ЖъоныгъуакIэм и 31-р – тутын емышъогъэным и Дунэе маф — Адыгэ макъ\nЖъоныгъуакIэм и 31-р – тутын емышъогъэным и Дунэе маф\nЦIыфыр зэрылIыкIын ылъэкIыщт узхэм лъапсэ афэхъухэрэм зэу ащыщ тутынешъоныр. Псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Дунэе организацием къызэритырэмкIэ, илъэсым къыкIоцI зэрэдунаеу пштэмэ, ащ илажьэкIэ нэбгырэ миллиони 6 малIэ.\nТутынешъоным щынагъоу къызыдихьырэм уасэ етыгъуай. Пкъышъолым тутын Iугъор зыхахьэкIэ, пкъынэ-лынэхэр зэрэсистемэу зыгъэIорышIэхэрэ нервэхэм язытет зэщэкъо. Уз гъэтIылъыгъэхэр къежьэх.\nПсауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ дунэе организацием (ВОЗ) илъэсыр екIыфэ кIощт игъэкIотыгъэ кампаниеу «Тутыныр щыгъэзыегъэным игъо къэсыгъ» зыфиIорэр ытIупщыгъ. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иI гукъэкI зэфэшъхьафхэр ыкIи цифрэ шIыкIэ амалхэр къызфагъэфедэхэзэ, нэбгырэ миллиони 100-мэ тутыныр щагъэзыенымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр.\nПсауныгъэм зэрар рамыхэу тутыныр зэрэщагъэзыещт амалхэр къагъотынымкIэ мы Iофтхьабзэм ишIуагъэ къэкIощт. А амалхэр зэфэшъхьафых: тутын емышъогъэнымкIэ политикэм IэпыIэгъу фэхъугъэныр; тутын емышъогъэнымкIэ фэIо-фашIэхэм екIолIакIэу яIэм зегъэушъомбгъугъэныр; «откажись и выиграй» зыфиIорэ шIыкIэм тетэу тутыныр чIэзыдзыжьы зышIоигъо цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр.\nТутынешъоныр щагъэзыеным фэIорышIэщт амалыкIэ ВОЗ-м къыугупшысыгъ, ар ыпкIэ зыхэмылъ цифрэ шIыкIэм тет консультациехэр ягъэгъотыгъэнхэр ары. Мыщ ишIуагъэкIэ дунаим щыпсэурэ нэбгырэ миллиард 1,3-мэ тутынешъоныр ханэн алъэкIыщт. Мессенджерэу WhatsApp зыфиIорэм Iофтхьабзэу «Откажись от табака» зыфиIорэр щатIупщыгъ. Ащ цIыфыр зыкIатхэкIэ ыпкIэ хэмылъэу тутыныр зэрэчIидзы- щтым щызыгъэгъозэщтхэ къэбархэр къыфэкIощтых.\nТутыным ыкIи никотин зы-хэлъ нэмыкI продукциехэу зэрахьылIэхэрэм апэшIуекIогъэнымкIэ зекIорэ къэралыгъо политикэм и Концепциеу 2035-рэ илъэсым нэс телъытагъэр пхырыщыгъэным фэшI Iофтхьабзэу зэрахьащтхэм я План УФ-м и Правительствэ 2021-рэ илъэсым мэлылъфэгъум и 30-м ыштагъ. Тутыныр ыкIи никотин зыхэлъ нэмыкI продукциехэр зыщэфыхэрэм, зэзыхьылIэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэным, тутын емышъогъэнымкIэ медицинэ профилактикэр нахьышIу шIыгъэным Планыр афытегъэпсыхьагъ.\nКоронавирусыр къызежьэм тутын ешъощтыгъэ нэбгырэ миллионыбэмэ ар щагъэзые ашIоигъо хъугъэ.\nТутынешъоныр апэу къызщежьагъэр пшIэнкIэ гъэшIэгъоны. Ар апэдэдэ Испанием къизыхьагъэр Америкэр къызэIузыхыгъэ Колумб ары. Нэужым Европэм ыкIи адрэ къэралыгъохэм ар ащащэу аублагъ.\nНикотиныр щэнаут лъэш. УзэрылIыкIын ылъэкIыщт миллиграмм 80 — 120-рэ фэдиз зы тутыным хэлъ. Зэешъогъум цIыфым ыпкъышъол никотин дози 2 — 4 хахьэ. Арышъ, нахьыбэрэ цIыфыр ащ ешъо къэс, ыпкъышъол никотиныр нахьыбэу хэхьэ. Тутыным бэрэ ешъорэ цIыфым ащ хэлъ никотиным охътэ гъэнэфагъэкIэ гумэкIыгъоу, плъыр-стырэу ыкIи нэмыкI теубытагъэ зыхэмылъ зекIуакIэу къыхафэхэрэр тырехыхэу аIо, ау тутын емышъохэрэм ар зэхашIэрэп.\nТутынешъоныр зэрэханагъэм тетэу псауныгъэм ишIуагъэ екIэу еублэ. Тутын земышъохэрэм такъикъ 20 зытешIэкIэ, лъынтфэтеор нахь макIэ хъоу фежьэ. Сыхьат 12-м къыкIоцI угарнэ газэу лъым хэлъым ишапхъэ зыпкъ еуцо. Тхьамэфи 2 — 12-м къыкIоцI лъыкъекIокIыр ыкIи тхьабылхэм яIофшIэн нахьышIу мэхъу. Мазэм е мэзи 9-м пскэр ыкIи гужьыдэмыхьэр мэкIодых. Илъэси 5 — 15-м къыкIоцI егъашIи тутын емышъогъэ цIыфым ишапхъэ фэдизэу инсульт къеоным ищынагъо мэкIоды. Илъэси 10-м къыкIоцI тхьабылым адэбз узым зыкъыщиштэным ищынагъо нахь макIэ мэхъу.\nОбщественнэ псауныгъэм ыкIи медицинэ профилактикэмкIэ Адыгэ республикэ гупчэм иIофышIэхэм социологическэ уплъэкIунхэр тутын ешъохэу республикэм исхэм азыфагу щашIыгъэх. АщкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъэх Мыекъопэ медицинэ колледжым иволонтерхэр. УплъэкIунхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, республикэм щыпсэухэрэм япроцент 56-р илъэси 10 хъугъэу тутын ешъо, процент 32-р — илъэси 10-м нэсыгъэхэп ыкIи процент 12-р — илъэси 5 хъугъэп тутын зешъохэрэр.\nУпчIэу «КъышъукIэхъухьэхэрэ сабыйхэр тутын ешъонхэу шъуфая?» зыфиIорэм нэбгыри 180-р къезэгъыгъэп, ар процент 89-рэ. Анахь гъэшIэгъоныр, проценти 10-м язэфэдэу алъытагъ, ащыщ нэбгыритIумэ якIэлэцIыкIухэр тутын ешъомэ ашIоигъоу къаIуагъ.\nСоциологическэ уплъэкIунхэм къадыхэлъытэгъагъ тутыным пэшIуекIорэ хэбзэгъэуцугъэм еплъыкIэу фыряIэр зэрагъэшIэныр. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэм-\nкIэ, зэупчIыгъэхэм янахьыбэм, тутын ешъохэрэри ахэтэу, общественнэ чIыпIэхэм тутын уащешъо зэрэмыхъущтым дырагъэштагъ — процент 84-рэ, адрэ процент 16-м ар мытэрэзэу алъытагъ.\nТутын емышъогъэным и Дунэе мафэ ипэгъокIэу республикэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щызэхащэщтых: тутыным зэрарэу къыхьырэр къизыIотыкIырэ зэIукIэгъухэр, пчъэ зэIухыгъэхэм я Мафэ, шъэф зыхэлъ социологическэ уплъэкIунэу «Распространенность курения среди жителей Республики Адыгея» зыфиIорэр.\n2021-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 28-м къыщегъэжьагъэу и 31-м нэс урысые Iофтхьабзэу «Освободим Россию от табачного дыма!» зыфиIорэм Адыгеир хэлэжьэщт. Iофтхьабзэм информационнэ мэхьанэ зэриIэм ыкIи тутыныр щыгъэзыегъэным зэрэдырагъаштэрэм нэмыкIэу, псауныгъэм зэрар езыхырэ шIыкIэхэр щыгъэзыегъэнхэмкIэ шIэныгъакIэхэр агъотыщтых. Мыщ хэлажьэ зышIоигъохэм ашIэн фаер: сайтэу www.ropniz.ru е www.gnicpm.ru зыфиIохэрэм тхыгъэу «Я за некурящую Россию. А ты?» къырахыщт ыкIи хештегэу #РОССИЯНЕКУРИТ кIэтхагъэу социальнэ хъытыум къырагъэхьащт.\nТутын емышъогъэным и Дунэе мафэ епхыгъэ Iофтхьабзэу илъэсыр екIыфэ кIощтым мы амал пстэури къыдыхэлъытагъ. Тутыныр щагъэзыенымкIэ шIуагъэ къэзытырэ фэIо-фашIэхэм ямэхьаныр — псауныгъэр нахьышIу хъуныр, цIыфхэм ящыIэныгъэ ыкIи ямылъку къызэтенэныр.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, икIыгъэ илъэсым пандемием дунаир зэрэзэлъикIугъэм емылъытыгъэу, тутыныр щыгъэзыегъэным епхыгъэ Iофтхьэбзабэ общественнэ псауныгъэм ыкIи медицинэ профилактикэмкIэ Адыгэ республикэ гупчэм ригъэкIокIыгъ. АщкIэ шIыкIэ зэфэшъхьафхэр гупчэм иIофышIэхэм къызфагъэфедагъэх. Социальнэ хъытыухэу Одноклассники, Facebook, Instagram зыфиIохэрэм хэутыгъэ мини 2-м ехъу къарагъэхьагъ. Телевидением ыкIи медицинэ учреждениехэм яхоллхэм социальнэ рекламэ 32-рэ щатIупщыгъ. Тутынешъоныр ыкIи псауныгъэм зэрар езыхыщт амалхэр щыгъэзыегъэнхэр къизыIотыкIырэ буклетхэу, листовкэхэу 9269-рэ агощыгъэх.\nТутыныр щыгъэзыегъэнымкIэ кабинетэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ гупчэм хэтым тутынэшъо нэбгырэ 4902-рэ IэпыIэгъу ящыкIагъэу къяолIагъ. Ащ щыщэу нэбгырэ 870-мэ тутынэу зашъохэрэм япчъагъэ нахь макIэ ашIыгъ, нэбгырэ 510-мэ ханэжьыгъ.\nХэутыным фэзыгъэхьазырыгъэр Iэшъынэ Сусан.\nПредыдущая «ШIэныгъэгъуазэм» гъэшIэгъоныбэ дэбгъотэщт


Адыгеир къыгъэлъэгъуагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 28.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nМы шIухьафтыным икIэщакIох Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союзрэ платформэу «Урысыер — амалышIухэр зыIэкIэлъ къэралыгъу» зыфиIорэмрэ. ЗэкIэмкIи УФ-м ишъолъыр 48-мэ къарыкIыгъэ студент нэбгырэ 400 Iофтхьабзэм хэлэжьагъ, лъэныкъуи 9-кIэ ахэр зэнэкъокъугъэх.\nНыбжьыкIэхэм сэнаущыгъэу ахэлъымкIэ зыкъызэIуахын, социальнэ, творческэ, научнэ ыкIи спорт амалэу аIэкIэлъхэм ахагъэхъоным зэнэкъокъур фэIорышIэ. Студентхэм профессиональнэ жабзэ аIулъэу япроектхэр лъагъэкIотэнхэм, ясэнаущыгъэ къагъэлъэгъоным ахэр фытегъэпсыхьагъэх.\nА Iофтхьабзэм Адыгеир къыщигъэлъэгъуагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иполитехническэ колледж истудентэу Павел Дорошенкэм. «Студенческэ советым итхьамат» зыфи-Iорэ лъэныкъомкIэ ящэнэрэ чIыпIэр ащ къыдихыгъ.\n— Зэнэкъокъум сыфэхьазырыгъ нахь мышIэми, апэ лъэшэу сыгумэкIыщтыгъ. Сызхэлэжьэгъэ зэIукIэ пэпчъ сыгу нахь къыдищэягъэу, теубытагъэ схэлъэу сыкъычIэкIыжьыщтыгъ, — къеIуатэ Павел. — Iофтхьабзэр гъэшIэгъонэу ыкIи шIуагъэ къытэу рекIокIыгъ. Ащ сыхэлэжьэнэу зэрэхъугъэр лъэшэу сигуап. Зэнэкъокъум щызгъотыгъэ шIэныгъэхэр тапэкIи къызфэзгъэфедэщтых, ахэмкIэ политехническэ колледжым истудентхэм я Союз хэтхэм садэгощэщт.\nТэри Павел тыгу къыддеIэу тыфэгушIо, тапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэу фэтэIо.


Адыгейский язык ? нотариальное бюро переводов в Москве Prima Vista\nГлавная dictionary Языки Адыгейский\nОбщая информация об адыгейском языке\nАдыгейский язык является официальным языком Республики Адыгея наряду с русским языком. Адыгейский язык распространен не только на территории Российской Федерации (на нем говорят в Адыгее и Краснодарском крае, внутри которого находится республика), но также в Израиле, Иордании, Ираке, Македонии, Сирии, Турции. На адыгейском языке говорят представители различных народностей: абадзехи, бжедухи, кабардинцы, темиргои, хакучи, шапсуги и др.\nВ 2002 году на территории Российской Федерации проживало 125 000 человек, для которых адыгейский язык являлся родным. По всему миру эта цифра составляет на сегодняшний день около 500 000 человек. Самая большая община, насчитывающая около 227 000 носителей адыгейского языка, находится в Турции. Примерно 4000 черкесов проживают в Галилее (Израиль). Обучение детей в деревнях Кфар-Кама и Рихания также практикуется на адыгейском языке. Этот язык преподается в иорданской средней школе имени принца Хамзы ибн аль-Хусейна в Аммане. Школа, открытая специально для адыгейцев при поддержке покойного короля Иордании Хусейна, — одна из первых, созданных для адыгейских общин за пределами Черкесии. В ее стенах обучаются около 750 иорданских адыгейцев, и основной ее миссией является сохранение адыгейского языка для новых поколений, а также национальных традиций адыгейцев.\nАдыгейский язык принадлежит к семье северо-западных кавказских языков и наряду с кабардинским классифицируется как черкесский. К числу других родственных языков адыгейского относят абазинский, абхазский, убыхский.\nНормы адыгейского языка были установлены после Октябрьской революции. До 1927 года в основе адыгейской письменности лежала арабская вязь, которая в 1928 году сменилась латиницей, а с 1938-го была переведена с латинского на кириллицу.\nСогласно «Карте вымирающих языков-2009» ЮНЕСКО, в 2009 году адыгейский язык вместе со всеми своими диалектами был отнесен к числу незащищенных.\n1. Фонологическая система\nФонологическая система адыгейского языка, как и всех северо-западных кавказских языков, отличается обилием согласных звуков. В различных диалектах адыгейского языка их насчитывается от пятидесяти до шестидесяти, многие из которых являются эйективными.\nК числу основных грамматически характеристик, объединяющих адыгейский язык со всеми северо-западными кавказскими языками, относятся агглютинативный строй и порядок слов в предложениях, строящийся по схеме «подлежащее — дополнение — сказуемое». Кроме того, для синтаксиса адыгейского языка характерны эргативные модели предложений.\nСтатья подготовлена: нотариальное бюро переводов в Москве Prima Vista


ЩэшIэ Аслъан: Цызэдахэ фэмыгъэбылъырэр »\nЩэшIэ Аслъан: Цызэдахэ фэмыгъэбылъырэр\nГъэ къэс а Цызэдахэ яунагъокIэ дэшхо, дэжъый, шхъомч, нэмыкI IэшIу-IушIухэр аугъои. Чъыг гъурбэу зэрысхэм изы ашIышъ, чъыIэ зыхъукIэ, акIэ бырацэхэр къящэкIыгъэу мэчъыех, тIэкIу къэфабэмэ, ягъомылэхэм яцэгъухэзэ, гъурбым къеплъых.\nНэшэнэ гъэшIэгъон Цызэдахэ хэлъ. Яунэ илъыр афэхъущт пэтзэ, гъэм шыпэ зыхъухэкIэ, бэкIае Iэгъо-блэгъум щычIетIэ. Загъорэ дэд ахэмэ алъыхъужьэу къызежьэрэр. КIыр кIыхьэу, чъыIэу къызхэкIыкIэ ары.\nБэрэ рехьылIэ чIитIагъэр ымыгъотыжьэу. Ащ пае хьэкIэ-къуакIэхэу игъунэгъухэм Цызэдахэ щыгъупшалэу, иакъыл кIакоу къашIошIы, ау акъылыр арэп зэлъытыгъэр, гъунэгъу зыкъыфэзышIыгъэ Къор ары. ЧIетIэфэ дыргъ-дыргъ ригъаIоу нэбгъунджыкIэ къыфычIэплъызэ шхэу, етIанэ чъыг чIэгъхэр зибзэихьахэкIэ, мыдрэхэр къычIихыхэу, Iэгъо-блэгъур пэкIэ зэхитIыхьэу хэт. Зыгорэ бгъотыжына ащ ыуж?! Ари ищырхэр игъусэмэ?!\nГъатхэр къызысыкIэ – Цызэдахэп – Къом ымыгъотыгъэхэр къэлъагъо: чъыг цIыкIу шъхьэпэ шхъуантIэхэу. Ахэр зилъэгъукIэ, Цызэдахэ дунаир фэмыхъужьэу мэгушIо! Исабыйхэу шIокIодыгъагъэхэр ыгъотыжьыгъэхэ фэд. Ау ахэми Къор аблэкIырэп, зилъэгъухэкIэ, ятIэ.\n«Мырыба, сигуагу, угу нахь зыфэузынэу ахэтыр», – ыIорэм фэдэу дэплъыезэ, рекIыкIых.\nЗырыз дэд къанэрэр. Шхъомчыр нэмыIэмэ, щымыIахэ ышIыгъ пIоми хъущт. ШъушIошъ мыхъурэмэ, шъухахь зэ ямэз.\nГъунэгъу дэгъухэп Цызэдахэ иIэхэр. Къолэжъ закъори екъуба! ГъукIэ утэшъуагъэ горэм фишIыгъэм фэдэ ыпэ рытыгъонэу Цызэдахэ иунэ къырещае. Имысхэмэ, ыгъотырэр зэкIэ рехы. Ау Цызэдахи ишъхьагъуси исхэу къырагъэIэбэна? Езэонхэба? Ренэу езаох, ренэу текIох, ау утекIуагъэкIи зи къикIырэп, игъусэхэр бэ мэхъух.\n– Къахь, къарых, къырахы, – аIозэ, джыри къэбыбыжьых. Янасып Къом ытхъугъэм хэсынхэр зэрякIасэр нахь, унагъом щыIакIэ иIэжьыщтыгъэп.\nАдрэ гъунэгъумэ уязэгъын фэдэу Цызэдахэ ахэплъэ. Ау шIотхьамыкIагъор – чIыпIэу зыщыпсэухэрэр ахэми агъэдэхэнэу ашIэрэп. АмыгъэIаеми, ащ пае ыгу афыхэкIы. Загъорэ яушъыи фэдэу ареIо:\n– Сэ чIыпIэу сызщыпсэурэр згъэкIэрэкIэныр сикIас. Дэгъуба аущтэу упсэуныр?\nЗыфиIорэм къикIырэр къамыубытэу, идэхагъэ рэкъэи ашIошIы:\n– Адэ ары, о дунаир къэогъэдахэ. Ощ нахь дахэ щыIэп, – щхыпцIыхэзэ, раIожьы.\n«Мы делэ цIыкIум сыда шъхьэкуцIыр зыкIигъэпIонкIырэр»? – зэреIожьы Къоми. – Сыда мыщ нахь мыхъурэми фэмыгъотырэр? Сыдэущтэу чIыпIэр къэбгъэдэхэна, дахэ улъыхъузэ, отIэ зэпытымэ? Сэ зыдэсшIэжьырэ закъор – сыздэщымыIэм щынахьышIу, сыздакIорэр сэгъэдэи. Адэ, чIыпIэ дэгъу згъотыгъэу, чIыпIэ дэим сыщытIэна?»\nДыргъ-дыргъ ригъэIощтмэ ары нахь, ишъыпкъэу зегупшысэкIи, зы гущыIэ ыжэ къыдигъэзырэп. Адэ арыба? – морэу лъагэу уашъхьагъ тесым сыдэущтэу тэрэз-тэрэзэу зыфэбгъэзэна? Къины. ЕтIани сыд пае гуригъэIона, мафэ къэс, мэфэ реным регъэлъэгъуба узэрэпсэущтыр.\nЕжь Цызэдахи игъунэгъухэм зафегъазэми, анахьэу игупшысэ зыгуригъэIон ыгу хэлъыр Къор ары. Къолэжъхэри ащ дыхэтых шъхьаем, ахэр ащ фэдизэу шIоIофыжьхэп. Шъыпкъэ, гъунэгъухэми ащымыгугъун ылъэкIырэп: зыгорэкIэ чъыг хэтэ шIэнкIэ къыздеIэн къахэкIымэ еIо. Ары шъхьаем, Цызэдахэ лъыплъэзэ, Хьэ закъом къупшъхьэ горэ чIимытIэмэ, зи узгъэгугъэн къахэкIырэп. Ау ари чъыг гъэтIысхьакIэ хъунэп…\nДжащ фэдэу зы лъэхъанэ горэм Цызэдахэ ыгу кIодыгъэу ежьыррэ инысэгъурэ яунагъохэмкIэ чIыпIэ нахь дэгъу агъотыщтымэ аIуи, ежьэгъагъэх. Къохэм, ахэмэ ягъусэ къолэжъхэм аущтэу ашIыба, сыда мыдрэхэри зыкIемыплъыщтхэр?\nМэзым хэкIыхи, шъофыр зэпачыгъ, шъофыр заухым, къушъхьэм дэкIуаехи къехыжьыгъэх, псыхъошхом IукIэхи ащи исыкIыгъэх, ащ ыуж пшъыгъэхэу чъыгаем, ычIэгъ къыщыуцугъэх. ТIэкIу загъэпсэфи, заплъыхьагъ.\nЧIыпIэ дэгъу дэдагъэп, ау, къызэрэрадзагъэмкIэ, уегугъумэ, ари зыфэдэ къэмыхъугъэ пшIын плъэкIыщт. Сыдэу щытми, агъэнэфэгъэ чъыгым унэ щагъэпсыгъ, шIункI зэхъум, чъежьыгъэх.\nПчэдыжьым къэущыжьыгъо имыфэхэзэ зеплъыхыхэм, я Къо нэIуасэ «дыргъ-дыргъ» ыIоу чъыг лъапсэхэр етIышъ псынжъым хэт.\n– Хъунэп мыр, – аIуи, джыри ежьэхи, бэкIаерэ кIуагъэх.\nЯтIонэрэ пчэдыжьым Къолэжъ куо макъэм къыгъэущыгъэх. Къори апэмычыжьэу темэным хэлъэу алъэгъугъ.\nДжаущтэу а гъэм къакIухьагъэр бэ, ау бжыхьэр къимыхьапэзэ, яунэжъмэ якIужьынхэу хъугъэ.\n… Сэ ахэмэ сахэтыгъ шъхьаем, сишIуагъэ язгъэкIын слъэкIыгъэп.\n– ЗыгорэкIэ, – гущыIэм пае, ясIуагъ, – шъуфаемэ, цызэ щэрэхъ шъурагъэтIысхьанэу сялъэIун. Сыд пае шъухэтын мыщ фэдиз къин?\nЗэхамыхыгъэ фэдэу зашIыгъ нахь, зи къаIожьыгъэп. Яппэсыщтыри пшIэнэп.\nШъори, Тхьам пае, шъуахахь, нэмыкI горэ къафэшъуугупшысынкIи хъун…\nОпубликовал administrator, 8-09-2010, 19:32. Просмотров: 2347\n– ЩэшIэ Аслъан: Хэта зикIасэр пыжъ цIыкIур?\n– ЩэшIэ Аслъан: Кимэ икъэщэн закъу (Iотэжь)\n– ЩэшIэ Аслъан: «ПIырагу» (Iотэжь)\n– ЩэшIэ Аслъан: ЛъэкIэу щыIэмэ анахь лъэш (къэшIын)


Тызэгъусэу тыпэшIуекIон фае — Адыгэ макъ\nТызэгъусэу тыпэшIуекIон фае\nРедактор 09.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКоронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ медицинэм иIофышIэхэм алъэкI къагъанэрэп, зыгъэпсэфыгъо ямыIэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх.\nАу мы аужырэ мазэхэм язэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, узыр къызэолIагъэхэм, ащ ыпкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ хъугъэ.\nЗэпахырэ узым пэуцужьыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ вакцинэ зэфэшъхьафхэр непэ Урысыем щагъэфедэх. Ахэр шэпхъэшIухэм зэрадиштэхэрэр, шIуагъэ къызэратырэр къэралыгъуабэмэ зэхашIагъ. Узым къыгъэлъэгъуагъ медицинэ сэнэхьатым тищыIэныгъэ чIыпIэшхо зэрэщиубытырэр, ащ мэхьанэшхо зэриIэр ыкIи цIыфым ипсауныгъэрэ ищыIэныгъэрэ анахь лъапIэ дунаим зэрэтемытыр.\nКоронавирусым пэшIуекIогъэнымкIэ ипшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу егъэцакIэх ыкIи къоджэдэсхэм IэпыIэгъу афэхъу АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ къэралыгъо учреждениеу «Адыгэкъалэ имежрайон сымэджэщэу К. М. Батмэным ыцIэ зыхьырэм» и Теуцожь сымэджэщ поликлиникэ иучастковэ врач-терапевтэу, кардиологэу Хъут Рузанэ.\n— Коронавирусым пэшIуекIогъэным, цIыфхэм вакцинациер акIуным фэщэгъэнхэм амалэу тиIэр зэкIэ етэхьылIэ. Къытэпхыгъэ псэупIэхэр къэткIухьэхэзэ прививкэ зышIы зышIоигъохэр етэгъэблагъэх, вакцинацием мэхьанэу иIэр къафэтэIуатэ, сымаджэхэм упчIэжьэгъу тафэхъу. Медикхэм язакъоу мы узым пэуцужьынхэ алъэкIыщтэп, арышъ, ар цIыфхэм къагурыIоным, пстэуми тызэкъотыным мэхьанэшхо иI, — еIо Рузанэ.\nХъут Рузанэ зэпхыгъэ терапевтическэ участкэм нэбгырэ 1941-рэ хэтхагъ. Ахэм ащыщэу 599-мэ вакцинациер акIугъ, нэбгырэ 266-рэ сымэджагъэх. Тыгъуасэ ехъулIэу коронавирусым пэшIуекIорэ прививкэр Теуцожь районым щыпсэурэ нэбгырэ 5487-мэ арагъэшIыгъ.\nПредыдущая Нахьыбэм япшъэрылъэу алъытэ\nСледущая «Ростов-Доныр» къахэщы


Адыгеим щыпсэухэрэр хэлэжьэнхэ алъэкIыщт — Адыгэ макъ\nАдыгеим щыпсэухэрэр хэлэжьэнхэ алъэкIыщт\nХэгъэгу зэошхом ТекIоныгъэр къызщыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ мемориальнэ проект инэу «ШIэжьым игъогу» зыфиIоу Урысые Федерацием ухъумэнымкIэ и Министерствэ кIэщакIо зыфэхъугъэм Адыгеим щыпсэухэрэр хэлэжьэнхэу рагъэблагъэх.\nЗэхэщакIохэм мурадэу яIэр Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр зэкIэми алъэгъун амал щыIэным фэшI зы базэ гъэпсыгъэныр ары. Фронтовикхэм якъэбархэу къаугъоигъэхэр «ШIэжьым игъогу» зыфиIорэ проектым хэхьащтых. Ар мы илъэсым жъоныгъуакIэм УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм ятхьэлъэIупIэ ШъхьаIэ идзэ паркэу «Патриот» зыфиIорэм дэжь къыщызэIуахыщт. Мы мафэхэм фронтовикхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр къэзыугъоихэрэ купи 10 Адыгеим щэлажьэ: 9-р муниципальнэ образованиехэм ыкIи зыр — республикэм идзэ комиссариат ибазэ.\nАР-м идзэ комиссарэу Александр Авериным къызэриIуагъэмкIэ, общественнэ ыкIи ветеран организациехэр, «Юнармиер» къыхагъэлажьэхэзэ муниципальнэ образованиехэм ядзэ комиссариатхэм Iофтхьабзэхэр ащызэхащэх. Мы мафэм ехъулIэу IофшIэнышхо ашIагъ. Материал мин 30-м ехъу ухъумэнымкIэ Министерствэм агъэхьыгъ. Ау мыщ дэжьым къэIогъэн фае документэу къаугъоигъэхэм къэбарэу апылъыр зэрэмакIэр: дзэкIолIыр къызыщыхъугъэр, зыщеджагъэр, дзэм защагъэр, зыхэкIодагъэр, ядэжь къызигъэзэжьыгъэр ыкIи Iоф зыщишIагъэр.\nЗэхэщакIохэм мы Iофтхабзэм хэлажьэхэ зышIоигъохэм закъыфагъазэ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьэгъэхэ яIахьыл гупсэхэм къакIэныгъэхэу фронтым къыратхыкIыгъэ письмэхэр, сурэтхэр, гукъэкIыжьхэр яIэхэмэ зыщыпсэухэрэ районым идзэ комиссариат е Адыгэ Республикэм идзэ комиссариат рахьылIэнхэу. Къэбарэу къырахьылIэхэрэр зытхырэ купхэм мафэ къэс сыхьатыр 9.00-м къыщегъэжьагъэу 19.00-м нэс Iоф ашIэ. Ащ нэмыкIэу къэшъуугъоигъэ къэбархэр проектым иинтернет-сайтэу foto.pamyat-naroda.ru-м занкIэу ижъугъэхьанхэ шъулъэкIыщт.\nПредыдущая ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм ипэгъокI\nСледущая Программэм иIофшIэн регъажьэ


ТIуапсэ Пресс - Адыгеим щыщ археологоу Тэу Аслъан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nАдыгеим щыщ археологоу Тэу Аслъан дашIыгъэ зэдэгущыIэгъур\nadmin - 2014-10-15 04:12:28\nТитарихъ изэгъэшIэн чIычIэгъым чIэлъ пкъыгъохэмкIэ къебгъэжьэн фаеу археологхэм алъытэ. Ащ тыкъыпкъырыкIызэ, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышIэ шъхьаIэу, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу, Адыгеим культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n- Адыгеим ичIыгухэм тащытIэзэ къэдгъотырэ пкъыгъохэм титарихъ ишъэфхэм уахащэ, - къеIуатэ Тэу Аслъан. - Адыгэхэмрэ урысхэмрэ зэпхыныгъэу яIэр къэзыушыхьатырэ пкъыгъохэр тиреспубликэ къыщычIахыгъэх. Мыекъуапэ итемыркIэ километри 5 - 6-кIэ къалэм пэчыжьэхэу щыт Iуашъхьэхэмрэ псэупIэхэмрэ къащагъотыгъэр макIэп.\n- Пкъыгъохэр зыхэхьэрэ лъэхъаныр агъэунэфыгъа? Къагъотыхэрэр тиреспубликэ къенэжьыха?\n- Мыекъопэ ыкIи МыотI культурэм ахэхьэх. Титарихъ хэпшIыкIэу къагъэбаигъ. 1998-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм культурэм фэгъэхьыгъэ законэу аштагъэм къызэрэщиIоу, Адыгеим къыщагъотырэ пкъыгъохэр тиреспубликэ къинэжьынхэ фае.\n- Зэхащэрэ экспедициехэм ащыщхэм яIофшIэн анахьэу зыфэгъэхьыгъэр къытаIоба.\n- КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм искусствэхэмкIэ я Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым идиректорэу Кушъу Нэфсэт кIэщакIо фэхъуи, къэгъэлъэгъон гъэшIэгъон музеим щызэхащэгъагъ. Ащ археологхэр, шIэныгъэлэжьхэр, Адыгеим иобщественнэ движениехэм ялIыкIохэр хэлэжьагъэх. Олимпиадэ джэгунхэу 2014-рэ илъэсым Шъачэ щыкIощтхэм япхыгъэ псэолъэшI Iофыгъохэр агъэцакIэхэзэ, газыр зыращэщт лъагъом игъэпсын фежьагъэх.\n- «Мыекъуапэ - Самурскэр - Шъачэ» зыфиIорэ лъагъор арыба укъызытегущыIэрэр?\n- Ары. Ащ къыхиубытэрэ саугъэтхэр пэшIорыгъэшъэу атIыгъэх, пкъыгъо макIэп къагъотыгъэр. Хэбзэ шапхъэу щыIэхэмкIэ культурэм исаугъэтхэу псэолъэшIыпIэмэ къахиубытэхэрэр археологхэм ауплъэкIунхэ, атIынхэ фае. Псэуалъэр зышIыщтхэм ахъщэу ащ пэIухьащтыр яплан къыхеубытэ. ПсэолъэшIхэмрэ археологхэмрэ зэзэгъыхэшъ, Iуашъхьэхэм, псэупIэхэм ащэтIэх. Мызэгъогум мы саугъэтхэм яуплъэкIун шIэныгъэлэжьыбэ хэлэжьагъ.\n- ШIэныгъэлэжьхэр тыдэ щыщых?\n- США-м, Германием, Урысыем, Адыгеим яшIэныгъэлэжьхэм уплъэкIунхэр дэгъоу зэхащагъэх. Къагъотыгъэ пкъыгъохэр зэрагъашIэх, тарихъ теплъэу яIагъэхэр зэтырагъэуцожьых.\n- Къагъотыгъэ пкъыгъохэм ацIэхэр къытфеIоба.\n- Iашэхэр, хьакъу-шыкъухэр, Iэмэ-псымэхэр, илъэс пчъагъэхэм къамыгъотыгъэхэу дышъэ IэшIэгъэ хьалэмэтхэр тигуапэу къахэтэгъэщых. IофшIэнхэр зэпагъэухэрэп. ЕтIани искусствэм хэшIыкI фызиIэмэ ашIогъэшIэгъоныгъэр, мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, къычIахыгъэ пкъыгъомэ ащыщхэр музеим къызэрэщагъэлъэгъуагъэхэр ары.\n- ШIэныгъэлэжьхэм, археологхэм уплъэкIунэу ашIыхэрэм ямэхьанэ тытегъэгущыIэба.\n- УплъэкIунхэм мэхьэнэ шъхьаIэу яIэр щыIэныгъэм къыхэхыгъэ гупшысэу щыт. Мыекъопэ культурэмрэ мыотIхэм якультурэрэ зэпхыныгъэу ахэтлъэгъон тлъэкIыщтхэр агъэунэфынэу тащэгугъы. Газыр зэрыкIощт лъагъор агъэпсы зыхъукIэ, археологхэр тарихъ Iофыгъохэм ягъэунэфын чанэу хэлэжьэщтых. Мыекъопэ культурэм икъежьапIэ щегъэжьагъэу цIыфхэр ащ щыпсэущтыгъэх. Илъэс мини 5-м нахьыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, апэрэ псэупIэхэр щагъэпсыгъагъэх.\nПкъыгъохэр къэрэгущыIэхи, зэхэпхыщтыр...\n- Аслъан, илъэс зэфэшъхьафхэм археологхэм къагъотыгъэ пкъыгъохэм тяплъышъ, зэдгъэпшэщтхэр тшIэрэп.\n- Адыгэхэр ижъырэ лъэхъаным къыщыублагъэу ячIыгу зэрэщыпсэухэрэр пкъыгъоу къэдгъотыхэрэм къаушыхьаты. Нартхэм ялэгъупэшхо сантиметрэ 90-рэ илъэгагъ, ыIу ихъурэягъэр сантиметрэ 85-рэ мэхъу. Ащ фэдэ щыуанышхохэр адыгэмэ джырэ уахътэми агъэфедэх. Хъяр зиIэхэм лэгъупэшхохэр сыдигъуи ящыкIэгъагъэх. 1982-рэ илъэсым улэпэ Iуашъхьэм ар къыщагъотыгъагъ.\n- Красногвардейскэ районым ипсэупIэу Свободнэм къыщыжъугъотыгъэхэри тарихъым инэкIубгъохэм ахэкIокIэщтхэп. Джэмышхым сыда къепIуалIэ пшIоигъор?\n- Къупшъхьэм джэмышхыр хэшIыкIыгъ, ыныбжьыр илъэс мини 5-м нахьыб.\n- Адыгэмэ ятарихъ укъытегущыIэзэ, джэмышхым тишIэжь къыгъэбаищтэу олъыта?\n- Адыгэхэр джэмышхыкIэ шхэхэу заублэм культурэу алэжьыщтыгъэм изакъоп тыкъызытегущыIэрэр. А лъэхъаным щымыIэгъэ лъэпкъыбэмэ ягугъу къэтшIын тлъэкIыщт. Арышъ, анахьыжъ лъэпкъхэм адыгэхэр ахэтэлъытэх.\n- Пцэжъые жэлыехэри къэгущыIэнхэм фэхьазырхэу къытщэхъу.\n- Ахэри къупшъхьэм хэшIыкIыгъэх, илъэс мини 5-м нахьыб аныбжьыр. 1983-рэ илъэсым Свободнэм къыщыдгъотыгъэх. Адыгэхэр ижъыкIэ къыщыублагъэу зэрэпсэущтыгъэхэр, яфэIо-фашIэхэр ежь-ежьырэу зэрагъэцакIэщтыгъэхэр зыцIэ къетIогъэ пкъыгъохэм къаушыхьаты. ЕтIэ гъэжъагъэм, къупшъхьэм ахэшIыкIыгъэ джэмышхыхэр, къупшъхьэм хэшIыкIыгъэ пцэжъыешэ жэлыехэр, пшъэшъэ пкъыищыгъэ теплъэхэр яIэхэу скульптурэ цIыкIухэр, ятIэм хэупIэпIыкIыгъэ цухэр щысхэу, тэлъэгъух. Мыхэр пэсэрэ культурэм хэхьэрэ пкъыгъо хьалэмэтых.\n- Унагъом адыгэмэ щагъэфедэщтыгъэ хьакъу-шыкъухэр...\n- Ахэри къэдгъотыгъэх. Апкъхэр пIуакIэх, пытэх, лъэпкъ тхыпхъэ дахэхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэх. Мыхэр зышIыщтыгъэхэр къошыным ишIын фэIазэхэр арых. Сэнаущыгъэ зыхэлъ цIыфхэр зэрэпсэущтыгъэхэр тарихъымкIэ къэтэIуатэ.\n- Олимпиадэ джэгунхэу Шъачэ щыкIощтхэм татегущыIэ зыхъукIэ, Адыгэ Республикэм ыцIэ зэрэщыIущтым тегупшысэ.\n- Лондон щыкIогъэ Олимпиадэ джэгунхэм якультурнэ программэ тиансамблэ цIэрыIоу «Ислъамыер» хэлэжьагъ, ар дэгъу. Шъачэ щызэхащэрэ Олимпиадэм нэмыкI екIолIакIэ фэтшIын фае. Тэ, археологхэм, тарихъыр шъыпкъэм тетэу къэдгъэлъэгъоным тыфэхьазыр. Пэсэрэ лъэхъаным къыщыублагъэу адыгэхэр Шъачэ зэрэщыпсэухэрэр агъэунэфыгъ. Ермэлхэм, урымхэм ацIэ къыраIоным ыпэкIэ адыгэхэр ащ зэрэщыпсэущтыгъэхэм шIэныгъэ лъапсэ иIэу тыкъытегущыIэн тлъэкIыщт. АщкIэ тимузей Iофыбэ егъэцакIэ.\n- ШъуимэфэкI пае тышъуфэгушIо, шъуигухэлъышIухэр Тхьэм къыжъудегъэхъух.


Мафэ къэсри тыгъэ илъэгъоу ыкIи тыгъэр зыгъотырэ саугъэт - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Sürgün Soykırım 1864 Sürgünü Мафэ къэсри тыгъэ илъэгъоу ыкIи тыгъэр зыгъотырэ саугъэт\n1991 илъэсым Адыгэ Республикэ сыкъызыкIуагъэм Бырсыр Абдуллахь сыдэу щытми сшIэщтыгъ. ЕтIанэрэ уахътэхэм а зы сэнэхьэт еджапIэм тызэрэщеджагъэм къыдыхэтэу дунае еплъыкIэкIи зэфэдэ зыхъукIэ сыдэу щытми узэрегъэкIуалIэ… Бырсыр Абдулахь Санкт-Петербург архитектор еджапIэ ыухи илъэс пчагъэ зытешIэ ыужъ Мыекъуапэ къигъэзэжызэ архитекторэу ыкIи сурэтышIэу исэнэхьат егъакIо. ЫкIи Мыекъуапэ Сурэт Галэрими итхьамэтагъэ зерехьэ… Адыгэ Республикэ ицIэрыIо архитектормэ ыкIи исурэтышIэмэ ащыщ. ПшIы пчъагъэ сурэт къэгъэлъэгъоным нэмыкIэу Адыгэ Республикэм тыдэкIи щыIэ саугъэтрэ архитектурныйрэ Iэпэтедзэ фэзышIыгъэу ыкIи лъытэныгъэ фашIызэ цIэрыIо нэбгырэмэ ащыщ. Ежьымрэ сэрырэ тигуфэбагъэрэ тизэукIэрэ Коронавирус тIэкIу зэпигъэугъэми Жьынэпс газет пае ащ сыдэгушыIэнэу амал згъотыгъ. Нашхъоу, кIыхьэу, гъэсэгъэшхоу, гущыIэкIэ дахэ зышIэрэ мы лIы гуахь инымрэ сэрырэ илъэс пчъагъэ хъугъэу а зы къалэр зэфэтэугощы. АдыгабзэкIэ тхыгъэу зы усэ тхылъи зиIэ тиIэпэIэсэ артисрэ сэрырэ тязфагу ныбжь тIэкIу илъэу щытми ныбджэгъу фэдэу, зэщ фэдэу гурыIогъу тызэфэхъугъу.\n-ЗыкIыныгъэмрэ зэгурыIоныгъэмрэ ясаугъэтпае сыд фэдэу гъогу узтехьагъэр?\n-Адыгэ хасэ, Кафкас заом я 130. Илъэсым, 1993 м мыщ фэдэ зы саугъэт ишIынэу тириубытагъ. Фэшъуашэ хъущт чIыпIэр къэдгъотыгъ. Саугъэтым фегъэхьыгъэ зэныкъокъуиплI зэхащагъ, сэ сиIофщIагъэ къыхахыгъ. Апэрэ сиIоф нахь игъэкIотыгъэу щытщыгъ ау, экъономикъэр ушъхьагъу хъуи мы аужьрэ щытыкIэр ядагъ. Зэфэшъхьафэу 3-4 сиIофшIагъэхэр зэхэзгъэуцуагъ ау, джыри экъономикъэр ушъхьагъу хъуи ишIын щядзыягъ. Шъыпкъэр пIон фаемэ сIэ къифэрэмкIэ экъономикъ пчъагъэ къэсIуагъ ау,зэIукIэ пчъагъэ ужым, мы Iофыр мы чIыпIэм щашIынэу илъэс 18 ыуж тыраубытэшъугъ. 19 бэдзэогъу 2013 м кIухьэкIыхьэкIэ Iутхыгъ.\n-Саугъэтыр ипхъухьэ зэхъум хъопсапIэу сыд къэпщтагъэр?\n-ИтеплъэкIэ «Адыгэ джэныкъу» фэдэу сэгупшысыгъ. Джъныкъор АдыгэхэмкIэ гупчэу,зэхэщакIоу зы чIыпI: Адыгэ культуруьмкIэ чIыпIэ ин еубыты. Зэрэунагъоу къетIысэкIых, пшысэхэр къыщаIо, сабыйхэр ащ иIэгъоблагъо щапIущтыгъ. Джэныкъом икIыхэти кIощтыгъэх етIани ащ къекIолIэжъыщтыгъэх. Ащ нэмыкIэу Адыгэхэр зэфэшъхьаф къэрэлыгъуипшIым щэпсэух, ащ къыхэкIэу сэ сыеплъыкIэкIэ Адыгэхэр зэхищэнэу, ахэмэ къякъундыин гупчэ фэдэ къэзгъэлъэгъуагъ джэныкъор. Яхэку къарэгъэзэжъ, ренэу яхэку ерэгупшысэх; пIон фаемэ адыхэхэр зэхищэшъун нэщанэ горэ иIэнэу сфэягъ. Мафэ къэсри тыгъэ илъэгъоу ыкIи тыгъэр зыгъотырэ саугъэт.\n-Саугъэт ыкIыIу тетхэмэ ягугъу къэпшIына?\n-Мы саугъэтыр къат зэфэшъхьафэу мэхъу; апэрэ къатыр джэныкъом икIэсэнхэр зэтетIысхьэрэ лъэпсэ мыжъо гъэчъыгъэр ары. КIыIу къатхэри Адыгэ культурэм ехьылIагъэ пкъыгъохэмрэ тамыгъэхэмрэ афыхэсхыгъ. Адыгэ шъуашэхэр зыщыгъ пшъашъэрэ кIалэрэ, ныбжь зиIэ нэхьыжъхэр пчэдыжь къэсри мэфэ шъхьаф IокIэх. Къыблэ лъэныкъомкIэ хэхэс Адыгэхэмэ хэкум къягъэзэжъынэу къяджэрэ фигур зытет рельефхэр телъ.\n-Нартхэри тет, арыба?\n-Ары, темыр бгъумкIэ Нарт Тхыдэжъмэ ащыщэу Саусыркъом машIор илъэпкъ къызэрифихьыгъэм игугъу къешIы. МашIом цIыфмкIэ иуасэ къеIуатэ. Саусыркъорэ Прометрэ язэпхыгъэныгъэр мыщ къыбгурегъаIо. Дунаем лъэпкъ макIэмэ яIащтын Нарт Тхыдэжъмэ афэдэ мифологибэр.\nКIыIу къатыр текIоныгъэхэмрэ мэфэкIхэмрэ афегъэхьыгъ. ИлъэсыкIэ мэфэкIхэр ыкIи зэIукIэнхэр щыIэх; къокIыпIэ бгъумкIэ мафэм япэрэ нэфынэхэр илъэсыкIэм IошIэ. Мы саугъэтым мафэ къэсри мэфакIэр зэригъэмэфэкIырэмрэ ащ зыщызэрагъотырэр къэзгъэлъэгъуагъ\nСаугъэтым мифологи рельефмэ нэпэмыкI Кафкас заохэми чIыпIэ язгъэгъотыгъ. Псэуныгъэрэ лIэныгъэрэ къэзыIуатэрэ рельефхэр… Зы шъыхьэ икъэхъун къыготэу итхъыгъэ псыгъокIэ бгъэжъым тхьакIумкIыхьэр зэригъалIэрэр.. Псэуныгъэмрэ лIэныгъэмрэ зэрзэрэхэтыр, лIэныгъэм псэуныгъэр къызэриушъхьатырэр ыкIи псэуныгъэм зэрэпидзэрэр къегъэлъагъо. АдикIэрэ бгъумкIэ былымхэр зыгъэхъурэ хъуакIомрэ хьэмрэ… Хьэм АдыгэхэмкIэ чIыпIэ лъапIэ еубыты; хьэр апэдэдэ зыгъэсагъэ лъэпкъмэ тящыщ пIоми хъун къыкIэлъыкIорэхэр джыри чIыопсрэ ятIэрэ ехьылIагъэ зэфэшъхьаф фигурхэр. Ящэнэрэ къатыми дунае культурэм ишIуагъэ езгъэкIыгъэ хэшыпыкIыгъэ лIыкIохэмэ ягъусэу цIэрыIо зэуакIохэми ярельефхэмэ чIыпIэ агъоты.\nЯтфэнэрэ къатым Адыгэи Республикэ изыIахьыгъомэ ащыщ щэбзащирэ дышъэ жъуагъо пшIыкIуитIум чIыналъэхэмрэ лIакъохэмрэ лIыкIо афэхъу; ау, Адыгэмэ лIакъо пшIыкIуитIу закъоп лIакъо пшIыкIуих яIагъ; армырми мыр нэхьыпэкIэ Гъуазэ газэтым ыгъэкIотыгъэу къыщаIотагъ. Лъэпкъым инэхьыжъмэ зэхащагъэ хасэ яIагъ. Хасэм егъуаджэ гушэу ищыкIагъэ кIуачIэр ыгъотыгъэп сыда пIомэ зао щыIагъ ыкIи а лъэхъанхэм иIамалхэр уишIошI мыхъунэу къиныгъ. Лъэпкъыр ихэку пае зэуагъ ыкIи зиухъумагъ егъуаджэ гушэу къагъэхъагъэшъугъэп.\nСаугъэтым кIэсэниплI кIэт. ЫкIыIу тет тхыпхъэхэмрэ фигурхэмэ узэрегъэплъы. Пстэуми ялыеу джэныкъор къэзыухъумэу ыкIи ипсэуныгъэ къэзгъанэрэ бзылъфыгъэ фигурыр… АдыгэхэмкIэ бзылъфыгъэм лъытэныгъэшхорэ кIочIэшхорэ иIагъ.\n-Саугъэтыр зыдэщыт чIыпIэри пстэуми афэдэп…\n-Ары, шъомбгъуащэу ыкIи ины, зэфэшъхьаф архитектурныйплI зэрыт гупчэм ит. Лъэпкъ музей, Къэралыгъо филармониер, иархитектур сшIыгъэ мэщытыр… Мы гупчэр непэ зэрэхъугъэм ти республикэ иIэшъхьэтет Къумпыл Мурат иIофышхо хэлъ. Iофыщтэхэмэ еж зэрашIогъоу ашIынэу фэягъэхэми Къумпыл Мурат министрхэри, Адыгэ Хасэри нэпэмыкIхэри къыигъоихи Iоф шIагъэхэр дгъэхьазырыгъэ Iофым екIоу зэрэхъун фаер къаигъэ ышIыгъ ыIи къигъэхъагъ, тхьаегъэпсэу… ДжарыкIэ мы гупчэр Адыгэхэр къызэхэзыщэрэ гупчэ хъугъэ.\n-Сурэт къэгъэлъэгъоным зызэрэфэбгъэхьазырырэр тэшIэ, тIэкIу игугъу къытфэпшIына?\n-Адырэ си къэгъэлъэгъонхэр нахьыбэм джыри Iэшъхьэтетэу Iоф зыщысшIэрэ Мыекъуапэ Сурэт Галэрим щызэIусхыгъ. Мызэгъогум 2020 м шэкIогъу мазэм Мыекъуапэ КъокIыпIэ Лъэпкъхэм я Музейм 200 фэдиз си сурэт IофшIагъэхэр къэзгъэлъэгъощт. 30 м нэхьыбэ сиIофшIэгъакIэ къатитIоу зэтет мы музейм исалон къыщагъэлъэгъощт.\n-Мыщ фэдизэу пшъхьэ дэгъэнагъэм уемыплъэу тэ уахътэ къызэрэтэптыгъэм пае тхьэуегъэпсэу.\nЗэдзэкIакIор: Бэчымкъо Айщэ Туфан\nÖnceki İçerikЩIыналъэ дахэр бгырыс Iэлхэм къазэрыIэщIэфхам папщIэ\nSonraki İçerik21 Mayıs’a özel, anadilde, anayurtla ortaklaşa gazete


Адыгэ Хэку Таймс: Сирие адыгэхэмкIэ щытыкIэр зэмыхъокIэу бэдауш IофшIакIохэм алъытэ\nСирие адыгэхэмкIэ щытыкIэр зэмыхъокIэу бэдауш IофшIакIохэм алъытэ\nМыекъопэ Адыгэ Хасэм итхьэматэ Чундышко Заурбий\nХъурцэм ыухъумэнхэу икIырэ 2014 илъэсым нэбгырэ 1600 ехъу кIэлъэIугъэх. Фэдэ къэтынхэр мы Iофым тегъэпсыхьэгъэ хъурцэ къулыкъум къехьых. Джаущтэу нэбгырэ 57 къэралыгъом ыухъумэгъэ лъэгапIэр афигъэшъошагъ. ДжырэкIи кIэлъэIун Iоф миным ехъум къулыкъур ахэплъэ. Мыхэм анахьыбэр Иракым ицIыфхэр ары. Украинэм щыщ цIыфхэу фэдэ кIэлъэIу Хъурцэм фэзышIыгъэхэм япчъагъи хэхъуагъэу унэшъошIхэм къыхагъэщы.\nУрысыеми Украинэм щыщ цIыф мин пчъагъэ ыухъумагъэу урысые зэфэшъхьаф къэбар лъыгъэIэс амалхэм къаты. Адыгэ Хэкури ахэм ащыщ. Украинэм къыкIыжьыгъэ цIыф нэбгырэ минрэ ныкъорэ Адыгеим щыпсэунхэу рагъэтIысхьагъэх. Ахэмэ IэпыIэгъу зэрящыкIагъэм фэдэу арагъэгъоты. Ау джырэкIи зао зыщыкIорэ Сирием щыщ адыгэхэр Урысыем къэралыгъо лъэгапIэм тетэу къыригъэхьажьхэрэп.\nМы IофымкIэ адыгэ бэдаушыбэмэ яемызэгъ къыхагъэщы.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ бэдауш IофшIакIоу Чундышко Заурбий ышIэрэ къэбарымкIэ щытыкIэм зи зэхъокIыныгъэшхо хэхъухьагъэп. Заурбий къызэриIуагъэмкIэ, адыгэхэу Адыгеим къэкIожьмэ зышIоигъохэр Урысые хэбзэгъэуцугъэмкIэ къихьажьхэрэм ахафэхэрэп. ЫпэкIэ зэрэщытыгъэу хэбзэгъэуцугъэм тыкъыхэфэ тIорэ тыгушIорэ, ащ епхыгъэу хагъэхьэгъэкIэ гражданствымкIэ хабзэм IэкIыбым къикIыжьмэ зышIоигъо адыгэхэр къыхэфэгъуаех, еIо Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Чундышко Заурбый.\nБэдауш IофшIакIом къызэриIуатэрэмукIэ, IэкIыбым къикIыжьрэ адыгэхэм нахьыбэрэмкIэ, хэбзакIэм зэритымкIэ пшIэн фаехэу ашIыгъэ бзэр, культурэр, тарихъыр амышIэу къэкIожьых. Фэдэ зэблэхъуныгъэхэм Заурбий Iэе дэдэу ахаплъэу къеIо. Сыда пIомэ гущыIэм пае, зэутэкIыныгъэхэр зыщыкIорэ Украинэм къикIыжьхэрэм шIушIэ IэпыIэгъу пчъагъэ арагъэкIыгъ, IофшIапIэхэр, зычIэсыщтхэр урысые унэшъошIым къафегъоты. Фэдэ зэфэмыдэныгъэр тэущтэу угу рихьынэу щыта? Тэ зыгорэ зытххкIэ, шъо шъузэрэфаеу шъушъхьэ хэшъухыжьыр къикIэу ары джэуапэу къакIэлъыкIохэрэр тифэгъэзэныгъэмэ.– еIо бэдауш IофшIакIом.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Мыекъопэ Адыгэ Хасэм ипащэу Чундышко Заурбий:\n- Зэфэдэ фитыныгъэ зыфаIорэр щыIэп, къикIрэп. Тиемызэгъыныгъэхэр хэгъэгу ыкIи хэк утхьэматэхэм афэтэтхы шъхьаем, зи къикIрэп.\nАдыгеим ЗекIо IофхэмкIэ къулыкъум итхьэматэ заулэрэ зэблахъугъэ. Джы IэнатIэм тырагъэхьагъэми адыгэ Iофхэм якъэкIожьынкIэ уигъэрэзэнэу зыгори къыIуагъэп, еIо бэдауш IофшIакIоу Фитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Чундышко Заурбий. Адыгэ пчъагъэу къэкIорэ илъэсым къэкIожьынхэмкIэ квотэхэу чIыпIэ пчъагъэу ателъытагъэр тызIокIэм къыIуагъэп гъэунэфыгъэу, джыри зэримышIэрэм къыхэкIэу. ЕтIани сэ хабзэм ишапхъэхэр ары сызтетыр, нэмыкIэп ЗекIо пэщакIэм къыIуагъэу еIо Заурбий. ЗэкIэмкIи чIыпIэ 450 фэдиз къыхагъэкIэу ары къызэраIорэр.


Выберите оценкуGive Стратегия Мартингейла: прибыль 100%! 1/5Give Стратегия Мартингейла: прибыль 100%! 2/5Give Стратегия Мартингейла: прибыль 100%! 3/5Give Стратегия Мартингейла: прибыль 100%! 4/5Give Стратегия Мартингейла: прибыль 100%! 5/5


Саугъэтыр «къэгущыIэ» | Адыгэ Макъ\nПолитическэ шIэныгъэхэмкIэ ушъагъэу, гъэсагъэу, цIыфмэ афэгумэкIырэ адыгэу я 20-рэ лIэшIэгъум икъежьэгъум щыIагъэхэм ащыщыгъ Къоц Пщымафэ. Профессорэу Къош Мурзабек иархив хэлъ тхылъхэм къызэраIорэмкIэ, Къоцыр анахь зэлъашIэрэ цIыфэу, тхакIоу щытыгъ.\nКъоц Пщымафэ 1884-рэ илъэсым шыхъуным пылъыгъэ оркъэу Хъусин ыкъо Тэмащэ иунагъо къихъухьагъ. Тэмащэ еджагъэу щымытыгъэми, Iушыгъ, цIыф лъэшыгъ, хэшIыкI сыдрэми фыриIагъ. 1886-рэ илъэсым шы Iэхъогъурэ чIыгу десятини 180-рэ иIэу, зэрэ Темыр Кавкази Урысыеми ащызэлъашIэу унагъор щытыгъ. Тэмащэ икIэлищми шIэныгъэ дэгъухэр аригъэгъотын ылъэкIыгъ. Пщымафэ Петербург дэт университетым июридическэ факультет къыухи иIофшIэн зырегъажьэм зыпылъыгъэр цIыфхэм, анахьэу къушъхьэчIэсхэм, яфитыныгъэхэм якъэухъумэн ары. Къэбэртае илъ Iофыгъохэр юридическэ лъапсэм тетэу зэшIохыгъэнхэм дэлажьэщтыгъ.\n«Къэбэртае исхэм чIыгу алэжьын алъэкIынэу къуаджэхэм къакIэрылъ хъупIэхэр аратыгъэмэ, тхьамыкIэ щымыIэу, зэкIэми щыIэкIэ-псэукIэ тэрэз яIэ хъущтгъагъэ, ащ ычIыпIэкIэ цIыфхэр тхьамыкIагъом фэкIох. ЧIыгур зыштагъэхэм къатIупщын агу хэлъэп», — ытхыщтыгъэ Пщымафэ. Ащ фэдэ зэпэуцужьхэм Къоцым хэкIыпIэ къафигъотыщтыгъ.\nГъэсэныгъэм имэхьанэ къэIэтыгъэным Пщымафэ ренэу ынаIэ тетыгъ, еджэным цIыфхэр фэщэгъэнхэм мэхьанэшхо ритыщтыгъ. Къэбэртае еджапIэхэр къыщызэIуахыгъагъэх, ау кIэлэегъаджэхэр ащ зэрэщымакIэм къыхэкIэу кIэлэцIыкIухэм яуахътэ хьаулыеу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. «Еджэным цIыфхэр нэфынэм фищэщтых, шIункIым къыхищыщтых. Диным епхыгъэ Iофыгъохэм ыкIи быслъымэнхэу Терскэ, Пшызэ хэкухэм арысхэр зэпхыгъэхэр Оренбург щыIэ быслъымэн ЗэIукIэр ары. Ау ар чыжьэ дэдэу зэрэIудзыгъэм къыхэкIэу къушъхьэчIэсхэм Iофыгъошхохэр къафехьы», — ыIощтыгъ Къоцым. Терскэ хэку зэIукIэм ыштэгъэ унашъом Къоцым дырегъаштэ ыкIи Владикавказ быслъымэн дингъэIоршIапIэ къыщызэIуахы. Пщымафэ дэгъоу къыгурыIощтыгъ дин шIэныгъэм дакIоу светскэ шIэныгъэ дэгъуи ныбжьыкIэхэм яIэн зэрэфаер. Егъэджэныр ныдэлъфыбзэкIэ, арапыбзэкIэ, урысыбзэкIэ зэхэщэгъэн фаеу ылъытэщтыгъ.\nПщымафэ шIу ылъэгъущтыгъ къызщыхъугъэ чIыгур, илъэпкъэгъухэр, гъунэгъоу а чIыпIэм къегъэтIысэкIыгъэхэр. ЗэкIэ шIушIагъэу Къоцым иIэр къэсIотэнэу пшъэрылъ зыфэсшIыжьырэп, ау ишэн икъу фэдизэу къэзгъэлъэгъоным пае зы хъугъэ-шIагъэ игугъу къэсшIымэ сшIоигъу.\n1910-рэ илъэсым гупчэм къыщыдэкIырэ гъэзетэу «Новое время» зыфиIорэм икорреспондентэу И. Гофштеттер зигъэпсэфынэу ыкIи шэкIонэу Налщык кIогъагъэ. ШэкIогъум илъэхъан ежь ифитыныгъэхэм аригъэхъугъ, Пщымафэ ыгу зыфэгъухэрэр ащ къыпэуцужьыгъэх. Джащыгъум шакIом игухьэ-гужъ къыхэкIэу редакцием статья ытхынэу рихъухьагъ фитыныгъэу урысмэ мы чIыпIэм щыряIэр къыгъэлъагъоу. Гъэзетми къыхиутыгъ яIофшIэгъу къытхыгъэр. Шъхьэу тхыгъэм иIагъэр «Разгром русского населения». Ащ иджэуапэу Пщымафи статья ытхыгъ: «Удэмыхьащхэу е угу емыгъоу уеджэн плъэкIыщтэп ар зытхыгъэм ибзэгухьагъэ гъунэ зэримыIэм. Сыд фэдизэу мытэрэзэу хъугъэ-шIагъэр къыгъэлъэгъон ыIуагъэми, зэблэгъэныгъэу, гуфэбэныгъэу урысхэмрэ чIыпIэм щыпсэурэ цIыфхэмрэ азыфагу илъыр зэщигъэкъоныр къыдэхъущтэп».\nПщымафэ юрист сэнэхьатыр зыщызэригъэгъотыгъэ Петербург буржуазнэ-демократическэ гупшысэхэм зыщаушъомбгъущтыгъ, зэхъокIыныгъэхэр Урысыем зэрищыкIагъэхэр щызэхэпхэу бэрэ къыхэкIыщтыгъ. Къызщыхъугъэ Къэбэртае фэгупшысэ зыхъукIэ, Темыр Кавказми зэрэпсаоу щыIэкIэ дэгъу илъыным ар кIэхъопсыщтыгъ. ЫкIи ащкIэ фэлъэкIыщтыр ышIэщтыгъ.\n1914-рэ илъэсым апэрэ дунэе заор къежьагъ. Пачъыхьэу я II-рэ Николай пачъыхьагъур къыгъэтIылъыгъ, къэралыгъошхор хабзэ имылъэу къэнагъ. 1917-рэ илъэсым игъэтхэпэ мазэ Пщымафэ Налщык окружной гражданскэ исполкомым икомитет етIанэ апэрэ зэфэсэу Владикавказ щызэхащагъэм ипрезидиум хадзыгъ.\nЖъоныгъуакIэм и 18 — 20-м къалэу Владикавказ Тверскэ хэкум ипащэхэр щагъэнэфагъэх, Къоц Пщымафи правительствакIэм хэхьагъ, джаущтэу къушъхьэчIэсхэм яавтономие агъэпсыгъ. 1917-рэ илъэсым большевикхэм хабзэр аштэнэу революциер къырагъэжьагъ, ащ граждан заор къыкIэлъыкIуагъ. Заом къиныбэ цIыфхэм къафихьыгъ. Полякхэм, украинцэхэм, эстонцэхэм, латышхэм, къэзэкъхэм къэралыгъо шъхьафитхэр яIэнхэм фэбанэхэу рагъэжьагъ. Урысыер зэпэуцужьыныгъэшхом хэхьагъ. Бырсырышхоу къэралыгъом къитэджагъэм Пщымафэ иполитическэ еплъыкIэхэр зэблырегъэхъух. Ащ къыхэкIэу 1918-рэ илъэсым Темыр Кавказым щыпсэурэ къушъхьэчIэсхэм хэушъхьафыкIыгъэу автономие яIэным кIэдэу ыкIи жъоныгъокIэ мазэм ар къадэхъу. КъушъхьэчIэс республикэм иправительствэ итхьаматэу Къоц Пщымафэ хадзы.\n1918-рэ илъэсым, бэдзэогъум пачъыхьэу я II-рэ Николай иунагъо большевикмэ аукIыгъ. Деникиныр япащэу белогвардейцэхэр къушъхьэчIэс республикэм къытебэнагъэх. Республикэр къыухъумэным пае Къоцыр Тыркуем иуIэшыгъэ дзэ IэпыIэгъу къыфэхъунэу кIэлъэIу. Ау ащ къикIыгъэ щыIэп. МэкъумэщышIэхэу чIыгур зэратынэу агъэгугъагъэхэр Совет хабзэм гоуцох. Деникиным идзэхэм язаохэзэ къушъхьэчIэсхэм яшъхьафитыныгъэ ащ щагъэтIылъыгъ. КъушъхьэчIэс правительствэм хэтыгъэхэри, Къоцыри хэгъэгум икIыжьыгъэх. Правительствэм хэтыгъэхэм агукIи ашъхьэкIи аштэн алъэкIыгъэп большевикмэ ядунэееплъыкIэ, цIыф байхэм ямылъку атырахынэу, яфитыныгъэхэр аукъонхэу зэраIорэр ашIотэрэзыгъэп. Ахэм зэкIэми уащагъэгъуазэ правительствэм министрэу хэтыгъэхэм ятхыгъэхэу IэкIыб къэралыгъохэм къащыдэкIыгъэхэм.\nКъоц Пщымафэ а лъэхъаным бэ ытхыгъэр. Ахэр чIыгум игощын епхыгъэ Iофыгъохэм, динлэжьыкIэу щыIэм, къушъхьэчIэс бзылъфыгъэхэм якъэухъумэн, гъэсэныгъэм имэхьанэ къэIэтыгъэным ыкIи нэмыкI Iофыгъуабэхэм яхьылIэгъагъэх. ЩыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми Пщымафэ агъэгумэкIызэ тхэщтыгъ.\nСовет хабзэу агъэуцугъэм ехьылIагъэуи Къоцым IофшIэгъэ гъэшIэгъонхэр иIэх ежь ишIошIхэр къащыриIотыкIэу. IэкIыб къэралым щэпсэуми, къызщыхъугъэ Кавказыр щыгъупшэу зыкIи къыхэкIыгъэп. 1952-рэ илъэсым Истамбул «Кавказ культурнэ гупчэу» щызэхащэгъагъэм иIофшIэн ар ишъыпкъэу хэлажьэщтыгъ.\nКъоц Пщымафэ Тыркуем 1920-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1962-м ибэдзэогъу мазэ нэс щыпсэугъ. Хэкужъым икIыжьыгъэхэм ащ шъхьэкIэфэшхо фашIыщтыгъ, игущыIэ мэхьанэшхо ратыщтыгъ. 1962-рэ илъэсым щылэ мазэм и 7-м Къоцым ищыIэныгъэ гъогу ыухыгъ. Истамбул икъэхалъэу хэбзэ IофышIэ гъэшIуагъэхэр зыдалъхьэхэрэм ар щагъэтIылъыгъ. Икъашъхьэ тыркубзэкIэ тетхагъ: «Темыр Кавказ Республикэм ипрезидентыгъ» ыIоу.


Автор: Редакция\t/ 12.10.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nШахмат ешIакIэу блицымкIэ зэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитетрэ республикэм шахматхэмкIэ ифедерациерэ зэхащэгъэ зэIукIэгъум нэбгырэ 17 хэлэжьагъ. Хъулъфыгъэхэри, бзылъфыгъэхэри зы купым хэтыгъэх.\nЕшIэгъу 11 нэбгырэ пэпчъ иIагъэр. Хъулъфыгъэхэр бзылъфыгъэхэм янэкъокъухэу къыхэкIыгъ, ау бзылъфыгъэхэм очко пчъагъэу рагъэкъугъэр къафалъытэзэ, чIыпIэу къыдахыщтыр хэушъхьафыкIыгъэу афагъэнафэщтыгъ.\nХъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу Хьагъур Нухьэ апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ, очкоуи 9,5-рэ ригъэкъугъ. ГъукIэлI Долэт очкоуи 8 къыхьыгъ, ятIонэрэ хъугъэ. Сергей Сифундэ очкоуи 7 иIэу ящэнэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ.\nБзылъфыгъэхэм язэIукIэгъухэри гъэшIэгъоныгъэх. Очко 11-м щыщэу 8-р Лъэцэр Марзыет къыхьыгъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Марзыет ышыпхъоу Джульеттэ очкоуи 7 ригъэкъугъ, ятIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Инэм къикIыгъэу Юлия Дубинскаям очкоуи 5 иIэу ящэнэрэ хъугъэ.\nЗэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Диана Литвиновам къызэрэтиIуагъэу, Тэхъутэмыкъое районым щыпсэурэ Хьагъур Нухьэ Адыгэ Республикэм изэIукIэгъухэм апэрэ чIыпIэр пчъагъэрэ къащыдихыгъ. Адыгэкъалэ щапIугъэхэ Лъэцэр зэшыпхъухэр спортышхом щашIэх. Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ хэгъэгум щыкIорэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэх, щытхъуцIэхэр къащыдахы, яIэпэIэсэныгъэ хагъахъо.\nСурэтым итыр (сэмэгумкIэ къебгъэжьэнышъ): Хьагъур Нухьэ шахмат ешIэ.\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виталий Муткорэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ тыгъуасэ Москва зэIукIэгъу щызэдыряIагъ. Социальнэ мэхьанэ зиIэ псэолъэ заулэмэ яшIын епхыгъэ Iофыгъохэм ахэр атегущыIагъэх.\n18.07.2018 / Комментарии к записи АшIагъэм къыщыуцущтхэп отключены\nБжыхьасэхэм яIухыжьын аухыгъ\nМыгъэ Iуахыжьынэу пстэумкIи бжыхьэсэ гектар 98055-рэ Адыгеим ичIыгулэжьхэм халъхьэгъагъ. БлэкIыгъэ илъэсым Iуахыжьыгъэм нахьи ар гектар мини 10 фэдизкIэ нахьыб. АР-м мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, бжыхьасэхэм яIухыжьын республикэм щаухыгъ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи Бжыхьасэхэм яIухыжьын аухыгъ отключены\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэр псырыкIопIакIэм пышIэгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ проект-лъыхъун IофшIэнхэм Адыгэкъалэ щафежьагъэх. Ведомствэ программэу «2017 – 2019-рэ илъэсхэм муниципальнэ образованиеу «Адыгэкъалэ» хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы Iофтхьабзэр зэхащэ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи ПсырыкIопIакIэм пашIэщт отключены\nАдыгэ Республикэм икомпозиторхэм я Союз зэфэхьысыжь-хэдзын зэIукIэу иIагъэр Къэралыгъо филармонием щыкIуагъ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи Зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх отключены\nШIум ибзыхьаф кIодырэп\nАдыгеим щызэлъашIэрэ журналистэу, Хэгъэгу зэошхом хэтыгъэу Хьанэхъу Асхьад Былау ыкъор къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iэнэ хъурае гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым бэдзэогъум и 16-м щызэхащэгъагъ. Ар институтымрэ илъэс 30-м ехъум Асхьад Iоф зыщишIэгъэ Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгея» зыфиIорэмрэ зэдагъэхьазырыгъ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи ШIум ибзыхьаф кIодырэп отключены\nИлъэс 80-м зынэскIэ…\nПенсиехэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, цIыфым ыныбжь илъэс 80-м зынэскIэ страхованиемкIэ пенсие гъэнэфагъэу фагъэуцугъэр икIэрыкIэу къыфалъытэжьышъ, хэгъэхъуагъэу къыратынэу рагъажьэ. Непэ ащ къыхахъорэр сомэ 4982-рэ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи Илъэс 80-м зынэскIэ… отключены\n«ЧIыгур сыгу къыщекIокIы…»\n(КъызыкIэлъыкIорэр бэдзэогъум и 17-м къыдэкIыгъэ номерым ит). Iуашъхьэр, чIыгу зэпэIулъ иныкIаер псым фахьына, ар ымышIэу ашIэрэп, тхакIом символическэ образым драмэшхо кIелъхьэ: лъэпкъым къыфэнэжьыгъэ чIыгу такъыр цIыкIур тенджыз гъунэнчъэм хихьагъэу ехьы. Лъэпкъым иаужырэ мафэхэр ары драматургыр зытегущыIэрэр. Ар аужырэу зэрэщытыр зэкIэма\n18.07.2018 / Комментарии к записи «ЧIыгур сыгу къыщекIокIы…» отключены\nХудожественнэ-литературнэ гупшысэ зыжьыгъэр — критикэр литературэм къыдэкIо. Лэжьыгъэм къэкIыным, хэхъоным пае псыр зэрифэныкъуагъэм фэд сыдрэ литературэкIи критикэри.\n18.07.2018 / Комментарии к записи Зэгопчынхэу щытхэп отключены\nКПК-у «Народный Капиталым» иправление итхьаматэ ыкIи пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Перспектива» зыфиIорэм ипащэ алъэныкъокIэ Мыекъопэ къэлэ хьыкумым уголовнэ Iоф къызэIуихыгъ.\n18.07.2018 / Комментарии к записи ЗэкъодзакIор агъэтIысыгъ отключены\nХэбзэнчъэу Адыгеим щыпсэугъэх\nМыекъопэ къэлэ ыкIи Теуцожь район хьыкумхэм унашъоу ашIыгъэхэм къапкъырыкIыхэзэ, IэкIыбым къикIыгъэхэу хэбзэнчъэу тикъэралыгъо щыпсэущтыгъэхэ нэбгырищыр къаубыти, хэушъхьафыкIыгъэ учреждением ащагъэх, ахэр къэралыгъом рагъэкIыжьыщтых.\n18.07.2018 / Комментарии к записи Хэбзэнчъэу Адыгеим щыпсэугъэх отключены


Тарихъымрэ шIэныгъэм икъэкIуапIэхэмрэ | Адыгэ Макъ\nТарихъымрэ шIэныгъэм икъэкIуапIэхэмрэ\nЧIыпIацIэхэр зыусыгъэхэр тилъэпкъ\nБэмышIэу Адыгэ Хасэр зычIэт унэм республикэм инахьыжъхэм я Совет хэтхэмрэ Хэсашъхьэмрэ тыщызэIукIагъ. Лъэпкъыр зыгъэгумэкIыхэрэм ягугъу ашIызэ, тинахьыжъхэм агу къеоу къаIуагъ титарихъ шъыпкъагъэ хэлъэу тигъунэгъу шъолъырым къызэрэщамыгъэлъагъорэр, тичIыпIацIэхэр тэрэзэу зэрамытхыгъэхэр ыкIи тишIэныгъэлэжьхэм а IофыгъохэмкIэ яшIуагъэ къагъэкIон зэралъэкIыщтыр.\nПытэпIэжъэу Iошъхьэныкъор, Хьалъэкъуай.\nИжъ-ижъыжьым къыщегъэжьагъэу Кавказым икъохьапIэ адыгэмэ ячIыналъ. ЛIэшIэгъу гурытхэм якIэух къыщыублагъэу, Кавказ заор къемыжьэзэ, адыгэмэ яшъолъыр Темыр Кавказым ичIыгу инахьыбэр ыубытыщтыгъэ: къохьапIэмкIэ Темэн (Тамань) къыщыкIэдзагъэу, къокIыпIэмкIэ Дагъыстан, Чэчэным, Ингушетием, Осетием ичIыгъунэхэр анэсыщтыгъэх. КъыблэмкIэ — Абхъазым, ТемырымкIэ къалмыкъ шъофхэм тигъунапкъэхэр яуалIэщтыгъэх. Мыщ фэдиз зиинэгъэгъэ чIыналъэм чылэгъо минитфым ехъу исыщтыгъэ. ТичIыопс, Тхьэм къызэригъэшIыгъэхэу, къушъхьэхэр, псыхъохэр, мэзхэр, лэжьыгъэ шIапIэхэр, темэнхэр, нэмыкIхэр итых. Ахэм адыгацIэхэр яIагъэх ыкIи яIэх.\nТишIэныгъэлэжьхэм чIыпIацIэхэр зыугъоигъэхэр ахэтых, ау ахэр нахьыбэрэмкIэ теурыкIоу зекIуагъэх. Зигугъу къашIыщт чIыпIэм нэмысхэу, итеплъэ зыфэдэр икъоу амылъэгъугъэу, къазэрашIошIэу къатхыхьагъэх е зыгорэм еупчIыхи, къырагъэIуагъэх.\nУежьэнышъ, икIэрыкIэу бгъэунэфыжьын фаер бэдэд. Щысэ зытIу. Тичылэ Тэуйхьаблэ итемыркIэ километритIоу пэчыжьэ Хьарзэхэ темэн гектар минитIу фэдиз ыубытыщтыгъэ. Ар гущыIалъэм къохьапIэмкIэ чылэгъунэм къыпэIулъэу тхылъым датхагъ.\nАшъор зыхэлъ темэн — Хьалъэкъуае икъокIыпIэрэ Щынджыерэ (?) азыфагу темэным ашъо джанэхэр къыхагъуатэщтыгъэхэу атхыгъ. Хьалъэкъуае икъокIыпIэкIэ щысыщтыгъэр Шыхьанчэрыехьабл. Шъыпкъэр — чылэгъуитIумэ азыфагу темэнылъэщтыгъэ. Агъэгъушъи пындж лэжьыпIэ ашIыгъагъ. Хьалъэкъуае икъохьапIэкIэ Щынджые километрэ тIокI фэдизкIэ пэчыжь. Азыфагу темэн иIэу тшIэрэп, ау бгышъхьэ шъоф закIэу хъуатэмэ зэпабзыкIы.\nТичIыпIэцIэ заулэмэ якъэбархэр\nАдыгабзэ зышIэрэм ижъырэ чIыпIацIэхэм ямэхьанэ къызэхифышъущт.\nСэтмэ яIуашъхь, Еджэркъуай.\nТемэн, ар джырэ псэупIэу Тамань — Краснодар краим икъохьапIэкIэ хы ШIуцIэ Iушъом Iус. Ащ щегъэжьагъэу, хитIур зыщызэолIэжьырэм нэс къыриубытэрэр темэнылъ. ГущыIэу Тамань къикIырэр зэхафэу гущыIалъэм нэкIубгъуитIу хэутыгъ. Сатыр закъокIэ хэтхагъ адыгэ гущыIэу темэн къызэрикIырэр. КъухьэуцупIэу Кавказыр зыIутыр чIыгъушъэ шъомбгъо хьазыр, пэмычыжьэу къутыржъые тес. ЧIыпIалъэми къутырми урысхэм Чушка раIо. Гъэнэфагъэу ар адыгацI — ЧIышхо.\nТемэнрэ (Тамань) Анапэрэ зыIусхэм уаблэкIэу, Iутешъо (Уташ) унэсыфэ, хыIушъор чэндж шъыпкъ. Адыгэ чIыпIацIэр урысыбзэкIэ къызэраIорэм фэдэу «Уташ» аIуи адыгабзэкIэ гущыIалъэм датхагъ. КъикIырэр зэхафышъугъэп. «У»-м имэхьанэ щыгъуазэхэп, тыркубзэкIэ — «таш» — «мыжъо» аIуагъ. Уегупшысэн фаеба?! Тилъэпкъ егъашIэм зэрысыгъэм сыд пае тыркубзэкIэ цIэ фиусыщтыгъэ? Уеплъымэ, хыIушъо нэпкъыр тешъо. ЧIыпIэр зэ плъэгъугъэмэ, уадыгэу адыгабзэ пIулъымэ, чIыналъэм ежь-ежьырэу зыкъеIотэжьы. Хы Iушъор тешъоу гъэпсыгъэ, Iу тешъу, шапсыгъэкIэ — Iу ташъу (Iуташ). Урыс къутырэу Iусым раIуагъэр — Уташ.\nАнтик лъэхъаным Анапэ джы зыдэщытым адыгэ-урым къалэу Горгиппия зыцIагъэр щагъэпсыгъагъ. Урымхэм пачъыхьэу Горгипп ыцIэу яIагъэу ижъырэ тарихъым хэтэу тыщыгъуазэп. Джырэ шIэныгъэлэжьхэм къаугупшыси атхыгъэу тегуцафэ. Горгипп — Гъэр гъыпI е Гъэр IыгъыпI — адыгэ чIыпIацI. Ижъым къыщегъэжьагъэу Кавказ заом нэс, хы Iушъо къухьэуцупIэм гъэрхэр ращалIэщтыгъэх, щаIыгъыщтыгъэх, щащэщтыгъэх.\nЛъэпкъэу исыгъэхэр синдхэу тарихъым хэхьагъ. Синдым къикIырэр чэнджы (щэндж). Урымхэм яалфавит макъэхэу «щ» ыкIи «дж» хэтхэп. Ежьхэм ятхыбзэ къызэрихьэу синд аIуи атхыгъагъ. ИжъыкIэ нэтхъуаехэр зыIусыгъэхэ а чIыналъэхэм джары чэндж зыкIараIуагъэр. КъикIырэр — псыIушъо чэнджым Iусхэр.\nГермонаса — Гъурмэ анэс е анэз. Антик лъэхъаным джырэ Тамань зыдэщытым Iусыгъэ псэупI. Адыгэхэр лIы гъуркIэ заджэхэрэр ятеплъэкIэ къопцIэ хьазырхэу, одыхэу, чанхэу, нэутхэ хъулъфыгъэхэр ары.\nЗэо мэхъаджэм нэтхъуаехэр кIодыкIае зешIыхэм, а чIыналъэхэм къарыкIыжьыгъэхэу адыгэ чылэгъуитIу къэнагъ — Щынджыерэ (Щэнджый), Натыхъуаерэ. Тэхъутэмыкъое районэу джы ахэр зэрысхэм къетIысхьэхэфэ чIыпIэ заулэ тIуми зэблахъугъэ. А чылагъомэ джырэ лъэхъаным адыгэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр адэсых, ау уяплъымэ, хъулъфыгъэхэм лIы гъурхэр бэу къахэщых.\nНарт Шэбатныкъо зыщаукIыгъэр, Гъобэкъуае километритIукIэ пэчыжь.\nЗэрэдгъэунэфырэмкIэ, чIыпIэм итеплъэкIэ, псыхъом ишэнкIэ е ащ хъугъэ-шIагъэ горэ епхыгъэмэ адыгэмэ чIыпIацIэр аусэу яхэбзагъ. Темэн — Тамань, Цацэ — Цице, Бжьэпс — Бжебс, ШIупс — Супс, Гъупс — Губс…\nТишIэныгъэлэжьхэм къызтегущыIэхэрэм акIэгупшысыхьэхэу, шъыпкъэгъэ лъапсэу яIэр къамыубытэу бэрэ къыхэкIы. УзяупчIыкIэ, «тыдэ итхагъа ар?» аIошъ, къыоупчIыжьых. Ежьхэр арых сыд лIэужыгъорэу адыгэмэ афэгъэхьыгъэхэр непэ зытхынхэ фаехэр, ахэр арых тызыгъэгъозэнхэ фэе шIэныгъэлэжьхэр. Тилъэпкъ ехьылIагъэхэу хымэ шIэныгъэлэжьхэм къатхыхэрэр нэрылъэгъоу пцIы закIэхэми, къызэратхыгъэм фэдэу зы хьарыф кIамыгъэзэу «тишIэныгъэлэжьхэм» кIатхыкIыжьых. Апэуцужьынэу, шъыпкъэр агуригъэIонэу къахэкIырэр зырыз дэд.\nАнтик лъэхъаным урым шIэныгъэлэжьхэм тичIыналъэ ехьылIагъэу атхыгъагъэхэм адыгэ гущыIэхэр бэрэ къахэфэх. Апи (Iэпий) мыр дышъэидэу тенэчым хэшIыкIыгъ, Iэпкъ-лъэпкъий зыпыт бзылъфыгъ. Скифхэм яхьылIагъэхэу атхыгъэхэм чIыгум и Тхьэу къыщаIо. Къалэу Керчь пэмычыжьэу щатIыгъэгъэ Iуашъхьэм къычIагъотагъ.\nАмазонкэхэр антик лъэхъаным Iузэжъу хы Iушъорэ Пшызэ иджабгъу лъэныкъорэ ащыпсэущтыгъэхэу тарихъым къыщеIо. Ахэр ижъырэ адыгэ чIыналъэх, ау амазонкэхэр тилъэпкъ зыгорэущтэу епхыгъэхэу зыми къыIорэп ыкIи къыIощтэп. Лъэпкъ зэфэшъхьафхэм яшIэныгъэлэжьхэм амазонкэхэр ялъэпкъэгъугъэхэу атхыгъэх. Мыщ дэжьым къэIогъэн фае ахэм абзэхэмкIэ амазонкэм къикIырэр къызэхэпфын зэрэмылъэкIыщтыр. Ащ адыгабзэкIэ къикIын ылъэкIыщтыр: амэ + зы + анэ + ыкъу (урысыбзэкIэ эти (они) + одной + матери + сыновья).\nГъэнэфагъэу тшIапэрэп амазонкэхэр адыгэ лъэпкъым щыщыгъэхэми, ау япсэупIагъэхэр ижъырэ адыгэ чIыналъэх. Ахэм ацIэ тилъэпкъ афимыусыгъэу пIон плъэкIыщтэп. Ар дэгъоу къаушыхьаты хъулъфыгъэ адыгацIэхэм: Амзан, Амазан, Амызан, Мэзан.\nИжъырэ картэхэм чIыпIацIэу къахэдгъэщыхэрэр\nКерчь — Корочь — КIорыкI, адыгэ гущыI. ИжъыкIэ Хы ШIуцIэр кIымафэрэ къызигъэщтыкIэ лъэсэу, шыхэр яIэдэжьхэу, Кавказ лъэныкъом икIыхэти, мылым тетхэу Къырым — адрэ нэпкъым зэпырыкIыщтыгъэх ыкIи къызэпырыкIыщтыгъэх.\nКафа — Къофо. Адыгэ шапсыгъэ къэIуакI. Къо — хъуатэ — долина, фо — шапсыгъэкIэ ины — большая, огромная. УрысыбзэкIэ зэбдзэкIмэ — большая долина.\nАзов (Iузэжъу) — псыхъоу Тенэ (Дон) хым зыщыхэлъэдэрэ чIыпIэ зэжъу. Азов адыгэкIэ — Iузэжъу, урысыбзэкIэ — Узкое горло.\nТаматарха — Тэмэ тIаркъу — Тмутаракань. Таманский полуостров — Темэн хыгъэхъунэныкъор тIаркъоу зэгокIышъ, тэмитIоу хым хэхьэ.\nЦIэмэз (ПцIэмэз). ХьацIэ-пIацIэмэ чIыпIацIэр къатекIыгъэу атхыгъ. Непэ къалэр зыдэщытым пэблэгъэ мэзмэ уяплъымэ, чъыгэу ахэтхэр зэкIэ шIуцIабзэх (пцIэ+мэзы) — янахьыбэр мыстхъэ чъыгых, шIуцIэх. Мысхако — Мыстхъакъо. Мыстхъэхэр зыдиз хъуат, къо.\nЯ XIX-рэ лIэшIэгъум адыгэхэмкIэ къыташIылIэгъэ заом Черкесиер лъэшэу ыужъгъэигъ. ЕгъэзыгъэкIэ чIыгубэ къытагъэбгынагъ, ау а тызэрымысыжьхэм джыри тичIыпIацIэхэр къарынагъэх. ТичIыгужъ къитIысхьагъэмэ ежьхэм абзэкIэ цIэу зэблахъугъэр ыкIи цIэ IаекIэ зэджагъэхэр макIэп.\nЧIыпIацIэмэ яхьылIэгъэхэ тхылъхэр аужырэ лъэхъаным бэ хъухэу къыдагъэкIыгъэх. АдыгацIэу адэхьагъэр макIэп, ау якъэIуакIэхэр, ямэхьанэхэр зэтеIотыкIыгъэхэу, узымыгъэрэзэнэу къахафэрэр бэ.\nКIэу зэхагъэуцорэмэ ямызакъоу, ыпэкIи къыхаутыгъагъэхэ гущыIалъэхэм чIыпIацIэр къызтекIыгъэ гущыIэр мытэрэзэу зэрадзэкIыгъэу мызэу, мытIоу ущарехьылIэ. ГъэшIэгъоныр, топонимием фэгъэхьыгъэ тхылъхэр нахьыбэм зытхынхэу фэкъаигъэхэр, зэхэзыгъэуцохэрэр адыгабзи, тыркубзи, урымыбзи, нэмыкIыбзэхэр зымышIэхэрэ цIыфых, ау зигугъу къашIырэм имэхьанэ къыраIотыкIынэу фежьэх. ГущыIэр адыгэхэм къарамыпэсэу, нэмыкIыбзэ горэм къыхэкIыгъэм фэдэу къатхы. Ахэм ашIэрэр — лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ягущыIалъэхэр аштэхэшъ, щылъыхъохэзэ чIыпIацIэм икъэIуакIэ ехьыщыр горэ къызыхагъэщыкIэ, ар шъыпкъэкIэ тамыгъаштэмэ мыхъунэу мэуцух.\nЕгъашIэм зышъхьэ зылъытэжьэу зихэбзэгъэ адыгэхэм нэмыкI лъэпкъ горэм ичIыпIацIэхэр рагъэусыщтыгъэха? Шъыпкъэ, тичIыналъэ хьакIэхэри, зекIохэри къихьэщтыгъэх, ау ахэр къакIохэти, кIожьыщтыгъэх.\nИкIэрыкIэу гъэунэфыжьыгъэнхэ фае\nЧIыпIацIэхэм афэгъэхьыгъэ щысэу къэпхьын плъэкIыщтыр бэ. Тилъэпкъ ыусыгъацIэхэу зэблахъугъэхэр, зэтеIотыкIыгъэхэу гущыIалъэхэм адэхьагъэхэм шъыпкъэгъэ лъапсэу яIэхэр икIэрыкIэу гъэунэфыгъэнхэ фае.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, ЧIыопсым икъэкIуапIэхэмкIэ комитетыр къысэлъэIугъагъ тикъушъхьэмэ алъэныкъокIэ щыIэ чIыпIэцIэ тIокIэу урысыбзэкIэ картэхэм арытхагъэхэм адыгацIэу яIэхэр афэзгъэунэфыжьынхэу. ШIэныгъэлэжьхэри ащ фагъэзэгъагъэх. Ахэми зыгорэхэр атхыгъагъэх, ау сэ къыхэзгъэщыжьыгъэхэр нахь тэрэзэу алъытэгъагъэх. Адыгэ кIалэхэу зекIоным пылъхэмрэ къушъхьэхэм Iоф ащызышIэхэрэмрэ упчIэжьэгъу сшIыгъагъэх.\nТхылъмэ къадагъэхьагъэхэр зыдэщытхэ чIыпIэ шъыпкъэхэр икIэрыкIэу къыхэмыгъэщыжьыгъэхэ хъущтэп. ГущыIэм пае, чылэмэ япхыгъэхэ чIыпIацIэхэр лъэныкъоу зыдэгъэзагъэр мытэрэзэу зэрэтхыгъэхэр зэп-тIопI. Ахэри икIэрыкIэу мыгъэунэфыжьыгъэхэ хъущтэп. Джыри ахэр къэзыIожьын зырызхэр тичылэмэ адэбгъотэжьыщтых.\nСыкъызщыхъугъэ Тэуйхьаблэ чылэжъыеми, итарихъи иархеологии бай шъыпкъэх. Дэсыжьыр унэгъо шъэныкъом нэсы къодый. ЧIыпIацIэу къуаджэм епхыгъэхэр зысэтххэм, шъитIум езгъэхъугъ. Нахь къэбар гъэшIэгъонхэр зэпхыгъэхэр «Адыгэ макъэм» къыщыхаутыгъагъэх. ШIэныгъэ сборникми зэхэубытагъэу зэкIэ къыдэзгъэхьагъэх. Тичылэмэ ахэм афэдэ чIыпIэжъыехэу яIэхэр бэдэд, зэряджэхэрэр — микротопонимы. Къуаджэ пэпчъ ичIыпIэцIэ жъгъэйхэр ыугъоижьхэмэ, итарихъи, ихъугъэ-шIагъэхэми ащыщэу бэдэдэ бгъэунэфыжьынхэ плъэкIыщт.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей шIэныгъэмкIэ иIофышI.


Спортым илIыхъужъ тегъэгушхо — Адыгэ макъ\nСпортым илIыхъужъ тегъэгушхо\nРедактор 10.12.2019 10.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nДунаим самбэмкIэ изэнэкъокъу гъогогъу 11 дышъэр къыщызыхьыгъэу, Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат ишIухьафтынхэр зэрылъыгъэ зэIукIэгъухэр Адыгэ Республикэм испорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щыкIуагъэх.\nЗэхахьэр игъэкIотыгъэу къызэIуахыгъ. Урысыем ишъолъырхэм ябэнакIохэр зэкIужьэу фэпагъэхэу пчэгум къихьагъэх. Пчыхьэзэхахьэр зезыщэрэ ТIэшъу Светланэ Хьасанэкъо Мурат дунаим, Европэм язэнэкъокъухэм дышъэ медаль 20-м нахьыбэ къызэращыдихыгъэр Къэралыгъо Думэм идепутатэу зэрэщытыр, хэгъэгум иIофыгъохэм ягъэцэкIэн зэрэхэлажьэрэр, самбэр Олимпиадэ джэгунхэм спорт лъэпкъэу ахагъэхьанымкIэ егъэжьапIэхэр зэрашIыгъэхэр, спортым щыцIэрыIохэр зэхахьэм зэрэхэлажьэхэрэр къыIуагъэх.\nРостов, Астрахань, Саратов, Москва, Тульскэ хэкухэм, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Ингушетием, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къалмыкъым, Къырым, Чувашием, Абхъазым, Адыгеим ябэнакIохэр алырэгъум къытехьагъэх.\nПчыхьэзэхахьэм къэкIуагъэхэм, спортсменхэм Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковар АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ къафэгушIуагъ, бэнакIохэм гъэхъагъэ ашIынэу афиIуагъ.\nУрысыем самбэмкIэ и Федерацие ипащэ игуадзэу, Урысыем изаслуженнэ тренерэу Рудольф Бабаян Урысыем самбэмкIэ и Федерацие иIэшъхьэтетэу Сергей Елисеевым ыцIэкIэ пчыхьэзэхахьэм къыщыгущыIагъ, «Ошъутенэм» изал тIысыпIэ нэкI имыIэжьэу нэбгырэ шъэ пчъагъэ зэнэкъокъухэм зэряплъырэр, Хьасанэко Мурат дунэе спортышхом шIукIэ зэрэщашIэрэр хигъэунэфыкIыгъэх.\nОлимпиадэ джэгунхэм, дунаим, Европэм дышъэр, нэмыкI медальхэр къащызыхьыгъэхэу зэIукIэгъум зыцIэ къыщыраIуагъэхэр бэ мэхъух: Мудрэнэ Бислъан, Мафэ Билял, Абрам Агамирян, Алхъоу Сыхьатбый, Армен Биджосян, Мэрэтыкъо Сахьид, Мудрэнэ Аслъан, нэмыкIхэри.\nНаталья Широковар тиспортсменхэм, тренерхэм афэгушIуагъ, ахъщэ шIухьафтын-\nхэр аритыгъэх Ордэн Андзаур, Беданыкъо Рэмэзан, Хьатхъохъу Байзэт, Хьабэхъу Адамэ. Щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх спорт еджапIэхэм япащэхэу Кочева Сусанэ, Бастэ Сэлым, Джармэкъо Нурбый, Делэкъо Адамэ, бэнакIохэу ЖакIэмыкъо Темыркъан, Григорий Саакян, ЛъэпцIэрышэ Арамбый, нэмыкIхэм.\nДунаим щызэлъашIэрэ ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» лъэпкъ къашъохэр дахэу къашIыгъэх. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ гум иорэд хъугъэу, адыгэ шэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэу Жэнэ Къырымызэрэ Сэмэгу Гощнагъорэ зэдаусыгъэр ыгъэжъынчыгъ.\nШъолъырхэм яспортсменхэр алырэгъум щыбэнагъэх. Адыгеим щыщхэм апэрэ чIыпIи 6, ятIонэрэу чIыпIи 6, ящэнэрэу чIыпIи 6 къыдахыгъэх. Дышъэр къэзыхьыгъэхэр ЛIыхъурэе Мурат, Кобл Рэмэзан, Тыгъужъ ТIахьир, Хьакъуй Амир, ДышъэкI Айтэч, ТIэшъу СултIан.\n— Лъэшэу сафэраз зэхэщакIохэм, зэнэкъокъум щыбэнагъэхэм. Самбэм зызэриушъомбгъурэм, тиныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэм сегъэгушIо, — къытиIуагъ спортышхом илIыхъужъэу Хьасанэкъо Мурат.\nОпсэу, Мурат! Тхьэм насыпышIо, бэгъашIэ уешI. О уигъэхъагъэхэр дунаим щашIэх, тэ тарэгушхо.\nПредыдущая Тхылъ шъхьаIэр аштагъ\nСледущая Проектхэм ягъэцэкIэн тегущыIагъэх


Къэгъэлъэгъоным шъуеплъынэу шъукъетэгъэблагъэ | Адыгэ Макъ\nДзэ Iэшэ-шъошэ шъхьаIэхэми спецназым иподразделение итехники мыщ нэIуасэ защыфэшъушIын шъулъэкIыщт. Къалэу Мыекъуапэ итворческэ коллективхэми мыщ зыкъыщагъэлъэгъощт.\nIофтхьабзэр зэхэзыщэхэрэр Урысые Федерацием зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэрэ Мыекъуапэ иадминистрациерэ.\nМыекъуапэ щыпсэухэрэри, ащ ихьакIэхэри сыхьатыр 10.00-м къыщегъэжьагъэу 14.00-м нэс дзэ техникэм икъэгъэлъэгъон къетэгъэблагъэх. Къэлэ паркым икъокIыпIэ лъэныкъо, Гагариным иурамкIэ гъэзэгъэ дэхьапIэм дэжь Iофтхьабзэр щыкIощт.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирие Адыгэхэм апае сыд тшIэн фае?\nСирие Адыгэхэм апае сыд тшIэн фае?\nХэхэсым щыIэ Адыгэхэри мы Iофым хэлажьэх. Тыркуем ит хасэхэу "Кавказ Федерацие", "Адыгэ Хэкупсэхэ" ыкIи нэмыкI хасэхэм ахъщэкIэ хэкум къэкIожьгъэхэм адэIэпыIэх.\nСирием къыщыхъухэрэм ыкIи ащ Адыгэу исхэм ехьылIагъэу информацие ясайтхэм къыратхэ. ИорданиемкIэ Сирие Адыгэхэм апае комитет зэхащагъ. Ар Иорданием къихьэжьыгъэ Адыгэ 500-м ехъурэм апыIэгъу афэхъух.\nДжащ фэдэу Германием, Америкэм ыкIи Израилым щыщ Адыгэхэм апыIэгъу комитетхэр зэхащагъэх. Сирие Адыгэхэм яIоф ехьылIагъэу Адыгэхэм Iофэу къырагъэкIокIыхэрэм къегъэлъагъо ащ зэрэфэгумэкIхэрэр ау мы Iофыр дэгъоу дэлажьэх пIон плъэкIыщтэп, сыда пIомэ, мы къэттхыгъэ хасэ пстэуми зэпхыныгъэ пытэ ягузэгу илъэп ыкIи профисионално дэлажьэхэрэп.\nМыщ фэдэ гумэкIыыгъо иным зы мазэм зэ узэIукIэу е телефон заулэ узэфтеожьэу Iофыр лъыкIотэщтэп. Мыщ игъэкIотыгъэу ыкIи нахь лъэщэу удэлэжьэным пае дунае комитет зэхэщэгъэн фае. Ар Сирие Адыгэхэм ехьылIагъэу мафэ къэс Iоф ишIэщт, чIыпIэ гъэнэфагъэгорэм комитетыр щылэжьэщт ыкIи зэфэшъхьэф хэгъэгухэм ащыпсэурэ Адыгэхэм я лIыкIохэр мы комитетым хэтыщтых.\nМыщ фэдэ комитет мафэ къэс лэжьэнэу чIыпIэу анахь къекIурэр Тыркуер ары. Ар Сириеми пэблагъ ыкIи Адыгэ хэкуми пэблагъ. Мы комитетыр зэхащэн алъэкIыщт ащ щылажьэрэ Адыгэ хасэхэм.\nКомитетым сыд Iофэу ишIэщтыр пIомэ, ар апэу Сирие Адыгэхэм ехьылIагъэу информацие иугъоищт ыкIи информацие Адыгэ лъэпкъым ритыщт. Адыгэхэм я координацие нахь лъэщэу ыш1ыщт, Адыгэхэм язэкъотыныгъэ нахь пытэу хъущт. Мы лэжьакIэ шIыкIэм къыхэкIэу Сирие Адыгэхэм цIыфэу адэIэпыIэщтхэр нахь бэу хъущт ыкIи Урысие Федерациер мы Iофым къыхэлэжьэн фаеу хъущт.


Адыгэ Хэку Таймс: Урысием илIыкIо Иорданием щыIэ Адыгэ хасэ гупчъэм ихьэкIагъ\nУрысием илIыкIо Иорданием щыIэ Адыгэ хасэ гупчъэм ихьэкIагъ\nБлэкIыгъэ мазэм (чъэпыогъум) Урысием илIыкIоу Иорданием исыр Федоров Борис къалэу Амман дэт Адыгэ хасэ гупчъэм иунэ къэкIогъагъ. Ащ лIыкIомрэ хасэм итхьэматэ Къардэн Самир ыкIи хасэм игъэцэкIакIо купымрэ зэIукIэ щызэдряIагъ. Джащ фэдэу къетхы ИА Джан-Нюз (jannews.net).\nЗэIукIэм пэублэ гущыыIэм Къардэн Самир хьакIэр хасэм къызэрэкIуагъэмкIэ зэригуапэр ыкIи лIыкIомрэ хасэмрэ зэпхыныгъэ дэгъухэр зэрэзэдряIэхэр къыIуагъ. Ащ нэужьым Къардэным Иорданием щыпсэурэ Адыгэхэр хэкум ыхьэнхэ зыхъукIэ Iофэу пылъхэм къатегущыIагъ. МыщкIэ визэ къыдахыным уахътабэ зэрихьырэр ыкIи мы Iофыр нахь IэшIэхэу зэрэшIыгъэн фаер Къардэным къычIигъэтхъыгъ.\nФедоров Борис ипэублэ гущыIэм Урысием илIыкIоу Иорданием щыIэр Адыгэ хасэм дэлэжьэнэу хьазыр ыкIи Урысиемрэ Иорданиемрэ язэпхынгъэхэр гъэпытыгъэным, Адыгэхэр яхэкужьм зэпхынгъэ пытэхэр дряIэным тызэгъусэу тыдэлэжьэн фае къыIуагъ. Ащ нэужьым Федоровыр визэ Iофхэм къатегущыIагъ. АщкIэ къочIыпIэ-гурытым ыкIи Темыр Кавказым къыщыхъухэрэм къыхэкIэу Iофхэр нахь къинэу ешIы ыкIи уахътабэ иIэу визэхэр Москвэ тгъэхьын фаеу мэхъу Федоровым къыIуагъ.\nЗэIукIэм нэмыкI Iофхэми атегущыIагъэх. Ахэм ащыщ Амманрэ Темыр Кавказрэ зэзыпхырэ къохьлъатэ тагъэуцоныр. Мы Iофыр ежьэным пае план дэгъу гъэхьэзырыгъэн фае Федеровым къыIуагъ. ЗэIукIэм икIэухым бгъитIуми зэдращтагъ зэдэлэжьэнхэу ыкIи зэпхыныгъэхэр зэдряIэнэу.


ЦIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо яI | Адыгэ Макъ\nЦIыф зэхахьэхэм мэхьанэшхо яI\nАвтор: Редакция\t/ 14.11.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет зичэзыу IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Ащ хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэ къулыкъухэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ министрэхэм я Кабинет фигъэуцугъэ пшъэрылъхэр гъэцэкIагъэхэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэм, джырэ уахътэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nАР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковам къызэриIуагъэмкIэ, лъэпкъ системэу «Мир» зыфиIорэм республикэ хэбзэ къулыкъухэр техьагъэх. Джырэ уахътэм анахь мэхьанэшхо зэратырэр ыкIи пытагъэ хэлъэу зылъыплъэхэрэр зянэ-зятэ зимыIэжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм ипрограммэ игъэцэкIэн ары. Мыщ пэIухьащт сомэ миллиони 146,7-р афатIупщыгъ.\nЗэрагъэнэфагъэмкIэ, мы илъэсым зянэ-зятэ зимыIэжь нэбгыри 170-мэ псэупIэхэр аратыщтых, ахэм ащыщэу 145-мэ яфэIо-фашIэхэр гъэцэкIагъэхэ хъугъэ, адрэ къэнагъэхэм джырэблагъэ фэтэрхэр афащэфыщтых.\n— Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм ипрограммэ республикэм щыгъэцэкIэгъэным амалэу тиIэр зэкIэ етхьылIэн фае. Ащ дакIоу шIуагъэ къытэу ахъщэр дгъэфедэныр пшъэрылъ шъхьаIэу щыт, — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nАдыгеим ипащэхэм анахьэу анаIэ зытетхэм ащыщых сэкъатныгъэ зиIэхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэныр ыкIи унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэ амалэу яIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэр.\nАР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, мы илъэсым къыкIоцI унэгъо ныбжьыкIэ\n264-мэ субсидиехэр атырагощагъэх. Къихьащт 2018-рэ илъэсым мы программэм пэIуагъэхьащт мылъкур нахьыбэ ашIын гухэлъ щыI. Джырэ уахътэм ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ министерствэмрэ муниципальнэ образованиехэмрэ зэгъусэхэу социальнэ тынхэр зытефэн фэе унэгъо ныбжьыкIэхэм яспискэ зэхагъэуцо.\nАР-м финансхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсэу тызыхэтым имэзи 10-м республикэ бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 9,9-м ехъугъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 651-кIэ нахьыб. Гухэлъэу щыIэр проценти 105-м ехъукIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Республикэ ыкIи муниципальнэ хэбзэ къулыкъухэм язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным, шъолъырым имуниципалитетхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм иIофыгъо атегущыIэхэ зыхъукIэ, общественностыр ащ къыхэгъэлэжьэгъэным, цIыф зэхахьэхэм язэхэщэн, нэмыкI лъэныкъохэми IофшIэгъу зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр атегущыIагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ мыщ дэжьым анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр зэхахьэу зэхащэхэрэм къадыхэлъытагъэу хабзэм икъулыкъухэр цIыфхэм зэIухыгъэу адэгущыIэнхэмкIэ IофшIэныр гъэлъэшыгъэн зэрэфаер ары.\n— ЦIыфхэм адытиIэ зэIукIэгъухэр сыдэу щытми зэхэтщэнхэ е зэхахьэхэр псэупIэ-\nхэм япащэхэм Iофэу ашIагъэм язэфэхьысыжьхэр къызщашIырэ чIыпIэу щытынхэр тэрэзэп. ЦIыфхэм къытаIорэм тедэIуным, ахэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэм, хэкIыпIэхэм тяусэным мэхьанэшхо яI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ ыкIи республикэ ведомствэхэм япащэхэр ыкIи яспециалистхэр зыхэлэжьэщтхэ цIыф зэхахьэхэр зыщыкIощтхэ мафэхэр ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм агъэнэфэнхэу республикэм ипащэ пшъэрылъ афишIыгъ. Джащ фэдэу районхэм ащыкIощт мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм ащыщхэм ежь Адыгеим и ЛIышъхьи ахэлажьэзэ ышIыщт.\nМуниципальнэ псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, мэкъумэщ чIыгухэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэнхэм, социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм ягъэцэкIэжьынхэр ухыжьыгъэнхэм, нэмыкI Iофыгъохэми къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.


Уасэ зыфашIыхэрэм ахатхагъ | Адыгэ Макъ\nУасэ зыфашIыхэрэм ахатхагъ\nГъэшIоныгъэм и Дышъэ тхылъ къалэу Шъачэ «щатхынэу» зырагъэжьагъэр 2017-рэ илъэсыр ары. Ащ цIыфхэу ыкIи организацие зэфэшъхьафхэу къалэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ гъэхъэгъэшIухэр зиIэхэр дагъахьэх. Тамыгъэ гъэшIуагъэм зэреджагъэхэр «Признание и почет сочинцев».\nБлэкIыгъэ тхьамафэу Шъачэ и Мафэ зыщыхагъэунэфыкIыгъэм Кавказскэ къэралыгъо чIыопс биосфернэ заповедникэу Х. Г. Шапошниковым ыцIэ зыхьырэм ащ фэдэ цIэ лъапIэ къыфашIыгъ, Кавказскэ заповедникыр чIыопсым икъэухъумэн, шIэныгъэхэм узщапылъын ыкIи экологием ылъэныкъокIэ чIыпIэ гъэшIэгъон закъоу арэп зэрэщытыр. Мыщ чIыгу шъолъыр байхэу зипчъагъэкIэ макIэу къэкIырэ уцхэм, къэгъагъэхэм, чъыгхэм, псэушъхьэ ыкIи бзыу зэфэшъхьафхэм уазыщыIукIэхэрэр иIэх. ИIофышIэхэм а зэкIэри къаухъумэ ыкIи агъэбаи, къэкIырэ пстэуми цIыфмэ язэрар зэрарамыгъэкIыщтым лъэплъэх. Заповедникыр — цIыф кIуапI, зыгъэпсэфыпIэ, ялыегъэ чIыпIэ дах.\nГъэ къэс хэшъаер къызщыкIырэ мэзжъыем, къэшIыхьагъэу псэушъхьэхэр зыщаIыгъым нэбгырэ мин пчъагъэ къэкIо. ЧIыгу гектар мин 300 фэдиз заповедникым къызэлъеубыты.\nЗыми емылъытыгъэу цIыфхэр зэкIэ заповедникым фэсакъынхэу щыт. Псы къэбзэ дэдэу къушъхьэхэм къячъэхырэр зымыуасэ щыIэп. Ар хыIушъом, Адыгеим, Краснодар краим ащыпсэухэрэ цIыф жъугъэхэм агъэфедэ. Мэз гъэкIыгъэхэм къатырэ жьы къабзэр къэтэщэ, ащ тегъатхъэ. Арышъ, заповедникыр къызэрэтпэблагъэм типсауныгъэ къызэтегъэнэгъэнымкIэ шIогъабэ къеты.


Препарат У-пан: инструкция по применению, цена, описание.\nКалмезе: инструкция по применению, цена, описание.\nАпо-Лоразепам: инструкция по применению, цена, описание.\nМерлит: инструкция по применению, цена, описание.\nТрапекс: инструкция по применению, цена, описание.\nЛорафен: инструкция по применению, цена, описание.


«Интерралли Шъхьагуащ – 2011»-рэ зыфиIорэ псыхъо зэнэкъокъур Адыгэ Республикэм щаухыгъ »\nРафтингымкIэ Урысыемрэ Къыблэ шъолъырымрэ ячемпионатэу «Интерралли Шъхьагуащ – 2011»-рэ зыфиIорэр Адыгэ Республикэм щыкIуагъ. Ащ изэфахьысыжьхэмкIэ Адыгеим ихъулъфыгъэ спортсмен купым ящэнэрэ чIыпIэр ыубытыгъ, бзылъфыгъэхэр яплIэнэрэу хъугъэх.\n«Мы зэнэкъокъухэр Адыгэ Республикэм щызэхэщэгъэныр шэнышIу хъугъэ, - къеIуатэ Адыгэ радиом иIофышIэу ГутIэ Санет. - Илъэс къэс къошъо фынымкIэ спортсмен анахь дэгъухэр псыхъоу Шъхьэгуащэ дэжь къыщызэрэугъоих, чемпионы цIэр къыдэхыгъэным фэбанэх».\nСпортсмен хъулъфыгъэ купхэм ащыщэу къалэу Красноярскэ къыикIыгъэм апэрэ чIыпэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ къалэу Рязань икуп. Адыгэ Республикэм икомандэ ящэнэрэ хъугъэ.\nБзылъфыгъэ купмэ азыфагу анахь лъэшэу къычIэкIыгъэхэр къалэу Красноярскэ къыкIыгъэхэр ары. ЯтIонэрэ ыкIи ящэнэрэ чIыпIэхэр къалэу Рязань икупитIумэ зэфагощыгъ.\nКъэIогъэн фае, Адыгэ Республикэм ибзылъфыгъэ купэу яплIэнэрэ чIыпIэр зытефагъэр иапэрэу мыщ фэдэ зэнэкъокъу инхэм зэрахэлажьэрэр. Ащ дакIоу къыхэгъэщыгъэмэ хъущтыр, мыщ зэужэу спортсмен куп 17 мызыгъэгурэм щызэIукIэгъагъ.\nПэшIорэгъэшIэу къызэраIорэмкIэ, къэкIорэгъым щегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм ыкIи Шъхьэгуащэ джыри зы зэнэкъокъу ин щызэхащэщт.\nОпубликовал administrator, 5-05-2011, 02:21. Просмотров: 1579\n– Купэу «Налмэсыр» (Адыгей) зызэхащагъэр илъэс 85 хъугъэ


Урысыем и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр — Адыгэ макъ\nУрысыем и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр\nКъэралыгъо мэфэкI шъхьаIэр — Урысыем и Мафэ мэкъуогъум и 12-м Мыекъуапэ щыхагъэунэфыкIыщт. Зэпахырэ узым зимыушъомбгъунымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэхэзэ, Iофтхьабзэхэм ащыщхэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу зэхащэщтых.\nГущыIэм пае, культурэмкIэ къэлэ Унэу «Гигантым» мэкъуогъум и 11-м сыхьатыр 12-м мэфэкI концертэу «Нет на свете земли благодатней моей!» зыфиIорэр, культурэмкIэ Унэу станицэу Ханскэм дэтым Урысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэ концертыр пчыхьэм сыхьатыр 6-м щырагъэжьэщт. Мыекъуапэ ихьакIэхэр муниципальнэ творческэ коллективхэм якъэгъэлъэгъонхэу къэлэ паркым щыкIощтхэм яплъынхэ алъэкIыщт.\nДунэе фестиваль-зэнэкъо-къоу «Жъогъо лъэмыдж» зыфиIорэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние щызэхащэщт. КъашъохэмкIэ зэнэкъокъу концерт залэу «Налмэсым» щыкIощт.\nМыекъуапэ имикрорайонхэми мэфэкI Iофтхьабзэхэр ащызэхащэщтых. Урысые Iофтхьабзэу «Поем всем двором» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм апае самодеятельнэ творческэ коллективхэм зыкъагъэлъэгъощт.\nГъэсэныгъэмкIэ къэлэ комитетым пIуныгъэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэ политикэмкIэ иотдел Iофтхьабзэу «Ленточка триколор» зыфиIорэр зэхищэщт. Мэкъуогъум и 11 — 12-м волонтерхэм Урысые быракъым фэдашъо зиIэ лентэхэр Мыекъуапэ иобщественнэ чIыпIэхэм: Лениным ипчэгу, лъэпкъхэм язэкъошныгъэ ипчэгу, ТекIоныгъэм ибульварэу Черемушкэм щыIэм, ТекIоныгъэм иаллееу микрорайонэу Восходым щыIэм, сатыу гупчэшхохэм адэжь щафагощыщтых.\nЯтIонэрэ къэлэ кушъхьэфэчъэ биатлоныр мэкъуогъум и 12-м Мыекъуапэ щыкIощт. Мыекъуапэ спортымкIэ икомитетрэ Урысые народнэ фронтым ишъо-лъыр къутамэрэ ар зэхащэщт. Ны-тыхэри, кIэлэцIыкIухэри ащ хэлэжьэнхэ алъэкIыщт. Ащ хэлажьэмэ зышIоигъохэр сыхьатыр 8-м къэлэ паркым (шахмат клубым дэжь) къыщызэрэугъоищтых, сыхьатыр 9-м зэнэкъокъур рагъэжьэщт. Электрон почтэу sportkom_maikop@mail.ru зыфиIорэмкIэ мэлылъфэгъум и 11-м пчыхьэм сыхьатыр 6-м нэс заявкэхэр аштэщтых.\nУрысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэ культурэ Iофтхьабзэхэм ащыщхэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэуи зэхащэщтых. МэфэкI концертхэр, Iофтхьабзэхэр культурэмкIэ учреждениехэм апашъхьэ къащатыщтых.\nУрысыем и Гимн къызэрэзэдаIощтыр мэфэкIым ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэу хъущт. Мыекъуапэ культурэмкIэ икъэлэ гъэIорышIапIэрэ иадминистрациерэ янэкIубгъохэм онлайн шIыкIэм тетэу Урысыем и Гимн къащатыщт. Къалэм ипащэхэмрэ творческэ коллективхэм ахэлажьэхэрэмрэ Урысыем и Гимн къызэдаIощт.\nМы мафэм Мыекъуапэ дэсхэр урысые Iофтхьабзэу «Страна Победителей» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъэ онлайн-флешмобхэм ахэлэжьэнхэ алъэкIыщт. КIэлэцIыкIу сурэтхэм якъэгъэлъэгъонэу «Моя Россия» зыфиIорэм хэлэжьэнхэм пае хэгъэгум ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм е Мыекъуапэ ялъэгъупхъэ чIыпIэхэм ясурэтхэр, джащ фэдэу урысые быракъым фэгъэхьыгъэ къэбар къырагъэхьынхэ алъэкIыщт.\nПатриотическэ орэдымкIэ къэлэ фестивалэу «Это наша с тобой биография» зыфиIоу къэлэ паркым щыкIощтымкIэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр аухыщтых.\nПредыдущая Лъэхъаным диштэу агъэпсыщт\nСледущая Народнэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ Адыгеим щыпсэухэрэм зафегъазэ


Адыгэ Хэку Таймс: Израил ичIыгулэжь министрэр Кфар-Кама щыIагъ\nИзраил ичIыгулэжь министрэр Кфар-Кама щыIагъ\nIоныгъом и 11-м Израил хьыкумэтым ичIыгулэжь министрэу Щамир ЯIир Израил ит Адыгэ къуаджэу Кфар-Кама къэкIогъагъ. Ар Кфар-Кама ихасэ ыхьэкIагъ. Апэу министрымрэ Кфар-Камэ итхьэматэ Нэпсэу Закариерэ хасэм иунэ IофышIэгъу зэIукIэ зэдряIагъ. Ащ нэужьым хьакIэм къуаджэр рагъэлъэгъугъ ытIанэ культурэ унэ гупчъэм Кфар-Кама щыпсэухэрэм министрэр аIукIагъ. Министрым IофшIагъэу иIэхэр къафиIотагъ ытIанэ цIыфхэм упчIэу къыратыгъэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъ.\nКфар-Кама итхьэматэ министрым тхьэуегъэпсэу риIуагъ Адыгэ къуаджэм къызэрэкIуагъэмкIэ ыкIи Израил хьыкумэтыр Адыгээхэм IэпыIэгъу къафэхъунымкIэ лъэмыдж фэхъунэу риIуагъ.\nМинистрым Адыгэ къуаджэм къызэрэкIуагъэр игуапэ хъугъэ къиIуагъ ыкIи сыд фэдэ лъэныкъокIи Израил щыпсэурэ Адыгэхэм лъэкIэу иIэмкIэ яIоф лъигъэкIотэнэу къиIуагъ.\nКъэIогъэн фае, Щамир ЯIир ятэ Щамир Исхак (1915-2012) Израил хэгъэгум игъэуцун чанэу хэлэжьагъэхэм ащыщ, Мосад зыфаIорэм тхьэматэу хэтыгъ, министыр IэнатIэ заулэ зэрихьагъ, парламентым итхьэмэтагъ ыкIи Израил хьыкумэтым ипремер министрыгъ.


Готовые упражнения, Адыгабзэ — Адыгейский Онлайн\nМыщ ижъугъотэщтых гъэцэк1эн зэхэгъэуцуагъэхэр темэ зэфэшъхьафмэ афэгъэхьыгъэу.\nАщыщ горэхэр сайтым иавтор зэхигъэуцуагъэх. Нэмык1хэри Адыгэ хэкум ит еджап1эмэ ащылажьэрэ к1элэегъаджэмэ я1офш1агъэмэ ащыщых.\nГъэцэк1энэу сайтым итхэм яхьщырхэр к1элэеджак1омэ афызэхэжъугъэуцон шъулъэк1ыщт.\nМыхэр классым щыжъугъэфедэным пае, шъуикомпьютер ссылкэр къыщызэ1ушъухи, экранымк1э к1алэмэ гъэцэк1энхэр яжъугъэлъэгъу.\nУнэмк1э 1офш1эн яшъутынэу шъуфаемэ зэрэхэхьащт ссылкэр афежъугъэхьмэ, ежь-ежьырэу аш1ыщт.\nШъо шъуикласс зэхэшъумыщагъэмэ к1элэеджак1ом гъэцэк1эныр зэригъэцэк1агъэр шъууплъэк1ужьын шъулъэк1ыщтэп.\nК1элэеджак1ом 1офш1эныр зэригъэцак1эрэм улъыплъэ пш1оигъомэ сайтым зыщыуушэтын (зыкъыщыбгъэнэфэн зарегистрироваться) ык1и уикласс зэхэпщэн фае (еплъ едзыгъоу сыдэущтэу…) зыфи1орэм\nК1элэеджак1ом 1офш1эныр зэригъэцак1эрэм улъыплъэ пш1оигъомэ сайтым зыщыуушэтын (зыкъыщыбгъэнэфэн зарегистрироваться) ык1и уикласс зэхэпщэн фае (еплъ едзыгъоу сыдэущтэу…) зыфи1орэм.\nМы 1офш1энхэр зэк1эри АРИГИ-м ибзэш1эныгъэ икъутамэ ипащэу Анцокъо Сурэт Хьазрэт ыпхъум тхылъэу "Адыгэ Мэкъэпчъ Чэф" зэфи1оу къыдигъэк1ыгъэм къытехыгъ. .\nГущы1эхэр нахь псынк1эу зэрагъэш1эным пае хьарыф пэпчъ видео мыинхэр ык1и 1офш1эн купхэр мыщ къыщытыгъэх. К1элэегъаджэхэу апшъэрэ классхэм ащылажьэхэрэм, анэ-атэхэм ясабийхэм хьарыфхэр арагъэш1эным пае мы 1офш1энхэр къафэфедэщтых.\nЕплъ ет1ани Youtube канал Адыгэ Мэкъэпъ Чэф\n.Мы гъэц1эк1энхэр Анцокъо Сурэт къыдигъэк1ыгъэ тхылъхэу «Сыбзэ-Сидунай» зэфи1орэм къыхэхыгъэх. Тхылъ пэпчъ сабыйр гущы1эмэ нэ1уасэ афеш1ы, гущы1эухыгъэхэр зэхигъэуцонэу егъасэх.\nТемэ пэпчъ ехьыл1агъэу джэгук1ибл-пш1ы фэдиз зэхэдгъэуцуагъ гущы1эхэр зэрагъэш1эным ык1и гущы1эным пае. Мы гъэц1эк1энхэр к1элэц1ык1у 1ыгъып1эхэм ащылажьэрэ к1элэп1ухэм, анэ-атэхэм, адыгабзэр сабыймэ язгъаш1эхэрэм апае гъэхьазырыгъэх. Тхылъэу «Сыбзэ-Сидунай» техыгъэу гъэцэк1эн 128 гъэхьазырыгъэу мы едзыгъом ижъугъотэщт.\nГущы1эхэр нахь псынк1эу зэрагъэш1эным пае хьарыф пэпчъ видео мыинхэр ык1и 1офш1эн купхэр мыщ къыщытыгъэх. К1элэегъаджэхэу апшъэрэ классхэм ащылажьэхэрэм, анэ-атэхэм ясабийхэм хьарыфхэр арагъэш1эным пае мы 1офш1энхэр къафэфедэщтых\nМы гъэц1эк1энхэр Анцокъо Сурэт къыдигъэк1ыгъэ тхылъхэу «Сыбзэ-Сидунай» зэфи1орэм къыхэхыгъэх. Тхылъ пэпчъ сабыйр гущы1эмэ нэ1уасэ афеш1ы, гущы1эухыгъэхэр зэхигъэуцонэу егъасэх.\nМы гъэцэк1эным псэушъхьэ 1элмэ ац1эхэмрэ сурэтхэмрэ зэпэбгъэуцущтых.\nГущы1эхэр мышкэмк1э оубытышъ сурэтым еощал1э. тэрэзы хъумэ экраным тек1ыщт, мытэрэзыр плъыжьык1э къыхигъэщыщт.\nХэукъоныгъэр бгъэтэрэзыжьыным пае сурэтымрэ гущы1эу «тэрэзэп» зыфи1орэмрэ зыщызэнэсырэм дэжь мышкэмк1э узте1унк1эк1э мытэрэзыр зэбгырык1ыщт.\nКъаш1э ык1и къэтх\nК1эк1эу къэтхыхьэгъэ псэушъхьэм ыц1э къаш1энышъ ищык1эгъэ хьарыфхэр къыхахызэ къатхын фае.\nХьарыфыр тэрэзэу къыхамыхыгъэ хъумэ, джабгъумк1э щыт къэгъагъэм ытхьапэхэр пызыщт.\nМыщ дэеу хэлъыр – тамыгъэ пчъагъэу зэхэт хьарыфыр тамыгъэ зырызэу къызэрэхэпхын фаер ары. Гущы1эм пае, хьарыфэу «хъу» тамыгъэ зырызэу къыхэпхын фае х,ъ,у.\nУпч1эр къытыридзэным пае пчъагъэхэр зэрытхэгъэ пхъанэм уте1унк1э, упч1эм иджэуап отхы.\nпсэушъхьэ щырымрэ янэрэ.\nМы 1офш1энхэри ыпэк1э къэт1уагъэмэ афэд. Ау мыхэр т1урыт1оу зэбгъэгъусэщтых янэрэ ищыррэ Гущы1эм пае, чэмым исурэт ищыр зыщыщыр зыщытхыгъэм «шк1э» зыфи1орэ гущы1эм дэжь мышкэмк1э уубытынышъ епщэл1эн фае.\nЭкраным къытыридзэрэ гущы1эхэр купит1оу бгощыщт: щагу псэушъхьэхэмрэ ык1и псэушъхьэ 1элхэмрэ.\nМышкэмк1э гущы1эр оубытышъ, зыдэщы1эн фае купым еодзэ.\nЗэк1э зыпш1ыхэрэм, джабгъумк1э щыт хъурэе шхъуант1эм узте1унк1эк1э мытэрэзхэр плъыжьэу къэнэфыщтых.\nСыда мы гъомлапхъэм\nГъомлэпхъэ заулэ сурэтым ит гъэнэфап1эхэр я1эхэу.\nГъэнэфап1эм узте1унк1эк1э джэуапэу къытыридзэрэмэ тэрэзыр къахэпхыщт.\n1офш1эныр зыбгъэцэк1ахэк1э джабгъумк1э щы1э хъурэе шхъунт1эм уте1унк1э.\nДжэуап мытэрэзхэр плъыжьык1э къыхегъэщых.\nПхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ матк1охэмрэ афэгъэхьыгъэ пхъанэ\nПчъагъэр зэрытхагъэ пхъанэм уте1унк1э. сурэтэу къытыридзэрэм ыц1э пхъанэм еотхэ.\nГущы1эхэр зэрыт сеткэм гъомлэпхъиблымэ ац1э къибгъотэщт. Гъомлапхъэр зэрыт сурэтыр къэплъэгъуным пае «къыозы1ожьырэ» кнопкэм уте1унк1эн фае.\nГущы1эр сеткэм къызщылъагъок1э апэрэ хьарыфыр мышкэмк1э оубытышъ аужырэхьарыфым нэс ощэ.\nГущы1эр тэрэзэу къыхэпхыгъэмэ уцышъок1э къыхигъэщыщт.\nМафэмэ ац1эхэр зырызэу мышкэмк1э оубытышъ зэк1элъык1ок1э тэрэзым тетэу огъэуцух. 1офш1эныр зыуухык1э джэбгъумк1э щыт хъурэе шхъуант1эм уте1унк1э, оуплъэк1ужьы.\nПазлым мазэмэ ац1эхэр атетхагъэх. Ахэмэ ашъхьагък1 илъэсым иохътипл1ымэ ац1эхэр атетхагъ.\nВкладкэу «к1ымаф» зыфи1орэм шъухахьи, к1ымэфэ мазэмэ ац1эхэр къыхэшъух. Джэуапыр тэрэзы хъумэ сурэтыр къызэ1ок1ы.\nАщ ыуж гъэтхэ мазэхэр къыхэшъух. джаущтэу рек1ок1.\nМазэмэ ац1эхэр урысыбзэк1э ык1и инджылызыбзэк1э тхыгъэмэ адыгабзэк1э къапатхэ.\nТэрэзэу тхыгъэ зэгъусэхэр экраным тек1ыжьых.\nСурэтхэмк1э ребусыр къаш1э.\nСурэтыр нахь ины пш1ынэу уфаемэ ежьым те1унк1. Сурэтмэ ач1эгък1э джэуапыр ч1атх\nГущы1эжъхэмрэ пхъанэхэмрэ лъызгъэк1отэрэ ш1эныгъ\nГъэцэк1энхэр зыгъэхьазырыгъэхэр Темзэкъо Марин, къ. Мыекъуапэ\nДжэуапэу гущы1ищ къеты, ащыщэу тэрэзыр птхыщт.\nГъэцэк1энхэр зэхэзгъэуцуагъэр Ожъ Нахьмэт, къ. Мыекъуапэ\nЭкраным къытехьэрэ сурэтхэр упч1эу афэбгъэуцурэм елъытыгъэу куп-купэу жъугощых. 1офш1эныр классым щэшъогъэцак1эмэ сурэтым итымк1э к1алэмэ шъуяупч1ыми хъущт\nПазлым гущы1эухыгъэхэр тетых ахэмэ ахэт глаголхэр охътэ зэфэшъхафмэ арытых. Ахэмэ ашъхьагък1э глаголым иуахътэхэр тетых.\nМы уахът зыфи1орэ вкладкэм те1унк1и, мы уахътэм ит гущы1эухыгъэхэр къыхэхых. Джэуапыр тэрэзмэ сурэтыр къызэ1ук1ыщт.\nЕт1анэ блэк1ыгъэ уахътэр къыхэх, джаущтэу рек1ок1.\nГущы1эухыгъэу экраным къытехьэрэмэ ахэт глаголхэр зыфэдэхэр къэогъэнафэ ык1и ащ елъытыгъэу гущы1эухыгъэр купэу зыхахьэрэм мышкэмк1э оубытышъ хэодзэ.\nТаблицэу бзэ гущы1эхэр\nГущы1эхэр бзэ гущы1эу зыщыщым елъытыгъэу жъугощых: пкъыгъуац1эхэр, плъышъуац1эхэр, глаголхэр.\nГущы1эхэр таблицэм ышъхьагъ тетых. Мышкэмк1э ахэр таблицэм зыщищык1эгъэ ч1ып1эм ижъугъэуцох.\nГлагол лъэпсапэхэр 1\nГущы1эухыгъэмэ глаголхэр лъэпсапэхэр тэрэзэу апыжъугъахьэзэ шъуухыжь.\nДжэуапым гущы1э тэрэзыр къыхэх\nГлагол лъэпсапэхэр 2\nЭкраным гущы1эу къытехьэхэрэр купищэу жъугощых, глагол лъэпсапэмэ къагъэлъагъорэм елъытыгъэу.\nГлагол лъэпсапэу къапыхьэхэрэр те, щэ, дэ.\nУзэдэ1ущтыр пшысэхэр ык1и гъэцэк1энхэу ягъусэхэр\nМы 1офш1эн купыр гъэцэк1энипл1эу зэхэт:\n1) гущы1э пчъагъэу ыш1эрэр гъэунэфыгъэнымк1э: пшысэм щыщ гущы1эхэр сурэтмэ апэбгъэуцун;\n2) пшысэм уедэ1ун;\n3) упч1эмэ яджэуап къетыжь;\n4) пшысэм хъугъэ-ш1агъэу къы1уатэрэр зэк1элъык1ок1э тэрэзым тетэу гъэунэфы.\n1) пшысэм едэ1ух;\n2)пшысэм щыщ гущы1эхэр сурэтмэ апэбгъэуцун;\n3) къэзы1орэ л1ыхъужъым елъытыгъэу гущы1эухыгъэхэр куп-купэу жъугощых;\n4) гущы1эухыгъэмэ ащык1эрэ гущы1эхэр пшысэм къыхэшъухи хэжъугъэуцожьых.\nЧэтыр, цыгъор ыкIи атакъэр къеджэрэр\nМы 1офш1эн купыр гъэцэк1энитфэу зэхэт:\n4) аудио упч1эмэ яджэуап къетыжь;\n5) гущы1эухыгъэмэ ащык1эрэ гущы1эхэр пшысэм къыхэшъухи хэжъугъэуцожьых.\nНэмык1 гъэцэк1энэу къытыхэрэр\nСэнэхьатмэ ац1эхэр сурэтмэ апэжъугъэуцу\nСурэтым гъэнэфап1эу и1эм те1унк1и, джэуап тэрэзыр къыхэх.\nБзыумэ ац1эхэр сурэтмэ апэжъугъэуцу\nНахь ц1ык1ым щегъэжьагъэу нах иным нэс зэхэгъэуцу


Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nОпубликовано: 00:22, 15 март 2019\nШъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт Шъолъырхэм хэхъоныгъэ аригъэшIыщт\n2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр щыIэкIэ-псэукIэ амалэу яIэмкIэ нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэр ары. 2019-рэ илъэсым мэзаем и 13-м Дмитрий Медведевыр N 207-р зытет унашъом кIэтхагъ. 2025-рэ илъэсым нэс Урысые Федерацием ишъолъырхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер ащ щаухэсыгъ. СтратегиемкIэ гухэлъ шъхьаIэр шъолъыр зэфэшъхьафхэм арысхэр\nПредпринимательствэм хэхъоныгъэ ышIыным фэшI Предпринимательствэм хэхъоныгъэ ышIыным фэшI


ЯзэгурыIоныгъэ лъегъэкIуатэх — Адыгэ макъ\nРедактор 09.03.2021 09.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nДзюдор, самбэр пшъашъэхэм ашIогъэшIэгъон, язэгурыIоныгъэ спортышхом щылъегъэкIуатэх.\nКъэлэбый Рузанэрэ Ульяна Ткаченкэмрэ спортымкIэ мастер хъугъэх. ХьакIэко Данэ дзюдомкIи самбэмкIи Къыблэм изэнэкъокъухэм апэрэ чIыпIэхэр къащыдихыгъ. Анна Лодневам, Тулпэрэ Данэ тыжьын ыкIи джэрз медальхэр къахьыгъэх. Мыгу Милани ПIатIыкъо Зарини Къыблэм изэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащафагъэшъошагъэх.\n«Пшъашъэхэр еджэх, яэIэпэIэсэныгъэ спортым щыхагъахъо. Тренер зэфэшъхьафхэр яIэх, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бастэ Сэлымэ. — ЕджапIэм ихэшыпыкIыгъэ бзылъфыгъэ командэ итренер шъхьаIэр Мерэм Саид. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу пшъашъэхэм бэнэпIэ алырэгъум зыщагъасэ. Лъэпкъ шэн-хабзэхэр щыIэныгъэм щызэрахьэх. Iоныгъо мазэм Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIощтым хэлэжьэнхэу загъэхьазыры. Республикэм ибэнэкIо цIэрыIохэм щысэ атырахызэ ямедальхэм ахагъэхъон ямурад. Бзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэу типшъашъэхэм тафэгушIо, ягъэхъагъэхэм ахагъэхъонэу тафэлъаIо.\nПредыдущая Тыркуем зыщегъэхьазыры\nСледущая «Налмэсыр» зыгъэдахэрэмэ ащыщ


Республика Адыгея - Сомэ миллиард 37-м ехъу зытефэщт зэзэгъыныгъэхэр форумым рахьылIэщтых\nСомэ миллиард 37-м ехъу зытефэщт зэзэгъыныгъэхэр форумым рахьылIэщтых\nУрысые инвестиционнэ форумэу «Шъачэ-2017-рэ» зыфиIоу мэзаем и 27 — 28-м Олимпийскэ паркым имедиагупчэ щыкIощтым Адыгеим иинвестиционнэ амалхэр къыщигъэлъэгъощтых. Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевыр форумым изэхэщэн хэлажьэ.\nАдыгеим илIыкIо куп ипэщэщтыр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат. Купым хэхьащтых республикэм ихэбзэгъэуцу, игъэцэкIэкIо хабзэ икъулыкъухэм, имуниципалитетхэм ялIыкIохэр, бизнесменхэр. Форумым идискуссионнэ площадкэ заулэмэ ащыкIощт Iофтхьабзэхэм ахэр ахэлэжьэщтых.\nСомэ миллиард 37-м ехъу зыосэ инвестиционнэ предложениехэр Адыгеим ыгъэхьазырыгъэх. Джащ фэдэу инвесторхэм инвестиционнэ площадкэ 64-мэ анаIэ къатырадзэн алъэкIыщт.\nИнвестиционнэ предложениехэм республикэм иэкономикэ илъэныкъо шъхьаIэхэр: мэкъу-мэщыр, энергетикэр, гъомылэпхъэшIыныр, псэолъэшIыныр къызэлъаубытых. ГущыIэм пае, бизнесменхэм игъо афалъэгъущт мыIэрысэ, дэшхо чъыгхэм якъэгъэкIын, индустриальнэ паркэу «Теучежский» зыфиIорэм, гъомылэпхъэшI комбинатым ягъэпсын, сотовэ зэпхыныгъэм республикэм хэхъоныгъэ щегъэшIыгъэным яинвестициехэр къахалъхьанхэу.\nРеспубликэм нахьыбэу электроэнергиер къыIэкIэхьанми лъэшэу анаIэ тырагъэтыщт. Ащ епхыгъэу ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм зэзэгъыныгъэ дашIынэу рахъухьэ, электрическэ сетьхэм запызышIэ зышIоигъохэм ялъэIу нахь псынкIэу афэгъэцэкIэгъэныр ащ къыщыдалъытэщт.\nРеспубликэм иэкспозиционнэ площадкэ проектхэр къыщагъэлъэгъощтых. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс пстэумкIи сомэ миллиарди 150-рэ хъурэ инвестициехэр капитал шъхьаIэм къыхалъхьагъэх. Сомэ миллиард 70-м ехъу зыосэ проект 50-мэ джыдэдэм Iоф адашIэ.


Home » Adyghe » 22 1.Timothy » 06\nposted by derDaniel on Tue, 11/23/2010 - 10:19\nУнэІутыгъэм ибжь зытелъ пстэуми ятхьаматэхэм лъытэныгъэ зэкІэ яфэшъуашэу алъытэн фае, цІыфхэр Тхьэм ыцІэрэ тишІошъхъуныгъэ тигъэшІэрэ Іофхэмрэ ямыхъонынхэм пае. 2УнэІутхэу шІошъхъуныгъэ зиІэ тхьаматэхэр зиІэхэм зэкъошхэу зэрэщытым пае, ахэмэ нэмыплъ арарэмыт, ау джыри нахьышІужьэу афэлэжьэнхэ фае. Сыда пІомэ Іофэу ашІэрэм зишІуагъэ къекІырэр шІошъхъуныгъэ зиІэхэу шІу алъэгъухэрэр ары. Мы Іофхэр унэІутхэм ягъашІэх ыкІи афэгъэпытэх.\nЦІыф заулэм Іоф пхэнджхэу адрэ цІыфхэм арагъашІэхэрэмрэ мылъку кІэхъопсынымрэ яхьылІагъ\n3Зыгорэм Іоф пхэнджхэр шъуигъашІэхэу, ти Зиусхьанэу Исус Христос игущыІэхэу тызщыгугъышъунэу щытхэм атемытмэ, Тхьэм ищынагъо тыгухэм арылъыным ехьылІагъэу тишІошъхъуныгъэ тигъэшІэрэ Іофхэми атемытмэ, 4а цІыфыр зышІошІыжьы ыкІи зи зэхишІыкІырэп. Ар зэнэкъокъунымрэ гущыІэхэмкІэ зэщыхьанымрэ акІэхъопсы. А Іофхэм къарыкІхэрэр шъугъоныр, зэмызэгъыныр, нэмыкІ цІыфхэм ІэягъэкІэ атегущыІэныр, зым зым гуцафэ фишІыныр, 5зиакъыл зэщыкъуагъэу, шъыпкъагъэм пэчыжьэ цІыфхэм язэщыхьаныгъэу пкІэ зимыІэр ары. Тхьэ гъэлъэпІэныгъэр чар къэкІуапІэу ашІошІы. Ащ фэдэхэм защыдзый.\n6Шъыпкъэ сэІо, цІыф горэм иІэм рыразэу щытмэ, Тхьэм ищынагъуи ыгу илъмэ, шІуагъэу ащ хэлъыр ины. 7Сыда пІомэ дунаем тыкъызытехьэм, зи къыздэттхьыгъэп, дунаем тызытекІыкІи зи тетхынэуи тлъэкІыщтэп. 8Ау шхынэу тшхыщтымрэ щыгъынхэмрэ тиІэхэмэ, ахэмэ\nтарырэзэщт. 9Ау баи хъунхэу фаехэр псэкІодшІэным фыдэзыхьыхын Іофым хафэх, шэйтанми ІэкІэфэх. ПкІэ зимыІэ хъопсэныгъэхэу зиягъэ къакІохэу, цІыфхэри зыгъэунэхъухэу, кІодыпІэм зыІэпызыщэхэрэм а цІыфхэр аубытых. 10Сыда пІомэ бзэджэныгъэ пстэури къызхэкІырэр ахъщэр шІулъэгъуныгъэр ары. ЦІыф заулэ ахъщэм кІэхъопсыхэу, шІошъхъуныгъэм игъогу текІыхи, гухэкІ Іаджи къызфахьыжьыгъ.\nШІошъхъуныгъэм шІоу фэлажьэ\n11Ау о, Тхьэм ицІыф, а Іофхэм защыдзый. Шъыпкъагъэр, Тхьэм ищынагъор, шІошъхъуныгъэр, шІулъэгъуныгъэр, теубытэныгъэр, гушъэбэныгъэр угу зэрилъынхэм ауж ит. 12ШІошъхъуныгъэм шІоу узэрэфэлэжьэным пылъ. МыкІодыжьын щыІэныгъэ зэгъэгъот; сыда пІомэ шыхьатыбэмэ апашъхьэ* шІошъхъуныгъэ зэрэуиІэм шІоу шыхьат укъызыфэхъум, ар бгъотынэу Тхьэр къыоджагъ. 13Тхьэу зэкІэми щыІэныгъэ къязытырэм ыпашъхьэрэ, Христос Исусэу Понтый Пилат* зэхихэу шъыпкъагъэм шыхьат дэгъу фэхъугъэм ыпашъхьэрэ, пытэу унашъо къыпфэсэшІы: 14зи уимылажьэу, зыми узэригъэмысэни зи щымыІэу, тиунашъо гъэцакІэ, ти Зиусхьанэу Исус Христос дунаем къызыкІожьыщт мафэм нэсыфэ. 15Игъо къызыскІэ, Тхьэм а мафэр къыгъэлъэгъощт – Тхьэу щытхъушхо зиІэу, лъэкІыныгъэшхо зиІэ закъор, пачъыхьэхэм я Пачъыхьэжь, тхьаматэхэм я Тхьэмэтэжь. 16Ежь Тхьэ закъор ары мылІэжьыщтыр, узэмыкІолІэшъущт нэфынэми хэтыр. ЦІыфхэм ащыщэу зыми ар нэкІэ ылъэгъугъэп, ылъэгъуни ылъэкІыщтэп. Лъытэныгъэшхори мыкІодыжьын лъэкІыныгъэшхори ий. Амин.\n17Мы дунаем баи щыхъугъэхэр зашІомышІыжьынэуи, мылъку нэпцІым щымыгугъыхэу, Тхьэм нахь щыгугъынхэуи унашъо афэшІ. Сыда пІомэ тызыгъэтхъэжьынэу\n6:12 шыхьатыбэмэ апашъхьэ – ар зыхъугъэр чылыс зэІукІэм итхьаматэхэм Тимофей Тхьэм фэлэжьэнэу загъэнэфагъэр ары.\n6:13 Понтый Пилат – Рим цІыфхэм ащыщэу, Понтый Пилат, Исус къызэхъу нэужым я 26-36 илъэсхэм къакІоцІ, хэкухэу Иудей, Самарие, Идумей яІэшъхьэтетэу щытыгъ. Понтый Пилат ары Исус укІ тезылъхьагъэр.\nзэкІэ икъоу къытэзытырэр Тхьэр ары. 18ШІушІэным пылъынхэуи, шІушІэнымкІэ баи хъунхэуи, ямылъку шъхьамысыжьхэу, яІэм щыщ ягуапэу нэмыкІ цІыфмэ аратынэуи унашъо афэшІ. 19Арэущтэу ашІымэ, мылъкушхо зыфаугъоижьыгъэу мэхъу. МыкІодыжьын щыІэныгъэ зэрагъэгъотыным пае, а мылъкушхор къэкІощт дунаем лъапсэ щафэхъу.\n20О Тимофей, Іофэу Тхьэм о ппшъэ къырилъхьагъэм фэсакъ. Тхьэм ищынагъо зыхэмылъ гущыІэ мыщыухэмрэ пэгущыІэныгъэу пцІыкІэ шІэныгъэкІэ заджэхэрэмрэ защыдзый. 21Сыда пІомэ «А шІэныгъэр тиІ», зыфаІожьэу, цІыф заулэ шІошъхъуныгъэм игъогу текІыгъэх.\nТхьэм ынэшІу къыпщерэф. Амин.\n‹ 05 up 23 2.Timothy ›


Къыблэ шъолъырымкIэ апэрэх — Адыгэ макъ\nУрысыем ипенсионерхэм компьютерым хэшIыкIэу фыряIэмкIэ джырэблагъэ зэнэкъокъугъэх.\nЯ Х-рэ Урысые чемпионатэу зэхащэгъагъэм ифинал пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу кIуагъэ. Субъект 69-мэ ыкIи IэкIыб къэрал 15-мэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх. Муниципальнэ образование 1162-мэ япенсионер 7400-рэ финалым ихьаным фэбэнагъ, нэсыгъэр нэбгырэ 254-р ары.\nКомпьютерыр зэзгъэшIэгъакIэхэмрэ хэшIыкI фызиIэу теубытагъэ зыхэлъхэмрэ куп зэфэшъхьафэу зэнэкъокъугъэх. Адыгеим щыщэу финалым нэсыгъэх Мыекъуапэ ипенсионерэу Сергей Белокрысрэ Мыекъопэ районымкIэ Наталья Кравченкэмрэ. Мыхэр теубытагъэ зыхэлъхэм ащыщыгъэх. ЕзгъэжьэгъэкIэ пенсионерэу финалым нэсыгъэх Тэхъутэмыкъое районым щыщ Шъэо Казбекрэ Мыекъуапэ ипенсионерхэм ащыщэу Мелихан Житнюкрэ.\nПенсионерхэм ПенсиехэмкIэ фондым электроннэ шIыкIэм тетэу къытырэ фэIо-фашIэхэм, узэрэлъыхъощт системэм Iоф зэрадэпшIэщтыр, интернет щынэгъончъэным хэшIыкIэу афыряIэр, Хэгъэгу зэошхор заухыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ презентациеу унэм щагъэхьазырыгъэхэр къагъэлъэгъуагъэх.\nАдыгеим икомандэ Урысыем я 24-рэ чIыпIэр щиубытыгъ, ау Къыблэ Федеральнэ шъолъырымкIэ апэрэ хъугъэ. ПенсиехэмкIэ фондым иэлектроннэ амалхэм ягъэфедэнкIэ Сергей Белокрыс я 10-рэ хъугъэ, Наталья Кравченкэмрэ Шъэо Казбекрэ унэм къыщашIын фэегъэ IофшIэнымкIэ я 5-рэ ыкIи я 6-рэ чIыпIэхэр аубытыгъэх, информацием икъэухъумэнкIэ я 4-рэ хъугъэ Мелихан Житнюк.\nАдыгеим ипенсионерхэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу апэрэ зэрэхэлэжьагъэхэр, ау зэ нэмыIэми хэукъоныгъэ ашIыгъэп, тазыр къызтырагъэфагъэп, ифэшъуашэм тетэу зыкъагъэлъэгъуагъ.\nПредыдущая ХэбзэIахьым къырагъэгъэзэжьын алъэкIыщт\nСледущая Къэзэрэщэхэрэми зэхэкIыжьыхэрэми япчъагъэ къыщыкIагъ


Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм итранспорт инфраструктурэ зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ зэIукIэр тыгъуасэ зэрищагъ. АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, АР-м иминистерствэ, министрэхэм я Кабинет игъэIорышIэпIэ заулэмэ япащэхэр, ГИБДД-м илIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх.\nУФ-м транспортымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Андрей Костюк, Росавтодорым ипащэу Роман Новиковым бэмышIэу Москва зэдэгущыIэгъоу щадыриIагъэхэм къащаIэтыгъэ Iофыгъо заулэмэ АР-м и ЛIышъхьэ анаIэ тыраригъэдзагъ.\nФедеральнэ гъогу агентствэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, лъэпкъ проектэу «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ ыкIи щынэгъончъэ гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэнкIэ республикэм гъэхъэгъэшIухэр иIэх. Джащ фэдэу гъогушхохэм яшIыни зэIукIэм щытегущыIагъэх. Ахэм зэу ащыщ къалэу Мыекъуапэ къэзыухьэрэ автомобиль гъогум иящэнэрэ Iахь ишIын ухыгъэныр.\nЛъэмыджищ зиIэ, километри 10,4-рэ зикIыхьэгъэ автомобиль гъогоу Мыекъуапэ къэзыухьэрэм изичэзыу Iахь гъэтхапэм къызэIуахыгъ. Адыгеим ия 100-рэ илъэс ипIалъэм къыпэу километри 7,5-рэ зикIыхьэгъэщт гъогум игъэпсын аухынэу рахъухьэ.\n2009-рэ илъэсым агъэпсыгъэ километри 9-р къыдыхэлъытагъэу пстэумкIи километрэ 27-рэ ащ икIыхьэгъэщт. Республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм якIурэ гъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэным тегъэпсыхьагъэу Мыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогур нахь кIыхьэ ашIын, зигугъу къэтшIыгъэ проектыр лъагъэкIотэн ямурад. Поселкэу Краснооктябрьскэм пэмычыжьэу автомобиль гъогоу Мыекъуапэ — ТIуапсэ зыфиIорэм иIахьыкIэ агъэпсынэу рахъухьэ.\nГъогум иIахьыкIэ ипроектэу АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ игъоу къафилъэгъугъэм игъэкIотыгъэу зэIукIэм щыхэплъагъэх. ЛъэмыджитIу, гъогу зэхэкIыпIи 4 ащ хэтынэу, километрэ 11-м ехъу икIыхьэгъэнэу къырадзэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ проектым дэлажьэхэ зыхъукIэ лъэныкъо пстэури зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ амалхэри къыдалъытэнэу.\n«Мы аужырэ илъэсхэм республикэм итранспорт инфраструктурэ игъэпсынкIэ бэ тшIагъэр. Гъогухэм ягъэцэкIэжьынкIэ ыкIи ягъэпсынрэкIэ мылъкушхо къатIупщы. Федеральнэ мылъкоу къытIукIагъэм ишIуагъэкIэ республикэм игъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэнымкIэ пшъэрылъэу тиIэхэр псынкIэу дгъэцэкIэнхэ тэлъэкIы. Ау тапэкIэ джыри пшъэрылъыбэ тиI. Анахь шъхьаIэхэм зэу ащыщ гъогухэм тхьамыкIагъоу къатехъухьэрэм къыкIегъэчыгъэныр. Тигъогухэр щынэгъончъэу, зэтегъэпсыхьагъэхэу щытынхэ фае. Мы лъэныкъомкIэ Iофэу тшIэрэр лъыдгъэкIотэщт, шъолъыр гъогухэм ямызакъоу, муниципальнэхэми гъунэ алъытфыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Литературнэ портретхэр — Голос Адыга\nГолос Адыга — официальный сайт газеты www.adygvoice.ru\nРедактор 09.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Жэбзэ чаныр яIаш» ыцIэу джырэблагъэ Хьаудэкъо Шыхьамызэ тхылъ къыдигъэкIыгъ. Ар кIэлэегъаджэхэм къашъхьапэным, яIофшIэнкIэ агъэфедэным щыгугъэу авторым къыгъэхьазырыгъ.\nХьаудэкъо Шыхьамызэ Теуцожь районымкIэ Къунчыкъохьаблэ къыщыхъугъ, Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм ыуж Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым щеджагъ, къыухыгъ. Илъэс зэкIэлъыкIохэм еджэпIэ зэфэшъхьафхэм Iоф ащишIагъ, джы илъэс 30 фэдиз хъугъэу кIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ Адыгэ республикэ институтым щэлажьэ.\nСыдрэ IофшIапIэ зыIоти, Шыхьамызэ шъыпкъагъэ хэлъэу ипшъэрылъ ыгъэцэкIагъ, джыри егъэцакIэ. Ащ дакIоу тхэным, бзэм, литературэм язэгъэшIэн пылъ, IофшIэгъэ пчъагъэ иI. Ахэм ащыщых шIэныгъэлэжьэу Тхьаркъохъо Юнысрэ ежьыррэ къыдагъэкIыгъэ «Зэпыщыт адыгэ гущыIэхэм ягущыIалъэ», Цуекъо Алый игъусэу атхыгъэ тхылъэу «ГущыIэжъхэр» зыфиIорэр. Ахэм къакIэлъыкIуагъэх адыгэ тхакIохэм, шIэныгъэлэжьхэм ыкIи гъэсэныгъэм иIофышIэхэм яхьылIагъэхэ очеркхэр зыдэт тхылъитIу хъурэ IофшIагъэу «Лъэуж нэфхэр» зыфиIорэр. Ащ къыкIэлъыкIуагъэх адыгабзэм фэгъэхьыгъэ тхылъэу «Тиныдэлъфыбз» зыфиIорэмрэ ным фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр зыдэт тхылъэу «Ны закъор ары» ыIуи цIэ зыфишIыгъэмрэ. ЗэдзэкIын Iофми Шыхьамызэ пылъ, тхылъ шъхьафэу къыдэкIыгъэуи иI, зэридзэкIыгъэхэ рассказхэр «Адыгэ макъэм» къыхиутыхэу мэхъу.\nТхылъыкIэу къыдэкIыгъэм адыгэ тхакIохэм ящыIэныгъэ гъогу ыкIи ятворчествэ афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр къыдэхьагъэх. ТхэкIо ыкIи усэкIо 20 фэдизмэ яхьылIэгъэ тхыгъэхэр IофшIагъэм дэтых. Ахэм тхэкIо ныбжьыкIэхэри, адыгэ литературэм икъежьапIэ щытыгъэхэри, етIанэ хэхъоныгъэшхо езыгъэшIыгъэхэри ахэтых. Тхылъым къыдэхьагъэхэм яхьылIагъэу тхыгъэхэр щымыIэхэу щытэп. Литературнэ критикхэм бэдэдэ зыфатхыгъэхэри, нахь макIэу зылъыIэсыгъэхэри ахэтых.\nЛитературэм щызэлъашIэхэрэ авторхэм атхыгъэхэу, критикхэр зэджагъэхэу, зэхафыгъэхэр етIанэ о зэбгъэфэнхэр, уишIошI къяпIолIэныр Iоф псынкIэп. Шыхьамызэ ащ фэдэ пшъэрылъ зыфишIыжьыгъ ыкIи ыгъэцэкIэн, итхыгъэхэр ямышIыкIэу ыгъэпсынхэ ылъэкIыгъ. ГущыIэм пае, КIэрэщэ Тембот къырамыIолIагъэ къэнэгъэнэп пшIошIыми, ежь Шыхьамызэ а тхэкIо цIэрыIом итворчествэ, ищыIэкIагъэм ехьылIэгъэ тхыгъэр щыIэныгъэм нахь пэблагъэу зэришIыгъэм ар нахь гъэшIэгъон къышIыгъ. ГущыIэм пае, КIэращэр педагогикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатыгъэмэ, Краснодар дэтыгъэ кIэлэегъэджэ институтым идоцентэу щытыгъэмэ, ащ ригъэджагъэхэм Кэстэнэ Дмитрий, Пэрэныкъо Мурат, Еутых Аскэр, Шъаукъо Мухътар, НэпшIэкъуй Сахьидэ ыкIи нэмыкIырэ зэлъашIэрэ цIыфхэр ахэтыгъэхэми зымышIэхэрэ кIэлэегъаджэхэри щыIэх. КIэращэм и Литературнэ музей иIофшIакIэ, тхакIом ишъхьэгъусэу Зузэ Тембот илэжьыгъэ къыухъумэнымкIэ ышIагъэм тхыгъэм псэ къыпагъэкIагъ.\nМэщбэшIэ Исхьакъ итворчествэ адыгэ литературэм Iоф щызышIэгъэ критик анахь лъэшхэм къащегъэжьагъэу итхылъеджэ къызэрыкIохэм анэсыжьэу бэ къытегущыIагъэр. Ау Хьаудэкъом романэу «Хъан-Джэрый» зыфиIорэм хэт Къэнтатэ иобразэу къыхищыгъэр кIэлэегъаджэхэми тхылъеджэ къызэрыкIохэми ашIогъэшIэгъонын къысшIошIы. Къэнтатэ иобраз цIыфыгъэм ынапэу зэрэщытыр уапашъхьэ Шыхьамызэ къырегъэуцо. Ащ гъэсэпэтхыдэу ыш ыкъоу Мыхьамэт-Джэрые иунагъо къихъухьэгъэ кIалэхэм ариIорэр непэрэ мафэми игъо шъыпкъэу щыт. Романым къыхихи къызтегущыIэгъэ пычыгъор анахь кIочIэшхо зиIэ Iахьэу хъугъэ. Ар Шыхьамызэ къыгъэнэфэн, мэхьанэу хэлъыр къызэIуихын ылъэкIыгъ.\nХьаудэкъо Шыхьамызэ (сэмэгумкIэ апэрэу щыт) кIэлэегъаджэхэм яшIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ институтым иIофышIэхэм ахэт.\nЦуекъо Юныс фэгъэхьыгъэ тхыгъэри гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ, анахьэу «ТхакIор чэтацэм рэкIо» зыфиIорэм тхакIом ипсихологие гъэшIэгъонэу къыщызэIуехы. ТхакIохэм Шыхьамызэ шъхьэкIэфэшхо зэрафыриIэр ренэу къыхегъэщы.\n– БлэкIыгъэр къизыIотыкIэу, къэкIощтым ухэзыщэн зылъэкIырэр тхакIор ары, — еIо ащ. – Сэ сшъхьэкIэ тхакIом иIофшIэни иIофшIагъи осэшхо афэсэшIы. СиныбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу тхакIом иIофшIакIэ сегупшысэщтыгъ, шъхьэкIафэ фэсшIэу сыкъэтэджыгъ. Атхыгъэхэм сяджэу, сябгъукIоу щытыгъэп, зэритхыгъэм сегупшысэщтыгъ. Ары литературэмкIэ кIэлэегъаджэхэм агъэфедэн тхылъхэр щымыIэхэу аIо зэхъум, тхакIохэм яхьылIагъэу стхынэу сызышIыгъэр. Шъыпкъэ, мыр апэрэ тхылъэп, ащ ыпэкIи тхакIохэм, шIэныгъэлэжьхэм, гъэсэныгъэм иIофышIэхэм яхьылIагъэу очеркхэр зыдэт тхылъитIу къыдэзгъэкIыгъ.\nТхакIом фэгъэхьыгъэ гупшысэхэм къакIэкIуагъ «ТхакIор чэтацэм рэкIо» зыфиIорэ статьяри. ТхакIор тхэнэу тIысыным ыпэкIэ, бэшIагъэу зыгъэгумэкIэу, ышъхьэ къыщекIокIырэ гупшысэхэм къегъэжьапIэу, ухыжьыпIэу яIэщтым егупшысэ, хэтыщт геройхэр зыфэдэщтхэр, жабзэу аIулъыщтыр — шъхьадж ичIыпIэ зэрегъафэ. Ахэр чэщи мафи имыIэу тхакIом гум щызэрещэх. Геройхэр зэрэзэфэгубжыхэрэм, зэрэзэшIужьхэрэм тхакIор къогъупэ горэм къосэу алъэплъэ. Къэнэжьырэр псынкIэу итхапIэ кIонышъ, гупсэф къезымытэу, чэщ мычъыябэ къыфэзыхьыгъэхэ гупшысэхэр, фэсакъызэ, тхылъыпIэм ригъэкIунхэр ары.\n— Ау ащ ыужми тхакIом рэхьатыгъо егъоты пIон плъэкIыщтэп. Ащ фэдиз къин зытырилъэгъогъэ тхылъым еджэщтхэм къыраIолIэщтыр ышIэрэп, мэгумэкIы. ЕджэгъошIуа, еджэгъуая? Уахътэм хэуцуа? ТхакIом тхылъым Iоф дишIэ зыхъукIэ, псыхъо къиугъэм зэпырэсыкIы, жьыбгъэ-ос фыртынэшхом пхырэкIы, чэщ мэзахэм чэтыу шIуцIэм щылъэхъу, мэшIолыгъэшхом лъапцIэу зэпырэкIы. Джащ фэсэгъадэ тхакIом тхылъыр ытхы зыхъукIэ къызэпичырэ гъогу къиныр, — еIо Шыхьамызэ.\nЫпшъэкIэ къызэрэщытIуагъэу, тхылъым авторыбэмэ яхьылIэгъэ тхыгъэхэр къыдэхьагъэх. Ахэм щымыIэжьхэри, ныбжь зиIэу псэухэрэри, ныбжьыкIэхэри ахэтых. Ахэм зы бзылъфыгъэу ахэтыр къахэзгъэщымэ сшIоигъу. Ар Хьакъунэ Зарем ары. Заремэ игущыIэхэм кIуачIэу ахэлъым нэсыным Шыхьамызэ пылъ. Шъыпкъэр пIощтмэ, гущыIэм имэхьанэ тхылъым шъхьафэу авторым къыщыреIотыкIы. «ГущыIэм ыкIуачI» зыфиIорэ тхыгъэмкIэ тхылъыр къызэIуехы. ГущыIэм уиукIыни укъигъэхъужьыни зэрилъэкIыщтымкIэ щысэ гъэшIэгъонхэр къехьых. «ГущыIэм имэхьанэ елъытыгъ ишIуагъэу е иягъэу къыгъэкIон ылъэкIыщтыр зыфэдэщтыр», — еIо ащ.\nАвторэу зызыфигъэзагъэ пэпчъ итворчествэ зэхифы зэхъум, ащ гущыIэр зэригъэфедэрэм лъыплъагъ, ыгъэунэфыгъ. Хьакъунэм итхыгъэхэми ары къызэрякIолIагъэр. Заремэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэри гущыIэм кIуачIэу иIэмкIэ къырегъажьэ, цIыфымкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр къыщеIо. Заремэ итворчествэ къыубытыхэрэ лъэныкъохэр къыхегъэщых, игущыIэхэм кIуачIэу яIэр къегъэнафэ.\nМыщ фэдэ тхыгъэу тиIэр бэп, зэреджэхэрэ тхылъхэм къадахьэхэрэ тхыгъэ гъушъэхэм афэмыдэу зы чIыпIэм нахь куухэу, адрэ чIыпIэм нахь къызэрыкIохэу, ау щыIэныгъэм нахь пэблагъэхэу гъэпсыгъэхэу тхылъым IофшIагъэхэр къыдэхьагъэх.\nШыхьамызэ итхылъ кIэлэегъаджэхэм атегъэпсыхьагъэу ары зэрилъытэрэр, ау нэмыкI тхылъеджэхэми ар ашIогъэшIэгъонынэу къысщэхъу.\nПредыдущая Джэгъогъуныгъэм идэпкъ\nСледущая Илъэсыр имыкIызэ\nВ Адыгее почтили память воинов-интернационалистов\nВ Адыгее открыт новый экскурсионный маршрут «Дорога к Победе»\nАдыгэм идунай хэзыщэщтхэ IофшIагъэх\nНыбжьыкIэхэр нахьыбэу хэхьэх