Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ къызэрэфишIыгъэм тетэу АР-м и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановыр ПАО-у «МТС» зыфиIорэм Краснодар краимкIэ ыкIи АдыгеимкIэ икъутамэ ипащэу Сергей Ласковым республикэм и Правительствэ зычIэт унэм щыIукIагъ.\nЦифрэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ зэрэрагъэшIыщтым епхыгъэ Iофыгъохэм ятегущыIэн хэлэжьагъэх АР-м цифрэ амалхэм ягъэфедэнкIэ иминистрэу Шыу Заурбекрэ ПАО-у «МТС»-м икъутамэ идепартамент ипащэу Елена Усенкэмрэ.\nЦифрэ амалхэм язегъэушъомбгъун фэгъэхьыгъэ зэIукIэм Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ ПАО-у «МТС»-мрэ зэдэлэжьэныгъэ зэрэзэдыряIэщтымкIэ зэзэгъыныгъэм щызэдыкIэтхагъэх.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэр компанием дэлэжьэнымкIэ къызыпкъырыкIырэр цифрэ амалхэр тыди щыгъэфедэгъэнхэмкIэ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къафишIыгъэ пшъэрылъхэр ары.\n«НепэкIэ тизэдэлэжьэныгъэ дгъэлъэшыным, псэупIэ цIыкIухэми, гупчэхэм апэIудзыгъэхэми интернет амалхэр алъыдгъэIэсынхэм, къэлэ щыIакIэм цифрэ технологиехэр щыгъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо яI. А пстэуми республикэм исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъырагъэIэтыщт, цифрэ технологиехэр къызфагъэфедэзэ, экономикэм хэхъоныгъэ рагъэшIын алъэкIыщт. Ащ епхыгъэу Адыгеим и ЛIышъхьэ лъэшэу ынаIэ зытыригъэтырэр республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм туризмэм защегъэушъомбгъугъэнымкIэ цифрэ инфраструктурэм изытет нахьышIу шIыгъэныр ары», — къыIуагъ Геннадий Митрофановым.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ джащ фэдэу зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, илъэсыбэмэ къакIоцI телекоммуникационнэ операторым мобильнэ зэпхыныгъэмкIэ, цифрэ, медийнэ фэIо-фашIэхэмкIэ цыхьэшIэгъу гъусэгъоу зыкъыгъэлъэгъуагъ.\nКъутамэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, программэ гъэнэфагъэм тетэу Тэхъутэмыкъое, Красногвардейскэ, Мыекъопэ районхэм япсэупIэ цIыкIу, чыжьэу апэIудзыгъэ 15-мэ мобильнэ зэпхыныгъэ яIэ хъущт. ТапэкIи псэупIэхэу интернет амалыр зылъыIэсыщтхэр нахьыбэ хъущт. Джащ фэдэу Мыекъуапэ дэт хъытыум зырагъэушъомбгъущт, Яблоновскэмрэ къуаджэу Новэ Адыгеимрэ хъытыукIэхэр ащагъэпсыщтых. Къэлэ псэукIэм зыкъегъэIэтыгъэным тегъэпсыхьагъэу компанием телекоммуникационнэ амалыкIэхэр игъо къафелъэгъух.\n«МТС-м зэрилъытэрэмкIэ, Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалышхохэр IэкIэлъых. ГущыIэм пае, Урысыем ишъолъырхэу зекIохэр бэу къызэуалIэхэрэм ар зэу ащыщ. Республикэм къакIохэрэм япчъагъэ джыри хэхъонэу тэгугъэ, тизэдэпсэуныгъэ нахь зедгъэушъомбгъуным тэри тыфэхьазыр. ЦифровизациемкIэ опытышхо тиI, республикэм нахь Iэрыфэгъоу щыпсэунхэмкIэ, инвесторхэмрэ зекIохэмрэ ащ нахь къегушIунхэмкIэ опытэу тиIэмкIэ тыжъудэгощэнэу тыхьазыр», — къыIуагъ Сергей Ласковым.\nЗэIукIэм зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, пандемием илъэхъан компаниер Адыгеим иволонтерхэм цIыфхэм зэпхыныгъэ адыряIэным чанэу хэлэжьагъ.\nКомпанием псэупIэхэм ащигъэуцурэ оборудованиер щынэгъончъэу щытын зэрэфаем, нэбгырэ 500-м нэс зыдэс псэупIэ цIыкIухэм цифрэ амалхэр ащыгъэфедэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэм зэIукIэм щатегущыIагъэх.\nПредыдущая ЧIыпIих къагъэнэфагъ\nСледущая Пшъэрылъхэр къафигъэнэфагъэх


Джэныкъо машIом иухъумакIох | Адыгэ Макъ\nДжэныкъо машIом иухъумакIох\nУрысые мэфэпчъым чIыпIэ гъэнэфагъэ щызыубытыгъэ мэфэкIэу ным и Мафэ шэкIогъум иаужырэ тхьаумафэ хагъэунэфыкIы. Ащ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ шэкIогъум и 23-м Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ.\nМы мэфэкI шIагъомкIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат сабыибэ зиIэ ныхэм афэгушIуагъ. Джащ фэдэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, идепутатхэр, министрэхэр, муниципальнэ образованиехэм, общественнэ организациехэм, къэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэр.\nМэфэкI Iофтхьабзэр шIуфэс гущыIэхэмкIэ КъумпIыл Мурат къызэIуихыгъ:\n— Мы мафэм сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, тянэ лъапIэхэр, тянэжъхэр. Джэныкъо машIом иухъумэкIо бзылъфыгъэ — нэу цIыфыгъэ-шэпхъэ дахэхэмрэ Iэдэбныгъэмрэ арыгъуазэрэм лъытэныгъэ ин фэтэшIы, анахь къытпэблэгъэ ыкIи шIу тлъэгъурэ тянэхэм рэзэныгъэ инэу афытиIэр гущыIэ фабэхэмкIэ къатэIотыкIы. КIэлэцIыкIухэм япIункIэ, обществэм ахэр епэсыгъэ цIыфхэу бгъэсэнхэмкIэ ным пшъэрылъэу ыгъэцакIэрэр бэдэд.\nУнагъом, ным ыкIи кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу ятыгъэным иIофыгъохэм ренэу тынаIэ атетэгъэты, тапэкIи ащ зэредгъэхъущтым тыпылъыщт.\nЛъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэ ныхэр, псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, къышъупэблэгъэ цIыфхэм ягуфэбагъэрэ яшIулъэгъурэ шъуащымыкIэу илъэсыбэ къэжъугъэшIэнэу сышъуфэлъаIо!\nНэужым сабыибэ зиIэ ны нэбгыри 10-мэ «Материнская слава» зыфиIорэ медалыр, дипломхэмрэ ахъщэ шIухьафтынэу сомэ мин 30 зырызрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат аритыгъэх. Ахэм ащыщых нэбгыри 8 зыпIурэ Бэгугъэ Заремэ, Вера Самойловар (нэбгыри 7), Елена Кропинар (сабыи 6), ХьадэгъэлIэ Заремэ (нэбгыри 5), Ожъ Анжеликэ (нэбгыри 5).\nДжащ фэдэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм, IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ Министерствэм ацIэкIэ сабыищ ыкIи нахьыбэ зиIэ ныхэм афэгушIуагъэх, шIухьафтын зэфэшъхьафхэр аратыгъэх.\nАдыгеим иорэдыIохэмрэ икъэшъуакIохэмрэ къатыгъэ концертым мэфэкI зэхахьэр къыгъэбаигъ, IэгутеошхокIэ ахэм апэгъокIыгъэх.


Тарихъым адыгэ бзылъфыгъэр зэрэхэуцорэр — Адыгэ макъ\nТарихъым адыгэ бзылъфыгъэр зэрэхэуцорэр\nРедактор 15.10.2019 15.10.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЕмтIылъ Разыет Тэхъутэмыкъое районым ит къуаджэу Щынджые къыщыхъугъ, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидат, доцент, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу Т. КIэращэм ыцIэ зыхьырэм иIофышIэ шъхьаI, АР-м шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху, РСФСР-м лъэпкъ гъэсэныгъэмкIэ иотличник, УФ-м апшъэрэ сэнэхьат гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъ, научнэ тхыгъэ хэутыгъи 100-м нахьыбэ иI.\nБэмышIэу Разыет научнэ-энциклопедическэ тедзэгъоу «Адыгская (черкесская) женщина в российской и мировой истории» зыфиIорэр къыдигъэкIыгъ. Тхылъым ыкIышъо зэлъашIэрэ бзылъфыгъэхэм ясурэтхэмкIэ зэлъыпкIагъ. Ащ иавтор-зэхэгъэуцуакIоу ЕмтIылъ Разыет тигъэзет иредакцие къедгъэблэгъагъ, гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Разыет, тхылъыр зыфэгъэхьыгъэщтыр къызэрэхэпхыгъэм, ащ уфэзыщагъэм тащыгъэгъуазэба?\n— Мы темэр шIукIае шIагъэ сыгу къызщыущыгъэр, Вульф иеу «Русские женщины XX века» зыфиIорэм ыкIи нэмыкI тхэкIо зэфэшъхьафхэм ятхыгъэхэу сызэджагъэхэм къызгурагъэIуагъ тиадыгэ бзылъфыгъэхэм яхьылIагъэу тхыгъэу щыIэр зэрэмакIэр ыкIи ар къызхэкIырэм сегупшысагъ. А бзылъфыгъэхэу зигугъу ашIыхэрэм анахь мымакIэу тиадыгэ бзылъфыгъэхэм шIушIагъэ яIэу слъытагъэ. Адыгэхэр нахь кIочIаджэхэп, укIытэ ахэлъэу, ашIэрэр амыгъэбыракъыщтыгъэми. Адыгеир цIыкIуми, бзылъфыгъэ Iуш гъэсэгъабэ, гъэшIэгъоныбэ зэрисым гу лъытэгъуаеп, джащыгъум гу тесшIыхьагъ адыгэ бзылъфыгъэхэм яхьылIэгъэ тхылъ згъэхьазырыным.\n— Сыд фэдиз уахъта тхылъым тебгъэкIодагъэр, Iоф зэрэдэпшIагъэр?\nМыщ дэжьым къыхэзгъэщы сшIоигъу сыгукIэ сызылъащэу адыгэ бзылъфыгъэхэм — кIэлэегъаджэхэм, врачхэм, артистхэм, нэмыкIхэм сызэралъыплъэщтыгъэр, ащ дэжьым сэри къоджэ еджапIэм Iоф щысшIэщтыгъ, «емызэщыжьых» зыфаIохэрэм афэдэхэу зышъхьамысыжьхэу илъэсипшI пчъагъэхэм пIуныгъэ-гъэсэныгъэм дэлажьэхэрэр зэрахэтхэр згъэунэфыгъагъэ. ЕтIанэ Мыекъуапэ шIэныгъэхэм зыщахагъэхъорэ институтым сыкъызэкIожьым, мы сэнэхьатым зыгу фаблэхэрэр джыри нахь къысфэнэфагъэх, ахэм ашIэрэр цIыфхэм зэлъягъэшIэгъэн зэрэфаер къызгурыIоу, сафэгумэкIэу, курсхэм къызыкIохэкIэ яегъэджэн сыхьатхэр нахь шIуагъэ къатэу зэрафызэхэщэгъэн фаер зэхасшIэщтыгъ, шIэныгъэлэжь анахь дэгъухэр лекциехэм ахэдгъэлажьэщтыгъэх.\n— Мыщ сыда егъэжьапIэ фэхъугъэр?\n— Адыгэ бзылъфыгъэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэ мыинхэр стхыхэу хъугъэ, ау бзылъфыгъэ пстэумэ анахь лъапIэр ныр арэу зэрэщытыр, сятэ нэмыцхэм заукIым сянэу бын-унэгъо Iужъур (нэбгыриир) зэкIэзыпIухьажьыгъэм фэдэхэр зэрэарыр пстэуми язгъашIэмэ сшIоигъуагъ ыкIи апэрэу мы лъэныкъомкIэ, сиунагъо, сянэ-сятэхэм, тэ, ялъфыгъэхэм, къытэхьылIагъэу «Вехи судьбы» ыIоу тхылъ зэрэстхыгъэр ары. Сэ зэошхом илъэхъан илъэс сыныбжьыгъэр, сятэ къэсшIэжьынэу щытыгъэп, ау Ным пае къэсIон сшIэщтыгъэ, адыгэ бзылъфыгъэр зыфэмыгъэсагъэ щыIа, сянэ иобразкIэ зэкIэ ныхэр зыфэдэхэр кIэзгъэтхъыгъ, ар апэрэ лъэбэкъоу хъугъэ. Ащ ыужым етIупщыгъэу адыгэ бзылъфыгъэхэм яхьылIэгъэ материалхэр сыугъоихэу езгъэжьагъ. ЗэлъашIэрэ кIэлэегъэджэ цIэрыIуагъэу Шъхьэлэхъо Дарихъан тхылъ фэстхыгъ. Адыгеим сыздэмыхьэгъэ къуаджэ итэпти, ары къэс бзылъфыгъэ тхыдабэ къысIэкIэхьагъ, адыгэ бзылъфыгъэхэм, тапэкIэ щыIэгъэ цIэрыIохэми яхьылIагъэхэр згъэунэфхэзэ, щыIэ литературэм Iоф дэсшIагъ. Тхылъым игъэхьазырын-угъоин ыкIи изэхэгъэуцон сыкIэрымыкIэу илъэси 2,5-рэ тезгъэкIодагъ.\n— НэкIубгъо 650-рэ хъурэ тхылъым адыгэ бзылъфыгъэхэу охътэ зэфэшъхьафхэм щыIэгъэ нэбгырэ 200 фэдизмэ яшIуIахьэу щыIэныгъэм хэлъыр къыщыпIотагъ. Ар Iоф псынкIэп, сыда ащкIэ IэубытыпIэ пшIыгъэр?\n— Тхылъым еджэрэм гу лъитэщт мы бзылъфыгъэхэу зыцIэ къесIохэрэм охътэ зэфэшъхьафхэм ащыпсэугъэхэр бэу зэрахэтхэр: адыгэ бзылъфыгъэр — ны, лъэпкъ онджэкъ машIом иухъумакIу аIоми, ащ къызэрэщымыуцугъэр, заоми зэрэхэтыгъэр, лIыгъэр зэришъуашэр, пытэгъэ-лъэшыгъэр, акъыл-Iушыгъэр къыготхэу сыд фэдэрэ лъэхъани, сыд фэдэрэ зэпырыкIыпIэ къини зэрэзэпичыгъэр, ищыкIагъэ зэхъум, ошъогум ибыбагъ, ищыкIагъэ зэхъум, тракторым тесэу жъуагъэ, арышъ, адыгэ бзылъфыгъэр нэмыкI лъэпкъхэм къахэкIыгъэ бзылъфыгъэхэм апшъэ мыхъущтмэ, ауж зыкIи къинэрэп.\n— Сыд фэдэ зэхэтыкIэ-гъэпсыкIэ шъуаша IофшIагъэм иIэр?\n— ЩыIэныгъэм шIушIэгъэ-гъэхъагъэу щыряIэм елъытыгъэу зэкIэлъыкIуакIэр згъэпсыгъэ: апэрэхэр — кIэлэегъаджэхэр, етIанэ — псауныгъэм иухъумакIохэр — врачхэр, наукэм ицIыфхэр, культурэр зыIэтыгъэхэр; тхылъым чIыпIэ щафэсшIыгъ адыгэхэм къахэкIыгъэ бзылъфыгъэ цIэрыIохэу IэкIыб къэралхэм ащыпсэунхэу хъугъэхэу, тилъэпкъ напэ зыIэтыгъэхэм.\nДжащ фэдэу «искусствэр» ыIоу шъхьэ иI. Хэгъэгу зэошхом хэтыгъэхэм – апэрэ адыгэ летчицэу Бэгъужъэкъо Лелэ, зэо хьазабхэр зыщэчыгъэхэу Iэшъынэ Римэ, ГутIэ Хъымсад; зэо кIыбым (тылым) щылэжьагъэхэу Дэрбэкъо (ЕмтIылъ) Мариетрэ ЕмтIылъ Аминэтрэ афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр къыдэхьагъэх.\nТхылъым инэкIубгъохэм уащыIукIэщт сабыибэ — 6-м къыщегъэжьагъэу 10-м нэс ыкIи ащ нахьыбэ зыпIугъэ ны хъупхъэхэу ЛIэхъусэжъ Асет, КъумпIыл Дунай, Шъхьэлэхъо Чабэ, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэм.\n— Сыда мыщ фэдэ IофшIагъэмкIэ къапIомэ е цIыфхэм ябгъашIэмэ анахьэу пшIоигъуагъэр?\nАдыгэ бзылъфыгъэм сыдигъуи чIыпIэ хэхыгъэ обществэм зэрэщыриIагъэр, ащ ипIун-лэжьын ны-тыхэр, лIакъор ыкIи лъэпкъыр зэрэдэлажьэщтыгъэхэр — Iэдэб, нэхъой, Iушыгъэ, щэIагъэ, цIыфыгъэ-адыгагъэ хэлъэу, дэхэ къодыер арымырэу, сыдрэ лъэныкъокIи щыIэныгъэм хэзагъэу — IэбакIи, шIыкIи, IокIэ-гъэпсыкIи ышIэу зэрэщытыгъэр, идэхагъэ фэдиз къабзэу шэн дэгъубэ зэрэхэлъыгъэр язгъашIэмэ сшIоигъуагъ. Адыгэ бзылъфыгъэм ыцIэ урысые ыкIи дунэе тарихъым пытэу зэрэхэуцуагъэр мыщкIэ кIэзгъэтхъыгъэу сэлъытэ. Тхылъ-энциклопедиер бзищыкIэ — адыгабзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи инджылызыбзэкIэ тхыгъэ.\n— Тхылъыр пчъагъэмкIэ 300 хъоу къыдэкIыгъ, ар мэкIаIоба, зышIоигъохэм тыдэ щащэфын алъэкIыщта?\n— Пчъагъэр бэп, ау тхылъыр ины, тхыгъэхэмкIи сурэтхэмкIи ушъагъэ, къыдэкIыгъом ахъщэшхо пэIухьагъ, ары пчъагъэр зыкIэмакIэр. Институтым къыдигъэкIынэу мылъку иIэп, сэ сшъхьэкIэ сызэрэфэамалэу зэпызгъэфагъ, сигупсэхэр къыздеIагъэх, джащ фэдэу адыгэгу зиIэ цIыф хьалэлхэу лъэкI зиIэхэр къыдэгъэкIыным къыхэлэжьагъэх.\nДжыри сшIоигъу, сфэгъэхъумэ, къыдэзгъэкIынэу.\n— Непэ Iоф зыдапшIэрэр?\n— Iоф джы зыдэсшIэнэу езгъэжьагъэр тишъолъыр къуаджэу, къалэу, къутырэу, станицэу итхэм ящыIэкIэ-псэукIэ бгъу пстэумкIи къиIотыкIыгъэныр, апэ зыщытIысыгъэхэм къыщегъэжьагъэу джырэ мафэхэм къанэсыжьэу. ЦIыфхэм яшIушIэгъэ ин анахьэу ащ къыщыхэзгъэщынэу сызыфаер.\n— Опсэу, Разыет, гущыIэгъу укъызэрэтфэхъугъэмкIэ, уигухэлъ ехьыжьэгъэ дахэ зэшIопхынэу пфэсэIо.\nПредыдущая «ЩэIэгъэшхорэ гукIэгъушхорэ афыуиIэн фае»\nСледущая Лъэуж дахэ къыгъэнагъ


Пхъэныр аухыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 10.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nПстэумкIи гектар 108530-рэ Адыгеим ичIыгулэжьхэм гъэтхасэу апхъынэу мыгъэ агъэнэфэгъагъ. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, IофшIэнхэр тичIыгулэжьхэм аухыгъэх.\nНахьыбэу халъхьагъэр тыгъэгъазэр ары, гектар 50000-м ехъу, лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфым гектар 31548-рэ рагъэубытыгъ, соеу апхъыгъэр гектар 8320-рэ мэхъу, адрэ къэнагъэхэм хьэр, зэнтхъыр, горохыр, былымIус ашIыщт натрыфыр, Iэзэгъу уц зэфэшъхьафхэр, эфирнэ дагъэ къэзытыхэрэр ахалъхьагъэх, хэтэрыкIхэр, нэшэ-хъырбыдзхэр, къэбжъыер ащагъэтIысхьагъэх.\nГъэтхасэхэм япхъын Кощхьэблэ, Джэджэ ыкIи Шэуджэн районхэм ячIыгулэжьхэм апэу аухыгъ. Кощхьэблэ районым щагъэнэфэгъэгъэ гектар 17455-м джыри 40 къырагъэхъугъ, ау ащ пае къэмынэу апэ ишъыгъэхэм ащыщ хъугъэх. Нахьыбэу мыхэм халъхьагъэр лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфыр ары, гектар 8980-рэ мэхъу, тыгъэгъазэу гектар 7364-рэ апхъыгъ, зэнтхъыр — 500, соери ащ фэдиз.\nДжэджэ районым ичIыгулэжьхэм тыгъэгъазэм анахьыбэу рагъэубытыгъ, гектар 12247-рэ мэхъу, натрыфыр ахэми макIэу халъхьагъэп, гектар 8954-рэ, соери бэу апхъыгъ, гектар 5000-м ехъу. Шэуджэн районым тыгъэгъэзэ гектар 9578-рэ щыхалъхьагъ, ау лэжьыгъэ чылапхъэ ашIыщт натрыфым 3100-рэ ныIэп рагъэубытыгъэр. Мыщ ичIыгулэжьхэм илъэс къэс нэшэ-хъырбыдзхэр, къэбжъыер бэу агъэтIысхьэх, мыгъи ахэм гектар 720-рэ арагъэубытыгъ.\nПынджэу Адыгеим мыгъэ щыхалъхьагъэр гектар 9105-рэ мэхъу. Ар блэкIыгъэ илъэсым апхъыгъагъэм нахьи гектар 2500-рэ фэдизкIэ нахьыб. Тэхъутэмыкъое районыр ары мы культурэр анахьыбэу къызщагъэкIырэр, гектар 5700-м ехъу ащ щыхалъхьагъ. Красногвардейскэ районым ипынджлэжьхэр тIэкIу ыуж къенэх, ахэм гектар 2400-м ехъу апхъыгъ, Шэуджэн районым гектар 540-рэ, Теуцожь районым 400-м ехъу.


Финалым ихьагъэм фэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nФиналым ихьагъэм фэгушIуагъ\nРедактор 17.02.2021 17.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые зэнэкъокъоу «Илъэсым икIэлэегъадж» зыфиIорэм ифинал ихьагъэу, Мыекъуапэ игурыт еджапIэу N 7-м хьисапымкIэ икIэлэегъаджэу Сергей Левченкэр тыгъуасэ ригъэблэгъагъ.Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур, ащ игуадзэу Евгений Лебедевыр, кIэлэегъаджэхэм ясэнэхьат зыщахагъэхъорэ Гупчэм ипащэу КIэсэбэжъ Людмилэ, мыщ иметодистэу Олег Казаковыр, Мыекъуапэ игурыт еджапIэу N 7-м ипащэу Виталий Оберниновыр.\nАР-м и ЛIышъхьэ къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъазэзэ, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэегъэджабэ республикэм зэриIэр, ахэм ащыщхэр яIэпэIэсэныгъэкIэ къэралыгъом къазэращыхэщыхэрэр анахьэу зэригуапэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Сергей Левченкэм зэнэкъокъум гъэхъагъэу щишIыхэрэм талъыплъагъ. Адыгеим щыпсэухэрэр о къыбготыгъэх, къэралыгъом икIэлэегъэджэ анахь дэгъуитфым узэрахэфагъэм рэгушхох. АщкIэ сыгу къыздеIэу сыпфэгушIо! Тырэгушхо, сэнаущыгъэ зыхэлъ, зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэ ощ фэдэ кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэр республикэм зэриIэхэм, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъэсэныгъэр кIэлэцIыкIухэм зэкIэм зэрагъэгъотыныр, къэлэ ыкIи къоджэ еджапIэхэм амалэу аIэкIэлъхэр зэфэдэнхэр ары.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ мы аужырэ илъэсищым чIыпIэ 3440-рэ зиIэ еджэпIи 4 Адыгеим къыщызэIуахыгъ. КIэлэеджэкIо 1100-мэ ателъытэгъэ гъэсэныгъэм иучреждениякIэ Мыекъуапэ щашIынэу рагъажьэ, джащ фэдэу Тэхъутэмыкъое районми еджэпIи 2 щагъэпсын гухэлъ щыI.\n— Пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъырхэм республикэр ащыщ хъуным фэшI кIэлэегъаджэхэм ягъэхьазырын фытегъэпсыхьэгъэ научнэ-технологическэ базэ тэгъэпсы. Мыщ дэжьым ежь кIэлэегъаджэхэри социальнэу ухъумэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. ЛэжьапкIэм епхыгъэ Iофыгъор тапэкIи зэхэтфыщт, — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм IэпыIэгъу афэхъугъэным республикэм ипащэхэм анаIэ тет. Щытхъу хэлъэу яIофшIэн агъэцакIэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм, гупчэу «Полярис-Адыгея» ыкIи технопаркэу «Кванториум» зыфиIохэрэм.\n— Мыщ ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм олимпиадэхэм ыкIи зэнэкъокъухэм гъэхъэгъэшIухэр ащашIых. «Полярис-Адыгеим» иIофшIэн зэрэзэхищэрэм осэшIу фишIыгъ УФ-м и Премьер-министрэу Михаил Мишустиным.\nКIэлэегъаджэхэм, гъэсэныгъэм исистемэ IэпыIэгъу къафэхъурэ республикэм ипащэ\nзэрэфэразэхэр Сергей Левченкэм ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.\nIофтхьабзэм икIэух Адыгеим и ЛIышъхьэ тамыгъэу «Адыгэ Республикэм народнэ гъэсэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэр Сергей Левченкэм ритыгъ. Джащ фэдэу республикэм ипащэ ирэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх Евгений Лебедевым, КIэсэбэжъ Людмилэ, Олег Казаковым. Ащ нэмыкIэу АР-м и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къафишIыгъэм диштэу къы\nхагъэщыгъэхэм зэкIэми ахъщэ шIухьафтынхэр афашIыщтых.\nПредыдущая Футболисты Адыгеи прибыли в Новороссийск на двухнедельные сборы\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ


Сообщения темы: Бот пытается постоянно купить фит\nБот пытается постоянно купить фит 9 мес., 3 нед. назад Репутация: 0\nБот пытается постоянно купить фит 9 мес., 3 нед. назад Репутация: 7\nБот пытается постоянно купить фит 9 мес., 3 нед. назад Репутация: 778\nRe: Бот пытается постоянно купить фит 9 мес., 1 нед. назад Репутация: 0\nБот пытается постоянно купить фит 5 мес., 3 нед. назад Репутация: 0\nПоследнее редактирование: 25.11.2021 06:58 Редактировал Alex_MW.


Home » Adyghe » 13 Romans » 04\nТятэжъышхо Ибрахьимэ ехьылІагъэу сыда тІощтыр? Ежь-ежьырэу сыд ыгъэхъагъэр? 2Ибрахьимэ Іофхэу ышІагъэхэм апае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъэмэ, Ибрахьимэ зэрызыщытхъужьынэу зыгорэ иІэщтыгъ – ау Тхьэм ыдэжькІэп. 3Сыда пІомэ Тхьэм\nигущыІэ тхыгъэхэм сыда арытыр?* «Ибрахьимэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ иІэ хъугъэти, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ».\n4Зыгорэм Іоф зишІэкІэ, лэжьапкІэр тынэу къыратырэп, ифэшъуашэшъ къыраты нахь. 5Ау шІушІагъэхэм ащымыгугъырэ цІыфэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэм иІоф зытетыр мары. А цІыфым ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, ащ къикІырэр Тхьэу псэкІод зышІэгъэ цІыфхэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ яІэу зылъытэн зылъэкІырэмкІэ шІошъхъуныгъэ зэриІэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ а цІыфым шъыпкъагъэ иІэу ылъытэщт. 6Джары пачъыхьэ Даути зытегущыІагъэр, шІушІагъэхэм яІоф хэмылъэу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ иІэу ылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ зэрежьагъэр къызеІом:*\n7«ЗибзэджэшІагъэхэр Тхьэм зыфигъэгъугъэхэу, зипсэкІодхэр зыфигъэкІодыгъэ цІыфхэр сыхьатмафэ ежьагъэх. 83иусхьаным зипсэкІодхэр зыфимылъытэрэ цІыфыр сыхьатмафэ ежьагъ».\n9А сыхьэтмэфагъэр зыгъотхэрэр сунэт ашІыгъэхэу щытхэм язакъоу ара, хьауми сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ара? Сунэт амышІыгъэхэу щытхэри ары, сыда пІомэ Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ иІэ зэрэхъугъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэтІуагъ. 10Тхьэм ежьым ыдэжькІэ Ибрахьимэ шъыпкъагъэ иІэу зилъытагъэр Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпа, хьаури ыужа? Ыуж арэп, ыпагъ. 11Ибрахьимэ сунэт ашІыным ыпэкІэ, шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр къэзыгъэлъагъорэ мыхъурэу* ыкІи тамыгъэу сунэт шІыныр ащ къыфигъэнагъ. А Іофыр ащ фэдэу зыщыткІэ, Ибрахьимэ сунэт амышІыгъэ цІыфхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм ятэ фэдэу афэхъу, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ахэми шъыпкъагъэ яІэу ылъытэным пае. 12Ибрахьимэ сунэт ашІыгъэ цІыфхэми ятэ фэдэу афэхъу. Ахэми ятэ фэдэу\n4:3 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытыр – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 15:6.\n4:6-8 Даути . . . къызеІом, – еплъ Сэбур (Псалтыр) 32:1-2 (урыс библиемкІэ 31:1-2).\n4:11 мыхъур – арапыбзэкІэ «хъытым», тыркубзэкІи «мыхьыр» ары.\nзыкІафэхъугъэр сунэт зэрашІыгъэхэм изакъоп, ахэр Ибрахьимэ илъэужхэм атехьагъэхэу, ар сунэт ашІыным ыпэ, шІошъхъуныгъэм игъогоу зэрыкІуагъэм ахэри зэрэрыкІохэрэри ары.\nИбрахьимэ Тхьэм зэрэщыгугъыгъэм пае, Тхьэм къызэригъэгугъагъэр иІэ хъугъэ\n13Тхьэм Ибрахьимэрэ ащ къытехъукІыщт цІыфхэмрэ къыгъэгугъагъэх чІылъэр яІэхьышІоу къызэралъысыщтымкІэ. Ибрахьимэ Тэурат хабзэм итхэр ыгъэцэкІагъэхэу арэп Тхьэм а ІэхьышІумкІэ зыкІигъэгугъагъэр, ау Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу зэрилъытагъэр ары нахь. 14Тэурат хабзэм итхэр зыгъэцакІэхэрэр арыгъэмэ, Тхьэм цІыфхэр къызэригъэгугъэгъэ ІэхьышІур къызылъысыщтхэр, ащыгъум шІошъхъуныгъэр хьаулыеу хъущтыгъ, Тхьэм къызэригъэгугъагъэми пкІэ иІэщтыгъэп. 15Сыда пІомэ Тэурат хабзэм Тхьэм игубж къехьы, ау хэбзэ унашъо зыдэщымыІэм хабзэм текІыни щыІэп.\n16Арышъ, Тхьэм къыгъэгугъагъэхэр шІошъхъуныгъэ зиІэхэр ары. Арэущтэу зыфэхъугъэр Тхьэм тыкъызэригъэгугъэгъэ Іофхэр ынэшІу щыфэныгъэкІэ къызэрэтитырэр нафэ хъунри ары, шІошъхъуныгъэ зиІэхэу, Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыф пстэуми Тхьэм къызэригъэгугъэгъэ Іофхэр агъотышъунри ары – Ибрахьимэ къытехъукІыгъэ цІыфхэу зыфасІохэрэр Тэурат хабзэм тетхэу рыкІохэрэм ямызакъоу, Тэурат хабзэм темытхэу Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэу иІагъэм фэдэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэри ары. Шъыпкъэ, Ибрахьимэ тэ пстэуми тятэ фэдэу къытфэхъу, 17Тхьэм Ибрахьимэ риІуагъэу, Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,* «Лъэпкъ Іаджыми ты уафэхъунэу узгъэнэфагъ». Тхьэм ыдэжькІэ Ибрахьимэ тэ пстэуми тят. Тхьэр ары Ибрахьимэ шІошъхъуныгъэ зыфыриІагъэр – Тхьэу лІагъэхэр къэзыгъэхъужьрэр, илъэкІыныгъэкІи щымыІэ Іофхэр къэзыгъэхъурэр.\n18ГугъапІэ зыщэмыІэжьым, Ибрахьимэ Тхьэм щыгугъэу, шІошъхъуныгъэ иІагъ. Арэущтэу, «О къыптехъукІыщт цІыфхэр уашъом ижъуагъохэм фэдизэу бэ хъущтых»,\n4:17 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 17:5.\nыІуи, Тхьэм ащ къызэрэриІогъагъэм фэдэ къабзэу* Ибрахьимэ лъэпкъ Іаджыми ты афэхъугъ. 19ИшІошъхъуныгъэ зи къыщымыкІэу, ыпкъ лІэныгъэм пэблагъэ зэрэхъугъэм еплъыгъэп, сыда пІомэ илъэсишъэм пэгъунэгъугъэти ары – Сарэ сабый къызэрэхэмыкІыщтми еплъыгъэп. 20ШІошъхъуныгъэ иІэу Тхьэм къызэригъэгугъагъэмкІэ гуцафэ ышІыгъэп. ИшІошъхъуныгъэ нахь пытэу хъуи, Тхьэм щытхъу фишІыгъ. 21Тхьэм къызэригъэгугъагъэр ыгъэцэкІэн зэрилъэкІыщтым щыгугъыныгъэшхо иІагъ. 22ТхьэмкІэ ащ фэдизэу шІошъхъуныгъэ зэриІагъэм пае, Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ. 23«Тхьэм ежьым ыдэжькІэ ащ шъыпкъагъэ иІэу ылъытагъ» зыфаІорэ гущыІэхэр зэхьылІагъэхэр Ибрахьимэ изакъоу арэп, 24тэри ары. Тхьэм ежьым ыдэжькІэ тэри шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт тэ, Исус Христосэу ти Зиусхьан лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэ ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм, тэри ежьым ыдэжькІэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэщт. 25Тэ псэкІод зэрэтшІагъэм пае, Тхьэм Исус лІэныгъэм ІэкІигъэфагъ, ежьым ыдэжькІэ тэ шъыпкъагъэ тиІэу тилъытэным паий, Тхьэм ар лІагъэхэм къахигъэтэджыкІыжьыгъ.


Президентыр динлэжьхэмрэ Адыгэ Хасэм ипащэрэ аIукIагъ »\nПрезидентыр динлэжьхэмрэ Адыгэ Хасэм ипащэрэ аIукIагъ\nАР-м и Президентэу ТхьакIущынэ Аслъан Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм ямуфтиеу Емыж Нурбыйрэ Мыекъуапэ ыкIи Адыгеим яархиепископэу Тихонрэ Адыгэ Хасэм ипащэу Хьэпэе Арамбыйрэ тыгъуасэ ригъэблэгъагъэх. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, ащ игуадзэу Алексей Петрусенкэр, АР-м и Президент ыкIи министрэхэм я Кабинет я Администрацие ипащэу Владислав Федоровыр, нэмыкIхэр.\nЧыристан диным итамыгъэу къащхэр Адыгеим ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм зэращагъэуцухэрэм иIофыгъо ахэр тегущыIагъэх. Къащхэм яIоф мызэу-мытIоу къаIэтыгъэ нахь мышIэми, япчъагъэ къызэрэхахъорэм цIыфхэм гумэкIыгъо къызэрахилъхьэрэр АР-м и Президент къыIуагъ, джыри агъэуцунхэр къызыхэкIыгъэм фэгъэ¬хьыгъэ упчIэр архиепископым къыфигъэзагъ. Чыристан диным дэлажьэхэрэм япащэ къызэриIорэмкIэ, ащ чылысыр хэхьагъэп, зыпарэми фитыныгъэ аритынэу тхылъ къыфагъэхьыгъэп. Ащ фэдэ чIыпIэ агъэуцуным ежь кIэмытхэщтэу ары къызэриIорэр, зэмызэгъыныгъэ къахэзылъхьан гухэлъ зиIэхэм яIэшIагъэу ылъытагъ. НэмыкIэу къэгущыIагъэхэми ащ иеплъыкIэ дырагъэштагъ.\n- Тыхэмыукъоным пае законым тетэу мы Iофыр зэхэтфын фае, - къыIуагъ республикэм ипащэ. - Бырсыр зэпэуцужь къыхэкIы хъущтэп, арэп зыуж титыр, тызэрэрыгущыIагъэр икъущт, шIагъэ горэ щыIэн фае.\nАлексей Петрусенкэр мы Iофыр зэхифынэу фигъэзагъ, зэшIуахырэм охътэ благъэм тыщигъэгъозэнэу фигъэпытагъ.\nДжащ фэдэу быслъымэнхэмрэ урымхэмрэ якъэхалъэхэр Мыекъуапэ зэрэщагъэпсыщтхэми тегущыIагъэх. Адыгеим ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм ямуфтиеу Емыж Нурбый илъэIукIэ чIыгу гектар 50 къэлэ администрацием къыгъэнэфагъ. Ащ щыщ гектари 10-р урымхэм афагъэзэнышъ, къэхалъэхэр зэпыутыгъэхэу, ядэхьапIэхэр шъхьафэу ашIынхэу рахъухьагъ. Ащ епхыгъэ Iофхэм язэхэфын амалэу щыIэмкIэ къыгъэпсынкIэнэу ТхьакIущынэ Аслъан къалэм ипащэ фигъэпытагъ.\nОпубликовал administrator, 14-08-2010, 19:30. Просмотров: 2109\n– ТхьакIущынэ Аслъан Къэрэщэе-Щэрджэс Республикэм къикIыгъэхэм аIукIагъ


ЕкIолIакIэхэр агъэфедэхэзэ… | Адыгэ Макъ\nПредпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым ахэщагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ мэхьанэшхо зиIэхэм ащыщ промышленностым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ Фондэу республикэм щагъэпсыгъэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэр.\nБизнесым хэщагъэхэм фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэ кредитхэр къызIэкIагъэхьанхэ амал яIэным фытегъэпсыхьэгъэ шIыкIэр нахь Iэрыфыгъу шIыгъэным УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ынаIэ тет, унэшъо гъэнэфагъэхэу ащ епхыгъэхэри къыдигъэкIыгъэх. IофшIэным изэхэщэн шIуагъэу къытырэм хэгъэхъогъэным ыкIи зекIоным ателъытагъэхэ проектхэр арых анахь мэхьанэшхо зэратхэрэр.\nМинистрэу Максим Орешкиным къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, предпринимательствэм хэщагъэхэм, предприятие цIыкIухэм фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэ чIыфэ мыинхэр зэрящыкIагъэхэр къыдалъыти, шIокI имыIэу кредит анахь макIэу къаIыпхын фаер сомэ миллиони 3 хъущтыгъэмэ, джы ар сомэ мин 500-м нэсэу къырагъэIыхыгъ. Ащ дакIоу компанием мылъкоу къыригъэкIокIырэм хигъэхъонымкIэ кредит нахьыбэу ратыщтыгъэр сомэ миллиони 100-м кIахьэщтыгъэмэ, непэ а пчъагъэр сомэ миллион 500-м нагъэсыгъ. ЗекIоным ылъэныкъокIэ инвестиционнэ проект зыгъэцакIэрэм чIыфэу къыратыщтыр сомэ миллиардитIум кIэхьан ылъэкIыщт. Мы пстэуми процентэу апылъыр нахь макIэ шIыгъэныр ары ведомствэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьырэр.\nАдыгеим исоциальнэ-экономическэ зытет зыфэдэщтыр бэкIэ зэлъытыгъэр промышленностыр ары, шъолъырым и ВРП пштэмэ, ащ ипроцентышхо мыщ телъытагъ. Джащ фэдэу зэхэубытэгъэ бюджетым хэбзэIахьхэр нахьыбэу къизыгъахьэхэрэм мы лъэныкъор ащыщ, нэбгырэ мин пчъагъэмэ мыщ Iоф щашIэ.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ шъхьаIэхэу къыгъэуцухэрэм ащыщ предприятиехэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ ящыкIэгъэ мылъкур аIэкIэгъэхьэгъэныр, къэралыгъом ишъолъырхэм промышленнэ амалэу аIэкIэлъыр шIуагъэ къытэу агъэфедэн алъэкIынымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр. Республикэм щызэхащэгъэ шъолъыр Фондыр а пстэуми афэIорышIэ. Адыгеим ипащэхэм лъэбэкъоу ашIыгъэхэм яшIуагъэкIэ республикэм ипредприятиехэм япроектыкIэхэр щыIэныгъэм щыпхыращынхэ амал яIэ мэхъу. Ащ пае ахэм илъэси 5-м къыкIоцI агъэфедэнхэ алъэкIыщтхэ чIыфэхэр (техъорэр проценти 5-м ехъущтэп) аратыщт. Мыщ фэдэ екIолIакIэм мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп, предприятиехэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэмкIэ амалыкIэхэр аIэкIэлъхэ мэхъу, технологие пэрытхэм адиштэрэ экспортнэ продукциеу къыдагъэкIырэм хэхъо. Джащ фэдэу IофшIэпIэ чIыпIэхэми япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъущтыр зыщыбгъэгъупшэ хъущтэп.\nАдыгеим ихэбзэ къулыкъухэмрэ бизнесымрэ зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ пшъэрылъыбэ гъэцэкIагъэ мэхъу. Урысыем иэкономикэ политикэ илъэныкъо шъхьаIэу щытыр бизнесменхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, къэралыгъом социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэ ышIыным ахэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэр ары. А Iофыгъор республикэм зэрифэшъуашэу щызэшIохыгъэным ынаIэ тет Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.


Хэта зылъэгъугъэр, хэта зышIэрэр? | Адыгэ Макъ\nХэта зылъэгъугъэр, хэта зышIэрэр?\nМы илъэсым чъэпыогъум и 4-м пчыхьэм сыхьатыр 8-хэм адэжь Мыекъопэ районым ит поселкэу Каменномостскэм амыгъэунэфыгъэ автомобилым зыныбжь имыкъугъэ кIэлэцIыкIоу (2004-рэ илъэсым къэхъугъ) кушъхьэфачъэм тесыгъэр риутыгъ. Ащ фыкъогъэ ыкIи шъобж хьылъэхэр тещагъэхэу республикэ кIэлэцIыкIу сымэджэщым нагъэсыгъ.\nКъэралыгъо автоинспекцием и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм республикэм щыпсэухэрэм закъыфегъазэ мы хъугъэ-шIагъэм рихьылIагъэу зылъэгъугъэ щыIэмэ, ащ епхыгъэ къэбарыр араIонэу. Телефонхэу шъузытеон шъулъэкIыщтхэр: 53-90-02-р, 59-61-38-р.


Ныбджэгъуныгъэр нахь пытэнэу | Адыгэ Макъ\nНыбджэгъуныгъэр нахь пытэнэу\nМы тхьамафэу икIырэм АР-м и Конституционнэ Хьыкум ихьэкIагъ ткъош Абхъаз Республикэм и Конституционнэ Хьыкум илIыкIо куп.\nАщ хэтыгъэх Хьыкумым и Тхьаматэу Нурий Тания, ащ игуадзэу Людмила Ходжашвили ыкIи судьям иIэпыIэгъоу Элизбар Смыр. Адыгеим и Конституционнэ Хьыкум ылъэныкъокIэ зэIукIэгъум хэлэжьагъэх хьыкумышIэу Бырдж Заурбый, Секретариатым ипащэу Кобл Шариет.\nАР-м и Конституционнэ Хьыкум и Тхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр зэIукIэгъур къызэIуихызэ, Адыгеимрэ Абхъаз Республикэмрэ илъэсыбэ хъугъэу ныбджэгъуныгъэ пытэрэ зэкъошныгъэрэ азыфагу зэрилъыр къыхигъэщыгъ.\n— Ащ фэдэ ныбджэгъуныгъэр лъэныкъо пстэумкIи нахь лъэшэу зэрэбгъэпытэщтым упылъын фае, — къыIуагъ ащ. – А лъэныкъохэм ащыщ Конституцием диштэу цIыфхэм яфитыныгъэхэмрэ яшъхьафитыныгъэрэ къэухъумэгъэнхэри.\nНэужым Адыгеим и Конституционнэ Хьыкум зэхэщагъэ зэрэхъугъэм, пшъэрылъэу иIэхэм, хьыкумышIхэр зэрэхадзыхэрэм, судопроизводствэм шапхъэу иIэхэм ар къатегущыIагъ, илъэс зэкIэлъыкIохэм къулыкъум Iофэу ышIагъэр пчъагъэхэмкIэ къыгъэлъэгъуагъ. Ипсалъэ икIэухым Абхъаз Республикэм и Конституционнэ Хьыкум зэпхыныгъэ дыряIэу Iоф дашIэным зэрэфэхьазырхэм къыкIигъэтхъыгъ. Ащ и Тхьаматэу Нурий Тании Конституционнэ Хьыкумым апэрэ лъэбэкъухэр зэришIыгъэхэм, пшъэрылъэу яIэхэм, Iофыгъоу непэ зэшIуахыхэрэм къатегущыIагъ.\n— Апэ тызыдэкIонэу Адыгеир къызэрэхэтхыгъэм лъапсэ иI, — къыIуагъ ащ. – Мары джырэблагъэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо куп тиреспубликэ къэкIогъагъ. Гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм, экономикэм, нэмыкIхэм алъэныкъокIэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу зэрэзэдэлэжьэщтхэм лъэныкъуитIур тегущыIагъ. Адыгеим и Конституционнэ Хьыкум илъэс 20 хъугъэ зызэхащагъэр. Тэри ар упчIэжьэгъу къытфэхъунэу опыт икъун иIэ хъугъэ.\nАбхъаз Республикэм и Конституционнэ Хьыкум ихьыкумышIэу Людмила Ходжашвили иIофшIэгъухэм упчIэу къагъэхьазырыгъэхэм щигъэгъозагъэх. АР-м и Конституционнэ Хьыкум ихьыкумышIэу Бырдж Заурбый ахэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх.\nЗэIукIэгъум икIэухым ЛIыхьэтыкъо Аскэррэ Нурий Таниярэ ныбджэгъуныгъэ зэпхыныгъэ яIэу тапэкIэ республикитIум я Конституционнэ хьыкум-хэм Iоф зэдашIэным, ащ фэгъэхьыгъэ тхылъхэр лъэныкъуитIуми къагъэхьазырынхэшъ, зэдыкIэтхэнхэм зэрэфэхьазырхэр къаIуагъ.


Москва дэт метро "Воробьёвы горы" Адыгэ Республикэм икъэгъэлъэгъонхэр щыIэщтых\nБлыпэ, Гъэтхапэм и 05 2018 16:34\nМыекъуапэ, гъэтхапэм и 5\nАдыгэ Республикэм икъэгъэлъэгъон инэу Москва щызэхащэщтыр джырэ уахътэм агъэхьазыры. КультурэмкIэ Адыгеим иминистерствэ, лъэпкъ культурэхэм ягупчэ ыкIи лъэпкъ музеим ар зэхащэ.\nГъэтхапэм и 12 щегъэжьагъэу мэлылъфэгъум и 30 нэс Москва дэт метрохэм язэу "Воробьёвы горы" икъэгъэлъэгъопIэ гупчэ Адыгеим икъэгъэлъэгъонхэр щыкIощтых. Ащ пае лъэпкъ IэпэIасэхэм яIофшIагъэхэр ащ ащагъэх ыкIи игъэуцун джырэкIэ дэлажьэх.\nУрысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэхэм адыгэ культурэри ащыщ, лъэпкъ зыкIыныгъэм ыкIи зэгурыIоныгъэм фэдэ къэгъэлъэгъонхэр афэлажьэх. Джащ фэдэу лъэпкъ культурэм икъэухъумэнкIэ, ар цIыфхэм ашIогъэшIэгъон хъунымкIэ ишIуагъэ къакIо.\nКъэгъэлъэгъоныр лъэпкъ нэшанэхэм адиштэу агъэпсыщт. Дышъэ идагъэм щегъэжьагъэу нэмыкI ижъырэ IэшIагъэхэм анэсыжьэу къагъэлъэгъощт. Адыгеим иIэпэIэсахэр ары къэгъэлъэгъоным хэлэжьэщтыхэр. СтIашъу Юрэ, Сет Сафиет, АкIушъ Фатимэ яшъуашэхэр, Гумэ Ларисэ, Абрэдж Гощэфыжь, Нэгъуцу Аслъан, Хъуажъ Рэмэзан, ПIатIэкъо Айдэмыр яIофшIагъэхэр къагъэлъэгъощтых.\nГъэтхапэм и 12 Адыгеим икъэгъэлъэгъонхэр Москва къыщызэIуахыщтых.\nЕджагъэх 284 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « КъушъхьэфачъэкIэ къалэу Ако къикIынхи Кфар-Кама нэс къэчъэщтых Израил щыпсэурэ Адыгэхэм шъыгъо-шIэжь мафэр Рихьанием щыхагъэунэфыкIыщт »


Усэхэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 21.01.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nСи Уахътэ мачъэ\nДжащ тетзэ шIу слъэгъугъэхэр\nСи Уахътэу псыхъо чъэрым\nА псыхъор мачъэ лъэшэу,\nПсы цIынэм чIигъэбылъхьэу,\nИхэти, сыди Iулъхьэу\nЗыфэхъурэ зы орыпсэу,\nЗыгорэм ежь ынэпсэу…\nАу джары, сикъош, хъужьрэр,\nСи Уахътэ мачъэ псыхъоу,\nШIу слъэгъурэр зэкIэ пщагъоу\nЕ пахъэу къыIэтыгъэм,\nЗэм тхъахъоу къысщыхъугъэм,\nАу нэпцIэу къычIэкIыгъэм\nСпсэ щыщхэр щыгъощэжьхэу.\nЩыIагъэх, ау щыIэжьхэп,\nСпэчыжьэ ахэр хъугъэх,\nХьадрыхэ гъогу техьагъэх,\nАу тыдэ схьын гукIэгъур,\nАу тыдэ схьын шIулъэгъур,\nГум шIэжьэу щыбырсыррэр,\nСыд сIоми мысамбыррэр?\nЩхы макъи, губжы макъи,\nПсау фэдэхэу къысщыхъузэ,\nШIэжь къуапэмэ салъыхъузэ!\nСыфаеп зи ушъхьагъу сэ,\nСыфаеп чIыгум ыпсэ,\nОм иты жъуагъуи, тыгъи,\nСэ сызыфаер шъоры,\nСикIасэ хъугъэ цIыфхэр!\nШъэфыбзэм лъагъо иIэмэ,\nПщэс нэфхэр есых нэгухэу,\nЧIым рычъэрэ псыхъожъым\nИгъунджэ ахэр хъугъэх,\nАу гури марышъ, мэсты,\nДжэхьнэмы машIо хъужьэу,\nТоп пчъагъэу сшIузэхэзы.\nЩыIэжьэп пIоми хъун\nЗи шIум фэкIожьэу гъогу.\nГъогукIэ хэт лъыхъун,\nКъэнагъэр гухэкI закъу?\nПсэм фабэу къынэсыгъи,\nХы орым хихьажьыгъэх.\nАу джыри гум ыцыпэ\nГупшысэм ишъэу ыпэ,\nАр джыри щыкIэпIыгъ.\nПсэу сиIэм фэхьалэлэу.\nСэ сшъхьэ ащ лъымыплъэжьми,\nПсым ари ежь-ежьырэу\nЛъэкъуакIэр хихы къэси,\nПсэм щыщы Iахь сэ сIихэу,\nГъунапкъэ горэм нэсми,\nСыздехьы щыщ сыхъугъэшъ,\nСыздехьы, ау сэ сэшIэ —\nА чъэным иI кIэух,\nАщ фэкIо сэ сигъашIэ,\nКъысэжэ си Псэхэх.\nАщ хэти IэкIэкIыгъэп,\nАщ хэти фырикъугъэп,\nБэ шIэн, макIэ тешIэн,\nСиIофи ащ ышIэн.\nАу непэ ар сигугъэп,\nСэ непэ шIу сэлъэгъу,\nЦIыфышIумэ сэ салъэхъу,\nСыщыI сиуахътэ сиеу,\nЕжь уахътэми сыриеу!\nСыд пае е хэт пае тэ тыщыIа?\nИлъэсхэр къэтэгъашIа, е тэщыIа?\nТытещыныхьа тапэ гъогоу илъым,\nЗыфэдэри тымышIэу къытпыщылъым?\nТибгынэжьына лъфыгъэ-пIугъэу тиIэм,\nЩыгъупшэжьына лIакъом икъежьапIэ?\nКъыгъотыжьынба тыжъым ихэпIэжъ,\nПсы чъапIэм икъежьапIэу ипсынэжъ?\nЗэгорэм къытщыкIагъэр, тызхэныгъэр,\nТэ тапэу лъфыгъэу тиIэм пэдгъохыгъэр,\nЫшIэнба ащ, е пкIэнчъэу тыулэугъа,\nАтэ кIэнычъэу уахътэр дгъэкIодыгъа?\nДжэуап зимыIэ упчIэмэ сагъапэ,\nДжащ пае сикъэлэми сэ сэгъатхэ.\nНэшIошIыгъэм о уиIэтынэп,\nКъыбдэхъугъэмэ хъяр, ащ рыгушху,\nУнэсыгъ къушъхьэ сыджым ышыгу!\nАу ащ пае ныбджэгъу къимыдзэжьэу,\nЕ уикъошхэр Iоф о хэбдзэжьхэу,\nПщэс агъунэу зымыIэтыжь.\nО уилэгъумэ уашъхьарыкIыгъэми,\nТинамыси зы бзыпхъэу уерэI,\nЦIыф гъэсагъэу о ущэрэI!\nГъашIэр пцIашхъо, ахъщэмэ пшахъо,\nЦэ зырызэу зэхэлъэу къэлъагъо,\nАр джащ фэдэу зэхэтэкъужьы,\nЕ псы ормэ ачIэгъэу мэхъужьы.\nАу тхьамыкIэри, насып щыкIагъэри,\nЗи зимыIэу шъофым къинагъэри\nХэт ышIагъэри ащ ыгъэпкIэнчъэу.\nУахътэм икIыхьагъэ згъэунэфыгъэ,\nАр фэдиз сэ игъо сызфифагъэм,\nАр фэдиз сэ гъашIэу къэзгъэшIагъэм,\nЩыIэныгъэу сиIэм изэфагъэ.\nУахътэм икIыхьагъэ насыпыгъэшъ,\nСинамыс насыпэу къысфычIэкIы,\nОсэу икъэбзагъэ къытфесыгъэшъ,\nСихьэблашъхьэ пшысэм къеушъэкIы.\nШъхьарытIупщэу хышхом сызыхахьи,\nЛIэгъэпалъэу пкIыхьэм сызелъахъи,\nОхътэ занэр шъэфэу къысщыхъугъ,\nИшъыпкъагъи бэрэ сылъыхъугъ.\nСщэIэшъугъэр, къинэу сфэщэчыгъэр,\n— Джары, сIуагъэ, уахътэм къыситыгъэр,\nСщыгъупшагъэу тыгъэу къысфепсыгъэр,\nТхьэм инурэу гучIэм къынэсыгъэр…\nМэзэу сапашъхьэм сэ сыхэплъыхьэ.\nФэнэхъо-нажъоу ар къыскIэнашъхьэ,\nОщхыпс шъокIыгъэуи къысфэмэфашхъо.\nЗэм пкIэшъэ дышъэмэ ашъо зэблихъоу,\nУсэ сатырхэр тхьапэм къытехьэх,\nОщхыпс-гупшысэхэр ащ щызэхахьэх.\nПсы гъоткIо минхэр чъыгмэ къячъэхых,\nКъутэмэ джашъомэ къащызэпэчъэх.\nБжыхьэпэ уахътэм сыхагъэгъуазэ,\nОм къекIыехых быбыжьрэ бзыухэр,\nАфимыкъужьэу тыгъэ нэбзыйхэр.\nМыдкIэ чIыгушъхьэм лъэбэнэ пчъагъэ\nОщхэу къещхыгъэм хешIыхьэ чъагъэу.\nТэухы бжыхьэр, благъэ кIымафэр,\nЩтыргъукIэу, осэу къэсыщт а мафэр!\nПцIыусхэу, къэрар зимыIэхэр,\nМыцIыфхэу, джа щыIэ-щымыIэхэр,\nКъытехьэх тигъогу, къытшIутехьэх,\nАусэпы, ауцIэпIы, щэхъушIэх.\nАщ фэдэхэр бэрэ фэягъэх,\nАу тэри пцIым тыдихьыхэу,\nПцIы IэшIур апэу къыхэтхэу\nХъугъэба, шъыпкъэр дгъэбылъэу,\nДыджыгъэм гур фэдгъэуалъэу.\nСэ сэшIэ, сышыихъыгъэп,\nШыихъы цIыфи слъэгъугъэп,\nАу шъыпкъэр пкъэоу сиIагъ,\nСыщэIэфэ ащ сыфэкIуагъ.\nЫIуагъэм адыгэр епцIыжьрэп,\nЗэ Iуагъэр тIо Iуагъэ ышIыжьрэп.\nЩыIэнба, ар ыгъэлъапIэу!\nЫгуи, сэшIэ, къабзэ.\nНэбзый мин къакIехы.\nНэгур шIум икупсэу,\nЗэмкIэ тыгъэ папкI.\nДжарэу ащ ынапэ\nБэп ащ фэдэу щыIэр,\nШIу щэхъу ыгу имылъэу.\nАу а цIыф зырызмэ\nНэхэр плъырыжьхэп, мэкIуасэх,\nГутео макъэр мэIасэ.\nСыда гупшысэу щыIэщтыр,\nМы уахътэм узэгупшысэщтыр?\nОщхылэу шIункIы дунаир,\nКъикIыжьрэр сыд гуIэныгъэм,\nКъэсыгъэу лIэныгъэ уаер?\nА уаер ренэу пэсащэу\nКъытфэсы гугъэнчъэ ощхэу,\nЗэман хэхыгъэ имыIэу,\nТэщ пае чъыIэ-гомыIоу.\nАу гугъэр, тэ хъугъа гугъэр,\nНыбджэгъоу цIыфым иIагъэр?\nКIодыгъа ари аужэу,\nЛIэныгъи, сыди емыжэу?\nПсэм икъэбзагъэ фэлъаIох…\nСэпэ гъогур сикIэухэп\nСэпэ гъогур сыухыгъэ\nАу сыухрэп ащ пай гугъэр,\nГъашIэм гъусэу сиIэр.\nЗысэплъыхьэ, сапэ илъыр\nГъогоп, цIырау шъоф.\nКъызгурэIо къинэу хэлъыр,\nСэркIэ ар мышъэф.\nЖьыбгъэр лъэшы, тыгъэр стыры,\nЗи къысшъхьасрэп сэ.\nГъунэ дэдэм щытыр сэры,\nЛъэбэкъу сшIыгъэ. Джыри зы…\nГъогур кIэу хэсхыгъ.\nЦIырау шъофыр зэхэсэдзы,\nСэпэ гъогур сикIэухэп,\nСшIын слъэкIыгъ лъэгъуакIэр,\nСэшIэ, пкIункIэ ар IэшIэхэп,\nАу джащ фэд щыIакIэр.\nЗэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу\nАдыгэ культурэм ифестиваль Тыркуем ит къуаджэу Хаусай щыкIуагъ. Тэхъутэмыкъое районым культурэмкIэ и Унэшхо иансамблэу «Уджыр», адыгэ кIэлэцIыкIу театрализованнэ зыгъэсапIэу «Щыгъыжъыер», орэдыIохэу Цышэ Зарет, Нэгъой Заур, Ацумыжъ Адам, нэмыкIхэри Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ фестивалым хэлэжьагъэх.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Зэлъэпкъэгъухэм язэIукIапIэ зеушъомбгъу отключены\nМэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ\nФыжь-шхъонтIэ-плъыжьышъохэр тыгъуасэ къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къыщябэкIыщтыгъэх — тиреспублики, ащ икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапи ахэм ясатырэ хэтых — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Мафэ игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыгъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шъхьаIэхэм ащыщ отключены\nГум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр\nЗыныбжь хэкIотагъэхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр зыщаIыгъхэ республикэ унэ-интернатым мэфэкI Iофтхьэбзэ гъэшIэгъон щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр отключены\nЩыIэныгъэр — иорэд\nАдыгэ лъэпкъым икомпозитор цIэрыIоу Тхьабысымэ Умарэ къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм ехьылIэгъэ къэгъэлъэгъоныр республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIуагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи ЩыIэныгъэр — иорэд отключены\nАнглием къыщалъэгъугъэр афэфед\nБзэхэр зыщызэрагъэшIэрэ Гупчэу «Активым» иеджэкIо куп джырэблагъэ Англием щыIагъ.\n23.08.2019 / Комментарии к записи Англием къыщалъэгъугъэр афэфед отключены\nМэфэкI шIыкIэм тетэу\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ икъулыкъушIэхэм ащыщхэм щытхъуцIэхэр зэрафагъэшъошагъэхэм ыкIи полицием ирайон отделхэм къафащэфыгъэ хэушъхьафыкIыгъэ техникэр зэраратыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ АР-м и Правительствэ и Унэ дэжь щыкIуагъ.\n22.08.2019 / Комментарии к записи МэфэкI шIыкIэм тетэу отключены\nИлъэсым ыкIэм ехъулIэу\nЛъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым псэолъэшI IофшIэнышхохэр мы уахътэм щэкIох.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Илъэсым ыкIэм ехъулIэу отключены\nШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф\nАдыгэ Республикэм щыпсэухэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр! ТичIыпIэгъу лъапIэхэр!\n22.08.2019 / Комментарии к записи ШышъхьэIум и 22-р — Урысые Федерацием и Къэралыгъо быракъ и Маф отключены\nЗы быракъым зэдычIэтхэу\nУрысыем и Къэралыгъо быракъ и Мафэ непэ хэтэгъэунэфыкIы. УФ-м и Президент и Унашъоу шышъхьэIум и 20-м 1994-рэ илъэсым ышIыгъэм диштэу ар агъэмэфэкIы.\n22.08.2019 / Комментарии к записи Зы быракъым зэдычIэтхэу отключены\nКIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт\nКIэлэегъаджэхэм егъэлыегъащэу къафэмыгъэзагъэхэ Iофыгъохэр зэшIуахынхэ фаеу зэрэхъурэм епхыгъэу илъэсыкIэ еджэгъур зыщаублэжьыщтым ехъулIэу партиеу «Единэ Россием» предложениехэр къыщагъэхьазырыщтых.\n22.08.2019 / Комментарии к записи КIэлэегъаджэхэмкIэ нахь Iэрыфэгъу хъущт отключены


Адыгеим илIыкIо куп бизнес-форумым хэлэжьагъ — Голос Адыга\nАдыгеим ипащэхэм республикэм иинвестиционнэ, иэкономикэ амалхэм форумым хэлажьэхэрэр нэIуасэ афашIыгъэх.\nТыркуе-Урысые деловой советым иправление хэтэу, Урысые Федерацием ЮФО-мкIэ иделовой комитет итхьаматэу Дженгиз Гюль, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Урысые Федерацием сатыумкIэ и ЛIыкIоу Тыркуем щыIэ Айдар Гашигуллиным Адыгеимрэ Тыркуемрэ ябизнес-сообществэ илIыкIохэм шIуфэс къарахыгъ.\nДженгиз Гюль форумыр къызэIуихызэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Тыркуем экономикэ зэдэлэжьэныгъэ зыдыриIэ хэгъэгуитфмэ Урысыер ахэхьэ.\n«ХэгъэгуитIум экономикэ зэпхыныгъэу зэдыряIэм изегъэушъомбгъун тисообществэ иIахь хишIыхьан фаеу сэлъытэ. Адыгеим инвестициехэмкIэ амалэу иIэхэр инвесторхэм къызфагъэфедэнхэу сыкъяджэ. Мы шъолъырым зэдэлэжьэныгъэу дытиIэм хэдгъэхъоным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Товархэр нахьыбэу зэIэкIэдгъэхьанхэмкIэ, инвестициехэр туризмэмрэ агропромышленнэ секторымрэ ахэтлъхьанхэмкIэ ар Iэрыфэгъоу щыт. Адыгеим и ЛIышъхьэ тыкъызэрэригъэблэгъагъэм иджэуапэу тигуапэу республикэм тыкъэкIощт», — хигъэунэфыкIыгъ Дженгиз Гюль.\nУрысые Федерацием сатыумкIэ и ЛIыкIоу Тыркуем щыIэм Адыгеимрэ Тыркуемрэ язэдэлэжьэныгъэ лъэныкъуабэмкIэ лъагъэкIуатэ зэрашIоигъор зэригуапэр къыIуагъ. «Тихэгъэгу гъусэныгъэ зыдыриIэхэм Тыркуер зэу ащыщ. Адыгеим Тыркуем зэзэгъыныгъакIэхэр дишIыхэ зэрэшIоигъом тэри детэгъаштэ», — мыщ фэдэ гущыIэхэмкIэ Айдар Гашигуллиным форумым хэлажьэхэрэм зафигъэзагъ.\nРеспубликэм анаIэ къызэрэтырагъэтырэм фэшI Урысые Федерацием ипосольствэу, Урысые Федерацием сатыумкIэ ипосольствэу Тыркуем щыIэхэм, Тыркуе-Урысые деловой советым зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ ариIуагъ. КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, непэрэ зэIукIэгъур бизнесым, гъэсэныгъэм, социальнэ, экономикэ, культурэ зэпхыныгъэхэм язегъэушъомбгъун фэIорышIэщт.\n«Тыркуемрэ тэрырэ тарихъ, гуманитар, социальнэ-экономикэ хъугъэ-шIэгъабэмэ тызэрапхы. Ахэм зэу ащыщ адыгэхэр бэ хъухэу мыщ зэрэщыпсэухэрэр. МыщкIэ амалышIухэу тиIэхэр зэкIэ непэ дгъэфедэнхэ фае. Экономикэм, гъэсэныгъэм, культурэм алъэныкъокIэ ыпэкIэ зэдэтшIыгъагъэхэ зэзэгъыныгъэхэм япIалъэ лъыдгъэкIуатэ, тизэдэлэжьэныгъэ зедгъэушъомбгъу тшIоигъу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, лъэныкъуитIуми язэпхыныгъэ нахь зырагъэушъомбгъун алъэкIыщт. Республикэм имэкъу- мэщ, туризмэм, псауныгъэм икъэухъумэн фэгъэзэгъэ лъэныкъом инвестициехэр къазыхалъхьэхэкIэ амалэу иIэхэм къахэхъощт.\nУнэхэр зыщагъэпсыщтхэ инвестиционнэ площадкэхэр къаритынхэм, промышленностым, туризмэм, мэкъу-мэщым алъэныкъокIэ проектхэр пхырыщыгъэнхэм Адыгеир афэхьазыр. ИнвесторхэмкIэ нахь къякIунэу алъытагъэр парк шъолъырхэр ары. НепэкIэ индустриальнэ паркищрэ зы турист-рекреационнэ паркрэ щыI.\nАдыгеим ихэбзэ къулыкъухэм ахэм афэдэ проектхэм япхыгъэ фэIо-фашIэхэр зы чIыпIэ щызэхащэнхэм анаIэ тырагъэты, хэбзэIахьхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэхэр афашIых, чIыгу Iахьхэр къафыхагъэкIых. ЧIыпIэ предприятиехэм япродукцие IэкIыб къэралыгъохэм ябэдзэрхэм ащыIугъэкIыгъэнхэмкIэ Адыгеим амалышхохэр иIэх.\nИнвестициехэмкIэ республикэм амалэу иIэхэм нахь икъоу нэIуасэ зафашIыным пае форумым хэлажьэхэрэм Адыгеим фэгъэхьыгъэ фильмэ къафагъэлъэгъуагъ.\nТыркуе-Урысые деловой советым илIыкIохэм къэралыгъуитIум язэдэлэжьэныгъэ зырагъэушъомбгъунымкIэ предложениехэу къахьыгъэхэр ашIогъэшIэгъоныгъэх. Адыгеим илIыкIо куп хэтхэм Тыркуем ибизнесменхэм яупчIэхэм джэуап къаратыжьыгъ. ООО-у «Красногвардейскэ щэ заводымрэ» тыркуе компаниеу «Иннова Беддинг» зыфиIорэмрэ Iоф зэрэзэдашIэщтымкIэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ. Адыгеим изавод къыщыдагъэкIхэрэ гъэщхэкIхэр Тыркуем щыIугъэкIыгъэнхэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх. Мазэ зытешIэкIэ апэрэ продукциер Тыркуем къащэнэу рахъухьагъ.\nАдыгеимрэ Тыркуемрэ япредпринимательхэм язэпхыныгъэ экономикэм иотраслэ зэфэшъхьафхэм ащагъэпытэ зэрашIоигъор къаIуагъ. Сатыум, экономикэм, инвестициехэм алъэныкъокIэ хэгъэгуитIум нахь зызэрагъэчанырэр бизнес-сообществэм игуапэ хъугъэ.\n«Лъэныкъо пстэумкIи республикэм хэхъоныгъэ едгъэшIын тыгу хэлъ. Тыркуем зэдэлэжьэныгъэу дытиIэм зызедгъэушъомбгъукIэ, пшъэрылъхэу зыфэдгъэуцужьыгъэхэр лъэныкъуабэкIэ гъэцэкIагъэ хъущтых», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгэ лъэпкъым ыкъо кIасэу Хьахъурэтэ Шыхьанчэрый\nСледущая Дюздже дэс адыгэхэм рагъэблэгъагъ


Зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхaгъэx | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, компаниеу «ЛУКОЙЛ»-м илъэс 25-м ехъугъ республикэм IофшIэн гъэнэфагъэ зыщигъэцакIэрэр ыкIи цыхьэшIэгъу гъусэгъоу ары зыкъызэригъэлъэгъуагъэр.\n«Компанием гъэхъагъэ хэлъэу ыпэкIэ регъэхъу, инфраструктурэр нахьышIу ешIы, псэуалъэхэр уахътэм диштэу егъэкIэжьых, республикэм ибюджет хэбзэIахь гъэнэфагъэхэр къырегъахьэх. Зэзэгъыныгъэу тызыкIэтхагъэр бгъуитIуми язэдэлэжьэныгъэ шIуагъэ къытынымкIэ лъэпсэшIу хъущт. Республикэм ифедэ хэлъэу лъэныкъо зэфэшъхьфхэмкIэ тызэдэлэжьэным тыфэхьазыр. «ЛУКОЙЛ»-р социальнэ лъэныкъом тегъэпсыхьэгъэным, шIушIэ проект зэфэшъхьафхэр республикэм щызэшIуихынхэм тэркIэ мэхьанэ иIэу щыт», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nТапэкIэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъагъэхэр икъоу гъэцэкIагъэ хъунхэм республикэм ынаIэ зэрэтыригъэтырэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Тыгъуасэ зыкIэтхэгъэхэ зэзэгъыныгъэм къыделъытэ IофшIэнэу зэдагъэцэкIэщтым илъэныкъо гъэнэфагъэхэмкIэ тапэкIи зэдызэшIуахыщт Iофтхьабзэхэр амал зэриIэу нахь псынкIэу зэшIохыгъэнхэр. ЧIыдагъэм хэшIыкIыгъэхэмкIэ республикэм иэкономикэ ифэныкъоныгъэхэм, ахэм язытет тэрэзэу уплъэкIугъэным ахэр япхыгъэх. Джащ фэдэу автозаправочнэ комплексхэу джырэкIэ щыIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэр, кIэхэр шIыгъэнхэр, тыкъэзыуцухьэрэ дунаимкIэ щынэгъончъэу щытыщт джырэ производствэхэр республикэм щышIыгъэнхэр, цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ ыкIи республикэм иинфраструктурэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ бгъуитIуми яфедэ зыхэлъ проектхэр зэдэгъэцэкIэгъэнхэр.\nАдыгеим ихэбзэ къулыкъухэр компанием иинвестиционнэ IофшIэн тэрэзэу лъыгъэкIотэгъэнымкIэ IэпыIэгъу фэхъунхэм фэхьазырых. Ащ нэмыкIэу социальнэ проектыр зэдагъэцэкIэнэу лъэныкъуитIур зэзэгъыгъ. ГущыIэм пае, кIэлэцIыкIу ыкIи спорт джэгупIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм пае «ЛУКОЙЛ»-м мы илъэсым ахъщэ къафихигъэкIыщт.\nВагит Алекперовым къызэриIуагъэмкIэ, компаниемкIэ мэхьанэшхо иI республикэм ипащэхэр IэпыIэгъу къафэхъунхэм. Мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае зэдызэхагъэуцогъэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ, язэфыщытыкIэхэр джыри нахь лъэгэпIэ иным нэгъэсыгъэнхэмкIэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ зэриIэр.\nПАО-у «ЛУКОЙЛ»-м ипрезидент Адыгеим и ЛIышъхьэ республикэм зэрэригъэблэгъагъэр игопагъ ыкIи къэкIонэу зэрэфаер къыхигъэщыгъ.\nМыщ дэжьым хэгъэунэфыкIыгъэн фае «ЛУКОЙЛ»-м иавтозаправочнэ станцие 21-рэ Адыгеим зэритыр, ахэм ащыщ гъэстыныпхъэ зэфэшъхьаф зиIэ станции 4-р, джащ фэдэу нефтебази 2-мэ Iоф зэрашIэрэр. Гъэстыныпхъэм иIугъэкIынкIэ Адыгеим ирозничнэ рынкэ компанием чIыпIэу щиубытырэр процент 31-рэ фэдиз. Мы компанием къепхыгъэ предприятиеу ООО-у «ЛУКОЙЛ-Югнефтепродукт» зыфиIорэр чIыдагъэм хашIыкIыхэрэр IугъэкIыгъэнхэмкIэ операторэу щыт. Обществэм илъэс зэкIэлъыкIохэм республикэм федэу къыфихьырэр зынэсырэр нафэ, Адыгеим щыпсэурэ нэбгырэ 200-м ехъумэ IофшIэн арегъэгъоты.\n«Единэ Россием» и Апшъэрэ Совет хагъэхьагъ →\nЗэдэлэжьэныгъэм зырагъэушъомбгъущт →\nДжы Адыгеим щыпхыращыщт →\nIэпыIэгъум амалышIухэр къытыщтых


Фестивалым изэхэщэн тегущыIагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан Дунэе кинофестивалэу Шъачэ щыкIощтым икIэщакIоу, ипрезидентэу Бэлэгъэ-Къандур Любовь, ащ игъусэхэ Бэлэгъэ Роберт, Борэй Марат аIукIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, культурэм иIофышIэхэр, нэмыкIхэри. 2016-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 10-м щыублагъэу и 16-м нэс Шъачэ щырагъэкIокIынэу агъэнэфэрэ Дунэе кинофестивалым изэхэщэн епхыгъэ Iофыгъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх. Iофтхьабзэм икIэщакIоу, адыгэ бзылъфыгъэу Бэлэгъэ-Къандур Любовь Урысыем къыщыхъугъ, ау джырэ уахътэм Великобританием щэпсэу.\nКультурэм, искусствэм, литературэм, журналистикэм, кином, нэмыкI лъэныкъохэмкIи гъэхъэгъэшIухэр ышIыгъэх. Адыгэ лъэпкъым къыхэкIыгъэ бзылъфыгъэ анахь чанхэм, Iушхэм ясатырэ пытэу хэт. АР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, мыщ фэдэ лъэгэпIэ инхэм анэсыгъэ Бэлэгъэ-Къандур Любовь рэзэныгъэ гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ, адыгэ лъэпкъым ар зэрэщыщым урыгушхон фаеу ылъытагъ.\n«Лъэшэу тигуапэ тиреспубликэ шъукъызэрэкIуагъэр, — къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан хьакIэхэм зафигъазэзэ. — Искусствэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, къэралыгъохэр зэрепхых. Арышъ, фестивалэу зэхэшъущэщтым мэхьанэшхо иIэу сэлъытэ. «Гъогумаф!» шъосэIо, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу сышъуфэлъаIо. АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху» зыфиIорэр Л.Бэлэгъэ-Къандур фагъэшъошагъ. ИIофшIагъэ мыщ фэдэ осэшхо къыфэзышIыгъэ республикэм ипащэ зэрэфэразэр къыхигъэщыгъ нэужым гущыIэр зыштэгъэ Бэлэгъэ Любовь.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, кинофестивалыр зэхищэныр ыгу къызехьэм, Урысыем илIыкIоу Великобританием щыIэм зыфигъэзагъ, ащкIэ Посольствэми, нэмыкI цIыфыбэхэми къыдырагъэштагъ.\n«Лондон, Москва, нэмыкI къэлэшхохэм афэдэу Шъачи непэ дэгъоу дунаим щызэлъашIэ. Ащ амалэу къытыхэрэр къызфэдгъэфедэнхэ фае», — къыIуагъ Любовь. — Политикэм емыпхыгъэ Iофтхьабзэу мыр щытыщт, къэралыгъохэр, цIыф лъэпкъхэр зэрипхыщтых.\nУрысыем непэ зэгурыIоныгъэ зэрилъыр, цIыфхэр мамырэу щыIэнхэу зэрэфаехэр Евро- пэм щыпсэухэрэм алъыдгъэIэсын фае, ащкIэ фестивалым амалышIухэр къетых. ЗэрэдгъэнафэрэмкIэ, текIоныгъэр къыдэзыхырэ фильмэхэр Великобританием къыщыдгъэлъэгъощтых.\nДжащ фэдэу шIушIэ Iофтхьабзэхэри зэхэтщэщтых, заохэм, зэпэуцужьхэм ахэкIодэгъэ, шъобж ахэзыхыгъэ тидзэкIолIхэм яунагъохэм, ясабыйхэм IэпыIэгъу тафэхъущт.


Республика Адыгея - Мэлылъфэгъум и 27-р —урысые парламентаризмэм и Маф\nМэлылъфэгъум и 27-р —урысые парламентаризмэм и Маф\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм, Адыгэ Республикэм имуниципальнэ образованиехэм ялIыкIо къулыкъухэм ядепутатхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nУрысые парламентаризмэм и Мафэ фэшI тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо!\nТиджырэ лъэхъан хэгъэгум исоциальнэ-экономикэ, иобщественнэ-политикэ хэхъоныгъэкIэ парламентым мэхьанэу иIэм уасэ фэшIыгъуай.\nХабзэм изаконодательнэ къутамэ демократическэ обществэм изы институтэу щыт. Политикэ партиехэм яшIо-игъоныгъэхэр къызэрэтлъигъэIэсыхэрэм нэмыкIэу, къэралыгъом хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнми ар ишъыпкъэу фэлажьэ.\nКъэралыгъом игъэпсын епхыгъэ Iофыгъохэр зэрэзэшIуахырэ шIыкIэ анахь тэрэзхэм якъэгъотынкIэ, ищыкIэгъэ зэхъокIыныгъэхэр шIыгъэнхэм пае зигъо шэпхъэ актхэм яштэнкIэ парламент едэIунхэр амалышIоу щытых.\nАдыгеим идепутатхэм яIоф хэшIыкIышхо зэрэфыряIэм, опытышIу зэряIэм, творческэу Iофхэм зэрякIуалIэхэрэм яшIуагъэкIэ урысые парламентаризмэм ихэхъоныгъэ яIахь тапэкIи зэрэхашIыхьащтым, республикэми, хэгъэгуми хэхъоныгъэ ашIыным яшъыпкъэу зэрэфэлэжьэщтхэм тицыхьэ телъ.\nПарламентариехэм псауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэнэу, яIофшIэн гъэхъэгъэшхохэр щашIынхэу тыгу къыддеIэу тафэлъаIо!


Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, блэкIыгъэ тхьамафэм республикэм бзэджэшIэгъэ 48-рэ щызэрахьагъ.\nАхэр: машинэр рафыжьагъэу 4, тыгъуагъэхэу 19, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъи 5, нэмыкIхэри. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъуи 4-рэ аукъуагъэу хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къыхагъэщыгъ. БзэджэшIагъэ зезыхьагъэу зэгуцафэхэрэ нэбгырэ 38-рэ агъэунэфыгъ, зэхафын алъэкIыгъэр процент 70-м ехъу.\nАдыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 7 къатехъухьагъ, ахэм нэбгыри 2 ахэкIодагъ, нэбгыри 7-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ешъуагъэу рулым кIэрысхэу водитель 40 къаубытыгъ, гъогурыкIоным ишапхъэхэр гъогогъу 3061-рэ аукъуагъэу къыхагъэщыгъ.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ илъэс 26-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм ылъэныкъокIэ къызэIуахыгъэ уголовнэ Iофыр УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм иследственнэ подразделение зэхифыгъ. ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэ зэрихьагъэу ар агъэмысэ.\n2017-рэ илъэсым, чъэпыогъум Урысыем ишъолъыр горэм щыпсэурэ бзылъфыгъэр зэрагъэпцIагъэм епхыгъэ къэбар хэбзэухъумакIохэм къаIэкIэхьагъ. КъызэрэнэфагъэмкIэ, гъэпцIагъэкIэ бзылъфыгъэм сомэ мини 100 шIуаштагъ. Полицием иIофышIэхэм зэхащэгъэ уплъэкIунхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, агъэпцIагъэмрэ бзэджашIэмрэ ИнтернетымкIэ нэIуасэ зэфэхъугъэх. Ахъщэ чIыфэ зытырэ организацием Iоф щишIэу хъулъфыгъэм зыкъыгъэлъэгъуагъ ыкIи бзылъфыгъэм ищыкIэгъэ кредитыр къырихынымкIэ IэпыIэгъу фэхъунэу ыгъэгугъагъ. Ау ар ыгъэцэкIэным пае ахъщэм изы Iахь ежь исчет къыригъэхьан фаеу бзылъфыгъэм риIуагъ. Мазэм къыкIоцI бзэджашIэм ыIорэр зэкIэ ащ ыгъэцэкIагъ.\nСледствием икъулыкъушIэхэм уголовнэ Iофыр зэхафыгъ ыкIи хъулъфыгъэм лажьэ зэриIэр зэрытхэгъэ тхьапэхэр хьыкумым IэкIагъэхьагъ.\nМыщ фэдэ чIыпIэ шъуимыфэным фэшI сакъыныгъэ къызхэжъугъэфэнэу, гъэпцIакIохэм аIорэм шъуемыдэIунэу хэбзэухъумакIохэр къышъоджэх.\nЕшъуагъэу машинэр рифыжьагъ\nТикъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ илъэс 26-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм УФ-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иотделэу Мыекъуапэ щыIэм идежурнэ часть зыкъыфигъэзагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, иавтомобилэу ВАЗ-21099-р бзэджашIэм рифыжьагъ. Мыщ лъапсэу фэхъугъэм изэхэфын фэгъэзэгъагъэх полицием иуполномоченнэ участковэхэр. ХэбзэухъумакIохэм уплъэкIунхэр рагъэкIокIыхэзэ мы бзэджэшIагъэр зезыхьагъэр агъэунэфын алъэкIыгъ.\nКъызэрэнэфагъэмкIэ, мы мафэм автомобилыр зыем дэжь инэIосэ хъулъфыгъэр къэкIуагъ. НэбгыритIур зэдешъуагъ. Бысымыр зыхэчъыем, хьакIэм машинэ IункIыбзэхэр къызIэкIигъахьэхи, автотранспортыр рифыжьагъ.\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием икъулыкъушIэхэм ешъуагъэу рулым кIэрыс хъулъфыгъэр къагъэуцугъ ыкIи хэбзэукъоныгъэ зэрэзэрихьагъэм къыхэкIыкIэ машинэр Iахыгъ. Ар зыдагъэуцугъэ чIыпIэм участковэ уполномоченнэхэр къэкIуагъэх ыкIи автомобилыр ащ къыщагъотыжьыгъ.\nБзэджашIэм ылъэныкъокIэ уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ, зэхэфынхэр макIох.\nНэбгыри 175-рэ ауплъэкIугъ\nОперативнэ-пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «ЕджапI» зыфиIорэр Адыгеим щыкIуагъ. ХэбзэухъумакIохэм ащ изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Еджэным изэхэщэн щынэгъончъэу щытыным, зыныбжь имыкъугъэхэм хэбзэукъоныгъэхэр ыкIи бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэм ар фытегъэпсыхьагъэу щытыгъ.\nПолицием иIофышIэхэр зэгурыIоныгъэ зэрымылъ унэгъо 69-мэ ащыIагъэх, профилактическэ учетым хэт зыныбжь имыкъугъи 175-рэ ауплъэкIугъэх. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, кIэлэцIыкIу 35-рэ (ушхьагъу ямыIэу) еджапIэм кIохэрэп. Административнэ протоколи 100 фэдиз зэхагъэуцуагъ, ахэм ащыщэу 61-р зипшъэрылъхэр тэрэзэу зымыгъэцэкIэрэ ны-тыхэм алъэныкъокIэ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгабзэм Iофыгъуабэ шъхьащытэу бэдауш лэжьакIом елъытэ\nАдыгабзэм Iофыгъуабэ шъхьащытэу бэдауш лэжьакIом елъытэ\nАдыгабзэр «кIодыжьрэ» бзэхэм ЮНЕСКО-м ахелъытэ, фэдэ щынагъор адыгэ бзэшIэныгъэлэжь зырызми щымыIэу алъытэми. Бэдаушыбэхэм гумэкIыгъохэр къыхагъэщых, адыгабзэр къэгъэнэжьыгъэным пае джыдэдэм лъэшэу инэу узэрэдэлэжьэн фаер. Бэдауш лэжьакIомэ къаIо, ныдэлъфыбзэр унагъом, еджапIэм, IофшIапIэхэм икъу фэдизэу къыщагъэфедэрэп, ащыгущыIэхэрэп.\nМыщ фэшъхьафэу унэшъошIъхэм илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ Iуахыжьыгъ хабзэу шIокI имыIэу адыгабзэр адыгэмэ еджапIэхэм ащызэрагъэшIэн фаеу зэрэщытыгъэр. Адыгабзэм иIофыгъохэмкIэ иеплъыкIэкIэджырэкIэ Фитыныгъэ радиом гущыIэгъу къыфэхъугъ Къэбэртэе – Бэлъкъарым щыщ бэдауш лэжьакIоу Бешто Аслъан.\nФитыныгъэ радио: Аслъан, мары ыпэкIэ конституцым къызэрэдэлъытэгъагъэу унэшъошIым Iут шъхьаIым урысыбзэм дакIоу адыгабзэри ышIэн фаеу пшъэрылъ иIагъ. АщкIэ сыд о узэреплърэр джырэкIэ зэрэщытымкIэ Iофыр?\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ адыгэ бэдауш IофшIакIоу Бешто Аслъан:\n- Ащ фэдэ лъэпкъ щыIэп. Къапштэми ар ащ фэдэу щытынэу щытэп, сыда пIомэ Урысыер федерацэу алъытэ пае шъхьакIэ, федерацэу щытыжьэп. Сыда пIомэ федерацым къыIорэр сыд – хэкухэри зы къэрал шъхьафхэу, ежьхэм унашъо зыфашIыжьэу, ау зы къэралышхом ыкIоцI хэтэу щытынэу ары. Урысыем джы дэдэм аущтэу щытыжьэп. Сыд фэдэ унашъор Мэзкуу къекIы.\nФитыныгъэ радио: Бзэр унагъом къыщежьэ аIо. Джы дэдэм сыда мыщкIэ Iофым изытетэу плъэгъурэр?\n- Бэмэ аIо унагъор арэу бзэр зыухъумэн фаер. Ау ащ пцIы усы. Сыда пIомэ адыгабзр къызщежьагъэр адыгэ унэгъо шъыпкъ. Ащ унагъор инэу, нэжъ-Iужъхэри исэу щытмэ ары. Ащ дэжьым бзэр агъэфедэ. Джы дэдэм кнагъохэр зэхэтых – ят, ян, сабыитIу нахьыбэрэмкIэ. Ятэ-янэхэр IофшIапIэм щыIэх, сабыйхэр еджапIэ, е сабыйIыгъыпIэ. Пчыхьам къыззэхэхьажьхэкIэ сыхьат закъо зэхэсхэшъ, зэбгъодэкIыжьых. ЕтIани тыкъэзыухъурэйрэр урысыбзэ. Мыхэм апэлъэшыныр унагъом къыщекIокIыгъэ зы сыхьатым къин. Тэущтэу уухъумэн адыгабзэр?\nБзэр щэIэфэ лъэпкъри щыIэщт, аIо шIэныгъэлэжьмэ. Арышъ, адыгабзэм икъэгъэнэжьыгъэнкIэ, изегъэушъомбгъугъэнкIэ амал инхэр джы дэдэмкIи епхьылIэнхэ фае, илъэс заулэкIэ, сабый текI зы-тIукIэ ныдэлъфыбзэр адыгэмэ аIэкIэмызыным пае, елъытэ Бешто Аслъан.


Псэ «къыпигъакIэзэ» егъэIорышIэ — Адыгэ макъ\nПсэ «къыпигъакIэзэ» егъэIорышIэ\nРедактор 23.06.2020 23.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем спортымкIэ дунэе класс зиIэ имастерэу СтIашъу Мамыр Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ иеджапIэ зыщегъасэ.\n— Спорт лъэпкъэу къыхэпхыгъэм цIыф дэгъухэр щыбгъотынхэм мэхьэнэ ин иIэу сэлъытэ, — къеIуатэ Урысыем кушъхьэфэчъэ спортымкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу СтIашъу Мамыр. — ГукIэгъоу ахэлъым уегъэгушхо. Цыхьэ къызэрэпфашIырэм кIуачIэр ыгъэпытэзэ, уапэкIэ узэрэлъыкIотэщтым уегупшысэ.\n— Илъэс 15 хъугъэу тиеджапIэ Iоф ешIэ, — иеплъыкIэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм кушъхьэфэчъэ спортымкIэ и Федерацие итхьаматэу, медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» зыфагъэшъошагъэу Анатолий Лелюк. — Спортышхом ныбжьыкIэхэр зэрэфэдгъасэхэрэм дакIоу, физкультурэм пылъхэм япчъагъэ хэтэгъахъо. Псауныгъэм игъэпытэн, икъэухъумэн тиIофыгъо шъхьаIэхэм ахэтэлъытэ.\nКушъхьэфэчъэ спортыр Олимпиадэ джэгунхэм ахэхьэрэ спорт лъэпкъхэм ащыщ. Арышъ, физкультурэм къыхэкIыгъэхэр спортышхом игъогу зэрэтехьэхэрэм тегъэгушIо.\n— СтIашъу Мамыр сэнаущыгъэу хэлъыр ыгъэфедэзэ, игуетыныгъэкIэ спортым гъэхъагъэхэр щешIых, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Анатолий Лелюк. — Кавказ шъолъырым зэрэщапIугъэр ишэн-зекIуакIэхэм къахэщы. Шъыпкъэныгъэр егъэлъапIэ, иамалкIэ IэпыIэгъу къыпфэхъуным сыдигъуи фэхьазыр. ЛIыгъэ шъыпкъэ къызыхигъэфэн зэрилъэкIырэр щыIэныгъэм къыщегъэлъагъо.\n— СтIашъу Мамыр нэIуасэ сызыфэхъум, апэу изекIуакIэхэм къахэзгъэщыгъэр псынкIэу зэрэгупшысэрэр ары, — къытиIуагъ Урысыем кушъхьэфэчъэ спортымкIэ ибзылъфыгъэ хэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Елизавета Ошурковам. — Къушъхьэ гъогу цIэнлъагъом рыкIозэ ошIэ-дэмышIэу чIыгум тефагъэми, IэшIэхэу къэтэджыжьы, зэнэкъокъум пеублэжьы.\n— Апэ уишъыным фэшI угужъо хъущтэп, игъо уифэн фае, — еIо СтIашъу Мамыр. — Нэбгыри 150-рэ, 200, 300 зы зэнэкъокъум хэлажьэу къыхэкIы. Уизакъоу апэ уишъынэу уфежьэмэ, гъогум кIуапIэ щымыгъотэу бэрэ къыхэкIы.\nЗы командэ ухъоу зэнэкъокъум ухэлажьэ зыхъукIэ, IэпыIэгъу узэфэхъужьыным мэхьэнэ ин иI, — къеIуатэ М. СтIашъум. — Уигъусэхэм гъогур къызыпфызэIуахыкIэ, нэгъэупIэпIэгъур бгъэфедэным уфэхьазырын фае. Аужырэ километрэм, метрэхэм лъэкIэу уиIэр къащымыгъэлъагъоу текIоныгъэр къыдэпхыщтэп.\nМашIом ухэтэу къызыщыбгъэхъузэ, кIуапIэу къэбгъотыгъэр зыIэкIэбгъэкIы хъущтэп. Мамыр зэрилъытэрэмкIэ, апэ ишъыгъэм гъогууанэу къыкIугъэр къыдилъытэзэ, кIэухым нэсынымкIэ метрэ пчъагъэу къыфэнагъэм кIуачIэр тыригощэным фэмыхьазыры хъущтэп. Уахътэр пфэмыгъэфедэмэ угужъощт, укъыщанэщт.\n2019-рэ илъэсым М. СтIашъур зэнэкъокъу макIэп зыхэлэжьагъэр. Тыркуем щыкIогъэ дунэе зэIукIэгъум Польшэм, Германием, Белоруссием, Урысыем, нэмыкIхэм яспортсменхэм яIэпэIэсэныгъэ щауплъэкIугъ.\nСтIашъу Мамыр километри 180-рэ хъурэ гъогум апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. ЗэхэщакIохэм ашIогъэшIэгъоныгъ аужырэ метрэхэр М. СтIашъум къыкIухэзэ, псынкIэу ыпэкIэ илъын зэрилъэкIыгъэр.\nБелоруссием дунэе зэIукIэгъоу щызэхащагъэм трекым щызэнэкъокъугъэх. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэу СтIашъу Мамыр зыхэтым шIухьафтын шъхьаIэу «Гран-при» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.\n— Спортышхом гъэхъагъэу щыпшIырэм уфызэплъэкIыжьмэ, лъэужэу къэбгъанэрэр плъэгъужьы зыхъукIэ, уапэкIэ узэрэлъыкIотэщтым нахь куоу уегупшысэ, — еIо М. СтIашъум.\n«ПсыикIыпIэм зынэсыхэкIэ, шыхэр зэблахъухэрэп» зыфиIо- рэ гущыIэжъым уегъэгъуазэ. СтIашъу Мамыр къызэрэтиIуагъэу, сыд фэдэ зэнэкъокъу хэлэжьэщтми, кушъхьэфачъэу иIэр зэблихъурэп. Хэупхъухьащтыр, гъучIэу хэлъхэм япытагъэ, фэшъхьафхэм алъыплъэжьыныр Iоф къызэрыкIоу елъытэ.\nКушъхьэфачъэм жьы къыщэу, псэ пытэу къызыщигъэхъузэ, егъэIорышIэ, цыхьэ фешIы. СтIашъу Мамыр иапэрэ тренерэу Алыбэрд Сергей игъонэмысэу идунай ыхъожьыгъ. Нэплъэгъу закъокIэ тренерымрэ спортсменымрэ зэгурыIохэу пчъагъэрэ тарихьылIагъ.\n— Мамыр цIыф цыхьэшIэгъу, рэхьат, шъыпкъэныгъэр егъэлъапIэ, — къытиIогъагъ Алыбэрд Сергей. — Зэнэкъокъум хэлажьэ зыхъукIэ, гуетыныгъэ ин къызыхегъафэ.\nИлъэс заулэ хъугъэу кушъхьэфэчъэ спортымкIэ марафонэу Мыекъуапэ щызэхащэрэм СтIашъу Мамыр хэлажьэ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, къалэхэм, районхэм къарыкIыгъэхэр, кIэлэцIыкIухэри, унагъохэри бэ хъухэу псауныгъэм игъэпытэн ехьылIэгъэ марафоным щызэIокIэх.\n— Псауныгъэр зыгъэпытэ зышIоигъохэм кушъхьэфэчъэ спортым ныбджэгъуныгъэ дарэшI, — еIо М. СтIашъум. — Кушъхьэфачъэм жьыр ыушIоирэп, цIыфым ыпкъ егъэпытэ.\nМамыр ятэу СтIашъу Боссам Сирием къикIыжьыгъ, икIэлэгъум апшъэрэ шIэныгъэр тихэгъэгу щызэригъэгъотыгъ, илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. Янэу Жаннэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» икъэшъуакIоу щытыгъ, шIэныгъэлэжь. Мамыр ышнахьыжъэу Насып Мыекъуапэ иадминистрацие икъулыкъушI. Адыгэ къэралыгъо университетым тарихъымкIэ ифакультет СтIашъу Мамыр къыухыгъ.\nУнагъом исхэм урысыбзэри, адыгабзэри ашIэ. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу зэдэпсэух. Мамыр спорт зэнэкъокъухэм гъэхъагъэ ащишIмэ, ягушIогъошху. НахьыбэрэмкIэ къэбарыр апэу къызылъыIэсырэр Жанн ары.\n— Спортым гукIэ фэщагъэ сыхъугъ, — къытиIуагъ СтIашъу Жаннэ.\n— Кушъхьэфэчъэ спортымкIэ марафоныр Мыекъуапэ бжыхьэм щызэхащэмэ, сигуапэу сыхэлэжьэщт, — еIо СтIашъу Мамыр. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ сыхэтэу зэнэкъокъухэм зафэсэгъэхьазыры.\nМэзэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, СтIашъу Мамыр республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» рагъэблагъи, спортым гъэхъагъэхэр зэрэщишIыхэрэм фэшI къыфэгушIуагъэх, республикэ быракъыр фагъэшъошагъ.\nУрысыем, Адыгеим ябыракъхэр ыгъэбыбатэхэзэ, СтIашъу Мамыр спортышхом щытхъоу къыщихьырэм хигъэхъонэу фэтэIо. Опсэу, Мамыр! О уигъэхъагъэхэр тэ тигушIуагъох.\nПредыдущая Tıp Çalışanları-emekçileri bayramı\nСледущая Ызыныкъо нахьыбэмэ


Адыгэй - History of Adygea for Android - APK Download\nHome » Apps » Books & Reference » Адыгэй - History of Adygea\nАдыгэй - History of Adygea\nUsing APKPure App to upgrade Адыгэй - History of Adygea, fast, free and save your internet data.\nThe description of Адыгэй - History of Adygea\nАдыгэ Республик (урысыбзэгьэ: Республика Адыгея), Адыгэй — Урысые Федерацием хэтэу республик, Къыблэ Шъолъыр Округым хахьэ.\nКраснодар краимкIэ къэухъурэигъэ.\nРеспубликэм икъэлэ шъхьаIэр къалэу Мыекъуапэ. Мыщ нэбгырэ минишъэрэ тIокIищрэ пшIыкIуйрэм ехъу щэпсэу.\nАдыгэим республикэ статусыр минрэ шъибгъурэ тIокIиплIрэ пшIыкIузрэ илъэсым иIэ хъугъэ. ЛIышъхьэрэ къэралхасэрэ хадзыгъ. Джы Адыгэим нып, гимн, тамыгъэ иIэх. Гъэтхапэм ипшIым минрэ шъибгъурэ тIокIиплIрэ пшIыкIутфрэ илъэсым Конституциер аштагъ. Адыгэир цIыф лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ республик. Мыщ зэгурыIохэу урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, нэгъоихэр, курдхэр, урымхэр, чэчэнхэр ыкIи нэмыкIхэр щэпсэух.\nАдыгэй - History of Adygea 1.1 (2)\nUploaded by: Medo Occitanie\nFile SHA1: 708cb9a6679a196b8e29b2b2f93f8b13a3326dad\nSimilar to Адыгэй - History of Adygea


Гъогум щызекIонхэу тэгъасэх | Адыгэ Макъ\nГъогум щызекIонхэу тэгъасэх\nКIэлэцIыкIухэм Iэдэбныгъэ ыкIи сакъыныгъэ ахэлъэу гъогум щызекIонхэмкIэ нахьыжъхэм пIуныгъэ Iофтхьабзэу ахэм адызэрахьэрэм мэхьанэшхо иI.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащыщхэр машинэхэр бэу зэрыкIорэ гъогухэм апэблагъэу щытых. Ахэм ащыщ Адыгэкъалэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездиер». IыгъыпIэр асфальт гъогум игъунэгъоу зэрэщытым къыхэкIэу лъэсрыкIо кIэлэцIыкIухэмкIэ ыкIи ахэм янэ-ятэхэмкIэ щынагъоу щыт. Арышъ, IыгъыпIэм икIэлэпIухэм мы гумэкIыгъом лъэшэу анаIэ тырагъэты, гъогурыкIоныр щынэгъончъэным епхыгъэ Iофтхьабзэхэр ренэу зэхащэх. КIэлэцIыкIухэм нахь гурыIогъошIу зэрафэхъунэу джэгукIэ шъуашэм илъ зэнэкъокъухэр рагъэкIокIых, сурэтхэр арагъэшIых, усэхэр ыкIи орэдхэр къаIох, узыгъэгъозэрэ стендхэр, тамыгъэхэр агъэуцух.\n«Звездочка» зыфиIорэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ия 2-рэ группэ исхэм гъогурыкIоным пылъ шапхъэхэр къафэсэIуатэх. Ахэм афэгъэхьыгъэ макетышхоу шIыгъэр группэм чIэтэу гъогум щынэгъончъэу щызекIонхэу кIэлэцIыкIухэр сэгъасэх. IыгъыпIэм дэт автодромыр ахэм лъэшэу якIас, нэфрыгъуазэр ыкIи тамыгъэхэр дэгъоу ашIэхэ хъугъэх.\nБэмышIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездием» гъогум щынэгъончъэу ущызекIоным фэгъэхьыгъэ Iофтхьэбзэ гъэшIэгъон щызэхащагъ. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ къэралыгъо автоинспекциеу «Адыгейский» зыфиIорэм иинспекторэу Яна Соколовам пшысэм къыхэхыгъэ геройхэу Микки Маусыр ыкIи Попугаир игъусэхэу гъогурыкIоныр щынэгъончъэным шапхъэу пылъхэр кIэлэцIыкIухэм къафаIотагъэх. Адрэхэри гъогурыкIоным ишапхъэхэм афэгъэхьыгъэ усэхэм къяджагъэх, гъогу тамыгъэхэм япхыгъэ хырыхыхьэхэр къашIагъэх.\nНэужым гъогум узэрэщызекIон фэе шапхъэхэр зытетхэгъэ плакатхэр кIэлэцIыкIухэм аIыгъхэу гъогум ыкIи зэпырыкIыпIэхэм къатеуцохи, машинэхэр къагъэуцухэзэ, водительхэм сыдигъуи сакъыныгъэ къызхагъэфэн зэрэфаер агу къагъэкIыжьыгъ.\nКIэухым Iофтхьабзэм хэлэжьэгъэ кIэлэцIыкIухэм зэкIэми къэнэфырэ тегъапкIэхэр аратыгъэх. КIэлэцIыкIухэм а мафэр мэфэкI шъыпкъэ афэхъугъ.\nАдыгэкъалэ дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Созвездием» икIэлэпIоу


ЦIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьых — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьых\nУрысые Федерацием и Генеральнэ прокурор игуадзэу Андрей Кикоть пэщэныгъэ зыщызэрихьэгъэ зэхэсыгъо бэдзэогъум и 17-м къалэу Ростов-на-Дону щыкIуагъ.\n2020-рэ илъэсым имэзихэу пыкIыгъэм УФ-м и Темыр-Кавказ ыкIи Къыблэ Федеральнэ шъолъырхэм япрокуратурэхэм яIофшIэн зыфэдагъэр зэфахьысыжьыгъ, ащ нэмыкIэу прокурорхэм яIофшIэн тапэкIи шIуагъэ къытэу зэхащэнымкIэ пшъэрылъхэр зыфагъэуцужьыгъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх УФ-м и Генеральнэ прокуратурэ иIофышIэхэр, шъолъыритIуми япрокурорхэр, Къыблэ транспортнэ прокурорыр ыкIи Къыблэ дзэ шъолъырым идзэ прокурор.\nIофтхьабзэр къызэIуихыгъ ыкIи зэрищагъ УФ-м и Генеральнэ прокурор игуадзэу Андрей Кикоть. Нэужым УФ-м и Генеральнэ прокуратурэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэу Темыр-\nКавказ ыкIи Къыблэ федеральнэ шъолъырхэм ащыIэм ипащэу К. Сомовым зэхахьэм доклад къыщишIыгъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, прокуратурэм икъулыкъухэм IофшIэнышхоу агъэцакIэрэм ишIуагъэкIэ къэралыгъом ыкIи обществэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх, социальнэ ыкIи экономикэ лъэныкъохэм хабзэр къащаухъумэ, цIыфхэм яфитыныгъэу аукъуагъэхэр зэтырагъэуцожьых.\nДжащ фэдэу прокурорхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэхэм ащыщых псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэм игъэцэкIэн, Iахьзэхэлъ псэолъэшIыным, лэжьапкIэм итын, предпринимательхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр, коррупцием пэшIуекIогъэныр ыкIи экстремизмэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэхэм апэуцужьыгъэныр.\nПандемием илъэхъан анахь шъхьаIэу щытыгъэр коронавирус узыр зэпамыхыным фэшI цIыфхэм ясанитарнэ-эпидемиологическэ Iофыгъохэм ягъэцэкIэн, ахэм медицинэ IэпыIэгъу икъоу агъотынымкIэ яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр. Медицинэм иIофышIэ нэбгырэ мини 5-м ехъумэ яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьыгъэх. Сомэ миллиони 100 фэдиз ахэм къарарагъэтыжьыгъэх.\n2020-рэ илъэсым имэзи 6-у пыкIыгъэм гъогогъу мин 439-рэ хабзэр аукъуагъэу къыхагъэщыгъ. Прокурорхэм яунашъокIэ лажьэ зиIэ нэбгырэ мин 68-м ехъумэ дисциплинарнэ, нэбгырэ мин 17,8-мэ административнэ пшъэдэкIыжьхэр арагъэхьыгъэх. Прокурорхэм уплъэкIунэу зэхащагъэхэм къакIэлъыкIоу уголовнэ Iоф мин 1,5-рэ къызэIуахыгъ. Сомэ миллиардым кIахьэу лэжьапкIэу агъэгужъуагъэхэр аратыжьыгъэх.\nГенеральнэ прокурорым игуадзэу А. Кикоть зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм анаIэ тыраригъэдзагъ лъыплъэн IофшIэныр агъэлъэшынэу, хабзэр зыукъуагъэхэм яIофыгъохэм алъыплъэнхэу ыкIи хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм зэпхыныгъэ адыряIэу Iоф адэшIэгъэнэу.\nКIэухым Темыр-Кавказ ыкIи Къыблэ федеральнэ шъолъырхэм хабзэр ыкIи хэбзэрэхьатныгъэр ащыгъэпытэгъэнымкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ, бзэджэшIагъэхэр нахь макIэ шIыгъэнхэмкIэ тапэкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу зэхащэщтхэр зыфэдэхэр агъэнэфагъэх.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъ АР-м и Прокурорэу Игорь Шевченкэр.\nПредыдущая Шъыпкъагъэм ишъуашэ езгъэгъотыжьырэ тхылъ\nСледущая Владимир Путиным «Единэ Россием» изаконхэу народнэ бюджетированием фэгъэхьыгъэхэм къадыригъэштагъ


Мыекъопэ районым щыпсэурэ хъулъфыгъэм пчъагъэрэ гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэриукъуагъэхэм къыхэкIыкIэ тазыр 35-рэ тыралъхьагъ. Ар ытын зэрэфер щыгъупшагъа е ащ мэхьанэшхо римытыгъа, ау административнэ тазырыр ымыпщынэу бэрэ хэтыгъ. Хъулъфыгъэм дэжь хьыкум приставыр къэкIуагъ ыкIи унашъоу щыIэр зимыгъэцакIэкIэ, иавтомобиль Iахын зэралъэкIыщтыр гуригъэIуагъ. Мы чIыпIэ дэдэм автотранспортым арест тырилъхьагъ.\nЛъэсэу къыкIухьан зэрилъэкIыщтым хъулъфыгъэр къыгъэщтагъ ыкIи мэфи 5-м къыкIоцI сомэ мин 20-м ехъурэ тазырыр къызэкIигъэкIожьыгъ. Мыщ фэдэ чIыпIэ шъуимыфэным пае, тазырхэр зэкIэ игъом шъупщынынхэу хьыкумым унашъоу ышIыгъэр жъугъэцэкIэнэу хьыкум приставхэр къышъоджэх.\nЧIыфэхэр игъом шъупщынынхэ фае\nБырсыр шъухэмыфэным пае чIыфэу шъутелъыр шъупщыныжьын зэрэфаер хьыкум приставхэм джыри зэ шъугу къагъэкIыжьы. АщкIэ Интернетым иамалхэр къызфэжъугъэфедэнхэ шъулъэкIыщт. Ащ пае «Банк данных исполнительных производств» зыфиIорэм е хьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу иприложениеу мобильнэ зэпхыныгъэм фэгъэхьыгъэм ясайт шъуи-\nхьан, чIыфэр шъупщынын шъулъэкIыщт. Мы приложениер сотовэ телефоным е планшет компьютерым затежъугъэуцокIэ, чIыфэ шъутелъымэ, ар зыфэдизыр, нэмыкI къэбархэр къышъуIэкIэхьащтых. Электроннэ системэхэу «QIWI», «ROBOKASSA», «WebMoney» зыфиIохэрэм амалэу къатыхэрэр къызфэжъугъэфедэхэзэ, шъуичIыфэхэр шъупщыныжьынхэ шъулъэкIыщт. Ащ фэдэ шIыкIэмкIэ чIыфэр ижъугъэхьагъэ хъумэ, шъуиуахътэ къызэрэнэрэм дакIоу,\nахъщэр зэрэшъутыгъэр къэзыушыхьатырэ документыр хьыкум приставым ежъугъэлъэгъурэп. Сыда пIомэ чIыфэ зэрэшъутемылъыжьыр компьютерым къыгъэлъэгъощт.\nСомэ мин 500-м ехъу аратыжьыгъ\nХьыкум приставхэм яотделэу Тэхъутэмыкъое районым щыIэм икъулыкъушIэхэм щытхъу хэлъэу япшъэрылъхэр зэрагъэцэкIагъэхэм ишIуагъэкIэ, псэолъэшI фирмэм Iоф щызышIэрэ нэбгырэ 11-мэ арамытыжьыщтыгъэ ялэжьапкIэу сомэ мин 500-м ехъур афызэкIагъэкIожьыгъ.\nЛэжьапкIэр цIыфхэм ятыжьыгъэн зэрэфаем фэгъэхьыгъэ унашъо хьыкумым зешIым ыуж фирмэм ипащэ дэжь хьыкум приставхэр къэкIуагъэх ыкIи ащ ылъэныкъокIэ Iоф къызэрэзэIуахыгъэр, къытефэрэр зимыгъэцакIэкIэ уголовнэ пшъэдэкIыжь зэрэрагъэхьыщтыр гурагъэIуагъ. Предприятием ипащэ бэрэ емыгупшысэу цIыфхэм ялэжьапкIэ аритыжьыгъ, хьыкумым иунашъо ыгъэцэкIагъ.\nя Федеральнэ къулыкъу\nАдыгэ Республикэм щыIэм\nПредыдущая ГупшысэшIум кIуачIэ къыпхелъхьэ\nСледущая Гуфэбэныгъэ хэлъэу бзэр зэрагъашIэ


ИфэIо-фашIэхэм зарегъэушъомбгъу — Адыгэ макъ\nРедактор 20.08.2019 20.08.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСбербанкым макъэ къызэригъэIугъэмкIэ, банкоматхэмкIэ ахъщэ зэфэгъэхьыжьыныр къэралыгъом зэрэпсаоу щагъэцэкIэн алъэкIыщт Сбербанк Онлайн шIыкIэр зыгъэфедэхэрэм зэкIэми.\nАхъщэр бгъэхьыным фэшI ар зыIукIэнэу щытым имобильнэ телефон иномер е ащ ыцIэ, ылъэкъуацIэ, ятэ ыцIэ пшIэнхэ фае. Сбербанкым, ащ икъутамэхэу (Сбербанкым исеть) ахъщэр Iэрылъхьэу къэзытын амал зиIэ банкоматхэр зыхэтхэм е ащ иофисхэу зэрэкъэралыгъоу итхэм ахъщэр къащипхыжьын плъэкIыщт. А ахъщэр къипхыным пае СМС-у къыпIукIагъэм хэт код шъэфыр къыхэпхынышъ, ар банкоматым «IэкIэбгъэхьан» фае. Чэщ-зымафэм сомэ мини 150-м нэсэу Сбербанк ОнлайнымкIэ къэралыгъом итыдэрэ чIыпIи ахъщэр бгъэхьын плъэкIыщт.\nЛариса Безделева, Сбербанкым и Къыблэ-КъохьэпIэ банк итхьаматэ игуадз:\n«Банкым иклиентхэм язакъоп мы фэIо-фашIэр агъэфедэным иамал зэдгъэгъоты тшIоигъор. Картэ имыIэми, фаехэм зэкIэми тиофисхэм, тибанкоматхэм мыщ тетэу къафагъэхьырэ ахъщэр аIукIэн амал джы яIэ хъугъэ. Къыблэм ыкIи Темыр Кавказым ащыпсэухэрэм мы фэIо-фашIэм шIуагъэу хэлъым уасэ зэрэфашIыщтым сицыхьэ телъ».\nОнлайн-гъэхьыным ахъщэу тефэрэр нахь макI офисымкIэ бгъэхьыным нахьи: ахъщэу бгъэхьырэм ипроцент 1.5-рэ, сомэ 30-м къыщегъэжьагъэу 1000-м нэс. Ахъщэр зытIупщырэр ыкIи ар зыIукIэнэу щытыр Сбербанкым зэпымыоу щегъэгъуазэх ащ рыкIорэм. Ахъщэу цIыфым ытIупщыгъэр ар зыфигъэхьырэм зыIукIэкIэ, зыгъэхьыгъэр Сбербанкым къэбарым щегъэгъуазэ.\nТапэкIэ мыщ фэдэ фэIо-фашIэр УФ-м ирегион 27-у Сбербанкым и Темыр-КъохьэпIэ, Волго-Вятскэ ыкIи Поволжскэ къутамэхэр ары ныIэп зыщагъэцакIэщтыгъэхэр.\nПредыдущая Лъэпкъым ибаиныгъэу ти Сырыфыбг\nСледущая Лъэужэу къыгъэнагъэр мэпытэ


ИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр — Адыгэ макъ\nИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр\nРедактор 12.01.2021 12.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Анахь илъэс дэеу» алъытэгъэ 2020-р къызэтынэкIыгъ ыкIи 2021-м тыхэхьагъ. Ар зыфэдэщтыр джыри къэшIэгъуае, ау цIыфхэр сыдигъуи нахьышIум щэгугъых. ХэбзакIэхэм алъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр къэнэфагъэх. Ахэр: мылъку зиIэхэм хьакъулахьэу атыщтыр зыфэдизыр, тутыным ыкIи шъон пытэхэм ауасэ лъэшэу къызэрэдэкIоещтыр, анахь лэжьэпкIэ макIэу агъэнэфагъэр шIыкIакIэу къызэралъытэщтым елъытыгъэу къыхэхъощт пчъагъэр, нэмыкIхэри. Ахэм ащыщхэм джы ягугъу къэтшIыщт.\nCOVID-19-м пэуцужьырэ вакцинэм ихэлъхьан 2021-рэ илъэсым игъэкIотыгъэу Урысыем щаублэщт. ИкIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ щынагъо зышъхьащыт купым хахьэхэрэм ар афашIынэу рагъэжьагъ – медицинэ, гъэсэныгъэ ыкIи социальнэ учреждениехэм яIофышIэхэм. Нэужым а купым хатхагъэх журналистхэр, транспорт ыкIи энергетикэ лъэныкъохэм Iоф ащызышIэхэрэр.\nЗэрагъэнафэрэмкIэ, ыпкIэ хэмылъэу ыкIи яшIоигъоныгъэ елъытыгъэу прививкэр ахалъхьащт. Мы уахътэм агъэфедэрэ препаратыр «Спутник V» зыфиIорэр ары (Н. Ф. Гамалея ыцIэ зыхьырэ гупчэм къыгъэхьазырыгъ). Вакцинэ зэфэшъхьафхэр къырагъэжьэн гухэлъ яI. Вакцинэм игъэхьазырын Iоф дэзышIэхэрэм къызэраIуагъэмкIэ, мы урысые вакцинэмрэ препаратэу AstraZeneka зыфиIорэмрэ зэхагъэхьанхэ алъэкIыщт.\nШъон пытэхэм ыкIи тутыным ауасэ дэкIоещт\n2021-рэ илъэсым тутын лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яакцизхэм ауасэ инфляцием нахьыбэу – процент 20-кIэ къаIэтыщт. Мы унашъор 2020-рэ илъэсым бжыхьэм аштагъ.\nУФ-м финансхэмкIэ и Министерствэ къызэрэщалъытагъэмкIэ, акцизхэм къазэрэхэхъощтым елъытыгъэу гурытымкIэ зы тутын пачкэм ыуасэ сомэ 20-кIэ нахьыбэ хъущт (соми 140-рэ фэдиз ыосэщт). Тутынешъоныр нахь макIэ шIыгъэным ар фэIорышIэщтэу алъытагъ.\nДжащ фэдэу шъон пытэхэм яакцизхэр проценти 4-кIэ къаIэтыщт, илъэсым щыIэщт инфляцием ар шIокIырэп. Сэнэшъхьэ къэгъэкIыным ыкIи винэ къыдэгъэкIыным къэралыгъом зыщаушъомбгъунымкIэ IэпыIэгъу фэхъунхэм а зэхъокIыныгъэр рапхы.\nШъон пытэхэм ауасэ акциз закъор арэп зэлъытыгъэщтыр. Щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу шъон пытэхэу IэкIыб къэралыгъохэм къаращыхэрэми, тикъэралыгъо къыщыдагъэкIыхэрэми федеральнэ хэушъхьафыкIыгъэ маркэу «Къэралыгъо тамыгъ» зыфиIорэр атемытэу ащэнхэ фитыщтхэп.\nФинансхэмкIэ Министерствэм зэрилъытэрэмкIэ, маркэм икъыдэхын заказчикым уахътэу тыригъэкIуадэрэр нахь макIэ хъущт. Урысыем шъон пытэхэм ягъэзекIон лъыплъэрэ органхэр ары мыщ къыщыдагъэкIыхэрэм ямаркэхэр къязытыхэрэр, IэкIыб къэралыгъохэм къаращыхэрэм – таможеннэ къулыкъухэр. Ар атемытэу шъон пытэхэр Урысыем щащэнхэ фитхэп. Ащ елъытыгъэу уасэхэми зэхапшIэу къахэхъощт. Мы унашъом пивэр, сидр ыкIи медовухэр къыхиубытэхэрэп.\nКоммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIи къыхэхъощт\nАналитикхэм яшIошIыкIэ, 2021-рэ илъэсым коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ гурытымкIэ проценти 4-м ехъоу къаIэтыщт.\nАужырэ илъэсхэм тарифхэр къызэраIэтыщтыгъэр проценти 4 — 6-м шIокIыщтыгъэхэп. Ау мы илъэсым джы ар нахьыбэщтэу къаIо. Сыда пIомэ, коммунальщикхэм коронавирусым ыпкъ къикIыкIэ чIэнагъэу ашIыгъэр къыдагъэхъэжьын фае. Ау хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщиIорэмкIэ, тарифхэм яхэгъэхъон инфляцием шъхьадэкIынэу щытэп. УФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, ар проценти 4 — 5-м фэдизыщт.\nКъэIогъэн фае, коронавирусым епхыгъэ гъунапкъэу агъэнэфэгъагъэхэм ащыщэу коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ зэрамытырэмкIэ пыупкIыгъэн ыкIи тазыр атыралъхьан зэрэфимытыгъэхэм щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэжьэп.\nКъэралыгъо IофышIэхэм япчъагъэ къыщыкIэщт\nМэлылъфэгъум и 1-м ехъулIэу къэралыгъо IофышIэхэм япчъагъэ нахь макIэ ашIыщт. Правительствэм ышIыгъэ унашъом тетэу, федеральнэ министерствэхэм ягупчэ аппарат ыкIи яведомствэхэм яIофышIэ проценти 5-р IуагъэкIыщтых, шъолъыр къулыкъухэм – япшIэнэрэ нэбгырэ пэпчъ.\nКъэралыгъо аппаратым хэтхэм яIофшIэн зыкъегъэIэтыгъэным мыр фытегъэпсыхьагъ. Ащ елъытыгъэу лэжьапкIэм ифонд къыщагъэкIэщтэп, къызэтырагъэнэщт мылъкур къэнагъэхэм дэгъоу Iоф ашIэным кIэгъэгушIугъэнхэм пэIуагъэхьащт.\nАщ дакIоу нэбгырэ пчъагъэу Iоф зышIэщтхэр агъэнэфагъэх: министерствэхэм – нэбгырэ 40-м нахь мымакIэу, къулыкъу ыкIи агентствэхэм – нэбгырэ 25-м нахь мымакIэу, департаментхэм ыкIи гъэIорышIапIэхэм – нэбгыри 5-м нахь мымакIэу. ГъэцэкIэкIо хабзэм ифедеральнэ органхэм япащэхэм ягуадзэхэм департаментитIум яIофшIэн джы зэдахьыщт.\nПредыдущая КIэлэеджакIохэм ащыщхэр еджапIэм къекIолIэжьыгъэх\nСледущая Ижъуагъо кIосэщтэп\nВ Адыгее в суд направлено дело об ограблении вдовы ветерана\nВ Адыгее отменили массовые мероприятия на Крещение\nДва проекта из Адыгеи выиграли президентский грант на реализацию социального проекта\nЦентр «Мой бизнес» организует бесплатный вебинар для предпринимателей по работе в соцсетях\nПроцент 70-м къыщымыкIэу


ЦIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ, ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ\nРедактор 06.11.2019 06.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъопэ районым ит псэупIэу Севастопольскэм тыгъуасэ щыIагъ. Пстэуми апэу ащ щыпсэухэрэм заIуигъэкIагъ, гущыIэгъу афэхъугъ. ПсэупIэм дэсхэм гумэкIыгъоу яIэхэр республикэм ипащэ къыфагъэзагъэх.\nIофыгъо шъхьаIэу цIыфхэм къыраIуагъэр псым епхыгъэ гумэкIыгъо зэряIэр ары. Станицэм псынэкIэчъ дэт, псынэхэр яIэх. Ахэм къарахызэ мэпсэух. ПсырыкIопIэ шъхьаIэм хэхьанхэм фэшI километрэ 15 икIыхьагъэу трубэхэр акъудыинхэ фае.\nПсынэр зытет чIыгур зэращэфыжьыгъэм фэшI ащ екIолIэныр къин къызщыхъурэ бзылъфыгъэм республикэм и ЛIышъхьэ зыкъыфигъэзэгъагъ. Ащ Iофыгъоу къыIэтыгъэр охътэ кIэкIым къыкIоцI зэшIохыгъэ хъугъэ.\nПсэупIэм щыпсэухэрэм ямызакъоу, ащ къеблагъэхэрэри зэкIолIэнхэ алъэкIыщт псынэкIэчъым гъэцэкIэжьынхэр рашIылIэнхэм епхыгъэ Iофыгъо зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Ащ зэрэдыригъаштэрэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nХэкIым идэщын, ащ уасэу пылъым итын, нэмыкI Iофыгъохэми Iофтхьабзэм ащытегущыIагъэх. ХэкIым иугъоин фэгъэзэгъэ машинэхэр зэрифэшъуашэу псэупIэм къыдэмыхьэхэу, урамхэр зэкIэ икъоу къамыкIухьэхэу, хэкIыр тэрэзэу дамыщэу, ау зэкIэ дэгъоу гъэцэкIагъэм фэдэу ахъщэр зэраIахырэм зэрэрымыразэхэр Севастопольскэм щыпсэухэрэм АР-м и ЛIышъхьэ къыраIуагъ.\n— Урам цIыкIухэм арыкIон алъэкIыным фытегъэпсыхьэгъэ автомобильхэр хэкIыр дэзыщырэ операторым зэригъэгъотынхэу зэзэгъыныгъэ дэтшIыгъагъ. Ащ фэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэу Iофым къыфэдгъэзэжьыщт, — къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — Джащ фэдэу хэкIыр зэратэкъорэ бакхэр урамхэм атырагъэуцохэмэ, гумэкIыгъом идэгъэзыжьын зы лъэбэкъукIэ нахь благъэу тыкъекIолIэщт.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм заIокIэм къаIэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ псэупIэм щашIыныр, кIэлэ Iэтахъохэм яуахътэ зыщагъэкIон алъэкIыщт псэуалъэ щагъэпсыныр, гурыт еджапIэм иIэ тхылъеджапIэм чIэлъ тхылъхэр зэблахъунхэр, нэмыкIхэри.\n— ПсэупIэр нахь дэгъу хъуным фэгуIэрэ цIыфхэр IэпыIэгъу шъушIынхэ фае, — администрацием иIофышIэхэм зафигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — Мыщ щыпсэухэрэм гумэкIыгъоу щыIэхэр янэрылъэгъух, ахэм язэшIохынкIэ хэкIыпIэхэри къагъотых.\nКIэлэцIыкIухэр зыщыджэгущтхэ площадкэ мыщ зэрэщашIыщтыр, гъогухэр зэрэзэтырагъэпсыхьащтхэр, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр къящэлIэгъэным, нэмыкI гумэкIыгъоу къаIэтыгъэхэм язэшIохын зэрэхэплъэщтхэр теубытагъэ хэлъэу республикэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм ариIуагъ.\nНэужым Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэхэм афагъэуцугъэ саугъэтэу Каменномостскэм дэтым КъумпIыл Мурат екIолIагъ, ащ гъэцэкIэжьынэу щыкIуагъэхэр зэригъэлъэгъугъэх. IофшIэнхэм сомэ миллионрэ мин 264-рэ фэдиз апэIуагъэхьагъ. Мыщ къыпыщылъ общественнэ чIыпIэу ашIыгъэри республикэм и ЛIышъхьэ къыплъыхьагъ.\nКIэлэцIыкIухэм спортым зызыщыфагъэсэщт площадкэу мы псэупIэм дэт еджапIэм щашIыгъэр республикэм и ЛIышъхьэ зэригъэлъэгъугъ. Ар программэу «Газпром» — детям» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ашIыгъ. Спортым Адыгеим чIыпIэ ин зэрэщиубытырэр, ащ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мыщ фэдэ псэуалъэхэм мэхьанэшхо зэряIэр республикэм и ЛIышъхьэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nНэужым КъумпIыл Мурат псэупIэу Тульскэм гупчэ паркэу щашIыгъэр, кIэлэцIыкIу джэгупIэу ащ щагъэпсыгъэхэр зэригъэлъэгъугъэх.\nПредыдущая Лъэпкъхэм языкIыныгъэ имэфэкI\nСледущая Хьыкумым IэкIагъэхьагъ


Офицерхэм я Унэ агъэкIэжьыщт — Адыгэ макъ\nОфицерхэм я Унэ агъэкIэжьыщт\nКъэлэ архитектурэмкIэ офицерхэм я Унэ анахьыжъэу Мыекъуапэ дэтхэм ащыщ.\n1907-рэ илъэсым ар ашIыгъагъ. Къалэм ипащэу Дмитрий Зинковецкэм ар иунагъ. ГъэцэкIэжьын инхэр ащ зищыкIагъэр тIэкIу шIагъэ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мы Iофыгъор инэплъэгъу ригъэкIыгъэп. УФ-м зыухъумэжьынымкIэ и Министерствэрэ Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Владислав Резникрэ яIэпыIэгъукIэ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр мы мафэхэм рагъэжьагъэх.\nЗэхэщэкIо комитетэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэм изэхэсыгъоу мы мафэхэм щыIагъэм АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат офицерхэм я Унэ агъэкIэжьынэу ыкIи «Патриот» зыфиIорэ паркым иIофшIэн аублэжьынэу пшъэрылъ къафишIыгъагъ. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, «Юнармия» зыфиIорэмрэ АР-м ветеранхэм я Советрэ ащ чIэсыщтых.\n— Къоджэ псэупIэхэм адэт культурэм иучреждениехэр мэфэкI Iофтхьабзэхэм ахэлэжьэнхэ, яIофшIэн рагъэхъун фае, ащ дакIоу культурнэ-зыгъэпсэфыпIэ шIыкIакIэхэр къызIэкIагъахьэхэзэ яIофшIэн зэхащэныр япшъэрылъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПатриотическэ нэшанэ хэлъэу культурнэ Iофтхьабзэхэр Адыгеим ипсэупIэхэм зэхащэнхэ, анахьэу ТекIоныгъэм и Мафэ мэхьанэ ин зэрэратын фаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nПредыдущая Къэлэ гупчэм вакцинэр щахалъхьэ\nСледущая Мэлылъфэгъум и 21-м зэхащэщт


«КъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI», - дышъэр псым ижъырэ адыгэхэм къызэрэхахыщтыгъэр »\nАщ имылъку римытэкъухьанэу зыраIокIэ, къареIожьы: «КъызыхэкIырэр Лэбэ мыжъуакI!» Мыр гущыIэжъ, ар сыдэу щытми гущыIэ пэгъодзэу къызэрамыугупшысыгъэр гъэнэфагъэ. Сыд ащ имэхьанэр, сыдрэ лъэхъана къызежьэгъэн ылъэкIыщтыр? Лэбэ мыжъуакIэ сыда арэу лъапIэу къыхэпхын плъэкIыщтыр?\nУегупшысэмэ, гъэшIэгъон горэмэ ацыпэ къэоубыты. ОсэшIу зиIэу пасэм Лабэ имызакъоу, псыхъохэм къахахыщтыгъэр, джыри къахэпхын плъэкIыщтыр сыда? Гъэнэфагъэу дышъэ. БэшIагъэу адыгэ чIыгужъым ахэр зыхэлъ псыхъохэр къыщыхагъэщыгъагъэх. Шъыпкъэ, а лъэхъанэхэм апэрапшIэу къаIэкIахьэщтыгъэхэр иныгъэх, мыжъуакIэмэ афэдизыгъэх.\nАхэм зызэрагъэкIэрэкIэщтхэр ахашIыкIынхэу ащыгъум ашIэщтыгъэп. Тхьамадэмэ (жрецхэм) яфэIо-фашIэмэ ащагъэфедэщтыгъэх. Зэрэжъыурэм фэшI тыгъэм къыпызыгъэ мыжъоу енэгуещтыгъэх, «тыгъэ мыжъокIэ» яджэщтыгъэх. Нэужым, охътабэ зытешIэм, пшэхъуацэмэ афэдэу жъгъэйхэри псым къыхазыкIынхэу зэрагъэшIэгъагъ.\nПсым пшэхъо къызэрыкIоу ыхьырэмэ дышъэцэ жъгъэйхэр ахэлъхэу мэхъу. Чъыгыбэ зыIут псыхъохэм апэчIынэтIэ псычIэхэм лъэпсэ жъгъэибэр, Iудэнэ зэхэхъытыхьагъэхэм афэдэхэу, Iужъоу щызэуIух. Пшэхъо къызэрыкIор ахэм аблихы зыхъукIэ, нахь псынкIэшъ, псым ехьы, дышъэр онтэгъушъ, ахэтIысхьэ. Псыр зызэкIакIокIэ, лъапсэмэ «апыхъогъэ» пшэхъо жъыухэр къыпагъэтэкъухэти, агъэткIущтыгъэх.\nЛъэпсэ жъгъэйхэм дышъэ пшахъор къызэрапынэрэмкIэ къашIэгъагъ псычIэм пырацэу зыгорэ иплъхьэмэ, дышъэ пшахъохэр зэриугъоищтхэр. Цы Iужъу зытет мэлышъор ащ¬кIэ Iэрыфэгъу шъыпкъ. ЧIыпIэхэу чъыг лъапсэмэ дышъэр зыщапыхъоу къыхагъэщыгъэхэм мэлышъохэр ахалъхьэхэу аублэгъагъ.\nПсыормэ амыхьынхэу ахэм шъодэн лъэпсхэр ападэщтыгъэх. ПсычIэм щаубгъути, бэщ папцIэхэр лъэпсымэ арагъэкIыхэти, псычIэм хаIулIэщтыгъэ. Зэрэхагъэлъыщтыгъэм ибагъэ тшIэрэп, ау уахътэ тешIэу, дышъэр ащ хизы зыхъукIэ, къызэкIоцIащыхьэти, фэсакъыхэзэ къыхахыжьыщтыгъэ. Мэлышъом къыхагъэтэкъугъэр агъэткIущтыгъэ ыкIи IэпэIасэхэм ащ пкъыгъохэр хашIыкIыщтыгъэх.\nТызэджагъэмэ къахэфэгъагъ тилъэхъанэ шакIо горэм къехъулIэгъагъэр. Псыхъор зэкIэкIуагъэу, чэнджэу зэпырыкIызэ, лъэпсэжъые Iэрамышхо къыхэжъыукIэу ылъэгъугъ. ШIогъэшIэгъонэу къыхихынэу къызыкIаIэм, дышъэ пшэхъо гъожьыбзэу апыугъоягъэхэр зэкIэ псым пилъэсыкIыхи зэбгырихыгъэх. Ар къызехъулIэм къыгурыIуагъ дышъэ къыгъоти, «ыIэхъомбэ тIуакIэмэ зэрадэкIыжьыгъэр».\nБэшIагъэу адыгэмэ дышъэм хэшIыкI фыряIэу Iоф дашIэ. ТиIуашъхьэхэм къачIэтхыжьхэрэм дэгъоу ар къытагъашIэ. А ижъырэ IэшIэгъэ лъапIэхэр гъэшIэгъоных, зэмылIэужыгъох, нэр пIэпахэу дахэх. ТичIыпIабэмэ ахэр къызэращагъотыжьхэрэм къеушыхьаты дышъэчIэхыпIэхэр, IэпэIэсэ дэгъухэр мымакIэу тилъэпкъ зэриIагъэхэр.\nОпубликовал admin, 6-01-2016, 11:37. Просмотров: 1553


Редактор 15.11.2019 16.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ. Джащ фэдэу зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Урысыем и Президент и Полномочнэ лIыкIоу ЮФО-м щыIэм иаппарат Адыгэ РеспубликэмкIэ ифедеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгэ Республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэр, Адыгэ Республикэм и МВД ипащэу Владимир Алай, Урысыем и Следственнэ комитет Адыгэ РеспубликэмкIэ иследственнэ гъэIорышIапIэ ипащэу Александр Глущенкэр, Урысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипащэу Александр Зыбкиныр, республикэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм яIэшъхьэтетхэр.\nВладимир Устиновым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, машIом зыкъымыштэнымкIэ Iофхэр ЮФО-м, анахьэу Краснодар краим, зэрэщыхьылъэх. Мыгъэ машIом Къыблэ федеральнэ шъолъырым гъогогъу мин 12,5-рэ зыкъыщиштагъ, цIыфхэр зыщыпсэурэ унэхэм машIо къызэракIэнэгъагъэми гумэкIыгъуабэ къыздихьыгъ. Ащ фэдэ тхьамыкIагъохэм нэбгырэ 560-рэ ахэкIодагъ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 15-р кIэлэцIыкIух.\nУрысые Федерацием и Президент и Полномочнэ лIыкIоу ЮФО-м щыIэм машIом зыкъымыштэнымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьан зэрэфаем шъолъырхэм япащэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ.\n«Шъолъырхэм япащэхэм регион комиссиехэм пэщэныгъэ адызэрахьан, ахэм яунашъохэр зэрагъэцакIэрэм гъунэ лъафын, хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэмрэ уплъэкIунхэм афэгъэзэгъэ къулыкъухэмрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэ шIыкIэмкIэ агъэгъозэнхэ фае. ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэм афэлъэкIыщтыр зэкIэ ашIэн фае тхьамыкIагъохэр зыпкъ къикIыгъэхэр гъэунэфыгъэнхэмкIэ, чIэнагъэу ахэм арагъэшIыгъэм диштэрэ пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ», — къыIуагъ Владимир Устиновым.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, машIом республикэм зыкъыщимыштэнымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ зыкIи инэплъэгъу ригъэкIырэп ахэмкIэ унашъоу аштагъэхэр зэрагъэцакIэрэр.\n«Джыдэдэм машIом республикэм имэзхэм закъыщиштэнымкIэ щынагъо щыIэп. Ау мыгъэ гъогогъуи 8 ащ фэдэ тхьамыкIагъохэр тиреспубликэ къыщыхъугъэх. Чэщ-зымафэм къыкIоцI машIохэр агъэкIосэжьыгъагъэх. ЧIыопс, техногеннэ нэшанэ зиIэ тхьамыкIагъохэм япчъагъэ нахь макIэ тшIын тлъэкIыгъ. Республикэм щынэгъончъагъэ илъыным, машIом ащ зыкъыщимыштэным атегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр къыхахыгъэх ыкIи щыIэныгъэм ахэр щагъэцакIэх», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьэх, техникэ 13 къащэфыгъ, мэшIогъэкIосэ къулыкъухэм ахэтхэм япчъагъэ фэдитIу хэхъуагъ, машIом епхыгъэ тхьамыкIагъохэр къэмыхъунхэмкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэрахьэх. Ащ нэмыкIэу машIом сабыибэ зэрыс унагъохэм закъыщимыштэным тегъэпсыхьэгъэ пкъыгъохэр ыпкIэ хэмылъэу афагъэуцух. КъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, а пстэуми яшIуагъэ къэкIощт тхьамыкIагъохэр нахь макIэу республикэм къыщыхъунхэмкIэ.\nУнэхэр агъэплъэу зыщырагъэжьэгъэ лъэхъаным зэпымыоу фабэмрэ газымрэ цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми зэхэсыгъом щахэплъагъэх. Владимир Устиновым къызэриIуагъэмкIэ, газымкIэ чIыфэу ателъыр къегъэIыхыгъэным мэхьанэшхо ратын фае. ЧIыфэхэм азыныкъо нахьыбэр фабэр язытырэ организациехэм зэрателъыр зэхэсыгъом щыхагъэунэфыкIыгъ.\nЗэхэсыгъом икIэуххэм атетэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат машIом зыкъымыштэнымкIэ Iофэу зэрахьэрэр нахь агъэлъэшынэу, чIыфэхэр реструктуризацие шIыгъэнхэм ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэхэм ягъэцэкIэнкIэ унэ-коммунальнэ хъызмэтым ипредприятиехэм зэдэлэжьэныгъэу дыряIэм шIуагъэу къытырэр агъэунэфынэу, газымкIэ чIыфэу ателъым къыкIегъэчыгъэным пае ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу пшъэрылъ къафишIыгъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ хэку: Адыгэ Республикэм икъушъхьэхэр къэджэх\nАдыгэ хэку: Адыгэ Республикэм икъушъхьэхэр къэджэх\nКIымафэм Адыгеим икъушъхьэхэм защызыгъэпсэфырэ цIыфхэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Анахьэу илъэсыкIэр къыщырагъэхьаныр якIас. Тикъушъхьэхэр дэгъоу зышIэхэрэр илъэсыкIэр къэмысызэ хьакIэщхэм номерхэр ащыуубытымэ зэрэнахьышIум щыгъуазэх, сыда пIомэ мэфэ заулэ нахь къэмынагъэу закъыфэогъазэкIэ, укъызщыуцун чIыпIэ умыгъотыжьыным ищынагъо щыI. Мары джыри хьакIэщхэм чIыпIэ нэкIхэр яIэжьхэп, ахэр зэкIэ чъэпыогъу ыкIи шэкIогъу мазэхэм ащэфыгъахэх.\n- ИлъэсыкIэ мэфэкIхэм Адыгеим икъушъхьэхэм защагъэпсэфынэу ыкIи илъэсыкIэр къыщарагъэхьанэу нэбгырэ мин пчъагъэ къэкIонэу тыщэгугъы. Ахэм апае мэфэкI концертхэр тэгъэхьазырых, чэфэу ыкIи гъэшIэгъонэу пчыхьэхэр зэрагъэкIощтхэм тыпылъыщт, - къыIуагъ Адыгэ Республикэм зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэхэмкIэ и Комитет ипащэу Къэлэшъэо Инвер.\nОс зэрэтелъым емылъытыгъэу, зыгъэпсэфакIохэр экстрим-паркэу «Мышъэкъо», кIэпсэ гъогухэмкIэ къызщыпкIухьан плъэкIыщт паркэу «Тетис» анэсых. Джащ фэдэу зыгъэпсэфыпIэ базэхэу бассейн зиIэхэм чIы чIэгъым къычIэчъырэ псы фабэу арытхэм ахэхьэх.\nКъушъхьэм ущыIэу, кIымэфэжь къабзэр къапщэу, ос кIыIум лычэрэгъу щыбгъажъэзэ къибгъэхьэрэ илъэсыкIэр бэрэ пщымыгъупшэжьэу угу илъыщт. Къушъхьэхэр къэджэх, цIыфхэм къяжэх.


Чылэ пэпчъ — хъишъэ — Адыгэ макъ\nРедактор 25.02.2021 25.02.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТэу Аслъанрэ Цышэ Казбекрэ лъэпкъым щыщ цIыфхэм ябгъэшIэжьынэу щымытхэу, пстэуми зэлъашIэх. Лъэпкъ тарихъым изэгъэшIэн, шэн-хабзэхэм якъэгъэгъунэн фэщагъэх. Шъхьаджи зыпылъ лъэныкъом гъэхъэгъэшIухэр щыряIэх, ныбжьыкIэу къэхъурэмэ лъэпкъ тарихъыр, культурэр, зэхэтыкIэр ашIэным яшъыпкъэу пылъых, Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къаIэтых, джэуапхэм зэгъусэу алъэхъух.\nАдыгеим ичIыопс, исп унэхэр, адыгэ къуаер цIэрыIо зэрэхъугъэхэр Аслъанрэ Казбекрэ афэдэу лъэпкъым фэлэжьэрэ цIыфхэм яшIушIагъ. Ау джыри тымышIэрэ е тIэкIэкIырэ лъэныкъуабэ щыI. Джащ фэдэу адыгэ чылацIэхэр къызтекIыгъэхэм афэгъэхьыгъэ Iофыгъоу Цышэ Казбек къыIэтыгъэм шыхьат сыфэхъугъ. ЕплъыкIэ зэфэшъхьафхэр къизыIотыкIырэ шIэныгъэлэжьхэр щыIэх. Лъэпкъ тарихъым фэщагъэхэми къазэрэшIошIырэм тетэу яеплъыкIэхэр къаIох. Тэу Аслъан а лъэныкъомкIэ упчIэм иджэуапэу къыритын ылъэкIыщтыр тшIогъэшIэгъонэу зыфэдгъэзагъ. Археологием ищыIэныгъэ рипхыгъэу, Адыгэ чIыгур зэфэдэу къызэпикIухьагъэу, Iошъхьэ пчъагъэхэм экспедициехэм ахэтэу ащылэжьагъэу, тарихъ шыхьатхэм ащыгъуазэу щыт цIыфым иеплъыкIэ сыдигъокIи гъэшIэгъоны.\nТэу З.: Аслъан, Казбек къыгъэуцугъэ упчIэм елъытыгъэу, адыгэ чылэхэм якъэхъукIэ сыд фэда? Лъэпкъым итарихъ а лъэныкъомкIэ сыд къыгъэнафэу хэтыр?\nТэу А: Дунаим ианахь чIынэлъэ тегъэпсыхьагъэу Темыр Кавказым икъохьапIэ бэшIагъэ адыгэхэр лъэпкъы зихъухьагъэхэр. Мыщ ущыщыIэщтэу, ущыпсэущтымэ, игубгъохэр гъэбэжъулъэх, имэкъупIэ уц зэхакIэхэм Iэхъогъухэр ащэбагъох, ипсыхъо чъэрхэр къаргъох, нэхъоих, имэзхэм хьакIэ-къокIэ зэмлIэужыгъохэр ахэсых, псэолъэпхъэ чъыгхэр ахизых. Ахэр къыдалъытэхи, тятэжъ пIашъэмэ илъэс мин пчъагъэ хъугъэ хъызмэткIэ мэкъумэщышIэ щыIакIэр зыхахыгъэр. ЧIыгулэжьхэм, былымахъохэм псэупIэ инхэу къалэхэр ящыкIэгъагъэп. ЯпсэупIэхэр нахьыбэрэм чылэгъо цIыкIугъэх. «Нартхэм» яя VII-рэ том нартхэр къызтекIыгъэхэм икъэбарэу шапсыгъабзэкIэ тхыгъэу зиномерэу 628-рэм мырэущтэу къыщеIо: «Нартхэр анахьэу зыдэщысыщтыгъэхэр псыхъо Iушъохэр ары. … а зэманым «чылэ», «къуаджэ» аIоу зэтырафыщтыгъэп, «УнишъэкIэ» еджэщтыгъэх. ГущыIэм пае: «Унишъэ хъурэми, унэ мин хъурэми, е унипшI нахь мыхъурэми «Унишъэ» аIоти еджэщтыгъэх».\nТэу З.: Адэ чылацIэхэр чIыпIэм епхыгъэу хъущтыгъа? Хьауми нэмыкI шIыкIэхэр псэупIэцIэ усыным къыхафэщтыгъэха?\nТэу А: Псыхъо Iушъохэр, къо кIэйхэр псэупIэ зэрашIыщтыгъэхэм елъытыгъэу якъуаджэмэ цIэхэр аусыхэ зэхъум, къом, кIэим, пщымэ алъэ-\nкъуацIэхэм гущыIэу «къуаер» апагъэщагъ: Нэшъукъуай, Еджэркъуай, Пэнэжьыкъуай, Тэхъутэмыкъуай, Къэзэныкъуай, Хьатикъуай, ПчыхьэлIыкъуай, Лахъщыкъуай, нэмыкIхэр. ГущыIэу «къуаем» къикIырэр щэм хашIыкIырэ къуаеу рахырэм зыпарэкIи епхыгъэп, чылэхэр кIэихэм зэрадэсыщтыгъэхэр, псыхъо Iушъохэр къохэм зэряпсэупIэщтыгъэхэр ары нахь.\nНэмыкI мэхьанэу яIэр — пщым е бай горэм чылэр зэриягъэр: Адэмый, Аскъэлай, Джамбэчый, Очэпщый, ХьакIэмзый, нэмыкIхэр. Къуаджэхэр ижъыкIэ иныгъэхэп — нахьыбэрэм зэунэкъощхэр, зэблагъэхэр, е лъэкъоцIэ зытIущ хъурэ унагъохэр щызэхэсыщтыгъэх. ПсэупIэхэр зэрэцIыкIугъэхэм ишыхьатых «хьабл» зыпыгъэщагъэхэр: Бжъэдыгъухьабл, Джэджэхьабл, Кощхьабл, Тэуйхьабл.\nМыщ дэжьым къэIогъэн фае мэкъумэщышIэм илъэсыбэрэ ылэжьырэ чIыгур кIочIаджэ зэрэхъурэр, лэжьыгъэр щыбэгъожьырэп. ИжъыкIэ чIыгъэшIухэр хатэкъонэу ашIэщтыгъэп — зыщыпсэухэрэм пэмычыжьэу чIыгукIэхэр щаубытыщтыгъэх, кощыщтыгъэх. ЗэдеIэжьхэзэ чIыпIакIэм чыиф унэхэр рашIыхьэщтыгъэх. Унэжъымэ къахахыжьыгъэ пкъэухэр, бгыкъухэр, пхъэцухэр, кIэсэнхэр, пчъэхэр ахьыхэти ахалъхьэщтыгъэх.\nТэу З.: Лъэпкъым ищыIэкIэ-псэукIэ шэпхъэ гъэнэфагъэхэр хэлъыгъэх, ахэр къэзыушыхьатырэ щысэхэр сыд фэдэха?\nТэу А: ЕгъашIэм хьалэлэу къятэрэ дунаир адыгэмэ агъэлъапIэ ыкIи сыдыми псэ пытэу алъытэ. ЧIыопсым яягъэ рагъэкIыщтыгъэп. Хэтырэ адыгэу дунаим къытехъуагъэм ипшъэрылъ шъхьэIагъэр — къызхэхъухьэгъэ дунаир нахьышIоу, нахь тегъэпсыхьагъэу илIэужхэм къызэрафыщинэжьыщтыр ары. НэмыкI лъэпкъхэм афэдэу, ежьхэр зычIэсыщт унэхэр мыжъомэ е чырбыщымэ ахашIыкIыщтыгъэхэп. ЧIым хэкIокIэжьыщт чыиф унэхэмрэ бгъагъэхэмрэ ашIыщтыгъэхэр. Пхъэм, ятIэм, бгъэным ахэшIыкIыгъэхэр анахьыбэрэ щытымэ, цIыфым игъашIэ фэдиз ныIэп ыкъудыищтыр. ГущыIэм пае, ижъыкIэ исп унэхэр бэ хъухэу лIагъэхэм афагъэуцущтыгъэх. Мыжъо унэхэр цIыф бзаджэмэ амыкъутэмэ, егъашIэм щытыщтых. ЕтIани ахэмэ янахьыбэхэм Iуашъхьэхэр атырашIыхьэщтыгъэх.\nТичылэхэм тарихъ гъэшIэгъонхэр апылъых, ау тызыщыгъуазэр макIэ. Шъхьадж къызщыхъугъэм ихъишъэ нахь ышIэщт, арышъ, икъуаджэ фэгъэхьыгъэ къэбарэу хэти ышIэрэм къытегущыIэмэ, бэмэ зэрашIогъэшIэгъоныщтыр гъэнэфагъэ. Тикъуаджэмэ яхъишъэхэр зэфэтэжъугъэIуатэх.\nТэу З.: Ащыгъум уичылэ гупсэу Тэуйхьаблэ къыщебгъэжьэн, Аслъан.\nТэу А: Ары, мыщ мэхьанэ естэу игугъу зыкIэсшIырэр тиныбжьыкIэхэм адыгэ шъолъырым ит къуаджэхэм ацIэхэр, чылэ гупчэхэм афэмыдэу, чылэ цIыкIухэр зымышIэхэрэр ахэтых. ГущыIэм пае, Тэуйхьаблэ (Тауйхабль) — Теуцожь районым ит чылэ цIыкIу. ЫцIэ къызтекIыгъэр Тэупщыр ары. Тэу лъэкъуацIэм, адрэ чылагъомэ афэдэу, «хьаблэр» пагъэщагъ — Тэуйхьабл. Апэ раIощтыгъэр Тэуй — «Тэупщым ий, икъуадж» зыфиIу.\nТэупщыр къыздикIыгъэм къэбар пылъ.\nХьашхъуанэкъо Хьамедэ гъэзетэу «Адыгэ макъэм» 1996-рэ илъэсым къыригъэхьэгъагъэм къызэрэщитхыгъэмкIэ, Тэупщым икъэбар ПчыхьэлIыкъуае щыщыгъэ Джамырзэ (Къэрэукъо) Хьаджисмелэ къыIотэжьэу зэхихыгъагъ. Хьамедэ Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм илъэсыбэрэ Iоф щишIагъ, изавучыгъ, заоми, егъэджэн IофшIэными яветераныгъ. Адыгэмэ ятарихъ лъэшэу ыгъэгумэкIыщтыгъ, лъэпкъым ихъугъэ-шIагъэхэр ыугъоищтыгъэх, гъэзетхэм бэрэ къаригъахьэщтыгъэх.\nГъэзетэу «Адыгэ макъэм» 1996-рэ илъэсым шышъхьэIум и 15-м Хьашхъуанэкъо Хьамедэ Тэупщым икъэбарэу «Хэта Тэупщыр?» зыфиIоу мары къыригъэхьэгъагъэр:\n«Хэта Тэупщыр? Тыдэ къикIи бжъэдыгъу пчэгу ар къинагъа? Болэтэукъопщым «пхъорэлъф уиI» аIуи зыфэгушIохэм, къариIуагъ: «сцIэ иятIонэрэ кIэлъэныкъоу «Тэур» фэсэусы». Болэтэупщым къохэр, пхъухэр, бын иIэ зэхъум, «Болэтэукъохэр» араIо хъугъагъэ. Тэури къэхъуи лIы зэхъум, «Тэупщыр» аIоу кIэмгуе пщы унагъо къитэджагъ. Янэш Болэтэукъом Тэум къыреIо: «Упщын угу хэлъмэ, Шъхьэгуащэ зэпырыкIи, Пщыщэ-Мэртэ шъолъыр жанэмэ уяуалIэфэ пщы исэпышъ, зэрэпшIоигъу». Тэупщым лIэкъуищ: Къуижъхэр, Шъынахъохэр, ШъэоцIыкIухэр кIыгъухэу Шъхьэгуащэ къызэпырэкIышъ, Пщыщэ къогъум, джы къутырэу Беляевскэм ынэIукIэ, щепсыхы. Къуаджэм Тэуй фаусыгъ.\nАщ ыужрэм зэкощым, илъэс 45-рэ Ленинэхьаблэ зыIусыгъэ Пщыщэ псыхъо идэхьапIэ IутIысхьагъ. Ары хычIэ охъуфэкIэ мы чэгапIэм «Тэуе чэгапIэр» зыкIыраIощтыгъэр. Ленинэхьаблэ зыIотIысхьэми а цIэр текIыгъэп. Ащ ыужи Тэур кощыгъо горэм джы зыдэщысым, Мэр-\nтэбг зыщиухэу, тешъо зыщыхъужьэу, Мэртэ псыхъо Хьэрзэхэ темэны зыщыкIодыжьрэм дэжь, зыдэтIысыгъэр къогъоу щытыти, чылэм зиушъомбгъугъэп. Джы непэ Тэуйхьаблэ унэгъо 56-рэ ныIэп зэрэхъурэр, чылэ цIыкIуми, ныбжьышхо иI. КъегъэтIысэкIыгъэ адрэ чылэмэ ялъытыгъэмэ,Тэуйхьаблэ анахьыжъ. Джары Тэупщым икъихьакIэу Хьаджисмелэ къыIуагъэр.\nСэ сыгу къэкIыжьрэп ШъэоцIыкIухэр Хьаджисмелэ зэрэкIигъэтхъыгъагъэр: пщыха, хьаумэ оркъыгъэха? КъысэзыIожьыни згъотыгъэп. Мы къэбарым къегъэшъыпкъэжьыба Тэупщыр Болэтэукъом ипхъорэлъфэу зэраIорэми.\nДжы непэ къызнэсыгъэм Тэуйхьаблэ зэунэкъощхэу Едыджыкъохэмрэ Пыикъохэмрэ араIоу Тэу унагъохэр дэсых».\nТэу З.: Чылэр цIыкIу нахь мышIэми, инепэрэ тIысыпIэ зытлъэгъурэм, кощынэу зэрэхъугъэр нафэ мэхъу. Тэуйхьаблэ итIысыпIэ чIыпIэхэр сыд фэдэха?\nТэу А: КъызэраIотэжьырэмкIэ, Тэуе апэрэ тIысыпIэу иIагъэр джырэ къутырэу Беляевскэм ихэгъуашъхь, Пщыщэ иджабгъурэ псыIушъу. А чIыпIэм Тэуе къикощыкIи, псыхъом къызэпырыкIи, чэчэнэе чIыналъэм къитIысхьагъ. Пщыщэ исэмэгу нэпкъ къыщыуцугъагъэх (нэужым, илъэсыбэ зытешIэм, Джэджэхьаблэ дэкIыгъэ унэгъо пшIы заулэ а тэуемэ яхэпIагъэм Ленинэхьаблэ IутIысхьэгъагъ). ДэхьэпIэ Iэрыфэгъу зиIэ чэгапIэу псышъопIэ шIагъо зиIэ псыIушъор тэуемэ чылэ хапIэ афэхъугъагъэп, IукIыжьыгъагъэх. Пщыщэ исэмэгубгъу зыдаIыгъэу псыпэмкIэ ехыхи, Пшызэ зыщыхэлъэдэжьырэ псыпэм блэкIыгъэх, Псэкъупсэ нэмысыпэхэу, лъэгонэ тешъом итIысхьэгъагъэх.\nГъатхэрэ псыр къиумэ къакIахьэ зэхъум, Пшызэ исэмэгубгъу лъэгуанэ къыIукIыхи, ТIуапкIэрэ темэнхэмрэ къазэпырыкIыхи, Нэчэрэзые темэным, Шэндыкъо псыхъожъые зыщыхэлъэдэжьырэ сэмэгубгъур Тэупщым чIыпIэкIэ къыхихыгъ.\nНэужым Шэбэнэхьаблэ къушъхьэм къызехым, а Тэуе зыдэщысыщтыгъэм пэмычыжьэу Пшызэ Iушъо щепсыхыгъагъ, ау псы IыгъыпIэр ашIынэу зырагъажьэм, Шэбэнэхьаблэ IуагъэкIи, Адыгэкъалэ агъэкощыгъ. Шэбэнэхьабли, Тэуи зыдэщысыщтыгъэхэ чIыпIалъэхэр псычIэгъы хъугъэх. Пшызэ Iушъоу ахэр зыIусыщтыгъэхэм ячIыпIацIэхэр къашIэжьых. «Тэупщым икIэй», «Тэуемэ ягъэхъун» араIо.\nНэчэрэзые темэным инэпкъ тэуемэ хэпIэ гупсэфыпIэ афэхъугъагъэп. Тэупщым икъуаджэ Шэндыкъо къыIуищыжьи, Мартэ иджабгъурэ нэпкъ, ибгышъхьэ лъагэ тыригъэтIысхьагъ. Шэндыкъо къогъоу чылэр зыдэщысыщтыгъэм непэ къызнэсыгъэм ТэуекъожъкIэ еджэх.\nТэупщым ичылэ Мэртэ бгышъхьэм къызещэм, Бэгъасэкъохьаблэ (Бэгъарсэкъохьаблэ) зыдэщысыщтыгъэм пэблагъэу щигъэтIысыгъагъ. Ар тэзыгъаIорэр пэсэрэ картхэми Бэгъасэкъо чылэр зэрарытыр ары. Тэуе ичIыпIацIэмэ «Бэгъасэкъомэ яхэкужъан» зыфаIорэр къахэфэ.\nМартэ бгышъхьэ Тэупщым зеубытым, кIыгъугъэ лIакъохэу Къуижъхэр, Шъынахъохэр, ШъэоцIыкIухэр, Гъонэжьыкъохэр, Тыгъужъхэр ихапIэ къаухъурэихьэу къетIысэкIыгъагъэх. Непи къоджашъхьэм ихьаблэжъ Тэу лIэкъо унагъохэу Тэу Аминэрэ Нурбыйрэ, Якъубэрэ Сахьидэрэ яхэпIагъэхэм къаготых. Нэужым нэмыкI чIыпIэмэ къарыкIыгъэ лIакъохэу чылэм къыдэтIысхьагъэхэм къуаджэр темырымкIэ зэпащыгъ.\nДжырэ лъэхъанэм Тэуйхьаблэ дэсхэм алъэкъуацIэхэр: Бэрзэдж, БлэнэгъапцIэ, Гъонэжьыкъу, Гогъотыжь, Гусэрыкъу, Еутых, ЖакIэмыкъу, Къуижъ, Къэрэтэбан, Мэлгощ, Пхъэчыящ, Тыгъужъ, Тэу, Лъащэкъу, Уджыхъу, Хьэпай, Хьалил, ШъэоцIыкIу, Янэкъу. Аужырэ илъэсхэм, егъашIи дэмысыгъэхэу, урыс унэгъо зытIущ къыдэтIысхьагъ.\nТэу З.: Адэ нэмыкI чылэхэмкIэ щысэхэр къэпхьын плъэкIыщта?\nТэу А: Аскъэлаерэ Пэнэжьыкъуаерэ ащыщхэм яхъишъэхэр нахь ашIэщт, ау мыщ фэдэ къэбархэр ахэмэ афэгъэхьы-\nгъэу къаIуатэхэу тащыгъуаз:\nАскъэлай (а. Ассоколай) — Теуцожь районым ит чыл, псыхъоу Мартэ Iус. КъызэраIотэжьырэмкIэ, бэшIэгъэ дэдэу Аскъэлэпщым икъуаджэ Мартэ бгышъхьэ тыригъэтIысхьагъ. Аскъэлае ныбжьышхо зэриIэр дэгъоу къаушыхьаты бэ хъухэрэ археологие саугъэтхэу ичIыгухэм арытхэм. Ахэр лъэхъэнэ зэфэшъхьафхэм ахэхьэрэ псэупIэжъых. Сэрэежъ пытэпIэжъыр, Iуашъхьэхэр, джыри къыхамыгъэщыгъэхэу иIэ къэхэлъэжъхэр… Аскъэлае зыпарэкIи экспедицие щытIагъэп.\n«Зэгорэм блэбгъуаплъэ пшъэшъэ Iушыр мэл блэбгъу къупшъхьэм зеплъым къыIогъагъ пыидзэшхо чылэм заокIэ къызэрекIущтыр. Аскъалэ ицIыфхэр бгышъхьэм къырищэхыхи лъэгуанэм ит мэзым хигъэбылъхьэгъагъэх, ау ышэу Гъобар кощынэу ыдэгъагъэп. Пыир зызэкIэкIожьым, Гъобар ицIыфхэу псаоу къэнагъэхэмрэ гупсэу къыфэнагъэхэмрэ Пщыщэ исэмэгубгъу ыщэхи тыригъэтIысхьагъэх», —\nГъобэкъуае Аскъэлае джаущтэу къыхэкIыгъэу къаIуатэ.\nМафэкъо Урысбый Аскъэлае щыщыгъ, лIыгъэшхо зыхэлъыгъэ фэкъолIыгъ.\nПэнэжьыкъуай (Понежукай) — Теуцожь районым ит чылагъу, псыхъоу ПкIашъэ Iус, район гупч. КъызэраIуатэрэмкIэ, Пэнэжьыкъуае икъыблэкIэ, джырэ лъэхъанэм къутырэу Кочкиныр зыдэщысым, ПкIашъэ Iушъо къуаджэ Iусыщтыгъэ. Чылэр зиегъэ зэшыхэр зызэхэкIыхэм, анахьыкIэр джы Пэнэжьыкъуае зыдэщысым къакIуи тIысыгъагъэ. Чылэжъым унагъохэр къыдэкIыжьыхэмэ анахьыкIэм къыпытIысхьэхэзэ, ащ зиушъомбгъугъ. Ары Пэунэжьыгъ — Пэунэжьыгъэкъуай, нэужым Пэнэжьыкъуай, фаусынэу къызыхэкIыгъэр.\nАщ фэдэ къэбарэу тичылэмэ апылъыр бэ. Ахэр титарихъ икIэныжъых, зыщыдгъэгъупшэ хъущтхэп, къэтхыжьыгъэхэу, ныбжьыкIэхэр алъыIэсынхэ алъэкIынэу шIыгъэн фае. Шъхьаджи икъуаджэ къызтекIыгъэм, чылацIэр къызхэкIыгъэм якъэбархэр къатхыжьы къэс титарихъ кIэтыугъоещт.\nПредыдущая Гугъэм IэпэIэсэныгъэр игъус\nСледущая Сомэ миллиарди 3,6-рэ къыхагъэкIыгъ