Яхэгъэгу шIу алъэгъунэу агъасэх — Адыгэ макъ\nЯхэгъэгу шIу алъэгъунэу агъасэх\nРедактор 14.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет республикэм щызэхэщэгъэ ветеран организациехэм ясоветхэр зэкIэ зыхэлэжьэгъэ республикэ семинар бэмышIэу къуаджэу Хьакурынэхьаблэ щыригъэкIокIыгъ.\nАщ игъэкIотыгъэу щытегущыIагъэх къыткIэхъухьэхэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу, ялъэпкъ, ялIакъо шIу алъэгъоу, ахэр къагъэгъунэнхэм фэхьазырхэу дгъасэхэмэ тикъэралыгъо зэрэпытэщтым, щынагъо ямыIэу цIыфхэр зэрэпсэущтхэм.\nШъыпкъэр пIощтмэ, патриотическэ гъэсэныгъэм чIэнагъэхэр ышIыгъэх, еджапIэхэми, унагъохэми, ныбжьыкIэ организациехэми ащ икъоу анаIэ щатырагъэтэу пфэIощтэп.\nОхътакIэу тызыхэтым цIыфхэм ядзэ— патриотическэ пIуныгъэ къэIэтыгъэным фэшI Адыгеим иветеран организациехэм ялIыкIохэр а Iофыгъом семинарым зыкIыщытегущыIагъэхэр. Ветеранхэм ясоветэу Адыгэ Республикэм иIэм итхьаматэу Къуаджэ Аслъан игущыIэ патриотическэ пIуныгъэм фэгъэхьыгъэу Урысые Федерацием и Президентэу В. Путиным къыIуагъэхэмкIэ къыригъэжьагъ: «Тинеущрэ мафэ лъэпсэ пытэ иIэн фае. Ащ фэдэ лъапсэ хъун зылъэкIыщтыр патриотизмэр ары. Хэгъэгум шIулъэгъуныгъэу цIыфым фыриIэр уашъом къефэхырэп, ар хэплъхьаным пае уишъыпкъэу Iоф дэпшIэн фае. Патриотизмэ пхэлъыным, цIыфхэм хьалэлэу уафэлэжьэным сыдигъуи изехьэкIуагъэхэр дзэ Iофхэр зезыхьэхэрэ сословием хэтыгъэхэр ары, ахэм яеплъыкIэхэр Совет хабзэр къызыдахми, джырэ лъэхъани зэхъокIыгъэхэп».\nПшъэрылъ шъхьаIэу яI\nКъэралыгъом игъэпытэн фэлэжьэщт лIэужыкIэхэм япатриотическэ гъэсэныгъэ къаIэтыныр республикэм щызэхэщэгъэ ветеран организациехэм япшъэрылъ шъхьаIэхэм зэращыщыр къэгущыIагъэхэм къаIуагъ.\nРайонхэм яветеран организациехэм ялIыкIохэм ныбжьыкIэхэр патриотизмэ ахэлъэу къэтэджынхэм пае IофшIагъэу яIэхэр къаIотагъэх. АдыгеимкIэ ветеранхэм я Совет илъэс къэс «ЛIыгъэм исыхьатхэр» зэхещэх, Iофтхьабзэу «Вахта памяти» зыфиIорэм хэлажьэ, заом хэкIодагъэхэм ясаугъэтхэм ТекIоныгъэм и Мафэ къэгъагъэхэр атыралъхьэх, мемориальнэ мыжъобгъухэмрэ саугъэтхэмрэ къызэIуахых. Шъолъырхэм ыкIи Урысыем ащызэхащэрэ Iофтхьабзэу «Ветеранхэм ясоветхэм я Форум» зыфиIорэм хэлажьэх. Адыгеим илIыкIо куп къалэу Волгоград къэзыухъумагъэхэм Адыгеим щыщхэу ахэтыгъэхэм ыкIи ащ щыфэхыгъэхэм ацIэхэр тетхагъэу ШIэжь тамыгъэ Мамаев Iуашъхьэм щагъэпсыгъ.\nЗаори зэолIхэри ащыгъупшэхэрэп\nЗаом хэлэжьагъэу къэзыгъэзэжьыгъэхэм ащыщэу къытхэтыжьыр макIэ. Ау шIэжьыр щыI, ары блэкIыгъэ уахътэри, хъугъэ-шIагъэхэри тщызмыгъэгъупшэхэрэр. АдыгеимкIэ ветеранхэм я Совет патриотическэ гъэсэныгъэр зэрэзэхэпщэн плъэкIыщт шIыкIэхэмрэ амалхэмрэ уахътэм диштэхэу къыхигъэщыгъэх. НыбжьыкIэхэм заор амылъэгъугъэми, зэо илъэсхэм тичIыгу пхъашэу щызэогъэхэ дзэ соединениехэр зыфэдагъэхэр, Адыгеим нэмыцхэр рафыжьыхэ зэхъум хэлэжьагъэхэр ашIэхэмэ арыгушхощтых.\nАдыгеим ичIыпIэхэу пыим зыщыпэуцужьыгъэхэр арагъэлъэгъунхэ алъэкIыщт. НыбжьыкIэхэм ямызакъоу нахьыжъхэри, ащ къахэкIыгъэхэри, якъорылъфыхэри ягъусэхэу республикэм щызэхащэгъэ «зэо лъэужхэм» арыкIохэмэ, а мафэр ащыгъупшэщтэп.\nМы лъэхъаным зэо илъэсхэм Адыгеим къыщыхъугъэ хъугъэ-шIагъэхэр, ахэр чIыпIэу зыщыхъугъэхэр, ветеранхэм ягукъэкIыжьхэр аугъоижьхэу рагъэжьагъ. Ахэм кIэлэеджакIохэри студентхэри ягуапэу ахэлэжьэщтых.\nДжащ фэдэу Мыекъопэ къэлэ Советым шIэжь тамыгъэхэр, мыжъобгъухэр, обелискхэр къалэм щагъэуцунхэм пае тхылъхэу ищыкIагъэхэр агъэхьазырынхэшъ, рахьылIэнхэу ыуж ихьагъэх. Мыекъуапэ къаухъумэзэ я 13-рэ нэмыц танковэ дивизием къутырэу Грознэмрэ Северо-Восточные сады зыфиIорэмрэ азыфагу щыкIогъэ Iэшэ зэпэуцужьым, псыхъоу Шъхьэгуащэ танкхэр зэпырыкIыхэзэ инэу зэрагъэфыкъогъагъэхэм, нэмыкIхэми ахэр афэгъэхьыгъагъэх.\nНэмыц спецподразделениехэу «Абвер», «Брандербург-800» зыфиIохэрэм ядиверсионнэ ротэ псыхъом зэпырамыгъэкIэу зэрагъэкIодыгъэр ныбжьыкIэхэми нахьыжъхэми ашIэнэу фэещтых. Я 31-рэ Сталинградскэ стрелковэ дивизием гвардейскэ минометхэу «КатюшэкIэ» заджэщтыгъэхэр ыгъэфедэхэзэ пыир Мыекъуапэ ыкIи Апшеронскэ къызэрэдамыгъэхьэгъагъэр зышIэхэрэр макIэп.\nМы илъэсым къыщегъэжьагъэу зихэгъэгу шIу зылъэгъущтыгъэхэ тизэолIхэу зыпсэ емыблэжьыгъэхэр ныбжьыкIэхэм щысэ зэрафэхъунхэу ветеранхэм я Совет зэо пхъашэхэр зыщыкIогъэ чIыпIэхэм уязыщэлIэрэ «зэо лъагъохэр» Адыгэ Республикэм щызэхищагъэх.\nКавказым заор зэрыщыкIуагъэр, Мыекъуапэ къызэраухъумагъэр, Адыгеир шъхьафит зэрашIыжьыгъэр къизыIотыкIырэ стендхэр еджапIэхэм ачIагъэуцонхэу загъэхьазыры. НыбжьыкIэхэр нахьыбэу патриотическэ пIуныгъэм къызэрэхэлэжьэнхэу, зэо ужым къэхъугъэхэу зэо лъэхъанри, ащ ыуж хэгъэгур къэIэтыжьыгъэным чанэу хэлэжьагъэхэри зэмыблэжьхэу зэрэзэкъоуцогъагъэхэр зылъэгъугъэхэу, зышIэщтыгъэхэм къарагъэIуатэхэзэ атхыщтых. Нэбгырэ пэпчъ игукъэкIыжьхэр тхыгъэ шъхьафхэу Тхылъ (документ) ашIыщтых, архивхэм ачIалъхьащтых. ШIэжьыр мыкIосэнымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт, лIэуж зэкIэлъыкIохэр зыщыфаехэм ахэм яджэнхэ алъэкIыщт.\nВетеранхэм я Совет епхыгъэу Iоф зышIэрэ лъыхъокIо купэу «ШIэжьым» охътэ кIэкIыкIэ я 20-рэ къушъхьэ-шхончэо дивизием изэолIхэу къушъхьэм щыфэхыгъэхэм ацIэхэр къагъотыжьыгъэх. Адыгеим къыщыраутэхыгъэ самолети 4 къыхагъэщыжьыгъ. ЦIыфхэр бэу нэмыцхэм зыщаукIыгъэ чIыпIэхэм алъэхъух ыкIи къагъотых.\nСоветым ныбжьыкIэхэм япатриотическэ гъэсэныгъэ къызэрыIэтыгъэн фаем Iоф дешIэ, ветеранскэ организациехэу республикэм щызэхэщагъэхэр аIэ зэкIэдзагъэу ныбжьыкIэхэм япIуныгъэкIэ зыфагъэуцужьырэ пшъэрылъхэр зэрагъэцэкIэщтхэм пылъ. Шэуджэн районым щызэхащэгъэгъэ семинарри ахэм зэу ащыщ.\nАР-м иветеранхэм я Совет итхьаматэ игуадз.\nСледущая Былымхъуным зиушъомбгъунэу


15 мая – День семьи Республики АдыгеяЖъоныгъуакIэм и 15-р – Адыгэ Республикэм иунагъохэм я Маф\nТыгу къыддеIэу республикэ мэфэкI шъхьаIэхэм ащыщым – унагъом и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nРегионым ишIэжь мафэхэм ямэфэпчъ мы мэфэкIыр бэшIагъэп къызыхэхьагъэр, ау ар бэмэ якIэсэ мэфэкI хъугъэ. Унэгъо зэфыщытыкIэхэр ащ егъэпытэх, ныбжьыкIэхэм унэгъо хабзэхэр аухъумэнхэм, унэгъо пытэхэр гъэпсыгъэнхэм, кIэлэцIыкIухэри ны-тыхэри зэгъусэхэу загъэпсэфыным фепIух.\nУнэгъо пытэр гражданскэ обществэм хэхъоныгъэ ышIыным, къэралыгъор гъэпытэгъэным, цIыфхэм щыIэкIэшIу яIэным ылъапс. Джащ пае кIэлэцIыкIухэр зыпIурэ унагъохэм япсэукIэ амалхэм зыкъягъэIэтыгъэныр, ныгъор, кIэлэцIыкIугъор къэухъумэгъэнхэр къэралыгъо хэбзэ органхэм яIофшIэн илъэныкъо шъхьаIэхэм ащыщ.\nНэбгырэ пэпчъкIэ унагъом мэхьанэшхо иI – ар тигупсэ, шIу тлъэгъурэ, цыхьэ зыфэтшIырэ, насып зиIэ, шIу къызыдэхъу тшIоигъо цIыфхэр ары. БлэкIыгъэм лъытэныгъэ фэтшIыныр, непэрэр къыдгурыIоныр, къэкIощтым тицыхьэ телъыныр – ари унагъом щыщ.\nНыбджэгъу лъапIэхэр! Псауныгъэ пытэ, хахъо, насып, шIулъэгъу шъуиунагъохэм арылъынэу тышъуфэлъаIо. Ащ кIуачIэ къышъуерэт IофыгъуакIэхэр зэшIошъухынхэу, гъэхъагъэхэр шъушIынхэу, къиныгъохэр, пэрыохъухэр зэпышъучынхэу!


ТХЬЭРКЪОХЪО Теуцожь Якъубэ ыкъор — Адыгэ макъ\nТХЬЭРКЪОХЪО Теуцожь Якъубэ ыкъор\nРедактор 29.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъуаджэу Гъобэкъуае иефэндэу Тхьэркъохъо Теуцожь Якъубэ ыкъом, тыгъэгъазэм и 26-м, илъэс 82-м итэу идунай ыхъожьыгъ. Теуцожь къуаджэм къыщыхъугъ, щеджагъ, унагъо щишIагъ, игъэшIэ гъогуи щикIугъ. Яни яти опсэуфэхэкIэ яунагъо быслъымэн диныр щагъэлъапIэу, нахьыжъымэ якIуапIэу щытыгъ. Ащ къахихыгъэу ежьыри диным фэщагъэ хъугъагъэ. ЩэIэфэкIэ, Теуцожь гукIэгъушхо хэлъэу, шъыпкъагъэр икIасэу, ныбджэгъуныгъэр ыгъэлъапIэу псэугъэ — лэжьэкIуагъэ, щысэрэ шапхъэрэ зытырахырэ цIыфыгъ.\nКъинымрэ гушIуагъомрэ зэголъыхэу гъашIэм къыщекIокIых. Ахэмэ зи къаухьэрэп, зыIумыкIэрэ унагъуи щыIэп. ГушIуагъор къытфакIомэ, зэкIэри тщыгъупшэжьыгъэу, дунай псэур тфимыкъоу, игъэкIотыгъэу тихъяр зетэхьэ. Къиныр къытфакIомэ дунаир зэжъоу, узэу тиIэмэ зыкъаIэтыгъэу, тыгукIи тыпсэкIи IэпыIэгъу тылъыхъоу тыгуIэзэ зытэплъыхьэ. Джащ дэжьым Тхьэмрэ ащ фэлэжьэрэ цIыфхэмрэ апэу тыгу къэкIых. ЩымыIэжьыр къабзэу, тхьэлъэIу дахэхэри фаIуагъэхэу, дыуахь лъапIэхэри къыфахьыгъэхэу Тхьэм ыпашъхьэ рагъэхьажьымэ хэти шIоигъу. Джа лъэхъаным тикъин зезыхьэрэ цIыфхэр пчэгум къеуцох. А пчэгум уитыным нахь Iоф къин дунаим тетэп. Хымэ лыузыр зэхапшIэу, къиныр къызфэкIогъэ Iэхьыл-гупсэхэр бгъэIасэхэу, бгъэгугъэхэу гупшысэхэр, гущыIэхэр къэбгъотынхэр псынкIэп. Илъэс пчъагъэм а пчэгум Теуцожь мыпшъыжьэу итыгъ, иIофи, ижабзи зэгъэфагъэхэу зэрихьагъэ. Теуцожь зылъымыIэсыгъэ унагъо къуаджэм дэсэп. Гъусэу иIэхэри ыгъэдаIохэу, зэгурыIоныгъэ ин азфагу илъэу, зыфэгъэзэгъэ Iофхэр яшъыпкъэу зэрахьагъэ. Ащ голъэу къуаджэм дэс ныбжьыкIэхэми япIуныгъэ-гъэсэныгъэ фэгъэхьыгъэу макIэп зэрахьагъэр. Загъорэ ахэмэ къиныкIэ къалэжьыгъэ щытхъум икъоу игугъу афэтымышIыжьэу, тымыгъэлъэпIэжьыхэу къыхэкIых. Теуцожь ушъхьарытэу, къуаджэм дэсхэр ежь зэригъэлъэпIагъэхэу, зэригъэрэзагъэхэу, бгъэлъэпIэжьыныр къылэжьыгъ. ФэпIуапхъэри, фэпшIапхъэри бэ.\nАу непэ зэпахырэ узэу дунаим къыщекIокIырэм тишэн-хабзэхэри, тизекIуакIэхэри зэщигъэкъуагъэх, зэблихъугъэх. Ащ къыхэкIэу, Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет хэтхэмрэ Адыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ и Советрэ гъэзетэу «Адыгэ макъэмкIэ» унагъоми, лIакъоми, афэтхьаусхэх, щымыIэжьыми Тхьэм фелъэIух:\n«Теуцожь игъэшIэ гъогу щыуагъэрэ хэукъуагъэрэ щишIыгъэмэ фигъэгъунхи, къылэжьыгъэ шIушIагъэхэр, псэпэшIагъэхэр фигъэбэгъуагъэхэу, Алахьэм ыпашъхьэ ихьажьынэу, джэнэтым щигъэгушIожьыгъэ быслъымэнымэ ащыщ ышIыжьынэу. ЦIыфыр зыгъэиныри цIыфыр зыгъэцIыкIури кIуачIэри амалыри Алахьэм зэрехьэ. Теуцожь унагъоу зыхэкIыгъэми, лIакъоми, якъин раукIочIынэу амалырэ кIуачIэрэ къаритынэу Тхьэм телъэIу. Псауныгъэ пытэ яIэу, ядунай мамырэу, Теуцожь щэIэфэ зыфэлэжьэгъэ дунэе зафэм хэтыхэу бэгъашIэхэу, гупсэфыхэу псэунхэу тафэлъаIо».\nАдыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет итхьамат.\nАдыгэ Республикэм ыкIи Пшызэ шъолъыр ащыпсэурэ быслъымэнхэм ямуфтий.\nПредыдущая Лъэшэу сафэраз\nСледущая Гъогухэр щынэгъончъэнхэм фэIорышIэ


Ижъуагъо кIосэщтэп — Адыгэ макъ\nКъэралыгъо чыжьэу Америкэм тилъэпкъэгъу лъапIэу Натхъо Къадыр ыпсэ щыхэкIыгъэми, а зы сыхьатым къэбар гомыIур Адыгеим къылъыIэсыгъ. Зэрэлъэпкъэу ащ фэшъыгъуагъ, ишъхьэгъусэу Суад фэтхьаусыхагъ.\nЩылэ мазэм и 6-м илъэс 94-рэм ыныбжь итэу къалэу Нью-Йорк и Манхэттен хьаблэ хэсыгъэ Натхъо Исхьакъ ыкъоу Къадыр идунай ыхъожьыгъ, иунэ ыпсэ щыхэкIыгъ. Мэшэлахьэу «жъышъхьэ маф» зыфаIорэ лъэхъаным нэсыгъ, гъэшIэ дахэ къыгъэшIагъ, иакъыл иеу, ыпкъ итэу иаужырэ жьыкъэщэгъу нэс псэугъэ. Хэгъэгум къихьан амал зэригъотэу чIыгу гупсэм ылъапэ къыримыдзэу Къадыр зы гъэ блигъэкIыгъэп. Аужырэ илъэситIум ипсауныгъэ къыфимыдэу къэкIуагъэп нахь, илъэс 91-рэ ыныбжьэуи ишъхьэгъусэу Суад игъусэу Адыгеим къэкIогъагъ. ТхакIо, драматург, шIушIакIо. Ары Къадыр зэкIэми зэрашIэрэр. Сэри ары зэрэсшIэщтыгъэр. Адыгеим къызыкIокIэ слъэгъущтыгъэ, сыдэгущыIэщтыгъэ. Ау нахь благъэу Къадыри Суади зысшIагъэхэр телепроектэу «Адыгэм идунай» тесхынэу Америкэм сызэкIор ары. Ар зыхъугъагъэр 2011-рэ илъэсыр ары. Ащ къыщыублагъэу Натхъо зэшъхьэгъусэхэм зэпхыныгъэ пытэ адысиIэ хъугъагъэ, телефонкIэ бэрэ садэгущыIэщтыгъэ. Къадыр ытхыхэрэр, къыхэзгъэщын, икъэлэмыпэ ащ иаужырэ мафэ нэси ыгъэуцугъэп, къысфиIуатэщтыгъэ. ГущыIэм пае, аужырэ зэдэгущыIэгъоу дысиIагъэм, ар зыхъугъагъэр Къадыр дунаим ехыным тхьамэфитIу къыпэу ары, «Хъут Щамсудинэ адыгэ фольклорым, IорыIуатэхэм афэгъэхьыгъэ тхылъэу къыдигъэкIыгъэр инджылызыбзэм ислъхьагъ, тедзапIэм згъэхьыгъэ къыдагъэкIынэу» къыщысиIогъагъ. Тиаужырэ зэдэгущыIэгъу джыри къыфэзгъэзэжьыщт, Натхъо Къадыр осыетхэр къытфишIырэм фэдэу къэгущыIагъ ащыгъум. ИлъэсипшIыкIэ узэкIэIэбэжьымэ Америкэм сызэкIом, тизэIукIэгъоу сыгу къинагъэмкIэ джы гъэзетеджэхэм сыкъыжъудэгуащэ сшIоигъу.\nАмерикэм тызэрэкIуагъэр зэхэзыхыгъэ пстэуми зэфэдэу зы упчIэ ащыгъум къытатыгъагъ — Натхъо Къадыр шъуIукIагъа? ЕтIани Адыгэ хэкум ис закъохэр арэп ащ къыкIэупчIэгъагъэр, IэкIыб хэгъэгухэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэри мы къэбарым ыгъэгумэкIыгъагъэх. НэмыкIэуи хъун ылъэкIыщтэп. Дунаим тет адыгэхэр пштэмэ, ахэтых зэкIэми зэфэдэу зэлъашIэхэу, цIэрыIохэу, яшIушIагъэ гъунэ имыIэу цIыфхэр. Ахэр зырызэу къэппчъышъущтых. Натхъо Къадыр а сатыр кIэкIым хэт. Адыгэ лъэпкъым ихъишъэ угъоякIоу, тхакIоу, Нью-Джерси Адыгэ Хасэр щызэхэщэгъэным икIэщакIоу Натхъо Къадыр тыIумыкIэу хъуна? Апшъэрэ пшъэрылъыгъ ащ зэдэгущыIэгъу дытеттхэныр. КъэсэшIэжьы зыхэс хьаблэм тызытехьэм, ошъогум кIаорэ унэхэр къат 50-у зэтетхэу къызэрэтпэгъокIыгъагъэхэр. Манхэттен изы урам цIэрыIоу Мэдисонавеню Натхъохэм яунэ тет. ЧIэхьагъу Iупэм къехыгъэу, нэгушIоу, къытфэчэфэу, «шъуеблагъ» гущыIэр ишIуфэсэу Натхъо Суад къытпэгъокIыгъагъ. Хьазырэу ащыгъуми ащ ыныбжь хэкIотагъэу щытыгъ, ау ипсынкIагъэ, игубзыгъагъэ згъэшIагъоу къыхэзгъэщыгъагъ. квадратнэ метрэ 60 хъущтыгъэ тызэрыхьэгъэ унэр. ТхылъеджапIэм фэдэу, тыдэкIэ уплъэми тхылъхэр плъэгъоу щытыгъ. ТхакIом иунэ шъыпкъагъ.\nНатхъо Къадыр игущыIэ къызэриублэгъэ дэдэу къэсэтхыжьы, къытиIогъагъэхэр ащыгъум непэ фэдэу сыгу къэкIыжьых. Хэкум ыгу щыIэзэ, фалIэзэ къэзыхьыгъэ лIым апэ къыддигощыгъэр игумэкI.\nНатхъо Къадыр: «Илъэс пчъагъэрэ хэкум сыкъихьан сыфимытэу къэсхьыгъ. IэкIыбым икIыжьхэрэр пыим рагъапшэу зэрэщытыгъэр сшъхьэкIэ сыушэтыгъэ. Ау сигугъэ зыкIи чIэсынагъэп — хэкум сыкIон слъэкIынэу, ащ къикIыхэрэри схьэкIэшъунхэу зэрэхъущтым сицыхьэ телъыгъ. ШIошъхъуныгъэм сапэ къикIыгъэ къиныр зэкIэ сигъэщэчыгъ».\nНатхъо Къадыр 1927-рэ илъэсым ЦIэмэз пэмычыжьэу щытыгъэ адыгэ къуаджэу Хьатрамтыку къыщыхъугъ. Илъэсищ ыныбжьэу ятэу Исхьакъ, янэу Гощмафэ, ышхэу Наджыб, Къымчэрый, Салехь ыкIи икъоджэгъу нэбгырэ 240-рэ игъусэу Пшызэ шъолъыр къэкощыгъэх. Ар зыхъугъэр колхоз гъэпсыным изэман. КъушъхьэчIэс адыгэхэр коллективизацием хэлэжьэнхэу Совет хабзэм унашъо ышIыгъагъ. КъыздэкIуагъэхэ къуаджэм цIэу фаусыгъагъэр Натыхъуай. «Чэми чэти тиIагъэр зэкIэ колхозым еттыгъагъ, — къинэу ащэчыгъэр щыгъупшэщтыгъэп Къадыр. — Хабзэм етIупщыгъэу ащыгъум фэлэжьагъэх. Ау сыд фэдиз лэжьыгъэ бэгъуагъэ къахьыгъэми, мэлакIэ лIэщтыгъэх». Янэрэ ятэрэ ялъфыгъэхэм арагъэшхыщтыр зэрамыгъотыщтыгъэр къыIуатэ зэхъум, нэку-нэпсы Къадыр къэхъущтыгъэ. Хэгъэгу зэошхор къызежьэм илъэс 14 ащ ыныбжьыгъ. Дзэм дащынэу бэрэ къенэцIыгъэх, янэу Гощмафэ кIэупчIакIохэм ыкъо ашIуигъэбылъыщтыгъэ. Къызрагъэзыпэм, ышъхьэ къуаджэм дыригъэхыгъагъ — Афыпсыпэ дэсыгъэ ытыщхэм адэжь ыгъэкIуагъ.\nНатхъо Къадыр: «Заом игъоу, улъэсрыкIоу уежьэкIэ шIу уапэ къикIына? ЕгъашIэм зэхэсымыхыгъэу «беженцы» зыфаIорэ куп гъэшIэгъон сыхэфагъ. Джаущтэу хэгъэгум сыкъикIыгъ. ЗэкIакIорэ нэмыцхэм зыдыращырэ къэзэкъхэм сахэтэу Европэм сынэсыгъ. Германием, Италием илъэс заулэрэ сащыпсэугъ. Иорданиеми зы зэманрэ сисыгъ».\n1956-рэ илъэсым Натхъо Къадыр Америкэм кощыгъагъэ ыкIи иаужырэ мафэ нэс ащ щыпсэугъ.\nНартхэр. Адыгэ таурыхъхэр. Черкес хъишъэр. ЗигъашIэ нэмыкI чIыналъэ щыIэ хэгъэгу чыжьэм щызгъэкIогъэ Натхъо Къадыр къызхэкIыгъэ лъапсэр ыушэтыным пылъыгъ. Адыгэм итарихъ зыдэт тхылъ пчъагъ зэригъэуIугъэр. Ежьым ытхыгъэхэри хъарзынэщым хэлъых. Пьесэхэр, романхэр, рассказхэр — зэкIэмкIи тхылъипшI ащ къыдигъэкIыгъ. Апшъэрэ гъэсэныгъэ ыгъоти, литературэм иамалхэр къызызIэкIегъахьэм, Къадыр Америкэм типографие къыщызэIуихыгъагъ. 1978-рэ илъэсым «Адыгэ жъуагъу» ыIоу журнал къыдигъэкIэу ыублагъ.\nНатхъо Къадыр: «АпэрэмкIэ сэ сызфэягъэр адыгэ лъэпкъым икъэбар мы къэралыгъом щыпсэухэрэм ашIэнэу ары. ЯтIонэрэмкIэ, хэгъэгу пчъагъэхэм арыс адыгэ тхакIохэм яIофшIагъэхэр журналым къыщыхэтыутызэ тшIынэу ары. Ау а гухэлъыр зэшIохыгъуае хъугъэ. Ащыгъум интернет щыIагъэп, тхьапэхэр къэрал гъунапкъэхэм атекIуадэщтыгъэх.»\nЖурналыр Къадыр илъэситIо къыдигъэкIыгъ. Ащ къихьащт къэбархэр зэригъэуIун ымылъэкIэу Iофыр зэпыугъ. КъыкIэлъыкIорэ гукъэкIэу Къадыр зыфежьэгъагъэр лъэпкъ тарихъым фэгъэхьыгъэ тхылъ къыдэгъэкIыгъэныр ары. Тарихъ шIэныгъэлэжьэу хэкуми, IэкIыб къэралыгъохэми ащылажьэхэрэм аушэтыгъэр зэфихьысыгъ ыкIи «Черкесхэм ятарихъ» зыфиIорэ тхылъыр инджылызыбзэкIэ къыдигъэкIыгъ. Америкэм щыпсэурэ адыгэхэм якъэбар ежьым къызэришIэжьэу зэхиугъоежьыгъ. Хэсэ пчъагъэу а къэралыгъом щызэхащэгъагъэхэм зы тарихъ нэкIубгъо къакIэныгъэп.\nНатхъо Къадыр сыд фэдэ IофкIи апэрэ IэпыIэгъоу иIагъэр ишъхьэгъус. Натхъо Суад Иорданием къыщыхъугъ. 1981-рэ илъэсым хьакIакIо Нью-Йорк къэкIуагъэу Къадыррэ аррэ нэIуасэ зэфэхъугъагъэх, мазэ тешIагъэу къэзэрэщагъэх.\nНатхъо Суад: «ЗэкIэ тшIэрэр зыфатшIэрэр ныбжьыкIэхэр ары. Ахэр адыгэ шэн-хабзэхэр ахэлъэу къэтэджынхэр анахь гугъэ нэфэу егъашIэми зыдэтIыгъ».\nНатхъо Къадыр Нью-Джерси и ШIушIэ Черкес Хасэ плIэгъогогъурэ хадзыжьызэ илъэс 12 тхьаматэу тетыгъ. А уахътэр ары Хасэр цIыф зэIукIапIэу зыхъугъэри. Лъэпкъ IофхэмкIэ хахъо зишIыгъэ зэман. Адыгэ мафэхэр илъэс къэс зэхащэнхэм Къадыр кIэщакIо фэхъугъагъ. Джы къызнэсыгъэми а хэбзэ шIагъор чIанагъэп.\nЛъэпкъым фэлэжьэнхэм Къадыри Суади фэхьазыр зэпытхэу илъэс тIокIитIур къызэдагъэшIагъ. Аныбжь хэкIотагъэми, Натхъо зэшъхьэгъусэхэр Адыгэ Хасэм тхьамафэм зэ-тIо мыкIохэу хъущтыгъэп. Нью-Йорк укъикIэу Нью-Джерси унэсыфэ зы сыхьатрэ ныкъорэ ехьы. ЗэкIэми зэрашIэуи, Адыгэ хэку гъогуми текIыгъэхэп. Натхъо Къадыр Адыгэ Республикэм щагъэлъапIэу, уасэ щыфашIэу къылъэгъужьыгъ. Ытхыгъэ пьесэу «Мэдэя» Лъэпкъ театрэм зегъэуцум, иIофшIагъэ уасэу фашIыгъэр къагъэлъагъоу «Адыгеим ищытхъузехь» зыфиIорэ цIэ лъапIэр Натхъо Къадыр фагъэшъошагъ. Сщыгъупшэщтэп, бгъэхьалъхьэр лъэшэу ашIолъапIэу Суад дэгуIэзэ, «уимедаль къыхэсэгъалъхьэба» ыIозэ, шъхьэгъусэм къылэжьыгъэ уасэр нэпэеплъэу къызэрэтфашIыгъагъэр.\nЧэщ-зымафэ Натхъохэм адэжь тыщыIагъэти, анахь хьэкIэ лъапIэм зэрэфыщытыщтхэу къытпэгъокIыгъэх. Джа унэ цIыкIум сэри, сиIофшIэгъу операторэу Александр Никановри тифагъ, гуфабэу тыщахьэкIагъ, шIухьафтын папкIэуи «шъушIэрэ мэхьэнэ Iофым пае» аIуи доллар мин къытатыгъагъ. Нэужым Нью-Джерси адыгэхэм къызэрэтаIуагъэмкIэ, яунэ зыгорэ имысэу хъурэп. Хэкум е нэмыкI къэралыгъо къикIрэ адыгэхэр зэкIэ Натхъо Къадыр дэжь екIуалIэх. Зы мази, зы илъэси исыгъэхэр ахэтых.\nАужырэ илъэситIум Къадыр ипсауныгъэ зэкIэкIуагъэу щытыгъ. Тыгъэгъазэм и 27-м, дунаим ехыжьыным мэфэ 13 къыпэу, сыздэгущыIэм, рассказхэм шIогъэшIэгъонэу зэряджагъэр къыIогъагъ.\nНатхъо Къадыр: «Тилъэпкъ итэкъухьагъ, къытэбэкIырэ хымэ хабзэр бзыуцыфым псыр зэрэришъурэм фэдэу зыхэтэщэ. Сыд къырыкIощтыр тилъэпкъ? Мы упчIэр зы анахь Iоф джырэкIэ. Хабзэр зэкIэ зыхэлъыр бзэр ары. ГущыIакIэ ашIэжьырэп тиныбжьыкIэхэм. Мардж хъужьын, сиадыгэ лъапIэхэр, шъукъызкIэIэжь. Тисабый дышъэхэр адыгэ цIыфэу мы дунаим къытетэжъугъэгъанэх. Мылъку ищыкIагъэмэ, бзэ зэгъэшIэным, хэбзэ зехьанымкIэ Дунэе адыгэ фонд зэхэтэжъугъащ. СэшIэ, мы гупшысэр бэмэ къырахьакIы, игъо къэсыгъ гъэцэкIэгъэнэу».\nДжащ фэдэ осыет Натхъо Къадыр къытфишIыжьыгъ. Сэгугъэ зэхэтшIыкIынэу, къыдгурыIонэу, тыкъызкIэIэжьынэу.\nЩылэ мазэм и 8-м тинахьыжъ гъэшIуагъэу, тхьаматэу, тхакIоу, шIушIакIоу Натхъо Къадыр иаужырэ гъогу агъэкIотэжьыгъ. Нью-Джерси штатым икъа-\nлэу Уэйн дэт ШIушIэ Адыгэ Хасэм хэт мэщытым иджыназ щыкIуагъ. Нью-Йорк пэмычыжьэу, Нью-Джерси хэхьэрэ къэлэ цIыкIоу Парамус дэт къэхалъэу Джордж Вашингтон ыцIэ зыхьырэм щычIалъхьажьыгъ. ИгъашIэ зэпыугъэми, Натхъо Къадыр ижъуагъоу къэблагъэр кIосэщтэп, лъэпкъ шIэжьым хэмыкIынэу ащ ыцIэ къыхэнэщт.\nПредыдущая ИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр\nСледущая Къэбар гухэкIыбэ къэзыхьырэ уз


ЗэлъашIэрэ артистэу, драматургэу Мурэтэ Чэпай къызыхъугъэр илъэс 80 мэхъу | Адыгэ Макъ\nЗэлъашIэрэ артистэу, драматургэу Мурэтэ Чэпай къызыхъугъэр илъэс 80 мэхъу\nАвтор: Редакция\t/ 11.06.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЛъэуж нэф къыгъэнагъ, IэпэIэсагъ\nЗэчый дахэ зыхэлъыгъэ артист инэу, лъэпкъ искусствэм лъэгъо зэныбжь зэдиштэ пхырызыщыгъэу Мурэтэ Чэпай Исмахьилэ ыкъор мэкъуогъум и 12-м илъэс 80 хъущтыгъэ. Ар Кощхьэблэ районым ит къуаджэу Блащэпсынэ 1939-рэ илъэсым мэкъумэщышIэ унагъо къихъухьагъ.\nГурыт еджапIэр къызеухым, колхозым щылэжьагъ. 1962-рэ илъэсым театрэ искусствэм икъэралыгъо институтэу А. В. Луначарскэм ыцIэ зыхьырэр – ГИТИС-р дэгъу дэдэкIэ къыухыгъ.\nАпшъэрэ еджэпIэшхор къызиухыгъэм щегъэжьагъэу, тыдэ Iоф зыщешIи, сценэр зэ IэкIыб ышIыгъэп, щэIэфэкIэ ренэу ащ тетыгъ. Илъэс 50 Iэпэ-цыпэм роль 200 фэдиз къышIыгъ адыгэ, урыс, дунэе классическэ драматургием къыхэхыгъэхэ произведениехэм ахэтхэ образ анахь гъэшIэгъонхэмкIэ. Мурэтэ Чэпае театрэ искусствэмкIэ гъэхъэгъабэу ышIыгъэхэм апае «УФ-м изаслуженнэ артист», «АР-м инароднэ артист» щытхъуцIэхэр къыфагъэшъошагъэх.\nМурэтэ Чэпае драмэхэу «Батыр», «Шъузабэхэр», «Ным игумэкI», «ШIулъэгъур мэшIошху», «IэнатIэм игъэрхэр», «Ер къызэрыкIырэр кIэнкIэ зан» зыфиIохэрэр ытхыгъэх, ахэр театрэхэм ащагъэуцугъэх.\nИдрамэхэр зэхэугъоягъэхэу зыдэт тхылъхэу «Шъузабэхэр» (1994), «IэнатIэм игъэрхэр» (2004) къыдэкIыгъэх.\nМурэтэ Чэпае ыцIэ ымышIэу е ар ымылъэгъугъэу Адыгэ шъолъырым зыныбжь икъугъэ цIыф гори имысыгъэу сэгугъэ. Сыда пIомэ ар лъэпкъым анахь илъэпIэ артист цIэрыIуагъ, Iэдэб зыхэлъ цIыф Iушыгъ, гум къинэжьхэрэм ащыщыгъ. Ухэтми уемызэщынэу къэгущыIэми, орэд къеIоми, сценэм тетми, IокIэ-шIыкIэ дахэ хэлъыгъ. ЫшIэщтыгъэм гъуни нэзи иIагъэп, уигъэдэIон ылъэкIыщтыгъ. IэкIыб къэралыгъохэм арысхэ адыгэхэми ахахьэу, алъыIэсэу къыхэкIыгъ, адыгэ дунаим щыцIэрыIуагъ.\nСэри синасып къыхьыгъ ар зыхэт спектаклэ зэфэшъхьафыбэм мызэу, мытIоу сяплъыныр, мэфэкI инхэм иорэд макъи сыкIэдэIукIэу хъугъэ, «Мерэмыкъом иорэд» ащ зэригъэжъынчыщтыгъэм фэдэу гучIэ макъэр екIупэу хэти къыIожьышъущтэп; куп хэсми бэрэчэтыгъ – нэхъоир къыхилъхьэу, цIыфышIу дэдагъ. ГущыIэгъу уфэхъумэ, пшIоигъуагъэм бэкIэ нахьыбэжьэу къыпфыриIотыкIыщтыгъ. Сэри сшIагъэ а зэкIэми яхьатыркIэ зэлъашIэрэ цIыфым ищыIэныгъэ зыфэдагъэри, иунагъо илъыгъэ хабзэри, еджэныр икIасэу, цIыфыным кIэхъопсэу къызэрэтэджыгъэри.\nМуратэхэр – бэслъынэих лъэпкъымкIэ, ЧеркесскэкIэ щыпсэущтыгъэхэм къатекIыгъэхэу ары къызэраIуатэщтыгъэр. Чэпае ятэжъ гъукIэ Iазэщтыгъ. Лъэпкъыр лIыцIэу Муратым къытекIыгъ: ащ ыкъор Темыр, ащ къытекIыгъэр ХьакIмаф, етIанэ Пщымаф, Бислъан (ар Чэпае ятэжъыгъ ыкIи ятэ Исмахьил ыцIагъэр), ежь Чэпае яблэнэрэ лIэужэу хъугъэ.\nЦIэр – Чэпаер фаусынэу зэрэхъугъэри къыIуатэщтыгъ. Ятэшыпхъум ыпхъоу Саудэт пшъэшъэ чэфылэ-нэутхэу, орэдыIоу, къэшъуакIоу, илъэси 9 – 10 горэкIэ ежь нахьыжъэу иIагъ. Ащ КIубэ Щэбанэ иорэдэу «Чэпай лIы къызэрыкIоп» зыфиIорэр къыIощтыгъ. ЗэдапIугъэхэу ыкIи зэфэщагъэхэу щытыгъэх. ЦIэу «Чэпай» ащ къыфиусыгъ, лIыгъэ хэлъэу, цIэрыIо хъунэу фэягъ. ЯунэгъокIоцI Iуи, шIи имылъэу, тынчыпIэу, рэхьатэу зэрэщытыгъэр, пIуныгъэ дахэ ны-тыхэм зэрэрагъэгъотыгъэр сыдигъуи кIигъэтхъыщтыгъ. Янэрэ ятэрэ псэогъу зэрэзэфэхъугъэхэ шIыкIэми щыгъозагъ, янэжъ-ятэжъхэр дунаим зехыжьхэм, ятэ бын Iужъум анахьыжъэу, зикъэмыщэу къызэрэнагъэр ыкIи ятэшыпхъу Хьабидэт ыш къыщэщтыр осыет къызэришIыжьыгъагъэр, ар ежь якъуаджэ щыщэу, Къошымэ япхъоу, бзылъфыгъэ шъабэу, цIыфышIоу ны фэхъущтыр арэу къызэрэчIэкIыгъэр Чэпае къыIуатэщтыгъ.\nЯнэ ежь ятэ къымыщэзэ, гъогу закъор азыфагоу щысыгъэхэ Къулэхэм илъэс 16 зэрянысагъэр, бын зэримыIагъэр, илI зэлIэм ращыжьи, ытыщ зэращэжьыгъагъэр ышIэщтыгъ. Ау ятэ апэ ар къыщэнэу зыраIом, «Арэп, ар жъыIоба?» зэриIогъагъэри Чэпае къыIожьыщтыгъ. Ау ныбжьымкIэ зэрагъэхь шIагъо щыIагъэп, Исмахьилэ Iаби къыщагъ. АщкIэ ятэ ныбжьи зэрэкIэмыгъожьыгъэр, ныр гукIэгъушIэ къэбзэ-лъабзэу, IэпкIэ-лъапкIэу, унагъуи колхози зэдиIыгъынхэр зыфэукIочIыгъэу зэрэщытыр кIигъэтхъыщтыгъ. Чэпае къыIуатэщтыгъ: «Мэзэгъо чэщми хатэри сянэ ыпкIэщтыгъ. Сятэ лIы Iэтыгъагъ, «Исмахьил кIыхь» — аIощтыгъ. Заом защэм илъэсрэ ныкъорэ сыныбжьыгъ – къыгъэзэжьыгъэп».\nШъачэ пыим язымыгъэштагъэхэм Чэпае ятэ, Мурэтэ Исмахьилэ ащыщыгъ, Краснэ Полянэм дэжь чъэпыогъум и 20-м, 1942-рэ илъэсым щыфэхыгъэхэ дзэкIолI 250-мэ ащыщ хъугъэ. Зэо ужым мы чIыпIэм саугъэт ахэм ацIэкIэ щагъэуцугъ, чIыпIэ еджапIэм имузей цIыкIу Iоф ешIэ, туристхэр плъакIо бэу къэкIох, Чэпае ятэ исурэт ащ чIэт, мамырныгъэр зыухъумагъэхэм яшIэжь агъэлъапIэ.\nЗэошхоу хьазабыр цIыф лъэпкъыбэу хэгъэгум исхэм языгъэщэчыгъэр уцужьыгъэ, а илъэсхэр псынкIагъэхэп, ау ны Iушым, Чэпае янэ, ыкъо цIыкIу игукIэгъу мыухыжькIэ а къиныгъохэм ащиухъумэныр фызэшIокIыгъ; янэ шъаом фиIуатэщтыгъэ ятэ зыфэдагъэр, ригъэшIагъ ыкIи шIу ригъэлъэгъугъ. Ежь бзылъфыгъэ Iушри къарыогъу зыфэхъужьын ылъэкIыгъ, илъфыгъэ щыгъынкIи, шхынкIи зыми щигъэкIагъэп. Чэпае кIигъэтхъыщтыгъ: «Сянэ колхозницагъ, Iоф пстэуми ыIэ якIущтыгъ. Чэм мыгъужь тиIагъ, шъоу балон тиунэ имытэу хъугъэп. Тятэ зэпсаум зыфэдагъэр шIу зыфишIагъэу, IэпыIэгъу зыфэхъугъэ тигъунэгъухэм ялIыжъэу хьафизэ хъугъэм бэрэ къыIотэжьэу зэхэсхыгъэ: «зимыIэм кIэIэн, деIэн ылъэкIыщтыгъ а уахътэр хьашхъурэIу щынэгъуагъэми», етIанэ къыпигъэхъожьыщтыгъ: «уятэ джэнэтым кIощт» ыIозэ, лIыжъым Iэ къысщифэщтыгъ».\nЧэпае янэ ищыIэныгъэ чIыпIэшхо зэрэщыриIагъэр мыгъуащэу, ащ идэгъоу, идахэу къыIуатэщтыгъэр бэдэд: «Сянэ ыпсэ къызэрэсIуилъхьэрэри слъэгъущтыгъэ, зэхасшIэщтыгъэ. Сэри ежьым ыгу зэрэхэзгъэхъощтым нахь такъыр сызэхъум сыпылъыгъ; еджэным сегугъущтыгъ, цIыфы сыхъумэ сшIоигъуагъ».\nЧэтунэм (Лабинскэ) тхъу, къуае, кIэнкIэ зыфэпIощтхэр ыхьыхэти, Чэпае янэ бэдзэрым кIощтыгъэ, ежьыри зыдищэу къыхэкIыгъ. «IэшIу горэ къэщэф» ыIуи зэ соми 2 къызыретым, «Ленин» тетхагъэу тхылъ къызэрищэфыгъагъэр ыкIи ар иапэрэ тхылъэу зэрэхъугъэр щыгъупшэщтыгъэп. Чэпае кIэлэцIыкIу IупкIэу, нэутхэу, чанэу сыдрэ общественнэ IофшIэни хэлажьэрэ еджакIощтыгъ. Зэ я 6-рэ классым исэу Кощхьэблэ районымкIэ пионер нэбгырэ 20 хъухэу Мыекъуапэ, хэку слетым къащэгъагъэх, ежьыр быракъзехьагъ. Ащ ыужым районымкIэ пионерхэм я Унэ ипащэу Сарэ игъусэу край слетым, етIанэ Краснодар кIогъагъэх. Ежь кIалэм ыгукIэ шIоигъоу, Андырхъое Хъусенэ иусэу «Живи наш Сталин» зыфиIорэр, ежь-ежьырэу ялъэIуи, сценэшхом дэкIуаий къыщиIогъагъ, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошэгъагъ, тхылъ Iэтэ зэтелъ къыратыгъагъ. Чэпае ренэу апэрэ спектаклэу кIэлэцIыкIу пшысэу «Аленький цветочек» зыфиIорэм Мыекъуапэ слетым зэкIом зэрэщеплъыгъагъэри ыгу къыдэоежьыщтыгъ. МэкIэ-макIэу сэнэхьатымкIэ фэщэныгъэр, гухэлъыр къэущыгъэх. ШIукIэ ыгу къэкIыжьыщтыгъ Iэтахъозэ Мацхэм адэжь илъыгъэ тхылъ шIуцIэшхоу пшысэхэр зыдэтым къызэрэрагъаджэщтыгъэри, макъэм игъэуцун-гъэпсынкIэ ащ ишIуагъэ къызэрэкIуагъэри. Къуаджэм дэсыгъэхэ IорIотэкIо Iазэхэм, Щыкъ Осмэн фэдэ тхыдэIотэ дэгъухэм зэрядэIугъэми ишIуагъэ къекIыгъ.\nИлъэсхэр псынкIэу кIуагъэх, еджапIэр къызеухым зы илъэсрэ къуаджэм дэсыгъ, колхозым Iоф щишIагъ.\nПчыхьэ зыгъэпсэфыгъохэм клубым ныбжьыкIэхэр кIощтыгъэх. Мы уахътэм апэрэу пьесэу «Къуаджэр зэщыгъо» зыфиIорэр Мурэтэ Чэпае ытхыгъ ыкIи ар чылэм щагъэуцугъагъ. Ыужым, Москва ГИТИС-м чIахьэ зэхъум, ащ икъэбар щыгъуазэхэу щытыгъэхэ КIэрэщэ Тембот, Къуныжъ Мыхьамэт апкъ къикIэу итхэн Iоф Еутых Аскэр рагъашIи, еджэпIэшхом чIэхьанымкIэ пьесэм ишIуагъэ къекIыжьыгъагъ. «Музыкэ Iэмэ-псымэу сыда къызэбгъаIорэр?» аIуи къызеупчIыхэм, «патефон» ариIогъагъ.\nЩэч зыхэмылъыр ГИТИС-м щезыгъэджагъэхэ кIэлэегъэджэ цIэрыIохэм артист сэнэхьат ялыер ыгу зэрэрагъэхьыгъэр, сценэр шIу зэрэрагъэлъэгъугъэр ары. Ежь Чэпае режиссурэмкIэ икIэлэегъэджагъэу Мария Осиповна Кнебель, актер IэпэIэсэныгъэмкIэ езыгъэджагъэу Александр Дмитриевич Поповым, нэмыкIхэм ыкIи янэу мыпшъыжьэу зыгъэгушхоу сыдигъуи къыготыгъэм гъунэнчъэу къыдэхъугъэ пстэумкIи зэрафэразэр къыIощтыгъ. Ауми, янэ «артистым» къикIырэр зэримышIэщтыгъэр, зэрэзэхимыфыщтыгъэр, ащ къыхэкIэу зыфеджэрэмкIэ ныр къызеупчIыкIэ, врачэу, кIэлэегъаджэу, агрономэу, тхьаматэу къычIэкIыщтэу риIощтыгъ, ролыбэу къышIыщтхэр зэкIэ къызэхилъхьэщтыгъэх. Ары ыкIи къызэрэчIэкIыгъэри: бэ инасып къыхьыгъэр, кIэлэегъэджэ дэгъу дэдэхэми Iоф къыдашIэщтыгъ.\nАдыгеим къызагъэзэжьым, ныбжьыкIэ купышIоу Адыгэ драмтеатрэм исценэ къытехьагъэх, лъэпкъ драматургием ипьесэ анахьышIухэм атехыгъэхэ спектаклэхэу «Дэхэбаринэ ихьакIэщ», «Ее последняя ставка», «Счастье само не приходит», Шъхьаплъэкъо Хьисэ ипьесэу «Шэуджэн Мос» — Мосэ ироль, Ч. Айтматовым иеу «И дольше века длится день», ШекспиркIэ – Отелло, ежь идрамэхэу «Шъузабэхэм», «Ным игумэкI», «IэнатIэм игъэрхэм», мыхэм анэмыкIхэм роль зэфэшъхьафхэр дэгъу дэдэу къащишIыгъэх. Къулайныгъэм готэу гухахъори къэкIуагъ, IэпэIэсэныгъэми зэригъэжагъэп. Мафэхэр, илъэсхэр кIощтыгъэх, Мурэтэ Чэпае театрэр ежь щыщ шъыпкъэ, ищыIэныгъэ ин хъущтыгъэ. Театрэм готэу Адыгэ радиом творческэ гъусэныгъэ пытэ дыриIагъ, художественнэ тхыгъэхэм къяджэщтыгъэ, зарисовкэхэр, очеркхэр ыгъэхьазырыщтыгъэх. Итворчествэ нахь зыкъызэIуезыгъэхыгъэмэ ащыщ зекIон-зыплъыхьан гъогухэу ышIыгъэхэри: Америкэм, Германием, Сирием, Тыркуем, Израиль ащыIагъ, ылъэгъуи, зэхихи игуапэу джащыгъум тхьапэм ригъэкIугъ, тхэным ыгъэрэхьатыщтыгъ, гупшысэныр лъэшэу икIэсагъ. Орэд усыгъэхэри гучIэм къиIукIхэу иIэх. Чэпае къэралыгъо IэнэтIэзехьэуи хъугъэ – АР-м культурэмкIэ иминистрагъ. А зэкIэми щыIэныгъэр нахь зэхэугуфыкIыгъэу ыкIи цIыфхэр (Iэтыгъэ-хэхыгъэхэр ыкIи къызэрыкIохэр – лэжьакIохэр) нахь рагъэшIагъэх, гухэлъхэр ежь-ежьырэу къэущыщтыгъэх, лъэпкъ гупшысэм ренэу удэлэжьэн, удэулэун зэрэфаер ышIэщтыгъэ, ренэу икIэсэ Адыгэ къэралыгъо драмтеатрэм иIофшIэн ышъхьэкIэ хэлажьэщтыгъ, гъашIэр жъотыгъ. Иунэгъо шIагъэ къыкIэхъухьэщтыгъ: ыпхъуищ унагъохэр ашIагъ, сэнэхьатхэр агъотыгъэх, ахэм ялъфыгъэ дахэхэр нэбгыри 9 хъугъэх… Мурэтэ Чэпае ишIугъошхуагъ, илъэс 74-м итыгъ идунай зехъожьым. Лъэуж нэф къыгъэнагъ артист цIэрыIоу, тхэкIо гъэшIэгъонэу Мурэтэ Чэпай Исмахьилэ ыкъом ыкIи ишIушIагъэкIэ ар лъэпкъым къыхэнэщт.


Процент 70-м къыщымыкIэу — Адыгэ макъ\nЗэпахырэ узэу, коронавирусыкIэу дунаир зэлъызыкIугъэм пэшIуекIорэ вакцинэу «Гам Ковид Вак» зыфиIорэм, «Спутник-V» нахь зэрэтшIэрэр, икъыдэгъэкIын Урысыем зыщеушъомбгъу.\nПроцент 91,4-у ащ ишIуагъэ къакIоу ары зэрагъэунэфыгъэр, ау шIэныгъэлэжьхэм ар къыхагъэщызэ, цIыфхэм вакцинэр хэкIыпIэ закъоу зэрэщытыр къагурыIонышъ, зыхалъхьаныр анахь шъхьаIэу зэрэщытым къыкIагъэтхъы. Ахэм къызэраIорэмкIэ, процент 95-мэ вакцинэр ахэлъхьагъэ хъумэ дэгъу дэд, ау ащ нэмысыми, процент 70-м къыщымыкIэу прививкэр ашIын фае. НэмыкIэу узыр къызэтезгъэуцон шIыкIэ дунаим джыри тетыгоп.\n— Вакцинэр къызIэкIэгъэхьэгъошIу хъугъэу, прививкэхэр зэрашIыхэрэ календарым ар хэгъэуцуагъэмэ ары мы зэпахырэ узым тызытекIощтыр, — къыIуагъ УФ-м и Роспотребнадзор эпидемиологиемкIэ и Гупчэ иушэтыпIэ институт ипащэ игуадзэу Александр Гореловым. — Урысыем щыпсэурэм ипроцентрэ ныкъорэр ары ныIэп COVID-19-р къызэолIагъэр. Арышъ, ащ зызэриушъомбгъурэр нахь шIэхэу къэгъэуцугъэнымкIэ хэкIыпIэ закъор прививкэр ары.\nСпециалистхэм къызэраIорэмкIэ, цIыфым ыпкъышъол вакцинэр зыхахьэкIэ узыр къеолIагъэмэ ащ «зэрэпэгъокIыщтыгъагъэм» фэдэу иммунитетым зешIышъ, вирусыр зыукIырэ антителэхэр къетIупщых. Нэужым, узыр къэзытырэ «организмэ» цIыкIухэр цIыфым къызыхахьэхэкIэ, антителэхэм вирусыр аукIы, узым зырагъэушъомбгъурэп.\nНаучнэ ушэтыпIэ Гупчэу Н. Ф. Гамалея ыцIэ зыхьырэм ипащэу Александр Гинцбург къызэриIорэмкIэ, вакцинэм къытырэ антителэхэри, коронавирусыр къызэолIагъэу, зипсауныгъэ зэтеуцожьыгъэм ыпкъышъол хахъорэ антителэхэри зэфэдэх. ЗэрэзэтекIыхэрэр, вакцинэр узэп, коронавирусыкIэр къеолIэнышъ сымэджэщым чIэфэным ищынагъо шъхьащымытэу антителэхэр къыIэкIахьэх.\nВакцинэр цIыфым зыхалъхьэкIэ, итемпературэ дэкIуае е, гущыIэм пае, ышъхьэ узэу, ыпкъынэ-лынэхэр къыцIыцIыхэу мэхъу. Александр Гинцбург къызэриIорэмкIэ, ар ыгъэсымэджагъэкIэ арэп, вакцинэм пкъышъолыр ащ тетэу «пэгъокIы».\nАу ащ фэдэ къыхэфагъэми, зыпари къызэхимышIагъэми антителэхэр иIэщтхэмэ иягъэ екIыщтэп. Джащ фэдэу коронавирусыкIэм «иштаммэу» зызэзыхъокIыхэрэми, Великобританием бырсыр «къыщызыIэтыгъэри» ахэтэу, «Спутник-V»-м цIыфыр ащиухъумэщтэу ары Гупчэм ипащэ къызэриIорэр.\nУрысыем изаслуженнэ врачэу, медицинэ гъэсэныгъэ тедзэ врачхэм зыщарагъэгъотырэ интернет нэкIубгъоу Vrachu.ru зыфиIорэм инаучнэ редакторэу Михаил Каган зэпахырэ нэмыкI узхэм апэшIуекIорэ вакцинэу нахьыпэкIэ къаугупшысыгъагъэхэм шIуагъэу къатыгъэр щысэу къыхьызэ, COVID-19-м икъызэтегъэуцонкIи а зыр хэкIыпIэу зэрэщытыр къегъэлъагъо.\n— 1959-рэ илъэсым сэ сыкъызэхъум, полиомиелитым пэшIуекIорэ вакцинэр къызаугупшысыгъэр илъэсиплI хъугъагъэ. Ащ ишIуагъэкIэ, сэ силэгъухэр а уз щынагъом щыухъумагъэ хъугъэх, ау синыбджэгъу нахьыжъхэу, вакцинэм ыпэкIэ къэхъугъэхэм джыри цIыкIухэзэ полиомиелитыр къяуалIи сэкъатныгъэ зиIэ хъугъэхэр ахэтых, — ыIуагъ ащ. — Полиомиелитым, дифтерием, шъорэкIым, нэмыкI зэпахырэ уз Iаехэм уащызыухъумэрэ прививкэхэр зыхэлъхьэгъэнхэр шIокI зимыIэ Iофэу, цIыфым лъэшэу ищыкIагъэхэу зыщалъытэрэ уахътэм сэ сыкъыхиубытагъ. Ау блэкIыгъэ лIэшIэгъум иапэрэ илъэс 50-м къэхъугъэхэу, вакцинэхэр къызнэмысыгъэхэм, зэпахырэ узхэм апкъ къикIыкIэ къинэу къызэпачыгъэр къэзыIотэжьын шъурихьылIагъэмэ, вакцинэм шIуагъэу хэлъыр къыжъугурыIощтыгъагъ. Прививкэр щыIэныгъэм имыщыкIагъэу зылъытэхэрэр тарихъым хэрэплъэжьых. Нэбгырэ миллион пчъагъэхэм ящыIэныгъэ къэзгъэнэжьыгъэр вакцинэхэр ары.\nПсауныгъэм икъэухъумэнкIэ Дунэе организацием къызэритырэмкIэ, шъогъазэм пэшIуекIорэ вакцинэр 1960-рэ илъэсыр ары затхыгъэр, ау ащ мэкIэ дэдэу дунаим зыщиушъомбгъугъ. Илъэс къэс мы зэпахырэ узым ыпкъ къикIэу кIэлэцIыкIу нэбгырэ мин 800 фэдиз дунаим ехыжьыщтыгъ. Илъэс 30 зытешIэ ужыр, 2000-р ары шъогъазэм пэшIуекIорэ вакцинэр жъугъэу ахалъхьанэу зырагъэжьагъэр ыкIи процент 80-кIэ ащ ыгъалIэрэр нахь макIэ хъугъэ. Зы мафэм кIэлэцIыкIу 1500-мэ апсэ къегъэнэжьэу къалъытагъ.\nМихаил Каган коронавирусыкIэм пэшIуекIорэ вакцинэр зыхэплъхьаныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытыр къэзыушыхьатэу джыри зы щысэ къыхьыгъ. Зэпахырэ уз хьылъэхэу полиомиелит, шъорэкI зыфэпIощтхэр ыгъэхъужьынхэу Iэзэгъу уцхэр джы къызнэсыгъэм къаугупшысыгъэхэп, вирусым пэшIуекIохэрэр шIыгъуаехэу ары шIэныгъэлэжьым къызэриIорэр. Арэу щытми, вакцинэм ишIуагъэкIэ а узхэм цIы-фыр атекIуагъ, язегъэушъомбгъун къызэтыригъэуцуагъ.\n— Мы уахътэм дунаир зэлъызыкIугъэ зэпахырэ узымкIи ар дэдэм тыкъыфэкIощт, — къыIуагъ ащ. — COVID-19-м пэшIуекIорэ Iэзэгъу уц джыри щыIэп, къыдагъэкIынэуи гугъапIэ зыми къытырэп. Ау вакцинэм икъыдэгъэкIын зеушъомбгъу, зэрэщынэгъончъэри, шIуагъэ къызэритырэри ушэтынхэм къагъэлъэгъуагъ, уахътэм къеушыхьатыжьы. Арышъ, къэралыгъо пстэухэмкIи анахь шъхьаIэр, нахьыбэу ар цIыфхэм ахалъхьаныр ары. Дунаим ехыжьырэм ипчъагъэ къэуцунымкIэ, иммунитетыр «коллективнэу» хъунымкIэ а зыр ары шIуагъэ къэзытыщтыр.\n«Спутник-V»-р нэбгырабэхэм ахалъхьанэу Урысыем зыщырагъэжьагъэр икIыгъэ 2020-рэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэр ары. Медицинэм, гъэсэныгъэм, социальнэ лъэныкъом яIофышIэу, коронавирусыр къеолIэным ищынагъо нахьыбэу зышъхьащытхэр апэ ашIыгъэх. Джы мары УФ-м и Президентэу Владимир Путиным иунашъокIэ, жъугъэу ахалъхьанэу тыгъуасэ, щылэ мазэм и 18-м, рагъэжьагъ. ВирусологиемкIэ ыкIи биотехнологиехэмкIэ къэралыгъо научнэ Гупчэу «Вектор» зыфиIорэм къышIыгъэ вакцинэу «ЭпиВакКорона» зыфиIорэри шъолъырхэм афатIупщынэу рагъэжьагъ, ящэнэрэ вакцинэу М.П.Чумаковым ыцIэ зыхьырэ научнэ Гупчэм къышIыгъэри къихьащт мэзэе мазэм УФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ щатхынэу ыуж итых.\nШъыпкъэ, къэнэжьыгъэр вакцинэр хэкIыпIэ закъоу зэрэщытыр зэкIэми къыдгурыIоныр ары.\nПредыдущая ШъхьэкIафэр къылэжьыгъ\nСледущая Центр «Мой бизнес» организует бесплатный вебинар для предпринимателей по работе в соцсетях


Унэгъо анахь дэгъухэм афэгушIуагъэх — Адыгэ макъ\nУнэгъо анахь дэгъухэм афэгушIуагъэх\nКъэралыгъом щызэхащэрэ зэнэкъокъоу «Илъэсым иунагъу» зыфиIорэм и Урысые ыкIи шъолъыр едзыгъохэм текIоныгъэр къащыдэзыхыгъэхэм тыгъуасэ АР-м и Правительствэ и Унэ щафэгушIуагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат лауреатхэм дипломхэр ыкIи шIухьафтын лъапIэхэр аритыжьыгъэх.\nУрысые зэнэкъокъоу «Илъэсым иунагъу» зыфиIорэр ятфэнэрэу зэхащагъ. Шъолъыр едзыгъохэм язэфэхьысыжьхэм адиштэу къэралыгъом исубъект 83-мэ яунэгъо 342-рэ финалым ихьагъэх. Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ текIоныгъэр зыфагъэшъошагъэхэр унэгъо 89-рэ.\nШъолъыр едзыгъом щытекIогъэ унэгъуи 5 Адыгеим ыцIэкIэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх. Ахэр: Мыекъопэ районым щыпсэухэрэ Александр ыкIи Лидия Кривых (лъэныкъоу — Урысыем иунэгъо дышъ), Теуцожь районымкIэ НэмытIэкъохэу Аслъанрэ МулиIэтрэ (Унагъор — хабзэхэм яухъумакIу), Шэуджэн районым щыщхэ Набэкъохэу Айдэмыррэ Зитэрэ (Къоджэ унагъор), Тэхъутэмыкъое районымкIэ ХьакIэко Казбекрэ Сусаннэрэ (Сабыибэ зэрыс унагъу), Мыекъуапэ щыпсэухэрэ зэшъхьэгъусэхэу Олег ыкIи Александра Капненовхэр (Унэгъо ныбжьыкI). Зыхэлэжьэгъэ лъэныкъом елъытыгъэу текIоныгъэр къыдэзыхыгъэр НэмытIэкъохэм яунагъу ары.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ Урысые зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэхэм ыкIи хэлэжьагъэхэм къафэгушIуагъ, мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм мэхьанэшхо зэряIэр хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм ипащэ зэрилъытэрэмкIэ, зэнэкъокъум бэхэр зэрэхэлажьэхэрэм ыкIи шъолъырым илIыкIохэм гъэхъэгъэшIухэр зэряIэхэм къегъэлъагъо унагъом имэхьанэ республикэм осэшхо зэрэщыфашIырэр, зэрифэшъуашэу ясабыйхэр зэрапIухэрэр, IэпыIэгъу зэрэзэфэхъужьыхэрэр.\n— Республикэм, къэралыгъом зэрэпсаоу IэпыIэгъу шъуафэхъу обществэ пытэ, къэралыгъо лъэш гъэпсыгъэнхэмкIэ. Ащ мэхьанэшхо иI. Арышъ, сабый зэрыс унагъохэм щыIэкIэшIу яIэныр, ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр, нахь пытэ хъунхэр къэралыгъо пшъэрылъ шъхьаIэу сыдигъуи щыт. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным ренэу къыхегъэщы къэралыгъом цIыфхэр социальнэу къыухъумэнхэ зэрэфаер. УФ-м и Конституцие фашIыгъэ зэхъокIыныгъэхэм къадыхэлъытагъ цIыфхэм, унагъохэм, сабыйхэм ясоциальнэ фитыныгъэхэр ухъумэгъэнхэр. А лъэныкъом обществэм мэхьанэшхо реты, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУнагъохэм социальнэ IэпыIэгъу арагъэгъотыным республикэм зэрэщыпылъхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Анахьэу ар зыфэгъэхьыгъэр псэупIэ ашIынымкIэ ыкIи зэрагъэгъотынымкIэ тынхэр аIэкIэгъэхьэгъэнхэр, чIыгу Iахьхэр ятыгъэнхэр ыкIи инфраструктурэ афэгъэпсыгъэныр, федеральнэ ыкIи шъолъыр мэхьанэ зиIэ ны мылъкур ятыгъэныр ары.\nДемографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэным фытегъэпсыхьагъэх къэралыгъом и Президент иунэшъуакIэхэу мы илъэсым щегъэжьагъэу агъэцакIэхэрэр. Щылэ мазэм и 1-м щыублагъэу ахэр Адыгеим щыпхыращых.\nШэпхъэшIухэм адиштэрэ медицинэ IэпыIэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэным республикэм ипащэхэм анаIэ тет. Джащ фэдэу еджапIэхэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, физкультурэр, псауныгъэр зыщагъэпытэрэ псэуалъэхэм, кIэлэцIыкIу площадкэхэм, культурэм иучреждениехэм яшIын Адыгеим щылъагъэкIуатэ.\n— ТшIэрэр зэкIэ зыфэгъэхьыгъэр демографием ылъэныкъокIэ Iофхэм язытет нахьышIу хъуныр, сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэныр ары. Сабыибэ зэрыс унагъохэм япчъагъэ илъэс къэс республикэм щыхэхъо. Непэрэ мафэм ахэр 7193-рэ мэхъух, блэкIыгъэ илъэсым егъэпшагъэмэ, 346-кIэ нахьыб. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр тицIыфхэм щыIэкIэ-псэукIэ дэгъу яIэныр ары. АщкIэ IэпыIэгъу къытфэхъух зэгурыIоныгъэ зэрылъ ыкIи IофшIэныр шIу зылъэгъурэ тиунагъохэр, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм гущыIэр заштэм, яунагъохэм шэн-хабзэу арылъхэр, нахьыжъхэм шъхьэкIэфэныгъэ афашIызэ ясабыйхэр зэрапIухэрэр республикэм ипащэ къыфаIотагъэх. Къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ Iофышхо зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къыфэрэзагъэх. Къуаджэхэр, поселкэхэр, къутырхэр тапэкIи зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ предложениехэр къахьыгъэх. Ахэм Адыгеим и ЛIышъхьэ адыригъэштагъ.\nЗэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэ НэмытIэкъо унагъом фэгъэхьыгъэ тхыгъэ я 3-рэ нэкIубгъом ит.\nПредыдущая ИгухэлъышIухэр къыдэхъунхэу\nСледущая ВТБ переходит на единую телекоммуникационную сеть «Ростелекома»


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ хасэу Иорданием щыIэхэм Карак къыщыхъугъэм пае джапсалъэ къашIыгъ\nСэмэгумкIэ: Абдулахь атIуанэрэ Карак къыщыхъухэрэм алъэплъэ. Ащ идэжь щыс офицерэр Адыгэмэ ащыщ.\nТыгъэгъазэм и 21-м, Иордание хэгъэгум щыIэ Адыгэ хасэхэм, Иорданием ит къалэу Карак терористхэр къызэрэтебэнагъэхэм зэрэдырамгъащтэрэр ыкIи ахэм зэрапэуцожьыщтыхэр къыщаIоу джапсалъэ къашIыгъ.\nАщ чIэдзэжьыгъэх, Адыгэ шIышIэ хасэ гупчъэ, нахьыжъ Адыгэ хасэ, Адыгэ клубэу "Ал-Ахли", Адыгэ клубэу "НыбжьыкIэхэр" (Алджил-Алджадид), "Адыгэ культурэ дунае академикэ", Налщыч университым къыкIэкIыгъэхэм я хасэ, зэдэлэжьэныгъэ хасэу "Къамэ", Бизнес хасэу "Кубан".\nДжэпсалъэм джыри къыщаIо, Иорданием ипачъэхьэу Абдулахь атIуанэрэм зэрэкъотыщтхэр. КIэухэм, лажьэ зимыIэу къалэу Карак хэкIодагъэхэм яунагъохэм афэтхьэусыхэх.\nТыгъэгъазэм и 18-м, къалэу Карак, нэбгрэ заулэ хъурэ терористхэр милицием хэтхэм къахаохи зы куп къаукIыгъ ытIанэ ахэм чIаIэжьын агухэлъыгъ ау Иордание милициемрэ дзэмрэ терористхэм аужьы ыхьахи, зы унэгорэм къыщауцохьыхи щаукIыгъэх.


Адыгэгур къабзэу егъэбагъо — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм щыкIогъэ пчыхьэзэхахьэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, шIэныгъэлэжьхэр, культурэмрэ искусствэмрэ яIофышIэхэр, Къуекъо Налбый итворчествэ зышIогъэшIэгъонхэр, тхакIом иIахьылхэр, ныбджэгъухэр, кIэлэеджакIохэр, журналистхэр щызэIукIагъэх.\nТеатрэм иартистхэу Джымэ Заремэрэ Хьакъуй Аслъанрэ зэхахьэр адыгабзэкIи, урысыбзэкIи зэращагъ.\nРеспубликэм культурэмкIэ и Министерствэ иотдел ипащэу Шэуджэн Бэлэ тхэкIо цIэрыIом иIофшIагъэ осэ ин фишIыгъ. ЦIыфым игушъхьэ кIуачIэ изыкъегъэIэтын фэгъэхьыгъэ усэхэм, щыIэныгъэм ехьылIагъэхэм пIуныгъэ кIуачIэу ахэлъыр къыхигъэщыгъ.\nФилологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу ХъокIо Фатимэ щыIэныгъэмрэ творчествэмрэ язэпхыныгъэхэм къапкъырыкIызэ, неущрэ мафэм Къуекъо Налбый зэрэфэусагъэр зэгъэпшэнхэм къащиIотагъ.\nКъэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистэу ТIэшъу Светланэ адыгабзэкIэ IупкIэу усэм къеджагъ. Лъэпкъ гупшысэр игукъэкIыжьхэм ащыпхырищызэ, Къуекъо Налбый иIофшIагъэ фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр Германием щызэхащэнхэм зэрахэлэжьагъэр къыIотэжьыгъ.\nТелерадиокомпанием илъэсыбэрэ Iутыгъэ Къуекъо Налбый Iоф дэпшIэныр IэшIэхэу зэрэщытыгъэр, гукIэгъу зыхэлъ цIыфышIоу зэрэпсэущтыгъэр, игущыIэхэм ямызакъоу, нэплъэгъу фабэкIэ журналистхэм агурыIон, ишIуагъэ аригъэкIын зэрилъэкIыщтыгъэр, нэмыкIхэри Светланэ къыIотагъэх, такъикъ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ, типографием къычIахыжьыгъэ тхылъэу республикэм итхылъ тедзапIэ щагъэхьазырыгъэр къыгъэлъэгъуагъ.\nН. Къуекъор къызыхъугъэр илъэс 80 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ тхылъыр еджакIохэм шIэхэу аIэкIэхьащт. Республикэм и Лъэпкъ театрэ ихудожественнэ пащэу ХьакIэгъогъу Къэсэй зэхахьэм къыщиIуагъэр тарихъым инэкIубгъохэм къахихыгъ. Режиссерэу Къ. ХьакIэгъогъумрэ тхакIоу Н. Къуекъомрэ Iоф зэдашIагъ, апэрэ адыгэ художественнэ фильмэм итехын хэлэжьагъэх. Спектаклэхэу «Тятэжъхэм яорэдхэр», «СылIэмэ, сыжъугъэтIылъыжь», фэшъхьафхэри театрэм щагъэуцугъэх.\n— ТызэIукIэныр, гущыIэгъу тызэфэхъуныр сигопагъ. Налбый куоу гупшысэрэ цIыфэу щытыгъ, непи къытхэтэу сэлъытэ, — къытиIуагъ ХьакIэгъогъу Къэсэй.\nАртистэу Бэгъушъэ Анзор чъыгым фэгъэхьыгъэ усэм къеджагъ, Налбый литературэм, щыIэныгъэм еплъыкIэу афыриIагъэм яхьылIагъэу экраным къыщагъэлъэгъуагъэхэр гъэшIэгъоных. Артисткэ цIэрыIоу Уджыхъу Марыет паIом ехьылIэгъэ усэм къеджэзэ театрализованнэ пычыгъохэр къекIоу хигъэхьагъэх. Артистхэу Болэкъо Адам, Валерий Смолиныр, Джымэ Заремэ, Жъудэ Аскэрбый, Нэхэе Мэрджанэт, фэшъхьафхэри къызэджэгъэхэ усэхэр гум къегущыIыкIых.\nШыкIэпщынэм, адыгэ шъуашэм, нэмыкIхэм яхьылIагъэхэм уядэIузэ, адыгэр лъэпкъэу дунаим зэрэтетым, хэхъоныгъэу ышIыхэрэм уягупшысэ. Хьакъуй Аслъан «Мэчэрэгъу» зыфиIорэ усэм къеджэ зыхъукIэ, тызыщыпсэурэ чIыгур, адыгэм щыIэныгъэм лъагъоу щыпхырищырэм гукIэ уалъэхъу.\nПчыхьэзэхахьэр зыгъэхьазырыгъэхэм шIукIэ афэтлъэгъурэр усэхэм якъеджэн, пычыгъохэм якъэгъэлъэгъон зэкIэлъыкIуакIэу фашIыгъэр пшъэхъу пытэкIэ зэпхыгъэхэм фэдэхэу къызэрэтщыхъугъэр ары.\nКIэлэцIыкIу театрализованнэ купэу «Щыгъыжъыем» Н. Къуекъом ытхыгъэхэм атехыгъэхэр къыгъэлъэгъуагъэх. Ныбджэгъуныгъэр, адыгагъэр кIэлэцIыкIу-\nАртистхэу Тхьаркъохъо Теуцожьрэ Хьакъуй Андзауррэ адыгэр адыгэу дунаим щыпсэуным ехьылIэгъэ къэшIынэу къагъэлъэгъуагъэр комедием пэблагъэу щытми, лъэпкъым изыкIыныгъэ гъэпытэгъэным нахь фэогъэхьы. Адыгэ лъэпкъэу дунаим щитэкъухьагъэм итарихъи, инеущрэ мафи къэшIыгъом къыхэщых.\nЗыхьэ Заурбыйрэ ХьатхьакIумэ Аскэрбыйрэ «СылIэмэ, сыжъугъэтIылъыжь» зыфиIорэм къыхэхыгъэ пычыгъоу къагъэлъэгъуагъэри щыIэныгъэм къыхэхыгъ. Артистхэм уагъэщхызэ щыIэныгъэм икъиныгъохэм, псауныгъэм игъэпытэн упылъын зэрэфаем ухащэ. Зыхьэ Заурбый ролыр къызешIым ыуж къызэрэхигъэщыгъэу, Къуекъо Налбый лъэпкъхэм, лIэужхэм язэпхыныгъэхэм афэусагъ.\nГукIэгъу къаргъом инэплъэгъу къыбгурыIоным имэхьанэ Налбый иусэхэмкIэ къызэIуехы. Ащ дакIоу, дэгъоу ар зышIэщтыгъэхэм къаIоу зэхэпхыщт ымакъэ зэхэмыхэу инэплъэгъукIэ къыуиIорэр щыIэныгъэм щыпхырыпщын зэрэплъэкIыщтыгъэр.\nЗэлъашIэрэ артисткэу Зыхьэ Мэлайчэт «Тятэжъхэм яорэдхэм» къахэхыгъэ усэу къызэджагъэри щыIэныгъэм щыщ. Н. Къуекъор къызыщыхъугъэ къуаджэу Къунчыкъохьаблэ щыщ кIэлэцIыкIухэр усакIом итхыгъэхэм гурыIогъошIоу, къабзэу къяджагъэх.\nДунаим щыцIэрыIо ансамблэу «Ислъамыем» хэтэу Мадинэ шIулъэгъу орэдэу къыIуагъэм дэхагъэм уфещэ. Адыгэгур чъыг бырабэм фэдэу Н. Къуекъом ылъэгъущтыгъ. Нартхэм ялIыхъужъ орэдэу Нэгъой Заур къыIуагъэм, шыкIэпщынэм ибзэпсхэр зэригъэжъынчыгъэхэм уядэIузэ, Налбый икIэрыкIэу нэгум къыкIэуцо.\nОшъогур къэргъоным, цIыфым ыгу къэбзэным, шIулъэгъум ишъэф щыIэныгъэм къыщыотэжьыным, лъэпкъ шIэжьым афэусэгъэ тхакIор иIофшIагъэкIэ егъашIэм къытхэтыщт. Налбый ишъхьэгъусэу Жаннэ зэхахьэм хэлэжьагъэхэм, зэхэщакIохэм «тхьашъуегъэпсэу» къариIожьыгъ.\nСтIашъу Юр, Шъхьаплъэкъо Къэсэй, Едыдж Батырай, МэщфэшIу Нэдждэт, Кушъу Светэ, Пэрэныкъо Чатибэ, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм зэхахьэр лъэшэу агу рихьыгъ. ТхакIом лъытэныгъэу фашIырэм лъэпкъыр зэригъэдахэрэр къытаIуагъ.\nПредыдущая Aziz dostlarımız!\nСледущая Къихьащт илъэсым падзэжьыщт


Адыгэ Хэку Таймс: Тыркуе: Искищихир хасэм ныбжьыкIэ пчъыхьэ зэхахьэ щыкIуагъ\nТыркуе: Искищихир хасэм ныбжьыкIэ пчъыхьэ зэхахьэ щыкIуагъ\nТыркуем ит къалэу Искищихир щыIэ Адыгэ хасэм (Темыр Кавказ Хасэ) иныбжьыкIэ комитетым, мафэ заулэ ипэкIэ, ныбжьыкIэ пчъыхьэ зэхахьэ хасэм иунэ щыригъэкIокIыгъ. Зэхахьэм адыгэ ныбжьыкIэхэм ямызакъоу нэмыкI Темыр Кавказ лъэпкъхэм ащыщ ныбжьыкIэхэри хэлэжьагъэх. Джащ фэдэу Милиет агенствэм тыркубзэкIэ къытхыгъ.\nНыбжьыкIэ комитетым итхьэматэ Адел Идизгил къызэриIуагъэмкIэ зэхахьэм пшъэрылъэу иIэр ныбжьыкIэхэр зэпэблагъэ хъунхэр ары ыкIи Темыр Кавказым щыщ лъэпкъхэм язэпхынгъэхэр гъэпытыгъэныр ары.\nЗэхахьэм культурэм фэгъэхьыгъэу ныбжьыкIэхэр зэхэгущыIэжьыгъэх, адыгэ кавказ щхынхэм еблэгъагъэ ыкIи зэрахабзэу джэгукIэ аухыгъ.\nКъэIогъэн фае, мыщ фэдэ зэхахьэхэр Адыгэхэр зыщыпсэурэ къалэхэм мазэ заулэ къэс ныбжьыкIэмэ къырагъэкIокIы. А зэхахьэхэм ТыркубзэкIэ мыщ фэдэу еджэх "Haluje Gecesi" - ар адыгабзэкIэ къэпIонэу зыхъукIэ "хьалыжъу пчъыхьэ".


Автор Тема: Tesoro Tejon (Прочитано 9855 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (175.92 кБ, 1000x750 - просмотрено 44 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (234.37 кБ, 1000x750 - просмотрено 41 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (243.46 кБ, 1000x750 - просмотрено 45 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (363.21 кБ, 1000x750 - просмотрено 45 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (867.52 кБ, 2272x1704 - просмотрено 49 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (883.04 кБ, 2272x1704 - просмотрено 47 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1784.67 кБ, 3264x2448 - просмотрено 53 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1895.1 кБ, 3552x2000 - просмотрено 68 раз.)


Дэгъыстан сурэтышIэхэм яIофшIагъэхэр Мыекъуапэ къыщагъэлъагъох\nМэфэку, Мэзаем и 08 2018 19:05\nДэгъыстан театрэхэм ащылажьэщтыгъэ сурэтышIэхэм яIофшIагъэхэр арых Мыекъуапэ къащагъэхэр. КъокIыпIэ лъэпкъхэм яискусствэ икъэралыгъо музей Темыр КавказымкIэ икъутамэ ахэр къыщагъэлъагъох. Мыекъуапэ къащагъэхэр сурэт закъохэп, шъуашэхэри, мэкъэгъэIухэри арых. Дэгъыстан театрэхэм I930 илъэсым щегъэжьагъэу 20I7 нэс ащылэжьэгъэ сурэтышIэхэм ахэр ашIыгъэх.\nСурэтхэр ыкIи шъуашэхэр I20 мэхъух. Къэгъэлъэгъонхэм апае мэкъэгъэIухэр 80 ыкIи спектакль зэфэшъхьафхэм ахэр яшыхьатых. Дэгъыстан къыращыгъэ сурэт къэгъэлъэгъоныр гъэтхапэм и 5 нэс зэIухыгъэщт. КъокIыпIэ лъэпкъхэм яискусствэ икъэралыгъо музей Темыр КавказымкIэ икъутамэ зыдэщыIэр - къ. Мыекъуапэ, урамэу Первомайская, 221.\nЕджагъэх 266 фэдизэрэ\nНэмыкI материалэу мы категорием ехьылIагъэу: « Адыгэ литературэм лъапсэ фэзышIыгъэ КIэрэщэ Тембот зыщымыIэжьыр илъэс 30 мэхъу Дунаим ибэнакIо анахь лъэшхэм ащыщэу Емыж Арамбий непэ ыныбжь илъэс 65 хъугъэ »


Home » Adyghe » 03 Luke » 09\nposted by derDaniel on Mon, 06/14/2010 - 09:21\nХьисэ игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур Тхьэм фэлэжьэнхэу зэрэдигъэкІыгъэхэр\n(Маттэ 10:515; Марк 6:713)\nХьисэ игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур зэІуигъакІэхи, цІыфмэ джынапцІэхэр ахафынхэуи, яузхэр агъэхъужьынхэуи лъэкІыныгъэрэ тетыгъорэ аритыгъ. 2Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылІэгъэ къэбарышІур агъэІунэуи, сымаджэхэр агъэхъужьынхэуи дигъэкІыгъэх. 3 Мырэущтэу ариІуагъ:\n–Гъогум шъузытехьэкІэ, зи зыдэшъумышт, бэщи, Іалъмэкъи, хьалыгъуи, ахъщи зыдэшъумышт. ДжэнитІуи зыщышъумылъ. 4ХьакІэу зы унэ горэм шъуихьэмэ, а чІыпІэм шъукъикІыжьыфэ нэс, а унэм шъуис. 5 ЦІыфхэм шъурамыгъэблагъэмэ, якъалэ шъукъызыдэкІыжькІэ, мыхъунэу ашІагъэмкІэ ахэмэ апашъхьэ шыхьат щыхъуным пае, шъулъакъохэм акІэрылъ сапэр акІэрыжъугъэтэкъужь.\n6Арэущтэу Хьисэ игъогу рыкІохэрэр ежьэхи, къуаджэмэ адэхьэ-адэкІыхэу къэбарышІур щагъэІущтыгъ, тыдэкІи сымаджэхэри щагъэхъужьыщтыгъэх.\nПщы Ирод зэрэгумэкІыгъэр\n(Маттэ 14:1-12; Марк 6:14-29)\n7 Пщы Ирод* Хьисэ ышІэгъэ пстэуми якъэбар зэхихыгъэти, гумэкІи, зыфихьын ышІэщтыгъэп, сыда пІомэ цІыф куп ыІощтыгъ:\n–Пегъымбар Иуан лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыгъ.\n8 –Пегъымбар Иляс* къэлъэгъуагъ,– аІощтыгъ етІанэ нэмыкІхэми.\n–Пэсэрэ пегъымбархэм ащыщэу горэ къэтэджыжьыгъ,– аІощтыгъ адрэхэми. 9Ау Ирод къыІуагъ:\n–Иуан ышъхьэ дзэлІхэм пязгъэупкІыгъ. Адэ, мыщ фэдэ къэбархэр зэраІуалІэрэ лІыр хэта?\nАрэущтэу къыІозэ, Хьисэ зэригъэлъэгъунэу ыуж итыгъ.\nХьисэ нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр\n(Маттэ 14:13-21; Марк 6:30-44; Иуан 6:1-14)\n10 Апостолхэм* Хьисэ ыдэжь къызагъэзэжьым, Іофхэу ашІагъэхэр раІотэжьыгъэх. ЕтІанэ Хьисэ цІыфхэм ахэкІи, апостолхэр зыдищэхэзэ, язакъоу ВифсайдэкІэ заджэхэрэ къалэм* кІуагъэх. 11 Ау цІыф купышхохэм ар къызашІэм,\n9:7 пщы Ирод – еплъ 3:1.\n9:8 пегъымбар Иляс – ар чІылъэм къыгъэзэжьынышъ, Мэссихь игъогу фигъэпсынэу джуртхэр паплъэхэу щытыгъэх. Еплъ Пегъымбар Малахие тхылъэу ытхыгъэм 4:5-6.\n9:10 апостолхэр – еплъ 6:13.\n9:10 ВифсайдэкІэ заджэхэрэ къалэр – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къыкъокІыпІэ Іушъо Іутыгъ.\nХьисэ лъыкІуагъэх. Хьисэ ахэмэ дахэкІэ къапэгъокІыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылІагъэуи адэгущыІагъ, зэІэзэн фаеу зищыкІагъэхэри ыгъэхъужьыгъэх.\n12Мафэр хэкІуатэу ыублагъ. Игъогу рыкІорэ нэбгырэ пшІыкІутІур Хьисэ къыбгъодахьэхи къыраІуагъ:\n–Къоджэ-чІылэ гъунэгъухэм кІонхэшъ, гъолъыпІэрэ гъомлапхъэрэ къагъотынхэм пае, цІыф купышхор тІупщыжь; сыда пІомэ мы чІыпІэр Іудзыгъэшъ ары.\n13–Шъо ахэр жъугъашхэх,– ариІуагъ Хьисэ ахэмэ.\n–Тэ хьалыгъуитфырэ пцэжъыитІурэ нахь тиІэп,– къаІуагъ ахэмэ, – хьауми мы цІыф пстэуми ашхын къафэтщэфынэу тыкІона?\n14Ахэр лІы минитф фэдиз хъущтыгъэх.\nЕтІанэ Хьисэ игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n–ЦІыфхэр шъэныкъо-шъэныкъоу, куп-купэу ежъугъэтІысэхых.\n15Игъогу рыкІохэрэм арэущтэу ашІызэ, цІыф пстэури рагъэтІысэхыгъэх. 16ЕтІанэ Хьисэ хьалыгъуитфымрэ пцэжъыитІумрэ къыштэхи, уашъом дэплъыий, ахэмэ апае Тхьэм щытхъу фишІыгъ. ЕтІанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, цІыфмэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкІохэрэм аритыгъэх. 17 ЦІыф пстэури шхагъэх ыкІи загъэшхэкІыгъ. Ащ нэужым хьалыгъу такъырхэу къялыжьыгъэхэр мэтэ пшІыкІутІу арызэу аугъоижьыгъэх.\n«Оры Тхьэм и Мэссихь», ыІуи, Петр Хьисэ зэрэриІуагъэр\n(Маттз 16:13-19; Марк 8:27-29)\n18 Зы мафэ горэм чІыпІэ Іудзыгъэ горэм щыІэу, игъогу рыкІохэрэр игъусэхэу Хьисэ Тхьэм зелъэІу ужым, ахэмэ яупчІыгъ:\n–ЦІыф купышхохэм сэ хэт сыщыщэу аІора?\n19–Зы купым о уумэхъэкІо Иуанэу аІо,– къаІожьыгъ ахэмэ. –НэмыкІхэми о упегъымбар Илясэу аІо. ЕтІанэ адрэхэми пэсэрэ пегъымбархэм ащыщэу зыгорэ къэтэджыжьыгъэу аІо.\n20–Адэ шъори, сэ хэт сыщыщэу шъуІора?– ариІуагъ Хьисэ.\n–Оры Тхьэм и Мэссихь,– къыІожьыгъ Петрэ.\nХьисэ ежьыр зэраукІыщтри, лІагъэхэм къызэрахэтэджыкІыжьыщтри къызэриІуагъэр\n(Маттэ 16:20-28; Марк 8:31-9:1)\n21 Джащыгъум Хьисэ ежьыр зэрэ Мэссихьыр зыми рамыІотэжьынэу афигъэпытагъ.\n22 –ЦІыф Лъэпкъым ы Къо къиныбэ ыщэчын фаеу щыт,–ыІуагъ. –Нахьыжъхэми*, дин пэщэшхохэми*, Тэурат егъэджэкІо пащэхэми* ежьыр зэрамыпэсын ыкІи аукІын фаеу щыт, ящэнэрэ мафэми лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьын фаеу щыт.\n23–Зыгорэ сэ сауж къырыкІонэу фаемэ, ежьыр зыфэе Іофхэр къерэгъанэхи, лІэныгъэм икъащ мафэ къэс къерэшти, сауж къырэрэкІу,– ариІуагъ Хьисэ ахэмэ зэкІэмэ. 24 –Сыда пІомэ хэти зыпсэ мыкІодэу къэзыгъэнэжьынэу фаем ыпсэ шІокІодыщт, ау хэти сэщ пае зыпсэ зышІокІодрэм ыпсэ мыкІодэу къыгъэнэжьыщт. 25Дунаир зэкІэ зы цІыфым ие хъоу, ежьыр кІодмэ, е ыпсэ зэрар фэхъужьмэ, ишІуагъэу къэкІощтыр сыда? 26 Хэти сэррэ сэ сигущыІэхэмрэ къыттеукІытыхьарэм сэ, ЦІыф Лъэпкъым ы Къуи, а цІыфым сытеукІытыхьажьыщт, Ты лъапІэмрэ мэлэІич лъапІэхэмрэ ящытхъушхо фэдэ щытхъушхо сиІэу сыкъызыкІожькІэ. 27Шъыпкъэр шъосэІо, Тхьэм и Тетыгъошхо алъэгъуфэ, мыщ дэжьым щыт цІыфхэм ащыщхэу заулэм лІэныгъэр алъэгъущтэп.\nХьисэ итеплъэ зэрэзэрихъокІыгъэр\n(Маттэ 17:1-8; Марк 9:2-8)\n28Хьисэ а гущыІэхэр къызеІохэ ужым мэфий тешІагъэу, Петри, Иуани, Якъуби зыдищэхи, Тхьэм елъэІунэу Іуашъхьэм дэкІоягъ. 29Тхьэм елъэІузэ, ынапэ итеплъэ зэрихъокІыгъ, ищыгъынхэри фыжьыбзэу, къэлыдэу хъугъэх. 303эплъэхэм,\n9:22 нахьыжъхэр – еплъ 7:3.\n9:22 дин пэщэшхохэр – дин пэщэшхор, дин пэщэшхоу щытыгъэхэр, дин пэщэшхохэм яунагъохэм ащыщхэр ары.\n9:22 Тэурат егъэджэкІо пащэхэр – еплъ 5:17.\nнэбгыритІу Хьисэ къыдэгущыІэу щытэу алъэгъугъ. Ахэр пегъымбар Мусэрэ Илясрэ арыгъэх. 31 Нэфынэ гъэшІэгъонышхом къыхэлыдыкІыхэу къэлъэгъуагъэх, Хьисэ Ерусалим дунаим зэрэщехыжьын фаеми тегущыІагъэх. 32 Петрэрэ игъусэхэмрэ хэчъыягъэх, ау къызэущыжьхэм, Хьисэ нэфынэ гъэшІэгъонышхом хэтэу, къыхэлыдыкІэу адрэ нэбгыритІур къыбгъодэтхэу алъэгъугъэх. 33А нэбгыритІур ІукІыжьхэ зэхъум, Петрэ Хьисэ риІуагъ:\n–Тхьаматэ, мыщ дэжьым тызэрэщыІэр дэгъу. Чэлищ щыдгъэІэн, ощ пае зы, Мусэ паий зы, Иляс паий зы.\nПетрэ ыІорэр ымышІэу ащ фэдэу къыІуагъ.\n34Петр гущыІэзэ, ошъуапщэ къакІуи, ахэмэ къашъхьэщыхьагъ. Ошъуапщэр къызашъхьэщэхьэм, Хьисэ игъогу рыкІохэрэр къэщтагъэх. 35 Ошъуапщэм зы макъэ горэ къыхэІукІыгъ:\n–Мары сэ шІу слъэгъурэ с Къо кІасэр. Ащ ыІорэм шъуедэІу.*\n36 А макъэр къызэІу ужым, Хьисэ изакъоу къэнагъ. Ау игъогу рыкІохэрэм алъэгъугъэр а мафэхэм зыми рамыІуатэу аушъэфыгъ.\nХьисэ джынапцІэ зыхэс кІалэ горэ зэригъэхъужьыгъэр\n(Маттэ 17:14-18; Марк 9:14-27)\n37ЯтІонэрэ мафэм ахэр Іуашъхьэм къызехыжьхэм, цІыф купышхо Хьисэ къыпэгъокІыгъ. 38 ОшІэ-дэмышІэу а цІыф купышхом зы лІы горэ къыхэкуукІыгъ:\n–Дин гъэсакІу, сэ скъо усфеплъынэу сыолъэІу, а къо закъор ары сиІэр. 39ДжынапцІэ горэм кІалэр зэкІеубытэшъ, ошІэ-дэмышІэу егъэкуо. КІалэм ыжэ Іупс къыІутІэтІэу, джынапцІэм ар къегъэкІэзэзышъ, къинышхо римыгъахьэу хэкІыжьырэп. 40 О уигъогу рыкІохэрэм джынапцІэр хафынэу сялъэІугъ, арышъхьакІэ ахэмэ ар хафын алъэкІыгъэп.\n41 –Еоой, шІошъхъуныгъэ зимыІэхэу, джырэ цІыф къуанчэхэр,– къыІожьыгъ Хьисэ. –Сыд фэдизрэ сышъухэтын ыкІи шъусщыІэн фая? О пкъо мо къащэ.\n42 Ау кІалэр къакІозэ, джынэпцІэ Іаем ар чІыгум тыридзи ыгъэкІэзэзыгъ.\n9:35 Мары сэ шІу слъэгъурэ с Къо кІасэр. Ащ ыІорэм шъуедэІу – еплъ Сэбур (Псалтыр) 2:7; Пегъымбар Мусэ япэрэ тхылъэу ытхыгъэм 22:2 ыкІи ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15.\nХьисэ джынэпцІэ Іаем егыий, кІалэр ыгъэхъужьыгъ, яти ритыжьыгъ. 43 ЦІыф пстэуми Тхьэм илъэкІыныгъэшхо лъэшэу агъэшІэгъуагъ.\nХьисэ ежьыр цІыфхэм зэраубытыщтыр ятІонэрэу къызэриІуагъэр\n(Маттэ 17:22-23; Марк 9:30-32)\nЦІыф пстэуми Хьисэ Іофхэу ышІагъэ пстэури агъэшІагъохэ зэхъум, игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n44–Мы гущыІэхэр шъутхьакІумэхэм арыжъугъахь. ЦІыф Лъэпкъым ы Къо цІыфхэм аубытыщт.\n45 Ау а гущыІэхэм къарыкІырэр къагурыІуагъэп. А гущыІэхэр къагурыІон амылъэкІынэу ахэмкІэ гъэбылъыгъэу щытыгъэх, а гущыІэхэм яхьылІагъэуи Хьисэ къеупчІынхэу щынэщтыгъэх.\n(Маттэ 18:1-5; Марк 9:33-37)\n46Хьисэ игъогу рыкІохэрэм, «Тэ тщыщэу хэта анахь иныр?» аІоу, зэнэкъокъуныгъэ къахэхьагъ. 47Хьисэ ахэмэ агухэм арылъыр ышІэзэ, зы сабый горэ къышти, ыбгъукІэ ыгъэуцуи ариІуагъ:\n48–Хэти мы сабыир сэ сцІэкІэ къезыгъэблагъэрэм сэ сыригъэблэгъагъэу мэхъу, хэти сэ сезыгъэблагъэрэми сэ сыкъэзыгъэкІуагъэри ригъэблэгъагъэу мэхъу, сыда пІомэ шъуащыщэу анахь цІыкІур ары анахь ин дэдэр.\n49–Тхьаматэ, о пцІэкІэ лІы горэм джынапцІэхэр цІыфхэм ахифхэу тлъэгъугъэ,– къыІуагъ Иуан. – Ар тэ зэрэтщымыщым пае, зэтетІэжьэнэу тыпылъыгъ.\n50 –ЗэтешъумыІажь ар,– къыриІожьыгъ Хьисэ, –сыда пІомэ шъо къышъупэмыуцурэр шъуигъусэшъ ары.\nСамарие хэкум щыщ къуаджэ горэм дэсхэм\nХьисэ рагъэблэгъэнэу зэрамыдагъэр\n51 Тхьэм Хьисэ уашъом зыдищэежьыщт мафэр къызэблагъэм, Хьисэ Ерусалим кІонэу тыриубытагъ. 52ЛІыкІохэр ыпэ рапшІэу ыгъэкІуагъэх. Ахэр кІохи, Самарие хэкум* щыщэу зы къуаджэ горэм зыщыхьакІэн чІыпІэ къыфагъэхьазырынэу дэхьагъэх. 53 Ау Хьисэ Ерусалим зэрэкІорэм пае, а къуаджэм дэс цІыфхэм рагъэблэгъэнэу адагъэп. 54 Ар залъэгъум, Хьисэ игъогу рыкІохэрэм ащыщхэу Якъубэрэ Иуанрэ къаГуагъ:\n–Зиусхьан, уашъом машІо къехэу мы цІыфхэр ыгъэстынхэу тІона?\n55 Ау Хьисэ ахэмэ зафигъази, афимыдэу ариІуагъ:\n–Хьау, ар хъущтэп; 56сыда пІомэ ЦІыф Лъэпкъым ы Къо къызфэкІуагъэр цІыфхэр ыгъэкІодынхэу арэп, мыкІодхэу къыгъэнэжьынхэу ары нахь.\nЕтІанэ нэмыкІ къуаджэ горэм кІуагъэх.\nХьисэ игъогу рыкІоным къин щэчыныгъэу хэлъыр\n57Гъогум рыкІохэзэ, зыгорэм Хьисэ къыриІуагъ:\n–Тыдэ укІоми, уауж сыкъырыкІощт.\n58– Баджэхэм исынхэу бы яІ, ошъогу бзыухэми набгъо яІ, ау ЦІыф Лъэпкъым ы Къо* ышъхьэ зэрихьылІэжьын чІыпІэ иІэп,– риІожьыгъ Хьисэ.\n59–Сауж къырыкІу,– риІуагъ Хьисэ нэмыкІ горэм.\n–Тхьаматэ,– къыІожьыгъ адрэм, – ыпэ рапшІэу сыкІонышъ, сятэ чІэслъхьажьынэу фит сыкъэшІ.\n60–ЛІагъэхэу щытхэм ежьхэм ялІагъэхэм яхьадэхэр чІарэлъхьажьых,– риІожьыгъ Хьисэ. –Ау о кІуи, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылІэгъэ къэбарышІур гъэІу.\n61–Сэ уауж сыкъырыкІощт, тхьаматэ,– къыІуагъ нэмыкІ горэми. –Ау ыпэ рапшІэу сэ сибынхэм аІапэ сыубытыжьынэу фит сыкъэшІ.\n9:52 Самарие хэкур – Иудей хэкумрэ Галилей хэкумрэ азыфагу дэлъ хэкур арыгъэ. Джуртхэмрэ Самарие цІыфхэмрэ яхабзэхэри ядинхэри зэрэзэфэшъхьафхэм пае, зэпыищтыгъэх.\n9:58 ЦІыф Лъэпкъым ы Къо – еплъ 5:24.\n62 –ПхъэІэшэкІыр* зыубытыгъэу къызэплъэкІыжьырэр Тхьэм и Тетыгъошхо фэлэжьэнэу ифэшъуашэп,– ыІуи, Хьисэ ащ риІожьыгъ.


кIалэ | это... Что такое кIалэ?\n1. молодой, -ая, -ое\nАр кIалэ нахь жъэп\nАщ кIалэу иIэр бэ, ау пшъашъэ иIэп\nКIалэр пIофытэмэ уеIофытэжьы гущ.\n3. парень, молодой человек\nКIалэмрэ пшъашъэмрэ къызэдэшъуагъэх\nСмотреть что такое "кIалэ" в других словарях:\nкIэлъигъэчъагъ — (кIэлъегъачIэ) езгъ. послал, а, о за ним бегом ЧъэкIэ кIалэ лъигъэкIуагъ Бригадирэу губгъом кIуагъэм кIалэ кIэлъигъэчъагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nзигъэкIэлагъ — (зегъэкIалэ) езгъ. молодился, лась, лось КIалэ фэдэу зишIыгъ, кIэлашъо зытырегъао Ащ лъэшэу зегъэкIалэ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъихъуагъ — (къехъо) лъым. появился, лась, лось (в), народился, лась, лось, родился, лась, лось Къыщыхъугъ Унагъом кIалэ къихъуагъ Хэкум ар лIы дэгъоу къихъуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъыгъэджагъ — (къегъаджэ) езгъ. побудил, а, о крикнуть Къыгъэкууагъ Машинэр ядэжь къызыдахьэм кIалэ къыгъэджагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъыгъэкIуагъ — (къегъакIо) езгъ. прислал, а, о ЗэIукIэ зэрэщыIэщтыр къыриIонэу бригадирым дэжь тхьаматэм кIалэ къыгъэкIуагъ Сымаджэр больницэм ыщэнэу тхьаматэм машинэр къыгъэкIуагъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ\nкъыгъэхъун — (къыгъэхъугъэ) гл. имасд. 1. сотворить КъыгъэшIын КIалэ бэу къыгъэхъун ыгу хэлъ 2. вырастить ЫпIун, ылэжьын Егугъумэ цIыфым былымыр къыгъэхъун ылъэкIыщт 3. пасти Чэмыр къыгъэхъун ыIуи губгъом дифыгъ … Адыгабзэм изэхэф гущыIалъ


Чан, губзыгъ, гъэхъэгъэшIухэр ешIых | Адыгэ Макъ\nЧан, губзыгъ, гъэхъэгъэшIухэр ешIых\nАвтор: Редакция\t/ 07.03.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nГъатхэм икъежьэгъум, дунаир къызщыущыжьырэм, бзылъфыгъэхэм ямэфэкI хагъэунэфыкIы. Ащ мэхьэнэ гъэнэфагъэ иI, сыда пIомэ анахь гуIэтыпIэ зыщыбгъотыщт уахътэм бзылъфыгъэм идэхагъэ фагъадэ ыкIи агъэмэфэкIы. 1967-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу тикъэралыгъо мы мафэр щыхагъэунэфыкIы, зыгъэпсэ-фыгъоуи алъытэ.\nМэфэкIэу къэблагъэрэм ехъулIэу тиреспубликэ щыпсэухэрэ пшъэшъэ ныбжьыкIэхэм, бзылъфыгъэхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Ахэм ящыIэныгъэ гъогу зыфэдэм, анахь мэхьанэ зэратырэ лъэныкъохэм защыдгъэгъозагъ.\nГумэ Анжелэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ия 4-рэ курс щеджэ. Пшъэшъэ ныбжьыкIэм еджэным ылъэныкъокIэ гъэхъэгъэ инхэр зэришIыхэрэм дакIоу общественнэ IофшIэнхэми чанэу ахэлажьэ. Университетым щеджэрэ студентхэм ясовет ипащ.\n— Еджэныр сыдигъуи къыспэблэгъагъ, — къытфеIуатэ Анжелэ. — Гурыт еджапIэр къызысэухым медицинэ факультетым сычIэхьанэу сыфэягъ, ау къыздэхъугъэп. Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым мэкъу-мэщымкIэ ифакультет сычIэхьагъ. Сызэсэгъэ ныбджэгъухэм сызэрахэмытым, нэмыкI цIыфхэм сахэхьанэу зэрэхъугъэм къахэкIэу апэрэ илъэсым сшIокъиныгъ. Еджэныр къызэрэсыухэу унэм сыкIожьыщтыгъэ, Iофтхьабзэхэм сахэлэжьэн гухэлъи сиIагъэп.\nАнжелэ еджэныр зэрикIасэм кIэлэегъаджэхэм псынкIэу гу лъатагъ ыкIи апэрэ курсым иятIонэрэ илъэсныкъом ректорым игрант зыпылъ зэнэкъокъум хэлэжьэнэу къыраIуагъ. Пшъэшъэ чаным ыгъэхьазырыгъэ шIэныгъэ-ушэтын IофшIэным текIоныгъэ къыдихыгъ ыкIи университетыр къыгъэлъэгъонэу а проектыр ыIыгъэу Къалмыкъым рагъэблэгъагъ.\n— «Финансовая грамотность» зыфиIорэ форумым изэхэщэнкIэ IэпыIэгъу сафэхъунэу къысэджагъэх, — игукъэкIыжьхэмкIэ къыддэгуащэ Анжелэ. — Ар сыгукIэ къыспэблагъэ хъугъэ. ЦIыфхэм нэIуасэ сафэхъун, гущыIэгъу сшIынхэр лъэшэу сшIогъэшIэгъоныгъ. Мы форумым къыщегъэжьагъэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм волонтерэу сахэлэжьэнэу езгъэжьагъ.\nПшъэшъэ ныбжьыкIэр зыхэмылэжьэрэ е пэщэныгъэ зыщызэрихьэрэ советым римыгъэкIокIырэ Iофтхьабзэ университетым щашIырэп тIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Спортым, культурэм, гъэсэныгъэм, шIэныгъэм афэгъэхьыгъэ форумхэм, зэнэкъокъухэм язэхэщэн Iоф дешIэ ыкIи сыдигъуи зэхэщакIохэм ясатырэ хэт.\n— «Мир Кавказу» зыфиIорэ форумым илъэс къэс Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетыр хэлажьэ, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Ащ къыдыхэлъытагъэу мыгъэ Ростов, блэкIыгъэ илъэсым Ингушетием тащыIагъ. Джащ фэдэу ныбжьыкIэхэм я Дунэе форумэу Шъачэ щыIагъэм сыхэлэжьагъ.\nЕджэным дакIоу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм язэхэщэн упылъыныр псынкIэп. Ащ уахъти, кIочIэ гъэнэфагъи пIехы. Анжелэ чэщ кIахэм нэс университетым чIэсэуи мэхъу, ау зыфэгъэзэгъэ лъэныкъор ыгу рехьы.\n— Сыпшъэуи, зыгъэпсэфыгъо мафэхэр къэсыфэхэ сшIуабэ шIэуи бэрэ къыхэкIы, ау мэфэ заулэкIэ университетым сыгу зедзы, унэр зэщыгъоу къысщэхъу, — къытфеIуатэ Гумэ Анжелэ.\nМы уахътэм тигущыIэгъу аужырэ курсым ис. Университетыр къызиухкIэ лъэныкъоу къыхихыщтым егупшысэ. IофшIэнымрэ еджэнымрэ зикIасэу къэтэджыгъэ пшъэшъэ ныбжьыкIэр сыд фэдэ Iофыгъо зыфигъэзагъэми къызэрэдэхъущтым щэч хэлъэп, сыда пIомэ ыгу етыгъэу, зэрифэшъуашэу егъэцакIэ. ЩыIэныгъэм лъэныкъоу къыщыхихырэм лъэгэпIэ инхэм ащынэсынэу фэтэIо!


«Зэкъошныгъэм» имафэхэр «Зэкъошныгъэм» имафэхэр » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Спорт » «Зэкъошныгъэм» имафэхэр «Зэкъошныгъэм» имафэхэр\nМыекъопэ «Зэкъошныгъэм» илъэс ешIэгъум зыфегъэхьазыры. Мы мафэхэм ныбджэгъу зэIукIэгъухэр Крымскэ, Краснодар ащыриIагъэх. Командэу «Сыбыр» зыфиIорэр 1:0-у «Зэкъошныгъэм» къытекIуагъ. Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» илъэс ешIэгъум зыфегъэхьазыры. Мы мафэхэм ныбджэгъу зэIукIэгъухэр Крымскэ, Краснодар ащыриIагъэх. Командэу «Сыбыр» зыфиIорэр 1:0-у «Зэкъошныгъэм» къытекIуагъ.


Адыгэ Республикэр иилъэс 20-нэрэ юбилеим зыфеухьазыры »\nАдыгэ Республикэр иилъэс 20-нэрэ юбилеим зыфеухьазыры\nАдыгэ Республикэр зызэхащагъэр илъэс 20 зэрэхъурэр игъэкIотыгъэу Адыгеим мыгъэ щыхагъэунэфыкIыщт. МэфэкI Iофтхьабзэхэу зэрахьащтхэм атегъэпсыхьагъэ программэ зэфэшъхьафхэр КультурэмкIэ иминистерствэ егъэхьазыры. Адыгэ Республикэм икомпозиторхэм ясоюз итхьаматэу Къэгъэзэжь Байзэт зэнэкъокъухэу зэхащэрэм якъэбар журналистхэр ащигъэгъозагъ.\n«Культурэм иминистерствэмкIэ а Iофым фэгъахьыгъэу тэ къытфагъэзагъэу щыIэр бэкIае мэхъу, - къыIотагъ ащ. – ГущыIэм пае, еджапIэхэу республикэм итхэм тикомпозиторхэр тхакIо-усакIэхэу республикэм исхэм ащыIукIэщтых. Ащ мэхьанэу иIэр композиторхэм, тхакIохэм, кIэлэеджакIохэм гъэхъагъэхэу ашIыгъэхэр къагъэлъэгъонхэу ары. Композиторхэм яорэдышъохэр, тхакIохэм яусэ гъэшIэгъонхэр, еджакIохэми джащ фэдэу яIэхэр къыщагъэлъэгъонхэшъ, нахьышIухэр хэхыным фэшI».\nКъызэриIуагъэмкIэ, мыщ фэдэ зэIукIэхэр мызэу-мытIоу зэхащэнхэу ямурад. Ащ фэшъхьафэу копмозиторхэм аусыгъэхэу, ау джы нэс тхылъхэм адэтэу къыдэмыкIэгъэхэри зэхэугъоягъэу тхылътедзапIэм къыщыдагъэкIынэу аIо. ЕтIанэ щылэмазэм щегъэжьагъэу мэкъуогъум и 20-м нэс конкурс макIо. Ащ хэлажьэх композиторхэм, тхэкIо-усакIохэм яIэшIэгъакIэхэу, джы нэс сценэм къыщамыгъэлъэгъуагъэхэр.\nОпубликовал administrator, 8-05-2011, 15:47. Просмотров: 1493\n– РафтингымкIэ зэнэкъокъухэу «Интерралли-Шъхьэгуащэр» Адыгеим и 35-рэу щэкIо


АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ АнаIэ зытырагъэтыщтхэр рахъухьагъ\nСоциальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ. Социальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.\nСоциальнэ-экономикэ Iофыгъоу къэуцухэрэр, псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан, хэкIым иугъоин ыкIи идэщын, нэмыкI лъэныкъоу зыдэлэжьэнхэ фаехэр зыщагъэнэфэгъэхэ IофшIэгъу зэхэсыгъоу АР-м иминистрэхэм я Кабинет тыгъуасэ иIагъэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэрищагъ.\nСоциальнэ-экономикэ IофшIэгъэ шъхьаIэхэм къатегущыIэзэ, АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиным къыхигъэщыгъ блэкIыгъэ илъэсым зэфэхьысыжь дэгъухэр зэрашIыгъэхэр. 2018-рэ илъэсым промышленнэ къыдэгъэкIыным ииндекс проценти 104,1-м нэсыгъ. КъыдэгъэкIыжьыным зэрэхэхъуагъэм ар елъытыгъ. 2018-рэ илъэсым имэзибгъу капитал шъхьаIэм инвестициеу халъхьагъэр миллиард 13,3-рэ мэхъу.\nЛъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн, федеральнэ программэхэм ахэлэжьэнхэр зэхэсыгъом зыщытегущыIэгъэхэ лъэныкъохэм ащыщых. КъумпIыл Мурат къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, федеральнэ гупчэм игъом зэзэгъыныгъэхэм адыкIэтхэнхэм анаIэ тырагъэ-тын фае.\n— Къэралыгъо программэхэм, лъэпкъ проектхэм алъэныкъокIэ федеральнэ бюджетыр зэрифэшъуашэу дгъэфедэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Ащ пае «гъогу картэхэм» икъу фэдизэу тадэлэжьэн, Адыгеир зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр редгъэкIокIынхэ фае.\nАР-м и Премьер-министрэ къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ гупчэм зэзэгъыныгъэ 50 дашIынэу агъэнафэ, мэзаем и 15-м нэс IофшIэнхэр аухыщтых. Къалэм игъэдэхэн, муниципалитетхэм ягъогухэм ягъэцэкIэжьын, псэупIэхэр зытырашIыхьащт чIыгухэр къаратынхэм джащ фэдэу зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.\nПэтхъу-Iутхъум ыкIи гриппым иIофыгъо зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. АР-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, узыр къызэутэкIырэмэ япчъагъэ джырэ уахътэ къыхахъо нахь мышIэми, гурыт шапхъэхэм аблэкIыгъэп. Непэрэ мафэм ехъулIэу республикэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр щызэхащэх. Вакцинэр зэрифэшъуашэу Адыгеим щыпсэухэрэм зэрахалъхьагъэр министрэм къыхигъэщыгъ, ау пстэури зыфэсакъыжьынхэу къяджагъ.\nНахь пыут ашIыгъ\nРайонхэм ащыпсэухэрэм хэкIым идэщын ыпкIэу лъатыщтым зэхъокIыныгъэхэр зэрэфэхъущтхэми зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\n— ХэкIым икъэугъоин ыкIи идэщын зэрифэшъуашэу тыдэлэжьагъ, шIыкIакIэм къэмыуцоу Iоф ешIэ. УФ-м и Правительствэ уплъэкIунэу ышIыгъэм къызэригъэлъагъорэмкIэ, системакIэр зэрифэшъуашэу зыгъэфедэнэу езыгъэжьэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Анахьэу тынаIэ зытедгъэтырэр шъолъыр операторым дэгъоу иIофшIэн зэхищэныр, уасэр нахь макIэ зэрэтшIыщтым тыдэлэжьэныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, уасэхэмрэ ахэм ягъэнэфэнрэкIэ АР-м икъэралыгъо ГъэIорышIапIэ хэкIым идэщын тефэщт ахъщэу узышIокIы мыхъущтыр къыхихыгъ. Хэбзэгъэуцугъэм къызэриIорэмкIэ, ащ иинагъэ шъолъыр операторэу «ЭкоЦентр» зыфиIорэм ыгъэзекIоным ифитыныгъэ иI.\nАР-м и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, хэкIым идэщын ыуасэ агъэнэфагъ, къоджэ псэупIэхэм нахь макIэ къазэрафашIыщтым еусагъэх.\nКъумпIыл Мурат иунашъокIэ хэкIым идэщын пэIухьащт ахъщэр шъолъыр операторым нахь макIэ ышIыгъ. Къоджэ псэупIэхэм ащатыщтым сомэ 30 фэдиз къыщагъэкIагъ — мазэм сомэ 70-рэ зы нэбгырэм ытынэу агъэнафэ. Щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъущт.\nКъалэхэм, къоджэ ыкIи унэе псэупIэхэм ащыпсэухэрэм, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм хэкIым идэщынкIэ ахъщэу атыщтыр зыфэдизыр шъхьафэу къафэлъытэгъэныр къэнэжьы. ЫпэкIэ шъолъыр операторым ыгъэуцугъэ уасэхэр къалэхэмкIэ ыкIи къэлэ шъуашэ зиIэ псэупIэхэмкIэ зытетым тетыщтых. Ханскэм ыкIи Козэт уасэу ащыгъэуцугъэхэр 2019-рэ илъэсым нэс зыфэдизыгъэм тетэу къэнагъэх. ПсэупIэ пэпчъ хэкIым идэщынкIэ ытыщтыр «ЭкоЦентрэм» иофициальнэ сайт зыщыщыбгъэгъозэн плъэкIыщт.\nЦIыфхэр мы упчIэмкIэ къяуалIэхэмэ, анаIэ атырагъэтынэу, мытэрэз къыхэкIыгъэмэ, псынкIэу дагъэзыжьынэу мыщ фэгъэзэгъэ къулыкъухэм Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ унашъо афишIыгъ. ХэкIыр зэрэдащыщтым, ар зэрагъэзекIощтым зэхэсыгъом щытегущыIагъэх.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, щылэ мазэм и 1-м къыщыублагъэу хэкIым идэщын зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэх. Мы фэIо-фашIэр коммунальнэхэм ахэхьагъ, «ЭкоЦентр» зыфиIорэ шъолъыр операторым Адыгеим ар щигъэцэкIэщт.\nЗэхэсыгъом къыдыхэлъытагъэу нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх, зэшIохыгъэн фаехэмкIэ пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр КъумпIыл Мурат афишIыгъ.


Республика Адыгея - IофшIэпIэ чIыпIэ мин 1,5-рэ фэдиз щыIэ хъущт\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/IофшIэпIэ чIыпIэ мин 1,5-рэ фэдиз щыIэ хъущт\nФорумым илъэхъан сессие ыкIи дискуссие зэфэшъхьафхэр щыIагъэх. Адыгеим илIыкIохэу АР-м и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат зипащэхэм нэмыкI шъолъырхэм къарыкIыгъэхэм, Урысыем икомпание, ибизнес-сообществэ инхэм ялIыкIохэм IофшIэным епхыгъэ зэдэгущыIэгъу заулэ адыряIагъ. Республикэм инвестиционнэ амалэу иIэхэм уасэ къафишIыгъ УФ-м промышленностымкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Денис Мантуровым.\nЗэдэгущыIэгъухэм якIэуххэм ялъытыгъэу КъумпIыл Мурат сомэ миллиард 11-м ехъу зытефэщт зэзэгъыныгъэ 11-мэ акIэтхэжьыгъ. Ахэр гъэцэкIагъэ зыхъухэкIэ, IофшIэпIэ чIыпIакIэу мин 1,5-рэ щыIэ хъущт.\nГущыIэм пае, ООО-у «Черкесские сады» зыфиIорэм мыIэрысэ ыкIи дэшхо чъыгхэр зыщагъэтIысхьащтхэ гектар 700-м ехъумэ апэIухьащт сомэ миллиарди 5,2-м ехъу къытIупщыщт, джащ фэдэу продукциер щаIыгъынэу ыкIи переработкэ щашIынэу ищыкIэгъэ псэуалъэхэр ышIыщтых. ООО-у «Логистический центр Адыгея-1» зыфиIорэм индустриальнэ паркэу «Теучежский» зыфиIорэм изэхэщэн сомэ миллиарди 4 хилъхьан мурад иI. Джащ фэдэу «ПивэшI заводэу Мыекъуапэм» зэзэгъыныгъэ заулэ дашIыгъ. Инвесторым джырэкIэ Iоф зышIэрэ заводым игъэкIэжьын, Мыекъопэ районым гъомылэпхъэшI комбинатэу щагъэпсыщтым, къалэу Мыекъуапэ щашIыщт оптовэ-распределительнэ гупчэм пстэумкIи сомэ миллиардрэ миллион 800-рэ фэдиз апэIуигъэхьанэу рихъухьагъ.\nДжащ фэдэу республикэм IэкIэхьащт энергиер нахьыбэ шIыгъэным, инфраструктурэм ылъэныкъокIэ щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, сотовэ зэпхыныгъэм хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным лъэшэу анаIэ атырагъэтыщт. ГущыIэм пае, ПАО-у «Мобильные Телесистемы» зыфиIорэм дашIыгъэ зэзэгъыныгъэм псэупIэ цIыкIухэм ыкIи Адыгеим икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм сетеу 4G-м хэхъоныгъэ ащишIыныр къыделъытэ. Проектыр илъэсищкIэ гъэцэкIагъэ хъунэу ары къызэрэрадзэрэр. Инвестициеу пэIухьащтыр сомэ миллион 200 фэдиз.\n«2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу Шъачэ щыкIорэ инвестиционнэ форумым Адыгеир ренэу хэлажьэ. А IофшIэным шIогъэ гъэнэфагъэ къехьы. Шъачэ щырахъухьэгъэ проектхэм ащыщыбэхэр агъэцэкIагъэх. Къыддэлажьэхэрэми къагурыIуагъ Адыгеим епхыгъэ бизнес-проектхэм ахъщэ апэIубгъэхьаныр федэу зэрэщытыр», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс пстэумкIи инвестициехэр сомэ миллиарди 150-м къехъугъэх. Сомэ миллиард 70-м ехъу зыпэIухьанэу щыт проект 50-м ехъумэ ягъэцэкIэн чанэу дэлажьэх.


Circassian Site | Адыгэ Сайт | eLot.ru - Къуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nГлавная [ новости ] Хабзэ Къуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nКъуекъо Асфар. Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nАдыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ\nГъунцокъо Джэмаллетин Тыркуем щэпсэу. Америкэм илъэс тIокIырэ тфырэ исыгъ. КъулыкъушIагъ. "Уихабзи уибзыпхъи анахь щызехьэгъуаеу щыт къэралмэ ащыщ Америкэр. Ау щытыми, зэ нэмыIэми сызэрэадыгэр сщыгъупшагъэп, сшIапхъэри сшIагъэ, сIуапхъэри сIуагъэ", - еIо Джэмаллетин. Тыркуем зесыми, ыкIи къызегъэзэжьыми, ихабзэ-бзыпхъэ зыкIи дэхыгъэп.\n- Адыгэр щызгъаIэрэр и Хабзэ, - еIо лIым, - тинасып адыгэмэ ар зэряIэр, нэмыкIмэ тахэзымыгъэкIодэжьырэмэ ар анахь шъхьаI. Зэ сызэрихьылIэгъагъэр къыосIон. Къалэ горэм сыщыIэу автобусым ситIысхьанэу хъугъэ. ЦIыф бэкIае исыгъ, нахь хэкIотэгъэ заули автобусым ихьагъ, джаущтэу, щысыр щысэу, щытыр щытэу тежьагъ. КIэлэкIэ купи ис, ау зы нэбгырэ зыкъигъэсысыгъэп, нахьыжъ гъэтIысыныр ахэлъэп. ЕтIанэ зы лIы горэ къэтэджыгъ, ежьми ныбжь шIукIае иIагъ, ау бзылъфыгъэ тIурысэм ичIыпIэ ритыгъ. ЕтIанэ а кIалэмэ адиублагъ. "ЦIыфыгъэ шъухэлъэп, шъугъэсагъэп, илъэсишъэрэ шъэныкъорэм ехъугъэшъ цIыфы шъутфэшIырэп, хабзэ къышъухэтлъхьан тлъэкIырэп, шъупкъырыхьэрэп" - джащ фэдэу бэ ахигъэжъагъэр.\nТыркуем автобусыр гъэнэфэгъэ чIыпIэмэ къазыщыуцукIэ тIэкIурэ щэты, щай горэм уешъон, сытезэкIухьан пIомэ уахътэ огъоты. Ащ фэдэ горэм лIым сыкIэлъырыхьагъ, ыIуагъэхэр ыгу къэзгъэкIыжьыгъэх, къызыхихыгъэмкIэ сеупчIыгъ.\n- Нахьыжъым, е бзылъфыгъэм укъыфэтэджыныр, уасэ фэпшIыныр, плъытэныр цIыфыгъэм анахь лъапIэу хэлъымэ ащыщ, ар умышIэмэ сыдым ущыщ? Ори бгъашIэмэ зэгорэм жъы узэрэхъущтыр пшIэн фае...\nЛIыр гуфаплъэу къысэплъыгъ, етIанэ мытхъытхъэу тыркубзэкIэ джэуап къыситыжьыгъ:\nСыадыг, сыадыгэшъ арыба сызыкIэгубжырэр. Тыркухэр цIыфы тшIынэу тежьагъэшъ зытэгъэлIэжьы. СэрыкIэ е орыкIэ къежьагъэп ар, мы хэгъэгум тятэ пIашъэхэр къызихьажьыгъэхэм щегъэжьагъэу а Iофым тыпэт, ау, плъэгъурэба, къыддэхъурэр макIэ.\nАдыгагъэ, шъыпкъэмкIэ, зепхьагъэ, пшIагъэри пIуагъэри тэрэз. Хэтымэ уащыщ?\n- Адэ адыгабзэмкIэ сыд уикъэбар?\n- Зэхэохыба, сIулъэп. СагъэшIагъэп, сэри зэзгъэшIэжьынэу хъугъэп.\nСызгъэадыгэрэр адыгэ хабзэу тинахьыжъымэ яслъэгъулIагъэр, апысхыгъэр ары. Сызэрэадыгэм боу сырэкъэи сэ.\nАдыгэлIэу Джэмаллетин зэрихьылIэгъагъэм фэдэу Тыркуем непэ исыр макIэп. ТыкIо къэс иныдэлъфыбзэ ымышIэми, хабзэр зезыхьэу, зэрэадыгэм рыпагэу, зэрэадыгэм рыгушхоу тызIукIэрэр бэ. Мыр феномен гъэшIэгъон: абзэ аIумылъыжьми, адыгэнхэ алъэкIы. Тэ, адыгэ ябынкIэ, лъэпкъэу тыкъэнэжьынэу тыфаемэ Iофыгъуищ ттIупщы хъущтэп: бзэр, хабзэр, лъэпкъ зэхашIэр. Адыгэ Iанэр пытэу щыт – Iанэр лъэкъуищышъ. Зы лъакъор кIэпхымэ ушъорэкIын фае. Ау хэхэс адыгэмэ непэкIэ а адыгэ Iанэр лъэкъуитIукIэ щагъэтын алъэкIэу зэрагъэшIагъэу къыпщэхъу. Ау аущтэу бэрэ щытын ылъэкIыщтэп, уахътэм ижьызэпеомэ аутIэрэбгъущт.\nТэщ нахь лIы цэкуагъэхэп Мысыр илъэсишъэм ехъурэ тетыгъо щызыIыгъыгъэ мамлюкхэр, бзи аIулъыгъ, ялъэпкъи ащыгъупшэгъагъэп, хэкужъыми янэплъэгъухэр къынэсыщтыгъэх, япачъыхьэгъуи бэлэхьагъэ. Ау кIосэжьыгъэх, ячъыг псы ымыгъотызэ гъугъэ, лъапсэр зэкIодым шъхьапэри зэхэожьыгъ. ИзраилькIэ Абугъош къуаджэр зыгъэуцугъагъэ адыгэмэ, Ливием МысратIэ къалэм унэгъо мин щэкI фэдизэу тилъэпкъэгъухэу джыри къыдэнэжьыгъэмэ, Африкэм ихэгъэгу пчъагъэмэ арысымэ апэ бзэр аIузыжьыгъ, етIанэ адыгэ хабзэр, ауж къинагъэр ялъэпкъ зэхашI, ар джыри тIэкIу яIэжь. Мыхэмэ яIанэ зы лъакъокIэ щытыжь, ау хэты ышIэра аущтэу къызэрихьыжьыщтыр – лъэкъо закъокIэ, лъапэм утетэу, укъешIэн плъэкIыщт – охътэ гъэнэфагъэкIэ.\nАдыгэр егъашIэм ихабзэрэ ибзыпхъэрэ ащыгушIукIызэ къехьы. "Я, Аллахь, шыкур, адыгэу тыкъызэрэбгъэхъугъэмкIэ, - Тхьэм елъэIущтыгъэх Тыркуем ис адыгэ бзылъфыгъэхэр. - Я, Аллахь, сыд мы тятэмэ О шIоу къыпфашIагъэр тыадыгэныр къытэупэсынэу?! Я, Аллахь, тиадыгагъэ чIэтэмыгъан!" Адыгэ бзылъфыгъэмэ ялъэIу Тхьэр бэрэ шIолIыкIыгъ, ау ащи гъунэ иIэн фаети, а адыгэ Iанэу тызыгъашхи, тыщызгъаIи, адыгэу тыкъэзгъэнэжьырэр еукIорэикIырабгъо хъугъэ. Тхьэм ори зыфэсакъыжьи сэри сыкъыпфэсакъыжьыщт еIоба.\nСэ бэрэ адыгэхэр зыщыпсэурэ хэгъэгу зэфэшъхьафмэ сащыIагъ, сэкIо джыри, адыгэ чылэгъуабэмэ садэхьагъ, цIыф зэфэшъхьафыбэмэ саIукIагъ. Адыгэмэ язакъоп, нэмыкI лъэпкъымэ ящыIакIи зыщызгъэгъозагъ. Сыда адырэ кавказ лъэпкъмэ тэщ нахьи нахь зыкъаухъумэжьын алъэкIырэ? Чэчэнхэу, гущыIэм пае, Иордаными, Тыркуми, Шами арысхэмэ яцIыкIуи яини бзэр аIулъ, яхабзи зэрахьэ, зэрэчэчэнхэми рэгушхох. Таущтэу мы чIыпIэм угу къэмыкIыжьыщт шIэныгъэлэжь цIэрыIоу Лев Гумилевым кавказ лъэпкъмэ ариIолIагъэр. Лъэпкъ пэпчъ цIыфхэр къыхэкIых ялъэпкъ Iоф, е зы идее горэм пае агукIи апсэкIи зышъхьамысыжьыхэу. Ахэр пассионариехэр арых. Гумилевым зэрилъытэрэмкIэ анахь пассионарие бэу къызыхэкIын ылъэкIынэу непэ Кавказ исыр лъэпкъитIу – чэчэнхэмрэ къэрэщаехэмрэ. КъакIахъорэр зэрэбэм изакъоп ар къызыхэкIырэр, ащи мэхьанэшхо иIэми.\nЗэгорэм Кавказ заIокIэ апэ итыгъэр адыгэр ары. Джы тэ тыхэт, сыда ауж тыкъинэрэ? Къуекъо Налбый адыгэм тегущыIэ зыхъукIэ ыIоу къыхэкIыгъ: "Тхьэм анахь Iофэу тIу къытиусэигъагъэр: нарт эпосымрэ адыгэ хабзэмрэ зэхилъхьанхэу. Ахэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэхэти, джы мы дунэешхом укъызфытезгъэхъуагъэр, о ппшъэ къислъхьагъэр зэшIопхыгъэшъ, джы ушъхьафит, узэрэфаеу щыI къыриIуагъ. Илъэс мин фэдиз хъугъэшъ, адыгэр ехыжьэу ригъэжьагъ...". Тиунэкъощ ыIуагъэм узэгупшысэн хэлъыба, хэлъ.\nАу сэ сызэрэгугъэрэмкIэ, адыгэм ау къодыеу иуахътэ ыухын ылъэкIыщтэп, апэ гъогу къыддытехьэгъагъэ лъэпкъыбэ, япчъагъэкIи яамалхэмкIи тэщ нахь лъэшыхэу, дунаем ехыжьыгъэх, ау тэ джыри тыщыI, тыщыIэщт ыкIи. Ау хэтэу тыщыIэщт, тилъэпкъыкIэ тыадыгэу, ау адыгагъи хабзи тимыIэжьэу, Иорданием щыпсэущтыгъэ лIы губзыгъэу МыгъолI Садыкъ зэриIуагъэу, хьалыгъум нэмыкIыбзэкIэ теджэу тыкъэнэщта? НэмыкI лъэпкъмэ непэ тазэрэхэткIухьэрэм фэдэу кIэтщыщтымэ, тапэкIэ шIу зэрэщымыIэр нафэ – бэ шIэн макIэ шIэн, уахътэм ихыор тыздихьыжьыщт. Ар къытэмыхъулIэным пае хэкурыс адыгэхэри хэхэсхэри зы лъагъо тытетын фае – тилъэпкъ зэтезгъэтыщт гъогур ары. А гупшысэм мызэу-мытIоу тытегущыIэу хъугъэ IэкIыб щыIэ тинахьыжъ лIапIэмэ тазыIукIэкIэ.\nХэхэс адыгэхэу тызэрихьылIагъэмэ е зигугъу дахэкIэ зэхэтхыгъэмэ ащыщэу непэкIэ анахьэу ыцIэ къыхэгъэщыгъэу къепIо хъущт ТыркуемкIэ Баджэ Наузэт, ИорданымкIэ Шапсыгъэ Индрыс, МыгъолI Садыкъ, ШамкIэ ЛIыхъукIэ Рэджэб. МыхэмкIэ укъэуцунэу щытэп, Тхьэм ишыкур адыгэ губзыгъэу тиIэр мэкIэна, ау мыхэмэ ягупшысэ-гурышэмэ нахь тащыгъуазэшъ, ахэмэ ягугъу къэтшIын.\nБаджэ Наузэт Бурсэ къалэ иIэгъо-благъо ит адыгэ къуаджэу Шъынэхъохьаблэ къыщыхъугъ, егъашIэм лъэпкъ гупшысэр ыпэ ригъэшъызэ къыхьыгъ. Адыгэхэр яхэку зэрэрафыгъэм фэгъэхьыгъэ ШIэжь мафэхэр Тыркуем щыхагъэунэфыкIыхэ зыхъукIэ бэрэ тызэрихьылIэу хъугъэ. Иадыгабзэ бзэрабзэу, IупкIэу, гупшысэ куу хэлъэу игущыIэ, ыIу уригъэтIысхьащтым фэдэу цIыфышIугъ. Кадирчешмэ зыфиIорэ ягъунэгъу къуаджэм лъэпкъ хэгъашъоу щыIагъэм тырищи, ядэжь тищэгъагъ. Нэфшъагъом енэцIыфэ тэзэрэмыгъэгущыIыкIызэ къэтхьыгъ, акъыл зыхэпхынэу бэ къыIуагъэр. Ащ ыужи заулэрэ тызэрихьылIагъ. Аущтэу Балыкесир дэжь ГъучIыпчъэ зыфиIорэ адыгэ къуаджэм фестиваль джэгушхом тыщызэгофагъ. Адыгэмэ яхэбзэ-унашъо гущыIэкIэ тынэсыгъ. ЗэIукIэр зезыщэрэмэ, пчэгум итымэ ахаплъи, Наузэт ышъхьэ ыгъэсысыгъ.\n- Ащэгъупшэжьых пкъыгъуи гущыIи. Боу бзылъфыгъэ IэшIэгъэ гъэшIэгъонхэр тиунэмэ арылъыгъэх, кIодыжьыгъэх нахь. Дышъэ къамыщхэр, тыжьын къамыщхэр щыIэжьхэп!.. Мары мыри джэгукIэ макIо. Джэгурэ заорэ зыкIаIуагъэр ошIа, тIури ямэхьанэкIэ зэфэдэшъ ары. ЦIыф гъэсапIэщтыгъэ джэгур, ныбжьыкIэ псыхьапI. ХьэкIэ ныщыр къышъухадзэу хъугъа, боу бэрэ ар зэтетхыгъ. ХьатыекIо бэщыр олъэгъуа, адыгэ паIор щыгъэу? А бэщыми, зыIыгъыми бэ ялъытыгъэр. Е-ей, тиджэгухэр гъэшIэгъоныгъэх, шъхьарыхъон идагъэхэм гур ащэфэу, ацыпэхэр быбатэхэу. Нысащэ хъумэ а шъхьарыхъон идэгъэ дахэхэр, цыпэхэр къедзыхыгъэхэу ащыгъыщтыгъэх. Тэ ахэр джы къиохыжь. Нысэр адыгэмэ лъэшэу агъэлъапIэщтыгъэ, дахэ раIощтыгъэ, агъашIощтыгъэ. "Нысэм уемыубзэу дэнэ Iубзэ къыуитыщтэп" аIоба...\n- Ащ фэдизэу зыкIытегуIыхьэхэрэр дэгъу къыуихьылIагъэмэ уегъэунэшъ, дэй къыуихьылIагъэмэ уегъэунэхъушъ арыба?\n- Ары. Нысэм фаIощтыгъэр ошIа?\n"Узинысэм ыпсэм фэдэу уилъэгъоу,\nУилэгъунэ ныбджэгъубэ кIэхъопсэу,\nУзинысэм хъопсэгъабэр фагъахъэу,\nАй икъугъэ закIэхэр щафахьэу,\nО сэ къысфэпхьыщтыхэр алтэсэу,\nАлтэсы къэптаныхэр жъгъырыоу,\nОридэдэ мафэу тинысэу\nУзинысэм ыпсэм фэдэу уилъэгъоу,\nПчэдыжьыпэ тыгъэр осэпсэу,\nРа дышъэ осэпсэу укъехэу,\nПщыпIэм къыращыгъэми нахь лъапIэу..."\nМыр нысэм инысащэ зыщиухырэ мафэм къыкIэлъыкIорэм фаIощтыгъэ. Ипшъэшъэгъоу фыщытхэр, ныохэр, шъуз тIурысэхэр зэгъусэхэу, пщынаори ахэтэу нысэр агъэгъуазэщтыгъэ. Щыпсырэ пIастэрэ рагъэшIыщтыгъэ, къыращэкIызэ гъунэгъухэм ахащэщтыгъэ, ныохэмэ, шъузхэмэ ышъхьашъо Iэ къыщафэу".\nДжащ фэдэу хабзэмрэ бзыпхъэмрэ хэшIыкIышхо афызиIэ цIыфыгъ Баджэ Наузэт. "Дунаем тет цIыфым итэджэпсыр адыгэм ихабз!" - ыIощтыгъэ. Хабзэм икъэухъумэнкIэ бзэм имэхьанэ рыгущыIэ зыхъукIэ, кIалэмэ яупчIыщтыгъэ: "Тыркури мэгущыIэ адыгабзэкIэ, адыгэри. ТIуми тыадыг аIо, сыдэущтэу зэтепфыщтых? Ахэр зэрэзэхэудзыщтхэр адыгэ хабзэр ары. Мы адыгэм ихабзэ джы къытехьэгъэ ныбжьыкIэхэмкIэ шъущыгъупшагъ. Адыгэм ыцIэ шъхьафыгъэба, шъхьафыгъэба ишхыни, ищыгъыни, ихабзи? Шъхьафыгъэх, ахэмэ нэмыкIымэ тахагъэкIуакIэщтыгъэп, ахэмэ ащыщэу зы цыпэ тхэмылъыжьы зыхъурэм сыдым тигъэадыгэжьыщт?"\nАдыгэм ихэбзэ дах дунаем адыгэр адыгэ щязыгъэIуагъэр. Джы загъорэ джэнчэу (кIалэхэу - А. Къу.) тиIэхэмэ щысхэу уазыхахьэкIэ, зыдэщысым щысэу зы бэщ горэкIэ къэмыIэтыщтмэ, къэмытэджынхэр ахэт. Ар сыдэущтэу адыгэу къэнэщт? Тэ тизэманым, тыныбжьыкIэ зэхъум, тхьэматэр (нахьыжъыр - А. Къу.) тыдэ щытлъэгъугъэми, лъэубэкъу тIокI, шъэныкъо, шъэ щытлъэгъугъэми, тыкъэтэджыти, дахэу тызэтеуцощтыгъэ. "Сыд шъушIэхэрэр, сикIэлэ дахэх, унагъохэмкIэ сыдэу шъущыт, шъупсауба, шъотхъэба?" - дахэу къыддэгущыIэщтыгъэх тхьэматэхэр, дахэу такъызэрэфэтэджыгъэм тыщагъэгушIукIыжьыщтыгъэ. Зы чIыпIэ горэм тызихьэкIэ, тэщ нахьыжъ исы хъумэ, зытыушъэфыти, тыкъыIукIотыщтыгъэ, "шъукъэтIыс" амыIоу тытIысыщтыгъэп. Мы хабзэхэр ары тызыгъэдахэрэр...\nШапсыгъэ Индрысырэ МыгъолI Садыкъырэ зэпкъэгъулэгъугъэх, тIури Иорданием щыпсэущтыгъэх, зэрэгъэгъуащэщтыгъэхэп. Садыкъ Джолан къыщыхъугъагъ. Шапсыгъэм кIыщ иIагъ, адыгэ хабзэм елъытыгъэу кIыщыр цIыф кIуапIэу щытыгъ, лIы губзыгъабэ щызэрихьылIэщтыгъэ. Апэ Шапсыгъэр тшIагъэ, хэкужъым къакIоу къыхэкIыгъ. Джыри тыкIэлагъ Иорданым къикIыгъэ купышхом ыцIэкIэ Индрыс кIэлэегъэджэ институтым къыщыгущыIэу зызэхэтэхым. Ыбзэ зэрэбаим, зэрэгубзыгъэм ащыгъум гу лъыттэгъагъ. Нэужым зы видеокассетэ Иорданым къырахыгъэу къытIукIагъ, хэгъэгум адыгэу исмэ яIэ адыгэ хьапщыпхэр, шъуашэхэр, Iашэхэр – мэкIэна ятэ пIашъэмэ зыдыращыжьыгъагъэр, зэкIэ музей фэдэу зэхаугъуаехи, тырахыгъ. Шапсыгъэмрэ МыгъолIымрэ а адыгэ Iэпэщысэмэ къараIолIагъэр шIэныгъэлэжь куп зэрэфызэгъэфэжь.\nНэужым Иорданым сызэкIом а лIитIур Шапсыгъэм икIыщ щызэсщэлIагъэх, адыгэ ябыныкIэ тихэбзэ-бзыпхъи, тидунэе тетыкIи, тигупшысакIи бэ къызытегущыIагъэхэр. Зырызэуи гущыIэгъу сфэхъугъэх, ахэмэ яакъыл, ягулъытэ бэмэ анэсыщтыгъэ, гъозэнэфыхэу тиIагъэх. Сыд къытегущыIэхэми, адыгэ хабзэм зэкIэ раушэтыщтыгъэ, бзыпхъэм рыгъуазэщтыгъэх.\nИндрыс икIыщ учIэсымэ, адыгэ кIыщым ихабзэхэр къыуимыIо хъуна, гъэшIэгъонымэ тащигъэгъуазэщтыгъэ. Апэрэу ары къытэзыIуагъэр сыджымкIэ тхьэ зэраIощтыгъэр. СыджымкIэ тхьэ зыIорэм игущыIэ уасэ фашIыщтыгъэ, цыхьэшIэгъоу алъытэщтыгъэ. "Сыджым IэгушъокIэ утеIэбагъэу гъукIэпщым зилъэгъукIэ сыд ыIыгъми къыоон фитыгъ, - ыIощтыгъэ Индрыс, - Iэ дагъэр, пкIантIэр сыджым егуао, егъэмахэ. СыджымкIэ тхьэ зыкIаIощтыгъэр сыджым къытемыкIыгъэу сыд щыI, джарышъ ары. КIыщыми хабзэ чIэлъыгъ, гъукIэми осэ шъхьаф иIагъ...".\nКIыщым къэбарыбэ щаIуатэба, Шапсыгъэм Iаджыми тахигъэдэIуагъ. ИкIасэщтыгъэ Хьатх я КъокIасэ, Хъырцыжъ Алэм, Мыхьамэт, нэмыкI лIы цIэрыIохэмэ къатегущыIэныр. Къазый я Хьанифэ дахэ ятэ заом Къоджэбэрдыкъом зэрэдэкIогъэ шIыкIэр, лIыжъыр уIагъэу Мыхьамэт къызэрищэжьыгъэр, хьакIэщым зэрэщигъэгупсэфыгъэр, етIанэ ядэжь зэрэкIожьыгъэр къыIуатэ зыхъукIэ, моу уахэтым фэдэу уигъэлъэгъущтыгъэх. Къазый я Хьанифэрэ ятэрэ Къоджэбэрдыкъом тегущыIэхэ зыхъукIэ адыгэ хабзэм елъытыгъэу тIури зышIокIын амылъэкIырэ гъунапкъэхэм зэранэсхэрэр, Мыхьамэт пшъашъэр дэшхэгъу зыкIимышIырэр, ежь уIэгъэшхоу щытыми зэраримыгъашIэрэр, "сищэтефапIэхэр мыучъыIужьыхэзэ зынэзгъэсыжьын фае" зыкIиIуагъэр – бэ хабзэ-бзыпхъэм фэгъэхьыгъэу Индрыс икъэбархэмэ уагъашIэщтыгъэр.\nМыгъолI Садыкъи зыгорэ къыпфиIуатэ зыхъукIэ, къэбарым комментарие къыфимышIэу хъущтыгъэп, "мыр адыгэмэ яхабз, мыр ябзыпхъ" ыIощтыгъэ. ПкIыхьалIыкъохэр къызыхэкIыгъэ къэбарэу илъэс тIокIищ фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ янэжъ къыфиIотэгъагъэу тигъэтхыжьыгъэм адыгэ хабзэм ишIыкIэ-гъэпсыкIэ зышIогъэшIэгъонхэмкIэ бэ хэплъагъорэр. Ижъырэ адыгэм зэ ыгъэтIылIыгъэ хабзэм анахь шъхьаIэу хэтыгъэмэ ащыщых лIыгъэр, шъхьэкIафэр, бзылъфыгъэм ушIолIыкIыныр. КIахэм икIыгъэ адыгэ кIалэр къэбэртэе къуаджэм хьакIэшIы кIуагъэу къоджэпщэу фэхыгъэм исэшхо ятэ ылъ ышIэжьыным щыгугъэу гуащэм къызэрэфигъэшъошагъэр, ар къоджэ сэнэшъуафэм хабзэм елъытыгъэу къызэрэщыратыгъэр, Iэнэ гъэнэфагъэм изещэн – бэ гъэшIэгъонэу тызыщигъэгъозагъэр.\nАщ фэд Джолан тесыгъэ адыгэмэ язэхэтыкIагъэр, хэбзэ дахэ зэрэзэрахыщтыгъэр, якъиныгъохэр, яхъярхэр зэрэзэпачыщтыгъэхэр, анахьэу яшIыхьаф гъэшIэгъонхэр Садыкъ къытфиIуатэщтыгъэх. УнэшI шIыхьафым екIугъэ къоджэ хъулъфыгъэхэр зэкIэ пшъэшъэ зидэмыкIом иIанэ къызэрэригъэблагъэщтыгъэхэм, шIыхьаф зиIэри, шIыхьафыр зыгъэзекIори пшъашъэм игущыIэ зэрэшIолIыкIыщтыгъэхэм, нэмыкIыбэхэми афэгъэхьыгъэу лIыжъ губзыгъэм бэ тигъэтхыжьыгъэр. Ары къэс дэхагъэр, шIур, Iэдэбыр, нэхъоир адыгэм апэ зэрэригъэшъыщтыгъэхэр къыIощтыгъэ.\nЛIыхъукIэ Рэджэб тыIукIэнэу мыхъугъэми, ащ къыIотагъэхэр кассетэ заулэ хъоу зимафэ мэфишъэ хъун СтIашIу Ихьсан Шам къырищыгъэхэу къытIэкIигъэхьагъэх. Зым зыр нахь гъэшIэгъонэу, нахь баеу къэбархэр зэкIэлъэкIох. Адыгэ хабзэм имэхьан, ар зэрагъэцакIэщтыгъэр, зэрэзэрахьэщтыгъэр Рэджэб IупкIэу къызэхефы. Урыс-Кавказ заом ыуж хэкужъым къинэгъэ адыгэ тIэкIум анахь губзыгъэу хэтхэр зы хьакIэщ щызэрэугъоихи, зэрэщыIэщтыхэм, сыд фэдэмэ яхабзэ къызэраухъумэщтым тегущыIагъэх. Агу къэкIыжьи, джыри зылI лъагъэкIуагъэх. АIофтагъэр къызэсыжьым игъогу бзылъфыгъэм зэпечыти, ар адыгэ хабзэмкIэ емыкIу, хъулъфыгъэм игъогу зэпыпчымэ имурад къыдэхъущтэп аIо, зыкъыригъэшIагъ, зыкъыригъэлъэгъугъ, елъэIугъ, ау хэмыхьахэ зэхъум, къамыщышъо ышIыгъ. Шъузыри гъызэ къэкIожьыгъ, лIыри хьакIэщым екIолIэжьыгъ.\nКъамыщышъо ашIыгъэм илI лъэпкъ е Хасэ Iофмэ агъапэу щытыгъэп, адыгэлIымкIэ емыкIоу щыт кушъэ гъэхъыеным пэсэу хъугъэр зызэхехым, Iашэр ышти, хьакIэщым кIуагъэ. "Моу къерэкI а сишъуз къеуагъэр!" - зеIом, лIыр къикIи, къеуи къыукIыгъ. Урысэу тетыгъор зыIыгъыр Iофыр зэхифынэу къызэкIом, лIым ышIагъэр зытыришIыхьагъэр, ар адыгэ хабзэм зэрэдиштэрэр, нэмыкI шIыкIэ адыгэмэ зэрямыIэр гурагъаIуи, лIыр хыеу хагъэкIыгъ. Мыщ фэдэу хабзэрэ-бзыпхъэрэ нафэу хэплъэгъонэу къэбар гъэшIэгъоныбэ ЛIыхъукIэ Рэджэб къыIотагъ.\nМы зыцIэ къесIогъэ адыгэлI Iушмэ афэдэу макIэп тызэрихьылIагъэр, ахэмэ зэкIэмэ сыдигъуи апэ рагъэшъырэр адыгэ хабзэр, лъэпкъ зэхашIэр, адыгэм узэрэрыгушхон фаер ары. Зы щысэ закъокIэ, зы гущыIэухыгъэ къодыекIэ хабзэм имэхьанэ къыбгурагъэIон алъэкIы. ИзраилькIэ Кфар-Камэ щыпсэущтыгъэ ЛIыпый Ахьмэд, гущыIэм пае, адыгэ паIом имэхьанэ кIэкIэу къыгъэнафэщтыгъэ: адыгэлIыр унэм къикIымэ, ишъуашэ имыкъуми, адыгэ паIор щыгъы хъумэ а имыкъурэр зэкIэ ащ ригъэкъужьыщтыгъэ. Ащ фэдиз мэхьанэ паIом иIагъ. Шъхьэрэ паIорэ зэфагъадэба.\nХэхэс адыгэхэр адыгэ хабзэм зэрэшIолIыкIыхэрэр сэ сшъхьэкIэ щысыушэтыгъ мы къуаджэм. Самолетыр Тель-авив къызыщетIысэхым, сителеграммэ сыкъезыгъэблэгъагъэмэ аIумыкIагъэу къычIэкIи, сэр-сэрэу гъогу сытехьанэу хъугъэ. Таксистым Кфар-Камэмрэ Кфар-Канэмрэ зэхигъэпIуакIэхи, адыгэ чылэм ычIыпIэ друз къуаджэм сыIуищагъ. Сыд фэдэми, гъогу тэрэз едгъэгъотыжьи, Кфар-Камэ сыкъынэсыгъ. Сибысым къэзгъотын фаети, апэрэ унагъом ыдэжь сыIухьагъ, сяупчIынэу. Тхьэм зэриIонэу къыспэгъокIыгъэ лIыр хэкужъым щыIагъэу дэгъоу тэзэрэшIэу къычIэкIыгъэти, игопэшхо хъугъэ, таксиири ытIупщыжьыгъ, сыригъэблагъэ шIоигъоу гуIагъэ, ау бысым хъожь сешIэна, сыдагъэп. Сыкъезгъэблэгъагъэр зесэIом зэ зэрымыры къэхъугъэ фэдэу къысщыхъугъ, ау "адэ дэгъуба" ыIуи, имашинэ сыригъэтIысхьи, занкIэу сибысым дэжь сищагъ. Чемоданыр сфыдихьыягъ, сэри унагъом исымэ саIуигъэкIагъ.\n- Нычыхьапэ хэкужъым къикIыгъэ унагъор есэгъэблагъэшъ садэжь, тигуапэ хъуни мы хьакIэри къысфежъугъэблэгъагъэмэ, дэгъоу тэзэрэшIэ, тэзэрэгъэгъощахэрэп, - къариIуи. Ехыжьыгъ.\n- Мыдрэхэми зи памыIухьэу пчыхьэшъхьапэм сэри, сиунагъуи лIым дэжь тащагъ, цIыфыбэ къэкIогъагъэти, бэ зэдашхэр IэшIуба, дэгъоу тыщысыгъ, хьэлэлаеу тызэхэкIыжьыгъ. Илъэс заулэ тешIэжьыгъэу зэхэсхыжьыгъэ ныIэп а унэгъуитIур илъэс тIокI Iэпэ-цыпэ хъугъэу зызэдэмыгущыIэхэрэр, зызэхэмыхьэхэрэр. Адыгагъэу къысахыгъэм ихьатыркIэ джы зэлъынэсы хъужьыгъэх, джаущтэу адыгэ хабзэм зэригъэшIужьыгъэх.\nХэхэс адыгэмэ ящыIакIэ адыгэ хабзэм мэхьанэу щыриIэм, ар зэрахэлъыгъэм, зэрахэлъым, къазэрэхэнэжьын фаем непэ тызэрэтегущыIэрэм мэхьанэшхо иI. Ар Iофышхо, зэрэлъэпкъэу узэгупшысэн, ишIыкIэ-хэкIыпIэ узэусэн Iофэу щыт. ИжъыкIэ адыгэмэ унэ агъэуцу зыхъукIэ, унэ пчэгум рагъэуцощтыгъэ хьамгурысыр – унашъхьэр зыIыгъыщт пкъэур. Ар анахь къиным пэIутыгъ. Непэ, ткIэлъэныкъо IэкIыбым зыщыщыIэ уахътэм, ткъош кIасэмэ тиадыгэ хабзэ ренэу яхьамгурысынэу тафэлъэIон. Сыд фэдэ жьыбгъэ бгъэнышъхьэм щымыхъушIагъэми, сыд фэдэ уае къытемыщхагъэми Iалэдж иордэунэжъ фэдэу адыгэм ихьакIэщ егъашIэм лъэпытэу щегъэт, сыда пIомэ, адыгэм ихьакIэщыпчъэ зыригъэтыжькIэ тэри тихэбзэ-бзыпхъэ ащ дэкIодыжьын.


ЦIэрыIо хъунхэу ямурад — Адыгэ макъ\nЦIэрыIо хъунхэу ямурад\nРедактор 29.12.2021 29.12.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу Адыгэ Республикэм икинематографистхэм я Союз зэхищэгъэ зэнэкъокъум икIэуххэр зэфахьысыжьыгъэх.\n— «Мыекъуап, сэ шIу усэлъэгъу» зыфиIорэ зэнэкъокъум хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэр, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр къалэм культурэмкIэ и Унэу «Гигантым» щыкIогъэ зэхахьэм къедгъэблэгъагъэх, — къытиIуагъ Урысыем икинематографистхэм я Союз икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу, режиссерэу, сценаристэу, продюсерэу, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Адыгеим искусствэхэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Нэгъаплъэ Аскэрбый.\n— Зэхэщэн IофхэмкIэ IэпыIэгъу къышъуфэхъугъэхэм тащыгъэгъуазэба.\n— Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет, Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ IэпыIэгъу къытфэхъугъэх. Зэнэкъокъур дэгъоу кIуагъэу сэлъытэ.\n— Мыекъуапэ фэгъэхьыгъэ фильмэ кIэкIхэм сыда анахьэу къащагъэлъэгъуагъэр?\n— Къалэм ищыIакIэ, идэхагъэ, цIыфхэм япсэукIэ, тарихъым, искусствэм, фэшъхьафхэм яхьылIагъэхэр гъэшIэгъоных.\n— ХагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэр къытапIохэ тшIоигъу.\n— Апэрэ чIыпIэр нэбгыритIумэ зэдагощыгъ. Дмитрий Таяновым, Дмитрий Войновым текIоныгъэр къыдахыгъ. Сомэ мин 25-рэ зырыз афэдгъэшъошагъ. Никита Леончик ыкIи Алексей Кудлаевым ятIонэрэ чIыпIэр зэдагощыгъ, сомэ мин 15 зырыз аратыгъ. Апэрэ чIыпIэр зыхьыгъэхэм фильмхэу «Сокровище» ыкIи «Илъэсым илъэхъанхэр» агъэуцугъэх. ЯтIонэрэ чIыпIэр къыдэзыхыгъэхэм фильмхэу «Жемчужина» ыкIи «ШыкIэпщын» тырахыгъэх. ЖакIэмыкъо Руслъан Мыекъуапэ ыкIи искусствэм яхьылIагъэу фильмыр тырихыгъ. Ящэнэрэ чIыпIэр къыдихи, сомэ мини 10 ратыгъ.\n— НэмыкI шIухьафтынхэм къатегущыIэба.\n— Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ кIэщакIо фэхъуи, зэнэкъокъум чанэу хэлэжьэгъэ нэбгыритфмэ сомэ мини 5 зырыз афагъэшъошагъ.\n— Зэфэхьысыжьхэм сыда анахьэу къахэжъугъэщыгъэр?\n— Кинематографиер бэмэ агу рехьы. Кином ишIуагъэкIэ Мыекъуапэ, Адыгэ Республикэр цIыфхэм нахь дэгъоу ашIэщтых. Искусствэм пIуныгъэ мэхьанэу иIэм зыкъедгъэIэтыщт.\n— Шъуимурадхэм гъэзетеджэхэр къакIэупчIэх.\n— ЯтIонэрэ зэнэкъокъур 2022-рэ илъэсым мэзаем зэхэтщэщт. Кинематографием зедгъэушъомбгъущт. Адыгеим щытырахырэ фильмхэр Урысыем, IэкIыб хэгъэгухэм къащыдгъэлъэгъощтых, зэнэкъокъухэм апэрэ чIыпIэхэр къащыдэтхынхэм тыпылъыщт.НыбжьыкIэхэр, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр кинематографием къедгъэблэгъэщтых. ИлъэсыкIэм шIоу щыIэр цIыфхэм къадэхъунэу афэсэIо.\nПредыдущая ЗэIукIэгъухэр зэфэдагъэхэп\nСледущая ЯгушIуагъо зэдагощы


IофшIэкIошхуагъ, ухъумэкIуагъ — Адыгэ макъ\nШъэо Рэщыдэ Хьанашхъо ыкъор зыщымыIэжьыр мэзаем и 24-м илъэс хъущт. Ар тыгу къэзыгъэкIыжьыгъэр инысэу Сарыет редакцием къыгъэхьыгъэ письмэр ары.\nРэщыдэ ежь ышъхьэрэ иунагъорэ ямызакъоу, лъэпкъыми, хэгъэгуми, обществэми ишъыпкъэу афэлэжьагъ. Коммунистхэм япартие иапэрэ сатырхэм ахэтыгъ. Сыдигъуи Iофхэу ыгъэцакIэхэрэмкIэ ауж зыкъыригъэнагъэп, рихьыжьэрэр щытхъу хэлъэу зэшIуихэу ихэбзагъ. Партиер къеджагъэмэ, ащ пшъэрылъэу къыгъэуцурэр пстэумэ апагъ, ащ игъэцэкIэн сыдигъуи фэхьазырыгъ.\nШъыпкъагъэ хэлъэу ихэгъэгу шIу зэрилъэгъурэм пай ащ илъэс 18 нахь ымыныбжьэу, дзэ къулыкъум щыIэу Хэгъэгу зэошхор къызежьэм, заом Iуагъэхьанэу бэрэ зыкIялъэIугъэр. ЯплIэнэрэ лъэIу тхылъым ыуж Рэщыдэ Москва къэзыгъэгъунэхэрэ дзэкIолIхэм ахэфэгъагъ. УIагъэхэр бэу къытыращагъэх, ахэр гъэхъужьыгъо римыгъафэхэу зэуапIэм ежьыр Iухьажьыщтыгъ. Нэужым Сталинградскэ фронтым Iутыгъ. Бгъэхалъхьэхэр, щытхъу тхылъхэр бэу къыратыгъэх.\nУIэгъэ хьылъэу къытыращагъэм къыхэкIэу дзэ комиссием хэтхэм заом Iутын фимытыжьэу къызыраIом инэу ыгу хэкIыгъагъ. Къызегъэзэжьыми гупсэфыгъо имыIэу илъэс 60-м къыкIоцI Iоф ышIагъ. Илъэсыбэрэ кIэлэцIыкIухэр ригъэджагъэх, еджапIэм идиректорыгъ, культурэмкIэ институтэу Краснодар дэтым Iоф щишIагъ, тарихъымкIэ икафедрэ ипэщагъ, идоцентыгъ.\nИзыгъэпсэфыгъо уахътэ къызэсыми Рэщыдэ иунэ ибгъуатэщтыгъэп. Ар еджапIэхэм, мэфэкIхэм, цIыф зэхахьэхэм яхьакIэ лъэпIагъ. Заом «ынэгу» зыфэдэм ныбжьыкIабэ «кIигъэплъагъ», зыфэдагъэр зытетым тетэу къафиIотагъ, пыим текIогъэ тикъэралыгъо шIу алъэгъунэу ыкIи къаухъумэнэу къяджэ зэпытыгъ.\nРэщыдэ Тэхъутэмыкъое районымкIэ заом иветеранхэм я Совет итхьамэтагъ, общественнэ организациеу «Лига Мира» зыфиIорэм ирайон къутамэ ипэщагъ. Хэбзэ Iофыр зэкIэми апэ изыгъэшъыщтыгъэ Шъэо Рэщыдэ цIыфхэмкIэ, иIахьылхэмкIэ, исабыйхэмкIэ зыфэдагъэр письмэ къытфэзытхыгъэ Шъэо Сарэ къыIотагъ.\nЕжьыр Шъэо лIакъом къызыхахьэм зэшитфыри ашыпхъуи янэ-ятэхэм яунэ исыгъэх. ЗэдэIужь-зэгурыIожь унэгъуагъ. Рэщыдэ анахьыжъыгъ, нахьыкIэхэм ренэу ынаIэ атетыгъ, унагъохэр зашIэхэм унэ шIынымкIэ зэдэIэпыIэжьыгъэх, анаIэ зэтетыжьэу псэугъэх. Рэщыдэ анахьэу афэсакъыщтыгъэ янэрэ ятэрэ, агу хи-\nгъэкIыгъэп, лIы зэрэхъугъэзи ахэм аIорэм едэIугъ.\nРостов аспирантурэр къызыщеухым ыуж ар Москва агъэкIонэу, МГУ-м Iоф щишIэнэу къызеджэхэм ятэ еупчIыжьыгъагъ. Зэримыгуапэр зешIэм, ащ нахьыбэрэ игугъу фишIыжьыгъагъэп. Хьанашхъуи ар игопагъ, унагъор къызфигъэнэщтыр теубытагъэу ащыгъум къыхихыгъагъ.\nГъэсэныгъэр зэкIэми апагъ\nЗаом ыкIи IофшIэным яветеранэу, «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэ медалыр къызфагъэшъошэгъэ Шъэо Рэщыдэ гъэхъагъэу ышIыгъэхэм афэшъхьафэу ежьыр зыщыпсэугъэ лъэхъаным къыхэхъухьэгъэ хъугъэ-шIагъэхэу ныбжьыкIэхэм ашIэн фаехэм ыкIи ащыгъупшэ мыхъущтхэм афэгъэхьыгъэ тхылъхэри къафыщинагъэх.\nТэхъутэмыкъое районым щыщэу заом хэлэжьагъэхэм афэгъэхьыгъэу ытхыгъэм къэзымыгъэзэжьыгъэхэм ыкIи зыщыкIодыгъэхэр амышIэхэрэм, заор окIофэкIэ районым цIыфэу исхэр дзэм зэрэдэIэпыIагъэхэм яхьылIэгъэ къэбархэр къыдэхьагъэх. «Тэхъутэмыкъое районыр Хэгъэгу зэошхом иилъэсхэм» — джары ащ цIэу фиусыгъагъэр. «Адыгэ зэфыщытыкIэ-зэдэпсэукIэ хабзэхэр» зыфиIорэ тхылъыр еджапIэхэм, библиотекэхэм, культурэм фэгъэхьыгъэу зэхащэхэрэ Iофтхьабзэхэм ащагъэфедэх. Тхылъыр адыгабзэкIи урысыбзэкIи къытырадзагъ. НэмыкI тхыгъэхэри Рэщыдэ иIэх.\nЯтэ илъэуж текIыгъэхэп\nЛIы гъэсэгъэ Iушым икIалэхэри ятэ илъэуж рыкIуагъэх. Анахьыжъэу Кимэ техническэ шIэныгъэхэмкIэ доктор, радиотехническэ институтым щеджагъ. Казбек математикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидат. Юрэ политехническэ институтым шIэныгъэ дэгъухэр щызэригъэгъотыгъэх. Аслъан медакадемиер къыухыгъ, илъэсыбэрэ Краснодар дэт сымэджэщхэм Iоф ащишIагъ. КIалэхэм ятэ къагъэукIытэжьыгъэп, наукэм ыкупкI нэсыгъэх, IэпэIэсагъэх, IофшIэкIуагъэх.\nИныбжьыкIэгъум зэресагъэу Рэщыдэ иIахьыл благъэхэр инэплъэгъу ригъэкIыгъэхэп. Ащ диштэу пхэнджэу зекIуагъэм фигъэгъущтыгъэп. ЦIыф зэфагъ, шъыпкъэIуагъ, пытагъэ хэлъыгъ. ИгущыIэ тIо къыкIиIотыкIыжьыщтыгъэп, къедэIущтыгъэх, ежьыми ахэр шIу ылъэгъущтыгъэх, ыгу афэшъэбагъ.\n— Сэ сшIэрэп ащ шъхьэкIэфагъэ къыфэзымышIырэ цIыф тирайон исыгъэу. ЦIыф гъэсагъэу, цIыф зафэу, щысэтехыпIэу ар къытхэтыгъ, — еIо Сарыет. —Ежьыр анахьыжъыгъэми, сэ сишъхьэгъусэ къызэсымаджэм ежьыри зэрахэтэу зэшхэр зэблэкIыхэзэ кIэрысынхэу къакIощтыгъэх. Тхьаегъэпсэух, ащ фэдэ къыпфэзышIэщтыр макIэ хъугъэ.\nШъэо Рэщыдэ ятэу Хьанашхъо илъэс 96-рэ ыгъэшIагъ. Рэщыди игъашIэ ащ нигъэсынэу ыIо зэпытыгъ, ары зэрэхъугъэри. 2019-рэ илъэсым мэзаем и 24-м ащ идунай ыхъожьыгъ. ШIэхэу иIахьылхэр къызэхэхьащтых, агу къагъэкIыжьыщт, игугъу ашIыщт.\nЦIыф шъыпкъагъэу, лIы пытагъэу, IофшIэкIошхуагъэу, опсэуфэкIэ зишIуагъэ къэзыгъэкIогъэ ветераным Шъэо Сарыет фызэхилъхьэгъэ усэр мы тхыгъэм къыкIэлъэкIо.\n«Адыгеим и Щытхъузехь»\nШъэо Рэщыдэу сипщыкъо лъапI,\nУихэгъэгу кIасэ о уегъэлъапI.\nЩытхъуцIэ иныр къыпфегъэшъуаш,\nЗэо бгъэхалъхьэхэр орыкIэ шъуаш.\nУиныбжьыкIэгъоу, угу ичэфыгъом\nКъулыкъу щыпхьынэу дзэр къыоджагъ.\nДунай зэошхоу тэ къыднэсыгъэм\nПшъхьэкIэ уялъэIузэ о зябгъэщагъ.\nТикъэлэ шъхьаIи, ти Сталингради,\nСыдырэ къини укъимыгъащтэу,\nУIэгъэ пчъагъи къыптыращагъ.\nЗэо мэхъаджэм ищэ тэкъуафэхэр\nПIэпкъ-лъэпкъ къытефэхи укъауIагъ.\nИлъэсы пчъагъэм угу хэцэкъыкIэу\nПлъэ утетыфэкIэ уагъэгуIагъ.\nУилIэкъо шIагъо ищытхъу ябгъаIоу\nХэгъэгоу уянэр къэбгъэгъунагъ.\nЕгъэджэн-пIуныгъэм угу етыгъэу\nИлъэс 60-рэ уфэлэжьагъ.\nБэдэдэ шIагъэ о узыхъугъэр.\nГъэсэптхыдэу уитхылъы пчъагъи\nКIэлэ ныбжьыкIэмэ къафэбгъэнагъ.\nИлъэс 96-рэу бгъэшIагъэм\nУзтхэмытыжьыр илъэс джы мэхъушъ,\nДжэнэты лъапIэр Тхьэм къыуитын,\nПредыдущая «Налмэсыр» Адыгеим къыщэшъо\nСледущая ШIуагъэ къэзытыщт егъэджэнхэр