Зыми фэмыдэм узыIэпещэ — Адыгэ макъ\nЗыми фэмыдэм узыIэпещэ\nРедактор 13.02.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ щыкIогъэ зэхахьэр шIукIэ тыгу къинэжьыщт. Искусствэм ицIыфхэм афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр зэхэугъоягъэхэу зыдэт тхылъэу апэрэу Мыекъуапэ къыщыдагъэкIыгъэм илъэтегъэуцо нэбгырабэ хэлэжьагъ.\nСурэтхэмкIэ гъэкIэрэкIэгъэ тхылъэу «Искусствэм ицIыфхэр» зытхыгъэр Хъот Замрэт. Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» художественнэ къэтынхэмкIэ иотдел ипащ, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналист, Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтыныр къыфагъэшъошагъ. Культурэр эфирым къызэрэщагъэлъагъорэм фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъоу 2005- рэ илъэсым Урысыем щызэхащагъэм илауреат.\nСихъу Фатимэ тхылъым ублапIэу фишIыгъэм къыщиIотэгъэ къэбархэм уагъэгъуазэ. Хъот Замрэт Теуцожь районым икъуаджэу Едэпсыкъоешхом къыщыхъугъ. МузыкэмкIэ еджапIэр Мыекъуапэ къыщиухыгъ. Краснодар культурэмкIэ иинститутэу дэтым ишIэныгъэ щыхигъэхъуагъ.\nХэку филармонием иэстрадэ купэу «Оридам», республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» яорэдыIоу щытыгъ. ТхылъеджапIэм лъэтегъэуцор щызезыщэгъэ театроведэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу Шъхьэлэхъо Светланэ къызэриIуагъэу, Хъот Замрэт исэнаущыгъэ анахьэу къызыщызэIуихыгъэр Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеир» ары.\nСэмэгу Гощнагъорэ ЯхъулIэ Сэфэррэ зэдаусыгъэу «Гупшыс» зыфиIорэ орэдым ехьылIэгъэ къэтыным искусствэр, поэзиер зышIогъэшIэгъонхэм зэфэхьысыжь гъэшIэгъонхэр аригъэшIыгъэх. ЗэлъашIэрэ тхакIоу Нэхэе Руслъан гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыщыхиутыгъэм мырэущтэу къыщеIо: «Тызэсэгъэ партийнэ гущыIэкIэ онтэгъум фэмыдэу Замрэт ежь ыбзэ къабзэкIэ зыми фэмыдэу, зи къыкIимыIотыкIыжьэу къэтыныр зэрэзэрищагъэм сигъэгушIуагъ. Программэр творческэ екIолIакIэ хэлъэу зэхэгъэуцуагъ. Замрэт «Гъогу маф» есэIо, игущыIэ лъыкIотэнэу сыфэлъаIо».\nНэхэе Руслъан чыжьэу плъэрэ цIыфэу къызэрэтхэтыгъэр, иусэхэмкIэ непи зэрэдгъэлъапIэрэр къыхэдгъэщыхэзэ, Хъот Замрэт искусствэм иIахьышIоу хилъхьагъэм тыкъытегущыIэ.\nТхьабысымэ Умарэ, Ахэджэго Щэбанэ, Сэмэгу Гощнагъо, Шъэожъ Розэ, Пэнэшъу Рае, Хэшх Казбек, Нэхэе Аслъан, Лъэцэрыкъо Кимэ, КIыкI Зулхьаджэ, КIыкI Аслъанбэч, КIыкI Хьисэ, Андзэрэкъо Чеслав, Хьанэхъу Адамэ, Къулэ Амэрбый афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр тхылъым къыщыхаутыгъэх.\n— Искусствэм иIофышIэхэм яхьылIэгъэ тхыгъэхэр зэхэугъоягъэхэу зы тхылъ Хъот Замрэт зэришIыгъэхэм мэхьэнэ ин етэты, — къыщиIуагъ зэхахьэм кIэлэегъэджэ IофшIэным иветеранэу Андзэрэкъо Светланэ.\n— Адыгэ лъэпкъым ыцIэ лъагэу зыIэтыгъэхэм, адыгэхэр зыгъэдэхагъэхэм яхьылIэгъэ тхылъым узыIэпещэ. Ленинград щеджагъэхэу искусствэм цIэрыIо щыхъугъэхэм ящыIакIэ къыреIотыкIы, лъэхъаным куоу ухещэ, — иеплъыкIэхэм тащигъэгъозагъ Шъхьэлэхъо Светланэ.\n— Мыекъуапэ дэт музыкальнэ еджапIэм нэIуасэ тыщызэфэхъугъ. Нэхэе Тэмар, Хъот Замрэт, нэмыкIхэу тикуп хэтыгъэхэр сщыгъупшэхэрэп, тиIофшIэнкIэ тызэIокIэ, — къыIуагъ Урысыем, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Сулейманов Юныс. — Замрэт лъагъоу щыIэныгъэм щыпхырищырэм пытэу зэрэтетыр къыхэщыщтыгъ.\nЗэлъашIэрэ ансамблэу «Ислъамыем» иартистхэу Къумыкъу Щамсудин, Шъымырзэ Казбек, Дзыбэ Руслъан, Мышъэ Андзаур В. Хъотым къыфэгушIуагъэх, ижъырэ адыгэ орэдыр къыфаIуагъ.\nУрысыем культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, Адыгеим инароднэ артистэу Къулэ Амэрбый IупэпщынэмкIэ лъэпкъ орэдышъохэр ыгъэжъынчыгъэх. Хъот Замрэт итхылъ хэушъхьафыкIыгъэ тхакIэм тетэу зэрэгъэпсыгъэм уасэ фишIыгъ.\nФилологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу Мамый Руслъан, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу Шэуджэн Тэмарэ, колледжым икIэлэегъаджэу Тхьабысымэ Фатимэ, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ иколледж ипащэу Куфэнэ Щамсэт, колледжым икIэлэегъэджэ цIэрыIоу Даутэ Сарыет, Урысыем ыкIи Адыгеим язаслуженнэ артисткэу Баджэ Дзэхъан, Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэгъой Маринэ, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» адыгэбзэ къэтынхэмкIэ икъулыкъу ипащэу Тэу Замир, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу, тхакIоу Хьакъунэ Заремэ, хэкужъым къэзыгъэзэжьыгъэмэ ацIэкIэ Чэтэо Ибрахьимэ, нэмыкIхэм къызэраIуагъэмкIэ, Хъот Замрэт зэкIэми апэу космосым быбыгъэм фэд.\n«Джыри си Едэпсыкъоешхо сыдэт» зыфиIорэ тхылъым ыуж искусствэм щыцIэрыIохэм афитхыгъэ тхылъыр бзэм ылъэныкъокIэ дахэу зэригъэфагъ. Художественнэ амалхэр дэгъоу ыгъэфедагъэх. ШIэныгъэлэжьэу ЕмыкI Нурджанэ къызэрэхигъэщыгъэу, телекъэтынхэм къапкъырыкIи, тхылъ къызэрэдигъэкIыгъэр шIушIэгъэшхоу фэтэлъэгъу.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо премие искусствэм ылъэныкъокIэ къыфагъэшъошэнэу зэрагъэлъэгъуагъэр тигуапэ. Зэхахьэм хэлэжьагъэхэм ащкIэ тафэраз.\nХъот Замрэт тхылъым илъэтегъэуцо изэхэщакIохэм, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ, иIофшIэгъухэм, зэкIэ къыфэгумэкIыхэрэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ. Пшъашъэм фэгъэхьыгъэ тхылъым итхын зэрэфежьагъэр къыIуагъ. ТхылъеджапIэм иIофышIэу Кучмэз Аминэт лъэтегъэуцом тамэу фишIыгъэм зызэриушъомбгъущтым тицыхьэ телъ.\nОпсэу, Замрэт! Тхьэм уимурадхэр къыбдегъэхъух. Лъэпкъ литературэм лъапсэу щыпшIырэр орэбагъо.\nПредыдущая В Адыгее в прошлом году процентные ставки по ипотеке достигли исторического минимума\nСледущая Къиным римыкIырэр цIыфышху


Имэхьанэ къыкIичырэп | Адыгэ Макъ\nУрысые наукэм и Мафэ фэгъэхьыгъэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым конференциеу «Ступени науки» зыфиIорэр мэзаем и 8-м щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх шIэныгъэлэжьхэр, ушэтакIохэр, студентхэр. Апшъэрэ еджапIэм иректорэу, экономикэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу Къуижъ Саидэ мэфэкIымкIэ къэзэрэугъоигъэхэм къафэгушIуагъ. Университетым щеджэу, Iоф щызышIэу, иаспирантэу шIэныгъэм пылъхэм яIофшIагъэхэр зэфахьысыжьынхэу, яшIэныгъэхэмкIэ зэдэгощэнхэу, ягъэхъагъэхэмкIэ афэгушIонхэу зэрэзэхэхьагъэхэр ащ къыхигъэщыгъ.\n— Ишъыпкъэу наукэм пылъ пстэуми непэ ямэфэкI, — къыIуагъ ректорэу Къуижъ Саидэ. — ШIэныгъэм имэхьанэр цIыфым ищыIэныгъэ нахьышIум ылъэныкъокIэ щынэгъончъэу зэблихъуныр ары. Ащ ишыхьат научнэ прогрессыр зыпкъ зэримытырэр, зэпымыоу хэхъоныгъэхэр зэришIыхэрэр. Тиапшъэрэ еджапIи хэхъоныгъэшIухэр иIэхэу мы мафэм къекIолIагъ. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ площадкэ 14-мэ непэ Iоф ашIэщт.\nIофтхьабзэм ыцIэ къыгъэшъыпкъэжьэу, наукэр лъэоянэу зэрэзэхэтым диштэу къэгущыIэныр студентхэмкIэ къырагъэжьагъ. ГущыIэр фагъэшъошагъ ректорым и Грант къыдэзы-хыгъэ Анастасия Котляровам. Адыгеим къыщыкIырэ уцэу, цIыфыбэмэ амышIэрэ «сирийский ваточник» зыфиIорэр къызэрэхигъэщыгъэм, ащ хэлъ биологическэ веществохэм научнэ уплъэкIунхэу адишIыгъэхэм пшъэшъэ ныбжьыкIэр губзыгъэу къатегущыIагъ. Мыщ иIофшIагъэ едэIугъэ шIэныгъэлэжьхэм агу рихьыгъ, осэшIу къыфашIыгъ ыкIи тапэкIэ ащ ушэтынхэр ришIылIэнхэ зэрэфаем дырагъэштагъ.\nЗэнэкъокъоу «Умник» зыфиIорэм къащыхэщыгъэ Къулэ Ирэ врачымрэ сымаджэмрэ электроннэ шIыкIэм тетэу язэпхыныгъэ фэгъэхьыгъэ IофшIагъэу ытхыгъэм нэIуасэ фишIыгъэх. Мы уахътэм ащ мэхьанэ зэриIэр хагъэунэфыкIыгъ.\nАспирантурэм иапэрэ курс щеджэрэ Гъошъо Бэллэ цифровой экономикэм епхыгъэу IофшIэгъэ гъэшIэгъон къыгъэхьазырыгъ. АщкIэ ар Урысые Федерацием и Президент и Грант къыдэхыгъэнымкIэ зэнэкъокъум хэлэжьэн гухэлъ иI.\nКъуижъ Саидэ къызэриIуагъэмкIэ, икIыгъэ илъэсым докторскэ диссертации 3 къагъэшъыпкъэжьыгъ. Ар гъэхъэгъэшIоу къыхэбгъэщынэу щыт.\nДоктор хъугъэхэм анахь ныбжьыкIэу ахэт Мамсыр Нурбый гущыIэр фагъэшъошагъ. Ащ къызэриIуагъэу, илъэсищым ехъурэ IофшIагъэр такъикъ заулэкIэ къыримыIотыкIышъущтми, видео-слайдхэмкIэ ащыщхэм нэIуасэ афишIыгъэх. Адыгеир мэкъумэщ шъолъырэу зэрэщытыр къыдыхилъытэзэ, гъэтхасэхэм якъэгъэкIынкIэ ушэтынхэр ышIыгъэх. Джыри ащ къыщымыуцоу агрономием кIэу къыхахьэхэрэм тапэкIи Iоф зэрадишIэщтыр къыхигъэщыгъ.\nЗэфэхьысыжьым къыщынэфагъ научнэ IофшIэным ылъэныкъокIэ технологическэ университетым ыпашъхьэ ит пшъэрылъыр зэригъэцакIэрэр. Ар къыдэхъуным фэшI джырэ лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ инфраструктурэ мыщ иI — шъолъыр хэхъоныгъэмкIэ научнэ-ушэтын институт. Ащ хэхьэх научнэ-ушэтын лабораторие 12, научнэ-гъэсэныгъэ гупчи 3, егъэджэн-научнэ лабораторие 11. Программэ ыкIи ушэтын проект зэфэшъхьафыбэ мыщ щыпхыращы.\nНыбжьыкIэхэм янаучнэ творчествэ хэхъоныгъэ ышIыным апшъэрэ еджапIэм анаIэ щытырагъэты. Ащ пае зэнэкъокъу зэфэшъхьафхэр щызэхащэх.


ЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ, къагъотыжьыщта? — Адыгэ макъ\nЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ, къагъотыжьыщта?\nНысхъапэхэм ятеатрэу «Дышъэ къошыным» икъэгъэлъэгъонхэр 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм филармонием щыкIощтых.\nТеатрэм шэнышIу зэрэфэхъугъэу, ИлъэсыкIэ мэфэкI къэгъэлъэгъонхэр зэхещэх. «Дышъэ къошыным» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Сихъу Станислав ытхыгъэм техыгъэу «Волшебный посох» зыфиIорэм кIэлэцIыкIухэр еплъыщтых.\nУрысыем иполитическэ партиеу «Единэ Россием» ригъэжьэгъэ Iофыгъоу «Театрэхэр кIэлэцIыкIухэм апай» зыфиIорэр щыIэныгъэм щыпхыращы. Къэралыгъо федеральнэ проектэу «Родинэ цIыкIум икультурэ» ар хэхьэ.\nИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ «Волшебный посохым» кIэлэцIыкIухэм щалъэгъущт едзыгъо гъэшIэгъонхэр. Пыжъым, Мазэм, Жъуагъом, Тыгъужъым, Чъыгаем, нэмыкIхэм яхьылIэгъэ едзыгъохэр къэзышIырэ артистхэм ярольхэм псэ къапагъакIэ.\nОшIэ-дэмышIэу ЛIыжъ ЩтыргъукIыр атыгъугъ. Хэта ар зиIэшIагъэр? ЛIыжъ ЩтыргъукIыр къагъотыжьыщта? Театрэр зышIогъэшIэгъонхэр зэхэщакIохэм рагъэблагъэх. 2022-рэ илъэсым, щылэ мазэм кIэлэцIыкIухэм апае нэмыкI спектаклэхэри къагъэлъэгъощтых.\nПредыдущая КIэлэегъэджэ ныбжьыкIэ анахь дэгъухэр\nСледущая Закон ШъхьаIэм итарихъ инэкIубгъохэр


Адыгэ Хэку Таймс: Цундышко: Саугъэтыр Iупхыжьыпэн фае, армырмэ бырсыр къикIын ылъэкIыщт\n«Мыекъопэ Адыгэ Хасэм» ипащэ Цундышко Заурбый\nЯ 2 Александр исаугъэтэу Шъачэ дагъэуцуагъэр Iуахыжьыным адыгэ бэдаушхэр къыфэджэх\nМы мафэхэм къалэу Шъачэ урысые пачъыхьагъэу я 2 Александр исаугъэт зэрэщагъэуцугъэмкIэ адыгэ бэдаушмэ яемызэгъхэм якъыхэгъэщын лъэкIуатэ. Саугъэтым игъэуцун ылъапсэу кIэщакIомэ къыхагъэщы къэралыгъо шIулъэгъуныгъэ зыхашIэм икъэгъэущыжьын.\nАдыгэ бэдаушмэ къызэрэхагъэщрэмкIэ, адыгэмэ лъэпкъгъэкIод къязышIылIагъэм исаугъэт а чIыгум ибгъэуцоныр къекIурэп ыкIи лъэпкъ шIэжьым зэрар ехыныгъ. Бэдаушыбэмэ къаIо, саугъэтыр агъэуцуным ыпэкIэ, адыгэхэу а чIыгум ижъкIэ исхэм яеплъыкIи еупчIыжьынхэ фэягъэхэу.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ «Мыекъопэ Адыгэ Хасэм» ипащэу Цундышко Заурбый къыхегъэщы саугъэтыр Iупхыжьын зэрэфаер.\nЦундышко: Тырыразэп ыкIи тыгу къео. Илъэси 101 къехъоу кIогъэ заом хэкIодэгъэ тилIыжъхэм къазэрэдэхьащхыгъэхэм тыгу къызэреорэр къыхэдгъэщэу къэIоныгъэ тшIыгъэ. КъызэкIэгъэблэныгъэкIэ мыр тэлъэгъу. Саугъэтыр Iупхыжьыпэн фае, армырмэ бырсыр къикIышъущт.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ бэдаушэу «Щэрджэс Конрессэу» щыIэгъэ купым ипэщагъэ игодзагъэу Дзэукъожь Заур къыхегъэщы ащ фэдэ зекIоныгъэр икIэлъыкIоу илъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьмэ адыгэмэ къадахьыщтыгъэ политикым.\nДзэукъожь: Я 2 Александр фагъэуцугъэ сауъэтыр дзэпащэхэу Засс, Ермолов, Лазарев афагъэуцугъэ саугъэтхэм афэдэу, Урысыем иполитикэ лъегъэкIуатэ адыгэхэр ыгъэцIыкIуным пае. Пачъыхьэныгъэ политикэу илъэс 150 узэкIэIэбэжьмэ ышIыщтыгъэр джыри лъегъэкIуатэ. Крышъ, къэсIонэу сыфай, адыгэхэм зыкъамыгъэделэжьынэу, ннепэрэ урысысые Iэшъхьэтетхэм адыгэмэ зыгорэ къафашIэнэу щэгугъхэмэ.\nУрысыем щыщ кIэлъыплъакIоу Арутюнов Сергей къызэритхыгъэмкIэ, саугъэтыр зыфэгъэхьыгъэу кIэщакIомэ къаIорэ крепостной фитыныгъэм иIухыжьынкIэ заджэхэрэр, егъашIэм ащ фэдэр Шъачэ щыIагъэп, арышъ, гурыIогъуае сыд пае Шъачэ саугъэтыр дагъэуцуагъа, еIо ащ.\nСаугъэтым икIэщакIохэм къызэраIорэмкIэ, я 2 Александр ианахь шIогъэ иныр – илъэс пчъагъэм кIогъэ заор къызэриухыжьыгъэр ары ыкIи мэкъу-мэщыныгъэр Кавказым щыригъэжьагъэу ары.\nАдыгэ бэдаушмэ зэралъытэрэмкIэ, я 2 Александр адыгэ лъэпкъгъэкIодыр зезыхьагъэхэм ащыщ Урыс-Кавказ заоу я I9 лIэшIэгъум щыIагъэм. Мы заом къыхэкIэу адыгэ лъэпкъым инахьыбэр укIыгъэ хъугъэ, бэхэр ячIыгу рафыгъэх. Ащ ыпкъ къикIэу джырэкIэ адыгэхэр зэбгырыдзыгъэхэу къэралыгъо 50 арысых миллиони7 ехъоу, къэтын зэфэшъхьафхэмкIэ. Урысыем щыпсэурэм япчъагъэ I миллионым кIахьэрэп, ахэр чIыгукIэ гощыгъэхэу мэпсэух.


ЯщыIэныгъэ чIыпIэшIу щиубытыгъ — Адыгэ макъ\nЯщыIэныгъэ чIыпIэшIу щиубытыгъ\nРедактор 06.12.2018 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэралыгъо университетым Адыгеим чIыпIэу щиубытырэм, ар къэзыухыгъэ ныбжьыкIэхэр непэ зыфэгъэзагъэхэм, республикэм шIуагъэу къыфахьырэм мыщ щыкIогъэ зэхахьэм щытегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэр мы апшъэрэ еджапIэм экономикэмкIэ ыкIи сервисымкIэ ифакультет ары. Ащ идеканэу Ешыгоо Светланэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, университетым тарихъ гъэшIэгъон къыкIугъ. Илъэс 25-м къыкIоцI мыщ гъэсэныгъэ щызэзыгъэгъотыгъэр макIэп. Ахэр непэ республикэм имызакъоу, тикъэралыгъо икъэлэ зэфэшъхьафхэм ащэлажьэх.\n— Пэублэм пстэуми апэу рэзэныгъэ гущыIэхэр пэзгъохы сшIоигъу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр къызэIуахыным зиIахьышIу хэзышIыхьэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан, — къыIуагъ Ешыгоо Светланэ. – Iэнэ хъураем къедгъэблэгъагъэх тиапшъэрэ еджапIэ къэзыухыгъэхэу, чанэу Iоф зышIэрэмэ ащыщхэр. Ахэм ящыIэныгъэ мы университетым чIыпIэу щиубытырэм къытегущыIэщтых. Непэ ныбжьыкIэу щеджэхэрэм гущыIэгъу афэхъущтых.\n1993-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 13-м Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипчъэхэр апэрэ студентхэм къафызэIуихыгъэх. Илъэс 25-м къыкIоцI апшъэрэ еджапIэм нахьышIум ылъэныкъокIэ зэхъокIыныгъэхэр ышIыгъэх. Факультетэу иIэхэм ахигъэхъуагъ, IэкIыб къэралыгъохэм ащыIэ апшъэрэ еджапIэхэм зэзэгъыныгъэхэр адишIыгъэх, амалэу IэкIэлъхэм заригъэушъомбгъугъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу студент, кIэлэегъэджэ нэбгырэ мини 10-м ехъу мыщ щеджэ ыкIи Iоф щашIэ. Апшъэрэ еджапIэм факультети 10 зэрепхы, ащ ишIуагъэкIэ ныбжьыкIэхэм агу рихьырэ сэнэхьатыр къыхахын ыкIи феджэнхэ алъэкIы. Еджэныр къэзыухыгъэхэм ащыщхэм IэкIыб къэралыгъохэм стажировкэ ащакIун амал университетым ареты.\nIэнэ хъураем къекIолIэгъэ хьакIэхэм къаIотагъ мыщ къычIэхьанхэ гухэлъ яIэ зэрэхъугъэр, непэ яIофшIэн зыфэдэр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ящыIэныгъэ чIыпIэу щиубытырэр.\nПредыдущая Лъэпкъ тарихъыр зэрагъашIэ\nСледущая ЩыIакIэм диштэрэ зэхъокIыныгъэхэр


Зэшищыми къагъэзэжьыгъэп | Адыгэ Макъ\nХэгъэгу зэошхом имашIо къылъымыIэсыгъэу тикъэралыгъо къали, къутыри, станици, чыли итэпщтын. Ащ итхьамыкIагъо къыхимыубытагъэу, ар ежь илъфыгъэхэмкIэ зэхимышIагъэу, хьазабышхокIэ ымыщэчыгъэу, нэпс щыугъэкIэ илъфыгъэ ымыгъэежьыгъэу нырэ тырэ щыIэп. Ащ фэдэ къиныгъор зыщэчыгъэхэ ны-тыхэм джы непэ къызнэсыгъэми а гумэкIыр егъэшIэрэ тыркъоу къызыдахьы.\nНепэ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор ащ фэдэ мэкъумэщышIэ унэгъо къызэрыкIоу, зилъфыгъищ зэошхом хэкIодагъэу ЕхъулIэ Сыхьанчэрыерэ Хьалимэтрэ ары. Мы унагъом къуиплIырэ пхъуитIурэ къихъухьагъэх. КIалэхэу Исхьакъ, Якъуб, Юсыф, Юныс, пшъашъэхэу Мелэчхъан, ФатIимэт.\nХэгъэгу зэошхор къызежьэм, апэу машIом Iухьагъэхэм нахьыжъ зэшищыри ащыщыгъ. Ащыгъум Исхьакъ илъэс 32-м итыгъ, унэгъо дахэ иIэу Краснодар щыпсэущтыгъ. Ежь зэуапIэм зыIохьэм, ишъхьэгъусэ (ар илъэпкъыкIэ урысыгъ) изакъоу сабыиплI ыпIунэу къылъэхэнэгъагъ. Ушъхьэзакъоу къалэм ахэр щыпIыгъынхэр псынкIагъэп, нахьыжъитIур Сыхьанчэрые зэриубытылIэгъагъ. Ахэр Хьалъэкъуае къыщэжьыгъагъэх. Къинышхом къыхиубытагъэхэ-ми, ар зэпачыгъ, тIэкIу зыкъызаIэтым, шъхьадж ищыIэныгъэ гъогу чIыпIэ щигъотыгъ, унэгъо зырыз яIэу псэугъэх. Исхьакъ хы ШIуцIэ флотым хэтэу пыим исамолетхэр къыриутэхыщтыгъэх. УIэгъэ хьылъэхэр къытыращагъэхэу мэзэ заулэрэ госпиталым къызыщеIазэхэм ыужи зэуапIэм Iухьажьыгъагъ. Нэужым Сталинград шъхьафит зышIыжьыгъэхэм ахэтэу пый мэхъаджэм езаозэ фэхыгъэ. ЛIыхъужъныгъэу зэрихьагъэмрэ икIодыкIэу хъугъэмрэ къэзыIотэрэ тхылъыр унагъом къыфагъэхьыжьыгъ. Ар икIалэхэм ныбжьырэ нэпэеплъэу къафэнагъ.\nИсхьакъ къыкIэлъыкIорэ Якъубэ заом ыпэкIэ колхозым щылажьэу къуаджэм дэсыгъ. Ишъхьэгъусэ Забытхъанрэ ежьыррэ пшъэшъитIу зэдапIущтыгъ. Якъубэ илъэс 24-м итэу зэошхом имашIо Iухьагъ, дзэу зыхэтыр къызэкIакIозэ, зыдэхъугъэр амышIэу кIодыгъэ.\nЯкъубэ ыуж къикIыщтыгъэ Юсыф заор кIозэ лейтенант курсхэр къыухыгъагъэх. 1943-рэ илъэсым Курскэ щызаозэ, щыфэхыгъ.\nЗэшыхэм анахьыкIэу Сыхьанчэрые ыкъохэмкIэ унагъом лъапсэу къинагъэр Юныс арыгъэ. Ар зэуапIэм Iумытыгъэми, ышыхэм къащимыгъакIэу, тылым Iофышхо щишIагъ. Заом ыпэкIэ ышнахьыжъхэр зэрэлажьэщтыгъэхэм афэдэу унагъоми, лIакъоми щытхъоу апылъыр, шIукIэ ягугъу зэрашIыщтыгъэр лъигъэкIотагъ. IофшIэныр шIу ылъэгъущтыгъ, ащ насып къыпфихьынэу зэрэщытыр щыгъупшагъэп.\nАпэрэу IофшIэныр колхозэу «Путь Ильича» зыфиIорэм щыригъэжьагъ. Ащ ыуж гурыт еджапIэм, бетонышI заводым Iоф ащишIагъ. Илъэс шъэныкъом къехъоу Iоф ышIагъэу пенсием кIогъагъэ. Юныс щэIэфэ шIоу ышIагъэр икъоджэгъухэм ащымыгъупшэу агу къинагъ.\nНепэ къызнэсыгъэм къуаджэм дашIыхьэгъэ унэхэм янахьыбэр Юныс проектэу ышIыгъэхэмкIэ къаIэтыгъ. ПхъэшIэн IофымкIэ пеIэн къуаджэм дэсыгъэп.\nЮныс ишIушIагъэхэм ащыщ ышынахьыжъитIоу зэошхом хэкIодагъэхэм, ышыпхъухэу Мелэчхъанрэ ФатIимэтрэ къакIэныгъэ кIэлитфыр зэрипIужьыгъэхэр. Ахэр алъэ тыригъэуцуагъэх, зыпарэми емыхъуапсэхэу ыIыгъыгъэх.\nНепэ зигугъу къэсшIыгъэ унэгъо шIагъом фэдэу бэ къуаджэхэм, къутырхэм, къалэхэм, станицэхэм адэсхэр. Ахэм къакIэныгъэхэ лъфыгъэхэм агухэр цIыкIу мэхъух ТекIоныгъэм и Мафэ къэсы хъумэ. Ащ фэдэ тхьамыкIагъо къэмыхъужьынэу, тилъфыгъэхэм яхъяр къэтлъэгъужьэу тыщыIэнэу зэкIэми сафэлъаIо. Заом тыфаеп!


Республика Адыгея - Якъэгъэлъэгъонхэр нахьышIу хъугъэх\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу гъэзекIогъэнхэм пэуцужьырэ комиссиеу республикэм щызэхащагъэм зичэзыу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nАщ хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм ыкIи муниципалитетхэм япащэхэр, нэмыкIхэри.\nНаркотикхэр хэбзэнчъэу гъэзекIогъэнхэм пэуцужьыгъэнымкIэ, бзэджэшIагъэхэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэнымкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм, мыщкIэ зэфэхьысыжьэу щыIэхэм афэгъэхьыгъагъ апэрэ Iофыгъоу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэр. Мыщ епхыгъэу къэгущыIагъэх АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ наркотикхэр хэбзэнчъэу амыгъэзекIонхэм лъыплъэгъэнымкIэ отделым ипащэу Нэфышъэ Рустамрэ бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум АдыгеимкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Эдуард Овановымрэ.\n2019-рэ илъэсым наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэзекIуагъэхэм епхыгъэ бзэджэшIэгъэ 306-рэ полицием икъулыкъушIэхэм къыхагъэщыгъ, блэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр 80-кIэ нахьыб. ХэбзэухъумакIохэм уголовнэ Iоф 228-рэ зэхафыгъ ыкIи хьыкумым IэкIагъэхьагъэх, блэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр 18-кIэ нахьыб. Хэбзэгъэуцугъэр зыукъогъэ нэбгырэ 203-мэ уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыгъ. Ахэм ащыщэу 13-р — бзылъфыгъ, зы нэбгырэм ыныбжь икъугъэп. ЗэкIэмкIи наркотик килограмм 17-м ехъу къапкъырахыгъ.\nПолициемрэ щынэгъончъэнымкIэ федеральнэ къулыкъумрэ 2019-рэ илъэсым анахьэу анаIэ зытырагъэтыгъэхэ лъэныкъохэм ащыщ наркотик хьылъэхэр республикэм къизыщэхэрэр къыхэгъэщыгъэнхэр ыкIи ахэм апэшIуекIогъэныр. Оперативнэ Iофтхьабзэхэу зэхащагъэхэм яшIуагъэкIэ мыщ фэдэ бзэджэшIи 8 къаубытыгъ ыкIи агъэтIысыгъ.\nКIэлэеджакIохэр ыкIи ныбжьыкIэхэр мы тхьамыкIагъом щыухъумэгъэнхэм фэшI хэбзэухъумакIохэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр, зэдэгущыIэгъухэр рагъэкIокIыгъэх.\nБзэджашIэхэм пшъэдэкIыжь зыщарагъэхьырэ учреждении 4 республикэм ит. 2020-рэ илъэсым гъэтхапэм ехъулIэу ахэм нэбгырэ 2624-рэ адэс, ахэм ащыщэу 550-мэ наркотикхэм япхыгъэ бзэджэшIагъэхэр зэрахьагъэх, учетым нэбгырэ 56-рэ хэт. Учреждениехэм наркотикхэр хэбзэнчъэу ачIахьанхэ гухэлъ яIагъэу хъугъэ-шIэгъэ 15 агъэунэфыгъ, уголовнэ Iофи 8 къызэIуахыгъ, хьапсым чIэс зы нэбгырэм уголовнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьыгъ.\nНепэрэ мафэм ехъулIэу Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ иучет наркотикхэр зыгъэфедэрэ нэбгырэ 1280-рэ хагъэуцуагъ. БлэкIыгъэ илъэсым а пчъагъэр 1369-рэ хъущтыгъэ. Мы тхьамыкIагъом пэшIуекIогъэнымкIэ Iофтхьабзэхэу зэрахьэхэрэм ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэ пащэхэр къатегущыIагъэх, пшъэрылъ шъхьаIэхэу зыфагъэуцужьыхэрэр къагъэнэфагъэх. Къулыкъухэм къэгъэлъэгъонхэу яIэхэр джыри нахьышIу шIыгъэнхэ, IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер къаIуагъ.\nКъыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм наркотикхэр амыгъэфедэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэр къызыдыхэлъытэгъэхэ лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм ягъэцэкIэн шъолъырым щызэхэщагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъэх министрэхэу Мэрэтыкъо Рустемрэ КIэрэщэ Анзауррэ. Мы лъэныкъомкIэ ведомствэхэм къатефэрэр зэрагъэцакIэрэр, ащ дакIоу IофшIэныр джыри зэрагъэлъэшыщтыр ахэм къаIуагъ.\nНепэрэ мафэхэм яхъулIэу республикэм иволонтер-медикхэр мы IофшIэным нахь чанэу къыхэгъэлэжьэгъэнхэм, ахэм амалэу аIэкIэлъхэр гъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\n— Ресурснэ гупчэу къызэIутхыгъэм къыдыхэлъытагъэу волонтер-медикхэм IэпыIэгъу тафэхъуным, лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ ахэр IофшIэным хэщэгъэнхэм тыпылъын фае. Хэбзэ къулыкъухэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным ыкIи гъэсэныгъэм яучреждениехэм амалэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъогъэным ащ фэдэ екIолIакIэр фэIорышIэщт. Мы пшъэрылъым изэшIохын еджапIэхэри чанэу къыхэлэжьэнхэ фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНаркотикхэм ягъэзекIон ыкIи ягъэфедэн ылъэныкъокIэ 2019-рэ илъэсым Iофхэм язытет зыфэдагъэм изэфэхьысыжьхэри зэхэсыгъом щашIыгъэх. КъызэраIуагъэмкIэ, ыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, къэгъэлъэгъонхэр нахьышIу хъугъэх. А IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэнэу зэдаштагъ.


Депутаты приняли участие в работе сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп»Къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм депутатхэр хэлэжьагъэх\nДепутаты приняли участие в работе сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп»\nКъалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм депутатхэр хэлэжьагъэх\n11 февраля 2020 года 17:42\nСегодня Глава РА Мурат Кумпилов, Председатель Государственного Совета – Хасэ РА Владимир Нарожный, депутаты республиканского парламента приняли участие в сессии Совета народных депутатов МО «Город Майкоп», на которой глава МО «Город Майкоп» Андрей Гетманов представил отчет о проделанной работе за прошедший год.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Адыгеим и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, депутатхэр, министрэхэм ащыщхэр, нэмыкIхэри къалэу Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу щыIагъэм хэлэжьагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым администрацием, ащ ипащэ Iофэу ашIагъэр мыщ щызэфахьысыжьыгъ, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтыщт лъэныкъохэр агъэнэфагъэх. Iофтхьабзэр зэрищагъ Советым итхьаматэу Джарымэкъо Азмэт.\nВ докладе было отмечено, что в прошлом году увеличилась общая доходная часть бюджета на 1,1 млрд. рублей, объем инвестиций в основной капитал составил 4,6 млрд. рублей и остался на уровне 2018 года. В 2019 году было построено около 50 тыс. кв. метров жилья. Господдержку на улучшение жилищных условий получили 128 молодых семей, а 136 многодетным семьям предоставлены участки под ИЖС.\nГлава муниципалитета проинформировал о реализации национальных проектов и задач, обозначенных Президентом России, Главой Адыгеи в рамках стратегических направлений.\nГлава РА Мурат Кумпилов отметил, что необходимо продолжить работу по повышению инвестиционной привлекательности Майкопа, созданию инвестиционных площадок на базе промзоны, поддержке малого и среднего бизнеса, господдержке предпринимателей, владельцев ЛПХ. Особое внимание уделил вопросам повышения доступности и качества медицинских, образовательных услуг, улучшения демографической ситуации, поддержки детей-сирот, молодых и многодетных семей, выполнения всех социальных обязательств, развития спорта и другим. Также Глава Адыгеи подчеркнул, что все созидательные процессы должны проходить с участием жителей муниципалитета.\n«В мой адрес через общественные и интернет-приемные, социальные сети, – постоянно поступают обращения жителей республики. Многие из поднимаемых вопросов могут и должны быть решены уже на уровне муниципалитета. Постоянно говорю о важности работы с обращениями граждан, и сейчас прошу максимально усилить эту работу», - подчеркнул Мурат Кумпилов.\nБлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжь шъхьаIэхэм къатегущыIагъ муниципалитетым ипащэу Андрей Гетмановыр. Анахьэу ащ ынаIэ зытыридзагъэр социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэм ыкIи бюджет политикэм якъэгъэлъэгъон шъхьаIэхэр арых. 2019-рэ илъэсым Мыекъуапэ ипромышленнэ предприятиехэм сомэ миллиард 18-м ехъу зытефэрэ продукцие IуагъэкIыгъ. Организацие инхэм ыкIи гурытхэм ямылъку шъхьаIэ инвестициеу халъхьагъэр сомэ миллиарди 4,6-рэ мэхъу.\nФэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын, тыгъэм иамалкIэ Iоф зышIэщт электростанциеу станицэу Ханскэм щагъэпсырэм, нэмыкI инвестиционнэ проектышхохэу (зэкIэмкIи 11) тикъэлэ шъхьаIэ щагъэцакIэхэрэм алъэныкъокIэ уплъэкIунхэр зэхащэх, зэфэхьысыжьхэр ашIых. Ащ дакIоу къалэр инвестициехэмкIэ джыри нахь хъопсагъоу щытыным епхыгъэ IофшIэныр лъыгъэкIотэгъэн фае. Адыгеим и ЛIышъхьэ пшъэрылъэу къыгъэуцухэрэм ащыщ индустриальнэ паркхэр гъэпсыгъэнхэр. Ащ къыдыхэлъытагъэу гектар 18 зэлъызыубытырэ апэрэ инвестиционнэ площадкэр къэлэ администрацием къыгъэхьазырыгъ. Мы псэуалъэм иинфраструктурэ изэтегъэпсыхьан джырэ уахътэ Iоф дашIэ.\nЭкономикэм ылъэныкъокIэ Мыекъуапэ зыпкъитыныгъэ зэриIэм ишIуагъэу бюджетым ихахъохэри нахьыбэ хъугъэх. Промышленнэ предприятиехэм, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм сомэ миллиард 1,5-рэ хъурэ хэбзэIахь ыкIи мыхэбзэIахь тынхэр чIыпIэ бюджетым рагъэхьагъэх. Къыпэрэ илъэсым егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр сомэ миллион 222-кIэ нахьыб. 2019-рэ илъэсым къалэм ибюджет ихахъо сомэ миллиард 1,1-кIэ зыкъыIэтыгъ ыкIи сомэ миллиарди 4-рэ миллиони 175-м кIэхьагъ. АщкIэ зишIуагъэ къэкIуагъэр жъоныгъокIэ унашъохэм ягъэцэкIэн ары. Бюджет политикэм ылъэныкъокIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм ащыщых бюджетым ихахъо нахьыбэ шIыгъэныр, ащ дакIоу шIуагъэ къытэу ахъщэр гъэфедэгъэныр.\nМуниципалитетхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе лъэныкъоу республикэм ипащэ къыгъэнафэрэр кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIон фэе сабыйхэм зэкIэми, анахьэу мэзитIум щегъэжьагъэу илъэсрэ ныкъорэ зыныбжьхэм, чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэр ары. Мыекъуапэ пштэмэ, илъэси 3-7 зыныбжьхэм, илъэсрэ ныкъорэм щыублагъэу щым нэсыгъэхэм, алъэныкъокIэ гумэкIыгъо щыIэжьэп, ахэм зэкIэми чIыпIэхэр яIэх. МыщкIэ зишIогъэшхо къэкIуагъэр лъэпкъ проектэу «Демографием» къыдыхэлъытагъэу станицэу Ханскэм мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениякIэ зэрэщашIыгъэр ары. Ащ игъэпсын сомэ миллиони 150-рэ фэдиз пэIуагъэхьагъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэр нэбгырэ 240-мэ ателъытагъ, ащ ызыныкъор ясельнэ купых. 2021-рэ илъэсым ехъулIэу мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэ зэрэхъущтыр мэрым къыIуагъ. А пшъэрылъым игъэцэкIэн фэIорышIэщт район цIыкIоу «Михайлово» зыфиIорэм щашIырэ ыкIи мы илъэсым къызэIуахыщт нэбгырэ 240-мэ ателъытэгъэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэр.\nАщ дакIоу федеральнэ проектэу «Непэрэ еджапIэр» зыфиIорэм Мыекъуапэ хэхьагъ. Ащ къыдыхэлъытагъэу Мыекъуапэрэ станицэу Ханскэмрэ гурыт еджэпIитIу ащашIы. 2019-рэ илъэсым ащ сомэ миллион 415-рэ фэдиз апэIуагъэхьагъ.\nУрысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм лъэныкъо шъхьаIэу ахэтыр шэпхъэшIухэм адиштэрэ псэупIэхэр цIыфхэм ягъэгъотыгъэнхэр ары. А пшъэрылъри республикэм икъэлэ шъхьаIэ зэрифэшъуашэу щагъэцакIэ. Мыщ дэжьым анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу унэгъо ныбжьыкIэхэм, сабыибэ зэрысхэм, зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм псэупIэхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр ары. Унэгъо ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ муниципальнэ программэм 2006-рэ илъэсым щегъэжьагъэу Iоф ешIэ. Мы илъэсхэм унэгъо 953-мэ IэпыIэгъу афэхъугъэх, ахэм ащыщэу 128-мэ блэкIыгъэ илъэсым. ЗэрагъэнэфагъэмкIэ, 2020-м сабыибэ зэрыс унэгъо ныбжьыкIэ 65-мэ щыIэкIэ-псэукIэ амалэу аIэкIэлъыр нахьышIу ашIын алъэкIыщт. ПсэупIэхэр зытырашIыхьащт чIыгу Iахьи 136-рэ сабыибэ зэрыс унагъохэм атырагощагъ. Зянэ-зятэ зимыIэжьхэм ыкIи ахэр зышъхьащымытыжьхэм фэтэрхэр афэщэфыгъэнхэм сомэ миллион 16,8-рэ пэIуагъэхьагъ, нэбгырэ 24-мэ ящыкIагъэр арагъэгъотыгъ. Мылъкур республикэ бюджетым къыхэхыгъ.\nМыекъуапэ игъогухэр, иурамхэр, ищагухэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэм администрацием мэхьанэшхо реты. Лъэпкъ проектэу «Щынэгъончъэ ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэрэ автомобиль гъогухэр» зыфиIорэм игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу блэкIыгъэ илъэсым гъогу псэолъэ 33-рэ агъэцэкIэжьыгъэх, ащ сомэ миллион 204-рэ пэIуагъэхьагъ. Джащ фэдэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 42-рэ къызэлъызыубытырэ щагу 24-рэ зэтырагъэпсыхьагъэх. А IофшIэныр тапэкIи лъагъэкIотэщт. Мыщ дэжьым цIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр, яеплъыкIэхэр къыдэлъытэгъэнхэр анахь шъхьаIэу щытыщт – Адыгеим и ЛIышъхьэ ащ фэдэ пшъэрылъ къыгъэуцугъ.\nГъэхъагъэхэм адакIоу, щыкIагъэхэр, гумэкIыгъохэр зэрэщыIэхэр, ау ахэр чэзыу-чэзыоу дагъэзыжьынхэм зэрэфэхьазырхэр А.Гетмановым къыхигъэщыгъ.\nАдминистрацием, ащ ипащэ яIофшIэн зэрагъэцэкIагъэм народнэ депутатхэм я Совет хэтхэм осэшIу фашIыгъ, зэкI пIоми ухэмыукъонэу ащ ыгъэрэзагъэх.\nЗэхэсыгъом икIэух Адыгеим и ЛIышъхьэ гущыIэр ыштагъ, муниципалитетым хэхъоныгъэ ышIынымкIэ Iофыгъо шъхьаIэхэм къатегущыIагъ. Къалэм изэтегъэпсыхьан, социальнэ инфраструктурэм хэхъоныгъэ ышIыным, автомобиль гъогухэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэм яIофыгъохэр арых мы аужырэ илъэсхэм анахь шъхьаIэу щытхэр. Республикэм ипащэ къызэрэхигъэщыгъэу, пшъэрылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ амалышIухэр къэзытырэр федеральнэ программэхэм, лъэпкъ проектхэм муниципалитетыр зэрифэшъуашэу ахэлэжьэныр ары. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьагъэх «Единэ Россием» ипартийнэ проектхэр. Ахэм ащыщэу къэлэ щыIакIэм шъолъырыр чанэу хэлажьэ. Ащ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ Мыекъуапэ ищагухэр ыкIи иобщественнэ чIыпIэхэр зэтырагъэпсыхьагъэх. Муниципалитетым щашIагъэр зэрэбэр, ау джыри анаIэ зытырадзэн фэе лъэныкъуабэ зэрэщыIэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Анахьэу зигугъу къышIыгъэр къалэм инвестициеу къыхалъхьэрэм хэгъэхъогъэныр ары. Iоф зымышIэрэ псэолъабэ непэ къалэм дэтых. Ахэм амалэу аIэкIэлъхэр гъэфедэгъэнхэм, инвестиционнэ площадкэхэм яреестрэ зэхэгъэуцогъэным мэхьанэшхо иIэу республикэм ипащэ къыгъэнэфагъ. Джащ фэдэу бизнесым къэралыгъо IэпыIэгъоу рагъэгъотырэм хэгъэхъогъэнымкIэ IофшIэныр агъэлъэшынэу муниципалитетми, профильнэ ведомствэми пшъэрылъ къафишIыгъ.\n— Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым хэщагъэхэм анахьыбэм Мыекъуапэ Iоф щашIэ. Ахэм япчъагъэ джыри хэхъонымкIэ амалышIухэр щыIэх. Гупчэу «Сибизнес» зыфиIоу къызэIутхыгъэм предпринимательхэр екIолIэнхэшъ, зы чIыпIэм IэпыIэгъу щагъотын алъэкIыщт. Непэрэ мафэм ехъулIэу ащ амалэу къытыхэрэр бэхэм къызфагъэфедагъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. Социальнэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм иIофыгъуи Адыгеим и ЛIышъхьэ къыщыуцугъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым псауныгъэр къэухъумэгъэным ылъэныкъокIэ IофшIэнышхо агъэцэкIэнэу къапыщылъ. Мыекъуапэ дэт сымэджэщхэм, IэзапIэхэм ащыщхэм оборудованиякIэхэр ачIагъэуцощтых. Джащ фэдэу ашIынэу рагъэжьэгъэ медицинэ псэуалъэхэм ащыщхэр аухыжьыщтых. Гъэсэныгъэм зыкъыфэбгъазэмэ, 2021-рэ илъэсым щегъэжьагъэу муниципалитетым щыпсэурэ сабыйхэр зэкIэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм кIонхэ амал яIэ хъун фае. Мыекъуапэ щашIырэ мыщ фэдэ гъэсэныгъэм иучреждениехэр къызызэIуахыхэкIэ пшъэрылъыр гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр республикэм ипащэ къыIуагъ. Джащ фэдэу цифрэ шIыкIэм тет оборудованиемкIэ гурыт еджапIэхэр зэтырагъэпсыхьанхэ гухэлъ щыI.\n— Урысыем и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ащыщ мы илъэсым Iоныгъом и 1-м щегъэжьагъэу ублэпIэ классхэм арыс кIэлэеджакIохэм ыпкIэ хэмылъэу шхыныгъо стырхэр аIэкIэгъэхьэгъэныр. Арышъ, республикэм имуниципалитетхэм ащыIэ гъэсэныгъэм иучреждениехэм ахэт шхапIэхэр ащ техническэу фэхьазырынхэ фае. Ащ дакIоу еджапIэхэм кIэлэегъэджэ ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэм иIофыгъо тынаIэ тетыным мэхьанэшхо иI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКультурэм хэхъоныгъэ ышIыным, ащ епхыгъэ инфраструктурэм игъэпсын лъыгъэкIотэгъэным тапэкIэ анаIэ зэрэтырагъэтыщтыр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. Гухэлъэу щыIэмкIэ къутырэу Гавердовскэм культурэм и Унэ щашIыщт, учреждение заулэмэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIэщтых. Джащ фэдэу АР-м и Лъэпкъ музей агъэкIэжьынэу агъэнафэ.\n— Мыекъуапэ исанитарнэ зытет лъыплъэгъэным, общественнэ чIыпIэхэм ыкIи щагухэм язэтегъэпсыхьан, чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм ягъэцэкIэжьын лъыгъэкIотэгъэным мэхьанэшхо еттын фае. Шъолъыр проектым игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу мы илъэсым республикэм икъэлэ шъхьаIэ изэтегъэпсыхьан сомэ миллион 93-рэ фэдиз пэIудгъэхьащт. А мылъкумкIэ щагу 24-рэ ыкIи общественнэ чIыпIи 2 администрацием зэтыригъэпсыхьанхэ фае. Мы IофшIэным цIыфхэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэр, ахэм яеплъыкIэхэр къыдэлъытэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПсыр зыукъэбзырэ псэуалъэхэм якомплекс игъэцэкIэжьын фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр мы илъэсым зэшIуахынэу агъэнафэ. Ащ сомэ миллион шъыим ехъу пэIуагъэхьащт. Джащ фэдэу чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэм яшIын, ягъэцэкIэжьын ыкIи ягъэкIэжьын пэIухьащт сомэ миллион 200 хъурэ субсидиер, лъэпкъ проектым къыдыхэлъытэгъэ сомэ миллион шъитIум ехъу муниципалитетым къыIэкIэхьащтых. IофшIэнхэр игъом ыкIи шэпхъэшIухэм адиштэу гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер Адыгеим и ЛIышъхьэ къариIуагъ. Ащ дакIоу социальнэ пшъэрылъхэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэм, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным администрацием ынаIэ тыригъэтынэу къыфигъэпытагъ.\n— Зыкъытфэзгъэзэрэ цIыфхэм ягумэкIыгъохэр зэхэтшIэнхэм, ахэм IэпыIэгъу тафэхъуным тыпылъын фае. Ащ фэдэ тхыгъэхэр сэ бэрэ къысIокIэх. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр гъэлъэшыгъэн фае, — къыIуагъ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nУФ-м и Президент иунашъокIэ 2020-рэ илъэсыр шIэжьымрэ щытхъумрэ я Илъэсэу агъэнэфагъ. Ащ дакIоу ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 75-рэ хъущт. Ащ къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрифэшъуашэу зэхэщэгъэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\nКъэлэгъэпсыным ыкIи инфраструктурэм, урамхэм атет хьэ гъорыкIохэм япхыгъэ Iофыгъохэм, нэмыкI лъэныкъохэм республикэм ипащэ кIэкIэу къащыуцугъ. Мыхэм цIыфыбэхэр агъэгумэкIыхэу зыкъызэрэфагъазэрэр хигъэунэфыкIыгъ, ащ къыхэкIыкIэ хэкIыпIэхэр къагъотынхэу пшъэдэкIыжь зыхьырэ къулыкъухэм къариIуагъ.\nКъэлэ администрацием ипащэхэм, депутатхэм, Мыекъуапэ щыпсэухэрэм яIо зэхэлъэу Iоф зэрэзэдашIэрэм, республикэм ыкIи муниципалитетым шIуагъэ къызэрэфахьырэм фэшI зэрафэразэр Адыгеим и ЛIышъхьэ кIэухым къыIуагъ. ТапэкIи гъэхъэгъэшIухэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу пстэуми афэлъэIуагъ. ТапэкIи зыкIыныгъэ ахэлъ хъумэ рахъухьэгъэ пстэури зэшIохыгъэ зэрэхъущтым ицыхьэ зэрэтелъыр анахь шъхьаIэу ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ шъуашэм имэхьанэ нахь зиушъомбгъужьэу алъытэ\nАдыгэ шъуашэм имэхьанэ нахь зиушъомбгъужьэу алъытэ\nАдыгэ шъуашэм илъэу ыужрэ уахътэм щыгъынхэр зыгъэпсхэрэ Iэпэ-Iасэхэм ахэхъуагъэхэу къыхагъэщы. Ахэмэ адыгэ саехэм, цыехэм атехыгъэхэу джырэкIэ зыщалъэшъущт щыгъынхэр адых, ахэр къэгъэлъэгъон зэфэшъхьафхэм къащагъэлъагъох. Джаущтэу бэмышIэу Италием щыIагъэ щыгъын къэгъэлъэгъон зэлъашIэрэм итхьэмафэ адыгэ хэкухэм ащыщ IэпэIасэхэри хэлэжьагъэх.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ адыгэ шъуашэмкIэ IэпэIасэу ХъутIыжъ Симэ ифлъэс 20 къыкIоцI ижъкIэ адыгэмэ ащыгъыгъэ бзылъфыгъэ ыкIи хъулъфыгъэ шъуашэм ишIын дэлажьэ. ЛIэшIэгъу пчъагъэм къапкъырыкIыгъэ шъуашэм мэхьанэу хэлъыр къытыным пылъэу IэпэIасэм къыхегъэщы.\nФитыныгъэ радио: НыбжьыкIэ IэпэIасэхэм, гущыIэм пае, цыер зэрадрэ шIыкIэр о къэошта?\nХутIыжъ Сим: Ащ дезгъаштэрэп. Зыгорэхэр зэблэхъугъэу заадкIэ мытэрэзхэр къыхэфэх. А мытэрэзхэм етIанэ урагъэгупшысэ. ГущыIэм пае, адыгэ джанэхэу ашIхэрэм хьазырхэр абгъэ тырадэх. Ар тэрэзэп, сыда пIомэ хьазырым ыкупкI чыжьэу дзыгъэ. Хъулъфыгъэ гупшысакIэ, намыс хэлъ. Бзылъфыгъэм ар зызщилъэкIэ имэхьанэкIи, иформэкIи къезэгърэп.\nФитиыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ ХутIыжъ Симэ къызэриIорэмкIэ, джырэ ныбжьыкIэ IэпэIасэхэм ахэтых ежьым упчIэжьэгъу къыфэхъухэрэри. «Адыгэ унэ» зыфиIорэу зыщылажьэрэм къыдычIэсэу дэлажьэх ныбжьыкIэ бзылъфыгъэхэри, зыр – кIэлэегъадж, зыр экономист, зыр дизайнер. Ахэми кIэныгъэ шIыкIэкIэ агъэпсхэрэ щыгъынхэм адырагъаштэрэп, къеIуатэ Симэ. Ахэмэ ашIэшъ шъуашэм ылъапсэр, нэмыкI лъэпкъхэм яшъIуашэ шэнхэр халъхьаныр рапэсрэп, еIо ащ.\nФитыныгъэ радио: Адыгэ шъуашэу шъо жъугъэпсхэрэм бэу къакIэупчIэха? Тыда анахьэу зыщызщалъэхэрэр джыдэдэм?\nХъутIыжъ Сим: КъыкIэупчIэх. ЗэмылIэужыгъо лъэпкъхэу Урысыем исхэм яшъуашэхэр зычIэт музеир агъэпсы зэхъум адыгэ шъуашэмкIэ ар рагъэжьагъ. Ар тэ тшIыгъэ. НыбжьыкIэхэри бэу къэкIох. Къэзыщэщтым, зэхахьэ горэхэм хэтыщтхэм шъуашэр зыщалъэнэу фаех. ХэкIотагъэхэми шъуашэр ашIы.\nАдыгэ шъуашэм имафи АдыгеимкIэ илъэс заулэ хъугъэу щырагъэкIокIы.\nАдыгэ шъошэд IэпэIасэу ХъутIыжъ Симэ ыдыгъэхэри зычIэлъ Адыгэ Унэу къалэу Мыекъуапэ дэтым къыщытехыгъэхэр.


Ордэн зэшхэм ялъэгапIэхэр — Адыгэ макъ\nОрдэн зэшхэм ялъэгапIэхэр\nРедактор 10.06.2020 10.06.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nОрдэн зэшхэу Андзаур ыкIи Заур Пщыжъхьаблэ щапIугъэх. Гурыт еджапIэм щырагъэжьагъэу дзюдомкIэ мэбанэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Нэджыкъо Руслъан ыгъэсэгъэ зэшхэр Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэхэм ахэтхэу хэгъэгу, дунэе зэIукIэгъухэм зафагъэхьазыры. Къуаджэм лъапсэу щашIыгъэр щыIэныгъэм щагъэпытэзэ, спортышхом илъэгапIэхэм афэкIох.\nНахьыжъэу Андзаур Урысыем и Кубок гъогогъуи 2 къыдихыгъ. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ фэбанэзэ, Европэм изэнэкъокъу тыжьыныр гъогогъуи 2 къыфагъэшъошагъ.\nДунаим и Гъэмэфэ универсиадэ Ордэн Андзаур зыхэлажьэм, дзюдомкIэ бэнэкIэ дахэ къыгъэлъэгъуагъ. Хэгъэгум итренер цIэрыIохэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэу, Андзаур дышъэм пэблэгъагъ. Джэрзыр къызэрэдихыгъэр гъэхъэгъэ инэу фалъытагъ. Европэм дунаим якубокхэр къыдэхыгъэнхэм, дунэе зэIукIэгъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащихьыгъэх.\nНахьыкIэу Ордэн Заур Урысыем иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъу зыхэлажьэм, илъэс 23-м нэс зыныбжьхэм якуп тыжьыныр къыщыфагъэшъошагъ. Урысыем и Кубок фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъоу 2019-рэ илъэсым Мыекъуапэ щыкIуагъэр зэшхэм шIукIэ агу къэкIыжьы.\n— Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэу, СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэ къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъурэм и Кубок икъыдэхын фэгъэхьыгъэу республикэм апэрэу щызэхащагъ, — къеIуатэ Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ, — зэшхэм дышъэ медальхэр къахьыгъэх.\nКобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхом щызэхащэгъэ зэнэкъокъум нэбгырэ шъэ пчъагъэ щеплъыгъ. Андзаур килограмм 66-м нэс къэзыщэчыхэрэм ябэныгъ. Нарт шъаор псынкIэу зэрэгупшысэрэм дакIоу, икъулайныгъи дэгъоу ыгъэфедагъ.\nЗаур килограмм 81-рэ къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ.\n— Спортыр зыгу рихьыхэу Унэшхом Iэгу къыщытфытеохэрэм тагъэгушхощтыгъ, — къеIотэжьы нэгушIоу Ордэн Андзаур. — Тренерхэм, къытфэгумэкIыхэрэм амакъэхэр зэхэтхыщтыгъэх. ЗэкIэми тафэраз.\n— Тикъуаджэу Пщыжъхьаблэ щыщхэм ягъусэхэу Адыгеим ирайонхэм, къош республикэхэм, Краснодар краим, нэмыкIхэм къарыкIыгъэхэр зэпамыгъэоу къытаджэхэзэ, дышъэ медальхэм Андзауррэ сэрырэ тафэкIуагъ, — ягукъэкIыжьхэр лъегъэкIуатэх Ордэн Заур.\n— Узыщыпсэурэ къалэм ущыбэнэныр нахь къина? – теупчIыгъ Ордэн Заур.\n— Алырэгъум узытехьэкIэ текIоныгъэм уфэбэнэн зэрэфаер тренерхэм дэгъоу тагъэшIагъ. Арэу щытми, мафэ къэс узыщалъэгъурэ къалэм ибэнапIэ утет зыхъукIэ, кIочIэ зэфэшъхьафхэм пкъынэ-лынэхэр зэлъакIух, машIом уистырэм фэдэу огумэкIы, бэнэгъум зеоты…\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Беданыкъо Рэмэзан Ордэн зэшхэм япащ, зэнэкъокъухэм афегъэхьазырых.\n— Зэшхэм яонтэгъугъэхэр зэрэзэфэмыдэхэр нахьышIу, — къеIуатэ Беданыкъо Рэмэзан. — ЕкIолIэкIэ зэфэшъхьафхэр къафэзгъотыхэзэ, сигуапэу Iоф адэсэшIэ. Андзаур ионтэгъугъэкIэ нахь псынкI, IэшIэхэу хэкIыпIэхэм алъыхъунымкIэ амалэу иIэр нахьыб. Заур кIочIэ гъэтIылъыгъэр къызыфегъэфедэ, шIыкIэу зылъыхъурэр нахь щэчыгъэу щыт.\nЗэшхэм гуетыныгъэу ахэлъым, адыгэ шэн-хабзэу зэрахьэрэм къапкъырыкIырэ гупшысэхэр огъэлъапIэх, нэгушIукIэ уарегъэплъы. Аужырэ мазэхэм Iоф зыдашIэжьыным фэшI тренерхэм, пащэхэм апэчыжьэх нахь мышIэми, Ордэнхэм шIыкIэшIухэр къагъотых. КIуачIэр нахьышIоу апсыхьэзэ, алырэгъум щагъэфедэщт бэнакIэхэм зафагъэхьазыры. Лъэпкъыбэ зыщыпсэурэ Урысыем и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэхэм ахэлэжьэщтых. Нарт лъэпкъым ишъэо батырхэм дунэе зэнэкъокъухэм гъэхъагъэ ащашIызэ, Урысыем икъэралыгъо Гимн афэжъынчынэу, къэралыгъо быракъыр агъэбыбэтэнэу афэтэIо.\nСурэтым итхэр: Ордэн зэшхэу Заур ыкIи Андзаур.\nПредыдущая Стадионым щеплъынхэ алъэкIыщт\nГупчэм и Мафэ тимэфэкI


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ Республикэ: Адыгэкъалэ щашIыщт мэщытым ипроект зэкIарагъэхьажьыгъ\nАдыгэ Республикэ: Адыгэкъалэ щашIыщт мэщытым ипроект зэкIарагъэхьажьыгъ\nСурэтыр: Непэ мэщытэу Адыгэкъалэ дэтыр\nАрхитектурэмкIэ ыкIи къэлэ гъэпсынымкIэ советым изэхэсыгъо Мыекъуапэ щыкIуагъ. Зэу ащ Адыгэкъалэ щашIыщт мэщытым щытегущыIагъэх.\nМэщытым ипроект советым хэтхэр апэрэу хэплъагъэх, ау зышIыгъэхэр икъоу дэмылэжьагъэхэу зыIуагъэхэр къахэкIыгъ. Хъуажъ Рэмэзан мэщытым итеплъэ ыгъэрэзагъэп: кIыхьагъэ, шъомбгъуагъэ, лъэгагъэу хэтхэмкIэ зэмышапхъэхэу ылъытагъ.\nДжащ пае проектыр зиехэм, зэкIахьажьынышъ, агъэтэрэзыжьынэу советым унашъо щашIыгъ. Динлэжьхэу ар къязыхьылIагъэхэр, бащэ къырамыIуалIэу, Iуагъэм къезэгъыгъэх.\nМэщтыр республикэм итымэ анахь иныщтэу аIо, къызэралъытэрэмкIэ, квадратнэ метрэ 1150-м ехъу зэлъиубтыщт, илъэгагъэ метрэ 22-рэ хъущт, IазэнэджапIэхэм метрэ 44-рэ ялъэгэгъэщт.\nАпэрэ къатым хъулъфыгъэмэ апае тхьэлъэIупIэ, амдэз штапIэ иIэщтых. ЯтIонэрэ къатыр бзылъфыгъэхэм афэгъэзэгъэщт. Джащ фэдэу тхылъеджапIи хэтыщт. Мэщыт IухьапIэм чIыпIэ 85-мэ ателъытэгъэ автомобиль уцупIэ щагъэпсыщт.


Тибыракъ щагъэбыбэтэщт — Адыгэ макъ\nРедактор 10.06.2021 10.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nУрысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу 2021-рэ илъэсым, Iоныгъом и 23 — 27-м Мыекъуапэ щыкIощт.\nАдыгэ Республикэр зэнэкъокъум изэхэщэн зэрэфэхьазырым фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъухэм тахэлэжьагъ. Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу, Адыгеим дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу Бастэ Сэлымэ гущыIэгъу тыфэхъугъ.\n— Хэгъэгум дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ щызэхащэнэу унашъо ашIыным ыпэкIэ пэшIорыгъэшъ зэхахьэхэр тиIагъэх, — къеIуатэ Бастэ Сэлымэ. — 2019-рэ илъэсым Урысыем и Кубок къыдэхыгъэнымкIэ Мыекъуапэ зэнэкъокъур дэгъоу зэрэщыкIуагъэр, республикэм испорт псэуалъэхэр, хьакIэщхэр зэтегъэпсыхьагъэхэу зэрэщытхэр, нэмыкIхэри къыдалъытагъэх.\n— Урысыем дзюдомкIэ и Федерацие илIыкIоу Дмитрий Смирновым, ащ игъусэхэм Мыекъуапэ къыщытаIуагъ Адыгеим ибэнэпIэ-еджапIэхэм ащагъэсагъэхэм ягъэхъагъэхэм зэращыгъуазэхэр.\n— Олимпиадэ джэгунхэм, дунаим, Европэм дышъэр, нэмыкI медальхэр къащызыхьыгъэхэр тибэнакIохэм къахэкIыгъэх. Кобл Якъубэ лъапсэ зыфишIыгъэ бэнэпIэ еджапIэм ишэн-хабзэхэр, пIуныгъэ амалхэу щагъэфедэхэрэр, Урысыем имызакъоу, дунаими щашIэх.\n— Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэ спорт Унэшхом Урысыем изэнэкъокъу щыкIощт.\n— Алырэгъуи 4-мэ бэнакIохэр ащызэнэкъокъунхэ алъэкIыщт. Унэшхом игъэпсын зыфежьэхэм, Кобл Якъубэ хэушъхьафыкIыгъэу къыIощтыгъ алырэгъуи 4-р а зы уахътэм агъэфедэн алъэкIынэу зэнэкъокъур зэхащэнэу. Спортыр зыгу рихьыхэрэр бэнэгъухэм яплъынхэ алъэкIыщт.\n— Унэшхом тIысыпIэ 1500-рэ иI, зэтегъэпсыхьагъ.\n— ИтеплъэкIэ дахэ, ау хэгъэгум изэнэкъокъу щызэхэпщэным фэшI техникэм, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм язытет къыдэлъытэгъэнхэ фае. Урысыем дзюдомкIэ и Федерацие къикIыгъэхэр тигъусэхэу ащ тытегущыIагъ.\n— Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ипащэу Бгъуашэ Айдэмыр зэIукIэм къыщытиIуагъ культурэм, искусствэм, спортым афэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм зэрапылъхэр.\n— Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэ игуадзэу Андрей Бородиныр тизэIукIэгъу хэлэжьагъ. Зэхэщэн Iофыгъохэр зэрэлъагъэкIотэщтхэм джыри тытегущыIэщт.\n— Адыгеим ибэнакIохэр Урысыем изэнэкъокъу зэрэхэлэжьэщтхэм къытегущыIэба.\n— Адыгеим ибэнэкIо 14-мэ зэнэкъокъум хэлэжьэнхэу фитыныгъэ къыдахыгъ. А пчъагъэм хэдгъэхъощт.\n— БэнакIохэм ятренерхэр гъэзетеджэхэм ашIогъэшIэгъоных.\n— Беданыкъо зэшхэу Рэмэзанрэ Байзэтрэ, Хьакурынэ Дамир, Нэпсэу Бислъан, Мерэм Саидэ, Сергей Шутовым, Адзынэ Алый, нэмыкIхэм агъасэхэрэр зэнэкъокъум щытлъэгъущтых.\n— Зэхэщэн Iофхэр зэрэкIохэрэм шъуегъэраза?\n— Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Правительствэм лъэшэу тафэраз. ТибэнакIохэм, тренерхэм зэнэкъокъухэм адыгэ быракъыр лъагэу ащаIэтыныр, агъэбыбэтэныр шэнышIу афэхъугъ. Урысыем дзюдомкIэ изэнэкъокъу Мыекъуапэ дэгъоу щыкIощтэу сэлъытэ. Лъэпкъхэр зэнэкъокъум зэфищэщтых.\n— Шъуигухэлъхэр къыжъудэхъунхэу шъуфэтэIо.\nСурэтым итыр: Бастэ Сэлым.\nПредыдущая «Зэкъошныгъэр» Пятигорскэ кIощт\nСледущая Орэдышъор щыIэныгъэм къыхахы


ХЬАПЭКIЭ Разыет: «ЦIыфхэр згъэразэхэмэ, кIуачIэ къысеты» | Адыгэ Макъ\nХЬАПЭКIЭ Разыет: «ЦIыфхэр згъэразэхэмэ, кIуачIэ къысеты»\nХьыкумышIэу Iоф пшIэныр зэрэмыпсынкIэр хэткIи нафэ. Мы сэнэхьатыр къыхэзыхыхэрэм шIэныгъэ куу зэряIэн фаем имызакъоу, щэIагъэ ыкIи шъыпкъагъэ зэрахэлъын фаер гъэнэфагъэ. Сыда пIомэ ахэм унашъоу ашIырэм елъытыгъ цIыфым тапэкIэ къырыкIощтыр.\nХьыкум системэм зищыIэныгъэ езыпхыгъэу, АР-м и Апшъэрэ хьыкум граждан IофхэмкIэ ихьыкум коллегие и Тхьаматэу, АР-м ихьыкумышIхэм я Квалификационнэ коллегие ипащэу, Адыгеим изаслуженнэ юристэу ХьапэкIэ Разыет Аслъанчэрые ыпхъум дэтшIыгъэ зэдэгущыIэгъум нафэ къытфишIыгъ исэнэхьат гушхоныгъэ зэрэфыриIэр ыкIи рэзэныгъэ зэрэхигъуатэрэр.\n— Разыет, хьыкум сис-темэм уищыIэныгъэ еп-пхыным сыда лъапсэ фэхъугъэр?\n— Гурыт еджапIэм къыщыублагъэу хьыкум системэм Iоф щысшIэныр гухэлъэу зыдэсIыгъыгъ. Я 6-рэ классым сисэу юрист сэнэхьатыр къызэрэхэсхыщтымкIэ теубытагъэ сшIыгъагъэ. Мурадэу зыфэсшIыжьыгъэм сыфэкIонымкIэ Хьатыгъужъыкъое гурыт еджапIэу N 6-м шIэныгъэ дэгъухэр къыситыгъэх. АщкIэ сикIэлэегъэджагъэхэм лъэшэу сафэраз. Я 9-рэ классым сыкъычIэкIи Ермэлхьаблэ дэт юридическэ техникумым сычIэхьагъ, ащ ыуж Свердловскэ юридическэ институтыр къэсыухыжьыгъ. 1991-рэ илъэсым сиIофшIэн езгъэжьагъ. Хьыкумым Iоф щыпшIэным пае стаж уиIэн ыкIи илъэс 25-м унэсыгъэу щытын фэягъэ. Арыти, республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъу 2002-рэ илъэсым нэс Iоф щысшIагъ. А илъэсым къыщегъэжьагъэу 2006-рэ илъэсым нэс очылэу сылэжьагъ. Нэужым АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан къысаджи, хьыкум системэм IофшIэныр щылъызгъэкIотагъ. УФ-м и Президент иунашъокIэ 2007-рэ илъэсым гъэтхапэм и 8-м хьыкумышI IэнатIэр къысатыгъ.\n— ХьыкумышI хъун гу-хэлъ зиIэ цIыфым ана-хьэу сыд фэдэ шэна хэ-лъын фаеу плъытэрэр?\n— ХьыкумышIэу Iоф пшIэным пае шэн-зекIокIэ хэхыгъэ уиIэн фаеу щытэп. Адрэ IофшIапIэхэм афэдэу уисэнэхьат хэшIыкIышхо фыуиIэн, шIу плъэгъун, шъыпкъагъэ пхэлъын фае. ЗэрэслъытэрэмкIэ, Iофэу пшIэрэм угу етыгъэным, урымыукIытэжьыным мэхьанэшхо иI. ЦIыф пэпчъ ежь зыфытегъэпсыхьагъэу, зыфеджагъэм Iоф ришIэныр зэкIэмэ анахь шъхьаI.\n— Разыет, хьыкумышIэу IофшIэныр зеогъажьэм апэрэ Iофэу зэхэпфы-гъагъэр къэошIэжьа?\n— Ары. ПсэупIэм изы Iахьэу бзылъфыгъэм къытефэщтыгъэм чIэгъэтIысхьэжьыгъэнымкIэ дэо тхылъэу район хьыкумым къыгъэхьыгъэ граждан Iофым епхыгъэр апэ зэхэсфыгъагъ.\n— УиIофшIэн анахь гъэ-шIэгъонэу сыда хэплъа-гъорэр?\n— УиIофшIэн пшIомыгъэшIэгъонэу, гухахъо хэмыгъуатэ хъумэ, Iоф рыпшIэшъущтэп. Хэбзэ зэфыщытыкIэр зыукъуагъэхэм ядаохэр зэхэсфынхэр сшIогъэшIэгъон ыкIи ащ къыкIэкIогъэ зэфэхьысыжьхэм цIыфхэр ыгъэразэхэ хъумэ, ащ кIуачIэ къысеты.\n— Мы лъэхъаным АР-м ихьыкумышIхэм я Ква-лификационнэ коллегие и Тхьаматэу Iоф ошIэ. Нафэу зэрэщытымкIэ, квалификационнэ колле-гиер хьыкумышI IэнатIэ-хэм, тхьаматэхэм ыкIи хьыкумхэм япащэхэм ягуадзэхэм якъыхэхын, ягъэнэфэн епхыгъэ Iоф-хэм адэлажьэ. Мы лъэ-ныкъомкIэ IофшIэныр сыдэущтэу зэхэщагъэ хъура, IэнатIэм кIэдао-рэм шIокI зимыIэ шап-хъэ горэхэр фэшъогъэ-уцуха?\n— Ары, 2016-рэ илъэсым мэлылъфэгъум къыщыублагъэу АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Квалификационнэ коллегие и Тхьаматэу Iоф сэшIэ. Хьыку-мышI IэнатIэхэм арылэжьэщтхэм якъыхэхын епхыгъэ зэхэщэн IофшIэнхэм анэмыкIэу хьыкумышIхэм аттестацие ягъэ-кIугъэным, ахэм дэо тхылъэу къафатыгъэхэм язэхэфын, хьы-кумышIхэм дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным, хьыкум IэнатIэм Iугъэхьэгъэнхэм ыкIи IугъэкIыгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэми коллегиер адэлажьэ. IэнатIэм елъытыгъэу ащ кIэдаохэрэм юриспруденциемкIэ стаж яIэн ыкIи аныбжь илъэс 25 — 30-м нэсын фае. Джащ фэдэу хьыкум IэнатIэм рылэжьэн гухэлъ зиIэм уз гъэтIылъыгъэ иIэ, хьапс телъыгъэ ыкIи IэкIыб къэралхэм гражданствэ ащыриIэ хъущтэп. Ащ нэмыкIэу квалификационнэ ушэтыныр шIокI имыIэу аты, ащ ыуж хьыкум IэнатIэм зэрэкIэдаорэмкIэ лъэIу тхылъ ытхын фит.\n— Разыет, къызэрэпIуа-гъэмкIэ, хьыкумышIхэм къафатыгъэ дэо тхылъ-хэм язэхэфын квалифи-кационнэ коллегиер дэ-лажьэ. Сыд фэдэ даохэр ара нахьыбэрэмкIэ цIыфхэр къызэрэшъоуа-лIэхэрэр?\n— Даохэм янахьыбэр зыфэгъэхьыгъэр цIыфхэр зыхэлэжьэгъэхэ зэнэкъокъухэм кIэухэу афэхъугъэхэм зэрамыгъэразэхэрэр ары. Ащ епхыгъэ даоу къытфагъэхьыгъэхэр зэкIэдгъэкIожьынхэ фаеу мэхъу, сыда пIомэ коллегиер ащ ятIонэрэу хэплъэжьын ылъэкIыщтэп. Ау хьыкумышIхэм дисциплинарнэ хэукъоныгъэ ашIыгъэу, хабзэр пхъашэу аукъуагъэу, зекIокIэ дэйхэр къахэфагъэхэ хъумэ, ахэм яIофхэр зэхэтэфых.\n— ХьыкумышI IэнатIэм Iухьанэу фаехэу тхылъ тхьапша гъэрекIо къышъуIэкIэхьагъэр ыкIи жъугъэцэкIагъэр?\n— 2016-рэ илъэсым хьыкумышI IэнатIэр зыгъэцэкIэн зылъэкIыщтхэм апае вакансие 17 тиIагъ. ЗэкIэмкIи лъэIу тхылъ 29-рэ къытIэкIэхьагъ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 25-р къэдгъэлъэгъуагъ.\n— Хьыкум IофшIэным къыфэдгъэзэжьын. Сыд фэдэ лъэныкъохэр ара нахь пшIогъэшIэгъонхэр: уголовнэхэр ара, хьауми гражданскэ Iофхэр ара?\n— Ренэу сыгу рихьыщтыгъэр юриспруденцием ыкIи практикэ IофшIэным япхыгъэ гражданскэ-правовой лъэныкъор ары. Арышъ, гражданскэ Iофым изэхэфын нахь къыспэблагъ.\n— БзылъфыгъэмкIэ мыр IофшIэн къинэу плъытэ-рэба?\n— ХьыкумышI IофшIэным пшъэдэкIыжьышхо пылъ ыкIи творческэу щыт. ШъыпкъэмкIэ, ар псынкIэп, ау IофшIэныр шIу плъэгъу зыхъукIэ, къинри зэхапшIэрэп. IофшIэнымкIэ IэпэIэсэныгъэу пIэкIэлъыр нахьыбэ къэс, пшъэдэкIыжьри нахь къыбгурэIо. СиеплъыкIэкIэ, хьыкумышI IофшIэным къинэу пылъыр узэрэхъулъфыгъэм е узэрэбзылъфыгъэм елъытыгъэп.\n— Бзылъфыгъэ хьыку-мышIымрэ хъулъфыгъэ хьыкумышIымрэ язэхашIэ инэу зэтекIа?\n— Ащ сегуцэфэн слъэкIыщт. СызэрегупшысэрэмкIэ, бзылъфыгъэр нахь шъаб ыкIи зэфагъэ хэлъ. ГущыIэм пае, кIэлэцIыкIум фэгъэхьыгъэ Iофым сыхаплъэ хъумэ, бэрэ къыхэкIы Iофыр IузгъэкIотэу, янэ-ятэхэр ежь-ежьырэу зэзэгъыныгъэм къыфэкIонхэм сыкIэдаоу, ахэр зэрэзэзгъэшIужьыщтхэм сыпылъ. ЕтIани унэ къыращэфынымкIэ ипотекэ зышIыгъэхэу, банкым иахъщэ чIыфэ зытелъхэм зэзэгъыныгъэу ашIыгъэр укъожьыгъэным епхыгъэ Iофхэр зэхэсфыхэ хъумэ, чIыфэ зытелъым сыкъоуцоу бэрэ къыхэкIы. Сыда пIомэ илъэс пчъагъэм чIыфэр ыпщыныжьызэ чIыпIэ къин ифэгъэ цIыфым унэр шIокIодын ылъэкIыщт. Мыщ дэжьым хэбзэ гъэуцугъэр сымыукъоу, амалэу щыIэхэм сакъыпкъырыкIызэ, чIыфэ зытелъым сыкъоуцо ыкIи Iофым кIэух гъэнэфагъэ фэсэшIы.\n— Унашъор зыпшIыкIэ сыда угу ихъыкIырэр?\n— Хабзэм къызэригъэнафэрэмкIэ, унашъор пшIыным ыкIи ар къэпIоным хэушъхьафыкIыгъэ екIолIакIэ иI. Унашъор шъэф шIыкIэм тетэу хэушъхьафыкIыгъэ унэм щытэшIы. Хьыкум залым изаседание УФ-м ибыракъ, икъэралыгъо тамыгъэ чIэтхэу хьыкумышIым зэхэсыгъом а унашъор къыщеIо. Сыгу ихъыкIырэм урыгущыIэн хъумэ, унашъоу сшIырэм сигъэразэу бэрэ къыхэкIы. ЕтIани мэхъу лъэныкъуитIури унашъом ыгъэразэхэу. Ау, гукъау нахь мышIэми, ащ фэдэ макIэ къызэрэхэкIырэр. Гуапэ мэхъу цIыфхэм ярэзэныгъэ гущыIэхэр къыуаIохэ хъумэ.\n— ЦIыфыгъэу къыпха-фэрэм имызакъоу, къыппэблэгъэ цIыфхэр, уиIофшIэгъухэр уп-чIэжьэгъу пшIыхэу, уадэгуащэу къыхэкIа?\n— IофшIэным ылъэныкъокIэ правэм епхыгъэ гумэкIыгъохэм татегущыIэн фаеуи мэхъу. ХэбзэгъэуцугъэмкIэ гуцафэ горэ щыIэмэ, сиIофшIэгъухэм садэгуащэу къыхэкIы.\n— Разыет, хьыкумы-шIыр IофшIэн къодыеу щымытэу, ар уищыIэ-ныгъэ щыщ. Гукъао мэхъу хьыкумышIхэм дэйкIэ ягугъу ашIы зыхъукIэ, ар зэкIэми афэгъэхьыгъэу зэрэхъурэр…\n— Ары, ар гукъаоу щыт. Загъорэ бгъуитIури унашъом ымыгъэразэхэу, гущыIэ дысхэр къыуапэсхэу къыхэкIы. Ащ уесэшъурэп ыкIи къимыдзэни плъэкIырэп, гумэкIыгъо къыпфехьы.\n— ПшъэдэкIыжь зыпылъ IофшIэн мыпсынкIэм уиунагъо пэрыохъу фэхъурэба?\n— ЫпшъэкIэ зигугъу къэсшIыгъэ гумэкIыгъохэм узарихьылIэкIэ, унагъом иIэпыIэгъу игъо шъыпкъэу щыт, уигупсэхэр ары уигушIуагъуи, уигукъауи зэхэзышIыкIыщтыр, къыбдэзыгощыщтыр. Ау нахьыбэм сиIофшIэн епхыгъэ гумэкIыгъохэр унагъом тесымыгъэонхэм сыпылъ.\n— Мы сэнэхьатыр къы-хэзыхы зышIоигъохэм сыда япIонэу узыфаер?\n— Уисэнэхьат уфэшъыпкъэу, шIэныгъэ куухэр пIэкIэлъхэу, IофшIэным уфэщагъэу ущытын фае. Джащ фэд, цIыфыгъэр къызхэбгъэфэным мэхьанэшхо иI.\n— Ухэдэн амал уиIагъэ-мэ, мы сэнэхьатыр джыри къыхэпхыжьы-щтыгъа?\n— Къыхэсхыгъэ сэнэхьатым сырыкIэгъожьэу уахътэ къыхэкIыгъэп, джэнджэши сыгу къихьагъэп. Ащ фэдэ амал джыри сиIагъэмэ, мы лъагъом сытекIыщтыгъэп.


Республика Адыгея - ШIушIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ\nШIушIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ\nКоронавирусым илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным фытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр Адыгеим щылъагъэкIуатэ. Партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипшъэрылъкIэ щыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм гъомылапхъэхэр зэрылъ Iалъмэкъхэр афащэх.\nОбщественнэ организациехэм ыкIи бизнес-сообществэм зэпхыныгъэ адыряIэу единороссхэр IэпыIэгъу тедзэ зищыкIагъэхэм алъэIэсых, Iофхэм язытет зыфэдэм ренэу лъэплъэх. ГущыIэм пае, сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэм янэ-ятэхэм я Урысые организацие ишъолъыр къутамэ предложениеу къыхьыгъэм диштэу гъомылэпхъэ Iалъмэкъ миным ехъу агъэхьазырыгъ. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэм кIохэу, ау зэпахырэ узым ыпкъ къикIыкIэ непэ унэм исхэ сэкъатныгъэ зиIэ сабыйхэм ахэр атырагощэщтых. Iалъмэкъхэр муниципалитетхэм аIукIагъэх, зытефэхэрэм аратынхэу щыт.\nМэлылъфэгъум щыублагъэу республикэм мыщ фэдэ шIушIэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх. Мы уахътэм къыкIоцI гъомылэпхъэ Iалъмэкъ мин 52-рэ фэдиз агъэхьазырыгъ ыкIи атырагощагъэх.\n— Iофхэм язытет зэпымыоу талъэплъэ, чIыпIэ къин ифэгъэ цIыфхэм талъыIэсыным, IэпыIэгъу тафэхъуным тынаIэ тет. Мыщ фэдэ пшъэрылъ муниципалитетхэм япащэхэми афэзгъэуцугъ. Мы лъэныкъомкIэ яшIогъэшхо къагъакIо бизнесым хэщагъэхэм ыкIи волонтерхэм. ШIушIэ Iофтхьабзэм хэщагъэх партиеу «Единэ Россием» хэтхэри. Ахэм ягукъэкIыкIэ врачхэм IэпыIэгъу афэхъух, медикхэм машинэ псынкIэ аратыгъ, сатыушIыпIэ сетеу «Магнитыр» ягъусэу щай зэрылъ къэмланхэр атырагощагъэх. Джащ фэдэу эпидемием пэшIуекIогъэным партием илIыкIохэм ямылъку пэIуагъахьэ. Непэрэ Iофтхьабзэри шIушIагъэм изы лъэбэкъоу щыт, — къыIуагъ партиеу «Единэ Россием» ишъолъыр къутамэ и Секретарэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.


Сирием ис адыгэхэр тиреспубликэ къэкIожьынхэу фаех »\nСирием ис адыгэхэр тиреспубликэ къэкIожьынхэу фаех\nПащэу уиIэщтым ихэдзын Iоф къызэрыкIоп. Тиреспубликэ иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» ихэсашъхьэ зэхэсыгъоу тхьаумафэм иIагъэм Сирием зэо-банэу щыкIорэм щытегущыIагъэх. Зэхэщэн Iофыгъохэм ащыхаплъэхи, Адыгэ Хасэм итхьаматэу Бэгъушъэ Адамэ зыкIыныгъэ ахэлъэу щыхадзыгъ.\nУФ-м ФедерациемкIэ и Совет хэтхэм ягъусэхэу Адыгэ Республикэм икIыгъэ нэбгырищ Сирием щыIагъ. Ахэр - Парламентым идепутатэу КIэрмыт Мухьдин, АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, республикэ Адыгэ Хасэм итхьаматэу Бэгъушъэ Адам.\nАдыгэ Хасэм ихэсашъхьэ изэIукIэ Бэгъушъэ Адамэ купым хэтыгъэхэм ягугъу къышишIыгъ. Сирием къыщилъэгъугъэр зэфихьысыжьзэ, адыгэу исхэм шъхьэихыгъэу якъэбар къамыIотагъэу ылъытагъ. Ар къызыхэкIыгъэр гурыIогъуаеу А. Бэгъушъэм къыщыхъугъэп. Сирием ис тилъэпкъэгъухэр хэгъэгум иIэшъхьэтетхэм афэшъыпкъэх. Сириер нахьыпэкIэ заохэм захэлажьэм, адыгэу ахэкIодагъэр макIэп.\nТилъэпкъэгъухэр лIыгъэ зезыхьагъэмэ сыдигъуи ащыщыгъэх. Джырэ уахътэ адыгэхэр Сирием къикIыжьынхэм дэгуIэхэрэп. Бырсырхэм ахэкIодэщтхэми, «щынагъэх», «къумалыгъэ къызыхагъэфагъ» зыфэпIощтхэр къараIокIынэу фаехэп.\nШъхьэлэхъо Аскэри Бэгъушъэ Адами Адыгэ Хасэм къызэрэщаIуагъэу, Сирием щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэр зэгорэм мыщ къикIыжьынхэ фаеу чIыпIэ зэжъу зифэхэкIэ, Адыгэ Республикэр ары къыхахыщтыр.\nТхьаматэр - Бэгъушъэ Адам\nТигъэзет къыхиутыгъагъ Адыгэ Хасэм итхьаматэу аужырэ илъэсхэм Iоф зышIэгъэ Хьэпэе Арамбый иIэнатIэ зэрэIукIыжьыгъэр. Общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» и Устав къызэрэдилъытэу, хэсашъхьэм изэIукIэ тхьаматэр щыхадзыгъ.\nАдыгэ Хасэм итхьаматэ игуадзэу Нэгъуцу Аслъан пэублэ гущыIэ къышIыгъ, Хасэм игъэцэкIэкIо куп унашъо зэришIыгъэм щигъэгъозагъэх. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, Адыгэ Хасэм итхьаматэу хадзынэу Бэгъушъэ Адамэ гъэцэкIэкIо купым зыкIыныгъэ хэлъэу къыгъэлъэгъуагъ.\nХэсашъхьэм къыщыгущыIагъэх Хъунэго Чэтибэ, Къуекъо Аслъанбый, Тыкъ Заур, Талъэкъо Адам, Ацумыжъ Юсыф, Бырсыр Батырбый, Мыгу Рэщыдэ, Абыдэ Хьисэ, ЛIыунэе Руслъан, Дзэсэжъ Заурбый, Къэбэртэе Адам, ЕхъулIэ Юрэ, Къэбэртэе Аскэрбый, Шъхьэлэхъо Аскэр, нэмыкIхэри.\nТхьаматэ хъунэу фаер арэп, IэнатIэр зезыхьан зылъэкIыщтыр ары хадзымэ ашIоигъоу къаIуагъэр.\nБэгъушъэ Адамэ имурадхэр къыIуатэхи, IофшIэным ыгукIи зэрэфэхьазырыр къызеIом ыуж, IэIэтыкIэ шIыкIэм тетэу зыкIыныгъэ ахэлъэу Адыгэ Хасэм итхьаматэу ар хадзыгъ.\nОпубликовал administrator, 29-03-2012, 17:23. Просмотров: 1947\n– Сирием щыпсэрэ адыгэмэ анэIу ячIыгужъ фэгъэзагъ\n– Къыблэ Урысыем ихэкуитф щыщ «Адыгэ Хасэмэ» ялIыкIохэр Мыекъуапэ щызэIукIагъ ...


Музей къыфызэIуахыгъ — Адыгэ макъ\nРедактор 11.07.2017 11.07.2017 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nМыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр зыгъэпсыгъэу, иапэрэ ректорэу, социологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу ТхьакIущынэ Аслъан музей тыгъуасэ къыфызэIуахыгъ. Ар илъэс зэкIэлъыкIохэм зыщылэжьэгъэ апшъэрэ еджапIэм чIэт.\nМэфэкI Iофтхьабзэр къызэIуихыгъ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым иректорэу Къуижъ Саидэ. Зэхахьэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх АР-м и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Наталья Широковар, АР-м и Апшъэрэ хьыкум и Тхьаматэу Трахъо Аслъан, нэмыкIхэри.\n— Мыщ фэдэ музей тшIыныр зигукъэкIыр тистудентхэр ары, — игущыIэ къыщыхигъэщыгъ Къуижъ Саидэ. — ТхьакIущынэ Аслъан фэгъэхьыгъэ экспонатхэр зэкIэ къэдгъэуцун тлъэкIыгъэп, ау тапэкIэ музеим зедгъэушъомбгъун гухэлъ тиI. ТиуниверситеткIэ мыр гъэхъэгъошхоу сэлъытэ, ТхьакIущынэ Аслъан июбилей ехъулIэу къызэIутхыгъ.\nХэтрэ ныбжьыкIи щысэ тырихыным фытегъэпсыхьэгъэ щыIэныгъэ ТхьакIущынэ Аслъан къызэрикIугъэр АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзаур игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Студент ныбжьыкIэу ригъажьи, Адыгеим и ЛIышъхьэу зэрэлэжьагъэр, иреспубликэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм иIахьышIу зэрэхилъхьагъэр министрэм къыIуагъ.\nНэужым студентхэм ТхьакIущынэ Аслъан зыфагъэзагъ, рэзэныгъэ гущыIэхэр пагъохыгъэх. Непэрэ мафэм ехъулIэу Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым къэралыгъо зэфэшъхьаф 27-мэ къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэр щеджэх. Ахэм шIэныгъэу зэрагъэгъотырэм дакIоу IэкIыб къэралхэм практикэ ащахьын амал яI. Мыщ фэдэ университет Адыгеим итыным зиIахьышIу хэзылъхьэгъэ ТхьакIущынэ Аслъан зэрэфэразэхэр къаIуагъ, исурэт зыхэшIыхьэгъэ алырэгъу фагъэшъошагъ.\nТхьакIущынэ Аслъан гурыт еджапIэм къыщыратыгъэ аттестатым къыщегъэжьагъэу бгъэхалъхьэу, рэзэныгъэ тхылъэу къыфагъэшъошагъэхэм анэсэу музеим щыугъоигъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу зыщытыгъэ илъэси 10-м къыкIоцI зыIукIагъэхэм, гущыIэгъу зыфэхъугъэхэм ягъусэу сурэтэу тырахыгъэхэр пылъагъэх. ТхьакIущынэ Аслъан ахэр къыплъыхьэхэзэ уахътэу зыщытырахыгъэхэр, къэбарэу апылъхэр къэзэрэугъоигъэхэм къафиIотагъ.\nПредыдущая ЯгумэкIыгъохэм защигъэгъозагъ\nСледущая Комиссием иапэрэ зэхэсыгъу


Дэгъоу зэхащэрэм узылъещэ — Адыгэ макъ\nЗаом ыгъэпшъыгъэ цIыфхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным фэшI зэхэщэкIо дэгъухэр ящыкIэгъагъэх.\nПетр Романенкэр Тульскэм пэгъунэгъу псэупIэу Новосвободнэм къыщыхъугъ. Хэгъэгу зэошхом 1942 — 1945-рэ илъэсхэм хэлэжьагъ. Я 759-рэ шхончэо дивизием хэтэу къулыкъур ыхьыгъ. Хэгъэгу зэошхом иорденэу я II-рэ шъуашэ зиIэр, медальхэр къыфагъэшъошагъэх.\n1947-рэ илъэсым Петр Романенкэм илъэныкъо гупсэ къызегъэзэжьым, культурэм, искусствэм афэгъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэхэм, мэфэкI концертхэм язэхэщэн афэгъэзэгъагъ.\nЗаом цIыфхэм къинэу щызэпачыгъэр, гъомылапхъэхэр афимыкъухэу гумэкIыгъоу щыIэныгъэм къызыдихьырэр культурэм иIофышIэхэм алъэгъущтыгъ. МылъкукIэ IэпыIэгъу афэхъунхэ алъэкIыщтыгъэхэп. ЦIыфхэм ягушъхьэ кIуачIэ къэIэтыгъэнымкIэ Петр Романенкэм фэдэ зэхэщакIохэр къуаджэхэм ящыкIэгъагъэх.\nКультурэм епхыгъэ зэхахьэхэр зэхэщэгъэнхэмкIэ П. Романенкэм щысэшIу къызэригъэлъагъорэм фэшI ныбжьыкIэхэм ыкIи студентхэм я Дунэе фестивалэу Москва щызэхащагъэм агъэкIогъагъ.\nКъоджэ Советым итхьаматэу илъэсыбэрэ Iоф ышIагъ. ХъызмэтшIапIэхэу «Верный путь» ыкIи «Заветы Ильича» япартийнэ организациехэм ясекретарэу щытыгъ.\nИлъэс заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, дунаир зыхъожьыгъэ Петр Романенкэр Новосвободнэм щыщхэм ащыгъупшэрэп, ишIушIагъэкIэ агъэлъапIэ.\nМыекъопэ районым иадминистрацие гъэсэныгъэмкIэ, культурэмкIэ, спортымкIэ и ГъэIорышIапIэ икъулыкъушIэхэм Петр Романенкэм фэдэхэм шIушIагъэу къагъэнагъэр лъагъэкIуатэ.\nСпортым иветеранэу Александр Матусян зэрилъытэрэмкIэ, зэхэщэкIо дэгъур цIыфхэм сыдигъуи щысэшIу афэхъу. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс фэгъэхьыгъэ спорт зэнэкъокъухэр зэхащэх. Мыекъопэ районым урысхэр, адыгэхэр, ермэлхэр, къэндзалхэр, фэшъхьаф лъэпкъхэр зэгурыIохэу щэпсэух.\nКъэзэкъ культурэм ифестиваль-зэнэкъокъухэр илъэс къэс Тульскэм щэкIох. Дэгъоу зэрэзэхащэрэм фэшI къыблэм имызакъоу, Урысыем игупчэ, Сахалин, фэшъхьафхэм къарыкIыгъэхэ творческэ купхэм яIэпэIэсэныгъэ фестивалым къыщагъэлъагъо.\nЛъэпкъхэр зэфэзыщэрэ Iофтхьабзэм уепIу, щыIэныгъэм уфегъасэ. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ехьылIэгъэ онлайн-концертхэм Мыекъопэ районым итворческэ купхэр чанэу ахэлэжьагъэх, Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэхэм, заом ыкIыб щыIэхэу Iоф ашIэзэ ТекIоныгъэм и Мафэ къэзыгъэблэгъагъэхэм орэдхэр къафаIуагъэх, афэуджыгъэх.\nПредыдущая Джыри зэ ны мылъкум фэгъэхьыгъэу\nСледущая ПIалъэхэм апэ ишъыгъэх


Галактика Кельвина • Просмотр темы - Ирина Шейк\nТекущее время: 19 апр 2018, 16:29\nЗаголовок сообщения: Ирина Шейк\nДобавлено: 24 мар 2012, 20:39\nЧтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь. Чтобы видеть ссылки пожалуйста войдите, или зарегистрируйтесь.\nЗаголовок сообщения: Re: Ирина Шейк\nДобавлено: 06 май 2014, 23:11\nОткуда: BY 4537\nИрина Шейк, боди арт\nДобавлено: 04 фев 2017, 18:29\nОткуда: Масквач 1445


ЗыкIыныгъэр къашъом илъэмыдж — Адыгэ макъ\nЗыкIыныгъэр къашъом илъэмыдж\nРедактор 27.05.2021 27.05.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» иконцертхэр Темыр Кавказым гъэшIэгъонэу щыкIуагъэх.\nКъош Къэбэртэе-Бэлъкъарым икъалэу Бэхъсан «Налмэсым» пчыхьэзэхахьэхэр щыригъэжьагъэх. Бысымхэр тиансамблэ дахэу къыпэгъокIыгъэх. Артистхэмрэ искусствэр зыгу рихьыхэрэмрэ ныбджэгъу зэIукIэгъухэр зэдыряIагъэх.\n«Налмэсым» къалэу Беслъан концертитIу къыщитыгъ. Зыр шIушIэ пчыхьэзэхахьэу щытыгъ. 2004-рэ илъэсым къалэм иеджапIэ уIэшыгъэ купхэр къытебанэхи, кIэлэцIыкIухэр, ны-тыхэр, кIэлэегъаджэхэр гъэры ашIыгъагъэх. ЕджапIэм машIор къызыкIадзэм мамыр цIыфхэр хэкIодагъэх.\nХъугъэ-шIагъэм фэгъэхьыгъэ зэхэт саугъэтыр «Налмэсым» иартистхэм зэрагъэлъэгъугъ.\nМамыр щыIакIэм игъэпытэн ехьылIэгъэ шIушIэ пчыхьэзэхахьэм кIэлэеджакIохэр, зиIахьылхэр хэкIодагъэхэр, хэбзэухъумакIохэм якъулыкъушIэхэр, нэмыкIхэри еплъыгъэх.\nЯтIонэрэ концертэу Беслъан щыкIуагъэм «Налмэсым» икъашъохэр къыщигъэлъэгъуагъэх.\nЗы бзэ, зы хабзэ, зы лъэпкъ\nТемыр Осетием — Аланием икъэлэ шъхьаIэу Владикавказ ыкIи Къэбэртэе-Бэлъкъарым икъэлэ гупчэу Налщык зэкъошныгъэм игъэпытэн фэгъэхьыгъэ концертхэр игъэкIотыгъэу ащызэхащагъэх. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсымрэ» Къэбэртэе-Бэлъкъарым и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Кабардинкэмрэ» зэгъусэхэу концертхэр къатыгъэх.\nМэлылъфэгъум и 15-м ащ фэдэ зэхэт концерт зэкъош ансамблэхэм Мыекъуапэ къыщагъэлъэгъуагъ. Iофтхьабзэр искусствэм пылъхэм лъэшэу ашIогъэшIэгъон хъугъэ.\n— Лъэпкъ искусствэу тиIэр, тыбзэ зэфэдэх, зы лъэпкъэу дунаим тытет. Искусствэм ыбзэкIэ ахэр тикъашъохэм къащытэшIых. Адыгэхэр зэпэчыжьэхэу Урысыем ишъолъырхэм, IэкIыб хэгъэгухэм ащэпсэух. Ар къыдэтлъытэзэ, тизэфыщытыкIэхэр зэрэдгъэпытэхэрэр цIыфмэ нахьышIоу ядгъашIэ тшIоигъу, — къытиIуагъ «Кабардинкэм» ихудожественнэ пащэу, Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Темыр Осетием — Аланием язаслуженнэ артистэу Iэтэбый Игорь.\nЗы лъэпкъ —ансамблитIу\n«Кабардинкэмрэ» «Налмэсымрэ» яконцертхэм уяплъызэ, «Адыгэ уджхэр», «ЗэфакIор», нэмыкI къашъохэр зэгъусэхэу къызэрашIыхэрэм уегъэгушхо. ГущыIэм пае, «ЗэфакIор» къагъэлъагъозэ, «Налмэсым» иартистхэмрэ «Кабардинкэм» хэтхэмрэ зыщызэблахъу. Артистхэр республикэу зыщыщхэм уемыгупшысэу искусствэм щызэгурыIохэзэ, къашъор шэпхъэ лъагэм диштэу кIырагъэщы, ар сыд фэдэу даха!\n— Зы лъэпкъэу тызэрэщытыр дунаим нахьышIоу щядгъашIэ тшIоигъу, — тизэдэгущыIэгъу лъе-гъэкIуатэ «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу, Урысыем, Абхъазым, Пшызэ язаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу Хъоджэе Аслъан. — Къашъохэр дгъэуцухэ зыхъукIэ, орэдышъоу дгъэфедэрэр зэфэдэу бэрэ къыхэкIы. Искусствэм зэлъэпкъэгъухэр нахь зэфещэх. Урысхэр, осетинхэр, къэндзалхэр, нэмыкI лъэпкъхэри тиконцертхэм ягуапэу яплъыгъэх.\nА. хъоджаем бэмышIэу ыгъэуцугъэ къашъоу «Налмэс-налкъутэр» «Налмэсым» апэрэу къышIыгъ. Тифольклор баеу зэрэщытыр къашъом къыхэщыгъ.\n«Кабардинкэм» икъэшъуакIоу ХьаIупэ Наирэ зэкъошхэм япчыхьэзэхахьэу Мыекъуапэ щыкIуагъэр Темыр Кавказым зэрэщылъагъэкIотагъэр гуапэ щэхъу. «Налмэсым» иартистхэу Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Къулэ Мурадинэ, Едыдж Гушъао, Хьажэкъо Пщымафэ, фэшъхьафхэм зэIукIэгъухэр шIукIэ агу къэкIыжьых, зэкъош къэшъуакIохэр ныбджэгъу зэфэхъугъэх.\n«Удж-хъураекIэ» аухырэ концертхэр тарихъым инэкIубгъохэм ахэкIокIэщтхэп, — еIо Адыгеим инароднэ артистэу, Абхъазым изаслуженнэ артистэу НэмытIэкъо Аслъан. — Нахь кIалэу сызыщэтым, къашъоу къэтшIыщтыгъэхэм ащыщхэр «Налмэсым», «Кабардинкэм» ярепертуархэм ахэтых. Зы лъэпкъэу тызэрэщытыр концертхэм къащыдгъэлъагъозэ, искусствэм хэхъоныгъэхэр фэхъух, тизэфыщытыкIэхэр мэпытэх.\n«Налмэсымрэ» «Кабардинкэмрэ» япчыхьэзэхахьэхэм адыгэ джэгухэр гур зыIэпащэу ащыкIуагъэх. Артистхэр, ансамблэхэр зэхэтхэу, джэгум нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nОнлайн шIыкIэм тетэу концертхэр дунаим щалъэгъугъэх. Искусствэм ибаиныгъэ шIукIэ къызэтэжьхэрэ артистхэр джыри зэIукIэщтых. Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр зэкъош ансамблэхэу «Кабардинкэмрэ» «Налмэсымрэ» зэхащэщтых.\nСурэтхэм арытхэр: «Кабардинкэмрэ» «Налмэсымрэ» язэхахьэхэр.\nПредыдущая Адыгеир апэрищым ахэхьагъ\nСледущая Адыгея присоединилась к акции «#ДоброВСело»


Адыгеир Урысыем ишъолъыр анахь дэгъухэм ахалъытагъ — Голос Адыга\nАдыгеир Урысыем ишъолъыр анахь дэгъухэм ахалъытагъ\nРедактор 13.03.2017 ПОЛИТИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэрэм республикэм иотраслэ министерствэхэм япащэхэм джырэблагъэ зэIукIэгъу адыриIагъ. Анахь Iофыгъо шъхьаIэхэм ащыщыгъэр бэмышIэу КъумпIыл Мурат Москва зыщэIэм федеральнэ ведомствэхэм яIэшъхьэтетхэм адыриIэгъэ зэIукIэгъухэм якIэуххэм ятегущыIэн ары.\nАхэм зыкIэ ащыщ Рособрнадзорым ипащэу Сергей Кравцовым дыриIэгъэ зэдэгущыIэгъур. Зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэр Адыгеим зэрэщызэхащэхэрэм осэшIу ащ къыфишIыгъ ыкIи илъэсэу икIыгъэм икIэуххэмкIэ къэралыгъо кIэух аттестацием изэхэщэн анахь дэгъоу гъэпсыгъэ зыщыхъугъэ шъолъырхэм ар ахилъытагъ. Ащ дакIоу Сергей Кравцовым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, республикэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтын фэе зигъо Iофыгъохэр джыри щыIэх.\n«Илъэсэу икIыгъэм шэпхъэ пстэуми атегъэпсыхьагъэу ушэтынхэр кIуагъэх. Зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэм язэхэщэн бэкIэ нахьышIоу зэрэкIуагъэм дакIоу еджакIохэм яIофшIагъэхэми якIэуххэм нахь уагъэрэзэнэу щытыгъ. Ау, сыд Iо фаеми, джыри нахь шIогъэ икъу хэлъэу, уахътэм къыгъэуцурэ пшъэрылъыкIэхэм, кIэу къыхахьэхэрэм нахь адиштэу а Iофыр зэхэщэгъэн фае. СызэрэгугъэрэмкIэ, мы илъэсми мытэрэзыныгъэхэр хэмыхъухьэхэу, зэрищыкIагъэм тетэу ушэтынхэр зэхащэщтых, еджапIэр къэзыухыхэрэми шIэныгъэ дэгъу къагъэлъэгъощт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Андзаур къызэриIуагъэмкIэ, ушэтынхэр зэрэкIощтхэ шIыкIэр агъэнэфагъ, предметхэм анахьыбэхэмкIэ гурыт баллыр къаIэтын алъэкIыгъ.\nМы уахътэм къэралыгъо кIэух аттестацием изыфэгъэхьазырын макIо. Муниципаль-\nнэ образование пстэуми пэшIорыгъэшъ ушэтынхэр ащызэхащэх. Джащ фэдэу еджа-\nпIэр къэзыухыхэрэр психологическэу ушэтынхэм афэгъэхьазырыгъэнхэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэри зэрахьэх. Республикэм ичIыпIэ пстэуми ушэтынхэм язэхэщэн епхыгъэ IофыгъохэмкIэ «линие стырхэм» Iоф ашIэ.\n2017-рэ илъэсым къэралыгъо кIэух аттестацием я 11-рэ классхэр къэзыухырэ нэбгырэ 1277-рэ, я 9-рэ классхэр къэзыухырэ нэбгырэ 4185-рэ хэлэжьэщт. ЕджапIэр къэзыухырэ нэбгыритIумэ, блэкIыгъэ илъэсхэм къэзыухыгъэ нэбгырэ 89-мэ ипIалъэм къыпэу ушэтынхэр атынхэу агъэнэфагъ.\nКъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэ пшъэрылъ къыфишIыгъ шIэныгъэу арагъэгъотыхэрэм джыри нахь закъырагъэIэтынэу, федеральнэ министерствэхэм нахь чанэу адэлэжьэнхэу, Рособрнадзорым игъоу ылъэгъурэ методическэ Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэкIэ къыдалъытэнхэу. Ащ нэмыкIэу Урысые Федерацием и Правительствэ дэжь щыIэ Финанс университетым зэрэдэлэжьэщтхэмкIэ Iофыгъоу къэуцухэрэр зэкIэ зэхафынхэу, Адыгеим иеджапIэхэр къэзыухырэмэ ащыщхэу анахь шIэныгъэ куу зиIэхэр ащ щеджэнхэу агъэкIонхэу. Джащ фэдэу КъумпIыл Муратрэ апшъэрэ еджапIэм иректорэу Михаил Эскиндаровымрэ а Iофым епхыгъэ зэзэгъыныгъэхэр Москва щызэдашIыгъэх.\nПредыдущая Гъэтхасэхэм яхэлъхьан фежьагъэх\nСледущая Осмэн Альберт Красногвардейскэ районым иадминистрацие ипащэу хадзыгъ


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ псэупIэу Каменномостскэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ пшъэрылъхэр къыгъэуцугъэх\nЗекIоным зыщиушъомбгъунымкIэ шъолъырым игупчэхэм ащыщэу поселкэу Каменномостскэм хэхъоныгъэ ышIыным фытегъэпсыхьэгъэ Iофыгъохэм ягъэцэкIэн ары анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nЗэдэгущыIэгъур муниципалитетым иIофхэм язытет зыфэдэмкIэ рагъэжьагъ, сыда пIомэ ыпэрэ мафэм районым ошъушхо щыIагъ. Олег Топоровым къызэриIуагъэмкIэ, мыщ къыхиубытагъэх поселкэхэу Каменномостскэмрэ Победэмрэ, станицэу Абадзехскэм ячIыпIэ заулэ.\nОшъум зэрарэу къыхьыгъэр комиссием зэригъэшIагъ, ащ пае чIыпIэхэм уплъэкIунхэр ащыкIуагъэх. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, унэшъхьи 10-мэ фыкъуагъэхэр афэхъугъэх. Щагухэм, хатэхэм къащыкIыхэрэми ошъум иягъэ аригъэкIыгъ. Мэкъумэщ хъызмэтшIапIэхэр пштэмэ, зы ныIэп зэрар зыхьыгъэр.\n— Ошъур къызэрехыщтым ищынагъо илъэс къэс республикэм шъхьащыт, арышъ шъолъырым имэкъумэщышIэхэм чIэнагъэу ашIыхэрэр нахь макIэ хъуным фэшI къэралыгъо IэпыIэгъур къыздыхэлъытэгъэ страхованиер къызфагъэфедэмэ ишIогъэшхо къэкIощт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКъоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным ипрограммэ игъэцэкIэн епхыгъэу поселкэу Каменномостскэм социальнэ проектхэр щызэшIохыгъэнхэм иIофыгъохэм нэужым атегущыIагъэх. Республикэм ипащэ анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр газрыкIуапIэхэм яшIын ары. Мы лъэныкъомкIэ IофшIэныр агъэлъэшынэу пащэхэм пшъэрылъ къафишIыгъ. Джащ фэдэу культурэм иунэхэм, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм ягъэцэкIэжьынкIэ, чIыпIэхэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэр къафигъэнэфагъэх.\n— Каменномостскэм игъогухэм, иинженернэ инфраструктурэ язэтегъэпсыхьан, социальнэ псэуалъэхэм яшIын ыкIи ягъэцэкIэжьын ахъщэшхо пэIудгъэхьагъ. ЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуныр, зекIоным зиушъомбгъуныр ыкIи инвесторхэр къищэгъэнхэр ары мыщ дэжьым анахь шъхьаIэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэрилъытэрэмкIэ, поселкэм рекреационнэ амалэу IэкIэлъхэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэнхэм, ар мэкъу-мэщым, промышленностым хэхъоныгъэ ашIыным епхыгъэным, ащ дакIоу чIыопс баиныгъэр къэухъумэгъэным мэхьанэшхо яI.\nIофэу ашIагъэм изэфэхьысыжьхэм нэIуасэ зыщафэхъущтхэ ыкIи пшъэрылъхэр зыщагъэнэфэщтхэ дэкIыгъо зэхэсыгъо поселкэу Каменномостскэм щагъэхьазырынэу республикэм ипащэ пшъэрылъ къафишIыгъ.\n22.07.2020 ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ


Гъомылэпхъэ къабзэр — кIуачIэ — Адыгэ макъ\nГъомылэпхъэ къабзэр — кIуачIэ\nРедактор 17.03.2016 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГъэтхапэм и 15-м, 2016-рэ илъэсым Лъэпкъ тхылъеджапIэм зигъо Iофыгъоу «Антибиотикхэр тиIанэхэм атерэмытых» зыфиIорэмкIэ Iофтхьабзэ щызэхащэгъагъ.\nАщ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Роспотребнадзор иIофышIэхэр, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ыкIи АКъУ-м игуманитар-техническэ колледж ястудентхэр, тхылъеджэхэр ыкIи ежь тхылъеджапIэм иIофышIэхэр.\nIэнэ хъураер Программэ гъэнэфагъэу лъыплъэн-уплъэкIун къулыкъум Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэрэ Лъэпкъ тхылъеджапIэмрэ зэдэIорышIэн-зэдэлэжьэныгъэ зэпхыныгъэу зэдыряIэм къыдыхэлъытэгъагъ ыкIи щэфакIохэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ дунэе Мафэм ар фэгъэхьыгъагъ.\n2016-рэ илъэсыр Iоф шъхьаIэу «Исключить антибиотики из меню» зыфиIорэм фэлажьэу щытыщт. Ащ елъытыгъэу псауныгъэр къэухъумэгъэным фэшIушIэрэ Iофтхьабзэхэр илъэс реным республикэм щыкIощтых.\nХэткIи шъэфэп, цIыфымкIэ анахь мэхьанэ зиIэр псауныгъэ тэрэз иIэу игъашIэ къыхьыныр ары. ПкIэнчъэу аIорэп ныIа «пкъышъол псыхьагъэм гур щэгупсэфы.» Ау мы уахътэу тызыхэтэу, жьи, пси, тыгъи, мази зыщыгуаом, псауныгъэ дэгъу щыуиIэныр аукъодыеп.\nЦIыфым ышхи, жьэу къыщи, аужыпкъэм, щыгъынэу щыгъи (жьы апхырыкIэу, пкъышъолыр зэращыгупсэфырэм) псауныгъэм изытет япхыгъ. Лъэпкъ тхылъеджапIэм зичэзыу Iэнэ хъураеу щыIагъэр анахьэу зыфэгъэхьыгъагъэр тшхырэ гъомылапхъэхэм, шхыныгъо зэфэшъхьафхэм якъэбзэгъэ-дэгъугъ ары. Лы зэфэшъхьафхэр — былымылыр, тхьачэт-чэтылыр, мэлылыр, пцэжъыер, нэмыкIхэри тапэкIэ фэдэу къэбзэжьхэп, былымхэр ыкIи щагубзыухэр зыхъухэрэм етIупщыгъэу ахэм антибиотикхэр адаIыгъых, арагъэшхых узыгъохэм ащаухъумэхэу. Ар зымкIэ тэрэз. Ау егъэлыягъэу зарагъэшхыкIэ е захалъхьэкIэ, мы лы зэфэшъхафхэр цIыфымкIэ гуао мэхъух ыкIи узыгъо Iаехэри къагъэтаех. Джащ пае, лъыплъэн-уплъэкIун къулыкъум иIофышIэхэм къызэраIорэмкIэ, шэпхъэ гъэнэфагъэхэу бгъэфедэн узыфитхэм ашъхьадэмыкIынхэр зишIуагъэ къэкIорэ унашъоу щыт.\nЦIыфым ипсауныгъэ лым зэрар римыхынымкIэ нахь тэрэзыр, ащ такъикъи 9 — 10-кIэ псыр шъхьащыбгъэжъукIынышъ, ащ ыужым уупщэрыхьыныр ары. ЦIыфым шхыныгъохэм ахэлъ антибиотикхэу зипчъагъэ инхэр хахьэхэмэ, щэч зыхэмылъыр, иммунитетыр къызэригъэланлэрэр, цIыфыр къарыунчъэу сыма-джэ зэрэхъурэр ары. Лы зэфэшъхьафхэм ямызакъоу, щэхэкI гъомылапхъэхэми антибиотикхэр ахэлъых, сыда пIомэ ахэр зыхалъхьэу, зэрагъэшхырэ былымхэм щэр къакIахы. Джащ пае щэ мыгъажъом уешъоныр щынагъо, щэр зыбгъажъокIэ, микробхэр еукIых. Ау зэпытэу лыр е щэр (анахьэу зикIасэхэмкIэ) пшхынхэри зиягъэ къакIох, сыда пIомэ ахэм ахэлъ антибиотикхэр зэхэхъошъ, пкъышъол клеткэхэр зэлъаушъэх. Ащ къыхэкIэу, узыгъо зэфэшъхьафхэри цIыфым къештэх.\nКъэкIырэ лъэпкъхэр пштэхэмэ, картофыр анахьэу, ебзымкIэ къызэрагъэкIырэм елъытыгъэу, антибиотикхэр бэу зыхэзыщэрэ лъэпкъ, арышъ, мафэ къэс зышхырэм къегоон ылъэкIыщт.\nАуми ар агъажъэ, агъажъо, арышъ, къыхэнэжьышхо щыIэп.\nАР-мкIэ Роспотребнадзорым иIофышIэхэу Iэнэ хъураем хэлэжьагъэхэм гъомылапхъэхэу антибиотикхэр зыхэлъхэмкIэ шэпхъэ гъэуцугъэхэр Адыгеим щамыукъохэу, щагъэцакIэхэу зэрэщытыр къаIуагъ. Нахь щынагъоу алъытэрэр, унэгъокIоцI гъомылапхъэхэр арымырэу, урамхэм атет щэпIэ ыкIи шхэпIэ зэфэшъхьафхэм лыхэкI шхыныгъохэр къэбзэгъэ шапхъэм итэу зэрагъэхьазырхэрэр ары. Икъоу лъэсыгъэу, лэпсыр тегъэжъукIыгъэу, бжьын-бжьыныфхэр зыхэлъэу шIыгъэ шхыныр цIыфым къемыгуаоу аIуагъ.\nАуми ухэтми, джырэ лъэхъан ор-орэу узыфэсакъыжьмэ нахьышIу, мы ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Iофым епхыгъэу.\nIэнэ хъураем хэлэжьэгъэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм ястудентхэм упчIэхэмкIэ уплъэкIун-лъыплъэн къулыкъум илIыкIохэу Iофтхьабзэм къэкIуагъэхэм зафагъэзагъ, джэуапхэри агъотыгъэх.\nСурэтхэр Iэшъынэ Аслъан Iофтхьабзэм къыщытырихыгъэх.\nПредыдущая БэгъашIэ охъу, Хъаджэт!\nСледущая УцIыфыныр — IэнэтIэшху


Адыгэ Хэку Таймс: Тыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэкум нэIуасэу фашIых\nТыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр хэкум нэIуасэу фашIых\nХабзэ зэрэхъугъэу, Тыркуем щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм ясабыйхэр илъэс къэс Адыгеим къэкIох. Мы мафэхэми ахэр тихьакIэх. БлэкIыгъэ илъэсхэм кIэлэеджакIохэр арымэ къакIощтыгъэхэр, джы купым хэтхэр нахь чъэпхъыгъэх, студентхэри Iоф зышIэхэрэри ахэтых. ЗэкIэмкIи ахэр нэбгыри 10 мэхъух.\nТхьамафэм къыкIоцI яхэкужъ щыIэнхэу къэкIогъэ ныбжьыкIэхэм программэ гъэшIэгъон афызэхагъэуцуагъ. Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, пэшIорыгъэшъэу мафэ къэс ахэр зыдащэщтхэр агъэнэфагъ. Адыгэ лъэпкъым итарихъ, икультурэ зыфэдэр къафаIотэщт. Музейхэм, республикэ гъэзетхэм яредакциехэм, къушъхьэхэм кIощтых нэмыкI чIыпIэ дахэу тиIэхэр хьакIэхэм арагъэлъэгъущтых. Мыекъуапэ иурамхэм къащакIухьащт, къэлэ паркым, Лениным ыцIэ зыхьырэ гупчэм, защагъэпсэфыщт, ащычэфыщтых. Мафэм яуахътэ гъэшIэгъонэу зэрагъакIорэм фэшъхьафэу пчыхьэрэ ныбжьыкIэхэм адыгабзэм щагъэгъозэнхэм пае егъэджэнхэр апэрэ мафэм къыщегъэжьагъэу афызэхащэх.\nШэкIогъум и 24-м къэсыгъэ ныбжьыкIэхэр АР-м и Лъэпкъ музей ащагъэх. Адыгэхэм якультурэ ыкIи ящыIэкIэ-псэукIэ ижъырэ лъэхъаным зыфэдагъэр къизыIотыкIырэ къэгъэлъэгъонхэм нэIуасэ ахэр афашIыгъэх. Джэрз пасэм илъэхъан, исп унэм фэдэ пкъыгъоу сурэтхэр зытешIыхьагъэхэр ыкIи нэмыкI гъэшIэгъоныбэ музеим иIофышIэхэм ныбжьыкIэхэм къарагъэлъэгъугъ. Джащ фэдэу Олимпиадэм имашIо изэIэпыхын епхыгъэ Iофтхьабзэу Мыекъуапэ щыкIуагъэм, Шъачэ къыщызэIуахыгъэгъэ «Адыгэ Унэм» ащытырахыгъэ сурэтхэр, АР-м и ЛIышъхьэ къырихьакIыгъэ пхъакъор, Олимпиадэм илагъэу машIор зыкIагъэнагъэр зычIэлъхэм чIэхьагъэх. НыбжьыкIэхэм ар ашIогъэшIэгъон дэдэ хъугъэ.\nТыркуем къикIыгъэ хьакIэхэр тыгъуасэ Адыгэ Республикэм итхылъеджапIэ рагъэблэгъагъэх. Адыгэ лъэпкъым ехьылIэгъэ тхыгъэу къыдэкIыхэрэр зэкIэ зыщаугъоирэ ыкIи ахэр зыщаIыгъыхэрэм апэрапшIэу чIэхьагъэх. НэмыкI тхылъеджапIэхэм ыкIи Интернетым ащымыгъотыщт къэбархэр мыщ зэрэчIэлъхэр араIуагъ. ТхылъеджапIэм иIофышIэхэм ныбжьыкIэхэр гущыIэгъу афэхъугъэх, зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр аратыгъэх ыкIи ахэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр агъотыжьыгъэх.\nТыркуем къикIыгъэ ныбжьыкIэхэр адыгэх, ау бзэр зэкIэми аIулъэп. Илъэсищ хъугъэу Адыгеим къэкIожьыгъэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым щеджэрэ Къэхъу Семих ныбжьыкIэхэр къызэрэкIощтхэр зешIэм игуапэ хъугъэ, ахэм IэпыIэгъу афэхъунэу рихъухьагъ, тыдэ кIуагъэхэми ар ягъус.\nКIалэм гущыIэгъу тызыфэхъум къытиIуагъ 2011-рэ илъэсым псэолъэшI ыкIи инженер сэнэхьат зэригъэгъотынэу Адыгеим къызэрэкIуагъэр. Непэ ар я 3-рэ курсым ис, еджэныр къыухыми ихэкужъ къинэнэу ыгукIэ зэрэфаер къытиIуагъ. Тыркуем къикIыгъэ кIалэхэм Семих нэIуасэ тафишIыгъ, ахэм ащыщхэм гущыIэгъу тафэхъугъ.\nЧэмышъо Эргюн илъэс 25-рэ ыныбжь, апшъэрэ еджапIэр къыухыгъэу мэлажьэ. Ящэнэрэу ар Адыгеим къэкIо.\n- Непэ Тыркуем тыщэпсэуми, тыадыг, Адыгеир ары тэ тичIыгужъыр, - еIо Эргюн. - Мыщ сыкъызэрэкIощтыр къысфэмыгъэсыжьэу сежагъ. ГъэшIэгъоныбэ тагъэлъэгъу, къытфаIуатэ. Ахэм видео, сурэтхэр атесэхых, сыкIожьымэ сянэ-сятэхэм, синыбджэгъухэм язгъэлъэгъущтых. Адыгабзэр нахь дэгъоу зэзгъэшIэнэу сыфай, ащкIэ пчыхьэ егъэджэнхэр зэрэтфызэхащэрэмкIэ сэгушIо. Адыгэхэр зыщыпсэурэ чIыгум сэри сыкъэкIожьынэу сыфай.\nАпшъэрэ еджапIэр къыухыгъэу полицием Iоф щешIэ Къэбжь Эмрэ. Адыгеир ыгу зэрэрихьырэр, ящэнэрэу къызэрэкIорэр къытиIуагъ. ЗэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу адыгэхэр зыщыпсэурэ чIыгум ыгукIэ къэкIожьынэу зэрэфаер къыхегъэщы. Ащ пае Тыркуем щызэхащэгъэ курсхэм макIо, урысыбзэ зэрегъашIэ.\n- Непэ тхылъеджапIэу тыкъыздэкIуагъэр зэкIэми тшIогъэшIэгъон хъугъэ, - еIо Эмрэ. - Адыгэ лъэпкъым тарихъэу пылъыр мыщ дэгъоу щызэбгъэшIэн плъэкIыщт. Кавказ заор къемыжьэзэ адыгэхэр зэрэпсэущтыгъэхэр тшIогъэшIэгъон, заом фэгъэхьыгъэ къэбарэу тшIэрэми хэдгъэхъонэу тыфай. Джащ фэдэу ижъыкIэ агъэфедэщтыгъэ Iэмэ-псымэхэр, щыгъынэу ащыгъыгъэхэр тыгъуасэ Лъэпкъ музеим къыщытагъэлъэгъугъэх. Лъэпкъ гъомылапхъэхэр тагъэшхых. КъэкIорэ илъэсми сыкъэкIонэу сыфай.\nТыркуем къикIыгъэ хьакIэхэр шэкIогъум и 30-м гъогу техьажьыщтых. Ялъэпкъэгъухэр зыщыпсэурэ Адыгеим щалъэгъугъэри щызэхахыгъэри шIукIэ агу къинэщтых.


Адыгеим и ЛIышъхьэ Картонтарэм щыIагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгеим и ЛIышъхьэ Картонтарэм щыIагъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Картонтарэм» тыгъуасэ щыIагъ. Предприятием тапэкIэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ амалэу IэкIэлъхэм, проектыкIэу иIэхэм защигъэгъозагъ, джащ фэдэу IофышIэхэм санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр зэригъэлъэгъугъ.\nУрысыем и Къыблэ пэрытныгъэ щызыIыгъ предприятиехэм ащыщэу Картонтарэм мы илъэсым июбилей хигъэунэфыкIыгъ. Тхьапэм хэшIыкIыгъэ продукциеу къыдигъэкIырэр шэпхъэшIухэм адештэ.\nКартонтарэм игъэцэкIэкIо пащэу Сергей Погодиным къызэриIуагъэмкIэ, непэ предприятием нэбгырэ 550-рэ щэлажьэ, ягурыт лэжьапкIэ сомэ мин 50-м ехъу. Коронавирусым илъэхъан IофшIэпIэ чIыпIэхэр къызэтырагъэнагъэх ыкIи пшъэрылъхэр зэкIэ агъэцэкIагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ мы мэзитфым къыдагъэкIыгъэр проценти 3 — 4-кIэ нахьыбэ хъугъэ.\nПредприятием ипащэхэм ыкIи иIофышIэхэм псауныгъэ пытэ яIэу, гъэхъагъэхэр ашIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнхэу, ягухэлъхэр къадэхъунхэу республикэм ипащэ афэлъэIуагъ.\n— «Картонтарэр республикэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ предприятиехэм ащыщ. IофшIэным изэхэщэнкIэ мыщ екIолIакIэхэр къыщагъотых, ащ дакIоу къулыкъушIэхэр зэрифэшъуашэу агъашIох, къыхагъэщых. ТапэкIи къэгъэлъэгъонышIухэр зэрэшъуиIэщтхэм, социальнэ проектхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм шъузэрэпылъыщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЦеххэм ыкIи навигацием исистемэ Iоф зэрашIэрэр Адыгеим и ЛIышъхьэ зэригъэлъэгъугъ. ШIокI имыIэу санитарнэ шапхъэхэр зэрагъэцакIэхэрэр предприятием ипащэхэм къыхагъэщыгъ. Зэпахырэ узыр къызежьагъэм щыублагъэу мафэ къэс къулыкъушIэхэм ятемпературэ ауплъэкIу, нэмыкI шапхъэхэр агъэцэкIэнхэм анаIэ тет.\n«Экономикэр къежьэжьыным тэркIэ мэхьанэшхо иI. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ УФ-м и Правительствэ бэдэд ышIэрэр. А зэкIэри зыфэгъэхьыгъэр экономикэр зыпкъ игъэуцожьыгъэныр ары. Непэ тыкъыздэкIогъэ предприятием иIофшIэн къызэтыригъэуцуагъэп, икъэгъэлъэгъонхэми ахигъэхъон ылъэкIыгъ. Коронавирусым зиушъомбгъуным ищынагъо нахь макIэ шIыгъэнымкIэ амал пстэури IэкIэлъ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.


Щытхъур афаIо — Адыгэ макъ\nРедактор 22.01.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм и Камернэ музыкальнэ театрэу Хьанэхъу Адамэ ыцIэ зыхьырэм пчыхьэзэхэхьэ гъэшIэгъон щыкIуагъ.\nКамернэ музыкальнэ театрэр 2019-рэ илъэсым театрэм и Илъэс зэрэхэлэжьагъэр зэфахьысыжьыгъ. Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ Камернэ музыкальнэ театрэм къыщытхъугъ. Министерствэм ирэзэныгъэ тхылъхэр Екатерина Пигасовам, Ирина Минкарскаям, Тыгъужъ Сусанэ, Юлия Аксеновам, Светлана Корневам аритыжьыгъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Александр Степановым ыныбжь илъэс 70-рэ зэрэхъугъэм фэшI Ю. Аулъэр фэгушIуагъ, министерствэм итын лъапIэу Теуцожь Цыгъо июбилейнэ медаль фигъэшъошагъ.\nУрысыем итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз икъутамэу Адыгеим щыIэм ипащэ игуадзэу Къуижъ Нэфсэт Адыгеим иартист цIэрыIоу Александр Степановым шIоу щыIэр къыдэхъунэу фиIуагъ, хэгъэгум итеатрэхэм яIофышIэхэм я Союз и Щытхъу тхылъ ритыжьыгъ.\nКамернэ музыкальнэ театрэм ихудожественнэ пащэу, Урысыем, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Сулейманов Юныс «Пшызэ театральнэр» зыфиIорэ фестивалым театрэр зэрэхэлэжьагъэм, артистхэр Къырым зэрэщыIагъэхэм, театральнэ едзыгъохэр къызэрагъэлъэгъуагъэхэм, Краснодар краим, Адыгэ Республикэм спектаклэ пчъагъэ къызэрэщашIыгъэм къатегущыIагъ.\nТеатрэм и Илъэс шIэныгъэу щызэрагъэгъотыгъэр щыIэныгъэм щагъэфедэщт. Музыкальнэ театрэм икъэгъэлъэгъонхэм цIыфыбэ зэряплъырэр хэтэгъэунэфыкIы.\nАлександр Степановым къыфэгушIуагъэхэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ, пшъэшъэ дахэм фэгъэхьыгъэ спектаклэм роль шъхьаIэр къыщишIыгъ. Артистхэу Ирина Криченкэм, Александр Степановым, Михаил Арзумановым, Владислав Верещако, нэмыкIхэм залым чIэсхэр Iэгу афытеуагъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу, оркестрэм ихудожественнэ пащэу Аркадий Хуснияровыр яIэшъхьэтетэу музыкантхэм орэдышъохэр агъэжъынчыгъэх. Апшеронскэ, Шытхьэлэ, Мыекъопэ, Кощхьэблэ районхэм къарыкIыгъэхэр, къалэу Мыекъуапэ дэсхэр ягуапэу къэгъэлъэгъоным еплъыгъэх. Театрэм лъэшэу фэразэх, щытхъур фаIо. Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Грузием изаслуженнэ артистэу Исуп Аслъан къашъохэр ыгъэуцугъэх.\nПредыдущая ТыжьынитIу, яплIэнэр\nСледущая Хъугъэ-шIэгъи 128-рэ


Республика Адыгея - Адыгеим и ЛIышъхьэ афэгушIуагъ\nАдыгеим илIыкIо купэу республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщагъэр Краснодар краир зызэхащагъэр илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI Iофтхьабзэхэм ахэлэжьагъ.\nКраим щыпсэухэрэм афэгушIонэу къэкIуагъ Урысые Федерацием и Президент Къыблэ федеральнэ шъолъырымкIэ и Полномочнэ лIыкIоу Владимир Устиновыр. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным ыцIэкIэ шIуфэс тхылъым ар къеджагъ ыкIи къыхигъэщыгъ краир теубытагъэ хэлъэу инвестиционнэ IофшIэным, мэкъумэщ къыдэгъэкIыжьыным, зекIоным, социальнэ Iофыгъохэм алъэныкъокIэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэрэр ыкIи ар джыри нахь зэтегъэпсыхьагъэ хъунэу къафэлъэIуагъ. ИкIэухым Владимир Устиновым лъэныкъо зэфэшъхьафхэм анахь дэгъу дэдэу ащылажьэхэрэм къэралыгъо шIухьафтынхэр, щытхъу тхылъхэр ыкIи Урысыем и Президент ыцIэкIэ рэзэныгъэ тхылъхэр аритыжьыгъэх. Ахэм зыкIэ ащыщ орденэу Александр Невскэм ыцIэкIэ щытыр зыфагъэшъошагъэу Владимир Бекетовыр — краим и Хэбзэихъухьэ ЗэIукIэ итхьаматэ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ипсалъэ къызэрэщыхигъэщыгъэмкIэ, Краснодар краир социальнэ-экономикэ зэхъокIыныгъэхэм ягъогу тетэу, ицыхьэ зытелъыжьэу ыпэкIэ лъэкIуатэ.\n«Илъэс 54-рэ Адыгеир Краснодар краим хэтыгъ. А уахътэм къыкIоцI тятэжъхэм ыкIи ахэм ятэхэм, тинахьыжъхэм зэгъусэхэу къалэхэр агъэпсыгъэх, гъогухэр ашIыгъэх, мэкъу-мэщым ыкIи промышленностым закъырагъэIэтыгъ, зэгъусэхэу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх, заом зэщигъэкъогъэ хъызмэтыр зыпкъ рагъэуцожьыгъ, щыIэкIакIэр зэдагъэпсыгъ. Арышъ, непэ теубытагъэ хэлъэу къэтIон тлъэкIыщт: тишъолъыритIумэ ягъэхъагъэхэм, ятекIоныгъэхэм лъапсэ афэзышIыгъэхэр Краснодар краимрэ Адыгеимрэ ащыпсэурэ нэбгырэ пэпчъ. Непэ гъэхъагъэ хэлъэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ тызэдэлажьэ, мэхьанэшхо зиIэ проектыбэ зэшIотэхы. Тызэгъусэу социальнэ инфраструктурэр нахьышIу тэшIы, коммуникацием, зекIоным ыкIи гъогушIыным зятэгъэушъомбгъу», — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКраснодар краим игубернаторэу Вениамин Кондратьевым ипсалъэ анахьэу къыщыхигъэщыгъэр краим игъэхъагъэхэм джыри нахь ахэгъэхъогъэным мэхьанэшхо зэриIэр ары.\n«Тикрай итарихъ цIыфым ищыIэныгъэ фэд.\nАр хъугъэ-шIагъэхэмрэ цIыфхэмрэ япхыгъ. ЦIыфхэр ары апшъэрэ мэхьанэ зиIэр, сыда пIомэ а хъугъэ-шIагъэхэр цIыфхэм апкъ къикIыгъэх», — къыIуагъ губернаторым.\n— «Тэ тицIыфхэр краим имызакъоу, нэмыкI чIыпIэхэми ащыцIэрыIох — ахэр архитекторых, шIэныгъэлэжьых, космонавтых, врачых, чIыгулэжьых, кIэлэегъаджэх».\nПшызэ шъолъыр ихэхъоныгъэ зиIахь хэзышIыхьэрэ пстэуми зэрафэразэр Вениамин Кондратьевым къыIуагъ ыкIи Iофэу зыфэгъэзагъэхэмкIэ анахь гъэхъэгъэ инхэр зышIыгъэхэм къэралыгъо шIухьафтынхэр аритыжьыгъэх.\nКраим итворческэ коллектив анахь дэгъухэм якъэгъэлъэгъонхэмкIэ Iофтхьабзэр ухыгъэ хъугъэ.


Къушъхьэ-спорт зекIонымкIэ кIэлэеджакIохэр Очэпщые щызэнэкъокъугъэх\nТхьаумаф, Мэзаем и 11 2018 16:03\nМыекъуапэ, мэзаим и 11\nКъушъхьэ-спорт зекIонымкIэ Теуцожь районым изэIухыгъэ зэнэкъокъухэр къу. Очэпщые щыкIуагъэх. ЗэкIэ Адыгэ Республикэм ирайонхэм якупхэр ащ хэлэжьагъэх. Краснодар краим щыщхэри къэкIуагъэх - зэкIэмкIи куп 12 Очэпщые щызэрэугъоигъ. Ахэр кIэлэкIэ ыкIи пшъэшъэжъые нэбгыри 150. Фэдэ зэнэкъокъухэр апэрэу Теуцожь районым щызэхащэх ыкIи ащ ипащэу ХьэкIмамыкъо Азамат хэлажьэхэрэм шIуфэс арихыгъ.\nКIапсэу кIашъом кIэшIагъэм дэпшыенхэу, ащ къехыжьынхэшъ дэпкъ зандэм дэкIоенхэу - фэдэ гъэцэкIэных зэнэкъокъум хэтыгъэхэр. ЫкIи ахэр такъикъи 5 агъэцэкIэнхэу щытыгъ, мы уахътэм игъо имыфэхэрэр хагъэкIых. Ау зы такъикърэ ныкъорэкIэ зыгъэцэкIагъэхэри къахэкIыгъэх.\nТеуцожь районым ишIухьафтынхэр зэрылъхэ зэнэкъокъухэр зыкIашIыгъэхэм ушъхьагъухэр иIэх. Спорт зекIонымкIэ мы районым икуп гъэрекIо республикэм апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ. Ащ хэтыгъэхэм янахьыбэ Очэпщые щыщых ыкIи республикэ текIоныгъэм ыуж къоджэ еджапIэм хэушъхьафыкIыгъэ зал ащыфагъэпсыгъ. Джы нэс Iэгум зыщагъасэщтыгъэмэ, къушъхьэ дэкIоеным пае зэкIэ ищыкIагъэ псэуалъэхэр залым чIэтых. Арышъ, нахь зэнэкъокъу инхэм ахэлажьэнхэу ыкIи текIоныгъэхэр къащахьынхэу загъэхьазыры.\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « ИнвестициехэмкIэ форумэу Шъачэ щыIэщтым Адыгэ Республикэр хэлэжьэнэу зегъэхьазыры Хьакурынэхьаблэ апэрэ сабый къызфэхъурэ унагъохэм шIухьафтын ащыфашIы »


Адыгабзэ » Страница 11 »\nОпубликовал administrator, 12-04-2014, 10:12\nОпубликовал administrator, 10-03-2014, 23:28\nГъэтхапэм и 9-м Адыгэ республикэм ит Адыгэ къуаджэм Тэхъутэмыкъуай дэт Адыгэ-ХьакIэщым Урыс-Кавказ заом фэгъэхьыгъэ гукъэкIыжь зэхахьэ щыкIуагъ. Ащ кIэщакIоу фэхъугъэр Тэхъутэмыкъуае шъолъырым щыщ Адыгэ кIалэхэр ары. Зэхахьэм хэлэжьагъ Мыекъопэ къэлэ Хасэ – Черкес совет игъэцэкIэкIо куп.\nАдыгэмэ якъэкIожьын нахь къины ашIы зэпыт\nОпубликовал administrator, 6-03-2014, 23:04\nИлъэсэу къихьагъэм иапэрэ мафэ къыщыублагъэу федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «Урысые Федерацием къызэрихьащтхэ ыкIи зэрикIыщтхэ шIыкIэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ыкIи федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу «IэкIыбым къикIыгъэхэм Урысые Федерацием хабзэмкIэ фитыныгъэу щыряIэщтхэм ехьылIагъ» зыфиIорэм ия 5-рэ статья зэхъокIыныгъэхэу афэхъугъэхэм кIуачIэ яIэ хъугъэ.\nКъэбэртэе-Бэлъкъарым ихьыкумэт хэкум къэзгъэзэжьыгъэхэр мэзахэм хигъэсыщтых\nОпубликовал administrator, 28-10-2013, 23:33\nИнтернетым щылажьэрэ Адыгэ кIалэхэм къызэратхыгъэмкIэ, Сирием щыщхэу хэкужъым къэзгъэзэжьыгъэхэр зычIэс хьэкIэщ-унэу «Джайлык» зыфиIорэм остыгъэр щыпаупчIыщт. ХьакIэщыр Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэ икъэлашъхьэ Налщикъ дэт. Мэзэ заулэ хъугъоу хьакIэщым остыгъэ уасэр ытын ылъэкIырэп ащ пае Къэбэртэе-Бэлъкъарым ихьыкумэт остыгъэр мы мафэ благъэхэм щыпиупкIыщт.


Илъэс къэс нахь зеушъомбгъу — Адыгэ макъ\nРедактор 02.10.2021 30.09.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгеим игъэхъагъэхэм ащыщ мэкъумэщ хъызмэтым анахь зызщиушъомбгъурэ субъектхэм ясатырэ зэрэхэуцуагъэр.\nМэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэу гектар мин 333,4-рэ республикэм илъ. Муниципальнэ образованиехэм амылэжьырэ чIыгу яIэжьэп пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Лэжьыгъэ бэгъуагъэу къаугъоижьырэмкIэ илъэс пчъагъэ хъугъэу пэрытхэм ахэт. ГущыIэм пае, 2008-рэ илъэсым тонн 500-м ехъу къаугъоижьыгъагъэмэ, 2016-м тонн мин 700-м нагъэсыгъ, 2020-рэ илъэсым тонн мин 735-м рагъэхъугъ.\nСубъектым коцэу, тыгъэгъазэу, хьэу, нэмыкIэу ищыкIэгъэщтыр тичIыгухэм къарахыжьы хъугъэ. Лэжьыгъэ чылапхъэхэм апылъ институтхэм зэпхыныгъэ пытэу адыряIэм ишIуагъэкIэ, чIыгум изытети, чIыопсыми къякIущт чылапхъэхэр къыхахынхэ алъэкIы. Ары пакIошъ, къыкIэлъыкIощт илъэсым халъхьащтыр тичIыгулэжьхэм ежьхэм къагъэкIыным тыкъыфэкIуагъ.\nАужырэ илъэс зытфыхым пынджлэжьыным Адыгеим зыщеушъомбгъу. Тэхъутэмыкъое, Теуцожь, Красногвардейскэ ыкIи Шэуджэн районхэр, Адыгэкъал мы культурэм зыщыпылъхэр. Илъэс къэс гектар пчъагъэу ащ рагъэубытыщтым хагъахъо. 2018-рэ илъэсым гектар мини 5,2-мэ атырапхъэгъагъ, гъэрекIо мини 9-м рагъэхъугъ.\nБылымхъунми хэхъоныгъэ макIэ ышIыгъэу пIон плъэкIыщтэп. Непэ республикэм былымышъхьэу щаIыгъыр мин 47-рэ мэхъу. Ахэм ащыщэу мин 24-м ехъур щэ къэзытырэ чэмых, къоу шъхьэ мин 80 фэдиз аIыгъ, мэлхэмрэ пчэнхэмрэ мин 61,6-рэ мэхъух.\nЕтIупщыгъэу зеушъомбгъу чэтхъунми. Чэт мин пчъагъэхэр ащаIыгъынхэм ателъытагъэу фермэхэр агъэпсых. А зэпстэумэ яшIуагъэкIэ былымылэу, чэтылэу, кIэнкIэу республикэм къыщахьыжьырэри нахьыбэ хъугъэ. ГущыIэм пае, 2020-рэ илъэсым тонн мин 26-м ехъу республикэм къыщыдагъэкIыгъ.\nГъомылэпхъэшIынымкIи хэхъоныгъэхэр щыIэх. ГъэрекIо щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу тонн мин 23-м ехъу, IэшIу-IушIоу тонн мин 30,6-рэ, пхъэшъхьэ-мышъхьэ ыкIи хэтэрыкI гъэщтыгъэу тонн мин 33,1-рэ, хьаджыгъэ тонн мини 3,6-рэ, консервэ банкэ миллион 424-м ехъу, семчык дагъэу тонн мин 28,5-рэ республикэм къыщыдагъэкIыгъ.\nАдыгэ къуаер республикэм ыцIэ шIукIэ чыжьэу зыгъэIугъэхэм ащыщ. Ар къыдигъэкIынэу фитыныгъэ зиIэхэр Адыгеим ихъызмэтшIапIэхэр ары ныIэп. Мы уахътэм пстэумкIи хъызмэтшIэпIи 9 адыгэ къуаер къыдигъэкIынэу фитыныгъэ зиIэр. Ахэр зэкIэ Адыгэ Республикэм итых.\nГущыIэм пае, 2018-рэ илъэсым имэзипшI къуаеу е къуае зыхэлъ гъомылапхъэкIэ алъытэу тонн мин 11,1-рэ Адыгеим къыщыдагъэкIыгъ, 2019-м тонн мин 17,2-м нагъэсыгъ, 2020-рэ илъэсым — тонн мин 19,4-рэ. Щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэу республикэм къыщашIырэр нахьыбэ хъуным фытегъэпсыхьэгъэ проектым 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, тонн мин 15-кIэ нахьыбэу къыдагъэкIыным 2023-рэ илъэсым нэс къыфэкIонхэу къыдыхэлъытагъ.\nАдыгеим пчэныщэм хэшIыкIыгъэ къуайи джы къыщашIы. Инвестиционнэ проектэу ООО-у «Мирный-Адыгея» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу пчэнхэр зыщаIыгъыщтхэ ыкIи пчэныщэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр къызщыдагъэкIыщтхэ комплекс Мыекъопэ районым къыщызэIуахыгъ. ПстэумкIи литрэ 2000 илъэсым къаугъои. Щэм хэшIыкIыгъэ гъомылапхъэхэр, къое зэфэшъхьафхэр, адыгэ къуаери ахэтэу, кIэлэцIыкIухэм апае шхынхэр комплексым къыдыхэлъытэгъэ завод цIыкIоу агъэуцугъэм къыщыдагъэкIы.\nМыщ изакъоп кIэлэцIыкIухэм апае шхын къэзышIэу республикэм итыр. ООО-у «Комплекс-Агро» зыфиIорэми ащ фэдэ производство иI, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ хэтэрыкIхэмрэ зыхишIыкIырэр. Илъэс къэс тонн мин 15-м къыщымыкIэу продукцие къетIупщы.\nАдыгеим имэкъумэщ хъызмэт игъэхъагъэхэм ащыщ «Черкес чъыгхатэхэр» зэрэзэтыригъэуцожьыгъэхэр. МыIэрысэ ыкIи къужъ лъэпкъ зэфэшъхьафхэр, черешнер, чэрэз, нэмыкI пхъэшъхьэ-мышъхьэ чъыгхэр къызыщагъэкIыхэрэ гектар минитфым ехъу республикэм иI.\nДжащ фэдэу Адыгеим цумпэ ыкIи джэнч зэфэшъхьафыбэ къыщагъэкIы, хэтэрыкIхэм ащыпылъхэу фэбэпIэ комплексхэр тиIэх, шъофхэми мымакIэу ахэр ащагъэтIысхьэх, нашэм, хъырбыдзым, къэбжъыем чIыгоу арагъэубытырэм хэхъуагъ, унагъохэм нахьыбэу унэе хъызмэтшIапIэхэр ящагухэм ащызэхащэ хъугъэ.\nМэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэ зэфэшъхьафэу къэралыгъом щырахьыжьагъэхэм зэкIэми Адыгеир зэрахэлажьэрэр зигугъу къэтшIыгъэ пстэумэ афэIорышIагъэхэм зэу ащыщ.\nУФ-м и Президент кIэщакIо зыфэхъугъэ лъэпкъ проектхэм ащы-щэу «Малое и среднее предпринимательство и поддержка индивидуальной предпринимательской инициативы» зыфиIорэм ипхырыщын къыдыхэлъытагъэу фермерхэм IэпыIэгъу ятыгъэнымкIэ системэ Адыгеим щыгъэпсыгъэным ыкIи мэкъумэщ кооперацием зегъэушъомбгъугъэным афэгъэхьыгъэ шъолъыр проектым къыдыхэлъытагъэу хъызмэтшIапIэхэм грантхэр къараты.\nЛъэпкъ проектэу «Международная кооперация и экспорт» зыфиIорэм ипхырыщын епхыгъэ шъолъыр проектэу Адыгеим къыщыдагъэкIэу IэкIыбым щыIуагъэкIырэр нахьыбэ шIыгъэным фэгъэхьыгъэм ишIуагъэкIэ пынджлэжьыпIэхэр зэтырагъэуцожьых. Грантхэм, субсидиехэм ямызакъоу, фэгъэкIотэнхэр къызщыдэлъытэгъэ кредитхэри IэпыIэгъушхо мэхъух.\nКъоджэ псэупIэхэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фэгъэхьыгъэ программэри мэкъумэщым ылъэныкъокIэ къэралыгъом щыпхыращыхэрэм ащыщ. Ащ къыдыхэлъытагъэу гъэстыныпхъэ шхъуантIэм, псым ярыкIуапIэхэр, автомобиль гъогухэр къоджэ псэупIэхэм ащагъэпсых, ащагъэкIэжьых, унэгъо ыкIи специалист ныбжьыкIэхэм псэупIэхэр аратых.\n«Комплексное развитие сельских территорий» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ ФАП-хэр, культурэм иунэхэр, спорт площадкэхэр, кIэлэцIыкIухэм апае джэгупIэхэр къуаджэхэм ащагъэуцугъэх, ащыгъэкIэжьыгъэх.\nУФ-м и Президент иунашъоу лъэпкъ гухэлъхэм ыкIи стратегическэ пшъэрылъхэм афэгъэхьыгъэм игъэцэкIэн пае шъолъыр проектэу республикэм щаштагъэхэри мэкъумэщ хъызмэтым хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным мымакIэу фэIорышIэх.\nПредыдущая Адыгеим инэпэеплъ\nСледущая Лъэпкъым ылъапсэ мэпытэ