IэпыIэгъу афэхъух — Адыгэ макъ\nЛъэпкъ проектэу «Предпринимательствэ цIыкIур ыкIи гурытыр, унэе предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэныр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу АР-м предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэнымкIэ и Фонд бизнесым хэщагъэхэм чIыфэ мыинхэр аритынхэм хэплъэрэ комиссием зичэзыу зэхэсыгъо мы мафэхэм иIагъ.\nПредпринимательхэм къатыгъэ лъэIу тхылъи 8-мэ комиссием хэтхэр ахэплъагъэх, ахэр къызкIэлъэIугъэхэр сомэ миллион 12,5-рэ мэхъу.\nМыекъуапэ Iоф щызышIэрэ нэбгыритIумэ сомэ миллиони 4, Шэуджэн районым щыщым — зы миллион, Красногвардейскэ районым щыпсэурэм — сомэ миллиони 3 займэу аратыгъ.\nЕжь ышъхьэ Iоф фэзышIэжьырэ нэбгыри 4-мэ илъэсым проценти 4 зытехъощт сомэ миллиони 2 чIыфэу аратыгъ.\nУнэе предпринимателэу ГутIэ Тыркубый тыгъэгъазэм ыкIи коцым якъэгъэкIын пылъ. Ахъщэу къыригъэкIокIырэм хигъэхъон гухэлъ иIэу ащ Фондым зыфигъэзагъ. Программэу «Предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым инэмыкI субъектхэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу илъэсым проценти 8,5-рэ зытехъощт сомэ миллиони 3,5-рэ ащ IэкIагъэхьагъ.\nГутIэ Тыркубый къызэриIуагъэмкIэ, Шэуджэн районым бэджэндэу чIыгу Iахьхэр щыриIэх, ахэм гектари 134-рэ зэлъаубыты. Ахъщэ IэпыIэгъоу къыIукIэрэр кIэхэм, чIыгъэшIухэм, химическэ пкъыгъохэм ящэфын пэIуигъэхьащт.\nАдыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэтенэщтых, предпринимательхэм бюджетым къырагъэхьэрэ хэбзэIахьхэм ахэхъощт.\nПредыдущая Яхэгъэгу шIу алъэгъуным фэIорышIэ\nСледущая Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъу


ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 16.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nХабзэ зэрэхъугъэу, илъэс къэс мэкъуогъум иящэнэрэ тхьаумафэ медицинэм иIофышIэ и Мафэ тикъэралыгъо щыхагъэунэфыкIы.\nА мэфэкIым фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, республикэм и Парламент идепутатхэр, нэмыкIхэри.\n— ЦIыфмэ япсауныгъэ къэухъумэгъэным уфэлэжьэныр къызэрыкIоп\nыкIи псынкIэп, ау ар зэрифэшъуашэу шъогъэцакIэ. Ащ дакIоуи цIыфыгъэрэ гукIэгъуныгъэрэ шъухэлъэу сымаджэхэм шъуапэгъокIын шъолъэкIы, — къыIуагъ ащ. — Шъуипсауныгъэ къыщымыкIэу, шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу тышъуфэлъаIо.\nГулъынтфэ уз зиIэхэм медицинэ IэпыIэгъоу арагъэгъотырэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэ зэрэхъугъэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Демографием изытет зэхъокIыныгъэшIухэр зэрэфэхъугъэхэр зэхахьэм къыщаIуагъ. 2016-рэ илъэсымкIэ нэбгырэ мини 100 зыпштэкIэ, нэбгырэ 12,9-мэ ядунай ахъожьыгъ. БлэкIыгъэ илъэсхэм ягъэпшагъэмэ, кIэлэцIыкIухэу зидунай зыхъожьыхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ. 2016-рэ илъэсым шэпхъэ инхэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур нэбгырэ мини 2-м ехъумэ арагъэгъотыгъ.\nРеспубликэм щыпсэухэрэм медицинэ IэпыIэгъоу агъотырэр нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ фельдшер-мамыку IэзапIэхэр, врачебнэ амбулаториехэр, поликлиникэхэр Адыгеим къыщызэIуахыгъэх. Диагностическэ гупчэ республикэм щашIынэу мыгъэ рагъэжьагъ. Республикэ диабетологическэ гупчэр, патологиемкIэ гупчэр, кардиологическэ диспансерыр, диагностическэ отделениер, нэмыкIхэри мыщ хэхьащтых.\nФедеральнэ программэу «Земский доктор» зыфиIорэр республикэм гъэцэкIагъэ зыщыхъурэ 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу ныбжьыкIэ специалист 261-мэ къоджэ псэупIэхэм Iоф ащашIэнэу загъэзагъ. Тызыхэт илъэсым нэбгырэ 30-мэ мы программэмкIэ Iоф ашIэнэу рагъэжьагъ. Ащ ишIуагъэкIэ район сымэджэщхэр зыщыкIэхэрэ врачхэр зэрагъэгъотыгъэх.\nНэужым медицинэм иIофышIэхэу щытхъуцIэхэр къызыфагъэшъошагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ бгъэхалъхьэхэмрэ тхылъхэмрэ КъумпIыл Мурат аритыжьыгъэх. ЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем. Илъэс зэкIэлъыкIом медицинэм иIофышIэхэу гъэхъэгъэшIухэр зышIыгъэхэм къалэжьыгъэ «Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иотличник» зыфиIорэ щытхъуцIэр къызфагъэшъошагъэхэм министрэм аритыжьыгъэх.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тхылъ зыфагъэшъошэгъэ Нэхэе Асиет илъэс 40-м ехъугъ медицинэ къулыкъум зыщылажьэрэр.\n— ЦIыфхэм IэпыIэгъу сафэхъуным, сишIуагъэ язгъэкIыным сицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сыкIэхъопсыщтыгъ, — къытфеIуатэ Нэхэе Асиет. — Джэджэхьаблэ дэт врачебнэ амбулаторием фельдшерэу Iоф щысэшIэ. СиIофшIэн сыгукIэ къыхэсхыгъ, ащ гухахъо хэзгъуатэзэ илъэс зэкIэлъыкIохэм сырэлажьэ.


Республика Адыгея - Программэр анахь дэгъоу зыгъэцэкIэрэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ\n2012-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс зэхэкъутэным нэсыгъэ унэкIэ алъытагъэхэм ащыпсэухэрэр гъэкощыгъэнхэм ипрограммэ игъэцэкIэн Урысые Федерацием и Къэралыгъо советрэ Урысые Федерацием и Президент дэжь щызэхэщэгъэ комиссиеу Урысыем исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъэкIэ Iофхэр зынэсыгъэхэм язэгъэшIэн фэгъэзагъэмрэ зэдыряIэгъэ зэхэсыгъом анахь Iофыгъо шъхьаIэу зыщытегущыIагъэхэм ащыщ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат зэхэсыгъом иIофшIэн хэлэжьагъ.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным а программэм игъэцэкIэн зэрэкIорэмкIэ шъолъырхэм япащэхэм ашъхьэкIэ пшъэдэкIыжь зэрахьырэр къыхигъэщыгъ ыкIи къыIуагъ пIалъэу агъэнэфагъэхэр амыукъонхэм имызакъоу, унакIэхэу ашIыщтхэм язытет зыфэдэщтми мэхьанэшхо зэриIэр.\nКъэралыгъом и Пащэ Урысыем иминистрэхэм я Кабинет пшъэрылъ гъэнэфагъэу къыфишIыгъэр зэпхыгъэр 2019-рэ илъэсым ехъулIэу зэхэкъутэным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэр гъэкощыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ Iофыгъор зэрищыкIагъэм тетэу зэшIохыгъэныр ары. Владимир Путиным ЖКХ-м зэхъокIыныгъэ фэшIыгъэнымкIэ зишIуагъэ къэкIорэ Фондым пIалъэу агъэнэфагъэм нэс кIуачIэу иIэр лъагъэкIотэнэу игъо ылъэгъугъ. Ащ нэмыкIэу программэм хэфэн фэегъэ цIыфхэр ушъхьагъу зэфэшъхьафхэм къахэкIэу зэрэхэмыфагъэхэм иIофыгъуи хэплъэнхэ фаеу къыхигъэщыгъ.\nТэ тиреспубликэ 2011-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр щызэрахьэх. А уахътэм къыкIоцI республикэм цIыфхэм ягъэкощын сомэ миллион 424-м ехъу пэIуигъэхьагъ, ащ щыщэу республикэ бюджетым сомэ миллиони 154-рэ къикIыгъ, адрэр — ЖКХ-м изэхъокIыныгъэхэм IэпыIэгъу афэхъурэ Фондым икъэкIуапIэхэм ащыщ. Фэтэрыбэу зэхэт уни 8 агъэпсыгъ, нэбгырэ 1279-мэ, нэмыкIэу къэпIон хъумэ, унэгъо 464-мэ псэупIакIэ яIэ хъугъэ. Жъы дэдэ хъугъэ унэхэу квадрат метрэ мин 19 фэдиз хъухэрэр зэхагъэтэкъожьыгъэх.\nНепэ республикэм гъэцэкIагъэ щэхъу программэу «Зэхэтэкъоным нэсыгъэ унэхэм цIыфхэр къачIэщыжьыгъэнхэр» зыфиIоу 2013 — 2017-рэ илъэсхэм ателъытагъэр. 2012-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс ащ фэдэ унэу алъытагъэхэр гъэкIодыжьыгъэнхэм пае 2017-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м нэс нэбгырэ 235-рэ (унэгъуи 105-рэ) фэтэрыбэу зэхэт уни 4-у квадрат метрэ мини 3,7-рэ фэдиз хъурэм къачIащыжьыщт. ЦIыфхэм ягъэкощын сомэ миллион 90,9-рэ пэIухьащт. ПсэупIэу Яблоновскэм унитIу щашIы, IофшIэнхэр графикым тетэу макIох. Унэу ашIыхэрэм язытет лъыплъэщт комиссие гъэнэфагъэхэри муниципалитетхэм ащызэхащагъэх.\n13.04.2018 Антон Калининыр Адыгеим къэкIогъагъ\n11.04.2018 Сирием къикIыжьыхэрэм яIофхэм атегущыIагъэх\n05.03.2018 Сомэ миллион 300 фэдиз апэIуагъэхьащт


Страницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 495 Вниз\nАвтор Тема: Находки под Питером (Прочитано 768389 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (104.64 кБ, 700x522 - просмотрено 100 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (121.33 кБ, 700x593 - просмотрено 44 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (158.93 кБ, 700x682 - просмотрено 41 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (137.81 кБ, 700x695 - просмотрено 54 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (109.41 кБ, 700x663 - просмотрено 7 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (116.88 кБ, 700x707 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (111.41 кБ, 700x697 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (221.34 кБ, 800x438 - просмотрено 168 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (337.81 кБ, 1280x960 - просмотрено 41 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (580.07 кБ, 1280x960 - просмотрено 109 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (411.38 кБ, 810x1080 - просмотрено 86 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209.77 кБ, 1080x810 - просмотрено 137 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (314.92 кБ, 810x1080 - просмотрено 65 раз.)\nСтраницы: 1 ... 483 484  486 487 ... 495 Вверх


ЛIыгъэр, шъыпкъагъэр игъогогъугъэх — Адыгэ макъ\nЛIыгъэр, шъыпкъагъэр игъогогъугъэх\nРедактор 27.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШIэныгъэлэжьэу, къэралыгъо IофышIэу, Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ и Къэралыгъо Думэ иапэрэ ыкIи иятIонэрэ зэIугъэкIэгъухэм ядепутатыгъэу ЦIыкIу Казбек Аслъанбэч ыкъор непэ къызыхъугъэ маф. Псаоу щыIагъэмэ, ар илъэс 85-рэ хъущтгъагъэ.\nИлъэси 8-кIэ узэкIэIэбэжьмэ ар дунаим ехыжьыгъ, ау Казбек ащыгъупшэрэп, лIыгъэрэ шъыпкъагъэрэ зыхэлъыгъэ цIыфэу иныбджэгъухэми, ригъэджагъэхэми, зышIэщтыгъэхэми яшIэжь къыхэнагъ, игупсэхэм цIыф хьалэлэу, гумэкIылэу агу къинагъ. ЦIыкIу Казбек илIыгъэ, шъыпкъагъэу хэлъыр къызщылъэгъогъэ ушэтыпIэ чIыпIэ пчъагъэмэ щыIэныгъэм аригъэуцуагъ, ау сыдрэ уахъти иныбджэгъухэм, цIыфхэм щысэ афэхъоу, пытагъэ, шъыпкъагъэ хэлъэу ар зекIуагъэ. Ащ ишыхьат компартиеу 1960-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зыхэтыр щыIэжьын фимытэу зашIым, нэмыкIхэр ащ къыхэкIыжьхэу, япартбилетхэр агъэстыхэ зэхъум, ежь къызэрэхэнагъэр, партием изэхэщэжьын зэрэфэлэжьагъэр. ЕтIанэ Конституционнэ хьыкумым иунашъокIэ партиер щыIэн фитэу зэхъум, КПРФ-м и Адыгэ республикэ комитет ипащэу ар хадзыгъагъ ыкIи опсэуфэ ащ фэшъыпкъэу фэлэжьагъ.\nКъэралыгъо Думэм идепутатэу зыщэтыр ары анахьэу Казбек ичаныгъэ къызылъэгъуагъэр. ЦIыфхэм ягумэкI депутатхэм алъигъэIэсыным ренэу ар пылъыгъ. ЛэжьапкIэхэм, пенсиехэм, дзэм язытет, мэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ Iофыгъохэр ренэу инэплъэгъу итыгъэх. Коммунистхэм яфракцие къыIэтырэ Iофыгъохэм Казбек ренэу япчэгу итыгъ.\nАу ЦIыкIу Казбек идепутатыгъо уахътэ зытефагъэр лъэхъан къиныгъ, Урысыем зэхъокIыныгъэхэр къызыщежьэхэр ары. ЦIыф къызэрыкIохэм яшIоигъоныгъэхэр къэзыухъумэу Думэм хэтыр коммунистхэм яфракцие закъоу арэу ащ ылъытэщтыгъ.\nЦIыкIум 2005-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэ тхылъэу «Правда и долг» зыфиIорэм ар къыушыхьатэу чIыпIабэ ущыIукIэщт. Ежь Казбек кIэщакIо фэхъузэ, Къэралыгъо Думэм изэхэсыгъохэм цIыфхэм янахьыбэр ящыIэкIэ-псэукIэ зэримыгъэразэрэр къащиIощтыгъ, ахэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэр къэгъэнэфэгъэнхэм пылъыгъ. КъэралыгъуакIэ зыгъэпсыхэрэм цIыф къызэрыкIохэр ушэтыпIэ-къин чIыпIабэ зэрэрагъэуцуагъэр къагуригъэIоным ренэу ынаIэ тетыгъ.\nЦIыкIу Казбек 1935-рэ илъэсым непэ фэдэ мафэм къуаджэу Едэпсыкъоежъыем къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэм дэгъу дэдэу щеджагъ, ар къызеухым Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтым чIэхьанэу къэкIуагъ. ЭкзамениплIыр дэгъу дэдэу ытыгъ, анахь баллыбэу къэпхьын плъэкIыщтыр ригъэкъугъ, «ау нэмыцыбзэмкIэ кIэлэегъаджэр къысэмыупчIэуи «неуд.» къысфигъэуцугъ», — къетхыжьы Казбек. Рагъэтыжьынэу кIэлэегъаджэми ректорми кIалэр ялъэIугъ, ау къикIыгъэ щыIэп. Грознэм дэт институтми кIуагъэ зыгорэкIэ аштэщтыр имыкъугъэмэ ыIуи. Ау тыгъуасэ фэдэм приказым ректорыр кIэтхэгъахэу къычIэкIыгъ. Илъэсым къыкIоцI кIалэм зигъэхьазырыгъ. ЯтIонэрэ илъэсым Буйнакскэ дэт финансовэ-экономическэ техникумым чIэхьагъ, къыухыгъ. Къызегъэзэжьым, Тэхъутэмыкъое районым Iоф щишIэзэ, Ростов-на-Дону дэт финанс-экономическэ институтыр къеухыжьы. А илъэс дэдэм экономикэмкIэ кафедрэм иаспирантурэ чIахьэ, щеджэзэ кандидатскэр етхы, къегъэшъыпкъэжьы. Ащ къыщегъэжьагъэу егъашIэм Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым кIэлэегъэджэ шъхьаIэу, доцентэу политэкономиемкIэ кафедрэм ипащэу Iоф ешIэ.\nКазбек зэдепутатым анахьэу къыхигъэщэу зыдеIэщтыгъэхэм ащыщых зыныбжь хэкIотагъэхэр ыкIи сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэр. Илъэсихрэ зэдепутатым нэбгырэ минитIум ехъумэ ащ зыкъыфагъэзагъ. Амал зэриIэкIэ ахэм ишIуагъэ аригъэкIыгъ. Ау депутатым зыкъыфамыгъазэми, ежьыми гулъытэшхо иIагъ, цIыф амалынчъэр зыгъэгумэкIырэмкIэ емыупчIэу ебгъукIощтгъагъэп. Ащ фэдэу зэгорэм иIахьылхэр зыщыпсэурэ унэ зэтетым чIахьэзэ, гу лъитагъ апэрэ къатым ишъхьаныгъупчъэ къиплъырэ бзылъфыгъэм. ЗыкIэупчIэм, бэшIагъэу унэм къызэримыкIырэр, зэгъо дэдэрэ шъхьаныгъупчъэм къызэрэIуащэрэр гъунэгъухэм къыраIуагъ. Бзылъфыгъэр гущыIэгъу зешIым, зэрэзекIон коляскэ зэримыIэр къыриIуагъ. Унэм коляскэкIэ укъырехынэу чIыпIэ зэримыIэм ежь гу лъитагъ. Сэкъатныгъэ зиIэ бзылъфыгъэм ищыкIагъэр зэригъэгъотынымкIэ ишIуагъэ ригъэкIыгъ, къычIэкIыпIэри ыгъэпсынэу пыхьагъ, ау унэм ащ фэдэ дэкIоепIэ-къехыпIэ фэпшIын умылъэкIынэу къычIэкIыгъ. Арэу щытми, бзылъфыгъэр ежь-ежьырэу зыщыфаем шъхьаныгъупчъэм къыIухьэу хъугъагъэ. ЕтIанэ Казбек къыфэразэу бэрэ ащ игугъу ышIыщтыгъ: «Спасибо Казбеку Асланбечевичу, я теперь сама к окну подъезжаю» ыIощтыгъ.\nМосква къикIэу Мыекъуапэ къакIомэ зигъэбылъыщтыгъэп, депутатэу хэдзыгъор къэсымэ зызыгъэхъупхъэхэрэм афэдагъэп, цIыфхэм, ихэдзакIохэм бэрэ Казбек аIукIэщтыгъ. Депутатыр щыIэныгъэм илъэныкъуабэхэм агъэгумэкIыщтыгъ, ахэм язэшIохынкIэ федеральнэ министерствэхэм, ведомствэхэм мызэу, мытIоу зафигъазэщтыгъ ыкIи Iофыгъохэр зэшIуихыщтыгъэх.\nКазбек иIофшIэн теубытагъэ хэлъэу, зипшъэдэкIыжь дэгъоу къызыгурыIохэрэм ащыщыгъ. ХэдзакIохэм ялъэIу зэрихьылIэгъэ хэбзэ IофышIэм «ар тфызэшIокIыщтэп» къыреIокIэ зэкIэкIожьынышъ, тIысыжьыщтгъагъэп, зэришIыщтыр, амалэу щыIэхэр риIощтгъагъэ. Зыдэжь кIогъэ чиновникым псынкIэу къыгурыIощтыгъ къэкIуагъэр ау къодыеу ыуж зэримыкIыщтыр. ЦIыкIу Казбек ящэнэрэуи къин къыпымыкIэу цIыфхэм хадзыжьыщтгъагъэ, ау «нахьыкIэхэм Iоф ашIэн фае» ыIуи зыкъигъэлъэгъуагъэп.\nИкъуаджэу Едэпсыкъоежъыер ащ лъэшэу шIу ылъэгъущтыгъ, дэсхэр дэгъоу ышIэщтыгъэх. Москва къикIыгъэу Адыгэкъалэ зыкIокIэ, ышхэм ащыщ гъусэ ышIыти чылэм къин зиIи, хъяр зиIи — зэкIэри ханэ ымышIэу къыкIухьэщтыгъ. Ежь ЦIыкIухэр лIэкъошхо хъущтыгъэх, ахэр зэкIэри къыгъэгъунэщтыгъэх, якъэбар дэгъоу щыгъозагъ.\n1957-рэ илъэсым финанс-экономическэ техникумыр къызеухым, ЦIыкIур Тэхъутэмыкъое райфинотделым агъэкIогъагъ. Ащ зыщэIэм Ростов дэт финанс-экономикэ институтым заочнэу щеджэти, бэрэ библиотекэхэм ачIахьэщтыгъ, ахэр икIопIагъэх. Ау район парткабинетыр ары анахь зызфикъудыищтыгъэр. Ащ Iоф щызышIэщтыгъэ Дыды Сарэ кIалэм ыгу рехьышъ, насыпэгъу зэфэхъух, унэгъо дахэ зэдашIэ. ПшъэшъитIурэ зы кIалэрэ зэдагъоты, ахэр рагъаджэх, цIыф дэгъухэу апIух.\nКазбек зэрэчаныгъэм, шIэныгъэ дэгъухэр зэриIагъэм, сыдрэмкIи пытагъэ зэрэхэлъыгъэм яшыхьатэу зы щысэ къэсхьымэ сшIоигъу. Тэхъутэмыкъое финотделым Iоф щишIэзэ, Инэм дэт чырбыщгъэжъэ заводым экономистэу кIон фаеу хъугъагъэ. ЗыдэкIогъэ заводым иIофшIэпIэ чIыпIэ пэпчъ ыкIи планэу рабочхэм яIэм зыщигъэгъозагъэти, Iоф хьылъэ, IофшIэнышхо зыгъэцакIэхэрэм къагъахъэрэр зэрэмэкIэ дэдэр нэрылъэгъу къыфэхъугъ. Профсоюзым ишIэ хэлъэу экономистым лэжьапкIэр процент 25 — 30-у къыIэтыгъ. ЗэкIэри лъэшэу гушIуагъэ, ау ежь Казбек Iоф къыфыкъокIыгъ — бгъэцэкIэн умылъэкIыщт шапхъэхэр, планхэр краим щыIэ гъэIорышIапIэм къафигъэуцугъэх. Казбек краими кIуагъэ, пащэхэми заIуигъэкIагъ, ау «планыр шъумыгъэцакIэмэ, заводым иIоф дэй дэдэ хъущт» аIуи къыраIуагъ. «Сэ Совнархозым итхьаматэу Николай Байбаковым дэжь сыкIоныр ары ныIэп къысфэнэжьыгъагъэр», къащетхы игукъэкIыжьхэм. Байбаковым Инэм дэт чырбыщгъэжъэ заводым нэмыкIу Iофыбэ зэриIэр Казбек къыгурымыIоу щытыгъэп, ау нэмыкI хэкIыпIэ щыIагъэп. «ЕсIуагъэр зэхихыгъ, сэри сшIэн фаер къысиIуагъ, коллективым сэлам къыфысигъэхьыжьыгъ».\nАщ тетэу Казбек зэмыдепутатми псэущтыгъ. «Рабочхэм макIэу къагъахъэмэ, сыда адэ сэ афэсшIэщтыр?» ымыIоу, Iоф хьылъэ зыгъэцакIэрэм тефэрэр ептын фаеу иныбжьыкIэгъум къыщегъэжьагъэу ылъытэщтыгъ.\nАщ тетэу шъыпкъагъэ хэлъэу псэугъэ лIы пытэр бэгъашIэ хъугъэп. ГукIэгъушхо зыхэлъ цIыфым къинэу ыпэ къикIыгъэхэм ипсауныгъэ зэщагъэкъуагъ, илъэс 77-рэ ыныбжьэу дунаим ехыжьыгъ, ау зышIэщтыгъэхэм непэ ар шIукIэ агу къэкIыжьы.\nПредыдущая АкъылышIуагъ, шIэныгъэлэжьышхуагъ\nСледущая Адыгеим ихэхъоныгъэ ичэзыукI


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - КIэмэщ Жанн. Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь.\nГлавная [ новости ] Хабзэ КIэмэщ Жанн. Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь.\nКIэмэщ Жанн. Адыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь.\nАдыгэ Хабзэр къэралыгъо еджапIэм щызэрахьэрэ пIуныгъэм изыIахь\nАдыгэ лъэпкъымкIэ Хабзэм мэхьанэу иIэм иинагъэ къэIогъуай. Лъэпкъым ифилософие, икультурэ, иIэкIоцI дунай идэхагъэ къызщылъагъорэр егъэшIэрэ кIэныжъэу тятэжъмэ къытфагъэнэгъэ адыгэ хабзэр ары. Мы дунаим анахь федэшхо къыфэзыхьыгъэ цIыф лъэпкъхэм урымхэм, итальянцэхэм, ацтекхэм къакIэлъыкIорэр адыгэхэр арэу алъытэ.\nАдыгэхэм якультурэ, яшэн-зэхэтыкIэ, яхабзэ, яадыгагъэ фэдэ щыIэп пIомэ ухэмыукъонэу щыт. ЛIэшIэгъу мин пчъагъэм цIыфым ищыIакIэ илъэныкъо пстэури IупкIэу, акъылышхо хэлъэу зэгъэзэфагъэу щыт.\nАдыгэ IорыIуатэм къыгъэлъагъорэмкIэ, ижъырэ документхэмкIэ, цIыф гъэсагъэхэу лIэшIэгъу зэфэшъхьафхэм Кавказ чIыналъэм къихьагъэхэм ягукъэкIыжьхэм къызэрэщатхыжьхэрэмкIэ лъэпкъым итарихъ ихабзэ зыфэдагъэр тIэкIу-тIэкIузэ зэхэугъоежьыгъэ мэхъу.\nАдыгэ хабзэр обществэм хэт цIыф пстэуми зэфэдэу зэдыряеу щытыгъ, тхьамыкIи, байи иIагъэп. Адыгэ пстэури а зы хабзэм рыпсэущтыгъэх. Ащ фэгъэхьыгъэ гущыIэжъхэр тэ къыднэсыжьыгъэу щыIэх: "Хэбзэ мышIэ емыкIухь", "Хабзэм емызэгъырэр ипый", "Хабзэр убзэп, акъылыр къэлэмэп", "Хэбзэжъ Хэкужъ къыранэрэп" ыкIи нэмыкIхэр. Мы гущыIэжъхэм къагъэлъагъо адыгэ хабзэр дэх имыIэу зэрагъэцакIэщтыгъэр. Джащ фэдэу пытагъэ хэлъэу хабзэр зэрызэрахьэщтыгъэм ихьатыр, ащ илъэс мин пчъагъэ къызэпичыни, уахътэм имыжъошъхьал дэмыкIуадэу, тэ тилъэхъан къынэсыжьын зыкIилъэкIыгъэр.\nБэ лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэр: ихэкужъ къыбгынэуи хъугъэ, нэмыкI цIыф лъэпкъым къулыкъу фихьэуи, анахь лIы дэгъоу къыхэкIыгъэхэр зэо мыухыжьхэм ахэкIуадэхэуи хъугъэх. (ГущыIэм пае, мамлюкхэм Мысырым пачъыхьэгъур зэрэщаIыгъыгъэр тыгу къэдгъэкIыжьын). Ау сыд фэдэрэ тхьамыкIагъо къемыхъулIагъэми, тиадыгэ лъэпкъ ышъхьэ хэутэн аримыгъэшIэу зыкъиIэтыжьыщтыгъ ыкIи шышъхьэмыгъазэу, пыим ыкIыб фимыгъазэу, иадыгэ хабзэ рыгъуазэу ищыIэныгъэ ыпэкIэ лъыкIуатэщтыгъэ.\n"Адыгэ хабзэр дэгъэзыегъу кIыхь", аIо тинахьыжъмэ, ар зехьэгъошIоу, гъэцэкIэгъошIоу зэрэщымытым пае.\nДжырэ тилъэхъан этнографхэм, историкхэм, фольклористхэм материал гъэшIэгъоныбэ зэрэдунаеу адыгэ лъэпкъэу тетхэм ахэлъэу къаугъоижьыгъэхэу щыIэх. Ахэмэ къагъэлъагъорэр – адыгэхэр зэкIэ зы зышIырэр адыгагъэмрэ Адыгэ Хабзэмрэ ары.\nАдыгэ лъэпкъ культурэр лъэпкъ еджапIэхэм зэрэщызэрагъэшIэрэм мэхьэнэшхо иI ыкIи сабый гъэсэным ылъэныкъокIэ федэшхо къехьы. I992 – рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу апэрэ классым щыублагъэу ябгъонэрэ классым нэс предметэу "Адыгэ Хабзэ" Адыгэ Республикэм иадыгэ еджапIэхэм ащызэрагъашIэ. КIэлэегъаджэхэм опыт гъэнэфагъэрэ зэфэхьысыжьхэмрэ ашIыгъэхэу щыт.\nТэ тиеджапIи 1991-рэ илъэсым апэ дэдэ Адыгэ Хабзэм изэгъэшIэн щаушэтынэу едгъэжьэгъагъ. Программэхэр тэр-тэрэу зэхэдгъэуцогъагъэх. I995 – рэ илъэсым гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэ я Министерствэ иприказкIэ ЮНЕСКО-м ипроектэу "Развитие национальной школы" иупчIэу "Возрождение лучших национальных обычаев и традиций" зыфиIорэмкIэ еджапIэр пилотнэ площадкэу агъэнэфэгъагъ. Ащ ыпкъ къикIыкIэ Адыгэ Хабзэм ехьылIагъэу бэ тиеджапIэ хэхъоныгъэу ышIыгъэр. Ахэмэ ащыщэу внекласснэ IофшIэныр еджапIэм зэрэщедгъэкIокIырэм игугъу къэсшIыщт.\nАдыгэ Хабзэм дыкIыгъоу апэрэ илъэсхэм этнокультурэм икружоки Iоф ышIэнэу ригъэжьэгъ. Адыгэхэм якультурэрэ ящыIэкIэ-псэукIэрэ кружокым щызэрагъашIэ. Илъэс къэс зы темэ ин игъэкIотыгъэу Iоф дашIэ. ГущыIэм пае, "Адыгэ Iанэр – ащ имэхьэн, хабзэу пылъхэр", "Лъэпкъ тамыгъэхэр", "Ижъырэ адыгэ орэдыжъхэмрэ ахэмэ апылъ къэбархэмрэ".\nКружокым хэтхэу я 5-6 - рэ классым исхэр къуаджэм пылъ къэбархэмрэ чIыпIацIэхэмрэ къаугъоих, экскурсиехэм макIох. ГущыIэм пае, къуаджэм ипсынэкIэчъхэу "Лэшэпсынэ псынэ цIыкIур", "Хьамид ипсын" зыфаIохэрэм якъэбархэр зэрагъашIэ. Къуаджэу Лэшэпсынэ ыцIэ къызтекIыгъэ хъишъэр Лэшэпсынэ псынэ цIыкIум епхыгъ ыкIи а къэбарыр зэкIэми зэлъашIэ, мыдрэ псынэкIэчъым икъэбар зышIэрэр нахь макI.Къоджэдэсэу Хъуран Хьамид бжъэпэ лъабжъэм ерагъэу къыкIэчъырэ псы цIыкIоу Щэхъураджэ хэлъэдэжьырэм гу лъитагъ ыкIи цIыфхэм къашъхьапэн ыIуи псынэр нахь куоу ытIыгъ, мыжъокIэ къырипкIыкIыгъ, дахэуи жьаупIэ тыригъэуцуагъ. Хьамид цIыфхэр шIу ылъэгъоу, ахэмэ афэшIушIэу, дунаим лъэуж дахэ къызэрытыринагъэм, джы шIукIэ игугъу зэрашIырэм сабыйхэм анаIэ тырятэгъадзэ. "ШIу шIи псым хадз" зыфиIорэ гущыIэжъым имэхьэнэ ащкIэ къэтэгъэлъагъо.\nКружокым хэтхэм темэ гъэнэфагъэхэр къыхахэу ушэтын IофшIэнхэр рашIылIэу бэрэ къыхэкIы. ГущыIэм пае, Бэлокъо Жаннэ я 11-рэ классым исэу Олимпиадэм хэлэжьагъэу щытыгъ ежь - ежьырэу ытхыгъэ IофшIагъэу "Лэшэпсынэ лъэкъуацIэхэмрэ лъэпкъ тамыгъэхэмрэ" зыфиIорэмкIэ. Ащ нэмыкIэу "СилIакъо икъэбар", "Лэшэпсынэ бэслъынэйхэр" зыфиIохэрэр КIэмэщ Мурат ытхыгъагъэх.\nКIэлэеджакIохэм сыдигъокIи ашIогъэшIэгъон дэдэу Iоф ашIэ. Кружокым хэтыгъэ кIэлэеджэкIо пчъагъэ АКЪУм иисторическэ ыкIи лъэпкъ филологиемрэ культурэмрэ яфакультетхэм ащеджэнхэу макIох.\nКружокым нэмыкIэу еджапIэм иплан тетэу илъэс къэс зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр классхэм ащекIокIы: адыгэ орэдыжъхэр нахь дэгъоу къэзыIорэмкIэ, нахь дахэу адыгэ къашъо къэзышIырэмкIэ, адыгэ джэгукIэхэр нахь дэгъоу зышIэрэ классымкIэ, адыгэ хабзэ зэхэтыкIэхэр нахь дэгъоу къэзыгъэлъагъорэмкIэ (кIапщэ, кушъэхапх, чэщдэс, хьанцэгуащ, джэгу, нэмыкIхэри). Класснэ руководительхэмрэ ежь кIэлэеджакIохэмрэ адыгэ хабзэм езыгъаджэрэ кIэлэегъаджэхэм, ятэжъ-янэжъхэм яупчIыжьыхэзэ сценариехэр зэхагъэуцох ыкIи зэнэкъокъухэм зыфагъэхьазыры. Ащ фэдэ зэнэкъокъухэр едгъэкIокIы зыхъукIэ, ны-тыхэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэ къетэгъэблагъэх.\nПIуныгъэ-гъэсэныгъэмкIэ еджэпIэ планым хэт "ХьакIэщыр" мазэ къэс зэрэтшIырэр. АщкIэ пшъэрылъэу зыфэдгъэуцужьырэр кIэлэеджакIохэм адыгагъэр ахэлъэу, адыгэ намысыр къагурыIоу ыкIи зэрахьэшъоу пIугъэнхэр ары, цIыф жъугъэхэри, къуаджэри зыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм гу лъатэныр ыкIи ахэмэ адыгагъэм тетэу хэкIыпIэ къафагъотышъоу егъэсэгъэнхэр ары. "ХьакIэщым" темэу зыщытегущыIэхэрэр зэфэшъхьафых: "Ны – а гущыIэр гущыIэ лъапI", "Жъыгъор тэгъэлъапIэ", "Адыгеир зэкIэми зэдэтиун", "Уиныбджэгъу - уигъундж", "ШIу шIи псым хадз" ыкIи ахэмэ анэмыкIхэр.\n"ХьакIэщэу" "Жъыгъор тэгъэлъапIэ" зыфиIорэр тшIы зэхъум пшъэрылъэу дгъэуцугъэр кIэлэеджакIохэм нахьыжъхэм шъхьэкIафэ афашIын, уасэ афашIын зэрэфаер адыгэ хабзэмкIи адыгагъэмкIи апэрэ Iофыгъоу зэрэщытыр ядгъэшIэнэу ары. Мы хьакIэщыр рекIокIы зэхъум, кIэлэеджакIохэмкIэ нахь гъэшIэгъон хъуным пае инсценировкэ заулэ тэр-тэрэу зэхэдгъэуцуагъэу хэдгъэхьагъэх: къэбархэу адыгэхэм жъыхэр бгым зэрэрадзыхыжьырэр зэрэщагъэтыжьыгъэр, Къоджэбэрдыкъо Мыхьэмэт уIэгъэ хьылъэу щылъэу ятэ къихьанэу къызыраIом, къэтэджи, щытэу къызэрэригъэхьагъэр, гуащэм нысэр зэрэфэмыягъэр. МэщбэшIэ Исхьакъ иусэу "Щыс, тят, щыс" зыфиIори инсценировкэ къашIыгъ. Инэу мы темэм къыдиштэу дгъэфедагъэ Тхьабысымэ Умарэ иорэдэу "Жъыхэм агу хэшъумыгъэкI" зыфиIоу къэбэртэе орэдыIоу Нэфышъ Чэрим къыIорэр.\nМы зигугъу къэтшIыгъэ "ХьакIэщым" икIэух кIэлэеджакIохэм зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх. Ежьхэм ашъхьэкIэ зэрихьылIэгъэ е зэхахыгъэ къэбархэм ягугъу къашIыгъ.\n"Адыгеир зэкIэми зэдэтиун" зыфиIорэ "ХьакIэщым" цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэу Адыгеим исхэм азыфагу зэгурыIоныгъэрэ зэкъошныгъэрэ илъэу зэрэщыIэн фаем кIэлэеджакIохэр фегъасэх. Классэу хэлэжьагъэхэм Адыгеим ис цIыф лъэпкъхэм яшъуашэ, якъашъо, яорэд, яджэгукIэхэр къагъэлъэгъуагъэх.\n"ХьакIэщхэм" гъэпсыкIэ ээфэшъхьафхэр яIэх. Зыр Iэнэ хъурай, адрэр – зэдэгущыIэгъу, ящанэр – къэгъэлъэгъон, яплIанэр – зэIукIэгъу, нэмыкIхэри.\n2008-рэ илъэсым къуаджэу Лэшэпсынэ зытIысыгъэр илъэси 140–рэ зэрэхъугъэр игъэкIотыгъэу хагъэунэфыкIыгъ. МэфэкIым ехъулIэу еджапIэм Iофыгъо гъэнэфагъэхэр пIуныгъэ-гъэсэныгъэм ехьылIагъэу щекIокIыгъэх. А зэпстэуми къахэзгъэщы сшIоигъу научнэ-практическэ конференциеу "Сикъуаджэу, си Лэшэпсын" зыфиIоу еджапIэм щедгъэкIокIыгъэр. Пшъэрылъэу ащ иIагъэхэр: ушэтын IофшIэнхэр я 9-II-рэ классым ис кIэлэеджакIохэм агъэцэкIэшъоу егъэсэгъэнхэр, къызщыхъугъэ чIыпIэр шIу алъэгъоу пIугъэнхэр, лъэпкъым ихъишъэрэ ихабзэрэ нахь куоу ягъэшIэгъэныр.\nКонференциер егъэкIокIыгъэным пае, зэкIэм апэу Положениер зэхэдгъэуцуагъ. ЕджапIэм иIэшъхьэтет иприказкIэ кIэлэеджакIохэри кIэлэегъаджэхэри зэкIэ апэрэ классым щегъэжьагъэу япшIыкIузэнэрэ классым нэсэу конференцием игъэхьазырын шъхьадж иIахь хилъхьагъ. Выставкэм къырахьылIагъэх дэпкъ гъэзетхэр, сурэтхэр, альбомхэр, планшетхэр, стендхэр, макетхэр, IэшIагъэхэр, лъэпкъ чъыгхэр ыкIи нэмыкIхэр. Ахэмэ зэкIэми къуаджэм ихъишъэ, джыдэдэм изытет е къэкIощтым къуаджэр зэралъэгъурэр къагъэлъагъощтыгъэ. Адыгабзэм ыкIи литературэм, адыгэ хабзэм, хъишъэм, урысыбзэм ыкIи литературэм, музыкэм, изобразительнэ искусствэм езыгъаджэхэрэ кIэлэегъаджэхэр конференцием игъэхьазырын ыкIи изещэн апшъэ илъыгъ. Секциищ щыIагъ:\nбзэмрэ литературэмрэ ясекцие топонимхэр къызтекIыгъэхэм, литературэм Iоф дэзышIэхэу чылэм къыдэкIыгъэхэм къащытегущыIагъэх;\nхъишъэмрэ этнографиемрэ ясекцие къуаджэм ихъишъэ, цIыф цIэрыIоу къыдэкIыгъэхэм якъэбархэм щытегущыIагъэх;\nискусствэм ыкIи культурэм ясекцие IэшIагъэ зиIэу чылэм дэсыгъэхэм ыкIи адыгэ искусствэм зиIахь хэзылъхьагъэу чылэм къыдэкIыгъэхэм къащытегущыIагъэх.\nЗэкIэмкIи доклад 22 къырахьылIагъ. Хэлэжьагъэхэм Дипломхэр аратыгъэх. Анахь доклад гъэшIэгъонхэу хагъэунэфыкIыгъэхэм ащыщых "Къушъхьэ лъэпкъыр" (Къушъхьэ Эльдар я 10-рэ класс), "Тикей лъэпкъыр къыздикIыгъэр" (Тикей Рузан-я 9-рэ класс), "Къул Амэрбый ищыIэныгъэ ыкIи итворческэ гъогу" (Тхьапшъокъо Асыет – я 9-рэ класс), "Хъурат Аслъан – мэкъумэщышIэ шIэныгъэхэмкIэ доктор" (Щыщэ Диан – я 9-рэ класс).\nЛэшэпсынэ гурыт еджапIэм мазэ къэс псауныгъэм имафэ щырагъэкIокIы. Ахэмэ ащыщхэм адыгэ кIэлэцIыкIу джэгукIэхэр щызэрагъашIэх ыкIи къыщагъэлъагъох. Мыхэмэ 1-4-рэ классхэм ямызакъоу я 5-8-рэ классхэм арысхэри ахэлажьэх. БлэкIыгъэ илъэс еджэгъум анахь гъэшIэгъонэу хагъэунэфыкIыгъэр я 8-рэ классхэр пэIо зэшIохь зэрэджэгугъэхэр ары.\nАдыгэ хабзэр зехьэгъошIоу зэрэщымытыр гъэнэфагъэ. Сабыйхэр ащ ебгъэсэныр, адыгагъэ ахэплъхьанри джащ фэдэкъабз. Мафэ къэс удэмышъхьахэу пIуныгъэм иIоф удэлэжьэныр ары еджапIэми унагъоми апэрэ пшъэрылъэу яIэр.


Вакцинацием мэхьанэшхо зэриIэр къагурыIон фае — Адыгэ макъ\nВакцинацием мэхьанэшхо зэриIэр къагурыIон фае\nРедактор 26.02.2021 09.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nСанитар-эпидемиологие шапхъэхэр къызэрэдалъытэрэм, зэпахырэ узхэм къытырамыгъэзэжьыным япхыгъэ Iофыгъохэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ренэу ынаIэ атырегъэты.\nЗэпахырэ узхэмкIэ Iофхэм язытет республикэм тIэкIу на-хьышIу зэрэщыхъугъэм емылъытыгъэу коронавирусыр къызэутэлIагъэхэм Урысые Федерацием псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ ыгъэнэфэгъэ шапхъэхэм атетэу ящыкIэгъэ IэпыIэгъур икъоу арагъэгъоты. ЦIыфхэм вакцинэхэр зыхарагъэлъхьаным лъэшэу анаIэ тырагъэты.\n«Коронавирусым зиушъомбгъунымкIэ щынагъо джыри зэрэщыI, вирусым иштаммыкIэхэр хэгъэгум къырахьанхэ алъэкIыщт. Специалистхэм зэралъытэрэмкIэ, Iофхэм язытет нахь дэй мыхъуным ыкIи зэпахырэ узхэм къытырамыгъэзэжьыным апае вакцинэхэр зыхарагъэлъхьан фае. Республикэм исхэм ар къагурыIон ыкIи врачхэм игъо зэралъэгъурэм тетэу прививкэ зарагъэшIын фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦIыфхэр прививкэ зыщашIырэ чIыпIэ 30 республикэм щызэхащагъ. ПстэумкIи Спутник V зыфиIорэм фэдэ вакцинэ 14402-рэ Адыгеим къыIэкIэхьагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Адыгеим ис нэбгырэ 9258-мэ прививкэ зарагъэшIыгъ.\nПредыдущая ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэм защагъэгъозэщт\nСледущая Нэбгыриблым нэсэу къеIыхыгъ


Сабыигъор орэнасыпышIу! | Адыгэ Макъ\nМы гухэлъ ин къабзэм фэлажьэ ыкIи тегъэпсыхьагъ Урысыем и Гупчэ телевидение, НТВ-м, орэдкъэIонымкIэ зэхищэгъэ зэнэкъокъоу «Ты супер!» зыфиIоу кIэлэцIыкIу унэхэм ачIэс еджакIохэм апаер.\nАщ зэкIэ Урысые хэгъэгушхом ит кIэлэцIыкIу унэхэм ыкIи ащ къешIэкIыгъэ субъектхэу (тапэкIэ союзнэ республикэщтыгъэхэу) Азербайджан, Армением, Осетием, Абхъазым, Удмуртием, Молдовэм, Краснодар краим, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэр хэлажьэх. Илъэси 7-м къыщегъэжьагъэу 17-м нэс зыныбжьыхэм орэдкъэIонымкIэ заушэты. Нэбгырэ пэпчъ ымакъэ ыкIи ышъхьэ къырыкIуагъэр зэфэшъхьафы, ауми кIэлэцIыкIу ибэхэу ны-тыхэр чIэзынагъэхэу, ежь иунагъо зимыIэхэр къэралыгъом елъэгъух, къегъэгъунэх, епIух, регъаджэх, цIыфы ешIых. Искусствэм ишэпхъэ лъагэхэмкIэ ахэр щыIакIэу апэкIэ къэтым кIэлэпIухэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэ фапIух. БгъэшIагъо икъурэр нырэ-тырэ зимыIэхэу унагъохэм ащапIухэрэм яхъуапсэхэу, нэпсыбэ езыгъэхырэ кIэлэцIыкIухэм гугъэ IэшIур ренэу къызэраготыр ары. Щэгугъых янэ-ятэхэу ешъоным зыIэпищагъэхэр къэущыжьынхэм, чэщырэ гукIэ ахэм кIэлэцIыкIухэр афэкIох, ягъусэх. Ахэтых мыхэм тхьамыкIагъом ыпкъ къикIэу, узышхом зянэ е зятэ ыхьыгъэхэр, машинэ зэутэкIхэм зигупсэхэр ахэкIодагъэхэр е мэшIолыгъэм зиунэ ыкIи зиунагъо ныкъо-тыкъо ышIыгъэхэр, а зэкIэми ялъытыгъэу ибэ щыIакIэм техьагъэхэр. Ахэр зэкIэ яIуплъэ-теплъэкIи, ягъэпсыкIэ-шIыкIэкIи иныгъэхэу цIыкIу хъужьыгъэм фэдэх. Iуш дэдэх, чыжьэрыплъэх, гукIэгъушIэх, шIошъхъуныгъэ иныр агу илъ. Орэдым цIыфым ыгу гушIуагъор, гугъэ нэфыр къырегъахьэ. ЕтIани хэткIи нафэ, кIэлэцIыкIу унэхэм ачIэс еджакIохэри ежь афэдэхэм ямыхъуапсэхэу, яамалхэм ялъытыгъэу зыкъагъотынымкIэ, искусствэм игъогухэмкIэ щыIэныгъэм фэщэгъэнхэр, ежь ялъэгъожъые тетIупщыхьэгъэнхэр ары мы дунэе орэд зэнэкъокъоу «Ты супер!» зыфиIорэм пшъэрылъэу зэшIуихырэр.\nЗэнэкъокъур мазэ фэдиз хъугъэу макIо, шэмбэт къэс сыхьатыр 20-м къыщегъэжьагъэу 22.30-м нэс щэIэ. Мы зигъо Iофтхьабзэр зигукъэкIхэу, ащ изэхэщэн-зэблэщын хэлэжьагъэ ыкIи хэлажьэрэ пэпчъ шъхьэкIэфэ-лъытэныгъэ ыкIи рэзэныгъэ зыфыуагъэшIы, ар Урысыем иканалэу НТВ-р ыкIи иIофышIэхэр ары.\nДунэе зэнэкъокъоу орэдкъэIонымкIэ «Ты супер!» зыфиIорэм ижюри хэтых Урысыем зэлъашIэрэ иартистхэу Елка, М. Суханкинар, Стас Пьехэ ыкIи композиторэу, продюсерэу В. Дробыш. Ахэр кIэлэцIыкIу пэпчъ хьалэлэу, зафэу, апсэ фащэеу зэрэзекIохэрэм уащэфы. ЦIыф гукIэгъур арба щыIэныгъэм егъашIэм ылъэпсагъэри ылъапсэри! Ау анахь анаIэ зытетыр мэкъэ дэхэ тэрэз зиIэхэр зыIэкIамытIупщынхэр, къызыфащэнхэр ары.\nМы къэтыным угу макIэу римыIонтIыкIэу, хымэ сабый е кIэлэцIыкIу лыузыр къыбнэмысэу уеплъын плъэкIырэп. Ежь кIэлэцIыкIухэр умышIэмэ яунэ шъыпкъэ къикIыгъэхэм фэдэхэу дахэх, шIыгъэх, гушIубзыух, кIочIэгъу зыфырекъужьых. Краснодар краимкIэ мы дунэе орэд зэнэкъокъум нэбгырэ заулэ хэлажьэ. Ахэм ащыщ Юрий Тришиныр, илъэс 12 ыныбжь, ау унагъо горэм, зыпIущтхэм адэжь кIонэу фаеп, щэгугъы ежь ие шъыпкъэхэр къызыхэшхъожьынхэм ыкIи зы хъужьынхэм. Мэкъэ гохь лъэкIыхьагъэ иI ыкIи апэрэ едзыгъо зэнэкъокъум пхырыкIыгъэу лъыкIуатэхэрэм ащыщ. Богдан Козловскэр, баяныр ыIыгъэу зэдиштэу, кIэлэкIэ лъэгъупхъэу сценэм къызэрэтехьагъэм, лъэпкъ орэдыр пщынэмкIэ къыдыригъаIозэ зэригъэжъынчыгъэм гум зырегъэпхъуатэ. Ар артист шъыпкъэ хъунэу фай, къызэриIуагъэмкIэ, джырэкIэ иамал къызэрихьэу орэдхэр къеIох ыкIи баянымкIэ къадырегъаIо. Анахь шIагъор илъэс 16 зыныбжь Богдан иконцертэу къытыгъэхэм ауж Балтийскэ казачествэм зэраштагъэр ары. КIалэр гъэпсыкIашIу, шъо-теплъэ ыкIи нэпэпкъ дах, кинорежиссерэу Ф. Бондарчук ышъхьэкIэ сценэм къытехьи, мы кIэлакIэм имурад зэрэлъыкIуатэрэмкIэ фэгушIуагъ, фильмэу «Притяжение-2» зыфиIорэм хигъэлэжьэнэу зэрэригъэблагъэрэр къыриIуагъ.\nНыр хэтрэ сабыйкIи, цIыф хъугъахэмкIи шъоум фэд — фабэ, нэфы, шъабэ. Ау ащ игукIэгъу хэныгъэхэмкIэ, Хэгъэгур — Ны. Ар къыушыхьатэу, къыгъэшъыпкъэжьэу мы телевизионнэ къэтынэу «Ты супер!» зыфиIорэр гъэпсыгъэ. МакъэмкIэ пхырымыкIыгъэхэ-\nми гушIогъуаби, гукIэгъу ини хагъуатэ, сценэшхом тетынхэ амалыр къаритыгъ, агукIуачIэ нахь егъэпытэ. Нахь дэгъухэр — ахэр ягугъэ фэкIох джы зэралъэкIэу, ар сыда зымыуасэр?!\nЗэлъашIэрэ адыгэ усакIоу Жэнэ Къырымызэ «Орэдыр зигъусэр насыпышIощт!» зэриIуагъэм демыгъэштэн плъэкIырэп. ОрэдымкIэ зэнэкъокъум хэлэжьэрэ пшъэшъэжъые, шъэожъые ыкIи нахь Iэтахъо пэпчъ ежь инасып Iахь мыщ орэдымкIэ къыщынафэмэ, щагъотымэ пшIоигъу, ренэу гукIэ уагот. Каналэу НТВ-м икъэтынэу «Ты супер!» зыфиIорэр кIэлэцIыкIу ибэхэм ящыIэныгъэ гупсэфыным, гугъунчъэным, насыпышIоным, ем сыдигъокIи шIур зэрэтекIощтым ищысэ шъыпкъ, «Гъогу маф!» пстэуми ятэIо.


Автор: Редакция\t/ 07.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Москва щыIагъ, тихэгъэгу икъэлэ шъхьаIэ имэрэу Сергей Собянинымрэ арырэ зэдэгущыIэгъу зэдыряIагъ, зэдэлэжьэныгъэм ехьылIэгъэ Зэзэгъыныгъэм Москва имэрие изал Фыжь щызэдыкIэтхагъэх.\nАдыгеим илIыкIохэм ахэтыгъэх Адыгэ Республикэм ыцIэкIэ Федерацием и Совет хэт Хъопсэрыкъо Мурат, Адыгеим ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу Владислав Резник, Адыгэ Республикэм иофициальнэ лIыкIоу Урысые Федерацием и Президент дэжь щыIэ Трахъо Тимур. Москва и Правительствэ ыцIэкIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх щынэгъончъагъэмрэ информационнэ политикэмрэ яIофыгъохэмкIэ Москва имэр игуадзэу Александр Горбенкэр, джащ фэдэу лъэпкъ политикэмкIэ ыкIи шъолъырхэм азыфагу илъ зэпхыныгъэхэмкIэ къалэу Москва и Департамент ипащэу Николай Сучковыр.\nШъолъырхэм азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм язегъэушъомбгъун ехьылIагъэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх. Москва и Правительствэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ сатыу-экономикэ, научнэ-техническэ ыкIи культурнэ зэдэлэжьэныгъэу азыфагу илъыщтым ехьылIэгъэ Зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэм ягухэлъхэр щыгъэпытэжьыгъэ хъугъэх. Москва имэрэу Сергей Собянинымрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ документым аIапэ кIадзэжьыгъ.\nЛъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ шъолъыритIумэ азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным иамал зэрэщыIэм яцыхьэ зэрэтелъыр Москварэ Адыгеимрэ яIэшъхьэтетхэм къагъэшъыпкъэжьыгъ.\n«Адыгеимрэ Москварэ товарэу зэIэкIагъахьэрэр илъэс къэс нахьыбэ мэхъу, социальнэ, медицинэ, туризмэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ язэпхыныгъэхэр нахь мэпытэх. Республикэм щыпсэухэрэмрэ Москва дэсхэмрэ яфедэ зыхэлъ зэфыщытыкIэхэм тапэкIи хэхъоныгъэ афэхъуным тызкIэтхэгъэ Зэзэгъыныгъэр зэрафэлэжьэщтым сицыхьэ телъ», — къыIуагъ Сергей Собяниным.\n«БэшIагъэ IофшIэн ыкIи къошныгъэ зэфыщытыкIэхэр тазыфагу зилъхэр. Сэ зэрэслъытэрэмкIэ, щыIэныгъэм илъэныкъуабэхэмкIэ тишъолъырхэм язэдэлэжьэныгъэ джыри нахь зызэриушъомбгъущтым сицыхьэ телъ, кIочIакIэ ащ къыхэзылъхьащтхэм непэ тызыкIэтхэгъэ Зэзэгъыныгъэр зэу ащыщ. Проект гъэнэфагъэхэр щыIэ хъунхэмкIэ, товарэу зэIэкIэдгъахьэрэм нахь зиушъомбгъунымкIэ тизэзэгъыныгъэхэм амал къатынэу тэгугъэ. Экономикэм, культурэм, гуманитар лъэныкъохэм хэхъоныгъэ ашIыным бгъуитIуми тифедэ хэлъ, тимурадхэр къызэрэддэхъущтхэми сицыхьэ телъ», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, общественнэ чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ, социальнэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэмкIэ, гъэсэныгъэм епхыгъэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ инновационнэ екIолIакIэхэу, Iофтхьабзэхэу Москва щызэрахьэхэрэр республикэмкIэ гъэшIэгъоных. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, врачхэм яIэпэIэсэныгъэ зэлъягъэшIэгъэнымкIэ, Москва иIэзэпIэ шъхьаIэхэм республикэм щыпсэухэрэм медицинэ IэпыIэгъу къащаратынымкIэ язэдэлэжьэныгъэ мэпытэ. Туризмэм ылъэныкъокIи амалышIухэр зэрэщыIэхэр хагъэунэфыкIыгъ. Адыгеир хэгъэгум ичIыпIэ гъэпсэфыпIэ анахь цIэрыIохэм зыкIэ ащыщ мэхъу. Зэдэлэжьэныгъэм тегъэпсыхьагъэу Москва и Правительствэ туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, лIыкIохэмкIэ зэхъожьынхэмкIэ, кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфын тэрэзэу зэхэщэгъэнымкIэ, зызгъэпсэфырэ цIыфхэм программэ гъэшIэгъонхэр афызэхэщэгъэнхэмкIэ амалыкIэхэр щыIэ мэхъух.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ игъо къафилъэгъугъ инвестиционнэ ыкIи сатыу-экономикэ IофшIэным ихэхъоныгъэкIэ непэ щыIэ амалхэр нахь чаныгъэ хэлъэу агъэфедэнхэу. Адыгеим и АПК экологием ылъэныкъокIэ продукцие къабзэу къаIэкIигъахьэрэр нахьыбэ хъумэ зэрашIоигъор Москва ипащэхэм къыхагъэщыгъ. ХэтэрыкIхэм, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм, щэм хэшIыкIыгъэхэм, адыгэ къуаеу цIэрыIо хъугъэри ахэм зэрахэтэу, япхыгъэу яшIоигъоныгъэхэр къыраIотыкIыгъэх. Мы илъэсым чъэпыогъум Адыгэ Республикэм ипавильонэу гъомылэпхъэ гупчэу «Фуд Сити» зыфиIорэм икъэгъэлъэгъонхэр зыщыкIуагъэхэр ащкIэ къекIунэу алъытагъ.\nПредприниматель IофшIэным кIэгушIунхэм, IофшIэным епхыгъэ зэдэлэжьэныгъэм иамалыкIэхэр къыхэхыгъэнхэм апае зишIуагъэ къэкIощт Iофтхьабзэхэр зэрахьанхэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх. Псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм, спортым, цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм ыкIи нэмыкI Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм анаIэ нахь атырагъэтынэу ащ къыделъытэ. Адыгеим къыщыхъугъэхэу Москва щыпсэухэрэр хэлажьэхэзэ шъолъыритIумэ зэдызэхащэрэ Iофтхьабзэхэр рекIокIых. Адыгеим ищыкIэгъэ специалистхэр гъэхьазырыгъэнхэм пае Москва иапшъэрэ еджапIэхэм бюджет чIыпIэхэр къафыхэгъэкIыгъэнхэмкIэ IофшIэн гъэнэфагъэу зэшIуахырэр лъэкIуатэ. КъызэрэхагъэщыгъэмкIэ, шъолъыритIумэ зэдагъэцэкIэщт проектхэм ащыщхэр зэшIуахыхэу рагъэжьагъ. ГущыIэм пае, республикэм ипащэхэм мы илъэсым Москва, Старый Арбатым сурэткъэгъэлъэгъуапIэу «Открой для себя Адыгею!» зыфиIорэр щызэхащэгъагъ. 2022-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкур илъэси 100 зэрэхъурэм епхыгъэу Адыгэ Республикэм и Мафэхэр Москва щызэхащэнхэу рахъухьагъ, лъэныкъуитIуми ялIыкIохэр зыхэлэжьэщтхэ культурнэ Iофтхьэбзабэ ащ щызэшIуахыщт.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, рахъухьагъэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае лъэныкъо пстэухэмкIи зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу, яшIоигъоныгъэхэр, игъоу алъэгъухэрэр къыдалъытэхэзэ, язэдэлэжьэныгъэ лъагъэкIотэн фае.


Республика Адыгея - Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Щылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\nЩылэ мазэм и 1-р – ИлъэсыкI\n2020-рэ илъэсыкIэу къихьэрэм фэшI тышъуфэгушIо!\nМы мэфэкIыр щыIэныгъэм ичэзыукIэ ублагъэ зэрэхъурэм итамыгъэу ренэу щытыгъ ыкIи щыт. ИлъэсыкIэм ехъулIэу кIэуххэр зэфэтхьысыжьхэу, блэкIыгъэ хъугъэ-шIагъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьхэу, къэкIощт лъэхъанымкIэ гухэлъхэр итхъухьэхэу щыт.\n2019-рэ илъэсэу икIырэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ республикэм гъэхъэгъэ макIэп ышIыгъэр. Адыгеим ихэхъоныгъэкIэ, цIыфхэм яфэшъошэ щыIакIэ яIэнымкIэ зэшIотхын фаеу тапэ илъхэм ахэр лъэпсэшIу афэхъущтых.\n2020-рэ илъэсэу къихьэрэр шIуагъэ къэзытыщт гъэпсын IофшIэнхэмкIэ зэрэбаищтым тицыхьэ телъ. Тызэгъусэмэ, сыд фэдэрэ пшъэрылъи зэшIотхышъущт, гухэлъэу итхъухьагъэхэри щыIэныгъэм щыпхырытщышъущтых. Республикэм щыпсэухэрэм гуетыныгъэу ахэлъым, тигупсэ Адыгеир джыри нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъуным зэкIэми тызэрэдэлажьэрэм ащкIэ яшIогъэшхо къэкIощт.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, зэкIэми тышъуфэлъаIо псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэнэу, шъуиунагъохэм рэхьатныгъэ арылъынэу, дунаир мамырэу, шъуигухэлъ дахэхэр къыжъудэхъухэу шъупсэунэу! 2020-рэ илъэсыкIэм насыпрэ гушIуагъорэ къышъуферэхь!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу, Урысые политическэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ исекретарэу КъумпIыл Мурат


ЦIыфхэм IэпыIэгъу афэхъущтых | Адыгэ Макъ\nЦIыфхэм IэпыIэгъу афэхъущтых\nАвтор: Редакция\t/ 10.03.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат тыгъуасэ цIыфхэр ригъэблэгъагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зилъэIу е зигумэкIыгъо къыфэзыгъэзэгъэ нэбгыриблымэ яIофыгъохэр мы мафэм зэшIохыгъэхэ хъугъэ. ГущыIэм пае, Джэджэ районым иселоу Сергиевскэм щыпсэурэ бзылъфыгъэу, зизакъоу сабыиплI зыпIурэм иунэ гъэцэкIэжьынхэр ришIылIэнхэмкIэ IэпыIэгъу къыфэхъунхэу пащэхэм закъыфигъэзагъ. Район администрацием зэрилъытагъэмкIэ, псэупIэр аварийнэу щыт. КъумпIыл Мурат мы гумэкIыгъом социальнэ мэхьанэ зэриIэр къыхигъэщыгъ ыкIи ар дэгъэзыжьыгъэнымкIэ бзылъфыгъэм IэпыIэгъу зэрэфэхъущтхэр риIуагъ. АщкIэ район администрацием, профильнэ министерствэм пшъэрылъхэр афишIыгъэх.\nМыекъуапэ щыпсэурэ бзылъфыгъэу сабыибэ зиIэм къытефэрэ чIыгу Iахьыр къыратынымкIэ IэпыIэгъум щыгугъэу АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм зыкъыфигъэзагъ. Мыщ фэдэ унагъохэм яшIуагъэ арагъэкIыныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр КъумпIыл Мурат къыхигъэщызэ, амалэу щыIэмкIэ IэпыIэгъу зэрэфэхъущтхэмкIэ бзылъфыгъэр ыгъэгугъагъ. Джащ фэдэу приемым къекIолIэгъэ нэбгыритIумэ чIыгу Iахьхэр ящыкIагъэхэу пащэм зыкъыфагъэзагъ. Зым унэе хъызмэтыр къызэIуихынымкIэ, адрэм былымхэр щихъунхэмкIэ чIыгур агъэфедэн гухэлъ яIэу къаIуагъ. Ахэм яIофхэр зэхэфыгъэнхэм фэшI ищыкIэгъэ унашъохэр ашIыщтых. Тикъэлэ шъхьаIэ дэс бзылъфыгъэм Мыекъуапэ ирайон цIыкIоу Михайловым щыпсэухэрэм ясоциальнэ гумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэм иIофыгъо зэIукIэгъум къыщиIэтыгъ. Транспортыр къызыщыуцущт чIыпIэхэм ягъэпсын, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм, нэмыкI лъэныкъохэм язэшIохын ар къащыуцугъ. А пстэури дэгъэзыжьыгъэнхэм анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр КъумпIыл Мурат къыIуагъ, мы чIыпIэ дэдэм структурэ зэфэшъхьафхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх. 2016-рэ илъэсым апшъэрэ еджапIэр къэзыухыгъэ кIэлакIэм IофшIэпIэ чIыпIэ ымыгъотэу пащэхэм закъыфигъэзагъ, ащи IэпыIэгъу фэхъущтхэу раIуагъ.


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ хэлэжьагъ\nОшIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ гумэкIыгъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ къэралыгъо системэ зыкIым илIыкIохэм я Урысые зэIукIэу 2017-рэ илъэсым цIыфхэм якъэухъумэнкIэ Iофтхьабзэхэу зэрахьагъэхэм якIэуххэр зыщызэфахьысыжьыгъэхэм ыкIи 2018-рэ илъэсымкIэ пшъэрылъхэр зыщагъэнэфагъэхэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат хэлэжьагъ.\nМосковскэ хэкум Правительствэм и Унэу итым зэIукIэр щырекIокIыгъ. Ащ иIофшIэн хэлэжьагъэх Урысые Федерацием и Президент и Администрацие, Урысые Федерацием и Правительствэ, Урысыем и Федеральнэ ЗэIукIэ, Урысые Федерацием щынэгъончъагъэмкIэ и Совет, гъэцэкIэкIо хабзэм ифедеральнэ къулыкъухэм, Урысые Федерацием ишъолъырхэм ялIыкIохэр, Урысыем ошIэ-дэмышIагъэ IофхэмкIэ и Министерствэ игупчэ аппарат ипащэхэр, а министерствэм дэжь щызэхэщэгъэ Общественнэ ыкIи Эксперт советхэм ахэтхэр, ведомствэм иструктурнэ подразделениехэм япащэхэр.\nIофтхьабзэр къызэIуихыгъ Урысыем и МЧС ипащэу Владимир Пучковым. Министрэм къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсэу икIыгъэм къэралыгъо системэм хэхьэрэ чIыпIэ ыкIи функциональнэ системэ гуадзэхэм ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэмкIэ Iофышхо зэшIуахыгъ.\n«ЧIыпIэ хабзэм илIыкIохэм, мэшIогъэкIуасэхэм, медицинэм иIофышIэхэм, чIыпIэ зэжъу ифэгъэ цIыфхэм якъэгъэнэжьын дэлажьэхэрэм, полицейскэхэм ыкIи нэмыкI къулыкъухэм акIуачIэ зэхэлъэу 2017-рэ илъэсым ошIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэу, гумэкIыгъохэу къыкъокIыгъэхэм якIэуххэр дагъэзыжьынхэ алъэкIыгъ, цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм епхыгъэ Iофыгъохэри зэшIуахыгъэх», — къыIуагъ Владимир Пучковым.\nМы зэIукIэм къыщыхагъэщыгъ Адыгеим ичIыпIэ подсистемэ 2017-рэ илъэсым псыр къазыкIаом шIуагъэ хэлъэу Iофтхьабзэхэр зэрэзэрихьагъэхэр. МЧС-м иминистрэу Владимир Пучковым къыхигъэщыгъ ежь ышъхьэкIэ КъумпIыл Мурат цIыфхэм ящынэгъончъагъэ иIахь зэрэхишIыхьагъэр ыкIи Адыгеим и ЛIышъхьэ къэралыгъо наградэр къыритыжьыгъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын: 2017-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм Адыгэ Республикэм имуниципальнэ образовании 4-мэ япсэупIэ 14-мэ псыр къакIэогъагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ иунашъокIэ сомэ миллиони 9,2-рэ мылъку IэпыIэгъу зэрар зыхьыгъэ унагъохэм аратыгъагъ. Джащ фэдэу Урысые Федерацием и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд щыщэу зэтыгъо ахъщэ IэпыIэгъу сомэ миллиони 123-рэ къафатIупщыгъагъ, гумэкIыгъом икIэуххэм ядэгъэзыжьынкIэ къызфагъэфедэнэу.\nОшIэ-дэмышIагъэ зыхэлъ тхьамыкIагъохэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэм якIэуххэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ чIыпIэ къулыкъоу Адыгэ Республикэм щыIэм Iофэу ышIэрэм икIэуххэр бэмышIэу Мыекъуапэ щызэфахьысыжьыгъэх. Джащыгъум Адыгеим и ЛIышъхьэ структурэ гъэнэфагъэхэм япащэхэм пшъэрылъ къафишIыгъагъ псыр къыдэмыкIыным, цIыфхэм зэрар амыхьыным афытегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэр зэшIуахынхэу. Анахьэу ахэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр къуладжэхэр игъом укъэбзыгъэнхэр, дамбэхэр гъэпытэгъэнхэр, къулыкъу зэфэшъхьафхэм зэгурыIоныгъэ-зэдэлэжьэныгъэу азыфагу илъыр нахь гъэпытэгъэныр.\n«ТапэкIэ ащ фэдэ гумэкIыгъо къэмыхъужьыным, амал зэриIэкIэ цIыфхэр щынэгъончъэу псэунхэм апае зэкIэ тфэлъэкIыщтыр тшIэн фае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим ащ фэдэ къулыкъухэм яIофшIэн нахь тэрэзэу зэхэщэгъэным инэу анаIэ щытырагъэты. Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм къапкъырыкIыхэзэ, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ епхыгъэ Iофтхьабзэхэр чэзыу-чэзыоу зэшIуахых. Мы аужырэ илъэси 5-м машIом нахь макIэу зыкъыщиштагъ, псыуцупIэхэм ыкIи гъогухэм къатехъухьэрэ тхьамыкIагъохэм ахэкIуадэхэрэм япчъагъи къыкIичыгъ. «Система-112-р» зыфиIорэм изэхэщэнкIэ IофшIэныр лъэкIуатэ.


1992-рэ илъэсым къыщыублагъ мы мэфэкIыр зыщыIэр. РСФСР-м икъэралыгъо суверенитет фэгъэхьыгъэ Декларациер заштэгъэ мафэр Урысыем щыхагъэунэфыкIынэу рагъэжьэгъагъ, 2002-рэ илъэсым Урысыем и Мафэ ашIыжьыгъ.\nИлъэсыбэхэм а мэфэкIыр къыздикIыгъэр бэмэ къагурымыIоу, ау зыгъэпсэфыгъо мафэу зэрэщытым къыхэкIыкIэ, зэрищыкIагъэм тетэу хагъэунэфыкIыгъ. А мафэм ыцIи «Урысыем ишъхьафитыныгъэ и Мафэу» бэмэ къаIощтыгъ. Непэ мэфэкIыр зыфэдэми ыцIи пстэури ащыгъуазэх, ащ зебгъэушъомбгъоу укъытегущыIэн ищыкIэгъэжьэп.\nУрысыем и Мафэ щыIэным лъапсэ фэхъугъэ хъугъэ-шIагъэхэм зэхъокIыныгъэу къыздахьыгъэхэр къэралыгъом къызэрыкIоу къызэпичыгъэхэп. 1990-рэ илъэсхэр зыфэдагъэхэр ахэм къахиубытагъэхэм дэгъоу къашIэжьы. ЦIыфхэр ащ фэдэ зэхъокIыныгъэхэм афэхьазырыгъэхэп, зыпкъитыныгъэ щыIагъэп, зэо-зэпэуцужьхэр субъектхэм ащыщхэм къарытаджэщтыгъэх, терроризмэм, нэмыкI бзэджэшIэгъэ хьылъэхэм заушъомбгъущтыгъ…\nНепэ тызымыгъэрэзабэ щыIэныгъэм хэтэлъагъоми, джа илъэсхэр зыфэдагъэхэр къыдэплъытэхэмэ, нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэу фэхъугъэхэр къыхэмыгъэщынхэ плъэкIыщтэп. Анахь шъхьаIэр а лъэхъаным егъэпшагъэмэ, экономикэм хэхъоныгъэ инхэр зэришIыгъэхэр ары.\nЭкспертхэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, 1990-рэ илъэсхэм къэралыгъом чIыфэшхоу телъымрэ инфляциемрэ гумэкIыгъо шъхьаIэу иIагъэхэр. Аужырэ илъэс 16 — 18-м мы Iофыгъохэр дэгъэзыжьыгъэ хъугъэ, инфляциер 2017-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ къызэратыгъагъэмкIэ, проценти 2,5-м нэсэу къеIыхыгъ, къэралыгъом чIыфэу телъыри проценти 3-м къехъужьырэп.\nЭкономикэр нахьышIу зэрэхъугъэм ишыхьат бизнес инми, гурытми, цIыкIуми зызэраушъомбгъурэр, хъызмэтшIапIэхэр нахьыбэ зэрэхъухэрэр. ГущыIэм пае, промышленностым, 2000-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2017-рэ илъэсым нэс пштэмэ, къыдигъэкIырэм процент 55,4-рэ хигъэхъуагъ. Ащ фэдэ хэхъоныгъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэмкIэ гумэкIыгъоу щыIагъэри дагъэзыжьыгъ. 1990-рэ илъэсхэм IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэхэм япчъагъэ проценти 10,6-рэ хъущтыгъэмэ, непэ проценти 5-м къэсыгъ.\nИнвесторхэмкIи аужырэ илъэси 10 — 15-м Урысыер нахь хъопсагъо хъугъэ. Санкциехэм апкъ къикIыкIэ къэралыгъом къиныгъо зэфэшъхьафхэр иIэ хъугъэхэми, инвестициеу къыхалъхьэрэр фэди 2,5-кIэ нахьыбэ хъугъэу гупчэ СМИ-м къаты.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэу ышIыгъэхэр нэрылъэгъух. Тыгу къэтэжъугъэгъэкIыжь колхоз зэхэзыжьыгъэхэм къагъэнэгъэ чIыгоу зыпарэми ымыгъэфедэу, цIыраоу щылъыгъэхэр, улэжьын умылъэкIыщтэу зыфаIощтыгъэхэр. Непэ мары тиреспубликэ изакъоу пштэмэ, амылэжьэу чIыгу гектар илъыжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. 2000-рэ илъэсым лэжьыгъэ тонн миллион 65-м ехъу Урысыем щыIуахыжьыгъагъ. 2017-рэ илъэсым а пчъагъэр миллиони 140-м нэсыгъ. Коцыр IэкIыб къэралхэм анахьыбэу аIэкIэзыгъахьэхэрэм ащыщ Урысыер. Къэралыгъо программэ зэфэшъхьафэу щыIэхэм къадыхэлъытэгъэ IэпыIэгъоу мэкъумэщ хъызмэтым щылажьэмэ зышIоигъохэм е езыгъэжьэгъахэхэм къаратыхэрэм яшIуагъэкIэ, ар мылъку къэкIуапIэу къыхэзыхыхэрэм япчъагъэ илъэс къэс нахьыбэ мэхъу.\nМедицинэм хэхъоныгъэ инхэр зэришIыгъэхэм, непэ ащ лъэкIышхо иIэ зэрэхъугъэм, технологиякIэхэр зэрэщагъэфедэхэрэм демыгъэштэн плъэкIыщтэп. Экспертхэм къызэрэхагъэщырэмкIэ, 2000-рэ илъэсым медицинэм сомэ миллиард 204-м ехъу халъхьэгъагъэр. 2017-рэ илъэсым а пчъагъэр сомэ триллионищым нагъэсыгъ. Ащ фэдэу мылъкушхо зэрэхалъхьагъэм ишIуагъэкIэ, медицинэм епхыгъэ учреждениехэр ящыкIэгъэ оборудование дэгъухэмкIэ зэтегъэпсыхьагъэхэ хъугъэ. Технологие пэрытхэр зыщагъэфедэхэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфхэм нахь алъыIэсы хъугъэ. ГущыIэм пае, 2005-рэ илъэсым ащ фэдэ IэпыIэгъу зэратыгъагъэр нэбгырэ мин 60-мэ, 2017-рэ илъэсым нэбгырэ мин 960-м ехъугъ. НахьыпэкIэ ащ фэдэ IэпыIэгъу къыуатыным пае Урысыем икъэлэ шъхьаIэ укIон фэягъэмэ, джы субъектхэм ащыщыбэхэм IэзэпIэ гупчэшхохэу амалышхохэр зиIэхэр къащызэIуахыгъэх. ЫпкIэ хэмылъэу непэ диспансеризациер пкIун плъэкIыщт. Сымэджэщхэр гъэкIэжьыгъэ хъугъэх, кIэу къызэIуахыгъэри, джыри ашIырэри макIэп, непэрэ лъэхъаным диштэрэ оборудованиемкIэ зэкIэри зэтегъэпсыхьагъэх.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмкIэ гумэкIыгъоу къэралыгъом илъыгъэр тыгу къэтэжъугъэгъэкIыжь. Непэ ащ фэдэ Iоф щыIэжьэп. ГущыIэм пае, 2012-рэ илъэсым чIыпIэ мин 800 фэдиз кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм къащатыгъагъ ыкIи процент 64-м ехъоу а Iофыгъор дэгъэзыжьыгъэ хъугъагъэ. 2017-рэ илъэсым проценти 100-у ар зэшIохыгъэ хъугъэ, субъектхэм ащ фэдэ чэзыухэр яIэжьхэп. Гъэсэныгъэм, шIэныгъэм, культурэм, спортым алъэныкъокIэ хэхъоныгъэу щыIэхэр гурыт ыкIи спорт еджэпIакIэу къашIыхэрэм, культурэм и Унэу агъэкIэжьхэрэм, музееу къызэIуахыхэрэм, нэмыкIыбэхэм къаушыхьаты.\nНэмыкIэу зигугъу къэпшIын плъэкIыщтыр бэ. Мэкъуогъум и 12 мэфэкI мафэр щыIэ зыхъугъэм къыщыублагъэу къэралыгъом хэхъоныгъэу ышIыгъэр зы тхыгъэкIэ къэпIон плъэкIыщтэп, ащ фэдэ пшъэрылъи зыфэдгъэуцужьырэп. Къыхэдгъэщмэ тшIоигъор, сыд фэдизэу непэ щыIакIэр къинэу тэIоми, шIуагъэу хэлъыр зэрэмымакIэр зэрэнэрылъэгъур ары.


Апэрэ къекIокIыгъор аухыгъ — Адыгэ макъ\nАпэрэ къекIокIыгъор аухыгъ\nРедактор 26.11.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nХэгъэгум футболымкIэ иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъум хэлэжьэрэ командэхэм шэкIогъум и 21 — 23-м я 15-рэ зэIукIэгъухэр яIагъэх.\n«Краснодар» — «Тамбов» — 1:0, «Ахмат» — «Зенит» — 2:2, «Спартак» — «Динамо» — 1:1, «Локомотив» — «Арсенал» — 1:0, ЦСКА — «Шъачэ» — 1:1, «Ротор» — «Урал» — 0:0, «Рубин» — «Ростов» — 0:2.\n«Локомотив» иешIакIоу Антон Миранчук я 72-рэ такъикъым пенальтикIэ «Арсенал» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. «Краснодар» хэтэу Кабеллэ ухъумакIохэм аIэкIэкIи, «Тамбов» икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ. «Локомотив» ыкIи «Краснодар» 1:0-у текIоныгъэр къыдахыгъ.\nПчъагъэр зэфэдэу ешIэгъуи 4 аухыгъ. «Динамэм» иешIакIоу Скопинцевым я 79-рэ такъикъым хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. «Спартак» иешIакIоу Зобниныр ухъумакIохэм аIэкIэкIи, лъэшэу зэогъэ Iэгуаор къэлэпчъэIутэу Шуниным къызэкIидзэжьыгъ, ау ятIонэрэу Зобниныр къэлапчъэм зыдаом, Шуниныр амалынчъэу къэлъэгъуагъ — 1:1.\nЦСКА-р «Шъачэм» текIон ылъэкIыгъэп — 1:1.\nКомандэхэм яешIакIэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэхъух. Апэ ишъыгъэ команди 10-р зыфэбанэрэр тэшIэ, ауж къинэхэрэм ягумэкIхэри къыдгурэIох. 2020 — 2021-рэ илъэс ешIэгъум иапэрэ къекIокIыгъо аухыгъ.\n1. ЦСКА — 32\n2. «Зенит» — 31\n3. «Спартак» — 29\n4. «Динамо» — 27\n5. «Ростов» — 26\n6. «Шъачэ» — 24\n7. «Ахмат» — 24\n8. «Локомотив» — 24\n9. «Краснодар» — 21\n10. «Рубин» — 21\n11. «Урал» — 16\n12. «Химки» — 15\n13. «Арсенал» — 13\n14. «Тамбов» — 12\n15. «Ротор» — 8\n16. «Уфа» — 7.\nЯ 16-рэ ешIэгъухэр\n«Спартак» — «Ротор».\nПредыдущая Öğrencileri tebrik etti\nСледущая Мыекъуапэ ыуж Кострома


Унэгъо лъачIэм къыфегъэзэжьы — Адыгэ макъ\nРедактор 13.09.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nШIэныгъэ зэфэшъхьафхэр зэзыгъэгъотыгъэ, ахэр зыгъэфедэгъэхэ цIыфэу къэралыгъо шIухьафтынхэр бэу къызфагъэшъошагъэр шапсыгъэ къоджэ цIыкIум дэсэу дэжъые къышыпэу, сэнашъхьэр къыупкIыхьэу е унашъхьэр ыгъэцэкIэжьэу къызшIобгъэшIыныр псынкIагъоп. Ау ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу чылэм дэсыгъэу, IофшIэкIо унагъом щагъэсагъэу, янэ-ятэхэм алъыплъэзэ къэтэджыгъэм ащ фэдэхэр зэригъэцакIэхэрэр бгъэшIэгъонэу щытэп. Ары Дамир чылэр шIу зыкIилъэгъурэр, мыщ щэрэхьаты, зыщегъэпсэфы, егъашIэм дэсыгъэм фэдэу унэгъо Iофхэр егъэцакIэх.\n— Тянэрэ тятэрэ ашIэрэм тыкIырыплъызэ тыкъэтэджыгъ. Ахэм зэрашIырэм фэдэу тэри кIэтшIыкIыжьыщтыгъ, IэпыIэгъу тафэхъущтыгъ. Iофым тызэрипсыхьагъэм инэу ишIуагъэ къытэкIыжьыгъ. Къиныгъохэм уащымыщынэнэу, узшъхьамысыжьынэу, Iофэу епхьыжьагъэр ыкIэм нэбгъэсынэу IофшIэным уфегъасэ. Ау тятэ Iофыр ныкъуашIэу къыгъэнагъэу къыхэкIыгъэп, тэри ащ тыфигъасэщтыгъ, — къеIуатэ Дамир. — Сыгу къэкIыжьы мэзым пхъащэ сызэрэзыдищэгъагъэр. Ащыгъум сыкIэлэ дэдагъ. КъэтшIыхьащт чэум хэдгъэуцощт пкъэухэр къэтщэнхэ фэягъэ. Чъыгыпкъыр зызэгуеут ужым ощ онтэгъур къысфищэигъ. Ежьым гъучI псыгъо кIакор лъигъэкIуатэмэ, сэ ащ ышъхьагъкIэ сыкъеозэ, чъыгыр нахь жъгъэеу зэхэтыутын фэягъэ. Сыкъэщтагъ, гъучIым тесымыгъафэу сятэ ыIэ сеоным сытещыныхьэщтыгъ. ЦIыкIоу сеомэ, «Адэ къарыу уиIэба?» ыIонышъ, щхыпцIын ылъэкIыщтыгъ. Ащыгъум къысиIуагъэр дэгъоу згъэцэкIэгъагъэ, ау сятэ сызэриушэтыгъагъэр сщыгъупшэжьырэп…\nДамир бэрэ ыгу илъыгъ репрессиехэм яунагъо ахафи илъэс къинхэр зэрэзэпачыгъэхэр. Ятэу Юсыф, лажьи-хьакъи имыIэу, икъоджэгъухэу Казахстан ащэгъагъэхэм ахэфэгъагъ. Хэти шъхьасыщтыгъэхэп, сабыйхэр, нэжъ-Iужъхэр, унагъом исхэр зэкIэ дащыщтыгъэх. Шапсыгъэ лъэпкъ цIыкIумкIэ ар тхьамыкIэгъо шъыпкъагъ. ЦIыфхэм къяжэщтыгъэр гъаблэр, чъыIэр, узхэр арыгъэх. Бэп ащ фэдэ къинышхом псаоу къыхэкIыжьыгъэр. Юсыфрэ ишъхьэгъусэрэ якIэлитIу (Дамиррэ Мэдинэрэ) ягъусэхэу зэо ужым ячылэ къагъэзэжьын алъэкIыгъ.\nКIалэхэр дэгъоу еджагъэх, сэнэхьат дэгъухэри къыхахыгъэх. Мэдинэ илъэс 35-рэ дзэ журналистикэм фэлэжьагъ, полковник хъугъэу, СССР-м хэгъэгур къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ идзэ тхылъ тедзапIэ заом фэгъэхьыгъэ литературэмкIэ иредакцие иредактор шъхьаIэ игуадзэу Iоф ышIэзэ отставкэм кIогъагъэ.\nДамир ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу зэфагъэ хэлъыгъ. Ащ елъытыгъэу исэнэхьати къыхихыгъ, юристэу еджагъ. Зэфагъэ хэлъэу узекIо зэпытыныр сыдигъуи псынкIэп. Ау хэбзэнчъагъэ хэлъэу зекIохэрэм уябэныныри зэрэмыIэшIэхыр икъоу къыгурыIуагъэу щытыгъ.\n— ЦIыфхэм, уиIахьылхэм, о пшъхьэкIэ уагъэпыутэу, укъырамыдзэу, хэбзэнчъэу къызэрэбдэзекIохэрэм упэуцужьыным уфимытыныр хьазаб, — еIо Дамир. – Къин хэфэгъэ цIыфым удеIэнэу, уишIуагъэ ебгъэкIынэу фитыныгъэ уимыIэмэ шъхьакIо мэхъу. Сэ хэгъэгум илъ юриспруденцием ыпашъхьэ ит Iофыгъо инхэм хэкIыпIэ къафэзыгъотхэрэм сызахэфэр ары тиунагъуи, тилъэпкъи зэрагъэцIыкIугъагъэхэр нахь зысщыгъупшагъэр.\nШIэныгъэ зэфэшъхьафхэр мыпшъыжьэу зэригъэгъотыгъэх, Iофыгъо къинхэр зэрэзэхэпфыщтхэм язэгъэшIэн охътабэ тыригъэкIодагъ. Тарихъым, политикэм, социальнэ ыкIи культурнэ зэхъокIыныгъэхэм апылъ политикэр зэрэзэхащэрэр ышIэ шIоигъуагъ.\nДамир къызхэкIыгъэ шапсыгъэ лъэпкъри зы лъэпкъэу нэмыкI пстэумэ зэрахэтыр, адрэхэм афэдэу шъхьэкIэфагъи, шъхьафитныгъи зэрифэшъуашэхэр къыхигъэщыным пае ылъэкъуацIэ зэблихъугъагъ, ар лъэпкъым зэреджэхэрэ цIэм фэдагъ – Шапсыгъ. Джары шIэныгъэлэжьхэм Дамир зэрашIэрэри – Шапсыгъэ Дамир (ылъэкъоцIэ шъыпкъэр КIакIыхъу).\nДамир Ростовскэ къэралыгъо университетым июридическэ факультет къыухыгъ. ШIэныгъэхэмкIэ доктор хъугъэ, профессор, тхылъхэр къыдигъэкIыгъэх, шъэ пчъагъэ хъухэу итхыгъэхэр къыхаутыгъэх. Илъэс 50-м ехъурэ къэралыгъомрэ цIыфхэмрэ (обществэмрэ) язэфыщытыкIэхэм зэфагъэ зэрахэлъын фаем Iоф дишIагъ.\nНэужым илъэс пчъагъэрэ Урысыем и Къыблэ шъолъыр ит анахь апшъэрэ еджэпIэ иным – Къэралыгъо къулыкъумкIэ Темыр-Кавказ академием июридическэ институт ипэщагъ. Ежьыр ышъхьэкIэ зыхэлэжьэгъэ Iофыгъохэм ащыщэу нахь зэрэзыфэрэзэжьыр лъэпкъхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ проектэу «Всеобщая хартия прав народов» зыфиIорэм игъэхьазырын илъэсыбэ зэрэтыригъэкIодагъэр ары.\nХэбзэ Iофэу ыгъэцэкIагъэхэм афэшъхьафэу нэмыкIэу зыдэлэжьагъэми ягугъу Дамир къышIыгъ:\n— БэшIагъэу Кавказым щыпсэурэ лъэпкъхэм яфитыныгъэхэм язэгъэшIэнрэ язэхэфынрэ сапылъ. Наукэм ылъэныкъокIэ джыри ар икъоу зэхэмыфыгъэ Iофыгъо гъэшIэгъонэу сэлъытэ, шIэныгъэлэжьхэри икъоу дэлэжьагъэхэп, арышъ, ащ мэхьанэшхо тэркIэ иI.\nШапсыгъэ Дамиррэ Iоф зыдишIагъэхэмрэ зэгъусэхэу проект ин агъэцэкIагъ, томыбэ хъоу «Антология памятников права народов Кавказа» зыфиIорэ тхылъыр къыдагъэкIыгъ. Ащ фэдэ IофшIэгъэ ин зэрэдунаеу къыщыдамыгъэкIыгъэу шIэныгъэлэжьхэм алъытэ. Ар зыгъэхьазырыгъэхэм ижъырэ зэманхэм къащегъэжьагъэу джырэ лъэхъаным нэс Темыр Кавказым исыгъэ лъэпкъхэм яфитыныгъэхэмрэ яхабзэхэмрэ афэгъэхьыгъэу атхыгъэ тхылъ пстэури, амытхыгъэгъэ унашъохэри чIыпIэрысхэм зэрагъэфедэщтыгъэр къыраIотыкIы.\nДамир игъашIэ зэрэщытэу шIэныгъэм ритыгъ. Уахътэр фикъурэп, зыгъэпсэфыгъуи иIэп. Ау унагъор зэкIэмэ апшъэу зэрэщытри щыгъупшэрэп. Къызщыхъугъэ чIыгужъыр ыгу пыкIырэп, илъэсым плIэ Тхьагъапшъэ къэкIо. Мыщ янэ-ятэхэм яхапIэ, иIахьылхэр, иныбджэгъухэр дэсых. Ахэм ахэкIыжьэу зыщыпсэурэ къалэу Ростов кIожьы зыхъукIэ, къуаджэм ыгу къыщинэрэм фэд.\n«Тхьагъапшъэ щымыIэмэ, адрэ пстэумэ мэхьанэ ямыIэжьэу мэхъу, — еIо Дамир. – Ар къызгурыIощтхэр ихэгъэгу цIыкIу пэчыжьэу псэухэрэр ары. Чылэм укъэкIоным охътабэ ехьы ыкIи къин, ау укъызыскIэ, гум хэпкIэгъэ чIыпIэу чIышъхьашъом тетым иIэшIугъэ зыпфэмыгъэшхэкIыжьэу зыхэошIэ.\nАнахьэу Дамир чылэм зыщыгупсэфырэр ишъхьэгъусэу Тэмарэрэ илъфыгъэхэу Маретрэ Мадинэрэ игъусэхэ зыхъукIэ ары. Исабыйхэр ежь фэдэ хъугъэх, тIури юристых, апшъэрэ еджапIэхэр къаухыгъэх.\nДамир чылэм зыщигъэпсэфынэу ары къызкIакIорэр. Ащ «игъэпсэфыпIэ чIыпIэ» хъухэрэр чъыгхэр, хатэр, унэ ныкъошIыр арых. Хэти фикъун Iоф чылэм дэлъ зэпыт, оуиер уухыгъэмэ, уигъунэгъу дэIэпыI. Чылэ Iофым ныбжьыр, тетыгъор, гъэшIуагъэр, IэнатIэр зэхидзырэп. Арэущтэу щытми, къоджэ Iофхэр, чIыгум удэлэжьэныр агъэлъапIэхэу хабзэ. Ау сыдми цIыфхэм ар нэу тызгъашхэрэм фагъадэрэп. Къуаджэм дэсэу гъаблэм ыгъэлIэн ылъэкIыщт закъохэр шъхьахынэ-ерыуаджэхэр арых. Дамир къызэриIоу, арэп янэ-ятэхэм якIэлэгъум ежьхэр зыфагъэсагъэхэр.\nПредыдущая Япсауныгъэ фэсакъых\nСледущая Мыекъуапэ щагъэпсыщт


Узыгъэгушхорэ ныбжьыкI — Адыгэ макъ\nЖъоныгъуакIэм и 10-м къыщыублагъэу и 16-м нэс «Шъолъыр зэдэгущыIэгъум иеджапI» зыфиIорэ урысые проектыр Адыгэ Республикэм щылэжьагъ.\nАщ кIэщакIо фэхъугъэр Адыгеим иныбжьыкIэ лIыкIо гъэIорышIапIэу Москва дэтыр ары.\nМы зэхахьэр зызэхащагъэр илъэсищ нахь мыхъугъэми, чанэу зыкъыгъэлъэгъонэу игъо ифагъ, ыгъэцэкIэгъэ проектхэм ащыщ ныбжьыкIэ IофхэмкIэ Урысые агентствэм игрант къызэрэдихыгъэр. Сомэ миллионэу къафагъэшъошагъэмкIэ «Шъолъыр зэдэгущыIэгъум иеджапIэ» Адыгеим щызахащагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу Москва дэт апшъэрэ еджэпIэ анахь дэгъухэм ащеджэрэ студент 25-рэ тишъолъыр къэкIогъагъ ыкIи тхьамафэм къыкIоцI гъэцэкIэкIо хэбзэ IофышIэхэм зэIукIэгъу зэфэшъхьафхэр адыряIагъэх. Мы проектым ныбжьыкIэхэм шIуагъэу къафихьыгъэмрэ хэбзэ къулыкъухэм шъхьапэу хахыгъэмрэ афэгъэхьыгъэу Iофтхьабзэр зэхэзыщэгъэ Адыгеим иныбжьыкIэ лIыкIо гъэIорышIапIэ итхьаматэу АкIэгъу Закир гущыIэгъу сыфэхъугъ.\n— Закир, ыпэрапшIэу нэIуасэ зыкъытфэшI, уикъэбархэм тащыгъэгъуаз. Илъэс тхьапш уныбжь, тыдэ укъыщыхъугъ, Москва сыдэущтэу укIонэу хъугъа, сыд фэдэ университета узщеджэрэр?\n— Сэ илъэс 20 сыныбжь. Къуаджэу Тэхъутэмыкъуае сыкъыщыхъугъ, гурыт еджапIэр ащ къыщысыухыгъ. Ащ ыуж апшъэрэ гъэсэныгъэ зэзгъэгъотынэу Москва сыкIуагъ. Непэ Урысые Правительствэм ифинансовэ университет иящэнэ-\nрэ курс сыщеджэ.\n— Урысыем финансхэмкIэ иминистрэ зыгъэхьазырыгъэ еджапIэм учIэхьаныр, ущеджэныр IэшIэхэпщтын?\n— ПсынкIагъэп учIэхьаныр, зэнэкъокъу ин хэлъыгъ, зы чIыпIэм нэбгырэ 25-рэ фэбанэщтыгъэ сэ сычIахьэ зэхъум. Уасэ зыфашIырэ университетыр, къызэрэхэбгъэщыгъэу, финансхэмкIэ министрэу Антон Силуановым, сатыушIхэу Михаил Прохоровым, Александр Хлопониным фэдэхэм къаухыгъ. Гъэсэныгъэ дэгъу зэбгъэгъотынымкIэ амалышIухэр еджапIэм къетых. Сэ къыхэсхыгъэ сэнэхьатыр политологиер ары. Джыри сыцIыкIузэ «банкир сыхъущт» сIощтыгъэ. Сянэ-сятэхэм ясIо зэпытыгъ, ау уахътэ тешIи, нахь кIэлэ Iэтахъо сыхъугъэу, еджапIэм иобщественнэ щыIакIэ сшIогъэшIэгъонэу сыхэуцуагъ, я 8-рэ классым еджапIэм ипрезидентэу сыхадзыгъ, джаущтэу политикэ фэIо-фашIэхэр сшIогъэшIэгъон хъугъэх. Университетым сызычIахьэми сызхэдэгъэ сэнэхьатымкIэ сызэрэхэмыукъуагъэр къызгурыIуагъ, угу рихьырэ Iофым зызэрэфэбгъасэрэр пшIэным мэхьанэ иI студентымкIэ.\n— Ащ фэдизэу политикэр ныбжьыкIэм шIогъэшIэгъоныщтыми сшIагъэп. ЗыгорэкIэ уянэ-уятэхэм е нэмыкI нахьыжъ горэхэм уакIырыплъыгъа?\n— Хьау, зыкIи политикэм епхыгъэп сиунагъо. Сятэ хирург, медицинэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат, сянэ иапэрэ сэнэхьат экономист, ятIонэрэ гъэсэныгъэр медицинэ Iофым епхыгъ. Сафэраз сянэрэ сятэрэ, зыпарэкIи «мы Iофыр къыхэпхымэ дэгъугъэ» къысаIуагъэп, ежьхэм яшIошIхэр апшъэ ашIыгъэп, цыхьэ къысфашIыгъ, къыхэсхыгъэ гъогум къыдырагъэштагъ.\n— Адыгеим щыбгъэцэкIэгъэ проектэу «Шъолъыр зэдэгущыIэгъум иеджапIэ» хэт хэлэжьагъэхэр? Сыд фэдэ университета ахэр къызэрыкIыгъэхэр, сыд фэдэ шъолъырха?\n— ЗэкIэмкIи студент 25-рэ къэкIуагъ, апшъэрэ еджапIэу лъытэныгъэ зыфашIыхэрэм ахэр ялIыкIох. МГУ-м, МГИМО-м, РУДН-м, РАНХиГС-м, финансовэ университетым, экономикэмкIэ апшъэрэ еджапIэм, культурэмкIэ институтым, Плехановым ыцIэ зыхьырэ университетым къарыкIыгъэх ныбжьыкIэхэр. Ахэр зэкIэ сэщ фэдэу шъолъырхэм ащыщых, непэ Москва кIуагъэхэу щеджэх. Шъолъыр 19-мэ ялIыкIох. ЗэкIэ университетхэм яректорхэми мы проектым яшIэ хэлъ, кIалэхэр къатIупщыгъэх. Мары сэ сызщеджэрэм щыщ нэбгыритф купым хэтыгъ, тиректорэу Михаил Эскиндаровым лъэшэу шIогъэшIэгъоныгъ Iофтхьабзэу дгъэцакIэрэр, къыддыригъэштагъ.\n— Сыдэущтэу студентхэр къыхэшъухыгъэха?\n— «Урысыем иныбжьыкIэхэр» зыфиIорэ электрон мэкъэгъэIу ныбжьыкIэ IофхэмкIэ федеральнэ агентствэм иI. Ар дгъэфедагъэ ыкIи проектым хэлажьэ зышIоигъо студентхэм якъэбархэр къырагъэхьагъ. Ащ нэмыкIэу, зэнэкъокъум пылъыгъэ шапхъэмкIэ, Адыгэ Республикэм ищыIакIэ нахьышIу хъуным пае пшIэн фаеу алъытэрэр къатхынэу щытыгъ.\n— Адыгеир зымылъэгъугъэхэм ащ фэдэ шIошIхэр сыдэущтэу къатхын алъэкIыгъа?\n— Ар тэри тшIогъэшIэгъоныгъ. Ау джырэ интернет лъэхъаным гъозэ амалэу къытырэр бэ. Тиреспубликэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэм яджагъэх, видеохэм, телекъэтынхэм яплъыгъэх. ЩыкIагъэу иIэри зэхафыгъ, хэхъоныгъэ лъэныкъохэри аушэтыгъэх. Зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр ашIыгъэх студентхэм, гущыIэм пае, зекIоным икъэкIуапIэхэр икъоу шъолъырым къымыгъэлъагъохэу алъытагъ. Ащ пае цифрэ технологиехэр нахьыбэу бгъэфедэнхэ зэрэплъэкIыщт проектхэр зэхэзыгъэуцуагъэхэр щыIагъэх, джащ фэдэу джырэ уахътэ автомобильхэр бэджэндэу пштэн зэрэплъэкIыщт фэIо-фашIэхэм заушъомбгъу, ау Мыекъуапэ ащ фэдэ зэрэдэмытым гу лъатагъ. Ари зы екIолIакIэу къэзыгъэлъэгъуагъэхэр щыIагъэх. Адыгэ къоешIхэм хэхъоныгъэхэр зэрашIышъущт гукъэкIхэри студентхэм къыраIотыкIыгъэх. Культурэм, гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн алъэныкъокIэ, шъхьадж зыфеджэрэ сэнэхьатым елъытыгъэу, екIолIакIэу Адыгеим щагъэфедэшъущтхэр ныбжьыкIэхэм къыхагъэщыгъэх.\n— Мы гукъэкIхэр щыIэныгъэм щыпхырыпщынхэр дэгъугъэ…\n— Ары тэри тигухэлъыр. Сыдэущтэу студентхэм ягукъэкIхэр Адыгеим икъулыкъушIэхэм, исатыушIхэм агъэцэкIэшъущтха? Мы упчIэр зэIукIэ-гъоу тиIагъэхэм ащызэхэтфыгъ. Студентхэм ябизнес-проектхэр къызыщаухъумэжьыгъэ зэдэгущыIэгъухэр хэбзэ IофышIэхэм адытиIагъэх.\n— Хэт шъузIукIагъэхэр?\n— ГъэсэныгъэмкIэ министрэу КIэрэщэ Анзаур, сатыушIхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Гупчэм иIэшъхьэтетэу КIыкI Артур, экономикэ хэхъоныгъэмкIэ министрэм игуадзэу Былымгъот Ибрахьим, IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ министрэм игуадзэу Ирина Ширинам, АКъУ-м иректорэу Мамый Казбек, МКъТУ-м ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, зекIонымкIэ Комитетым илIыкIохэм зэдэгущыIэгъухэр адытиIагъэх. Джащ фэдэу федеральнэ экспертхэми таIукIагъ. Къэралыгъо Думэм идепутатэу, ныбжьыкIэ IофхэмкIэ федеральнэ агентствэм иIэшъхьэтетэу Сергей Белоконевыр, финансовэ университетым идоцентэу Александр Немцевыр тикуп хэтхэу Адыгеим къеблэгъагъэх.\n— ЗэрэсшIэрэмкIэ, Адыгеим и ЛIышъхьэ зэдэгущыIэгъу кIэкI дышъуиIагъ…\n— ТиеджапIэ зылэжьэгъэ уахътэм тефэу Казань игурыт еджапIэ тхьамыкIагъо къыщыхъугъ. Ащ хэкIодагъэхэм яшIэжь дгъэлъэпIагъэ, тафэшъыгъуагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыригъусэу Зэкъошныгъэм исаугъэт къэгъагъэхэр етхьылIагъэх. Къыхэзгъэщын, Москва къикIыгъэ студентхэм Казань щыщ кIалэ ахэтыгъ, ащ елъытыгъэу дгъэцэкIэгъэ Iофтхьабзэм тэркIэ имэхьанэ нахь гъэлъэшыгъэу щытыгъ. Ти ЛIышъхьэ гупсэфэу, ор-сэрэу къызэрадэгущыIагъэр студентхэм агъэшIэгъуагъ. ТемыIэтыкIыгъэу, ныбджэгъур къызэрадэгущыIэщтэу КъумпIыл Мурат студентхэм закъыфигъэзагъ. НыбжьыкIэ гъэсагъэхэр шъолъырым, къэралыгъом зэрищыкIагъэхэр къариIуагъ, гъэхъагъэхэр еджэным, сэнэхьат ушэтыным ащашIынхэу къафэлъэIуагъ. Ежь ныбжьыкIэхэми Адыгэ Республикэм охътэ дахэ, охътэ гъэшIэгъон зэрэщагъэкIуагъэр, адыгэ лъэпкъым икультурэ бай нэIуасэ зэрэфэхъугъэхэр, ичIыопс къэкIуапIэхэр зэрагъэшIэгъуагъэхэр ЛIышъхьэм фаIотагъэх.\n— Пшъэрылъ шъхьаIэу сыд мы Iофтхьабзэм иIагъэр, сыд шIуагъэу ныбжьыкIэхэми, IэнэтIэзехьэу ахэр зыIукIагъэхэми хахыгъэр?\n— Студентхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъошъугъ. Адыгеим итарихъ, исоциальнэ-экономическэ гъэпсыкIэ, икультурэ ибаиныгъэ хэшIыкI афыряIэ хъугъэ. Ащ нэмыкIэу шъолъыр политикэм зэреплъыхэрэр, ащ зэхъокIыныгъэу фэпшIын плъэкIыщтхэр къыраIотыкIыгъ. Зыми фэмыдэ гукъэкI гъэшIэгъонхэр ныбжьыкIэхэм яIэх. Ахэр хэбзэ IофышIэхэми къашъхьэпэщтых, зэсагъэхэ IофзехьакIэм екIолIакIэхэр кIэу хагъэхьанхэмкIэ шIуагъэ ахахыщт.\n— Закир, Адыгеим иныбжьыкIэ лIыкIо гъэIорышIапIэу Москва щылажьэрэм сыкъыкIэупчIэ сшIоигъу. Хэта зэрипхырэр мы зэхахьэм?\n— Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым къарыкIыгъэ студентэу Москва щеджэхэрэр зэрипхыгъэх. ТынаIэ зэтетэгъэты, гумэкI хэт хэфагъэми IэпыIэгъу тыфэхъуным тыфэхьазыр, зэпхыныгъэ зэдытиI. Адыгеир изакъоу пштэмэ, непэ студент 400 тиреспубликэ икIыгъэу Москва щеджэх. Ахэр зычIэсхэ апшъэрэ еджапIэхэм япащэхэм зэкIэми тителефон номерхэр аIыгъ зыгорэ тистудентхэм къащышIымэ макъэ къытагъэIун алъэкIынэу. Уиунэ упэчыжьэ зыхъукIэ, чIыпIэ зэжъу уифэуи къыхэкIыщт. ЛIыкIо гъэIорышIапIэр ятIонэрэ унэу афэхъунэу, ягукIайи ягушIуагъуи къытахьылIэнэу ныбжьыкIэхэр етэгъасэх.\n— Зэхэхьэ зэфэшъхьафхэри зэхэшъощэх, ИнтернетымкIэ тэлъэгъу шъузэрэчаныр….\n— Ары, адыгэ лъэпкъым итарихъ мафэхэр хэтэгъэунэфыкIых, тихабзэ, тикультурэ тымыгъэкIодынхэм тыпылъ. Тиреспубликэ илIыкIо гъэIорышIапIэу Москва дэтым тыщызэрэугъои, ащкIэ тинасып къыхьыгъ, ащ фэдэ унэ дахэ нэмыкI адыгэ шъолъырхэм яIэп. Налщык, Щэрджэсым къарыкIырэ ныбжьыкIэхэри тэ тадэжь къэкIо зэпытых, тызэкъот, тызылъэпкъ. Лъэшэу тыфэраз Адыгеим илIыкIоу Москва щыIэ ТхьакIущынэ Мурат, едгъэжьэрэ IофыгъохэмкIэ къыддырегъаштэ, IэпыIэгъу къытфэхъу.\n— Москва хъопсагъо, щеджэрэ ныбжьыкIэхэр къыданэхэ ашIоигъо мэхъух, нахьыбэ къыщагъэхъэщт, нахь щыIэкIэшIу щагъотыщт. Аущтэу мэгупшысэх. Ау гъэсэныгъэ дэгъу зиIэ ныбжьыкIэхэр хэкуми ищыкIагъэх. Сыд тшIэщт?\n— Ар гумэкIыгъо ин. Урысыер пштэмэ, шъолъыр 65-мэ яныбжьыкIэхэм янахьыбэм къагъэзэжьырэп, зыдэкIогъэхэ къэлэ инхэм къадэнэх. Адыгеири ахэм ащыщ. Еджагъэхэм, гъэсагъэхэм зэкIэри афаех, гупчэ къалэхэм яIофшIапIэхэм ащ фэдэхэр арагъэблэгъэнхэр яшэн, мэзэ лэжьэпкIэ дэгъухэри афагъэуцущтых. Мы Iофым тэри тыдэлажьэ, Москва къэкIогъэ студентым шъолъырым зэпхыныгъэ дыриIэным фэIорышIэщт проектхэр къыхэтэхых. Сэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, республикэхэми фэгъэкIотэн программэхэр ащаштэмэ, ишIуагъэ къэкIощт. Гъэсэныгъэ дэгъу зиIэ ныбжьыкIэм шъолъырым шIуагъэ къыфихьыщт, ау ащ ифэIо-фашIэ горэхэр фэбгъэцэкIэнхэ фае — унэ зэригъэгъотынымкIэ IэпыIэгъу фэхъунхэм, лэжьэпкIэ дэгъу ратыным егупшысэхэмэ, ишIуагъэ къэкIощт. Ау ежь ныбжьыкIэхэми къызщыхъугъэхэ унэр зыщагъэгъупшэ хъущтэп. ЗэкIэ ахъщэм еппхымэ, плъапсэ чIэунэщтба?\n— О джыри сыд фэдизрэ уеджэщт? Сыдигъо укъытфэкIожьыщт, хьауми Москва укъыдэнэщта?\n— Сэ бакалавриатым сыщеджэщт джыри зы илъэсрэ, нэужым илъэситIу магистратурэр къэсыухын сыгу хэлъ. Ащ ыуж хъущтыр сшIэрэп. Ау теубытагъэу къэсIощт — тыдэ сыщыIэми, сиIофшIэн Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэ фэIорышIэщт. Сыкъызщыхъугъэу, сызщапIугъэ чIыналъэм идэхагъэ-\nрэ ищыIэкIэшIурэ сиIахь ахэслъхьан сигухэлъ. Ар згъэцэкIэным сыдэлэжьэщт.\nГущыIэуж: тишъолъыр ихэхъоныгъэ хэт неущ фэлэжьэщтыр, тилъэпкъ Iофыгъохэр хэт зезыхьащтхэр, тикультурэ дахэ хэт зыухъумэщтыр? ЗэдэгущыIэгъоу гъэзетеджэхэм алъызгъэIэсырэр зыдэсшIыгъэ АкIэгъу Закир игупшысэхэм сагъэгупсэфыгъ, зызэхэсэхыхэм, лъэшэу сыгушIуагъ. Мыщ фэдэ кIэлэ губзыгъэхэр орэбагъох, щысэ орэхъух. Тиадыгэ лъэпкъ ныбжьыкIэ гъэсагъэхэр нахьыбэу иIэхэ къэс тинеущрэ мафэ тыфэрэхьатыщт.\nАдыгеим изаслуженнэ журналист.\nПредыдущая Мамыр щыIакIэм фэбэнагъ\nСледущая КIэлэцIыкIу зэхэт купхэм язещэн ауплъэкIугъ


Мэфэку, Iоныгъом и 27 2018 06:29\nIоныгъом и 26-м, Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным КIокIо Казбек Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм и лIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ ыгъэцэкIэнэу ыгъэнэфагъ. Джащ фэдэу Кремлиным исайт къыратхагъ. Республикэм и лIышъхьэ IэнатIэм фэгъэхьыгъэу ытIанэ парламентым хэдзынхэр щыIэщтых.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым илIышъхьэу КIокIо Юрий ежь илъэIукIэ иIэнатIэ IукIыжьыгъ. Ар Москва Iоф щишIэнэу агъэкIуагъ. 2013-рэ илъэсым шегъэжьагъэу республикэм ипэщагъ.\nКIокIо Казбек Республикэм ыкIи Федерацием IэнэтIэ зэфэшъхьафхэм ащызэрихьагъэх. Аужырэу ар УФ-м и Президент иадминистрацие щылэжьагъ. Казбек Къэбэртэе-Бэлъкъарым илIышъхьагъэу (1990-2005) КIокIо Валерий икъу.\nГъубдж, Iоныгъом и 25 2018 15:46\nIоныгъум и 22-м, 2018-рэ илъэсым, Адыгэ къуаем и фестиваль Адыгэ Республикэм ит къуаджэу Даховскэ пэблагъэу щыкIуагъ. Ащ Республикэм изэфэшъхьаф шъолъырыхэм ащыщэу цIыфыбэ хэлэжьагъ. Мин 10-м ехъу хьакIэ къэкIуагъ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Фестивальым хэлэжьагъ.\nФестивалым Адыгэ къуаем фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр, къэгъэлъэгъонхэр щыIагъэх. КIэухым Адыгэ джэгу къытауIошIохьыжьыщт.\nМэфэку, Iоныгъом и 20 2018 05:53\nГъубдж, Iоныгъом и 11 2018 14:36\nКIэнэтI Джансэт щэрыон зэнэкъокъумкIэ атекIуагъ\nБэмышIэу Кыргызстан щыкIуагъ кощырыпсэухэм (кочевникхэм) яящэнэрэ Дунэе джэгунхэр. Къэралыгъо 79-мэ къарыкIыгъэ спортсмен минрэ ныкъорэм ехъу ахэм ахэлэжьагъ. Тхьамэфэ псаум ахэр зэнэкъокъугъэх.\nКинотехыным амалэу иIэ хъугъэхэр къызфагъэфедэхэзэ, Дунэе джэгунхэм якъызэIухын мэфэкI шъыпкъэ ашIыгъагъ. ЦIыфхэм такъикъ заулэм къыкIоцI арагъэлъэгъугъ дунаим къызытехъуагъэхэм къыщыублагъэу кощырыпсэухэм щыIакIэу яIагъэр, гъогоу къакIугъэр. Ахэм заоу зэпачыгъэхэм, ятекIоныгъэхэм, театрализованнэ шоу хьалэмэтым ащ еплъыхэрэми хэлэжьэнхэ амал яIагъ.\nМэфэкI шIыкIэм тетэу къызэIуахыгъэ Дунэе джэгунхэр спортсменхэм япарад лъигъэкIотагъ. Ахэм ахэтыгъэх спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэмкIэ дунаим ичемпионхэр. Тхьамафэм къыкIоцI ахэр этно-зэнэкъокъу 37-мэ ахэлэжьагъэх, анахь лъэшхэр къэнэфагъэх, медаль 600 фэдиз афагъэшъошагъ.\nМы Дунэе джэгунхэм ахэлэжьагъ Тыркуем къикIыгъэ адыгэ пшъэшъэжъыеу КIэнэтI Джансэт. Къалэу Къайсэри дэт шы спорт клубым Джансэт зыщегъасэ, ары зызыщигъэхьазырыгъэри. Тренерэу иIэр ятэу КIэнэтI Сами.\nДунэе джэгунхэм ялъэхъан Джансэт шым тесэу щабзэмкIэ щэрыон спорт лъэпкъымкIэ янэкъокъугъ ыкIи пстэуми атекIуагъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nКъызхэтхыгъэр: facebook.com (Адыгэ Макъ)\nБлыпэ, Iоныгъом и 10 2018 07:17\n22.09.2018 - Адыгэ кулътурэм и мафэ Америкэм щырагъэкIокIыщт\nАдыгэ кулътурэм и маф\nКIэщыкIор: Америкэм щыIэ Адыгэ ШIушIэ Хасэ.\nЗыщыкIощтыр: Америкэ Зэгот Хэгъэгухэр, шъолъырэу Ню-Джерси, хасэм иунэ.\nХасэм исайт: cbaamerica.org\nГъубдж, Iоныгъом и 04 2018 06:33\n02-06.10.2018 - Адыгэ кулътурэм и дунае фестиваль Адыгэ Республикэм щыкIощт\nАдыгэ кулътурэм и дунае фестиваль\nАдыгэ Республикэ, Мыекъуапэ.\n02.10.2018 щегъэжьагъэу и 06.09.2018-м нэс.\nБлыпэ, Iоныгъом и 03 2018 16:39\n22.09.2018 - Адыгэ Къуаем и Фестиваль Адыгэ Республикэм ЩыкIощт\nIоныгъум и 22-м, 2018-рэ илъэсым, Адыгэ къуаем и фестиваль Адыгэ Республикэм ит къуаджэу Даховскэ пэблагъэу щыкIощт. Ащ Республикэм изэфэшъхьаф шъолъырыхэм ащыщэу цIыфыбэ хэлэжьэщт.\nФестивалым Адыгэ къуаем фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъухэр, къэгъэлъэгъонхэр щыIэщтых.\nКIэухым Адыгэ джэгу къытауIошIохьыжьыщт.\nБлыпэ, Iоныгъом и 03 2018 11:38\nАдыгэ къужъым и Мафэ Гъофыбгы (Руфабгъо) къыщакIохьыгъ\n«IаплIэу ясщэкIырэр гум ифаб»\nМыекъопэ районым иIофшIапIэу «Руфа-Турым» укIуагъэу Сырыфыбг (Руфабго) икъушъхьэ тIуакIэхэм уадэкIызэ апэ узэгупшысэхэрэм ащыщ къызэрэбгъэзэжьыщт шIыкIэр.\nГъогур хьылъэми, плъэгъурэр бгъэшIагъозэ уапэкIэ улъэкIуатэ. Къушъхьэтхым ичыжьагъэ къыдэмылъытэу ошъогум удэплъыеу, ухэщэтыкIэу уахътэ къыхэкIы.\nКъушъхьэпс чъэрэу Сырыф икъэргъуагъэ гур къеIэты, жьыр зыщыкъэбзэ мэз кIырым гукIэ зыфэощэи. Адыгэмэ зэраIоу, гъогурыкIо гъогу тенэрэп.\nАдыгэ къужъым и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэу Сырыфыбг щыкIуагъэм джырэблагъэ тыхэлэжьагъ. Урысые Федерацием ишъолъырхэм, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэхэр мэфэкIым щызэIукIагъэх. «Руфа-Турым» ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Бибэ Муратрэ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъанрэ адыгэмэ ятарихъ, къужъым яхьылIэгъэхэ къэбархэр гъогу тытехьаным ыпэкIэ къытфаIотагъэх.\n— Илъэс 3000-м нахьыбэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, къужъIэрысэхэр Китаим щагъэтIысыщтыгъэх, — къеIуатэ Тэу Аслъан. — Къужъыр ащ къыщагъэкIыныр щырагъэжьагъэу, нэмыкI хэгъэгухэм а чъыг лъапIэр нэужым анэсыгъэу шIэныгъэлэжьхэм къаIо, ау ар мышъыпкъэу тэлъытэ.\n— Сыда ащ лъапсэ фэпшIырэр?\n— Мыекъопэ районым итыгъэ псэупIэу Мышъакъо къыщагъотыгъэ тарихъ пкъыгъохэм къагъэлъагъо къужъхэм аныбжь илъэс 5000-м къызэрэщымыкIэрэр. Зэгъэпшэнхэм къаушыхьаты къужъыр тичIыналъэ апэ къыщыкIыщтыгъэу плъытэ зэрэхъущтыр. Академикэу Вавиловым адыгэ къужъ лъэпкъыбэ ыгъэунэфыгъ. Ащ зэритхыгъэмкIэ, къужъым хэхъоныгъэ нахь зыщишIыгъэр Кавказыр ары.\n— Пхъэшъхьэ-мышъхьэхэм, анахьэу къужъым, адыгэхэм ящыIэныгъэ чIыпIэу щыряIэм къытегущыIэба.\n— ИжъыкIэ къыщыублагъэу адыгэхэм чъыгхэм мэхьэнэ гъэнэфагъэ араты. Пшхын плъэкIыщтхэр къызыпыкIэхэрэр иуупкIыхэ е бгъэстыхэ хъущтэп. Чъыгаер тхьачIэгъ зэрашIыщтыгъэм фэдэу къужъэе чIэгъыми Тхьэм щелъэIущтыгъэх.\n— Чъыг мафэхэу алъытэщтыгъэхэм ацIэхэр къытфеIохэба.\n— Унагъом е лIакъом фэмафэхэу алъытэхэзэ, щагухэм чъыгхэр адагъэтIысхьэщтыгъэх, тхьэлъэIухэм ащагъэфедэщтыгъэх. Сабый къызафэхъукIэ, унагъом ичъыг лъэпкъ фэдэ фагъэтIысыщтыгъэ. Анахьэу агъэлъапIэу щытыгъэ къужъаер шъэожъыехэм, мыIэрысэр пшъэшъэжъыехэм афагъэтIысыщтыгъэх.\nМэкъуоныгъокъужъ, бжъэлэкъокъужъ, къутэм, дэилэкъужъ, бжыхьэкъужъ, къужъIэрыс, псыушъхокъужъ, талъэустэныкъокъужъ, къэбыцIынэкъужъ, хьамщэрэкъокъужъ, цIащэхэкъужъ, къырмэтыекъужъ, къужъпэкIыхь, къужъщэпIаст, алэрэкъужъ, къэцыгъуаныкъокъужъ, лъэкIэсэкъужъ, къужъыкIыс.\nСырыфыбг икъушъхьэхэм тарыкIозэ, къужъэялъэу тызыIукIагъэр макIэп. Бибэ Мурат къызэрэтиIуагъэу, къужъ чъыгхэр бэшIагъэу мыщ къыщэкIых. Лъэпкъэу зыфэдэхэр тэ тшIэрэп, ау къэтшыпыхэу тызыфежьэм, яIэшIугъэ зыми хэкIокIэнэу зэрэщымытыр псынкIэу къэпшIэнэу щытыгъ.\n— Гурыт Азием икъэралыгъохэм, Тыркуем, Москва, Ростов-на-Дону, Налщык, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм саIукIагъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Бибэ Мурат. – Алъэгъурэм сурэт тырахы, телефонхэм атыратхэ. УпчIэхэм икъоу джэуап ястыжьын сымылъэкIэу къыхэкIы.\n— Мэшэлахь. Къужъыр, мыIэрысэр, мыер, хьамышхунтIэр зыпытхэ чъыгхэр лъэгъупхъэх, зэрапизым ашъхьапэхэр къыуфагъэх.\n— Ары. Пхъэшъхьэ-мышъхьэу къапыкIагъэм узыIэпещэ. Адыгэхэм чъыгхатэхэм адэлажьэхэзэ Iофым хэшIыкIэу фыряIэ хъугъэм дунэе мэхьанэ иIэу сэлъытэ.\nКъужъэялъэм тызынэсым, купым хэтхэу нэшIукIэ къужъ чъыгхэм яплъыхэрэ пшъашъэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Москва, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм ащ фэдэ къужъаехэр кинофильмэхэми ащалъэгъугъэп. Зигъо хъугъэ къужъэу чIым къефэхырэр къэзыугъоирэ нэнэжъыми къушъхьэ лъагэм тыщыIукIагъ. ИIахьылхэр ащ игъусэх, гъогупэу аригъэлъэгъурэм икъэбархэр къагъэбаих.\nА упчIэри бэмэ къатэу зэхэтхыгъэ. ЦIыфхэм зэраIоу, тыгъужъхэм уащэщынэмэ, мэзым умыкIу. Сырыфыбг ущымыгъощэным фэшI купэу узыхэтым зыкъыщемыгъан. Зыпплъыхьэзэ умышIахэу удэхмэ, гъозэ тамыгъэхэр чъыгхэм, къушъхьэтххэм, дэкIыпIэхэм атедзагъэх. Къушъхьэм хэбзэ хэхыгъэу иIэхэр зэмыгъашIэхэу гъогу чыжьэм утемыхьаныр нахьышIу. Бибэ Муратрэ Чэтэо Ибрахьимрэ зекIо къэбар гъэшIэгъонхэр къытфаIотагъэх.\nКъужъэе хэхыгъэхэм благъэу тызякIуалIэм, зы нэбгыри зэрэмыгъощагъэр къэпшIэнэу щытыгъ. Чъыг бырабэхэм акIэрыхьэхи, зэфэнэгушIохэу зэплъыжьыгъэхэ пшъэшъэжъые цIыкIухэу Лъэцэрыкъомэ ащыщхэм а уахътэм агу ихъыкIырэр къэIэгъошIугъэп. Зэрэпшъыгъэхэр ащыгъупшэжьыгъэу чъыгхэм адэплъыех…\n— Чъыгхэм сэлам яшъух, IаплI яшъущэкI, — къыIуагъ щхызэ Бибэ Мурат. — Шъуятэжъхэр мыщ къакIощтыгъэх…\nЗы чъыгышхом гум ифэбэгъэ IаплIыр еощэкIы, ау пIапэхэр зэнэсыжьхэрэп. Нэбгырэ заулэ ухъоу, узэрэIыгъэу адыгэ къужъаем IаплIэу епщэкIырэм уегъэгушхо. Нэпэеплъ сурэтхэр атыраххэзэ зы пшъашъэм къыIуагъэри тшIогъэшIэгъон:\n«Сыдигъо джыри мырэущтэу тызэIукIэн тлъэкIыщта?» — къэупчIагъ пшъашъэр. Титэтэжъ пIашъэхэм зыгъэпсэфыпIэу, кIуапIэу яIагъэм гум щизэу зыщагъэпсэфы, алъэгъурэр бэмэ къафаIотэжьынэу лъэпкъ Iофхэм тягупшысэ.\nЛIэкъо чъыгхэр, тамыгъэхэр\nПсыхъо чъэрэу Сырыф игъучI лъэмыдж уикIыгъэу Сырыфыбг удэкIоенэу уфежьэмэ, апэ плъэгъухэрэм ащыщых адыгэ лIакъохэм ятамыгъэхэр, чъыгэу агъэтIысыгъэхэр. Чъыг лъапсэм дэжь лъэкъуацIэр тетхагъ, лIакъом итамыгъи къэлъагъо. Бырабэ хъунхэу гугъэ къэзытыхэрэр макIэ хъухэрэп, арэу щытми, лIэкъо чъыгхэм нахьышIоу тадэлэжьэн зэрэфаер нэгум къыкIэуцо.\n— ТимэфэкIхэм унагъохэр, зэныбджэгъухэу зэрихьылIагъэхэр чанэу ахэлажьэх, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Бибэ Мурат. — Непэ археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан игъусэх ышыпхъухэу Сарэ, Къутасэ, Дэхэос. Ащ сегъэгушIо. ХьакIэхэу Москва, Санкт-Петербург, Тыркуем, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм адыгэмэ ятарихъ, шэн-хабзэхэр нахьышIоу зэрагъэшIагъэхэу, джыри Сырыфыбг зэрагъэлъэгъу ашIоигъоу агъэзэжьы – ар лъэшэу сызыгъэгушIорэмэ ащыщ…\nТыгъэм дэшIэтырэ псыхъо чъэрэу Сырыф игъучI лъэмыдж узэрикIэу адыгэ пщэрыхьапIэхэр, ижъырэ адыгэ унэр, щагур, гъукIэм икIыщ, нэмыкIхэри олъэгъух. Лъэпкъым итарихъ, шэн-хабзэхэм гукIэ зафэогъазэ. ТIэкIу улъыкIуатэмэ, лIакъохэм ятамыгъэхэр, чъыгхэр нэгум къыкIэуцох. Симболэтхэм ялIакъо иехэр нахь къахэщых. ЛIакъом инахьыжъхэм ясурэтхэр дахэу зэгъэкIугъэх.\nЯ ХХ-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу, Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм самбэмкIи, дзюдомкIи лъапсэ афэзышIыгъэ Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр гъэшIэгъоных. Ахэр лъэгъупхъэх, ау Сырыфыбг дунаим нахь цIэрыIо щыхъуным, тилъэпкъ зиужьыжьыным афэшI зэхъокIыныгъэхэр ищыкIагъэх. МэфэкIхэр нахь игъэкIотыгъэхэу зэхащэнхэм фэшI еджапIэхэр, спортсменхэр, общественнэ движениехэр нахьышIоу ащ хэлэжьэнхэу тащэгугъы.\nПсыхъоу Руфабгъо псыефэх дахэхэр иIэх. Ащ турист бэ къакIо зыщаплъэхьыэу. Псыхъом ицIэ шъыпкъэр зэтефыгъэу къаIо: 1. Гъофыбгы 2. Сырыф.


Home » Adyghe » 19 Colossians » 02\nШъощ паий, Лаодикие къалэм* дэсхэу шІошъхъуныгъэ зиІэхэм апаий, сэ сынапэ зымылъэгъугъэ пстэуми апаий лъэшэу сызэрэлажьэрэр шъозгъэшІэнэу сыфай. 2Лъэшэу сызфэлажьэрэр а цІыфхэр згъэгушхонхэуи, шІулъэгъуныгъэкІэ зыгу-зыпсэу хъунхэуи ары. Арэущтэу Тхьэм ишъэфэу Христос къашІэным пае, осэшхо зиІэ зэхэшІыкІыныгъэу икъугъэр яІэ хъущт. 3Осэшхо зиІэ зэхэшІыкІыныгъэшхо пстэумрэ шІэныгъэшхо пстэумрэ Христос хэлъых. 4Ар къызфышъуасІорэр тхьагъэпцІыгъэ гущыІэхэмкІэ зыми шъудимыхьыхынэу ары. 5Сэ спкъыкІэ шъуадэжь сыщымыІэми, сыгурэ спсэрэкІэ шъуадэжь сыщыІ. ГъэпсыкІэшІоу шъуиІэри ХристоскІэ шІошъхъуныгъэу шъуиІэм ипытагъи зыслъэгъукІэ, сэгушІо.\n6Христос Исус Зиусхьанэу зэрэшъудагъэм пае, ар шъугухэм арылъэу шъузекІу. 7Шъулъапсэхэр Христос хэжъугъэлъых, шъуищыІэныгъи ащ тежъугъэт. Зэрэшъодгъэ-\n2:1 Лаодикие къалэр – Колоссэ къалэм километрэ 17-кІэ пэчыжьэу итыгъэ къохьапІэ лъэныкъомкІэ итыгъ.\nшІагъэм фэдэу, ежьымкІэ шІошъхъуныгъэ пытэ шъуиІэу, щытхъу фэшъушІ зэпыт.\n8Шъуфэсакъ, мы дунаем изэхэшІыкІыныгъэ нэкІэу, цІыфхэр зыгъапцІэрэмкІэ зыми зыдешъумыгъэхьых. Ащ фэдэ зэхэшІыкІыныгъэр къызхэкІырэр Христос арэп, тятэжъхэм къакІэныжьыгъэ хабзэхэмрэ мы дунаем ехьылІагъэу цІыфхэм къызэрыкІо гурыІоныгъэхэу яІэхэмрэ ары нахь.\n9Сыда пІомэ Тхьэм ищытыкІэ зэкІэ Христос ыпкъ хэлъ. 10Христос шъугухэм зэрарылъымкІэ ежьым ищыІэныгъэ икъугъэу къышъухэлъ. Ежьыр зэкІэ Іэшъхьэтетхэмрэ тетыгъо зиІэхэмрэ апшъэ щыІ. 11Ежьыр шъугухэм зэрарылъым пае, сунэт шъуашІыгъэм фэд. Ар цІыфхэм ІэкІэ ашІыгъэ сунэтэу щытэп. Ар къызпкъырыкІыгъэр Христос ары. Ар зыхъугъэр Христос шъуипсэкІодышІэ шэныжъ зыхышъуигъэнэжьыгъэ мафэр ары. 12Шъузаумэхъым, Христос шъуригъусэу шъучІалъхьажьыгъэм фэд. Шъузаумэхъым дэжь, Тхьэу Исус лІагъэхэм къахэзыгъэтэджыкІыжьыгъэм илъэкІыныгъэкІэ шІошъхъуныгъэ шъуиІэ зэрэхъугъэм пае, Тхьэм Христос шъуригъусэу лІагъэхэм шъукъахигъэтэджыкІыжьыгъэм фэд.\n13ПсэкІодхэр зэрэшъушІагъэхэм ыкІи шъугухэмкІэ сунэт шъузэрамышІыгъэм пае, лІагъэхэм шъуафэдэу шъущытыгъагъ, ау Тхьэм Христос шъуригъусэу шъуигъэпсэужьыгъ. Тхьэм типсэкІодхэр зэкІэ къытфигъэгъугъэх. 14ТичІыфэхэу унашъохэр зигъусэхэр зэрыт тхылъым илъэкІыныгъэ Тхьэм ыгъэкІодыгъ. А тхылъыр къытпэуцугъ, ау Тхьэм ар Христос икъащ тыриІулІэу, лъэныкъокІэ ригъэзыгъ. 15Христос къащым зыкІэрылІыхьэм, джынэпцІэ Іэшъхьэтетхэмрэ джынэпцІэ тетыгъо зиІэхэмрэ ялъэкІыныгъэ аІихыжьи, ахэмэ зэратекІуагъэр шъхьэихыгъэу къыщигъэлъагъоу, анапэ тырихыгъ.\n16Арышъ, шъушхырэмрэ шъузашъорэмрэ яхьылІагъэуи, мэфэкІ мэфэшхом, мэзакІэ мэфэшхом, зыгъэпсэфыгъо мафэм ягъэлъэпІэным ехьылІагъэуи зыгорэм хьыкум къышъутыришІыхьанэу фит шъумышІы. 17А Іоф пстэури къэкІонэу щытыгъэ Іофхэм яжьау ныІэп, ау жьаур зиер Христос ары. 18Шъо шъушъхьэ егъэлыягъэу жъугъэцІыкІун фаеуи, мэлэІичхэр жъугъэлъэпІэнхэ фаеуи зыІорэм\nзыдешъумыгъэхьых. Ащ фэдэ цІыфым Тхьэм Іофхэу къыригъэлъэгъугъэу зыфиІохэрэм атегущыІэ зэпытэу, мы дунаем ицІыфхэм ягупшысакІэ зэриІэм пае, хьаулыеу зышІошІыжьы. 19Ащ фэдэ цІыфыр Христосэу шъхьэу щытым гъусэ фэхъурэп. Шъхьэр ары пкъыр зэзыпхэу, щыІэхэмкІи фэхыгъэхэмкІи пкъым зэкІэм кІуачІэ езыгъэгъотэу, ар зэкІэзыубытэрэр. Арэущтэу Тхьэр зэрэфаем фэдэу пкъым хэхъо.\n20Христос шъуригъусэу шъулІагъэм фэд, цІыфхэм къызэрыкІо гурыІоныгъэхэу мы дунаем ехьылІагъэу яІэхэми тетыгъо къышъуфыряІэжьэп. Адэ, Іофыр арэущтэу щытышъ, мы дунаем ицІыфхэм шъуащыщэу шъущытыгъэм фэдэу шъузекІоу, мыщ фэдэ унашъохэм сыд пае шъуядэІура: 21«Мы шхыным уемыІ!» «Мыр умышхы!» «Мыщ унэмыс!»? 22Ащ фэдэ унашъохэр зэхьылІагъэхэр шхынхэу цІыфхэм къызэраІэкІахьэу, кІодыжьхэрэр ары. А унашъохэр цІыфмэ ашІыгъэ унашъохэу, нэмыкІ цІыфхэм арагъашІэхэрэр ары. 23ЦІыфхэм къин ащэчызэ, Тхьэр агъэлъэпІэнэуи, ашъхьэ егъэлыягъэу агъэцІыкІунэуи, апкъыхэм къин арагъэщэчынэуи а унашъохэм зэрэрагъэзхэрэм пае, зэхэшІыкІыныгъэ ахэлъэу теплъэ яІ, ау пкІэ яІэп. Сыда пІомэ Іоф мыхъомышІэхэу цІыфхэм агу зыкІэхъопсыхэрэм апэуцунхэу ІэпыІэгъу афэхъунхэ алъэкІырэпышъ ары.


#7520 Ekleme Tarihi 05/10/2021 11:49:53\nТырихъ Черкесия ч1ыналъэу 7.792 km²-м щагъэуцугъ. Дунаем лъэпкъэ зыщызэлъаш1эрэ ик1и Адыгэ ныпэр зыщыбыбатэрэ тихэку, Ти Адыгэ Республик, Ти Адыгей!\n1864 илъэсхэм ауж тихэку къэнагъэу, къэнэшъугъэу ц1ыфышъхьэ мак1э хъугъэу адыгэмэ ялъэпкъзэхэтык1э 1ушыгъэ ык1и щэ1эныгъэшхо хэлъэу чъэпыогъум и 5-м 1990 илъэсым республикэр агъэуцугъ. Урысые Федерацием ихэбзэ гъэуцу фэ1офаш1эхэмк1э ащыщ хъугъэ.\nПэуцугъэ Экономкэ ык1и политикэ щынагъохэр л1ыгъэк1э ык1и губзыгъэк1э зашъхьэщихыгъ. Джы мары непэ ар къызэтеуцуагъэу, неущырэ мафэм зыфигъэзагъэу Адыгэ лъэпкъыр зэтырегъэуцуэ.\nАдыгэ Республикэр тэ «Адыгэ Хэкужъэу- Черкесием» щыщэу къытфэнагъэ к1эн. Ык1и «Адыгэ Хэкужъэу - Черкесием» изэгъэгъотыжьыным тызыфищэрэ тигъогу хэхыгъ.\nАщ щыпсэурэ лъэпкъхэр мамырныгъэмк1э ик1и ш1умк1э чъыналъэр агъэбаигъ, данае шапхъэ хъугъэх.\n«Сэ сы Черкес, сэ сы Адыг! Черкес лъэпкъым инеущырэ мафэ сэри зы хахъо, щырбыч сыфэхъун» зы1орэ, экономикэ, политикэ, культурэ ик1и демографие хахъохэм хэлэжьэн, щынагъохэм ик1и пэрэухэмэ ащызыухъумэн сыдрэ Черкеси тилъап1. Ти неущырэ мафэм игэрант.\nТизэкъотыныгъэм тик1уач1э хегъахъо, Тизэкъотыныгъэр ары тик1уач1эри!\nБэгъаш1э охъу Адыгэ Республикэр!\nРеспубликэр зызэхащагъэм ия 29-рэ илъэс мафэмк1э, игъэуцун лъапсэ фэхъугъэхэ, ик1и непэрэ мафэхэм нэс тфэзыухъумагъэхэм тафэгуш1о, тиш1уфэс афэтэгъазэ, тарэгушхо. Мэфэш1у дахэхэр, псауныгъэ пытэр, мамырыныгъэр къытфэзыхьын илъэсхэмэ Аллахьым тыщемыгъак1!\nАдыгэ Хэку Зэгухьэныгъэ (Движения Черкесия)\nЧъэпыогъум и 5, 2021 илъэс\n'1 Ağustos Vatana Dönüş Günü'müz Kutlu Olsun!\n1 AĞUSTOS 1998, Cumhuriyetlerimizin, başta Dr. Ehsan Saleh olmak üzere Avrupa Çerkes Dernekleri Federasyonu'nun ve diğer kurumlarımızın...


Шапсыгъэ къэбархэр | Адыгэ Макъ\nТуризмэм и Дунэе мафэ зыщыхагъэунэ-фыкIырэм ипэгъокIэу къалэу Шъачэ щыкIогъэ цIыфзэхахьэм мыгъэрэ зыгъэпсэфыгъо уахътэр зэрэкIуагъэм зэфэхьысыжьхэр щыфашIыгъэх.\nIофтхьабзэм къырагъэблэгъэгъагъэх хьакIэщхэм, санаториехэм экскурсионнэ фирмэхэм япащэхэр, хэлэжьагъэх туроператорхэр, экскурсоводхэр, къэгъэнэжьакIохэр, нэмыкIхэри.\nКъалэм ипащэхэм зекIон хъызмэтым щытхъу хэлъэу Iоф щызышIэрэ цIыфхэр хагъэунэфыкIыгъэх, дахэкIэ ахэм ацIэхэр къыраIуагъэх. Ахэм ащыщэу, санаториеу «Черноморье» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Мамыщ Аслъан «За трудовые успехи на благо города Сочи» зыфиIорэ цIэр къыфагъэшъошагъ.\nАслъан Адыгеим икIэлэпIугъ, бэшIагъэу Шъачэ щэпсэу. Ащ къэлэдэсхэм шъхьэкIэфагъэ къыфашIы, зэхэщэкIо IэпэIас, зекIонымрэ зыгъэпсэфын Iофхэмрэ япхыгъэу илъэсыбэ хъугъэу мэлажьэ.\nАслъан Урысые Федерацием медико-техническэ шIэныгъэхэмкIэ и Академие иакадемик, медальхэу «Честь и польза», «Почетный железнодорожник ОАО «РЖД», «95 лет транспортной полиции МВД России», «За вклад в строительство олимпийских объектов» зыфиIохэрэр къыратыгъэх. «IофшIэным иветеран», «Руководитель года города Сочи-2007» зыфиIорэ цIэхэр къыфаусыгъэх, тамыгъэу «За вклад в развитие города Сочи» къыфагъэшъошагъ.\n«Кавказыр» апэ ит\nТIопсэ районым ит псэупIэу Новомихайловскэм дэт дзэ частым краим щызэхащэгъэ военнэ-патриотическэ слетэу «К защите Родины готов» зыфиIорэр щыкIуагъ.\nАщ хэлэжьагъэх район муниципалитетым ныбжьыкIэхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ игъэIорышIапIэ къыгъэхьазырыгъэ ныбжьыкIэхэр. Ахэм дзэ къулыкъур ахьыным зэрэфытегъэпсыхьагъэхэр къагъэлъэгъуагъ. Зэнэкъокъум Новомихайловскэм игурыт еджапIэ чIэс кIэлэеджакIохэм апэрэ чIыпIэр щаубытыгъ. Ахэм ауж итых Агуй-Шапсыгъэ икомандэу «Кавказ» зыфиIорэм хэт ныбжьыкIэхэр. Шаумянскэ чIыпIэ псэупIэм къикIыгъэхэм ящэнэрэ чIыпIэр аубытыгъ.\n«Революция 1917 года в России глазами современной молодежи» зыфиIорэ зэнэкъокъоу Краснодар краим щыкIуагъэм къалэу ТIуапсэ щыщ пшъэшъэжъыеу ХьэдэгъэлIэ Джанетэ ятIонэрэ степень зиIэ диплом къыщыдихыгъ. Ащ ыгъэхьазырыгъэ эссеу революциер къызыдахыгъэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэр бэмэ агу рихьыгъ.\nДжанетэ апэрэ къэлэ гимназиер къыухыгъ, Ейскэ медицинскэ колледжым иящэнэрэ курс щеджэ, общественнэ Iофхэм чанэу ахэлажьэ. Ар ТIопсэ районым и НыбжьыкIэ гупчэ экстремизмэм пэуцужьыгъэнымкIэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зехьэгъэнхэмкIэ испециалист. Ятэ, ХьэдэгъэлIэ Хьисэ, къуаджэу Пэнэжьыкъуае щыщ, янэ, Шъхьэлэхъо Сайдэт, ШIоикъо къыщыхъугъ.


Шхыныгъо стырхэр зэраратырэм лъэплъэх — Адыгэ макъ\nШхыныгъо стырхэр зэраратырэм лъэплъэх\nУблэпIэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр зэраратырэм фэгъэхьыгъэ уплъэкIунхэр «НыбжьыкIэ Гвардием» хэтхэм зэхащэх. Къыхэгъэщыгъэн фае Адыгеим ис кIэлэеджакIохэу ублэпIэ классхэм ащеджэрэмэ зэкIэмэ ар зэраIэкIагъахьэрэр.\nПартием ипроектэу «Новая школа» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу «НыбжьыкIэ Гвардием» хэтхэр ыкIи активистхэр Гимназиеу N 22-м мы мафэхэм щыIагъэх.\nАдыгеим ит еджэпIэ 132-мэ ачIэс кIэлэеджэкIо 24822-мэ шхыныгъо стыр араты. Роспотребнадзорым и ГъэIорышIапIэу Адыгеим щыIэр ягъусэу зэхагъэуцогъэ менюмкIэ бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм кIэлэеджакIохэм пчэдыжьышхэ арагъэшIы.\n— ШхапIэмрэ гъомлапхъэхэр зыщытIыгъхэмрэ шапхъэу щыIэхэм адештэх. КIэлэеджакIохэм гущыIэгъу тафэхъу, яеплъыкIэхэр къыдэтэлъытэх. Сабыйхэр тэгъэразэх. ИлъэсыкIэ еджэгъум къыщегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм ачIэсхэр ыпкIэ хэмылъэу зэрэшхэщтхэм ны-тыхэри ыгъэгушIуагъэх, — къыIуагъ Гимназиеу N 22-м ишхапIэ иIофышIэу Барцыц Фатимэ.\n— Iоныгъом къыщегъэжьагъэу республикэм ит гурыт еджапIэхэм шхыныгъо стырхэр кIэлэеджакIохэм зэраратыхэрэр тэуплъэкIу. Къыхэгъэщыгъэн фае кIэлэегъаджэхэм, ны-тыхэм ямызакъоу, ежь кIэлэеджакIохэми шхыныгъо стыр зэрящыкIагъэр къызэрагурыIорэр. Пкъышъолым ищыкIэгъэ гъомлапхъэр IэкIахьэмэ, сабыйхэм ашъхьэ къэузырэп, псынкIэу къэпшъыхэрэп. КIэлэцIыкIухэр зыфаехэр, ахэм яеплъыкIэ къыдалъытэзэ ыкIи Роспотребнадзорым къыгъэуцугъэ шапхъэхэри амыукъоу гъэсэныгъэм иучреждениехэм япащэхэмрэ еджапIэхэм яшхапIэхэм яIофышIэхэмрэ меню зэтефыгъэхэр зэрэзэхагъэуцощтым пылъых. Ны-тыхэри уплъэкIуным чанэу къыхэлажьэх. Гъомлапхъэхэр ауплъэкIух, ахэр зэраIыгъ шIыкIэми лъэплъэх. НахьыбэрэмкIэ ахэр пстэуми агъэразэх, — къыIотагъ «НыбжьыкIэ Гвардием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу Бэрзэдж Асыет.\nСледущая ЛIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр ныбжьыкIэхэм арагъашIэ


МэшIокур къызэтырагъэуцуагъ — Голос Адыга\nВагонищ зыпышIэгъэ тепловозэу ТУ-8-у зекIохэр Гъомэ тIуакIэм щызезыщэщтыгъэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ Iоф ышIэн фимытэу къызэтырагъэуцуагъ.\nАр компаниеу АО-у «Апшеронск — Лэгъо-Накъ» зыфиIорэм бэджэндэу ыштагъэу экскурсиехэр цIыфхэм афызэхищэнхэмкIэ ыгъэфедэщтыгъ. Ащ къутырэу Гъуамэ къыщегъэжьагъэу псэупIэу Мэзмай нэс зыгъэпсэфакIохэр зэрищэщтыгъэх МэшIоку гъогоу агъэфедэщтыгъэр бэшIагъэ жъы зыхъугъэр, ащ ыпкъ къикIэу икIыгъэ илъэсым вагонхэр тIоуцогъо рельсхэм ащыдэчъэхыхэу къыхэкIыгъ. Прокуратурэм иIофышIэхэм гъогум изытет зауплъэкIум, ар зэрэдэир ыкIи цIыфхэр щызепщэнхэр зэрэщынагъор агъэунэфыгъагъ. Нэужым акционер обществэм ипащэхэм гъогури рельсхэри агъэцэкIэжьынхэу унашъо афашIыгъагъ. МэшIоку гъогум хэIэзыхьажьыгъэхэу, дэгъэзыжьыгъэн фэегъэ Iофыгъохэр агъэцэкIэжьыгъахэхэу, щыкIагъэ ямыIэжьэу ахэм джэуап къаратыжьыгъагъ, ау унашъор агъэцэкIэгъагъэп.\nАщ ыуж ары район прокуратурэм хьыкумым зызфигъэзагъэр. УплъэкIунхэм къагъэшъыпкъагъ гъогур игъом къызэрамыплъыхьэрэр ыкIи зэрамыгъэцэкIэжьырэр, чIыпIэ-чIыпIэу зэрэкъутагъэр, ар щынэгъончъэным зэрэлъымыплъэхэрэр ыкIи изытет зэримыгъэгумэкIыхэрэр.\nМэшIоку гъогум цIыфыбэ щызэращэ. ЗекIохэмкIэ ар гупсэф, чIыпIэу алъэгъухэрэр дахэх. Ау тепловозым имызакъоу чIыопсым исаугъэтэу алъытэрэ Гъомэ тIуакIэ пэблагъэу щагъэфедэрэ псэуалъэхэри IыгъэкIых. МэшIокур къызщыуцурэ чIыпIэр, унэу ащ дэжь щытыр, бгъагъэхэр IыгъэкIых. Краснодар краим и УФСИН ипресс-къулыкъу макъэ къызэригъэIугъэмкIэ, ащ фэдэ гъогум мэшIокукIэ цIыфхэр щызепщэнхэр щынагъоу щыт.\nМэшIоку гъогум изытет дэи, ащ щылажьэхэрэр Iофым фэгъэсагъэхэу щытэп. ОшIэ-дэмышIэу машIом зыкъиштэмэ, ар зэрэбгъэкIосэщт Iэмэ-псымэу ящыкIэгъэщтхэр мэшIокум илъхэп ыкIи яIэхэп, мэкъэгъэIу системэм Iоф ышIэрэп.\nА пстэумэ къахэкIэу хьыкум приставхэм мэшIокоу ТУ-8-р агъэуцугъ, цIыргъущи тырадзэжьыгъ. Гъогуми, мэшIокуми щыкIагъэу яIэхэр дагъэзыжьыфэкIэ цIыф-\nхэм Гъомэ тIуакIэ лъэсэу къыщакIухьащт.\nПредыдущая Искусствэм фэлэжьэрэ цIыфхэр\nСледущая ПытэпIэжъым ишъэфхэр


Республика Адыгея - Пшъэрылъхэр афигъэнэфагъэх\nАР-м иминистрэхэм я Кабинет IэфшIэгъу зэхэсыгъоу иIагъэр зэрищагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх республикэм икъалэхэм ыкIи ирайонхэм яадминистрацие-\nхэм япащэхэр. Социальнэ политикэм епхыгъэхэр ары Iофыгъо шъхьаIэу щытыгъэр. Гурыт еджапIэхэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм чIыпIакIэхэр ащыгъэпсыгъэнхэм, медицинэм иучреждениехэм Iэзэгъу уцхэр икъоу аIэкIэлъынхэм лъыплъэгъэным, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, сабыибэ зэрыс унагъохэм аратырэ чIыгу Iахьхэм инженернэ инфраструктурэ ащыгъэпсыгъэным алъэныкъокIэ IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nАдыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур шъолъырым еджапIэхэр ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр щышIыгъэнхэмкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ. Адыгеим псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ къэралыгъо учреждениеу «Стройзаказчик» зыфиIорэмрэ мы IофшIэным нахь чанэу хэлэжьэнхэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ, проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащт бюджет ахъщэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\nГъэсэныгъэм иучреждениехэм ягъэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ программэхэр гъэхьазырыгъэнхэ, организациехэм япшъэрылъхэр агъэцэкIэнхэм фэшI ящыкIэгъэ ахъщэр игъом аIэкIэгъэхьэгъэн фае, кIэлэегъаджэхэм япчъагъэ икъуным муниципалитетхэм япащэхэм Iоф дашIэнэу къапыщылъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыригъэтыхэрэм ащыщ Iэзэгъу уцхэр цIыфхэм игъом аIэкIэгъэхьэгъэныр. МыщкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъ АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем. Ведомствэм къызэритырэмкIэ, медицинэм иучреждениехэм Iэзэгъу уцхэр икъоу ыкIи игъоу аIэкIэгъэхьэгъэнымкIэ мы аужырэ илъэсхэм Iофхэм язытет нахьышIум ылъэныкъокIэ зызэблихъугъ. Ау мы лъэныкъом осэ тэрэз фэшIыгъэным пае муниципалитетхэм яамалкIэ сымэджэщхэр уплъэкIугъэнхэ фаеу министрэм къыIуагъ. Къалэхэм ыкIи районхэм япащэхэм мы Iофыгъом анаIэ тырагъэтынэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\nАдыгеим ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзэгъэ лъэныкъохэм ащыщ республикэм щыпсэухэрэм диспансеризациер акIуныр.\n— Демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным тыпылъ, ащ къыдыхэлъытагъэу цIыфым игъашIэ хэгъэхъогъэным мэхьанэшхо етэты. Диспансеризацием ишIуагъэкIэ цIыфым узэу иIэхэр нахьыжьэу къыхэбгъэщынхэ, ащ игъом уеIэзэн плъэкIыщт. Мы IофшIэныр нахь тэрэзэу зэхэщагъэ зэрэхъущтымкIэ псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждениехэм яврач шъхьаIэхэр упчIэжьэгъу шъушIых, ащ шIуагъэу пылъыр цIыфхэм агурыжъугъаIу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр зытегущыIагъэхэм ащыщ зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм иIофыгъо. Мы купым хахьэхэрэм зыщыпсэущтхэ унэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэм фэшI муниципалитетхэм япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ, псэупIэхэм яшIын фэгъэзэгъэ организациехэр мы пшъэрылъым изэшIохын къыхэгъэлэжьэгъэнхэмкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ кIэлэцIыкIу ибэхэм фэтэрхэр афэщэфыгъэнымкIэ амалэу щыIэхэм ахэхъощт.\nДжащ фэдэу сабыибэ зэрыс унагъохэм аратырэ чIыгу Iахьхэр инженернэ инфраструктурэмкIэ зэтегъэпсыхьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ, ащ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\nГъэфэбэпIэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыгъэнэфэрэ паспортхэр зымыгъэхьазырыгъэ муниципалитетхэм охътэ кIэкIым IофшIэныр аухыжьынэу республикэм ипащэ къафигъэпытагъ.\nМэкъумэщ хъызмэтым ылъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэми АР-м и ЛIышъхьэ кIэкIэу къащыуцугъ. Анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, хэтэрыкIхэр зыщаIыгъыщтхэ ыкIи къызщыдагъэкIыжьыщтхэ псэуалъэхэм яшIын лъыгъэкIотэгъэныр ары. Адыгэ къуаем икъыдэгъэкIын хэгъэхъогъэным мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Щэ къэзытырэ былымышъхьэхэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэным пае унэе хъызмэтшIапIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэн зэрэфаер къыIуагъ.\nФедеральнэ программэхэм къадыхэлъытагъэу шъолъырымкIэ мэхьанэшхо зиIэ проектхэм ягъэцэкIэн пэIухьащт мылъкоу республикэм къыIэкIахьэрэр игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ, ащкIэ министерствэхэм япащэхэм пшъэрылъхэр афишIыгъэх.


Электроннэ шIыкIэр нахьышIу — Адыгэ макъ\nЭлектроннэ шIыкIэр нахьышIу\nРедактор 13.10.2020 13.10.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъо фэIо-фашIэхэр электроннэ шIыкIэм тетэу къызIэкIэбгъэхьан плъэкIынэу зэрэщытым игугъу мымакIэу къэтэшIы. Мы мафэхэм, джыри коронавирусым зызщиушъомбгъужьырэ уахътэм, цIыфхэм, анахьэу нэжъ-Iужъхэм, общественнэ чIыпIэхэм нахь макIэу ащыIэнхэм фэшI, ар къызфагъэфедэныр бэкIэ нахьышIу.\nПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъо «унэе кабинет» щыбгъэпсымэ, ащкIэ фэIо-фашIэхэр зэкIэри къызIэкIэбгъэхьанхэ плъэкIыщт. Пенсионерхэм ямызакъоу, пенсиер е нэмыкI социальнэ ахъщэ тыныр зыгъэпсыхэрэм, фондым ичIыпIэ къулыкъоу зэпхыгъэм тхылъ горэ къыгъэхьазырынэу зищыкIагъэхэм, IофшIапIэм Iутэу икоэффициентхэр, пенсиеу зэIукIагъэр зыфэдизхэр зэзыгъашIэмэ зышIоигъохэм, ны мылъкум исертификат къызэратыгъэхэм электроннэ шIыкIэр агъэфедэн амал яI.\n«Унэе кабинетымкIэ» ахъщэ тынэу къыптефэрэр бгъэпсын, пенсиер е социальнэ фэIо-фашIэхэр къызэрэпIэкIагъэхьащт шIыкIэр зэблэпхъун плъэкIыщт. Пенсионерым, сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIум е ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу сэкъатныгъэ зиIэм алъыплъэхэрэм ахъщэ тынэу къафакIорэри щагъэпсынэу амал яI. Ежь цIыфым ышъхьэкIэ лъэIу тхылъыр электроннэ шIыкIэм тетэу ымытышъугъэми, цыхьэ зыфишIэу законым тетэу ыгъэнэфагъэм фигъэпсын ылъэкIыщт. Ахъщэ тынхэу фагъэпсыгъэм е нэмыкIэу ПенсиехэмкIэ фондым ипшъэрылъхэм ахахьэхэрэм алъэныкъокIэ упчIэ зиIэм онлайн-приемнэмкIэ ар ыгъэхьын фит.\nАдыгеим щыпсэоу мыщ нахь игъэкIотыгъэу зыщызгъэгъуазэмэ зышIоигъохэр УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм и «линие плъыр» ителефонхэм ащыщ теонхэ алъэкIыщт. Мары ахэр: 8(8772) 53-88-57, 8(8772) 21-01-86.\nПенсиехэмкIэ фондым икъутамэхэм я «линие плъырхэм» ятелефонхэр:\n1.Къалэу МыекъуапэкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(8772) 21-03-61, 21-03-57, 21-03-75\n2.АдыгэкъалэкIэ фондым иотдел: +7(87772) 9-18-96, 9-14-75\n3.Джэджэ районымкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(87779) 9-15-47\n4.Кощхьэблэ районымкIэ ГъэIорышIапIэм +7(87770) 9-10-76, 9-13-73\n5.Красногвардейскэ районымкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(87778) 5-30-14\n6.Мыекъопэ районымкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(87777) 2-14-76, 2-13-12\n7.Тэхъутэмыкъое районымкIэ ГъэIорышIапIэм +7(87771) 96-9-06, 8(938)431-08-63\n8.Теуцожь районымкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(87772) 9-75-13, 9-76-20\n9.Шэуджэн районымкIэ ГъэIорышIапIэм: +7(87773) 9-24-97, 9-26-57.\nЗыгорэкIэ ПенсиехэмкIэ фондым ичIыпIэ къутамэу шъузэпхыгъэм шъуемыкIуалIэмэ мыхъущтмэ, чэзыум шъуемыжэным пае, пэшIорыгъэшъэу зяжъугъэтхымэ нахьышIу. Уахътэу шъузщыкIощтыр шъузщыфаем зэблэшъухъужьын шъулъэкIыщт.\nШъузфэсакъыжь, псауныгъэ шъуиIэнэу шъори, шъуиIахьылхэми тышъуфэлъаIо!\nЧъэпыогъум и 15-м шIомыкIэу IофшIэпIэ чIыпIэхэр къэзытэу ПенсиехэмкIэ фондым зыщызытхыгъэхэм шышъхьэIу мазэмкIэ отчетхэр чъэпыогъум и 15-м шIомыкIэу къатынхэ фае.\n«СЗВ-М» зыфиIорэ шIыкIэм техыгъэ отчетхэр IофшIапIэхэм аIутхэм апае мазэ къэс къатынхэ фаеу щыт. Пенсионерыр IофшIапIэм Iухьагъэмэ е къыIукIыжьыгъэмэ гъэунэфыгъэным пае а тхылъыр фондым ищыкIагъ.\nДжащ фэдэу цIыфым IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зэрыт тхылъыр (трудовая книжка) электроннэ шIыкIэм тетэу гъэпсыгъэным техьажьыгъэхэм апае «СЗВ-ТД» зыфиIорэ шIыкIэм техыгъэ отчетхэр къатынхэ фае. Ари чъэпыогъум и 15-м шIомыкIэу агъэцэкIэнэу фондыр къяжэ. Iоныгъо мазэм IофышIэхэмкIэ зэхъокIыныгъэ зиIэхэм ар къатыныр шIокI зимыIэ Iоф.\nПрограммэхэмрэ отчетхэр зэрэшIыгъэщт шIыкIэхэмрэ ПенсиехэмкIэ фондым иинтернет нэкIубгъоу www.pfrf.ru зыфиIорэм ипычыгъоу «Страхователям» зыцIэм итых.\nПредыдущая ШIуагъэу къытырэр цIыфхэм агурыгъэIогъэн фае\nСледущая Тизэхахьэ нахь макIэ тэжъугъэшI


Хэдзынхэм япэгъокIэу — Адыгэ макъ\nIоныгъом и 17-м щегъэжьагъэу и 19-м нэс щыIэщт хэдзынхэм афэгъэхьыгъэ семинар Мыекъуапэ щыкIуагъ. Гражданскэ обществэм ихэхъоныгъэхэмкIэ ыкIи цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Урысыем и Президент дэжь щыIэ Советым хэтэу Александр Брод ар зэхищагъ.\nХэдзынхэм ахэлэжьэщт лъэныкъо зэфэшъхьафхэр — лъыплъакIохэр, политическэ партиехэм ялIыкIохэр, ушэтакIохэр зэIукIэм хэлэжьагъэх.\nОбщественнэ уплъэкIунхэм язэхэщэнкIэ зыми емыпхыгъэ ассоциацием Александр Брод ипащ. Хэдзынхэм языфэгъэхьазырын къыхиубытэу зэIукIэгъухэр ащ хэлажьэхэрэм апае зэхещэх. Хэбзэ IофышIэхэм, лъыплъакIохэм, политическэ партиехэм заIуегъакIэ. Апэрэп Адыгеим къызэрэкIорэр ыкIи мызыгъэгуми хэдзынхэм языфэгъэхьазырын зэрэкIорэр ыуплъэкIугъ. Общественнэ палатэм епхыгъэу общественнэ лъыплъэнымкIэ штаб зэхащагъ. Ащ Александр Брод щыIагъ. Штабым игъэпсыкIи, республикэр хэдзынхэм зэрафэхьазырми уасэ къафишIыгъ.\n— Хэдзынхэм языфэгъэхьазырын зыпкъ итэу республикэм щылъагъэкIуатэ, — къыIуагъ Александр Брод. — ГумэкIыгъо къыхэкIырэп ыкIи тхьаусыхэ зыми иIэп. Хэдзынхэм языфэгъэхьазырын зыпкъ итынымкIэ общественнэ лъыплъэнымкIэ штабым ишIогъэшхо къэкIо. Общественнэ палатэм хэтхэр, юрист цIэрыIохэр, ушэтакIохэр, культурэм иIофышIэхэр ащ хэхьагъэх. Мы штабым епхыгъэу видеолъыплъэнымкIэ гупчэу агъэпсыгъэми тыщыIагъ.\nОбщественнэ палатэр зычIэт унэм видеолъыплъэнымкIэ гупчэр хэт. ХэдзыпIэхэм ащыхъурэм ащ ущыIэу уалъыплъэн плъэкIыщт. Ащ ишIуагъэкIэ ахэм шъыпкъагъэ ахэлъыщт. Мэкъэтыным зэрэлъыплъэщтхэм фэгъэхьыгъэ зэIукIэу Мыекъуапэ щыриIагъэм фэдэ Александр Брод Адыгэкъали щызэхищагъ. Мыщи хэдзынхэм язэхэщэн хэлэжьэрэ пстэури щиугъоигъэх.\nПредыдущая Тщыгъупшэхэ хъущтэп\nСледущая Аужырэ гъэхьазырынхэр макIох