Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гухэлъышIухэр яIэх | Адыгэ Макъ\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, адыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокIэу зэIукIэгъур зэрэзэхащагъэр къыхигъэщыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ыкIи икъэухъумэн научнэ ыкIи кIэлэегъэджэ сообществэр къыхэгъэлэжьэгъэным епхыгъэ Iофыгъохэр арых анахь шъхьаIэу зытегущыIагъэхэр.\nРеспубликэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым адыгабзэмкIэ Совет АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъ. КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн ыкIи ащ икъэухъумэн фэгъэзэгъэщт Проектнэ офис агъэпсыгъ. Ащ пащэу фашIыгъэр ЛIыIужъу Адам ары. АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ ыкIи культурэмкIэ иминистерствэхэм яспециалистхэр, апшъэрэ еджапIэхэм, общественнэ организациехэм ялIыкIохэр, адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэхэр, шIэныгъэлэжьхэр ащ хэхьагъэх.\n— Ныдэлъфыбзэр зэрифэшъуашэу зэгъэшIэгъэным ыкIи ар къэухъумэгъэным афытегъэпсыхьагъэу IофшIэныр зэхэщэгъэным, ащ екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къыфэгъотыгъэнхэм Проектнэ офисыр фэгъэзэгъэщт. Адыгабзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, тхылъыкIэхэр, методическэ материалхэр гъэхьазырыгъэнхэм тынаIэ тедгъэтыным мэхьанэшхо иI. Пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэм фэшI ткIуачIэ зэхэтлъхьан, научнэ сообществэмрэ профильнэ министерствэмрэ яIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЛIыIужъу Адамэ гущыIэр зештэм, Проектнэ офисым ылъэныкъокIэ Iофэу ашIагъэм, непэрэ мафэм ехъулIэу зэшIуахын алъэкIыгъэм, пшъэрылъхэм кIэкIэу къащыуцугъ. ГущыIэм пае, структуракIэу агъэпсыгъэм къыдыхэлъытагъэу адыгабзэм изэгъэшIэн фэгъэзэгъэщт IофшIэкIо купи 7 зэхащагъ. Ахэм ахахьэхэрэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр яIэщтых: гурыт еджапIэхэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм адыгабзэр ащызэрагъэшIэныр, ащкIэ ны-тыхэм, къэбар жъугъэм иамалхэм Iоф адэшIэгъэныр, культурэм иамалхэр къызфагъэфедэхэзэ адыгабзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэныр, тхылъхэр сертификацие шIыгъэнхэр, нэмыкIхэри.\nIофшIэкIо купхэм зэхэсыгъо заулэ яIагъ. ШIэныгъэлэжьхэм зэралъытэрэмкIэ, адыгабзэм изэгъэшIэн зэпымыоу лъыкIотэн фае – унагъом къыщегъэжьагъэу гъэсэныгъэм иучреждениехэм анэсэу. АщкIэ IэпыIэгъушIу хъущтых тхылъыкIэхэу къыдагъэкIыхэрэр, адыгабзэкIэ зэрадзэкIыжьыгъэхэ мультфильмэхэр, нэмыкIхэри.\nКъыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэр абзэ рыгущыIэнхэм фэIорышIэщт адыгабзэкIэ зэрадзэкIыгъэ серие 52-рэ хъурэ мультфильмэу «Фиксики» зыфиIорэр. Непэрэ мафэм ехъулIэу сериитIу къыдагъэкIыным фагъэхьазырыгъ, зэрагъэнэфагъэмкIэ, адрэхэр мазэ къэс серие тIурытIоу къагъэлъагъохэзэ ашIыщт. Мыщ ыкIи нэмыкI Iофыгъохэм ягъэцэкIэн тефэщт мылъкур аIэкIэлъ.\nАпэрэ едзыгъомкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ гъогу картэ зэхэгъэуцогъэныр ыкIи АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащэгъэ Советым ар къыщыгъэлъэгъогъэныр ары. Мы мафэхэм адыгабзэкIэ диктант Мыекъуапэ щатхыгъ, Iофтхьабзэм джы зэрэреспубликэу къыхагъэлэжьэн гухэлъ щыI. Джащ фэдэу адыгабзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фытегъэпсыхьагъэхэ фильмэ цIыкIухэр къыдагъэкIыхэ ашIоигъу. Ащ фэдэ екIолIакIэм республикэм ипащэ дыригъэштагъ, Проектнэ офисым иапэрэ лъэбэкъухэм осэшIу афишIыгъ. Ащ ипащэ къыхьыгъэ нэмыкI предложениехэр игъоу ылъэгъугъэх.


ЗэхъокIыныгъэхэр фашIых | Адыгэ Макъ\nХьылъэ ыкIи цIыфхэр зезыщэхэрэ транспортым пае Яблоновскэ лъэмыджыр зэрэзэфашIырэм лъапсэу иIэр ыкIи ащ къыкIэлъыкIощтыр къыIотагъ къалэу Краснодар имэрэу Евгений Первышовым.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, транспортыр зэрэзекIощтым епхыгъэ IофшIэным зэхъокIыныгъэхэу фашIыхэрэм ыуж Тургеневскэ ыкIи Яблоновскэ лъэмыджхэм арыкIорэ пчъагъэм къыщыкIэщтэп. ПсэолъакIэ ашIыфэкIэ шапхъэхэм адиштэу Яблоновскэ лъэмыджыр агъэфедэщт.\nБлэкIыгъэ илъэсым лъэмыджым ышъхьагъ агъэпытагъ, чIыпIэ гъэнэфагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. Ау лъэмыджыр зыIыгъхэ пкъыгъохэм анэсыгъэхэп. Специалистхэм зэхащагъэхэ ушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, транспорт хьылъэм ыпкъ къикIыкIэ лъэмыджым ищызекIон къызэтеуцон ылъэкIыщт. Ащ къыхэкIэу хьылъэ ыкIи цIыфхэр зезыщэрэ транспортыр къызэтырагъэуцонэу унашъо ашIыгъ. Транспортыр зыщызекIон ылъэкIыщт нэмыкI маршрутхэр агъэнафэх.\nСыда мы Iофыр къызщежьагъэр?\nЫпэкIэ къызэратыгъэу, бэдзэогъум и 12-м щегъэжьагъэу Адыгеим ипоселкэу Яблоновскэмрэ къалэу Краснодаррэ зэзыпхырэ лъэмыджыр хьылъэзещэ машинэхэм ыкIи автобусхэм апае (ащ хэхьэ маршрутнэ таксир) зэфашIыщт. ГъогурыкIоным ишапхъэхэр ыукъохэзэ мы лъэмыджым къытехьэрэ хьылъэзещэ транспортыр ары анахьэу мыр зыфэгъэхьыгъэр.\nМыщ фэдэ екIолIакIэм къыкIэлъыкIоу транспортым изы Iахь Тургеневскэ лъэмыджымкIэ ягъогу рыкIощт. Ащ фытегъэпсыхьагъэхэ тамыгъэхэр чIыпIэ гъэнэфагъэхэм ащагъэуцущтых: Краснодар ылъэныкъокIэ —КПП-м дэжь, АдыгеимкIэ — лъэмыджым укъызщыдэкIоещтым.\nЛъэмыджыкIэм ишIынкIэ амалэу щыIэхэр\nЯблоновскэ лъэмыджыкIэм ишIын зэкIэмкIи сомэ миллиарди 7 — 9 фэдиз тефэнэу къалъытагъ. УФ-м транспортымкIэ и Министерствэ илъэсищым телъытэгъэ проектэу ыгъэнэфагъэм (2020 — 2022-рэ илъэсхэр) псэуалъэм игъэпсын хигъэхьан гухэлъ щыI. Ащ фытегъэпсыхьэгъэ проекти агъэхьазырыгъ.\nЯблоновскэ лъэмыджым фэдэ псэуалъэ (идублер) шIыгъэным щытегущыIагъэх УФ-м и Къэралыгъо думэ изэхэсыгъоу 2019-рэ илъэсым мэзаем зэхащагъэм къыдыхэлъытэгъэ «правительственнэ сыхьатым». Лъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэр ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэнхэр» зыфиIорэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтым профильнэ ведомствэм ипащэу Евгений Дитрих къытегущыIэзэ хэбзэгъэуцухэм яупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх, анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэ лъэныкъохэр къыгъэнэфагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, псыхъоу Пшызэ телъ Яблоновскэ лъэмыджыр 1952-рэ илъэсым ашIыгъ. Ар пхъэм хэшIыкIыгъэ лъэмыджэу 1826-рэ илъэсым лъэсрыкIохэм апае агъэпсыгъагъэм ычIыпIэ къиуцуагъ. ЗэкIэмкIи икIыхьагъэ метрэ 795-рэ, ишъомбгъуагъэ — метри 9, псым щегъэжьагъэу илъэгагъэ метрэ 18 мэхъу.\nМафэ къэс гурытымкIэ машинэ мин 20 фэдиз Яблоновскэ лъэмыджым къырэкIошъ, Краснодар дахьэх, джащ фэдизмэ Тургеневскэ лъэмыджыр зэпачы.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Клаудия Кристиан\nЗаголовок сообщения: Клаудия Кристиан\nДобавлено: 16 окт 2018, 09:42\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nЗаголовок сообщения: Re: Клаудия Кристиан (Claudia Christian)\nДобавлено: 07 ноя 2018, 17:05


Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » Культура » Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь.\nАдыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. Адыгэ лъэпкъымкIэ Хабзэм мэхьанэу иIэм иинагъэ къэIогъуай. Лъэпкъым ифилософие, икультурэ, иIэкIоцI дунай идэхагъэ къызщылъагъорэр егъэшIэрэ кIэныжъэу тятэжъмэ къытфагъэнэгъэ адыгэ хабзэр ары. Мы дунаим анахь федэшхо къыфэзыхьыгъэ цIыф лъэпкъхэм урымхэм, итальянцэхэм, ацтекхэм къакIэлъыкIорэр адыгэхэр арэу алъытэ. Адыгэхэм якультурэ, яшэн-зэхэтыкIэ, яхабзэ, яадыгагъэ фэдэ щыIэп пIомэ ухэмыукъонэу щыт. ЛIэшIэгъу мин пчъагъэм цIыфым ищыIакIэ илъэныкъо пстэури IупкIэу, акъылышхо хэлъэу зэгъэзэфагъэу щыт. Адыгэ IорыIуатэм къыгъэлъагъорэмкIэ, ижъырэ документхэмкIэ, цIыф гъэсагъэхэу лIэшIэгъу зэфэшъхьафхэм Кавказ чIыналъэм къихьагъэхэм ягукъэкIыжьхэм къызэрэщатхыжьхэрэмкIэ лъэпкъым итарихъ ихабзэ зыфэдагъэр тIэкIу-тIэкIузэ зэхэугъоежьыгъэ мэхъу. Адыгэ хабзэр обществэм\nАдыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь. Адыгэ лъэпкъымкIэ Хабзэм мэхьанэу иIэм иинагъэ къэIогъуай. Лъэпкъым ифилософие, икультурэ, иIэкIоцI дунай идэхагъэ къызщылъагъорэр егъэшIэрэ кIэныжъэу тятэжъмэ къытфагъэнэгъэ адыгэ хабзэр ары. Мы дунаим анахь федэшхо къыфэзыхьыгъэ цIыф лъэпкъхэм урымхэм, итальянцэхэм, ацтекхэм къакIэлъыкIорэр адыгэхэр арэу алъытэ.


Илъэс 75-рэ хъугъэ | Адыгэ Макъ\nИлъэс 75-рэ хъугъэ\nАвтор: Редакция\t/ 28.11.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nВладимир Максимовым ыцIэ зыхьырэ Мыекъуапэ испорт еджапIэу N 2-р загъэпсыгъэр илъэс 75-рэ хъугъэ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, спортым иветеранхэр, еджакIохэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\nЕджапIэм щагъэсэгъэ спортсменхэр Урысыем, IэкIыб къэралхэм ащызэлъашIэх. 1993-рэ илъэсым ар къызэIуахыгъ. Спорт гимнастикэм пыщагъэхэр арых апэрэ купым хэтыгъэхэр. Джырэ уахътэ тренер-кIэлэегъаджэхэу Вячеслав Косных, Людмила Поповар, Набэкъо Рузанэ, Анна Перепелицэ, Светлана Касимовар, ХьакIмэфэ Светланэ ныбжьыкIэхэр агъасэх.\nРеспубликэм спорт гимнастикэмкIэ ифедерацие ипащэу Анна Перепелицэ зэхэщэн Iофыгъохэм апылъ.\n1946-рэ илъэсым баскетболымкIэ къутамэ къызэIуахыгъ. Адыгеим изаслуженнэ тренер-хэу Юрий Бойко, Андрей Синельниковым, тренерхэу Светлана Золотцевам, Виктор Манютэ, Сергей Авакян агъэсэрэ ныбжьыкIэхэм тагъэгушIо.\n— Хэгъэгу зэошхом илъэхъан спорт еджапIэр Мыекъуапэ къыщызэIуахыгъ, — къыщиIуагъ зэхахьэм тренерэу Юрий Бойко. — Пыйхэр тихэгъэгу щыхъушIэщтыгъэх, мамыр цIыфхэр аукIыщтыгъэх. Арэу щытыгъэми, фашистхэр зэрэзэхакъутэщтхэр, тидзэкIолIхэм ТекIоныгъэр къызэрэдахыщтыр пшIэнэу щытыгъ. Джары еджапIэхэр, зыгъэсапIэхэр хэгъэгум къызыкIыщызэIуахыщтыгъэхэр. Неущырэ мафэм яцыхьэ телъэу псэущтыгъэх.\nБаскетболымкIэ еджапIэм итренер шъхьаIэу Евгения Крбашян, тренерэу Юрий Петровым агъасэхэрэр хэгъэгум щашIэх. Бэрзэдж Маргаритэ Казань щэпсэу, икIэлэцIыкIугъор Мыекъуапэ щыкIуагъ. Хэгъэгум изэнэкъокъухэм ахэлажьэзэ, дышъэ, нэмыкI медальхэр къыдихыгъэх.\n— ЕджапIэм имэфэкI сигуапэу сыхэлэжьагъ, — къытиIуагъ Бэрзэдж Маргаритэ. — Илъэси 100 ар зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэм тыхэлэжьэнэу сэгугъэ. Тхьаегъэпсэух сикIэлэегъаджэхэр, тренерхэр, спортышхом игъогу сытезыщагъэхэр.\nСпорт щэрыонымкIэ къутамэр 1975-рэ илъэсым къызэIуахыгъ. Тренер цIэрыIоу Георгий Гуляйченкэм ыгъэсэгъэхэ Сергей Алифиренкэр, Валерий Пономаренкэр Олимпиадэ джэгунхэм, Паралимпийскэ джэгунхэм, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлэжьагъэх, дышъэ медальхэр къыдахыгъэх.\nРуслан Вислогузовыр Уры-сыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Европэм иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу дышъэ медалыр къащихьыгъ. Вячеслав Пчелинцевыр республикэм итренер цIэрыIу, ныбжьыкIэхэр егъасэх.\nХудожественнэ гимнастикэмкIэ еджапIэм куп зыщызэхащагъэр 1915-рэ илъэсыр ары. Яна Цеханович, Къош Людмилэ, Сабина Касимовар, фэшъхьафхэр зипэщэ кIэлэеджакIохэм спортышхом апэрэ лъэбэкъухэр щашIых.\nПсы спортым, локоболым, нэмыкIхэм афагъасэхэрэр зэхахьэм щызэIукIагъэх.\nМыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт, Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ икомитет ипащэу Дмитрий Щербаневыр, В. Максимовым ыцIэкIэ щыт спорт еджапIэм ипащэу Арсен Арутюновыр, спорт обществэу «Динамэм» ипащэ игуадзэу Александр Леваковыр, республикэм испорт иветеранэу, Адыгеим и Парламент идепутатэу Владимир Овчинниковыр, фэшъхьафхэр зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Спорт еджапIэр пытэу ылъэ тезыгъэуцуагъэхэм къащытхъугъэх.\n1943-рэ илъэсым шэкIогъум и 26-м еджапIэр къызызэIуахым, Мария Эврановар пащэ фашIыгъ. Тыгъэгъазэм гимнастикэмкIэ къутамэр къызызэIуахым, Борис Дарпинян апэрэ тренерэу агъэнэфагъ. БоксымкIэ, баскетболымкIэ къутамэхэм Iоф щашIэу аублагъ.\n1948-рэ илъэсым Николай Новиковыр еджапIэм ипащэ хъугъэ, ар Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъ. ФутболымкIэ купэу зэхащагъэм Анатолий Пономаревыр пащэ ашIыгъ.\nТарихъым фэгъэхьыгъэ фильмэу пчыхьэзэхахьэм къыщагъэлъэгъуагъэм еджапIэм ыцIэ лъагэу спортышхом щызыIэтыгъэхэм ящыIакIэ зыфэдагъэр щытлъэгъугъ.\nГъукIэлI Галинэ, Сергей Золотцевым, Владимир Бородавки-ным, илъэсыбэрэ еджапIэм ипащэу щытыгъэ Тыгъужъ Эдуард, Кирилл Пищальниковым, Илья Алексеандровым, Дмитрий Ланкиным, гандболым щыцIэрыIоу Владимир Максимовым, баскетболым щызэлъашIэрэ Тамара Калягинам, фэшъхьафхэм щытхъоу афаIуагъэр бэ.\n— СиныбжьыкIэгъур сыгу къэсэгъэкIыжьы, — къытиIуагъ Олимпиадэ джэгунхэм дышъэ медалыр къащыдэзыхыгъэ Тамара Калягинам. — СиIахьылхэм якIалэхэр баскетбол зэрешIэхэрэр сигуапэ. Пчыхьэзэхахьэм изэхэщакIохэм гъунэ имыIэу сафэраз.\nБаскетболымкIэ, художественнэ гимнастикэмкIэ, нэмыкIхэмкIи спортсменхэм къэгъэлъэгъон зэIукIэгъухэр зэхащагъэх. Пчыхьэзэхахьэр гъэшIэгъон къэзышIыгъэр хэбзэ къулыкъушIэхэр, тренерхэр, спортым пыщагъэхэр юбилеим зэрэзэфищагъэхэр ары. ШIэныгъэлэжьэу Ацумыжъ Казбек къызэриIуагъэу, спортыр тищыIэныгъ. ЕджапIэр илъэси 100 зыхъукIэ нахь зызэриушъомбгъущтым тицыхьэ телъ.


«Гунэсым» ыпэ регъэхъу — Адыгэ макъ\n«Гунэсым» ыпэ регъэхъу\n«Гунэс» зыцIэ къэшъокIо ансамблэ къалэу ТIуапсэ щызэхащагъ. НыбжьыкIэхэм ятворчествэ зегъэушъомбгъугъэнымкIэ Гупчэу ащ дэтым илъэсищкIэ ансамблэм игугъу щашIэу, якъэгъэлъэгъонхэр къахэщыхэу хъугъэ.\nКультурэм ыкIи искусствэм якъэралыгъо университетэу къалэу Краснодар дэтыр къыухыгъакIэу хореограф IэпэIасэу Шъхьэлэхъо Заур 2016-рэ илъэсым кIэлэцIыкIу ансамблэр зэхищэгъагъ. Илъэс тешIагъэу псэупIэу Агуяпэ искусствэхэмкIэ еджапIэу дэтым ятIонэрэ коллективи щиугъоигъ.\nАхэм Iофэу апылъыгъэр бэ. Заур кIэлэцIыкIухэм адэмышъхьахэу Iоф адишIагъ, ыгъэсагъэх. Непэ «Гунэсыр» анахь коллектив ныбжьыкIэу хыIушъо Шапсыгъэм щалъытэ. Ащ емылъытыгъэу, къалэу Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым ащыIэ адыгэ къуаджэхэм ащызэхащэгъэ къэшъокIо купхэм азыфагу чIыпIэ гъэнэфагъэ щеубыты.\n— IофшIэныр зетэгъэжьакIэм пшъэрылъ инхэр тпшъэ итлъхьажьыщтыгъэхэп, — къеIуатэ Заур. — Ини цIыкIуи, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ ныбжьыкIэхэр къызэхахьэщтыгъэх. Ахэр зэзгъэкIунхэр, къашъом фэзгъэсэнхэр, зэдеIэжьырэ куп хъунхэр ары сызфэягъэр. Ар къызыддэхъум фестивальхэм, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм тызэрахэлажьэрэм нэмыкIэу, тащытекIон зэрэтлъэкIыщтыри къыдгурыIуагъ. Район зэнэкъокъухэм ащедгъажьи, краим ыкIи Урысыем ащызэхащэхэрэм танэсыгъ, тахэлэжьагъ ыкIи такъыщыхэщыгъ.\nТызхэт илъэсым изакъоу Шъхьэлэхъо Заур ыгъэсэрэ къэшъокIо цIыкIухэр хореографическэ искусствэмкIэ Урысые зэнэкъокъоу «Танцуй» зыфиIорэм тIогъогогъо ащытекIуагъэх. Пшызэ шъолъыр щырагъэкIокIыгъэ фестивалэу «Полифония сердец» зыфиIорэм апэрэ ыкIи ятIонэрэ шъуашэ зиIэ дипломхэр къыщахьыгъэх. Муниципалитет зэфэшъхьафхэм ямэфэкIхэм ахэлажьэх, гъэ къэс адыгэ лъэпкъ культурэм ифестивалэу «Шапсыгъэ инэбзыйхэр» зыцIэу ТIуапсэ щызэхащэрэм зыкъыщагъэлъагъо.\n«Гунэсым» икъэшъуакIохэр джыри цIыкIухэми, гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэм фэхьазырых.\nПредыдущая Пкъышъолыр псыхьэгъэным фэIорышIэх\nСледущая Гъэхъагъэхэм ахэхъо


Республика Адыгея - Лъэпкъыр зэрыгушхорэ тхакIом имэфэкI дагощыгъ\nЛъэпкъыр зэрыгушхорэ тхакIом имэфэкI дагощыгъ\nЛъытэныгъэшхо зыфашIырэ тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ къызыхъугъэ мафэр зэрэхигъэунэфыкIырэм фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Правительствэм и Унэ тыгъуасэ ригъэблэгъагъ. ШъхьэкIэфэныгъэ ин зыпагъохырэ тхакIом имэфэкI дагощынэу Адыгеим имызакъоу, ткъош республикэхэми къарыкIыгъэх. АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр, общественнэ движениехэм япащэхэр, тхакIохэр, нэмыкIхэри мэфэкI зэхахьэм къеблэгъагъэх.\n— Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ тхакIоу, тилъэпкъ ищытхъу дахэкIэ языгъэIогъэ МэщбэшIэ Исхьакъ имэфэкI мафэ хегъэунэфыкIы, — къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъэзагъ КъумпIыл Мурат. — Республикэм лъытэныгъэ зыщыфашIхэу, ицIыф гъэшIуагъэхэр мэфэкIыр дагощынэу къызэрэугъоигъэх. Гуетыныгъэ хэлъэу МэщбэшIэ Исхьакъ Iоф зэришIагъэм ишыхьатэу къэралыгъо тын лъапIэхэр къыфагъэшъошагъэх. Лъытэныгъэ зыфэсшIырэ Исхьакъ Шумафэ ыкъор, уимэфэкI мафэкIэ джыри зэ сыгу къыздеIэу сыпфэгушIо, псауныгъэ пытэ уиIэнэу, джыри лъэгэпIакIэхэм уанэсынэу, уигупсэхэм ыкIи къыппэблагъэхэм яIэпыIэгъу кIуачIэ къыпхилъхьэзэ гухэлъэу уиIэхэр зэкIэ къыбдэхъунхэу пфэсэIо.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, непи МэщбэшIэ Исхьакъ творческэ ыкIи общественнэ IофшIэным чанэу хэлажьэ, илъэс пчъагъэм УФ-м и общественнэ палатэ хэтыгъ, 20I8-рэ илъэсым Урысыем и Президент ихэдзынхэу щыIагъэм Владимир Путиным ицыхьэшIэгъу цIыфэу щытыгъ.\nМэщбэшIэ Исхьакъ республикэм имызакъоу къэралыгъом ыцIэ дахэкIэ ыгъэIун ылъэкIыгъ. ИIофшIагъэхэм къэралыгъом осэшIу къафишIыгъ, орденхэу «Лъэпкъхэм язэкъошныгъ», «Хэгъэгу ыпашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэм апае» зыфиIоу я II-рэ, я III-рэ ыкIи IV-рэ степеньхэр зиIэхэр къыфагъэшъошагъэх, М. Шолоховым ыцIэкIэ щыт шIухьафтыныр къыратыгъ.\nЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэм къыфэгушIуагъэх Владимир Нарожнэр, гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» иредактор шъхьаIэу ХьэшIуцIэ Мухьамэд, АР-м инахьыжъхэм я Совет хэтэу Дзыбэ Кимэ, АМАН-м иакадемикэу Охътэ Александр, нэмыкIхэри. Къэзэрэугъоигъэхэм ягущыIэ къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, шъхьэкIэфэныгъэ зыфэпшIын тхакIоу зэрэщытым дакIоу И. МэщбашIэр лъытэныгъэ къэзылэжьырэ цIыфышIу. ЦIыфхэм аныбжь емылъытыгъэу, сабыйхэми, нэжъ-Iужъхэми жабзэ къадигъотын елъэкIы. Прозэм фэгъэзагъэу тхэныр къызыдэхъурэр бэп. МэщбэшIэ Исхьакъ ар зэрифэшъуашэу зэрэIэкIэлъым дакIоу, тарихъыр щыпхырыщыгъэу къытхын елъэкIы. Романхэм блэкIыгъэмрэ непэрэ уахътэмрэ язэпхыныгъэ дэгъоу къащэлъагъо. Произведениехэм лъэпкъым тарихъ гъогу мыпсынкIэу къыкIугъэр къагъэлъагъо, зэгъэфагъэу гупшысэу ахэлъыр къыраIотыкIы.\nУасэ ыкIи лъытэныгъэ къыфэзышIыгъэхэ АР-м и ЛIышъхьэрэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэмрэ зэрафэразэр МэщбэшIэ Исхьакъ къыхигъэщыгъ.— ТищыIэныгъэ шIумрэ емрэ щызэготых. ШIур сыдигъуи зэрэтекIорэм тегъэгушIо. Урысыем ыкIи Адыгеим хэхъоныгъэхэр ашIынхэм Iоф дэзышIэгъэ цIыф пстэоу илъэс пчъагъэм къыкIоцI къызготыгъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» ясэIо. Непэ къэзэрэугъоигъэхэм ыкIи сигупшысэхэм къадезыгъаштэхэрэм шIоу щыIэр къадэхъунэу, илъэсыбэ къагъэшIэнэу сафэлъаIо, — къыIуагъ тхакIом.\n17.01.2019 Атлетикэ онтэгъум ихэхъоныгъэхэм атегущыIагъэх\n10.01.2019 Яамалхэм ахэхъуагъ\n29.12.2018 Республикэм хэхъоныгъэхэр езыгъэшIыхэрэр


Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы Лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщахьыжьы » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\n«Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэр Теуцожь районым зыщылажьэрэр мыгъэ илъэсипшI мэхъу. «Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэр Теуцожь районым зыщылажьэрэр мыгъэ илъэсипшI мэхъу.\n«Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэр Теуцожь районым зыщылажьэрэр мыгъэ илъэсипшI мэхъу. Районым имызакъоу, Адыгэ Республикэм ихъызмэтшIэпIэ пэрытхэм зэращыщыр зэкIэми тэшIэ. Илъэс къэс лэжьыгъэ бэгъуагъэ къыщырахы. ЧIыфэ атемылъэу, къыхэкIырэр халъхьажьызэ Iоф ашIэ. ЧIыгулэжьыным имызакъоу, былымхэри мыщ щаIыгъых. БэмышIэу чъыгхатэхэр къызыщагъэкIырэ хэушъхьафыкIыгъэ фирмэу «МыIэрыс» зыфиIорэри къызэIуахыгъ. ХъызмэтшIапIэр зэхэзыщагъэр ЛIыIэпIэ Ибрахьим, пащэр Кушъу Рэмэзан.\nЯIофхэм язытет зэдгъашIэмэ тшIоигъоу бэмышIэу мы хъызмэтшIапIэм тыщыIагъ. Агроном шъхьаIэу Тыгъужъ Нурбый гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, зэкIэмкIи мыщ жъокIупIэ гектар мини 4 фэдиз щалэжьы. ГъэрекIо гъэхъэгъэшIухэр ашIыгъэх. Хьэм гектар телъытэу центнер 63-рэ, рапсым изы гектар центнер 31-рэ, коцым центнер 60, тыгъэгъазэм центнер 26-рэ къарахыгъэх. Районым къыщахьыжьыгъэм ипроцент 30 — 40-р мы хъызмэтшIапIэр ары зиер пIоми ухэукъощтэп.\nНахьыбэрэмкIэ мыщ къыщахьыжьхэрэ лэжьыгъэхэр уасэр къыдэкIоефэ щагъэлъых. Ахэр зыщаIыгъыщтхэ хьамбархэр яIэх. БэмышIэу джыри кIэу зы ашIыгъ. ЗэкIэмкIи тонн мин 14-м ехъу ахэм ачIэфэ.\n— Мыгъэ ом изытет елъытыгъэу бжыхьасэу тпхъыгъэр нахь макI, зэкIэмкIи гектар 1700-рэ. Пхъэныр зэрифэшъуашэу зэшIотхыгъ, чIыгъэшIухэр дыхэтлъхьагъэх. Чылапхъэу дгъэфедагъэр зэкIэ «поле агронома» зыфиIорэ хьасэхэм къатетхыгъэх. ГъэрекIо ащ фэдэ гектар 300-м ехъу тиIагъ. Непэрэ мафэм бжыхьасэхэм язытет уигъэрэзэнэу щыт. Ахэм тызэряшIушIэщт чIыгъэшIухэр зэдгъэгъотыгъахэх, зэрэхэттэкъощт трактори, Iэмэ-псымэхэри хьазырых. Мы мафэхэм тихьасэхэм уахэхьанкIэ псынжъыIо, чIышъхьашъор къызэрэтегъушъыкIэу IофшIэнхэм тафежьэщт, — еIо Нурбый.\nГъэрекIо бжыхьасэхэм яхэлъхьан дакIоу, гъэтхасэхэр зыщагъэбэгъощт чIыгури ажъуагъ, ящыкIэгъэщт чылапхъэхэри къызIэкIагъэхьагъэх. Гъэстыныпхъи щыкIэщтхэп. ЧIыгъэшIоу ящыкIэгъэщтыри пэшIорыгъэшъэу къащэфыгъ. ХъызмэтшIапIэм чIыгъэшIухэр мыгъэ сомэ 13 — 14-кIэ зэригъэгъотыгъэх, гъэрекIо елъытыгъэмэ, уасэр тIэкIу нахь макI.\nТехникэм ылъэныкъокIэ фирмэм гумэкIыгъо иIэп. Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ тракторхэр иIэх. К-700, Т-150-р, «Беларусхэр» зэтегъэпсыхьагъэх, губгъом ихьанхэм фэхьазырых. Джащ фэдэу чIыгур зэрагъэушъэбыщт дискаторри, диск онтэгъухэри, культиваторхэри, чылапхъэхэр зэрыхалъхьащтхэ сеялкэхэри икъу фэдизэу яIэх. Гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр игъом зэшIуахыным фэхьазырых. ЧIышъхьашъор къызэрэтегъушъыкIэу губгъом ихьащтых, гъэтхэ IофшIэнхэр зэшIуахыщтых.\nТеуцожь районымкIэ былымышъхьэ инхэр зыщаIыгъыр «Синдика-Агром» епхыгъэ фермэ закъор ары. СПК-у «Рассвет» зыфиIорэр зызэхэзыжьым, ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ къыгъэнэжьыгъ, былымышъхьэу ащ тетыгъэр къызэтыригъэнэжьыгъ ыкIи хигъэхъуагъ.\nФермэм ипащэу Гъонэжьыкъо Аслъанбый къызэрэтиIуагъэмкIэ, шъхьи 170-рэ тетэу IофшIэныр рагъэжьэгъагъ. Былымхэр зычIэтхэ корпусхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэгъагъэх, зэтырагъэпсыхьажьыгъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ былымышъхьэ 430-рэ щаIыгъ, ахэм ащыщэу 150-р щэ къэзытырэ чэмых. Пчъагъэм джыри шъхьэ 40 фэдиз хагъэхъон ямурад.\nIофшIэным екIолIэкIэ тэрэз къыфагъотызэ хэхъоныгъэхэм афэкIох. Зы мафэм щэ тонным ехъу къахьыжьы. Зы щэ литрэр сомэ 23-кIэ IуагъэкIы. Лыр анахьэу ежь хъызмэтшIапIэм иIофышIэхэм арагъэшхы. Илъэсым шъхьэ 70 — 80 аукIы.\nКIымэфэ чъыIэм дэгъоу фермэр фагъэхьазырыгъагъ. Былым Iусхэу силосыр, мэкъур, уарзэр пэшIорыгъэшъэу агъэтIылъыгъагъэх. Ахэр ежь хъызмэтшIапIэм игубгъохэм къарахыгъэх. Псыр автоматикэ шIыкIэм тетэу псыешъуапIэхэм арэхъо.\nЩэр щыдагъэкIынэу, къое зэфэшъхьафхэр щырахынхэу цех агъэуцун ямурад. Ащ ишIын шIэхэу ыуж ихьащтых.\nХъызмэтшIапIэм щылажьэхэрэр нахь макIэ мыхъунхэм пащэм ынаIэ тет. Мы уахътэм нэбгырэ 21-мэ — фермэм, чIыгулэжьыным фэгъэзагъэхэри, къэрэгъулхэри, пщэрыхьакIохэри ахэтхэу нэбгырэ 46-мэ Iоф ащашIэ. Ахэм атефэрэ лэжьапкIэр игъом араты, цехыр зашIыкIэ джыри цIыфхэр къаштэщтых.\nПхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, хэтэрыкIхэр къыщагъэкIых\nПшъэрылъэу иIэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «МыIэрыс» зыфиIорэм Iоф зишIэрэр ащ фэдизэу бэшIагъэп. ЛIыIэпIэ Ибрахьимэ Италием щыщ Пьерпаоло Лодиджиани игъусэу ар зэхащагъ. Мыр проект шъхьафэу щыт.\nХъызмэтшIапIэм ипащэр ЛIыIэпIэ Алый. Ащ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, чъыг цIыкIухэр зытетыщт чIыгу гектар 99-рэ зэкIэмкIи агъэхьазырыгъагъ. Ащ щыщэу гектар 73-м гъэрекIо чъыгхэр щагъэтIысыгъэх, къэнэгъэ гектар 20-м ехъур мыгъэ хагъэхъожьыщт.\nЧъыгхатэм хагъэтIысхьэгъэ гъэтIысыжь мин 11-р Италием, мини 10-р Краснодар краим и Динской район къаращыгъэх. ЗэкIэмкIи ахэр лъэпкъитфэу зэтеутыгъэх.\n— Чъыг цIыкIухэр дэгъоу чIыгум ыштагъэх, макIэ ахэкIодыкIыгъэр. Ахэм ачIыпIэ арыдгъэтIысхьажьынхэу шIэхэу тыфежьэщт. Мыгъэ апэрэ мыIэрысэхэр къапыкIэнхэу щыт. Тонн 50 фэдиз къытынэу тыщэгугъы, — еIо Алый.\nПсыкIэгъэхъоныр хъызмэтшIапIэм щызэтырагъэпсыхьагъ, метрэ пчъагъэ зикIыхьэгъэ шлангыр къащэфыгъэу чъыгхэм къапэIуалъхьагъ, чъыг цIыкIу пэпчъ игъунэгъоу псы тезыкIэщт Iэмэ-псымэхэр ахагъэуцуагъэх. Псэу ищыкIагъэр мэкIэ-макIэу арагъэгъоты. Къунчыкъохьаблэ унэмысызэ чIыгу гектар 34-рэ щылъыгъ зэхэкIыхьагъэу. Ар бэджэндэу хъызмэтшIапIэм ышти, ыгъэкъэбзагъ. ЧIыгур экспертизэ ашIынышъ, къыгъэлъагъорэм елъытыгъэу «голубика» зыфаIорэ маркIо щагъэтIысынэу загъэхьазыры. Испанием, Италием, Грузием ар къащэкIы. Джащ фэдэу джыри чIыгу гектар 36-рэ бэджэндэу аштэщт, агъэкъэбзэщт, ащи чъыг цIыкIухэр щагъэтIысыщтых.\nДжащ фэдэу Шытхьэлэ районым ичIыгухэм ащыщхэр бэджэндэу къаIахыгъэхэу хэтэрыкIхэр къащагъэкIых. Ахэм ащалэжьхэрэри Теуцожь районым къахьыжьынхэ яхьисап. Ахэр бжьыныф, пхъы, жьэу къэхъурэ картоф, нэмыкIхэри арых. ХэтэрыкIхэр зэрыIуахыжьыщт, псы зэрытыракIэщт техникэр зэкIэ яI.\nХэтэрыкIхэр дэгъоу агъэбэгъуагъэх. Бжьыныфэу аугъоижьыгъэм инахьыбэр чылапхъэу халъхьажьыгъ, ашIэгъэ гектар пчъагъэм фэдиплI Iэпэ-цыпэ хагъэхъуагъ. Зэрэ урысыеу пштэмэ, ащ фэдиз бжьыныф зышIэгъэ хъызмэтшIапIэ умыгъотынкIи мэхъу. Проектыр лъапIэу щыт, ау федэ дэгъу къытынэу, халъхьэгъэ ахъщэм зыкъигъэшъыпкъэжьынэу мэгугъэх.\nКартофри, гыныплъри, пхъыри агъэбэгъуагъэх, ау уасэу яIагъэр ащ фэдизэу бэп, ащ къыхэкIыкIэ мыгъэ нахь макIэ ашIэщт. ЯхэтэрыкIхэр Адыгеим имызакъоу, Урысыем ичIыпIэ зэфэшъхьафхэми ащыIуагъэкIыгъэх.\nАщ нэмыкIэу, елкэ цIыкIухэр къыщагъэкIхэу питомники хъызмэтшIапIэм щыряI. Итальянцэхэр ягъусэхэу чъыг цIыкIухэр къагъэкIых, мэзхэм къахакIэхэрэм ахэр афэдэхэп, гъэшIэгъоных, дахэх.\n«МыIэрысэм» Iоф щашIэнэу джыри нэбгырэ 20 фэдиз аштэнэу щыт. Ащ нэмыкIэу, лэжьыгъэм иIухыжьын, игъэтIысын яхъулIэу гъунэгъу къуаджэхэм, къутырхэм цIыфэу къарыкIыхэрэм IофшIэн арагъэгъоты. ХъызмэтшIапIэр ыпэкIэ лъэкIуатэ, мыIэрысэхэр щаIыгъынхэу гъэучъыIэлъэ комплексышхо агъэуцун ямурад.\n«Синдика-Агро» зыфиIорэ хъызмэтшIапIэм анахь цIыкIум къыщыригъажьи, зиушъомбгъун, лъэгэпIэ инхэм анэсын, иматериальнэ-техническэ лъэныкъокIэ зызэтыригъэпсыхьан ылъэкIыгъ. Мыщ пащэу иIэхэми, щылажьэхэрэми IофшIэным фыщытыкIэу фыряIэмкIэ щысэ атепхынэу щыт.


КIэтхыкIыжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх | Адыгэ Макъ\nКIэтхыкIыжьыным зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх\nЦIыфхэм якIэтхыкIыжьынэу 2020-рэ илъэсым зэхащэщтым изыфэгъэхьазырын фэгъэхьыгъэ пресс-зэIукIэ мы мафэхэм зэхащагъ. СтатистикэмкIэ Федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэу Курыжъ Светланэ Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nКIэтхыкIыжьыныр ыпэкIэ зэрэрагъэкIокIыщтыгъэм зэхъокIыныгъэхэр зэрэфэхъущтхэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. 2010-рэ илъэсым мыщ фэдэ Iофтхьабзэ къэралыгъом щыкIуагъ. Ащ къыкIэлъыкIогъэ илъэсхэм демографием епхыгъэу зэхъокIыныгъэ миллион 40-м ехъу Урысыем щыхъугъ. 2020-рэ илъэсым ашIыщт кIэтхыкIыжьыным ишIуагъэкIэ зэхъокIыныгъэу къэралыгъом ихъухьагъэхэр зэрифэшъуашэу къагъэнэфэщтых.\n2019-рэ илъэсым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ кIэтхыкIыжьыным зыфагъэхьазырыным епхыгъэ республикэ комиссие зэхащагъ. Ащ пшъэрылъэу иIэщтхэр, Iоф зэришIэщтыр агъэнэфагъ.\n— ЦIыфхэм якIэтхыкIыжьын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэр 2020-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу и 31-м нэс кIощт. Чыжьэу Iудзыгъэ псэупIэхэм адэсхэр мэлылъфэгъум и 1-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 20-м нэс атхыщтых, — къеIуатэ Курыжъ Светланэ. — Аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ шIыкIэхэр цIыфхэм нахьыбэу агъэфедэнхэм пылъыщтых. КъэкIорэ илъэсым апэрэу ИнтернетымкIэ цIыфхэм яупчIыщтых. ЗэикI къэралыгъо фэIо-фашIэм ипортал ежь-ежьырэу зыщатхыжьын алъэкIыщт, лъэныкъуабэхэмкIэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ гупчэхэми джащ фэдэу фэIо-фашIэр ащагъэцэкIэн амал яIэщт. КIэтхыкIыжьыныр зышIыщтхэм бланкэу аIыгъыщтыгъэхэм ачIыпIэкIэ планшетхэр аратыщтых. ЗэхъокIыныгъэу къыхэхьащтхэм яшIуагъэкIэ Iофтхьабзэр нахь IэшIэх хъунэу агъэнафэ.\nКъэралыгъо фэIо-фашIэми зэикI портал ежь-ежьырэу зыщитхыжьынэу фаем упчIэхэм яджэуапхэр зэритэу код гъэнэфагъэ къыфэкIощт. Ар кIэтхыкIыжьыным хэт цIыфэу къекIуалIэрэм риIожьын фае.\nЧъэпыогъум и 4-м къыщегъэжьагъэу и 27-м нэс кIэтхыкIыжьыныр зышIырэ цIыфхэм унагъохэр къакIухьащтых. УпчIэхэр зыфэгъэхьыгъэщтхэр социальнэ-демографие политикэр, цIыфым ыныбжь, бзэу ышIэрэ пчъагъэр, Iоф зыщишIэрэр, нэмыкIхэри.\nАпэрэ зэфэхьысыжьхэр 2020-рэ илъэсым тыгъэгъэзэ мазэм ашIы, ау пстэури нафэ зыхъущтыр 2021 — 2022-рэ илъэсхэр ары.


Илъэпкъ гъунэнчъэу фэшъыпкъагъ — Адыгэ макъ\nИлъэпкъ гъунэнчъэу фэшъыпкъагъ\nАдыгэ автоном хэкум иапэрэ зэхэщакIохэм ащыщэу, Адыгэ хэку музеим иапэрэ директорыгъэу, тарихълэжь-краеведэу, общественнэ IофышIэшхоу Наурзэ Ибрахьимэ Аслъанбэч ыкъор къызыхъугъэр илъэси 135-рэ мэхъу. Адыгэм итарихъ ухаплъэмэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу шIыгъэным зыгуи зыпси хэзылъхьэгъэ нэбгырабэм ацIэхэр хэбгъуатэрэп. Лъэпкъым хьалэлэу фэлэжьэгъэ IофышIэшхо гъэсэгъабэр къогъукъуадзэ зэрашIыщтыгъэм ар ищыс. Илъэпкъ ыпашъхьэ шIушIэгъабэ щыриIагъ еджэгъэ-гъэсагъэу, зигулъытэ— гупшысэкIэ щыIэныгъэ лъэныкъуабэм анэсыщтыгъэу Наурзэ Ибрахьимэ.\nАр 1884-рэ илъэсым, ятэжъ абдзахэр иунагъокIэ зыщыпсэущтыгъэ къалэу Самарэ къыщыхъугъ. Кавказ заом илъэхъан кIалэм ятэжъэу гъэры хъугъагъэм ар псэупIэ фэхъугъагъ. Ау ятэжъ чIинагъэу, къызщыхъугъэу, зыщыпсэугъэ хэкужъым идэхагъэу, шэн-хабзэу цIыфхэр зэрыгъуазэщтыгъэхэр, къэбар гъэшIэгъоныбэу къыIуатэщтыгъэхэр Ибрахьимэ ыгу пытэу риубытэщтыгъ. Иакъыл нахь зызэтеуцом, а зэкIэми къахэкIэу, лъэпкъым пфэлъэкIырэр фэпшIэн, уфэгумэкIын ыкIи уфэулэун зэрэфаер зэхишIагъ, игъашIэ ащ фигъэшъошагъ.\nСаратов дэтыгъэ къэлэ училищыр къыухыгъ, Пензенскэ хъулъфыгъэ гимназиеми икурсхэм ащеджагъ. Илъэси 9 – 10 фэдизрэ Саратовскэ ыкIи Самарскэ хэкухэм яправлениехэм Iоф ащишIагъ. Ау зыхэти, ышIи акIыIу къышIохъу адыгэхэм ялIыгъэ хабзэ. Наурзэ Ибрахьимэ ащ ыпаIоу дзэм хэтыгъ, 1905-рэ илъэсым ежь ишIоигъоныгъэкIэ урыс-япон заом кIогъагъэ. Ащ шIукIае тешIагъэу, 1917-рэ илъэсым Наурзэм дзэ къулыкъур Кавказ шыудзэ дивизием щихьыгъ, Къэбэртэе полкым хэтыгъэхэм къаIуатэу зэхихыгъэ къэбар зэфэшъхьафхэр – лъэпкъым, унагъохэм, лIакъохэм яхьылIагъэу ышъхьэ ныбжьырэу къинагъэх, ежь зыщыщ адыгэхэм апэрэу аIукIагъ, нахь апэблагъэ хъугъэ, илъэпкъ гумэкI-гукIаехэр а зэкIэми нахь къагъэтIэсхъагъэх.\nОктябрэ революцием ифэмэ-бжьымэ зэфэдэкIэ шъолъырхэм къалъыIэсыщтыгъ. Наурзэм а илъэсхэм хэбзэ органхэм Iоф ащишIагъ. 1919-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ къыщегъэжьагъэу, зы илъэсрэ, Дзэ Плъыжьым къулыкъу щихьыгъ.\n1920-рэ илъэсым, чъэпыогъум, бэрэ зэлъызыIыгъыгъэ гумэкI-гупшысэм Наурзэ Ибрахьимэ илъэпкъ хапIэу, ихэкужъэу Адыгеим къыщэжьыгъ. Ар анахьэу къызхэкIыгъэри, ыгукIэ къыдэхъумэ шIоигъори итхыгъэхэм къащиIуагъ: тарихъыр, этнографиер икIасэхэу, шIогъэшIэгъонхэу къызэрихьырэр, зэо хъугъэ-шIагъэхэм имурад кIэращыщтыгъэми, шIоигъоныгъэ шъхьаIэу зыкIэхъопсыщтыгъэр – къуаджэм щыпсэуныр ыкIи Iоф щишIэныр арэу зэрэщытыр, нэдэплъыпIэ зыщигъотырэм адыгэ фольклорымкIэ Iоф ышIэмэ зэрэшIоигъуагъэр.\nАдыгэ кIэлэ гъэсагъэу Наурзэ Ибрахьимэ лъэпкъ интеллигенцием псынкIэу ыштагъ, ежьыри Iофыгъошхохэм язэшIохын фэхьазырыгъ. 1921-рэ илъэсым ар Кубанскэ хэкум изэгъэшIэнкIэ обществэм хэхьэ, ащ шIэныгъэ-гъэсэныгъэ дэгъу зиIэ нахьыжъхэр бэу хэтыгъэх. Наурзэм общественнэ Iофышхо Адыгеим 1920-рэ илъэсым щигъэцэкIагъ. Лъэпкъ гъэсэныгъэмкIэ отделым Iоф щишIагъ, къушъхьэчIэс лэжьакIохэм яя II-рэ ыкIи яя III-рэ зэфэсхэу къалэу Краснодар 1921-рэ илъэсым щыкIуагъэхэм КъохьэпIэ КавказымкIэ адыгэхэм яшъхьафит хэушъхьафыкIыгъэ щыIакIэ иIофыгъо къыщаIэтыгъагъ. И. Наурзэр Пшызэ ыкIи Хы ШIуцIэ IушъомкIэ Горскэ исполкомым хадзы. Горскэ исполкомым и Пленум иунашъокIэ Наурзэр ыкIи К. Мишуриевыр Советхэм яя IХ-рэ Всероссийскэ зэфэс амакъэ атын фитыныгъэ яIэу делегатэу агъэкIогъагъэх. Адыгэхэр автоном хэку хъухэмэ зэрашIоигъор апэрэу Наркомнацым къыщызыIуагъэр, мы IофымкIэ Сталиным ыкIи Калининым апэрэу зафэзыгъэзагъэр Наурзэ Ибрахьим, адыгэхэм ятарихъ очерк кIэкI тхыгъэ тхьапэу афигъэхьыгъэм итыгъ. Ащ ыужкIи автоном хэкур зэхэщэгъэным Горскэ исполкомым хэтхэр яшъыпкъэу ыуж итыгъэх.\nБэдзэогъум и 27-м, 1922-рэ илъэсым ВЦИК-м иунашъокIэ Черкес (Адыгэ) автоном хэкур щыIэ хъугъэ, Наурзэр Президиумым хадзыгъ, Адыгэ хэку исполкомым исекретарэу агъэнафэ. Сыд фэдэ Iофи шъыпкъагъэ фыриIэу зэшIуехы: хэкукIэм игъунапкъэхэр гъэнэфэгъэнхэм, чIыпIэ хэбзэ органхэр зэхэщэгъэнхэм ахэлэжьагъ. Автономиер зыгъотыгъэ лъэпкъым творческэ кIочIакIэхэр къыхэкIыгъэх, Кавказ заом къыщегъэжьагъэу зыпчэ пызыгъэу щыIэгъэ адыгэ лъэпкъым зыкъиштэжьы фежьагъ. Мэхьанэ зиIэ лъэбэкъукIэ хъугъэ 1924-рэ илъэсым ыкIэм Адыгэ автоном хэкум изэгъэшIэнкIэ обществэр щыIэ зэрэхъугъэр.\nЛъэныкъуабэ къызэлъиубытэу шIэгъэн фэе Iофхэр агъэнафэх. Тарихъ-краеведческэ организациер зэхэщэгъэн зэрэфаер къызыпкъырыкIыгъэри Наурзэ Ибрахьим ары. Обществэм иIофшIэнкIэ анахь лъэныкъо шъхьаIэу уставым чIыпIэ щызыубытыгъэр музей гъэпсыныр ары: адыгэхэм ятарихъкIэ, яархеологиекIэ, яэтнографиекIэ материалхэр угъоигъэнхэ ыкIи зэгъэзэфэгъэнхэ фэягъэ.\nМы гупшысэр къэралыгъоми игъоу ылъэгъугъ, мылъкукIэ IэпыIэгъу къафэхъугъ. Чъэпыогъум и 1-м, 1925-рэ илъэсым Адыгэ хэку исполкомым игъоу зэрилъытагъэу, Адыгэ хэку краеведческэ музеир щыIэ хъугъагъэ. Ащ иапэрэ директорэу агъэнэфагъэр Наурзэ Ибра-хьим. Илъэсыбэрэ ар музеим иIофышIэ закъоу щытыгъ, ау пшъэрылъ инэу иIэр зэхишIэу, илъэпкъ фэзафэу бэ фызэшIокIыгъэр, ышIагъэр. Ежь Наурзэм ышъхьэкIэ музеим епхыгъэ Iофхэр – экспонатхэр угъоигъэнхэр, ахэр къэтхыхьэгъэнхэр, апылъ тарихъ кIэкIхэр гъэунэфыгъэнхэр, къэзыIотагъэхэм ящыкIэгъэ справкэхэр тхыгъэнхэр, шIэныгъэ мэхьанэу яIэр къэгъэнэфэгъэныр ыкIи адыгэ шъолъырыр къызэлъыкIухьагъэныр, лъэпкъым хэлъ акъыл-шIэныгъэр, IэшIагъэхэр къэтхыхьэгъэнхэр, шэн-хабзэхэр гъэунэфыгъэнхэр ыкIи охътэ зэфэшъхьафхэм адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIагъэм шыхьат фэхъурэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр къэугъоигъэнхэр — а зэIукIэгъэ фондым музей экспозициер хэшIыкIыгъэныр Наурзэм ыпшъэ ифагъ.\nIоф зишIэрэм илъэсибл тешIагъэу зы сурэтышI-гъэкIэрэкIакIо иIэ хъугъагъэ. Лъэпкъым ынапэу хъущт музеир зэхэщэгъошIугъэп ыкIи псынкIэгъуагъэп бгъэпсыныр, джа пшъэрылъ иныр щытхъу хэлъэу зэшIуихыгъ тарихъ шIэныгъэлэжьэу, фольклористэу, этнографэу, емызэщыжь IофшIэкIо чанэу Наурзэ Ибрахьимэ. Лъэпкъым итарихъкIэ гъэзагъэу апэрэ лъагъор пхырищыгъ, адыгэ культурэр гъогу зафэ тырищагъ, зышъхьасыжьыгъэп. Ар къызыхъугъэр илъэси 135-рэ мэхъу, илъэпкъ шIур фэзылэжьыгъэ цIыф гъэсэгъэ акъылышIом ыцIэ епIоныр тефэ, ишIушIагъэ лIэужхэр рэгъуазэх.\nСледущая ХэшIыкI фызиIэм ыгъэIорышIэныр нахьышIу


КIуачIэм къулаир игъус — Адыгэ макъ\nКIуачIэм къулаир игъус\nДжэджэ районым и Сергиевскэ къоджэ псэупIэ ипащэ и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэIухыгъэ зэнэкъокъур каратэмкIэ гъэшIэгъонэу кIуагъэ.\nУрысыем каратэмкIэ и Федерацие икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэр, Сергиевскэ къоджэ псэупIэр зэнэкъокъум зэхэщакIо фэхъугъэх.\nМыекъуапэ, Лабинскэ, Шытхьалэ, Анапэ, Джэджэ, Красногвардейскэ, Мыекъопэ районхэм, нэмыкIхэм ябэнакIохэр зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nКIуачIэр, къулаир анахь дэгъоу зыгъэфедэхэрэр, псынкIэу гупшысэхэзэ хэкIыпIэхэр къэзыгъотыхэрэр зэнэкъокъум щытекIуагъэх.\nАпэрэ чIыпIэхэр къэзыхьы- гъэхэм ащыщых Лъэустэнджэл Амир, Пако Алихъан, Пако Самир, Къушъхьэ Самир, Бзаго Дамир, Рашит Исмагиловыр, Артем Акопян, Кирилл Беловыр, Ярослав Колченкор, Олеся Чергинец, Илья Дмитриевыр, нэмыкIхэри.\nМыекъуапэ ибэнакIохэм ятренер-кIэлэегъаджэхэу Владимир Васильченкэм, Абрэдж СултIан язэфэхьысыжьхэм къащыхагъэщыгъ каратэм пылъ еджакIохэм яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр.\nСергиевскэ къоджэ псэупIэм ипащэ икубоки тибэнакIохэм къафагъэшъошагъ. Богдан Сарсаматян бэнэкIэ анахь дэгъу къыгъэлъэгъуагъэу къыхахыгъ. Родион Турыгиным зы бэнэгъум зэкIэми анахь псынкIэу текIоныгъэр къыщыдихыгъ. Ярослав Колченком текIоныгъэм икъыдэхынкIэ гуетыныгъэ анахь ин зэIукIэгъухэм къащигъэлъэгъуагъэу ыцIэ къыраIуагъ.\n— Зэнэкъокъур дэгъоу кIуагъэ. Судьяхэм, Джэджэ районым ыкIи Сергиевскэ къоджэ псэупIэм япащэхэм, зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэхэм лъэшэу тафэраз, — къытиIуагъ тренерэу Владимир Васильченкэм.\nАдыгеим и Кубок къыдэхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур шэкIогъу мазэм Мыекъуапэ щызэхащэщт. Спорт лъэпкъэу каратэм пылъхэр шэн-хабзэхэм, гукIэгъу ахэлъыным афагъасэх. Владимир Васильченкэм къызэрэтиIуагъэу, кIэлэеджакIохэр щыIэныгъэм фэгъэсэгъэнхэм, кIуачIэр апсыхьэзэ япсауныгъэ агъэпытэным тренерхэр пылъых. Сэнэхьатэу къыхахыщтым фэгъэхьыгъэ зэдэгущыIэгъухэр кIэлэеджакIохэм адашIых.\nПредыдущая Анахь IэпэIасэхэр къыхахыщтых\nСледущая УсакIом илэжьыгъ


Нэбгырэ 300-м ехъу хэлэжьагъ | Адыгэ Макъ\nНэбгырэ 300-м ехъу хэлэжьагъ\nЯ 6-у мы илъэсым Урысыем «Тотальнэ диктант» щатхыгъ. Ащ илъэс къэс нэбгырэ мин пчъагъэ хэлажьэ.\nIофтхьабзэм Адыгеири хэлэжьагъ. Нэбгырэ 319-мэ яшIэныгъэхэр ауплъэкIугъэх. Iофтхьабзэр сатыушIыпIэ гупчэу «Мега-Адыгея» зыфиIорэм зэрэщыкIуагъэм къыхэкIэу Адыгеим имызакъоу, Краснодар щыпсэухэрэми мы чIыпIэм диктантыр щатхыгъ.\nДиктантым итхын зы чIыпIэп Адыгеим зыщызэхащагъэр. А Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Мыекъуапи Адыгэкъали ащыпсэухэрэм ащыщхэр. Ау анахьыбэу зыщатхыгъэр сатыушI гупчэу «Мегэр» ары. Ар волонтерхэм яшIушIагъ. Ахэр пшIы пчъагъэ хъухэу Тэхъутэмыкъое районым, Адыгэкъалэ къарыкIыгъагъэх.


ЯшIэныгъэ хагъахъо — Адыгэ макъ\nРедактор 08.06.2021 08.06.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКIэлэцIыкIухэм ятворчествэ фэгъэхьыгъэ фестивалыр Красногвардейскэ районым культурэмкIэ и Унэ щыкIуагъ. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» хэхьэрэ республикэ Iофтхьабзэу «Творческэ цIыфхэр» зыфиIорэр щыIэныгъэм щыпхыращы, 2021-рэ илъэсым ар телъытагъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ, Красногвардейскэ районым иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ зэхащэгъэ фестивалым жанрэ зэфэшъхьафхэмкIэ щызэнэкъокъугъэх.\nКрасногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэу Гъубжьэкъо Темур фестивалым хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ, гъэхъагъэхэр ашIынхэу афиIуагъ.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу Кушъу Светланэ зэхахьэм къызыщэгущыIэм, кIэлэцIыкIу творчествэм мэхьанэу ратырэм зыкъызэриIэтырэр хигъэунэфыкIыгъ.\nКIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ яшIэныгъэ хагъэхъонымкIэ, шэн-хэбзэшIухэм афэпIугъэнхэмкIэ фестивалым шIуагъэу къыхьырэр макIэп.\nСэнэхьатэу къыхахыщтым зыфагъэсэнымкIэ кIэлэеджакIохэр искусствэм нахь пыщагъэ мэхъух. КъэшъокIо, орэдыIо ансамблэхэм ахэтых, сурэтхэр, лъэпкъ пкъыгъохэр ашIых. Сэнаущыгъэу ахэлъыр щыIэныгъэм щылъагъэкIотэным фэшI фестивальхэр, зэнэкъокъухэр еджапIэ афэхъух.\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ «Сэнаущ цIыкIухэр» зыфиIорэ Программэм диштэу нэбгыри 4 еджакIохэм къахигъэщыгъ. Сертификатхэр аратыжьыгъэх Любовь Герусовам, Брафтэ Эммэ, Алина Савоськом, Мышъэ Иляс.\nЛъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Адыгэ Республикэм икIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ искусствэм зэфищагъэх. Фестивалыр зэрэкIорэм фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ янэкIубгъохэм къащаIотагъ.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ еджэкIо 352-рэ фестивалым щызэнэкъокъугъ. Нэбгырэ 36624-рэ зэIукIэгъухэр зэрэкIохэрэм лъыплъагъ.\nIофшIапIэу «Аляксым» ипащэу Шъхьэлэхъо Азэмат зэхэщакIохэр лъэшэу фэразэх. Ащ иIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ фестивалыр дэгъоу кIуагъэ.\nРеспубликэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ ипащэ игуадзэу Анцокъо Фатимэ къызэрэтиIуагъэу, ныбжьыкIэхэр фестивалым щызэнэкъокъухэзэ, нэIуасэ зэфэхъух, яшIэныгъэ хагъахъо.\nПредыдущая УIэшыгъэ кIуачIэхэм ямедалищ\nСледущая Нысхъапэхэм псэ къапагъакIэ


КIэм ишIын мэхьанэшхо иI — Голос Адыга\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, Адыгеим и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игуадзэу Лафышъ Рэмэзан, Мыекъуапэ имэр иапэрэ гуадзэу Китарые Аслъан, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Олег Топоровыр, хъызмэтшIапIэу «Майкопводоканал» зыфиIорэм ипащэу Апэжьыхьэ СултIан.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, псыкъэкIуапIэхэм псыр зэращымакIэм, ащ къыкIэлъыкIоу Мыекъопэ псырыкIуапIэм аварие къызэрэщыхъугъэм чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэм япащэхэр хэплъэнхэшъ, зэфэхьысыжь тэрэзхэр ашIынхэ фае.\n— ЦIыфхэм къэхъугъэр къагурыIон ыкIи ошIэ-дэмышIагъэр дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыр ашIэн фае. Мышъыпкъагъэ зыхэлъ къэбарыр щыгъэзыегъэным пае оперативнэ штабым зэхищэрэ зэхэсыгъохэм зэфэхьысыжьэу афэхъухэрэр псынкIэу ыкIи шъыпкъагъэ хэлъэу обществэм IэкIэдгъэхьан фае. Джащ фэдэу мы лъэныкъомкIэ хэбзэ къулыкъухэм Iофэу ашIэрэм, аварием къызыдихьыгъэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэхэ зыщыхъущтым цIыфхэр щыдгъэгъозэнхэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсырыкIуапIэм къыщыхъугъэ аварием къыкIэлъыкIогъэ Iофыгъохэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэхъум ыуж Мыекъуапэ псыр къызэрафатIупщыжьыгъэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Джырэ уахътэм Iофхэм язытет зыпкъ иуцожьыгъ. Мыекъопэ районым ипсэупIэхэм зэрифэшъуашэу псыр аIэкIэгъэхьэгъэным пае псыубытыпIэ псэуалъэхэм арытыр шапхъэу щыIэхэм анагъэсыжьых. Щылэ мазэм и 22-м ехъулIэу псымкIэ IэпэчIэгъанэр метри 2-м ехъугъ, ащ ишIуагъэкIэ муниципалитетым ипсэупIэхэм едзыгъо-едзыгъоу псыр афатIупщыжьыгъ. Джащ фэдэу псырыкIуапIэхэм жьыр арыт зэрэхъугъэм игумэкIыгъуи джырэ уахътэм дагъэзыжьы. Iудзыгъэу щыс псэупIэхэм адэс цIыфхэм псыр афащэ.\nЫпшъэкIэ къызэрэщыхэдгъэщыгъэу, Мыекъуапэ псыр къызэрэIэкIахьэрэр зэтырагъэуцожьыгъ, ау къушъхьэхэм ащыIэ къэкIуапIэхэм давлениер зэращымакIэм къыхэкIэу зэпыугъо фэхъузэ джыри псыр къаты —сыхьатыр 6-м къыщегъэжьагъэу 9-м нэс, сыхьатыр 19.00-м къыщыублагъэу 22.00-м нэс. Мы мафэхэм ом изытет зызэблихъугъ, къещхыгъ, къесыгъ — Мыекъопэ псырыкIуапIэм иIофшIэн зыпкъ иуцожьыным ар фэIорышIэщт.\nМыекъопэ псырыкIуапIэм иятIонэрэ къутамэ ишIын епхыгъэ проектыр псынкIэу гъэцэкIэгъэныр анахь шъхьаIэхэм зэращыщыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\n— Мы псэолъакIэм ишIын тэркIэ стратегическэ мэхьанэшхо иI. Илъэс заулэ хъугъэу мы Iофыгъом изэшIохын федеральнэ ыкIи шъолъыр хэбзэ къулыкъухэр ыуж итых. ПсырыкIуапIэм изы Iахьышхо тшIыгъахэ. Итхъухьагъэр зэкIэ дгъэцакIэмэ, мы илъэсым проектыр ухыжьыгъэ хъущт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм псыр къызэрэIэкIахьэрэм исистемэ тапэкIэ хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ ушэтынхэр зэхэщэгъэнхэ, мы IофшIэным научнэ гупчэхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэ зэрэфаер зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Ащ дакIоу къэлэ кIоцIым пхырыкIырэ сетьхэм чIэнагъэу ашIырэр дэгъэзыжьыгъэным, псым изытет нахьышIу шIыгъэным анаIэ тырагъэтын фаеу зэдаштагъ.\nЖьыбгъэшхоу щыIагъэм ыпкъ къикIыкIэ Мыекъуапэ ичIыпIэхэм ащыщхэм электрорыкIуапIэхэр ащызэпычыгъэхэ хъугъэх. Ащ къыхэкIыкIэ электричествэм икъэтын зэтегъэуцожьыгъэным иIофыгъуи зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм мэхьанэшхо ратыгъ. Къэлэ администрацием илIыкIо къызэриIуагъэмкIэ, гъэцэкIэжьыным фэгъэзэгъэ бригадэхэм чэщ реным Iоф ашIагъ. Социальнэ псэуалъэхэр зэкIэ пагъэнэжьыгъэх, тыгъуасэ пчыхьэм ехъулIэу адрэ къэнагъэхэми электричествэр аратыжьынэу щытыгъ. ОшIэ-дэмышIагъэ къызыхъукIэ, социальнэ псэуалъэхэм ащагъэфедэрэ электрогенераторхэм язытет ренэу уплъэкIугъэн зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ, пшъэрылъ гъэнэфагъэхэри афишIыгъэх.\nПредыдущая ГумэкIыгъохэр дагъэзыжьых\nСледущая Адыгэ къуаер джы пчэныщэми хашIыкIыщт


НыбжьыкIэ форумым хэлэжьагъэх | Адыгэ Макъ\nНыбжьыкIэ форумым хэлэжьагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 01.10.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАзовскэ хым инэпкъ дэжь щыт лагерэу «Спутникым» Iоныгъом и 15-м къыщегъэжьагъэу и 20-м нэс «Ростов-2017. Территория успеха» зыфиIорэ гъэсэныгъэ ныбжьыкIэ форумыр щыкIуагъ.\nIофтхьабзэм сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэ мин фэдиз хэлэжьагъ. Ахэр Ростов, Краснодар, Адыгеим, Къалмыкъым, Астрахань, Волгоград ыкIи Къырым къарыкIыгъэх.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым икъутамэу Яблоновскэм дэтым щеджэхэрэ Максим Сологубрэ Цурмыт Аслъанрэ Адыгеир ащ къыщагъэлъэгъуагъ.\n— Тистудентхэр ашIогъэшIэгъонэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. НэмыкI къалэхэм ащеджэхэрэ ялэгъухэм нэIуасэ афэхъугъэх, ныбджэгъухэр ашIыгъэх. Анахьэу ахэм агу рихьыгъэр финансхэм афэгъэхьыгъэ семинарэу афызэхащагъэр ары. Джащ фэдэу криптовалютэхэм афэгъэхьыгъэ джэгукIэу зэхащагъэм агу къадеIэу хэлэжьагъэх, — къыщаIуагъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипресс-къулыкъу.\nСтудентхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъоным фэгъэхьыгъэу зэхащагъэхэм анэмыкIэу ныбжьыкIэхэр зыгъэчэфыщтхэ ыкIи япсауныгъэ зыгъэпытэщтхэ Iофтхьабзэхэр бэу афызэхащагъэх.


Яамалхэр нахьышIу хъунхэм фэшI — Адыгэ макъ\nРедактор 12.12.2019 12.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэхэсыгъом имызакъоу, мы мафэм шъолъыр Къутамэм щыкIуагъ сэкъатныгъэ зиIэхэм агъэфедэрэ протезнэ-ортопедическэ пкъыгъохэмрэ техническэ амалэу ахэм арагъэгъотыхэрэмрэ якъэгъэлъэгъон. Сэкъатныгъэ зиIэхэм яреспубликэ общественнэ организациехэр IэпыIэгъу хъугъэх къэгъэлъэгъоным изэхэщэнкIэ.\n«Фондым ишъолъыр Къутамэ сэкъатныгъэ зиIэхэм аригъэгъотырэ протезнэ-ортопедическэ пкъыгъохэмрэ техническэ амалхэу реабилитацием илъэхъан агъэфедэхэрэмрэ язытет нахьышIу шIыгъэныр» зыфиIорэр ары Iофыгъо шъхьаIэу зэхэсыгъом хэлажьэхэрэр зытегущыIагъэхэр. Ащ фэгъэхьыгъэ IофшIэнэу шъолъыр Къутамэм зэшIуихыгъэр къыIотагъ ыкIи медиапрезентацие къышIыгъ социальнэ программэхэмкIэ отделым ипащэу ПIатIэкъо Тимур.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъ Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым исурдологическэ отделение ипащэу, предпринимателэу, «Лор центр «Аурис» зыфиIорэм изэхэщакIоу Азэмэтэ Саидэ. Дэеу зэхэзыхыхэрэм Iоф зэрадашIэрэм, амалэу арагъэгъотыхэрэм ар къатегущыIагъ.\nУрысыем социальнэ страхованиемкIэ и Фонд ипроектэу «Информирование страхователей» зыфиIорэм игъэцэкIэн республикэм зэрэщыкIорэм зэхэсыгъом хэлажьэхэрэр щигъэгъозагъэх шъолъыр Къутамэм ипащэ игуадзэу Татьяна Непочатовам.\nЗэхэсыгъом изэфэхьысыжьхэм къапкъырыкIыхэзэ, къихьащт илъэсым иапэрэ илъэсныкъо шъолъыр Къутамэм Iоф зэришIэщт планыр аухэсыгъ.\nстрахованиемкIэ и Фонд АР-мкIэ и Къутам\nПредыдущая КинозалыкIэм егъэгушIох\nСледущая МэфэкIхэм яхэгъэунэфыкIын фэхьазырых


Нэм кIэтыр гум икIас — Адыгэ макъ\nНэм кIэтыр гум икIас\nКъыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэр непэрэ щыIакIэм диштэу мэзекIох. Ахэм алъэгъурэр ары ашIошъ хъурэр, агу раубытэрэр. БлэкIыгъэм ащ фэдизэу ымыгъэгумэкIыхэу къыхэкIыми, ащ пае лъэшэу угу ябгъабгъэ хъущтэп.\nАу тэ, нахьыжъхэм, непэ тшIэн фаеу къанэрэр бэ. ТапэкIэ тишэн-зэхэтыкIэхэр зэрэщытыгъэхэр, ахэм ащыщэу къыднэсыжьыгъэу тиныбжьыкIэхэм ахэтымылъагъохэрэр ары тызыгъэгумэкIын фаер. Ар ахэзылъхьан фаер тэ нахьыжъхэр ары.\nА Iофыгъо мыпсынкIэр аукъодыеу зэшIопхын плъэкIыщтэп, сыда пIомэ, еджапIэм икъоу щарагъашIэрэп. Къэнэжьырэр унэм Iоф ащыдэтшIэныр ары. Ау, гукъау нахь мышIэми, ащи щарагъашIэрэп, ныбжьыкIэхэм шэн-хабзэхэр аIэкIагъэзых.\nИлъэс тIокI-щэкIыкIэ узэкIэIэбэжьмэ, кIалэм икъэщэгъу зыхъукIэ иныбджэгъухэр игъусэхэу пшъашъэм дэжь псэлъыхъо кIощтыгъэх. Зы пчыхьэп, пчыхьитIоп, илъэс пчъагъэрэ лъыкIощтыгъ. Зы тхьамафэкIэ шIулъэгъу ашIырэп, ащ фэдэр шIэхэу кIосэжьыщт. Зы пчыхьэкIэ егъашIэм уздэпсэунэу къыхэпхырэр пшIэщтэп, бэрэ укIырыплъын фае. Зыгорэм къыуиIорэр арэп, о унитIукIэ плъэгъурэмрэ птхьакIумэхэмкIэ зэхэпхырэмрэ анахь шъыпкъэ щыIэп. «Нэм кIэтыр гум икIас, гум икIасэр псэм фэд» аIуагъ адыгэмэ.\nПшъашъэр гъогум тырахэу ахьэу къыхэкIы. Ар сыд шIулъэгъуа? ШIулъэгъоп ар, шъхьаубэтагъ. Зым пшъашъэр къэпхьыныр лIыгъэкIэ, чаныгъэкIэ зыфелъэгъужьы, адрэм шIулъэгъуныгъэ шъыпкъэкIэ къэпщэныр лIыгъэкIэ елъытэ. ЛIыгъэм нахь лъэшыр нэбгыритIумэ шIулъэгъуныгъэу илъэс пчъагъэм зэфашIыгъэу агу илъыр ары, ащ икъэбзагъ, идэхагъ, ишъыпкъагъ.\nТиадыгэ лъэпкъ нахь макIэ мэхъу зэпыт. Къэхъурэм нахьи лIэрэр нахьыб. ЕтIанэ анахь гухэкIыр тиныбжьыкIэхэр бэу игъонэмыс зэрэхъухэрэр ары. Автомашинэ псынкIэ зэутэкIыр ары анахьыбэр зэкIодылIэрэр. Скорость анахь иным тетэу мачъэх. ГъучIыр къэгущыIэна? Анахь лъэшыр язэрэмыгъашIэу зэдэчъэх. «Узыфэсакъыжьымэ, сэри сыкъыпфэсакъыщт», ыIуагъ Тхьэм.\nТиныбжьыкIэхэм еджапIэр къызаухыкIэ, къуаджэр къабгынэшъ, зыр IофышIэ чыжьэу макIо, адрэм еджэныр лъегъэкIуатэ, зым къызищэкIэ, къыщагъэм дэкIо чыжьэу. Чылэм къэзыгъэзэжьырэр мэкIэ дэд. Шъхьадж зыдэкIуагъэм къыщэуцу. Зым имылъэпкъэгъу къещэ, адрэр унагъо ехьэ. Хышхом хэфэгъэ мыжъокIэ цIыкIум фэдэу ехьы, къыхэкIыжьын ымылъэкIэу. НыбжьыкIэхэм а зэпстэур къагурыIорэп, ау ягъашIэ лъыкIуатэу къызызэплъэкIыжьыхэкIэ, тыдэкIи пщэгъо кореным фэдэу Iужъоу зыпари алъэгъужьыщтэп. Укъызэрымыхъухьэгъэ хэгъэгур сыдигъуи хьафы, убзэкIэ узщымыгущыIэрэр оркIэ бзако, уишэн-зекIуакIэхэр къызгурымыIорэм урищыкIагъэп, гучъыIэ къыпфыриIэщт. Уилъэпкъ нахь лъапIэ щыIэп, нахь гукIэгъу, нахь шIулъэгъу шъыпкъэ къыпфыриIэнэу дунаим зи тетэп. Ащ фэгъэхьыгъэу щысэ горэ къэсхьын. Адыгэ кIалэ горэ (ыцIэ къесIощтэп) еджакIо чыжьэу зэкIом, къыдеджэрэ урыс пшъашъэ къыздищи, чылэм къэкIожьыгъагъ. Мэзэ зытIу нахь темышIэу «сянэ-сятэхэр слъэгъу сшIоигъох» ыIуи, нысэр километрэ миным ехъу ичыжьагъэу кIуагъэ. КъэмыкIожьэу мэзэ пчъагъэ тешIагъ. КIалэр янэ-ятэхэм амышIэу къыщагъэм дэжь кIонэу зигъэхьазырызэ, «сыкъэкIожьыщтэп, укъысфаемэ, къэкIожь» итхагъэу телеграммэ къыIукIагъ. Зигъэбылъи кIуагъэ. ЗыфэкIогъэ шъузыр ащ фэдизэу къыфэчэфэу къыпэгъокIыгъэп. ЕгъашIэм лIыр иунэ исыгъэм фэдэу, бэдзэрым е тучаным укIонышъ мохэр къэпщэфыщтых, пчыхьэшъхьашхэр хьазырэу сыкъибгъэхьажьыщт ыIуи, унэм икIыгъ. Бэрэ кIалэм зи ымыIоу щысыгъ, ишъуз янэ-ятэхэм «сыда узыпэсыр, къыуиIуагъэр зэхэпхыгъэба, ахэр зыбгъэцакIэхэкIэ, джыри джэхашъор дэгъоу къэптхьакIын фае» къыраIуагъ. Мары сэкIо ыIуи, унэм къикIи, апэ къыIукIырэ къухьэлъатэм къитIысхьи, хигъэкIырэр шIомакIэу, ядэжь къэбыбыжьыгъ.\nЯтIонэрэ щыс. Илъэс 25-м ехъугъэу зэшъхьэгъусэхэу адыгэ лIырэ урыс бзылъфыгъэрэ къутыр горэм дэсыгъэх. Ялъфыгъэхэм зыкъаIэти еджагъэх, гъэсагъэ хъугъэх. Шъхьадж илъагъо теуцуагъ, ау къутырым къыдэнэнэу зи къахэкIыгъэп, зэкIэми къалэм дэсынхэу рахъухьагъ. Янэрэ ятэрэ язакъоу унэм къинагъэх. Урыс бзылъфыгъэм «Сэ скъо нахьыкIэ сыдыщыIэнэу къалэм сыкIожьыщт, о удэсын пIомэ, къутырым дэс» лIым къыриIуагъ. Мэзэ заулэрэ къутырым дэсыгъэу адыгэлIыр «сэрэкIожьа чылэм, саштэжьына» ыIуи егупшысагъ. Илъэс 25-м къыкIоцI зыхэмыхьэгъэ икъошхэм ащыщэу чылэм къыдэнагъэм ышъхьэ къырихьылIэжьыгъ. ЩэIэфэ ащ ыгу химыгъэкIэу, зыфаер фишIэу ыIыгъыгъ. НыбжьыкIэхэр ригъэгупшысэнхэу, адыгэ кIалэу тиIэхэм акъыл хахынэу ары мы щысэхэр къызкIэсхьыгъэхэр.\nДжащ фэд, адыгэ шэн-зекIуакIэхэм адезымыгъаштэу, ахэр зыукъохэрэм гущыIэ дахэкIэ агурыбгъэIоным емыкIу хэлъэп. ЕгъашIэм тилъэпкъыкIэ тинахьыжъ ыIорэр дгъэцакIэу, тлъытэу, шIошъхъуныгъэ фытиIэу тыкъырыкIуагъ. НыбжьыкIэм ыгу къихьащтыр бэ. Лъэужэу хищыщтым уфэмысакъымэ, дэхын ылъэкIыщт. Аущтэу хъун фаеу Тхьэм ыIуагъ оIокIи хъущтэп. «Акъыл къыостыгъ — егупшыс, нэхэр къыостыгъэх — гъаплъэх, гум шIу егъэлъэгъу, угу регъэубыт», еIо Тхьэм.\nИлъэс 30 – 35-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, ныбжьыкIэхэм япIун пылъыгъэх комсомолыри, пионерскэ организациери, партиери. Джы ахэр щыIэжьхэп. НыбжьыкIэхэм спортым нахь зыфагъэзагъ. Ари дэеп, псауныгъэр егъэпытэ, уищыIэныгъэ хегъахъо. Ау Iофышхор сэнэхьат зэзгъэгъотыгъэхэм зэреджагъэхэмкIэ IофшIапIэ зэрямыIэр ары. Диплом тIурытIу зиIэхэр ахэт. Зы организацие е учреждение горэм Iоф пшIэнэу уиштэщтэп. ЗэкIэ унае хъугъэх. Ежь иунагъо исхэр е къыпышIыхьагъэхэр ары Iоф зэригъашIэхэрэр. Илъэс щэкIым унэмысыгъэмэ уинасып нахь, ащ унахьыжъымэ уаштэщтэп. IофшIэн зымыгъотырэм сыда ышIэщтыр? НыбжьыкIэхэм ящыIэныгъэ къинэу къыхэфэщтхэм ягугъу афэтэжъугъэшI, тилъэпкъ ихахъо зэлъытыгъэр, тишэн-зекIуакIэхэр зыгъэцэкIэн фаехэр ахэр арых.\nПредыдущая Сомэ 483881-рэ хъущт


ФэгъэкIотэнхэр яIэхэу чIэхьащтых | Адыгэ Макъ\nФэгъэкIотэнхэр яIэхэу чIэхьащтых\nАвтор: Редакция\t/ 15.03.2016\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nГурыт еджапIэхэм ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм апае Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым предмет зэфэшъхьафхэмкIэ зэхищэгъэ олимпиадэхэм язэфэхьысыжьын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхьахьэ мы мафэхэм щыIагъ.\nЯтIонэрэ илъэс хъугъэ мы апшъэрэ еджапIэм мыщ фэдэ Iофтхьабзэ зыщызэхащэрэр. УрысыбзэмкIэ, хьисапымкIэ, физикэмкIэ, химиемкIэ, обществознаниемкIэ я 10-рэ, 11-рэ классхэм ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм заушэтыгъ. ЗэкIэмкIи республикэм ит гурыт еджэпIэ 26-мэ ащеджэрэ нэбгырэ 220-рэ хэлэжьагъ, гъэрекIо елъытыгъэмэ, нэбгырэ 60-кIэ пчъагъэр нахьыб.\nАпшъэрэ еджапIэм чIэмыхьэхэзэ гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ гупчэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иIэм ипащэу Галина Севастьяновам Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм шIуфэс къарихыгъ. КIэлэеджакIохэм предмет зэфэшъхьафхэмкIэ шIэныгъэу аIэкIэлъыр къагъэлъэгъонымкIэ, апшъэрэ еджапIэм нахь пэблагъэ хъунхэмкIэ мы Iофтхьабзэм мэхьанэ зэриIэр къыIуагъ. Гурыт еджапIэр къызаухыкIэ, мыщ къычIэхьанхэмкIэ фэгъэкIотэнхэр яIэщтых. Олимпиадэм зэрифэшъуашэу зыкъыщызгъэлъэгъуагъэхэм къафэгушIуагъ, тапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу къафэлъэIуагъ. ФэгъэкIотэнхэр къафэфедэнхэу, апшъэрэ еджапIэм къычIэхьанхэу къызэряжэхэрэр къариIуагъ. Джащ фэдэу кIэлэеджакIохэр зыгъэхьазырыгъэхэ кIэлэегъаджэхэм, гурыт еджапIэхэм япащэхэм зэрафэразэхэр Г. Севастьяновам къыIуагъ.\nНэужым текIоныгъэр ыкIи хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм ацIэ къыраIуагъ. УрысыбзэмкIэ анахь баллыбэ къизыхыгъэр ыкIи текIоныгъэр зыфагъэшъошагъэр станицэу Ханскэм дэт гурыт еджапIэу N 23-м щеджэрэ Светлана Арутюновар ары. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 2-м чIэс Шъэожъ Джанетэ, Мыекъуапэ дэт лицееу N 35-м щеджэхэрэ Юлия Рычковамрэ Грач Варельджанрэ.\nХьисапымкIэ олимпиадэм нэбгырэ 50 хэлэжьагъ, ау баллэу къырахыгъэхэр макIэ, текIоныгъи, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэ къыдэзыхыгъи къахэкIыгъэп. Джащ фэдэу физикэмкIи икъу фэдизэу баллхэр рагъэкъугъэхэп хэлэжьэгъэ нэбгырэ 24-мэ.\nХимиемкIэ текIоныгъэ къыдэзыхыгъэр Мыекъуапэ дэт лицееу N 8-м щеджэрэ Рахима Керимовар ары. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх Мыекъопэ лицееу N 34-м щеджэхэрэ Никита Корниенкэмрэ Леонид Чиргинымрэ.\nПредметхэмкIэ олимпиадэм анахьыбэ зыхэлэжьагъэр, нэбгырэ 90-рэ, обществознаниер ары, ахэм янахьыбэр ятIонэрэ турым ихьагъэх. Балл инхэр къызэрэрахыгъэм къыхэкIыкIэ, апэрэ чIыпIэр Мыекъопэ гимназиеу N 22-м щеджэрэ СтIашъу Джэнэтрэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 2-мкIэ Данил Сичкомрэ зэдагощыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэр къыдахыгъ Мыекъопэ лицееу N 35-м чIэс Юлия Рычковамрэ лицееу N 34-м щеджэрэ Никита Проценкэмрэ. Ящэнэрэ чIыпIэр зэдагощыгъ Мыекъопэ районым ит гурыт еджапIэу N 7-м икIэлэеджакIоу Алексей Ничепуренкэмрэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 11-м щеджэрэ Дзыбэ Миланэрэ. Олимпиадэм хэлэжьэгъэ пстэуми фэгъэкIотэныгъэхэр яIэхэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым чIэхьанхэ амал яIэщт. ТекIоныгъэ къыдэзыхыгъэхэм зэтыгъо къэралыгъо ушэтыным къыщахьыгъэм игъусэу балл тедзэу 10, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэ къыдэзыхыгъэхэм — 8 къафыхагъэхъощт. Джащ фэдэу олимпиадэм зэрэхэлэжьагъэхэр къэзыушыхьатрэ сертификатхэр ныбжьыкIэхэм къаратыжьыгъэх.\nСурэтхэр Iэшъынэ Аслъын тырихыгъэх.


Псауныгъэм иухъумэкIуагъ, цIыфышIугъ — Адыгэ макъ\nПсауныгъэм иухъумэкIуагъ, цIыфышIугъ\nРедактор 14.01.2020 14.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗиIорэ зишIэрэ зэтехьэу, сыдигъуи игущыIэ емыпцIыжьэу, цIыфхэмкIэ зэфэгъэ-шъыпкъагъэ хэлъэу щыIэрэр насыпышIу. Ахэм ащыщыгъ адыгэ лъэпкъым ыкъо кIасэу, врач цIэрыIоу Хьагъундэкъо Нурбый ЦIыкIу ыкъор.\nНурбый Шэуджэн районым ит къуаджэу Мамхыгъэ тыгъэгъазэм и 31-м, 1929-рэ илъэсым къыщыхъугъ. ЦIыфышIу губзыгъабэр, ныбжьыкIэ чан Iушыбэр зыдэс къуаджэм зы кIэлэ ялые гукъабзэкIэ Тхьэр къетагъ. РаIорэр ытхьакIумэ ихьэу, еджэныр икIасэу, шIэныгъэр псэу зыIуищэу, кIэлэшIоу къэтэджыгъ.\nТикъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ километрэ 65-кIэ пэчыжьэу щыс Мамхыгъэ чылэшхо гупсэф дах, ицIыфхэр шэнышIо-гушIубзыух. Къуаджэр псыхъоу Фарзэ исэмэгубгъу илъэси 150-м къехъугъэу Iус. Асфальт гъогушхоу чылэм пхырыкIырэм унэгъуабэ щызэкIэлъырыс. КъоджитIумэ — Мамхыгъэрэ Хьакурынэхьаблэрэ — урамышхо шъхьаIэр, Мыекъуапэ къыщежьэу Фэдз нэсырэр, акIоцIырэкIы. Мы урамым къуаджэм ыкъо дышъэу, врач IэпэIасэу, цIыфышIу дэдагъэу, хэткIи зэмыблэжьыщтыгъэ Хьагъундэкъо Нурбый ыцIэ ехьы. Мы урамым къытехъухьагъ, икIэлэгъу щыкIуагъ; етIанэ гугъэ инхэм зылъащэу, щыIэныгъэшхом игъогу зэхэкIхэм атехьагъ, ау зыкIи икъоджэ гупсэ щыгъупшагъэп, нэдэплъыпIэ зэрегъотэу къакIощтыгъ. Шъхьэлъытэжь ин иадыгэ лъэпкъыкIэ, хэгъэгумкIэ, хэкумкIэ, къуаджэмкIэ зиIэгъэ Хьагъундэкъо Нурбый врач къодыягъэп, итхьэлъанэ емыпцIыжьэу, теубытэгъэ-шъыпкъагъэ зыхэлъыгъ, зэхэщэкIо дэгъугъ, исэнэхьат фэIэзагъ ыкIи фэшъыпкъагъ. Ахэм зэкIэми уасэ афашIызэ, якъоджэгъу агъэлъапIэзэ, урамэу Нурбый зыщыпсэугъэм ыцIэ фаусыгъ.\nХэти ищыIэныгъэ зыфэдэщтыр тхыгъахэу къэхъу зэраIорэм хэлъ щыI: арэу щымытмэ, ежь фэдэ илэгъу кIэлабэмэ игулъытэ-гурышэкIэ, ицIыфыгъэ IэдэбкIэ, игукIэгъу иныкIэ ашъхьэдэкIэу ар хъущтыгъэп — цIыфышIоу къэхъугъагъ Нурбый, ащ гъэсэныгъэ-шIэныгъэр, акъыл уцугъэр къызыгохъожьым, илъэси 100-м зэ къэхъухэрэм ащыщэу къычIэкIыгъ.\nХьагъундэкъо Нурбый Дзэ Плъыжьым ыцIэ зыхьыщтыгъэ Краснодар дэтыгъэ медицинэ институтыр зэоуж илъэсхэм къыухыгъ. 1959-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Адыгэ хэкум псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ икъулыкъу илъэс 53-м ехъум Iоф щишIагъ. 1971 — 1976-рэ илъэсхэм Адыгэ хэку исполкомым псауныгъэмкIэ иотдел ипэщагъ, илъэс 22-рэ Адыгэ хэку сымэджэщым иврач шъхьэIагъ.\nХьагъундэкъор Адыгеим ис цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ анахь IофшIэгъэшхо зиIэмэ ащыщ. ЗэхэщэкIо инэу ащ зыкъигъэлъэгъуагъ, исэнэхьаткIэ хэлъ IэпэIэсагъэр, игукIэгъу-псэемыблэжьныгъэ зэфэдэу илъэпкъ, Адыгеим ицIыф жъугъэхэм атыригощагъ. ГумэкI-гукIэгъу ин, къэрарышхо хэткIи ащ иIагъ, итхьарыIо сыдигъуи фэшъыпкъагъ. ВрачымкIэ, медицинэ IофышIэмкIэ анахь мэхьанэ зиIэр сымаджэр зэхэпхыныр, зэхэпшIыкIыныр, ащ икъин, хьылъэу телъыр къыбгурыIоныр, зэрэхъужьыщтыр гурыбгъэIоныр, уигущыIэ къабыл фэпшIыныр ары. Нурбый а зэпстэур къыдэхъущтыгъэ къодыеп, IэпыIэгъу тэрэз фэныкъом игущыIэ зэхыригъэхын ыкIи пкъыригъэхьан ылъэкIыщтыгъ, джарэу исэнэхьат фытегъэпсыхьэгъагъ, икIэсагъ.\nIофым псэ къыпигъакIэщтыгъ\nАдыгеим имедицинэ къулыкъу лъапсэ фэшIыгъэным, Iэзэн Iофым шIыкIэшIухэр хэлъхьэгъэнхэм, сымаджэхэм ящыкIэгъэ IэпыIэгъур лъэныкъуабэкIэ игъом ягъэгъотыгъэным, медицинэр культурэ шэпхъэ лъагэм тегъэуцогъэным, зыфэныкъохэу ыкIи ящыкIэгъэ Iэмэ-псымэхэр зэгъэгъотыгъэнхэм, кадрэхэр зэгъэуIугъэнхэм, шъхьадж ифэшъошэ чIыпIэ щытыным лъэшэу ынаIэ атетэу Хьагъундэкъом Iофышхо зэшIуихыгъ. 1960-рэ илъэсым ащ хэку сымэджэщыр ыгъэпсыгъ, Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ икъулыкъу инэкIубгъуакIэ къызэIуихыгъ. Нурбый шъхьэкIэфэшхо хэкум щыфашIыщтыгъ. Ар еджэгъэ-гъэсэгъэ къодыягъэп, нэбгырэ пэпчъ ыгу ихъыкIырэ-ишIыкIырэр зэхэзышIыкIырэ гъэсэгъагъ, лыуз ин пстэуми афыриIагъ. Ар пхэмылъэу зыпшIышъущтэп, гукIэгъур, гущыIэ шъабэр сымаджэм пигъохыным, фэгумэкIыным, игугъэ ымыгъэкIосэным фытегъэпсыхьэгъагъ, къыдэхъущтыгъ. Хьагъундэкъом хэкум ипащэхэр псауныгъэм икъэухъумэн иIофыгъохэмкIэ дэгъоу къыздыригъаIэщтыгъэх. Краснодар медицинэ институтым щеджагъэхэр, ар къэзыухыгъэ врачхэу Д. Шышъхьэм, Р. Боджэкъом, М. Iэшъхьэмафэм, ежь Н. Хьагъундэкъом, А. ЛIышэм, нэмыкIхэм медицинэм Адыгеим лъапсэ щыфэшIыгъэнымкIэ бэ ашIагъэр, ахэм зэкIэми щытхъур яфэшъуаш. ЦIыфхэр ыгъэдэIонхэ, къызкъуищэнхэ зэрилъэкIырэм ишIуагъэкIэ Хьагъундэкъо Нурбый сымэджэщыр зэришIыгъэм имызакъоу, медицинэ кадрэхэри ыгъэхьазырыгъэх.\nШIум шIу ипэгъокI\nШIэныгъэ, Iэдэб, нэхъой, гукIэгъу, пытагъэ, шъыпкъагъэ зыхэлъыгъэ врач IэпэIасэу, зэхэщэкIо инэу Хьагъундэкъо Нурбый адыгэ лъэпкъым ыкъо шъыпкъагъ, ар узэрыгушхон цIыфыгъ. Апшъэрэ квалификацие зиIэгъэ врачыр Адыгэ хэкум щыпсэурэ цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэным игъашIэм фэлэжьагъ, пшъэрылъышхоу зэшIуихыгъэм, Iофышхоу ышIагъэм къэралыгъом уасэ къыфишIыгъ, тын лъапIэхэр къырипэсыгъэх. 1966-рэ илъэсым Нурбый ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден, 1970-м — медалэу «За доблестный труд» зыфиIорэр, В. И. Лениныр къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэмкIэ медалыр, 1976-м — орденэу «Щытхъум и Тамыгъ» къыфагъэшъошагъэх.\n1981-рэ илъэсым Нурбый щытхъуцIэу «РСФСР-м изаслуженнэ врач», 1984-м — «Псауныгъэр къэухъумэгъэным иотличник» зыфиIорэр, 1986-м —Лениным иорден, 1999-м — «Адыгэ Республикэм инароднэ врач» цIэ лъапIэр, 2010-рэ илъэсым медалэу «Адыгеим и Щытхъузехьэр» къыфагъэшъошагъэх.\nХьагъундэкъор цIыфыпсэр зышIобылымыгъ ыкIи ежь фэлъэкIэу зыгорэ къызтыригъэнагъэп. Опытышхо зыIэкIэлъ пэщагъ, медицинэ шIэныгъэ куу иIагъ ыкIи ащ игъэфедэнкIэ амал-къулаишхо ыгъотыгъагъ; цIыфхэмкIэ зэфагъэ, зэхэдз ышIыщтыгъэп — зиIи зимыIи; Iэзэныр, сымаджэм фэгумэкIыныр, фэлъэкIырэр фишIэныр къехьылъэкIыщтыгъэп — ар ежь шэн шъхьаIэу хэлъэу къэхъугъагъ. ГузэIухыгъэ хьалэлыгъ, уелъэIужьын имыщыкIагъэу, ухэтми, уифэныкъуагъэ къылъэгъущтыгъ.\nЫшъхьэ фэлэжьэжьэу, ибынунагъокIэ щыкIэгъэнчъэу щыIэмэ, бэмэ рагъэкъу. Адэ нэбгырэ мин пчъагъэм, уилъэпкъ, уихэку цIыфыбэу исхэм япсауныгъэ къэуухъумэныр сыда зыфэбгъэдэн плъэкIыщтыр? Ар цIыфыгъэшхом илъэгапI. Джа шэпхъэ иныр зыкIи зыIэкIитIупщыгъэп щэIэфэ Нурбый, идунэететыкIэ зэрэщытэу лIыгъэкIэ, цIыфыгъэ дахэкIэ зэлъыпкIэгъагъ. Хьагъундэкъом ыцIэ Адыгеим имызакъоу, Урысыеми щызэлъашIагъ, гъэшIоныгъэ-лъытэныгъэ ини къыфыряIагъ. Къэхъугъэу мылIэжьын щыIэп, ау цIыфыбэр апсэ хэIэжьыныр, узэрахэзыгъэр агу къеоныр зымыуасэ щыIэп — джары лIыгъэр, джары цIыфыгъэр, джары итхьэлъанэ емыпцIыжьыгъэм уасэу иIэр. Врач цIэрыIоу, исэнэхьат гъунэнчъэу зикIэсэгъэ Хьагъундэкъо Нурбый ЦIыкIу ыкъор илъэс 85-м итэу мэлылъфэгъу мазэм, 2014-рэ илъэсым дунаим ехыжьыгъ. Ар адыгэ лъэпкъым гухэкIышхо щыхъугъ, цIыфыбэу ишIу зэхэзышIагъэмэ, ищытхъу зэхэзыхыгъэмэ лъэшэу агу къеуагъ.\nЛъэужышIу лъэпкъ медицинэм щыриI Хьагъундэкъо Нурбый, ащ ыцIэ псаум фэдэу сыдигъуи епIоныр къылэжьыгъ, шIу ышIэу щыIагъ, уехъопсэнэу ыкIи укIырыплъынэу насыпышIуагъ, ыпсэ ифэбагъэ, инэф щэIэфэ цIыфхэм ахигощагъ. ТилъапIэ, тырэгушхо, тщыгъупшэщтэп.\nПредыдущая Адыгэ лъэкъуацIэхэмрэ тамыгъэхэмрэ\nСледущая ИIофшIэн шIогъэшIэгъон


Жъгъэими, миллионым ехъу — Адыгэ макъ\nЖъгъэими, миллионым ехъу\nПсыкъефэххэм цIыфхэм ахъщэ жъгъэйхэр ахадзэхэу хабзэ. Ар къэзыугупшысыгъэр зыми гъэнэфагъэу ышIэрэп, ау зэкIэми уитхьалъэIу къапIоу, псым уакIыб фэбгъазэу ахъщэр зыхабдзэкIэ узыфаер къыбдэхъущтэу аIо.\nИталием икъэлэ гупчэу Рим дэт псыкъефэхым икIыгъэ илъэсым доллар миллионрэ ныкъорэ фэдиз хадзагъэу къалъытагъ, ар 2013-рэ илъэсым псым хатэкъогъагъэм доллар минишъэ фэдизкIэ нахьыб.\nТуризмэ хъызмэтым ипащэхэм къызэраIорэмкIэ, зыгъэпсэфакIохэм яахъщэу псым къыхахыжьырэр шIушIэ католическэ организациехэм афагощы. АхъщэмкIэ тхьамыкIэхэр агъашхэх, ыпкIэ амытэу ящыкIагъэхэр къызщаратыщт тучанхэр къызэIуахых, сэдэкъэхэдзхэм чэщыр зыщырахыщт псэуалъэхэр афагъэпсых.\nАхъщэм нэмыкIэу псым IункIыбзэхэр, бгъэхалъхьэхэр, дышъэм хэшIыкIыгъэ цэхэр, пшъэрылъхэр, нэмыкI пкъыгъохэри къыхахых. Рим дэт псыкъефэхым «ТревикIэ» еджэх. Ар я 18-рэ лIэшIэгъум агъэпсыгъагъ. Аужырэу ар бизнесмен цIэрыIохэм 2015-рэ илъэсым агъэкIэжьыгъ.\nПредыдущая ЖъоныгъуакIэм хым техьащт\nСледущая Iофтхьабзэхэр рахъухьагъэх


ЩыIэныгъэм лъэуж дахэ щыпхырищыгъ — Адыгэ макъ\nЦIыфыр пшIэу, ищыIэныгъэ къырыкIуагъэм ущыгъуазэ зыхъукIэ, нэшIукIэ уемыплъын плъэкIырэп. Ащ ицIыфышIугъэ бэрэ зэхэпхыгъэу щытмэ, угукIэ уфэразэу, ищытхъу джыри лъыбгъэкIуатэмэ пшIоигъоу охъу.\nНепэ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъо лэжьэкIо хьалэлэу, къуаджэу Козэт щыщэу Хьарэхъу Мэджыдэ ащ фэд. Ар мэкъумэщышIэ унэгъошхо къихъухьагъ. Янэрэ ятэрэ сыд фэдэ IофшIэни аIэ екIоу къахьыгъ, чылэм щагъэлъапIэрэмэ ащыщыгъэх.\nХьарэхъу Мэджыдэ щыIэныгъэ гъогу шIагъо къыкIугъ. ЯунагъокIэ ахэр къуаджэу Щынджые щыщых. 1936-рэ илъэсым Козэт къызэкощыжьхэм Мэджыдэ апэрэ классым исыгъ. Хэгъэгу зэошхор къызежьэм еджэныр ыгъэтIылъын фаеу хъугъагъэ. Сыда пIомэ, янэ-ятэхэм IэпыIэгъу афэхъун щыIагъэп. Мэджыдэ колхозым хэхьэ ыкIи тракторым тесэу IофшIэныр регъажьэ, ащ дыкIыгъоу къалэу Краснодар дэт пчыхьэ еджапIэм чIэхьэ. Ар къызеухым якъуаджэ дэтыгъэ колхозэу «18 партконференция» зыфиIорэм икомсомол организацие ипащэу агъэнафэ. Мы организацием поселкэхэу Яблоновскэр, Прикубанскэр, Новэр, къуаджэу Козэт хахьэщтыгъэх.\nМэджыдэ комсомолым хэт ныбжьыкIэхэм яIофшIэн чанэу зэрэзэхищагъэр районым ипащэхэм агу рихьыгъ. Ащ къыхэкIэу колхоз тхьаматэхэр зыщагъэхьазырыщтыгъэхэ Краснодар дэт еджапIэм партием ирайком егъакIо. Ар къыухи къызегъэзэжьым, Сталиным ыцIэ зыхьырэ колхозэу къуаджэу Нэтыхъуае дэтым агрономэу иIофшIэн щыригъэжьагъ. 1959 — 1960-рэ илъэсхэм нэтыхъуаехэм лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыжьыгъагъ. Ащ иIахьышIу хишIыхьагъ агроном ныбжьыкIэм. Ау янэ-ятэхэр язакъоу унэм къызэринагъэхэм къыхэкIэу а IофшIэным къыIукIыжьи, 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1983-м нэс Краснодар мэшIокугъогу станцием Iоф щишIагъ. Нэужым совхозэу «Адыгейский» зыфиIорэм икъутамэу Козэт дэтым гъэIорышIакIо ищыкIагъэти къелъэIухи, чылэм къащэжьыгъ. Пенсием окIофэ Мэджыдэ зыхэт коллективыр къыфэразэу, агурыIоу Iоф адишIагъ.\nКъоджэдэсхэм непэ къызнэсыгъэм Мэджыдэ игугъу дахэкIэ ашIы. Ар къыушыхьатэу зы щысэ къэсхьын. Тэхъутэмыкъуае укъикIэу Козэт укъакIо зыхъукIэ мыжъошхохэр хэсэу гъогу къыдахьэщтыгъ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан ар акъутэгъагъ. Мы Iофым ыгъэгумэкIэу Мэджыдэ ыуж ихьи, икъоджэгъухэр игъусэу, дэгъоу ыгъэцэкIэжьыгъ. Джары непэ къызнэсыгъэм мы гъогум «Хьарэхъу Мэджыдэ игъогукIэ» зыкIеджэхэрэр.\nНепэ ар къытхэмытыжьми, ащ лъэуж дахэу къыгъэнагъэм игугъу бэрэ цIыфхэм ашIыжьы. Тхьэм джэнэт лъапIэр къырет.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэм» зиугъоижьыщт\nСледущая Электричествэ ратыгъ


Къыблэ Урысыем ихэкуитф щыщ «Адыгэ Хасэмэ» ялIыкIохэр Мыекъуапэ щызэIукIагъэх »\nРеспубликэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» инахьыжъмэ ясовет изичэзыу зэхэсыгъо адыгабзэм изэгъэшIэнрэ игъэфедэнрэ, лъэпкъ зэфыщытыкIэхэм, нэмыкI Iофыгъохэм афэгъэхьыгъагъ.\nШIэныгъэлэжьхэм, кIэлэегъаджэхэм ягъусэхэу Адыгэ Хасэм илIыкIохэр еджапIэхэм ащыIагъэх. Нахьыжъхэм ясовет итхьаматэу Хъунэго Чэтибэ зэхахьэм къызэрэщиIуагъэу, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Беданыкъо Рэмэзан гущыIэгъу зэрэфэхъугъэхэм ишIуагъэкIэ, хэбзэ къулыкъушIэхэмрэ общественнэ организациехэмрэ щыкIагъэхэр дагъэзыжьынхэм яамалхэм зэдягупшысагъэх.\nШIэныгъэлэжьхэу Тхьаркъохъо Юныс, Шъхьэлэхъо Абу, МэщфэшIу Нэдждэт, Унэрэкъо Мирэ, Унэрэкъо Рае, ХьакIэмыз Мирэ, нэмыкIхэми яеплъыкIэхэр Адыгэ Хасэм зэп къызэрэщаIуагъэр. Зэреджэхэрэ тхылъхэм ягъэпсыкIэ уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр, методикэм зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэ зэрэфаем, фэшъхьафхэм ягугъу къашIыгъ.\n- Анахьэу узэзэгъы мыхъущтыр адыгабзэмрэ литературэмрэ яурокхэр макIэ зэрэхъугъэхэр ары, - зэфэхьысыжьмэ къахигъэщыгъ Хъунэго Чэтибэ. - Адыгэ литературэр урысыбзэкIэ зэракIурэ шIыкIэми узэмызэгъынхэр хэлъых - адыгэ къэIуакIэр, тхакIом игупшысэ зытетым тетэу кIэлэеджакIомэ алъыбгъэIэсыныр нахьышIукIэ алъытэ.\nТигъунэгъу Краснодар краим зэфыщытыкIэу дытиIэр дгъэпытэным имэхьанэ Адыгэ Хасэм бэрэ щытегущыIэх. ХэкIыпIэу къагъотыщтыр тшIапэрэп, ау Адыгэ Республикэм иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан зэIукIэм къыщиIэтыгъэ гупшысэм къыхэпхын фаер бэ.\nУрыс-Кавказ заом илъэхъан тичIыгу машIор къезыдзыщтыгъэ дзэкIолIхэу пачъыхьэм иунашъохэр зыгъэцакIэщтыгъэхэм саугъэтхэр афагъэуцух. Ащ изакъоп гур зезыдзэрэр. Орэдхэр аусыгъэхэу къаIо – лIыгъэ зэрахьэщтыгъэу, къулыкъур дэгъоу ахьыщтыгъэу. Лажьи хьакъи ямыIэу ячIыгу щыпсэухэрэр дунаим тырагъэкIодыкIыщтыгъэх, псаоу къэнагъэхэр хэкум рафыщтыгъэх.\nАщ фэдэ дзэ пащэхэм, дзэкIолIхэм саугъэтхэр афагъэуцунхэу зырагъэжьагъэр непэп. Iофыр лъагъэкIуатэ, саугъэтыкIэхэр агъэпсых. Джарымэ Аслъан зэгъэпшэнхэр ышIыгъэх. Апэрэ президентым къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Хасэм инахьыжъхэм ясоветрэ Кубань икъэзэкъыдзэ инахьыжъхэм ясоветрэ зэIукIэнхэшъ, акъылэгъу зэфэхъунхэ алъэкIыщт. Тилъэпкъ дунаим тезыгъэкIодыкIы зышIоигъуагъэхэм ясаугъэтхэм япчъагъэ хэмыхъоным фэшI зы унэшъо хэхыгъэ нахьыжъхэм зэдамыштэ хъущтэп. Унашъоу ашIырэр хабзэм икъулыкъушIэхэм арахьылIэщт, Iофым хэкIыпIэу къыфагъотыщтым зэдегупшысэщтых.\nЗэIукIэм къыщыгущыIагъэх Быжь Сыхьатбый, Мамгъэт Къасим, Шъхьэлэхъо Абу, ЦуукI Налбый, нэмыкIхэри.\nКраснодар ыкIи Ставрополь крайхэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим яобщественнэ движениехэу «Адыгэ Хасэхэм» ялIыкIохэр Мыекъуапэ щызэIукIагъэх. Тилъэпкъэгъухэу IэкIыб хэгъэгухэм арысхэм хэкум къагъэзэжьыным тегущыIагъэх.\nУрысыем и Къэралыгъо Думэ дунэе IофыгъохэмкIэ и Комитет щыкIогъэ зэхахьэм IэкIыб хэгъэгумэ арыс тилъэпкъэгъумэ яIофыгъохэр къызэрэщаIэтыгъэхэм къыпкъырыкIызэ, Краснодар Адыгэ Хасэм итхьаматэу Сэхъутэ Аскэр къэгущыIагъ.\nУрысыем игражданин ухъуныр къина? А упчIэр бэрэ зэхэтэхы шъхьаем, джэуапыр зэгъэкIугъэу къаIорэп. ГущыIэм пае, IэкIыб хэгъэгу исыр Воронеж хэкум къэкIожьыныр лъэшэу къехьылъэкIырэп, уахътэу ыхьырэр бэп.\nАдыгеим укъэкIожьыныр сыда нахь хьылъэ зыкIэхъурэр? Бзэр ышIэн фае. Гражданствэм епхыгъэ тхылъхэм ягъэхьазырын илъэсыбэ ехьы. Хэкум къэкIожьырэм Iоф ышIэн, псэун фае. Социальнэ-экономикэ Iофыгъохэр къыдэмылъытэхэу зэхъокIыныгъэшIухэр шIэхэу тиIэщтхэп.\nЗэIукIэм къыщыгущыIагъэх Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ Егъэн Ибрахьимэ, Къэрэщэе-Щэрджэсым илIыкIоу Адэмыкъо Альберт, Адыгэ Республикэм щыщхэу Хьэпэе Арамбый, Едыдж Мэмэт, Бэгъушъэ Адам, Нэгъуцу Аслъан, Бгъэнэ Алый, Едыдж Батырай, МэщфэшIу Нэдждэт, Нэхэе Аслъан, фэшъхьафхэри.\nМэщфэшIу Нэдждэт IофшIагъэу щыIэм уасэ фишIызэ, тилъэпкъэгъухэу IэкIыб хэгъэгумэ арысхэм тыгукIи, титхыгъэхэмкIи нахьышIоу талъыIэсын тлъэкIыщтэу ылъытагъ. Урысыем и Правительствэ ащ фэдэ программэ гъэнэфагъэу иIэгоп. 1997-рэ илъэсым Адыгэ Хасэр кIэщакIо фэхъуи, программэ ыгъэхьазырыгъагъ. Арышъ, Iофыр лъыдгъэкIотэным фэшI амалэу тиIэмэ къахэхъо.\nТхакIоу, шIэныгъэлэжьэу Едыдж Батырай ежь-ежьырэу къыкIэлъэIуи, IэкIыб хэгъэгумэ арыс тилъэпкъэгъумэ нахьышIоу тадэлэжьэным пае программэ зэхигъэуцо шIоигъоу къыIуагъ. Ащ мэзи 2-3 фэдиз ыхьыщт. Гухэлъэу тиIэр гъэунэфыгъэ зыхъукIэ, Урысыем и Правительствэ тхылъхэр фагъэхьыщтых.\nЗэкъош республикэхэм, крайхэм арысхэу Адыгэ Хасэм щызэIукIагъэхэр адыгабзэм, титарихъ язэгъэшIэн тегущыIагъэх.\nОпубликовал administrator, 4-06-2011, 13:40. Просмотров: 1579\n– Сирием ис адыгэхэр тиреспубликэ къэкIожьынхэу фаех


ЯIофшIэн агъэлъэшын фае | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nТыгъуасэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу щыIагъэм республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ образованиехэм япащэхэм щафигъэпытагъ машIом зыкъымыштэнымкIэ, мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэм къакIэмынэнымкIэ Iофэу ашIэрэр нахь агъэлъэшынэу.\nУрысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипащэу Александр Зыбкиным зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ тхьамафэм гъогогъу 27-рэ машIом республикэм зыкъыщиштагъ. Анахьэу тхьамыкIагъохэр зыпкъ къикIыгъэхэр цIыфхэр зэрэмысакъыгъэхэр, республикэм исхэм машIом зыкъымыштэнымкIэ шапхъэхэр зэраукъуагъэхэр ары. Хэбзэукъоныгъэхэр зышIыгъэхэм янахьыбэр къыхагъэщыгъ ыкIи административнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрилъытагъэмкIэ, машIом зыкъызэриштагъэр зилажьэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ икъоу Iоф ашIэрэп, мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэр зыехэм ягубгъохэр къызэрамыжъухьагъэмкIи машIом зыкъымыштэнымкIэ шапхъэхэр аукъуагъэх.\nКъумпIыл Мурат муниципалитетхэм япащэхэм мы пшъэрылъыр пIэлъэ кIэкIыкIэ зэшIуахынэу пшъэрылъ афишIыгъ, гъогу напцэхэр укъэбзыгъэн зэрэфаери къыхигъэщыгъ. Анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр машIом бэрэ зыкъызыщиштэгъэ муниципалитетхэр ары. Лъэшэу къызэрэфэбагъэм къыхэкIэу машIом зыкъимыштэнымкIэ режим гъэнэфагъэм техьанхэу рахъухьэ.\n«МашIом зыкъымыштэнымкIэ амалэу щыIэр зэкIэ зехьэгъэн фае. ХэкIхэри, уцыжъхэри губгъохэм ащагъэстыхэ хъущтэп. Муниципалитетхэм япащэхэм МЧС-мрэ республикэм мэкъу- мэщымкIэ и Министерствэрэ яIофышIэхэр ягъусэхэу цIыфхэм машIо зэкIамыгъэнэнымкIэ уплъэкIун Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэ фае. Непэ лъэшэу къызыщыфэбэгъэ лъэхъаным ащ фэдэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо яIэу щыт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ джащ фэдэу къулыкъу, ведомствэ гъэнэфагъэхэм пшъэрылъ афишIыгъ тхьамыкIагъо къызщыхъун ылъэкIыщт чIыпIэхэм лъэшэу анаIэ атырагъэтынэу, ащ фэдэ чIыпIэхэм ядэгъэзыжьынкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэрахьанхэу.


ЦIыфхэм гухахъо хагъотэнэу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм ыныбжь илъэс 25-рэ зэрэхъурэм ихэгъэунэфыкIын фэгъэзэгъэ зэхэщэкIо комитетым тыгъуасэ зэхэсыгъо иIагъ.\nАщ тхьамэтагъор щызэрихьагъ АР-м и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан. АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр республикэм июбилей ихэгъэунэфыкIын фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэу агъэнэфагъэхэм яплан нэIуасэ фишIыгъэх.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, республикэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ предложениеу къахьыгъэхэр къыдалъытэхэзэ ар зэхагъэуцуагъ. Спорт ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ зэнэкъокъухэр, олимпиадэхэр, къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэр, концертхэр, фестивальхэр, нэмыкI Iофтхьабзэхэр ащ щыгъэнэфагъэх, зэкIэмкIи 58-рэ мэхъу.\nЧъэпыогъу мазэу республикэм ыныбжь илъэс 25-рэ зыщыхъурэм иапэрэ мафэхэм ыкIи чъэпыогъум и 5 мэфэкI мафэм зэхащэщтхэм ар нахь къащыуцугъ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, Мыекъуапэ ермэлыкъ щыкIощт, концертхэр, къэгъэлъэгъонхэр, спорт зэнэкъокъухэр зэхащэщтых, пстэури мэшIоустхъокIэ аухыщт. Адыгэ культурэм и Дунэе фестивалэу илъэситIум зэ зэхащэрэри Адыгэ Республикэм ыныбжь илъэс 25-рэ зыщыхъурэм тефагъ, ар чъэпыогъум и 2-м къызэIуахыщт ыкIи и 6-м зэфашIыжьыщт.\nДжащ фэдэу юбилеим ипэгъокIэу нэбгырэ 25-рэ къушъхьэу ЧIыгушъхьэ дэкIоенэу Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъ. АР-м чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэ органхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ и Комитет ипащэу КIэдэкIое Руслъан зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, шышъхьэIу мазэм и 10-м нэс купыр къушъхьэм илъэгапIэ нэсынышъ, Адыгеим ибыракъ ащ щагъэIэщт.\nАР-м и ЛIышъхьэ нэмыкI Iофтхьабзэу планым щыгъэнэфагъэхэм ащыщхэми нахь игъэкIотыгъэу защигъэгъозагъ, зэрэкIощтхэм къыкIэупчIагъ. Планым зэрэщытэу ащ дыригъэштагъ, ау джыри къыдалъытэн фаехэр къыгъэнэфагъэх, зымыгъэрэзагъэхэр къыхигъэщыгъэх, агъэтэрэзыжьынхэу ахэм афэгъэзагъэхэм къафигъэпытагъ.\nЮбилеим ихэгъэунэфыкIын Мыекъуапэ имызакъоу, зэкIэ муниципальнэ образованиехэр къыхэлэжьэнхэм, ахэм ащыпсэухэрэми мэфэкIыр зэхашIэным фэшI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр ащызэхэщэгъэнхэм анаIэ тырагъэтынэуи къариIуагъ.\nАР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат иеплъыкIэхэр къыриIотыкIыхэзэ, Iофтхьабзэхэр, анахьэу цIыфыбэ зыхэлэжьэщтхэр ыкIи къызэкIолIэщтхэр, щынэгъончъэу зэхэщэгъэнхэр анахь шъхьаIэу зэрэщытым къыкIигъэтхъыгъ. Ащ къыпкъырыкIыхэзэ, мафэу зыщызэхащэщтхэм джыри зэ ахэплъэжьынхэу, ищыкIагъэмэ, зэхъокIыныгъэхэр фашIынхэу ахэм афэгъэзагъэхэм къафигъэпытагъ, къэзытхырэр Адыгэ Макъ.\n«Адыгеир ежь-ежьырэу зиIыгъыжьын амал зиIэ хъугъэ, зыпкъ иуцогъэ субъект-хэм ясатырэ хэуцуагъ», - къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ пстэури къызэфихьысыжьызэ. - Арышъ, республикэр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъурэр ифэшъуашэм тетэу хэгъэунэфыкIыгъэныр шIокI зимыIэ Iоф. ЦIыфэу щыпсэухэрэр ары пстэури зыфатшIэрэр, мэфэкIым ихэгъэунэфыкIын ахэм язэрар хэлъынэу щытэп, гухахъо хагъотэн фае нахь. Ар зыщышъумыгъэгъупш. Гъэхъагъэу республикэм иIэхэр мыщ фэдэ мэфэкIхэр ары анахьэу къызщылъэгъонхэ фаер.


АмалышIухэр аIэкIэлъ хъугъэ — Адыгэ макъ\nАмалышIухэр аIэкIэлъ хъугъэ\nРедактор 30.07.2019 30.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэгъэ Диагностическэ гупчэм тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ иIофшIэн зэригъэпсырэм, медицинэ IэпыIэгъоу щарагъэгъотырэм республикэм ипащэ защигъэгъозагъ, цIыфхэм, врачхэм, специалистхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ игъусагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, вице-премьерэу Наталья Широковар, шъолъырым псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, республикэ клиническэ сымэджэщым ипащэу Чэужъ Нателлэ, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ апэу зэригъэлъэгъугъэхэм ащыщ регистратурэм къекIуалIэхэрэм яфэIо-фашIэхэр зэрафагъэцакIэхэрэ шIыкIэр, ащ уахътэу ыхьырэр. ЦIыфэу мыщ къыщызэрэугъоигъэхэм къызэрэхагъэщыгъэмкIэ, IэпыIэгъу агъотыным пае ыпэкIэ чIыпIэ зэфэшъхьафхэр къакIухьэщтыгъэхэмэ, джы мы гупчэм уищыкIагъэр зэкIэ щыбгъотын, узыфэе специалистым зыфэбгъэзэн плъэкIыщт, ащ уахътэу тефэрэри бэкIэ нахь макIэ хъугъэ.\nКъат пэпчъ къыщызэIуахыгъэхэ кабинетхэм республикэм ипащэ якIолIагъ, ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм, оборудованиемкIэ зэрэзэтегъэпсыхьагъэхэм, ащ дакIоу амалхэу аIэкIэлъхэ хъугъэхэм защигъэгъозагъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ\nШъугу къэдгъэкIыжьын, мы проектым игъэцэкIэн илъэсищым къыкIоцI сомэ миллион 583-рэ пэIуагъэхьагъ, мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъ. Гупчэм пае аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ оборудование 64-рэ, ащ нэмыкIэу компьютернэ техникэ ыкIи нэмыкI Iэмэ-псымэ 3761-рэ къащэфыгъэх. Ащ зэкIэмкIи сомэ миллион 247,4-рэ тефагъ. 2020-рэ илъэсым мы IофшIэныр лъагъэкIотэщт, ащ пае шъолъырым къытIупщыщт сомэ миллион 52-рэ агъэфедэщт. Мы гупчэм поликлиникитф зэрэзэрипхыгъэм дакIоу, диагностическэ отделениехэри къыщызэIуахыгъэх. Ахэр зыдэщытхэр къыхэбгъэщынымкIэ пстэури Iэрыфэгъоу гъэпсыгъэ.\nМы псэуалъэм учIэмыкIэу специалист 30-мэ уякIолIэн плъэкIыщт, мафэрэ Iоф зышIэрэ стационари мыщ къыдыхэлъытагъ. 2019-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу гупчэм Iоф щызышIэщт врачи 9 къаштагъ. Магнитнэ-резонанснэ томографыр, компьютернэ томографыр, рентген, эндоскопическэ, ультразвуковой ыкIи лабораторнэ оборудованиер гупчэм чIэтых. НэмыкI лъэныкъуабэмкIи мыщ IэпыIэгъу щызэбгъэгъотын плъэкIыщт.\nЦIыфхэр ары уасэ къыфэзышIыщтыр\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым Iутхэр зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъоу нэужым зэхащагъэм Адыгеим и ЛIышъхьэ къыщыгущыIэзэ, шъолъырым щыпсэухэрэм ямедицинэ фэIо-фашIэхэр дунэе шапхъэхэм адиштэу афэгъэцэкIэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ гупчэм иIофшIэн зэрэригъэжьагъэмкIэ пстэуми къафэгушIуагъ. Республикэ клиническэ сымэджэщым ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэнхэмкIэ амалхэу IэкIэлъхэм зэрахэхъуагъэм дакIоу, ащ шIуагъэу къытырэр къэзыгъэнэфэщтыр цIыфхэм уасэу къыфашIырэр арэу къыхигъэщыгъ.\n— 2017 — 2019-рэ илъэсхэм гупчэм ишIын сомэ миллион 583-рэ пэIудгъэхьагъ. Къихьащт илъэсым сомэ миллион 52-рэ фэдиз зытефэщт оборудованиякIэ къэтщэфынэу тэгъэнафэ, джащ фэдэу вертолетыр къызыщытIысын ылъэкIыщт чIыпIэри дгъэпсыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ПсэолъакIэхэу зэкIэ тшIыхэрэм аужырэ шапхъэхэм адиштэхэрэ оборудование ачIэдгъэуцоныр, ащ дакIоу ахэм къапэIулъхэ чIыпIэхэри зэрифэшъуашэу зэтедгъэпсыхьанхэр пшъэрылъ шъхьаIэу щыт.\nАу а пстэуми шIуагъэ къатыщтэп зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэхэ специалистхэр тимыIэхэу, арышъ, ахэм яегъэджэни мэхьанэшхо еттын фае.\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ пшъэрылъышхохэр зэрэщытхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Медицинэм иучреждениехэр зэрашIыхэрэм ыкIи зэрагъэцэкIэжьыхэрэм, цIыфхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу зэрэзэшIуаххэрэм адакIоу физическэ культурэм ыкIи спортым пыщагъэхэм япчъагъэ хэгъэхъогъэн зэрэфаери хигъэунэфыкIыгъ. А пстэури зэхэубытагъэу цIыфым къыгъашIэрэр нахьыбэ хъуным зэрэфэIорышIэщтыр къыIуагъ.\n— ЫпэкIэ къызэрэхэзгъэщыгъэу, шэпхъэшIухэм адиштэхэрэ медицинэ фэIо-фашIэхэр шъолъырым щыпсэухэрэм ягъэгъотыгъэнхэр, демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр ыкIи цIыфым гурытымкIэ къыгъашIэрэм хэгъэхъогъэныр – джары къэгъэлъэгъон шъхьаIэу тынаIэ зытедгъэтын фаер, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат. — А пстэури гъэцэкIэгъэнымкIэ мы гупчэм, тисымэджэщхэм Iоф ащызышIэхэрэм амалхэу аIэкIэлъхэм ахэхъуагъ, анализхэм ятын, нэмыкI фэIо-фашIэхэм апэIухьэщтыгъэ уахътэр хэпшIыкIэу нахь макIэ хъугъэ. Ащ къыхэкIыкIэ медикхэм япшъэрылъхэр дэгъоу зэшIуахынхэу тыщэгугъы. Сыдигъуи апшъэу щытын фае цIыфыр, ащ игумэкIыгъохэр, ипсауныгъэ изытет, псынкIэу IэпыIэгъу егъэгъотыгъэныр. Ащ фэдэ пшъэрылъ къегъэуцу Урысыем и Президентэу Владимир Путиным.\nРеспубликэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм республикэм ахъщэшхо щыпэIуагъахьэ, тапэкIи а IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Пшъэрылъ шъхьаIэхэу щытхэм ащыщ цэхэм зыщяIазэхэрэ кIэлэцIыкIухэм ыкIи нахьыжъхэм афытегъэпсыхьэгъэ поликлиникэхэм алъэныкъокIэ щыIэхэ гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэр, мыхэмкIэ шэпхъэшIухэм адиштэрэ гупчэ гъэпсыгъэныр.\nДжащ фэдэу цIыфхэм япсауныгъэкIэ мэхьанэшхо зиIэ диспансеризациер лъыгъэкIотэгъэным, медицинэм иIофышIэхэм ягурыт лэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэным, сымэджэщхэм икъу фэдизэу Iэзэгъу уцхэр аIэкIэлъынхэм, нэмыкI Iофыгъохэми зэхэсыгъом щатегущыIагъэх\nМыщ фэдэ зэтегъэпсыхьэгъэ гупчэшхо республикэм иIэ зэрэхъугъэм мэхьанэшхо иIэу Мэрэтыкъо Рустем ылъытагъ. Джы цIыфхэр тигъунэгъу шъолъырхэм ащыIэхэ учреждениехэм мыкIохэу аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур агъотынымкIэ ищыкIагъэр зэкIэ мы гупчэм IэкIэлъ. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн къызэрэдыхэлъытагъэу, 2024-рэ илъэсым ехъулIэу шъолъырым щыпсэухэрэм гурытымкIэ илъэс 78-рэ къагъэшIэн фае. Джащ фэдэу зидунай зыхъожьхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэныр, технологие пэрытхэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъухэу зэрагъэгъотыхэрэм ахэгъэхъогъэныр пшъэрылъ шъхьаIэхэу министрэм къыгъэнэфагъ. А къэгъэлъэгъонхэм акIэхьанхэм фэшI пстэуми къатефэрэр зэшIуахыным мэхьанэшхо иIэу къыIуагъ.\nЧэужъ Нателлэ къызэриIуагъэмкIэ, непэрэ мафэм ехъулIэу сымэджэщым нэбгырэ миным ехъумэ Iоф щашIэ, ахэм ащыщэу 185-р – врачых. Республикэм ипащэ къыгъэнэфагъэхэ пшъэрылъхэр зэшIуахынхэм, шэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм арагъэгъотыным анахьэу анаIэ тырагъэтыщт. Мы псэуалъэм ишIын зиIахьышIу къыхэзышIыхьэгъэ пстэуми, анахьэу Адыгеим и ЛIышъхьэ, зэрафэразэхэр, цыхьэу къафашIыгъэр къагъэшъыпкъэжьыным акIуачIэ зэрэрахьылIэщтыр къыIуагъ.\n— Урысыем итхэ медицинэ гупчэ инхэм опытэу аIэкIэлъыр къызфэжъугъэфедэзэ шъуиIофшIэн зэхашъущ. Пчъагъэрэ къызэрэсIуагъэу, пстэуми апэу цIыфыр жъугъэуцу, ащ IэпыIэгъу шъузэрэфэхъущтым шъупылъ. Джащыгъум итхъухьагъэр зэкIэ зэшIохыгъэ хъущт, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Ныдэлъфыбзэр къэтыухъумэныр типшъэрылъ\nСледущая В Адыгее началась подготовка к слету талантливой молодежи «Фишт-2019»


БамыкIхэм шъуафэсакъ! | Адыгэ Макъ\nРоспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм къызэритырэмкIэ, бамыкI зэцэкъэгъэ нэбгырэ 30 фэдиз мыгъэ Адыгэ Республикэм ит медицинэ организациехэм яолIагъэх. Ахэм азыныкъор кIэлэцIыкIу. Республикэм ит районхэм зэкIэми бамыкIхэр ащагъэунэфыгъэх.\n— Мэзхэм, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм цIыфхэм къызыщакIухьэрэ уахътэм бамыкIхэр къащыхэпкIагъэу, джащ фэдэу хъызмэтшIапIэхэм ащаIыгъ псэушъхьэхэм къапахыгъэу ары нахьыбэрэм зэрэдгъэунэфырэр, — къеты Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм. БамыкI лъэпкъ 48-рэ фэдиз ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ГъэIорышIапIэм щауплъэкIугъ. Ащ къызэрэщаIуагъэмкIэ, инфекцие зыпылъ бамыкI агъэунэфыгъэп.\nЧIыопсым къыщызыкIухьэрэ цIыфхэр нахь зыфэсакъыжьынхэу, бамыкIыр къыозымыгъэкIолIэрэ шIыкIэхэр агъэфедэнэу специалистхэр къяджэх. Щыгъынхэр, Iэпкъ-лъэпкъыр къаплъыхьэзэ ашIынэу, бамыкIыр къызалъэгъукIэ пкъышъолым псынкIэу къыхахынэу ыкIи медицинэ учреждением охътэ кIэкIым къыкIоцI екIолIэнхэу ахэм аIо.


Тхылъыр — шIэныгъэм иIункIыбз — Адыгэ макъ\nТхылъыр — шIэныгъэм иIункIыбз\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ тхылъыкIэу зэригъэгъотыхэрэм нэIуасэ шъуафишIыныр шэны фэхъугъ.\nЗитарихърэ зишэн-хабзэхэмрэ, якъуаджэхэм тарихъ гъогоу къакIугъэр зэзгъашIэ зышIоигъохэу мыщ къекIуалIэрэр макIэп.\nАдыгэ Республикэм гуманитар ушэтынхэмкIэ иинститутэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэмрэ муниципальнэ образованиеу «Кощхьэблэ къоджэ псэупIэр» зыфиIорэмрэ къуаджэу Кощхьаблэ ыныбжь илъэси 150-рэ зэрэхъугъэм ипэгъокIэу «Аул Кошехабль (прошлое и настоящее)» зыфиIорэр къыдагъэкIыгъ. Къуаджэр зыщагъэпсыгъэм къыщыублагъэу, непэрэ мафэм нэсэу, тарихъ гъогоу къыкIугъэмрэ цIыф гъэсагъэхэу, тхакIохэу, врачхэу, композиторхэу Кощхьаблэ къыдэкIыгъэхэм ыкIи ащ ыцIэ зыгъэIугъэхэм ящыIэныгъэ гъогурэ тхылъым къеIуатэ. Архивнэ материалхэр, документхэр, къоджэдэсхэм ягукъэкIыжьхэр агъэфедэхэзэ авторхэу тарихъ шIэныгъэхэмкIэ профессорэу Мэкъулэ Джэбраил, тарихълэжьхэу Бзэсэжъ Заурбыйрэ Разыетрэ, муниципальнэ образованиеу «Кощхьэблэ къоджэ псэупIэм» ипащэу Борсэ Хьазрэт тхылъым дэлэжьагъэх.\nАдыгэкъалэ ыныбжь илъэс 50 зэрэхъугъэм ипэгъокIэу «Адыгейск 50: время, люди, жизнь» зыфиIорэр къыдагъэкIыгъ.\nКъалэр зыщагъэпсыгъэм щегъэжьагъэу непэрэ мафэм нэс гъогу псынкIэп ащ къыкIугъэр. Зикъоджэ гупсэхэр къэзыбгынэхи, чIыпIакIэм къэкощыжьыгъэ цIыфхэр арых Адыгэкъалэ тарихъ фэзышIыгъэхэр. Ахэм ыкIи къэлакIэм изэтегъэпсыхьан чанэу дэлэжьагъэхэм тхылъыр афэгъэхьыгъ. Iэшъынэ Сэфэрбыйрэ Владимир Цапкорэ 2009-рэ илъэсым Мыекъуапэ къыщыдагъэкIыгъэ тхылъэу «Говорящие волны» зыфиIорэм щыщ материалхэр, архивнэ документхэр, сурэттехыгъэхэр тхылъым щыгъэфедагъэх. Гъэзетэу «Адыгэ къэралыгъо университет» зыфиIорэм иредактор шъхьаIэу ЛIыхэсэ Светланэрэ ащ иIэпыIэгъухэмрэ тхылъым изэхэгъэуцон дэлэжьагъэх. Къалэм итарихъ зэзыгъашIэ зышIоигъохэм зэкIэмэ тхылъыр IэубытыпIэ афэхъун алъэкIыщт.\nДжыри зы къуаджэ итарихъ фэгъэхьыгъэ тхылъэу «Сикъоджэ мэкIэ къоджэшхоу БжыхьэкъоякI» зыфиIорэр Дэгужъые Сурэт къыдигъэкIыгъ. Къуаджэм итарихъ, зэо лъэхъаным къоджэдэсхэм къинэу алъэгъугъэр, гъэхъагъэу яIэхэр, колхозым чанэу щылэжьагъэхэм авторыр къатегущыIэ. Сурэт ятэу КIэрмыт Рэмэзан ыугъоигъэ материалхэр, къоджэдэсхэм ягукъэкIыжьхэр, архивнэ материалхэр къызфигъэфедэхэзэ авторыр тхылъым дэлэжьагъ.\nЯ 19-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом илъэхъан адыгэхэм яшъхьафитыныгъэ къэухъумэгъэнымкIэ Мухьаммэд Амин пэщэ анахь цIэрыIоу щытыгъ. Черкес хэгъэгум игъэпсын лъапсэ фэшIыгъэным пылъыгъ. Ау игухэлъ къыдэмыхъугъэми, гъэхъагъэу Мухьаммэд Амин иIэхэм КъохьэпIэ Кавказым ис адыгэхэм ятарихъ лъэуж ин щыфишIыгъ. Тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу КIыргъ Асхьадрэ тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу ЖэнэлI Нурбыйрэ тхылъэу «Военно-политическая деятельность Мухаммеда Амина на Северо-Западном Кавказе» (Майкоп, 2020) зыфиIорэр къызэдыдагъэкIыгъ. Адыгэ лъэпкъым итарихъ зэзгъашIэ зышIоигъохэм тхылъыр агъэфедэн алъэкIыщт.\nЛъэпкъ шэн-хабзэр зехьэгъэныр, къэгъэгъунэгъэныр сыд фэдэрэ цIыф лъэпкъи ипшъэрылъ. Тарихъ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Борис Трехбратовым итхылъэу «Менталитет адыгов в исторической динамике (конец XV — 60-е годы XIX века)» зыфиIорэр къалэу Краснодар 2020-рэ илъэсым къыщыдагъэкIыгъ. ЦIыфыгъэ шэн-зекIокIэ нэшанэу адыгэ лъэпкъым хэлъым уасэу фашIырэм, унэгъо зэфыщытыкIэхэм, гъэсэныгъэм, хьэкIэ къегъэблэгъэным, шыоу зекIо кIоным апылъ Iофхэм ыкIи нэмыкIхэми авторыр къатегущыIэ. Къэзэкъхэмрэ адыгэхэмрэ язэфыщытыкIагъэр ыкIи Кавказым ис лъэпкъхэм якультурэ шэн-нэшанэхэм адыгэхэм еплъыкIэу афыряIэр тхылъым къыщеIо.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ тхылъ ухъумэкIо чIыпIэ къодыеу щымытэу, IофышIэхэм ащ якъыдэгъэкIын иIоф чанэу дэлажьэх. 2020-рэ илъэсым ахэм типографие шIыкIэм тетэу тхылъиплI къыдагъэкIыгъ. А Iоф мыпсынкIэм дэлэжьагъэхэм ацIэхэр къыхэдгъэщыхэзэ тхылъхэм такъытегущыIэ тшIоигъу.\nИлъэс пчъагъэ хъугъэу тырыгушхоу «Памятные даты по Республике Адыгея: библиографический указатель» ыIоу тхылъеджапIэм къыдегъэкIы. 2020-рэ илъэсым фэгъэхьыгъэр Мыекъуапэ 2019-рэ илъэсым къыщыхаутыгъ.\nИлъэс 20-м ехъугъэу тхылъым изэхэгъэуцон дэлажьэхэрэр Мыгу Сарэрэ редактор шъхьаIэу ШъэуапцIэкъо Аминэтрэ.\nТарихъым, культурэм, общественнэ-политикэм, экономикэм, спортым алъэныкъокIэ анахь уасэ зыфашIырэ хъугъэ- шIагъэхэу, гъэхъагъэхэу Адыгэ Республикэм иIэхэм, зэлъашIэрэ цIыфхэу лъэуж ин къэзгъэнагъэхэр мы тхылъым щыхэгъэунэфыкIыгъэнхэр ары пшъэрылъ шъхьаIэр. Культурэм иIофышIэхэм, къэбар жъугъэм иамалэу тиIэхэм, краеведхэм ыкIи нэмыкIхэм тхылъыр IэпыIэгъу афэхъущт. 2020-рэ илъэсым фэгъэхьыгъэм къыдэхьэгъэ статьяхэм ащыщхэр тиIофышIэхэм агъэхьазырыгъэх. Ахэр: Мыгу Сар, ГъукIэлI Фатим, Нина Плотнерчук, Юлия Сосковар.\n1941 — 1945-рэ илъэсхэм щыIэгъэ Хэгъэгу зэошхом фэгъэхьыгъэу Лъэпкъ тхылъеджапIэм чIэлъыр макIэп. ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 75-рэ зэрэхъурэм ипэгъокIэу тхылъитIу библиотекэм къыдигъэкIыгъ. «Адыгея в годы Великой Отечественной войны 1941 — 1945 гг: библиографический указатель» (Майкоп, 2019) зыфиIорэм Хэгъэгур къэухъумэгъэнымкIэ Адыгеим иIахьышIоу хилъхьагъэр, лIыхъужъэу иIэхэр, чIэнагъэу ышIыгъэхэр къизыIотыкIырэ тхылъхэу, сборникхэу, статья зэмылIэужыгъохэу аужырэ илъэс 15-м къыкIоцI къытIэкIэхьагъэхэм ащыщ анахь дэгъухэр къыщыттыгъэх. Тхылъыр зэхэзгъэуцуагъэхэр Iэшъынэ Маретрэ Юлия Сосковамрэ, редакторхэр Болэт Маретрэ Пэнэшъу Сэидэрэ. Тхылъым щыщ едзыгъоу «Огненные годы: песни композиторов Адыгеи» зыфиIорэм дэлэжьагъэр Гусэрыкъо Сусан.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан тхылъым икъыдэгъэкIын къиныгъэ. ЩыкIагъэу яIэм нахь хэмылъэу типографиехэм икъу фэдизэу лэжьэн алъэкIыщтыгъэ-\nхэп. Арэу щытми, тхылъ къыдэгъэкIыным иIоф къызэтеуцуагъэп, зэрафэлъэкIэу зэман къиным хэфагъэхэм гукъыдэщэе-IэпыIэгъу афэхъузэ тхылъым гъогуонэ къин къыкIугъ.\n«Строки мужества и любви: каталог книг, изданных в годы Великой Отечественной войны из фонда редких изданий Национальной библиотеки Республики Адыгея: проза, поэзия, драматургия» (Майкоп, 2019) зыфиIорэр къыдагъэкIыгъ. Тхылъыр зэхэзыгъэуцуагъэхэр Ольга Мельниковамрэ ДыдыкI Зулимэрэ. Прозэм, поэзием, драматургием алъэныкъокIэ тхылъхэу Хэгъэгу зэошхом илъэхъан къыдагъэкIыгъагъэхэр Лъэпкъ библиотекэм чIэлъых. Тхъылъ гъотыгъуаехэр къэзыухъумэрэ секторым ифонд чIэлъ тхылъхэр каталогым къыдэхьагъэх.\nАдыгэ автоном хэкур загъэпсыгъэр илъэси 100 зэрэхъущтым ыкIи Лъэпкъ тхылъеджапIэм ыныбжь илъэси 125-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэрэ Лъэпкъ библиотекэмрэ 2020-рэ илъэсым чъэпыогъум и 6-м къэлэ паркым лъэпкъ тхылъым ишъолъыр фестивалэу «Книга — путь к взаимопониманию и согласию народов» зыфиIорэр щырагъэкIокIыгъ. Лъэпкъхэм азыфагу илъ мамырныгъэр гъэпытэгъэныр, лъэпкъ тхылъым зегъэушъомбгъугъэныр ыкIи лъыгъэкIотэгъэныр ары мурадэу зэхахьэм иIагъэр. Ащ фэшI «Адыгея многонациональная: каталог книжной выставки» зыфиIорэр къыдагъэкIыгъ. Тхылъым изэхэгъэуцон дэлэжьагъэр ТIэшъу Фатим, сурэтхэр зыехэр Мэрэтыкъо Руслъан.\nМы аужырэ тхылъиплIэу зигугъу къэтшIыгъэхэм якъыдэгъэкIынкIэ пшъэдэкIыжь шъхьаIэр зыхьыгъэр Лъэпкъ тхылъеджапIэм ипащэу Къыкъ Бэлл.\nЛъэшэу тыщэгугъы Iофэу тшIэрэм титхылъеджэхэм шIуагъэ хагъотэнэу, якъакIуи зэпымыунэу.\nПредыдущая КъызхэкIыгъэ лъэпкъым фэшъыпкъ\nСледущая Жъогъо нэфэу щытыщт


ЗэгурыIоныгъэр зэкIэмэ анахь шъхьаI — Адыгэ макъ\nЗэгурыIоныгъэр зэкIэмэ анахь шъхьаI\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет азербайджанхэмрэ ермэлхэмрэ яобщественнэ лъэпкъ-культурнэ объединениехэм яактивистхэу Адыгеим щыпсэухэрэм зэIукIэгъу щыряIагъ.\nКъэралыгъуитIуми — Армениемрэ Азербайджанрэ ягъунапкъэ къыщыхъугъэ зэпэуцужьым иIофыгъохэм афэгъэхьыгъэу лъэныкъуитIуми яшIошIхэр къыраIотыкIынхэ амал яIагъ.\nШъолъыр общественнэ организацием иотделениеу «Урысыем ис ермэлхэм я Союз» зыфиIорэм ипащэу О. Нигоевым акъылыгъэ зыхэлъ гупшысэхэр къыриIотыкIыгъэх. Ахэм ащыщ: «Лъэпкъхэр нахь Iушых ыкIи нахь зафэх, политикэм ыкIи ащ илIыкIохэм анахьи» зыфиIорэр.\nДжащ фэдэу зэIукIэм къыщаIуагъ тиреспубликэ зэрэщырэхьатыр ыкIи лъэпкъхэм азыфагу илъ зэгурыIоныгъэр зыпкъ зэритыр. Мы лъэныкъомкIэ Адыгеим ипащэхэм ыкIи активистхэм мафэ къэс Iофышхо ашIэ, лъэпкъхэм азыфагу зэгурымыIоныгъэ къимытэджэным ар фэIорышIэ.\nАзербайджанхэм яшъолъыр лъэпкъ- культурнэ объединение илIыкIоу Г. Ризаевым активистхэм яIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхащэным фэшI анахьэу бырсыр къызпыкIын ылъэкIыщт ныбжьыкIэхэм ренэу анаIэ атырагъэтын зэрэфаер къыIуагъ. Анахь шъхьаIэу ащ къыхигъэщыгъэр лъэпкъхэм азыфагу зэгурыIоныгъэ илъыныр, «Хэта апэ къезыгъэжьагъэр» зыфэпIощт упчIэр къэмыуцуныр ары. Адыгеим зыпкъитыныгъэрэ мамырныгъэрэ илъыным фэшI зэкъотыныгъэр зэкIэмэ анахь шъхьаI.\nЛъэпкъхэм зэпхыныгъэ зэдыряIэу ныбжьыкIэхэм нахь дэгъоу Iоф адэшIэгъэн зэрэфаер зэIукIэм къыщаIуагъ. Кавказым лъэпкъ зэгурымыIоныгъэ къизыгъэтэджэн гупшысэ зиIэ блогерхэм апэуцужьыгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъохэми зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nПредыдущая Anlaşı her şeyin başı\nСледущая Бибэ Мурат тщыгъупшэщтэп


Еджэркъуае ицIыф гъэшIуагъ | Адыгэ Макъ\nЕджэркъуае ицIыф гъэшIуагъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.11.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУзыщапIугъэу, узыщашIэжьырэ лъэныкъо гупсэм ущагъэлъэпIэныр, ящытхъуцIэ анахь лъапIэр къыщыпфагъэшъошэныр зымыуасэ щыIэп. Адыгэ республикэ тхылъ тедзапIэм ипащэу Къуикъо Шыхьамбый «Еджэркъуае ицIыф гъэшIуагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфаусыгъ.\n— Къоджэ зэхахьэм тыщытегущыIи, зыкIыныгъэ тхэлъэу унашъоу итхъухьагъэм сигуапэу шъущысэгъэгъуазэ, — къыщиIуагъ зэхахьэм Еджэркъое къоджэ псэупIэм ипащэу Брафтэ Руслъан. — Къуикъо Шыхьамбый тикъуаджэ ицIыф гъэшIуагъэу зэрэщытыр къэзыушыхьатырэ тхылъыр, уцышъо лентэр есэтыжьых…\nЗичэзыу къоджэ зэхахьэр Еджэркъуае 2019-рэ илъэсым щыкIощтэп. Ар къыдалъыти, Адыгэ республикэ тхылъ тедзапIэм Iофтхьабзэр щызэхащагъ.\nЕджэркъуае цIыф цIэрыIохэр къыдэкIыгъэх. Джарымэ Аслъан Адыгэ Республикэм иапэрэ Президент, Гостэкъо Хьумэр Европэм дышъэр апэрэу самбэмкIэ къыщыдэзыхыгъэ тибэнакIу, Цэй Аслъанбый IофшIэпIэшхом ипащэу, общественнэ Iофыгъохэр чанэу ыгъэцакIэхэу щытыгъ, Хьасанэкъо Мурат дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэр къыщихьыгъ, Урысыем и Къэралыгъо Думэ идепутат.\nЗыцIэ къетIуагъэхэр Еджэркъуае ицIыф гъэшIуагъэх, республикэм шIукIэ щашIэх.\nКъуикъо Шыхьамбый Еджэркъуае щапIугъ, гурыт гъэсэныгъэ щызэригъэгъотыгъ. Дзэм къулыкъур щихьыгъ. М. Горькэм ыцIэ зыхьырэ литературнэ институтэу Москва дэтыр 1989-рэ илъэсым къыухыгъ, ащ къыщегъэжьагъэу Адыгэ республикэ тхылъ тедзапIэм Iоф щешIэ.\nУсакIом иапэрэ тхылъэу «Мазэм инэф» зыфиIорэм нэмыкI тхыгъэхэр къыкIэлъыкIуагъэх. Къуикъо Шыхьамбый 1992-рэ илъэсым къыщыублагъэу Урысыем итхакIохэм я Союз хэт. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие литературэм ылъэныкъокIэ къыфагъэшъошагъ, Адыгеим культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI.\n— 2019-рэ илъэсым тхылъ 24-рэ къыдэдгъэкIыгъ, планым ехъоу къыхэтыутыгъэхэри еджакIохэм алъыдгъэIэсыгъэх, — къытиIуагъ Къуикъо Шыхьамбый. — Къуекъо Налбый, Цуекъо Юныс, Пэнэшъу Сэфэр, Шъэфрыкъо Адамэ, ЛIыхэсэ Мухьдинэ, Хьаудэкъо Шыхьамызэ, Абрэдж Сафыет, ШэкIо Абрек, фэшъхьафхэм ятхылъхэр тилитературэ къыхэхъуагъэх. ГъукIэлI Нурбый илъэс 80 зэрэхъугъэм, Адыгэ Республикэм, Пшызэ язаслуженнэ артисткэу Лъэцэр Римэ иорэдхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэр, нэмыкIхэри цIыфхэм ашIогъэшIэгъон хъущтых.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, Къалмыкъым изаслу-женнэ артистэу Хьакъуй Аслъан ипьесэхэр зыдэт тхылъыр хэушъхьафыкIыгъэу къыхэтэ-гъэщы. Урысыем театрэм и Илъэс зэрэщыкIорэм ар епхыгъэу щыт.\n— Адыгабзэм изэгъэшIэн, игъэфедэн хэхъоныгъэ афэхъунымкIэ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм бэкIэ тыщэгугъы, — лъегъэкIуатэ тизэдэгущыIэгъу Къуикъо Шыхьамбый. — Бзэр — псэ. Ар зэрэбгъэфедэрэм елъытыгъэу лъэпкъ гупшысэр лъыогъэкIуатэ, иджэмакъэ щыIэныгъэм щызэхэохы. Ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэр тиIэпыIэгъух, тафэраз.\nРеспубликэм итхылъ тедзапIэ щыкIогъэ зэхахьэм хэлэжьагъэх драматургэу, режиссерэу Хьакъуй Аслъан, Кощхьэблэ гурыт еджапIэу N 2-м ипащэу Бэджэнэ Юрэ, Ш. Къуикъом иныбджэгъухэр, икъоджэгъухэр.\n— Чылэм щызэхатщэхэрэ Iофтхьабзэхэм адыгабзэкIэ тащэгущыIэ. Тянэ-тятэхэм унагъом бзэу щытагъэшIагъэр щыIэныгъэм щытэгъэфедэ. ГущыIэм кIуачIэ иI, — къытиIуагъ Брафтэ Руслъан. — Къуикъо Шыхьамбый Мыекъуапэ щэпсэуми, къуаджэм къэкIонэу уахътэ къегъоты, итхыгъэхэм тигуапэу тяджэ. Сятэжъэу Къадырбэч гурыт еджапIэм ипэщагъ, сятэу Къэралбый физкультурэмкIэ ригъэджагъэх. ТиIахьылхэм шIэныгъэу къытхалъхьагъэр, шэн-хабзэу тызыфагъэсагъэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэмкIэ титхакIохэр IэпыIэгъу къытфэхъух.\nГущыIэ дахэм гур егъэушъэбы. ТхакIом иIофшIагъэ уасэ фэпшIыным фэшI игущыIэ къыбгурыIон фае.\nЦIыфыр! Тхьэм зыфэгъази,\nапч къошынэу зыIэпызырэм\nИакъыл Iэгу щизэу\nГум къиIукIырэ макъэр\nГъашIэм, цIыфыгъэм, шIулъэгъу къабзэм афэгъэхьыгъэу Ш. Къуикъом ытхыгъэхэм уямызэщэу уяджэ.\nМэкъу-мэщым пылъым лэжьыгъэу икон къырихьылIагъэмкIэ иIофшIагъэ къыхагъэщы. УсакIор хэта? Лъэпкъым илэжьыгъэр, итарихъ усакIом елъэгъух, зэгъэпшэнхэр ешIых.\nЦIыфыр насып лъыхъоу\nЛитературэм щызэлъашIэрэ ЩэшIэ Казбек зэритхыгъэу, уижъуагъо Тхьэшхом бэрэ\nкъыгъэнэфынэу сыпфелъэIу, Шыхьамбый! «Аферым» осэIо уилъэпкъ хъарзынэу уфэлажьэшъ.\nУичIыгуи, уяни яхьылIагъэу къэптхыгъэхэм уагъэгъуазэ.ТхэкIо къодыеу ущытэп, философие гупшысэу уиIэр щыIэныгъэм игъогогъу.\nМыекъуапэ щыкIогъэ зэIукIэм гущыIэ фабэхэр къыщыпфаIуагъэх. ЦIыфхэм уитхыгъэхэмкIэ, уиIофшIагъэкIэ уагурэIо, уагъэлъапIэ. Усэм теджэ:\nМэщбэшIэ Исхьакъ Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ зэрэхъугъэм тигъэгушхуагъ. Тигъэзет иныбджэгъушIоу Шыхьамбый, уикъоджэгъухэм уагъэлъапIи щытхъуцIэ къызэрэпфаусыгъэр тигуапэ, уигушIуагъо къыбдэтэгощы. Лъэхъанэу тызыхэтым тхакIом иIофшIагъэ щагъэлъапIэу тэлъытэ. Нарт бэгъашIэ ухъунэу, уинасып зыдэплъэгъужьзэ ущыIэнэу тыпфэлъаIо. Опсэу, Шыхьамбый!