АдыгабзэмкIэ тхылъхэр къыдагъэкIыщтых — Адыгэ макъ\nАдыгабзэмкIэ тхылъхэр къыдагъэкIыщтых\nРедактор 02.08.2021 02.08.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн, икъэухъумэн лъэшэу ынаIэ тет. Мы лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэшIухэр щыIэх. АдыгабзэмкIэ ыкIи адыгэ литературэмкIэ федеральнэ къэралыгъо гъэсэныгъэ шапхъэхэм яреестрэ гъэсэныгъэ программэр хэхьагъ.\n2020-рэ илъэсым ФГОС-м иреестрэ программих хэхьагъ, ахэр адыгабзэмкIэ ыкIи адыгэ литературэмкIэ а 1-рэ классым къыщегъэжьагъэу я 11-м нэс зэреджэщтхэ тхылъхэр ары.\nМы программэхэм ялъытыгъэу тхылъхэм якъыдэгъэкIын ыуж ихьагъэх. Тхылъхэм ямызакъоу, гъэсэныгъэ-методическэ комплекс, электроннэ тхылъхэр, кIэлэегъаджэхэм апае методическэ IэпыIэгъухэр къыдагъэкIыщтых. Пэублэ классхэм апае тхылъхэр, электроннэ тхылъхэр, IофшIэнхэр зыщагъэцэкIэщтхэ тетрадьхэр, кIэлэегъаджэм пае пособиехэр арагъэгъотыщтых.\nУФ-м лъэпкъыбзэхэм якъэухъумэнкIэ ыкIи язэгъэшIэнкIэ Фондым зэхищэгъэ зэнэкъокъум 2021-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ хэлэжьагъ. А 1 — 4-рэ классхэм ыкIи я 5 — 9-рэ классхэм ащеджэхэрэм апае агъэхьазырыгъэ гъэсэныгъэ-методическэ комплексхэу «Адыгабзэ» зыфиIохэрэм текIоныгъэ къыдахыгъ. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Фондым ахэм апэIухьанэу сомэ миллиони 8 къафитIупщыщт.\nАР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, республикэм къыщыдагъэкIырэ тхылъхэр федеральнэ переченым хагъэхьанхэр ары пшъэрылъ шъхьаIэр. 2022-рэ илъэсым ащ фэгъэхьыгъэ макетхэр агъэхьазырыщтых.\nДжащ фэдэу «Литературное чтение на родном языке» зыфиIорэр а 1 — 4-рэ классхэм ыкIи «Родная литература» я 5 — 11-рэ классхэм апае зэхагъэуцох. Ащ пэIухьащт сомэ миллиони 8-р республикэ бюджетым къыхахыщт.\nКъыхэгъэщыгъэн фае 2020-рэ илъэсым я 10 — 11-рэ классхэр зэреджэхэрэ «Адыгэ ныдэлъфыбзэр» федеральнэ переченым зэрэхэхьагъэр.\nПредыдущая Зэфэхьысыжьхэр ышIыгъэх\nСледущая ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэныр


КъакIухьэхэзэ къаугъоих | Адыгэ Макъ\nЦIыфхэм гъэстыныпхъэ шхъуантIэу агъэфедэрэм ыуасэ ытыныр зыгъэгужъорэр е зымытыхэрэр макIэп. РеспубликэмкIэ чIыфэ зытелъхэри бэ мэхъух.\n«Газпром межрегионгаз Майкоп» зыфиIорэ компанием псэупIэ чыжьэхэм машинэ зэтегъэпсыхьагъэхэм ящыкIэгъэщт оборудованиери арытэу ыгъакIохэу ригъэжьагъ. Мы лъэхъаным ахэм Мыекъопэ районым Iоф щашIэ, тапэкIэ Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм адэс цIыфхэм заIуагъэкIэщт.\nМашинэу агъакIохэрэм арыт оборудованием ишIуагъэкIэ цIыфхэм чIыфэу ателъыр зыфэдизыр, уасэр замытырэ мэзэ пчъагъэр, нэмыкI Iофыгъохэри операторхэм псынкIэу зэрагъэшIэнхэ алъэкIы.\nКомпанием иIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, зы IофшIэгъу мафэм нэбгырэ 40 фэдизмэ яфэIо-фашIэхэр афагъэцакIэх.\nКъакIухьэзэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ыуасэ къызэраугъоирэм ишIуагъэ къызэрэкIощтыр гъэнэфагъэ, сыда пIомэ почтэ е банк зыдэмыт къутырхэр джыри тиIэх. Джащ фэдэу цIыфхэм аIукIэрэ купым контролерхэри, газ приборхэр зыуплъэкIунхэ зылъэкIыщт слесарьхэри тапэкIэ ахагъэхьащтых.


ШIушIагъэр гъашIэм щыкIодыщтэп — Адыгэ макъ\nШIушIагъэр гъашIэм щыкIодыщтэп\nРедактор 27.11.2019 27.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэлъашIэрэ адыгэ предпринимателэу, общественнэ IофышIэшхоу, меценатэу Трахъо Лыу къызыхъугъэр илъэси 165-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Щынджые щыкIуагъэр лъэпкъ шIэжьым, цIыфым ишIушIагъэ къапкъырэкIы.\nКультурэм и Унэшхоу Мамый Ерэджыбэ ыцIэ зыхьырэм щызэхащэгъэ зэхахьэм дунэе мэхьанэ иIэу зылъытэгъэ зэкъоджэгъухэм ягупшысэ щыIэныгъэм куоу ухещэ, уегъэгушхо. Краснодар краим, Адыгеим ащыпсэухэрэр, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх.\nТрахъо Лыу ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъонэу тхылъеджапIэм иIофышIэхэм къызэIуахыгъэм уегъэгъуазэ. Культурэм и Унэшхо узэрэчIэхьагъэм лъыпытэу сурэтхэр, тхыгъэхэр нэплъэгъум къефэх. Ащ фэдиз щытхъур зыфаIорэ цIыфыр мэкъумэщышIэ унэгъо тхьамыкIэм къызэрихъухьагъэр къызыдэплъытэкIэ, тарихъым инэкIубгъохэм зафэбгъэзэныр нахьышIукIэ олъытэ.\n1854-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м Трахъо Лыу Щынджые къыщыхъугъ. ИкIэлэцIыкIугъом шIэныгъэ зэригъэгъотын зэримылъэкIыгъэм къыхэкIэу IофшIэнэу къэхъурэр ыгъэцакIэщтыгъ. Пхъэр мэзым къыхищыщтыгъ, Темыр Кавказым имэшIоку гъогу ишIын Новороссийскэ зыщыфежьэхэм, псэолъапхъэхэр къафищэщтыгъэх. Гулъытэу иIэм зыригъэушъомбгъун зэрилъэкIырэм ишIуагъэкIэ унэе IофшIапIэхэр къызэIуихыгъэх.\nЧырбыщ заводхэр, хьакIэщэу «Нью-Йорк» зыфиIорэр Екатеринодар (Краснодар) щыриIагъэх, мэзым епхыгъэ IофшIапIэхэр къызэIуихыгъэх. Псыхъоу Пшызэ лъэмыджыр тырилъхьи, адыгэ къуаджэхэмрэ къалэмрэ язэлъыIэсыкIэ амалхэр ыгъэпытагъэх, сатыур цIыфхэм нахьышIоу къызыфагъэфедэу фежьагъэх.\nПсыхъоу ЧIыбый темэнхэу къыпэIулъхэр, цIыфхэм алэжьынхэ амылъэкIыхэрэ чIыгухэр, нэмыкIхэри Л. Трахъор зыгъэгумэкIыхэрэм ащыщыгъэх. ХэкIыпIэхэр ащ къызэригъотыхэрэм фэшI цIыфмэ агъэлъапIэщтыгъ.\nИшIушIагъэ уасэу къыфашIырэмкIэ цIэрыIо хъугъэ Л. Трахъор непи шIукIэ тыгу къэкIыжьы.\nЩынджые щыкIогъэ шIэжь зэIукIэр театрализованнэ едзыгъохэмкIэ къызэIуахыгъ. КIэлэеджакIохэм гущыIэр зэIэпахызэ Л. Трахъом ищыIэныгъэ гъогу къырыкIуагъэр къаIотагъ.\nТэхъутэмыкъое районым иадминистрацие иIофыгъохэм ягъэIорышIапIэ ипащэу Хьатитэ Симэ Щынджые цIыф цIэрыIуабэ зэрэщапIугъэр зэхахьэм къыщиIуагъ. ЩыIэныгъэм яшIэныгъэ щагъэфедэн, ясэнаущыгъэ къызэIуахын зэралъэкIырэр шIушIагъэкIэ ылъытагъ.\nМэщытхэр, еджапIэхэр зычIэтхэ унэхэр, псэупIэхэу Л. Трахъом аригъэшIыгъэхэр мы уахътэми Краснодар, Мыекъуапэ, Щынджые, нэмыкIхэм ащытэлъэгъух. Адыгэ театрэм иапэрэ къэгъэлъэгъонхэм зэхэщакIо ар афэхъугъ, имылъкукIэ адеIагъ.\nЦэй Ибрахьим, Цэй Унай, Мамый Ерэджыб, зэлъашIэрэ орэдыIоу Муслим Магомаевым янэу Къэнджал Айщэт, Цэй Евгений, Бэгугъэ Ахьмэд, Бэгугъэ Щылэхъан, Талъэкъо Сулейман, Цэй Даут, Трахъо Энвер, фэшъхьафхэм яшIушIагъэ зэхахьэм къыщытегущыIагъэх. Трахъо Лыу фэдэ цIэрыIохэм акIырыплъыхэзэ, непи нэбгырабэ мэпсэу. Трахъо Аскэр, ЕмтIылъ Зауркъан, нэмыкIхэри къуаджэм ицIыф гъэшIуагъэ хъугъэх. Пэнэшъу Налбый псэолъэшI, Краснодар пэщэ IэнатIэ ыIыгъэу Iоф щешIэ. Къуаджэм ифэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн, цIыф цIэрыIохэм ясаугъэтхэм якъызэIухын, нэмыкI Iофыгъохэм чанэу ахэлажьэ.\nЩынджые къоджэ псэупIэм ипащэу ПщыукI Алый IэпыIэгъу чылэм къыфэхъухэрэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ. «Щынджые ицIыф гъэшIуагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр Пэнэшъу Налбый ритыжьыгъ.\nШIэныгъэлэжьхэу, культурэм иIофышIэхэу Трахъо Аслъан, ЕмтIылъ Разыет, Агъыржьэнэкъо Симхъан, МэфэшIукъо Щангул, Шамэ Сафыет, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, шIушIэ Iофыгъохэр зыгъэцакIэхэрэм гущыIэ фабэхэр къафаIуагъэх. Анахьыжъхэу чылэм дэсхэм я Совет ипащэу ЕмтIылъ Мыхьамэт хигъэунэфыкIыгъ Трахъо Лыу фэдэ меценатхэм яшIушIагъэ щыIэныгъэм зэрэщыхэмыкIокIэщтыр.\n«ЧIыгур сэрэп зиер, чIыгум сэ сырий», — ыIощтыгъ Трахъо Лыу.\nУрысыем имеценат анахь дэгъухэу зыцIэ къыраIуагъэхэ нэбгыри 100-мэ Трахъо Лыу ащыщ. Зэхахьэм ар щыхагъэунэфыкIыгъ. Тэхъутэмыкъое районым иансамблэу «Уджым» иконцерт лъэшэу гум рихьыгъ. ОрэдыIохэу Мышъэ Азидэ, Ацумыжъ Адамэ, оркестрэм хэтхэм тагъэгушIуагъ.\nПредыдущая Лъэпкъхэр зэфещэх\nСледущая Гъогум шъущысакъ!


Адыгабзэм имэхьанэ къыIэтыщт | Адыгэ Макъ\nАдыгабзэм имэхьанэ къыIэтыщт\nАР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ гуманитар шIэныгъэхэмкIэ республикэ институтым Проектнэ офис щызэхащагъэу Iоф зэришIэрэм, ащ зэшIуихырэ Iофтхьабзэхэм тигъэзет мызэу, мытIоу къа тегущыIагъ. ГущыIэм пае, еджапIэхэм адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэ зэращызэрагъэшIэщт программэхэу къэралыгъо федеральнэ шапхъэхэм адиштэхэрэр зэхагъэуцуагъэх, мэлылъфэгъум адыгабзэмкIэ курсхэр зэхащэхи Iоф ашIагъ.\nДжы адыгабзэмкIэ кадрэхэм якъэгъэхьазырын нахьышIу хъунымкIэ зишIуагъэ къэкIощт Iофтхьабзэ Проектнэ офисым хэтэу мы мафэхэм зэхащэщт. Ащ фэгъэзагъ Адыгэ къэралыгъо университетыр. Iофтхьабзэм изэхэщэн зыпшъэ дэкIыщтыр университетым адыгэ филологиемрэ культурэмрэкIэ ифакультет ары. Факультетым идеканэу Хьамырзэкъо Нурыет мы мафэхэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Iофтхьабзэу зэхэтщэщтым «Адыгэ хэгъэгу» фэтыусыгъ. Ар мы мазэм и 27-м къыщегъэжьагъэу чъэпыогъум и 3-м нэс тиуниверситет игъэпсэфыпIэ базэу «Горная легенда» зыфиIорэм щыкIощт, адыгабзэм ыкIи лъэпкъ культурэм ар афэгъэхьыгъэщт. Проектнэ офисым иахъщэкIэ Iофтхьабзэр зэхэтэщэ. Ар пилотнэу щыт, апэрэу игъэкIотыгъэу ащ фэдэ Iофтхьабзэ республикэм щыкIощт. Адыгэ хэгъэгу цIыкIум тхьамафэм къыкIоцI шIокI имыIэу адыгабзэкIэ щыгущыIэщтых.\n— Нэбгырэ тхьапш лагерым щыIэщтыр, ахэр сыдэущтэу къыхэшъухыгъэха?\n— Республикэм ичIыпIэ пстэуми ащыщэу кIэлэеджэкIо 60 къедгъэблэгъагъ. Ау ахэм ащыщэу 10-мэ е еджапIэр къаухи чIэкIыгъэх, е ушъхьагъу гъэнэфагъэ яIэу къэкIон алъэкIыщтэп. Адрэ нэбгырэ 50-мэ тяжэ.\n— Хэта къежъугъэблэгъагъэхэр?\n— Ахэр я 9 – 11-рэ классхэм ащеджэхэу адыгабзэмкIэ ыкIи литературэмкIэ олимпиадэхэм япризерхэр ыкIи творческэ зэнэкъокъоу «Моя Республика Адыгея через 100 лет» зыфиIорэм хэлэжьагъэхэу, анахь IофшIэгъэ дэгъуи 10-р зытхыгъэхэр арых. ЕтIани кIэлэцIыкIу коллективэу «Щыгъыжъыем» щыщэу нэбгыри 8 къедгъэблэгъагъ.\n— Программэу кIэлэеджакIохэм Iоф зэрадэшъушIэщтыр сыд фэдэщт?\n— Ар ямышIыкIэу зэрэзэхэдгъэуцощтым тыпылъыгъ. ЕджапIэм зэрэщырагъаджэхэрэм фэмыдэу, яшIэныгъэхэр нахь куу зэрэтшIыщтхэр къыдэтлъытагъ. Программэм къыхеубытэх дышъэидэнымкIэ, нэмыкI Iэпэщысэхэм яшIынкIэ адыгэ шхыныгъохэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ мастер-классхэр. ЦIыф гъэшIэгъонхэм кIэлэеджакIохэр аIудгъэкIэщтых, пчыхьэ къэс хьакIэщхэр зэхэтщэщтых. КIэлэеджакIохэм лагерым щагъэкIогъэ мафэхэр агу къинэжьынхэмкIэ, адыгабзэмкIэ, адыгэ лъэпкъ культурэмкIэ яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр нахь гъэшIэгъонэу зэхэтщэнымкIэ университетым ипащэхэм алъэкI къагъанэрэп.\nЛагерым иIэщт вожатэхэри, кIэлэпIухэри хьазырых. Ахэр тифакультет иIофышIэхэу Цэй Зарем, КIубэ Нарт, Цэй Бэлл ыкIи нэмыкIхэр. Адыгэ республикэ гимназием икIэлэегъаджэу Темзэкъо Маринэ, аспирантэу Нэгъэрэкъо Казбек, Хьакъунэ Эльзэ къедгъэблэгъагъэх. Лагерым ипэщэщт университетым физвоспитаниемкIэ икафедрэ ипащэу Анатолий Заболотнэр. Арышъ, лагерым иIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхэтщэным лъэшэу тынаIэ тет.\n— Тхьауегъэпсэу, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.


Агуй-Шапсыгъэ икIэлэпIугъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.07.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАлалэ лIакъом цIыф цIэрыIо пчъагъэ адыгэ лъэпкъым фипIугъ, ахэм врачхэр, псэолъэшIхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ IофышIэхэр ахэтых. Шапсыгъэхэм къакIэхъухьэрэ ныбжьыкIэ чанхэми арэгушхох.\nВрач сэнэхьатыр къыхихыгъэми, Алалэ Хьасанэ ыгукIэ усакIо. Ятэжъхэм ячIыгу шIулъэгъуныгъэу фыриIэр гъунэнчъ, къызщыхъугъэ къуаджэу Агуй-Шапсыгъэ ыпсэ хэтIагъ, тхэнымкIэ IэпэIэсэныгъэ хэлъ. ЕджапIэм чIэсэу усэхэр ытхыхэу ригъэжьэгъагъ, темэ гъэшIэгъонхэм алъэхъу, ахэм якъызэIухын ригъэшIырэ гупшысэхэр хелъхьэх.\nХьасанэ илъэс 27-у къыгъэшIагъэм щыщэу 7-р Мыекъуапэ щыкIуагъ. ЦIыфхэм яIэзэным, япсауныгъэ къызэтыригъэнэным игъашIэ рипхыгъ. Еджэзэ, поэми 10-рэ уси 100-м ехъурэ икъэлэмыпэ\nкъычIэкIыгъэх. Ахэм ащыщых «Жъогъо 12-м ягимн», «Адыгэр», «Мамлюк», «Кавказыр», «Адыгэ лъэпкъыр», нэмыкIхэри.\nУсакIор адыгабзэкIи урысыбзэкIи матхэ. Апэрэу иусэхэм ащыщэу «Сэ сыадыг» зышъхьэм адыгэ культурэм ифестивалэу «Шапсыгъэ нэбзыйхэр» зыфиIоу ТIуапсэ 2011-рэ илъэсым щырекIокIыгъэм къыщеджэгъагъ. Ащ къыщегъэжьагъэу Хьасанэ иусэхэр цIыфхэм зэхашIагъэх, ежьыри шапсыгъэхэм нахь ашIагъ.\nДжы ичылэ къэкIожьыгъэу ТIопсэ районым иапэрэ сымэджэщ Iоф щешIэ. Усэныр зэпигъэурэп, ащ дыкIыгъоу Шапсыгъэ итарихъ зэрегъашIэ, бэмышIэу музыкэми зыщиушэтынэу ригъэжьагъ.\n— Илъэсым икъихьагъум сиусэхэр орэдышъом ислъхьанхэу сыгу къэкIыгъ, — еIо Хьасанэ, — ыкIи Iофым сызыпищагъ. Илъэсныкъом зэлъашIэрэ музыкантэу ыкIи аранжировщикэу Услаев Амур истудие орэди 8 щытеттхагъ.\nБэмышIэу икъоджэгъухэм яшIоигъоныгъэкIэ Хьасанэ творческэ зэхахьэ фызэхащэгъагъ. ХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» къырихьыжьэгъэ Iофыгъом культурэм иунэхэм япащэхэр ыкIи ятворческэ коллективхэр, къэшъокIо ансамблэхэр, орэдыIохэр хэлэжьагъэх.\nХьасанэ иусэхэм къяджагъ, иорэдхэм ащыщхэр къыIуагъэх. Икъоджэгъухэми, хьакIэхэми лъэшэу агу рихьыгъ адыгабзэкIэ тхыгъэ усэу «О пфэдэ сыхъунэу сэ сыфай» зыфиIорэр. Ар ежьым ятэжъэу Шапсыгъэ щыцIэрыIогъэ Алэлэ Мусэ Пщымафэ ыкъом фэгъэхьыгъэу ытхыгъ.\nХыIушъо шапсыгъэхэм ялъэпкъ культурэ и Гупчэу «Шапсыгъэм» ипащэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ къыIуагъ:\n— Пчыхьэзэхахьэр мэфэкI шъыпкъэм фэдагъ. Хьасанэ шапсыгъэ лъэпкъым, ащ иныбжьыкIэхэм ыкIи Алэлэ лIакъом къахэкIыгъэ кIэлэ гъэшIэгъонэу, щытхъу зифэшъуашэхэм ащыщэу зэрэщытыр къэнэфагъ. Iофэу ышIэрэри усэу зэхилъхьэхэрэри илъэпкъ пай, гухэлъышIоу иIэхэри ахэм япхыгъэх, шапсыгъэхэм афэлэжьэнэу къэхъугъэ цIыф. Хьасанэ къыткIэхъухьэрэ кIэлакIэхэмкIэ щысэтехыпIэу плъытэнэу тефэ.\nЦIыфэу къызэхэхьагъэхэм ацIэкIэ усэкIо ныбжьыкIэм зэрэфэразэхэр ащ риIуагъ къуаджэм инахьыжъхэм ащыщэу Нэгъуцу Мурат. Зэхахьэм ыкIэм адыгэ джэгу ныбжьыкIэхэм зэхащэгъагъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Адыгэ къуаер республикэ закъор ары къызщыдагъэкIын фитыщтхэр отключены\n22.01.2018 / Комментарии к записи Бюджетым къыщыдалъытагъ отключены\nНэбгырэ 24-мэ къяузыгъ\nАдыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ шъогъэзэ узым пэшIуекIощт вакцинэ мини 2 тедзэу джыри къыщэфыщт. Ведомствэм иминистрэ иапэрэ гуадзэу Галинэ Савенковам ар къыIуагъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Нэбгырэ 24-мэ къяузыгъ отключены\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ цIыфхэм агу къегъэкIыжьы гуцаф языгъэшIырэ пкъыгъо къызагъотыкIэ зэрэзекIон фаехэр.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Шъусакъ! отключены\nГъогогъу тIокIым ехъурэ ахъщэ къуалъхьэ ыштагъ\nАдыгеимкIэ медсоцэкспертизэм ибюро ипэщагъэу хэбзэгъэуцугъэм димыштэу цIыфым сэкъатныгъэ зэриIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр зыгъэпсыгъэ ыкIи ахъщэ къуалъхьэу сомэ мин 896-рэ аIызыхыгъэм ылъэныкъокIэ къызэIуахыгъэ уголовнэ Iофыр зэхафыгъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Гъогогъу тIокIым ехъурэ ахъщэ къуалъхьэ ыштагъ отключены\nЦIыф-хъишъ: музыкант, фольклорист, пщынау\nЗэлъашIэрэ IэпэIасэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, РСФСР-м изаслуженнэ артистэу Лъэцэрыкъо Кимэ Хьамидэ ыкъор къызыхъугъэр илъэс 75-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI-концертым джары зэреджагъэхэр. Ар зыгъэхьазырыгъэр, зигукъэкIыр АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапI ары.\n22.01.2018 / Комментарии к записи ЦIыф-хъишъ: музыкант, фольклорист, пщынау отключены\nКъокIыпIэм щыпсэухэрэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым «Зыныбджэгъухэм язэIукI» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоныр къыщызэIуахыгъ.\n22.01.2018 / Комментарии к записи «Зэныбджэгъухэм язэIукI» отключены\nЧIыгум ешIушIэрэм гухахъор итын\nМэкъу-мэщым Адыгеим иэкономикэ, исоциальнэ щыIэныгъэ чIыпIэшхо ащеубыты. Агропромышленнэ комплексым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэм язэшIохын хэбзэ Iэшъхьэтетхэм янэплъэгъу ренэу рагъэты. Къэралыгъо программэу «2020-рэ илъэсым нэс мэкъу-мэщым, гъомылапхъэхэр зыщащэрэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр, чIыгулэжьынымкIэ, хэтэрыкIлэжьынымкIэ, чъыгхэтэлэжьынымкIэ, лым, щэм якъэхьыжьынкIэ, оптовэ гупчэхэм, фэбапIэхэм\n22.01.2018 / Комментарии к записи ЧIыгум ешIушIэрэм гухахъор итын отключены\nКIэу щыIэныгъэм къыхахьэрэр цIыфхэм амыштэу, ар къагурымыIоу къыхэкIы. Ащ фэд зэтыгъо ушэтынхэу еджапIэм къычIэкIыхэрэм атыхэрэр. Мыгъэ илъэс 15 хъущт гъэсэныгъэм исистемэ ар къызыхэхьагъэр. Ащ фэдиз тешIагъэми, а Iофтхьабзэм пэуцужьхэрэр джыри щыIэх, гъэсэныгъэм исистемэ ащ зэщигъэкъуагъэу, нэмыкI лъагъо тырищагъэу зыIохэрэри къэхъух.\n22.01.2018 / Комментарии к записи Предметхэр къыхахых отключены\nКъырым Республикэр Къырым хыгъэхъунэм изы Iахь анахь инэу хы ШIуцIэм итемыр лъэныкъо Iус. Республикэм ежь итамыгъэхэу гербыр ыкIи быракъыр иIэх. Къырым Республикэм икъэлэ шъхьаIэр Симферополь.\n22.01.2018 / Комментарии к записи НахьышIум щэгугъых отключены


ЗэIукIэгъуитIури къымыхьы хъущтэп — Адыгэ макъ\nЗэIукIэгъуитIури къымыхьы хъущтэп\nРедактор 25.02.2016 СПОРТЫР\n«Динамо-МГТУ» Мыекъуапэ — «Энергетик» Саратов — 3:0; 3:0.\nУрысыем волейболымкIэ иапшъэрэ купэу «Б-м» хэтхэм зичэзыу ешIэгъухэр яIагъэх. Саратов икомандэ мэзаем и 20-м Мыекъуапэ къэкIон ылъэкIыгъэп. Автобусыр гъогум текъутыхьи, игъо ифагъэхэп. «Энергетикыр» къиныгъоу зыхэфагъэр зэхэщакIохэм къагурэIо, ау хэбзэ шапхъэу щыIэри къыдалъытагъ. Саратов икомандэ ипIалъэм Мыекъуапэ къызэрэмысыгъэм фэшI «Динамо-МГТУ-м» текIоныгъэр 3:0-у къыдихыгъэу фалъытагъ.\nМэзаем и 21-м Саратоврэ Мыекъуапэрэ яволейбол командэхэр тикъалэ зыщызэIокIэхэми 3:0-у ешIэгъур тиспортсменхэм къахьыгъ. Вячеслав Кириленкэр, Къошк Руслъан, Евгений Тюриныр, Мамрышэ Къамболэт, Никита Филипповыр дэгъоу ешIагъэхэм ащыщых.\n— Красногорскэ икомандэ тапэ ишъыгъ, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу Павел Зборовскэм. — Очко 46-рэ тиIэу ятIонэрэ чIыпIэм тыщыI. Калугэ икомандэу «Ока» зыфиIорэм ящэнэрэ чIыпIэр къыдихын ылъэкIыщт, очко 45-рэ ригъэкъугъ. Владимир иешIакIохэр я 4-рэ чIыпIэм щыIэх, очко 39-рэ яI.\n«Динамо-МГТУ-м» мэзаем и 27 — 28-м Ростов-на-Дону иешIакIохэр тикъалэ къырегъэблагъэх. Тиспортсменхэр финалым хэфэнхэм фэшI ешIэгъуитIури къамыхьы хъущтэп.\nСурэтыр Мыекъуапэрэ Саратоврэ якомандэхэм язэIукIэгъу къыщытетхыгъ.\nПредыдущая Якъулайныгъэ апсыхьэ\nСледущая ПшIогъэшIэгъоным узэфещэ\nВ Адыгее планируют снять ограничения для непродовольственных магазинов\nПоддержана инициатива Адыгеи о расширении перечня пострадавших от пандемии видов экономической деятельности\nДва проекта Адыгеи вошли в число лучших практик музейно-выставочной деятельности\nАдыгея названа в числе лучших регионов для бизнеса\nШапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр ыуплъэкIугъ


Ветеранхэр агъэлъапIэх | Адыгэ Макъ\nВетеранхэм яорганизацие 2005-рэ илъэсым къыщыублагъэу АР-м и Прокуратурэ щызэхащагъ, 2007-рэ илъэсым прокуратурэм иветеранхэм ыкIи ипенсионерхэм я Урысые общественнэ организацие и Адыгэ шъолъыр отделение ар ашIыжьыгъ.\nАщ игъэпсын иIахьышIу хишIыхьагъ ыкIи пэщэныгъэ дызэрихьагъ Гъонэжьыкъо Муратбек Хьудэ ыкъом. Нэужым 2013-рэ илъэсым Советым ипащэу хадзыгъ Пщыдатэкъо Вячеслав Ерстэм ыкъор. Аужырэ зэфэхьысыжь-хэдзынэу щыIагъэми Пщыдатэкъор мы IэнатIэм къыIуагъэнэжьыгъ.\nВетеранхэм яорганизацие хэтхэм республикэм ипрокуратурэхэм зэпхыныгъэ дэгъу адыряIэу Iоф адашIэ, прокурор ныбжьыкIэ кадрэхэм ягъэхьазырынкIэ пIуныгъэ IофшIэнхэр адызэрахьэх ыкIи правовой шIэныгъэ куухэр арагъэгъотых. АщкIэ специалист ныбжьыкIэхэм, юридическэ факультетхэм ястудентхэм заIуагъакIэхэзэ, патриотическэ ыкIи правовой пIуныгъэмкIэ рагъаджэх.\nИлъэсыбэ хъугъэу ыкIи щытхъу хэлъэу къулыкъур зэрахьырэм фэшI УФ-м и Прокуратурэ иIофышIэ и Мафэ ипэгъокIэу ветеранхэу Анна Кандаковам, Татьяна Лузинам, Антонина Родионовам ыкIи Георгий Хастян УФ-м и Генеральнэ прокурор ищытхъу тхылъхэр афигъэшъошагъэх.


КIэлэцIыкIу мини 6,8-м ехъумэ загъэпсэфыщт | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nКIэлэцIыкIу мини 6,8-м ехъумэ загъэпсэфыщт\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ изэхэщэнкIэ 2022-рэ илъэсым игъэмафэ Iофтхьабзэу зэрахьащтхэм зызэрафагъэхьазырырэм фэгъэхьыгъэ зэхэсыгъом хэлэжьагъ. УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Татьяна Голиковам ар зэрищагъ.\nIофтхьабзэр къызэIуихызэ вице-премьерым шъолъырхэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ 2021-рэ илъэсым, коронавирусым лъэшэу зыкъызщиIэтыгъэгъэ лъэхъаным, кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ дэгъоу гъэмафэм зэрэзэхащэгъагъэм фэшI.\nМыгъэ кIэлэцIыкIу миллиони 5-м ехъумэ лагерьхэм защагъэпсэфын, япсауныгъэ ащагъэпытэн алъэкIыщт. Ащ пае сомэ миллиард 58,9-рэ къатIупщыщт. ГъэрекIорэм нахьи процент 20-кIэ ар нахьыб.\n«КIэлэцIыкIухэр лагерым зэрагъэкIощт путевкэхэр къызIэкIагъахьэхэ зыхъукIэ, кэшбэкыр афытырагъахъозэ, зызщагъэпсэфыщт организациехэм кIонхэм кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэ программэм ипхырыщын лъагъэкIотэщт. Мыгъэ программэм нахьыбэу мылъку къыфыхагъэкIыщт. Сомэ миллиарди 4 ар гъэрекIо хъущтыгъэмэ, мы илъэсым миллиарди 7,5-м нэсыщт, — къыIуагъ Татьяна Голиковам. — Каникулхэм ялъэхъан кIэлэцIыкIу нахьыбэмэ загъэпсэфыным пае ахэм гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъо-тырэ организациехэм, культурэмкIэ, спортымкIэ, социальнэ ухъумэнымкIэ учреждениехэм амалэу яIэхэри ащкIэ къызфагъэфедэн фае».\nУФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэм изэхэщэнкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаер лагерьхэм ящынэгъончъагъэрэ фашIэ зиIэ шхынкIэ кIэлэцIыкIухэр гъэшхэгъэнхэмрэ ары.\nКIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ зыщызэхащэрэ, япсауныгъэ зыщагъэпытэрэ организациищэу республикэм итхэм кIэлэцIыкIу 1957-мэ защагъэпсэфыщт. Ащ нэмыкIэу гурыт еджапIэхэм къащызэIуахыщт лагерь 91-мэ кIэлэцIыкIу 4884-мэ защагъэпсэфын алъэкIыщт. ПстэумкIи кIэлэцIыкIу мини 6,8-м ехъумэ япсауныгъэ агъэпытэшъущт. Ащ пае сомэ миллион 71-рэ фэдиз къыхагъэкIыгъ.\n«КоронавирусымкIэ шапхъэхэм ащыщхэр зэрэтырахыжьырэм епхыгъэу мыгъэ кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо уахътэ нэмыкIэу зэхащэщт. ТапэкIэ зэрэхэбзагъэм тетэу зекIохэр, экскурсиехэр зэхащэщтых, концертхэр къатыщтых. Министерствэхэм пшъэрылъ афэсшIыгъ лагерьхэм апае программэ гъэшIэгъон зэхагъэуцонэу, Ау къэбзэныгъэмрэ эпидемиологие шапхъэхэмрэ къызэрэдалъытэхэрэм джыри гъунэ лъытфыщт. ФашIэ зиIэ шхынхэр кIэлэцIыкIухэм агъотынхэм тынаIэ тедгъэтыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


КъызэIуахыжьыгъэхэми, гъунапкъэхэр атырахыжьыгъэхэп — Адыгэ макъ\nКъызэIуахыжьыгъэхэми, гъунапкъэхэр атырахыжьыгъэхэп\nРедактор 21.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБэдзэогъум и 10-м къыщегъэжьагъэу гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зыщытырахыжьырэ ящэнэрэ чэзыум Адыгеир хэхьагъ. Ащ къыхэкIыкIэ республикэм иэкономикэ илъэныкъо пстэуми IофшIэныр ащырагъэжьэжьыгъ, арэу щытми, шIокI имыIэу агъэцэкIэнхэ фэе гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр къафагъэуцугъэх. Ахэр предприятиехэм ыкIи организациехэм яIофышIэхэм, джащ фэдэу ахэм ачIахьэхэрэм медицинэ маскэхэр аIулъынхэр ыкIи Iалъэхэр апылъынхэр ары.\nАР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Геннадий Митрофановым къызэриIуагъэмкIэ, оперативнэ штабым иаужырэ зэхэсыгъоу щыIагъэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат анаIэ тараригъэдзагъ экономикэм иотраслэхэр къызэрэзэIуахыжьыгъэхэм къыхэкIэу цIыфхэм коронавирус узыр зэпамыхыным епхыгъэ шIокI зимыIэ гъэлъэшыгъэ IофшIэнхэр зэрэлъагъэкIотэнхэ фаер. ЗиIофшIэн езгъэжьэжьыгъэ предприятиехэм, организациехэм санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэм пытагъэ хэлъэу лъыплъэгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, экономикэр зэрежьэжьыгъэм къикIырэп зэпахырэ узым зиушъомбгъуным ищынагъо щымыIэжьэу. Ащ къыхэкIыкIэ джыри шэпхъэ гъэнэфагъэхэр агъэцэкIэнхэ фае, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр нысащэхэм ыкIи хьадагъэхэм ярегъэкIокIын.\n— Адыгеим и ЛIышъхьэ къытфигъэуцугъэ унашъор дэх имыIэу зэрэдгъэцэкIэщтым тыпылъ, — еIо министрэм. — Гъэзетыр къызфэзгъэфедэзэ предприятиехэм, организациехэм яIофышIэхэм, цIыфхэм зафэзгъазэмэ сшIоигъу мы Iофым яшъыпкъэу къекIолIэнхэу, Iэпэдэлэл амышIэу медицинэ маскэхэр аIулъынхэу, Iалъэхэр апылъынхэу. Сатыу чIыпIэхэм, фэIо-фашIэхэр зыщагъэцакIэхэрэм ыкIи общественнэ транспортхэм мы шапхъэхэр шIокI имыIэу цIыфхэм ащагъэцэкIэнхэ фае. Урамым, общественнэ чIыпIэхэм социальнэ дистанциеу метрэ 1,5-рэ азыфагу дэлъынхэ фае. Тиминистерствэ, муниципалитетхэр тигъусэхэу, унашъор зэрагъэцакIэрэм епхыгъэ уплъэкIунхэр мафэ къэс зэхэтэщэх. АщкIэ тэ пшъэрылъэу тиIэр цIыфхэр дгъэпщынэнхэу, тазырхэр атетлъхьанхэу арэп, министерствэм ыкIи Роспотребнадзорым къафигъэуцугъэ унашъохэр шIокI имыIэу зэрагъэцэкIэнхэ фаер агурыдгъэIоныр ары нахь. Унашъом къыделъытэ сатыу чIыпIэхэр, предприятихэр, общественнэ чIыпIэхэр мафэ къэс дезинфекцие шIыгъэнхэр, чIэхьапIэхэм цIыфым итемпературэ ащауплъэкIуныр, маскэхэр аIулъынхэр ыкIи Iалъэхэр апылъынхэр.\nГеннадий Митрофановым къызэриIуагъэмкIэ, шIокI имыIэу маскэхэр аIулъынхэ фаеу унашъо зашIым, ар гъотыгъуаеу зэрэщытыгъэм епхыгъэ даохэмкIэ закъыфагъазэу къыхэкIыгъ. Джы ащ фэдэ гумэкIыгъо щыIэжьэп. ЗэкIэ аптекэхэм ар ащыбгъотын плъэкIыщт. Маскэ Iулъэу цIыфыр тучаным чIэхьан фае, нэужым, къызычIэкIыжьыкIэ, зыIуихыжьын фит. ЩэфакIом ар Iумылъэу тучаным зычIахьэкIэ, щакIом товарыр къыримыщэн фит. Ащ гумэкIыгъохэр къыпэкIых.\nАР-м и ЛIышъхьэ иунашъо къыпкъырыкIэу шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм министерствэм иIофышIэхэр ренэу лъэплъэх. ГущыIэм пае, мэзи 2,5-м\nкъыкIоцI IофшIэпIэ мин 12-м ехъу ауплъэкIугъ, хэукъоныгъэу къахагъэщыгъэхэмкIэ протокол 46-рэ зэхагъэуцуагъ. Хьыкумым иунашъокIэ сомэ мин 950-рэ хъурэ тазырыр къарагъэпщыныгъ. Анахьыбэу ауплъэкIугъэхэр сатыу щэпIэ чIыпIэхэр, промышленнэ предприятиехэр, псэолъэшI организациехэр ыкIи фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ IофшIапIэхэр арых. Хэукъоныгъэу ашIыгъэхэр зыфэгъэхьыгъагъэр маскэр зэраIумылъыгъэр, дезинфекцие зэрашIырэ амалхэр зэрямыIагъэхэр арых. ГущыIэм пае, бэмышIэу Тэхъутэмыкъое районым ит сатыу щэпIэ инхэм ащыщхэр зауплъэкIухэм, маскэ режимыр ащаукъуагъэхэу къыхагъэщыгъэх ыкIи хьыкумым иунашъокIэ сомэ мин 200 зырызкIэ ахэр агъэпщынагъэх.\nМы уахътэм ехъулIэу къызэIуахыжьыгъэхэ ресторанхэр, кафехэр, шхапIэхэр ауплъэкIунхэу рагъэжьэщтых. Туризмэм иIофшIэни тIэкIу-тIэкIузэ зыпкъ еуцожьы, шъолъыр маршрутхэр къызэIуахыжьыгъэх. Гъунапкъэхэр тырахыжьхэ зыхъукIэ анахь шъхьаIэр — санитар-эпидемиологие шапхъэхэр дэх имыIэу къыдалъытэнхэр ары. Мыекъопэ районым ит зыгъэпсэфыпIэхэр, хьакIэщхэр уплъэкIугъэнхэр туризмэмкIэ комитетым ипшъэрылъ.\n— Урысыем иминпромторг къызэригъэнафэрэмкIэ, щэфакIом маскэ Iумылъэу тучаным чIэхьагъэмэ, щакIом лажьэ иIэу алъытэщт. ГущыIэм пае, щэфакIор тучаным чIэтэу, маскэр зыIуихыгъэмэ, ар ежь илажьэкIэ агъэкIощт ыкIи пшъэдэкIыжь рагъэхьын алъэкIыщт. Ау щэфакIом маскэ Iумылъэу щакIом товарыр зырищэкIэ, ащ пшъэдэкIыжь рагъэхьыщт. ЫпшъэкIэ къызэрэсIуагъэу, пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр цIыфхэм шапхъэхэр агъэцэкIэнхэр ары нахь, дгъэпщынэнхэу, ясомэ такъыр къаIытхынэу арэп, — къыIуагъ министрэм.\nГ. Митрофановым къызэриIуагъэмкIэ, жъоныгъуакIэм и 29-м апэрэ чэзыум хахьэу щэпIэ тучанхэм, фэIо-фашIэхэр зыгъэцакIэхэрэм ащыщхэм гъунапкъэхэр атырахыжьыгъагъэх. А уахътэм нэбгыри 3 сымаджэ хъугъагъэмэ, мэкъуогъум ахэм япчъагъэ 36-рэ хъугъэ. ЖъоныгъуакIэм Iоф зышIэхэрэм япроцент 16,5-р сымаджэ хъугъагъэ, мэкъуогъум а пчъагъэр процент 19,7-м нэсыгъ. Ащ лъапсэ фэхъугъэр цIыфхэм шапхъэу щыIэхэр Iэпэдэлэл зэрашIыгъэхэр ары. Бэдзэогъум итхьамэфитIоу блэкIыгъэм Iоф зышIэхэрэм алъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу хъугъэу пIон плъэкIыщт. ЗэкIэми къагурыIон фае, шапхъэхэр шIокI имыIэу зэрагъэцакIэхэрэм елъытыгъ узыр нахь макIэу зэрэзэпахыщтыр. Предприятиехэм Iоф ащызышIэхэрэм мы узыр къазыхагъэщыкIэ, ахэр зэфашIынхэм ищынагъо къэуцу. Арэущтэу зыхъукIэ экономикэм ащ иягъэ екIыщт. Ащ нэмыкIэу цIыфхэм лэжьапкIэ ямыIэу къэнэщтых.\nПандемием илъэхъан заказ зэрямыIэм къыхэкIэу экономикэм ылъэныкъокIэ чIэнагъэ зышIыгъэхэм ащыщых бэдзэрхэр, мебель къэзышIырэ предприятиехэр, промышленностыр. Ахэр зызэфашIыхэм сатыушIыным икъегъэкIокIын хэпшIыкIэу къеIыхыгъ. Ау мыщ дэжьым къэIогъэн фае гъомылапхъэ къыдэзыгъэкIыхэрэм ыкIи мэкъумэщ хъызмэтым алъэныкъокIэ хахъохэр, къэгъэлъэгъон дэгъухэр зэрэщыIэхэр.\n— Тэгугъэ 2019-рэ илъэсым лэжьапкIэмкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи тиIэгъэ къэгъэлъэгъонышIухэм мыгъи такIэхьэнэу. Джыри зэ IофшIапIэхэм япащэхэм анаIэ тырязгъадзэмэ сшIоигъу гъунэпкъэ гъэнэфагъэхэр зыщытырахыжьырэ ящэнэрэ чэзыум хахьэу къызэIуахыжьыгъэ ресторанхэм, кафехэм, зыгъэпсэфыпIэхэм, кинотеатрэхэм ачIафэрэм ызыныкъо фэдиз къямыкIолIэнымкIэ шапхъэхэр аукъо зэрэмыхъущтхэр. Анахь шъхьаIэр аIэхэр дезинфекцие шIыгъэнхэр, маскэ аIулъыныр, Iалъэ апылъыныр ары. ТапэкIи уплъэкIун Iофтхьабзэхэр лъыдгъэкIотэщтых. ЗэкIэми къагурыIонэу тыщэгугъы коронавирусыр зэрэщыIэр, шапхъэхэр икъоу зыдгъэцакIэхэкIэ ащ тыпэшIуекIон зэрэтлъэкIыщтыр.\nПредыдущая Къэзэрэщэхэрэми зэхэкIыжьыхэрэми япчъагъэ къыщыкIагъ\nСледущая Kreşler yeniden çalışmaya başladı


Яамалхэм ахэхъуагъ — Голос Адыга\nРедактор 20.01.2020 20.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэм ащыщ республикэм ичIыопс баиныгъэ къэухъумэгъэныр. Ар зэшIохыгъэным фэшI непэ техникэу къаIэкIэхьагъэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер А. Наролиным къыхигъэщыгъ.\nАР-м мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, Лъэпкъ проектэу «Экологием» къыдыхэлъытагъэу республикэм мыщ фэдэ техникэ 14 къыIэкIэхьагъ, ахэр зищыкIагъэхэм атырагощагъэх. ЗэкIэмкIи сомэ миллион 13,1-рэ ахэм апэIухьагъ.\n— Илъэс 30 фэдиз хъугъэу Iоф сэшIэшъ, мыщ фэдэу зэхэубытагъэу зыкIи техникэ къытIэкIэхьагъэп. Мэзхэр къэухъумэгъэнхэм ыкIи машIом зыкъыщимыштэным, мыщ Iоф щызышIэхэрэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ амал яIэным техникакIэр афэIорышIэщт, — къыIуагъ ГъэIорышIапIэм ипащэ.\nБылымыхьэ Рэщыдэ игущыIэ къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, мы IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэщт, проектым къытырэ амалхэр къызфагъэфедэщтых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мы илъэсым джыри хэушъхьафыкIыгъэ техникэ 20 фэдиз республикэм къыIэкIэхьащт.\nТехникэр къызфащэфыгъэхэм къафэгушIуагъ ыкIи тапэкIэ гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу къафэлъэIуагъ АР-м и Правительствэ и Тхьаматэу Александр Наролиныр.\nНэужым ахэр зыIукIагъэхэм машинэ IункIыбзэхэр аратыжьыгъэх.\nПредыдущая IофшIэкIо куп зэхащагъ\nСледущая «ЛИЦА ПОБЕДЫ»


Иорданием "Адыгэ УпчIэр" зыфиIорэ тхылъыр къыщыдэкIыгъ »\nИорданием "Адыгэ УпчIэр" зыфиIорэ тхылъыр къыщыдэкIыгъ\n"Адыгэ УпчIэр (ГумэкIыгъор)" ыцIэу Иорданием тхылъ къызщыдагъэкIыгъэр тхьэмэфитIу хъугъэ. Ар зиIофшIагъэр мы хэгъэгум щыпсэурэ адыгэ тхакIоу, Иорданием итхакIохэм ясоюз хэтэу Азыкъо Мухьамэд. Тхылъым икъыдэгъэкIын хэлэжьагъ Иорданием ит Адыгэ Хасэр.\nТхылъым илъэтегъэуцоу Адыгэ Хасэм иунэ щашIыгъэм хэлэжьагъэх принцэу Асим Бин Наифрэ принцессэу Сана Асимрэ, тхакIохэр, хасэм хэтхэр ыкIи нэмыкIхэр. "Мы тхылъэр стхынэу пшъэрылъ стелъэу слъытэщтыгъэ тятэжъхэу хэкум пае зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэм ацIэкIэ. Тхылъыр непэрэ дунаим къыдиштэу научнэу гъэпсыгъэ". - къэгъэлъэгъоным къыщиIуагъ Азыкъо Мухьамэд.\nОбщественнэ IофышIэу Исмаил Бандура тхылъыр дэгъоу зэрэтхыгъэр къыIуагъ, шIэныгъэ лъапсэ зэриIэр ыкIи адыгэ тарихъым куоу зэрэхаплъэрэр къыхигъэщыгъ. Къэралыгъоу зыщыпсэухэрэм адыгэхэр ахэзагъэх нахь мышIэми, ялъэпкъ къаухъумэным зэрэдэлажьэхэр тхылъым къегъэлъагъо.\nИнженерэу, общественнэ IофышIэу Джэлыкъо Камал къэгъэлъэгъоным къыщиIуагъ: "Мы аужьырэ илъэсхэм адыгэхэр нахь къызэрэущыхэрэм, ялъэпкъ Iофхэм нахь афэщагъэу зэрэхъухэрэм мы тхылъым икъыдэгъэкIын къеушыхьаты. Адыгэ гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэр, зэрымыкIосагъэхэр, Урыс-Кавказ заом епхыгъэ Iофыгъохэр нахь гъэнэфагъэу тхылъым къегъэлъагъох." Тхылъыр лъэпкъым инеущырэ мафи къызэрэтегущыIэрэр Джэлыкъом къыхигъэщыгъ.\nКъэIогъэн фае, Азыкъо Мухьамэд I988-рэ илъэсым тхылъэу "Ос шIуцIэ", I998-рэ илъэсым тхылъэу "КIымафэм гъатхэр къегъэхъу" зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэри къыдигъэкIыгъэх.\nОпубликовал administrator, 5-03-2010, 11:59. Просмотров: 1649\n– Къэбар гухэкI Иорданием къикIэу: Шъэбырыкъо Мунир щыIэжьэп\n– Иорданием ит Адыгэ Хасэм ихэдзынхэр бэдзэогъум и 29 ахьыгъ


Тызэкъотэу тыпэуцужьын фае — Адыгэ макъ\nТызэкъотэу тыпэуцужьын фае\nМы мафэхэм кIэу къежьэгъэ уз щынагъом Урысыер зэлъиштагъ. Анахьэу ар къызэгуаохэрэр сабыйхэр арых. Сыда ар зыщыщыр? ЫпэкIэ ар зыфэдэр тымышIэщтыгъэу гущыIэу «снюсыр» джы кIэу тищыIэныгъэ къыхэхьагъ ыкIи ащ гумэкIыгъошхо къыздихьыгъ.\nДжырэблагъэ мы гумэкIыгъор шъхьэихыгъэу Урысыем и апэрэ канал икъэтынхэм къащаIэтыгъ. Набережные Челны щыщхэ зэшъхьэгъусэхэм «снюсыр» зэрэщыIэр къызашIагъэр якIалэ IэпыIэгъу псынкIэмкIэ сымэджэщым защэр ары ныIэп. Ащыгъум ащ къыIотагъ тренировкэ уж къэси ар зэригъэфедэщтыгъэр ыкIи чэфыгъом зэрэзэлъиштэщтыгъэр.\n— КIалэм ышнахьыкIэ игъусэу тренировкэм къикIыжьыщтыгъэх, — къеIуатэ ятэ. — Я 7-рэ классым ис Iэтахъо горэм «снюсыр» кIалэм ригъэуплъэкIунэу къыритыгъ. Жэм дэткIухьэрэ тутыныр зегъэфедэм, акъыл къашIэ имыIэжьэу кIалэр къызэхэфагъ. Нэужым IэпыIэгъу псынкIэмкIэ ар сымэджэщым нагъэсыгъ.\n— Зэгъэфедэгъу хъурэ пкъыгъор ажэ далъхьэшъ, агъэткIу. Ащ ыуж ашъхьэ егъэуназэ, зэIегъахьэ, — къеIуатэ бзылъфыгъэ горэм.\n«Снюсыр» лъэшэу къызэгоогъэ кIалэр медикхэм ерагъэу къагъэнэхъэжьыгъ. Сыда «снюсыр» зыщыщыр?\n«Снюсыр» Iугъо къызпымыкIырэ, жэм дэткIухьэрэ тутын лъэпкъхэм ащыщ. Ащ теплъэ зэфэшъхьафхэр иIэхэу къыдагъэкIы, «жевательнэ тутынкIэ» еджэх. Iахь-Iахьэу гощыгъэу къэмланхэм арылъ пкъыгъор цэлымрэ ышъхьагъырэ IупшIэмрэ къызэдиубытхэу жэм далъхьэ, лъым ыкIи пкъынэ-лынэм ахэхьаным пае такъикъи 5 — 30-м къыкIоцI агъэткIу. Мы пкъыгъом тутыным нэмыкIэу псыр, содэр, щыгъур, шъоущыгъур ыкIи псауныгъэм зэрар езыхырэ химикат зэфэшъхьафхэр хэлъых, мэ IэшIу къыпихыным фэшI эфирнэ дагъэр, къэкIыхэрэ уцхэм ащыщхэр, маркIо ыкIи пхъэшъхьэ-мышъхьэ такъырхэр халъхьэх.\nМы тутын лъэпкъыр тыда къыздикIыгъэр? Сыд щынагъуа ащ къыздихьырэр?\n«Снюсыр» апэдэдэ 1637-рэ илъэсым Швейцарием къыщыдагъэкIыгъ ыкIи ары нахьыбэу зыщагъэфедэщтыгъэр. КъызэратырэмкIэ, 2007-рэ илъэсым Швейцарием щыпсэухэрэ хъулъфыгъэхэм япроцент 27-м ыкIи бзылъфыгъэхэм япроценти 3-м мы тутын лъэпкъыр къызфагъэфедэ. МэкIэ-макIэу нэмыкI къэралыгъохэми «снюсыр» ащагъэфедэ хъугъэ. Анахьэу Норвегием, США-м ыкIи Урысыем. Къэралыгъохэм зэкIэми, США-р, Швециер, Норвегиер ахэмытхэу, жэм дэткIухьэрэ тутыныр ащэн фимытхэу унашъо ашIыгъагъ псауныгъэм изэрар зэрекIырэм фэшI. Тутынэу зашъохэрэм нахьи мыщ зэрарэу къыхьырэр бэкIэ нахьыбэу экспертхэм агъэунэфыгъ. Европэм икъэралыгъохэм, Швециер хэмытэу, ВОЗ-м ихьатыркIэ 1993-рэ илъэсым къыщыублагъэу «снюсыр» ащэн фимытхэу хэбзэгъэуцугъэ аштагъ. УФ-м а унашъор зыщашIыгъэр 2015-рэ илъэсыр ары. Арэу щытми, «жевательнэ тутынкIэ» еджэхэзэ интернетым ыкIи Урысыем икъалэхэм адэтхэ сатыушIыпIэ чIыпIэхэм гупсэфэу ащащэх.\nСыдэущтэу ар пкъынэ-лынэм къегуаора?\n«Снюсыр» зыгъэфедэхэрэм, тутыным зэрешъохэрэм фэдэу, ащ хэлъ никотиныр апкъынэ-лынэ хахьэ. Зашъохэрэ тутыным нахьи жэм дэткIухьэрэ тутыным нахьыбэу никотин хэлъ. Апэ «снюсым» игъэфедэн щынэгъончъэу ыкIи макIэу зэрар къыхьэу къыпшIошIын ылъэкIыщт. Джары къыдэзыгъэкIыхэрэми къэмланым къызэрэтыратхэрэр.\nСыдэущтэу «снюсым» цIыфыр пыщагъэ хъура?\nТутынэу зашъохэрэм фэдэу, «снюсми» никотинэу хэлъым узIэпещэ. Специалистыбэмэ зэралъытэрэмкIэ, «снюсым» физическэу ыкIи психическэу узIэпищагъэ зыхъукIэ, бэкIэ нахь хьылъ ыкIи ар щыгъэзыежьыгъуае мэхъу. Ащ къыхэкIэу наркотикым, шъоным ыкIи тутыным апыщагъэхэм афэдэу мы «узыр» агъэхъужьыныр къин къащэхъу.\n— Я 6-рэ классым сисэу «снюсым» сешъонэу езгъэжьагъ. Сыкъигъэжэу хъущтыгъэ ыкIи сишэн-гъэпсыкIэкIэ гурыIогъуаеу сыщытыгъ. Сэ къыздеджэрэ кIалэр зэкIэми афилъэу, раIорэри хэмызэгъэжьэу мэхъу. КIэлэегъаджэхэм ащ гу лъатэрэп, — къеIуатэ я 7-рэ классым ис Iэтахъом.\nНы-тыхэри ащ икъоу щыгъуазэхэп, сыда пIомэ «жевательнэ тутынкIэ» заджэхэрэм Iугъо къыпыкIырэп ыкIи мэ къыпыурэп. Ащ къыхэкIэу тутынэу зашъохэрэр щагъэзыйи, бэмэ мыщ зыратыгъ. «Снюс» къэмланым сомэ 200 — 300 ыуас, мы аужырэ илъэситIум сатыушIыпIэхэм ар бэу къатехьагъ.\nМедикхэмрэ экспертхэмрэ зэрагъэунэфыгъэмкIэ, зэгъэфедэгъум никотинэу хэлъыр тутын къэмланищым апеIэ. Наркологэу ущытын ищыкIагъэп мы тутын лъэпкъыр зыгъэфедэхэрэр ащ лъэшэу зэрэзыIэпищэхэрэр къыбгурыIоным пае, ныбжьыкIэхэм джыри аIэпкъ-лъэпкъхэр зыпкъ зыщимыуцогъэ лъэхъаным «шайбэр» (тутыныр зыдэлъ къэмланым джары зэреджэхэрэр) тхьамэфитIу-щыкIэ амыгъэфедэхэу щыIэнхэ амылъэкIэу мэхъу.\nСоциальнэ сетьхэм мы тутын лъэпкъым изэрар къэмыкIоу, адрэ тутын шъабэхэм афэдэу къаратхэ. Ау цэлышъхьэу ыстыгъэхэр ыкIи ажэ тхъурбэ къыдэкIэу зыплъэгъукIэ, изэрар къэмыкIоу шIошъгъэхъугъуае. Арэу щытми, ныбжьыкIэхэр ащ къыгъэуцухэу пфэIощтэп, ыгъэлIэщтхэми, ар зыфэдэр ауплъэкIу, нэужым зэрэщымыгугъыгъэхэу наркотикым фэдэу зыIэпещэх.\nМы лъэныкъомкIэ Iофыр зыщынахь дэеу къыхагъэщыгъэр къалэу Пенз ары. Врачхэм ямызакъоу, гъэсэныгъэ учреждениехэм япащэхэм зыкъаIэтыгъ, еджапIэхэр къэдзыхьагъэу аIыгъых, сыда пIомэ «снюсыр» тыди щащэ, ащ фэгъэхьыгъэ мэкъэгъэIухэр мессенджерым итых, ИнтернетымкIэ къызIэкIагъахьэ, ыпкIэ хэмылъэу къырагощэкIызэ кIэлэцIыкIухэм арагъэуплъэкIу.\nЗыгорэм ахъщэ къызэригъэхъэщтым пае щыIэныгъэр езыгъэжьэгъэкIэ ныбжьыкIэхэм япсауныгъэ зэрэхалъхьэрэр гукъэошхоу щыт. Блогерым илъэсым къыкIоцI «снюсым» фэгъэхьыгъэ ролик 50-м ехъу къырегъахьэ. Ащ «шIуагъэу» пылъыр, зыщыпщэфын плъэкIыщтхэр къареIох. Мыщ дэжьым илъэси 10 зыныбжь шъэожъые цIыкIум блогерым зыпишIыжьызэ, жэм дэткIухьэрэ тутыныр еуплъэкIу. КIэлэеджакIохэр урокхэм ачIэсхэу «снюсыр» къызфагъэфедэ.\nАщ фэдэ щысэ гукъао къэсхьын. Я 8-рэ классым ис Iэтахъоу Алтайскэ краим щыпсэурэм ыгу урокым чIэсэу къэу-цугъ. Инасып къыхьи, IэпыIэгъу псынкIэр игъом къэсыгъ. Медикхэм кIалэм ыжэ «снюсыр» къыдахыгъ. Мы уахътэм мыщ щыпсэурэ ны-тыхэр зэкъоуцохи, гумэкIыгъом идэгъэзыжьын, ясабыйхэр къызэраухъумэщтхэм ыуж ихьагъэх.\nМы гумэкIыгъом пэшIуекIонхэм пае 2015-рэ илъэсым жэм дэткIухьэрэ тутыныр ащэн фимытэу унашъо ашIыгъагъ. Ау мыр къыдэзыгъэкIыхэрэм псынкIэу хэкIыпIэ къагъотыгъ, «снюсыр» «жевательнэкIэ», етIанэ тIэкIу тешIагъэу тутыныр синтетическэ никотинкIэ зэблахъугъэх. Угу къыдэзыщэерэ закъор зыныбжь имыкъугъэхэм аращэ мыхъунэу унашъо зэрэщыIэр ары. Арэу щытми, общественникхэм къызэраIорэмкIэ, а унашъор икъоу агъэцакIэу пфэIощтэп, зэхэдз ямыIэу ахъщэ къызэрагъэхъэщтым пае ныбжьыкIэхэм аращэ.\n— Мы лъэныкъомкIэ пшъэдэкIыжьэу щыIэр мэкIэ дэд. Хабзэр зыукъогъэ щакIом тазырэу рагъэхьырэр сомэ мин ныIэп, ау мы тутыныр зищэкIэ сомэ мин 50 фэдиз федэ къыфехьы. Джары зэкIэ зымыгъэхъурэр. Мыщ къэралыгъо пащэхэр пхъэшагъэ хэлъэу къекIолIэнхэ фае, — къыIуагъ УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу С. Гамзаевым.\nМы тутын лъэпкъыр къыдэзыгъэкIыхэрэм ыкIи зыщэхэрэм ягъогу пыбзыкIыгъэным Къэралыгъо Думэр, Минздравыр, Минпромторгыр мы уахътэм егупшысэх. Сыда пIомэ тутыным изэрар къызэкIыхэрэр мафэ къэс нахьыбэ мэхъух. Жэм дэткIухьэрэ тутын зэгъэфедэгъур джы сомэ 30-кIэ ащэ зэрэхъугъэм фэшI бэмэ къызIэкIагъэхьан амал яIэ хъугъэ.\n— «Снюсыр» наркотик зыхэлъ веществокIэ алъытэрэп ыкIи хабзэу щыIэмкIэ ар шъхьэихыгъэу ащэн фит, ау зыныбжь имыкъугъэхэм аращэ мыхъунэу унашъо щыI. Мэзэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьын ведомствэм Iоф дишIэнэу ригъэжьагъ. Iугъо къызыпымыкIырэ, жэм дэткIухьэрэ тутынэу «снюсым» тиреспубликэ инэу зыщиушъомбгъугъэу пфэIощтэп. Гъэсэныгъэ учреждениехэм ар ащагъэфедэу ыкIи ащаIуагъэкIэу мы мафэм ехъулIэу зыпари къэбар къытIэкIэхьагъэп. Арэу щытми, ыпэ титэу ащ тызэрэпэшIуекIощтым тыпылъ, — еIо АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ наркотикхэр хэбзэнчъэу къызэрэрагъэкIокIыхэрэм лъыплъэгъэнымкIэ отделым ипащэу Нэфышъэ Рустам.\nПащэм къызэриIуагъэмкIэ, наркоманиер гумэкIыгъошхоу зэрэщытыр къыдалъытэзэ, анахьэу зыныбжь имыкъугъэхэр ыкIи ныбжьыкIэхэр ащ щыухъумэгъэнхэм фэIорышIэхэрэ профилактикэ IофшIэнхэм язэхэщэн министерствэм ынаIэ лъэшэу тет. Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэх республикэм иминистерствэхэм, комитетхэм, гъэсэныгъэ учреждениехэм, общественнэ объединениехэм ялIыкIохэр.\nМы уахътэм ехъулIэу МВД-м ипрофилактикэ учет зыныбжь имыкъугъэ бзэджэшIэ нэбгыри 176-рэ хэт, ахэм ащыщэу зы нэбгырэм наркотикыр къызфигъэфедагъ. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэу зэрахьагъэхэм яшIуагъэкIэ, хэбзэнчъэу наркотикыр къызэрэрагъэкIокIыгъэм епхыгъэу административнэ протокол 657-рэ зэхагъэуцуагъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр 101-кIэ нахьыб.\nСабыим ицIыкIугъом къыщыублагъэу Iоф дэпшIэн, наркотикым, тутыным зэрарэу къахьырэр, ар мыхъужьырэ узэу зэрэщытыр агурыбгъэIонэу щыт. Ащ пае нахьыбэрэ мы Iофыгъор къэпIэтын, утегущыIэн фае. Ау зэкIэми анахь шъхьаIэр еджапIэхэм, унагъохэм дэх имыIэу мы гумэкIыгъом ащытегущыIэнхэр ары. Ведомствэм пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ шIуагъэ къэзытырэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн.\nПредыдущая Ныбджэгъухэр фэгушIох\nСледущая ЛIэшIэгъухэм яджэрпэдэжь зэхэтэхы


«Налмэсым» ишIушIэ зэхахь — Адыгэ макъ\n«Налмэсым» ишIушIэ зэхахь\nБзэр – лъэпкъым ыпс. Къашъор – лъэпкъым ишэн-хабз. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» ишIушIэ зэхахьэ искусствэм ыбзэ зэрэбаир къыщигъэлъэгъуагъ. «ШIушIэм идунай» зыфиIорэ концертэу «Налмэсым» и Унэ щыкIуагъэм лъэпкъ зэфэшъхьафхэр щызэIукIагъэх. Красногвардейскэ, Кощхьэблэ районхэм, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм лъэпкъ къашъор ашIогъэшIэгъон, хэшIыкI фыряI.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, «Налмэсым» ипащэу Тхьаркъохъо Азмэт зэхахьэм хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъэх.\n— Нэнэжъ-тэтэжъхэр, сабыйхэр, сэкъатныгъэ зиIэхэу курэжъыемкIэ къэкIуагъэхэр тизэIукIэгъу щысэлъэгъух, — къыIуагъ Мырзэ Джанбэч. — Концертым лIэужхэр зэфищагъэх. Адыгэ къашъом идэхагъэ «Налмэсым» къыгъэлъэгъощт. Унэгъо Iужъухэр, гъот макIэ зиIэхэр Iофтхьабзэм къедгъэблэгъагъэх. Дэгъоу зэкIэми загъэпсэфынэу сафэлъаIо.\nРеспубликэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ зэIукIэгъур зэрищагъ. КъэшъуакIохэм гуфэбэныгъэу ахэлъыр цIыфхэм алъагъэIэсы зэрашIоигъор ащ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nНыбжьыкIэхэм якъашъокIэ концертыр аублагъ. ПхъэкIычым теох, къашъом зырагъэIэты, артист пэпчъ исэнэхьат ишъэфхэр IупкIэу къызэIуихыным пылъ.\nИжъырэ къашъоу «Ислъамыер» Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Бэрзэдж Дианэрэ Едыдж Гушъаорэ къызэрашIырэм темызэщэу теплъы. Сэе фыжьыр Дианэ ыгъэбыбатэзэ псэ зыпыт нэплъэгъу шъабэр дахэу ошъогум зэрэфигъазэрэр гум къегущыIыкIы.\n«Налмэсыр къэшъо» зыфиIорэ къэшIыгъор лъэпкъ гупшысэм хэгъэщагъ. Композитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умарэ орэдыр зеусым, лъэпкъ къашъомрэ бзэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр усэмрэ мэкъамэмрэ къащыриIотыкIыгъ. Щэнэбз сурэтым ехьыщырэу артистхэр пчэгум къехьэх, къашъом зырагъэушъомбгъу. Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Хьакъуй Анжеликэ, республикэм изаслуженнэ артисткэу Бэрзэдж Дианэ, артистхэу Къулэ Алыйрэ Едыдж Гушъаорэ янэплъэгъухэмкIэ зэгурэIох, къашъом икIэщакIохэшъ, искусствэр лъэпкъ шIэжьым игупшысэу зэрэщытыр нэгъэупIэпIэгъу уахътэм къыщызэIуахы.\n«Кавказ имэкъамэхэр» зыфиIорэр шъонтырпаохэм къашIыгъ, пащэр Адыгеим инароднэ артистэу Зубаил Хьилим. Абхъаз къашъор ащ къыкIэлъыкIуагъ.\nСэмэркъэу зыхэлъ едзыгъоу мэкъуаохэм афэгъэхьыгъэр артистхэу Симболэт Сусанэ, Шагудж Батурай, Къулэ Адемыр, Къулэ Мурадин гурыIогъошIоу къашIыгъ. Шъхьахынэмрэ IофшIэным фэщагъэмрэ къагъэлъагъо.\nКъамэхэр къычIисэхэзэ пчэгум щыуджыгъэ артист цIэрыIоу Шагудж Батурай артистым инэшанэхэр щысэшIухэмкIэ къызэIуихыгъэх. Аферым, Батурай!\nКавказ щыпсэурэ лъэпкъхэм якъэшъо зэхэтхэмкIэ концертыр аухыгъ. Сэкъатныгъэ зиIэхэр, зыныбжь хэкIотагъэхэр залым чIэкIыжьынхэм дэгуIагъэхэп. «Налмэсым» ипащэхэм, артистхэм, министрэу Мырзэ Джанбэч гущыIэгъу афэхъугъэх. Яузхэр ащыгъупшэжьыгъэхэу, концертым гушIуагъо хахыгъэу тафэгупшысагъ.\nИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ концертышхо «Налмэсым» непэ Мыекъуапэ къыщитыщт.\nСурэтхэр концертым къыщытетхыгъэх.\nПредыдущая ИчIыпIэ зыщегъэпытэ\nСледущая Ахъщэ тедзэр умытыщтмэ…


ЕгъэшIэрэ полк — Адыгэ макъ\nТихэку къыщыдэкIхэрэ тхылъхэр икъу фэдизэу къытIэкIэхьанхэ амал тиIагъэп. Арэу щытми, джа зэдгъэгъотыгъэ тIэкIум мэхьэнэ ин еттыгъ, зэо мэхъаджэм итхьамыкIагъо, текIоныгъэшхом игушхуагъэ бэрэ къазэрэхафэщтыгъэр тымыгъэшIэгъон тлъэкIыщтыгъэп.\nХьау, Советскэ Союзым ихэгъэгу имызакъоу дунайри фашистхэм къызэрагъэлыгъэр тамыгъэджыгъэу, тымышIэу щытыгъэп.\nШъыпкъэр пIощтмэ, уихэгъэгу, уичылэ къащыхъурэ тхьамыкIагъом фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэм уяджэнымрэ машIом хэтыгъэхэм, ащ илыуз, иуIагъэ непи зытелъхэм анэгухэм къарыбджыкIыныр, шъузабэхэм янэпсхэр къашIуакIозэ, амакъэхэр кIэзэзызэ къаIотэжьырэмэ уядэIуныр сыдэуи зэфэмыдаха? Ей, ей хэкупэс адыг! Сыдэуи ба птехъыкIыгъэр… Плъапсэ сыдэуи пыта? Сыдэуи гъэхъэгъэшIухэр пшIыгъа? Тэ хэхэсхэр, зичIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэр сыдэуи тынасыпышIуа? Ары, плъапсэ мыпытэ дэдагъэмэ, хэхэсхэмкIэ тинасып темыкIогъагъэмэ, птехъыкIыгъэхэм сыдэу укъялыныя? Хэкур къытфэуухъумэн, республикэ зибгъэIэн плъэкIыныя?..\nО хэкупэс адыгэу сиIубыжъый! Сегупшысэшъ сыдэуи угушхуа? тхьамыкIагъохэм зябгъэцIыцIыгъэп, гъэры зябгъэшIыгъэп. Пщыгъупшагъэхэп, ау узэплъэкIыжьыгъэп… УапэкIэ уплъагъ… усэхэр, романхэр птхыгъэх, орэдхэр зэхэплъхьагъэх, IорыIуатэхэр уугъоижьыгъэх. Нартхэр зэфэпхьысыжьыгъ, лъэпкъым уфэпсэуныр апэ ибгъэшъыгъ.\nХэгъэгур къызыоджэми, ащ иухъумакIохэм, пыим пэуцужьыщтхэм уадежьагъ. Зын къылъфыгъэм фэдэу пыим шъупэуцужьыгъ. Фашист мэхъаджэм, хэгъэгури, дунайри щышъуухъумагъэх. Упсэ уеблэжьыгъэп. ЛIыхъужъхэм ауж зыкъибгъэнагъэп, апэрэ лIыхъужъыцIэр къэблэжьыгъ…\nХэхэсым щыпсэухэрэ уилъэпкъэгъухэри IэкIыб пшIыгъэхэп. Ным ибыдзыщэ аIуфагъэпышъ, джадэхэми зэрэкIочIаджэхэм гу лъыптагъ. Зэрэфитыджэхэр къыдэплъытагъ, лъэпкъыбзэр зэраIэкIэзыгъэр пIапэ епщэкIыгъэп. Ащыщэу Iум-пэм укъэзышIыгъэхэми уямыпэгэкIыныр пфызэшIокIыгъ. Лъапсэм узэрисым гукIуачIэ хэбгъотагъ. Уигухэлъхэр Урысыем иIэшъхьэтетхэм алъыбгъэIэсынхэ, агурыбгъэIонхэ плъэкIыгъ. Хэхэс къошхэм пIэ афэпщэигъ, къебгъэблэгъагъэх, хэкур ябгъэгъотыжьыгъ.\nО хэкурыс адыгэу тилъапI! Тэ хэхэсхэмкIэ, хэхэсыгъэхэмкIэ сыдэуи ба уичIыфэу ттелъыр. Сыдэуи бэ дэда!.. Тинасып къыхьына изы Iахь нэмыIэми шIукIэ пфэтшIэжьыныр?\nЗэрэтлъэкIыкIэ къэпкIугъэ гъогууанэм щыгъуазэ зытэшIы, уихьылъэ къыбдэтэIэты, гуузыр къыбдэтэщэчы, гушIуагъор къыбдэтэгощы, тэгъэбагъо.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ егъэшIэрэ полкым сызэ-рэхэлэжьэгъагъэр бэрэ сыгу къэкIыжьы. Хэгъэгур къыухъумэзэ зыпсэ зытыгъэ сятэжъ, сянэжъ, сятэ ятэш, ятэшыпхъу, тиунэкъощ горэм исурэт Iэтыгъэ зэрэсымыIыгъым иукIытагъо сыгу къыфызыгъ. Ерагъэу цIыфхэм садэкIуагъ, садэхъугъ. УкIытагъом гъэры сишIыгъ, сыкъыIэкIэкIын слъэкIырэп. ЦIыкIу-цIыкIоу егъэшIэрэ полкым сакъыхэкIошъы, гъогу напцэм сытеуцо, сахэплъэ. СинэIуасэ горэ зыслъэгъукIэ зэрэслъэкIэу сIэхэр дэсэщае, сэлам ясэхы, синэплъэгъу псынкIэу десэгъэзэкIы.\nАузэ полкым хэт тиунэкъощ бзылъфыгъэр сэлъэгъу. Ежьыми сыкъешIэжьы, къысэчъалIэ… Ежь ятэжъ сэ сиунэкъощ. Илъэсишъэ зыгъэшIэгъэ лIышхом исурэт нахь лъагэу къеIэты… Сыгу тIэкIу мэзагъэ… Джы нахь фитэу жьы къэсэщэ.. Сыгоуцоныр сфэукIочIырэп, сэгъэкIотэжьы, купым ахэкIуадэ…\nУрамым тезэрэмыгъэфэжьырэ егъэшIэрэ полкым сыхэплъэ, сынэхэр мэплъызых, гуузым нахьи гушIуагъом къырифыжьэгъэ нэпсыцэхэр сынэгушъхьэхэм къятэкъохых…\nТиусэкIо-тхэкIо цIэрыIоу МэщбашIэ Исхьакъ шIудэдэ слъэгъурэ иусэ щыщ сатыриплIыр къызжэдэзы:\n«Мамырми непэ тэ тихэгъуашъхьэ\nШъумышIэу щытэп тыригугъапI».\nПредыдущая Нысхъапэхэм псэ къапагъакIэ\nСледущая Шъхьэихыгъэу зэдэлэжьэщтых


«Налмэс-Налкъутэр тыгъэм пэшIэты» — Адыгэ макъ\nДунаим щыцIэрыIо ансамблэм кIэу ыгъэхьазырыгъэ программэу «Налмэс-Налкъутэр тыгъэм пэшIэты» зыфиIорэр апэрэу «Налмэсым» къыгъэлъэгъуагъ.\n— «Налмэсыр» купышхо мэхъу. ЗэкIэ артистхэм зы пшъэрылъ агъэцакIэрэр. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу лъэпкъ искусствэр лъагэу зэраIэтыщтым пылъых, — къытиIуагъ «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу ыкIи ибалетмейстер шъхьаIэу, Урысыем, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Илъэс 20-м нахьыбэ хъугъэу ансамблэм хэт артистхэр, бэмышIэу къыхэхьагъэхэр тиIэх. Зыми ыцIэ къетымыIоу Iофэу ашIэрэр къыхэтэгъэщы.\n— Аслъан, мэлылъфэгъу мазэм Урысыем ишъолъырхэм концерти 7 къащышъутыгъ. ЗэIукIэгъухэр дахэкIэ шъугу къэкIыжьыхэу къытэпIуагъ.\n— Хэгъэгум и Федеральнэ проектэу «Мы — Россия» зыфиIорэм тыхэлажьэ. Лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэ хэгъэгум къыщыдгъэлъэгъуагъ.\n— Подольскэ щежъугъажьи, Белгород я 7-рэ концертыр къыщышъутыгъ.\n— Подольскэ, Великий Новгород, Псков, Великие Луки, Брянскэ, Железногорскэ, Белгород тащыIагъ. Тыдэ тыкIуагъэми, бысымхэр гуфэбэныгъэ ахэлъэу къызэрэтпэгъокIыгъэхэм къыхэзгъэхъожьы сшIоигъу нэIуасэ къытфэхъугъэхэр, адыгэ лъэпкъ къашъохэр зышIогъэшIэгъонхэр телефонкIэ къызэрэтфытеохэрэр. Урысыем ишъолъыр зэфэшъхьафхэм джыри тырагъэблагъэ.\n— Бзэр цIыф лъэпкъым ыпс. Къашъор…\n— Къашъор лъэпкъ искусствэм ыбзэкIэ къэгущыIэ. Жьы къызэрищэрэр, псэ зэрэпытыр къашъо пэпчъ артистхэм къыщагъэлъагъоу сэлъытэ.\n— Мыгъэ къэжъугъэлъэгъорэ концертхэр программи 6 мэхъух.\n— Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100, «Налмэсыр» зызэхащагъэр илъэс 85-рэ зэрэхъухэрэм тизэIукIэгъухэр афэтэгъэхьых. Лъэпкъ фольклорым, тарихъым къащегъэжьагъэу лъэхъаным диштэрэ къашъохэр, театрализованнэ пычыгъохэр къэтэшIых.\nАдыгэхэм яшэн-хабзэхэр къашъохэм ахэгъэщагъэх. «ШIуфэс къашъом», «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм язэхэт къашъохэр», нэмыкIхэри «Налмэсым» дахэу къешIых. Адыгэ шъуашэм ибаиныгъи концертхэм къащегъэлъагъо.\nУрысыем ишъолъырхэм «Налмэсыр» зэращыIагъэм ехьылIэгъэ къэбархэр Интернетым инэкIубгъохэм игъэкIотыгъэу къащаIуатэ. Адыгэ лъэпкъым ипсэукIэ, инеущрэ мафэ зэрэфакIорэм, икультурэ ихэхъоныгъэхэм афэгъэхьыгъэ къашъохэр искусствэм иджэрпэджэжьых.\n— «Налмэсыр» Тыркуем шIэхэу кIощт, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Хъоджэе Аслъан. – Адыгэхэр миллион пчъагъэ хъухэу Тыркуем щэпсэух. ТызэIукIэ ашIоигъу. Тилъэпкъэгъухэр, культурэр зышIогъэшIэгъонхэр тиорэдышъохэмкIэ, къашъохэмкIэ дгъэгушIонхэ тимурад. Урысыем ишъолъырхэм къащыттыщт концертхэм зафэдгъэхьазырыщт.\n«ШIу зышIэрэм ишIушIэ кIодырэп» адыгэмэ аIо. «Налмэсыр» ишIушIагъэкIэ Урысыем ишъолъырхэм, IэкIыб хэгъэгухэм алъэIэсы. Ансамблэ цIэрыIом ипащэхэр, артистхэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым лъэшэу афэразэх. «Налмэсыр» пытэу ылъэ теуцоным, цIыфхэм алъыIэсыным фэшI хабзэм икъулыкъушIэхэр иупчIэжьэгъух, иIэпыIэгъух. Автобус зэтегъэпсыхьагъэхэр ансамблэм иIэх, гъогу чыжьэ техьаным фэхьазыр.\nЗэкъошныгъэм игъэпытэн, мамыр псэукIэм игъэдэхэн «Налмэсыр» ахэлажьэзэ, Донбассрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарымрэ яансамблэхэр игъусэхэу Мыекъуапэ, Налщык къащитыгъэ концертхэр Урысыем икультурэ лъагэ итарихъ шIукIэ хэхьагъэх.\nНалмэс-Налкъутэр тыгъэм пэшIэты,\nЖъогъо 12-р огум щэнэфы.\nТыгъэр тшъхьащытэу чIыр къекIокIыфэ\nРеспубликэм «Налмэсыр» къыфэшъощт!\nОпсэу, тилъапIэу «Налмэсыр»! Лъэпкъым, Адыгэ Республикэм о уряй.\nПредыдущая В Адыгее подвели итоги соревнований по рафтингу «Интерралли Белая».\nСледущая Адыгабзэм шIэныгъэ лъэпсэ пытэ фигъэчъыгъ


Республика Адыгея - Атлетикэ онтэгъум ихэхъоныгъэхэм атегущыIагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат УФ-м атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие ипрезидентэу Максим Агапитовымрэ Олимпиадэ джэгунхэм текIоныгъэр къащыдэзыхыгъэу, дунаим тIогъогогъо ичемпионэу, СССР-м спортымкIэ изаслуженнэ мастерэу Чыржьын Мухьарбыйрэ тыгъуасэ аIукIагъ. Мы спорт лъэпкъым республикэм хэхъоныгъэхэр щишIынхэм, спортсменхэм зэрифэшъуашэу загъэхьазырын ыкIи ыпэкIэ лъыкIотэнхэ амал яIэным, нэмыкI Iофыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат, шъолъыр общественнэ организациеу «Адыгеим атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие» иправление ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ, атлетикэ онтэгъумкIэ олимпийскэ резервым испорт еджапIэ идиректорэу Сихъу Рэмэзанэ.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, республикэм къэкIогъэ хьакIэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ. Атлетикэ онтэгъум шъолъырым мэхьанэшхо зэрэщыратырэр, узщыгугъын плъэкIыщтхэ спортсмен ныбжьыкIэхэр непэ зэрэщыIэхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тикъэралыгъо имызакъоу, дунаим щызэлъашIэрэ апэрэ олимпийскэ тичемпионэу Чыржьын Мухьарбый тырэгушхо, тэгъэлъапIэ. Мыщ фэдэ спортсмен цIэрыIохэм республикэм ыцIэ чыжьэу агъэIугъ, къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэмкIэ ахэр щысэтехыпIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ бэмышIэу зиюбилей хэзыгъэунэфыкIыгъэ М. Чыржьыным фэгушIуагъ ыкIи шъолъырым итын анахь лъапIэу медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр фигъэшъошагъ.\nМаксим Агапитовым къызэриIуагъэмкIэ, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэу щыIэхэм атлетикэ онтэгъум непэ чIыпIэ гъэнэфагъэ ащеубыты. Мы спорт лъэпкъымкIэ апэрэ зэнэкъокъухэр 1895-рэ илъэсым зэхащэгъагъэх. Къэралыгъор зэрыгушхон ылъэкIыщт спортсменыбэ атлетикэ онтэгъум ыпIугъ. Ащ фэдэ къэгъэлъэгъон дэгъухэр щыIэнхэм Адыгеим илIыкIохэми яIахьышIу хэлъ. 2018-рэ илъэсым къалэу Ашхабад щыкIогъэ Дунэе чемпионатым Урысыем испортсменхэм рекорди 7 щагъэуцугъ, дышъэ медали 5 къахьыгъ. Адыгеим зыщызыгъэсэрэ Родион Бочковым ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Спортсмен ныбжьыкIэм тапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэ зэрилъэкIыщтыр, ащ бэкIэ ущыгугъын зэрэфаер Федерацием ипрезидент хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеим фэдэ шъолъырхэм яшIуагъэкIэ мы спорт лъэпкъым зыкъызэриIэтыжьыщтым, тапэкIэ хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм, ащ дакIоу джыри нахь лъэгэпIэ инхэм зэранэсыщтым сицыхьэ телъ. АщкIэ АР-м и ЛIышъхьэ инэу сыфэраз, — къыIуагъ М. Агапитовым.\nСпортым ылъэныкъокIэ лъэгэпIэ инхэм анэсыгъэ Чыржьын Мухьарбый непэ къыткIэхъухьэрэ лIэужхэм щысэ зэрэтырахырэр Федерацием ипрезидент къыхигъэщыгъ, къызыхъугъэ мафэмкIэ ащ фэгушIуагъ, шIухьафтын фишIыгъ.\nЧыржьын Мухьарбый гущыIэр зештэм, спортым ылъэныкъокIэ гъэхъагъэу иIэхэм осэшIу къафэзышIыгъэ ыкIи республикэм итын анахь лъапIэ къыфэзыгъэшъошэгъэ АР-м и ЛIышъхьэ фэрэзагъ.\n— Социальнэ лъэныкъом имызакъоу, спортым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм унаIэ тет, — къыIуагъ М. Чыржьыным республикэм ипащэ зыкъыфигъазэзэ. — Спорт псэолъабэ шъолъырым щашIыгъ, джы къэнэжьырэр тиспортсменхэм гъэхъагъэхэр ашIынхэр, тагъэгушIоныр ары.\nДэгужъые Мурат къызэриIуагъэмкIэ, атлетикэ онтэгъумкIэ олимпийскэ резервым испорт еджапIэ икъутэми 5-мэ непэ Iоф ашIэ, тренер 15-мэ спортсмен ныбжьыкIэ 224-рэ агъасэ. Ахэм дунэе класс зиIэхэ мастерхэр, Урысыем спортымкIэ имастерхэр, кандидатхэр ахэтых. Федерацием зэригъэнафэрэмкIэ, мы спорт лъэпкъым пыщагъэхэм зызыщагъэхьазырын алъэкIыщт Гупчи 5 къэралыгъом ишъолъырхэм ащашIынэу ары. Зыр Адыгеим щагъэпсын гухэлъ щыI.\nМы предложением АР-м и ЛIышъхьэ дыригъэштагъ. Урысыем икъыблэ пштэмэ, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр зэхэпщэнхэмкIэ тиреспубликэ чIыпIэ дэгъу зэрэщысыр, псынкIэу мыщ ущызэрэугъоин зэрэплъэкIыщтыр хигъэунэфыкIыгъ.\nДжащ фэдэу Чыржьын Мухьарбый ыцIэкIэ зэнэкъокъухэр зэхащэхэзэ ашIынхэу къэзэрэугъоигъэхэм зэдаштагъ.


«Щыгъыжъыер» тиджэмакъ | Адыгэ Макъ\nКIэлэцIыкIу театральнэ зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыем» ипчыхьэзэхахьэхэр Адыгэ Республикэм мы мафэхэм щэкIох. Адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ фэгъэхьыгъэм республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ.\nТилъэпкъэгъухэу Тыркуем къикIыжьыгъэхэр кIэщакIо фэхъухи, «Щыгъыжъыер» зызэхащагъэр илъэси 10 хъугъэ. Художественнэ пащэу, Урысыем изаслуженнэ артисткэу, Адыгеим инароднэ артисткэу Уджыхъу Марыет апэрэ мафэхэм къащыублагъэу мурадэу ышIыгъэхэр щыIэныгъэм щыпхырещых.\nКъиным щыщынэрэп, гъогу къурпэнхэр къызэренэкIых, лъэпкъ шIэжьымрэ дэхагъэмрэ кIэлэцIыкIухэр афегъасэх. АдыгабзэкIэ гущыIакIи, еджакIи зымышIэхэрэр театрализованнэ едзыгъохэм ахэлажьэх. Жъы уимыIэу кIэ зэрэуимыIэщтым ехьылIэгъэ пычыгъом, щыIэныгъэм урегъэгупшысэ. Ныбджэгъум ехьылIагъэм, бэлыджыр къызэрэчIахыжьыгъэм, сымаджэм е уIагъэ зытещагъэм пае «Iупау» зыфиIорэр зэрэзэхащэрэм, адыгэ джэгухэм, фэшъхьафхэм яхьылIагъэхэр пIуныгъэ нэшанэм дештэх, гущыIэ щэрыохэр IупкIэу агъэфедэх. Едзыгъохэр къашIыхэзэ, адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн афэгъэхьыгъэ гупшысэхэм уафащэ. Лъэпкъ шэн-хабзэу тиIэхэр зэрэпытэхэр кIэлэцIыкIухэм адыгабзэкIэ къаIуатэ, ныдэлъфыбзэм ибаиныгъэ едзыгъохэм къахэщы.\nЛъэпкъ шъуашэм изехьакIи узыIэпищэу къагъэлъагъо. Сабыир кушъэм зэрэхапхэрэм уеплъызэ щыIэныгъэр зэрэлъыкIуатэрэм, неущрэ мафэр нахьышIу зэрэхъущтым уицыхьэ телъэу кIэлэцIыкIухэм Iэгу уафытео.\nБеданыкъо Тембот, Гогон Нэрыс, Цопсын Эльбруз, Цопсын Налбек, нэмыкIхэм ярольхэр дэгъоу къашIыгъэх. Республикэм и Правительствэ икъулыкъушIэхэр, Адыгэ Хасэм хэтхэр, кIэлэеджакIохэр къэгъэлъэгъоным ягуапэу еплъыгъэх. Къэгъэлъэгъоныр къызаухым, ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат едзыгъохэр къэзышIыгъэхэм, Уджыхъу Марыет яIофшIагъэ осэ ин фишIыгъ. «Щыгъыжъыем» игъэхъагъэхэм ахигъэхъонэу афиIуагъ.\n«Щыгъыжъыер» 2017-рэ илъэсым КАФФЕД-м Тыркуем ригъэблагъи, театрализованнэ едзыгъохэр къыщигъэлъэгъуагъэх. «Сыбзэ — сибаиныгъ» зыфиIорэ Iофтхьабзэм хэлажьэзэ, республикэм пчыхьэзэхахьэхэр щызэхещэх. «Щыгъыжъыем» икъутамэхэр Адыгеим ирайонхэм къащызэIуахынэу, адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ IофшIагъэу иIэхэм ахигъэхъонэу тыфэлъаIо.\nБзэр щыIэмэ, лъэпкъыри щыIэщт, бэгъощт.


Поликлиники Адыгейска 👨⚕ телефон регистратуры, адреса медицинских клиник, больниц, отзывы о медцентрах. Расписание врачей, запись на прием\nк детским и взрослым врачам в Адыгейске\nВсе поликлиники Адыгейск\nСправочник клиник / Адыгейск\nПоликлиника Адыгейск - телефон регистратуры, запись на прием, адрес и отзывы врачах. Справочник лучших медицинских клиник в Адыгейска - расписание поликлиники, время работы врачей и цены на услуги. Ближайшие к вам государственные и частные клиники, больницы, лечебницы, стоматологии и прочие лечебные учреждения в Адыгейске.\nРеспублика Адыгея, Адыгейск, ул. Пролетарская, 4\n+7 (87772) 9-11-38+7 (87772)


«Зенит», «Локомотив», «Краснодар» — Адыгэ макъ\nРедактор 29.05.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем футболымкIэ изэнэкъокъу апшъэрэ купым щаухыгъ. 2018 — 2019-рэ илъэс ешIэгъум «Зенит» Санкт-Петербург дышъэр къыщыдихыгъ.\nЯ 30-рэ зэIукIэгъухэр\nЖъоныгъуакIэм и 26-м командэхэр зэрешIагъэхэр: «Анжи» — «Урал» — 0:2, «Ахмат» — «Ростов» — 1:0, «Динамо» — «Арсенал» — 3:3, «Зенит» — «Енисей» — 4:1, «Краснодар» — «Рубин» — 1:0, «Локомотив» — «Уфа» — 1:0, «Оренбург» — «Спартак» — 2:0, ЦСКА — «Крылья Советов» — 6:0.\n«Локомотив» ыкIи «Краснодар» очко пчъагъэу рагъэкъугъэр зэфэдиз — 56-рэ. Командэхэр зызэдешIэхэм, «Локомотивым» нахьыбэрэ зэрихьыгъэм фэшI ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ, тыжьыныр къыдихыгъ. Европэм ичемпионхэм язэнэкъокъу «Локомотивыр» занкIэу хэлэжьэщт. «Краснодар» пэшIорыгъэшъ зэIукIэгъухэр иIэщтых, текIоныгъэр къащыдихмэ, Европэм икомандэ анахь лъэшхэм ахэтэу Кубокым фэбэнэщт.\nГъунэгъу краим икомандэу «Краснодар» джэрзыр Урысыем ятIонэрэу къызэрэщыдихыгъэм фэшI тыфэгушIо.\nХэгъэгум иапшъэрэ куп «Енисей» Красноярск, «Анжи» Махачкала аужырэ чIыпIитIур къызэрэщахьыгъэм къыпкъырыкIэу анахь лъэшхэм къахагъэкIыгъэх. Апэрэ купым апэрэ чIыпIитIур къыщыдэзыхыгъэхэ Тамбоврэ Шъачэрэ якомандэхэр 2019 — 2020-рэ илъэс зэнэкъокъум апшъэрэ купым щешIэщтых.\nПчъагъэм хагъэхъонэу тежэ\nУрысыем футболымкIэ и Союз ипащэхэм къызэраIорэмкIэ, апшъэрэ купым командэ 16 нахь зэрэхэмытым егъэгумэкIых.\nКомандэ 18 — 20 куп шъхьаIэм хэтын фаеу алъытэ.\nЕвропэм ихэгъэгухэм язэнэкъокъухэм командэ 18 — 22-рэ ахэлажьэ. Урысыем футболымкIэ ипащэхэм зэхъокIыныгъэ бащэ ашIыгъ. ЯiофшIагъэ шIуагъэ къызэримыхьыгъэр къагурыIожьыгъ шъхьае, хэукъоныгъэу ашIыгъэм идэгъэзыжьын дэгуIэхэрэп. Зэхэщэн Iофыгъохэр шIэхыIоу зэшIуахынхэу тяжэ.\nАпшъэрэ купым ешIэгъу макI командэхэм щыряIэр, яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ ар лъэшэу къягуао. ЯтIонэрэ купэу «Къыблэм» командэ 14 нахь зэрэхэмытым тегъэгумэкIы.\nАпшъэрэ купым я 13 — 14-рэ, апэрэ купым я 3 — 4-рэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр жъоныгъуакIэм и 30-м, мэкъуогъум и 2-м зэдешIэщтых.\n«Нижний Новгород» — «Крылья Советов», «Уфа» — «Томь».\nТекIоныгъэр къыдэзыххэрэ командэхэр апшъэрэ купым 2019 — 2020-рэ илъэс зэнэкъокъум щешIэщтых.\n«Крылья Советовыр», «Уфа» апшъэрэ купым къыхэнэжьынхэу мэгугъэх. «Нижний Новгород» стадион зэтегъэпсыхьагъэ иI. «Томь» апшъэрэ купым, илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, хэтыгъ, Арышъ, зэкIэ командэхэр мэгугъэх текIоныгъэр къыдахынэу. Анахь лъэшхэр, зинасып къыхьыщтхэр шIэхэу къэнэфэщтых.\nЕвропэм и Кубок икъыдэхын хэлэжьэщтхэр: ЦСКА, «Спартак», «Арсенал», ахэр апэу пэшIорыгъэшъ зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых.\nПредыдущая «Ростелеком» успешно протестировал прототип облачного сервиса защиты передачи данных с квантовым шифрованием\nСледущая И 31-м аухыщт


ЛIыхъужъыр агъэлъапIэ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 07.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nСоветскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Къош Алый фэгъэхьыгъэ шIэжь зэнэкъокъу спорт бэнакIэмкIэ республикэ спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щыкIуагъ.\nКъош Алый инысэу Фатимэ, ащ ыпхъоу Бэлэ, Блащэпсынэ щыщэу, республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ къашъохэмкIэ иIофышIэу Болэкъо Аслъан, зэхэщэкIо купым хэтхэу Къэлэшъэо Аскэр, Болэкъо Аслъанчэрый, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, ащ игуадзэу Бэгъушъэ Алый, Хэсашъхьэм хэтэу Тхьапшъэкъо Альберт, Блащэпсынэ щыщхэу Мыекъуапэ щыпсэухэрэм яшIушIэ Хасэ итхьамэтэ гъэшIуагъэу КIэдэкIой Мыхьамэт, Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет хэтэу Чэтэрыжъо Заурбый, Блащэпсынэ къикIыгъэхэ Къушъхьэ Хьамед, Къош Казбек, КIарэ Амин, Щыщэ Налбый, мы къуаджэм щапIугъэхэу Мыекъуапэ дэсхэм я Адыгэ Хасэ хэтхэу Къулэ Теуцожь, КIарэ Джумалдин, Къулэ Мыхьамэт, Дыбагъо Заурбый, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм зэнэкъокъум пIуныгъэ мэхьанэу ратырэм яеплъыкIэхэр къыраIолIагъэх.\nБлащэпсынэ илъэси 150-рэ мыгъэ зэрэхъугъэм епхыгъэу спорт бэнакIэхэмкIэ зэнэкъокъур рагъэкIокIыгъ. Къуаджэм ишIушIэ Хасэу Мыекъуапэ щызэхащагъэр, къоджэ псэупIэм ипащэхэр, республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр», Адыгеим спорт бэнакIэмкIэ и Федерацие зэнэкъокъум кIэщакIо фэхъугъэх.\nЗэхахьэм икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъум къыщыгущыIагъэх Блащэпсынэ къоджэ псэупIэм ипащэу Щыкъ Бислъан, Адыгэ Хасэм итхьаматэу ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ, зэнэкъокъум исудьяхэу Сергей Липатовыр, Къэлэшъэо Аскэр, нэмыкIхэри.\n— Советскэ Союзым и ЛIыхъужъхэм афэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр Адыгеим гъэшIэгъонэу щызэхащэх, — къытиIуагъ Москва хэкум къикIыгъэ судья шъхьаIэу Сергей Липатовым. — Андырхъое Хъусенэ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэм сигуапэу сахэлэжьагъ. Къош Алый лIыгъэу Хэгъэгу зэошхом щызэрихьагъэр Адыгеим зэрэщагъэлъапIэрэр нэбгырабэмэ къысфаIотагъ. Къэлэшъэо Аскэр сызэрэщигъэгъозагъэу, Адыгеим щапIугъэхэу Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ хъугъэхэм яхьылIэгъэ спорт зэIукIэгъухэр республикэм щызэхащэщтых. НыбжьыкIэхэм яхэгъэгу, ячIыгу агъэлъапIэхэу пIугъэнхэмкIэ ащ фэдэ зэхахьэхэм мэхьэнэ ин яIэу сэлъытэ.\nСпорт бэнакIэм хэхьэрэ зэнэкъокъоу панкратионымкIэ «Ошъутенэм» щыкIогъэ зэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр Адыгеим ихэшыпыкIыгъэ командэ къыщыдихыгъ. Темыр Осетиер — Аланиер ятIонэрэ хъугъэ, Севастополь ибэнакIохэр ящэнэрэх.\nЯонтэгъугъэхэм ялъытыгъэу купэу зыхэтхэм апэрэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэхэр: Къайтыкъо Адам, Жьырыкъ Зураб, Егор Ирза, Ожъ Амина – ар пшъэшъэжъыемэ атекIуагъ. Игорь Волченкэр, Валерия Жарковар, Шъаукъо Тембот, ХъутIыжъ Анзор, Нэгъой Къантемыр, Эминэ Iумуд — ахэри апэрэх.\nТекIоныгъэм икъыдэхынкIэ Ирза Егор гуетыныгъэ ин къызхигъэфагъэу зэхэщакIохэм алъыти, хэушъхьафыкIыгъэ шIухьафтын ратыгъ.\nЗэнэкъокъум тигъэшIыгъэ гупшысэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр тапэкIи къыхэтыутыщтых.


Республика Адыгея - ШышъхьэIум И 12-Р — физкультурникым И Маф\nШышъхьэIум И 12-Р — физкультурникым И Маф\nФизкультурэмрэ спортымрэ зисэнэхьат хъугъэхэм ямызакъоу, зипкъышъол, зипсауныгъэ зыгъэпытэрэ пстэури мы мэфэкIым зэрепхых.\nСпортым цIыфым иIэпкъ-лъэпкъ епсыхьэ, ицыхьэ нахь зытелъыжь ешIы, иIэдэбныгъэ хегъахъо, текIоныгъакIэхэм афепIу. Лъэпкъэу къызыхэкIыгъэхэм, динэу алэжьырэм ямылъытыгъэу нэбгырэ миллион пчъагъэхэр спортым зэрэдунаеу щызэрепхых.\nАдыгеир спортивнэ республикэу щыт. Республикэм ищытхъу Урысыем имызакъоу, IэкIыб къэралыгъохэми ащязыгъэIорэ тиспортсменхэм ятекIоныгъэхэм тарэгушхо. Физическэ культурэмкIэ кIэлэегъаджэхэу, тренерхэу спортсмен ныбжьыкIэхэм ягъэсэнкIэ Iофышхо зыпшъэ дэкIыхэрэми непэ шъхьафэу «тхьашъуегъэпсэу» ятэIо.\nАдыгеим щыпсэухэу ыкIи спортым пыщагъэхэу республикэм испорт еджапIэхэм ачIэсхэм, ахэр къэзыухыгъэхэм ягъэхъагъэхэм арыгушхохэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Республикэм иIэшъхьэтетхэми ащкIэ зи къатенэрэп, спортым нахьыбэ пыщагъэ хъуным иамалхэр зэрахьэх. Мы аужырэ илъэсхэм ищыкIэгъэ инфраструктурэр республикэм щызэхащэ, спорт псэолъакIэхэр агъэпсых, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр зэхащэх.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! ШъуимэфэкIкIэ джыри зэ тышъуфэгушIо. Адыгэ Республикэм ис пстэуми псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэнэу, спортсменхэм текIоныгъакIэхэр ашIынэу тафэлъаIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр\nпIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм\n31.05.2018 Адыгеим икIэлэегъэджэ анахь дэгъур къэнэфагъ\n27.04.2018 Мэлылъфэгъум и 27-р —урысые парламентаризмэм и Маф


Адыгэ Хэку Таймс: Къэрэщай-Черкесым Украинэм щыщ цIыф 250 фэдиз къихьагъ Сирие Адыгэ 25 неIэп\nКъэрэщай-Черкесым Украинэм щыщ цIыф 250 фэдиз къихьагъ Сирие Адыгэ 25 неIэп\nУкраинэм бырсырхэр къыщызэрежьэ ащ къикIыжьыхи Адыгэ хэкум (Краснодар край, Адыгея, Къэбэртае-Бэлъкъар, Къэрэщай-Черкес, Ставропол край) цIыф мин пчъагъэ къихьагъ. Ахэм ащыщэу цIыф 250 фэдиз Къэрэщай-Черкесым къихьагъ. Къэрэщай-Черкесым ихьыкумэм мыхэм IэпыIэгъу афэхъу. Мыхэм анахьыбэр Урыс лъэпкъым щыщых.\nСирие зао къызэрежьэ Сирием щыщэу Адыгэ нэбг 25 неIэп Кърэщай-Черкес республикэм къихьэн зилъэкIыгъэр. А лъэныкъом хэку-гъэзэжьыным пылъ Адыгэ кIалэмэ къызэраIорэмкIэ Къэрэщай-Черкесым ихьыкумэт Сирием щыщ Адыгэхэр республикэм къимыхьэныхэм пае бюрукратие къиныгъохэр къафешIы.\nКъэрэщай-Черкесым ихьыкумэт мыщ фэдэу лъэпкъ зэхэдз зыфишIырэр къызыхэкIырэр, зыкIэ ар Урысием Адыгэхэр хэкум къамыгъэзэжьынэу политикэу иIэр ары, атIуанэрэмкIэ ежь Къэрэщай-Черкесым ихьыкумэтдэдэ Адыгэхэр мы республикэм къимыхьэнхэу политикэу иIэр ары.\nГъэшIэгъоныр мы республикэр лъэпкъитIум зэдряеу ары, Къэрэщайхэмрэ Адыгэхэмрэ ау Адыгэхэу хьыкумэтым хэтхэм заушъэфыгъэу зи къамыIоу щысых. Зыгорэхэм къаIощт Адыгэхэу а республикэм исхэм кIуакIэ яIэп, зэрэмакIэхэм пае, ау, ащ фэдэу зиIохэрэм атыIон тлъэкIыщт, ада илъэс заулэ ипэкIэ Къэрэщай-Черкесым ихьыкумэт ипремер-министр IэнатIэ Адыгэ зытрамыгъауцом, бо а республикэм ис Адыгэхэм бырсыр инхэр ашIын алъэкIыгъагъ. Митингхэр ашIэу, джэпсалъэхэр къатэу, республикэм тыхэкIыщт тыхэхьэщт аIоу, нэмыкI республикэхэм ащыщ Адыгэхэри а бырсырхэм къыхагъэлажьэу, джащ фэдэу зыкъаIэтын алъэкIыгъ премер-министыр IэнатIэ къаратыжьфэ нэс. ЫтIанэ дэхэцIыкIоу тIысыжьыгъэх. Сыда джащ фэдэу Сирие Адыгэхэм апае зи къамыIорэ зи амышIэрэ?!\nКъэIогъэн фае, Къэрэщай-Черкес республикэм цIыф мин 477 фэдиз щэпсэу. Къэрэщайхэр мин 195 фэдиз, Адыгэхэр мин 60, Абазэхэр мин 35, Урысхэр мин 150. Политикэ IофымкIэ зэгурыIуагъэхэу хьыкумэт IэнатIэхэр зэфаугощых. Президентыр Къэрэщай лъэпкъым щыщ, премер-министрэр Адыгэ, парламентым итхьэматэ Урыс.


ЦIыфхэм алъыдгъэIэсын фае — Адыгэ макъ\nКоронавирусыкIэу COVID-19-кIэ зэджагъэхэм джыри зеушъомбгъужьы. ГухэкIми, ар къызэуалIэхэрэм япчъагъэ зэрэдунаеу лъэшэу щыдэкIуае.\nУрысыер пштэмэ, гъатхэм анахьыбэу зынэсыгъагъэми шIокIыгъ. Госпиталэу агъэпсыгъэхэм чIыпIэу яIэхэр имыкъужьхэу, кIэу ашIых, ахэм Iоф ащызышIэщт специалистхэм ахагъахъо. Гъунапкъэхэр зиIэ режимым джыри тытехьажьыным ищынагъо щыIэ хъугъэ. ХэкIыпIэу специалистхэм къыхагъэщырэр, амалэу щыIэмкIэ тизэхахьэ нахь макIэ тшIыныр, зэкIэми зэфэдэу санитарнэ шапхъэхэр дгъэцэкIэнхэр ары.\nКоронавирусыр къызэуалIэхэрэм япчъагъэ зэрэхэхъожьырэм ыгъэгумэкIэу иеплъыкIэ къыриIотыкIыгъ урым лъэпкъым илIыкIоу, Адыгеим исхэм яобществэу «Арго» ипащэу Аристотель Спировым.\n— ГухэкIми, зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм джыри ыкIуачIэ къытегъэлъэгъу. Нэбгырабэхэм ар зэрэщыIэр ашIошI мыхъоу, щынэгъончъагъэр Iэпэдэлэл ашIыгъ, зышIошI хъухэрэми зэкIэкIожьыгъэу алъытагъ, а зэпстэумэ апкъ къикIэу Iофхэр нахь дэй хъугъэх. Коронавирусыр умылъэгъурэ, узфэмынэIосэ пый мэхъаджэу къычIэкIыгъ. Арышъ, тэщ фэдэу обществэхэм япащэхэм вирусыкIэр зэрэщынагъор, ащ зыщыуухъумэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр, санитарнэ шапхъэхэр агъэцэкIэнхэ зэрэфаер тицIыфхэм темызэщэу алъыдгъэIэсыныр типшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ.\nЦIыфхэр бэу зызэхахьэкIэ ары узым зызиушъомбгъурэр. Арышъ, джэгухэр, юбилейхэр, нэмыкI мэфэкI Iофтхьабзэхэр мы уахътэм зэхамыщэнхэу пшIымэ нахьышIоу сеплъы. Къин Iофыр тэ тIэ илъэп, ау ащи щызэIукIэщтыр нахь макIэ пшIын плъэкIыщт. Тинахьыжъхэу, коронавирусыр къяуалIэмэ, лъэшэу иягъэ аригъэкIыным ищынагъо зышъхьащытхэр, яунэхэм къарымыкIынхэми тынаIэ тетын фае.\nПредыдущая Псауныгъэр гъэпытэгъэнымкIэ амалышIу\nСледущая Имгрунт Иван Иван ыкъор


ЦIыфыпсэм уасэ иIэп — Адыгэ макъ\nЦIыфыпсэм уасэ иIэп\nРедактор 20.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАвтомобиль гъогухэм къатехъухьэхэрэ тхьамыкIагъохэр водительхэу рулым кIэрысхэм язакъоп зилажьэхэр. Ежь гъогухэр зыфэдэхэми, инфраструктурэр зэрэгъэпсыгъэми ахэр япхыгъэх. Мыщ дэжьым къэIогъэн фаер машинэхэр зезыфэхэрэри, гъогухэр зэпызычыхэрэ цIыфхэри зэфэдэу сакъынхэ зэрэфаер ары.\nКъалэу ТIуапсэ укъызщыдэкIыжьырэ чIыпIэм илъэсыбэрэ къэлэ ГИБДД-м иIофышIэ купхэм ащыщ горэм къулыкъу щихьыгъ. Мыщ къэсыхэрэ водительхэм ячъэ къызкIыщагъакIэрэр зэрагъэпщынэщтхэм тещыныхьэхэкIэ арэп, аварием хафи зэхикъутэгъэ «жигуленкэу» гъогубгъум лъэгапIэм щытырагъэуцуагъэр апэу анэгу къызэрэкIидзэрэр ары. Ар зылъэгъурэр къыщышIын ылъэкIыщтым емыгупшысэн ылъэкIыщтыгъэп.\nСтатистикэм къытыхэрэ пчъагъэмэ къызэраIорэмкIэ, илъэс къэс тикъэралыгъо игъогухэм къатехъухьэхэрэ машинэ зэутэкIхэм нэбгырэ мин 32-рэ фэдиз ахэкIуадэ. ЗэрэхъурэмкIэ, илъэс къэс къэлэ цIыкIухэм е район гупчэхэм ащыпсэурэмэ афэдиз (гущыIэм пае, ПсышIуапэ фэдэу) чIышъхьашъом текIодыкIы.\nМафэ къэс пIуагъэми ухэмыукъонэу, водительхэм ямашинэ зефакIэрэ лъэсрыкIохэм гъогум узэрэрыкIон е ар зэрэзэпыпчын фэе шапхъэхэу щыIэхэр зэрамыгъэцакIэхэрэмрэ апкъ къикIыкIэ, къэбар гомыIухэр зэхэтэхых. Гъогум хэбзэнчъэу щызекIохэрэм административнэ пшъэдэкIыжьэу арагъэхьырэр нахь къагъэпхъэшэ зэпытыми, ащ къымыгъэуцурэр джыри макIэп.\nМы Iофым хэкIыпIэ фэхъунэу щытхэр гъогушI хъызмэтым ипшъэрылъхэр, гъогухэр зэрагъэпсыхэрэ шIыкIэр зэблахъунхэр, шIыкIакIэхэр агъэфедэхэзэ инфраструктурэм игъэпсын лъагъэкIотэныр арых. Ащ фэдэ екIолIакIэхэр Шъачэ Олимпиадэм фагъэхьазыры зэхъум гъогушIхэм агъэфедэгъагъэх ыкIи щытхъу хэлъэу зэшIуахыгъагъэх. Уахътэм диштэрэ гъогухэр, лъэмыджхэр, туннельхэр агъэпсыгъэх, автомашинэхэр сыхьат заулэрэ зэхэтхэу гъогухэм атетыжьхэрэп. Джыри а Iофхэр лъыгъэкIотэгъэнхэ фае.\nТурфирмэу «Арбай» зыфиIорэм иавтобус гупсэф цIыкIоу Урысыем къикIыгъэ цIыф купым къыпэгъокIыгъэм тисэу километрэ 1500-у Стамбулрэ Анкарарэ азыфагу илъэр тымыгузажъоу сыхьатиблыкIэ къэткIугъ. Автомобиль гъогоу тызэрыкIорэр зэрэзэтегъэпсыхьагъэр згъэшIагъозэ зэсIожьыщтыгъэ: «Тэри мыщ фэдэ гъогухэр тиIагъэхэмэ!» Гъогур шъолъыриплIэу зэтеутыгъ, зы мэшэ цIыкIуи иIэп, асфальтыр зэшъхьэзэшъо хъопсагъоу ыкIыкIу телъ.\nГъогум полицейскэхэр щыплъэгъухэрэп, тынэсыфэ зэзакъу ахэр тапэ къызэрифагъэхэр, ари гъэстыныпхъэр транспортым зыщырагъэхъорэ станциер ары зыщыхъугъэр. Тиводителэу Тарик ныбжьыкIагъэми, хэукъоныгъэ гори гъогум щишIыгъэп.\n— Водительхэм яправахэр зэраIахыщтхэр зэуи арэп, — еIо ащ. — Ащ пае гъогухэм полициер атетынэуи ищыкIагъэп. ТыдэкIи радархэр, машинэхэм сурэт атезыххэрэ приборхэр атетых, автомашинэ пэпчъ зэрэзекIорэм лъэплъэх. Шапхъэхэр зыукъохэрэм ямашинэхэм яномерхэри атырахых, мазэм ыкIэм тазырэу къыптыралъхьагъэр зыфэдизыр итэу квитанцие къыпфагъэхьы. Игъом ар зымытыкIэ, машинэр уагъэгъэфедэщтэп.\nТарик иправахэри, имашини къеухъумэх. Микроавтобусыр ары иунагъо зэриIыгъыр. ИлэжьапкIэ доллар 1500-рэ зэрэхъурэр, ащ фэшъхьафэу, фирмэу Iоф зыщишIэрэм соцпакетыр ыпшъэ рилъхьажьыгъ, мэфэ пчъагъэрэ зэпымыгъэоу Iоф зыпшIэкIэ, пшхырэм тефэрэ уасэри къыуетыжьы. Арышъ, кIалэм иIоф шIокIодынэу фаеп.\nУахътэм диштэрэ технологиехэр аужырэ лъэхъаным игъэкIотыгъэу Тыркуем игъогушIхэм агъэфедэх. Ахэм яшIуагъэ къызэрэкIорэр пстэумэ янэрылъэгъу, машинэ зэутэкIхэр, цIыфхэр ахэм зэращыфыкъохэрэр нахь макIэ хъугъэх. ЦIыфхэм хабзэм цыхьэу фашIырэм къыхэхъуагъ.\nТарик къызэриIорэмкIэ, автомобиль гъогухэм ягъэкIэжьын хабзэм ахъщэу хилъхьэрэм зыкъегъэшъыпкъэжьы. Гъогухэм язытет нахь дэгъу зэрэхъугъэм пае машинэхэр нахь макIэу зэутэкIых.\nТыркуем игъогухэм афэдэу Иорданием иехэми афэсакъых. Мы къэралыгъом хэхъоныгъэхэу ышIыгъэхэм уямыхъопсэнэу щытэп. ЗекIон индустриеу хэгъэгум зыщызыушъомбгъугъэм ихьатыркIэ мылъкушхо казнэм къихьэ хъугъэ, арышъ, гъогухэм язэтегъэпсыхьан пэIуагъэхьэрэ ахъщэм шъхьасыхэрэп. Мыщ къэкIорэ зыгъэпсэфакIохэм агъэшIэгъожьырэп псэупIэ цIыкIухэу цIыфхэр тхьамыкIэу зыщыпсэухэрэм апэблагъэхэу гъэстыныпхъэр зыщащэхэрэ станциехэр, пкъыгъо зэфэшъхьафхэр зытелъхэ тучан мыинхэр, бэдзэршIыпIэхэр, шхэпIэ цIыкIухэр къызэрэщызэIуахыгъэхэр. ЦIыфхэм ящыIакIэ зэхъокIы, федэ къызхэкIыщтхэ IофшIэпIэ унаехэр зэхащагъэх.\nИорданием икъэлэ шъхьаIэ иурамхэм ащыщ Амман Мухаммед Шеркес сыригъусэу тырэкIо. Ар илъэсыбэрэ чIыпIэ полицием Iоф щишIагъ, гъогухэм язытети, зэрагъэфедэхэрэри дэгъоу ешIэх.\n— Машинэхэр къызэтеуцохэу, зэжэжьхэу мыщ зэрэщымыхъурэр шъыпкъа? — сеупчIы ащ.\nГъогоу тызтетым автомобилэу рыкIорэр гъунэнчъэу къыпшIошIы. Зэпэблэгъэ дэдэхэу лъыкIуатэхэуи плъэгъущтых, ахэр зэрэзэнэмысыхэрэр умыгъэшIэгъон плъэкIырэп.\n— Машинэр бэми, зэфэсакъыжьхэу зыхъугъэхэр бэшIагъэп, — къеIуатэ сигъусэ. — Къэлэ гъогухэм язытет агъэпытэным илъэсипшI фэдиз хъугъэ зыпылъхэр. Гъогухэм ащыщ чIыпIэхэр аIэтыхэу е чIычIэгъым чIахьэхэу бэрэ уарехьылIэ. Ахэм инэу яшIуагъэ къэкIуагъ. Къэлэ гупчэ дэдэм машинэхэр къыщызэхахьэхэмэ, гъогухэм регулировщикхэр къатырагъэуцох.\n— Машинэхэр зэутэкIыхэу, къутэхэу къыхэкIырэба?\n— БлэкIыгъэ лъэхъанхэм ялъытыгъэмэ, ащ фэдэхэр макIэ къызэрэхъухэрэр. АвтомобилитIу зэутэкIыгъэмэ, мысэр псынкIэу къагъоты. Тихабзэхэр пытэх ыкIи пхъашэх. Анахьэу зэутэкIым хэфагъэхэм сабыйхэр ахэтыгъэхэмэ, къыпшъхьасыщтхэп. Анахь лъэшэу агъэпщынэхэрэр рулым ешъуагъэу кIэрытIысхьэхэрэр арых.\nАмман игъогухэм автомобильхэр зэращызекIохэрэр, цIыф миллион пчъагъэ зыщыпсэурэ къалэм машинэхэр зэблэмыкIышъухэу къызэрэщызэтемыуцохэрэр ти ШъачэкIэ щысэтехыпIэ мэхъу. Мафэ къэс зыгъэпсэфыгъо лъэхъаныр екIыфэкIэ псэупIэхэу ПсышIуапэ, Лоо, Тыгъэмыпс къащызэхэхьэрэ машинэр бэдэд.\nАмман игъогухэм машинэхэу ащызекIохэрэм япчъагъэ къыщызыгъакIэхэрэм ащыщ чIыопсыри. Мафэхэр зэрэжъоркъ дэдэхэм пае гъогухэм къатехьэхэрэр къэралыгъо къулыкъушIэхэмрэ IофышIэ кIохэрэ цIыфхэмрэ. Ерыуаджэхэу гъогум тетхэу цIыфхэр щыплъэгъухэрэп, тыгъэр отIысыфэкIэ кондиционерхэм унэхэм Iоф ащашIэ. ЦIыфхэр жъугъэу гъогум къызытехьэхэрэр къызыушIункIыкIэ ары. Ахэм шхапIэхэр, зыгъэпсэфыпIэхэр, супермаркетхэр якIуапIэх.\nКфар-Камэ тызэращэрэ автобусым иводителэу Натхъо Аббас къыхихыгъэ гъогур щыкIагъэ гори имыIэу гъэпсыгъэ. «Мыщ рыкIохэрэм ыпкIэ аты, — къеIуатэ ащ. — Уфаемэ, пэшIорыгъэшъэу билет къэпщэфынышъ, охътабэрэ ар бгъэфедэн плъэкIыщт. НэмыкI шIыкIи щыI: гъогум урыкIуагъэмэ, тефэгъэ ахъщэр итэу квитанциер унэм къыпфэкIо. Трассэм ыбгъухэм сканерхэр атетых, компьютерым ахъщэ лые къыптырилъхьащтэп, ау ежь иери уигъэшхыщтэп».\nЫужырэ мафэм ижъырэ Иерусалим къытажэщтыгъ. Мыщ уахътэм диштэхэрэ гъогу шъуамбгъохэри, бэшIагъэу агъэфедэхэрэ гъогужъ цIыкIухэри щызэхэпхъагъэх. Гъогухэм къэлэдэсхэм яавтомобильхэри, туристхэр къезыщэкIыхэрэ автобусхэри бэу атетхэми, язэрар зэрамыгъэкIэу ыкIи зэхэмылъадэхэу ащызэблэкIых.\n— Израиль игъогухэм уащызекIоныр щынагъуа? — сеупчIыгъ Натхъом.\n— Ар рулым узкIыкIэрытIысхьэрэм елъытыгъ. Уимашинэ ахъщэ къырыблэжьынэу уфаемэ, уитранспорти уфэсакъыщт. Шапхъэхэр гъогум щызыукъохэрэм чIыпIэ полициер пхъашэу къапэгъокIы.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, Натхъо Аббас иунагъо машинэ зэутэкIым хэфэгъагъ, ышыпхъухэу Нилирэ Дианэрэ (илъэс 21-рэ 19-рэ аныбжьыгъэр) хэкIодагъэх. Ямашинэ джипым исэу къеогъэгъэ водителыр зауплъэкIум, ешъуагъэу къычIэкIыгъагъ…\nШъачэ — Стамбул – Анкара — Тель-Авив — Иерусалим — Шъачэ.\nПредыдущая Чъэпыогъум ригъэжьэщт\nСледущая Лъэпкъым ибаиныгъэу ти Сырыфыбг


«Абрекхэм» загъэпытэ | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъ искусствэм псынкIэу щызэлъашIэгъэ ансамблэу «Абрекхэм» язэфэхьысыжь пчыхьэзэхахьэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ. Урысхэр, адыгэхэр, нэмыкI лъэпкъхэм ащыщхэр ягуапэу концертым еплъыгъэх.\nРеспубликэм ипчэгу анахь дахэм апэрэу къыщышъогъэ анахьыкIэ кIэлэцIыкIухэм зэхахьэр къызэIуахыгъ. Ахэр зэрэуджыгъэхэ шIыкIэм бэкIэ уегъэгугъэ. Шъэожъыехэри пшъэшъэжъыехэри адыгэ шъуашэр къякIоу дахэу фэпагъэх. Лъэпкъым инамыс къаухъумэзэ, къашъоу къашIырэм псэ къыпагъакIэ. Загъорэ зэгурымыIохэу, икъоу зэдырамыгъаштэу къыхэкIыми, лъэпкъ искусствэм ишэпхъэ хэхыгъэ къырагъэIыхэу тлъытэрэп.\nЕдзыгъохэм нэбгырабэ ахэлажьэ. «ЗэфакIом» икIэщакIохэм, фэшъхьаф къэшъуакIохэм уяплъызэ, адыгэ шэн-хабзэхэм язехьан афагъэсагъэхэу къызэрэлъагъохэрэм уегъэгушхо. ЗэхэщакIохэм шIукIэ афэтэлъэгъу а уахътэм Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым язаслуженнэ артистэу Дзыбэ Мыхьамэт концертыр зэрэлъигъэкIотагъэр. МэщбэшIэ Исхьакърэ Тутэ Зауррэ зэдаусыгъэ орэдэу адыгэхэм афэгъэхьыгъэр, Натхъо Джанхъот и «Дахэ сидунай» М. Дзыбэм къыIуагъэх, ижъырэ лъэпкъ орэдри ыгъэжъынчыгъ. КIэлэцIыкIухэр артист цIэрыIом игъусэхэу пчэгум щыуджыгъэх. А кIэлэеджакIохэм къэшъокIо, орэдыIо шIагъохэр къахэкIыщтхэу угугъэ хъущт. Искусствэм дэхагъэу хэлъыр апкъырыхьэзэ, щыIэныгъэм зыкъыщагъотыщт. Къашъомрэ орэдымрэ япIуныгъэ мэхьанэ уасэу фашIырэм зыкъигъэшъыпкъэжьыщт.\nПшъэшъэ къашъохэр, шъонтырпаохэр, пщынаоу Ешыгоо Аскэр ныбжьыкIэхэр зэригъэуджырэр, нэмыкIхэри тшIогъэшIэгъоныгъэх. Лъэпкъ шэн-хабзэхэм яхьылIагъэхэм узIэпащэ: кIалэр пшъашъэм ыгу рихьыным пае сыдэущтэу пэгъокIыщта? Дахэу къыфэшъощта, къэгъагъ ритыщта, гум икIырэ гущыIэхэр риIощтха? ЛIыжъ жэкIэфым гукIэгъоу, лIыгъэу къыхэфагъэри едзыгъо къызэрыкIоп, ныбжьыкIэхэмкIэ щысэшIу. Художественнэ пащэу ТхьакIумэщэ Налбек къашъоу «ЗэфакIом» зэрэхэлэжьагъэр, пшъашъэм исэе фыжь зэрэбыбатэрэр, фэшъхьафхэри гум къылъэIэсых. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Къэбэхь Анзор зэхэщакIохэм зэращыщым дакIоу, исэнаущыгъэ къэшIыгъохэм къащигъэлъэгъуагъ.\n«Абрекхэр» хэгъэгу, дунэе зэнэкъокъу-фестивальхэм ахэлэжьагъ, щытхъуцIэхэр къащыдихыгъэх. Ансамблэр пытэу ылъэ теуцо. Ны-тыхэр, искусствэм пыщагъэхэр тапэкIи IэпыIэгъу къыфэхъущтхэу тэгугъэ.


Адыгэ лъэпкъмэ къатыгъэ цIэхэр » СИБЗЭ - изучение адыгского (черкесского) языка\nCИБЗЭ - Изучение адыгского (черкесского) » Статьи » Адыгэ лъэпкъмэ къатыгъэ цIэхэр\nШIэныгъэлэжьхэм зэралъытэрэмкIэ, анахь цIыф лъэпкъ анахьыжъхэу дунаим тетхэм адыгэхэр ащыщхэу ары. Ар къыдэлъытагъэу адыгэмэ афаусыгъэ цIэхэм укъякIолIэн зыхъурэм, адыгэцIэ шъыпкъэхэр нахь игъэкIотыгъэу гъэфедагъэ зыщыхъугъэхэр ижърэ лъэхъаным аусыщтыгъэхэ жэрыIуабзэм илъ таурыхъыжъхэр, орэдыжъхэр, пшысэхэр, нэмыкIхэр арых. «Нартхэр» зыфиIорэм итомхэм цIыфыцIэхэу къахэфагъэхэр зэкIэмкIи 176-рэ: ахэмэ ащыщэу 146-р хъулъфыгъацIэх; адыгабзэрэ нэмыкIыбзэрэ зэхэтэу цIи 2 ныIэп, е ар процент 1,3; бзылъфыгъэцIэ 30-у къыхэфагъэм щыщэу 1 ныIэп мыадыгацIэр, е проценти 3.\nАдыгэ пшысэхэми цIыфыцIэхэу къахафэхэрэр зэкI пIоми хъунэу адыгэцIэ шъыпкъэх. Ащ ишыхьат, гущыIэм пае, «Адыгэ пшысэхэр» (Мыекъуапэ, 1987) зыфиIорэм цIыфыцIэ 40-у къыхэдгъэщыгъэм щыщэу 34-р хъулъфыгъацIэх (29-р адыгацIэх (процент 85,3); адыгэ ыкIи нэмыкI лъэпкъыцIэкIэ зэхэтэу 1 (процент 0,3); нэмыкI лъэпкъ къыхэкIыгъацIэхэу – 4 (процент 11,6).\nШIу ашIэным, лъэуж дахэ къагъэнэным, лIыгъэ зэрахьаным, шъыпкъагъэ ахэлъыным, къакIэхъухьэхэрэр тэрэзэу апIунхэм адыгэхэр ренэу фэлажьэх. Ащ фэдэ цIыфхэм ядунай ахъожьыгъэми, ацIэ шIуагъэ зыпылъэу агъэцэкIагъэм, зыщагъэцэкIэгъэ чIыпIэм ащ ацIэ афэусыжьы. Нахьыбэ дэдэмкIэ ащ фэдэ чIыпIэхэм цIыфыцIэр яIэу, лъэкъуацIэр имыгъусэу къыхафэу макIэ къызэрэхэкIырэр. МыщкIэ шIэныгъэлэжь мыгупсэфыщтыгъэу Мэрэтыкъо Къасымэ итхылъэу «Адыгейский топонимический словарь» (Майкоп, 2003) зыфиIорэм чIыпIацIэхэу цIыфыцIэ зиIэхэу 231-рэу къыхафэрэмэ (170-р – хъулъфыгъацI, 41-р – бзылъфыгъацI) адыгэцIэ шъыпкъэу 168-рэ (процент 72,5), 50 – нэмыкIыбзэмэ къахэкIыгъэу (процент 21,6); 1 цIэр адыгэ-нэмыкI цIыф лъэпкъкIэ зэхэтых (процент 5,6). Мы щысэмэ къаушыхьатырэр – нахьыпэм адыгэмэ аусыщтыгъэ цIэхэр адыгэцIэ шъыпкъагъэх пIоми лъэшэу ухэукъощтэп. А адыгэ макъэхэмкIэ зэхэтыхэу къэIогъэ цIэхэмэ апэрэ къэкIопIэ лъапсэу яIэр жэрыIо IорIуатэм къыхафэрэ цIэхэр арых. Ащ фэдэ цIэхэр къызыщылъагъохэрэр:\n1) нарт эпосыр: Орзэмэс, Хъымыщ, Пэтэрэз, Саусэрыкъу, нэмыкIхэр – хъулъфыгъацIэх; Сэтэнай, Бырамбыф, ЦэIунэжъ, Бэдэф, Iэдыиф, нэмыкIхэр – бзылъфыгъацIэх;\n2) пшысэхэр, тхыдэжъхэр, орэдыжъхэр: БлэкIахь, Едыдж, Джэджыкъу, ЛIымаф, ШъэошIу, НэпцэзэхакI, Къуйжъый, нэмыкIхэр – хъулъфыгъацIэх; НэцIыу, ПшъэшъэшIу, Псыхъогуащ, нэмыкIхэр – бзылъфыгъацIэх;\n3) мамлюкхэм ялъэхъан фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр: Борэкъокъу, Къаншъаугъур, Хъайрбэч, ТIуманбай, нэмыкIхэр;\n4) дин зэфэшъхьафхэу алэжьыщтыгъэхэр: Еллэ (Илья), Мосэ (Моисей), Псатхьэ, Мерэм, Мэзыгуащ, Лъэпшъ, нэмыкIыбэхэр;\n5) адыгэ художественнэ литературэр: ДэгъотлIыкъу, ТIыхъуцIыкIу, Дархъукъу, Щэлэбый14; НэпашIо, НэтIар, Сэбэхь, Бидад, Лакъ, Таибыр, Мыгъае, Агур, Субаш15; Чэутар, Пэкъэжъ, Хьацхъужъ, Зэбан, Русыдан, КIэлэщ, ПылыгъукI16, нэмыкIыбэхэр;\n6) мы аужырэ илъэсхэм адыгацIэхэу кIэу аусыхэрэр: ЫпэкIэ кIорэр, МэшIуашъу, Дышъэпс, Гукъабз, ГъэшIуан, Гунэф, Псэдах, Жъогъопс, Гузаф, ДэхаIу, Iумаф, ДэхашI, Нэдышъ, МэзакI, нэмыкIыбэхэр.\nУахътэу блэкIырэм илъэхъаным агъэфедэщтыгъэхэ, аусыщтыгъэхэ цIэхэр зыдехьых, охътакIэу къэкIуагъэм къыхэхьэрэ хъугъэ-шIэгъэкIэ зэфэшъхьафхэм адиштэу кIэу цIыфыцIэхэр аусых. Ар бгъэшIэгъонэуи щытэп, ар дунае хъишъэ процессым изекIокIэ шIыкIэ-гъэпсыкIэ къыделъытэ. А зэхъокIыныгъэхэр IэубытыпIэ ашIызэ, адыгэхэми непэрэ уахътэм дунаеу зыщыпсэухэрэм нахьыбэрэ щагъэфедэрэ, нахь ашIодэхэ цIэхэр ясабыйхэм афаусых: Дарин, Диан, Дин, Зар, Зарин, Альберт, Артур, нэмыкIыбэхэр.


Автор Тема: Re: Куплю/обменяю старинные бутылки и флаконы (Прочитано 36112 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (402.77 кБ, 1024x768 - просмотрено 109 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (383.49 кБ, 1024x768 - просмотрено 102 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (99.25 кБ, 383x700 - просмотрено 34 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (87.15 кБ, 500x453 - просмотрено 20 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (84.26 кБ, 227x700 - просмотрено 22 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (87.41 кБ, 500x433 - просмотрено 22 раз.)


Препарат Памидронат медак: инструкция по применению, цена, описание.\nПомегара: инструкция по применению, цена, описание.\nАредиа: инструкция по применению, цена, описание.\nВинельбин: инструкция по применению, цена, описание.\nЦиклоплатин: инструкция по применению, цена, описание.\nЦисплатин-Тева: инструкция по применению, цена, описание.


Зэнэкъокъум мэхьанэшхо иIэу елъытэ — Адыгэ макъ\nЗэнэкъокъум мэхьанэшхо иIэу елъытэ\nРедактор 17.10.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГъэIорышIакIохэм я Урысые зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэр мэхьанэшхо зиIэ «социальнэ лифтэу» елъытэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр яIэпыIэгъоу мы Iофтхьабзэр ящэнэрэу зэхащэ.\nРеспубликэм ипащэ тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу мы мафэхэм щыIагъэм зэнэкъокъум мэхьанэу иIэм, шъолъырым щыпсэурэ ныбжьыкIэхэр ащ хэгъэлэжьэгъэнхэм фэшI шIэгъэн фаехэм къэзэрэугъоигъэхэр тегущыIагъэх.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэр дэгъоу Iоф зышIэрэ «социальнэ лифтэу» щыт, гъэIорышIэным ылъэныкъокIэ амалэу аIэкIэлъымкIэ ныбжьыкIэхэм заушэтыжьыным, ясэнаущыгъэкIэ зыкъызэIуахыным фэIорышIэ. Къэралыгъо ыкIи общественнэ IофышIэхэм, шIэныгъэлэжьхэм, предпринимательхэм, корпорацие инхэм япащэхэм зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм анаIэ зэратетыщтым ыкIи IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэм мэхьанэшхо иI.\n— ЦIыфхэм ясэнэхьат ыкIи ясоциальнэ статус хагъэхъоным фытегъэпсыхьэгъэ системэр ылъапсэу «кадровэ резерв» зыфатIорэр гъэпсыгъэныр Урысыем и Президентэу Владимир Путиным шъолъырхэм пшъэрылъ шъхьаIэу къафегъэуцу. Зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» ащ фытегъэпсыхьагъ, ныбжьыкIэхэм зыкъызэIуахыным, щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыным ыкIи шIуагъэ къытэу яIофшIэн зэхащэным ар фэIорышIэ, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм илIыкIохэр «Урысыем ипэрытхэм» зэрэхэлажьэхэрэм зэфэхьысыжь дэгъухэр зэрэфэхъухэрэм Адыгеим и ЛIышъхьэ ягугъу къышIыгъ. Зэнэкъокъум гъэхъэгъэшIу щызышIыгъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэрагъэгъотынымкIэ предложениехэр афашIыгъэх. Финал ныкъом ихьагъэхэр ыкIи изы финалист хъугъэр шъолъырым «икадровэ резерв» хагъэуцуагъэх. Къэралыгъо къулыкъум епхыгъэу Iоф ашIэнэу нэбгырэ пэпчъ амал ратыгъ. Ахэм ащыщэу нэбгыритIумэ республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм пэщэ IэнатIэхэр ащагъотыгъэх.\nАдыгеим иминистрэхэм я Кабинет хэтхэм, муниципалитетхэм япащэхэм мы зэнэкъокъум мэхьанэшхо ратын, ащ цIыфыбэ хагъэлэжьэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nДжыри зэ шъугу къэтэгъэкIыжьы, зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэм иапэрэ едзыгъо чъэпыогъум и 4-м щегъэжьагъэу и 27-м нэс кIощт. ЯтIонэрэ уцугъор чъэпыогъум щыублагъэу тыгъэгъазэм нэс зэхащэщт. 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм щегъэжьагъэу гъэтхапэм нэс федеральнэ шъолъырхэм очнэ шIыкIэм тетэу финал ныкъохэр ащыкIощтых. ЯплIэнэрэ едзыгъор — финал шъхьаIэр гъэтхапэм рагъэкIокIыщт. ГъэIорышIэным ылъэныкъокIэ пэрытныгъэ зыIыгъхэр мыщ дэжьым къэнэфэщтых. Хабзэ зэрэхъугъэу, ахэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыщтых, IэпыIэгъу афэхъущтых. ШIэныгъэ, кIуачIэ зиIэ пстэури мы Iофтхьабзэм хэлэжьэнэу зэхэщакIохэр къышъоджэх.\nКъэралыгъом ипащэ ипшъэрылъкIэ зэнэкъокъур зыгъэцакIэрэр автоном коммерцием емыпхыгъэ организациеу «Урысыер — амалышIухэр зыIэкIэлъ къэралыгъу» зыфиIорэр ары. Ащ IэпыIэгъу къыфэхъу УФ-м и Президент дэжь щыIэ народнэ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысые академиер.\nСледущая Сэхъутэ Нурбый Ибрахьим ыкъор


Илъэпкъ илъэпIагъ, фишIэрэр шIомэкIагъ — Адыгэ макъ\nИлъэпкъ илъэпIагъ, фишIэрэр шIомэкIагъ\nРедактор 19.01.2022 19.01.2022 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим щызэлъашIэрэ этнографэу, зэхэщэкIо-гупшысакIоу, Адыгэ хэку музеим илъэс 20-м ехъум ипэщагъэу, узыкIырыплъын ыкIи узылъызыщэн амал зыIэкIэлъыгъэу Iэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъур емызэщыжьэу, илъэс 50-м хьалэлэу, зафэу илъэпкъ фэлэжьагъ, адыгэ культурэм иIахьышIу хилъхьагъ. Къэлэ гупчэ шъыпкъэм, урамхэу Жуковскэмрэ Первомайскэмрэ зыщызэолIэхэрэ къуапэм щытыгъэ Адыгэ хэку музеир Эрмитажым фэдэу цIыфкIопIэшхуагъ, мафэ пэпчъ хэгъэгум, краим, хэкум къарыкIыгъэ купи 10 – 12-р къычIахьэщтыгъ.\nСэри синасып къыхьыгъ Адыгэ хэку музеим Iоф щысшIэныр, сынаучнэ IофышIагъ, отдел пащэуи сыщытыгъ. Сэщ фэдэу IофшIэныр езгъэжьэгъакIэхэри Iутыгъэх, ау ахэр сапэ къыIухьэгъагъэх. Нэбгырэ 25 – 30 фэдиз зыIутыгъэ музеим хэт нэбгырэ пэпчъ Любовь Марзановнам дэгъоу ышIэщтыгъ. Зипэщэ купыр унэгъо зэгурыIожь-зэрэлъытэу, дахэу, дэгъоу, шъхьакIэфэшхо зэфашIэу зэхэтыгъ. Хэт игушIуагъуи, игумэкIи, ифэныкъуагъи музеим идиректорэу Iэшъхьэмафэр щыгъозагъ ыкIи амалэу иIэмкIэ ишIуагъэ къытигъэкIыщтыгъ. Уехъопсэнэу Любовь Марзановнар, адыгэ бзылъфыгъэ Iэдэб-шIыкIашIощтыгъ, шъхьэлъытэжьыгъ. Игулъытэрэ иакъылрэкIэ зынэмыс щыIагъэп. Тыгъэгъэзэ мазэм ыкIэм Любовь Марзановнам къызыхъугъэ мафэр хигъэунэфыкIыщтыгъ, тимузей нэфынэ фабэкIэ ар мэфэкI дэхагъ.\nИкIыгъэ 2021-рэ илъэсым, тыгъэгъазэм и 23-м къыдэкIыгъэ гъэзетэу «Советскэ Адыгеир» зэрэхабзэу, къызэдэсхыгъ… слъэгъурэр зыфэзгъэдэн сшIагъэп, тидиректорыгъэ бзылъфыгъэ лъапIэу Iэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъум исурэт зэIугъэпкIэжьыгъэу ит, зэрэщымыIэжьымкIэ тхьаусыхэ тхыгъэр къыкIэлъэкIо, сынэпсхэр пхъыпхъыпхъэу къыкIэтэкъугъэх… Сэ сизэкъуагъэп, ащ Iоф дэзышIагъэхэу Мыекъуапэ дэсхэм лъэшэу агу къеуагъ, ицIыфышIугъэ ащыгъупшагъэп.\nIэшъхьэмэфэ Любэ Шэуджэн районым ит къуаджэу Мамхыгъэ къыщыхъугъ. 1958-рэ илъэсым къалэу Орджоникидзе дэт Темыр-Осетие Къэралыгъо институтэу К. Хетагуровым ыцIэ зыхьырэр къыухыгъ. 1958-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1964-рэ илъэсым нэс Орджоникидзе и Къэралыгъо тарихъ музееу Кировымрэ Орджоникидзерэ ацIэкIэ щытым инаучнэ IофышIэ шъхьэIагъ.\n1964-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1988-рэ илъэсым нэс Л. М. Iэшъхьэмафэр Адыгэ хэку краеведческэ-тарихъ музеим иIэшъхьэтетыгъ. Я 60 — 70-рэ илъэсхэм акIэхэм охътабэ зытырагъэкIуадэщтыгъэр угъоен-зэгъэшIэн IофшIэнышхор ыкIи музей фондым хэгъэхъогъэныр ары. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ егугъухэу музей Iофым зэкIэ коллективыр зэфэдэу хэлажьэщтыгъ. Адыгэ хэкур къакIухьэщтыгъ, лъэпкъ Iапэр зынэсыгъэу щытыр зэкIэ къаугъоищтыгъ, пкъыгъо пэпчъ къэбарэу пылъыр зэрагъашIэщтыгъ, атхыщтыгъ.\nТеуцожь районым щызэхащэщтыгъэ экспедициехэм мурадэу яIагъэр Краснодар псыубытыпIэр шIыгъэным пае IуагъэкIынэу щыт къуаджэхэм ащыугъоегъэныр, къэIотэкIо цIыф Iушхэм ягукъэкIыжьхэр тхыжьыгъэнхэр ары. Музеим иIофышIэхэм къуаджэ пэпчъ ханэ фамышIэу унагъохэр къакIухьэщтыгъэх, лъапи-шъхьапи зэрагъашIэщтыгъ. Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэр агъэунэфыщтыгъэх, ахэм ящыIэкIагъэр, язэо гъогу зыфэдагъэр, къэзгъэзэжьыгъэхэм къарыкIуагъэр зэрагъашIэщтыгъ, ясурэтхэр къаIахыщтыгъэх. Мыщ фэдэ IофшIэн куум, этнографие ыкIи археологие экспедициехэм яшIуагъэкIэ, музеим ифонд пкъыгъо 59000-кIэ къаIэтыгъагъ. Ахэр лъэпкъ тарихъымкIэ, этнографиемкIэ, культурэмкIэ зэбгъэпшэн щымыIэ пкъыгъуагъэх, непэрэ мафэм АР-м и Лъэпкъ музей «идышъэ фонд» хэхьагъэх.\n1967-рэ илъэсым, Октябрьскэ революциешхор къызыдахыгъэр илъэс 50 зыщыхъурэм тефэу, Адыгэ хэку музеим экспозициякIэхэр къыщызэIуахыгъагъэх. Научнэ IофышIэхэм Л. Iэшъхьэмафэр яIэшъхьэтетэу научнэ-ушэтын инхэр зэшIуахыщтыгъ: къэгъэлъэгъонхэр, экспедициехэр, командировкэхэр, къекIокIырэ лекциехэр, музей кIоцIымкIэ тематическэ экскурсие зэфэшъхьафхэр, IофышIэхэм апае семинархэр (ахэм нэмыкI къалэхэм къарыкIыхэрэр ахэлажьэщтыгъэх). КъекIокIырэ музей цIыкIухэм Iоф ашIэщтыгъ, хэкум игупчэ музейхэм стажировкэхэр ащахьыщтыгъэх. Любовь Марзановнар музеим ипащэу зыщытыгъэ илъэсхэм Адыгэ хэку краеведческэ музеим икъутэми 4 агъэпсыгъагъ: Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусен имемориальнэ музееу къуаджэу Шэуджэнхьаблэ дэтыр, лъэпкъ усакIоу Теуцожь Цыгъо и Унэ-музееу Гъобэкъуае къыщызэIуахыгъэр, краеведческэ музееу станицэу Джаджэ щагъэпсыгъэр, тарихъ-краеведческэ музееу Красногвардейскэм щыIэр.\nIэшъхьэмэфэ Любэ IофшIэным дакIоу музеим фашIырэ унакIэм зэкIэ фондыр гъэкощыжьыгъэным лъэшэу ынаIэ тетыгъ ыкIи хэлэжьагъ. Адыгэ хэку музеим ифонд хэпшIыкIэу хэхъуагъ. ЩыIэкIэ-псэукIэу зызыIэтырэри экспозициякIэхэмкIэ къиIотыкIыгъэн фэягъэ, музеикIэу ашIыгъэм, коллективым а зэкIэ къыщагъэшъыпкъагъ.\nIэшъхьэмэфэ Любовь Мэрзанэ ыпхъум научнэ-IофшIагъэхэри иIэх: «Адыгские женские головные уборы», «Черкеска», «Одежда духовенства», «Женские головные украшения», «Традиционная одежда адыгов в собрании Национального музея РА».\n2012-рэ илъэсым нэс Iэшъхьэмэфэ Любэ музеим Iоф щишIагъ тхыгъэ къэкIуапIэхэм яухъумакIоу, ащ ыужым методистэу. Илъэсыбэм къакIоцI музеим ифонд дэгъоу зэхифыгъэу, ышIэу зэрэщытыр къыушыхьатыгъ каталогэу «Традиционная одежда северо-западных адыгов. Вторая половина ХIХ – начало ХХ вв…» зыфиIоу къыдэкIыным фигъэхьазырыгъэм. Ащ Урысые этнографическэ музеим (Санкт-Петербург дэтым) осэшIу къыщыратыгъ. Адыгэ культурэм икъызэтегъэнэн-ухъумэн чанэу зэрэдэлэжьагъэм пае Л. М. Iэшъхьэмафэм медалэу «За доблестный труд» (1970 г) зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ. СССР-м культурэмкIэ и Министерствэ и Щытхъу тхылъ, культурэм иIофышIэхэм япрофсоюз организацие ищытхъу тхылъхэр, АР-м культурэмкIэ и Министерствэ и Диплом къыратыгъэх.\nIэшъхьэмэфэ Любэ ишIэныгъи, иIэдэби, иамали, ыкIуачIи илъэпкъ фигъэлэжьагъэх. Иадыгэ лъэпкъ лъэшэу рыгушхощтыгъ, илъэпIагъ, ащ ыцIэ дахэкIэ зэригъэIущтым, тарихъым чIыпIэ пытэ зэрэщыфишIыщтым мыпшъыжьэу дэлэжьагъ, фэзэфагъ, ащ фишIэрэр шIомэкIагъ.\nАдыгэ бзылъфыгъэ шъыпкъагъ Iэшъхьэмэфэ Любэ Мэрзанэ ыпхъур, псэемыблэжьыгъ илъэпкъкIэ, арышъ ишIушIэ гъунэнчъ. Дунэе нэфым зехыжьыгъэр джыри мазэ хъугъэп, Тхьэм джэнэт къырет, илъэс 89-рэ ыныбжьыгъ… КъызыхэкIыгъэ адыгэ лъэпкъым ишIэжь ыкIи итарихъ ар ныбжьырэу къыхэнэщт. ШIушIагъэр кIодырэп.\nПредыдущая Адыгэ чъыгхатэхэр — тибайныгъэх\nСледущая Къэралыгъо тын къызыфагъэшъошагъэхэр


Лъытэныгъэ зыфэсшIырэ сиIофшIэгъу лъапIэхэр ыкIи ветеранхэр! — Адыгэ макъ\nЛъытэныгъэ зыфэсшIырэ сиIофшIэгъу лъапIэхэр ыкIи ветеранхэр!\nХабзэ зэрэхъугъэу, щылэ мазэм и 12-р Урысые Федерацием ипрокуратурэ иIофышIэ и Мафэу хагъэунэфыкIы. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи мэхьанэшхо зиIэ структурэр загъэпсыгъэр мы мафэм илъэс 300 хъугъэ.\n1996-рэ илъэсым щегъэжьагъэу УФ-м и Президент иунашъокIэ Урысые прокуратурэм и Мафэ хагъэунэфыкIы.1722-рэ илъэсым щылэ мазэм и 12-м пачъыхьэу Петр иунашъокIэ Генерал-прокурор зыфиIорэ IэнатIэр апэдэдэ агъэнэфэгъагъ. Унашъом къыдыхэлъытагъэу Генерал-прокурорым ипшъэрылъ шъхьаIэхэр ыкIи фитыныгъэу иIэхэр гъэнэфагъэхэ хъугъэ. Ащ ыуж прокурорхэм яинститут хэхъоныгъэхэр ышIыхэзэ титарихъ пытэу къыхэуцуагъ.\nАдыгэ автоном хэкум гъэIорышIэнымкIэ иструктурэ прокуратурэм икъулыкъухэр къызыхэхьагъэр 1922-рэ илъэсым шышъхьэIум и 10-р ары. Мы илъэсым къыщегъэжьагъэу джырэ уахътэм нэс Адыгеим ипрокуратурэ пэщэныгъэ дызэрахьагъ ыкIи непи чанэу Iоф ашIэ опытышхо зыIэкIэлъ, зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ прокурорхэр.\nУрысыем ипрокуратурэ иаужырэ юбилей зыхигъэунэфыкIыгъэм ыуж илъэси 5 тешIагъ. КъулыкъушIэхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэмкIэ, шIуагъэ къытэу IофшIэныр зэшIуахынымкIэ амалышIухэр аIэкIэлъых. Прокурорхэм яIофшIэнкIэ анахь шъхьаIэр зекIокIэ-шIыкIэ тэрэз ахэлъыныр, ренэу яшIэныгъэхэм ахагъэхъоныр, япшъэрылъхэм язэшIохынкIэ шIыкIакIэу щыIэхэр къызфагъэфедэнхэр ары.\n2021-рэ илъэсым АР-м ипрокуратурэ икъулыкъушIэхэр лъыплъэн IофшIэным ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэм игъэцэкIэн чанэу дэлэжьагъэх, шIокI имыIэу хабзэр ыкIи хэбзэ рэхьатныгъэм иеплъыкIэхэр къаухъумагъэх.\nТикъэралыгъо ипащэ ыкIи Урысыем и Генеральнэ прокурор прокуратурэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъхэр къагъэуцугъэх – хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм азыфагу бзэджашIэхэм ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным ябэныгъэнхэмкIэ зэдэштэныгъэ яIэным мэхьанэшхо етыгъэныр, ащ нэмыкIэу цIыфхэм ясоциальнэ ыкIи IофшIэн фитыныгъэхэр, предпринимательхэм яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр, джащ фэдэу хэбзэгъэуцугъэр амыукъоу лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн анаIэ тырагъэтыныр.\nАдыгэ Республикэм ипрокуратурэ иIофышIэхэм шъыпкъагъэ, гуетыныгъэ ыкIи IэпэIэсэныгъэ ин ахэлъэу япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэм фэшI инэу сафэраз.\nУрысые прокуратурэм ыныбжь илъэс 300 зэрэхъурэм фэшI сигуапэу сышъуфэгушIо! Анахьэу тиветеран лъапIэхэм шъхьэкIэфэныгъэ ин афэсэшIы. Прокуратурэм игъэпсын ыкIи коллективым изэтегъэуцон ветеранхэм яIахьышхо хэлъ. ШIушIагъэу шъо шъуиIэм ихьатыркIэ непэ прокуратурэм IэпэIэсэныгъэ ин зыхэлъ ыкIи шъыпкъагъэр зигъогогъу прокурорхэр иIэх, ащ тырэгушхо.\nШъуигукIуачIэ къыщымыкIэу, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, шъуиунагъохэм хъярыр къябэкIэу, шIоу щыIэр къыжъудэхъоу шъущыIэнэу шъуфэсэIо!\nАР-м ипрокурорэу, юстициемкIэ я 2-рэ класс зиIэ къэралыгъо\nсоветникэу И.С. Шевченкэр.\nПредыдущая ЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр зэтырагъэуцожьых\nСледущая Из событий в Казахстане «торчат уши» британской разведки MI6


Лъытэныгъэ къэзылэжьыгъэм имэфэкI | Адыгэ Макъ\nЛъытэныгъэ къэзылэжьыгъэм имэфэкI\nЛъытэныгъэшхо къэзылэжьыгъэ цIыф цIэрыIом имэфэкI дагощыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Абхъазым и Президентэу Рауль Хаджимба, Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и ЛIышъхьэу КIокIо Казбек, Краснодар краим, Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм, нэмыкIхэми къарыкIыгъэ хьакIэхэм.\n— Республикэм игъэпытэн зиIахьышхо хэзылъхьэгъэ цIыф цIэрыIом ищытхъу тIонэу непэ тыкъызэрэугъоигъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. – Политик Iушэу, цIыфхэм афэшъыпкъэу зэрэщытыгъэм яшIуагъэкIэ республикэр хэхъоныгъэхэм афэкIуагъ. Зыфежьэрэ Iофыр зэрифэшъуашэу зэригъэцакIэрэм, ицIыфхэм афызэIухыгъэу зэрэщытыгъэм афэшI Адыгеим лъэпкъ зэфэшъхьафэу щыпсэухэрэм ялъытэныгъэ къылэжьын ылъэкIыгъ. Адыгэ культурэр къэухъумэгъэным, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм джащ фэдэу ащ мэхьанэшхо ритыгъ. Адыгеим иапэрэ Президент ыцIэ епхыгъ тилъэпкъэгъоу Косовэ исыгъэхэм ячIыгужъ къызэрагъэзэжьыгъэм. Ар мэхьанэшхо зиIэ тарихъ ыкIи политикэ хъугъэ-шIагъэу щыт ыкIи IэкIыбым щыIэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэу адытиIэр гъэпытэгъэнымкIэ лъэбэкъу иныгъ.\nНепэрэ мафэми Джарымэ Аслъан IэпыIэгъу къызэрафэхъурэмкIэ зэрэфэразэр республикэм и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ, псауныгъэ пытэ иIэу, къыпэблэгъэ цIыфхэм ягуфэбэныгъэ щымыкIэу, иунагъо рэхьатныгъэ илъэу псэунэу фэлъэIуагъ.\nРауль Хаджимба гущыIэ зыратым, Абхъаз Республикэм Джарымэ Аслъан зэрэщагъэлъапIэрэр, лъытэныгъэ зэрэщыфашIырэр къыхигъэщыгъ. Грузиныдзэхэм Абхъазым зао зырашIылIэм Адыгеир къызэракъоуцуагъэр, IэпыIэгъу къызэрафэхъугъэр зэрагъэлъапIэрэр къыIуагъ. Ащ осэшхо зэрэфашIырэр, зэращымыгъупшэщтыр къыкIигъэтхъыгъ.\n— Республикэм щыпсэурэ пэпчъ ишIоигъоныгъэ зэфэдэу Джарымэ Аслъан къыдилъытэщтыгъ. ЦIыфхэм ягушIуагъуи, ягухэкIи зэхишIэн ылъэкIыщтыгъ. ТэркIэ ар апэрэ Президентыгъ, апэрэуи къэнэжьы, — къыIуагъ Адыгеим инароднэ тхакIоу, Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу МэщбэшIэ Исхьакъ.\nЩытхъур къэзылэжьыгъэ Джарымэ Аслъан имэфэкI дэзыгощыгъэу, гущыIэ фабэхэр къыфэзыIуагъэр бэ. Зэхахьэм къекIолIэгъэ пстэуми Адыгеим иапэрэ Президент зафигъазэзэ, зэрафэразэр ариIуагъ. Лъытэныгъэ къыфашIэу, имэфэкI дагощы ашIоигъоу къызэреблэгъагъэхэм осэшхо зэрэфишIырэр игущыIэ къыхигъэщыгъ.


Апэ къызыIукIэщтхэм ащыщ | Адыгэ Макъ\nАпэ къызыIукIэщтхэм ащыщ\nФедеральнэ программэу «Развитие внутреннего и въездного туризма» зыфиIорэр 2011 — 2018-рэ илъэсхэм ателъытагъэу аштэгъагъ. Iофыгъо шъхьаIэу ащ къыдилъытэрэр цIыфхэр зыгъэпсэфакIо зыдэкIорэ чIыпIэхэм яинфраструктурэ зэтегъэпсыхьэгъэныр ары.\nАдыгеимкIэ программэм хэфагъэр зыгъэпсэфыпIэ-зыгъэхъужьыпIэу «Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэр ары. Ащ газыр ещэлIэгъэным ыкIи гъогоу екIурэм игъэпсын икIыгъэ илъэсым сомэ миллион 378,5-рэ пэIуагъэхьагъ. «Ащ щыщэу миллион 299-р -— федеральнэ гупчэм, 79,5-р республикэ бюджетым къатIупщыгъэх, — еIо Адыгэ Республикэм зекIонымрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ и Комитет ипащэу Къэлэшъэо Инвер. — Адыгеир Урысыем ишъолъыр 17-у туристическэ хъызмэтым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным пае гупчэм ахъщэу къафитIупщыгъэр зэкIэ игъом зыгъэфедагъэхэм ащыщ. Ар зэп федеральнэ къулыкъухэм япащэхэм къызэрэхагъэщыгъэр».\nКъихьэгъэ илъэсым джыри сомэ миллиони 153,8-рэ республикэм къыратыщт, ахъщэр газрыкIуапIэхэм ягъэпсынрэ къушъхьэ тешъоу Лэгъо-Накъэ екIурэ гъогум ишIынрэ апэIуагъэхьащт. Джащ фэдэу автомобиль гъогухэу «Мыекъуапэ — Гъозэрыплъ» ыкIи «Дахъо — Лэгъо-Накъэ» зыфиIохэрэр зэзыпхыщтхэм Iоф дашIэнэу рагъэжьэщт.\nРостуризмэм ипащэу Олег Сафоновым къэралыгъо ахъщэ IэпыIэгъоу шъолъырхэм къаратырэр туристическэ хъызмэтым зегъэушъомбгъугъэным пэIуагъахьэмэ, зыкIэлъэIугъэхэ объектхэр рагъэпсыхэмэ ренэу зэрэлъыплъэхэрэр къыIуагъ. БэмышIэу ар Адыгеим къызэкIом, хэбзэ мылъкур зыхалъхьэгъэ чIыпIэхэр ышъхьэкIэ зэригъэлъэгъугъэх, IофшIагъэу щыIэхэм агъэрэзагъ. 2018-рэ илъэсым телъытагъэу сомэ миллиарди 3,3-рэ джыри федеральнэ гупчэм шъолъырхэм къафитIупщыщт. Ахъщэм рагъэцэкIэгъэ IофшIэнхэр тыгъэгъэзэ мазэм ауплъэкIужьыщтых.\nАдыгеир апэу ахъщэ IэпыIэгъум хагъэфэщтхэм ащыщ.