«Золушкэр», Къалмыкъ театрэр — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние изэхэхьэпIэ цIыкIу спектаклэу «Золушкэр» апэрэу къыщагъэлъэгъуагъ. Шарль Перро зэригъэфэгъэ пшысэм техыгъэ къэгъэлъэгъоныр нысхъапэхэм ятеатрэу «Дышъэ къошыным» щагъэуцугъ. Режиссерыр Нэгъой Асыет, сурэтышIыр – Юлия Тучкова.\n— Федеральнэ партийнэ проектэу «Родинэ цIыкIум икультур» зыфиIорэ Iофыгъоу партиеу «Единэ Россием» зэхищагъэм къыпкъырыкIэу къэгъэлъэгъоныр дгъэуцугъэ, — къытиIуагъ театрэу «Дышъэ къошыным» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Сихъу Станислав.\n— «Золушкэр» дунаим щашIэ. Пшысэр гукIэгъу цIыфым хэлъыным, IофшIэным гуетыныгъэ фыриIэным афэгъэхьыгъ.\n— ШIур зыгу илъ пшъэшъэжъыер ицIыкIугъом ибэу къэнагъ. НынэпIосыр, шыпхъухэр къыфэгумэкIыхэрэп, дэеу къыдэзекIох. ЩыIэныгъэм гушIуагъоу хэлъыр ышIэрэп. Пшысэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим ухещэ.\n— Пшысэм икъэгъэлъэгъон артистэу хэлажьэрэр макIэп.\n— Къэгъэлъэгъоныр нахь гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэным фэшI нэбгырабэ хэдгъэлэжьагъ. Пшысэм екIолIакIэу фэтшIыгъэм зыкъигъэшъыпкъэжьыгъэу тэлъытэ.\n— Артистхэм ацIэхэм гъэзетеджэхэри къыкIэупчIэх.\n— Сигуапэу ащызгъэгъозэных. Нэгъой Зуриет, ТIэшъу Светлан, Къохъужъ Аминат, Сусана Косян, Къапэ Саид, Сергей Ведерин, Гованес Татосян.\n— Станислав, Къалмыкъым итеатрэ Мыекъуапэ шIэхэу къэкIощт.\n— Драмэм ыкIи комедием я Къалмыкъ республикэ урыс театрэ ипащэу Виктор Хаптахановыр синыбджэгъу, тызэдеджагъ. Лъэпкъхэр искусствэм зэрэзэфищэхэрэм тытегущыIэу бэрэ къыхэкIы. Пшысэм техыгъэ къэгъэлъэгъоныр зекIокIэ дэйхэр къызыхэфэрэ пачъыхьэм, ащ ишхончаоу Федот, ащ ишъхьэгъусэ бзылъфыгъэ дахэу Марусе, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъ.\n— Къалмыкъ театрэр зэнэкъокъухэм ахэлажьэ.\n— Урыс театрэхэм я Дунэе фестиваль Йошкар-Ола зыщэкIом осэшIхэм мюзиклэр анахь дэгъухэм ахалъытагъ. Театрэм шэн-хабзэхэр къыгъэлъэгъонхэмкIэ опыт ин иI, щысэ тепхынэу иIофшIэн зэхещэ.\n— ЯтIонэрэ къэгъэлъэгъоным укъытегущыIэ тшIоигъу.\n— Александр Пушкиным ипшысэу «Сказка о мертвой царевне и о семи богатырях» зыфиIорэр Къалмыкъым итеатрэ къыгъэлъэгъощт. Искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр еплъынхэу къетэгъэблагъэх.\n— Къэгъэлъэгъоныр зыщыIэщт мафэр къытаIоба.\n— Мэлылъфэгъум и 13-м филармонием щыкIощт, мэкъэгъэIухэм шъуалъыплъ.\nПредыдущая Дышъэу медали 6\nСледущая Ягуапэу яплъых


Аужырэ гектархэр къаIожьых | Адыгэ Макъ\nАужырэ гектархэр къаIожьых\nТеуцожь районым мыгъэ фэдиз бжыхьасэ (гектар 12797-рэ) щашIэуи, щыIуахыжьэуи мы аужырэ илъэс зыбгъупшIыми, ащ ыпэкIи къыхэкIыгъэп.\nАщ фэшыхьат гъэрекIо бжыхьэ лэжьыгъэу районым щыIуахыжьыгъэр гектар 9652-рэ нахь зэрэмыхъущтыгъэр. Ар къадэхъунэу къызхэкIыгъэри къэтIон.\nТапэрэ илъэсхэм Краснодар псыIыгъыпIэм тыралъхьэзэ, зернэ лэжьыгъэ къэбгъэкIыжьын умылъэкIыщтэу аIозэ жъокIупIэ гектар мин 26-м ехъу зэрылъыгъэ районым коц гектар мини 4-м нахьыбэ щамышIэжьэуи уахътэ къыхэкIыгъагъ. А лъэхъаным натрыф щапхъыжьыхэщтыгъэп.\nАщ гъунэ фэзышIын зылъэкIыгъагъэр район гупчэр Пэнэжьыкъуае къахьыжьи, ащ Хъут Теуцожь пащэ зыфашIыр ары. Ащ ыуж гектар мин зытфых фэдизмэ чъыгыжъхэр, кондэ пырыпыцухэр къарыкIэжьыгъэу, зэхэкIыхьагъэу щытыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм непэ районым ипащэу Хьачмамыкъо Азэматрэ ащ игуадзэу, мэкъу-мэщымкIэ гъэIорышIапIэм ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэрэ тIэкIу-тIэкIоу ахэр тырарагъэупкIыхэзэ, зэкIэ лэжьыгъэшIапIэ ашIыгъэх. Джы непэ улъыхъуагъэкIи зы чIыгу залэ амыгъэфедэу, зэхэкIыхьагъэу районым ибгъотэжьыщтэп.\nМыгъэ фэдэу хыныгъошхори кIыхьэ-лыхьэ зырамыгъэшIэуи, игъом, дэгъоу зэшIуахэуи хъугъэп. БэмышIэу фежьагъэхэу тIозэ, IофшIэнхэр гъунэм фафыгъэх. МыщкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэр районым ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат хыныгъошхор зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэным, гъэпсынкIэгъэным, машIом щыухъумэгъэным афэгъэхьыгъэ унашъоу къыдигъэкIыгъэр агъэцакIэзэ механизаторхэм, специалистхэм Iоф зэрашIэрэр ары.\nГектар минипшI Iуахыжьыгъах\nАущтэу зэдэIужьхэзэ зэрэзэдэлажьэхэрэм ишIуагъэкIэ бэдзэогъум и 9-м ехъулIэу бжыхьэсэ гектар 12797-у яIэм щыщэу гектар минипшI фэдиз районым иIахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэм, фермерхэм къаIожьыгъах.\n— Хьэ гектар 1134-у ыкIи рапс гектар 1219-у тиIагъэхэр бэшIагъэу Iутхыжьыгъэх, — къытфеIуатэ районым мэкъу-мэщымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ. — Мы лъэхъаным амалэу чIыгулэжьхэм яIэр зэкIэ зэрахьылIагъэр коц гектар 11663-у тиIэм (гъэрекIо тиIагъэм гектар 3024-кIэ нахьыб) икъэIожьын гъэпсынкIэгъэныр ары. Iутхыжьыгъахэр гектар минипшI фэдиз. Хьэм гектар телъытэу центнер 40,4-рэ къитхыжьыгъ, коцым гектар пэпчъ центнер 41-рэ фэдиз къетэгъэты. А пчъагъэр гъэрекIо IофшIагъэу тиIагъэм, мыбэ дэдэми, шIокIы. Джыри тэгугъэ нахь хьэсэ дэгъоу тызщыгушIукIыхэрэм тазынэсыкIэ гектар пэпчъ къитхырэм къыхэхъонэу. ЗэпстэумкIи хьэми коцыми тонн мин 40 фэдиз хьамбархэм арагъэолIэжьыгъах.\nКорр.: Пэрытхэм, лэжьыгъэшхо къэзыхьыжьыхэрэм, бжыхьэ лэжьыгъэхэр Iузыхыжьыгъахэхэм ягугъу къытфэшIыба.\nХь. М.: Хыныгъошхор зыухыгъэу, лэжьыгъэ дэгъуи къэзыхьыжьыгъэу тиIэр макIэп. Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэмкIэ апэу коцыр Iузыхыжьыгъэу, зищытхъу Iогъэн фаехэм ащыщ къутырэу Петровым дэт хъызмэтшIапIэу «Шанс» зыфиIорэр. Ащ ипащэр Уджыхъу Юр. Коцэу иIагъэр гектар 270-рэ. Гектар пэпчъ центнер 49-рэ къырагъэтыгъ. Ар гурытымкIэ районым къыщахьыжьырэм центнери 10-кIэ нахьыб. ЗэпстэумкIи коц тонн 1323-рэ яхьамбархэм ащагъэтIылъыжьыгъ.\nКушъу Рэмэзанэ зипэщэ фирмэу «Синдика-Агрор» (Джэджэхьаблэ дэт) ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ зэхищэгъэ хъызмэтшIапIэу «Бел-Агро» зыфиIоу Шытхьэлэ районымкIэ Новоалексеевкэм дэтым хэхьэ. Красногвардейскэ, Джэджэ районхэми чIыгухэр ащалэжьых.\n«Синдика-Агром» хьэ гектар 443-р апэу игъом Iуихыжьыгъ, центнер 41,5-рэ гектар пэпчъ къырихыжьыгъ, хьэ тонн 1836-м ехъу агъэтIылъыгъ. Коц гектар 1044-у ашIэгъагъэри агъэбэгъуагъ, къаIожьыгъ гектар 850-рэ, гектар телъытэу центнер 46-м ехъу къахьыжьи, тонн миниплI фэдиз гъэтIылъыпIэхэм ачIалъхьажьыгъ.\n— Джащ фэдэу якоц хьасэхэр Iуахыжьыгъахэх ООО-хэу «Агро-Югым», «Агромерым», СПК-у «Хьатикъуаем», — икъэIотэнхэм къахегъахъо Мэджыдэ. — Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэмкIэ анахь коцыбэ Iузыхыжьынэу щытыр (гектар 3204-рэ) Пэнэжьыкъуае щызэхэщэгъэ хъызмэтшIапIэу «Адыгейское» зыфиIорэр ары. Иагроном шъхьаIэр Пщыдатэкъо Альберт, кIэлэ чан, иIофшIэн хэшIыкIышхо фыриI. АлъэкI къагъанэрэп, гектар минитIум ехъу Iуахыжьыгъах. Ащ мафэ къэс гектаришъэ зытIущ къыхэхъо. Хьамэм коц тонн минибл фэдиз къытехьэгъах.\n— Мафэ къэс, — ипсалъэ лъегъэкIуатэ ХьэдэгъалIэм, — комбайнэ 32-мэ къэуцу ямы-\nIэу механизаторхэм Iоф арагъашIэ, уарзэр зэхаупкIатэзэ коц гектар 600 — 700-р къаIожьы, IофшIэгъу мэфэ зыщыплIыкIэ коцым иIухыжьын тыухынэу ары. Комбайнэхэр зэрыкIыжьыгъэ хыпкъхэми тадэлажьэ. Гектар минищ фэдизмэ ячIышъхьашъохэр диск онтэгъухэмкIэ зэхаупкIэтагъ, гектар 306-рэ полупарэу къаIэтыгъ.\n— Хыныгъошхор мыгъэ зэшIохыгъэ зэрэхъурэм тифермерхэми яIахьышIу хэлъ, — къытиIуагъ нэужым ахэм районымкIэ япащэу Блэгъожъ Налбый. — Районым щашIэгъэ коц гектар 11663-м щыщэу Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэм Iуахыжьынэу щытыр 6131-рэ, къаIожьыгъахэр гектар 4350-рэ. Тэ тифермерхэм техникэмкIэ, анахьэу комбайнэхэмкIэ яIофхэр нахь дэити, коц гектар 5532-у агъэбэгъуагъэм щыщэу бэдзэогъум и 9-м ехъулIэу гектар 4200-рэ Iуахыжьыгъах.\n— Фермер хъызмэтшIапIэхэр анахьыбэу зыщызэхэщагъэхэр Гъобэкъое ыкIи Джэджэхьэблэ чIыпIэ койхэр ары, — еIо Налбый. — Ахэм зэкIэми якоц хьасэхэр зыIуахыжьыгъахэхэр тIэкIу шIагъэ. Ахэм ащыщых Уджыхъу Борис, Шъынэхъо\nЮрэ, Нэхэе Адам, БлэнэгъапцIэ Мыхьамэт, нэмыкIхэри.\nКоцыр анахь зыгъэбэгъуагъэу, лэжьыгъэшхо къэзыхьыжьыгъэу Блэгъожъ Налбый зыцIэ къыриIуагъэр ГъобэкъуаекIэ Iэшъынэ Руслъан. Ащ икоц хьасэхэр зэкIэмэ апэу Iуихыжьыгъ, гектар пэпчъ центнер 65-рэ къыригъэтыгъ.\n— Мы лъэхъаным, — ипсалъэ лъегъэкIуатэ Налбый, — коцым иаужырэ гектархэр Iуахыжьых ПэнэжьыкъуаекIэ фермерэу Пэнэшъу Мурат иIофшIэгъухэм. Коц гектар 1456-у яIагъэм игектар пэпчъ центнер 45-рэ къырагъэтыгъ. АскъэлаекIэ Хьаджэлдый Аскэри икоц гектар пэпчъ гурытымкIэ центнер 45-рэ къырихыгъ. ТызэрэгугъэрэмкIэ, чIыопсым изытет тимыгъэохъумэ, коцым икъэIожьын мэфэ IофшIэгъу зытIущ нахьыбэ едгъэкъудыижьыщтэп.\nТэри мы тхыгъэр къэдгъэхьазыры зэхъум районым апэу фермер хъызмэтшIапIэ щызэхэзыщэгъагъэу, IофшIэкIошхощтыгъэу, зищытхъу бэрэ тIощтыгъэ Шъхьэлэхъо Мэдинэ (щыIэжьэп, Алахьым джэнэтыр къырет) непэ иIоф лъызыгъэкIотэрэ ыкъо нахьыкIэу Бислъан зыIудгъэкIагъ. КъызэрэтфиIотагъэмкIэ, коц гектар 260-у иIагъэр апэу Iуихыжьыгъ. Гектар телъытэу центнер 40-м шIокIэу къырихыгъ. Уарзэр ыупкIатэзэ хитэкъожьыгъ. Нэужым хыпкъым ичIышъхьашъо диск онтэгъухэмкIэ зэхиупкIэтэжьыгъ.\nШъхьэлэхъо Бислъан ятэ псаузэ фищэфыгъагъэу комбайнэу «Лавердам» фэдэ иI. АщкIэ илъэс къэс ежьхэм ябжыхьасэхэм анэмыкIэу, зэкIэ фаехэм лэжьыгъэр афыIуихыжьызэ республикэ зэнэкъокъухэм апэрэ чIыпIэр ащиубытэу къызэрэхэкIыгъэми тыщыгъуазэти, ащкIэ ыгъахъэхэрэми такIэупчIагъ.\n— Сэ сикоц хьасэ апэу Iусхыжьыгъ. Тичылэ фермерхэу Шъхьэлэхъо Хьазрэти, Уджыхъу Бориси, нэмыкIхэми Iоф афэсшIагъ. Аскъэлаий сыщыIагъ. Мы лъэхъаным Пщыкъуйхьаблэ сыкIуагъэу Хьакъуй Рэщыдэрэ Гъомлэшк Алыйрэ якоц хьасэхэр къафэсэIожьы. ЗэпстэумкIи гектар 500-м ехъу Iусхыжьыгъах. Хыныгъошхор ыкIэм фэкIуагъ, аужырэ гектархэр къаIожьых.


05 | In Your Language\nHome » Adyghe » 27 Revelation » 05\nЕтІанэ тІысыпІэ лъапІэм тесым ыІэ джабгъукІэ тхылъ горэ ыІыгъэу слъэгъугъэ. Ар ыкІоцІкІи ыкІыбкІи тхыгъэу, зэкІоцІыщыхьагъэу, мыхъурибли тедзагъэу щытыгъ. 2ЛъэкІыныгъэ зиІэ мэлэІич гори слъэгъугъэ мэкъэшхокІэ къыІоу: «Мыхъурыр тезыхынэу, тхылъыр зэгозыхынэу хэта зифэшъуашэр?» 3Ау уашъоми, чІылъэми, чІылъэм ычІэгъыми а тхылъыр зэгозыхынэу, е ыкІоцІ еплъынэу зылъэкІырэ цІыф зи ащыІагъэп. 4Тхылъыр зэгозыхынэу е ыкІоцІ еплъынэу зифэшъошэ цІыф горэ къызэрамыгъотыгъэм пае, лъэшэу сыгъыгъ. 5Ау тхьамэтэ нахьыжъхэм ащыщ зыгорэм къысиІуагъ: «Умыгъ, мо къэдаІу! Иудэ унэгъо лъэпкъым щыщ аслъанкІэ заджэхэу, пачъыхьэ Даутэ къытехъукІыгъэ бын лъапІэм* текІоныгъэр къыхьыгъ. Мыхъуриблыр тырихынышъ, тхылъыри зэгуихын ащ ылъэкІыщт».\n6ЕтІанэ Шъынэ горэ шІуабзыгъэм фэдэу тІысыпІэ лъапІэм ыгузэгу итэу, псэушъхьиплІымрэ тхьамэтэ нахьыжъхэмрэ ихъурэягъэкІэ къеуцокІыгъэхэу слъэгъугъэ. Бжъэкъуибл тетыгъ, нибли иІагъ. Ниблыр дунаем тыдэкІи Тхьэм ыгъэкІогъэ псиблыр ары. 7А,Шъынэр кІуи, тІысыпІэ лъапІэм тесым ыІэ джэбгъукІэ ыІыгъырэ тхылъыр къыІихыгъ. 8Ар къызыІехым, псэушъхьиплІымрэ тхьэмэтэ нахьыжъхэу нэбгырэ тІокІырэ плІырэмрэ Шъынэм ыпашъхьэ зыщырадзыхыгъ. Хэти шыкІэпщынэм фэдэу пщынэ лъэпкъ горэ ыІыгъыгъ, Іэгубжъхэу дышъэм хэшІыкІыгъэхэу, мэ ІэшІу зыпихырэ уцхэр зэрытхэри аІыгъыгъэх. А уцхэм апихырэ мэ ІэшІур Тхьэм ицІыф лъапІэхэм ялъэІухэр арыгъэ. 9ОрэдыкІэ къаІуагъ:\n«Тхылъыр пштэнэу, имыхъурхэри тепхынхэу уифэшъуащ,\nсыда пІомэ цІыфхэм ушІуабзыгъ,\nо плъыкІи унэгъо лъэпкъ пстэуми, бзэ пстэуми,\nхэгъэгу пстэуми, лъэпкъ пстэуми ащыщхэу\n5:5 аслъанкІэ заджэхэу, пачъыхьэ Даутэ къытехъукІыгъэ бын лъапІэр – Исус Христос ары.\nцІыфхэм ашъхьэхэр Тхьэм пае къэпщэфыжьыгъэх. 10О уигъусэхэу тетыгъо зиІэхэу, ти Тхьэ фэлажьэрэ дин пащэхэу тыхъунэу о ты-\nбгъэнэфагъ; дунаеми тетыгъо щытиІэщт». 11 ЕтІанэ сызэплъэм, тІысыпІэ лъапІэм, псэушъхьиплІым, тхьамэтэ нахьыжъхэм яхъурэягъэкІэ къяуцокІыгъэхэу мэлэІич бэ дэдэхэм амакъэ зэхэсхыгъэ, япчъагъи мин бэ дэдэ хъущтыгъ. 12Ахэмэ мэкъэшхокІэ мырэущтэу аІуагъ: «ЛъэкІыныгъэшхор, баиныгъэшхор, зэхэшІыкІыныгъэшхор, кІочІэшхор, лъытэныгъэшхор, щытхъушхор, шъхьэкІэфэ-\nныгъэшхор Шъынэу цІыфхэм шІуабзыгъэм ифэшъуашэх». 13ЕтІанэ уашъом, чІым, чІы чІэгъым, хым ахэми ащыпсэухэу, Тхьэм къыгъэхъугъэ псэ зыхэлъ пстэуми къаІоу зэхэсхыгъ:\n«ШъхьэкІэфыныгъэшхор, лъытэныгъэшхор, щытхъушхор, тетыгъошхор\nегъашІэм тІысыпІэ лъапІэм тесымрэ, Шъынэмрэ яй!» 14ПсэушъхьиплІыми, «Амин» къаІуагъ. Тхьамэтэ нахьыыжъхэу нэбгырэ тІокІырэ плІырэмрэ чІыгум зырадзыхи, сыдигъуи ЩыІэщтыр агъэлъэпІагъ.\n‹ 04 up 06 ›


Нахьыжъхэм медальхэр афигъэшъошагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан «Адыгэ Республикэр илъэс 25-рэ хъугъэ» зыфиIорэ шIэжь медалыр нэбгырэ заулэмэ тыгъуасэ аритыжьыгъ.\nРеспубликэр зыпкъ иуцоным ыкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм зиIахьышIу хэлъ нахьыжъхэр арых тын лъапIэр зыфагъэшъошагъэхэр. Ахэр культурэм, искусствэм ицIыфхэу, предприятиехэм япэщагъэхэу джырэ уахътэм пенсием щыIэх. Къэзэрэугъоигъэхэм АР-м и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэмкIэ зафигъэзагъ, илъэс зэкIэлъыкIохэм ахэм Iофэу ашIагъэм осэшIу фишIыгъ, псауныгъэ пытэ яIэнэу къафэлъэIуагъ.\n«Iофэу шъушIагъэм, шъуипшъэрылъхэр хьалэлэу зэрэжъугъэцэкIагъэхэм яшIуагъэкIэ Адыгеир ылъэ пытэутеуцон ылъэкIыгъ. Шъо опытэу шъуIэкIэлъыр дгъэфедэзэ ыпэкIэ тылъэкIуатэ. Непэ республикэм гъэхъэгъэгъэнэфагъэхэр иIэх, ащ тырэгушхо. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным тыпылъ. ТшIагъэр бэ, ауджыри зэшIотхынэу къытпыщылъыр ащ нахьыбэжь», - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nШIэжь медалыр зэратыгъэхэм ащыщых Къэндаур Исмахьилэ, Пэрэныкъо Чатибэ, Къат Теуцожь, Цундышкэ Пщымафэ ыкIи Китарие Заурбый. Тын лъапIэр зыфагъэшъошагъэхэр къызэгущыIэхэм, мы аужырэ илъэсхэм республикэм иэкономикэ ыкIи иобщественнэ-политическэ щыIакIэ нахьышIум ылъэныкъокIэ зэблэхъугъэ зэрэхъугъэр къыхагъэщыгъ.\nАдыгэ лъэпкъыр бэшIагъэу зыкIэхъопсыщтыгъэ республикэр тиIэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иIэу къагъэнэфагъ. ЫнаIэ къазэратетым фэшI ТхьакIущынэ Аслъан фэрэзагъэх, республикэм шIуагъэ къыфихьэу тапэкIи Iоф ышIэнэу къыфэлъэIуагъэх, къэзытхырэр «Адыгэ Макъ».\nРеспубликэм хэхъоныгъэхэр езыгъэшIыхэрэ IофышIэх →\nЯмэфэкI хагъэунэфыкIыгъ (26.07.2016) →


Пенсионерэу 2019-рэ илъэсым IофшIапIэхэм аIутыгъэхэм япенсиехэм къахэхъуагъэу шышъхьэIу мазэм къатынэу рагъэжьагъ.\nМыщ пае пенсионерым лъэIу тхылъ ытын ищыкIагъэп. Ыныбжь нэсыгъэу е сэкъатныгъэ иIэ хъугъэу страхованиемкIэ пенсиер зыфагъэпсыгъэу, IофшIэпIэ чIыпIэм Iутэу взносхэр къызфатыгъэхэр зэкIэри къыхеубытэх.\nНэмыкIхэм индексациеу афашIырэм фэмыдэу, мыр пенсионерым лэжьапкIэу къыратырэм бэкIэ елъытыгъ. Ау анахьыбэу къыхэхъощтыр пенсионнэ коэффициентищым ауасэм фэдиз. 2020-рэ илъэсым ар сомэ 93-рэ зэрэхъурэр, къафыхэхъощтыр сомэ 279-м шIокIыщтэп.\nIофшIапIэхэм аIут пенсионерэу Адыгеим исыр нэбгырэ мин 28-м ехъу.\nУФ-м IофшIэнымкIэ ыкIи цIыфхэр социальнэу къэухъумэгъэнхэмкIэ и Министерствэ иунашъоу мэкъуогъу мазэм къыдэкIыгъэм къызэрэщиIорэмкIэ, бэдзэогъум и 28-м къыщыублагъэу сэкъатныгъэ зиIэ хъугъэу пенсие зыфагъэнэфагъэхэр ПенсиехэмкIэ фондым екIолIэнхэшъ, лъэIу тхылъ атын ищыкIагъэп.\nФондым испециалистхэм сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщытхыгъэ федеральнэ реестрэм итым къыпкъырыкIыхэзэ мэфипшIым къыкIоцI ахъщэ тыныр агъэпсы. ЦIыфым къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал щыриIэ «унэе кабинетым» е иэлектроннэ почтэ ар къыратхэ, телефонымкIэ къыфагъэхьэуи мэхъу.\nСэкъатныгъэр зэрагъэнафэрэ ыкIи ащ пае пенсиер зэрагъэпсырэ шIыкIэхэр нахь къызэрыкIо шIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм мыр зэу ащыщ. Федеральнэ реестрэр зыфашIыгъэри ащ пай. ЦIыфэу сэкъатныгъэ зиIэм электроннэ шIыкIэм тетэу лъэIу тхылъыр зитыкIэ, нэмыкIэу ищыкIагъэр зэкIэ ащ къыдахы.\nБлэкIыгъэ илъэсым Федеральнэ реестрэм иIэпыIэгъукIэ сомэ миллионрэ мини 100-рэ ахъщэ тынэу агъэпсыгъ. Ахэм янахьыбэр, сомэ мин 723-р, мазэ къэс къатырэ ахъщэ тын, сомэ 388,5-р сэкъатныгъэ зиIэхэм афагъэнэфэгъэ страховой е къэралыгъо пенсиер ары.\nМы уахътэм цIыфым сэкъатныгъэ зэриIэри медицинэм иучреждение къытыгъэ тхылъхэм къапкъырыкIыхэзэ агъэунэфы. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зимыушъомбгъуным пае аущтэу ашIыгъ, 2020-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ и 1-м нэс шапхъэм кIуачIэ иIэщт.\nCэкъатныгъэ зэриIэм пае пенсиер апэрэу зыфагъэнэфагъэм, ар къызэрэIэкIэхьащт шIыкIэу ежь зыфаер къызщиIорэ лъэIу тхылъыр ытын фай, ау нахьыпэкIэ къыфакIощтыгъэмэ, ар ищыкIэгъэщтэп.\nМэлылъфэгъу мазэм къыщегъэжьагъэу пенсиехэри, ахъщэ тынхэри пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу фондым егъэпсых, къелъытэжьых, цIыфхэм IэпыIэгъоу ящыкIагъэри ареты. ТапэкIи а шIыкIэр лъигъэкIотэщт.\nПредыдущая СтIашъу Мамыр дышъэр егъэшIэты\nСледущая Зыгорэм шIомылIыкIырэр нэпэнчъэ


ПэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу яIофшIэн лъагъэкIуатэ — Адыгэ макъ\nПэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу яIофшIэн лъагъэкIуатэ\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу я LII-рэ зэхэсыгъор зэхищэгъагъ.\nАщ хэлэжьагъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, ведомствэхэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэр. Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nПстэумэ апэу зыкI къэралыгъо ушэтынхэр Адыгеим зэрэщыкIощтхэм фэгъэхьыгъэ доклад АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур къышIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым ушэтынхэр зэрэгъэпсыгъагъэхэм мыгъэ зэхъокIыныгъэшхо фэхъугъэп. Мафэу зыщыкIощтхэм, нэбгырэ пчъагъэу ахэлэжьэщтым, кIэлэеджакIохэр зы чIыпIэм бэу щызэрэугъоигъэу мыхъуным пае шIыкIэу агъэфедэщтхэм депутатхэр ащигъэгъозагъэх.\nМинистрэм къызэриIуагъэмкIэ, ушэтынхэр зэрэкIорэм лъыплъэщтхэри агъэнэфагъэх. Ахэм азыныкъор ЕГЭ-р зыщыкIорэ чIыпIэхэм ащыIэщт, адрэхэр ситуационнэ гупчитIум ачIэсхэу пэIудзыгъэу Iоф ашIэщт. АР-м и МВД зэрихабзэу, щынэгъончъагъэм, рэхьатныгъэм алъыплъэщт.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэр зэрэзэкIэмыкIожьыгъапэр къыдалъытэзэ, кIэлэеджакIохэм вирусыр къямыолIэным ищыкIэгъэ пстэур агъэхьазырыгъ, маскэхэр, Iалъэхэр, нэмыкIэу ащ ущызыухъумэхэрэр къащэфыгъэх.\nШIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2019-рэ илъэсымкIэ бюджетэу иIагъэр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм къытегущыIагъ ащ ипащэу Людмила Ялинар. КъызэриIуагъэмкIэ, хахъохэр сомэ миллиарди 5-рэ миллион 340-м ехъущтыгъэх, хъарджхэр сомэ миллиарди 5-рэ миллион 327,7-рэ хъущтыгъэх.\nАхэм анэмыкIэу псэушъхьэу зыпарэми имыеу урамхэм атетхэм узэрадэзекIощтым ылъэныкъокIэ чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэ органхэм фитыныгъэхэр ятыгъэнхэм фэгъэхьыгъэу республикэ закон аштагъ. Ащ фэдэу зыпари зылъымыплъэрэ псэушъхьэхэм цIыфхэм япсауныгъэ е ящыIэныгъэ яягъэ рамыгъэкIынымкIэ, ежьхэми адэземыкIонхэмкIэ мыщ шIуагъэ къытыщтэу депутатхэм алъытагъ.\nАдминистративнэ хэукъоныгъэхэм афэгъэхьыгъэ республикэ законым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэр терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ комиссиеу муниципальнэ образованиехэм ащызэхащагъэхэм яIофшIэн анахьэу зыфэгъэхьыгъэр. АР-м ипрокурор шъхьаIэ ащ кIэщакIо фэхъугъ.\nПрокуратурэм уплъэкIунэу зэхищагъэхэм къапкъырыкIызэ, терроризмэм, экстремизмэм апэшIуекIорэ Iофтхьабзэу комиссиехэм зэшIуахыхэрэм федэ къамытэу, ахэр зымыгъэцакIэхэрэм пшъэдэкIыжьэу ахьырэр макIэу ылъытагъ. Джы мы законэу аштагъэм терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ комиссием къыгъэнэфагъэр зымыгъэцакIэ-\nрэ физическэ лицэхэм сомэ 1000-м къыщегъэжьагъэу 3000-м нэсэу, пэщэ IэнатIэр зыIыгъхэм сомэ 5000-м къыщегъэжьагъэу 10000-м нэсэу, юридическэ лицэхэм — сомэ 20000-м къыщегъэжьагъэу 50000-м нэсэу тазыр арагъэтынэу къыщеIо.\nТыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэн фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм 2017-рэ илъэсым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм чIыопсым игъэфедэнкIэ режим гъэнэфагъэ зиIэ мэз-парк чIыпIэ шхъуантIэхэр субъектхэм ащыгъэпсыгъэнхэу къыщеIо. Ащ къыпкъырыкIыхэзэ, гектари 160-рэ хъоу Мыекъуапэ щагъэпсыгъ. Нэужым ар гектар 1312-м нагъэсыгъ. Джыри мы чIыпIэр гектар 20-кIэ нахь ин шIыгъэным Урысые народнэ фронтыр кIэщакIо фэхъугъэу, депутатхэр зэхэсыгъом щыхэплъагъэх ыкIи дырагъэштагъ.\nУФ-м и Къэралыгъо Думэ Адыгеим ыцIэкIэ щыIэ депутатэу Владислав Резник лъытыным фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм кIэщакIо фэхъугъэу, ащи зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. Псауныгъэм икъэухъумэн ылъэныкъо щылажьэрэ унэе организациехэу, лъым игъэхьазырын ыкIи иIыгъын пылъхэм яспискэ нахь ин шIыгъэн фаеу ащ къыщеIо. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэр ары ащ лъапсэу фэхъугъэр. Коронавирусыр къызэолIэгъагъэу анти-телэхэр зиIэ хъугъэхэм лъэу къатырэмкIэ нэужым къызэолIагъэхэм IэкIыб къэралхэми Урысыеми ащяIазэх. Лъым ыуж итыр нахьыбэ хъумэ, коронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ шIуагъэ къытынэу, Iофхэр нахь къыгъэпсынкIэнхэу Владислав Резник елъытэ.\nПарламентым идепутатхэми ащ дырагъэштагъ, зэхъокIыныгъэр игъоу алъытагъ.\nДжащ фэдэу пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу зэхэщэгъэ IофшIэным ылъэныкъокIэ ащ фэгъэхьыгъэ Кодексым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ федеральнэ законопроектыми дырагъэштагъ. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм ыпкъ къикIэу организацие, къулыкъу ыкIи ведомствабэхэм пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу аужырэ мэзэ зытIущым яIофшIэн лъагъэкIотэн фаеу хъугъэ. Кодексым ащ фэдэ шIыкIэм фытегъэпсыхьэгъэ шапхъэхэр зэрэщымыгъэнэфагъэхэм мыщ дэжьым иягъэ къыщыкIуагъ, IофшIэнымкIэ цIыфхэм фитыныгъэу яIэхэр укъуагъэхэ хъугъэ. Ары джы мы зэхъокIыныгъэр фашIыныр къызхэкIыгъэр.\nЦIыфэу зэзэгъыныгъэу дашIыгъэм (трудовой договор) тетэу лажьэрэм офисым чIэмысэу пэIудзыгъэу иIофшIэн зэхищэнэу амал етыгъэнэу, илэжьапкIи, нэмыкIэу фитыныгъэу иIэхэри къэгъэнэжьыгъэнхэу ащ къыщеIо.\nАдыгеим и Парламент идепутатхэр ащ тегущыIэхи, непэрэ лъэхъаным шапхъэу къыгъэуцухэрэм ар адиштэу, ащ фэдэ шIыкIэ щыIэныр шIокI зимыIэ Iофэу алъытагъ.\nНэмыкI лъэныкъуабэхэм афэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законхэм, законопроектхэм атегущыIэхи, апэрэ, ятIонэрэ еджэгъухэмкIэ аштагъэх. ПстэумкIи упчIэ 50 повесткэм щыгъэнэфэгъагъ.\nПредыдущая Cима Агержанокова: «Важно обеспечивать инвалидам равные с другими гражданами возможности в реализации своих прав»\nСледущая Лъэпкъыр зэрыгушхорэ тхэкIошху


Республика Адыгея - Гъэтхапэм и 25-р – культурэм иIофышIэ и Маф\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Гъэтхапэм и 25-р – культурэм иIофышIэ и Маф\nАдыгэ РеспубликэмкIэ культурэм иIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nСыд фэдэрэ лъэхъани обществэм ихэхъоныгъэкIэ культурэм мэхьанэшхо иIэу щыт. Культурэм цIыфхэр зэрепхых, ныбжьыкIэхэр тэрэзэу пIугъэнхэм иамал къеты, дунэееплъыкIэ тэрэз яIэу ахэр къэтэджынхэмкIэ ишIогъэшхо къэкIо.\nЦIыфхэр творчествэм хэщэгъэнхэмкIэ, дэхагъэр зэхашIэу пIугъэнхэмкIэ, тэрэзэу гупшысэшъунхэмкIэ, лъэпкъ шэн-зэхэтыкIэхэр, ныдэлъфыбзэр къаухъумэнхэмкIэ культурэм иIофышIэхэм Iофышхо зэшIуахы. Джащ пае инэу ахэм тафэраз.\nКультурэ кIэныр къэухъумэгъэным, ащ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным шъуишъыпкъэу шъудэлажьэзэ, обществэм цIыфыгъэ шэпхъэ дахэхэр щыгъэпытэгъэнхэм шъуиIахьышхо хэшъошIыхьэ.\nМэфэкIым ехъулIэу Адыгеим икультурэ иIофышIэ пстэуми тызэрафэразэр къэтэIо ыкIи тафэлъаIо псауныгъэ пытэ яIэнэу, ублэпIэшIу пстэуми гъэхъагъэхэр ащашIынхэу!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием»\nи Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу


Iофэу пшIэрэр угу рехьымэ… | Адыгэ Макъ\nIофэу пшIэрэр угу рехьымэ…\nАвтор: Редакция\t/ 13.08.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nПсэолъэшI сэнэхьатыр илъэсишъэ пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьмэ къэхъугъэу, уахътэ тешIэ къэс щыIэныгъэм нахь ищыкIагъэ хъухэрэм ащыщ, неущырэ мафэми ащ къызэрэщымыкIэщтым щэч хэлъэп.\nАу ар сыдигъокIи IофшIэн псынкIэу щытыгъэп, непи, технологиякIэхэм ялъэхъан, къиныгъоу къыхэнагъэр макIэп, пшъэдэкIыжьышхо зыхэлъхэм ащыщэуи алъытэ. ПсэолъэшI сэнэхьатыр шIу дэдэ зылъэгъоу а лъэныкъомкIэ гъэсэныгъэ зэзыгъэгъотыгъэр ары нахьыбэрэмкIэ ащ къыхэнэжьэу, къин пстэури къызэпичызэ, илъэгапIэ нэсырэр. Мы профессиональнэ мэфэкIым ипэгъокIэу ащ фэдэ цIыф гущыIэгъу тызыфэхъугъэр.\nМэркъэзэ Аслъан псэолъэшI хъызмэтшIапIэу ООО-у «Ремстройсервис» зыфиIорэм ипащ. Джыри кIэлэ зихэхъогъоу еджапIэм чIэсыгъ псэолъэшI сэнэхьатыр ыгукIэ къызыхехым. Ышнахьыжъхэм ащыщэу ащ рылажьэрэр ары щысэ фэхъугъагъэр. Къызщыхъугъэ къуаджэу Хьатыгъужъыкъуае игурыт еджапIэ ыуж инженернэ-псэолъэшI институтэу Ростов-на-Дону дэтым щеджагъ. Ар къыухи 1982-рэ илъэсым Адыгеим къызегъэзэжьым, «Адыгпотребсоюзым» епхыгъэ псэолъэшI хъызмэтшIапIэм (ПМК) мастерэу щыригъэжьэгъагъ, нэужым прорабыгъ, организацием иинженер шъхьэIагъ, ипэщагъ… А IэнатIэм Iутызэ, къэралыгъом зэхъокIыныгъабэу къыщыхъухэрэм адиштэу, 1998 — 1999-рэ илъэсхэм хъызмэтшIапIэр хэушъхьафыкIыгъэу, ежь зызыIыгъыжь предприятиеу ООО-у «Ремстройсервис» хъугъэ.\n— Къэралыгъоу узщыпсэурэр чIыпIэ къин итымэ, ори IофшIэныр къыпфэпсынкIэщтэп, — ыIуагъ Аслъан. – А илъэсхэр къиныгъэх, IофшIэныр мэкIагъэ, цIыфхэм лэжьапкIэ игъом зэрятымытышъурэр пстэумэ анахь дэигъ. ПсэолъэшIым иIофшIэн кIочIабэ хелъхьэ, ащ иунагъо зэригъэшхэн емытыныр цIыфыгъэп.\nЫгу кIодэуи уахътэ къызэрэхэкIыщтыгъэр ыушъэфырэп, ау ащ нахь хэмылъэу къиныгъохэм зыкъаригъэуфэнэу, зыкъытынэу зыпарэкIи зэремыгупшысагъэм джы зэрэкIэгушIужьырэр къыхегъэщы. Къиныгъоу а уахътэм къыздихьыгъэхэр къызэпичынхэшъ, къызэрахэкIыщтыр ары ышъхьэ илъ зэпытыгъэр. Бэрэ зэрегупшысэрэм, чэщи мафи иIофшIэн ыуж зэримыкIырэм, теубытагъэ хэлъэу игухэлъхэм зэрякIуалIэрэм шIуагъэ къатыгъ — «Ремстройсервисыр» зыпкъ итэу, хэхъоныгъэхэр ышIыхэзэ лъыкIотэрэ псэолъэшI хъызмэтшIапIэхэм ащыщ хъугъэ.\nУнакIэхэм яшIын, ягъэкIэжьын ыкIи ягъэцэкIэжьын зэрэпылъым имызакъоу, цех зэфэшъхьафхэр иIэх. ГушыIэм пае, хъызмэтшIапIэм бетонэу е ащ хэшIыкIыгъэу ыгъэфедэрэр зэкIэ ежьхэм къыдагъэкIы. Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, илъэсихкIэ узэкIэIэбэжьмэ цехыр агъэпсыгъ, кIочIэшIуи иIэу щыт, зы сменэм куби 160 — 180-рэ къыдегъэкIы. Ащ нэмыкIэуи пластикэм хэшIыкIыгъэ шъхьаныгъупчъэхэр къызщашIыхэрэ ыкIи гъучIыр зыщызэхагъэжъэрэ цеххэр яIэх, техникэу псэолъэшIыным щагъэфедэрэм инахьыбэри ежьхэм яй.\nАдыгеим иминистерствэхэм, федеральнэ къулыкъу зэфэшъхьафхэм япхыгъэ псэуалъэхэр республикэм щызышIыгъэхэм ыкIи щызыгъэцэкIэжьыгъэхэм хъызмэтшIапIэр ащыщ. ГущыIэм пае, УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэ иотделениехэр зычIэтыщтхэ унэхэр Джэджэ, Мыекъопэ, Кощхьэблэ районхэм ыкIи Адыгэкъалэ ащагъэуцугъэх. Хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм епхыгъэ псэуалъэхэр, медицинэм, гъэсэныгъэм яучреждениябэхэр ашIыгъэх, агъэкIэжьыгъэх. Мы уахътэм Мыекъуапэ илицееу N 35-м спортзал, актовэ зал ыкIи еджэпIэ классхэр хэтхэу унэ щегъэуцу. Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, шэкIогъу мазэм аухынышъ, атынэу гухэлъ яI.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын фэгъэхьыгъэ программэм игъэцэкIэни мы хъызмэтшIапIэр хэлэжьагъ. Мыекъуапэ дэт унабэ агъэцэкIэжьыгъ. Ахэм ямызакъоу, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын рагъэжьагъ. Мыекъуапэ ирайонэу «Черемушкэм» къатитфэу зэтет унэу щашIырэр мэзэ зытIукIэ аухыщтэу ары Аслъан къызэриIуагъэр. ЦIыфхэм ямылъку зэхэлъкIэ ар шIыгъэ. Джыри ащ фэдэу мылъку зэхэлъкIэ къэлэ гупчэм пэмычыжьэу фэтэрыбэу зэхэт унэ щырагъэжьэнэу фитыныгъэ къаратыгъ.\n— Мыщ фэдэу цIыфхэм ямылъку зэхэлъкIэ тшIынэу зисэхъухьэм, къыхэлэжьэнхэм сицыхьэ телъыгъэп, ау гу тесшIыхьи сыфежьэгъагъ, — ыIуагъ Аслъан. — Кризисым къиныгъоу къыздихьыгъэхэри, цIыфхэм яамалхэм къазэращыкIагъэри мыщ дэжьым къыщыдэслъытагъэх, ау сэ зэрэсымыIоу Iофыр хъугъэ. Цыхьэ къытфашIи къыхалъхьагъэшъ, «тхьашъуегъэпсэу» ясIомэ сшIоигъу, тэри къызэрэтщыгугъыгъэхэр къэдгъэшъыпкъэжьыным тыпылъ.\nНепэ псэукIэ амалхэр нахьышIу зышIымэ зышIоигъохэм анахьыбэм ипотекэр хэкIыпIэу къыхахы. Ащ фэшI «Ремстройсервисми» банкхэм зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх. Урысыем пэрытныгъэр щызыIыгъ банкхэм ащыщэу щымэ Iоф адашIэ, ахэм чIыфэ къаратызэ цIыфхэм къыхалъхьэ. Ар бэхэмкIэ IэпыIэгъушхоу зэрэщытым щэч хэлъэп.\n«Ремстройсервисым» илъэсым къыкIоцI нэбгырэ 80 фэдизмэ IофшIэпIэ чIыпIэ къареты. IофшIэнэу яIэм елъытыгъэу а пчъагъэр нахь макIэ е нахьыбэ хъоу ары Аслъан къызэриIуагъэр. Сыд фэдизмэ Iоф арегъашIэми ялэжьапкIэ игъом аритыныр шIокI зимыIэ Iофэу ежьыркIэ зэрэщытым къыкIигъэтхъыгъ.\n— Апэ зыщедгъэжьэгъэгъэ илъэсэу зигугъу къэсшIыгъэхэм афэдэжьэп джы, — ыIуагъ Аслъан. — Непэ псэолъэшI отраслэм къэралыгъор мымакIэу къыдеIэ, тиIофшIэн къэзыгъэпсынкIэрэ законыби щыIэ хъугъэ. ГущыIэм пае, нахьыпэкIэ бюджет мылъкукIэ псэуалъэ горэ дгъэуцугъэми, ахъщэр илъэсым ыкIэм нэс къытатыжьыми тезэгъыщтыгъ. Джы мылъкоу объектым пэIухьащтыр хьазырэу ащ ишIын етэгъажьэ, зыпарэкIи гужъуагъэ хъурэп. Ащ ишIуагъэкIэ цIыфхэми ялэжьапкIэ игъом ятэтышъу.\nЦIыфым исэнэхьат лъэшэу шIу елъэгъумэ, къинэу хэлъри зэхимышIэу, мытхьаусыхэу, гухахъо хигъуатэзэ зэригъэцэкIэщтым ишыхьат Мэркъэзэ Аслъан. Ар зипэщэ хъызмэтшIапIэр зыпкъ итэу мэлажьэми, агъэуцунэу рахъухьэгъэ псэуалъэм ишIын зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу къыдэпхыным изакъоми IэшIэхэу зэрэщымытыр, псэолъэшIыным ибэдзэршIыпIэ чIыпIэ гъэнэфагъэ щыуубытынышъ, илъэсыбэхэм къакIоцI ар къэбгъэшъыпкъэжьыныр зэрэмыпсынкIэр, нэмыкI къиныгъуаби зэрэхэтыр къэшIэгъуаеп.\n— Къиныгъо горэ зыхэмылъ IофшIэн щыIэп, — къыIуагъ Аслъан ахэм ягугъу зытэшIым. — Iофэу пшIэрэр угу рехьымэ, а зэпстэури зэхашIэрэп.\nСурэтхэм арытхэр: ООО-у «Ремстройсервисым» ипащэу Мэркъэзэ Аслъан; фэтэрыбэу зэхэт унэу Мыекъуапэ ирайонэу «Черемушкэм» къыщашIыгъэр; Мыекъуапэ илицееу N 35-м щагъэуцурэ псэуалъэр.


Хэта текIощтыр? | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 04.10.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nЧъэпыогъум и 5-м Адыгэ Республикэм истадион шъхьаIэ футболымкIэ ешIэгъу гъэшIэгъон щыкIощт.\nРеспубликэм апэрэ чIыпIэр къыщыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум Адыгэкъалэрэ псэупIэу Тульскэмрэ якомандэхэр щызэIукIэщтых.\n— ЕшIэгъур мафэм сыхьатыр 1-м аублэщт, — къытиIуагъ Адыгеим футболымкIэ и Федерацие ипащэу Николай Походенкэм. — Футболыр зышIогъэшIэгъонхэр зэIукIэгъум еплъынхэу къетэгъэблагъэх.


МэфэкI мафэхэр щынэгъончъэнхэм пай | Адыгэ Макъ\nМэфэкI мафэхэр щынэгъончъэнхэм пай\nТерроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ комиссиемрэ республикэм щызэхащэгъэ Оперативнэ штабымрэ зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ яIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАпэрэ Iофыгъоу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр ИлъэсыкIэу къэблагъэрэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэм террористическэ актхэр къащымыхъунхэм афэшI шIэгъэнхэ фаехэр, ащкIэ къэуцухэрэ пшъэрылъ шъхьаIэхэр арых. Мыщ епхыгъэу къэгущыIагъ щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу шъолъырым щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр. Къэралыгъор зэрэпсаоу пштэмэ, транспортым, промышленностым ыкIи энергетикэм япредприятиехэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэм, гъэсэныгъэм иучреждениехэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэным, террористическэ актхэр къащымыхъунхэм лъыплъэгъэным хэбзэухъумакIохэм анахьэу анаIэ тырагъэтын зэрэфаер ащ къыIуагъ. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим зыпкъитыныгъэ зэрилъыр хигъэунэфыкIыгъ. ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ псэуалъэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ зэрэухъумагъэхэр ауплъэкIугъэх. Шапхъэхэм адимыштэу зиIофшIэн зыгъэпсырэ учреждении 10-мэ япащэхэм административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. МэфэкI мафэхэр рэхьатэу, щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм фэшI хэбзэухъумакIохэм ямызакъоу, республикэм иведомствэхэм, муниципалитетхэм къатефэрэр агъэцэкIэн зэрэфаер ГъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантIэ Мурадин къызэриIуагъэмкIэ, мэфэкI Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу рекIокIынхэм, цIыфхэм ярэхьатныгъэ къэухъумэгъэным апае республикэм ихэбзэухъумакIохэм гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъур ахьыщт. Джащ фэдэу тишъолъыр къихьэрэ автотранспортыр ауплъэкIущт, гъогурыкIоныр щынэгъончъэным анаIэ тырагъэтыщт. ИлъэсыкIэм ыкIи Рождеством афэгъэхьыгъэхэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зыщызэхащэщтхэ чIыпIэхэр щынэгъончъагъэм ишапхъэхэм адештэхэмэ ауплъэкIущтых. Iофтхьабзэхэр щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэм республикэм ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэр зэрэфэхьазырхэр министрэм къыIуагъ.\nЦIыфхэр бэу зыщызэрэугъоихэрэ чIыпIэхэр къэухъумэгъэнхэм фэшI Iофэу ашIэрэм къытегущыIагъэх Лъэпкъ гвардием икъутамэу Адыгеим щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ Иван Гричановымрэ Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Китарые Аслъанрэ.\nКъэгущыIагъэхэм докладэу къашIыгъэхэм еплъыкIэу афыриIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыриIотыкIызэ, общественнэ щынэгъончъэным икъэухъумэн епхыгъэ IофшIэным изэхэщэн народнэ дружинэхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэ фаеу ылъытагъ. ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI мафэхэм яхъулIэу республикэм имуниципалитетхэм якоммунальнэ къулыкъухэм яухьазырыныгъэ зыфэдэр джыри зэ ауплъэкIунэу пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу редгъэкIокIынхэр пшъэрылъ шъхьаI. Мы мафэхэм тикъушъхьэхэм защызыгъэпсэфынэу къакIохэрэ хьакIэхэм ящынэгъончъагъэ анахьэу тынаIэ атедгъэтын фае. Джащ фэдэу цIыфхэм зызщагъэпсэфыщт ыкIи мэфэкIыр зыщыхагъэунэфыкIыщт чIыпIэхэм мэфэкI елкэхэр, къызэпэнэфхэрэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр ащыгъэуцугъэнхэм муниципалитетхэм япащэхэм анаIэ тырагъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСатыушIыпIэ псэуалъэхэр терроризмэм ылъэныкъокIэ ухъумэгъэнхэмкIэ ыкIи щынэгъончъэным ипаспортхэр ахэм пылъынымкIэ щыIэ шапхъэхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ Адыгеим экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Андзаур. АР-м и ЛIышъхьэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, мы спискэм сатыушIыпIэ псэолъи 106-рэ хагъэхьагъ. Непэ ехъулIэу ахэр зэкIэ ауплъэкIугъэх, объекти 5-р телъхьэпIэ гъэнэфагъэхэмкIэ ащ (перечнем) хагъэкIыгъ. Псэуалъэхэм ащыщхэм щынэгъончъэным ипаспортхэр апалъхьагъэх, адрэхэм алъэныкъокIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ.\nМы лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм джащ фэдэу къытегущыIагъ АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат.\nТерроризмэм иидеологие пэуцужьыгъэнымкIэ япшъэрылъэр зэрагъэцакIэхэрэм къытегущыIагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, терроризэм ыкIи экстремизмэм апэшIуекIогъэным, лъэпкъ ыкIи дин зэмызэгъыныгъэ обществэм къыхэзылъэхьэ зышIоигъохэ кIуачIэхэм апэуцужьыгъэным, зыкIыныгъэр къизыIотыкIхэрэ гупшысэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм республикэ ыкIи муниципальнэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофшIэнкIэ мэхьанэшхо зэратырэ лъэныкъохэм ащыщых. Мониторингэу зэхащагъэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым терроризмэм ыкIи экстремизмэм апэшIуекIогъэным фэгъэхьыгъэ материали 171-рэ республикэ ыкIи муниципальнэ СМИ-хэм къагъэхьазырыгъ. Терроризмэм пэшIуекIогъэным, лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэу, ушэтынэу зэхащэхэрэм илъэс 14 — 22-рэ зыныбжьхэр арых анахьэу къахагъэлажьэхэрэр, анаIэ зытетхэр. Психологхэм ыкIи социологхэм зэралъытэрэмкIэ, мы ныбжьым къыхиубытэхэрэм алъэныкъокIэ анахь щынэгъошхо щыI. Проектым гъэсэныгъэм иучреждение 15 къыхэлэжьагъ, ащ нэбгырэ 3300-рэ къызэлъиубытыгъ.\nIофыгъоу къаIэтыгъэхэм япхыгъэу къэгущыIагъ ыкIи зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх Кощхьэблэ районым иадминистрацие ипащэу Хьамырзэ Заур. Зэхэсыгъом икIэух терроризмэм пэшIуекIогъэнымкIэ республикэ комиссием 2018-рэ илъэсым Iоф зэришIэщт планыр къэзэрэугъоигъэхэм аштагъ.\nЗэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу терроризмэм пэшIуекIогъэным епхыгъэпэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн чанэу къыхэлэжьэхэрэ Владимир Алтунинымрэ Тыгъужъ Теуцожьрэ АР-м и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыжьыгъэх.


Лучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное\nПоиск работы для молодежи в Адыгейске\nЛучшие вакансии для школьников и подростков, студентов Адыгейске. Найти работу для молодежи в Адыгейске стало просто, подайте бесплатное.\nБесплатные объявления Работа для молодежи в Адыгейске от частных лиц как на avito или из рук в руки недорого на.\nНа BuyReklama.ru опубликована одна из крупнейших баз вакансий для молодежи в Адыгейске\nПоиск работы для молодежи в в Адыгейске заканчивается только успехом. Фактически все соискатели получают уникальную возможность:


Препарат Какао масло: инструкция по применению, цена, описание.\nЛанолин безводный: инструкция по применению, цена, описание.\nПодсолнечное масло: инструкция по применению, цена, описание.\nЛимонная кислота: инструкция по применению, цена, описание.\nСпермацет: инструкция по применению, цена, описание.


ШIэныгъэр цIыфым фэлажьэмэ… — Адыгэ макъ\nШIэныгъэр цIыфым фэлажьэмэ…\nРедактор 15.10.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТыгъуасэ Мыекъопэ технологическэ университетым наукэм и Фестиваль щыкIуагъ. Ар Урысые фестивалым къыдыхэлъытагъэу «Космосыр — гъунапкъэ зимыIэ шIэныгъэхэр» ыцIэу рекIокIы. Iофтхьабзэр мэфитIурэ кIощт.\nФестивалым итамыгъэ тетхагъ «NAUKAO+» ыIоу. Ащ къикIырэр Iофтхьабзэм анахь цIыкIум къыщегъэжьагъэу анахьыжъым нэсэу хэлэжьэн зэрилъэкIыщтыр ары. Ар къеушыхьаты мыщ цIыкIу дэдэхэри, кIэлэеджакIохэу я 5-рэ классым къыщегъэжьагъэу къыращэлIагъэхэри, студентхэри, зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьхэри зэрэхэлажьэхэрэм.\nУниверситетым ищагу зэгъэфагъэу цIыфыбэ къызыщызэрэугъоигъэм фестивалыр щырагъэжьагъ. Ащ икъызэIухын хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Къэралыгъо упчIэжьэгъоу, Мыекъопэ къэралыгъо университетым ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъанрэ.\nЕджапIэм ипащэу Къуижъ Саидэ пэублэ гущыIэу къышIыгъэм къызэрэщиIуагъэмкIэ, фестивалым кIэщакIо фэхъугъэх УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэны-гъэмрэкIэ и Министерствэрэ Москва дэт къэралыгъо университетэу Ломоносовым ыцIэ зыхьырэмрэ.\nМыгъэ я 6-у мыщ фэдэ фестиваль университетым зэхещэ. Мыгъэрэ Iофтхьабзэр университетыр илъэс 25-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэу зэрэкIощтыр ректорым къыхигъэщыгъ ыкIи фестивалыр къызэIуихынэу гущыIэр ритыгъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\n— Сигуапэу непэ фестивалым сыкъеблэгъагъ, къызэIусхынэу зэрэщытми гухахъо хэсэгъуатэ, — къыIуагъ ЛIышъхьэм. — Мыщ фэдэ шъхьэихыгъэ фестивальхэм яшIуагъэ къэкIощт наукэм игъэхъагъэхэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэнымкIэ, щыIакIэр нахьышIу хъунымкIэ шIэныгъэм мэхьанэу иIэр къагуригъэIощт. Фестивалым ипрограммэ зэрэгъэпсыгъэмкIэ ар ныбжьыкIэхэмкIи, нахь ныбжь зиIэхэмкIи ашIогъэшIэгъонынэу къысшIошIы.\nIофтхьабзэр университетым иеджэпIэ чIыпIэхэм зэкIэми ащэкIо, ахэм интерактивнэ тематическэ площадки 100-м ехъу къащызэIуахыгъ. Тыгъуаси, непи научнэ популярнэ лекциехэр, мастер-классхэр, лъэтегъэуцохэр университетым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэкIох.\nПредыдущая Мыгъэ нахьыб\nСледущая Чъэпыогъум и 14-р – мэкъу-мэщымрэ къыдэгъэкIыжьынымрэ яIофышIэ и Маф


Препарат Раксар: инструкция по применению, цена, описание.\nтб 600мг бл : цена временно не известна\nПорядок отпуска препарата Раксар\nДинабак: инструкция по применению, цена, описание.\nЭпоцелин: инструкция по применению, цена, описание.\nСпарфло: инструкция по применению, цена, описание.\nИнванз: инструкция по применению, цена, описание.\nЗефтера: инструкция по применению, цена, описание.


ЛIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр агъэлъапIэ — Адыгэ макъ\nЛIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр агъэлъапIэ\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан лIыхъужъныгъэ зезыхьагъэхэм ясурэтхэм якъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм зеушъомбгъу.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ, культурэм иволонтерхэр, Урысыем игуфакIохэм яобществэу «ТекIоныгъэм иволонтерхэр» зыфиIорэм ишъолъыр къутамэ зэгъусэхэу Iофым зэхэщакIо фэхъугъэх.\nЛIыхъужъныгъэ заом щызезыхьагъэхэр тшIэнхэм, яшIэжь дгъэлъэпIэным афэшI «ШIэжьым икъэгъэлъэгъон» зыфиIорэр зэхащагъ.\nЗаом илIыхъужъхэм ясурэтхэр аугъоихэзэ, альбом шъхьафым щызэрагъэфэнхэм пылъых. ТекIоныгъэм ия 74-рэ илъэс ипэгъокIэу апэрэ едзыгъом хэхьэрэ Iофыгъохэр агъэцэкIагъэх. Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэм Хэгъэгу зэошхом лIыгъэ щызезыхьагъэхэм ясурэт 263-рэ республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ иэлектроннэ нэкIубгъо къырагъэхьагъ.\nЛъэпкъ культурэм и Гупчэ ыцIэкIэ къагъэхьыгъэ сурэтхэр лъэгъупхъэхэу зэрагъэфагъэх. Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу Лениным ыцIэ зыхьырэм сурэтхэм якъэгъэлъэгъон щызэхащагъ.\nТекIоныгъэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм нэбгырабэ хэлэжьагъ. ЖъоныгъуакIэм и 9-м, 2019-рэ илъэсым Мыекъуапэ щызэIукIагъэхэм тарихъ къэбархэр щызэхахыгъэх, лIыхъужъхэм ясурэтхэм яплъыгъэхэр зэхэщакIохэм лъэшэу афэрэзагъэх.\nХэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм яIахьылхэм, культурэм иIофышIэхэм, волонтерхэм лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум яхьылIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэр гъэшIэгъонэу къаIотагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо программэу «Культурэм ихэхъоныгъэхэр» зыфиIоу 2020 – 2024-рэ илъэсхэм ателъытагъэм къыпкъырыкIыхэзэ, зэхэщакIохэм яIофшIагъэ лъагъэкIуатэ. Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ ипащэ игуадзэу Анцокъо Фатимэ къызэриIуагъэу, Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм гуетыныгъэ ин ахэлъ.\nПроектыр щыIэныгъэм щыпхыращыным фэшI хабзэм сомэ мини 100 къафитIупщыгъ. Экранышхо къэнэфэу Мыекъуапэ щагъэпсыщт, ащ заом хэлэжьагъэхэм ясурэтхэр къыщагъэлъэгъощтых.\nСурэтхэм яугъоин волонтерхэр фежьагъэх. Экранхэр Мыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк, «ДзэкIолIым ипсынэкIэчъ», заом хэкIодагъэхэм ясаугъэтэу къалэм итемыр лъэныкъокIэ щыIэм, нэмыкIхэм ащагъэпсыщтых.\nХэгъэгум ишъхьафитныгъэ заом къыщызыухъумагъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр егъашIи тщыгъупшэщтэп. ШIэжьым илъагъо щыIэныгъэм щыпхырытщызэ, тарихъым инэкIубгъохэм гукIэ зафэтэгъазэ.\nЗаор зылъымыIэсыгъэ унагъо Адыгеим щыпсэурэп. Хэгъэгу зэошхом Адыгеим щыщ нэбгырэ мин 33-м нахьыбэ хэкIодагъ. «Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр, Щытхъум иорден нэбгырэ 53-мэ къафагъэшъошагъ.\nШIэжьыр сурэтхэмкIэ къэгъэлъэгъогъэным дэлэжьэщт зэхэщэкIо купым нэбгырэ 25-рэ хагъэхьагъ. Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ иIофышIэхэу Карен Каракьян, Анцокъо Фатимэ, КIэмэщ Светланэ, Ольга Котляр, нэмыкIхэри Iофтхьабзэхэм язэхэщакIох.\nАдыгэкъалэ, республикэм ирайонхэм якъулыкъушIэхэр къэбархэм яугъоин, ахэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэнхэм пылъых. Шъхьащэкъо Джамилэ, Эльвира Раскоповар, Дмитрий Макаровыр, ХьапэкIэ Амир, Хьасаныкъо Бэллэ, Абае Марие, Къуижъ Заур, Мэджэс Саидэ, ХъуакIо Анзор, нэмыкIхэм Гупчэм зэпхыныгъэ дыряIэу Iофыр лъагъэкIуатэ.\nРеспубликэм искусствэхэмкIэ иколледж щыкIогъэ зэIукIэм волонтерхэр къырагъэблэгъагъэх. Адыгеим культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ къыIуагъ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэ дзэкIолI 400-м нахьыбэмэ афэгъэхьыгъэ къэбархэр къызэраугъоигъэр. Сурэтхэр къызэрагъэлъэгъощтхэм шIыкIэшIухэр къызэрэфагъотыщтхэм министрэм иеплъыкIэхэр къыриIолIагъэх.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу, Урысыем, Адыгеим, Ингушетием культурэмкIэ язаслуженнэ IофышIэу ШъэуапцIэкъо Аминэт волонтерхэм бэрэ аIокIэ. Зэхэщэн Iофыгъохэр уахътэм диштэу зэрэгъэпсыгъэхэр А. ШъэуапцIэкъом къыхигъэщыгъ.\nАулъэ Юрэ, зэхэщэкIо купым хэтхэр дэгъоу Iоф зышIэрэ волонтерхэм афэгушIуагъэх, щытхъу тхылъхэр аратыжьыгъэх. ШIэжьым икъэгъэлъэгъонхэм нэбгырэ мин 20-м нахьыбэ зэряплъыгъэм, Адыгэ Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ ипащэ игуадзэу Анцокъо Фатимэ къытегущыIагъ.\nВетеранхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэм яугъоин зэхэщэкIо купым лъегъэкIуатэ.\nПредыдущая Правительство по инициативе «Единой России» направит регионам 2 млрд рублей на строительство ФОКОтов


Адыгэ къэбым и Маф — Адыгэ макъ\nАдыгэ къэбым и Маф\nФэбагъэ зыхэлъ мэфэкI\nБжыхьэ гъэбэжъум лэжьакIом гушIуагъо къыфехьы. Адыгэ къэбым и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Сырыфыбг (Руфабго) щыкIуагъэм IофшIэкIэшIум иамалхэр, искусствэм ибаиныгъэхэр къыщагъэлъэгъуагъэх.\nIофшIапIэу «Руфа-Турым» илъэс къэс зэхищэрэ къэгъэлъэгъоным сыдигъуи цIыфыбэ хэлажьэ. Ростов хэкум, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх.\n«Руфа-Турым» ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Бибэ Мурат, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ирежиссер шъхьаIэу, зэнэкъокъум иосэшI куп ипащэу Гъазый Бирамхъан, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Адыгеим и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу, зэлъашIэрэ археологэу Тэу Аслъан адыгэ къэбым имэфэкI зэхахьэ къыщыгущыIагъэх.\nПэсэрэ лъэхъаным къыщыублагъэу тилъэпкъэгъухэм къэбыр къызэрагъэкIыщтыгъэм, шхыныгъо зэфэшъхьафхэр ащ зэрэхашIыкIыщтыгъэхэм яхьылIэгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къаIотагъэх. Ядэжь къэкIогъэ хьакIэм гъомылапхъэу Iанэм фытырагъэуцуагъэмэ къэбыр нахь къахагъэщэу къызэрэхэкIырэм Бибэ Мурат гу лъити, адыгэ къэбым фэгъэхьыгъэ мэфэкIхэр Сырыфыбг щызэхащэхэу зэрэфежьагъэхэм къытегущыIагъ.\nПсыхъо чъэрэу Сырыф гъучI лъэмыджышхоу телъым уикIызэ, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэм, цIыфхэм закъыфэзыгъазэхэрэм уагъэгъуазэ. Къушъхьэтххэм уадэкIуае е псыкъефэххэм уакIэлъырыхьэ пшIоигъоми джэрпэджэжь макъэхэм уядэIу, пщэрыхьапIэхэм ямэшIо фабэ укъекIу.\nРостов хэкум къикIыгъэ купэу тызыIукIагъэм къызэрэтиIуагъэу, къэбым имэфэкI апэ ухэлэжьэнышъ, етIанэ къушъхьэ лъагэм екIурэ гъогум утехьанэу игъо уифэщт.\nКъэбым итеплъэ имызакъоу, шхыныгъоу хашIыкIыхэрэм Отрэщ Симэ IупкIэу къатегущыIагъ. Илъэс къэс зэнэкъокъухэм ар ахэлажьэ. Блащэпсынэ щэпсэу, культурэм иIофышI.\n— ЦIыфым фэбагъэ ищыкIагъ, — къытиIуагъ Отрэщ Симэ. — Ар къыдэслъыти, нарт Саусэрыкъо машIор къызэрихьыжьыгъагъэм ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр къызэIусхыгъ. Къэбым Саусэрыкъо исурэт хэшIыкIыгъ, ащ ыпашъхьэ машIор щэблэ. ЦIыфхэр пщэрыхьапIэм къепщэлIэнхэм, «Шъукъеблагъ Iанэм» япIоным фэшI ори угукIэ ащ уфэхьазырын фае. Фэбагъэ зыхэмылъыр мэфэкI хъурэп.\nКъэбым икъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум Отрэщ Симэ апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ, кIэлэцIыкIу ансамблэу адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэр игъусэу «Си Лэшэпсын» зыфиIорэ орэдыр къыIуагъ. Мыекъопэ районым щыпсэурэ Кучмэз Мерэм ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Джэджэ районым къикIыгъэ Мамрыкъо Луизэ ящэнэрэ чIыпIэр ыхьыгъ.\n— Сисэнэхьат мэкъу-мэщым епхыгъэп, — къытиIуагъ Кучмэз Мерэм, — арэу щытми, къэбым фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэм сигуапэу сахэлажьэ. ЗэхэщакIохэм лъэшэу сафэраз.\n— АцIэхэр зэфэшъхьафых, япчъагъэкIэ 10-м къехъоу гощыгъэх. Былымхэм апае къагъэкIырэ къэбыр итеплъэкIэ къэмышIэщтми, уецакъэмэ иIэшIугъэкIэ зыфэдэм гу лъыотэ, — къыIуагъ ЛIымыщэкъо Рэмэзан. — Тянэ-тятэхэм, нэнэжъ-тэтэжъхэм къэбым хашIыкIыщтыгъэ шхыныгъохэр непи сщыгъупшэхэрэп. Нэбгырэ пэпчъ екIолIэкIэ шъхьаф къызэригъотыщтыгъэр сшIогъэшIэгъоныгъ.\n«Бжыхьэ гушхоныгъ» зыфиIоу Къэщи Аминэт, Хьаткъо Нэфсэт къагъэлъэгъуагъэр цIыфым ыпсэ пэблагъ. Дэгъоу лажьэрэм гъэбэжъу зэригъотырэм Ами — нэт къытегущыIагъ. Къэбыр къэпразым нахь зэрэIэшIур изэгъэпшэнхэм къащыхигъэщыгъ. Къэб лъэпкъ зэфэшъхьафи 9 къытигъэлъэгъугъ.\nАрхеологэу Тэу Аслъан изэгъэпшэнхэр сыдигъуи гъэшIэгъоных. «КъэбыкIэ къихыгъакIэм шъуампIэр телъэу агъажъэ. Тхъу халъхьэшъ, агъэлыбжьэжьы. Гъэжъуагъэу щхыум хэлъэу ашхы. Къэбыр хьакукIэ агъажъэ, ащи шъэфхэр хэлъых», — къыIуагъ А. Тэум.\nЗэшъхьэгъусэхэу зэхэкIыжьынхэу гухэлъ зышIыгъэхэр къэбым хэшIыкIыгъэ шъоужъом зэригъэшIужьыгъэхэу къэбар къызэраIуатэщтыгъэми А. Тэур къытегущыIагъ.\nИорданием къикIыгъэ Хъурмэ Хьасан иIахьылхэр, иныбджэгъухэр игъусэхэу къэбым имэфэкI хэлэжьагъ.\n— Iанэм къытырагъэуцогъэ шхыныгъор зыпэсшIыщтыр сшIэрэп, — къытиIуагъ Хь. Хъурмэм.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэу ТIэшъу Светланэ, Унэрэкъо Гулэз, Аджырэ Замирэ, ГъукIэлI Сусанэ, Къуижъ Аминэт, Тэу Замирэ, осэшI купым ипащэу Гъазый Бирамхъан, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Лъэпкъхэр зэфэзыщэрэ мэфэкIэу Адыгэ Республикэм ищытхъу зыIэтырэм гущыIэ фабэхэр фаIуагъэх. МэфэкIыр цIыфхэм зыгъэпсэфыпIэшIу зэрафэхъурэр къыхагъэщыгъ.\nЖурналистэу Беданыкъо Замирэ адыгабзэкIи, урысыбзэкIи «Руфа-Турым» зэхахьэр щызэрищагъ, мэкъэ дахэкIэ лъэпкъ орэдыр къызыхедзэм Iэгу фытеуагъэх, дежъыугъэх.\nАнсамблэхэу «Абрекхэр», «Кубаночкэр», кIэлэеджэкIо купхэр мэфэкIым щыуджыгъэх, орэдыбэ къаIуагъ. Къэб анахь инэу къыхахыгъэр Болэкъо Тэмарэ зэхахьэм къыщигъэлъэгъуагъэр ары, килограмм 50 къещэчы, Блащэпсынэ къыращыгъ. Лотерей билетхэр зыщэфыгъэхэр кIэгъожьыгъэхэп. Къэб кIоцIым шIухьафтын хэхыгъэхэр илъыгъэх. Урыс бзылъфыгъэу къэбхэр зыщэфыгъэм ыцIэ тыкIэупчIэнэу игъо тимыфагъэми, гушIом зэрихьэзэ игъогу зэрэтехьажьыгъэр, зэхэщакIохэм зэрафэразэр тлъэгъугъэ. Ащ фэдэу зы нэбгырэп къахэкIыгъэр. ТIэшъу Нурбый иIэшIагъэхэу къыгъэлъэгъуагъэхэри тшIогъэшIэгъоныгъэх.\nБибэхэм яунагъо къызэIуихыгъэ Iанэхэм къэбым хэшIыкIыгъэ шхыныгъуабэ къытырагъэуцуагъ, мэфэкIым хэлэжьагъэхэр ахьэкIагъэх. Тигъунэгъу нэнэжъ къызэриIощтыгъэу, къэбыр къэб такъо, Iанэм къетэкъохы, фашIэ иIэшъ, уегъэшхэкIы.\nМэфэкIым къэкIуагъэхэм, IэпыIэгъу къафэхъугъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ариIожьы зэрэшIоигъом Бибэ Мурат тыщигъэгъозагъ.\nСурэтхэр Сырыфыбг къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая ЦIыфхэмкIэ мэхьанэшхо яI\nСледущая Социальнэ Iофыгъохэр анахь шъхьаIэх


ЧIыопсым ифестиваль хэлажьэх — Адыгэ макъ\nЧIыопсым ифестиваль хэлажьэх\nКавказ заповедникым илIыкIо куп мы мафэхэм Москва щыкIорэ фестивалэу «Первозданная Россия» зыфиIорэм хэлажьэ. ЧIыопсым фэгъэхьыгъэ фестивалыр Европэм ыкIи Урысыем нахь игъэкIотыгъэу ащызэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэм ахалъытэх. Мыгъэ я 7-у ар макIо, мэзаем и 15-м зэфашIыжьыщт.\nIофтхьабзэр зыщыкIорэр чIыопсым тырахыгъэ сурэт гъэшIэгъон дахэхэр къызщагъэлъэгъорэ чIыпIэу зэрэщытым фэшъхьафэу цIыф зэIукIапI, лекциехэм щядэIух, мастер-классхэм щахэлажьэх, документальнэ фильмакIэхэм щяплъых.\nЗаповедник ыкIи лъэпкъ парк 21-мэ ялIыкIохэр фестивалым хэлажьэх. Ахэм Кавказ биосфернэ заповедникым илIыкIо куп ахэт. Ар зыщыкIогъэ мафэхэм ащыщ чIыопсым исаугъэтхэу къэралыгъом къыгъэгъунэхэрэм афэгъэхьыгъагъ. Ащ лъэтегъэуцохэр щашIыгъэх, проектыкIэу къагъэхьазырыгъэхэм ащатегущыIагъэх.\nКавказ заповедникым цIыфхэр нэIуасэ фэзышIыгъэхэр экологическэ шIэныгъэхэмкIэ заповедникым иотдел иIофышIэхэу Наталия Судометовамрэ Яна Токаревамрэ.\n— Фестивалэу «Первозданная Россия» зыфиIорэр ущызэIукIэным ыкIи чIыопсым икъэухъумэнкIэ къэбарыкIэу щыIэхэр щызэбгъэшIэнхэм тегъэпсыхьагъ. Тапэрэ илъэсхэм нэIуасэ къытфэхъугъэхэри, фестивалым тызыщыIукIагъэхэри бэ мэхъух, ахэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэх. Тэ лъэтегъэуцоу тшIыгъэм Кавказ заповедникыр зыфэдэр, къыщыкIыхэрэм, псэушъхьэхэу, бзыухэу, хьампIырашъохэу хэсхэм якъэбархэр къащыфэтIотагъэх. ЦIыфыбэ къызэрэткIэрыхьэрэр ыкIи упчIэхэр къызэрэтатыхэрэр тигопагъэ, — къыIотагъ Н. Судометовам.\nВолонтерхэр заповедникхэм яIофышIэхэм IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэм, кIэлэцIыкIу туризмэр, нэмыкI Iофыгъохэри гъэшIэгъонэу зэрэзэхэпщэщтхэм атегущыIагъэх.\n«Кавказ заповедникым ипсэушъхьэхэр» зыфиIорэм щыщэу аужырэ тхылъэу къыдэкIыгъэм фэдэхэр УФ-м чIыопсымкIэ и Министерствэ илIыкIохэу фестивалым хэлэжьагъэхэмрэ нэIуасэ къафэхъугъэхэмрэ аратыгъэх.\nФестивалым иплощадкэхэм ащыщ чIыопсым къытырахыгъэ сурэт гъэшIэгъонхэр зыщагъэфедэхэрэ къэгъэлъэгъонхэр къыщызэIуахыгъэх. КъохьэпIэ Кавказым идэхагъэ къизыIотыкIыхэрэ сурэтхэу Кавказ заповедникым инаучнэ IофышIэу Александра Перевозовам тырихыгъэхэр ахэм къащагъэлъагъох.\nЧIыопсым ифестивалэу «Первозданная Россия» зыфиIорэр бизнес-гупчэу «ХьакIэхэм ящагу» зыфиIорэм щэкIо, мэзаем и 15-м нэсыфэкIэ Iоф ышIэщт. Фестивалыр къызщызэIуахыгъэ мафэм УФ-м и Президент чIыопсым икъэухъумэнкIэ, экологиемкIэ ыкIи транспортымкIэ илIыкIоу Сергей Ивановым къыIогъэ гущыIэхэм зэкIэми дырагъэштагъ:\n— Илъэс къэс чIыопсым ифестиваль сыхэлажьэ, тапэкIи сыхэлэжьэщт, сыда пIомэ Урысыем ичIыпIэ дахэхэм уяплъыным сыдигъуи уезэщырэп. Тимэзхэм ахэсхэ псэушъхьэ Iэлхэми уяплъы зэпыты пшIоигъу. Фестивалыр зэхэзыщагъэхэм инэу сафэраз, джащ фэдэу сафэраз сурэттеххэми. Ахэм мэзчэтыум сурэт къытырахыным пае тхьамафэрэ заушъэфыгъэу мэзхэм ахэсхэу мэхъу. ТичIыгу дэхэ дэд, ащ фэдэ дэхагъэр дгъэкIоды хъущтэп.\nПредыдущая Игъом къулыкъухэм зафэжъугъаз\nСледущая Нахь загъэчанынэу пшъэрылъ афишIыгъ


Хьисапым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фэIорышIэщт — Адыгэ макъ\nХьисапым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фэIорышIэщт\nРедактор 16.03.2018 16.03.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим ыкIи Краснодар краим яапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм я Совет ипрезидиум изэхэсыгъо тыгъуасэ Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nАщ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо советникэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, Краснодар краим гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэ политикэмкIэ иминистрэ игуадзэу Елена Воробьевар, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэу КIэрэщэ Анзаур, нэмыкIхэри. Iофтхьабзэр зэрищагъ ректорхэм я Совет итхьаматэу Владимир Лобановым.\nГъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ шъолъыр научнэ-гъэсэныгъэ хьисап гупчэхэм яIофшIэн изэхэщэн, ащкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым опытэу IэкIэлъыр — джары Iофыгъо шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр.\nДжащ фэдэу мы апшъэрэ еджапIэм щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм лъэтегъэуцо иIагъ. УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, къэралыгъом ит университети 6-мэ адэжь мыщ фэдэ гупчэхэр къащызэIуахых. Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу шъолъырхэм къагъэхьазырыгъэхэм язэфэхьысыжьхэм адиштэу текIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр къэнэфагъэх. Адыгэ къэралыгъо университетымрэ Московскэ физикэ-техническэ институтымрэ зэгъусэхэу къагъэхьазырыгъэ проектыр анахь дэгъухэм ахалъытагъ ыкIи мыщ фэдэ гупчэ агъэпсынымкIэ грант къаратыгъ. ЫпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу ар Адыгеим щашIыгъ, ащ ипащэр профессорэу А.Райгородскэр ары.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ ректорхэм я Совет хэтхэм шIуфэс къарихыгъ. Непэрэ Урысыем иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, ыпэкIэ лъыкIотэнымкIэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр гъэпсыгъэнхэмкIэ хьисапым мэхьанэшхо зэриIэр, ащ къэралыгъом гугъэпIэ инхэр зэрэрипхыхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм Адыгеим ишIэныгъэлэжьхэм ыкIи икIэлэегъаджэхэм яIахьышхо зэрэхэлъыр къыхэдгъэщын фае. АщкIэ Iофышхо зышIэрэ Мамый Дауд зипэщэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм инэу тыфэраз. Мыщ щеджэхэрэм шъолъыр, урысые ыкIи дунэе олимпиадэхэм, зэнэкъокъухэм чанэу закъыщагъэлъагъо, гъэхъэгъэшIухэр ашIых. Хьисап лъэныкъом епхыгъэ проектхэу еджапIэм ыгъэцакIэхэрэм Урысыем ишъолъыр 48-мэ якIэлэеджакIохэр къыхэлажьэх. Джащ фэдэу Кавказ математическэ гупчэр гъэпсыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ зэнэкъокъум Адыгэ къэралыгъо университетыр зэращытекIуагъэм урыгушхонэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗисэнэхьат хэшIыкI фызиIэ специалистхэр непэ республикэм зэрищыкIагъэхэр, ащ игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм шъолъырым ипащэхэм анаIэ зэрэтетыр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Гъэсэныгъэ дэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ кIэлэцIыкIу пэпчъ зэфэдэ амал яIэным мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ. А лъэныкъомкIи Адыгеим къэгъэлъэгъонышIухэр зэриIэхэр хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, зэикI къэралыгъо ушэтынхэр зытыгъэ кIэлэеджакIохэу балл 90 — 100 къэзыхьыгъэхэм япчъагъэ блэкIыгъэ илъэсым процент 18-м кIэхьагъ. Ахэр Мыекъуапэ имызакъоу, къоджэ псэупIэхэми адэсых. Республикэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм, кIэлэегъаджэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр.\nКраимрэ республикэмрэ арыт апшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм зэпхыныгъэу яIэр зэрэзэпымыурэр, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ субъектитIур зы шъолъырэу зэрэщытхэр АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм иныбжьыкIабэхэр краим ит апшъэрэ еджапIэхэм зэращеджэхэрэр, джащ фэдэу тигъунэгъу шъолъырым къикIырэ студентхэми Адыгеим гъэсэныгъэ зэрэщызэрагъэгъотырэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ фэдэ екIолIакIэм тизэпхыныгъэ нахь зэригъэпытэрэр къыхигъэщыгъ.\nАдыгэ къэралыгъо университетым щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщт лъэныкъохэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх ректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Мамый Даудэ, Андрей Райгородскэр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу сэнаущыгъэ зыхэлъ сабыйхэм Iоф зэрадашIэщтым изэхэщэн гъэпсыгъэ зэрэхъущтым иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ.\nМы мэфэ дэдэм кIэлэеджакIохэр зыхэлэжьэхэрэ дунэе Кавказ хьисап олимпиадэр Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм анэмыкIэу, IэкIыб къэралыгъохэу Абхъазым, Армением, Къыблэ Осетием ыкIи Болгарием ялIыкIохэр ащ къекIолIагъэх.\nПредыдущая Къэбархэм я Гупч\nСледущая Жителям и гостям Майкопа в день выборов предоставят бесплатный проезд в троллейбусах


Натрия фторид – купить по низкой цене в Адыгейске в интернет‐аптеке, заказать\nНатрия фторид в Адыгейске\nКупить Натрия фторид в Адыгейске можно в интернет‐магазине Apteka.ru.\nУ нас низкая цена на Натрия фторид в Адыгейске.\nДоставка препарата Натрия фторид в 3 аптеки.\nДоставка Натрия фторид в Адыгейске\nПо какой цене можно купить Натрия фторид в аптеках в Адыгейске?\nЦена на Натрия фторид в аптеках в Адыгейске от 0 руб.\nДоставка препарата Натрия фторид осуществляется в 3 аптеки в Адыгейске


Лъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 03.11.2017 03.11.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nОктябрьскэ революциеу дунаир тIо зыгощи, зыми фэмыдэ социалистическэ къэралыгъо зыгъэпсыгъэр зыщыIагъэр илъэси 100 мэхъу. Байхэм ямылъку къаIахи къэралыгъом иеу, чIыгури коллективнэ хъызмэтэу ашIыгъэх. Байи тхьамыкIи щымыIэжьэу, зэкIэри зэфэдэнхэу революциер зышIыгъэхэр фэягъэх.\nСовет хэгъэгум фэдэ дунаим тетыгъэп, ащ игъэпсакIохэм щысэ зытырахын щыIагъэп. Арышъ, къэралыгъом изэхэщакIохэм афэмыгъэхъугъэ горэхэри къыхэкIыгъ, ау тэщ фэдэ лъэпкъ макIэхэр мыкIодыжьыпэнхэмкIэ, ахэм непэ фэдэу къэралыгъо статус яIэнымкIэ революцием мэхьанэшхо зэриIагъэм, ишIуагъэу къэкIуагъэм уенэгуенэу щытэп.\nРеволюциер зыщыIагъэр илъэси 100 зыщыхъурэм ащ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тшIыгъэ тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым иIофышIэу Ацумыжъ Казбек. Урысыем и Къыблэ революциер зэрэщыкIуагъэр, Совет хабзэр зэрэщагъэуцугъэр ащ къытфиIотагъ.\n— Лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Пшызэ шъолъыр ыкIи хы ШIуцIэ Iушъом Совет хабзэр ащыгъэуцугъошIугъэп, — къеIуатэ Ацумыжъым. — Ушъхьагъоу ащ иIагъэхэм ащыщыгъ лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ чIыпIэм зэрэщыпсэущтыгъэр. Ау большевикхэм япрограммэу Лениным зэхигъэуцуагъэм къыщыIогъэ гущыIэхэм яшIуагъэ къэкIуагъ. Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм зэкIэми зэфэдэ фитыныгъэхэр яIэнхэу, лъэпкъ пэпчъ ежь-ежьырэу ищыIакIэ ыгъэпсынэу ащ итхэгъагъ. Ар лъэпкъ макIэхэм агу рихьыгъ, дырагъэштагъ, хабзэм игъэуцункIэ ащ ишIогъэшхо къэкIуагъ.\nАпэу Пшызэ шъолъыр ыкIи хы ШIуцIэ Iушъом Совет хабзэр зыщыщагъэуцугъэр ТIуапс. Ар зыхъугъэр 1917-рэ илъэсым шэкIогъум и 3-р ары. Ащ къыкIэлъыкIоу Новороссийскэ Совет хабзэр щагъэпсыгъ, етIанэ Екатеринодар. 1917-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ ыкIи итыгъэгъазэ Мыекъопэ ыкIи Екатеринодар отделхэм ахэхьэрэ чылэхэм, къутырхэм Совет хабзэр анэсы. 1918-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и\n9-м Мыекъуапэ Совет хабзэр къынэсы. Мы Iофым яIахьышхо хэлъ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрыерэ Шэуджэн Мосэрэ.\nТыгъэгъазэр имыкIызэ Мыекъопэ отделым хэхьэрэ къуаджэхэм, къутырхэм зэкIэми Совет хабзэр ащагъэуцу. Къоджэ 12-мэ ялIыкIохэр зыхэлэжьэрэ зэIукIэм щаштэгъэ резолюцием къыщиIощтыгъ къушъхьэчIэсхэр зэмыблэжьхэу шъхьафитныгъэ къафэзыхьыгъэ хэбзакIэр къызэраухъумэщтыр.\nРеволюционнэ кIуачIэхэр зэкъощэгъэнхэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ Пшызэ шъолъыр и Советхэм яа I-рэ зэфэсэу 1918-рэ илъэсым имэзае Ермэлхьаблэ щыкIуагъэм. Ащ Совет хабзэр шъолъырым зэрэщагъэуцугъэр къыщаIуагъ, нэбгырэ 39-рэ хъурэ Кубанскэ хэку исполкомыр щызэхащагъ, Ян Полуян тхьаматэу щыхадзыгъ. Зэфэсыр цIыфхэм къяджагъ контрреволюцием пхъашэу пэуцужьынхэу. Шэуджэн Мосэ зэфэсым хэлэжьэнэу хъугъагъэп, ау большевик фракцием ар испокомым хэтын фаеу елъытэ ыкIи ащ тетэуи мэхъу. Ар революционнэ частхэм гъомылапхъэ аIэкIэгъэхьэгъэным иIоф фагъазэ.\nХабзэр хэкум щыгъэуцугъэми, Екатеринодар контрреволюционерхэм ягупчэу къанэщтыгъ. Ар Дзэ Плъыжьым ыштэным пае 1918-рэ илъэсым гъэтхапэм и 8-м революцием ипыйхэм зао арешIылIэ. Край правительствэм идзэу нэбгырэ мини 4 фэдиз зыхэтыгъэр (ащ атаманэу Филимоновымрэ полковникэу Покровскэмрэ япэщагъэх) зэкIакIошъ, Щынджые дэжь къыщэуцу. Мыщ зэхэтэкъогъэ белогвардейскэ отрядхэр щызэрэугъоихэшъ, Кубанскэ добровольнэ дзэ щызэхащэ.\nГъэтхапэм и 14-м, 1918-рэ илъэсым Красногвардейскэ отрядхэм Екатеринодар аштэ. А мэфэ дэдэм Ермэлхьаблэ къикIыжьи хэку исполкомыр Екатеринодар къэкIожьыгъ. А илъэсым имэлылъфэгъу Екатеринодар Пшызэ шъолъырым и Советхэм яя II-рэ зэфэсэу щыкIуагъэм хэкум игъэпсынкIэ мэхьанэшхо иIагъ. Зэфэсым Пшызэ шъолъыр Советскэ Республикэ щыIэ зэрэхъугъэр, ар РСФСР-м зэрэщыщыр къыщаIуагъ. Мыщ мэхьанэ щыратэу Брест-Литовскэ мамырныгъэ зэзэгъыныгъэм зэрэдырагъаштэрэм, Дзэ Плъыжьым, хэку ыкIи чIыпIэ совнаркомхэм язэхэщэн, пенсиехэм, пособиехэм, псауныгъэм икъэухъумэн, гъэсэныгъэм яIофыгъохэм ащытегущыIагъэх. Шэуджэн Мосэ къушъхьэчIэсхэм яIофхэмкIэ комиссарэу хадзы.\nЗэфэсыр кIозэ, Екатеринодар белогвардейцэхэу Корниловыр зипащэхэр къытебанэх. Къадзыхьэгъэ къалэр къагъэгъунэнэу Новороссийскэ, ТIуапсэ, Мыекъуапэ революционнэ отрядхэр арэкIыхэшъ макIох, ежь Екатеринодари илэжьакIохэм зыкъаIэты. КъушъхьэчIэсхэр, адыгэ къуаджэхэр къалэр къаухъумэнымкIэ красногвардейцэхэм IэпыIэгъу афэхъух.\nШэуджэн Мосэ исаугъэт\nРеволюцием къыкIэлъыкIогъэ граждан заом тхьамыкIэгъуабэ цIыфхэм къафихьыгъ. Адыгэхэмрэ къэзэкъ лэжьакIохэмрэ зэкъотхэу Совет Республикэ ныбжьыкIэр къаухъумэщтыгъ. Адыгэхэр Дзэ Плъыжьым ащэщтыгъэх. Хьатыгъужъыкъуае, Улапэ, Джамбэчые, Адэмые ащыщхэр дзэм кIощтыгъэх. Арэу щытми, 1918-рэ илъэсым ишэкIогъу мазэ Пшызэ шъолъыр белогвардейцэхэм аштэ. Генералэу Деникиныр зипэщэ белогвардейцэхэм атаманхэм яхабзэ икIэрыкIэу агъэуцужьы. А лъэхъаным лажьэ ямыIэу цIыфыбэ агъэкIодыгъ, аукIыгъ, станицэхэр, къуаджэхэр зэрапхъуагъэх. Ащ фэдэу а лъэхъаным белогвардейцэхэм аукIыгъэхэм ащыщых Шэуджэн Мосэрэ Гощэунаерэ, Мамыжъ Мусэ, Хьатитэ Мыхьамодэ ыкIи нэмыкIхэр.\nГъобэкъуае лажьэ ямыIэу деникинцэхэм нэбгырэ 320-рэ а уахътэм щаукIыгъагъ. Къуаджэм сабый ибэхэр, шъузабэхэр ыкIи нэжъ-Iужъхэр арых къыдэнэгъагъэхэр. Аскъэлаехэм Екатеринодар ихэушъхьафыкIыгъэ Совет фатхыгъэ тхылъым итхэгъагъ белогвардейцэхэм къуаджэхэр зэрахъункIэщтыгъэхэр, цIыфэу лажьэ зимыIэхэр зэраукIыщтыгъэхэр, жъалымыгъэкIэ зэрадэзекIощтыгъэхэр.\n1920-рэ илъэсым гъэтхапэм и 22-м Апэрэ Шыудзэ плъыжьыр Мыекъуапэ къыдэхьагъ. Документхэм къызэрагъэнафэрэмкIэ, адыгэ нэбгырэ 500 фэдиз ежьхэм яшIоигъоныгъэкIэ Совет хабзэр къаухъумэнэу дзэм кIуагъэх. Ахэм бзылъфыгъитIу ахэтыгъ.\n1920-рэ илъэсым, гъэтхапэм Мыекъуапэ, Новороссийскэ ыкIи нэмыкI чIыпIэхэр Дзэ Плъыжьым шъхьафит ешIыжьых. ЕтIанэ хабзэм игъэпытэн, къуаджэхэм язэтегъэуцожьын ыуж ехьэх. А лъэхъаным хэку исполкомым итхьаматэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые хабзэм игъэпсынкIэ Iофышхо ешIэ. Iофыгъо зэфэшъхьафхэм язэшIохын пэрыохъу къыфэхъущтыгъ лъэпкъ зэхэдзэу цIыфхэм ахэлъыгъэр. АщкIэ къушъхьэчIэс байхэм яягъэ къакIощтыгъ. Автоном хэкум игъэпсын пэуцужьыщтыгъэхэм ащыщыгъ буржуазнэ-националистическэ зекIуакIэхэу мылъку зиIэгъэ цIыфхэм къахафэщтыгъэхэр. Ахэр фэягъэх Адыгеир РСФСР-м хэмытэу псэуным.\nАдыгэ хэкум Совет хабзэм ищыгъэпсын лъапсэ фэхъугъ Адыгеим и Советхэм яа I-рэ хэку зэфэс. Ар 1922-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 7-м къыщегъэжьагъэу и 10-м нэс къуаджэу Хьакурынэхьаблэ щыкIуагъ. Зэфэсым зэкIэмкIи делегати 151-рэ хэлэжьэгъагъ. Ащ щыщэу нэбгыри 100-р адыгагъ. Зэфэсым Советэу щагъэнэфагъэм иисполком нэбгырэ 31-рэ хэтыгъ. Исполкомым Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые итхьаматэу хадзы.\nЗэфэсым Всероссийскэ зэфэсым кIощтхэр щыхадзыгъэх. Ахэр Хьахъурэтэ Шыхьанчэрый, Сихъу Сэфэрбый, Степан Заемэ, Цэй Шъэлихь ыкIи БжьэшIо Аслъанбэч арыгъэх.\nЗэфэсым хэлэжьагъэхэм РСФСР-м и ВЦИК лъэIу тхылъкIэ зыфагъэзагъ Адыгэ автоном хэкум игъунапкъэхэр къэзыгъэнэфэщт комиссие къыгъэкIонэу. Комиссием къызэригъэнэфагъэмкIэ, хэкум ичIыгу Пшызэрэ Лабэрэ ясэмэгубгъукIэ километри 10-м къыщегъэжьагъэу 30-м нахьыбэ имышъомбгъуагъэу квадратнэ километрэ 2660-рэ хъущтыгъ. А лъэхъаным хэкум нэбгырэ 114570-рэ щыпсэущтыгъ.\nОктябрьскэ революцием ишIуагъэкIэ Урысыем адрэ щыпсэурэ лъэпкъхэм афэдэу адыгэхэм шъхьафитныгъэ яIэ, лъэныкъуабэхэмкIэ амалхэр щыIэхэ хъугъэ. Охътэ кIэкIым къыкIоцI тхыбзэ лъэпкъым иIэ мэхъу, къуаджэ, къутыр, станицэ пэпчъ еджапIэхэр къащызэIуахых. Клубхэм, нэмыкI культурнэ-просветительскэ учреждениехэм Iоф ашIэу рагъажьэ. Лъэпкъым ежь илитературэ, иискусствэ иIэ мэхъу.\nСовет хабзэм иапэрэ илъэсхэм къащегъэжьагъэу кIэлэегъэджэ кадрэхэм якъэгъэхьазырын ынаIэ тыредзэ ыкIи а Iофыгъор зэшIуехы. Революцием ишIуагъэкIэ лъэпкъ макIэхэм автономиехэр яIэ хъугъэх. Ахэм зэкIэ сэ сшъхьэкIэ осэшхо афэсэшIы.\nПредыдущая Тызэрэзэкъотым тегъэлъэшы


Пыдзэфэ пытэхэм язэгъэзэфэн иIофыгъохэр — Адыгэ макъ\nПыдзэфэ пытэхэм язэгъэзэфэн иIофыгъохэр\nАдыгэ Республикэм и Общественнэ палатэ зичэзыу зэхэсыгъоу бэмышIэу иIагъэр ащ итхьаматэу Устэ Руслъан зэрищагъ. Коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм язэгъэзэфэн исистемэ, хэбзэнчъэ хэкIитэкъупIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм афэгъэзэгъэ къулыкъум иIофшIэн ар афэгъэхьыгъагъ. Iофыгъоу зытегущыIагъэхэм япхыгъэ ведомствэхэм ялIыкIохэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.\nУстэ Руслъан пэублэ псалъэ къышIызэ, 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу зэрэкъэралыгъоу коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм язэгъэзэфэн исистемэ пхыращэу зэраублагъэр къэзэрэугъоигъэхэм агу къыгъэкIыжьыгъ. Мы зэхъокIыныгъэшхохэр коммунальнэ фэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэрэм изытет зыкъегъэIэтыгъэным, чIатIэхэрэ пыдзафэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэм, хэбзэнчъэ хэкIитэкъупIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм, экологиер ащкIэ къэухъумэгъэным афэIорышIэщт.\n— ШIэхэу илъэс хъущт системакIэм тетэу Адыгеим Iоф зишIэрэр, — къыIуагъ Общественнэ палатэм итхьаматэ. — А уахътэм къыкIоцI шъолъыр операторэу «ЭкоЦентр» зыфиIорэм иIофшIакIэ зэригъэпсырэр, цIыфхэр зэмызэгъыхэу къаIэтхэрэ упчIэхэр, бгъуитIури къиныгъоу зыхафэхэрэр зэхэсыгъом къыщытIэтынхэу тызэрэугъоигъ.\nГущыIэр лъигъэкIотагъ Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ иIофышIэу Денис Коноваловым. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, пыдзэфэ пытэхэм язэгъэзэфэн фэгъэхьыгъэ зэхъокIыныгъэр Адыгеим щыпхырыщыгъэным игъэцэкIакIор мы министерствэр ары. Анахьэу системэр зыфэгъэзагъэр пыдзэфэ пытэхэр къыдэзыгъэкIыжьыщтхэ объектыкIэхэм яшIын, хэкIыр зэрэчIатIэрэр щыгъэзыегъэныр, ар зэхэдзыгъэныр ары. Республикэр системакIэм игъом техьаным фэшI пыдзафэхэм язэгъэзэфэн ишъолъыр схемэ, ипрограммэ аштагъэх, шапхъэхэр агъэнэфагъэх. Iофыр зыгъэцэкIэщт операторэу ООО-у «ЭкоЦентр» зыфиIорэм илъэси 10-м телъытэгъэ зэзэгъыныгъэ дашIыгъ. Джащ фэдэу Денис Коноваловым зигугъу къышIыгъэхэм ащыщ полигонитIоу Адыгеим итым (зыр — Мыекъуапэ, адрэр — Адыгэкъалэ адэтых) илъэсым аращэлIэрэ хэкIыр зыфэдизыр, зэрэзэтегъэпсыхьагъэхэм, зэрауплъэкIухэрэм язытет.\nООО-у «ЭкоЦентр» зыфиIорэм ипащэу Алыбэрд Налбый IофшIэныр зэрагъэпсырэм игъэкIотыгъэу къытегущыIагъ.\n— Мы илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу типшъэрылъхэм ягъэцэкIэн тыфежьагъ, — къеIуатэ ащ. — ХэкIым иугъоинрэ идэщынрэкIэ графикыр зэхэдгъэуцуагъ, чIыпIэ псэупIэхэм ялъытыгъэу ар зэтефыгъэ. Контейнер паркым игъэкIэжьын лъэкIуатэ — мэзи 10-м къыкIоцI контейнер ыкIи бункер 1099-рэ дгъэуцугъэ. ХэушъхьафыкIыгъэ техникэ 59-рэ тщэфыгъэ. ТынаIэ зытедгъэтыхэрэм ащыщ хэбзэнчъэ хэкIитэкъупIэхэм якъыхэгъэщын. Джыри тымыгъэкIодыгъэу ащ фэдэу 17 къэнагъ. ЗэхэшыпыкIыгъэу хэкIым иугъоини егъэжьапIэ фэхъугъ. Ар IэшIэх хъущтэп, игъорыгъозэ цIыфхэр къыфэкIощтых.\nКомпаниеу «ЭкоСити» зыфиIорэм ипащэу ЛIэхъусэжъ Рэджэб зэхэсыгъом къызыщэгущыIэм, хэкIым иятIонэрэ къыдэгъэкIыжьын, ащ изэхэдзын зэрэфэгъэзагъэхэр къыIуагъ. ХэкIыр зэтефыгъэу аугъоиным фэшI эко-урнэхэр къалэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащагъэуцугъэх. Ащ ишIуагъэкIэ мы илъэсым бжъэ ыкIи тхылъыпIэ тонн 50 фэдиз компанием къыдигъэкIыжьын ылъэкIыгъ.\n— Мы уахътэм цIыфхэм заIудгъакIэзэ, тиIофшIэн имэхьанэ, шIуагъэу пылъыр агурытэгъаIо, — еIо ащ. — Бжъэхэр, батарейкэхэр, электропкъыгъохэр зэтефыгъэхэу ищыкIэгъэ контейнерым едгъэкIухэмэ, экологиер нахь къэбзэщт. ЦIыфыр ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу культурэм фэбгъэсэнэу щыт. Арышъ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджапIэхэр, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ящагухэр къэткIухьэхэзэ гущыIэгъу тафэхъу. ТапэкIи джа IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт.\nIофыгъохэу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэхэм ащыщых шъолъыр операторым зэзэгъыныгъэ кампаниер икъу фэдизэу зэримыгъэцакIэрэр; цIыфхэм къаIэкIахьэхэрэ квитанциехэм арытхэгъэ нэбгырэ пчъагъэр, уасэу къафалъытэхэрэр зэрэмытэрэзхэр; пIалъэу затын фаем уахътэ тешIагъэу ахэр къазэраIэкIахьэхэрэр; контейнерхэм язэблэхъун ыкIи ахэр зыдэщытхэ площадкэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэр; псэолъэшI хэкIым идэщын, нэмыкIхэри.\nАлыбэрд Налбый яIофшIэн фэгъэхьыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, системакIэм зыщытехьэгъэхэ апэрэ мазэхэр ары зэгурымыIоныгъабэ Iофым къызыхэкIыгъэр. Джы игъорыгъозэ зыпкъ еуцо. Нэбгырэ пчъагъэу унэм щыпсэоу квитанцием итхагъэр зэтемыфэмэ, а пчъагъэр къэзыушыхьатырэ справкэр «ЭкоЦентрэм» рахьылIэмэ, зэблахъужьыщт. Мазэу къихьэрэм и 10-м нэс фэIо-фашIэхэм апкIэ атынэу зэрэмыхъурэм пае ащ хэплъэжьынхэу Алыбэрдым къыгъэгугъагъэх. Уахътэу машинэхэм хэкIыр зыщыдащыщтыр, анахьэу IофшIапIэхэм, зэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэм щагъэнэфэнэу щытыгъ. ПсэолъэшI хэкIым иIущын игугъу къэтшIын хъумэ, ар шъолъыр операторым ипшъэрылъхэм ахэхьэшъ, къыIуагъанэрэп. ТапэкIэ контейнерхэм язэблэхъун лъагъэкIотэщтэу ыкIи ахэр зыщагъэуцухэрэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьанхэу шъолъыр операторым ипащэ къыIуагъ. Сыд фэдэрэ упчIэу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэр «ЭкоЦентрэм» иофисхэм яIофышIэхэм арахьылIэхэмэ, зэхэфыгъэ хъущт.\nЗэхэсыгъом Iофыгъоу къыщаIэтыгъэхэм афэгъэхьыгъэ унашъохэр аштагъэх, ахэр зыфэгъэзэгъэ ведомствэхэм аIэкIагъэхьащтых.\nПредыдущая Лъэпкъхэм яорэдыIу\nСледущая «Гъэсэныгъэм мэхьанэ ритыщтыгъ»


Тихомиров Лев Александр ыкъом игукъэкIыжьхэм ащыщ пычыгъу\nКъокIыпIэ Кавказыр кIуачIэкIэ заштагъэм лъыпытэу, джыри Темрюк тыщыIэзэ, КъохьэпIэ Кавказым адыгэхэр къырафыхэу рагъэжьэгъагъ. Щамиль, Дагъыстан афэгъэхьыгъэ хъугъэшIагъэхэм сэ сызэращыгъуазэр литературэ зэфэшъхьафхэм къарысыджыкIыгъэмкIэ ары. Ау КъохьэпIэ Кавказым Iофыр фэгъэхьыгъэмэ, мы тарихъ тхьамыкIэгъошхоу сынэгу кIэкIыгъэр я IV - VII-рэ лIэшIэгъухэм Европэм щыкощынхэ фаеу зэхъуми лъэпкъхэм къинэу ащэчыгъэм зыкIи ебгъэпшэнэу щымытэу сэлъытэ. Мы лъэныкъомкIэ тхыгъэу щыIэхэми дэгъоу сащыгъуаз. Архив документхэми тIэкIу хэшIыкI афысиI. Урысхэм силъэныкъо гупсэ зэраштагъэм итарихъ 1887-рэ илъэсым стхынэу зызгъэхьазыры зэхъум Екатеринодар иушэтэкIо цIэрыIоу Фелициным зэпхыныгъэ дысиIэнэу хъугъагъэ, ЦIэмэз (Новороссийскэ) округым иархив документхэри къызIэкIэзгъэхьэгъагъэх.\nКъэсыугъоигъэ материалхэр, статистикэ таблицэхэр, планхэу, картэхэу згъэтхъыгъэхэр адрэ ситхьэпабэмэ ягъусэу революцием илъэхъан кIодыгъэх. Ау тхылъхэм арытхэм, архив документхэм сызэращыгъуазэм нэмыкIэу, КъохьэпIэ Кавказым икъушъхьэчIэсхэр ячIыпIэжъ зэрэрафыщтыгъэхэм икъэбари сэшIэ мы хъугъэшIагъэхэм ахэлэжьагъэхэм къаIотэжьыгъэхэмкIэ, етIани къэсIон ахэр зэрэрафыгъэхэр сынэгу зэрэкIэкIыгъэр.\nСэ ащыгъум илъэсипшI-пшIыкIутIу нахь сымыныбжьыгъэми, сигулъытэ бэмэ алъыIэсэу щытыгъ, хъугъэ-шIагъэхэм ахэлэжьагъэхэм ягукъэкIыжьхэр охътэ зэфэшъхьафхэм, 1887-рэ илъэсым нэс, зэхэсхынхэу хъугъэ. Зыгорэ сщыгъупшагъэми е зэхэзгъэкIокIагъэми, сынэгу кIэкIыгъэхэм, шыхьат сызыфэхъугъэхэм документальнэ осэ гъэнэфагъэ яIэу сэлъытэ.\nМыщ фэдэ пэублэ къызыкIэсшIырэр сикъэбар литературэу щыIэм икъоу зэрэдимыштэрэр сэшIэшъ, ау ушэтынхэм апылъ специалистхэм апашъхьи сигущыIэхэр къыщызгъэшъыпкъэжьыным сыфэхьазырышъ ары.\nЗэIукIэм планитIу къащыхалъхьэгъагъ. Генералэу Филипсон адыгэхэмкIэ гукIэгъу къызхагъэфэн фаеу, урысхэм дзэ кIочIэшхо зэряIэр ахэм арагъэлъэгъунышъ, зэо-бэнэ пхъашэ арамышIылIэу Урысыем къыгохьанхэм къырагъэзэгъын алъэкIынэу ылъытэщтыгъ. Ау ащ зи къызэримыкIыщтыр нэфагъэ.\nЕвдокимовым еплъыкIэу иIагъэр нэфэшъхьаф шъыпкъэу щытыгъ. Ащ ишIошIыкIэ, «адыгэхэм уадэпсэуни, зыгорэущтэу къызыпыпщэнхи плъэкIыщтэп, Урысыем ищынэгъончъагъэ пае рэхьатэу, зи ятымыпэсэу ахэр щыдгъаIэхи хъущтэп. Зэо лъэхъаным къохьэпIэ къэралыгъохэмрэ Тыркуемрэ къушъхьэчIэсхэр къызкъуащэнхэ алъэкIыщт». Урысыем ифедэ пае адыгэхэр зэкIэ гъэкIодыгъэн фаеу Евдокимовым ылъытэщтыгъ. АщкIэ анахь хэкIыпIэшIоу щыIагъэр Тыркуем ахэр фыгъэнхэр ыкIи ахэм ячIыгу уIэшыгъэ къэзэкъхэр игъэтIысхьэгъэнхэр ары. Барятинскэ пщым Евдокимовым къыIуагъэм дыригъашти, аужырэм иеплъыкIэ пхырыкIыгъ.\nАдыгэхэр ячIыгухэм зэрарафыгъэм лъыпытэу Линейнэ, хы ШIуцIэ дзэхэм яполк псаухэр ахэм къарагъэтIысхьанэу рахъухьэщтыгъ. Ау мы дзитIуми ахэт къэзэкъхэм ащ фэдэ планым къызэрэдырамыгъаштэрэм ишыхьатэу зыкъаIэти, кощыным къызэремыуцуалIэхэрэр, IашэкIэ къазэрапэуцужьыщтхэр къаIуагъ. Арыти, Евдокимовыр планым хэIэзыхьажьын фаеу хъугъэ ыкIи къэралыгъо ахъщэшхо аратызэ Пшызэ шъолъыр къыпэIулъ чIыпIэхэм арысыгъэ къэзэкъхэм анэмыкIхэу, донской, терскэ къэзэкъхэм яунагъохэри купышхо мыхъухэу мыщ къагъэкощынхэу унашъо ышIыгъ.\nАдыгэхэм Iофыр афэгъэхьыгъэмэ, ахэр хэдэнхэ - къушъхьэхэм къяхынхэшъ, Мыекъуапэ пэгъунэгъоу къэтIысынхэ е ячIыгу гупсэ къабгынэнышъ, Тыркуем кощынхэ фэягъэ. Ау къинэнхэ аIопагъэкIи, адыгэхэм а чIыпIэр афикъущтыгъа? Нэбгырэ мини 100 фэдиз ныIэп ар зытелъытэгъагъэр. Арыти, къушъхьэчIэсхэм япчъагъэ зэрэхъурэмкIэ пцIы аусыщтыгъ, фэди 5-кIэ е фэди 10-кIэ ащ къыщагъакIэщтыгъ. Илъэси 2 - 3 тешIи, рафыхэрэм япчъагъэ къалъытэ зэхъум, ар зэрэмытэрэзыгъэр къэнэфагъ. Ау зыфэягъэхэр къадэхъугъэхагъ, Петербург дэсхэри пачъыхьэри агъэплъэхъугъэхагъ.\nАшIэзэ къушъхьэчIэсхэм япчъагъэ къызэрэрагъэIыхыщтыгъэм иягъэ къэкIони ылъэкIыщтыгъэ. ЯчIыпIэхэм къарынэжьхэми, ащ фэдизэу зипчъагъэкIэ мэкIэ къушъхьэчIэсхэм щынэгъошхо къапыкIына зыфэпIощт гупшысэхэр ащ цIыфхэм ашъхьэ къыригъэхьан ылъэкIыщтыгъэ. Ащ епхыгъэу Урысыем къушъхьэчIэсхэм бзэ къадигъотын, ахэр къыригъэшIун ымылъэкIынэу пачъыхьэм гурыгъэIогъэн фэягъэ. 1861-рэ илъэсым Евдокимовым ар къыдэхъугъ, а лъэхъаным ехъулIэу Барятинскэ пщыр къеIэзэнхэу IэкIыб хэгъэгум кIогъагъэ.\nЧеркес Iофыгъор зэшIохыгъэным пае Императорэу я II-рэ Александр 1861-рэ илъэсым Темыр Кавказым къызэрэкIощтыр Евдокимовым ешIэти, хъоршэрыгъэ горэхэм яусагъ. Ащ адыгэ нэIуасэу иIэхэр къыугъоихэу ыкIи ахэр шIу зэрилъэгъухэрэр, ячIыпIэхэм арафыхэ ежь зэрэшIомыигъор, ахэм апэшIуекIоныр Барятинскэ пщым иунашъо къызэрэпкъырыкIырэр къафиIуатэу ригъэжьагъ. Джы мары пачъыхьэр къызэрэкIорэр ыкIи ышъхьэкIэ ар адыгэхэм ялIыкIохэм адэгущыIэ зэрэшIоигъор, къушъхьэчIэсхэм ягумэкIхэр зэкIэ ащ къыфаIотэн, ахэр къафигъэцэкIэнхэм щыгугъынхэ зэралъэкIыщтыр, ащ фэдэ амалыр зыIэкIатIупщы зэрэмыхъущтыр Евдокимовым агуригъэIогъагъ.\nЕвдокимовым инэIосэ адыгэхэм агу ащ фэдэ гугъапIэхэм къаIэтыгъэу ядэжь агъэзэжьи, ашIошъ агъэхъугъэхэр нэмыкIхэм тыдэкIи щафаIуатэу рагъэжьагъ. Политикэм хэшIыкIышхо фызимыIэгъэ къушъхьэчIэсхэр псынкIэу агъэпцIагъэх. 1861-рэ илъэсым пачъыхьэр Фарзэ дэжь щытыгъэ тиотряд къэкIуагъ ыкIи шапсыгъэхэм, натыхъуаехэм, убыххэм ыкIи нэмыкI лъэпкъхэм ялIыкIохэр мыщ дэжь къыщызэрэугъоигъэх. Ахэр пачъыхьэм зыIокIэхэм урыс пытапIэхэу ячIыгу итхэр акъутэжьы, дзэхэр аращыжьыхэ зэрашIоигъор, урыс псэупIэхэр ячIыгухэм ащагъэпсыным, сыд фэдэрэ урыс администрации щыIэным зэрэдырамыгъаштэрэр раIуагъ. Ащ фэдэ лъэIухэр урыс пачъыхьэм къазыфигъэцакIэкIэ, мамырэу зэдэпсэунхэм зэрэфэхьазырхэр къаIуагъ.\nУрысыем анахь пый пхъашэми ащ фэдэ даохэр зэрэфимыгъэцэкIэщтхэр нэфагъэ. Адыгэхэм зэзэгъыныгъэ гори адэпшIыным Iофыр темытэу ылъыти, мы чIыпIэм пачъыхьэм Евдокимовым ипланхэм щадыригъэштагъ. Ащ къыщыублагъэу ахэм ягъэцэкIэн нахь агъэпсынкIагъ.\nМыщ дэжьым хэгъэунэфыкIыгъэн фае къушъхьэчIэсхэр Европэмрэ Тыркуемрэ къакъоуцонхэм зэрэщыгугъыщтыгъэхэр. Ахэм ялIыкIохэр а хэгъэгухэм агъэкIогъагъэх. Нэтыхъоепщэу Костэныкъор Инджылызым къызэрикIыжьыгъагъэр къэсэшIэжьы. Ари игъусэхэри псыхъоу ЦIэмэз дэжь къыщыуцугъэхэти, ЦIэмэз къалэ удэтэу ахэр дэгъоу къэплъэгъущтыгъэх. ТинэIуасэхэм ащыщэу докторэу Дорошевич ары Костэныкъом иунагъо ихьэщтыгъэр. Ау лIыкIохэм узгъэгушIон къэбар къахьыгъагъэп. Ахэм IэпыIэгъу гори агъотыгъагъэп. Тыркуе закъор ары кощыжьыхэрэр зичIыгу изыгъэтIысхьаным къезэгъыгъагъэр. Типравительстви ишъыпкъэу ар къазэрадэхъущтым ыуж итыгъ. Адыгэхэр нахь благъэу хыIушъом къыIуагъэзыхьэхэзэ, ахэр зэрэзэпыращыщт къухьэхэр бэу нэпкъым Iутынхэм, амал зэриIэкIэ къушъхьэчIэс нахьыбаIо Тыркуем агъэкощыным тэтыехэр щыгугъыщтыгъэхэн фае. Сыд ишIыкIэми, къушъхьэчIэсхэм ячIыгу нахь псынкIэу къызэрарагъэбгынэщтым пылъыгъэх. ЗишIоигъоныгъэкIэ кощыхэрэм афигощынэу Евдокимовым сомэ мини 100 къэралыгъо мылъкоу къаIихыгъагъ. Ау а ахъщэр бэмэ зэрафимыкъущтыр нэфагъэми, ар зыфэягъэр ахъщэ IэпыIэгъу зэраритырэм икъэбар нэмыкIхэм зэхаригъэхынэу ыкIи къэралыгъо ахъщэ къаратыным щыгугъыхэзэ нахь псынкIэу ахэм ячIыгу къабгынэным ригъэнэцIынхэу ары.\nХэбзэнчъэу егъэзыгъэкIэ адыгэхэр ячIыгу рафыщтыгъэх. ЫпэрапшIэу ахэм зыкъагъэгъунэжьыщтыгъ, купэу зэхахьэхэти, апсэ пэтыфэ къязэожьыщтыгъэх. Ау тыдэкIи ахэр щызэхагъэтакъо зэхъум, цIыкIу-цIыкIузэ агу кIоди, зыкъамыухъумэжьэу хъугъагъэ. Урыс дзэкIолIхэр зэбгъурытхэу кIохэзэ, къушъхьэчIэсхэр зэкIафэщтыгъэх ыкIи ахэр зэраукъэбзыкIыгъэ чIыпIэхэм станицэхэр ащагъэпсыщтыгъэх. Ахэм ауж итхэу къэзэкъхэр къэкощыжьыхэти, афагъэпсыгъэ станицэхэм адэтIысхьэщтыгъэх.\nАдыгэхэм янахьыбэмэ агу зэкIодыпэм зи амышIэу, зэрымыр хъугъэхэм фэдэу хъурэм лъыплъэщтыгъэх, ахэр къапэуцужьыщтыгъэхэп, ау ячIыгуи къабгынэщтыгъэп. Ащ лъыпытэу зызэкIаугъоен, ашIэщтыр, зыздагъэзэщт лъэныкъор ахэм къыхахын алъэкIыщтыгъа? Ау ахэр рахъухьанэу охътэ лые къаратыщтыгъэп. ЧIыпIэ пстэуми дзэкIолI куп мыинхэу агъакIохэрэр нэбгырэ заулэ зыхэхьэрэ купхэмкIэ зэтыраутыщтыгъэх. Ахэр зэкIэри къызэдырагъэубытэу лъыхъущтыгъэх, къоджэ, унэ горэхэр е зэбгырафыгъэ адыгэхэм зызщагъэбылъыгъэ чэл къызэрыкIохэр къагъотыщтыгъэх. А къуаджэхэр, унэхэр, чэлхэр тырагъэжъыкIыщтыгъэх, ямылъку зэрапхъощтыгъ е агъэкIодыщтыгъ, былымхэр аубытыщтыгъэх, хъулъфыгъэхэр, бзылъфыгъэхэр, кIэлэцIыкIухэр зэбгырафыщтыгъэх. Зыдэчъэщтхэр амышIэу ахэр шъхьэчъэ-псачъэу зэбгырычъыщтыгъэх, мэзхэм, джыри зэрамыпхъогъэ къуаджэхэм защагъэбылъыщтыгъ, ау ахэм шъхьэегъэзыпIэ зыщагъотыгъэ чIыпIэхэми лъэпкъгъэкIод заор шъхьасынчъэу къалъыIэсыщтыгъ. Япчъагъэ хэхъо зэпытзэ, купышхо хъухэу адыгэ насыпынчъэхэр къохьапIэм екIущтыгъэх, урысыдзэм хэтхэр ахэм алъэб итхэу Кавказ къушъхьэтхымкIэ зэпырафыщтыгъэх ыкIи хы ШIуцIэ Iушъом Iуагъэзыхьэщтыгъэх.\nПсаоу къэнэгъэ къушъхьэчIэсхэр къухьэхэмкIэ ыкIи къошъо къызэрыкIохэмкIэ Тыркуем ащэщтыгъэх. Рафыхэрэм япчъагъэ нэбгырэ миллионныкъо фэдиз хъущтыгъэ. Ащ фэдиз цIыфхэр хым зэрэзэпыращыщт къухьэхэмрэ къуашъохэмрэ къэбгъотыныр псынкIагъэп. Мэзэ псаукIэ ахэр ячэзыу къызысыщтым ежэхэу къыхэкIыщтыгъ. Ахэр зэрэзэпыращыщт шIыкIэм пэшIорыгъэшъэу хэти егупшысэгъагъэп.\nТыркуем иправительствэ ащ фэдиз къушъхьэчIэс яхэгъэгу къэкощыным щыгугъыгъэп. Типравительствэ Урысые обществэм икъухьищрэ дзэ къухьэ заулэрэ анэмыкI а гухэлъым пае зыкIимыгъэфедагъэри сшIэрэп. Рафыхэрэм япчъагъэ тэрэзэу къызэрамыгъэлъагъорэм ар ыгъэплъэхъугъэщтын, ахэр нэбгырэ минишъэ пчъагъэ хъуным ежэщтыгъэпщтын. Унэе предпринимательхэм къушъхьэчIэсхэм ахъщэшхо къаIахызэ, якъухьэхэмрэ якъуашъохэмрэ цIыфхэр араубэщтыгъэх. Тифымрэ нэмыкI узхэмрэ апкъ къикIыкIэ къушъхьэчIэсыбэхэр а къухьэхэм е къуашъохэм ары лIыхьэщтыгъэх.\nИлъэсиплI фэдизрэ адыгэхэм ауж лъэшэу афыгъ, анахьэу насыпынчъэ дэдэ зыхъугъагъэхэр 1863-рэ илъэсыр ары. Ахэм хьазабэу арагъэщэчыгъэр къэIогъуай. Ауж къэзыфыхэрэм зашIуагъэбылъызэ, къушъхьэчIэсхэр чъыIэр градус 20-м зыщынэсыщтыгъэ лъэхъанми бгъагъи, ашхыни ямыIэу къекIокIыщтыгъэх. КIымафэхэри а лъэхъаным пхъэшагъэхэшъ адэ. Адыгэхэр уз Iаехэм, анахьэу тифым, арылIыкIыщтыгъэх. Унагъохэм арысхэр зэпэзырыз хъущтыгъэх, ны-тыхэм якIэлэцIыкIухэр ашIокIодыщтыгъэх. Бгъагъи ямыIэу, быхэм арысхэу ахэр лIэщтыгъэх.\nАдыгэхэр ячIыгу зэрэрафыгъэхэр, тхьамыкIагъоу апэкIэкIыгъэр сынитIукIэ слъэгъугъэ. Ашъхьэ рарагъэхьыжьэжьын Iофыр ЦIэмэзи къызылъэIэсым, ЦIэмэз кIэимрэ хытIуалэмрэ къэзыуцухьэрэ къушъхьэхэм ахэс къуаджэхэр тырагъэжъыкIхэу аублагъ. ТIуакIэ пэпчъ Iугъор Iужъоу шъхьарытыгъ, машIор щыхъушIэщтыгъ. Тикъушъхьэхэм ащ фэдиз цIыф ащыпсэугъэми тшIагъэп. Мазэ фэдизрэ ащ фэдэ гугъэуз тхьамыкIагъохэр тынэгу кIэтыгъэх.\nКъуаджэхэм лыгъэу арадзыгъэр лъыкIуатэзэ, мэзхэми машIор алъыIэсыгъ. Илъэсыбэмэ къакIоцI псыхъоу ЦIэмэз къыпэIулъ мэз дахэм машIом ылыпкIэгъэ чъыгыпкъ шIуцIэхэр уапэ къыщифэщтыгъэх. Зыгу кIодыгъэ адыгэхэм а уахътэм зи ащыщынэжьыщтыгъэп, ЦIэмэз пэмычыжьэу мэзэу стыщтыгъэм сэри зэ сыздащэгъагъ. Илъэс-илъэситIу фэдиз тешIагъэу рагъэжъыкIыгъэ къуаджэхэм ястафэхэр слъэгъунэу хъугъагъэ. Тикъутыр зыщыдгъэпсыгъэ чIыпIэми а къуаджэхэм ащыщ щысыгъ.\nКъушъхьэчIэсхэу гъаблэм, чъыIэм, узхэм агъэлIагъэр зыфэдизыр Тхьэ закъор ары зышIэрэр. Мэзхэмрэ къокIэ-бгыкIэхэмрэ хьэдэ пчъагъэу ахэлъыр хэти къылъытагъэп, къэплъытэн плъэкIынэуи щытыгъэп. ХыIушъом IулIыхьэгъэ пчъагъэри тэрэзэу къалъытэщтыгъэп. Зэпахырэ узхэр къяутэлIэнхэм тещыныхьэхэзэ, ахэм яхьадэхэр псынкIэу чIатIэжьыщтыгъэх. Ахэр зыщычIатIэжьыгъэ чIыпIэхэр нэужым сятэ къысигъэлъэгъугъагъэх, хьадэхэм етIэфхэр зэратыратакъощтыгъэр, ахэр бэ зэрэхъущтыгъэр къысфиIотэгъагъ. Ау пчъагъэр зыфэдизыгъэр хэти риIуагъэу зэхэсхыгъэп. Ащ фэгъэхьыгъэу тхылъ горэми зи къисхыгъэп. Тыркуем кощыгъэ адыгэхэм ащыщэу мафэ къэс нэбгырэ 200-м фэдизмэ хьадэгъур къазэралъыIэсыщтыгъэм фэгъэхьыгъэ къэбар зэетIуаехэри зэхэтхыщтыгъэх. Ау тадэжькIи ахэм яIоф щынахьышIугъэп. Тыркуем ащэщтхэр хы ШIуцIэ Iушъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм аIуащыщтыгъэх, ау къушъхьэчIэсхэм ягъэкощынкIэ чIыпIэ шъхьаIэу щытыгъэр ЦIэмэз ары. Официальнэ статистикэм тетэу хым зэпыращыгъэ нэбгырэ мин 500-м щыщэу нэбгырэ мини 100-р къухьэхэм ЦIэмэз дэжь щырагъэтIысхьагъэх.\nКъушъхьэчIэс зэетIуаемэ къушъхьэ къокIэ-бгыкIэхэм защагъэбылъынэу игъо зэрифэгъагъэхэр хэгъэунэфыкIыгъэн фае. ШъыпкъэмкIэ, ахэр бэ хъущтыгъэхэп. Загъорэ тичIыпIэхэм адыгэ хъулъфыгъэ зырызхэр ащалъэгъущтыгъэх, гъэхъунэр зэпачызэ ахэр мэз цунэм хэлъэдэжьыщтыгъэх. Ащ ыуж илъэсыбэ тешIагъэу къэзэкъхэр адыгэ купмэ заIокIэхэм, ахэм зэратебэнагъэхэр, зы къэзэкъ къызэраукIыгъагъэр, адыгэхэр зэрэзэбгырычъыжьыгъагъэхэр къаIотэжьэу зэхэсхыгъ. Я 80-рэ илъэсхэм къушъхьэчIэс нэбгыришъэ заулэу илъэс 20-рэ зызыгъэбылъыгъэхэр къушъхьэм къехыхи, хыIушъом пэблагъэу къоджитIу щагъэпсыгъ. Ахэм яIагъэхэп, рэхьатэу псэунхэу афадагъ.\nКъушъхьэчIэс мини 10 - 20 фэдиз хъурэ купхэр ренэу ЦIэмэз дэжь Iуплъагъощтыгъэх. Зыхэр къухьэхэм арагъэтIысхьэхэти Iуащыщтыгъэх, ау зэпыу имыIэу нэмыкIхэр къыIухьэщтыгъэх. Ахэр шъое-цыеу фэпэгъагъэх, кIочIаджэу щытыгъэх, сымэджабэ ахэтыгъ. КIэлэцIыкIу ибэхэр ахэм бэу зэрахэтыр зэу нэм къыкIидзэщтыгъ. Адыгэхэр пытапIэм къыпэблагъэу, е псыхъоу ЦIэмэз иорыжъылъэ нэпкъ, е хытIуалэм иадырабгъу дэжь къыщыуцущтыгъэх. Серебряковскэм иунэгъэ ныкъозэхэкъутэр ахэмкIэ Iэрыфэгъоу щытыгъ. Ащ ышъхьэ темылъыжьыгъэми, дэпкъхэм акъоуцохэзэ, жьыбгъэхэм защаухъумэщтыгъ. НэмыкI чIыпIэхэм Iофхэр нахь ащыхьылъагъэх. Бэщхэр зыкIэгъэкъогъэ чэлхэр ахэм агъэпсыхэти, агъотырэмкIэ ахэр абгъэщтыгъэх. Бэмэ коу къызэрыкIуагъэхэр ары псэупIэу яIагъэр. Къызыщыуцугъэ чIыпIэм охътабэ щигъэкIонэу хэти ышIагъэп, непэ-неущэу ахэр Iуащынхэу гугъэщтыгъэх.\nКъухьэхэм яжэхэу хыIушъом Iотыфэхэ ахэр анахьэу зыпылъыгъэхэр ябылымхэр, яунэгъо хьапщыпхэр: алырэгъухэр, хьакъушыкъухэр, пхъуантэхэр ыкIи нэмыкIхэр щэгъэнхэр ары. Адыгэхэм а пстэур цIыф кIуапIэу сыдигъуи щытыгъэ сатыу шIыпIэм къахьыщтыгъэх е къафыщтыгъэх. ЦIэмэз дэсхэри ахэр къызыщыуцурэ чIыпIэхэм якIущтыгъэх агу рихьырэ щыIэмэ къащэфынэу. Товархэр ащ фэдизэу шIэгъуагъэхэпти, пыут дэдэу ащэщтыгъэх. Шы дэгъу дэдэхэр къахафэщтыгъэх, ау нахьыбэрэмкIэ ахэр шыушыгъэх. Унэгъо хьапщып дэгъухэр ахэм ахэлъыгъэп пIоми хъущт. Анахьэу аIыгъыгъэхэр пхъэм хэшIыкIыгъэхэр, адыгэхэм тхьацур зыщапшэрэ Iэнэ лъхъанчэхэм афэдэхэр ары. КъокIыпIэм къыращыгъэ фаянс хьакъу-шыкъур мэкIагъэ. Нахьыбэу ахэлъыгъэхэр гъоплъэ къошынхэр, гъучI щыуанхэр ыкIи нэмыкIхэр ары. Загъорэ къэмэ дэгъухэри къахафэщтыгъэх. Адыгэ пхъэнтIэкIухэр лъхъэнчэ дэдагъэх, пхъуантэхэми алырэгъухэми уяхъопсэнэу щытыгъэп. Адыгэхэм тхылъыпIэ ахъщэхэр аштэщтыгъэп, тыжьын ахъщэ нэмыкI къаIахыщтыгъэп. А лъэхъаным ЦIэмэз дэсхэми дышъэ ахъщэхэр яIагъэп.\nКъэлэдэсхэм адыгэхэр зэрэсымаджэм ыкIи гъаблэ зэригъалIэрэм гу лъатэщтыгъ ыкIи къушъхьэчIэс бзылъфыгъэхэмрэ кIэлэцIыкIухэмрэ агу ягъузэ щыгъынхэмрэ шхынхэмрэ къафахьыщтыгъэх. ГукIэгъушхо зыхэлъыгъэ сяни апэ дэдэ ахэм афэгумэкIыгъэхэм ащыщыгъ. Адыгэхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным пае ЦIэмэз дэс бзылъфыгъэхэм шIушIэ обществэ зэхащэгъагъ. Бэмэ зянэ-зятэхэр зышIокIодыгъэ сабый ибэхэм агу ягъути, ядэжь ащэщтыгъэх. Къэзэкъ унэгъо зырызхэми ащ фэдэ сабый ибэхэр апIугъэх. Докторэу, сэнэшIэу Пенчул Михаил Федот ыкъом кIэлэцIыкIоу ыштагъэр ылъэкъуацIэкIэ аригъэтхи, икъутыр ыгъэкIуагъ ыкIи хъызмэтзехьаным фигъэсагъ.\nА кIэлэцIыкIоу СергейкIэ зэджагъэхэр Iушэу ыкIи шэнышIоу къычIэкIыгъ. Ащ зыкъызеIэтым, Пенчул Михаил Федот ыкъом сэнэшIынымкIэ Магарачскэ училищым щыригъэджагъ. ЫужыкIэ Сергей унагъо ышIи, сатыу Iофым ЦIэмэз щыпылъыгъ, общественнэ IэнатIэхэр зэрихьагъэх, къэлэ пащэуи щытыгъ. Ащ лъэкIышхо иIагъ, къэлэдэсхэми лъытэныгъэ къыфашIыщтыгъ.\nСяни сабый ибитIу - адыгэ пшъэшъэжъыеу Кафезэрэ шъэожъыеу Бжизэрэ ыпIунхэу тадэжь къыщэгъагъэх. НэбгыритIури чыристан диным ригъахьэхи, урысыцIэхэр афиусыгъагъ. Кафезэ зыкъызеIэтым пшъэшъэ ищыгъэ дэхэ дэдэ хъугъэ. Iасэу, IорышIэу, шъырытэу ар щытыгъ. ЦIэмэз къыдэтIысхьэжьыгъэ дзэкIолI горэм Кафезэ шъхьэгъусэ фэхъугъ ыкIи иунэгъо насып дахэу зэпыфагъ.\nБжизэ (АлексейкIэ теджэщтыгъ) тиунагъо щапIунэу къызащэм илъэс 14 фэдиз ыныбжьыгъ. Ар губжыпхэу, къаигъэу щытыгъ, IофшIэным зыщидзыещтыгъ, псаоу къэзыгъэнэжьыгъэхэм, гъаблэм езымыгъэгъэлIагъэхэм лъытэныгъэ афишIыщтыгъэп, сянэрэ сятэрэ джэгъогъуныгъэ горэ къафыриIагъ. Ар зыфэягъэр офицер хъунэу ары.\nАу Алексей къыгурымыIощтыгъэр ащ нэсыным пае Iэдэбышхуи хэлъын, шIэныгъэ гъэнэфагъи иIэн зэрэфэягъэр ары. УрысыбзэкIэ дэгъоу гущыIэу зыригъэсэгъагъэми, ар шъэожъые Iушэу щытыгъэп. Алексей нэхэе зэпытэу, губжыпхэу щытыгъ, щынагъо горэ къыпыкIыным утыригъэщыныхьэщтыгъэ, унагъом щыпIыгъыныр псынкIэгъуагъэп. Ар къытэтыгъуи, хьапсым чIэфагъ, нэужым къырыкIуагъэр хэти ышIэрэп. Алексей сытегущыIэныр къин къысфэхъу. Ащ ыгу хэти фызэIуихыщтыгъэп. ЯчIыгу гупсэ зэраубытыгъэм фэшI ащ урысхэр фэлъэгъущтыгъэхэпщтын. ИIуплъи зы ебгагъэ горэ хэлъыгъ: бгъэшхъуапэм фэдэу ыпэ къэгъэщыгъагъ, ынэ къыптыригъэдыкъэзэ пхырилэу къыпIуплъэщтыгъэ.\nШъыпкъэ, адыгэхэм урысхэр афэмылъэгъунхэмкIэ, гухьэгужъ афыряIэнымкIэ лъэпсэ икъу щыIагъ. Темыр Кавказым лъэпкъ псаур зэрэщагъэкIодыгъэм фэдэм тарихъым бэрэ ущырихьылIэрэп. Хы ШIуцIэ Iушъом къыщегъэжьагъэу Лабэ нэс щыпсэущтыгъэ къушъхьэчIэсхэм япчъагъэ зэрэхъущтыгъэр тэрэзэу къэсIонэу сшIэрэп, ау ар миллионым нэсыщтыгъэу къысщэхъу. Ахэм ащыщэу чIыпIэ зэшъхьэзашъом кощи псаоу къэнагъэр нэбгырэ минишъэ ныIэп. Адыгэ мин 500-м ехъумэ шъхьэегъэзыпIэкIэ Тыркуем загъэзэгъагъ, ау ахэм ащыщыбэ къухьэхэми, ежь Тыркуеми ащылIагъ. ЯчIыгу рафыхэ зэхъум, хыIушъом ахэр нэмысызэ ыкIи ащ зынэсхи, заом, хьазабым узхэм, гугъуехьхэм адыгэ минишъэ заулэмэ хьадэгъур къафагъэсыгъэу сэгугъэ...\nДжащ тетэу хэкушхо, хэку баим лIэшIэгъу пчъагъэрэ щыпсэугъэхэр лъэпсэкIодэу «раукъэбзыкIыгъэх»...\nКъушъхьэчIэсхэм пый шъыхьахьым фэдэу тафэлъэгъущтыгъэп, къухьэхэм ахэр арагъэтIысхьэхэ зыхъукIэ, орэд къаIозэ, урысхэм нэлат арахыщтыгъ, ячIыгу гупсэу къабгынэрэм елъэIущтыгъэх джаурхэм лэжьыгъэ къаримытынэу.


Тызэрэзэкъотым тегъэлъэшы — Адыгэ макъ\nУрысыем дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу агъэнэфагъ Урысыем, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгэ Республикэм язаслуженнэ тренерэу Тао Хьэсанбый. Тызэрэщыгъуазэу, Олимпиадэ джэгунхэу Грецием икъалэу Афины щыкIуагъэхэм джэрз медалыр ащ къащыдихыгъ, дунаим и Кубок гъогогъуищэ къыхьыгъ, Урысыем, Европэм ямедальхэр къыфагъэшъошагъэх.\nНэпсэу Бислъан, Мудрэнэ Бислъан, Бастэ Сэлым, Тао Хьэсанбый.\n— Къэбэртэе-Бэлъкъарым икъуаджэу Шъхьалыкъо къыщыхъугъэу Тао Хьэсанбый дунаим цIэрыIо зэрэщыхъугъэм тырэгушхо, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Тызэныбджэгъу. Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт Хьэсанбый щеджэзэ спортышхом щызэлъашIагъ. Урысыем изэнэкъокъухэм, дунэе зэIукIэгъухэм медальхэр къащыдихыщтыгъ. Дзюдом гъэхъагъэ зэрэщишIырэм дакIоу, гукIэгъу зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыр, адыгэ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ ныбжьыкIэхэм щысэшIу зэрафэхъущтыгъэр тщыгъупшэрэп.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэ Кобл Якъубэ тэ, студентхэм, тятэм фэдэу къытлъыплъэщтыгъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Тао Хьэсанбый. — Къытэушъыищтыгъ, загъорэ шъэбащэу къыддэзекIоу тлъытэщтыгъ. ШIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ зэпхыгъэхэу щыIэныгъэм нахь куоу тыхищэщтыгъ.\n— Тренерхэм, бэнакIохэм зэфыщытыкIэу адыуиIагъэм непэ сыда къыхэбгъэщыжьы пшIоигъор?\n— Алырэгъум утехьанышъ, цIыфхэр къыоплъыхэзэ убанэ зыхъукIэ, макIэп гум ихъыкIырэр. Тренерыр щыIэныгъэм икIэлэегъадж. Ор-орэу зыдэмылъэгъужьырэр къыпхегъэщы. КIуачIэм, къулайныгъэм ягъэфедэн уафегъасэ. Адыгэ Республикэм щыщ тренерхэр, IэпыIэгъу къысфэхъугъэхэр гъашIэм къыщыздекIокIых.\n— Кобл Якъубэ нэмыкIэу къыхэзгъэщыхэ сшIоигъу Лъэцэр Хьазрэт, Емыж Арамбый, Бэджыдэ Вячеслав, Къадыр Аслъан, фэшъхьафхэри.\n— Адыгеим укъызыкIокIэ…\n— Адыгеим сыкъакIомэ, тадэжь сыщыIэу сэлъытэ. Ныбджэгъухэр адыгэ шэн-хабзэхэм атетэу мэзекIох, симурад къыкIэупчIэхэрэп, «къеблагъ» къысаIо.\n— Олимпиадэ джэгунхэм дышъэ медалыр къащызыхьыгъэ Владимир Невзоровым ыцIэкIэ Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъэ бэнапIэм пшIогъэшIэгъонэу уеплъыгъ. Анахьэу унаIэ зытеудзагъэр къытаIоба.\n— Лъэшэу сигъэгушIуагъ ащ фэдэ бэнапIэ Мыекъуапэ зэрэщагъэпсыгъэм. Стадион дахэ, спорт унэшхохэр республикэм щашIыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, ащ ыпэкIэ республикэм иIэшъхьэтетэу щытыгъэхэм саIукIэщтыгъ. Спортым мэхьэнэ ин зэрэратырэр зыми хэзгъэкIуакIэрэп. КъумпIыл Мурат гущыIэгъу сызыфэхъум, спортым зегъэушъомбгъугъэным зэрэпылъыщтыр къысиIуагъ.\n— Хьэсанбый, Урысыем дзюдомкIэ итренер шъхьаIэу узэрагъэнэфагъэм тигъэгушIуагъ. Хэта апэ ащ фэшI къыбдэгущыIагъэр?\n— IэнатIэу сызыIухьагъэр зэрэкъиныр сшIэщтыгъэ. Тренер шъхьаIэу щытыгъэ Эцио Гамбэ сэ сцIэ къыриIуи, пащэхэм унэшъо хэхыгъэ ашIыгъ, сиIэнатIэ сыIухьагъ.\n— Урысыем и Президентэу Владимир Путиным уIукIагъа?\nВ. Невзоровым ыцIэ зыхьырэ спорт бэнапIэм щызэIукIагъэх.\n— Тизакъоу гущыIэгъу игъэкIотыгъэу тызэфэхъугъэгоп. ТызэIукIэмэ, дзюдом ишъыпкъэу зэрэпылъыр тэшIэшъ, упчIабэ естырэп. Владимир Путиныр спортымкIэ мастер, дзюдомкIи, самбэмкIи банэщтыгъ.\n— Рио-де-Жанейро щыкIогъэ Олимпиадэ джэгунхэм Мудрэнэ Бислъан дышъэ медалыр къащыдихыгъ. Адыгэ быракъыр дунаим щыжъугъэбыбэтагъ. Шъопсэу!\n— Бислъани Мыекъуапэ щеджагъ. Адыгеим ибэнэпIэ еджапIэ лъапсэу щишIыгъэм ишIуагъэкIэ спортсмен цIэрыIо хъугъэ.\n— Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъоу Налщык щыкIуагъэм ори ущыIагъ. Адыгеим ибэнакIохэм хэта къахэбгъэщыгъэр?\nХь. Таор упчIэм ыуж тхылъыпIэм тетхагъэм лъыхъугъэп. АцIэхэр къыIохэзэ яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр къыхигъэщыгъ. (Е. Н.)\n— Ордэн Андзаур апэрэ чIыпIэм сэгъэуцу, — зэдэгущIэгъур лъегъэкIуатэ Хь. Таом. — Мерэмыр бэнэкIо лъэш хъун ылъэкIыщт. Ингъушыр, Тулпарэр, Дэхъур, ПашIор, фэшъхьафхэри тинэплъэгъу итых.\n— IэнатIэу узыIутым елъытыгъэу плъэгъурэр, зэхэпхырэр бэ. Къош республикэхэм ялIыкIохэм уаIокIэба.\n— Сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурат, Къэралыгъо Думэм идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, нэмыкIхэм саIокIэ. Джырэблагъэ зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къысфэхъугъэх. Узэкъотмэ — улъэш. Ар зыкIи зыщызгъэгъупшэрэп. Спортым лъэпкъхэр зэфещэх. Тэ, адыгэхэм, ныбджэгъуныгъэу зэдытиIэр зэрэдгъэлъапIэрэр фэшъхьаф лъэпкъхэм агъэшIагъо, къыткIырэплъых.\n— Тиреспубликэхэм яансамблэ цIэрыIохэм яконцертхэр пшIогъэшIэгъонха?\n— Адыгэ шъуашэм идэхагъэ изакъоми, тиконцертхэм уяплъын фаеу сэлъытэ. Артист цIэрыIохэр тиIэх, яорэдхэр дунаим щэIух. Спортымрэ искусствэмрэ зэрэзэпхыгъэхэм шIуагъэ къытфехьы.\n— ЕмкIуж Мыхьамэт, Мудрэнэ Бислъан, Нэпсэу Бислъан, Бастэ Сэлым, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Беданыкъо Рэмэзан, нэмыкIхэу тизэдэгущыIэгъу къыхэлэжьагъэхэм ацIэкIэ уимэфэкI мафэ пае тыпфэгушIо, щытхъоу пфаIорэм хэбгъэхъонэу, уиунагъо, уиIахьылхэм шIоу щыIэр къадэхъунэу шъуфэтэIо.\nМыекъуапэ — Налщык — Мыекъуапэ.\nСледущая Лъэпкъ цIыкIухэм заригъэужьыжьыгъ


Адыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nКъэралыгъо мэфэкIым – Урысыем и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nМы мэфэкIыр лъэпкъхэм язэгурыIоныгъэ, Хэгъэгум шIулъэгъуныгъэу фытиIэр нахьыкIэхэм зэралъыдгъэIэсырэм ятамыгъэу щыт, Урысыем къырыкIощтымкIэ пстэуми пшъэдэкIыжь зэрэтхьырэр ащ тыгу къегъэкIыжьы.\nХэгъэгум икультурэ-тарихъ кIэн бай тэгъэлъапIэ, Адыгейми, Урысыеми апае хьалэлэу Iоф зышIэрэ, экономикэм, социальнэ зыпкъитыныгъэм зиIахьышIу ахэзышIыхьэрэ тичIыпIэгъухэм тарэгушхо.\nЗэрэхэгъэгоу зэрэщыщытым фэдэу, лъэныкъо пстэухэмкIи хэхъоныгъэ ышIызэ Адыгеир непэ лъэкIуатэ. Тиреспубликэ къыщыхъурэ зэхъокIыныгъэхэр зытегъэпсыхьагъэхэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары, ежь цIыфхэри ащ зэрэхэлажьэхэрэм мэхьанэшхо иI.\nАдыгейми, Урысыеми анахь мылъкушхоу яIэр цIыфхэр ары. Тизэкъотныгъэ, хэгъэгум ыпашъхьэ ит пшъэрылъхэр зэдызэшIотхынхэм тызэрэфэхьазырым тичIыгу гупсэ ихэхъоныгъэкIэ гъэхъагъэу тшIыщтхэр ялъытыгъ.\nРеспубликэм зэкIэ щыпсэухэрэр насыпышIонхэу, шIум щымыкIэнхэу, Iофэу рахьыжьэрэ пстэуми гъэхъагъэхэр ащашIынэу мы мэфэкI мафэм тафэлъаIо! Шъуиунагъохэм ренэу мамыр арэрэлъ, мафэ пэпчъ гушIуагъо къышъуферэхь!


Ахъщэ тедзэ Адыгеим къыIэкIэхьащт — Адыгэ макъ\nАхъщэ тедзэ Адыгеим къыIэкIэхьащт\nРедактор 17.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къыгъэуцугъ гъогухэм яшIынкIэ IофшIэнхэр нахь агъэлъэшынхэу ыкIи медицинэм икъулыкъушIэхэм алъэныкъокIэ социальнэ пшъэдэкIыжьхэр зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэнхэу. Федеральнэ ыкIи республикэ хэбзэ органхэм зэгурыIоныгъэу азыфагу илъым, Адыгеим ыцIэкIэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ хэт депутатхэм Iофышхоу ашIэрэм яшIуагъэкIэ мы пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ мэхъу. ГущыIэм пае, Урысыем и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ мылъку тедзэр шъолъырым игъогухэм ягъэцэкIэжьын ыкIи отпуск кIорэ медицинэм иIофышIэхэм аратыщтым пэIуагъэхьащт. Лъэныкъуищ хъурэ комиссием изэхэсыгъо мыщ фэдэ унашъо щаштэнымкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэр УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Владислав Резник ары. Iофтхьабзэр бэдзэогъум и 16-м зэхащагъ, ащ хэлэжьагъэх Къэралыгъо Думэм, ФедерациемкIэ Советым, Урысыем и Правительствэ ялIыкIохэр.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу республикэм сомэ миллиони 165,5-рэ тедзэу къыфэтIупщыгъэным комиссием дыригъэштагъ. Мы мылъкумкIэ километрэ 15,6-рэ зикIыхьэгъэ шъолъыр ыкIи муниципальнэ гъогухэр, къэлэ агломерацием хиубытэхэрэр зэтырагъэпсыхьащтых.\nПроектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэнкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъырипшIым Адыгеир ащыщ. Мыщ къыдыхэлъытагъэу илъэсэу тызыхэтым километрэ 35,8-рэ зикIыхьэгъэ гъогу псэолъэ 46-рэ агъэцэкIэжьынэу агъэнафэ. Ащ зэкIэмкIи сомэ миллион 491-рэ пэIуагъэхьащт, ащ щыщэу сомэ миллион 331-р — федеральнэ гупчэм, сомэ миллиони 160-м ехъур — республикэ бюджетым къатIупщы.\nШъолъырым иэкономикэ мылъку тедзэ къыхалъхьаным фэшI республикэм ыпэкIэ къыфатIупщыгъэр шIуагъэ къытэу агъэфедэным ыкIи лъэпкъ проектым къыгъэнэфэрэ къэгъэлъэгъонхэм акIэхьаным анахьэу анаIэ тырагъэтыщт. Ащ дакIоу гъогухэр шэпхъэшIухэм адиштэу гъэцэкIэжьыгъэнхэм хэбзэ къулыкъухэр лъэплъэх. Мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ гъогухэм язэтегъэпсыхьанкIэ мы илъэсым агъэнэфэгъэ IофшIэнхэр шышъхьэIум и 1-м ехъулIэу аухынхэ гухэлъ щыI, проектым къыдыхэлъытагъэу ащ къыкIэлъыкIощт траншым игъэфедэн зыфагъэхьазырын алъэкIыщт.\nМедицинэм иIофышIэхэм социальнэ IэпыIэгъу тедзэ ягъэгъотыгъэным фэшI УФ-м и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ сомэ миллиони 8,4-рэ джыри республикэм къыIэкIэхьаным блэкIыгъэ тхьамафэм лъэныкъуищ хъурэ комиссием дыригъэштагъ. Мы унашъор аштэным иIахьышIу хэлъ депутатэу Владислав Резник.\nПредыдущая Къэхъухэрэм ыкIи дунаим ехыжьыхэрэм япчъагъ\nСледущая Doğum ve ölüm oranları


Ошъогу щынэгъончъэным иушэтэкIуагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Ошъогу щынэгъончъэным иушэтэкIуагъ\nУрысыем и ЛIыхъужъэу, СССР-м изаслуженнэ летчик-ушэтакIоу Мызэгъ Владимир къызыхъугъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае иапэрэ еджапIэ щыкIуагъ. Урысыем и ЛIыхъужъэу, СССР-м изаслуженнэ летчик-ушэтакIоу Мызэгъ Владимир къызыхъугъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае иапэрэ еджапIэ щыкIуагъ.\nУрысыем и ЛIыхъужъэу, СССР-м изаслуженнэ летчик-ушэтакIоу Мызэгъ Владимир къызыхъугъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ шIэжь зэхахьэ къуаджэу Тэхъутэмыкъуае иапэрэ еджапIэ щыкIуагъ.\nАР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, АР-м шIэныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ Тэхъутэмыкъое районым ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт, народнэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Хьатит Алый, Урысыемрэ Адыгеимрэ янароднэ артистэу Кукэнэ Мурат, Мызэгъ Владимир иныбджэгъугъэхэр, Тэхъутэмыкъуае инахьыжъхэмрэ ицIыф гъэшIуагъэхэмрэ, районым хэхьэрэ псэупIэхэм япащэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх. Мызэгъ Владимир Советскэ Дзэм 1948-рэ илъэсым къыщыублагъэу хэтыгъ, быбын-ушэтын IофшIэным къыхиубытэу гражданскэ авиацием хэхьэрэ самолет пстэури сыд фэдэ лъэныкъокIи ыушэтыгъ. Сыхьат мин 11-м ехъу ащ ыбыбыгъ. Самолетхэу «Ту-154 А», «ТУ-154 М», «Ту-154 В», «Ил-86» зыфиIохэрэм къэралыгъо ушэтынхэр арашIылIэхэ зэхъум, летчик- ушэтэкIо шъхьаIэу Владимир щытыгъ. Методическэ тхыгъэхэм ар яавтор, илъэсыбэрэ Къэралыгъо шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым и УшэтэкIо совет хэтыгъ, СССР-м ыкIи нэмыкI къэралыгъохэм ягражданскэ авиацие летчик шъэ пчъагъэ фигъэхьазырыгъ. 1975-рэ илъэсым гражданскэ авиацием илетчик-ушэтакIохэмкIэ апэрэу щытхъуцIэу «СССР-м изаслуженнэ летчик-ушэтакIу» зыфиIорэр Мызэгъым къыфагъэшъошагъ, мы IофшIэныр 1990-рэ илъэсым нэс ыгъэцэкIагъ. Нэужым ошъогу къухьэхэм ящынэгъончъагъэ и Гупчэ, Къэралыгъо шIэныгъэ-ушэтын институтым ащылэжьагъ.\nАвиационнэ техникэм иушэтынкIэ къызхигъэфэгъэ лIыгъэмрэ лIыхъужъныгъэмрэ апае УФ-м и Президент иунашъокIэ 1995-рэ илъэсым Мызэгъ Владимир Урысые Федерацием и ЛIыхъужъыцIэр къыфагъэшъошагъ. Адыгеир зэрыгушхорэ ЛIыхъужъым ыцIэ дышъэ хьарыфхэмкIэ щытетхагъ Хэгъэгу зэошхом и Гупчэ музей Щытхъум изалэу хэтым, Москва ТекIоныгъэм и Парк ар дэт.\nТэхъутэмыкъуае иапэрэ еджапIэ Мызэгъ Владимир ыцIэ ехьы. Зэхахьэу мы еджапIэм щызэхащагъэм гущыIэ фабэхэр ЛIыхъужъым къыщыфаIуагъэх, ищыIэныгъэ гъогу агу къыщагъэкIыжьыгъ. ЕджакIохэмкIэ ар зэрэщысэтехыпIэр, чыжьэу укIожьынэу щымытэу Адыгеим къыщыхъугъэхэмкIэ, якъоджэгъухэмкIэ ныбжьыкIэхэр бгъэсэнхэ зэрэплъэкIыщтыр къекIолIагъэхэм къыхагъэщыгъ. Ежь кIэлэеджакIохэми къэгъэлъэгъонхэр къагъэхьазырыгъэх, заом, къулыкъум, зишIэжь агъэлъэпIэрэ ЛIыхъужъым икIэсэгъэ ошъогумрэ къухьэлъатэхэмрэ афэгъэхьыгъэ орэдхэр къаIуагъэх, усэхэм къяджагъэх.


Мыекъуапэ Адыгэ Ныпэм и Мафэ щагъэмэфэкIыгъ – ятIонэрэу »\nГупчэм ихъурэябзэу машинэ зыщыбгъэуцон иIэжьыгъэп. Джащ пае арысхэр зэрарысхэу машинэмэ къалэр зэлъачъыхьаным фежьагъэх – быунымкIэ зэрэмэфэкIыр къэлэдэсхэм агу къагъэкIыжьэу. Джаущтэу къэгущыIэщхэр текIыжьыфэ, Джэгур рагъэжьафэ, ар аухыжьыфэ, ащ блэкIэуи зэкIэ орэхьатыжьфэ урамымэ атетыгъэх.\nГупчэм минырэ ныкъорэ фэдизэу цIыфхэр щызэрэугъоигъэх – зэкI пIоми хъунэу ныбжькIэхэу. Тетыгъор зыIыгъхэри ахэтыгъэх, гущыIэм пае, премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, культурэмкIэ министрэу Чэмышъо Гъазий, ау хэушъхьафыкIыгъэ цIыфмэ афэмыдэу, чылэм хэкIуакIэхэу. Сыд Iо фаеми, ежь мэфэкIыри къэралыгъо IофкIэ хахыгъэп ныIа, цIыфмэ зэряеу джыри къанэ!\nДжэгум ипчэгу адыгэмэ ямызакъоу, урысхэри къихьагъэх. ГущыIэм пае, ЛДПР-ым республикэмкIэ ипащэу Андреев Игорь къэзэрэугъоигъэмэ Кавказ къэшъуакIэ зэришIэрэр аригъэлъэгъугъ. Гукъаор, ащ исурэт бгъэлъэгъон плъэкIынэу къызэритымыгъэкIышъугъэ закъо ары.\nАу ащ емылъытыгъэу къатIомэ хъущтыр – АдыгеимкIэ Джэгум игупчэ нэмыкI лъэпкъ щыщхэм бэрэ аубыты. Аущтэу нэмыкI лъэпкъ щыщхэр урыс къэшъокIо гупчэми ихьанхэкIэ хъункIи пшIэнэп шъхьаем, урысхэр аущтэу зэхэхьажьыхэрэп. Ащ ычIыпIэнкIи хъун Путиным «вертикаль-гъэзэндагъ» зыфиIоу ыгъэпсыгъэр. Ар уемыбгъукIошъоу щыI.\nКIо хъугъэ, гухэкIмэ татегущыIэнэп, мэфэкIба, сыд Iо фаеми!\n… АгъэгушIуагъэх къэзэрэугъоигъэхэр республикэм ицIыф цIыкIу дэдэхэми (къытфэжъугъэгъу, ахэми ясурэтхэр тфэгъэхъугъэхэп). Ахэр зыныбжь икъугъэхэм анахь чанэу къыщышъуагъэх – ащкIэ къагъэлъагъо фэдэу: тапэкIэ Адыгэмэ ябыракъ жъогъо 12-ур зыIэ къиунэн уфэныкъощтэп.\nОпубликовал administrator, 26-04-2011, 01:46. Просмотров: 1321\n– Мэлылъфэгъум и 25-эу Адыгэ Ныпэм зыщимэфэкIым Мыекъуапэ Джэгу щашIыщт