Купить Оптом Королева 4 Волос Пучки 8А Перуанский Прямой Полный Шнурок Фронтальная С Закрытием Перуанский Straight Ткет Волос С Фронтальным Закрытие Отzengjianwu1993 В Категории Пряди Волос, 19 470 руб. На Ru.Dhgate.Com | Dhgate\nКоролева 4 волос Пучки 8А перуанский Прямой полный шнурок Фронтальная с закрытием перуанский Straight ткет волос с фронтальным Закрытие\n20 179 руб./ Набор34 202 руб.\n4 Штука / Набор 5 045 руб./ Штука\n20 179 руб.34 202 руб.1 Набор\n19 470 руб.32 999 руб.3 шт.\n1) Завод непосредственно продажи 2) 100% чистого лучшее качество A +++ человеческих волос 3) Нет Нет проливать переплетение 4) Быстрая поставка 5) Большой запас\nв пластиковый пакет или как ваши требования\nда любой цвет lhf042002\n8-28 дюймов пучки с 10-20 лобной\nперуанские прямые человеческих волос Weave\nнатуральный черный 13 * 4 кружева фронтальная\n3-5 рабочих дней перуанский прямые волосы\nХК волосы прямые кружева фронтальная\nhc hair бразильские прямые волосы\nДобро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзья, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить! Добро пожаловать друзьям, чтобы купить!\n7a перуанские кудрявые вьющиеся волосы\nдвухцветные человеческие плетеные волосы\nобъемная волна прямые волосы\nкаштановый цвет бразильских волос\nмокрые вьющиеся человеческие волосы\nполучить бразильскую волну\nомбре кудрявая кусок волос\nОптом натуральный курчавый афро-плетение\nОптом лучшие черные предложения\nОптом малазийский 7а блондинка девственница наращивание волос\nполосатые седые волосы\n28-дюймовое плетение прямо\nмалазийский 7а блондинка девственница наращивание волос\nскидка на переплетение\nкласс 8а девственница перуанский волосы


Зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо — Адыгэ макъ\nКъуаджэм игушIуагъуи, игумэкIи дигощэу, тыдэ кIуагъэми ыгу имыкIэу, ащ ыпсэ хэтIагъэу игъашIэ къехьы тиныбджэгъоу Гъыщ Азмэт Мосэ ыкъом.\n1940-рэ илъэсым Азмэт Аскъэлае къыщыхъугъ. Къызэ-рыхъухьагъэр мэкъумэщышIэ унагъу. Зэшъхьэгъусэхэу Гъыщ Мосэрэ Айщэтрэ яшъэуитIу ащыгушIукIхэу, ахэр апIун, алэжьын, рагъэджэнхэшъ алъэ тырагъэуцонхэм кIэхъопсыхэу псэухэзэ, зэо мэхъаджэм ягухэлъ дахэхэр къызэхекъутэх — 1941-рэ илъэсым фашист техакIохэр тихэгъэгу къытебанэх. Аскъэлае дэкIыгъэ нэбгырэ 350-м ехъоу къэралыгъом идзэкIолIхэу пыим пэуцужьыгъэмэ ясатыр хэуцо. Ар хэгъэгу зэошхом зыкIуагъэм илъэс тешIагъэу зэуапIэм зэрэщыфэхыгъэр зэрытхэгъэ тхылъыр 1942-рэ илъэсым унагъом къыфагъэхьы. Ащыгъум Азмэт илъэситIу нахь ыныбжьыгъэп. Ащ янэ адрэ аскъэлэе бзылъфыгъэ пшIы пчъагъэмэ афэдэу, ныбжьыкIэ дэдэу шъузабэу къэнэ. Джаущтэу унагъори, колхоз Iофыри, шъэожъыитIумэ япIун-лэжьыни ным къылъэханэ.\nАзмэтрэ ышнахьыжъэу Юрэрэ сабый дэдагъэх ятэ ямыIэжьэу къызэнэхэм. Аущтэу укъэтэджыным икъиныгъэ зэшитIумэ икъу фэдизкIэ зэхашIагъ.\nАу ятэ зэримыпIугъэхэм пае мыхъун зекIуакIи, мытэрэз псэукIи зэшъэожъыехэми, къэхъухи лIыпкъым зеуцохэми къахэфагъэп. Джы непэ къызнэсыгъэми шэн-зекIокIэ дахэ-\nхэу янэ къыхилъхьагъэхэм арыгъуазэзэ, Азмэт мэпсэу.\n2020-рэ илъэсэу тызыхэтым текIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ хъугъэ. Зэо мэхъаджэм имашIо пахьэхи, ащ хэкIодагъэхэм къакIэныгъэ кIэлэ ибэхэмрэ шъузабэу Аскэлъае къыдэнэгъэ бзылъфыгъэхэмрэ къинэу къызэпачыгъэр къыриIотыкIэу «УкъэсшIэжьырэп, тят» ыIуи усэу Азмэты афитхыгъэм мырэущтэу къыщеIо:\n…УсшIэжьын фалIи, сят,\nСэ кIэлэ ибэу\nКIэлэ ибэ купыр\nАу тыгу кIодэу\nАдыгэмэ зэраIуагъэу, «ылъэгуанджэ зэрытым ышъхьэ итэу» Азмэт джыри шъэожъые цIы-кIоу Iофым кIэуцуагъ. Аскъэлэе колхозэу Кировым ыцIэ зыхьыщтыгъэм Iоф зэфэшъхьафхэр щишIэзэ, ыныбжь икъуи дзэм ащагъ. Къулыкъур къызеухым къэкIожьи, Аскъэлэе гурыт еджапIэри, институтыри ащ къыухыгъэх. Нэужым колхоз тхьаматэм игуадзэу, бухгалтерэу IофшIэпIэ зэфэшъхьафмэ ащылэжьагъ.\nАзмэт чIыпIэ зэфэшъхьафмэ ащылэжьэгъэ къодыеп, щытхъу хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэхэзэ, Iоф ышIагъ. Щытхъу тхылъэу къыратыгъэмэ ар къаушыхьаты. Ахэм ащыщых:\nГиш Азмет МоссовичЗа трудовые подвиги на благо Родины и служение идеалам добра и милосердия.\nПрезидент Международного Благотворительного фонда «Меценаты столетия»\nГиш Азмет Моссович\nДиректор ООО фирма «Семья»\nОдним из наиболее эффективных менеджеров предприятий, организаций и учреждений России, вследствие чего ему присваивается Почетное звание «Топ-менеджер Российской Федерации 2006».\nДействительный государственный советник 3-го класса, главный редактор Национальной энциклопедии личностей Российской Федерации.\nЯнэ адыгагъэр, цIыфыгъэ дахэр хилъхьэзэ зэрипIугъэр, Iофыр шIу ылъэгъоу, ащ ыIэ екIоу зэригъэсагъэр къыгъэшъыпкъэжьызэ, Азмэт игъэшIэ гъогу рэкIо. Сыд фэдэ Iофыгъо къэуцугъэми, ар Аскъэлае паемэ, ащ изэшIохын хэлэжьэнэу сыдигъуи хьазыр. Ары зэрэпсэугъэр Аскъэлае и Мафэ хэдгъэунэфыкIынэу зыфэдгъэхьазыры зэхъуми, ыгуи, ыпси, ишIэныгъи хилъхьэзэ, Азмэт Iофым хэлэжьагъ.\nКъуаджэм идахэ языгъэIогъэ лIы цIэрыIуабэ Аскъэлае къыдэкIыгъ, ахэм Азмэт лъэшэу арэгушхо. Аскъэлае и Мафэ ехъулIэу «Шъукъеблагъ Аскъэлае» ыIуи усэу зэхилъхьагъэм мырэущтэу къыщетхы:\n… Таущтэу Мафэкъом\nШыу зэтесэу къэкIошъ\nащ фэдэ шыум,\nЩысэтехыпIэу ар афэрэхъу.\nХьау, зы лIыхъужъэп уиIэр,\n1996 — 2017-рэ илъэсхэм Мыекъуапэ щыпсэурэ аскъэлаемэ язэхэщэкIо куп Азмэт ипэщагъ. Акъылрэ Iэдэбрэ хэлъэу, дахэу ар зэрищэзэ, ащ фэдиз илъэс пчъагъэм Азмэт Iофыбэ зэшIуихыгъ. Тэри тыфэразэу «тхьэуегъэпсэу» ащ етэIо. Иакъыли, ишIэныгъи, бзэ дахэу Iулъыри шIум, дэгъум, дахэм фигъэIорышIэхэзэ, щысэ тепхынэу джы непи Азмэт ищыIэныгъэ гъогу рэкIо. Тэри, иныбджэгъухэмкIэ, Азмэт тыфэраз, ар зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо.\nЛIым ипшъэрылъ шъхьаIэу зэшIуихын фаеу адыгэмэ зыфаIорэр зэкIэ Азмэт ыгъэцэкIагъ — унэ ышIыгъ, чъыг ыгъэтIысхьагъ, унагъо ышIи сабыйхэр ыпIугъэх. КIэкIэу къэпIон хъумэ, Гъыщ зэшъхьэгъусэхэу Азмэтрэ Зоерэ бын-унэгъо дахэ — шъэуитIурэ пшъэшъитIурэ зэдапIугъ.\nГъыщ Азмэт Мосэ ыкъом непэ ыныбжь илъэс 80 мэхъу. Азмэт, уимафэкIэ тыпфэгушIо! Уибын-унагъо, уикъорэлъф-пхъорэлъфмэ яхъяр-гушIуагъорэ ягъэхъагъэхэмрэ уагъэгушхоу, псауныгъэ пытэ уиIэу, жъышъхьэ мафэ, гъэшIэ кIыхьэ ухъунэу тыпфэлъаIо.\nАскъэлаехэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм язэхэщэкIо куп.\nПредыдущая Истамбыл гъогур хьылъагъэми, хэкужъым икъэкIожьын нахь псынкIэ орэхъу\nСледущая Саугъэтхэмрэ шIэжьымрэ


Тыгъужъыкъо Къызбэч — Адыгэ макъ\nРедактор 02.11.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДжары цIэу иIэр тхакIоу ГъукIэлI Нурбый джырэблагъэ къыдигъэкIыгъэ тхылъым. Ар Кавказ заор заухыгъэр илъэси 150-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу авторым къыхиутыгъ.\nТхылъым икъыдэгъэкIынкIэ IэпыIэгъу къыфэхъугъэхэу ТыркуемкIэ Кайнар (Сихъу) Мехмет Эминрэ адыгэ тарихъымрэ культурэмрэ якъэухъумэн пылъ фондэу «КIэн» зыфиIорэмрэ (ипащэр Чэмышъо Гъазый) зэрафэразэр къежьапIэм авторым къыщеIо.\nЛъэпкъым къыхэкIыгъэ лIыхъужъэу Тыгъужъыкъо Къызбэч фэгъэхьыгъэ поэмэмкIэ тхылъыр авторым къызэIуехы, ащ ыуж къекIых «Оркъым имыжъу» ыкIи «Бгъэжъым иджэмакъ» зыфиIорэ поэмэхэр. Ахэм къакIэлъэкIох Тыгъужъыкъом фэгъэхьыгъэ усэхэр. Ящэнэрэ Iахьым рассказхэр хэхьагъэх.\nТхылъыкIэу къыпIэкIэхьагъэм зэпымыоу уеджэным пае къызытегущыIэрэр пшIогъэшIэгъо-нын фае е къэIотакIэм узыфищэн фае. Мы тхылъымкIэ лъэныкъуитIуми мэхьанэ яI. Тыгъужъыкъо Къызбэч ехьылIагъэу зыгорэхэр зэхэтхыгъэхэу, тяджагъэу щытми, ГъукIэлI Нурбый ар апэрэу сигъэшIагъэм фэдэу седжагъ.\nМы мафэхэм авторым упчIэ заулэ еттыгъ, ахэм яджэуапхэр мыщ къыкIэлъэкIох.\n— Нурбый, тхылъыкIэмкIэ тыпфэгушIо. Тыгъужъыкъо Къызбэч ехьылIэгъэ къэбарым зыфэбгъэзэнэу зэрэхъугъэмкIэ къедгъэжьэн.\n— ЛIэшIэгъум ехъугъ Кавказ заор заухыгъэр. Ащ гууз-лыузэу лъэпкъым къыфихьыгъэр джы къызнэсыгъэм Iэсэжьын ылъэкIырэп. ТхьамыкIагъор зыгъэлъэшырэр заом ишъыпкъапIэ епхыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр гъэунэфыгъэхэу, тхыгъэхэу икъу фэдизэу зэрэтимыIэхэр ары. Материалхэр адыгэ фольклорым, Урысыем итарихълэжьхэм Кавказ заом хэлэжьэгъэ дзэкIолIхэм, дзэпащэхэм ягукъэкIыжьэу къатхыжьыгъэхэм ахэпхъагъэхэу ахэтых. Ахэр лъэныкъорыгъазэхэу, адыгэмэ заор къызфахьыжьыгъэ фэдэу тхыгъэх. Ушъхьагъу зэфэшъхьафхэм къахэкIэу заом къыхахыгъэ пкъыгъохэмрэ тхыгъэхэмрэ къамыIэтыжьхэу Москва, Санкт-Петербург, Тбилиси яархивмэ джы къызнэсыгъэм ахэлъых. Ащ къыхэкIэу заом лъапсэу иIагъэр икъоу тшIэрэп, лъэпкъым ишъхьафитыныгъэ къаухъумэзэ лIыхъужъэу зыпсэ зытыгъэхэм ацIэхэр дгъэунэфыгъэхэп, гъэхъагъэу яIэхэм ягугъу икъоу тшIырэп. Хъугъэ-шIагъэхэу, гъыбзэхэу, орэдхэу къытлъыIэсыжьыгъэхэми Iоф адашIагъэу, зэхэфыгъэхэу гъэпсыгъэхэп. Илъэсишъэм ехъурэ ахэм ягугъу тшIын тыфимытэу тызэрээпсэугъэми бэ чIэнагъэу тигъэшIыгъэр. А заом щыщэу, джэуап имыIэу джыри упчIэхэр къэнагъэх…\n— Сыда хъугъэ—шIагъэхэмкIэ къэкIуапIэ хъугъэр?\n— ШэрэлIыкъо Тыгъужъыкъо Къызбэч фэгъэхьыгъэу тхылъым щыдгъэфедэгъэ хъугъэ-шIагъэхэр илъэс пчъагъэм урыс тхыгъэмэ, адыгэ IорIуатэмэ, орэдмэ къахэсхыжьхэзэ сыугъоигъэ къэбархэр арых. Сэлъыхъофэ лъэпкъым илIыхъужъэу, дзэпащэу, гупшысэ лъагэхэр зэрахьэу сызэрихьылIагъэр макIэп. Сэгугъэ лъэпкъ шIэжьыр а пстэуми анэсынэу.\nТыгъужъыкъо Къызбэч уанэм къимыкIэу илъэс тIокIитIум къехъурэ зэуагъэ. Идзэ кIыгъоу нэтхъуаджэхэми, абдзахэхэми, убыххэми ягъусэу адэзэуагъ. ЛIыгъэ зэфэшъхьафэу зэрихьагъэу сэ сызынэмысыгъэхэр тхэкIо ныбжьыкIэхэу сауж къикIыщтхэм къяжэх. Сэ ситхыгъэ Абын пытапIэм зэрэщызэуагъэмрэ ТIопсэ пытапIэр зэриштагъэмрэ афэгъэхьыгъ ныIэп.\n— Къызбэч итеплъэ, ишэн—зекIуакIэхэр щысэтехыпIэу зэрэщытыгъэхэр тхыгъэ пстэуми къахэщых. Ори а сурэтыр дэгъоу къэбгъэлъэгъон плъэкIыгъ.\n— Ары, Къызбэч итеплъэ узыIэпищэу зэрэщытыгъэр бэмэ къаIотэжьэуи, седжэуи къыхэкIыгъ. ПлIэIу шъуамбгъоу, пчэнэ псыгъоу, ынэ ежьашъохэмкIэ пхырилэу къыоплъыщтыгъ. Псэушъхьэ Iэл горэ угу къыгъэкIэу псынкIэу зигъазэщтыгъ, мэкъэ чанкIэ кIыищтыгъ. «Хъохъой кIэим щыкуомэ, Аушэдз ныбэм ымакъэ щызэхэохыжьы» аIощтыгъ. Сэ тхылъеджэхэм анахьэу гу зылъязгъатэмэ сшIоигъор «Лъэпкъым иаслъан», адрэ лIыхъужъмэ афэмыдэу, ыпсэ емыблэжьэу, тыдэ кIуагъэми ичатэ ихыгъэу пчэгум зэритыгъэр ары. Гъусэ фэхъугъэхэр гу римынэхэу зэрэщытыгъэр, ащ къыхэкIэу, дэшэсыщтхэмкIэ щыкIагъэ зэримыIагъэр къыхэзгъэщмэ сшIоигъуагъ. Джары ыцIэ чыжьэу зыгъэIугъэри, адыгэ шъолъырым цIэрыIо щызышIыгъэри. Тыгъужъыкъом ыкъохэри, иIахьыл гупсэхэри заом къыхинагъэх, ежьыри ТIуапсэ къыIуашIыхьэгъэ пытапIэр 1840-рэ илъэсым мэзаем и 28-м ыштэзэ, къытыращэгъэ уIэгъэ хьылъэм IэкIэмыкIыжьэу мэзаем иаужырэ мафэ идунай ыхъожьыгъ. Ащ ыуж лIыхъужъыр лъэпкъым игукъэкIыжь хэмыкIэу, инэплъэгъу ит зэпытэу илъэс тIокIым ехъурэ зэуагъэ. Тхьапша Тыгъужъыкъо Къызбэч фэдэу лъэпкъым ишъхьафитыныгъэ фэбанэзэ зыпсэ зыгъэтIылъыгъэр? Ахэр тщыгъупшэнхэ тыфитэп, къытщэгугъых.\nХэтрэ цIыф лъэпкъи къызыхэкIыгъэмрэ, дэими дэгъуми, блэкIыгъэу иIэмрэ ышIэнхэ фае. Непэ гъашIэр зэрэгъэпсыгъэмкIэ, дунаим тет лъэпкъ пстэуми ацыпэ зэнэсы, а цыпэр зыгъэпытэрэр псэун елъэкIы, хахъо ешIы, зэпызычырэр мэкIодыжьышъ, ащэгъупшэжьы.\nЗаом гупсэф хэти хигъуатэрэп. Гупсэфыгъор зыфэгъэзагъэр лъэпкъ зэгурыIоныгъэр ары. Джары узылъыхъун, узыфэбэнэн фаер. УзэгурыIоу, зы гупшысэ узэдиIыгъэу зы гухэлъ уекIузэ узэдэпсэумэ, шъхьафитныгъэр огъоты. Ары узфэбэнэн фаер, бгъотыгъэмэ, зыIэкIэмыгъэкIэу бгъэпытэнэу щытыр.\n— Нурбый, джыри тхылъ гъэшIэгъоныбэ мыщ къыкIэлъыкIонэу пфэсэIо.\nПредыдущая Адыгэмэ къахэкIыгъэ бзылъфыгъэ цIэрыIохэр


Лъапсэм зеушъомбгъу | Адыгэ Макъ\nМосква, Санкт-Петербург, Хабаровскэ, Воронеж, Къыблэм, Темыр Кавказым къарыкIыгъэ бэнакIохэр егъэджэн-зэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хэлэжьагъэх.\nОлимпиадэ джэгунхэм, Дунэе зэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр, кIэлэеджакIохэр, Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт тхьамафэм къыкIоцI алырэгъум щыбэнагъэх.\n— Опыт зиIэ тренерхэр, къуаджэхэм защызыгъасэхэрэр къедгъэблэгъагъэх, — къытиIуагъ зэхэщэкIо купым хэтэу, Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлым. — Олимпиадэ джэгунхэм дышъэр къащыдэзыхыгъэ Мудрэнэ Бислъан алырэгъум щыбэнагъ, ныбжьыкIэхэм зэдэгущыIэгъухэр адыриIагъ.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм сыщапIугъ. Республикэ гимназием сыщеджэзэ Хъот Юныс, Хьэпэе Хьамид, нэмыкIхэри тренерэу сиIагъэх. Кобл Якъубэ лъапсэ зыфишIыгъэ зыгъэсапIэр дунаим цIэрыIо щыхъугъ. ЗэкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэрэм тафэраз, — къытиIуагъ Мудрэнэ Бислъан.\nФизкультурэм щырагъажьи спортышхом щызэлъашIагъэхэм ащыщхэр зэхахьэм щызэIукIагъэх. Мерэм Дамир къоджэ спортым щапIугъ. Урысыем изэнэкъокъу дзюдомкIэ хэлажьи, илъэс 23-м нэс зыныбжьхэм якуп дышъэр къыщихьыгъ.\n— Физкультурникым и Мафэ фэгъэхьыгъэу Адыгеим испортсменхэм, тренерхэм тафэгушIо, — къытаIуагъ зэхэщэкIо купым хэтхэм.\nАдыгеим иопыт Урысыем зэрэщызэрагъашIэрэм тегъэгушхо. Кобл Якъубэ лъэпсэшIу зыфишIыгъэ еджапIэм зеушъомбгъу.\nСурэтым итхэр: Мудрэнэ Бислъанрэ Мерэм Дамиррэ.


Адыгеим и ЛIышъхьэ къафэгушIуагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nХэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 77-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъу АР-м и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Iофтхьабзэм хэлэжьагъ.\nДжащ фэдэу зэIукIэгъум щыIагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Къэралыгъо Думэм идепутатэу Хьасанэкъо Мурат. АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, республикэ парламентым идепутатхэр, ветеран, патриотическэ организациехэм ялIыкIохэр, общественнэ IофышIэхэр, ныбжьыкIэхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум къыщызэрэугъоигъэхэми, республикэм щыпсэухэрэми ТекIоныгъэм и Мафэу къэблагъэрэмкIэ афэгушIуагъ. Республикэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, жъоныгъуакIэм и 9-р тихэгъэгу щыпсэурэ цIыф лъэпкъыбэмэ лIыхъужъныгъэшхо зэрэзэрахьагъэм итамыгъэу къэнэжьы.\n«ЧIэнэгъэшхо ашIызэ, лIыхъужъныгъэшхо къызхагъафэзэ, цIыфлъэпкъым итарихъкIэ анахь зэо лъыгъачъэм тятэхэмрэ тятэжъхэмрэ щатекIуагъэх, зэрэдунаеу нацизмэм щаухъумагъ. Хэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 77-рэ мэхъу. Урысыем илIэужхэр зэкIэ зы тарихъкIэ, зичIыгу гупсэ къэзыухъумэгъэ лIыхъужъхэм зэрарыгушхохэрэмкIэ пытэу зэпхыгъэх», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, а лъэхъаным лIыхъужъныгъэшхо зэрэзэрахьагъэр зыщагъэгъупшэ хъущтэп, Хэгъэгу зэошхом кIэухэу фэхъугъэхэм икIэрыкIэу ахэплъэжьынхэу, нацизмэм текIогъэнымкIэ Урысыем ис цIыф лъэпкъыбэмэ мэхьанэу яIэр къезыгъэIыхынэу фежьэхэрэм апэуцужьыгъэн фае.\n«Непэ Украинэм къыщыхъухэрэм дэгъоу къагъэлъагъо Хэгъэгу зэошхом тхьамыкIагъоу къыздихьыгъэхэр зыщагъэгъупшэ зэрэмыхъущтыр. Урысыер непэ икIэрыкIэу нацизмэм пэуцужьы. Урысые дзэм идзэкIолIхэмрэ иофицерхэмрэ Донбасс икъэухъумэнкIэ псэемыблэжьныгъэ къызхагъафэ, япшъэрылъ еIолIэнчъэу агъэцакIэ. ГухэкI нахь мышIэми, хэушъхьафыкIыгъэ операцием чIэнагъэхэри щэхъух. Iэшэ зэIуупIэныгъэхэм ахэкIодагъэхэм тичIыпIэгъухэри къахэфагъэх. Урысыем идзэкIолIэу фэхыгъэхэр, Хэгъэгум ишъхьафитыныгъэ къэзыухъумэзэ зыпсэ зытыгъэхэр егъашIи тщыгъупшэщтхэп», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум зэрэщыхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, илъэс къэс жъоныгъуакIэм и 9-м мыкIодыжьыщт полкым хэтхэу урысые къалэхэм яурамхэм цIыфхэр къарэкIох ягупсэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу.\n«ТекIоныгъэр къызэрэтфыдахыгъэм, зэоуж илъэсхэм хэгъэгур зыпкъ зэрэрагъэуцожьыгъэм, илъэсыбэрэ зышъхьамысыжьхэу Iоф зэрашIагъэм, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм япIун яIахьышхо зэрэхашIыхьэрэм афэшI тиветеранхэм тхьашъуегъэпсэу ятэIо. Уи Родинэ шIу зэрэплъэгъун, уихэгъэгу узэрэфэшъыпкъэн фаемкIэ ныбжьыкIэхэм ахэм щысэ атырахы. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, «ГухэлъышIоу тиIэхэр къыддэхъунхэмкIэ анахь мэхьанэ зиIэр зыкIыныгъэ тхэлъыныр ары. Тятэжъ пIашъэхэр ары ащ фэдэ осыет къытфэзыгъэнагъэхэр». ТапэкIи тизэкъотныгъэ къэтыухъумэн, тиветеранхэм тафэгумэкIын фае», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nЗэIукIэгъум икIэух КъумпIыл Мурат ветеранхэми, Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэми псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэнэу, мамырэу псэунхэу, гушIуагъомрэ шIумрэ ащымыкIэнхэу къафэлъэIуагъ.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэри зэIукIагъэхэм къафэгушIуагъ.\nАдыгеим итворческэ коллективхэмрэ иартистхэмрэ къагъэхьазырыгъэ мэфэкI концерт зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм къафатыгъ.


Ушэтыныр мэфитIо кIуагъэ — Адыгэ макъ\nУшэтыныр мэфитIо кIуагъэ\nРедактор 08.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАнахьыбэ зыхэлэжьэгъэ ушэтыныр урысыбзэмкIэ атыгъэр ары. Мыгъэ ащ нэбгырэ 1838-рэ къекIолIэгъагъ. КIэлэеджакIохэр зэпахырэ узым щыухъумэгъэнхэм пае ыкIи ушэтыным хэлажьэрэр зэрэбэм къахэкIэу ар мэфитIо кIуагъэ — мэкъуогъум и 3-м ыкIи и 4-м. Адрэ илъэсхэм афэдэу урысыбзэр еджапIэм къычIэкIыхэрэм зэкIэми шIокI имыIэу мыгъэ атын фэягъ. Апшъэрэ еджапIэм чIэхьан зыгу хэлъхэми чIэмыхьащтхэми ар атыгъ.\nУрысыбзэмкIэ ушэтыным пае республикэм экзамен IыхыпIи 10 щызэтырагъэпсыхьэгъагъ. Рособрнадзорым иунашъо елъытыгъэу ыкIи ащ къыгъэуцугъэхэ шапхъэхэм адиштэу экзаменыр зыщыкIогъэхэ чIыпIэхэр агъэпсыгъагъэх. Экзаменыр сыхьати 3-рэ такъикъ 30-рэ кIуагъэ. Ар ытыгъэу алъытэным пае балл 24-рэ кIэлэеджакIом къыхьын фэягъ. Апшъэрэ еджапIэм чIэхьанэу зызыгъэхьазырырэм балл 40-м къыщымыкIэу къымыхьы хъущтэп. УрысыбзэмкIэ экзаменым изэхэщэкIо комиссие итхьаматэу, Мыекъопэ еджапIэу N 15-м икIэлэегъаджэу Людмила Ручкинам къызэриIуагъэмкIэ, мыгъэ контрольнэ измерительнэ материалхэм (КИМ) зэхъокIыныгъэу афэхъугъэхэр гъэцэкIэнитIу ныIэп зынэсыгъэхэр — я 9-рэ ыкIи я 27-р арых. ГъэцэкIэнэу N 9-м кIэлэеджакIом тэрэзэу тхыгъэ гущыIэм ылъапсэ ударениер зытемыфэрэ мэкъэзещэу хэтыр зэратхырэр ыуплъэкIун фэягъэ. Экспертым зэрилъытэрэмкIэ, ар гъэцэкIэн къызэрыкIу ыкIи кIэлэеджакIохэм апшъэ ифэн фае. Мыгъэ кIэлэеджакIохэм текстыр дэгъоу, куоу къызэхафын фэягъ. Ау дэгъоу къеджэу, къызэджагъэр къызыгурыIорэмкIэ, гъэцэкIэныр къиныгъэп.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъу экзаменыр зымытышъугъэхэм Iахьтедзэу джыри мэфитIу къазэраратыщтыр — мэкъуогъум и 28-м ыкIи бэдзэогъум и 2-м ушэтыныр акIужьын алъэкIыщт. Ахэр анахь балл макIэу къэпхьын фаер изымыгъэкъугъэхэр арых.\nА мэфитIум зымытыжьышъугъэхэм етIани зы мафэ яIэщт а предметыр атыжьынэу — ар бэдзэогъум и 13-р ары.\nА мафэхэм урысыбзэмкIэ ушэтыныр зымыкIушъугъэхэм бжыхьэми атыжьынэу етIани амал яIэщт. Iоныгъом и 3-м ыкIи и 13-м ахэм апае джыри ушэтынхэр афызэхащэщтых. Ау а мафэхэми зымытышъурэми баллхэр изымыгъэкъушъурэми (нэмыкI предметхэмкIи ары) ушэтынхэр закIужьынхэ алъэкIыщтыр къэкIорэ илъэсыр ары ныIэп.\nЭкзаменым икIэуххэр мы мазэм и 22 — 23-м нафэ къэхъущтых.\nПредыдущая ЗекIоным ихэгъэхъон пылъых\nСледущая Сыд фэдэ IэпыIэгъуа къэралыгъом зыныбжь хэкIотагъэхэм аригъэкIырэр?


IэкIыбым нахьыбэу щыIуагъэкIынэу — Адыгэ макъ\nIэкIыбым нахьыбэу щыIуагъэкIынэу\nРедактор 04.02.2021 04.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектхэм ащыщэу «Дунэе кооперациер ыкIи экспортыр» зыфиIорэм ипхырыщын пае аштэгъэ федеральнэ проектхэм ащыщ мэкъу-мэщ хъызмэтым ипродукцие IэкIыбым гъэкIогъэным фытегъэпсыхьагъэр.\nАщ къыщыдэлъытагъэхэр Адыгеим щыгъэцэкIэгъэнхэм пае мэкъумэщ хъызмэтым ипродукцие IэкIыбым щыIугъэкIыгъэным фэгъэхьыгъэу шъолъыр проект аштагъ. США-м идолларкIэ къэлъытагъэу ауасэ миллион 36-м къыщымыкIэу тихъызмэтшIапIэхэм япродук-цие IэкIыбым щыIуагъэкIыным 2024-рэ илъэсым нэс къыфэкIогъэныр ары пшъэрылъ шъхьаIэр. Ащ пае къыдагъэкIырэр нахьыбэ ашIын, товархэм ягъэзекIон ищыкIэгъэ инфраструктурэр гъэпсыгъэн фае. Ари проектым къыщеIо.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм щыIэныгъэм зэхъокIыныгъабэ къыхилъхьагъэ нахь мышIэми, Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэр IэкIыбым зэрэщыIуагъэкIырэм къыщагъэкIагъэп. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым гъомылапхъэу ыкIи мэкъумэщ продукцие зыхашIыкIэу доллар миллион 12,8-рэ ауасэ IэкIыб къэралхэм ащыIуагъэкIыгъ. Китай, Монголиер, Тыркуер, Германиер, Польшэр, Израиль, Азербайджан, Армениер, Белоруссиер, Абхъаз Республикэр, Узбекистан ыкIи Молдовэр ары анахьэу зыдащагъэр.\nМинистерствэм къытыгъэ пчъагъэхэмкIэ, къэкIыхэрэм ыкIи былымхэм къатырэ дагъэу доллар миллиони 4,7-рэ, щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу доллар миллиони 2,3-рэ, натрыфрэ пынджрэ доллар миллионрэ мин 900-рэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм ахэшIыкIыгъэ псыхэр, консервэхэр, нектархэр доллар миллиони 2,1-рэ, нэмыкIэу мэкъу— мэщ хъызмэтым къыдигъэкIырэ продукциеу доллар миллионрэ мин 800-рэ ауасэ мы къэралыгъохэм ащаIуагъэкIыгъ.\nДжащ фэдэу пынджэу Адыгеим къыщаугъоижьырэр экспортым агъэкIоным пае ащ фытегъэпсыхьэгъэ инвестиционнэ проект 2019-рэ илъэсым къыщыублагъэу пхыращы. Ащ къыщыдэлъытагъэу, республикэм имэкъумэщ хъызмэт хэхъоныгъэ езгъэшIырэ хъызмэтшIэпIэ анахь инхэм ащыщэу «Синдика-Агро» зыфиIорэм ипынджлэжьыпIэу Красногвардейскэ районым итыр егъэкIэжьы. Псыр зэрэкIагъэхъощт ыкIи ищыкIэгъэ чIыгъэшIухэр зэрэIэкIагъэхьащт системэу агъэпсыгъэм шэпхъакIэу лъэхъаным къыздихьыгъэхэр къыщыдэлъытагъэх.\nПроектым ипхырыщын зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу пынджыр щалэжьынэу гектар 500 гъэхьазырыгъэ хъугъэ. Тызыхэхьэгъэ 2021-рэ илъэсым зэкIэмкIи гектар 800-м къыщымыкIэу атIупщыным ыуж итых. Къырахыжьырэр IэкIыб къэралхэм ащыIуагъэкIыныр ары гухэлъэу яIэр. Апэрэ гектари 100-м къытырахыгъэу пындж чылэпхъэ тонн 200 Тыркуем агъэкIуагъ.\nАхэм ямызакъоу субсидиеу сомэ миллион 36-рэ хъызмэтшIапIэм ытыжьыгъ. Ащ щыщэу миллион 27-м икIыгъэ илъэсыр ары зыригъэгъэзэжьыгъэр.\nФедеральнэ проектэу «Экспорт продукции АПК» зыфиIорэм гъомылапхъэ къыдэзыгъэкIырэ хъызмэтшIапIэу продукциер IэкIыбым зыгъакIохэрэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр къыщыдэлъытагъэх. БэдзэршIыпIэм нэкъокъогъоу къадиуцохэрэм апэшIуекIошъуным ыуж итынхэм фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм (Соглашение о повышении конкурентноспособности) кIэтхагъэхэм фэгъэкIотэнхэр къыщыдэлъытагъэхэу илъэсым проценти 5 нахьыбэ зытемыхъощт кредит ятыгъэныр зэу ахэм ащыщ.\nАщ фэдэ зэзэгъыныгъэ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ дыкIэтхагъ тыгъэгъазэм дагъэ къыдэзыгъэкIырэ хъызмэтшIапIэу ООО-у «Мамрыкъу» зыфиIорэр. Ащ ишIуагъэкIэ охътэ кIэкIым телъытэгъэ чIыфэ илъэситIу хъугъэшъ къыраты. Шапхъэу ащ пылъхэм ащыщ кредитыр етыжьыфэкIэ продукциеу IэкIыбым ыгъакIорэм илъэс къэс процентищым къыщымыкIэу хигъэхъоныр.\nМы зэзэгъыныгъэм икIыгъэ илъэсым министерствэм дыкIэтхагъ ООО-у «Экспресс-Кубань» зыфиIорэри. Ащ пхъэшъхьэ— мышъхьэхэм ахэшIыкIыгъэ псыхэмрэ спирт зыхэмыт шъонхэмрэ къыдегъэкIых. Консервэхэр зэришIыщтхэ материалхэр къырищэфынхэу ащ чIыфэ къыратыгъ.\nАдыгеим ихъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэ продукциер IэкIыбым щыIугъэкIыгъэнымкIэ шIогъэ ин къеты ащ фэгъэзэгъэ Гупчэу зэхащагъэм. АР-м мэкъу-мэ— щымкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым щылажьэхэрэр IэкIыб бэдзэршIыпIэхэм арыхьанхэмкIэ, дунэе къэгъэлъэгъонэу, ермэлыкъэу зэхащэхэрэм ахэлэжьэнхэмкIэ, бзэ зэдзэкIынымкIэ лъэшэу IэпыIэгъу ар афэхъу.\nПредыдущая ЯIоф хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр къегъэлъагъо


Къулыкъу ахьыныр ныбжьыкIэхэм япшъэрылъ — Адыгэ макъ\nКъулыкъу ахьыныр ныбжьыкIэхэм япшъэрылъ\nГъэтхэ дзэ дэщыгъор етIупщыгъэу Урысыем щэкIо. Ащ изэхэщэн тишъолъыр зэрэщыкIорэм, ныбжьыкIэхэм къулыкъур зыщахьын алъэкIыщт чIыпIэхэм, пандемием изэрар къэкIомэ, нэмыкI упчIэхэу цIыфхэр зыгъэгумэкIыхэрэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ Адыгэ Республикэм идзэ комиссарэу Александр Авериным.\n— Александр, къулыкъум ащэщт кIалэм инэнэжъ зыкъышъуфегъазэ. Ар къыкIэупчIэ: «Сипхъорэлъф дзэм ащэнэу гъатхэм къеджагъэх. Тыдэ къулыкъур ащ щихьын ылъэкIыщта? Шъолъырым къулыкъур щихьынымкIэ шэпхъэ гъэнэфагъэхэр щыIэха?»\n— Урысые Федерацием ишъолъыр ит подразделение пэпчъ уипхъорэлъф ащэн алъэкIыщт. ХэткIи шъэфэп УIэшыгъэ КIуачIэхэм ащэхэрэр «экстерриториальнэ» (зыщыпсэухэрэм емылъытыгъэу) шIыкIэкIэ зэрагощыхэрэр. Тишъолъыр ращыхэрэр нахьыбэрэмкIэ зыдащэхэрэр Къыблэ ыкIи КъохьэпIэ дзэ округхэм ядзэхэр арых. Дзэ дэщыгъом иплан тетэу Адыгеим икIыщт ныбжьыкIэхэр лъэсыдзэхэм, ошъогу-десантнэ дзэхэм (ВДВ), стратегическэ мэхьанэ зиIэ ракетнэ дзэхэм (РВСН), ошъогу-космическэ кIуачIэхэм (ВКС), Лъэпкъ гвардием идзэхэм агъэкIощтых. Уипхъорэлъф зыхэфэщт дзэр къыхэзыхырэр дэщынымкIэ комиссиер ары. Комиссием итхьамат муниципальнэ образованиеу ар зыщыпсэурэм ипащэ. ныбжьыкIэр зыхэфэщт дзэр, апэрапшIэу, ипсауныгъэ изытет елъытыгъэу агъэнафэ. Нэужым дзэ-учетнэ, апшъэрэ е гурыт гъэсэныгъэу иIэм деплъых. Джащ фэдэу дэщынымкIэ комиссием изэхэсыгъо ежь къулыкъум кIощт ныбжьыкIэм ишIоигъоныгъэу къыщиIорэри къыдыхалъытэ.\n— ЫпшъэкIэ къэпIуагъ къулыкъур зыщихьыщт чIыпIэр комиссием ыгъэнафэу. Адэ ныбжьыкIэм къулыкъу зыщихьыщт дзэ лъэпкъыр ежь къыхихын ылъэкIыщта?\n— ДэщынымкIэ комиссием изэхэсыгъо къэмысызэ, цIыфыр медицинэ уплъэкIуным пхырэкIы. ПэшIорыгъэшъэу ащ игъэсэныгъэ, иунагъо, ипсауныгъэ изытет афэгъэхьыгъэ къэбарыр тэ тшIэнэу мэхъу. Ащ мэхьанэ иI — дащыщтым фэгъэкIотэнэу иIэхэм ялъытыгъэу зыщыпсэурэм пэмычыжьэу къулыкъур щихьын ылъэкIыщт.\n— Сыд фэдэ фэгъэкIотэнха ахэр? Нахь игъэкIотыгъэу къытфэпIотагъэмэ дэгъугъэ.\n— ГущыIэм пае, къулыкъум къызэджагъэхэм янэ-ятэхэр нэжъ-Iужъхэмэ е сэкъатныгъэ яIэмэ. Ащ елъытыгъэу зыщыпсэурэм пэмычыжьэу къулыкъур щихьын ылъэкIыщт. Мыщ къыхиубытэхэрэр: янэ илъэс 60-м, ятэ илъэс 66-м нахьыжъхэмэ, ежь ныбжьыкIэм сабыитIу иIэмэ. Ау ащ къикIырэп зыщыпсэурэ унэм дэжь дзэ частыр щытынэу.\nИунэгъо Iофыгъохэм ялъытыгъэу, зыщыпсэурэм пэблагъэу къулыкъур ыхьын зыхъукIэ, егъэджэн подразделением хэмыфэн ылъэкIыщт. Сыда пIомэ «егъэджэн» ужым къэралыгъом ит дзэ частьхэм кIалэхэр атырагуащэх. Арышъ, фэгъэкIотэнэу зигугъу къэтшIыгъэхэр зиIэхэр егъэджэн подразделениехэм агъакIохэрэп.\n— Адэ, зэрэхъурэмкIэ, а купым хэхьэрэ къулыкъушIэм дзэ сэнэхьат къыратыщтэп, ара?\n— Ащ дзэ частым сэнэхьат (офицерхэм рагъаджэх) щигъотыщт. Адрэ егъэджэн подразделениехэм щагъэхьазырых сержантхэр, механик-водительхэр, танкхэм якомандирхэр…\n— Ны-тыхэр егъэгумэкIых пандемием илъэхъан якIалэхэр зэрагъэлъэгъунхэ алъэкIыщтмэ?\n— Пстэуми тэшIэ джыри пандемиер зэрэтымыухыгъэр, узыр къытпыхьаным ищынагъо зэрэщыIэр. Дзэ частыр купышхоу зэхэт, офицерхэм, дзэкIолIхэм къулыкъур ахьы. Арышъ, ащымыщ ахэхьаныр щынагъо. Ны-тыхэр къакIохэми, шэпхъэ гъэнэфагъэхэр агъэцэкIэнхэ фае: нэгуихъор, Iалъэхэр, антисептикхэр ищыкIагъэх. Ны-тыхэм якIалэхэр зэрагъэлъэгъунхэ фитых, ау мыкIохэмэ нахьышIу.\n— КIэкIэу къэпIон зыхъукIэ, зэпахырэ узым ищынагъо къытшъхьарэтыфэ дзэ частым бэрэ мыкIохэмэ нахь тэрэз.\n— Ары. Джырэ лъэхъаным зэдэгущыIэгъу шIыкIэ зэфэшъхьафхэр щыIэх. Охътэ гъэнэфагъэм къулыкъушIэхэм телефонхэр агъэфедэнхэу фитыныгъэ араты. Ау кIонхэу ищыкIэгъэ дэдэ зыхъукIэ, зыми къафимыдэн ылъэкIыщтэп.\n— Александр, къулыкъур ахьыфэ мобильнэ телефонхэр агъэфедэнхэ алъэкIыщтмэ бэхэр егъэгумэкIых. Ягупсэхэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ хэушъхьафыкIыгъэ телефонхэр ыкIи сим-картэхэр къаратыхэу щыта?\n— Хьау, къаратырэп. Ау аIыгъын фитыр зиамалхэр мэкIэ телефонхэр арых: сурэт ыкIи видео тезымыхыхэрэр, Интернетым пымышIэшъухэрэр, зыдэщыIэ чIыпIэр къэзымыгъэлъагъохэрэр. Телефон лъэпкъэу аIыгъын фитхэм ацIэхэр хэбзэгъэуцугъэм щытхыгъэх.\n— Тигъэзетеджэхэм ащыщ упчIэ къытыгъ: «КъэкIощт илъэсым сикIалэ ыныбжьыкIэ къулыкъур ыхьынэу къытефэ. Ау ар дзэм кIонэу фэяхэп. Ащ епхыгъэу хэбзэгъэуцугъэ горэ щыIа?»\n— Мыщ дэжьым къыхэзгъэщын: къулыкъур зыхьынэу къызытефэрэм ишIоигъоныгъэ пстэури къыдалъытэрэп. Дзэм къулыкъу щихьыныр илъэс 18 хъугъэ хъулъфыгъэ пэпчъ ипшъэрылъэу зэрэщытыр УФ-м и Конституцие итхагъ. Ар къулыкъум мыкIоным е пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ уахътэр лъагъэкIотэным ушъхьагъу гъэнэфагъэхэр иIэх. Ар ипсауныгъэ изытет елъытыгъ, еджэмэ… Хэбзэгъэуцугъэм ахэр итхагъэх.\nАщ фэдэ упчIэ зиIэ ны-тыхэм зафэзгъазэ сшIоигъу: УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъур ащихьынэу зэрэфэмыемкIэ теубытэгъэ пытэ шъуикIалэ зыкIишIыгъэр сыдым къыхэкIыгъа? ЗыгорэкIэ тэрэзэу шъуфэмыгъэсагъа? ГущыIэм пае, и Хэгъэгу шIу ылъэгъунэу, патриотизмэ хэлъынэу, игъунапкъэхэр пыим щиухъумэнхэу ешъумыгъэшIагъэха?\nКъулыкъур зымыхьыгъэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ органхэм Iоф ащишIэн ылъэкIыщтэп.\nАщ дакIоу, альтернативнэ къулыкъур зэрэщыIэр агу къэсэгъэкIыжьы.\n— Джыри зэ пандемием къыфэзгъэзэжьы сшIоигъу. Ащ ыпкъ къикIыкIэ дзэ дэщыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэха?\n— Дзэ дэщыным хэлэжьэрэ лъэныкъо пстэуми мы узыр апымыхьаным епхыгъэ Iофтхьабзэхэм тынаIэ лъэшэу атетэгъэты. Комиссариатым ичIэхьагъу «лъыплъэн пункт» щыдгъэпсыгъ, санитарнэ шапхъэхэр зэкIэ тэгъэцакIэх. Зыщаугъоихэрэ унэхэр, автотранспортыр дезинфекцие тэшIых.\n— Александр, зэрэхъурэмкIэ, дзэ дэщыным ковидыр пэрыохъу фэхъурэп. Гъэтхэ дзэ дэщыгъом нэбгырэ тхьапша къулыкъум жъугъэкIощтыр?\n— Гъэтхэ дзэ дэщыгъом нэбгырэ 500-м ехъу Адыгэ Республикэм икIыщт. Мы уахътэм ехъулIэу процент 15-р къулыкъум кIуагъэх, охътэ гъэнэфагъэм ехъулIэу планыр зэрэдгъэцэкIэщтым сицыхьэ телъ.\nПредыдущая «Адыгэм идунэететыкIэ исаугъэтых»


КIалэхэр, къулыкъур къэджэ | Адыгэ Макъ\nФедеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «О воинской обязанности и военной службе» зыфиIорэм къызэрэщиIорэмкIэ, дзэм къулыкъур щызыхьын зылъэкIыщтхэр илъэс 18-м къыщегъэжьагъэу илъэс 27-м нэс зыныбжь хъулъфыгъэхэу дзэ учетым хэтхэр ыкIи хэмытхэр арых. Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къызэригъэнафэу къулыкъур зымыхьын фитыр, джащ фэдэу отсрочкэ зиIэхэр ыкIи ипсауныгъэкIэ къулыкъум кIон зымылъэкIыщтхэр дзэм ащэщтхэп. КIалэр илъэс 18 зыхъукIэ ары ныIэп дзэм къеджэнхэ залъэкIыщтыр.\nЗыщызыдзыехэрэр нахь макIэ хъугъэх\nГенералхэм ыкIи адмиралхэм амыгъэшIэгъон алъэкIырэп дзэм зыщызыдзыехэрэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахь макIэ зэрэхъугъэр. Урысыер пштэмэ, мыгъатхэ къыщегъэжьагъэу ахэм япчъагъэ процент 50-кIэ нахь макIэ хъугъэ. Мыщ дэжьым социологхэм, Миноборонэм ианалитикхэм къызэраIорэмкIэ, теубытагъэ ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу ныбжьыкIэхэм къулыкъур ахьы. Мы аужырэ илъэсхэм афэдэу патриотическэ мэхьанэ ратызэ ныбжьыкIэхэр къулыкъум къекIолIагъэхэу къашIэжьырэп.\nАдыгеим идзэ комиссариат иIофышIэхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, дзэ къулыкъум зыщызыдзыехэрэм япчъагъэ мыгъэ зэхапшIэу нахь макIэ хъугъэ. АщкIэ зишIуагъэ къакIоу алъытэрэр дзэ-патриотическэ пIуныгъэм ылъэныкъокIэ Iофтхьабзэхэр бэу еджапIэхэм ащызэрэзэхащэхэрэр ары. Арэу щытми, къулыкъум кIо зышIомыигъо ныбжьыкIэхэри щыIэх, загъэбылъхэу, комиссариатхэм къямыкIуалIэхэу. АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ыкIи кощын IофхэмкIэ иотдел дзэ комиссариатым зэпхыныгъэ дэгъу дыряIэу зэрэзэдэлажьэхэрэм ишIуагъэкIэ дзэ къулыкъум зыщызыдзыехэрэр къыхагъэщых.\nДжыри зы Iофыгъо дэгъу. Медицинэ статистикэм къызэритырэмкIэ, мы аужырэ илъэси 10-м, япсауныгъэ елъытыгъэу, къулыкъур зыхьын зылъэкIыщт ныбжьыкIэхэр нахьыбэ хъугъэх, процент 67-м къыщегъэжьагъэу процент 76-м нэсэу ахэм япчъагъэ хэхъуагъ.\nАдыгэ Республикэм идзэ комиссарэу Александр Авериным къызэриIуагъэмкIэ, дзэ дэщыгъор военкоматым иIофшIэн изы пшIанэу щыт, арэу щытми, анахь шъхьаIэхэм ащыщ. Дзэм къулыкъур зэрэщахьыщт пIалъэр илъэс зашIыжьыгъэм къыщегъэжьагъэу ащ кIо зышIоигъохэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ. ЗыныбжькIэ къулыкъур зыхьынэу къызтефэхэрэм апкъышъол иухьазырыныгъэрэ япсауныгъэ изытетрэ лъэшэу анаIэ тырагъэты дзэ дэщыгъо комиссием хэтхэм. БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ изытет нахь уигъэрэзэнэу щыт.\nАдыгеим идзэ-врачебнэ комиссие ипащэу Руслан Мамаевым тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, ныбжьыкIэхэу дзэм ащэщтхэм япсауныгъэ изытет медицинэ комиссиехэу район пэпчъ ащызэхэщагъэхэм ащауплъэкIу. Iофтхьабзэм къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, гъэтхэ дзэ дэщыгъом изэфэхьысыжьхэр блэкIыгъэ илъэсым ебгъапшэхэмэ, пчъагъэм къыкIичыгъэп, макIэу хэхъуагъ ыкIи процент 76-р къулыкъу ахьыным фэхьазырэу алъытагъ. Арэу щыт нахь мышIэми, къупшъхьэ-лъынтфэ, лъым икъекIокIын епхыгъэ, кIэтIый уз зиIэхэу къыхагъэщыгъэхэр бэ мэхъух. Ар нахьыбэмкIэ зэлъытыгъэу агъэунэфыгъэр унагъоу къызэрыхъухьагъэр ыкIи шъхьадж ипсауныгъэ зэрэлъыплъэрэ шIыкIэр арых. Арышъ, УФ-м оборонэмкIэ и Министерствэрэ УФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэмрэ унашъо зэрэзэдашIыгъэм тетэу, илъэс 15-м къыщегъэжьагъэу зипсауныгъэкIэ узылъыплъэнэу щыт кIэлэцIыкIухэм тисымэджэщхэр адэлажьэх.\n— АныбжькIэ къулыкъу зыхьынэу къызтефэрэ кIалэхэм псауныгъэ тэрэз яIэу дзэм дгъэкIонхэр тэ типшъэрылъ, — еIо Руслан Мамаевым. — Арышъ, а Iофыгъом нахьыжьэу тыдэлэжьэнэу етэгъажьэ. КIалэхэр еджапIэхэм ачIэсхэзэ, япсауныгъэ изытет пэшIорыгъэшъэу зэтэгъашIэ. Ахэм ятхылъхэр хьазырэу комиссием рахьылIэхэмэ, комиссариатым иIофшIэни нахь къыгъэпсынкIэщт.\nДзэ комиссарым къызэриIуагъэмкIэ, ныбжьыкIэхэр дзэ къулыкъум дэгъоу фэгъэхьазырыгъэнхэм фэшI дзэ-патриот гупчэ Мыекъуапэ ыкIи республикэм ирайонхэм ащыгъэпсыгъэн зэрэфаем бэшIагъэу игугъу ашIыми, а проектхэм Iоф ашIэрэп. Мы Iофым къэралыгъо екIолIакIэ иIэн зэрэфаер А. Авериным къыIуагъ.\nУФ-м и Президент федеральнэ унашъоу зыкIэтхагъэм къызэрэщиIорэмкIэ, ипсауныгъэ изытеткIэ къулыкъур ыхьын ымылъэкIынэу къызэкIагъэкIожьыгъэ кIалэм ыныбжь илъэс 27-рэ хъугъэу ыкIи къулыкъум кIонэу шIоигъоныгъэ иIэ хъумэ, ащ икIэрыкIэу медицинэ уплъэкIунхэр рагъэшIыжьых. Зыпари пэрыохъу къыфэмыхъумэ къулыкъум агъакIо, ар къызиухыкIэ УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ къыдилъытэрэ фитыныгъэхэр ыкIи социальнэ гарантиехэр къызфигъэфедэнхэ ылъэкIыщт.\nКонтрактникхэм япчъагъэ нахьыбэ хъущт\nКъэIогъэн фае 2018-рэ илъэсым къулыкъум дащын фаехэм япчъагъэ хэпшIыкIэу къызэрэщыкIагъэр. Ащ лъапсэ фэхъурэр контракт шIыкIэм тетэу къулыкъур зыхьынэу фаехэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр ары. Ащ нэмыкIэу, дзэ къулыкъум кIо зышIоигъохэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэми лъапсэ имыIэу щытэп. Къэралыгъо, гражданскэ ыкIи муниципальнэ къулыкъушIапIэхэм джы уаштэщтэп дзэм ущымыIагъэу.\nАналитикхэм къызэраIорэмкIэ, илъэси 7 горэкIэ контракт шIыкIэм тетэу дзэм къулыкъу щызыхьыщтхэм япчъагъэ нэбгырэ мин 475-м ехъущт.\nНахьыжьэу къыхагъэщыгъэ узхэр (хрестоматийное плоскостопие, нэмыкIхэри) агъэхъужьынхэ алъэкIы. Джащ фэдэу шIокI зимыIэ медицинэ уплъэкIунэу (диспансеризация) арагъэшIырэм ишIогъэшхо къакIоу алъытэ. Ау етIани мыщ дэжьым упчIэ къэуцу: шъыпкъэмкIэ, ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ уигъэрэзэнэу щыта? Хьауми къулыкъум нахь макIэу зыщадзые хъугъа? Дзэ къулыкъум шIуагъэу иIэхэм ащыщых: уегъашхэ, сэнэхьат тедзэ къыуеты, апшъэрэ еджапIэм епхыгъэу ыпкIэ хэмылъэу егъэджэн курсхэм уегъакIо. Полицием хэхьанхэмкIэ дзэм къулыкъур зэрэщахьыгъэр къашъхьэпэжьы. Мыщ дэжьым къэIогъэн фае, дзэм зыщызыдзыягъэхэм илъэси 10-м къыкIоцI къэралыгъо къулыкъухэм Iоф ащашIэн фитыщтхэп.\nСыд фэдизэу къулыкъум шIуагъэ къетыми, ныбжьыкIэхэм ащ зыщадзыенымкIэ Интернетым исайтхэм мэкъэгъэIухэр бэу арытых. Мыщ фэдэ шIыкIэмкIэ ахъщэ къэзыгъахъэхэрэм ябэных. ГущыIэм пае, Омскэ прокуратурэм иунашъокIэ мыщ фэдэ сайтищ зэфарагъэшIын алъэкIыгъ. Арэу щытми, ахэр джыри бэ мэхъух.\nМыбжыхьэ УрысыемкIэ зэкIэмкIи нэбгырэ мини 132,5-рэ дащынэу щыт, ащ щыщэу нэбгырэ мини 118440-р дзэ къулыкъум кIощт. Адрэ ныбжьыкIэ мин 14 фэдизым Росгвардием, ФСБ-м ыкIи ФСО-м къулыкъур ащахьыщт.\nКъулыкъур къызэджагъэхэм ыкIи ахэм янэ-ятэхэм сыда ашIэнэу щытыр?\nАпэрэмкIэ, рэхьатныгъэ къызхагъэфэн фае. Къулыкъур зыхьыщтым янэ мыгумэкIын ылъэкIыщтэп, ежь кIалэми чIыпIэ къызфигъотыжьырэп. Ары зэрэщытын фаери. КIалэм ипсауныгъэ изытеткIэ гумэкIыгъохэр щыIэхэмэ, ар ымыушъэфэу комиссием хэтхэм ариIон фае. Ау къулыкъум зыщадзыенымкIэ анонимнэ юристхэр щыIэх уз уиIэ фэдэу тхылъ нэпцIхэр ыпкIэ хэлъэу пфагъэпсынхэу. Ащ фэдэхэм зарагъэгъэделэ хъущтэп.\nДжыри зы Iофыгъу. Повесткэр къыратыгъахэ хъумэ, альтернативнэ къулыкъур къыхихын ылъэкIыщтэп. Динэу ылэжьырэмкIэ ыкIи нэмыкI ушъхьагъухэмкIэ Iашэр ыIыгъын ымылъэкIын хъумэ, дзэм дащыным илъэсныкъо иIэу заявление ытхын фае.\nПэшIорыгъэшъэу къулыкъум зыфагъэхьазырын фае\nКIэлэ ныбжьыкIэ пэпчъ ихэгъэгу къыухъумэныр ипшъэрылъ шъхьаI. Ау тинепэрэ лъэхъан ар зэрэмыпсынкIэр зэкIэми дэгъоу къагурэIо. Дзэм къулыкъур щыпхьыным къиныгъуабэ пылъ. УапэкIэ къыппыщылъыр умышIэ хъумэ, ащ уимыгъэгумэкIын плъэкIыщтэп. Мыщ дэжьым лIыблэнагъэ къызхэбгъэфэн ыкIи щынагъом упэшIуекIон фае. Узэсэгъэхэ хэбзэгъэуцугъэр, гъомылапхъэхэр щыбгъэзыенхэ фаеу хъущт, ар цIыфымкIэ къинэу щыт. МэкIэ-макIэзэ пэшIорыгъэшъэу ныбжьыкIэм къулыкъум зыфигъэхьазырынб пчэдыжьым жьэу къэтэджын, зарядкэ ышIын фае. Къулыкъум шхэным такъикъ 20 — 30 къащараты. Арышъ, псынкIэу, а уахътэм къыриубытэу шхэнхэу загъэсэн фае. Чэщым сыхьатыр 11-м гъолъыжьынхэу щыт. Апэрэ мафэхэм зэсэгъэхэ режимыр щагъэзыеныр къин къащыхъущт. Ау нахь пасэу зыфэбгъэхьазырмэ, къулыкъур IэшIэхыщт.\nМобильнэ телефоныр ямыIэу псэунхэ зымылъэкIхэрэм апай\nДзэм телефоныр щыбгъэфедэн плъэкIыщт. Зыщыдащыхэрэ пунктым фэгъэкIотэныгъэ тариф иIэу (янэхэм афытеонхэу) симкартхэр къащаратых. Ау нахьыбэм телефонхэр ротэм исейф дэлъыщтых. ХэушъхьафыкIыгъэ уахътэ яIэу телефоным рыгущыIэщтых, зянэ-зятэхэр зимыIэжьхэм ыпкIэ хэмылъэу телефон къараты. Джащ фэдэу зянэ-зятэхэр зимыIэжьхэм сомэ мини 3-м къыщегъэжьагъэу (адрэхэм сомэ мини 2) къараты, а пчъагъэр фэди 5 — 10-кIэ нахьыбэни ылъэкIыщт. Банковскэ картэр, ащ нэмыкIэу мафэ къэс щыгъыщт формэр, ищыкIэгъэщт пкъыгъохэр къаратых. Картэм ыпкIэ хэмылъэу солдатым ыгъэфедэн елъэкIы.\nДжащ фэдэу илъэсым иуахътэ емылъытыгъэу ащыгъыгъэхэм ачIыпIэ джы щыгъын шъошакIэхэр къулыкъушIэхэм къаратых. Дзэ часть пэпчъ щыгъынэу щыгъыщтым итеплъи, ышъуи зэфэшъхьафы. Научнэ ротэм хэт къулыкъушIэхэм хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэу «офисный» зыфиIорэр афыхахыгъ.\nФедеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «Об альтернативной гражданской службе» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, альтернативнэ шIыкIэм тетэу къулыкъур организацие 800-мэ сэнэхьати 120-кIэ ащыпхьын плъэкIыщт. Мыщ хахьэх сэнэхьатхэу психолог, автослесарь, тракторист, техник зыфэпIощтхэр.\nБелоруссием и Президентэу Владимир Лукашенкэм къулыкъур зыхьынэу щытхэм япроцент 80-м отсрочкэ зэряIэр тэрэзкIэ ылъытэрэп. «Арэу щытми, хъулъфыгъэхэр нахь макIэ мэхъу зэпыт. Ащ иунагъо къыухъумэн ылъэкIынэу гъэсэгъэн фае, ихэгъэгу къызэриухъумэн фаем игугъу сшIыжьырэп», — еIо ащ.\nСабыибэ зиIэ хъулъфыгъэхэу алимент зымытыхэрэм джы отсрочкэ арамытыжьынэу Правительствэм хэбзэгъэуцугъэ егъэхьазыры.\nНепэ хъулъфыгъэ ныбжьыкIэхэу сабыитIу е нахьыбэ зиIэхэр къулыкъум ащэхэрэп. Ау сабыибэ зиIэ хъулъфыгъэр унагъом хэмысыжьымэ? «Мыщ фэдэ тыр исабыйхэм адэмыIэпыIэмэ, ащ отсрочкэ ептынэу къытефэрэп», — еIо Урысыем июристхэм я Ассоциацие иправление ипащэу В. Груздевым.\nПравительствэм иэкспертхэм мы шIыкIэм дырагъэштагъ ыкIи ащкIэ хэгъэхъонхэр ашIыгъэх. АпэрэмкIэ, алиментым зыщызыдзыехэрэр ары отсрочкэр зыIыпхынэу щытыр.\nМыщ дэжьым къэIогъэн фае, зыгорэкIэ тыр къулыкъум ащэмэ, ащ исабый-хэм аныбжь илъэсищ охъуфэ мазэ къэс ахъщэ IэпыIэгъу аратын фае: 2018-рэ илъэсым мэзаем и 1-м къыщыублагъэу а пчъагъэр сомэ 11374-рэ мэхъу.\nКъэIогъэн фае медицинэмкIэ ыкIи фармацевтикэмкIэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэзыгъэгъотыгъэхэу интернатурэм чIэсхэм дзэ къулыкъум кIонхэмкIэ япIалъэ афызэкIахьэн зэралъэкIыщтыр. Ащ нэмыкIэу, 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу гъэсэныгъэ учреждениехэр къэзыухыгъэхэм дзэ къулыкъур «рассрочкэ» шIыкIэм тетэу ахьын алъэкIы. Илъэс пIалъэкIэ къулыкъур шIокI имыIэу зэрихьыщтым ычIыпIэ джы аужырэ курсищым студентыр мэзищ пIалъэкIэ къулыкъум кIон, адрэ къыфэнэрэ мэфэ 90-р дзэ кафедрэм щылъигъэкIотэн ылъэкIыщт.\n— Гурыт гъэсэныгъэ зыщызэрагъэгъотырэ учреждениехэм очнэ шIыкIэм тетэу ащеджэхэрэм, ыпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу, аныбжь илъэс 20-м нэсыфэ къулыкъур афызэкIахьэщтыгъэмэ, джы еджэныр къаухыфэ ахэм къяджэхэрэп, — къыIуагъ А. Авериным.\nДзэ къулыкъум имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, ныбжьыкIэхэм ар ашIогъэшIэгъоныным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэу «Дзэм къулыкъу щызыхьыщтым и Маф» зыфиIорэр илъэс къэс, хабзэ зэрэхъугъэу, тиреспубликэ щыхагъэунэфыкIы. КъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм, анахьэу къулыкъур ахьынэу къызэджагъэхэм, яхэгъэгу шIу алъэгъоу, лIыблэнагъэ ахэлъэу, тинахьыжъхэм яхэбзэ дахэхэр ащымыгъупшэхэу ахэм ягъогу рыкIонхэмкIэ мы Iофтхьабзэр щысэшIоу зэрэщытым щэч хэлъэп.


Мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэхэрэм IэпыIэгъу ятыгъэн фае — Адыгэ макъ\nМэкъумэщ хъызмэтым щылажьэхэрэм IэпыIэгъу ятыгъэн фае\n— Мэкъумэщ хъызмэтым бизнес щызышIыхэрэм банкхэм чIыфэу къаратырэр нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу афэшIыгъэн фае. Непэ ащ бюрократиеу хэлъыр зэрэбащэм къыхэкIэу екIолIэгъуае афэхъу, — къыIуагъ УФ-м и Президентэу Владимир Путиным мы отраслэм фэгъэзэгъэ министрэм зэIукIэгъу зыдешIым.\nФэгъэкIотэнхэр къыздэлъытэгъэ кредитхэр ары мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэхэрэм нахьыбэу агъэфедэрэр. Дмитрий Патрушевым къызэриIуагъэмкIэ, пстэумкIи зэхэлъытагъэу, сомэ триллиони 3-м ехъу 2020-рэ илъэсым аштагъ. Ау ащ чIыфэр агъэпсыныр нахь IэшIэх афашIыгъэу, тхылъхэр агъэхьазырынхэ имыщыкIэгъэжьэу ары къызэриIуагъэр. Онлайн шIыкIэм тетэу агъэпсын амал аратыными Iоф дашIэ.\n2020-рэ илъэсэу икIыгъэм Урысые Федерацием лэжьыгъэ тонн миллиони 133,5-рэ къыщаугъоижьыгъ. Аужырэ илъэситфыр пштэмэ, гурытымкIэ лъытагъэу, къаугъоигъэм нахьи процент 12-кIэ ар нахьыб. Мы уахътэм Темыр Кавказым, Къыблэ ыкIи Гупчэ Федеральнэ шъолъырхэм гъэтхэсэ IофшIэнхэр ащылъагъэкIуатэх.\nУФ-м и Президент шъоущыгъу зыхашIыкIырэ чIыплъэу халъхьэрэм гъэрекIо хэпшIыкIэу къызэрэщагъэкIагъэр къыхигъэщыгъ. 2019-рэ илъэсым бэдэдэ къаугъоижьи, ыуасэ къызеIыхым фермерхэм чIэнагъэхэр ашIыгъэхэу, ау мыгъэ алэжьырэм хагъэхъожьыщтэу ары министрэм къызэриIуагъэр.\nМэкъумэщ хъызмэтым ипродукциеу IэкIыбым агъакIорэми игугъу ашIыгъ. 2020-рэ илъэсым IэкIыб сатыушIыныр процент 20 фэдизкIэ дэкIоягъ, мылъкукIэ къэплъытэмэ, доллар миллиард 30,7-рэ мэхъу.\nКъэралыгъоу IэкIыбым къырищырэм нахьи, щыIуигъэкIырэр нахьыбэ зышIыгъэхэм Урысыер зэращыщым, ащ фэдэ зыпарэкIи къызэрэхэмыкIы- гъэр Президентым къыкIигъэтхъыгъ.\n— ХъызмэтшIапIэхэм продукциеу къыдагъэкIырэм уасэу фашIырэм афыхэгъэхъуагъэу IэкIыбым щыIуагъэкIын амал яIэным фэшI мы лъэныкъом фытегъэпсыхьэгъэ IэпыIэгъум нахь зегъэушъомбгъугъэн фае, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nПредыдущая Апэрэ бзылъфыгъэ форум зэхащэщт\nСледущая Псэуалъэхэм ягъэцэкIэжьын зэрэлъыкIуатэрэр зэригъэлъэгъугъ


Адыгеир апэрищымэ ахэт — Адыгэ макъ\nАдыгеир апэрищымэ ахэт\nРедактор 28.09.2021 28.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nПсауныгъэр зыгъэпытэрэ щыIакIэр зезыхьэхэрэмкIэ Адыгеир къэралыгъом ишъолъыр пэрытищымэ ахэхьагъ.\nАгентствэу РИА Рейтингым шъолъырхэу псауныгъэм игъэпытэн нахь зыщыпылъхэмкIэ ушэтынхэу ышIыгъэхэм фэдэ зэфэхьысыжь къакIэлъыкIуагъ. Пензенскэ хэкур анахь дэгъухэм ащыщ. Адыгеим ящэнэрэ чIыпIэр ыIыгъ. Апэрэ ыкIи ятIонэрэ чIыпIэм щытых Дагъыстанрэ Чэчэн Республикэмрэ.\nПсауныгъэм игъэпытэн ренэу зыщыпылъхэ шъолъырипшIымэ ясатыр Адыгеир хэт зэпыт, икIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIи шъолъыр анахь дэгъуищымэ республикэр ахэхьагъ.\nИлъэсищыкIэ узэкIэIэбэжьмэ Адыгеим щыпсэухэрэм ащыщэу физкультурэм пылъ зэпытхэм япчъагъэ процент 36,5-рэ хъущтыгъэмэ, икIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ мы пчъагъэр процент 47-м ехъугъ. Iофым хэшIыкI фызиIэхэм ар зэрапхырэр лъэпкъ проектхэр тишъолъыр зэрэщыпхыращыхэрэр, спортивнэ инфраструктурэм зэрэхагъахъорэр, урысые физкультурнэ-спортивнэ Iофтхьэбзэ зэхэтхэу ГТО-м къыхиубытэрэ ишапхъэхэм цIыфхэр зэрахагъэлажьэхэрэр арых.\nИкIыгъэ илъэсым республикэ къэралыгъо программэу «Физическэ культурэмрэ спортымрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм ыкIи федеральнэ проектэу «Спортыр – щыIэныгъэм ишапхъ» зыцIэм япхырыщын тегъэпсыхьагъэу миллион 912-рэ къатIупщыгъ. Джырэ уахътэм Адыгеим спортивнэ объект 968-рэ ит, мыхэм ащыщэу 580-р къоджэ псэупIэхэм адэт.\n— Къэралыгъом ипащэ пшъэрылъ анахь шъхьаIэр къыгъэнэфагъ — лъэпкъым ипсауныгъ. Iофэу зэшIотхырэмкIэ тызэрыгъуазэхэрэм ар анахь шъхьаI. Спортыр республикэм ипсэупIэ пэпчъ къызщызфагъэфедэн алъэкIынэу гъэпсыгъэн фае. Урысыем спортымкIэ и Министерствэ иIэпыIэгъу къызфэдгъэфедэзэ спорт инфраструктурэм игъэпсынкIэ лъэшэу тылъыкIотагъ, — икIыгъэ илъэсым зэфэхьысыжьхэр къыфишIыхэзэ къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая КIэлэцIыкIухэр агъэгупсэфых\nСледущая Адыгеим сомэ миллиард 1,4-рэ къыфыхагъэкIыщт


Редактор 08.04.2021 08.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэлылъфэгъум и 2-м Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетымрэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм икъутамэу Адыгэ электрическэ сетьхэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэр къэзыушыхьатрэ тхьапэм зэдыкIэтхагъэх.\nЗэзэгъыныгъэм къыдыхэлъытагъэу ПАО «Россети Кубань» зыфиIорэм ищыкIэгъэ специалистхэр апшъэрэ еджапIэм ыгъэхьазырыщтых. Джащ фэдэу мы организацием Iоф щызышIэхэрэм Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым яшIэныгъэхэм ащыхагъэхъон амал яIэным, аужырэ технологиехэмкIэ Iоф ашIэным ыкIи нэмыкI лъэныкъуабэхэм япхыгъэу Iоф зэдашIэщт.\n— Зэзэгъыныгъэм лъэныкъуабэ къыдеубыты. Тиреспубликэ хэхъоныгъэхэр зышIырэ шъолъырхэм ащыщ. Арышъ экономикэм ыкIи инженер лъэныкъохэмкIэ шIэныгъэ куу зиIэ ныбжьыкIэхэр тищыкIагъэх. Зэзэгъыныгъэм ишIуагъэкIэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм иIофышIэхэр къедгъэблагъэхэзэ тшIыщтых, ахэр ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу афэхъущтых, джащ фэдэу мы организацием студентхэм практикэ щахьын алъэкIыщт. Ащ нэмыкIэу, тиапшъэрэ еджапIэ ипрограммэкIэ зишIэныгъэхэр хэзыгъахъо зышIоигъо IофышIэхэр къытэолIэнхэ амал яIэщт, — къыIуагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.\nСтудентхэм ямызакъоу мы лъэныкъомкIэ кIэлэеджакIохэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэными мэхьанэ ин зэриIэр Iофтхьабзэм къыщыхагъэщыгъ. 2020-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Электроэнергетика и электротехника» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ ПАО-у «Россети Кубань» зыфиIорэм кIэлэеджакIохэр егъэхьазырых. Мы илъэсми ар падзэжьынэу агъэнафэ.\nПредыдущая ТыгъуакIор къаубытыгъ\nСледущая Бзылъфыгъэ бизнесым зырагъэушъомбгъу


Препарат Файф тоник: инструкция по применению, цена, описание.\nСок-тоник: инструкция по применению, цена, описание.\nВитаскин регенератив тоник: инструкция по применению, цена, описание.\nТоник-пилинг: инструкция по применению, цена, описание.\nГрин Мама тоник: инструкция по применению, цена, описание.\nВитаскин тоник: инструкция по применению, цена, описание.


Препарат Хамомилла-плюс: инструкция по применению, цена, описание.\nМатрикария ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАлоэ ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАпис-плюс ДН: инструкция по применению, цена, описание.\nАрника-эскулюс: инструкция по применению, цена, описание.\nПрополис ДН: инструкция по применению, цена, описание.


Республика Адыгея - КIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр анахь шъхьаI\nКIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр анахь шъхьаI\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэгъэзэгъэ комиссиеу Адыгеим щызэхащагъэм зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат.\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ, гъогухэм къатехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэнымкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм, аварие къащыхъунымкIэ щынагъо зыдэщыIэ автомобиль гъогухэр гъэунэфыгъэнхэмкIэ ыкIи щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм афэгъэхьыгъагъ апэрэ Iофыгъоу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэр. Мыщ епхыгъэу къэгущыIагъ ыкIи 2016-рэ илъэсым, къихьэгъэ илъэсым иапэрэ мазэм ехъурэм язэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэу Александр Курпас. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, республикэм игъогухэм къатехъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм, ахэм ахэкIодагъэхэм ыкIи шъобж ахэзыхыгъэхэм япчъагъэ тIэкIу нахь макIэ хъугъэ. Авариехэм ахэкIодагъэхэм япчъагъэ зыщыхэхъуагъэхэр Теуцожь (нэбгыри 9) ыкIи Кощхьэблэ (зы нэбгыр) районхэр арых. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм закъыфэбгъазэмэ, ешъуагъэу рулым кIэрысыгъэ водительхэм апкъ къикIыкIэ къэхъугъэ хъугъэ-шIагъэхэр нахь макIэ хъугъэх, ау, гухэкI нахь мышIэми, хэкIодагъэхэм япчъагъэ процент 46,2-кIэ нахьыб. Сабыйхэр зыхэфэгъэхэ хъугъэ-шIагъэхэм япчъагъэ проценти 8,7-кIэ къеIыхыгъ, ау лъэсрыкIохэм апкъ къикIыкIэ къэхъугъэ авариехэм япчъагъэ Мыекъопэ районым — процент 60-кIэ, тикъэлэ шъхьаIэ — процент 95-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Хъугъэ-шIагъэхэр нахьыбэ зэрэхъурэм лъапсэу фэхъухэрэм ащыщ республикэм ит автотранспортым ипчъагъэ илъэс къэс зэрэхахъорэр. Мы уахътэм учетым машинэ мини 185-м ехъу хэт, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар мин 17,9-кIэ нахьыб.\nМы Iофыгъом епхыгъэу къэгущыIагъ ыкIи зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх республикэм ипрокурорэу Василий Пословскэм. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэр кIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр, ахэр еджапIэм екIуалIэхэ зыхъукIэ гъогур зэрэзэпачын фаер агурыгъэIогъэныр, шапхъэхэр амыукъонхэм фэщэгъэнхэр, джащ фэдэу гъогум тетхэм къазэрахэщыщтхэ къэнэфырэ пкъыгъохэр ахэлъынхэр ары. Мы лъэныкъомкIэ ны-тыхэм Iоф адэшIэгъэным мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ. Ешъуагъэу рулым кIэрытIысхьэхэрэм, гъогурыкIоным ишапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм атефэрэ пшъэдэкIыжь пхъашэр ягъэхьыгъэныр, ащ дакIоу ахэм алъэныкъокIэ профилактическэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэр гъэцэкIэкIо ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм, муниципалитетхэм япшъэрылъ шъхьаIэу щытын фаеу прокурорым къыгъэнэфагъ.\n— БлэкIыгъэ илъэсым тигъогухэм къатехъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм нэбгыри 119-рэ ахэкIодагъ, ар бэдэд. Социальнэ рекламэм мэхьанэшхо иIэшъ, ар къизыIотыкIырэ пкъыгъохэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэн фае. Мыщ фэдэ екIолIакIэм зы цIыфышъхьэ нэмыIэми къыгъанэмэ, водителыр зыгорэм ригъэгупшысэмэ, тшIагъэр хьаулыещтэп. Арышъ, а Iофыгъом нахь тэрэзэу тежъугъэгупшыс, бгъэцэкIэнымкIи зи бырсыр къыпыкIыщтэп. Джащ фэдэу тигъогухэм атет сурэт ыкIи видео атезыхырэ пкъыгъохэм япчъагъэ джыри хэдгъэхъон фае. Адыгеим игъогу фонд илъэс къэс нахьыбэ мэхъу, ащ ишIуагъэкIэ тигъогухэр тэгъэцэкIэжьых, зэтетэгъэпсыхьэх. Ащ дакIоу лъэсрыкIо гъогухэм, зэпырыкIыпIэхэм ягъэпсын, язегъэушъомбгъун тынаIэ тедгъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСабыйхэр хъугъэ-шIагъэхэм ахэмыфэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ профилактическэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн, гъэсэныгъэм иучреждениехэм апэблэгъэ лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэхэр шапхъэхэм адиштэхэу щытынхэм афэгъэхьыгъагъ ятIонэрэ Iофыгъоу повесткэм итыгъэр.\nА. Курпас гумэкIыгъо шъхьаIэу къыгъэнэфагъэхэм ащыщ Адыгеим игъогухэм къатехъухьэгъэ я 10-рэ аварие пэпчъ сабый зэрэхэфагъэр. ЗэкIэмкIи мыщ фэдэ хъугъэ-шIэгъэ 47-рэ агъэунэфыгъ, ахэм сабыищ ахэкIодагъ, нэбгырэ 44-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Анахьэу унаIэ зытебгъэтын фаеу пащэм зигугъу къышIыгъэр кIэлэцIыкIу-лъэсрыкIохэр арых. Гъогум узэрэщызекIощтыр ахэм унагъом, еджапIэм къащафаIотэн фае. Машинэм ируль кIэрысхэми сакъыныгъэ къызхагъэфэн, шапхъэхэр агъэцакIэзэ къызэтеуцонхэшъ, сабыйхэр гъогум зэпырагъэкIынхэ фае.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэр зыщимыгъэрэзэгъэ чIыпIэхэм, гумэкIыгъохэм, щыкIагъэхэм къащыуцугъ, ащкIэ анахьэу унаIэ зытебгъэтын фэе лъэныкъохэр къыгъэнэфагъэх.\n— Гъэсэныгъэм иучреждениехэм апэблэгъэ лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэ чIыпIэ 307-рэ республикэм ит. Ахэм ащыщэу 246-м ящыкIэгъэ гъогу тамыгъэхэр ащагъэуцугъэх, адрэхэри зэрифэшъуашэу, шапхъэхэм адиштэу дгъэпсынхэ фае. ТикIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр зэкIэмэ анахь шъхьаI, ар хэти зыщигъэгъупшэ хъущтэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы Iофыгъом епхыгъэу къэгущыIагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзауррэ Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Алексей Петрусенкэмрэ.\n«ЦIыфхэм ыкIи багажым язещэн зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэныр, ащ къыдыхэлъытагъэу УФ-м изаконодательнэ акт зырызхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэр» зыфиIорэ федеральнэ законыр республикэм щыгъэцэкIагъэ зэрэхъурэм иIофыгъуи комиссием хэтхэр хэплъагъэх. Мыщ къыгъэнэфэрэ шапхъэхэм янахьыбэр тишъолъыр щагъэцакIэ, къэнэжьыгъэ щыкIэгъэ зырызхэр мы илъэсым дэгъэзыжьыгъэхэ хъущт.\n— Мы Iофыгъом мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп, — къыIуагъ зэфэхьысыжьхэр къы-шIыхэзэ КъумпIыл Мурат. — Хэдзын кампанием зэ нэмыIэми хэлэжьагъэм дэгъоу ешIэ общественнэ транспортыр зэрэзекIорэм цIыфхэр ымыгъэразэхэу къызэрэхэкIырэр, ащ епхыгъэу упчIабэ къызэратырэр. Анахьэу ащ ыгъэгумэкIыхэрэр тинахьыжъхэр арых, арышъ, щынэ-гъончъэным дакIоу, мы лъэныкъоми пстэуми тынаIэ тедгъэтын фае.\n20.12.2017 Илъэси 100 зэрэхъугъэр хигъэунэфыкIыгъ\n17.10.2017 МинистракIэр иIэнатIэ Iухьагъ\n18.07.2017 Лъэпкъ гвардием иилъэсныкъо зэфэхьысыжьхэр


АСКЪЭЛЭЕ ШЫУХЭР. - Статьи на адыгском. - Каталог статей - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nЯ 18 — 19- рэ лIэшIэгъухэм Урысыем икъыблэ гъунапкъэхэр ыгъэпытэнхэу, хытIуалэмэ шъхьафитэу къухьэхэр адэкIыхэу ышIынэу пылъыгъ, Тыркуем а чIыпIэмэ арыс цIыфмэ ифэмэбжьымэ атырихьэу къэнэным фэягъ.\nАужырэ Урыс-тырку заор 1877-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 12-м къежьагъ. А заом хэлэжьэнхэм пае Темыр Кавказым ис къушъхьэчIэсхэм ащыщхэр зыхэт шыудзэ полки 10 зэхащэгъагъ. Ахэм ащыщыгъ Кубань-къушъхьэчIэс полкыр. А полкым исотнеу тфымэ Кубань хэкум щыщ адыгэхэр ахэтыгъэх.\nАдыгэ кIэлакIэхэмкIи, зыныбжь нахь хэкIотагъэхэмкIи дзэ къулыкъур шъуашэу щытыгъ. Къуаджэу Аскъэлае щыщхэу урядникэу Чэсэбый Пщымафэ, дзэкIо шыухэу Еутых Хьэкъарэ, ГъукIэлI Нэтахьэ, Анцокъо ЗэхэкIыкъо, Бэрэтэрэ Албэч, Гъонэжьыкъо Хьабит, Чэсэбый Айтэч, Шъхьэлэхъо Ахыджагу, Анцокъо ЦухьатрыкIо я 3-рэ шыуишъэу Бжъэдыгъу сотнекIэ заджэщтыгъэхэм хэхьэгъагъэх.\nА шыуишъэм дзэпащэу фэхъугъагъэр Къэзанэкъо Бамбэт ары. Бамбэт ащ ыпэкIэ Кубань хэкум иполицие ишыуишъэмэ япэщагъ. Штабс-ротмистрэхэу Хьатэгъу Къарбэчрэ Шъэотыкъ Мыхьамэтрэ ащ офицерхэу щагъэнэфэгъагъэх.\nТифлис губерниемкIэ Ахалцысс уездым щыщэу Сулдэ щегъэжьагъэу Эриван губерниемкIэ Александрополь уездым щыщ чылэу Шиштопэ нэсэу километрэ 60 фэдиз хъурэ Iучасткэр къыухъумэнэу Кубань-къушъхьэчIэс полкым унашъо фашIыгъагъ. Анахьэу лъэшэу полкыр зызэуагъэр бэдзэогъум и 31-р, шышъхьэIум и 17-р ыкIи и 25-р арых. ЗэлъашIэрэ дзэпащэу Михрали ишыудзэу шыу 340-р зыхэтыр мы мафэхэм зэкIадзэгъагъ.\nАлександрополь (джы зэреджэхэрэр Гимры) итемыр лъэныкъокIэ километрэ 20 фэдизэу укIомэ щыт чылэу Шиштоп дэжь, я 3-рэ шыуишъэм ичIыпIэ анахь дэгъоу къагъэгъунэрэмэ ащыщыгъ. Полкым икомандирэу подполковникэу Пентюховым зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, чIыпIэр къушъхьэбгы къохьэ-къокIэу зэрэщытым пае къамыгъанэу Бжъэдыгъу сотнем а Iэгъо-блэгъум ис къуаджэхэр дэгъоу къыгъэгъунагъэх. Къэрал гъунапкъэм икъэухъумэнкIэ гъэхъагъэу ашIыгъэмэ апае Чэсэбый Айтэчрэ Пщымафэрэ "За усердие" зыфиIорэ медальхэр къаратыгъагъэх.\n1904-рэ илъэсым щылэ мазэм и 27-м Япониер Урысыем икъухьэмэ япытапIэу Порт-Артур зыфиIорэм дэжь къыщатебэнагъ. Урыс правительствэр ащ ежагъэп ыкIи КъокIылIэ Чыжьэм щызэоным фэхьазырыгъэп. ЦIыфхэр хащыхэу, частэу зэхащэхэрэр зэуапIэм агъакIохэу рагъэжьагъ. Ахэм ащыщыгъ Терскэ-Кубанскэ шыудзэ полкыр.\nКубань хэкумкIэ Екатеринодар ыкIи Мыекъопэ отделмэ ахэхьэрэ къуаджэмэ къадэкIыгъэ шыухэр нахьыбэу зыхэт шыуишъэ зэхащзгъагь. Ащ командир фашIыгъагъэр штабс-ротмистрэу Шереметьевыр ары, младшэ офицерэу агъэнэфэгъагъэр сотникэу СултIан Къырым-Чэрый арыгъэ. Аскъэлае щыщ шыухэу а полкым хэхьагъэхэр Джарымэ Мос, Еутых Блахъу, Бэрзэдж Анцокъу арых. Ахэмэ яшыхэри яшъошэ-Iашэхэри чылэ мылъкукIэ къащэфыгъагъэх. Ахъщэу шыуищымэ апае Аскъэлае щаугъоигъагъэр сомэ 1029-рэ хъущтыгъэ. Дзэм кIощтмэ якъыхэхын пылъыгъэр дзэм къыхэкIыжьыгъэ прапорщикэу Чэсэбый Пщымаф арыгъэ.\nКубань хэкум иIэшъхьэтетэу генерал-лейтенантэу Маламэ шыу шъэныкъор (полусотнер) игъусэу къалэу Екатеринодар икъэлэ гупчэ икIи, гъэтхапэм и 25-м заом ежьагъ.\nМазэрэ зэзэохэ нэужым анахьэу къахагъэщыгъэр Джарымэ Мос ары. Ар урядник ашIи, разведчикмэ ядивизион шъхьафы хагъэхьэгъагъ. Терскэ-Кубань полкым хэт шыухэр Пьенмин, Лягоулин, Алпимен тIуакIэхэм ащызэуагъэх, Инкоу, Факумын, Хайчен лъэмыджым якIугъэ шыумэ ахэтыгъэх. ЛIыгъэу заом щызэрахьагъэм пае аскъэлэе шыуищыми я 4-рэ степень зиIэ Георгие къащхэр къаратыгъэх, Джарымэр юнкер хъугъэ, адрэхэр урядник хъугъэх. Полкым щыщ сотнеу Кубань икIыгъагъэу къэзыгъэзэжьыгъэм 1905-рэ илъэсым Армавир торжественнэу щыпэгъокIыгъэх. Ахэм якомандирэу сотникэу СултIан Къырым-Чэрые зэо пстэумэ ахэлэжьагъ, ащ орденитф къыфагъэшъошагъ.\n1914-рэ илъэсым Дунэе заор къежьагъ. Мызыгъогум Урысыем къезэонэу къежьагъэр Германиер ары. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх Австриер, Тыркуер. Урысыем игъусагъэх Англиер, Франциер, нэмыкI хэгъэгухэри. Джыри шыудзэхэр зэхащэхэу рагъэжьагъ. Мызыгъогум Кубань хэкум шыу шъиплI зыхэт Черкес (адыгэ) шыудзэ икIын фэягъэ (ахэм ащыщэу шыуишъэр Абхъазым къикIыгъагъ.\nАскъэлаекIэ а тинэIосэ дзэкIолIхэу М. Джарымэр, Б. Еутыхыр, А. Бэрзэджыр емыхъырэхъышэжьхэу дзэкIолI шыумэ ахэхьагъэх. Ахэм алъыкIуагъэх ныбжьыкIэхэу Бэгъушъэ Лыу, Чэтыухъу Къасимэ, НатIэкъо Мухьдинэ, ЕхъулIэ Исмахьилэ. 1915-рэ илъэсым ищылэ мазэ къэсымэджагъэмэ ачIыпIэкIэ кIэу полкым къэкIуагъэх ГъукIэлI Аслъанбэч, Еутых Щэбан, НатIэкъо Шумаф. Запасым щыIэ полкым къыхэкIи, ежь ичIыгогъухэр зыхэт шыуишъэм къыхэхьагъ Джанхъот Къанкъан (ащ гъусэхэр иIэгъэнхэкIи мэхъу, ау тэ тыщыгъуазэп). Мы зыцIэ къе-тIуагъэмэ ащыщэу дзэ къулыкъум анахьыбэрэ хэтыгъэхэр Бэгъушъэ Лыу, Еутых Блахъу, НатIэкъо Мухьдин арых.\n1914-рэ илъэсым чъэпыогъум и 6-м марш орэдыр хэтэу станицэу Армавир щагъэкIуати, Черкес (адыгэ) шыудзэ полкыр зэрыс эшелонхэр тыгъэкъохьэпIэ лъэныкъом ежьагъэх. Черкес (адыгэ) полкымрэ Ингуш полкымрэ зэхэтхэу Кавказ шыудзэ дивизием иящэнэрэ бригадэ къагъэпсыгь. Дивизием икомандирыгъэр пачъыхьэм ышэу Михаил Александровичыр арыгъэ.\nАскъэлэе шыумэ ащыщэу апэу лIыхъужъныгъз зезыхьагъэр Джарымэ Мос. 1915-рэ илъэсым щылэ мазэм иапэрэ мафэхэм ар зыхэт шыуишъэр чылэу Береги Горные зыфиIорэм иIэгъо-блэгъу мафэ къэс разведкэ кIощтыгъэ. Аскъэлэе кIалэхэр офицерэу Георгие къащитIу Маньчжурием къызыщыфагъэшъошэгъагъэу Александр Тупаловым ивзвод хэтыгъэх. Зыми имые чIыгум итыхэзэ, къапэтIысыгъэхэр къеохи, ар къауIагъ, ежьыри шым къефэхыгъ. Взводым икомандир иIэпыIэгъоу Джарымэ Мосэ къапэтIысыгъэмэ яозэ, ЕмтIылъымрэ Лъэцэрымрэ уIагъэр къыIуахыжьыгъ, джаущтэу шыумэ агу рихьыгъэ поручикыр къагъэнэжьыгъ. Офицерыр гъэрэу аубытын зэрамылъэкIыгъэм къыгъэгубжыгъэхэу австрийцэхэм взводыр къаухъурэинэу фежьагъэх, ау Джарымэ Мосэ ахэм амал аритыгъэп, чIэнагъэ имыIэу взводыр чIыпIэ къиным къырищыжьыгъ.\nРазведкэм къэбарэу къыхьыгъэмэ къызэрагъэлъагъорэмкIэ, пыим кIочIабэ мы чIыпIэм щызэрегъэуIу. Бэрэ пэмытэу австрийцэхэр зыхэтыдзэр Перемышлэ ылъэныкъокIэ къилъыгъ, урысмэ ащ къыщаухъурэигъэмэ адеIэнхэу ахэр фэягъэх. КъябэкIырэ ыкIи къялъэшэкIырэ дзэхэр къызэряжэхэрэм къыхэкIэу Черкес (адыгэ) полкыр къызэкIэкIон фаеу хъугъэ. Бригадэр Дверникэ икIыгъэу Лутовис тIуак!эм ылъэныкъокIэ зэкIакIо зэхъум станицэу Костромскоим щыщ штабс-ротмистрэу Сергей Лихачевыр зипэщэ апэрэ шыуишъэм зэкIакIохэрэр къыухъумэщтыгъэх. Ежь шыуишъэри зызэкIакIом Бэгъушъэ Лыурэ Мамый Хъураерэ зыхэт купыр джыри пыим пэIулъыгъ. Япшъэрылъ загъэцакIэм ахэр ежь ягъусэмэ акIэлъежьэжьыгъэх ыкIи акIэхьажьыгъэх.\n1915-рэ илъэсым ищылэ мазэ иятIонэрэ мэзэныкъо Черкес (адыгэ) полкыр генералэу Деникиным иотряд хэтыгъ. Подполковникэу Александр Чавчавадзе зипэщэ Черкес (адыгэ) полкым пыир къэлэ пытапIэу Перемышлэ къекIурэ пыир зэтыриIажэщтыгъэ. Чылэхэу Журавино, Кривки адэжь зэо пхъашэ щыкIуагъ. Адыгэхэри урысхэри зэгъусэхэу зэдэзэуагъэх ыкIи текIоныгъэр къыдахыгъ.\nБрусиловым идзэ исэмэгубгъукIэ щыIэ австрийцэхэм дзакIохэр мэзаем къафэкIуагъэх, ащ ишIуагьэкIэ чIыпIэ зырызхэм урысхэр ащызэкIафагьэх. Арэу зэхъум Кавказ шыу дивизием щыщ ятIонэрэ шыу корпусэу генералэу Нахичеванскэ Хъаныр зипащэмэ ябгъонэрэ корпусэу генералэу Калединыр зипащэмрэ генералэу Сахаровым ия ХI-рэ корпус деIэнэу агъэкIогъагъэх. Разведкэ ашIынэу, пыир зэкIадзэнэу ары пшъэрылъэу яIагъэр.\nУрыс-япон заом илIыхъужъэу юнкерэу Джарымэ Мосэ мы заом лIыгъэшхо щызэрихьагъ. Шым тесэу зэрэчъэрэм тетэу Ломницэ зэпичи, ащ нэужым окопхэми ашъхьарылъэти, чылэ унэмэ арыс австрийцэ дзэкIолIхэр къарифыхэу ыублагъ. Ащ ыIэ сэмэгу Iаеу къауIэгъагъ, ау уIэгъэ хьылъэм пае къымыгъанэу джыри пый дзэ-кIолIитIум апсэ Iуихыгъ. Джаущтэу ятIонэрэ степень зиIэ Георгие къащ къыфагъэшъошэнэу зэуагъэ.\nУрядникэу Бэрзэдж Анцокъо Бабино дэтыдзэм итопхэр къэзыгъэгъунэрэмэ япэщагъ. Ежь зыхэт шыуишъэр атакэм ежьагъэу зелъэгъум, урядникэу Мамыер мыдырэмэ Iэшъхьэтет къафишIи, ежь Абрэдж Къамболэт игъусэу шыуишъэмэ алъежьагъ. АкIэхьажьхи, ахэмэ ахэтэу адэзэуагъэх. Ащ фэдэу лIыхъужъныгъэ хэлъэу зэрэзэуагъэм пае Черкес (адыгэ) полкым Георгие штандарт (анахь тын лъапIэу щытыгъэр) къыфагъэшъошэнэу рахъухьэгъагъ, ау, Урысыер заом къызэрэхэкIыжьыгъэм ыпкъ къикIыгъэу къычIэкIын, тын лъапIэр къыратынэу хъугъэп.\nА заохэм ауж Черкес полкыр къалэхэу Галич, Залещик адэжькIэ Приднепровьем щыIагъ.\nМэлылъфэгъум и 22-м разведчикхэу Бэрзэджыр, Илющенкэр, Черняковыр аIоу пхъэ зэхэпхъагъэм (плотым) тесхэу чэщым чылэу Бродок дэжькIэ Днестрэ зэпырыкIыхи, ящыкIэгъэ къэбархэр къахьы-гъэх. КъашIэхи, ор къадашIэ-хыгъагъ, ау псаухэу къаIэкIэкIыжьынхэ алъэкIыгъ. Бэрзэдж Анцокъо я 3-рэ степень зиIэ Георгие къащ къыфагъэшъошагъ. Псыхъоу Днестрэ иадырабгъу щыIэ Свир полкым связь дашIыным пае Чэтыухъу Къасымэ мэкъуогъум и 22-м агъэкIогъагъ. Къызэрэохэрэм пае къымыгъанэу ащ ипшъэрылъ ыгъэцэкIагъ, къауIагъэ нахь мышIэми, зыфагъэкIуагъэр ымыгъэцакIэу къыгъэзэжьыгъэп. Ащ пае Георгие къащ ащ къыратыгъ.\nА Приднестровье дэдэми Джарымэ Мосэ лIыгъэ щызэрихьагъ. Ащ пае 1915-рэ илъэсым Iоныгъом и 20-м ащ апэрэ степень зиIэ Георгие къащ къыфагъэшъошагь, подхорунжие ашIыгъ. 1916-рэ илъэсым ипсауныгъэ къызэрэзэщыкъуагъэм къыхэкIыкIэ ар ядэжь къэкIожьынэу къатIупщыжьыгъ.\nГенералэу Лечицкэр зипэщэ я 9-рэ дзэм хэтэу Черкес (адыгэ) полкыр 1916-рэ илъэсым игъэмафэ "Брусиловскэ наступлениекIэ" зэджэгъэхэ заом хэлэжьагъ. Полкым хэт шыумэ чылэхэу Окно, Чертовец, Острин, Езеран (Озеран), Станиславув адэжькIэ пыир хьэлэч щырагъэфагъ. Бэдзэогъу мазэм кIогъэ заом Джанхъот Къанкъан анахь къащыхэщыгъ, ащелъытыгъэкIэ ащ Георгие къащ къыратыгъ.\nА илъэс дэдэм чылэу Езеран дэжь Черкес (адыгэ) полкым идивизионэу подполковникэу СултIан Къырым-Чэрые зипащэм австрийцэхэм ажэхэхьанэу зигъэхьазырыщтыгъ. Разведкэм купитIу агъэ-кIогъагъ. А купитIумэ язым ипэщагъ урядникэу Еутых Блахъу. УщызэонымкIэ анахь Iэрыфэгъу чIыпIэр ащ къыхихыгъ, ежь ышъхьэкIи заом хэлэжьагъ. Дивизионым хэт шыухэм пыир зэкIадзагъэ, топ пчъагъи гъэрхэри ахэм къонтхъы афэхъугъ. Я 4-рэ степень зиIэ Георгие къащыр Еутых Блахъо къыфагъэшъошагъ.\nАдыгэ макъ. Мэлылъфэгъум (апрелым) и 3, 1997 -рэ илъэс.\nКатегория: Статьи на адыгском. | Добавил: Анцокъо (21.01.2010)


Iофхэм язытет тегущыIагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nРеспубликэм ипсэупIэхэм санитариемкIэ язытет зыщатегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат мы мафэхэм зэхищагъ. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх муниципальнэ районхэм ыкIи къоджэ псэупIэхэм япащэхэр, АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ Комитетым, ветеринарием ыкIи тыкъэзыуцухьэрэ чIыопсым икъэухъумэнкIэ ГъэIорышIапIэм ялIыкIохэр.\nХабзэ зэрэхъугъэу, гъэтхапэм и 25-м къыщегъэжьагъэу мэлылъфэгъум и 30-м нэс къэбзэныгъэм имазэ республикэм щыкIощт. Урысые Iофтхьабзэу «Гъэтхэ уцышъор» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Адыгеим шIыхьаф щызэхащэщт. Къоджэ псэупIэхэм санитариемкIэ язытет шапхъэхэм адиштэным фэIорышIэщт техники 146-рэ республикэм IэкIэлъ, къэзыIорэр «Адыгэ Макъ».\nХэкIыр дэщыгъэнымкIэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ къулыкъухэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм изэфэхьысыжьхэр зэхэсыгъом щашIыгъэх. Мы Iофыгъом фэгъэзэгъэ компаниехэм фэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэм фэшI цIыфхэм зэзэгъыныгъэхэр адашIынхэ, ащкIэ псэупIэ зырызхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшын фаеу АР-м и Правительствэ и Тхьаматэ пшъэрылъ къафишIыгъ. — Муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ къэлэ ыкIи район администрациехэм япащэхэм адакIоу, псэупIэхэм япащэхэми мы лъэныкъомкIэ пшъэдэкIыжь ахьын, ячIыпIэхэр агъэкъэбзэнхэм, санитарнэ шапхъэхэм адиштэнхэм анаIэ тырагъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу хэкI пыдзафэхэр утилизацие шIыгъэным исистемэ республикэм щызэхэщэгъэным зыщытегущыIэщтхэ зэхэсыгъо зэхэщэгъэн фаеу Премьер-министрэм къыIуагъ, ащкIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nЕзыгъэжьэгъэкIэ фермерхэм ыкIи былымхъуным фэгъэзэгъэ унэе фермэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм къадыхэлъытагъэу, ахъщэ IэпыIэгъу зэратыщтхэм ятхылъхэр къаIахынхэу зэрэрагъэжьагъэм къытегущыIагъэх къоджэ псэупIэхэм япащэхэр.\nЗэнэкъокъум хэлажьэ зышIоигъохэм ятхьапэхэр агъэхьазырынхэм пае районхэм упчIэжьэгъу гупчэхэр ащызэхащагъэх. Зэхэсыгъом икIэухым хъупIэхэмрэ былымхэмрэ бамыкIхэм ащыухъумэгъэнхэм иIофыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх. Мы Iофтхьабзэхэм апэIухьащт ахъщэр муниципальнэ образованиехэм къагъотынэу зафагъэзагъ. IофшIэнхэр зэрагъэцэкIэщт техникэр ветеринариемкIэ ГъэIорышIапIэм аригъэгъотыщт.


ТхэкIо чъэпхъыгъ, журналист IэпэIас | Адыгэ Макъ\nТхэкIо чъэпхъыгъ, журналист IэпэIас\nАвтор: Редакция\t/ 19.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nКушъу Аслъан лъэныкъуабэмэ анэсырэ тхакIу. Ар къыщэлъагъо «Письма в вечность» зыфиIорэ тхылъыми. Ащ къыдэхьэгъэ повестьхэм ыкIи рассказхэм ащыщыбэхэр Адыгеим ыкIи Кубань ятарихъ иуцугъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъ. Кавказ заом итемэ псэемыблэжь лIыхъужъэу Тыгъужъыкъо Къызбэч ищыIэныгъэ гъогукIэ къегъэлъагъо. Рассказэу «Бег золотой колесницы» зыфиIорэр ары Тыгъужъыкъом фэгъэхьыгъэр.\nГраждан заор ыкIи колхозхэм язэхэщэгъу уахътэ хэшIыкIышхо фыриIэу «Агония» зыфиIорэ рассказымкIэ къыгъэлэгъуагъ. Кушъум ирассказхэу «Священный пояс Саусоруко», «Можжевеловый куст» зыфиIохэрэр Хэгъэгу зэошхом фэгъэхьыгъэх. Сыд фэдэ темэ зыфигъэзагъэми, авторым анахь дэгъум тетэу, IэпэIэсэныгъэ хэлъэу къызэкIоцIихын елъэкIы. ЛIыхъужъныгъэм, шIулъэгъуныгъэм, цIыфыгъэм, нэмыкI лъэныкъоу цIыфлъэпкъыр зыгъэгумэкIыхэрэр орэхъу – исыдрэ тхыгъи Аслъан иIэпэIэсэныгъэ къыхэщы.\nКушъум урысыбзэр зэригъэIорышIэрэм уемыхъопсэн плъэкIырэп. Бзэ бай зэрэIулъым, фэIазэу ар зэригъэфедэрэм ишыхьат итхыгъэ пэпчъ. Ары еджэрэ пстэуми художественнэ уасэу ахэм яIэр къызкIыхагъэщырэр, авторыр тхэкIо чъэпхъыгъэу зыкIалъытэрэр. Урысыбзэр имыныдэлъфыбзэми, хэшIыкIышхо фыриIэу художественнэ шъуашэм рилъхьэзэ фэIазэу егъэфедэ. Литературэм ащ фэдэу бэрэ къыщыхэкIырэп.\nТхакIоу ыкIи журналистэу Кушъу Аслъан цIыфхэр зыгъэгумэкIхэрэм аблэкIын ылъэкIырэп. Ары урысыбзэкIэ тхыгъэ иIофшIагъэхэу литературнэ сайт инхэм къарыхьэхэрэм нэбгырабэ зыкIяджэрэр. ИлъэситIум къыкIоцI ащ итворчествэ тхылъеджэ мин 25-м ехъумэ нэIуасэ зыфашIыгъ. Тхылъеджэхэу тхэным пыхьэхэмэ зышIоигъохэу Интернетым зыщызыушэтыхэрэм ащыщхэм уцугъо 700-м ехъурэ рецензиеу къатхыгъэхэм осэшхо Аслъан иIофшIагъэхэм къафашIыгъ. Ахэм япчъагъэ мафэ къэс хэхъо.\nКушъум иIофшIагъэ Къэралыгъо премие тефэу сэ сэлъытэ.\nАР-м изаслуженнэ журналист. .


Коммунальнэ фэIо-фашIэхэр | Адыгэ Макъ\nКвитанциехэр зепхьанхэ фая?\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, фэтэрыбэу зэхэт унэу тызщыпсэурэм чIэсхэм зэкIэми коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае мазэ къэс ттырэ ахъщэм фэшъхьафэу чIыфэхэр къыттефагъэхэу зэрытхэгъэ квитанциехэр къытфахьыгъагъэх. Фэтэр пэпчъ иинагъэм елъытыгъэу сомэ мини 3-м къыщегъэжьагъэу мин 15-м нэс къызтырагъэфагъэхэр ахэтыгъэх. Тыгъэгъэзэ мэзагъ, гъэIорышIэпIэ компаниеу тиунэ зэпхыгъэр банкрот хъугъагъэ, пащэм ахъщэ ищыкIэгъагъ.\nЦIыфхэр къэзэрэгъэгумэкIыгъагъэх. Мазэ къэс коммунальнэ фэIо-фашIэхэр зытыхэрэм чIыфэ къатефэнэу зэрэхъугъэр къагурыIощтыгъэп. Охътабэ текIодагъэми, сомэ мин 350-м ехъоу къыттырагъэфэгъагъэр ттыгъагъэп, прокуратурэм иIофышIэхэм Iофыр зэхэфыгъэнымкIэ яшIуагъэ къытэкIыгъагъ.\nЦIыфхэм чIыфэ зэратемылъыр къэзыушыхьатырэ квитанциехэр къаштэжьыгъагъэх. Ахэр илъэситфэ, нахьыби рамыдзыжьыгъэхэу щылъыгъэх. Арэущтэу щытми, унэгъуитIумэ ахъщэ чIыфэу къатырагъэфагъэр атыгъагъ. Зым якIалэ афитыгъэу, ятIонэрэм «судым шъуеттыщт» зэраIуагъэм къыгъэщынэхи аратыгъэу къаIогъагъ.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ онлайн шIыкIэм тетэу гъэIорышIэкIо компанием зэрэфэдгъэхьырэм къикIырэп квитанциехэр ибдзыжьынхэу.\nАхэр уищыкIагъэхэу, бгъэфедэжьхэу къыхэкIы. Специалистхэм къызэраIорэмкIэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ ИнтернетымкIэ бгъэхьыгъэу, чекыр къыхябгъэутыжьыгъэми, ащ мэхьанэ иIэп. Ау чекыр компьютерым зэрэдэлъэу къэбгъанэмэ нахьышIу, уасэхэм ятын Iофыгъо горэхэр къыпыкIымэ, ар къыпшъхьапэжьыщт. Ежь тхылъыпIэм зи къикIырэп, ау ахъщэр зыфэбгъэхьыгъэм иреквизитхэр ащ тетых, къыхябгъэутырэ чекыр банкым пхьымэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ зэрэптыгъэр къэзыушыхьатырэ печатыр ащ къыщыпфытырагъэуцощт. Игъом фэIо-фашIэхэм атефэрэ ахъщэр зэрэптыгъэр ащ къыушыхьатыщт.\nЦIыфым ахъщэ зэритыгъэр къэзыушыхьатырэ «унэе» кабинет банкым щыриI. Арэущтэу щытми, компьютерым чекым икопие дэлъмэ нахьышIу, — еIо Урысые ФедерациемкIэ потребительхэм я Союз июридическэ къулыкъу ипащэу Алексей Койтовым. — Банкэу ахъщэр зыщышъутыгъэр зэфашIыжьыгъэми, реквизитхэр къэнэхэшъ, хьакъулахь къулыкъум е Урысыем и Банк исистемэ чекыр къыщыхагъэщыжьын алъэ— кIыщт.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае ахъщэр терминалымкIэ е нэмыкI электрон шIыкIэкIэ птыгъэмэ, уителефон иномер е уиэлектрон почтэ ахэм къафэбгъанэмэ, электрон чекыр къыпфагъэхьыжьын алъэкIыщт. Арэущтэу умызекIуагъэмэ, чекым уфэмыеу ары зэралъытэрэр.\nГъэIорышIэкIо компанием е расчетнэ гупчэм ясайтхэр бгъэфедэхэзэ уасэхэр бгъэхьынхэм утырагъэгушIухьэу бэрэ къыхэкIы. Ащ фэдэ фэIо-фашIэр цIыфымкIэ гупсэфэп.\n– ГъэIорышIэкIо компанием цIыфхэм цыхьэу фашIырэр зыфэдизым ар елъытыгъ, — еIо Ассоциациеу «ЖКХ и городская среда» зыфиIорэм игенеральнэ директор игуадзэу Дмитрий Гордеевым. — Ащ илъэсныкъо пэпчъ цIыфхэм атыгъэ ахъщэр къымылъытэжьырэмэ, квитанцием пылъ Iофхэр къагуригъэIоным ымыгъэгумэкIырэмэ, упчIэу фагъэуцухэрэм яджэуапхэр къаримытыжьхэрэмэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ банкым щыптымэ нахьышIу.\nЭлектрон шIыкIэм тетэу квитанциехэр къызфагъэхьыхэрэм ар якомпьютер дагъэлъымэ нахьышIу. Организациеу къэзыгъэхьыгъэм зэкIэIэбэжьынышъ, квитанцием ит пчъагъэхэр (уасэхэр зыфэдизхэр) зэблихъунхэ ылъэкIыщт. Нэужым квитанцием итыгъэ ахъщэм фэдиз зэратыгъэр цIыфхэм къагъэнэфэжьын фаеу хъущт.\nПсэупIэр ащэми ащэфыми бгъуитIумкIи упчIэ къэуцу: коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае чIыфэхэр ателъха? ЦIыфхэм непэ ашIэрэр унэр зыщэрэм чIыфэ зэIуимыгъэкIагъэу зэрэщытын фаер ары. Унэр зыщэфырэм зыгорэм ичIыфэ фитыжьынэу фэещтэп ыкIи ар тэрэз.\nАдэ унэр зиягъэм псым, газым, фабэм апае ытыгъэ ахъщэр зэрыт квитанциехэр зыщэфырэм ригъэлъэгъунхэу щыта?\nКомпаниеу «МИЭЛЬ – Сеть офисов недвижимости» зыфиIорэм иэксперт шъхьаIэу Евгений Коноплевым къызэриIорэмкIэ, квитанциехэр унэм ищэн-щэфын Iофхэм ахэлажьэхэрэп, цIыфым чIыфэ телъми, ахэм мэхьанэ яIэп.\n— ФэIо-фашIэхэм уасэ амытэу зэтырагъэогъэ чIыфэр унэр зыщэфырэм зыкIи пэрыохъу фэхъурэп. Зыгорэм ичIыфэ унэр зыщэфыгъэм ытыжьынэу щытэп, — еIо Е. Коноплевым. – Ау гъэIорышIэкIо компанием иIофышIэхэр ащ къыфытеонхэ, ахъщэ чIыфэр ытыжьынэу къыраIон алъэкIыщт. Ежьым ар зэтыригъэхъогъэ чIыфэу зэрэщымытыр, унэм щыпсэугъэм а IофыгъомкIэ зыфагъэзэнэу ариIонэу фитыныгъэ иI.\nРиелторхэм къызэраIорэмкIэ, унэр зыщэхэрэмрэ зыщэфыхэрэмрэ мы IофымкIэ бэрэ зэпэуцужьхэрэп, сыда пIомэ унэм пылъ Iофхэр зэрытхэгъэ тхылъыр амыгъэхьазырызэ апэ чIыфэр зэригъэгъужьын фаер унэм ибысымыгъэм гурагъаIо.\nФэтэрыр зыщэфыгъэм чIыфэхэм ащыщэу ытын фаеу хъурэ закъор мазэ къэс цIыфхэм аIахырэ ахъщэу унэр зэрагъэкIэжьырэр (капремонтыр) ары. Ари унэ зэтетыр зэпхыгъэ гъэIорышIапIэм капремонтым и Фондэу шъолъырым итым зэзэгъыныгъэ димышIыгъэмэ ары. Капремонтым лъыттырэ ахъщэр зэрыт квитанциехэр тэ тиреспубликэкIэ шъхьафэу къытфахьых.\nЧIыфэхэр зэрыт квитанциехэр илъэсищэ пIыгъынхэ фае. Ау специалистхэм къызэраIорэмкIэ, пIалъэр лъыбгъэкIуатэмэ нахьышIу. Ар зыкIаIорэр гъэIорышIэкIо компанием илъэсым ыкIэм чIыфэхэм апае хьыкумым зыфигъазэу, ау цIыфхэм къэбарыр алъигъэIэсынэу игъо имыфагъэмэ е щыгъупшагъэмэ, квитанциехэр ящыкIэгъэщтхэшъ ары.\nКвитанциехэр зэрибдзыжьыщтым удэмыгузажъомэ нахьышIу.\nЗыгъэхьазырыгъэр Шъаукъо Аслъангуащ.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nСирием къикIыжьыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэ Шъхьэлэхъо Аскэр\nСирием щыщ тилъэпкъэгъухэм Адыгеим къэкощыжьхэу заублэгъагъэр 2012-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ къыщегъэжьагъэу ары. Анахьэу жъугъэу къызыкощыжьыгъэхэр 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм яятIонэрэ кIэлъэныкъу.\nСирием IашэкIэ щызэпэуцужьхэу зырагъэжьагъэм къыщыублагъэу ащ щыщ адыгэ мин 1,1-м ехъумэ Адыгеим - ятарихъ чIыгужъ - къагъэзэжьыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ 603-мэ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, нэбгырэ 421-мэ «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр, нэбгырэ 22-мэ Урысые Федерацием игражданствэ, нэбгырэ 63-мэ пIалъэ горэкIэ шъхьэегъэзыпIэ аратыгъ. 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу ащ фэдэ пчъагъэхэр къэзытыгъэр Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутам ары. Ащ нэмыкIэу, Адыгеим иапшъэрэ еджэпIитIумэ Сирием щыщ адыгэ кIэлэ 82-рэ ащеджэ. Тилъэпкъэгъухэм ыпкIэ хэмылъэу медицинэ уплъэкIунхэр арагъэкIух, пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэмкIэ Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным пае документэу арахьылIэн фаехэмкIэ ящыкIэгъэ справкэхэр ыпкIэ хэмылъэу къараты.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан ипресс-конференциеу бэмышIэу щыIагъэм журналистхэр къыщыкIэупчIагъэх тилъэпкъэгъухэр республикэм зэрэригъэблэгъэжьыгъэхэм, тарихъ чIыгужъым щыIакIэу илъым есэнхэмкIэ амалхэр зэрэзэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу.\n- Сирием къикIыжьырэ тилъэпкъэгъухэр щыIакIэм хэгъэгъозэгъэнхэкIэ IэпыIэгъу афэхъущт республикэ комиссие Адыгеим щызэхащагъэу Iоф ешIэ. ПIалъэ горэкIэ ахэр регистрацие шIыгъэнхэм, уахътэ горэкIэ республикэм щыпсэунхэу Iизын ятыгъэным, урысыбзэ, Урысыем, Адыгеим ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихъ, якультурэ, хэбзэгъэуцугъэхэм алъапсэхэр ягъэшIэгъэнхэм, ятэжъ пIашъэхэм ячIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэм якIалэхэр еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ягъэштэгъэнхэм, IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIэу щыIэхэмкIэ къэбархэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм, IофшIэным икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэным япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ хабзэр адеIэу фежьагъ, - хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. - Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ящыIакIэ тIэкIу-тIэкIузэ зэтеуцо, ахэм ащыщхэм унэхэр зэрагъэгъотыгъэх, IофшIапIэхэм аIухьагъэх.\nАтэжъ чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм бэджэндэу аштэщт унэм икъэгъотынкIэ IэпыIэгъу къафэхъух Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэр», чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Унэр, Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу языгъэгъотырэр. Анахьэу фэныкъо унагъохэм Адыгэ Республикэм икъэралыгъо учреждениеу «ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм» пIалъэ горэкIэ псэупIэ ащаратыгъ. Къуаджэхэм адэт унэхэр ыпкIэ хэмылъэу бэджэндэу аратых.\nАнахьэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр республикэм къэкощыжьыгъакIэхэр ары. ЧIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр хэзгъэгъозэжьырэ Гупчэм ахэр пIалъэ горэкIэ щыдатхэх Урысые Федерацием пIалъэ горэкIэ щыпсэунхэу Iизын къаратыным ыкIи шъхьэегъэзыпIэ щагъотыным пае.\nНепэ ехъулIэу хэгъэгу зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэ нэбгырэ 412-м ехъу (Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ 353-р) Гупчэм щыдатхагъ хабзэмкIэ статусэу Урысые Федерацием щыряIэщтым иIофыгъохэм язэшIохын пае нэмыкI юридическэ адрес зэрагъэгъотынэу амал зэрямыIэм къыхэкIэу. ПIалъэ горэкIэ ахэр республикэм щыпсэунхэу Iизын къаратыным тегъэпсыхьэгъэ документхэм язэхэгъэуцонкIэ Гупчэм иIофышIэхэр ахэм IэпыIэгъу къафэхъух.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет и Тхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр ащ фэгъэхьыгъэу къыIуатэзэ, мы лъэныкъомкIэ общественнэ организациехэм мэхьанэу яIэр хигъэунэфыкIыгъ.\n- Адыгэ Республикэм иобщественнэ Фондэу чIыгужъым къэзгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм 2012 - 2013-рэ илъэсхэм Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ унагъохэм азыныкъо нахьыбэмэ мэзищым телъытагъэу зыщыпсэухэрэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, ащкIэ цIыфхэм агу пыкIыгъэ ахъщэр къызыфигъэфедагъ. Анахьэу фэныкъо унэгъо 21-мэ етIани мэзихкIэ зыщыпсэущтхэ унэм пае бэджэндыпкIэр афитыгъ, - къыIуагъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет къызэритыгъэмкIэ, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм азыныкъо нахьыбэр Мыекъуапэ щэпсэух, адрэхэр республикэм имуниципальнэ образование зэфэшъхьафхэм (нахьыбэу Тэхъутэмыкъое районым) ащэпсэух. Урысые хэбзэгъэуцугъэм тетэу Тэхъутэмыкъое районымрэ Мыекъопэ районымкIэ къуаджэу Мэфэхьаблэрэ унэ зыщашIыщт чIыгу Iахьхэр ахэм къащыфыхагъэкIых.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм унэе унэ щашIыным пае чIыгу Iахь 37-рэ къуаджэу Мэфэхьаблэ къащыфыхагъэкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районымкIэ Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм хэхьэрэ икъоджиплIымэ Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъуи 130-м ехъу ащэпсэу. Хабзэм ичIыпIэ къулыкъухэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, чIыпIэ предпринимательхэр, общественностыр къадеIэзэ чIыгу Iахьхэу къафыхагъэкIыгъэхэм ищыкIэгъэ инфраструктурэр ащагъэпсыгъ, общественностым, мылъку зиIэхэм ягупыкI IэпыIэгъукIэ, ежь тилъэпкъэгъухэм ямылъкукIэ унэ 14 агъэпсыгъ. Унихэу ашIыщтым алъапсэ агъэчъыгъах. Ащ нэмыкIэу унэгъуищмэ ежь-ежьырэу унэхэр къащэфыгъэх, зы унагъом ялъэкъоцIэгъухэм унэ къыфащэфыгъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэр джащ фэдэу Инэм къоджэ псэупIэм, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ районхэм якъуаджэхэм ащэпсэух. Адыгэ Республикэм и Комитетэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм адэлажьэрэм унэ нэкIэу щыIэ пчъагъэр зэригъэшIагъ, Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унагъохэм ыпкIэ хэмылъэу ахэр аратыным бысымхэр фэхьазырых.\nТилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэн зэрэфаер къыдалъытэзэ, Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ 2012-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм урысыбзэ ягъэшIэгъэным тегъэпсыхьэгъэ курсхэр Мыекъуапэ къыщызэIуихыгъэх. Джыдэдэми ахэм Iоф ашIэ. Курсхэм мылъкоу апэIухьэрэр республикэ бюджетым къыхэкIы. Джащ фэдэу урысыбзэм изэгъэшIэнкIэ курсхэр Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэси щызэхащэгъагъэх. 2013-рэ илъэсым Министерствэм Адыгеимрэ Урысыемрэ ащыпсэурэ лъэпкъхэм ятарихърэ якультурэрэ язэгъэшIэнкIэ курс заули зэхищэгъагъ.\n- Гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ республикэ программэу «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэу адытиIэр гъэпытэгъэныр» зыфиIоу 2012 - 2016-рэ илъэсхэм ателъытагъэм диштэу Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет адыгабзэр дунэе проектэу «Bооk2» зыфиIорэм хигъэхьагъ ыпэкIэ зыщыпсэущтыгъэхэ хэгъэгум щагъэфедэщтыгъэ бзэмкIэ яныдэлъфыбзэ Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэрагъэшIэным пае. Джащ фэдэу урысыбзэр зызэрагъэшIэ нэуж тилъэпкъэгъухэм ясэнэхьаткIэ Урысыем Iоф щашIэн алъэкIыным пае IэкIыб къэралыгъохэм къащаратыгъэ дипломхэр Урысыем къыщыдалъытэн зэралъэкIыщт шIыкIэр бзэ зэфэшъхьафхэмкIэ зэрадзэкIыжьыгъ, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\n2002-рэ илъэсым бэдзэогъум и 25-м аштэгъэ Федеральнэ законэу N 115-р зытетэу «IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм Урысые Федерацием правовой положениеу щыряIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм фашIыгъэ зэхъокIыныгъэхэм 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ яIэ хъугъэ. Ахэм къащыдэлъытагъ пIалъэ горэкIэ Урысые Федерацием щыпсэунхэу Iизын, «вид на жительство» зыфаIорэ тхылъыр къаратыным, Iоф ашIэнэу Iизын е патент къаратыным пае IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм урысыбзэр, Урысыем изаконхэмрэ итарихърэ зэрашIэрэр къэзыгъэшъыпкъэжьырэ тхылъхэр аIэкIэлъын зэрэфаер.\nАщ фэдэ тхылъхэм ахэхьэх сертификатхэу, гъэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу, аттестатхэу 1991-рэ илъэсым ыпэкIэ СССР-м хахьэщтыгъэ къэралыгъохэм къащаратыгъэхэр. Джащ фэдэу гъэсэныгъэу, IэпэIэсэныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ документхэу IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэу Урысыем къэралыгъо кIэух аттестациер гъэхъагъэ хэлъэу щызыкIугъэхэм къаратыгъэхэри аштэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм непэ сертификат къащаIахын алъэкIыщт. ШэпхъакIэхэм атетэу мыщ щылэ мазэм и 30-м апэрэу уплъэкIунхэр щызэхащагъ. Шъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгэ къэралыгъо университетым IэкIыб къэралыгъохэм яцIыфхэм яуплъэкIункIэ Гупчэу лъэпкъхэм язэкъошныгъэ и Урысые университет (къ. Москва) щызэхэщагъэм зэзэгъыныгъэ зэрэдишIыгъэр ыкIи а зэзэгъыныгъэм тетэу уплъэкIунхэр зэрэзэхащэрэр.\nУрысыбзэ зымышIэхэрэм е дэеу ар зышIэхэрэм апае Адыгэ къэралыгъо университетым имеждународнэ факультет уплъэкIунхэмрэкIэ Гупчэу щызэхэщагъэм IэкIыб къэралхэм яцIыфхэм урысыбзэр зыщызэрагъэшIэн алъэкIыщт курсхэр къыщызэIуахыгъэх.\n- Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитетрэ Урысыем кощын IофхэмкIэ и Федеральнэ къулыкъу Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутамэрэ зэдызэхащэгъэ Iэнэ хъураем кощын Iофхэм яхьылIэгъэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм ыкIи 2015-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ зиIэ хъугъэхэм щатегущыIагъэх. Iэнэ хъураем республикэ общественнэ организациехэр, лъэпкъ-культурэ объединениехэу республикэм щызэхэщагъэхэм ыкIи тилъэпкъэгъухэмрэ къихьагъэхэмрэ Iоф адэзышIэхэрэм япащэхэр къырагъэблэгъэгъагъэх, - къыщаIуагъ Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэм шIушIэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм игугъу къэшIыгъэн фае. ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ общественнэ Фондэу 1997-рэ илъэсым республикэм щызэхащагъэм 2012-рэ, 2013-рэ илъэсхэм мылъкум икъэугъоинкIэ Iофышхо зэшIуихыгъ. 2012 - 2013-рэ илъэс еджэгъухэм сомэ 3000 хъурэ стипендиехэу Фондым къыхэкIыхэрэр Сирием щыщ студент 62-мэ мазэ къэс аратыщтыгъ. Джащ фэдэу унэгъо 77-мэ мылъкукIэ адеIагъэх. ЗэтыгъокIэ Фондым сомэ 3000 зырыз кIэлэеджакIохэм аритыгъ. Спонсорхэм яахъщэкIэ Сирием къикIыгъэ нэбгырэ 11-р Адыгэ къэралыгъо университетым иподготовительнэ курсхэм ащырагъэджагъэх, нэужым еджэнхэу федеральнэ квотэ ахэм къыдахын алъэкIыгъ.\nМылъкум икъэугъоинкIэ непэ Фондым СМС-IэпыIэгъур къызфегъэфедэ. ТапэкIэ Фондым IэкIыб къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэм яобщественнэ организациехэм мылъку зэраугъоирэмкIэ макъэ аригъэIугъагъ. Тыркуем щыпсэурэ адыгэхэм ахъщэу къагъэхьыгъэр доллари 100 зырызэу Сирием къикIыгъэхэу тиреспубликэ щеджэрэ студентхэм атырагощэгъагъ. Тыркуем щыщ сатыушIэ заулэмэ сомэ мин зырыз студент 41-мэ аратыгъ. Тыркуем ис адыгэ унэгъо заулэмэ сомэ мин 90-рэ фэдиз Сирием къикIыжьыгъэ унагъохэм къафарагъэхьыгъ.\nАдыгэ Республикэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэм ямылъкоу сомэ 1530355-рэ хъурэр 2013-рэ илъэсым анахьэу фэныкъогъэ унэгъо 26-мэ афызэхадзагъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм мылъку афэугъоигъэным къыхэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм идепутатхэр, Краснодар краимкIэ Успенскэ районым хэхьэрэ къоджищмэ адэсхэр, ХышIуцIэ Iушъом щыпсэурэ адыгэхэр, Адыгэ Республикэм иобщественнэ организациеу «Адыгэ Хасэр», Тэхъутэмыкъое районым, Адыгеим инэмыкI псэупIэхэм я Адыгэ Хасэхэр, республикэ общественнэ организациеу «ЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэр хэзыгъэгъозэжьырэ Унэр», Адыгэ Республикэм мамырныгъэмкIэ и Лигэ, Адыгэ Республикэм щыпсэурэ къэндзалхэм яобщественнэ организациеу «Дуслык» зыфиIорэр.\nАдыгеим лэжьыгъэ ыкIи нэмыкI гъомылапхъэхэр къыщызыхьыжьыхэрэм Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм ренэу яшIушIэ IэпыIэгъу алъагъэIэсы. ГущыIэм пае, 2014-рэ илъэсым комиссием иунашъокIэ шIушIэ IэпыIэгъум ахэр хэлэжьагъэх. Лэжьыгъэрэ нэмыкI гъомылапхъэрэ къэзыхьыжьыхэрэм Адыгэ Республикэм и Фондэу чIыгужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэм хьаджыгъэ тонни 4-рэ тыгъэгъэзэ дэгъэ тонни 2,5-рэ IэкIагъэхьагъэх. Джащ фэдэу IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэмрэ ащ къыфэIорышIэрэ учреждениехэмрэ гъомылапхъэхэр ыкIи унэгъо кIоцIым анахьэу щящыкIэгъэ пкъыгъохэр Фондым IэкIигъэхьагъэх. Мылъкоу ахэм къаугъоигъэмкIэ унэгъуи 136-мэ, Сирием къикIыгъэхэу республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ачIэсхэм адеIагъэх.\n2015-рэ ИлъэсыкIэр къызихьащтым ехъулIэу анахьэу фэныкъорэ унэгъо 21-мэ шIушIэ IэпыIэгъу аратыгъ. Адыгеим хабзэ щыхъугъ тилъэпкъэгъухэу зичIыгужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм якIэлэцIыкIухэр ИлъэсыкIэм тегъэпсыхьэгъэ республикэ шIушIэ Iофтхьабзэхэм къарагъэблэгъэнхэр, зыныбжь илъэс 14-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIу пстэуми илъэсыкIэ шIухьафтынхэр аратынхэр, тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIухэу Урысыем къыщыхъугъэхэм шIухьафтынхэр афашIынхэр.\n2014-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм якIэлэцIыкIу 86-р республикэм иеджапIэхэм ачIэхьагъ. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэрэ муниципальнэ хабзэм икъулыкъухэмрэ еджапIэхэм ахэт тхылъеджапIэмэ яфондхэмрэ спонсорхэм ямылъкурэ къызыфагъэфедэзэ, апшъэрэ классхэм арысхэм зэрырагъэджэщтхэ тхылъхэр аIэкIагъэхьагъэх. Илъэси 3 - 7 зыныбжь сабыйхэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм аштагъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм IофшIапIэ къафэгъотыгъэнымкIэ Гупчэм IофшIэнымкIэ рынкэм IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэу щыщыIэхэм яхьылIэгъэ къэбархэр ягъэшIэгъэнхэм тегъэпсыхьагъэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм зэIукIэгъуищ адыриIагъ. Джыдэдэм нэбгырэ 200-м ехъу псэолъэшIыпIэхэм, производствэхэм, фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ лъэныкъом, сатыум, общественнэ гъэшхэным, медицинэм ащэлажьэ, культурэм фэгъэзагъэу Iоф ашIэ. Унэгъо заулэмэ унэгъо хъызмэтыр зэрахьэ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм яIахьылхэм якъэгъотын Адыгэ Республикэм и Комитет Iоф дешIэ. Сирием къикIыжьыгъэхэм адыгэ лъэкъуацIэу ахьыхэрэр агъэнэфагъэх ыкIи ахэр къэбар жъугъэм иамалхэмрэ Интернет-сайтхэмрэ къарагъэхьагъэх. Республикэм ис унэгъо заулэ ялъэкъоцIэгъухэм адеIэхэу рагъэжьагъ (унэм ишIынкIэ гъомылапхъэкIэ адеIэх, ыпкIэ хэмылъэу зыщыпсэущтхэ унэр араты, унагъом къихъухьэрэ хъярхэм къарагъэблагъэх).\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет тилъэпкъэгъухэр щырагъэблагъэх. 2014-рэ илъэсым тилъэпкъэгъу нэбгыри 176-мэ Комитетым итхьаматэрэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэ адыряIэнымкIэ отделым ипащэрэ зафагъэзагъ. Ахэм япроцент 90-м ехъур Сирийскэ Араб Республикэм къикIыжьыгъэх. Тхылъ пстэуми ахэплъагъэх. Тхылъхэм япроцент 80-м ехъумкIэ лъэIоу яIагъэхэр афагъэцэкIагъэх, тхылъищ щагъэзыягъ, адрэхэм язэхэфын ыуж итых.\n- Сирием щыщхэу ренэу е уахътэ горэкIэ Мыекъуапэ, Адыгеим икъуаджэхэм ащыпсэунхэу къэкIуагъэхэм мигрант фэдэхэу зэрямыплъыхэрэр къэIогъэн фае. Комитетым изаказкIэ социальнэ ушэтынхэу зэхащэгъагъэхэм ар нафэ къашIыгъ. IофшIэнымкIэ рынкэм ахэм гумэкIыгъо гори къыралъхьэрэп, сыда пIомэ аIухьанхэу зыфэмыехэ IофшIэпIэ чIыпIэ нэкIхэр ары ахэм аубытыхэрэр. Ахэм ащыщыбэмэ яIоф къызэIуахы, унэе IэпыIэгъу хъызмэтыр зэрахьэ, лъэпкъ IэрышIхэр ашIыхэ ашIоигъу, - хигъэунэфыкIыгъ Шъхьэлэхъо Аскэр.\nЗэсэгъэхэ щыIакIэр къэзыбгынэгъэ, мылъкуи, IофшIапIи зышIокIодыгъэ тилъэпкъэгъухэм ятарихъ чIыгужъ къагъэзэжьыгъэу зэрэщыпсэухэрэм агу къеIэты.


Рабочая поездка в Теучежский районТеуцожь районым щыIагъэх\nТеуцожь районым щыIагъэх\n17 июля 2020 года 10:30\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ ащ игуадзэу, аграрнэ политикэмкIэ, мылъку ыкIи чIыгу зэфыщытыкIэхэмкIэ комитетым ипащэу Шъэо Аскэррэ бэдзэогъум и 16-м падзэжьыгъ лэжьыгъэр зыщыIуахыжьырэ хъызмэтшIапIэхэр къаплъыхьанхэм. Ахэм ягъусагъ АР-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур.\nМы мафэм ахэр щыIагъэх Теуцожь районым, муниципальнэ образованием ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат, ащ игуадзэу ХьадэгъэлIэ Мэджыдэ, ООО-у «Синдика-Агром» изэхэщакIоу ыкIи идиректорэу ЛIыIэпIэ Ибрахьимэрэ Кушъу Рэмэзанрэ аIукIагъэх.\nМуниципальнэ образованием ипащэхэм ыкIи аграрнэ секторым илIыкIохэм къаIотагъ лэжьыгъэм иIухыжьын зэрэкIорэр, IофшIэнхэр шапхъэхэм атетэу зэрэзэшIуахыхэрэр. Аграриехэм акIуачIэ нахь зыфагъазэрэр: мэкъумэщ техникэм зэпымыоу Iоф ышIэныр, щыфэ-гъэстыныпхъэхэмкIэ ыкIи къэкъутэхэмэ ахалъхьащт пкъыгъохэмкIэ щыкIагъэ ямыIэныр, гъогурыкIоныр щынэгъончъэныр, машIом лэжьыгъэр щыухъумэгъэныр.\nООО-у «Синдика-Агром» изэхэщакIоу ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ хьэм иаужырэ гектархэр зыщыIуахыжьырэ губгъом къащыпэгъокIыгъ Владимир Нарожнэм, Шъэо Аскэр ыкIи Къуанэ Анзаур.\nЛIыIэпIэ Ибрахьимэ къыIотагъ апэрэ илъэсныкъом хъызмэтшIапIэм иIофхэр зыфэдэхэр ыкIи хьасэхэм непэ язытет. ЗэкIэмкIи ашIагъэр мы илъэсым гектар 3441-рэ. Гектар 860-м къыщагъэкIыгъэ коцым гектар телъытэу центнер 45-рэ къырахы. Гектар 507-м щапхъыгъэгъэ хьэр Iуахыжьыгъ, гектар телъытэу центнер 49,5-рэ къырахыжьызэ, зэкIэмкIи центнер 2511-рэ къахьыжьыгъ. Рапс гектар 378-м изы гектар гурытымкIэ къырахыжьыгъ центнер 24,8-р, зэкIэмкIи аугъоижьыгъэр центнер 938-рэ.\nПарламентым ипащэхэу Владимир Нарожнэмрэ Шъэо Аскэррэ ыкIи мэкъу-мэщымкIэ министрэу Къуанэ Анзаур зэрагъэлъэгъугъ натрыфыр зыщалэжьыгъэ гектар 365-р, тыгъэгъазэр зыщапхъыгъэгъэ гектар 385-р ыкIи хагъэунэфыкIыгъ шэпхъэшIухэм атетэу чIыгур зэралэжьырэр.\n– Мы илъэсым лэжьыгъэшхом ущыгугъынэу щымытыгъэми, Теуцожь районым лэжьыгъэм изытеткIэ ыкIи ыугъоижьырэмкIэ гъэхъэгъэшхохэр ышIыгъ. Ар къадэзыгъэхъугъэр мэкъумэщышIэхэм Iофышхоу ашIагъэмрэ хъызмэтшIапIэхэм япащэхэм аграрнэ IофшIэнхэр тэрэзэу зэрэзэхащагъэмрэ. Ащ фэдэ IофшIакIэм осэшхо иI. Республикэм ихъызмэтшIапIэхэмкIэ «Синдика-Агром» фэдэхэр щысэтехыпIэх. Мыщ иIофшIакIэ Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэм алъыгъэIэсыгъэн фаеу сэлъытэ. Регионым иаграрнэ комплекс хэхъоныгъэ ышIыным, хъызмэтшIапIэхэм нахь дэгъоу Iоф ашIэным ар фэIорышIэщт, - къыIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nIофшIэгъу дэкIыгъом хэлэжьагъэхэр механизаторхэми аIукIагъэх. Алифир Бондаренкэр комбайнэм къехи къафэчэфэу къадэгущыIагъ ыкIи иIофшIэнэу илъэс 30 хъугъэу ыгъэцакIэрэр ыгу зэрэрихьырэр къыIуагъ.\n– Джыдэдэм Iоф пшIэныр тхъагъо, IофшIэкIэ амалышIухэр тиIэх, тихьасэхэм уагъэгушIо. Арышъ, зы пшъэрылъ тиIэр – игъом ыкIи чIэнагъэ фэмыхъоу лэжьыгъэр Iутхыжьыныр ары, - къыIуагъ Алифир Бондаренкэм. Мыщ зэкIэмкIи коц гектар 500 Iуихыжьыгъ, лэжьыгъэ тонни 5-м ехъу къыхьыжьыгъ.\nЛъэшэу щыгушIукIыгъэх тыгъэгъазэмрэ натрыфымрэ хъызмэтшIапIэм зэрэщагъэбэгъуагъэм. Тыгъэгъэзэ лъэгэшхохэу шъхьэшхо зышIыгъэхэм, натрыф хьэсэшхоу натрыфышъхьэ инхэр зыготхэм уяплъэкIынэу щытэп.\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр къыIуагъ блэкIыгъэ тхьамафэм районхэм я КФХ-хэм япащэхэу, механизаторхэу лэжьыгъэ лъэпкъышIухэр къыхэзыхыхэу, технологическэ шапхъэхэр дэгъоу зыгъэцакIэхэрэм зэраIукIагъэхэр.\n– Мыхэм бжыхьэ лэжьыгъэхэм ямызакъоу, ягъэтхасэхэм язытети дэгъу. Мы илъэсым къиныгъоу зэрихьылIагъэхэм ямылъытыгъэу, лэжьыгъэшIу къэхьыжьыгъэным фэшI афэлъэкIыщтыр зэкIэ аграриехэм ашIагъ. Лъэшэу тигъэрэзагъ лэжьыгъэм иIухыжьын хэлажьэхэрэм – комбайнерхэм, водительхэм, нэмыкIхэми зэпыугъо фэмыхъоу яIофшIэн агъэцэкIэным фэшI ящыкIагъэр зэкIэ зэрарагъэгъотырэм, мэкъумэщ техникэм имызакъоу, мэшIогъэкIосэ техникэри губгъохэм арыт. Ащ лъэшэу уегъэгушIо, сыда пIомэ зы пшъэрылъ зэкIэми тызыфэлажьэрэр – лэжьыгъэм иIухыжьын кIэухышIухэр фэхъунхэр, - къыIуагъ Шъэо Аскэр.\nАР-м и ГБУ-у «Информационно-консультативная служба АПК» зыфиIорэм къызэритырэмкIэ, республикэм зэкIэмкIи коц гектар 83341-м лэжьыгъэр щыIуахыжьыгъ, ар зэкIэмкIи коцэу аIожьын фаем ипроцент 78-рэ мэхъу. Гектар 14213-м хьэр щыIуахыжьыгъ. Гектар пэпчъ гурытымкIэ центнер 46,7-рэ къырахыжьыгъ. Бункерхэм лэжьыгъэ тонн 66307-рэ аратэкъуагъ.


— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным лъэныкъо шъхьаIэхэмкIэ къэралыгъом хэхъоныгъэ ышIыныр пшъэрылъэу къыгъэуцугъ. Урысыем пэрытныгъэ ыIыгъынымкIэ мэхьанэшхо зиIэщтыр сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ шъолъыр командэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм Елена Шмелевам осэшIу фишIыгъ. Гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм икъызэIухын ащ ишыхьатэу зэрэщытыр, тапэкIи республикэм IэпыIэгъу зэригъотыщтыр къыIуагъ. Мы IофшIэным «Сириусыр» къэзыухыхэрэр хэгъэлэжьэгъэнхэ фаеу ылъытагъ. Ащ пае Ассоциацие зэхащагъ.


Адыгеим и ЛIышъхьэ афэгушIуагъ | Адыгэ Макъ\nУрысые Федерацием хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ икъулыкъухэм яIофышIэ и Мафэ ыкIи советскэ милициер зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм афэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъ. Полицием икъулыкъушIэхэм къафэгушIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм къыщыгущыIэзэ, зисэнэхьат мэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм, къулыкъум иветеранхэм игуапэу къафэгушIуагъ. Советскэ милициер зызэхащагъэр илъэси 100 зыщыхъугъэ мафэм обществэм ыкIи къэралыгъом яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, рэхьатныгъэ тишъолъыр илъыным хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иIахьышхо зэрэхэлъыр ащ хигъэунэфыкIыгъ. Джырэ уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэу цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, обществэм полицием цыхьэу фишIырэм хэгъэхъогъэным, бзэджашIэхэм апэшIуекIогъэным хэбзэухъумакIохэм анаIэ тет.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщыгъэу, бзэджашIэхэм, къолъхьэ тын-Iыхыным, экстремизмэм, наркотикхэм ыкIи Iашэм хэбзэнчъэу ягъэзекIон апэшIуекIогъэным иIофыгъо пытагъэ хэлъэу къекIолIэгъэнымкIэ полицием икъулыкъушIэхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу цIыфхэр къяжэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Мыщ фэдэ мэхьанэшхо зиIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ къулыкъушIэхэм непэ екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къагъотынхэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр агъэфедэхэзэ криминалым ебэнынхэ фае.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! Полицием мафэ къэс иIофшIэн зэрифэшъуашэу зэригъэцакIэрэм ишIуагъэкIэ тишъолъыр рэхьатныгъэ ыкIи зыпкъитыныгъэ илъ, ащ епхыгъэу экономикэм ыкIи социальнэ лъэныкъом зэхъокIыныгъэшIухэр ащэкIох. Шъуисэнэхьат хэшIыкIэу фышъуиIэм ыкIи пшъэдэкIыжьэу шъухьырэм ялъытыгъ тиреспубликэ гъэхъагъэу ышIыщтхэр, Адыгеим щыпсэухэрэм ящынэгъончъагъэ ухъумагъэ зэрэхъущтыр. Пшъэрылъэу шъуапашъхьэ щытхэр щытхъу хэлъэу зэрэзэшIошъухыщтхэм сицыхьэ телъ, ащ фэIорышIэщт регионым ихэбзэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэмрэ АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэрэ шIуагъэ къытэу язэдэлэжьэн. ШъуимэфэкIкIэ джыри зэ сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, гъэхъагъэхэр шъушIыхэзэ шъуихэгъэгу шъуфэлэжьэнэу шъуфэсэIо.\nАР-м и ЛIышъхьэ и Рэзэныгъэ тхылъхэр зыфагъэшъошэгъэ къулыкъушIэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, яIофшIэнкIэ къалэжьыгъэхэр аритыжьыгъэх.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай ипсалъэкIэ иIофшIэгъухэм, ветеранхэм гущыIэ дэхабэ къапигъохыгъ. Мы къулыкъум зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми лIыгъэ зэрахэлъыр, яхэгъэгу къаухъумэным сыдигъуи зэрэфэхьазырхэр хигъэунэфыкIыгъ. Непэ Адыгеим илъ лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэр гъэпытэгъэныр, хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм апэшIуекIогъэныр, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэныр япшъэрылъ шъхьаIэхэу къыгъэнэфагъэх. АР-м и ЛIышъхьэу министерствэм сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къыфэхъурэм рэзэныгъэ гущыIэхэр пигъохыгъэх, тапэкIи ащ фэдэ зэпхыныгъэ пытэ яIэу зэрэзэдэлэжьэщтхэм ицыхьэ зэрэтелъыр къыIуагъ.\nПолицием иIофышIэхэу къулыкъу ахьызэ зидунай зыхъожьыгъэхэр зэхахьэм къыщызэрэугъоигъэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх, ахэм зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх. МэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIагъэх ыкIи зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Урысыем щынэгъончъэнымкIэ ифедеральнэ къулыкъу и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм ипащэу Виктор Шаменковыр, УФ-м и Следственнэ Комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу республикэм щыIэм ипащэу Александр Глущенкэр, республикэм ипрокурор шъхьаIэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIыкI Исмахьил, нэмыкIхэри.\nАР-м и Парламент, ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ведомствэхэм ярэзэныгъэ ыкIи щытхъу тхылъхэр гъэхъагъэ зиIэ къулыкъушIэхэм ащыщхэм афагъэшъошагъэх.\nАР-м ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яветеранхэм я Совет унашъоу ышIыгъэм диштэу медалэу «Советскэ милициер илъэси 100 хъугъэ» зыфиIорэр КъумпIыл Мурат, Владимир Нарожнэм ыкIи Владимир Алай афагъэшъошагъ.\nПолицием иIофышIэхэм ясабыйхэм азыфагу щызэхащэгъэ зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэр зэхахьэм щашIыгъэх, анахь чанэу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэм щытхъу тхылъхэр, шIухьафтынхэр аратыгъэх. Мы сэнэхьатым зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэ пстэуми гущыIэ дэхабэ къафаIуагъ, щытхъуцIэхэр, тын лъапIэхэр афагъэшъошагъэх, концерт къафатыгъ.