Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ Экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх. Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх.\nГъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ Урысые Федерацием щызэрахьэрэ политикэм тетэу Адыгеим ис ныбжьыкIэхэм лъэныкъо пстэумкIи хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным, ахэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуягъэхыгъэным яшъыпкъэу адэлажьэх.\nМыщ фэгъэхьыгъэу зэшIуахырэр «Адыгэ макъэм» къыфиIотагъ МКъТУ-м къепхыгъэ политехническэ колледжым инженер дисциплинэхэмкIэ икIэлэегъаджэу, мы колледжым техническэ конструированиемкIэ ыкIи инновациехэмкIэ иныбжьыкIэ гупчэ ипащэу ЦокъэжъыIу Бислъан:\n— НыбжьыкIэхэм янаучнэ-техническэ творчествэ зегъэушъомбгъугъэныр гъэсэныгъэм изы лъэныкъо шъхьаIэхэм, экономикэм зыкъезыгъэIэтырэ амалхэм ащыщ. МыщкIэ къэралыгъо IэпыIэгъум, хэбзэ къулыкъухэм зэрэзэдырагъаштэрэм мэхьанэшхо зэряIэр зыщыдгъэгъупшэ хъущтэп. Зитворчествэ хэзыгъахъо зышIоигъо пстэуми ащ фэдэ амал ягъэгъотыгъэн фае. НыбжьыкIэхэм ятехническэ творчествэ хагъахъо технопаркхэм, студент проект-конструкторскэ бюрохэм, техническэ конструированиемкIэ ныбжьыкIэ гупчэхэм, кружок, секцие зэфэшъхьафхэм. Ахэм гъусэныгъэ пытэ адытиIэу тиIофшIэн тэри тэгъэпсы.\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къепхыгъэ политехническэ колледжым истудентхэм компьютер технологиехэмкIэ автомобиль двигательхэм щыкIагъэу яIэхэр зэрэбгъэунэфышъущт прибор къаугупшысынэу агу къызыкIыгъэр автомобильхэр зыщагъэцэкIэжьырэ станцием практикэ щахьы зэхъур ары. Двигателыр зэхэмыхэу, ащ Iоф зэришIэрэр компьютеркIэ зэрэбгъэунэфыщт шIыкIэм фэгъэхьыгъэ проектыр тиколледж техническэ конструированиемкIэ иныбжьыкIэ гупчэ тистудентхэм къыщагъэхьазырыгъ. Къалэу Элиста щыкIогъэ зэнэкъокъоу «Умники 2018» зыфиIорэм а проектыр къащыхэзылъхьагъэр я 4-рэ курсым ис студентэу Павел Матвеенковыр ары. Зэнэкъокъум ащ осэшхо къызэрэщыфашIыгъэм тэри лъэшэу тигъэгушIуагъ.\nСтудентхэр проект-ушэтын Iофхэм атегъэгушIухьэгъэнхэмкIэ предприятиехэм ащызэхащэрэ къэгъэлъэгъонхэм, экспериментальнэ чIыпIэхэм мэхьанэшхо яI. IофшIэкIэ амалхэр, технологиехэр нахьышIу шIыгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохынкIэ предприятиехэм ащыкIорэ производственнэ экскурсиехэм лъэшэу яшIуагъэ къэкIо.\nЫпэкIэ амыгъэфедэщтыгъэ пкъыгъохэр, кIэ горэхэр къыхэзыхырэ конструктор ныбжьыкIэхэм, тистудент сэнаущхэм патентхэр къафагъэшъуашэу, еджэныр къызаухыкIэ къалэм ипромышленнэ предприятие пэрытхэм Iоф ащашIэнэу зэраштэщтхэмкIэ пэшIорыгъэшъэу зэзэгъыныгъэ къадашIэу къыхэкIы. Автомобильхэм ягъэцэкIэжьынкIэ компьютерхэр къызэрэзфагъэфедэрэм тапэкIэ игугъу къэтшIыгъагъ. Джащ фэдэу къэIогъэн фае лазерыр, ультразвукыр зыщыгъэфедэгъэ джырэ технологиехэм, гъучIхэр зэрэзэпагъажъэрэ технологиякIэхэм яшIуагъэкIэ техническэ объединениехэми пкъыгъо гъэшIэгъонхэр ащагъэпсэолъэн зэралъэкIырэр. Рационализатор, изобретатель ныбжьыкIэхэм къаугупшысыхэрэр еджапIэми, производствэ зэфэшъхьафхэми къащашъхьапэх. Ащ студентхэр проект-ушэтын Iофхэм нахь тырегъэгушхох.\nТистудентхэр зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм ахэлэжьэнхэмкIэ, ныбжьыкIэхэр научнэ-техническэ творчествэм нахь куоу хэщэгъэнхэмкIэ Адыгэ Республикэм иныбжьыкIэхэмрэ икIэлэцIыкIухэмрэ гъэсэныгъэ тедзэ языгъэгъотырэ Гупчэм ишIогъэшхо къэкIо. Тиколледж зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэм гъусэныгъэ зыдыриIэр, зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм, Урысые научнэ-социальнэ программэу «Шаг в будущее» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу ушэтэкIо ныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу зыхэлажьэрэр илъэсыбэ хъугъэ. ГущыIэм пае, тистудентхэу Павел Матвеенковыр, Михаил Равкович, Сергей Барковыр, Дачъэ Айтэч, ЦIыкIу Тимур ыкIи нэмыкIхэр Краснодар, Налщык, Ростов, Шъачэ ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм, инженер къэгъэлъэгъонхэм ахэлэжьагъэх ыкIи чIыпIэ хэхыгъэхэр ахэм къащахьыгъэх.\nИлъэс къэс Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым наукэм ифестиваль щызэхащэ. Проектхэм ахэлажьэхэрэм ащ дэгъоу зыфагъэхьазыры. ГъэрекIо политехническэ колледжыр инженер къэгъэлъэгъонхэмкIэ ыкIи мастер-классхэмкIэ ащ хэлэжьагъ. Студентхэу Мыгу Руслъан, Максим Кухлеевым, Лафышъэ Адам яIэшIагъэхэр инженер къэгъэлъэгъоным къырахьылIэгъагъэх. Тэ анахьэу тызыпылъыр научнэ-техническэ текIоныгъэ зышIын зылъэкIыщт ныбжьыкIэхэм ятворческэ амалхэм икъоу зыкъызэIуядгъэхыныр, ахэм гъэсэныгъэ зэрядгъэгъотырэм имызакъоу, хэгъэгуми, республикэми яэкономикэ яIахьышIу хашIыхьэу дгъэсэнхэр ары.


Адыгагъэр тыдэ къитхыгъа? - ghuaze\nАдыгагъэр тыдэ къитхыгъа?\nАветян-ЛIыбзыу Светланэ иапэрэ тхылъэу «Адыгагъэр тыдэ къитхыгъа?» зыфиIорэр къыдэкIыгъ. Ар лъэпкъ зэхашIэрэ гупшысэрэ зиIэхэм афэгъэхьыгъ. Зиныдэлъфыбзэ хэгупшысыхьэрэ пстэуми къызфагъэфедэн алъэкIыщт.\nУсакIоу, тхакIоу, зэдзэкIакIоу, АР-м изаслуженнэ журналистэу ГутIэ Саныет тхылъым еплъыкIэу фыриIэр къыриIотыкIыгъ:\n«Аветян-ЛIыбзыу Светланэ «Адыгагъэр тыдэ къитхыгъа?» зыфиIорэ иIэпэрытх сызеджэм, бэмэ саригъэгупшысагъ: шъыпкъэ дэдэмкIэ, «Тыдэ къитхыгъа адыгагъэр?» Ар зэхэпфын плъэкIынэу тиадыгабзэ IэубытыпIэ тшIын тлъэкIыщт гущыIэхэр зэрэхэтхэм сэри сынаIэ атесыдзэу къыхэкIыгъ. Ау Светланэ а упчIэ закъор арэп къызыщыуцугъэр. Ежь щыIэныгъэ гъогоу къыкIугъэм, шIэныгъэу ыгъотыгъэм къапкъырыкIызэ, бзэ зэфэшъхьафхэр къызфигъэфедэхэзэ хэтрэ цIыфи, хэтрэ цIыф лъэпкъи егъашIэм зэгупшысэхэрэм къатегущыIагъ.\nБлэкIыгъэм иIошъхьэжъ умытIымэ нахьышIоу зыIохэрэр щыIэх. Ау зыпарэми уемытIэмэ, уишIэныгъэ хэхъощтэп, уилъэпкъ ылъапсэ къэбгъотыщтэп — непэрэ мафэм ехъулIэу чъыг шъхьапэ горэм укъыпызыгъэ фэдэу къыпщыхъоу упсэущт.\nАветян-ЛIыбзыу Светланэ зэтIэгъэ лъэпкъ бзэ Iошъхьэжъым джыри налмэс-налкъутэ бэу чIэлъ. Ар нафэ къытфишIыгъ мы тхылъым», — къытхыгъ ащ.\n«Тэ адыгагъэр тыдэ къитхыгъа?» —\nСэIошъ, сыхаплъэ тиныдэлъфыбзэ,\nТхьэм къытIуилъхьагъэу тиадыгабзэ\nСэ сигупшысэхэр гум къебыбыкIых,\nБзыужъыеу ахэр сашъхьагъ щэхьарзэх.\nТиадыгагъэ кIодэу къысщэхъушъ,\nГупсэф къысатырэп сэ гупшысабэм.\nСыгу рихьыщтыгъэ тиадыгагъэ\nДжы мэкIодыжьышъ, сыгу ар къео.\nГуркъэгъэ пстэоу нитIум алъэгъурэр,\nГум фэмыштэжьэу лъэшэу къытео.\nДжырэ ныбжьыкIэхэр сыгу къыхэуIэх,\nГущыIэ дыскIэ зэхэпыджэжьых.\nГур къызэпакIэу ахэр мэпсэух.\nСыгу афэмыкIоу хъои пэгагъэр…\n«Сыд къафэнэщта джы тисабыйхэм?»\n«Земыгъэгъап ащ», — сэ зэхэсэхы.\nГукIэгъу щыIэжьэпышъ гууз хэсэхы.\nЫгу теIункIэжьэу щыIэр джы макIэ,\n«Гупсэ щыIэжьа?» — сэIошъ,\nГупсэхэр сапэ Тхьэм къысфегъэкIы,\nАхэр сэ сфешIы гужьыдэгъэкIы.\n«Хэт къысиIона, хэт сигъэшIэна?\nХэт къыситына, хэт секIолIэна?»\nСызэчъэлIэжьэу сиIэжьы закъор —\nО уидэхагъэрэ уиIушъэбагъэрэ,\nСэ сиакъылкIэ салъымIэсын.\nЛъапсэу о уиIэр куу дэдэу кIуагъэшъ,\nСыкъэзгъэшIыгъэм джы селъэIун.\nУпчIэу сэ сиIэр сшIуабэу сытхытхызэ,\nТхьэшхоу сашъхьагъым зыфэсэгъазэ.\nСишIэ сшIомакIэу джы ащ селъэIу:\n«КъысфызэIухи, си Тхь,\nТыдэ къитхыгъа тэ адыгагъэр,\nТиныдэлъфыбзэ, тыбзэу тидахэр?\nШIоу О хэплъхьагъэр\nКъысфызэIух, О ащ тфыхэплъхьагъэр.\nО къытIуплъхьагъэу бзэу\nУасэ фэтшIынэу О уфэягъэшъ,\nСэ сыолъэIу, тыбзэу — титыгъэм\nГъашIэу тэ тиIэм тычIэбгъэтынэу».\nИжъырэ адыгэм упчIэ фысиIэу,\nБзэм сэ сыхаплъэшъ,\n«ПСЭР сыд?» — сэ сэIо.\nТХЬЭУ мэхьанэшхо зэритыгъагъэм,\nПСЭР ащ рипхыгъэу бзэм хэсэлъагъо.\nСи Тхь, сыпфэраз О,\nПкъым зыхэпхыжькIэ уадэжь ощэжьышъ.\nПсэу къытэптырэр ПСАЛЪЭМ къиохы,\nПсэу тхэпхыжьырэр ПСАЛЪЭМ ощэжьы.\nЛъэшэу уфай, си Тхь, псэр мыкIодынэу,\nКъызэрыпхыгъэм ар ипщэжьынэу.\nЗэрэпщэжьыщтэу гъогоу фэпшIыгъэр\nКъызгурыгъаIу, си Тхь, сшIомыкIодынэу,\nШъыпкъапIэу иIэр блэсымгъэкIынэу,\nСыпсэм егъашIэм гъэшIэн иIэнэу.\nДунэе хьафэу, си Тхь, къытэптырэм\nТIэкIурэ щыIэнэу псэр къэогъакIо.\nИщыIэныгъэ ыкIэм зынэсрэм\nПСЭЛЪЫХЪОР лъыкIоу къылъыогъакIо.\nАр къызыщыкIорэм гур хьазырынэу,\nАр ылъэгъунэу, ар зэхишIэнэу,\nГуфэплъэ плъакIэ О къытэоты,\nГум изэхашIэ лъэшы къэошIы.\nУипсэлъэ тхыгъэхэм къатфыхэпхыгъэу\nХэбзэ дэхабэ, си Тхь, къытхэолъхьэ.\nА дэхэ пстэоу бзэм хэслъэгъуагъэр,\n«КIодыжьыпэна» сэIошъ, сегъапэ.\nЦIыфым ыгу илъыр изылъэгъукIэу,\nСыгум ихъыкIырэр зэхэзышIыкIэу,\nСи Тхь, сыолъэIу, дэмгъэкIодынэу\nТыбзэу тидахэм а пстэури зэкIэ.\nГум икъэбзагъэ гъунэ лъыофы,\n«Сыда» къызысIокIэ, джэуап къэоты:\nЩытын фай къабзэу\nАу сыкъэупчIэ: «Тета дунаим\nГукъабзэ иIэу зы цIыфы закъуи?»\nО къысэоIошъ, си Тхь, сэгушIожьы!\nХэт зиамалыр, хэт зылъэкIыщтыр?\nГур ытхьакIынышъ, псэр къырихынэу,\nЕжь ишIулъэгъукIэ нэшIу къыщифэнэу,\nСи Тхьэу си ЛъапIэм щыIа нэмыкIи?\nПСАЛЪЭУ егъашIэм иIэ зэпытыр,\nКЪУРМЭНЫ лъапIэу Ащ къытфегъакIо.\nГухэр ытхьакIэу тфегъачъэ лъыпсыр,\nСыгум фэсэхьы уасэу тфитыгъэр.\nПсынкIэу Тхьэм дэжьы къэсэгъэзэжьы.\nСыбзэм къыхэсхэу джы сэ сэIожьы:\n«Къэзыгъэзэжьырэр Тхьэми ештэжьы».\nСыбзэу сидахэм къысфыхэплъхьагъэшъ,\nКъысфызэIупхи нафэ сфэпшIыгъэшъ,\nСи Тхь, сыпфэразэу шъхьащэ пфэсэшIы.\nСыгум хэптIагъэу псэзанэу сиIэр,\nУфэсакъыпэзэ гум ар къиплъхьагъэшъ,\nАры О ренэу сыгу укъызкIиплъырэр,\nСыгур къэбзэнэуи О узкIыфаер.\nЗыми фэмыдэу сыбзэу силъапсэм,\nГъунэ лъыпфынэу О къыхэолъхьэ\nБэу гущыIабэ сиадыгабзэ\nГум фэгъэхьыгъэ псэлъэ дэхабэ.\nТетэп дунаим тыбзэ пеIэнэу,\nГущыIэ пчъагъэр гум ащ рапхыгъэу.\nЯгущыIабэ гуми лъыIэсхэу,\nБзэм къыхахынэу афыхэплъхьагъэу.\nСыгурэ спсэрэ сырагъэIэжьэу,\nЩыI джы, цIыф пчъагъэ,\nБзэр чIэзыдзыжьрэр сэ фэсэгъадэ\nТыжъ фэмыежьэу IэкIыб зышIыжьрэм.\nДжакIом сыфэдэу, джы, сэ сыкъаджэ:\nШъукъэплъэжьынэу, марджэ хъужьыных!\nКIодыгъэ лъэпкъы тымыхъужьынэу,\nТхьэм къытIуилъхьэгъэ бзэр дгъэжъынчынэу.\nШIугъэу тхэлъыгъэр рытIотэжьынэу,\nБзэ тимыIэжьэу тыкъэмынэжьынэу!\nУкъэущыжьынэу, о, сыолъэIу,\nТхьэр къызэтэнэу, силъэпкъы кIас!\nБэрэ сыхаплъэ тиныдэлъфыбзэ,\nТхьэм къытIуилъхьэгъэ тыбзэу тидахэм\nХэслъагъо сшIоигъоу тиадыгабзэ,\nТыдэ къитхыгъа тэ адыгагъэр?\nCancellation of march in Nalchik on Adygs’ Memory Day outrages social network users\nFamous Circassian Islamic philosopher Tsei Jawdat Saeed passed away\n5,500 Year Old Beer Straws Found in Maykop\nFilm director Sokurov complains about threats to his life received from Chechnya\nÖnceki İçerikFund for the Circassians, 1864\nSonraki İçerikЧылэу Алыуарэ (Бжыхьэкъуае) ихъишъ\nAdygea developed the Circassian (Adyghe) – Russian online dictionary\nУбзи, уихабзи, уафигъэсакъыщт\nCircassian Language 12/10/2021\nEthnographic class opened in Khabez village of Karachay-Circassia\nWe start our publishing life\n“Sobesednik” calls scientific testing ground in Adygea a resort for Vladimir Putin\nCircassians of Kfar-Kama told in the Knesset of Israel about the Circassian genocide\nThe video of ‘Putin’s palace’ built in the historical Circassian land Khulijiy has been seen millions of times


ОшIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум зыкъышъуфегъазэ! — Адыгэ макъ\nОшIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ къулыкъум зыкъышъуфегъазэ!\nИлъэс къэс машIом хэкIуадэхэрэм япроцент 70-р щынэгъончъэу ащ зэрэдэмызекIохэрэм къыхэкIы. Тутынешъоным ыпкъ къикIыкIэ зыкъэзыштэгъэ машIом нэбгыришъэ пчъагъэ хэстыхьэ. ПIэм, креслэм уарысэу шъон пытэхэр зэпхьылIагъэхэу щытмэ, тутын уешъо хъущтэп. Ащ фэдэ зекIуакIэр ары машIор къызыхэкIырэр.\nТутын шъуафэр хэкIым хэудзэным ыпэкIэ псы тепкIэнэу щыт. Джащ фэд шэф остыгъэри псыкIэ бгъэкIосэжьын фае, ар хэгъэнагъэу сабыйхэр къэшъумыгъанэх.\nСырнычыр ыкIи зажигалкэр джэгуалъэхэп. ТхьамыкIагъо къэмыхъуным пае кIэлэцIыкIухэм сырнычыр къамыштэным шъунаIэ тежъугъэт. ЭлектричествэмкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъохэм яшъумыгъаIэх, хьакум машIо пэлъэу, телевизорым Iоф ышIэу, электричествэмкIэ лэжьэрэ нэмыкI пкъыгъохэр пыгъэнагъэхэу язакъоу сабыйхэр унэм къишъумынэх.\nХьаку Iупэм иджэхашъо тенэч теIулIэгъэнэу щыт. Ащ сантиметрэ 50 х 70-рэ иинэгъэн, миллиметритIум къыщымыкIэу иIужъугъэн фае. Хьакухэм яжьэу, пыдзафэу къарышъухыхэрэм псы атешъукIи, щынэгъопIэ чIыпIэм Iушъухых. Хьакум щыгъынхэмрэ пхъэ цIынэхэмрэ щышъумыгъэчъэпхъыжьых. Шъхьаныгъупчъэ Iухъохэри, мебелыри хьакоу агъэплъырэм метрэныкъо фэдизкIэ пэчыжьэнхэ фае. Бжыхьэр къимыхьэзэ IугъоищыпIэхэм пкIэгъуасэхэр арышъухых, етIанэ мэзитIу тешIэ къэс ахэр жъугъэкъабзэх.\nЗыщышъумыгъэгъупш мытэрэз зекIуакIэр машIом къызэрэшъуфимыгъэгъущтыр. МашIом зыкъимыштэнымкIэ шапхъэхэр ыгъэцэкIэнхэр хэти ипшъэрылъ. МашIом зыкъиштэмэ шъукъэмыщтэу телефон номерхэу «01» е «101»-м шъуатеу. МашIом шъуиунэ зыкъыщиштагъэмэ игъом шъушIэным пае джырэ шапхъэхэм адиштэу мэкъэгъэIухэр ижъугъэуцонхэ шъулъэкIыщт.\nКъалэу МыекъуапэкIэ ыкIи Мыекъопэ районымкIэ машIом зыкъымыштэным лъыплъэгъэнымкIэ Къэралыгъо инспектор.\nПредыдущая IэнатIэм гъэры земыгъэшI\nСледущая Тутыным ыосэщтыр агъэнэфагъ


ХэмыкIокIэжьын лъэуж къыгъэнагъ - Статьи на адыгском. - Каталог статей - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nШъуимафэ шIу, гъэзетэу «Адыгэ макъэм» иIофышIэхэр!\nТыкъызытегущыIэмэ тшIоигъор лъэпкъ гъэзетым иредакцие илъэсыбэрэ Iоф щызышIагъэу, тшыпхъу нахьыжъэу, типхъорэлъфэгъоу Чэсэбый Юл.\nТигупсэу Юлэ идунай зихъожьыгъэр илъэси 8-м ехъугъ. Юлэ псаугъэмэ, бэдзэогъум и 17-м ыныбжь илъэс 80 хъущтыгъэ.\nЮлэ иIофшIэкIагъэри, ицIыфышIугъагъэри, иакъыли дэгъоу щыгъуазэх иIофшIэгъугъэхэр ыкIи ягукъэкIыжьхэр бэрэ лъэпкъ гъэзетым къыщыхаутэу хъугъэ.\nТэри, иIахьылхэм, Юлэ шэн-хэбзэ дэхабэу дэтлъэгъугъэр зэкIэ къэтымыпчъыми, гущыIэ фэбэ заулэкIэ тыкъытегущыIэ тшIоигъу.\nЮлэ къалэу Мыекъуапэ къыщыхъугъ, ятэкIэ къуаджэу Аскъэлай зыщыщыгъэр, бэрэ дахэкIэ нахьыжъмэ зигугъу ашIыщтыгъэ лIакъоу Чэсэбыймэ япхъугъ.\nЮлэ ищыIэныгъэ къиныгъо лъэхъанхэр бэу къыхэфагъ, ятэ Хэгъэгу зэошхом щыкIодыгъ. Арэу щытми, исабыигъо-икIэлэгъум лъэшэу анаIэ тырагъэтыгъ янэу Чаби, ятэшыпхъухэу Къутаси, Зулихъи. Мыхэм аIэ зэкIэдзагъэу яцIыфыгъи, яшэн-зэфыщытыкIэ шъаби зэбламыхъоу ягъашIэ къахьыгъ. Тхьэм джэнэт къарет.\nЦIыфмэ гуфэбэныгъэ ин Юлэ афыриIагъ, ыгукIэ къабзэу щытыгъ. ИIахьылхэмкIэ гукIэгъушхо хэлъыгъ. Типхъорэлъфэгъу иунэ цIыфкIуапIэщтыгъ, зыми нэмыплъ ритыгъэп. Пшъыгъэу IофшIапIэм къикIыжьыгъэми, IущхыпцIыкIызэ, Iахьыл ныохэми, пшъэшъэжъые еджакIохэми, нэмыкIхэми афабзэщты-гъэ, афадэщтыгъэ. Юли, янэу Чаби рызыкъышхо яIагъ. Чылэм къикIыгъэ Iахьыли, нэIуаси, сымэджэщым чIэфагъи Юлэ имыхьамелэ анэсыгъ ыкIи шIукIэ агу къэкIыжьы, ащыгъупшэрэп, къыфэразэх.\nЮлэ икIалэу Айтэч янэ итеплъэ ыIыгъ, ишэн, иIокIэ-шIыкIэхэмкIи ехьыщыр. Ти Айтэч ишIэныгъи, иIофшIакIи, иIушыгъи тырэгушхо, тыфэлъаIо щыIэкIэ гупсэф иIэнэу, насыпышIонэу, унэгъо дахэ иIэ хъунэу!\nНепэ Юлэ къытхэмытыжьми, ицIыф шъыпкъэгъэ дахэкIэ иIахьылхэм тыгу къэкIыжьы, ишэнкIэ щысэтехыпIэу тиIагъ ыкIи тиI.\nЮлэ бэрэ тынэгу къыкIэуцо, тыгуи зэхахьэ, тынэпси къытшIуехы…\nУтщыгъупшэрэп, ти Юлэ дах\nЧэсэбый Юлэ непэ къытхэтыгъэмэ, ыныбжь илъэс 80 хъущтыгъэ.\nIэдэб дахэ зыхэлъ IофшIэкIошхоу, шъхьэкIэфэ ин зыфашIыщтыгъэ бзылъфыгъэу ары Юлэ тыгу къызэринагъэр. УныбжьыкIэми, ухэкIотагъэми узыфищэу шэн дэхабэ ащ хэлъыгъ.\nЧэсэбый Юлэ 1936-рэ илъэсым бэдзэогъум и 16-м Мыекъуапэ къыщыхъугъ. Хьатыгъужъыкъое гурыт еджапIэм къызычIэкIым, Мыекъопэ кIэлэегъэджэ институтым щеджагъ. Ар къызэриухыгъэм лъыпытэу ищыIэныгъэ печатым рипхыгъ. Гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» (нэужым «Адыгэ макъэм») илъэс 30-м ехъурэ Iоф щишIагъ. Корректорыгъ, письмэхэмкIэ отделым иIофышIагъ, ау пстэуми анахьыбэу зэдзэкIакIоу щытыгъ.\nЮлэ илъэсыбэрэ зы кабинет сыдисынэу хъугъэ. Бэ сызыфигъэсагъэр, инэу сыфэраз. Анахьэу сыгу къэкIыжьырэр апэрэ мафэр ары. «Непэ къыщегъэжьагъэу мары узигъусэщтыр, кIырыплъ, упчIэжьэгъу шIы», — ыIуи Пэнэшъу Хьамзэт Юлэ икабинет сызырещэм, пстэуми апэу сынаIэ зытесыдзагъэр тхьэпэ 20 фэдиз хъун хэутыгъэу ыпашъхьэ зэрилъыр ары. Мэфэ заулэм зэIуигъэкIагъэмэ яджэжьэу къысшIошIыгъ. Ау нафэ къызэрэхъугъэмкIэ, сыхьатищкIэ ащ фэдизыр зэридзэкIыгъ (нэкIэ рычъэмэ, урысыбзэр адыгабзэм рилъхьэзэ, машинисткэм хыригъэутыгъ). Сыгу лъэшэу кIодыгъэу мэкIэ-макIэу сылъыплъэщтыгъ. Игъо къысфалъэгъугъэ IофшIэным сызэрезэгъыгъэмкIэ сыкIэгъожьыгъэу сепэгъогъохэу сыщысыгъ. Гулъытэшхо зиIэ бзылъфыгъэм сыгу ихъыкIырэр къыгурыIуагъ ыкIи макIэу къэщхыпцIи къысиIуагъ: «ЗэкIэми зэгорэм ащ фэдэ зэпачын фаеу мэхъу. Тэри тыбдеIэщт, ори уегугъущт. УмыгумэкI, зэкIэ дэгъоу зэпыфэщт». А гущыIэхэм ауж сыгу нахь къихьажьыгъ ыкIи цыхьэ къысфэзышIыгъэхэр къэсымыгъэукIытэжьынхэу тесыубытагъ…\nИлъэсхэр, илъэсхэр, цIыфым гушIуагъуи, къини бэ зэфэшъхьафэу пэжъугъохын шъулъэкIырэр. Сэ непэ згъэшIэгъожьэу сызэгупшысэрэр сыд фэдизэу Юлэ ыгу хэкIын фэдэ горэ къыраIуагъэми, зыми дысэу е ымакъэ Iэтыгъэу зэрэдэмыгущыIэжьыгъэр ары. НахьыбэрэмкIэ мырэущтэу ыIощтыгъэ: «Ащи ыIуагъэмрэ зэрэзекIуагъэмрэ шIотэрэз, ащ хэпшIыхьан щыIэп».\nДунаим къытехъуагъэу емыхыжьын щыIэп, ау цIыфмэ дэ-гъукIэ уигугъу ашIыжьыныр зымыуасэ щыIэп. Утщыгъупшэрэп, ти Юлэ дах, бэрэ уигугъу тэшIы.\nШIукIэ тыгу уилъ\nЧэсэбый Юлэ фэдэ цIыфышIу сапэ къызэрифагъэмкIэ, илъэс пшIыкIущым ехъурэ сыдэлэжьэнэу зэрэхъугъэмкIэ Тхьэм лъэшэу сыфэраз. ИIэдэбкIэ, ибэрэчэтыгъэкIэ ар редакцием иIофышIэхэм къахэщыщтыгъ, цIыфыгъэкIэ уахэзыгъэлъыхъухьащтхэм ащыщыгъ. Нэщх-гущхэу, нэгу зэIухыгъэу, цIыф хьалэлэу щытыгъ. УпчIэ горэ уиIэу Юлэ зызыфэбгъазэкIэ, Iофэу зыпылъыр зэпигъэути, мэхьанэ къыуитэу, щхыпэ шъабэр ыIупэ телъэу, нэгушIоу, самбырэу джэуапыр къыуитыжьыщтыгъ, рэхьатныгъэу хэлъымкIэ бзылъфыгъэм угу къыдищаещтыгъ.\n«Тхьэм Чэсэбый Юлэ зэдзэкIын Iофым къыфигъэшIыгъагъ» сIомэ, хэукъоныгъэ мыхъунэу сэлъытэ. Зыпшъэ умыкIожьын къулайныгъэ ин а Iофым ащ фыриIагъ, ыгу етыгъэу зэрэлажьэрэмкIэ, ишэнышIуагъэкIэ уехъопсэнэу щытыгъ. Ау шIэныгъэшхо зэрэкъолъым рыкъэеу сырихьылIагъэп, къыдэлажьэхэрэм зыкIи захиIэтыкIыгъэп. ИцIыфыгъэкIи, иIэпэIэсэныгъэкIи бзылъфыгъэ гохьыр тищысэтехыпIэу щытыгъ.\nЮлэрэ сэрырэ тызэгъусэу бэрэ тидачэхэм тыкIощтыгъ ахэр зэголъыгъэхэти. Ащ ыIэ чIыгум зэрекIурэр, бысымгощэ хьалэлэу зэрэщытыр синэрылъэгъугъ.\n«Ынэгу нурэ къыкIехы, цIыф нэфын» зыфаIорэмэ Юлэ ащыщыгъ, къешIэкIы-гъэ пстэури зэлъигъэнэфыщтыгъ. Гуфэбагъэу, гукIэгъоу цIыфхэм апигъохыгъэм, ишIуагъэ зэраригъэкIыгъэм япэгъокIэу Тхьэм джэнэт къыритынэу селъэIу.\nКатегория: Статьи на адыгском. | Добавил: Анцокъо (26.07.2016)


Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nГъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ Гъэтхэ мафэм илъэсыр егъашхэ\nТеуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот. Теуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот.\nТеуцожь районым игубгъохэм мы лъэхъаным ащыжъот. ЧIыопсым икъиныгъохэм апкъ къикIыкIэ губгъо IофшIэнхэр тIэкIу ашIузэтырихьагъэхэшъ, чIыгулэжьхэм зы такъикъи амыгъэхьаулыеу, мэфэ ошIоу къыхэкIыхэрэм дэгъоу Iоф ашIэ.\nДжыри гъэтхэпэ мазэр къихьэгъэкIагъ Джэджэхьаблэ дэт фирмэу «Синдика-Агром» ичIыгулэжьхэм ятрактор кIочIэшхохэм культиваторхэр апышIагъэхэу губгъом ихьэхэу зырагъажьэм.\nДжащ фэд, а лъэхъаныр ары Адыгэкъалэ укIо зыхъукIэ щылъ хьэсэшхор агъэушъэбыным, бжыхьасэхэм яшIушIэгъэным зафежьэгъагъэхэр. ГъобэкъуаекIэ фермерэу Шъхьэлэхъо Мэдинэ апэрэ гектар заулэм минеральнэ чIыгъэшIухэр зэрэIэкIигъэхьэгъахэр районым мэкъу-мэщымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу ХьэдэгъэлIэ Мэджыдэ къытиIогъагъ.\n— Адэ непэ ехъулIэу районым ичIыгулэжьхэм гъэтхэ губгъо IофшIэнхэр сыда зынагъэсыгъэхэр? Бжыхьасэхэу кIымафэм къыхэкIыжьыгъэхэм сыдэущтэу адэлажьэхэра? Тыгъэгъазэр, натрыфыр зыщагъэбэгъощтхэ хьасэхэм ягъэушъэбын сыдым нагъэсыгъа? Чылапхъэхэр къызIэкIагъэхьагъэха, ахэм адыхалъхьащтхэ чIыгъэшIухэр хьазырха? Мы упчIэхэмкIэ районым иагроном шъхьаIэу НатIэкъо Махьмудэ зыфэдгъэзагъ.\n— БжыхьасэхэмкIэ къезгъэжьэн, — тиупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьызэ яIофшIагъэхэр зыфэдэхэм тащегъэгъуазэ Махьмудэ. — Бжыхьэсэ гектар 9444-у тиIэхэм анахь охътэшIухэм минеральнэ чIыгъэшIухэмкIэ тяшIушIагъ. Гектар телъытэу ежь чIыгум елъытыгъэу килограмм 200-м нэсэу зэратыгъэхэр ахэтых. Мы лъэхъаным ятIонэрэу бжыхьасэхэм тяшIушIэнэу едгъэжьэгъах. Коц гектар минищымэ ыкIи рапс гектар 220-мэ аммиачнэ селитрэ аIэкIагъэхьагъ.\nЧIыгъэшIоу тищыкIагъэм фэдиз хъызмэтшIапIэхэм яI. Тибжыхьасэхэм язытет дэеп, тагъэразэ. Ау ащ къикIырэп щыкIагъэ горэхэри щымыIэхэу. ГъэрекIорэм елъытыгъэмэ хэкIодыкIыгъэхэри тиIэх, а пчъагъэр гектар 300 фэдиз мэхъу. Неущ «Урысые мэкъумэщ гупчэм» иIофышIэхэр къэкIонхэшъ, бжыхьасэхэр къэтплъыхьащтых.\nБжыхьасэр узыхэм, хьэцIэ-пIацIэхэм, цIыраужъхэм ащытыухъумэным тыфэхьазыр. Гектар 500-м ехъумэ уз зэфэшъхьафхэр ахэдгъэкIодыкIыгъэх. ЦIыраужъхэр тибжыхьасэхэм къахэмыкIэным фэшI тищыкIэгъэ щэнаут зыхэлъ уцхэри къащэгъахэх. А IофшIэным фежьэгъэхэхэ хъызмэтшIапIэхэри тиIэх, апэрэ бжыхьэсэ гектаришъэм ехъуми уцыжъхэр ахагъэкIодыкIыгъэх.\n— Бжыхьасэхэм ядэлэжьэнкIэ IофшIэнхэр анахь дэгъоу зыщызэхэщагъэхэм, джащ фэдэу икъу фэдизэу зыщыпымылъхэм, ахэр зыгъэгужъохэрэм, игъом чIыгъэшIухэр аIэкIэзымыгъахьэхэрэм ягугъу къытфэпшIыгъэмэ дэгъугъэ.\n— Лэжьыгъэшхо къэхьыжьыгъэным фэшI бжыхьасэхэм яшIушIэгъэным пымылъ фермери, хъызмэтшIапIи тиIэп. Хэти къыгурэIо лэжьыгъэу къахьыжьырэри, ащ мылъкоу къыкIакIорэри ежь зэриунаер. Анахь дэгъоу минеральнэ чIыгъэшIухэр бжыхьасэхэм аIэкIэзгъэхьагъэр, ятIонэрэуи ядэлэжьэн зыщырагъэжьагъэр Юрий Петриевыр зипэщэ фирмэу «Адыгейскэр» ары. «Агрокомплексым» ибжыхьасэхэр апэ зэшIушIагъэхэм ащыщ. Ар щытхъукIэ зыфэплъэгъунэу щытыр иагроном шъхьаIэу Шъынахъо Азэмат. Фермерхэми гектар 800 хагъэкIыгъ. Ахэмэ анахь хъупхъэр Шъхьэлэхъо Мэдин.\nАу зэкIэмэ яамалхэр зэфэдэхэп. Джары игъом зэрифэшъуашэу бжыхьасэхэм адэлэжьэн зымылъэкIыгъэхэр зыкIытиIэхэр. Арэу щытми, къэIогъэн фаер, мы Iофыр уахътэ иIэу бжыхьасэм чIыгъэшIур ептынэу арэп, ежь коцым изытет елъытыгъэу IэкIэбгъэхьанэу щыт. Щэч зыхэмылъыр зэкIэ тифермерхэми, тиIахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэхэми алъэкI къызэрамыгъэнэщтыр ары.\n— Джы гъэтхэ лэжьыгъэм къыфэдгъэзэн. ЧIыгу гектар тхьапша непэ ехъулIэу гъэушъэбыгъахэр? Чылапхъэхэр екъуха? ЧIыгъэшIу, гербицидэу адыхэшъулъхьащтхэр щыIэха?\n— Тыгъэгъазэм ихэлъхьагъу къэсыгъ. Ар мыгъэ гектар 5200-мэ ащытшIэщт. ГъэрекIо тиIагъэр гектар 7000-м ехъущтыгъэ. Нахь макIэ зыкIэтшIыгъэр севооборотымкIэ къекIурэпышъ ары. Тыгъэгъазэр зыщыдгъэбэгъощтхэ хьасэхэр зэ дгъэушъэбыгъахэх пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп — къэнэжьыгъэр макIэ. Лэжьыгъэм ихэлъхьан мы тхьэмафэм ыкIэм адэжь тыфежьэщт. ЕутэкIо агрегатхэм апэ итэу джыри ятIонэрэу чIыгур агъэушъэбызэ чылапхъэр халъхьащт.\nНатрыфыр гектар 800-м ащыдгъэбэгъощт. ЧIыгум игъэхьазырын механизаторхэм агъэпсынкIэ. Тичылапхъи, чIыгъэшIоу ыкIи гербицидэу дыхэтлъхьащтхэри хьазырых. ТIэкIуи тыкъызэтезыIажэрэр тичIыгухэр адрэ районхэм афэдэу псынкIэу къызэрэмыгъушъыхэрэр ары. Ау ауж зыкъидгъэнэщтэп, гъэтхэ мэфэ ошIухэр зэрифэшъуашэу къызфэдгъэфедэхэзэ лэжьыгъэ бэгъуагъэ къызэрэтхьыжьыщтым амалэу щыIэ пстэухэри фэдгъэIорышIэщтых.\nГъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх Гъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх\nБжыхьасэхэм яшIушIэх Бжыхьасэхэм яшIушIэх\nГектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ Гектар 1300-м ехъу агъэхьазырыгъ


Мыекъуапэ щэкIо — Адыгэ макъ\nУрысыем и Къыблэ шъолъыр боксымкIэ изэнэкъокъу АР-м испорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щэкIо.\nГъэтхапэм и 29-м рагъэжьэгъэ зэIукIэгъухэм илъэс 17 — 18 ыкIи илъэс 13 — 14 зыныбжьхэр хэлажьэх. Нахьыжъхэр нэбгырэ 85-рэ, нахьыкIэхэр 134-рэ мэхъух. Къыблэм ишъолъыри 8-мэ яныбжьыкIэхэм яспорт ухьазырыныгъэ зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъощт.\nЗэнэкъокъум икъызэIухын фэгъэхьыгъэ зэхахьэм къыщыгущыIагъэх Урысыем боксымкIэ ифедерацие игенеральнэ секретарэу Кирилл Щекутьевыр, Урысыем изаслуженнэ тренерэу, Адыгеим испорт щыцIэрыIоу Владимир Овчинниковыр.\nКъэгущыIагъэхэм Адыгеим зэнэкъокъу инхэр щызэхащэзэ, спортым зызэриушъомбгъурэр хагъэунэфыкIыгъ. Ащ фэшI республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм лъэшэу афэразэх.\nБоксымкIэ зэнэкъокъур мэлылъфэгъум и 2-м нэс Мыекъуапэ щыкIощт.\nПредыдущая ИмэфэкIкIэ тыфэгушIо\nСледущая 2022-рэ илъэсым аухын гухэлъ яI


Джыри зы федэкъэкIуапI — Адыгэ макъ\nДжыри зы федэкъэкIуапI\nРедактор 19.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пхъэшъхьэ-мышъхьэ-хэтэрыкI гъэщтыгъэхэр къызыщыдагъэкIырэ заводэу Тэхъутэмыкъое районым итым щыIагъ.\nПредприятием Iоф зэришIэрэм нэIуасэ зыфашIыгъ Адыгэ Республикэм иофициальнэ лIыкIоу Краснодар краим иадминистрацие ипащэ дэжь щыIэ Александр Наролиным, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Къуанэ Анзаур, Тэхъутэмыкъое районым ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт.\nИнвесторым цеххэр ежь- ежьырэу ыгъэпсыгъэх, коммуникациехэр рищагъэх, IэкIыб къэралыгъохэм къащашIыгъэ оборудованиер къыщэфыгъ. ПстэумкIи заводым квадрат метрэ мини 9,5-рэ зэлъеубыты. Сомэ миллион 650-рэ фэдиз ащ халъхьэгъах. Предприятием зы сыхьаткIэ продукцие тонни 4 – 5 е нэмыкIэу къэпIон хъумэ, илъэсым къыкIоцI продукцие тонн мин 14 фэдиз къыдегъэкIы. ГъэучъыIалъэм гъомылэпхъэ тонн мини 4-м нэс дэфэ.\nПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Альянс» зыфиIорэм ипащэу Хъурмэ Вячеслав къызэриIотагъэмкIэ, заводым IофшIэпIэ чIыпIи 145-рэ щызэхэщагъ, нэбгырэ 50-мэ ренэу ащ Iоф щашIэ. НахьыбэрэмкIэ мыщ щылажьэхэрэр Тэхъутэмыкъое, Теуцожь районхэм ащыпсэухэрэр ары.\n2022-рэ илъэсым имэкъуогъу къыщегъэжьагъэу 2023-рэ илъэсым игъэтхапэ нэс предприятием ия 2-рэ чэзыу атIупщынэу рахъухьэ. Джыри Iахьтедзэу сомэ миллион 350-рэ хъурэ инвестициехэр къаIэкIэхьащтых. Ащ амал къаритыщт илъэсым къыкIоцI тонн мин 25-м нэсэу продукцие къыдагъэкIынэу, мыщ щылажьэхэрэм япчъагъэ нэбгырэ 210-м нагъэсынэу.\nРеспубликэм ипащэ предприятием иIофхэм язытет зызщегъэгъозэ нэуж хэтэрыкIлэжьыным республикэм зызэрэщырагъэушъомбгъущтым, чIыпIэм къыщахьыжьырэ хэтэрыкIхэмрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ заводым къызэрэIэкIагъэхьащтхэм афэгъэхьыгъэ зэIукIэгъур зэрищагъ.\nКъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, хэтэрыкIхэм федэшхо къахьы, мэкъу-мэщым изы лъэныкъо шъхьаIэу къэралыгъо IэпыIэгъу къазыфыратыхэрэм ар ащыщ.\nМэкъу-мэщымкIэ Министерствэм пшъэрылъ фашIыгъ къэралыгъо программэхэм япхырыщын фэгъэхьыгъэ къэбархэр икъоу чIыгулэжьхэм аIэкIигъэхьанэу, фышъхьэ лэжьыгъэхэр бэу зэрашIэщтыгъэм текIынхэшъ, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэу, цумпэхэу, хэтэрыкIхэу нахь федабэ къызыкIакIохэрэм ялэжьын пыхьанхэу зэрэрахъухьагъэр лъигъэкIотэнэу.\n«АщкIэ ищыкIэгъэ амалхэр зэкIэ республикэм иIэх. ХэтэрыкIхэм якъэгъэкIынкIэ, псыр зэрэкIагъахъорэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ мылъкоу агъэкIодырэм щыщ къафизыгъэкъужьыщт программэхэр агъэфедэх. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу нахь шIуагъэ къытэу къызфагъэфедэн фае, япродукцие зэрэIуагъэкIыщтым чIыгулэжьхэр тапэкIэ ыгъэгумэкIыжьыщтхэп, заводыкIэм ар аIихыщт», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nЗэIукIэгъум ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэрэ предприятием ипащэхэмрэ заводым ищагу чъыг заулэ дагъэтIысхьагъ.\nСледущая Что ты знаешь о донорстве крови? ЦУР Адыгеи провёл опрос в соцсетях


Адыгеим и ЛIышъхьэ федеральнэ форумым къыщыгущыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ федеральнэ форумым къыщыгущыIагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат федеральнэ форумэу «Производительность 360» зыфиIорэм псалъэ къыщишIыгъ, проектэу «Правительствэ кIэугъоякIу» зыфиIорэр республикэм зэрэщыпхыращырэм ар къытегущыIагъ.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы 2017-рэ илъэсым ичъэпыогъу мазэ къыщегъэжьагъэу Адыгэ Республикэр а проектым зэрэхэлажьэрэр. Организацие 33-мэ къэралыгъо гъэIорышIэнымкIэ, мылъкум игъэзекIонкIэ, МФЦ-мкIэ, социальнэ ухъумэнымкIэ, гъэсэныгъэмкIэ, финансхэмкIэ, экономикэмкIэ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ, наукэмкIэ, культурэмкIэ ыкIи нэмыкI лъэныкъохэмкIэ проекти 117-рэ агъэцакIэ. Лъэныкъо заулэм Iофхэр фэдэ 20-кIэ нахьышIу ащыхъугъ.\n«Проектым тыхэлэжьэным ыпэкIэ кIэугъоеным фытегъэпсыхьагъэхэ технологиехэр зыкIытищыкIагъэхэр дэгъоу къыдгурыIощтыгъ. Шъолъырым ипащэ пэпчъ иIофшIэн зыфэкIожьырэр цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэныр ары. ЭкономикэмкIэ хэхъоныгъэ умышIэу ар къыбдэхъущтэп, джащ фэдэ къабз IофшIэным ипроизводительность зыкъемыгъэIэтэу экономикэмкIи хъэхъоныгъэ пфэшIышъущтэп», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, пшъэрылъхэм язэшIохынкIэ гъэхъагъэу ашIыщтыр бэкIэ зэлъытыгъэр зэдырагъаштэу IофшIэныр зэрэзэхащэрэр ары. Проектым тегъэпсыхьэгъэ зэхэщэн IофхэмкIэ пэщэныгъэ зезыхьэрэр координационнэ советыр ары. Республикэ проект офисыр зэхэщэн, методическэ Iофтхьабзэхэм апылъ. Проект офисхэм проектхэм япхырыщынкIэ пэщэныгъэ зэрахьэ. Рабочэ купхэр ахэм япхырыщын фэгъэзагъэх.\nПроектэу «Правительствэ кIэугъоякIу» зыфиIорэм диштэу Iофхэр зэхатщэхэзэ, шIуагъэ къытэу цIыфхэм Iоф ашIэныр зэпхыгъэр зэхэтфы зэхъум, кIаугъуаеу цIыфхэм зызэрагъэсэн фаем тыкъыфэкIуагъ. Тихэгъэгу непэ щыпсэурэ цIыфым ренэу Iоф зыдишIэжьын, нахьышIум фэкIон, нэмыкI цIыфэу къыготым фэгумэкIын фае. Джащ тетэу зекIонхэм иамалхэр Адыгеим щызетхьэхэу едгъэжьагъ», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКIэлэцIыкIу IыгъыпIэмрэ гурыт еджапIэмрэ къащегъэжьагъэу цIыфхэм кIаугъуаеу загъэсэн фае. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер зипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэхэ кIэлэцIыкIухэр ащ фэдгъэсэнхэр ары.\nМы лъэныкъомкIэ апшъэрэ еджапIэхэм мэхьанэшхо яI. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым лин-технологиехэр къызыщыдэлъытэгъэ программэхэр щагъэфедэх, ащ гъэсэныгъэ языгъэгъотыхэрэ организациехэм проектхэр адегъэцакIэх. ЗипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэхэ кIэлэцIыкIухэм Iоф зэрадашIэщт проектхэми ар афэгъэхьыгъ. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр кIэугъоекIо апшъэрэ еджапIэхэм яассоциацие хэхьагъ, ащ иректорэу Къуижъ Саидэ мы ассоциацием ипащ. КIэугъоеным фэIорышIэх лин-технологиехэу предприятиехэм ащагъэфедэхэрэр.\n«Урысыем и Президентэу Владимир Путиным пшъэрылъ къыгъэуцугъ IофшIэным ипроизводительность илъэс къэс проценти 5-кIэ зыкъегъэIэтыгъэнэу. Пащэхэмрэ IофышIэхэмрэ зэдырагъаштэу Iоф зэдашIэ, мылъкур кIаугъуае зыхъукIэ, ащ къыфэкIонхэ алъэкIыщт. Промышленностым, ЖКХ-м, транспортым щагъэфедэнхэ алъэкIыщтхэ шэпхъакIэхэр непэ къыхэтэхых», — къыIуагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэм пшъэрылъ зыфегъэуцужьы 2024-рэ илъэсым нэс кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэмрэ гурыт еджапIэхэмрэ кIэугъоеным фытегъэпсыхьэгъэ проектым къыхищэнхэу. КIэлэегъаджэхэмрэ кIэлэпIухэмрэ зыщагъэсэщтхэ гупчэхэм язэхэщэнкIэ проектитIу Адыгеим щагъэцакIэ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипсалъэ икIэух къэралыгъо компаниеу «Росатомым» зэрэфэразэр къыщиIуагъ специалистхэм ягъэхьазырынкIэ, модульхэм якъыхэхынкIэ, проектхэм япхырыщынкIэ Адыгеим IэпыIэгъу къызэрэфэхъурэм фэшI.\nСабыйхэм япсауныгъэ пстэуми анахь шъхьаI →\nДоллар миллиард 45-м нагъэсын фае →\nОрден лъапIэр къыфагъэшъошагъ →\nИнвестпроектыр щыIэныгъэм пхыращыщт\nАдыгэ Республикэмрэ Почтэ Банкымрэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх


«НАЛМЭСЫР» ЛЪЭПКЪХЭМ КЪАФЭШЪО\n— «Налмэсым» июбилей, Адыгэ Республикэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэм тизэхахьэхэр афэгъэхьыгъэх, — къеIуатэ Хъоджэе Аслъан. — Тилъэпкъ искусствэ зэрэбаир, адыгэхэм яфольклор, шэн-хабзэхэр зэпхыгъэхэу цIыфхэм къядгъэлъэгъущтых.\n— Пчыхьэзэхахьэхэр гъэшIэгъон зэрэхъущтхэр тэшIэ. «Налмэсым» илъэс зэфэшъхьафхэм хэтыгъэхэм сыда къяшъуIощтыр?\n— Непэ щытхъоу тфаIорэр къэзымылэжьыгъэхэр бэ мэхъух, 1936-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу «Налмэсым» къыкIугъэ гъогур шIукIэ тыгу илъ. Тинахьыжъ лъапIэхэр щысэшIу тфэхъух, концертхэм къядгъэблэгъагъэх.\n— IофшIэныр лъыбгъэкIотэным фэшI кадрэхэм ялъытыгъэр къыхэдгъэщы тшIоигъу.\n— Тэр-тэрэу дгъэхьазырыгъэ кадрэхэр арых «Налмэсым» къыщышъохэрэр, оркестрэм хэтхэр. Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледжэу У. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм щеджэрэ ныбжьыкIэхэм, ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм» защызыгъасэхэрэм «Налмэсыр» яжэ. Колледжым ипащэу Хьэпэе Замирэ, Правительствэм тафэраз.ТищыкIэгъэ кадрэхэр Адыгеим щытэгъотых.\n— КъэшъуакIо хъущтхэр езыгъаджэхэрэр къытэпIуагъэгоп.\n— Ахэр искусствэм ицIыфых. «Налмэсым» илъэсыбэрэ хэтыгъэхэр тиIэпыIэгъушIух.\n— Адыгэ шъуашэр щы-гъэу пчэгум къыщышъо-рэм исэнэхьаткIэ къыгъэ-лъэгъон ылъэкIыщтым тытегъэгущыIэба.\n— Лъэпкъ шъуашэр къешIэкIыгъэу, пчэгум дахэу къихьаным ыпэкIэ артистым лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрегъашIэх, тарихъым къыпкъырыкIызэ щыIэныгъэу тызыхэтым гукIэ къекIуалIэ. Арышъ, шъуашэр зыщыолъэ къодыекIэ искусствэм изехьакIо, артист ухъущтэу слъытэрэп. «Налмэсыр» унагъом фэтэгъадэ. Сабыим фэдэу къэшъуакIом улъыплъэн, бгъэсэн фае. ШIу фапшIи уигъогу къытепщагъэр щыIэныгъэм къыщыотэжьыщт.\n— Шъуикъашъохэр цIыфхэм къагурыIохэу олъытэба?\n— УпчIэр кIэлэцIыкIухэм, нахь ныбжьыкIаIохэм афэгъэхьыгъэу къысщэхъу. КъашъомкIэ къэпIуатэрэр залъэгъукIэ, гупшысэ хэхыгъэхэр ашIых. Псэ зыпыт къашъом щыIэныгъэм ухищэщт, ошъогу къаргъом зыфэпщэйзэ чыжьэу уигъэплъэщт. Тыгъэм инэбзыйхэу къэшIэтыхэрэм лъэпкъ шэн-хабзэхэр ахэплъагъохэу къызыщыбгъэхъузэ уигушъхьэ кIуачIэ зебгъэIэтыщт.\n— Къэшъо пчъагъэу «Налмэсым» къы-шIырэр къэлъытэгъо-шIоп. Репертуарым зэхъокIыныгъэ фэшъушIыщта?\n— Зы чIыпIэ титыщтэп, тылъыхъощт, нахьышIур къыхэтхыщт. УпчIэм иджэуап гъэзетеджэхэм тэрэзэу къагурыIо сшIоигъу. 1990-рэ илъэсхэм «Налмэсым» репертуарэу иIагъэм къыфэдгъэзэжьын, ащ диштэу концерт шъхьаф зэхэтщэн тимурад. Непэрэ уахътэр къэзыгъэлъэгъорэ къашъохэмрэ ансамблэм итарихърэ яхьылIэгъэ концертхэр зэфэшъхьафхэу щытыщтых.\n— 2017-рэ илъэсым кIэу жъугъэуцугъэ къашъохэр къэжъугъэлъэгъощтхэу зэ къысэпIогъагъ.\n— Ар тигухэлъ шъхьаIэмэ ащыщ. Циркым иартистхэр тиконцертхэм ахэдгъэлажьэхэу къыхэкIыгъ. Лъэхъаным дед-гъаштэзэ кIэм тылъыхъущт. Тифольклор къыхэтхыщтым гъунэ иIэп.\n— Аслъан, шIэныгъэ лъапсэ къашъо пэпчъ зэрэфэшъушIырэр сэшIэ. УпчIэжьэгъухэр шъуиIэха?\n— ШIэныгъэлэжьэу Пащтэ Мадинэ ишIушIагъэ тегъэгушхо. Къашъохэр дгъэуцунхэм фэшI лъэпкъ гупшысэр зэрэщыпхырытщыщтым тызэдегупшысэ. Искусствэм ицIыфхэр тиныбджэгъушIух. Къашъохэр къызыхэтхыщтхэр тиIэх.\n— Тигъэзетеджэхэм ащыщхэр телефонкIэ къытфытеох, редакцием къэкIуагъэхэри къахэкIыгъэх. «Адыгэ уджхэр» зэкIэми къагурыIорэп, шъуашэхэр зэрэзэфэмыдэхэм егъэгумэкIых.\n— Нурбый, ари упчIэ дэгъу. Адыгэхэм нахьыпэкIэ уджым фэгъэхьыгъэ къашъохэр къашIыхэ зыхъукIэ, шъуашэу ащыгъыр зэфэдагъэп. Купищэу гощыгъэхэу къэтэшIы, кIэухым я 4-рэ къашъоу къэтшIырэм шъуашэу ащыгъыр зэфэдэу тэгъэпсы. Къашъор агу рихьырэба?\n— АшIогъэшIэгъон. Артистхэр нэгушIохэу пчэгум щэуджых, лъэпкъ искусствэр агъэдахэ.\n— Уджхэм ямызакъоу, нэмыкI къашъохэри дгъэуцущтых.\n— Къыблэм, Темыр Кавказым шъуиконцертхэр джырэблагъэ ащыкIуагъэх. Джыри гъогу шъутехьащтба?\n— Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Чэчэным, Темыр Осетием, нэмыкIхэм тащыIагъ. Къэрэщэе-Щэрджэсым тырагъэблагъэ, шэкIогъум и 30-м Краснодар тиконцерт щыкIощт. Пчыхьэзэхахьэхэм лъэпкъым итарихъ, Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэхэр къащытэгъэлъагъох. Мамыр псэукIэм тызэрэзэфищэрэр, лъэпкъхэм язэпхыныгъэ зэрэдгъэпытэрэр тизэхахьэхэм къащыхэтэгъэщых.\n— Мэшэлахь, тIысыпIэ 61-рэ зиIэ автобус къышъуфащэфыгъ. Гъогу чыжьэ шъутехьаныр къышъомыхьылъэкIэу тэлъытэ.\n— Тиреспубликэ и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан, Правительствэмрэ Парламентымрэ «тхьашъуегъэпсэу» гъэзетымкIи ятэIожьы. «Налмэсым» Унэшхо иI, Iоф пшIэщтмэ, хъопсагъо. Автобус дахэ къытфащэфыгъ, ау ащ тезэгъыгорэп. Джыри зы автобус зэдгъэгъотыщт. УзэрэзекIощт шIыкIэм уегупшысэ зыхъукIэ, амалхэри къыдэплъытэнхэ фае.\n— ШэкIогъум и 25 — 26-м щыIэщт концертхэм яхьылIэгъэ гупшысэхэмкIэ тизэдэгущыIэгъу тыухы сшIоигъу.\n— Апэрэ пчыхьэм «Налмэсым» нахьыпэкIэ хэтыгъэхэр, лъэпкъ искусствэм зиIахьышIу хэзышIыхьагъэхэр, республикэм ипащэхэр къедгъэблэгъагъэх. Тиартистхэм щытхъуцIэхэр къафаусыщтых, гущыIэ фабэхэр афаIощтых. Концертыр гъэшIэгъон хъунэу сэлъытэ. ШэкIогъум и 26-м нахь игъэкIотыгъэу тыуджыщт, цIыфхэр дгъэгушIощтых. IэкIыб къэралыгъохэм, къош республикэхэм, крайхэм къарыкIыгъэхэр типчыхьэзэхахьэхэм къяжэх, ар лъэшэу тигуапэ.\n— ШъуикъашъохэмкIэ лъэпкъ искусствэр нахь лъагэу шъуIэтынэу, бэрэ тыжъугъэгушIонэу шъуфэтэIо.\nСурэтхэм арытхэр: Хъоджэе Аслъан, «Налмэсыр» къэшъо.


Апэрэ оперэр къыхахыгъ | Адыгэ Макъ\nАпэрэ оперэр къыхахыгъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.02.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУрысыем культурэмкIэ и Министертвэ иосэшI совет Урысые Федерацием и Правительствэ игрантхэр 2019-рэ илъэсым зыратыщтхэр къыхихыгъэх.\nХэгъэгум и Правительствэ ишIухьафтынхэр музыкэмкIэ организацие 15-мэ афагъэшъошагъэх. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние иIофтхьабзэу «Апэрэ адыгэ лъэпкъ оперэу «Бзыикъо зау» зыфиIорэр зыцIэ къыраIуагъэмэ ащыщ. Урысыем инароднэ артистэу, композиторэу Нэхэе Аслъан ыусыгъэр концертым къыщырагъаIо.\n— Урысыем и Правительствэ ишIухьафтын къызэрэтфагъэшъошагъэм тигъэгушIуагъ, — къытиIуагъ композитор цIэрыIоу, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» ихудожественнэ пащэу Нэхэе Аслъан. — Филармонием исимфоническэ оркестрэрэ «Ислъамыемрэ» зэгъусэхэу Урысыем ишъолъырхэм, Абхъазым концертхэр къыщыттыщтых.\nКонцертхэр зыщыкIощтхэ къалэхэр мы уахътэм агъэнафэх. ЗэхэщакIохэм унашъоу рахъухьэрэм елъытыгъэу титворческэ купхэр гъогу техьащтых.\nУрысыем ишъолъырхэм Нэхэе Аслъан ыусыгъэ оперэр ащыIущт, Адыгэ Республикэм ищытхъу ащаIощт. Тимузыкальнэ искусствэ тапэкIи хэхъоныгъэхэр зэришIыщтхэм тицыхьэ телъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Урысем щыпсэухэрэм санкцхэр зыхашIэнэу хъущт\nУрысем щыпсэухэрэм санкцхэр зыхашIэнэу хъущт\nЕвропэм изэкъотныгъэмрэ Америкэ штат зэготхэмрэ зэгъусэу Урысыем фэгъэзагъэу гъубджым къаIэтыгъэ санкциякIэхэр, урысыем ицIыфхэм ар занкIэу къанэсынымкIэ щынагъоу джырэкIэ алъэгъурэп,ау экспертхэм зэраIорэмкIэ шIэхэу ар зыхашIэнэу хъущт къэралыгъом щыпсэурэ пстэуми .\nАмерикэ штат зэготхэмкIэ президент Барак Обама икъэIоныгъэмкIэ экономикэ санкциякIэхэу Урысыем фэгъэзагъэу Америкэ штат зэготхэмрэ Европэ зэкъотныгъэмрэ зэгъусэу къаIэтыгъэхэм нахьри нахь рагъэкIотэхыщт Урысые экономикэр. Санкциехэр фэгъэзагъ энергетикэм, зыухъумэжьыным ыкIи урысые экономикэ финанс Iахьым.\nСанкцием итхыгъэ итхэр бэдзэогъум и 3I-м къаIощ\nУкраинэм игумэкIыгъо епхыгъэу Урысыер фэгъэзагъэу къохьапIэм къыIэтыгъэ санкцхэмкIэ гупшысэныгъэ ышIыщт,Урысыем IэкIыб IофэмкIэ министерствэм ипащэ Сергей Лавров къызэриIуагъэмкIэ.\n" Зэфэхьысыныгъэхэр тшIыщт,ау джэуап тшIыщтэп гукъаом – гукъао фэтшIэу "- ащ фэдэу Лавров журналистхэм къариIуагъ, Душанбе Таджикистаным и президент зэдэгущIэгъу дишIыгъэ уж .\nЭкономикэм фэгъэзагъэ санкцием зэрхагъэхъуагъэм фэшъхьафэуи, санкцием итхыгъэ итхэми ахэгъэхъуагъ ыкIи ар бэдзэогъум и 3I-м къаIощ. Европэм изэкъотныгъэм икъэIоныгъэкIэ Урысыем иунэшъошIхэм къагурыIон фае, украинэм игумэкIыгъор Урысыем лъапIэу къызэрфекIущтыр.


Хабзэм диштэным нахь лъыплъэщтых | Адыгэ Макъ\nХабзэм диштэным нахь лъыплъэщтых\nМытхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ягъогупэ пызыбзыкIырэ ведомствэ комиссием изичэзыу зэхэсыгъо Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм бэмышIэу щыкIуагъ. Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Наталья Широковам Iофтхьабзэр зэрищагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм финансхэмкIэ и Министерствэ, Адыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ, Адыгэ Республикэм и МВД, ипрофсоюзхэм, Федеральнэ хэбзэIахь къулыкъум Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ, Адыгэ Республикэм ипрокуратурэ, Урысые Федерацием ПенсиехэмкIэ ифонд Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутамэ, Роспотребнадзорым, социальнэ страхованиемкIэ Фондым Адыгэ РеспубликэмкIэ и Къутамэ, Адыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие, муниципальнэ образованиехэм ялIыкIохэр.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, мытхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ илъэсныкъом телъытэгъэ планыр процент 63-кIэ агъэцэкIагъ. Хэбзэнчъэу нэбгырэ 2743-мэ Iоф ашIэу, тхыгъэу нэбгырэ 1064-рэ зарамыгъэтхыгъэу къыхагъэщыгъ.\n«Мы лъэныкъомкIэ тшIагъэм тыкъыщыуцу хъущтэп. АщкIэ амал шIукIаехэр джыри тиIэх. Хэбзэнчъэу лажьэхэрэр муниципальнэ образование пэпчъ къыщыхэгъэщыгъэнхэмкIэ Iофэу ашIэрэр нахь агъэлъэшын фае. Мэфи 10 тешIэ къэс уплъэкIунхэр зэхащэзэ ашIыщт, мы лъэныкъомкIэ муниципалитетхэм яIофхэм язытет къэзыгъэлъэгъорэ отчетхэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат IэкIагъэхьащтых. Тэ зэкIэми къыдгурыIон фае а Iофыр зэрэзэхащэрэм чIыпIэхэм ябюджет мылъкоу къихьащтыри, социальнэ пшъэрылъхэр зэрагъэцэкIэщтыри бэкIэ зэрялъытыгъэр», — къыIуагъ Наталья Широковам.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, хэбзэнчъэу Iоф зышIэхэрэм ягъогупэ пхъашэу пыбзыкIыгъэным Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ренэу ынаIэ тырегъэты. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ зэрафишIыгъэм тетэу Iофхэм гъунэ алъызыфыщт ведомствэ купхэр зэхащагъэх, уплъэкIун пчъагъи рагъэкIокIыгъ.\nГущыIэм пае, станицэу Ханскэм дэт организацие 79-р зауплъэкIум, амытхыгъэу Iоф ашIэу нэбгырэ 39-рэ къыхагъэщыгъ. Джащ фэдэу уплъэкIунэу зэхащэхэрэм якIэуххэм атетэу хэбзэIахь къулыкъум къэбарэу къаIэкIигъахьэрэр зэхафы. ЦIыфхэмрэ хьылъэхэмрэ таксикIэ хэбзэнчъэу зезыщэхэрэм, амытхыгъэхэу Iоф зышIэрэ мэкъумэщышIэ фермер хъызмэтшIапIэхэм ягъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ уплъэкIунэу зэхащэгъагъэхэм якIэуххэм ягугъу зэхэсыгъом къыщашIыгъ.\nМуниципальнэ образование заулэмэ ялIыкIохэм яотчетхэм зэхэсыгъом щядэIугъэх. Мы IофыгъомкIэ Джэджэ, Тэхъутэмыкъое, Красногвардейскэ районхэм Iофэу ащашIэрэм тегущыIагъэх, щыкIагъэу къыхагъэщыгъэхэм ягугъу къашIыгъ, ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ амалэу зэрахьащтхэр агъэнэфагъэх.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ и Къэралыгъо инспекцие ипащэ игуадзэу Сергей Абрамцовым зэхэсыгъом къызэрэ-щиIуагъэмкIэ, илъэсыр къызихьагъэм щегъэжьагъэу IофшIэн къязытырэ нэбгырэ 32-рэ ведомствэм ыуплъэкIугъ, хэбзэнчъэу лажьэхэу нэбгырэ 39-рэ къыхигъэщыгъ. IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэм диштэу ахэр IофшIапIэхэм ащарагъэтхыгъэх.\nЗэхэсыгъом щаштэгъэ унашъом тетэу хэбзэнчъэу лажьэхэрэр къыхэгъэщыгъэнхэм тегъэпсыхьэгъэ уплъэкIунхэр ренэу муниципальнэ образование пэпчъ щызэхащэщтых. Джащ фэдэу ведомствэхэм язэдэлэжьэныгъэ, информационнэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу зэхэсыгъом пшъэрылъ щафашIыгъ.


Адыгеир игъэкIотыгъэу къыщагъэлъагъо | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nХабзэ зэрэхъугъэу, мы форумым къыщызэIокIэх Урысыем ыкIи IэкIыб къэралхэм якомпаниехэм яIэшъхьэтетхэр, тикъэралыгъо игубернаторхэр, шIэныгъэлэжьхэр ыкIи IофшIэн лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ лIыкIо купэу Адыгеим икIыгъэри ащ хэлажьэ. Купым хэхьэх хэбзэгъэуцу, гъэцэкIэкIо къулыкъухэм, муниципальнэ образованиехэм, бизнесым ялIыкIохэр. Адыгеим инвестиционнэ предложениехэм япакет къыгъэхьазырыгъ. Ащ нэмыкIэу инвестиционнэ площадкэ 67-рэ агъэнэфагъ. Мыщ дэжьым анаIэ зытырагъэтыгъэхэм ащыщ Адыгеим парк шъолъырхэу щызэхащэхэрэм зягъэушъомбгъугъэным. Инвестициехэм алъэныкъокIэ анахьэу ахэм анаIэ къатырадзэныр къызыхэкIырэр инженер ыкIи энергетическэ инфраструктурэ хьазырыр зиIэ чIыгу Iахьхэр бэджэндэу тыгъэнхэмкIэ фэгъэкIотэныгъэ гъэнэфагъэхэр зэрэщыIэхэр ары.\nФорумым программэ гъэшIэгъон, Iофыгъуабэ къызэлъызыубытырэ программэ игъэкIотыгъэ къыхеубытэ. Джащ фэдэу гугъапIэхэр нахь зэрапхыхэрэ инвесторхэм зэдэгущыIэгъухэр мэфитIум адыряIэщтых.\n«Хабзэмрэ бизнесымрэ нахь шIуагъэ хэлъэу язэдэлэжьэныгъэ гъэпсыгъэныр ары анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр. Мы лъэныкъомкIэ гъэхъэгъэ шIукIаехэр тиIэх – инвесторхэм ящыкIэгъэ амалхэр ятэгъэгъотых, шэпхъэ-правовой базэри нахь екIоу зэрэщытыщтым тынаIэ тетэгъэты. Непэ Адыгеим инвестиционнэ зэдэлэжьэныгъэмкIэ амалышIухэр аIэкIегъахьэх. ГугъапIэу тиIэхэр промышленностым, энергетикэм, агропромышленнэ комплексым, зекIоным ятэпхых. Кластер екIолIакIэри инвесторхэм къызфагъэфедэнэу игъо афэтэлъэгъу. Ахэм атегъэпсыхьагъэу инвестиционнэ предложениехэри тэгъэхьазырых. ШIуагъэ къэзытырэ зэдэлэжьэныгъэм тыфэхьазыр. Форумым илъэхъан а IофшIэным икIэуххэр нафэ къэхъущтых», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nАпэрэ IофшIэгъу мафэм Адыгеим и ЛIышъхьэ Iэнэ хъураеу «Технологическэ зэхъокIыныгъэ инхэм ялъэхъан Урысые Федерацием ишъолъырхэм электросетевой комплексым ылъэныкъокIэ хэхъоныгъэу ашIыщтыр» зыфиIорэм хэлэжьагъ. Форумым ихъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэхэм зыкIэ ащыщ хъугъэ Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ пленарнэ зэхэсыгъом зэрэхэлэжьэщтыр. Урысые инвестиционнэ форумыр «Здоровое общество. На пути к цели 80+» зыфиIорэмкIэ рагъэжьагъ. Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм предпринимательствэмкIэ я Мафэ ащ къыхиубытагъ.\nМы форумым ипрограммэ Iофтхьэбзэ 55-рэ къыделъытэ, ахэр лъэныкъуищмэ атегъэпсыхьагъэу щытыщтых: регион политикэр, Урысыем IофшIэнымкIэ иIофхэм язытет, социальнэ повесткэр.\nАпэрэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр →\nКультурнэ кIэным ипсэуалъэхэм якъэухъумэн


Европэм изэнэкъокъу | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 06.08.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nТипшъэшъи 4 щешIэ\nИлъэс 18-м нэс зыныбжь пшъашъэхэр Европэм гандболымкIэ изэнэкъокъу хэлажьэх. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ «Адыифым» иешIэкIуи 4 аштагъ.\nСловением щыкIорэ зэIукIэгъухэм ахэлажьэх Юлия Баевар, Юлия Кожубековар, Алина Морозовар, Мария Кучеренкэр. Ангелина Куцеваловам шъобж къызэрэтыращагъэм къыхэкIэу зэнэкъокъум хэлажьэрэп.\nУрысыер Словением, Черногорием атекIуагъ. Юлия Баевар анахь дэгъоу ешIагъэу зэхэщакIохэм алъытагъ. Франциер 32:25-у Урысыем къытекIуагъ. Юлия Баевам гъогогъуи 8 Францием икомандэ икъэлапчъэ Iэгуаор дидзагъ.\nЗичэзыу ешIэгъухэм Даниемрэ Германиемрэ Урысыер аIукIэщт.


ШыкIэпщынэ макъэр ренэу орэIу! | Адыгэ Макъ\nШыкIэпщынэ макъэр ренэу орэIу!\nАдыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, «Адыгэ макъэм» иныбджэгъушIоу Абыдэ Хьисэ ыныбжь илъэс 60 зэрэхъугъэмкIэ тыгу къыддеIэу тыфэгушIо ыкIи журналистэу Къушъу Аслъан итхыгъэу Хьисэ фэгъэхьыгъэр къыхэтэуты.\nСэнэхьатым фемыджагъэу заслуженнэ IофышIэ цIэ лъапIэр а лъэныкъомкIэ къыфагъэшъошэнэу бэп къызыдэхъурэр. Адыгэкъалэ щыпсэурэ Абыдэ Хьисэ Къэсэй ыкъом ар къыдэхъугъ.\nАдыгэхэм ялъэпкъ культурэ икъэухъумэнрэ ихэхъоныгъэрэ иIахьэу ахишIыхьагъэм пае Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ и УказкIэ «Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр ащ къыфагъэшъошагъ. Типарламентариехэми ащ игъэхъагъэхэм осэшIу къафашIыгъ — Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тамыгъэу «Хабзэ. Пшъэрылъ. ЦIыфыгъ.» зыфиIорэр ащ къырапэсыгъ.\nА цIэ лъапIэхэр лъэпкъ Iэпэщысэхэм япхыгъэу щытых. Ау, хэгъэунэфыкIыгъэн фае, Абыдэ Хьисэ исэнаущыгъэ а зымкIэ ухыгъэ хъурэп. ШIогъэшIэгъонэу, ынаIэ зытыридзэу, ыгукIэ зыфэщагъэу щыIэр макIэп.\n— МВД-м икъулыкъухэм бэрэ Iоф ащыпшIагъ, подполковник цIэр уиIэу отставкэм укIуагъ. Хабзэр зыукъуагъэм ифэшъуашэм тетэу пхъашэу удэзекIоу къыхэкIыщтыгъэ, ау ащ дакIоуи гулъытэ ин зиIэ творческэ цIыфэу укъэнэжьын плъэкIыщтыгъэ. Сыдэущтэу зы нэбгырэм а лъэныкъуитIур зэдигъэцэкIэныр къыдэхъущтыгъа? — тшIогъэшIэгъонэу Хьисэ теупчIыгъ.\n— Къулыкъур схьы зэхъум аужырэу Iоф зыщысшIагъэр Урысые Федерацием пщыныжь ягъэхьыгъэнымкIэ и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ирайон уголовнэ-гъэцэкIэкIо инспекциеу N 7-р ары, ащ сырипэщагъ. Ахъщэу къэзгъахъэрэри сиунагъо рысIыгъынэу сфикъущтыгъ. СиIофшIэн сегугъущтыгъ. Сипшъэрылъэу згъэцэкIэн фаемрэ сыгу рихьырэ, сыгу зыфэкIорэ Iофымрэ зыпарэкIи сахэдагъэп. ТIуми уахътэ къызэрафыхэзгъэкIыщтым ренэу ыуж ситыгъ.\n— Хьис, уфольклориста, уэтнографа, хьаумэ IэшIагъэхэм апылъ цIыфхэм уащыща?\n— А пстэуми сахэзыщагъэр сятэжъ ихьакIэщ ары. Сятэжъэу Нарыч тарихъIотэ Iазэу щытыгъ. Ащ ипчъэхэр ренэу цIыфхэм афызэIухыгъагъэх. Адыгэхэм ятарихъ лъэуж ин къыхэзынэгъэ лIыхъужъхэу Къоджэбэрдыкъо Мыхьамэт, Хьатх Мыхьамэт Гъуазэм, ШэрэлIыкъо Къызбэч ыкIи нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ пщыналъэхэр тихьакIэщ ренэу щыIущтыгъэх. Нарт эпосым щыщ пычыгъохэри, гъэшIэгъонэу амакъэ дашIызэ, къыщаIощтыгъэх. Ахэр зэхэзыхыхэрэр дамыхьыхынхэу хъущтыгъэп. Хьамтэхъу Аюбэ, шIэныгъэлэжьхэм анахь таурыхъIотэ Iазэу алъытэщтыгъэм, къыIорэ нарт пщыналъэхэм бэрэ сядэIунэу амал сиIагъ. Сятэу Къэсэй дэгъоу орэд къыIощтыгъ. Ащ едэIу зышIоигъохэр тихьакIэщ имызакъоу, джэгухэми къякIуалIэщтыгъэх. Сянэу Хьалымэти мэкъэ дахэ иIагъ, орэдыбэ ышIэщтыгъ. Сятэшэу Даути адыгэ орэдыбэ къыIощтыгъэ. Зэгорэм Шъачэ ипсауныгъэ щигъэпытэнэу кIон зэхъум сэри гъусэ сыфэхъугъагъ. Тынэсыфэ орэдхэр къыIуагъэх, сэри тIэкIу сыдежъыущтыгъ…\nА лъэхъэнэ чыжьэхэм Хьисэ ыгу къихьэу ригъэжьэгъагъ унэгъо ансамблэ зэхащэшъугъагъэемэ зэрэдэгъугъэр. Ыкъохэу Адамрэ Артуррэ, джащ фэдэу ыпхъоу Асыет нахь чъэпхъыгъэ къызэхъухэм, Хьисэ ятэ еупчIыжьи, программэ агъэхьазырыгъ, ижъырэ адыгэ орэдхэр сценэм къыщаIохэу рагъэжьагъ.\nАдыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым щеджэ зэхъум, Абыдэ Хьисэ нэIуасэ фэхъугъагъ республикэм ыкIи IэкIыбым дэгъоу ащызэлъашIэ хъугъэ ГъукIэ Замудин — адыгэ лъэпкъ культурэм зиIахьышIу хэзышIыхьэрэ ыкIи нахь дэгъоу ар зэлъягъэшIэгъэным мыпшъыжьэу дэлэжьэрэ цIыфым. ШыкIэпщынэм ишIын ишъэфхэм ар джащыгъум ащигъэгъозэгъагъ, кIае пхъэ такъыр къырити, ежь-ежьырэу ар ышIынэу, зэрехъулIэрэм еплъынэу къыриIогъагъ.\n— ТэркIэ, адыгэхэмкIэ, шыкIэпщынэм мэхьанэшхо иIэу щыт, — еIо Абыдэ Хьисэ, — ар тиадыгэ культурэ игушъхьэлэжь баиныгъэ изы IахьышIу, адыгэм ыгу къигущыIыкIырэ бзэпс. Заомэ ялъэхъан шыкIэпщынаохэм зэолIхэм агу нахь къыдащаещтыгъ, текIоныгъэм ахэр нахь къыфаIэтыщтыгъэх. Джащ фэдэкъабзэу къэрабгъэхэми адэхьащхыщтыгъэх, акIэнакIэщтыгъэх. ШыкIэпщынэр Iашэм фагъадэщтыгъ. А Iэмэ-псымэм титарихъи, тикультури, тикIэн баиныгъи чIыпIэшхо ащеубыты.\nНэужым Хьисэ зыпкъ ригъэуцожьыгъэх адыгэхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ Iэмэ-псымэхэу къамылымрэ пщынэкъэбымрэ. ГухэкI нахь мышIэми, Абыдэ Хьисэ фэдэу ижъырэ Iэмэ-псымэхэм дэгъоу къязыгъаIоу Кавказым исыр зырыз дэд.\nИлъэсыбэ хъугъэу зэлъашIэрэ общественнэ ыкIи къэралыгъо IофышIэшхоу, меценатэу КIэрмыт Мухьдинэрэ Абыдэ Хьисэрэ творческэ ныбджэгъуныгъэ фабэ азыфагу илъ. Мухьдинэ Инэм щызэхищэгъэ кIэлэцIыкIу къэшъокIо ансамблэу «Нэфым» игъусэу Хьисэ IэкIыб къэралхэм ащыIагъ. ГущыIэм пае, къэлэшхохэу Амман, Стамбул, Хьайфэ, Назарет ыкIи адыгэхэр нахьыбэу зыщыпсэухэрэм ясценэхэм концертыбэ къащатыгъ. Мыщ дэжьым зы гушIогъо хъугъэ-шIагъэ горэм игугъу къэсшIы сшIоигъу. Хьисэ фэкъулаеу шыкIэпщынэм къызэрэригъэIуагъэр Иерусалим имэр лъэшэу ыгу рихьыгъ ыкIи Щытхъу тамыгъэу «Дышъэ аслъан» зыфиIорэр къыфигъэшъошагъ. Тэ УрысыемкIэ «Къалэм ицIыф гъэшIуагъ» зыфатIорэм пеIэ.\n— Хьисэ цIыф гъэшIэгъон дэд: адыгэхэм ялъэпкъ культурэ зэлъягъэшIэгъэным зышъхьамысыжьэу фэлажьэ. Анахьэу етIани адыгэхэр зыщыпсэухэрэ чIыпIэхэр ары зылъыIэсынэу фаер. IэгутеошхокIэ ар ренэу къагъэкIотэжьы, — рыгушхозэ Хьисэ фэгъэхьыгъэу къыIогъагъ КIэрмыт Мухьдинэ.\nИцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу икIалэу Артури ежь игъогу Хьисэ къытырищагъ. Непэ анахь шыкIэпщынэо Iазэхэм Артур ахалъытэ. Унэгъо ансамблэм хэтэу ар ГъукIэ Замудин ифольклор ансамблэ цIэрыIоу «Жъыум» игъусэу бэрэ сценэхэм ащыплъэгъущт. А пстэуми анэмыкIэу Артур лъэпкъ Iэмэ-псымэхэмкIэ ныбжьыкIэ куп зэхи-щагъ. Республикэ ыкIи шъолъыр фестивальхэм бэрэ ахэлажьэ, дипломэу апэрэ степень зиIэр мызэу-мытIоу къыфагъэшъошагъ.\n— Абыдэ лIакъом ынапэ зэрэдгъэдэхэщтым тятэжъи тяти тыфапIугъ, — еIо Хьисэ, — Артур ар къызэрэдэхъурэм цIыфхэр ары уасэ фэзышIын зылъэкIыщтхэр. Сэ сегъэразэ ащкIэ зыпари къызтыримыгъэнэным ыуж зэритым.\nАбыдэхэм яунэгъо ансамблэ анахьэу щытхъушхо къызщихьыгъэр нарт эпосым иапэрэ Дунэе фестивалэу Адыгэ Республикэм ия 25-рэ илъэс фэгъэхьыгъэу зэхащэгъагъэр ары. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым ямызакъоу, адыгэхэр нахьыбэу зыщыпсэухэрэ Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, Германием, США-м къарыкIыгъэхэу ижъырэ адыгэ орэдхэр анахь дэгъоу къэзыIохэрэр ыкIи лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм къязыгъаIохэрэр ары ащ къекIолIэгъагъэхэр. Ащ фэдэ зэхэхьэ-зэIукIэшхом Хьисэрэ ыкъохэмрэ зыхэтхэ унэгъо фольклор ансамблэм Iэгутеошхо къыщилэжьыгъ ыкIи Щытхъу диплом къыщыфагъэшъошэгъагъ.\nАбыдэ Хьисэ игуетыныгъэрэ игулъытэ чанрэ яшIуагъэкIэ бэ щыIэныгъэм къыщыдэхъугъэр. Ар МВД-м иподполковник, илъэс 12 Iоф зешIэм а цIэр къылэжьыгъ, «За отличие в службе» зыфиIорэ медалэу а I-рэ ыкIи я II-рэ степень зиIэхэр къыфагъэшъошагъэх, самбэмрэ дзюдомрэкIэ спортым имастер, Урысыем физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ иотличник, IофшIэным иветеран, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм яшIынкIэ IэпэIас, а пстэуми къахэхъожьы гъэхъагъэхэр зышIыгъэ музыкантэу зэрэщытыр. Республикэм имызакъоу, дунэе мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэм текIоныгъэр къащыдихыгъ, фольклорымкIэ этнограф-ушэтакIо. Сэ зэрэсшIошIырэмкIэ, джыри гухэлъыбэ а лъэныкъомкIэ иI. Псауныгъэ пытэ иIэу илъэпкъ джыри бэрэ фэлэжьэнэу сыфэлъаIо.\nАбыдэ Хьисэ общественнэ Iофхэми чанэу ахэлажьэ. Адыгэкъалэ и Адыгэ Хасэ илъэс заулэрэ пэщэныгъэ дызэрихьагъ, Адыгэ Республикэм иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» игъэцэкIэкIо комитет хэтыгъ, Дунэе Адыгэ Хасэм тиреспубликэ ыцIэкIэ иисполком хадзыгъагъ.\nДунаим тет адыгэхэм ыгукIи ыпсэкIи Хьисэ афэщагъ. ШыкIэпщынэмкIэ зэригъэгушIохэрэм фэдэу якъини адигощын елъэкIы. 2016-рэ илъэсым псыр лъэшэу къызыдэкIым хы ШIуцIэ Iушъом щыпсэурэ шапсыгъэхэр зыдэсхэ къуаджэу Тхьагъапшъэ шIушIэ IэпыIэгъу апэу езытыгъэхэм Хьисэ ащыщыгъ.\n… Илъэсхэр къызэкIэлъэкIох, джы мары Хьисэ икъорылъф цIыкIоу Пщымафэ шыкIэпщынэм ибзэпсхэм ыIэ афещэи. Ащ къегъэлъагъо Абыдэ лIакъом ишыкIэпщынэ макъэ джыри бэрэ зэрэзэхахыщтымкIэ гугъапIэ зэрэщыIэр. ШыкIэпщынэу къамэм пэтшIыгъэм ымакъэ ренэу орэIу!\nКушъу Аслъан, журналист.


Президентыр афэгушIощт | Адыгэ Макъ\nАдыгеим щыпсэухэу зыныбжь илъэс 90-м ыкIи ащ къехъугъэхэм ямэфэкIкIэ къафэгушIощт УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр.\nМыщ фэдэ тхыгъэ республикэмкIэ къызIэкIэхьащтхэм япчъагъэ нэбгырэ 37-рэ мэхъу. Ахэр зэкIэ Хэгъэгу зэошхом иветераных.\nМы мазэм къызщыхъугъэ мафэр хэзыгъэунэфыкIыхэрэм янахьыбэм аныбжь илъэс 90-рэ (нэбгырэ 26-рэ), нэбгыри 10-м илъэс 95-рэ къагъэшIагъ. Адыгеим икъэлэ шъхьаIэ щыпсэурэ бзылъфыгъэм ыныбжь бэдзэогъум илъэси 100 хъущт.\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу Адыгеим щыIэм иIофышIэхэр зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэ пстэуми афэгушIох, псауныгъэ пытэ яIэу джыри илъэсыбэ къагъэшIэнэу афэлъаIох.


Тыркуем щыпсэурэ адыгэмэ доллар мин IэпэIэгъоу Адыгеи къагъахьыгъ »\nТыркуем щыпсэурэ адыгэмэ доллар мин IэпэIэгъоу Адыгеи къагъахьыгъ\nТыркуем щыпсэурэ адыгэмэ псыкъиуным зэрар зэригъэкIыгъагъэмэ апай IэпэIэгъу къагъахьыгъ. Адыгеим ащыщхэу къэкIуагъэмэ ар къадырагъахьыгъ. Бзэм епхыгъэ Iофыгъомэ зэрагъэгумэкIырэр зэIукIэгъоу Республикэ комитетэу лъэпкъ IофхэмкIэ, зэлъэпкъэгъумэ язэпхыныгъэкIэ ыкIи къэбарлъыгъэIэс амалхэмкIэ лажьэрэм зэхищагъэм лIыкIохэм къыщаIуагъ.\nАдыгеим ипсыхъохэр нэпкъхэм къаздэкIым зэрарэу къыздихьыгъэм гугъу-емылIэу зыпари къыгъэнэгъагъэп. Къэбарыр тилъэпкъэгъумэ залъыIэсыми, апэрэ IэпэIэгъур Тыркуем къикIыгъагъ. «Ахэм ауж тыкъинагъэми, тфэлъэкIырэмкIэ тэри IэпэIэгъу тыхъу тшIоигъу», - аIуи, Тыркуем дэт къалэу Чорум и «Адыгэ Хасэм» ыцIэкIэ доллар мин лIыкIохэм къарагъахьыгъ.\nШIэжьыкъо Зафиррэ Хъурымэ Феркамрэ Iофыгъоу зыгъэгумэкIыхэрэр шъхьэихыгъэ къашIыгъ – бзэр кIодымэ лъэпкъыри зэрэкIодыщтыр анахь шъхьаIоу алъытэ. Узэгъусэу узэрэзэдэлэжьэн фаери къэкIуагъэхэм къыхагъэщыгъ. Мыгъэ нэбгыритIу Адыгеим икIынышъ, Тыркуем кIонхэу зэзэгъыныгъэ зэдашIыгъ. Бзэм, культурэм алъэныкъокIэ ахэр лэжьэщт.\nАдыгэ Радиом къытыгъэ къыбар\nОпубликовал administrator, 25-08-2011, 18:13. Просмотров: 2062\n– IэкIыб адыгэмэ ащыщэу нэбгырих ныIэп 2019 илъ. Адыгеим къэкIожьыгъэр


Страницы: 1 ... 482 483  485 486 ... 497 Вниз\nАвтор Тема: Находки под Питером (Прочитано 785029 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1799.45 кБ, 2560x1920 - просмотрено 209 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1167.96 кБ, 1920x1080 - просмотрено 228 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (832.87 кБ, 1920x1080 - просмотрено 164 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1097.3 кБ, 1920x1080 - просмотрено 153 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1148.18 кБ, 1920x1080 - просмотрено 102 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (601.37 кБ, 810x1080 - просмотрено 82 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (439.62 кБ, 1280x960 - просмотрено 133 раз.)\nСтраницы: 1 ... 482 483  485 486 ... 497 Вверх


Адыгея Сегодня – ЩытхъуцIэ фигъэшъошагъ\nЩытхъуцIэ фигъэшъошагъ\tПоделиться материалом\nДата публикации: 29.11.2016 09:58\nЕлена Ваенгэ вокальнэ искусствэм ихэхъоныгъэ иIахьышхо зэрэхишIыхьэрэм фэшI щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист» зыфиIорэ цIэр зэрэфагъэшъуашэрэм ехьылIэгъэ Указым ТхьакIущынэ Аслъан кIэтхагъ. Концерт залэу «Налмэсым» республикэм икъэралыгъо наградэ орэдыIом щыратыжьыгъ.\nЕлена Ваенгэ апэрэ Адыгеим къызэрэкIорэр, ежь зэхилъхьэгъэ орэдхэри, лъэпкъ орэдхэри концертым щызэхахыгъэх. Сыхьатищрэ кIогъэ концертым цIыфхэм агу рихьырэ орэдхэр ащ къыщиIуагъэх, иусэхэми къяджагъ. Концертым иапэрэ едзыгъо заух нэуж Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ сценэм къыдэкIуайи, пчыхьэзэхэхьэ дахэ къазэрафишIыгъэм фэшI орэдыIом зэрэфэразэр риIуагъ. Елена Ваенгэ вокальнэ искусствэм иIахьышхо зэрэхишIыхьагъэр ТхьакIущынэ Аслъан хигъэунэфыкIыгъ.\n- Адыгеим о ущырякIас, республикэм концерт къызыщыптыщт мафэм нэбгырабэ ашIуабэ дашIэу ежагъ. Эстрадэшхом иартистхэр тадэжь къызэрэкIохэрэм республикэм итворческэ щыIэныгъэ нахь къагъэбаи. Ащ фэдэ цIыфхэм таIукIэныр сыдигъуи тикIас, джыри тшIуабэ дашIэу тыожэщт, - хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nНэужым ТхьакIущынэ Аслъан орэдыIом щытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист» зыфиIорэр зэрэфагъэшъуашэрэм ехьылIэгъэ Указым къеджагъ ыкIи наградэр ритыжьыгъ. ОрэдыIом къызэриIуагъэмкIэ, ар иапэрэ къэралыгъо наградэу щыт. Итворчествэ осэшхо къызэрэфишIыгъэм пае ТхьакIущынэ Аслъан лъэшэу зэрэфэразэр, республикэм исхэр дахэу къызэрэпэгъокIыгъэхэм фэшI «тхьашъуегъэпсэу» ариIо, джыри Адыгеим къакIо зэрэшIоигъор Елена Ваенгэ хигъэунэфыкIыгъ. Мыекъуапэ джы къызыкIокIэ, адыгэ лъэпкъ орэд къыIонэу артисткэм къыгъэгугъагъэх.\n- Адыгабзэр бзэ къызэрыкIоп, ау адыгабзэкIэ орэд къызысымыIокIэ, мы наградэу къысэшъутыгъэр сIышъухыжьын шъуфит, - къыIуагъ Елена Ваенгэ.


Ошъогу бгъашхъу — Адыгэ макъ\nРедактор 30.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ бзылъфыгъ. ЛIыгу зиIэ бзылъфыгъ. Хэгъэгум паемэ — псэемыблэжьыгъ, зэрэщытэу лIыгъэ-гушхуагъэкIэ зэлъыпкIэгъагъ; ныбжьыкIагъ, ау акъыл зэкIагъ. Пыижъ жъалымэу уиукIынэу, уищытIэнэу, уичIыгу, уихэгъэгу птырихынэу, Iашэр ыIэдакъэу, узэрипхъонэу къыокIугъэм ушъхьасынэу зэрэщымытыр, ифэшъуашэ ебгъэгъотын зэрэфаер игъоу ылъэгъугъ Бэгъужъыекъо Лелэ.\nИзэо мафэ пэпчъ лIыгъэкIэ зэлъыпкIэгъагъ, ар зэо тарихъ тхыгъэ зэфэшъхьафхэм къаIуатэ ыкIи къаушыхьаты.\nЛелэ 1922-рэ илъэсым Красногвардейскэ районым ит къуаджэу Хьатикъуае къыщыхъугъ. Пшъэшъэжъыер янэ-ятэхэмкIэ гушIогъо иныгъ, фамышIи, зыхалъхьани щыIагъэп. Зихэхъогъу сабыир псынкIэу къызэкIэхъухьэщтыгъ: шэнышIо-гушIубзыоу, жьы кIэтэу, зэкIэ ышIэмэ шIоигъоу, илэгъубэр къызыфищэу, джэгукIэ зэфэшъхьафхэр ышIэу. ЕджапIэм чIэхьагъ, шIэгъошIу иIэу къычIэкIыгъ, «5»-рэ «4»-кIэ еджагъ, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм чанэу ахэлажьэщтыгъ. Ны-тыхэм лъэшэу ашIоигъуагъ япшъашъэ кIэлэегъаджэ хъумэ. Ежьри къыхихыщт сэнэхьатым емыгупшысагъэу щытыгъэп. КIэлэцIыкIухэр ебгъэджэнхэр пшъэдэкIыжь зыхэлъэу ыкIи лъытэныгъэ къыпфязгъэшIыщт IофшIагъэу ылъытагъ. Ащ дакIоу нэмыкI лъэныкъом фэзыщэрэ гори щыIагъ — тилетчицэ цIэрыIохэу хэгъэгур зэрэщытэу къэзыбыбыхьэхэрэм сыдигъуи игуапэу алъыплъэщтыгъ, ясурэтхэр къыхиупкIыщтыгъэх, ахэм зафигъадэмэ шIоигъуагъ. Джащыгъур ары апэрэу аэроклубым кIон, ежь фэдэ пшъашъэхэм ясатыр хэуцон мурад зишIыгъагъэр. Теубытэгъэ пытэ имыIэу пшъашъэр Мыекъуапэ къэкIуагъ, Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым чIэхьагъ ыкIи аэроклубым зыщигъасэу ыублагъ. Янэ-ятэхэм зэрашIоигъоу кIэлэегъаджэ хъущт, ежь ыгукIэ икIэсэ быбын-спорт Iофыми зыфигъэсэщт. Училищым къыдычIэсыгъэхэ пшъашъэхэр яшъыпкъэу тхылъхэр ыкIи тетрадхэр къягъэтIылъэкIыгъэхэу ашъхьэ хэгъэнагъэу еджэщтыгъэх, анахьэу ушэтын тыгъор къызысыкIэ, шхэгъуи ифэжьыщтыгъэхэп. Лелэ иIахьылхэм адисыгъ, бэрэ ипшъэшъэгъухэм адэжь къачъэщтыгъэ.\n— Джыри аэроклубым укъекIыжьа? — къеупчIыщтыгъэх.\n— Ащ нэмыкIэу тыда сэ сыздэщыIэн ылъэкIыщтыр? — ариIожьыщтыгъ пшъэшъэ ныбжьыкIэм.\nУшэтынхэр зэратыщтыр амышIэу ипшъэшъэгъухэр гумэкIыщтыгъэх, ежьым ариIощтыгъ тхылъым итым амакъэ Iоу къеджэнхэу, акIэдэIукIыщтыгъ ыкIи псынкIэу зэкIэ ыгу риубытэщтыгъ. Ащ дэжьым Лелэ илъэс 18-м итыгъ, итеплъэ-шIыкIэкIэ гушхо кIоцIылъыми пшIэнэу щытыгъэп, Iэпс-лъэпс цIыкIугъ. Ау пшъашъэр дэгъоу зышIэщтыгъэхэм гу лъатэгъагъ Лелэ зыфырикъужьын амал зэрэхэлъым ыкIи зэрэгукIэгъушIэм. Мафэрэ педучилищым щеджэщтыгъ, пчыхьэрэ аэроклубым зыщигъасэщтыгъ. Шъыпкъэ, пшъэуи къыхэкIыщтыгъ, ау зыфырикъужьыщтыгъ.\nПедучилищыр къызеухым, Чэчэн-Ингуш Республикэм агъэкIуагъ. ШышъхьэIум и 13-м 1941-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу, жъоныгъуакIэм и 5-м 1942-рэм нэс кIэлэегъэджагъ, етIанэ гурыт имыкъу еджапIэм идиректорыгъ. Мы уахътэм къыкIоцI хэгъэгур зэо чIыпIэу зэрыуцуагъэм епхыгъэу фронтым агъэкIоным кIэлъэIоу мызэу, мытIоу Лелэ рапортхэр ытхыщтыгъэх, етIани дзэ авиацием хатхэнэу фэягъ. ИшIоигъоныгъэ къыфашIагъ. Жьы щэрыуакIохэм якурсхэм ахатхагъ ыкIи шэкIогъум 1943-рэ илъэсым Бэгъужъыекъо Лелэ Темыр Кавказыр шъхьафит шIыжьыгъэнымкIэ заохэм ахэлажьэ.\nАдыгэ пшъашъэм изэо гъогу я 765-рэ штурмовой авиационнэ полкым щыригъэжьагъ. Дзэ къулыкъум хэтзэ летчикэу Ленскэм нэIуасэ фэхъугъагъ, кIалэм пшъэшъэ къопцIэ гохь чэфыр псынкIэу ыгу рихьыгъ ыкIи щыIакIэ къыритыщтыгъэп псэогъу къыфэхъумэ шIоигъоу. Пшъашъэм къыгурыIощтыгъ заом ухэтэу ащ фэдэ лъэбэкъу пшIыныр зэримыщыкIагъэр, ау летчикэу Ленскэр ыIорэм дэхыгъэп, Лелэ ащ ыщагъ. Ау ныбжьыкIэхэм янасып бэрэ зэхэлъыгъэп, зы зэо быбыгъо летчикэу Ленскэр лIыгъэ хэлъэу щыфэхыгъ. Лелэ ыгу къиным рищэхыщтыгъ, ауми, пый жъалымэу насыпынчъагъэр хэти къыфэзыхьырэр зэтыриукIэмэ шIоигъоу, илъэпIэ шъхьэгъусэм ылъ ышIэжьэу заощтыгъ. Ищэ мыохъуным лъэшэу ренэу зыфигъасэщтыгъ Бэгъужъыекъом, техникэр ыкIи Iашэ зехьэкIэ-гъэфедакIэм фэIэзэ дзэкIолI нахьыжъхэм акIырыплъыщтыгъ. ГъэшIэгъоныр, бзыум фэдэу, огур ыгукIэ лъэшэу зэрикIэсагъэр ары. Хэгъэгур пый жъалымым къыIэпыхыжьыгъэн фэягъэ. ЧIыгуми, огуми зэфэдэу ащызэон амал иныр IэкIэлъ хъугъагъэ Лелэ. «Къиным зыкъыримыгъэуфэу, пыим фы-рикъуныр ыкIи рикIыкIыпэныр фызэшIокIыщтыгъ мы бзылъфыгъэ дэхэ зэдиштэм», — игукъэкIыжьхэм къащетхы подполковникэу Заноздра, я 765-рэ авиационнэ полкым икомандирыгъэм.\nБэгъужъыекъо Лелэ дэгъоу къыгурэIо «Унэ къеIэрэм, ыпсэ уеIэжьын» зэрэфаер. Чатэр зыIэдакъэу къыпфэкIогъэ пыим фэбгъэгъунэу зэрэщымытыр, хьалэчыр къыфэбгъэсын зэрэфаер зэхишIапэщтыгъ.\nЛелэ ошъогу бгъэшхъо шъыпкъэу, дзэкIолI пытэ псэемыблэжь мэхъу, штурмовикым ищэрыокIуагъ. ЗыкIи блэмыохэу нэмыцхэр зэтыреукIэх, ихэгъэгу инэу Советскэ Союзыр къеухъумэ. ЯтIонэрэ шъхьэгъусэ фэхъугъэ Петр Ликаренкэр игъусэу самолетымкIэ ошъогум щэхъушIэх. Анахь зэо плъыр машIохэм ушъхьагъунчъэу, ашIуабэ дашIэу пыир зэрэзэтыраукIэщтым Лелэрэ ишъхьэгъусэрэ хэлажьэх. Ошъогум ит пыир къэубытыгъуаеу, гъэфыкъогъуаеми, джа пшъэрылъ иныр — чIыгуми огуми зэфэдэу уащыплъырыныр афызэшIокIыщтыгъ. Адыгэ бзылъфыгъэм дунаир фикъужьыщтыгъэп, пый мэхъаджэр зэрэхигъафэрэр зилъэгъукIэ, зэокIэ шIыкIэм Лелэ лъэшэу фэIэпэIасэ хъугъагъэ. Зыгъэпсэфыгъохэм язэо пшъэрылъ зэшIуахыгъэу дэгъоу зытIысхэкIэ, шъабэу, фабэу ягупсэ чIыпIэ, яунэ, къэлэ тынчыпIэу Краснодар къызэрэкIожьыщтхэм рыгущыIэщтыгъэх.\n— Бэп къэнагъэр мамырныгъэм, шъхьафитныгъэм къафэдгъэзэжьынымкIэ, — ыIощтыгъэ Бэгъужъыекъо Лелэ. — Уплъэмэ, Варшави чыжьэп, ащ пэчыжьэжьэп Берлини!\nОшъогу щэрыуакIоу Бэгъужъыекъо Лелэ зэо хьылъэ дэдэхэу «Голубой линием» щыкIуагъэхэм ахэлэжьагъ ыкIи илIыгъэ иныкIэ къащыхэщыгъ. Темыр Кавказым ишъолъыр чIыпIэ къин быбыгъо 50-м нахьыбэ щишIыгъ, ежь ышъхьэкIэ «Фоккс-Вульф-190» зыфиIорэр къыриутэхыгъ. Сыдигъуи чэфыгъэ-гушхуагъэр хэлъэу, щынэр, щтэр ымышIэу Лелэ заом Iухьэщтыгъ. Петр Ликаренкэр штурмовик лъэшыгъ, пый пытапIэхэм зэнкIабзэу утыныр арихыщтыгъ, ишъхьэгъусэ ар лъэшэу фэшъэбагъ, тегуIыхьэщтыгъ. НэбгыритIури, Тхьэм ышIэзэ зэIуигъэкIагъэхэу, шIу зэрэлъэгъущтыгъэх, зэфэсакъыжьыщтыгъэх. Дзэ летчикэу П. Ликаренкэмрэ ошъогу щэрыуакIоу Лелэрэ Полтавскэ хэкумкIэ къалэу Красноград загсым щызэгуатхэгъагъэх. Борт номерэу 36-р зытет унэгъо экипажым пыим ипозициехэм етIупщыгъэу бомбхэр атыритакъощтыгъэх. Самолетым ызыбгъу тетхэгъагъ: «От Москвы до Берлина».\nАдыгэ бзылъфыгъэ лIыбланэу Бэгъужъыекъор зыхэтыгъэ авиационнэ полкыр зэо фронтыбэмэ ахэлэжьагъ — Темыр Кавказыр, Тамань, Ковельскэ, Варшавскэ ыкIи Познаньскэ операциехэм, псыхъоу Одер пхырычыгъэным ыкIи Берлин штэгъэным. Зэо гузэгупIэм сыдигъуи полкыр итыгъ, летчик пэпчъи сыдигъуи зэрифэшъуашэу ипшъэрылъ зэшIуихыщтыгъ. Бэгъужъыекъо Лелэ псынкIэу Iашэр ыгъэIорышIэн ыкIи сыдрэ къиныгъуи хэкIыпIэ къыфигъотын ылъэкIыщтыгъ.\nЛъэпкъ лIыхъужъэу, зафэу, пытэу, адыгэм ыпхъу кIасэу Бэгъужъыекъо Лелэ изэокIэ- шIыкIэкIэ, игъэпсыкIэ-хабзэкIэ лIыгъэ лъагэм ищысэшIу хъугъэ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан Темыр Кавказ ыкIи I-рэ Белорусскэ фронтхэм самолетэу ИЛ-2-м исэу пыим пэшIуекIомэ зэтыриукIэзэ, зыпшъэ укIонэу щымыт лIыгъэ къыгъэлъэгъуагъ. Зэо пшъэрылъ инхэр дэгъу дэдэу зэрэзэшIуихыгъэхэм апкъ къикIэу, къэралыгъо тынхэр щэ къыфагъэшъошагъэх: «За отвагу», орденхэу «Жъогъо Плъыжьыр», «Хэгъэгу зэошхом иеу я II-рэ шъуашэ зиIэр, медалэу «За оборону Кавказа».\nПолитическэ ухьазырыныгъэу, щэIагъэу иIагъэр, цIыфыгъэ-шъыпкъагъэр, хэгъэгум паекIэ зэрэпсэемыблэжьыгъэр рэзэныгъэ тхылъи 9-кIэ хагъэунэфыкIыгъ, ахэр Апшъэрэ Главнокомандующэу, Советскэ Союзым и Маршалэу товарищ Сталиным ыIапэ зычIэдзэгъагъэх.\nХэгъэгу зэошхом илъэхъан фронтовой корреспондентхэм тичIыпIэгъу бзылъфыгъэ хьалэмэтэу, Кавказым щегъэжьагъэу Берлин нэсыжьэу, зэожъ гъогушхор щытхъу хэлъэу зэпызычыгъэм тхыгъэ зэфэшъхьафхэр фагъэшъошагъэх, ахэр дзэ гъэзетэу «Отвагэм» («Черкешенка» ыцIэу) ыкIи нэмыкIхэм къарыхьагъэх.\nЗэо ужым Лелэ ишъхьэгъусэ Москва къагъэкIожьи, ащ къулыкъур Советскэ Дзэм щылъигъэкIотагъ, полковникыгъ. Москва щыпсэугъэх. Зы кIалэ зэдагъотыгъ, зэдапIугъ. Игорь янэ-ятэхэм ялъэуж рыкIуагъ, ау лъэшэу зэрэлъэпэлъагэм къыхэкIэу летчикэу аштагъэп. Авиационнэ академиер къыухыгъ, инженер хъугъэ. Илъэс 25-м ехъум Хэгъэгум и УIэшыгъэ КIуачIэхэм къулыкъур ащихьыгъ, полковникыгъ.\nЛелэ илъэс 28-рэ ныIэп къыгъэшIагъэр, дунаим ехыжьыгъ, Петр Ликаренкэри лIагъэ. Хэгъэгум пае псэемыблэжьыгъэх нэбгыритIури, хэгъэгур пыим къыIэкIэхыжьыгъэным, ТекIоныгъэшхор къыдэхыгъэным яIахьышхо халъхьагъ. Шъхьащэ афэтэшIы!\nПредыдущая IэнатIэ зиIэр агъэпщынагъ\nСледущая Лъэпкъ шIэжьыр пхыращы


хэIагъ - это... Что такое хэIагъ?\n1. тронул, -а, -о\nПсым IапэкIэ хэIагъ\n2. поел, -а, -о\nСымаджэр тIэкIу хэIагъ\nСмотреть что такое "хэIагъ" в других словарях:\nбзэягъэ — (мэбзае) лъым. 1. лизал, а, о БзэгукIэ хэIагъ Мэбзаешъ пытым ит 2. ехьщ. косил, а, о Щэмэджыр кIэим щэбзае … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nгуигъэугъ — (гуегъэу) езгъ. 1. заставил, а, о обвалиться, обвалил, а, о Гуигъэзыгъ Нэпкъыр гуигъэугъ 2. взял, а, о часть ХэIагъ, хихыгъ Тхъум ызыныкъо гуигъэугъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nхэIэбагъ — (хэIабэ) лъым. сунул, а, о руку, взял, а , о IэкIэ хэIагъ Коцым хэIэбагъ ХэIаби бжыб из къыхихыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Инвестиционнэ проектышху | Адыгэ Макъ\nУрысыем икъыблэ хахьэхэрэ шъолъырхэм ащагъэцакIэхэрэ инвестиционнэ проект анахь инхэм ащыщ къэралыгъо корпорациеу «Росатомым» хэхьэрэ компаниеу «НоваВинд» зыфиIорэм жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт паркэу Адыгеим щигъэпсырэр.\nРеспубликэм имызакъоу, УрысыемкIи мыр проектышхоу щыт, шъолъырым иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм, ащ иэнергосистемэ зыпкъ итэу Iоф ышIэным фэIорышIэщт.\nПроектыр зыщагъэцакIэрэр Шэуджэн ыкIи Джэджэ районхэр арых. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, МВти 150-рэ кIуачIэ зиIэ жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт паркымрэ кВт 220-рэ кIуачIэ зиIэ подстанциемрэ ашIыщтых, непэрэ мафэм ехъулIэу мы лъэныкъомкIэ компанием зэшIуихыгъэр макIэп.\nПроектыр зыщагъэцэкIэрэ чIыпIэм жьыбгъэкIэ Iоф зышIэщт пкъыгъо 60 къиуцощт, ахэм ялъэгагъэ метрэ 75-м щегъэжьагъэу 135-м нэсыщт. Илъэсым къыкIоцI гурытымкIэ кВт миллион 354-рэ электроэнергие къатыщт.\nМы проектыр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэным Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат мэхьанэшхо реты. Ащ ишыхьатэу «зы шъхьангъупчъэкIэ» заджэхэрэ шIыкIэмкIэ ар лъагъэкIуатэ, инвесторым сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу фэхъух.


ЧIыопсыр къэухъумэгъэным фэIорышIэщт | Адыгэ Макъ\nЧIыопсыр къэухъумэгъэным фэIорышIэщт\nКоммунальнэ пыдзафэхэм зэрадэзекIохэрэм ылъэныкъокIэ чIыопсыр къызэраухъумэрэм епхыгъэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэрэр Мыекъопэ прокуратурэм ыуплъэкIугъ.\nЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, гъучIыжъыр зыштэрэ цIыфхэр зэIуагъэкIэгъэ пыдзафэхэм алъыплъагъэхэп, чIыопсыр зэраушIоирэм, иягъэ зэрэрагъэкIырэм пае атын фэе ахъщэр 2017-рэ илъэсым игъом атыгъэп.\nА организациехэм япащэхэм гъучI пыдзафэхэр агъэстыщтыгъэхэу, дагъэр чIыгум тыракIэщтыгъэу агъэунэфыгъ.\nIэнатIэ зыIыгъ нэбгыри 7-мэ къэлэ прокуратурэм пшъэдэкIыжь аригъэхьыгъ, уахътэу афагъэнэфагъэм тетэу яхэукъоныгъэхэр дагъэзыжьыгъэх. Административнэ тазырэу сомэ мин 53-рэ зэхэтэу арагъэпщыныгъ.


ЗэкъодзакIор агъэтIысыгъ | Адыгэ Макъ\nНы мылъкум игъэзекIонкIэ зэкъодзэгъэ Iоф 50 фэдиз зэрэзэрихьагъэм къыхэкIэу бзылъфыгъэр агъэмысэ.\n«2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-м нэс ны мылъкумкIэ псэупIэ ащэфы-\nным епхыгъэу гъэпцIэгъэ Iоф зыхэлъ зэзэгъыныгъэхэр бзэджашIэм цIыфхэм адишIыгъэх», — къеты АР-м и Прокуратурэ.\nНы мылъкум къыкIэкIорэ ахъщэр къызэратыгъэхэм ядокументхэм ягъусэу мыщ фэдэ зэзэгъыныгъэ нэпцIхэр ПенсиехэмкIэ фондым IэкIагъахьэщтыгъэ, нэужым предпринимателым ыкIи ащ иIахьылхэм ясчет ахъщэр ихьэщтыгъэ. Мы шIыкIэр къызфигъэфедэзэ, сомэ миллион 19-м ехъу гъэпцIакIом къызIэкIигъэхьагъ.\nАщ нэмыкIэу Мыекъуапэ щыпсэурэ нэбгыри 4-мэ зэкъодзэн бзэджэшIагъэхэр адызэрихьагъэу агъэунэфыгъ. ГъэпцIакIом ахъщэ чIыфэ къаIихи, аритыжьыгъэп.\n«ЫпшъэкIэ бзылъфыгъэм пшъэдэкIыжьэу тыралъхьагъэр зэримыпщыныгъэм къыхэкIэу, илъэси 10 хьапс хьыкумым тырилъхьагъ, ащ щыщэу илъэсрэ ныкъорэ зэрэчIэсыщтыр», — къеты АР-м и Прокуратурэ.


Къэлэ паркыр зэрэзэтырагъэпсыхьэрэр ыуплъэкIугъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nКъэлэ паркыр зэрэзэтырагъэпсыхьэрэр ыуплъэкIугъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъуапэ икъэлэ зыгъэпсэфыпIэ парк зэрэзэтырагъэпсыхьэрэм тыгъуасэ нэIуасэ зыфишIыгъ.\nАдыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэм къыдыхэлъытагъэу псыхъо нэпкъым игъэпытэнрэ, къэлэ паркым дэжь зыгъэпсэфыпIэ щыгъэпсыгъэнымрэ ателъытэгъэ проектыр агъэцакIэ. Адыгеим ия 100-рэ илъэс зыщыхагъэунэфыкIыщтым ехъулIэу IофшIэнхэр аухынэу рахъухьэ.\nЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу КIэрэщэ Анзаур, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, министрэм игуадзэхэу Лафышъэ Рэмэзанрэ Лев Каракянрэ, Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановыр, «Стройзаказчикым» ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Хьаджымэ Аслъан, ООО-у «Форвард» ипащэу ДзэлI Аскэр.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ проектым игъэцэкIэнкIэ тапэкIэ пшъэрылъ заулэ афишIыгъагъ. А пшъэрылъхэр зэрагъэцакIэхэрэр тыгъуасэ КъумпIыл Мурат ыуплъэкIугъ. ПредложениякIэу къахьыгъэхэр къыдалъытэзэ, проектым джыри Iоф дашIэжьыщт, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьащтых. ОстыгъакIэхэр агъэуцунхэу, аллеехэмрэ клумбэхэмрэ нахь зэтырагъэпсыхьанхэу рахъухьэ.\nАхэм анэмыкIэу кушъхьэфачъэкIэ къызыщачъыхьан алъэкIыщт чIыпIэхэр, скалодромыр паркым къыдэтэджэщтых, тетIысхьапIэхэр дагъэуцощтых. КIэлэцIыкIу джэгупIэм игъэпсынкIэ экологическэу къабзэу щыт псэолъапхъэхэр къызфагъэфедэщтых, зыгъэпскIыпIэ чIыпIэр зэрэщытэу агъэкIэжьыщт.\n«Стройзаказчикым» ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцакIэу Хьаджымэ Аслъан къызэриIуагъэмкIэ, графикым диштэу IофшIэнхэр агъэцакIэх. Километри 2,56-рэ къызэлъызыубытырэ нэпкъхэм ягъэпытэнкIэ Iофтхьабзэхэр зэрахьащтых. Бжыхьэм IофшIэнхэр аухыщтых. Псыхъоу Шъхьэгуащэ паекIэ ирычъапIэкIэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэр зэшIуахыгъахэх. Джабгъу нэпкъымкIэ бетон IофшIэнхэр аухыгъахэх, сэмэгу нэпкъми щаухых. Охътэ благъэм чъыг лъэпкъ зэфэшъхьафи 100-м ехъу: бзыфхэр, акациехэр, зэрджаехэр, магнолиехэр, ланчъэхэр ыкIи нэмыкIхэр паркым щагъэтIысхьанхэу рахъухьэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Мыекъуапэ имэрэу Геннадий Митрофановым пшъэрылъ фишIыгъ къэгъагъэхэмрэ куандэхэмрэ зэрагъэтIысхьэрэм ынаIэ тыригъэтынэу. ЛъэсрыкIо лъагъохэм язэтегъэпсыхьанкIэ, псыхъом исэмэгу нэпкъ игъэнэфынкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афашIыгъэх.\nПроектым сомэ миллион 405-рэ пэIухьанэу къырадзэ, а мылъкум ипроцент 50-р къызфагъэфедагъэх. Остыгъэхэм ягъэуцун, къэгъагъэхэмрэ куандэхэмрэ ягъэтIысхьан, щынэгъончъагъэ щыIэным апае къалэм джыри мылъку IэпыIэгъу къыфыхагъэкIыщт.\nПсыхъо нэпкъыр загъэпытэрэ, зыгъэпсэфыпIэ чIыпIакIэр загъэпсырэ нэуж паркым изэтегъэпсыхьанкIэ ятIонэрэ чэзыур зэрэрагъэжьэщтым зэIукIэгъум шъхьафэу щытегущыIагъэх. Бассейнэмрэ паркым игупчэ аллее къыщежьэу бассейнэм екIолIэщт дэкIояпIэмрэ язэтегъэпсыхьани ащ къыдыхэлъытагъэх. ЗипсауныгъэкIэ щыкIагъэ зиIэхэм апае лифт агъэуцунэу Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ.\nПаркым игъэкIэжьынкIэ тегъэпсыхьэгъэ IофшIэнхэр зэкIэ зэдиштэнхэ зэрэфаем республикэм ипащэ анаIэ тыраригъэдзагъ. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, ыкIэм нэсэу проектхэр зэкIэ агъэцэкIэнхэ фае.\n«Мыекъуапэ илъэгъупхъэ чIыпIэ шъхьаIэхэм къэлэ паркыр зэу ащыщ. Мыекъуапэ дэсхэми, республикэм къэкIорэ хьакIэхэми анахь якIэсэ зыгъэпсэфыпIэу ар хъун фае. Ащ изэтегъэпсыхьанкIэ лъэныкъо пстэури къыдалъытэн зэрэфаем нэмыкIэу, теплъэ дахи иIэн, щынэгъончъэу щытын фае. Илъэсыбэмэ ателъытагъэх тэ псэуалъэу дгъэпсыхэрэр. Джащ пае IофшIэнхэр дэгъоу зэхащэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ республикэм и лIышъхьэ Тыркуем щыщ Адыгэ лIыкIохэм аIукIагъ\nАдыгэ республикэм и лIышъхьэ Тыркуем щыщ Адыгэ лIыкIохэм аIукIагъ\nЧъэпыогъу и 8-м гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат КАФФЕД-м (Тыркуем икавказ ассоциациехэм я Федерацие) ипащэу Йылдыз Шекердж, КАФИАД-м (Тыркуем и Бизнес-ассоциацие) итхьаматэу Таймэз Юсыф, ДЕИК-м (Тыркуем IэкIыб къэрал экономикэ зэпхыныгъэхэмкIэ и Комитет) илIыкIоу Туран Акын зэIукIэгъу щадыриIагъ.\nМы зэIукIэгъум хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец, гуманитар ушэтынхэм апылъ Адыгэ республикэ институтым идиректорэу ЛIыIужъу Адам, республикэ министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ яIэшъхьэтетхэу экономикэм, зекIоным ыкIи цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм азыфагу илъ зэфыщытыкIэхэм афэгъэзагъэхэр.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, урысые-тыркуе зэдэлэжьэныгъэм тегъэпсыхьагъэу республикэр фэхьазыр Тыркуем щыпсэухэрэ адыгэхэм IофшIэным, культурэм, гъэсэныгъэм япхыгъэ гъусэныгъэ пытэ адыриIэным.\n«Адыгеим иофициальнэ лIыкIохэр сигъусэхэу Тыркуем тызэкIом экономикэмкIэ ыкIи продукциеу IэкIыбым рищын ылъэкIыщтымкIэ республикэм амалэу иIэхэм такъыщыуцугъ. ЗэдэлэжьэныгъэмкIэ гугъапIэхэр анахьэу зэпхыгъэхэр производствэр, къыдэгъэкIыжьыныр ыкIи мэкъумэщ продукциер: адыгэ къуаер, пынджыр, коцыр, чъыгхатэхэм къатхэрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, нэмыкIхэр Тыркуем IэкIэгъэхьэгъэнхэр. НепэкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр проектхэр щыIэныгъэм щыпхырытщынхэм пае тибизнес структурэхэр зэдэлэжьэнхэм иIоф зэшIохыгъэныр ары. Джащ фэдэу бгъуитIуми тифедэ хэлъ псэолъэшIынымкIэ, хьакIэщхэм ягъэпсынкIэ ыкIи зекIохэр нахьыбэу Адыгеим къихьанхэмкIэ тырку лъэныкъом ишIуагъэ къызэригъэкIон ылъэкIыщт амалхэм алъыхъугъэныр», — къыкIигъэтхъыгъ КъумпIыл Мурат.\nТыркуем иассоциациехэм япащэхэу мы Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм къызэраIуагъэмкIэ, Адыгеим илIыкIохэр Тыркуем зэрэщыIагъэхэм тилъэпкъэгъухэу ащ щыпсэухэрэмкIэ мэхьанэшхо иIагъ. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, пIэлъэ кIыхьэм тегъэпсыхьэгъэ, бгъуитIумкIи федэ къэзыхьыщтхэ зэфыщытыкIэхэр Урысыем дэшIыгъэнхэмкIэ Адыгеим дыряIэ зэпхыныгъэр джыри нахь гъэпытэгъэным мэхьэнэ гъэнэфагъэ зэриIэр Тыркуем иIэшъхьэтетхэм къагурыIуагъ. Тыгъосэрэ зэIукIэгъур шIуагъэ къэзытыщт зэдэлэжьэныгъэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ лъэбэкъушIу хъун ылъэкIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Тыркуем зэрэщыIагъэхэм икIэухэу къыдалъытэгъэ проектхэр пхырыщыгъэнхэмкIэ лъэныкъуитIуми Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр щыIэныгъэм щызэдагъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо иIэу щыт. Отраслэ зэфэшъхьафхэмкIэ Iофыгъохэу зэшIохыгъэнхэ фаехэр зэIукIэгъум хэлажьэхэрэм къагъэнэфагъэх. Ахэм зыкIэ ащыщых инвесторхэм алъэныкъокIэ зэрар мыхъущт хэбзэIахь политикэр тэрэзэу гъэфедэгъэныр, зекIоным, хьакIэщхэм яшIын, индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр, пхъэм хэшIыкIыгъэхэр, мэкъумэщ продукциер къызIэкIэгъэхьэгъэнхэр, джащ фэдэу гъэсэныгъэмрэ культурэмрэ япхыгъэ Iофыгъохэу къэуцухэрэр зэдызэшIуахынхэр.\nМы зэIукIэгъум илъэхъан Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ и Министерствэ ипащэ Адыгеим инвестициехэм алъэныкъокIэ игъоу ылъэгъухэрэм ащигъэгъозагъэх. Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ афишIыгъ тырку лъэныкъом бизнесымкIэ джыри нахь зэдэлэжьэныгъэ-гъусэныгъэ дыряIэным пае екIолIэкIэ гъэнэфагъэхэр къыхахынхэу.\nАдыгабзэр къэухъумэгъэнымкIэ ыкIи зэгъэшIэгъэнымкIэ Iофыгъохэу къэуцухэрэм хэушъхьафыкIыгъэу атегущыIагъэх. ЗэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, Проект офисэу непэкIэ щыIэм мультфильмэхэм язэдзэкIын, адыгэ пшысэхэр тетхэгъэнхэм, бзэмкIэ курсхэр зэхэщэгъэнхэм, кIэлэцIыкIухэм апае бзэм фэлэжьэщт лагерым пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэшIуихынхэм Iоф адешIэ. Илъэсэу къихьащтым бзэмкIэ проектхэм ахагъэлэжьэщтых Тыркуемрэ Иорданиемрэ къарыкIыщтхэ кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ. Джащ фэдэу адыгабзэмкIэ езыгъаджэхэрэм апае консультациехэр зэхащэщтых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мы Iофыгъохэм адэлэжьэщт лъэныкъуитIу куп гъэнэфагъэ зэхэщэгъэн фае. Зэдэлэжьэныгъэм илъэныкъо пэпчъкIэ предложение гъэнэфагъэхэр ащ зэхигъэуцонхэр ыкIи къахилъхьанхэр ипшъэрылъыщт. Ащ дакIоу хагъэунэфыкIыгъ пIэлъэ кIыхьэм тегъэпсыхьагъэхэ гухэлъхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае бгъуитIуми язэдэлэжьэныгъэ джыри нахь зырагъэушъомбгъун зэрэфаер.


ЗэгурыIоныгъэр еджапIэм игъогогъу — Адыгэ макъ\nЗэгурыIоныгъэр еджапIэм игъогогъу\nРедактор 10.07.2020 10.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nНыбжьыкIэхэм къулаир, кIуачIэр спортым щапсыхьэхэзэ, япсауныгъэ агъэпытэ, щыIэныгъэм зыфагъэхьазыры.\nКъокIыпIэм къыщежьэгъэ спорт лъэпкъхэр кIалэхэм, пшъашъэхэм ашIогъэшIэгъоных. Адыгэ Республикэм испорт еджапIэу N 2-м кумитем зыщыфагъасэ. Хэгъэгу, дунэе зэнэкъокъухэм ахэлажьэхэрэм медальхэр къыдахых.\nСпорт еджэпIэ-зыгъэсапIэм зэпахырэ узым къыхэкIэу Iофыгъохэр щызэпагъэугъагъэх. Амалэу яIэр агъэфедэзэ, спортсменхэм Iоф зыдашIэжьыгъ, яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъонымкIэ шIыкIэхэр къагъотыгъэх.\n— БэнакIохэр яунэхэм арысхэу тренерхэм яунашъохэр агъэцэкIагъэх. ЗэлъыIэ-сыкIэ амалхэр щыIэныгъэм щыпхыращыгъэх, — къытиIуагъ республикэ спорт еджапIэу N 2-м ипащэу, Урысыем изаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс.\nУрысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Хьаткъо Инал дунаим кумитемкIэ изэнэкъокъу хэлэжьагъ, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Александр Рудь Европэм изэIукIэгъухэм апэрэ чIыпIэр къащыдихыгъ.\nАдыгэ Республикэм кумитемкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ Урысыем изэнэкъокъу зыхэлажьэм, дышъэр къыфагъэшъошагъ. Республикэм ибатырхэу Уджыхъу Эльдар, Хьаткъо Инал, Александр Рудь, Хьабэхъу Щамилэ Адыгеим ищытхъу спортышхом лъагэу щаIэтыгъ.\nХьабэхъу Щамилэ илъэс 21-м нэс зыныбжьхэм язэнэкъокъу тыжьыныр къыщыдихыгъ. Хэгъэгум хъулъфыгъэхэм язэнэкъокъоу щыкIуагъэм Щ. Хьабэхъур зыхэлажьэм, иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщыгъ, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nРеспубликэ спорт еджапIэм ибэнакIохэу медальхэр къыдэзыхыгъэхэм щытхъуцIэхэр къафаусыгъэх. Александр Рудь ыкIи Хьаткъо Инал спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастер хъугъэх. Хьабэхъу Щамилэрэ Уджыхъу Эльдаррэ «Урысыем спортымкIэ имастер» зыфиIорэ щытхъуцIэр къафаусыгъ.\nРеспубликэм щапIугъэхэ кIалэхэм къафагъэшъошэгъэ щытхъуцIэхэм тагъэгушхо. Тиспортсменхэр Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэхэм арагъэблагъэх, хэгъэгум ыцIэкIэ дунэе зэIукIэгъухэм ахэлажьэх. Хьаткъо Инал Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу дунэе зэнэкъокъум дышъэр къызыщыдехым, иныбджэгъухэр, кIэлэегъаджэхэр, тренерхэр къызэрэфэгушIогъагъэхэр егъашIи щымыгъупшэщтэу къытиIуагъ.\nХьаткъо Инал футбол дэгъоу ешIэ, къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дедзэ, арэу щытми, бэнэпIэ алырэгъум зыщигъэсэныр, зэIукIэгъухэм иIэпэIэсэныгъэ къащигъэлъэгъоныр нахь шIогъэшIэгъон.\nАлександр Рудь Европэм кумитемкIэ и Кубок къыдихыгъ. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу Европэм, дунаим язэнэкъокъухэм дышъэр къащихьыгъ. Спорт еджапIэу N 2-м итренерэу Iоф ышIэу ригъэжьагъ.\nА. Рудь ныбджэгъушIухэр иIэх. Адыгэ кIалэхэм ягъусэу лъэпкъ пчыхьэзэхахьэхэм ахэлажьэ, адыгэ къашъохэр лъэшэу ыгу рехьых.\nКIэлэеджакIохэр нахьыжъхэм акIырэплъых. Щысэ атырахызэ, ежьхэри хэгъэгум шIукIэ щашIэнхэм пылъых. Лиана Штаховар илъэс 14 — 15 зыныбжьхэм язэнэкъокъу зыхэлажьэм, джэрзыр Урысыем къыщыдихыгъ. Къуй Амирэ хэгъэгум изэнэкъокъу иухьазырыныгъэ щиуплъэкIугъ. Илъэс 15 — 17 зыныбжьхэм якуп джэрзыр къыщихьыгъ.\nЛиана Штаховамрэ Къуй Амиррэ Урысыем ихэшыпыкIыгъэ ныбжьыкIэ командэ аштагъэх, IэкIыб къэралхэм ябэнакIохэм аIукIэнхэу загъэхьазыры.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Хьаткъо Ахьмэд ныбжьыкIэхэр кумитем фегъасэх. Республикэм итренер анахь дэгъухэу 2019-рэ илъэсым къыхахыгъэхэм\nА. Хьаткъор ащыщ. Александр Рудь спортсмен анахь дэгъухэм ахалъытагъ.\n— Кумитер спорт лъэпкъ къызэрыкIоп, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Хьаткъо Ахьмэд. — КIуачIэр, къулаир бгъэфедэнхэ фае. Алырэгъум узытехьэкIэ, псынкIэу хъурэ-шIэрэм уасэ афэпшIын, хэкIыпIэ къэбгъотын зэрэфаери шъэфэп. Iэпкъ-лъэпкъхэр зэрэбгъэпытэхэрэм дакIоу, угукIи упытэныр зэнэкъокъум ищыкIагъ. ЕджапIэм ипащэу Хъот Юныс зэхэщэн Iофхэр дэгъоу егъэцакIэх, къиныгъохэр къызэтынэкIынхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъу. ЗэгурыIоныгъэу тхэлъым ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэр спортым, шэн-хабзэхэм афэтэгъасэх.\n— Адыгэ Республикэм имэфэкI мафэхэм тиспортсменхэр чанэу ахэлажьэх. Хэгъэгу, дунэе зэIукIэгъухэм яIэпэIэсэныгъэ къащагъэлъэгъонэу гъогу зытехьэхэкIэ, Урысыемрэ Адыгеимрэ ябыракъхэр зыдаштэх, — республикэ спорт еджапIэу N 2-м ипащэу Хъот Юныс зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ. — ШIэжь яIэу, республикэм, хэгъэгум арыгушхохэу псэунхэм ныбжьыкIэхэр афэтэгъасэх.\nУрысые Федерацием изэнэкъокъу Адыгеим щыщ кIалэхэм якомандэ дышъэр къыщихьыгъэу республикэм ибыракъэу жъогъо 12-р къызыхэлыдыкIырэр агъэбыбатэу зыплъэгъукIэ, гушIогъо къодыеп, огушхо. Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ зэрэпытагъэм, лъэпкъхэр зэгурыIохэу зэрэщыпсэухэрэм кIуачIэ къыпхалъхьэ, гур Iэты-\nгъэу уапэкIэ уагъаплъэ. Шъопсэу, тибатырхэр! Шъо шъуигъэхъагъэхэр Адыгэ Республикэм ынапэх.\nПредыдущая ИIэнатIэ IукIыжьыгъ\nСледущая МашIом нэбгыри 4 къыхахыжьыгъ\nAdıgey’de yaşlıların gönüllü tecrit rejimi 7 Şubat tarihine kadar uzatıldı\nВ Адыгее режим самоизоляции пожилых людей продлен до 7 февраля\nВ Адыгее открылась художественная выставка «Зимние мотивы»\nВ Адыгее увеличилось число приемных семей для пожилых людей


Хэлэжьагъэхэм ашIогъэшIэгъон — Адыгэ макъ\nРедактор 22.03.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nКъыблэм теннис цIыкIумкIэ изэнэкъокъу Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.\nСпорт Унэшхоу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм Къыблэм ишъолъыри 5-мэ яхэшыпыкIыгъэ командэхэр щызэIукIагъэх. Нэбгыри 100-м нахьыбэ теннис зэдешIагъ. Бзылъфыгъэ 38-рэ, хъулъфыгъэ 67-рэ медальхэм афэбэнагъ.\nВолгоград, Ростов хэкухэм, Къырым, Краснодар краим, Адыгэ Республикэм яхэшыпыкIыгъэ командэхэр мэзаем и 12 – 14-м зэдешIагъэх.\nАдыгэ Республикэм ихъулъфыгъэ командэ ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иешIакIохэм апэрэ чIыпIэр ахьыгъ. Республикэм ихэшыпыкIыгъэ бзылъфыгъэ командэ джэрзыр къыфагъэшъошагъ.\nНэбгырэ тIурытIу хъухэу зызэдешIэхэм, Адыгеим щыщхэу Павел Ковенкэмрэ Виталий Шумаковымрэ ящэнэрэ чIыпIэр къахьыгъ.\nЗэхэпхъагъэхэу нэбгырэ тIурытIу хъухэу зызэнэкъокъухэм, Адыгеим испортсменкэу Виктория Клименкэмрэ Краснодар краим къикIыгъэ Арсений Гусевымрэ апэрэ чIыпIэр къыдахи, дышъэр къафагъэшъошагъ.\nЗэнэкъокъум апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэхэр Урысыем икIэух зэIукIэгъухэу 2021-рэ илъэсым щыIэщтхэм ахэлэжьэщтых.\nАдыгэ Республикэм, Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ якомитетхэм, Адыгэ къэралыгъо университетым, АР-м теннис цIыкIумкIэ и Федерацие зэхащэгъэ зэнэкъокъур дэгъоу кIуагъэ. Зэнэкъокъум фэгъэхьыгъэ IэпыIэгъухэр урысыбзэкIи, адыгабзэкIи зэхэщакIохэм атхыгъагъэх, сурэт гъэшIэгъонхэри ашIыгъагъэх.\n— Ростов-на-Дону» тыкъикIыгъ, тигуапэу зэнэкъокъум тыхэлэжьагъ. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэтымыхыгъэх нахь мышIэми, тыгукIэ тырэхьат. ЗэIукIэгъухэр дэгъоу зэхащагъэх, Мыекъуапэ тшIогъэшIэгъонэу щытлъэгъугъэр бэ, — къытаIуагъ Светлана Чернуха ыкIи Виктория Бредихинам. — Адыгеим джыри тыкъакIо тшIоигъу, нэпэеплъ сурэтхэр Ростов-на-Дону щядгъэлъэгъущтых.\nКраснодар краим, Къырым яспортсменхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм зэнэкъокъур агу рихьыгъ.\nПредыдущая В Адыгее перед судом предстанет бывший первый заместитель главы администрации г. Майкопа, обвиняемый в незаконном участии в предпринимательской деятельности и превышении должностных полномочий


Адыгэ Хэку Таймс: Урысыем цIыфхэм яфитныгъэхэр зэраукъохэм хэхъо\nУрысыем цIыфхэм яфитныгъэхэр зэраукъохэм хэхъо\nАмнести интернешенел купым къызэригъэунэфыгъэмкIэ Урысыем цIыфхэм яфитныгъэхэр зэраукъохэм хэхъо, ащ фэдэуи Советскэ къэралъом хэтэу щытыгъэхэми.\nЛъэпкъыбэ цIыф фитыныгъэ ухъумакIо купым ыгъэхьазырыгъэ тхылъым къыщеIо, урысые унэшъошIхэм 20I4-рэ илъэсым агъэлъэшыгъ цIыфхэр зэракъузыщтхэр.\nМырэзэныгъэ зэрашIхэрэр къаIонхэмкIэ хэпшIыкIэу агъэкIэкIыгъ, къэбар гъэIухэр зэрзэфашIрэми хэхъо, «IэкIыб агент» цIэр зэрахьэнымкIэ теIункIэныгъэхэми ахэхъо ыкIи чIаныгъэ зышIхэр хьапсэ ашIых. Темыр Кавказым зыпкъ итыныгъэ щыIэп ,цIыфхэм яфитныгъэхэр аукъох, шIуагъэ зиIэ мэхькэмэ зэхэкIыныгъэхэр зэрамышIхэрэмкIэ.\nУрысые экономикэ къиныгъохэр ыкIи Украинэ гумэкIыгъом епхыгъэу КъохьапIэмкIэ гъэпсыгъэу хъугъэ зэфыщытыкIэ мыдэгъуми хэхъощт. Советскэ къэралъом хэтыгъэ къэралыгъохэми я къузыныгъэхэми ахэхъонэу алъытэ цIыф фитыныгъэ ухъумакIохэм. Къэралыгъо I60—м цIыф фитыныгъэхэм яIоф зыфэдэмкIэ Амнести интернешенел купым къытхыхьагъ ыкIи ащ къызэриIуагъэмкIэ хьыкумэтхэм щагъэтын фае цIыфхэм яфитныгъэхэр аухъумэр ахэм я амымалэу теплъэ зэрашIрэр.


Республика Адыгея - ЯIо зэхэлъэу Iоф зэдашIэ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ депутатхэм Iофэу ашIэрэм осэшIу фишIыгъ ыкIи шъолъырым игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм зэгурыIоныгъэ адыряIэу зэрадэлажьэхэрэм фэшI зэрафэразэр ариIуагъ. Пандемием илъэхъан сымаджэхэм япчъагъэ республикэм лъэшэу зыкъыщимыIэтыным, зэпахырэ узым пэшIуекIогъэным фэшI ящыкIэгъэ амал пстэури зэрагъэгъотын зэралъэкIыгъэм мэхьанэшхо иIагъэу ылъытагъ. Шъолъырым ихэбзэ къулыкъухэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIагъэм ишIуагъэ- кIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ хъугъэ.\n– Непэ Iофхэм язытет къызэригъэлъагъорэмкIэ, пандемием емылъытыгъэу, лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн Адыгеим щылъытэгъэкIуатэ. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэфэхьысыжь дэгъухэр тиIэх. Анахьэу зигугъу къэпшIын плъэкIыщтхэр гъогухэм ыкIи социальнэ псэуалъэхэм яшIын, мэхьанэшхо зиIэ объектхэм ягъэцэкIэжьын ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэныр ары, – къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n– Парламентскэ каникулхэр къызщысыгъэ уахътэм ехъулIэу шIуагъэ къытэу гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм Iоф зэрадашIагъэмкIэ депутатхэм сызэрафэразэр ясIомэ сшIоигъу. Лъэпкъ проектхэм ямызакъоу, шъолъырым социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ унэе программэм игъэцэкIэни мы илъэсым тыфежьагъ. Мы Iофтхьабзэхэм Адыгеим амалэу IэкIэлъхэм зэрэхагъэхъощтым, шIуагъэ къызэрахьыщтым сицыхьэ телъ, – къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ\nАдыгеим ит фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьын ыкIи жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын зыщытегущыIэгъэхэ зэхэсыгъо тыгъуасэ зэхащагъ. Iофтхьабзэр зэращагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ къэралыгъо корпорациеу, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондым ипащэу Константин Цицинымрэ.\nДжащ фэдэу зэхэсыгъом хэлэжьагъэх республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр, Фондым илIыкIохэр, нэмыкIхэри.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Iофтхьабзэр къызэIуихызэ, Константин Цициныр шъолъырым IэпыIэгъу къызэрэфэхъурэм фэшI зэрэфэразэр риIуагъ, тапэкIи республикэмрэ Фондым-\nрэ шIуагъэ къытэу зэрэзэдэлэжьэщтхэм ицыхьэ зэрэтелъыр хигъэунэфыкIыгъ.\n«Илъэс пчъагъэ хъугъэу республикэм щыпсэухэрэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ Фондым Iоф дэтэшIэ. Мыщ дэжьым нахь шъхьаIэр жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын ары. Мы мэхьанэшхо зиIэ IофыгъомкIэ къэралыгъо корпорацием ипащэхэр сыдигъуи къыдготых, IэпыIэгъу къытфэхъух», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nФондым игенеральнэ директор къызэриIуагъэмкIэ, программэм республикэм Iоф зыщишIэрэм щегъэжьагъэу нэбгырэ мин 1,5-рэ зыщыпсэурэ жъы хъугъэ псэупIэ квадратнэ метрэ мин 22-м ехъу агъэкощыгъэх.\n«Мыр къэгъэлъэгъон дэгъу, тапэкIи джыри зэфэхьысыжь дэгъухэр щыIэнхэм тыщэгугъы. Непэрэ мафэм ехъулIэу къызэхэоным ищынагъо зышъхьарыт унэхэр (квадратнэ метрэ мини 4,5-рэ арылъ) Адыгеим итых. 2022 — 2024-рэ илъэсхэм ателъытэгъэ заявкэ шъолъырым къытынэу тежэ. Фондым ылъэныкъокIэ финанс пшъэрылъхэр зэкIэ гъэцэкIагъэхэ хъущт», — къыIуагъ Константин Цициным.\nФондым ипащэ къыхигъэщыгъ жъы хъугъэ унэхэм арысхэр зыдагъэкощынхэ фэе псэупIэхэр ашIыхэ зыхъукIэ непэрэ шапхъэхэр, шIыкIакIэхэр къыдалъытэнхэу.\nДжащ фэдэу псэупIэхэм яшIын фытегъэпсыхьэгъэ къэралыгъо программэхэм амалэу къатыхэрэм Константин Цициным ягугъу къышIыгъ. Ащ яшIуагъэкIэ коммунальнэ инфраструктурэр агъэкIэжьын, лифт оборудованиер зэблахъун, нэмыкI пшъэрылъхэр зэшIуахынхэ алъэкIы. Мылъкур федеральнэ гупчэм къетIупщы.\nКъумпIыл Мурат профильнэ ведомствэм пшъэрылъ фишIыгъ мы программэхэм республикэр зэрахэлажьэрэр нахь агъэлъэшынэу.\nФондым ипащэ лъэныкъо шъхьаIэу къыгъэнэфагъэхэм ащыщ энергиер кIэзыугъоерэ программэхэм зэрахэлажьэхэрэр.\nРеспубликэм ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм мыщ фэдэ шIыкIэр загъэфедэкIэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апэIуагъэхьэрэ ахъщэр процент 20 — 30-кIэ нахь макIэ хъущт. Муниципалитетхэм япащэхэм пшъэрылъ афишIыгъ мы лъэныкъомкIэ цIыфхэм зэдэгущыIэгъухэр адашIынхэу.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьын ыкIи жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын епхыгъэ программэхэр шъолъырым щыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ профильнэ министерствэм псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Ныбэ Руслъан.\nАщ къызэриIуагъэмкIэ, джырэ уахътэм ехъулIэу квадратнэ метрэ мини 7,9-рэ зэрылъ аварийнэ псэупIэхэр республикэм итых. Ахэм нэбгырэ 425-рэ ащэпсэу. Фондым имылъку зыхэлъ программнэ Iофтхьабзэхэм сомэ миллион 313-м ехъу атефэ. 2019 — 2020-рэ илъэсхэм агъэкощынэу щытыгъэ квадратнэ метрэ 564-м щыщэу нэбгырэ 40 зыщыпсэурэ квадратнэ метрэ 512-р агъэкощыгъ. ШышъхьэIум ехъулIэу илъэс планыр гъэцэкIагъэ хъущт.\n2008-рэ илъэсым щегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс Фондым иIэпыIэгъукIэ Адыгеим ит фэтэрыбэу зэхэт унэ 737-мэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, ащ квадратнэ метрэ миллион 1,5-м ехъу арылъ, нэбгырэ 61830-мэ япсэукIэ амалхэр нахьышIу ашIыгъэх. Мыщ зэкIэмкIи сомэ миллиардрэ миллион 329-рэ пэIуагъэхьагъ, ащ щыщэу сомэ миллиард 1,06-р Фондым имылъку.\n2013-рэ илъэсым гъэцэкIэжьынхэм афэгъэзэгъэщт шъолъыр операторыр Адыгеим щызэхащагъ, ащ фытегъэпсыхьэгъэ республикэ программи аштагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 430-рэ агъэцэкIэжьыгъ, ащ сомэ миллион 607,7-рэ пэIуагъэхьагъ. Нэбгырэ мин 44-м ехъумэ псэукIэ амалэу яIэхэр нахьышIу ашIыгъэх. 2020-рэ илъэсым гухэлъэу щыIэмкIэ уни 119-рэ агъэцэкIэжьыщт.\nЗэхэсыгъом ыуж КъумпIыл Муратрэ Константин Цицинымрэ журналистхэм къякIолIагъэх, ахэм упчIэу къатыгъэхэм джэуапхэр къаратыжьыгъэх.