Нэплъэгъур гущыIэ щэрыу | Адыгэ Макъ\nНэплъэгъур гущыIэ щэрыу\nАдыгэ ашугэу Теуцожь Цыгъо ыпхъоу Симэ идунай зихъожьыгъэр бэдзэогъум и 31-м мэфэ 40 мэхъу.\nЖурналист Iофхэр дгъэцакIэхэзэ Теуцожь районым тыщыIэ зыхъукIэ, Гъобэкъуае тыдахьэу зэп къызэрэхэкIыгъэр. Iэшъынэхьаблэ тызынэсыкIэ бзылъфыгъэ нэшхъо лъхъанчэр къытфэнэгушIоу къызэрэтпэгъокIыщтым тицыхьэ телъэу щагу къэлапчъэр къыIутхыщтыгъ…\nГум къео, ау сыд хэтшIыхьащт – Симэ ымакъэ Iэтыгъэу «шъукъеблагъ» къытиIон ылъэкIыщтэп. Щагур къызэпичъыхьэу зэрэтымылъэгъужьыщтым имызакъоу, зыми къыкIэупчIэжьыщтэп. Гум ишъэбагъэ, псэ зыпыт гущыIэхэм зафэдгъазэмэ, тарихъым инэкIубгъохэр джэрпэджэжь тфэхъух.\n— Илъэс 16 сыныбжьэу Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым сыщеджэзэ унагъо сихьагъ, — нэщх-гущхэу Iэшъынэ Симэ къыIуатэщтыгъ. — Седжэнэу, сэнэхьат зэзгъэгъотынэу сыфэягъ, ау сыныбжьыкIэ дэдэу ны сызэрэхъущтым фэшI училищым бэрэ зыщязгъэлъэгъуныр къысфегъэкIугъэп. Унэгъо хъызмэтым зестыгъ.\nСимэ шъхьэгъусэ зыфэхъугъэ Iэшъынэ Нухьэ кIэлэегъаджэу илъэс 46-рэ Iоф ышIагъ. Шъэуи 4-рэ пшъэшъи 4-рэ зэдапIугъ. ЯкIалэхэм Москва, Краснодар, нэмыкIхэм апшъэрэ еджапIэхэр къащаухыгъэх.\nАнахьыжъхэу Къэрали, Свети, Юри кIэлэегъэджэ сэнэхьатыр къыхахыгъ. Юрэ ятIонэрэ апшъэрэ еджапIэм ишIэныгъэ щыхигъахъуи, хэбзэ къулыкъушIэу щытыгъ. Рае, Рэмэзан, Руслъан агу рихьырэ сэнэхьатым феджагъэх. Рэмэзан Москва къэралыгъо университетыр къызыщеухым, журналистэу ихэку гупсэ къыгъэзэжьыгъ, редакцие зэфэшъхьафхэм Iоф ащишIагъ.\nАнахьыкIэр адыгэмэ сыдигъокIи нахь агъашIо. «Теушъыищтыгъ Юныс, къыткIырыплъынэу етIощтыгъ. ЗэрэдгъашIорэр къызыхэдгъэщыщтыгъэп», — къеIотэжьы щхызэ Iэшъынэ Юрэ.\nЮныс дзэм къулыкъур щихьызэ нахь благъэу нэIуасэ тызэфэхъугъагъ. Гъобэкъое колхозым итхьаматэу хадзи, къоджэ щыIакIэм гукIэ нахь фэщагъэ зэрэхъугъэм рыгушхоу къэбар гъэшIэгъонхэр къытфиIуатэщтыгъэх.\n— Колхозым сырипащ, цIыфхэр сэгъэдаIох, районым имызакъоу, республикэм ипащэхэм саIокIэ — ащи мэхьанэ есэты. Пчыхьэ хъугъэу унэм сыкъихьажьэу, тянэ ыпашъхьэ сызитIысхьэкIэ, къысиIорэм седэIущтыгъ.\nНым къыуиIорэм уедэIу къодыекIэ икъущтэп. Ынэхэм уакIэплъэн, инэплъэгъу фабэ гупшысэ хэхыгъэ къыхэпхын, игущыIэхэр зэхэпхынхэ фае. Iэшъынэ Симэ ыныбжь илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу сыкъыфэтхэнэу Гъобэкъуае сызэкIом, игукъэкIыжьхэр мэкъэнчъэу зэрэщымытхэм сынаIэ тесыдзэгъагъ.\nСимэ седэIузэ сянэ къысиIуагъэхэм ащыщхэр сыгу къыщыдэоягъэх.\n«Шъо тхылъхэм шъуяджэзэ, шъутхэзэ университетхэр къэшъоухых. Тэ щыIэныгъэм иуниверситет къэтыухыгъ», — къысиIогъагъ сянэ. Iэшъынэ Симэ гукъэкIыжь пытэу иIэр зэзгъэпшэщтыр сымышIэу, упчIабэ естыныр къысфемыгъэкIоу седэIущтыгъ.\nЯтэу Теуцожь Цыгъо дунаим зехыжьым илъэс 13 Симэ ыныбжьыгъэр. Iэшъынэхэм яунэ цIыф кIуапIэу зэрэщытыгъэр гъобэкъуаехэм непи ащыгъупшэрэп. Пчыхьэм ашугым ыдэжь къакIощтыгъэхэм къэбарыкIэ зэхахы ашIоигъуагъ. Адыгэ хьакIэщым Теуцожь Цыгъо иусэхэр щызэхахыщтыгъэх. Анахь гъэшIэгъоныгъэр мыхъо-мышIагъэхэр зезыхьагъэхэм, дэеу зекIуагъэхэм е щытхъум дихьыхыхэрэм Цыгъо кIэнэкIэлъэ усэхэр, орэдхэр зэрафиусыщтыгъэр ары.\nОрэдыр зыфэгъэхьыгъэ цIыфым усэм хэлъ гущыIэхэм закъыщишIэжьыщтыгъ. ХьакIэщым исхэм Симэ псы афихьыщтми, шхыныгъор Iанэм тыригъэуцощтми зихьэкIэ, аIорэр зэхихыщтыгъ.\n— Iэшъынэ Нухьэ сыригъэджагъ, иунагъо ищыIакIэ сыщыгъуаз, — къеIуатэ Гъобэкъуае щыщэу, колхозэу Лениным ыцIэ зыхьырэм ипартком исекретарэу, къоджэ Советым итхьаматэу илъэсыбэрэ щытыгъэ Къэтбамбэт Сахьидэ. — Лъэпкъ шэн-хабзэхэр Симэ дэгъоу зэрихьэхэзэ икIалэхэр зэрипIугъэхэр шIушIагъэкIэ фэсэлъэгъу. Симэ апшъэрэ еджапIэр къымыухыгъэми, гущыIэ щэрыохэр зэригъэфедэщтыгъэхэр, шIэжьым къыпкъырыкIызэ гупшысэу уигъэшIырэр щыIэныгъэм епхыгъэу зэрэщытыгъэр къыхэзгъэщыхэ сшIоигъу. Симэ ышэу Бухьарэ механизаторыгъ, колхозым Iоф щызэдэтшIагъ.\nКIэрэщэ Тембот, Андырхъое Хъусен, Лъэустэн Юсыф, Пэрэныкъо Мурат, Кэстэнэ Дмитрий, нэмыкIхэри Гъобэкъуае бэрэ къакIощтыгъэх. Пщыщэ инэпкъ тесхэу литературэм тегущыIэщтыгъэх. Теуцожь Цыгъо, КIэрэщэ Тембот, фэшъхьафхэр Пщыщэ икIэуххэм, псыхъор «губжыгъэу» къызилъыкIэ зыкъызэриIэтырэм, щыIэныгъэм инэмыкIырэ зэхъокIыныгъэхэм яплъыхэзэ, ягупшысэхэр тхьапэм рагъэкIущтыгъэх. Симэ ашхыщтыр афихьыгъэу къызалъэгъукIэ, пшъэшъэ нэгушIор зэзыубытылIэщтыр язэрэмыгъашIэу къыпэгъокIыщтыгъэх, усэм тамэу ратыщтым нахь псынкIэу зырагъэIэтыщтыгъ.\nКIэрэщэ Тембот, нэмыкI тхакIохэм чэщым щагум щычъыенхэр шэнышIу афэхъугъагъ. Симэ къызэриIотэжьыщтыгъэу, жьы ор къабзэу Пщыщэ Iушъо къытырихырэм гур ыгъэушъэбыщтыгъ, щыIэныгъэм идэхагъэ къызэIуихыщтыгъ.\n— Теуцожь Цыгъо ишIуагъэкIэ Адыгеим итхакIохэм Гъобэкъуае зэIукIапIэ афэхъугъагъ, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу ГъукIэлI Нурбый. — Тищагу къыпэгъунэгъу кIэим хэтэрыкIхэр, нэмыкIхэр къыщагъэкIыщтыгъэх. Бзылъфыгъэу щылажьэхэрэм Сими ахэтыщтыгъ. Теуцожь Цыгъо гущыIэхэр къэIогъошIухэу, гурыIогъошIухэу зэрэусэщтыгъэр бзылъфыгъэхэм къаIотэжьыщтыгъ.\nГъукIэлI Нурбый тизэдэгущыIэгъу лъигъэкIуатэзэ Iэшъынэ Нухьэ физикэмкIэ, хьисапымкIэ зэрэригъаджэщтыгъэхэм иеплъыкIэхэр къыриIолIагъэх. «Тхылъым итхагъэм изакъоп тызфигъасэщтыгъэр, щыIэныгъэм шIэныгъэр зэрэщыбгъэфедэщтым тыфипIущтыгъ. Симэ гущыIэгъу тызыфэхъукIэ, ашугым ифэмэ-бжьымэ къызэрэтырихьэрэр, унэгъо зэкIужьым зэрэщыпсэурэр къыхэщыхэзэ, игукъэкIыжь чыжьэхэр непэ зэхихыгъэхэм фэдэу псэ апытэу къытфиIуатэщтыгъэх».\nШыкъунан цIыкIур изакъоу къызэнэм, Симэ янэ ыпIужьи, ины зэхъум колхозым ритыжьыгъагъ. Симэ ихатэ къэб бэгъуагъэр къыщигъэкIи, Гъобэкъуае дэсхэм афигощыгъагъ. Адыгэмэ зэраIоу, ным ишэныр пхъум шапхъэ фэхъугъэу щытыгъ.\nСимэ ышыхэу ЛютIэ граждан заом хэкIодагъ. Яхьыер ыкIи Умар Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэх. Бухьарэ колхозым щылэжьагъ, шыпхъуитIу иIагъ. Симэ янэ илъэс 80-м ехъу ыгъэшIагъ.\nТеуцожь Цыгъо имэфэкI мафэхэу къуаджэм щыкIорэмэ Симэ арамыгъэблагъэу загъорэ къыхэкIыщтыгъэми, ашугым ыпхъу зыми ыгу ебгъэщтыгъэп. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мыхьамэт илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Гъобэкъуае Теуцожь Цыгъо июбилейнэ медаль къызэрэщыфагъэшъошагъэр, министрэм гущыIэ фабэу къыIуагъэхэр Симэ гукъэкIыжь лъапIэу иIагъэх.\nУишIушIагъэкIэ, уинэплъэгъу рэхьаткIэ, уигущыIэ щэрыохэмкIэ укъытхэт, утэгъэлъапIэ, Сим. Илъэс 92-рэ къэбгъэшIагъ, сымэджэщым зыкIи учIэлъыгъэп. Сымэджэщым умыкIоу уисабыйхэр унэм къыщыпфэхъущтыгъэх, къыкIэлъыкIорэ мафэм унэгъо хъызмэтыр зепхьэщтыгъ. ТилъапIэу Сим, Тхьэм джэнэт къыует. О уишIушIагъэ тщыгъупшэщтэп.\nСурэтхэм арытхэр: Симэ иIахьылхэм ахэс.


Адыгэ Хэку Таймс: Шъхьэлахъо Азмэт: «Хэхъоныгъэ инхэр тшIынхэм тапэкIи тыфэбэнэщт»\nШъхьэлахъо Азмэт: «Хэхъоныгъэ инхэр тшIынхэм тапэкIи тыфэбэнэщт»\nТэхъутэмыкъое районыр Адыгеим имуниципальнэ образованиехэм анахь ин, экономическэу анахь зызыушъомбгъухэрэм ащыщ. Хэхъоныгъэу яIэхэм, ягухэлъхэм защыдгъэгъуазэмэ тшIоигъоу джырэблагъэ зыIудгъэкIагъ район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт.\n- Азмэт, илъэситIум ехъугъ районым ипащэу узыщытыр. А уахътэм изэфэхьысыжьхэр пшIыхэмэ, сыда анахьэу къыхэбгъэщын плъэкIыщтыр?\n- Районым хэхъоныгъэхэр хэпшIыкIэу ешIых, ау ар сэ мы IэнатIэм сызэрэIутым изакъоу епхыгъэу сIон слъэкIыщтэп. Ащ фэIорышIэрэ шIогъабэ къыхэбгъэщын плъэкIыщт. Арэу щытми, чыжьэу сызэкIэмыIабэу, аужырэ илъэситIур къызэфэсхьысыжьын. Предприятиехэм зызэраушъомбгъурэм, цIыфэу Iоф ащызышIэхэрэм япчъагъэ зэрэхагъахъорэм, хэбзэIахьэу къатырэр нахьыбэ зэрэхъугъэм яшIуагъэкIэ, 2012-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, проценти 108-кIэ нахьыбэу районым изэхэт бюджет хахъо ышIыгъ. Бюджетым хахъомэ, зэшIопхышъурэри нахьыб. Лъэныкъо пстэури къызэлъедгъэубытызэ щыкIэгъабэ дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ, объектыкIэхэр тшIыгъэх ыкIи ттIупщыгъэх, жъыхэми гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх. Къэралыгъом исубъект пстэуми афэдэу, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ Iофыгъохэр тиIагъэх, нэбгырэ 1778-рэ чэзыум хэтыгъ. Ахэр дэдгъэзыжьынхэм фэшI къуаджэу Козэт, поселкэу Яблоновскэм IыгъыпIакIэхэр къащызэIутхыгъэх, жъыхэм группэхэр ащызэхэтщагъэх. Арэу щытми, джыри а Iофыр зэтедгъэуцуагъэу пIон плъэкIыщтэп, Инэмрэ Яблоновскэмрэ нэбгырэ 240-мэ ателъытагъэхэу IыгъыпIэхэр ащыдгъэуцунхэ фае. Ахэм апае чIыгу Iахьхэр дгъэнэфагъэх. НэмыкIэу культурэм, медицинэм, социальнэ лъэныкъом япхыгъэуи зэшIотхыгъэр макIэп, а зэпстэури хэзыгъэ имыIэу къэпIон плъэкIыщтэп, ищыкIагъэуи слъытэрэп. ЦIыфэу районым исхэм алъэгъу, зэхашIэ.\n- Сыда анахьэу бюджетым хахъо езыгъэшIырэр?\n- Предприятиеу итыр нахьыбэ хъугъэ, ахэм заушъомбгъу, цIыфэу ащылажьэхэрэм япчъагъэ хагъахъо, лэжьапкIэр къаIэты, хэбзэIахьэу къатырэр нахьыбэ мэхъу. Анахьыбэу бюджетым къыхэзылъхьэхэрэр «ИКЕА МОС», «Новые технологии», «Юг-Авто», «Пластиктрейд», «Ашан», «Метро Кэш энд Керри», «Автоцентр «Юг-Авто», «Юг-Авто-Плюс», «АНТЦ по рису», «Компаньон» зыфиIохэрэр ары, нэмыкIхэми ацIэ къепIон плъэкIыщт. Джащ фэдэу промышленностым изегъэушъомбгъун зиIахьышхо хэзышIыхьагъэхэм ащыщых хъызмэтшIапIэхэу «Формика-Юг», «Силган метал Пэканджинг», «ДомБытХим», «МебелышI фабрикэу «Ивна», «Урал-Юг-Пласт» зыфиIохэрэр, гъэучъыIэлъэ комбинатэу «Западнэр». ПстэумкIи иными, гурытыми, цIыкIуми, предприятие 44-рэ промышленностым щылажьэу районым непэ ит.\n- ПсэолъэшIынми лъэшэу районым зызэрэщиушъомбгъурэр нэрылъэгъу.\n- ПсэолъэшI организацие 47-рэ зэкIэмкIи районым непэ Iоф щызышIэрэр. ПсэупIэу къашIырэр зэкIэри ежьхэм ямылъку зэрагъэуцурэр. ПэшIорыгъэшъ прогнозхэр проценти 101-у мы лъэныкъомкIэ гъэцэкIагъэхэ хъугъэх. Ащ зишIушIагъэ хэлъхэм ащыщых «СМУ «Капстрой», «Компаньон», «Строймонтаж-2» зыфиIохэрэр, «Механизированнэ колоннэр», нэмыкIхэр. 2012-рэ илъэсым псэупIэу квадратнэ метрэ мин 34-м ехъу, 2013-рэ илъэсым квадратнэ метрэ мин 31-м шIокIэу, мы илъэсым имэзи 9 къыкIоцI мин 35-м ехъу ашIи атIупщыгъ. Джащ фэдэу псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ программэм къыдыхэлъытагъэу районым иIахьэу хилъхьан фаер илъэс къэс тэгъэцакIэ.\n- Азмэт, Адыгеим имуниципальнэ образованиехэр пштэхэмэ, Тэхъутэмыкъое районыр инвесторхэмкIэ анахь хъопсагъу ыкIи аужырэ илъэсхэм къихьагъэр макIэп...\n- Ары, зэкIэ инвестиционнэ проектэу щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ хъугъэхэм яшIуагъэкIэ 2012-рэ илъэсым сомэ миллиарди 2-рэ миллион 302-м ехъу, 2013-рэми сомэ миллиарди 2-рэ миллион 309-м шIокIэу, ыкIи мы илъэсым имэзи 9 къыкIоцI сомэ миллиардрэ миллиони 122-м ехъу районым къыхэлъхьагъэ хъугъэ. Ащ имызакъоу, IофшIэпIэ чIыпIэ мини 6 фэдиз къатыгъ.\n- Джыри сыд инвестиционнэ площадкэха жъугъэхьазырыгъэхэр?\n- Непэрэ мафэмкIэ республикэм изегъэушъомбгъун фэгъэпсыгъэ комплекснэ планым игъэцэкIэн тыхэлэжьэнэу инвестиционнэ проекти 2 дгъэхьазыри къэттыгъ. Ахэр чIыдагъэм дэлэжьэнэу комплексышхомрэ гъэучъыIалъэхэр, анахьэу «горизонтальнэ морозильнэ камер» зыфаIорэм фэдэхэр, къэзышIыщт заводымрэ. Комплексышхор Щынджые къоджэ псэупIэм щагъэуцущт, зэфэшIыгъэ Iахьзэхэлъ обществэу «Антей» зыфиIорэр ары ар зигухэлъыр, объектыр зэшIэу ашIыщтэп, игъорыгъоу агъэуцущт, сомэ миллиард 30 зэкIэмкIи пэIуагъэхьанэу къалъытагъ. ПэшIорыгъэшъэу зэрагъэнэфагъэмкIэ, хэбзэIахьэу сомэ миллион 500 илъэсым къыкIоцI бюджетым къыхилъхьанэу кIуачIэ иIэщт. Адрэ заводэу зигугъу къэсшIыгъэр поселкэу Инэм щашIыщт, пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Новатэк» зыфиIорэр ары зигухэлъыр, сомэ миллион 350-рэ проектым тефэщт. ПэшIорыгъэшъэу къызэралъытагъэмкIэ, сомэ миллион 40 фэдиз илъэсым къыкIоцI бюджетым хэбзэIахь къыхилъхьаным фэгъэпсыгъэщт.\n- Сыда адэ непэ Iофыгъо шъхьаIэу шъуздэлэжьэн фаеу шъуиIэр?\n- Районым экономическэу зеушъомбгъу нахь мышIэми, тэ ткIуачIэ къымыхьын Iофыгъохэр тэри тиIэх. ГущыIэм пае, къуаджэу Бжыхьэкъоежъым еджэпIакIэ щыдгъэуцун фае, поселкэу Новый зыфиIорэм дэт кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм игъэцэкIэжьын, спортым епхыгъэ объектэу шIокI имыIэу тищыкIагъэхэр IэпыIэгъу къытамытымэ тэ тизакъоу тфэшIыщтхэп, нэмыкI пэрыохъухэри тиIэх. Арэу щытми, тытхьаусыхэрэп, тапэкIи районыр ыпэкIэ лъыкIотэным, хэхъоныгъэ инхэр ышIынхэм, цIыфхэр непэрэ лъэхъаным диштэу псэунхэм амалэу тиIэмкIэ тафэбэнэщт.\n- Шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nСурэтым итыр: Тэхъутэмыкъое район администрацием ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт.


Гъэсэныгъэм, культурэм непи ягупч — Адыгэ макъ\nГъэсэныгъэм, культурэм непи ягупч\nАдыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэр къызызэIуахыгъэр непэ илъэс 95-рэ мэхъу. Ар адыгэ лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэу щыт. Ащ тыкъыпкъырыкIызэ, колледжым ипащэу Къэгъэзэжь Мурат мы мафэхэм гущыIэгъу тшIыгъэ. ЕджапIэм гъогоу къыкIугъэм тырыплъэжьыгъ, непэ иIофшIагъэхэм татегущыIагъ.\n— Шъыпкъэ, хъугъэ-шIагъэм мэхьанэшхо иI, ар игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIынэуи щытыгъ, ау дунаим щыхъурэ-щышIэхэрэм япхыгъэу мэфэкIыр зэкIэтхьанэу хъугъэ, — къеIуатэ Къэгъэзэжь Мурат. — Сэ сишIошIыкIэ, адыгэ кIэлэегъэджэ колледжыр зымышIэрэ адыгэ цIыф щыIэп. Непэ псэурэ пэпчъ ежь тиеджапIэ щемыджагъэми, е ятэжъ, е ят, е иIахьыл мыщ щеджагъ е езыгъэджэгъэ кIэлэегъаджэм ар къыухыгъ. Лъэпкъым инаукэ, икультурэ иIофышIэ цIэрыIуабэм мы еджапIэр ары егъэжьапIэ, лъапсэ афэхъугъэр.\nИлъэсхэр макIох, студентхэри кIэлэегъаджэхэри зэблэхъугъэ мэхъух, ау гъэсэныгъэм, егъэджэным, пIуныгъэм мэхьанэу мыщ щаратырэр зытетым тетэу къэнэжьы, шэн-хабзэхэу зэгорэм еджапIэм щагъэуцугъэхэр кIодыхэрэп, хэхъоныгъэ ашIы нахь.\nСэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, кIэлэегъаджэхэм ягъэсэныгъэ хэгъэгум илъэпкъ баиныгъэхэм ащыщ. Ары апэрэ еджапIэхэу къызэIуахыгъэхэр кIэлэегъаджэхэм якъэгъэхьазырын зыкIыпылъыгъэхэр. Я 20-рэ илъэсхэм къызэIуахыгъэу тэ тиеджапIи зыфэлэжьагъэр ыкIи джыри ынаIэ зытетыр бзэм, культурэм хахъо ягъэшIыгъэныр ары.\nАнахь цIэрыIохэу лъэпкъым къыхэкIыгъэхэр тэ тиеджапI къызычIэкIыгъэхэр. Анахьэу тызэрыгушхохэрэр тилIыхъужъхэу Андырхъое Хъусен — ащ ыцIэ 1967-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу еджапIэм ехьы —Ацумыжъ Айдэмыр, Нэхэе Даут, Бжыхьэкъо Къымчэрый. Ахэм ягугъу тэшIы, тщыгъупшэхэрэп.\nНепи дэгъоу еджэхэу, научнэ-практическэ конференциехэм ахэлажьэхэу студент чанхэр тиIэх. Ахэм апае стипендие зэфэшъхьафхэр дгъэнэфагъэх. Ахэм ащыщых Советскэ Союзым и ЛIыхъужъхэу ыпшъэкIэ зыцIэ къесIуагъэхэм, апэрэ адыгэ летчицэу Бэгъужъэкъо Лелэ, Социалистическэ IофшIакIэм и ЛIыхъужъэу И. К. Сединым, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ ацIэкIэ дгъэнэфагъэхэр.\nНепэ колледжым студент 800 фэдиз щеджэ. ЕджапIэр зыщыIэм къыщегъэжьагъэу нэбгырэ мин 20 фэдиз къычIигъэкIыгъ. Ахэм ащыщыбэм республикэм ыкIи хэгъэгум иеджэпIэ зэфэшъхьафхэм Iоф ащашIэ.\nКолледжым кIэлэегъэджэ 36-мэ Iоф щашIэ. Ахэм ащыщэу 3-р шIэныгъэхэмкIэ кандидатых, зы нэбгырэ УФ-м изаслуженнэ кIэлэегъадж, кIэлэегъэджи 10-р УФ-м народнэ гъэсэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэх, 5-р народнэ просвещением иотличник, 7-р УФ-м гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъэх ыкIи нэмыкI цIэ лъапIэхэр зыхьыхэрэ кIэлэегъаджэх. Арышъ, кIэлэегъэджэ коллективым сицыхьэ телъ егъэджэн-пIуныгъэ IофшIэныр щытхъу хэлъэу зэригъэцакIэрэм.\nНепэ кIэлэегъэджэ колледжым сэнэхьати 6-кIэ специалистхэр къегъэхьазырых. Ахэм ащыщых ублэпIэ классхэм якIэлэегъаджэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм якIэлэпIухэр, ублэпIэ еджапIэм щеджэхэу зипсауныгъэкIэ илэгъухэм акIэмыхьэхэрэм Iоф адэзышIэрэ педагогхэр. Ахэр кIэлэегъэджэ IофшIэным епхыгъэхэр арых. Мы аужырэ илъэсхэм мыкIэлэегъэджэ сэнэхьатхэми ныбжьыкIэхэр афэтэгъэхьазырых. ГущыIэм пае, культурэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ дизайнер хъущтхэр етэгъаджэх. Ахэр тхылъым ыкIи гъэзетым яграфикэкIэ, рекламэмкIэ, плакатхэмкIэ, промышленнэ ыкIи телевизионнэ графикэмкIэ, къэгъэлъэгъон, фестиваль зэфэшъхьафхэм язэхэщэн играфикэкIэ специалистых.\nАщ нэмыкIэу архитекторхэр ыкIи чIыгу-унэе зэфыщытыкIэхэмкIэ специалистхэр къэтэгъэхьазырых. Мы сэнэхьатхэр непэ обществэм ищыкIэгъэ шъыпкъэу зэрэщытхэр къыдэтлъытэзэ, студентхэр ахэмкIэ едгъаджэхэу тыублагъэ. Сэнэхьатхэр тищыкIагъэхэу зэрэщытыр къеушыхьаты тистудентхэр практикэ зыкIохэкIэ, IофшIапIэхэм япащэхэм анаIэ къазэратырадзэрэм, IофшIэным зэрэфэхьазырхэр къызэрэхагъэщырэм.\nБлэкIыгъэ илъэситфым тиеджапIэ специалист ныбжьыкIэ 800 фэдиз къычIэкIыгъ. Ахэм ащыщхэм еджэныр республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ащалъагъэкIотагъ, нэмыкIхэм ясэнэхьаткIэ Iоф ашIэ. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу студентхэр тикъалэ ищагухэм ыкIи нэмыкI общественнэ чIыпIэхэм япроектхэм зэрахэлажьэхэрэр. Студентхэм яархитектурнэ проектхэр Адыгеим имызакъоу, нэмыкI чIыпIэхэми къазэращагъэлъагъохэрэр, зэнэкъокъухэм зэрахэлажьэхэрэр.\nКолледжым зыпкъ итэу, дэгъоу Iоф зэришIэрэм ишIуагъэкIэ Адыгеим имызакъоу, Урысыем и Къыбли дэгъоу ыцIэ щыIугъэу щыт. Ар зишIуагъэр кIэлэегъэджэ коллективыр ары. КIэлэегъаджэхэм непэ егъэджэкIэ амалыкIэхэр, технологиякIэхэр агъэфедэхэзэ яIофшIэн зэхащэ. ШIэныгъэ куухэр студентхэм арагъэгъотых. АщкIэ къэкIопIэшIу мэхъу тиеджапIэ иматериальнэ-техническэ базэ непэрэ мафэм диштэу зэрэгъэпсыгъэр.\n«Адыгеим и щытхъузехь» зыфиIорэ цIэ лъапIэу еджапIэм къыфагъэшъошагъэр къэдгъэшъыпкъэжьыным тыпылъ ыкIи ащ ренэу тынаIэ тет. Ар къеушыхьаты непэ колледжыр гъэсэныгъэмкIэ инновационнэ площадкэу зэрагъэнэфагъэм. Тэ тиеджэпIэ закъу ары тишъолъыркIэ ащ фэдэу къыхахыгъэр. Ащ тэ типшъэдэкIыжь къызэрэхигъахъорэр къыдгурэIо.\n2019-рэ илъэсым колледжым «100 лучших товаров и услуг РФ» зыфиIорэ зэнэкъокъум ишIухьафтын къыфагъэшъошагъ.\nИлъэс заулэ хъугъэу адыгабзэр языгъэшIэщтхэ специалистхэр колледжым къычIигъэкIыжьхэрэп. Ар тызыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ащыщ. Ау адыгабзэм изэгъэшIэн IэкIыб тшIырэп. Адыгэбзэ урокымрэ адыгэ кIэлэцIыкIу литературэмрэ хэушъхьафыкIыгъэ предметхэу тиегъэджэн план хэтых. ТиныбжьыкIэхэм янравственнэ пIуныгъэкIэ, ядуховнэ баиныгъэ хэхъонымкIэ а предметхэм мэхьанэшхо яI.\nГруппэхэм арысхэ адыгэ студентхэм непэ ятэгъашIэ адыгабзэмрэ ащ иметодикэрэ. Дипломым имытхагъэми, адыгабзэр арагъэшIэнэу еджапIэм къычIэкIыхэрэм фитыныгъэ яI. Сыд фэдэрэ Iофтхьабзэу адыгабзэм фэгъэхьыгъэу республикэм щызэхащэхэрэм тистудентхэр ахэлажьэх. Зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм апэрэ чIыпIэхэр къащахьых. Ащ фэдэу лъэшэу тигъэгушIуагъ тиколледж щеджэрэ студенткэу Гедыоджэ Маринэ «Адыгэ диктантэу» джырэблагъэ тиреспубликэ щыкIуагъэр дэгъу дэдэу зэритхыгъэм, апэрэ чIыпIэр къызэрэдихыгъэм.\nАщ тетэу тинахьыжъхэу мыщ щылэжьагъэхэм IофшIэкIэ дэгъоу, еджапIэм шэн-хабзэ щашIыгъэр тымыгъэкIодэу Iоф тэшIэ.\nПредыдущая Поселкэу Трехречнэм щыIагъ\nСледущая Лъэпкъым иапэрэ еджапI


Япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцакIэх — Голос Адыга\nУрысыем иследственнэ къулыкъу исистемэ зэхъокIыныгъэшхохэр зыфашIыгъэр ыкIи УФ-м и Прокуратурэ епхыгъэу Следственнэ комитетыр загъэпсыгъэр 2020-рэ илъэсым Iоныгъом и 7-м илъэс 13 хъущт. Ащ щыщэу илъэси 9 хъугъэу Следственнэ комитетым федеральнэ къэралыгъо структурэ шъхьафэу Iоф ешIэ. Мы аужырэ илъэсхэм шIуагъэ къытэу бзэджэшIагъэхэм апэуцужьыгъэнымкIэ, ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIогъэнымкIэ, зыныбжь имыкъугъэхэм яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъу системэм Следственнэ комитетым дэгъоу зыкъыщигъэлъэгъуагъ.\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Урысые Федерацием и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу Александр Глущенкэр, АР-м кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ и Уполномоченнэу Александр Ивашиныр, «Следствием иветеранхэм я Союз» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр общественнэ организацие итхьаматэу Пщыдатэкъо Вячеслав, я 10 — 11-рэ кадет классхэм якIэлэеджакIохэр, нэмыкIхэри.\nЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэ пстэуми, анахьэу ветеранхэм, къафэгушIуагъ гъэIорышIапIэм ипащэу Александр Глущенкэр.\n— Тиветеран лъапIэхэр! Илъэсыбэрэ IэпэIэсэныгъэшхо шъуIэкIэлъэу, шъуищытхъу яжъугъаIозэ Iоф шъушIагъэ. Шъуисэнэхьат хэшIыкIышхоу фышъуиIэмкIэ следователь ныбжьыкIэхэм шъуадэгуащэ, ахэмкIэ шъо ренэу щысэтехыпIэу шъущытыщт, — кIигъэтхъыгъ пащэм.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу къыдэкIыгъэм диштэу, илъэсибгъукIэ узэкIэIэбэжьымэ агъэпсыгъэ комитетыр непэ структурэ шъхьафэу щыт ыкIи цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ, къэралыгъом рэхьатныгъэрэ зыпкъитыныгъэрэ илъынхэмкIэ ащ пшъэдэкIыжьышхо ехьы.\n— Тикъулыкъу мэхьанэшхо зэриIэр, хэбзэухъумэкIо системэм чIыпIэ гъэнэфагъэ зэрэщиубытырэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ. БзэджашIэхэм апэшIуекIогъэныр, къэралыгъом пшъэрылъхэу къыгъэуцухэрэр шIуагъэ къытэу гъэцэкIэгъэнхэр — джары тиIофшIэнкIэ анахь шъхьаIэу щытыр. Следователэу Iоф пшIэныр къин ыкIи пшъэдэкIыжьышхо пылъ, ау тикъулыкъушIэхэм зэрифэшъуашэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх. Кадет классэу зэхэтщагъэми мэхьанэшхо етэты, ащ щеджэхэрэ ныбжьыкIэхэм бэкIэ тащэгугъы, зисэнэхьат хэшIыкIышхо фызиIэхэ следовательхэр къахэкIынхэу тыфай, — къыIуагъ Александр Глущенкэм.\nДжащ фэдэу Адыгеим рэхьатныгъэ, зэгурыIоныгъэ илъынхэмкIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэмрэ шъолъырым ихэбзэ къулыкъухэмрэ язэпхыныгъэ агъэпытэным тапэкIи зэрэпылъыщтхэр А. Глущенкэм хигъэунэфыкIыгъ.\nЗисэнэхьат мэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм Пщыдатэкъо Вячеслав афэгушIуагъ, ведомствэм иIофшIэн зэрифэшъуашэу зэрэзэхищэрэр, къэгъэлъэгъон дэгъухэр зэриIэхэр щытхъукIэ афилъэгъугъ. Непэрэ хэбзэухъумэкIо системэм Следственнэ комитетым чIыпIэшхо зэрэщиубытырэр хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм щыIэ следственнэ ГъэIорышIапIэм ыпашъхьэ пшъэрылъхэу итхэр тапэкIи зэрифэшъуашэу зэригъэцэкIэщтхэм ицыхьэ телъэу къыIуагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм ащыщхэр нэужым къэгущыIагъэх, зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэ къулыкъушIэхэм къафэгушIуагъэх, ягъэхъагъэхэм ахагъахъозэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу къафэлъэIуагъэх.\n— БзэджэшIэгъэ анахь хьылъэхэр ыкIи къинхэр мы къулыкъум зэхефых, къэгъэлъэгъон ыкIи зэфэхьысыжь дэгъухэм нафэ къашIы бзэджэшIагъэ зезыхьагъэр тыдэ щыIэми пшъэдэкIыжь зэрэрагъэхьыщтыр. Шъолъырым зыпкъитыныгъэ илъыным, цIыфхэм рэхьатныгъэ яIэу псэунхэм ыкIи Iоф ашIэным а пстэури фэIорышIэ, — къыIуагъ А. Ивашиным.\nА. Глущенкэм кIэухым къызэриIуагъэмкIэ, къулыкъум ветеранхэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ зэпхыныгъэ адыриIэу Iоф адешIэ. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым Iоныгъом и 1-м Мыекъуапэ илицееу N 8-м епхыгъэ профильнэ кадет класс УФ-м и Следственнэ комитет къызэIуихыгъ.\nНэужым зиIофшIэнкIэ къахэщыгъэхэ къулыкъушIэхэм гъэIорышIапIэм ипащэ Щытхъу тхылъхэр аритыжьыгъэх. Законыр гъэпытэгъэным, цIыфхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яшIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм иIахьышхо зэрэхишIыхьагъэм фэшI АР-м и ЛIышъхьэ иунашъокIэ юстицием иподполковникэу ХъутIыжъ Руслъан «АР-м изаслуженнэ юрист» зыфиIорэ щытхъуцIэр фагъэшъошагъ. УФ-м и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм иунашъокIэ юстицием иIофышIэхэу Александр Лой, Илона Севиевар, Ирина Клещенкэр, Тэкъохъо Мурат, Хьасанэкъо Анзор, Евгения Авдеевар щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэмкIэ къыхагъэщыгъэх.\nДжащ фэдэу къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм япIуныгъэ-гъэсэныгъэ иIахьышхо зэрэхишIыхьэрэм фэшI Женя Поповым ыцIэ зыхьырэ лицееу N 8-м ипащэу Эмма Осерскаям Следственнэ комитетым ирэзэныгъэ тхылъ фигъэшъошагъ.\nПредыдущая ФэгушIощтых, дэуджыщтых\nСледущая «Урысыем иныбжьыкIэхэм я Союз» зыфиIорэ общественнэ организацием и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Виктория Комаровар:


Мыекъуапэ щыщхэр атекIуагъэх | Адыгэ Макъ\nМыекъуапэ щыщхэр атекIуагъэх\nАвтор: Редакция\t/ 12.10.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nАдыгэ Республикэм имэфэкI мафэхэм афэгъэхьыгъэу баскетболымкIэ зэнэкъокъухэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх. Пшъашъэхэри, кIалэхэри командэ плIырыплI хъухэу апэрэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх. ТекIоныгъэр бысымхэм къыдахыгъ.\nМыекъуапэ щыщ кIалэхэу тренерэу Светлана Золотцевам ыгъасэхэрэм апэрэ чIыпIэр афагъэшъошагъ. Шытхьалэ къикIыгъэхэр ятIонэрэ, Лабинскэ иеджакIохэр ящэнэрэ хъугъэх.\nПшъашъэхэм язэIукIэгъухэм мыекъопэ еджакIохэм текIоныгъэр къащыдахыгъ. ТIуапсэхэм — ятIонэрэр, Лабинскэ щыщхэм ящэнэрэ чIыпIэр къыдахыгъ.\nТренерэу Евгений Крбашян ыгъэсэрэ пшъашъэхэу апэрэ чIыпIэр зыфагъэшъошагъэхэм шъуащытэгъэгъуазэ: Руднева Ангелина, Дарья Диденко, Полина Белентова, Вероника Соловьева, Алина Мыгалева, Александра Балакирская, Ксения Подгайная, Диана Бужко, Софья Лазарева, Полина Бруяко.\n— Зэнэкъокъухэм ахэлэжьэгъэ ныбжьыкIэхэр нэIуасэ зэфэхъугъэх, — къытаIуагъ тренерхэу Светлана Золотцевамрэ Евгений Крбашянрэ. — Спортым зэрэпыщагъэхэм ишIуагъэкIэ язэфыщытыкIэхэр мэпытэх, яшIэныгъэ хагъахъо.\nСурэтым итхэр: Мыекъуапэ щыщ пшъашъэхэу апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэхэр.


Home » Adyghe » 04 John / ИУАН » 10\nposted by derDaniel on Fri, 06/11/2010 - 13:01\n–Шъыпкъэ дэдэр сэ шъосэІо, мэлэщым къэлапчъэмкІэ дэмыхьэу, нэмыкІ чІыпІэкІэ дэпшыеу дахьэрэр тыгъуакІоу ыкІи хъункІакІоу щыт. 2Ау къэлапчъэмкІэ дахьэрэр мэлхэм ямэлахъо ары. 3УхъумакІом мэлахъом къэлапчъэр къыфыІуехы, мэлхэри мэлахъом ымакъэ едэІух.\nМэлахъор ежь имэлхэм ацІэкІэ яджэ ыкІи къыдещых. 4Мэлахъом имэл пстэури къыздищхэкІэ, апэ итэу макІо. Мэлхэри ыуж итхэу макІох, сыда пІомэ ымакъэ ашІэжьышъ ары. 5Ау зы хымэ горэм ыуж ихьащтхэп, кІатхъужьы нахь, сыда пІомэ хымэ макъэр ашІэжьырэпышъ ары.\n6А гъэсэныгъэ тхыдэр Исус ариІуагъ. Ау ащ къикІырэр ахэмэ къагурыІуагъэп.\n7Арыти, Исус джыри къыІуагъ:\n–Шъыпкъэ дэдэр шъосэІо, мэлэщым икъэлапчъэр сэры. 8СапэкІэ къэкІогъэ пстэури тыгъуакІох ыкІи хъункІакІох, мэлхэри ахэмэ ядэІугъэхэп. 9Къэлапчъэр сэры. СэркІэ дахьэрэр мыкІодэу къэнэжьыщт, дэхьащт-къыдэкІыжьыщт, хъупІи ыгъотыщт. 10ТыгъуакІор къызфакІорэр тыгъонэуи, ыукІынэуи, ыгъэкІодынэуи ары. Сэ сыкъызфэкІуагъэр щыІэныгъэшхоу икъугъэр цІыфмэ ястыныр ары.\n11–Мэлэхъо дэгъур сэры. Мэлэхъо дэгъум ыпсэ мэлхэм апае еты. 12Мэлхэр зимыеу, ыпкІэкІэ лажьэрэр мэлахъоу щытэп. Ащ тыгъужъыр къакІоу зилъэгъукІэ, мэлхэр къегъанэхэшъ, кІетхъужьы. ЕтІанэ тыгъужъыр мэлхэм къахэлъадэшъ, елІых ыкІи зэбгырефых. 13А лІым зыкІыкІитхъужьырэр ыпкІэкІэ лажьэу, мэлхэм зэрафэмыгумэкІырэр ары.\n14,15–Мэлэхъо дэгъур сэры. Ты лъапІэм сыкъишІэу, сэри Ты лъапІэр зэрэсшІэрэм фэдэу симэлхэр сэшІэх, мэлхэми сыкъашІэ. Сэ спси симэлхэм апае сэты. 16Мы мэл Іэхъогъум щымыщхэу нэмыкІ мэлхэри сиІэх. Ахэри къэсщэнхэ фае, ахэри сымакъэ къедэІущтых. Арэущтэу зы мэл Іэхъогъоуи зы мэлахъоуи хъущт. 17Сэ спсэ къэсштэжьынэу зэрэстырэр ары Ты лъапІэм шІу сызкІилъэгъурэр. 18Сэ спсэ зыми стырихырэп, сэр-сэрэу ар сэты. Ар стынэуи къэсштэжьынэуи лъэкІыныгъэ сиІ. А унашъор сэ Сятэ къысфишІыгъ.\n19А гущыІэхэм апае джуртхэр джыри зэ куп-купэу зэрэгъэхъугъэх.\n20–Ащ джынапцІэ хэс, ыІорэр ышІэжьырэп. Сыда ащ шъузкІедэІурэр?– аІощтыгъэ ахэмэ ащыщхэу бэмэ.\n21 Ау нэмыкІхэм аІощтыгъ:\n–А къыІохэрэр джынапцІэ зыхэс лІым игущыІэхэп. ДжынапцІэм нэшъур къыгъэплъэн ылъэкІына?\nДжуртхэм Исус зэрамыштагъэр\n22ЕтІанэ Тхьэм иунэшхо ежьым фагъази, къызэрэратыжьыгъагъэм пае, мэфэкІ мэфэшхо мафэхэу* Ерусалим щагъэмэфэкІыхэрэр къэсыгъэх. КІымэфагъ. 23Исуси Тхьэм иунэшхо чІэтэу, пачъыхьэ Сэлмэн ыцІэкІэ заджэхэрэ щагоу шъхьэ зытелъ пкъэу къэлапчъэхэр зиІэм къыщикІухьэщтыгъэ. 24Джуртмэ Исус къауцухьи къеупчІыгъэх:\n–Нафэу къытэмыІоу, сыд фэдизрэ джыри тэмыгъашІэу тыщыбгъэІэщта? Христосыр орымэ, занкІэу къытаІу.\n25–ШъосІуагъэба, ау шъо шъушІошъ хъурэп,– ариІожьыгъ Исус. –Сэ Сятэ ыцІэкІэ згъэцакІэрэ Іофхэр шыхьат къысфэхъух. 26Ау шъо шъушІошъ хъурэп, сыда пІомэ зэрэшъосІуагъэм тетэу симэлхэм шъо шъуащыщэп. 27Симэлхэр сымакъэ къедэІух. Сэ ахэр сэшІэх, ахэри сауж итхэу къэкІох. 28Ахэмэ мыкІодыжьын щыІэныгъэ ясэты, егъашІэми кІодыжьыщтхэп. Зыми ахэр сІэкІихынхэ ылъэкІыщтэп. 29Сэ Сятэу ахэр къысэзытыгъэр зэкІэмэ анахь ин. Зыми ахэр Сятэ ІэкІихынхэ ылъэкІыщтэп. 30Ты лъапІэмрэ сэррэ тыз.\n31Исус ар зареІом, джуртхэмэ ежьыр аукІыным пае, еонхэу мыжъохэр къаштагъэх. 32Ау Исус ариІуагъ:\n–Ты лъапІэм ыдэжь къикІыгъэу, Іофышхо гъэшІэгъон Іаджи шъозгъэлъэгъугъэ. Ахэмэ ащыщэу тара мыжъохэмкІэ шъукъысаозэ, сызтешъуукІыхьанэу шъузыфаер?\n33–Іофышхо гъэшІэгъон горэ о зэрэпшІагъэр арэп мыжъохэмкІэ тыкъыуаозэ, утыукІынэу тызыкІыфаер, ау о уцІыфэу «Сытхь» пІоу, Тхьэр зэрэбгъэпцІырэр ары,– къыраІожьыгъ джуртхэм.\n34–Шъо шъуи Тэурат хабзэ итба, Тхьэм мырэущтэу\n10:22 Тхьэм иунэшхо ежьым фагъази, къызэрэратыжьыгъагъэм пае, мэфэкІ мэфэшхо мафэхэр – Исус къэхъуным ыпэкІэ 167-рэ илъэсым Антиок Епифан зыцІэ пачъыхьэм тхьэ нэпцІхэм апае къурмэн шІыпІэ Тхьэм иунэшхо щигъэуцугъагъ. А пачъыхьэм Тхьэм иунэшхо арэущтэу зэриуцІэпІыгъагъэм пае, джуртхэм а унэшхор агъэкъэбзэжьи, Тхьэм ынэшІу ащ щифэнэу елъэІугъагъэх. Арэущтэу Тхьэм иунэшхо ежьым фагъази, къызэрэратыжьыгъагъэр агу къагъэкІыжьызэ, джуртхэм илъэс къэс мэфийкІэ а мэфэкІ мэфэшхо мафэхэр агъэмэфэкІых. ДжуртыбзэкІэ а мэфэкІ мэфэшхо мафэхэм зэряджэхэрэр «Ханукэ» ары.\nзэриГуагъэр:* «Сэ сІуагъэ шъо тхьэхэу шъузэрэщытыр?»– ариІожьыгъ Исус. –Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэри укъуагъэхэу хъущтэп. 35Арэущтэу ежь игущыІэхэр цІыфхэу къызфэкІуагъэхэмэ «Шъо тхьэхэу шъущыт», ыІуи, Тхьэм ариІуагъ. 36Арышъ, сэ Ты лъапІэм къыгъэнэфагъэу мы дунаем къыгъэкІуагъэм, «Сэ Тхьэм сыри Къу», зэрэсІуагъэм пае, сыдэущтэу «О Тхьэр огъэпцІы», къысэшъуІон шъулъэкІыра? 37Сэ Сятэ иІофхэр сымыгъэцакІэхэу щытмэ, сэркІэ шІошъхъуныгъэ зишъумыгъаІ. 38Ау сэ Сятэ иІофхэр згъэцакІэхэу щытмэ, сэркІэ шІошъхъуныгъэ шъуимыІэ пэтми, а ІофхэмкІэ шІошъхъуныгъэ зижъугъаІ. Ащыгъум сэ Ты лъапІэм сыщыщэу ыгу сызэрилъ зэпытри, Ты лъапІэри сэ къысщыщэу сыгу зэрилъ зэпытри къэшъушІэщт ыкІи къыжъугурыІощт.\n39Джыри зэ Исус аубытынэу фежьагъэх, арышъхьакІэ ежьыр аІэпыкІыгъ.\n40Ащ нэужым Исус Иордан зыцІэ псыхъом джыри зэпырыкІыжьи, Иуан цІыфхэр зыщиумэхъыщтыгъэ чІыпІэм кІуи, ащ дэжьым къэнагъ. 41ЦІыфыбэхэри ыдэжь къэкІуагъэх.\n–Иуан зы нэшэнэ гъэшІэгъонышхуи къыгъэлъэгъуагъэп, ау мы лІым ехьылІагъэу къыІуагъэхэр зэкІэ шъыпкъэх,– къаГуагъ ахэмэ.\n42А чІыпІэми цІыфыбэмэ ИсускІэ шІошъхъуныгъэ яІэ хъугъэ.


ЧIышъхьашъор агъэкъабзэу тиIэх — Адыгэ макъ\nЧIышъхьашъор агъэкъабзэу тиIэх\nУрысыем изаповедникхэмрэ илъэпкъ паркхэмрэ я Мафэ илъэс къэс щылэ мазэм и 11-м хагъэунэфыкIы.\nАхэм япчъагъэ мин 13 фэдиз мэхъу. Апэрэу, 1917-рэ илъэсым, къызэIуахыгъагъэр БаргузинскэкIэ заджэхэрэ заповедникыр ары. Джащ къыщегъэжьагъэу заповедникхэмрэ лъэпкъ паркхэмрэ ятарихъ атхы.\nУрысые Федерацием чIыопсымкIэ и Министерствэ ипащэу Александр Козловым цIыфыIэ зынэмысыгъэ чIыпIэхэм якъэухъумэн зыпшъэ илъ пстэу-\nми зэрафэразэр къыIуагъ. Мы лъэхъаным ахэр нэбгырэ миллионипшIым ехъух. Къэралыгъо инспекторхэр, биологхэр, геологхэр, юристхэр, нэмыкIхэри ахэм ахэтых.\n«Экология» зыфиIорэ лъэпкъ проектэу тикъэралыгъо щагъэцакIэрэм тапэкIэ телъытагъэу Iофыгъо шъхьаIэу къыгъэуцугъэр экосистемэм икъызэтегъэнэнрэ экологэ-зекIон амалэу дгъэфедэхэрэм яхэгъэхъонрэ. Экотуризмэм изегъэушъомбгъуни апэ рагъэшъырэ Iофыгъохэм ахалъытэ. Зэрэхэгъэгоу пштэмэ, нэбгырэ мини 10-м ехъурэ зекIохэм икIыгъэ илъэсым заповедникхэмрэ лъэпкъ паркхэмрэ къакIухьагъэх.\nТэ къытпэблэгъэ Кавказ биосфернэ заповедникыми мэфэкIым ипэгъокIэу IофшIагъэу иIэхэм атегущыIагъэх, зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.\nАр зэрэзэхащэщтым охътабэ ыхьыгъ. Заповедникым къыхиубытэрэ чIыгухэр бэджэндэу 1888-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу пщыхэу Романовхэм бэджэндэу аштэгъагъэх. ШэкIон Iофхэр зыIэмычIэ илъыгъэ гъэIорышIапIэм ипащэу Франц Краткий Кавказ къушъхьэхэр игъэкIотыгъэу къызеплъыхьэхэм ылъэгъугъэ пстэур заповедник пшIыным зэрэтегъэпсыхьагъэр къыгурыIогъагъ.\n1906-рэ илъэсым Романов зэшхэр къызэсымаджэхэм, Пшызэ Радэм шэкIо чIыпIэхэр къэзэкъ псэупIи 135-мэ атыригощэнэу фэягъ. Ау ащ фэдэ чIыпIэ къабзэхэр загощыхэкIэ ахэм ащыпсэухэрэ псэушъхьэхэр къызэрахэмынэжьыщтхэр шIэныгъэхэмкIэ Академием къыгурыIощтыгъ. Пачъыхьэми, правительствэми къадырагъэштэгъагъ. Ары пакIошъ, Урысыем шIэныгъэхэмкIэ и Академие зэхищэгъэ комиссием заповедникым гъунапкъэ фэхъущт чIыпIэхэри къыгъэнэфэгъагъэх. Ау заповедникым изэхэщэн кIыхьэ-лыхьэ хъугъагъэ, кIэух фамышIышъузэ 1919-рэ илъэсыр къэсыгъ. Джащыгъум заповедники 9 зэхащэнэу хэбзакIэм унашъо ышIыгъагъ, ахэм Кавказ заповедникыри ахэтыгъ. Совет хабзэр къызыдахыгъэр илъэсибл хъугъэу Кавказ заповедникыр щыIэ хъугъагъэ.\nАщ изэхэщэнкIэ инэу зишIуагъэ къэзгъэкIуагъэр Шытхьэлэ мэзхъызмэтшIапIэм иIофышIэу, нэужым заповедникым идиректорыгъэу Христофор Шапошниковыр ары.\nКавказ заповедникыр Дунэе чIыопс кIэнэу ЮНЕСКО-м къыухъумэхэрэм ащыщ. Къушъхьэ мэз заповедникэу Европэм итхэм анахь ин. ИлъэситIукIэ узэкIэIэбэжьымэ, Урысыем чIыопсымкIэ и Министерствэ иунашъокIэ федеральнэ заказникэу «Приазовскэмрэ» дендрарий-паркэу «Южные культуры» зыфиIорэмрэ заповедникым къыхагъэхьажьыгъэх.\n2021-рэ илъэсым Кавказ заповедникым нэбгырэ мин 539-рэ заплъыхьанэу ыкIи загъэпсэфынэу къэкIуагъ. Ар нэбгырэ мин 200 фэдизкIэ ыпэрэ илъэсым щыIагъэхэм нахьыб. Гъэмэфэ лъэхъаным заповедникым имаршрут зэфэшъхьафхэм зекIо мин 80-мэ къащакIухьагъ.\nЗыгъэпсэфакIохэм ягъогухэр зыщагъэкIэкIыгъэ чIыпIэхэр заповедникым иIэх. Адыгеим ипсыхъоу Молчепа телъ лъэмыджыр агъэцэкIэжьыгъ. Ащ Гъозэрыплъэ занкIэу урещалIэ. Джы а гъогум къушъхьэзэпырыкIыпIэм нэс автомобильхэмкIэ нэсынхэ алъэкIы, зыгъэпсэфакIохэр вольер зэхэтым ыкIи чIыопсым имузей зыдэщыIэ чIыпIэхэм арещалIэх.\nИлъэсым къыкIоцI псэушъхьэ зэфэшъхьафхэр зэрэхъухэрэм япчъагъэ къалъытагъэх. КъызэрагъэнэфагъэмкIэ, мы уахътэм заповедникым къушъхьэ пчэнхэу 2600-рэ, домбай 1200-рэ, шъыхьэхэу 1900-рэ, мышъэ 360-рэ щыпсэухэу къагъэнэфагъ.\nИкIыгъэ илъэсым заповедникым иIофышIэхэм игъэкIотыгъэу юбилеитIу хагъэунэфыкIыгъ: ахэр хэшъэе мэзжъыер илъэс 90-рэ зэрэхъугъэмрэ я 30-рэ къушъхьэ маршрутыр къызызэIуахыгъэр илъэс 85-рэ зэрэхъугъэмрэ.\nШэмбэт мафэм, щылэ мазэм и 15-м заповедникым ипсэолъэ пстэуми ыпкIэ хэмылъэу экскурсиехэр ащызэхащагъэх. ЗекIозещэхэм псэушъхьэхэр зыщаIыгъ чIыпIэу «Лаурэ», Гъозэрыплъэ, хэшъэе мэз цIыкIур цIыфхэм къарагъэлъэгъугъэх.\nПредыдущая «Омикроныр» Урысыем ит\nСледущая В Адыгее из-за пандемии отказались от крещенских купаний и ночной литургии


Республика Адыгея - ШышъхьэIум и 1-р – зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Маф\nШышъхьэIум и 1-р – зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Маф\nМэфэкI шIагъомкIэ — зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и МафэкIэ тышъуфэгушIо!\nЗао зыщыкIощтыгъэ автоном краеу Косовэ щыщ адыгэхэр Адыгеим къызащэжьыгъэхэр непэ илъэс 20 мэхъу.\nТилъэпкъэгъухэр заом ихьазабхэм зэращаухъумагъэхэм имызакъоу, зэрэдунаеу джащыгъум нафэ къыфэхъугъагъ илъэпкъэгъухэр тарихъ чIыгужъым къэщэжьыгъэнхэм Адыгеир ишъыпкъэу зэрэпылъыгъэр, лъэпкъхэм яфедэхэм якъэухъумэн Урысыер зэрэфэхьазырыгъэр.\nЗаом ыпкъ къикIыкIэ Сирийскэ Араб Республикэм зышъхьэ къизыхыжьын фаеу хъугъэ адыгэхэми ятарихъ чIыгужъ дахэу къащыпэгъокIыгъэх, IэпыIэгъуи щарагъэгъотыгъ. Ащыщыбэхэр Адыгеим къинагъэу щэпсэух, Iоф щашIэ, ащ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным яIахь хашIыхьэ.\nЧIыгужъым къэзыгъэзэжьыхэрэм IэпыIэгъурэ социальнэ гарантиехэмрэ ягъэгъотыгъэнхэм, щыIэкIакIэм ахэр хэгъэгъозэгъэнхэм, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм зэпхыныгъэу адытиIэр гъэпытэгъэным непи республикэ Iэшъхьэтетхэм лъэшэу анаIэ тырагъэты. А пстэур лъэпкъым икъызэтегъэнэжьын, адыгэхэр зыщыпсэурэ хэгъэгухэм адытиIэ зэпхыныгъэхэр нахь пытэ хъунхэм афэIорышIэ. ТапэкIи ащ фэдэ Iофхэр лъыдгъэкIотэщтых.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, насып, щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу шъуиIэнэу, мамыр огур ренэу шъуашъхьагъ итынэу, мафэ къэс къэбарышIу нэмыкI зэхэшъумыхынэу, Адыгеими, Урысыеми апае IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу тыгу къыддеIэу тышъуфэлъаIо!


Илъэсым ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэр — Адыгэ макъ\nИлъэсым ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэр\nРедактор 30.12.2021 18.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\n«2020-рэ илъэсым икIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъум изэфэхьысыжьхэр мэзаем и 2-м къалэу Волгоград щашIыгъэх. Мы Iофтхьабзэр зызэхащэрэм къыщегъэжьагъэу тикIэлэегъаджэ апэрэу финалым ихьагъ ыкIи анахь дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъогъэ нэбгыритфымэ ащыщ хъугъэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 7-м икIэлэегъаджэу Сергей Левченкэр.\n2021-рэ илъэсым ипэублэ УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиныр Адыгеим щыIагъ ыкIи АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэгъу дыриIагъ. Шъолъырым непэ иIофыгъо шъхьаIэхэм, социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу 2024-рэ илъэсым нэс телъытагъэр пхырыщыгъэ зэрэхъурэм лъэныкъохэр тегущыIагъэх.\nМы программэм ишIуагъэкIэ реабилитационнэ Гупчэ ыкIи цэхэм зыщяIэзэхэрэ поликлиникэ Мыекъуапэ щашIыгъэх, нэмыкI Iофтхьабзэхэр щызэшIуахыгъэх.\nАдыгеим социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ Унэе программэр энергетикэм иинфраструктурэ гъэпсыгъэным, инвестиционнэ проектхэр пхырыщыгъэнхэм, мэкъумэщ хъызмэтым ыкIи зекIоным зягъэушъомбгъугъэным, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэм афэIорышIэ.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэу N 7-м икъутамэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ урамым къыщызэIуахыгъэм иIофшIэн ригъэжьагъ. Псэуалъэм ишIын, Iэмэ-псымэхэм ящэфын сомэ миллион 719-рэ пэIуагъэхьагъ. Мылъкур федеральнэ ыкIи шъолъыр бюджетхэм къахагъэкIыгъ.\nУФ-м ФедерациемкIэ и Совет исенаторхэм ащыщхэр Адыгеим щыIагъэх ыкIи республикэм щашIыгъэ медицинэ псэуалъэхэр къаплъыхьагъэх.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиныр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэм мэлылъфэгъум и 21-м къеджагъ.\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ республикэм игъогухэр агъэцэкIэжьых, агъэкIэжьых ыкIи зэтырагъэпсыхьэх. Мы проектыр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. УФ-м и Правительствэ ышIыгъэ унашъом диштэу ащ иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ сомэ миллиард 1,4-рэ Адыгеим къыIукIэнэу агъэнэфагъ. Мыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогум ишIын ар пэIуагъэхьащт.\nПсыхъоу Шъхьэгуащэ инэпкъхэу Мыекъопэ паркым дэжь щыIэхэм ыкIи ахэм къапэIулъ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан фежьагъэх.\nГъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» игъэпсын епхыгъэ проект иныр пхырыщыгъэным пае ащ игъунапкъэхэр, чIыпIэу ыубытыщтыр агъэнэфагъэх. Илъэс псаум зэпымыоу Iоф зышIэщт ащ фэдэ экокурортэу «Лэгъонакъэ» ишIынкIэ анахь Iофыгъо шъхьаIэу къэуцурэр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим зэрар емыхыгъэныр, чIыопс баиныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зипэщэ лIыкIо купыр Санкт-Петербург щыкIогъэ Дунэе экономическэ форумым хэлэжьагъ. Шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ зэзэгъыныгъэхэм республикэр акIэтхагъ.\n2020-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр щэкIох. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, къихьащт илъэсым IофшIэнхэр аухыщтых. Псэуалъэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьагъэ хъущт.\nШIэныгъэм и Мафэ ехъулIэу къызэIуахыгъэх республикэм щашIыгъэ гурыт еджапIэхэм ащыщхэр.\nМы илъэсымкIэ мэхьанэшхо зиIэгъэ Iофтхьабзэхэм ащыщ мэфищым къыкIоцI кIогъэ хэдзынхэр. Урысые Федерацием и Къэралыгъо Думэрэ Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ ядепутатхэр шъолъырым щыхадзыгъэх. ЦIыфхэм анахьыбэу амакъэ зыфатыгъэр партиеу «Единэ Россиер» ары.\nДзюдомкIэ Урысыем ичемпионат Iоныгъом Адыгеим щыкIуагъ. УФ-м ишъолъыр 61-мэ къарыкIыгъэ спортсмен шъитфым ехъу ащ хэлэжьагъ.\nМы мэзэ дэдэм Урысыем и Президентэу Владимир Путиным видеоконференцие шIыкIэм тетэу Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэдэгущыIэгъу дыриIагъ. Шъолъырым исоциальнэ-экономикэ Iофхэм язытет, лъэпкъ проектхэр, федеральнэ ыкIи шъолъыр программэхэр республикэм зэригъэцакIэхэрэм атегущыIагъэх.\nРеспубликэр зызэхащагъэр илъэс 30 зэрэхъугъэм фэгъэхьгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэр чъэпыогъум и 5-м рагъэкIокIыгъэх. Джы Адыгеир загъэпсыгъэр илъэси 100 зэрэхъущтым ихэгъэунэфыкIын зыфагъэхьазыры.\nВладимир Путиным и УказкIэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Щытхъум иорден къыфагъэшъошагъ. Шъолъырымрэ Урысыемрэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэнымкIэ республикэм ипащэ Iофышхоу ышIэрэм а тын лъапIэр къыкIэлъыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм Теуцожь районымкIэ икъуаджэу Пэнэжьыкъуае дэт гурыт еджапIэу N 1-м ия 8-рэ класс ис пшъэшъэжъыеу Хьахъужъэкъо Марианнэ лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр цIыфхэм зэлъашIагъ. МашIом ышыпхъухэр щиухъумагъэх, ащ къыкIэлъыкIоу ФедерациемкIэ Советым имедалэу «ЛIыхъужъныгъэ зэрэзэрихьагъэм пае» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэшъэжъыем фэгушIуагъ, къыфагъэшъошэгъэ медалыр ритыжьыгъ. РеспубликэмкIэ ащ фэдэ тын апэрэу зэратыгъэр Хьахъужъэкъо Марианн ары.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным тикъэралыгъо ыкIи IэкIыбым Iоф ащызышIэрэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм ялIыкIохэм зыфагъэзэн амал яIагъ. Къэралыгъом ипащэ зыхэлэжьэрэ мыщ фэдэ пресс-конференциер я 17-рэу мы илъэсым зэхащагъ, ар сыхьатиплI фэдизрэ кIуагъэ, журналист 507-рэ ащ хэлэжьагъ.\nСтратегическэ инициативэхэмкIэ Агентствэм урысые шъолъырхэм щыIэкIэ-псэукIэу яIэмкIэ рейтинг зэхигъэуцуагъ. Адыгеир къэралыгъом ишъолъыр анахь дэгъу 20-мэ ахалъытагъ, я 19-рэ чIыпIэр щиубытыгъ.\nУФ-м и Президентэу Владимир Путиным иунашъокIэ урыпсэунымкIэ ахъщэ анахь макIэу ыкIи лэжьэпкIэ анахь макIэу къэралыгъом щыгъэнэфагъэхэм 2022-рэ илъэсым къахэхъощт. Мы унашъор Урысыем щыпсэурэ нэбгырэ миллион пчъагъэмэ алъыIэсыщт. Джащ фэдэу мы илъэсымкIэ щыIэгъэ инфляцием ипроцент фэдиз пенсиехэм къахэхъонэу ары.\nПредыдущая Емыжэ МулиIэт: «…Сэ сIэкIэлъышъ усэм ыбзэ, сыкIэхъопсырэп ащ нахь пшысэ»\nСледущая Вакцинэр зыщахалъхьащт чIыпIэхэр


Лъэпкъ лэжьыгъэм иугъоякIу | Адыгэ Макъ\nЛъэпкъ лэжьыгъэм иугъоякIу\nКъэсэшIэжьы, илъэс 40 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ нэIуасэ сыфэхъугъагъ. Институтыр къэсыухыгъэу, Адыгэ театрэм къэзгъэзэжьыгъэу щытыгъ. Лъэпкъ культурэм ыпсэ етыгъэу фэлэжьэрэ цIыфхэм нэIуасэ зафэсшIынышъ, адыгэ лъэпкъ творчествэр нахь куоу зэзгъэшIэн сIоу сегупшысэщтыгъ. Ащ фэдэ гугъэхэм народнэ творчествэм дэлэжьэрэ хэку Унэм сыкъащагъ. Унэр мыинэу сапашъхьэ къиуцуагъэти, «Мыщ нахь зимыинэгъэ «Унэм» сыд щагъэхъэшъуна?» зыфэпIощт гупшысэхэр сыгу къихьагъэх. Ауми, сыкъэсыгъах, сычIэхьэ… Сыд шIагъуа?! Пщынэ макъэ къэIу: зал цIыкIу пIоми, ныбжьыкIэхэр къыщэшъох. Зы кабинет горэми орэдыр къеIукIы. КIэкIэу къэпIон хъумэ, «Унэ цIыкIум» Iофышхо щызэрахьэ, щыIэныгъэр щэжъоты.\nЗызгъэчэрэзэу сыщытзэ, зэхэсэхы сакIыбкIэ: «Сыд, нахьыкI, зыгорэм уегъэгумэкIа?». СыкъызэплъэкIымэ, «нахьыкI» къысэзыIорэр итеплъэкIэ сэщ нахьыжъ пIонэуи щытэп, нэгу хъурэе шъхьац сырыф, папкэ куплъ ыIыгъ.\n«Папкэ ыIыгъымэ, тхьаматэн фай» — сыгукIэ зэсэIожьы, «шъхьаем, мор зикIэлагъэр тхьамэтэна?». «СегъэгумэкIы» сIоми, тэрэзэп, гумэкI цIыкIу горэ сиI. Мы Унэм итхьаматэ сыIукIэ сшIоигъуагъ», — сэIо. «Адэ армэ, некIо», — еIошъ, кабинет горэм сычIещэ. «Сэ сцIэр ГъучIыпс, сэры мы Унэм итхьаматэр… КъэтIыс», — еIо. Апэ сшIогъэшIэгъонэу хэзгъэунэфыкIыгъэр (нэмыкI горэм ащ мэхьанэ римытынкIи мэхъу, ау…) ишэн-зекIуакI. «Ухэт, сыд узыфаер?» ымыIоу, сэ сэтIысыфэ къысажи, пэшIорыгъэшъэу ыцIэ къысиIуи, етIанэ сцIэ къыкIэупчIагъ, ежь иIэнэтIэ тIысыпIэ имытIысхьэу, сапашъхьэ къитIысхьагъ.\n«Адыгэ шэн-хэбзэ шъыпкъэкIэ къыздекIокIы» — зэсэIожьы. Ары… Адыгагъэр зепхьаныр къинэп, ау осэшхо иI. «Къинэп» сэIо шъхьае, къин зыбгъэадыгэнэу ыуж уихьэмэ, ау IэшIэх адыгэгу пкIоцIылъэу, адыгагъэр уянэ къыбдилъфыгъэу щытмэ. Джащ фэдашъокIэ сызэригъэплъыгъ ГъучIыпсэ апэу зэрэслъэгъоу. ИлъэсипшI пчъагъэу тызызэнэIуасэм апэрэ еплъыкIэу фэсшIыгъэмкIэ сыкIигъэгъожьыгъэу къэсшIэжьырэп…\n…Пыздзэжьын сигущыIэ. «Сэ сцIэр мары, театрэм сыщэлажьэ. Тиадыгэ къуаджэхэр къэшъокIухьэх, культурэм иунэхэм IэпыIэгъу шъуафэхъу. ЗыгорэкIэ, шъусымыгъэохъущтымэ, сыздашъущэзэ шъушIымэ, сигопэн. Лъэпкъ культурэм шIэныгъэ тIэкIоу фысиIэм хигъэхъон сшIошIы», — сэIо.\n«Сигуапэ», — еIо. «Тыбгъэохъунэп, IэпыIэгъу укъытфэхъун нахь». Джаущтэу Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ нэIуасэ сыфэхъугъ. Къуаджэхэр къызэдэткIухьэхэу, культурэм иунэхэм Iоф ащызышIэхэрэм IэпыIэгъу тафэхъоу, семинархэр редгъэкIокIхэу едгъэжьагъ. Хьау, «едгъэжьагъ» сIомэ, сыхэукъо. ГъучIыпсэ иIофышIэхэм а Iофхэр бэшIагъэу икъу фэдизэу агъэцакIэщтыгъэх. Тэрэзэу пIон хъумэ, езыгъэжьагъэр сэры.\nРепертуарым икъыхэхын, ар темэ зэфэшъхьафхэмкIэ гъэшIэгъон шIыгъэныр пшъэрылъышхоу тиIэмэ ащыщыгъ. Ащ фэшI народнэ театрэхэм, ахэм якружокхэм апай едзыгъуабэ ыкIи зы едзыгъо хъухэрэ пьесэхэр ядгъэтхынхэм фэшI тхакIохэм язэнэкъокъухэр зэхатщэщтыгъэх. Бэрэ къыхэкIыщтыгъ мэфэ заули къуаджэмэ тадэсэу, машини тимыIэу «попутнэкIэ» къэткIухьэу, зынэшIу къытщыфэрэ цIыф е тхьаматэ горэм гъунэгъу чылэм тынигъэсэу. АщкIэ зишIогъэшхо къакIощтыгъэр сыд чылэ тыдэхьагъэми, къыщалъфыгъэм фэдэу къоджэдэсхэр ГъучIыпсэ къызэрэпэгъокIыщтыгъэхэр ары. Ар пкIыгъумэ мэлакIи улIэщтыгъэп, пIэшъхьагъи ущыкIэщтыгъэп. ЗгъэшIагъоу, джыри сигуапэу хэслъэгъуагъ ГъучIыпсэ зы нэшанэ. ИцIыфыгъэ-адыгагъэ дыкIыгъужьэу, шIэныгъэ кууи иIэу къэлъэгъуагъ. Ижъырэ адыгэ лъэпкъ культурэм, тарихъым уехъопсэнэу хэшIыкIышхо афыриIэу, бзэ бай Iулъэу къычIэкIыгъ. Сценарие тхыными, репетицие шIыными ГъучIыпсэ зэрафэсэнаущыр слъэгъугъэ.\nЦIыф жъугъэр епщэжьэнышъ, ахэр цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэу, зым пстэури епщэлIэныр IэшIэхэп, ау ГъучIыпсэ а сэнаущыгъэр хэлъ. ШIэгъэн фаем гъэшIэгъон умэхъ кIуачIэ хилъхьэщтыгъ. Сыд хъугъэми, ымакъэ мыIэтыгъэу, «Iушъаб» зэраIоу, щэIагъэ хэлъэу цIыфмэ зафигъазэщтыгъэ. СэркIэ ащ фэдэ шэн-зекIуакIэр щысэтехыпIэ сфэхъугъ, гъэсэныгъи шIэныгъи хэсхыгъ.\nКультурэм иунэхэм Iоф ащызышIэщтхэ цIыфмэ ягъэхьазырын охътэ кIэкIым зэшIуихын елъэкIы. Ащ пае курсхэр къызэIуихыхэу регъажьэ.\nКIэлэегъэджэ шIагъохэр ГъучIыпсэ зэриугъоилIэгъагъэх. Ахэр балетмейстерхэу Бэшкэкъо Мэсхьуд, Николай Игнатенкэр, режиссёрэу Шэуджэн Мэджыд, композиторэу Сихъу Рэмэзан, сурэтышIэ зэшъхьэгъусэхэу Шведовхэр, Покутний Михаил, сэри драматическэ отделением щезгъаджэщтыгъэх. МакIэп ахэм агъэсагъэхэ къэшъуакIохэу культурэм икъоджэ унэхэм аIутыгъэри, Къэралыгъо ансамблэм къэшъокIо Iазэу хэтыгъэри.\nКурсхэм анэмыкIэу балетнэ студие хэку гимназием къыщызэIуахыгъагъ. Ащ Къэралыгъо ансамблэм Iоф зышIэщтхэ къэшъуакIохэр хэхыгъэу щагъэхьазырыщтыгъэх. Ансамблэм Iоф щызышIэнхэу пхырымыкIыгъэхэр культурэм иунэхэм Iоф ащашIэщтыгъэ. Ансамблэм фагъэхьазырыщтхэ сабыймэ якъыхэхын псынкIэгъуагъэп. КъэшъокIо дэгъу зыхэпшIыкIыщт сабыйхэр янэ-ятэмэ къатIупщыжьыщтыгъэхэп. Артист сэнэхьатыр адыгэмэ агъэлъапIэу джыри а лъэхъанми щытыгъэп, осэ икъу фашIыщтыгъэп. «Къашъоу, шъуеу хэтыкIэ унагъо ащ ышIэщтэп» аIощтыгъ.\nКурсхэр къэзыухыгъэмэ къахэкIыгъэх Адыгеим инароднэ, Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ артистхэри, культурэмкIэ министри, Адыгэ театрэм ихудожественнэ пащи.\nМы зигугъу къэсшIыгъэ зэманыр зытефэгъагъэр Совет хабзэр къызыдахыгъэр илъэс 60 зыщыхъущтыгъэр ары. Ащ фэгъэхьыгъэу Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр игъэкIотыгъэу зэхащэщтыгъэх. Анахь Iофыгъошхохэм ащыщыгъ Всесоюзнэ фестивалэу зэхащэгъагъэр.\nА лъэхъаным щэджэгъо ужым Мыекъуапэ тыдэкIыти, Псэйтыку ифольклор ансамблэ Iоф къыдатшIэти, пчэдыжьым Мыекъопэ IофшIапIэм занкIэу текIолIэжьыщтыгъэ. КъаIо о кIуачIэ ащ къыздихыщтыгъэр. Джаущтэу ГъучIыпсэ сыготэу, сигъэсэпэтхыдэшIэу илъэсхэр итхыгъэх. Культурэм и Тэхъутэмыкъое район Унэ щыдгъэхьазырыгъэ агитбригадэм фестивалым апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ, дышъэ медальхэри къафагъэшъошагъэх.\nМыекъуапэ, Краснодар, Новороссийскэ, Пятигорскэ, Шъачэ ясценэхэм къащатыгъэхэ къэгъэлъэгъонхэм цIыф мин пчъагъэ аумэхъыгъ. Зэфэхьысыжь къэгъэлъэгъонэу Кремлым исценэ щырекIокIыгъэм адыгэ орэд макъэри щыжъынчыгъ. Всесоюзнэ фестивалым Адыгэ хэкум дышъэ бгъэхэлъхьи 118-рэ къыщихьыгъ. Зэфэхьысыжь зэнэкъокъоу Шъачэ щырекIокIыгъэм ГъучIыпсэ исценариекIэ зэхэгъэуцогъэ къэгъэлъэгъоныр жюрим теубытагъэ хэлъэу хигъэунэфыкIыгъ, ащ фэшI ГъучIыпсэ «Лауреат» щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ.\nСэ сызэреплъырэмкIэ, а Iофышхом ишъхьал къэзымыгъэуцоу, зэхэщэкIо кIуачIэ фэхъугъэр Шъхьаплъэкъо ГъучIыпс. ГъучIыпсэ зэшIуихыгъэхэ лъэпкъ Iофыгъомэ зыкIэ ащыщ лъэпкъ IорIуатэмэ яугъоижьын кIэщакIо зэрэфэхъугъагъэр. Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым, краеведческэ музеим, культурэмкIэ хэку методкабинетым, народнэ творчествэм и Унэ яIофышIэхэр хэлажьэхэу научнэ экспедициехэр зэхищэу регъажьэ. «Цыгъор гъуанэм имыкIышъу зэхъум къэбжъые ыкIэ пишIагъ» зыфаIорэм уфэд. Хэта о научнэ-ушэтэкIо институтым ычIыпIэ уиуцонэу Iизын къыозытыгъэр?» къезыIон Iэшъхьэтетхэри къыхэкIыгъэх. Ау ГъучIыпсэ къыкъоуцогъэгъэ купым икъу фэдизэу къыгурыIощтыгъэ Iофэу ашIэрэм ишIуагъэ. Купым хэтыгъэх шIэныгъэлэжьхэу Хъут Щамсэдинэ, Унэрэкъо Мирэ, Унэрэкъо Рае, усакIоу, тхакIоу, драматургэу Къуекъо Налбый, композиторэу Сихъу Рэмэзанэ, народнэ творчествэм ихэку Унэ иIофышIэхэу Унэрэкъо Долэт, Мэрэтыкъо Батырбый, купым изэхэщакIоу Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ. А Iофым сэри ГъучIыпсэ сыфигъэбли, тимашинитIу зы машинэ ахэтшIыкIи, заулэрэ экспедицие тызэдэкIуагъ. Къэзанэ ФатIимэт (НэхъуатIэ) мэфиплIэ Iоф зыдэтэшIэм, ащ Iотэгъэ мылъкоу къыкIэрытхыгъэр джы къызнэсыгъэм къэсэшIэжьы, ныо шъхьацыф нэшхъонтIэ Iуш од цIыкIури сынэгу кIэт.\nАнахь осэшхо иIэу ГъучIыпсэ ышIагъэмэ ащыщыр 1979 — 1980-рэ илъэсхэм лъэпкъым ипрофессиональнэ ыкIи самодеятельнэ искусствэ илъэгапIэхэр пластинкэм тетхагъэу тарихъым къызэрэфигъэнагъэр ары. Андзэрэкъо Чеслав, Шъэожъ Розэ, Тхьабысымэ Умарэ, Даутэ Сарэ, Жэнэ Нэфсэт, Лъэцэрыкъо Кимэ, Темзэкъо Алый, КIыкI Аслъанбэч, Тазэ Лъэустэнбый, Мэрэтыкъо Аслъан, Шэуджэнхьэблэ фольклорнэ ансамблэр, нэмыкIхэри атхыгъэх. Ахэм ясэнаущыгъэ закъоп, къаIохэрэ ыкIи къырагъаIохэрэ орэдхэри, мэкъамэхэри тарихъ мылъку хъугъэх.\nТаущтэу игугъу къэсымышIын слъэкIына фольклорнэ мэфэкIхэр зэхищэнэу, ригъэкIокIынэу зэрэхъугъэм. Мы мэфэкIхэм зэрэхэкоу аумэхъыгъагъ. Адыгэ джэгухэр игъэкIотыгъэу хэтхэу Мыекъуапэ а мэфэкIым изэфэхьысыжь къэгъэлъэгъонхэр зэрэщыкIогъагъэхэр нахьыжъхэм къашIэжьы. Гухэлъэу фыриIэгъаби къыдэхъугъ, Москва щысэтехыпIэуи ыштагъ. ГъучIыпсэ зэхигъэуцогъэ сценариемкIэ Бэшкэкъо Мэсхьудэрэ ежьыррэ зэфэхьысыжь фольклорнэ мэфэкIыр агъэхьазырыгъ, рагъэкIокIыгъ.\nДжа IофшIэнышхор зэришIэзэ, Шъхьаплъэкъом аспирантурэр Тбилиси къыщиухыгъ. Институтэу Шота Руставели ыцIэ зыхьырэм 1988-рэ илъэсым идиссертацие къыщигъэшъыпкъэжьыгъ. Ащ ыуж илъэситIо джыри мы научнэ Гупчэм Iоф щишIагъ, 1990-рэ илъэсым Адыгэ научнэ-ушэтэкIо институтым зыкъигъэзэжьыгъ. IофшIапIэр зэблихъугъэми, IофшIакIэр зэблэзыхъун цIыфэп ГъучIыпсэ. Директорым игуадзэу Iоф ешIэ. ЛитературэмкIэ отделыр гочыгъэ мэхъу, фольклор отделыкIэу ащ къыхэкIыгъэм пащэ фашIы. Отделыбэ зыхэлэжьэрэ научнэ экспедициехэр зэхещэх. ХыIушъо Шапсыгъэм щегъэжьагъэу Урысыем адыгэ тIысыпIэхэу иIэхэм ащэугъуаех. Тыркуем мазэрэ Iоф къыщызышIэгъэ экспедицием ипэщагъ, лъэпкъым игушъхьэлэжьыгъэ кIэн къаугъоижьыгъ. Тхылъ тедзэпIэ отделым пащэ зыфашIым, ар ылъэ пытэу тыригъэуцуагъ, игъом тхылъхэр къыдигъэкIыщтыгъэх, щэфакIомэ аIэкIигъахьэщтыгъэх. Мыщэгъэ тхылъхэр хыIушъо Шапсыгъэм ичылэмэ пкIэ хэмылъэу аIэкIигъахьэщтыгъэх. ЛитературэмкIэ отделым кIыгъоу научнэ статьяхэр къыздэхьэрэ сборникэу «Проблемы литературы и фольклора» къыдигъэкIынэу регъажьэ.\nГъучIыпсэ къызщыхъугъэ къуаджэу ПчыхьалIыкъуае дэт еджапIэм ия 9-рэ класс къыухыгъэу Мыекъопэ музыкальнэ училищым чIэхьэ. ХабзэмкIэ пштэнэу щытыгъэп музыкэм фэгъэхьыгъэу ублэпIэ гъэсэныгъэ зимыIэр, ау комиссиер блэкIын ылъэкIыгъэп. Шъэожъыем сэнаущыгъэшхо зэрэхэлъыр, адыгэ лъэпкъ орэдыжъхэр дэгъоу къызэриIохэрэр, иартистизмагъэ фэшI амыштэн алъэкIыгъэп. Шъэожъые цIыкIоу музыкальнэ грамотэм хэшIыкI фызимыIэу пианинэр зыфэдэр зымышIэрэм, сыдэущтэу зишIын фэягъа? Сэ сишIошIыкIэ, ыгу кIодын фэягъ. Е щынэнышъ, къуаджэм чъэжьын фэягъ. Ау ГъучIыпсэ цIыкIум гушхо кIоцIылъыгъ, аукъодыеу къиным къыгъэщтэнэу щытыгъэп. Зэо машIор кIозэ, зэоуж гъэблэ гъуй-сыеу исабыигъо зыщыкIуагъэр, а зэманэу ыгукIи, ыпсэкIи зыщыпытагъэр джы IэпыIэгъу къыфэхъугъ. Музыкальнэ училищым къыщыфыкъокIыгъэхэ Iофыгъохэр къинхэу пIон плъэкIына?! Ахэр къинхэп, Iофыгъо къодыех ныIэп. Ащ Iоф пылъа? Джары ГъучIыпсэ зэгупшысэщтыгъэр.\nЗы щысэ къэсхьы сшIоигъу: училищым щеджэрэр бэу, зызэрэбгъэсэщтхэ Iэмэ-псымэхэр макIэу щытыгъ. Сыда пшIэщтыр? ГъучIыпсэ къегъоты хэкIыпIэ. Илэгъу еджакIомэ къахелъхьэ: «Зырыдгъэсэнэу пианинэу тиIэр зы, тIу ныIэп. Урокхэм ауж пианинэм теозэ тшIымэ дэгъуба?» «Ау бащэ тэхъушъ, пианинэхэр пхъэдз тэжъугъэшIи, чэщым сыхьатыр пшIыкIузым щегъэжьагъэу пчэдыжьым блы охъуфэ сыхьат тIурытIурэ къыхихырэ уахътэм фаер къакIомэ пианинэм зыфигъасэзэ ышIыщт. Къэрэгъулэмэ сэ Iуагъэ адэсшIыгъ, тыкъырихьанэу зы шъхьаныгъупчъэ зэIухыгъэ къытфагъанэзэ ашIыщт». Пхъэдзыр дэгъу, ау ар чэщныкъом къыптефэмэ? Къыптефэмэ, сыд пшIэщт, укIощт чэщыгуми… Адэ къинэу уапэкIэ къикIыщтыр макIа?!\nНепэрэ мафэхэм мыпшъыжьэу Адыгэ Хасэм Iоф дешIэ, культурэмкIэ ащ икомитет пэщэныгъэ дызэрехьэ. Искусствэм и Мыекъопэ колледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэ зыхьырэм ГъучIыпсэ иIэмыркIэ «ДжэгокIо» сэнэхьатым щыфагъасэх, искусствэхэм яреспубликэ еджапIэу Лъэцэрыкъо Кимэ ыцIэ зыхьырэм инаучнэ консультант.\nСовет хабзэм илъэхъани, ащ къыкIэлъыкIогъэ уахътэми ГъучIыпсэ иIофшIагъэхэр щытхъу тынхэмкIэ хагъэунэфыкIыгъэх. Къэралыгъо Советым — Хасэм и Щытхъу тхылъ, ибгъэхалъхьэу «Закон. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ, АР-м культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, бгъэхалъхьэу «Республике Адыгея —25 лет», ащ нэмыкIхэри иIэх.\nДжащ фэд, синыбджэгъоу, сищысэтехыпIэу, шэн дахэр, адыгагъэр къызыкIэрысхыгъэу Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэу, Тхьэм псэпытэ ышIыныр.\nАбхъаз Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху.


Дышъэ кIэн | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 30.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ кушъэр, адыгэ Iанэр адыгэ псэукIэм щыщ шъыпкъэх, адыгэ унагъом ипкъэух, дышъэ кIэнэу тиIэм ылъапсэх, лъэпкъ гупшысакIэм, лъэпкъ хабзэм якъэкIуапIэх. Кушъэмрэ Iанэмрэ адыгэ Iэпэщысэ шIыныр зымыгъэкIодыхэу тищыIэныгъэ щыщ зышIыхэрэр лъэпкъ лъапсэм изехьакIох. Ащ фэдэх IэпэIасэхэу Гостэкъо Руслъанрэ ПIатIэкъо Айдэмыррэ.\nГостэкъо Руслъан: «Сэ кушъэжъ кIалэ горэм къысфихьыгъагъ, иныгъэп, ащ техыгъэу сэри етIанэ кушъэхэр сшIынэу езгъэжьагъ, а шапхъэмэ ныбжьи сатекIыгъэп. Кушъэр Хьакурынэхьаблэ къыращыгъагъ, Аулъэмэ яягъ. Сыд фэдэ пкъыгъо сэшIыми, хэт ишIыкIэ шапхъэмэ къакIэупчIагъэми, сэ зыпари шIосыушъэфыгъэп. ЗэзыгъашIэ зышIоигъом хэтми сыдеIэнэу сыхьазыр».\nПIатIэкъо Айдэмыр: «Кушъэ е Iанэ заIокIэ, сэ Гостэкъо Руслъан дэжь сэгъакIох. Шъхьаджи нахь дэгъоу ышIырэ пкъыгъохэр къыхехых. Мы тызчIэтыр Руслъан икIыщэу щытыгъ. Зэ ыдэжь сыкъызэкIом, сыдеIэнэу сыгоуцуагъ, ежьыри хьалэлэу къыспэгъокIыгъ. Мыщ тызэдычIэтэу Iоф зэдатшIэщтыгъ. Нэужым Руслъан ежь икIыщ иунэ зыхешIыхьэм, ащ кIожьыгъэ, сэ мыщ сыкъычIэнэнэу хъугъэ. ШIыкIэ горэхэм якъызIэкIэгъэ- хьанкIэ ар сикIэлэегъаджэу сэлъытэ».\nЩыIэныгъэм зэфищэгъэхэ IэпэIасэхэр – зыр нахьыжъэу, сэнэхьатымкIэ икIэлэегъадж пIоми хъунэу, адрэр – ныбжьыкIэу, икIэлэеджакIо фэдэу, ащ тетэу зэгурыIуагъэх. КIыщыр Руслъан Айдэмыр къызэрэфигъэнагъэм изакъоп, сэнэхьат хэгъэхъонымкIэ IэпыIэгъу фэхъугъ, лъэбгъу римыдзэу, нэкъокъоныгъэ къыхэмыфэу, гъогу мафэр нахьыжъым нахьыкIэм фигъэшъошагъ. УныбжьыкIэу ащ фэдэ цIыфхэм щыIэныгъэм уащырихьылIэным мэхьанэшхо иI.\nПIатIэкъо Айдэмыр: «IэпэIэсэныгъэу схэлъыр къэзыгъэущыгъэр ГъукIэ Замудин. Ащ Iоф зэришIэрэр зысэлъэгъум, сэри нэкъокъоныгъэу схэлъыр къыгъэущыгъ. Ащ шыкIэпщынэхэр зэришIхэрэм фэдэу сэри сшIы сшIоигъоу сыгукIэ зыфэсщэигъ. IэпэIэсэныгъэу хэлъым изакъоп, ежь цIыфми узIэпещэ. Замудин щысэтехыпIэ сфэхъугъ. Джыдэдэм пкъыгъо зэфэшъхьафэу бэ сшIышъурэр – Iани, шы-уани, шыкIэпщыни, пхъэкIычи, сэшхуи, къами сшIыхэу къыхэкIыгъ, гъучIыми Iоф дэсшIагъ, зэпэощэчы апэ ибгъэшъыщтыр».\nГостэкъо Руслъан: «Сыдагъэба илъэс пчъагъэм (закройщик верхней мужской одежды – Г.Р.), СтIашъу Юрэ иушэтын лабораторие мэзиблырэ Iоф щысшIагъ. Галифехэр – хъулъфыгъэ гъончэджхэр — здыщтыгъэх. ЕджапIэм чIэхьажьыщтхэр къысфакIощтыгъэх, зым адрэм риIожьызэ бэмэ сашIэ сыхъугъагъ, сыда пIомэ шапхъэр атесхыти, ятIонэрэ къэкIогъум щыгъын дыгъахэр ястыжьыщтыгъэ, пчъагъэрэ къэзгъакIощтыгъэхэп. ЕтIанэ экономикэ къиныгъохэр 1990-рэ илъэсхэм къэхъухи шэкIыр тучан мэкIайхэм затекIодыкIым, пхъэм зыфэзгъэзэн фаеу хъугъэ. Дэныр джащ щызгъэтIылъыжьыгъ».\nСэнаущыгъэ зыхэлъ цIыфым лъэныкъо зэфэшъхьафхэм ащыпхырищын зэрилъэкIыщтыр гъэнэфэгъахэу щыIэныгъэм щысэ пчъагъэмэ тащырехьылIэ. Арышъ, Гостэкъо Руслъан дэнми, пхъэшIэнми афэкъулаеу къызэрэчIэкIыгъэр бгъэшIэгъонэу щымытынкIи хъун. Ау адыгэмэ дэныр – бзылъфыгъэ сэнаущыгъэу, пхъэшIэныр – гъэнэфагъэу, хъулъфыгъэ сэнэхьатэу зэралъытэщтыгъэм къыхэкIыкIэ, а лъэныкъуитIури ежь фэIэпэIасэу зэрэхэлъыр, щэч хэмылъэу, хьалэмэт! Сыдэу хъугъэми, IэпэIэсэныгъэм ылъапсэхэр лъым къызэрэдакIохэрэр Руслъани, Айдэмыри къаIотагъэм джыри зэ къегъэшъыпкъэжьы.\nГостэкъо Руслъан: «Сятэжъ пхъашIэщтыгъэ, ау сэ ащ сыкIырыплъынэу, зыгорэ сигъэшIэнэу хъугъэп. Сшыхэми зыпари къахэфагъэп. Нэужым сэ сикIалэхэми сэщ фэдэу зи къахэкIыгъэп. Чылэм дэс кIэлэ нахьыжъым зэгорэм къышъхьапэн, хьалыгъу уасэ фэхъун сIуи, токарнэ станок фэсщэфи фыдэзгъэуцуагъ. ЩыIэныгъэм узэрихьылIэщтыр пшIэщтэп, пIэ илъ сэнэхьатым сыдигъокIи урыпсэушъущт».\nПIатIэкъо Айдэмыр: «Тэ тиунагъокIэ зэкIэми IэпэIэсэныгъэ ахэлъ. Сятэжъ – пхъэшIагъэ, гъукIагъэ, сятэжъышхо – пхъэшIагъэ, гъукIагъэ, бжьэхъуагъэ, ефэндыгъ, сятэ – инженер, сшыхэр – псэолъэшIых, архитекторых, сэнэхьат зэфэшъхьафхэр аIэкIэлъых. Сэри Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ институтыр къэсыухыгъ, экономикэм, менеджментым сафеджагъ. СыгукIэ сыфэщагъэу пхъэшIэным зестыгъ, сэ сикIалэхэми мы кIыщыр якIуапI, кIэлэ нахьыжъыр къэкIо зэпыты шIоигъу».\nIэпэIэсэныгъэу Тхьэм къыпхилъхьагъэр умыгъэгъощэныр, шэпхъэ лъагэмэ уанэсыныр пшъэдэкIыжь ин. УиIоф уикIасэу, гухахъо хэбгъуатэу удэлажьэ хъумэ, къиныгъо пстэури зэпыпчышъущт, ау уисэнэхьат бгъэкIодыщтэп. ШIыкIэ къыфэбгъотыщт, уишэн епхьылIэщт, шIыкIэ-амалышIоу къыхэбгъэщыгъэхэр къэбгъэгъунэщтых.\nГостэкъо Руслъан: «Къысэмызэгъыщтыгъэмэ Iоф рысшIэщтыгъэп. Мыхъурэр бгъэхъузэ пхъэм Iоф дэпшIэн фае. Сызфежьэрэр сфэмышIэу, сымыухэу ныбжьи къыхэкIыгъэп. СтIашъу Юрэ къысиIощтыгъ: «ШэкIым ущыщынэ хъущтэп, ежь къыпщыщынэн фае». Джащ фэд пхъэри, Iофым ущыщынэу уфежьэ хъущтэп, пхъэр бгъэдэIон фае».\nПIатIэкъо Айдэмыр: «ШыкIэпщынэр зыгорэм фэпшIы зыхъукIэ, зыфэпшIырэм елъытыгъэу Iофыр макIо. ЦIыфыр къаигъа, ишэн пыта, пцIыуса е цIыф зафа – фэпшIырэ пкъыгъом къыуеIо. КъыхэкIы цIыфым къыуиIуагъэр псынкIэу фэпшIышъоу, къыхэкIы бэрэ упылъэу, мыхъоу, уигъэпшъэу, упэкIымэ, упыхьажьэу… Ау ныбжьи Iофыр къызтезгъэкIуагъэп, сэ сытекIо зэпыт. Къиныгъоу уапэ къикIырэм уфырикъузэ урыкIон фае нахь, узэкIакIо хъущтэп. ПшIы зэпыты зыхъукIэ, бэ пIэ къихьэрэр».\nАйдэмыр къыддэгущыIэзэ иIоф зэпимыгъэоу шыкIэпщынэу ышIырэм еупсэщтыгъ. «ГущыIэм пае, мыр Даур Хъусенэ къыкIэлъэIугъэу фэсэшIы. ПытэкIаеу макIо. Хъусенэ ишэн пытэ фэд… Шъолъэгъуа, шыкIэпщынэм ыкI ежь пхъэу зыхэсыбзыкIырэм къыхэфагъэу пхъэкунэшъум фэдэу ыкI гъонэ цIыкIу иI. Ащ фэдэхэр къызгурымыIохэрэр щыIэх», — Айдэмыр шыкIэпщынэр къызэпырегъазэшъ, тырегъэплъы. — Хъусенэ, «ПшIырэм къыхэщэу къэгъан» ыIуагъэшъ, джащ фэдэу щыкIэпщынэм ыкI гъонэ цIыкIу иIэу къэзгъэнэщт. Бэу къэбар гъэшIэгъоныбэ апылъ пкъыгъоу сшIыхэрэм…»\nЛъэпкъ Iэпэщысэхэм яшIын адыгэ шэн-хабзэм иухъумакIоу, адыгэ культурэм ихэгъэхъонэу зэрэщытыр къыдыхэплъытэмэ, Iэпэщысэхэр зышIыхэрэм я Ассоциацие зэрэзэхащагъэр, культурэмкIэ Министерствэм ынаIэ зэратыригъэтырэр IэпэIасэхэм IэпыIэгъушIу афэхъугъ. Ассоциацием ипащэу фашIыгъэ ПIатIэкъо Айдэмыр фэдэу IэпэIэсэ нэбгырипшI организацием дыхэт, ахэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ мэлажьэх, ау джы къэралыгъо IэпыIэгъу яIэ хъущт.\nПIатIэкъо Айдэмыр: «Республикэм IэшIагъэхэм апылъхэмкIэ тызэхахьэхи, Ассоциациер зэхэтщагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу нэбгырипшI фэдиз хэхьэ. Унэбгырэ зырызын нахьи организацие зэхэщагъэ зыхъурэм нахь укъызэхахыщт. КультурэмкIэ Министерствэр къыддэIэпыIэ. Къихьащт илъэсым сомэ миллионищкIэ республикэ бюджетым тыхагъэуцонэу тыкъагъэгугъагъ. А мылъкур къэгъэлъэгъонхэм, егъэджэнхэм апэIудгъэхьан тлъэкIыщт, Ассоциацием иенхэу тищыкIагъэхэ Iэмэ-псымэхэри рытщэфышъущтых. Арышъ, ар IэпыIэгъу инэу къытщэхъу».\nIэкIэ шIыгъэм сыдигъокIи нахь уасэ иIагъ, нахь пытэу шIыгъэу, бэрэ бгъэпсэолъэн плъэкIынэу алъытэщтыгъ. IэпэIасэм ыцIэ зыхэбгъэхъожькIэ, ащ иIэшIагъэ уиунэ илъыныр хъопсагъоу, фэдэ щымыIэу ары сыдигъокIи лъэпкъ Iэпэщысэм осэ ин иIэу зыкIэхъурэр. Тыдэ щыпсэурэ адыги, гъунапкъэхэр зэпичхэзэ, ар анэсы хъумэ, зымыуасэ щыIэп.\nГостэкъо Руслъан: «Сэ дэхэкIае къысэуалIэ… Щэрджэскъали, Налщыки сызышIэхэрэр адэсых, сайти сиIэп, Интернетри згъэфедэрэп, ау бэмэ кушъэхэр, Iанэхэр афэсэшIых. ЦIыфхэм зэраIожьзэ сашIэнэу хъугъэ. КъахэкIых «неущ кушъэ сыфай!» къытеохэу къысэзыIохэрэри. (Руслъан мэщхы). Ащ фэдэ дэдэу хъурэп ау, афэсэшIышъ, афясэгъэщэжьы. Санкт-Петербург, КъокIыпIэ Благъэр, Америкэр… сикушъэхэр, сиIанэхэр чыжьэу кIуагъэх. БэмышIэу силъэпкъ тамыгъэрэ сцIэ-слъэкъуацIэрэ атезгъэуцохэ хъугъэ. Арышъ, дгъэкIодыщтхэп тиIэшIагъэхэр, тисэнэхьатхэр къафэдгъэнэщтых, пызыдзэжьыщтхэри къэхъущтых».\nПIатIэкъо Айдэмыр: «Чылэхэм тыкIомэ сабыйхэм ашIогъэшIэгъон тиIэшIагъэхэр, ятэгъэлъэгъух, яшIыкIэ ятэгъашIэ, тадэлажьэ. Австралиеми, Америкэми сипхъэкIычхэр анэсыгъэх. Адыгэ къуаем изакъоп тэ брендэу тиIэн ылъэкIыщтыр. ПхъэкIычри тIэкIу шIэмэ бренд тшIыщт!»


AdygPlus - Circassian Blog: Путин Владимиррэ КъумпIыл Муратрэ IофшIэгъу зэIукIэгъу зэдыряIагъ\nПутин Владимиррэ КъумпIыл Муратрэ IофшIэгъу зэIукIэгъу зэдыряIагъ\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат IофшIэгъу зэIукIэгъоу дыриIагъэм республикэм социальнэ-экономикэ лъэныкъомкIэ иIофхэм язытет щытегущыIагъэх.\nКъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, республикэм общественнэ-политикэ ыкIи социальнэ-экономикэ лъэныкъохэмкIэ зыпкъитыныгъэ илъ. Мы аужырэ илъэсхэм республикэм макроэкономикэ показательхэмкIэ хэхъоныгъэ ешIы.\nВладимир Путиным анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр къэралыгъом ипащэ «Линие занкIэу» дыряIагъэм илъэхъан Адыгеим щыпсэухэрэм ягумэкIыгъо-тхьаусыхэхэу зигугъу къашIыгъэхэр ары. Ахэр анахьэу зыфэгъэхьыгъагъэхэр зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэхэм цIыфхэр ачIэщыжьыгъэнхэр, гъэсэныгъэмрэ псауныгъэмрэ япхыгъэ Iофыгъохэр ары.\n«УпчIэхэр бэ мэхъух, ахэм, Iо хэлъэп, цIыфхэр агъэгумэкIых. «Линие занкIэм» зыкъызыкIыфагъазэрэри къыбгурыIонэу щыт, Iофыгъохэм яуталIэхэрэр ары къатхэхэрэри, къытеохэрэри. Ау ащ фэдэ Iофыгъохэм ямыуталIэхэрэр нахьыбэ мэхъух. Арышъ, зыкъытфэзгъазэхэрэр шIуагъэ хэлъэу а Iофыгъохэр зэшIозыхын зымылъэкIышъухэрэр арых. Лъэшэу сыпщэгугъы ащ фэдэ Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIопхышъунхэу. Джащ фэдэу сыгугъэнэу сыфай республикэм щыпсэурэ цIыфхэми ар зэхашIэнэу, Iофэу зэшIопхырэм икIэуххэр зэхашIэнхэу», — къыIуагъ Владимир Путиным.\nКъэралыгъом ипащэ КъумпIыл Мурат къыритыжьыгъ папкэу Урысые Федерацием и Президент дыряIэгъэ «Линие занкIэм» илъэхъан республикэм щыпсэухэрэм зыкъызэрэфагъэзэ-гъэ лъэIу тхылъхэр зыдэлъхэр.\n«Нэбгырэ пэпчъ зыгъэгумэкIырэ Iофыгъор, Iо хэлъэп, ыкIэм нэсэу зэхэтфыщт, нахьышIум ылъэныкъокIэ гъэцэкIэкIо хабзэм икъулыкъухэм Iофэу ашIэрэр цIыфхэм зэхашIэным пае къытэлъытыгъэр зэкIэ дгъэцэкIэщт», — ыгъэгугъагъ КъумпIыл Мурат.


Препарат В12 Анкерман: инструкция по применению, цена, описание.\nр-р д/и фл кор стек 1000мкг : цена временно не известна\nр-р д/и фл кор стек 100мкг : цена временно не известна\nПорядок отпуска препарата В12 Анкерман\nДодекс: инструкция по применению, цена, описание.\nВитамин В-12: инструкция по применению, цена, описание.\nБартел драгз витамин В12: инструкция по применению, цена, описание.\nНейробене: инструкция по применению, цена, описание.\nБенфотиамин: инструкция по применению, цена, описание.


Iофхэр нахь къыгъэпсынкIэщтых\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм тишъолъыр ит банкхэм ащыщэу 6-мэ зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх. Ны мылъкум къыдэлъытэгъэ ахъщэр къызтефэхэрэм кредитхэр къыздырагъаIэзэ псэукIэ амалхэр нахьышIу ашIын алъэкIыныр ары зыфытегъэпсыхьагъэр.\nДжы унагъохэм чIыфэ къэзытырэ организациехэр къызфагъэфедэзэ ны мылъкур агъэфедэн амал яIэ хъугъэ. ПАО-у «Сбербанк России», АО-у «Россельхозбанк», ПАО-у «ВТБ-Южный», АО-у «Майкопбанк», ООО-у «Кубань Кредит» ыкIи ПАО-у «МИнБанк» зыфиIохэрэр ары фондым зэзэгъыныгъэ зыдишIыгъэу, IэпыIэгъу къафэхъущтхэр.\nСертификатыр къызэратыгъэу, мы банкхэм ащыщ иклиент хъухэрэм псэупIэ ащэфынэу е ашIынэу кредит агъэпсымэ, апэрэ тыгъом, процентхэм е чIыфэу аштагъэм ны мылъкум къыщыдэлъытэгъэ ахъщэр пэIуагъэхьанэу лъэIу тхылъ атхын алъэкIыщт. НахьыпэкIэ ащ пае ПенсиехэмкIэ фондыми, банкыми зафагъэзэн фаеу щытыгъэмэ, джы банкым пстэури щагъэпсын алъэкIыщт. ЛъэIу ыкIи нэмыкI тхылъэу ищыкIагъэхэр банкым фондым электроннэ шIыкIэм тетэу IэкIигъэхьащтых. Ащ Iофхэр къыгъэпсынкIэщт.\nСтатистикэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, ны мылъкум къыдэлъытэгъэ ахъщэр нахьыбэу псэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары зыпэIуагъахьэрэр. Адыгеим щыпсэоу мы IэпыIэгъур къызтефагъэхэм япроцент 50-м ехъумэ аущтэу ар агъэфедагъ.\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд иинтернет нэкIубгъо къэбарэу къихьэрэ пстэумэ узэряджэшъурэм имызакъоу, уядэIун плъэкIынэуи щыт. Ар зынэхэм тэрэзэу амылъэгъухэрэмкIэ, экраным къытыридзэрэм еджэныр къызфэкъинхэмкIэ IэпыIэгъушхо мэхъу. КIакоу тхыгъэхэм ямызакъоу, статья инэу къихьэхэрэми уядэIун плъэкIынэу ащ амал къеты.\nМы IэпыIэгъур бгъэфедэным пае «Для слабовидящих» зыфиIорэ нэкIубгъор къызэIупхын фае. Нэужым узэдэIущт тхыгъэр къыхэбгъэщынышъ, «воспроизвести» зыфиIорэм утеIункIэщт. УзэдэIугъэр зыгорэкIэ икъоу къыбгурымыIуагъэмэ е зэхэмыхыгъэмэ, къэбгъэуцунышъ укъызэкIэкIожьыни плъэкIыщт.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор компьютерым щыгъэпсыгъэ браузерым е вирусым пэшIуекIорэм мы зигугъу къэтшIыгъэр зэфашIын зэралъэкIыщтыр ары. Ащ фэдэ мыхъуным пае, ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо «ишъхьаныгъупчъэхэр» зэфамышIынхэм тебгъэуцон фае.\nПенсиехэмкIэ фондыр къэралыгъо учреждениеу мыщ фэдэ амал къэзытыхэрэм апэрэу хъугъэ.\nПредыдущая Чылэу Алыуарэ (Бжыхьэкъуае) ихъишъ


ПсэупIэу Каменномостскэм исоциальнэ-экономическэ хэхъоныгъэ ыкIи инвестициехэмкIэ хъопсапIэу щытыным апае шIэгъэн фаехэм афэгъэхьыгъэ зэхэсыгъо Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ащ щызэхищагъ.\n«Каменномостскэм зекIонымкIэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэмкIэ амалышIухэр къытынхэ ылъэкIыщт. Мы чIыпIэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ хэхъоныгъэ ышIыным непэ мылъкоу хатлъхьэрэр макIэп, щыIэкIэшIу дэлъынымрэ инфраструктурэр зэтегъэпсыхьэгъэнымрэ апае бэ зэшIотхырэр. Социальнэ псэуалъэхэр щашIых, цIыфхэм зэдагъэфедэщт чIыпIэхэр агъэкIэжьых, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр, псыр дащэх. Мы зэпстэуми щыпсэухэрэмкIи, зекIо къакIохэрэмкIи мэхьанэшхо яI. ШIуагъэ къытэу ыкIи акъылыгъэ хэлъэу къэкIуапIэу щыIэр гъэфедэгъэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nОлег Топоровым къызэриIотагъэмкIэ, Мыекъопэ районым къэралыгъо программэу «Къоджэ псэупIэхэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыхиубытэу объект 24-рэ щызэтырагъэпсыхьэ. Районым икъоджэ псэупIи 7 ащ хэлажьэ. Мылъкоу къатIупщыгъэм ипроцент 71-р (сомэ миллиони 185,6-р) зытефэрэр Каменномостскэр ары. ЕджэпIэ автобусым ищэфын, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр атезыгощэщт зэбгырыщыпIищмэ яшIын, кIэлэцIыкIу IыгъыпIищымэ, культурэм иунэ ягъэцэкIэжьын мы пчъагъэр апэIуагъэхьащт. Мылъкур амыгъэфедэным ищынагъо щыIэп.\nЗэшIуахыгъахэм ыкIи къапыщылъым афэгъэхьыгъэ къэбарыр къыIотагъ Каменномостскэ къоджэ псэупIэм ипащэу Владимир Петровым. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, псэупIэм исоциальнэ-экономическэ лъэныкъокIэ гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ащыщ бюджетым ифедэ зэрэхэхъуагъэр, ащ цIыфхэм яIахь зэрэхэлъыр, инфраструктурэм ипсэуалъэхэр зэрашIыгъэхэр, гъогухэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр, энергиемкIэ шIуагъэ къэзытырэ шIыкIэхэр зэрагъэфедагъэхэр, цIыфхэм зэдагъэфедэрэ чIыпIэхэр щынэгъончъэным ишапхъэхэм зэратырагъэпсыхьагъэхэр, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым иIофыгъохэр зэрэзэхафыгъэхэр — икIыгъэ илъэсым псырыкIуапIэр агъэпсыгъ, спортым зыщыпылъыщтхэ чIыпIакIэ зэрашIыгъэр. Физкультурэм зыщыпылъыщтхэ ыкIи пкъышъолыр зыщапсыхьащт унэшхо ашIыныр ягухэлъхэм ащыщ.\nГумэкIыгъоу щыIэхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ шIэгъэн фаехэр къыраIотыкIыгъэх мэкъу-мэщымкIэ министрэу Къонэ Анзаур, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Геннадий Митрофановым, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ министрэу КIэрэщэ Анзаур, джащ фэдэу хэбзэIахьхэмкIэ къулыкъум, псэолъэшIынымкIэ, культурэмкIэ, финансхэмкIэ министерствэхэм, зекIонымрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ комитетым ялIыкIохэм.\n«Мэхьанэшхо зиIэ пшъэрылъ тапашъхьэ ит — зэпахырэ узэу зызыушъомбгъугъэм ыпкъ къикIыкIэ чIэнагъэу тшIыгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр, шъолъырым къакIохэрэм ахэгъэхъогъэныр. ЭкономикэмкIэ къэгъэлъэгъонэу тиIэхэр къэтIэтынхэ фае, цIыфхэм IофшIэныр чIанэ хъущтэп. Лъэныкъо шъхьаIэу щытхэр проектышхохэм ягъэцэкIэнрэ инфраструктурэм изэтегъэпсыхьанрэ. Мы пшъэрылъхэм афэIорышIэрэ къэралыгъо программэ закъохэр арэп ахэр зэшIотхынхэ зэрэтлъэкIыщтыр. Джыри зы шIыкIэ щыIэ хъугъэ — Адыгэ Республикэм исоциальнэ-экономическэ хэхъоныгъэкIэ программэ шъхьафэу 2024-рэ илъэсым нэс телъытагъэр ары», — къыщыхигъэщыгъ игущыIэ КъумпIыл Мурат.\nЛIышъхьэм джащ фэдэу къыIуагъ къэралыгъо программэу «Къоджэ псэупIэхэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэм къыдилъытэрэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр. Ахэм шIуагъэ къатынэу щыт къуаджэхэм ащыпсэухэрэм щыIэкIэшIу яIэнымкIэ. Гъэстыныпхъэ шхъуантIэм иищэн, социальнэ инфраструктурэм къыхиубытэрэ псэуалъэхэр шапхъэхэм адиштэнхэр, медицинэ ыкIи шIэныгъэ зэгъэгъотын Iофыгъохэр программэм ишIуагъэкIэ зэшIохыгъэ хъущтых.\n«Iофышхоу тшIэрэм изэфэхьысыжьэу хъун фае псэупIэхэм тапэкIэ хэхъоныгъэу яIэщтыр. Былымхъуным, чIыгулэжьыным алъэныкъокIэ унэе хъызмэт зышIэхэрэм япчъагъэ хэгъэхъогъэныр, инвестициехэм якъещэлIэн, инфраструктурэр тапэкIи зэтегъэпсыхьэгъэныр ахэм ащыщых. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэшIотхырэ Iофыр къоджэ псэупIэм ищыIэныгъэ къызэтыригъэнэжьын закъор арэп зыфэгъэхьыгъэр, ащ щыIакIэу дэлъыр нахьышIу шIыгъэныр, IофшIэпIэ чIыпIэхэм ахэгъэхъогъэныр ары нахь. Районым, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыным япащэ пэпчъ мы Iофым ежь ышъхьэкIэ хэтэу лъэныкъо пэпчъкIэ пшъэрылъэу къэуцухэрэр зэшIуихынхэ фае», — къыIуагъ ЛIышъхьэм.\nЗэхэсыгъом илъэхъан КъумпIыл Мурат АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ министерствэм пшъэрылъ фишIыгъ предпринимательхэм IэпыIэгъу аригъэгъотынэу, культурэмкIэ министерствэм — гъэсэныгъэм иIофыгъохэр зэрэзэхащэхэрэм лъыплъэнэу, псэолъэшIынымкIэ министерствэм — транспорт ыкIи инженернэ инфраструктурэм игъэпсынкIэ Iофыгъохэр игъом зэшIуихынхэу. Медицинэ IэпыIэгъур зэрэзэшIуахырэм идэгъугъэ хигъэхъонэу АР-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистерствэ фигъэпытагъ.\n«Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ социальнэ мэхьанэ зиIэ псэуалъэхэм ащыщыбэмэ ягъэцэкIэжьын иIофыгъо зэшIотхын тлъэкIыгъэ. ГущыIэм пае, культурэм ылъэныкъо закъокIэ объект 27-мэ псэолъэшIын ыкIи гъэкIэжьын Iофыгъохэр ащагъэцакIэх. ТапэкIи къэралыгъо программэхэм къатырэ амалхэр дгъэфедэнхэ тыгу хэлъ, къоджэ псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ пшъэрылъхэр зэшIотхыщтых, республикэм щыIэкIэшIу илъыным тыфэлэжьэщт. Лъэбэкъоу тыдзырэ пэпчъкIэ ыпэкIэ тылъэкIуатэ ыкIи социальнэ объект пчъагъэмэ язэтегъэпсыхьанэу псэупIэу Каменномостскэм щызэдетхьыжьагъэр зэдатшIэрэ Iофым икъэгъэлъэгъонышIу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


ШъхьаIэр/Пресс-гупч/АР-м иминистрэхэм я Кабинет икъэбарыкIэхэр/Правительствэм хэтхэм зэхъокIыныгъэхэр афэхъугъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэ зэрагъэнафэрэм ехьылIэгъэ Указым кIэтхэжьыгъ.\nА IэнатIэм Iуагъэхьэгъэ Сергей Стельмах аужырэ илъэсихым къалэу Мыекъуапэ ипащэ иапэрэ гуадзэу щытыгъ, мэхьанэшхо зиIэ лъэныкъо заулэмэ, муниципальнэ социальнэ программэхэм ягъэцэкIэни ахэм къахиубытэу, афэгъэзэгъагъ. Мы тхьамафэм республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащи зэрэзэблахъугъэр шъугу къэтэгъэкIыжьы. Министрэм ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэнэу Мырзэ Джанбэч агъэнэфагъ.\nАдыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ и Министерстви кадрэ зэхъокIыныгъэхэр къыщыхъугъэх. Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет иунашъоу Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ иминистрэ игуадзэу Алексей Поддубнэр зэрагъэнафэрэм ехьылIагъэм Премьер-министрэм ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар кIэтхэжьыгъ. ЫпэкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым конституционнэ, административнэ правэмкIэ икафедрэ ар щылэжьагъ, илъэс заулэрэ «Мыекъопэ мыгъучIыпцIый компанием» Iоф щишIагъ, ОАО-у «Майкоппромсвязь» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу щытыгъ.\nПоддубный Алексей Олег ыкъом илъэс 44-рэ ыныбжь. Адыгэ къэралыгъо университетым июридическэ факультет дэгъу дэдэу 1998-рэ илъэсым къыухыгъ. Юридическэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат.


IэкIыб адыгэмэ ащыщэу нэбгырих ныIэп 2019 илъ. Адыгеим къэкIожьыгъэр »\nАдыгэхэу IэкIыб къэралыгъиплIым ащыщхэу программэу «Ягухэлъ елъытыгъэу Адыгэ Республикэм къэзгъэзэжьын зыIохэрэ илъэпкъэгухэм 2019-2021 илъэсхэм яIэпэIэгъущтымкIэ» 2019 илъэсым нэбгырих къэзгъэзэжьыгъэр.\nА нэбгырихым программэм зэрэхэлэжьэшъущт тхылъхэр аратыгъ, – къетхы сайтэу circassianpress.com зыфиIорэм. Ахэмэ ащыщхээу нэбыритIур Тыркуем ицIыфых, нэбгыритIур – Иорданиер ары, зыр – Сириер, адрэ зыр – Узбекистан.\nЛъэпкъ IофыгъохэмкIэ комитетэу Адыгэ Республикэм щыIэм къызэритырэмкIэ, къетхы а зыцIэ къэтIогъэ сайтым, Урысые хьыкумэтым блэкIыгъэ илъэсымкIэ квотэ 300 Адыгеим къыритыгъагъэр. Ащ къикIырэр адыгэмэ квотихыр къатефагъэмэ, адрэ купыр нэмыкI цIыфлъэпкъымэ ащыщхэм атырагощагъээу ары.\nТыгу сайтэу circassianpress.com зыфиIорэм къегъэкIыжьы, непэ Адыгеим нэбгырэ 2000 фэдиз адыгэхэу IэкIыб къикIыжьыгъэхэу щэпсэу. Къэралыгъэу къыздэкIыжьгъэхэри къепчъы: Сириер, Тыркуер, Иорданиер, Израилыр, нэмыкIхэр.\n2012 илъэсым Москва адыгэмэ зэIукIэу щашIыгъагъэр сурэтым ит.\nОпубликовал admin, 10-02-2020, 19:56. Просмотров: 183\n– IэкIыб лъэпкъэгъумэ ащыщхэу Адыгеим нэбгырэ 20 къащэжьынэу аIо


Дунаим щэрэIу — Адыгэ макъ\nРедактор 15.10.2021 15.10.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысыем ишъолъырхэм академическэ музыкэмкIэ яфестивалэу «Музыкальнэ Адыгеир» чъэпыогъум и 11 — 12-м яплIэнэрэу Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние, республикэм культурэмкIэ и Министерствэ кIэщакIо зыфэхъугъэхэ фестивалым Москва, Санкт-Петербург, Къыблэм, Темыр Кавказым къарыкIыгъэхэр хэлэжьагъэх.\nРеспубликэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ фестивалым изэхэщэкIо куп итхьамэтагъ. Адыгэ Республикэм икомпозиторхэм я Союз ипащэу Нэхэе Аслъан Ю. Аулъэм тхьамэтагъор дызэрихьагъ. ЗэхэщэкIо купым хэтыгъэх республикэм культурэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу О. Гавшинар, культурэмкIэ Министерствэм иотдел ипащэу Б. Шэуджэныр, АР-м и Къэралыгъо филармоние ипащэу М. Къулэр, республикэм искусствэхэмкIэ иколледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм ипащэу Щ. Куфанэр, АР-м и Къэралыгъо филармоние и Къэралыгъо симфоническэ оркестрэ ихудожественнэ пащэу П. Темыркъанэр, филармонием ипащэ игуадзэу Э. Хьаджымэр.\n— КультурэмкIэ Министерствэм, АР-м икомпозиторхэм я Союз, республикэм и Къэралыгъо филармоние зэхащэгъэ фестивалым зеушъомбгъу, — къыщиIуагъ министрэу Аулъэ Юрэ зэфэхьысыжь зэхахьэм. — Урысые Федерацием икомпозиторхэм я Союз и ГъэIорышIапIэ итхьаматэу Рэщыд Калимуллиным тизэхахьэ къыщиIуагъ шъолъырхэм яфестиваль къэралыгъо фестиваль хъуным зэрэфэхьазырыр. Фестивалыр Мыекъуапэ зэрэщыкIуагъэм музыкальнэ искусствэм хэшIыкI фызиIэхэм уасэ фашIыщт. Тэ къыхэдгъэщырэр фестивалым Мыекъуапэ лъапсэ зэрэщишIыгъэр, Урысыем иIофтхьабзэхэм ащыщ хъуным тызэрэпылъыщтыр ары.\n— Академическэ музыкэр шэпхъэ лъагэхэм алъыIэсыгъ, — къыщиIуагъ зэIукIэм Рэщыд Калимуллиным. — Ащ фэдэ музыкэр зыгу рихьыхэрэр зэхэзыхы зышIоигъохэр филармонием щызэIукIагъэхэу сэлъытэ. ГъэпсыкIэу фестивалым иIэм узыIэпещэ, Урысыем ифестиваль зызэхатщэкIэ, музыкальнэ искусствэм хэхъоныгъэ инхэр фэхъущтых.\nАдыгэ Республикэм икомпозиторхэм я Союз итхьаматэу Нэхэе Аслъан, нэмыкIхэм фестивалым зызэриушъомбгъугъэр хагъэунэфыкIыгъ. Урысыем ифестиваль зызэхащэкIэ академическэ музыкэм нахь зыкъиIэтыщт.\nМузыкальнэ искусствэм ипроизведение дэгъухэм анахь дэгъужьхэр ары академическэ музыкэм хэхьагъэхэу тлъытэхэрэр. Ащ фэдэ IофшIагъэхэм уядэIуныр зымыуасэ щыIэп.\n«Музыкальнэ Адыгеим» Москва, Санкт-Петербург, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Дагъыстан, Темыр Осетием — Аланием, Чэчэным, Башкортостан, Татарстан, Астрахань ыкIи Ростов хэкухэм, Краснодар краим, Адыгеим якомпозиторхэм аусыгъэхэр щыIугъэх.\nТигушъхьэ кIуачIэ къэзыIэтыгъэхэм ащыщ дунэе музыкальнэ искусствэм хэхьэгъэ произведениехэм ягъусэу къош республикэхэм, Адыгеим якомпозиторхэм япроизведениехэр фестивалым зэрэщызэхэтхыгъэхэр.\nДаур Аслъан Къэрэщэе-Щэрджэсым и Къэралыгъо гимн ыусыгъ, ащ ипроизведениеу къушъхьэчIэсхэм яхьылIагъэр симфоническэ оркестрэм къыригъэIуагъ, дирижерыр Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Аркадий Хуснияров.\nАдыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым икомпозитор цIэрыIоу ХьаIупэ Джэбраил «Къэбэртэе ныбжьыкIэ увертюр» зыфиIоу ыусыгъэр фестивалым щызэхэтхыгъ. Композитор ныбжьыкIэу Анзорыкъо Долэт ыусыгъэми тигуапэу тедэIугъ.\nКомпозитор ныбжьыкIэу Артем Пысь Мыекъуапэ щапIугъ, Москва консерваторием Iоф щешIэ. Адыгэмэ яшэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэу «шыблэ-уджыр» ащ ыусыгъ. Симфоническэ оркестрэм идирижерэу СтIашъу Къэплъан музыкантхэм япащэу лъэпкъ орэдышъор къырагъэIуагъ.\nУрысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, композиторэу Дмитрий Шостакович ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къызыфагъэшъошэгъэ Нэхэе Аслъан ипроизведениеу фестивалым щызэхэтхыгъэхэр гум къегущыIыкIых, псэм фэIорышIэх.\nТатарстан икомпозиторхэм я Союз итхьаматэу, Урысыем, дунаим ащызэлъашIэрэ композиторэу Рэщыд Калимуллиным зэхахьэм къыщытиIуагъ Урысыем, Европэм ячIыпIэ хэхыгъэхэм ащ фэдэ произведениехэр къащебгъэIонхэр яфэшъуашэу зэрэщытыр.\nНэхэе Аслъан икъэшъо мэкъамэу «Уджыр» рапсодием къыпкъырыкIыгъ. Симфоническэ оркестрэм произведениер къыригъэIуагъ. Дирижерыр СтIашъу Къэплъан, орэдышъор пщынэмкIэ къыхезыгъадзэрэр Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Мышъэ Андзаур. Произведениер лъэпкъ гупшысэм хэгъэщагъ. Гур зэредзэ, егъэгупшысэ, щыIэныгъэм фещэ.\nАдыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Ольга Мамикян скрипкэмкIэ, АР-м изаслуженнэ артистэу Василий Причепэ флейтэмкIэ, дунэе зэнэкъокъухэм ялауреатэу, профессорэу Санкт-Петербург къикIыгъэ Александр Яковлевым фортепианэмкIэ, нэмыкIхэр концертхэм ахэлэжьагъэх, орэдышъохэр агъэжъынчыгъэх.\nТемыр Осетием — Аланием, Астрахань хэкум, Адыгеим, Москва, фэшъхьафхэм якомпозиторхэм япроизведениеу фестивалым щыIугъэхэр гум шIукIэ къинэжьыщтых. Куфэнэ Щамсэт, Сулейманов Юныс, Хьакъуй Аслъан, нэмыкIхэу творческэ купхэм япащэхэм фестивалым щызэхахы-гъэр, щалъэгъугъэр щыIэныгъэм шIукIэ къыщятэжьыщт.\nФестивалым студентхэр, еджэкIо ныбжьыкIэхэр, музыкэр зышIогъэшIэгъонхэр еплъыгъэх. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ фестивалым нахь зиушъомбгъунэу фэтэIо. Хъупэ Мурат Адыгеим фэгъэхьыгъэу ыусыгъэр оркестрэм къыригъэIуагъ.\nФестивалым чанэу хэлэжьагъэхэм шIухьафтынхэр афашIыгъэх.\nПредыдущая В Адыгее особое внимание уделяют обеспечению безопасности в сфере туруслуг\nСледущая ЗэхэщакIохэр IофшIагъэхэм къяжэх


Неущ пIалъэр екIы\nКIэлэцIыкIоу зыныбжь илъэси 3-м шIомыкIыгъэхэм ыкIи 3 — 16 зыныбжьхэм афагъэнэфэгъэ ахъщэ тынхэм апае лъэIу тхылъхэр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд джыри езымытыгъэ ны-тыхэм Iоныгъо мазэм и 30-р имыкIызэ ар агъэцэкIэн фае.\nЗыныбжь илъэсищым шIомыкIыгъэхэм мэлылъфэгъу, жъоныгъокIэ, мэкъуогъу мазэхэм сомэ мин тфырытф къафэкIуагъ, 3-м ехъугъэу, ау 16-м шIомыкIыгъэхэм сомэ мин пшIырыпшI къаратыгъ.\nАхэм анэмыкIэуи, къэхъугъакIэхэм къащегъэжьагъэу илъэс 16-м шIомыкIыгъэхэм анэсэу, бэдзэогъу мазэм сомэ мин пшIырыпшI зэтыгъоу афатIупщыгъ. Ар нахьыпэкIэ ахъщэ тынэу зигугъу къэтшIыгъэхэр къафэкIонхэм пае атыгъэгъэ лъэIу тхылъхэм къапкъырыкIыхэзэ афагъэпсыгъ. Арышъ, кIасэу тхылъыр зытыжьыхэрэми ари къыфэкIощт.\nИлъэси 3-м зыныбжь шIомыкIыгъэхэм афагъэнэфэгъэ ахъщэм пае лъэIу тхылъыр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ащыптыми хъущт, ау илъэси 3 — 16 зыныбжьхэм къаратыщтыр порталыр ары ныIэп зыщыбгъэпсын фаер. Джащ фэдэу тхылъхэр фондым ичIыпIэ органэу узпэблагъэм е МФЦ-м уякIуалIэми пIахыщт. КIэлэцIыкIур лъыплъэнэу е ыпIунэу къаIызыхыгъэхэр ежь ашъхьэкIэ екIолIэнхэ фае.\nНы-тыхэу джыри лъэIу тхылъыр зымытыгъэхэм неущ пIалъэр зэрикIырэр агу къэтэгъэкIыжьы.\nЦIыфыр IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр электроннэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэным техьажьын е зытетым тетэу къыгъэнэжьын фитэу хъугъэ.\nIофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм яIофшIапIэ Iутхэм ар чъэпыогъум и 31-м шIомыкIэу алъагъэIэсын фаеу щыт.\nМы тхылъыр непэ зытетым нахь тесагъэми, электроннэ шIыкIэм шIогъабэу хэлъыр къыдгурыIон фае. Ащ итхагъэм цIыфым ежь зыщыфаем зыщигъэгъозэн ылъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ихьэмэ зэпстэури ылъэгъущт. Пенсием игъэпсынкIи мыщ ишIогъэшхо къэкIощт, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэмкIи Iэрыфэгъу.\nКадрэхэмкIэ организацием зэхъокIыныгъэ организацием щыхъугъэмэ, а мазэм къыкIэлъыкIорэм и 15-м шIомыкIэу, IофшIапIэм зыгорэ къыIухьагъэмэ е IукIыжьыгъэмэ, ащ фэгъэхьыгъэ унашъор къыздикIыгъэм ыужырэ мафэм нахь мыкIасэу УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм электроннэ шIыкIэм тетэу макъэ рагъэIун фаеу зэрэщытыр IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм джыри зэ агу къегъэкIыжьы.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор, зэкIэ IофшIапIэм Iутхэм, зытетым тетэу къэзгъэнэжьыгъэхэри ахэтхэу, ятрудовой книжкэхэр электроннэ шIыкIэу афэгъэпсыгъэн фаеу зэрэщытыр ары.\nПредыдущая В Адыгее будущих механизаторов будут учить управлять на новой технике\nСледущая Адыгея стала лидером в ЮФО по росту индекса промпроизводства


МэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыжьыгъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nПсэуалъэхэм яшIын лъагъэкIуатэ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Красногвардейскэ районым» тыгъуасэ щыIагъ. Мыщ ит псэупIэхэу Хьатикъуаерэ Джамбэчыерэ адэт культурэм и Унэрэ гурыт еджапIэмрэ зэрагъэцэкIэжьыгъэхэр, зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр зэригъэлъэгъугъ, цIыфхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, нэмыкIхэри.\nКультурэм и Унэу Хьатикъуае дэтыр гъэцэкIэжьынхэм ауж къызэрэзэIуахыжьырэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм АР-м и ЛIышъхьэ къыщыгущыIэзэ къоджэдэсхэм игуапэу къафэгушIуагъ, псэуалъэм изэтегъэпсыхьан Iоф дэзышIэгъэ пстэуми зэрафэразэр ариIуагъ. ЛIэшIэгъу ныкъом ехъукIэ узэкIэIэбэжьмэ ашIыгъэ учреждением бэшIагъэу гъэцэкIэжьынхэр зэрищыкIэгъагъэхэр, мы гумэкIыгъор шъолъырым ит нэмыкI культурэм иунэхэми зэрашъхьэщытыр ыкIи ар дэгъэзыжьыгъэным яшъыпкъэу зэрэпылъхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Мы аужырэ илъэсхэм мыщкIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным, ащ пае лъэныкъо зэфэшъхьафхэм къарыкIырэ мылъкур дгъэфедэным тынаIэ тет. БлэкIыгъэ илъэс закъом культурэм и Уни 5-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащыкIуагъэх, зы кIэу тэшIы. Гухэлъэу тиIэмкIэ 2019-рэ илъэсым учреждении 8 джыри зэтедгъэпсыхьажьыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ТэркIэ пшъэрылъ шъхьаIэр культурэм иунэхэм ыпэкIэ мэхьанэу яIагъэм, псэупIэхэм, анахьэу цIыфхэр макIэу зыдэсхэм, яобщественнэ-культурнэ гупчэу зэрэщытыгъэхэм къыфэгъэзэжьыгъэныр ары. ЦIыфхэр зыщызэIукIэхэрэ, зызщагъэпсэфырэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ зыщагъэкIорэ чIыпIэу, джащ фэдэу лъэпкъ творчествэм икъэухъумэн ыкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм мыхэр сыдигъуи ягупчагъэх, непи арэущтэу щытын фае. Ащ фэдэ пшъэрылъ ыгъэцэкIэн фае гъэцэкIэжьынхэм ауж непэ къызэIутхыжьырэ культурэм и Унэ.\nХьатикъуае дэт культурэм и Унэ епхыгъэу Iоф зышIэрэ кружокхэм джырэ уахътэм нэбгырэ 600-м ехъу къякIуалIэ. Ахэм ащыщэу нэбгырэ шъищ фэдизыр кIэлэцIыкIух, шъитIур ныбжьыкIэх. АР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, учреждением игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр ешIылIэгъэнхэм пэIухьэгъэ мылъкур «Единэ Россием» ипартийнэ проектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм къыдыхэлъытэгъагъ. ХэдзакIохэм яшIоигъоныгъэхэр, пшъэрылъэу къагъэуцугъэхэр къыдилъытэзэ, партием ыIуагъэр зэригъэцэкIэжьырэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къыхэжъугъэщых, творческэ амалэу аIэкIэлъхэм зыкъызэIуахынымкIэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу шъуафэхъу, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ культурэм иIофышIэхэм закъыфигъазэзэ. — Тэ талъэныкъокIэ къыттефэрэр зэкIэ зэшIотхыщт, тишIуагъэ шъодгъэкIыщт. Псэуалъэм изэтегъэпсыхьан епхыгъэ IофшIэныр зэрифэшъуашэу зыгъэцэкIэгъэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «ТЭМ- СТРОИМ» щылажьэхэрэм, ащ ипащэу Уджыхъу Байслъан сафэраз. Къуаджэм щыпсэухэрэм джыри зэ сафэгушIо, культурэм и Унэ Iутхэм творческэ гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу сафэлъаIо.\nЗэхахьэм нэужым къыщыгущыIагъэх Красногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэу Осмэн Альберт, псэуалъэр зыгъэцэкIэжьыгъэ компанием игенеральнэ директорэу Уджыхъу Байслъан, культурэм и Унэу Хьатикъуае дэтым ипащэу БжьэшIо Сарэ. КъызэраIуагъэмкIэ, проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 10-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Ащ дакIоу, республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ, учреждением ищыкIэгъэ пкъыгъохэм ящэфын ыкIи псэуалъэм къыпэIулъ чIыпIэм изэтегъэпсыхьан сомэ миллиони 3 пэIуагъэхьагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ, район администрациемрэ культурэм и Унэрэ япащэхэр игъусэхэу лентэ плъыжьыр зэпаупкIи, аужырэ шапхъэхэм адиштэу агъэцэкIэжьыгъэ учреждениер къызэIуахыжьыгъ. Ар ыкIоцIкIэ зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр республикэм ипащэ ыуплъэкIугъ, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.\nКъэIогъэн фае, блэкIыгъэ илъэсым Хьатикъое къоджэ псэупIэм ибюджет ихахъохэр сомэ миллиони 9,1-м ехъоу агъэнэфэгъагъ, зэрагъэцэкIагъэр — сомэ миллиони 10,4-рэ мэхъу. ЧIыпIэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ мин 434-м ехъу урамхэм ягъэнэфын пэIуагъэхьагъ. Нэбгырэ 17 зыIут фельдшер-мамыку IэзапIэм Iоф ешIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIитIу, культурэм иунитIу дэтых. ПсэупIэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэхэм ахэлажьэ, ахэм къащыдэлъытэгъэ мылъкоу къаIэкIахьэрэмкIэ пшъэрылъ зэфэшъхьафхэр зэшIуахых, инфраструктурэр зэтырагъэпсыхьэ.\nЯтIонэрэ чIыпIэу КъумпIыл Мурат къызэкIолIагъэр гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIогъэ къуаджэу Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр ары. Гъэсэныгъэм иучреждение ичIэхьэгъу дэжь АР-м и ЛIышъхьэ къыпэгъокIыгъэх ащ ипащэу ЛIышэ Люсе,къуаджэм инахьыжъхэр, кIэлэцIыкIухэр, нэмыкIхэри. Республикэм ипащэ кIэлэеджакIохэм гущыIэгъу афэхъугъ, гъэхъагъэу ашIыхэрэм защигъэгъозагъ.\n— Джырэ уахътэ пшъэрылъ шъхьаIэу къуаджэм ыпашъхьэ щытыр демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр, сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ игукъэкIыкIэ Джамбэчые дэт гурыт еджапIэр агъэкIэжьыгъ, икIэрыкIэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ, джы непэ ищыкIэгъэ пстэури ащ IэкIэлъ. Гъэсэныгъэм иучреждение игъэцэкIэжьын цIыфыбэ къыхэлэжьагъ, ахэм зэкIэми къоджэдэсхэр афэразэх. ЕджапIэм икабинетхэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъэх, шэпхъэшIухэм адиштэу ахэр зэрэзэтырагъэпсыхьагъэхэр игуапэу къыхигъэщыгъ.\nЕджапIэм испортзал щыкIогъэ шъхьэихыгъэ зэдэгущыIэгъум илъэхъан къоджэдэсхэр зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр КъумпIыл Мурат фагъэзэнхэ амал яIагъ. АР-м и ЛIышъхьэ иупчIэжьэгъоу Тхьэлъэнэ Вячеслав, Джамбэчые инахьыжъхэм я Совет хэтхэм ащыщхэр, Адыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Хъунэго Рэщыд, нэмыкIхэри ащ къыщыгущыIагъэх. ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр, ящыкIагъэхэр зэхэзышIыкIырэ ыкIи IэпыIэгъу къафэхъурэ АР-м и ЛIышъхьэ «тхьауегъэпсэу» къыраIуагъ. Къуаджэм ищыIакIэ зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр анахь шъхьаIэу къыхагъэщыгъ.\nКъуаджэм дэт псэуалъэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ящыкIагъэр ягъэгъотыгъэным республикэм ыкIи муниципалитетым япащэхэм анаIэ тет. Культурэм и Унэу мыщ дэтым иунашъхьэрэ гъэфэбэпIэ системэмрэ 2018-рэ илъэсым агъэцэкIэжьыгъэх, шъхьаныгъупчъэхэр ыкIи пчъэхэр зэблахъугъэх. Джамбэчые этнографическэ музеим игъэфэбапIэ 2017-рэ илъэсым зэтырагъэпсыхьагъ. Спонсорхэм яIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Насып» зыфиIорэм гъэцэкIэжьынхэр рашIылIагъэх.\nГъэхъагъэхэм анахьи псэупIэм иIофыгъохэм язэшIохын анаIэ тырагъэтын зэрэфаер республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу зэхахьэм къекIолIэгъэ цIыфхэм къатыгъэ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъ, гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ ведомствэхэм, къулыкъухэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n— Тызэгъусэу, тиIо зэхэлъэу Iоф зэдатшIэмэ, щыкIэгъабэхэр дэдгъэзыжьынхэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу тшIын тлъэкIыщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКрасногвардейскэ районым ипсэупIитIум ащыкIогъэ Iофтхьабзэхэм якIэухыгъ Адыгеир зэрыгушхорэ лъэпкъ ансамблэу «Ислъамыем», творческэ купхэм пчыхьэм къатыгъэ концертыр.\nАпшъэрэ Iофыгъом иапэрэ зэхэсыгъу →


УПСАУНЭУ УФАЕМЭ | Адыгэ Макъ\nГумкIи, лъымкIи федэ\nАщ фэдэ уасэ реты народнэ медицинэм бысымгуащэхэм шхыныгъо зэфэшъхьафхэр зыхашIыкIырэ баклажаным. А хэтэрыкIым шъоу иIэм къыхэкIыкIэ «синенькэкIэ» цIыфхэр ащ еджэх.\nБаклажаным игъо хъугъэмэ къызэрэпшIэщтыр ышъо зызэрэзэблихъурэр ары. Зигъо хъугъэ хэтэрыкIыр къыпымычэу уахътэ зытешIэкIэ, ар нахь фыжьы хъужьэу регъажьэ. Къызыуугъоирэм ыуж «синенькэхэр» мэфи 10-м нахьыбэрэ щыбгъэлъхэ хъущтэп. ЧIыпIэу зыщыпIыгъыщтхэри мэзэхэн фае, нэфынэм ахэр хэлъхэмэ, щэнаут веществоу «соланин» зыфаIорэр ащ хэхъонэу регъажьэ. Ащ псауныгъэм зэрар рихын ылъэкIыщт.\nНароднэ медицинэм зэригъэунэфыгъэмкIэ, мы хэтэрыкI лъэпкъыр бгъэфедэнкIэ дэгъу атеросклерозым зыщыуухъумэнымкIэ, ащ лъыр егъэкъабзэ, гуузым епхыгъэу цIыфыр мэпщымэ, шъоущыгъу уз е подагрэ иIэмэ, ишIуагъэ къэкIо, кIэтIыим дэгъоу Iоф регъашIэ. Мыр пщэрыщэ хъухэрэм нахьыбэрэ агъэфедэн фаеу елъытэ народнэ медицинэм. «Нарушение обмена веществ» зыфаIорэм зыщыухъумэгъэнымкIи мы хэтэрыкIыр IэпыIэгъушIоу щыт.\nШЪУФЭСАКЪ! ЩЫНАГЪО! Нэгъум е кIэтIыим егъэ уз (язвэ) иIэмэ, баклажаным уфэсакъын фае, ащ хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр бэрэ умыгъэфедэхэмэ нахьышIу.\nМы хэтэрыкI лъэпкъыр бгъэфедэ хъущтэп лъым шъоущыгъоу хэлъыр макIэмэ, гемоглобиныр шапхъэм шIокIэу агъэунэфыгъэмэ, ныбачъэ бэрэ охъумэ.\nIэзэкIэ амалэу иIэхэр\nКъупшъхьэ зэрытыпIэхэм плъырстыр уз яIэмэ, псы литрэныкъом щайджэмышхым из содэ хэбгъэткIухьанышъ, узырэ чIыпIэм щыпфэщт. Ащ ыкIыIу теплъхьащт зэтеупкIыгъэ баклажан тхьакIыгъэу, гъушъыжьыгъэу нэужым пахъэкIэ гъэушъэбыжьыгъэр («распаренный» зыфаIорэр). Ахэр зэпшIэгъэ чIыпIэм цы шъэбэ пшъэдэлъыр къепщэкIынышъ, сыхьати 3-рэ тебгъэлъыщт. Уахътэр зикIыкIэ баклажаныр тепхыжьынышъ, псы чъыIэтагъэкIэ а зэрытыпIэр птхьакIыжьыщт ыкIи тыгъэгъэзэ дэгъэ тIэкIу ащ щыпфэщт.\nМыщ фэдэ IэзакIэм узыр хигъэжъукIыщтэу еIо народнэ медицинэм.\nАтеросклерозыр, жъэжъые етагъэр (нефритыр)\nЗыцIэ къетIогъэ узхэм агъэгумэкIыхэрэм баклажаным хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр нахьыбэрэ агъэфедэнхэ фаеу къыхегъэщы народнэ медицинэм.\nБаклажаным къыкIэфыгъэкIэ псыри IэпыIэгъушIу хъущт. Мафэ къэс тIогъогогъо ащ фэдэ псы стэчаным ызыплIанэ уешъомэ, лъыр еукъэбзы, егъэкIэжьы, ар зэрыкIорэ лъынтфэхэр нахь егъэушъэбых. Лъы къабзэр зэрыкIорэ лъынтфэхэм абгъухэр Iужъу, пытэ зыхъухэкIэ ары диагнозэу «атеросклерозыр» загъэуцурэр.\nЛъыр мэкIэныр (малокровиер)\nМы хэтэрыкIым лъыр нахьыбэ ышIэу, ыгъэбаеу еIо народнэ медицинэм. Медицинэм пылъ шIэныгъэлэжьхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ, баклажаным гъуаплъэ (медь) бэу хэлъ. Ары лъым хэзыгъахъорэр, нахьыбэ зышIырэр. Ащ пае мы узыр зиIэхэм мафэ къэс зы баклажан ашхымэ, ишIуагъэ къэкIощт.\nЦэ лъапсэхэр мэузыхэмэ (пародонтоз уиIэмэ), цэхэр гъожьышъохэмэ\nАхэмкIи мы хэтэрыкIыр IэпыIэгъушIу хъун ылъэкIыщт. Народнэ медицинэм къызэриIорэмкIэ, ащ пае баклажаныр бгъэстыщт яжьэ ар мэхъуфэ. Нэужым а яжьэмкIэ мафэм тIогъогогъо пцэхэр плъэкIыхэзэ пшIыщт (IэхъуамбэхэмкIэ).\nБаклажаныр ыкIышъо зэрэтелъэу бгъэжъэнышъ, бгъэушъэбыщт. Нэужым ар (бгъэушъэбыгъэр) зэрэхъугъэм фэдиз щыгъу хэптэкъощт ыкIи дэгъоу ахэр зэхэбгъэкIухьащтых. IэхъуамбэхэмкIэ ащ ухэIабэмэ, цэлхэм ащыпфэмэ, цэхэри плъэкIыхэзэ пшIыщт.


Адыгэ Хэку Таймс: ТхьакIущынэ Аслъан Афыпсыпэрэ Пэнэхэсрэ япащэхэм аIукIагъ\nТхьакIущынэ Аслъан Афыпсыпэрэ Пэнэхэсрэ япащэхэм аIукIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм ипащэу КIакIыхъу Ахьмэд, къуаджэу Пэнэхэс инахьыжъхэм я Совет итхьаматэу Бастэ Мэджыдэ, Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм инароднэ депутатхэм ясовет идепутатэу Джарымэ Шырахьмэт ыкIи Афыпсыпэ дэт мэщытым иимамэу Зэрамыку Альджэрые зыхэтыгъэхэ лIыкIо купым тыгъуасэ IукIагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владислав Федоровыр, республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.\nАфыпсыпэхэр зыгъэгумэкIыхэу къагъэнэфэгъэ Iофыгъо шъхьаIэр Шапсыгъэ псыубытыпIэм игъэцэкIэжьын иухыжьын ары. Мыщ къыпэблэгъэ псэупIэхэм псыр акIэмыоным дакIоу, пынджлэжьыным фэгъэзагъэхэм икъу фэдизэу псыр аIэкIэхьаным ипшъэрылъхэр мы псыубытыпIэм егъэцакIэх. Ащ игъэцэкIэжьын аухэу, иIофшIэн зыригъэжьэжьыкIэ пынджыр зыщагъэтIысырэ чIыгум джыри гектар мини 3,5-м ехъу къыхэхъощт. Джащ фэдэу республикэм ыкIи Краснодар краим ярайонхэу мыщ къыпэблагъэу щысхэмкIэ мэхьанэшхо иI дамбэм пхырыкIырэ гъогуми.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэу, мы лъэныкъом къыдилъытэрэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм федеральнэ гупчэм ынаIэ лъэшэу тет. БлэкIыгъэ илъэсым, бжыхьэм Адыгеим щыIагъ ыкIи псыубытыпIэм игъэцэкIэжьын фэгъэзэгъэ къулыкъухэм ыкIи подрядчикхэм ялIыкIохэр зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъо ригъэкIокIыгъ УФ-м мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ игуадзэу Павел Семеновым. Ащ зэфэхьысыжьэу фэхъугъэхэм адиштэу псэолъэшI IофшIэнхэр нахь псынкIэу агъэцэкIэнхэу ыкIи объектым изэтегъэпсыхьан 2016-рэ илъэсым аухыжьынэу къэзэрэугъоигъэхэм унашъо зэдашIыгъ.\nФедеральнэ программэм хэхьэгъэ гидротехническэ псэуалъэм изэтегъэпсыхьан зэкIэмкIи сомэ миллиарди 2,3-рэ тефэнэу агъэнэфагъ. 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу псыубытыпIэм игъэцэкIэжьын сомэ миллиард 1,3-рэ пэIуагъэхьагъ.\nСирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъухэм яIофыгъохэм ыгъэгумэкIэу АР-м и ЛIышъхьэ ащи къыкIэупчIагъ.\nШъхьэлэхъо Аскэр къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы IэкIыб къэралым къикIыжьыгъэ адыгэхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм япхыгъэ IофшIэныр джыри лъагъэкIуатэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Сирием къикIыжьыгъэ тилъэпкъэгъу нэбгыри 143-рэ Афыпсыпэ къоджэ псэупIэм щэпсэух. Меценатхэм, ялъэкъоцIэгъухэм ыкIи ежь репатриантхэм яшIуагъэкIэ зихэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм апае унэ 14 ашIыгъ. Джырэ уахътэм униплI аухыжьынэу щыт, чIыгу Iахьи 5-мэ фундаментыр ащагъэчъыгъ. Ащ нэмыкIэу псэупIищ ащэфыгъ.\nУФ-м ихэбзэгъэуцугъэ диштэу къэзыгъэзэжьыгъэхэм зэкIэми ятхылъхэр афагъэхьазырыгъэх. Урысыбзэр зэрашIэрэмкIэ нэбгырэ 51-мэ ушэтынхэр мы мафэхэм акIугъэх. Нахьыбэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыгъэх, Пэнэхэс дэт гурыт еджапIэм кIэлэцIыкIу 16 щеджэ, блэкIыгъэ илъэсым еджапIэр къэзыухыгъэ нэбгыри 5 Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иполитехническэ колледж икъутамэу поселкэу Яблоновскэм дэтым чIэхьагъэх.\nАфыпсыпэ къоджэ псэупIэм непэ хэхъоныгъэу ышIыхэрэм, зэшIуахын алъэкIыгъэхэм, тапэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыхэрэм лIыкIо купым хэтхэр нэужым къытегущыIагъэх.\nПсэупIэхэм ясанитарнэ зытет шапхъэхэм адиштэным анаIэ тырагъэтыныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр ТхьакIущынэ Аслъан къыIуагъ. Ащ фэIорышIэщт хэушъхьафыкIыгъэ техники 150-рэ фэдиз мы аужырэ илъэсхэм Адыгеим къызэрищэфыгъэр ыкIи ахэр муниципалитетхэм зэратырагощагъэр ащ къыхигъэщыгъ.


ШIухьафтынхэр тэгъэхьазырых — Адыгэ макъ\nИлъэсыкIэр къызщихьащтым, тыгъэгъэзэ мазэм иаужырэ мафэхэм, жьым хьалэмэтыгъэ горэ хэгъэкIухьагъэм фэдэу къыпщэхъу.\nЦIыфхэм жъугъэу тучанхэр къакIухьэх, яIахьылхэм, агукIэ къапэблагъэхэм, яIофшIэгъухэм шIухьафтынхэр къафыхахых. Хэти ыгъэнэфэгъэ шIухьафтыныр зыфищэфырэм ыгу рихьыным пылъ. Непэрэ тхыгъэм гъэзетеджэхэм зафэдгъэзагъ. ИлъэсыкIэр агъэмэфэкIымэ, шIухьафтынхэр ащэфымэ тяупчIыгъ. Джэуапхэм ащыщхэм шъуащыдгъэгъозэщт.\nРазиет: «ИлъэсыкIэм ехъулIэу шIухьафтынхэр сигупсэхэм апэзгъохыныр сикIас. Ахэр згъэгушIонхэм пае якIасэхэм шъэфэу сакIэупчIэ, зэсэгъашIэ, нэужым зыфаIуагъэр къафэсщэфыным сыпылъ. Сикъорэлъф цIыкIухэр анахьэу къахэсэгъэщых. Хабзэ хъугъэу IэшIу-IушIу къэмланхэр афэсэгъэуцу, ащ нэмыкIэу зигугъу къашIыгъэ джэгуалъэхэри гъусэ афэсэшIы. Сэ сшъхьэкIэ шIухьафтын лъапIэу сыда сиIэр? Сигупсэхэр згъэгушIонхэр, афэсщэфыгъэм уасэ зэрэфашIыгъэр синэрылъэгъу хъуныр сэркIэ уасэ зимыIэ насып. Ау ежьхэм ягукъэкIкIэ зыгорэ къысфащэфыгъэу е аIэшъхьитIукIэ ашIыгъэу къыспагъохымэ — ащ лъэшэу сигъэгушIощт».\nЗурет: «ИлъэсыкIэм ехъулIэу шIухьафтын цIыкIухэр сиIахьылхэм афэсшIыныр сикIас. Ахэм тапэкIэ къашъхьэпэжьыщт пкъыгъохэр къыхэсэхых. ЦIыфым шIомыгъэшIэгъоныщтыр фэсщэиныр сишэнэп. ШIухьафтын пэпчъ сыгукIэ къыхэсэхы, ар зэстырэм шъхьэпэнэу, щыгушIукIынэу сыфай. Ар зэрагъэфедэрэр слъэгъу зыхъукIэ, лъэшэу сегъэгушIо. Мыгъэ сабыйхэм яттыщт IэшIу-IушIу къэмланхэр сщэфыгъэх, ау джэгуалъэу зигугъу къашIыгъэхэр джыри зэзгъэгъотыгъэхэп. Сшъхьэ пае къэсIон хъумэ, шIухьафтын лъапIэ къыспагъохыным сыкIэхъопсырэп. ЦIыфым ыгу сыкъэкIыгъэу къыситыгъэр згъэлъэпIэщт. Илъэс къэс тиунагъокIэ хэбзэ цIыкIу тиI: унэмкIэ тищыкIэгъэщт пкъыгъо горэ къэтэщэфы. Мыгъи ар тыукъуагъэп. Джащ фэдэ хэхъоныгъэмкIэ илъэсыжъыр зэунэкIэу, къихьэрэм уфакIо зыхъукIэ, нахьышIур къызэрэбдэхъущтым уицыхьэ телъэу орэхьаты».\nМурат: «Уахътэр лъэкIуатэ, илъэсыр зытыухыкIэ къыкIэлъыкIорэр къехьэ. Ащ хьалэмэтыгъэ хэлъэу слъытэрэп ыкIи ИлъэсыкIэр игъэкIотыгъэу згъэмэфэкIыныр сихабзэп. Ау шIухьафтынхэр сшынахьыкIэ цIыкIухэм сыдигъуи афэсэшIы. Ахэм нэгушIохэу афэпхьыгъэр къызэтырахы зыхъукIэ, ори уадэчэфы. Анахь къыспэблагъэхэу, сиунагъо щыщхэм мыгъэ шIухьафтынхэр афэзгъэхьазырыгъэх. Сэ сшъхьэкIэ, шIухьафтын гъэнэфагъэ къысфашIыным сежэрэп. ИлъэсыкIэм анахь шIухьафтын лъапIэу сызыфаер сигупсэхэм псауныгъэ пытэ яIэу сигъусэнхэр ары».\nСаида: «СицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу ИлъэсыкIэр анахь мэфэкI шъхьаIэу щыIэхэм ащыщэу сэлъытэ. Илъэс къэс сятэ елкэ къысфихьыщтыгъэ, ащ ымэ гухахъо хэзгъуатэзэ згъэкIэракIэщтыгъэ. ИлъэсыкIэм икъихьэгъум хьалэмэтыгъэ горэ хэлъым фэдэу къысщыхъузэ зыфэзгъэхьазырыщтыгъэ. Нахьыжъы сыхъугъ нахь мышIэми, мэфэкIым сигуапэу сежэ. Сисабыйхэм сырягъусэу елкэр тэгъэкIэракIэ, ахэм ИлъэсыкIэм мэхьанэ ин ратыным сыпылъ. Силъфыгъэхэр анахь зыкIэхъопсыхэрэ шIухьафтынхэр зэрытхэгъэ тхьапэ ЛIыжъ ЩтыргъукIым фатхы. Тхыгъэм итыр сишъхьэгъусэрэ сэрырэ къэтэщэфы ыкIи елкэм афычIэтэлъхьэ. Джащ фэдэу сиIахьылхэри згъэшIонхэр сикIас. Ахэм илъэс къэс шIухьафтын цIыкIухэр афэсэгъэхьазыры. Сэри сыгукIэ сызыфаер зыфэсэщэфыжьы, шIухьафтын къыспагъохынри сыгу рехьы. Мыгъэ сызыфаеу зигугъу къэсшIыгъэр къысфащэфыгъ, сэри шIухьафтынхэр сигупсэхэм афэсщэфыгъах».\nСэ сшъхьэкIэ, ИлъэсыкIэр сигуапэу сэгъэмэфэкIы. НэмыкI илъэс къехьэ, ащ гупшысэ гъэнэфагъэхэр уегъэшIы, гухэлъыкIэхэр еопхых. ИлъэсыкIэм икъихьагъум игъэкIотыгъэу зыфэсэгъэхьазыры. СиIахьылхэм шIухьафтынхэр къафыхэсэхы, ахэр згъэгушIонхэм сишъыпкъэу сыпылъ. Хэти анахь ищыкIагъэу зигугъу къышIыгъагъэр амалэу сиIэмкIэ фэсщэфыщт. Сэри, ягулъытэ къызнэсыгъэу, шIухьафтын къысфагъэшъошагъэмэ — лъэшэу сыщыгушIукIыщт. ЦIыфым угу къыдищае шIоигъоу къыогупшысагъэмэ, ар насыпыгъэкIэ сэлъытэ.\nНэкIубгъор зыгъэхьазырыгъэр Абрэдж Сэтэнай.\nПредыдущая ИлъэсыкIэ Iанэр тэгъэкIэракIэ