«Адыифым» иешIакIэ хегъахъо — Адыгэ макъ\n«Адыифым» иешIакIэ хегъахъо\nРедактор 08.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nМыекъопэ гандбол клубэу «Адыифым» ипащэу Къудайнэт Мэджыдэ илъэс ешIэгъур зэраухыгъэм, командэм хэкIыжьыгъэхэм, кIэу аштэщтхэм афэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Хэгъэгум гандболымкIэ изэнэкъокъоу 2019 — 2020-рэ илъэс ешIэгъум тызыхэлэжьагъэр тфагъэнэфэгъэ уахътэр къэмысэу тыухыгъэ, — къеIуатэ Къудайнэт Мэджыдэ. — Дунаир зэлъызыкIугъэ зэпахырэ узым зыщытыухъумэным фэшI Урысыем гандболымкIэ и Федерацие ащ фэдэ унашъо ыштагъ.\n— ЕплъыкIэу о фыуиIэр къытаIоба.\n— Зэнэкъокъум кIэухэу фэхъущтыр къэшIэгъуаеу зэрэщытым спортыр егъэдахэ. Илъэс ешIэгъур лъыдгъэкIуатэ сэ сшIоигъуагъ шъхьае, цIыфхэм япсауныгъэ икъэухъумэн Iофыгъо шъхьаIэу зэрэщытыр къыдэтлъытэн фае.\n— «Ростов-Доным» апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ, Европэм и Кубок къыдэхыгъэным фэбэнэщт. «АГУ-Адыифым»…\n— Адыгеим иешIакIохэм я 9-рэ чIыпIэр къыдахыгъ.\n— БлэкIыгъэ илъэсхэм ядгъапшэмэ, «АГУ-Адыифыр» зэнэкъокъум щылъыкIуатэу олъыта?\n— Я 8-рэ чIыпIэр къыдэтхын, командэ анахь лъэшхэм якIэух ешIэгъухэм тахэлэжьэн тимурадыгъ. Тигухэлъхэр икъоу дгъэцэкIагъэхэп, арэу щытми, тиешIакIэ хэдгъэхъуагъэу, тылъыкIотэным фэшI егъэжьэпIэшIухэр тшIыгъэхэу уахътэм къегъэлъагъо.\n— Зэнэкъокъум текIоныгъэу къыщыдэшъухырэр нахьыбэ хъугъэ.\n— «Луч» Москва, «Университет» Ижевск, «Уфа-Алиса» Уфа, «Динамо-Синара» Волгоград ешIэгъухэр къашIотхьыгъэх. Мыекъуапэ щыкIогъэ зэIукIэгъухэр арых къыхэзгъэщыхэрэр. Тикъалэ тыдэкIыгъэу тешIэзэ, зыцIэ къетIогъэ командэхэм очкоуи 3 ныIэп къашIотхьыгъэр.\n— «Ростов-Доным», «Ладэм», нэмыкI командэ лъэшхэм шъуатекIон шулъэкIыщтми сшIэрэп, ау шъощ фэдэхэм зэIукIэгъухэр къашIошъухьыным сыда къепIолIэщтыр?\n— УпчIэр къызэрыкIоп. «Динамо-Синарэм», «Ставропльем», нэмыкIхэм «Адыифыр» атекIон ылъэкIыщтыгъэу сэлъытэ. ЕшIэгъум къырыкIощтым нахьышIоу зыфэдгъэхьазырын фае.\n— Илъэс ешIэгъум тренер шъхьаIэр щызэблэшъухъугъ.\n— Урысыем изаслуженнэ тренерэу Александр Реввэ Адыгеим игандбол щашIэ. «Звезда» Звенигород, «Кубань» Краснодар Iоф ащишIагъ. «Адыифым» хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышIу хилъхьагъ. Ар къыдэтлъыти, «Адиф-2-м» итренер шъхьаIэу Александр Реввэ дгъэнэфагъэ.\n— Никита Голуб «Адыифым» итренер шъхьаIэ хъугъэ.\n— Гандболым Никита Голуб щыцIэрыIоу слъытэрэп. «Адыиф-2-м» ипащэу хэгъэгум иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу медальхэр къыщыдихыгъэх. Урысыем икIэлэеджакIохэм я Спартакиадэ дышъэр къыщихьыгъ, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренер…\n— Чыжьэу шъумыIабэу Мыекъуапэ щыпсэурэ тренерыр къызэрэхэшъухыгъэр дэгъу.\n— Тренерхэм яIэнатIэхэр зызэблэтэхъухэм «Адыифым» иешIакIэ хигъэхъуагъ. ТекIоныгъэр нахьыбэрэ къыдахы зэрэхъугъэм типшъашъэхэри, тэри тигъэгушхуагъ.\n— «Адыифыр» зэнэкъокъум щылъыкIотэным фэшI мыгъэ егъэжьапIэу шъушIыгъэхэм уакъытегущыIэ тшIоигъу.\n— «Кубань» Мыекъуапэ тызэрэщыдешIагъэр къыхэзгъэщынэу сыфай. Пчъагъэр зэфэдэу зэIукIэгъур зэрэтыухыгъэм имызакъоу, текIоныгъэм фэбэнэн зэрилъэкIыщт ешIакIэ «Адыифым» къыгъэлъэгъуагъ. «ЗэIукIэгъур тшIуахьыщт» аIозэ типшъашъэхэр ешIапIэм зэрихьэщтыгъэхэм кIэух фэтшIыгъэу тлъытэ хъущт.\n— «Адыиф-2-м» укъытегущыIагъэп.\n— БлэкIыгъэ илъэсым елъытыгъэмэ, «Адыиф-2-р» зы чIыпIэкIэ дэкIоягъ, я 9-рэ хъугъэ. Тренер шъхьаIэу «Адыифым» иIэгъэ Александр Реввэ нахь ныбжьыкIаIохэм Iоф адишIэным хэгъозагъ, бэкIэ тегъэгугъэ.\n— Мэджыд, «Адыифым» инеущырэ мафэ зыфэдэн ылъэкIыщтым сыда къепIолIэщтыр?\n— «Адыифым» нахьыбэ хъухэу хэтхэр Адыгэ Республикэм щапIугъэхэ пшъашъэхэр арых. ЧIыпIэ гандболым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалышIухэр тиIэх. Джэнчэтэ СултIан ыцIэ зыхьырэ спорт еджапIэм ипащэу ЛIыбзыу Сусанэ «Адыифым» къэлэпчъэIутэу щешIэщтыгъ. Анна Кареевар, Анна Игнатченкэр, Яна Усковар, нэмыкIхэу Мыекъуапэ щапIугъэхэр дунэе гандболым цIэрыIо щыхъугъэх. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэр непи клубым щытэгъасэх.\n— «Адыиф-2-м» къыхэкIыгъэхэ пшъашъэхэу командэ шъхьаIэм щешIэхэрэм ацIэхэр къытфеIохэба.\n— Сигуапэу къахэзгъэщыных. 2002 – 2003-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ Алина Морозовам, Мария Кучеренкэм, Диана Казихановам, Юлия Кожубековам, Дарина Никулинам, Ангелина Куцеваловам «Адыифым» испорт шъуашэ ащыгъэу суперлигэм щешIэх. Пшъашъэхэр Урысыем ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэхэм арагъэблагъэх, дунэе зэIукIэгъухэм ахэлажьэх.\n— Гъэзетеджэхэр зыгъэгумэкIыхэрэ упчIэхэм татегъэгущыI.\n— Дэгъу, къэупчI.\n— Хэта «Адыифым» хэкIыжьыгъэр?\n— Гум къео, ау ешIэкIо дэгъухэр «Адыифым» къыхэдгъэнэжьынхэ тлъэкIыгъэп. Командэм икапитанэу Ксения Дьяченкэр, къэлапчъэмкIэ Iэгуаор анахьыбэрэ дэзыдзэхэрэм ащыщэу Алиса Дворцеваяр «Звезда» Звенигород аштагъэх. Анна Ефимкинам иIэпэIэсэныгъэ Мыекъуапэ щыхигъэхъуагъ, «Кубань» икIэрыкIэу аштэжьыгъ. Ксения Зубовар «Динамо-Синара» Волгоград рагъэблэгъагъ.\n— НэмыкI пшъашъэхэри «Адыифым» хэкIыжьыхэ ашIоигъу.\n— Ащи тыщыгъуаз, ау ацIэхэр къетIощтхэп. Уахътэ тешIэн фае.\n— Жъугъасэхэрэ ешIакIохэр «Адыифым» хэмыкIыжьыхэу ахьыбэрэ тагъэгушIонымкIэ сыда ишъухъухьэрэр?\n— Илъэсыбэмэ ателъытэгъэ зэзэгъыныгъэхэр адэтэшIых. Дунэе гандболым опытэу иIэр къызыфэдгъэфедэщт.\n— ХэкIыжьыгъэхэм ачIыпIэ ижъугъэхьащтхэр къэпIонхэм уфэхьазыра?\n— Дэгъоу ешIэрэ нэбгыри 3-мэ зэзэгъыныгъэ адэтэшIы, нэмыкI ешIакIохэри къедгъэблэгъэнхэ тимурад.\n— ЗэхъокIыныгъэхэр зыфэхъухэрэ «Адыифыр» 2020 — 2021-рэ илъэс зэнэкъокъум зыфэбэнэщтым клубым шъущытегущыIагъа?\n— Республикэм и Правительствэ зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъу. Командэ пэпчъ зэхъокIыныгъэхэр фэхъух, тыгу дгъэкIодырэп. «Адыифыр» нахь дэгъоу зэрешIэщтым тыпылъын, спортыр зышIогъэшIэгъонхэу къытфэгумэкIыхэрэр нахьыбэрэ дгъэгушIонхэ тимурад.\n— Гъэхъагъэхэр шъушIынхэу шъуфэтэIо.\nПредыдущая Yarışmaya davetlisiniz\nСледущая Унагъор, кIэлэцIыкIур апэ ашIых


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгабзэм иухъумэн пае пкъыгъуищэу ищыкIагъэр\nАдыгабзэм иухъумэн пае пкъыгъуищэу ищыкIагъэр\nДжыдэдэм адыгабзэм изэгъэшIэн анахь къиныгъоу зэхэтхырэм ащыщ. Тэри тыфай, мыщ гъэтэрэзыжьын шIукIае хэтлъхьанэу. Къиныгъоу щытыр бзэм изэгъэшIэн къодыеп, ар игъэкIотыгъэу бгъэлэжьэн плъэкIыщтэп мы Iофыгъуищыр кIымыгъумэ:\n1. Бзэр зэрагъэшIэн фаеу щыт, зэкIэ адыгэ лъэпкъым иныбжьыкIэхэм. Совет хабзэу щыIагъэм, хэкум изэтегъэуцIон уахъти, республикэм и пащэу Джарымэ Аслъан зыщытетыгъэм афэдэу. Бгъэфедэнэу щытэп Адыгэ Республикэм къыщекIокIрэ законыр "Бзэр зэзгъэшIэн фаер, ар зышIэрэр ары..." Бзэр зышIэрэм, бзэр егъэIорышIэ. ЗэрэхъурэмкIэ, бзэр зэрагъашIэрэр, бзэр зышIэрэр ары. Адрэ зымышIэхэрэм,а амалыр ямыIэу къэнэх. Адыгеим бзэр зышIэрэм анахьыбэу агъэфедэрэр, гущыIэ мин лауз. Ар икъурэп литературэмкIэ уреджэнэу, нэмыкI сэнэхьатхэм ягугъу тымышIыми. Мыекъуапэ щыпсэурэ ны тыхэм, я шIукIае адыгабзэм рыгущыIэрэп. Ахэм шъыпкъэу афэлъэкIыщтэп, бзэ шIэныгъэ я кIалэхэм аратынэу, сыда пIомэ, ахэр хэкIодагъэх ассимиляцием. Сабый IыгъыпIэмрэ, кIэлэеджапIэмрэ ары, шIэныгъэр зыщяптын плъэкIыщтыр.\n2. Сыд пае кур пщэфын, ащ къырымкIухьэщтмэ ? Сыд унэр зыфэпшIыщтыр, ащ ущымыпсэущтмэ ? Сыдым пае бзэр зэбгъэшIэн, ащ урымыгущыIэщтмэ ? Бзэр зэбгъашIэу ау умгъэлэжьэщтмэ, ащ пкIэ иIэп, хьаулый. ЩыIэн фае, бзэр зыщагъэлажьэхэри: гъэзетхэр, радиор, ТВ, тхылъхэр ащ нэмыкIхэри.\n3. Гъэлэжьэгъуае мэхъу бзэр, ащ хэгъэхъонхэр имыIэмэ. Дунаир ыпэкIэ псынкIэу лъэкIуатэ, бзэм тэ тымышIэу, кIэу зыгорэхэр къыхэхьэ, ахэри зэдзэкIыгъэн фае адыгэбзэ грамматикэм итэу зэрэдгъэфедэнэу.\nТэлъэгъу мы Iофыр нахь дэи зэрэхъурэр, хабзэр зыIыгъхэм адэжькIи. Къэралыгъо Думэм зэкIэ бзэхэу Урысые Федерацием щагъэфедэщтыгъэхэр, урысыбзэм нэмыкIэу, зэрамыгъэшIэнэу, имыщыкIагъэу ылъытагъ. Адыгеим адыгабзэм изэгъэшIэн зыщаухыгъэр илъэси 8 хъугъэ, ыкIи тэшIэ ар псынкIэу зэрэкIодрэр. НыбжьыкIэхэм азыныкъом ехъу бзэр зэрагъашIэрэп. Мыщ фэдэхэри щыIэх, яни яти адыгэ лъэпкъым щыщхэу, ау ежь илъэси 10 зыныбжь сабыим къеIо, ыкIи зелъытэжьы урысэу. Мыр анахь Iофыгъо къинымэ ащыщ, ыкIи хэгъэунэфыкIыгъэу къыфэдгъэзэжьыщт. Урысые Федерацием и къэрэлыгъо хабзэр зыIыгъ пащэхэм, лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэр, хэукъоныгъэу ыкIи щынагъоу алъытэ. Лъэпкъ зэфэшъхьаф республикэхэм, я Конституциехэр угу къэбгъкIыжьми мы Iофым елъытыгъэу мэхьанэ иIэп, ахэр 2000 - рэ илъэсхэм лъэшэу " ЗэхъокIныгъэхэр хагъэуцIожьыгъ Федеральнэ законым диштэжьэу ". Ащ фэдэу гъэтэрэзыжьынхэр закон шъхьаIэм щашIыгъэми, джыри хэтых бзэм елъытыгъэу фитыныгъэхэр. Хэтых къэралыгъо пшъэрылъхэр Урысые Федерацием илъэпкъ зэфэшъхьафхэм бзэм, культурэм елъытыгъэу. Ар игъэкIотыгъэу къыщеIо я 68 пычыгъом. Ау зэрэхъугъэр, лъэпкъ зэфэшъхьафмэ абзэхэр зэрамыгъашIэми хъунэу унашъо заштэм, а бзэхэр къэзыухъумэн ыкIи хахъо езгъэшIын Фонд зэхащагъ. Мыщ хэхьэх бзи 170 ехъу, ахъщэу миллион 80 пэIухьанэу зы илъэсым, е илъэсищым зэ. Зэбгъапшэмэ урысыбзэм изэгъэшIэн ыкIи ихэгъэхъон къыфатIупщы миллиард пчъагъэ. Шъыпкъэр пIощтмэ, тит чъыпIэ къин, тилъэпкъкIэ етхьылIэн фае амалышIухэр, бзэр лъэпкъ менталитетыр тыухъумэнэу. Мыщ елъытыгъэу зафэтэгъазэ адыгэхэм джэпсалъэкIэ, тыдэкIи чъыпэхэм ащагъэфедэнэу, бзэм елъытыгъэ пкъыгъуищыр:\n1. ЗэдгъэшIэн фае, шIокI имыIэу адыгабзэр, ащ фэмыер адыгэу зилъытэрэп, и сабыйхэми ямыщыкIагъэу елъэгъу.\n2. Дгъэлэжьэн фае, адыгабзэр тыдэкIи урысыбзэм дыкIыгъоу.\n3. Хагъэхъон фае тишIэныгъэлэжьхэу бзэм Iоф дэзышIэхэрэм, уахътэм къыздихьырэ гущыIакIэхэр.\nМыр зи чэзыу къэсыгъэ джэпсалъэу щытэп, шIокI зимыIэ шапхъэу, псынкIэу штэгъэн фае. Ти амальхэр тты зэпыт хъумэ, мафэ къэкIощт ттын тимыIэжьэу. ЫкIи ащ дэжьым зэкIэ тшIокIодыгъэу хъущт. ЦIыфхэр къэущыжьмэ чIыпIэ къин итхэу, зэгорэм амалэу яIагъэр зэрагъэгъотыжьын алъэкIыщтэп. Лъэшэуи къин къытфэхъущт, илъэсхэр зэрэблэкIыгъэм фэшI. Тежъугъэгупшыс мыщ.\nАдыгэ Республикэ Чылагъо Хъыенгъэу "Адыгэ КIотэнгъэ"-м игъэцэкIак1о куп\nТхьэматэ Агыр Аслъан


КъумпIыл Мурат Адыгеим и ЛIышъхьэу хадзыгъ ыкIи иIэнатIэ Iухьагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 12.09.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ия XV-рэ зэ-хэсыгъоу Iоныгъом и 10-м щыIагъэр зэра-щагъ ащ и Тхьаматэу Владимир Нарожнэмрэ игуадзэхэу Iащэ Му-хьамэдрэ Шъао Аскэррэ. Зыхэплъэн-хэу агъэнэфагъэр зы Iофыгъу — АР-м и ЛIышъхьэ ихэдзын ары. Хэбзэгъэуцугъэу щыIэм диштэу АР-м и Парламент хэхьэрэ политическэ партие-хэм республикэм ипащэ хъунымкIэ кандидатурэхэр къагъэлъэгъуагъэх, УФ-м и Президент ахэм нэбгырищ къахихыгъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновыр, АР-м и Къэралыгъо советникэу ТхьакIущынэ Аслъан, республикэмкIэ федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, сенаторэу Хъопсэрыкъо Мурат, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатхэу Хьасанэкъо Муратрэ Владислав Резникрэ, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, республикэм и Конституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, Адыгеим и Арбитражнэ хьыкум и Тхьаматэу Игорь Дивиныр, республикэм ипрокурорэу Марк Большедворскэр, УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу МэщбэшIэ Исхьакъ, республикэ ыкIи муниципальнэ хэбзэ къулыкъухэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nВладимир Устиновым зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ къызэриIуагъэмкIэ, хэбзэгъэуцугъэу щыIэм диштэу, УФ-м и Президентэу Владимир Путиным Адыгеим и ЛIышъхьэ IэнатIэ IугъэхьэгъэнымкIэ кандидатури 3 къыгъэлъэгъуагъ ыкIи АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэр хэплъэнхэу къахилъхьагъ. УФ-м и Президент итхыгъэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ факIорэм Владимир Устиновыр къеджагъ ыкIи кандидатурэхэм ацIэ къыриIуагъ. Ахэр республикэм ипащэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат (къэзыгъэлъэгъуагъэр партиеу «Единэ Россиер»), АР-м и Парламент хэбзэгъэуцунымкIэ, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным епхыгъэ IофыгъохэмкIэ икомитет итхьаматэу Александр Лобода (партиеу «Справедливэ Россиер») ыкIи зэIухыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Зарем» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу Пщыжъ Щамсудин (партиеу КПРФ-р). УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIо депутатхэм закъыфигъазэзэ, кандидатурэу къагъэлъэгъуагъэхэм ахадэхэ зыхъукIэ шъыпкъагъэ хэлъэу, республикэм щыпсэухэрэм яшIоигъоныгъэхэр къыдалъытэхэзэ амакъэ атыным зэрэщыгугъырэр ариIуагъ.\nНэужым зикандидатурэ къагъэлъэгъуагъэхэр къэгущыIагъэх, хэдзынхэм япхыгъэ программэхэу къагъэхьазырыгъэхэм къадыхэлъытагъэу Адыгеим хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ ыкIи гумэкIыгъоу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэныкъохэм къащыуцугъэх.\nДжащ фэдэу АР-м и Парламент хэхьэрэ политическэ фракциехэм япащэхэри зэхэсыгъом къыщыгущыIагъэх. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, АР-м и ЛIышъхьэ хъунымкIэ къагъэлъэгъогъэ кандидатурэхэм пэшIорыгъэшъэу атегущыIагъэх, зэхэсыгъохэр рагъэкIокIыгъэх. Зыфэгъэзэгъэхэ лъэныкъом елъытыгъэу нэбгырищми яIофшIэн хэшIыкIышхо зэрэфыряIэр къыхагъэщыгъ. Ау илъэс пчъагъэхэм къакIоцI гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ахэтэу, гъэIорышIэным ылъэныкъокIэ опытышхо зыIэкIэлъ КъумпIыл Мурат амакъэ фатымэ нахьышIоу пстэуми къаIуагъ.\nДепутатэу (партиеу ЛДПР) Пэнэшъу Къэплъан къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зыхэдэнхэ фэе кандидатурищми шъхьэкIэфэныгъэ афэпшIыныр атефэ. Ау республикэм пэщэныгъэ дызезыхьан фаер гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъумкIэ опытышхо зиIэр ары. Ащ фэд IофшIэкIошхоу, цIыфхэм ягумэкIыгъохэр ыкIи ящыкIагъэхэр зэхэзышIыкIырэ КъумпIыл Мурат. Арышъ, фракцием хэтхэм амакъэ ащ фатыщт.\n— Гъэсэныгъэм иIофышIэхэм сырялIыкIу, — къыIуагъ депутатэу Былымыхьэ Иринэ. — Мы аужырэ илъэсхэм республикэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, гурыт еджапIэхэр, псэупIэхэр бэу щашIыгъэх, щагъэцэкIэжьыгъэх, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къыщызэIуахыгъэх. Ар зыпшъэ дэфагъэр, зэшIозыхыгъэр КъумпIыл Мурат ары. Мыр цIыфхэм апэблагъ, шъолъырым тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалэу щыIэхэм дэгъоу ащыгъуаз. Арышъ, мы кандидатурэм тымакъэ фэттыным детэгъаштэ.\nДепутатэу Сергей Погодиным къызэриIуагъэмкIэ, ежь зипэщэ предприятием фэдэхэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр ахэм инвестициехэр ахэлъхьэгъэнхэр ыкIи бизнесым IэпыIэгъу фэхъугъэныр ары. Республикэм ипащэ хъущтым лъытэныгъэ фашIэу щытын фае. Ащ фэд зикандидатурэ къагъэлъэгъогъэ КъумпIыл Мурат.\nМыщ ыуж хэдзынхэр рагъэжьагъэх. Шъэф шIыкIэм тетэу депутат 48-мэ амакъэ атыгъ, зэкIэми КъумпIыл Мурат икандидатурэ дырагъэштагъ ыкIи АР-м и ЛIышъхьэу ар хадзыгъ.\nШъолъырым ипащэ гущыIэр зештэм, республикэм щыпсэухэрэ цIыфхэр IэпыIэгъу къызэрэфэхъухэрэмкIэ ыкIи къызэрэготхэмкIэ, къэралыгъом непэ ихъухьэрэр дэгъоу зэрэзэхашIыкIырэмкIэ зэрафэразэр ариIуагъ. Республикэм социальнэ-политическэ зыпкъитыныгъэ илъыным ар ылъапсэу ылъытагъ. Мы аужырэ илъэси 10-м Адыгеим хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм, тапэкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм КъумпIыл Мурат къатегущыIагъ, ащкIэ анахь шъхьаIэу къыгъэнэфагъэр цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары.\nАдыгеим щыпсэухэрэ цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ыкIи щыкIагъэу яIэхэр къыдалъытэхэзэ шъолъыр политикэр зэрагъэпсыщтыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Ащ пае общественнэ ыкIи дин организациехэм, лъэпкъ объединениехэм, АР-м и Парламент зэпхыныгъэу адыряIэр агъэпытэщт. ТапэкIэ анахь мэхьанэшхо зэратыщтыр цIыф зэхахьэхэр, егъэблэгъэнхэр арых, цIыфхэм афагъэцакIэхэрэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэр нахь IэшIэх шIыгъэнхэм пылъыщтых.\nЭкономикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэIорышIэщт индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр гухэлъхэм ащыщ. Джащ фэдэу мэкъумэщ хъызмэтым хэщагъэхэу Iоф зышIэхэрэм IэпыIэгъу афэхъущтых, щэу, лэу, лэжьыгъэу къахьыжьхэрэм ахэгъэхъогъэным анаIэ тырагъэтыщт. АдыгеимкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъоу зекIоным зиушъомбгъунымкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Предпринимательхэм яшIуагъэ арагъэкIыным, ащкIэ пэрыохъухэр щымыIэнхэм мэхьанэшхо аратыщт. Мыщ дэжьым пшъэрылъ шъхьаIэу щытыщтыр регионым иэкономикэ къыхалъхьэрэ инвестициехэр нахьыбэ шIыгъэнхэр ары.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, экономикэм хэхъоныгъэу ышIыхэрэм къакIэлъэкIох IофшIэпIэ чIыпIакIэу къызэIуахыхэрэр, бюджетым къихьэрэ хэбзэIахьхэм зэрахахъорэр, нэмыкIхэри. Мэхьанэшхо зиIэхэм ащыщ УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр гъэцэкIэгъэнхэр, демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэныр.\nЗыныбжь хэкIотагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм, къызэхэоным ищынагъо зышъхьащыт унэхэм ачIэсхэм, унэгъо ныбжьыкIэхэм ыкIи сабыибэ зэрысхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Псауныгъэр къэухъумэгъэным, гъэсэныгъэм, культурэм, спорт инфраструктурэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшыщт.\n— ЩыIэныгъэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыным тицIыфхэр къежэх, арышъ, ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ шэпхъэшIухэм адиштэным пстэуми тынаIэ тедгъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ащ фэдэ пшъэрылъ къытфегъэуцу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным. Къэралыгъор IэпыIэгъу къазэрэфэхъущтым, яфитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр ухъумагъэхэ зэрэхъущтым цIыфхэм яцыхьэ телъын фае. ЗэгурыIоныгъэ ыкIи кIочIэшхо зиIэ республикэм тыщыпсэунэу тыфай. Тызэгъусэу ащ тызэрэфэкIощтым сицыхьэ телъ.\nНепэ къэуцухэрэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу республикэм ищыкIагъ, арышъ, мы лъэныкъомкIи шъолъырым иIофшIэн ыгъэлъэшыщт, федеральнэ хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр ыгъэпытэщт.\n— IэпыIэгъу шъукъызэрэсфэхъугъэм ыкIи цыхьэ къызэрэсфэшъушIыгъэм апае «тхьашъуегъэпсэу» шъосэIо. Республикэм сыдигъуи зынаIэ къытетэу, социальнэ-экономикэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ зишIогъэшхо къытэзгъэкIырэ УФ-м и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновым тызэрэфэразэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу. ТапэкIи арэущтэу Iоф зэдэтшIэнэу сыщэгугъы. ТицIыфхэм апашъхьэкIэ пшъэдэкIыжьышхо зэрэсхьырэр дэгъоу къызгурэIо, арышъ, ахэм тишIуагъэ зэрядгъэкIыщтым, яшIоигъоныгъэхэр къызэрэтыухъумэщтхэм тынаIэ тедгъэтыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nВладимир Устиновыр АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэм къыфэгушIозэ, ащ ыпэкIэ республикэм ипэщагъэми Iофэу ыгъэцэкIагъэм осэшIу фишIыгъ. Адыгеим амалэу IэкIэлъхэр ыгъэфедэхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэным зэрэщыгугъырэр къыIуагъ.\nЗэхэсыгъом икIэух АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхадзыгъэм фэгъэхьыгъэ унашъор АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм мэфэкI шIыкIэм тетэу КъумпIыл Мурат ритыжьыгъ.\nМы мэфэ дэдэм АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат иIэнатIэ Iухьагъ. Мыщ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу АР-м и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъэр зэрищагъ Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим ипэщагъэхэу Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ, Абхъазым и Президентэу Рауль Хаджимба, Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и ЛIышъхьэу КIокIо Юрэ, мы республикэм ипэщагъэу Къанэкъо Арсен, Ингушетием и ЛIышъхьэу Юнус-Бек Евкуровыр, Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм и ЛIышъхьэу Рашид Темрезовыр, Краснодар краим игубернатор игуадзэу Николай Долуда, УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Хьатыу Джамболэт, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, депутатхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр, политическэ партиехэм ыкIи общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и Конституционнэ хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр республикэм ипащэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат тхьэлъанэ ытыным пае сценэм къыдищэягъ. Республикэм икъэралыгъуабзэхэу урысыбзэмрэ адыгабзэмрэкIэ ар къыIуагъ.\nАдыгеим ихэбзэгъэуцугъэ диштэу хабзэм итамыгъэ шъхьаIэхэр: Конституцием итекст, быракъыр ыкIи гербыр КъумпIыл Мурат ратыгъэх. Джащ фэдэу АР-м и ЛIышъхьэ зэрэхъугъэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр фагъэшъошагъ.\nНэужым зэхахьэм къекIолIагъэхэм ащыщхэр къэгущыIагъэх, республикэм ипащэу хадзыгъэм къыфэгушIуагъэх, гущыIэ дэхабэ пагъохыгъ. Анахь гущыIэ фабэхэр зыпагъохыгъэхэр КъумпIыл Мурат янэ-ятэхэу КъумпIыл Къэралбыйрэ Розэрэ.\n— IэнатIэу узыIухьэрэр зэрэкъиным дакIоу, ащ пшъэдэкIыжьышхо зэрэпылъыри нафэ, — къыIуагъ Джарымэ Аслъан. — Илъэс пчъагъэхэм къакIоцI АР-м и Премьер-министрэу, республикэ Парламентым и Тхьаматэу Iоф пшIагъэ, гъэхъэгъэшIухэр пшIынхэу пфызэшIокIыгъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыщыбгъэцэкIэгъэ уахътэми апэрэ лъэбэкъоу щыпшIыгъэхэм сэ сшъхьэкIэ сагъэрэзагъ. ТапэкIи арэущтэу IофшIэныр лъыбгъэкIотэнэу тыпщэгугъы.\nМы мафэр, зэхахьэр республикэм итарихъ къызэрэхэнэжьыщтыр къыIуагъ нэужым гущыIэр зыштэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан. КъумпIыл Мурат ныбжьыкI нахь мышIэми, зисэнэхьат, зиIофшIэн хэшIыкIышхо афызиIэ, шъхьэкIэфэныгъэшхо зыфашIырэ политик зэрэхъугъэр къыхигъэщыгъ. Экономикэм хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм ащ иIахьышIу зэрахэлъыр кIигъэтхъыгъ. УФ-м и Президент КъумпIыл Мурат икандидатурэ къызэрэдыригъэштагъэмкIэ, депутатхэм амакъэ зэрэфатыгъэмкIэ афэрэзагъ.\n— Урысыем хэхъоныгъэу ышIыхэрэм Адыгеими иIахь хэлъ. Республикэм ипащэу хадзыгъэм пшъэрылъыкIэхэр зэшIуихынхэу къыпыщылъ, ащкIэ рихъухьагъэр зэкIэ къыдэхъунэу тыфэлъаIо. Адыгэхэмрэ абхъазхэмрэ зэпэблэгъэ лъэпкъых, тикъини, тигушIуагъуи зэдэтэгощы. Арышъ, тиреспубликэ сыдигъуи урихьакIэ лъэпIэщт, тишIуагъэ къызэрэодгъэкIыщтым, тыкъызэрэбготыщтым щэч ахэлъэп, — къыIуагъ Рауль Хаджимба.\nНиколай Долуда гущыIэр зештэм, Краснодар краим игубернаторэу Вениамин Кондратьевым ыцIэкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэу хадзыгъэм къыфэгушIуагъ. Зэгъунэгъу шъолъыритIум сыдигъуи зэгурыIоныгъэ, ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэпсэухэрэм мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ, тапэкIи язэпхыныгъэ зэрагъэпытэщтым ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Джырэ охътэ мыпсынкIэм пшъэдэкIыжь зыхьын зылъэкIыщт цIыф республикэм ипащэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КIокIо Юрэ. — Тэ тыкъыбгот, амалэу тиIэмкIэ тишIуагъэ къызэрэодгъэкIыщтым тыпылъыщт.\nАдыгэхэмрэ ингушхэмрэ культурэм, тарихъым, нэмыкI лъэныкъохэми зэрэзэрапхыхэрэр къыIуагъ Юнус-Бек Евкуровым. КъумпIыл Мурат АР-м и Премьер-министрэу зыщэтым бэ зэрэзэшIуихыгъэр, IофшIэныр шIу зэрилъэгъурэм ар ылъапсэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм ипэщэ IэнатIэ гъэхъэгъэшIухэр щишIынхэу къыфиIуагъ.\n— КъумпIыл Мурат сыдигъуи Адыгеим ипатриотэу щыт. Мы IэнатIэм Iухьаным ыпэкIэ гъогу гъэнэфагъэ къыкIугъ, къыдэхъугъэр зэкIэ ежь ышъхьэкIэ къылэжьыгъ, — къыIуагъ Рашид Темрезовым.\nНэужым сценэм къыдэкIоегъэ Хьатыу Джамболэт УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Александр Ткачевым ыцIэкIи, ежь ышъхьэкIи АР-м и ЛIышъхьэу хадзыгъэ КъумпIыл Мурат къыфэгушIуагъ. Республикэм ипащэ ныбжьыкI нахь мышIэми, акъылышхо зэриIэр илъэс зэкIэлъыкIохэм къызэригъэлъэгъуагъэр, иреспубликэ шIу зэрилъэгъурэр иIофшIэнкIэ къызэригъэшъыпкъэжьыгъэр ащ игущыIэ къыщыхигъэщыгъэх.\nУФ-м и Общественнэ палатэ хэт МэщбэшIэ Исхьакъ зэрилъытэрэмкIэ, къыоолIэгъэ цIыфым уедэIуныр, зэхэпшIыкIыныр пащэм ишэн шъхьаIэу щытын фае.\n— Мурат Къэралбый ыкъом ятэжъ дэгъоу сшIэщтыгъ, Апшъэрэ Советым сыхадзы зэхъум ар сицыхьэшIэгъоу щытыгъ. ЗыгорэкIэ къыпщыгугъырэ е гумэкIыгъо зиIэ цIыфэу уадэжь къэкIуагъэм сыд фэдэу щытми уедэIуным тинахьыжъхэм тыфагъасэщтыгъ. Амал уиIэмэ, ащ IэпыIэгъу фэхъу, уимыIэмэ — арэущтэу зыкIэхъурэр гурыгъаIу, унаIэ тегъэт. Ащ фэдэ шэн о, Мурат Къэралбый ыкъом, пхэлъ. О уныбжьыкI, республикэм гумэкIыгъоу иIэхэм дэгъоу уащыгъуаз, уцIыф чан ыкIи Iэдэбныгъэ пхэлъ. АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ бгъэцэкIэнхэу узагъэнафэм пшъэрылъэу къыпфагъэуцугъагъэхэм дэгъоу сащыгъуаз ыкIи непэ сырыгушхоу къэсIон слъэкIыщт ахэм ащыщыбэр зэшIопхын зэрэплъэкIыгъэр. Ащ бэ къыгъэлъагъорэр, — къыIуагъ МэщбэшIэ Исхьакъ.\nКъумпIыл Мурат гущыIэр зештэм, IэпыIэгъу къыфэхъугъэ пстэуми «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ. IэнатIэу зыIухьагъэм пшъэдэкIыжьышхо зэрэпылъыр дэгъоу къызэрэгурыIорэр, УФ-м и Президент, партиеу «Единэ Россием», депутатхэм, Адыгеим щыпсэухэрэ цIыфхэм цыхьэу къыфашIыгъэр къыгъэшъыпкъэжьыным амалэу иIэр зэрарихьылIэщтыр къыIуагъ.\n— ТапэкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIэнэу къытпыщылъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ гъогум тытемыкIэу типшъэрылъхэр зэшIотхыщтых, тицIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ыкIи яфитыныгъэхэр, шъолъырым иобщественнэ кIуачIэхэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ тиIофшIэн зэхэтщэщт. Тызэкъотэу, цIыфхэм тагурыIоу, ахэр тиупчIэжьэгъухэу тиIофшIэн зыдгъэпсыкIэ, итхъухьагъэр зэкIэ щыIэныгъэм щыпхырытщыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, пшъэрылъ шъхьаIэу щытыщтхэр цIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъхэр нахьышIу шIыгъэныр, республикэм мамырныгъэрэ зэгурыIоныгъэрэ илъынхэр ары.


Язытет ауплъэкIу | Адыгэ Макъ\nМыекъуапэ дэт гурыт еджапIэхэр илъэсыкIэ еджэгъум зэрэфэхьазырхэр Адыгеим иполицейскэхэм ауплъэкIух.\nХэбзэухъумэкIо органхэм якъулыкъушIэхэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэр ягъусэхэу гъэсэныгъэм иучреждениехэр къаплъыхьэх.\nУхъумэгъэнымкIэ сигнализацием, видеолъыплъэным исистемэ язытет, еджэпIэ щагур къызэрэшIыхьагъэм анахьэу анаIэ атырагъэты. ЫпэкIэ хэукъоныгъэу къыхагъэщыгъагъэхэр зэрэдагъэзыжьыгъэхэм лъыплъэнхэ амали мыщ фэдэ уплъэкIунхэм къаты.\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу къызэритыгъэмкIэ, общественностыр мы Iофыгъом чанэу къыхэлэжьэн ыкIи ищыкIэгъэ IэпыIэгъур еджапIэм иадминистрацие ригъэкIын фае.\nАпэ уплъэкIуныр къутырэу Гавердовскэм дэт гурыт еджапIэу N 18-м щыкIуагъ. АшIэгъэ IофшIэныр, тапэкIэ джыри къэнагъэр игъэкIотыгъэу еджапIэм иадминистрацие общественникхэм къафаIотагъ.\nIоныгъом и 1-р къэблагъэ зыхъукIэ, хэбзэухъумакIохэм яIофшIэн гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тырагъэхьащт. ЕджапIэ пэпчъ къагъэгъунэщт. Джащ фэдэу гъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэшI гъэсэныгъэм иучреждениехэм ягъунэгъоу автоинспекцием къулыкъур щихьыщт.


ЯгъашIэ шIэныгъэм фагъэшъошагъ | Адыгэ Макъ\nЯгъашIэ шIэныгъэм фагъэшъошагъ\nЗы шъхьэIыгъыжьыпIэ Iоф цIыкIоу щымытэу, цIыфлъэпкъым, хэгъэгум апашъхьэ пшъэрылъ инэу щыряIэр зэхашIэу ыкIи агъэцакIэу, шIэныгъэр агъэунэшкIоу щыIагъ мы лIитIур — шIэныгъэлэжь-археологэу Аулъэ Пщымафэ Олэгъэй ыкъор ыкIи шIэныгъэлэжь-этнографэу Мэрэтыкъо Мыхъутарэ Аслъан ыкъор.\nЗэблэжьыгъэхэп, зышъхьасыжьыгъэхэп. ШIэныгъэ хьасэшхом ипчэгупIэ итыгъэх, ягушъхьэлэжьыгъи гъунэнчъ, осэшIу иI. ТIури зэкъоджэгъух, зэлэгъух, а зы мазэм, а зы мафэм, а зы илъэсым къэхъугъэх, акъылышIуагъэх.\nТарихъ шIэныгъэм лъэужышIу къыхигъэнагъ археолог-ушэтакIоу, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым (джы АРИГИ-м) иотдел ипэщагъэу Аулъэ Пщымафэ Олэгъэй ыкъом.\nП. Аулъэр гъэтхапэм и 5-м, 1927-рэ илъэсым Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ мэкъумэщышIэ унагъо къыщыхъугъ. 1943-м илъэс 16 ыныбжьэу кIалэм IофшIэныр икъуаджэ щыригъэжьагъ. Мы илъэс дэдэм ар Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтым зыгъэхьазырынымкIэ икурсхэм макIо, ащ ыужым мы еджапIэр 1946-рэ илъэсым къызиухкIэ, Краснодар дэт кIэлэегъэджэ институтым тарихъымкIэ ифакультет чIэхьажьы. Ау илъэсрэ зыщеджэкIэ къычIэкIыжьышъ, къалэу Ростов макIо, ыкIи ащ апшъэрэ еджапIэр къыщеухы. ТарихъымкIэ кIэлэегъаджэу ихэку Пщымафэ къыгъэзэжьыгъ, 1948 — 1957-рэ илъэсхэм лъэпкъ гъэсэныгъэм хэтэу Iоф ышIагъ; егъэджэн-пIуныгъэм ишъыпкъэу хэлэжьагъ, Мамхыгъэ гурыт еджапIэм тарихъымкIэ икIэлэегъэджагъ, Улэпэ гурыт еджапIэм идиректорыгъ ыкIи хэкуоном еджапIэхэмкIэ иинспекторыгъ.\n1957-рэ илъэсыр П. Аулъэм ищыIэныгъэ гъэзапIэ фэзышIыгъэ уахът. Ар къалэу Тбилиси дэт Грузинскэ ССР-м шIэныгъэхэмкIэ иакадемие иаспирантурэ чIэхьэ, 1960-рэ илъэсым ар къеухы. Джащ къыщыублагъэу Аулъэ Пщымафэ илъэс 30-м къыкIоцI археологие шIэныгъэм фэгъэзагъэу Iофышхо ылэжьыгъ, Адыгэ научнэ-исследовательскэ институтым археологиемкIэ икъутамэ инаучнэ IофышIэу, ащ ыужыкIэ ащ иIэшъхьэтетэу щытыгъ.\nПщымафэ къоджэ еджапIэм джыри чIэсыгъ ижъырэ тарихъэу хэкум пылъыр шIогъэшIэгъонэу, ар зэрэзэригъэшIэщтым зыпэхьэм. Тхылъхэм бэу яджэщтыгъ, нахьыжъхэм къаIуатэхэрэм ыкIи кIэлэегъэджэ дэгъухэм акIэдэIукIыщтыгъ. ЫужыкIэ ащ фэдэ фыщытыкIэм сэнэхьатэу къыхихыщтыри къыфигъэпсынкIагъ. Нэужым анахь шIэныгъэлэжь-ушэтэкIо гъэшIэгъонэу, куоу гупшысэу зыкъигъэлъэгъуагъ, ижъырэ щыIэкIэ-псэукIэм итарихъ ыкIи палеолит культурэхэр зышIэу, зэхэзыфэу я 60 — 80-рэ илъэсхэм ПрикубаньемкIэ ащ зыкъиушыхьатыгъ. Темыр-КъохьэпIэ Кавказым палеолитымкIэ исаугъэтхэм янахьыбэр апэрэу къэзыгъотыгъэр, къызэIузыхыгъэр Аулъэ Пщымаф ары. IофымкIэ игуетыныгъэ-чаныгъэ институтым зыщыIутыгъэ апэрэ IофшIэгъу илъэсхэм къащылъэгъуагъ.\nП. Аулъэм зыфэдэр къэIотэгъое саугъэтэу станицэу Абадзехскэм дэжь щытыр апэрэу къыхигъэщыгъ. ШтаукI Iэдэ-уадэхэр ащ бэу къыщычIихыгъэх, ахэр къызфигъэфедэхэзэ, «Ижъырэ цIыфым ипсэупIэкIэ» зэджагъэм «Абадзехская нижнепалеолитическая стоянка» зыфиIорэр иIэубытыпIэу монографие ушэтыныр ышIыгъ, ары П. Аулъэм идиссертацие IофшIагъэ лъапсэ фэхъугъэри, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатыцIэр къызэрэфагъэшъошагъэри. Пщымафэ имонографие ижъырэ культурэм изэхэфын-зэгъэшIэнкIэ хъугъэ-шIэгъэ инэу хъугъэ, апэрэ цIыфхэу мы шIэныгъэ лъэныкъом зыкъыщызэIузыхыгъэхэм ащыщ Аулъэр.\nКъыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм шIэныгъэлэжь-археологэу П. Аулъэм етIупщыгъэу, зым ыуж адрэр итэу палеолит саугъэтхэр къыхегъэщых, къегъотых, ахэр палеолит лъэхъаным иуахътэу зэпхыгъэхэри егъэунэфых, ушэтэкIо инэу Аулъэр къэнафэ, лъапсэ ыкIи мэхьанэ зиIэ IофшIагъэхэр мыхэмкIэ етхых, къыхеутых. Палеолит наукэр Темыр Кавказым епхыгъэу зэрэщытыр къыушыхьатыгъ ыкIи, щэч хэмылъэу, а зэкIэмкIэ Пщымафэ апэрэ къыхэгъэщакIоу ыкIи ушэтакIоу щыт. Темыр Кавказыр палеолит саугъэтхэмкIэ зэрэбаим имызакъоу, ахэм наукэмкIэ уасэу яIэр языгъэшIэгъэ гъэсэгъэшху. Мы тарихъ уахътэм исаугъэтхэр ащ къызэтыригъэнагъэх, зэхифыгъэх, дунаим ахэр итхыгъэхэмкIэ щаригъэшIагъэх. НэмыкIэу къэпIон хъумэ, Пщымафэ а зэкIэ иакъыл-шIэныгъэ илIыхъужъныгъ.\nЛIым илъэсыбэ шIэныгъэ IофшIэным тыригъэкIодагъ, а уахътэм археологие экспедицие 30-м нахьыбэ зэхищагъ, ыпэкIэ амышIэщтыгъэу, наукэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ палеолит саугъэт 80 кIэу къыгъотыгъ, ыушэтыгъ, ижъырэ цIыфым — неандертальцэм икъупшъхьэ-лъашъхьэхэр ыпэкIэ хэти Темыр КавказымкIэ IумыкIагъэу къэзыгъотыгъэр, къэзытхыхьагъэр П. Аулъэр ары.\nМыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фаер, археологэу ущытыныр Iофышхо хьылъэу, щэIагъи, лIыгъи, теубытагъи, акъылыгъи, шIэныгъи бэу ищыкIагъэу зэрэщытыр ары. ЧIыгум уетIэзэ, ижъырэ тарихъ лъагъом утеуцоныр, а къычIэптIыкIыгъэхэ пкъыгъохэр къэуушыхьатыхэзэ, блэкIыгъэ чыжьэр ичIыпIэ ибгъэуцожьыныр Iофышхо дэд. Ар фызэшIокIыгъ, зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжь-археологэу Аулъэ Пщымафэ Олэгъэй ыкъом. Уегупшысэмэ, мы сэнэхьатыр щынэгъо иными япхыгъ: мыжъокъефэхыр, къушъхьэзэгочыр, гъочIэгъ цIынэ чъыIэр уиунэу ущыIэныр къин дэд. Ау наукэм кIэр къыщызэIупхыным а зэкIэ епхыгъагъ, лIыгъи, акъыли Iофым пигъохыгъ ыкIи хилъхьагъ П. Аулъэм.\nТIэн шапхъэми фытегъэпсыхьэгъагъ Пщымафэ, IэпкIэ-лъэпкIагъэр зэкIэмкIи къебэкIыщтыгъ. Ощхи, оси къагъэуцущтыгъэп, иIоф, имурад зэрафэкIощтым пылъыгъ. ШIэныгъэ лъапсэм, шъыпкъагъэм алъыкIоныр ишэныгъ — къыдэхъущтыгъэр бэ. Аулъэ Пщымафэ ихьатыркIэ гъочIэгъ зэфэшъхьафхэр — Монашескэр, Баракаевскэр, Руслановар, Сэтэнаер тарихъ нэкIубгъом къыхэуцожьыгъэх. Аулъэ Пщымафэ ыцIэ ишIэныгъэ IофшIэгъэшхохэмкIэ тихэгъэгу имызакъоу, зэрэдунаеуи щызэлъашIагъ. Археологическэ Iофтхьабзэ инхэу тихэгъэгу щызэхащэщтыгъэхэм, шIэныгъэ экспедициехэм, конференциехэм Аулъэр арагъэблагъэщтыгъ, ахэлажьэщтыгъ, дунэе шIэныгъэм хэт шIэныгъэлэжь-археологхэм ясатыр гъэшIуагъэ хэтыгъ, игупшысэкIэ-IофшIакIэкIэ, иIоф гъунэнчъэу зэрикIасэмкIэ шъхьэкIэфэ-лъытэныгъэ ин къызыфаригъэшIын ылъэкIыгъ.\nАу шIэныгъэлэжь-ушэтакIом ипсауныгъэ археологием епхыгъэ IофшIэнышхом зэщигъэкъуагъ, чIыцIынэр, чъыIэр, осыр, уаер къегуаохэми шIоIофыгъэп, къэсымэджагъ, 1991-рэ илъэсым идунай ыхъожьыгъ.\nП. Аулъэм гъашIэм, цIыфхэм шъыпкъэгъэ ин афыриIагъ, IофшIэкIошхуагъ. Пщымафэ ыпкъ къикIэу институтым апэдэдэ археологиемкIэ сборникхэр къыщыдагъэкIыхэ хъугъагъэ, ахэм къадэхьэхэрэ материалхэр археологиемкIэ фэсакъэу ыджыщтыгъэх, ыгъэтэрэзыщтыгъэх, сборникым пшъэдэкIыжь зыхьырэ редакторэу иIагъ. Тарихъ наукэм гъэхъагъэу щыриIэхэм ыкIи Адыгеим иобщественнэ щыIакIэ чанэу зэрэхэлажьэрэм апае, Пщымафэ «За доблестный труд» зыфиIорэ медалыр къыфагъэшъошэгъагъ.\nМы лIыр Адыгеим иэтнографическэ шIэныгъэ илъэпсэгъэуцу, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, академик, Адыгэ Республикэм игъэсэгъэ-еджагъэхэм анахь къахэщы.\nЗэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьэу М. Мэрэтыкъор гъэтхапэм и 5-м, 1927-рэ илъэсым Шэуджэн районым ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ. Янэ-ятэхэр мэкъумэщышIагъэх, кIалэм ятэу Мэрэтыкъо Аслъан Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъ, ным сабый быныр — къуитIумрэ пхъуитIумрэ ыпIугъэх, ылэжьыгъэх, къо нахьыжъэу Мыхъутар еджэгъэ-гъэсэгъэшхо хъугъэ.\n1934 — 1944-рэ илъэсхэм М. Мэрэтыкъор Мамхыгъэ гурыт еджапIэм щеджагъ, 1944 — 1946-рэ илъэсхэм Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым итарихъ-филологие факультет, ащ пыдзагъэу 1946 — 1950-м нэс Тбилис къэралыгъо университетым ифилологие факультет кавказыбзэхэр щызэригъэшIагъэх. 1950 —1953-рэ илъэсхэм Тбилиси къэралыгъо университетым иаспирантурэ къыухыгъ ыкIи 1954-рэ илъэсым кандидат диссертациер «Семейный быт у абадзехов» зыфиIорэмкIэ къыушыхьатыгъ, ар этнографиемкIэ апэрэ шIэныгъэлэжьэу хъугъэ.\n1954-рэ илъэсым къыщыублагъэу М. Мэрэтыкъор Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым научнэ IофышIэ шъхьаIэу, 1990-рэ илъэсым къыщыкIэдзагъэу этнологиемкIэ ыкIи лъэпкъ искусствэмкIэ отделым ипэщагъ. 1987-рэ илъэсым монографиеу «Семья и брак у адыгов (XIX — 70-е годы XX в.)» зыфиIорэр ытхыгъ ыкIи ащкIэ доктор диссертациер къыгъэшъыпкъагъ, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторыцIэр 1988-рэ илъэсым къыфаусыгъ. Докторскэ IофшIагъэм адыгэ лъэпкъым ищыIэкIэ-псэукIэ, анахьэу унагъом ихэбзэ-унашъохэр кIэзыгъэнчъэу къыщыриIотыкIыгъэх, лъэпкъ нэшанэхэр ащ епхыгъэу къыригъэлъэгъукIыгъэх, зэгъэпшэн шIыкIэри унэгъошIэн IофхэмкIэ къыщызэхифыгъэх.\nАдыгэ лъэпкъым адыгагъэм къытегущыIэн ылъэкIэу шIэныгъэлэжь ин иIэ зэрэхъугъэр къэнэфагъ. 1992-рэ илъэсым УФ-м гъэсэныгъэмкIэ и Министерствэ иунашъокIэ Мэрэтыкъо Мыхъутарэ хэгъэгу тарихъымкIэ профессорыцIэ лъапIэр къыраты. Мыхъутарэ адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ ыкIи якультурэ, унэгъо дэкIон-къэщэн зэфыщытыкIэхэр, цIыф лъэпкъхэм язэлъыIэс-зэпхыныгъэ зэгъэшIэгъэным игъашIэ фигъэшъошагъ. Мыхъутарэ итхыгъэхэмкIэ рецензиехэри цIыф гъэсагъэхэм къыхаутыгъэх. Мыхъутарэ итхылъхэу «Жилища адыгов (ХIХ — нач. XX в.)», «Развитие металлургии у адыгов» ыкIи «Отражение древних форм социальных отношений в адыгском нартском эпосе», нэмыкIхэми шIэныгъэлэжь сообществэм осэшIу къафишIыгъ. Мэрэтыкъор шъолъыр ыкIи дунэе шIэныгъэ форумхэм, сессиехэм, конференциехэм этнологиемкIэ ыкIи культурологиемкIэ чанэу ахэлажьэщтыгъ. Адыгагъэм, адыгэ хабзэм, адыгэ зекIокIэ-шIыкIэм, адыгэ намысым яхьылIагъэу ышIэщтыгъэр, къыIуатэщтыгъэр бэдэд ыкIи гъэшIэгъоныгъэ. Ежь ышъхьэкIи ахэм атетэу зекIощтыгъэ.\nМыхъутарэ егъэджэн-гъэсэн Iофышхори ыпшъэ ифэщтыгъ, АКъУ-м ипрофессорыгъ, хэгъэгу тарихъымкIэ ыкIи этнографиемкIэ шIэныгъэлэжь нэбгырэ заулэ ыгъэхьазырыгъ. IофшIэкIошхуагъ. «Культура и быт адыгов» зыфиIорэ сборникэу томи 8 хъурэм изэхэгъэуцокIуагъ, я IХ-рэ къыдэкIыгъом фежьагъэу Iоф дишIэщтыгъ, ау ар ыухынэу хъугъэп, аджалыр къылъыIэбагъ.\nМэрэтыкъо Мыхъутарэ цIыф зэгъэзэфэгъэ-зэдиштэ дэдэу ары къызэрашIэжьырэр. Тарихъ шIэныгъэр — этнографиер сэнэхьат шъхьаIэу иIагъэми, ыгукIэ, ыпсэкIэ ар етIани усэкIуагъ. ИкIэлэгъу-ныбжьыкIэгъум къыздиштэгъагъ усэ тхыныр, икIэсагъ адыгабзэр, дэгъоуи тхэщтыгъэ. Пасэу къоджэ щыIакIэм ехьылIэгъэ тхыгъэ зэфэшъхьафхэри хэку гъэзетым къыщыхиутыгъэх, апэрэ гонорарыр щымыгугъыгъахэу зэтеуагъэу къызыратыжьым, я 5-рэ классым исыгъ, иапэрэ лэжьапкIэ лъэшэу ыгъэгушIогъагъ. ЫшIэрэм сыд щыщми егугъущтыгъ, фэсакъыщтыгъ. ШIэныгъэ IофшIэнышхом зэрэхэтэу, усэхэр ытхыщтыгъэх, ахэр зэкIэ зэгъэпэшыгъэхэу зы тхылъэу къыдигъэкIынхэ мурад иIагъ, ау… игугъэ лъыкIэхьагъэп.\nНаукэм зэлъиубытыгъэ шIэныгъэлэжьымкIэ поэзиер гукъыдэчъыгъо-гушIогъуагъэкIэ енэгуягъо, ау хэта зышIэрэр, М. Мэрэтыкъор усэкIо дэгъу хъун ылъэкIыныекIи мэхъу. Ар гупшысэ орхэм сыдигъуи ахэтыгъ ыгукIэ агъатхъэу.


Адыгэ Хэку Таймс: Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгри 100 хэкум къырифынхэ фэдэу Къэбэртае-Бэлкъарым ихьыкумэт мэзекIо\nХэкум къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгри 100 хэкум къырифынхэ фэдэу Къэбэртае-Бэлкъарым ихьыкумэт мэзекIо\nАдыгэ Iофым пылъ Адыгэ кIалэхэм интернетымкIэ къыщызэратхырэмкIэ Сирие заом къинмыгъуаекIэ къыхэкIыжьыхи хэкум (Къэбэртае-Бэлкъар республикэ) къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгрэ 20-м Урысие-Федерацием щыпсэунэхэу визэу аIыгъэхэр лъагъэкIотэнэу тхьылъ лъэIоу чIалъхьагъэхэр Къэбэртае-Бэлкъарым ихьыкумэт къаблэ ышIыгъэхэп. Джащ фэдэу джыри къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгрэ 80 фэдиз тхылъ лъэIоу чIалъхьагъэхэм джыри джэуап къаратыжьыгъэп. Мы нэбрэ 80 явизэхэр лъамыгъэкIотэнэу джауап къаратыжьыныр ит, къаIо Адыгэ Iофым пылъ кIалэхэм.\nМы къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгришъэр Налчик дэт гъэпсэфыпIэу (санатори) Элъбрус зыфиIорэм чIэсыгъэх. Мазэ ипэкIэ ахэр Элъбрусым къычIагъэкIыжьыгъэх. Зы куп нэмыкI гъэпсэфыпIэгорэм чIагъэтIысхьагъ, зы купым унэхэр къаубытыгъ, зы купым якъощхэ зычIэс унэхэм ахэтIысхьагъэх.\nДжащ фэдэу заом къыхэкIыжьыгъэ Адыгэхэр хэкум щыпсэунхэу чIыпIэ Къэбэртае-Бэлъкъарым ихьыкумэт къафигъотырэп. Ар хэхыжьи визэхэр афригъэкIуатэхэрэп. Мы Iофыр мыщ фэдэу кIощтмэ къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгри 100-р хэкум икIыжьын фаеу хъущт. АдыгэхэмкIэ напэ тиIэмэ мыщ фэдэу Урысием ихьыкумэт ыкIи республикэхэм яхьыкумэтхэр къэзыгъэзэжьыгъэхэм къызэрадезакIохэрэр афэтыдэнэу щытэп ыкIи тапэуцожьынэу щыт.


Препарат Узара: инструкция по применению, цена, описание.\nсироп фл т/с мерн колп 100мл : 139 руб.\nАльгирем: инструкция по применению, цена, описание.\nАмтерсол: инструкция по применению, цена, описание.\nАллилчеп: инструкция по применению, цена, описание.\nЧерника форте для детей: инструкция по применению, цена, описание.


ИкуупIэм хэтхэу — Адыгэ макъ\nАужырэ уахътэм зэрэдунаеу зыгъэгумэкIырэ Iофыгъом икуупIэ хэтых, пстэури зыщыщынэрэ узым бгъэгукIэ екIух. Лъэхъэнэ мыпсынкIэм псэемыблэжьыныгъэ къызыхэзгъафэхэрэм ыкIи узым республикэм зызэрэщиушъомбгъурэм афэгъэхьыгъэу сымаджэхэу зэгуцафэхэрэмрэ сымаджэхэмрэ къызэIуахыгъэ гъэхъужьыпIэм езыщалIэхэрэм ыкIи ащ Iоф щызышIэхэрэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nРеспубликэм IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу бригадэ 51-мэ къагъэпсы, ахэм ащыщэу 17-р зэпхыгъэр къалэу Мыекъуапэ.\nЗэпахырэ уз щынагъор иIэу зэгуцафэхэрэм Iоф адашIэнэу агъэнэфагъэр 4. Мыхэр нэбгырэ 27-мэ къагъэпсы ыкIи коронавирус къызэкIугъэу пэшIорыгъэшъэу агъэунэфыгъэхэм, республикэм ичIыпIэ пстэуми, алъагъакIохэрэр мыхэр арых.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, гъэтхапэм и 27-м къыщыублагъэу IэпыIэгъу псынкIэр зычIэт унэм ахэр щэпсэух, яунагъохэм ахэхьажьхэрэп. Гъэлъэшыгъэу зыухъумэщтхэ хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэр, анэгухэр зыухъумэхэрэр, жьыкъэщапIэхэм апае респираторхэу жьыр зыукъэбзыхэрэр зыхэтхэр, Iэлъэ тIурытIур мыхэм аужырэ уахътэм ящыгъыных.\n— ХэушъхьафыкIыгъэ бригадэхэр афэтэгъакIох пскэхэрэм, зиплъырыгъэ къыдэкIуаехэрэм, жьымыгъот зиIэхэм. ТелефонкIэ тикъулыкъу къытеохэрэм апэрапшIэу тяупчIы зыдэщыIагъэхэмкIэ, анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр IэкIыбым е тикъэралыгъо ичIыпIэхэу коронавирусыр къызщыхагъэщыгъэхэм къарыкIыжьыгъэхэмэ е сымаджэхэу зэгуцафэхэрэм ягъусагъэхэмэ ары, — къытфиIотагъ Адыгеим IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сетэ Маринэ.\nМэлылъфэгъум и 2 чэщ-зы- мафэм пэшIорыгъэшъэу коронавирусыр АдыгеимкIэ къызыхагъэщыгъэ нэбгыри 3 IэпыIэгъу псынкIэм иIофышIэхэм зэпахырэ узхэмкIэ сымэджэщым нагъэсыгъ, тыгъуасэ мафэм сыхьатыр 1-м ехъулIэу джащ фэдэу зы нэбгырэ ащагъ.\nАдыгэ Республикэм зэпахырэ узхэмкIэ иклиническэ сымэджэщ коронавирусыр пэшIорыгъэшъэу къызыхагъэщыхэрэм ыкIи ар къызфаушыхьатыжьхэрэм афытырагъэпсыхьагъ. Мыщ зэкIэмкIи нэбгыри 120-рэ фэдиз чIэфэнэу щыт, къафащэхэрэм къахагъэщыгъэм елъытыгъэу зэтыраутыгъ — пэшIорыгъэшъэу агъэунэфыгъэхэу, ау Москва зиуз къыщамыушыхьатыжьыгъэхэр зы кIэлъэныкъом, къэлэ шъхьаIэм щагъэунэфыгъэу сымаджэхэр нэмыкI кIэлъэныкъом ачIагъэгъуалъхьэх.\nМы сымэджэщыр гъэтхапэм и 26-м къыщыублагъэу унэ афэхъугъ медицинэм иIофышIэ нэбгырэ 42-мэ! Ахэр яIахьылхэм, яунагъохэм джащ фэдизым ахэмыхьажьхэу, гъэлъэшыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэмкIэ фэпагъэхэу чэщи мафи сымаджэхэм яIазэх.\nТыгъосэрэ мафэм сыхьатыр 12-м адэжь мыщ нэбгырэ 31-рэ чIэлъыгъ, 19-мэ пэшIорыгъэшъ уплъэкIунхэр арашIылIагъэхэу, Москва джэуапэу къытыжьыщтым ежэх.\nСымэджэщым чIэфагъэхэм ащыщэу 3-мэ аныбжь илъэс 50-м ехъугъ. Илъэс 17 ыкIи 23-рэ зыныбжьхэми узыр къяутэкIыгъэу сымэджэщым ащяIазэх.\n— Коронавирусыр къызэутэкIыгъэхэм япсауныгъэ изытет уигъэрэзэнэу щыт, ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур ятэгъэгъоты, уц IэзэгъухэмкIи, хэушъхьафыкIыгъэ щыгъынхэмкIи щыкIагъэ тиIэп, — къытфиIотагъ Адыгэ Республикэм зэпахырэ узхэмкIэ иклиническэ сымэджэщ иврач шъхьаIэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэрэ Лъэустэнджэл Розэ. — ЗиIоф хьылъэ дэдэу зи ахэтэп.\nАдыгеимкIэ апэ къэсымэджагъэр мэхъужьы\nЗэкIэми апэ коронавирусыр тиреспубликэкIэ къызхагъэщыгъэ сымаджэр мэфибгъу фэдиз хъугъэ IэзапIэм зычIэлъыр. Лъэустэнджэл Розэ къызэриIуагъэмкIэ, ар хъужьыгъэмэ къэзыгъэунэфыщт анализхэр тIогъогогъо Iахынхэшъ, ахэм узыр къазыхамыгъэщыкIэ, чIатхыкIыжьыщт. Апэрэ анализыр ащ тыгъуасэ Iахыгъ, зы мафэ зытешIэкIэ, ятIонэрэри рагъэтыщт.\nИлыягъэу угумэкIынэу щытэп\nАдыгеим IэпыIэгъу псынкIэмкIэ икъулыкъу ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Сетэ Маринэ къызэриIуагъэмкIэ, цIыфхэр илыегъащэу зэрэгумэкIыхэрэм ишыхьат хъугъэшIагъэхэу яплъырыгъэ нэмыкI ушъхьагъу имыIэу къыдэкIоягъэу, ялъыдэкIуае лъэшыщэ хъугъэу агъэунэфыхэрэр.\n— Рэхьатэу, умыгумэкIыщэу, къэралыгъо къулыкъухэм, медицинэм иIофышIэхэм, санитарнэ къулыкъухэм къаIорэр бгъэцакIэу ущыIэн, къэбзэныгъэм ишапхъэхэм уатетын фае, имыщыкIэгъэ дэдэу унэу узыщыпсэурэр къэубгынэ хъущтыгоп, — еIо ащ.\nБлэкIыгъэ чэщ-зымафэм апкъышъол иплъырыгъэ дэкIоягъэу, пскэхэу, жьымыгъот яIэу къафытеуагъэхэм адэжь АдыгеимкIэ дэкIыгъуи 138-рэ, Мыекъуапэ изакъоу 68-рэ IэпыIэгъу псынкIэм зэшIуихыгъ, ахэм ащыщэу 3-р пэшIорыгъэшъэу коронавирусым епхыгъэу зэпахырэ узхэмкIэ сымэджэщым, 2-м пневмоние яIэу республикэ IэзапIэм анагъэсыгъэх. НеврологиемкIэ отделениеу мыщ иIэм чIыпIэ ащыфыхахыгъ ащ фэдэ сымаджэхэм ыкIи пэтхъу-Iутхъу зиIэхэм. ЧIэхьэпIэ шъхьафи фашIыгъ нэмыкIхэм зэпахырэ узыр апымыхьаным пае.\nПэтхъу-Iутхъу уз мыхьылъэ зиIэхэр яунэхэм арысхэу зэIэзэжьых.\nМедицинэм иIофышIэхэм ящынэгъончъагъэ апшъэрэ Iофыгъохэм зэращыщыр къыхегъэщы Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ХэушъхьафыкIыгъэ шъуашэхэу, пкъыгъохэу узым пэуцужьхэрэм агъэфедэн фаехэмкIэ щыкIагъэ щымыIэным фэшI бюджет мылъку къатIупщыгъ. Уц Iэзэгъухэм ящэфын рызэшIуахынэу сомэ миллион 50 джыри республикэ бюджетым къыхагъэкIыгъ. Федеральнэ мылъкоу сомэ миллион 54-мкIэ меди-цинэ оборудование къызIэкIагъэхьащт.\n— Врач пэпчъ ищыIэныгъэ къэтыухъумэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ахэр ары узэу къежьагъэм пэуцужьхэрэр, щыкIагъэ яIэнэу щытэп.\nЩыIэныгъэм джыри зэ къеушыхьаты медицинэм иIофышIэхэр япсэемыблэжьыныгъэ, зышъхьамысыжьхэу, ягупсэхэм апэIапчъэхэу типсауныгъэ икъэухъумэн зэрэфэлажьэхэрэр.\nТХЬАШЪУЕГЪЭПСЭУ пстэуми шъотэIо мы лъэхъэнэ мыпсынкIэм Iофэу зэшIошъухырэмкIэ!\nПредыдущая Iалъмэкъхэр афагощыщтых\nСледущая ТапэкIэ шапхъэу агъэнэфэгъагъэхэр джыри агъэлъэшыгъэх


Адыгэ Хэку Таймс: Тэу Аслъан: Сигухэлъ къыздэхъугъэу сэлъытэ\nТэу Аслъан: Сигухэлъ къыздэхъугъэу сэлъытэ\nБэмышIэу «Адыгэ макъэм» ижъырэ адыгэ шапхъэмэ афэгъэхьыгъэу тхыгъэ къизгъэхьэгъагъ. Еджагъэхэм ащыщыбэхэм ашIогъэшIэгъонэу телефонкIэ къысфытеуагъэх, тыркубзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ зэрадзэкIи Интернетым рагъэхьагъ, аужыпкъэм, Iофы зыригъэшIи, тилъэпкъ итхэкIо цIэрыIоу Пэнэшъу Сэфэр гъэзетым къэтхагъ. Статьяр къызэрэхязгъэутыгъэм сырыкIэгъожьырэп, сигухэлъ къыздэхъугъэу сэлъытэ.\nСисэнэхьаткIэ музеим къычIахьэрэмэ титарихъ, тиэтнографие афэгъэхьыгъэ къэбархэр къафэсэIуатэх: пэсэрэ шапхъэмэ ягугъу къэсшIын фаеу бэрэ къыхэкIы. Непэ къызнэсыгъэм ахэр зэгъэфагъэхэу, зэгъэуIугъэхэу джыри атхыгъэхэп. СшIогъэшIэгъонэу къыхэсэгъэщыжьых, згъэунэфыхэ сшIоигъоу тIэкIу шIагъэу сапылъ. КIэлэегъэджэ заулэмэ ар къыздашIэти, мызэу, мытIоу къысэлъэIугъэх тиижъырэ шапхъэхэу сызыщыгъуазэхэр адыгабзэкIэ къыхязгъэутынхэу. ЗэIузгъэкIагъэр сшIомакIэу, джыри шапхъэхэр зэрэщыIэхэр сэшIэти, цIыфхэм язгъэшIэнкIэ гу тесымышIыхьэу охътэ заулэ тешIагъ. Мыщ дэжьым къыхэзгъэщмэ сшIоигъу: шапхъэхэр зэкIэ зэфэсхьысыжьын гухэлъ сиIэу сыфежьэгъагъэп. Ситхыгъи научнэу зэгъэфэгъэ статьяу слъытэрэп. Гъэзетым зесэтым сызфэягъэр - тикультурэ изы лъэныкъо сыкъытегущыIэн ыкIи шэпхъэшыныр адыгэхэм, адрэ лъэпкъхэм афэдэу, ижъ-ижъыжьым къыщыублагъэу зэряIагъэр ныбжьыкIэхэм е ащ щымыгъуазэхэм язгъэшIэныр арыгъэ.\nГъэзетэу «Адыгэ макъэм» щылажьэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу ЕмтIылъ Нурбый ащ фэдэ тхыгъэ зэрэсиIэр ыпашъхьэ зэгорэм къыщысIогъагъ. Ащ сытыригъэгушхуи, илъэс зэфэшъхьафхэм IофшIагъэу зэзгъэуIугъэр естыгъагъ.\nШапхъэхэу зигугъу къэсшIыгъэхэр нахьыжъхэм къаIоу зэхэсхыгъэх, тхыгъэу щыIэмэ къахэзгъэщыжьыгъэх. Арышъ, шапхъэу щыIагъэхэм ацIэхэмкIэ зыгорэм къыздыригъэштэнэу, къыздыримыгъэштэнэу, нэкъокъогъу хэти сшIынэу гухэлъ сиIагъэп ыкIи сиIэп. Сыда зыпIокIэ пасэм щыIэгъэ шапхъэхэр сэрэп къыхэзыхыгъэхэр, ацIэхэр къэзыугупшысыгъэхэр. ТапэкIэ щыIэгъэ тинахьыжъхэм, тятэжъпIашъэхэм лIэшIэгъу пчъагъэхэм агъэунэфыгъэх, арыгъозагъэх. Шапхъэмэ якIыхьагъэхэр, яонтэгъугъэхэр ыкIи нэмыкIхэр метрэхэмкIэ е килограммхэмкIэ къызыкIэстхыгъэхэр зыфэдизхэр нахь гурыIогъошIу афэхъунхэм фэшI.\nГущыIэм пае, къорэгъкIэ чIы Iахьыр зэрашыщтыгъэр сэ тхылъым къисыджыкIыгъ нахь, къэсыугупшысыгъэп. Къорэгъым мэхьанитIу иI. Нахьыбэрэмэ къызэращыхъурэр бэщ кIыхьэу зышъхьапэкIэ къутамэхэр зыпытхэр ары. ЕтIани къорэгъыр бэщ джэшъо уджэрэпсыгъэ кIыхьэба? КIэкуагъэмэ, ащ раIощтыгъэр бэщы. Бэрэ къыхэкIы пцэкъэнтфыкIэу пцэжъыяшэмэ къыраупкIырэр дэжъыечэу. Ахэр занкIэх, метрипшIым нэсыхэу кIыхьэх, куамэхэр макIэу аготых. Къорэгъыр дэжъыечым зыкIыхашIыкIыщтыгъэр, апэрэмкIэ, ар чы псыгъо кIыхьэ занкI, ятIонэрэмкIэ, дэжъые чъыгыр къэкIырэ пстэумэ анахь мафэу адыгэмэ хахыгъ. Непэ къызнэсыгъэм къэзэрэщэгъакIэхэм яунагъо бэгъонэу, насыпи, псауныгъи илъынэу дэжъыем хэшIыкIыгъэ IэшIэгъэ дахэ горэ шIухьафтын афашIы. ИжъыкIэ адыгэ щыIагъэп илъэсым къыкIоцI шхыныгъоу кIадэ-дашъэ зэ нэмыIэми зыIуимыгъафэу. Зэрэзэхэлъыр - жъоныгъуакIэм (маим) кIащыгъэ шъоумрэ дэжъые купкIымрэ дэгъоу зэхэгъэкIухьагъэхэу ары.\nТышъэожъыезэ тIыргъу, пIaй, хьэлъакъ (хоккей), нэмыкIхэмкIэ тыджэгун зыхъукIэ, тибэщхэм якIыхьэгъэщтыр дгъэунэфыщтыгъэ. Iэхэр зэблэтыдзызэ, бэщыр тыубытызэ, тырыкIощтыгъэ. Мафэмэ е мыгъомэ зэдгъэшIэнэу къатIощтыгъэ:\n- Дэе-дае дэе бэщ, бэщ мыгъуа, бэщ мафа?\n«Мафэ» зыщытIорэр зытефэрэм щыпытыупкIыщтыгъэ.\nПсагъэм елъытыгъэмэ, мэхьэнэ зытIу къикIын ылъэкIыщт. Хьэсэшхохэр агощыхэ зыхъукIэ, унэгъошхом е лIакъом тефэщт чIы Iахьэу, хьасэу ратыщтым ишъомбгъуагъэ, щэбзэщэ огъум къыриубытэрэм фэдизыщтыгъэ. Шъыпкъэ, Пэнэшъу Сэфэр зэриIорэм фэдэу, лъэбэкъу пчъагъэмкIэ а чыжьагъэр къапIомэ нахь къекIу, ау ныбжьыкIэхэр нахь зыфэнэIосэ шапхъэу метрэр мыщ дэжьым нахь къагурыIонэу щызгъэфедагъ.\nПсагъэм адрэ мэхьанэу иIэмкIэ Сэфэр десэгъаштэ. Джы щэрыохэр зэнэкъокъухэ зыхъукIэ зэрэохэрэр шхончы. Зэщэрыохэрэр псагъэ. Ау мыщ дэжьым къыхэзгъэщмэ сшIогъу, ижъыкIэ шхонч огъукIэ чIы Iахьхэр зэрамыгощыщтыгъэхэр. ИжъыкIэ щыIэгъэ шхончхэр зэолIмэ е шакIомэ апаеу зэтырафыщтыгъэхэп. ЫцIагъэр шхонч нахь, шхонч пэзакъу е тIузэбгъолъ джы зыфатIорэмэ афэдагъэхэп. Шхончэу щыIагъэхэр пэзакъохэу ягъумагъэхэр (якалибр) зэтекIыщтыгъэх, хьазырым къырагъэтэкъути, гыныбэ аратакъощтыгъэ, щэкудэ раубэти, пцэшIощэ закъо ралъхьэщтыгъэ. ЗыохэкIэ, ар метрэ шъэ заулэу афыщтыгъэ. Джырэ шэкIо шхончхэм грамм зытфых ныIэп гынэу аратакъорэр, щэпхъыхэри чыжьэу афыхэрэп.\nПсагъэ зыфаIорэм икъэбар зэхэсхыгъэ къодыеу щытэп. Краснодар къулыкъу щысхьы зэхъум, краим щэрыонымкIэ щызэхащэщтыгъэ зэнэкъокъухэм мызэу, мытIоу сахэлэжьагъ. ШэкIо обществэм сызыхэтыри илъэс 40-м къехъугъ.\nКIэухым, лъэшэу сигуапэу, Пэнэшъу Сэфэр «тхьауегъэпсэу» есэIо. Зигугъу къэсымышIыгъэ шапхъэхэми гъэзетеджэхэр нэIуасэ афишIыгъэх. Пэсэрэм щыIэгъэ шапхъэхэм ежьыри хэшIыкI зэрафыриIэм дэгъоу тыщыгъуаз: итхылъхэм, анахьэу лъэхъаныжъым фэгъэхьыгъэхэм, бэрэ ахэм уащаIокIэ. Гъэзетым ежь къызэритхыгъэм фэд - джыри упылъэу ауж пфымэ, уахътэм ишапхъэхэми, ахъщэхэм араIощтыгъэхэми, нэмыкIхэми ацыпэ къэуубытыжьын плъэкIыщт.\nАрхеолог, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэт


Этот отзыв помог Вам? (115) (134)\nЭтот ответ помог Вам? (30) (11)\nЭтот ответ помог Вам? (47) (0)\nЭтот ответ помог Вам? (50) (8)\nЭтот ответ помог Вам? (22) (10)\n45 842 p32 089 p


Iофтхьабзэу зэхащэщтхэм атегущыIагъэх — Голос Адыга\nРедактор 06.04.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим икъэралыгъо гъэцэкIэкIо къулыкъухэмрэ радиацием епхыгъэ тхьамыкIагъохэм якIэуххэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм яобщественнэ организациехэмрэ Iоф зэдашIэным фэгъэзэгъэ межведомственнэ координационнэ советым изэхэсыгъо АР-м и Правительствэ и Унэ щыкIуагъ. Ар зэрищагъ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковам.\nСоциальнэ ухъумэнымкIэ, финансхэмкIэ, къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ министерствэхэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэр, радиацием епхыгъэ тхьамыкIагъохэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэу зэрар зэрихыгъэхэм яобщественнэ организациехэм ялIыкIохэр зэхэсыгъом хэлэжьагъэх.\nИлъэс къэс мэлылъфэгъум и 26-м тихэгъэгу агу къыщагъэкIыжьы 1986-рэ илъэсым Чернобыль атом электростанцием къыщыхъугъэ тхьамыкIагъор. Мыщ епхыгъэ шIэжь Iофтхьабзэу республикэм щызэхащэщтхэр, радиацием зэрар зэрихыгъэхэм зэтыгъо ахъщэ тынхэр ятыгъэнхэр ары анахь шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, электростанцием иреакторхэм ащыщ къызэом, радиациер зыхэлъ вещество тонн пчъагъэ километрэ мин заулэкIэ пэIудзыгъэ чIыпIэхэм анэсыгъ. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим, экономикэм зэрарышхо ащ къафихьыгъ, радиацием ыпкъ къикIыкIэ нэбгырабэмэ ядунай ахъожьыгъ, мин пчъагъэмэ япсауныгъэ зэщигъэкъуагъ. Аварием икIэуххэм ядэгъэзыжьын лIыхъужъныгъэ зэрахьэзэ хэлэжьагъэхэм ащыщых Адыгеим икIыгъэхэри. Радиацием зэрарэу къыхьыщтыр нахь макIэ шIыгъэнымкIэ ахэм афэлъэкIыщтыр зэкIэ ашIагъ.\nАР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр къызэриIуагъэмкIэ, шIэжь мафэм фэгъэхьыгъэ Iотфхьэбзи 130-рэ фэдиз республикэм имуниципальнэ образованиехэм ащызэхащэщтых. Ахэм ащыщых гъэсэныгъэм иучреждениехэм ащыкIощт лIыхъужъныгъэм иурокхэр, аварием икIэуххэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм адашIыщт зэIукIэгъу-зэдэгущыIэгъухэр, фильмэ зэфэшъхьафхэм якъэгъэлъэгъон, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу культурнэ ыкIи спорт программэхэр агъэхьазырых. Хабзэ зэрэхъугъэу, мэлылъфэгъум и 26-м хэбзэ къулыкъухэр ыкIи общественнэ организациехэр зыхэлэжьэщтхэ митингхэр муниципалитетхэм зэкIэми ащыкIощтых.\nРеспубликэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къафигъэуцугъэм диштэу радиацием зэрар зэрихыгъэхэм зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъу аратыщт. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ шэпхъэ-правовой акт зэхагъэуцуагъ, республикэ бюджетым сомэ миллионым ехъу къыдыхалъытагъ. Радиацием епхыгъэ тхьамыкIагъохэм ядэгъэзыжьын хэлэжьагъэхэм, сэкъатныгъэ хэзыхыгъэхэм, зидунай зыхъожьыгъэхэм яшъхьэгъусэхэм, янэ-ятэхэм, ясабыйхэм IэпыIэгъур аIукIэщт. Министрэм къызэриIуагъэмкIэ ахэм япчъагъи гъэнэфагъэ.\nIофтхьабзэу агъэнэфагъэхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Наталья Широковам къыIуагъ, ащкIэ пшъэдэкIыжь зыхьырэ ведомствэхэм, структурэхэм яIофшIэн нахь агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ.\nПредыдущая Бзылъфыгъэр къаубытыгъ\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ


Зышъхьамысыжьэу лэжьагъэ | Адыгэ Макъ\nНепэ гъэзетеджэхэр нэIуасэ зыфэсшIыхэ сшIоигъор Адыгэкъалэ щыпсэурэ, илъэс 90-рэ зыгъэшIэгъэ ЛIыхъурэе Махьмуд Хьаджмэт ыкъор ары.\nМахьмудэ 1927-рэ илъэсым гъэтхапэм и 2-м Пэнэжьыкъуае щыщ лэжьэкIо унэгъо Iужъум къихъухьагъ. Ятэу Хьаджмэтрэ янэу ЦIыкIущрэ кIэлихрэ пшъэшъитIурэ яIагъ. ЗэкIэмэ анахь лъэпэлъагэу ыкIи гъэретышIу иIэу Махьмудэ къэтэджыгъэти, нахьыкIэхэм зыкъаIэтыфэкIэ ынаIэ атыригъэтын фаеу щытыгъ. Махьмудэ гурыт имыкъу еджапIэр къызэриухыгъэм лъыпытэу чIыпIэ колхозэу «Сталиным» ыцIэ зыхьыщтыгъэм хахьи, илъэс заулэрэ Iоф щишIагъэу, къуаджэм къыщызэIуахыгъэгъэ тракторист курсым кIозэ зыкIэхъопсыщтыгъэ сэнэхьатыр зэригъэгъотыгъ ыкIи ащкIэ илъэси 8 фэдизрэ пэрытныгъэр ыIыгъэу лэжьагъэ. IофшIэным зэрегугъурэр, ипшъэрылъхэр еIолIэнчъэу зэригъэцакIэхэрэр къыдалъыти, нэужым бригадэм ипащэу агъэнэфагъ. ЦIыфхэр иупчIэжьэгъухэу ыкIи лъэкIэу иIэр рихьылIэзэ а IэнатIэр илъэсищ фэдизрэ зэрихьагъ.\n1955-рэ илъэсым псэупIэу «Маякым» дэтыгъэ селекционнэ станцием рагъэблагъи, ащи илъэси 3 фэдизрэ бригадирэу иIагъ. Ащ ыуж Кармалинэ мэзышхом имэзпэс игуадзэу агъэнафи, а IэнатIэм Iутэу илъэсихрэ Iоф ышIагъ.\nКъыбгурыIон фае а лъэхъаныр зэрэкъиныгъэр. ЦIыфхэм ягъот мэкIэ дэдагъ. Умыгъашхэрэм, ыпкIэ зэмытырэм Iоф мыухыжь ебгъэшIэныр псынкIэгъоныя? ЦIыфхэм зыщалъэн ямыIэу, мэлакIэ лIэхэу Iоф ябгъэшIэныр къин дэдагъ нахь мышIэми, Махьмудэ цIыф зафэу, шэнышIоу зэрэщытым ыпкъ къикIэу иIофшIэгъухэм шIу алъэгъущтыгъ, лъытэныгъэ фашIыщтыгъ, ариIорэр дэгъоу агъэцакIэщтыгъ.\nИлъэс 19-рэ «Маякым» зытесыгъэм игъунэгъухэми, икъоджэгъухэми хьалэлэу афыщытыгъ, ишIуагъэ зэригъэкIыгъэри макIэп.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъанэ ТекIоныгъэр къэгъэблэгъэгъэным зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэми ахэлэжьэн фаеу хъугъагъэ, «трудовой фронткIэ» зэджагъэхэм къинэу, хьазабэу хилъэгъуагъэр макIэп. Бжъэдыгъухьаблэ узыщынэсыщтым дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ телъыгъэ лъэмыджыр нэмыцхэм къызагъаом ащ ишIыжьын ыкIи нэмыц танкхэр къылъымыкIотэнхэм фэшI дэтIыкIыгъэшхохэр ашIыхэ зэхъум, цIыфхэм къиныгъуабэ зэпачыгъ.\nМахьмудэ ыпэ гъабли, къини бэ къикIыгъэр, ау а зэпстэум зыкъаримыгъэуфэу, ылъэ зэрэтетэу, иакъыли, ишIэжьи щыкIэгъэшхо афэмыхъугъэу джы къызнэсыгъэм мэпсэу.\n1954-рэ илъэсым къуаджэу Пщыкъуйхьаблэ щыщ бзылъфыгъэу Нуриетрэ Махьмудэрэ шъхьэгъусэ зэфэхъухи сабыи 4 зэдагъотыгъ, зэдапIугъэх.\nАдыгэкъалэ тыкъызагъэкощыжьыгъэм къыщыублагъэу коммунхозым контролерэу Iутыгъ, зышъхьамысыжьэу Iоф ышIагъ. Зыми ыгу химыгъэкIэу, цIыфыгъэшхорэ шъыпкъэныгъэ инрэ хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэщтыгъэх. Арышъ, Махьмудэ джыдэдэм зытетым къыщымыкIэу къыгъэшIагъэм фэдиз джыри къыгъэшIэнэу, ипчъэIупэ хъяркIуапIэу щытынэу, шIоу щыIэр къыдэхъунэу фэтэIо.


Апэ итхэм ахэрэхь | Адыгэ Макъ\nАпэ итхэм ахэрэхь\nМыекъопэ футбол командэу «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Денис Поповым гущыIэгъу тызыфэхъум, 2017 — 2018-рэ илъэс ешIэгъур зэрэрагъажьэрэм, пшъэрылъэу зыфашIыжьырэм, республикэ стадионым щыкIорэ зэIукIэгъухэм цIыф макIэ зэряплъырэм уезэгъы зэрэмыхъущтым, фэшъхьаф Iофыгъохэм ягугъу тшIыгъэ.\n— Денис, тигъэзетеджэхэр, спортым пыщагъэхэр командэм хэкIыжьыгъэ ешIакIохэм, кIэу шъуштагъэхэм къакIэупчIэх.\n— ХэкIыжьыгъэхэм къащезгъэжьэщт. КъэлэпчъэIутэу Шэуджэным Налщык ыгъэзэжьыгъ. Волковыр, Аушевыр, Шалбузовыр «Зэкъошныгъэм» хэтыжьхэп. Мыкъо Муратэ футбол емышIэжьынэу гухэлъ ышIыгъ. Фэшъхьаф зэхъокIыныгъэхэр тиIэщтых. Мэфэ заулэ зытешIэкIэ, джэуапыр нахь гъэунэфыгъэу къэсIощт.\n— КIэу шъуштагъэхэм ацIэхэр къытфеIоба.\n— Футболым хэгъозагъэхэр, яIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщырэ ныбжьыкIэхэр тштагъэх. Сергей Сечиныр «Ротор» Волгоград дэгъоу щешIэщтыгъ, къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дидзэщтыгъ. Никита Ковалевыр Ростов-на-Дону къитщыгъ. Анатолий Негодэ къалэу Чита щешIэщтыгъ. Никита Подьячевыр Москва хэкум къитщыгъ, нэмыкIхэм загъэхьазыры.\n— Адыгэ Республикэм щапIугъэхэм шъуалъэплъэба?\n— Ахэр ныбжьыкIэх, нэбгырэ заулэ къедгъэблэгъагъ. Республикэм иныбжьыкIэхэр зыщешIэхэрэ командэхэр тинэплъэгъу итых.\n— ЦСКА Москва, Краснодар, Новороссийскэ якомандэхэм уащешIагъ. Опытэу уиIэр бгъэфедэнымкIэ «Зэкъошныгъэм» амалхэр щыогъотыха?\n— Сытхьаусыхэныр сишэнэп. Республикэм ипащэхэм «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ясIожьы сшIоигъу. Дэгъоу футбол тешIэщтмэ тэры зэлъытыгъэр. Сэ тренер цIэрыIохэр сипащэхэу футбол сешIэщтыгъ, спортсмен дэгъухэм саготэу зэнэкъокъухэм сахэлажьэщтыгъ. ШIэныгъэу зэзгъэгъотыгъэр «Зэкъошныгъэм» щызгъэфедэ сшIоигъу.\n— Узыфэе футболистхэр «Зэкъошныгъэм» пштагъэх. Гугъэу афыуиIэр къагъэшъыпкъэжьыщтэу олъыта?\n— Ары. ГуIэм сыхэтэу къезгъэблэгъагъэхэп. ПэшIорыгъэшъэу салъыплъагъ, зэзгъэшIагъэх.\n— Денис, мы упчIэр къыосымытын слъэкIыщтэп. Аужырэ илъэсхэм «Зэкъошныгъэм» футболисти 100-м нахьыбэ аштагъ, ау яешIакIэ тигъэрэзагъэп. Тренерхэм тагъэгугъэзэ уахътэр зэрэкIуагъэм ущыгъуазэба? (Джэуапыр къытыжьыным Денис Поповыр дэгуIэрэп). Хьау. Зыгорэхэр тыубынхэм пае упчIэр къыостыгъэп. ГущыIэным, нэпцI зыхэлъ гупшысэхэм тахэкIыжьынышъ, тэр-тэрэу зытымыгъэпцIэжьэу IофшIагъэу щыIэр тлъэгъунэу тыфаешъ ары.\n— ЕшIакIоу къезгъэблэгъагъэхэм цыхьэ афэсэшIы. БлэкIыгъэ илъэс зэнэкъокъум я 9-рэ чIыпIэр къыдэтхыгъ. Ащ нахь лъхъанчэу тыкъемыхыщтэу гугъэ пытэ сиI.\n— Къысфэгъэгъу. Стадион зэтегъэпсыхьагъэхэр тиIэх, шъуифэIо-фашIэхэр Правительствэм дэгъоу егъэцакIэх. Ауж къинэхэрэм зятымыгъапшэу,\nапэ итхэм тахэфэн тлъэкIыщта?\n— Клубым идиректор шъхьаIэу ХъокIо Къэплъан сыригъусэу ащ тытегущыIагъ, тапэкIэ тызэрэлъыкIотэщтым тыпылъыщт.\n— Стадионым щыкIорэ ешIэгъухэм цIыф макI яплъырэр, ар гухэкI. ХэкIыпIэхэм шъуалъыхъоу къысэпIогъагъ.\n— Тэрэз зыфапIорэр. Стадион дахэ тиI, шхапIэхэр къыщызэIуахыгъэх, зыгъэпсэфыгъо уахътэр щыбгъэкIощтмэ уехъопсэнэу щыт. ЕшIэкIэ дэгъу къэдгъэлъагъозэ, стадионым къыщытэплъыхэ тшIоигъу. ПкIэ амытэу цIыфхэр стадионым къыдагъэхьанхэм тыкIэлъэIу. Унагъом щыщ нэбгыри 3 — 4 зы ешIэгъум зеплъыкIэ, ахъщэу ытыщтыр макIэп. Апэрэ къекIокIыгъом ар къыщыддэхъумэ, стадионыр цIыфхэм якIуапIэ хъужьыщт.\n— Ар гупшысэ дэеп, бэшIагъэу тегущыIэх.\n— НахьышIум тыфэкIон тимурад.\n— Сыд фэдэ футбола «Зэкъошныгъэм» къыгъэлъэгъощтыр? УхъумэкIуи 3 гупчэм итыщта?\n— Командэу тызыдешIэрэм елъытыгъэу ухъумакIохэр къыхэсхыщтых. ЕшIэкIуи 3 ыпэкIэ згъэуцоуи къыхэкIыщт. КъызышIотхьын тлъэкIыщтым тыIукIэмэ, сыда ухъумэн Iофыгъохэм илыягъэу тызкIапылъыщтыр? ТапэкIэ тилъыщт, къэлапчъэм Iэгуаор зэрэдэтыдзэщт шIыкIэм тылъыхъущт.\n— Апэрэ ешIэгъухэм шъуащэщына?\n— Тащыщынэрэп, ау тагъэгумэкIы. Кубокым икъыдэхын фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъоу «Биологым» бэдзэогъум и 15-м дытиIэщтым, Ермэлхьаблэ икомандэ тызэрэдешIэщтым ялъытыгъэр бэ. Тифутболистхэр зэнэкъокъум хэлажьэхэзэ, зэгурыIоныгъэм игъогу зэдытехьанхэ фае. Командэм мэхапIэу иIэхэри шIэхэу къэлъэгъощтхэу сэгугъэ.\n— ТизэдэгущыIэгъу икIэух къыщыхэбгъэщы тшIоигъу гугъэмрэ IофшIагъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр.\n— Хэукъоныгъэу сшIырэр зыдэсшIэжьэу сесагъ. ТелъхьапIэ-\nхэм салъыхъущтэп, гуетыныгъэ схэлъэу Iоф сшIэщт. «Зэкъошныгъэр» ятIонэрэ купым икомандэ анахь дэгъухэм ащыщ хъун ылъэкIыщт.\n— Гъэхъагъэхэр шъушIынхэу шъуфэсэIо.\nСурэтым итыр: «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу Денис Поповыр.


Адэбз узым пэшIуекIох — Адыгэ макъ\nАдэбз узым пэшIуекIох\nРедактор 15.07.2021 15.07.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШъолъыр проектэу «Адэбз узым пэуцужьыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу адэбз уз зиIэхэм хэушъхьафыкIыгъэ медицинэ IэпыIэгъу арагъэгъотыным фэшI мы мафэхэм къалэу Ростов-на-Дону адэбз узхэмкIэ и Лъэпкъ медицинэ ушэтыпIэ гупчэ икураторхэр Адыгеим къырагъэблэгъагъэх.\nБэдзэогъум и 27-м къыщегъэжьагъэу и 30-м нэс ахэр республикэм щыIэнхэу агъэнафэ. Адэбз уз зиIэхэм агъотырэ медицинэ IэпыIэгъур зэрагъэлъэгъуныр, ахэм уасэ къафашIыныр ары пшъэрылъ шъхьаIэр.\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, Адыгэ республикэ клиническэ онкологическэ диспансерым, Адыгэкъэлэ сымэджэщэу К.М. Батмэным ыцIэ зыхьырэм, Кощхьэблэ сымэджэщым хьакIэхэр ащыIэщтых.\n— Мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм шIуагъэ къаты, специалистхэм язэдэлэжьэныгъэ нахь пытэ мэхъу, адэбз узхэм яIэзэнхэмкIэ аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр къаIэкIэхьэх, — еIо Iэзэн-пэшIорыгъэшъ IэпыIэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ отделением ипащэу Къушъхьэ Саниет.\nАдэбз узхэм апэшIуекIогъэныр УФ-м и Президент пшъэрылъ шъхьаIэу къыгъэуцухэрэм ащыщ. 2024-рэ илъэсым нэс мы узым илIыкIыхэрэр нахь макIэ ашIын мурад зыдаIыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу мы узыр зиIэхэм япроцент 62-м ар пасэу къыхагъэщын зэралъэкIыгъэм ишIуагъэкIэ, Iэзэн Iофтхьабзэхэм шIуагъэ къахьыным яцыхьэ телъ.\nПредыдущая IофшIапIэм Iутха, хьауми Iумытыжьхэм ащыщха…\nСледущая Хьисап еджапIэм Iоф ешIэ


Процент 44-мэ ашIыгъ — Адыгэ макъ\nПроцент 44-мэ ашIыгъ\nАР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ Адыгеим щыпсэухэрэм ревакцинациер зыщакIун алъэкIыщтыр джыри зэ агу къегъэкIыжьы.\nАщ фэдэ шIоигъоныгъэ зиIэхэр прививкэхэм апае агъэпсыгъэ пунктхэм ащыщ екIуалIэхэмэ, ревакцинациер акIун алъэкIыщт. КоронавирусыкIэм пэшIуекIорэ апэрэ прививкэр зыпшIыгъэм ыуж мэзих зытешIэкIэ ары ар зыпшIын фаер.\n— Республикэм исхэм нахь чанэу коронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэр зыхарагъалъхьэ хъугъэ. Нэбгырэ пчъагъэу пэшIорыгъэшъэу дгъэнэфэгъагъэм ипроцент 55-мэ, ар зыныбжь илъэс 18-м шIокIыгъэу Адыгеим исым ипроцент 44-рэ, прививкэр ашIыгъ. Зэпахырэ узыр къызэуалIэхэрэм зыщяIэзэщтхэ чIыпIэхэри икъоу госпитальхэм ащыдгъэпсыгъэх, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nСпециалистхэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, «COVID-19-м» зызщиушъомбгъурэ лъэхъанэу, ащ тхьабыл уз хэзыхыгъэу госпитальхэм ачIэлъхэм япчъагъэ зыщыхахъорэм, узым пэшIуекIорэ вакцинэр зыхябгъэлъхьаныр анахь Iофыгъо шъхьаI. ГухэкIми, вирусым екIодылIэрэм ипчъагъи хэхъуагъ, узым инэшанэхэми зызэблахъу.\nПредыдущая Нахь псынкIэу зэтеуцожьынхэу\nСледущая Зэрифэшъуашэу фагъэхьазырыгъэх


Адыгэ Хэку Таймс: Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтым АР-м имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\nАдыгэ Республикэр илъэс 28-кIэ узэкIэIэбэжьымэ республикэ зэрэхъугъэр чъэпыогъум (октябрем) и 4-м Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм щыхагъэунэфикIыгъ. ЗэIукIэм президентищэу республикэм иIагъэхэм ащыщэу нэбгыритIур – Джарымэ Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ – хэлэжьагъэх.\nКъэгущыIагъэхэм президентитIум гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ягугъу къашIыгъ. Джарымэ Аслъан илъэхъанкIэ (1992-2002) анахьэу къыхагъэщыгъэр Адыгеир Краснодар краим зэфагъэ хэлъэу зэрэхэкIышъугъэр ыкIи автоном хэкум республикэ шъуашэ иIэу гъэпсыгъэ зэрэхъугъэр. ТхьакIыщынэ Аслъан илъэхъанкIэ (2007-2017) анахьэу къаIуагъэр экономикэ лъэныкъомкIэ лъэубэкъушIоу дзыгъэ хъугъэхэр.\nДжарымэр, зэрэтшIэрэмкIэ, апэрэ президент, ТхьакIщынэр – ящэнэрэр, ятIонэрэу тетыгъор зыIэкIэфэгъагъэр Шъэумэн Хазрэт (2002-2007). Ар чыжьэу щыIэти, къэкIошъугъэпын фай. Ау къеблэгъэшъугъагъэмэ ащи ищытхъу аджи къаIошъун алъэкIыщтыгъ щтын. Ахэмэ ащыщэу Адыгэ Республикэр зымыгъэкIодынхэу зыIохэрэм гу зэраригъэшIытыгъэ закъори екъу.\nЗэIукIэм Iэнэ хъураем игъэпсыкIэ иIагъ. Республикэм ыцIэ тарихъым, щыIэныгъэм нахь хэхьаным пае шIагъэмэ хъущтыхэр къапчъыгъэх ыкIы зэдаштагъэх. Ахэмэ ащыщэу анахь шъхьаIэр – урамэу «Пролетарскэр» проспектэу «Республикэм» ыцIэ ыхьэу гъэпсыгъэныр ары.


Иорданием ит Адыгэ Хасэм ихэдзынхэр бэдзэогъум и 29 ахьыгъ »\n17.07.2010 – 16:33 - Натпресс\nИорданием ит Адыгэ шIушIэ Хэсэ гупчэм бэдзэогъум (июлым) и 15 Хэсашъхьэм хэхьащтхэр щыхадзынхэу щытыгъ, ау ар хъугъэп, цIыфхэу къекIолIагъэхэр икъугъэп. Хасэм иустав зэритымкIэ, ащ хэтхэм азыныкъом нахьыбэр хэдзынхэм хэлэжьэнхэ фэягъ.\nМы Iофым ехьылIагъэу Пщыдатэкъо Наурыз НатПреcсым къызэрэфиIотагъэу, хэдзынхэмкIэ зэнэкъокъу ин щыI, ащ пае хэдзынхэм хэлажьэрэ купхэм ащыщ горэм хэдзынхэр лъигъэкIотэнхэу дэлэжьэгъэныр ит. «Хэдзынхэр тхьэмэфитIукIэ ашIынэу рахъухьагъ - бэдзэогъум и 29», - ыIуагъ Наурыз.\nКъэIогъэн фае, Адыгэ Хасэу Ирданием итыр 1932 илъэсым зэхащагъ, ащ илъэтегъэцонкIэ Хъурмэ Закарие лъэшэу дэлэжьагъ. Хасэм къутэмэ 12 иI, илъэситIу къэс ихасашъхьэ нэбгырэ 15 хадзы ыкIи ахэм хасэм итхьэматэ хадзыжьы.\nМы зыгугъу тшIыгъэ хэдзынхэмкIэ купытIу хъухэу щызэнэкъокъух. Купэу "ЫпэкIэ тызфакIорэр" зыцIэм хэдзынхэмкIэ нэбгырэ 15 къыгъэлъэгъуагъ, ахэмэ апэ итыр Азыкъо Мухамад. Купэу "ГъэкIэрэкIэныгъэ – хэхъоныгъ" зыцIэм нэбгырэ 15 къыгъэлъэгъуагъэмэ апэ итыр Къэрдэн Самир. НэмыкIэу ежь-ежьырэу зыкъыгъэлъэгъуагъ Едыдж Хусени.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, мы хасэм емыпхыгъэу джыри зыадыгэ организацие Иорданием ит – "Кавказ Адыгэхэм я ныбджэгъу Хас" зыфиIорэр. Ар политикэм ыкIи лъэпкъ проблемэ шъхьаIэхэм нахь афэгъэзагъэу мэлажьэ.\nОпубликовал administrator, 17-07-2010, 16:33. Просмотров: 1671\n– Хэку гъэзэжьынымкIэ дунае Хасэм (CRO) США-м къутамэ къыщызэIуихыгъ


Шъаукъо Аслъангуащ: Тыадыг ыкIи тычеркес »\nШъаукъо Аслъангуащ: Тыадыг ыкIи тычеркес\n24.08.2010 – 19:10 – Натпресс\nТикъэралыгъо щыпсэурэ цIыфхэр чъэпыогъу мазэм кIатхыкIыжьыщтых. Нэбгырэ пчъагъэу тызэрэхъурэр зэрагъэшIэн закъом паеп ар зыкIашIырэр, лъэпкъ зэфэшъхьафхэу хэгъэгум исхэр зыфэдэхэр ыкIи зэрэхъухэрэр агъэунэфыными фэшI. Ахэм адыгэхэр, лъэпкъ зэфэшъхьафых уагъаIоу, "адыгэкIэ", "къэбэртаекIэ", "шапсыгъэкIэ" ыкIи "черкескIэ" ахэуцох. ЗэкIэми тыадыг, ау зы лъэпкъэу тызэрэщытыр къыдэтлъытэзэ, тызыщыщ лъэп¬къыр зэкIэми зы гущыIэкIэ ттхырэп. Арэущтэу щытмэ зэрэнахьышIур цIыфхэм аужырэ илъэсхэм къаIоу рагъэжьагъ, ау Iофым кIэух фэхъугъэп.\nДжыри кIэтхыкIыжьыгъор зыщырагъэкIокIыщт илъэсым, мэзаем и 8-м къыщегъэжьагъэу, черкес къэбар Интернет-ресурс зыкIым Iоф ешIэ. Проектыр зыгъэхьазырыгъэр адыгэ web-сайт купрэ общественнэ организацие заулэрэ. Проектыр зыфэлажьэрэр Темыр Кавказым щыкIорэ акциеу "Зы лъэпкъ - зы цIэ" зыфиIорэм ныбжьыкIэу хэлажьэхэрэм къэбар тэрэз цIыфхэм алъагъэIэсыныр ары. Зы лъэпкъэу тыщытми, Урысые Федерацием ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм тащэпсэу. Ащ къикIырэп лъэпкъ зэфэшъхьаф тыхъугъэу, арышъ, зы цIэ зэкIэми тхьымэ нахьышIу. Тарихълэжьхэм, Адыгэ хасэхэм ятхьаматэхэм, нахьыжъхэм, шIэныгъэлэжьхэм, депутатхэм мы Iофым еплъыкIэу фыряIэр сайтэу къызэIуахыгъэм къыщыраIотыкIын алъэкIыщт. Сайтыр къызэрэбгъотыщтыр: www.perepis2010.org\nШъугу къэдгъэкIыжьын адыгэхэр черкесхэу, къэбэртаехэу, шапсыгъэхэу, адыгэхэу ыкIи адыгейцэхэу загощыгъэхэр бэшIагъэу зэрэщымытыр. Совет хабзэр къызыдахым ыуж совет автономиехэр зыщагъэпсыгъэхэ лъэхъаныр ары ар зыхъугъэр.\nЭтнонимхэу адыгэхэр зэрапхыхэрэм ачIыпIэ зы этнонимкIэ зыттхыжьмэ нахьышIоу бэмэ къаIо ар зыдгъэцакIэкIэ, зы лъэпкъ тыщыщэу зэрэщытыр тэр-тэрэу къэтэгъэнафэ. Тэ "адыгэкIэ" тызэджэжьы, урысыбзэкIэ "черкес" тIоу кIэтхыкIыжьы¬ным илъэхъан зядгъэтхыкIэ, зы лъэпкъыжъ ин тызэрэщыщыр къэтэгъэнафэ.\nАры акциери, къэбар Интернет-ресурс зыкIыри зэхэзыщагъэхэм зэралъытэрэри. Хъугъэ-шIэгъэ инэу тапэкIэ тызыхэлэжьэн фаем ащ фэдэ амал къытеты. Адыгэ цIыфэу "сыадыг" зыIорэ пэпчъ кIэтхыкIыжьыныр рекIокIы зыхъукIэ, зыщыщ лъэпкъыр "черкескIэ" аригъэтхынэу къеджэх. Ащ фэдэ фитыныгъэ тиI. Тарихъым тызэрэхэхьа¬гъэр джащ фэд.\nУрысые Федерацием и Конституцие ия 26-рэ статья къы¬щеIо нэбгырэ пэпчъ ежь-ежьы¬рэу зыщыщ (зызхилъытэрэ) лъэпкъыр къыгъэнэфэнэу ыкIи аригъэтхынэу фитыныгъэ зэриIэр. Егъэзыгъэ IофкIэ узщыщ лъэпкъыри, узэратхыщтыри хэти къыхыуигъэхынэу щытэп ыкIи ащ фэдэ фитыныгъэ иIэп.\nАдыгэхэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэухэрэр зы лъэпкъ - адыгэ лъэпкъэу зэрэдунаеу "черкескIэ" щашIагъэм - зэрэщыщхэр зы этно¬нимкIэ зэратхыщтым лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо иI. Ау ар икъоу къызыгурыIон фаери, зишIошIхэр къэзыIонхэ фаехэри ежь цIыфхэр ары.\nМы Iофым ехьылIагъэу зигупшысэхэр къизыIотыкIы зышIоигъохэр телефонхэу 52-18-21-мкIэ ыкIи 52-92-84-мкIэ шъукъытеу е редакцием шъукъычIахь.\nОпубликовал administrator, 24-08-2010, 19:10. Просмотров: 1566\n– Урысые Федерацием иахъщэхэр Адыгеим ичIыпIэ дахэхэмкIэ «агъэлъэпIэщт»


IэпыIэгъум щыкIэхэ хъущтэп — Адыгэ макъ\nIэпыIэгъум щыкIэхэ хъущтэп\nРедактор 04.08.2020 06.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЛъэпкъ проектэу «Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ыкIи унэе предприниматель IофшIэным пылъхэм къырахьыжьэрэ IофыгъохэмкIэ адэIэпыIэгъэныр» зыфиIорэм къыхиубытэу республикэм щызэшIуахыгъэм, джащ фэдэу коронавирусым илъэхъан Президентэу Владимир Путиным къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм мы мафэхэм министрэхэм я Кабинет иIэгъэ зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.\nЛъэпкъ проектыр шъолъырым зэрэщагъэцакIэрэм игугъу къышIыгъ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Геннадий Митрофановым. Ащ къыхиубытэу министерствэм ылъэныкъокIэ проекти 4 агъэцакIэ, мы илъэсымкIэ ахэм сомэ миллион 240-рэ апэIуагъэхьанэу телъытагъ. Гъэтхэпэ-мэкъуогъу мазэхэм ар зытефэхэрэм афатIупщыгъах.\n«Шъолъырым ипредпринимательхэм лъэпкъ проектым къызэрэхиубытэрэм имызакъоу узэу къежьагъэм ыпкъ къикIэу IэпыIэгъу тедзэу атефэрэри анэдгъэсыным гъэлъэшыгъэу тыпылъын фае. Ащ фэгъэзэгъэ министерствэр банкхэм, бизнесым пылъхэм, нэмыкIхэу ежьхэм яIоф къызэIузыхы зышIоигъохэм ащ пае нахь чанэу адэлэжьэн фае. ИщыкIэгъэ пстэури непэ тIэкIэлъ ыкIи ар гъэфедэгъэн фае IофшIэным къыкIетымыгъэчэу», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nГеннадий Митрофановым къызэриIотагъэмкIэ, мы илъэсымкIэ лъэпкъ проектым къыхиубытэу агъэнафэ предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэ шIыкIэхэм ахэгъэхъогъэныр, IэкIыбым дэгъэлэжьэгъэнхэр, шъолъыр шэс организациехэр ыкIи чIыфэт компание цIыкIухэр къыхэлажьэхэзэ кредит къэкIуапIэхэр къафызэIухыгъэнхэр ыкIи нэмыкIхэр.\n«Лъэпкъ проектыр гъэцэкIагъэ мыхъуным ищынагъо къэуцурэп, Iофхэр игъом ыкIи зэрэдгъэнэфэгъагъэм тетэу зэшIотхыщтых», — къыIуагъ Геннадий Митрофановым.\nАщ тегъэпсыхьагъэу мы илъэсым шэс фондым джыри сомэ миллион 31,4-рэ хахъо фэхъуи, гъэфедагъэ хъугъэ. Мы пчъагъэр зэрэхэтэу Адыгэ Республикэм ишэс фонд бэдзэогъу мазэм и 1-м ехъулIэу сомэ миллиони 180-рэ мэхъу. Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ахэхьэрэ субъект 28-мэ сомэ миллион 64-рэ уасэкIэ телъхьэ афэхъухи, сомэ миллиони 126-рэ хъурэ чIыфэ аратыгъ. Банки 4-мэ ялIыкIохэм задэгущыIэхэ нэуж шэс шIыкIэм тетэу предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ мы илъэсымкIэ чIыфэу аратыщтым игъэнэфэн зэшIуахыгъ.\nЛъэпкъ проектым къыхиубытэу мы илъэсымкIэ микрофинансированием телъытагъэу шъолъырым сомэ миллиони 131-рэ къыщыдалъытагъ, гъэтхэпэ мазэм ар зытефэрэм IэкIагъэхьагъ.\nКредит цIыкIу тыным тегъэпсыхьэгъэ компанием икIыгъэ мазэм икъихьагъу ехъулIэу коронавирусым илъэхъан IэпыIэгъоу аригъэгъотын фаери къыдыхэлъытагъэу мылъкоу IэкIэлъыгъэр сомэ миллион 721-рэ. Мы илъэсым мэзи 6-у пыкIыгъэм ахъщэ IэпыIэгъу занкIэу зэратыгъэхэр предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ апылъ субъект 80, пчъагъэмкIэ — сомэ миллион 209-рэ. Шъолъыр проектым къыхиубытэу предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ апылъхэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ мылъкум хэхьэрэ объекти 186-м нэс бэджэндэу фэгъэкIотэныгъэкIэ агъэфедэ.\nБизнесым IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ зиIахьышхо къакIорэр 2019-рэ илъэсым къызэIуахыгъэу мысатыу организациеу «Адыгэ Республикэм ипредпринимательствэ IэпыIэ-\nгъу егъэгъотыгъэнымкIэ Гупчэр» ары, экспортымкIэ IэпыIэгъу къэзытырэ Гупчэми Iоф ешIэ.\nМы илъэсым имэзих гупчэу «Мой бизнес» зыфиIорэм зы къэгъэлъэгъон-ермэлыкърэ егъэджэным тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьэбзэ 20-рэ зэхищагъэх, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ апылъхэу IэкIыбым дэлэжьэным тегъэпсыхьагъэхэм амал аратыгъ дунэе къэгъэлъэгъони 2-мэ, бизнесым тегъэпсыхьэгъэ зэIукIэгъуи 5-мэ ахэлэжьэнхэу. Мыхэм ащыщэу 3-р лъэныкъохэр зэфэкIожьыхэзэ — Тыркуем, Казахстан ыкIи Белоруссием япхыгъэхэу.\nДжырэ уахътэм урысые экспорт гупчэм ыпашъхьэкIэ экспорт зэзэгъыныгъэхэр къагъэшъыпкъэжьых. КъызэраIорэмкIэ, гъунапкъэхэм язэфэшIын джырэблагъэ агъэнафэрэп, ау зыхъукIэ, экспортым рапхырэ гугъапIэхэр пхыращынхэу щэгугъых.\nШъолъырым къыщашIырэр IэкIыбым щыIугъэкIыгъэнымкIэ гугъапIэу щыIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэ, ахэр къызщытыгъэщт электрон гъэлъэгъуапIэ гъэпсыгъэн, республикэм ихъызмэтшIапIэхэм япроектхэмрэ язэзэгъыныгъэхэмрэ гъусэныгъэ адашIын зэрэфаем АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къакIигъэтхъыгъ.\nХэушъхьафыкIыгъэу пшъэрылъ къышIыгъ коронавирусым илъэхъан федеральнэ ыкIи шъолъыр IэпыIэгъумкIэ агъэнэфэгъэ пстэури агъэфедэн зэрэфаемкIэ. Мы Iофыгъохэу зэкIапхьэ мыхъущтхэм ателъытагъэу кредит цIыкIу зытырэ компаниехэм федеральнэ бюджетым къикIэу джыри сомэ миллион 12,7-рэ афатIупщыгъ.\nАщ нэмыкIэу шъолъырым щагъэнэфагъ чIыфэ цIыкIу къаIызыхы зышIоигъохэм апае фэгъэкIотэныгъэ хэлъэу 1 процентым нахьыбэ темыхъоу чIыфэ къаIахын зэралъэкIыщтыр, джащ фэдэу мэзи 6-кIэ чIыфэм итыжьын афызэкIэхьэгъэныр, финансхэмкIэ хабзэу щыIэхэр нахь къызэрыкIо афэшIыгъэнхэр.\n«КъэбарлъыгъэIэс-упчIэжьэгъу IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн фае. IэпыIэгъоу щыIэхэмкIэ къэбарыр бизнесым IэкIэжъугъахьэзэ шъушIы. Шъолъырым экономикэмкIэ иIофхэр чанэу рекIокIынхэм, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэIухыгъэнхэм ар афэIорышIэщт. «Мой бизнес» зыфиIорэ гупчэм иIофшIэн анахьэу ащкIэ мэхьанэшхо зиIэр. Зы шъхьаныгъупчъэ IофшIакIэм тетэу ар мэлажьэ шъолъырым ипредпринимательхэм фэIо-фашIэхэр нахь Iэрыфэгъу афишIыхэзэ», — къыкIигъэтхъыгъ игущыIэ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая 20 Eylüle dek uzatıldı\nСледущая Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр


ШIэныгъэр щыIэныгъэм дештэ — Адыгэ макъ\nШIэныгъэр щыIэныгъэм дештэ\nРедактор 08.10.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Единэ Россием и «НыбжьыкIэ Гвардие» икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм кIэлэегъаджэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэр зэхещэх.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым и Политехническэ колледж икIэлэегъаджэхэм, студентхэм «НыбжьыкIэ Гвардием» ипащэу, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу Бэрзэдж Асыет зэIукIэгъу адыриIагъ.\nЩытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэр зэратыжьыгъэхэм ащыщых колледжым ипащэ еджэн-пIуныгъэ IофхэмкIэ игуадзэу Галина Ковалевар, кIэлэегъаджэхэу Цокъэжъы-\nкъо Бислъан, Шыу Светланэ, студентхэр.\nМыгу Руслъан, Александр Скрыпник, Артем Макаровыр, Ярослав Приятнэр, Александр Яковлевыр автомобильхэм, тракторхэм, компьютерхэм, лэжьыгъэр зэрэIуахыжьырэ комбайнэхэм, нэмыкIхэм еплъыкIэу афыряIэм, уахътэм диштэу кIэу къыдагъэкIыхэрэм къатегущыIагъэх.\nСтудентхэм къызэраIуагъэу, еджэным техникэр щыгъэфедэгъэнымкIэ гупчэу къызэIуахыгъэр щыIэныгъэм епхыгъэу гъэпсыгъэ. НыбжьыкIэхэм лъэныкъуабэ къызэлъаубытызэ сэнэхьатэу къыхахырэм зыфагъэсэным фэшI кIэлэегъаджэхэр IэпыIэгъу афэхъух.\nТехникэм изэгъэшIэн дакIоу шэн-хабзэхэм, гъэсэныгъэм, пIуныгъэм яхьылIэгъэ егъэджэн сыхьатхэм ямэхьани къыдалъытэ.\nКолледжым ипроектнэ-конструкторскэ гупчэ ипащэу Цокъэжъыкъо Бислъан кIэлэегъэджэ цIэрыIоу А. С. Макаренкэм игупшысэхэр жъы зэрэмыхъухэрэр хигъэунэфыкIыгъ. ЦIыфым ипсауныгъэ игъэпытэн, псэолъэшI ыкIи зэхэщэн амалхэм язехьан ямэхьанэ зыкъеIэты. Хэгъэгум, республикэм яэкономикэ изыкъегъэIэтын яIахьышIу халъхьаныр студентхэм япшъэрылъэу зыфалъытэжьы, якIэлэегъаджэхэм лъытэныгъэ афашIы.\nПредыдущая КIэтхыкIыжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх\nСледущая КъэгъэнэжьэкIо анахь дэгъоу алъытагъ


Гъогу зэхэкIыпIакIэхэр ашIых | Адыгэ Макъ\n«Нахьыбэу автомобильхэр зэрыкIорэр Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэм ащыгъэпсыгъэ гъогухэр ары. АдыгеимкIэ мэхьанэшхо иIэу щыт транспорт зэхэкIыпIакIэхэр шIыгъэнхэм. Ахэм яшIуагъэкIэ автомобильхэр нахьышIоу гъогухэм ащызекIо хъущтых, гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэри къыдалъытэщтых», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nГущыIэм пае, къэлэ гъэпсыкIэ зиIэ поселкэу Лъэустэнхьаблэ дэжь гъогу зэхэкIыпIэ щышIыгъэнымкIэ республикэр «Росавтодорым» езэгъыгъ. ООО-у «СтройЮгРегион» зыфиIорэм ащ игъэпсынкIэ зэзэгъыныгъэ дашIыгъах. ШIэхэу псэолъэшIын IофшIэнхэр рагъэжьэщтых. 2019-рэ илъэсым иIоныгъо псэуалъэр атынэу рахъухьэ.\nПсэуалъэр зыщагъэпсыщт чIыпIэм Сергей Кельбахрэ КъумпIыл Муратрэ проектыр зэрэпхыращыщтым щытегущыIагъэх. А проектым диштэу автомобиль гъогу метрэ 1745,5-рэ агъэкIэжьыщт, IахьиплIэу зэтеутыгъэ гъогур, лъэсрыкIохэм атегъэпсыхьэгъэ зэпырыкIыпIэр агъэпсыщт. Джыдэдэм IофшIэнхэм зафагъэхьазырэу рагъэжьагъ, Iоныгъор ары ахэм нахь зызырагъэушъомбгъущтыр.\nКъэралыгъо компанием ипащэ гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэн зэрэфаем анаIэ тыраригъэдзагъ, общественнэ транспортымкIэ щынэгъончъэ чIыпIэхэм къэуцупIэхэр ащагъэпсынхэу, цIыфхэр тэрэзэу зэращэнхэм тегъэпсыхьэгъэ нэмыкI амалхэр зэрахьанэу игъо къафилъэгъугъ. Ащ епхыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ Псэкъупсэ лъэсрыкIо зэпырыкIыпIэр гъэпсыгъэн зэрэфаер къыIуагъ. Ащ нэмыкIэу КъумпIыл Мурат гъогушIхэм пIалъэхэр къыдалъытэнхэу, Iофхэр дэгъоу зэхащэнхэу пшъэрылъ афишIыгъ. Республикэм ихэбзэ къулыкъухэми Iофыгъо заулэхэм язэшIохынкIэ IэпыIэгъу къазэрафэхъущтхэр къаIуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Тэхъутэмыкъое районым игъогухэм ащыщ горэм джыри автомобильхэр бэу зэрэщызекIохэрэр хигъэунэфыкIыгъ. Ащ пае республикэм ипащэ Краснодар икъокIыпIэ, икъыблэ лъэныкъохэр зэзыпхыщтхэ гъогу агъэпсынэу игъо ылъэгъугъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, а псэуалъэхэр загъэпсыхэкIэ, транспортыр нахьышIоу зекIо, гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэнри нахь Iэрыфэгъу хъущт.\nСергей Кельбах къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ къэралыгъо компаниеу «Росавтодор» зыфиIорэмрэ зэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэм къыдыхэлъытагъэу гъогухэмкIэ шъолъыр программэхэр Адыгеим щыпхырыщыгъэнхэмкIэ федеральнэ IэпыIэгъоу тапэкIи къаратырэр лъагъэкIотэщт.


МэфэкI фаб — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм иеджапIэхэм, культурэ гупчэхэм, икIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, культурэм иунэхэм ным и Мафэ игъэкIотыгъэу ащыхагъэунэфыкIыгъ.\nНым и Мафэ фэбагъэ ыкIи гукIэгъу-шъэбагъэ зыхэлъ мэфэкI, ар хэти анахь илъапIэу ыкIи къыпэблэгъэ цIыфым фэгъэхьыгъ. Хэтрэ сабыий анахьышIу ылъэгъурэмкIэ уеупчIыгъэми, емыгупшысэжьэу зы къыуиIощтыр: «Сян анахь шIу слъэгъурэр!» Ныр сыдигъуи шэн дэхабэм – шэнышIуагъэм, Iушыгъэм, дэхагъэм, гукIэгъу мыухыжьым язехьакIу. Ащ сыдигъуи шIоу хэлъ пстэур —ишIулъэгъу, ишъэбагъэ, ищэIагъэ, игукIэгъу-гумэкI исабый фегъэкIуатэ. Ныр сыдигъуи хэтрэ цIыфкIи тищыIэныгъэ чIыпIэ хэхыгъэ щызиI, анахь шъхьаI.\nНым и Мафэ ехъулIэу Теуцожь районым исоциальнэ IофышIэхэмрэ культурэм илэжьапIэхэмрэ зэгъусэхэу Iофтхьабзэхэр щызэхащагъэх. Къутырэу Шевченкэм культурэм и Унэу дэтым ахэм концертышхо къыщатыгъ. Ар пащэхэу С. Бэрзэджым ыкIи художественнэ Iэшъхьэтетэу Н. Скиба акIуачIэкIэ агъэхьазырыгъ. КIэлэцIыкIу ансамблэу «Гусельки», джырэ къэшъуакIэхэр къэзышIырэ ансамблэхэр яплъыгъэ цIыфыбэм лъэшэу агу рихьыгъэх.\nНым имэфэкIэу Шевченкэм щыIагъэм гъунэгъу станицэу Рязанскэм къикIыгъэ хьакIэхэр ыкIи ащ иансамблэу «Станичница» зыфиIорэр (пащэр – Пшызэ культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу С.Ю. Романенкэр) хэлэжьагъэх. МэфэкIым ныбжь хэкIотагъэ зиIэу социальнэ IофышIэхэм къагъэгъунэхэрэри, нэмыкI хьакIэхэри щыIагъэх.\nМэфэкI Iофтхьабзэм нэбгыри 100-м нахьыбэ хэлэжьагъ. Социальнэ IофышIэ хъупхъэу Ангелина Дьяковар зыфэгъэзэгъэ нэжъ-Iужъхэм алъэгъугъэр ягопагъ. ЗэхэщакIохэр къафэкIогъэ нэнэжъхэм мэфэкIымкIэ афэгушIуагъэх, нахьыжъхэри лъытэныгъэу къафашIыгъэм агу къыдищэягъэу, «Тхьашъуегъэпсэу, тисабый дахэхэр!» аIозэ зэхэкIыжьыщтыгъэх. Ным имэфэкI фэбагъэ хэлъэу кIуагъэ, щыIагъэхэри, ар зэхэзыщагъэхэу Теуцожь районымкIэ социальнэ ыкIи культурэ IофышIэхэри тапэкIи язэдэлэжьэныгъэ нахь зэрагъэпытэщтым пылъыщтых, аузэ псэупIэхэм адэс цIыфхэри нахь зэрэшIэщтых, зэфэхьалэл хъущтых.\nПредыдущая Концерт къафатыгъ\nСледущая КIэлэцIыкIухэм апае шIухьафтын


Республика Адыгея - Лъытэныгъэ къэзылэжьыгъэм дэжь\nЛъытэныгъэ къэзылэжьыгъэм дэжь\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием имэз промышленность изаслуженнэ IофышIэу, IофшIэным иветеранэу Валентин Храмовым ыдэжь щыIагъ ыкIи илъэс 80 зэрэхъугъэм фэшI ащ фэгушIуагъ.\nАдыгеим мэз промышленностымкIэ иотраслэ илъэс 40 фэдизрэ ар щылэжьагъ, республикэм ипредприятие анахь инхэм зыкIэ ащыщым — пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Картонтарэм» иуцун иIахьышхо хишIыхьагъ.\n«Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэ уиIахьышхо хэпшIыхьагъ, республикэм иджырэ экономикэ лъапсэ фэзышIыгъэхэм уащыщ. Iофэу зыфэгъэзагъэм ыпси ыкIуачIи хэзылъхьэрэ цIыфхэм, икъэлэ гупсэрэ иреспубликэрэ яхэхъоныгъэ фэлажьэхэрэм лъытэныгъэ ин ренэу афэтэшIы», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ юбилярым зыфигъазэзэ.\nДжащ фэдэу Урысые Федерацием и Президент илIыкIохэм яIофшIапIэу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм иаппарат ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокинымрэ Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролинымрэ гущыIэ фабэхэр ащ пагъохыгъэх.\nВалентин Храмовыр Мыекъопэ целлюлоз-картонышI комбинатым игъэпсын хэлэжьагъ, ар слесарь-монтажникэу щытыгъ, 1964-рэ илъэсым а IофшIэпIэ дэдэм целлюлозыр зыгъажъохэрэм ахэтэу Iоф щишIагъ.\nВалентин Храмовым анахь IэнэтIэ цIыкIухэм къащыригъажьи, 1983-рэ илъэсым предприятием ипэщэ IэнатIэ нэсыгъ, илъэс 20 фэдизрэ ащ иIэшъхьэтетыгъ.\nПредприятием иIофшIэн кIэу хилъхьагъэхэм яшIуагъэкIэ федэу ащ къытырэм хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Производствэр гъэкIэжьыгъэнми В. Храмовым иIахьышхо хишIыхьагъ. Джащ фэдэу предприятием Iоф щызышIэхэрэм социальнэ лъэныкъомкIэ ренэу ынаIэ ащ атыригъэтыщтыгъ. ЫшъхьэкIэ чанэу хэлэжьагъ ЦКЗ-м имикрорайон изэхэщэн.\nВалентин Храмовым иIэпэIэсэныгъэ, ихъупхъагъэ, зэхэщэкIо дэгъоу зэрэщытыр зэкIэми алъэгъущтыгъ ыкIи къэралыгъо тын лъапIэхэр мызэу, мытIоу къыфагъэшъошагъэх: медалэу «IофшIэным иветеран» зыфиIорэр, орденэу «Щытхъум итамыгъэр», лъэпкъхэм язэкъошныгъэ иорден, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр.


Адыгеим къэкIуагъэх — Голос Адыга\nРедактор 19.04.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМНТК-у «Нэм имикрохирургие» зыфиIоу академикэу С. Н. Федоровым ыцIэкIэ щытым и Краснодар къутамэ испециалистхэр Адыгеим къэкIуагъэх республикэм исхэр ауплъэкIунхэм ыкIи ищыкIагъэу афалъэгъухэрэр араIонхэм пае.\nВрачхэр джыдэдэм Красногвардейскэ районым щыIэх. Къуаджэхэу Улапэрэ Хьатикъуаерэ адэсхэм яплъых.\nМы илъэсым гъэтхапэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат МНТК-у «Нэм имикрохирургие» зыфиIоу академикэу С. Н. Федоровым ыцIэкIэ щытым игенеральнэ директорэу Александр Чухраевымрэ клиникэм и Краснодар къутамэ иIэшъхьэтетэу Сергей Сахновымрэ заIокIэм зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъагъ Адыгеим къакIохэзэ цIыфхэм япсауныгъэ изытет ауплъэкIузэ ашIыным фэгъэхьыгъэу. А зэзэгъыныгъэу зыкIэтхэжьыгъагъэхэм къызэрэдилъытэрэм тетэу врачхэр Адыгеим ирайон пстэуми ащыIэщтых.\nДжырэ уахътэм диштэрэ Iэмэ-псымэ зэтегъэпсыхьагъэмкIэ зышIоигъо пстэуми анэ арагъэуплъэкIун алъэкIыщт, ащ дакIоу ашIэн фаехэри игъэкIотыгъэу къараIощтых. Операцие зищыкIагъэхэр клиникэм и Краснодар къутамэ ыпкIэ хэмылъэу къыщяIэзэнхэу агъэкIощтых.\nПредыдущая Мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nСледущая «Ростелеком» и АНО «Синяя птица» запустили в Краснодарском крае социальный проект по профориентации детей и подростков


Республика Адыгея - Адыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо быракъ и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nДышъэ щэбзэщищрэ жъогъо пшIыкIутIурэ зытет быракъ уцышъоу лIэшIэгъу пчъагъэмэ къазэпырахыгъэм — Адыгеим икъэралыгъо тамыгъэ шъхьаIэхэм зэу ащыщым республикэм исхэмкIэ мэхьанэшхо иI.\nАдыгеим и Къэралыгъо быракъэу тарихъ гъогушхо лъэпкъым къызэрикIугъэр къэзыушыхьатырэм, тятэжъ пIашъэхэу щытхъушхо къэзылэжьыгъэхэм, тичIыгу гупсэ, ащ щыпсэухэрэм лъэшэу тарэгушхо.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо быракъ тапэкIи тызэрэзэкъуигъэуцощтым, текIоныгъакIэхэм тыкъызэрафиIэтыщтым, щыIэныгъэм исыд фэдэрэ лъэныкъуи гъэхъэгъакIэхэр зэрэщытигъэшIыщтхэм тицыхьэ телъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу, гушIуагъом шъущымыкIэнэу, IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу, шъуиунагъохэм гуфэбэныгъэрэ зэгурыIоныгъэрэ арылъынэу тышъуфэлъаIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ регионкъутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат


Гум къикIырэ гущыIэр | Адыгэ Макъ\nГум къикIырэ гущыIэр\nУсэн-гупшысэныр зыхэлъэу, ащкIэ гъэзагъэу Iофышхо зышIэхэрэм гум, псэм атешIыкIыгъэ гущыIэр агъэпсы, ныдэлъфыбзэ-адыгабзэр аухъумэ, лъэпкъ акъылым хахъо фашIы.\nМэфэкI тхылъ къэгъэлъэгъонэу Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ къыщызэIуахыгъэм «Художник слова и души» зэреджагъэхэр. Ар адыгэ тхакIоу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу ГъукIэлI Нурбый къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъ.\nЛитературэмрэ краеведениемрэкIэ отделым ипащэу ГъукIэлI Фатимэ къызэриIуагъэмкIэ, къэгъэлъэгъоныр тхакIом ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ цIыфхэм зэлъягъэшIэгъэным фэлажьэ. Экспозициер IахьитIоу гощыгъэ: апэрэм — «ЩыIэныгъэр — лъапсэ» зыфиIорэм — гъэзет хэутыгъэ тхыгъэхэр, гукъэкIыжь зэфэшъхьафхэр ГъукIэлI Нурбый ищыIэныгъэ фэгъэхьыгъэу щызэгъэзэфагъэх.\nКъэгъэлъэгъоным иятIонэрэ Iахь тхакIом ипроизведениехэу икъэлэмыпэ къыпыкIыгъэхэм афэгъэхьыгъ. Ащ нэмыкIэу, Н. ГъукIэлIым итхылъ пэпчъ ехьылIэгъэ статьяхэу гъэзетхэм, журналхэм къарыхьагъэхэр апэчIынатIэу къагъэлъагъох. Ащ фэдэ шIыкIэм мэхьанэшхо иI тхакIом итворчествэ тхылъеджэхэм, студентхэм ыкIи литературэр зисэнэхьатхэм ягъэшIэгъэнымкIэ. МэкIайхэм тхакIом илъэс 15-м къыкIоцI къыIэкIэкIыгъэ тхылъхэр — повестхэр, къэбархэр, рассказхэр, усэхэр зыдэтхэр ащытэлъэгъух. Ахэм ащыщых иапэрэ тхылъэу 2004-рэ илъэсым къыдэкIыгъэу «ГъашIэм игумэкIхэр» ыкIи «Жъогъо шIуцIэхэр», «Жьыбгъэм ыхьырэ тхьапэхэр», «Джэнэт лъэгум икIэй», «Аужырэ оркъ» зыфиIохэрэр.\nГъукIэлI Нурбый зэдзэкIыгъэ IофшIагъэу иIэри щыкIэгъэтхъыгъ къэгъэлъэгъоным: адыгабзэкIэ зэридзэкIыгъэхэу М. Горькэм иеу «Сказки об Италии», П. Мериме ипроизведениехэу «Кармен», «Коломбо», Джек Лондон ытхыгъэу «Мексиканец».\nТхакIоу ГъукIэлI Нурбый ищыIэныгъэ ыкIи итворчествэ афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр шэкIогъум и 12-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 1-м нэс зэIухыгъэщт, тхакIом игупшысэ нахь пэблагъэ хъумэ зышIоигъохэм ар къашъхьапэщт.


Препарат Ибидроксил: инструкция по применению, цена, описание.\nЛайдроксил: инструкция по применению, цена, описание.\nДроксил: инструкция по применению, цена, описание.\nЦефрадур: инструкция по применению, цена, описание.\nДурацеф: инструкция по применению, цена, описание.


Адыгэ Хэку Таймс: ЯчIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэ адыгэхэм Урысыемрэ Тыркуемрэ япащэхэм джэпсалъэ афашIыгъ\nЯчIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэ адыгэхэм Урысыемрэ Тыркуемрэ япащэхэм джэпсалъэ афашIыгъ\nТыркуем къикIыжьыгъэ лъэпкъэгъу адыгэхэу Урысыем ичIыпIэхэу Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым щыпсэухэрэм Урысыемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэр зэрэзэщыкъуагъэхэм епхыгъэу джэпсалъэ ашIыгъ. Ар фэгъэзагъ Урысыем иIэшъхьэтетэу Путин Владимиррэ Тыркуем ипащэу Эргодан Раджап Тайипрэ.\nФэзгъэзэныгъэр адыгабзэкIи, урысыбзэкIи тхыгъэ. Фэгъэзэныгъэм зэритымкIэ, «20I5-рэ илъэсым шэкIогъум и 24-м Тыркуем иошъогудзэхэм Сириемрэ Тыркуемрэ ягъунапкъэ дэжь Урысыем идзэ къухьлъат къыщыраутэхыгъагъ. Джы къызнэсыгъэми а хъугъэ-шIагъэм ыпкъ къикIыгъэ зэгурымыIоныгъэр дунэе шапхъэхэм адиштэу дагъэзыжьын алъэкIыгъэп».\nАдыгэхэм агъэхьазырыгъэ джэпсалъэм къыщеIо, сыдигъуи фэмыдэу Урысыемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэр непэ лъэш дэдэу къызэрэхьылъагъэхэр. Урысыемрэ Тыркуемрэ япащэхэм яшIуагъэкIэ Iофхэр дунаим, шъолъырхэм зыпкъ щигъэуцогъэнхэм, ахэм щынэгъончъагъэ арылъыным яIахьышхо хашIыхьан алъэкIыгъэу къыщатхы джэпсалъэм.\nХэгъэгуитIумэ экономикэм ылъэныкъокIэ зэдэлэжьэныгъэу зэдыряIагъэм амал къытыгъ хьап-щып зэблэгъэкIыным ихэгъэхъон имызакъоу, кIочIэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм якъэгъэфедэн епхыгъэ зэхэгъэуцогъэшхохэм япхырыщын фежьэнхэу.\nАщ нэмыкIэу Урысыемрэ Тыркуемрэ яполитик, культурэ, гуманитар яцIыф зэхэхьан зэдэпсэуныгъи псынкIэу хахъоу ыублэгъагъ, - адыгэхэм къыщатхы къэралыгъохэм япащэхэм афагъэхьыгъэ джэпсалъэм.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ бэдаушэу, Пшызэ шъолъырым щыIэ «Адыгэ Хасэм» ипащэу Сохът Аскэр къызэрэхигъэщрэмкIэ, фэгъэзэныгъэм лъапсэу фэхъугъ, къэралыгъуитIум язэфыщытыкIэхэм ягъэкIэжьын ягухэлъ.\nСохът: Кавказ щыпсэурэ адыгэхэу, ячIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэм зыфагъазэ Тыркуемрэ ыкIи Урысыемрэ ащыпсэурэ цIыфхэм ахэмэ яунэшъошIхэм зафагъэзэнхэу, къэралыгъуитIм азфагу джырэкIэ къыщыхъурэр къагъэуцунышъ, язэфыщытыкIэхэр зыпкъ рагъэуцожьынэу. Джэпсалъэм икIэщакIохэр къыфэджэх Урысыем идзэ къухьальатэ Тыркуем къеутэхыгъэнэу унашъо зэришIыгъэр зэрэмытэрэзыгъэм Тыркуе хэгъэгур еуцолIэжьынэу.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ урысые Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Адыгеим и ЛIышъхьэ урысые Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ урысые Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Кремлым и Александровскэ зал щыкIогъэ шIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм тыгъуасэ хэлэжьагъ. Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо тегъэпсыхьагъэу ар зэхащагъ.\nУрысые Федерацием и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэ проектэу «Мечтай со мной» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу ятIонэрэ илъэс хъугъэ ар зыкIорэр.\nУрысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо зыщыкIощтым ехъулIэу Владимир Путиныр тиреспубликэ зыщэIэм а Iофтхьабзэр Адыгеим ублагъэ щыхъугъ. Ставрополь краим щыщ шъэожъыем телефонымкIэ къэралыгъом ипащэ зыдэгущыIэм Гъэхъунэ Плъыжьым щыIэмэ зэрэшIоигъор къыриIогъагъ ыкIи ар фигъэцэкIагъ.\nЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэфэгъэ унагъохэу тихэгъэгу щыпсэухэрэм якIэлэцIыкIу мин пчъагъэмэ яшIоигъоныгъэхэр афэгъэцэкIагъэ хъущтых проектэу «Мечтай со мной» зыфиIорэмрэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэмрэ яшIуагъэкIэ. Кремлым щагъэуцугъэ елкэхэр кIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэрэр зытетхагъэхэ открыткэхэмкIэ ИлъэсыкIэм ехъулIэу агъэкIэрэкIагъэх. Адыгеим щыщ кIэлэцIыкIуищмэ яшIоигъоныгъэхэри ахэм ащыщыгъэх. Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат «Елка желаний» зыфиIорэм тиреспубликэ икIэлэцIыкIухэм яоткрыткэхэр къыпихыгъэх ыкIи нэбгырэ пэпчъ зыкIэхъопсырэр фигъэцэкIэнэу ыгъэгугъагъэх. Артем Иванниковыр зыфэягъэр самолетым исэу быбыныр, Юлия Суходоловар шIухьафтынэу ноутбук, Артем Макаровыр — планшет къаратынэу ары.\n«ИлъэсыкIэр кIэлэцIыкIухэмкIэ анахь мэфэкIышхоу щыт, мы лъэхъаным хьалэмэтыбэмэ кIэлэцIыкIухэр яжэх ыкIи яшIоигъоныгъэхэр къадэхъунхэм щэгугъых. Тэри шIокI имыIэу ахэр афэдгъэцэкIэщтых.\nАры зэрэщытын фаери! ЩыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэ кIэлэцIыкIухэр арых анахьэу тишIуагъэ зэдгъэкIынхэ фаер. Урысые Федерацием и Президент къырихьыжьэгъэ Iофтхьабзэм кIэлэцIыкIу мин пчъагъэ къызэлъеубыты. Проектым зеушъомбгъу, гупыкI зиIэхэ цIыфхэри а Iофтхьабзэхэм къахэлажьэх. ЗэкIэми тшIоигъор зы — тикIэлэцIыкIухэм амал зэриIэкIэ нахь инэу тафэгумэкIыныр, тынаIэ атетыныр, тифэбагъэ алъыдгъэIэсыныр ары. Мы Iофтхьабзэхэм ахэлажьэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ тшIы къэс, кIэлэцIыкIухэм нахьыбэу гушIуагъо къафэтхьыщт. ТэркIэ анахь тын лъапIэр тикIэлэцIыкIухэр дгъэгушIонхэр ары», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.


«ЩэIэгъэшхорэ гукIэгъушхорэ афыуиIэн фае» — Адыгэ макъ\n«ЩэIэгъэшхорэ гукIэгъушхорэ афыуиIэн фае»\n«Адыгэ Республикэм инароднэ кIэлэегъадж» зыфиIорэ щытхъуцIэр джырэблагъэ къыфагъэшъошагъ зымылъэгъухэрэ ыкIи зэхэзымыхырэ кIэлэцIыкIухэр зыщаIыгъ республикэ еджэпIэ-интернатым изавучэу Уджыхъу Айщэт. Илъэс 40-м ехъугъэу зипсауныгъэкIэ зилэгъухэм акIэмыхьэрэ кIэлэцIыкIухэм ащ Iоф адешIэ.\nМы мафэхэм еджэпIэ-интернатым тыщыIагъ, щытхъуцIэр къызыфаусыгъэ бзылъфыгъэм нэIуасэ зыфэтшIыгъ.\nЕджэпIэ-интернатыр зэрэзэтегъэпсыхьагъэр тыдэмыхьэзэ нэм къыкIидзагъ. Щагу зэгъэфэгъэ, щагу къэбзэ-лъабзэр чэу лъапIэкIэ къэшIыхьагъ. БэшIагъэп ащ унэкIэ дахэхэр зыщашIыгъэхэр. Илъэсыбэ хъугъэу сабыйхэр зыщеджэщтыгъэхэ унэ зэтетри икIэрыкIэу агъэпсыжьыгъ. ЕджэпIэ классхэри, мыщ щеджэрэ кIэлэцIыкIухэм япсэупIэ унэхэри зэтырагъэпсыхьагъэх. Классхэр мыинхэу зэтеутыгъэх, кIэлэеджакIохэм ящыIакIэ, яегъэджэн нахь къызэрафэпсынкIэщтым тетэу шIыгъэх.\nУджыхъуАйщэт бысымгощэ Iушъэбэ цIыкIу фэдэу къытпэгъокIыгъ. ГущыIэу «фэдэр» хэмытми хъущт, илъэс 42-рэ узыщылэжьэрэ чIыпIэр уиунэ шъыпкъэу мэхъу.\nУлапэ щыщ Дэхъумэ Хьилымэ ипшъэшъэ Айщэт Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтыр къызеухым ГъобэкъуаекIэ Уджыхъу Юсыф иунагъо ихьагъ. Ишъхьэгъусэу Аскэррэ ежьыррэ Мыекъуапэ къэкIожьхи IофшIэныр ригъэжьагъ. КIэлэегъэджэ институтым естествознаниер зисэнэхьатэу къычIэкIыгъэр джы зыхэт системэм хэхьанэу зэрэхъугъэмкIэ Айщэт сеупчIы.\n— Мыекъуапэ тыкъызэкIожьым пчыхьэ еджапIэу N 2-у Тэу Заур зипэщагъэм илъэсихрэ Iоф щысшIагъ. Ащ зипсауныгъэкIэ илэгъухэм акIэмыхьэрэ ныбжьыкIэхэри чIэсыгъэх. Ахэм Iоф адасшIэщтыгъ, етIанэ Московскэ межобластной очнэ-заочнэ еджапIэу зымылъэгъухэрэр ыкIи дэеу зылъэгъухэрэр зычIэсхэм сырагъэблэгъагъ. А лъэхъаным гъэсэныгъэмкIэ Урысые академием коррекционнэ егъэджэнымкIэ и Институт илъэсым зэ, тIо сыкIощтыгъ, курсэу институтым зэхищэхэрэм сащеджэщтыгъ. Ащ тетэу сэнэхьат шъхьаф шъыпкъэу дефектологиер сIэ къизгъэхьагъ. ЫпшъэкIэ зыцIэ къесIогъэ Московскэ очнэ-заочнэ еджапIэм Мыекъуапэ дэт консультационнэ пунктыр хахьэщтыгъ. Ари методикэр къысIэкIэхьанымкIэ IэпыIэгъушхуагъ. Москва, Санкт-Петербург, Казань, нэмыкI къалэхэм курсхэр ащыскIущтыгъэх. Ащ тетэу сэнэхьатыкIэр сIэ къизгъахьэщтыгъ.\n— Сабыеу зипсауныгъэкIэ илэгъухэм акIэмыхьэрэр езыгъэджэщтыр сыд фэдэн фая?\n— Cабыеу Iоф зыдишIэхэрэр шIу ылъэгъунхэ, ахэр адрэ кIэлэцIыкIухэм зэрафэмыдэхэр къыгурыIон фае. ЕтIанэ щэIэгъэшхо, гукIэгъушхо ахэм афыуимыIэу Iоф адэпшIэн плъэкIыщтэп. Ны-тыхэм къагурыIон фае ясыбый удеIэнэу, щыIэныгъэм хэпщэнэу, хэбгъэгъозэнэу узэрэфаер. Джащыгъум Iофэу адапшIэрэм шIуагъэ къытыщт.\nНепэ зымылъэгъурэ ыкIи зэхэзымыхырэ кIэлэцIыкIухэм анэмыкIхэри тиеджапIэ чIэсых. Ахэр аутизмэ зиIэхэр арых. Ащ фэдэ класситIу тиI. Зым нэбгыри 4, адрэм нэбгыри 5 арыс. Ахэм кIэлэегъаджэхэм шъхьафэу Iоф адашIэ.\n— Илъэси 10 — 15 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ, мы еджапIэм Темыр Кавказым ичIыпIэ зэфэшъхафхэм къаращыгъэ сабыйхэр щеджэщтыгъэх.\n— Ары, а лъэхъаным Чэчэным ыкIи нэмыкI чIыпIэхэм къарыкIыгъэ кIэлэцIыкIухэр нахьыбэу чIэсыгъэх. Джы Краснодар краим щыщхэр арых нахьыбэу къытфащэхэрэр. Ахэр Апшеронскэ, Шытхьэлэ районхэм, Курганинскэ ыкIи Лабин-\n— Айщэт, егъэджэн Iофым зэхъокIыныгъэу хэхъухьэхэрэр шъори къышъулъэIэсыхэба?\n— Ары, гущыIэм пае, мы илъэсыкIэ еджэгъум егъэджэн Iофыр къэралыгъо шэпхъакIэхэм атетэу тыублэжьыгъ. Ар Iоф къызэрыкIоп, арэу щытми, тэ типрограммэхэр а шапхъэхэм адиштэу дгъэпсыгъэх.\n— Сабыеу еджапIэм къащэхэрэм Iоф адэшъушIэнэу сыдэущтэу ежъугъажьэра?\n— КIэлэцIыкIоу къащэрэм ехьылIагъэу тхыгъэхэр ыIыгъхэу къакIо. Арэу щытми, сабыир тэ тэуплъэкIу, ылъэкIыщт-ымылъэкIыщтыр зэтэгъашIэ. Ежь-ежьырэу ышIэшъурэр, кIэлэегъаджэр деIэзэ ышIэн ылъэкIырэр, ымышIэшъухэрэр тэгъэунэфы. Ащ елъытыгъэу Iоф зэрэдэтшIэщтым иплан зэхэтэгъэуцо. Зымылъэгъухэрэм грифелыр зэриIыгъышъурэр, тIэкIу зылъэгъурэм ручкэр зэриIыгъыщтыр, къэзыуцухьэрэ идунай цIыкIу зэрэхэгъозэщтыр — бэ къыдэплъытэн фаер. Ручкэр, тетрадыр зыдэщылъхэр, ахэр къыгъотынхэ ылъэкIынэу етэгъашIэ. Нэм зэрилъэгъурэм елъытыгъэу сабыим анахь дэгъоу ылъэгъурэ шъор къыхэпхын фае. Ымылъэгъурэр IапэхэмкIэ зэхафэу етэгъасэх. ЕтIанэ тIэкIу зытешIэкIэ, нэмрэ Iапэмрэ зэдеIэхэзэ дунаир къагурыIоным фэтэпIух. Нахь ин зыхъухэкIэ нэмрэ Iапэмрэ къамыубытырэр зэхифыным пае иакъыл, изэхэшIыкI ыгъэфедэнхэм фэтэщэ.\nЕджэпIэ къызэрыкIом ущыкIэлэегъэджэныр зэрэмыпсынкIэр къыдгурэIо. Ау Айщэт зыпылъ Iофым къыдэплъытэн фаеу хэтыр бэдэд. ИIофшIапIэ зэблихъуным, нахь псынкIэм лъыхъуным егупшысагъэмэ ащ сеупчIы.\n— Хьау, сыIукIыжьынэу сыгу къихьагъэп. СиIофшIэн сипщ мэхьанэшхо ритыщтыгъ, ащ сыгу къыдищаещтыгъ. Ар Мыекъуапэ къэтщэжьи илъэс пчъагъэрэ къытхэсыгъ. СиныбжьыкIэгъум курсхэм ренэу сыкIо зэхъуми, «къыIукIыжь» зыми къысиIуагъэп. «УкъэмыгумэкIэу кIо» къысиIощтыгъ ащ. Сыфэразэу бэрэ ар сыгу къэкIыжьы, — еIо Айщэт.\nАйщэтрэ Аскэррэ зы пшъашъэ зэдагъотыгъ, апIугъ, алэжьыгъ, врачэу еджагъ, медицинэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Унагъо иI, ипщ-игуащэхэм ахэс, пшъашъэрэ шъаорэ иIэх. «Ар дэкIон зэхъум сыд епIуагъ?» сэIошъ, Айщэт сеупчIы.\n— «Устырэп, усщэрэп, узэрыхьэрэ унагъом яхьи, ячэти шIу плъэгъущт, захэбгъэзэгъэщт, шъхьэкIафэ къызыфябгъэшIыщт, уипщи уигуащи о къыпфалъэгъущтых, ахэм ящыкIагъэр плъэгъун фае» есIогъагъ. Джыри къакIо къэс есэIо. ТхьэмкIэ шыкур, рэхьатыпIэ ифагъ, блэгъэ дэгъухэри тинасып къыхьыгъэх. Арышъ, щыIэныгъэм сыфэраз, — еIо Айщэт.\nПредыдущая Дышъэр къыдэзыхыгъэр нарт шъау\nСледущая Тарихъым адыгэ бзылъфыгъэр зэрэхэуцорэр


МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nКультурэм и Унэу Хьатикъуае дэтыр гъэцэкIэжьынхэм ауж къызэрэзэIуахыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм АР-м и ЛIышъхьэ къыщыгущыIэзэ къоджэдэсхэм игуапэу къафэгушIуагъ, псэуалъэм изэтегъэпсыхьан Iоф дэзышIэгъэ пстэуми зэрафэразэр ариIуагъ. ЛIэшIэгъу ныкъом ехъукIэ узэкIэIэбэжьмэ ашIыгъэ учреждением бэшIагъэу гъэцэкIэжьынхэр зэрищыкIэгъагъэхэр, мы гумэкIыгъор шъолъырым ит нэмыкI культурэм иунэхэми зэрашъхьэщытыр ыкIи ар дэгъэзыжьыгъэным яшъыпкъэу зэрэпылъхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы аужырэ илъэсхэм мыщкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, ащ пае лъэныкъо зэфэшъхьафхэм къарыкIырэ мылъкур дгъэфедэным тынаIэ тет. БлэкIыгъэ илъэс закъом культурэм и Уни 5-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зы кIэу тэшIы. Гухэлъэу тиIэмкIэ 2019-рэ илъэсым учреждении 8 джыри зэтедгъэпсыхьажьыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ТэркIэ пшъэрылъ шъхьаIэр культурэм иунэхэм ыпэкIэ мэхьанэу яIагъэм, псэупIэхэм, анахьэу цIыфхэр макIэу зыдэсхэм, яобщественнэ-культурнэ гупчэу зэрэщытыгъэхэм къыфэгъэзэжьыгъэныр ары. ЦIыфхэр зыщызэIукIэхэрэ, зызщагъэпсэфырэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIорэ чIыпIэу, джащ фэдэу лъэпкъ творчествэм икъэухъумэн ыкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мыхэр сыдигъуи ягупчагъэх, непи арэущтэу щытын фае. Ащ фэдэ пшъэрылъ ыгъэцэкIэн фае гъэцэкIэжьынхэм ауж непэ къызэIутхыжьырэ культурэм и Унэ.\nХьатикъуае дэт культурэм и Унэ епхыгъэу Iоф зышIэрэ кружокхэм джырэ уахътэм нэбгырэ 600-м ехъу къякIуалIэ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ шъищ фэдизыр кIэлэцIыкIух, шъитIур ныбжьыкIэх. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, учреждением игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ешIылIэгъэнхэм пэIухьэгъэ мылъкур «Единэ Россием» ипартийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъагъ. ХэдзакIохэм яшIоигъоныгъэхэр, пшъэрылъэу къагъэуцугъэхэр къыдилъытэзэ, партием ыIуагъэр зэригъэцэкIэжьырэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къыхэжъугъэщых, творческэ амалэу аIэкIэлъхэм зыкъызэIуахынымкIэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу шъуафэхъу, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ культурэм иIофышIэхэм закъыфигъазэзэ. — Тэ талъэныкъокIэ къыттефэрэр зэкIэ зэшIотхыщт, тишIуагъэ шъодгъэкIыщт. Псэуалъэм изэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зыгъэцэкIэгъэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «ТЭМ- СТРОИМ» щылажьэхэрэм, ащ ипащэу Уджыхъу Байслъан сафэраз. Къуаджэм щыпсэухэрэм джыри зэ сафэгушIо, культурэм и Унэ Iутхэм творческэ гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо.\nАР-м и ЛIышъхьэ, район администрациемрэ культурэм и Унэрэ япащэхэр игъусэхэу лентэ плъыжьыр зэпаупкIи, аужырэ шапхъэхэм адиштэу агъэцэкIэжьыгъэ учреждениер къызэIуахыжьыгъ. Ар ыкIоцIкIэ зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр республикэм ипащэ ыуплъэкIугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.\nКъэIогъэн фае, блэкIыгъэ илъэсым Хьатикъое къоджэ псэупIэм ибюджет ихахъохэр сомэ миллиони 9,1-м ехъоу агъэнэфэгъагъ, зэрагъэцэкIагъэр — сомэ миллиони 10,4-рэ мэхъу. ЧIыпIэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ мин 434-м ехъу урамхэм ягъэнэфын пэIуагъэхьагъ. Нэбгырэ 17 зыIут фельдшер-мамыку IэзапIэм Iоф ешIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIу, культурэм иунитIу дэтых. ПсэупIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм ахэлажьэ, ахэм къащыдэлъытэгъэ мылъкоу къаIэкIахьэрэмкIэ пшъэрылъ зэфэшъхьафхэр зэшIуахых, инфраструктурэр зэтырагъэпсыхьэ.\nЯтIонэрэ чIыпIэу КъумпIыл Мурат къызэкIолIагъэр гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ къуаджэу Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр ары. Гъэсэныгъэм иучреждение ичIэхьэгъу дэжь АР-м и ЛIышъхьэ къыпэгъокIыгъэх ащ ипащэу ЛIышэ Люсе,къуаджэм инахьыжъхэр, кIэлэцIыкIухэр, нэмыкIхэри. Республикэм ипащэ кIэлэеджакIохэм гущыIэгъу афэхъугъ, гъэхъагъэу ашIыхэрэм защигъэгъозагъ.\n— Джырэ уахътэ пшъэрылъ шъхьаIэу къуаджэм ыпашъхьэ щытыр демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ игукъэкIыкIэ Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр агъэкIэжьыгъ, икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ, джы непэ ищыкIэгъэ пстэури ащ IэкIэлъ. Гъэсэныгъэм иучреждение игъэцэкIэжьын цIыфыбэ къыхэлэжьагъ, ахэм зэкIэми къоджэдэсхэр афэразэх. ЕджапIэм икабинетхэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъэх, шэпхъэшIухэм адиштэу ахэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр игуапэу къыхигъэщыгъ.\nЕджапIэм испортзал щыкIогъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан къоджэдэсхэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр КъумпIыл Мурат фагъэзэнхэ амал яIагъ. АР-м и ЛIышъхьэ иупчIэжьэгъоу Тхьэлъэнэ Вячеслав, Джамбэчые инахьыжъхэм я Совет хэтхэм ащыщхэр, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыд, нэмыкIхэри ащ къыщыгущыIагъэх. ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр, ящыкIагъэхэр зэхэзышIыкIырэ ыкIи IэпыIэгъу къафэхъурэ АР-м и ЛIышъхьэ «тхьауегъэпсэу» къыраIуагъ. Къуаджэм ищыIакIэ зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр анахь шъхьаIэу къыхагъэщыгъ.\nКъуаджэм дэт псэуалъэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэным республикэм ыкIи муниципалитетым япащэхэм анаIэ тет. Культурэм и Унэу мыщ дэтым иунашъхьэрэ гъэфэбэпIэ системэмрэ 2018-рэ илъэсым агъэцэкIэжьыгъэх, шъхьаныгъупчъэхэр ыкIи пчъэхэр зэблахъугъэх. Джамбэчые этнографическэ музеим игъэфэбапIэ 2017-рэ илъэсым зэтырагъэпсыхьагъ. Спонсорхэм яIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Насып» зыфиIорэм гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх.\nГъэхъагъэхэм анахьи псэупIэм иIофыгъохэм язэшIохын анаIэ тырагъэтын зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу зэхахьэм къекIолIэгъэ цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъ, гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ ведомствэхэм, къулыкъухэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n— Тызэгъусэу, тиIо зэхэлъэу Iоф зэдатшIэмэ, щыкIэгъабэхэр дэдгъэзыжьынхэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу тшIын тлъэкIыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКрасногвардейскэ районым ипсэупIитIум ащыкIогъэ Iофтхьабзэхэм якIэухыгъ Адыгеир зэрыгушхорэ лъэпкъ ансамблэу «Ислъамыем», творческэ купхэм пчыхьэм къатыгъэ концертыр.