.\nМэкъуогъум и 14-м рагъажьи, бэдзэогъум и 14-м нэс Дунэе зэнэкъокъур Урысыем икъэлэ 11-мэ ащыкIуагъ. Стадион зэтегъэпсыхьагъэхэу спортым ишэпхъэ лъагэхэм адиштэхэрэм командэхэр ащызэнэкъокъугъэх.\nУрысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэм ащыщ къыдимыхыгъэми, ешIэкIэ дэгъу къызэригъэлъэгъуагъэр зэхэщэкIо купым ипащэхэм хагъэунэфыкIыгъ. Анахь лъэшхэм ащыщэу Испанием зэрэтекIуагъэр, финалныкъом пэблагъэ зэрэхъугъагъэр шIукIэ тыгу къэтэгъэкIыжьых.\nЗэIукIэгъухэм нэбгырэ мини 100 пчъагъэ яплъыгъ. Адыгэхэм ятарихъ чIыгоу Шъачэ къыщызэIуахыгъэ стадионэу «Фыщтыр» итеплъэкIэ дахэм идэхэжь. Адыгэ Республикэм ибыракъ зэнэкъокъухэм ащыбыбатэу бэрэ тлъэгъугъ.\nФранцием ихэшыпыкIыгъэ командэ дышъэр фагъэшъошагъ. Командэ анахь лъэшхэм ахалъытэщтыгъэ Германиер пэшIорыгъэшъ ешIэгъухэм ахэкIын ымылъэкIэу зэнэкъокъум зэрэхэзыгъэр футболым хэшIыкI фызиIэмэ агъэшIэгъуагъ.\nЕшIэгъухэр гъэшIэгъонэу зэрэкIуагъэхэм дакIоу, культурэм епхыгъэ Iофыгъохэр, цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр дэгъоу агъэцэкIагъэх. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным, зэхэщэкIо купым хэтхэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэу, нахьыпэкIэ футболымкIэ Дунэе зэнэкъокъухэр хэгъэгухэм зэращызэхащэщтыгъэхэм ябгъапшэмэ, Урысыем щыкIуагъэр пстэуми анахь дэгъу.\nДунэе зэнэкъокъум ыуж Урысыем ифутбол хэхъоныгъэ ышIыгъ. Дунэе зэIукIэгъухэр зыщыкIогъэхэ къалэхэу Шъачэ, Волгоград якомандэхэр хэгъэгум иапшъэрэ куп хэхьагъэх.\nУрысыем футболымкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу С. Черчесовым къызэриIуагъэу, тиешIакIохэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ амалышIухэр яIэх.\nФутбол ешIапIэу хэгъэгум иIэхэм япчъагъэ хэхъуагъ, физкультурэмрэ спортымрэ апыщагъэхэри хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэх. ГТО-м ишапхъэхэр рагъэкъухэзэ, нэбгырэ мин пчъагъэхэм япсауныгъэ агъэпытэ, языгъэпсэфыгъо уахътэ нахьышIоу агъэкIонымкIэ спортыр яIэпыIэгъушIу.\nПредыдущая ЕшIэгъухэм тяжэ\nСледущая Мастер хъугъэу лъэкIуатэ