ТЕРАКТЫР зиIэшIагъэхэр тэумысых — Адыгэ макъ\nТЕРАКТЫР зиIэшIагъэхэр тэумысых\nРедактор 05.04.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМэлылъфэгъум и 3-м къалэу Санкт-Петербург къыщыхъугъэ тхьамыкIагъом, метрополитеным щашIыгъэ терактым икъэбар зэкIэми зэхахыгъ, ащ изэхэщакIохэр аумысыгъэх, ахэр къэгъотыгъэнхэ ыкIи пшъэдэкIыжь пхъашэ ягъэхьыгъэн фаеу зэралъытэрэр пстэуми къаIо.\nХьакъи, лажьи зимыIэ цIыфхэр зэрэхэкIодагъэхэр, шъобж атещагъэ зэрэхъугъэр Урысыем ицIыфхэм ямызакъоу, IэкIыб къэрал благъэхэм ыкIи нахь чыжьэхэм ащыпсэухэрэми гухэкI ащымыхъун ылъэкIыгъэп. Телевидением иканалхэмкIэ къатыгъэ къэбархэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, СССР-м хахьэщтыгъэ республикэхэу къэралыгъо шъхьаф хъужьыгъэхэм япащэхэм ямызакъоу, нэмыкI къэралхэми терактыр зиIэшIагъэхэр зэраумысыхэрэр, хэкIодагъэхэм ыкIи шъобж зытещагъэ хъугъэхэм яIахьылхэм зэрафэтхьаусыхэхэрэр къизыIотыкIырэ телеграммэхэр Урысыем и Президентэу Владимир Путиным къыфагъэхьыгъэх. КъызэрэтшIошIырэмкIэ, Санкт-Петербург къыщыхъугъэ терактыр гухэкI зыщымыхъугъэ, ар зиIэшIагъэхэр зымыумысыгъэ Адыгеим исэп. ТызэупчIыгъэ пстэуми джащ тетэу къытаIуагъ.\nНэгъуцу Хьамед, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидат:\n— Дунэе терроризмэм пхъашэу пэуцужьыгъэным, терроризмэр политикэ кIочIэ шъхьаIэу хэзыхыгъэхэм зэряфэшъуашэм тетэу адэзекIогъэным Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зэрэфэхъугъэм демыгъэштэн плъэкIыщтэп. Пчъагъэрэ ащ къыIуагъ террористхэр Сирие закъом къызэрэщымыуцущтхэр, ахэр тихэгъэгуи зэгорэм къылъыIэсынхэ зэралъэкIыщтыр ыкIи пхъашэу апэуцужьыгъэным ренэу тыфэхьазырын, сакъыныгъэ къызыхэдгъэфэн зэрэфаер. Ащ игущыIэхэр, иеплъыкIэхэр мары джыри зэ къэшъыпкъэжьыгъэх. Дунэе терроризмэм гъунэпкъэ гъэнэфагъэ иIэу щытэп. Емынэм фэдэу ащ зэрэдунаеу зыщиушъомбгъун ылъэкIыщт. Арышъ, сэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, террористхэм ягъогупэ пхъашэу пыбзыкIыгъэным фэшI цIыф пстэуми сакъыныгъэ къызыхагъэфэн, алъэкIыщтыр тыдэкIи щашIэн фае. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаехэм ащыщэу сэлъытэ ныбжьыкIэхэм язекIокIэ—шIыкIэхэр, ягупшысакIэ, гъогу зафэм тещэгъэным иIофыгъохэр зехьэгъэнхэр, пIуныгъэ IофшIэныр гъэлъэшыгъэныр.\nХъурмэ Щамсэдин, IофшIэным иветеран:\nХьакъи, лажьи зимыIэ цIыфхэу метром щызекIохэрэр терактым зэрэхэкIодагъэхэр хэти гухэкIышхо щыхъугъэу сэлъытэ. КъызэрэсшIошIырэмкIэ, ар зиIэшIагъэхэр правэухъумэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэм къагъотыщтых ыкIи хьыкумым ыпашъхьэ рагъэуцощтых, нэмыкI екIолIакIэ а Iофым иIэн ылъэкIыщтэп. Мыщ фэдэ тхьамыкIагъохэр тапэкIи къэмыхъунхэм фэшI зэкIэми зыч-зыпчэгъоу тызэкъотын, тлъэкIыщтымкIэ хабзэм тыгоуцон фае. Мамыр щыIакIэр зыгу ымыштэрэ, терроризмэ зекIуакIэкIэ тетыгъор зыубытын зыгу хэлъ пстэуми пшъэдэкIыжьышхо ягъэхьыгъэныр анахь шэпхъэ шъхьаIэу щытын фаеу сеплъы.\nИунэ къикIи, псаоу ихьажьыным щыгугъызэ IофышIэ кIуагъэм е нэмыкI гухэлъ зиIэу урамым къытехьагъэм зэримыгъэзэжьыгъэр, ошIэ-дэмышIэу зэраукIыгъэр е уIэгъэшхо тещагъэ зэрэхъугъэр зызэхэпхкIэ, ащ фэдэм лъэшэу угу емыгъун плъэкIыщтэп. Терроризмэм къыхэкIэу цIыфхэм тхьамыкIагъо къяхъулIэн зэрилъэкIыщтыр джыри зэ нэрылъэгъу къытщыхъугъ мэлылъфэгъум и 3-м. ТелевидениемкIэ къатыгъэ къэбархэм зэращыхагъэунэфыкIыгъэу, нэбгырэ пэпчъ уплъэкIугъошIоп, зафэри, терроризмэ гухэлъ зиIэри зэхэфыгъуаех. Арэу щытми, цIыфхэр жъугъэу зыщызэIукIэхэрэ чIыпIэхэм, общественнэ транспортым бэкIэ нахь сакъэу тащыщытын зэрэфаер джыри зэ тыгу къэдгъэкIыжьы сшIоигъу. Iалъмэкъхэр е нэмыкI пкъыгъохэр зыщимыщыкIэгъэ чIыпIэхэм къащагъэнагъэхэу зылъэгъухэрэм правэухъумэкIо къулыкъухэм яIофышIэхэм псынкIэу макъэ арагъэIун фае. Зыч-зыпчэгъоу тызэкъотэу мамыр щыIакIэм тыфэбэнэн фаеу сэлъытэ.\nПредыдущая ТичIыопс ибаиныгъэ къыхэхъуагъ\nСледущая ЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры


Республика Адыгея - ЯIофшIэн рагъэжьэжьы\nЗекIон отраслэр къызэIухыжьыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ апэрэ едзыгъор Адыгеим щырагъажьэ. Бэдзэогъум и 6-м мыщ фэгъэхьыгъэ унашъом кIэтхагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАщ къызэрэщиIорэмкIэ, апэрэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу экскурсионнэ организациехэм, унэе санитар купхэр зиIэ турпредприятиехэм яIофшIэн рагъэжьэжьын амал яIэщт. Ау Роспотребнадзорым ишапхъэхэр зыгъэцэкIэрэ организациехэр арых туристхэр къезгъэблэгъэнхэ зылъэкIыщтхэр. Ащ фэшI АР-м зекIонымрэ курортхэмрэкIэ и Комитет шэпхъэ гъэнэфагъэхэр ыштагъэх.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, коронавирусыр къызпыхьагъэхэм япчъагъэ республикэм нахь макIэ зыщыхъурэм ыуж зекIоным епхыгъэ организациехэм яIофшIэн псынкIэу рагъэжьэжьын амал яIэным фэшI шапхъэу (стандартэу) щыIэхэм ягъэцэкIэн зыфагъэхьазырынэу араIогъагъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу чIыпIэ мини 2,5-рэ фэдиз зиIэ хьакIэщ ыкIи нэмыкI объект шъэныкъом кIахьэрэм цIыфхэр рагъэблэгъэнхэм фэхьазырых.\nХьакIэу къакIохэрэм республикэр шIукIэ агу къинэжьыным, дэгъоу загъэпсэфыным афэшI зекIоным ипредприятиехэм амалэу яIэр зэкIэ рахьылIэ. Экскурсиехэм къащегъэжьагъэу экстремальнэ аттракционхэм анэсэу Iофтхьабзэхэр зэхащэх. Мы илъэсым щынэгъончъэным имызакъоу, санитарнэ шапхъэхэм ягъэцэкIэн къыдалъытэныр пшъэрылъ шъхьаI.\nАдыгеим къакIохэрэр чIыпIэ дахэхэм кIонхэ, шIуагъэ къытэу яуахътэ агъэкIон алъэкIыщт. Ахэм ащыщых зыми фэмыдэ чIыопсым ыкIи тарихъым ясаугъэтхэр: тыди щызэлъашIэрэ зыгъэпсэфыпIэу Лэгъо-Накъэ, поселкэу Гъозэрыплъ, Партизанскэ гъэхъунэр, дольменхэр, нэмыкIхэри.\n05.08.2020 ЕджэкIо пэрытхэм аIукIагъэх\n05.08.2020 Зэдэлэжьэныгъэр лъагъэкIотэщт\n04.08.2020 Пшъэрылъхэм адиштэу


Сирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nСирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районымкIэ къуаджэу Пэнэхэс щыпсэухэрэ нахьыжъхэм: ЛIыф Аскэр, Бастэ Мэджыдэ ыкIи ефэндэу Джарымэ Шахьмэт зэIукIэгъу адыриIагъ. Къуаджэм изэтегъэпсыхьан ыкIи социальнэ мэхьанэ зиIэ проект заулэмэ язэшIохын ахэр атегущыIагъэх.\nЧылэм иIофхэм язэшIохын фэгъэзагъэхэм къуаджэм изэтегъэпсыхьанкIэ, гъэпсэфыпIэ шъолъырхэр, кIэлэцIыкIу ыкIи спорт джэгупIэхэр гъэпсыгъэнхэмкIэ, гъогухэр гъэцэкIэжьыгъэнхэмкIэ, псэолъакIэхэр шIыгъэнхэмкIэ яеплъыкIэхэр къаIотагъэх.\nХэушъхьафыкIыгъэу ахэр зытегущыIагъэхэр Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэр ары. НепэкIэ къуаджэу Пэнэхэс Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ нэбгыри 118-рэ щэпсэу. Iоф зышIэн зылъэкIынхэу ахэтхэм янахьыбэм Iоф ашIэ, ахэм якIэлэцIыкIухэр еджапIэм чIэхьагъэх, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм макIох. Хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэхэм чIыгу Iахьхэр къафыхагъэкIыгъэх. Унэ 18 ашIыгъ ыкIи цIыфхэр ачIэхьажьыгъэх, уни 8-мэ Iоф тIэкIу-шъокIухэр арашIылIэжьых. Джыри унэ 12 ашIынэу щыт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, къуаджэхэм социальнэ Iофыгъохэр ащызэшIохыгъэнхэмкIэ хабзэм икъулыкъухэм Iофышхо зэшIуахы. Ащ елъытыгъэу республикэр федеральнэ къэралыгъо программэхэм ахэлажьэ.\nГущыIэм пае, Тэхъутэмыкъое районым нэбгырэ 50-мэ ателъытэгъэ гупчэ район сымэджэщ щашIы, джащ фэдэу нэбгырэ 200-мэ зы сменэм яфэIо-фашIэхэр щагъэцэкIэнхэу поликлиникэ агъэпсы. АдыгеякIэм нэбгырэ 990-рэ зычIэфэщт еджапIэр щаухы, къуаджэу Тэхъутэмыкъуае ФОК-м ишIын щаухы, псэупIэу Яблоновскэм культурэм и Унэу дэтыр къащэфыжьыгъ ыкIи муниципалитетым ратыжьыгъ. Инфраструктурнэ псэуалъэхэм язэтегъэпсыхьан лъэкIуатэ, къутырэу Суповскэм фельдшер-мамыку унэм ишIын щырагъэжьэнэу рахъухьагъ.\n— Мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр тищыкIэгъэ дэдэхэу щытых, къоджэдэсхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае тшIагъэр ыкIи зэшIотхынэу къытпыщылъыр нахь дэгъоу ахэм къащэнафэ. Хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэмрэ муниципалитетхэмрэ язэдэлэжьэныгъэ нахь кIочIакIэ ащ фэдэ IофшIакIэм къыхелъхьэ. Предложениехэу къахьыгъэхэм икъоу защыдгъэгъозэщт ыкIи цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае ищыкIагъэхэ Iофтхьабзэхэр зетхьащтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРайоным ипащэ къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм Пэнэхэс игъогухэр зэщиз ашIыгъэх, джыри а IофшIэныр лъагъэкIотэщт. Мы илъэсым кIэлэцIыкIу ыкIи спорт джэгупIэхэр ашIыщтых.\nКъуаджэм илIыкIохэм игъоу алъэгъугъэхэр къыдилъытэхэзэ, зэIукIэгъум икIэухым республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ заулэ афишIыгъ Сирием къикIыжьыгъэхэм ящыIакIэ нахь зэтегъэпсыхьэгъэнымкIэ, къоджэ кIоцI гъогухэу мыжъо-пшэхъо зэхэлъхэр зытелъхэм ягъэцэкIэжьынкIэ, санитарием ишапхъэхэм адиштэу псэупIэхэр шIыгъэнхэмкIэ. Ащ фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къытыгъ.


ИгущыIэ фаби Iэзэгъу — Адыгэ макъ\nПшызэ къэралыгъо медицинэ институтыр къыухыгъ. Илъэс 42-рэ зы сэнэхьатым ритыгъ. Адыгэкъалэ дэт сымэджэщым иполиклиникэ кIэлэцIыкIу врачэу Iоф щызышIэрэ Апсалямэ Дарихъан къызыщытхъужьырэп, ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм бэрэ къатегущыIэныр ишэнэп. Адыгагъэу хэлъыр исэнэхьат рипхызэ, цIыфхэм гущыIэгъу афэхъу.\nУзыр бгъэунэфыным шIэныгъэм имызакъоу, гулъыти ищыкIагъэу ащ елъытэ. Сымаджэхэм адэжь кIон фаеу бэрэ мэхъу. Тхьаусыхэрэп, IофшIэныр къехьылъэкIэу ылъытэрэп. Анахь пэблэгъэ цIыфым фэдэу сабыим дэгущыIэ, еушъыиныр къыригъэкIоу къыхэкIы.\nПсауныгъэ пытэ кIэлэцIыкIум иIэным пае зэрэпсэурэ шIыкIэм, унагъом изэфыщытыкIэхэм ялъытыгъэм гъунэ имыIэу Дарихъан елъытэ. Сабыир зэрэшхэрэм хэта лъыплъэн фаер? УпчIэм иджэуап врачыр лъыхъузэ унагъом гукIэ зыфегъазэ. КIэлэцIыкIум псауныгъэ пытэ иIэмэ, зыщыпсэурэ хэгъэгури лъэшы хъущт. Унагъор пытэмэ, хэгъэгури пытэщт.\nСымаджэм уеушъыиныр, гущыIэ фабэ епIоныр шэнышIу зыфэхъугъэмэ Дарихъан ащыщэу иIофшIэгъухэм къаIуатэ. Врачыр псэ зыпыт гущыIэкIэ зэрэIазэрэр, гущыIэм цIыфыр зэригъэхъужьырэр шъэфэп.\nАужырэ илъэсхэм зэпахырэ узым медицинэр зыпэуцум, Д. Апсалямэм къиныгъуабэ зэпичыгъ. Сэнэхьатэу къыхихыгъэм рыгушхозэ, врачхэр цIыфхэм зэраIукIэщтыгъэхэм къытегущыIэ. Хэбзэ къулыкъушIэхэр IэпыIэгъу къафэхъухэзэ, шIыкIэшIухэр къызэрагъотыщтыгъэхэр щыгъупшэрэп.\nОчэпщые къыщыхъугъ. Нэхаемэ яунагъо кIэлэегъэджи 5 къикIыгъ. Ятэу Нэшъэрдин ыпхъухэр пIуныгъэм зэрэфэлажьэхэрэм ыгъэгушIощтыгъ. Дарихъан медицинэр гукIэ къызэрэхихыгъэр ипшъэшъэгъухэм ашIэщтыгъ, шIоу щыIэр къыдэхъунэу фаIощтыгъ.\n— ТикIэлэцIыкIухэр тинеущырэ мафэх, — еIо Апсалямэ Дарихъан. — Сыфай пытэу алъэ теуцонхэу, яхэгъэгу фэшъыпкъэхэу псэунхэу.\nIэпэIэсэныгъэ ин зиIэ Д. Апсалямэм медицинэм иIофышIэ ныбжьыкIэхэм ишIуагъэ арегъэкIы, упчIэу къыратыщтым емыжэу ясэнэхьат нахь куоу щегъэгъуазэх.\n«ЗышIэн зымышIэрэм мафэм остыгъэр хегъанэ» зыфиIорэ адыгэ гущыIэжъым бэмэ уарегъэгупшысэ. Дарихъан IофшIэн имыIэу мафэ къыхэкIырэп. ИгукIэгъу зыригъушъомбгъузэ, цIыфхэм аIокIэ.\nМедицинэм иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние джырэблагъэ щыкIуагъэм Апсалямэ Дарихъан рагъэблэгъагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, хэбзэ къулыкъушIэхэр, медицинэм иIофышIэхэр зыхэлэжьэгъэхэ Iофтхьабзэр бзылъфыгъэм щыгъупшэжьыщтэп.\nУрысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ «Отличник здравоохранения» зыфиIорэ бгъэхэлъхьэ тамыгъэр къыфигъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем Апсалямэ Дарихъан къыфэгушIуагъ, бгъэхалъхьэр къыритыжьыгъ.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Урысыем псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ и Щытхъу тхылъ Дарихъан къыфагъэшъошагъ.\nЩытхъоу фаIорэм зэрэхэхъуагъэм фэшI иIофшIэгъухэр, ныбджэгъухэр, Iахьылхэр фэгушIуагъэх. Дарихъанрэ ишъхьэгъусэу Рэджэбрэ якъорэлъфхэр зэдапIух. КIэлэцIыкIухэм сыд фэдэ сэнэхьат къыхахыщтми, цIыфышIухэу, Адыгэ Республикэм щытхъур къыфэзыхьыхэрэм ащыщ хъунхэу афэлъаIох.\nПредыдущая На площадке «Единой России» на ПМЭФ губернаторы представили результаты развития регионов\nСледущая Форумым иIофшIэн къыхиубытэу


ХэбзэухъумакIохэм къаты — Голос Адыга\nРедактор 16.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ кадрэхэмкIэ подразделениехэм 2019-рэ илъэсым имэзих IофшIэнэу агъэцэкIагъэм изэфэхьысыжьхэр зыщашIыгъэхэ зэхэсыгъо мы мафэхэм щыIагъ.\nАщ тхьамэтагъор щызэрихьагъ полковникэу Александр Ермиловым. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх ведомствэм иаппаратрэ иотделхэмрэ якъулыкъушIэхэр.\nА.Ермиловым пэублэ псалъэ къышIызэ, мы илъэсныкъом ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ подразделениехэм яIофышIэхэм щытхъу хэлъэу къулыкъур зэрахьыгъэр, япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIагъэхэр хигъэунэфыкIыгъ.\nЗиIофшIэнкIэ анахь къахэщыгъэхэ къулыкъушIэхэм АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ ищытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъэх. Ахэм ащыщых Александр Муратовыр, Виктория Качаровскаяр, Александр Богдановыр, Къанэкъо Любовь, Эмма Михайлец ыкIи КIэмэщ Нэфсэт.\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэм фэгъэзэгъэ къулыкъум Тэхъутэмыкъое районым Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр щыригъэкIокIыгъэх. Мы муниципалитетым щыпсэурэ илъэс 38-рэ зыныбжь хъулъфыгъэр хэбзэнчъэу зэрэзекIорэр гъэунэфыгъэным а пстэури фэгъэхьыгъагъ.\nПолицием иIофышIэхэр ыпэкIи мы хъулъфыгъэм лъыплъагъэх, ащ иунэ наркотикхэр щиIыгъынхэ ыкIи ыгъэфедэнхэ ылъэкIыщтэу мы мафэхэм къэбар къаIэкIэхьагъ.\nЗэгуцафэхэрэм иунэ къызалъыхъум, кIэп зыкIоцIыщыхьэгъэ пкъыгъо 12 къырахыгъ. Эксперт-криминалистхэм зэрагъэунэфыгъэмкIэ ар грамм 25-м ехъу.\nХъулъфыгъэм ылъэныкъокIэ уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ, лажьэ иIэу загъэунэфыкIэ илъэси 3-м нэс хьапс къыхьын ылъэкIыщт.\nАР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу, полицием игенерал-майорэу Владимир Алай гумэкIыгъо зиIэ цIыфхэр Мыекъуапэ щыригъэблэгъагъэх. Республикэм щыпсэухэрэ нэбгыри 9-мэ пащэм зыкъыфагъэзагъ. Ведомствэм иподразделениехэм ыкIи икъулыкъухэм ялIыкIохэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх.\nХэбзэухъумакIохэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэм, уголовнэ Iоф зырызхэм язэхэфын зэрэлъыкIуатэрэм, нэмыкI Iофыгъохэми цIыфхэр агъэгумэкIыщтыгъэх. Джащ фэдэу полицием ухэхьан зэрэплъэкIыщтым ылъэныкъокIи упчIэхэр къатыгъэх. Закъыфэзыгъэзэгъэ пстэуми игъэкIотыгъэ джэуапхэр арагъэгъотыгъэх, ащ дакIоу министрэм къулыкъу зэфэшъхьафхэм пшъэрылъхэр афишIыгъэх.\n2019-рэ илъэсым бэдзэогъум и 6-м автомобиль гъогоу «Инэм – Адыгэкъал» зыфиIорэм хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъо къытехъухьагъ. ПэшIорыгъэшъэу зэрагъэунэфыгъэмкIэ, къуаджэу Тэхъутэмыкъуае фэзыузэнкIыгъэу чъэщтыгъэ Лада Приорэм ируль кIэрысыгъэ водителым гъогурыкIоным ишапхъэхэр ыукъуагъэх, игъогу текIи, ыпэкIэ къикIыщтыгъэ КамАЗ-м еутэкIыгъ.\nГухэкIышху нахь мышIэми, Приорэм иводительрэ илъэс 37-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу ащ къыдисыгъэмрэ аварием хэкIодагъэх. Хьылъэзещэ машинэм ируль кIэрысыгъэм зи къехъулIагъэп.\nМы хъугъэ-шIагъэм епхыгъэ уплъэкIунхэр хэбзэухъумакIохэм рагъэкIокIых.\nПредыдущая «Адыгэ макъэм» ипроект\nСледущая Зэрифэшъуашэу Iоф адашIэ


Орэдым зэфищэщтых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.05.2017\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМэкъуогъум и 21-м къыщыублагъэу и 23-м нэс фестивалэу «Гринландия» зыфиIорэр къалэу Киров, псыхъоу Быстрицэ инэпкъ щыкIощт. Хэлажьэ зышIоигъо пстэури ащ къырагъэблагъэ.\nОрэдус-орэдыIо творчествэм культурэ хабзэу хэлъыр къызфагъэфедэзэ, къэралыгъор шIу ягъэлъэгъугъэныр, орэдусыным ижанрэ хэгъэхъогъэныр зэхэщакIохэм мы фестивалымкIэ зыфагъэуцурэ пшъэрылъхэм ащыщых. Ащ гупшысэ шъхьаIэу щыпхырыщыгъэм зэреджагъэхэр — «Мы — дети твои, Россия!»\nЗэлъашIэрэ цIыфыбэ фестивалым къекIолIэнэу ежэх. Апэрэ бзылъфыгъэ-космонавтэу Валентина Терешковар, бобслеимкIэ олимпийскэ чемпионэу Алексей Воеводэ, народнэ артистэу Иосиф Кобзон, нэмыкIхэри «Гринландием» къекIолIэнхэу агъэнафэ.\nIофтхьабзэр зыщыкIощтыр мыщ фэдэу зэтеутыгъэщт: Урысыем ишъолъырхэр, Кировскэ хэкум ирайонхэр, студентхэр, унагъохэр ыкIи IофшIэпIэ купхэр зыдэщытыщтхэр. КъекIуалIэ зышIоигъохэм ялъэIу тхылъхэр мы уахътэм зэхэщэкIо комитетым аIехых, зычIэсыщтхэр егъэнафэх.\nМыгъи фестивалым педагогическэ гупчэ къыщызэIуахыщт — псэупIэу Башарово игъэхъунэ кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэу гукъэкIхэр зиIэхэр, сэнэхьатымкIэ лъэгэпIэ зэфэшъхьафхэм анэсы, Урысыем ицIыф цIыкIухэр зыпIухэ зышIоигъохэр къыщызэрэугъоищтых.\nФестивалым итворческэ уцугъо лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ баищт. А зы уахътэм сценищмэ Iоф ашIэщт: шъхьаIэр, цIыкIур ыкIи дзэ-патриотическэр. Хабзэ зэрэхъугъэу, орэдус-орэдыIохэм апэ творческэ мастерскойхэм ащядэIущтых, анахь дэгъухэр къахахыщтых ыкIи сценэ цIыкIум къытехьащтых. ШIухьафтын шъхьаIэр къизыхырэмрэ фестивалым илауреатхэмрэ гала-концертым нэужым хэлэжьэщтых орэдус цIэрыIохэу къырагъэблэгъагъэхэм аготхэу.\nГъэхъунэм ихьакIэхэм спортивнэ зэнэкъокъухэр къяжэх: футболымкIэ, волейболымкIэ, хьылъэIэтынымкIэ, кIэпсэ зэпэкъудыинымкIэ, Iэпшъэ зэбэнымкIэ ыкIи шахматхэмкIэ.\nМы Iофтхьабзэм фэгъэхьыгъэу нахь игъэкIотыгъэ къэбарыр сайтэу www.grinlandia.ru зыфиIорэм ижъугъотэн шъулъэкIыщт.


Ягуапэу еджэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 25.01.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nШIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ Адыгэ республикэ институтым мы мафэхэм цIыфыбэ щызэблэкIы, курс пчъагъэмэ Iоф ашIэ. Тэ тилъэгъунэу тызыфэкIуагъэхэр адыгабзэмкIэ езыгъаджэхэрэм афызэхащагъэхэр арых.\nИнститутым ипащэу Тхыгъо Фатимэ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъэ апэрэу хэушъхьафыкIыгъэу Краснодар краимкIэ Успенскэ, ТIопсэ ыкIи Псы-шIопIэ районхэм якIэлэегъаджэхэм егъэджэнхэр институтым афызэхащагъэх. Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Краснодар краим и Институтрэ шIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ республикэ институтымрэ зэрэзэгурыIуагъэхэм ишIуагъэкIэ ащ фэдэ амал щыIэ хъугъэ.\n— Курсхэм мэхьанэшхо яIэу къысшIошIы. Мыщ къэкIогъэ нэбгыри 10-р зыкIожьыкIэ, ярайонкIэ адыгабзэм икIэлэегъаджэхэм аIукIэщтых, яшIэныгъэхэмкIэ адэгощэщтых, методическэ материалхэу мыщ щаугъоигъэхэм ащагъэгъозэщтых.\nКурсхэм япащэу, институтым иметодист шъхьаIэу Мамый Марыет къызэриIуагъэм-\nкIэ, гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ краим и Институт филологиемкIэ икафедрэ ипащэу Ирина Невшупа курсхэм къякIолIагъэхэм ынаIэ къатырегъэты, егъэджэным, нэмыкI Iофтхьабзэхэм къахэлажьэ. Ащ фэдэу непэ Iэнэ хъураеу Адыгэ республикэ гимназием щызэхащэрэм ар хэлажьэ.\nКурсым щыIэу, Шъхьэщэфыжь еджапIэм икIэлэегъаджэу Анцокъо Эммэ ублэпIэ классхэр регъаджэх, илъэс 15 хъугъэу Iоф ешIэ. Мыгъэ апэрэ классэу ыштагъэм нэбгырэ 22-рэ ис.\n— Мыекъуапэ апэрэу курсхэр щысэкIух, сигуапэу седжэ, сищыкIэгъэхэ материалхэр сэугъоих. Мыгъэ сштэгъэхэ кIэлэцIыкIухэр урысыбзэкIэ мэгущыIэх. Ащ лъэшэу сегъэгумэкIы, — еIо Эммэ.\nТIопсэ еджапIэу N 2-м икIэлэегъаджэу КIакIыхъу Мариет, ТIопсэ районымкIэ Новомихайловскэм къикIыгъэ Шъхьэлэхъо Нэфсэт, ШэхэкIэешхом щыщэу Гъошъо Салэмэт, ШъхьэщэфыжькIэ Хъуажъ Фатимэ, Мэлэхъо Асиет ыкIи нэмыкIхэм къаIуагъэр зыфэкIожьырэр зы — зэкIэми адыгабзэр кIэлэцIыкIухэм арагъашIэ ашIоигъу, ащкIэ амалэу щыIэ пстэури агъэфедэ, ау егъэджэн тхылъхэр, методическэ IэпыIэгъухэр нахьыбэу ящыкIагъэх, адыгэбзэ урокхэм апае къатIупщырэ сыхьатыр ашIомакI.\nКурсхэр зэрэзэхэщагъэхэр лъэшэу агу рехьы, ахэм бэкIэ ащэгугъых. Iоф адэзышIэхэрэ кIэлэегъаджэхэм, методистхэм лъэшэу афэразэхэу ацIэ къыраIо. Ахэр методистэу Мамый Марыет, Мыекъопэ гимназиеу N 5-м адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Гъыщ Светлан, Адыгэ къэралыгъо университетым адыгэ филологиемкIэ ыкIи культурэмкIэ ифакультет идеканэу Хьамырзэкъо Нуриет, Мыекъопэ гимназиеу N 22-м икIэлэегъаджэу Къатмэс Эмм, Адыгэ республикэ гимназием икIэлэегъаджэхэу Мэлгощ Лид, ГъукIэлI Мариет ыкIи нэмыкIхэри.


Закон о республиканском бюджете принят в окончательном вариантеТхылъ шъхьаIэр аштагъ\n9 декабря 2019 года 15:32\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм я XLIV-рэ зэхэсыгъоу иIагъэм 2020-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр щаштагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр ащ хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм зэрищагъ.\nБюджетыр зыфэдэщтым къытегущыIагъ Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу, бюджет-финанс, хэбзэIахь ыкIи экономикэ политикэмкIэ, предпринимательствэмкIэ ыкIи IэкIыб зэпхыныгъэхэмкIэ Комитетым ипащэу Iэщэ Мухьамэд. Ащ фэгъэхьыгъэ законопроектым тегущыIэнхэу АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом къызэрэхилъхьагъэр, апэрэ еджэгъумкIэ аштагъэм джыри къыфагъэзэжьынми ар кIэщакIо зэрэфэхъугъэр ащ къыIуагъ. Федеральнэ бюджетым къикIэу сомэ миллиардрэ миллион 297-рэ мин 454-м ехъу республикэм къыфэкIощт. Ар зыпэIуагъэхьащтым фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьынхэр законопроектым фэшIыгъэнхэр ары ащ ушъхьагъу шъхьаIэу фэхъугъэр.\nIэщэ Мухьамэд къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэс бюджетыр хахъохэмкIэ сомэ миллиард 24-рэ миллион 485-рэ мин 349-рэ зэрэхъущтыр, хъарджхэр сомэ миллиард 25-рэ миллион 580-рэ мин 76-м ехъущтых. ПрогнозхэмкIэ, хэбзэIахьэу ыкIи мыхэбзэIахьэу сомэ миллиард 11-рэ миллион 556-рэ мин 452-рэ къыхэхъощт, зымыгъэзэжьын мылъкоу къыхэлъхьагъэ хъущтыр сомэ миллиард 12-рэ миллион 928-рэ мин 896-м ехъущт, зыщыкIэщтыр сомэ миллиардрэ миллион 94-рэ мин 727-рэ.\n— ЯтIонэрэ еджэгъумкIэ тыхэплъэнышъ, зыпэIудгъэхьащтыр зэхэтфынэу сомэ миллион 322-рэ мин 946-м ехъурэ зэрэтиIагъэм шъущыгъуаз, — ыIуагъ Iэщэ Мухьамэд. — А ахъщэм щыщэу сомэ миллион 261-м ехъур Гъогу фондым фэкIуагъ. Ащ щыщэу миллиони 115-р автомобиль гъогоу зэкIэми зэдагъэфедэхэрэм ягъэцэкIэжьын пэIуагъэхьанэу псэупIэ койхэм атегощагъэ хъугъэ. Сомэ миллион 61-рэ мин 653-м ехъур министрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд хэгъэхъогъэнэу зэдэтштагъэ.\nГъогу фондым фатIупщыгъэр зэрагощыгъэм нахь игъэкIотыгъэу къытегущыIэзэ, Инэм къэлэ псэупIэ коим сомэ миллион 35-р, Адыгэкъалэ сомэ миллион 30-р ыкIи къалэу Мыекъуапэ сомэ миллион 50-р афэкIощтэу ары къызэриIуагъэр.\nЗэкIэ гъэтэрэзыжьынэу къыхалъхьагъэхэм мылъкур зэрафэмыхъугъэм къыхэкIыкIэ ащыщхэр къызэрэзэкIагъэкIожьыгъэхэр, ау министрэхэм я Кабинетрэ гъэтэрэзыжьынхэм кIэщакIо афэхъугъэхэмрэ ахэм джыри къафагъэзэжьынэу зэрэрахъухьагъэр Парламентым и Тхьаматэ игуадзэ къыIуагъ.\nБлэкIыгъэ илъэсхэм афэдэу социальнэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн анахь шъхьаIэхэм ащыщэу бюджетым къыщыдалъытагъ. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащтыри шIокI зимыIэ Iофхэм ащыщ. Ахэм къащыдэлъытагъэхэм япхырыщын пае республикэ проектэу агъэнэфагъэхэм апэIуагъэхьанэу 2020-рэ илъэс бюджетым сомэ миллиарди 3-рэ миллион 231-м ехъу къыщыдалъытагъ.\nЗаконопроектым ятIонэрэ еджэгъумкIэ хаплъэхи, зытегущыIэхэм ыуж зэпстэури къыдэлъытагъэу 2020-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр депутатхэм аштагъ.\nШIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2020-рэ илъэсымкIэ ибюджет зыфэдэщтыми, 2021 — 2022-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэри мы зэхэсыгъом щаштагъ. Ащ къызэрэщиIорэмкIэ, хахъохэмкIэ ар сомэ миллиарди 5-рэ миллион 668-м ехъущт, хъарджхэри ащ фэдизыщтых. Ар 2019-рэ илъэс бюджетым нахьи сомэ миллион 449-рэ мин 394-м ехъукIэ нахьыб.\nУнагъоу зигъот макIэм сабыеу къихъухьагъэм пае мазэ къэс ахъщэ етыгъэным фэгъэхьыгъэ республикэ закони депутатхэм аштагъ. 2019-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м ыуж ящэнэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъоу зигъот макIэм кIэлэцIыкIур зэрыпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу республикэм щагъэнэфагъэм фэдиз мазэ къэс къыратынэу ыгъэпсын ылъэкIыщтэу ащ къыщеIо. АдыгеимкIэ ар сомэ 9590-рэ мэхъу. Сабыим ыныбжь илъэсищым нэсыфэкIэ а ахъщэ IэпыIэгъур къыфэкIощт. АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым ащ фэдэ унагъоу зыфагъэпсыщтыр 1338-рэ хъущт.\nКъэралыгъо тамыгъэхэм, бюджетым игъэпсын, АР-м и Конституционнэ Хьыкум, IофшIэгъэ илъэсхэр изыгъэкъугъэхэм япенсиехэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм, гъогурыкIоным изэхэщэн, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ къэралыгъо хэбзэ органхэм пшъэрылъэу яIэхэм япхырыщын, зыныбжь имыкъугъэхэм яIофхэм ахэплъэрэ комиссием, нэмыкIхэм япхыгъэ законхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ законопроектхэми атегущыIагъэх, аштагъэх.\nПстэумэ ауж, зэряхабзэу, УФ-м инэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ къулыкъухэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэми депутатхэр атегущыIагъэх, игъоу алъытагъэхэри зыдырамыгъэштагъэхэри ахэм ахэтых.


Апэрэу хагъэунэфыкIы — Адыгэ макъ\nРедактор 30.06.2020 30.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНепэ, мэкъуогъум и 30-м, парламентаризмэм и Дунэе мафэ къэралыгъуишъэм ехъумэ апэрэу хагъэунэфыкIы.\nПарламентхэм я Союз и Дунэе конференцие 1889-рэ илъэсым имыщ фэдэ мафэ зэхащэгъагъ. Ащ фэшI ООН-м и Генеральнэ Ассамблее парламентаризмэм и Дунэе мафэу ар къыхихыжьыгъ.\nМыщ фэдэ мафэ щыIэным кIэщакIо фэхъугъэхэм ащыщ Урысые Федерациер. Апэу предложениер къэзыхьыгъэр УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациехэмкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэр ары. Къэралыгъуишъэм ехъумэ ар игъоу алъытагъ ыкIи резолюцием иавторхэм ащыщ хъугъэх.\nОрганизацием ащ къызэрэдырагъэштагъэр, ащ фэдэ унашъо зэриштагъэр Урысыем изаконихъухьэхэм яIофшIэн къэгъэлъэгъоным имызакъоу, парламентхэм мэхьанэу яIэм дунаим зызэрэщиушъомбгъурэр къыхэгъэщыгъэным зэрэфэIорышIэщтым сенаторым къыкIигъэтхъыгъ. Мэкъуогъум и 30-м ар зэрэтыраубытагъэм парламентхэм язэпхыныгъэ, мы системэм иIофшIэн ямэхьанэ нахь къыкIегъэтхъэуи елъытэ.\n— Мы мафэм парламентаризмэм итарихъ чIыпIэ ин щиубытыщт. ЦIыфэу дунаим тетмэ ящыIакIэ нахьышIу хъуным, шэпхъэ гъэнэфагъэхэр щыIэнхэм фытегъэпсыхьагъэу депутатхэм Iофэу ашIэрэр нахь къыгъэлъэгъощт. Адыгеим идепутат пстэумэ мы мэфэкIымкIэ сафэгушIо, парламент Iофэу зыфэгъэзагъэхэм гъэхъагъэхэр щашIынхэу сафэлъаIо, — къыIуагъ АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм иеплъыкIэхэр къыриIотыкIызэ.\nПредыдущая Гъэсэныгъэм иIофыгъохэм атегущыIагъэх\nСледущая Нэхэе Юр: «ЦIыфхэм тарихъ шIэжь яIэным ехьылIэгъэ гъэтэрэзыжьынхэм мэхьанэшхо ясэты»


Адыгеимрэ Туркменистанрэ язэпхыныгъэ агъэпытэщт | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Туркменистан и Чрезвычайнэ ыкIи Полномочнэ ЛIыкIоу Урысые Федерацием щыIэ Батыр Ниязлиевым тыгъуасэ IукIагъ. Адыгеимрэ Туркменистанрэ гъэсэныгъэм, культурэм, нэмыкI лъэныкъохэмкIи язэпхыныгъэ-зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъохэр арых анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум пэублэ псалъэ къыщишIызэ, хьакIэшхом шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ. Урысыемрэ Туркменистанрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ къэралыгъуитIум азыфагу илъ ныбджэгъуныгъэр, зэгурыIоныгъэр нахь пытэ зэрэхъурэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тикъэралыгъохэм ялIышъхьэхэр бэрэ зэIокIэх, мы аужырэ илъэсхэм стратегическэ зэпхыныгъэм ылъэныкъокIэ мэхьанэшхо зиIэ документхэм акIэтхагъэх. Ахэр социальнэ лъэныкъом, экономикэм ыкIи гуманитар зэпхыныгъэм афэгъэхьыгъэх. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтыхэрэм ащыщ гъэсэныгъэр. Адыгэ Республикэри ащ къыхеубытэ. Туркменистан къикIыгъэ ныбжьыкIэ минитIурэ ныкъорэм ехъу тиапшъэрэ еджапIэхэм ащеджэх. НэмыкI къэралыгъохэм къарыкIыгъэ студентхэм апае тивузхэм япчъэхэр сыдигъуи зэIухыгъэх, анахьэу СНГ-м хахьэхэрэм ягугъу тшIы хъумэ. Урысые гъэсэныгъэр сыдигъуи анахь дэгъухэм ащыщэу дунаим щалъытэ. А екIолIакIэр къызфагъэфедэзэ, республикэм иапшъэрэ еджэпIитIум яIофшIэн зэхащэ. ТапэкIи арэущтэу зэрэщытыщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУрысыбзэм имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным, ащ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр рыгущыIэнхэ алъэкIыным тыпылъын зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным а лъэныкъом ынаIэ тыридзагъ, зы къэралыгъом щыпсэущтыгъэхэ цIыфхэмкIэ ащ мэхьанэшхо зэриIэр къыIуагъ. Гъэсэныгъэм, культурэм ямызакъоу, экономикэм ылъэныкъокIи Адыгеимрэ Туркменистанрэ язэпхыныгъэ агъэпытэным зэрэфэхьазырхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nБатыр Ниязлиевым гущыIэр зештэм, къыздикIыгъэ къэралыгъом щыпсэухэрэм ясэлам фабэ АР-м и ЛIышъхьэ, республикэм ис цIыфхэм зэрафагъэхьырэр къыIуагъ. Урысыемрэ Туркменистанрэ непэ язэфыщытыкIэхэм осэшIу къафишIыгъ, тапэкIи язэпхыныгъэ агъэпытэным зэрэдэлэжьэщтхэр къыхигъэщыгъ.\n— Урысыем ишъолъырхэм Iоф адэтшIэным, шIуагъэ къэзытыщт лъэныкъохэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм тыпылъ. Адыгеими зэфыщытыкIэ, зэпхыныгъэ пытэ дытиIэным тыщэгугъы. АщкIэ лъапсэу тиIэр тиныбжьыкIэхэу республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм ащеджэхэрэр ары, — къыIуагъ Батыр Ниязлиевым.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректорэу Мамый Даут къызэриIуагъэмкIэ, Туркменистан къикIыгъэ ныбжьыкIэ 1800-м ехъу яеджапIэ щеджэх, нэбгырэ 300 фэдизмэ ар къаухи, IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIухьагъэх. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы къэралыгъом щыщ студент 800 фэдиз рагъаджэ. Гъэсэныгъэм иучреждениитIум ащызэхащэрэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм Туркменистан илIыкIохэр чанэу зэрахэлажьэхэрэр, зэрэзэрэIыгъыжьхэр, Iэдэб зэрахэлъыр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ.


Игъом къыпэу атIупщыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 17.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрамхэу Пролетарскэр, М. Горькэм ыцIэ зыхьырэр ыкIи Депутатскэр зыщызэхахьэхэрэ чIыпIэм изэхъокIын Мыекъуапэ игъогу зэхэкIыпIэхэр нахь Iэрыфэгъу ыкIи щынэгъончъэ шIыгъэнхэмкIэ, къэлэ шъхьаIэм аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ теплъэ фэшIыгъэнымкIэ Iофышхоу зэшIуахыхэрэм къакIэлъыкIуагъ.\nТыгъуасэ КъумпIыл Мурат IофшIэнхэр зэрэзэшIуахыгъэхэр зэригъэлъэгъугъ. Ахэм яуплъэкIун джащ фэдэу хэлэжьагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу УФ-м и Президент иполномочнэ лIыкIо иаппаратэу Къыблэ федеральнэ шъолъырым Адыгэ РеспубликэмкIэ щыIэ Сергей Дрокиныр, Мыекъуапэ ипащэу Андрей Гетмановыр, ащ игуадзэу Китарие Аслъан.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, зэхэкIыпIэм ишIын икIыгъэ илъэсым ишэкIогъу мазэ рагъэжьэгъагъ ыкIи аухынэу загъэнафэщтыгъэ пIалъэм мазэм къехъукIэ нахь пасэу атыгъ. Адыгэ Республикэмрэ къалэу Мыекъуапэрэ ягъогу фондхэм къахэхыгъэ мылъкумкIэ ар зэтырагъэпсыхьагъ, сомэ миллион 44-м ехъу пэIухьагъ: инженернэ псэуалъэхэр, гъогур къэзыгъэнэфыхэрэр зэблахъугъэх, ощх илъэдапIэхэр ашIыгъэх, троллейбус пышIапIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх.\nАщ нэмыкIэу, программэу «Iэрыфэгъу къэлэ щыIакIэм изэтегъэпсыхьан» зыфиIорэм къыхиубытэу гъогу зэхэкIыпIэм къыпэIулъ чIыналъэри зэтырагъэпсыхьагъ. КIэлэцIыкIу джэгупIэ щагъэпсыгъ, лъэсрыкIуапIэхэр тыралъхьагъэх, ланчъэхэр щагъэтIысхьагъэх, тетIысхьапIэхэр, къэзыгъэнэфырэ пкъыгъохэу энергиер зыухъумэхэрэм афэдэхэу 86-рэ щагъэуцугъэх. Мы фэIо-фашIэхэм апэIухьагъэр сомэ миллион 17-м ехъу.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ гъогу зэхэкIыпIэр, ащ къыпэIулъ чIыпIэхэр къыплъыхьагъэх, IофшIэнхэр зэшIозыхыгъэхэ хъызмэтшIапIэм ипащэу Хьабэхъу Аскэр дэгущыIагъ. Пстэури къызеплъыхьэ нэуж КъумпIыл Мурат ылъэгъугъэм осэшIу къыфишIыгъ.\nМыщ дэжьым Адыгеим и ЛIышъхьэ къэлэ администрацием пшъэрылъхэр фишIыгъэх чIыпIэм къэкIыхэрэр щагъэтIысхьанхэу, ахэм псы акIэкIэгъэным изэхэщэн, кIэлэцIыкIу джэгупIэм зегъэушъомбгъугъэным ыкIи ар щынэгъончъэным фэIорышIэщт техъо фашIыным афэгъэхьыгъэу.\n— ЧIыпIэхэм язэтегъэпсыхьан лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ тыкъекIолIэн фае ахэр нахь Iэрыфэгъунхэм пае ыкIи цIыфхэм зэхашIэнэу щыт зэхъокIыныгъэшIухэм тыкъызэрафакIорэр. Аужырэ илъэсхэм республикэм икъэлэ шъхьаIэрэ район гупчэхэмрэ язэтегъэпсыхьан мылъку макIэп пэIудгъэхьагъэр ыкIи мы IофшIэныр лъытэгъэкIуатэ. Ащ хатлъхьэрэ пстэуми федэ къатын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Андрей Турчак: «Михаил Мишустиныр Премьер-министрэу гъэнэфэгъэнэу Президентым игъо зэрилъэгъугъэм «Единэ Россием» дыригъэштагъ»\nСледущая Жителей Майкопа призвали не делать излишних запасов воды


Илъэуж ныбжьыкIэхэр рэкIох | Адыгэ Макъ\nИлъэуж ныбжьыкIэхэр рэкIох\nМыгъэ Пщыкъэнэ Аслъан Багъырсэкъо ыкъор зыщымыIэжьыр илъэс 36-рэ хъугъэ, ау илъэс къэс Адыгэ Республикэм спортымкIэ и Комитет атлетикэ онтэгъумкIэ Пщыкъанэм ыцIэкIэ Улэпэ гурыт еджапIэм испортзал зэнэкъокъухэр щырегъэкIокIых.\nБэмышIэу щыIэгъэ зэнэкъокъум цIыфыбэ дэдэ къыщызэIукIэгъагъ. Хьылъэ IэтынымкIэ нэбгырэ 86-рэ хэлэжьагъ. Республикэми районми спортым иIофыгъохэм мэхьанэшхо щаратэу зэрэщапылъхэр нэрылъэгъу. Зэнэкъокъум щыIагъэх Красногвардейскэ администрацием ипащэу А. Т. Осмэныр, ДЮСШ-м ипащэу М. А. Шъэожъыр, Улэпэ къоджэ гъэIорышIапIэм ипащэу Т. И. Гъубжьэкъор, къоджэ ветеранхэм ятхьаматэу А. М. ЛIыунаер, районым спортымкIэ иотдел ипащэу М. Даурыр, тренерхэр. Мыхэм зэкIэми тхьашъуегъэпсэушхо ясIо сшIоигъу Пщыкъанэм ишIэжь зэрэлъагъэкIуатэрэм пае. Ары непэ къэлэмыр къэсэзгъэштагъэр — яIофшIагъэхэмкIэ, еджакIохэм дахэу зэрафыщытхэмкIэ, ты папкIэу залъытэжьэу, къызэрагъэгъунэхэрэмкIэ.\nЗэнэкъокъур ЛIыунэе Аслъан Мыхъутарэ ыкъом шIэжь гущыIэхэмкIэ къызэIуихыгъ. Пщыкъэнэ Аслъан мэзаем и 25-м, 1941-рэ илъэсым Улапэ къыщыхъугъ, еджапIэр къызеухым, Мыекъопэ медучилищым чIэхьэгъагъ, ау IэпыIэгъу зэримыIагъэм къыхэкIэу хьылъэзехьэу гъомылэпхъэшI комбинатым заулэрэ Iоф щишIагъ, ащ ыуж дзэ къулыкъур къалэу Батуми щихьыгъ, ащ партием щыхэхьагъ, 1965-рэ илъэсым Аслъан физкультурэмрэ спортымрэкIэ институтэу Волгоград дэтым чIэхьагъ, къыухыгъ ыкIи 1969-рэ илъэсым IофшIэныр Улапэ щыригъэжьагъ. Ленинград аспирантурэм агъэкIонэу къелъэIущтыгъэхэми, ичылэжъ къэкIожьыныр къыхихыгъагъ. 1976 – 1978-рэ илъэсхэм партием и Адыгэ хэку Комитет марксизм-ленинизмэмкIэ университетэу зэхищагъэр къыухи, апшъэрэ политическэ шIэныгъэ зэригъэгъотыгъ. КIэлэегъаджэхэм яегъэджэн, физкультурэмкIэ район секцием, еджапIэм ипарторганизацие яIофыгъохэр ыгъэцакIэщтыгъэх. 1982-рэ илъэсым «Судья республиканской категории» зыфиIорэр къыфагъэшъошэгъагъ. Ленинград, Ростов-на-Дону штангымкIэ судья шъхьаIэу Аслъан рагъэблагъэу бэрэ къыхэкIыгъ. СпортымкIэ гъэхъэгъэ инхэр зэришIыщтыгъэхэмкIэ республикэм щызэлъашIэ; Iоф дэзышIагъэхэу Хъуажъ Мэджыдэ, Сэнэщэкъо Руслъан, Ордэкъо Нурбый, КIэмэщ Аскэр, Уджыхъу Мэдин, нэмыкIхэми игугъу дахэкIэ ашIы, ащыгъупшэрэп.\nАслъан спортымкIэ мастерхэу, кандидатхэу нэбгырэ пчъагъэ ыгъэхьазырыгъ. КIэлэ лъэгъупхъэхэу, лъэшхэу ыгъэсагъэхэм апае гъэзетмэ а мафэхэм «Богатырский аул», «Наш земляк – чемпион России», «Спортивный праздник в ауле» ыкIи нэмыкIхэри къыхаутыщтыгъэх. Совет хабзэр зызэхащагъэр илъэс 60 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу хьылъэ Iэтын спортымкIэ хэкум щызэнэкъокъугъэхэм Аслъан ыгъэсагъэхэр хэлажьэхи, Кубкэр къыдахыгъагъ. Краснодарскэ краим испортивнэ командэ тэ ти Улапэ щыщ нэбгыритIу хэтыгъ. Ахэр Симболэт Амэрбыйрэ ЛIэхъусэжъ Вячеславрэ. Къалэу Владимир ащ ыуж щыкIогъэ урысые зэнэкъокъуми ЛIэхъусэжъыр ахэлэжьагъ ыкIи медальхэр къыхьыгъэхэу къикIыжьыгъагъ. Улапэ край зэнэкъокъухэр щыкIохэу къыхэкIыгъ (1978-рэ илъэс). Сщыгъупшэжьырэп Краснодар къикIыгъэ командэм иIэшъхьэтетэу Соколов Федор ыкъо Виктор шIогъэшIэгъонэу къызэриIотэжьыщтыгъэр: «Спортзалым цIыфхэр чIэмыфэжьхэу, бзыужъыехэр чъыг къутамэмэ зэратесхэм афэдэу кIэлэцIыкIухэр спортзалым ишъхьаныгъупчъэ хъагъэмэ апыгъэнагъэхэу зэнэкъокъум езэрэгъэплъыщтыгъэх, галош щыгъэу кIэлакIэу (Щэрдж Хьалим арыгъэ, Тхьэм джэнэт къырет, щыIэжьэп) къыдэкIи, штангыр фэIазэу къызэриIэтыгъагъэр.\nДахэкIэ зигугъу ашIыщтыгъэхэм ащыщыгъ кIэлакIэу Мыкъо Аслъани, спортым хэтыгъ, Абхъазым щыфэхыгъ.\nПщыкъэнэ Аслъан ишIушIагъэ кIодыгъэп, спортым фигъэсагъэхэ кIалэхэм япчъагъэ хэхъо.\nАхэм ябынхэри спортыр шIу алъэгъоу агъасэх, ежь Пщыкъанэми ыцIэ илъэс къэс раIо. Пщыкъанэм фэгъэхьыгъэхэ хъугъэ-шIагъэхэу джы къызнэсыгъэми бэ къаIуатэрэр. Аслъан куп гъэчэфэу, къэбар щхэнхэр къыIотэнхэм фытегъэпсыхьагъэу, цIыфмэ шIу алъэгъоу щытыгъ.\nЩыIэныгъэр зикIэсэгъэ цIыфыгъ Аслъан, илъэс 42-рэ хъугъагъэп, ыпкъышъол зы фыкъуагъэ фэмыхъугъэу, «мы силыпцэхэр тэ хъущтха?» зыIощтыгъэр, сыхьатыр бгъэгъолъмэ къызэрэуцурэм фэдэу, ыгу икъытео макъэ зэхэтхызэ, ар къэуцугъ. ЛIэныгъэр къызысыкIэ, ухэтми уамалынчъ. Чылэм афэлъэкIынэу зи къытенагъэп, унагъом ис нахь кIали, хэкIотагъи, нахьыжъхэу, зекIонхэ зылъэкIхэрэри, тхьаусыхакIо къэкIуагъэх. Тхьэм дахэкIэ къафакIоу щегъаIэх. ЗыщагъэтIылъыгъэ мафэм, щылэ мазэм и 11-м, иIофшIэгъухэри, ныбджэгъухэри, еджакIохэри, нэмыкIхэри, чъыIагъэ нахь мышIэми, тиунэ щегъэжьагъэу къэм нэсэу, зэуж-зэкIыхьэу зэхэтхэу дахыгъ. Ахэми мэхьанэ яI, шIур кIодырэп ыкIи цIыфхэмкIэ щысэтехыпI.\n«Спортым цIыф лъэпкъым игъашIэ хэлъыгъэ шIугъэр къегъэлъагъо» аIо. Тренерхэм яIофшIагъэ ихьатыркIэ спортыр цIыф жъугъэхэм ящыIэныгъэ хэхьэ мэхьэнэ лъэпсэ пытэ иIэу.\nКрасногвардейскэ район администрацием ипащэу Осмэн Альберт Теуцожь ыкъом спорт Iофыгъохэр инэплъэгъу ригъэкIыхэрэп. Мыхэм зэкIэми сафэраз. «Тхьашъуегъэпсэу» ясIонэу ары сызфэягъэр. Гъэхъэгъэшхохэр ашIынхэу, псауныгъэ пытэ яIэнэу зэкIэми сафэлъаIо!


Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф! | Адыгэ Макъ\nМы мафэхэм къызэрэучъыIыгъэм имызакъоу, гъогухэм осыр къызэратырилъхьагъэм къыхэкIэу Адыгеим и Къэралыгъо автоинспекцие гъогум нахь щысакъынхэу водительхэм зафегъазэ. Нахь пасэу шIункI къызэрэхъурэм дакIоу республикэм чIыпIэ-чIыпIэу гъогухэр Iумыл щэхъух. Ащ пае блэгъащэу уапэ ит машинэм уекIуалIэ хъущтэп, узэрэчъэрэм илъэшыгъэ нахь къыщыбгъэкIэн фае. Мыщ фэдэ уахътэм машинэм изефэнкIэ къулайныгъэр къэбгъэлъэгъонэу, ошIэ-дэмышIэу автомобилыр къэбгъэуцунэу щытэп.\nЗыщышъумыгъэгъупш гъогур Iумыл зыхъукIэ, хъугъэ-шIагъэ ухэфэным ищынагъо къызэрэуцурэр.\nОбщественнэ транспортыр къызыщыуцурэ чIыпIэхэм, гъогу зэхэкIыпIэхэм ыкIи нэфрыгъуазэхэм апашъхьэ анахьэу сакъыныгъэ къызщыхэжъу- гъаф!\nВодительхэм ямызакъоу, лъэсрыкIохэми мы лъэхъаным анахьэу ягулъытэ агъэIорышIэн фае. Машинэхэр зэрэкIохэрэ гъогур зэпышъучы зыхъукIэ бгъу пстэумкIи зышъуплъыхь. Шъуищыгъынхэм къэнэфырэ пкъыгъохэр ахэшъулъхьанхэу зыщышъумыгъэгъупш.


КъумпIыл Муратрэ Дюздже имэррэ зэзэгъыгъэх | Адыгэ Макъ\nКъумпIыл Муратрэ Дюздже имэррэ зэзэгъыгъэх\nАвтор: Редакция\t/ 26.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгеим илIыкIо купэу КъумпIыл Мурат зипащэм Дюздже ибизнесменхэм Iоф зэрашIэрэм нэIуасэ зыфишIыгъ.\nЛъэныкъуитIум язэдэлэжьэныгъэ епхыгъэ Iофыгъохэм Дюздже имэрие щатегущыIагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэрэ къалэм имэрэу Фарук Озлюрэ зэкъош зэфыщытыкIэхэм зягъэушъомбгъугъэн фаеу алъытагъ.\n«ХэгъэгуитIум язэфыщытыкIэхэр нахьышIу шIыгъэнхэ фаеу сэлъытэ, шъолъыритIуми ащ социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ аригъэшIыщт. Зэкъош зэфыщытыкIэхэр зэдытиIэнхэ тлъэкIыщт, сыда пIомэ лъэныкъуитIуми ащ фэдэ шIоигъоныгъэ тиI», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу Адыгеим и ЛIышъхьэ бэмышIэу мы IэнатIэм зэрэIуагъэхьагъэм пае къалэм имэр фэгушIуагъ. Тилъэпкъэгъухэм дэгъоу къызэрафыщытым пайи ащ шъхьафэу зэрэфэразэр КъумпIыл Мурат риIуагъ.\n«Дюздже мамырэу лъэпкъ зэфэшъхьафхэр щэпсэух. Мы лъэныкъомкIэ тикъалэ щысэтехыпIэу тэлъытэ. Къалэм ихэхъоныгъэ адыгэхэм яIахьышIу хашIыхьэ. Ахэри, шъори IэпыIэгъу шъукъытфэхъухэзэ, зэкъош зэфыщытыкIэхэм зядгъэушъомбгъуным тыфэхьазыр», — хигъэунэфыкIыгъ Фарук Озлю.\nЯзэдэгущыIэгъухэр лъагъэкIотэнхэу лъэныкъохэр зэгурыIуагъэх, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэдэлэжьэныгъэ зэдыряIэнымкIэ муниципалитетхэм къахьырэ предложениехэм ахэплъэнхэу зэзэгъыгъэх.


Агу къагъэкIыжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и Мафэ ипэгъокIэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафыбэ зэхащэу хабзэ. Ахэм цIыфыбэ ахэлажьэ ыкIи анахь чанэу ахэтхэр ныбжьыкIэ цIыкIухэр ары.\nАщ епхыгъэу кIэлэцIыкIу купхэр зэхэтхэу зэрэзэращэрэм ипчъагъэ хэхъо.\nКъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэным фэшI Адыгеим икъэралыгъо автоинспекторхэм мэфэкIым ыпэкIэ къалэм дэт кIэлэцIыкIу творческэ ыкIи къэшъокIо купхэм япащэхэм заIуагъэкIагъ.\nКIэлэцIыкIу купхэр автобусхэмкIэ зэрэзэращэрэм епхыгъэ шапхъэхэм зэхъокIыныгъэу афашIыгъэм 2019-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м къыщегъэжьагъэу кIуачIэ иIэ зэрэхъугъэр къэзэрэугъоигъэхэм къафаIотагъ. Джащ фэдэу ахэр зезыщэхэрэм, ягъусэхэм ыкIи зэхэщакIохэм ашIэн фаехэм анаIэ атырарагъэдзагъ.\nУрысыем и МВД исайтэу https://гибдд.рф/corp/children-traffic зыфиIорэм зихьэхэкIэ нахь игъэкIотыгъэу къэбарым зыщагъэгъозэн зэралъэкIыщтыр араIуагъ.\nIофтхьабзэм хэлэжьэгъэ хьакIэхэм «тхьашъуегъэпсэу» инспекторхэм къараIуагъ.


Адыгабзэ » Страница 20 »\nИорданием зэIукIэу щашIын агу хэлъыгъэр нахь охътэ кIасэм ахьыгъ\nОпубликовал administrator, 11-05-2010, 19:27\nАдыгэ проблемэм ехьылIагъэу Иорданием конференциеу ЖъоныгъуакIэм (Маим) и 11-13 щырекIокIынэу гъэпсыгъагъэр пэмыкI уахътэ ахьыгъ. «Кавказым (Iодышъэм) ис Адыгэхэм я ныбджэгъу Хасэ» ихэсашъхьэ хэтэу Хьамзэкъо Мухьамэд Натпрессым къызэрэриIуагъэмкIэ конференцием иохътэ лъыгъэкIотэнкIэ унашъор изыхъухьагъэр ежь Хасэр ары. «А уахътэр джыри гъэнэфагъэп, - ыIуагъ ащ, - ау ар хасэм зэригъэнэфагъэм лъыпытэу къэбар къэдгъэIущт».\n«Налмэсыр» США-м Дунэе фестивалэу щыкIорэм хэлажьэ\nОпубликовал administrator, 11-05-2010, 13:26\nТелефонкIэ къатыгъ. Искусствэхэм я Дунэе фестивалэу США-м икъалэу Норфолк щыкIорэм Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсыр» хэлажьэ. Дунаим щыцIэрыIо «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Къулэ Мыхьамэд къызэриIуагъэмкIэ, къэшъо композициеу «Си Адыгеир» концерт хэхыгъэмэ къаща-гъэлъагъо. Хэгъэгу 25-мэ яансамблэ 50-м нахьыбэ фестивалым щызэIукIагъ. Англием, США-м, Италием, Урысыем искусствэр зикIасэхэр агъэгушIох.\nTыркум щыIэ Джылахъстэнейр - Емуз Баязыт\nОпубликовал administrator, 9-05-2010, 16:10\nТыркум Мараш къалэм и район ГюкусункIэ зэджэ къалэцIыкIум епхауэ адыгэ къуажэ зыбжанэ итысыкIуауэ щопсэухэр. Абы яцIэхэр: ХьэпцIей, Къаншыхуей, Инарыкъуей, Хьэзей (мытIыжькъуажэ), Къэрэхьмэд, Сэрэджыкъ, Къалэкуей, Сали, Фындыкъ, Иэндырей. Мис мы къэбэрдей къуажэхэр тыркум щыIэ Джылахъстэнейращ. Абы къыпэгъунэгъуу Анзурей къуажищыр щысщ: ШыкIуртIакъей, Къуэжэжь, Мэргъущей – жыдоIэри. АдэкIэ уеIэбыхым: Астэмырей.\nОпубликовал administrator, 9-05-2010, 11:30\nЕгъанэ Ибрахьимэ Къэбэрдэй «Хасэ»-м итхьэмат. Изы репортаж «Черкессия.нет»-ым къихьагъ. КъызэратыгъэмкIэ ар зэхэщакIоу, бэнакIоу икIи полис еджапIэр къыухыгъэу зы кIал. Азгъэ заом хэтыгъэу, Къэбэртэе кIалэмэ ядзэпащэу щытыгъэу, «Абхъазие лIыхъужъ» медалыр къыфагъэшъуэшагъэу ижъырэ зы дзэлI, джы зы Адыгэ/Къэбэртэе ныбжьыкI, хэгъэгукIас. Заом къынэуж Ибрахьимым Iащэр игъэтIылъи мамыр щыIэкIэ гъогур хырихыгъ,«Къэбэртэе» шы лъэпкъ пIуным ыуж ихьагъ...\nАдыгеим идзюдо бэнакIохэм медаль къамыхьэу къагъэзэжьырэп\nОпубликовал administrator, 6-05-2010, 14:43\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъухэу Ульяновскэ щыкIуагъэмэ илъэс 23-м нэс зыныбжьхэр ахэлэжьагъэх. Адыгеим ибэнакIохэм пэщэныгъэ адызэрихьагъ. АР-м итренерэу, республикэ ШВСМ-м итренер-кIэлэегъаджэу Бастэ Сэлымэ. Ульяновскэ щызэIукIагъэхэм ащыщхэр Олимпиадэ джэгунхэу 2012-рэ илъэсым Лондон щыкIощтхэм ащытлъэгъунхэу тэгугъэ, - къытиIуагъ Бастэ Сэлымэ. - Зэнэкъокъухэм текIоныгъэр къащыдэзыхыхэрэр УФ-м ихэшыпыкIыгъэ командэ рагъэблэгъэщтых.\nУшумкIэ бэнакIохэм адыгэ быракъыр Китаим щаIэтыгъ\nОпубликовал administrator, 30-04-2010, 21:34\nКитаим икъалэу Гонконг дунаим изэнэкъокъухэр ушумкIэ щыкIуагъэх. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэу Адыгэ Республикэм иныбжьыкIэхэр апэрэ чIыпIэхэм афэбэнагъэх. Дышъэу медали 7, тыжьынэу медали 7, джэрзэу 2 тибатырхэм къыдахыгъэх. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ и СДЮСШОР ушумкIэ зыщызагъасэхэрэм, медальхэр къызыфагъэшъошагъэхэм афэгъэхьыгъэ пресс-зэIукIэр еджа¬пIэм гъэшIэгъо-нэу щыкIуагъ.\nАдыгэ быракъым и Мафэ апэрэу мэлылъфэгъум и 25-м агъэмэфэкIыгъ\nОпубликовал administrator, 30-04-2010, 11:39\nДунаим щыпсэурэ адыгэмэ ямэфэкIхэм джыри зы мафэ къахэхъуагъэу плъытэ хъущт. Дунэе Адыгэ Хасэр кIэщакIо фэхъуи, адыгэ быракъым и Мафэ апэрэу мэлылъфэгъум и 25-м агъэмэфэкIыгъ. Адыгэ Республикэм икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуапэ иплощадэу В.И. Лениным ыцIэ зыхьырэр мэфэкI шъуашэкIэ «фэпагъэу» щытыгъ. Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ ишIуагъэкIэ пчэгум сценэшхоу къыщызэIуахыгъэм адыгэ быракъэу лъэгъупхъэу щаIэтыгъ.\nАдыгэ быракъым имэфэкI фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ щыкIощт\nОпубликовал administrator, 22-04-2010, 15:46\nМэлылъфэгъум и 25-м Адыгэ быракъым имэфэкI фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ гъэшIэгъонэу щыкIощт. Республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» щыкIогъэ зэIукIэм ныбжьыкIэхэр, IэкIыб хэгъэгумэ къарыкIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэр мэфэкIым зэрэхэлэжьэщтхэм щытегущыIагъэх. Тыркуем сыкъикIыжьыгъ, Адыгэ къэралыгъом ибыракъэу жъогъо 12-р къызыхэлыдыкIырэр зэрэбыбатэрэр сэлъэгъу, - еIо Быжь Кая. - УичIыгу уисэу упсэуным имэхьанэ сэркIэ Iоф къызэрыкIоп.


Координационнэ зэIукIэм изэхэсыгъу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор дызэрихьэзэ Адыгэ Республикэм хэбзэгъэуцугъэр щамыукъонымкIэ Координационнэ зэIукIэм изэхэсыгъоу Правительствэм иунэ щыкIуагъэр зэрищагъ.\nАнахь Iофыгъо шъхьаIэхэу зытегущыIагъэхэм ащыщыгъэх лъэпкъ ыкIи федеральнэ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ хэбзэукъоныгъэу къыхагъэщыгъэхэр.\nФедеральнэ казначействэм АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Жэнэ Мурат къызэриIуагъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым лъэпкъ проектхэм атегъэпсыхьагъэу Урысыем ишъолъырхэм къафыхагъэкIыгъэ федеральнэ мылъкум епхыгъэу уплъэкIун 26-рэ ГъэIорышIапIэм зэхищагъ. Анахьэу ахэр зэпхыгъагъэхэр демографиер, цIыфхэр зычIэсыщтхэ унэхэр, псауныгъэр къэухъумэгъэныр, автомобиль гъогу дэгъухэр ыкIи щынэгъончъэхэр щыIэнхэр ары. Джащ фэдэу гъэсэныгъэм, культурэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим язытет ащ къыхеубытэх. Бюджет хэбзэгъэуцугъэу щыIэр зыукъуагъэхэм ыкIи уплъэкIунэу зэхащагъэхэм якIэуххэм афэгъэхьыгъэ материалхэр хэбзэухъумэкIо, уплъэкIокIо къулыкъухэм афагъэхьыгъэх.\nДокладым къытегущыIэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм атегъэпсыхьэгъэ бюджет мылъкур шIуагъэ хэлъэу гъэфедэгъэнымкIэ мы лъэныкъом фэгъэзэгъэ структурэ пстэуми зэдегъэштэныгъэ азыфагу илъыным мэхьанэшхо иI.\n«Федеральнэ гупчэм амалышхохэр къытетых республикэмкIэ пшъэрылъ инхэр зэшIотхынхэм пае. А IофшIэным амал зэриIэкIэ нахь шIогъэ ин къегъэтыгъэным зэкIэми тыдэлэжьэн, щыIакIэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэ зэрэхъурэр цIыфхэм зэхядгъэшIэн фае», — къыхигъэщыгъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nАщ нэужым республикэм бзэджэшIагъэхэм алъэныкъокIэ иIофхэм язытет ыкIи Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу къыIотагъ Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Олег Безсмельницыным.\nЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм республикэм криминогеннэ лъэныкъомкIэ иIофхэм язытет мыщ фэд: пстэумкIи бзэджэшIэгъэ 4496-рэ агъэунэфыгъ, ащ щыщэу бзэджэшIэгъэ хьылъэхэр зэрэхъухэрэр 1062-рэ. Хэбзэгъэуцугъэу щыIэхэр мыукъогъэнхэмкIэ анахь мэхьанэшхо зэратырэ лъэныкъохэм ащыщых къолъхьэ тын-Iыхыным пэуцужьыгъэныр, наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэхэрэм пэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэр гъэлъэшыгъэнхэр, гъогухэм къатехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм къакIегъэчыгъэныр.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къулыкъу гъэнэфагъэхэр игъусэхэу зыныбжь имыкъугъэхэр бзэджэшIагъэхэм ахэщагъэ мыхъунхэм пае Iофтхьэбзэ хэушъхьафыкIыгъэхэр зэрахьэх. Ахэм ахэхьэх рейдхэр, кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэр, шъхьэихыгъэ урокхэр, зэнэкъокъухэр ыкIи нэмыкIхэр зэхэщэгъэнхэр. Ащ нэмыкIэу илъэси 9 фэдиз хъугъэу «цыхьэшIэгъу телефонэу» кIэлэцIыкIухэм япхыгъэ IофыгъохэмкIэ къызфагъэфедэн алъэкIыщтыр щыI: 8-800-2000-122-р.


Купить продукты питания в Адыгейске: 479 предложений, продажа, цены, магазины\nПродукты питания в большом ассортименте в Адыгейске\nМы многое приобретаем через интернет: одежду, обувь, косметику, подарки. Настали времена, когда можно купить продукты питания в Адыгейске тоже с помощью интернета не выходя из дома.\nЕсли ваша деятельность – торговля продуктами питания в Адыгейске, и вы хотите найти поставщика, то регистрируйтесь на сайте miltor.ru в качестве организации и добавляйте свои товары в форму объявления.\nВ разделе «Продукты питания» вы также сможете купить продукты питания оптом в Адыгейске.\nТеперь купить продукты питания в Адыгейске проще и быстрее!\n"Доставка обедов в Адыгейске


Урысыем и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъу | Адыгэ Макъ\nАвтомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэм епхыгъэ лъэпкъ проектым игъэцэкIэн зэрэкIорэм зэхэсыгъом щыхэплъагъэх. Владимир Путиным ипсалъэ зэрэщыхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, автомобиль гъогухэр щынэгъончъэнхэм фэгъэхьыгъэ лъэпкъ проектым ипхырыщын зэрэкIорэмкIэ зэфэхьысыжьхэр шIыгъэнхэ фае.\n«Гъогу хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр щышIыгъэнхэм пае мы охътэ благъэм шъолъыр пэпчъ 2024-рэ илъэсым нэс зэшIуахыщт программэ гъэнэфагъэ щаштэн фае. Ащ гъогушIхэм амал къаритыщт тапэкIэ Iофэу ашIэщтыр рахъухьанэу, техникэ лъапIэхэр, псэолъапхъэхэр къащэфынэу, технологиякIэхэр аIэ къырагъэхьанхэу», — хигъэунэфыкIыгъ Владимир Путиным.\nПстэуми зэдагъэфедэрэ автомобиль гъогухэм зызэрарагъэушъомбгъущтым, гъогухэм ящынэгъончъагъэ афэгъэхьыгъэ докладхэм зэхэсыгъом щядэIугъэх. Докладхэр къэзышIыгъэхэр: Къэралыгъо Советым икуп ипащэу, Республикэу Бурятием ипащэу Алексей Цыденовыр, Урысыем транспортымкIэ иминистрэу Евгений Дитрих, Урысые Федерацием хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Колокольцевыр, Ленинград хэкум игубернаторэу Александр Дрозденкэр, Курскэ хэкум игубернатор ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу Роман Старовойт.\nГъогушIыныр нахьышIоу зэхэщэгъэнымкIэ, гъогухэм яIыгъынкIэ, ягъэцэкIэжьынкIэ, гъогухэм ящынэгъончъагъэкIэ игъоу алъэгъугъэхэм зэхэсыгъом щахэплъагъэх. Ахэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр подряднэ организациехэм яIофшIэн нахьышIоу зэхэщэгъэныр, уплъэкIун Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэр, псэолъэшIынымкIэ проектхэр къэралыгъо экспертизэ шIыгъэнхэр, автомобиль гъогухэм ягъэцэкIэжьын, регион автомобиль гъогухэм язытет нахьышIу шIыгъэныр ары.\nЗэхэсыгъом зэрэщыхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу автомобиль гъогухэр зэрагъэцэкIэжьыщтхэм ыкIи зэрагъэкIэжьыщтхэм яшIуагъэкIэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ хэпшIыкIэу зыкъиIэтыщт. 2024-рэ илъэсым ехъулIэу лъэпкъ проектым диштэу хэгъэгум ишъолъырхэм ярегион гъогу километрэ мин 45-рэ, урамхэм зэлъаубытырэ километрэ мин 30 агъэцэкIэжьыщт.\nТранспорт инфраструктурэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ Адыгеим Iофышхо щызэшIуахынэу рахъухьэ. Лъэпкъ проектым тетэу мыгъэ регион мэхьанэ зиIэ гъогу километрэ 43,5-рэ агъэкIэжьыщт, нэфрыгъуазэхэр атырагъэуцощтых. Лъэпкъ проектым къыщыдэлъытэгъэ мылъкум нэмыкIэу Адыгэ Республикэм гъогухэмкIэ и Фонди мыгъэ гъогу километрэ 23-м ехъумэ ягъэцэкIэжьынкIэ Адыгеим ахъщэ къыфыхигъэкIыщт. Джащ фэдэу трассэу М4-«Дон» зыфиIорэм игъогу зэхэкIыпIэ, Гъозэрыплъэрэ Лэгъо-Накъэрэ зэзыпхырэ гъогум яшIын, поселкэу Тульскэм дэжь псыхъоу Шъхьэгуащэ телъ лъэмыджым игъэкIэжьын лъагъэкIотэщт.\n«Лъэпкъ проектым, къэралыгъо программэхэм, къэралыгъо корпорациехэм, республикэм гъогухэмкIэ и Фонд япроектхэм къадыхэлъытагъэу республикэм гъогухэмкIэ иотраслэ хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ хэбзэ къулыкъу пстэуми Iофышхо зэшIуахы. Ащ республикэм исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ хэпшIыкIэу зыкъыригъэIэтыщт. Пшъэрылъэу къытфашIыгъэхэр зэрэдгъэцэкIэщт шIыкIэм тыгъуасэ тытегущыIагъ. Ахэм ягъэцэкIэнкIэ амалхэр щыIэх. Урысые Федерацием и Президент пшъэрылъхэу, Iофыгъохэу къыгъэнэфагъэхэм язэшIохынкIэ лъэпкъ проектым ипхырыщын пае федеральнэ гуп-чэм амал тедзэхэр къызэрэщыхахыщт-\nхэм тицыхьэ телъ», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.


ЩысэшIу къагъэлъагъо | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 11.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем ушу-саньдамкIэ изэнэкъокъу Москва щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nХэгъэгум ишъолъыр 50-м къехъумэ ябэнакIохэр зэIукIагъэх. Зыныбжь икъугъэхэмрэ нахь ныбжьыкIаIохэмрэ куп зэфэшъхьафхэм ахэтыгъэх. Зэнэкъокъур рагъэжьэным ыпэкIэ яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным фэшI егъэджэн спорт зэIукIэгъухэр яIагъэх.\nИлъэс 13 — 14 зыныбжьхэм якуп Александр Горбуновым джэрзыр къыщыдихыгъ. Чэчэным къикIыгъэ Ахьмэд Делимхановыр килограмм 22-кIэ А. Горбуновым нахь онтэгъугъ. Финалым хэхьащтыр къыхэхыгъэнымкIэ нэбгыритIур алырэгъум щызэнэкъокъугъ. Чэчэным испортсмен зэIукIэгъур ыхьыгъэми, А. Горбуновым зэхэщакIохэр къыщытхъугъэх.\nИлъэс 17 — 18 зыныбжьхэм азыфагу Семен Чивкиным, кг 70-рэ, джэрзыр къыщыдихыгъ. Виктория Чугреевам, кг 60, илъэс 15 — 16 зыныбжьхэм язэIукIэгъухэм иIэпэIэсэныгъэ къащигъэлъэгъуагъ. Финалныкъор Башкортостан къикIыгъэм къышIуихьыгъ.\nСыбыр федеральнэ шъолъырым ибэнакIоу Анна Долгой В. Чугреевар финалым щыIукIагъ. Сыбыр къикIыгъэм 2018-рэ илъэсым хэгъэгум изэнэкъокъу дышъэр къыщихьыгъагъ. В. Чугреевам зэIукIэгъум иятIонэрэ едзыгъо текIоныгъэр къыщыдихи, дышъэр къыфагъэшъошагъ.\nКристина Морозовам Урысыем идышъэ яхэнэрэу Москва къыщыдихыгъ. Волгоград щыщ Мариам Гамбаргаевам К. Морозовар ятIонэрэ едзыгъом щытекIуагъ.\nТибэнакIохэм ятренерэу НэмытIэкъо Аскэр къытиIуагъ республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къызэрафэхъугъэр. Тиспортсменхэм Адыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м зыщагъасэ, пащэр Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс.\nХъот Юныс зэрилъытэрэмкIэ, ныбжьыкIэхэм яшъыпкъэу зэнэкъокъухэм зафагъэхьазырыныр шэ-нышIу афэхъугъ. Ащ дакIоу республикэм щыкIохэрэ Iофтхьабзэхэм чанэу ахэлажьэх. Адыгэ быракъым и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэм спортсменхэм зыфагъэхьазыры.


Апэрэу Адыгеим щыкIуагъ | Адыгэ Макъ\nАпэрэу Адыгеим щыкIуагъ\nХьисапымкIэ унэгъо олимпиадэ Адыгеим апэрэу мы мафэхэм щызэхащагъ.\nАр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм «ипчъэ зэIухыгъэхэм» къыдалъытэрэ Iофтхьабзэхэм ахэтэу зэхащэгъагъ.\nЗэнэкъокъум хэлэжьэрэ унагъом ямышIыкIэ хьисап задачэ къышIын фэягъ. Унагъом къикIыгъэу командэм нэбгыритIу хэтынэу щытыгъ, ащ щыщэу зыр кIэлэеджэкIон фэягъ.\nЗэхэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, олимпиадэм хэлажьэхэрэм гъэцэкIэным икъиныгъэ зыфэдэщтыр ежьхэм къыхахын алъэкIынэу щытыгъ. Фаем гъэцэкIэнэу «уцышъор» е «плъыжьыр» къыхихын фитыгъ. Сыхьатым къыкIоцI командэм задачи 8 къышIынышъ, хэушъхьафыкIыгъэ бланкым ритхэнэу щытыгъ.\nIофтхьабзэм къекIолIагъэхэм еджапIэм иIофшIакIэ, игъэхъагъэхэр къафаIотагъ. ЕтIанэ хьакIэхэр еджапIэм иIофышIэхэм аIукIагъэх ыкIи кIэлэеджакIохэр зэраштэрэ шIыкIэм зыщагъэгъозагъ.


Фыкъоныгъэхэр хэмытхэу гъэмафэр орэкIо — Адыгэ макъ\nФыкъоныгъэхэр хэмытхэу гъэмафэр орэкIо\nГъэмэфэ зыгъэпсэфыгъор рагъэжьэным ыпэкIэ мыщ фэгъэзэгъэ къулыкъухэу медицинэ катастрофэмкIэ, медицинэ профилактикэмкIэ я Адыгэ республикэ гупчэхэм, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ, IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэхэмкIэ министерствэхэм, Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм, Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ Къэралыгъо автоинспекцием и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр рагъэкIокIыгъэх. КIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ, фыкъоныгъэхэр джэгуным хамыххэу, арагъэшхыщт гъомылапхъэхэри къямыгуаохэу, чэфэу яуахътэ зэрагъэкIощтым мыхэм яIо зэхэлъэу зэрэдэлэжьэщтхэм тегущыIагъэх.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Галина Савенковам къызэриIуагъэмкIэ, кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо уахътэ чанэу, псынкIэу ахэр зэрэзекIохэрэм — фыкъоныгъэхэр, игъом ыкIи тэрэзэу зэрэмышхэхэрэм — уз гъэнэфагъэхэр къахэкIых. Ушъхьагъоу къэуцухэрэм щынагъоу къахэкIын ылъэкIыщтхэр нахьыжъхэм къагурэIох. Арышъ, гъэмафэм ны-тыхэми анаIэ кIэлэцIыкIухэм нахь атырагъэтын фае.\nМы уахътэм медицинэм иIофышIэхэу поликлиникэхэм аIутхэм гъэлэшыгъэу яIофшIэн рекIокIы. Гъот макIэ зиIэ ыкIи зыщызэгурымыIохэрэ унагъохэм профилактическэ IофшIэнхэр адызэрахьэх, псауныгъэм зэрар езыхыщт шIыкIэхэр щыгъэзыегъэнхэмкIэ гущыIэгъу афэхъух.\nКIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ фэIорышIэрэ Iофтхьабзэхэр бэу зыщызэрахьэхэрэм медицинэ катастрофэм и Адыгэ республикэ гупчэ ащыщ. Ащ ипащэ игуадзэу Станислав Ключниковым къызэриIуагъэмкIэ, гумэкIыгъо хэфагъэм псынкIэу IэпыIэгъу зэребгъэгъотыщт шIыкIэхэм цIыфхэр зэрафагъэсэщтхэм гупчэм иIофышIэхэр ыуж итых, кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо зыщызэхэщэгъэ чIыпIэхэм ахэр макIох.\nОшIэ-дэмышIэ Iоф хэфагъэхэм IэпыIэгъу ящыкIагъэу медицинэ учреждением макъэ рамыгъэIушъумэ, чэщи мафи Iоф зышIэрэ телефонхэм шъуатеон шъулъэкIыщт: 53-46-81-рэ, 8-918-922-10-63-рэ.\nМыгъэрэ зыгъэпсэфыгъо кампанием къыхиубытэу лагерь 95-мэ Iоф ашIэщт, нэбгырэ 24987-мэ загъэпсэфын амал яIэщт. БлэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, зызгъэпсэфыщтхэм япчъагъэ нэбгырэ миным ехъукIэ нахьыбэ хъугъэ. ЗэкIэмкIи мы кампанием сомэ миллиони 153-рэ пэIухьащт. Ахъщэр бюджет зэфэшъхьафхэм къарыкIыщт.\nЛагерь 95-м щыщэу мафэрэ Iоф зышIэщтыр 88-рэ, къалэм дэмыт лагери 3, зы санаторий.\nКъалэу Мыекъуапэ пштэмэ, еджэпIэ 22-мэ мафэрэ Iоф зышIэщт лагерьхэр мэкъуогъум и 6-м къыщыублагъэу къащызэIуахыгъэх. Мэкъуогъум и 30-м нэс ахэм Iоф ашIэщт. Мэкъуогъум и 25-м къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум и 31-м нэс Iоф зышIэщт кIэлэцIыкIу площадкэхэр Мыекъуапэ къыщызэIуахыщтых.\nКъэлэ администрацием ипресс-къулыкъу къызэритыгъэмкIэ, апэрэ зыгъэпсэфыгъо мазэм илъэси 7 — 16 зыныбжь кIэлэ-еджэкIо 1262-мэ яуахътэ ахэм ащагъэкIощт. Ащ пэIухьащт мылъкур республикэ ыкIи муниципальнэ бюджетхэм къарыкIыщт.\nМафэм тIо кIэлэцIыкIухэр агъэшхэщтых, культурнэ программэ гъэшIэгъонхэр афызэхащэщтых. Ом изытет джы уигъэрэзэнэу щымыт нахь мышIэми, ныбжьыкIэхэр агъэзэщыщтхэп. Лъэпкъ музеим, къэралыгъо филармонием, театрэм, нэмыкI чIыпIэхэми ахэр ащэщтых.\nМэкъуогъум и 7-м Лениным игупчэ, къалэм ирайон цIыкIухэу Михайловым ыкIи Черемушкэм зыгъэпсэфыгъо уахътэр кIэлэцIыкIухэм зэрэрагъэжьагъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкIхэр ащыкIощтых.\nЗыгъэпсэфыгъор окIофэ ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм ямызакъоу, ны-тыхэми амалэу тиIэр етхьылIэн, тикIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ къэтыухъумэн, ежьхэри зэрэзыфэсакъыжьынхэ фаер агурыдгъэIон.\nПредыдущая Президентыр къафэгушIощт\nСледущая Тхыдэжъхэм уагъэгъуазэ


ЩыIэныгъэм джэуапыр къыщежьэ — Адыгэ макъ\nЩыIэныгъэм джэуапыр къыщежьэ\nУрысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу Кукэнэ Мурат ыныбжь непэ илъэс 70-рэ мэхъу. Ащ фэгъэхьыгъэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Зыгорэ щыIэныгъэм къыщыздэхъугъэмэ, ар сезыгъэджагъэхэм, сянэ-сятэхэу сызыпIугъэхэм, цIыф дэгъухэу сызыIукIагъэхэм яшIушIагъ, — къытиIуагъ Кукэнэ Мурат. — СицIыкIугъом къыщыублагъэу артист сэнэхьатыр гъашIэм къыщыздекIокIы.\n— Мурат, арэущтэу къэоIо шъхьае, Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет узэрэщеджагъэр уищыIэныгъэ сыдэущтэу хэпхыщта?\n— Ащ укъызэрэкIэупчIэщтыр сыгу къысиIощтыгъ. Николай Ханжиевыр деканэу тиIагъ. Бзэмрэ литературэмрэ сафэщагъэу художественнэ самодеятельностым сызэрэхэтыр кIэлэегъаджэхэм алъэгъущтыгъ. Театрализованнэ къэшIынхэм, фестиваль-зэнэкъокъухэм сахэлажьэщтыгъ.\n— Еджэныр Ленинград щылъыбгъэкIотагъ. Ащ тытегъэгущыIэба.\n— Къэралыгъо университетым театрэм, музыкэм ыкIи кином щыфагъасэщтыгъэх. Адыгеим икIыгъэ ныбжьыкIэ купым сэри сыхэтыгъ. Зыхьэ Заурбый, Кушъу Светлан, Зыхьэ Мэлайчэт, Уджыхъу Марыет, ХьатхьакIумэ Аскэрбый, Ацумыжъ Нурбый, ХьакIэгъогъу Къэсэй, нэмыкIхэм сэнэхьатэу къыхахыгъэр ашIогъэшIэгъоныгъ.\n— Тарихъышхо зиIэ къалэм шъузэрэщеджэрэм мэхьэнэ хэхыгъэ иIэу шъулъытэщтыгъа?\n— Тхьаегъэпсэух тиIэшъхьэтетхэу еджакIо тызыгъэкIуагъэхэр, театрэм тыфэзыгъэсэгъэ кIэлэегъаджэхэр, искусствэм иIофышIэхэр. Ленинград дэт музейхэм, революционнэ, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIо щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэм мафэ къэс пIоми хъунэу тащыIэщтыгъ. Тлъэгъурэм, зэхэтхырэм шIэныгъэу ахэтхырэр щыIэныгъэм еджапIэ зэрэщытфэхъущтыр кIэлэегъаджэхэм, къытфэгумэкIыхэу, тызышIогъэшIэгъон цIыфхэм къытаIощтыгъ.\n— Театрэр щыIэныгъэм игъунджэу зылъытэхэрэм сыда къяпIощтыр?\n— Драматургхэр щыIэныгъэм иIотакIох. Гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ къапкъырыкIырэ гупшысэу узыгъэгъуазэрэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэныр теат-\nрэм ипшъэрылъ. Артистыр сэнэхьатэу зэрихьэрэмкIэ илъэпкъ, республикэм, хэгъэгум афэлажьэ. Залым чIэсхэр гуфэбэныгъэ ахэлъэу къызэрэтпэгъокIыхэрэм кIуачIэ къытхелъхьэ. Гъунджэм тызэдиплъэмэ, зытэлъэгъужьы.\n— Дунэе классикэм хэхьэгъэ рольхэм къащегъэжьагъэу мыпсэу-мылажьэм нэсыжьэу рольхэр къэпшIыгъэх. Япчъагъэ плъытагъа?\n— Слъытагъэп, ау Москва сыщыIэу артист цIэрыIом къысиIогъагъэр къыпфэсIотэщт. Илъэси 10 — 15-р зэлъыригъэубытызэ, классикэм щыщ роли 5 къызэришIыгъэр гуапэ зэрэщыхъугъэр зэригъэпшэщтыр ышIэщтыгъэп. Тэ ащ фэдэ артистхэм бэкIэ апэ тишъыгъ.\n— «Псэлъыхъохэм» анэмыкI ухэмылэжьэщтми, артист цIэрыIоу узэрэщытыр дунаим щашIэ. «Зыхьэ Заурбыйрэ Кукэнэ Муратрэ спектаклэм хэлэжьэнхэу щытмэ непи теплъыщт», — къытаIоу бэрэ къыхэкIы.\n— Искусствэр зыгу рихьыхэрэм тафэраз, тхьаегъэпсэух.\n— Театрэм цIыфыр епIу, щыIэныгъэм фегъасэ. КъэпшIырэ ролым гукIэ шIэхэу ухэкIыжьа?\n— Ролыр щыIэныгъэм къыщыздекIокIэу сэлъытэ. Абхъазым, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Краснодар краим, нэмыкIхэм тащыIэу къэгъэлъэгъонхэм тахэлажьэзэ, искусствэм лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэм осэ ин етэты. Псэ зыпыт зэIукIэгъур псынэкIэчъ къаргъом фэогъадэ, янэплъэгъу фабэ гум къенэжьы.\n— Укъызыщытхъужьынэу арэп зыфасIорэр. Ащ фэдэ чIыпIэ уифэмэ, зэдэгущыIэгъур сыда къызыщебгъажьэрэр?\n— Дэгъоу, дэхагъэу тхэлъыр, искусствэр зэрэлъыкIуатэрэр сценэм къыщыдгъэлъэгъоныр нахьышIукIэ тэлъытэ.\n— ГущыIэм пае…\n— Бзэм, лъэпкъым, шъуашэм изехьан, комедием, фэшъхьафхэм зафэбгъэзагъэми, искусствэм пIуныгъэ мэхьанэу иIэр къыдэмылъытэ хъущтэп. КъэпшIырэ ролыр сэнэхьатэу, хъугъэ-шIагъэу зэпхыгъэхэр, нэмыкIхэр къыдэолъытэх, щыIэныгъэр къэогъэлъагъо. Артистыр сыд фэдэ чIыпIэ ифагъэми, зэрифэшъуашэу къикIыжьын фае. ЫцIэ, иIофшIэгъухэм анапэ ригъэIыхы хъухэщтэп.\n— Артистым ролыр дэгъоу къышIыным фэшI гукъэкIыжь дэгъу иIэн зэрэфаем сыда къепIолIэщтыр?\n— Театрэр зыгу рихьыхэрэм а упчIэр къысатэу бэрэ къыхэкIы. Тхылъхэм сяджэ, цIыфхэм саIокIэ, тизэдэгущыIэгъухэр шIукIэ сыгу къэсэгъэкIыжьых. Iоф зыдэтшIэжьыным тикIэлэегъаджэхэм, опыт зиIэ артистхэм тыфагъэсагъ.\n(АдыгабзэкIи, урысыбзэкIи рольхэм ащыщ пычыгъохэр Кукэнэ Мурат къеIуатэх. Ятэжъ игущыIэ щэрыохэу Къуекъо Налбый къытхыжьыгъэхэм ащыщхэри езбырэу къеIох. — Е. Н.)\n— ЗыкъегъэкIэракIэшъ, цIыфыр театрэм къэкIо, — Муратэ зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ. — Артистым къышIыщт ролым ежэ. Театрэм ищыIакIэ гукIэ хэхьагъэу жьыр къещэ.\n— Ролыр къызыдэпшIырэ артистыр плъэгъун, зэхэпхын зэрэфаеми уиеплъыкIэхэр къеIуалIэхэба.\n— Ащ сыдигъуи мэхьэнэ ин есэты. «Псэлъыхъохэр» цIыфхэм ашIогъэшIэгъон. Зыхьэ Заурбый къызэриIуагъэу, тыпсэлъыхъозэ жъы тыхъугъэми, рольхэр гум щыщ пычыгъох. ЦIыфхэм апашъхьэ уихьэмэ сыда япIощтыр? Ролым сыдигъуи псэ ищыкIагъ. Узышъхьамысыжьэу уисэнэхьат ыкупкI цIыфхэм афэгъэшъуаш.\n— Мурат, тызытегущыIагъэр, уиIофшIагъэ ехьылIагъэу сэ сшIэрэр зызэхэбгъахъохэкIэ, зы гъэзет къыдэкIыгъори тфикъущтэп. (Мурат мэщхы). Унагъом тытегъэгущыI.\n— Сяни, сяти Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх.\n— Мэшэлахь. Уянэ илъэс 97-рэ ыныбжь, Тэхъутэмыкъуае щэпсэу…\nКорреспондентыр. Куканэхэм яунагъо Адыгеим шIукIэ щашIэ. Тэхъутэмыкъуае сыщыIэу яунэ сихьэу уахътэ къысэкIугъ. Муратэ янэу Зулихъэ ныбжьыкIэхэм зэраIукIэщтыгъэр, Хэгъэгу зэошхом тидзэкIолIхэм лIыхъужъныгъэу щызэрахьагъэр къафиIуатэзэ, пIуныгъэм мэхьэнэ ин зэрэритыщтыгъэр сщыгъупшэрэп. Муратэ ишъхьэгъусэу Саидэ тхэкIо цIэрыIу, ипьесэхэм атехыгъэхэр театрэм щагъэуцугъэх. КIэлищ зэдапIугъ.\nАнахьыжъэу Алый искусствэм иIофышI. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» иконцертнэ отдел ипащ. «Адыгэ пшъашъ» зыфиIорэ Дунэе зэнэкъокъоу Мыекъуапэ щыкIуагъэм ишIухьафтын шъхьаIэу «Пшъэшъэ тхьаматэр» Бэллэ къыфагъэшъошагъ. Джырэ уахътэ Москва щэпсэу, исэнэхьаткIэ Iоф ешIэ. Андзаур дунэе бизнесым фэгъэхьыгъэ шIэныгъэр къэралыгъо университетэу Москва дэтым щызэригъэгъотыгъ, IэнатIэ иI.\nАлыйрэ ишъхьэгъусэу Лианэрэ пшъэшъитIу зэдапIу: Суандэрэ Евэрэ.\nТеатрэм ыкIи кином яартистэу Кукэнэ Мурат спектаклэхэм ахэлажьэ, Геленджик щытырахырэ фильмэм ролыр къыщишIыщт. Артист цIэрыIом июбилей ехьылIэгъэ пчыхьэзэхахьэхэр мы мафэхэм тирайонхэм ащэкIох. Тэхъутэмыкъуае непэ зэIукIэгъу щыкIощт.\nОпсэу, Мурат! Тхьэм уигухэлъышIухэр къыбдегъэхъух.\nПредыдущая ЗэхъокIыныгъэхэр сыда зыфэIорышIэщтхэр?\nСледущая Гъобэкъое кIалэхэр


УзэгурыIоныр — насыпыгъ — Адыгэ макъ\nУзэгурыIоныр — насыпыгъ\nРедактор 07.03.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЦIыфым иакъыл къызыкIокIэ, пшъэрылъэу зыфигъэуцужьырэр макIэп: гъэсагъэ хъунэу, шIэныгъэ зэригъэгъотынэу, IофшIэпIэ дэгъу Iухьанэу, ау ахэм анахь шъхьаIэу зыкIэхъопсырэр унэгъо зэкIужь ышIэнэу, псэогъу къыфэхъурэм гурыIоу ящыIэныгъэ зэдагъэшIынэу ары.\nУнагъоу узэрысым мэхьанэшхо иI, ащ иIэпыIэгъу зэхэмышIэ зыхъукIэ, щыIэныгъэм къыщыожэрэ къиныгъохэр зэшIохыгъуае мэхъу.\nХъокIон Эллэ унэгъо зэгурыIожь зисыр илъэси 10 хъугъэ. А уахътэм къыкIоцI ишъхьэгъусэрэ ежьыррэ сабыищ зэдагъотыгъ. Шъэожъые анахьыжъэу Мурат илъэси 9 ыныбжь, Миланэ илъэси 5 хъугъэ, анахьыкIэ цIыкIоу Лаурэ илъэси 3.\n— Сыдигъуи сабыибэ сиIэнэу сыфэягъ, — къытфеIуатэ Эллэ. — «Сянэ фэдэу сабыищ сиIэщт» ренэу сIощтыгъэ. Гухэлъэу сиIагъэри къыздэхъугъ. КIэлэцIыкIум унагъом чэф къырелъхьэ, ащ игулъытэ, игукIэгъу зыпэпшIынхэ щыIэп.\nЯнэ-ятэхэм гъэсэпэтхыдэу, шэн-зекIокIэ дахэу къыхалъхьагъэхэр иIэубытыпIэу тигущыIэгъу исабыйхэр егъасэх. Анахьэу ынаIэ зытыригъэтырэр цIыфыгъэ ахэлъэу, гукIэгъуныгъэ зэфыряIэу, зэдеIэжьхэзэ къэтэджынхэр ары. Еджэнми мэхьанэшхо зэриIэр Эллэ къыгурэIо ыкIи шIэныгъэ куухэр исабыйхэм аригъэгъотыным пылъ.\nЦIыфым шъхьэгъусэу къыхихыщтым бэкIэ елъытыгъ ищыIэныгъэ зыфэдэщтыр, инасып къырыкIощтыр, ау зэпсэогъу зэфэхъугъэхэм ны-тэу яIэхэр къазэрафыщытхэми мэхьанэшхо иI.\n— Сигуащэ лъэшэу сыфэраз, — къеIуатэ Эллэ. — Апэрэ лъэбэкъоу унагъом исыдзагъэм къыщегъэжьагъэу сыгу хэкIын гущыIэ къысиIуагъэп. ЗыгорэкIэ сызэрэзекIощт шIыкIэр сымышIэ зыхъукIэ, мэкъэ шъабэкIэ зэкIэ къысфеIуатэ, къысегъэлъэгъу.\nУнэгъо зэгурыIожьэу илъэс зэкIэлъыкIохэм гуфэбэныгъэ зэфыряIэу зэдэпсэухэрэм щысэ атырихыныр Эллэ шэнышIу фэхъугъ. ИлъэсипшI хъугъэ Iуи шIи ахэмылъэу ахэр зызэдэпсэухэрэр. А уахътэм къыкIоцI зэшъхьэгъусэхэр къиныгъохэм арихьылIэхэуи къыхэкIыгъ, ау ныбжьыкIитIум зэгурыIоныгъэу, лъытэныгъэу азыфагу илъым сыдигъуи кIуачIэ къахелъхьэ. ГумэкIыгъо горэ апэ къифэмэ, ыкIыб пытэу ишъхьэгъусэ зэрэдэтыр тIуми дэгъоу ашIэ.\n— Сыд фэдэ Iофыгъо тапэ къитэджагъэми, гущыIэгъу тызэфэхъуныр, тызэгъусэу ар зэхэтфыныр шэнышIу тфэхъугъ, — къеIуатэ Эллэ. — Ыгу къэкIыгъэр изакъоу титIу язи ышIэрэп. Пчыхьэ къэс тэтIысышъ, тызэхэгущыIэжьы.\nАщ фэдэ зэгурыIоныгъэр зылъэгъухэрэ сабыйхэр гукIэгъуныгъэ зэфыряIэу къэтэджынхэм фэщагъэхэ мэхъух. Сабый нахьыжъым къыратырэр ышыпхъу цIыкIухэм къафехьыжьы, ахэр химыгъафэу зыпари ежь изакъоу ышхырэп. Сабыйхэм гукIэгъуныгъэ ахэлъэу, зэдеIэжьхэзэ щыIэныгъэ гъогум рыкIонхэр арба ны-тыхэмкIэ насыпыр?!\nПредыдущая Чан, губзыгъ, гъэхъэгъэшIухэр ешIых\nСледущая Комиссием изэхэсыгъу


Псэуалъэхэм ягъэцэкIэжьын зэрэлъыкIуатэрэр зэригъэлъэгъугъ — Адыгэ макъ\nПсэуалъэхэм ягъэцэкIэжьын зэрэлъыкIуатэрэр зэригъэлъэгъугъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ унэе программэм къыдыхэлъытагъэу гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIорэ социальнэ псэуалъэхэм тыгъуасэ ащыIагъ. Ащ игъусагъэх сенаторэу Хъопсэрыкъо Муратрэ УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Владислав Резникрэ.\nАпэрэ чIыпIэу ахэр зэкIолIагъэхэр Пушкиным ыцIэ зыхьырэ Унэр ары. Шъолъыр мэхьанэ зиIэ культурнэ кIэным ипсэуалъэ 1901-рэ илъэсым ашIыгъ. Аужэу мыщ гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIуагъэхэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 60-рэ илъэсхэр ары.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ унэе программэм ишIуагъэкIэ архитектурнэ саугъэтэу щыт псэуалъэр агъэкIэжьын амал щыIэ хъугъэ. Ащ зэкIэмкIи сомэ миллиони 162-рэ фэдиз пэIуагъэхьащт.\nАР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ къызэриIуагъэмкIэ, гъэцэкIэжьынхэр 2020-рэ илъэсым рагъэжьагъэх ыкIи мы бжыхьэ аухынхэу агъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу техническэ IофшIэнхэр процент 65-м кIахьэу агъэцэкIагъэх.\nПсэолъэшIхэм IофшIэн гъэнэфагъэхэр зэшIуахыгъах, нэфынэ къэзытырэ ыкIи макъэ къэзыгъэIурэ оборудованиер къащэфыгъ, видеокамерэхэр чIагъэуцох, Интернетыр ращалIэ. ЧIыпIэ 306-рэ зиIэщт залым иджэхашъо къаIэтыщт, электричествэ рыкIуапIэр, люстрэхэр зэблахъущтых.\n— Мы аужырэ уахътэм культурэм ипсэолъабэхэм гъэцэкIэжьынхэр ятшIылIагъэх. Ау Пушкиным ыцIэ зыхьырэ Унэм анахьэу тынаIэ тет. Адыгеим щыпсэухэрэм мы объектым мэхьанэшхо раты. Арышъ, ащ иархитектурнэ теплъэ къызэтегъэнэжьыгъэным тыпылъын фае. Ащ дакIоу артистхэмкIи, цIыфхэмкIи мыр Iэрыфэгъоу щытыным мэхьанэшхо етэты, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМы мэфэ дэдэм Адыгеим и ЛIышъхьэ шъхьафит бэнэнымкIэ спорт еджапIэр зычIэт унэу гъэцэкIэжьынхэр зыщыкIохэрэм екIолIагъ. Ащ зэкIэмкIи сомэ миллион 75-м ехъу пэIуагъэхьащт. Бюджет ахъщэр зэрагъэфедэрэм шIуагъэу къытырэр ауплъэкIугъ Хъопсэрыкъо Муратрэ Владислав Резникрэ.\nАР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат къызэриIуагъэмкIэ, IофшIэнхэр зыгъэцакIэрэр обществэу «Румус» зыфиIорэр ары. Непэрэ мафэм ехъулIэу псэуалъэр процент 80-кIэ зэтырагъэпсыхьагъ.\nСпорт лъэныкъуакIэхэм республикэм хэхъоныгъэ щашIыным мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Спортсменхэм гъэхъагъэу яIэхэм ыкIи мы спорт лъэпкъым шъолъырым зызэрэщиушъомбгъурэм къыкIэупчIагъэх Хъопсэрыкъо Муратрэ Владислав Резникрэ.\nСпорт еджапIэм итренер шъхьаIэу Тембот Анатолий гущыIэр зештэм шъолъырым испортсменхэм зэрифэшъуашэу загъэхьазырын амал яIэнымкIэ IэпыIэгъу къафэхъухэрэ Адыгеим и ЛIышъхьэ, сенаторым ыкIи УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутат зэрафэразэхэр къыIуагъ. Непэ еджапIэм ыкIи ащ епхыгъэ къутамэхэм нэбгырэ 400 фэдизмэ зыщагъасэ.\n— Республикэм исоциальнэ псэолъэ пчъагъэмэ сащыIагъ, ахэм IофшIэнышхо ащагъэцэкIагъ. Унэе программэм ишIуагъэкIэ объектыбэ зэтедгъэпсыхьагъ. ЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм язэшIохын ары мылъкур зыпэIудгъахьэрэр, — къыIуагъ Владислав Резник.\n«Унэе программэм игъэцэкIэн епхыгъэ IофшIэным изэфэхьысыжьхэр зыфэдэхэр тинэрылъэгъу. Республикэм щыпсэухэрэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэхэ мэхъух, социальнэ псэуалъэхэр шъолъырым щагъэцэкIэжьых. А пстэуми мэхьанэшхо яI, — къыIуагъ Хъопсэрыкъо Мурат.\nШъугу къэдгъэкIыжьын 2020 – 2024-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ унэе программэу УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиныр зыкIэтхэжьыгъэр блэкIыгъэ илъэсым мэлылъфэгъу мазэм аштагъ. Мы илъэсхэм къакIоцI республикэм сомэ миллиарди 5 къыфатIупщыщт.\nМихаил Мишустиныр Адыгеим зыщэIэм программэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм зыщигъэгъозагъ. БлэкIыгъэ илъэсым телъытагъэу шъолъырым къыфатIупщыгъэ мылъкур зэкIэ гъэфедагъэ хъугъэ. А ахъщэмкIэ псэолъакIэхэр ашIыгъэх, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх.\nПредыдущая Мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэхэрэм IэпыIэгъу ятыгъэн фае\nСледущая В Адыгее победительница конкурса «Мама-предприниматель» грант направит на открытие сельской кофейни


Чъэпыогъум и 31-м нэс\nЦIыфым IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр электроннэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэным техьажьын е зытетым тетэу къыгъэнэжьын фитэу хъугъэ. IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм яIофшIапIэ Iутхэм ар чъэпыогъум и 31-м шIомыкIэу алъагъэIэсын фаеу щыт.\nАдыгеир пштэмэ, IофшIэпIэ чIыпIэ къэзытэу IофшIапIэм Iут нэбгырэ пчъагъэм фэгъэхьыгъэ къэбарыр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм IэкIэзгъэхьагъэр 3795-рэ мэхъу. Ахэм Iоф зэрагъашIэрэ нэбгырэ 52456-м щыщэу «трудовой книжкэр» зэрэгъэпсыгъэщтыр къыхэзыхыгъэр 25814-р ары. Нахьыбэхэм, ар процент 89,3-рэ, зытетым тетэу къагъэнэжьыгъ.\nМы тхылъыр непэ зытетым нахь тесагъэми, электроннэ шIыкIэм шIогъабэу хэлъыр къыдгурыIон фае. Ащ итхагъэм цIыфым ежь зыщыфаем зыщигъэгъозэн ылъэкIыщт. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо е къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ихьэмэ зэпстэури ылъэгъущт. Пенсием игъэпсынкIи мыщ ишIогъэшхо къэкIощт, IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэмкIи Iэрыфэгъу.\nКадрэхэмкIэ зэхъокIыныгъэ организацием щыхъугъэмэ, а мазэм къыкIэлъыкIорэм и 15-м шIомыкIэу, IофшIапIэм зыгорэ къыIухьагъэмэ е IукIыжьыгъэмэ, ащ фэгъэхьыгъэ унашъор къыздикIыгъэм ыужырэ мафэм нахь мыкIасэу УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм электроннэ шIыкIэм тетэу макъэ рагъэIун фаеу зэрэщытыр IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытыхэрэм джыри зэ агу къегъэкIыжьы.\nКъыхэдгъэщымэ тшIоигъор зэкIэ IофшIапIэм Iутхэм, зытетым тетэу къэзгъэнэжьыгъэхэри ахэтхэу, ятрудовой книжкэхэр электроннэ шIыкIэу афэгъэпсыгъэн фаеу зэрэщытыр ары.\nЦIыфым ипенсие лъапсэу фэхъурэр IофшIапIэу зыIутым страхованиемкIэ взносэу мазэ къэс ПенсиехэмкIэ фондым фигъахьырэр ары. Взносхэр унэе счетэу иIэм щагъэнафэшъ, ащ къыпкъырыкIыхэзэ пенсиер къалъытэ.\nСтрахованиемкIэ взносэу зэIукIагъэр нахьыбэ къэс, пенсиеу агъэнафэрэри нахь ин. IофшIэпIэ чIыпIэр къэзытыгъэм лэжьапкIэр гъэбылъыгъэу, «конвертым дэлъэу» къетымэ, взносхэр фондым ыгъахьыхэрэп е ытIупщырэр мэкIэдэд. Аущтэу зыхъукIэ, пенсиер зэрэмэкIэщтыр нафэ.\n«Конвертым дэлъ» лэжьапкIэм цIыфыр зезэгъыкIэ, ныбжьыр нэсымэ пенсиеу фагъэнэфэщтыр зэрэмэкIэщтым имызакъоу, социальнэ фитыныгъэу иIэхэри чIенэх. ГущыIэм пае, къэсымэджагъэу охътэ гъэнэфагъэм IофшIапIэм щымыIагъэмэ, ар къэзыушыхьатырэ тхылъыр къыхьыгъэми, зыпари къыратыщтэп. Джащ фэдэу отпуск кIуагъэми, сабый къыфэхъугъэми ахъщэ къыфэкIощтэп.\nIофшIапIэм цIыфыр щытхыгъэу, мыгъэбылъыгъэу лэжьапкIэр къыратыми, иунэе счет изытет лъыплъэн фае. Сыда пIомэ, взносэу фатырэр ащ къегъэлъагъо. ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъоу www.pfrf/ru зыфиIорэм щызэригъэшIэн ылъэкIыщт. Ар пстэумэ анахь Iэрыфэгъу.\nАщ имызакъоу фондым ичIыпIэ органэу зэпхыгъэм е МФЦ-м якIуалIэми, къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал лъэIу тхылъ щитыми, джэуап ыгъотыщт.\nАР-м щыIэм ипресс-къулыкъу\nПредыдущая «ЭкоЦентрэм» къеты\nСледущая ШэпхъэшIухэм адиштэу


ШIэхэу атIупщыщт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 11.09.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгеим жьыкIэ электроэнергие къызэрэщашIыщтым зыщыфежьагъэхэр икIыгъэ илъэсыр ары. ЯпчъагъэкIэ 60 хъоу Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм ащ тегъэпсыхьэгъэ пкъыгъошхохэр ащагъэуцугъахэх.\nБлэкIыгъэ илъэсым ибжыхьэ ощхышхоу къытфещхыгъэхэм язэрар къэмыкIогъагъэмэ, жьыбгъэ паркым ишIын нахьыжьэу къаухыщтыгъ. Паркым IофшIэныр зыригъажьэкIэ, тишъолъыр щагъэфедэрэ энергием ипроцент 20 фэдизыр ащ къытынэу щэгугъых.\nМы мафэхэм Главгосэкспертизэм икъутамэу Ростов щыIэм къызэриIуагъэмкIэ, зынахь ин къэралыгъом имыт жьыбгъэ паркым къытырэ энергиер шIэхэу агъэфедэу рагъэжьэщт, Урысые Федерацием и Къыблэ шъолъыр ит субъектхэм зэкIэми электроэнергиеу аIэкIахьэрэм къыхэхъощт.\nАхэм ащыщ Армавири. Урысыем и Главгосэкспертизэ макъэ къызэригъэIугъэмкIэ, къалэм екIолIэрэ гъучIычхэу электроэнергиер зэрыкIощтхэр агъэкIэжьынхэу фитыныгъэ къаритыгъ. Электросетим изэтегъэпсыхьан шIэхэу фежьэщтых.\nИлъэсым ыкIэ нэс электросетьхэр жьыбгъэ паркым пашIэщтых. Ащ игъэпсын сомэ миллиарди 10-м ехъу пэIуагъэхьагъ. Адыгеим жьыбгъэ паркыр зэрэщагъэпсыгъэ шIыкIэр нэмыкI чIыпIэхэу жьым икъарыу зыщагъэфедэщтхэм щысэ афэхъущт. КъэкIорэ илъэсым Краснодар крайми жьыбгъэ парк щашIыщт.\nАдыгеим щагъэуцугъэ жьыбгъэ электростанциер УрысыемкIэ апэрэ проектэу хъугъэ. Электроэнергиер тишъолъыр къыщашIэу зырагъажьэкIэ, нэмыкI шъолъырхэм къащащэфызэ къытфатIупщырэм къыщыкIэщт.\nГъогу кIыхьэ къыкIузэ электричествэр тиунэхэм къанэсы. Ау тичIыгу къыщашIыщт энергием ыуасэ зыфэдизыщтым джыри зыми игугъу къышIырэп.


«Адыгэ хэгъэгу цIыкIум» изы маф — Адыгэ макъ\n«Адыгэ хэгъэгу цIыкIум» изы маф\nРедактор 02.10.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ къэралыгъо университетым игъэпсэфыпIэ базэу «Горная легенда» зыфиIорэм адыгабзэр зышIэрэ кIэлэеджакIохэу, а предметыр шIу зылъэгъухэу, олимпиадэхэм, нэмыкI творческэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэхэрэр къызэрэрагъэблэгъагъэхэм, ащ «Адыгэ хэгъэгукIэ» зэреджагъэхэм яхьылIагъэу тигъэзет къыхиутыгъагъ.\nДжы тыгъуасэ «адыгэ хэгъэгу цIыкIум» тыщыIагъ, ащ изы мафэ зэрэкIуагъэр зэдгъэлъэгъугъ.\nГъэпсэфыпIэ базэу кIэлэцIыкIухэр зыдэщыIэхэр дэхэ дэд. Къушъхьэ лъагэр хаупкIи, ыкIоцI базэм иунэхэр рашIыхьагъэхэм фэд. Мыжъор къызыраупкIэхым, къушъхьэу чэу лъагэ фэдэ хъугъэм мы чIыпIэр къышIыхьагъ.\nБазэ зэтегъэпсыхьагъэу тызыдэхьагъэм ижъырэ адыгэ орэд макъэр, нартхэм яорэдхэр щызэхэтхыгъэх. ЕджэпIэ унэу агъэнэфагъэм иятIонэрэ къат ары орэдыр къызэрыIукIыщтыгъэр. Адыгеим щызэлъашIэрэ цIыфэу ГъукIэ Замудин мастер-класс ащ къыщитыщтыгъ.\nМы унэм иапэрэ къат лагерым щыIэ кIэлэеджакIохэм азыныкъо адыгэ шхыныгъохэм яхьылIагъэу шIэныгъэлэжьэу, биологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу ЦIыкIуныбэ Аминэт лекцие къыщеджэщтыгъ.\nАщ ыуж адыгэмэ ятарихъ инэкIубгъохэм кIэлэеджакIохэр ахищагъ Адыгэ къэралыгъо университетым икIэлэегъаджэу, лагерэу зэхащагъэм егъэджэн IофымкIэ пшъэдэкIыжь щызыхьырэ Цэй Зэремэ.\nАщ фэдэу зэкIэлъыкIохэу кIэлэегъаджэу мыщ къырагъэблэгъагъэхэм язанятиехэр гъэпсыгъэх.\n— Адыгэ шхыныгъохэм яхьылIэгъагъ непэ сисыхьат, — къеIуатэ ЦIыкIуныбэ Аминэт. — Ар езгъэжьэным ыпэкIэ анкетэхэр згъэхьазырыгъагъэх, упчIэхэм яджэуапхэр ныбжьыкIэхэм къарязгъэтыгъ, ахэм къаIуагъ адыгэ шхыныгъохэу ашIэхэрэр, ахэр адрэ лъэпкъхэм ягъомылапхъэхэм зэратекIыхэрэр къаIотагъ, хэтэрыкIхэм, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм ацIэхэр къыраIуагъэх. Адыгабзэр щыIэмэ, лъэпкъыр щыIэщт» тэIомэ, джащ фэд, сэ сишIошIыкIэ адыгэ шхыныри, ар адыгэ культурэм изы Iахь, адыгэр адрэ лъэпкъхэм къахэзыгъэщыхэрэм ащыщых ишхыныгъохэр.\n— Мыщ фэдэ лагерь апэрэу республикэм щызэхащагъ, сыдэущтэу уеплъыра ащ? — сеупчIы ЦIыкIуныбэм.\n— Сэ сишIошIыкIэ, мы Iофтхьабзэм мэхьанэшхо иI. Мыщ фэдэу хэушъхьафыкIыгъэу лъэпкъым щыщ ныбжьыкIэхэр нэмыкI къэралыгъохэм ащызэхащэх. Лъэпкъым къыхэкIыгъэ ныбжьыкIэхэр аугъоихэшъ, шъхьафэу Iоф адашIэ. Ащ мэхьанэшхо иI ныбжьыкIэхэр лъэпкъым рыгушхонхэмкIэ, абзэ ашIэнымкIэ, — еIо Аминэт.\nАдыгэ къэралыгъо гимназием адыгабзэмкIэ икIэлэегъаджэу Темзэкъо Маринэ лагерым икIэлэпIу шъхьаI.\n— КIэлэеджэкIо 60 лагерым непэ щыI. Ахэм яегъэджэн, ягъэшхэн, языгъэпсэфыгъо уахътэ зэпычыгъэ фэмыхъоу зэхэщэгъэныр Iоф къызэрыкIоп. Ау лъэныкъохэр зэкIэри къыдэтлъытэхэзэ, лагерым иIофшIэн зэхэтэщэ. Къедгъэблэгъэрэ цIыф гъэшIэгъонхэм яуахътэ гъэнэфагъэ. Ахэр ягуапэу игъом къэкIох. Ащ фэдэу мы мафэхэм кIэлэеджакIохэм аIукIагъэх, шъхьадж ежь зыфэгъэзэгъэ лъэныкъом елъытыгъэу мастер-классхэр зэхащагъэх сурэтышI цIэрыIоу Бырсыр Абдулахь, зэлъашIэрэ актерэу Зыхьэ Заурбый, шIэныгъэлэжьхэу Къуекъо Асфар, Бырсыр Батырбый, ЕмыкI Нурджан ыкIи нэмыкIхэм. НыбжьыкIэхэм шIу алъэгъурэ Дзыбэ Мыхьамэт кIалэхэр лъэшэу ыгъэгушIуагъэх.\nЛагерым тызыщыIэгъэ мафэм ащ къэкIонэу ежэщтыгъэх адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ Проектнэ офисэу зэхащагъэм итхьаматэу, гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адамэ.\n«Адыгэ хэгъэгу цIыкIум» кIэлэцIыкIубэмэ нэIуасэ тащыфэхъугъ, гущыIэгъу тшIыгъэх. Апэ къытэкIолIагъэр КIубэ Ратмир. Ар Мыекъуапэ хэхьэрэ псэупIэу Северо-Восточные Сады зыфиIорэм щэпсэу. Ащ дэт еджапIэу N 19-м ия 9-рэ класс кIалэр щеджэ. «Хэт шъуикIэлэегъаджэр?» сIуи сызеупчIым, «КIэлэегъаджэ тиIэп, адыгабзэр ткIурэп», ыIуагъ. Ау кIалэр дэгъу дэдэу адыгабзэкIэ мэгущыIэ. Ятэ-янэхэм сакIэупчIагъэти, ятэ заводым, янэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм Iоф зэрэщашIэрэр, янэжъи Мыекъуапэ зэрэдэсыр къыIуагъ. КIалэм бзэр дэгъоу зэришIэрэм къыушыхьатыгъэр ныдэлъфыбзэр унагъом къызэрэщежьэрэр ары.\nШъхьэхъутIэ Бэлэрэ Мыкъо Айдэмыррэ Улэпэ гурыт еджапIэм къикIыгъэх. Лагерыр ахэм лъэшэу агу рихьыгъ. НыбжьыкIэхэр олимпиадэхэм ахэлажьэх, адыгэбзэ урокхэр якIасэх, якIэлэегъаджэу Шэуджэн Светланэ ягуапэу ыцIэ къыраIо. Лагерым зыщыIукIэрэ цIыфхэр ашIогъэшIэгъоных.\nПщыпый Даринэ Пщыкъуйхьаблэ щыщ, я 9-рэ классым ис, дэгъоу еджэ, олимпиадэхэм апэрэ чIыпIэхэр къащехьых. ИкIэлэегъаджэу Бэгъ Мариет шъхьэкIэфэшхо фишIэу къытегущыIэ, лагерым къызэрэкIуагъэмкIэ, адыгэ дунаим зэрэхэтыгъэмкIэ зэхэщакIохэм лъэшэу афэраз.\nАщ фэдэх МыекъуапэкIэ гимназиеу N 22-м щеджэрэ Бэгъушъэ Мурат, гимназиеу N 5-м икъэлэеджакIохэу Даур Щамилэ, Лафышъ Абрек, Гъобэкъуае къикIыгъэу Теуцожь Ислъам, АдыгэкъалэкIэ Бэгъ Амир — мыхэр ыкIи зэкIэ лагерым щыIэ ныбжьыкIэхэр шъхьэкIафэ зыфэпшIын зытефэрэ кIалэх. Яныдэлъфыбзэ ашIэ, рэгущыIэх, рэгупшысэх, лъэпкъым инеущырэ мафэ зэлъытыгъэщт ныбжьыкIэх.\nКIэлэеджакIоу лагерым щыIэхэм еджапIэр къызаухыкIэ адыгабзэр ясэнэхьат хъуныр зэхэщакIохэм къыдалъытэми, ахэм янахьыбэ дэдэм нэмыкI сэнэхьатхэр къыхахыщтых, Москва, Санкт-Петербург, Ростов, Краснодар ыкIи нэмыкI къалэхэм ащеджэщтых. Ахэр тыдэ щыIэхэми, зэрэадыгэхэм рыгушхохэу псэунхэмкIэ мы Iофтхьабзэм ишIуагъэ къызэрэкIощтым игугъэ тыхэтэу кIэлэцIыкIухэм такъыхэкIыжьыгъ.\nПредыдущая Урысыем и Президент кIэтхэжьыгъ\nСледущая Власти Адыгеи закупили новое медоборудование для детских больниц и поликлиник


Республикэм инэпэеплъ — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэм хэлэжьагъ. БлэкIыгъэ илъэсым администрацием, ащ ипащэ Iофэу ашIагъэр мыщ щызэфахьысыжьыгъ, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэныкъохэр агъэнэфагъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, депутатхэр, министрэхэм ащыщхэр, нэмыкIхэри.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм лъэныкъо шъхьаIэу ахэтыр шэпхъэшIухэм адиштэрэ псэупIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэнхэр ары. А пшъэрылъри республикэм икъэлэ шъхьаIэ зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу унэгъо ныбжьыкIэхэм, сабыибэ зэрысхэм, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары. Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ муниципальнэ программэм 2006-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Iоф ешIэ. Мы илъэсхэм унэгъо 953-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ахэм ащыщэу 128-мэ блэкIыгъэ илъэсым. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, 2020-м сабыибэ зэрыс унэгъо ныбжьыкIэ 65-мэ щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъыр нахьышIу ашIын алъэкIыщт.\nПсэупIэхэр зытырашIыхьащт чIыгу Iахьи 136-рэ сабыибэ зэрыс унагъохэм атырагощагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм фэтэрхэр афэщэфыгъэнхэм сомэ миллион 16,8-рэ пэIуагъэхьагъ, нэбгырэ 24-мэ ящыкIагъэр арагъэгъотыгъ. Мылъкур республикэ бюджетым къыхэхыгъ.\n— Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм анахьыбэм Мыекъуапэ Iоф щашIэ. Ахэм япчъагъэ джыри хэхъонымкIэ амалышIухэр щыIэх. Гупчэу «Сибизнес» зыфиIоу къызэIутхыгъэм предпринимательхэр екIолIэнхэшъ, зы чIыпIэм IэпыIэгъу щагъотын алъэкIыщт. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ амалэу къытыхэрэр бэхэм къызфагъэфедагъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСоциальнэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи Адыгеим и ЛIышъхьэ къыщыуцугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ IофшIэнышхо агъэцэкIэнэу къапыщылъ. Мыекъуапэ дэт сымэджэщхэм, IэзапIэхэм ащыщхэм оборудованиякIэхэр ачIагъэуцощтых. Джащ фэдэу ашIынэу рагъэжьэгъэ медицинэ псэуалъэхэм ащыщхэр аухыжьыщтых. Гъэсэныгъэм зыкъыфэбгъазэмэ, 2021-рэ илъэсым щегъэжьагъэу муниципалитетым щыпсэурэ сабыйхэр зэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм кIонхэ амал яIэ хъун фае. Мыекъуапэ щашIырэ мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениехэр къызызэIуахыхэкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Джащ фэдэу цифрэ шIыкIэм тет оборудованиемкIэ гурыт еджапIэхэр зэтырагъэпсыхьанхэ гухэлъ щыI.\nПредыдущая Гъобэкъое кIалэхэр\nСледущая Унэгъо Iужъум ихьэкIагъ


Лъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ\nРедактор 13.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЛъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъогухэр» зыфиIорэр УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр кIэщакIо зыфэхъугъэхэм ащыщ. Ащ къыдыхэлъытагъэу зэшIуахыщт Iофтхьабзэхэм апае 2021-рэ илъэсэу икIыгъэм сомэ миллиард 555,6-рэ къэралыгъом ибюджет щагъэнэфэгъагъ. АщкIэ гъогум епхыгъэ псэолъэ мини 5,7-рэ кIэу ашIыгъ е агъэцэкIэжьыгъ.\nМы лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу Адыгеим иавтомобиль гъогу Iахь 52-рэ гъэрекIо агъэцэкIэжьыгъ, ар километрэ 75,6-м ехъу. Анахь кIыхьэр Красногвардейскэ районым игупчэу селоу Красногвардейскэм икIэу къуаджэу Адэмые, къутырэу Чумаковыр зэпызычыхэрэр ары. Километри 6,4-рэ зэкIэмкIи мэхъу, сомэ миллион 96,8-рэ тефагъ.\nМыекъуапэ пштэмэ, лъэпкъ проектым къыдыхэлъытагъэу гъогу Iахь 18 щагъэкIэжьыгъ. Километрэ 12,3-рэ ар зэкIэмкIи мэхъу, сомэ миллиони 193-м ехъу ахэм апэIухьагъ.\nДжащ фэдэу лъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ къалэм иурамхэу Лениным ыцIэ зыхьырэмрэ Комсомольскэмрэ зыщызэблэкIыхэрэм нэфрыгъуазэ щагъэуцугъ, урамхэу Пушкиным ыкIи Гоголым ацIэ зыхьыхэрэм язэхэкIыпIэ щытыр зэблахъугъ. Водительхэм скоростэу зэрэкIохэрэм хагъэкIыным пае урамхэу Шэуджэным ыцIэ зыхьырэмрэ Кирпичнэмрэ, Курганнэмрэ Свободэмрэ, Адыгейскэмрэ Некрасовым ыцIэ зыхьырэмрэ язэхэкIыпIэхэм, урамхэу Шоссейнэм, Лесноим, Депутатскэм гъогум къытеIэтыкIыгъэхэр ащыфашIыгъэх.\nПредыдущая Зыфэгъэзагъэхэм къахэхъуагъ


Къэбар нэпцIхэм шъуямыдэIу — Адыгэ макъ\nКъэбар нэпцIхэм шъуямыдэIу\nРедактор 07.01.2022 05.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКоронавирусыкIэу илъэситIу хъугъэу дунаир зезыдзэрэр къызежьагъэм къыщыублагъэу ащ фэгъэхьыгъэ къэбар нэпцIыбэ къекIокIы. Апэрэ уахътэхэм ахэр ежь вирусым фэгъэхьыгъагъэх, джы нахьыбэу ащ пэшIуекIорэ вакцинэр ары зигугъу ашIырэр.\nАщ фэдэ къэбар нэпцIым екIодылIагъ социальнэ интернет нэкIубгъохэмрэ СМИ-мрэ джырэблагъэ зигугъу бэрэ ашIыгъэ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэр. Коронавирусыр къыоуалIэу, хьылъэ уимышIэу птекIымэ, антителахэр уиIэ хъунышъ, укъаухъумэщтэу зыIохэрэр бэу щыIэх. Бзылъфыгъэм ар зызэхехым, ипшъэшъэгъоу сымаджэм къыпахын фаеу ыIуи сабыйхэр зыдищэхи ыдэжь хьакIакIо кIуагъэ.\nАрэущтэу ынэ къаплъэзэ вирусыр иунагъо къызэрэрихьагъэм кIэух тхьамыкIагъо фэхъугъ. Ишъхьэгъусэрэ пшъэшъэжъыитIум язырэмрэ унэм исхэу агъэхъужьыгъэх, ау ятIонэрэ пшъашъэмрэ ежь бзылъфыгъэмрэ реанимацием ифагъэх, ащ фэдиз тхьамыкIагъор къэзыхьыгъэ ным врачхэр IэпыIэгъу фэхъужьышъугъэхэп.\nCOVID-19-м пэшIуекIорэ вакцинэр ышIынэуи мы унагъор зэремыгупшысэщтыгъэр нафэ. Ари социальнэ интернет нэкIубгъохэм ащызэрагъэшIагъэхэм ащыщ. «Мы шъуивакцинэу ушэтынхэр икъоу зымыкIугъэхэр зыхябгъэлъхьаным ыпэ зыбгъэсымаджэу птекIымэ нахь ухъумагъэ ухъущт» аIозэ бэмэ къатхы. Ахэм ямыджэрэ щыIэпын фай. Бзылъфыгъэу зигугъу къэтшIыгъэри яджи «зыкъыухъумагъ».\nПрививкэм пэуцужьырэ ны-тыхэм ащыщхэм ясабыйхэм яиммунитет къаIэтэу аIозэ, нэмыкI кIэлэцIыкIоу, гущыIэм пае, шъорэкI хъугъэм е зэпахырэ уз горэ къызэолIагъэм кIэлъырысынхэу ыдэжь агъакIох. IэкIыб къэралыгъохэр пштэмэ, прививкэм пэуцужьэу арысхэм зэпахырэ узэу къежьагъэр зэпахыжьынышъ, иммунитетыр агъэпытэнэу пчыхьэзэхахьэхэр зыщашIыхэрэр ахэтых. Мары мы COVID мэхъаджэм дунаир зызэлъекIум, США-м а хабзэм зыщиушъомбгъугъ. НыбжьыкIэу а зэхахьэхэм ахэтыгъэхэм ащыщыбэ коронавирусым екIодылIагъ.\nТикъэралыгъо ащ фэдэ хабзэ тхыгъэу илъэп. ЦIыфым зэрэсымаджэр ышIэзэ зэпахырэ узэу къеолIагъэр нэмыкI горэм ритымэ, уголовнэ пшъэдэкIыжь ыхьыщт. Шъыпкъэ, ар ВИЧ-р ары зыфэгъэхьыгъэр, ау… КоронавирусыкIэм зызэриушъомбгъурэм къыхэкIэу, санитарнэ-эпидемиологическэ шапхъэхэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжьэу ахьыщтыр блэкIыгъэ илъэсым агъэпхъэшагъ. Уголовнэ кодексым ия 236-рэ статья зэритхагъэмкIэ, зэпахырэ уз зиIэр фэмысакъэу нэмыкI горэм ар пигъахьэмэ тазыр рагъэтыщт, сымаджэ хъугъэр ыгъалIэмэ, илъэси 5 — 7 хьапс тыралъхьащт.\nГухэлъ гъэнэфагъэ уиIэу ащ фэдэ уз къызэолIагъэм дэжь укIонымрэ усымаджэу общественнэ транспортым уитIысхьанымрэ сыда зэрэзэтекIыхэрэр? АпэрэмкIэ, ар къычIэщымэ, пшъэдэкIыжь пхьыщт, адрэмкIэ зыпари къыуаIощтэп… Общественнэ транспортым вирусыр къащыпыпхыным ищынагъуи макIэп, ау узыр къызэолIэгъэ цIыф благъэу ащ къыщыомыкIуалIэмэ, зыми иягъэ къыомыкIыгъэу укъикIыжьыщт. ЦIыфэу сымаджэр зэрыс унэу зэфэшIыгъэм уихьэмэ, инфекциер къызэрипхыщтым Iо хэлъыжьэп.\nКоронавирусыр жьым хэтэу (воздушно-капельнэу) къыонэсын ылъэкIыщт. Джащ фэдэу сымаджэр къепсыгъэмэ е къэпскагъэмэ, Iупсэу къыIукIыгъэм хэтэу «къыпфэкIонкIи» щынагъо. Ковидыр къызэолIагъэм нахьыбэрэ укIэлъырыс къэс узыр къыонэсыным ищынагъуи нахь ин мэхъу. Ары зы унагъом щыщэу нэбгырэ зытIущ ащ екIодылIэныр къызхэкIырэр. Унэ зэфэшIыгъэу, жьызэпео зимыIэм вирусыр нахьыбэрэ щэпсэу, ау жьым ухэтмэ, ащ фэдэу щынэгъожьэп. Арышъ, медицинэ шIэныгъэ зимыIэу, къышIошIырэр къэбаркIэ зытIупщыхэрэм уямыдэIоу, врачэу, шIэныгъэлэжьэу псауныгъэм икъэухъумэн фэлажьэхэрэм къаIорэм тетэу вирусым зыщыуухъумэмэ нахьышIу. Узыр къэкIогъахэу бгъэхъужьыным нахьи къэмыкIоным пае узфэсакъыжьыныр нахь IэшIэх.\nПредыдущая Коронавирусым пэшIуекIорэ вакцинацием илъэхъан сыда пшIэн фаер ыкIи пшIэ мыхъущтыр?\nСледущая Щылэ мазэм и 7-р – Христос къызыхъугъэ маф


Адыгэ Хэку Таймс: 2014 илъэсым Адыгэ лъэпкъ Iофхэм ехьылIагъэ гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэ шъхьэIхэр\n2014 илъэсым Адыгэ лъэпкъ Iофхэм ехьылIагъэ гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэ шъхьэIхэр\n2014 илъэсым, милион 5-м ехъурэ Адыгэ лъэпкъым ехььылIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэу щыIагъэхэр бэдэд ау мы тхыгъэм нахь къыхэдгъэщынэу тигухэлъыр гупщысэ зыхэлъ хъугъэ-шIагъэхэр ары. Гупщысэм къидгъэкIырэр, Адыгэ лъэпкъыр тапэкIэ зэрэщыIэщт щыкIым фэкIонэу махьанэ зиIэ хъугъэ-шIагъэхэр ары. Ахэр кIэкIэу мы тхыгъэм мыщ фэдэу хэдгъэуцуагъэх:\n- Урыс-Адыгэ заор заухыгъэр 2014 илъэсым 150 илъэс зэрэхъугъэм пае 2014 илъэсыр шъыгъо илъэсэу Адыгеим щыIэ Мыекъопэ къэлэ хасэм зэрищтагъэр.\n- Шъачэ олимпиадыр зэрашIырэм фэгъэхьыгъэу Налщыч мырэзэныгъэ зэхахьэ зэрэщыкIуагъэр.\n- Хэку къэгъэзэжьын IофымкIэ дунае хасэ зэрэзэхащагъэр. (Хэкум гъэзэжьынымкIэ Адыгэ Хасэ)\n- Зэрэдунаеу АдыгабзэкIэ тхэрэ сайтитIоу щыIэм (Адыгэ Макъ + Адыгэ Псалъэ) джыри зы сайт къызэрахэхъуагъэр. (ТIуапсэ Пресс)\n- АтIуанэрэ илъэсэу хэкум ыкIи хэхэсым щыщхэр зэгъусэхэу Iуашъхьэ мафэ зэрэдэкIоягъэхэр. (Iуашъхьэ мафэ куп)\n- АтIуанэрэу, Адыгэ къуаджэ ыкIи къалэ 500 нахьыбэ яцIэхэр зытетхагъэ картэр къызэрэдагъэкIыгъэр.\n- ТыркуемкIэ Адыгэ куп зэхэтэу политикэ парти зэрэзэхащагъэр.\n- Адыгэ культурэм ия 6 фестиваль Адыгэ республикэм зэрэщыкIуагъэр.\n- Адыгэхэм я Маф зыфиIорэ мафэр мэфэкI мафэу Къэбэртае-Бэлкъар республикэм официалнэу зэрищтагъэр.\n- Хэгъэгу 10-м щыщ Адыгэ хасэ ыкIи Адыгэ активист 70 фэдиз зэхэтхэу Украинэм ыкIи Полщэм Адыгэ лъэпкъ-гъэкIодыр ащтэнэу джэпсалъэ зэрэфагъэхьыгъэр.\nМы хъугъэ-шIагъэхэм анэмыкIэу Адыгэ лъэпкъым епхыгъэу къыхэдгъэщын тлъэкIыщт, 2014 илъэсым Хэку къэгъэзэжьын Iофыр ыкIи ащ епхыгъэу Сирие Адыгэхэр хэкум къагъэзэжьыныр нахь къин зэрашIыгъэр. Iэшъынэ Темур фащистхэм Краснодар зэрэщаукIыгъэр, джурналистэу КIуащэ Темур Налщыч зэрэщаукIыгъэр. Къэбэртае-Бэлкъар республикэм КIокIо Юрэ лIышъхьэу зэрэхадзыгъэр.\nИпшъэкIэ къызэрэттхыгъэу джыри мыхэм анэмыкIэу Адыгэ лъэпкъым хэхъухьагъэр бэ ау къызэрэтшIошIэу нахь шъхьэIхэр къыхэдгъэщыгъэх.


Мэзаем ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэмрэ унашъоу аштагъэхэмрэ — Адыгэ макъ\nРедактор 01.03.2021 01.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНэмыц-фашист техакIохэр Адыгэ хэкум зырафыжьыгъэхэр илъэс 78-рэ зэрэхъугъэр Адыгеим щыхагъэунэфыкIыгъ.\nУрысыем и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиныр Адыгеим апэрэу щыIагъ. Арырэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ АдыгеимкIэ зигъо Iофыгъохэм, республикэм социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт программэр зэрагъэцакIэрэм атегущыIагъэх.\nПремьер-министрэр «Полярис-Адыгея» зыфиIорэ гупчэм зэкIом, ащ иIофшIэн осэшхо фишIыгъ, «гъэсэныгъэ IофымкIэ щысэтехыпIэу Урысыем ар щагъэлъагъомэ хъунэу» ылъытагъ.\nУрысые Федерацием и Премьер-министрэ адыгэ къуаер щэ заводэу «Тамбовскэм» къызэрэщыдагъэкIырэр зэригъэлъэгъугъ. УФ-м и Правительствэ и Тхьаматэ, Урысыем мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ республикэ аграрнэ комплексым илIыкIохэм мыщ щаIукIагъэх. Ахэр анахьэу зытегущыIагъэхэр къуаджэм хэхъоныгъэ зэришIыщт программэм мылъкоу къыфатIупщыщтыр, мэкъу-мэщым къыщахьыжьыхэрэр IэкIыб къэралыгъохэм ащыIугъэкIыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъоу къаратырэм зегъэушъомбгъугъэныр, отраслэм грантхэр къыфыхэгъэкIыгъэнхэр ары.\nАдыгеим зэрэщыIагъэм икIэуххэм атетэу Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ унэшъо заулэ ыштагъ. Ахэм зэу ащыщ Мыекъопэ къэлэ паркым ибассейнхэм гъэцэкIэжьынышхохэр яшIылIэгъэнхэм пае мылъку къэтIупщыгъэныр, социальнэ инфраструктурэм ипсэуалъэхэр Джэджэ районым щыгъэпсыгъэнхэр ыкIи щыгъэкIэжьыгъэнхэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ «Россети Кубань» игенеральнэ директоррэ энергетическэ инфраструктурэр джырэ шапхъэхэм адиштэу республикэм щыгъэкIэжьыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх. Проект гъэнэфагъэхэм яшIуагъэкIэ 2023-рэ илъэсым ехъулIэу МВА 195-кIэ нахьыбэу энергиер къахьыжьыщт. Илъэси 5-м къыкIоцI сомэ миллиарди 5,4-рэ хъурэ инвестициехэр энергокомплексым къыхалъхьащтых.\nОсышхо къызэресыгъэм къыхэкIэу гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу Iоф зашIэрэ режимым Адыгеир техьагъ. Чэщи мафи зэпымыоу, сменищкIэ гъогухэр агъэкъэбзагъэх, ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъо къэхъугъэп.\nЗэпахырэ узхэмкIэ республикэм иIофхэм язытет нахьышIу зэрэхъугъэм къыхэкIэу пандемием зимыушъомбгъунымкIэ шапхъэу аштагъэхэм ащыщхэр Адыгеим щытырахыжьыгъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ащ фэгъэхьыгъэ Указым 2021-рэ илъэсым мэзаем и 18-м кIэтхэжьыгъ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ ыпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу медицинэ организациехэм яIофшIэн пIэлъэ кIэкIкIэ зэтырагъэуцожьынэу.\nМедицинэ учреждениехэм яотделениехэу коронавирусыр къызэутэлIагъэхэм къафыхагъэкIыгъагъэхэр къаунэкIыжьыгъэх ыкIи ыпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу ахэм Iоф ашIэу рагъэжьэжьыгъ.\nМедицинэ мобильнэ купхэм яIофшIэн гъэлъэшыгъэным пае мобильнэ комплекси 6 джыри къащэфынэу рахъухьагъ. Ащ пае федеральнэ бюджетым сомэ миллион 45,3-рэ къыхагъэкIыгъ.\nМедицинэ оборудованиякIэм ишIуагъэкIэ операцие хьылъэхэу республикэм щашIыхэрэм ахэхъуагъ. Шъолъыр проектэу «Гу-лъынтфэ узхэм ябэныжьыгъэныр» зыфиIорэм диштэу 2021-рэ илъэсым медицинэ оборудовании 123-рэ ращэфынэу сомэ миллион 58,8-рэ къыхагъэкIыгъ. Зыгурэ зилъынтфэхэмрэ узхэрэм сомэ миллион 43-рэ фэдиз зытефэщт Iэзэгъу уцхэр аIэкIагъэхьагъэх. Шъолъыр проектэу «Адэбз узхэм ябэныжьыгъэныр» зыфиIорэм диштэу оборудование ращэфынэу сомэ миллиони 113-м ехъу къыхагъэкIыгъ. Сомэ миллион 45-м нэсэу санавиацием мылъку къыфыхагъэкIыгъ, ыпэкIэ ар зэрэхъущтыгъэр сомэ миллион 20. 2021-рэ илъэсым ЭКО арагъэшIынэу бзылъфыгъи 130-рэ агъэкIощт.\nЗэтырагъэпсыхьащт общественнэ чIыпIэхэм якъыхэхынкIэ онлайн мэкъэтыным зыфагъэхьазырэу рагъэжьагъ. Къэбар-телекоммуникационнэ хъытыоу «Интернетыр» (http://1.gorodsreda.ru зыфиIорэр) къызфагъэфедэзэ ар зэхащэщт.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ Мыекъопэ гурыт еджапIэу N 7-м хьисапымкIэ икIэлэегъаджэу Сергей Левченкэм, урысые зэнэкъокъоу «Илъэсым икIэлэегъэджэ анахь дэгъу» зыфиIорэм щатекIуагъэхэм ащыщым тын фигъэшъошагъ.\nКощхьэблэ районым зэрэщыIагъэхэм икIэуххэм атетэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ министрэхэмрэ муниципальнэ образованием иадминистрациерэ пшъэрылъ афишIыгъ район гупчэм пэIудзыгъэ псэупIэхэм адэсхэм ясоциальнэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэн нахь лъэшэу анаIэ тырагъэтынэу.\nАдыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм ихэгъэунэфыкIын тегъэпсыхьэгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фэгъэзэгъэ ведомствэ купым мы илъэсым апэрэ зэхэсыгъо иIагъ. Iофтхьэбзэ 21-рэ мыгъэ зэрахьанэу рахъухьэ. Ахэм ахэхьэх цIыфхэр жъугъэу зыхэлэжьэщт Iофтхьэбзэ, къэгъэлъэгъон, фестиваль 11-у зэхащэщтыр, культурэмкIэ учреждениехэр зычIэт унищэу агъэцэкIэжьыщтыр, просветительскэ, тхылъ тедзэн IофхэмкIэ Iофтхьэбзи 7-у зэрахьащтхэр.\nПредыдущая Лъэтегъэуцо щыIагъ\nСледущая Сомэ миллиони 137-м ехъу пэIуагъэхьащт


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэ: Хьаджыкъу пэблагъэу щыIэ Исп унэр зэтырагъэпсыхьажьыгъ\nАдыгэ Республикэ: Хьаджыкъу пэблагъэу щыIэ Исп унэр зэтырагъэпсыхьажьыгъ\nadmin - 2015-09-21 12:33:21\nМыекъопэ районым ит псэупIэу Каменномостскэм пэмычыжьэу къыщагъотыгъэ исп унэу «Хьаджыкъу-4»-м изэтегъэуцожьын аухыгъ. Санкт-Петербург щыщ шIэныгъэлэжь купэу археологэу Виктор Трифоновыр зипащэр ащ щылэжьагъ.\nИсп унэхэу «Хьаджыкъу-3» ыкIи «Хьаджыкъу-4» зыфиIохэрэр 2009-рэ илъэсым къагъотыгъагъэх, ахэр зэпэблагъэх метри 10 заул ныIэп азыфагур. Ахэр зэбгырахыгъагъэх, ыкIи лъэшэу агъэфыкъогъагъэх. Исп унэу «Хьаджыкъу-3»-р 2013-рэ илъэсым мы куп дэдэм ыуплъэкIугъ ыкIи зыпкъ ригъэуцожьыгъ. Джы мыгъэ «Хьаджыкъу-4»-м дэлэжьагъэх.\nШIэныгъэхэмкIэ Урысые академием иIофышIэу, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Виктор Трифоновым ыкIи игъусэгъэ купым мэфэ 12-рэ Адыгеим Iоф щашIагъ. Исп унэм идэпкъхэр зэбгырытэкъугъэхэу щылъыгъэх, ахэр зэкIэри зэрагъэкIужьыгъэх.\nАрхеолог цIэрыIом Санкт-Петербург ыгъэзэжьыным ыпэ джыри зэ зэкIэри ыуплъэкIужьыгъ. ТыгъуакIохэм ижъырэ псэуалъэм яягъэшхо рагъэкIыгъ. Хьадэхэр зэралъхьэщтыгъэхэ ихьэпIэ хъураем ипчъэ гъэпытапIэ щыIэжьэп. Джащ фэдэу исп унэм ышъхьи агъотыжьыгъэп, ау ижъырэ псэуалъэм хэлъыгъэ нэмыкI пкъыгъохэр къагъотыгъэх. Исп унэм екIолIэпIэ дэпкъэу иIагъэм щыщхэр къычIагъэщыжьыгъэх. Джащ фэдэу иджэхашъо итэкъогъэгъэ мыжъуакIэри ыбгъукIэ щызэбгырытэкъугъэу къашыпыжьи, ыкIоцI ралъхьажьыгъ.\n- «Хьаджыкъу-3» ыкIи «Хьаджыкъу-4»-м яшIыкIэхэр зэфэдэх, - еIо археологым, - илъэс мини 3-рэ ныкъорэкIэ узэкIэIэбэжьмэ ашIыгъэх, яджэхашъохэр мыжъо гъэчъыгъэхэп, мыжъуакIэ арытэкъогъагъ. А зы цIыфхэм ашIыгъэн ылъэкIыщтэуи тегуцафэ.\nИсп унитIум азыфагу аукъэбзыжьыгъ, джы ахэм зэпэчIынатIэу укъяплъын плъэкIыщт. ЗекIохэмкIэ ар гупсэф, лъэс лъэгъо гъогуи афызэтырагъэпсыхьагъ, дэкIояпIэхэри ашIыгъэх. Исп унэхэр зэзыгъэлъэгъунэу фаехэр мыщ джы къэкIох.\n«Хьаджыкъу-4»-м изэтегъэуцожьын аухыгъ, ау уплъэкIунхэр джыри лъагъэкIотэщтых. ЦIыф къупшъхьэ-лъашъхьэхэр, керамикэм хэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр ыкIоцI къыщагъотыгъэх. Ау къупшъхьэхэр зиегъэ нэбгырэ пчъагъэр джырэкIэ къаIон алъэкIыщтэп, федеральнэ шIэныгъэ-ушэтыпIэ инхэм ахэр ащауплъэкIущтых. Джащыгъум хьэдэ къупшъхьэхэр зиегъэ цIыфхэр зыщыщыгъэхэ лъэпкъри агъэнэфэщт. Исп унэхэр зышIын зылъэкIыщтхэм афэгъэхьыгъэу археологым иеплъыкIэ къыриIотыкIыгъ:\n- Джыри теубытэгъэ пытэ тиIэп, ау екIолIэкIэ зэфэшъхьафхэм такъыпкъырыкIымэ, Адыгеим джы щыпсэурэ лъэпкъым, ахэр къызтекIыгъэхэм е ахэм апэблэгъэ лъэпкъхэм мы исп унэр ашIыгъагъэу тIон тлъэкIыщт.\nИсп унэхэр хьэдэ гъэтIылъыжьыпIагъэх, археологым ащ ицыхьэ телъ. Ау «Хьаджыкъу-4»-м ихьапIэу иIэм ишIыкIэ фэдэмэ бэрэ уарихьылIэрэп, ар хъурэе IукIыхьашъоу гъэпсыгъэ. Виктор Трифоновым зэрилъытэрэмкIэ, тишъолъыр ит исп унэхэр а зы лъэпкъым иIэшIагъэх, илъэс мин заулэмэ къакIоцI ахэр агъэпсыщтыгъэх ыкIи уахътэ тешIэ къэс шIыкIэ зэфэшъхьафхэр агъэфедэщтыгъэх. Лабораториехэм ащашIырэ уплъэкIунхэм ахэр зэкIэ нафэ къашIынэу щыт.\nУрыс географическэ обществэм ишIуагъэкIэ мы уплъэкIунхэр ыкIи зэтегъэуцожьынхэр ашIыгъэх, мылъкур ащ къытIупщыгъ. «Хьаджыкъу-3»-м ыкIи «Хьаджыкъу-4»-м апэчIынатIэу автомобиль гъогум укъызэпырыкIымэ, исп унэ заулэ обществэм икъутамэу Адыгеим щыIэм итхьаматэу Игорь Огай къыщыхигъэщыгъ. Виктор Трифоновым ахэр зэрэпсэолъэжъхэм ицыхьэ телъ, ау лъэшэу зэхэкъутагъэх.\nИсп унэхэм яз иихьэпIэ дэпкъ къэукIорэигъэу щылъ, адрэхэр чIым къыхэщыхэрэп, ашъхьапэхэм анэмыкI къэлъагъорэп. Уахътэр арэп, цIыфхэм зэракъутагъэхэр нэрылъэгъу. Ахэм тарихъ мэхьанэу яIэр, исп унэхэм япчъагъэ мэкIэ дэдэ зэрэхъугъэр, гукъау нахь мышIэми, зэкIэми къагурыIорэп, нэмыкI псэуалъэхэр агъэуцунхэм пае исп унэхэу илъэс мин пчъагъэхэр зыныбжьхэр зи къащымыхъоу раутых.\nДжы къагъотыгъэ исп унэхэм «Хьаджыкъу-10» ыкIи «Хьаджыкъу-16» афаусыгъ. КъэкIорэ гъэм Виктор Трифоновым мыхэр ыуплъэкIунхэу егъэнафэ. Ащ нэс «Хьаджыкъу-4»-м фэгъэхьыгъэ ушэтынхэр аухыщтых. Гъатхэм ехъулIэу зэфэхьысыжьхэр ышIыщтых ыкIи къыхиутыщтых. Джащыгъум зы исп унэм икъэбар нафэ къэхъущт.


Бзэр – лъэпкъым ыпс!\n11:23 - 18.03.2020\nБлэкIыгъэ тхьэмафэм Кощхьаблэ гупчэ тхылъ еджапIэм иIофышIэхэм адыгабзэмрэ адыгэ тхыбзэмрэ афэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэ зэхащэгъагъ. Ащ къырагъэблэгъагъэх Кощхьаблэ районым Адыгэ Хасэм икъутамэ ипащэу НэпшIэкъуй Амин, Кощхьаблэ гупчэ культурэ гъэIорышIапIэм ипащэу Хъурья Рауф, гупчэ тхылъ еджапIэм ипащэу Хьакъунэ Фатим, адыгабзэмкIэ кIэлэегъаджэхэр ыкIи кIэлэеджакIохэр.\nАдыгабзэр – сыбзэ, сыпсэ,\nСэркIэ сыбзэ – тыгъэ шIэт,\nАщ ымакъэ сэ сэIэт…\nМыщ фэдэ сатырхэмкIэ зэIукIэр тхылъ еджапIэм и специалистэу Хьасанэ Рузанэ къызэIуихи, ащ ыуж орэдыIо кIэлакIэу Брафт Эмма зэкIэми зэлъашIэ орэдэу «Бэрэчэт-босын» хьакIэхэм къафиIуагъ.\nАщ ыуж гущыIэр ратыгъ Хъурья Рауфрэ НэпшIэкъуе Аминэрэ. Ахэм къызэраIуагъэмкIэ, ныдэлъфыбзэр цIыф лъэпкъым ыпс. ЧIыгоу тызщыпсэурэм цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафэу тетыр бэ, шъхьадж ежь бзэ гъэнэфагъэ Iулъ. ЩыIэпын фае цIыф лъэпкъ иныдэлъфыбзэ шIомыдахэу, шIомылъапIэу. Ахэм къызэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, адыгэу укъэхъугъэмэ, адыгабзэр пшIэн фае. Уи-лъэпкъ, уянэ шъхьэкIафэ афэпшIэу, шIу олъэгъухэмэ, хьалыгъур, псыр, жьыр зэрэуищыкIагъэхэм фэдэу бзэр уищыкIэгъэн фае, лъым щыщ хъун фае.\nКъэгущыIагъэхэм зэдырагъэштагъ, гукъао нахь мышIэми, мы аужрэ илъэсхэм бзэм изэгъэшIэн къыщыкIагъ. Ащ къыдакIоу къыхагъэщыгъ ныдэлъфыбзэр чIэнагъэ тшIы зэрэмыхъущтыр, сыда пIомэ лъэпкъыр апэ дэдэ къызэрашIэжьрэр бзэр ары. Тыбзэ дгъэкIодмэ – лъэпкъыри кIодыщт. Непэ адыгабзэм изэгъэшIэнрэ икъэухъумэнрэ мэхьанэшхо реты тиреспубликэ ипащэу КъумпIыл Мурати тишIэныгъэлэжьхэми. Ау бзэр апэрэу къызщежьэрэр унагъор ары. Непэ адыгэ унэ-гъуабэмэ сабыим ыбзэ зэришIэн фаем мэхьанэшхо ратырэп. Бзэр сабыим ышIэным пае унагъом исхэр ыбзэкIэ дэгущыIэн фае. КIэлэегъаджэу Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэми закъыфагъэзагъ лъэпкъыбзэр нахь куоу ашIэным пае, шIу алъэ-гъуным пае, урокым имызакъоу еджапIэхэм Iофыгъо зэфэшъхьафхэр ащызэхащэнхэу.\nМыщ фэдэ зэIукIэр зэрэзэхащагъэмкIи къэгущыIагъэхэм ярэзэныгъи къыхагъэунэфыкIыгъ.\nЗэIукIэгъум тиныдэльфыбзэ идэхагъэ, ибайныгъэ, тишэн-хэбзэ дахэхэр къыщыраIотыкIыгъэх. Ащ хэлэжьагъэх кIэлэеджакIохэри. Усэхэм къяджагъэх Хьасанэ Бэлл, Шэлбай Дамир, ЕмыкI Мадинэ, Шорэ Диан аIоу. Нэгъой Атлана, Ешэкъо Азирэ ыкIи Хьамыкъо Асанэ орэдхэр къаIуагъэх.\nЩэч хэлъэп, мы Iофтхьабзэу рекIокIыгъэм мэхьанэшхо иI тисабыйхэм апае. Сыда пIомэ шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэм хэшIыкI афыряIэ мэхъух. Ащ нэмыкIэу ар фэгъэхьыгъ къыткIэхъухьэхэрэм адыгабзэр ащымыгъупшэнэу, алъапсэ къыздикIыгъэр ашIэнэу, лъэпкъыр лъыкIотэнэу, агъэбэгъонэу ыкIи бзэм иIашIугъэ зэхашIэнэу ары.