«Мафэр зыгъэнэфырэр тыгъэ, цIыфыр зыгъэфабэрэр гугъэ» – джащ фэдэу игугъэ нэфэу, фабэу емыджэнджэшэу усакIом игъогу къыхехы.\nАнахь гумэкIышхоу, гумэкI хьылъэу цIыфлъэпкъым иIэр, иIагъэр чIышъхьашъом ищыIэныгъэ щырэхьатыныр, огуи чIыгуи мамырыныр, гупшысэм ыкIуачIэ щэбзащэм дэмыкIодыныр ары – къыIощт джащыгъум усакIом иорэд зафэ, ешIушIэзэ цIыфыпсэм, дэхагъэм иIэмыр зыхэлъыр зэкIэ фихьыщт ащ.\nХэтрэ усакIуи мэкъэ шъхьаф хэхыгъэкIэ тхэныр регъажьэ. ТыкъызтегущыIэщт усакIом ымакъэ хэхыгъэ шъыпкъэу, дунэе мэхьанэ образым зэрэкIилъхьэрэр нэрылъэгъоу иапэрэ тхылъ къыдэкIы. Ащ зэреджагъэр «ЧIыгур сыгу къыщекIокIы». Къуекъо Налбый ары зыфатIорэр – я XX-рэ лIэшIэгъум ия 70 – 80-рэ илъэсхэм тиадыгэ литературэ къыхэхьагъ.\nИтхылъэу къыдэкIыгъэхэм ацIэ къепIо къодыеми ымакъэ зэратекIырэр къэлъагъо: «Нэпкъ фабэхэр», «Чэрэз чъыгхэр», «Огур зыIэтыгъэр», «Ошъо чапэм нэсы сIапэ», «Псым ыхьырэ Iуашъхь», «Гум истафэхэр», «Къушъхьэ ябг». АдыгабзэкIэ тхылъ тIокI фэдиз, урысыбзэкIэ тхылъ зыхыбл: «Танец надежды», «Светлый круг», «Звезда близка», «Продрогшая вишня», «Домик для детей», повестэу «Черная гора», романэу «Вино мертвых».\nНалбый прозэкIи тхагъэ, драматургием пылъыгъ, пьесэхэу «Шъэожъыемрэ ЦэIунэжърэ», «Пщы-оркъ зау», «Псым ыхьырэ Iуашъхьэр», «Тятэжъмэ яорэдхэр», «Саусэрыкъо имашIу», «СышъолъэIу, сыжъугъэтIылъыжь», «Рыу, сибэщ» зыфиIохэрэр Лъэпкъ театрэм ыгъэуцугъэх. Апэрэ художественнэ фильмэу «Гугъэм имэзах» зыцIэу адыгабзэкIэ тырахыгъэм исценарие ытхыгъ.\nНалбый адыгабзэм рилъхьагъэх пьесэхэу «Укрощение строптивой», «Хозяйка трактира», «Тартюф», «Ревизор», «Иванов» зыцIэхэу Шекспир, Гольдони, Мольер, Гоголым, Чеховым атхыгъэхэр.\nКъуекъо Налбый иусэхэмрэ истатьяхэмрэ гъэзетхэу, журналхэу «Дружба народов», «Студенческий меридиан», «Советская молодежь» зыфиIохэрэм къарыхьагъэх, иусэхэм ащыщхэр орэдышъом ралъхьагъэх, ащыщхэри грузиныбзэкIэ, болгарыбзэкIэ, чехыбзэкIэ, тыркубзэкIэ зэрадзэкIыгъэх.\nКъуекъо Налбый Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхуагъ, Адыгэ Республикэм и Къаралыгъо премие илауреатыгъ (2002). 1974-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Урысые Федерацием итхакIохэм я Союз хэтыгъ.\nАдыгэ поэтхэм лъэужыкIэу хахыгъэ философскэ поэзием Къуекъо Налбый пащэ фэхъущтыми ашIэщтыгъэп я 80-рэ илъэсхэм тхэным пыщэгъэ ныбжьыкIэхэр ащ «езэрэгъэкIухэу» заублэм. Ащ лъыпытэу а къэзэрэугъоирэ купым иегъэджакIоу, игъэсакIоу Налбый хъугъэ, хэти ыIорэм емыпхыгъэу, ежь ишIошъ ар зэрыгъуазэщтыгъэр, ежь зэрэзыфимыгъэгъужьырэм фэдэу ар тхэрэ пстэуми афэпхъэшагъ. Поэзием игъэкIотыгъэу щызэлъашIэрэ усакIохэм – псаухэми щымыIэжьхэми – яхьылIагъэу мыгумэкIыхэу мырэущтэу къыIон ылъэкIыщтыгъэ: «Ащ итхылъхэм усэ шъыпкъэу пшIы горэ къахэпхын плъэкIыщт ныIэп». НэшIошIыгъэкIэ, литературнэ екIолIакIэкIэ ар лъытэгъоягъэ, сыда пIомэ джащ фэдэ гущыIэх пIоми хъущт ежь ытхыгъэхэми къариIуалIэщтыгъэхэр. АщкIэ – поэзиер хэгъэушъхьафыкIыгъэ дунай, ар нафэу щытыгъ. Ау сыд фэдэ дуная? Ежьыр шъыпкъэмкIи ар гъэунэфыгъэу щытыгъэп. Къэугупшысыгъэу ара? Ары. Гупшысэ псынкIэу ара? Ары. ЕгъэлыекIыгъэу ара? Ары адэ. ЧIыгум идуная е шъхьашIокIа? Iо хэмылъэу ары. Ау зытет шъыпкъэмкIэ, а зыцIэ къетIогъэ шIэныгъэхэм ащыщ горэми щигъэзыен ымылъэкIынэу щытыгъэп иусэхэр къыхаутыхэу зэрэрагъэжьагъэм лъыпытэу усэ зэхэлъхьаным ичIыпIэ нэкIхэр къешIэкIыгъэ хъугъагъэ. Хэта ащ зэкIэми анахь ыгу рихьырэр, хэта адырэхэм атхыгъэхэм ащыщэу ыгу нахь пэблагъэр? Зыгорэхэр нахь гъэнэфагъэу къыдгурыIоным иамал къеты критикэу Вадим Дементьевым фитхыгъагъэм: «Я XIX-рэ лIэшIэгъумкIэ Лермонтовыр адырэхэм нахь къахэсэхы. ПIопэн хъумэ, сэ гу зылъыстагъэр фэшъхьаф урыс поэтхэм, ары пакIошъ, Пушкинри зэрахэтэу, Лермонтовыр адыгэхэм нахь апэблагъ. Блок «Сыгу екIугъэу» бэрэ сыхэтыгъ, джы ар нахь тэрэзэу къызгурыIоу шIу сэлъэгъу. Маяковскэр зэкIэмэ апшъэ сшIэу сикIэсагъ илъэс пшIыкIутф фэдизэ, сэшIэ сыщэIэфэ ар шIу зэрэслъэгъущтыр. Чэзыу-чэзыоу сыгу рихьыщтыгъэх Есениныр, Ахматовар, Цветаевар. Ахэр зэрэсигъусэхэу къэнэжьых. Поэт гъэшIэгъон Ю. Кузнецовыр…»\nГу лъышъутагъэмэ, бэ ыгу рихьырэр, ау ахэм ащыщ гори егъэшIэрэу псэкIэ ыштагъэп – «агокIыжьыщтыгъ» – Пушкинми, Блоки, Маяковскэми, нэмыкIхэми, ау ащ къахигъэщырэр: «Урыс поэзием, сэ сиеплъыкIэкIэ, итхыгъэ анахьышIухэм ицIыфыпсэ илыуз, зыкIэхъопсыхэрэр, ыгу изытет сыдигъуи зэфагъэ хэлъэу къащигъэлъагъощтыгъ».\nУсакIом анахь мэхьанэшхо зэритырэ лъагъор къэдгъотыгъэу къытщэхъу – ар ицIыфы ыпс ары. ШъыпкъэмкIэ, тэ тышэхъугъэу къычIэкIынкIи пшIэщтэп – ар лъэгъо къодыеу щымытэу, гъогу шъуамбгъоу щытынкIи мэхъу; ар пчыкIэу нэгъэупIэпIэгъум уашъом къыхэхъупскIи, икIыхьэкIэ тхыгъэ афишIи, гъашIэу кIосэжьыгъэр арынкIи хъун; ар тыгъэу, чэрэз чъыг хатэу ежьэжьыгъэр арына? Хэтэуи, сыдэуи хъун ылъэкIыщт, ау гъэнэфагъэу ар лъагъоу, гъогоу, уашъом ридзыгъэ лэгъупкъопсым ишъолъырэу, нэмыкI пкъыгъо гъэнэфагъэ горэу щытэп. Ауми, усакIом ицIыф ыпсэ мыкIосэжьын мэшIотхъуабзэу — лэжьакIоу, гъэпсакIоу, орэдыIоу, къэшъуакIоу, нэшхъэеу ары къызэрэзышIуигъэшIырэр. Зэфэхьысыжь пшIымэ, Къуекъом итхыгъэхэм уахэгупшысыхьэзэ къэпIон плъэкIыщт – ипоэзие чIынэлъэ гъэнэфагъ, планетэ шъхьаф, ежь къыхихыгъэ шъохэмкIэ, макъэхэмкIэ, мэхэмкIэ мэпсэу. Налбый гуфаплъэу дунаим хэплъэнэу тыриубытагъ – псэм, чIыгум, дунаим, цIыфым, чъыгым, къэгъагъэм, къэкIырэ пстэум, хьэцIэ-пIацIэхэм е псэушъхьэхэм яадырабгъоу умылъэгъурэр штагъэу. Дунаир ежь цIыфыр арымэ, псэупIэ шъхьаIэу алъытэзэ, зэкIэ дунаим тетхэр цIыфым ыкIоцIы щэпсэухэмэ? ЦIыфым ынэ къыпэшIофэгъэ хьэцIэ-пIэцIэ цIыкIур къыубытмэ шIоигъу, ау хьэцIэ-пIацIэр цIыфэу къычIэкIымэ? ДжэгукIэ гора ар? ДжэгукIэм ар пэчыжь. Философскэ гупшысэ ин зыпкъырылъ мэхьэнэ купкIэу, уахътэмрэ чIыпIэмрэ зынэмысыгъэхэ шIэныгъэу, илъэс мин пчъагъэхэм цIыфым иакъыл зэщызымыгъэкъогъэ гуфаплъ.\nДунаим иухэсыгъэ хабзэхэм бэ ащызэхъокIыгъэ хъугъэр: шIокI имыIэу усакIом зэригъашIэмэ шIоигъу жъуагъом «Iоф зэришIэрэ» шIыкIэр, ипшъэрылъ зыфэдэр, сыда пIомэ ар дахэ нахь мышIэми, чъыIэ, ар нэкIэ олъэгъуми – чыжьэ, зыгорэкIэ ар мышъыпкъэнкIи мэхъуба, сыда пIомэ гурыIогъуай – ынэгуа е ыкIыба къызэрэтэплъырэр? Игъогу дэхымэ хэта ар зэтезыIэжэщтыр? Ащ фэшI, еIо усакIом, бзыухэм пэсэрэ орэдхэр ары къаIон фаер, чIыгум икуупIэкIэ чъыг лъапсэхэр ыгъэшъокIын, къэгъагъэхэм зэлъаштэгъэ чэрэз чъыгым ынэ уцышъохэу мин пчъагъэ хъухэрэр «чIимынэнхэм», чIыгур зэгозэу ымыдырыным пае жьыбгъэм ар къыухъумэн фае.\nЩыIэныгъэм идэхагъэ агъэкIодын зэралъэкIыщтым, джа «Зыгорэу» зыпашъхьэ цIыфыр щыамалынчъэм игурышэ-гупшысэ гумэкIыгъо усакIор зэлъиубытыгъэ. Джащ къыхэкIэу чэрэз чъыгхэм хатэр къабгынэшъ, зыдакIохэрэм хэти щымыгъуазэу дэкIых, сыдэу зафишIыгъэкIи, ялъэIугъэкIи, ахэм къаригъэгъэзэжьын ылъэкIыгъэп:\nЗы тхьапи къаIэпымызэу,\nКъамыIэтэу гъогупэ сапэ,\nЧэрэз чъыгхэр сиIэгу дэкIыгъэх.\nУсакIомкIэ чэрэз чъыгхэр (чъыгыр) къэбзагъэм, хьалэлныгъэм, ныбджэгъуныгъэм, шIулъэгъум, гугъапIэм, щыIэныгъэм, гъашIэм ятамыгъэх; ахэр щагум зэрэдэкIыгъэхэм къыушыхьатырэр – ныбджэгъуныгъэрэ шIулъэгъуныгъэрэ имыIэжьэу къызэрэнэрэр, нэфынэмрэ фабэмрэ зэрэбзэхыхэрэр; «ДэкIых сищагу ахэр, губгъом сыкъыранэрэм фэдэу, дэкIых ыкIи дунаим зи темытыжьым фэдэу къысщэхъу».\nДунаим ыухэсыгъэ хабзэхэр зэрэзэбгырызхэрэм гумэкIыгъорэ упчIэрэ щэхъу къапкъырыкIырэп.\nУхэсыгъэ хабзэхэр зэукъохэм, пэубли кIэухи имыIэжьэу поэтыр къэнагъ, зэкIэми яупчIы, ау хэти джэуап къыритырэп, сыда пIомэ джэуапыр къэзытын фаер ежьыр, сыда ежь ыпшъэ ифэн ылъэкIыщтыр, гъэретынчъ, кIочIадж, гугъэпIэ закъоу къэнэжьырэр ежь-ежьырэу чэрэз чъыгхэм «адэжь» къыгъэзэжьмэ ары ныIэп. Ау сыдэущтэу? Сыд амалкIэ?\nЗэкIэмэ апае пшъэдэкIыжь зыхьырэр ЦIыфыр ары! Къуекъом ишIошIыкIэ, анахь зэщыкъоныгъэшхокIэ лъытэгъэн фаехэр цIыфым ыпсэрэ ыпкъышъолрэ къяхъулIэхэрэр ары. Мы охътэ благъэхэм дунаим зы лъэпкъ горэ текIодыкIымэ, ар апэрэ чэзыоу цIыф лъэпкъыр ары. Сыда усакIом зэкIэ къэзыуцухьэрэм псэ къызкIапигъакIэрэр – чъыгхэми, къушъхьэми, псыхъохэми, жъуагъохэми, уашъоми, псэушъхьэхэми, бзыухэми, нэмыкIхэми? Сыда пIомэ зэкIэ псэ зыпытхэри зыпымытхэри зыпылъхэр цIыфым ишIэжь, иакъыл, щыIэныгъэм ылъапсэ зыгъэпытэрэ гъэретыр рагъэгъотыжьынхэр, ащ ышъхьэ зэщыкъуагъэ зэкIэ лъэпсэкIодэу римыгъэкIодыкIыныр ары. Арэущтэу зэрэхъугъэм къыхэкIэу цIыфыр къэгъэнэжьыгъэным фэгъэхьыгъэ бэнэныгъэр лъэшэу зэпэкъудыигъэу, дунаир ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэрэм IэпыIэгъушхоу щыхъугъ.\n«СыфэкIо цIыфым» — джары Н. Къуекъор зэреджагъэр ежь итхыгъэхэм ащыщ горэм, ащ поэмэ шъуашэ иI. Сыдэущтэу цIыфыр къэгъотыгъэн фая? Сыда шIэгъэн фаер дунаим къызытехъом зэрэщытыгъэм фэдэу ЦIыфыр хъужьыным пае? «СыфэкIо цIыфым», – еIо усакIом. ЗэрэхъурэмкIэ, ЦIыфыр зы чIыпIэ горэм щыI, ащ ыдэжь кIорэр зыфакIорэр ежьыри цIыфы хъумэ шIоигъошъ ары. Космосыр ахэкIырэп игупшысэхэм. «Тыдэ сыпщэщт?» – «Сыгу уисщэщт», – ретыжьы джэуап «къыдэгущыIэу къызышIуигъэшIырэм». А «Зыгорэр» бзыункIи, чэрэз чъыгынкIи, ары пакIошъ, ежь Мефистофель шъыпкъэр арынкIи хъун. Ау арынкIэ енэгуягъор зэкIэ зэрэпсаоу дунаир – гъощагъэр, IэшIой-лъэшIоир, гъэблалIэр, чъыIалIэр, Iыгъын-къыдекIокI зищыкIагъэр ары.\n…Гу мыгъор сшIыгъэ дунэе пылъапIэ,\nАу сэщтэ: пыта шъуIо дунаем ыпшъапIэ?\nАуми, лъэкIышхо зиIэр, акъылышIор, цIыф шъыпкъэр къызэрагъотыщтымкIэ гугъапIэ щыI. Ау ошъуапщэхэм акъогъоп, къушъхьэхэм акIыбэп, мэз цунэп ар къызыщагъотыщтыр – ежь чIышъхьашъоу зыщыпсэурэм цIыфхэм ахэтэу ЦIыф шъыпкъэ хъужьыщт.\nЩэшIэ Казбек зэритхырэмкIэ: «ЦIыфыр дунаим ищыкIагъ иакъыл изэхэщэкIо кIочIэ зыкI щыIэныгъэм щыпхыригъэкIыным пае. Ау дунаим къызэрэтехъуагъэм лъыпытэу ЦIыфым ежь тхыпхъэу щырищыгъэм ар дунаим кIэричыгъ…»\nСыдэущтэу бгъэпсыщта дунаим изэдегъэштэн? А «дунэе тарихъ» зэхэфыгъуаем цIыфым бэ щызэшIуихын фаеу ипшъэрылъыр.\n«Сэ сыцIыф, – еIо усакIом, – гъогоу о къыокIухэрэм сатетэу уадэжь сыкъэкIо, сыкъакIощтыгъ гъогу сафэхъунэу – зыгорэкIэ о уадэжь сыкъэсын сымылъэкIымэ, о, ЦIыфыр, укъагъотын алъэкIыным пае, о зэкIэ псэ зыпытхэми, зыпымытхэми акъыл къябгъэгъотынышъ, аджалым щыуухъумэнхэм пае». Ау чэщ шхъуахьышIэр цIыфым лъежьагъ:\nЧэщым сишIыщт жъогъо нэфы,\nАу жъуагъохэр факIоха цIыфым?\nЦIыфым факIорэм гу алъитагъ Чэщым игухэлъ хъоршэрхэм, ахэр щигъэзыягъэх. Джаущтэу охътэ кIыхьэм къыкIоцI къинышхо тырилъагъозэ, «а Зэгорэу» ЦIыфым факIощтыгъэм къэзыуцухьэрэ дунаим – псэ зыпытым ыкIи зыпымытым цIыф нэшанэхэр ахелъхьэ, аужыпкъэм, зыкъегъотыжьышъ, ЦIыфэу мэхъу.\nКъуекъом ытхыгъэ пэпчъ зыщылъыхъурэр цIыфыр, шъыпкъагъэу, зэфагъэу цIыфым ишIэжь куоу щыгъэбылъыгъэхэр ары, ахэм якIурэ гъогоу цIыфыр зытетыр къин, щынагъо, ушэтыпIэ Iаджыми ащыIокIэ.\nКъуекъо Налбый ипоэзие адыгэ литературэм, зэкIэ адыгэ лъэпкъ художественнэ псалъэм ианахь гъэхъэгъэ инхэм зэу ащыщ. Джырэ лъэхъаным илирикэ инэпкъ шъуамбгъохэм ар алъыIэсыгъ, дунэе ямышIыкIэ ыгъэпсыгъ. Дунаир иплъэгъукIынымкIэ, цIыф лъэпкъым иIофыгъошхохэр зэшIохыгъэнымкIэ Къуекъом къыхихыгъэ гъогупэм зэмыхъокIэу хахъощтыгъэ. Дунаеу тызыщыпсэурэмрэ зэпырыгъэзэгъэ дунаимрэ зэхэхьажьыхэшъ, загъори зэщыщы мэхъужьых, пхъашэу зэнэкъокъухэуи къыхэкIы.\nАщ ыпкъ къикIыкIэ, чIыпIэ имыкощыкIырэ хьап-щыпхэри мыгущыIэрэ пкъыгъохэри иусэхэм къахафэхэрэп, ащ илIыхъужъ зыдэщыIэн ылъэкIыщт чIыпIэр къэпшIэн плъэкIыщтэп – ар шIу зэрэлъэгъурэ нэбгыритIумэ яунэнкIи мэхъу, джащ фэдэуи ошъогум псэупIэ щишIыгъэнкIи пшIэхэнэп. ЦIыфыми чъыгыми, псыми, къушъхьэми, зэкIэ узыфаер алъэгъун, шхэнхэ, гущыIэнхэ, шIу алъэгъун, хьазаб ащэчын алъэкIыщт.\nДжары Къуекъо Налбый илъыхъонхэми, изэпыщытыныгъэ-зэмызэгъыныгъэхэу зэшIопхын умылъэкIыщтхэми анахь мэхьанэ зиIэр. «Гум истафэхэр» зыфиIорэ тхылъым зэкIэ ахэр зы чIыпIэ, зы дунай щызэфэхьысыжьыгъэх – цIыфыр ащ щыщыIэгъуай, жьы къыщыщэгъуай, сыда пIомэ а дунаим хэкIэу, ныбжьыкъоу, хьэдэджадэу щызэтырихьагъэр бэ, сыда пIомэ цIыфыр ЦIыфы щыхъугъэп – фэшъхьаф шъыпкъ зэрэхъугъэр – ар тIоу, щэу, пшIэу гощыгъэ хъугъэ, шъхьишъэ шIотэу, зэфэдэкъабзэу нэпипшI пчъагъэ иIэу, нэпэ мин пчъагъэ иIэу, етIани ащ фэдизым акъыл зиIэ горэ ахэмытэу… тхыпхъэхэр, цIыф пкъышъолым щыщ пкъынэ-лынэхэр зэщыкIукIыгъэхэу, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, «зэщыкIукIыгъэр» бэрэ искусствэм щагъэфедэ. Иблыс горэм е мэлаIич хьалэлым тхыгъэхэр къыпкъырыкIыгъэхэмэ къэшIэгъуае. Сыдэу хъугъэми, пкъыгъохэр фэшъхьафы зыщыхъухэрэр сурэтышIым ынэрэ ыIэрэ азыфагу язакъоп – а охътэ дэдэм нэмыкI шъэфыгъуи Iофым къыхэхъухьэ – ар сурэтышIым ыпсэрэ ыпкъышъолрэ сурэт ышIырэ пкъыгъохэм ачIыпIэ иуцонхэм, ахэм ащыщ зишIынышъ, пкъыгъохэу зыми ымыуасэхэм атешIыхьагъэхэу фэшъхьаф щыIакIэм итеплъэ зытыриштэным зэрэпылъыр ары.\nТынэкIэ тлъэгъурэ дунаир арэп дунаир, ар фэшъхьафэу щыI – джары Къуекъор зэрыгъуазэрэр. Ащ илIыхъужъ зыдэщыIэр нахь хьылъэу зэхэлъ, сэмэркъэу шIыкIэкIэ тхьамыкIагъор нахьыбэу къыхэфэ.\nНалбый Къуекъор зыпылъыр – цIыф зэхашIэмрэ псэмрэ яшъэфыпIэ куухэм алъынэсынэу ары, тызэсэжьыгъэ пкъыгъохэм ямышIыкIагъэ горэхэр захилъагъокIэ, амал зэриIэкIэ ахэр нахь егъэиных, ащ дакIоу псэ къапегъакIэ, цIыф нэшанэхэр ахелъхьэх, иIофшIэн шъхьаIэ къыхегъэлажьэх, ащ ыпкъы къикIыкIэ ифитыныгъэхэр пкъыгъохэмэ къагоуцох, ежь имэхьэнэ купкIы ышъо шъыпкъэхэмэ гу алъыптэу иолъэгъукIых.\nКъуекъом илIыхъужъ «хэкIпэпкIэ» дунаим щыщ, ащ инэшанэхэри ежьыми хэлъых:\nАщ лъыпытэу дунаир тIоу, щэу гощыгъэ хъугъэ: усакIом ежь зелъэгъужьы, зилъэгъужьырэп ыкIи, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, ащ зыкъеплъыхьажьы, ышIошъ мэхъу ежь зызэрилъэгъужьырэр, ау зыгорэм ынэхэмкIэ ары. ЗэрэхъурэмкIэ зы охътэ дэдэм лIыхъужъыр нэпитIоу дунаитIумэ ащыщыI. Джыри икъоу ащ зэхишIэрэп нитIумэ язэу нахь чанэу, нахь IупкIэу, нахь тэрэзэу зылъэгъурэр: мыщ щыриIэр – ынитIуа, хьауми адырэ нэу – ыгу фэшъхьаф дунай лъагэхэм ащыриIэр ара? Аущтэу тIоу, щэу гощыгъэ хъуныр – сыдигъуи пстэуми къахэфэ. Нэхэм ащыщэу (чIылъэм е ошъогум щыIэхэм язэу) нахь чанэу, цыхьэшIэгъоу зылъэгъурэр джырэкIэ лIыхъужъым ышIэрэп, ау фэшъхьаф къыгурыIуагъ: ащ «ыпсэ – ыпкъышъол» зэкIэ дунаир зэрэпсаоу зэхешIэ, сыда пIомэ ащ такъикъ пэпчъы мы дунаир ежь зыхешIыкIы, ежьыр ары зыхэшIыкIыгъэри; хьау, еIо усакIом, «ар сэ схэшIыкIыгъэ закъоп, ар сэ стешIыкIыгъ». НэмыкIэу къэпIон хъумэ, аужыпкъэм къызэрэчIэкIырэмкIэ, ЦIыфыри Дунаири зы пкъыгъоу щыт: «Ащ сыщыщ Iахь, Iахьынчъэ сишIымэ, сэщ фэдиз къабзэ ежьыри хэзыщт». «Сэщ фэдэу ар ежьыри фэпагъэ, а жьы дэдэр ары зыIуищэрэри, анахь къогъупэ чыжьэу цIэ зыфамышIыгъэми сэ сыщэпсэу, сыда пIомэ а зыщыщ амышIэрэ чIыпIэри ежь фэдэшъ ары зыхэшIыкIыгъэр, пIопэн хъумэ, нэкIэ тызэрэмылъэгъурэми, тпсэхэмкIэ, тихъопсакIэ ибыбыкIэкIэ тызэрэлъэгъу».\nАдэ зыгорэкIэ сэрырэ (цIыфыр) арырэ (дунаир) дэгоу, бзакIоу тыхъумэ? Мыщ дэжьым поэтым ыкъо сюжетым къыхещэ. Адэ тэ тыдэгу-бзакомэ, сишъао ищхы мэкъэ жъынч хэта зыфэгъэзэгъэщтыр? Хэта ар зэхэзыхыщтыр? КъэкIощт уахътэм дунаим зэрэтемытыжьыщтым игумэкIыгъо, зэкIэри кIодыжьын зэрилъэкIыщтым игурышэ-гупшысэхэм пхъашэу къахахьэ. Къуекъом ытхыхэрэм къахафэхэрэр зэфагъэ зыхэлъ щыIэкIэ шъэфыр – анахьэу «псэ зыпымыт природэр» ары; чэщым уишъхьаныгъупчъэ къыIухьэхэу къытеохэмэ, уиакъыл зыгорэ къыщышIыгъэу къызышIомыгъэшI; ащкIэ мары тхакIом ыIорэр: «чъыгхэми къакIухьэ, загъэпсэфы хъумэ ары ныIэп тэ ахэр зы чIыпIэ щытыхэу зытлъэгъухэрэр; мары непэ ахэр сищагу дэкIыгъэх». Сыда чъыгхэм – дунаим къыгъэкIыгъэхэу, ащ ыкIуачIэ ишъэф, иухъумакIохэм, яакъыл, язэфэшIуныгъэ агу римыхьыгъэр? Ахэр (чъыгхэр) – акъылышIох, ащыщ горэ ебэджымэ (раупкIымэ) ашъхьэ пызыгъэу ахэр ащ ыпашъхьэ итыщтых лъэпсэдэчъ цIыкIухэр къэлъэгъофэ. КIэшIыкIыжьыгъэ, икIэрыкIэу гъэпсыжьыгъэ дунаир ыкIуачIэ изэу щыт, мэпсэу. УсакIор гурышэ-гупшысэм иIудэнэкIэ бгъузэкIэ рекIокIы – зыфэбанэрэр ежь ышъхьэ дунаим къызэрэщигъэнэжьыщтыр ары; адэ цIыфыр?\nТызыфит закъор –\nГупшысэхэу шъхьацышъор къэзыгъэтэджыхэрэм гугъэкIод мэхьанэ ахэолъагъо: «тыгъуасэ (тыгъуасэ зыфиIорэм илъэса, лIэшIэгъуха къарыкIырэр?) хэкIы зэтетэкъуагъэм сIэхъомбэ шIойхэр къахэпIыикIыхэу слъэгъугъэ». Ащ пыдзагъэу рэхьатэу мэгупшысэ: «СтхьакIыгъагъэх IофшIэгъу ужым, ау хэкIы щалъэм исыдзэгъагъэхэу къэсшIэжьырэп». Ащ къыкIэлъэкIо гур зыфызырэ упчIэр: «Хэта сычIэзыухъумагъэр?» Джэуапым угу къыдищэенэу щытэп: сэрын фае, зэреIожьы лIыхъужъым, хэкIыр зэIишIэжьызэ: къиныри, гугъапIэри, узылъыIэсын умылъэкIыщт жъуагъохэу ошъогум итхэри, улъыижьыгъэ къухьэлъатэхэри, – зэкIэ ахэр цIыфыр, ащ дагъоу хэлъыхэр ары. ЕтIани упчIэ къэуцу: зыдэкIон фэегъэ хьэдагъэу тхьапш блигъэкIыгъэн? НэмыкIэу къэпIон хъумэ, Тхьэм къызегъэхъум къыфишIыгъэ пшъэрылъ тхьапш блигъэкIыгъэн? «ТиIэзэгъур – тигугъу, тигукъау, тигугъэхэр хэкIы мэхъужьых».\n«Слъакъохэр дэгъэзыягъэхэу сыкъыхэкIыгъэмэ чIыгум нахьышIугъэкIэ енэгуягъо, – гухэкIы щыхъоу еIо ащ, ежь къэхъу зэхъум янэ къинэу ригъэлъэгъугъэм пае ыгу егъужьызэ, – ошъогури нахь зэхэсшIэныгъи».\nСабыир мэлаIичым фэдэу къабзэу, цIыфышхоу, гъэпсакIоу къэхъу. ХьампIырашъоми, бзыужъыеми апэгушIуатэ, ахэри ежь фэдэхэшъ ары. Ау бэ хэкIы хъужьыгъэхэр – ары пакIошъ Христос зэрэраIулIыгъэ гъучIыIунэхэри. А цIэрыIошхор зыпэшIуекIощтыгъэ цIыф нэшанэхэм ежьыр шъыпкъэр якIодылIэжьыгъ. Ау хьэмпIырашъуи, бзыуи, цIыф лъэши «хэкIы хъущтыхэп». Сыда пIомэ ахэмэ быбынхэ алъэкIыщтыгъэ.\nУсакIом цIыфышъхьэ елъэгъу, пкъым пымытэу, шъхьэ закъор ары, пкъыхэр ошъуапщэ хъухи, блэсыкIыгъэх, шъхьэхэр арымэ, ахэр быракъи хъугъэхэу ошъуапщэхэм ягъусэхэу жьым щэбыбатэх. УсакIор ошъуапщэ хъумэ шIоигъу, ау ар блэсыкIыгъ, сыда джы ышIэщтыр? ГущыIэхэм унэ ахерэшIыкIыри, щэрэпсэуа? Ары шъхьакIэм, ащ исэу ымакъэ быухэми, чъыгхэми зэхахыгъэп, ары пакIошъ, ощхыри ыдэжьы къихьанкIэ фэягъэп, «чэт пIыкIагъэу ощх лъакъор чэу нэзым щыIэсагъ». НэмыкIэу уеплъымэ, цIыфым IэпыIэгъу къызыфишIыни, къэкIощт уахъти, зычIэсын уни иIэхэп. Хэта ащыгъум зышIэрэр неущы къэхъущтыр, сыда мы зэкIэмэ ямэхьанэ зыфэдэр?\nДунаим анахь щылъэш къушъхьэ лъагэм ынэхэм зэкIэри, цIыфым фэшъхьафхэр акIэолъагъо. Сыдым пае шъуIуа…? ЗэгорэкIэ ар щымыIэкIэ ара? Е Къушъхьэм инэплъэгъу къыримыдзэнкIэ ара? Къушъхьэм ыпашъхьэ аущтэу зэрэщагъэцIыкIугъэм пае, цIыфым гукъэошхо щэхъу, Дон Кихот изекIуакIэ фэдэу къушъхьэм енэкъокъужьэу регъажьэ:\nУнэшъу, о, къушъхьэр, есIуагъ сэ мыжъом,\nУнэшъу, унитIу сыкъарымыщрэмэ.\nМы дунэе зэхэфыгъуаем цIыфым игузэхашIэрэ игупшысэрэ къахихыгъэм сыд имэхьаныр? Къушъхьэм фигъэпытагъ ащ зэхикъутэны сапэ зэришIыщтыр. Акъылыгъэ хэлъа ащ фэдэ зекIуакIэм? КIуачIэкIэ ыгъэщынэнэу зытырешIыхьа? Ары, зытырешIыхьэ! Тыдэ къырихыра цIыфым ащ фэдэ кIуачIэ, ышIэрэба къушъхьэр зэхикъутэмэ ежьыри зэрэкIодырэр? ЗэрэхъурэмкIэ, ар, – Акъылэп, ар – ХэкIы, зыгорэм Иныбжьыкъу. Арышъ, цIыфым игъашIэ, иакъыл зи арыхэп. Дунаим, гъашIэм ягъэпшагъэу ар къыгурыIозэ, цIыфым ежь иблэкIыгъэ мыжъокIэ хэо, ау мыжъом ЦIыфыри зыдехьы. Къэнэжьырэр ныбжьыкъу. Ащ ыпкъы къикIыкIэ дунаим чэщ къыщыхъугъ, «ау «нэфынэу гъэмафэм зыдихьыжьыгъэм укIэхьажьыщтэп – чъыгыхэри пкIэнчъэу лъежьагъэх, жьыбгъэри пкIэнчъэу лъэбанэ». Сыд ышIэн ылъэкIыщт?.. Дунаир цIыфым къангъэбылъы дешIэ, ежь цIыфыри къангъэбылъы къыдешIэжьы. ЦIыфыр зыукIыжьыщт ЦIыф – Акъылыр къагъэхъугъ, зэблихъугъэх зэкIэ тызэсэгъэ шапхъэхэр, зэщигъэкIукIыгъэ мэхьанэ купкIхэр, зэщигъэкъуагъэх пкъыгъохэмэ язэпхыкIэ, зэтыригъэзыгъэ къэIокIэ-шIыкIэхэр – зэкIэ аущтэу зыкIишIыгъэр «пкъыгъо-кIэгъэкIыгъэ дэхагъэу» ыкIышъо зэхэлъэу къыпхырыщырэ дэхэгъэ фэшъхьафыр адырабгъукIэ ылъэгъуным пае, ау ар зыщилъэгъун фаер псэкIэ гъэпсыгъэ дунаеу, ХэкIыр арымырэу, Гушхуагъэм илэжьыгъэу – кIочIэ ин дэдэ къэзытырэр ары. Сыда дунаим зэхъокIныгъэу щыхъун ылъэкIыщтыр?\n«Гум истафэхэр» зыфиIорэ поэмэм анахь шъхьаIэу цIыфыр зыгъэкIодынэу хэлъым ыцIэ къыщыреIо – Ер ары, ащ зэкIэри иIэх, ау ем уфэсакъын зэрэфаем урегъэгупшысэ.\nКъуекъо Налбый иусэхэр къыгурыIогъуаехэу, зэхэфыгъуаехэу зэрэщытыр тикритикхэм бэрэ хагъэунэфыкIыгъ. Шъыпкъэ, апэрэ еджэгъум къыбгурымыIоныбэ къыхэкIы, ау я XX-рэ лIэшIэгъум икIэух ианахь усэкIо ямышIыкIэу, хэти хэбгъэкIокIэн умылъэкIынэу тилитературэр къыхэуцуагъ. ЦIыфым саугъэт шъыпкъэ тыришIыкIынышъ, зэрэ ЦIыфыр гуригъэIоным икъэлэмыпэ фегъэIорышIэ, Къуекъом шIур ем зэрэтекIощтыр иусэ пэпчъы къыхэлыдыкIы, ямышIыкIэ къэIуакIэм иусэ сатырхэр фаджэх.\nШъхьэ мин пчъагъэхэр, нэгу мин пчъагъэхэр блэзэрэхых, етIанэ ащ фэдиз акъыл зиIэ, шIу афэзышIэн гори ахэтэп, тхьэхэр акъылынчъэ шIыгъэнхэм иеплъыкIэ текIо: илъэпкъ зыщагъэгъупшэгъэ цIыфхэр, хэкIыитэкъупIэ ашIыгъэ дунаеу атомыр зыхэгъэбылъхьагъэр текIо. Ащ къыкIэлъэкIо зэфэхьысыжьыри: сыда имэхьанэр ЦIыфым гъогоу къыкIугъэм, сыда ащ зэрищыкIагъэхэр акъылымрэ шIэныгъэмрэ ежьыр шъыпкъэм ахэр иIэпыIэгъухэу зэхэкъутэн кIуачIэ зыфишIыгъэмэ? Сыда усакIор дунаим зэрищыкIагъэр? Уиумэхъэу орэд къэзыIощтыгъэ бзыухэу зэгорэм ащ ошъогум ритIупщыхьагъэхэм ачIыпIэкIэ къэзыгъэзэжьи, ежь ышъхьэ набгъо щызышIыгъэр Къолэжъыр арымэ – ашIэба зэкIэми ар зыфэдэ къолэбзыур: пстэуми анахь бэгъашI, пстэуми анахь акъылынчъ, псэхалIэ хъугъэр игъомыл, зэкIэри ыгъэкIодыни, ыгъэшъун, хэкIы ышIын ылъэкIыщт…\nЗэкIэ дунаим тетхэр ЦIыфым ипыйхэу хъугъэх, сыда пIомэ, ЦIыфыр зэкIэми япый хъугъэ; дунаеу блэкIыгъахэри, дунаеу джы щыIэри, дунаеу къэкIощтыри зэпэгъэуцугъэхэу зэпыщытых. Иныбджэгъухэу, усакIом ыгу пэблагъэ чъыгхэм, ошъогум щыхьэрзэрэ бзыухэм апкъы щыщэу къэнагъэхэр ныбжьыкъухэр ары ныIэп. А щыуанышхоу машIор къызэрыустхъукIырэ дунаикIэм, ныбжьыкъухэм ятеатрэ зэпымыожьэу зэкIэри зы пчэгоу къызыщечэрэгъокIырэм зэхищагъэх псэ зыпытыри зыпымытри, акъылыгъэ зыхэлъыри зыхэмылъыри, нэфынэри шIункIыри, ери шIури – зэкIэ а зэхэшIэ лъэшхэр къызыщыбыжъутэрэм текIоныгъэр къыщыдэзыхыгъэр ЦIыфыр арэп, ЦIыфым иIэпыIэгъоу Ер ары нахь.\n«ЧIыгум хэткIухьэх, ос хъотым губгъошхор зэлъеупIыцIэ. Чэщныкъо кIасэу чIыгум ыгу чыжьэ нэфынэ Iэзэгъум къыхэнэфыкIы». Адэ ащ фэдэ гъэсэпэтхыдэхэм сыд япIолIэн плъэкIыщт? Ежь зыфигъэпсыжьыгъэ дунаим ыкIоцI зэхэцутхъагъэ. ЗэхэгукIагъэ, ынэгу умышIэжьынэу аукъощыгъ. Къуекъом дунэе зэхэкъутагъэр зыкIищыкIагъэр цIыфым анахьышIоу хэлъыр зэкIэ зэкIодылIэрэ дунаир ригъэлъэгъуным пае. ЧIыгум ишапхъэхэм къащимыубытырэ чIыпIэхэм ар бэрэ ащытэлъэгъу – мары ащ илIыхъужъ Тыгъэм (Тыгъэ шъыпкъэм кIоцIыт), Жъуагъохэм, ошъуапщэхэм, Тхьэм, Жьыбгъэ шъхьафитым агот, ахэмэ зафигъадэзэ, шъхьафитэу адэпсалъэ, джащыгъум къыгурэIо мы дунэе нэпIэхъыр ушъхьагъум, жьыбгъэу къепщэрэм игурым макъэ зыкIи зэратемыкIырэр ыкIи ащ зигъэкIодыжьын зэрилъэкIыщтыр, – сыда пIомэ, ЦIыфым мафэ къэс, такъикъ пэпчъ зэпымыоу зегъэкIодыжьышъ ары – джары Н. Къуекъом ишъыпкъагъэу машIор къызыпихырэр, зэкIэ тезыгъэжъыкIэу яжьэ зышIырэр, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, щыIэныгъэм ишъыпкъапIэу тызажэщтыгъэр къызыщылъагъорэр. Аущтэу Къуекъом дунаир зэпырыгъэзагъэу къымыгъэлъэгъуагъэмэ, ащ къыхэпIыикIырэ гъучIыIунэхэмрэ панэхэмрэ пимылъыкIыгъэпагъэхэмэ, ащ жьыбгъэхэмрэ имэшIобзыйхэмрэ шъхьафит ымышIыгъагъэхэмэ, – тыкъэзыуцухьэрэ, мафэ къэс тызыщыпсэурэ дунаим хэлъыр тлъэгъун тлъэкIыныеп.\n«ЗэщыгъэкIукIыныр» я XX-рэ лIэшIэгъум цIыфым ищыIэныгъэ егъэ Iаеу теты хъугъагъэ шъхьае ахэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ ыкIи тырагъэкIодыкIынхэмкIэ кIочIэ лъэш зыIэкIэлъ амалышIоу къычIэкIыгъ. ЦIыфым ишIэныгъэ, жъалымагъэу чIышъхьашъом щызекIорэр къыбгурыIоным икъэгъэлъэгъон яIахьышIу хашIыхьагъ – ацIэ къепIомэ икъущт сурэтышIэшхоу Пабло Пикассо, архитекторэу ыкIи монументалистэу Давид Сикейрос, усакIохэу Пабло Неруда, Гарсия Лорка, Вл. Маяковскэм, А. Блок, В. Хлебниковым, Расул Гамзатовым, Къайсын Кулиевым, Иосиф Бродскэм, Юрий Кузнецовым. Ахэмэ бэкIэ апэблагъ адыгэ усакIоу Къуекъо Налбый.\nКъуекъо НалбыйкIэ поэзием анахь мэхьэнэшхо щызиIэр ямышIыкIэу, зэпырыгъэзагъэу гъэпсыгъэ фэдэми, анахь образ шъыпкъэу лъапсэ зимыIэу къыпшIошIырэр ары. Ау ар апэрэ еплъыкIэ-гурыIуакI ныIэп, сыда пIомэ, уфаеу улъыхъомэ, усакIом исатырхэм традиционнэ зэхэлъхьэкIэ нэшанэу бэдэдэ къыхэбгъотэн плъэкIыщтыр:\nШъушIагъэп, цIыфхэр, сикIэхIэны\nЗысыушхумэ – сфэкIэкуащэу,\nТрадиционнэ шъыпкъэгъэ зэхэлъхьакIэм ихэбзэ ухэсыгъэ пстэумэ атегъэпсыкIыгъэу усэр тхыгъэ: мыщ хэолъагъох – джырэ гумэкIыри, зизэшIохыгъэ Iофыгъори, цIыфым фэмыгумэкIыныр, цIыф зэфыщытыкIэр ухэсыгъэныр, тетыгъом ихэбзэнчъагъэ шъхьэихыгъэ – нэиутэу тегущыIэгъэныр. ТхьамкIэ шыкур, идеологическэ бэщышхор агъэстыжьыгъэм фэд. Агъэстыжьыгъэн шъуIуа? Пхъуантэм далъхьэгъэгонкIи пшIэщтэп зэгорэм къаштэжьын гухэлъ фыряIэу.\nКъуекъом бэрэ «пыухьэщтыгъэх», ащ пае къымыгъанэу ежь зэрэшIоигъом, шъыпкъагъэр къызэрэгъэлъэгъогъэн фэе шIыкIэу ежь тэрэзыкIэ ылъытэрэм тетэу тхэщтыгъэ.\nСыда зымыуасэр ащ иповесть-поэмэу «Къушъхьэ шIуцIэм» изакъоми? Ащ хэлъ гурышэ гупшысэр ыгу щыпхыритIупщыгъ, машIор къызыпыустхъукIырэ мыжъом хэфытыкIыгъ.\nКъуекъо Налбый, Iо хэмылъэу, псалъэм игъэпсын лъэшэу фэIэпэIас. Ащ гущыIэм Iоф зэрэдишIэрэ шIыкIэр зытегъэпсыкIыгъэр сурэтышIэм къэлэмыр зэригъэфедэрэ шIыкIэм фэд, ямышIыкIэу, къин тыримылъагъо фэдэу сурэтыр къэхъу. ГущыIэм имэхьэнэ купкI къэбгъотынышъ, ар къызыфэбгъэIорышIэныр Iофыгъо псынкIэп.\nАрэу зэрэщытызэ Къуекъо Налбый иIофшIакIэ къызэрыкIо шъыпкъэу, гурыIогъошIоу къыпщэхъу. Ыгу ихъыкIырэр сыд фэдизэу лыузэ е къины къыщэхъуми, ар усакIом къызыхигъэщырэп. Ар дэгущыIэ ЦIыфым, ежьыр шъыпкъэм зыдэгущыIэжьы. Тыгъэм, уцхэм, чъыгыхэм, къушъхьэхэм – зэкIэ къэзыуцухьэхэрэм адэгущыIэ. Ари джащ фэдэу псынкIагъоп, сыда пIомэ, ахэмэ ащыщы пэпчъ ижабзэ фэшъхьафэу гъэпсыгъэ, адырэхэм ахэбгъэкIокIэн умылъэкIынэу, ымэкъэ-зэхаблэ ежь иунэе нэшанэхэр иIэхэу щыт. Ренэу зэпсэлъэрэ пкъыгъо е цIыф горэ усакIом игъус. «Зэдэпсэлъэным» зэрэфэIэпэIасэр усакIом шэпхъэ лъагэм лъигъэIэсыгъ. Ащ иIэпэIэсэныгъэ «игъэхьазырыпIэ» икъукIэ щымыгъуазэм къышIошIын ылъэкIыщт усакIом ижабзэ зэфэдэу, зэтефэу, зэшъогъоу. Ащ иусэ зэхэлъхьан – зэгъэпэшыгъэныкIэ анахь мэхьэнэшхо зиIэр – мэкъэ гъэпсыкIэр ары, ащ мэхьэнэ гъэнэфагъэ къытэу, зэхэугуфыкIыгъэу, ежь иунаеу пкъышъол, гурышэ-гупшысэ, макъэ иIэу щыт. Мыщ дэжьым усэм уеджэнэу зебгъажьэкIэ къэпшIэн плъэкIынэу щытэп пэублэ ужым «зэрэзекIощт шIыкIэр», ащ лъыпытэу фэшъхьаф шъыпкъэу зызэрихъокIын, етIанэ тIогъогогъу-щэгъогогъоу зиушъобгъун, етIанэ фэшъхьаф чIыпIэ горэм «къыщычIэун» ылъэкIыщт, – джаущтэу усэм икIэухы нэс зызэблихъункIи пшIэщтэп. Къуекъом ытхыгъэхэмэ усэзэхэлъхьэкIэ шапхъэу щыIэр, зэкI пIоми хъунэу, къахэбгъотэнхэ плъэкIыщт. Загъорэ ахэр зэкIэ зы усэми къыхафэуи мэхъу. ШъорышIыгъэ гори ащ хэлъэп, дунаим имэкъэмэ ухэсыгъэхэр ыушэтыхэ шIоигъошъ ары. Арышъ, ахэр зэрэшъыпкъэм щэч хэлъэп.\nАщ дакIоу адыгэхэмэ яжэрыIо зэхэлъхьакIэ хэлъ шIуагъэр, шэн-унаер, гурышхэ-гупшысэр, усэ мэкъэ шIыкIэр инэплъэгъу ригъэкIыгъэп. Къуекъом ытхыгъэхэм зэкIэмэ лъэпкъ гупшысэр, лъэпкъ насыпыр якупкI. ХыкIэ ашIы, къэлакIэ ашIы, сыхьатмафэ тежьэщт, тикIалэхэр къалэм дэсыщтых, дэгъоу еджэщтых аIоу зэIукIэ жъугъэхэм «ыпэкIэ плъэхэрэр» куохэу, гъэзетхэм нэкубгъо псаухэр хыкIэм фатхыхэу, радиор, телевидениер мафэ къэс хым тегущыIэхэу зыщэтым Къуекъом ытхыгъ пьесэу «Хым ыхьырэ Iуашъхь» зыфиIорэр. Адыгэр кощызэ, кощыным ипхъахь – итэкъу ышIыгъ, зыдэщымыIэ чIыпIэ дунаишхом иIэп, зыдэщымыIэхэр къызыщыхъугъэхэр ары (ащ къинагъэр мэкIэдэд). А гупшысэ шъолъырым илъэу адыгэм идраматическэ насыпы Къуекъор егупшысэ. Iуашъхьэр, чIыгу зэпэIулъ иныкIаер псым фахьына, ар ымышIэу ашIэрэп, тхакIом символическэ образым драмэшхо кIелъхьэ: лъэпкъым къыфэнэжьыгъэ чIыгу такъыр цIыкIур тенджыз гъунэнчъэм хихьагъэу ехьы. Лъэпкъым иаужырэ мафэхэр ары драматургыр зытегущыIэрэр. Ар аужырэу зэрэщытыр зэкIэма ашIа? – ашIэрэп, ашIэнэу чIыпIэ итхэми.\nДрамэр зэгъэпсылIэгъэ гупшысэр жъымрэ ныбжькIэхэмрэ къуаджэм игъэкощыжын зэрегупшысэрэ лъэныкъохэр зэрэзэблэкIыхэрэр ары. Джэбагъ унагъом ышъхь, зауи бани къызэлыжьыгъэр, бэ нэмыкIырэ чIыгуби лъэпкъыби ылъэгъугъ. Ау лъэпкъыхэри чIыгухэри ыумысыхэрэп, пхъэтэпэмыхь ышIыхэрэп, ау щытыми ежь къызыхэкIыгъэ лъэпкъымрэ къызыщыхъугъэ чIыгумрэ (къуаджэмрэ) зэригъэпшэнхэ щыIэп. Къэлэ унэм защэжьми Халыгъу гъэжъэ хьакурэ лэжьыгъэр щиIыгъынэу конырэ щишIыгъэх.\nЯтэ зэрэпсэурэр къом (Исхьакъы) ыштэрэп, чэщи мафи мыуцоу ар зыпылъыр къэлакIэр зэригъэпсыным, хабзэм фэгъахьыгъэ Iофхэр ышIэныр ары. Бгышъхьэ горэм уц шIагъо зэкIэри ыгъэхъужьэу къытекIэщтыгъэ, ар чIимыгъэбылъхьаным Джэбагъ пылъ, ар чIимыгъэбылъхьэмэ, лъэпкъыр лIэшIэгъубэмэ псаоу ащызыгъэIэгъэ уцыр ымыгъэкIодымэ мыхъунэу Исхьакъы унашъо къыфашIыгъ. А Iофыгъо хьылъэхэр – къуаджэм, цIыфхэм ягъэкощын – бэрэ литературэм къыщаIэтэу къыхэкIыгъ – драмэ шъыпкъэм нэсы. В. Распутиным иповесэу «Прощание с Матерой» зыфиIорэр, ащ ифэмэ-бжьымэхэр С. Пэнэшъум ироманэу «Псы къаргъом ычIэгъ» зыфиIорэми хэолъагъо. Къуекъом а Iофыгъом философскэ гупшысэ ин кIилъхьэзэ тегущыIагъ. Ащ пыт пшIошIыщт «Тятэжъмэ яорэдхэр» зыфиIорэр: адыгэ орэдыжъхэмрэ къэбарыжъхэмрэ ыгъэфеди Къуекъом ар сценэм къыщагъэлъэгъон алъэкIынэу зэкIужьэу зэхигъэуцуагъэ: пьесэм ихэбзэ инхэр къыдимылъытэхэрэми, лъэпкъым пэкIэкIыгъэ тарихъ хьылъэр ащ хэолъагъо. ЖэрыIо къэугъоигъэу щыIэхэм ежь ыусыгъэхэри ахигъахъозэх, Къуекъом а композицие хъарзынэр ытхыгъ. Тиартистхэмэ бэрэ къагъэлъэгъуагъ.\nКъуекъом пьесэу ытхыгъэхэм ижабзэкIи игъэпсыкIэкIи къахэщы «СышъолъэIу, сыжъугъэтIылъыжь» зыцIэ пьесэр. Къуекъом нахьыпэкIи сэмэркъэу зыхэлъ сценическэ тхыгъэхэр иIэх – Хьэракъырэ Хьэкъарэрэ якъэбархэр, ШъэоцIыкIу къехъулIагъэхэр – лъэпкъ шэнхэмрэ лъэпкъ гупшысэкIэ хьэламэтрэ ахэмэ ахэлъ. «СышъолъэIу, сыжъугъэтIылъыжь» зыцIэ пьесэми сэмэркъэу (гухэкIым ыкIыIу) ин хэлъ: лIыр лIагъэ, ау зыгъэтIылъыжьын къуаджэм къыдэкIырэп – зыр шакIо щыI, зыр нэмыкI хэгъэгу кIуагъэ, адрэр бзэджашIэ щыI, бэхэр ешъогъэ – утэшъуагъэхэу гъогубгъумэ аIулъых, мэхъуанэх, карт ешIэх. ЛIагъэр къэхъужьыгъэу а зэпстэумэ хьыкум атырешIыхьэ. ТхакIом Iофыгъо инхэр егъэуцух, ахэр художественнэ амалышIур зыдиIыгъын ылъэкIызэ зэшIуехых.\nНэмыкI пьесэхэри – тарихъым фэгъэхьыгъэу («Пщы – оркъ зау»), сабыйхэми афэгъахьыгъэу («Шъэожъыемрэ ЦIэIунэжъымрэ») Къуекъом ытхыгъэх.\nГъэхъэгъэ инхэр Къуекъо Налбый прозэм щишIыгъэх – рассказхэр, повестхэр, романхэр ытхыгъэх. Нахьыпэу ытхыгъэмэ ащыщ повестэу «Шымэ ялыеу Бэчкъан» зыфиIорэр. Псэушъхьэмэ яхьылIагъэу макIэп дунэе литературэм щатхыгъэр – аужырэ анахь дэгъухэм ащыщых «Плаха», «Пегий пес, бегущий краем моря», «Буранный полустанок», «Прощай, Гульсары» зыфиIоу Чингиз Айтматовым ытхыгъэхэр.\nАщ фэдэ щысэу къэбгъэлъэгъон плъэкIыщтыр макIэп – урыс литературэми макIэп щатхыгъэр. Ащ фэдэ щысэхэр фэшъхьаф лъэпкъ литературэхэм зэрахэтым паеп Къуекъор ащ зыкIыпыхьагъэр: шыр адыгэм ищыIэныгъэ егъашIэм хэт, – иIофшIэгъу, иныбджэгъу, иупчIэжьэгъу, икъэухъумакIу, шыр адыгэмэ анахь агьэлъапIэрэ псэушъхьэу яI (КIэрэщэ Тембот ытхыгъэхэм ар къаушыхьаты. ЩыIэх адыгэ литературэм ыгъэунэфыгьэ фэшъхьаф щысэхэри – Еутых Аскэр, Кощбэе Пщымаф, Нэхэе Руслъан). Къуекъо Налбыи Бэчкъан (шым ары ыцIэр) лъэпкъым итамыгъэу, итарихъэу, инасыпэу елъытэ. Ащ фэдэ шэу дунаем къытенэжьыгъэр зырыз гор ныIэп, а зызакъор арынкIи хъун, ар кIодымэ лъэпкъыр кIодыгъэм фэдэу елъытэ тхакIом. Бэчкъан къехьулIэрэр, зыхахьэрэр, зыхэкIырэр, ныбджэгъу е джэгъогъу фэхъухэрэр зэкIэ упкIэпкIыгъэу къызэIуехы тхакIом. Н. Къуекъор шым тесэу, е готэу цIыф ылъэгъугьэп, тыдэ къырихырэ мыщ фэдиз шIэныгьэ-гулъытэныгъэу шы щыIэныгъэм къыхихырэр. Ар озгъэIони щыI. Ау щытми, игъашIэ шыбгым исэу къыхьыгъ пшIуигъэшIэу шым ищыIэныгъэ лъапсэ къыкIэрыкIмэ цIыф щыIэныгъэм ишъолъыр игъэкIотыгъэу ар илъэу къегъэлъагьо.\nБэчкъан – лъэпкъым итамыгь. Бэчкъан – лъэпкъ шъуашэхэу цIыфыр зэрыпсэухэрэм яшапхъ, якъэгъэлъэгъуапI. Бэчкъан къыгъэшIагъэр бэп шъхьаем, ылъэгъугъэр, зэхишIагъэр макIэп, гу зылъитагьэр загъорэ цIыфым иакъыл зынэсрэм шIокIы уигъаIоу чаны, игъэкIотыгъ. ИщыIэныгъэкIэ анахь зао къиным тефагъ. Инасыпти лIыжъ хъазынэу Шъалихьэ гъусэгъу къыфэхъугъ. Шъалихьэ шыр ыгъэшIуагъ, къыухъумагь, мэхъаджэхэу Хъызырэрэ Хьаджмосэрэ аIэкIигъэхьагъэп: заом игъом Шъалихьэ Лэкурэ игъусэу Бэчкъан мэзым щаIыгъыгъ, ар мэхъэджэжъхэм ашхын агу хэлъыгъ, Хъызыррэ Хьаджмосэрэ ар къадэхъугъэп, «зызгъэпартизанэу» мэзым къащыIукIaгъэхэми Шъалихьэ Бэчкъан аритыгъэп. Зэ къэбарыжъым иамалхэр ыгъэфедэмэ, зэ ахэр щыIэныгьэ шъыпкъэм рищэчыхэзэ, Къуекъом цIыф шэн куухэр къыгъэлъэгъонхэ ылъэкIыгъ.\nКритикэр повестым шъхьашъорыкIокIэ ебгъукIуагъ, къыгурымыIогъэнри хэт, ау анахьэу къызэрыкIоу зэрэщымытым теубытагъэ икъу хэлъэу тыригъэгущыIагъэп. Критикэ игъэкIотыгъэр повестым ифэшъошагъ, «къылэжьыгъэу» щытыгъ – лъэныкъуабэкIэ ар, тилитературэ зэрэпсаоу пштэмэ, прозакIэу, эпосыкIэу щытыгъ.\nАуми Къуекъо Налбый бэшIагъэу лъэпкъ эпосым «енэкъокъуныр» ригъэжьагъ – апэрэ усэхэм, поэмэхэм ащыублагъэу эпосым (лъэпкъ жэрыIо усэныр ары зыфасIорэр мыщ дэжь) инэшанэхэм лъэшэу гуфаплъэу алъыплъэу ыублэгъагъ: усэр усэ къодый пIоми, етIани лъэпкъ гупшысэ иным уфищэу, лъэпкъ тарихъ кIыхьэм инэшанэхэр къыгъэущыжьхэу зыгорэхэр ахэлъыгъэх. ЖэрыIо усэным ахэр техыгъэу пIон плъэкIыщтэп, гупшысэ дэгъу кIэлъэу къэпIон хъумэ, енэкъокъух. Поэмабэхэм ар ащигъэунэфыгъ. Прозэм ыуж ихьаныр ыгу къызэкIым (ошIэ-дэмышIэу ар хъугъэп, поэзием хабзэу щилэжьыгъэхэу, щигъэпытэгъагъэхэм ар къатыгъ. «Черная гора» ытхыгьэ къодыеу, критикэри тхылъеджэхэри икъоу «хэмыплъагъэхэу» (ащ ехьылIагъэу нэужым дэхэкIае къатхыгъ), «Вино мертвых» ыцIэу роман къыхиутыгъ. ТIури «роман» пIонэуи щытэп, повестых пIоми хъурэп, а жанрэ хабзэхэм мыхэр арэкIыхэ фэдэу къытщэхъу.\nAy щытэу тIоми «Черная гора» («Iошъхьэ шIуцI», повестыр урысыбзэкIэ къыхиутыгъ, ары урыс къэIуакIэр нахь зыкIэдгъэфедэрэр) зыцIэ романыр урыс-кавказ заом ехьылIагъ. КIэлакIэу Нэшъуар хым икIыжьынхэу ежьэгъэ адыгэхэм ягъусэ фэдэу ары щыIэныгъэ шъыпкъэм зэрэщытлъэгъурэр; ау ар псыми рэкIо, жьыбгъэми дэбыбы, ымышIэшъурэ щымыIэми, лъэпкъэу зичIыгу къэзыбгынэрэр къыгъэущышъурэп, ылъэгъу пэтзэ, лъэпкъыр мэкIоды.\nШIыкIэ дэгъоу ар тхакIом къыхихыгъ – кIэлакIэу щыIэныгъэ лъапэм теуцорэ къодыем елъэгъу илъэпкъ къехъулIэрэр – а гъогу кIыхьэм адыгэхэр щаукIых, щыпалъэх, щагъэстых, бзылъфыгъэ зэпкъаджэмэ акIоцIылъ сабыйхэр пчыпыджынкIэ «жэкIагъохэм» къырадзы; адыгэмэ ямылъку ашIуаштэ, ячIыгу ашIуаубыты. КIалэм ылъэгъурэр зэкIэ шIуцIэ – мэз шIуцIэхэр, пщэгъо шIуцIэхэр, чэщ шIункIыхэр, къулэджэ шIункIым пшъэшъэжъыеу зэрыджэгухи дадзэжьыгъэр – къиныр къин къодыеу Н. Къуекъом, «Ма, шъуеплъ» ыIоу къыгъэлъагъорэп, къиныр лъэпкъ гупшысэшхом пхырыщыгъ; уигъэщынэн закъоп ащ мэхьанэу иIэр, уигъэщынэзэ, уигъэгупшысэнэу ары.\nКIалэу зылъыплъэхэрэр ятэу Нарыч, нахьыжъэу Мэзагъу, нэмыкIхэр, ауми джэуап зимыIэ упчIабэ ыпашъхьэ къэуцу. Джэуапыр авторым игупшысэхэм ахэлъ. Iошъхьэ шIуцIэр ренэу уапашъхьэ ит – чэщырэ нэфын, мафэрэ мэзахэ, мэзекIо, шъотехьэ-текIэу зехъожьы, ау зэрэшIуцIэр къыхэщы сыдэу зишIыгъэми. ЕтIани зы лъэныкъо хэлъ: зылъэгъурэм щыгъупшэжьрэп, зылъэгъурэм Къушъхьэ шIуцIэр щыщы мэхъу. Мыщ гупшысэ ин репхы тхакIом: Еp кIочIэшху, уиумэхъынэу щыт, уфэмыяхэзэ къыпхэхьэ, узIэкIеубытэ, ежь фэдэу угупшысэным, упсэуным уенэцIэу уешIы. Ар къэубытыгъуай, къэгъэуцугъуай, уфэмысакъмэ, узIэкIиубытэщт. ШIур нахь кIочIэ макIэп шъхьаем, шlyp бэмэ апкъырылъы шъхьаем, зэкIэмэ ащыщы хъурэп, ШIум фэмыщагъэр Ем фэщагъэу мэхъу – ар щэч зыхэмылъ гупшыс. Iошъхьэ шIуцIэр Ем итамыгъэ ин, итамыгъэ лъэш, кIочIэшхоу хэлъым узэрещалIэ «жэкIагъохэм» ар янэ къыдилъфыгъэм фэд, алъы щыщ, ягугшысэ пчэгу ит, къин цIыфым къыфахьымэ, матхъэх, адыгэ пшъэшъэжъые цIынэм зэрэкупэу рыджэгухи, укIыкIаеу аукIи, чIадзыжьыгъ.\nМыстыгъэу, ышъхьэ пчэгъум пимылъагъэу, хымэ хэгъэгум (Тыркуем) имыкIыжьыгъэу зи къэнэнба, elo тхакIом, елъэгъу, имыкIыжьыным фэшI кIалэ горэм чъыгым зыраригъэпхыгъ, ау щытми къухьэу хым зэпырыкIхэрэмэ алъэплъэ, афэразэп, зэрикIыжьхэрэм фэшI ыгукIэ афэгуитIу, ауми акIэлъэплъэ: лъэпкъым къыпэкIэкIыгъэ тхьамыкIагъом гъунэ зэримыIэр ащкIэ Къуекъом егъэунэфы. Трагедием дунэе драматургием ылъэпсэ инхэр цыпэ-цыпэу къычIегъэщых, ахэмэ Къуекъор зэращыщым джэнджэш фэпшIыжьрэп.\nКъиным уигъэгупшысэн фае, къиныр птамэ телъмэ уицIыцIыпэни ылъэкIыщт. Зыукъэбзыжьын зыфаIорэр къиным къыпкъырэкIы, зыукъэбзыжьыныр мэхьанэу зэпхыгъэр зыуужьыжьыныр ары, къинэу птелъыгъэр пщымыгъупшэрэми, ащ аужырэ кIуачIэу уиIэр ебгъэшхыжьмэ, уаужы къэкIхэрэр сыдэущтэу щыIэщтых? Ар Iоф цIыкIу пIонэу щытэп: Нэшъуар къегъэзэжьы, ащкIэ Мэзагъом ишIогъэшхо къэкIо, къегъэзэжьы ылъэпкъ амал зэриIэкIэ ыпкъ ригъэуцожьынэу, ичIыгу ылэжьынэу, щыIакIэр икIэрыкIэу щыгъэпсыгъэн гухэлъ иIэу. Нэфынэм къегъэзэжьы икIэрыкIэу щыIэныгъэм фэлэжьэнэу.\n«Вино мертвых» («Хьадэхэм ясан») къыубытрэ лъэхъанэр гъунапкъэ зиIэ уахътэу щытэп – адыгэмэ ятарихъ зэрэпсаоу: нартмэ апэкIэ къыщыублагъэу, тилъэхъанэ, ащ къынэуж лъэхъанэхэр, дин зыщытимыIагъэр, диным тыпылъы зыхъугъэр, динхэр зэблэтхъухэу зыщытыгъэр, хэгъэгу нэшанэ иIэным зыщыкIэбэнэу заублагьэр (Рэдэд иуахът), ащ къыкIэлъыкIогъэ мамлюкхэм ятетыгъу, Щэрджэс шъолъырыр зы фэдэ хьазырэу зыхъугъэр, зэо-банэу лъэпкъым пыщылъыгъэхэр, кавказ тарихъ заор, ащ къынэуж къытэрыкIуагъэр зэкI, непэ къэсыжьэу, неущрэ мафэми ипхъэджашъо тыридзэу.\nАдыгэ жэрыIо эпосыр ыгъэфедэзэ, Н. Къуекъом роман пIоми хъунэу, поэмэми тефэу, ау зытефэрэ шъыпкъэр лъэпкъ эпосыр арэу ытхыгъ. КIо роман аIуагъэшъ, тэри арэущтэу тIон – арэу пIоми, роман нэшанэ бэу иIэу къычIэбгъэщын плъэкIыщт. «Вино мертвых» – песня, прекрасная песня о тех, которые жили красиво, честно, «сильно», благородно, но которые так же\nчестно, красиво и благородно ушли и уходят по сей день из жизни». ТхакIоу зигугьу къэтшIырэм ыIорэм шъыпкъэ хэлъ – орэд, еIo «Вино мертвых», ау орэд къызэрыкIоп, орэд чэфэп, къэшъо орэдэп, лъэпкъым итарихъ хьылъэ къызэIузыхырэ орэд.\nМифологиер инэу романым щыгъэфедагъ – ар эпосым щыщ героибэ къыхэзыщэрэр, ацIэхэр зэпырыгъэзагъэу авторым къытыхэзэ (Шэбатныкъу – Къунтабэш, нэмыкIхэри). ЛIыгъэрэ зэфагъэмрэ афэзаохэзэ къахьыгъэх романым игеройхэр, ШIур къаухъумэу, щыIэныгъэр къаухъумэу. Ахэр Шэбатныкъу, нартхэр, Рэдэд, Чэтэо зэшхэр, нэмыкIхэр, апэгъэуцугъэх зэон Iоф зымышIэхэу, лъыгъэчъэным хэмыкIрэ Хьаткъоесхэм – заом фэшъхьаф Iоф ямыIэм фэд. Пащэм (Предводитель зыфиIуагъэр ары урысыбзэкIэ) иобраз хъазынэ дэд, ащ гупшысэу ыкIи гурышэу зэрихьэрэр бэ: лъэпкъым ипащ, ежь ыIорэм-ышIэрэм мэхьанэшхо яI.\nРоманым нэшэнэ шъхьаIэу иIэм фэгъэхьыгъэу гущыIэ заул: ащ фэдэ (Къуекъом ироман) композицие бгъэуцуныр псынкIэу щытэп. Iофыгъо зэфэшъхьаф ар зэпхыгъэр: апэрэр – романым философскэ гупшысэр («гупшысэрэ сюжетыр») ылъапс, цIыфыр, ар зыфэдэр, цIыфыр къэхъугъэмэ, ащыгъупшэжьынэу къэхъурэп, цIыфлъэпкъыр къэхъугъэмэ, кIоды хъущтэп; Емрэ ШIумрэ акIуачIэ ренэу ауплъэкIу зэпытыщт, нэмыкIхэр; ятIонэрэр – охътабэ романым къеубыты, ар зы сюжет пшIыныр псынкIэ пIонэу щытэп (новеллэ 17-эу зэтыриутыгъэми), Къуекъом зы къэIотэн, къэгъэлъэгъон шъолъырым ар рищэн ылъэкIыгъ; ящэнэрэр – прозэ иным зэрепхыгъэу цIыф шэнхэр (мифологие лъэныкъор къахахьэми) къыгъэлъэгъон – IэкIоцI амалышхо фэхъугъ; яплIэнэрэр – зы бзэкIэ тхыгъэми романыр, уеплъыпэмэ, хэолъагъо бзэм, стилым алъэныкъокIэ новеллэ пэпчъ ежь шъуашэ зэриIэр. НэмыкI нэшанэу иIэр макIэп – ау ахэмэ гущыIэ фэшъхьаф ящыкIагъ.\nКъуекъо Налбый жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхэн амал иIагь – поэзиери, поэзиери, драматургиери ыIэ къихьэщтыгъэх зэфэдэу, зы художественнэ кIочIэ ин ахэлъэу. Ау кIэгъэтхъыгъэн фае зы лъэныкъо: жанрэ пэпчъ хабзэу хэлъхэр икъу фэдизэу зэрэIэкIэлъыгъэм имызакъоу – ар гъэнэфэгъэ шъыпкъэу олъэгъу, – жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ тхыгъэ произведениехэм зэпэблагъэ-зэщыщ лъэныкъоу зыдаIыгъыгъэр бэ. ЗыфасIорэр: усэ ытхыгъэп прозэм ифилософие ин хэмылъэу, цIыф драмэм инэшэнэ шъхьаIэхэр къыхэмыщэу; прозэ ытхыгъэп поэзиеми, драмэми жанрэ нэшэнэ шъхьаIэу зыдаIыгъхэр къыщымылъэгъуагъэу; джащ фэд, идрамэхэм усэн философие иныр ащыушэтыгь, прозэ-эпическэ шъошэ игъэкIотыгъэхэр къыщагъэунэфы. Талант иным, талант хэхыгъэм ахэр ишыхьатых.\nАуми жанрэм ихэбзэ гъэнэфэгъэ-хэхыгъэхэр пштагъэми, ащ илъэгэпIэ инхэм анэмысыгъэ ытхыгъэ фэдэу къысщыхъурэп – усэныр, прозэр, драматургиер зафашъхьафых, нэрымылъэгъу IэкIоцI хабзэхэмкIэ зэгопхынхэ умылъэкIынэу зэщыщых. Сыда Къуекъо Налбый итхакIэр пloy упчIэ бгъэуцумэ, апэрэу джа лъэныкъор хэбгъэунэфыкIын фаеу къысшIошIы.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхь: «Шъуиунэхэм шъуарысыныр — узым зыщыухъумэгъэнымкIэ зэкIэмэ анахь шъхьаI»\nАдыгеим и ЛIышъхь: «Шъуиунэхэм шъуарысыныр — узым зыщыухъумэгъэнымкIэ зэкIэмэ анахь шъхьаI»\nКоронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ Оперативнэ штабым изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм зэпахырэ узым ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным амалэу щыIэр зэкIэ ехьылIэгъэн зэрэфаер Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет къытегущыIагъ Роспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднер. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, IэкIыбым къикIыжьыгъэхэм ыкIи сымаджэ хъугъэхэм яолIагъэхэм коронавирусыр къапыхьагъэмэ уплъэкIугъэным фэшI тестирование арагъэкIу. Тест-системэ мини 2,8-рэ фэдиз IэпэчIэгъанэу яI. Мы мафэхэм джыри мыщ фэдэ пкъыгъо мини 6 къаIэкIэхьанэу щыт. Коронавирусыр яIэу республикэм нэбгыри 4 щагъэунэфыгъ, нэбгырэ 14-мэ ягуцафэх.\nМинистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, мыхэм инфекционнэ сымэджэщым щяIазэх. Сымэджэ хьылъэхэр ахэтхэп. Тхьабылхэм Iоф языгъэшIэщт аппарати 104-у щыIэм джыри 15 хагъэхъуагъ, ащ нэмыкIэу пкъыгъо 24-рэ къаIэкIэхьанэу ежэх. Медицинэ маскэ мини 146-рэ къаIукIагъ. Ахэр анахьэу зищыкIэгъэ къулыкъухэм, медицинэм иIофышIэхэм атырагощэщтых.\n— Тиврачхэм япсауныгъэ къэтыухъумэн фае. Эпидемием пэшIуекIогъэнымкIэ ахэр ары апэу щытхэр. Медицинэм иIофышIэхэм къатефэрэ ахъщэ тынхэр аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ унашъоу щыIэр АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIэнэу фэсэгъэпытэ. ЦIыфыр къэзыухъумэрэ медицинэ пкъыгъохэр щэфыгъэнхэм фэшI республикэ бюджетым къыхэхыгъэ мылъкур дгъэфедагъэ. Iэзэгъу уцхэм ящэфынкIэ мылъку тедзэ афэттIупщыщт. Федеральнэ гупчэм къикIыгъэ сомэ миллион 54-р медицинэ оборудованием ищэфын пэIудгъэхьан фае, — къыгъэуцугъ пшъэрылъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тет режимыр республикэм егъэцакIэ. Коронавирусым зимыушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ унашъохэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыдигъэкIыгъэх. Анахьэу ар зэпхыгъэр цIыфхэр яунэхэм къарымыкIынхэр ары.\n— Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэнымкIэ мы лъэбэкъур ары анахь мэхьанэшхо зиIэр. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зэхатщэхэрэр цIыфхэм къафэтIотэн фае. Шъолъырым щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ ипсауныгъэ къэухъумэгъэным ар фытегъэпсыхьагъ, — къыIуагъ республикэм ипащэ.\nМы режимыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм муниципалитетхэм хэбзэухъумэкIо, уплъэкIун къулыкъухэр ягъусэхэу лъыплъэнхэ фаеу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къафишIыгъ. Пенсионерхэм IэпыIэгъу афэхъунхэм фэхьазырых волонтер-медик 600-м ехъу, нэмыкI социальнэ къулыкъухэр.\nДжащ фэдэу общественнэ транспортым иIофшIэн, ермэлыкъхэм язэхэщэн къызэтегъэуцогъэнхэм яIофыгъохэми къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу хьакIэщхэм ыкIи санаториехэм зекIуи 100 фэдиз арыс, ахэри къыздикIыгъэхэм кIожьыщтых.\nКоронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ IофшIэныр зэхэщэгъэн зэрэфаемкIэ муниципальнэ образованиехэм ыкIи къоджэ псэупIэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэ афагъэуцугъ.\nМы зэхэсыгъом ыуж коронавирусыр къызпыхьэгъэ сымаджэхэр аштэнхэм медицинэм иучреждениехэр зэрэфэхьазырхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ ыуплъэ-кIугъ. Министрэу Мэрэтыкъо Рустем игъусэу Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым щыIагъ.\nIофхэм язытет нахь дэй зыхъукIэ сымаджэхэр аштэнхэ зэралъэкIыщтыр, ащ фытегъэпсыхьэгъэ палатэхэу, реанимационнэ отделениеу агъэхьазырыгъэхэр къафиIотагъ учреждением иврач шъхьаIэу Владимир Лобода.\n— ЦIыфхэр яунэхэм арысынхэр ары джырэ уахътэ тэркIэ анахь шъхьаIэу щытыр. Арэу щытми, Iофхэм язытет зыфэдэщтым исценарий зэфэшъхьафхэм тафэхьазырын, Iэзэгъу уцхэр, оборудованиер IэпэчIэгъанэу тиIэнхэ фае. Медицинэм иIофышIэ нэбгырэ пэпчъ ухъумэгъэн фае, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.


Цышэ Муртаз тегъэгугъэ | Адыгэ Макъ\nЦышэ Муртаз тегъэгугъэ\nАвтор: Редакция\t/ 09.04.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nКъыблэм ыкIи Темыр Кавказым якIэлэ-еджакIохэм гимнастикэмкIэ язэнэкъокъу Ростов-на-Дону щыкIуагъ. Мыекъуапэ испорт еджапIэу N 2-м зыщызыгъасэхэрэм зэIукIэгъухэм медальхэр къащыдахыгъэх.\nСпорт псэуалъэу «конь-мах» зыфиIорэм яIэпэIэсэныгъэ къызыщагъэлъагъом, Адыгэ республикэ гимназием щеджэрэ Цышэ Муртаз дышъэ медалыр къыфагъэшъошагъ. Пкъэум тетэу, гимнастикэм хэхьэрэ зэхэт зэнэкъокъумкIи М. Цышэм джэрз медалищ къыдихыгъ — зэкIэмкIи медали 4 къыхьыгъ. Спортсмен цIэрыIо хъунэу Цышэ Муртаз тегъэгугъэ.\nШъхьафит шIыкIэхэм якъэгъэлъэгъон фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъум Тимур Курдаллян тыжьын медалыр къыщихьыгъ. Даниил Широковым «конь-мах» зыфиIорэм ящэнэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nТренер-кIэлэегъаджэхэу Косных Вячеславрэ Людмила Поповамрэ тиспортсменхэр агъасэх. КIэлэеджакIохэм Урысыем изэнэкъокъу зыфагъэхьазыры.\nСурэтым итыр: Цышэ Муртаз иIэпэIэсэныгъэ къегъэлъагъо.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием кIорэм инахьыбэ Европэ Зэкъотныгъэм екIы\nСирием кIорэм инахьыбэ Европэ Зэкъотныгъэм екIы\nСирием щызао шIоигъоу кIорэм инахьыбэ Европэ Зэкъотныгъэм екIы.\nАнахьэу Францием нахьыбэр икIыгъ "Ислам къэралыгъо" зыфэзышIыгъэ купым хэхьагъэхэр.\nЯтIуанэм щыт Германиер етIанэ Британиер.\nТеррорым ебэнынымкIэ Лъэпкъыбэ гупчэ бэрэскэшхом къызэригъэунэфыгъэмкIэ, минипI фэдизым щыщ шъищэу Сирием кIуагъэхэр европэ къэралыгъохэм ащыщ, % 30-м къагъэзэжьыгъ, % I4-р хэкIодагъ, %23-м ежь яшIоигъоныгъэкIэ ислам диныр къаштагъ,% I7-р бзылъфыгъэх.\nСирие ыкIи Ирак щызэIуагъэу къэзгъэзэжьхэрэр щынагъоу алъытэ Европэ ЗэкъотныгъэмкIэ.\nАщ фэдэх Париж, Брюссель щыIагъэ тебэнэныгъэхэм ахэтыгъэхэр.\nБэрэскэшхом ащ фэдэуи къыIуагъ Щэщэным ипэщэ IэнатIэр уахътэкIэ зыгъэцэкIагорэ Рамзан Кадыров, Сирием джыдэдэм щэзао щэщэн 200 фэдиз, Европэ къэралыгъохэм арыкIыгъэу.\nРИА къэбар гъэIум ащ зэрэриIуагъэмкIэ къохьапIэ къэралыгъохэм ащэ араты Европэм щыIэ щэщэнхэм, " зыгорэм ахэр фагъэхьазырых". Кадыров икъэIоныгъэмкIэ, Сирием щызэуагъэ щэщэным инахьыбэ хэкIодагъ, сирие зэуакIохэм ахэр къызэрагъэфедагъэмкIэ " Iашэм илэу".


Home » Adyghe » 04 John / ИУАН » 06\n(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Лука 9:10-17)\nАщ нэуж Галилей зыцІэ псыхъураем* (Тивериадэ зыцІэ псыхъураер ары) Исус къуашъомкІэ* зэпырыкІыжьыгъ. 2Сымаджэхэр ыгъэхъужьхэзэ, нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэу Исус къыгъэлъэгъуагъэхэр зэралъэгъугъэхэм пае, цІыф купышхо ыуж итэу кІощтыгъ. 3Исус Іуашъхьэм дэкІоягъ, ащ дэжьыми тетІысхьагъ, игъогу рыкІохэрэр игъусэхэу. 4Джуртмэ ямэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр* къэблэгъагъ.\n5Исус ынапІэхэр къыІэтхи, цІыфыбэхэр ыдэжь къакІохэу зелъэгъум, игъогу рыкІохэрэм язэу Филипп зыцІэм риІуагъ:\n6:1 Галилей зыцІэ псыхъураер – Галилей хэкум ит псыхъурай. ИкІыхьагъэ километрэ 21-рэ мэхъу, инахь шъомбгъуапІэр километрэ 13 мэхъу.\n6:1 къуашъо – арапыбзэкІэ «къарибыр», тыркубзэкІи «сандал» зыфаІорэр ары.\n6:4 Джуртхэм ямэфэкІ мэфэшхоу Пасхъэ зыцІэр – еплъ 2:13.\n–Мы цІыфхэм ядгъэшхынэу хьалыгъу тыдэ къыщытщэфыщта?\n6Исус ар зыкІиІуагъэр Филипп ыгъэунэфынэу ары; сыда пІомэ ежьым ышІэн фаер ышІэщтыгъ.\n7–Хэти тІэкІу ышхынэу динар* шъитІур хьалыгъу уасэ афырикъущтэп,– ыІуи, Филипп Исус пэгъокІ къыритыжьыгъ.\n8Исус игъогу рыкІохэрэм ащыщэу Симон Петрэ ышэу Индрыс зыцІэм къыІуагъ:\n9–Хьэ хьалыгъуитфырэ* пцэжъыитІурэ зыІыгъырэ кІэлэ цІыкІу горэ къытхэт, ау мыщ фэдиз цІыфмэ ар сыдэущтэу афырикъуна?\n10–ЦІыфхэр ежъугъэтІысэхых,– къыІуагъ Исус. А чІыпІэм уцыбэ щыІагъ. Арэущтэу лІыхэу зипчъагъэ минитф фэдиз хъущтыгъэхэр етІысэхыгъэх. 11ЕтІанэ Исус хьалыгъухэр къыштэхи, Тхьэм щытхъу фишІи, игъогу рыкІохэрэм аритыгъ. Ахэми цІыфхэу щысхэм афагощыгъ, пцэжъыехэми ащыщэу хэти зыфаем фэдизэу аратыгъ.\n12ЗызагъэшхэкІыжьым, Исус игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n–Зи хэмыкІодыкІыным пае, къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэр шъуугъоижьых.\n13Арэущтэу ахэр аугъоижьыгъэх, хьэ хьалыгъуитфым щыщэу шхагъэмэ къялыжьыгъэ такъырхэр мэтэ пшІыкІутІу арызэу аугъоижьыгъ.\n14Нэшэнэ гъэшІэгъонышхоу Исус къыгъэлъэгъуагъэр цІыфмэ залъэгъум, аІуагъ:\n–Дунаем къэкІон фае пегъымбарыр* шъыпкъэу мырын фаеба?\n15Ау цІыфхэр къэкІонхэшъ, ежьыр аубытынышъ, лІыгъэкІэ пачъыхьэ ашІынэу агу зэрэхэлъыр Исус ешІэти, ІукІыжьи, изакъоу Іуашъхьэм дэкІоежьыгъ.\n6:7 динар – а уахътэм ар лэжьакІом имэфапкІэщтыгъ. 6:9 хьэ хьалыгъу – ар «арпэм» хэшІыкІыгъ. 6:14 пегъымбарыр – еплъ 1:21.\n(Матгэ 14:22-27; Марк 6:45-52)\n16Пчыхьэр къызэсым, Исус игъогу рыкІохэрэр псыІушъом ехыгъэх. 17Ащ дэжьым къуашъом итІысхьэхи, псыхъураем зэпырыкІхэу КапернаумкІэ ежьагъэх. Мэзахэ хъугъэхагъ, ау Исус ахэмэ адэжь джыри къэкІожьыгъагъэгоп. 18Псыхъураер ыгъэуалъэу жьыбгъэшхо къепщэщтыгъ. 19Стадие* тІокІырэ тфырэ-щэкІ фэдиз къуашъор зафым ыуж, псы кІыІум тетэу Исус къакІоу, къуашъом пэгъунэгъоу къэхъоу алъэгъугъ. Ар залъэгъум, къэщтагъэх. 20Ау Исус къариІуагъ:\n–Сэры ар, шъумыщын!\n21Джащыгъум Исус къуашъом къырагъэтІысхьанэу фэягъэх, ардэдэми къуашъор зыдэкІощтыгъэ псыІушъом нэсыгъ.\nИсусэу цІыфхэм щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур\n22ЯтІонэрэ мафэм цІыф купышхоу псыхъураем иадрабгъу щытхэм Исус игъогу рыкІохэрэр зэрытІысхьэгъэгъэ къуашъом нэмыкІ къуашъо горэ ащ дэжьым Іутэу зэрэщымытыгъагъэм гу лъатагъ. Исус а къуашъом игъогу рыкІохэрэм адимытІысхьэгъагъэу, язакъоу ахэр зэрэІукІыгъагъэхэми гу лъатагъ. 23ЕтІанэ Зиусхьан Исус Тхьэм щытхъу зыфешІым ыуж, цІыфмэ хьалыгъухэр зыщашхыгъэгъэ чІыпІэм пэгъунэгъоу, Тивериадэ къалэм* къикІыгъэхэу, нэмыкІрэ къуашъохэр къыІухьагъэх. 24А цІыф купышхом Исуси игъогу рыкІохэрэри а чІыпІэм щымыІэжьхэу залъэгъум, ежьхэр къуашъохэм арытІысхьэхи, Исус лъыхъухэу Капернаум къалэм* кІуагъэх.\n25Исус псыхъураем иадрабгъу щыІэу къызагъотым, къыраІуагъ:\n–Равви, сыдигъо мыщ укъэкІуагъа?\n26–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус ахэмэ,\n6:19 стадие – метр 192-рэ мэхъу.\n6:23 Тивериадэ къалэр – Галилей псыхъураем итыгъэ къохьэпІэ Іушъом Іут.\n6:24 Капернаум къалэр – еплъ 2:12.\n–шъо нэшэнэ гъэшІэгъонышхохэр зэрэшъулъэгъугъэхэр арэп шъукъызкІыслъыхъурэр, хьалыгъухэм ащыщ шъушхи, зыжъугъэшхэкІыгъэти ары нахь. ^ Шхынэу кІодырэм ыужы шъуимыт, шхынэу мыкІодэу цІыфмэ мыкІодыжьын щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъурэм ыужы шъуит нахь. А шхыныр ары ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо къышъуитыщтыр; сыда пІомэ Тхьэу Ты лъапІэм ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо зэридэрэм имыхъур къытырилъхьагъ.\n28Джащыгъум Исус къеупчІыгъэх:\n–Адэ, Тхьэр зыфэе Іофхэр дгъэцэкІэнхэм пае, тэ сыда тшІэн фаер?\n29–Тхьэм къыгъэкІуагъэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэныр ары Тхьэр зыфэе Іофыр,– ариІуагъ Исус ахэмэ.\n30–Сыд фэдэ нэшэнэ гъэшІэгъонышхо тэбгъэлъэгъуна, ар тлъэгъоу, оркІэ шІошъхъуныгъэ тиІэным пае? Сыда пшІэщтыр?– къыраІожьыгъ ахэмэ. 31 –Тятэжъхэм шъоф нэкІым мэнн зыцІэ шхыныр* щашхыщтыгъ, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Уашъом къикІырэ хьалыгъу ашхынэу Тхьэм къаритыгъ».\n32–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус, –пегъымбар Мусэ арэп уашъом къикІырэ хьалыгъур къышъозытыгъагъэр, сэ Сятэ ары нахь уашъом къикІырэ хьалыгъу шъыпкъэр къышъозытырэр; 33сыда пІомэ уашъом къехэу, дунаем ицІыфмэ щыІэныгъэ къязытырэр ары Тхьэм ихьалыгъу.\n34–А хьалыгъур къытэт зэпыт, тхьаматэ,– къыраІуагъ ахэмэ.\n35–ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры,– ариІуагъ Исус. –Садэжь къакІорэр мэлэкІэжьыщтэп, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэр егъашІэми псыфалІи лІэжьыщтэп. 36 Ау къызэрэшъосІуагъэм фэдэу, сэ сышъулъэгъугъэ пэтми, шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъурэп. 37Ты лъапІэм къыситырэ цІыф пстэури садэжь къэкІощтых, хэт щыщми садэжь къакІорэри ІузгъэкІыжьыщтэп. 38Сыда пІомэ сэ сызыфаер згъэцэкІэнэу арэп уашъом сыкъызфехыгъэр,\n6:31 мэнн зыцІэ шхыныр щашхыштыгъ – Израил цІыфхэр Мысырым (Египет) къикІыжьхи, шъоф нэкІым къыщакІухьэу зыщэтым, шхынэу Тхьэм аригъэшхыщтыгъэр ары. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 16:4-15.\n6:31 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 78:24 (урыс библиемкІэ 77:24).\nсэ сыкъэзыгъэкІуагъэр зыфаер згъэцэкІэнэу ары нахь. 39Сэ Сятэу сыкъэзыгъэкІуагъэр зыфаер ежьым цІыфэу сэ къыситыгъэхэмэ ащыщэу зи мыкІодынэу ары, ахърэт мафэми а цІыфыр сэ къэзгъэтэджыжьыныр ары. 40Шъыпкъэ, хэт щыщми Къо лъапІэр зылъэгъоу, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ зэрэхъущтыр ары Сятэ зыфаер; ахърэт мафэми а цІыфыр сэ къэзгъэтэджыжьыщт.\n41«Уашъом къехыгъэ хьалыгъур сэры», ыІуи, Исус зэриІуагъэм пае, джуртхэм ар агу римыхьэу, 42аІуагъ:\n–Юсыф ыкъоу Исус арыба мыр? Ежь ятэрэ янэрэ тэшІэ. «Уашъом сыкъехыгъ», ыІоу сыдэущтэу къыІон ылъэкІыра?\n43–Сэ къэсІуагъэр сыда шъугу зыкІемыІурэр?– ариІуагъ Исус. 44–Ты лъапІэу сыкъэзыгъэкІуагъэм къысфимыщэмэ, зы цІыфи садэжь къэкІон ылъэкІырэп. Садэжь къакІорэри ахърэт мафэм сэ къэзгъэтэджыжьыщт. 45Пегъымбархэм мырэущтэу атхыгъ:* «Тхьэм зэкІэмэ ахэмэ шъыпкъагъэр аригъэшІэщт». Хэт щыщми Ты лъапІэм къыІохэрэм ядэІоу, ахэр зэзыгъашІэрэр садэжь къэкІощт. 46Тхьэм щыщым нэмыкІэу Ты ЛъапІэр зыми ылъэгъугъэп. Ежьыр ары Ты лъапІэр зылъэгъугъэр. 47Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зиІэ хъурэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ хъугъэ. 48ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъур сэры. 49Шъуятэжъхэм шъоф нэкІым мэнн шхыныр щащхыщтыгъ, ау щытми лІагъэх. 50Ау уашъом къехыгъэ хьалыгъур мары. Зыгорэм ар ышхымэ лІэжьыщтэп. 51ЦІыфмэ щыІэныгъэ язытырэ хьалыгъоу уашъом къехыгъэр сэры. А хьалыгъум щыщ зышхырэр егъашІэми щыІэщт. Дунаем ицІыфхэм щыІэныгъэ яІэ згъэхъуным пае, хьалыгъоу стыщтыр сэ спкъы ары.\n52–Мы лІым ыпкъ сыдэущтэу тигъэшхын ылъэкІыщт? – аІуи, джуртхэр лъэшэу зэнэкъокъухэу аублагъ.\n53–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо,– ариІуагъ Исус ахэмэ, –ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ыпкъ шъумышхэу, ылъи шъуемышъомэ, щыІэныгъэ шъухэлъыщтэп. 54Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ иІэ хъугъэ, ахърэт мафэми сэ ар къэзгъэтэджыжьыщт. 55Сыда пІомэ сэ спкъы шхын шъыпкъ, сэ слъи шъоны\n6:45 пегъымбархэм атхыгъ – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 54:13.\nшъыпкъэшъ ары. 56Сэ спкъы зышхэу, слъи ешъорэм ыгу силъ зэпытыщт, ежьыри сыгу илъ зэпытыщт. 57ЩыІэныгъэ шъыпкъэ къыздикІырэ Ты лъапІэм сыкъигъакІуи, ищыІэныгъэ ежьым ыдэжь къызэрикІырэм фэдэу, сэ спкъы зышхырэм ищыІэныгъэ садэжь къикІыщт. 58Мыры уашъом къехыгъэ хьалыгъур. А хьалыгъур шъуятэжъхэм ашхыщтыгъэ мэнн шхыным фэдэп. Ар ашхыщтыгъэ пэтми лІагъэх, ау мы хьалыгъур зышхырэр егъашІэми щыІэщт.\n59Исус Капернаум къалэм дэт синэгогум* чІэтэу, цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэ зэхъум, а гущыІэхэр къыІуагъэх.\nГущыІэхэу цІыфхэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ яІэ зыгъэхъухэрэр\n60Исус къыІуагъэхэр зызэхаххэм, игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу бэмэ къаІуагъ:\n–Мыщ къыІохэрэр сыдэу гущыІэ къинха! Хэт ахэмэ ядэІун зылъэкІырэр?\n61Исус къыІуагъэхэр ахэмэ агу зэремыІухэрэр ыгукІэ ешІэти ариІуагъ:\n–Сэ къэсІуагъэхэр шъугу рихьыхэрэп, ара? 62Ау ЦІыф Лъэпкъым Ыкъо ыпэкІэ зыдэщыІагъэм дэкІоежьэу шъулъэгъумэ, сыда етІанэ шъуІощтыр? 63Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ ары цІыфхэм мыкІодыжьын щыІэныгъэ къязытырэр. Сэ спкъы шъозгъэшхынэу арэп зыфасІорэр. Ащ ишІуагъэ къакІорэп. ГущыІэхэу къышъосІуагъэхэм Тхьэм Ыпсэ ЛъапІи мыкІодыжьын щыІэныгъэри шъуиІэхэ къашІы. 64Ау шІошъхъуныгъэ зимыІэхэр къышъухэтых.\nИсус арэущтэу зыкІиІуагъэр ахэмэ ащыщхэу шІошъхъуныгъэ зимыІэхэри, тетыгъо зиІэхэм ежьыр аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэри апэм щегъэжьагъэу ышІэщтыгъэти ары. 65ЕтІани Исус къыпигъэхъожьыгъ:\n–Джары, «Ты лъапІэм римыгъэлъэкІмэ, зы цІыфи садэжь къэкІон ылъэкІыщтэп,» сІуи зыкІэсІуагъэр.\n66Ащ щегъэжьагъэу Исус игъогу рыкІохэрэмэ ащыщхэу бэ игъогу текІыжьхи, гокІыжьыгъэх.\n6:59 синэгогу – джуртхэм ятхьэлъэІупІэ ары.\n67Арэущтэу зэхъум, Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІумэ ариІуагъ:\n–Шъори шъузбгъодэкІыжьынэу шъуфая?\n68–3иусхьан, хэт ыдэжь тыкІона, адэ?– ыІуи, Симон Петрэ Исус къыриІуагъ. –МыкІодыжьын щыІэныгъэ тиІэ зыгъэхъурэ гущыІэхэр о уиІэх, 69Христосэу щыІэныгъэ шъыпкъэ къыздикІырэ Тхьэм узэри-Къор тшІошъ хъугъэ ыкІи тшІагъэ.\n70–Шъо пшІыкІутІур сигъогу шъукъырыкІонэу шъукъыхэсхыгъэба? Ау щытми, шъуащыщэу зыр джынапцІэу щыт,– ариІуагъ Исус ахэмэ. 71Исус зыфиІуагъэр Симон Искариот ыкъоу Иудэ ары. А Симон Искариотыр Исус игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІумэ ащыщэу щытыгъэ пэтми, нэужым Исус тетыгъо зиІэхэм аІэкІэзыгъэхьанэу щытыгъэр ежьыр ары.


ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIагъ ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIагъ ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIагъ\nМыекъуапэ дэт транспорт предприятиехэм ащыщ иводительхэм къэралыгъо автоинспекторхэм зэIукIэгъу адыряIагъ. ЦIыфхэр зэращэнхэмкIэ зекIорэ хэбзэгъэуцугъэм ишапхъэхэр ыкIи техническэ регламентым къыщиIохэрэр зэрагъэцэкIэнхэ фаер къафаIотагъ. Мыекъуапэ дэт транспорт предприятиехэм ащыщ иводительхэм къэралыгъо автоинспекторхэм зэIукIэгъу адыряIагъ. ЦIыфхэр зэращэнхэмкIэ зекIорэ хэбзэгъэуцугъэм ишапхъэхэр ыкIи техническэ регламентым къыщиIохэрэр зэрагъэцэкIэнхэ фаер къафаIотагъ.\nМыекъуапэ дэт транспорт предприятиехэм ащыщ иводительхэм къэралыгъо автоинспекторхэм зэIукIэгъу адыряIагъ. ЦIыфхэр зэращэнхэмкIэ зекIорэ хэбзэгъэуцугъэм ишапхъэхэр ыкIи техническэ регламентым къыщиIохэрэр зэрагъэцэкIэнхэ фаер къафаIотагъ.\nДжащ фэдэу, апэкIэ къикIырэ машинэр зэрыкIорэ гъогум водительхэр техьанхэм щынэгъошхоу къытырэр ыкIи скоростэу аIыгъын фэе шапхъэхэр агу къагъэкIыжьыгъэх. Iофтхьабзэм зигугъу къыщашIыгъэхэм ащыщ ешъуагъэхэу машинэр зэрафэ зэрэмыхъущтыр.\nИнспекторхэм водительхэм зафагъазэзэ, гъогум сакъыныгъэ къызщыхагъэфэнэу, ом изытет елъытыгъэу ищыкIэгъэ скоростыр къыхахынэу, ыпэ ит машинэм зэрэпэчыжьэн фаем лъыплъэнхэу араIуагъ.\nАнаIэ зытырырагъэдзагъэхэм ащыщ гъогурыкIоныр щынэгъончъэным ылъэныкъокIэ электроннэ шIыкIэм тетэу къэралыгъо фэIо-фашIэу зэрагъэгъотын алъэкIыщтхэр.\nМашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ МашIом зэрэпэуцужьыщтхэр арагъэшIагъ


Home » Adyghe » 06 James » 02\nposted by derDaniel on Thu, 09/09/2010 - 09:42\nЦІыфхэм ятеплъэ шъуемыплъэу, цІыф пстэури шъуизэфэдэн фаех\nСшыхэр, ти Зиусхьанэу Исус Христосэу щытхъушхо зиІэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэзэ, цІыфхэм ятеплъэ шъуемыплъэу, цІыф пстэури шъуизэфэдэн фаех. 2Дышъэ Іэлъын ыІэхъуамбэ пылъэу, щыгъын лъапІэхэр щыгъхэу зы лІы бай гори, щыгъыныжъхэр щыгъхэу зы лІы тхьамыкІэ гори шъуизэІукІэ къыхэхьагъэу тІон. 3Щыгъын лъапІэхэр зыщыгъырэ лІым шъуеплъэу, «Мо, къебла-\nгъи тІыс», ешъуІомэ, ау тхьамыкІэм, «Модэ щыт», шъуІоу, е «Мо слъакъохэм адэжь къэтІыс», ешъуІомэ, 4ащыгъум цІыф зэхэдзыныгъэ шъошІыба? ХьыкумышІэхэу гупшысэ Іаехэр зиІэхэм афэдэу шъухъугъэба?\n5Сшы лъапІэхэр, шъукъэдаІу. Мы дунаем ицІыф тхьамыкІэхэр арыба Тхьэм къыхихыгъэхэр, шІошъхъуныгъэмкІэ баиныгъэ шъыпкъэр агъотыжьыным паий, Тхьэм ежьыр шІу зылъэгъухэрэр къызэригъэгугъэгъэ тетыгъошхомкІэ ІэхьышІу къалъысыным паий? 6Ау шъо тхьамыкІэр зэшъупэсыгъэп. Байхэр арыба шъуезыгъэзыхэрэри, хьыкумышІэхэм апашъхьэ шъуизыщэхэрэри? 7Ахэр арыба шъо къызэрышъуаджэхэрэ цІэу Исус Христос ыцІэ лъапІэм ІэягъэкІэ тегущыІэхэрэр?\n8Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытэу,* типачъыхьэ иунашъоу, «О пшъхьэ шІу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шІу лъэгъу», ыІоу зыфиІорэр шъыпкъагъэкІэ шъогъэцакІэмэ, дэгъоу шъошІэ. 9Ау цІыфхэм ятеплъэ шъуеплъэу, цІыф пстэури шъуизэфэдэхэу щымытхэмэ, псэкІод шъошІэ, Тхьэм иунашъохэми шъуатекІыгъэу мысэ шъохъу. 103ыгорэ Тхьэм иунашъохэм зэкІэм ядэІоу, ау зы унэшъо закъом текІымэ, унашъо пстэуми атекІыгъэу мысэ мэхъу. 11Сыда пІомэ «Зинэ умышІэ», зыІуагъэм* ыкІи «ЦІыф умыукІы» ыІуагъ. Арышъ, зинэ умышІэу цІыф горэ уукІымэ, Тхьэм иунашъо утекІыгъэу мэхъу.\n12Арышъ, Тхьэм иунашъохэу цІыфхэм шъхьафитныгъэ яІэ зыгъэхъушъухэрэм атетэу Тхьэм хьыкум зытыришІыхьащт цІыфхэм зэрафэшъуашэм фэдэу, шъугущыІ ыкІи шъузекІу. 13Сыда пІомэ гукІэгъуныгъэ зыгу имылъым Тхьэм гукІэгъуныгъэ фимышІэу хьыкум тыришІыхьащт. Ау гукІэгъуныгъэр гъэмысэныгъэм текІощт.\n14Сшыхэр, зыгорэм шІугъэ ымышІэу, «ШІошъхъуныгъэ сиІ», ыІомэ, сыда ащ ишІуагъэу къэкІощтыр? Ащ фэдэ шІошъхъуныгъэм а цІыфыр мыкІодэу къыгъэнэ-\n2:8 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытэу – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.\n2:11 зыІуагъэм – еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:13,14.\nжьын ылъэкІына? 15Шъу зы шы горэм е шъу зы шыпхъу горэм щыгъыни, мафэм ышхыщт шхыни имыІэу тІон. 16«Гъогу мафэх, гупсэфыныгъэ шъуиІэу шъопсэу. Зыжъугъэфаб ыкІи зыжъугъэшхэкІ», ыІоу шъуащыщэу зыгорэм ахэмэ ариІоу, ау ящыкІагъэр аримытымэ, сыда ащ ишІуагъэу къэкІощтыр? 17ШІошъхъуныгъэм иІоф ащ фэдэу щыт. ШІу зымышІэрэм ишІошъхъуныгъэ лІагъэм фэд.\n18Ау зыгорэм къыІонкІи мэхъу:\n-Зы цІыфым шІошъхъуныгъэ иІ, адрэм шІушІагъэхэр иІэх.\n-ШІушІагъэхэр зимыгъусэ шІошъхъуныгъэу зыфапІорэр сэгъэлъэгъу, шІоу сшІэхэрэмкІэ сишІошьхъуныгъэ озгъэлъэгъущт.\n19Зы Тхьэ нахь зэрэщымыІэмкІэ шІошъхъуныгъэ уиІ. Ар дэгъу. ДжынапцІэхэми ар ашІошъ мэхъу ыкІи мэкІэзэзых. 20О зэхэшІыкІыныгъэ зимыІэ цІыф, шІушІагъэхэр зимыгъусэ шІошъхъуныгъэм ишІуагъэ къызэрэмыкІощтыр къыбгурызгъэІонэу уфая? 21Тятэжъышхо Ибрахьимэ* ыкъо Исхьакъ къурмэншІыпІэм зытырелъхьэм, ышІагъэм пае Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэба! 22Арэущтэу Ибрахьимэ ишІошъхъуныгъэрэ ишІушІагъэхэмрэ зэрэзэгъусагъэхэр олъэгъу. Ибрахьимэ ишІушІагъэхэр ары ишІошъхъуныгъэ изыгъэкъугъэхэр. 23Мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэри* къэшъыпкъэжьыгъэх: «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэ. Арыти, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ». Тхьэм иныбджэгъукІи Ибрахьимэ еджэщтыгъэх. 24Арэущтэу шъолъэгъуба, цІыфым шІошъхъуныгъэ зэриІэм имызакъоу шІу зэришІэрэри ары Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зыкІилъытэрэр?\n25Ащ фэдэу бзылъфыгъэ хэтакІоу Раав* зыцІэм джурт лІыкІохэр ригъэблагъэхи, нэпэмыкІ гъогукІэ зыкІарегъэтхъужьым, ышІагъэм пае Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ\n2:21 Ибрахьимэ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 22:1-14.\n2:23 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 15:6.\n2:25 Раав – еплъ Исус Навин икъэбар зэрыт тхылъым 2:1-21.\nшъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэба? 26Арэущтэу псэ зимыІэ пкъыр зэрэлІагъэм фэдэу, шІушІагъэхэр зимыгъусэ шІошъхъуныгъэри лІагъэм фэд.


МЕМОРИАЛЬНЭ МЕМОРИАЛЬНЭ ПХЪЭМБГЪУ КЪЫФЫЗЭIУАХЫГЪ\nXэгъэгу зэошхоу блэкIыгъэм хэкIодэгъэ зэолIхэм ащыщхэу икIодыкIи, зыщыкIодыгъэ чIыпIэри, икъэ зыдэщыIэри амыгъэунэфыгъэу джы къызнэсыгъэм къэнагъэр макIэп. А зикIодыкIэ мыгъэунэфыгъэ зэолIхэм ащыщыгъ Пэнэхэс щыщэу Къэрэтэбэнэ Мыхьамоди. Ащ ехьылIагъэу статья Мыхьамодэ икIалэу Асфар «Адыгэ макъэм» къыригъэхьэгъагъ. ЩытхъукIэ фэплъэгъу хъущт Асфар ышIагъэр: ятэ къырыкIуагъэр зэригъэшIагъ, гъэзетым къытхыжьыгъ, Iоф зыщишIэгъэ Пэнэхэс еджапIэм мемориальнэ пхъэмбгъу къыщызэIуаригъэхыгъ.\nГъэзетеджэмэ агу къэзгъэкIыжьы сшIоигъу Мыхьамодэ лIыгъэу заом щызэрихьагъэр. 1922-рэ илъэсым къэхъугъ. КIэлэегъаджэу Пэнэхэс Iоф щишIэщтыгъ. Заор къызежьэм, зэуапIэм Iухьагъ. Псыфабэ, Мэздэгу адэжьхэм ащыкIогъэ зэошхохэм ахэлэжьагъ, орденхэр, медальхэр къыфагъэшъошагъэх. Илъэс 20 ыныбжьэу сэкъат хъугъагъэ. Зэо ужыми икъуаджэ кIэлэегъаджэу Iоф щишIагъ. Илъэс 47-рэ ыныбжьэу идунай ыхъожьыгъ.\nIоф зыщишIэгъэ еджапIэм ичIэхьэгъу дэжь дэпкъым шIэжь пхъэмбгъур раIулIын зэхъум бэ Пэнэхэс щыщхэу еджапIэм къекIолIэгъагъэр. Ахэр Къэрэтэбанэмэ яIахьылых, Мыхьамодэ икIалэмэ яныбджэгъух, кIэлэегъаджэх, еджакIох. Мыхьамодэ ищыIэныгъэ гъогу къытегущыIагъэх кIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранэу Ацумыжъ Хьамидэ, гъэсэныгъэмкIэ район гъэIорышIапIэм ипащэу Жэдэ Андзаур, Хэгъэгу зэошхом иветеранэу Мамхыгъэ Рэщыдэ, Къэрэтэбэнэ Махьамодэ ыкъоу Асфар ыкIи ахэм анэмыкIхэри.\n- Сэ Iоф дэсшIэнэу хъугъэп Мыхьамодэ, ау нахьыжъхэм ащ иIофшIэкIагъэр къаIуатэу бэрэ зэхэсхыгъ, - ыIуагъ Ацумыжъ Хьамид. - Сэ еджапIэм IофшIэныр зыщесэгъажьэм, Мыхьамодэ щысэ къысфэхъугъэмэ ащыщ.\n- Лъэшэу сигуапэ непэ зэхэшъущэгъэ Iофтхьабзэр, - ыIуагъ Мамхыгъэ Рэщыдэ. - Сэри заом сыхэтыгъэшъ, дэгъоу сэшIэ ар зыфэдэр. Мыхьамодэ къинэу ыхъугъэр зынэсырэр. ЦIыф хьалэлыгъ, гукIэгъу, шъыпкъагъэ хэлъыгъэх, цIыфхэр икIэсагъэх.\nЗэIукIэгъум къыщыгущыIагъ Мыхьамодэ ыкъоу Асфар, тым ищыIэныгъэ гъогу къыIотагъ, лъэшэу къоджэдэсхэм зэрафэразэр хигъэунэфыкIыгъ.


Республика Адыгея - Кавказым имамырныгъэ агъэпытэзэ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Кавказым имамырныгъэ агъэпытэзэ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхахьэм хэлэжьагъ, Кавказым имамырныгъэ инэпэеплъ Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм ащ шIуфэс гущыIэхэмкIэ зафигъэзагъ.\n— Непэ я ХХ-рэ фестивалэу «Кавказыр орэмамыр» зыфиIорэм тиреспубликэ тыщыпэгъокIы. Адыгеим ия 28-рэ илъэс зыщыдгъэмэфэкIырэ уахътэм ехъулIэу ащ иIофшIэн зэрэригъажьэрэм мэхьанэшхо иI. Тишъолъыр ичIыпIэхэм зэкIэми концерт гъэлъэгъуапIэхэр ащызэIухыгъэщтых, хьакIэхэм Кавказ зэращыпэгъокIыхэ хабзэу фестивалым хэлажьэхэрэмрэ къекIолIагъэхэмрэ ахэм ащыпсэухэрэр къадекIокIыщтых», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nФестивалыр зэдэлэжьэныгъакIэхэм якъэкIуапIэу, ащ хэлажьэхэрэм ясэнэхьат ишэпхъэ лъагэхэм ягъэлъэгъуапIэу зэрэхъущтымкIэ ицыхьэ зэрэтелъыр ЛIышъхьэм къыхигъэщыгъ.\nКультурэмрэ искусствэмрэкIэ Координационнэ Советымрэ шIэныгъэ-практическэ конференциеу «Темыр Кавказым щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурнэ кIэнрэ ягушъхьэбаиныгъэрэ зылъэпсэ зэдегъэштэныгъэм игъэпсын» зыфиIорэмрэ язэхэсыгъо хьакIэхэр непэ хэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Джащ фэдэу непэ фестивалым хэлажьэхэрэр республикэм икъалэхэмрэ ирайонхэмрэ ащыIэщтых, ахэм концертхэр къащатыщт.\nНеущ Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэу Мыекъуапэ дэтым изобразительнэ искусствэм, лъэпкъ Iэпэщысэхэм яшIын апылъхэм якъэгъэлъэгъон щыкIощт. Кавказ иIэпэIэсэ анахь дэгъухэм яIэшIагъэхэр ащ къырахьылIэщтых: Ингушетием къыращыгъэ лъэпкъ алырэгъухэр, Дагъыстан къыщашIырэ ювелирнэ Iэмэ-псымэхэр, Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ Адыгеимрэ ядышъэидагъэхэмрэ пхъэм ащыхашIыкIырэ Iэмэ-псымэхэмрэ. Пчыхьэм сыхьатыр 4-м фестивалыр гупчэм щызэфашIыжьыщт ыкIи концерт къатыщт.\nШъолъыр зэфэшъхьафхэм ащыцIэрыIо купхэр ащ хэлэжьэщтых, мэфэкI жъогъотопыр Iофтхьабзэхэм кIэух афэхъущт.


Волонтерхэм ягупчэ Адыгеим щызэхащагъ | Адыгэ Макъ\nВолонтерхэм ягупчэ Адыгеим щызэхащагъ\nМы илъэсым Адыгэ республикэ общественнэ организациеу «Волонтерский центр Республики Адыгея» зыфиIорэр зэхащагъ.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, гъэтхапэм ыкIэм нэс республикэм имуниципальнэ образованиехэм ыкIи гъэсэныгъэм иорганизациехэм зэкIэми волонтер гупчэм икъутамэхэр ащызэхащэнхэ фае.\n— Гъэтхапэм и 5-м щыIэгъэ зэхэсыгъом «Волонтерский центр Республики Адыгея» зыфиIорэм ипащэу Ованес Шекерьянц гупчэр зэрэзэхэтым, иIофшIэн зэрэзэхищэрэм къатегущыIагъ, — къеты АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ.\nОванес Шекерьянц къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, гупчэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр волонтер хъун гухэлъ зиIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары. ИшIуагъэ зэригъэкIыщт купым хахьэхэрэм нэIуасэ афэшIыгъэныр джащ фэдэу гупчэр зыдэлэжьэрэ лъэныкъохэм ащыщ.


Гъэтхэ сессиемкIэ зэфэхьысыжьхэмрэ бжыхьэм Iоф зыдашIэщтхэмрэ — Адыгэ макъ\nГъэтхэ сессиемкIэ зэфэхьысыжьхэмрэ бжыхьэм Iоф зыдашIэщтхэмрэ\n«Гъэтхэ сессием Къэралыгъо Думэр лъэныкъо шъхьэIитIоу зыдэлэжьагъэр коронавирусым зыкъызыщиштэгъэ лъэхъаным цIыфхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымрэ гъэтэрэзыжьынхэу Конституцием фашIыщтхэм яштэнрэ ары», — къыщиIуагъ брифингым «Единэ Россием» ифракциеу парламентым щыIэм ипащэу Сергей Неверовым.\nИлъэсныкъом къыкIоцI «Единэ Россием» социальнэ мэхьанэ зиIэ законопроект заулэ къахилъхьагъ. ГущыIэр зыфэгъэхьыгъэр кIэлэцIыкIу ахъщэ IэпыIэгъур сомэ минихым нэгъэсыгъэныр, декретым щыIэхэу IофшIэныр зышIокIодыгъэхэм сомэ мин 13-м нэс ятыгъэныр, больничнэ тхьапэмкIэ лэжьэпкIэ анахь цIыкIум нэсэу ятыгъэныр, ипотекэри зэрэхэтэу, чIыфэхэм ятыжьын цIыф куп, юридическэ лицэ заулэмэ афызэкIэхьэгъэныр ары.\nФракцием ыштэгъэ законопроектхэм ащыщ горэм амал къытыгъ коронавирусым илъэхъан кIэлэцIыкIу зиIэ унагъохэм сомэ мини 10-у къаратыгъэм чIыфэу ателъыгъэр хамыгъэкIыжьынэу. «Единэ Россием» ифракциеу Къэралыгъо Думэм щыIэм ипащэ иапэрэ гуадзэу Андрей Исаевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, цIыфхэм хэхъо анахь макIэу яIэм ячIыфэхэр хамыгъэкIыжьынхэм законодательнэу щыухъумэгъэнхэ фае.\nДжащ фэдэу Къэралыгъо Думэм апэрэ хэплъэгъумкIэ щаштагъэх дистанционнэ IофшIэным ехьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэу «Единэ Россием» IофшIэнымкIэ Кодексым фишIыгъэхэр. ЯтIонэрэ хэплъэгъум къахалъхьаным пае профсоюзхэм, IофшIэн язытыхэрэм, Правительствэм джыри ащ Iоф дашIэжьыщт. Ахэм пшъэрылъ шъхьаIэу яIэр дистанционнэ IофышIэхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары. Конституцием фашIыгъэ зэхъокIыныгъэхэм къапкъырыкIызэ, «Единэ Россием» гъэтэрэзыжьынхэр IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэм фишIынхэу джыри егъэхьазырых.\nКъэралыгъо Думэм бюджетымкIэ ыкIи хабзэIахьхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Андрей Макаровым къызэриIуагъэмкIэ, гъэтхэ сессием илъэхъан шъолъырхэм IэпыIэгъу аратын алъэкIыгъ. «Единэ Россием» хэтхэм бжыхьэ сессием бюджет IофышIэхэм ялэжьапкIэ хэгъэхъогъэным фэгъэхьыгъэ Iофыгъор къыщаIэтымэ ашIоигъу. Окладым хэгъэхъогъэн, бюджет IофышIэхэм ялэжьапкIэ ахъщэ тегъахъо фэшIыгъэнымкIэ зы шапхъэ гъэнэфэгъэн фаеу ахэм алъытэ.\n«ЩыIэкIэ дэгъу зэрылъ шъолъыр байхэу окладышхо зыщагъэнэфагъэхэм къапэгъунэгъу шъолъырхэм арыс бюджет IофышIэхэр ядэжь къызэращэхэрэр хъунэу щытэп», — къыIуагъ Андрей Исаевым.\nДжащ фэдэу ЖКХ-мкIэ фэIо-фашIэхэм цIыфхэм уасэу алъатырэм банкхэм якомиссионнэхэр атырамыгъэхъожьынхэмкIэ Iофыр «Единэ Россием» ифракцие идепутатхэм аухын ямурад. Зыщыпсэурэ чIыпIэхэр арымырэу, зыдэщыIэхэ чIыпIэм сэкъатныгъэ зиIэхэм япсауныгъэ нахь зэтезыгъэуцожьыщт пкъыгъохэр къащаратыным епхыгъэ законопроектми Iоф дашIэ.\nФракцием хэтхэм анаIэ зытырагъэтырэ Iофыгъохэм зэу ащыщ ящыкIэгъэ Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм икъоу къаIэкIэхьанхэр. Парламентариехэм зэралъытэрэмкIэ, шъолъыр заулэмэ Iэзэгъу уцхэр зэращафыримыкъущтыгъэм фэдэ нахьыбэрэ щыIэжьы хъущтэп.\nАдыгеим ипарламентариехэм Iофэу ашIагъэр республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу, «Единэ Россием» ифракцие ипащэу Владимир Нарожнэм къызэхифыгъ:\n— Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм эпидемиологие шапхъэхэм адиштэу дистанционнэу Iоф ешIэ, видеоконференцие шIыкIэм тетэу зэхэсыгъохэр зэхещэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу, партиеу «Единэ Россием» ирегион къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат гъусэныгъэ пытэ дыряIэу депутатхэм япшъэрылъ шъхьаIэ агъэцакIэ — Iофыгъо зэфэшъхьафхэм язэшIохын тегъэпсыхьэгъэ республикэ законхэр аштэх. Парламентариехэр дистанционнэу фракциехэм язэхэсыгъо зэфэшъхьафхэм ахэлажьэх, муниципалитетхэм, медицинэ IофышIэхэм IэпыIэгъу афэхъух.\nЗэпахырэ узым лъэшэу зыкъызыщиштэгъэ лъэхъаным шэпхъэ правовой актхэу аштагъэхэр парламентым икомитетхэм ауплъэкIух. Федеральнэ гупчэм ишIуагъэкIэ цIыфхэмрэ бизнесымрэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным иамалхэр Адыгеим щызэрахьэх. Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ апылъхэр чIыпIэ къин джыдэдэм зэритхэм епхыгъэу апэрэ чэзыоу зехьэгъэн фэе Iофтхьабзэхэм яплан ахэм IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэ шIыкIэр къыщыдалъытагъ. Мыщ фэдэ IофтхьабзэхэмкIэ IэубытыпIэ къызыфашIыхэрэр республикэм щаштэгъэ законхэр ары.\nГущыIэм пае, Урысые Федерацием и Президент и Указэу сабый зэрыс унагъохэм IэпыIэгъу тедзэ ятыгъэным ехьылIагъэр гъэцэкIэгъэным тегъэпсыхьагъэу Адыгэ Республикэм и Законэу «Илъэси 3-м къыщегъэжьагъэу илъэси 7-м нэс зыныбжь кIэлэцIыкIум пае мазэ къэс ахъщэ IэпыIэгъу къазэраратырэм ехьылIагъ» зыфиIорэр гъэтхапэм и 23-м республикэм щаштагъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат кIэщакIо зэрэфэхъугъэм тетэу Адыгэ Республикэм и Законэу «Адыгэ Республикэм ис цIыф куп заулэхэу хэбзэIахьхэм ятынкIэ къызэрыкIо шIыкIэр, патент системэр зыгъэфедэхэрэм хэбзэIахьэу аIахырэм ехьылIагъ» зыфиIорэр аштагъ. Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ афэгъэзагъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэным ар фытегъэпсыхьагъ. Джащ фэдэу ахэм транспорт хэбзэIахьымрэ организациехэм ямылъку тыралъхьэрэ хэбзэIахьымрэ аIахыхэрэп.\nМедицинэ IофышIэхэм ахъщэ тедзэ ятыгъэнымкIэ Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъэу афишIыгъэхэр зэрагъэцакIэрэм Адыгеим лъэшэу гъунэ щылъафы. Ащ пае бюджет Iофхэм япхыгъэ закон заулэ депутатхэм аштагъ.\nАдыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм сессиеу иIагъэм пэублэ классхэм арысхэм ягъэшхэн епхыгъэ Iофыгъоми щыхэплъагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ ренэу мы лъэныкъом ынаIэ тырегъэты. Республикэм ипарламентариехэм Адыгэ Республикэм и Законэу «Адыгэ Республикэм и Законэу «Гъэсэныгъэ Адыгэ Республикэм зэращарагъэгъотырэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 6-рэ статья зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэр», джащ фэдэу Адыгэ Республикэм и Законэу «Адыгэ Республикэм щыпсэурэ цIыф куп заулэмэ унапкIэмрэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэмрэ уасэу алъатыгъэм къафягъэгъэзэжьыгъэным ехьылIагъ» зыфиIорэм иа 1-рэ статья зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэри» мыщ щаштагъэх.\nПредыдущая Илъэсныкъо IофшIэныр, пшъэрылъхэр\nСледущая ИгъэкIотыгъэ уплъэкIун Iофтхьабзэу «Линия здоровья» зыфиIорэм ипхырыщын Адыгеим щаублагъ


ГуIагъэх, ау тагъэгушIуагъэп — Адыгэ макъ\n«Зэкъошныгъ» Мыекъуапэ — «Динамо» Ставрополь — 0:2.\nГъэтхапэм и 13-м Мыекъуапэ щызэдешIагъэх.\n«Зэкъошныгъ»: Гиголаев, Арсеньев (ХъуакIо, 57), Хьагъур, Бабенко (Шъхьэлахъо, 78), Такълый (Крылов, 53), Къонэ, Калажнов, Ещенко (Делэкъу, 72), Гагиты (Андрейченко, 53), Подковыров.\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Сканян — 38, Емуков — 49.\n2021-рэ илъэс ешIэгъур лъэкIуатэ. КIымэфэ зыгъэпсэфыгъор клубхэм аухыгъ, футбол зэIукIэгъухэр ешIапIэхэм ащэкIох. «Зэкъошныгъэр» Ставрополь къикIыгъэ «Динамэм» текIон ылъэкIыщтэу футболыр зышIогъэшIэгъонхэр гугъэщтыгъэх. Стадионым къэкIуагъэхэр тиешIакIохэм бэрэ Iэгу афытеуагъэх. Арэу щытми, тиухъумакIохэм хэукъоныгъэу ашIыгъэр ыгъэфеди, Емуковыр тикомандэ икъэлапчъэ благъэу къекIугъ, хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. Пчъагъэр — 0:2.\nГуIэм хэтэу «Зэкъошныгъэр» ыпэкIэ илъыщтыгъ. Къонэр, Ашэр, Калашновыр, фэшъхьафхэри ухъумакIохэм аIэкIэкIыщтыгъэх шъхьае, хъагъэм Iэгуаор дадзэным фэшI шIыкIэ къыгъотыщтыгъэп.\n«Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Ешыгоо Сэфэрбый ешIакIохэм ащыщхэр зэблихъугъэх, тикомандэ нахь псынкIэу ешIэу ыублагъэми, гъэхъагъэ ышIыгъэп. ТикъэлэпчъэIутэу Гиголаевыр цыхьэшIэгъоу зэрешIэрэм ишIуагъэкIэ «Динамэм» пчъагъэм хигъэхъуагъэп.\n«Кубань-Холдинг» — «Биолог» — 3:2, «Краснодар-3» — «Черноморец» — 0:2, «Легион» — «Спартак» — 0:0, «Форте» — «Махачкала» — 0:0, «Мэщыкъу» — «Кубань» — 1:2, СКА — «Анжи» — 0:1, «ТIуапсэ» — «Интер» — и 17-м ешIэщтых.\n1. «Кубань-Холдинг» — 41\n2. «Кубань» — 40\n3. «Черноморец» — 38\n4. «Легион» — 34\n5. СКА — 31\n6. «Анжи» — 30\n8. «Динамо» — 23\n9. «Форте» — 21\n10. «Махачкала» — 20\n13. «Зэкъошныгъ» — 15\n14. «Биолог» — 15\n16. «Ессентуки» — 11\n17. «ТIуапсэ» — 4.\nЯ 19-рэ ешIэгъухэр футбол клубхэм гъэтхапэм и 19 — 20-м яIэщтых. «Зэкъошныгъэр» и 19-м Махачкала щыIукIэщт чIыпIэ командэу «Махачкала».\nПредыдущая 14 Mart — Çerkesçe ve çerkes yazısı günü\nСледущая ЕшIэгъуи 4 къыхьыгъ


Тизэпхыныгъэ агъэпытэ — Адыгэ макъ\nРедактор 02.12.2021 02.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТэхъутэмыкъуае иныбжьыкIэ драматическэ театрэу Ахэджэго Мэджыдэ ыцIэ зыхьырэм иартистхэр Мыекъуапэ щыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ творчествэм ехьылIэгъэ зэхахьэу щызэхащагъэм медицинэ колледжым щеджэхэрэр, Урыс драматическэ театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм иартистхэр, театрэр зышIогъэшIэгъонхэр хэлэжьагъэх, къэгъэлъэгъонхэм яплъыгъэх.\nТхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт зэIукIэгъум изэхэщэн кIэщакIо фэхъугъ. НыбжьыкIэ театрэм ипащэхэм, артистхэм Аминэт къатегущыIагъ, къэгъэлъэгъонхэм яплъыхэрэм нэIуасэ афишIыгъэх.\nШъэфрыкъо Адам ныбжьыкIэ драматическэ театрэм ипащ, тхылъхэр къыдегъэкIых. КIубэ Адам художественнэ пащ. Шалэ Рустам режиссерэуи, артистэуи Iоф ешIэ. НыбжьыкIэ театрэм иартистых Набэкъо Артур, Тхьаркъохъо Сусанэ, Даутэ Заринэ, Хъуажъ Асыет.\n— Тэхъутэмыкъуае культурэмкIэ и Унэшхо 2019-рэ илъэсым ныбжьыкIэ драматическэ театрэу Ахэджэго Мэджыдэ ыцIэ зыхьырэр щызэхащагъ, — къыIуагъ Кучмэз Аминэт. — Ахэджэго Мэджыдэ апэрэ адыгэ профессиональнэ режиссер, Адыгэ Республикэм инароднэ артист. НыбжьыкIэ театрэм икъэшIынхэр гъэшIэгъоных, щыIэныгъэм къыхэхыгъэх.\nНыр ыкъо дэгущыIэ\nНыбжьыкIэ театрэм ирежиссерыр Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Ацумыжъ Рустам.\nДзэкIолI кIалэр къулыкъум щыIэу пыйхэм апэуцугъ. ЧIыр къэмыщынэу ар къэщынэщтэп.\n«Уигугъэ къэзгъэшъыпкъэжьынэу сыфай», — дзэкIолIым янэ реIо. ИгущыIэхэр гум къылъэIэсых, узэрадзэ. Рэхьат уимыIэу дзэкIолIымрэ нымрэ язэдэгущыIэгъу уедэIу…\nФэшъхьаф едзыгъор унэгъо ныбжьыкIэм ипсэукIэ, зычIэсыщт унэм итеплъэ агъэгумэкIырэ бзылъфыгъэм фэгъэхьыгъ. Унэу узэрысыщтыр неущрэ мафэм епхыгъэу щытын зэрэфаем бзылъфыгъэхэр тегущыIэхэзэ, рольхэм якуупIэхэм уахащэ.\nШъэфрыкъо Адам иусэхэм къяджагъ, итхылъхэм къатегущыIагъ. ЩыIэныгъэм илъагъохэм уарыкIоныр Iоф къызэрыкIоу зэрэщымытыр итворчествэ къыщыхегъэщы.\nШэн-зекIокIэ дэйхэр къызхафэхэрэм, тутыным пыщагъэхэм, лъэпкъ хабзэхэр зыукъохэрэм, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ къэшIыгъохэм уагъэгупшысэ. Щысэ зытырахын алъэкIыщтхэр къызэрэтхэтхэр рольхэм къащагъэлъагъо. Гитарэм ибзэпсхэм ямэкъамэхэри зэхахьэм щыжъынчыгъэх.\nЩыIэныгъэм узыгъэгушIони, угу хэзыгъэкIыни уащырихьылIэщт. НыбжьыкIэ драматическэ театрэр мыхъо-мышIагъэхэм ябгъукIорэп. Лъэхъанэу тызхэтыр искусствэм ыбзэкIэ театрэм къыщагъэлъагъо ашIоигъу. ЗэкIэ ямурадхэр къадэмыхъухэу тэлъытэми, тыубыхэрэп. Рагъэжьэгъэ Iофыр лъагъэкIотэнэу афэтэIо.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ ипащэу Къыкъ Бэллэ къыIуагъ театрэхэм яIофышIэхэм тапэкIи зэраIукIэщтхэр. Тхылъыр шIэныгъэм иIункIыбзэу зэрэтлъытэрэм тыкъыпкъырыкIызэ, ныбжьыкIэхэу еджапIэхэм ачIэсхэм яшIэныгъэ ахагъэхъонымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр сыдигъуи ящыкIагъэх.\nТхылъеджапIэм къэкIогъэ ныбжьыкIэхэр телефонкIэ зэфэтхэжьхэу, мыдаIохэу тлъэгъугъэхэп. Театрэр ягунэсэу зэрэщытыр зэхахьэм къыгъэлъэгъуагъэу тлъытагъэ.\nАртистхэм адыгабзэкIи, урысыбзэкIи ярольхэр къашIыгъэх. КъядэIу зышIоигъохэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэм Шъэфрыкъо Адами, артистхэри ыгъэгушIуагъэх.\n— Культурэм, искусствэм язэпхыныгъэхэр тэгъэпытэх, — къытиIуагъ режиссерэу, артистэу Шалэ Рустам. — Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ дэгъоу къыщытпэгъокIыгъэх, тикъэгъэлъэгъонхэр агу рихьэу къызэрэтэдэIугъэхэм кIуачIэ къытхилъхьагъ, тигъэгушхуагъ. ЗэхэщакIохэм гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ясIожьы сшIоигъу.\nШалэ Рустам Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщыхъугъ, Адыгэ Республикэм къырагъэблагъи, Iоф щишIэу ригъэжьагъ. Зэкъош республикэхэр искусствэм нахь пытэу щызэпхыгъэнхэм пылъ, ныбджэгъухэр Адыгеим щыриIэхэ зэрэхъугъэм егъэгушIо.\nПредыдущая Москва кIощтхэр къыхахыгъэх


Фэбыекъохэр сыдигъуи чаныгъэх, къахэщыщтыгъэх | Адыгэ Макъ\nАщ ыуж илъэс 70-рэ фэдиз тешIэжьыгъ. А 1950-рэ илъэсхэм адэжь Гусэрыкъо Сэфэрбый (ФэбыйкIэ еджэщтыгъэх) ыкъохэу Юныси, Теуцожьи слъэгъугъэхэу, сшIэхэу щытыгъэп. Ау тигъунэгъухэм «Фэбыекъохэр кIэлэ хъупхъэх, Iэдэб ахэлъ, дэгъоу еджэх, ячылэхэр лъэшэу къащэтхъух» аIоу зэхэсхыщтыгъ. Тяни зэшхэм къытиIощтыгъ: «Сыфай Фэбыекъохэм афэдэу хъупхъэ шъухъунэу, дэгъоу шъуеджэнэу, джэджэхьаблэхэр къышъущытхъунхэу».\n«Фэбыекъохэ» гущыIэр непэ къызнэсыгъэм сщыгъупшэрэп. А лъэхъэнэ чыжьэм Юныси, Теуцожьи кIэлэкIагъэхэми, яадыгагъэкIэ, яIэдэбыгъэкIэ, яеджакIэкIэ къахэщыхи, ящытхъу ячылэ цIыкIоу Тэуехьаблэ къыщежьи Джэджэхьабли, нэмыкI чылэ гъунэгъухэми къащекIокIыгъагъ.\nЛъэпсэ дэгъу зиIэ чъыгым дахэу зештэ. Нэужым Гусэрыкъо-Фэбыекъо зэшхэу Юныси, Теуцожьи щыIэныгъэм тызэIуигъэкIагъ. ЦIыф шIэгъуагъэх, IофшIэкIошхуагъэх, адыгэ лъэпкъым идахэ языгъэIуагъэхэм ащыщыгъэх. Юныс крайвоенкоматым щылажьэщтыгъ. Теуцожь райвоенкоматыр Тэхъутэмыкъуае зыдэтым ащ ипэщагъ, IэнэтIэ зэфэшъхьафыбэ ыгъэцэкIагъ.\nГусэрыкъо Теуцожь Тэуехьаблэ 1933-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Ятэу Сэфэрбыйрэ янэу Козрэ апэ колхозым хэхьагъэхэм ащыщыгъэх, ящытхъу арагъаIозэ лажьэщтыгъэх, яунэгъо хъызмэт изехьанкIи щысэтехыпIагъэх, цIыфышIугъэх, гукIэгъушхо ахэлъыгъ. Еджагъэхэу щымытыгъэхэми, Iушхэу, якъоджэдэсхэми упчIэжьэгъу ашIыхэу, алъытэхэу щытыгъэх. Сэфэрбый гулъытэшхо иIэу, «народнэ врач» зыфаIорэм фэдэу а лъэхъэнэ чыжьэм ангинэ зиIэхэм, зычый узыхэрэм яIазэщтыгъ. Къоджэ ефэндэуи агъэнафи, илъэсыбэрэ цIыфхэр ыгъэрэзагъэх. Ахэм ямызакъоу, а лъэхъанэу агрономхэр зыщэмыIэхэм колхозхэм яIэщтыгъэх «качественниккIэ» заджэщтыгъэхэр. Губгъо IофшIэнхэр зэрэзэхэпщэщтхэмкIэ цIыфхэм яупчIэжьэгъоу щытыгъэр Фэбый ары. Ащ дыригъаштэу ишъхьэгъусэу Кози бзылъфыгъэ Iушыгъ. Ау икIалэхэр цIыкIухэзэ, илъэс 40 нахь ымыгъашIэу идунае ыхъожьыгъ.\nЫпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу, Юныси, Теуцожьи джыри цIыкIугъэх, ублэпIэ классхэм ащеджэщтыгъэх дэгъоу, дахэу псэухэу зырагъажьэм. Ахэр лъым хэлъэу хэти къыдекIокIых, унагъоу сабыир къызэрыхъухьагъэм, зыщапIугъэм къыщежьэх. Джары зигугъу къэтшIырэ Теуцожьи щыIэныгъэм игъогу дахэ рыкIоныр къызхэкIыгъэр.\nТэуехьэблэ ублэпIэ еджапIэм ыуж мафэ къэс километриплI къыкIузэ Джэджэхьаблэ гурыт еджапIэу къыщызэIуахыгъакIэр апэ къэзыухыгъэхэм ащыщыгъ. А лъэхъаным сэри а еджапIэм сычIэсыгъ. Сщыгъупшэжьырэп, комсомольцэхэмкIэ зэIукIэ тиIэ зыхъукIэ урысыбзэкIэ дахэу, дэгъоу къыщыгущыIэщтыгъэхэм Гусэрыкъо Теуцожь ащыщыгъ.\nТеуцожь гурыт еджапIэр 1953-рэ илъэсым къызеухым, ежь деджагъэхэу Тыгъужъ Борис, ХъутIыжъ Арамбый ыкIи Джарымэкъо Тыгъэнгуащэ (нэужым шъхьэгъусэ фэхъугъэр) Адыгэ пединститутым чIэхьэгъагъэх — кIалэхэр физматым, Тыгъэнгуащэ — филфакым. Ар 1958-рэ илъэсым къызеухым, ежь зыщеджэгъэ Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм къэкIожьи, физикэмрэ хьисапымрэ ари-гъэхьыщтыгъ. ШIу ылъэгъурэ сэнэхьатэу къыхихыгъэм ыгурэ ыпсэрэ етыгъэу рылажьэщтыгъ.\nАрэущтэу хъупхъэу Iоф зышIэрэ, зипшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зыгъэцэкIэрэ кIэлакIэр районым ипащэхэм къалъэгъу ыкIи ягъунэгъу къутырэу Городскоим игурыт имыкъурэ еджапIэ директор фашIы. Мыщ а IэнатIэр илъэсиблырэ щигъэцэкIагъ. А уахътэм къыкIоцI еджапIэм гъэцэкIэжьынхэр щыригъэкIокIыгъэх, егъэджэн-пIуныгъэмкIэ гъэхъэгъэшIухэр ригъэшIыгъэх. ЗэхэщэкIо бэлахьэу зэрэщытым джыри КПСС-м ирайком иIофышIэхэм гу къылъатэ. А лъэхъаным, 1970-рэ илъэсым, Адыгэкъалэ етIупщыгъэу агъэпсыщтыгъ, къуаджэхэм якъэгъэкощын фежьэгъэн фэягъэ. Апэу къагъэкощынэу хъугъагъэр Лахъщыкъуай. Ары шъхьае, къоджэдэсхэм якIалэхэр тыдэ щеджэщтха? ЕджапIэу ашIырэр хьазырэп, ащ иухын гъэпсынкIэгъэным фэшI директор иIэнэу щыт. Партием ирайком ащ зыщегупшысэхэм, зэдырагъаштэу Гусэрыкъо Теуцожь ыцIэ къыраIуагъ ыкIи 1970-рэ илъэсым Адыгэкъалэ иапэрэ еджапIэ идиректорэу агъэнэфэгъагъ.\nЛахъщыкъуае къызагъэкощым кIэлэеджакIохэр зэрэхъущтыгъэхэр нэбгырэ 23-рэ. Апэ ахэр унэ горэм щырагъаджэщтыгъэх. ЕтIанэ, 1970-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 1-м Адыгэкъалэ апэрэ еджапIэу Гусэрыкъо Теуцожь зипащэр мэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъагъ. Апэрэ кIэлэегъаджэу чIэтыгъэхэм ащыщыгъ ишъхьэгъусэу Тыгъэнгуащи. А еджапIэр нэужым егъэджэн-пIуныгъэмкIэ щысэтехыпIэу, IофышIэ дэгъухэр къызщагъэхьазырырэ «кIыщ» зыфаIорэм фэдэ зэрэхъугъагъэм, «Школа года–99», «Школа века» зыфаIорэ цIэ лъапIэхэр къыфагъэшъошэнхэм лъапсэ фэзышIыгъагъэр Теуцожь ары.\nТеуцожь «Тхьэшхом кIэлэегъаджэу къыгъэхъугъ» зыфаIорэм фэдэгъэ закъоп. Ар зэхэщэкIо чаныгъ, цIыф жъугъэхэр ыгъэдэIонхэм фэIэпэIэсагъ. Ащ фэшыхьат Джэджэхьэблэ колхоз бэлахьыщтыгъэу «Октябрь» зыфаIощтыгъэм ыкIи ПчыхьалIыкъое совхозэу «Путь Ильичам» япарткомхэм ясекретарэу зэрэщытыгъэр. А лъэхъанхэм а хъызмэтшIапIэхэм лэжьыгъэшхо Iуахыжьыщтыгъ, лым, щэм, кIэнкIэм, цым якъэхьыжьынкIэ районым, Адыгеим ямызакъоу, тызхэтыгъэ краимкIэ яIофшIагъэхэр щысэтехыпIагъэх. Ахэм ямеханизаторхэм, былымахъохэм бгъэхэлъхьэ лъапIэхэр къарягъэтыгъэным зиIахьышIу хэзышIыхьэщтыгъэр Гусэрыкъо Теуцожь.\nГусэрыкъо Теуцожь цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ Гупчэу ыкIи «Мамырныгъэм и Лигэу» Адыгэкъалэрэ районымрэ апэу ащызэхащэгъагъэхэм, Адыгэкъалэ иветеранхэм я Совети яапэрэ тхьамэтагъ. Сыд фэдэ IофшIэн зыIуагъахьи зыфагъэзагъэр щытхъу хэлъэу ыгъэцэкIагъ, пащэхэр зэрэщыгугъыхэрэр къыгъэшъыпкъэжьызэ, Iоф зыдишIэхэрэри ыгъэразэхэзэ лэжьагъэ.\nТеуцожь иIофшIагъэхэм цIыфхэми хабзэми яфэшъошэ уасэ фашIыгъ. КПСС-м икрайком, Адыгэ хэку комитетым, Адыгэ Республикэм и Парламент, Адыгэкъалэрэ Теуцожь районымрэ яадминистрациехэм ящытхъу тхылъхэр къыратыгъэх. Адыгэкъалэрэ Теуцожь районымрэ яцIыф гъэшIуагъ. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым Народнэ дипломатиемкIэ икафедрэ ипрофессорыгъ. Къыфагъэшъошэгъагъэх медальхэу «За доблестный труд» , «За трудовое отличие» ыкIи «Ветеран труда» зыфиIохэрэри, щытхъу тхылъ зэфэшъхьафыби.\nЗыдеджагъэхэм, зыдэлэжьагъэхэм къыраIуалIэрэрТыгъужъ Борис, илъэсипшI пчъагъэрэ Мыекъопэ автодорожнэ техникумым хьисапыр щаригъэхьыгъ: Теуцожьрэ сэрырэ 1953-рэ илъэсым Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэр къызэдэтыухыгъ, институтым тыщызэдеджагъ. Илъэс пчъагъэхэм тызэготыгъэшъ, щыIэныгъэм исыд фэдэрэ лъэныкъокIи щысэтехыпIэу тиIагъ. КIэлэ лъэпэ-лъэгэ нэгуихыгъэу, шъыпкъагъэ иIэу, гукIэгъу хэлъэу, узщеуалIэрэм фэлъэкIыщтыр къыпфишIэнэу щытыгъ. Культурэшхо хэлъыгъ, IэпкIэ-лъапкIэщтыгъ. Дэгъоу еджэщтыгъ, кIэлэегъаджэхэм, студентхэм шIу алъэгъущтыгъ.\nИнститутыр къызытыухыгъэм илъэс 60 тешIагъ. Непэ къызнэсыгъэм сегупшысэшъ, сэгъэшIагъо. Джащ фэдиз илъэсхэм тызызэготым, егъашIэм губжыгъэу, зыгорэм игугъу дэйкIэ ышIэу, гущыIэ Iае ыжэ къыдэкIыгъэу зэхэсхыгъэп. Теуцожь фэдэхэр илъэсишъэм зэ щысэтехыпIэу Тхьэм къегъэхъух. ТыщэIэфэ тщыгъупшэщтэп, шIукIэ, дахэкIэ игугъу тшIыщт.\nБлэнэгъэпцIэ Хьамед. Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм урысыбзэмрэ адыгабзэмрэкIэ илъэс 40-м ехъурэ икIэлэегъэджагъ: Теуцожь Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм сыщыдэлэжьагъ. ИIофшIэн шIу ылъэгъущтыгъ, исэнэхьат хэшIыкIышхо фыриIагъ, кIэлэеджакIохэм хьисапыр шIу аригъэлъэгъун ылъэкIыщтыгъ. ЦIыфышIугъ, гукIэгъушхо хэлъыгъ, гулъытэшхо иIагъ.\nРенэу шынкIыгъ. ЫкъошIахьылхэмкIэ бэлахьыгъ. Анахь зыфэгумэкIыщтыгъэр, зыщыгугъыщтыгъэр Гусэрыкъо Хъызыр. Фэягъ еджэгъэшхо хъунэу, гъогу тэрэз рыкIонэу, лIакъом ищытхъу аригъэIонэу. ЫкIи къыдэхъугъ. Общественнэ IофшIэнми чанэу ахэлажьэщтыгъ. Профсоюз организациеми, лектор группэми япащэу къыхэкIыгъ, сыд фэдэ IофшIэн фэбгъэзагъэми, укъыгъэукIытэжьынэу щытыгъэп. Джары КПСС-м ирайком ипащэхэм Теуцожь янэплъэгъу зыкIырамыгъэкIыщтыгъэр, анахь чIыпIэ къинхэм зыкIагъакIощтыгъэр.\nЩэшIэ Аслъан, совхозэу «Путь Ильичам» иавтогараж ипэщагъ: Теуцожь совхозым ипартком исекретарыгъ. ЦIыф дэгъугъ, къызэрыкIуагъ. Шоферхэм къахахьэщтыгъ, ягумэкIхэр зэригъашIэщтыгъ, IэпыIэгъуи къафэхъущтыгъ. КIалэхэм шъхьэкIэфэшхо фашIыщтыгъ, едэIущтыгъэх.\nАщ тисовхоз Iоф щешIэфэ бэмэ ишIуагъэ аригъэкIыгъ, зычIэсыщт унэ иIэнымкIэ, еджэнэу институтым гъэкIогъэнымкIэ, IофшIапIэ къыфэгъотыгъэнымкIэ… Непэ къызщынэсыгъэми ицIыфышIугъэ ащыгъупшэрэп.\nIоныгъом и 1-м, илъэсыкIэ еджэгъур зыщырагъэжьэщтэу, Теуцожь щыIагъэмэ, ыныбжь илъэс 85-рэ зэрэхъугъэр зыщыхагъэунэфыкIыщтгъэгъэ мафэм Адыгэкъалэ иапэрэ еджапIэу Теуцожь пащэ зыфашIыгъагъэм мыжъобгъу къыщыфызэIуахыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхэхьэшхоу щыIагъэм хэлэжьагъэх Адыгэкъалэ имэрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ, иIофшIэгъухэм ащыщхэр, къалэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Джэндар Мосэ, ыкъош-Iахьылхэу Гусэрыкъохэу Аслъанбый, Хъызыр, Iэшъынэ Алый, кIэлэегъаджэхэр, иныбджэгъухэр.\nАпэ зэхахьэр зезыщэрэм зэIукIэм хэлажьэхэрэр Гусэрыкъо Теуцожь зы такъикъэ фигъэшъыгъуагъэх. Ащ ыуж Адыгэкъалэ имэрэу ЛIыхэсэ Махьмудэрэ ТэуехьаблэкIэ лIакъом инахьыжъэу Гусэрыкъо Аслъанбыйрэ мыжъобгъоу къызэIуахырэм техъоу телъыр къытырахыгъ.\n— Ныбджэгъу лъапIэхэр! Непэ Iофтхьабзэу тызхэлажьэрэр мэхьанэ зиIэ хъугъэ-шIагъэу апэрэ еджапIэм имызакъоу, тикъалэрэ республикэмрэ ятарихъ хэхьащт, — къыIуагъ къалэм имэрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. — Сыда пIомэ Адыгэкъалэ агъэпсы зэхъум, 1970-рэ илъэсым мы еджапIэр ары къагъэкощыгъэ чылагъохэм якIалэхэр зэкIэ зыщеджэщтыгъэхэр. Ащ апэрэ директорэу фашIыгъагъэр джы непэ мыжъобгъу къызфызэIутхырэ Теуцожь ары.\nГусэрыкъо Теуцожь дэгъоу сшIэщтыгъ. ЩыIэныгъэ гъогу шIагъо къыкIугъ. Мы еджапIэм егъэджэн-пIуныгъэмкIэ гъэхъэгъэшIухэр иIэнхэм лъэпсэшIу фэзышIыгъэр Гусэрыкъор ары. Къагъэкощыхэрэ псэупIэхэм адэсыгъэхэу егъашIэми зэрэмылъэгъугъэхэу, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ кIэлэеджакIохэр, кIэлэегъаджэхэр зэхэпщэнхэр, зэбгъэкIунхэр псынкIагъэп. Ау зэпстэур зэпызычын, еджапIэр анахь пэрытхэм ясатырэ хэзыгъэуцон зылъэкIыгъэр, Урысыем ищытхъу щаIоным илъагъо тезыгъэхьагъэр Гусэрыкъо Теуцожь.\nМы еджапIэм къычIитIупщыгъэ нэбгыришъэ пчъагъэхэр Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэлажьэх. А зэпстэур шIукIэ, щытхъукIэ зыфэплъэгъунэу щытыр мы еджапIэм икIэлэегъэджэ коллектив зэгурыIожь илъэс пчъагъэм пэщэныгъэ дызезыхьэгъэ IофшIэкIошхоу, непэ къытхэмытыжьэу, мыжъобгъум зисурэт ишъулъагъорэр ары. Ар зыщышъумыгъэгъупш.\nМы еджапIэм зэридиректорыгъэм имызакъоу, хабзэм хьалэлэу фэлажьэзэ, IэнэтIэ зэфэшъхьафхэри ыгъэцэкIагъ. Сыд фэдэ IофшIапIэ районым ипащэхэм Теуцожь зыIуагъахьи, ищытхъу аригъэIуагъ.\nКъыхэзгъэхъожьы сшIоигъор ыкъошэу къытхэт Гусэрыкъо Хъызыр сызэрэфэразэр ары. Мыжъобгъум икъызэIухын зыфэдгъэхьазыры зэхъум еджапIэм ищагу асфальт тфытыраригъэлъхьагъ, нэмыкI Iофхэм ягъэцэкIэнкIи къыддеIагъ. Тхьауегъэпсэу. Шъопсэу, шъотхъэжь зэкIэхэми!\nГусэрыкъо Хъызыр: Лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэ ныбджэгъу лъапIэхэу, къэлэдэсхэу, кIэлэегъаджэхэу мы зэхахьэм къекIолIагъэхэр! Тэ, Теуцожь иIахьылхэмкIэ, къалэм иапэрэ еджапIэу илъэсыбэрэ ар зипэщагъэм мыжъобгъу къызэрэщызэIушъухыгъэр лъэшэу тигуапэ. ТилIакъокIэ Теуцожь лъэшэу дгъэлъапIэщтыгъ, тырыгушхощтыгъ, тиупчIэжьэгъущтыгъ, ежьыри ынаIэ къыттетыгъ, тищысэтехыпIагъ. Арышъ, шъу-\nщымыгъупшэу ащ игугъу зэрэшъушIырэм фэшI тышъуфэраз.\nМы Iофым пае Адыгэкъалэ сыкъакIуи ЛIыхэсэ Махьмудэ сызыIокIэм, къызэрэспэгъокIыгъэр егъашIэм сщыгъупшэнэп — гуфэбэныгъэ зыфысигъэшIыгъ. ЕджапIэм идиректорыгъэу Чэтыжъ Марини дахэу къытпэгъокIыгъагъ, ежьхэм мы-\nжъобгъур Гусэрыкъом къыфызэIуахы зэрашIоигъуагъэр къытиIуагъ, тыкъырищэкIызэ, нахь зыдэщытыпхъэр къыхэтхыгъагъ. Теуцожь зэрэцIыф дэхагъэм фэдэу чIыпIэри дгъэдэхэн фаеу Маринэрэ сэрырэ тлъытагъэ ыкIи есIогъагъ ежьхэм яунэгъо Iоф фэдэу мыщ къекIолIэнхэу. Маринэ иджэуап гъэшIэгъоныгъэ: «Тэ еджапIэм апэ тегупшысэ, етIанэ — тиунагъу». Сызэращыгугъыгъэр къагъэшъыпкъэжьыгъ, сафэраз.\nЛъэшэу сигопагъ кIэлэегъаджэу гущыIэгъу сызфэхъугъагъэхэм Теуцожь гущыIэ фэбабэ къызэрэраIолIагъэр, ащ зытыригъэхьэгъэхэ лъагъор агъэкIэракIэзэ зэрэрыкIохэрэр. Сигопэ дэдэ хъугъагъэр ахэм ащыщ горэм Теуцожьрэ Тыгъэнгуащэрэ зэготхэу мыжъобгъу афытедгъэуцоныр къалэжьыгъэу зэралъытагъэр ары. ТапэкIи иIахьылхэми, еджапIэм иколлективи тызэкъотэу, нахь тызфэсакъыжьызэ, Гусэрыкъо Теуцожь тищысэтехыпIэу тыпсэущт. Сыда пIомэ, иIофшIэгъугъэхэм къызэраIуагъэмкIэ, Теуцожь Тхьэм кIэлэегъэджэнэу къыгъэхъугъагъ, къытлъыплъэщт. ЕджапIэм иколлектив шIоу щыIэр къыдэхъунэу сыфэлъаIо.\nНепэ Адыгэкъалэ нахь кIэракIэ зэрэхъурэр хэти инэрылъэгъу. Ар зишIуагъэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэ республикэм иятIонэрэ къалэ изэтегъэпсыхьан ренэу инэплъэгъу зэритыр ыкIи ащ имэр иIофшIэн дэгъоу зэрэзэхищэрэр ары. СыфэлъаIо ЛIыхэсэ Махьмудэ игухэлъышIухэр къыдэхъунхэу, къэлэдэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъыригъэIэтынэу, къалэр гупсэфыпIэ-рэхьатыпIэ, ущыпсэункIэ хъопсапIэу ышIынэу.\nНэужым зэхахьэм къекIолIагъэхэм мыжъобгъум къэгъагъэхэр кIэралъхьагъ.


Адыгабзэм и къэухъумэн Iофыгъуищэу ищыкIагъэр »\nДжыдэдэм адыгабзэм изэгъэшIэн анахь къиныгъоу зэхэтхырэхэм ащыщ. Тэри тыфай, мыщ гъэтэрэзыжьын шIукIае хэтлъхьанэу. Къиныгъоу щытыр бзэм изэгъэшIэн къодыеп, ар игъэкIотыгъэу бгъэлэжьэн плъэкIыщтэп мы Iофыгъуищыр кIымыгъумэ:\n1. Бзэр зэрагъэшIэн фае, зэкIэ адыгэ лъэпкъым иныбжьыкIэхэм. Совет хабзэу щыIагъэм, хэкум изэтегъэуцIон уахъти, республикэм и пащэу Джарымэ Аслъан зыщытетыгъэм афэдэу. Бгъэфедэнэу щытэп Адыгэ Республикэм къыщекIокIрэ законыр. «Бзэр зэзгъэшIэн фаер, ар зышIэрэр ары...» Бзэр зышIэрэм, бзэр егъэIорышIэ. ЗэрэхъурэмкIэ, бзэр зэрагъашIэрэр, бзэр зышIэрэр ары. Адрэ зымышIэхэрэм, а амалыр ямыIэу къэнэх. Адыгеим бзэр зышIэрэм анахьыбэу агъэфедэрэр, гущыIэ мин лауз. Ар икъурэп литературэмкIэ уреджэнэу, нэмыкI сэнэхьатхэм ягугъу тымышIыми. Мыекъуапэ щыпсэурэ ны тыхэм, яшIукIае адыгабзэм рыгущыIэрэп. Ахэм шъыпкъэу афэлъэкIыщтэп, бзэ шIэныгъэ я кIалэхэм аратынэу, сыда пIомэ, ахэр хэкIодагъэх ассимиляцием. Сабый IыгъыпIэмрэ, кIэлэеджапIэмрэ ары, шIэныгъэр зыщяптын плъэкIыщтыр.\n2. Сыд пае кур пщэфын, ащ къырымкIухьэщтмэ? Сыд унэр зыфэпшIыщтыр, ащ ущымыпсэущтмэ? Сыдым пае бзэр зэбгъэшIэн, ащ урымыгущыIэщтмэ? Бзэр зэбгъашIэу ау умгъэлэжьэщтмэ, ащ пкIэ иIэп, хьаулый. ЩыIэн фае, бзэр зыщагъэлажьэхэри: гъэзетхэр, радиор, ТВ-р, тхылъхэр ащ нэмыкIхэри.\nТэлъэгъу мы Iофыр нахь дэи зэрэхъурэр, хабзэр зыIыгъхэм адэжькIи. Къэралыгъо Думэм зэкIэ бзэхэу Урысые Федерацием щагъэфедэщтыгъэхэр, урысыбзэм нэмыкIэу, зэрамыгъэшIэнэу, имыщыкIагъэу ылъытагъ. Адыгеим адыгабзэм изэгъэшIэн зыщаухыгъэр илъэси 8 хъугъэ, ыкIи тэшIэ ар псынкIэу зэрэкIодырэр. НыбжьыкIэхэм азыныкъом ехъу бзэр зэрагъашIэрэп. Мыщ фэдэхэри щыIэх, яни яти адыгэ лъэпкъым щыщхэу, ау ежь илъэси 10 зыныбжь сабыим къеIо, ыкIи зелъытэжьы урысэу. Мыр анахь Iофыгъо къинымэ ащыщ, ыкIи хэгъэунэфыкIыгъэу къыфэдгъэзэжьыщт.\nУрысые Федерацием и къэрэлыгъо хабзэр зыIыгъ пащэхэм, лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэр, хэукъоныгъэу ыкIи щынагъоу алъытэ. Лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэм, я Конституциехэр угу къэбгъкIыжьми мы Iофым елъытыгъэу мэхьанэ иIэп, ахэр 2000-рэ илъэсхэм лъэшэу «ЗэхъокIыныгъэхэр хагъэуцIожьыгъ Федеральнэ законым диштэжьэу». Ащ фэдэу гъэтэрэзыжьынхэр закон шъхьаIэм щашIыгъэми, джыри хэтых бзэм елъытыгъэу фитыныгъэхэр. Хэтых къэралыгъо пшъэрылъхэр Урысые Федерацием илъэпкъ зэфэшъхьафхэм бзэм, культурэм елъытыгъэу. Ар игъэкIотыгъэу къыщеIо я 68 пычыгъом. Ау зэрэхъугъэр, лъэпкъ зэфэшъхьафмэ абзэхэр зэрамыгъашIэми хъунэу унашъо заштэм, а бзэхэр къэзыухъумэн ыкIи хахъо езгъэшIын Фонд зэхащагъ. Мыщ хэхьэх бзи 170 ехъу, ахъщэу миллион 80 пэIухьанэу зы илъэсым, е илъэсищым зэ. Зэбгъапшэмэ урысыбзэм изэгъэшIэн ыкIи ихэгъэхъон къыфатIупщы миллиард пчъагъэ.\nШъыпкъэр пIощтмэ, тит чъыпIэ къин, тилъэпкъкIэ етхьылIэн фае амалышIухэр, бзэр лъэпкъ менталитетыр тыухъумэнэу. Мыщ елъытыгъэу зафэтэгъазэ адыгэхэм джэпсалъэкIэ, тыдэкIи чъыпэхэм ащагъэфедэнэу, бзэм елъытыгъэ пкъыгъуищыр:\n1. ЗэдгъэшIэн фае, шIокI имыIэу адыгабзэр, ащ фэмыер, и сабыйхэми ямыщыкIагъэу зылъэгъурэр – адыгэу зерэмылъытэ жь.\nМыр зи чэзыу къэсыгъэ джэпсалъэу щытэп, шIокI зимыIэ шапхъэу, псынкIэу штэгъэн фаер ары. Ти амальхэр тты зэпыт хъумэ, мафэ къэкIощт ттын тлъэкIын тимыIэжьэу. ЫкIи ащ дэжьым зэкIэ тшIокIодыгъэу хъущт. ЦIыфхэр къэущыжьыщт чIыпIэ къин итхэу, зэгорэм амалэу яIагъэр зэрагъэгъотыжьын амылъэкIыжьэу. Лъэшэуи къин къытфэхъущт, илъэсхэр зэрэблэкIыгъэм фэшI. Тежъугъэгупшыс мыщ.\nАдыгэ Республикэ Чылэгъо КIотэныгъэу «Адыгэхэм я Хахъу» зыцIэм игъэцэкIэкIо куп,\nТхьэматэу Агыр Аслъан\nОпубликовал admin, 23-12-2018, 14:59. Просмотров: 741


Аужырэ едзыгъом хэлэжьэщт — Адыгэ макъ\nАужырэ едзыгъом хэлэжьэщт\nРедактор 04.02.2020 04.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые къэралыгъо телеканалэу «Россия 1» зыфиIорэм орэдыIохэм язэнэкъокъоу «Ну-ка, все вместе!» зыцIэу зэхищагъэм хэлэжьагъ ыкIи кIэух зэнэкъокъум зыщиушэтын фитыныгъэ къыщыдихыгъ Адыгеим щыщ орэдыIоу ЛIыунэе Алый.\nМы зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм уасэ афэзышIыхэрэр нэбгыри 100 мэхъу! Ахэр зэлъашIэрэ орэдыIох, орэдусых, продюсерых, къэралыгъом орэдыIохэр зыщагъэсэхэрэ иапшъэрэ еджапIэхэм якIэлэегъаджэх, музыкэм къытегущыIэхэрэ цIыфхэу социальнэ хъытыухэм Iоф ащызышIэх, нэмыкIхэу сэнэхьат зэфэшъхьафхэр зиIэхэу, ау музыкэм фэщагъэхэу, ежьхэми орэд дэгъоу къаIоу щытхэр арых. ОсэшIхэм япащ къэралыгъом щызэлъашIэрэ орэдыIо ныбжьыкIэу Сергей Лазаревыр.\nЗэнэкъокъум икъыдэкIыгъо пэпчъ зыщызыушэтырэр нэбгыри 10. Ахэм пчъагъэу рагъэкъурэм елъытыгъэу апэрэ чIыпIищыр зыхьырэр къэнафэ, ау къакIэлъыкIорэм нахь мэкъабэ зыратыкIэ, нахь пчъэгъэ макIэ зиIэр мыхэм къахэзы.\nНэбгыри 100-м зэкIэми зэфэдэу агу урихьын плъэкIыныр зэшIохыгъошIоп, ау нахьыбэмэ амакъэ зыпфатыкIэ, осэшхо иI.\nАдыгеим икIыгъэ орэдыIо ныбжьыкIэу ЛIыунэе Алый мэзаем и 2-м къагъэлъэгъогъэ зэнэкъокъум пчъагъэу 71-рэ щыригъэкъуи, анахь дэгъуищымэ ахэфагъ.\nЗэнэкъокъум ишапхъэхэмкIэ, зы къыдэкIыгъомкIэ финалым ихьанэу щытыр нэбгыритIу. Апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэр ащ ихьэгъахэу алъытэ, адыритIур джыри зэнэкъокъужьынхэу щыт. Алый ящэнэрэ чIыпIэм щытыгъ ыкIи Москва щыщ Юлия Булавко енэкъокъуныр къыпыщылъыгъ. Ар щытхъу хэлъэу тиорэдыIо ыгъэцэкIагъ — мэкъэ 89-рэ ригъэкъуи, кIэухым зэнэкъокъущтхэм ясатырэ хэфагъ.\n«Адыгеир сэнаущыгъэ зыхэлъхэмкIэ баи! Ар джыри зэ къыушыхьатыгъ ЛIыунэе Алый гъэхъагъэ хэлъэу зэнэкъокъоу «Ну-ка, все вместе!» зыцIэм икIэух едзыгъо зэрихьагъэмкIэ», — къащитхыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат исоциальнэ нэкIубгъохэм.\nАлый тыфэгушIо ыкIи зэнэкъокъум икIэух едзыгъо текIоныгъэ къыщыдихынэу фэтэIо!\nПредыдущая Ом изытет тигъэгушIорэп\nСледущая Пытагъэ хэлъэу къякIолIэгъэн фае


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Ольга Куриленко (Olga Kurylenko)\nЗаголовок сообщения: Ольга Куриленко (Olga Kurylenko)\nОльга Константиновна Куриленко (Olga Kurylenko; родилась: 14 ноября 1979 года; Бердянск , Запорожская область , УССР , СССР ; Гражданство: СССР , Украина , Франция ) — французская актриса и модель. (Рост: 1,75 м) (38 лет)\nЗаголовок сообщения: Re: Ольга Куриленко (Olga Kurylenko)\nДобавлено: 05 ноя 2018, 11:37\nДобавлено: 05 ноя 2018, 11:49\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nДобавлено: 05 ноя 2018, 12:16\nДобавлено: 05 ноя 2018, 12:20