ЕджэкIо пэрыт, къэшъокIо дэд — Адыгэ макъ\nЕджэкIо пэрыт, къэшъокIо дэд\nМыекъопэ лицееу N 19-р гъэсэныгъэ-пIуныгъэ Iофыгъо иныр анахь чанэу зэшIозыхырэ еджапIэу тикъалэ дэтхэм ащыщ.\nМыщ бэмышIэу а 1-рэ классыр дэгъу дэдэу къыщиухыгъ еджэнымкIэ сэнаущыгъэ ин зыхэлъэу, иIэдэбныгъэкIэ щысэтехыпIэу ыкIи хъупхъэу Ламыкъо Пщымафэ (сабыйми, цIэшхо ин иIэшъ, къыгъэшъыпкъэжьынэу тыфэлъаIо). Илъэс еджэгъур зэраухыгъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкIэу щызэхащэгъагъэм илъэсий джыри мыхъупэгъэ шъэожъыем ыцIэ дэгъукIэ къыщыраIуагъ, ар къэзыушыхьатырэ Щытхъу тхылъри, янэ-ятэхэм ацIэкIэ рэзэныгъэ тхьапэри къыфагъэшъошагъэх.\nУнэгъо ныбжьыкIэу, зэшъхьэгъусэхэу Ламыкъо Руслъанрэ Бэлэрэ ясабый апэрэ илъэс еджэгъум лъэбэкъу дахэ зэрэщидзыгъэм хэпшIыкIэу ыгъэгушIуагъэх. Яшъэожъые нахьыкIэу, илъэситIум къехъугъэ Нарт Пщымафэ кIырыплъыным, тIури цIыф дэгъу хъунхэм щэгугъых, ежьхэри зэралъэкIэу алъэплъэх, ашъхьэ дагъасэх.\nЛамыкъо Пщымафэ джыри сабый дэдэми, ин гупшысакIэ иI: тыдэ ущыIэми, удэIон ыкIи Iэдэб зэрэпхэлъын фаер, еджэным уегугъумэ, узэрэкIэмыгъожьыщтыр ешIэ. ИкIас лъэшэу хьисапыр — къидзэн-къэлъытэныр, зэхэлъхьан-зэхэхыныр, нахьыбэ-нахь макIэр, зэгъэпшэн-зэгъэоныр ыгу рехьыпэх. Ащ фэдэ къабзэу, IупкIэ еджэнри, къэIотэн-зэхэфынхэри, пшысэ-таурыхъхэри, рассказ кIэкIхэри, усэхэри шIогъэшIэгъоных. Ежьми ыгу рехьы зыгорэхэр зэрилъэкIэу ытхынхэр, къэIотэнри икIас. КIэкIэу къэпIон хъумэ, Пщымафэ еджэкIо пэрыт, апэрэ классхэмкIэ анахь къахэщыхэрэм ащыщ. Ащ ишыхьат щытхъу тхылъхэу къыфагъэшъошагъэхэр.\nЕджэным готэу, кIэлэеджэкIо хъупхъэм нэмыкI Iофыгъохэри егъэцакIэх. Апэрэ мафэхэу лицееу N 19-м ипчъэшъхьаIу зебэкъуагъэм къыщыублагъэу мы еджапIэм щызэхэщэгъэ бальнэ къашъохэм язэгъэшIэн куп хагъэхьагъэхэм ащыщ. КIэлэцIыкIу къэшъокIо купым ипащэр Коваленко Людмила Юрий ыпхъур ары. Илъэсих-блы зыныбжьхэм ар гуфаплъэу захэплъэм, Пщымафэ, адыгэ шъэожъыем, ыпкъ ищыгъэ дахэ уфэупцIэу зэрэщытым гу лъитагъ, ыгъэсэнэу ыштагъ. КъашъохэмкIэ пащэр хэукъуагъэп, Ламыкъо Пщымафэ бальнэ къашъохэр ыгукIэ псынкIэу ыштагъэх, дэхэ дэдэу ахэр къешIых.\nМэфэкI зэфэшъхьафхэу зыщеджэрэ лицееу N 19-м щызэхащэхэрэм, джащ фэдэ къабзэу, Всероссийскэ ыкIи республикэ фестиваль-зэнэкъокъухэм бальнэ къашъохэмкIэ Пщымэфэ цIыкIур сыдигъуи ахэлажьэ, ахэм ащыщ Всероссийскэ шъолъыр фестивалэу «Хрустальные звездочки-2016» зыфиIорэр. Ащ хореографие лъэныкъомкIэ Диплом къыщыфагъэшъошагъ, къэшъо зэнэкъокъухэм ащыщ купэу зыхэтым Гран-прир къыщилэжьыгъ. Бальнэ къашъохэм ямызакъоу, апэрэ классыр къэзыухыгъэ еджэкIо чан дэдэу Ламыкъо Пщымафэ адыгэ къашъохэми зафегъасэ, яIэшъхьэтетыр купымкIэ Наныжъ Айдэмыр.\nАпэрэ илъэс еджэгъур, апэрэ классыр еджэкIо цIыкIоу Пщымафэ щытхъу хэлъэу къыухыгъ, ащкIэ «тхьауегъэпсэу» иныр зытефэрэр илъэсым къыкIоцI гъэсэныгъэ лъапсэхэр ыкIи цIыфыгъэ хабзэхэр хэзылъхьагъэу, опытышхо зиIэ иапэрэ кIэлэегъаджэу Ирина Викторовна Башкатовар ары.\nСурэтхэм арытхэр: апэрэ классыр дэгъоу къызэриухыгъэмкIэ щытхъур къэзылэжьыгъэу ыкIи бальнэ къашъохэр дахэу къэзышIэу Ламыкъо Пщымаф.\nПредыдущая Республикэм фегъэхьы\nСледущая Хэукъоныгъищ пшIыгъэмэ — ТРАНСПОРТ ЗЕФЭНЫМКIЭ фитыныгъэ уиIэжьэп


Зэпстэури ахэлэжьэнхэ фае\nДжы мы къэблагъэхэрэр УФ-м и Президент ихэдзыных, ахэр пстэумэ афэдэхэп. Сыда пIомэ неущырэ мафэр зыфэдэщтыр зыIэ илъ пащэр хэтыдзыщт. Къэралыгъом урицIыфэу, обществэм ущыщэу, ащ инеущырэ мафэ уегъэгумэкIымэ хэдзынхэм уахэлэжьэн фаеу сэлъытэ. «ТIури зы ежьхэр зыфаер хадзыщт» зыIохэрэм адезгъаштэрэп. Обществэм хэт пэпчъ ымакъэ мэхьанэ иI, о пшъхьэкIэ уекIуалIэу умакъэ птымэ, зыпарэми уачIыпIэкIэ ытыжьыщтэп. Укъызэрыхъухьэгъэ къэралыгъом, уи Хэгъэгу сыдигъокIи угу фэузын, политикэу илъым дебгъэштэн фаеу сэлъытэ ыкIи сэ десэгъаштэ. 1990-рэ илъэсхэмрэ непэрэ щыIакIэмрэ зэбгъапшэхэмэ, хэхъоныгъэхэр къыхэмыгъэщынхэ плъэкIыщтэп, неущ джыри нахьышIу зэрэхъущтыми сицыхьэ телъ. Арышъ, УФ-м и Президент ихэдзынхэм тиунагъокIэ шIокI имыIэу тахэлэжьэщт.\nгуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ Республикэм икъэралыгъо институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ипащэ игуадз, тарихъ шIэныгъэхэмкIэ доктор.\nХэдзынхэу къэралыгъом щыкIохэрэм ахэлэжьэныр зэкIэ зыныбжь нэсыгъэхэм япшъэрылъэу сэ сэлъытэ. Нэбгырэ пэпчъ ымакъэ мэхьанэ иI, арышъ, хэти ежь зыдыригъэштэрэ кандидатым ар фитын фае. Урысыем ущыпсэоу, урицIыфэу, ущыпсэун гухэлъи уиIэмэ, ащ ипащэ ихэдзынхэм уахэмылэжьэныр тэрэзэп. ХэдзыпIэ участкэм уекIуалIэу умакъэ зыптыкIэ, уишIошI, уишIоигъоныгъэ къиоIотыкIы. Ар умыгъэцэкIагъэмэ, нэмыкIхэм яшIошI дебгъэштэн фаеу хъущт.\nАдыгэ республикэ гимназиеу\nN 1-м ипащ.


Куп зекIоным зеушъомбгъу — Голос Адыга\nРедактор 23.01.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТурСтатым къызэриIорэмкIэ, ащ фэдэ турхэм язэхэщэн псынкIэу зеушъомбгъу, зекIоныр хэгъэгу кIоцI туризмэм хэхьэ, ар илъэсым къыкIоцI нэбгырэ миллионым ехъурэ цIыфхэм къыхахыгъ.\nАвторскэ турыр нэмыкI зекIон зэфэшъхьафхэм зэратекIырэр зыплъыхьакIо укIо пшIоигъомэ путевкэ къызэрэпщэфырэм фэмыдэу, ушъхьафитэу, уизакъоу е гъусэ уиIэу уздакIо пшIоигъо чIыпIэм, къалэм, къэралыгъохэм ащыщ зыкъыщыбгъэпсэфыныр ары. Ащ къикIырэп туроператорым путевкэ къыщымыщэфыгъэмэ, узфаем укIонэу. Турым нэбгыри 3-м къыщегъэжьагъэу 5 – 6-м нэсэу хэтынхэу щыт. Ахэм маршрутыр дэгъоу зышIэрэ цIыф ягъус, афэсакъы, къэбархэр къафеIуатэх, чIыпIэ гъэшIэгъонхэм нэIуасэ афешIых. ЦIыф купэу зекIо ежьэхэрэм гъэшIэгъонхэр къяхъулIэхэу, ныбджэгъу щызэфэхъухэу, уахътэ тешIэмэ джыри зэIукIэнхэу зэзэгъыхэу бэрэ къыхэкIы.\nЭкскурсовод IэпэIасэхэмкIэ авторскэ турыр унэе бизнес хъун ылъэкIыщт. Адыгеир ащ фэдэ турхэр щызэхэпщэнхэм тегъэпсыхьэгъэ шъолъыр ТОП-10-м хэхьагъэхэм ащыщ. Ар къыхэзыхыщтхэр джинингыр, рафтингыр, йогэр, шыу зекIоныр, къушъхьэм IажэхэмкIэ къечъэхыныр, къушъхьэхэр зикIасэхэр арых.\nЗызыгъэпсэфы зышIоигъохэу къызэхахьэхэрэм мэфэ пчъагъэу къызэракIухьащтымрэ ащ тефэщт ахъщэр зыфэдизыщтымрэ къезыщэкIыщтхэ экскурсоводыр ягъусэу зэхагъэуцощт. ЗекIо кIощтхэм алъэгъухэ ашIоигъо чIыпIэхэр пэшIорыгъэшъэу къыхахынхэу щыт.\nПредыдущая АфимыкIыкIыгъэ Ленинград\nСледущая Исэнэхьат шIу елъэгъу


"Адыгэ макъэр" къыздэкIырэр илъэс 95 хъугъэ\nМэфэку, Гъэтхапэм и 08 2018 13:45\nМыекъуапэ, гъэтхапэм и 8\nАдыгэ Республикэм ихьыкумэт (правительств) и официальнэ гъэзетэу "Адыгэ макъэр" 1923 илъэсым гъэтхапэм и 8-м апэрэу къыхаутыгъагъ. Илъэс 95 къакIоцI уахътэм елъытыгъэу гъэзетым ыцIэ пчъагъэрэ зэблахъугъэ - "Адыгэ псэукI", "Гъупчъэ-уат", "Колхоз быракъ", "Социалистическэ Адыгей". Ау апэ дэдэ ыцIагъар "Адыгэ макъ". Гъэзетым апэу зэреджэгъагъэхэм 1991 илъэсым къыфагъэзэжьыгъ.\n"Адыгэ макъэр" гъогу гъэшIэгъон къыкIугъ. ТхэкIо, шIэныгъэлэжь цIэрыIо нэужым хъугъэхэм ащыщыбэхэм" Адыгэ макъэм" Iоф щашIагъ. Гъэзетым иапэрэ редакторыгъэр КIэрэщэ Тембот, ащ ыуж — Хьаткъо Ахьмэд, Лъэбыщэ Хьазиз, Барцо Хьарун, Шэртэнэ Хьамед, Андырхъое Джантэмыр, Мэрэтыкъо Рэмэзан, ХьакIэмыз Биболэт, Къуекъо Асфар, Бэгъушъэ Азэмат, ПIатIыкъо Аслъан.\nГъэзетым илъэс зэфэшъхьафхэм Iоф щашIагъ тхэкIо цIэрыIохэу Жэнэ Къырымызэ, Шъхьаплъэкъо Хьисэ, Iэшъынэ Хьазрэт, Бэгъ Нурбый, Пэрэныкъо Мурат, Лъэустэн Юсыф, Цуекъо Джэхьфар, МэщбэшIэ Исхьакъ, Пэнэшъу Сэфэр, Бэрэтэрэ Хьамидэ, Пэнэшъу Хьазрэт, Кощбэе Пщымафэ, Нэхэе Руслъан, Цуекъо Юныс.\nШIэныгъэлэжьхэу Къуныжъ Мыхьамэт, Тхьаркъохъо Юныс, ЦуукI Налбый, Бэджэнэ Мурат, Шъаукъо Аскэр, Мэрэтыкъо Къасим, АфэшIыжь Тыркубый, Мамый Руслъан яIофшIэн лъэпкъ гъэзетым щырагъэжьэгъагъ.\n"Адыгэ макъэм" джы иредактор шъхьаIэр Дэрбэ Тимур. Непэ гъэзэтым икъыхэутын нэбгырэ 40 дэлажьэ ыкIи ипчъагъэкIэ 5 000 кIахьэу тхьэмафэм 5 къыдэкIы. "Адыгэ макъэр" ныдэлъфыбзэм икъэухъумэн, лъэпкъым ихэхъоныгъэхэм афэлажьэ ыкIи иджэпсалъэ: Тызэкъотмэ — тылъэш!\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Жэнэ Къырымызэ гъэтхапэм и 7 къызыхъугъэ маф Къэбэртэе-Бэлъкъарым щылэжьэрэ унэе унэгъо хъызмэтшIапIэхэм къэралыгъо IэпыIэгъу аратыщт »


Iэтахъохэм анаIэ атырагъэты — Адыгэ макъ\nIэтахъохэм анаIэ атырагъэты\nЗыныбжь имыкъугъэхэм яIофыгъохэм ыкIи яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэгъэзэгъэ республикэ Комиссием зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ. Ащ хэлэжьагъэх министерствэ ыкIи комитет зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр.\n— Зыныбжь имыкъугъэхэм уадэлэжьэныр Iоф псынкIагъоу щытэп, уемыгугъоу ар бгъэцэкIэн плъэкIыщтэп. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пчъагъэрэ ар зэхэсыгъохэм къащеIо. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер зыгъэпсэфыгъо лъэхъаным шIуагъэ къытэу Iэтахъохэм яуахътэ агъэкIоныр ыкIи ахэм IофшIэн къафэгъотыгъэныр ары. Джащ фэдэу кIэлэцIыкIухэр зыпIунэу къаIызыхыгъэхэм, ахэм алъыплъэрэ унагъохэм зэрифэшъуашэу тынаIэ атедгъэтын фае, — къыIуагъ пэублэм АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатэу, Комиссием хэтэу Наталья Широковам.\nЗыныбжь имыкъугъэхэм еджэным пэрыохъу фэмыхъоу охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ программэм къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрагъэцакIэрэм къытегущыIагъ АР-м цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ къэралыгъо къулыкъум и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Татьяна Галактионовар. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, АР-м икъэралыгъо программэу «Содействие занятости населения» зыфиIорэм игъэцэкIэн хахьэу зыныбжь имыкъугъэхэм охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафагъотых.\n2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 1-м ехъулIэу охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэн фаехэу нэбгырэ 1864-мэ е проценти 102,9-м кIахьэу IофшIэн зэзэгъыныгъэхэр адашIыгъэх. Мы Iофтхьабзэхэм язэшIохын пае республикэ бюджетым къытIупщыгъэ ахъщэу сомэ миллион 1,5-м ехъу пэIуагъэхьагъ.\nАнахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэр кIэлэцIыкIухэм языгъэпсэфыгъо лъэхъан IофшIэн ягъэгъотыгъэныр ары. 2021-рэ илъэсым къулыкъум IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм зэзэгъыныгъэ 43-рэ адишIыгъ, илъэс 14 — 18 зыныбжь нэбгырэ 684-мэ охътэ гъэнэфагъэкIэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр къафэгъотыгъэнхэм фэшI къэралыгъо фэIо-фашIэхэр афагъэцэкIагъэх, ахэм ащыщэу нэбгыри 132-р зэгурыIоныгъэ зэрымылъ унагъохэм якIэлэцIыкIух.\nДжащ фэдэу зыныбжь имыкъугъэхэу учет зэфэшъхьафхэм ахэтхэм шIуагъэ къытэу яуахътэ афызэхэщэгъэнымкIэ ыкIи шIэныгъэ тедзэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Iофтхьабзэу адызэрахьэхэрэм къатегущыIагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ иIофышIэу Уджыхъу Бэллэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы уахътэм учет зэфэшъхьафхэм кIэлэцIыкIу 551-рэ ахэт. Ахэм министерствэм лъэшэу ынаIэ атет, кIэлэцIыкIухэм зекIокIэ дэйхэр къахафэхэмэ е ахэм мыхъун зекIуакIэ къадызэрахьагъэмэ къыхIэгъэщыгъэным япхыгъэ Iофтхьабзэхэр гъэсэныгъэ зыщызэрагъэгъотырэ организациехэм якIэлэегъаджэхэм ренэу зэхащэх.\nДжащ фэдэу кIэлэцIыкIу ибэхэм, зянэ-зятэхэр зышъхьащымытыжь сабыйхэм яфитыныгъэхэр ыкIи яхэбзэ шIоигъоныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ, лъыплъэнымкIэ ыкIи анаIэ атырагъэтынымкIэ чIыпIэ къулыкъухэм къэралыгъо фитыныгъэу яIэр зэрагъэцакIэрэм зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр тегущыIагъэх.\nПредыдущая Сафари-парк тиIэщт\nСледущая Советым иIофшIагъэ ахэлъ


ЯмэфэкI хагъэунэфыкIыгъ (08.06.2017) | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nСоциальнэ IофышIэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэ АР-м и Къэралыгъо филармоние тыгъуасэ щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, республикэм и Парламент идепутатхэр, социальнэ къулыкъум иветеранхэр, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэр рамыгъажьэзэ, цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ гупчэхэу муниципальнэ образованиехэм ащыIэхэм якъэгъэлъэгъонэу къызэIуахыгъэм КъумпIыл Мурат екIолIагъ, мы къулыкъум иIофышIэхэм гущыIэгъу афэхъугъ.\nНэужым мэфэкI зэхахьэм КъумпIыл Мурат къыщыгущыIэзэ, социальнэ IофышIэхэм къафэгушIуагъ. Мы къулыкъум сыдигъуи мэхьанэшхо зэриIэр, ищыIэныгъэ гъогу ащ езыпхыгъэ пстэуми япшъэрылъхэр щытхъу хэлъэу зэрагъэцакIэрэр, ащкIэ цIыфхэр къазэрафэразэхэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ.\n— ЦIыфыгъэшхо, гуфэбэныгъэ зищыкIэгъэ сэнэхьатыр къыхэшъухыгъэу шъуиIофшIэн шъогъэцакIэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Адыгеим щыпсэухэрэр социальнэу ухъумэгъэнхэм фэIорышIэрэ къэралыгъо программитIу республикэм щытэгъэцакIэ. Ахэм ащыщэу «ЦIыфхэм социальнэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр» зыфиIоу 2014 — 2020-рэ илъэсхэм ателъытагъэм сомэ миллиард 17,5-рэ фэдиз пэIудгъэхьащт.\nПрограммэу «Доступная среда» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ сэкъатныгъэ зиIэхэм щыIакIэр нахь Iэрыфэгъу афэхъущт. Ащ игъэцэкIэн сомэ миллиони 112-рэ фэдиз телъытагъ. Джащ фэдэу фэIо-фашIэхэр зыгъэцэкIэрэ лъэныкъуабэ къызэлъызыубытырэ гупчэхэм яIофшIэн нахьышIоу зэрагъэпсыщтым тынаIэ тет, мы уахътэм ехъулIэу тишъолъыр щыпсэухэрэм япроцент 93-мэ ащ зыфагъэзэн амал яI. Тызхэт илъэсым республикэм ит псыхэм ащыщхэр нэпкъым къыдэкIыхи, цIыфхэр чIыпIэ къин зефэхэм, Адыгеим щылэжьэрэ социальнэ IофышIэхэм яIофшIэн зэрифэшъуашэу зэрагъэцэкIагъэр тинэрылъэгъу хъугъэ. Ахэм яшIуагъэкIэ гъомылапхъэ, псы, Iэзэгъу уцхэр зищыкIагъэхэм аIэкIэдгъэхьан тлъэкIыгъэ.\nЧIыпIэ къин ифэгъэ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэхэм сызэрафэразэр сигущыIэ къыщыхэзгъэщы сшIоигъу.\nЩытхъуцIэу «АР-м цIыфхэр социальнэу ухъумэгъэнхэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIо-рэр зыфагъэшъошагъэхэм КъумпIыл Мурат афэгушIуагъ, ар къэзыушыхьатырэ тхылъхэмрэ бгъэхалъхьэхэмрэ аритыжьыгъэх.\nЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм къафэгушIуагъэх АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Мырзэ Джанбэч, нэбгырэ заулэмэ щытхъу ыкIи рэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх. Адыгеим итворческэ купхэм къагъэхьазырыгъэ концертымкIэ мэфэкI зэхахьэр зэфашIыжьыгъ.\nРеспубликэр IэпыIэгъу афэхъущт →


Редактор 26.07.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЧIыфэр сомэ мин 300-м ехъу\nХьыкумым унашъоу ышIыгъэм диштэу республикэм икъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ хъулъфыгъэм исабый кIэлэпIупкIэр ритын фэягъ. Ащ нэмыкIэу мыщ ылъэныкъокIэ джыри Iофи 2 къызэIуахыгъ. ЗэкIэмкIи чIыфэу телъыр сомэ мин 300-м ехъу.\nХьыкумым унашъоу ышIыгъэр зимыгъэцакIэкIэ пшъэдэкIыжьыр нахь агъэлъэшын зэралъэкIыщтыр хъулъфыгъэм гурагъэIуагъ, ау ащ къыгъэщтагъэп, хьыкум приставым зышIуигъэбылъэу тIэкIурэ хэтыгъ. Ащ ыпкъ къикIыкIэ розыскым ратыгъ.\nХьыкум приставым хъулъфыгъэм мылъкоу иIэр зэригъашIэзэ, ащ автомобиль зэрэтетхагъэр ыгъэунэфыгъ. ЧIыфэр къэзымыпщыныжьырэм иавтотранспорт ыгъэфедэн фимытэу унашъо ашIыгъ ыкIи ащ лъыхъухэу рагъэжьагъ. Охътэ тIэкIу тешIагъэу машинэр нэмыкI водитель горэм зэрифэзэ къагъэуцугъ.\nХъулъфыгъэм ипшъэрылъхэр зимыгъэцакIэкIэ автомобилыр ащэщт, ащ кIэкIырэ ахъщэр чIыфэм, анахьэу кIэлэпIупкIэм итын, пэIуагъэхьащт.\nХэбзэIахьыр зетым ыуж…\nДжэджэ районым щыпсэурэ хъулъфыгъэм иавтомобиль ыщэным пае хэбзэIахьхэмкIэ чIыфэу телъыр къыпщынын фаеу хъугъэ. Хьыкум приставхэм яотделэу мы районым щыIэм къыIэкIэхьэгъэ тхылъым зэритыгъэмкIэ, хэбзэIахьхэм ятынкIэ мыщ сомэ мини 160-м ехъу чIыфэ зэIуигъэкIагъ.\nХъулъфыгъэм имашинэ ыщэнэу зыфежьэм, ар къызэрэдэмыхъущтыр къыгурыIуагъ. Ащ къыхэкIыкIэ чIыфэу телъыгъэр зэкIэ къыпщыныжьыгъ. АщкIэ Iофыр зэфэшIыжьыгъэ хъугъэ.\nХьыкум приставхэм я Федеральнэ къулыкъу АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипресс-къулыкъу.\nПредыдущая Хьапс тыралъхьагъ\nСледущая Лъэпкъ цIыкIухэм апай


Урок мужества на тему "Поэтэу дэкIыгъ, лIыхъужъэу къыдэхьажьыгъ" ( О Х. Андрухаеве на адыг. языке) | Материал (5 класс) по теме: | Образовательная социальная сеть\nОпубликовано 17.02.2013 - 23:20 - Гишева Нагмет Нурбиевна\nурок мужества посвящен творчеству Х.Б. Андрухаева - нашего земляка, Героя Советского Союза.\nУрок мужества на тему: "Поэтэу дэкIыгъ, лIыхъужъэу къыдэхьажьыгъ" ( О Х. Андрухаеве на адыг. языке) 57.5 КБ\nТЕКIОНЫГЪЭМ ИМАФЭ ФЭГЪЭХЬЫГЪЭУ ЛИТЕРАТУРЭМКIЭ ЛIЫХЪУЖЪНЫГЪЭ УРОКЫМ ИПЛАН-КОНСПЕКТ.\nТЕМЭР: Поэтэу дэк1ыгъ, л1ыхъужъэу къыдэхьажьыгъ.\nМУРАДЫР: Андырхъое Хъусен иобразк1э Родинэм гуфэбэныгъэ дахэ фыря1эу, ш1улъэгъуныгъэ лъап1э фаш1эу к1элэеджак1охэр п1угъэныр.\nНЭРЫЛЪЭГЪУ Андырхъое Хъусен икарт, сурэт зэфэшъхьафхэр,\nI. Урокым изэхэщэн.\nII.Темэмрэ мурадымрэ яс1он.\nIII. Пэублэ гущы1.\nАпэрэ усэу «Щэхъурадж» зыфи1орэм сыкъытегущы1э, нэ1уасэ фэсэш1ых.\nIV. К1алэмэ усэу къызэрагъэш1агъэхэр къа1ох.\n«Пачъыхьэм изэман сищы1эк1агъэр»\nV. Зэфэхьысыжь гущы1 итворчествэк1э.\nХъусен ипхъорэлъфэу Андырхъое Азэ Хъусен фитхыгъэ письмэм къеджэ.\nЛ1ыхъужъныгъэу зэрихьагъэм пае к1алэмэ беседэ адэсэш1ы (литературэм иурокмэ тызэджагъэмэ татегущы1э).\nб) 1уашъхьэу зыщыфэхыгъэр.\nв) Ишъогъу письмэу къыфитхыгъагъэр (Жэнэ Къырымызэ)\nг) Снайперскэ винтовкэр\nд) Письмэу Верховнэ Советым янэ къыфитхыгъагъэр.\nVI. Урокым изэфэхьысыжь.\nНепэ урокым мурадэу ти1эр андырхъое Хъусенэ пае зэжъугъэш1агъэр\nзэфэтхьысыжьыщт, Хъусен иусэмэ тыкъяджэщт, л1ыхъужъныгъэу зэрихьагъэм\nТинепэрэ урок К1убэ Щэбан игущы1эхэмк1э къызэ1усхы сш1оигъу. К1убэ Щэбан шъош1э, ащ игущы1эхэмк1э тиурокхэр бэрэ къызэ1утэхых.(сыкъеджэ)\nСЭ СЫЩЭIЭФЭ СЕМЫЗЭЩЭУ, КЪЭСIОЩТЫР СЭ\nСЫЩЫМЫIЭЖЬМЭ, ЖЬЫМИ ЗЭРИХЬЭУ КЪАIОЩТЫР СЭ СИОРЭД\nАры ц1ыфым игъаш1э орэдым фэд. Къэхъугъэу мыл1эжьын щы1эп. Непэ ущымы1эжьмэ, уиорэд дахэу ц1ыфмэ къа1о хъумэумыл1эгъахэм фэд. Тикъуаджэ идахэ язгъэ1уагъэмэ, лъэуж дахэ къэзгъэнагъэмэ ащыщ Адырхъое Хъусен Борэжъ ыкъо. Ар щэ1эфэ орэд дэхабэ къы1уагъ, ежь ыужк1и пстэуми л1ыхъужъым иорэдхэр къа1ох ык1и къа1ощт.\n«Бэ зыгъэш1агъэ нахьи, бэ зыгъэхъагъ» а1о. Андырхъое Хъусен ыгъэш1агъэмрэ ыгъэхъагъэмрэ уазык1ырыплъык1э, «Бэ зыгъэш1агъэнахьи, бэ зыгъэхъагъ п1оныр тэрэз.\nИлъэс т1ок1 ны1эп ащ ыгъэш1агъэр, ау игупшысэ дахэхэмрэ ил1ыхъужъыгъэ зек1уак1эрэ ц1ыфмэ ящысэ техып1эу, ягъэсэпэтхыдэу къахэнэжьыгъ. Ар к1элэеджэк1о ц1ык1угъ апэрэ усэр зетхым. Исабыигъом щегъэжьагъэу иапэрэ шыхьатэу ипсыхъо жъынч, истхъумбыл чъыгыжъ ары апэрэ усэхэр зэхьыл1агъэхэр. Джащ фэдэу адыгэ къуаджэм къыдэхъухьагъэ шъэожъыем иапэрэ лъэубэкъухэри, игулъытэхэри зэпхыгъагъэхэр икъуадж, ипсыхъу, имэз.\nМы мы усэмэ нафэ къытфаш1ы Хъусен гулъытэ чан зэри1агъэр. Дунаик1эм итыгъэ зытепсэгъэ адыгэ къуаджэм Хъусен къыщыхъугъ, щап1угъ, щеджагъ, ащ дэк1и къалэм еджак1о к1уагъэ. Ыужым иш1эныгъи хахъуи, изэхэш1ык1ыныгъи зи1эти, инэплъэгъуи нахь чыжьэ зэхъум, зэк1э ц1ыфмэ ягупшысэ хъугъэ. Иусэхэм уяплъыми, к1элак1эм игупшысэхэр нахь куухэу, нахь чыжьэхэу зэрэхъухэрэр къэнафэ: Усэхэу «Орэд къэс1ощт», «Маяковскэм ипортрет дэжь», исатырхэр Советскэ Родинэ к1асэм, партием, лэжьак1охэмягъэхъагъэхэм афэгъэхьыгъ. Бэнэныгъэ пхъашэк1э нахьыжъхэм щы1эк1ак1эр къызэрэдахыгъэр ащ гурэ1о.\nУсэу «Пачъыхьэм изэман сыщы1эк1агъэр» л1ыжъым къы1уатэу ыш1ыгъ, сыда п1омэ, гъэпщыл1ак1омэ тетыгъор зыща1ыгъыгъэ дунэежъыр ежь ылъэгъугъэп, къа1отэжьэу зэхихыгъэ нахь.\nУсэу «Пачъыхьэм изэман сищы1эк1агъэр (къеджэх)\n«Пк1ашъэхэр щтагъэх», «Щэхъурадж», «Къумбыл», «Тичъыгыжъ дэжь», «Тыгъужъым иорэд», «Кавказ», «Бжыхьэ», «Бжыхьэпэ пчэдыжь», «Гъэмэфэ пчэдыжь» зыфи1орэ усэхэм къаушыхьаты къэзыуцухьэрэ дунаим ш1улъэгъоу фыри1агъэр.\nУсэу «Кавказ», «Тичъыгыжъ дэжь»(къеджэх)\nКъоджэ еджап1эм ч1эсызэ, ныбжьык1э дэдэу, ытхыгъэмэ ащыщ «Ащымыгъупшэжьын зыфи1орэ усэу С.М. Кировыр пыймэ зэраук1ыгъэм ехьыл1агъ. Сыд фэдэ ч1энэгъэ ин фэхъуми,сыд фэдэ утын хьылъэ къырахыми, коммунистическэ партиер зэрэмыукъошъущтыр, ащ народыр пытэу зэрэкъотыр мы усэм къыще1о.\nУсэу «Ащымыгъупшэжьын» (къеджэх)\nХъусен бэ ытхынэу игъо ифагъэп. Ащ италант анахь къызщызэ1ук1ыщтым зэо пхъашэм хэк1одагъ. Ау ытхыгъэ усэхэу, мак1эу къык1эныжьыгъэхэми ащ игухэлъ къабзэхэм, игупшысэ инхэм тащегъэгъуазэ, хэгъэгум ик1элэ п1угъэхэм яобраз тапашъхьэ къырегъэуцо.\nПоэт ныбжьык1эм ихэгъэгу къэухъумэгъэным, ищык1агъэ хъумэ ащ ищы1эныгъэ фитынэу зэри1ощтыгъэр къыгъэшъыпкъэжьэу фашист техак1охэм язэуагъ, л1ыхъужъныгъэшхо зэрихьэу заом хэк1одагъ. Центральнэ музееу Москва дэтым Андырхъое Хъусен иснайперскэ винтовкэ ч1элъ. Хъусен ыуж а винтовкэр урыс к1алэу Николай Ильин ратыгъагъ. Ильиныр зыхэк1уадэм украинцэу Анатолий Гордиенкэм ратыжьыгъагъ.\nДжащ фэдэу лъэпкъ зэфэшъхьафмэ язэкъошныгъэ пытэ исаугъэтэу а винтовкэр тарихъым хэхьагъ.\nХэку музеим андырхъое Хъусен ехьыл1агъэу ч1ып1э гъэнэфагъэ и1. Ащ поэтым и1эпэрытххэри, итхылъэу «Сиорэд» зыфи1оу 1946-рэ илъэсым къыдэк1ыгъагъэри ч1элъых. Адыгэ педучилищэу зыщеджагъэми Хъусен ыц1э фаусыгъ. Зыщызэуагъэ къуаджэу Дьяково тикъуаджэ дэт саугъэтым фэдэ дагъэуцуагъ.\nПоэт ныбжьык1эм иусэхэм гухэлъ-гупшысэ дахэ ахэлъ. Хъусен ымэкъэ чан ахэмэ къахэ1ук1ы.\n(Андырхъое Хъусен ипхъорэлъфэу Андырхъое Азэ Хъусен фитхыгъэ письмэм къеджэ)\nТэтэжъ! Уимафэ шIу!\nМары джыри о уикъуаджэ удэт. Илъэс 60-к1э узэк1э1эбэжьмэ уздэк1ым узэрэщытыгъэм фэдэу уныбжьык1, ушъхьац быраб. Ау т1.к1у унэшхъэим фэдэу ущыт. Мары тиурами. Къэош1эжьа? Гъатхэрэ чъыг бырабэхэм шхъонтйэрымэр атырихэу жьым зэрехьэх. Ары, ахэр къумбыл чъыг ц1ык1ухэу, пшыхэу Хьасанэрэ Рэджэбырэ уигъусэхэу о п1эшъхьит1ук1э бгъэт1ысыгъагъэхэр ары. Еплъ, джы ахэр к1ык1аеу зэрэк1ыгъэхэм.Тикъуаджэ, тэтэжъ, бэу зэхъок1ыгъэ, бэк1э нахь дахэуи хъугъэ. Унэ хъоо-пщаохэм къагъэк1эрак1э, еджэп1э нэфынэшхор, к1элэц1ык1у 1ыгъып1эр сымэджэщыр дэтых. Пчыхьэрэ къуаджэр зэпэнэфыжьы.Шъыпкъэ, бэрэ удэмысыгъэу укъэк1ожьымэ, уздэмысыгъэ къуаджэр къэш1эжьыгъуай. Ау псыхъоу Фарзэ зэрэщыт. Къэуцу имы1эу, мыпшъыжьэу мэчъэ зэпыт, Лабэ хэлъэдэжьыфэ ыш1уабэ ш1эрэм фэд. Мы ч1ып1эм о бэрэ ущыджэгущтыгъ, уиныбджэгъу ц1ык1умэ апэ уитэу, ахэр бгъэчэфыщтыгъэх. Тэ джы а ч1ып1эр тиджэгуп1. Адэ, сэ сыкъэош1а?Сэ сц1эр …, сыуипхъорэлъф сэ. Мыжъосын гъэчъыгъэу тикъоджэ гузэгу о уит. Хэгъэгур, тилъэпкъ къэуухъумэнэу 1уагъэу о пш1ыгъэр бгъэцэк1агъэу рэхьатэу ущыт. Тэри тыблэк1ы къэс отэлъэгъу, тынэгу ук1эт, тыгу уимык1ыжьынэу уилъ.\nУимафэ ш1у, Тэтэжъ! Уимафэ ш1у!\nИц1ык1угъом щегъэжьагъэу Хъусен сыд фэдэрэ куп хэхьагъэми, хэт тыдэ щы1ук1агъэми ыгъэзэщыщтыгъэхэп. Ежь мыщхыхэу купэу щысыр зэгоутэу ыгъэщхыщтыгъэ. Мыщ фэдэу зы щысэ.\nМафэ горэм Хъусен янэ имысэу , еджап1эм къик1ыжьыгъэу къызэехьажьым, ышхын хъати унэм имылъэу къыч1эк1ыгъ. Хъусен лъэшэу мэлак1э л1эщтыгъэ. Арти, ягъунэгъум ядэжь к1уагъэ. Ныо ц1ык1оу щэламэр зыгъажъэрэм дэжь т1ысыгъэ.\nНЫОР: Сыд уилъэгъун сихьатэхъу?\nХЪУСЕН: Силъэгъун хъати щы1эп, ау гъэш1эгъоны непэ хъугъэр.\nНЫОР: Ал, сыд хъугъэр сик1ал?\nХЪУСЕН: (ынэхэр щхызэ) Тичэтыужъ къэгущы1агъ.\nНЫОР: Ал, ащ фэдэ мэхъуа? Ащ нахь гъэш1эгъон ц1ыф зэхихынэп. Сыда къы1уагъэр чэтыур\nХЪУСЕН: Нэнэжъ т1эк1у сымышхэу ар къэс1он слъэк1ыщтэп. Мэлак1э сэл1э\nНЫОР: Ал, къэп1уагъэр сш1огъэш1эгъонэу сщыгъупшэжьыгъ. Ма сихьатыу, ма, ма шхэ. Щэлэмэ фабэм ха1.\nЗЕЗЫЩЭРЭР: щэламэк1э зигъэшхэк1и, псы чъы1э т1эк1уи тыришъухьажьи къежьэжьыгъэу ныор къэгузажъуи Хъусен къеупч1ыгъ.\nНЫОР: Адэ, сихьатыу, шъуичэтыужъ къы1уагъэр къысфэмы1уатэу уежьэжьыгъа? Сыда чэтыум къы1огъэшъыпкъэр?\nХЪУСЕН: Нэнэжъ сыдэу угъэш1эгъон? Сыда чэтыум къы1онк1э узфэягъэр «Мяу, мяу!»- джары чэтыум къы1уагъэр\nЗЕЗЫЩЭРЭР: ы1уи Хъусен къежьэжьыгъ.\nНЫОР: А, к1элэ бетэмал, ори, о, сыбгъэпц1агъ. Щэлэмэ лагъэ сш1опшхыгъ, Хьау, к1о уихьалэл, сик1ал, укъысэ1ушэк1ыгъ. Сэ сымыделэмэ чэтыур къызэрэмыгущы1эщтыр сш1эн фэягъэ.\nЛ1ыгъэр, ц1ыфыгъэр охътэнчъэх. Щы1эныгъэм иохътабэхэр зэблэхъугъэ мэхъух. Зэблэхъугъэ мыхъурэр, зызэзымыхъок1ыжьырэр, сыдигъок1и зыуасэ къык1имычырэр л1ыгъэр ары. Унагъор, л1акъор рыгушхоу, рыпагэу, къахэк1ы ц1ыф. Ащ фэдэу къежьэрэр лъык1уатэзэ, хахъозэ, къуаджэр, лъэпкъыр зэрэпсаоу, аужыпкъэм зэрэкъалэу зэрэгушхохэрэ ц1ыфэу хъуным зе1эты. Джащ фэдэхэм ащыщ Андырхъое Хъусенэ. Тэ ар тищысэтехып1, тэ ащ тырэгушхо, ар егъаш1эми лъэпкъым щыгъупшэщтэп. «Л1ыхъужъыр непи къытхэт».\n1. Сиадыгабзэ сэ рысхъожьынэу зы бзи щымыI. (КIубэ Щ).2. НэмыкIыбзэумыш1эным емыкIу хэлъэп, емыкIушху умышIэныр адыгабзэр (КIубэ Щ).3....\nВнеклассное мероприятие "ЛIыхъужъыр тыди щагъэлъапIэ" (разработка на адыг. языке с презентацией)\nВнеклассное мероприятие посв. Герою Советского Союза Х.Б. Андрухаева.«Бэ зыгъэшIагъэ нахьи, бэ зылъэгъугъ» аIо. Андырхъое Хъусен ыгъэшIагъэмрэ ыгъэхъагъэмрэ уазыкIырыплъыкIэ, «Бэ зыгъэшIагъэ нахьи, бэ...


ЖьыкIэ Iоф зышIэщт паркышхом ишIын зынэсыгъэм тегущыIагъэх | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЖьыкIэ Iоф зышIэщт паркышхоу МВт 150-рэ зилъэшыгъэщтым ишIын зынэсыгъэм тегущыIагъэх. Шэуджэн, Джэджэ районхэр арых ар зыщагъэпсынхэу агъэнэфагъэхэр.\nУрысыемкIэ апэрэу тишъолъыр щагъэпсырэ паркышхом ишIуагъэкIэ, Адыгеим иэкономикэ хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм ицыхьэ зэрэтелъыр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— Мэхьанэ ин зиIэхэ проектхэм ар ащыщ. Тызэгъусэу Iоф зэрэдэтшIагъэм ишIуагъэкIэ, ащ ишIын аужырэ уцугъом зэрэнэсыгъэр тинэрылъэгъу. Жьы кIуачIэр гъэфедэгъэныр зигъо Iофыгъоу непэ къэуцу, республикэр зыфыщыкIэрэ электроэнергиер ащ къыригъэкъужьыщт. Ащ нэмыкIэу IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэхэ хъущтых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПроектым ишIынкIэ Адыгеим ихэбзэ къулыкъухэр IэпыIэгъу къызэрафэхъухэрэмкIэ зэрафэразэр Александр Корчагиным къыIуагъ. Проектым ишIын зэрэлъыкIуатэрэр, ар непэ зынэсыгъэр генеральнэ пащэм къыIотагъэх.\nЭнергетическэ установкэ 60 МВт 2,5-рэ зым илъэшыгъэу объектым щагъэуцущтых. Киловатт 220-рэ зилъэшыгъэ подстанциер, электропередачэхэм ялиниехэу киловатт 220-рэ агъэпсыгъэх. Чэщи мафи зэпыу имыIэу илъэс псаум ащ фэдэ станцием Iоф ышIэщт. Адыгэ ВЭС-м илъэсым къыкIоцI кВт/сыхь. миллион 354-рэ электроэнергиеу къытыщт. Проектым ишIуагъэкIэ АР-м процент 20-кIэ нахьыбэу электроэнергиер къыIэкIэхьащт.\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхашIэх, IэпыIэгъу афэхъух →


Цыхьэу къафашIырэм хэхъуагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 19.04.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\n2 018-рэ илъэсым мы структурэм зыкъыфэзыгъэзэгъэ цIыфхэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэр ары анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nШъолъырым щыпсэухэрэр зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэр республикэм ихэбзэ къулыкъухэм псынкIэу къазэралъигъэIэсхэрэмкIэ, зэпхыныгъэ дэгъу зэрадыриIэмкIэ омбудсменым зэрэфэразэр АР-м и ЛIышъхьэ пэублэм къыхигъэщыгъ.\n— Шъо шъуалъэныкъокIэ къикIыхэрэ Iофыгъуабэхэу зизэшIохын тыхэлэжьэн тлъэкIыщтхэмкIэ зыкъытфэшъогъазэ. Республикэм щыпсэухэрэм зэпхыныгъэ адытиIэным изы амалэу теплъы уполномоченнэм иаппарат. IофшIэным мыщ фэдэ екIолIакIэ зэрэфышъуиIэмкIэ тышъуфэраз. Ащ ишIуагъэкIэ цIыфхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iофыгъуабэ зэшIотхын тэлъэкIы, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАнатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым гъогогъу 610-рэ цIыфхэм закъыфагъэзагъ. НахьыбэрэмкIэ ахэр зыгъэгумэкIыхэрэр псэупIэ зэрагъэгъотынымкIэ фитыныгъэу яIэхэр укъуагъэхэ зэрэхъурэр ары. Мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу зигугъу къышIыгъэр сэкъатныгъэ зиIэхэ сабыйхэм, унагъохэу мы купым къыхиубытэхэрэр зэрысхэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр ары. Джащ фэдэу коммунальнэ фэIо-фашIэхэр зэрафагъэцакIэхэрэм, экологием, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ яфитыныгъэхэр укъуагъэхэ зэрэхъухэрэм, нэмыкI Iофыгъохэм япхыгъэ дэо тхылъхэр къаIэкIахьэх.\n— Ыпэрэ илъэсхэр пштэхэмэ, зыкъытфэзыгъазэхэрэмкIэ гъот макIэ зэряIэм иIофыгъо анахь шъхьаIэу щытыгъэмэ, джы ахэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэ. Мыщ дэжьым мэхьанэшхо зиIэу къэпIон плъэкIыщтыр цIыфхэм республикэм ихэбзэ къулыкъухэм цыхьэу афашIырэм зэрэхэхъуагъэр ары, — къыIуагъ А. Осокиным.\nКъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэу республикэм щыIэм къыIэтыгъэхэ гумэкIыгъохэм ахэплъэщтых, ахэр зэхэфыгъэнхэмкIэ профильнэ ведомствэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыщтых.


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Катарина Витт (Katarina Witt)\nКатарина Витт (Katarina Witt)\nЗаголовок сообщения: Катарина Витт (Katarina Witt)\nДобавлено: 14 июл 2016, 21:29\nОткуда: BY 5463\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nКатарина Витт (Katarina Witt; родилась: 3 декабря 1965 года; Фалькензее , земля Бранденбург , ГДР ; Гражданство: Германия ) — восточногерманская фигуристка, двукратная олимпийская чемпионка в одиночном катании (1984, 1988), четырёхкратная чемпионка мира (1984, 1985, 1987, 1988), шестикратная чемпионка Европы (1983—1988 подряд), восьмикратная чемпионка ГДР. Государственные награды: Орден «За заслуги перед Отечеством» (I степени) (Рост: 1.65 м) (54 года)\nЗаголовок сообщения: Re: Катарина Витт (Katarina Witt)\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:04\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:08\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:10\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:15\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:23\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:26\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:35\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:49\nДобавлено: 13 сен 2020, 15:54\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:18\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:22\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:26\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:33\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:35\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:39\nДобавлено: 13 сен 2020, 17:43\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.


Англием къыщалъэгъугъэр афэфед | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 23.08.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\n— Илъэс 250-м нахьыбэ хъугъэу Iоф зышIэрэ Кембридж университетым зэпхыныгъэ пытэхэр дытиIэх, — къеIуатэ «Активым» ипащэу Едыдж Мэмэт. — Университетыр къэзыухырэмэ, зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдэзыхырэмэ къаратырэ тхылъхэр дунаим щагъэфедэнхэмкIэ амалхэр яIэх.\nЯ 27-рэ илъэс IофшIэгъур «Активым» шIэхэу ыублэщт. ЕджэкIо 200-м нахьыбэ илъэс зэфэшъхьафхэм Кембридж университетым агъэкIуагъ.\n— КIэлэеджакIохэм язакъоп, тэри тишIэныгъэхэм ахэдгъэхъонымкIэ университетым амалышIухэр къытетых, — къытиIуагъ «Активым» икIэлэегъаджэу, Кембридж университетым щыIэгъэ купым пэщэныгъэ дызезыхьагъэхэм ащыщэу Бэщыкъо Сусанэ. — ТиеджакIохэр унагъохэм ахэсыгъэх. ИнджылызыбзэкIэ зэдэгущыIэхэзэ къэбарэу зызыщагъэгъозагъэр макIэп.\nИрина Бочарниковамрэ Исмаилэ Шанрэ купым зэрипащэхэм дакIоу зэIукIэгъухэр нахь гъэшIэгъон хъунхэм фэшI музейхэм, Англием ичIыпIэ дахэхэм кIэлэеджакIохэр ащагъэх. Лондон, фэшъхьаф къалэхэр ныбжьыкIэхэм агу рихьыгъэх.\n— Тучанхэм, еджапIэхэм, культурэм иIофшIапIэхэм тачIахьэмэ инджылызыбзэр ары дгъэфедэщтыгъэр, — гущыIэр зэIэпахызэ къаIуатэ Мария Смакотинамрэ ГъукIэлI Муратрэ. — Тучанхэм ямэкIайхэр дахэу зэгъэфагъэх, узыхэдэн плъэкIыщтыр бэ. КIэлэцIыкIухэм инджылызыбзэр дэгъоу ашIэ, упчIэжьэгъу пшIырэ цIыфхэм джэуапыр зэгъэкIугъэу къыуатыжьы.\nУнагъохэм ахэсхэу Адыгэ Республикэм ищыIакIэ къафаIотагъ, тилъэпкъ къыкIэупчIагъэх. Адыгэ шъуашэр Англием щашIэ. Адыгэ быракъыр агъэбыбатэзэ тикIэлэеджакIохэр Кембридж, Лондон, нэмыкIхэм яурамхэм арыкIуагъэх, нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\n— Бзэр зэрэзэбгъашIэрэр дэгъу, ау урымыгущыIэ зыхъукIэ пщэгъупшэжьы, ибаиныгъэ икъоу къыбгурыIорэп, — къытиIуагъ Бэщыкъо Сусанэ. — ГъукIэлI Мурат адыгабзэр, урысыбзэр, инджылызыбзэр зэрегъашIэх. ТхакIи еджакIи ешIэ. Англием щыIэу тилъэпкъ иискусствэ дахэу къытегущыIагъ.\nАнглиемрэ Адыгеимрэ яеджакIохэр тапэкIи зэIуагъэкIэщтых.


Севастополь ыуж Ивановэ — Адыгэ макъ\nСевастополь ыуж Ивановэ\nРедактор 29.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nКъыблэм идзэ округ (АОВО) дзюдомкIэ икомандэ Севастополь щыIэу зэнэкъокъухэм зафегъэхьазыры.\nАдыгэ Республикэмрэ Краснодар краимрэ дзюдомкIэ ябэнакIохэу дзэ къулыкъур зыхьыхэрэр зэгъусэхэу егъэджэн-зыгъэсэн зэIукIэгъухэм ахэлажьэх.\nЛIышэ Хьарунэрэ Огъурлэ Рэмэзанрэ Шъхьащэфыжь испорт зыгъэсапIэ яIэпэIэсэныгъэ щыхагъахъозэ, хэгъэгу, дунэе зэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщахьыгъэх. КIалэхэр самбэмкIи дзюдомкIи мэбанэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Псэунэ Мурат япащэу Хь. ЛIышэмрэ Р. Огъурлэмрэ бэнакIэхэм зафагъасэ. Адыгеим щыкIорэ зэнэкъокъухэм самбэмкIи дзюдомкIи медальхэр къащахьыхэу пчъагъэрэ тлъэгъугъэх.\nАцумыжъхэу Азэмати Казбеки Адыгеим иныбджэгъушIух, ТIуапсэ щапIугъэх. ДзюдомкIэ банэхэзэ, яIэпэIэсэныгъэ хагъахъо ашIоигъоу Адыгеим щыкIорэ егъэджэн зэхахьэхэм ахэлэжьэнхэр шэнышIу афэхъугъ.\n— Хьакурынэ Хьазрэт, Тулпэрэ Айдэмыр, Щыгъущэ Амир, Къуижъ Бислъан Севастополь щыIэх, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ. — Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм ахэр икIыгъэх. Гъунэгъу краимрэ Адыгеимрэ яныбжьыкIэхэм язэпхыныгъэхэр спортым щагъэпытэх.\n2020-рэ илъэсыр шIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэс. Севастополь лIыхъужъныгъэм ыкIи щытхъум япхыгъэ чIыпIабэ иI. Къэлэ-ЛIыхъужъым тарихъ гъогоу къыкIугъэм дзэкIолI-спортсменхэм зыщагъэгъуазэ.\n— Зыгъэпсэфыгъо уахътэу тиIэр макIэми, Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьэгъэ дзэкIолIхэм афэгъэхьыгъэ саугъэтхэр, заор зыщыкIогъэ чIыпIэхэр зэтэгъэлъэгъух, тарихъым инэкIубгъохэм такIэупчIэ, — къытиIуагъ Тулпэрэ Айдэмыр. —Тятэжъхэу Севастополь къэзыухъумагъэхэм шъхьащэ афэтшIыгъ.\nРеспубликэм щыщ дзэкIолIхэм аIукIагъэх\nАдыгеим щыщ кIалэхэу Севастополь дзэ къулыкъур щызыхьыхэрэм тиспортсменхэр онлайн шIыкIэм тетэу гущыIэгъу афэхъух, якъэбархэр къызэфаIуатэхи, зэIукIагъэх.\n— Дзэ-Хы Флотым и Мафэ Севастополь щагъэмэфэкIызэ, Адыгеим щыщ дзэкIолIхэм гущыIэгъу тафэхъугъ, — къеIуатэ Тулпэрэ Айдэмыр. — Къулыкъур дэгъоу зэрахьырэм, спортым зэрэфэщагъэхэм тагъэгушIуагъ. ГущыIэ фабэхэр ятIуагъэх. ДзэкIолI шъуашэр зыщыгъ Цуужъ Азэмат игъусэ къулыкъушIэхэм къащытхъугъ.\n— Адыгеим испортсменхэм тагъэгушIуагъ. Хэгъэгум дзюдомкIэ изэнэкъокъу щыбанэхэ зыхъукIэ тафэгумэкIыщт, талъыплъэщт, — къеIуатэ Цуужъ Азэмат. — Медальхэр къахьынэу, тилъэпкъ ищытхъу спортышхом щаIэтынэу афэтэIо.\nДзэкIолIхэмрэ спортсменхэмрэ гуфэбэныгъэу зэфашIыгъэр щыIэныгъэм зэрэщылъагъэкIотэщтым тицыхьэ телъ.\nУрысыем и УIэшыгъэ КIуачIэхэм дзюдомкIэ язэнэкъокъу шышъхьэIум и 10 – 15-м къалэу Ивановэ щыкIощт. ТибэнэкIо нарт шъаохэм яшъыпкъэу зэIукIэгъухэм зафагъэхьазыры.\n— Мы илъэсым тибэнакIохэр зэнэкъокъу инхэм ахэлэжьэнхэу хъугъэп, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Бастэ Сэлымэ. — Севастополь щызэхащэгъэ егъэджэн зэIукIэгъухэм яшIуагъэкIэ Адыгеим идзэкIолI спортсменхэм хэгъэгум изэнэкъокъу зыфагъэхьазырын алъэкIыгъ.\nШышъхьэIум и 4-м егъэджэн зэIукIэгъухэр Севастополь щаухыщтых.\nПредыдущая ЯIэнатIэхэм аIукIыжьыгъэх\nСледущая Илъэс 80 къэбгъэшIэныр насыпыгъ


Лъэуж дахэ къыгъэнагъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 15.10.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nИлъэсыбэрэ кIэлэегъэджагъэу, общественнэ, дин IофышIэщтыгъэу, адыгэ лъэпкъыр зэрыгушхоу ХьакIэмыз Аскэрбый Хьаджмосэ ыкъор псаугъэмэ, непэ ыныбжь илъэс 90-рэ хъущтыгъэ.\nЦIыфыгъэшхорэ Iэдэбрэ зыхэлъыгъэ Аскэрбый Iофэу зыфежьэрэр ыкIэм нимыгъэсэу уцущтыгъэп. Къиныбэ къызыхэфэгъэ щыIэныгъэ гъогушхо ащ къыкIугъ. Ятэу Хьаджмосэ колхозым гъукIэу щылэжьагъ, итеплъэкIэ пхъэшагъэми, цIыф зэфэ дэдэу щытыгъ. Комбайнэхэм, пхъэIашэхэм ыкIи мэкъу — мэщым щагъэфедэрэ нэмыкI пкъыгъохэм ягъэцэкIэжьынкIэ Iэмэ-псымэхэр зэкIэ ащ рагъотылIэнхэ алъэкIыщтыгъ. Хьаджмосэ гъучIымрэ пхъэмрэ ахимышIыкIышъу щыIагъэп пIоми ухэукъощтэп. Къоджэдэсхэр бэу къызэреуалIэщтыгъэм ар рыкъэеу къыхэкIыгъэп, цIыфыгъэ шэпхъэ лъагэхэм сыдигъуи арыгъуазэщтыгъ.\nЯтэ фэдэу Аскэрбыий IэпэIасэу, щысэтехыпIэу щытыгъ, гъучIымрэ пхъэмрэ пкъыгъо гъэшIэгъонхэр ахишIыкIын ылъэкIыщтыгъ. Сабыйхэм ятэ Хэгъэгу зэошхом зыхэкIуадэм, кIалэмрэ ащ ышыпхъуитIурэ япIун-лэжьын зыпшъэ дэкIыгъэр янэу Коз ары. Ышэу Пщымафи пхъорэлъфхэм япIункIэ къыдеIэщтыгъ.\nЯунэкъощэу, къоджэ ефэндэу ХьакIэмыз Уцужьыкъо иунагъорэ ахэмрэ зэгъунэгъугъэх. Ефэндым ыкъоу Къэплъанрэ сэрырэ Аскэрбый тиныбджэгъушхуагъ. Гъунэгъум дэжь бэрэ тыкIощтыгъ, быслъымэн Iофыгъохэм афэгъэхьыгъэу нахьыжъхэм къаIуатэхэрэм тядэIуныр тикIэсагъ.\n1942-рэ илъэсым ишышъхьэIу ыгузэгухэм адэжь нэмыцхэр тикъуаджэ къызыдахьэхэм, ислъам динымкIэ десэхэр гурыт еджапIэм щарагъэхьхэу аублэгъагъ. Ефэндэу Мамыщ Тыркубый кIэлэцIыкIухэр арапыбзэкIэ тхэнхэу, КъурIаным еджэнхэу, зэчырхэр къаIонэу ыгъасэщтыгъэх. Джащыгъум илъэс 13 зыныбжьыгъэ Аскэрбыий ахэм ахэтыгъ. Хэт нахьи нахьышIоу ащ зэчырхэр ыгу риубытэщтыгъэх ыкIи игуапэу къыIощтыгъэх. Нэмыцхэр къуаджэм зыдэкIыжьхэм ащ фэдэ десэхэр еджапIэм щарагъэхьыжьын фимытхэу агъэпсыгъагъэми, Аскэрбый ыгу ахэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щаубытыгъэхагъ.\nХьакIэмзые ублэпIэ еджапIэр Аскэрбый къызеухым, ЕджэркъуаекIэ зигъэзэн фаеу хъугъэ. Янэшым дэжь щыIэу къапэгъунэгъу урыс еджапIэм щеджагъ. Я 7-рэ классыр къызеухым Адыгэ кIэлэегъэджэ техникумым чIэхьагъ. Литературнэ кружокэу мыщ щызэхэщагъэм хэхьагъ, усэхэр ытхэу ригъэжьагъ. Литературнэ кружокым нэмыкIэу техникумым ихудожественнэ самодеятельности ар чанэу хэлэжьагъ, къэшъокIо купым хэтыгъ. Сэмэркъэу дахэр зикIэсэгъэ Аскэрбый студентхэр зылъызыщэн зылъэкIырэ зэхэщэкIо дэгъоу мыщ зыкъыщигъэлъэгъуагъ.\nКIэлэегъэджэ техникумым ыуж Аскэрбый ХьакIэмзые къыгъэзэжьи, ублэпIэ классхэр ригъэджагъэх. ЕтIанэ Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет къызеухым урысыбзэмкIэ, адыгабзэмкIэ, нэмыцыбзэмкIэ кIэлэегъаджэу Iоф ышIагъ. Ыгу етыгъэу илъэс 17 гурыт еджапIэм щылэжьэгъэ кIэлэегъаджэр нэужым совхозэу «Адыгплодопитомникым» ипарторганизацие исекретарэу агъэнэфагъ. ЫужкIэ Кощхьэблэ кIэплъэтхъоишI заводми, совхозэу «Чехракми» япартийнэ организациехэм исекретарыгъ. Ауж къинэрэ хъызмэтшIапIэхэр ащ къыдищыжьыщтыгъэх, гъэхъагъэ хэлъэу ипшъэрылъхэр ыгъэцакIэщтыгъэх. Тыдэрэ чIыпIэ зыщэлажьи, пэщэ чанэу, зэхэщэкIо дэгъоу зыкъигъэлъэгъуагъ.\nIэнатIэм щылъыкIуатэщтыгъэ, ицIыкIугъом КъурIаным пыщэгъэгъэ Аскэрбый шIогъэшIэгъонэу дин Iофхэр зэрэзэрахьэхэрэм лъэплъэ, быслъымэн хабзэхэм нахь куоу нэIуасэ зафешIы, хьадэ фэIо-фашIэхэр зэрагъэцакIэхэрэм, хьадэIусхэр зэрашIыхэрэм, дыуахьхэр къызэрахьырэм, зэчырхэр къызэраIорэм защегъэгъуазэ. 1989-рэ илъэсым ХьакIэмзые дэсхэм къуаджэм иефэндынэу ар къызытырагъанэм, пшъэрылъыкIэхэм ягъэцэкIэн ишъыпкъэу ыуж ехьэ. Ащ ыпэкIэ хьадэ фэIо-фашIэхэм язэшIохын пае къоджэдэсхэм Джыракъые щыщ ефэндыр къырагъэблэгъэн фаеу хъущтыгъэ.\nИлъэсыбэрэ парторганизацием исекретарыгъэу, етIанэ дин Iофхэм ишъыпкъэу апылъыгъэу Адыгеим синыбджэгъу нэмыкI зы нэбгыри ибгъотэнкIэ сыгугъэрэп. Тыдэ зыщэлажьи ицIыфыгъэкIэ, игукъэбзагъэкIэ ар къахэщыщтыгъ.\nДинымкIэ шIэныгъэу иIэм хигъахъо шIоигъоу ХьакIэмыз Аскэрбый 1995-рэ илъэсым Дамаскэ кIуи, мэзищ курсхэм къащеджагъ. Джащыгъум илъэс 66-рэ ащ ыныбжьыгъ. Шэн пытэ зиIэгъэ, зэхэщэн Iофхэм афытегъэпсыхьэгъэгъэ ефэндым мэщыт ХьакIэмзые зэрэдашIыхьан фаер къоджэдэсхэм агуригъэIон ылъэкIыгъ. Лъытэныгъэшхо зыфашIыщтыгъэ, цIыкIухэми, инхэми екIолIэкIэ гъэнэфагъэ къафэзыгъотын зылъэкIыщтыгъэ ефэндым игукъэкI ахэм къабылэу аштагъ. Iофым егъэжьапIэ фэхъущтми зэдегупшысагъэх, мэщытым ишIынкIэ къадеIэщтхэри къагъотыгъэх. Ащ зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэм ащыщых чылэ Хасэм итхьамэтагъэу ХьакIэмыз Мыхьамэт, мычIыпцIыйхэмкIэ комбинатым идиректорыгъэу Костэкъо Бислъан, Iахьзэхэлъ предприятиеу «Чехракым» итхьамэтагъэу Iащэ Мухьамэд, Адыгэ Республикэм хэутынымкIэ иминистрагъэу КIэрэщэ Аслъанбэч, предпринимателэу Хьаткъо Самир ыкIи нэмыкIхэр. ХьакIэмзыерэ Кощхьэблэ районым инэмыкI къуаджэхэмрэ къадэхъухьагъэхэу амал зиIэхэр зэкIэ ямылъкукIи, якъарыукIи мэщытым ишIынкIэ къадеIагъэх. Пшъи, уцуи имыIэу къоджэ ефэндым ащ игъэпсын зэрэкIорэм гъунэ лъифыщтыгъ, нэмыкI пшъэрылъхэри еIолIэнчъэу ыгъэцакIэщтыгъэх.\nХьакIэмзые мэщытым ишIын джыри амыухызэ, Адыгеимрэ Пшызэ шъолъырырэ ащыпсэурэ быслъымэнхэм язимычэзыу зэфэсэу 1998-рэ илъэсым имэлылъфэгъу щыIагъэм ХьакIэмыз Аскэрбый муфтиеу щыхадзыгъ. Дамаскэ дэт ислъам университетыр 2000-рэ илъэсым къэзыухыгъэ ХьакIэмыз Хьалим тым иIоф къоджэ гупсэм щылъигъэкIотагъ. 2001-рэ илъэсым хьаджашIэхэм ахэтэу ар Чабэм щыIагъ. Адыгэхэр зыгъэлъэпIэрэ араб лIыжъ горэм ыдэжь ригъэблэгъагъэхэу ар Аскэрбый зэрикIалэр къызешIэм, ымытIупщэу ыIапэ бэрэ ыIыгъыгъ, илъэси 5-кIэ узэкIэIэбэжьмэ ыдэжь къэкIогъэгъэ ятэ лъытэныгъэшхо зэрэфишIырэм ишыхьатэу Iанэм ыпшъэкIэ ыгъэтIысыгъагъ.\nДиндэлэжьапIэм ипащэу загъэнафэм, ХьакIэмыз Аскэрбый Iофхэм язытет нэIуасэ зыфишIи, ащ лъыпытэу ипшъэрылъхэм ягъэцэкIэн фежьагъ. Динлэжьхэм я Советэу нэбгырэ 13 зыхахьэрэри, Iимамхэм я Совети зэхащагъ.\nХы ШIуцIэ Iушъом щыпсэурэ шапсыгъэхэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым я ДиндэлэжьапIэхэм ямуфтийхэм ягъусэу хьадэ фэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ шэпхъэ зыкI къыхэхыгъэным ар ишъыпкъэу дэлэжьагъ. Къэралыгъо хэбзэгъэуцугъэхэри, дин хабзэхэри цIыфым ифедэхэм афэлэжьэнхэ фаеу дин пащэм ылъытэщтыгъ. «ЦIыф тэрэзхэр зэрымыс къэралыгъохэр дэгъукIэ плъытэхэ хъущтэп, — ыIощтыгъ ащ. —НыбжьыкIэхэм афэгумэкIыныр къэралыгъо пэпчъ ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. Адыгэ хабзэр, къэралыгъо хэбзэгъэуцугъэхэр, дин хабзэхэр зыгъэлъэпIэрэ ныбжьыкIэхэр апIунхэм пае зэкIэми емызэщыжьэу Iоф ашIэн фае. ЦIыфыгъэшхорэ Iэдэбрэ зыхэлъым, тхьэшIошъхъуныгъэ зиIэм цIыф ыукIыщтэп ыкIи ыхъункIэщтэп».\nДин пащэр нэмыкI шъолъырхэм ащыпсэухэрэм, ямуфтийхэм бэрэ аIукIэщтыгъ, опытэу яIэм зыщигъэгъуазэщтыгъ, ахэм адиштэу иIофшIэни ыгъэпсыщтыгъ.\nАдыгеимрэ Пшызэ шъолъыррэ ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ мэщытышхо Мыекъуапэ къыщызэIухыгъэным бэшIагъэ зыкIэхъопсыщтыгъэр. Ау республикэм и Президентэу Джарымэ Аслъан ащ фэдэ Iофым кIэщакIо зыфэхъур ары ягухэлъ къадэхъун залъэкIыгъэр.\nРеспубликэм и Президент Араб Эмират Зэхэтхэм кIуи, Мыекъуапэ дэтыщт мэщытым ишIынкIэ ахъщэ IэпыIэгъу къызэрэтатыщтым ехьылIэгъэ зэзэгъыныгъэхэр пачъыхьэм ыкъоу, шейхэу Рас-эль-Хаймэ Сакр — аль-Кассимирэ наибэу аль-Хаким Раас-аль-Хаймрэ адишIыгъагъэх. Адыгэпхъоу щытыгъэ пачъыхьэ гуащэм тарихъ чIыгужъым мэщыт щигъэпсынэу ыкъо осыет къыфишIыжьыгъагъэти, пачъыхьэм ыкъо ным иосыет псынкIэу ыгъэцакIэ шIоигъуагъ ыкIи пIэлъэ кIэкIыкIэ ар агъэпсынэу къызезэгъхэкIэ ахъщэр шIэхэу къафитIупщынэу къыгъэгугъэгъагъэх. Джарымэ Аслъан Мыекъуапэ къызэрэсыжьэу Адыгеимрэ Пшызэ шъолъыррэ ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ имуфтиеу ХьакIэмыз Аскэрбый, Адыгэ Республикэм и Президентрэ иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Пэнэшъу Руслъан, АО-у «Адыг-Юрак» ипащэу Пэнэшъу Аслъан, Адыгэ Республикэм хэутынымкIэ, къэбархэмкIэ ыкIи общественнэ-политикэ прогнозированиемкIэ и Комитет ипащэу Бэджэнэ Мурат зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъо зэхищагъ.\nПроектым изэхэгъэуцон Адыгэ Республикэм изаслуженнэ сурэтышIэу Бырсыр Абдулахь фагъэзагъ, псэуалъэр заухын фэе пIалъэмрэ подрядчикымрэ агъэнэфагъэх. 1999-рэ илъэсым имэлылъфэгъу АО-у «Белореченскстрой» зыфиIорэм ипсэолъэшIхэм мэщытым ишIын рагъажьи, 2000-рэ илъэсым шэкIогъум и 2-м аухыгъ. Ау ХьакIэмыз Аскэрбый ар къылъэгъужьынэу инасып къыхьыгъэп, 1999-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 29-м идунай ыхъожьыгъ.\nИлъэсрэ ныкъорэ нахькIэ муфтий IэнатIэм Iумытыгъэми, бэ зэшIуихын ылъэкIыгъэр. Шариатым тетэу дин фэIо-фашIэхэр зэрэзепхьащт шIыкIэмкIэ шэпхъэ зыкIхэм атехьэгъэным пае дин пащэр Сирием, Иорданием, Германием, Мальтэ, Саудовскэ Аравием, Германием ащыIагъ, ахэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм аIукIагъ. Муаммар Каддафи зэрэригъэблэгъагъэхэм тетэу Темыр Кавказым щыпсэурэ нэбгырэ 23-мэ ягъусэу ар Ливием щыIагъ, Мыхьамэт Пегъымбарыр къызщыхъугъэ чIыпIэм нэмаз щишIыгъ. Бэджэнэ Муратрэ Адыгеим щыщхэу хьаджашIэ кIуагъэхэмрэ ягъусэу Меккэм щыIагъ.\nСаудовскэ Аравием икороль муфтиир ригъэблэгъагъэу дин IофхэмкIэ министрэр ащ къыщытхъугъагъ, ислъам диныр зылэжьырэ лъэпкъ пстэуми ямуфтий анахь дэгъоу ар ылъытэгъагъ. КъокIыпIэ Благъэмрэ Германиемрэ зэращыIагъэм нэмыкIэу, я Х-рэ Конгрессэу Закавказьемрэ Темыр Кавказымрэ ащыкIуагъэм ХьакIэмыз Аскэрбый хэлэжьагъ. ДиндэлэжьапIэм иIофхэмкIэ гъогогъуитфэ Москва щыIагъ. Диным Темыр Кавказым зыкъыщегъэIэтыжьыгъэнымкIэ гъэхъагъэу иIэхэм афэшI Европэм щыпсэурэ быслъымэнхэм ямуфтият ипащэ ащ Щытхъу тхылъ къыфигъэшъошагъ.\nКъалэхэу Ермэлхьаблэ, Краснодар, Мыекъуапэ яепархиехэм зэгурыIоныгъэ адыряIэнымкIэ дин пащэм бэ ышIагъэр. Адыгэ Республикэм и Президентэу Джарымэ Аслъани, министрэхэм я Кабинет хэтхэри ащкIэ IэпыIэгъушIу къыфэхъущтыгъэх.\nХьакIэмыз Аскэрбый япащэу мэщыти 9 зэрагъэпсыгъэр, 3-мэ яшIын зэрамыухыгъагъэр къэIогъэн фае. Ау гъэхъагъэу иIэхэм ар къащыуцунэу фэягъэп. Республикэм икъоджэ 43-мэ ащыщэу 14-р ары ныIэп мэщыт зыдэтыгъэр. Сымэджэщым агъэгъолъынкIэ мэфэ заулэ нахь къэмынэжьыгъэу ТIэшъу Нихьад игъусэу ШэхэкIэй ЦIыкIум ар щыIагъ, я 30-рэ илъэсхэм мыщ щагъэпсыгъэгъэ мэщытыр зыпкъ рагъэуцожьын алъэкIыщтмэ зэригъэшIэгъагъ.\nЫныбжь илъэс 70-рэ зэхъум ХьакIэмыз Аскэрбый республикэ сымэджэщым чIэлъыгъ, июбилей хигъэунэфыкIыгъэп. Ау Адыгэ Республикэм и Президентэу Джарымэ Аслъанрэ министрэхэмрэ кIохи имафэкIэ ащ фэгушIуагъэх. Урысыем щыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ имуфтиеу Равиль Гайнутдиновым дин IофышIитIу къыгъакIуи къыкIигъэупчIагъ. Муфтиир сымэджэщым зычIэлъми, ядэжь защэжьми Адыгеим, хы ШIуцIэ Iушъом Iус шапсыгъэ къуаджэхэм, Краснодар, къуаджэхэу Шъхьащэфыжьрэ Мэфэхьаблэрэ адэсхэм ащыщхэр ипсауныгъэ изытет ыгъэгумэкIыщтыгъэх.\nДин IофышIэр ыгукIи, ышъхьэкIи къэбзэн, зэфэн фаеу, хабзэ гори ыукъо мыхъущтэу муфтиим ылъытэщтыгъ. «Ефэндхэм япшъэрылъ мы дунаим зехыжьыщтхэ мафэм быслъымэнхэр фагъэхьазырынхэу. ЦIыфым а мафэм Алахьым нэмыкI зи къыдеIэжьын ылъэкIыщтэп. ЦIыфым ежь-ежьырэу дэгъури дэйри ылъэгъун фае. Тхьэм КъурIаныр джары къызкIыригъэхыгъэр», — ыIощтыгъ дин пащэм.\nЫпсэ пэтыфэ лъэпкъ, дин Iофхэм афэлэжьэгъэ синыбджэгъу цIыфхэм шIоу афишIагъэр ащыгъупшэрэп, непи игугъу шIукIэ ашIы.


Щынагъо щыIа? | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 05.06.2017\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАужырэ мафэхэм къэбархэр бэу къекIокIых Пшызэ псыIыгъыпIэр къиун ылъэкIыщтэу. Краснодар краим иадминистрацие ошIэ-дэмышIэ Iофхэр къэмыгъэхъугъэнхэмкIэ ыкIи ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ икомиссие зэхэсыгъо иIагъ. Псыхъохэм ыкIи псыIыгъыпIэхэм язытет ащ щытегущыIагъэх. Краснодар краим игубернатор игуадзэу Андрей Алексеенкэм зэхэсыгъор зэрищагъ. Пшызэ псыIыгъыпIэм изытет зигугъу ашIыгъэхэм ащыщ.\nПстэумэ апэу къэIогъэн фае — Пшызэ псыIыгъыпIэм изытет ылъэныкъокIэ щынагъо щыIэп. Зэхэсыгъом ар теубытагъэу къыщаIуагъ. Аужырэ мафэхэм псыIыгъыпIэм фэгъэхьыгъэу къэбарыбэ къекIокIы. Ау ащ псэу дэтыр дэмыфэжьэу, къиун ылъэкIыщтэу цIыфхэр зэрагъэщынэхэрэм лъапсэ иIэп. Мы IыгъыпIэр псыр щаугъоиным, игъорыгъоу дагъэчъыным ыкIи щынагъо къэмыхъуным тегъэпсыхьагъэу ашIыгъагъ.\nПшызэ шъолъыр бассейнхэмкIэ ыкIи псыхэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Геннадий Саловым зэхэсыгъом къыщиIуагъ:\n— Непэрэ мафэм псыIыгъыпIэм зыпкъ итэу Iоф ешIэ. Джыри псы кубическэ метрэ миллион 665-рэ фэдиз дэфэщт. — Непэрэ мафэм псыIыгъыпIэм зыпкъ итэу Iоф ешIэ. Джыри псы кубическэ метрэ миллион 665-рэ фэдиз дэфэщт. Псыр нахь къызщыдэкIоегъэ лъэхъаныр къызэтынэкIыгъ.\nСурэтхэри ащ ишыхьатэу зэхэсыгъом къыщагъэлъэгъуагъэх. Пшызэ псыIыгъыпIэм псэу дэтыр щынэгъо пчъагъэхэм 1980-рэ илъэсым анэсыгъагъ. Ащ псыр лъыIэсыным пае сантиметри 160-м ехъу джыри иI.\nПсыхъоу псыIыгъыпIэм къыхэлъэдэжьхэрэм язытети зэхэсыгъом игугъу щашIыгъ. Гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу ахэм краим ащылъэплъэх.\n— ЖъоныгъуакIэм и 19-м къыщегъэжьагъэу Темыр Кавказым ощхышхо къыщещхы, — къыIуагъ граждан ухъумэнымкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ Краснодар краим иминистрэ игуадзэу Сергей Капустиным. — Краснодар краими, Адыгеими ом изэхъокIыныгъэхэр къалъыIэсыгъэх. Гъэлъэшыгъэу къулыкъу тэхьы. Ом изытет ошIэ-дэмышIэу къызэIыхьан ылъэкIыщт. Ау Iофхэр нахь зыпкъ иуцожьыгъэх, псыхъо инхэу Пшызэ, Лабэ ягугъу пшIын зыхъукIэ, щынэгъо шапхъэхэм анахь макI псэу адэтыр, япсыкIуапIэхэм къашъхьадэкIыхэрэп.\nДжащ фэдэу, Сергей Капустиным къызэриIуагъэмкIэ, Ставрополь краим къикIырэ псыр къытлъэIэсы, ар Пшызэ псыIыгъыпIэм хэлъэдэжьы. Ащ ыпкъ къикIэу ыпэрэ мафэхэм псыр нахь лъэшэу дагъэчъынэу унашъо ашIыгъагъ.\n— ДжырэкIэ зы нэгъэупIэпIэгъум псы кубическэ метрэ 1200-м нэсэу псыIыгъыпIэм дэтэгъэчъы, — къытиIуагъ министрэм игуадзэ, — типсыIыгъыпIэкIэ ар бэ, ау шапхъэу щыт. Пшызэ ыхэкIэ щыIэ псэупIэхэм талъэплъэ. Пшызэ псыIыгъыпIэм изытет джырэкIэ щынагъоп. Ар сурэтхэмкIи нэрылъэгъу. ДжырэкIэ псэу ащ дэтыр процент 76-м нэсы. Псы кубометрэ миллион 700 джыри дэфэщтэу аIо. Ащ щылажьэхэрэм къызэраIуагъэмкIэ, аужырэ мафэхэм псым хэкIыгъ нахь, къыхэхъуагъэп. ГущыIэм пае, тыгъоснахьыпэ сантиметри 3 — 4-кIэ зэкIэкIуагъ.\nШъыпкъэ, джыри мэфи 10 къещхыщтэу синоптикхэм къаты, гъэлъэшыгъэ ухьазырыныгъэм зэкIэри тет. Ом изытет къыздихьыщтыр къэшIэгъуай, ау Пшызэ псыIыгъыпIэу зэкIэ ащ кIэрыс къуаджэхэр зытещыныхьэхэрэм джыри псыбэ дэфэщт.\nСурэтыр Пшызэ псы гъэIорышIапIэм исайт къитхыгъ.


Урысыем илъэпкъ гвардие иIофышIэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nIофэу шъузыфэгъэзагъэр щытхъу пылъэу мафэ къэс зэрэжъугъэцакIэрэм фэшI лъэшэу тызэрэшъуфэразэр къэтэIо. Къэралыгъо псэуалъэхэм, общественнэ рэхьатныгъэм, цIыфхэм ящынэгъончъагъэ якъэухъумэнкIэ пшъэдэкIыжьышхо зыпылъ шъуикъулыкъу еIолIэнчъэу зэрэзешъухьэрэмкIэ къэралыгъом кIэгъэкъон пытэу шъуриI, тихэгъэгу изыпкъитыныгъэрэ ищынэгъончъагъэрэ якъэухъумэн шъуиIахьышIу хэшъошIыхьэ, ащ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зешъохьэх.\nРосгвардием Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ иIофышIэхэм тиреспубликэ исхэм ящынэгъончъагъэрэ ярэхьатныгъэрэ якъэухъумэн акIуачIэ тапэкIи зэрэрахьылIэщтым тицыхьэ телъ.\nШъуикъулыкъу пшъэрылъхэр дэгъоу зэрэжъугъэцакIэхэрэм, шъуиIоф шъузэрэфэшъыпкъэм, пытагъэ къызэрэзхэжъугъафэрэм афэшI тхьашъуегъэпсэу шъотэIо!\nПсауныгъэ пытэ, щыIэкIэ-псэукIэшIу шъуиIэнэу, шъуисэнэхьаткIэ гъэхъэгъакIэхэр шъушIынхэу, шIоу щыIэр зэкIэ къыжъудэхъунэу шъуфэтэIо!\nи ЛIышъхьэу, Урысые политикэ партиеу «Единэ Россием» и Адыгэ шъолъыр къутамэ и Секретарэу


Космонавтикэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу — Адыгэ макъ\nКосмонавтикэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу\nМэлылъфэгъум и 12-м Юрий Гагариныр апэрэу космосым зыбыбыгъагъэр мыгъэ илъэс 60 хъугъэ. Ащ ехъулIэу юнармейцэхэм ыкIи дзэм къулыкъу щызыхьыхэрэм апае Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр зэхащагъэх. Анахьэу ныбжьыкIэхэм агу рихьыгъэр Мыекъопэ районым ит поселкэу Краснооктябрьскэм дэт республикэ планетариер ары.\nАстрономием, галактикэм, планетэм ыкIи жъуагъохэм афэгъэхьыгъэ лекцие гъэшIэгъонхэм Мыекъопэ гарнизоным дзэ къулыкъу щызыхьыхэрэм, дзэ авиационнэ заведениехэм якурсантхэм, юнармейцэхэм къафеджагъ планетарием ипащэу Виктор Матюшиныр.\nТехнологиякIэхэр къызыфигъэфедэхэзэ къэбар гъэшIэгъонхэр ныбжьыкIэхэм къафиIотагъэх ыкIи къаригъэлъэгъугъэх. Илъэс 90-рэ зыныбжь хъулъфы-гъэу космосыр зищыIэныгъэ щыщ хъугъэм ежь-ежьырэу ыгъэхьазырыгъэ макетхэр пстэуми ашIогъэшIэгъоныгъэх.\nТыгъэм исистемэ планетэ пчъагъэу хахьэрэр, ахэм ащыщэу Юпитерыр анахь зэрэиныр, Плутоныр зэращымыщыр ыкIи нэмыкIхэр Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм агу къыгъэкIыжьыгъэх.\nНэужым тематическэ тхылъхэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныр ныбжьыкIэхэм арагъэлъэгъугъ, летчикым ишъуашэхэр зы-\nщалъагъэх, Юрий Гагариным игъэхъагъэхэр къизыIотыкIырэ сурэтхэм яплъыгъэх.\nПредыдущая Хабзэр ыукъуагъ\nСледущая Унэгъо 1200-м ехъумэ афагъэнэфагъ


Урысыем ипэрытхэр — Адыгэ макъ\nНепэ къалэу Ростов-на-Дону зэнэкъокъоу «Лидеры России» зыфиIорэм ишъолъыр финалныкъо къыщызэIуахыщт. Ащ Къыблэ федеральнэ шъолъырым илIыкIохэр хэлэжьэщтых.\nЛъэпкъ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысые академиеу УФ-м и Президент дэжь щылажьэрэм иIэпыIэгъукIэ зэнэкъокъур зэхащэ.\nФиналныкъом хэлэжьэнхэу къырагъэблэгъагъэх УФ-м и Президент иполномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэм игуадзэу Владимир Гурба, Ростов хэкум игубернаторэу Василий Голубевыр, Лъэпкъ хъызмэтымкIэ ыкIи къэралыгъо къулыкъумкIэ Урысые академием иректорэу, зэнэкъокъоу «Лидеры России» зыфиIорэм игъэсакIоу Владимир Мау, Урысые къэралыгъо социальнэ университетым иректорэу, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, зэнэкъокъум и ЛъыплъэкIо совет хэтэу Наталья Починок ыкIи автономнэ мысатыу организациеу «Россия — страна возможностей» зыфиIорэм игенеральнэ пащэ игуадзэу Александр Садовскэр.\nЗэнэкъокъум хэлажьэ зышIоигъохэу Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ лъэIу тхылъхэр къэзытхыгъэхэм япчъагъэ 20141-рэ мэхъу. Финалныкъом ахэм ащыщэу къырагъэблэгъагъэр 332-рэ. Ахэм зэпэчыжьэ уплъэкIунхэм яуцугъо шIэныгъэ анахь дэгъухэр къыщагъэлъэгъуагъэх. Зэфэхьысыжьэу ашIыгъэхэмкIэ, АдыгеимкIэ мы зэнэкъокъум хэлэжьэнэу нэбгырэ 11 а уцугъом къыщыхахыгъагъ. Ростов хэкум — 101-рэ, Краснодар краим — 96-рэ, Волгоград хэкум — 39-рэ, Къырым — 28-рэ, Астраханскэ хэкум — 25-рэ, федеральнэ мэхьанэ зиIэ къалэу Севастополь нэбгырэ 22-рэ, Къалмыкъым нэбгыри 10 джащ фэдэу къащыхахыгъ.\nНепэ ыкIи неущ зэнэкъокъум хэлажьэхэрэм япэрытныгъэ къаушыхьатын ыкIи финалым ихьанхэмкIэ зэнэкъокъунхэ фае. Ащ пае программэм къыдыхэлъытагъэх мастер-классхэмрэ узщыгупшысэн фэе джэгукIэ зэфэшъхьафхэмрэ. Мэзаем и 9-м пчыхьэм зэфэхьысыжьхэр ашIыщтых ыкIи Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ финалым ихьагъэхэр къэнэфэщтых. Ахэр нэужым зэнэкъокъоу «Лидеры России» зыфиIорэм исуперфиналэу Шъачэ щыкIощтым къырагъэблэгъэщтых.\n«ЗэкIэмкIи финалныкъо 11 щыIэщтыр. Ахэм ащыщэу 8-р шъолъырхэм ащыкIощт, 3-р —лъэныкъо хэхыгъэхэмкIэ. Шъолъыр финалныкъохэр къэралыгъом ишъолъыри 8-мэ зэкIэмэ мы илъэсым ищылэ-имэзэе мазэхэм ащырагъэкIокIыщтых, зэнэкъокъум илъэныкъуи 3-мкIэ гъэтхапэм Москва зыщаушэтыщт. Финалныкъо 11 пэпчъ нэбгырэ 330-рэ фэдиз хагъэлэжьэщтыр. Мыхэм ахахьэрэп Гупчэ федеральнэ шъолъырыр — Москварэ Москва хэкумрэ къарыкIырэр зэрэбэдэдэм къыхэкIэу ащ щыхагъэлэжьэщтыр нэбгырэ 664-рэ. Финалныкъом къырагъэблэгъэщт нэбгырэ 3399-м щыщэу суперфиналым нэбгырэ 300 ихьащтыр. Ахэм зэкIэми гъэсэныгъэ грантэу сомэ миллион аратыщт. Зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыщтыр нэбгыри 100. Ахэм яегъэджэкIощтых къэралыгъом игъэIорышIэкIо анахь дэгъухэр», — къыIотагъ автономнэ мысатыу организациеу «Россия —страна возможностей» зыфиIорэм игенеральнэ пащэу, зэнэкъокъоу «Лидеры России» зыцIэм пэщэныгъэ дызезыхьэу Алексей Комиссаровым.\nНэмыкI къэбархэу зэнэкъокъум епхыгъэхэр сайтэу ЛидерыРоссии.рф. ижъугъотэнхэ шъулъэкIыщт.\nПредыдущая Мэзаем и 8-р – урысые наукэм и Маф\nСледущая ШIэныгъэм илъагъохэмкIэ агъ


Адыгеим и ЛIышъхьэ илъэсыкIэ еджэгъум изыфэгъэхьазырынкIэ пшъэрылъхэр афишIыгъэх — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и Правительствэ и Унэ тыгъуасэ министрэхэм я Кабинет изэхэсыгъоу щыкIуагъэр зэрищагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. Iофыгъо шъхьаIэу зытегущыIагъэхэр илъэсыкIэ еджэгъум гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ организациехэр зэрэфэхьазырхэр ары.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, къоджэ еджапIэхэм спортзалхэр ащыгъэцэкIэжьыгъэнхэмкIэ Iофтхьабзэхэр республикэм щэкIох. Физическэ культурэмрэ спортымрэ афэгъэхьыгъэ унэ 17 2021-рэ илъэсым агъэцэкIэжьынэу рахъухьагъ. Псэолъэ пстэухэмкIи зэзэгъыныгъэхэр зэдашIыгъэх, ахэм къызэрэдалъытэрэмкIэ, спортзалхэм ягъэцэкIэжьын илъэсыкIэ еджэгъум ехъулIэу аухынэу ары.\nДжащ фэдэу еджэпIэ инитIумэ — къалэу Мыекъуапэ дэт гурыт еджапIэу N 6-мрэ псэупIэу Яблоновскэм игурыт еджапIэу N 5-мрэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох. IофшIэнхэм сомэ миллион 46-рэ ыкIи сомэ миллион 33-рэ атефэщт.\nЕджапIэхэм ягъэцэкIэжьынхэр зыщыкIохэрэ муниципалитетхэм япащэхэм КъумпIыл Мурат пшъэрылъ афишIыгъ Iофхэр зэрэкIохэрэм ашъхьэкIэ лъыплъэнхэу.\nГъэсэныгъэ зыщарагъэгъотыщт псэолъакIэхэм яухын шъхьафэу тегущыIагъэх. Мы илъэсым республикэм ащ фэдэ организациитIумэ яшIын щаухыгъ. Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу яIофшIэн рагъэжьэщт къалэу Мыекъуапэ щагъэпсыгъэ гурыт еджапIэу нэбгырэ 1100-рэ ыкIи псэупIэу Ханскэм щашIыгъэ гурыт еджапIэу нэбгырэ 250-рэ зычIэфэщтхэм.\nМы илъэсым ыкIэм нэс аухыщт кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 4-мэ яшIын, ахэм ясельнэ купхэу нэбгыри 120-рэ зычIэфэщтхэр ахэтыщтых. КIэлэцIыкIу IыгъыпIищыр Красногвардейскэ районым: псэупIэхэу Белэмрэ ыкIи Садовэмрэ, джащ фэдэу къуаджэу Хьатикъуаерэ къадэтэджэщтых. Шэуджэн районымкIэ къутырэу Тихоновым зы кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щагъэпсыщт.\nГъэсэныгъэм иIофыгъо пыдзагъэу тегущыIагъэх кIэлэцIыкIухэм шхыныгъо стыр ятыгъэным иIоф изэхэщэн. Урысые Федерацием и Президент пшъэрылъ къызэрафишIыгъэм тетэу 2020-рэ илъэсым Iоныгъом и 2-м къыщегъэжьагъэу а 1 – 4-рэ классхэм арыс кIэлэеджэкIо мин 25-мэ ыкIи я 5 – 11-рэ классхэм ащеджэрэ нэбгырэ мини 9-м ехъумэ шхын стыр араты. Урысыем ихэбзэгъэуцугъэ къызэрэдилъытэрэм тетэу мыщ къыхиубытэхэрэр IэпыIэгъу зэтыгъэн фаехэр ары. 2021-рэ илъэс еджэгъум ыпкIэ хэмылъэу агъэшхэщтхэм апэIухьащт сомэ миллион 245-рэ фэдизыр федеральнэ бюджетым, миллиони 5-р республикэм ибюджет къахэкIыщтых.\nЗэхэсыгъом къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, зипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэ кIэлэцIыкIухэу яунэ исхэу еджэхэрэм 2021-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу ыпкIэ хэмылъэу гъомылапхъэхэр аратыщтых е ахэм апэIухьащт ахъщэ компенсацие фэдэу аIэкIагъэхьащт.\nДокладым къытегущыIэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, еджапIэм чIэс кIэлэцIыкIухэм ягъэшхэн ренэу лъыплъэгъэн фае.\n«Хэгъэгум и Президент ащ фэдэ пшъэрылъ къышIыгъ ыкIи гъэцэкIагъэ ар зэрэхъурэм елъытыгъэщт кIэлэцIыкIухэм япсауныгъи. Муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афэсэшIы Iоныгъом къыкIоцI еджапIэхэр къакIухьанхэу ыкIи кIэлэцIыкIухэм ягъэшхэн зэрэзэхэщагъэр ашъхьэкIэ ауплъэкIунэу. Общественнэ уплъэкIуным шъунаIэ нахь тежъугъэт — ны-тыхэр зыхэхьэхэрэ комитетхэри ащ къыхэжъугъэлажьэх», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу программэхэм ягъэцэкIэн зэрэкIорэм фэгъэхьыгъэ къэбарым етIанэ едэIугъэх. А гухэлъхэм апэIуигъэхьанэу 2021-рэ илъэсым республикэм сомэ миллион 300-м ехъу субсидие къыIэкIагъэхьагъ.\nПрограммэу «Успех каждого ребенка» зыфиIорэм амал къытыщт кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ тедзэ арагъэгъотыным фытегъэпсыхьэгъэ чIыпIэ мин 18-м ехъу республикэм щагъэпсынэу. Къоджэ еджапIэхэм атегъэпсыхьагъэу 2021-рэ илъэсым проектэу «Джырэ еджапIэр» зыфиIорэм диштэу гупчэ 24-рэ («Точка роста» зыфиIорэм фэдэу) къызэIуахыщт. Джырэ уахътэм диштэрэ комплектхэмкIэ ахэр тегъэпсыхьэгъэщтых, химиемкIэ, физикэмкIэ, биологиемкIэ программэ шъхьаIэхэр аIэ къихьанхэмкIэ ахэм яшIуагъэ къэкIощт. Джащ фэдэу къалэу Мыекъуапэ игурыт еджапIэу N 17-м мы илъэсым технопаркэу «Еванториум» зыфиIорэр щагъэпсыщт.\nМы проектхэр гъэцэкIагъэ зыхъухэкIэ, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм ыкIи ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъущтых, гъэсэныгъэм тегъэпсыхьэгъэ джырэ программэхэр аIэ къырагъэхьанхэмкIэ кIэлэеджакIохэм амал яIэ хъущт.\n«Гъэсэныгъэ тедзэ зыщарагъэгъотырэ гупчэхэми зышIоигъохэр нахь якIолIэнхэ алъэкIыщт. Ахэр муниципалитетхэм тэрэзэу атегощэгъэнхэм мэхьанэ иIэу щыт. Гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ ащ фэдэ учреждениехэм кIэлэцIыкIухэми, ныбжьыкIэхэми нахь зафакъудыищт», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nМы зэхэсыгъом зыщыхэплъэгъэхэ Iофыгъохэм зыкIэ ащыщ Адыгэ Республикэм 2024-рэ илъэсым нэс социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэу ышIыщтым ипрограммэ гъэцэкIэгъэныр.\nАдыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Шэуджэн Заур къызэриIуагъэмкIэ, 2021-рэ илъэсым программэу хэхъоныгъэм хагъэхьэгъэ псэолъи 8-мэ республикэм мылъку апеIуегъахьэ. Ахэм ахэхьэх Тэхъутэмыкъое районым щагъэпсырэ индустриальнэ паркыр, гъогоу «Даховскэр — Лэгъонакъэ» зыфиIорэм изэтегъэпсыхьан, джащ фэдэу псыхъоу Шъхьэгуащэ иджабгъу ыкIи исэмэгу нэпкъхэм ягъэпытэн, Пушкиным ыцIэкIэ щыт унэм иигъэкIотыгъэу гъэцэкIэжьыни ыкIэм фэкIо.\n«Программэм къыдилъытэрэ пстэури гъэцэкIагъэ зыхъукIэ, республикэм исоциальнэ-экономикэ хэхъоныгъи нахь псынкIэу кIощт, республикэм инвестиционнэ лъэныкъомкIи иIофхэр нахьышIу хъущтых. ЗэкIэми сышъоджэ программэм игъэцэкIэн пшъэдэкIыжь хэлъэу шъуекIолIэнэу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу зэхэсыгъом илъэхъан бюджет трансфертхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэмкIэ зэзэгъыныгъэм къыдилъытэхэрэр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтхэм япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nПредыдущая Щынэгъончъэным иIофыгъохэр\nСледущая ЯбгъэшIымэ нахь тэрэз


ШIур къызщыдэкIоежьырэр | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 10.09.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nФилософием хэт термин «бинарные оппозиции» еIошъ. Ар дунаим фаби чъыIи, нэфи шIункIи, ошIуи уаий, дэгъуи дэий ренэу зэрэщызэпытхэм фэгъэхьыгъ.\nЗэкIэми щыIэныгъэм ащ тыщыIокIэ, тицIыкIугъом къы-щегъэжьагъэу ащ дунаим тыфегъэхьазыры. Еми уIукIэщт, шIуми уIукIэщт, егъэшIэрэ гушIуагъуи, мыухыжьын къини щыIэп, охътэ кущэрэхъыр ежь игъогу рэкIо. Адыгэ Хасэу илъэс щэкIыкIэ узэкIэIэбэжьмэ изэтегъэуцожьын уахътэрэ ащ икIонрэ сагъэшIыгъэ гупшыситIу мы «бинарнэ оппозицием» епхыгъэу сакъытегущыIэ сшIоигъу.\nУситIу сапашъхьэ илъ. ТIури Адыгэ Хасэм фэгъэхьыгъэх. «Ра! шыу нэкъуакъоха!» зыфиIорэр хасэм иапэрэ илъэс зэтеуцогъухэу Адыгеим республикэ статус иIэ хъуным анахь зиIахьышIу хэзылъхьагъэмэ афэгъэхьыгъ.\n«Адыгэ паIор» апэрэ гъэхъагъэмэ къакIэлъыкIогъэ Iоф. Къэрар иIэу, лъэпкъым къыпыщылъым ыгъэгумэкIэу, ащ дэмышъхьаххэу пылъмэ а адыгэ дэдэмэ къапкъырыкIэу утын ащэчыжьэу бэрэ къыхэкIы. Сыд пшIэн, ер шIум бэрэ къенэкъокъу, нахьыбэрэмкIи къытекIо, ау сыд фэдиз уахътэ тешIагъэми, шIур къыдэкIоежьы. ШIум зыIэтыжьыгъуае ар щэхъу, утынэу ыхьыгъэм елъытыгъ, зэтеуцожьыгъэу пшIошIыми, гум тыркъо къытенэ. Ар тинахьыжъышIоу, шIум егъашIэм фэлэжьэгъэ Шъхьэлэхъо Абу ынэ кIэслъэгъуагъэмэ ащыщ.\nУситIумэ азыфагу уахътэкIэ илъ щыIэп, ау адыгэм къырыкIорэм иджэрпэджэжь. Сыда нартмэ къащегъэжьагъэу шIу зышIэрэр е IукIэжьынэу зыкIэхъурэр? Нарт Саусырыкъо машIо цIыфмэ къафихьыгъ, ау хэта ар псаоу чIэзытIагъэр? Джа нартмэ ащыщхэу зыгъэпыищтыгъэхэмрэ иныжъхэмрэ арых. Уахътэр лъыкIуати, нартмэ джэныкъо машIом ифэбагъэ зэхашIагъэу а машIор Тхьэ бзаджэу ПакIо къафэгубжи зехьым хэт къэзыхьыжьыгъэр? Пэтэрэз. Ащ фэгъэхьыгъэу тхьамафэрэ нартхэр ешъуагъэх, ешхагъэх. Ау хэта машIор къафэзыхьыжьыгъэр зыукIыжьыгъэр? Джа нартхэр арых. КъахэжъыукIыхэрэр, къахэлыдыкIыхэрэр ашъхьэдэмыкIынхэм пае чэтацэкIэ зэкIэ зэфэдиззэщиз бэрэ зэрашIыщтыгъэр адыгэм ижъыкIэ къырыкIуагъэм къыхэщы.\nМыщ лъэшэу узэгупшысэн хэлъ, «узэкъотмэ улъэш» зыфиIорэм зы хьамдэч зэолIхэр дегъахьэхэмэ, а уисэмэгукIэ, уиджабгъукIэ щыIэмэ уащыгугъын плъэкIыщта, хьауми ушыушъхьэ закъомэ нахьышIуа? Ар уахътэмрэ чIыпIэу узэрыхьэрэмрэ къагъэнафэ. ЩыIэныгъэр кIэлэгъэсэ дэгъу, тэри акъыл зыхэтхынэу тызэрихьылIагъэмэ мыхэр ащыщых.\nДунаир шъотехьэ-шъотекI. Уахътэм изэтекIыгъо диштэу тетыгъо зыIыгъ хабзэри мэзекIо.\n«ХэбзэшIу мэхъуа?», — elо зыгу раутыгъэм. «Ащ нахь тытхъэу къытэкIугъэп!», — elo тетыгъом хэшхыкIырэм.\n«Дунаир зэхъокIыгъэ», — аIуагъ. «Дунаир арэп зэхъокIырэр, ар ренэу зыпкъ ит, тэры зэхъокIырэр, тызэхъокIышъ, дунайри зэтэхъокIы», — къариIожьыгъ адыгэ бзылъфыгъэ губзыгъэм.\nЩтэ ымышIэу цIыф щыIэп, ау ащ шъхьарыкIышъурэр лIы, улIэу уашъом пшъхьэ егъэкъугъэу укIошъун хъумэ, Тхьэр анахь къызэтагъэмэ уащыщ. Ар насыпыгъ. БлэкIыгъэ лIэшIэгъум ыкIэхэм адэжь, 1988-м лъэпкъ Iофмэ СССР-м нахь зыкъыщаIэты зэхъум, кIэлэ куп тыхъоу тэри адыгэ Iофым тыпэIууцогъагъ. Дунаим, хэгъэгум, хабзэм арыкIощтыр къэшIэгъоягъ, жьызэпеоу хэгъэгум къиуагъэм бэмэ заригъэутIыIущтыгъэ. ТыкIэлагъ, укIалэмэ, щтэ пшIэрэп, «тыгъужъыгу иI» зыфаIорэр къэдгъэшъыпкъэжьыщтыгъэ. Гъуазэ тфэхъунэу нахьыжъэу тшъхьарытыгъэри мэкIагъэ, ахэм шыукIэкъалэ хъунэу ахэтыгъэри зырыз, ау «цыгъорэ шъуаерэ зэдеIэхэмэ кIэдашъхьэр тырачы», тэри куп зэгурыIо мафэу тызэдежьагъэти, шIукIае къыддэхъугъ.\nАкадемикэу Лев Гумилевым ащ фэдэ куп макIэ, куп зыгу-зыкIуачIэм ариIощтыгъэр «пассионарии». Ышъхьэ ифедэ зэрифэн ымыIоу, зыщыщ лъэпкъым фишIэрэр шIомакIэу, ащ чэщи мафи егупшысэхэрэр лъэпкъым зыщыбагъохэкIэ, лъэпкъыр «къэо». Къэошъ, мэкIэжьы, джыри ыпэкIэ зэрэщыIэщтым ар лъапсэ фэхъу. Шъыпкъэ, пассионариехэу ежь ацIэ зэрагъэIущтым, щытхъухьэ рыхъунхэм пае зыми щымыщынэхэу зекIохэрэри макIэп, мыщкIэ Александр Македонскэр щысэ — щытхъу лые пае Хьиндым кIуагъэ, нэужыми ащ екIодылIэжьыгъ. Субпассинариехэри щыIэх, ахэм яэнергие хъотIэ-бжъэтIэным, тыгъоным, бзылъфыгъэ е хъулъфыгъэ зещэным, шъхьэфэгъэтхъэным тырагъэкIуадэ.\nТэ зигугъу тшIырэр лъэпкъ Iофым ипассионариехэр ары. Ахэм янахьыбэ дэдэ уахъ-\nтэм изэблэдз хэкIуадэ е псаоу къэнэжьхэми, шъобж хахы. Уилъэпкъ пае къин плъэгъунри, утхъэнри зы ку зэдыкIэшIагъэх. ЫпэкIэ нахь зыкъудыирэ шыр ары зэкIэ зэлъытыгъэр…\nДжаущтэу 1988-рэ илъэсым иаужырэ мазэ «нысащэкIэ баIоу, дзэкIэ мэкIаIоу» Адыгэ Хасэр зэхэщэжьыгъэным зыфэзыгъэзэгъэ купым лъэпкъым пассионариеу къыхэщыгъэхэр кIэуцуагъэх. Лъэпкъ зэфэсышхор зыгъэхьазырырэ купым, сыкIэлагъэми (а уахътэм «шым игъэрищ, шым игъэрибл, лIым игъэ щэкIэу» анахь ишIупIэм ситыгъ), пэщэныгъэр къызэрэсаусэигъэр сэркIэ шъошагъ, уилъэпкъэгъумэ цыхьэ къыпфашIымэ ащ нахь гуIэтыпIэ мэхъуа! Шъхьэлэхъо Абу тихьагурысэу Iофым тыкIэуцуагъ, 1989-м, кIымэфэпэ мазэу илъэс щэкIыкIэ узэкIэIэбэжьмэ Адыгэ Хасэр зыпкъ идгъэуцожьыгъ.\nТилъэпкъ джы къырыкIощтым тызэреплъырэр хэбзэ тетыгъо зиIагъэхэм ятхьылIэ къодыеу щымытэу, тиIо пхырыдгъэкIын амал тиIэ хъугъэ. Хэкум республикэ статус егъэгъотыгъэныр, лъэпкъ быракъэу Кавказ заом адыгэмэ щагъэIэгъагъэр (жъогъо пшIыкIутIумрэ щэбзэщищымрэ зытетыр ары) республикэм символэу егъэштэжьыгъэныр, Парламентым адыгэрэ урысрэ зэфэдизэу хэгъэхьэгъэнхэр арых анахь Iофыгъэхэр. Мыхэм зэрэлъэпкъэу къакIэмыуцомэ мыхъунэу чIыпIэ тиуцуагъ. Джащыгъум Адыгэ Хасэр кIэщакIо фэхъуи, «ТIокIитIумэ я Комитет» шыу тIокIитIукIэ дгъэпсыгъэ, игъогуи теуцуагъ. Нэужым зэрэлъэпкъэу къыткъоуцуагъ, «узэкъотмэ, улъэшым» ыкIуачIэ ащ щызэхэтшIагъ.\n«Уиуахътэ сыда щыбгъэхъагъэр?» — аIоу лIэужхэр къытэупчIыхэмэ, ятIожьын джы\nщыI. А онэтемых мафэхэм типэщагъэр Шъхьэлахъомэ я Абубэчыр. Ыныбжь емылъытыгъэу, ар гупсынкIэ-лъэпсынкIагъ, лъэпкъым пае зэкIакIо иIагъэп, зэрэпассионариер гъэнэфэгъагъэ. Мы лIышIум, ащ ижьау чIэтыгъэ кIалэмэ, тибзылъфы-гъэ Iушмэ, узэдэIупхъэ нахьыжъхэу тхэтыгъэмэ, ахэм ядэIун зылъэкIыгъэ ныбжьыкIэхэу «зипщэрахьыгъу къэси, блэзымыгъэкIыгъэмэ» сиусэ афэзгъэхьыгъ.\nРа! Шыу нэкъуакъоха!\nШъхьэлахъомэ я Абу\nРа лIы икъугъа.\nРа зэпичыгъэ гъогумэ\nШъэогъу телъхьэ мафэу\nКIэлэ куп игъуса.\nРа игъусэ шыумэ\nГущтэ зи амышIа.\nРа тауж къимына.\nРа хэгъэгу мафэу\nДзэ сатыры гущэхэу\nШыу щэкI тымыхъуа.\nщтэ тыгу къэмыкI —\nГъуазэу ащ иIагъэхэр\nЗыкIи тыгу имыкI.\nАдыгэм непи къыхещы.\nстафэр зэIытшIэу тэпсэу,\nТипсэукIэ хъунэп», —\nШыу куп макIэу\nАхэмэ язэуакIэ иорэд\nЩынэ сыд пай тиIэн,\nТэщ нахьи нахь мэкIагъэх.\nА псэемыблэжьы заом\nГущтэ рахыгъэу зэхэт.\nАхэтыгъабэ мэщ упкIагъэу,\nОрэдым къыхещых джыри\nА бланэмэ щысэу яIагъэмэ\nРа язэо мафэхэр ауха.\nДзэу аухыгъэм пэIулъхэу,\nКъэнагъэмэ ахэр агъаезэ,\nГъунэ зимыIэ щыIэпти,\nЗэрэтлъэкIэу тэри тырэкIо.\nЛIы икъугъэ зэкIэу\nЛъыкIэ ткъоши ахэт.\nНахьыжъ куп тымыгъота.\nГъотым Iэл ышIыгъэмэ,\nТидзэ мэкIэ тIэкIу\nРа зэо мыухыжьым\nАщ ишыу гъусэхэр\nЗы хьэ щтагъэ купэу\n«Сыд шъуишыу шIыкI?\nСэ шъозгъэлъэгъун!» —\nПащэр пыим фелъы.\nРа имэIу телъэу\nЫуж иты кIалэмэ\nГъогур шIоу хагъэтхъы.\nРа лъэпытэ шыухэу\nРа хьэхьаеу кIыйхэу\n— Плъыры-стыры мафэхэр\nТэ джы къытфэнэжьырэр\nДэIон кIэлэ хъупхъэмэ\nЛIыхъумэ агу къинэнэу\nЛIыгъэ шъо зешъухьагъ.\nНыпыр джы тижьау.\nШыу уцогъэ купымкIэ\nХэкур шъо шъуфэрэхъу.\nМыхъуи щыI, къыбдэхъуи,\nБэ дунаим щыхъурэр.\nТиI хэгъэгумэ яIэр,\nФранцузмэ «Революциер губзыгъэмэ къаугупшысы, фанатмэ зэшIуахы, ащ хэтхъыкIыжьыхэрэр къэзымылэжьыгъэхэр ары», — аIо. Илъэс заулэ нахь темышIагъэу Адыгэ Хасэр зыдгъэуцужьыгъэр, апэрэ гъэхъэгъэшIухэри ышIыгъэхэу, эйфориеу тызхэтым апэрэ жьы чъыIэхэр къырычъэхи, зы куп зыригъэутIыIугъ, зы куп зыздигъэзэщтыр ымышIэу къызэтенагъ, зы куп ыпшъэ кIырыугъ. Мы къэстхырэм щыгъуазэр макIэ, тызпхырыкIыгъэмэ ари ащыщышъ, ери, шIури цIыфмэ ашIэн фае.\nТэ тигъус тшIошIыщтыгъэмэ ащыщмэ зыкъызэпырагъэзагъ, къызэрэтхэтхэу Хасэми, Хэсашъхьэми, пащэми къяцэлашхэхэу рагъэжьагъ. Ахэр нэмыкIым къыдэхъурэм ымыгъэрэхьатхэу, ежьмэ ашъхьадэкIыгъэр зынэсыгъэ лъэгапIэм къыращэхынышъ, ащ теуцоным кIэнэцIхэрэр арыгъэх. Тэры ахэр Хэсашъхьэм къыхэзыщэгъагъэхэр, зыфэдэ дэдэхэр тшIагъэп, тшIэна эйфорием тыхэтэу гурэ псэрэкIэ лъэпкъым тыхэIаби, узщыгугъыпхъэхэу тлъытэхэрэр къыхэтхыгъагъэмэ. Ахэм зыкъаутIэрэхъи, зыкъагъэхьазыри, ор тхьаматэм къырашIылIагъ, ау апэрэ илъыгъом зыфаер къадэхъугъэп.\nУгупшысэмэ зыгорэ къэуугупшысынба, уазытекIорэм нахьи къызщыптекIохэрэм акъыл нахь хэохы, Хэсашъхьэр зыубытын зыгу хэлъыгъэмэ гъогу къагъотыгъ. Адыгэ Хасэм ихэбзэ-унашъохэр зэблэхъугъэнхэ фаеу, ар хъумэ лъэпкъымкIэ нахь тэрэзынэу цIыфмэ ашIошъ агъэхъуи, хэсэ зэфэсым къыхалъхьи, хъурэмрэ зытехъухьэрэмрэ цIыфмэ къагурымыIуапэу Хасэм хэбзэ-унашъоу иIэм хэIэбагъэх. Ащ амал къытыгъ хэсэ тхьаматэр зэфэсым химыдзэу, Хэсашъхьэм ыгъэнэфэнэу. Мыр зытырашIыхьагъэр гурыIогъоягъэп — хэсэ зэфэсым Шъхьэлэхъо Абу ыцIэ къызэрэраIощтым щэч хэлъыгъэп, ащ къыдиуцонышъ, къытекIон купым къызэрэхэмыкIыщтыр, цIыфмэ шIу алъэгъурэ Абу зи зэрэпамышIыщтыр гъэнэфэгъагъэ. Зэкъоуцогъэ купыр зыщыгугъыхэрэр Хэсашъхьэм хищэхи, яцIыфышъхьэ нахьыбэ зэхъум, джыри зэ тхьаматэм къыфилъыгъэх.\nАрэу щытми, Абу тещыгъуае афэхъущтыти, нэмыкI шIыкIи къыхахыгъ: Хасэм итхьаматэу хадзыщтым сыд фэдэ Iофи ыгъэтIылъынышъ, Хасэм иIоф нэмыкI зэримыфэнэу Хэсашъхьэм къыхалъхьагъ. Абу «сэ шIэныгъэлэжь IофшIэныр зыфэзгъэтIылъын щыIэу слъэгъурэп, тIури зэдэсхьын слъэкIыщт, ау сыхэдэн фае хъумэ, наукэр къыхэсэхы» ыIуагъ. Абу ычIыпIэкIэ къагъэлъэгъуагъэм иIэнатIэ къыгъэтIылъынэу ыгъэгугъагъэхэти, ар Хэсашъхьэм тхьаматэ фэхъугъ. Джаущтэу Абу гъэпцIагъэкIэ лъэпкъ Iофым пэIуащыгъ.\nТетыгъо ыубыты шIоигъоу куп зэрэзэкъоуцорэр умынэшъумэ плъэгъунэу, умыдэгумэ зэхэмыхынэу, умыделэмэ къыбгурымыIонэу щытыгъэп. Тхьаматэм сакъынэу зэп сызэрелъэIугъэр, хэсэ зэхахьэу республикэм и Декларацие фэгъэхьыгъагъэм сэщ фэдэу ятIонэрэ гуадзэу иIагъэр къемыдэIоу зэIукIэр къызэригъэбырсырыгъагъэри ыгу къэзгъэкIыжьыгъ. Ау ежь ащ фэдэу къыдэзекIонхэр арипэсыгъэп, ежьыри зэрипэсыжьыгъэп, «ашIэщтыр арэшI» ыIуагъ. Сэ скIуачIэ къызэрихьэу сапэуцужьыгъ, ау шыушъхьэ закъокIэ уафырикъунэу щытыгъэпти, Хэсашъхьэм сыхэкIыжьыгъ.\nСыхэкIыжьыгъ шъхьае, сыадыгэнэу къэнагъэп ныIа, лъэпкъ Iофхэр гузэжъогъу зифэхэкIэ, адыгадзэм шъхьэ закъоу сыхахьэщтыгъэ. Абу къытхахьэщтыгъэп, ау ренэу упчIэжьэгъу къытфэхъущтыгъэ. Зэ ыдэжь сычIэхьагъэу, зэгъокIэу титIо тизакъоу сытефагъэти (Абу ренэу зыгорэ къылъыIухьэщтыгъэ, изэкъонэу бэрэ къыхэкIыщтыгъэп) къызкIытхэмыхьажьырэмкIэ сеупчIыгъ. Зи къымыIоу Абу тIэкIурэ къысэплъэу щысыгъ, етIанэ къыIорэр къызэрехьылъэкIырэр къыхэщэу, щхыпэ къемыкIужьэу хэщэтыкIи къысиIуагъ:\n— Асфар, о усикIалэм фэд, къыосIон слъэкIыщт. Адыгэмэ къысапэси къысщалъэгъэ паIор къысэонтэгъукIы хъугъэти, зыщысхыжьыгъ…\nАщ къикIырэр нэфагъэ — «лъэпкъым пащэу уриIэн фае» аIуи цIыфмэ зэхахьэхи хадзыгъэр зэгохьэгъэ купым тырищын ылъэкIыгъ. Тыдэ щыIагъ адэ ар хэзыдзыгъэ лъэпкъыр? Адэ тэрэзба ышIагъэр, уамыгъэтхьамэтэжьмэ сыд пае тхьамэтэ паIор пщыгъыжьын? ЛIым ыгу ихъыкIыгъэр мары джы зыдихьыжьыгъ, тигъэшIагъэп, къызхигъэщыгъэп. Ау сэ а уахътэм ынэ кIэслъэгъуагъэр паIом фэгъэхьыгъэ усэкIэ сыгу щыпхырыкIыгъ…\nЗэгосых хъурышъо паIохэр.\nСэ ощ сыфэд, о сэщ уфэд,\nНахь лъагэр тымышIэу\nТэ тиIэр тлъэпкъ\nЫмышIэ ыIуагъэп адыгэм,\nхэт джыри щыI?\nТиI тэ хэгъэгуи, чIыгуи,\nнеущи ащ фэд.\nОщ фэдэмэ укъыщанагъэмэ,\nТэкIо тэ тшIошIы,\nАу жьы ткIэтэу тымызекIожь.\nПщэгъо лъагъоу тызытетым.\nТызытети, тапэ къэти\nмы дунаим тыщыиб.\nзэо закIэм тыхэтыгъ,\nДжы «тыхэт» зэтIожьэу\nШъофы лъэгуи тыщымыкI.\nКъэкIых джыри чъыги, мэзи,\nЗи мыхъугъэм непи фэд.\nАу тэщ фэдэхэр тэлъэгъуми,\nТинэплъэгъу абгъагъэм фэд.\nау тызэфэдэп —\n… Адыгэ паIохэр\nP.S. Уахътэр лъыкIуати, Хасэм пэщэгъур щызыштагъэр кулъэшъоу къани, хэсэ Iофхэр мыкIо-мыкIуатэу къызэнэхэм, а тезыщыгъагъэмэ янахьыбэ дэдэмэ «АI-анасын, Абу, тыхэукъуагъ, «ичхур» Iуи къытегъэзэжь, ибэ хъураеу тыкъэмыгъан!» аIуи, уадыг-сыадыгэкIэ къырагъэшIуи, Хэсэ тхьаматэу лъэпкъым илIыкIомэ къытырагъэгъэзэжьыгъ. Ащ ыуж адыгэмэ я Дунэе Хаси пащэ фэхъужьыгъ, къыгъэшIагъэм лъэпкъым фэшъыпкъэу къыхьыгъ, ыцIэ дахэкIэ къытхэнэжьыгъ. ШIур ем мыщ зэрэщытекIуагъэм тэри тигъэгупсэфыгъ…


ЯIуагъэ агъэцэкIэжьыгъ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.12.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nТеуцожь районым игупчэу Пэнэжьыкъуае изэтегъэпсыхьан зэрэфежьагъэхэм, IофшIэнэу зэшIуахыхэрэр зыфэдэхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэ бэмышIэу тигъэзет къидгъэхьэгъагъ. Ар къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным телъытэгъэ федеральнэ программэр зэрагъэцакIэрэм фэгъэхьыгъагъ.\nАщ фэшI район администрацием ипащэ иапэрэ гуадзэу Зэрамыку Салбый Iоф зыщашIэхэрэ чIыпIищми афэгъэхьыгъэу къедгъэIотэгъагъ. Тлъэгъугъагъэ 1936-рэ илъэсым ашIыгъэгъэ еджапIэу непэ районым иучреждение зыбгъупшI фэдиз зыщылажьэрэм ищагушхоу зэхэкIыхьагъэр зэрагъэкъэбзэжьыщтыгъэр. Паркэу тыздэкIуагъэми IофшIэнхэр щыжъотыгъэх, спорткомплексышхоу арагъэшIырэ-\nми икаркаси агъэуцугъэхагъ.\nАщ ыуж мэзитIу тешIагъ. Джы непэ зигугъу къэтшIыщтыр а тыздэщыIэгъэ чIыпIищыми мэфэ зыбгъупшIым къехъужьыгъэу IофшIэнхэр зэращаухыгъэхэр ары. ЕджэпIэжъым ищагу тызыдаплъэм тшIэжьыгъэп. ШхъонтIэрымэр атырихэу чъыг цIыкIухэр, пхъэнтIэкIу зэтегъэпсыхьагъэхэр дэтых, щагур плиткэкIэ гъэпкIагъэ, чэщырэ къагъэнэфы. Спорткомплексышхори дэхэшхоу щыт, паркыри хьазыр. Тэри джыри Зэрамыку Салбый ятIонэрэу гущыIэгъу къызфэдгъэхъугъ. IофшIэнэу агъэцэкIагъэр, мылъкоу апэIухьагъэр, тапэкIэ зыдэлэжьэщтхэр къедгъэIотагъэх.\n— ТапэкIэ къызэрэсIогъагъэу, — еIо Зэрамыку Салбый, — район гупчэр зэтегъэпсыхьэгъэным фэшI Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат сомэ миллионитф къытфитIупщыгъагъ. Ау Пэнэжьыкъуае игупчэ бгъэкIэрэкIэным бэти ищыкIагъэр, миллионитфыр тIоу дгощи, тэри хэдгъахъуи, IофшIэнхэм янахьыбэр шIыхьафкIэ дгъэцакIэзэ IофыгъуитIум ар апэIудгъэхьагъ — еджэпIэжъ щагумрэ паркымрэ.\nЕджапIэщтыгъэу непэ тикъулыкъушIапIэхэр зыщылажьэрэм ищагушхо гъэкъэбзэжьыгъэным, шапхъэхэм адиштэу шIыжьыгъэным сомэ миллиони 3-рэ мин 977-рэ пэIудгъэхьагъ, уцыжъхэр итыупкIыгъэх, илъэс зэкIэлъыкIохэм хэкIэу дэхъуагъэр автомашинэ кухьэ пчъагъэу дэтщыгъ. Щагур грейдеркIэ зэрагъэфагъ, пшахъо датэкъуагъ, гъэпсэфыпIэ пхъэнтIэкIухэр дэдгъэуцуагъэх, машинэ гъэуцупIэ 35-рэ фэтшIыгъ, тыдэкIи нэфынэ хъугъэ.\nЩагум нахьыпэм автомашинэ дэхьапIэ иIагъэпти, бэдзэр шIыпIэр Iуахыжьи шапхъэхэм атетэу дэхьэпIитIу фашIыгъ. Щагум плиткэ далъхьагъ, чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, къэгъагъэхэр щагъэтIысхьагъэх, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм асфальт атыралъхьагъ. Арышъ, щагур умышIэжьынэу хъугъэ.\nКорр.: Ащ фэдизыр шъущэфыгъа, хьауми спонсор горэхэр къыжъудеIагъэха?\nЗ. С.: Дэгъоу укъыкIэупчIагъ. Республикэм мэзхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Былымыхьэ Рэщыдэ бзыф чъыг цIыкIуи 150-рэ къытитыгъ, тхьаегъэпсэу. ЦIыф кIуачIэкIэ бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытыр шIыхьафкIэ зэшIотхыгъэ.\n— Ащ IофшIэнэу щызэшIотхыгъэхэм сомэ миллионитIурэ мин 300-рэ апэIухьагъ, Пэнэжьыкъое чIыпIэ койми сомэ мин 328-рэ къытIупщыгъ. Паркым кIоцIырыкIырэ гъогум асфальтэу телъыгъэр жъы хъугъэти, тырахыжьи, кIэу тыралъхьагъ, бордюрхэри агъэуцугъэх, чъыгыжъхэр раупкIыхи, ахэм ачIыпIэ бзыф чъыги 130-рэ агъэтIысхьагъ. Остыгъэ 25-мэ чэщырэ паркыр зэпагъэнэфы, тIысыпIэ 16 дэт, кIэлэцIыкIу джэгупIэри хьазыр. Парк кIоцIым лъэс гъогухэр щызэбгырэкIых, ахэр плиткэкIэ гъэпкIагъэх.\nАр Пэнэжьыкъуае щыгъэпсыгъэ зэрэхъугъэр зыпкъ къикIыгъэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэу зэрэщытыр тирайон щыпсэухэрэм ашIэ ыкIи ынаIэ къызэрэттетым фэшI фэразэх.\nА псэуалъэм ишIын сомэ миллион 73-рэ пэIухьагъ. Миллион 27-р — федеральнэ бюджетым, 46-р — республикэ ыкIи чIыпIэ бюджетхэм къатIупщыгъ. КIэкIэу къэпIон хъумэ, спорткомплексышхоу метрэ 60 зикIыхьагъэу, метрэ 38-рэ зишъомбгъуагъэу ищыкIагъэр зэкIэ зыхэтым ишIыни аухыгъ. Джы ащ цIэу иIэщтымкIэ цIыфхэм яеплъыкIэ зэдгъашIэ тшIоигъоу тирайон гъэзет къидгъэхьагъ.\n— Ахэр бэ мэхъух, — къеIуатэ тигущыIэгъу. — Ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат район гупчэм изэтегъэпсыхьан тапэкIи лъыдгъэкIотэным пае сомэ миллиони 5-рэ мин 700-рэ къытфитIупщыгъах. Джыри къытаIуагъ ащ сомэ миллионитф къызэрэхагъэхъуагъэр. Арышъ, 2019-рэ илъэсым район гупчэр нахь гупсэфыпIэ, гъэкIэрэкIагъэ хъуным сомэ миллион 11 пэIудгъэхьан тлъэкIыщт. Апэ тызфежьэщтхэм ащыщ еджэпIэжъым ичIэхьапIэу Iэе дэдэ хъугъэр зэтегъэпсыхьажьыгъэныр.\nМыщ чIэт ЗАГС-м ипэчIынатI эу мэфэкI зэхахьэхэр щызэхащэнэу щыдгъэпсыгъэ квадратнэ метрэ 250-м плиткэ тетлъхьагъэми, пхъэнтIэкIу 11 дэдгъэуцуагъэми, джыри IофшIэнхэр къэнагъэх.\nСпорткомплексми ищагу зэтегъэпсыхьэгъэн, машинэ гъэуцупIэхэр, лъэс гъогухэр шIыгъэнхэ, плиткэр ателъхьэгъэн, щагум чъыгхэр дэгъэтIысхьэгъэнхэ фае.\n— Мыщ ыпэкIэ къэсIогъагъ спорткомплексыр зыщытшIыгъэм джыри чIыгу гектар фэдиз къэнагъэу зэрэIулъыр, ащ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ щыдгъэуцу зэрэтшIоигъор, КъумпIыл Мурат планым тыхаригъэгъэуцонэу тыкъызэригъэгугъагъэри. ИIуагъи ыгъэцэкIэжьыгъэшъ, тигъэгушIуагъ. КIэлэцIыкIу 240-рэ зычIэфэщт IыгъыпIэм сомэ миллиони 168-рэ тефэщт, проектыр ашIы, псэуалъэм игъэпсыни 2019-рэ илъэсым имэзэе мазэ фежьэщтых.\n— Ахэри тщыгъупшэхэрэп, план гъэнэфагъэм тетэу IофшIэнхэр ащагъэцакIэх. Илъэс къэс еджапIэхэм яспортзалхэм ащыщэу зытIу хэдгъэкIызэ Аскъэлэе закъор къэнэгъагъэти, ари мыгъэ дэгъоу агъэцэкIэжьыгъ. Ащ изакъоп, лъэс гъогухэр зэрашIыхэрэр, ахэм асфальт зэратыралъхьэрэр плъэгъугъэ. Къуаджэм иурам шъхьа-\nIэ чэщырэ нэфынэным электрикхэр дэлажьэх.\nАщ фэдэ IофшIэнхэр ащагъэцэкIэгъах ПчыхьалIыкъуае, Пэнэжьыкъуае, Гъобэкъуае, Очэпщые, Шевченкэм. Аужырэу зигугъу къэтшIыгъэ къутырым спорт площадкэ дэгъуи щагъэпсыгъ. Гъобэкъуае Теуцожь Цыгъо имузееу дэтыр, искусствэхэмкIэ еджапIэр агъэцэкIэжьыгъэх.\nДжэджэхьаблэ культурэм и Унэу дэтыри дэгъу дэдэу зэтырагъэпсыхьажьыгъ. Городскоим щыIэми ышъхьэ зэблэтхъугъэ.\nКультурэм иунэхэмкIэ анахь зиIоф дэир Очэпщый. Ар 2019-рэ илъэсым ядгъэгъэцэкIэжьыщт. Проектыри хьазыр, сомэ миллион 24-рэ тефэщт.\nКорр.: Пщыкъуйхьаблэхэр къытэтхьаусыхылIэх. ГъэрекIо бжыхьэ къытэпIогъагъ 2018-рэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ культурэм и Унэ къызэIушъухынэу.\nЗ. С.: ЗэкIэ тызэрэфаеу зэпыфэрэп, тфэгъэхъурэп нахь, тщыгъупшагъэхэп. Тэри тыфэгуIэ ащ, къэнэгъэ IофшIэнхэр нахь шIэхэу зэрэзэшIотхыщтхэм тыпылъ.


«Ошъутенэм» ымакъэ щыжъынчыгъ — Адыгэ макъ\n«Ошъутенэм» ымакъэ щыжъынчыгъ\nРедактор 28.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТыгъэгъазэм и 23-м АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ ихьакIагъ зызэхащагъэр илъэс 25-рэ хъугъэ Адыгэ къэралыгъо филармонием иэстраднэ ансамблэу «Ошъутенэр».\nТворческэ зэIукIэгъур ныбжьыкIэхэр, студентхэр искусствэм идунэе кIэракIэ хэщэгъэнхэм фэгъэхьыгъагъ.\nЛъэпкъ тхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт мэфэкIыр гущыIэ фабэкIэ къызэIуихыгъ, «Ошъутенэм» иартист-орэдыIоу, АР-м изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ гущыIэр лъигъэкIотагъ. 1996-рэ илъэсым музыкант IэпэIасэу, композиторэу, оранжировщик дэгъоу Гъот Аслъан игулъытэкIэ, ансамблэр щыIэ зэрэхъугъэр, культурэмкIэ Министерствэми Iофышхо къызэрадилэжьыгъэр къыIуагъ. ОрэдыIо купыр 1997-рэ илъэсым щегъэжьагъэу чанэу сценэм зэрэтетыр, музыкальнэ Iофтхьабзэу шъолъырым ыкIи Урысыем ащызэхащэхэрэм чанэу зэрахэлажьэрэр, анахьэу джазымкIэ фестивальхэм, кIигъэтхъыгъ.\nДжазыр апэрэ лъэпэхэщыгъо зэрафэхъугъэр, коллективым ихэхъон-зыкъэIэтынкIэ ащ ишIуагъэ къызэрэкIуагъэр Сусанэ къыIуагъ. Апэрэ лъэбэкъухэм къащегъэжьагъэу, къэлэ зэфэшъхьафхэм ясценэ тетхэу, творческэ мэшIочэ гъэшIэгъон зэрахэлъымкIэ гу къызлъарагъэтагъ, апэрэ гъэхъагъэхэри ашIыгъэх, щытхъури къалэжьыгъ — «Анахь композицие дэгъур», «ЦIыфхэм агу зэрэрихьыхэрэр», нэмыкIхэри къафагъэшъошагъэх.\n2000-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ансамблэр Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние хэхьэ, ие хъугъэ.\n2004-рэ илъэсым «Ошъутенэр» итворческэ щыIэныгъэ лъэгъуакIэ техьэ, художественнэ IэшъхьэтетыкIэ иIэ мэхъу. Ар Гъот Аслъан фэдэу музыкант IэпэIасэу, композиторэу, орэдыIоу, адыгэ орэдыр зикIасэу, музыкэр гукIэ зэхэзышIэрэ ХьакIэко Алый. Ансамблэм ишъыпкъэу ащ Iофышхо дешIэ, «Ошъутенэр» тиреспубликэ имызакъоу, къэлэ зэфэшъхьафхэм ащэIэ, иорэд тамэ егъоты. 2006-рэ илъэсым «Ошъутенэр» рок-фестивалэу «Эльбрус-2006» зыфиIоу Москва щыкIуагъэм хэлэжьагъ.\n2014-рэ илъэсым «Ошъутенэм» иорэдыIохэр КIымэфэ олимпиадэ джэгунхэм якультурнэ программэ хагъэхьагъэх ыкIи дэгъоу зыкъаушыхьатыгъ. Илъэс 25-рэ ныбжьэу къызэранэкIыгъэр, ямэфэкI дахэ «Ошъутенэм» имафэ къэс IофшIэнкIэ зэрэкIигъэтхъырэр, коллективым хэтхэр япащэу ХьакIэко Алый творческэ кIочIэ лъэш хэлъэу къызэрадэлажьэрэмкIэ зэрэфэразэхэр Даутэ Сусанэ къыхигъэщыгъ.\nМэфэкI зэIукIэгъур «Ошъутенэм» иартистхэм адыгэ къэшъо дахэу «УджымкIэ» къызэIуахыгъ, зэдиштэхэу Жарэкъо Руслъан, Мэкъоо Маринэ, Даутэ Сусанэ, Хьазэщыкъо Мосэ, Юрий Конжиным ыкIи Мамхыгъэ Маринэ орэдэу «Си Мэмэт» агъэжъынчыгъ, шIыкIэшIо-зэкIужьхэу, мэкъэмэ дахэр апкъынэ-лынэкIэ зэхашIагъэу къыдэшъуагъэх, яшъошэ теплъи амэкъэ гъэIорышIакIи гум нэсыпэу щытыгъ. Орэдым орэдыр къыкIэлъыкIуагъ, къэIогъу пэпчъ къэбарэу пылъым кIэкIэу ядэIухэрэр щагъэгъозагъэх.\n«Ошъутенэм» хэтхэм ыкIи ащ ипащэу, АР-м искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу ХьакIэко Алый агукIи апсэкIи орэдым хэтхэу, анахьэу адыгэ орэдым илъэшыгъэ-дэгъугъэ, хэлъ гупшысэм икуугъэ лъыIэсхэу Iоф зэрашIэрэр артистхэм пшIошъ агъэхъущтыгъ. Ансамблэм хэт нэбгырэ пэпчъ зы гухэлъышIум – лъэпкъ орэдыр, лъэпкъ искусствэр ухъумэгъэным ыкIи ащ зыкъегъэIэтыгъэным, хэгъэхъогъэным фэшIушIэ. Мэкъэ гъэIорышIакIэм фэIазэх артистхэр, мэкъэ дахэхэр яIэх. Ахэр зэфэдэхэп: Даутэ Сусанэ ежьыр Iэпс-лъэпсыми, ымакъэ щылыч жъгъыу-сыур къыхэIукIы; гъунэнчъэу орэдыр зикIасэу Юрий Конжиным, урыс пIоу умышIэнэу, адыгэ орэдыжъэу «Адыифыр» кIалэм къеIо. Ежь Юрий къызэриIуагъэмкIэ, шIушIэгъэ иныр зиер, мыпшъыжьэу зылэжьырэр «Ошъутенэм» ипащэу ХьакIэко Алый; орэдыр ыусэу ыкIи зэригъэдэхэжьэу, зэригъэкIэжьырэм фэдэ къабзэу, нэбгырэ пэпчъ емызэщыжьэу, хьалэлэу дэлажьэ. Мыщ фэдэ гупшысэм дырагъэштагъ Жарэкъо Руслъани, нэмыкIэу ансамблэм хэтхэми. Илъэс 25-рэ ныбжьыр хэзыгъэунэфыкIыгъэ ансамблэр купышIу дахэу зэрэзэтеуцуагъэр пшIошъ мэхъу.\nХьазэщыкъо Мосэ — артист-орэдыIу, ымэкъэ гохь фэдэ къабзэу, цIыфыгъэшхо зэрэхэлъыр игуапэу къыхигъэщыгъ шIэныгъэлэжьэу, сэкъатныгъэ зиIэхэм яреспубликэ общественнэ организацие ипащэу Агъыржьанэкъо Симхъан.\nМэфэкI Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх НыбжьыкIэ координационнэ гупчэм хэтхэр, колледжхэм ястудентхэм ащыщхэр, музыкэр зикIэсэ цIыф чъэпхъыгъэхэр, тхылъеджапIэм иIофышIэхэр, СМИ-хэм ялIыкIохэр.\n«Ошъутенэм» хэт артистхэм къэгъагъэхэр, рэзэныгъэ тхылъхэр афэгъэшъошагъэх, цIыфэу ядэIугъэхэр ягуапэу бэрэ Iэгу афытеуагъэх.\nПредыдущая Апэрэ модельнэ тхылъеджапIэр къыщызэIуахыгъ\nСледущая Илъэсым икIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх


Республика Адыгея - Зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Республикэу Башкортостан и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ Радий Хабировымрэ мы шъолъырым и Правительствэ илIыкIо купрэ зэIукIэгъу адыриIагъ.\nШъолъыритIум язэпхыныгъэ, ныбджэгъуныгъэу азыфагу илъыр гъэпытэгъэным афэшI ахэр Адыгеим къэкIуагъэх. АР-м и Правительствэ и Унэ щыкIогъэ зэхахьэм хэлэжьагъэх АР-м иминистрэхэм я Кабинет, Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм хэтхэр, бизнес-сообществэм илIыкIохэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, республикэм хьакIэхэу къэкIуагъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ зафигъэзагъ. ШъолъыритIум язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным, ащ зегъэушъомбгъугъэным зэрэфэхьазырымкIэ Радий Хабировым фэрэзагъ ыкIи Башкортостан загъэпсыгъэр мыгъэ илъэси 100 зэрэхъурэмкIэ ащ щыпсэухэрэм зэкIэми игуапэу афэгушIуагъ.\n— Башкортостан хэхъоныгъэшIухэр зышIырэ промышленнэ ыкIи мэкъумэщ шъолъырэу щыт, химическэ промышленностым ыкIи машинэшIыным ягупч, чIыдагъэр анахьыбэу къызычIащырэ шъолъырхэм ащыщ. Арышъ, хэхъоныгъэу ышIырэмкIэ мы республикэм опытэу IэкIэлъыр тшIогъэшIэгъон, ар тапэкIэ къызфэдгъэфедэ тшIоигъу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ащ дакIоу тэри къэдгъэлъэгъонэу, тызэрыгушхонэу, тызэгъусэу зэдэдгъэцэкIэнэу тиIэр макIэп. МашинэшIыным, чIыдагъэм икъыдэгъэкIыжьын, мэкъумэщ хъызмэтым япроектхэм лъэныкъуитIуми шIогъэшхо къытфахьын алъэкIыщт. Непэрэ мафэм ехъулIэу зэфыщытыкIэ дэгъухэр тиIэх: адыгэ къуаер итэщы, бензиныр ыкIи дизельнэ гъэстыныпхъэр къитэщэ. Ау тапэкIэ тизэпхыныгъэ дгъэпытэнымкIэ джыри амалышIухэр щыIэх, экономикэм, культурэм, гуманитар лъэныкъохэм ахэр япхыгъэх. ШъолъыритIуми зы пшъэрылъ тиIэр – тицIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэхэм ащыщ Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн.\nУФ-м и Президент игукъэкIхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэмкIэ шъолъырхэм язэгурыIоныгъэ, язэпхыныгъэ гъэпытэгъэнхэм мэхьанэшхо иI.\nДахэу къазэрапэгъокIыгъэхэм фэшI зэрафэразэр ыкIи субъектитIум яIофшIэн ыкIи ныбджэгъу зэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм зэрэфэхьазырыр Радий Хабировым къыIуагъ. АщкIэ амалхэу щыIэхэр гъэнэфэгъэнхэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэ Башкортостан ригъэблэгъагъ.\n— Тызэпэчыжьэу тыщыс нахь мышIэми, тызэзыпхырэр бэ. ЧIыдагъэм икъыдэгъэкIыжьынкIэ пэрытныгъэ зыIыгъ шъолъырхэм тащыщ, джащ фэдэу машинэшIынымкIэ типродукцие тыди щызэлъашIэ, мэкъумэщ комплексым хэхъоныгъэшIухэр ешIых. Адыгеими ежь зэрыгушхон ылъэкIыщтхэ гъэхъэгъэшIухэр иIэх. ШъолъыритIум амалхэу тIэкIэлъхэр къызфэдгъэфедэнхэм, опытымкIэ тызэхъожьыным, тизэпхыныгъэ дгъэпытэным непэрэ зэIукIэгъур афытегъэпсыхьагъ, — къыIуагъ Радий Хабировым.\nСубъектитIум Iоф зэрэзэдашIэн алъэкIыщтхэ лъэныкъо шъхьаIэхэм къэзэрэугъоигъэхэр нэужым атегущыIагъэх. Агропромышленнэ комплексым хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, мэкъумэщ хъызмэтым икооперацие изэхэщэнкIэ опытэу аIэкIэлъым къытегущыIагъ ыкIи ащ лъэтегъэуцо къыфишIыгъ Башкортостан и Премьер-министрэ игуадзэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Ильшат Фазрахмановым.\nМэкъу-мэщым ылъэныкъокIэ шъолъыритIум яшIоигъоныгъэхэр бэкIэ зэтефэх, анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр къуаехэм якъыдэгъэкIын ары. Башкортостан ипащэхэм къызэраIуагъэмкIэ, адыгэ къуаер республикэм къащэныр, «Адыгэ къуаем» ибренд къызэраухъумагъэмкIи республикэм опытэу IэкIэлъыр къызфагъэфедэныр ашIогъэшIэгъон. АщкIэ, мы уахътэм Башкортостан гумэкIыгъохэм ахэт, сыда пIомэ мы шъолъырыр къэралыгъом, дунаим зэрэщызэлъашIэрэ «башкир шъоум» ибренд хэбзэнчъэу бэ зыгъэфедэрэр. КIэугъоекIо правительствэм изэхэщэнкIэ, инвестициехэм ахэгъэхъогъэнымкIэ Адыгеим гъэхъэгъэшIухэр зэриIэхэр хьакIэхэм къыхагъэщыгъ.\nИнвестициехэм алъэныкъокIэ Адыгеим амалхэу IэкIэлъхэм, ащ епхыгъэу шъолъыритIум Iоф зэрэзэдашIэнхэ алъэкIыщтхэм къатегущыIагъ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Къуанэ Андзаур. Непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм иинвестиционнэ портфель инвестиционнэ площадкэ 67-рэ хэхьэ. Анахьэу узщыгугъын фэе лъэныкъохэм ащыщых промышленностыр, мэкъумэщ хъызмэтыр, зекIоныр. Инвесторхэм индустриальнэ паркищ апагъохы: Яблоновскэр, Теуцожьыр ыкIи Мыекъуапэр. Мы лъэныкъомкIэ Башкортостан опытышхо зэрэIэкIэлъыр къыдэплъытэмэ, ащкIэ зэпхыныгъэр гъэпытэгъэныр Адыгеим шIогъэшIэгъон.\nДжащ фэдэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэм икъычIэщын фэгъэзагъэу пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Южгазэнерджи» зыфиIорэм дэжь газым икъыдэгъэкIыжьын фытегъэпсыхьэгъэ заводыкIэ щышIыгъэным фэшI Адыгеим инвестиционнэ площадкэ хьазыр аритыным фэхьазыр. Гъэстыныпхъэр зыщырагъэхъорэ станциехэм нахь зягъэушъомбгъугъэным, ащкIэ Башкортостан ипредприятиехэм къатырэ амалхэр къызфэгъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо иIэу къаIуагъ. Адыгеим къыщыдагъэкIхэрэ гъомылапхъэхэу, продукциеу шэпхъэшIухэм адиштэхэрэр мы субъектым ащэнхэм, сатыушIыпIэ гупчэхэм, нэмыкI чIыпIэхэм ащаIуагъэкIынхэм фэхьазырых. Къэралыгъом имызакъоу, зэрэдунаеу щызэлъашIэхэрэ продукцие зэфэшъхьафхэр Адыгеим ипредприятиехэм къыдагъэкIых: редукторхэр, гидроманипуляторхэр, тхьэпэ зэфэшъхьафхэр, бытовой химиер. Ахэри бэмэ ашIогъэшIэгъоных.\nРеспубликитIум япарламентхэм язэпхыныгъэ гъэпытэгъэным, гъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, культурэм, зекIоным, спортым, лъэпкъ зэфыщытыкIэхэм, ныбжьыкIэ политикэм, нэмыкI лъэныкъохэмкIи Iоф зэдашIэным шIогъэшхо къызэритыщтыр къыхагъэщыгъ.\nСатыу-экономикэ, шIэныгъэ-техническэ, социальнэ ыкIи культурэ зэпхыныгъэ АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ Башкортостан и Правительствэрэ зэдыряIэным фытегъэпсыхьэгъэ зэзэгъыныгъэ лъэныкъохэм зэдашIыгъ. Документым КъумпIыл Муратрэ Радий Хабировымрэ кIэтхэжьыгъэх. ТехнологиехэмкIэ, зекIонымкIэ, нэмыкI IофыгъохэмкIэ опытэу аIэкIэлъымкIэ зэхъожьынхэу ахэр зэзэгъыгъэх, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ амалхэу аIэкIэлъхэр агъэнэфагъэх. ПэшIорыгъэшъэу зэрэрахъухьагъэмкIэ, зэгъусэхэу ермэлыкъхэр, семинархэр зэхащэщтых, специалистхэмкIэ зэхъожьыщтых, шъолъыритIум язэфыщытыкIэхэр агъэпытэщтых.\nДжащ фэдэу лIыкIо купым хэтхэр пэрытныгъэ зыIыгъхэ предприятиехэу Адыгеим итхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэр зэрагъэлъэгъугъ, социальнэ псэуалъэхэм ащыщхэр къаплъыхьагъэх.\nСпортсменхэм, тренерхэм аIукIагъэх\nФизкультурникым и Мафэ фэгъэхьыгъэу Адыгеимрэ Башкортостанрэ япащэхэр спорт комплексэу Владимир Невзоровым ыцIэ зыхьырэм щыIагъэх. Мыщ зыщызыгъасэхэрэ кIэлэцIыкIухэм, спортсмен нахьыжъхэм, джащ фэдэу тренерхэм аIукIагъэх, гущыIэгъу афэхъугъэх. Дунаим щызэлъашIэрэ, титренер цIэрыIоу Кобл Якъубэ самбэмрэ дзюдомрэкIэ ригъэжьэгъэ шэн-хэбзэ дахэхэр мыщ щылъагъэкIуатэх.\nСпортсмен ныбжьыкIэхэм бэнэным екIолIакIэу фыряIэр, зызэрагъасэрэр республикэхэм япащэхэм нэрылъэгъу афэхъугъ. Ахэм ащыщыбэм гъэхъэгъэшхохэр яIэх, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм текIоныгъэ ыкIи хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх.\nРадий Хабировым шIуфэс гущыIэхэмкIэ спортсменхэм закъыфигъэзагъ. Бэнэныр ежьыри зэрикIасэр къыхигъэщызэ, ныбжьыкIэхэм гъэхъэгъэшIухэр ашIынхэу, лъэгэпIэ инхэм анэсынхэу къафэлъэIуагъ.\n— Мы спорт лъэпкъхэмкIэ Адыгеим къэгъэлъэгъон дэгъухэр иIэх. БэнэнымкIэ Адыгеим испортсменхэм сыдигъуи гъэхъэгъэшIухэр ашIых, мы кIэлэ ныбжьыкIэхэм ащыщхэми чемпионхэр къахэкIынхэу тащэгугъы. АщкIэ шъуищыкIагъэр зэкIэ шъуIэкIэлъ, зызщыжъугъэсэнхэ шъулъэкIыщт комплекс зэтегъэпсыхьагъэхэр Мыекъуапэ имызакъоу, республикэм имуниципалитетхэм пстэуми ащытэшIых. ТэпэкIи арэущтэу щытыщт, сэнаущыгъэ зыхэлъ спортсмен ныбжьыкIэхэм зыкъызэIуахынымкIэ IэпыIэгъу тафэхъущт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызщыхъугъэу къуаджэу Улапэ лIыкIо купыр щыIагъ. Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм яшIэжь агъэлъапIэзэ, мы чылэм щыщхэу фэхыгъэхэм къафызэIуахыгъэ саугъэтым КъумпIыл Муратрэ Радий Хабировымрэ екIолIагъэх, дзэкIолIхэм шъхьащэ афашIыгъ. Джащ фэдэу апэрэ дунэе заом хэлэжьагъэхэу, ихэгъэгу зыпсэ фэзытыгъэхэм ясаугъэтэу «Дивизие Iэлыр» зыфаIорэм къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх.\nКультурэм ылъэныкъокIи республикитIур зэдэлэжьэщт. АщкIэ егъэжьапIэ хъугъэ зэлъашIэрэ тикъэшъокIо купхэм къызэдатыгъэ концертыр. «Налмэсымрэ» Файзи Гаспаровым ыцIэ зыхьэу Башкортостан и Къэралыгъо академическэ ансамблэмрэ Къэралыгъо филармонием къыщышъуагъэх. Башкирием икъэралыгъо филармониеу Хусаин Ахметовым ыцIэ зыхьырэм ипащэу Айдар Зубайдуллиным щытхъуцIэу «Адыгеим изаслуженнэ артист» зыфиIорэр фагъэшъошагъ.\nПлощадкэ зэфэшъхьафхэр агъэфедэзэ Адыгеимрэ Башкортостанрэ язэфыщытыкIэхэр, язэпхыныгъэ агъэпытэнэу лъэныкъохэр зэзэгъыгъэх.\n14.03.2019 Адыгеим и ЛIышъхьэ ректорым зэIукIэгъу дыриIагъ\n13.03.2019 Адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ гухэлъышIухэр яIэх\n12.03.2019 Адыгеим и ЛIышъхьэ Иорданием щыпсэухэрэ адыгэхэм ялIыкIохэм зэIукIэгъу адыриIагъ


ФедэкъэкIуапI | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 15.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nПредприятием игенеральнэ пащэу Болэкъо Мыхьамэт къызэриIуагъэмкIэ, сатыушI фермэм изэхэщэн фытегъэпсыхьэгъэ проектым игъэцэкIэн инвестициеу халъхьащтыр зэкIэмкIи сомэ миллион 96-м ехъу. БлэкIыгъэ илъэсым сомэ миллион 12 зытефэгъэ былымышъхьэ 450-рэ къащэфыгъ.\nБылымхэр зыщэфыхэрэм ахъщэу агъэкIодыгъэм изы Iахь афызэкIэгъэкIожьыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо IэпыIэгъум къытырэ амалыр предприятием къызфигъэфедагъ. Гухэлъэу щыIэмкIэ былымышъхьэу аIыгъыр миным кIагъэхьанэу ары. Ащ дакIоу фермэм IофшIэпIэ чIыпIи 120-м ехъу къыщызэIуахыгъ, гурыт лэжьапкIэр сомэ мин 26-рэ мэхъу.\nБылымхэр щыпIыгъынхэмкIэ фермэр зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьагъ, псэолъэ зэфэшъхьафхэр къыдыхэлъытагъэх. А пстэуми республикэм ипащэ осэшIу афишIыгъ.\nМыщ фэдэ инвестиционнэ проектхэм мэхьанэшхо зэраратырэр, ахэр зыгъэцакIэхэрэм сыдигъуи къэралыгъо IэпыIэгъу зэрагъотыщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— Былым пIашъэхэм япчъагъэ республикэм нахьыбэ щыхъуным ыкIи былымхъуным зиушъомбгъуным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Анахьэу тапэкIэ узщыгугъын плъэкIыщтыр щэ къэзытырэ былымхэм яхъун ары. Ар зэшIохыгъэ зыхъукIэ, адыгэ къуаеу къыдэдгъэкIырэм хэдгъэхъон тлъэкIыщт. Ащ дакIоу былымылэу къахьыжьырэр шъолъырым щызэхащэрэ ермэлыкъхэм занкIэу ащаIуагъэкIымэ, ар хъызмэтшIапIэмкIи, щэфакIохэмкIи федэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредприятием хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIэхэзэ, ветеринарием ылъэныкъокIэ специалистхэр егъэджэгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ гухэлъэу Iахьзэхэлъ обществэу «Дондуковскэ элеваторым» ипащэхэм къахьыгъэм Адыгеим и ЛIышъхьэ дыригъэштагъ. КъумпIыл Мурат иеплъыкIэкIэ, мыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным пае Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ыкIи шъолъырым иветеринарнэ къулыкъу амалэу аIэкIэлъхэр бгъэфедэнхэ фае.


«Крокус-25-рэ» — Адыгэ макъ\nЗекIохэм яклубэу «Крокусыр» зызэхащагъэр илъэс 25-рэ хъугъэ. Ащ изэхэщэкIуагъэр ыкIи апэрэ мафэхэм къащегъэжьагъэу ипэщагъэр Адыгеим зекIонымкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгеим спортивнэ туризмэмкIэ иапэрэ мастерэу, Урысыем изаслуженнэ зекIоу Бэгъ Аслъан Хьаджымосэ ыкъор ары.\nАр Адыгеим зекIон хъызмэтыр ылъэ щытезгъэуцуагъэхэм ащыщ. Турбазэхэу «Горная», «Лаго-Наки», «Романтика» зыфаIохэрэм ядиректорэу Iоф ышIагъ. НыбжьыкIэхэм ащыщэу инструкторхэу ыкIи къэгъэнэжьакIохэу нэбгыри 100 пчъагъэ ыгъэсагъ. Заом илъэхъан тикъушъхьэхэм къащаукIыгъэ зэолIхэм апае саугъэтхэм яшIын ыкIи ягъэуцун сыдигъуи пылъыгъ. ЗекIо лъэгъо 825-мэ якъыхэхынрэ ягъэпсынрэ ахэлэжьагъ. Адыгеим зекIонымкIэ иIофхэм иIахьэу ахилъхьагъэр ины, ар цIыфхэм ащыгъупшэщтэп.\nА. Бэгъыр зыдэмыкIоегъэ къушъхьэшыгу Кавказым къинагъэп, ахэм афэшъхьафэу Алтай, Саяны, Тянь-Шань, Памир, Къырым, Карпаты къырикIукIыгъэх. «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэ медалыр къыфагъэшъошагъ. Тамыгъэ лъапIэу «За заслуги в развитии спортивного туризма в России» зыфиIоу апэрэ шъуашэ зиIэр къылэжьыгъ, ар Урысыем спортивнэ зекIонымкIэ ифедерацие къыритыгъ.\nАслъан дунаим зехыжьыгъэр бэшIагъэп. Илъэс 83-рэ къыгъэшIагъ, опсауфэ зекIоным пылъыгъ. Ежьым изакъоп, нэбгыришъэ пчъагъэхэм ар шIу аригъэлъэгъугъ, пенсием зэрэкIуагъэзи цIыф купхэр бэрэ къырищэкIыгъэх. Клубым хэтхэм Аслъан гъэшIэ кIыхьэ зэрэхъугъэр зэрапхырэр ищыIэныгъэ зекIоным зэрэритыгъэр ары. Ежьхэми ар щысэу яIагъ ыкIи яIэщт.\nМы лъэхъаным клубым нэбгырэ 30 фэдиз хэт. ХэкIыжьхэрэри къыхахьэхэрэри щыIэх. АныбжькIэ илъэси 9-м къыщегъэжьагъэу 84-м нэсых. Ахэм япсауныгъэ къызэтезгъанэрэр, узхэм атезыгъакIорэр ренэу чIыопсым идэхагъэрэ ижьы къабзэ иIэшIугъэрэ зэрэзэхашIэрэр ары.\nТелевизорым кIэрысхэу, унэм къимыкIэу ис цIыфхэми ар къагурэIо. ЯгъашIэ къызэрэщыкIэрэри ашIэ, ау гу тырашIыхьэрэп заIэтынышъ, унэм икIынхэу, псыIушъом Iухьанхэу, аIэпкъ-лъэпкъхэр агъэулэунхэу, жьы къабзэ къащэнэу. Ар дэгъоу къызгурыIуагъэхэр ары «клубым» къакIохэрэр. Ахэм ренэу чIыпIакIэхэр зэрагъэлъэгъух, мэзхэм къащакIухьэ, жьы къабзэ агу щизэу къащэ. Ом изытет къызэIыхьагъэми, ощхми, осми якъэкIухьан зэпагъэурэп. ЦIыфхэм загъэпсэфы, апкъышъол апсыхьэ, хъугъэ-шIагъэхэм атегущыIэх, зыдэкIощтхэ чIыпIэхэр пэшIорыгъэшъэу къыхахых.\nКлубыр зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу буклет къыдагъэкIыгъ. Япэщагъэу Бэгъ Аслъан ягуапэу ащ игугъу къыщашIы, дахэкIэ къытегущыIэх.\nЦIыф купэу зэхэтхэм психологхэр, биологхэр, сурэтышIхэр, финансистхэр, врачхэр, медсестрахэр, Iоф зымышIэжьхэрэр ахэтых. Ахэм къаIо къушъхьэхэм, мэзхэм, псыкъефэххэм, гъочIэгъхэм, нэмыкI чIыпIэхэм анэсхэу есагъэхэр унэм гупсэфэу зэримысыжьышъухэрэр. Илъэс 25-м къакIухьагъэри алъэгъугъэри бэ – Гъозэрыплъ, Мэзмай, Кардывач, ЧIыгъушъэ, Гуамкэ, Чертищево…\nЩыIэныгъэр шIу зылъэгъурэ цIыфых «Крокусым» хэтхэр. ПсынкIэу заIэты, агу агъэкIодырэп, нэмыкI цIыфхэр зылъащэх. ЗекIо купым анахь чанэу хэтхэм ащыщ Ирина Кравцовар. «ЗекIоным цIыфхэр зэлъещэх, ар клубым хэтхэм дэгъоу къагурэIо. Зэныбджэгъу дэгъухэм тафэд. Тыгухэр зэIухыгъэх. Зэ къытхахьэрэр етIани къэкIонэу енэцIыщт. Сыда пIомэ чIыопс къабзэм къызэрэщыпкIухьэрэм ишIуагъэу къакIорэм фэшъхьафэу, цIыфхэм уахэтыныр «Iэзэгъу» мэхъоу къысшIошIы», — къытиIуагъ ащ.\nАужырэ экскурсиеу купым зэхищэгъагъэр Бэгъ Аслъан ишIэжь фэгъэхьыгъагъ, къыхахыгъагъэр хыгъэхъунэу Кардывач. «Крокусым» хэтхэм тапэкIэ ашIэнэу агъэнэфагъэхэм ащыщ Бэгъ Аслъан цIыфхэм ащызымыгъэгъупшэщт мемориальнэ мыжъобгъу къушъхьэм зэрэщыфагъэуцущтыр. Ар Iоф псынкIэу щытэп, IэпыIэгъу ящыкIагъ. ЗекIо купым рихьыжьэгъэ Iофыгъор къадэхъунэу мэгугъэх, «Крокусым» хэтхэм къэкIорэ охътэ благъэм ар япшъэрылъ шъхьаIэу зыфалъытэжьы.\nПредыдущая Адыгэ къашъом имэфэкI\nСледущая Iофтхьабзэм шъухэлажь


«ЖъоныгъокIэ унашъохэм адиштэнхэ фае» — Адыгэ макъ\n«ЖъоныгъокIэ унашъохэм адиштэнхэ фае»\nБюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ фэгъэхьыгъэу УФ-м и Президентэу Владимир Путиным 2012-рэ илъэсым ижъоныгъокIэ мазэ унашъоу къышIыгъагъэхэм джыри зэ къафигъэзэжьыгъ.\nГурытымкIэ лъытагъэу, лэжьапкIэу къэралыгъом къыщатырэм къыпкъырыкIхэзэ, ахэм къахиубытэхэрэм ялэжьапкIэ къыхагъэхъонэу унашъо ащ къышIыгъ.\nУФ-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэу Максим Решетниковым къызэриIуагъэмкIэ, сомэ мин 56-рэ мэхъу непэ гурыт лэжьапкIэр.\n— Ар дэгъу, инфляцием зэрэхахъорэр къыдэмылъытэмэ, — къыIуагъ Владимир Путиным. — Ахъщэ тедзэ зыпарэми къыхэтымыгъэкIымэ, бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм къалэжьырэр инфляцием лъэшэу ыуж къинэщт. Ар хъухэщтэп. Пандемием епхыгъэ гъунапкъэхэм апкъ къикIыкIэ, медицинэм иIофышIэхэм, кIэлэегъаджэхэм, кIэлэпIухэм яIофшIэн бэкIэ нахь къин хъугъэ, акIуачIи апси халъхьэзэ япшъэрылъхэр агъэцакIэх. Арышъ, Iофэу ашIэрэм къыкIэкIощтымкIэ шIоигъоныгъэу яIэхэр афэдгъэцэкIэнхэм тыпы-лъын фае.\nШъолъырхэм мы пшъэрылъыр икъоу агъэцэкIэным пае мылъку тедзэ афатIупщынэу УФ-м иминистрэхэм я Кабинет унашъо фишIыгъ.\n— ТеурыкIогъэ екIолIакIэ иIэнэу щытэп, шъолъыр пэпчъ иIофхэм язытет къыдэшъулъытэн фае. КIэлэегъаджэхэм непэ ялэжьапкIэ зыфэдизыр къызышъулъытэкIэ, классым пэщэныгъэ дызезыхьэхэрэм ахъщэ тедзэ сомэ мини 5-у афакIорэр къыхэшъулъытэнэу щытэп. Ащ фэд медицинэм иIофышIэу коронавирусыр къызэолIагъэхэм яIазэхэри. Мы пшъэрылъхэр тызыхэт илъэсым жъугъэцэкIэнхэшъ, бюджетым епхыгъэхэм ялэжьапкIэ жъоныгъокIэ унашъохэм шапхъэу ащыгъэнэфагъэхэм адиштэу хъун фае. Арышъ, IофшIэнхэр нахь жъугъэпсынкIэх, — къафигъэпытагъ Президентым.\nАщ пае къэмынэу, къэкIощт илъэсми жъоныгъокIэ мазэм мы унашъохэр гъэцэкIэгъэнхэм ищыкIэгъэ ахъщэр къыдалъытэнэуи къариIуагъ.\nИнфляциер зэрэдэкIуаерэм къыхэкIыкIэ, узэрыпсэун плъэкIыщт ахъщэ анахь макIэр къихьащт илъэсым сомэ 12654-рэ, лэжьэпкIэ анахь макIэр сомэ 13890-рэ шIыгъэным фэгъэхьыгъэ унашъоу УФ-м и Президент къышIыгъэм депутатхэм зэрэдырагъэштагъэм фэшI зэрафэразэри хэушъхьафыкIыгъэу къыхигъэщыгъ.\nПредыдущая ЩыIэныгъэм хэгъозэнхэу\nСледущая Адыгеим и ЛIышъхьэ афэтхьаусыхагъ