Тыгъэр ичIыпIэ еуцожьы | Адыгэ Макъ\nТыгъэр ичIыпIэ еуцожьы\nЗэрэхабзэу, сыд фэдэ литературэ шъыпкъи хъугъэ-шIагъэр сыдми сурэт шIыгъэу къыгъэлъэгъо закъоу щытэп. Ащ хэт лIыхъужъхэм язэфыщытыкIэ цIыфыгумрэ цIыф акъылымрэ къапкъырыкIызэ къегъэлъагъо, ащ нэмыкIэу тхыгъэм еджэрэми гупшысэу ышIыщтыр къыделъытэ.\nДжащ фэдэ шIыкIэ-гъэпсыкIэр ары купкIэу иIэр лIэшIэгъукIэм зыщызыушъомбгъурэ литературэм. АдыгабзэкIэ тхыгъэхэм ахэпхъагъэу ахэлъых хъишъэмрэ поэзиемрэ.\nЛъэпкъ тхакIоу ГутIэ Саныет, идеологием илъэныкъохэм зэхъокIыныгъэхэр защыфэхъурэ лъэхъаным тхэныр езыгъэжьагъэм, ащ фэдэ шIыкIэр ары ыгъэфедэрэр. Хъишъэхэм ахэлъ къэIуакIэр ащ итворчествэ щыпхырыщыгъ, ары пакIошъ, анахьыбэу узыщеуалIэхэрэм ар ащыщ. Арэу щыт нахь мышIэми, авторым къытфиIотэрэ хъишъэр къызщыхъугъэ совет лъэхъаным изытетыгъэ пэчыжь. Ащ итхыгъэхэм лIыхъужъ шъхьаIэу ахэтхэм ащыщых ШIункIыр, Тыгъэр, Къушъхьэр, Чъыгыр, ЧIыгур ыкIи нэмыкIхэри.\nТхакIом игупшысэхэр къыриIотыкIыхэ, ыгу щышIэрэр къыгъэлъагъо зыхъукIэ, совет хабзэм щыпсэугъэ цIыфым гупшысакIэу иIагъэм текIы. Мыщ дэжьым ежь тхакIор арыми, къыгъэлъэгъорэ лIыхъужъыр арыми уцыжъ зэхэкIыхьагъэхэм апхырыкIызэ ошъогум зыфещэи, чIыопсэу зыхэтым гущыIэгъу фэхъу шIоигъоу, ащ кIэхъопсы. Къушъхьэтхыр къыхехы, хъугъэ-шIагъэмэ апчэгу ешIы, игупшысэ илъэсипшI пчъагъэхэм чъыгэу зызыIэти къутэмэ жъугъэу зызыушъомбгъугъэм фэд. Джары ащ фэдэ лIыхъужъыр совет хабзэм илъэхъан тызэсагъэм зыкIытекIырэр, ащ иIофшIэгъу мафэ е хъызмэтшIапIэм гъэхъагъэу ышIыгъэхэр къызэфихьысыжьхэрэп. Ащ фэдэу чIыопсымрэ цIыфыгумрэ язэфыщытыкIэ къэгъэлъэгъогъэныр лъэныкъорыгъазэу мэхъу, сыда зыпIокIэ, еджэрэм къызэрэгурыIорэр нафэп. Тхылъеджэм, нахьыбэрэмкIэ, лIыхъужъхэм язекIуакIэ, хъугъэ-шIагъэу къыгъэлъагъорэр авторым зэригъэпсырэм защигъэгъозэн закъор ары къыфэнэжьырэр.\nНалщык щыпсэурэ шIэныгъэлэжьхэу Абэзэ Албэчрэ Ахъмэт Джульетэрэ 2015-рэ илъэсым «Адыгэ бзылъфыгъэ тхакIохэр» зыфиIорэ тхылъыр къыдагъэкIыгъ. Ахэм къызэратхырэмкIэ, ГутIэ Саныет лирикэр зыхэлъ итхыгъэхэр апэу гъэзетэу «Адыгэ макъэм» ыкIи журналэу «Зэкъошныгъэм» къащыхиутыгъэх. БлэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 80-рэ илъэсхэм къащегъэжьагъэу ащ игущыIэ хахъо фэхъугъ, ыужым ар нафэ къашIыгъ къыдигъэкIыгъэ тхылъхэм: «Къеблагъ» (Мыекъуапэ, 1992), «Уаипчъ» (Мыекъуапэ, 1997), «ШIэныгъэ шъэф» (Мыекъуапэ, 2004), «Тхыпхъэ» (2008). Арэу щыт нахь мышIэми, тхакIом ихудожественнэ творчествэ чъэкъуагъэп. Непи ащ хахъо ешIы.\nАвторым прозэм зызэрэфищэирэр къыушыхьатыгъ «ОшъогуитIум азыфагу» зыфиIорэ тхылъэу 2012-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэмкIэ. Мы тхылъым ылъапсэр прозэм ижанрэ цIыкIу, «новелла» е «миниатюра» зыфаIорэр ары. Ау ежь тхакIор ащ эссе-романкIэ еджагъ. Тхыгъэм лIыхъужъэу хэтхэр, хъугъэ-шIагъэу къыгъэлъэгъуагъэхэр, ахэр къызэрэIотэгъэ жабзэр зэкIэ новеллэхэм ащызэфэд. Ахэм пытэу прозэкIэ тхыгъэр зэрапхы. Шъыпкъэ, авторым итхыгъэу «роман» зыфиIуагъэр тэ тызэсагъэм фэдэп, ащ ижанрэ нафэу нэм къыкIидзэрэп. Ау зэкIэлъыкIоу къэIотагъэм художественнэ шъыпкъагъи хэлъ, зэкIэлъыкIуакIэу иIэми дегъэштэгъошIу.\nГутIэ Саныет инэплъэгъу ошъогуитIум азыфагу зыщызыушъомбгъугъэ пстэуми атет: чIыопсым ихьэгъо-шIагъохэр, чIыгур, ошъогоу ащ ышъхьагъыр. Ащ IэпэIэсэныгъэ ин хэлъэу ахэр къегъэлъагъох псэ апытэу, гупшысэхэу ыкIи къэгущыIэхэу, апэблагъэ хъурэм хэтми ыгурэ ыпсэрэ адэлажьэх, цIыф акъылым IэпыIэгъу фэхъух. ГущыIэм пае, чIыгур ным репхы, ащ фегъадэ, изекIуакIи хелъагъо. ЧIыгур — ны, ар ащ щыпсэухэрэм афэхый, ищыкIагъэ хъуми зэблэжьырэп, ay ежьыри джащ фэдэу цIыфхэр фыщытынхэм кIэдэу. Тхыгъэм игупчэ итхэм ащыщ къушъхьэу Кай-Каус. ГутIэ Саныет къызэритхырэмкIэ, ащ акъыл иI, иакъыли егъэIорышIэ. Ар цIыфым деIэ, аужыпкъэм пэуцоуи, пэрыохъу фэхъоуи къыхэкIы. Ренэу цIыф нэплъэгъум итэу, хъугъэ-шIагъэу ар зыхафэхэрэм ащыдеIэ, ежьыри ахэлажьэ. ЦIыфым изекIуакIэ ехьыщыр зекIуакIэхэр къахэщы къэкIырэ пстэуми (чъыгхэм, тхьапэхэм), джащ фэдэх ахэм мамырэу ахэт унэгъо псэушъхьэхэри. Ащ фэдэу цIыфым игупшысэрэ ар зыкIэхъопсырэмрэ ГутIэ Саныет къыщигъэлъэгъуагъ «Пэублэ гупшыс» зыфиIорэ ублапIэу ытхыгъэм (н. 5 — 10). Ошъогури цIыфым фэгумэкIы. Ащ къикIырэ пстэури (ошъури, пчыкIэри, ощхыри, осыри), зэкIэри цIыфыр зыщыпсэурэм нэсых. Ахэм яягъэ цIыфым екIырэп, ар щыIэным ыкIи псэуным ылъэныкъокIэ ишIуагъэ къагъакIо.\nЛIыхъужъыр къушъхьэ шыгум еплъызэ, ищыIэныгъэ зэрэщытын фаер зэрегъафэ. Ау игупшысэ, мары ыIоу, гъэнэфагъэп, лъэныкъо пчъагъэу гощыгъэ нахь. Загъорэ къушъхьэ шыгум илъ ос фыжьыбзэм еплъызэ, ащ егъэгушхо. Загъорэ ыгу мэкIоды, чыжьэу щыIэ мэшIуашъхьэр зэрэкIуасэрэр ылъэгъузэ. Загъорэ мэгумэкIы, къушъхьэ шыгум инэплъэгъу тефэнэу фэмыеу. Ау ымышIахэу осэпсыр зыщыжъыурэ уц тхьапэм инэплъэгъу зытефэкIэ, щыIэныгъэм къыфэущыжьы, ежь епэсыгъэ гъогу-лъагъо хихыным кIэхъопсэу регъажьэ.\nОшъогури чIыгури зэрэзэфэмыдэхэр, дэхагъэу ахэлъыр авторым игупшысэхэм къащыреIотыкIых. Сыд фэдэ зекIуакIи инэплъэгъу римыгъэкIэу ГутIэ Саныет игупшысэхэр итхылъ еджэрэм зэрэгурыIонхэу къызытегущыIэрэ лIыхъужъхэм къарегъаIох. ЦIыфым ыныбжьырэ ащ иакъылрэ зэбгъэпшэнхэу зэрэщымытыр къарегъэIуатэ. Итхыгъэхэм мылыри ахэт, цIыфым ищыIэныгъэ ари зыгорэущтэу тхакIом репхы.\nЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэм дэгъоу къагъэлъагъо мафэ къэс цIыфыр зылъыхъурэ гушъхьэбаиныгъэр зыфэдэр, ар кIэуугъоеным, хэбгъэхъоным ыкIи бгъэпытэным непэрэ мафэм мэхьанэшхо зэриIэр. Ары къызхэкIырэр авторым пэублэ гупшысэу ышIыгъэр кIэухынчъэу къэнэныр. Арэу щыт нахь мышIэми, упчIэу къытырэр гурыIогъошIу: «КъэкIуагъэм гъогууанэу къыкIугъэм ихьатыркIэ — зы илъэса, тIуа, лIэшIэгъуа, хьаумэ илъэс мина?» (н. 10). Ащ фэдэу упчIэр къыгъэуцузэ, авторым къегъэунэфы эссе тхыгъэм гупшысэмкIэ зылъыIэсыщтым икууагъэ. Ары къызхэкIырэр, етIанэ тхылъеджэр ащ фэдэ гупшысэ цыпэ горэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим илъэныкъохэм, лIыхъужъэу тхыгъэм хэтхэм заIукIэкIэ ымыгъэшIэгъоныр. Ар ежэ арэущтэу егъэжьагъэу хъугъэ гупшысэм ащ фэдэ горэхэр къыхэхьанхэм.\nДжа шIыкIэм тетэу къэIотэныр рекIокIы. Тхылъым дэт къыкIэлъыкIорэ новеллэхэм («ТIумыр», «Усар», «Къэншъау», «Дамый», «Дамыйрэ Усарэрэ») ГутIэ Саныет бэрэ къащегъэлъагъо щыIэныгъэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ гупшысэхэр, загъори лIыхъужъыр ахэмкIэ укIыпIэм, кIодыпIэм рещалIэ. Ащ фэдэ гупшысэ куу зыхэлъ хъугъэ-шIагъэхэм, гушъхьэлэжьыгъэм ылъапсэхэм авторым игупшысэ афэгъэзагъ. Aщ къыхэкIэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ къэIотакIэр къегъэжьапIэ фэдэу мэхъу. Авторым апэрэ тхьапищым къащитырэ гупшысэм лIэныгъэм фэгъэхьыгъэ гущыIэ лъэшхэр хэтэлъагъох: «Джаущтэу лIэныгъэр къежьэ» — ошIэ-дэмышIэу ыгу къихьагъэм хъулъфыгъэр къыкIигъэщтэжьыгъ. ЛIэныгъэм ащ нахьрэ псэ имыIэнэуи?! Арэу кIочIаджэмэ сыда зэкIэми зыкIафырикъурэр, зы нэбгырэ нэмыIэми къызкIыIэкIэмыкIыжьырэр? Хьауми шъабэу кIуашъэзэ къытэкIуа? Гупшысэм зыригъэушъомбгъугъ. Дунаими щыIэныгъэми хэт язэщыгъ? ЗэрэхъурэмкIэ, ежь-ежьырэу зегъэпцIэжьы. ЛIэныгъэм фэхьазырэу ышIошъ егъэхъужьы. ЗимыгъэпцIэжьымэ?!» (Н.7).\nСыдэу щытми, мы упчIэхэм къахэкIэу тхылъеджэр щыIэныгъэм егупшысэ. Тхылъыр зэриухырэ «КIэух гупшысэми» ары зэрэщыхъурэр. Джа гущыIэ дэдэхэмкIэ ар къырегъажьэ — «ШIункIым тыдэкIи зыщиубгъугъ» (н. 184). «Нэфынэмрэ шIункIымрэ» язэпыщыт цIыфым къыгурэIо шIумрэ емрэ язэпыщыт итамыгъэу зэрэщытыр. ШIэныгъэлэжьхэм ащ фэдэ зэгъэпшэныгъэр къызхэкIырэр икъоу зэхафын алъэкIырэп, ay литературэм ар аущтэу хэхьагъ.\nГутIэ Саныет ипрозэ гумэкIыр пхырэкIы, ay гугъэу нафэу къэмылъагъорэм шIокI имыIэу зызэриушъомбгъущтым ущегъэгугъы. ШIункIым зызыщигъэбылъырэр пкъыгъо пыт, пхъэм фэдэу пытэ. Ащ къыпкъырэкIы шIункIым ЦIыфым, Псэм, Дунаим зэIукIэгъоу адыриIэу хъурэр. Ары къызхэкIырэри лIыхъужъэу лъэгъо шIункIхэм атехьэхэрэм яшIыкIэ-гъэпсыкIэ зэфэдэныр, зэтехьаныр. КъахэкIых ахэм къахэщыхэрэр, ау ахэр шIункIым хэкIодэжьых. Джащ фэдэ къабзэу, ШIункIыр ГутIэ Саныет зы шапхъэм итэу къытырэп. Ащ игъогу гъэнэфагъэ, ежь-ежьырэуи зыкъегъэунэфыжьы, шъыпкъэр зыфэдэр къегъэлъагъо. Нэфынэми шъыпкъэр къегъэлъагъо. КъыкIэлъыкIоу упчIэ-гупшысэ зэкIэлъыкIохэр ГутIэ Саныет ежьыри зэретыжьы, тхылъеджэхэми ареты: «Сыда ШIункIыр зыфэягъэр имынэIосэ чIыпIэхэм илъагъо защырегъажьэм? Дунаим ишапхъэ ыгъэунэфыныр, цIыфэу ащ щыпсэухэрэм амал аритыныр?»\nЗэфэхьысыжь зыщишIырэ «гущыIэ цыпэм» — тыгъэр ичIыпIэ еуцожьы, пчыкIэр мэхъопскIы, къушъхьэу тхыгъэм зигугъу къыщишIырэм ышыгукIэ ахэр щыгъэбылъыгъэх. Аужыпкъэм тхылъеджэм нафэ къыфэхъужьы щыIэныгъэмрэ пкIыхьапIэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр. ШIункIымрэ нэфынэмрэ ошъогуитIум азыфагу щызэхэкIокIагъэх, ары ГутIэ Саныет итхылъеджэхэу игупшысэ рыкIохэрэр зыфищэхэрэр.


Уегъэщхы, уегъэгупшысэ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм непэ ыкIи чъэпыогъум и 12-м мюзиклэ къыщагъэлъэгъощт.\n«Шъучъ, шыхэр, шъучъ» зыфиIорэ мюзиклэр апэрэу Камернэ музыкальнэ театрэм къыщагъэлъэгъощт. Урысыем ыкIи Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу, режиссерэу Сулейманов Юныс мюзиклэ ыгъэуцугъ. Пьесэр Владислав Старчевскэм ытхыгъ. Грузием изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Исуп Аслъан къашъохэр ыгъэуцугъэх.\nНепэрэ щыIакIэр цIыфым къызэрэгурыIорэм, щыкIагъэхэр дигъэзыжьынхэм зэрэпылъым, шIулъэгъу къабзэр къыухъумэ зэрэшIоигъом, нэмыкIхэм мюзиклэр афэгъэхьыгъ. Узыгъэщхыни, гур зыгъэузыни ащ хэплъэгъощтых.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым изаслуженнэ артистэу Къумыкъу Мухьадин роль шъхьаIэр къешIы. Режиссерэу Сулейманов Юныс къызэрэтиIуагъэу, мюзиклэм фэгъэхьыгъэ орэдышъор зыусыгъэ композиторэу Андрей Семеновым иIофшIагъэ искусствэр зышIогъэшIэгъонхэм лъэшэу агу рихьыщт. ЩыIэныгъэм икъиныгъохэри, гушIуагъоу хэтхэри музыкэм къыщызэIуехых.


Гъогухэр щынэгъончъэнхэм пае — Адыгэ макъ\nГъогухэр щынэгъончъэнхэм пае\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Максим Акимовым видеоконференцие шIыкIэм тетэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэ лъэпкъ проектымкIэ Проектнэ комитетым изэхэсыгъо тыгъуасэ зэрищагъ.\nАщ хэлэжьагъэх шъолъырхэм япащэхэмрэ мы проектым дэлэжьэрэ министерствэхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэмрэ. Адыгеим ыцIэкIэ зэхэсыгъом хэлэжьагъ ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nЗэдэгущыIэгъум ипэублэ Максим Акимовым къыIуагъ псэолъэшIын-гъэцэкIэжьын лъэхъаныр ыкIэм зэрэфакIорэм елъытыгъэу лъэпкъ проектым къыдыхэлъытэгъэ Iофыгъохэм язэшIохын нахь гъэпсынкIэгъэн зэрэфаер. Шъолъырхэм ащыщхэм ахэр процент 35-м нахь макIэу ащыгъэцэкIагъэх ныIэп. Вице-премьерым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, мыщ телъытэгъэ мылъкур зэрагъэпсэуалъэрэм елъытыгъэщт гъогу хъызмэтым тапэкIэ бюджет ахъщэр зэрэтырагощэщтыр.\n«Гъогу сетьхэр» зыфиIорэ федеральнэ проектыр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ УФ-м транспортымкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Иннокентий Алафиновыр. Министерствэм къызэритырэмкIэ, мы илъэсым телъытагъэу сомэ миллиарди 111,2-рэ къафатIупщыгъ, къэралыгъом ишъолъыр 83-мэ яобъект мини 6,8-м нахьыбэмэ IофшIэнхэр ащэкIох, зэшIуахыгъэр процент 70,2-рэ.\nАдыгеир тштэмэ, лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм къыхиубытэу объект 61-мэ гъэцэкIэжьынхэр ащэкIох, ахэм ащыщэу 48-мэ IофшIэнхэр къащаухыгъахэх, хагъэкIыгъэр процент 78,7-рэ мэхъу. ЗэкIэмкIи апэIухьагъэр сомэ миллион 460-м ехъу.\n— ТицIыфхэм ягупсэфыныгъэрэ ящынэгъончъагъэрэ зэкIэми апэу зэлъытыгъэр республикэм игъогухэм ядэгъугъ. Джащ фэдэу тишъолъыр инвестициехэмкIэ, зекIохэмкIэ хъопсапIэу щытыныр, экономикэм хэхъоныгъэ ышIыныр бэкIэ зыIэ илъхэм ащыщых гъогу дэгъухэр. Лъэпкъ проектым амалышIухэр къытфызэIуехых ыкIи нахь шIогъэшхо ащ къызэредгъэтыщтым тыпылъын фае, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nПроектнэ комитетым изэхэсыгъо щаухэсыгъэх лъэпкъ проектым пшъэрылъэу иIэхэр икъоу зэшIуахынхэм пае ашIын фэе лъэбэкъу гъэнэфагъэхэр. Вице-премьерэу Максим Акимовым иунашъокIэ федеральнэ гупчэм нахь шIуагъэ къытэу дэлэжьэнхэм пае шъолъырхэм ягукъэкIхэр охътэ благъэм аугъоищтых ыкIи ахэплъэщтых.\nПредыдущая Зэгъусэхэу дэлэжьэщтых\nСледущая Урысыем ипроект анахь иныр Адыгеим щагъэцэкIагъ


«Налмэсым» илъагъохэр нэфынэх | Адыгэ Макъ\n«Налмэсым» илъагъохэр нэфынэх\nДунэе фестиваль гъэшIэгъон Канадэ икъалэу Галифаксэ щыкIуагъ. Бразилием, Германием, Иорданием, США-м, Кением, Австралием, Сингапур, Урысыем, нэмыкIхэм якъэралыгъо ансамблэхэр зэхахьэм хэлэжьагъэх. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсыр» Урысыем ыцIэкIэ фестивалым рагъэблэгъагъ. Дзэхэм яоркестрэхэм я Дунэе фестиваль «Налмэсыр» зэрэщыуджыгъэм, Израиль ыкIи Тыркуем фестивальхэу ащыкIощтхэм зэрахэлэжьэщтым къагъэгущыIэ тшIоигъоу купым ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Пшызэ изаслуженнэ артистэу Хъоджэе Аслъан тыгъуасэ тыIукIагъ.\n— ЯтIонэрэу Дунэе фестивалым тыхэлэжьагъ, — къеIуатэ Хъоджэе Аслъан. — Концерт хэхыгъэм къыщытшIыгъэ къашъохэр зэхэщакIохэм, къытэплъыгъэхэм лъэшэу агу рихьыгъэх. Лъэпкъ искусствэм идэхагъэ ядгъэлъэгъу тшIоигъоу къашъоу къэтшIыщтхэм пэшIорыгъэшъэу тягупшысагъ.\n— Сыда анахьэу къыдэшъулъытагъэр?\n— Адыгэхэр къэралыгъо 55-м къехъумэ ащэпсэух. Тилъэпкъ къыкIугъэ гъогур, ишэн-хабзэхэр къашъохэмкIэ къызэрэдгъэлъэгъощтхэм Iоф дэтшIагъ.\n— Къашъоу къыхэшъухыгъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n— Къэшъо зэхэтэу IэкIыб къэралыгъохэм арысхэм афэгъэхьыгъэр, «Си Адыгей» зыфиIорэр пчэгушхом къыщытшIыгъэх.\n— Аслъан, къашъом ыбзэкIэ къэпIотэн плъэкIыщтым гъунэ иIэп.\n— Ар къыдэтлъыти, тилъэпкъ ишэн-хабзэхэр нахьышIоу къызэрэдгъэлъэгъощтхэм тыпылъыгъ. Адыгэ шъуашэм идэхагъэ, ар зэрэзепхьащтым, фэшъхьафхэм татегущыIэ зыхъукIэ, адыгэхэм яблэкIыгъэ уахътэ къыщегъэжьагъэу неущрэ мафэм телъытэгъэ искусствэр концертхэм ахэтэгъахьэ.\n— Иорданием къикIыгъэхэр фестивалым щыIагъэх. ГущыIэгъу шъузэфэхъугъэба?\n— Къэралыгъо зэфэшъхьафхэм тащэпсэуми, тыбзи, тишэн-хабзи зэрэзэфэдэхэр Бразилием, Австралием, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэм агъэшIэгъуагъ. Пачъыхьэм иухъумакIохэр адыгэх, тилъэпкъ шъуашэ ащыгъ. НахьыпэкIи тызэIукIэу къызэрэхэкIыгъэм фэшI къэбарэу къызэфэтIотагъэр макIэп. Нэпэеплъ сурэтхэу артистхэр ягъусэхэу атырахыгъэхэр ИнтернетымкIэ дунаим щалъэгъугъэх. Тилъэпкъ нахьышIоу тыди щашIэнымкIэ ащ фэдэ зэIукIэгъухэр лъэшэу тищыкIагъэхэу тэлъытэ.\n— Адыгэ къашъор къэзышIыхэрэ артистхэу Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Къулэ Алый, Едыдж Гушъао пчэгум къызихьэхэкIэ, IэгутеошхокIэ къапэгъокIых.\n— Къашъом псэ къыпагъакIэ, купкIэу иIэм лъэIэсых. «Си Адыгеим» хэлэжьэрэ артистхэр бэ мэхъух. ЗэкIэми лъэпкъ искусствэр агъэдахэу сэлъытэ. Къашъоу «ЗэфакIор» къэзышIыхэу зыцIэ къепIуагъэхэм хэушъхьафыкIыгъэ пшъэрылъхэр агъэцакIэх. Ансамблэм изэхэтыкIэ къашъом къыщытэгъэлъагъо.\n— Нэплъэгъу закъокIэ, къашъом щыщ пычыгъомкIэ артистым къыIотэн ылъэкIыщтыр къэбарышху.\n— Ары. АщкIэ тиартистхэм тафэраз. Адыгэ Республикэм икъэралыгъо гъэпсыкIэ щыIэныгъэм зэрэщыпытагъэр фестивальхэм, фэшъхьаф зэIукIэгъухэм къахэщы.\n— «Налмэсыр» икIэрыкIэу гъогу чыжьэ техьащт. Хэта шъуезыгъэблэгъагъэр?\n— Адыгэ культурэм и Дунэе фестиваль Израиль щыкIощт. Тилъэпкъэгъухэу Кфар-Камэ, Рихьание ащыпсэухэрэм ямыза-къоу, урысхэу, джуртхэу, нэмыкIхэу Израиль исхэм таIукIэщт, концерт къафэттыщт.\n— Бэ шъохъуа?\n— Нэбгырэ 61-рэ Израиль макIо. ЗэIукIэхэр гъэшIэгъон хъущтхэу тэлъытэ. Эстрадэ купэу «Ошъутенэм» иорэдыIоу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ «Налмэсым» игъусэу фестивалым лъэпкъ орэдхэр щигъэIущтых.\n— Израиль ыуж Тыркуем шъукIощт.\n— Абхъазым тырагъэблэгъагъ, ау сшIэрэп Iофыр зэрэхъущтыр. Адыгэ культурэм и Дунэе фестиваль Тыркуем щызэхащэ, ащ тымыкIо хъущтэп.\n— Къашъоу къэшъушIыхэрэр тыгу рехьых, кIэу жъугъэуцущтхэм шъуягупшысэнэу игъо шъуефэба?\n— Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм, Парламентым тафэраз, зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къытфэхъухэзэ, типшъэрылъхэм ягъэцэкIэн нахь IэшIэх мэхъу. Бжыхьэм адыгэ шъуашэм и Мафэ ихэгъэунэфыкIын «Налмэсыр» фэгъэзагъэу щыт, ащ тишъыпкъэу зыфэтэгъэхьазыры.\n— Аслъан, Iофыгъуабэ шъуапэкIэ щыI, шъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nСурэтым итхэр: Адыгеимрэ Иорданиемрэ якупхэу Канадэ щызэIукIагъэхэр.


ЯIофшIэн шIуагъэу къытырэм тегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 29.11.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nХэбзэукъоныгъэхэр къэмыгъэхъугъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэхэ пIэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн исистемэ илъэныкъо шъхьаIэхэм ягъэцэкIэнкIэ республикэм ихэбзэухъумэкIо, гъэцэкIэкIо, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьын къулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэу къытырэм къытегущыIагъ ыкIи мы илъэсымкIэ зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ БрантI Мурадинэ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым шъолъырым щызэрахьэгъэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ процент 16,9-кIэ нахьыбэ хъугъэ. Тыгъоным, гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъохэрэм нахьыбэрэмкIэ ахэр япхыгъэх. Хэбзэгъэуцугъэм къыгъэнафэрэр агъэцэкIэным, общественнэ рэхьатныгъэр ыкIи щынэгъончъагъэр къэухъумэгъэным мэхьанэу иIэр цIыфхэм агурыгъэIогъэным фэшI ведомствэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр, зэхахьэхэр, зэIукIэгъу-зэдэгущыIэгъухэр муниципалитетхэм ащызэхещэх. Ащ фэдэ екIолIакIэм шIуагъэ къызэритырэми щэч хэлъэп.\nМинистерствэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтхэрэ лъэныкъохэм ащыщ наркотикхэр хэбзэнчъэу зыгъэзекIохэрэм, интернет-сайт зэфэшъхьафхэр агъэфедэхэзэ хэбзэгъэуцугъэр зыукъохэрэм апэшIуекIогъэныр. Мы илъэсым мыщ епхыгъэ административнэ протокол 657-рэ хэбзэухъумакIохэм зэхагъэуцуагъ. Зэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъагъорэмкIэ, 2019-рэ илъэсым IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ нэбгырэ мин 15,8-рэ Адыгеим къихьагъ. Ахэм ащыщэу 98-р къыздикIыгъэхэм агъэкIожьыгъэх. Общественнэ чIыпIэхэм ыкIи урамхэм ащызэрахьэхэрэ бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ пштэмэ, къэгъэлъэгъонхэу иIэхэмкIэ республикэр Урысыем ишъолъыр анахь дэгъухэм ащыщ.\nМыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр мыщ епхыгъэу къэгущыIэзэ, общественнэ рэхьатныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ народнэ дружинэхэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм мэхьанэшхо ритыгъ. Ахэр хэбзэухъумакIохэм ягъусэхэу муниципалитетым щызэхащэхэрэ мэфэкI зэхахьэхэм, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм къякIуалIэхэрэм ящынэгъончъагъэ къаухъумэ. КъэIогъэн фае, мыщ фэдэ организациехэр республикэм имуниципалитетхэм пстэуми ащызэхащагъэх.\nМы лъэныкъомкIэ Iофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх ыкIи къихьащт илъэсым пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм кIэкIэу къатегущыIагъ Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие ипащэу Шъхьэлэхъо Азмэт.\nЗэхэсыгъом къыхалъхьэгъэ Iофыгъом сыд фэдэрэ лъэныкъокIи мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Хэбзэукъоныгъэхэр профилактикэ шIыгъэнхэм пэIухьащт мылъкоу республикэм ирайонхэм ыкIи икъалэхэм ябюджетхэм къадыхалъытагъэм джыри зэ ахэплъэжьынхэу, ищыкIагъэ хъумэ, а пчъагъэхэр нахьыбэ ашIынхэу къариIуагъ.\n— Мы IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъурэм бэ елъытыгъэр. ИнвестициехэмкIэ шъолъыр хъопсагъоу зэрэщытыщтым къыщегъэжьагъэу цIыфхэм ящынэгъончъагъэ ухъумагъэ зэрэхъущтым нэсэу. Арышъ, пстэуми тиIофшIэн дгъэлъэшын фае. Джащ фэдэу народнэ дружинникхэр социальнэу ухъумэгъэнхэм, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным иIофыгъуи чIыпIэхэм мэхьанэшхо ащыратын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим щызэхащэхэрэ Урысые ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэхэ спорт зэнэкъокъухэр щынэгъончъэу щытынхэмкIэ зэшIуаххэрэ Iофыгъохэм къатегущыIагъ АР-м физическэ культурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат. Ащ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм спорт псэолъэ 906-рэ ит. 2019-рэ илъэсым Урысые ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэ Iофтхьэбзэ 250-м ехъу ахэм ащыкIуагъ. Мы аужырэ илъэсхэр пштэмэ, Адыгеим щызэхащэхэрэ спорт зэнэкъокъухэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ. Арышъ, щынэгъончъэным иIофыгъохэр мыщ дэжьым анахь шъхьаIэу къэуцух. ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэмрэ Комитетымрэ зэгъусэхэу а лъэныкъом Iоф дашIэ.\nАппаратнэ-программнэ комплексэу «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэм илъэныкъо шъхьаIэхэр муниципалитетхэм ащыгъэцэкIагъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АР-м граждан зыухъумэжьынымкIэ ыкIи ошIэ-дэмышIэ IофыгъохэмкIэ и Комитет итхьаматэу Вячеслав Лотаковым къызэриIуагъэмкIэ, урамхэм, псэупIэхэм ячIыпIэ зэфэшъхьафхэм атетхэ видеокамерэхэм япчъагъэ 191-рэ мэхъу. 2020-рэ илъэсми ахэм ахагъэхъонэу агъэнафэ.\n— СатыушIыпIэ гупчэхэм, тучанхэм, цIыфхэр бэу зыщызэрэугъойхэрэ чIыпIэхэм видеокамерэхэр ащыгъэуцугъэнхэ фае. Программэу «Щынэгъончъэ къалэр» зыфиIорэм камерэхэр епхыгъэхэу, шапхъэхэм адиштэхэу щытынхэм шъунаIэ тежъугъэт. 2020-рэ илъэсым ыкIэм нэс мыщ епхыгъэ Iофыгъо пстэури зэшIохыгъэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэхэр нэмыкI Iофыгъохэми ахэплъагъэх, унашъохэр ашIыгъэх. Джащ фэдэу 2020-рэ илъэсым имэзих Iофэу ашIэщтым иплан аштагъ.


ГукъэкIыжьыр тарихъым ыпс | Адыгэ Макъ\nГукъэкIыжьыр тарихъым ыпс\nАдыгэхэм ятарихъ зэгъэшIэгъэным шIэныгъэлэжьхэр, журналистхэр, фэшъхьаф къулыкъушIэхэр зэрэпылъхэм тыкъытегущыIэу бэрэ къыхэкIыгъ. Зэфэхьысыжьхэм къаушыхьатырэр тилъэпкъ къыкIугъэ гъогур нахь дэгъоу зэгъэшIэгъэн зэрэфаер ары.\nМыекъопэ районым джырэблагъэ тыщыIэу къэтлъэгъугъэр, къыщызэхэтхыгъэр тхылъ заулэ хъущтэу Къэрэщэе-Щэрджэсым къикIыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм къытаIуагъ. Арэу щытми, лъэпкъ шIэжьым изэпхыныгъэхэм хэушъхьафыкIыгъэу непэ такъытегущыIэ тшIоигъу.\nМыекъуапэ дэт IофшIапIэу «Нанэм» зэхахьэр щаублагъ. ЛIэужхэм язэпхыныгъэхэм, ныбжьыкIэхэм адыгабзэр ягъэшIэгъэным, нэмыкIхэм къатегущыIагъэх «Нанэм» ипащэу Нэгъуцу Аслъан, шIэныгъэлэжьэу Къуекъо Асфар, археологхэу ЛэупэкIэ Нурбыйрэ Тэу Аслъанрэ. ЗэIукIэгъум хэлэжьагъэх Тхьагъэпсэу Алый, Хъунэ Мурадин, ГъукIэкъулэ Мыхьамэт, Хъунэ Эдуард, Къэрэщэе-Щэрджэсым ишIэныгъэлэжьхэр, дин иIофышIэхэр, хабзэм икъулыкъушIэхэр, журналистхэр. ГъэшIэгъоныгъэр зэлъашIэрэ нартоведэу ХьадэгъэлIэ Аскэр IукIэщтыгъэхэри къош республикэм къызэрикIыгъэхэр ары.\n«Нанэм» Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгэ Республикэм яныбжьыкIэхэм язэхахьэхэр заулэрэ щызэхащагъэх. Тыркуем щыпсэухэрэ тилъэпкъэгъу кIалэхэр, пшъашъэхэр, Сирием къикIыжьыгъэхэ тиныбжьыкIэхэр мыщ щызэIуагъакIэхэу уахътэ къыхэкIыгъ.\nПсэ зыпыт зэхахьэхэм зягъэушъомбгъугъэным республикэ общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэр» зэрэпылъым къытегущыIагъэх Хэсашъхьэм хэтхэу Нэгъуцу Аслъан, Къуекъо Асфар, ЕмтIылъ Юсыф, Тэу Аслъан. Щэрджэскъалэ къикIыгъэ журналистэу Къушъпэ Маринэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, къэтынэу ыгъэхьазыры шIоигъохэм цIыфыбэ къакIэупчIэ.\nАдыгэхэр анахьыжъ лъэпкъхэу дунаим тетхэм ащыщ. Илъэс мин пчъагъэхэм хъугъэ-шIагъэхэр адыгэхэм апэкIэкIыгъэх. Ахэр зыщыхъугъэхэ чIыпIэхэр нахьыжъхэм къаIотэжьыгъэх – нарт къэбархэм къахэтэгъэщых.\nИжъыкIэ тятэжъ пIашъэхэм псэупIэу хахыщтыгъэр хыIушъохэр, псынэпкъхэр арых. Анахьэу къэбарыбэ зэпхыгъэхэр Пшызэ, Шъхьэгуащэ, Пщыщэ, Мартэ, Псэкъупсэ, Лабэ, Унэубатэ, нэмыкI псыхъохэр арых.\nНарт хъишъэм хэт лIыхъужъхэм якъэбархэр нахь зэпхыгъэхэр Шъхьэгуащэрэ Пщыщэрэ. Шъхьэгуащэ ипсышъхьэ лъэныкъо джырэ уахътэ ХъымыщкIэй къыщэлъагъо. Ошъадэ ыш-ышыпхъухэр щыпсэущтыгъэхэу къэбар гъэшIэгъонхэр къаIотэжьых. Археологие саугъэтхэу типсыхъомэ япхыгъэхэр бэ мэхъух. Шъхьэгощэ Iушъо чIыпIэ-чIыпIэу исп унэхэр нахьыпэкIэ щашIыгъагъэх. Ахэр джэрз лIэшIэгъум къыхеубытэх, илъэс мини 5 — 6 аныбжь. Ащ фэдэ саугъэтхэр Гъозэрыплъэ, Дахъом, Хьаджыкъо, фэшъхьафхэм ащыолъэгъух.\nШIэныгъэлэжьхэр, археологхэр тилъэпкъ итарихъ изэгъэшIэн пылъых. Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим яшIэныгъэлэжьхэр зэгъусэхэу зэдэлажьэх. Мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Къэрэщэе-Щэрджэсым къикIыгъэ купыр тиреспубликэ щыIагъ.\n— ПэшIорыгъэшъэу тызэдэгущыIи, чIыпIэу тызыдэкIощтыри дгъэунэфыгъэ, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, археолог цIэрыIоу Тэу Аслъан. — ХьакIэхэм анахьэу зызыщагъэгъуазэ ашIоигъуагъэр ХъымыщкIэй щыIэ саугъэтхэр арых.\nМэзытхьэкIэ алъытэхэу нартхэм ясурэтхэр, исп унэхэр, ижъырэ адыгэ чъыгхатэхэр, ХъымыщкIэй нарт къэбархэм къызэрахафэрэм, фэшъхьафхэм сыд фэдизырэ уакIэупчIагъэми, джэуапэу зэхэпхыщтыр умыгъэшIэгъон плъэкIырэп.\nПсыхъом Шъхьэгуащ фаусыныр къызыхэкIыгъэр, ХъымыщкIэй къушъхьэм хэтэу къэлъагъоми, ущыпсэункIэ чIыопсыр зэрэтегъэпсыхьагъэм, мыжъо лIэшIэгъум щегъэжьагъэу цIыф псэупIэу ар зэрэщытым, нэмыкIхэм археологхэр къатегущыIэхэу урихьылIэмэ, уахътэр пкIэнчъэу бгъэкIуагъэу плъытэщтэп. ЕтIани укъызэрэкIощтым, хъугъэ-шIагъэхэм якъэбархэм уакIэупчIэ пшIоигъощт.\nЛъэхъан зэфэшъхьафхэм ахэхьэх Iуашъхьэхэм, къэхалъэхэм, исп унэхэм якъэбархэр. Археологхэм ауплъэкIугъэхэм ащыщ лагъэм ехьылIэгъэ гукъэкIыжьхэр. ХъымыщкIэй щыщхэм къагъотыгъэхэр республикэм и Лъэпкъ музей чIэлъых.\n1988-рэ илъэсым ХъымыщкIэй щыпсэурэ бзылъфыгъэм тыжьын лагъэ сурэтхэмкIэ баеу гъэкIэрэкIагъэу музеим къырищагъ. Хьакъу-шыкъу кIэракIэр зашIыгъагъэу агъэунэфыгъэр тиэрэ ыпэкIэ я V-рэ лIэшIэгъур ары.\nСурэтхэу тешIыхьагъэхэр зыфэгъэхьыгъэхэр ижъырэ лъэхъаным ихъишъэхэр арых. Бзылъфыгъэм къызэриIотэжьыгъагъэу, янэжърэ ятэжърэ хьалыгъулъэу лагъэр Iанэм тырагъэуцощтыгъ. Амыгъэфедэжьэу кIашъом телъыгъэти, музеим къыхьыжьыгъ. А лъэхъаным лагъэр сомэ минкIэ музеим ыщэфыгъагъ. Москва къикIыгъэ археологхэм лагъэм ехьылIагъэу атхыгъэр макIэп.\nА уахътэм музеим ипэщагъэу Абрэдж Альмир Германием къикIыгъэ шIэныгъэлэжьыр лагъэм икъэбар щигъэгъозагъ, уасэу иIэн ылъэкIыщтымкIи кIэупчIагъ. Долларр мин 60-м къыщымыкIэщтэу профессорым джэуап къытыжьыгъагъ.\nСурэтхэу къушъхьэ лъагэм имыжъохэм къахэщыхэрэр Къэрэщэе-Щэрджэсым къикIыгъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъэ къодыеп. Журналистхэм техникэу аIэкIэлъыр агъэфедэзэ, сурэтхэр тырахыгъэх. Мыхьамэт (ылъэкъуацIэ тыкIэупчIэнэу хъугъэп) нэгушIоу сурэтыбэ тырихыгъ.\nНарт сурэтхэу е Мэзытхьэхэу сурэтхэр зылъытэхэрэм уаIокIэ. ПаIоу щыгъымкIэ, инэплъэгъукIэ адыгэ хъулъфыгъэм зы сурэтыр фэогъадэ. Тарихъ къэбархэм нахь куоу уакIэупчIэн зэрэфаер археологхэм, шIэныгъэлэжьхэм къаIуагъ, сурэтищыри тшIогъэшIэгъон.\nЛэупэкIэ Нурбый къыгъотыгъэр зыми фэдгъадэрэп. ЛIэкъо зэфэшъхьафхэм ятамыгъэхэр зы чIыпIэм щигъэунэфыгъэх. Адыгэ лIакъохэм ятамыгъэхэр мыжъохэм атешIыхьагъэх. Ахэр къэбар шъхьаф хъущтхэм ахэтлъытагъэх, лIакъохэм ацIэхэри къетIон тлъэкIыщт.\nДжыракъые къыщыхъугъэу ХъымыщкIэй щыпсэурэ Фэрхьат Иляс, ащ иунагъорэ иныбджэгъухэмрэ яшIуагъэкIэ, адыгэхэм ячъыгхатэхэр, Мэзытхьэхэр, чIыпIэ гъэшIэгъонхэр зэдгъэлъэгъугъэх. ХьакIэхэр бысымым иунэ зырегъэблагъэхэм, лъэпкъ Iэпэщысэу къаригъэлъэгъугъэм ипчъагъэ макIэп. Фэрхьатхэм ялIакъо бэ темышIэу зэIукIэщтышъ, гъэзетеджэхэм къэбарэу тапэкIи къафэтIотэщтым гъунэ иIэп.\nСурэтхэр зэIукIэгъум къыщытетхыгъэх.


Гъэтэрэзыжьынхэм атегущыIагъэх | Адыгэ Макъ\nАР-м финанс IофхэмкIэ иминистрэу Долэ Долэтбый АР-м и ЛIышъхьэ къыхилъхьэгъэ гъэтэрэзыжьыным апэ щигъэгъозагъэх. Федеральнэ ахъщэ тедзэу сомэ миллиарди 2-рэ миллион 832-м ехъу — 2019-рэ илъэсым, миллиардрэ миллион 530-м ехъу — 2020-м ыкIи миллиардрэ миллиони 155-м ехъу 2021-рэ илъэсым республикэм къыфатIупщынэу агъэнэфагъ. Бюджетым фэгъэхьыгъэ законопроектым ар къыдыхэлъытэгъэным пае гъэтэрэзыжьын фэпшIын фае. Комитетым хэтхэм ащ дырагъэштагъ.\nПсыхъохэм янэпкъхэу псыр къыдэкIуаемэ къадэкIыным ищынагъо зиIэхэр гъэпытэгъэнхэм фэшI Кощхьэблэ ыкIи Красногвардейскэ районхэм афатIупщыщт ахъщэр къыдэлъытэгъэнми тегущыIэхи, ащ фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьыным дырагъэштагъ. Автомобиль гъогухэм ягъэцэкIэжьын пае Адыгэкъалэ сомэ миллион 30, Инэм къэлэ псэупIэ коим миллион 25-рэ ыкIи къалэу Мыекъуапэ миллион 46-м ехъу афэтIупщыгъэным фэгъэхьыгъэ гъэтэрэзыжьынри аштагъ.\nГъэтэрэзыжьын 22-у къыхалъхагъэхэм зэкIэми адырагъэштагъэп, ау депутатхэм ахэм къащаIэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщэу охътэ благъэм шIокI имыIэу зэшIохыгъэн фаехэм апэIухьащтыр нэмыкI шIыкIэхэмкIэ къэгъотыгъэнэу зэдаштагъ.


ИшIэжь агъэлъэпIагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 20.07.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Апшъэрэ хьыкум иапэрэ тхьамэтагъэу, РСФСР-м изаслуженнэ юристэу Делэкъо Ерстэм Мэджыдэ ыкъом тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу мыжъобгъурэ шIэжь мыжъорэ къыфэзэIуахыгъэх. Ар псаугъэмэ бэдзэогъум и 31-м ыныбжь илъэс 90-рэ хъущтыгъэ.\nШIэжь зэхахьэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт, АР-м и Конституционнэ хьыкум итхьаматэу ЛIыхьэтыкъо Аскэр, АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу щытыгъэ, почетнэ отставкэм щыIэ Трахъо Аслъан, Мыекъуапэ имэрэу Андрей Гетмановыр, хьыкум сообществэм ипащэхэр ыкIи илIыкIохэр, Делэкъо Ерстэм иунагъо щыщхэр, нэмыкIхэри.\nIофтхьабзэм ипэублэм Делэкъо Ерстэм ищыIэныгъэ гъогу къытегущыIагъэх. Хэбзэгъэуцугъэр республикэм щыгъэпытэным пае ащ ышIагъэр гъунэнчъ. Къыхихыгъэ сэнэхьатым фэшъэпкъэу лэжьагъэ. Илъэс 35-м ехъурэ ар прокуратурэм, хьыкум системэм Iоф ащишIагъ.\nИкIэлэцIыкIугъо зэо илъэс къинхэм атефагъ. Гурыт еджапIэр къызеухым сэнэхьат гъэнэфагъэ зэригъэгъотыгъ, нэужым Саратов дэт юридическэ институр дэгъу дэдэу къыухыгъ. Къызщыхъугъэ Теуцожь районым ипрокуратурэ следователэу щылэжьагъ. Адыгэ автоном хэкум ипрокурор игуадзэ нэсыгъ. 1982-рэ илъэсым, мэкъуогъум, Адыгэ хэкум инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо Ерстэм Адыгэ автоном хэкум ихэку хьыкум итхьаматэу щыхадзыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Делэкъо Ерстэм Iофэу ышIагъэм осэшхо фишIыгъ, статусыкIэ зиIэ хъугъэ республикэр ылъэ пытэу теуцонымкIэ шIуагъэ къытэу зэрэлэжьагъэр къыхигъэщыгъ.\n— Ерстэм Мэджыдэ ыкъор исэнэхьат хэшIыкIышхо зэрэфыриIэм дакIоу, игъусэхэмкIи упчIэжьэгъоу щытыгъ. Ащ къэралыгъом, республикэм апашъхьэ гъэхъагъэу щыриIэхэр тын зэфэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъэх. ЩытхъуцIэу «РСФСР-м изаслуженнэ юрист», медальхэу «За доблестный труд в ознаменование 100-летия со дня рождения В.И.Ленина» ыкIи «IофшIэным иветеран» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх. Делэкъо Ерстэм IофшIэгъэшхоу иIэм ишIуагъэкIэ непэ республикэм ихьыкум системэ хэхъоныгъэхэр ешIых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДелэкъо Ерстэм зыщыпсэущтыгъэ унэм мыжъобгъур къыщызэIуахыгъ, ащ пэмычыжьэу шIэжь мыжъори агъэуцугъ. Мы пстэуми кIэщакIо афэхъугъэр АР-м и Апшъэрэ хьыкум итхьаматэу Шумэн Байзэт ары. Ащ дырагъэштагъ хьыкум сообществэм, республикэм ыкIи къалэм ихэбзэ къулыкъухэм, унэм щыпсэухэрэм.\n— ИлъэскIэ узэкIэIэбэжьмэ зэлъашIэрэ юристэу, сэнаущыгъэшхо зыхэлъ зэхэщакIоу, илъэс пчъагъэрэ Iоф зыдэсшIэгъэ Делэкъо Ерстэм Мэджыдэ ыкъом идунай ыхъожьыгъ. Опытэу, шIэныгъэу IэкIэлъхэмкIэ тэ, специалист ныбжьыкIэхэм, къыддэгуащэщтыгъ. ИщыIэныгъэ гъогу законым, цIыфхэм яфитыныгъэ къэухъумэгъэным фэIорышIагъ, — къыIуагъ Шумэн Байзэт.\nIофтхьабзэм къыщыгущыIагъэх ыкIи непэ къытхэмытыжь Ерстэм гущыIэ дэхабэ къыфаIуагъ Владимир Нарожнэм, Трахъо Аслъан, хьыкум корпусым иветеранхэм.\nИшIэжь зыгъэлъапIэрэ, къэзыухъумэрэ республикэм ипащэхэм ыкIи АР-м и Апшъэрэ хьыкум зэрафэразэр къыIуагъ ащ икIалэ. Зэхахьэм икIэух къэзэрэугъоигъэхэм мыжъобгъум къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх.\nПредыдущая ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэIорышIэх\nСледущая В Адыгее направят 334,8 млн. рублей на оборудование для онкослужбы


Гупчэм иамалхэр зэригъэлъэгъугъ — Адыгэ макъ\nГупчэм иамалхэр зэригъэлъэгъугъ\nРедактор 16.06.2017 16.06.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым имедицинэ институт епхыгъэ аккредитациемкIэ ыкIи сэнэхьат къулаиныгъэхэр аIэ къигъэхьэгъэнхэмкIэ Гупчэм тыгъуасэ щыIагъ.\nАщ игъусагъэх АР-м и Къэралыгъо советникэу, мы апшъэрэ еджапIэм ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэу КIэрэщэ Андзаур, университетым иректорэу Къуижъ Саидэ.\n2016-рэ илъэсым шышъхьэIум и 31-м агъэпсыгъэ Гупчэм амалэу IэкIэлъхэр республикэм ипащэ къыфаIотагъэх ыкIи нэрылъэгъу къыфашIыгъэх. Ар зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ техникэмрэ оборудованиемрэ чIэтых. Апшъэрэ еджапIэм чIэс студентхэм сэнэхьатэу къыхахыгъэмкIэ практическэ егъэджэнхэр афызэхэщэгъэнхэм, аттестациер ыкIи кIэух къэралыгъо аттестациер арагъэкIуным, зэхэщэн-методическэ IэпыIэгъу кафедрэхэм арагъэгъотыным, апэрэ медицинэ IэпыIэгъур цIыфым ебгъэгъотын зэрэплъэкIыщтым епхыгъэ Iофыгъохэм язэхэфын ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Гупчэр фэIорышIэ. Пшъэрылъ шъхьаIэу иIэхэм ащыщ медицинэ колледжым ыкIи институтым якIэлэегъаджэхэм, псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ республикэм иучреждениехэм яврачхэм яквалификацие хагъэхъон амал яIэнымкIэ яшIуагъэ арагъэкIыныр.\nГупчэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф ышIэн елъэкIы, гущыIэм пае, базовэ гулъынтфэ реанимациер, медицинэ IэпыIэгъу псынкIэр, диспансеризациер, нэмыкIхэри. Ащ фэшI роботхэр агъэфедэх, ахэм цIыфым фэдэу жьы къащэ, макъэ къагъэIу. А зэкIэри АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм нэрылъэгъу фэхъугъэх. Медицинэ институт ыкIи мыщ фэдэ Гупчэ зэтегъэпсыхьагъэ яIэнымкIэ Iофышхо зышIэгъэ республикэм ипащэхэм студентхэр афэрэзагъэх. Республикэм ипащэ ылъэгъугъэм осэшIу фишIыгъ, студентхэм тапэкIи гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ къыхахыгъэ сэнэхьатым рылэжьэнхэу афиIуагъ.\n— Адыгеим щыпсэухэрэмкIэ мэхьанэшхо иI псауныгъэр къэухъумэгъэным исистемэ аужырэ шапхъэхэм адиштэу щытыныр. Ащ дакIоу врач хъущтхэм ясэнэхьат хэшIыкIышхо фыряIэу, специалист дэгъу хъунхэм тынаIэ тедгъэтын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2017-рэ илъэсым мэкъуогъум IэзэнымкIэ ыкIи фармацевтикэмкIэ факультетхэм яспециалистхэу мыгъэ еджапIэр къэзыухыхэрэм аккредитациер арагъэкIущт. Медицинэ институтым идеканэу НэмытIэкъо Хьазрэт къызэриIуагъэмкIэ, джырэ уахътэм яеджапIэ зэкIэмкIи студент минитIум ехъу чIэс, мы илъэсымкIэ яблэнэрэу апшъэрэ медицинэ гъэсэныгъэ зэзгъэгъотыгъэхэр къычIатIупщых.\nПредыдущая Зичэзыу зэхэсыгъо иIагъ\nСледущая ЯмэфэкIкIэ афэгушIуагъэх


ЕкIолIакIэхэр зэблэхъугъэнхэ фае | Адыгэ Макъ\nДжащ фэдэу хьыкумым нахьыпэкIэ зиIоф зэхифыгъагъэу, кIэлэцIыкIухэм гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэным, япсауныгъэ икъэухъумэн, языгъэпсэфын, спортым, культурэм ыкIи искусствэм япхыгъэ учреждениехэм Iоф ащашIэнэу Iухьэхэмэ зышIоигъохэм ялъэIу тхылъхэми мыщ щахэплъагъэх. Зыныбжь имыкъугъэхэм яIофхэм ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм фэгъэзэгъэ комиссиеу муниципальнэ образованиехэм ащызэхащагъэхэр селектор шIыкIэм тетэу зэхэсыгъом къыхэлэжьагъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ АР-м и Премьер-министрэ игуадзэу, комиссием итхьаматэу Наталья Широковам.\nЦIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ къэралыгъо къулыкъум и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм ипащэ игуадзэу Татьяна Галактионовам зыныбжь имыкъугъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ блэкIыгъэ 2018-рэ илъэсым ашIагъэм, тызыхэт 2019-мкIэ агъэнэфагъэхэм ащигъэгъозагъэх. Зыныбжь имыкъугъэхэр еджапIэм зыщымыкIохэрэ уахътэр ары нахьыбэу IофшIэпIэ чIыпIэхэм заIухьэхэрэр. Илъэсэу кIуагъэм IофшIэпIэ чIыпIэ зэрагъэгъотыгъэ нэбгырэ 2065-м щыщэу нэбгыри 9-р ары ежь къулыкъум иучет хэтыгъэр. ЗэкIэмкIи зыныбжь имыкъугъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм сомэ миллиони 3-рэ мин 380-рэ пэIуагъэхьагъ.\n2019-рэ илъэсым нэбгырэ 1800-м ехъумэ IофшIэпIэ чIыпIэхэмкIэ IэпыIэгъу афэхъунхэу агъэнэфагъ, Iуагъэхьагъэр нэбгырэ 340-рэ мэхъу. Ахэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр зэрарагъэгъотыгъэхэм сомэ миллиони 2-рэ мин 6500-м ехъу тырагъэкIодагъ.\nЦIыфым мазэм къыкIоцI Iоф зэришIэн фэе сыхьат пчъагъэу IофшIэнымкIэ Кодексым щыгъэнэфагъэм ызыныкъу ныIэп зыныбжь имыкъугъэхэм Iоф зэрашIэнэу законым къыщыдэлъытагъэр. Татьяна Галактионовам къызэриIуагъэмкIэ, а уахътэу IофшIапIэм зэрэIутыгъэхэм пае цIыфхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэмкIэ къулыкъум ибюджет къыхэхыгъэу сомэ 1440-рэ къареты, ащ лэжьапкIэу IофшIапIэм къыщагъэхъагъэр хэхъожьы.\nНаталья Широковар ГъэIорышIапIэм ипащэ игуадзэ къыIуагъэхэм зымыгъэрэзагъэхэр къыхэкIыгъэх, ахэм нэужым анаIэ атыраригъэдзагъ. Зыныбжь имыкъугъэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм ылъэныкъокIэ зэшIуахырэр ащ шIомэкIагъ, яIофшIэн нахьыбэу федэ къыхьыным, IэпыIэгъу зыфэхъухэрэм япчъагъэ хэхъоным нэмыкI екIолIакIэхэр къыфагъотынхэу къариIуагъ.\nIофшIэпIэ чIыпIэхэу щыIэхэр зыныбжь имыкъугъэхэм агу римыхьыхэу, аIухьанхэу фэмыехэу бэрэ къызэрэхэкIырэр IэпыIэгъу зыфэхъухэрэм япчъагъэ зэрэмакIэм изы ушъхьагъоу Татьяна Галактионовам къыIуагъ. Ау ащи Премьер-министрэм игуадзэ дыригъэштагъэп, нэмыкI IофшIэпIэ чIыпIэхэм афылъыхъунхэу къафигъэпытагъ.\nЗыныбжь имыкъугъэхэм алъэныкъокIэ бзэджэшIагъэ зэрамыхьаным фытегъэпсыхьагъэхэ профилактическэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фэгъэхьыгъэу нэужым къэгущыIагъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ иминистерствэхэм ялIыкIохэр.\nЗыныбжь имыкъугъэхэми, ахэм алъэныкъокIи бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэм, ешъоным, наркотикхэм апыщагъэхэ мыхъунхэм афытегъэпсыхьагъэхэу илъэсэу тызыхэтым пыкIыгъэ уахътэм къыкIоцI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафиплI хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм зэхищагъ. ГущыIэм пае, Iофтхьабзэу «Быт-Алкоголь» зыфиIорэр зыщыкIогъэ уахътэм къыкIоцI нэбгырэ 83-рэ учетым хагъэуцуагъ. Ахэм ащыщэу 6-р зипшъэрылъхэр икъоу зымыгъэцакIэхэрэ ны-тыхэр ары, 22-мэ унагъом исхэм яфитыныгъэхэр аукъох.\n«Школа» зыфиIорэ Iофтхьабзэм ишIуагъэкIэ нэбгырэ 48-рэ ушъхьагъу зэфэшъхьафхэр яIэхэу еджапIэм мыкIохэу къыхагъэщыгъ, зыныбжь имыкъугъэ нэбгыри 4 ыкIи унэгъо-унэшъо дэй зэрылъ унагъохэу 3 учетхэм ахагъэуцуагъэх.\n2019-рэ илъэсым имэзитф пштэмэ, зыныбжь имыкъугъэхэм алъэныкъокIэ бзэджэшIагъэхэу зэрахьэхэрэр процент 28-кIэ нахь макIэ хъугъэ.\nНэужым зыныбжь имыкъугъэхэм алъыплъэн щымыIэу къэмынэнхэм, бзэджэшIагъэхэр зэрамыхьанхэм афэгъэзагъэхэ органхэм зэдызэшIуахыхэрэм афэгъэхьыгъэу къэгущыIагъэх зыныбжь имыкъугъэхэм яIофхэм ыкIи ахэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэм афэгъэзэгъэ комиссиеу къалэу Мыекъуапэ, Красногвардейскэ, Кощхьэблэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм ащызэхащагъэхэм япащэхэр.


Хэхъоныгъэхэр нэрылъэгъух | Адыгэ Макъ\nАдыгеимкIэ мы къэгъэлъэгъоныр илъэс 73-м шIокIыгъ. 2018-рэ илъэсым Iэзэгъу уцхэм ящэфын сомэ миллион 867-рэ пэIуагъэхьагъ, 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 25,1-кIэ нахьыб. ШэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъур нэбгырэ 2464-мэ арагъэгъотыгъ, диспансеризациер республикэм щыпсэурэ 41014-мэ акIугъ. Ащ дакIоу псауныгъэр къэухъумэгъэным иучреждениякIэхэр ашIыгъэх, зищыкIагъэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, зэтырагъэпсыхьагъэх. Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым епхыгъэ диагностическэ гупчэу ашIыгъэр шIэхэу къызэIуахынэу агъэнафэ. Джащ фэдэу медицинэ кадрэхэм ягъэхьазырын иIофыгъуи янэплъэгъу икIырэп. 2018-рэ илъэсым «Земский доктор» зыфиIорэ программэмкIэ нэбгырэ 31-мэ ыкIи фельдшери 9-мэ IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыгъэх. 2012 — 2018-рэ илъэсхэм пстэумкIи специалист нэбгырэ 349-рэ IофшIэпIэ чIыпIэхэм аIухьагъ.


ШIушIэным илъагъокIэ — Адыгэ макъ\nПолитикэ партиеу «Единая Россия» зыфиIорэм иволонтер гупчэ «НыбжьыкIэ гвардием» хэтхэр игъусэхэу ковид IофыгъохэмкIэ колл-гупчэм иIофышIэхэм апае шIушIэ Iофтхьабзэ зэхащагъ. НыбжьыкIэхэр колл-гупчэм Iоф щызышIэхэрэм зэрафэразэхэр къыраIотыкIыгъ ыкIи лъэпкъ шхыныгъоу хьаку хьалыжъор ахэм афащагъ.\nМэзэ пчъагъэхэм къакIоцI гъэпсэф ямыIэу тхьамафэм имэфи 7 сменитIукIэ мыхэм Iоф ашIэ. Эпидемием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет республикэм нахьышIу щыхъугъ нахь мышIэми, цIыфхэр джыри телефонэу 122-м теох, псауныгъэм епхыгъэ упчIэу зыгъэгумэкIыхэрэр афагъазэх. Специалист IэпэIасэ хэхъухьажьыгъэхэу, колл-гупчэм Iутхэр сымаджэхэм псынкIэу джэуапхэр къаратыжьых, зэрафэлъэкIэу IэпыIэгъу къафэхъух.\nФракцие зэфэшъхьафхэм ядепутатхэм яамалкIэ колл-гупчэм иIофышIэхэр агъашхэх — суп, лым хэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр, салатхэр, щай афащэх.\n«Единэ Россием и НыбжьыкIэ гвардие» и Адыгэ шъолъыр къутамэ ипащэу, Мыекъуапэ идепутатэу Бэрзэдж Асет къызэриIуагъэмкIэ, партием ыкIи «НыбжьыкIэ гвардием» иволонтерхэм 2020-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ къыщегъэжьа-гъэу колл-гупчэм иIофышIэхэм мафэ къэс шхыныгъо стырхэр афащэх. Ащ нэмыкIэу, джыри ахэм агу къыдащаемэ ашIоигъоу хьаку хьалыжъохэр, щай, кофе ыкIи IофшIэным щагъэфедэрэ пкъыгъохэр гуфитхэм афащагъэх.\nПредыдущая Гъатхэм бзыухэр къэбыбыжьых\nСледущая Утщыгъупшэщтэп, тшыпхъу кIас…


ЕшIакIэр ашIогъэшIэгъон — Адыгэ макъ\nРедактор 15.08.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем баскетболымкIэ изэнэкъокъоу «Гъожьы-шэплъ Iэгуаоу — 2017-рэ» зыфи-Iорэм хэхьэрэ зэIукIэгъухэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх. Республикэм ирайонхэм, къалэхэм яешIакIохэм яIэпэIэсэныгъэ зэнэкъокъум къыщагъэлъэгъуагъ.\nАдыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет иотдел ипащэу Сергей Кузнецовыр Правительствэм, зэхэщакIохэм ацIэкIэ ешIакIохэм къафэгушIуагъ, анахь лъэшхэм текIоныгъэр къыдахынэу къя-джагъ.\nБаскетболым пыщагъэхэм япчъагъэ хэгъэхъогъэным, физкультурникым и Мафэ афэгъэхьыгъэ зэнэкъокъур гъэшIэгъонэу кIуагъэ. ЗэIукIэгъур заублэкIэ, командэ пэпчъ ешIэгъум хэлажьэрэр нэбгырищ. Баскетбол ешIапIэм ызыныкъо командитIур щызэнэ-къокъу.\nРеспубликэм ибаскетбол щыцIэрыIохэу Андрей Синельниковыр, Юрий Бойко, Евгений Крбашьян, нэмыкIхэри зэхэщэн Iофыгъохэм афэгъэзэгъагъэх. Мыекъуапэ щыщ пшъашъэхэр аныбжьхэм ялъытыгъэу командэ зэфэшъхьафхэм ахэтыгъэх, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх. Медальхэр къызыфагъэшъошагъэхэм ащыщых Полина Белентьевар, Мэт Дианэ, Ангелина Рудневар, Татьяна Балакирскаяр, Марина Доринар, ХьацIыкIу Даянэ, Анастасия Шатиловар, Да-рья Диденкэр, Анна Луспарьян, Алина Хачатрян, нэмыкIхэри.\nИлъэс 19-м нэс зыныбжь пшъашъэхэм язэнэкъокъу Тэхъутэмыкъое районым щыщхэр щытекIуагъэх, тренерыр Трахъо Сэвдин. Илъэс 16 зыныбжь кIалэхэм язэIукIэгъухэм Тэхъутэмыкъое районым апэрэ чIыпIэр къащихьыгъ. Илъэс 17 зыныбжьхэм язэIукIэгъу Джэджэ районым къикIыгъэхэм апэрэ чIыпIэр къыщыдахыгъ, Красногвардейскэ районыр ятIонэрэ хъугъэ, Адыгэкъалэ икомандэ ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nЗэнэкъокъухэр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым, Мыекъуапэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэу N 2-м ащыкIуагъэх. ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм кубокхэр, медальхэр, щытхъу тхылъхэр аратыжьыгъэх.\nПредыдущая Iащэ Анзор тегъэгушIо\nСледущая ЧIычIэгъым къыщагъотырэм тегъэбаи


КъызэраIуагъэмкIэ, зэпахырэ узыр къызпыхьагъэхэмкIэ къэгъэлъэгъоныр процент 1,1-рэ мэхъу. Мы тхьамафэм къыкIоцI сымаджэ хъугъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ, мы аужырэ чэщ-зымафэм коронавирусыр нэбгырэ 51-мэ къяузыгъэу агъэунэфыгъ. Пандемиер зыщыIэм щыублагъэу шъолъырым щыпсэурэ 1898-мэ мы узыр къахагъэщыгъ, пневмониер нэбгырэ 200-м ехъумэ къяолIагъ. Мы мафэхэм сымаджэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ зыщыхъугъэхэр къалэу Мыекъуапэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Мыекъопэ районхэр арых.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу мы узыр къызпыхьэгъэ нэбгырэ 311-мэ амбулаторнэу яIазэх, шъолъырым ит госпиталитIум нэбгырэ 271-рэ ачIэлъ. Реанимацием нэбгыри 6 илъ, ИВЛ аппаратым зи пыгъэнагъэп. Зыгъэпсэфыгъо мафэхэм нэбгиритIу лIагъэ. Зым жъоныгъуакIэм и 7-м щегъэжьагъэу еIазэщтыгъэх, адрэм ипсауныгъэ изытет хьылъэ дэдэу мэкъуогъум и 17-м сымэджэщым къащэгъагъ. Ушэтын тедзэу зэхащэхэрэм ауж ядунай зэрахъожьыгъэм лъапсэу фэхъугъэр къэнэфэщт.\nМы лъэныкъомкIэ непэ зыпкъитыныгъэ зэрэщымыIэр, арышъ джэгухэм, хьадагъэхэм цIыфхэр бэу ащызэхэмыхьанхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ар зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэным лъыплъэнхэу муниципалитетхэм япащэхэм, муфтиятым ыкIи епархием афигъэпытагъ. Iофхэм язытет нахь дэи мыхъуным фэшI санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм ренэу гъунэ лъафын зэрэфаер ахэм джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\n— Коронавирусыр къызпыхьэгъакIэхэм алъэныкъокIэ ушэтынхэр зэхэщэгъэнхэр, узыр къяолIэным лъапсэу фэхъугъэр зэгъэшIэгъэныр ыкIи псынкIэу зэхэфыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэх. АщкIэ оперативнэ штабым хэтхэм зэпхыныгъэ пытэ зэдыряIэн фае. Анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр профильнэ министерствэмрэ Роспотребнадзорымрэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРежимэу щыIэм игъорыгъоу текIыжьыгъэным ыкIи отраслэ зэфэшъхьафхэм IофшIэныр рагъэжьэжьыным афэшI санитарнэ шапхъэхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. ГущыIэм пае зекIоным епхыгъэхэр къызэIухыжьыгъэнхэмкIэ апэрэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу экскурсионнэ объектхэм, шапхъэу щыIэхэр зыгъэцэкIэнхэ амал зиIэ предприятиехэм ащыщхэм яIофшIэн апэ рагъэжьэжьынэу агъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу чIыпIэ 2113-рэ зиIэ хьакIэщ 44-мэ цIыфхэр рагъэблэгъэнхэм фэхьазырых. Коронавирусым зызэриушъомбгъурэм икоэффициент елъытыгъэщт ахэр къызызэIуахыжьыщтхэ мафэр.\nПредыдущая Неущ рагъэжьэщт\nСледущая Бислан Тазов: «Мы сами выбираем своё будущее»


Непэ физкультурникым и Маф | Адыгэ Макъ\nНепэ физкультурникым и Маф\nФизкультурникым и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nСпортыр зисэнэхьатхэм ямызакъоу, ар шIу зылъэгъурэ ыкIи щыIэкIэ-псэукIэ тэрэзыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным фэлэжьэрэ пстэури ащ зэрепхых.\nСпортымрэ физкультурэмрэ хэхъоныгъэ ашIыным, ащкIэ ищыкIэгъэ инфраструктурэр гъэпсыгъэным Адыгеим лъэшэу анаIэ щытырагъэты. Мы аужырэ илъэсхэм а Iофым нахь чаныгъэ халъхьэ. Республикэм ицIыф псэупIэхэм спортивнэ джэгупIэхэр къащызэIуахых, псауныгъэм игъэпытэн фытегъэпсыхьэгъэ комплексхэу джырэ уахътэм диштэхэрэр ашIых.\nIофтхьабзэу зэшIуахыхэрэм Адыгеим испортивнэ хэбзэ шIагъохэр зэрагъэпытэщтхэм, тиспортсменхэм гъэхъэгъакIэхэр ашIынхэм зэрафэлэжьэщтхэм тицыхьэ телъ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ шъуиIэнэу, гъэхъэгъакIэхэр шъушIынхэу, Адыгеимрэ Урысыемрэ яфедэ зыхэлъ текIоныгъэхэр къыдэшъухынхэу шъуфэтэIо!\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу


Республика Адыгея - Оперативнэ штабым изэхэсыгъу\nКоронавирусым зимыушъомбгъунымкIэ шъолъыр оперативнэ штабым изэхэсыгъоу иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу Iофхэм язытет зыфэдэм къытегущыIагъэх АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустемрэ Роспотребнадзорым АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сергей Завгороднемрэ.\nКъызэраIуагъэмкIэ, зэпахырэ узыр къызпыхьагъэхэмкIэ къэгъэлъэгъоныр процент 1,1-рэ мэхъу. Мы тхьамафэм къыкIоцI сымаджэ хъугъэхэм япчъагъэ хэхъуагъ, мы аужырэ чэщ-зымафэм коронавирусыр нэбгырэ 51-мэ къяузыгъэу агъэунэфыгъ. Пандемиер зыщыIэм щыублагъэу шъолъырым щыпсэурэ 1898-мэ мы узыр къахагъэщыгъ, пневмониер нэбгырэ 200-м ехъумэ къяолIагъ. Мы мафэхэм сымаджэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахьыбэ зыщыхъугъэхэр къалэу Мыекъуапэ, Тэхъутэмыкъое ыкIи Мыекъопэ районхэр арых.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу мы узыр къызпыхьэгъэ нэбгырэ 311-мэ амбулаторнэу яIазэх, шъолъырым ит госпиталитIум нэбгырэ 271-рэ ачIэлъ. Реанимацием нэбгыри 6 илъ, ИВЛ аппаратым зи пыгъэнагъэп. Зыгъэпсэфыгъо мафэхэм нэбгиритIу лIагъэ. Зым жъоныгъуакIэм и 7-м щегъэжьагъэу еIазэщтыгъэх, адрэм ипсауныгъэ изытет хьылъэ дэдэу мэкъуогъум и 17-м сымэджэщым къащэгъагъ. Ушэтын тедзэу зэхащэхэрэм ауж ядунай зэрахъожьыгъэм лъапсэу фэхъугъэр къэнэфэщт.\nМы лъэныкъомкIэ непэ зыпкъитыныгъэ зэрэщымыIэр, арышъ джэгухэм, хьадагъэхэм цIыфхэр бэу ащызэхэмыхьанхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Ар зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэным лъыплъэнхэу муниципалитетхэм япащэхэм, муфтиятым ыкIи епархием афигъэпытагъ. Iофхэм язытет нахь дэи мыхъуным фэшI санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэм ренэу гъунэ лъафын зэрэфаер ахэм джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\n— Коронавирусыр къызпыхьэгъакIэхэм алъэныкъокIэ ушэтынхэр зэхэщэгъэнхэр, узыр къяолIэным лъапсэу фэхъугъэр зэгъэшIэгъэныр ыкIи псынкIэу зэхэфыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэх. АщкIэ оперативнэ штабым хэтхэм зэпхыныгъэ пытэ зэдыряIэн фае. Анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр профильнэ министерствэмрэ Роспотребнадзорымрэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nРежимэу щыIэм игъорыгъоу текIыжьыгъэным ыкIи отраслэ зэфэшъхьафхэм IофшIэныр рагъэжьэжьыным афэшI санитарнэ шапхъэхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къыIуагъ. ГущыIэм пае зекIоным епхыгъэхэр къызэIухыжьыгъэнхэмкIэ апэрэ едзыгъом къыдыхэлъытагъэу экскурсионнэ объектхэм, шапхъэу щыIэхэр зыгъэцэкIэнхэ амал зиIэ предприятиехэм ащыщхэм яIофшIэн апэ рагъэжьэжьынэу агъэнафэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу чIыпIэ 2113-рэ зиIэ хьакIэщ 44-мэ цIыфхэр рагъэблэгъэнхэм фэхьазырых. Коронавирусым зызэриушъомбгъурэм икоэффициент елъытыгъэщт ахэр къызызэIуахыжьыщтхэ мафэр.


ЕджэкIо пэрытхэм аIукIагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 06.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЗэIукIэгъум ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые кIэлэцIыкIу гупчэу «Орленкэм» ипащэу Александр Джеусрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм якъыхэгъэщынрэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымрэкIэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм еблэгъагъэх.\nЗэдэгущыIэгъум хэлэжьагъэх кIэлэцIыкIухэу творческэ ыкIи спортивнэ зэнэкъокъухэм текIоныгъэ къащыдэзыхыгъэхэр, волонтерхэр, юнармием хэтхэр, общественнэ организациехэм чанэу закъыщызгъэлъагъохэрэр.\nЗэIукIэгъум ыпэкIэ хьакIэхэм зэрагъэлъэгъугъ мобильнэ лабораториеу шъолъыр гупчэу «Полярис» зыфиIорэм илъэIукIэ ашIыгъэр ыкIи зыфэдэ къэмыхъугъэр. Гупчэу «ПолярисАдыгея» зыфиIорэм ипащэу Роман Чумаковым къызэриIуагъэмкIэ, автомобилыр зытегъэпсыхьагъэр республикэм икъалэхэмрэ ирайонхэмрэ дэкIыгъо егъэджэнхэр ащызэхэщэгъэнхэр ары. Тыгъэм ифабэкIэ Iоф зышIэрэ батареехэм къатырэ электричествэр, метеостанциер, псыр мыщ итых. ФизикэмкIэ, химиемкIэ, биологиемкIэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаимкIэ, хьисапымкIэ ыкIи компьютернэ шIэныгъэхэмкIэ ушэтынхэр, практическэ егъэджэнхэр зэрэпшIыщтхэ оборудованиемкIэ лабораториер зэтебгъэпсыхьан плъэкIыщт.\nНэужым республикэм и ЛIышъхьэрэ гупчэм ипащэрэ сабыйхэм зэдэгущыIэгъу адашIыгъ. Ар къызэIуихызэ КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ къекIолIагъэ пэпчъ республикэм ныбжьыкIэу щыпсэухэрэмкIэ анахь дэгъухэм зэращыщыр, еджэным, творчествэм, общественнэ IофшIэным, спортым алъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр зэряIэхэр. Мыхэм ахэ-\nтых зыкI къэралыгъо ушэтыным предмет зэфэшъхьафхэмкIэ балли 100 къэзыхьыгъэ нэбгырэ 12.\nДжащ фэдэу къыхигъэщыгъ Адыгеим ипащэхэм пшъэрылъ зэрэзыфагъэуцужьырэр къэлэ еджапIэхэми, къуаджэхэм адэтхэми егъэджэн IофшIэныр зэфэдэу шэпхъэ лъагэхэм атетэу ащызэхэщэгъэнхэр.\n«Гъэхъагъэу шъуиIэхэм тарэгушхо. ЫкIи тызыпылъыр еджакIо пэпчъ лъэкIэу иIэр къызэIуихынымкIэ амалэу тиIэ пстэури етхьылIэныр ары. Адыгеим технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр къыщызэIутхыгъ, «хэхъоныгъэм ичIыпIэхэр» еджапIэхэм ащызэхащэх, сэнаущыгъэ зыхэлъхэм IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ лъэхъаным диштэрэ гупчэу «Полярис-Адыгея» зыфиIорэм Iоф ешIэ, хьисап еджапIэми гъэхъагъэхэр иIэх. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыхиубытэу мылъку ин хэтэлъхьэ шIэныгъэм изэгъэгъотын анахь шэпхъэшIухэм анэгъэсыгъэным. Лъэныкъо хэушъхьафыкIыгъ еджапIэхэм Iоф ащызышIэщт кIэлэегъаджэхэм ягъэхьазырын, ахэм яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nВолонтерхэу узэу къежьэгъакIэм зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным IэпыIэгъу щыкIэхэрэм языгъэгъотыгъэхэм, шхынхэр, уц Iэзэгъухэр афэзыщэщтыгъэхэм лIышъхьэм хэушъхьафыкIыгъэу рэзэныгъэ гущыIэхэр афигъэзагъэх.\nДжащ фэдэу КъумпIыл Мурат къызэрэугъоигъэхэм агу къыгъэкIыжьыгъ ныбжьыкIэ пэрытхэм зэдэгущыIэгъу зыщафэхъухэрэ Iофтхьабзэхэр шъолъырым зэрэщызэхащэхэрэр. Ащ фэдэу щыт илъэс къэс зэхащэрэ «Фыщтыр», ащ ныбжьыкIэхэм ягукъэкIхэр къыщыраIотыкIых, республикэм иминистерствэхэм япащэхэм ахэр яIофшIэн щагъэфедэжьых.\nАщ анэмыкIэу АР-м и ЛIышъхьэ республикэмрэ кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэ гупчэу «Орленкэмрэ» язэдэлэжьэныгъэ къыщыуцугъ. ЕджапIэхэм яеджэкIо анахь дэгъухэр ары гупчэм зэрэкIощтхэ путевкэхэр зэратыхэрэр. Нэбгырэ 40-мэ загъэпсэфыгъах, джыри 27-рэ агъэкIонэу агъэнафэщтыгъ, ау, гупчэм ипащэ иунашъокIэ, республикэм джыри чIыпIи 10 къыратыгъ.\n«Джыри зэ тхьауегъэпсэу есIонэу сыфай Александр Василий ыкъор Адыгеим къызэреблэгъагъэм, шIуагъэ къытэу тызэрэзэдэлажьэрэм, республикэм ынаIэ къызэрэтетым апае», — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nКIэлэцIыкIухэм ягъэсэныгъэрэ ясэнаущыгъэ ихэгъэхъонрэ зэрапылъым пае Александр Джеуси Адыгеим и ЛIышъхьэ рэзэныгъэ гущыIэхэр къыфигъэзагъэх. Джащ фэдэу «Полярисым» къыщызэрэугъоигъэ сабыйхэм афэдэхэр зэрапIугъэхэм пае янэ-ятэхэми зэрафэразэр ащ къыхигъэщыгъ, кIэлэцIыкIухэми зафигъэзагъ.\n«Еджэным ылъэныкъокIэ, общественнэ IофшIэнымкIэ гъэхъагъэхэр шъуиIэх. Адыгэ Республикэм имызакъоу Урысые Федерациеми ыцIэ чыжьэу жъугъэIуным тыщэгугъы. Мыщ къекIолIагъэхэ пстэуми «Орленкэм» ипутевкэхэр анэсыгъэхэу щытэп. Арышъ, еджапIэм къычIэкIыгъэхэу балли 100 къэзыхьыгъэхэр мэфэ заулэрэ щыIэнхэу тигупчэ къезгъэблагъэхэ сшIоигъу ащ зыфэжъугъэнэIосэным, нэмыкI кIэлэцIыкIухэу къэралыгъом ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэм гъэхъагъэу шъушIыгъэхэм шъуазэрэнэсыгъэм фэгъэхьыгъэу къафэшъуIотэнэу», — къыIуагъ Александр Джеус.\nНэужым упчIэу яIэхэр кIэлэцIыкIухэм хьакIэхэм аратыгъ. Гъэсэныгъэм, спортым, творчествэм ахэр афэгъэхьыгъагъэх. КъумпIыл Мурат сабыйхэм афэрэзагъ еджэным зэрэфаблэхэрэм ыкIи шIэныгъакIэхэр агъотыным зэрэпылъхэм апае.\nДжащ фэдэу я 22-рэ мыекъопэ гимназием къычIэкIыгъэу Нэныжъ Пщымафэ хьисапымкIэ урысые олимпиадэм шIухьафтын къызэрэщихьыгъэмкIэ дипломыр республикэм и ЛIышъхьэ ритыжьыгъ.\nХьакIэхэм гупчэу «ПолярисАдыгея» зыфиIорэм иIофшIэн кIэухым зыфагъэнэIосагъ. Джырэ уахътэм пэIудзыгъэ шIыкIэкIэ ар мэлажьэ: еджакIохэм зэпэчыжьэ егъэджэнхэр, зэдэгущыIэгъухэр адашIых. Урысыем икъэлэ зэфэшъхьафхэм, IэкIыбым яшIэныгъэлэжьхэр ахэм къахагъэлажьэх.\nПредыдущая Зэдэлэжьэныгъэр лъагъэкIотэщт\nСледущая От Калининграда до Петропавловска-Камчатского: авторы, издатели и книжные магазины объединяются ради читателей


ЗыкIыныгъэр зэгурыIоныгъэм къыщежьэ — Адыгэ макъ\nЗыкIыныгъэр зэгурыIоныгъэм къыщежьэ\nРедактор 20.12.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nТыгъэгъазэм и 15-м «Всероссийская ассамблея иностранных студентов» зыфиIорэ Iофтхьабзэр Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щыкIуагъ. IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ студентхэр тикъэралыгъо илъ щыIэныгъэм хэгъозэнхэм, ахэм гумэкIыгъохэу къафэуцухэрэр университет, шъолъыр, федеральнэ уцугъохэм ащыгъэцэкIагъэхэ хъунхэм атегущыIагъэх. Iофтхьабзэм къыдыхэлъытагъэу конференцие, лъэпкъ культурэхэм яфестивалэу «Мы — едины» зыфиIохэрэр зэхащагъэх.\nIэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ студентхэм я Урысые ассамблее икъызэIухын Москва, Ростов-на-Дону, Элиста, Волгоград, Ставрополь, Брянск, Казань, нэмыкI къалэхэми къарыкIыгъэ нэбгырэ 350-м ехъу хэлэжьагъ.\nIофтхьабзэм къеблэгъагъэх ыпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ ассамблеем ипрезидентэу Аду Яо Никэз, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым IэкIыб къэралхэм къарыкIыгъэ студентхэм урысыбзэр зыщызэрагъэшIэрэ факультетым идеканэу ПашIо Фатимэ, нэмыкIхэри.\nПэублэм къызэрэщаIуагъэмкIэ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ студентхэр илъэси 10 хъугъэ зыщеджэхэрэр. Непэрэ мафэм ехъулIэу нэбгырэ миным ехъумэ апшъэрэ гъэсэныгъэ щызэрагъэгъоты. Ахэр республикэм щыгупсэфынхэм пае тишъолъыр Iофыгъоу щызэшIуахырэр бэ.\nМэфэкI шIыкIэм тетэу Iофтхьабзэр къызызэIуах нэуж конференциеу зэхащагъэм Адыгеим къэкIогъэхэ студентхэр хэлэжьагъэх, мы лъэныкъомкIэ гъэхъагъэхэу яIэхэмкIэ зэдэгощагъэх.\nТыгъэгъазэм и 16-м ассамблеем къыдыхэлъытагъэу «Мы едины» зыфиIорэ фестивалыр рагъэкIокIыгъ. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэ сту-дентхэу Мыекъопэ къэралыгъо тех-нологическэ университетым щеджэ-хэрэм азыфагу зыкIыныгъэ илъыным, зы унагъом фэдэу зэгурыIонхэм фэщэгъэнхэр ары. Нэужым Адыгеим къеблэгъэгъэ хьакIэхэм тичIыопс идэхагъэ арагъэлъэгъугъ.\nПредыдущая «ПсырыкIхьаблэ къэлэмыр къысегъаштэ»\nСледущая Уасэхэр, еплъыкIэхэр


Автор: Редакция\t/ 12.01.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nМыекъуапэ футболымкIэ икIымэфэ зэIухыгъэ зэнэкъокъу хэлэжьэрэ командэхэу я 2-рэ купым хэтхэр 15 мэхъух. Ветеранхэри шъхьафэу зэдешIэх.\nЗэнэкъокъум исудья шъхьаIэу Игорь Калиниченкэм зэрилъытэрэмкIэ, зэIукIэгъухэм уяплъынкIэ гъэшIэгъоных, нэбгырабэ стадионым къэкIо. Физкультурэмрэ спортымрэ апыщагъэхэм япчъагъэ хэхъо, япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ амалышIухэр яIэх.\n«Спортмастерым» ятIонэрэ купым апэрэ чIыпIэр щиIыгъ, очко 27-рэ иI. «Фыщтыр» ятIонэрэ чIыпIэм щыI — 24-рэ. Ветеранхэм якуп «Элитыр» къыхэщы.\nАпшъэрэ купым зэнэкъокъур щылэ мазэм и 14-м щаухыщт. Тхьаумафэм зэдешIэщтхэм шъуащытэгъэгъуазэ.\n«Картонтара» — «Ошъутен»\n«ЧIыгушъхь» — «Кощ-\n«Ошъутен-2» — «Урожай»\n«Мыекъуапэ» — СШОР.\n«Мыекъуапэр» апэ ит, ау текIоныгъэр, медальхэр зыхьыщтхэр джыри къэшIэгъуае.\nКъэлапчъэм анахьыбэрэ Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Денис Павлов — 13, Мэзлэукъо Арсен — 13.\nЗэIукIэгъухэр сыхьатыр 10-м аублэщтых, стадионым зэкIэлъыкIохэу щыкIощтых.


МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ! МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм шъуащысакъ!\nМы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ. Мы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ.\nМы чIыпIэхэм хъугъэ-шIагъэхэр къащымыхъунхэм фэшI пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэу «Внимание, переезд!» зыфиIорэр Адыгеим иавтоинспекторхэмрэ хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм и Общественнэ совет илIыкIохэмрэ зэхащагъ.\nIофтхьабзэм хэлажьэхэрэм плакатхэр аIыгъхэу транспорт амалхэр зезыфэхэрэр мэшIокугъогу зэпырыкIыпIэхэм гъунэгъоу зекIуалIэхэкIэ анахьэу сакъыныгъэ къызщыхагъэфэным ыкIи шIокI имыIэу гъогурыкIоным ишапхъэхэр агъэцэкIэнхэм анаIэ тырарагъэдзагъ.\nОбщественнэ советым хэтэу Светлана Шубинам водительхэм зэдэгущыIэгъухэр адишIыгъэх. МэшIокугъогу зэпырыкIыпIэр зэфэшIыгъэу водительхэр зыIухьэхэкIэ, мыгузажъохэу къызэIуахыжьыфэ зэрежэнхэ фаер агуригъэIуагъ. Ащ фэдэ зекIокIэ тэрэзым щынэгъончъэнымкIэ мэхьанэ зэриIэр пстэуми къыхагъэщыгъ.\nМы лъэныкъомкIэ гъогурыкIоным ишапхъэ зыукъорэм административнэ пшъэдэкIыжьэу къежэрэр, ежь ищыIэныгъэ имызакъоу, нэмыкI цIыфхэри щынэгъо чIыпIэ зэрэригъэуцохэрэр полицейскэхэм агу къагъэкIыжьыгъ.\nШIуагъэ къытэу уадэлэжьэн фае ШIуагъэ къытэу уадэлэжьэн фае\nIоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх Iоф зыдашIэн фэе лъэныкъохэр агъэнэфагъэх


Иорданием къикIыгъэ лъэпкъэгъухэм Адыгэ Республикэм сымэджэщ зэгъэфагъэ щашIыщт\nБэрэскэжъый, Iоныгъом и 05 2018 09:52\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат непэ ащ фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъу адыриIагъ. Доллар миллион 20 фэдиз мы Iофым пэIуагъэхьанэу щыт. Сымэджэщыр аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтегъэпсыхьэгъэщт, ащ щылэжьэщтхэм дунаим исымэджэщ анахь дэгъухэм яшIэныгъэхэм ащахагъэхъон алъэкIыщт.\n«Иорданием Израиль ыуж ТыгъэкъокIыпIэ Благъэм икъэралыгъохэмкIэ ятIонэрэ чIыпIэр еубыты шэпхъэ лъагэхэм адиштэрэ медицинэм хэхъоныгъэ зэришIырэмкIэ. Медицинэ зекIоным ащ зыщеушъомбгъу - европэ къэралыгъохэм къарыкIыхэрэр загъэхъужьынэу къытфэкIох. Проектэу Адыгеим щетхьыжьэн тыгу хэлъым фэдэхэр Саудовскэ Аравием, Ливием, Ирак, Зэхэт Араб Эмиратхэм, Катарэ ащыдгъэцэкIэгъахэз», - къыIуагъ купым хэтэу Анцокъо Низар.\n«Псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэм ядэгъугъэ хэдгъэхъоным тызэрэпылъымрэ мыщ мылъку къыхэшъулъхьанымкIэ шъуишIоигъоныгъэрэ зэрэзэтефагъэхэм мэхьанэшхо иI. Мы проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэ зыхъукIэ, шэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъу республикэм щыпсэухэрэм зэрагъотыщтым ыкIи фэдэ гупчэхэу республикэми, ащ нэмыкI шъолъырхэми арытхэм азыфагу зэнэкъокъуныгъэ къызэрэхилъхьащтым сицыхьэ телъ»,-къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nМы проектым игъэцэкIэн фэгъэзэгъэ къулыкъухэм Iофым нахь игъэкIотыгъэу зыщагъэгъозэнышъ апшъэрэхэм ахагъэхьанэу, чIыпIэу зыщагъэуцущтым икъыхэхын инфраструктурэ амалхэм ялъытыгъэу зэшIуахынэу лIышъхьэм афигъэпытагъ.\nЕджагъэх 225 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Адыгэ къужъым и Мафэ Гъофыбгы (Руфабгъо) къыщакIохьыгъ КIэнэтI Джансэт щэрыон зэнэкъокъумкIэ атекIуагъ »


Я ХХХ-рэ фестиваль-зэнэкъокъур — Адыгэ макъ\nЯ ХХХ-рэ фестиваль-зэнэкъокъур\nРедактор 29.12.2020 29.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЯорэдкIэ, якъашъокIэ зэлъэIэсых\nКъэзэкъ культурэм ия ХХХ-рэ фестиваль Адыгэ Республикэм щыкIуагъ, зэхэщакIохэм зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.\nУрысыем ишъолъыр 25-мэ ялIыкIохэр къэзэкъ культурэм ифестиваль хэлэжьагъэх. ЛъэIу тхылъхэр 121-мэ къатхыгъ. Тхьэмэфищым къыкIоцI осэшI купым хэтхэм зэгъэпшэнхэр ашIыгъэх. Дэгъухэм анахь дэгъужьхэм ацIэхэр къыраIуагъэх.\nЗэпэIудзыгъэхэу, онлайн шIыкIэм тетэу фестивалыр кIуагъэ. Апэрэ едзыгъор чIыпIэ псэупIэхэм ащызэхащагъ. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр кIэух зэнэкъокъум хэлэжьагъэх.\nФестивалым тарихъ гъэшIэгъон иIэ хъугъэ. Германием икъалэу Аугсбургэ культурэмкIэ икуп фестивалым хэлажьэ шIоигъоу къыкIэлъэIугъ.\nКъыблэ шъолъырым, Темыр Кавказым, Воронеж, Ярославль, Санкт-Петербург, нэмыкIхэм фестивалым щытхъуцIэхэр къыщыдахыгъэх.\nФестивалым иосэшI куп итхьамэтэ гъэшIуагъэу, Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, композиторэу Виктор Захарченкэм къызэриIуагъэу, творческэ купхэм ахэтхэм ясэнаущыгъэ дэгъоу къагъэлъэгъуагъ. Ащ дакIоу лъэпкъым итарихъ, ищыIэкIэ-псэукIэ хэхъоныгъэу фэхъухэрэр искусствэм ыбзэкIэ къагъэлъэгъуагъ.\nКультурэм иIофышIэхэм Урысыем икъэзэкъхэм яшэн-хабзэхэр, язэфыщытыкIэхэр къагъэлъэгъуагъэх. Якультурэ къызэфаIуатэзэ, нахьышIоу зэрэшIагъэх, яшIэныгъэкIэ зэхъожьыгъэх.\nЗыныбжь икъугъэхэм орэд къаIуагъ. Ахэр ансамблэхэм ахэтыгъэх, нэбгырэ тIурытIу хъухэуи къыхэкIыгъ.\nМыекъуапэ илъэпкъ орэдыIо ансамблэу «Долинэм», пащэр Н. Ефремова, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Мыекъопэ «Звонницэм» хэтхэу Нина Ефремовамрэ Дина Новиковамрэ апэрэ чIыпIэр къахьыгъ.\nМыекъуапэ икIэлэцIыкIу фольклор ансамблэу «Зернышкэм» текIоныгъэр къыдихыгъ.\nЗыныбжь икъугъэ орэдыIохэу язакъоу яIэпэIэсэныгъэ къэзыгъэлъэгъуагъэхэм къалэу Калугэ щыщэу Полина Замковам апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Курскэ иорэдыIохэу Юрия Чернякрэ Александр Тарасовымрэ ятIонэрэ ыкIи ящэнэрэ чIыпIэхэр къыдахыгъэх.\nМыекъуапэ икIэлэцIыкIу ансамблэу «Казачатэм», пащэр Т. Мединская, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэр Ярославль икIэлэцIыкIухэм ахьыгъ.\nЯрославль хэкум иансамблэу «Плетенькэм», пащэр Къэралыгъо премиеу «Урысыем ыгу» зыфиIорэр къызыфагъэшъошагъэу О. Косауров, апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иансамблэ хагъэунэфыкIырэ чIыпIэр ыхьыгъ.\nКраснодар щыпсэурэ Иван Влачугэ зэкIэми къахэщыгъ, апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Мыекъуапэ щыщ пщынаоу Юрий Кобэ ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nВоронеж хэкум искульпторэу Ирина Шульгинам текIоныгъэр къыдихыгъ. ЯтIонэрэ чIыпIэхэр нэбгырищмэ афагъэшъошагъэх.\nБгъэфедэн плъэкIыщт искусствэхэмкIэ зэнэкъокъоу зэхащагъэм Апшерон районым икъутырэу Николаенкэм щыщэу Юлия Васильевам апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ. ЯтIонэрэ, ящэнэрэ чIыпIэхэри Краснодар краим щыщхэм ахьыгъэх.\nКъэшъокIо купхэм язэнэкъокъу\nКъалэу Ярославль иансамблэу «Плетенькэм» апэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Краснодар краим иансамблэу «Мужествэм» ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ.\nХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр къэзэкъ культурэм ия ХХХ-рэ фестивалэу 2021-рэ илъэсым, жъоныгъуакIэм и 28 — 30-м Адыгэ Республикэм щыкIощтым хэлэжьэнхэу къырагъэблэгъагъэх.\n— Фестивалыр игъэкIотыгъэу Адыгэ Республикэм щызэхэтщэщт, — къытиIуагъ Мыекъуапэ икъэзэкъхэм япащэу Александр Даниловым. Творческэ купхэм яIэпэIэсэныгъэ къагъэлъэгъощт. Адыгеим изыгъэпсэфыпIэхэр, икъушъхьэ дахэхэр, лIыхъужъ ыкIи лэжьэкIэ щытхъум япхыгъэ чIыпIэхэр, лъэпкъхэр зэгурыIохэу республикэм зэрэщыпсэухэрэр ядгъэлъэгъущтых. Культурэм тызэрэзэфищэрэр тиорэдхэм, усэхэм къащытIощтых, тикъашъохэм къащыдгъэлъэгъощтых.\nСурэтым итхэр: фестивалым хэлэжьагъэхэр.\nПредыдущая Кобл Якъубэ фэгъэхьыгъ\nСледущая Щынэгъончъэныр зэкIэмэ анахь шъхьаI


Уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм язэшIохын Уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм язэшIохын » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » Уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм язэшIохын Уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъхэм язэшIохын\n00:31, 22 январь 2019\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэу «Агрокомплекс» зыфиIоу Н. И. Ткачевым ыцIэкIэ щытым игенеральнэ пащэу Евгений Хворостинымрэ зэдыряIэгъэ зэIукIэгъум анахьэу анаIэ зыщытырагъэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнрэ бизнесымкIэ социальнэ пшъэдэкIыжь хьыгъэнымрэ. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэу «Агрокомплекс» зыфиIоу Н. И. Ткачевым ыцIэкIэ щытым игенеральнэ пащэу Евгений Хворостинымрэ зэдыряIэгъэ зэIукIэгъум анахьэу анаIэ зыщытырагъэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнрэ бизнесымкIэ социальнэ пшъэдэкIыжь хьыгъэнымрэ.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Муратрэ Iахьзэхэлъ хъызмэтшIапIэу «Агрокомплекс» зыфиIоу Н. И. Ткачевым ыцIэкIэ щытым игенеральнэ пащэу Евгений Хворостинымрэ зэдыряIэгъэ зэIукIэгъум анахьэу анаIэ зыщытырагъэтыгъэ Iофыгъохэм ащыщых тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнрэ бизнесымкIэ социальнэ пшъэдэкIыжь хьыгъэнымрэ.\nЗэIукIэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм ивице-премьерэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэу Юрий Петровыр, къалэу Мыекъуапэ имэрэу Александр Наролиныр.\nЕвгений Хворостиным къызэриIотагъэмкIэ, компаниеу «Агрокомплекс» зыфиIорэм 2016-рэ илъэсым республикэм и Теуцожь район ит къо IыгъыпIэу «Киево-Жураки» зыфиIорэр къыщэфыгъагъ. Илъэсым ыкIэм нэс а комплексыр зыIэ илъ хъугъэм мылъку-зэхэщэн Iофыгъохэр ары зэшIуихыщтыгъэхэр. Джы ащ илъэсым къыкIоцI къо мини 120-рэ фэдиз ыхъузэ ышIыщт.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, республикэм ипащэхэр инвесторым щэгугъых цIыф псэупIэхэу ащ къыпэблагъэхэм ягумэкIыгъохэм ыкIи яфэныкъоныгъэхэм ынаIэ атыригъэтынэу. Пстэуми апэу ар тыкъэзыуцухьэрэ дунаим, ащ изытет зыфэдэм япхыгъэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэр ары. Евгений Хворостиным къызэриIуагъэмкIэ, Роспотребнадзорымрэ Россельхознадзорымрэ игъо къыфалъэгъугъэхэр нахьыбэмкIэ ыгъэцэкIэгъахэх. Ащ нэмыкIэу ебз IыгъыпIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ IофшIэныр предприятием ыублэгъах. Мы илъэсым шышъхьэIум ехъулIэу мэIаеу а лъэныкъомкIэ къикIырэм иIофыгъо зэшIуахынэу мэгугъэх.\n«ЭкологиемкIэ Iофхэм язытет тэрэзыным, производствэм икультурэ джыри нахь зыкъегъэIэтыгъэным япхыгъэ IофшIэным мэхьанэшхо иIэу щыт. Тэ тшIэрэр зэкIэ цIыфхэм апай ыкIи ящыIакIэ нахьышIу зэрэхъущтым ренэу тынаIэ тедгъэтын фае. Республикэм ипащэхэм фирмэу «Агрокомплекс» зыфиIорэм лъэшэу лъытэныгъэ ин фашIы, сыда пIомэ Урысыем и Къыблэ ит хъызмэтшIапIэхэмкIэ щысэтехыпIэу ащ зыкъыгъэлъэгъуагъ, социальнэ пшъэдэкIыжь ин зэрихьырэр дэгъоу зэхешIыкIы. Къохэм яхъункIэ IофшIэныр дэгъоу Адыгеим зэрэщызэхэшъущэщтым, цIыфхэм яеплъыкIэ, ягумэкIхэр къызэрэдэшъулъытэщтхэм сицыхьэ телъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНепэ «Агрокомплексым» ихъызмэтшIапIэхэу республикэм итхэм нэбгырэ 400-м фэдизмэ IофшIэн ащагъотыгъ, ахэр, зэкI пIоми хъунэу, Адыгеим щэпсэух. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, фирмэм щылажьэхэрэм ямызакъоу, ащ къыпэIулъ чIыпIэхэм ащыпсэухэрэми комплексым епхыгъэу федэ горэхэр къафыхэкIынхэ фае.\n«Промышленнэ шIыкIэм тетэу къохэм яхъун бэкIэ ыпэ ишъыгъ унэе шIыкIэм тетэу ахэр хъугъэнхэм. Ар къыдгурыIозэ, предприятием ичIыгухэм ащыщэу жъокIупIэ гектар 50 фэдиз къыхэдгъэкIынэу пшъэрылъ зыфэтшIыжьыгъ. Ахэм уц къащыдгъэкIыщт, былымхъуным ихэхъоныгъэкIэ къызфагъэфедэн алъэкIыщт хъупIэхэуи тшIыщтых. Джащ фэдэу муниципалитетхэм япащэхэм гущыIэгъу тафэхъунэу тыфай, мы илъэсым еджапIэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм тишIуагъэу ядгъэкIын тлъэкIыщтымкIэ тызэхэгущыIэжьыщт, а IофшIакIэр тапэкIи лъыдгъэкIотэщт», — къыгъэгугъагъ Евгений Хворостиным.\nКъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм мэкъу-мэщымкIэ иминистрэ пшъэрылъ фишIыгъ цIыф псэупIэхэу къохъупIэм къыпэблагъэхэм яунэе IэпыIэгъу хъызмэтшIапIэхэм джыри нахь заушъомбгъунымкIэ ишIуагъэ аригъэкIынэу.\nМы зэIукIэм хэлэжьагъэхэр джыри Iофыгъо заулэмэ анэсыгъэх. Гъэпсэфыгъо мафэхэм цIыфхэмкIэ мылъапIэу ермэлыкъхэм къолыр зэращащэщтыгъэм къытырагъэзэжьынэу былымахъохэм игъо афалъэгъугъ.\nРеспубликэм ипащэхэм былымэхъо комплексым тапэкIи IэпыIэгъу фэхъунхэм зэрэфэхьазырхэр къаIуагъ.\nМыщ дэжьым хэдгъэунэфыкIыщт компаниеу «Агрокомплексыр» УрысыемкIэ анахьыбэу къолыр къэзыхьыжьыри 10-мэ зэрахэфагъэр. Предприятием ихъызмэтшIапIэхэм, 2016-рэ илъэсым икIэуххэм нафэ къызэрашIыгъэмкIэ, къо мин 850-рэ фэдиз ащаIыгъ, илъэсым сомэ миллиард 80 фэдиз ахэм агъэзекIо. Фирмэм гухэлъэу иIэр къо пчъагъэр миллионым нигъэсыныр ары. Комплексэу «Киево-Жураки» ыIэ къызэрэригъэхьагъэр а гухэлъым игъэцэкIэн изы лъэныкъохэм ащыщ.\nЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу


Что попробовать в Адыгее: традиционные блюда с рецептами\nКаждый год в республике устраивают праздник - Фестиваль адыгейского сыра.\nУникальный адыгейский чай выращивают в условиях сурового горного климата.\nСвежий или копченый адыгейский сыр считается главным блюдом Республики.\nРаньше дэшхолэпс называли пищей бедняков, а сейчас его подают в лучших ресторанах Адыгеи.\nАдыгейский шашлык чаще всего готовят из курицы.\nАдыгейская соль сочетает в себе самые разные специи.


Адыгея Сегодня – ИлъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъу\nИлъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъу\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм ия 7-рэ зэIугъэкIэгъоу мыгъэ зиIофшIэн езыгъэжьагъэм мы илъэсымкIэ аужырэ зэхэсыгъо тыгъуасэ иIагъ.\nАр я VI-рэ хъугъэ, видеоконференцие шIыкIэм тетэу кIуагъэ. Iофтхьабзэр Парламентым игуадзэхэу Шъэо Аскэррэ Iэщэ Мухьамэдрэ зэращагъ.\nЗэхэсыгъом хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, министрэхэм я Кабинет хэтхэр, федеральнэ ыкIи республикэ къулыкъухэм, ведомствэхэм япащэхэр, нэмыкIхэр.\nПовесткэм щагъэнэфагъэхэм атегущыIэнхэр рамыгъажьэзэ Шъэо Аскэр АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу джырэблагъэ агъэнэфэгъэ Олег Безсмельницыным нэIуасэ фишIыгъэх, депутатхэм ацIэкIэ фэгушIуагъ. Джащ фэдэу Красногвардейскэ районымкIэ зы мандат хъурэ хэдзыпIэ округэу N 6-мкIэ АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм идепутатэу Ирина Ляшенкэр зэрэхадзыгъэр къыIуагъ.\nНэужым Парламентым идепутатхэр АР-м и УплъэкIокIо-лъытэкIо палатэ, муниципальнэ актхэм яшапхъэхэм, псэупIэ койхэм ябюджет зыпкъ игъэуцогъэным пае дотациехэр афэтIупщыгъэнхэм ылъэныкъокIэ чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм пшъэрылъэу яIэхэм, пыдзэфэ пытэхэм, атмосфернэ жьым икъэухъумэн, бжьэхъуным, бюджет зэфыщытыкIэхэм, зекIоным зегъэушъомбгъугъэнымкIэ къэралыгъо хэбзэ органхэм пшъэрылъэу яIэхэм, нэмыкIхэм япхыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм афэгъэхьыгъэ законопроектхэм, хэбзэгъэуцугъэхэм атегущыIагъэх, аштагъэх.\n2021-рэ илъэсым ибюджет фэгъэхьыгъэ законми зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Ахэм къызэращаIорэмкIэ, бюджетым ихахъохэр проценти 6,9-кIэ, ар сомэ миллиарди 2-рэ мин 276,1-рэ, хъарджхэр проценти 3,9-кIэ, ар сомэ миллиардрэ мин 293,5-рэ, нахьыбэ хъугъэх.\nШIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд 2021-рэ илъэсымкIэ ибюджет зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэми депутатхэр тегущыIагъэх, адырагъэштагъ. Ахэм хахъохэр сомэ мин 495513,6-кIэ, хъарджхэри ащ фэдизкIэ нахьыбэ шIыгъэнхэу къадыхэлъытагъ.\nДжащ фэдэу депутатхэм зэдаштэу АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм наградэхэмкIэ и Комиссие депутатэу Олег Картамышевыр хагъэхьагъ. Нэужым Урысыем и Къыблэ шъолъыр ипарламентхэм я Ассоциацие АР-м ияблэнэрэ зэIугъэкIэгъу илIыкIоу хэтыщтхэм яспискэ зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. Зэдаштэу ащ хагъэхьагъэх Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу Iэщэ Мухьамэд, депутатхэу Олег Картамышевыр, Наталья Широковар.\nУрысыем инэмыкI субъектхэм яхэбзэихъухьэ органхэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэми тидепутатхэр атегущыIагъэх, адырагъэштагъ.\nПстэумэ ауж АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат гущыIэр ыштагъ. Парламентым идепутатхэм закъыфигъазэзэ, хэбзэгъэуцун Iофэу агъэцакIэрэм шIуагъэ къызэритырэм, зэпахырэ узым зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным къотэгъу къызэрафэхъухэрэм афэшI лъэшэу къызэрафэразэр къыIуагъ, Къэралыгъо Совет – Хасэмрэ хэбзэ гъэцэкIэкIо органхэмрэ зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу зэрэзэдэлажьэхэрэр республикэм социальнэ-экономическэ хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм зэрэфэIорышIэрэр къыхигъэщыгъ.\n— Илъэсэу икIырэр къызэрыкIуагъэп. КоронавирусыкIэм пэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэм адакIоу лъэпкъ проектхэм, АР-м хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ Унэе программэм, нэмыкI къэралыгъо программэхэм къадыхэлъытагъэхэр пхырытщыгъэх. ТызэдеIэжьзэ пшъэрылъ пстэур игъом ыкIи икъоу дгъэцэкIагъэ. Вирусым иштаммыкIэу «омикронкIэ» зэджагъэхэм зызэриушъомбгъурэм къэкIощт 2022-рэ илъэсри зэрэмыпсынкIэщтыр къытегъэлъэгъу. Проектхэм, программэхэм япхырыщыни къэдгъэуцу хъущтэп. Арышъ, джащ тетэу тызэгурыIоу, тIэ зэкIэдзагъэу тапэкIи Iоф зэдэтшIэнэу сышъущэгугъы. ИлъэсыкIэу къэблагъэрэмкIэ сышъуфэгушIо, шIоу щыIэр шъори шъуигупсэхэми къыжъудэхъунэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэхэсыгъом ыуж АР-м и ЛIышъхьэ ягъусэу министрэхэм я Кабинет хэтхэмрэ Къэралыгъо Советым – Хасэм идепутатхэмрэ Урысыем щырахьыжьэгъэ шIушIэ Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъэх. Сабый ибэхэр, унагъоу зигъот макIэхэм арыс кIэлэцIыкIухэр, зипсауныгъэ къыщыкIэгъэ сабыйхэр зыкIэхъопсыхэрэр афэгъэцэкIэгъэнхэу ащ къыдыхэлъытагъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ шIоигъоныгъэхэр зытетхэгъэ открыткэхэр елкэ гъэкIэрэкIагъэм къыпихыгъэх. Мы илъэсым ЛIышъхьэм Диана Гудинам (кIэлэцIыкIу планшет), Роман Шамсудиновым (ноутбук), Николай Корчевскэм (ноутбук), ХьакIэко Адам (планшет), Мэрэтыкъо Суандэ (графическэ планшет) ыкIи Алина Пристанскаяу Санкт-Петербург кIоным кIэхъопсырэм яшIоигъоныгъэхэр афигъэцэкIэщтых.\nКъыхэдгъэщын мы Iофтхьабзэм къыхиубытэу кIэлэцIыкIу-хэм ыкIи социальнэ IэпыIэгъу зищыкIэгъэ цIыфхэм ялъэIу 91-рэ Адыгеим зэрэщагъэцэкIэщтыр. Республикэ Парламентым и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр тIу ыштагъ. Министрэхэм я Кабинет хэтхэмрэ депутатхэмрэ ахэм ауж елкэм екIолIагъэх.\nКIэлэцIыкIухэр зыкIэхъопсыхэу открыткэхэм къаратхагъэхэр хэзыгъэ имыIэу афагъэцэкIэнхэу зэкIэми агъэгугъагъэх.


Джыри къыхэхъуагъ — Адыгэ макъ\nРедактор 13.01.2021 13.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nНы мылъкум фэгъэхьыгъэ программэр зыщыIэ 2007-рэ илъэсым къыщыублагъэу мызэу-мытIоу зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Апэ ащ кIуачIэ иIэ зэхъум унагъом ятIонэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къихъухьагъэмэ къыратынэу ары къызэрэщиIощтыгъэр. 2020-рэ илъэсэу икIыгъэм ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу унагъоу апэрэ сабыир къызэрыхъухьагъэм е ыпIунэу зыштагъэм мылъкум исертификат къыратыным фэгъэхьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх.\nГъэрекIо ны мылъкур сомэ 466617-рэ хъущтыгъ. А илъэсым ятIонэрэ е ащ къыкIэлъыкIорэ сабыир къызэрыхъухьагъэхэм е ыпIунэу зыштагъэхэм нахьыпэкIэ къаратыгъэм джыри сомэ 150000 къафыхагъэхъонэу рагъэжьагъ. ПстэумкIи ны мылъкум къыщыдэлъытэгъэ сомэ 616617-рэ къараты хъугъэ.\nДжы къихьэгъэ 2021-рэ илъэсыми унагъохэм яIоф нахь къэгъэпсынкIэгъэным фытегъэпсыхьагъэу зэхъокIыныгъэхэр программэм фашIыгъэх. Джы щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу, ны мылъкум исертификат игъэпсыни, игъэфедэни нахь IэшIэх хъугъэх. Сертификатым игъэпсын IофшIэгъу мэфитф, ар зыпэIуигъэхьащтым фэгъэхьыгъэ лъэIу тхылъым зэрэхэплъэщтхэм мэфипшI нахьыбэ атырамыгъэкIодэнэу шэпхъакIэхэм къащыдэлъытагъ. ЗыгорэкIэ нэмыкI ведомствэ горэм зыфагъэзэн фаеу хъугъэми, мэфэ 15 — 20 ныIэп зэрэпылъынхэ фаер.\nБлэкIыгъэ илъэсым имэлылъфэгъу мазэ къыщыублагъэу зы шэпхъакIэ кIуачIэ иIэ хъугъэ. Унагъом сабый къихъухьагъэмэ, ны мылъкум исертификат пае ныр е тыр ПенсиехэмкIэ фондым екIолIэн ищыкIэгъэжьэп. ЗАГС-м сабыир къызэрэхъугъэмкIэ фондым макъэ регъэIушъ, ащ иIофышIэхэм тхылъхэр агъэпсых. Ащ лъыпытэуи ахъщэм игъэфедэн унагъор ыуж ихьан ылъэкIыщт. Сертификатыр гъэпсыгъэ зэрэхъугъэр ПенсиехэмкIэ фондым икъэбарлъыгъэIэс системэ рагъэхьэ, интернет нэкIубгъом ным «иунэе кабинети» агъэхьы.\nКIэлэцIыкIур ыпIунэу къаIызыхыгъэ унагъохэм мы шап-хъэр анэсырэп, ахэм сертификатыр агъэпсыным пае, нахьыпэрэм фэдэу, ежьхэм ашъхьэкIэ екIолIэнхэшъ, лъэIу тхылъ атын фае. Сыда пIомэ, сабыир зэраштагъэмкIэ макъэ зыгъэIун зылъэкIыщтыр ны-тыхэр ары ныIэп.\nНы мылъкум къыщыдэлъытэгъэ ахъщэр нахьыбэхэм псэукIэ амалхэр нахьышIу шIыгъэнхэр ары зыпэIуагъахьэрэр. Банкым чIыфэ къыIахи псэупIэ ащэфыгъэмэ, ащ агъэкIожьы е ипотекэр агъэпсынэу ыуж ихьагъэхэмэ, ежьхэм яIахьэу а ахъщэр халъхьэ. Джы ащ игъэпсыни нахь IэшIэх хъугъэ.\nНахьыпэкIэ ны мылъкум къыщыдэлъытэгъэ ахъщэр ипотекэм пэIубгъэхьажьынэу уфаемэ е о уиIахьэу (первоначальный взнос) хаплъхьэ пшIоигъомэ, ащ пае лъэIу тхылъыр ПенсиехэмкIэ фондыми, банкыми яптынхэ фаеу щытыгъ. ШэпхъакIэхэм къызэращыдэлъытагъэмкIэ, унагъор банкым екIуалIэмэ зэкIэри фагъэпсыщт.\nДжащ фэдэу къыхэдгъэщымэ тшIоигъу, Адыгеим ис унагъоу ны мылъкур кIэлэцIыкIум иегъэджэн пэIузгъахьэмэ зышIоигъохэм ащ игъэпсын нахь псынкIэ къафашIыгъ. Ащ пае УФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм еджапIэу къэралыгъом итхэм зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх.\nНахьыпэкIэ унагъом ны мылъкур кIэлэцIыкIум иеджэн пэIуигъэхьанэу рихъухьагъэмэ, еджапIэу къыхихыгъэм ыпкIэ хэлъэу зэрэщеджэщтыр къэ-\nзыушыхьатырэ тхылъыр фондым IэкIигъэхьан фаеу щытыгъ. Джы зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэм яшIуагъэкIэ ар имыщыкIэгъэжь хъугъэ. Унагъом ны мылъкур зэригъэфедэнэу къыхихыгъэм пае лъэIу тхылъ ытымэ екъу.\nПстэумкIи субъект 75-мэ арытэу еджэпIэ 300-м ехъумэ ПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу АР-м щыIэм зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх. Илъэс къэс а пчъагъэм хигъэхъощт. ЕджэпIэ 1500-рэ фэдизмэ адыкIэтхэнэу ары зэрэгъэнэфагъэр.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, кIэлэцIыкIоу ны мылъкур къызэратыгъэм ыныбжь илъэсищ зыхъукIэ, унагъом нэмыкI сабыеу исхэм ащыщ иеджэн ар пэIуигъэхьан фит. Ау мыщ еджапIэм чIэхьаным ыпэкIэ гъэсэныгъэ зэрэрагъэгъотырэр (дошкольное образование) хахьэрэп.\nНы мылъкур ащ пэIуигъахьэмэ зышIоигъохэм кIэлэцIыкIур къызэрэхъугъэм лъыпытэу агъэфедэнэу агъэпсын фитых.\nДачэм унэ щишIымэ зышIоигъохэм ны мылъкур агъэфедэн алъэкIынэу гъэтэрэзыжьынхэм къащыдэлъытагъ. Мы илъэсым ащ кIуачIэ иIэ хъугъэ. ЧIыгур унагъом зэриунаер ыкIи псэолъэшIын Iофхэр щызэшIуихынхэу фитыныгъэ зэриIэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр ары къыгъэлъэгъонхэу ищыкIагъэхэр.\n2018-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщыублагъэу унагъоу ны мылъкур зиIэм игъот макIэмэ, ащ къыхэхы-гъэу ахъщэ тын мазэ къэс къафэкIонэу ыгъэпсын ылъэкIыщт. Ахъщэ тыныр къытефэмэ ышIэным пае аужырэ мэзэ 12-м гъотэу яIагъэр нэбгырэ пчъагъэу исым тырагощэн фае. Зы нэбгырэм тефэрэр цIыфыр зэрэпсэун ылъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу субъектым щагъэнэфагъэм фэдитIум нэмысырэмэ, лъэIу тхылъыр ытын фит.\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм ипресс-къулыкъу тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, Адыгеим щыпсэурэ унагъохэм ащ фэдэ ахъщэ тыныр къаратыным пае зы нэбгырэм тефэрэр сомэ 20206-м ехъунэу щытэп. Мазэ къэс къатырэр сомэ 9599-рэ мэхъу.\nЗэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зимыушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу къулыкъу ыкIи ведомствэ зэфэшъхьафхэм цIыфхэм фэIо-фашIэхэр пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу мы уахътэм афагъэцакIэх. Арышъ, ны мылъкум къыхэхыгъэу ахъщэ тын къыфэкIонэу унагъом ыгъэпсыгъэу, ахъщэр къыфакIощтыгъэу, ау тхылъхэм япIалъэ икIыгъэмэ, ПенсиехэмкIэ фондым екIолIэнхэ ищыкIагъэп. Ащ испециалистхэм аIэкIэлъ къэбархэм къапкъырыкIыхэзэ агъэпсыжьыщт.\nА зэпстэумэ анэмыкIэу, ны мылъкум фэгъэхьыгъэ программэм 2026-рэ илъэсым итыгъэгъазэ и 31-м нэс кIуачIэ иIэнэу ашIыгъ. Ащ нэс сабый къызыфэхъугъэхэм е ыпIунэу къаIызыхыгъэхэм зэкIэми а къэралыгъо IэпыIэгъур къаратыщт. Урысыер зэрэщытэу пштэмэ, ны мылъкум исертификат фэгъэхьыгъэ программэр зыщыIэм къыщыублагъэу ар къызэратыгъэр унэгъо миллиони 10-м ехъу. АдыгеимкIэ а пчъагъэр мин 31-м ехъу.\nКъызэрэтIуагъэу, 2020-рэ илъэсым апэрэ сабыим пае ахъщэу ащ къыдэлъытэгъагъэр сомэ 466617-рэ хъущтыгъ, ятIонэрэм пае сомэ 150000-рэ къыхахъоти, пстэумкIи сомэ 616617-рэ къаратыщтыгъ. 2021-рэ илъэсэу къихьагъэм мы пчъагъэхэми зэхъокIыныгъэхэр афэхъугъэх. Апэрэ сабыим пае ахъщэу ны мылъкум къыдэлъытагъэр сомэ 483881-рэ къашIыгъ. ЯтIонэрэм пае ащ къыхахъощтыгъэр сомэ 155550-рэ хъугъэ. Джы зэхэубытагъэу сомэ 639431-рэ къатыщт.\nПредыдущая «Жъуагъохэм якъежьапIэ» зерэIэт\nСледущая Сэнэхьатым икъыхэхын IэшIэхэп


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ ректорым зэIукIэгъу дыриIагъ\nУниверситетым ипэщэ IэнатIэкIэ Хъунэго Рэщыдэ иполномочиехэм япIалъэ зэрикIыгъэм епхыгъэу АКъУ-м иректорыкIэ ихэдзын тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрэзэхащэщтхэм, республикэм иапшъэрэ еджапIэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ амалэу щыIэхэм атегущыIагъэх.\nАщ нэмыкIэу гуманитар-техническэ колледжыр, республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр, институти 3, факультет 12, шIэныгъэхэмкIэ Урысые Академием и Къыблэ научнэ гупчэ икафедрэхэр, информационнэ технологиехэмкIэ Гупчэр, космическэ фэIо-фашIэхэмкIэ Гупчэр, ботаническэ садыр, музейхэр зыхэхьэрэ университет комплекс агъэпсыгъ. Сэнэхьатхэу АКъУ-м аIэ къыщырагъахьэхэрэм лъэшэу ахэхъуагъ.\n«ШIогъэшхо къытэу илъэсыбэрэ пэщэныгъэ зэрэзепхьагъэм, уиIоф хэшIыкIышхо зэрэфыуиIэм, опыт ин зэрэпIэкIэлъым яшIуагъэкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым хэгъэгум иапшъэрэ еджапIэхэм азыфагу чIыпIэ дэгъу щиубытыгъ, КавказымкIэ гъэсэныгъэ дэгъу зыщаратырэ просветительскэ гупчэ ар хъугъэ. Ар къэзыушыхьатырэр университетым къычIахьэ зышIоигъохэм, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыхэрэри ахэм зэрахэтхэу, япчъагъэ зэрэхахъорэр ары. Университетыр къэзыухыгъабэмэ непэ республикэм иэкономикэрэ исоциальнэ лъэныкъорэ яхэхъоныгъэ яIахьышIу хашIыхьэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Хъунэго Рэщыдэ дэгъоу пэщэныгъэ зэрэзэрихьагъэм ишIуагъэкIэ гъэсэныгъэшхо, опыт ин зиIэ профессорхэмрэ кIэлэегъаджэхэмрэ апшъэрэ еджапIэм щиугъоинхэ ылъэкIыгъ.\nХъунэго Рэщыдэ пэщэныгъэ зыщызэрихьэгъэ илъэсхэм республикэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ гъэхъагъэхэр апшъэрэ еджапIэм ышIыгъэх. Анахьэу гуманитар лъэныкъор ары ар зыфэгъэхьыгъэр. Дин, лъэпкъ, культурологическэ Iофыгъохэм афэгъэхьыгъэ научнэ IофшIагъэхэм, бзэшIэныгъэлэжьхэм, тарихълэжьхэм, биологхэм яIофшIагъэхэм зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэм осэшхо къащафашIыгъ.\nКъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, Адыгэ къэралыгъо университетым непэ инновационнэ программэхэмрэ проект гъэшIэгъонхэмрэ щыпхыращых. Ахэм ащыщ Кавказ научнэ-хьисап гупчэр зэрэзэхащагъэр, республикэ хьисап еджапIэм хэхъоныгъэ зэрэрагъэшIырэр, хьисап парк къызэрэзэIуахыгъэр. АКъУ-м IэкIыб къэралыгъохэм арыт апшъэрэ еджапIэхэм гъусэныгъэу адыриIэм зырегъэушъомбгъу, студентхэм стажировкэ арагъэхьы, кIэлэегъаджэхэр яопыткIэ зэдэгуащэх, научнэ конференциехэр зэхащэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректор IэнатIэ зэригъэцэкIагъэмкIэ осэшIу къызэрэфишIыгъэм фэшI КъумпIыл Мурат зэрэфэразэр Хъунэго Рэщыдэ къыIуагъ. Апшъэрэ еджапIэм ипэщакIэу агъэнэфэщтым АКъУ-м хэбзэ шIагъоу иIэхэр лъигъэкIуатэхэ зэрашIоигъор хигъэунэфыкIыгъ. Хъунэго Рэщыдэ апшъэрэ еджапIэм ищыIэныгъэ джыри тапэкIэ къыхэлажьэ зэрэшIоигъор КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.


Автор Тема: Икона (Прочитано 1528 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (318.34 кБ, 1280x960 - просмотрено 147 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (105.2 кБ, 960x1280 - просмотрено 50 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (194.66 кБ, 960x1280 - просмотрено 43 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (142.73 кБ, 960x1280 - просмотрено 28 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (194.59 кБ, 960x1280 - просмотрено 34 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (251.1 кБ, 960x1280 - просмотрено 59 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (275.38 кБ, 960x1280 - просмотрено 76 раз.)


Республика Адыгея - КъумпIыл Мурат, районхэм япащэхэр ягъусэхэу ныбжьыкIэхэр къушъхьэу Фыщт екIурэ гъогум техьагъэх\nМы илъэсым Адыгеим иIэшъхьэтетхэмрэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэмрэ язэIукIэгъу, официальнэу щымытэу, пхъэмашIом дэжь щыкIощт. ЩыIэкIэ-псэукIэ тэрэзым зиушъомбгъуным, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир къэухъумэгъэным, спорт зекIоным хэхъоныгъэ ышIыным, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим и Илъэс диштэу чIыопсыр къэухъумэгъэным мэхьанэшхо зэряIэр къыдалъытэзэ, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм (илъэс 17-м къыщегъэжьагъэу илъэс 22-рэм нэс зыныбжьхэр) ямэфищ слет республикэм икъушъхьэхэм ащызэхащэнэу тыраубытагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат хэлажьэзэ, тыгъуасэ туристхэр пчэдыжьым жьэу зекIо ежьагъэх. Нэбгыри 180-рэм ехъу ахэр мэхъух, муниципальнэ образованиехэм якомандэхэм пэщэныгъэ адызезыхьэхэрэр муниципалитетхэм япащэхэр ары. Ахэр Яворовэ гъэхъунэм къикIыхи, къушъхьэу Фыщт ылъэныкъокIэ куп-купэу ежьагъэх.\nИнструктор IэпэIасэхэр ягъусэхэу ахэм мафэм километрэ 11,5-рэ фэдиз акIущт, Гъозэрыплъэ, Армянскэ къушъхьэтххэр зэпачыщтых. Кавказ биосфернэ заповедникым ичIыпIэ анахь дахэхэм ахэм ягъогу апхырыкIыщт, нафэу зэрэщытым-кIэ, илъэс къэс туристэу мыщ къакIорэр нахьыбэ мэхъу зэпыт.\nЯгъогу зыщаухыщтыр Фыщт ары, ахэр ащ нэмысхэзэ, шыхэмкIэ ящыкIэгъэщт Iэмэ-псымэхэр а чIыпIэм рагъэолIэщтых. Слетым хэлажьэхэрэр хыгъэхъунэм щызэкIагъэнэщт пхъэмашIом къекIолIэщтых. Мыщ КъумпIыл Мурат ныбжьыкIэхэм гущыIэгъу щафэхъущт, Iофыгъоу зыгъэгумэкIхэрэм атегущыIэщтых, хабзэм имуниципальнэ къулыкъухэм ялIыкIохэм упчIэхэр аратышъущтых, ежьхэми игъоу алъэгъурэ IофхэмкIэ яшIошIхэр къаIощтых. Слетым иапэрэ мафэ адыгэ джэгукIэ аухыщт, Адыгеим лъэпкъ къашъомкIэ и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Налмэсым» иартистхэр ащ хэлэжьэщтых.\nКъыкIэлъыкIорэ мафэм анахь псыхьэгъэ, анахь фытегъэпсыхьэгъэ кIалэхэр, инструкторхэр ягъусэхэу, къушъхьэу Фыщт дэкIоещтых. Нафэу зэрэщытымкIэ, Шъачэ дэт олимпийскэ стадион шъхьаIэм а къушъхьэм ыцIэ ехьы.\nСлетым тегъэпсыхьагъэу патриотическэ Iофтхьабзи зэрахьащт, Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм апае анахь орэд дэгъумкIэ ныбжьыкIэхэм зэнэкъокъу зэхащэщт. 1942 — 1943-рэ илъэсхэм зэо пхъашэхэр мы чIыпIэм щыкIуагъэх. Хы ШIуцIэмрэ Закавказьемрэ якIурэ къушъхьэтхыхэр апсэ емыблэжьхэу советскэ дзэкIолIхэм пыим щаухъумагъэх.\nШышъхьэIум и 27-рэм слетым хэлажьэхэрэм къагъэзэжьыщт.


ГущыIэ фабэм егъэгушхо — Адыгэ макъ\nГущыIэ фабэм егъэгушхо\nРедактор 04.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nИсэнэхьат фэшъыпкъэу Iоф зышIэрэ Надежда Максимовам имэфэкI мафэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэ Мыекъуапэ щыкIуагъ.\nКамернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм ипащэ игуадзэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Надежда Максимовар Сыбыр къыщыхъугъ, унэгъо Iужъум щапIугъ. Адыгеим и Урыс театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм иартисткэу илъэсыбэрэ щытыгъ. Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэ зырагъэблагъэм шIогъэшIэгъонэу ролыбэ къышIыгъ.\n«Бзылъфыгъэ дахэр», «Старомоднэ амурхэр», «ШIулъэгъум имэлэIичхэр» зыфиIохэрэм, фэшъхьафхэм роль шъхьаIэхэр къащишIыгъэх, искусствэм цIэрыIо щыхъугъ.\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэ ихудожественнэ пащэу Сулейманов Юныс, Урысыем итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз икъутамэу Адыгеим щыIэм итхьаматэу Зыхьэ Заурбый, музыкальнэ театрэм иартистхэу Виктор Марковыр, Михаил Арзумановыр, Владислав Верещако, Александр Федоровыр, Елена Лепиховар, Исуп Аслъан ыгъэуцугъэ къашъохэр къэзышIыгъэ артисткэхэр, республикэм и Урыс театрэу А. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм ипащэу Роман Корчага, нэмыкIхэри Н. Максимовам къыфэгушIуагъэх, фэуджыгъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Ирина Кириченкэм юбилей пчыхьэзэхахьэр зэрищагъ, орэдыбэ ыгъэжъынчыгъ.\nЗэхахьэм къыщыфэгушIуагъэхэм, ищытхъу зыIэтыгъэхэм Надежда Максимовам «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ, театрализованнэ пычыгъохэм ахэлэжьагъ. Мыекъуапэ, Адыгеим яхьылIэгъэ гущыIэ фабэхэр къыIуагъэх.\nФэбагъэ зыхэлъ пчыхьэзэхахьэр шIукIэ гум къинэжьыщт, зэхэщакIохэм тафэраз.\nПредыдущая ЕшIэгъу шъхьаIэхэм тяжэ\nСледущая Газыр къанэсыгъ


ШэпхъэшIухэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ | Адыгэ Макъ\nШэпхъэшIухэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ\nАвтор: Редакция\t/ 31.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nПоселкэу Инэм щашIыгъэ псэолъакIэхэм ащыщ атлетикэ онтэгъум изали. Мыщ икъызэIухын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nРеспубликэм ипащэ игъусагъэх федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, спортымкIэ заслуженнэ мастерэу, Олимпиадэ джэгунхэм текIоныгъэ къащыдэзыхыгъэ Чыржьын Мухьарбый.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхахьэм пэублэ псалъэ къыщишIызэ, мыщ фэдэ псэолъэ зэтегъэпсыхьагъэ яIэ зэрэхъугъэмкIэ спортсменхэм ыкIи тренерхэм игуапэу къафэгушIуагъ.\n— Спортым хэхъоныгъэ ышIыныр, мэхьанэшхо зиIэ зэнэкъокъухэм тиспортсменхэм текIоныгъэр ыкIи хагъэунэфыкIхэрэ чIыпIэхэр къащыдахынымкIэ амалышIухэр яIэныр — джары анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер. АщкIэ пстэуми щысэ зытырахын алъэкIыщтыр тиспортсмен цIэрыIоу Чыржьын Мухьарбый ары. Тикъэралыгъо, тиреспубликэ ацIэ чыжьэу зыгъэIущтхэ спортсмен цIэрыIохэр залыкIэу къызэIутхыгъэм къызэрэчIэкIыщтхэм сицыхьэ телъ. Мыщ зыщызгъасэхэрэм текIоныгъэ дахэхэр къыдахынхэу сафэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАтлетикэ онтэгъум имызакъоу, спорт лъэпкъ зэфэшъхьафхэм апыщагъэхэ спортсменхэм тапэкIи IэпыIэгъу зэрафэхъущтхэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. УФ-м атлетикэ онтэгъумкIэ и Федерацие зэзэгъыныгъэу дашIыгъэм диштэу мы спорт лъэпкъым шъолъырым хэхъоныгъэ щишIынымкIэ амалышIухэр къызэритырэр къыхигъэщыгъ.\nКъэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыкъафагъэзагъ Чыржьын Мухьарбыйрэ Родион Бочковымрэ. Атлетикэ онтэгъум, спортым зэрэпсаоу хэхъоныгъэ ашIынымкIэ Адыгеим и ЛIышъхьэу зишIогъэшхо къязыгъэкIырэм къыфэрэзагъэх.\nАдыгеим изаслуженнэ тренерэу Роман Казаковым ыгъасэхэрэ атлетхэм къатыгъэ мастер-классым къэзэрэугъоигъэхэр еплъынхэ амал яIагъ. Ащ ыуж КъумпIыл Мурат спортсменхэм якIолIагъ, ахэм гущыIэгъу афэхъугъ. Родион Бочковым олимпийскэ путевкэ къыдихынэу ыкIи Токио гъэхъэгъэшIухэр щишIынхэу фэлъэIуагъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, квадратнэ метрэ 400 фэдиз зэрылъ спорт псэуалъэм ишIын блэкIыгъэ илъэсым шышъхьэIум рагъэжьагъ. Проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 8,5-рэ, спорт псэуалъэхэм ящэфын сомэ миллиони 2,7-рэ апэIуагъэхьагъ.


Республика Адыгея - Зигъо Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ Урысые Федерацием и Лъэпкъ гвардие Къыблэ шъолъырыдзэхэмкIэ ипащэу, Урысыем и ЛIыхъужъэу Олег Козловымрэ зэдыряIэгъэ зэIукIэгъум Росгвардием Адыгэ РеспубликэмкIэ икъутамэ Iофэу ышIагъэм, гъэцэкIэкIо хабзэм икъулыкъухэмрэ Росгвардиемрэ зэрэзэдэлажьэхэрэм япхыгъэ Iофыгъохэм щатегущыIагъэх.\nЗэIукIэгъум джащ фэдэу хэлэжьагъэх Урысые Федерацием и Лъэпкъ гвардие Къыблэ шъолъырыдзэхэмкIэ ипащэ игуадзэу Александр Александровыр, Росгвардием Адыгэ РеспубликэмкIэ икъутамэ ипащэу Алексей Порва, Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан.\nIофшIэнхэр Росгвардием дэгъоу республикэм зэрэщызэхищэхэрэр Адыгеим и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу Iофтхьэбзэ ин пчъагъэ зэрахьэгъах, общественнэ рэхьатныгъэм икъэухъумэнкIэ ахэм хэукъоныгъэхэр ашIыгъэхэп. Республикэм непэ лъэпкъ, дин зэгурыIоныгъэ, социальнэ, экономикэ зыпкъитыныгъэ илъ.\n«Урысыем и Президент къыгъэуцугъэхэ пшъэрылъхэр икъоу Росгвардием Адыгеим щегъэцакIэх. Iофыгъоу къэуцухэрэр зэкIэ псынкIэу зэшIуахых. IофшIэнхэр республикэм зэрэщызэхащэрэм тегъэразэ. Республикэм исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэным кIуачIэу тиIэр джыри етхьылIэщт. Неущрэ мафэм цIыфхэм яцыхьэ телъын, рэхьатэу Iоф ашIэнэу, кIэлэцIыкIухэр апIунхэу амал яIэн фае», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеир ичIыпIэ гупсэу Олег Козловым елъытэ: Мыекъуапэ ия 131-рэ мотошхончэо бригадэ шъхьаф икомандир илъэс заулэ ар игодзагъ. Республикэм исхэм ащ къулыкъу адихьыгъ, ныбджэгъуныгъи адыриI. Ахэм зэу ащыщ Адыгэ Республикэм иветеранхэм и Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан.\n«Урысыем и Лъэпкъ гвардие идзэхэм я Федеральнэ къулыкъу идиректорэу, дзэм игенералэу Виктор Золотовым гъэцэкIэкIо, законодательнэ хабзэм тыгурыIон зэрэфаем ренэу тынаIэ тырытегъадзэ. Адыгеим ащ фэдэ зэгурыIоныгъэ щызэдыряI. Республикэм зэрэхахъорэм, цIыфхэр зэрэухъумагъэхэм гу алъытэтэ. Тэ сыдигъуи тыжъудэгущыIэным ыкIи пшъэрылъэу тапашъхьэ къырагъэуцохэрэр дгъэцэкIэнхэм тыфэхьазыр. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр цIыфхэм ящыIэныгъэрэ япсауныгъэрэ къэтыухъумэнхэр ары», — къыIуагъ Урысые Федерацием и Лъэпкъ гвардие Къыблэ шъолъырыдзэхэмкIэ ипащэ.\nЗэIукIэгъум джащ фэдэу Росгвардием иIофшIэн епхыгъэ зигъо Iофыгъохэм, Росгвардием Адыгэ РеспубликэмкIэ икъутамэ мылъкукIи, техникэкIи нахь зэтегъэпсыхьэгъэнымкIэ гухэлъэу яIэхэм щатегущыIагъэх.\n09.01.2019 Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх\n02.01.2019 ЗыкIэхъопсыщтыгъэхэр афигъэцэкIагъ


Владимир Путиным цIыфхэм адыриIэгъэ зэдэгущыIэгъу занкIэр | Адыгэ Макъ\nВладимир Путиным цIыфхэм адыриIэгъэ зэдэгущыIэгъу занкIэр\nАвтор: Редакция\t/ 08.06.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиным тыгъуасэ я 16-у зэдэгущыIэгъу занкIэ зэхищагъ. БлэкIыгъэ илъэсхэм мыщ фэдэ Iофтхьабзэу рагъэкIокIыгъэхэм IэкIыб политикэм, санкциехэм афэгъэхьыгъэ упчIабэ цIыфхэм къатыщтыгъэмэ, мы илъэсым обществэм анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр социальнэ Iофыгъохэр, экономикэм изытет, гъэстыныпхъэм (бензиным), гъомылапхъэхэм ауасэ къызэрэхахъорэр, лэжьапкIэр, пенсиер цIыфхэм зэрафимыкъужьырэр, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтымкIэ щыIэ гумэкIыгъохэр, къэралыгъо кIоцIым зэрэпсаоу ихъухьэрэр арых.\nМы илъэсым зэхащэгъэ зэдэгущыIэгъу занкIэр нэмыкI шIыкIэм тетэу агъэпсыгъ. Владимир Путиным къыфагъэзэхэрэ упчIэхэр нахь псынкIэу зэхэфыгъэнхэм, цIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм афэшI видеозэпхыныгъэм иамалхэмкIэ Iофтхьабзэм къыхагъэлэжьагъэх федеральнэ министрэхэр, шъолъырхэм япащэхэр.\nАпэрэ упчIэу Президентым къыратыгъэхэм ащыщ бензиным ыуасэ хэпшIыкIэу къызэрэхэхъуагъэр. Мы Iофыгъом цIыфхэр лъэшэу егъэгумэкIых. ГущыIэм пае, Красноярскэ хэкум ит къалэу Ачинскэ тхьамафэрэ ныкъорэм къыкIоцI бензиным соми 6 къыщыхэхъуагъ. Е нэмыкI щыс, къалэу Анадырь пштэмэ, АИ-95-м (зы литрэм) ыуасэ сомэ 55-м щыкIэхьагъ. НэмыкI шъолъырхэми мы лъэныкъомкIэ Iофхэм язытет зэфэд, тыди гъэстыныпхъэм ыуасэ къыщаIэтыгъ.\nВладимир Путиным упчIэм джэуап къыритыжьызэ, пшъэрылъыр зэшIохыгъэнымкIэ УФ-м и Правительствэ мы мафэхэм унэшъо гъэнэфагъэхэр зэришIыгъэхэр хигъэунэфыкIыгъ. Бензиным хэпшIыкIэу къызэрэхэхъуагъэр мытэрэзэу, арэущтэу щытын зэрэфэмыем ежьыри зэрэдыригъаштэрэр къэралыгъом ипащэ къыIуагъ. ЧIыдагъэм ыуасэ дунэе бэдзэрым зыкъыщиIэтыгъ, ащ къыхэкIыкIэ мыр переработкэ зышIыхэрэ заводхэм, компаниехэм ар IэкIыбым щыIуагъэкIымэ нахь федэу къыхахыгъ. Къэралыгъо кIоцIымкIэ ахэм хахъоу аIэкIэкIырэр къызэкIагъэкIожьыным пае бензиным, дизельнэ гъэстыныпхъэм ауасэ къаIэты. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэшI бензиным ыкIи дизельнэ гъэстыныпхъэм яакцизхэр сомэ мин заулэкIэ къырагъэIыхыгъэх. Бэдзэогъум и 1-м щыублагъэу акцизхэм къахагъэхъон гухэлъэу щыIагъэр щагъэзыягъ. Илъэсэу тызыхэтым ибжыхьэ ехъулIэу джыри унэшъо тедзэхэр ашIыщтых.\nТхьамэфищым ехъугъэу Iоф зышIэрэ УФ-м и ПравительствакIэ еплъыкIэу фыриIэм епхыгъэ упчIэ Президентым фагъэзагъ.\n— Къэралыгъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ планэу илъэс зэкIэлъыкIохэм ателъытагъэр УФ-м и Правительствэ хэтыгъэхэм агъэхьазырыгъ. Ахэр зэкIэ зэблэтхъухэмэ, пшъэрылъэу тапашъхьэ щытхэр зэшIотхынхэмкIэ илъэситIу фэдиз чIэтынэщт. Ащ фэдиз уахътэ тиIэп. Ащ къыхэкIыкIэ министрэхэм я Кабинет хэтыщтхэм ащыщхэр цIыфыкIэхэмкIэ зэблэтхъунхэу, ащ дакIоу ыпэкIэ Iоф зышIагъэхэу, опытышхо зыIэкIэлъхэр ыкIи шIуагъэ къэзыхьыщтхэр къэдгъэнэжьынхэу унашъо тшIыгъэ. Непэрэ Правительствэм уигъэрэзэнэу щытэу сэлъытэ, — къыIуагъ Владимир Путиным.\nМы илъэсым, жъоныгъуакIэм В. Путиныр иIэнатIэ зыIохьажьым стратегическэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэмкIэ унашъоу ышIыгъэхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъущтым цIыфхэр егъэгумэкIых. Ащ анахь шъхьаIэу къыдыхэлъытагъэр тхьамыкIэ дэдэу псэухэрэм япчъагъэ хэпшIыкIэу нахь макIэ шIыгъэныр ары.\nПрезидентым къызэриIуагъэмкIэ, унашъохэм ягъэцэкIэн зэкIэмкIи сомэ триллион 25-рэ фэдиз пэIухьащт. Ар къыздикIыщт лъэныкъохэм ягъэнэфэн мы уахътэм УФ-м и Правительствэ Iоф дешIэ.\nЦIыфхэм яупчIэхэм бэрэ къахэфагъ хэбзэIахьэу атыхэрэм къахэхъощтмэ. ГущыIэм пае, физическэ лицэхэм яхахъохэм апылъ процент 13 хъурэ хьакъулахьыр къаIэтыщтмэ. Президентым къызэриIуагъэмкIэ, мыщкIэ зи зэхъокIыныгъэ щыIэщтэп.\nУрысыем гумэкIыгъохэу илъхэм афэгъэхьыгъэ упчIабэ Президентым ратыгъ. Ахэм янахьыбэр социальнэ Iофыгъохэм, лэжьапкIэм, пенсиехэм, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм, медицинэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъагъэх. Джащ фэдэу футболымкIэ Дунэе чемпионатэу Урысыем щыкIощтым, IэкIыб къэралыгъохэм зэфыщытыкIэу адыряIэм, нэмыкI Iофыгъохэм япхыгъэхэ упчIэхэри мэкIагъэп. Сыхьати 4-рэ такъикъ 23-м кIогъэ зэдэгущыIэгъу занкIэм Владимир Путиным упчIабэмэ игъэкIотыгъэ джэуапхэр къаритыжьыгъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ иIофшIэгъу мафэ зыфэгъэхьыгъагъэр къэралыгъом иобщественнэ-политическэ хъугъэ-шIэгъэ шъхьаIэ — Владимир Путиным дыряIэгъэ зэдэгущыIэгъу занкIэр ары. Республикэм ипащэ зэрилъытэрэмкIэ, мыщ фэдэ зэдэгущыIэгъум мэхьанэшхо иI ыкIи тишъолъыр епхыгъэ упчIэхэу къатыхэрэм джэуапхэр къаритыжьынхэм фэхьазыр.\nМы илъэсым зэдэгущыIэгъу занкIэр нэмыкI шIыкIэм тетэу кIуагъэ, закъыфэзыгъэзагъэхэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэм фэшI онлайн-зэпхыныгъэмкIэ Президентым хэбзэ къулыкъу зэфэшъхьафхэм, субъектхэм япащэхэм упчIэхэу къэуцухэрэр афигъэзагъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэу, зэдэгущыIэгъу занкIэу УФ-м и Президент дашIырэр общественнэ еплъыкIэм ииндикаторэу щыт.\n— ШIогъэшхо къэзытырэ зэдэгущыIэгъу шIыкIэу мыр щыт. Ащ ишIуагъэкIэ Iофыгъо шъхьаIэхэу къэуцухэрэр псынкIэу къыхэгъэщыгъэнхэ ыкIи ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэ амал щыIэ мэхъу. Адыгеир пштэмэ, цIыфэу зыкъытфэзыгъазэхэрэм ягумэкIыгъохэр зэхэфыгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэтэгъэуцужьы. МыщкIэ социальнэ сетьхэми яшIогъэшхо къэкIо. Зыкъытфэзыгъэзагъэхэм Iофыгъохэу къаIэтыгъэхэр тиIэубытыпIэу мафэм анахьэу тынаIэ зытедгъэтынхэ фэе лъэныкъохэр тэгъэнафэх. АщкIэ федеральнэ гупчэр IэпыIэгъу къызэрэтфэхъурэм мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Поздравляем нашего автора с юбилеем! » Издательство «Время»\nПоздравляем нашего автора с юбилеем!\nВениамин Смехов принимает поздравления с юбилеем. Поздравляем нашего автора! В издательстве "Время" вышли книги Вениамина Смехова: "Али-Баба и другие: Четыре пьесы-фантазии по сказкам Европы и Азии", "Та Таганка", "В жизни так не бывает". Смотрите сюжет "Первого канала" по ссылке


Тикъалэ — тиун | Адыгэ Макъ\nТикъалэ — тиун\nМыекъуапэ имэфэкI къэсынкIэ къэнагъэ щыIэп. Ащ етIупщыгъэу зыфагъэхьазыры. МэфэкIыр зэрэзэхащэщтым фэгъэгъэхьыгъэ пэшIорыгъэшъ планэу зэхэщэкIо комитетым къыгъэхьазырыгъэм къэлэ администрацием щытегущыIагъэх, пшъэрылъ шъхьаIэхэр щагъэнэфагъэх.\nЗэрэрахъухьагъэмкIэ, мы илъэсым Мыекъуапэ и Мафэ Iоныгъом и 15-м къыщегъэжьагъэу и 17-м нэс хагъэунэфыкIыщт. Мэфэ шъхьаIэщтыр Iоныгъом и 16-р ары.\nМыекъопэ къэлэ администрацием ипресс-къулыкъу къызэрэщытаIуагъэмкIэ, апэрэ мафэм муниципальнэ шIухьафтынэу Соловьев зэшхэм ацIэкIэ щытым илауреатхэр ыкIи илъэс къэс зэхащэрэ зэхахьэу «Лица Майкопа» зыфиIорэм щагъэнэфагъэхэр агъэшIощтых. Ащ имызакъоу, Iоныгъом и 15-м апэрэу Iофтхьабзэу «Фотосушка» зыфиIорэр рагъэкIокIыщт. Фэе пстэуми къалэм ищыIэкIэ-псэукIэ къизыIотыкIырэ сурэтэу тырахыгъэхэр мыщ къырахьылIэнхэ алъэкIыщт.\nКультурнэ Iофтхьабзэхэм янахьыбэр Iоныгъом и 16-м щыIэщт. БлэкIыгъэ илъэсым фэдэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ахэр ащызэхащэщтых: Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэр ыкIи къэлэ паркыр, «Черемушкэр» ыкIи «Восходыр». Экологием и Илъэс къыдыхэлъытагъэу фестивальхэу мыIэрысэм ыкIи къэгъагъэхэм афэгъэхьыгъэхэр щыIэщтых. Апэрэ классым ихьагъэхэм ыкIи студентхэм япарадхэм мы мафэм шъуяплъын амал шъуиIэщт.\nIофтхьэбзакIэхэри мэфэкIым хагъэхьагъэх. Къэлэдэсхэм ыкIи хьакIэу къэкIощтхэм спорт зэнэкъокъухэр къяжэщтых. Спорт лъэпкъэу паркурымкIэ апэрэу зэнэкъокъу рекIокIыщт. Мэфэ шъхьаIэм иконцерт программэ пчыхьэм сыхьатыр 7-м аублэщт, мэфэкI Iофтхьабзэхэр пчыхьэм сыхьатыр 9-м мэшIоустхъукIэ аухыщтых. Нэужым фаехэр дискотекэм еблэгъэщтых. Ар сыхьатыр 11-м нэс кIощт.\nКъалэм имэфэкI ихэгъэунэфыкIын иаужырэ мафэр Iоныгъом и 17-р ары. Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр пчэдыжьым къыщыублагъэу къэлэ паркым щыкIощтых. Мы мафэм адыгэ джэгушхор Лениным ыцIэ зыхьырэ пчэгум пчыхьэм сыхьатыр 5-м щырагъэжьэщт.\nМэфэкI чэфыгъор зэхашIэныр къалэм итеплъэ зэрэгъэкIэрэкIагъэми елъытыгъ. ЗэхэщэкIо комитетым изэхэсыгъо зыщытегущыIагъэхэм ари ащыщыгъ. Республикэм ыкIи къалэм ятамыгъэхэмкIэ, къэгъагъэхэмкIэ урамхэр агъэдэхэщтых. Мыекъуапэ ипащэу Александр Наролиным къызэрэхигъэщыгъэу, къалэр зэрэдахэм имызакъоу, ар къэбзэн фае. Ащ дакIоу, цIыфэу къэзэрэугъоищтхэм ящынэгъончъагъэ къэухъумэгъэным епхыгъэу хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм илIыкIохэм гущыIэгъухэр адашIыгъэх.