Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Республикэм ИлIышъхьэу Тхьакущынэ Асльан ДырашIыгъэ ЗэдэгущыIэгъур (29.04.2016)\nАдыгэ Республикэм ИлIышъхьэу Тхьакущынэ Асльан ДырашIыгъэ ЗэдэгущыIэгъур (29.04.2016)\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ФедерациемкIэ Советым ителеканалэу «Вместе-РФ» зыфиIорэм итележурналистэу ыкIи мы каналым ипрограммэ зезыщэрэ Татьяна Стародубовам мы мафэхэм зэдэгущыIэгъу дыриIагъ.\n— Республикэм экономикэм ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэшIухэр зэриIэхэм тыщыгъуаз. КъэпIопэн хъумэ, дотациехэр Адыгеим фэдитIукIэ нахь макIэ щашIыгъэх. Сыд фэдэ къэкIуапIэха ащкIэ щыIагъэхэр?\n— Дотациехэр фэдэ пчъагъэкIэ нахь макIэ пшIынхэм ыкIи хахъоу пфэхъухэрэм джыри нахь зыкъябгъэIэтыным пае IофшIэныр зэхэощэ къодыекIэ икъущтэп. ФинансхэмкIэ дисциплинэ пхъашэ ищыкIагъ, документ шъхьаIэр тэрэзэу, куоу егупшысагъэу зэхэгъэуцогъэн фае, бюджетым икъэкIуапIэхэм ягъэфедэни нахь шIуагъэ къытэу зэхэмыщагъэмэ хъущтэп — ахэр ары кIэухышIухэм такъыфэкIоным пае тиIофшIэн лъэпсэ шъхьаIэу фэхъугъэхэр.\nНепэ тиреспубликэ финансхэм алъэныкъокIэ зыпкъитыныгъэ зэрилъыр къэтэIо. ЭкономикэмкIэ Iофхэр зэрэкъинхэм емылъытыгъэу, Адыгеир мылъкум игъэзекIонкIэ апэрэ чIыпIэр зыIыгъ шъолъырхэм ащыщ. Илъэсэу икIыгъэм икIэуххэмкIэ, бюджетым къыдилъытэхэрэм цIыфхэр игъэкIотыгъэу ащыгъуазэ зэрашIыгъэхэм елъытыгъэу, тиреспубликэ я 6-рэ чIыпIэр хэгъэгумкIэ ыубытыгъ, Къыблэ федеральнэ шъолъырым къыхиубытэхэрэм азыфагу — я 2-рэ чIыпIэр.\nПчъагъэхэмкIэ къэзгъэлъэгъон: 2007-рэ илъэсым дотациехэр процент 61,1-рэ хъущтыгъэхэмэ, 2015-рэ илъэсым — процент 38,2-рэ. Дотацием къыкIичынымкIэ лъапсэ хъугъэхэр тибюджет ежь ихахъохэр нахьыбэ тшIын зэрэтлъэкIыгъэр ары. ГущыIэм пае, 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2015-рэ илъэсым нэс фэди 4,3-кIэ хахъохэр нахьыбэ хъугъэх, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, сомэ миллиарди 9,9-м нэсыгъэх. Аужыпкъэм 2015-рэ кризис илъэсым хахъохэр, 2014-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, сомэ миллион 634,6-кIэ, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, проценти 6,9-кIэ нахьыбэ хъугъэх (ежь ихахъохэм зэрахэхъуагъэм ипсынкIагъэкIэ). А лъэныкъомкIэ Къыблэ федеральнэ коим ишъолъырхэм азыфагу Адыгеим апэрэ чIыпIэр щиIыгъ.\nАу мыщ дэжьым хэгъэунэфыкIыгъэн фае 2009-рэ илъэсым къыщыублагъэу республикэм къыIэкIэхьэрэ федеральнэ дотациехэр нахь макIэ зэрэхъугъэхэр. Мыщ дэжьым IофыгъуитIу къыдэлъытэгъэн фае: зы лъэныкъомкIэ, финансхэм ялъытыгъэу тиIофхэр нахь зыпкъ еуцох, адрэ лъэныкъомкIэ — дотациехэм къащыкIэзэ, республикэм ежь-ежьырэу зиIыгъыжьыным ущыгугъынэу хъурэп. Ащ къыхэкIэу бюджетым пэIухьэрэр нахь макIэ хъун ылъэкIыщт, анахьэу етIани экономикэм иIофхэр зыфэдэ хъухэрэм уакъыпкъырыкIымэ.\nIофтхьабзэу зэшIотхыхэрэм нахь игъэкIотыгъэу уакъытегущыIэн хъумэ, республикэм ибюджет хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэу къихьэхэрэр нахьыбэ шIыгъэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэм я План тетэу тызэрэзекIорэр къэIогъэн фае.\nХэбзэIахьхэм алъэныкъокIэ фэгъэкIотэныгъэ гъэнэфагъэхэр афэшIыгъэнхэм епхыгъэ Iофыр джыри нахь тэрэзэу зэхэщэгъэным тынаIэ тетэгъэты, мылъкумкIэ хэбзэIахь зытыралъхьэрэр ыкIи къаугъоирэр нахьыбэ шIыгъэнымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэшIотэхых, чIыгу Iахьхэмрэ мылъкумрэ тэрэзэу къыдэлъытэгъэнхэмкIи шIуагъэ къэзытыщт программэхэр тэгъэфедэх. ХэбзэIахьхэмрэ угъоинхэмрэ афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр гъэцэкIагъэ хъуным иIофыгъохэм атегъэпсыхьагъэу межведомственнэ комиссием Iоф ешIэ. Мы комиссием анахьэу ынаIэ зытыригъэтырэр хабзэм икъулыкъу пстэуми яIофшIэн зэдегъэштэныгъэ хэлъыныр ары.\n— Бюджетым игъэнэфэнкIэ Iофыгъохэр къэуцугъагъэха?\n— 2016-рэ илъэсымкIэ республикэм ибюджет иихъухьан нахь пхъэшагъэ хэлъэу кIуагъэ, ау социальнэ лъэныкъом къыкIетымыгъэчыным тынаIэ тедгъэтыгъ. ХахъохэмкIэ Iахь гъэнэфагъэм сомэ миллиарди 2,3-кIэ къыкIедгъэчыгъ, хъарджхэр — сомэ миллиарди 2,5-м нэсэу нахь макIэ тшIыгъэх.\nХэгъэгум экономикэм ылъэныкъокIэ иIофхэм язытет елъытыгъэу Адыгеими, Урысые Федерацием инэмыкI шъолъырхэм афэдэу, хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэм зыкъызэраIэтырэм ипсынкIагъэ нахь къыщикIичыгъ.\nМы аужырэ илъэси 9-м гурытымкIэ илъэсым ежь ихахъохэм процент 18-м нэсэу зыкъаIэтыщтыгъэмэ, 2016-рэ илъэсым (2015-рэ илъэсым елъытыгъэмэ) проценти 2-м нахьыбэу хахъо фэхъун ылъэкIынэу итхъухьэшъугъэп.\nДжащ фэдэу мы аужырэ илъэси 3-м федеральнэ бюджетым къыхэкIырэ дотациехэу республикэм бюджет зэпэщэчыныгъэхэр щыгъэтэрэзыгъэнхэм апэIуигъэхьанэу щытхэм къакIечы. Ащ нэмыкIэу Адыгэ Республикэм ибюджет федеральнэ зэзэгъыныгъэхэм атегъэпсыхьэгъэ гъунапкъэу агъэнэфагъэхэр гъэцэкIагъэ хъунхэр къыделъытэ.\nДжыри зэ хэсэгъэунэфыкIы: 2016-рэ илъэсымкIэ бюджетым икъэкIуапIэхэр зэкIэ зыфытегъэпсыхьагъэхэр социальнэ хъарджхэр, республикэм щыпсэурэ цIыфхэм апашъхьэ социальнэ пшъэрылъхэу зыфэтшIыжьыгъэхэр зэшIохыгъэнхэр, Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр гъэцэкIэгъэнхэр ары.\n— Республикэм ифинанс документ шъхьаIэ сыдэущтэу гъэцэкIагъэ хъура?\n— Адыгеим хахъомкIэ изэхэубытэгъэ бюджет 2015-рэ илъэсым сомэ миллиард 17-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ, хъарджхэмкIэ — сомэ миллиард 18,2-кIэ. Дефицитыр — сомэ миллиард 1,1-рэ хъугъэ. Илъэсэу икIыгъэм къэнэжьыгъэ ахъщэмкIэ, къытIэкIэхьэгъэ федеральнэ ыкIи коммерческэ кредитхэмкIэ а дефицитыр дэдгъэзыжьын тлъэкIыгъ. 2015-рэ илъэсыр кризис илъэсэу щытыгъ нахь мышIэми, 2014-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, хахъохэр проценти 6,9-кIэ нахьыбэ хъугъэх. Федеральнэ указхэмкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэ хъугъэх ыкIи цIыфхэм апашъхьэкIэ пшъэрылъэу зыфэтшIыжьыгъэхэри гъэцэкIагъэ хъугъэх.\nАу мы илъэсымкIэ бюджетым игъэцэкIэн кIэухышIухэр фэхъунхэ зэрилъэкIыщтыр нафэ къэхъу. ЫпэкIэ къызэрэщысIогъагъэу, хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэм зыкъызэраIэтырэр проценти 2 фэдизкIэ нахь псынкIэ хъунэу къитыдзэгъагъэмэ, 2016-рэ илъэсым иа 1-рэ квартал ар проценти 10-м нэсыгъах илъэсэу икIыгъэм иджырэ фэдэ лъэхъан елъытыгъэмэ (нэмыкIэу къэпIон хъумэ, а 1-рэ кварталым хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр сомэ миллиарди 2-рэ миллион 216-рэ хъугъэх, ипсынкIагъэ зэрэхэхъуагъэр пчъагъэхэмкIэ зэрэхъурэр сомэ миллион 205,3-рэ). Мыщ дэжьым къэIогъэн фае социальнэ пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн пстэуми апэ идгъэшъызэ зэрэдгъэнафэрэр, а 1-рэ кварталым а лъэныкъомкIэ планыр икъоу гъэцэкIагъэ хъугъэ.\nМы илъэсым республикэм ибюджет капитальнэ нэшанэ зиIэ хъарджхэмкIэ мылъкум елъытыгъэу къиныгъохэм яуталIэ. Хахъохэр нахь макIэ зэрэхъурэм къыхэкIэу бюджетым епхыгъэ учреждениехэм мылъкумкIэ ыкIи техникэмкIэ ягъэпытэн пэIудгъахьэрэм къыкIедгъэчын фаеу хъугъэ. Джырэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр ары ныIэп ахъщэр зыпэIудгъахьэрэр.\nФедеральнэ программэхэм ягъэцэкIэн тыхэлэжьэным ылъэныкъокIи бюджет къэкIуапIэхэм къиныгъо гъэнэфагъэхэр къафыкъокIых.\nАдыгэ РеспубликэмкIэ къинэу мэхъу, Урысые Федерацием инэмыкI шъолъырыбэми афэдэу, бюджетым епхыгъэу зыфэдгъэуцужьыгъэ пшъэрылъхэр зэкIэ дгъэцэкIэнхэр. Арышъ, нэмыкI шъолъырхэм афэдэу, республикэми заем къэкIуапIэхэр къызфигъэфедэнхэ фаеу мэхъу, Адыгэ Республикэм ибюджет ищыкIэгъэ зэдегъэштэныгъэ хэлъыным, рахъухьагъэхэм апэIухьащт мылъкур тэрэзэу зэпэщэчыгъэным апае амалэу щыIэ пстэуми такъыпкъырэкIы.\n— Адыгеир мэкъумэщ шъолъыр, илъэсэу икIыгъэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къэшъухьыжьыгъ, сыда адэ мы илъэсым шъуиIофхэм язытет зыфэдэ хъущтыр, гугъэпIэ гъэнэфагъэхэр ащкIэ щыIэха?\n— 2015-рэ илъэсым мэкъумэщ продукциеу къахьыжьыгъэр сомэ миллиард 19,4-рэ, 2014-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, проценти 6,9-кIэ ар нахьыб. 2015-рэ илъэсым икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, мэкъумэщ продукциемкIэ Адыгеим апэрэ чIыпIэр Къыблэ федеральнэ шъолъырым щиубытыгъ.\nЗернэ ыкIи зернобобовэ культурэу къахьыжьыгъэр тонн мин 638,9-рэ мэхъу, 2014-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, тонн мин 95,5-кIэ ар нахьыб. 2015-рэ илъэсым гурытымкIэ зы гектарым зернэ центнер 44,5-рэ къырахыжьыгъ, 2014-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, ар центнери 2,9-кIэ нахьыб. Мы илъэсми лэжьыгъэ бэгъуагъэ къэтхьыжьынэу тэгугъэ (2015-рэ илъэсым къэтхьыжьыгъэм нахь мымакIэу), ащкIэ зишIуагъэ къэкIощтхэм ащыщ чIыгоу тылэжьырэм зэрэхэдгъэхъуагъэр.\nРеспубликэм гектар мин 97,5-мэ бжыхьасэхэр щарапхъыгъэх, ар 2015-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, гектар мини 2,5-кIэ нахьыб. Гъэтхасэхэр гектар мин 47,5-мэ арагъэкIугъэх, 2015-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, гектар мин 0,8-кIэ ар нахьыб.\nБжыхьасэхэм пIэлъэ кIэкIым къыкIоцI зэрящыкIагъэм тетэу адэлэжьагъэх, ахэкIодыкIыгъи щыIэп. Джы игъом гъэтхасэхэр халъхьанхэм пае ящыкIэгъэ мылъку-техникэ амалхэр республикэм аригъэгъотыгъэх.\nЛэжьыгъэ бэгъуагъэ къэтхьыжьыным лъапсэ фэхъухэрэм зыкIэ ащыщ джырэ уахътэм диштэрэ технологиехэр зэрэдгъэфедэхэрэр. Республикэм ичIыгулэжьхэм мэкъумэщ техникэу агъэфедэрэр агъэкIэжьы. Ащ нэмыкIэу чылэпхъэшIухэм чIыпIэу аубытырэм хагъахъо. ГущыIэм пае, 2015-рэ илъэсым икIэуххэмкIэ ахэм чIыгоу чылапхъэр зэрагъэкIугъэм процент 11,6-рэ ыубытыгъ. Мы илъэсым процент 12-м ар нэсынэу тэгугъэ. Илъэс къэс гухэлъэу тшIыгъэр къыддэхъуным пае субсидиехэр къафыхэтэгъэкIых.\nСыдэу щытми, Iофтхьабзэу зетхьэхэрэм — мыщ къыхеубытэх производствэр уахътэм диштэу зэрэзэхатщэрэр, чIыгоу лэжьыгъэр зыхатлъхьэрэм зызэредгъэушъомбгъурэр, чылэпхъэшIухэр зэдгъэкIурэ чIыгухэр нахьыбэ зэрэтшIыхэрэр — амал къаты 2016-рэ илъэсым зернэ ыкIи зернобобовэ культурэу къэтхьыжьыщтым ибагъэ 2015-рэ илъэсым къыкIимычынэу.\n— Отраслэм инвестициеу хашъулъхьэрэр нахьыбэ мэхъуа?\n— ДжырэкIэ инвестицие шъхьаIэхэр чъыгхатэхэм апэIутэгъахьэ, 2008-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ нахь чанэу тыдэлажьэ хъугъэ. Илъэси 8-м къыкIоцI Адыгеим ичIыгу гектар мин 1,3-мэ чъыгхэр ащыдгъэтIысхьагъэх, ащ щыщэу гектар 700-р псынкIэу зыхэхъорэ чъыгхатэхэм аубытыгъ. Пхъэшъхьэ-мышъхьэ IыгъыпIэхэр шIыгъэнхэм иIофыгъуи ащ дакIоу къэуцу. МыщкIэ инвестициехэр игъэкIотыгъэу гъэфедэгъэнхэ фае. Илъэси 2-м къыкIоцI, мы илъэсым къыщегъэжьагъэу, а зы уахътэм пхъэшъхьэ-мышъхьэ тонн мин 12 фэдиз зыщыпIыгъын плъэкIыщт псэуалъэ тшIын мурад тиI. АщкIэ инвестициехэр сомэ миллион 600-м къехъущтых.\nАщ нэмыкIэу тонн мин 30-м нэс зыщаIыгъын алъэкIыщт оптовэ гупчэм ишIын республикэм щырагъэжьагъ, ар сомэ миллиард 1,5-кIэ къытфекIущт.\nКартофыр, хэтэрыкIхэр зыщаIыгъыщтхэр, гъэфэбапIэхэр шIыгъэнхэм пае инвестициехэр гъэфедэгъэнхэмкIэ амалэу щыIэхэм тахэплъэ.\n2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зэхэубытагъэу республикэм иэкономикэ сомэ миллиарди 140-м ехъу халъхьэгъах. Непэ Адыгеим инвестпроект 60-м ехъумэ щадэлажьэх, пстэумкIи сомэ миллиард 70-м ехъух инвестициехэу агъэнэфагъэхэр.\n— Фермер хъызмэтшIапIэхэм сыд фэдэ IэпыIэгъуа яшъутырэр? ЧIыфэштэным ылъэныкъокIэ къуаджэхэм ащылажьэхэрэм гумэкIыгъо горэхэр яIэха?\n— ХъызмэтшIэпIэ цIыкIухэм республикэм имэкъу-мэщ яIахьышхо хашIыхьэ. Фермер ыкIи унэе хъызмэтшIапIэхэм яIахьэу зэхэубытэгъэ мэкъумэщ продукцием хэлъыр процент 60-м ехъу.\nАщ фэдэ хъызмэтшIэпIэ цIыкIухэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ зишIуагъэ къакIохэрэм ащыщых унэгъо былымэхъо фермэхэм яхэхъоныгъэрэ IофшIэныр езыгъэжьэгъэкIэ фермерхэмрэ IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэм ипрограммэ. А программэмкIэ 2013 — 2015-рэ илъэсхэм езыгъэжьэгъэкIэ фермер 65-мэ, джащ фэдэу унэгъо былымэхъо фермэхэм зягъэушъомбгъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ хъызмэтшIэпIэ 19-мэ грантхэр аратыгъэх.\nАщ ишIуагъэкIэ бэмэ яхъызмэтшIапIэхэр нахь зэтырагъэпсыхьагъэх: трактор 40-м ехъу, лэжьыгъэIухыжь комбайни 2, техникэ ыкIи оборудование зэфэшъхьафэу 185-рэ къызIэкIагъэхьагъ. Джащ фэдэу былымышъхьэ миным ехъу къащэфыгъ, склади 7, мэлхэр зыщаIыгъыщт фермитIу, чэтэхъо фермэ, былым пIашъэхэм апае зы фермэ ыкIи зы гъэфэбапIэ ашIыгъэх.\nЧIыфэхэм яштэн фэгъэхьыгъэу угущыIэн хъумэ, мыщкIэ нэмыкI шIыкIэ-амалхэр тэгъэфедэх. Пстэуми апэу чIыфэхэм атехъорэ процентхэм къащытэгъакIэ, а процентхэм языIахь афэтэлъэгъужьы. А пстэуми яшIуагъэ къэкIо къоджэдэсхэм чIыфэштэнымкIэ яIоф нахь псынкIэ хъунымкIэ.\n2015-рэ илъэсым ОАО-у «Россельхозбанкым» республикэм и АПК хэхъоныгъэ зэришIыщтым тегъэпсыхьагъэу сомэ миллион 892-рэ чIыфэу къыритыгъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 46,3-р унэе IэпыIэгъу хъызмэтшIэпIэ пэрытхэр зиIэхэм аратыгъ, сомэ миллион 211,6-р — фермер хъызмэтшIапIэхэм, сомэ миллион 634,1-р — ипIалъэкIэ зы илъэсым шIомыкIыщт чIыфэу аIэкIагъэхьагъ.\n2016-рэ илъэсым иа 1-рэ квартал сомэ миллиони 121,5-рэ хъурэ чIыфэ аратыгъ. Ащ щыщэу сомэ миллиони 9,5-р — унэе хъызмэтшIапIэ зиIэхэм, сомэ миллион 25,4-р — фермер хъызмэтшIапIэхэм, сомэ миллион 86,6-р — ипIалъэкIэ зы илъэсым шIомыкIыщт чIыфэу аIэкIагъэхьагъ.\nГурытымкIэ «Россельхозбанкым» чIыфэу аритыгъэм процентэу техъорэр мары: 2014-рэ илъэсым — процент 14,86-рэ, 2015-рэ илъэсым — процент 23,92-рэ, 2016-рэ илъэсым — процент 17,5-рэ. Джащ тетэу процентэу техъорэр мы илъэсым (2015-рэ илъэсым техъощтыгъэм елъытыгъэмэ) гурытымкIэ проценти 6,42-кIэ нахь макIэ хъугъэ.\nЫпэкIэ къызэрэсIогъагъэу, хъызмэтшIэпIэ цIыкIухэу чIыфэхэр зыгъэфедэхэрэм яIоф нахь къафэдгъэпсынкIэным пае процентэу техъорэм изыIахь афэтэлъэгъужьы, нэмыкI амалхэри тэгъэфедэх. 2015-рэ илъэсым чIыфэхэм яштэнкIэ зэзэгъыныгъэ мини 2-м ехъумэ ателъытэгъэ субсидие аIэкIэдгъэхьагъ. Федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм якъэкIуапIэхэм яшIуагъэкIэ субсидиеу аIэкIэдгъэхьагъэр сомэ миллион 85,5-рэм нэсы.\nТапэкIи ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Iофтхьабзэхэу къэралыгъо IэпыIэгъум къыдилъытэхэрэр зэшIотхыщтых.\n— Социальнэ лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет сыд фэд?\n— КъэпIон хъумэ, республикэм ибюджет ихъарджхэм янахьыбэ (процент 70-м ехъурэр) социальнэ лъэныкъом епхыгъ. ЭкономикэмкIэ къины-гъо гъэнэфагъэхэр щыIэхэми, игъом ыкIи икъоу цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ятэты, ахъщэкIи нэмыкI фэгъэкIотэныгъэхэмкIи тишIуагъэ ятэгъэкIы. АщкIэ республикэ бюджетми, федеральнэ бюджетми якъэкIуапIэхэр къызфэтэгъэфедэх.\nГущыIэм пае, мы илъэсыр къызихьагъэм щегъэжьагъэу ахъщэу аIэкIэдгъэхьагъэр зэкIэ индексацие тшIыгъэ: проценти 7-р — федеральнэ бюджетым, проценти 4,5-р республикэ бюджетым икъэкIуапI.\nЗэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, фэгъэкIотэныгъэ зиIэ цIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ Iофтхьабзэу зэшIуахыхэрэм ахъщэу апэIуагъахьэрэр илъэси 5-м къыкIоцI процент 23,5-кIэ нахьыбэ хъугъэ. 2015-рэ илъэсым сомэ миллиардрэ миллион 680-м ар нэсыгъ.\n2015-рэ илъэсым «ны мылъкум» щыщэу зэтыгъоу сомэ мин 50 нэбгырэ 1042-мэ аратыгъ, пстэумкIи ахэм аIэкIагъэхьагъэр сомэ миллион 52-м ехъу. КIэлэцIыкIухэу щыIэныгъэм чIыпIэ зэжъу ригъэуцуагъэхэм япсауныгъэ игъэпытэн апшъэрэ мэхьанэ зэттыхэрэм ащыщ. КIэлэцIыкIу сэкъатхэр зиIэ унагъохэм социальнэ IэпыIэгъу ятыгъэными тынаIэ лъэшэу тетэгъэты. ФэгъэкIотэныгъэ зиIэ ыкIи кIэлэцIыкIухэр зэрыс унэгъо мини 123-мэ республикэм социальнэ IэпыIэгъу щараты.\n2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2015-рэ илъэсыр къыхиубытэу къуаджэхэм газрыкIопIэ километрэ 330-рэ фэдиз, псырыкIопIэ километрэ 291-рэ, гурыт еджапIэ ыкIи фельдшер-мамыку пункт 28-рэ ащагъэпсыгъ. Унэгъо ныбжьыкIэ ыкIи специалист ныбжьыкIэхэу къуаджэхэм ащыпсэухэрэм ащыщэу 255-мэ япсэукIэ амалхэр нахьышIу афашIыгъэх, квадрат метрэ мин 16,6-рэ ахэм аIэкIагъэхьагъ. НепэкIэ джащ фэдэу къуаджэхэм ащыпсэурэ унэгъо ныбжьыкIэ 14-мэ япсэукIэ амалхэр нахьышIу ашIынхэм пае сертификатхэр аратыгъахэх.\nГазыр аIэкIэгъэхьэгъэным ылъэныкъокIэ Урысыем ишъолъырхэм азыфагу Адыгеим апэрэ чIыпIэхэм ащыщ щеубыты. 2016-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу чIыопс газэу аIэкIагъэхьагъэр процент 85-рэ фэдиз. Мы илъэсым газрыкIопIэ километрэ 22,5-рэ, псырыкIопIэ километрэ 29,8-рэ дгъэпсын ыкIи цIыфхэр зычIэсыщт унэ квадрат метрэ мин 1,2-рэ ттIупщын мурад тиI. Ащ нэмыкIэу къоджэ еджапIэмрэ врачым пае офисымрэ яшIын лъэкIуатэ.\n— Хэгъэгум и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр сыдэущтэу гъэцэкIагъэ хъухэра?\n— Хэгъэгум и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм пшъэрылъ шъхьаIэу къыдалъытэрэр Урысые Федерацием псынкIэу хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр ары. Тэри а унашъохэм ягъэцэкIэн лъэшэу тынаIэ тет. Шъугу къэсэгъэкIыжьы: 2009-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу лэжьапкIэм итынкIэ республикэм чIыфэ телъэп, IофшIэн мыгъотыныгъэм къыкIегъэчыгъэнымкIэ Iофтхьабзэхэр зетэхьэх. 2015-рэ илъэсым IофшIэн зымыгъотыхэрэм япчъагъэ процент 1,3-рэ хъугъэ, 2007-рэ илъэсым ар зынэсыщтыгъэр проценти 4.\nКъэралыгъо капитальнэ вложениехэм яшIуагъэкIэ псэолъэ 344-рэ 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ттIупщыгъэ. Ахэм япроцент 90-р социальнэ лъэныкъом епхыгъ. Илъэси 3-м къыщегъэжьагъэу илъэси 7-м нэс зыныбжь кIэлэцIыкIу пстэуми IыгъыпIэхэм чIыпIэ ащагъотыгъ. Программэу «Доступная среда» зыфиIорэм изэшIохын сомэ миллион 54-рэ фэдиз къыфыхэдгъэкIыгъ.\nКIэлэцIыкIу ибэхэм ыкIи нэмыкI цIыфхэу фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм зыщыпсэущтхэ унэхэр яIэ хъунхэм иIофыгъуи зэшIотэхы. 2015-рэ илъэсым цIыфхэр зычIэсыщт унэ квадрат метрэ мин 295,5-рэ ттIупщыгъэ, 2014-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, ар проценти 9-кIэ, 2011-рэ илъэсым елъытыгъэмэ, фэди 2,4-кIэ нахьыб.\nИлъэсэу икIыгъэм хъарджхэмкIэ пшъэрылъэу зыфэтшIыжьыгъэхэр зэкIэ дгъэцэкIагъэх, Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэу IофышIэ куп гъэнэфагъэхэм лэжьапкIэу аратырэм игъунапкъэ фэгъэхьыгъэхэр зэшIотэхых. МФЦ-м ифэIо-фашIэхэм 2016-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу цIыфхэм япроцент 95,9-рэ къызэлъаубытыгъ. Джы ялъэIу тхылъ атыным пае чэзыум такъикъ 15-м нахьыбэрэ ахэр хэтыхэрэп.\nСоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм ишыхьатэу щыт демографиемкIэ Iофхэм язытет зыфэдэр. Илъэсым къыкIоцI дунаим ехыжьхэрэм якоэффициент проценти 2,3-кIэ къыкIичыгъ. Ар Урысыем гурытымкIэ зынэсырэм нахь макI ыкIи мы аужырэ илъэс 25-мкIэ анахь цIыкIу. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгеим исхэм япчъагъэ проценти 3-м ехъукIэ нахьыбэ хъугъэ (нэбгырэ мин 451,5-рэм нэсыгъ). ЦIыфхэм гурытымкIэ къагъашIэрэми хэхъуагъ: 2007-рэм илъэс 68,7-рэм гурытымкIэ нэсыщтыгъэхэмэ, 2015-рэ илъэсым гурытымкIэ илъэс 73-м нэсыхэ хъугъэ. Мы аужырэ илъэси 5-м сабыибэ зэрыс унагъохэм япчъагъэ хэхъуагъ, нэбгырэ 3946-м къыщегъэжьагъэу нэбгырэ 5210-м нэсыгъ.\nТиIофшIэн икIэухышIухэр бэкIэ зэлъытыгъэхэм ащыщ инвестициехэр нахьыбэу республикэм къызэрихьэхэрэр. Хабзэм бизнесым цыхьэу фишIырэм зэрэхахъорэр, а бизнесым иIофхэр кIэкIынхэм пае амалышIухэр республикэм зэращарагъэгъотыхэрэр ащ ишыхьатых.\nНепэ Iофыгъоу къэтIэтыгъэ пэпчъ пIоми хъунэу жъоныгъокIэ унашъохэм япхыгъэу щыт. Арышъ, къыкIэсIотыкIыжьыщтэп, ау джыри зэ къыхэзгъэщымэ сшIоигъу: экономикэмрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэ зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ашIыным фытегъэпсыхьэгъэ Iофышхо зэшIотхыгъ. Гъэхъагъэ пэпчъ республикэм ипащэхэми, ащ щыпсэурэ цIыфхэми Iофышхоу агъэцэкIагъэм къыкIэкIуагъ.\n— Мы илъэсым республикэм сыд фэдэ пшъэрылъха ыпашъхьэ итхэр?\n— Пшъэрылъ шъхьаIэу тапашъхьэ итыр — республикэм иэкономикэрэ исоциальнэ зыпкъитыныгъэрэ тапэкIи хэхъоныгъэ ядгъэшIыныр ары.\nМы илъэсым ыкIэм нэс кризисым ифэмэ-бжьымэ гомыIоу къыттырихьэрэр дэгъэзыжьыгъэным епхыгъэ IофшIэныр, Iо хэлъэп, лъыдгъэкIотэщт. Газыр аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ, туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, гъогухэмрэ лъэмыджхэмрэ гъэцэкIэжьыгъэнхэмкIэ проектхэм язэшIохын тыдэлэжьэщт.\nМыщкIэ яшIуагъэ къэкIощт кризисым пэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэу зэшIотхыщтхэм, предпринимательствэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалышIоу IэкIэдгъэхьащтхэм, инвестициехэр нахьыбэу къызэрэзыфэдгъэфедэщтхэм.\nБюджет къэкIуапIэхэр нахь тэрэзэу зэрэдгъэфедэщтхэм, Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр зэшIохыгъэ зэрэхъущтхэм тызэрадэлэжьэщтым, гъот макIэ зиIэ цIыфхэм IэпыIэгъу тызэрафэхъущт программэхэм яшIуагъэкIэ анахь гухэлъ шъхьаIэу тиIэр — Адыгеим щыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ щыIакIэу иIэр нахьышIу шIыгъэныр — зэшIотхыщт.\nМы илъэсыр политикэм ылъэныкъокIэ пшъэдэкIыжь ин зыхэлъ илъэсэу АдыгеимкIэ щытыщт. Iоныгъом республикэм щыпсэухэрэм Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэ идепутатхэм анэмыкIэу, республикэм и Парламент идепутатхэри хадзыщтых. Ащ нэужым, чъэпыогъум и 5-м, Адыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъурэр хэдгъэунэфыкIыщт. Ар ныбжь дах гъэхъэгъэ гъэнэфагъэхэр зэрэщыIэхэр къыдэплъытэхэмэ, ау джыри лъэгэпIакIэхэм танэсыным пае кIочIабэ тищыкIагъ.\nАнахь пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр — республикэм щыпсэурэ цIыфхэм щыIэкIэ рэхьат яIэным, Iоф ашIэным, загъэпсэфыным пае ящыкIэгъэ амалхэр ядгъэгъотынхэр, игъом лэжьапкIэр, пенсиехэр, социальнэ тынхэр, джащ фэдэу нэмыкI фэIо-фашIэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары. Мамырныгъэрэ общественнэ-политикэ зыпкъитыныгъэрэ щыIэхэу, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэм ыкIи дин зэмылIэужыгъохэр зылэжьыхэрэм азыфагу зэгурыIоныгъэ-зэзэгъыныгъэ илъыныр ары. Ар тэркIэ гъэхъэгъэшхоу щыт ыкIи ар къэтыухъумэн, дгъэпытэн фае.


Республика Адыгея - Пэрытныгъэ зыIыгъ район\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Пэрытныгъэ зыIыгъ район\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Тэхъутэмыкъое районым» щыIагъ. Муниципалитетым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо хэлэжьагъ, район администрацием, ащ ипащэ 2019-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Хьатитэ Алый.\nИлъэсым изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэхэр бюджетыр, социальнэ пшъэрылъхэр, лъэпкъ проектхэр ыкIи программэ зэфэшъхьафхэр муниципалитетым зэригъэцэкIагъэхэр ары. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, район бюджетым ихахъохэр сомэ миллиарди 2,2-м ехъу, хъарджхэри ащ фэдизых. ХэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь хахъохэр процент 95,4-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. Инвестициехэр сомэ миллиардиплIым ехъу. Арэу щытми, лъэныкъо зырызхэмкIэ щыкIагъэхэр зэрэщыIэхэр, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр Шъхьэлэхъо Азмэт къыхигъэщыгъ.\nАдминистрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм уигъэрэзэнэу щытэу народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм зэдаштагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэ министрэхэм ащыщхэм Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэ аритыгъ, шъхьадж зыфэгъэзэгъэ лъэныкъом епхыгъэу къэгущыIагъ. Анахьэу анаIэ зытырадзагъэр лъэпкъ проектхэм, программэ зэфэшъхьафхэм шIуагъэу къатырэр районым къызфигъэфедэн зэрэфаер ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр зештэм, блэкIыгъэ илъэсым районым гъэхъэгъэшIухэр зэришIыгъэхэр, ау ащ дакIоу лъэныкъо зырызхэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер хигъэунэфыкIыгъ. Муниципалитетыр зыдэщыс чIыпIэр хъопсагъоу зэрэщытым, Краснодар зэрэпэблагъэм, къэралыгъом ишъолъыр зэфэшъхьафхэр зэзыпхыхэрэ автомобиль ыкIи мэшIоку гъогухэр зэрэпхырыкIыхэрэм хэхъоныгъэшIухэр ышIынхэмкIэ амалышIухэр къетых.\nМы аужырэ илъэсхэм Тэхъутэмыкъое районым фэтэрыбэу зэхэт унэхэр ыкIи унэе псэупIэхэр бэу щашIых. ПсэолъэшIыным проектхэу епхыгъэхэр, анахьэу цIыфхэм ямылъку зыхэлъхэр, зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. МыщкIэ, нэмыкI лъэныкъомкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэр уплъэкIугъэным фэшI гъэтхапэм и 1-м щегъэжьагъэу муниципалитетым зэрэщыIэщтхэр, псэуалъэхэм яшIын зэрэлъыкIуатэрэм зэрэлъыплъэщтхэр, ащ дакIоу цIыфхэм зэраIукIэщтхэр ыкIи гумэкIыгъохэу къэуцухэрэм ядэгъэзыжьын анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр къыIуагъ.\n— Районым щыпсэухэрэм япчъагъэ зэрэхахъорэм дакIоу, социальнэ псэолъакIэхэр щышIыгъэнхэм, гъогу ыкIи инженернэ инфраструктурэ зэтегъэпсыхьагъэ щыгъэпсыгъэным, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр къыщызэIухыгъэнхэм мэхьанэшхо иI. А пстэури гъэцэкIэгъэным мылъкушхо пэIухьащт, арышъ, бюджетым ихахъохэр нахьыбэ хъунхэр мыщ дэжьым анахь шъхьаI. ИнвестициехэмкIэ хъопсагъоу зэрэщытым къытырэ амалхэр районым къызфигъэфедэн- хэ фае. БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэмкIэ, муниципалитетым иэкономикэ инвестициеу къыхалъхьагъэм проценти 10 хэхъуагъ ыкIи сомэ миллиарди 4-рэ миллион 99-м кIэхьагъ. А къэгъэлъэгъон дэгъум тапэкIи едгъэхъун фае. Ащ къыдыхэлъытагъэу муниципалитетым иIэхэ инвестиционнэ площадкэхэм япчъагъи хигъэхъон фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, мы къэгъэлъэгъонымкIэ районым пэрытныгъэ ыIыгъ. Iоф зышIэн зылъэкIыщтхэм япроценти 6,9-рэ мы лъэныкъом фэгъэзагъ. Ар зэфэхьысыжь дэгъу, ау муниципалитетым ащ ригъэхъун амалхэр IэкIэлъых.\nМэкъумэщ хъызмэтым ылъэныкъокIи районым гъэхъэгъэшIухэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Коцэу, пынджэу къахьыжьыгъэр нахьыбэ хъугъэ, ау былымышъхьэм ипчъагъэ къыщыкIагъ. Мыщ хэщэгъэ мэкъумэщ-фермер хъызмэтшIэпIих ныIэп грант IэпыIэгъур къызфэзыгъэфедагъэр, ар мэкIэ дэд. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэнэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къафигъэпытагъ.\nМедицинэ фэIо-фашIэхэр цIыфхэм зэрифэшъуашэу афэгъэцэкIэгъэнхэм иIофыгъуи республикэм ипащэ мэхьанэшхо ритыгъ, мыщкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэр къыгъэнэфагъэх.\n— КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным ипроект къыдыхэлъытагъэу, непэрэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ оборудованиер район поликлиникэхэм аIэкIэдгъэхьагъ. Тэхъутэмыкъое район сымэджэщым автоматизированнэ IофшIэпIэ чIыпIи 167-рэ щагъэпсынэу щыт. Джащ фэдэу поселкэу Инэм поликлиникакIэ щышIыгъэным фэшI проектнэ-сметнэ документациер тэгъэхьазыры, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ау учреждениехэр зэтегъэпсыхьэгъэ закъокIэ Iофыр зэшIохыгъэ хъущтэп. IэпыIэгъу зищыкIагъэу къяуалIэхэрэ цIыфхэм шъхьэкIэфэныгъэ хэлъэу адэзекIонхэр медикхэм япшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр зыщагъэгъупшэ хъущтэп, ары пстэуми анахь шъхьаIэр.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIи гухэлъ гъэнэфагъэхэр щыIэх. ЕджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъагъэкIотэщт, ящыкIэгъэ оборудованиер арагъэгъотыщт. Анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтыр мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арысхэ кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм иIофыгъо изэшIохын ары. Республикэм имуниципалитетхэм гъэсэныгъэм иучреждениехэу ащыIэхэм шхапIэхэу ахэтхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ зэрэфаехэр къыIуагъ республикэм ипащэ.\n— Мы илъэсымкIэ гухэлъэу тиIэхэм ащыщ цифрэ шIыкIэм тет оборудованиер районым ит гурыт еджэпIэ 11-мэ ачIэгъэуцогъэныр. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр пштэхэмэ, къихьащт илъэсым щегъэжьагъэу сабыйхэм пстэуми чIыпIэхэр яIэнхэ фае, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nКультурэм епхыгъэ IофышIэхэм ягъэхьазырын, къуаджэхэр мыщ фэдэ специалистхэм ащымыкIэнхэм мэхьанэшхо иIэу АР-м и ЛIышъхьэ ылъы-тагъ. Джащ фэдэу «Единэ Россием» ипартийнэ проектхэр районым зэрифэшъуашэу щыгъэцэкIэгъэнхэм анаIэ тырагъэтын зэрэфаер къыхигъэщыгъ. Проектэу «Къэлэ щыIакIэр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым муниципалитетым сомэ миллион 14-м ехъу къыфатIупщыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ щагуищ ыкIи общественнэ чIыпIищ зэтырагъэпсыхьащтых. Мыхэм япхыгъэ проектнэ-сметнэ документацием игъэхьазырын ыуж къызэринэхэрэм игумэкIыгъо псынкIэу дэгъэзыжьыгъэн ыкIи шышъхьэIум и 1-м ехъулIэу IофшIэныр ухыгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ къариIуагъ. Джащ фэдэу сабыибэ зэрысхэ унагъохэм чIыгу Iахьхэу къаратыгъэхэм инфраструктурэр ащыгъэпсыгъэным иIофыгъуи район администрацием инэплъэгъу ригъэкIы зэрэмыхъущтыр къыхигъэщыгъ. Бюджетым илъыгъэ мылъкур зэкIэ блэкIыгъэ илъэсым гъэфедагъэ зэрэмыхъугъэр щыкIагъэу афилъэгъугъ, тапэкIэ а лъэныкъом анаIэ тырагъэтынэу къафигъэпытагъ. Социальнэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэр сыдигъуи анахь шъхьаIэу зэрэщытыр, ащ фэшI IэпыIэгъу зищыкIагъэхэ цIыфхэм, анахьэу щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм, алъыIэсынхэ, яшIуагъэ арагъэкIын зэрэфаер къыIуагъ.\nФизическэ культурэм ыкIи спортым, демографием, ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын, Конституцием игъэтэрэзыжьынхэм яIофыгъохэм, щыIэныгъэм инэмыкI лъэныкъуабэм республикэм ипащэ къащыуцугъ, ахэмкIэ район администрацием, ащ ипащэ пшъэрылъхэр къафишIыгъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Украинэм пае Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэу щыкIуагъэм Дунае Адыгэ Советыр хэлэжьагъ\nУкраинэм пае Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэу щыкIуагъэм Дунае Адыгэ Советыр хэлэжьагъ\n"Дунае Адыгэ Советым" итхьэматэ Ияд Егъуар мырэзныгъэ зэхахьэм къыщыгущыIэ\nЩылэ мазэм и 26-м Америкэ зэгот хэгъэгухэм щыIэ чылагъо хасэхэу "Украинэ-Амеркэ язэкъотыныгъэ" зыфиIорэмрэ "Дунае Адыгэ Совет" зыфиIорэмрэ зэгъусэхэу къалэу Ню-Йорк мырэзныгъэ зэхахьэ къыщырагъэкIокIыгъ. Ащ хэлэжьагъэхэм Украинэ, Америкэ, Европэ зэгот ыкIи Адыгэ ныпхэр аIыгъэхэу утыкIум итыгъэх.\nМырэзныгъэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэхэм Урысиер Украинэм зэрэдезакIорэр агъэкъончъагъ. Америкэр, Европэ Зэготыр ыкIи нэмыкI хэгъэгухэр Урысием пэуцожьынхэ фае къиIуагъ,"Дунае Адыгэ Советым" итхьэматэу Ияд Егъуар.\nКъэIогъэнфае, чылагъо хасэу "Дунае Адыгэ Советыр" илъэс заулэ ипэкIэ зэхащагъ. Ащ зэфэшъхьэф хэгъэгухэм ащыпсэурэ Адыгэхэр хэтых. Хасэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыгъэр, дунае законхэм атетэу ыкIи демократие гупщысэхэм атетэу Адыгэ лъэпкъым ифитыныгъэхэр къыIэкIэхьэжьыгъэнхэр ары.


07 1.Peter / 1 Петр\nАПЭРЭ ТХЫЛЪЭУ ЫТХЫГЪЭР\nСэ сы Петрэ, Исус Христос иапостолэу сыщыт. Шъо Тхьэм ицІыф лъапІэхэу зэбгырыкІыгъэхэу хэкухэу Понт, Галатие, Каппадокие, Асие, Вифиние ащыпсэухэрэм мы тхылъыр къышъуфэсэтхы. 2Тхьэу Ты лъапІэм ыпэкІэ зэриухыгъэм тетэу, ибынхэм ащыщ шъухъунэу шъукъыхихыгъ, ежь Ыпсэ ЛъапІи шъугухэр егъэкъэбзэ зэпытых, Исус Христос нахьыбэрэ шъуедэІуным паий, ащ ылъэу къащым щыкІэкІыгъэмкІэ къабзэ шъухъуным паий. Тхьэм ынэшІу инэу къышъущерэфэ зэпыт, гупсэфыныгъэшхуи къышъуерэт зэпыт.\n3Тхьэу ти Зиусхьанэу Исус Христос Ятэ щытхъушхор ий! Исус лІагъэхэм къызэрахигъэтэджыкІыжьыгъэмкІэ\nТхьэм игукІэгъуныгъэшхокІэ икІэрыкІэу тыкъалъфыжьыгъэу тигъэхъугъ. Арэущтэу мыкІодыжьын гугъапІэ тиІэ хъугъэ, 4ІэхьышІоу Тхьэм ицІыфхэм афигъэхьазырыгъэри къытлъысыщт. А мыкІодыжьын ІэхьышІоу щыкІагъэ зимыІэу, зэрэщытэу къанэрэр Тхьэм уашъом къыщышъу феухъумэ. 5ШІошъхъуныгъэ зэрэшъуиІэм пае, Тхьэм илъэкІыныгъэкІэ шъукъеухъумэ, шъумыкІодэу шъукъызэригъэнэжьыгъэр дунаем иаужырэ мафэхэм нафэу къэхъуным пае. 6Арышъ, зы тІэкІурэ къин зэфэшъхьаф зэрэшъущэчрэм пае, джы шъугу къеон фаеми шъугушІу. 7А къинхэр зыфэшъущэчхэрэр шъуишІошъхъуныгъэ загъэунэфы ужым, ишъыпкъагъэ нафэу хъуныр ары. Дышъэм ишъыпкъагъэ машІомкІэ агъэунэфы пэтми, а дышъэр кІодыжьыщт. ШъуишІошъхъуныгъэ а дышъэм нахьи нахь лъапІ. Арэущтэу Исус Христос къызыкІожьыщт мафэм дэжь шъуишІошъхъуныгъэ ишъыпкъагъэ пае, Тхьэм шъхьэкІэфыныгъи, щытхъуи, лъытэныгъи къышъуфишІыщт. 8Исус Христос шъумылъэгъугъэ пэтми, шІу шъолъэгъу. Джы шъумылъэгъуми, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІ, къэпІон умылъэкІынэу, щытхъушхо зыхэлъ гушІогъошхуи шъугухэм арылъ. 9Сыда пІомэ аужыпкъэм шъуишІошъхъуныгъэкІэ шъумыкІодэу Тхьэм шъукъызэригъэнэжьыщтым шъунэсы.\n10Тхьэм ынэшІу къызэрэшъущифэщтым икъэбар зыгъэІугъэ пегъымбархэм цІыфхэр мыкІодхэу Тхьэм къызэригъэнэжьыщтхэм ехьылІэгъэ къэбар пстэуми ахаплъэщтыгъэх, ахэри агъэунэфыщтыгъэх. 11Христос къинхэр ыщэчынхэшъ, ащ нэужым щытхъушхо иІэ зэрэхъущтыр пегъымбархэм агухэм арылъ Христос Ыпсэ ЛъапІэ къызеІом, уахътэу зытегущыІэрэри, Христос къызэрэкІожьыщт шІыкІэри пегъымбархэм зэрагъэшІэнэу ыуж итыгъэх. 12Пегъымбархэр Іофхэу къызтегущыІэхэу щытыгъэхэр ежьхэм яуахътэ къэмыхъухэзэ, шъо шъуиуахътэ къызэрэхъущтхэр Тхьэм къагуригъэІогъагъ. Тхьэм ежь Ыпсэ ЛъапІэу уашъом къафыригъэхыгъэм илъэкІыныгъэкІэ къэбарышІур* шъозыгъэІугъэхэм мы Іофхэм якъэбар джы къышъуаІотагъ. МэлэІичхэри мы Іофхэм ахэплъыхьанхэу фаех.\n1:12 къэбарышІур – Исус Христос ехьылІэгъэ къэбарышІур ары.\n13Арышъ, шъуицыякІэхэр дэупкІагъэхэу, шъугухэмкІэ хьазырэу шъущыт. ЗыщыІэныгъэ зижъугъаІ. Исус Христос къызыкІожьыщт мафэм дэжь Тхьэм ынэшІу къызэрэшъущифэщтым шъуишъыпкъэу шъущыгугъэу шъупаплъ. 14Шъыпкъагъэр зыфэдэр шъумышГэу, шъуихъопсэныгъэ Іаехэм шъукъыращэкІэу зэрэщытыгъэм фэдэу, джы сабый ІорышІэхэм афэдэу зыкъыряшъумыгъэщэкІ. 15Ау Тхьэу зибынхэм ащыщ шъухъунэу къышъоджагъэр лъапІэу зэрэщытым фэдэу, шъори шъугу лъапІэу ыкІи шъугу къабзэу шъушІэрэ пстэури шъушІэ. 16Сыда пІомэ Тхьэм къызэриІорэр игущыІэ тхыгъэхэм арыт:* «Сэ лъапІэу сызэрэщытым пае, шъори лъапІэу шъущытын фае».\n17Тхьэу цІыфхэм ятеплъэ емыплъэу, цІыф пстэури зизэфэдэхэу щытэу, хэти ышІагъэм тетэу шъыпкъагъэкІэ хьыкум тезышІыхьэрэм шъузелъэІукІэ, «О, Ты лъапІ», ешъоІо. Арышъ, шъухымэу мы дунаем щыжъугъакІорэ уахътэр Тхьэм ищынагъо шъугухэм арылъэу щыжъугъакІу. 18Сыда пІомэ зэрэшъушІэрэм фэдэу, шъуятэжъхэм къакІэныжьыгъэ псэукІэу пкІэ зимыІэм шъухищыжьынэу Христос шъушъхьэ ыщэфыжьыгъ. Шъушъхьэ зэрищэфыжьыгъэр кІодыжьын тыжьыныр е дышъэр арэп, 19ежьым ылъэу уасэ зыфэпшІынэу щымытыр ары нахь. Ежьыр щыкІагъэ зимыІэу, бжьыгъэ зытемылъ шъынэм фэд. 20Дунаер къыгъэхъуным ыпэкІэ, Тхьэм Христос къыхихыгъ, ау джы дунаем икІэух дэжь шІугъэ къыжъудигъэхъунэу Христос къэлъэгъуагъ. 21Христос ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ ыгъэхъугъ. Тхьэр ары Христос лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэр, щытхъушхори къезытыгъэр. Ащ пае ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ хъугъэ, Тхьэми шъущэгугъы.\n22Шъыпкъагъэм шъузэредэІугъэм пае, шъугухэр къабзэу хъугъэх. Арэущтэу шъушыхэр пцІы хэмылъэу шІу шъолъэгъух. Арышъ, гукъэбзагъэкІэ шІу шъузэрэлъэгъу зэпыт, 23сыда пІомэ икІэрыкІэу шъукъалъфыжьыгъэу шъущыт. ИкІэрыкІэу шъукъызэралъфыжьыгъэр\n1:16 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:2.\nкІодыжьын чылапхъэп, мыкІодыжьын чылапхъэ нахь. А чылапхъэу щыІэныгъэ къызхэкІэу, Тхьэм игущыІэу егъашІэм зэрэщытэу къэнэжьыщтыр ары. 24Сыда пІомэ Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу,*\n«ЦІыф пстэури уцым фэдэх, зэкІэ ящытхъуи\nуцым икъэгъагъэ фэд. Уцыр мэгъужьы, къэгъагъэри мэкІодыжьы. 25Ау Тхьэм игущыІэхэр мыкІодыжьхэу егъашІэм къэнэх». А гущыІэхэр ары Тхьэм фэлажьэрэ цІыфхэм къышъуагъэІугъэхэр.\nАрышъ, бзэджэгъэ пстэури, тхьагъэпцІыгъэ пстэури, нэпитІугъэри, шъугъоныгъэри, цІыфхэм ІэягъэкІэ шъуатегущыІэнри хэшъунэжьых. 2Сабыеу къалъфыгъакІэхэр янэ ибыдзыщэ зэрэкІэхъопсыхэрэм фэдэу, шъори Тхьэм игущыІэхэу щэ къабзэм фэдэхэм шъуакІэхъопс ахэмкІэ ины шъухъоу, шъумыкІодэу Тхьэм шъукъигъэнэжьыным пае. 3Сыда пІомэ Зиусхьаныр зэрэшІур зэжъугъэшІагъэ.\n43иусхьаным пэгъунэгъу шъухъу. Ары щыІэныгъэ зиІэ мыжъоу цІыфхэм зэрамыпэсэу чІадзыжьыгъэр, ау Тхьэм ар къыхихыгъ, ежьымкІэ ащ осэшхо иІ.* 5Шъори щыІэныгъэ зиІэ мыжъохэм шъуафэдэу, Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэ зыдэщыІэ унэшхом щыщ шъухъу. Джарэущтэу дин пэщэ лъапІэхэу шъухъущт, къурмэныпхъэхэу Исус Христос Іофэу ышІагъэм пае, Тхьэм ыгу зэІухэрэри гурэ псэрэкІэ Тхьэм ешъухьылІэшъущтых. 6Сыда пІомэ Тхьэм къызэриІуагъэр игущыІэ тхыгъэхэм арыт:*\n1:24 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 40:6-8.\n2:4 Е Зиусхьан Исус пэгъунэгъу шъухъу. Ар унэ зышІыхэрэм зэрамыпэсыгъэ мыжъом фэд. Ау Тхьэу щыІэныгъэ зиІэ унэшхо зышІырэм осэшхо иІэу елъытэшъ, ар къыхихыгъ.\n2:6 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 28:16.\n«ШъукъэдаІу, сэ къыхэсхыгъэу,\nмыжъо лъапсэу осэшхо зиІэр Сион къалэм\nщысэгъэтІылъы. А мыжъомкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэр кІэгъожьыщтэп». 7Шъо шІошъхъуныгъэ зиІэхэмкІэ а мыжъом* осэшхо иІ. Ау шІошъхъуныгъэ зимыІэхэмкІэ\nмыжъор унэм мыжъо лъэпсэ дэдэу фэхъугъ», 8ащ нэмыкІэуи,\n«ЦІыфхэр зыгъэлъэпаорэ мыжъоуи, цІыфхэр чІыгум тезыгъафэрэ мыжъошхоуи*» хъугъэ. Тхьэм игущыІэхэм зэрямыдэІухэрэм пае, мэлъэпаох, Тхьэм ахэмэ зэрафигъэнэфагъэм фэдэу.\n9Ау шъо Тхьэм къыхихыгъэ унэгъо лъэпкъэу, Тхьэу пачъыхьэм фэлажьэрэ дин пащэхэу, лъэпкъ лъапІэу, Тхьэм ицІыфхэу шъущыт. Арэущтэу зыфэхъугъэр шІункІыгъэм шъукъыхэкІыжьынышъ, нэфынэ гъэшІэгъонышхом шъухэхьанэу къышъоджэгъэ Тхьэм иІоф гъэшІэгъонхэр жъугъэІунхэр ары. 10Пасэм Тхьэм ылъэпкъэу шъущытыгъэп, джы Тхьэм шъурилъэпкъ. Пасэм Тхьэм гукІэгъу къышъуфимышІэу щытыгъ, джы гукІэгъу къышъуфешІы.\nТхьэм фэлажьэрэ цІыфхэм яфэшъуашэу шъузекІу\n11СилъапІэхэр, шъо хымэхэу ыкІи мы дунаем хымэхэсхэу щыпсэухэрэм, хъопсэныгъэ Іаехэу шъупсэ къыпэуцухэрэм защышъудзыенэу сышъолъэІу. 12Тхьэр зымышІэхэрэм апашъхьэ дахэу шъущызекІу. Сыда пІомэ «Мы цІыфхэр бзэджашІэх», аІозэ, ІэягъэкІэ къышъутегущыІэхэми, шъуишІушІагъэхэр алъэгъунхэшъ, Тхьэр ахэмэ зяплъыщт мафэм дэжь ахэми Тхьэм щытхъу фашІыщт.\n133иусхьаным игъогу шъузэрэрыкІорэм пае, тетыгъо зиІэ цІыф пстэуми шъуафэІорышІ: зэкІэмкІи тетыгъо\n2:7 мыжъор – Христосыр ары. Еплъ Сэбур (Псалтыр) 118:22 (урыс библиемкІэ 117:22).\n2:8 Еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 8:14.\nзиІэ пачъыхьэр арыми, ащ шъуфэІорышІ, 14бзэджашІэхэмэ къин атезылъхьанэуи, шІу зышІэхэрэм ащытхъунхэуи пачъыхьэм къыгъэкІогъэ Іэшъхьэтетхэр арыми, ахэмэ шъуафэІорышІ. 15Сыда пІомэ шІу зэрэтшІэрэмкІэ гулъытэ зимыІэ цІыфхэу зи зымышІэхэрэм ажэ ядгъэубытыныр ары Тхьэр зыфаер. 16ШъхьафитныгъэкІэ шъузекІу, ау бзэджэшІэнымкІэ шъхьафитныгъэр ушъхьагъу шъумышІы, ау Тхьэм фэлажьэрэ цІыфхэм яфэшъуашэу шъузекІу. 17ЦІыф пстэуми лъытэныгъэ афэшъушІ, шъушыхэри шІу шъулъэгъух, Тхьэми шъущыщын, пачъыхьэми лъытэныгъэ фэшъушІ.\nХристос къин зэрищэчыгъэм фэдэу, шъори къин шъущэчызэ, илъэужхэм шъуарыкІу\n18Шъо, унэІутхэр, лъытэныгъэ пстэумкІи шъуитхьаматэхэм шъуафэІорышІ, тхьэмэтэ шъабэу ыкІи шэнышІом изакъоп, тхьэмэтэ пхъашэри ары. 19Сыда пІомэ лажьэ имыІэми, къин зырагъэщэчкІэ, Тхьэм егупшысэу ыгукІэ щыІагъэ зиІэр ары Тхьэм ыгу зэІурэр. 20Ау мыхъун шъушІагъэу къызышъуаохэкІэ, шъугухэмкІэ щыІагъэ зижъугъаІэмэ, шъоркІэ сыд фэдэ щытхъуа ащ хэлъыр? Ау шІу шъушІэ пэтми, къин зышъуагъэщэчкІэ шъугухэмкІэ щыІагъэ зижъугъэІэныр ары Тхьэм ыгу зэІурэр. 21Арэущтэу шъузекІонэу Тхьэр къышъоджагъ, сыда пІомэ Христоси шъощ пае къин ыщэчыгъ, илъэужхэм шъуарыкІонэу шъушІапхъэхэри шъуигъэлъэгъугъэх. 22«Ежьым псэкІод зи ышІагъэп, узыгъэпцІэн гущыІи ыжэ зи къыдэкІыгъэп».*\n23Къехъоныщтыгъэхэми, яхъоныжьыщтыгъэп. Къин езыгъэщэчыщтыгъэ цІыфхэми, «Сэ къин шъозгъэщэчыжьыщт», ариІуагъэп, ау а Іофыр Тхьэу цІыфхэм хьыкум зэфагъэкІэ атезышІыхьэрэм фигъэзагъ. 24Къащым зыраІулІым, типсэкІодхэр къыттырихызэ, ахэмэ яфэшъошэ къиныр ежь ыпкъ тырилъхьагъ, псэкІодым илъэкІыныгъэ тэ тыкъыІэкІищыжьыгъэу, шъыпкъагъэм тыфэпсэуным пае. Ежь иуІагъэхэмкІэ шъуигъэхъужьыгъ. 25Сыда пІомэ шъо гъощэгъэ мэлхэм шъуафэдэу шъущытыгъ, ау шъупсэхэм яухъумакІоу ыкІи шъуимэлахъо ыдэжь джы шъукъэкІожьыгъ.\n2:22 Еплъ Пегъымбар Исайас тхылъэу ытхыгъэм 53:9.\nЛІыхэмрэ шъузхэмрэ зэрэзэфыщытынхэ фаер\nШъо, шъузхэм, шъосэІо, шъуилІыхэм шъуафэІорышІ. Ар шъушІэмэ, ахэмэ ащыщхэр Тхьэм игущыІэхэм ямыдэІухэми, шъо, шъузхэм, зи шъумыІоу, шъуизекІуакІэкІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъущт, 2гукъэбзагъэрэ Тхьэм ищынагъорэкІэ шъузэрэзекІорэр залъэгъукІэ. 3Дахэ шъузышІырэр шъуитеплъэ арэу щэрэмыт, шъхьац блэнри, дышъэкІэ зыжъугъэдэхэнри, щыгъын дахэхэри арэу орэмыхъу, 4ау цІыфхэм амылъэгъоу шъугухэм арылъэу, гушъэбагъэмрэ гупсэфыныгъэмрэ къарыкІырэ дэхагъэу мыкІодыжьыщтыр дахэ шъузышІырэр арэу орэхъу. ТхьэмкІэ ащ осэшхо иІ. 5Сыда пІомэ джары пасэм бзылъфыгъэ лъапІэхэу Тхьэм щыгугъыхэу щытыгъэхэм зызэрагъэдахэщтыгъэ шІыкІэр, ялІыхэми афэІорышІэщтыгъэх. 6Арэущтэу Сарэ* тхьаматэкІэ еджэу, Ибрахьимэ едэІущтыгъ. ШІу шъушІэу зыми шъущымыщынэмэ, шъори Сарэ шъурибын.\n7Шъо, лІыхэм, шъосэІо, гурыІоныгъэкІэ шъуишъузхэм шъуадэзекІу. Сыда пІомэ ахэмэ акІуачІэ шъо шъукІуачІэ нахьи нахь макІэшъ ары. Лъытэныгъи афэшъушІ, сыда пІомэ шъо шъуигъусэу Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэкІэ ахэми ІэхьэшІоу щыІэныгъэ къаретышъ ары. Арэущтэу шъушІэмэ, шъуитхьэлъэІухэм зи къапэуцужьыщтэп.\nШІу зэрашІэрэм пае, ХристоскІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэм\n8Аужыпкъэм шъо пстэури зыгу зыпсэу шъущыт. Зыр зым фэгумэкІэу, шъузэкъошэу шъузэрэхъугъэм пае, шІу шъузэрэлъэгъоу, гукІэгъу шъуиІэу, пэгагъэ шъугухэм арымылъэу шъузекІу. 9Бзэджагъэм бзэджагъэкІэ шъупэмыгъокІыжь, хъуанэрэми хъонкІэ шъупэмыгъокІыжь. Ащ ычІыпІэкІэ, «Тхьэм ынэшІу къышъущерэф», яшъуІу; сыда пІомэ ибынхэм ащыщ шъухъунэу Тхьэр къызфышъо-\n3:6 Сарэ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:12.\nджагъэр ынэшІу къызэрэшъущифэрэр ІэхьышІоу къышъулъысыныр ары. 10Сыда пІомэ\n«ЩыІэныгъэр шІу зылъэгъоу,\nмэфэшІухэр зылъэгъун фэе цІыфым,\nбзаджэ Іоным ыбзэгу щерэухъум,\nыІупэхэри тхьагъэпцІыгъэм щерэухъумэх. 11 Бзэджагъэм зыщерэдзыий, шІу ерэшІ.\nЗэзэгъыныгъэм игъогу лъыхъоу ыуж ерэт. 12Сыда пІомэ Зиусхьаным ынаІэ\nшъыпкъагъэ зиІэ цІыфхэм атырегъэты.\nЫтхьакІумэхэри ахэмэ ятхьэлъэІухэм ядэІух.\nАу бзэджашІэхэм Зиусхьаным ыкІыб афегъазэ,\n(дунаем тыригъэкІодыкІынхэм пае)».* 13Шъуишъыпкъэу шІушІэным ыуж шъуитмэ, хэт зиягъэ къышъозыгъэкІын зылъэкІыщтыр? 14Ау шъыпкъагъэм пае къин шъущэчми, сыхьатмафэ шъуежьагъ. Арышъ, цІыфхэм зяшъумыгъэгъащт ыкІи зыми зешъумыгъэгъэгумэкІ. 153иусхьанэу Тхьэр шъугухэмкІэ жъугъэлъапІэ. ГугъапІэу шъуиІэмкІэ хэт къышъоупчІыми, гушъэбагъэкІи Тхьэм ищынагъокІи пэгъокІ ешъутыжьынэу сыдигъуи хьазырэу шъущыт. 16Мыхъун зи зыдэшъумышІэжьэу шъугухэр къабзэу щыжъугъэтых, Христос зыгу илъхэм яфэшъуашэу шъуизекІокІэ дэгъу ехъоныхэрэр аІуагъэхэмкІэ укІытэжьынхэм пае. 17Тхьэр арэущтэу фаемэ, шІу зэрэшъушІэрэм пае, къин шъущэчыныр нахьышІу, бзэджэшІэным пае къин шъущэчыным нахьи. 18Сыда пІомэ Христос Тхьэм пэгъунэгъу тигъэхъуным пае, типсэкІодхэм апае зэ къин ыщэчыгъ, джыри зэ ахэмэ къин афимыщэчыжьынэу. Ежьым шъыпкъагъэ иІэу, шъыпкъагъэ зимыІэхэмэ апае къин ыщэчыгъ. ЦІыфхэм загъалІэм, лІэн фаеу щыт цІыфэу щытыгъ. Тхьэм ар лІагъэхэм къызахегъэтэджыкІыжьым, мылІэны псэу щытыгъ. 19Ыпсэ илъэкІыныгъэкІэ чІыпІэ шІункІым* хэс псэхэм адэжь кІуи, Тхьэм икъэбар* аригъэІугъ. 20Ахэр арыгъэх Нухьэ* къухьэр ышІынэу\n3:10-12 Еплъ Сэбур (Псалтыр) 34:12-16 (урыс библиемкІэ 33:13-17).\n3:19 чІыпІэ шІункІыр – лІагъэхэм ядунай ары.\n3:19 Тхьэм икъэбар – е къэбарэу ТхьэмкІэ шІошъхъуныгъэ зиІэхэр мыкІодхэу къызэрэнэжьыщтхэр ары, е къэбарэу Тхьэм цІыфхэм ябзэджагъэ зэраригъэпщыныжьыщтыр ары.\n3:20 Нухьэ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:1-7:24.\nзыпылъыгъэ мафэхэм Тхьэр щыІэгъэшхокІэ къапаплъэщтыгъэми, ежьым емыдэІугъэхэр*. Къухьэм исхэу, нэбгырий* хъухэу, цІыф заулэ псым щымыкІодхэу къэнэжьыгъэх. 21Ащ фэдэу, диным ехьылІагъэу тетыгъо зиІэ цІыф горэм зызэрежъугъэумэхъырэмкІэ Исус Христос лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыгъэм пае, шъумыкІодэу Тхьэм джы шъукъегъэнэжьы. Зяжъугъэумэхъыныр зыфасІорэр шъупкъыхэм шІоигъэр атешъуукъэбзыкІыныр арэп, шъугухэмкІэ мыхъун зи зыдэшъумышІэжьэу, Тхьэм шъуфэшъыпкъэнэу гущыІэ ешъутыныр ары нахь. 22Исус Христос уашъом дэкІоягъэу джы мэлэІичхэри, тетыгъорэ лъэкІыныгъэрэ зиІэхэри ежьым фэІорышІэхэу Тхьэм иджабгъукІэ гос.\nШІошъхъуныгъэ зимыІэхэм афэдэу шъумызекІу\nАрышъ, Христос ыпкъыкІэ къин зэрищэчыгъэм пае, шъори ежь игупшысакІэкІэ лъэкІыныгъэ зижъугъэІэн фае, сыда пІомэ хэтми ыпкъыкІэ къин зыщэчыгъэм псэкІодым иІоф хэлъыжьэп. 2Арэущтэу мы дунаем тыщыпсэунэу къытфэнэжьырэ мафэхэм цІыфхэр зыкІэхъопсырэ Іофхэм атетэу тымызекІожьэу, Тхьэр зэрэфаем тетэу тэзекІо. 3Тхьэр зымышІэрэ цІыфхэр зекІонхэу зэрякІасэм фэдэу, шъори пасэм шъузэрэзекІощтыгъэр икъугъэба? МыхъомышІэ псэукІэм зешъутызэ шъупсэущтыгъ, хъопсэныгъэ шІойхэми шъукъыращэкІыщтыгъ, утэшъоныгъэми, ешхэ-ешъоныгъэми шъушъхьарытІупщэу шъуапылъыщтыгъ. Тхьэ нэпцІ гъэлъэпІэныгъэ емыкІуми шъухэтыщтыгъ. 4Ахэмэ ямыхъомышІэ псэукІэу гъунэ зимыІэм джы гъусэ шъузэрэфэмыхъурэм пае, агъэшІагъо ыкІи къышъохъоных. 5Ау бэ темышІэу псаухэми лІагъэхэми хьыкум атезышІыхьащтым пэгъокІ ратын фае. 6Сыда пІомэ Христос\n3:20 ежьым емыдэІугъэхэр – пегъымбар Нухь изэман щыпсэурэ цІыфхэу Тхьэм емыдэІухэу, Нухьэ къухьэр зешІым, ар зэришІырэр зымыдагъэхэр ары.\n3:20 нэбгырий – пегъымбар Нухьэрэ, ащ ишъхьэгъусэрэ, Нухьэ ыкъохэмрэ, ахэмэ яшъхьэгъусэхэмрэ ары.\nлІагъэхэми* къэбарышГур* зыфаригъэІугъэр Тхьэм цІыф пстэуми лІэныгъэм ихьыкум зэратыришІыхьэрэм фэдэу, ахэр мы дунаем зытетхэм, лІэныгъэм ихьыкум атришІыхьагъэ пэтми, Тхьэр зэрэпсэурэм фэдэу, ахэри псэунхэр ары.\n7Ау Іоф пстэуми якІэух къэблэгъагъ. Арышъ, Тхьэм шъуелъэІушъуным пае, гурыІоныгъэри зыщыІэныгъэри зижъугъаІ. 8ЗэкІэмэ апэу шъугу етыгъэу шІу шъузэрэлъэгъу, сыда пІомэ шІулъэгъуныгъэм псэкІодыбэ егъэгъу. 9Шъумытхьаусыхэу шъузэрэгъэхьакІ. 10Тхьэм ынэшІу щыфэныгъэкІэ лъэкІыныгъэ зэфэшъхьафхэу шъуІэ къырилъхьагъэхэм шІоу шъуарылажьэу, лъэкІыныгъэу Тхьэм хэти ыІэ къырилъхьагъэмкІэ ишІуагъэ адрэхэм арерэгъэкІыжь. 11КъэгущыІэрэм Тхьэм ыдэжь къикІырэ гущыІэхэр къерэІожьых. ЦІыфхэм зишІуагъэ языгъэкІырэм Тхьэм лъэкІыныгъэу къыритырэмкІэ ишІуагъэ арерэгъэкІ. Ар шъушІэмэ, Исус Христос шъугухэм зэрарылъым пае, шъушІэрэ пстэумкІи цІыфхэм Тхьэм щытхъу фяжъугъэшІыщт. МыкІодыжьын щытхъушхори лъэкІыныгъэшхори Тхьэм ий. Амин.\nХристос игъогу шъузэрэрыкІорэм пае, къин шъущэчыщт\n12СилъапІэхэр, шъуишъыпкъагъэ зыгъэунэфырэ къинышхоу шъущэчрэр* шъумыгъэшІагъо, къышъохъулІэрэри гъэшІэгъонэу къышъущэрэмыхъу. 13Ау Христос къинхэу ыщэчыгъэхэмкІэ Іахьэ зэрэшъуиІэм пае шъугушІу, сыда пІомэ Христос щытхъушхо иІэу къызылъэгъощт мафэм ыдэжь гушІогъошхо шъуиІэщт. 14Христос ыцІэ зэрэжъугъэлъапІэрэм пае, цІыфхэр къышъохъонхэмэ, сыхьатмафэ шъуежьагъ, сыда пІомэ Тхьэм Ыпсэ ЛъапІэу щытхъушхо зиІэр шъуигъусэ. 15Шъуащыщэу зыгорэм къин ыщэчы хъумэ, цІыф укІакІоу, е тыгъуакІоу, е бзэджашІэу, е иІоф зыхэмылъым пылъэу щытзэ, зыкІищэчрэр арэу орэмыхъу. 16Ау Христос игъогу зэрэрыкІорэм пае, зыгорэм къин ыщэчмэ орэмыукІытэ, ау Христос игъогу рыкІохэрэм зэращы-\n4:6 лІагъэхэми – еплъ 1 Петрэ 3:19.\n4:6 къэбарышІур – еплъ 1 Петрэ 1:12.\n4:12 шъуишъыпкъагъэ зыгъэунэфырэ къинышхоу шъущэчрэр Христос игъогу шъузэрэрыкІорэм пае къинэу шъущэчрэр ары.\nщым пае, Тхьэм щытхъу ферэшІ. 17Сыда пІомэ Тхьэм ежь иунагъо хьыкум тыришІыхьанэу зиублэщт уахътэр къэсыгъ. ХьыкумшІыныр тэркІэ къеублэмэ, Тхьэм икъэбарышІу емыдэІухэрэм сыда къяхъулІэщтыр?»\n18 «Шъыпкъагъэ зиІэ цІыфхэри ерагъэу мыкІодхэу къэнэжьхэмэ, Тхьэм ищынагъо зыгу имылъхэми псэкІод зышІэ-\nхэрэми сыда къяхъулІэщтыр?»* 19Арышъ, Тхьэр зыфаем тетэу къин зыщэчхэрэм Тхьэу ахэр къэзыгъэхъугъэу узщыгугъышъущтым ыІэ зырарэлъхьи, шІу арэшІэ зэпыт.


ПэшIорыгъэшъэу щагъэгъозэщтых — Адыгэ макъ\nЦIыфым ыныбжь пенсием кIоным джыри емыкIуалIэзэ, IофшIэгъу илъэсэу иIэхэм пенсиеу къылэжьыгъэр, ащ нэсымэ фагъэуцущтыр зыфэдизым пэшIорыгъэшъэу щыгъэгъозэгъэным фэгъэхьыгъэ законопроект УФ-м и Правительствэ ыгъэхьазырыгъ.\nУФ-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, илъэс 45-м къехъухэрэр ары а къэбарыр зылъагъэIэсыщтыр. Нахьыбэхэр яжъышъхьэм пенсиеу афагъэнэфэщтым зыщегупшысэхэрэри а ныбжьыр ары.\nНэбгырэ пэпчъ пенсием нэсымэ фагъэуцунэу къылэжьыгъэр зыфэдизыр къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал щигъэпсыгъэ «унэе кабинетым» илъэсищ пэпчъ зэ къыфыратхэщт. Пенсиер зынэсыгъэр, IофшIэпIэ чIыпIэр къезытыгъэм страхованиемкIэ взносэу ытырэр, пенсиер ыгъэпсыным нэсымэ, ащ ищыкIэгъэщтхэр, шапхъэу пылъхэр зэхэугуфыкIыгъэу къафыратхэщт.\nАпэу а фэIо-фашIэр зыфагъэцэкIэщтхэр 1977-рэ илъэсым къэхъугъэхэр ары. 2022-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ и 31-м шIомыкIэу ахэм апэрэ къэбарыр къаIукIэщт. ЦIыфым ыныбжь хэкIуатэу пенсием кIомэ, неущырэ мафэр зэригъэфэн ылъэкIыным фэшI пенсиехэмкIэ фитыныгъэу иIэхэр зыфэдэхэр, фагъэнэфэнэу къылэжьыгъэр зыфэдизыр пэшIорыгъэшъэу ышIэн фаеу законопроектым икIэщакIохэм алъытагъ.\nДжащ фэдэу, хэбзэгъэуцугъэм ипроект пенсием игъусэу къатырэ социальнэ ахъщэ тедзэхэр цIыфым лъэIу тхылъ ымытэу фагъэнэфэнэу къыщеIо. Ныбжьым нэмысызэ пенсием кIонэу фитыныгъэ зиIэхэм ащыщхэми ащ тетэу афагъэнэфэнэу ары. Зигугъу къышIырэр пенсием кIонкIэ илъэситIу нахь къэмынагъэу IофшIэпIэ чIыпIэр чIэзынагъэу, нэмыкI зымыгъотыгъэхэр ары. Законэу непэ щыIэм ахэм пенсиер афагъэнэфэнэу къыщеIо. Джы мы хэбзэгъэуцугъэр заштэкIэ, лъэIу тхылъ амытэу ахъщэ тыныр къафэкIонэу хъущт.\nСэкъатныгъэ зэриIэм пае социальнэ пенсие зытефэхэрэми ащ тетэу ар афагъэнэфэнэу законопроектым ит. Мыщ фэдэ къызэрыкIо шIыкIэм къыхеубытэх хъулъфыгъэу илъэс 70-м, бзылъфыгъэу 65-м аныбжь нэсыгъэу пенсием кIохэрэри, зыныбжь илъэс 80-м ехъугъэу икIэрыкIэу къызфалъытэжьыхэрэри.\nА зэпстэумэ анэмыкIэу, ошIэдэмышIэ Iоф горэ къэхъугъэмэ, пIалъэу афэгъэнэфагъэм нэмысызэ пенсиехэр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэуи хэбзэгъэуцугъэм ипроект къыщыдэлъытагъ.\nПредыдущая Гупчэм и Мафэ тимэфэкI\nСледущая Электроннэ шIыкIэм тетэу


ТХЬАРКЪОХЪО Юныс Аюбэ ыкъор - 12 Июля 2016 - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nГлавная » 2016 » Июль » 12 » ТХЬАРКЪОХЪО Юныс Аюбэ ыкъор\nЛъэпкъым ицIыф гъэшIуагъэу, адыгэ шIэныгъэлэжьэу адыгабзэм ишапхъэхэр, истильхэр, ащ хэгъэхъогъэным, гъэбаигъэным мыпшъыжьэу Iоф дэзышIагъэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу, шIэныгъэхэмкIэ Адыгэ Дунэе Академием иакадемикэу, Адыгэ Республикэм ыкIи Урысые Федерацием шIэныгъэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Тхьаркъохъо Юныс бэдзэогъум и 6-м, 2016-рэ илъэсым идунай зэрихъожьыгъэр лъэшэу гухэкIышхо ащыхъугъ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым иIофышIэхэм.\nАскъэлае анахь щалъытэрэ адыгэ лэжьэкIо унагъу Тхьаркъохъо Юныс къызэрыхъухьагъэр.\nУнэгъо Iужъу зыщапIугъэр — зэш-зэшыпхъухэу нэбгыритф хъущтыгъэх, Юныс яплIэнэрэу щытыгъ. КIэлэгъу чэфыгъо къызэкIугъэхэм къахиубытагъэп Юныс, заом имашIо ыстыгъэхэм ащыщ, гъабли, гъаий — зэкIэмэ якубзыпIэм хэтыгъ. Арыни фае икIэлэгъум къыщегъэжьагъэу IофшIэныр шIу ылъэгъоу къызкIэтэджыгъэри.\nМыекъопэ кIэлэегъэджэ училищыр къыухыгъ. Ащ щеджэзэ тхэныр регъажьэ: усэхэр, рецензиехэр, пьесэ цIыкIухэр икъэлэмыпэ къычIэкIых, зэдзэкIын Iофми пэхьэ.\n1951-рэ илъэсым Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтым щеджэнэу чIэхьэ. Институтым щеджэфэ кIэлэегъэджэ училищым щыригъэжьэгъэгъэ Iофыр лъигъэкIотагъ. Институтыр къызеухым зыздигъэзэн лъэныкъуабэ ыпэ къиуцуагъ: кIэлэегъэджэ дэгъоуи, журналист IэпэIасэуи, зэлъашIэрэ тхакIоуи хъунэу амал иIагъ, ау ежь Адыгэ научнэ-исследовательскэ институтыр къыхехы. Бэрэ Iоф щимышIагъэу гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» зэдзэкIакIоу рагъэблагъэ.\nГъэзетым зыIот лъэхъаныр ары бзэзэгъэшIэныр IэубытыпIэ фэхъугъэу, наукэм фэлэжьэнымкIэ Юныс игупшысэ нахь къызыщыкIуагъэр. Гъэзетым Iоф зыщишIэгъэ илъэсхэм ыугъоигъэ материал зэфэшъхьафхэр къызфигъэфедэхэзэ, кIэмгуе диалектым инэшанэмэ яхьылIэгъэ диссертацие етхышъ, 1965-рэ илъэсым шэкIогъум и 26-м СССР-м наукэхэмкIэ и Академие бзэ шIэныгъэхэмкIэ икандидат мэхъу.\nАщ ыужым а институт дэдэм адыгабзэм идиалектологие къеджэнэу рагъэблагъэ. А уахътэм гущыIалъэмэ Iоф адишIэныр регъажьэ; урыс-адыгэ, адыгэ-урыс гущыIалъэхэу къыдэкIынэу агъэхьазырхэрэм ахэлажьэ. Научнэ IофшIэным ыужым зыфигъэзэжьынымкIэ а Iофыгъохэм яшIогъэшхо къэкIо.\nАщ къыщегъэжьагъэу Тхьаркъохъо Юныс бзэм инаучнэ зэхэфын зыритыгъ: илъэс 50-м ехъугъэу АРИГИ-м научнэ IофышIэ шъхьаIэу щылэжьагъ. 1986-рэ илъэсым «Становление стилей и норм адыгейского литературного языка» зыфиIорэ IофшIагъэмкIэ докторскэ диссертациер къыгъэшъыпкъэжьыгъ.\nАдыгэ бзэшIэныгъэмкIэ зынэмысыгъэу зы къуапэ гори къыгъэнагъэп пIоми ухэукъощтэп, ау анахьэу иIахь зыхилъхьагъэр лексикологиер, стилистикэр, жабзэм икультур, диалектологиер, гущыIэлъэ зэфэшъхьаф пчъагъэхэр арых. ТомитIу хъурэ урыс-адыгэ гущыIалъэу зэхигъэуцуагъэр кIэлэегъаджэхэмрэ кIэлэеджакIохэмрэ ямызакъоу, цIыф жъугъэхэмкIи IэпыIэгъушху ыкIи осэшхо иI. ЗэкIэмкIи хэутыгъэ IофшIагъэу Юныс иIэр 200-м ехъу, тхылъэу къыдигъэкIыгъэр 25-м нэсы.\nИкъэлэмыпэ къычIэкIыгъэ тхыгъэхэр Адыгэ Республикэм щыпсэурэ цIыфхэм ямызакъоу, Темыр Кавказым ишIэныгъэлэжьхэми, нэмыкI къэралыгъохэу адыгэхэр зыщыпсэухэрэми ащызэлъашIэ, лъытэныгъэрэ осэ инрэ къащыфашIы.\nНаучнэ IофшIэным дакIоу Юныс общественнэ IофшIэнхэм ишъыпкъэу ахэлэжьагъ. Адыгабзэр къэралыгъуабзэ шIыгъэным-кIэ Iофыгъоу зэрихьагъэм ыуасэ гъунэнчъ. Инаучнэ IофшIагъэ-хэм къащымыуцоу, Тхьаркъохъо Юныс бзэр еджапIэхэм ащызэрагъэшIэным тегъэпсыхьэгъэ учебник ыкIи методическэ IэпыIэгъу тхылъ пчъагъэ изакъоуи, гъусэхэр иIэхэуи къыдигъэкIыгъ.\nБзэшIэныгъэм имызакъоу, адыгэ литературэм, литературоведением, литературнэ критикэм иIахьышIу ахилъхьагъ, илъэпкъ хьалэлэу фэлэжьагъ.\nТхьаркъохъо Юныс ичылэ гупсэу Аскъэлае ицIыф гъэшIуагъ.\nЛъэпкъэу зыщыщым, ихэкоу зыщыпсэугъэм ыгоу къафытеощтыгъэр къэуцугъ… Адыгэ бзэшIэныгъэм чIэнэгъэшхо ышIыгъ.\nТхьаркъохъо Юныс ытхыгъэхэр, иIофшIагъэхэр кIэн лъапIэу тилъэпкъ ихъарзынэщ щыщ хъугъэх. Ахэр къыткIэлъыкIощт лIэуж пчъагъэмэ «ядышъэ» кIэн, нэбгырабэ бзэшIэныгъэм къыфащэщт.\nТиныбджэгъу лъапIэу Юныс, укъытхэтэу тэлъытэ. Тхьэм джэнэт дахэ къыуитынэу тыпфэлъаIо.\nПросмотров: 127 | Добавил: Анцокъо | Рейтинг: 0.0/0


Апшъэрэ шIухьафтыныр фагъэшъошагъ — Адыгэ макъ\nАпшъэрэ шIухьафтыныр фагъэшъошагъ\nРедактор 23.11.2021 23.11.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДунэе Адыгэ Хасэм имедалэу «Апшъэрэ шIухьафтын» зыфиIорэр Бэгъушъэ Алый къыфагъэшъошагъ.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэ игуадзэу Бэгъушъэ Алый Дунэе Адыгэ Хасэм иIофыгъохэм ягъэцэкIэн чанэу хэлэжьагъ. НыбжьыкIэхэм Iоф адэшIэгъэным фэгъэзэгъэ комитетэу ДАХ-м щызэхащагъэм илъэси 3 хэтыгъ. Мэздэгу, Налщык, Мыекъуапэ, нэмыкIхэм ащыкIогъэ зэхахьэхэм ахэлэжьагъ. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэм язэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэм иIахьышIу хилъхьагъ.\nТыркуем щыкIогъэ Дунэе фестивалэу культурэм, искусствэхэм яIофышIэхэр зыхэлэжьагъэхэм ахэтэу зэхэщэн пшъэрылъхэр ыгъэцэкIагъэх. Адыгабзэм, лъэпкъым итарихъ язэгъэшIэн фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэр зэрихьагъэх.\nАдыгэ Хасэм итхьаматэу, Дунэе Адыгэ Хасэм (ДАХ-м) итхьаматэ игуадзэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан Бэгъушъэ Алый фэгушIуагъ, медалыр ритыжьыгъ.\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо куп хэтхэу ЦIыкIушъо Аслъан, Хьаджый Адам, ГъукIэлI Сусанэ, Хъот Юныс, Тэу Ас- лъан, Къуижъ Къэплъан, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. А. Бэгъушъэм фэгушIуагъэх, шIоу щыIэр къыдэхъунэу, псауныгъэ пытэ иIэнэу фэлъэIуагъэх.\nБэгъушъэ Алый ДАХ-м имедаль къыфэзыгъэшъошагъэхэм, къыфэгушIуагъэхэм лъэшэу афэразэу «тхьашъуегъэпсэу» ариIожьыгъ.\nПредыдущая ЛIыхъужъым ыцIэкIэ\nСледущая Тигъогогъоу жьыбгъэр хъужьэу мэхъу


IэпыIэгъунчъэу къэнагъэхэп — Адыгэ макъ\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылажьэхэрэм яIофхэм язытет, хэхъоныгъэу ашIыхэрэм, Iоф ашIэшъуным, заушъомбгъуным апае амалышIоу яIэхэм бэкIэ япхыгъ экономикэм инеущырэ мафэ зэрэхъущтыр.\nАдыгеир пштэмэ, нахьыбэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэр, хэбзэIахьхэр бюджет пстэумэ къахэзылъхьэхэрэр, товархэмкIэ, фэIо-фашIэхэмкIэ бэдзэршIыпIэр «къэзыушъэрэр» мыщ щылажьэхэрэр ары. ХэткIи ар шъэфэп. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым Iоф ащызышIэу хъызмэтшIэпIэ 3500-рэ ит, унэе предпринимательхэр 12830-рэ мэхъух. Ахэм IофшIэпIэ чIыпIэ 32390-рэ къаты.\nЗигугъу къэтшIыгъэ пчъагъэм инахьыбэр, процент 54,9-р, сатыушIыным пылъ е шхапIэ иI, процент 13,5-мэ зыгорэ къыдагъэкIы, 12,5-р псэолъэшIыным фэгъэзагъ, 5,7-р мэкъумэщ хъызмэтым хэт, процент 32-рэ фэдизмэ фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр агъэцакIэх.\nУнэе предпринимательхэм япроцент 47-р, ар 6030-рэ, сатыум фэгъэзагъ, 12-р, ар 1540-рэ, мэкъу-мэщым пылъ, процент 13,5-мэ, ар нэбгырэ 1732-рэ, зыгорэ къыдагъэкIы.\nБизнес цIыкIум ыкIи гурытым фэгъэзагъэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр непэ игъо дэдэу щыт. Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм экономикэм иягъэу ригъэкIырэр нахь макIэ хъуныр ащ епхыгъ. Ащ зызэриушъомбгъурэм ыпкъ къикIыкIэ, хъызмэтшIапIэхэм къыдагъэкIырэр зыщыIуагъэкIын агъотыжьырэп, мылъкоу къалэжьырэм, сатыум къащыкIагъ, цIыфэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэратыщтыгъэхэр нахь макIэ ашIынхэ фаеу хъугъэ…\nАщ фэдэ къиныгъохэм бизнесыр захахьэм, хэбзэIахьхэм ятынкIэ фэгъэкIотэнхэр, нэмыкI IэпыIэгъу зэфэшъхьафхэр\nкъыздэлъытэгъэ Iофтхьабзэу зэшIуахыщтхэр къэралыгъоми, хэушъхьафыкIыгъэу Адыгеими ащагъэнэфагъэх. Шъхьадж иIофхэм язытет елъытыгъэу екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къыфэгъотыгъэным, IэпыIэгъоу ищыкIагъэр етыгъэным пае апэдэдэ республикэм щызэшIуахыщтхэм яплан аштагъ. Ащ къыщыдэлъытагъэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ мылъкум хахьэрэ псэуалъэ бэджэндэу зыштагъэхэм ащ ыпкIэ зыщатыщт пIалъэр афылъагъэкIотагъ. Ар бизнес цIыкIум ыкIи гурытым ащылэжьэрэ субъект 32-мэ агъэфедагъ.\nЭкономикэм илъэныкъоу зэпахырэ узым зызэриушъомбгъурэм анахьэу иягъэ зэригъэкIыгъэхэм ащылажьэхэрэм зы процент нахьыбэ темыгъэхъуагъэу чIыфэ зэраратыщт шапхъэхэр агъэнафэхи, фэгъэкIотэнхэр къызщыдэлъытэгъэ микрозайм 39-рэ агъэпсыгъ. АхъщэкIэ къапIомэ, ар сомэ миллион 33,1-рэ мэхъу.\nАР-м предпринимательхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ и Фонд ишIогъэшхо къегъакIо. Ащ чIыфэ зэритыгъагъэхэм икIэрыкIэу къафилъытэжьи (реструктуризация), бизнес цIыкIум ыкIи гурытым ясубъект 23-мэ ащкIэ IэпыIэгъу афэхъугъ.\nСистемэ къызэрыкIом (упрощенная) е «патентнэ» шIыкIэм тетэу хэбзэIахьхэр ытынхэу зыгъэпсыгъэ хъызмэтшIапIэхэм фэгъэкIотэнхэр афашIыгъэх. Ахэм атыщтыр зыфэдизым игъэнэфэн фэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэу мэлылъфэгъу мазэм Къэралыгъо Советым — Хасэм ыштагъэм къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, хэбзэIахьхэр процент 1 — 5-м нэсэу къеIыхыгъэу атын амал яIэ хъугъэ. Джащ фэдэу мы законыр заштагъэм ыуж бизнесыр ыгъэпси, апэрэу зязгъэтхыгъэхэм хэбзэIахьхэр амытынхэу ашIыгъ.\nПредпринимательхэм банкым чIыфэ къыIызыхыгъэу ахэтыр макIэп. АхэмкIэ IэпыIэгъушхо мэхъу мазэм атын фаер зэкIэхьагъэ зыхъукIэ. Республикэм Iоф щызышIэрэ банкхэм зэкIэми ар агъэцакIи, бизнесым исубъекти 160-мэ къадеIагъэх. Ахэм чIыфэу аштагъэр пстэумкIи сомэ миллион 911-рэ мэхъу.\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр чIамынэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу мы илъэсым аштагъэхэм къыщыдыхэлъытагъэу кредит 150-рэ банкхэм агъэпси атыгъ. АхъщэкIэ къэплъытэмэ, ар сомэ миллиони 189-рэ.\nМы IэпыIэгъухэр зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зэрарэу къыхьырэр нахь макIэ хъуным, хъызмэтшIапIэхэмрэ организациехэмрэ къэмыуцунхэм, административнэ пшъэрылъэу ыкIи хэбзэIахьэу атегъэуагъэр нахь макIэ хъуным фытегъэпсыхьагъэх, шIуагъэ къызэратырэми Iо хэлъэп.\nПредыдущая Щылэ мазэм и 25-р — урысые студентхэм я Маф\nСледущая Социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм тегущыIагъэх


Усэр лъэпкъым иджэмакъ | Адыгэ Макъ\nУсэр лъэпкъым иджэмакъ\nАвтор: Редакция\t/ 25.12.2015\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nЛитературэм и Илъэс тиреспубликэ зэрэщы-зэфашIыжьырэм ехьы-лIэгъэ пчыхьэзэхахьэу «Адыгеим иус» зыфи-Iорэр Мыекъуапэ щыкIуагъ. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеимрэ» тирес-публикэ и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэкIэ щытымрэ зэхахьэм кIэщакIо фэхъугъэх.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мыхьамэтрэ Адыгеим лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэррэ адыгабзэкIи, урысыбзэкIи зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Литературэм и Илъэс общественнэ-политикэ мэхьанэ ин зэриIэр, литературэр цIыфым ипIун, щыIакIэр нахьышIу шIыгъэным зэрафэлажьэрэр хагъэунэфыкIыгъ.\nТиреспубликэ и Къэралыгъо шIухьафтын искусствэм ылъэныкъокIэ къызыфагъэшъошагъэу, Адыгеим изаслуженнэ журналистэу ТIэшъу Светланэрэ Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэкIэ щытым иартистэу Жъудэ Аскэрбыйрэ зэращэгъэ зэхахьэр нахь гъэшIэгъон къэзышIыгъэр Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэм къагъэхьазырыгъэ къэтыныр театрэм къызэрэщагъэлъэгъуагъэр ары.\nТхакIохэм ясурэтхэр экраным къытыредзэх, аужырэ мэзищым телевизорымкIэ тызэплъыщтыгъэхэ къэтынхэум литературэм фэгъэхьыгъэхэр икIэрыкIэу нэгум къыкIэуцох. Бзэм псэ къыпызыгъэкIэрэ журналистхэр экраным къызытыридзэхэрэм ыуж пчэгум къехьэх, усэхэм къяджэх. Аджырэ Замирэ, Тэу Замирэ, Къудаикъо Алый, Къуижъ Аминэт, Кушъу Светланэ, Бзэджэжъыкъо Хьабидэт, Унэрэкъо Гулэз, Ахэджэго Рузанэ, ХьапэкIэ Марин, Бэгъушъэ Фатимэ, ТIэшъу Светланэ. ХьакIэмыз (Бэгъ) Сусанэ ятэу Нурбый ным фигъэхьыгъэ усэм къеджэ. Ащи узэгупшысэнэу хэлъыр макIэп.\nНым, шIулъэгъум афэмыусэгъэ тхакIо щыIэми тшIэрэп. А лъэныкъори къыдалъытэзэ пчыхьэзэхахьэр зэхэщакIохэм лъагъэкIотагъ. Лъэпкъ шIэжьыр, адыгэ шэн-хабзэхэр, адыгэ чIыгур — ахэр гум икIыхэрэп. Артистэу, режиссерэу Хьакъуй Аслъан чIыгур зэрэчэрэгъурэм ехьылIэгъэ усэм тамэу ритыгъэм уегъэгушхо. Режиссерэу ЕмкIужь Андзори усэм къеджагъ. ОрэдыIохэу ХъокIо Сусанэ, Кушъэкъо Симэ, Быщтэкъо Азэмат усэхэр агъэжъынчыгъэх, гум иорэдхэри къаIуагъэх. Дунаим щашIэрэ «Синанэр» Дзыбэ Мыхьамэт къызыхедзэм, залым чIэсхэр зэрэдежъыухэрэм тигъэгушIуагъ. Артист цIэрыIоу Кукэнэ Мурати къызэджэгъэ усэмкIэ зэхахьэр къыгъэбаигъ. Мышъэ Андзаур пщынэр ыгъэбзэрэбзагъ, лъэпкъ къашъохэр ансамблэхэм, «Ошъадэм» къышIыгъэх.\nКъэралыгъо шIухьафтыныр къызыфагъэшъошэгъэ Цуекъо Юныс ытхыгъэм техыгъэ спектаклэу «ЕтIэ унэжъым игимн» театрэм зэрэщагъэуцугъэр зэхахьэм къыщаIуагъ, тхакIом фэгушIуагъэх. Спектаклэу «ЛъышIэжьым» къыхэхыгъэ едзыгъор артистхэу Уайкъокъо Асыет, Мурэтэ Рустам, Жъудэ Аскэрбый къашIыгъ. Театрэм иартисткэу Ордэн Фатимэ усэм къызэреджагъэм дакIоу, мэкъэ Iэтыгъэ дахэкIэ лъэпкъ орэдым тыригъэдэIугъ.\nПчыхьэзэхахьэм щытлъэгъугъэхэ СтIашъу Юрэ, Цуекъо Юныс, Пэрэныкъо Чатибэ, Шъхьаплъэкъо Къэсэй, Къэзэнэ Юсыф, МэщфэшIу Нэдждэт, Хьакъунэ Заремэ, Бэгъ Симэ, ХьацIэцIэ Ларисэ, Хъурмэ Хъусенэ, Чэтэо Ибрахьимэ, нэмыкIхэм ягупшысэхэр зэфэпхьысыжьмэ, Лъэпкъ театрэм ихудожественнэ пащэу Шъхьэлэхъо Светланэ къызэрэтиIуагъэу, ащ фэдэ зэхахьэхэр лъэшэу тищыкIагъэх. АмалыкIэхэм алъыхъухэзэ шIоу щыIэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэн фае. Кином и Илъэсэу 2016-рэ илъэсыр къыхахыгъ. Адыгеим ащи чIыпIэ хэхыгъэ щыратыщт. Артистхэу Нэхэе Адамрэ Мэрджанэтрэ яшъэожъыеу Альберт адыгэ шъуашэм фэгъэхьыгъэу усэм къызэреджагъэр сыдым ымыуаса?! Тызэрыгушхони, дгъэлъэпIэни тиIэх, тапэкIи тиIэщтых. Шъопсэу, зэхэщакIохэр.\nСурэтыр зэхахьэм къыщытыхыгъ.


Абу иаужырэ хъохъу — Адыгэ макъ\nАбу иаужырэ хъохъу\nРедактор 26.09.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«Тиошъогу къаргъоу, тичIылъэ гъэбэжъулъэу щэрэт»\nЦIыф шIагъу, губзыгъ, шIэныгъэлэжьышху, тхакIо, лъэпкъ IофхэмкIэ псэемыблэжь, общественнэ IофышIэкIошху — ары Абу цIыфхэм зэрашIэщтыгъэри, агу къызэринагъэри.\nТхакIом, шIэныгъэлэжьым игъашIэ анахьэу кIыхьэ зышIырэр итхыгъэ кIэн ары. Абу мэпсэуфэ икъэлэмыпэ чаныгъ, уцэкугъэп. АщкIэ шыхьатых тхылъ пчъагъэу къыгъэнагъэр.\nХудожественнэ тхэным иIахь хэлъ Абу. Ащ икъэлэмыпэ къычIэкIыгъэх тхылъэу «Псэ закъу», «ЛIыхъужъ машIу», «Гум хэлъ мастэхэр», «Мастэм илъагъо Iуданэм игъогу» зыфиIохэрэр.\nШъхьэлэхъо Абу къытхэтыгъэмэ мыгъэ ыныбжь илъэс 90-рэ хъущтгъагъэ. Ащ ипэгъокIэу къыдэкIыщт тхылъым дэлажьэзэ, шIэныгъэлэжьым идунай ыхъожьыгъ. Тхылъым цIэу фишIыгъэр — «Тиошъогу къаргъоу, тичIылъэ гъэбэжъулъэу щэрэт». А гущыIэхэр цIыф лъэпкъым зэрэпсаоу къыфигъэнэгъэ хъохъу фэдэх. Игупшыси, иакъыли ахэлъэу тхылъымкIэ игущыIэ лъэшхэр мэкъэ шIэтхэу чIым щыIугъэх.\nТхылъым литературэм ехьылIэгъэ тхыгъэхэр къыдэхьагъэх. Ахэр Кэстэнэ Дмитрий, ЯхъулIэ Сэфэр, Жэнэ Къырымызэ, ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Шъхьаплъэкъо Хьисэ, Енэмыкъо Мэулид афэгъэхьыгъэх.\nАбу литературэр шIу дэдэ ылъэгъущтыгъ. Ары ащ тхакIо пэпчъ зы тхыгъэ закъо нэмыкI имыIэми, иIофшIагъэ гъунэ лъифэу, ишIошI къыриIуалIэу, ыцIэ ымыгъэкIодэу литературнэ тарихъым къыхэнэным зыкIыпылъыгъэр.\nТхыгъэ цIыкIуи, тхэкIо кIочIэ цIыкIуи щыIэп, ахэр гъоткIо-гъуаткIоу зэхахъохэзэ, лъэпкъ литературэ иныр къагъэпсы — ащ фэдэ гупшыс, екIолIакI шIэныгъэлэжьым иIофшIакIэ фыриIагъэр. Тхылъым къыдэхьэгъэ статьяхэм бэкIае шIагъэу тхыгъэхэр ахэтых. Ныбжьым, лъэхъаным елъытыгъэу къызтегущыIэрэ произведениехэм зэблэхъугъэ гупшысэхэр авторым ахилъхьагъэх. УмыгъэшIэгъон умылъэкIынэу тхакIохэм ящыIэныгъэ гъогурэ ятворческэ гъэхъагъэхэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр къегъэнафэ, анахь пкъыгъо цIыкIуми ынаIэ тырегъэты. ГущыIэм пае, Жэнэ Къырымызэ ехьылIэгъэ статьям щетхы: «Къырымызэ зыдэщыIэм гуIэтыпIэ щызэхапшIэу, игущыIэкIэ-зекIуакIэхэм гуфит-шъхьафитыгъэ къыуатэу, укъаIэтэу, моу псынкIагъэ горэ къыпхалъхьэщтыгъэ. Ипсалъэ гум къыпкъырыкIэу, лъэшыгъи, гуIэтыгъэ фэбагъи хэлъэу, едэIухэрэм онтэгъугъэу ателъыгъэр атырихэу зыкъаригъэпхъуатэу щытыгъэх».\nУсакIом иобраз, идунэететыкIагъэр исатырэ пэпчъ хэплъагъоу щыт. Абу ащ фэдэ ушэтэкIо лъагъо тетэу Жанэм иапэрэ усэхэм къащегъэжьагъэу итворчествэ лъэхъэнэ-лъэхъанэу къегъэнафэ. Заом ыпэкIэ ытхыгъэ усэхэм атекIы зэо лъэхъаным усакIом ытхыгъэхэр, «чэфыр, щхы макъэр лъэшэу ахэIукIэу, зао къызежьэкIэ утын гухэкI хэмытыхэу, тичIыгу зы залэ фэдизкIэ пыир къитымыгъахьэу, заор къезыгъэжьагъэр ежь ичIыгу къимыкIызэ хэтыутэгонэу къызэрашIошIыщтыгъэ еплъыкIэм зэхъокIыныгъэхэр хилъхьагъэх…»\nХьэдэгъэлIэ Аскэр итворчествэ шIэныгъэлэжьым бгъуитIукIэ къырегъэлъэгъукIы — усакIом итворческэ гъэхъагъэхэмрэ нарт кIэн угъоигъэмрэ. Ащ лъапсэ иI: ХьэдэгъалIэм «адыгэ литературэми, адыгэ наукэми, зэрэпсаоу адыгэ культурэми иIахьышIу ахилъхьагъ». Нарт эпосым иугъоинкIэ, изэгъэшIэнкIэ ХьэдэгъалIэм IофшIэнэу зэшIуихыгъэр цIыф гъашIэ ыуас. Томиблым жанрэ зэфэшъхьафхэм арылъ угъоигъэхэр дэхьагъэх. Ахэм язэгъэшIэнкIэ научнэ лъапсэ хъугъэ «Героический эпос «Нарты» и его генезис» зыфиIорэ монографиеу томиблым къыкIэлъыкIуагъэр. Аскэр ипсэемыблэжь IофшIакIэ, итворчествэ Шъхьэлэхъо Абу уасэ афишIэу истатья щетхы: «Лъэпкъым гъогууанэу къыкIугъэр пхырызычыгъэ, шэн-шапхъэу щыIэхэр зэзыгъафэзэ, лъэпкъыр къызылъызыщагъэхэу лIэшIэгъу техьэ-текIхэми ахэмыкIосагъэу, лIыхъужъ лъэшхэу хъишъабэ зыпылъхэм зэряфэшъуашэу лъэпкъ культурэм чIыпIэ щаубытыныр, непэрэ цIыф жъугъэхэм апэблагъэ пшIыжьыныр IофшIэнышIу. Джа лъэныкъом ХьэдэгъалIэр дэгъоу фэлэжьагъ».\nШъхьэлэхъо Абу итворчествэ изы лъэныкъо ин хэхэс адыгэхэм яхудожественнэ литературэ изэгъэшIэн фэгъэхьыгъ. Зы илъэсэп, илъэситIоп, Iофыгъом мыпшъыжьэу охътабэрэ дэлэжьагъ, тилъэпкъэгъухэр зэрыс хэгъэгухэм ащыIагъ, тхакIохэм ацIэхэр, ятхыгъэхэр амал зэфэшъхьафхэмкIэ зэригъэшIагъэх, щыIэ документхэр зэригъэпшагъэх. Лъэпкъым итарихъ, илитературэ хэпхынхэ умылъэкIынэу хэхэс адыгэ тхакIохэм ятхыгъэхэр зэрэщытхэм шIошъхъуныгъэ пытэ фыриIэу ятворчествэ икIэугъоен, цIыфхэм зэраригъэшIэщтхэм пылъыгъ. А Iофыгъом фэгъэхьыгъ тхылъым къыдэхьэгъэ статьяу «Хэхэс адыгэхэм ялъэпкъ художественнэ псалъ» зыфиIорэр. «ЦIыф лъэпкъыр зыдэщыIэм лъэпкъ художественнэ псалъэри къыщэхъу» — ары ащ игупшысэ шъхьаIэ шIэныгъэлэжьым къызэригъэнафэрэр. Адыгабэ хэхэс зэрэхъугъэр тарихъ нэкIубгъо шIуцIэ хъугъэми, щыIэныгъэм ижьыхьэрзэ ин хэмыкIуадэхэу ацIэ къызэрэнагъэм гугъапIэрэ гушхуагъэрэ Абу къыхалъхьэ: «Жанрэу романыр тырку литературэм хэзыгъэуцуагъэр адыгэ — Хьагъур Митхьад, реалистическэ новеллэм ылъапсэ щызыгъэпытагъэр, тырку литературабзэр зыгъэпсыгъэр адыг — Хьаткъо Умар…»\nIофыгъо зэфэшъхьафыбэ тхылъым къыщыIэтыгъ, статья пэпчъ щызэхэошIэ зигугъу къышIырэ тхакIом итворчествэ ишъыпкъэу зэрэпылъыр, икуупIэ нэсэу зэрэщызэхэфыгъэр. Фактэу къыгъэлъагъохэрэр тхыгъэ сатырхэмкIэ къэгъэшъыпкъэжьыгъэх. Уемыхъырэхъышэжьынэу адыгэ литературэм изэгъэшIэнкIэ тхылъым ишIуагъэ къэкIощт, шIэныгъэлэжьым ыцIэ дахэу зэрэтхэтыщтым, иIофшIагъэхэр зэрэдгъэфедэщтхэм фэIорышIэщт.\nПредыдущая Адыгабзэр, культурэр, лъэпкъ шIэжьыр\nСледущая Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо программэу «IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тихэгъэгогъухэу Адыгэ Республикэм къэкощыжь зышIоигъохэм IэпыIэгъу ятыгъэныр» зыфиIоу 2019 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэм ехьылIагъ


Адыгеим и ЛIышъхьэ Иорданием щыпсэухэрэ адыгэхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъу адыриIагъ | Адыгэ Макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Иорданием щыпсэухэрэ адыгэхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъу адыриIагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм иправительствэ и Унэ Иорданием ипарламент исенаторыгъэу Къэрдэнэ Самир зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nАдыгеимрэ Иорданием щыпсэурэ адыгэхэмрэ IофшIэным, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм япхыгъэ зэфыщытыкIэхэу зэдыряIэхэм джыри нахь зягъэушъомбгъугъэнымкIэ Iофыгъо гъэнэфагъэхэм атегущыIагъэх.\nМы зэIукIэгъум хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иIэпыIэгъоу Къонэ Заур, джащ фэдэу Абхъаз Ланэрэ Налщыкъ Щамилрэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Иорданием щыпсэурэ адыгэхэм экономикэмрэ социальнэ лъэныкъомрэкIэ язэпхыныгъэ джыри нахь агъэпытэным республикэм ифедэ хэлъ.\n«Инвестициехэм, Адыгеимрэ Иорданиемрэ бизнесымкIэ ялIыкIохэр нахь зэпэблагъэ шIыгъэнхэм, псэолъэшIыным, туризмэм, медицинэм, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм алъэныкъокIэ проект гъэшIэгъонхэр пхырыщыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ IофыгъуабэхэмкIэ тызэхэгущыIэжьыным тыфэхьазыр. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб къэралхэм ащыпсэухэрэм я ЧIыгужъ анэIу къызэрэфэгъэзагъэм, Адыгеим федэ къыфахьымэ зэрашIоигъом тэркIэ мэхьанэшхо иIэу щыт», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ дахэу къызэрапэгъокIыгъэм пае зэрафэразэр Къэрдэнэ Самир къыIуагъ ыкIи Адыгеимрэ Иорданием щыпсэурэ адыгэхэмрэ азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм шIуагъэу къахьырэр нахьыбэ зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр къыхигъэщыгъ.\n«Дунаим тет адыгэхэр зэкIэ нахь зэпэблагъэ хъунхэмкIэ, IофшIэнымрэ социокультурнэ лъэныкъомрэ япхыгъэ проект гъэшIэгъонхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ мыщ фэдэ зэIукIэгъухэм мэхьанэшхо яIэу щыт», — къыIуагъ Къэрдэнэ Самир.\nЗэIукIэгъум илъэхъан КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, республикэм иофициальнэ куп ипащэу мы лъэхъэнэ благъэхэм Тыркуем кIон мурад ащ иI. Программэм къыхиубытэхэрэм ащыщых адыгэхэу экономикэм, бизнесым, гъэсэныгъэм ыкIи культурэм алъэныкъокIэ Iоф зышIэхэрэм адыриIэщт зэIукIэгъухэр. ЛъэныкъуитIуми яфедэ зыхэлъ экономическэ зэдэлэжьэныгъэм Адыгеир фэхьазыр, адыгабзэр, культурэр, шэн-хабзэхэр, лъэпкъ Iэпэщысэхэр шIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ амалхэу щыIэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ программэхэр пхыращыщтых. Ащ нэфэшъхьафэу Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ Иорданиемрэ Израильрэ ащыпсэухэрэ адыгэхэми аIукIэнхэ мурад зэряIэр.


ГумэкIыгъор шъхьэихыгъэу… — Адыгэ макъ\nРедактор 19.07.2021 19.07.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъом ибаиныгъэ анахь шъхьаIэр цIыфхэр ары. Къэралыгъо политикэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, щыIэкIэ-псэукIэ амалэу цIыфхэм яIэм бэкIэ ялъытыгъ ахэм япчъагъи зэрэхахъорэр.\nСыд фэдизэу хабзэм кIуачIэ рихьылIагъэми, демографием изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу щытэп. УрысыемкIэ статистикэр пштэмэ, къэхъурэмрэ зидунай зыхъожьырэмрэ япчъагъэхэм уамыгъэгумэкIынэу хъурэп.\nМы къэгъэлъэгъонхэм сыда къарыкIырэр, сыда ахэм мэхьанэу яIэр?\n2018-рэ илъэсым щылэ мазэм нэбгырэ миллиони 146,8-рэ Урысыем щыпсэоу къалъытэгъагъ, дунаимкIэ я 9-рэ чIыпIэр щиIыгъыгъ. Ащ ыуж илъэс заулэ хъугъэу къэхъурэм нахьи зидунай зыхъожьырэр нахьыбэу къэралыгъом щагъэунэфы.\nЦIыфхэм япчъагъэ хэзыгъахъохэрэм ащыщ илъэс 30-м ыкIи ащ ехъугъэхэм сабый къызэрагъэхъурэр. Мы аужырэ илъэсхэм щыIэныгъэм нахь ыпэ щырагъэшъэу, нахь мэхьанэ зэратырэр хэпшIыкIэу зэхъокIыгъэ хъугъэ. Джы бзылъфыгъэхэм IофшIэныр апэ рагъэшъы хъугъэ, тапэкIэ зыпкъитыныгъэ ыкIи теубытагъэ ахэлъэу псэунхэмкIэ амалэу щыIэхэр къызфагъэфедэх, нэужыр ары ныIэп унагъо ашIэнэу зегупшысэхэрэр. Зыныбжь хэкIотагъэхэу унагъо зышIэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъурэм демографием ылъэныкъокIэ иягъэ къэкIо.\nЛIэныгъэм игъогогъур — ныбжьыр, заор, заом ифэмэ-бжьымэхэр, узхэр, экономикэм изытет ыкIи кризисыр. Урысыем анахь гумэкIыгъо шъхьаIэу илъхэм ащыщ демографием изытет. Къэхъухэрэм япчъагъэ къызеIыхкIэ, къэралыгъом хэхъоныгъэ иIэщтэп. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным пае ны мылъкум епхыгъэ программэр аштагъэу Iоф ешIэ, ау ащ изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу щытэп.\nУФ-м и ЛъытэкIо палатэ изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу бэдзэогъум нэс зидунай зыхъожьыгъэхэм япчъагъэ процент 30-кIэ нахьыбэ хъугъэ, нэбгырэ мин 316,3-рэ мэхъу. ГурытымкIэ, лIагъэр фэди 1,4-кIэ нахьыб къэхъугъэхэм на-хьи. 2020-рэ илъэсым щылэ мазэм къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум нэс Урысыем нэбгырэ мин 811,7-рэ къыщыхъугъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр проценти 5,7-кIэ нахь макI. ГурытымкIэ, фэди 1,5-кIэ лIагъэр нахьыб къэхъугъэм нахьи.\nДжащ фэдэу сабый макIэу къызэрагъэхъурэм лъапсэ фэхъухэрэм ащыщ экономикэм къызыдихьырэ инфляциер, лэжьапкIэр зэрэмакIэр, цIыфхэр IофшIапIэхэм къазэрэIуагъэкIыхэрэр, IофшIапIэ зимыIэу къэнагъэхэм япчъагъэ бэ зэрэхъурэр. ЦIыфышъхьэ пчъагъэм къызэрэщыкIэрэр экономикэм бэкIэ елъытыгъ. ЕтIани социальнэ-экономикэ къэгъэлъэгъонхэми мэхьанэшхо яI. ГущыIэм пае, Урысыем щыпсэурэ хъулъфыгъэ ныбжьыкIэхэр бэу малIэх, ахэм илъэс 40 — 50 аныбжь. Ащ лъапсэ фэхъурэр ящыIэныгъэ зэрагъэпсырэр, гумэкIыгъо зэрэхэтхэр, игъом ыкIи медицинэ IэпыIэгъу тэрэз зэрамыгъотырэр ары.\nЗАГС-мкIэ гъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм джырэблагъэ къызэритыгъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым имэзихэу блэкIыгъэм зэкIэмкIи сабый 2088-рэ къэхъугъэу ыкIи нэбгырэ 3324-мэ ядунай ахъожьыгъэу къулыкъум щатхыгъ. 2020-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, нэбгырэ 2069-рэ къэхъугъэу ыкIи нэбгырэ 2807-мэ ядунай ахъожьыгъэу агъэунэфыгъагъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, гукъау нахь мышIэми, мы илъэсым зидунай зыхъожьыгъэхэр нэбгырэ 517-кIэ нахьыб.\nДжащ фэдэу мы уахътэм къыриубытэу нэбгырэ 848- мэ унагъо зэдашIагъ, зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр нэбгырэ 822-рэ мэхъу. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, зызэгозытхагъэхэр нэбгырэ 628-рэ, зэхэкIыжьыгъэхэр — зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр нэбгырэ 624-рэ.\nАдыгеим имуниципальнэ образованиехэмкIэ 2021-рэ илъэсым имэзи 6-у пыкIыгъэм а пчъагъэхэр зыфэдэхэр:\n— къэхъугъэр — 950-рэ,\n— лIагъэр — 1250-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —360-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 315-рэ.\n— къэхъугъэр — 110-рэ,\n— лIагъэр — 110-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 40,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 34-рэ.\n— къэхъугъэр — 153-рэ,\n— лIагъэр — 259-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —54-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 57-рэ.\n— къэхъугъэр — 138-рэ,\n— лIагъэр — 211-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 30,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 42-рэ.\n— лIагъэр — 227-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —52-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 43-рэ.\n— къэхъугъэр — 213-рэ,\n— лIагъэр — 476-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —129-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 133-рэ.\n— къэхъугъэр — 283-рэ,\n— лIагъэр — 493-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр — 132-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 155-рэ.\n— къэхъугъэр — 50,\n— лIагъэр — 168-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —28-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 22-рэ.\n— къэхъугъэр — 53-рэ,\n— лIагъэр — 129-рэ,\n— зызэгозытхагъэхэр —23-рэ,\n— зызэгозытхыкIыжьыгъэхэр — 21-рэ.\nКъэхъухэрэм нахьи зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ зэрэхъугъэм еплъыкIэу фыряIэм фэгъэхьыгъэу нэбгы-\nрэ заулэмэ гущыIэгъу тафэхъугъ.\nСхьатбый, илъэс 50 ыныбжь:\n— Непэ къэралыгъор ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу къафэхъу нахь мышIэми, сабыибэ къэзыгъэхъун гухэлъ зиIэу ахэтыр макIэ. НыбжьыкIэхэр къэзэрэщэгъэхэ къодыеу зэхэкIыжьых. ЩыIэныгъэр нахь къин зэрэхъугъэр ащ ылъапсэу сэлъытэ. Ащ дакIоу, уз зэфэшъхьафхэм апкъ къикIыкIэ зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъи хэпшIыкIэу хэхъо. Джы непэ ахэм коронавирусри къахэхьагъ. ГухэкI нахь мышIэми, зыныбжь хэкIотагъэхэм адакIоу ныбжьыкIэхэм ащыщыбэхэми мы узыр къапэхьэ, ащ илIыкIырэри макIэп. Арышъ, пстэуми тызфэсакъыжьын, типсауныгъэ тылъыплъэн фае. Тинеущырэ мафэ лъызыгъэкIотэщт сабый цIыкIоу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэныр пстэуми зэдытиIоф.\n— НыбжьыкIэхэм псэупIэ, IофшIапIэ зэрямыIэм къыхэкIыкIэ гумэкIыгъуабэхэм непэ яуалIэх. ИпотекэкIэ фэтэр зыщэфыгъэ унэгъо ныбжьыкIэми ихахъо инахьыбэр банкым ретыжьы. РыпсэунымкIэ ахъщэу къыфанэрэр мэкIэ дэд. Ащ зэшъхьэгъусэхэр бэхэм арегъэгупшысэх. Сабый уиIэныр дэгъу, насыпыгъ, ау ар зэрэпIыгъыщтми уегупшысэн фае. ХэкIыпIэ зымыгъотыхэрэр жьэу зэхэкIыжьых. Сабый зиIэхэм къэралыгъор IэпыIэгъу къафэмыхъоу щытэп, ау непэ псэупIэхэм ауасэ лъэшэу зэрэдэкIоягъэм бэхэр егъэгумэкIых. Фэтэр зыщэфыщт унагъом сомэ миллион заулэ IэкIэлъын фае. Ар зыфызэшIокIырэр зырыз. Мы Iофым нэмыкIэу, зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъи лъэшэу зэрэдэкIоягъэм сэ сшъхьэкIэ сегъэгумэкIы. ЫпэкIэ щыIэгъэ узхэм кIэхэр къахэхъуагъ. Ахэм арылIыкIырэр бэ. Арышъ, нэбгырэ пэпчъ игъом заригъэуплъэкIун, ипсауныгъэ лъыплъэн фае.\nПредыдущая Адыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм афэкIо\nСледущая Сымаджэхэм къахэхъо


Пцэжъыяшэхэм язэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу пцэжъыяшэхэм яIагъ.\nДжэджэ районым ипсэупIэу Сергиевскэм пэмычыжьэу щыт псыутIэм зэнэкъокъур щыкIуагъ. Командэ 57-рэ, нэбгыри 114-рэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nРеспубликэм и ГИБДД икъулыкъушIэхэм пцэжъые килограмми 10-м нахьыбэ пцэкъэнтфыкIэ къаубытыгъ, апэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Мыекъопэ районым икомандэ килограмми 7 къыхихыгъ, ятIонэрэ чIыпIэр ыхьыгъ. Мыекъопэ районыр ящэнэрэ хъугъэ, килограмми 6 зэкIэмкIи къаубытыгъэр.\nПцэжъыер псым къызэрэхахырэм дакIоу, Кубокым икъыдэхын хэлэжьагъэхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIуагъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ РеспубликэмкIэ зы илъэсым лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб къэхъухэрэм\nАдыгэ РеспубликэмкIэ зы илъэсым лIэхэрэм япчъагъэ нахьыб къэхъухэрэм\nУрысые Федерацием ихьыкумэт епхыгъэу статистикэм дэлажьэрэ къулыкъум исайт (krsdstat.gks.ru) зэритымкIэ 2019-рэ илъэсым, щылэ мазэм щегъэжьагъэу жъуныгъуакIэ мазэм нэс Адыгэ Республикэм цIыф 2507-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 1580-рэ къэхъугъ. Мы мазэхэм тефэу, блэкIыгъэ илъэсым 2018-м, цIыф 2377-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 1744-рэ къэхъугъ. 2019 илъэсым лIэхэрэм япчъыгъэ нахьыбэ хъугъэ.\nМы пчъагъэхэм къагъэлъагъо лIэн-къэхъун IофымкIэ Адыгэ Республикэм иIоф зэрэдэйер. Дэйим изакъоп, илъэс къэс ар нахь дэй зэрэхъурэр ары гумэкIышхор.\n2019 илъэсым, мэкъуогъу мазэм нэс теубытагъэу, Адыгэ Республикэм цIыфэу щыпсэурэм япчъагъэ 457 355 фэдиз мэхъу. Ахэм ащыщэу Адыгэхэм япчъагъэ процент 30-м пэблагъ.\nКъэбэртае-Бэлкъар РеспубликэмкIэ 2019-рэ илъэсым, щылэ мазэм щегъэжьагъэу мэлылъфэгъу мазэм нэс, цIыф 1821-рэ дунаем ехыжьыгъ, кIэлэцыкIу 2364-рэ къэхъугъ. Къэбэртае-Бэлкъарым, 2019 илъэсым, мэлылъфэгъу мазэм нэс теубытагъэу цIыфэу щыпсэурэм япчъагъэ 866 605 фэдиз мэхъу. Ахэм ащыщэу Адыгэхэм япчъагъэ процент 60-м пэблагъ. (stavstat.gks.ru)


Бзылъфыгъэхэм афэгушIуагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 10.03.2020 10.03.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nБзылъфыгъэхэм я Дунэе мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ тыгъуасэ АР-м и Къэралыгъо филармоние щыкIуагъ. МэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ шъолъырым щыпсэухэрэ бзылъфыгъэхэм къафэгушIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Къэралыгъо упчIэжьэгъоу ТхьакIущынэ Аслъан, федеральнэ инспекторэу Сергей Дрокиныр, министрэхэр, депутатхэр, къулыкъухэм ыкIи ведомствэхэм япащэхэр, бзылъфыгъэхэр, нэмыкIхэри.\nКъумпIыл Мурат зэхахьэм къыщыгущыIэзэ, къэзэрэугъоигъэхэм, республикэм щыпсэурэ бзылъфыгъэ пстэуми игуапэу къафэгушIуагъ. Мы мэфэкIыр шIум, фэбагъэм, гукIэгъум алъапсэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Бзылъфыгъэхэм яшIуагъэкIэ чIыгум щыIэныгъэр щылъэкIуатэ, унагъом имэхьанэ къеIыхырэп. Ащ дакIоу сабыйхэм япIуни шъоры зыпшъэ дафэрэр. Шъутигъусэхэу Iофыгъуабэ зэшIотэхы, ащ къыхэкIыкIэ экономикэм, наукэм ыкIи культурэм хэхъоныгъэ ашIы, тиреспубликэрэ къэралыгъомрэ гъэхъэгъэшIухэм афэкIох. Непэ щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм бзылъфыгъэр ахэт. Сэнаущыгъэу хэлъыр политикэм, шIэныгъэм, общественнэ ыкIи экономикэ лъэныкъохэм ащегъэфедэ. Ащ дакIоу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ гъэIорышIэным, хэбзэ къулыкъу зэфэшъхьафхэм тибзылъфыгъэхэр ахэщагъэхэу гъэхъэгъэшIухэр ашIых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим зэгурыIоныгъэ ыкIи зыпкъитыныгъэ илъыным, мыщ щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм зыкIыныгъэ яIэным илъэс пчъагъэ хъугъэу АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союзэу Iоф дэзышIэрэм зэрэфэразэхэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Мы лъэныкъом имызакъоу къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм пIуныгъэ тэрэз ягъэгъотыгъэным, бзылъфыгъэхэр къэухъумэгъэнхэм, зыныбжь хэкIотагъэу зизакъоу псэухэрэм ыкIи унагъохэу сабыибэ зэрысхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным движением хэтхэр пылъых.\n— Социальнэ мэхьанэ зиIэхэ Iофыгъохэр арых анахьэу тынаIэ зытетыр. Ащ хэхьэх ным ыкIи сабыим, унэгъо Iужъухэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр, бзылъфыгъэм ипсауныгъэ къэухъумэгъэныр. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэнышхо дгъэцэкIагъэ, ау джыри зэшIотхынэу къытпыщылъыр бэ. Унагъом имэхьанэ, ащ ылъапсэ дгъэпытэным тапэкIи тишъыпкъэу тыпылъыщт. ЦIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэр гъэлъэшыгъэным фэIорышIэщтых Урысыем и Президент ипредложениекIэ къэралыгъом и Конституцие гъэтэрэзыжьынэу фашIынхэу агъэнафэхэрэр. Ахэм ахэтых унагъом игъэпытэн ыкIи икъэухъумэн, сабыим ифитыныгъэ епхыгъэхэ лъэныкъохэр. Мы пстэуми конституционнэ лъапсэ яIэ зыхъукIэ Iофхэм язытет нахьышIу зэрэхъущтым щэч хэлъэп. Пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары. Тибзылъфыгъэ лъапIэхэр, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сышъуфэгушIо, шъунэгу чэфыр къыкIихэу, шъуагъэгушIоу, дэгъоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъузэ шъупсэунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим итворческэ купхэр зыхэлэжьэгъэхэ мэфэкI концертымкIэ Iофтхьабзэр зэфашIыжьыгъ.\nПредыдущая Республикэр зэрыгушхорэ IофышIэх\nСледущая Икъашъо лъэпкъ намыс


Адыгея Сегодня – Бюджетыр апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ\nБюджетыр апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ\tПоделиться материалом\nДата публикации: 28.11.2016 17:44\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм ияплIэнэрэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ ащ и Тхьаматэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. Iофыгъо шъхьаIэу зэхэсыгъом къыхалъхьагъэр законопроектэу «2017-рэ илъэсымкIэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIощт 2018 - 2019-рэ илъэсхэм ячэзыу пIалъэкIэ Адыгэ Республикэм ибюджет ехьылIагъ» зыфиIорэр ары.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет - Хасэм хэбзэгъэуцунымкIэ ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным иIофыгъохэмкIэ икомитет мы мафэхэм зэхэсыгъоу иIагъэм законопроектым щытегущыIагъэх, ащ зэхъокIыныгъэхэр, хэгъэхъонхэр фашIыгъэх. Непэрэ уахътэм къэралыгъор экономикэ къиныгъохэм ахэт нахь мышIэми, 2017-рэ илъэсми, ащ къыкIэлъыкIощт илъэситIуми республикэ бюджетыр социальнэу щытыщт.\nЗаконопроектэу «2017-рэ илъэсымкIэ ыкIи 2018 - 2019-рэ илъэсхэм ячэзыу пIалъэкIэ шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ фондым ичIыпIэ къутамэу республикэм щыIэм ибюджет ехьылIагъ» зыфиIорэм депутатхэр тегущыIагъэх. 2017-рэ илъэсым фондым ихахъохэр сомэ миллиарди 4,1-м кIэхьащт, хъарджхэри мы пчъагъэм фэдизыщтых. КъыкIэлъыкIорэ илъэситIум хахъохэр тIэкIу нахьыбэ хъунхэу агъэнафэ.\n- ТицIыфхэм ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр сыдигъуи пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэтэгъэуцужьы, а лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным пае федеральнэ гупчэм ренэу зыфэтэгъазэ. Технологие пэрытхэм атет медицинэ IэпыIэгъур зыгъэцэкIэрэ учреждениехэм тязэгъыгъэу щыт, квотэхэр тфикъунхэ фае. Ау мы IофыгъомкIэ гумэкIыгъохэр щыIэх, ар тэры зилажьэр. Арышъ, ар дэгъэзыжьыгъэным тызэгъусэу тыпылъын фае, - къыIуагъ ТхьакIущынэ Аслъан.\nКъумпIыл Мурат мыщ дэжьым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ фондым икъутамэу республикэм щыIэм ибюджет ахъщэшхо къехьэ, ар шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэныр пшъэрылъ шъхьаI. Сыда пIомэ мы къулыкъум иIофшIэн зэрэзэхищэрэм елъытыгъ тицIыфхэм япсауныгъэ изытет зыфэдэщтыр. Фондым икъутамэ ибюджет епхыгъэ законопроектыр апэрэ еджэгъумкIэ аштагъ.


ЛIыхъужъым къыфызэIуахыгъ — Адыгэ макъ\nУрысые Iофтхьабзэм хахьэу Урысые гвардием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ихэушъхьафыкIыгъэ подразделение икъулыкъушIэхэм «УФ-м и ЛIыхъужъэу, полицием ипрапорщикэу Артем Гармаш ипартэ» зыщеджэгъэ еджапIэу N 10-м къыщыфызэIуахыгъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-мкIэ Афганистан ыкIи зэо зэпэуцужьхэм яветеран движение итхьаматэу Николай Николенкэр, «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ игъэцэкIэкIо комитет итхьаматэу АфэшIэгъо Рэмэзан, УФ-м и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард, Урысые гвардием икъулыкъушIэхэр, зэо зэфэшъхьафхэм ахэлэжьагъэхэр, ЛIыхъужъэу Артем Гармаш иIахьыл-гупсэхэр, кIэлэеджакIохэр.\nМы еджапIэм щеджагъэхэу Лоскутов зэшхэу Василийрэ Виталийрэ ыкIи Артем Гармаш къулыкъур ахьызэ, терроризмэм пэшIуекIохэрэ Iофтхьабзэхэу Темыр шъолъырым ичIыпIэхэм ащыкIуагъэхэм лIыхъужъныгъэрэ блэнагъэрэ къызэращызыхагъэфагъэр пэублэм къаIотагъэх. ЗэтIуазэхэу Василийрэ Виталийрэ 1980-рэ илъэсым Афганистан щыкIогъэ зэо зэпэуцужьым хэлэжьагъэх. Хэгъэгум къафигъэуцугъэ пшъэрылъыр агъэцакIэзэ апсэ зэрагъэтIылъыгъэм фэшI Жъогъо Плъыжьым иорден зэшхэм афагъэшъошагъ.\nПолицием ипрапорщикэу, ОМОН-м иснайперэу Артем Гармаш 2012-рэ илъэсым Iоныгъом и 15-м Дагъыстан щыкIогъэ хэушъхьафыкIыгъэ зэпэуцужьым щыхэкIодагъ. Ащ зекIокIэ-шIыкIэу къыхэфагъэм ишIуагъэкIэ, террорист куп агъэкIодыгъ. Игъусагъэхэ къулыкъушIэхэр къыгъэгъунэхэзэ, ежьым уIэгъэ хьылъэхэр къытещагъэхэ хъугъэ ыкIи а чIыпIэм ащ идунай щихъожьыгъ. ЛIыблэнагъэу къыхэфагъэм фэшI медалэу «УФ-м и ЛIыхъужъ» зыфиIорэр Артем Гармаш къыфагъэшъошагъ. 2013-рэ илъэсым ЛIыхъужъыр зыщеджэгъэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 10-м ишIэжь пхъэмбгъу къыщызэIуахыгъ.\nЯпшъэрылъхэр агъэцакIэхэзэ зэо зэпэуцужьхэм ахэкIодагъэхэ къулыкъушIэхэр къызэрэугъоигъэхэм агу къагъэкIыжьыгъэх, зы такъикърэ афэшъыгъуагъэх. Ахэм янэ-ятэхэм зэрафэразэхэр араIуагъ. Нэужым шIэжь пхъэмбгъоу къафызэIуахыгъэм къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх.\n— Тихэгъэгу лIыхъужъ къэралыгъоу щыт. Зэо пчъагъэ ащ къызэринэкIыгъ, яхэгъэгу пае апсэ емыблэжьхэу тилIыхъужъхэм лIыблэнагъэ зэрахьагъ. Лъэпкъ гвардием и ГъэIорышIапIэ щысэ зытепхынхэ къулыкъушIэхэр мымакIэу хэтых, къулыкъум пшъэрылъэу къафигъэуцугъэр дэх имыIэу агъэцакIэ. Ахэм патриотизмэу ахэлъыр хэткIи щысэтехыпIэу щыт. Мыщ дэжьым зыщыдгъэгъупшэхэ хъущтэп яхэгъэгу къаухъумэзэ зыпсэ зытыгъэхэ къулыкъушIэхэр. Ахэр егъэшIэрэ щытхъоу тыгу илъыщтых, — къыIуагъ Н. Николаенкэм.\n— Мы структурэм щысэ атепхынэу къулыкъушIэхэр мымакIэу хэтых, къулыкъум пшъэрылъэу къафигъэуцугъэр дэх имыIэу агъэцакIэ. Ахэм патриотизмэу ахэлъыр хэткIи щысэтехыпIэу щыт. Тиреспубликэ щыпсэухэрэ цIыфхэм ящынэгъончъагъэкIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэр гвардием икъулыкъушIэхэм тапэкIи зэрагъэлъэшыщтхэм, къэралыгъом ахэм къафишIырэ пшъэрылъхэр зэрищыкIагъэм тетэу, IэпэIэсэныгъэ ин хэлъэу зэрэзэшIуахыщтхэм сицыхьэ телъ. ЦIыф пэпчъ ихэгъэгу шIу ылъэгъоу къэтэджын фае. ШъуиеджапIэ мы Iофтхьабзэм зэрэхэлажьэрэр щытхъукIэ фэплъэгъунэу щыт. КъыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэмкIэ мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо яI, — къыIуагъ УФ-м и ЛIыхъужъэу Цэй Эдуард.\nIофтхьабзэм изэхэщакIохэм къызэраIуагъэмкIэ, нахь пасэу кIэлэцIыкIухэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу, ащ тарихъэу пылъыр ашIэу къызыбгъэтэджхэкIэ патриот шъыпкъэ ахэр зэрэхъущтхэм щэч хэлъэп.\nДжащ фэдэу Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъэхэм къызэраIуагъэмкIэ, полицием иструктурэхэм къулыкъур ащыпхьыныр къин ыкIи щынагъо. Ар сэнэхьаткIэ къыхэзыхыхэрэр цIыф бланэхэу алъытэх. Хэгъэгу кIоцI органхэм зищыIэныгъэ языпхырэ къулыкъушIэ пэпчъ ихэгъэгу къыухъумэным ренэу фэхьазырын фае. АщкIэ ахэр ренэу щысэтехыпIэу щытых.\nЛIыхъужъым янэу Ирина Макаренкэр зэхахьэм къыщыгущыIагъ. ИкIалэ лIыблэнагъэу зэрихьагъэр зэращымыгъупшэрэм, ишIэжь зэрагъэлъапIэрэм афэшI ирэзэныгъэ гущыIэхэр зэхэщакIохэм апигъохыгъэх.\nАщ ыуж УФ-м и ЛIыхъужъэу Артем Гармаш исурэт ыкIи лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр къизыIотыкIхэрэ тхыгъэхэр зытегъэпкIэгъэ партыр къызэIуахыгъ. Партым мобильнэ телефонхэм апае GR-кодыр хэт, кIэлэеджакIохэр ащ ипортал зихьэхэкIэ, ЛIыхъужъым фэгъэхьыгъэ къэбарыр рагъотэн алъэкIыщт. ЛIыхъужъым ипарт я 5-рэ кабинетэу Артем иклассыгъэм чIагъэуцуагъ. Ащ кIэрысынхэ зылъэкIыщтхэр анахь дэгъоу еджэхэрэр арых. Нэужым я 6-рэ «А» классым щеджэхэрэм «ЛIыхъужъныгъэм иурок» афызэхащагъ. А. Гармаш къулыкъур зыщихьыгъэ илъэсхэм, лIыблэнагъэу зэрихьагъэм ыкIи Урысые гвардием иIофшIэн зыфэдэм кIэлэцIыкIухэр ащагъэгъозагъэх.\nПредыдущая Апэрэ зэIукIэгъухэр\nСледущая Щынэгъончъэу зещэгъэнхэм фытегъэпсыхьагъ


Республика Адыгея - ИлъэсыкIэ еджэгъум ипэгъокIэу\n– 2018-рэ илъэсым Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыдигъэкIыгъэ жъоныгъокIэ унашъом къыдыхэлъытэгъэ мэхьанэшхо зиIэ проект 12-мэ непэ тызытегущыIэрэ Iофыгъор зэу ащыщ. Къэралыгъом ипащэ къыгъэнэфэгъэ пшъэрылъхэм мылъкушхо апэIухьащт, – къыIуагъ КъумпIыл Мурат. – Мы илъэсым къыщегъэжьагъэу шъолъыр мэхьанэ зиIэ проект 46-рэ Адыгеим щытэгъэцакIэ, ахэм ащыщэу 7-р гъэсэныгъэм епхыгъэх. Проектыр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэным фэшI федеральнэ гупчэм къикIыгъэ сомэ миллиардрэ ныкъорэм ехъу республикэм къыIэкIэхьагъ. ЕджэпIэ инфраструктурэм, гъэсэныгъэ тедзэм исистемэ хэхъоныгъэхэр ашIынхэм, цифрэ шIыкIэр гъэфедэгъэным, кIэлэегъаджэхэм ясэнэхьат хагъэхъоным ар апэIутэгъахьэ. Джащ фэдэу лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яшIын пэIухьащт сомэ миллиардым ехъу къытIэкIэхьагъ. А мылъкур шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэным фэшI ведомствэм, муниципалитетхэм, ащ фэгъэзэгъэ пстэуми пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афэсшIыгъэх.\n– Къоджэ псэупIэхэм адэт еджапIэхэм ачIэсхэм физическэ культурэм ыкIи спортым зафагъэсэнымкIэ амалэу аIэкIэлъхэм хэпшIыкIэу ахэхъуагъ. Мы аужырэ илъэситфым спортзал 49-мэ гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх, ахэм ащыщэу 9-р мы илъэсым телъытагъ. 2019-рэ илъэсым Iоныгъом ыкIэм нэс стадионибгъумэ яшIын тыухыщт. Ахэм апэIухьэрэ сомэ миллиони 150-м ехъур обществэу «Газпромым» къытфитIупщыгъ, – къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\n– Лъытэныгъэ зыфэтшIырэ тикIэлэегъэджэ лъапIэхэр! ИлъэсыкIэ еджэгъу пэпчъ шъуипшъэрылъхэм, IофшIэнэу жъугъэцакIэрэм ахэхъо. Мы илъэсри ащ зыкIи текIырэп. Лъэпкъ проектхэу «Гъэсэныгъэр» ыкIи «Демографиер» зыфиIохэрэм къадыхэлъытэгъэ лъэныкъо шъхьаIэхэм язэшIохын ары тапэкIэ анахьэу шъунаIэ зытетын фаер. Гъэсэныгъэм исистемэ зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъухэрэр республикэм щыпсэурэ унагъо пэпчъ зэхишIэным мэхьанэшхо иI. Амалэу, опытэу шъуIэкIэлъхэм яшIуагъэкIэ дгъэнэфэрэ пстэури гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым сицыхьэ телъ. ИлъэсыкIэ еджэгъоу къэблагъэрэмкIэ сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу, шъуиунагъохэм гъот арылъэу, ежъугъаджэхэрэр къышъуфэразэхэу шъущыIэнэу сышъуфэлъаIо, – къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.


Республика Адыгея - ЦIыфхэм аIукIагъ, IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ\nЦIыфхэм аIукIагъ, IофшIэнхэр зэрэлъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Красногвардейскэ районым зыщэIэм къуаджэу Хьатикъуае ошIэ-дэмышIагъэу къыщыхъугъэм ыуж зэтегъэуцожьын IофшIэнхэр зэрэщылъыкIуатэхэрэр зэригъэлъэгъугъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, ошъум ыпкъ къикIыкIэ Хьатикъуае дэт унэ 918-мэ ыкIи социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм ащыщхэм (кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIум ыкIи физкультурнэ комплексым) яунашъхьэхэм фыкъуагъэхэр афэхъугъэх. Джащ фэдэу хэтэ 963-мэ ошъум зэрар арихыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ мыщ гъэцэкIэжьын IофшIэнхэр псынкIэу ащызэхащагъэх, зизакъоу псэухэрэм ыкIи гъот макIэ зиIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэх.\nКъумпIыл Мурат агъэцэкIэжьыгъэ объектхэм тыгъуасэ ащыIагъ. Мы уахътэм ехъулIэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэу «Родничок» ыкIи «Факел» зыфиIохэрэм унашъхьэхэм язэтегъэуцожьын, псы къечъэхыпIэхэм язэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэнхэр ащагъэцэкIагъэх. Мыщ фэдэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх урамэу «50 лет Октября» зыфиIорэм тет фэтэрыбэу зэхэт унэм, физкультурнэ комплексым, Хьатикъое къоджэ псэупIэм иадминистрацие зычIэт унэм.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ фэтэрыбэу зэхэт унэм щыпсэухэрэм гущыIэгъу афэхъугъ, ахэм ягумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ.\nОшъум ыуж унашъхьэм игъэцэкIэжьынкIэ IэпыIэгъу къазэрэфэхъугъэмкIэ, IофшIэнхэр псынкIэу зэрэзэхащагъэмкIэ республикэм ипащэ цIыфхэр къыфэрэзагъэх. Джащ фэдэу къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным ипрограммэ къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт мы унэм псырыкIопIэ шъхьаф къызэрэращэлIагъэр лъэшэу гуапэ ащыхъугъ.\nКъоджэдэсхэм къызэраIуагъэмкIэ, гумэкIыгъоу яIэхэм республикэм ыкIи районым япащэхэр сыдигъуи щыгъуазэх, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ тет. А зэкIэри цIыфхэм дэгъоу зэхашIэ. ХэушъхьафыкIыгъэ рэзэныгъэ гущыIэхэр апагъохыгъэх ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум иIофышIэхэм ыкIи псэолъэшIхэм.\n— ТицIыфхэр зыми щымыкIэнхэр типшъэрылъ шъхьаI, ары хабзэм иIофшIэн анахьэу зыфэгъэхьыгъэр. Ащ дакIоу шъо шъукъыдготыным, къуаджэм щыIакIэу дэлъыр нахьышIу хъуным шъуфэбэнэным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр республикэм щытэгъэцакIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ ошъум зэрар зэрихыгъэ Подолянхэм адэжь щыIагъ. Унашъхьэм игъэцэкIэжьынкIэ унагъом псынкIэу IэпыIэгъу фэхъугъэх.\nРеспубликэм ипащэ пшъэрылъ къызэрафишIыгъэм тетэу АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ мылъкумкIэ Хьатикъуае дэт социальнэ псэуалъэхэм ащыщхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зэрар зыхьыгъэ нэбгырэ миным ехъумэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ащ сомэ миллион 31-рэ пэIуагъэхьагъ. Ахъщэр аратынымкIэ тхьапэхэм яугъоин джыри лъагъэкIуатэ.\nКъумпIыл Мурат зэкIолIэгъэ объектхэм ащыщ нэбгыри 120-мэ (ясельнэ купхэр къыдыхэлъытагъэх) ателъытэгъэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу Хьатикъуае щагъэпсырэр. Псэуалъэм ишIын сомэ миллион 85-м ехъу пэIуагъэхьащт, 2021-рэ илъэсым бжыхьэм атынэу агъэнафэ.\n— Къэралыгъом и Президентэу Владимир Путиным игукъэкIыкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ащыIэ чэзыухэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэнышхо гъэцэкIагъэ хъугъэ. Мыщ пэIухьащт мылъкур федеральнэ гупчэм къетIупщы, ар шIуагъэ къытэу дгъэфедэным тыпылъын фае, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.


Республика Адыгея - Инвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Инвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nИнвестициехэр Адыгеим нахьыбэу къыхалъхьэ хъугъэ\nИнвестициехэр къызэрэхалъхьэрэм ылъэныкъокIэ Адыгеим иIофхэр нахьышIу хъугъэх. Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэр къазэрахалъхьэрэр къэзыушыхьатырэ рейтингым нафэ къызэришIыгъэмкIэ, тиреспубликэ мы лъэныкъомкIэ нахь дэкIоягъ, позицие 19-кIэ щылъыкIотагъ.\nАНО-у «ПроектыкIэхэм япхырыгъэкIынкIэ стратегическэ инициативэхэм я Агентств» зыфиIорэм ащкIэ макъэ къыгъэIугъ. Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэр къазэрахалъхьэрэм епхыгъэ рейтингым икIэуххэр дунэе экономическэ форумэу Санкт-Петербург щыкIорэм — Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зыхэлажьэрэм щызэфахьысыжьыгъэх.\nИнвестициеу къахалъхьэрэм ибагъэкIэ анахьэу лъыкIотэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ахалъытагъ. АСИ-м испециалистхэм зэрэхагъэунэфыкIырэмкIэ, бизнесыр республикэм щызэхэщэгъэнымкIэ социальнэ, экономикэ, политикэ амалэу щыIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэмкIэ хэбзэ къулыкъухэм Iофышхо зэрашIагъэр а рейтингым икIэуххэм дэгъоу къагъэлъэгъуагъ.\nБизнесымкIэ шъолъырхэм Iофхэр нахьышIоу ащызэхащэнхэм хабзэм икъулыкъухэм акIуачIэ зэрэрахьылIэрэм бизнес-сообществэм уасэу къыфишIырэр а рейтингым хэтэлъагъо.\nИнвестициехэр Адыгеим къызэрэхалъхьэрэмкIэ уплъэкIунхэр зызэхащэхэм, лъэныкъо заулэхэм Iофхэр нахь зэращылъыкIотагъэхэр къэнэфагъ. Административнэ пэрыохъухэм къакIегъэчыгъэнымкIэ, предприятиехэр затхырэ, псэолъэшIынымкIэ Iизын къазыратырэ, газ, электрическэ сетьхэм зыпашIэрэ, чIыгу Iахьхэр кадастрэ учетым загъэуцурэ пIалъэхэр къегъэIыхыгъэнхэмкIэ Iофышхо ашIагъ.\nАщ нэмыкIэу предпринимательствэм IэпыIэгъу егъэгъотыгъэнымкIэ инфраструктурэу зэхащэрэр гъэхъагъэ хэлъэу агъэфедэ, хэбзэ Iэшъхьэтетхэмрэ бизнесымрэ зэупчIыжьых, инфраструктурэхэмкIэ пэрыохъухэу щыIагъэхэр дагъэзыжьых, бизнес цIыкIумрэ гурытымрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ IэпыIэгъу афэхъух, инвестиционнэ проектхэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр зы чIыпIэм щагъэцакIэх. Инвестиционнэ проектышхохэм япхыгъэ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэмкIэ 2017-рэ илъэсым унашъохэр аштагъэх. Ащ фэдэ инвестиционнэ проектхэр зэрэпхыращыщтхэм ишIуагъэкIэ, республикэм иэкономикэ сомэ миллиард 30-м ехъу къыхахыщт ыкIи IофшIэпIэ чIыпIэ 2500-м ехъу зэхащэщт.\n«Инвестициехэм алъэныкъокIэ Адыгеим иIофхэр нахь лъыкIотагъэх, стратегическэ инициативэхэм я Агентствэ зэхигъэуцогъэ рейтингым икIэуххэм ар къагъэлъагъо. РеспубликэмкIэ ащ мэхьанэшхо иI. Предпринимательхэмрэ экспертхэмрэ яупчIыжьхэзэ ар зэхагъэуцуагъ. Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм янэкъокъунымкIэ амалэу щыIэхэр, инвесторхэм ящыкIэгъэ амалхэр афызэхэщэгъэнхэмкIэ Iофышхо зэрэтшIагъэр ащ къеушыхьаты», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, инвестиционнэ политикэу тиреспубликэ щызэрахьэрэм Адыгеим иэкономикэ зимылъку къыхэзылъхьэ зышIоигъохэм амал арегъэгъоты яшIоигъоныгъэ къадэхъунэу. Ащ ишIуагъэкIэ экономикэм зэхъокIыныгъэшIухэр къыщэхъух, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIи нахь зыкъеIэты. Арышъ, бизнесым изехьанкIэ республикэм Iофэу щашIэрэри нахь агъэлъэшыщт.


КъызэIуахынэу агъэнафэ — Адыгэ макъ\nРедактор 10.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэм иэпидемиологическэ зытет нахьышIу хъурэп, коронавирусыр къызэутэкIыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу. Медицинэм щылажьэхэрэм яIофшIэн, лабораториехэм зэшIуахырэм ахэхъо. Ащ къыхэкIэу щылэ мазэм къэлэ сымэджэщым лабораторие къыщызэIуахынэу агъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу коронавирусыр зыщауплъэкIурэ лабораторииплI республикэм ит. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ 3-р хэхьэх, Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэм зыр ий. ШэкIогъум и 12-м ехъулIэу ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ лабораториехэм коронавирусыр къахэгъэщыгъэным епхыгъэ уплъэкIун 222162-рэ ащашIыгъ. ГурытымкIэ 1188-рэ чэщ-зымафэм ашIыгъэу мэхъу.\nРоспотребнадзорым иунэшъуакIэ игъэцэкIэн мэхьанэ ин зэриIэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ащ къызэриIорэмкIэ, сыхьат 48-м къыкIоцI уплъэкIунхэм язэфэхьысыжьхэр цIыфхэм аIэкIагъэхьажьын фае. Мы IофшIэным волонтер 25-рэ къыхэлажьэ. Джащ фэдэу поликлиникэхэм аIутхэр сымаджэхэм адэжь кIонхэм пае транспорти 100-м ехъу агъэфедагъ.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ гупчэр яIэпыIэгъоу джырэ уахътэ оборудование зэрагъэгъоты. Компьютернэ томографитIу ащэфын гухэлъ яI. Ахэр урамэу Чкаловым ыцIэ зыхьырэм тет Мыекъопэ поликлиникэмрэ Кощхьэблэ район сымэджэщымрэ ащагъэуцущтых. Джырэ уахътэ гурытымкIэ, зы компьютернэ томографым чэщ-зымафэм уплъэкIун 54-рэ рашIы. Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым чIэтым нахьыбэрэ еуалIэх — уплъэкIуни 114-рэ ащ щашIы.\nПредыдущая Лъэпкъым фэлэжьэрэ цIыф гъэсэгъэшху\nСледущая Нахьыбэу непэ зыгъэгумэкIыхэрэр


Орден лъапIэр къыфагъэшъошагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nУрысые Федерацием икъэралыгъо наградэхэр афэгъэшъошэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэр Iоныгъом и 22-м Кремлым щыкIуагъ.\nЗыфагъэшъошагъэхэм ахэтыгъ АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным «За заслуги перед Отечеством» зыфиIорэ орденэу я 3-рэ степень зиIэр тиреспубликэ и ЛIышъхьэ къыритыжьыгъ. Шъугу къэтэгъэкIыжьы: «За заслуги перед Отечеством» зыфиIорэ орденэу я 3-рэ степень зиIэр ТхьакIущынэ Аслъан фэгъэшъошэгъэным ехьылIэгъэ Указэу N 234-р зытетым 2016-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм и 17-м Владимир Путиныр кIэтхэжьыгъагъ.\nДокументым къызэриушыхьатырэмкIэ, АР-м и ЛIышъхьэ къэралыгъо наградэр зыкIыфагъэшъошагъэр «IофшIэным гъэхъагъэу щишIыгъэхэм ыкIи илъэсыбэ хъугъэу гуетыныгъэ фыриIэу Iоф зэришIэрэм апай». Урысые Федерацием и Президент орденыр къызыретыжьым, ТхьакIущынэ Аслъан иIофшIэн осэшхо къызэрэфишIыгъэм пае къэралыгъом ипащэ зэрэфэразэр къыIуагъ.\nIофтхьабзэм хэлажьэхэрэм апашъхьэ къыщыгущыIэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ пстэуми апэу Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм атегъэпсыхьагъэу республикэм хэхъоныгъэ зэришIыгъэр. Ахэр дэх имыIэу гъэцэкIэгъэнхэр ары республикэм ипащэхэм пшъэрылъ шъхьаIэу зыфашIыжьыгъагъэр, сыда пIомэ гухэлъ шъхьаIэу тиIэр - республикэм ис цIыфхэм, зэрэхэгъэгу фэдэу, ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным ар фытегъэпсыхьагъэу щыт.\nТхьакIущынэ АслъанкIэ мыр апэрэ тынэу щытэп, ау анахь лъапIэхэм зыкIэ ащыщ. Экономикэм ылъэныкъокIэ хэгъэгум иIофхэр анахь зыщыкъинхэм акъылыгъэ хэлъэу республикэм пэщэныгъэ дызэрихьан зэрилъэкIыгъэм ар ишыхьат, 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ТхьакIущынэ Аслъан пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэ республикэм ихэхъоныгъэкIэ гъэхъэгъэшIоу ышIыгъэхэри ащ къегъэлъагъо.\nТхьакIущынэ Аслъан республикэм пэщэныгъэ зыщыдызэрихьэрэ илъэсхэм къакIоцI Адыгеим хэпшIыкIэу зэхъокIыныгъэ инхэр фэхъугъэх: цIыф псэупIэхэр нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъугъэх, инженер ыкIи социальнэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ фэхъугъ, инвестиционнэ проектхэр зэшIохыгъэ мэхъух, мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэу абгынэжьыгъагъэхэм чIыгулэжьыным иамалхэм заушъомбгъу. ЧъыгхэтакIэхэр, гъэпсэфыпIэ шъолъыр зэтегъэпсыхьагъэхэр, кIэлэцIыкIу джэгупIэхэр агъэпсых, унакIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, фельдшер-мамыку пунктхэр, спорт псэолъэ инхэр ашIых. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу пстэумкIи псэолъэ 344-рэ атIупщыгъ, ахэм япроцент 90-р социальнэ лъэныкъом фытегъэпсыхьагъэу щыт.\nАдыгеим промышленнэ производствэмкIэ мы аужырэ илъэсхэм хэхъоныгъэу ышIы- рэм тегъэпсыхьагъэу къэпIон хъумэ, Къыблэ федеральнэ шъолъырым апэрэ чIыпIэхэм ащыщ щеубыты. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2015-рэ илъэсым нэс промышленнэ производствэм фэди 2,3-кIэ нахь зыкъыIэтыгъ.\nМэкъу-мэщым, общественнэ гъэшхэным, цIыфхэр зычIэсыщт унэхэм ятIупщын епхыгъэ IофтхьабзэхэмкIэ республикэм гъэхъэгъэшIухэр ешIых. Хэгъэгур зэрэпсаоу пштэмэ, газыр зэраIэкIагъахьэрэмкIэ анахь Iофышхо зэшIозыхыгъэхэм ащыщ - процент 85-м ар нэсыгъ. Илъэс къэс зернэ лэжьыгъэу къахьыжьырэр нахьыбэ мэхъу, мы илъэсым республикэм а лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэшхо ышIыгъ - бжыхьэсэ зернэ тонн мин 520-м ехъу къахьыжьыгъ. Аграрнэ секторым фэхъурэ зэхъокIыныгъэхэмкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэхэм ащыщ хъущт хэгъэгумкIэ апэрэ агробизнес-инкубаторэу атIупщыщтыр. Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэр дэх имыIэу агъэцакIэх. КIэлэцIыкIухэу илъэси 3-м къыщегъэжьагъэу илъэси 7-м нэс зыныбжьхэм кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ чэзыу яIэжьэп.\nКIэлэцIыкIу ибэхэм ыкIи фэгъэкIотэныгъэ зиIэ нэмыкI цIыф купхэм зычIэсыщтхэ унэхэр ягъэгъотыгъэнхэм иIофыгъо зэрищыкIагъэм тетэу зэшIохыгъэ мэхъу. ДжырэкIэ экономикэм епхыгъэ къиныгъохэр щыIэхэ нахь мышIэми, республикэ бюджетыр социальнэ Iофтхьабзэхэм нахь афытегъэпсыхьагъ.\nУрысые Федерацием финансхэмкIэ и Министерствэ къытыгъэхэм къызэраушыхьатырэмкIэ, 2015-рэ илъэсым икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, Къыблэ федеральнэ шъолъырыр пштэмэ, Адыгей закъор ары ахъщэм игъэзекIонкIэ анахь дэгъоу зипшъэрылъхэр зыгъэцэкIагъэр. Адыгеим ипащэхэм игъом ыкIи акъылыгъэ зыхэлъ зэшIохыкIэхэр Iофхэм къызэрафагъотыхэрэм ишIуагъэкIэ экономикэу джырэкIэ чIыпIэ къин итым игомыIу фэмэ-бжьымэ лъэшэу республикэм къыщыкIырагъэчын алъэкIыгъ, ащ имызакъоу инвестиционнэ проектхэр гъэцэкIэгъэнхэм иIоф ыпэкIэ лъагъэкIотэшъугъ.\nЗекIохэм Адыгеим агу нахь къыфэкIоным, нахьыбэу республикэм къихьанхэм пае бэ зэшIуахыгъэр. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым иапэрэ кIэлъэныкъо нэс кIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, инвестициеу сомэ милларди 147-м ехъу республикэм иэкономикэ къыхалъхьан алъэкIыгъ.\nИнвестиционнэ проект инхэм язэшIохын IофшIэным ирынкэ зыпкъитыныгъэ нэшанэ иIэнымкIэ амал шъхьаIэхэм зыкIэ ащыщ. ГущыIэм пае, шышъхьэIу мазэм распределительнэ гупчитIу къызэIуахын алъэкIыгъ, нэбгырэ 850-мэ ахэм Iоф ащашIэн алъэкIыщт. Илъэси 2-м къыкIоцI гъомылэпхъэ тучан 30 къызэIуахыщт, ахэм IофшIэпIэ чIыпIэкIэ 1200-рэ яIэщт.\nГипс къызщашIырэ заводэу «ВОЛМА-Майкоп» зыфиIорэм нэбгыри 170-мэ Iоф щашIэ. Адыгеир непэкIэ зыпкъитыныгъэ зэрылъ шъолъырэу зэрэщытыр къагъэлъэгъуагъ 2016-рэ илъэсым Iоныгъом и 18-м щыIэгъэ хэдзынхэм якIэуххэм. Республикэм хэдзынхэр дэгъоу щызэхащэгъагъэх, общественнэ порядкэм ылъэныкъокIи хэукъоныгъэхэр хашIыхьагъэхэп.\nЦIыфхэм ежьхэр зэрэфаем тетэу ашIоигъор хадзынымкIэ амалхэр зэкIэ арагъэгъотыгъэх. Анахьэу мэхьанэ зиIэр Адыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зыщыхъурэм ехъулIэу Владимир Путиным ТхьакIущынэ Аслъан игъэхъагъэхэр зэрэхигъэунэфыкIыгъэхэр ары. Ар шIухьафтын дэгъу ыкIи республикэм щыпсэурэ пстэуми социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм яIахьэу хашIыхьагъэр къеушыхьаты.