ШэкIогъум и 17-р — гъогухэм атехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIуадэхэрэм я Дунэе шIэжь маф | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 18.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n2005-рэ илъэсым, чъэпыогъум ООН-м унашъо зэришIыгъэу, илъэс къэс гъогухэм атехъухьэрэ хъугъэ-шIагъэхэм ахэкIуадэхэрэм я Дунэе шIэжь мафэу шэкIогъум иящэнэрэ тхьаумафэ агъэнэфагъ. Мыгъэ ар шэкIогъум и 24-м тефэ.\nМы мафэм машинэ зэутэкIхэм ахэкIодагъэхэм афэшъыгъох, яшIэжь агъэлъапIэ, цIыфхэм сакъыныгъэ къызхагъэфэнэу къяджэх. ХэткIи шъэфэп илъэс къэс зэрэдунаеу гъогу хъугъэ-шIагъэхэм нэбгырэ минишъэ пчъагъэ зэрахэкIуадэрэр, ащ нахьыбэжьыр сэкъатэу къызэрэнэрэр. 2019-рэ илъэсым имэзи 10 республикэм игъогухэм атехъухьэгъэ аварие 407-мэ нэбгырэ 75-рэ ахэкIодагъ, 503-мэ шъобжхэр атещагъэх.\nАхэм янахьыбэм лъапсэ афэхъурэр: ешъуагъэхэу машинэр зэрэзэрафэрэр, зикIогъур зэрэбламыгъэкIырэр, ямылъэныкъобгъу зэрэтехьэхэрэр, лъэсрыкIохэм шапхъэхэр зэраукъохэрэр.\nШъугу къэдгъэкIыжьыных мы илъэсым анахь гухэкIышхоу щыIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм ащыщхэр. Чъэпыогъу мазэм автомобиль гъогоу «Краснодар — Верхнебаканский» зыфиIорэм ия 9-рэ километрэ дэжь (псэупIэхэу Яблоновскэмрэ Инэмрэ азыфагу) гъогу хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъоу техъухьагъэм нэбгырищ хэкIодагъ. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, Яблоновскэм щыщ кIалэу илъэс 23-рэ зыныбжьэу IэкIыб къэралыгъом къыщашIыгъэ автомобилыр зезыфэщтыгъэм рулыр фэмыгъэIорышIэжьэу гъогум дэчъэхи, лъэмыджым ефэхыгъ. Ащ ыпкъ къикIыкIэ, машинэм дисыгъэхэ кIэлэ ныбжьыкIитIоу илъэс 24-рэ зыныбжьыгъэхэм а чIыпIэм апсэ щыхэкIыгъ. Водителыр сымэджэщым нагъэсын алъэкIыгъ, ау шъобжэу тещагъэхэм къахэкIэу идунай ыхъожьыгъ.\nДжащ фэдэу шэкIогъу мазэм Тэхъутэмыкъое районым — илъэс 60, Мыекъуапэ — илъэс 63-рэ зыныбжь бзылъфыгъэхэр гъогум щытыраутыхи, а чIыпIэм апсэ щыхэкIыгъ.\nГухэкIышхуагъ автомобиль гъогоу «Мыекъуапэ — Усть-Лабинск — Кореновск» зыфиIорэм шышъхьэIу мазэм щыхъугъэр. Джэджэ районым щыщ кIэлэ ныбжьыкIэхэу илъэс 19 — 25-рэ зыныбжьхэр зэрысыгъэхэ «Лада Приорэм» иводитель лъэшэу зэрэчъэщтыгъэм къыхэкIэу машинэр фэмыгъэIорышIэжьэу зэхэгъэчъыхьэгъэ блокым еуагъ. Ащ ыпкъ къикIыкIэ нэбгыритIур ыукIыгъ, адрэр шъобж хьылъэхэр тещагъэхэу сымэджэщым нагъэсыгъ.\nМы щысэхэм джыри бэ къахэбгъэхъон плъэкIыщтыр. Ау нафэ хъурэр тиныбжьыкIэхэр зэрэзыфэмысакъыжьыхэрэр, гъогу хъугъэ-шIагъэхэм бэу зэрахэкIуадэхэрэр ары. Ахэр къагъэущынхэм, гъогурыкIоным хэлэжьэрэ лъэныкъо пстэуми шъхьэкIафэ афарагъэшIыным шIэжь мафэр афэIорышIэ ыкIи ащ ипэгъокIэу Адыгеим Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щызэхащагъэх. Районхэми митингхэр ащыкIощтых.\nМы мафэр шIэжь мафэу зэрэщытым имызакъоу, псаоу щыIэхэм гъогурыкIоным ишапхъэхэр амыукъоным, лъытэныгъэ зэфыряIэным къыфэджэщтых.


Хабаровскэ щыбэнагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 01.04.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nДзюдо бэнакIэм хэгъэгум лъапсэ щыфэзышIыгъэ Василий Ощепковым фэгъэхьыгъэ шIэжь зэнэкъокъур Хабаровскэ гъэшIэгъонэу щызэхащагъ.\nХэгъэгум дзюдомкIэ ибэнэкIо цIэрыIохэр, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтхэр, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр алырэгъум щызэнэкъокъугъэх. Апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэ бэнакIо пэпчъ сомэ мини 150-рэ, ятIонэрэ чIыпIэр зыхьыгъэм сомэ мин 75-рэ, ящэнэрэ чIыпIэр зыфагъэшъошагъэмэ сомэ мин 25-рэ зырыз аратыжьыгъ.\nАдыгэ Республикэм бэнэкIуи 7 икIыгъагъ. Ордэн Заур, кг 81-рэ, Ингъуш Владимир, кг 90-рэ, джэрз медальхэр къыдахыгъэх. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерхэу Беданыкъо Рэмэзанрэ Бастэ Сэлымрэ тибэнакIохэр агъасэх.\nКраснодар краим ыцIэкIэ зэнэкъокъум хэлэжьэгъэ Блий Аюбэ, кг 60, апэрэ чIыпIэр къыдихи, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Псэунэ Мурат ыгъэсэрэ Блий Аюбэ Шъхьащэфыжь щапIугъ. Урысыем дзюдомкIэ, самбэмкIэ иныбжьыкIэ хэшыпыкIыгъэ командэхэм ахэтэу дунэе зэнэкъокъухэм ахэлажьэзэ, медальхэр къыхьыгъэх.\n— Хабаровскэ щыкIогъэ зэнэкъокъум тигуапэу тыхэлэжьагъ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлымэ. — 2021-рэ илъэсым, Iоныгъо мазэм Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ щыкIощт. Хэгъэгум ишъолъырхэм ащ зыфагъэхьазыры. ПэшIорыгъэшъ Iофыгъохэр зэрэзэхащэхэрэм, дзюдом хэхъоныгъэхэр зэрэфэхъухэрэм, нэмыкIхэм татегущыIагъ. Хабаровскэ щыщ тренерхэм, бэнакIохэм Адыгэ Республикэм сэлам фабэ къырахыжьыгъ.\nПредыдущая «Кубань» щысэшIу къегъэлъагъо\nСледущая Бзылъфыгъи 130-мэ ыпкIэ хэмылъэу афагъэцэкIэщт


Мэфэку, Мэлылъфэгъум и 12 2018 19:08\nМыекъуапэ, мэлылъфэгъум и 12\nАдыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гумэкIыгъоу, къиныгъоу къэуцухэрэм ыкIи ахэмэ хэкIыпIэ афэхъущтыхэм афэгъэхьыгъэ шIэныгъэ конференцие Мыекъуапэ щыкIуагъ. Гуманитар ушэтынхэмкIэ АР-м иинститутэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зихьырэм ар зэхищагъ.\nБзэм дэлэжьэрэ шIэныгъэлэжьхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ зэхахьэхэм ялIыкIохэр конференцием хэлэжьагъэх. Адыгабзэр зэкIэ республикэм иеджапIэхэм ащызэрагъэшIэным пае ищыкIагъэхэм ыкIи шIэгъэн фаехэм яусагъэх. Республикэм иеджапIэхэм ащашIыгъэ ушэтынхэм ыкIи уплъэкIунхэм мы конференциер къакIэлъыкIуагъ. Социлогием епхыгъэ ушэтынхэри ахэмэ ащыщых.\nАдыгабзэри, урысыбзэри республикэм икъэралыгъуабзэх, ау бзэхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэр икъоу гъэцэкIагъэ хъурэп, адыгабзэмкIэ сыхьатхэр мэкIэ дэдэх, ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэнкIэ тхылъхэр щыIэхэп, е икъухэрэп. Фэдэ зэфэхьысыжьхэр конференцием щашIыгъэх. ДжырэкIэ адыгабзэмкIэ егъэджэн тхылъхэм язэхэгъэуцон ыкIи якъыдэгъэкIын анахь шъхьаI. Мыщ институтым ишIэныгъэлэжьхэр дэлажьэх.\nАдыгабзэр къызэтенэным пае тыдэкIи щыIун ыкIи ащкIэ зэкIэри тхыгъэн фае, - аIуагъ социолог шIэныгъэлэжьхэм, - гъогу тамыгъэхэм, псэупIэхэм ацIэхэм анэсыжьэу. Джащ фэдэу непэрэ технологиехэм адиштэрэ шIыкIэхэр адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ агъефэдэщтых. ГущыIэм пае, институтым мультфильмхэр щызэрадзэкIых, адыгэ пшысэхэр макъэкIэ тыратхэх.\nШIэгъэн фае къодыеу къэмынэу мы конференцием ыуж бзэм изэгъэшIэн зэхъокIыныгъэхэр фэхъунхэм зэкIэри щэгугъых. Ау ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн унагъохэр фэмыехэмэ, ясабыйхэм адэмыгущыIэхэмэ ашIэрэ пстэуми пкIэ яIэщтэп.\nЕджагъэх 410 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Дубай экономикэ форумэу щыкIорэм Адыгэ Республикэм илIыкIохэр хэлажьэх Ижъырэ орэдхэр ыкIи пщыналъэхэр хьакIэщым къыщаIуагъэх »\nКомментировать\t Блыпэ, Мэлылъфэгъум и 16 2018 17:01 написал\tАзэмэт Цагъэ\nФlы дыдэу евгъэкIуэкIащ.


Сабыйхэм уахэтыныр насыпыгъ | Адыгэ Макъ\nСабыйхэм уахэтыныр насыпыгъ\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэу «Насып» зыфиIорэм сабыеу къекIуалIэхэрэр гушIохэзэ, яятIонэрэ унэм фэдэу къащыхъузэ ны-тыхэм къащэх. НэгушIоу якIэлэпIухэр къазэрапэгъокIыщтхэр ашIэ. Чэфым хэтхэу мафэр агъакIо.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэр щынэгъончъэным ылъэныкъо лъэшэу зэрэпылъыр тызэрэIухьагъэм тетэу къыдгурыIуагъ. Ар зэтегъэпытыхьагъэу щыт, къэзыгъэгъунэрэм тызыщыщыр, пащэр къызэрэтажэрэр зетэIор ары ныIэп пчъэр къызытфыIуихыгъэр. Щагум къэгъагъэхэр дэтых, зэгъэзэфагъ, зэтегъэпсыхьагъэу щыт. ЫкIоцIи узычIахьэкIэ уицIыкIугъор унэ къыкIэуцожьы.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэм ипащэу ХьэкIэко Разиет къытпэгъокIыгъ ыкIи яIофхэм язытет къытфиIотагъ. Пащэу Iоф зишIэрэр илъэс 27-рэ хъугъэ.\n— 1987-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм Iоф ешIэ. ДжырэкIэ мыщ кIэлэцIыкIу 400 чIэс, ахэр куп 12-у гощыгъэх. ЧIэсынэу щытыр 275-рэ, ау чэзыу щымыIэным пае группэхэм арысхэр нахьыбэ тшIыгъэх, — къеIуатэ пащэм.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къекIолIэрэ сабыйхэр зэрагъэгупсэфыщтхэм, апэрэ шIэныгъэхэр зэрарагъэгъотыщтым зэрэпылъхэр ащ къыхигъэщыгъ. Илъэсым Iоф зэрашIэщт программэр пэшIорыгъэшъэу зэхагъэуцошъ, ащ тетэу кIэлэпIухэм Iоф ашIэ.\n— Федеральнэ къэралыгъо гъэсэныгъэ шапхъэхэмкIэ илъэс заулэ хъугъэ Iоф зытшIэрэр. ЫпэкIэ урокым фэдэу кIэлэцIыкIухэр агъэтIысхэти апэрэ шIэныгъэхэр арагъэгъотыщтыгъэхэмэ, джы партым кIэрымысхэу, джэгукIэ шъуашэм илъэу зэкIэ ябгъэшIэн фае. Сабыим шIогъэшIэгъонэу ынаIэ къызытыребгъэдзэнышъ IофшIэным хэпщэн фае, — еIо ХьэкIэко Разиет.\nАдыгабзэмкIэ шъхьафэу кIэлэегъаджэ яIэу кIэлэцIыкIухэм Iоф адешIэ. Бзэр зэраригъашIэрэм имызакъоу, адыгэ шэн-хэбзэ зэхэтыкIэхэр къафеIуатэх, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхещэх. БэмышIэу адыгабзэм и Мафэ къыдыхэлъытагъэу Iофтхьэбзэ гъэшIэгъон ащ зэхищагъ. Пшысэ цIыкIу къаригъэгъэлъэгъуагъ, усэхэр, орэдхэр кIэлэцIыкIухэм къаIуагъэх, къэшъуагъэх, ижъырэ адыгэ джэгукIэхэмкIэ зэнэкъокъугъэх. Ятамыгъэхэр ежь аIэкIэ хадыкIыгъэу Iофтхьабзэм къырахьылIагъэх, ар ежь кIэлэцIыкIухэми, нахьыжъхэми лъэшэу ашIогъэшIэгъоныгъ. Джы адыгабзэкIэ спектакль цIыкIу зэрэзэхагъэуцощтым пылъых. ИжъыкIэ адыгэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдагъэр къызыщагъэлъэгъогъэ музей зэтегъэпсыхьагъэ ашIыгъ.\nСпортыр шIу ягъэлъэгъугъэным фэшI пчэдыжь къэс зарядкэ зэрашIырэм имызакъоу, спортивнэ зэнэкъокъу цIыкIухэр мазэм зэ кIэлэцIыкIухэм афызэхащэх. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм бассейн хэт. Ар лъэшэу агу рехьы ыкIи япсауныгъэ псыхьэгъэнымкIэ ишIогъэшхо къэкIо. Псым хэхьанхэ зыхъукIэ медсестрам еуплъэкIух, кIэлэпIур ащ иIэпыIэгъу, физкультурэр языгъэхьырэр ягъусэх. НэбгыритIур псым адыхэс, адрэхэр щытхэу щынэгъончъэным лъэплъэх.\nЗы мэфэкI бламыгъэкIэу мыщ щыхагъэунэфыкIы. Бзылъфыгъэхэм я Дунэе Мафэ ехъулIэу ныхэм азыфагу зэнэкъокъу зэхащагъ. ЯкIэлэцIыкIухэр ягъусэхэу ахэм зыкъагъэлъэгъуагъ. Ар лъэшэу зэкIэми агу рихьыгъ, апэрэ чIыпIэр къизыхыгъэ ным гушIом нахь хэмылъэу ынэпсхэр къехыщтыгъэх. ТекIоныгъэм и Мафэ зызэрэфагъэхьазырырэр нэрылъэгъу тфэхъугъ. Зэо лъэхъаным цIыфхэм къинэу апэкIэкIыгъэр къизыIотыкIырэ къашъор къытфагъэлъэгъуагъ.\nЫпэкIэ къызэрэщытIуагъэу, щынэгъончъэным лъэшэу пылъых, къэрэгъулым нэмыкIэу камерэхэр чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ахэтых. ЗиакъылкIэ илэгъухэм акIэмыхьэрэ, сэкъатныгъэхэр зиIэ сабыйхэри кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм къащэн алъэкIынэу зэтырагъэпсыхьагъ. ДжырэкIэ аутизмэ зиIэ зы кIэлэцIыкIу къэкIо, ащ пылъых, зыфаер амалэу щыIэмкIэ фашIэ.\n— Ахэпхын ахэмытэу тикIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щылажьэхэрэм япшъэрылъхэр дэгъоу агъэцакIэх. Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ХьэкIэко Тамарэ илъэс 30-м ехъугъэу ыгу етыгъэу кIэлэпIоу Iоф зэришIэрэр, ГъукIэлI Замирэ джащ фэд, илъэс пчъагъэ хъугъэ игуфэбагъэ сабыйхэм запигъохырэр. Нина Коняевар кIэлэпIу сэнэхьатым къыфэхъугъ зыфаIорэм фэд, зэкIэми ясабыйхэр ащ ратынэу фаех. НэмыкIхэм ацIэ къесымыIуагъэми, ахэр ауж къинэхэрэп. Сабыйхэм уахэтыныр насыпыгъ. ЛэжьапкIэу къахьырэр макIэ нахь мышIэми, яIофшIэн гухахъо хагъуатэзэ мэлажьэх. НыбжьыкIэхэми яхьакъ къанэрэп, Пчэнышъое Маринэ, Шъоумыз Тамарэ къахэщых. Екатерина Слободчиковар бэмышIэу «Адыгеим икIэлэпIу анахь дэгъу» зыфиIорэм хэлэжьагъ, ишIэныгъэхэр къыгъэлъэгъуагъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу Iоф зышIэхэрэм япроцент 70-р ныбжьыкIэх. Музыкэр языгъэхьырэ кIэлэегъаджи, логопеди, психологи тиI, — къеIуатэ тигущыIэгъу.\nКоллективым зэгурыIоныгъэ хэлъыным пае нахь зэхэхьанхэ фаеу пащэм елъытэ ыкIи кIэлэцIыкIухэм апае зэхащэрэ Iофтхьабзэхэм ямызакъоу, ежьхэри хьяр хъуми, зыгорэм тхьамыкIагъо къехъулIагъэми зэдеIэжьых, зэкъоуцох.\nКIэлэцIыкIухэр мафэм плIэ шапхъэхэм адиштэу агъашхэх. Мафэ къэс шIуагъэ къызыпыкIыщт шхыныгъохэр зэраратыщтым пылъых. Творог, пцэжъые тхьамафэм зэ арагъэшхы, хэтэрыкIхэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр араты зэпытых. КIэлэпIухэри ахэм яIэпыIэгъухэри анахь цIыкIухэм аIуалъхьэзэ агъашхэх.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэр зашIыгъэр бэ шIагъэми, итеплъэкIэ дахэ. ГъэцэкIэжьын цIыкIухэр илъэсым зэ ашIых, программэм хэфагъэхэу, мы илъэсым унашъхьэр зэблахъунэу къагъэгугъэх.


Республика Адыгея - Гъогум ишIынкIэ федеральнэ гупчэр IэпыIэгъущт\nГъогум ишIынкIэ федеральнэ гупчэр IэпыIэгъущт\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным федеральнэ хабзэм игъэцэкIэкIо къулыкъухэм пшъэрылъ афишIыгъ Адыгэ Республикэм иIэшъхьэтетхэм къаIэтыгъэ Iофыгъоу Мыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогум ишIынкIэ ахъщэ къыхэгъэкIыгъэным ехьылIагъэхэм ахэплъэнхэу.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат зигугъу къэтшIыгъэ гъогум ишIынкIэ Iофхэм язытет бэмышIэу Владимир Путиным дыриIэгъэ зэIукIэгъум къыщыфиIотагъ.\nАвтомобиль гъогум иапэрэ Iахьэу километри 9,4-рэ зикIыхьагъэр федеральнэ программэу «Урысыем итранспорт системэ 2002 — 2010-рэ илъэсхэм уахътэм диштэу гъэпсыгъэныр» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ашIыгъ. Километри 10 зикIыхьэгъэщт ятIонэрэ Iахьми, километри 6 зикIыхьэгъэщт ящэнэрэ Iахьми ягъэпсын проектым къыщыдэлъытагъ.\nАвтомобиль гъогум иятIонэрэ Iахь игъэпсынкIэ Iизын къаратыгъах, сомэ миллиард 1,9-рэ фэдиз ащ пэIухьащт. Проектым ипхырыщынкIэ федеральнэ гупчэр къадеIэн фае.\nМыекъуапэ къэзыухьэрэ гъогур ашIын фаеу зыкIэхъугъэр автомобильхэм зэрахэхъуагъэр ары. Мыекъуапэ пхырыкIырэ гъогумкIэ хэгъэгум икъэлэ анахь инхэми, зекIо кластерми, хы ШIуцIэ Iушъоми алъэIэсых.\nАдыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, кIымафэрэ чэщ-зымафэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ автомобиль мин 37-рэ фэдиз щэзекIо, гъэмафэрэ ахэм япчъагъэ фэдищкIэ нахьыбэ мэхъу. Керчь хытIуалэм лъэмыдж зэрэтыралъхьагъэм епхыгъэу Мыекъуапэ зэпызычыщт автомобильхэм япчъагъэ нахьыбэ хъунэу енэгуех.


Автор Тема: Наткнулся на советскую свалку (Прочитано 1216 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (154.74 кБ, 900x674 - просмотрено 101 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (210.15 кБ, 1152x864 - просмотрено 173 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (173.38 кБ, 1152x864 - просмотрено 132 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209 кБ, 1152x864 - просмотрено 132 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (244.28 кБ, 2048x1436 - просмотрено 106 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (142.23 кБ, 800x557 - просмотрено 67 раз.)


Гъогум ишIын пэIухьанэу — Адыгэ макъ\nРедактор 07.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАвтомобиль гъогухэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын Адыгеим ипащэхэм лъэшэу анаIэ тет. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат лъэпкъ проектым къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэнкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр къыгъэуцугъэх.\nФедеральнэ ыкIи республикэ хэбзэ органхэмрэ Адыгеим илIыкIоу УФ-м и Къэралыгъо Думэ щыIэхэмрэ зэгурыIоу Iоф зэрэзэдашIэрэм ишIуагъэкIэ ахэр игъом пхырыщыгъэхэ мэхъу.\nМары депутатэу Владислав Резник иIэпыIэгъукIэ, кIэлэеджакIохэм шхын стыр аIэкIэгъэхьэгъэным пэIуагъэхьанэу сомэ миллион 602-рэ Адыгеим къыфатIупщынэу блэкIыгъэ тхьамафэм, бэдзэогъум и 30-м, УФ-м и Правительствэ унашъо ыштагъ.\nДжащ фэдэу Черниговскэм икIэу Тыгъэмыпс кIорэ автомобиль гъогоу Мыекъопэ районыр зэпызычырэм ишIын пае сомэ миллион 500 къатIупщынэуи шышъхьэIум и 6-м рихъухьагъ. УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ бюджет ахъщэр зыдэкIощтым игъэнэфэнкIэ и Комиссие ипредложение ар къыпкъырыкIыгъ, Владислав Резник мыщ дэжьыми IэпыIэгъу хъугъэ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэнкIэ пэрытныгъэр зыIыгъ субъектипшIым Адыгеир ащыщ. Мы проектым ишIуагъэкIэ гъогу псэолъэ 46-рэ, ар километрэ 35,8-рэ мэхъу, республикэм щагъэцэкIэжьыщт.\nАщ пэIухьащт сомэ миллион 491-м щыщэу сомэ миллион 331-р — федеральнэ, сомэ миллиони 160-р — республикэ бюджетхэм къахэхыгъ.\nАщ фэдэу ахъщэ тедзэ тишъолъыр къыфэкIоным пае нахьыпэкIэ къыратыгъэр зищыкIагъэм пэIугъэхьэгъэным, лъэпкъ проектым къыщыдэлъытагъэхэм къэгъэлъэгъонэу ащыгъэнэфагъэхэм акIэгъэхьэгъэным ахэм афэгъэзагъэхэр лъэшэу пылъыгъэх. Гъогоу агъэцэкIэжьыхэрэми IофшIэнхэр зэращызэшIуахыхэрэм лъэплъэх.\n— 2024-рэ илъэсым нэс гъогухэм атегъэуагъэр нахь макIэ хъунэу, язытет нахьышIоу, хъугъэ-шIагъэу атехъухьэрэм ипчъагъэ къыщыкIэнэу типшъэрылъ. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэ хъуным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Транспорт инфраструктурэ дэгъур республикэм иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, инвестициеу къыхалъхьэрэр нахьыбэ хъуным афэIорышIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Лъэхъаным диштэрэ егъэджэн\nСледущая Адыгея вошла в список устойчивых регионов


Къуаджэу Мэфэхьаблэ сирие адыгэхэр дэтIысхьащтых – Circassian Repatriation Organization\nКъуаджэу Мэфэхьаблэ сирие адыгэхэр дэтIысхьащтых\nАдыгэ Хэкум ит къуаджэу Мэфэхьаблэ Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр дэтIысхьанхэ алъэкIыщт. Ащ пае Адыгеим иунэшъошI къуаджэм чIыгу гектар 90 кIахьэу къыхегъэкIы. Фэдэ къэбарыр къыщаIуагъ Хэкум иIахьэу лъэпкъэгъухэм язэпхыныгъэ теуфагъэм. Iахьым икъэтынхэмкIэ, джырэ мафэмкIэ Адыгеим Сирием къикIыжьыгъэ адыгэ унэгъо 630 фэдиз щэпсэу. Ахэр унэгъуабэ хъоу къалэу Мыекъуапэ щэпсэух. Хэкум иТэхъумэмыкъое шъолъыр ичылэу Пэнэхэс лъэпкъэгъухэм апае унакIэхэри дагъэуцуагъэх.\nКъуаджэу Мэфэхьаблэ чIыгухэу къыхагъэкIхэрэр адыгэ лъэпкъэгъухэм илъэсипшIым телъытагъэу бэджэндэу аштэн алъэкIыщт. Мыщ ыуж чIыгум псэупIэ е унэ лъапсэ тырашIыхьэмэ ежь яяпэ ашIыжьышъущт. Джаущтэу Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэу Мэфэхьаблэ щыпсэумэ зышIоигъохэу шIоигъоныгъэ фэгъэзэныгъэ зышIыгъэхэр 36, – Хэкум иIахьэу лъэпкъэгъухэм язэпхыныгъэ теуфагъэм къыщаIуагъэу къетхы «Адыгэ Хэку» зыфиIорэ интернет къэбар къулыкъум.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ къуаджэу Мэфэхьаблэ ипащэу Хьасани Мыхьамэт къызэрэхигъэщрэмкIэ, чIыгухэр зым ратэу зам рамытэу щытэп. Iофыр зытетыр, Мыхьамэт игущыIэхэмкIэ, мылку зиIэм чIыгур апэ ештэшъ, егъэпсэуалъэ.\nХьасани Мыхьамэт: ЧIыгухэр ары аратыщтхэр, унэхэр афашIыщтхэп. ЧIыгухэри джыри хьазырхэп. ЦIыфеIэIунхэр щыIэхэмэ, етIанэ агъэнэфэщт ахэмэ яIоф. Мэфэхьаблэ ичIыгухэр Адыгэ Хэкур ары къэзытырэр. КъэкIожьыгъэхэм апае чIыгухэр къыхагъэкIых. Хэратхэрэр адыгэхэу нэмыкI къэралыгъохэм къырыкIыжьыгъэхэр ары. Сирие закъор арэп. Адыгэнхэ фае. ИлъэсипшIм къыкIоцI цIыфмэ чIыгум унэ тырашIыхьэмэ, ежь яе ар мэхъужьы.\nКъуаджэу Мэфэхьаблэ къыхагъэкIхэрэ чIыгухэм сотки 10 яинагъэр. Унэгъо зырызхэм унэзэтелъхьанхэр рагъэжьэгъахэу Хьасани Мыхьамэт къыхегъэщы.\n1998 илъэсым Адыгеим апэрэу адыгэхэр купышхо хъухэу къэкIожьгъагъэх. МашIом зэлъыубытыгъагъэ Косово ахэр къикIыжьыгъагъэх. Ахэмэ апае чылэу Мэфэхьаблэ агъэпсыгъагъ. ДжырэкIэ ащ щыпсэухэу дэс унэгъо 34. Ау унэ лъапсэ зыгъэчъыгъи, чIыгу Iахьэ зэратыгъи зэхэтэу пчъагъэр 80 ехъу. Мыхэмэ псэолъэ чIыпIэхэр, гъогухэр афэпшыIн фае, еIо къоджэ пащэм. Псым иIофыгъоу къуаджэр загъэпсыгъэм къыщегъэжьагъэу щыIэм зэшIокI горэ къыфагъотыгъэми, цIыфхэр зэшъощт псыр къалэу Мыекъуапэ джырэкIи къыращы.\nФитыныгъэ Радио, Шэрджэс Ларис\n2014-06-25\t 0 comments News


Автор Тема: Наткнулся на советскую свалку (Прочитано 1021 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (154.74 кБ, 900x674 - просмотрено 98 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (210.15 кБ, 1152x864 - просмотрено 171 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (173.38 кБ, 1152x864 - просмотрено 129 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209 кБ, 1152x864 - просмотрено 131 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (244.28 кБ, 2048x1436 - просмотрено 105 раз.)


ИлъэсипшIым миллиардитф | Адыгэ Макъ\nЗекIоным и Мафэ бэмышIэу тыдэкIи щыхагъэунэфыкIыгъ. Ащ тефэу тиреспубликэ мы лъэныкъом зыщегъэушъомбгъугъэнымкIэ зэшIуахыгъэ Iофтхьабзэхэм зэфэхьысыжьхэр афашIыгъэх.\nАужырэ илъэсхэм зекIоныр Адыгеим нахьышIоу щызэхэщэгъэнымкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэхэм ащыщых хьакIэщхэм япчъагъэ зэрэхэхъуагъэр, зыгъэпсэфыпIэхэм нахь цIыфыбэ къякIуалIэ зэрэхъугъэр. Аужырэ илъэси 7-м тиреспубликэ зыщызгъэпсэфыхэрэр нахьыбэ хъугъэ, икIыгъэ илъэсым нэбгырэ мин 430-м ехъу Адыгеим щыIагъ.\nЦIыфхэм япсэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным фэшI лъэныкъо пстэухэмкIи хэхъоныгъэхэр шъолъырым зэрэщашIыщтым пащэхэм анаIэ тет. Ахэм зэу ащыщ зекIоныр.\nАдыгэ Республикэм зекIонымкIэ ыкIи зыгъэпсэфыпIэхэмкIэ и Комитет ипащэу Къэлэшъэо Инвер къызэриIуагъэмкIэ, инфраструктурэм игъэпсын яшъыпкъэу пылъых, ащ аужырэ илъэсипшIым сомэ миллиарди 5 пэIуагъэхьагъ.\n«Хэгъэгу кIоцI ыкIи IэкIыб зекIоным хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэр» зыфиIорэ федеральнэ программэу 2011 — 2018-рэ илъэсхэм ателъытагъэм диштэу къушъхьэхэм псырыкIуапIэхэр километрэ 73-м, газрыкIуапIэхэр километришъэм ехъухэу ащагъэпсыгъэх. Илъэсым ыкIэм нэс псэупIэу Гъозэрыплъэ зэрэщытэу газыр щызэбгыращынэу мэгугъэх.\n«Лэгъо-Накъэ икъэлапчъэхэр» зыфиIорэ проектым игъэцэкIэн ыкIэм фэкIо, ау ащ къикIырэп Адыгеим зекIоным зыщиушъомбгъунымкIэ инфраструктурэм игъэпсын икъоу щаухыгъэу. ПроектыкIэу «Зихия» зыфиIорэр республикэм щагъэхьазырыгъ, ар федеральнэ программакIэу «Урысые Федерацием хэгъэгу кIоцI ыкIи IэкIыб зекIоныр щыгъэпсыгъэныр» зыфиIоу 2014 — 2025-рэ илъэсхэм ателъытагъэм зэрэхагъэхьащтым егъэгумэкIых, Урысые Федерацием зекIонымкIэ и Федеральнэ агентствэ Iоф дашIэ.\n— ЗыгъэпсэфакIохэм ашIогъэшIэгъоныщт фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэкIэрэ чIыпIэхэр илъэс къэс къызэIутэхых, — еIо Къэлэшъэо Инвер. — Ахэм ащыщ «SPA-фэIо-фашIэкIэ» заджэхэрэр, псы фабэ чIыгум къызщычIэкIырэ чIыпIэхэм ар ащызэхащэ. Зызэращыбгъэпсэфырэм фэшъхьафэу уипсауныгъи ахэм зыпкъ ащибгъэуцожьын плъэкIыщт.\nЗекIохэр лъэпкъ мэфэкIэу зэхатщэхэрэм ягуапэу къякIуалIэх, адыгэ шхынхэр агу ре-\nхьых, зэрэпшIыщтхэр ашIогъэшIэгъонэу зэрагъашIэ.\nАдыгеим зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм япчъагъэ илъэс къэс хэхъо. Ахэр къызщыуцущт чIыпIэхэр, къезыщэкIыщт цIыфхэр ежьхэр зыщыфаем агъотыхэмэ, тишъолъыр хьакIэхэр къэкIо зэпытыщтых.\nЕжьхэми къаIо тичIыопс зэрэкъабзэр ыкIи зэрэдахэр, биосфернэ заповедникыр адрмэ ямышIыкIэу зэрэгъэпсыгъэр, тимэзхэр, тикъушъхьэхэр зэрэхъопсагъохэр.


Илъэс зэфэхьысыжь | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 26.02.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм я XXXIII-рэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэр 2019-рэ илъэсэу къихьагъэмкIэ апэрагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат 2018-рэ илъэсэу икIыгъэм республикэм экономикэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм афэгъэхьыгъэ зэфэхьысыжь ащ къыщишIыгъ.\nЗэхэсыгъом УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет хэтхэу Хъопсэрыкъо Муратрэ Олег Селезневымрэ, УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, АР-м иапэрэ Президентэу Джарымэ Аслъан, нэужым и ЛIышъхьагъэу ТхьакIущынэ Аслъан, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм, псэупIэ кой администрациехэм япащэхэр, нэмыкIыбэ хэлэжьагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ блэкIыгъэ илъэсым зэшIохыгъэ хъугъэхэми, мыгъэ гухэлъэу агъэнэфагъэхэми къатегущыIагъ, лъэныкъо пэпчъ хэушъхьафыкIыгъэу къыщыуцугъ. Зэхэт бюджетыр 2018-рэ илъэсымкIэ сомэ миллиард 23-рэ миллион 547-м ехъущтыгъ, республикэ бюджетыр миллиард 19-рэ миллион 985,5-рэ хъущтыгъ. Ар шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэныр анахь шъхьаIэу зэрэщытыр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nСомэ миллиардитIурэ ныкъорэр социальнэ лъэныкъом пэIуагъэхьагъ. ЦIыфэу сэкъатныгъэ зиIэхэм, япсауныгъэ пыч зэрэфэхъугъэм ыпкъ къикIыкIэ зекIоныр къызфэкъинхэм лъэшэу анаIэ зэратырагъэтырэр ЛIышъхьэм кIигъэтхъыгъ. Программэу «Iэрыфэгъу щыIакI» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн сомэ миллион 15-рэ мин 600-м ехъу пэIуагъэхьагъ, «Социальнэ таксим» икъулыкъу зэхэщагъэ хъугъэ. Зигъот макIэхэм IэпыIэгъу ятыгъэнми анаIэ тет. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, ащ фэдэхэм IэпыIэгъоу аратырэр 2018-рэ илъэсым процент 70-м нэсэу къаIэтыгъ.\nУФ-м и Президент джырэблагъэ къышIыгъэ Джэпсалъэм ныгъом ыкIи кIэлэцIыкIугъом, унэгъо ныбжьыкIэхэм, сабыибэ зэрысхэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэныр анахь къыхигъэщыгъэхэм ащыщ. БлэкIыгъэ илъэсым Адыгеим ис унэгъо ныбжьыкIэ 284-мэ псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу шIыгъэным пае субсидиехэр аратыгъэх. ПстэумкIи сомэ миллион 200-м ехъу ащ пэIухьагъ. Сабыибэ зэрыс унэгъо 1255-мэ чIыгу Iахьхэр аратыгъэх. ЗэкIэмкIи ащ фэдэ IэпыIэгъу зытефагъэу республикэм исыр 3362-рэ мэхъу. Джащ фэдэу сабый ибэхэу 97-мэ псэупIэхэр аратыгъэх. Ащ сомэ миллиони 113-рэ пэIухьагъ.\nСоциальнэ лъэныкъом къытегущыIэзэ, цIыфхэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэу ящыкIагъэхэр нахь къызIэкIэгъэхьэгъошIу хъунхэмкIэ МФЦ-хэм непэ яшIуагъэ лъэшэу къызэрэкIорэми игугъу къышIыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым нэбгырэ мин 430-рэ ахэм яолIагъ, фэIо-фэшIэ мин 650-рэ афагъэцэкIагъ.\nМедицинэм ылъэныкъокIэ блэкIыгъэ илъэсым зэшIуахыгъэхэм ягугъу къымышIызэ, ащкIэ хэхъоныгъэхэр щыIэхэ нахь мышIэми, джыри щыкIагъэр зэрэмымакIэр, цIыфхэм ямырэзэныгъэ къыраIотыкIэу бэрэ зыкъызэрэфагъазэрэр къыхигъэщыгъ. ЩыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае яIофшIэн нахь агъэлъэшыныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр кIигъэтхъыгъ.\nБлэкIыгъэ илъэсым псауныгъэм икъэухъумэн къэкIопIэ пстэуми къахэхыгъэу сомэ миллиарди 6-м ехъу республикэм щыпэIуагъэхьагъ. Мы илъэсым сомэ миллиарди 7-м рагъэхъунэу агъэнэфагъ. 2018-рэ илъэсым зэшIохыгъэ хъугъэхэм ащыщ Тэхъутэмыкъое район сымэджэщэу аухи атIупщыгъэр. ЗэкIэмкIи сомэ миллиони 143-рэ ащ пэIухьагъ. УФ-м и Президент иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ ахъщэкIэ Адыгэ республикэ психоневрологическэ диспансерыр агъэцэкIэжьыгъ,сомэ миллиони 7,4-рэ ащ пае къатIупщыгъ. Джа къэкIопIэ дэдэмкIэ Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу поликлиникэ агъэцэкIэжьыгъ, сомэ миллион 18,6-рэ пэIухьагъ, Шэуджэн район сымэджэщым рашIылIагъэхэм сомэ миллиони 10,5-рэ атефагъ.\nДжащ фэдэу 2018-рэ илъэсым Тэхъутэмыкъое районым ит поселкэу Отраднэм фельдшер-мамыку IэзапIэ щашIыгъ, IэпыIэгъу псынкIэм пае автомобиль 18 ащэфыгъ, кIэлэцIыкIу поликлиникэхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи ящыкIагъэхэм ящэфын сомэ миллион 53-рэ апэIуагъэхьагъ.\nАдыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым щагъэпсыгъэ диагностическэ гупчэм сомэ миллион 555-м ехъу тефагъ. Ащ ишIын аухыгъ, охътэ благъэм къызэIуахын гухэлъ яI. Уз хьылъэ зиIэхэм апае Мыекъопэ район сымэджэщым щагъэпсыгъэ отделениери мыгъэ къызэIуахыщт.\nГъэсэныгъэм епхыгъэхэ учреждениехэм яматериальнэ-техническэ ыкIи яегъэджэн базэ игъэкIэжьын 2018-рэ илъэсым сомэ миллион 250-рэ пэIуагъэхьагъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ Iофыгъохэр апэу дэзыгъэзыжьыгъэхэм Адыгеир ащыщ. Илъэси 3-7 зыныбжьхэм апае чэзыу щыIэжьэп. Джы зыныбжь илъэси 3-м нэмысыгъэхэм апае чIыпIэхэм ягъэпсын ыуж итых. Мы уахътэм станицэу Ханскэм, Тэхъутэмыкъое, Мыекъопэ ыкIи Джэджэ районхэм ащашIыхэрэм ащ фэдэу цIыкIу дэдэхэри ащаIыгъыщтых, ахэм апэпчъ чIыпIэ 240-м телъытагъ.\nЕджапIэхэм ятIонэрэ чэзыу ямыIэжьыным къыфэкIонхэми ыуж итых. БлэкIыгъэ илъэсым Тэхъутэмыкъое районым икъуаджэу АдыгеякIэм лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ еджапIэу къыщызэIуахыгъэр нэбгырэ 990-мэ ателъытагъ. Джащ фэдэу Шэуджэн районым ХьапакIэм икъутырэу итым гурыт еджэпIакIэ щашIыгъ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIи нэбгырэ 40-мэ ателъытагъэу ащ хэт. Нэбыгрэ 1100-м телъытагъ поселкэу Инэм щашIырэ гурыт еджапIэр. Сомэ миллион 720-м ехъу ащ пэIухьащт, мы илъэсым аухынышъ, атIупщын гухэлъ яI.\nАР-м и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, Мыекъуапэ щырагъэжьэгъэ еджапIэри ащ фэдиз нэбгырэ пчъагъэм телъытагъ, пэIухьащтыри ащ фэдиз. Къихьащт илъэсым аухынэу ары зэрагъэнэфагъэр. Мы илъэсым нэбгырэ 250-мэ ателъытагъэу станицэу Ханскэм еджапIэ щырагъэжьэщт. Ащ сомэ миллион 273-рэ пэIухьащт. Ари къэкIощт илъэсым аухынэу гухэлъ яI. Мыекъуапэ хэхьэрэ чIыгухэу УФ-м зыкъэухъумэжьынымкIэ и Министерствэ епхыгъагъэхэр муниципальнэ образованием къыритыжьынхэу зэзэгъыныгъэ зэрэдашIыгъэм ишIуагъэкIэ, микрорайнхэу «Михайлово», «Восход» зыфиIохэрэм алъэныкъокIи нэбгырэ 1100-м ателъытагъэу гурыт еджапIэ щашIыщт.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъо къытегущыIэзэ, кIэлэцIыкIухэм шIэныгъэ куу агъотыными анаIэ зэрэтырагъэтырэр кIигъэтхъыгъ, ащ пае зэшIохыгъэ хъухэрэми къатегущыIагъ. Ащ лъыпыдзагъэу спортым епхыгъэу ашIэхэрэми ягугъу къышIыгъ. Муниципальнэ образование пстэуми спорт псэуалъэхэр ащышIыгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьыхэрэм ащыщ.\nКультурэм ылъэныкъо сомэ миллиардрэ миллион 300-рэ 2018-рэ илъэсым пэIуагъэхьагъ. Ащ епхыгъэ учреждениеу къоджэ псэупIэхэм адэтхэм ягъэцэкIэжьын лъэшэу анаIэ тет. Джэджэ районым ит поселкэу Новэм, станицэу Дондуковскэм, Красногвардейскэ районым икъуаджэу Хьатикъуае культурэм и Унэу адэтхэр агъэцэкIэжьыгъэх. Къуаджэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу Кощхьэблэ районым ит къуаджэу Фэдз унакIэ щашIы. Мы илъэсым ащ фэдэ уни 8-мэ ягъэцэкIэжьын пае федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэу сомэ миллиони 100 къафэкIощт.\nАР-м и ЛIышъхьэ экономикэм ихэхъоныгъэхэм къызатегущыIэм бизнес цIыкIур, гурытыр, мэкъумэщ хъызмэтыр анахь къэкIопIэ инэу иIэхэм зэращыщхэр къыIуагъ. Ахэм язегъэушъомбгъун пэIухьэхэрэми нахь къащыуцугъ. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным сомэ миллиони 125-рэ пэIуагъэхьагъ, грантэу аратыгъэр сомэ миллион 78-рэ мэхъу.\nМыщ дэжьым инвестициехэмкIэ Iофхэм язытети къыщыщигъэгъозагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым сомэ миллиард 31,6-рэ пстэумкIи республикэм иэкономикэ къыхэлъхьагъэ хъугъэ. Ар 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, проценти 142,5-кIэ нахьыб. Республикэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм сомэ миллиард 53-рэ аусэу инвестиционнэ проект 36-мэ Iоф адашIэ. Республикэр инвесторхэмкIэ хъопсагъо хъуным ищыкIэгъэ пстэури агъэцэкIэным ыуж итых. ТапэкIи ар лъыгъэкIотэгъэным пае АР-м экономикэ хэхъоныгъэхэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх.\nПроект инэу Адыгеим щыпхыращыхэрэм ащыщ щэпIэ гупчэшхоу «МЕГА Адыгея» зыфиIорэм игъэкIэжьын. Компаниеу ар зыем ащ сомэ миллиар 14-м ехъу хилъхьащт, IофшIэпIэ чIыпIэ 2000-м ехъу къытыщт. ЖьыбгъэкIэ Iоф зышIэрэ паркэу Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэм ащагъэпсырэми КъумпIыл Мурат ягугъу къышIыгъ. Ар заухыкIэ, энергиемкIэ республикэм щыкIагъэу иIагъэр процент 20-кIэ нахь макIэ хъущт. Компаниеу «СБ-Агро» зыфиIорэм фэбэпIэ комплексышхоу Мыекъопэ районым щигъэпсырэм сомэ миллион 600 хилъхьан гухэлъ иI. Мы район дэдэм ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм щэ ыкIи лы бэу къэзытырэ пчэн лъэпкъхэр щаIыгъынхэу фермэ къыщешIы. Ащи инвестициеу сомэ миллион 600 фэдиз хилъхьанэу ыгъэнэфагъ. Джащ фэдэу Иорданием къикIыгъэгъэ бизнесмен купым медицинскэ гупчэ республикэм къыщишIын гухэлъ иI. Ащ доллар миллион 20 инвестицеу къыхалъхьащтэу ары зэрагъэнафэрэр.\nУрысые инвестиционнэ форумэу Шъачэ джырэблагъэ щыкIуагъэми АР-м и ЛIышъхьэ къытегущыIагъ. Инвестиционнэ площадкэ 67-рэ тимуниципальнэ образованиехэм ащ къыщагъэлъэгъуагъ. Зэзэгъыныгъэу ащ зыщадыкIэтхагъэхэми зэхэсыгъом хэлажьэхэрэр къащигъэгъозагъэх.\nКъызэрэтIуагъэу, Адыгеим иэкономикэ анахьыбэу хэхъоныгъэхэр езгъэшIыхэрэ лъэныкъоу мэкъумэщ хъызмэтыр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ епхыгъэ хъызмэтшIапIэхэм блэкIыгъэ илъэсым сомэ миллирд 21-рэ миллион 600-м ехъу продукцие къатIупщыгъ. Лэжьыгъэ бэгъуагъэу къырахыжьырэмкIэ Адыгеир пэртыныгъэр зыIыгъхэм ащыщ. 2018-рэ илъэсым тичIыгулэжьхэм пстэумкIи къаугъоижьыгъэр тонн мин 553-рэ мэхъу.\nСадхэм ялэжьынрэ хэтэрыкI къэгъэкIынымри хэпшIыкIэу республикэм зыщаушъомбгъу. Охътэ кIэкIым пхъэшъхьэ-мышъхьэ къэзытырэ чъыг лъэпкъхэм пстэумкIи гектар 2000 арагъэубытыгъ. Ащ щыщэу 189-р блэкIыгъэ илъэсыр ары загъэтIысхьагъэр. Тимэкъумэщ предприятиехэм илъэсыбэ хъугъэу Италием испециалистхэм Iоф зэрадашIэрэм ишIуагъэкIэ ащ фэдэ садхэм республикэм зыщаушъомбгъу.\nАдыгеир зэрыгушхорэ адыгэ къуаеми АР-м и ЛIышъхьэ игугъу къышIыгъ. Тонн мин 13,6-рэ блэкIыгъэ илъэсым республикэм къыщыдагъэкIыгъ. 2021-рэ илъэсым тонн мин 16,5-м нагъэсыным ыуж итых. Ащ пае щэу къыдагъэкIырэри нахьыбэ ашIын гухэлъ яI. 2018-рэ илъэсым тонн мини 119-рэ зэрэхъугъэр.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм лъэшэу фэIорышIэхэрэм ащыщ къэралыгъо IэпыIэгъур. БлэкIыгъэ илъэсым езгъэжьэгъэкIэ фермер 48-мэ ыкIи унагъоу былымэхъо фермэ зэхэзыщэмэ зышIоигъоу 3-мэ грантхэр аратыгъэх. ПстэумкIи сомэ миллиони 127-рэ ащ пэIухьагъ. Мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ республикэ программэм къыдыхэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн зэкIэмкIи пэIуагъэхьагъэр сомэ миллин 465-рэ мэхъу.\nАР-м и ЛIышъхьэ идоклад лъэныкъо пстэури къыхыригъэубытагъ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым къытегущыIэзэ, хэкIым идэщынкIэ системакIэу тызытехьагъэм къыдыхэлъытагъэхэм, коммунальнэ инфраструктурэм иIофхэм, псэупIэхэм ятынкIэ, щагухэм ыкIи общественнэ чIыпIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ зэшIохыгъэ хъугъэхэм, гухэлъэу яIэхэм игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ. Туризмэм ихэхъоныгъэхэми, пшъэрылъэу а лъэныкъомкIэ зыфагъэуцужьыхэрэми мымакIэу ягугъу къышIыгъ.\nЗэпстэури зы докладкIэ къэпIон зэрэмылъэкIыщтыр къыхигъэщызэ, зигугъу къымышIыгъэу къэнагъэхэми лъэшэу анаIэ зэратырагъэтырэм ащ къыкIигъэтхъыгъ. ЦIыфхэм АР-м и ЛIышъхьэ занкIэу зыкъыфагъэзэн амал джырэблагъэ зэряIагъэм, линие занкIэм, игугъу къышIызэ, республикэм исхэм ягумэкIыгъохэр джащыгъум джыри нахь лъэшэу къызэрэлъэгъуагъэхэр къыIуагъ. Зэпхыныгъэ амалхэр зэкIэ, зэхахьэхэри, зэIукIэгъухэри, СМИ-ри, приемнэхэри, социальнэ сетьхэри, нэмыкIхэри, агъэфедэзэ цIыфхэм нахь апэблагъэу адэгущыIэхэмэ, гумэкIыгъохэм нахьыбэу ащыгъуазэ зэрэхъущтхэм, ахэм ядэгъэзыжьын нахь зэрагъэпсынкIэшъущтым къыкIигъэтхъыгъ.\n— ТэркIэ анахь шъхьаIэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуныр ары, — къыIуагъ республикэм ипащэ. – Ахэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэхэзэ, анахь шъхьаIэ тшIыщтхэр, анахьыбэу Iоф зыдэтшIэщтхэр къыхэтхынхэ фае. ФедерациехэмкIэ Советымрэ Къэралыгъо Думэмрэ Адыгеим илIыкIоу ащыIэхэми, Къэралыгъо Советым – Хасэм идепутатхэми, министрэхэм я Кабинет хэтхэми, правэухъумэкIо орган пстэуми, общественнэ организациехэми, зэкIэ республикэм щыпсэухэрэми «тхьашъуегъэпсэу» къышъуасIомэ сшIоигъу. ЗэшIохыгъэ хъугъэр зэкIэми зэдытишIушIагъ, тапэкIэ шIэгъэн фаери тызэкъотэу зэдэтшIэн фае.\nНэужым Парламентым иповесткэ щыгъэнэфэгъагъэхэм депутатхэр атегущыIагъэх. ПстэумкIи ар Iофыгъо 72-рэ хъущтыгъ.\n2019-рэ илъэсымкIэ республикэ бюджетым, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм, энергетикэм иIофхэм, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ыкIи нэмыкIэу амыгъэкощырэ мылъкум хахьэхэрэм яшIын лъыплъэгъэным ищыкIэгъэ тхылъхэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законхэм, законопроектхэм, НыбжьыкIэ парламентэу АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм щызэхащагъэм хэтыщтхэм атегущыIагъэх, аштагъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Мыекъопэ къэлэ хасэм конференцие ышIынэу зыфегъэхьэзыры\nМыекъопэ къэлэ хасэм конференцие ышIынэу зыфегъэхьэзыры\nЩылэ мазэ и 28-м, Адыгэ Республикэм щылажьэрэ Мыекъопэ къэлэ хасэ "Адыгэ Хасэ - Черкес Советым" и гъэцэкIакIо-куп зэхэсыгъо иIагъ. Ар хасэм Мыекъуапэ Iофисэу щриIэм щыкIуагъ.\nЗэхэсыгъор хасэм итхьэматэу Цундышк Заурбый зэрищагъ. Iоф шъхьэIэу тхьэматэм къыхилъхьагъэр, гъэтхапэм, хасэм конференциеу къыригъэкIокIыщтыр ары. АщкIэ, уахътэу конференциер зашIыщтыр пыупчIыгъэу рахъухьагъэ, ау, ар гъэтхапэ мазэм къырагъэкIокIынэу зэдащтагъ ыкIи а конференцием игъэхьэзырын тхьэматэм ыкIи гъэцэкIакIо-купым хэтхэм пшъэрылъхэр зыталъхьэжьыгъэх.\nЯтIуанэрэ Iофэу хасэр зытегущыIагъэр, хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэр унхэм итхэгъэныхэм (пропискэ) Iофэу къыпыкIыхэрэр ары. МыщкIэ, гъэцэкIакIо купым хэтхэм яеплъыкIэкIэ, пропискэ Iофыр Республикэм ихьыкумэт зэшIуихынэу пшъэрылъ телъ ыкIи ащ елъытыгъэу зэдащтагъ Адыгэ республикэм ипащэхэм зыфагъэзэнэу. Мы Iофыр лъымыкIуатэмэ нэмыкI акциехэр, митингхэр е пикетхэр ашIынхэу зэдащтагъ.


ТымыукIытэу тыхэжъугъэлажь гупсэфыщтыгъ | Адыгэ Макъ\nТымыукIытэу тыхэжъугъэлажь гупсэфыщтыгъ\nСПИД-м пэуцужьыгъэнымкIэ Адыгэ республикэ Гупчэм Iофтхьабзэу «Стоп ВИЧ/СПИД» зыфиIорэр зэхищагъ. ШэкIогъум и 25-м къыщегъэжьагъэу тыгъэгъазэм и 10-м нэс ар Адыгеим щыкIощт.\nПшъэрылъ шъхьаIэу ащ иIэр а узхэр зиIэхэр нахь пасэу къыхэгъэщыгъэнхэр, игъом IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары. 2019-рэ илъэсым пыкIыгъэ мэзи 9-м къыкIоцI ВИЧ-р къызхагъэщыгъэхэм япчъагъэ проценти 8,9-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Ар гумэкIыгъошхоу щыт.\nIофтхьабзэм хэлажьэ зышIоигъохэр АР-м СПИД-м пэуцужьыгъэнымкIэ и Гупчэ ыкIи поликлиникэу цIыфыр зэпхыгъэм екIолIэнхэшъ, лъы ащатын алъэкIыщт. Къыхэгъэщыгъэн фае тестирование зыкIухэрэм ацIэ къаIоныр зэримыщыкIагъэр. УпчIэ зиIэхэр «цыхьэшIэгъу телефонэу» 8 (8772)52-10-51-м теонхэ алъэкIыщт.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ республикэм щыпсэухэрэ цIыфхэм къяджэ мы Iофтхьабзэм хэлэжьэнхэу. Псауныгъэм узэрэфэсакъын фаер, узыр игъом къыхэбгъэщымэ нахь еIэзэгъошIу зэрэхъурэр къыхагъэщы.


Щынэгъончъагъэм и Илъэс: кIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоным пае | Адыгэ Макъ\nЩынэгъончъагъэм и Илъэс: кIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоным пае\nКIэлэцIыкIур щынэгъончъэу урамым щызекIоныр лъэныкъуабэмэ ялъытыгъ. Урысыем и МЧС Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIэпIэ шъхьаIэ ипсихологэу, иинспектор шъхьаIэу Индрыс Жанетэ ны-тыхэм зыщагъэгъупшэ мыхъущт шапхъэхэр ыкIи якIэлэцIыкIухэм афаIотэн фаехэр агу къегъэкIыжьых.\nИндрыс Жанетэ ны-тыхэм игъо афелъэгъу сабыйхэр чIыпIэу зэрыфэн алъэкIыщтхэм хэкIыпIэ къафагъотыным фагъэсэнхэу.\n1. КIэлэцIыкIур еджапIэм кIо зыхъукIэ\nЕджапIэм кIонэу римыгъажьэзэ гъогоу зэрыкIощтым фэгъэхьыгъэу шъуикIэлэцIыкIу шъудэгущыI. Анахьэу мэхьанэ зиIэр еджапIэм нахь псынкIэу нэсыныр арэп, анахь щынэгъончъэ гъогур ары къыхэшъухын фаер. Гъогур дэгъоу зэригъэшIэным пае кIэлэцIыкIум шъуригъусэу пчъагъэрэ еджапIэм шъудакIу. Мыщ дэжьым сабыим икъоу гурыжъугъэIон фае нэмыкI гъогу ар техьэ зэрэмыхъущтыр. Пчыхьэрэ мэзахэ къызыхъукIэ, урамхэр агъэнэфынхэ фае, транспортыр нахь макIэу зэрыкIорэ гъогухэр къыхэшъухыхэмэ нахьышIу.\n2. КIэлэцIыкIур общественнэ транспортым щысакъын фае\nЕджапIэр къыпэмыблагъэу троллейбускIэ, автобускIэ е трамвайкIэ ащ нэсын фаеу зыхъукIэ кIэлэцIыкIур зэрэзекIон фаер:\n— троллейбусым, автобусым е трамваим иномеррэ къэуцупIэмрэ ащ ышIэнхэ фае;\n— цIыф бащэ зэрыс транспортым итIысхьэ хъущтэп;\n— пчъэм зыригъэз хъущтэп;\n— апэрэ пчъэмкIэ транспортым ихьан фае;\n— кIэлэцIыкIур водителым нахь пэблэгъэн фае;\n— ыкIыбкIэ транспортым къекIокIы хъущтэп;\n— транспортым иводитель е кондукторым анэмыкI упчIэхэр аритынэу щытэп.\n3. ЯмынэIосэ цIыфхэр гущыIэгъу амышIынхэр\nБэрэ тырехьылIэ янэ-ятэхэр зыдэщыIэхэмкIэ, язакъоу зыкIэзекIохэрэмкIэ общественнэ чIыпIэхэм кIэлэцIыкIухэм ащяупчIыхэу. КIэлэцIыкIухэм ахэм къафаIотэн алъэкIыщт янэ IофшIапIэм къызэрэщыгужъорэр, унэм зи зэримысыр, ахэр зыщэжьын зэрэщымыIэр. ЦIыфэу блэкIхэрэми ахэм зэраIорэр зэхахын ыкIи ащ бзэджэшIагъэр къыкIэлъыкIон ылъэкIыщт. Сабыим дэгъоу къыгурыIон фае ышъхьэ фэгъэхьыгъэ къэбархэр имынэIосэ цIыфхэм къафиIуатэ зэрэмыхъущтыр. Ащ фэдэ упчIэхэр къызыратыхэкIэ, янэ-ятэхэм имынэIосэ цIыфхэм адэгущыIэнэу къызэрэфамыдэрэр ариIон фае. Ны-тыхэм якIэлэцIыкIухэм агурагъэIон фае ямынэIосэ цIыфхэм защадзыенэу, илыягъэу ахэм адэмыгущыIэнхэу.\n4. Унэм кIожьхэ зыхъукIэ щынагъоу зэутэлIэн алъэкIыщтхэр\nУрамым кIэлэцIыкIухэр ащырагъэзхэу, ахъщэ, телефонхэр, плеерхэр ыкIи нэмыкI пкъыгъохэр атыраххэу бэрэ къыхэкIы. КIэлэцIыкIухэм япсауныгъэрэ ящыIэныгъэрэ къарыкIощтым ны-тыхэр ыгъэгумэкIынхэ фае. Джащ пае пкъыгъо лъапIэхэр еджапIэм ахэм зыдырамыгъэхьыхэмэ нахьышIу. КIэлэцIыкIум ахэр къыдеджэхэрэм, иныбджэгъухэм аригъэлъэгъущтых, тхьамыкIагъо къехъулIэным ащ фищэн ылъэкIыщт. КIэлэцIыкIухэм яшъуIу къызырагъэзхэкIэ ахъщэр е телефоныр ащ лъыпытэу аратынэу. ЗыгорэкIэ ахэм къазыщыхьэхэкIэ амакъэ къызэрихьэу куонхэу агурыжъугъаIу.


АБЗЭР IЭПЫIЭГЪУ АФЭХЪУЩТ\nТыркуем къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэу хэкум зыщызыгъэпсэфырэмэ Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат аIукIагъ. ЗэдэгущыIэгъоу зэдыряIагъэм республикэм иминистрэхэр, общественнэ организациемэ ялIыкIохэр хэлэжьагъэх.\nЗэхахьэр пэублэ гущыIэкIэ къызэIуихыгъ Тыркуем къикIыгъэ купым иIофхэм апылъэу, Дунэе Адыгэ Хасэм игъэцэкIэкIо куп хэтэу МэщфэшIу Нэдждэт. Ащ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, тилъэпкъэгъухэм республикэр ашIогъэшIэгъон, къэзыгъэзэжьы зышIоигъохэри ахэтых.\nПремьер-министрэу КъумпIыл Мурат хьакIэмэ ягухэлъ-гупшысэмэ защигъэгъозагъ. ЗэIукIэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Чэмышъо Гъазый, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Беданыкъо Рэмэзан, Адыгеим лъэпкъ IофхэмкIэ IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъумэ адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу ЖакIэмыкъо Вячеслав, республикэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу Хьэпэе Арамбый, общественнэ организациехэм япащэхэу СтIашъу Яхьер, Едыдж Мэмэт, нэмыкIхэри.\nАдыгабзэр зымышIэхэрэр Тыркуем къикIыгъэхэм ахэтых. Ар къыдилъыти, КъумпIыл Мурат министрэу Беданыкъо Рэмэзан зыфигъэзагъ, ящыкIэгъэ литературэр аIэкIигъэхьанэу риIуагъ. Культурэм ехьылIэгъэ зэпхыныгъэхэр гъэпытэгъэнхэм, лъэпкъ Iофыгъомэ, нэмыкIхэми адэлэжьэщтых Чэмышъо Гъазыйрэ ЖакIэмыкъо Вячеславрэ.\nТилъэпкъэгъумэ хэкум къагъэзэжьыным фэшI хабзэм икъулыкъушIэмэ ямызакъоу, общественнэ организациехэри Iофым хэлэжьэщтых. Ар зэрэлъагъэкIотэщт шIыкIэми тегущыIагъэх.\nТыркуем къикIыгъэ купым ипащэу, япсэупIэ и Адыгэ Хасэ итхьаматэу Хьагъундэкъо Яшар адыгабзэкIэ IупкIэу къэгущыIагъ. Республикэм ипащэмэ зэрафэразэр ариIуагъ.\nХэкум къэкIожьыгъэхэ Едыдж Мэмэт, Хъодэ Аднан, Чэтэо Ибрахьим, МэщфэшIу Нэдждэт, СтIашъу Яхьем, нэмыкIхэми Тыркуем къикIыгъэмэ хэкум ищыIакIэ къыфаIотагъ, къэзыгъэзэжьы зышIоигъомэ яфэIо-фашIэхэр гъэцэкIэгъэнхэм фэшI лъэхъаным диштэрэ Iофыгъомэ атегущыIагъэх.\nХьакIэмэ нэпэеплъ шIухьафтынхэр афашIыгъэх, гуфэбэныгъэ ахэлъэу зэхахьэм къэбархэр къыщызэфаIотагъэх.


ТекIоныгъэр зэкъошныгъэм къыдихыгъ — Адыгэ макъ\nОлимпиадэ джэгунхэр Шъачэ зыщаублагъэхэр илъэситIу зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ спорт зэIукIэгъухэр Адыгэ Республикэм щыкIуагъэх. Мыекъуапэ икъэлэ парк щызэхащэгъэ зэнэкъокъухэм нэбгырэ 600-м ехъу ахэлэжьагъ.\nЗыгъэпсэфыпIэ паркым идэхьапIэ къыщызэрэугъоигъэхэм ахэтэлъагъох дунаим, Европэм, Урысыем язэнэкъокъухэм ахэлэжьэгъэ спортсменхэр, тренерхэр. Орэдышъоу зэхахьэм щыжъынчырэм цIыфхэр нахь зэрещалIэх. Псауныгъэм игъэпытэн ехьылIэгъэ зэхахьэм Iэпкъ-лъэпкъыр «щызэкIафы». Адыгеим испорт щызэлъашIэхэрэ Елена Лаврусинам, ШъэоцIыкIу Айдэмыр пчэгум итых, гимнастикэм хэхьэрэ шIыкIэхэр къагъэлъагъох. Е. Лаврусинам мэкъэ IэтыгъэкIэ къеIуатэ физкультурэм пыщагъэхэм япсауныгъэ зэрагъэпытэрэр.\nАтлетикэ псынкIэм, волейболым, футболым, баскетболым, гимнастикэм, кушъхьэфэчъэ спортым, атлетикэ онтэгъум, дзюдом, самбэм, КъокIыпIэм къыщежьэгъэ бэнакIэхэм, гандболым, нэмыкIхэм апылъ спортсменхэр, тренерхэр нэплъэгъум итых. СпортымкIэ къэшъо-уджхэм ахэлажьэх. Мафэ къэс физкультурэм епхыгъэ шIыкIэхэр зыгъэфедэхэрэм япсауныгъэ зэрагъэпытэн алъэкIыщтыр Е. Лаврусинам IупкIэу къеIуатэ.\nКIое Хьазрэт, Алексей Осколковым, Делэкъо Адамэ, Мэхъош Аслъан, Пщыкъанэкъо Долэтыкъо, Дэхъужь Сэфэрбый, Сихъу Рэмэзанэ, Дмитрий Щербаневым, Сергей Кузнецовым, ЛIыбзыу Сусанэ, Мэрэтыкъо Сахьидэ, нэмыкIхэу спортым Iоф щызышIэхэу тызIукIагъэхэм Олимпиадэ джэгунхэм, зэнэкъокъухэм афэгъэхьыгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къаIуатэх.\nМетрэ 500 хъурэ гъогууанэм нэбгырэ 600 фэдиз щызэнэкъокъугъ. Судья шъхьаIэу Сергей Сухановым къызэриIуагъэу, чанэу хэлэжьагъэхэм щытхъу тхылъхэр афагъэшъошагъэх, ау текIоныгъэр къыдэзыхыгъэр къыхагъэщыгъэп. Зэкъошныгъэр текIуагъэу алъытагъ. Урысыемрэ Адыгеимрэ язаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс апэ къэсыжьыгъэхэм ахэтыгъ. Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Андрей Бородин къызэриIуагъэу, ащ фэдэ спорт зэнэкъокъухэм гушъхьэ кIуачIэр къаIэты, псауныгъэр агъэпытэ.\nЗэхахьэр зезыщэгъэ Р. Мэкъулэр Iофтхьабзэм хэлэжьагъэмэ шIоу щыIэр къадэхъунэу афэлъэIуагъ. Олимпиадэ джэгунхэу 2014-рэ илъэсым Шъачэ щыкIуагъэхэм Урысыем испортсменхэм гъэхъагъэу щашIыгъэм тызэрэрыгушхорэр хигъэунэфыкIыгъ.\nПредыдущая Белгород къыщахьыныр псынкIагъэп\nСледущая Унагъор сыдымкIи апэрэ


«Леопардым илъагъо» къызэIуахыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 23.07.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМыщ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэу щыIагъэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Кавказ заповедникым ипащэу Сергей Шевелевыр, УФ-м и Общественнэ палатэ исекретарь игуадзэу Владислав Гриб, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Мыекъопэ районым» иадминистрацие ипащэу Олег Топоровыр, заповедникым икъулыкъушIэхэр, мы чIыпIэм зыщызыгъэпсэфыхэрэр, нэмыкIхэри.\nАР-м и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, леопардым икъэухъумэн фытегъэпсыхьэгъэ программэм Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр икIэщакIоу зэрэщытыр ыкIи ащ игъэцэкIэн республикэм мэхьанэшхо зэрэщыратырэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэтыухъумэныр пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэхэм ащыщ. Ар зэрифэшъуашэу зэшIохыгъэным фэшI Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр зэхэтэщэх. Ахэм зэу ащыщ проектэу «Тлъапсэхэр къэтэжъугъэухъум» зыфиIоу шъолъырым щыдгъэцакIэрэр. Кавказ заповедникым хэхьэрэ музеим, псэушъхьэхэр зыщаIыгъым, нэмыкI чIыпIэхэм гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. ТапэкIи мыщ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, зиушъомбгъуным, цIыфэу къеуалIэхэрэм япчъагъэ нахьыбэ хъуным тыпылъыщт, ткIуачIэ етхьылIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nСергей Шевелевым гущыIэр зештэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим, чIыопсым икъэухъумэнкIэ республикэм Iофышхо зэрэщагъэцакIэрэр, ащкIэ АР-м и ЛIышъхьэ зэрэфэразэр къыхигъэщыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым заповедникым нэбгырэ мин 210-рэ фэдиз къеолIагъ.\n— Гъозэрыплъэ чIыпIэ дэхэ дэдэу щыт, ар къыдэтлъытэзэ, ащ къытырэ амалхэр дгъэфедэнхэ фае. Леопардхэр къызэтедгъэнэнхэ, япчъагъэ нахьыбэ тшIыныр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэдгъэуцужьыгъ. Ащ фэшI мы чэтыу лъэпкъым «илъагъо» непэ къызэIутэхы. ЦIыфыбэхэм ар зэрашIогъэшIэгъоныщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ заповедникым ипащэ.\nМэфэкI зэхахьэм къыдыхэлъытагъэу заповедникым икъулыкъушIэ анахь дэгъухэм Адыгеим и ЛIышъхьэ ирэзэныгъэ тхылъхэр аратыжьыгъэх. Джащ фэдэу федеральнэ ведомственнэ тын лъапIэхэр къэзылэжьыгъэхэми афэгушIуагъэх.\nНэужым КъумпIыл Муратрэ Сергей Шевелевымрэ лентэ плъыжьыр зэпаупкIи мэфэкI шIыкIэм тетэу «леопардым илъагъо», джащ фэдэу мы псэушъхьэм шъхьэкIафэ зэрэфашIырэм ишыхьатэу ащ искульптурэ къызэIуахыгъэх.\nЧэтыу лъэпкъхэм ащыщ псэушъхьэр зэзыгъэлъэгъу зышIоигъохэм километри 2 фэдиз хъурэ гъогур акIунэу къапыщылъ. Ар зыщыпсэурэ чIыпIэм екIолIэнхэ, ащ ышхырэр ыкIи изекIуакIэ нэIуасэ зыфашIын алъэкIыщт. Ащ дакIоу мыщ къэкIорэ хьакIэхэм мэзым зыщагъэпсэфын, Гъозэрыплъэ икардон хэхьэрэ псэолъэ гъэшIогъонхэм нэIуасэ зафашIын амал яIэщт.\nЗекIоным хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ Адыгеим амалышIухэр зэрэIэкIэлъхэр ыкIи мы лъэныкъомкIэ бэ зэшIуахын зэралъэкIыгъэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ.\n— Европэм ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм защызыгъэпсэфхэрэм япчъагъэ макIэп. Тэ пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр зекIохэм тичIыпIэхэр къыхахынхэр, тадэжь къакIохэрэм ахэгъэхъогъэныр ары. Адыгеим чIыопсымкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи амалышIухэр зэрэIэкIэлъхэр нафэ. Ар къызфэдгъэфедэным тишъыпкъэу ыуж тит. Аужырэ илъэсхэм инфраструктурэм изэтегъэпсыхьан мылъкушхо пэIудгъэхьагъ: гъогукIэхэр, хьакIэщхэр, газрыкIуапIэхэр тэшIых, зекIоным ипсэуалъэхэр зэтетэгъэпсыхьэх. Непэ къызэIутхырэ «леопардым илъагъуи» хэхъоныгъэм зэрафэIорышIэщтым сицыхьэ телъ. Республикэм зыщызыгъэпсэфыгъэхэм тишъолъыр, тикъушъхьэхэр шIукIэ агу къинэжьыныр, нэужым къагъэзэжьыныр — джары анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсэушъхьэхэр зыщаIыгъ чIыпIэхэмрэ чIыопсым имузейрэ республикэм ипащэ къыплъыхьагъэх, ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ.


Адыгеим исхэм япроцент 81,98-мэ амакъэ атыгъ, процент 84,55-мэ Урысые Федерацием и Конституцие фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм къадырагъэштагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 03.07.2020 03.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхь: «Хэгъэгум политикэу щызэрахьэрэр лъагъэкIуатэ цIыфхэм ашIоигъу».\nУрысые Федерацием и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэмкIэ голосованиер аухыгъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ регион къутамэ и Секретарэу КъумпIыл Мурат апэрэхэм ащыщэу ащ хэлэжьагъ, спортымкIэ Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм щызэхэщэгъэ хэдзыпIэ чIыпIэу N 157-м ымакъэ щитыгъ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, щынэгъончъэнымкIэ шапхъэхэр къыдалъытэзэ, хэукъоныгъэхэр амышIэу Iофтхьабзэр зэхащагъ. ЦIыфхэм амакъэ зэратыгъэм нэбгырэ мин 1,6-м ехъу лъыплъагъ. Урысыем и Президент граждан обществэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ и Совет илIыкIохэри ахэм ахэтыгъэх.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы пстэумкIи хэдзыпIэ чIыпIэ 264-рэ Адыгеим зэрэщызэхащэгъагъэр. Республикэм исхэм мэкъуогъум и 25-м къыщегъэжьагъэу бэдзэогъум и 1-м нэс амакъэ атынэу амал яIагъ. ХэдзыпIэм къекIолIагъэ пэпчъ итемпературэ ашыгъ, маскэхэмрэ Iалъэрэ къыратыгъ, хэдзыпIэхэм социальнэ дистанциер къащыдалъытагъ. Голосованием хэлэжьагъэхэм къаIуагъ УрысыемкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофтхьабзэр дэгъоу зэрэзэхащагъэр, мэфэ заулэкIэ амакъэ атын алъэкIынэу зэрашIыгъэр зэрэIэрыфэгъугъэр.\nАдыгэ Республикэм хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие къызэритыгъэмкIэ, Адыгеим исхэм япроцент 81,98-мэ амакъэ атыгъ. Процент 84,55-мэ Урысые Федерацием и Конституцие фашIыщт гъэтэрэзыжьынхэм къадырагъэштагъ, процент 14,66-мэ ахэм къадырагъэштагъэп.\nАдыгеим ис нахьыжъхэри, ныбжьыкIэхэри чанэу Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. Урысые общественнэ организациеу «Единэ Россием и НыбжьыкIэ гвардие» и Адыгэ регион штаб хэтхэми муниципальнэ образованиехэм яхэдзыпIэ чIыпIэхэм амакъэ ащатыгъ.\n«Урысые Федерацием и Конституцие гъэтэрэзыжьынхэр фэшIыгъэнхэмкIэ зэрэ Урысыеу щыкIогъэ голосованиер политикэ хъугъэ-шIэгъэшхоу щыт. Сигуапэу къэсIон слъэкIыщт а Iофтхьабзэр Адыгеим дэгъоу зэрэщыкIуагъэр. Ащ къыгъэлъэгъуагъ Iофхэр республикэм зыпкъ зэрэщитхэр. Хэгъэгум политикэу щызэрахьэрэр, зэхъокIыныгъэу рагъэжьагъэхэр лъагъэкIуатэ цIыфхэм ашIоигъу. Адыгеим исхэр чанэу голосованием зэрэхэлэжьагъэхэм къегъэлъагъо цIыфхэм язэкъотныгъэ нахь зэрэпытагъэр, Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным нахь зэрэдырагъаштэрэр, «Единэ Россиер» кIэщакIо зыфэхъурэ Iофтхьабзэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм зэрэфэхьазырхэр», — хигъэунэфыкIыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Урысые Федерацием и Президент и Указ\nСледущая Три тысячи километров на танках за секунды: команды Севера и Юга сразятся в онлайн-турнире «Ростелекома»


Атлетикэ онтэгъумкIэ шъолъыр спорт гупчэ Адыгеим щашIыщт | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАтлетикэ онтэгъумкIэ шъолъыр спорт гупчэ Адыгеим щашIыщт\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысыем атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие ипрезидентэу Максим Агапитовым тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ.\nМы спорт лъэпкъым республикэм хэхъоныгъэ щишIыным ыкIи атлетикэ онтэгъумкIэ шъолъыр спорт гупчэ Адыгеим щышIыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм ахэр атегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат, атлетикэ онтэгъумкIэ республикэ спорт еджапIэм ипащэу Сихъу Рэмэзан.\nМы спорт лъэпкъым шъолъырым мэхьанэшхо зэрэщыратырэр Адыгеим и ЛIышъхьэ зэдэгущыIэгъум ипэублэ къыщиIуагъ. Республикэр зэрыгушхорэ цIыфхэм ащыщых Олимпиадэ джэгунхэм текIоныгъэр къащыдэзыхыгъэу, дунаим ыкIи Европэм тIогъогогъо ячемпионэу Чыржьын Мухьарбый, зихэхъогъухэм язэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхыгъэ Вартан Кукасьян, Европэм ыкIи Дунаим ячемпионатхэм ащытекIогъэ Родион Бычковыр.\n«Мыр олимпийскэ спорт лъэпкъэу щыт, арышъ, ар ыпэкIэ лъыкIотэным тынаIэ тет. Спорт инфраструктурэм хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэм тахэлажьэ, атлетикэ онтэгъум пылъхэу гъэхъэгъэшIухэр зышIын зылъэкIыщтхэм IэпыIэгъу тафэхъу. ТичIыпIэгъу цIэрыIохэм ягъэхъагъэхэр къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм щысэтехыпIэ афэхъу. Федерацием зэпхыныгъэу дытиIэр дгъэпытэзэ джыри нахь гъэхъэгъэшIухэм тазэрэфэкIощтым сицыхьэ телъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу олимпийскэ резервым испорт еджапIэ ыкIи ащ имуници-пальнэ къутамэхэм республикэм ис кIэлэцIыкIу 400-м ехъумэ защагъасэ. Атлетикэ онтэгъумкIэ Урысыем икомандэ шъхьаIэ Адыгеим испортсмени 8 хэхьэ, нэбгыритIур резервым щыIэх.\nАтлетикэ онтэгъум республикэм зызэрэщиушъомбгъурэр Максим Агапитовым игуапэу хигъэунэфыкIыгъ, мы спорт лъэпкъым хэхъоныгъэ ышIыным анаIэ зэрэтетымкIэ шъолъырым ипащэхэм къафэрэзагъ.\n«Республикэм ипащэхэм яIэпыIэгъу ишIуагъэкIэ зэфэхьысыжь дэгъухэр щыIэх. Мы аужырэ илъэсхэм Адыгеим испортсменхэм гъэхъэгъэшIухэр ашIыгъэх, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх. Анахьэу мы гущыIэхэр зыфэгъэхьыгъэр зихэхъогъу кIалэхэр ары — блэкIыгъэ илъэсым республикэм ихэшыпыкIыгъэ командэ Урысыем изэнэкъокъухэм гъогогъуитIурэ я 3-рэ чIыпIэр къащыдихыгъ», - къыIуагъ Федерацием ипрезидент.\nАдыгеимрэ атлетикэ онтэгъумкIэ Федерациемрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэм фытегъэпсыхьэгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх. Къэралыгъом ыкIи Къыблэ шъолъырым яхэшыпыкIыгъэ командэхэм республикэм зыщагъэхьазырыным, урысые ыкIи дунэе мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэр мыщ щызэхащэнхэм Федерациер фэхьазыр, къытыгъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.\nАр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным фэшI, КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ, атлетикэ онтэгъумкIэ шъолъыр спорт гупчэ Адыгеим щашIынэу рахъухьагъ. Ащ пае республикэр федеральнэ къэралыгъо программэм хагъэуцуагъ, комплексыкIэм ипроект игъэпсын епхыгъэ IофшIэнхэр рагъэкIокIых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэдэгущыIэгъум зэфэхьысыжьхэр къыфишIызэ, ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ гупчэр шIыгъэнымкIэ ищыкIэгъэ тхьапэхэм ягъэхьазырын епхыгъэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет пшъэрылъ къыфишIыгъ. Джащ фэдэу узщыгугъын плъэкIыщт тиспортсменхэр дунэе зэнэкъокъухэм ахэлэжьэнхэ амал яIэным мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Европэм ипервенствэ нэбгыритIу, Дунаим изэнэкъокъухэм зы нэбгырэ ахэлэжьэнхэу атхыгъэх.


КЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI» | Адыгэ Макъ\nКЪУМПIЫЛ Мурат: «ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI»\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгеим щыIэ Анатолий Осокиным Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт Унэм щыIукIагъ.\nГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат Iофэу ышIагъэм ыкIи тапэкIэ ынаIэ нахь зытыригъэтыщт лъэныкъохэм атегущыIагъэх.\nАнатолий Осокиным зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу Адыгэ Республикэм щыIэм икъулыкъу цIыфхэм лъэшэу зэрящыкIагъэр щыIэныгъэм къыгъэлъэгъуагъ.\n«НахьыбэрэмкIэ цIыфхэм ятхьаусыхэ тхылъхэр зыфэгъэхьыгъэр ясоциальнэ фитыныгъэхэр, гущыIэм пае, фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм унэ къаратынымкIэ яфитыныгъэ зэраукъорэр ары. Тхьаусыхэ тхылъхэм азыныкъом ехъур хабзэм ичIыпIэ, ифедеральнэ къулыкъухэу республикэм щыIэхэм афагъэзагъэх», — къыIуагъ Анатолий Осокиным. ГъэрекIо Уполномоченнэм иаппарат тхьаусыхэ тхылъ 918-рэ къыIэкIэхьэгъагъ. Нэбгырэ 600 фэдиз рагъэблэгъэгъагъ. ЦIыфхэм ятхьаусыхэхэм азыныкъо нахьыбэр афагъэцэкIагъ.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ Адыгеим иIэшъхьэтетхэр IэпыIэгъушхо къызэрэфэхъухэрэр Уполномоченнэм хигъэунэфыкIыгъ. Анатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, сабый ибэхэм зыщыпсэущтхэ унэ ягъэгъотыгъэнымкIэ, къызэхэонкIэ щынэгъо унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ программэм игъэцэкIэнкIэ, сабыибэ зэрыс унагъохэм чIыгу Iахьхэр къафыхэгъэкIыгъэнымкIэ Iофхэр зэрэлъыкIотагъэр цIыфхэм зэхашIагъ.\nКъумпIыл Мурат цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм республикэм Iофэу щишIэрэм осэшхо къыритыгъ. Хабзэмрэ обществэмрэ язэфыщытыкIэхэр гъэтэрэзыгъэнхэмкIэ, социальнэ зыпкъитыныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ Уполномоченнэм Iофэу ышIэрэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n«ЦIыфхэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ обществэм тыгурыIоным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Ахэм яшIошIхэм язэгъэшIэнкIэ амал зэфэшъхьафхэм тяусэн, цIыфхэр едгъэблэгъэнхэ, зэIукIэгъухэр зэхэтщэнхэ, социальнэ сетьхэр къызфэдгъэфедэнхэ фае. ТиIофшIэнкIэ тфэмыгъэхъурэ чIыпIэхэм, Iофыгъохэм язэшIохынкIэ тшIэн фаехэм шъо тынаIэ атетэшъогъадзэ. Шъугу етыгъэу Iоф зэрэшъушIэрэр, яIофыгъохэм шъузэрагъэгумэкIырэр цIыфхэм зэхашIэ, ары IэпыIэгъу щыгугъыхэу Уполномоченнэм иаппарат зыкъызыкIыфагъазэрэри. Хабзэм икъулыкъухэм ялIыкIо пстэуми агу етыгъэу Iоф ашIэн фае», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым зэIукIэгъум щытегущыIагъэх, социальнэ фэIо-фашIэхэр нахьышIоу зэрагъэцэкIэщт, тхьаусыхэ тхылъхэр зэрэзэхафыщт, цIыфхэм яфитыныгъэхэр къызэраухъумэщт шIыкIэхэр къыщыхахыгъэх.


«ШIуагъэ къызэритырэм тицыхьэ телъ» — Адыгэ макъ\n«ШIуагъэ къызэритырэм тицыхьэ телъ»\nНепэ бэрэ зэхэтэхы «КIэугъоекIо поликлиник», «КIэугъоекIо правительств» ыкIи «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIохэрэ гущыIэхэр. АпэрэмкIэ ахэм ямэхьанэ къызыгурымыIохэрэр къэхъух. ЕтIанэ Iофэу ашIэрэм елъытыгъэу а проектхэм яшIуагъэ къыдгурэIо.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм апэу хэхьагъэхэм ащыщ. Джырэблагъэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ а проектым хэлажьэхэрэ апшъэрэ еджапIэхэм я Ассоциацие пащэ фашIыгъ. Ащ ехьылIагъэу къытфиIотэнэу телъэIугъ физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, 2014-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.\n— Урысыем ичIыпIи 9-мэ ащыщэу 2017-рэ илъэсым тэ тирегион пилотнэ проектым хэхьагъ. «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм ехьылIагъэу къэпIонэу хъумэ сыда проектым пшъэрылъэу иIэр?\n— Бэмэ къызэрашIошIырэр «КIэугъоекIо поликлиникэр», «КIэугъоекIо правительствэр» аIо зыхъукIэ, чIыгум, экономикэм ибаиныгъэхэр кIэугъоегъэнхэу, е оптимизацие IофшIапIэм щыкIонэу арэу къашIошIы. Ау арэп проектым пшъэрылъэу иIэр. Пилотнэ проектыр корпорациеу «Росатомым» епхыгъ. Ары къызыпкъырыкIырэр правительствэм кIиугъуаезэ, гъэцэкIэкIо органхэм ясистемэ иIофшIэн зэхэщэгъэныр. Ащ фэдэ IофшIэныр ышъхьагъыкIэ къехы ыкIи сыдрэ организации игъэIорышIэнкIэ агъэфедэхэрэ амалхэм якъыхэхын фэлажьэ.\nМы проектым игъэцэкIэнкIэ мэхьанэшхо иIагъ тиреспубликэ и ЛIышъхьэ «Росатомым» гъусэныгъэ зэрэдыриIэм. АщкIэ тызэрэфэразэр къыхэзгъэщымэ сшIоигъу.\n«КIэугъоекIо правительств» зыфиIорэ лъэныкъомкIэ проектыр гъэцэкIэгъэнымкIэ АР-м и ЛIышъхьэ ыкIи иминистрэхэм якабинет я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат непэ Iофышхо ешIэ.\nАпэ проектым игъэцэкIэн министерствэ заулэ къыхэхьагъ. Ащ тетэу мы Iофтхьабзэм изэшIохын апэрэу хэхьагъэх гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэхэмкIэ министерствэхэр.\nАпшъэрэ еджапIэм фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапIэм» апэрэмкIэ ипшъэрылъыр еджапIэм иIофшIэн нахь дэгъоу зэхэщэгъэнымкIэ амалэу щыIэхэр гъэунэфыгъэнхэр, ахэр шIуагъэ къатэу гъэфедэгъэнхэр, студентхэми, кIэлэегъаджэхэми яуахътэ нахь кIэугъоягъэу, федэ къытэу гъэфедэгъэныр ары. Ащ цIыфхэм ящыIакIэ нахь псынкIэ ыкIи нахь дэгъоу къешIы. — Щысэ горэхэр къэпхьынхэ плъэкIыщта?\n— Ары, гущыIэм пае, студентхэм ястипендиехэмкIэ къагурымыIорэ къыхэкIымэ, ащ изэхэфын тапэкIэ мэфэ псаухэр текIуадэщтыгъэхэмэ, джы а Iофыгъом изэшIохын такъикъ зытIу ныIэп пэIухьэрэр. Ащ ишIуагъэкIэ студентхэм яуахътэ кIэугъоягъэу мэхъу. Ащ фэд, ахъщэ IэпыIэгъу зищыкIэгъэ студентым къытыгъэ лъэIу тхылъым тапэкIэ мазэ фэдизрэ хаплъэщтыгъэмэ, джы ащ мэфэ заул ныIэп текIуадэрэр. Ащ тетэу тиIофшIэн зэхэтщэнымкIэ амалхэу щыIэхэм тяусэ, курс зэфэшъхьафхэр зэхэтэщэх.\nАщ фэдэу кIэугъоекIо гурыт еджапIэхэр, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, гъэсэныгъэм исистемэ инэмыкI учреждениехэр мы проектым къыхэгъэлэжьэгъэнхэм пае «Фабрика процессов» зыфиIохэрэ курсхэр зэхэтщагъэхэу мэзаем къыщегъэжьагъэу курс зэфэшъхьафхэм Iоф ашIэ. ЫпшъэкIэ зыцIэ къесIуагъэхэ организациехэм ялIыкIохэр ахэм къятэгъэблагъэх, ащетэгъаджэх.\nТэ тиапшъэрэ еджапIэ мы проектым апэрэу хэхьагъэхэм ащыщ. АщкIэ IофшIэгъэ гъэнэфагъэ тиIэ хъугъэ.\nМы лъэныкъомкIэ IофшIагъэу щыIэр зэрагъэшIэнэу джырэблагъэ Белгород хэкум иправительствэрэ къэралыгъо корпорациеу «Росатомымрэ» форум зэхащэгъагъ. Ащ тэри тырагъэблэгъагъ. Форумыр Белгород къэралыгъо лъэпкъ ушэтэкIо университетым щыкIуагъ. Ащ Урысыем ичIыпIэ 20-мэ къарыкIыгъэхэ лIыкIохэр хэлэжьагъэх. Ахэр чIыпIэ хэбзэ органхэм, гъэсэныгъэм ыкIи социальнэ учреждениехэм, предприятиехэм къарыкIыгъагъэх.\nАдыгеим илIыкIо купи ащ хэлэжьагъ, сэ ащ сырипэщагъ. Сигъусагъэх университетым ипроректорэу Людмила Задорожнаяр ыкIи еджэпIэ гупчэу «Фабрика процессов» зыфиIорэм ибизнес-тренерхэу Сергей Чефрановымрэ Галина Карамушкэрэ.\nФорумым хэлажьэхэрэм Белгород хэкум ихэбзэ органхэу промышленнэ предприятиехэм, псауныгъэм икъэухъумэн ыкIи гъэсэныгъэм яорганизациехэу кIаугъуаезэ Iоф зышIэхэрэм яIофшIэн зыщагъэгъозагъ. Форумым иIофшIэн икIэухым Урысыем иинститут ыкIи иуниверситет 11 зыхэхьэрэ Ассоциацие зэхащэнэу мыщ щырахъухьагъ. Ащ сэ пащэ сыфашIыгъ, тхьамэтэ гъусэу хадзыгъ Белгород дэт къэралыгъо университетым инаучнэ ушэтэкIо университет иректорэу Олег Полухиныр.\nАщ тетэу Урысыем иапшъэрэ еджапIэхэмкIэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр апэрэу мы илъэсым имэзае проектэу «КIэугъоекIо апшъэрэ еджапI» зыфиIорэм хэхьагъ. А уахътэм къыкIоцI университетым проект 12 зэхигъэуцуагъ, еджэпIэ гупчэу «Фабрика процессов» зыфиIорэм нэбгырэ 400 щеджагъ. Ахэр къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэх, студентых, егъэджакIох. Мы курсхэм ащеджагъэхэм ахэтых Темыр Осетием, Башкортостан, Дагъыстан, Краснодар краим ыкIи Рязанскэ хэкум къарыкIыгъэхэр.\nТапэкIи мы проектымкIэ тиIофшIэн лъыдгъэкIотэщт. Ащ шIуагъэ къызэритырэм непэ тицыхьэ телъ.\nПредыдущая Ягъэхъагъэхэм ахагъэхъощт\nСледущая ЛIэшIэгъу плIанэм къыкIоцI


ХьакIэзещэным лъыплъэнхэм фэшI — Адыгэ макъ\nХьакIэзещэным лъыплъэнхэм фэшI\nРедактор 21.11.2019 21.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШэкIогъум и 13-м джыри зы проектыкIэ Урысыем изекIон хъызмэт фэгъэхьыгъэу «гъогу техьагъ». Ащ зэреджагъэхэр «ХьакIэзещэным фэIэпэIасэхэр».\nПроектым игъэцэкIэн профессионалхэри, туристическэ гупчэхэри, IофшIэныр езыгъэжьэгъакIэхэри хэлэжьэщтых, ащ Урысыем ишъолъыр пстэури къыхеубытэ.\nУрысые Федерацием ивице-премьерэу Ольга Голодец къызэриIуагъэмкIэ, аужырэ илъэсхэм зекIон хъызмэтым гъэхъагъэу ышIыхэрэм ахэхъо. БлэкIыгъэ илъэсым зекIоным федэу къыхьыгъэм процент 11 хэхъогъагъэмэ, тызхэт илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу а пчъагъэм тынэсыгъах. Илъэсыр екIыфэкIэ ащ джыри хэхъон зэрилъэкIыщтыр экспертхэм къаIо. Ар шIэхэу кIымэфэ зыгъэпсэфыгъор къызэрэсыщтым епхыгъ. Турфирмэхэми туроператорхэми кIымафэм зытырагъэпсыхьэ.\n— Тикъэралыгъо зэзыгъэлъэгъунхэу IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIхэрэ цIыфхэм агу рехьы, зыщаплъыхьаныр якIас. Ахэм япчъагъэ къыхэхъоным пае зекIоным иинфраструктурэ игъэпсын икъоу Iоф дэтшIэн фае. Турцентрэхэм путевкэхэр кIымафэм зызыгъэпсэфыщтхэм аращэхэу рагъэжьагъ. Гупсэфыгъо яIэу, фэIо-фашIэхэр икъоу апагъохыхэ зыхъукIэ, IэкIыб хэгъэгухэм къарыкIыхэрэми тэ тицIыфхэми охътэ фабэхэми, чъыIэхэми загъэпсэфыным нахь тегушIухьащтых, — еIо О. Голодец.\nЗэкIэми къагурэIо зыгъэпсэфакIохэр дахэу къазыщыпэгъокIыхэрэ, узэплъынкIэ гъэшIэгъон чIыпIэхэр зыдэщыIэхэ зыгъэпсэфыпIэхэм зыкIакIохэрэр. Ащ фэдэу цIыфхэм апэгъокIынхэм зырагъэсэнэу ыкIи зекIо хъызмэтым иинфраструктурэ дэгъоу агъэпсыным пай проектыкIэу «ХьакIэзещэным фэIэпэIасэхэр» зыфиIорэр зыкIызэхагъэуцуагъэр.\nПремьер-министрэу Дмитрий Медведевыр Урысыем туризмэм изэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ Стратегиеу агъэхьазырыгъэм блэкIыгъэ мазэм, чъэпыогъум кIэтхагъ. Ащ 2035-рэ илъэсым нэс шIэгъэнхэ фэе Iофыгъохэр къыделъытэх. ШIыкIэшIухэр агъэфедэхэзэ, хэкIыпIэхэр къагъотыхэзэ, зыгъэпсэфыпIэхэм къызэлъаубытхэрэ чIыпIэхэр, туристическэ гупчэ инхэр, объектыкIэхэр ыкIи инфраструктурэр агъэпсынхэу Стратегием къыделъытэх.\nПредыдущая «Сабыигум игупшысэ чыжьэу, чыжьэу егъэшэсы…»\nСледущая ХэкIыпIэу щыIэхэр


ЛIышъхьэр журналистхэм къафэгушIуагъ — Адыгэ макъ\nЛIышъхьэр журналистхэм къафэгушIуагъ\nРедактор 14.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые печатым и Мафэ фэгъэхьыгъэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэ гъэзетхэу «Адыгэ макъэм» ыкIи «Советскэ Адыгеим» яредактор шъхьаIэхэу Дэрбэ Тимуррэ Цундышкэ Зарэрэ тыгъуасэ аIукIагъ. ЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр.\nРеспубликэм ипащэ пэублэ псалъэ къышIызэ, хэутыным фэгъэзагъэу шъолъырым Iоф щызышIэрэ пстэуми ясэнэхьат мэфэкIыкIэ къафэгушIуагъ. Хабзэм икъулыкъухэм япшъэрылъхэр зэрагъэцакIэрэр шъхьэихыгъэу къэгъэлъэгъогъэнымкIэ, республикэм гъэхъагъэу иIэхэм зэрифэшъуашэу къатегущыIэгъэнымкIэ къэбар жъугъэм иамалхэм алъэкI къызэрамыгъанэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Тэ талъэныкъокIэ къэбар жъугъэм иамалхэм IэпыIэгъоу ядгъэгъотырэр лъыдгъэкIотэщт. СМИ-хэм шъыпкъагъэ хэлъэу материалхэр, джащ фэдэу журналистхэм зэфагъэ хэлъэу къэбарыр къатынхэм, ахэм къыхаутыхэрэр цIыфхэм ашIогъэшIэгъоныным мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Адыгеир зызэхащагъэр мыгъэ илъэси 100 мэхъу, арышъ журналистхэр къызытегущыIэнхэу, анаIэ зытырадзэнэу щыIэр макIэп, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, юбилеим ихэгъэунэфыкIын къыдыхэлъытагъэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр рагъэкIокIых, ащ хэхьэ социальнэ псэуалъэхэм ащыщхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын. Мыекъуапэ дэт архитектурэм ыкIи тарихъым ясаугъэтхэр агъэкIэжьынхэ унашъо зэрашIыгъэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Ащ пае псэолъэ 50 фэдиз зыхэхьэрэ спискэ агъэнэфагъ. Ахэм ащыщ республикэ гъэзетхэу «Адыгэ макъэмрэ» «Советскэ Адыгеимрэ» яредакциехэр зычIэт унэр. Мыр тарихъым исаугъэтэу щыт, я 19-рэ лIэшIэгъум ашIыгъ, ыпэкIэ Альтшулер иаптекэ чIэтыгъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ мы псэуалъэм гъэцэкIэжьынхэр щыкIуагъэх. ЗэIукIэгъум илъэхъан республикэм ипащэ Шъхьэлэхъо Аскэр пшъэрылъ фишIыгъ редакциехэр зычIэт унэм иэкспертизэ ыкIи фасадым игъэцэкIэжьын япхыгъэ тхьапэхэр къагъэхьазырынхэу.\nРеспубликэ гъэзетхэм япащэхэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыфэрэзагъэх, IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ редакциехэм яматериальнэ-техническэ зытет нахь зэрагъэпытагъэр къыхагъэщыгъ. Джащ фэдэу журналистхэм ясэнэхьат хагъэхъоным епхыгъэ Iофыгъохэри зэдэгущыIэгъум къыщаIэтыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ хэутыным фэгъэзэгъэ СМИ-хэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ амалэу аIэкIэлъхэм къакIэупчIагъ, тиражым хагъэхъонэу пшъэрылъ къафишIыгъ, джащ фэдэу екIолIэкIэ гъэшIэгъонхэр къагъотызэ, республикэм щыпсэухэрэр зыгъэгумэкIырэ лъэныкъохэр къыдалъытэхэзэ яIофшIэн зэхащэнэу къариIуагъ.\nПредыдущая Джыри зэ индексацие шIыгъэнхэу\nСледущая В Адыгейском филиале «Россети Кубань» провели совещание с потенциальными потребителями


ШIэжь мафэм ехъулIэу | Адыгэ Макъ\nШIэжь мафэм ехъулIэу\nШъыгъо-шIэжь Мафэм ехъулIэу республикэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр щэкIох. Ахэр мэлылъфэгъум къыщегъэжьагъэу жъоныгъокIэ мазэм нэс республикэм икъалэхэм ыкIи ичылэхэм ащызэхащэх. Iофтхьабзэхэм ахэлажьэх гурыт еджапIэхэм яублэпIэ классхэм къащегъэжьагъэу пащэхэм анэсыжьэу.\nАР-м и ЛIышъхьэ ыкIи иминистрэхэм я Кабинет я Администрацие ыштэгъэ планым тетэу апшъэрэ еджапIэхэм мы мафэхэм научнэ-практическэ конференциехэр, Iэнэ хъураехэр, тхылъ къэгъэлъэгъонхэр ащызэхащэх. Ащ фэдэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым Iэнэ хъураеу «Кавказ заор: тарихъым иурокхэр ыкIи непэрэ ушэтынхэм екIолIакIэу яIэн фаехэр» зыфиIорэр щыкIуагъ. Ащ фэдэ Iофтхьабзэ Адыгэ къэралыгъо университетми щырекIокIыгъ.\nДжэджэ районым иеджапIэхэм жъоныгъокIэ мазэм Iэнэ хъураехэр Кавказ заом епхыгъэ тарихъым фэгъэхьыгъэу ащыкIуагъэх. Гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым жъоныгъуакIэм и 18 — 19-м зэлъашIэрэ фольклористэу, этнологэу Мыжьей Михаил фэгъэхьыгъэ научнэ конференцие щыкIощт. IэкIыбым адыгэр зэрэщыпсэурэм ехьылIэгъэ материалхэу ащ къыугъоигъэхэр Iофтхьабзэм лъапсэ фэхъугъэ.\nМэлылъфэгъум ыкIи жъоныгъуакIэм республикэм иеджапIэхэм яапшъэрэ классхэм «Шъыгъо-шIэжь Мафэр зэзэгъыныгъэм ыкIи зэгурыIоныгъэм я Маф» зыфиIорэ сочинениер атхыгъ. ЗэкIэ еджапIэхэм Кавказ заом фэгъэхьыгъэу шъхьэихыгъэ урокхэр, лъэтегъэуцохэр, тхылъ къэгъэлъэгъонхэр ащыкIуагъэх, джыри ащэкIох.\nКультурэм иучреждениехэми мы хъугъэ-шIагъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр агъэхьазырыгъэх. Ащ фэдэу МэщбэшIэ Исхьакъ итхылъэу «Мыжъошъхьал» зыфиIорэм Джэджэ районым иеджапIэхэм щатегущыIагъэх.\nКIэух Iофтхьабзэ хъущтых жъоныгъуакIэм и 21-м къалэхэм ыкIи къуаджэхэм ащыкIощтхэр. Мыекъуапэ а мафэм цIыф зэхэхьэшхо щыIэщт, ащ ыуж къызэIукIагъэхэр АР-м и Къэралыгъо филармоние щызэрэугъоищтых. Ащ фэдэ Iофтхьабзэхэр район гупчэ пэпчъ щыкIощтых. ЦIыф зэхахьэхэм ауж Кавказ заом хэкIодагъэхэм ясаугъэтхэм къэгъагъэхэр акIэралъхьащтых.


«Спутник М-р» кIэлэцIыкIухэм апай — Адыгэ макъ\n«Спутник М-р» кIэлэцIыкIухэм апай\nРедактор 08.01.2022 30.12.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКоронавирусыкIэу дунаир зэлъызыкIугъэм пэшIуекIорэ вакцинэу илъэс 12 — 17 зыныбжь зихэхъогъухэм апае Урысыем къыщаугупшысыгъэм «Спутник М» зэреджагъэхэр.\nЭпидемиологиемкIэ ыкIи микробиологиемкIэ Гупчэу Гамалей ыцIэ зыхьырэм ипащэу Александр Гинцбург къызэриIуагъэмкIэ, етыгъо мини 150-рэ къыдагъэкIыгъах. Апэрэ ушэтынхэм зихэхъогъоу нэбгырэ 99-рэ ахэлэжьагъ. Вакцинэм ирегистрацие ужи лъагъэкIотэщт ушэтынхэм шIоигъоныгъэ зиIэу нэбгырэ минищым ехъу ахагъэлэжьэщт. УФ-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, илъэс 12-м зыныбжь шIокIыгъэ зихэхъогъухэм зэкIэми ар зыхалъхьаным пай, ау анахьэу зищыкIагъэр уз гъэтIылъыгъэ зиIэхэр ары.\nКоронавирусыкIэр цIыфхэм къызщахэхьэгъэ апэрэ уахътэхэм ар кIэлэцIыкIухэмкIэ мыщынагъоу ары шIэныгъэлэжьхэмрэ врачхэмрэ къызэраIощтыгъэр. Ары ыкIи зэрэщытыгъэри. ЗэкIэ COVID-19-р къызэолIагъэу дунаим тетыр пштэмэ, проценти 5-р ары кIэлэ-\nцIыкIоу е зихэхъогъоу ахэтыгъэр.\nВирус мэхъаджэм иштаммэу «дельта» зыфиIорэр къызежьэм, Iофхэр дэи къышIыгъэх. УФ-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ пэшIорыгъэшъ медицинэмкIэ кIэлэцIыкIухэм афэгъэзэгъэ испециалистэу Лейла Намазова-Барановам къызэриIорэмкIэ, мы штаммыр къызежьэм зыныбжь илъэси 5-м нэмысыгъэ кIэлэцIыкIухэр фэдитIукIэ, ащ зыныбжь ехъугъэхэр фэдищкIэ нахьыбэу сымаджэхэ хъугъэ. Вирусыр ахэкIыжьыгъэми, ащ къыздихьыгъэ уз зэфэшъхьафхэм кIэлэцIыкIухэмрэ зихэхъогъухэмрэ апкъынэ-лынэхэм нахь псынкIэу защаушъомбгъоу агъэунэфыгъ.\n«Спутник М-р» къэзыугупшысыгъэхэм къызэраIорэмкIэ, ари зихэхъогъухэм тIогъогогъоу ахалъхьанэу гъэпсыгъэ. Нахьыжъхэм апае къатIупщыгъэ вакцинэм фэд, ау зэетыгъор бэкIэ нахь макI. Ушэтынхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, вакцинэм процент 93-у ишIуагъэ къэкIо. КIэлэцIыкIухэм яиммунитет нахь «чанэу вакцинэм пэгъокIы». Ушэтынхэм ахэлэжьэрэ нэбгырипшI пэпчъ пштэмэ, нэбгырибгъумэ антителау коронавирусым щызыухъумэщтхэр яIэ хъугъэ.\nВакцинэм нэшэнэ хьылъэу къыздихьыхэрэр ар зыхалъхьагъэхэм янахьыбэм макIэу зэхашIагъэу ары зыушэтыгъэхэм къызэраIорэр. ГущыIэм пае, мастэр зыхаIугъэ чIыпIэр плъыжьы хъугъэу е хъупцIэу, макIэу узэу, гъэретынчъэ ышIэу къыхэкIыгъ, ау нахь хьылъэу, пэм жьы рымыкIоу, ашъхьэхэр узхэу, нэгъу-кIэтIый зэхэтым егуаоу зэрагъэунэфыгъэр мэкIэ дэд. Мэфэ зытIущкIэ ахэр зэкIэ текIых.\n«Спутник М-р» зыхалъхьэ мыхъущтхэр е нахь кIасэу зыхалъхьан фаехэр ащ пылъ тхылъым щыгъэнэфагъэх. Зихэхъогъум аллергие зыгорэм фыриIэу, а уахътэм ар лъэшэу зэхешIэмэ, пэтхъу-Iутхъу хъугъэмэ, нэмыкI зэпахырэ уз къеолIагъэу щытмэ, ахэр текIынхэ фае. Зыныбжь илъэс 12-м шIомыкIыгъэхэм ахалъхьэ хъущтэп.\nКIэлэцIыкIум ишIу, ижъэжъые, щитовиднэ железам алъэныкъокIэ дагъо иIэмэ, шъоущыгъу узым егъэгумэкIымэ, нервнэ системэр, гу-лъынтфэхэр зэщыкъуагъэхэмэ, уфэсакъын фае. «Аутоиммуннэ» узкIэ алъытэхэрэм ащыщ е адэбз уз къызэолIагъэхэм мы вакцинэр ахэлъхьэгъэным щынагъо хэлъэу ащ пылъ тхылъым къыщеIо.\nУФ-м псауныгъэм икъэухъумэнкIэ и Министерствэ къызэритырэмкIэ, коронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэу зихэхъогъухэм апае къашIыгъэр шIоигъоныгъэ зиIэхэр ары зыхалъхьащтыр, къаигъагъэ хэлъынэу щытэп. Прививкэм ишIын зэрэзэхэщэгъэщтыр теубытагъэ хэлъэу джыри къаIуагъэп. Илъэс 15-м зыныбжь нэмысыгъэ кIэлэцIыкIухэм янэ-ятэхэр ары прививкэр ашIыщт-амышIыщтыр къэзыIон фаер. Ащ фэшI медицинэм иIофышIэхэм ны-тыхэм зэдэгущыIэгъухэр адашIынхэ фаеу шIэныгъэлэжьхэм алъытэ.\nМинистерствэми зэпахырэ узхэм апэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэм афэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм итхагъэр яIэубытыпIэу илъэс 12 — 15 зыныбжь кIэлэцIыкIухэм янэ-ятэхэр къемызэгъхэу вакцинэр ахамылъхьащтэу ары къызэраIорэр.\nКоронавирусыкIэу дунаир зэлъызыкIугъэм пэшIуекIорэ вакцинэу кIэлэцIыкIухэм ыкIи зихэхъогъухэм апае къашIыгъэр нэмыкI къэралыгъуабэхэми ащахалъхьанэу рагъэжьагъ. Гупчэ СМИ-хэм къызэратырэмкIэ, США-м щыпсэурэ нэбгырэ миллион 12 фэдизмэ ахалъхьагъ. Зихэхъогъухэм апае вакцинэр Канадэм, Зэхэт Араб Эмиратхэм, Австралием, Израиль, Аргентинэм, Чили, Кубэ, нэмыкIыбэхэм ащагъэфедэ.\nКитаеу апэдэдэ коронавирусыкIэр къызщежьагъэм кIэлэцIыкIоу исым ипроцент 85-м прививкэр афашIыгъ, зыныбжь илъэс 12-м нэсыгъэхэми ахалъхьанэу рагъэжьагъ. Ащ фэд Израили. Коста-Рика шIокI имыIэу кIэлэцIыкIухэми прививкэр афашIынэу унашъо къыщыдэкIыгъ.\nЕвропэм икъэралыгъохэм нахь жъажъэу мы Iофыр ащылъэкIуатэ. Германием илъэс 12-м зыныбжь шIокIыгъэхэм вакцинэр ахалъхьанэу шышъхьэIу мазэр ары унашъор къызщыдэкIыгъэр, мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, вакцинэу «Pfizer» зыфиIорэр зыныбжь илъэси 5 икъугъэхэм ахалъхьанэу фитыныгъэ яIэ хъугъэ.\nПредыдущая 7- Ocak – Hz. İsa’nın doğum günü\nСледущая Сыд фэда ябгъэшIыщтыр ыкIи хэта зищыкIагъэр ревакцинациер?


ПроектыкIэхэр агъэцэкIэщтых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nДунэе экономическэ форумэу Петербург щыкIорэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ АНО-у «Агентство стратегических инициатив» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Светлана Чупшевамрэ Адыгэ Республикэмрэ АСИ-мрэ азыфагу илъыщт зэдэлэжьэныгъэм фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм щызэдыкIэтхагъэх.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Агентствэм ипроектхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ республикэм IофшIэн гъэнэфагъэ щэкIо: бизнесымкIэ административнэ пэрыохъуныгъэхэр щымыIэнхэм, инвесторхэм IэпыIэгъу ятыгъэным, джащ фэдэу бизнесым пылъхэм амал дэгъухэр ягъэгъотыгъэнхэм апае нэмыкI шъолъырхэм опытышIоу яIэ хъугъэр Адыгеим щагъэфедэ.\n«ТапэкIи а IофшIэныр лъыдгъэкIотэн фае. Пшъэрылъэу щытыр бизнес Iофыр Адыгеим тэрэзэу щыгъэцэкIэгъэным предпринимателым ифедэ хэлъыныр, ащ нахь фэгъэчэфыгъэныр ары. Джащ пае тапэкIи Агентствэм шIуагъэ хэлъэу тыдэлэжьэн, проектхэр пхырыщыгъэнхэм чанэу тыхэлэжьэн мурад тиI. АСИ-р тиIэпыIэгъоу инвестициехэр нахь игъэкIотыгъэу Iофыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ къызфэдгъэфедэнхэ фае», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм.\nСтратегическэ инициативэхэмкIэ Агентствэм игенеральнэ директор къыIуагъ Адыгеим инвестициехэмкIэ ыкIи предпринимательствэмкIэ иIофхэм язытет нахьышIу хъуным пае республикэм ипащэхэм чанэу адэлэжьэным зэрэфэхьазырыр.\nСветлана Чупшевам къызэриIуагъэмкIэ, республикэм ихэбзэ къулыкъухэм Iофышхо агъэцэкIагъ. Ар къеушыхьаты инвестициехэмкIэ рейтингэу зэхащагъэм чIыпIэ дэгъу зэрэщиубытыгъэм, къэралыгъо Iофхэм язехьанкIэ бизнес-сообществэми осэшIу къызэрэритыгъэм. «Тэ пшъэрылъэу тиIэр дунэе ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэ анахь лъэныкъо дэгъухэу къызфэбгъэфедэн плъэкIыщтхэр къыхэтхынхэр ары. Джащ пае Петербург щыкIорэ дунэе экономическэ форумым тегъэпсыхьагъэу шъолъыр зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэм АСИ-р зэзэгъыныгъэхэм адыкIатхэ. Тигуапэ лъэхъэнэ зэфэшъхьафхэм чIыпIэхэм анахьышIоу къащыхахыгъэхэр республикэм щигъэфедэным Адыгеир зэрэфэхьазырыр. Инвестициехэр къызфэгъэфедэгъэнхэмкIэ зэшIохыкIэ амал дэгъухэр къэжъугъотынхэу сэгугъэ», — къыхигъэщыгъ Светлана Чупшевам.\nЗэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм тегъэпсыхьагъэу лъэпкъ предприниматель инициативэм диштэу Адыгеим щызэрахьащт IофтхьабзэхэмкIэ мониторинг зэхащэщт, Урысые Федерацием ишъолъырхэм инвестициехэмкIэ яIофхэм язытет къэзыгъэнэфэщт рейтингми фэхьазырых. АСИ-м джащ фэдэу социальнэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ, сэнэхьат гъэсэныгъэм иинститутхэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ялIыкIохэм проектхэм япхыгъэ зэнэкъокъухэр зэхащэнхэмкIэ Адыгеим IэпыIэгъу къыритыщт.


ТапэкIи зиушъомбгъущт | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 08.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nМедицинэ организациехэмрэ волонтерхэмрэ язэдэлэжьэн епхыгъэ Iофыгъохэм зыщытегущыIэгъэхэ Iэнэ хъурае бэмышIэу Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nАР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу къызэритырэмкIэ, республикэм волонтер-медикэу нэбгырэ 475-рэ ис. Ахэр нахьыбэрэмкIэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетымрэ Мыекъопэ медицинэ колледжымрэ ястудентых.\n— Волонтер-медикхэр псауныгъэр къэухъумэгъэным епхыгъэ Iофтхьабзэхэм, зэIукIэхэм чанэу ахэлажьэх, республикэм щыпсэурэ цIыфхэм апкъышъол апсыхьаным, нахь зылъыплъэжьынхэм фагъасэх. Джащ фэдэу диспансеризацием, скрининговэ уплъэкIунхэм ахэлажьэх, — къыщыхагъэщыгъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ипресс-къулыкъу.\n2019-рэ илъэсым информационнэ-пэшIорыгъэшъ Iофтхьэбзэ 50-м ехъу республикэм щыкIуагъ. «Добро в село», «Дети России», «Сердце для жизни», «Здоровый Майкоп» зыфиIорэ акциехэр, нэмыкIхэри Адыгеим икъалэхэм ыкIи ирайонхэм ащызэхащагъэх. Волонтер-медикхэм яIофшIэн зэрифэшъуашэу зэрэрагъэкIокIырэм ишIуагъэкIэ, тызыхэт илъэсым нэбгырэ мин 1,5-мэ уплъэкIунхэр афашIыгъэх, Мыекъуапэ дэт гъэсэныгъэм иучреждение 15-мэ ащыIагъэх, нэбгырэ 500-м ехъумэ гущыIэгъу ащыфэхъугъэх.\nМедицинэ волонтер лъэныкъом тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фэшI медицинэ организациехэмрэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетымрэ ыкIи Мыекъопэ медицинэ колледжымрэ зэрэзэдэлэжьэщтхэмкIэ зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ.


Домбайхэм музей афашIыщт — Голос Адыга\nЗаповедникыр зыщыIэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ар къызэIуахыщт, агъэлъэпIэрэ псэушъхьэу зитеплъэ заповедникым итамыгъэу хахыгъэ домбаим фэгъэхьыгъэщт.\nМы лъэхъаным заповедникым домбай пчъагъэу хэсыр 1150-м нэсыгъ. ТапэкIэ я 19-рэ лIэшIэгъум къыщегъэжьагъэу я 20-м иящэкIырэ илъэсхэм анэс мэзхэм домбайхэр ахэсыжьыгъэхэп, ар зиIэшIэгъагъэр цIыфыр арыгъэ.\n1940-рэ илъэсым, Хэгъэгу зэошхор къежьэщтмэ зыми ымышIэзэ, КIышъэ къыпыщылъ чIыгухэм къащэхи домбаиплI къыхатIупщыхьэгъагъ, нэужым домбай IыгъыпIэ ащ щагъэпсыгъагъ.\nХэгъэгу зэошхор окIофэкIэ нэмыцхэм ясамолетхэр бэрэ къашъхьарыбыбагъэх, ау зы псэушъхьи аукIын алъэкIыгъагъэп. Заор аухыфэкIэ домбайхэм япчъагъэ 9 хъугъагъэ.\nИнтерактивнэ музееу агъэпсыщтыр тапэкIэ домбай паркыр зытетыгъэ чIыпIэм пэблэгъэщт. КъэбарыкIэр бэмэ агу рихьыгъ ыкIи ашIогъэшIэгъон. Сергей Шевелевым къыIотагъ:\n— ЗыплъыхьакIохэмкIэ гупсэфынэу, машинэкIэ благъэу уекIолIэшъунэу паркыр зытетыщт чIыпIэр къыхэтхыгъ. ИтеплъэкIэ домбайхэр апэ зыщаIыгъыгъэхэ паркым музеир фэдэщт. КъэшIыхьэгъэщт, псэушъхьэхэм арагъэшхыщтыгъэ Iусхэр зыщаIыгъыгъэхэ къакъырхэр, домбайхэр зычIэтыщтыгъэхэ бгъагъэхэр дэтыщтых. Домбай щырхэр къызщыхъущтыгъэхэ псэуалъэри ахэм апэчыжьэщтэп.\nМузеим зекIохэм экскурсие кIэкIхэр ащыфызэхащэщтых. Домбай паркыр зыфэдагъэм итеплъэ зэрарагъэлъэгъущтым фэшъхьафэу, ахэр мэзхэм зэращыхагъэкIодыкIыгъагъэхэр ыкIи икIэрыкIэу зэрэрагъэсэжьыгъэхэр къафаIотэщтых. Домбайхэр заповедникым зэрэхэсхэм чIыопсым икъызэтегъэнэнкIи мэхьанэшхо иI.\nПредыдущая ПытэпIэжъым ишъэфхэр\nСледущая Мыгъэ нахьыбэ кIощт


Абдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Статьи » История » Абдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ\nАбдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ\nАбдзахэхэмрэ хьакІэ зещэн хабзэхэмрэ Абдзэхэ чылэхэу Тыркуем итхэм 1979-рэ илъэсым, Адыгэ РеспубликэмкІэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 1990-рэ илъэсым сызащэІэм сшъхьакІэ къащысэхъулІагъэхэр. Адыгэмэ яхьакІэ зещакІэ гъэшІэгъонэу зэрэщытыр зекІохэу я XIX-рэ лІэшІэгъум Кавказым щыІагъэхэми литературэми къаушыхьаты. ХьакІэр унагъоу къыздэкІуагъэм изакъоу ихьакІагъэп, ар зэрэчылэуи зэрэлІакъоуи яхьакІагъ. Адыгэмэ хьакІэр лъэшэу агъэлъапІэщтыгъэ, ащ икъэухъумэн, ищыІэныгъэ апае бысымым ыпсэ ытыщтыгъэ. ХьакІэзещэн хабзэр пыимкІи мыукъожьын хабзэу щытыгъ. Пыир унэм къызщихьэрэм, лъытэныгъэ рахыщтыгъэ, къыдекІокІыщтыгъэх. Адыгэ Хабзэм епхыгъэу зекІокІэ-шІыкІэ гъэнэфагъэхэр хьакІэм паи, бысымым паи щыІагъэх. ХьакІэр бысымым Іизын къыримытэу, нэмыкІ унагъом хьакІэу кІон фитыгъэп. ХьакІэр щырагъэблагъэу, щахьакІэу унэ хэушъхьафыкІыгъэ хьакІэщ\nАбдзэхэ чылэхэу Тыркуем итхэм 1979-рэ илъэсым, Адыгэ РеспубликэмкІэ къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 1990-рэ илъэсым сызащэІэм сшъхьакІэ къащысэхъулІагъэхэр.\nАдыгэмэ яхьакІэ зещакІэ гъэшІэгъонэу зэрэщытыр зекІохэу я XIX-рэ лІэшІэгъум Кавказым щыІагъэхэми литературэми къаушыхьаты. ХьакІэр унагъоу къыздэкІуагъэм изакъоу ихьакІагъэп, ар зэрэчылэуи зэрэлІакъоуи яхьакІагъ. Адыгэмэ хьакІэр лъэшэу агъэлъапІэщтыгъэ, ащ икъэухъумэн, ищыІэныгъэ апае бысымым ыпсэ ытыщтыгъэ. ХьакІэзещэн хабзэр пыимкІи мыукъожьын хабзэу щытыгъ. Пыир унэм къызщихьэрэм, лъытэныгъэ рахыщтыгъэ, къыдекІокІыщтыгъэх.\nАдыгэ Хабзэм епхыгъэу зекІокІэ-шІыкІэ гъэнэфагъэхэр хьакІэм паи, бысымым паи щыІагъэх. ХьакІэр бысымым Іизын къыримытэу, нэмыкІ унагъом хьакІэу кІон фитыгъэп. ХьакІэр щырагъэблагъэу, щахьакІэу унэ хэушъхьафыкІыгъэ хьакІэщ ыцІэу, адыгэмэ зэряІагъэм игугъу къэшІыгъэн фае. Джырэ уахътэм а хабзэр укъуагъэ хъугъэ.\nИжъырэ хабзэ горэхэр укъуагъэ хъугъэхэми, хьакІэпэгъокІыкІэу адыгэмэ ахэлъыгъэр къахэнагъ. Анахьэу къыхэбгъэщырэр хьакІэм гуфэбэныгъэ инрэ гу-лъытэныгъэрэ фыряІэу зэрэпэгъокІыхэрэр ары. Я ХХ-рэ лІэшІэгъум ыкІэм апэ-рэу Тыркуемрэ Адыгеимрэ сызащэІэм адыгэ чылэмэ хьакІэзещакІэу ащыслъэ-гъуагъэхэр къэсІуатэхэмэ сшІоигъу.\nТыркуем ит абдзэхэ чылэмэ сызэращыІагъэр\nАпэрэу адыгэмэ ащыщ абдзэхэ лъэпкъыр зысшІагъэр 1977-рэ илъэсым абдзэхэ унагъоу Тыркуем къикІи, сызщыщ къалэу Берлин къэкІуагъэм нэІуасэ сызыфэхъур ары. Я XX-рэ лІэшІэгъум ия 60-рэ илъэсхэм Германием къызэрэригъэблэгъагъэхэм тетэу Тыркуем къикІыгъэхэу цІыфыбэ лэжьакІо ащ къэкІогъагъэх. Ахэмэ черкесхэр (джары адыгэхэр Германием зэрэщашІэхэрэ цІэр) зэрахэтхэр зэхэсхыгъагъ. А уахътэм адыгабзэр зэзгъэшІэнэу зэрезгъэжьэгъагъэм къыхэкІэу а лъэпкъым щыщ цІыфхэм саІукІэмэ сшІоигъуагъ.\nСызэрэлъыхъуагъэр хьаулыягъэп: Тыркуем итыгъэкъохьапІэкІэ щыІэ Балыке-сир къалэм пэгъунэгъу адыгэ къуаджэхэм, Тыркуем итыгъэкъокьыпІэкІэ щыІэ Кахьраман Мараш хэкум ит адыгэ чылэхэм ащыщ унагъо горэхэм нэІуасэ сафэхъугъ. Ахэр адыгэ лъэпкъым иабдзэхэ лІакъо щыщхэу къычІэкІыгъ. Ябзэ зэзгъэшІэнэу сызэрэфаер зэрясІуагъэм тетэу, ядэжь сырагъэблэгъагъ.\nХьаткъомэ ащыщэу Мелихьа иунагъо апэрэу сызэрэкІогъагъэр сыгу къэкІыжьы. Ащ ятэшыпхъум ыкъо имашинэкІэ Мелихьа иунэу ишъхьагъусэрэ икІэлищрэ зыщыпсэухэрэм сищэгъагъ. Ахэмэ яІахьылхэу джыри унэгъуитІу сезыгъэблэгъагъэхэм адэжь къыщызэрэугъоигъагъэх. Гуфэбэныгъэшхо ахэлъэу ахэр къыспэгъокІыгъэх. Абзэ зэзгъэшІэнэу сыгу зэрэхэлъыр ахэмэ лъэшэу ягопагъ, яунапчъэ сэщ пае ренэу зэрэзэІухыгъэри къысаІуагъ. Сызщыфэе уахътэм мыхэм адэжь сыкъэкІон сызэрэфитыр мыхэм къысэІуагъ.\nАрти Іоф зымышІэрэ бзылъфыгъэ ныбжьыкІэу яІэхэмрэ сэрырэ тызэІукІэзэ тшІынэу сязэгъыгъ. Мелихьа иунагъу ары нахьыбэрэ сыздакІощтыгъэр. Адыгабзэм изэгъэшІэнкІэ сэ къызфэзгъэфедэрэ шІыкІэм тетэу ІэпыІэгъушхо ар къысфэхъугъ. Мелихьа ятэшыпхъум ипшъашъэу Сурия, ишъхьагъусэрэ ежьырырэ сибысым зычІэс унэ зэтетым щыпсэущтыгъэхэти, Хьаткъомэ адэжь сызыкІокІэ, къакІощтыгъэ. А чІыпІэм пэмычыжьэу щыпсэущтыгъэ яІахьыл бзылъфыгъэу Пакизэ дэжьи сыкІощтыгъэ. Ахэр зэкІэри къысэмызэщыжьыхэу, агу зэІухыгъэу сырагъэблагъэщтыгъэ.\nБзэр сыхьат зы-тІу горэм зэзгъэшІэнэу ядэжь сыкъызэрыкІорэм имызакъоу, пчыхьэшъхьашхэ зэдэтшІэуи нахьыбэрэ сыкъыщысэуи хъущтыгъэ. Ау сыкъяхьылъэкІэу ахэмэ сягуцэфагъэп. СыхьатиплІи-тфи зэпымыоу ядэжь сыкъыщыІэу бэрэ къыхэкІыщтыгъэ. Пчыхьэ хъугъэу сыкІожьын фаеу зясІокІэ, «Сыдэу жьэу укІожьыра адэ?» аІоти, къысэупчІыщтыгъэх.\nТыркуем щыІэ ячылэхэм якъэбархэр ахэмэ къысфаІуатэщтыгъэх, ядэжь, а хэгъэгум, сыкІонэу сырагъэблагъагъ. НэІуасэ сызыфэхъугъэ абдзахэмэ ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъо илъэс къэс Тыркуем щыІэ ячылэмэ ащагъакІощтыгъэ.\n1979-рэ илъэсым апэрэу Тыркуем сыкІогъагъ, синэІуасэхэр зыщыщ къуаджэхэу Тахьирбэй (Шъэожьхьабл), Мэхьмэтбэй (Хъуажъхьабл), Махьмудбэй (Тыгъужъхьабл), Кахьраман Мараш хэкум ит къалэу Гёксун пэгъунэгъоу сащыІагъ.\nРейхьанлы (Рейхьаниа) чылэу Сирие гъунапкъэмкІэ щыІэми сыкІогъагъ. Къалэу Балыкесир пэблагъэу синэІуасэхэр зыщыщхэ адыгэ чылэхэу Демиркапырэ Дерелирэ сащыІагъ.\nСинэІуасэ пшъашъэу Германием щыщыр нахьыбэмкІэ сигъусагъ. ЗэкІэ а чылэхэм лъэшэу къытфэчэфхэу тащырагъэблэгъагъ. Берлин дэс синэІосэ абдзэхэмэ яунагъомэ ащыщ горэм дэжь хьакІапІэкІэ тыкъыщыуцугъ. БерлинымкІэ сэ сиабдзэхэ нэІуасэхэр мыщ щымыІэхэми, яунагъомэ ащыщхэр гуфэбэныгъошхо къытфыряІэу къытпэгъокІыщтыгъэх. Ахэр Хьаткъо, Шъэожь, Апыщ, ХьапакІэ, Гъонэжьыкъо, Кобл, Цэй, Хъунэ, Аулъэ, ЛІыІужъу лІакъомэ ащыщых.\nТыкъызэрэкІуагъэм икъэбар зызэхахым, яІахьылхэри янэІуасэхэри шІуфэс къытахынэу къэкІогъагъэх. Унагъомэ яныбжьыкІэхэр къэзэрэугъоихэти мэфэ ренэм къыддакІухьащтыгъэ. НэмыкІ цІыфэу чылэм дэсхэри тибысым дэжь тызэрагъэлъэгъунэу къакІощтыгъэх. Нахьыбэр пчыхьэм къакІощтыгъэ. Сигъусэрэ сэрырэ тызэрэдэмыкІуагъэм къыхэкІэу кІалэу джыри къэзымыщагъэхэмрэ пшъашъэхэмрэ пчыхьа къэс тибысым дэжьэ къыщызэІукІэщтыгъэх. Тызэхэсэу тыгущыІащтыгъэ, тыджэгущтыгъэ, пщынэм е кассетэм такъыдашъощтыгъэ. Бзылъ-фыгъэхэмрэ кІалэхэмрэ пщынэм къызэреощтыгъэхэр дэгъоу къэсэшІэжьы.\nА лъэхъаным чылэхэм электросвет зэрямыІагъэм лъэшэу ишІуагъэ къэкІуагъ – уахътэр телевизор еплъыным тшІуихьыщтыгъэп. Керосин, шэф остыгъэмэ такІэрысэу гупсэфэу тыщысыщтыгъ.\nКІэлэгъуалэхэр зэрикІыжьыгъэхэм тетэу унагъом ис бзылъфыгъэхэри хьакІапІэ къакІощтыгъэх. Къэзымыщэгъэ хъулъфыгъэмэ адыщысынхэр къемыкІоу ары а бзылъфыгъэмэ зэралъытэщтыгъэр. Хъулъфыгъэу къэзыщагъэхэр щысакІо къакІощтыгъэхэп. Мэхьмэтбей чылэм къэзыщагъэхэри къакІощтыгъэх, ау ахэр куп шъхьафэу щысыщтыгъэх.\nАбдзахэмэ зэкІэ адрэ адыгэмэ афэдэу сэмэркъэур якІас. Къэбар щхэн гъэшІэгъонэу къаІотэгъагъэхэр дэгъоу къэсэшІэжьых. Пшъэшъэ хьакІэр мэфищ зытешІэкІэ адрэ бзылъфыгъэу унагъом исымэ афэдэу унэми щагуми зэращылэжьэн фаер къызгурагъаІощтыгъ. Ау ащ нахьыбэрэ ядэжь сыкъэнагъэми, сэщ пае а хабзэр аукъощтыгъэ.\nСэ сибысым къысфэгупсагъ, унагъом сыщыщ шъыпкъэм фэдэу къысфыщтыгъ.\nШъыпкъэ, ябзэкІэ сызэрадэгущыІэщтыгъэми, ябзэ лъытэныгъэу фэсшІырэр къызэрэзгъэлъэгъуагъэми, ар нахь дэгъоу зэзгъэшІэнэу сызэрэфаеми яшІуагъэ къэкІуагъ.\nАдыгэ шхынхэу щыпсыр, пІастэр, къуаер, унэгъо хьалыгъур зэрэпшІыщтхэр зэрэсагъэшІэным сибысымхэр пылъыгъэх: ахэмкІэ сахьакІэщтыгъ. Ащыгъум чылэмэ адыгэ хьакухэр адэтыгъэх, унагъом тхьамэфэ ренэм ышхыщт хьалыгъур бзылъфыгъэмэ зэрагъажъэщтыгъэр слъэгъугъэ .\nХабзэм тетэу сызщеблэгъэгъэ унагъом ис хъулъфыгъэхэмрэ бзылъфыгъэхэмрэ сахэсэу садашхэщтыгъэ. Іанэм тыпэс зэхъукІэ бысым хъулъфыгъэм бэрэ ынаІэ къыстыригъэтыщтыгъэ.\nСизакъоми гъусэ сиІэми яунэ кІоцІ хэтэу унэ шъхьафым тыщычъыещтыгъэ. Ащ пае унагъом щыщхэр зэхэлъынхэ фаеу хъущтыгъэ. Сибысым щыщхэмрэ сэрырэ тызэгъусэхэу нэмыкІ унагъоу чылэм дэсхэм адэжь тыкІощтыгъэ. Ахэмэ чайми кофеми такъыщырагъашъощтыгъэ.\nБысым сшІыгъэ унагъом сыкъикІыжь зыхъукІэ, ежьхэми яІахьылхэми шІухьафтынхэр къысатыщтыгъэх. Сщыгъупщэжьын слъэкІырэп зы чылэ горэм щыщ лІы горэм итыжын Іалъын ыІапэ къыпыхи адыгабзэр зэрэсшІэрэм пае къызэрэситыгъагъэр.\nАбдзахэмэ яхьакІэпэгъокІыкІэ сыгу имыкІыжьынэу анахь лъэшэу зыщызгъэунэфыгъэр Сирие хэгъэгум игъунапкъэкІэ щыІэ чылэу Рейханлы ары.\nМыщ тыкІонэу итымыхъухьэгъагъэми, Тахьирбэй чылэм щыщ синыбджэгъухэм яІахьылмэ ащыщ горэм идунай зэрихъожьыгъэм къыхэкІэу, икъукІэ анаІэ къызэрэттырамыгъэтышъущтыр гухэкІ ащыхъоу, сигъусэ нэмыц бзылъфыгъэмрэ сэрырэ а къуаджэм тыкІомэ хъунэу къытаІуагъ. Сибысым иІахьылмэ ащыщ кІалэ горэ Искендерун къалэм нэс къыддэкІуагъ. ЯтІонэрэ мафэм тэщ пае такси къаригъэфи, машинэмкІэ сыхьат горэкІэ укІомэ узнэсынэу щыт адыгэ къуаджэу Рейхьанлым дэс адыгэ унагъом тырищэлІэнэу унашъо къыфишІыгъ. Ау а унагъор зыщыщыр гъэнэфагъэу ылъэкъуацІэкІэ къыриІуагъэп.\nСэркІэ ар шІагъо хъугъэ, сыда пІомэ ыпэкІэ зыгорэущтэуи сызІумыкІагъэу, синэІуасэу щымыт унагъом хьакІэу тызэрафэкІощтым икъэбар лъамыгъэІэ-сыгъэу ыдэжь укІоныр къысфемыгъэкІоу гумэкІыгъошхом сызэлъиштагъ.\nТаксим исым Рейхьанлым тыкъыгъэси, машинэр унэ горэм дэжь къыщигъэу-цуи, къытиІуагъ: «Мыщ адыгэ унагъо зэрэщыпсэурэр сэшІэ, шъуихь». Сэ мэкІэ-макІэу зыкъэсІати, сыгу бырсырым зэлъиштагъэу машинэм сыкъикІыгъ. Мыщ фэдэу пшІыныр зэрэемыкІур сэ синэмыц лъэпкъ зэхэшІыкІыкІэ къызгурыІощтыгъэ, ау сэркІэ нэмыкІ хэкІыпІэ щыІагъэпти, къэлапчъэр Іусхи, цІыф гори зыдэмыт щагум сыдэхьагъ. СылъыкІуати унэм сызехьэм, ныбжь гурытым ит хъулъфыгъэр къэслъэгъугъ. АбдзэхабзэкІэ сыкъэгущыІи, сэри Германием щыщ синыбджэгъу пшъашъэу сигъусэми адыгэхэм таІукІэмэ зэрэтшІоигъор есІуагъ. Лъэшэу згъэшІагъоу а цІыфыр гуфэбэныгъэшхо хэлъэу къыспэгъокІи, гур къыдищаеу мэкъэ ІатыгъэкІэ къыІуагъ: «Садэжь шъукъызэрэкІуагъэр сэркІэ гушІогъошху! Шъукъеблагъэх!» Сэ синыбджэгъу пшъашъэм сыкъеджэнэуи тичемоданхэри таксим къитхыжьынхэуи унэм сыкъикІыгъ. ЛІыр сауж итэу, ядэжь тызэрэкІуагъэр гопэшхо зэрэщыхъугъэр джыри къыІощтыгъ. ТыздэкІуагъэр абдзэхэ унагъоу щытыгъ, Гъонэжьыкъохэм ащыщыгъ. Унагъом щыщхэр тызыІохьэм исыгъэхэпти, ахэр къызэрэкІожьхэу бысымым зырызэу нэІуасэ тафишІыгъ. ХьакІэу тызэрэкІуагъэм зэригъэгушІохэрэр ахэми къытаІуагъ. Мэфищэ ядэжь тыкъытыгъэти, хьакІэр зэрякІасэм ишыхьатэу икъукІэ тыкъагъэшІуагъ.\nАдыгэ хэкум ит къуаджэу Хьакурынэхьаблэ 1990-рэ илъэсым апэрэу сызэрэщыІагъэр.\nАдыгэмэ яхэкужъэу Адыгэ Республикэм 1990-рэ илъэсым апэрэу сыкъэкІуагъ. Урысыемрэ Германиемрэ академическэ зэхъожьыныгъэхэм яхьылІэгъэ программэу зэдаштагъэм тегъэпсыкІыгъэу адыгабзэм ехьылІэгъэ диссертациеу стхырэм пае Іоф сшІэнэу мыщ сыкъэкІуагъ. Тыркуем ис абдзахэмэ абзэрэ Адыгэ Республикэм щыпсэурэ абдзахэхэмрэ абзэрэ зэзгъэпшэнхэм анахьэу сыфэягъэти, абдзэхэ чылэ закъоу мыщ итым сагъэкІонэу Адыгэ къэралыгъо университетым сызыщялъэІум, Хьакурынэхьаблэ щыщ Мэрэтыкъо Шумафэ иунагъо сыщырагъэблэгъагъ. Мэрэтыкъохэм адэжь апэрэу сыкъызэкІом мазэрэ ядэжь сыщыІагъ.\nУнагъом щыщ нэбгырищэу чылэм дэсхэр, янэу Саудэт, ятІонэрэ кІэлэу Пщымаф, япшъашъэу Зарем гуфэбэныгъэ хэлъэу къыспэгъокІыгъэх. Заремрэ янэрэ сызэрэгупсэфыным зэригъэгумэкІыщтыгъэхэм имызакъоу, яхабзэ-бзыпхъэхэри къысфаІуатэщтыгъэх. Зарэ сихэгъырэеуи ренэу сигъусэуи уна-гъохэр къэткІухьэщтыгъэх. ЦІыф зэфэшъхьафхэм бзэм ехьылІагъэу сыхьат заулэрэ садэгущыІэу бэрэ къыхэкІыщтыгъэ. Зыныбжь хэкІотэгъэ лІыхэм ащыщ-эу сызІукІагъэхэм къэбарыжъхэр къысфаІотагъэх.\nЗаремэтхэм ядэжь сыщэІэфэ тызэгъусэу джэгуищмэ тащыІагъэти, абдзахэмэ яджэгушІыкІэ нэІуасэ сыфэхъугъ. Зарем ынаІэ ренэу къыстетыгъ. Апэрэу Хьакурынэхьаблэ сыкъэкІуагъэу ядэжь сызыщэІэм, гъэмэфэ каникулхэм яуахътэ тефагъэти, япхъу нахьыжъ ипшъэшъэжъыеу илъэсипшІ зыныбжьыр сэ къыс-фагъэзагъэу къыздекІокІыщтыгъэ. Зарэ япхъорэлъф сэщ пае риІощтыгъэ: «Моникэ изакъоу къэбгъэнэкъон!» Адыгэ ХабзэмкІэ ар зытырашІыхьэщтыгъэр хьакІэр гупсэфыным пае ащ ыпашъхьэ цІыф горэ ренэу зэритын фаер, изакъоу ар къэбгъанэ зэрэмыхъущтыр ары. Сибысым иІахьылхэр сызэрагъэлъэгъунэу садэжь къэкІозэпытыгъэх. Ары къэс Зарем е янэ къытфэпщэрыхьэщтыгъэх.\nНэмыкІ унагъохэми мы чылэм сащырагъэблагъэщтыгъэ, ары къэс Іанэр къашыщтыгъэ, унагъоу тезгъэблэгъагъэм щыщхэр зэкІэ къызэхахьэщтыгъэх. МэфэкІ Іанэм пэсхэ зыхъукІэ хъохъухэр къаІонхэр Адыгэ хэкум зэрэщяхабзэр сшІагъэ. Ар сэ сыгу рехьы. Ау Тыркуем ис унагъоу сэ сызыдэщыІагъэм ащ фэдэ хабзэ иІэп.\nТыркуем щыхабзэм фэмыдэу мыщ щыщ адыгэ унагъом укъыщымыІэнэу хьакІэу узыкІокІэ Іанэ къашІэу яхабз. Хьакурынэхьаблэ сызыщэІэм Мэрэтыкъомэ анэмыкІэу Бэчмыкъохэми Сапыйхэми адэжь бэрэ сыкІуагъ.\nСибысым ренэу къысфэсакъыгъ. ЫнаІэ къызэрэстет зэпытыр къэпшІэнэу нэшэнабэ еслъэгъулІагъ. Гъунэгъу къуаджэ горэм сыщырагъэблэгъагъэу, пчыхьэ хъугъэу зыгорэкІэ сыкъэгужъощтыгъэмэ, сикъэтыкІэ шІомытэрэзэу, сибысым гуащэ икІалэ телефонымкІэ сыздэщыІэм адэжь къытыригъаощтыгъэ.\nЗэфэхьысыжьыгъэу къэсІонэу сызыфэягъэр абдзэхэ хьакІэпэгъокІыкІэм имызакъоу, абдзахэмэ уащыщыными осэ ин зэрэфэсшІырэр ары. Ежь абдзахэмэ сащыщэу къызысаІокІэ, ар сэркІэ зэримыкъу щыІэп. Зарэ янэ Саудэт сэ сянэу чылэм дэсым фэдэу слъытэнэу къысиІуагъ. Ныбджэгъу къысфэхъугъэ унэгъо пстэуми тхьашъуегъэпсэу къясІо сшІоигъуагъ.\nМы къэсІотагъэхэр адыгэ литературабзэмкІэ зэдзэжьыгъэнымкІэ ІэпыІэгъу къысфэхъугъэхэ Къатмэс ФатІимэтрэ Емызэщ Сафыетрэ сызэрафэразэр къэсэІо.\n1. Essad-Bey: Der Kaukasus, seine Berge, Völker und Geschichte, Berlin I93I\n2. Grothe, H.: Meine Vorderasien-Expedition 1906 und 1907, Leipzig 1911/1912\n3. Höhlig, M.: Kontaktbedingter Sprachwandel in der adygeischen Umgangssprache im Kaukasus und in der Türkei, München 1997\n4. Neumann, F.: Rußland und die Tscherkessen, Stuttgart 1840\n5. Stücker, C.: Sitten und Charakterbilder, aus der Türkei und Tscherkessien, Berlin 1862\n6. Wagner, M.: Der Kaukasus und das Land der Kosaken in den Jahren 1843 bis 1846, Leipzig 1850.\nАдыгэ Хабзэр тхыгъэ документхэм къызэрахэщрэр\nРайон гупчэр зэтырагъэпсыхьэ Район гупчэр зэтырагъэпсыхьэ


Шыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" непэ Аскъэлае щырагъэжьагъ\nМэфэку, ЖъоныгъуакIэм и 03 2018 19:28\nМыекъуапэ, жъоныгъуакIэм и 3\nАдыгэ шы лъэпкъхэр зыхэтыхэ шыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" пчэдыжь къуаджэу Аскъэлае дэкIыгъ. Теуцожь ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм ячылэхэм, Адыгэкъалэ шыухэр адэхьащтых. Шыу зекIом зэкIэ хэтхэр адыгэшых, зэкIэ шыухэм лъэпкъ шъуашэхэр ащыгъэх.\nШыу зекIом хэтхэм мэфи 5 къакIоцI километрэ 260 къакIущт. Чэщырэ чылэхэм къащыуцухэзэ ашIыщт. ЖъоныгъуакIэм и 7 Тэхъутэмыкъуае нэсыщтых, ащ чэщ щырахыщт ыкIи жъоныгъуакIэм и 8 шыу зекIом ипэублэ щегъэжьагъэу ыкIэм нэс хэлэжьагъэ шыхэм шыгъачъэ яIэщт.\nШыу зекIоу "Щагъдый ижъогъобын" общественнэ зэхахьэу "Адыгэ Хасэ - Черкесский парламент" зыфиIорэм ыкIи республикэ пащэхэм зэхащэ. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим ащыщ шыуи I00 ащ хэлажьэ.\nАдыгэ быракъхэр зыIыгъ шыухэр апэ итых. Нэтыхъое быракъри ахэм ахэтэу зекIом щызэрахьэ.\nЕджагъэх 248 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Тыгъужъыкъо Къызбэч исаугъэт Афыпсыпэ къыщызэIуахыгъ Адыгэ Республикэ тхылъ тедзапIэр илъэс 90 хъугъэ »


«Зэкъошныгъэр» Пятигорскэ кIощт — Адыгэ макъ\n«Зэкъошныгъэр» Пятигорскэ кIощт\nДунэе кIэлэцIыкIу футболым ифестивалэу «Локобол-2021-РЖД-м» ишъолъыр кIэух зэIукIэгъухэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх.\nАдыгэ Республикэм истадионэу «Юностым» 2009 — 2010-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэ кIалэхэр футбол цIыкIу щешIагъэх. Командэ 30-м нахьыбэ апэрэ чIыпIэхэм афэбэнагъ. Медальхэм якъыдэхын афэгъэхьыгъэ ешIэгъухэр уяплъынкIэ гъэшIэгъоныгъэх, ау зыхьыщтхэр къэшIэгъошIоу щытыгъэх.\nЯщэнэрэ чIыпIэм икъыдэхын Кощхьаблэрэ Джаджэрэ щызэнэкъокъугъэх. Кощхьаблэхэм 6:1-у текIоныгъэр къыдахыгъ. Мыекъопэ кIэлэцIыкIу командэу «Зэкъошныгъэр» 6:0-у Адыгэкъалэ иешIакIохэм атекIуагъ, апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ.\nКомандэхэм яешIэкIо анахь дэгъухэр, тренер анахь дэгъур зэхэщакIохэм къыхахыгъэх. Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» иешIэкIо анахь дэгъоу Матвей Белентьевым ыцIэ къыраIуагъ. Кощхьаблэхэм Роман Чушкор, Адыгэкъалэ иешIакIохэм ЛIыхъукIэ Артур, Джаджэ щыщхэм ЦIыкIу Дамир къахагъэщыгъэх.\n«Зэкъошныгъэм» итренерэу Вячеслав Охрименкэр тренер анахь дэгъоу къыхахыгъ.\n— Зэнэкъокъур дэгъоу кIуагъэ, зэхэщакIохэм, ешIакIохэм тафэраз, — къытиIуагъ Вячеслав Охрименкэм.\nАдыгэ Республикэм футболымкIэ икIэлэцIыкIу спорт еджапIэ ипащэ игуадзэу Пэнэшъу Мыхьамодэ ешIэкIо ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ ащ фэдэ зэнэкъокъухэр лъэшэу ящыкIагъэхэу къытиIуагъ.\nКощхьаблэ, Адыгэкъалэ яешIакIохэм зэнэкъокъур ашIогъэшIэгъоныгъ. Къоджэ спортым зыкъегъэIэтыгъэным хэлажьэхэрэ тренерхэм зэралъытэрэмкIэ, «Локобол-2021-РЖД-м» лъэпсэшIу ышIыгъ. КIэлэеджакIохэр зэнэкъокъум нэIуасэ щызэфэхъугъэх, яIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъэхъощтым тегущыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм футболымкIэ и Федерацие ипащэу Николай Походенкэр хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэ командэхэм, ешIэкIо ыкIи тренер анахь дэгъухэм афэгушIуагъ, кубокхэр, щытхъу тхылъхэр аритыжьыгъ.\nЗэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэ «Зэкъошныгъэр» Къыблэм икIэух зэнэкъокъоу Пятигорскэ щыкIощтым хэлэжьэщт.\nСурэтым итхэр: апэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэ «Зэкъошныгъэм» хэтхэр.\nПредыдущая В Адыгее проведут курс по современной комбинаторике и теории игр\nСледущая Тибыракъ щагъэбыбэтэщт


Фитыныгъэу яIэхэр, япшъэрылъхэр | Адыгэ Макъ\nФитыныгъэу яIэхэр, япшъэрылъхэр\nАР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие политическэ партиехэм яшъолъыр отделениехэм ялIыкIохэмрэ хэдзынхэр зэрэкIохэрэм алъыплъэнхэу агъэнэфагъэхэмрэ тыгъуасэ зэIукIэгъу адыриIагъ. УФ-м и Президент ихэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэщтхэм фитыныгъэу законым къаритыхэрэмрэ япшъэрылъхэмрэ анахьэу ар зыфэгъэхьыгъагъэр.\nХэдзынхэм афэгъэхьыгъэ Федеральнэ законым къызэрэщыдэлъытагъэмкIэ, УФ-м и Президент хъунымкIэ кандидатэу зыкъэзыгъэлъэгъуагъэхэми, политическэ партиеу зикандидат къизыгъэуцуагъэхэми хэдзынхэр зэрэкIохэрэм алъыплъэщтхэр къагъэнэфэнхэ фитых. Джащ фэдэу 2017-рэ илъэсым законым гъэтэрэзыжьынхэу фашIыгъэхэм общественнэ палатэхэми ахэр къагъэнэфэнхэу фитыныгъэ къаты.\nАР-м хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие и Тхьаматэ игуадзэу Елена Майор фитыныгъэу яIэхэмрэ япшъэрылъхэмрэ къатегущыIэзэ, къызэриIуагъэмкIэ, хэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэщтхэр пчэдыжьым сыхьатыр 07.00-м, хэдзынхэр рагъэжьэнкIэ джыри сыхьат иIэу, хэдзыпIэ участкэм къекIолIэнхэ фае. Ахэм хэдзакIохэм яспискэ нэIуасэ зыфашIынэу, бюллетеньхэр зэрадзэщт урнэр нэкIымэ, джыри ар къызэIумыхыгъэмэ зыщагъэгъозэнэу фитыныгъэ иI. ЗэкIэ комиссием хэтхэм алъыплъэнхэ, хэукъоныгъэ ашIыгъэу агъэунэфыгъэмэ, субъектым хэдзынхэмкIэ и Гупчэ комиссие е ищыкIагъэмэ, УФ-м и Гупчэ комиссие, хьыкумым анагъэсын фитых.\nДжащ фэдэу хэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэхэрэм комиссием бюллетеньхэр къызэритыхэрэм анаIэ тырагъэтынэу, сурэт е видеотехынхэр ашIынхэу фитыныгъэ яI. Зыфимытхэр хэдзакIохэм яспискэ тырахынэу ары. ХэдзыпIэ участкэм чIэсхэу зэрэлъыплъэхэрэм имызакъоу, ипсауныгъэ изытет ыпкъ къикIыкIэ къэмыкIошъущтхэм комиссием хэтхэр ядэжь кIохэзэ амакъэ зэрарагъэтырэми лъыплъэнхэ алъэкIыщт. Ащ фэдэу зыхъукIэ хэдзынхэмкIэ чIыпIэ комиссием шапхъэу ыгъэцэкIэнхэ фаехэм игъэкIотыгъэу Елена Майор къатегущыIагъ.\nХэдзыпIэ участкэхэр, законым тетэу, сыхьатыр 21.00-м зэфашIыжьых. Ащ ыужыми хэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэхэрэр участкэм къычIэнэжьынхэшъ, бюллетеньхэм ялъытэжьын лъыплъэнхэу, пстэумэ ауж хэдзынхэм кIэухэу афэхъугъэр къэзыгъэлъэгъорэ протоколым техыгъэ копием нэIуасэ зыфашIынэу фитыныгъэ яI.\nМы илъэсым къыщыублагъэу хэдзынхэр зыщыкIощтхэ мафэм хэдзакIор зыдэщыIэщт чIыпIэм ымакъэ щитын амал щыIэ хъугъэ. Ащ пае пэшIорыгъэшъэу лъэIу тхылъыр МФЦ-м е хэдзынхэмкIэ чIыпIэ комиссием ритын фае. Щылэ мазэм и 31-м къыщыублагъэу гъэтхапэм и 12-м нэс ащ пIалъэу иIагъ. А уахътэм къыкIоцI игъо имыфагъэхэр хэдзыпIэ участковэ комиссиеу ежьхэр зэпхыгъыхэм екIуалIэхэмэ, нэмыкI чIыпIэ амакъэ щатынэу фитыныгъэ къязытырэ тхылъыр къаратыщт. Елена Майор къызэриIуагъэмкIэ, гъэтхапэм и 16-м ащ фэдэу зыдэщыIэм ымакъэ щитынэу лъэIу тхылъ зытыгъэхэм яспискэхэр хэдзыпIэ участковэ комиссиехэм аратыщтых. Хэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэщтхэм а спискэхэми нэIуасэ зафашIын амал яI.\nФитыныгъэхэм ямызакъоу, мыхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэри законым къафешIых. ГущыIэм пае, хэдзыпIэ участкэу зыдэщыIэщтым пэшIорыгъэшъэу нэIуасэ зыфишIын фае. Хэдзынхэр ауххэу бюллетеньхэр къалъытэжьыфэхэкIэ ахэр участкэхэм ачIэкIынхэ фитыхэп. Хэукъоныгъэ горэ агъэунэфыгъэмэ, ар хэзыгъэ имыIэу атхын фае. Бюллетеньхэр хэдзакIохэм аратынхэу е хэдзакIом ычIыпIэкIэ ежьхэм аIапэ кIадзэнэу, шъэф мэкъэ тыкIэр зэщагъэкъонэу, хэдзакIохэр агъэдэIонхэу фитыныгъэ яIэп. Хэдзынхэр зэрэкIохэрэм лъыплъэхэрэм хэдзынхэм афэгъэхьыгъэ законыр дэгъоу ашIэн фае.