Осым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух Осым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Осым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух Осым къытфещэх, лъэпкъым нэIуасэ фэхъух\nБлэкIыгъэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм къушъхьэхэм къащесыгъэ осым зекIо нахьыбэ Адыгеим зэрищэлIагъ. Кавказ къушъхьэхэм, мэзхэм кIымэфэ уахътэм ядэхагъэ зэзыгъэлъэгъу зышIоигъуагъэхэм ащ фэдэ амал яIагъ. Осыр зытырахыгъэ гъогу гъэкъэбзагъэхэмкIэ Партизанскэ гъэхъунэм нэсыгъэх. БлэкIыгъэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм къушъхьэхэм къащесыгъэ осым зекIо нахьыбэ Адыгеим зэрищэлIагъ. Кавказ къушъхьэхэм, мэзхэм кIымэфэ уахътэм ядэхагъэ зэзыгъэлъэгъу зышIоигъуагъэхэм ащ фэдэ амал яIагъ. Осыр зытырахыгъэ гъогу гъэкъэбзагъэхэмкIэ Партизанскэ гъэхъунэм нэсыгъэх.\nБлэкIыгъэ зыгъэпсэфыгъо мафэхэм къушъхьэхэм къащесыгъэ осым зекIо нахьыбэ Адыгеим зэрищэлIагъ. Кавказ къушъхьэхэм, мэзхэм кIымэфэ уахътэм ядэхагъэ зэзыгъэлъэгъу зышIоигъуагъэхэм ащ фэдэ амал яIагъ. Осыр зытырахыгъэ гъогу гъэкъэбзагъэхэмкIэ Партизанскэ гъэхъунэм нэсыгъэх.\nКъушъхьэ сыджхэр ос закIэх, мэзым хэт чъыгхэм якъутамэхэр къехыгъэ осым къы-\nрищэхыгъэхэ фэдэу къыпщэхъу. Зыфэдэ къэмыхъугъэ кIымэфэ пшысэм Адыгеим и Мыекъопэ район ухещэ. МашинэкIэ узэрыкIощт гъогухэм осыр атырахыгъэу къушъхьэм дэкIоегъошIу. Мэз пырыпыцум ухахьэ пшIоигъомэ, осрыкIо машинэхэм уарытIысхьэмэ нахь Iэрыфэгъу. ГъэпсэфыпIэ чIыпIэхэм зекIохэм ащ фэдэ амалхэр къащараты.\nХьаджыкъо (Каменномостскэм) дэт зекIо зыгъэпсэфыпIэм ипащэу Тхьайшъэо Рустам къызэриIорэмкIэ, ом изытет емылъытыгъэу гъэпсэфакIохэр къафэкIох. Тпэгъунэгъу шъолъырхэм ямызакъоу, Москва, Санкт-Петербург, Татарстан хьакIэхэр къарэкIых. Адыгеим зызщыбгъэпсэфыщт чIыпIэ гъэшIэгъоныбэ иI. КIымэфэ зекIо гъогухэри зэфэшъхьафых. ОсрыкIо машинэкIэ къушъхьэ лъэгапIэм узнэсыкIэ, сурэт хьалэмэтыр нэм къыкIэуцо. Адыгэ чIыгум идэхагъэ къиIотыкIыгъуай. Ар плъэгъун, зэхэпшIэн фае! Адыгэм итарихъ, икультурэ хьакIэхэм къафизыIотыкIырэ зекIо гъогухэм япхырыщын, язэхэщэн ишъыпкъэу пылъхэм ащыщ Къуныпэ Рустам:\n— Къуае изыхырэ, лыр зыгъэгъурэ, шыкIэпщынэм еорэ, гъучIыр зыгъэткIурэ — джащ фэдэ лъэныкъохэр къыдыхэтлъытэзэ зекIо гъогухэр зэхэтэгъэуцох. Сыда пIомэ, тичIыопс идэхагъэ имызакъоу, Адыгеим къихьэрэ хьакIэхэм тишъолъыр нэмыкIхэм зэратекIырэр ядгъэшIэным, агу къидгъэнэжьыным ыуж тит. ГъукIэ Замудин изакъоми, ихьакIэщ лъэпкъ культурэм исаугъэт. Адыгэм итарихъ къызхэнагъэр IорыIуатэр ары. Къэбарыжъхэм ижъырэ орэдхэр ягъусэжьэу, мэкъамэр къизыщырэ лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ-псымэри гъэфедагъэ зыхъурэм, адыгэ культурэр ухэтми къызэхэпшIэщт. Арышъ, а лъэныкъом хэдгъэхъоным, этнотуризмэм зедгъэушъомбгъуным тыпылъ.\nЗекIо зыгъэпсэфыпIэм ипащэу Тхьайшъэо Рустам къыхегъэхъожьы:\n— Чыжьэу къикIыхэрэм тэр-тэрэу тапэгъокIы. Мэфэ пчъагъэм зыдэтщэщт чIыпIэхэр афэтэгъэнафэх. Ахэм зэу ащыщ Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей, Мыекъопэ бэдзэр гупчэу адыгэ къуаерэ бжьыныф щыгъурэ зыщащэфын алъэкIыщтхэр. ХьакIэу къытфакIохэрэм ар лъэшэу ягуапэ зэрэхъурэм гу лъыттагъ. Адыгэ къуаер изыхырэ бысымгуащэхэм зэзэгъыныгъэ адэтшIыгъэу зекIохэр афэтэщэх. ЗекIо гъогухэр нахь гъэшIэгъоны зэрэтшIыщтым тыдэпажьэ.\nЛэгъо-Нэкъэ Iуашъхьэр, Рыфабгъо псыкъечъэхыпIэхэр, Хьаджыкъо къушъхьэ тIуакIэр, Гъозэрыплъэ гъэхъунэхэр, Кавказ къэралъыгъо биосфернэ чIыопс ухъумапIэр — Адыгеим зекIо гъогу зэмылIэужыгъуабэ щыпхырыщыгъ. Осыбэ къызэресырэм емылъытыгъэу дгъэнэфэгъэ зекIо гъогум тырыкIошъугъ ыкIи хэтхыгъэ чIыпIэм тынэсыгъ. Ос алырэгъур къушъхьэхэм къяубгъохыгъэу, тыгъэнэбзыйхэр сыджхэм ащэджэгу. Iажэм исэу зыкъезыгъэцIэнлъэхыхэрэм япчъагъэ бэдэд. Партизан гъэхъунэм зекIо зыгъэпсэфыпIэ пчъагъэ ит. Осыр унашъхьэхэм анэсэу къесыгъ пIоми ухэукъощтэп, шъхьангъупчъэхэм аIуатхъукIыгъэу, «анэ къагъэплъэжьыгъ». Ау щытми, чIыопсыр дэхэ дэд. Адыгэ чIыгум идэхагъэ нэр пIэпехы.\nIоф зышIэрэ зекIо гъэпсэфыпIэхэм зэзэгъыныгъэхэр зэдашIызэ зекIохэр зэфащэжьых. IажэкIэ къушъхьэм къехынэу къэкIуагъэхэр термальнэ псы фабэхэм ахэхьанхэу, псыкъечъэхыпIэхэм анэсынхэу, осрыкIо машинэхэмкIэ мэзыр къакIухьашъунэу, нэмыкI гъэпсэфыпIэ шIыкIэхэм ахагъадэх. Ащ дыкIыгъужьэу адыгэ чIыгум итарихъ, икультурэ, ичIыопс саугъэтхэр къизыIотыкIырэ зекIо гъогухэр щыпхырызыщыхэрэм тишъолъыр къихьэрэ гъэпсэфакIохэм япчъагъэ хагъахъо. Аужырэ илъэсхэм зекIоным Адыгеим нахь зызэрэщиушъомбгъурэм ар изы шыхьат.\nЕутых Азэмат — зекIо гъэпсэфыпIэу Партизан гъэхъунэм итхэм ащыщ ибысым. Ащ ихьакIэщ тыригъэблэгъагъ:\n— Илъэс 19 хъугъэ зекIоным сызхэтыр. А уахътэм къыкIоцI туризмэм тишъолъыр хэхъоныгъэ инхэр щыфэхъугъэх. ЗесэгъэжьакIэм IэпыIэгъу зи тиIагъэп. Лэгъо-Нэкъэ лъэныкъом Iоф щысшIэщтыгъ. Нэужым Партизан гъэхъунэм сыкъекIужьыгъ. ТичIыопс тыдэкIэ зыбгъэзагъэми дахэ, ау мы чIыпIэр нахь сшIодэгъу. Лэгъо-Накъэ екIурэм нахьи мыщ къекIуалIэрэр нахь макI, арэу щытми, тихьакIэщ цIыф чIэмыфэжьэу бэрэ къыхэкIы. Зедгъэушъомбгъун тигухэлъ. КIымафэм къушъхьэ гъогухэр зэрацIэнтхъурэм ишIогъэшхо къэкIуагъ. Электроэнергиер зекIо гъэпсэфыпIэхэм къаращэлIэнэу тежэ.\nIоф зыдэшIэгъэн фэе лъэныкъуабэхэр джыри щыIэх. Къэралыгъо, шъолъыр программэхэм адиштэу хэхъоныгъэхэр зышIырэ зекIоным Адыгеир нэмыкI шъолъырхэм афызэIуихыщт.


Чъэпыогъум и 5-р — кIэлэегъаджэм и Маф | Адыгэ Макъ\nЧъэпыогъум и 5-р — кIэлэегъаджэм и Маф\nАвтор: Редакция\t/ 08.10.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАдыгэ Республикэм икIэлэегъаджэхэу, егъэджэн IофымкIэ иветеранхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуисэнэхьат епхыгъэ мэфэкIымкIэ — кIэлэегъаджэм и МафэкIэ тышъуфэгушIо!\nШъуищыIэныгъэ зэшъутыгъэ Iофым обществэмкIэ мэхьанэшхо иI. Шъоры тинеущырэ мафэ лъапсэ фэзышIыхэрэр, республикэми, хэгъэгуми яхэхъоныгъэ фэлажьэхэрэр.\nШIэныгъэ куурэ къулайныгъэ гъэнэфагъэрэ иIэнхэ зэрэфаем нэмыкIэу кIэлэегъаджэм Iофэу зыпылъри, кIэлэцIыкIухэри шIу ылъэгъунхэ фае. Зэчыишхо, IэпэIэсэныгъэ ин зиIэ кIэлэегъаджэхэр яшIэныгъэкIэ зэрадэгуащэхэрэм имызакъоу, рагъаджэхэрэр щыIэныгъэм фагъасэх. ШIэныгъэм идунай хащэхэзэ, ахэр творческэу гупшысэнхэу, яцыхьэ зытелъыжьынэу, цIыфхэм уасэ зыфашIырэ шIуагъэхэр агъэлъэпIэнхэу агъасэх.\nТикIэлэегъэджэ лъапIэхэр, гуетыныгъэ фышъуиIэу Iоф зэрэшъушIэрэм, ныбжьыкIэхэм шъузэрафэгумэкIырэм, Адыгеими, Урысыеми яхэхъоныгъэ шъуиIахьышхо зэрэхэшъушIыхьэрэм афэшI лъэшэу тызэрэшъуфэразэр шъотэIо.\nПсауныгъэ пытэ, творческэ гухахъо шъуиIэнэу, шъуисэнэхьаткIэ лъэгэпIэшхохэм шъуанэсынэу, ежъугъэджагъэхэм шъуащымыгъупшэнэу, IофышIоу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу тышъуфэлъаIо!\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет —Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожный


ЦIыфхэм афызэIухыгъэу | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм щыпсэухэрэм тыгъуасэ амал яIагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат занкIэу зыфагъэзэнэу. Телеканалэу «Россия 24» зыфиIорэмкIэ телерадиокомпаниеу «Адыгеим» иуахътэ къыриубытэу пчыхьэм сыхьатыр 9-м къыщыублагъэу 11-м нэс цIыфхэм упчIэу яIэхэм джэуапхэр ЛIышъхьэм къаритыжьыгъэх.\nКъумпIыл Мурат республикэм пэщэныгъэ зыдызэрихьэрэр илъэситIу хъугъэ. Апэрэ зэнкIэ зэдэгущыIэгъу мыщ фэдэ шIыкIэкIэ зэхэщэгъэныр ежь къыхихыгъ ыкIи ащ мэхьанэшхо реты.\n— Сыдигъуи хабзэр цIыфхэм афызэIухыгъэн фаеу сэлъытэ. Ащ тетэу IофшIэнри гъэпсыгъэн фае. Фэдэ екIолIакIэм цIыфхэм ягумэкIыгъохэр нахь къызэIуехых, ахэм ядэгъэзыжьын къегъэпсынкIэ, шъолъырым ихэхъоныгъи бэкIэ ащ елъытыгъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nКъыхэгъэщыгъэн фае, сыдигъуи ежь ЛIышъхьэр цIыфхэм афызэIухыгъ, социальнэ хъытыухэм ащыриIэ нэкIубгъохэми закъыщыфагъазэ, джэуапи агъоты.\nЗэнкIэ зэдэгущыIэгъур зезыщагъэу телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ипащэу ЖакIэмыкъо Вячеслав къызэриIуагъэмкIэ, зэнкIэ зэдэгущыIэгъум ыпэкIи тхьамэфитIу иIэу упчIэхэм ятхын рагъэжьэгъагъ. Iофыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ закъыфэзыгъэзагъэхэм япчъагъэ зэдэгущыIэгъур рагъэжьэным ехъулIэу нэбгырэ 800-м кIахьэщтыгъэ. Ащ нэмыкIэу телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэм республикэм ирайонхэр зэкIэ къакIухьэхи, видеофэгъэзэнхэр къащытырахыгъэх, ахэмкIи цIыфхэм ЛIышъхьэм зыкъыфагъэзагъ. ЗэнкIэ зэдэгущыIэгъур мэкIофэ телефониплIэу ащ фыхэхыгъагъэхэр зэпымыоу къытеуагъэх. УпчIэхэр щыIэныгъэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъагъэх: псауныгъэм икъэухъумэн, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым, гъогухэм, псым язытет, нэмыкIыбэм.\nЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным пае шъолъыр пащэхэм зэшIуахырэм, хэхъоныгъэу республикэм иIэхэм афэгъэхьыгъэу пэублэм КъумпIыл Мурат къыIотагъ, экономикэм, социальнэ лъэныкъом, инвестициехэм якъещэлIэнкIэ пшъэрылъэу зыфагъэуцужьхэрэм ягугъу къышIыгъ.\nЗэнкIэ зэдэгущыIэгъур джа охътэ дэдэм Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» иофициальнэ сайт, Ютубым джащ фэдэу къыщитыгъэх, радиоу «Говорит Майкоп» зыфиIорэм щедэIугъэх.\nСыхьатитIу уахътэм къыриубытэу зиупчIэ иджэуап зэхэзыхынэу игъо имыфагъэхэм яIофыгъохэр ЛIышъхьэм инэплъэгъу ригъэкIыщтхэп — ахэр тхыгъэхэу IэкIагъэхьажьыщтых, ежь ышъхьэкIэ нэужым зэхифыжьыщтых.\nЗэнкIэ зэдэгущыIэгъур зэрэкIуагъэм, Iофыгъоу къыщаIэтыгъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр нахь игъэкIотыгъэу тигъэзет икъыкIэлъыкIорэ къыдэкIыгъохэм арыжъугъотэщтых.\nСурэтыр Н. Гусевам тырихыгъ.


ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз » Шапсугия - История, культура, традиции адыгов-шапсугов\nОпубликовано: 22:55, 15 февраль 2019\nШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз ШIуагъэ къэзытырэ Iофтхьабз\nНепэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Непэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ.\nНепэ, мэлылъфэгъум и 15-м Мыекъуапэ ермэлыкъ щэкIо. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат игукъэкIыкIэ народнэ ермэлыкъхэр апэу зыщызэхащэгъэ шъолъырхэм Адыгеир ащыщ. Социальнэ мэхьанэ зиIэ гъомылапхъэхэр нахь пыутэу цIыфхэм къаIэкIэхьанхэм мы Iофтхьабзэр фэIорышIэ.\nИлъэсым къыкIоцI Мыекъуапэ имызакъоу республикэм имуниципальнэ образованиехэм зэкIэми ермэлыкъхэр ащызэхащэх, цIыфхэм яшIуагъэ арагъэкIыным республикэм ипащэхэр пылъых. Адыгеим щысэу къыгъэлъэгъуагъэр тикъэралыгъо ишъолъыр зэфэшъхьафхэм джырэ уахътэ ащагъэфедэ.\nХабзэ зэрэхъугъэу, гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр къыдэзыгъэкIырэ предприятиеу республикэм итхэр ермэлыкъым хэлажьэх. Мы Iофтхьабзэр зэхащэным ыпэкIэ Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ иIофышIэхэр предприниматель пэпчъ адэгущыIэх, ермэлыкъым зэрэхэлэжьэнхэ алъэкIыщт амалэу щыIэхэр агурагъаIох.\nЛыр, пцэжъыер, щэм ыкIи хьаджыгъэм ахэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр, хэтэрыкIхэр, пхъэшъхьэ-мышъхьэхэр, нэмыкIхэри ермэлыкъым къыращалIэх. Экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ къызэрэщытаIуагъэкIэ, гъомылапхъэхэр нэмыкI къэралхэм къаращынхэ фимытхэу зэрашIыгъэм ыкIи ащ ыпкъ къикIыкIэ къыдагъэкIырэм ауасэ къызэрэдэкIоягъэм къыхэкIэу мыщ фэдэ ермэлыкъхэр зэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо яI. ЧIыпIэ предпринимательхэм япродукцие IуагъэкIынымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары ермэлыкъым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр. Социальнэ мэхьанэ зиIэ гъомылапхъэхэр республикэм щыпсэурэ цIыфхэм аIэкIэгъэхьэгъэным министерствэм ынаIэ тырегъэты. Джащ фэдэу бэдзэрым щыIэ уасэхэм анахь пыутэу гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр цIыфхэм ермэлыкъым щащэфынхэ алъэкIыным пылъых.\nМыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ цIыфхэми, предпринимательхэми яшIуагъэ къызэрякIырэр пчъагъэрэ къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.\nЕрмэлыкъыр Мыекъуапэ иурамэу Советскэм (урамхэу Майкопскэм къыщегъэжьагъэу Победэм нэс), урамэу Михайловым ыкIи урамэу Димитровым (урамхэу Чкаловымрэ Юннатовымрэ ацIэ зыхьыхэрэм азыфагу) ащыкIощт. Мы чIыпIэхэм былымылыр, мэлылыр, къолыр, чэтылыр ыкIи нэмыкI гъомылапхъэхэу цIыфхэр анахь къызыкIэупчIэхэрэр ащащэщтых. Ащ нэмыкIэу Адыгеим ит предприятиехэу щэм, хьаджыгъэм ахэшIыкIыгъэ шхыныгъохэр, консервнэ продукциехэр, дагъэ, нэкулъ ыкIи IэшIу-IушIухэр къэзышIыхэрэр къекIолIэщтых.\nТикъэлэ шъхьаIэ щыпсэухэрэм ыкIи хьакIэхэм бэдзэрым щыIэ уасэхэм анахь пыутэу гъомылэпхъэ зэфэшъхьафхэр ермэлыкъым щащэфынхэ алъэкIыщт, ахэм ядэгъугъэ щэфакIохэм мы чIыпIэм щауплъэкIун амал яIэщт.\nКЪУМПIЫЛ Мурат: «Проектхэр гъэцэкIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI» КЪУМПIЫЛ Мурат: «Проектхэр гъэцэкIэгъэнхэр пшъэрылъ шъхьаI»\nАдыгеим ипромышленнэ предприятиехэм хэхъоныгъэ ашIыным иамалхэр Адыгеим ипромышленнэ предприятиехэм хэхъоныгъэ ашIыным иамалхэр\nЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры ЗэкIэ зэлъытыгъэр тэры\nМэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх Мэкъумэщ хъызмэтым епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх\nАдыгеим иэкономикэ ихэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх Адыгеим иэкономикэ ихэхъоныгъэ иIофыгъохэм атегущыIагъэх


Гум иорэд — Адыгэ макъ\nРедактор 30.12.2019 30.12.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ къэралыгъо университетым и Научнэ тхылъеджапIэ кIэлэегъэджэ-тарихълэжьэу, экскурсоводэу, коллекционерэу ыкIи усакIоу Александр Шепшелевич итхылъэу «Созвездие лебедя» зыфиIорэм илъэтегъэуцо щыкIуагъ.\nАщ усакIом итворчествэ зигунэс тхакIохэр, литературоведхэр, усакIохэр хэлэжьагъэх, яшIошIхэр къыраIотыкIыгъэх. Александр иусэхэм ащыщхэм къяджагъ, иорэдхэр, романсхэр гитарэмкIэ къадыригъаIозэ къыIуагъэх.\nА. Шепшелевич 1959-рэ илъэсым Свердловскэ пэгъунэгъу къэлэ цIыкIоу Сысерти къыщыхъугъ. ПIуныгъэ-гъэсэныгъэм мэхьанэ зыщыфашIырэ унагъо къитэджагъ. Пшысэхэр, тхыдэхэр, таурыхъхэр бэу къызэрэфаIуатэщтыгъэм игулъытэ пасэу къыгъэущыгъ. ЯунагъокIэ Мыекъуапэ къызэкIожьхэм, кIэлэцIыкIум илъэси 6 ыныбжьыгъ. Ленинград щеджагъ, дзэ къулыкъур Североморскэ щихьыгъ. Дэхагъэм зыфикъудыеу, театрэр икIасэу, музыкэм, тхылъхэм ыгу афакIоу къэтэджыгъ. ИкIыгъэ лIэшIэгъум ия 80 — 90-рэ илъэсхэм публицистикэмкIэ ыкIи художественнэ псалъэмкIэ гъэзагъэу Адыгеим ыкIи Краснодар краим ытхыхэрэр къащыхеутых. Ахэр гъэзет, альманах, журнал зэфэшъхьафхэм къарэхьэх, радиом ыкIи Адыгэ телевидением авторскэ программэхэри къатыгъэх.\nАлександр иапэрэ тхылъэу «Созвездие лебедя» зыфиIорэр усакIом ыпсэ тешIыкIыгъ, имэкъам. Илъэс 20 творческэ IофшIагъэм тхылъыр изэфэхьысыжь. Мыщ усэхэр ыкIи орэдхэр бэу дэтых, ахэм щыIэныгъэр шъуабэу зэрэзэхэлъыр къаушыхьатэу нэпси, шIулъэгъуи ахэлъ. ГъашIэ зыгъэшIагъэу, зыгорэ зылъэгъугъэм ешIэ щыIакIэр дэгъу закIэу, дэхэ закIэу зэрэщымытыр, хэти ежь пкъырыхьэу, зэхишIэу, зымыгъэгупсэфэу е гужьыдэкIыгъо фэхъурэр ары иусэр, иорэдыр, игупшысэр. Тхылъым къыдэхьэгъэ сатырхэр усакIом 1999 – 2004-рэ илъэсхэм ытхыгъэх. Ежь пэблагъэм, илъапIэм, цIыфыбэу къешIэкIыгъэхэм ягумэкI-гукIаехэм, ягушIогъо-тхъагъо ахэр афэгъэхьыгъэх. Ары мы сатырхэр хэткIи гурыIогъошIу зышIыхэрэр.\nГъунэнчъэу чIыопсыр ыкIи цIыфхэр зикIэсэ усакIом итхыгъэхэм узылъащэ, етIани тхылъыр сурэттехыгъэ гъотыгъое гъэшIэгъонхэмкIэ зэрэгъэкIэрэкIагъэми нахь узылъещэ. Мыщ осэшIу зиIэ сурэтхэу я ХIХ – ХХ-рэ лIэшIэгъухэм ашIыгъэхэр щытэлъэгъух. Александр ипэублэ псалъэу тхылъым къыдэхьагъэм гущыIэр, музыкэр ыкIи цIыфыпсэр зэгопчынхэу зэрэщымытыр, тигушIуагъуи, тигукIаий ахэмкIэ къызэрэтIорэр, ахэр зэфэдэкIэ тищыIэныгъэ зэрэхэтхэр, псэр зэраухъумэрэр къыщеIо. «Созвездие лебедя» зыфиIорэм усакIом иилъэсхэр иусэ-гупшысэкIэ IэпкIэ-лъапкIэу щепщыжьых. Ахэм шъыпкъагъи, нэфагъи, акъыли, амали икъу фэдизэу ахэлъ. УсакIор культурэ ин зыхэлъ гъэсагъ: поэтическэ тхылъым ны-тыхэм, ыгу шIукIэ къинэгъэ иIахьыл гупсэхэм чIыпIэ щафишIыгъ, исатырхэр жъынчых, шъабэу, фабэу къэIуагъэх, урысыбзэр дэгъоу зэришIэрэр, усэныр къызэрэдэхъурэм гу лъыуагъатэ. ГъэшIэ шIулъэгъу къабзэм идэхэгъэ-лъэпIагъи, зэкъоныгъэ-зэгъокIыныгъэу щыIакIэм хэмыкIуакIэу, ренэу щыхэушъхьафыкIыгъэми гукIэ алъэIэсы Александр, игущыIэхэр зэгот сатырэ къодыехэп, ахэр гупшысэ пытэкIэ зэпхыгъэх, къэIокIэ-шIыкIэхэри усэ пэпчъ къыфегъоты.\nА. Шепшелевич игупшысэ, итворчествэ щыIэныгъэшхом хегъуатэ, ылъэгъурэм, зэхихырэм, а зэкIэми къыратырэ гузэхашIэхэм иусэхэр, иорэдхэр, гум имэкъамэхэр къагъэпсых, ихудожественнэ псалъэ къахэкIы, игупшысэкIэ гу минхэм алъэIэсы, аштэ. ЗитхылъыкIэу «Созвездие лебедя» зыфиIорэр тын гуапэ тхылъеджэхэм къытфэзышIыгъэ Александр итворчествэ лъэбэкъу инкIэ тыфэгушIозэ, тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынэу фэтэIо.\nПредыдущая МэфэкI мафэхэм къызэратыщтыр\nСледущая Хылъэжъые и Адыгэ Хас


Щытхъум итамыгъэ фагъэшъошагъ » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Щытхъум итамыгъэ фагъэшъошагъ\nПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым игенеральнэ пащэу Константин Цициныр джырэблагъэ Адыгеим щыIагъ. Мыекъуапэ дэт унэ зэтетхэм ащыщ «ЩысэтехыпIэу аIыгъ ун» зыфиIорэ тамыгъэр зэрэфагъэшъошагъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Фондым ипащэрэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым игенеральнэ пащэу Константин Цициныр джырэблагъэ Адыгеим щыIагъ. Мыекъуапэ дэт унэ зэтетхэм ащыщ «ЩысэтехыпIэу аIыгъ ун» зыфиIорэ тамыгъэр зэрэфагъэшъошагъэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Фондым ипащэрэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ.\nЩытхъум итамыгъэу «ЩысэтехыпIэу аIыгъ ун» зыфиIорэр Мыекъуапэ иурамэу Шоссейнэм тет унэу N 20-м фагъэшъошагъ. Ар шIукIэ зыфэплъэгъунэу щытыр ТСЖ-у «Феникс» зыфиIорэм итхьаматэу Александр Плющ ары. ПсэупIэкоммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым игенеральнэ пащэу Константин Цициным ащ иIофшIагъэ осэшхо фишIи, «ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым и Щытхъу тамыгъ» зыфиIорэр фигъэшъошагъ ыкIи Iэпшъэ сыхьат шIухьафтынэу ритыгъ. Зигугъу тшIырэ унэр 1990-рэ илъэсым ашIыгъ. 2009-рэ илъэсым псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым имылъкукIэ мыщ гъэцэкIэжьын инхэр рашIылIагъэх: унашъхьэр зэблахъугъ, унэ кIоцIым инженернэ IофшIэнхэр рашIылIагъэх, агъэфедагъэр учет зышIырэ пкъыгъохэр агъэуцугъэх, чIыунэхэр, унэм итеплъэ, лифтыр агъэцэкIэжьыгъэх. «ШэпхъэшIухэм адиштэрэ къэлэ щыIакIэр гъэпсыгъэныр» зыфиIорэ программэм къыдыхэлъытагъэу 2018-рэ илъэсым урамхэу Шоссейнэм тет унэхэу N 4-мрэ N 6-мрэ ящагухэр зэтырагъэпсыхьагъэх, ахэм сомэ миллиони 4,6-рэ атефагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат бысымхэм къафэгушIозэ къыIуагъ мы унэр щысэтехыпIэу зэрэщытыр. — ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым Адыгеим щыпсэухэрэм ацIэкIэ рэзэныгъэ гущыIэхэр фэзгъазэхэ сшIоигъу. ШIуагъэ къэзытырэ IофшIэнэу ыгъэцакIэрэм къыкIэлъыкIоу республикэм итеплъэ нахь дахэ мэхъу зэпыт. ЦIыфхэм япсэупIэхэр нахь кIэракIэ шIыгъэнхэмкIэ, ящагухэр зэтегъэпсыхьэгъэнхэмкIэ мыщ фэдэ щысэшIухэм тэркIэ мэхьанэшхо яI. Урамэу Шоссейнэм тет унэм ибысымхэм аIэ зэкIэдзагъэу акIуачIэ зэрэрахьылIагъэм къэгъэлъэгъонышIухэр къыкIэкIуагъэх. Шъугу етыгъэу, шъузэкъотэу Iоф зэрэшъушIэрэм фэшI «тхьашъуегъэпсэу» шъосэIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. Константин Цициным къызэриIуагъэмкIэ, АдыгеимкIэ энергием нахь шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэнымкIэ программэм хэлажьэхэрэмкIэ мы унэр апэрэщт. Ащ пэIухьащт мылъкоу сомэ миллиони 5-р Фондым къытIупщынэу хьазыр. — Фондым къытIупщырэ мылъкумкIэ мы унэм щыпсэухэрэм энергиер нахь макIэу зыгъэстыщт шIыкIэхэр щагъэфедэшъущтых. Ащ ишIуагъэкIэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэм уасэу алъатырэр процент 30 — 40-кIэ нахь мэкIэщт. Мы Iофыгъом изэшIохын Адыгеим и ЛIышъхьэрэ сэрырэ тырыгущыIагъ. Сэгугъэ мы илъэсэу тызхэтым шIуагъэ къэзытырэ шIыкIэхэр къышъуIэкIэдгъэхьанхэу, — къыIуагъ Константин Цициным.\nМэфэкI Iофтхьабзэм ыуж Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат район цIыкIоу «Восходым» щыпсэухэрэм адэгущыIагъ. ЦIыфхэр анахьэу зыгъэгумэкIырэ упчIэхэр республикэм ипащэ къыфагъэзагъэх. Ахэр зэхэфыгъэнхэмкIэ Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэу Андрей Гетмановым пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх. Шъугу къэдгъэкIыжьын, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр егъэшIыгъэнхэмкIэ Фондым зэзэгъыныгъэу дашIыгъэм ишIуагъэкIэ 2008-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2016-рэ илъэсым нэс шъолъыр программэм къыдыхэлъытагъэу къат пчъагъэу зэтет унэ 1637-м щыщэу 830-р дэгъоу агъэцэкIэжьыгъэх. Бюджет зэфэшъхьафхэм къахахыгъэ мылъкоу сомэ миллиардрэ ныкъорэ фэдизыр а IофшIэнхэм апэIуагъэхьагъ. 2014-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2018-рэ илъэсым нэс охътэ кIэкIым тегъэпсыхьэгъэ гухэлъым епхыгъэу фэтэрыбэу зэхэт унэ 325-мэ игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх. А IофшIэнхэм сомэ миллион 437,1–рэ апэIуагъэхьагъ. 2019-рэ илъэсымкIэ гухэлъэу щыIэр мыщ фэдэ унэ 81-рэ агъэцэкIэжьыныр ары, шIокI зимыIэ тынэу къаугъоихэрэ сомэ миллиони 134,3-м ехъу ащ пэIуагъэхьащт. КIАРЭ Фатим.


Республика Адыгея - Владимир Путиным дышъэ медалыр МэщбэшIэ Исхьакъ къыритыжьыгъ\nКремлым и Екатерининскэ зал тыгъуасэ дышъэ медалэу «Урысые Федерацием IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ» зыфиIорэр къащаратыжьыгъ.\nУрысыем и Президентэу Владимир Путиныр ары Урысыем щыщ нэбгыритфэу къэралыгъомрэ цIыфхэмрэ апашъхьэ гъэхъэгъэ ин дэдэхэр щызиIэхэм а наградэр къязытыжьыгъэр.\nАдыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым ялъэпкъ тхакIоу, Адыгеим итхакIохэм я Союз иправление итхьаматэу МэщбэшIэ Исхьакъи ащ фэдэ дышъэ медаль къыфагъэшъошагъ.\nМыщ фэдэ наградэ къаратыжьыгъ АО-у «Южморрыбфлот» зыфиIорэм ипащэу Сергей Антоновым, мэшIокугъогу станциеу Инскэм идежурнэу Ольга Бочкаревам, заводэу «Красное Сормово» игенеральнэ директор иупчIэжьэгъоу Николай Жарковым, Къэралыгъо академическэ театрэу Е. Вахтанговым ыцIэкIэ щытым иартистэу Василий Лановоим.\n«ЖъоныгъуакIэм и 1-р къызыщыблагъэрэм ехъулIэу сыкъышъуIукIэнэу ыкIи Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъ идышъэ медаль къышъостыжьынэу зэрэхъугъэр лъэшэу сигуап. Мыщ фэдэ медаль зыфагъэшъуашэхэрэр цIыф цIэрыIохэр, лэжьэкIошхохэр, хэгъэгум ыпашъхьэ гъэхъэгъэшхохэр щызиIэхэр ары. Шъори джащ фэдэу шъущыт, Урысыем, шъуищыIэныгъэ зэшъупхыгъэ Iофым шъуишъыпкъэу шъуафэлажьэ», — закъыфигъэзагъ мыщ фэдэ гущыIэхэмкIэ Урысыем и Президентэу Владимир Путиным дышъэ медалыр къызыфагъэшъошагъэхэм.\nУрысыем и Президент ащ фэдэ наградэр къызэратыгъэ пэпчъ гъэхъагъэу иIэхэр хигъэунэфыкIыгъ. МэщбэшIэ Исхьакъ илитературнэ творчествэкIэ культурэхэр нахь зэпэблагъэ зэришIырэр, Урысыем щыпсэурэ лъэпкъ зэфэшъхьафхэм якIэн зэригъэбагъорэр Президентым хигъэунэфыкIыгъ.\n«Хэгъэгу зэошхом илъэхъан къэхъугъэхэр адыгэ тхакIоу ыкIи усакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ Шумафэ ыкъом илитературнэ IофшIагъэхэм къащигъэлъэгъуагъэх. Ащ илирикэ, Темыр Кавказым ищытхъу зыIотэрэ итхыгъэхэм урысыбзэкIи, нэмыкIыбзэхэмкIи яджэх, хэгъэгум иклассикхэм япроизведениехэр адыгабзэкIэ зэрэзэрадзэкIыжьыгъэхэри гушIуагъоу щыт. Ау, гухэкI нахь мышIэми, Советскэ Союзым илъэхъан зэрэщытыгъэм фэдэу, мы аужырэ илъэсхэм а IофшIэным ащ фэдизэу зиушъомбгъурэп. Мы лъэныкъом тэ бэу щычIэтэнэ, а пстэур зыпкъ игъэуцожьыгъэн фае. Мы лъэныкъомкIэ Iофышхо зэрэпшIэрэм пае лъэшэу тыпфэраз», — къыIуагъ Владимир Путиным.\nМэщбэшIэ Исхьакъ дышъэ медалыр къыратыжь зэхъум Адыгеим илIыкIо купэу КъумпIыл Мурат зипащэр щыIагъ. Ахэм ахэтыгъэх Адыгеим ыцIэкIэ сенаторхэу Хъопсэрыкъо Муратрэ Олег Селезневымрэ, Адыгеим ыцIэкIэ Къэралыгъо Думэм идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, общественнэ организациехэм ялIыкIохэу Сэхъурэкъо Хьаутирэ Дзыбэ Кимэрэ.\nIофтхьабзэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх Къэрэщэе-Щэрджэсым и ЛIышъхьэу Темрезов Рэщыдрэ Къэбэртэе-Бэлъкъарым и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу КIокIо Казбекрэ. Шъугу къэтэгъэкIыжьы МэщбэшIэ Исхьакъ тхылъ 60-м ехъу зэритхыгъэр, дунаим щыпсэурэ лъэпкъхэм ябзабэхэмкIэ ахэр зэрэзэрадзэкIыжьыгъэхэр. Тхьабысымэ Умар игъусэу Адыгэ Республикэм игимн ащ къыхихыгъ. Литературнэ творчествэм нэмыкIэу, ар хэгъэгуми, республикэми яобщественнэ, яполитикэ щыIэныгъэ чанэу хэлажьэ: СССР-м инароднэ депутатэу щытыгъ, СССР-м и Апшъэрэ Совет хэтыгъ. Джыдэдэм Урысыем и Общественнэ палатэ хэт.


Зэнэкъокъум зэфещэх | Хасанов Мурат Русланович\n« Зэнэкъокъур дэгъоу зэхащэщт\n— Апшъэрэ купым команди 10 щызэнэкъокъугъ, — къытиIуагъ зэIукIэгъухэм ясудья шъхьаIэу Пэнэшъу Мыхьамодэ. — Ростов хэкум, Москва,Ставрополь ыкIи Краснодар краим, Къэрэщэе-Щэрджэсым, Адыгеим, нэмыкIхэм якомандэхэм ахэтхэр Мыекъуапэ щызэдешIагъэх. Осыр къесэу, хъотыр зэрихьэу мэфабэ къыхэкIыгъэми, зэIукIэгъухэр игъом зэхащэщтыгъэх.\n— ЕшIапIэхэр, зэнэкъокъум фэдгъэхьазырынхэм фэшI тракторхэр, фэшъхьаф техникэу тищыкIагъэр игъом дгъэфедэщтыгъэх, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ икомитет ипащэу Дмитрий Щербаневым. — ЦIыфхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIоным фэшI яфэIо-фашIэхэр дэгъоу зэрэдгъэцэкIэщтхэм тыпылъыгъ.\nЯ 2 — 3-рэ купхэм ясудья шъхьаIэу Игорь Калиниченкэм къызэрэхигъэщыгъэу, кIэлэегъаджэхэр, полицием икъулыкъушIэхэр, юристхэр, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистхэр, спортым иветеранхэр, фэшъхьафхэри ешIапIэхэм ащызэнэкъокъугъэх.\nАлексей Филипповыр илъэсыбэрэ Мыекъопэ «Зэкъошныгъэм» щешIагъ. УхъумакIоу зэрэщытыгъэм къытегущыIэзэ, я 3-рэ купым зэIукIэгъухэр зэрэщыкIуагъэхэм иеплъыкIэхэр къариIолIагъэх.\n— Аужырэ илъэсхэм республикэм испорт псэуалъэхэм япчъагъэ хэпшIыкIэу хэхъуагъ, футбол ешIэ зышIоигъохэм япсауныгъэ агъэпытэнымкIэ, языгъэпсэфыгъо уахътэ гъэшIэгъонэу агъэкIонымкIэ амалышIухэр яIэх, — къыIуагъ А. Филипповым.\nСпортым пыщагъэхэм яшIоигъоныгъэхэм тигуапэу защыдгъэгъозагъ. КIымэфэ зэнэкъокъум ыуж нэмыкI зэIукIэгъухэм ахэлэжьэнхэу фаех. ГущыIэм пае, нахьыпэкIэ Журавлевым фэгъэхьыгъэ шIэжь зэIукIэгъухэр, фэшъхьаф зэнэкъокъухэр зэхащэщтыгъэх. Гъатхэм е бжыхьэм футбол зэнэкъокъухэр гум рихьэу кIощтыгъэх. Мыекъуапэ иадминистрацие физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ икомитет Iофтхьэбзэ хэхыгъэхэм кIэщакIо афэхъун имурад. Арышъ, уахътэм къыгъэлъэгъощтым тежэщт.\n«Ошъутенэм» итренерэу Мэзлэукъо Арсен зэрилъытэрэмкIэ, апэрэ чIыпIэм, анахь макIэмэ, команди 4 фэбэнагъ. «Ошъутенэм» текIоныгъэр къыдихыным фэшI ешIакIохэм гуетыныгъэ ин къызхагъэфагъ. «Урожаим» опыт ин зиIэ футболистэу хэтыр макIэп. Тренерэу Александр Матусьян «Урожаим» щыкIагъэу фэхъугъэр дэгъоу къыгурэIо. ЕшIэгъу пэпчъ футболистхэм дэгъоу зыфагъэхьазырын алъэкIыгъэп. Апэ ишъыгъэхэ «Ошъутенэм» 1:0-у, «Мыекъуапэм» 3:0-у, «Щагъдыим» 4:3-у «Урожаир» атекIуагъ, ау «ЧIыгушъхьэм», «Картонтарэм» къашIуихьын ылъэкIыгъэп.\n— Кощхьэблэ районым тыкъикIызэ зэнэкъокъум тыхэлэжьагъ, — къытиIуагъ «Юность-Кощхьаблэм» итренерэу Юсуп Руслъан. — ЗыкIи тыкIэгъожьырэп. Я 8-рэ чIыпIэм нахь лъагэу тыдэкIоен тымылъэкIыгъэми, тикIэлэеджакIохэм сафэраз, яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъуагъ, спортым ныбджэгъукIэхэр зэрэщагъотыгъэхэр сыдым ымыуас!\nЮсуп Руслъан бэшIагъэу тинэIуас. Ар зипэщэ футбол командэхэр Къыблэ шъолъырым, Урысыем язэнэкъокъухэм ахэлажьэх, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдахых.\n«Кощхьаблэм» тигуапэу зы лъэныкъо къыхэтэгъэщы. Илъэс зэфэшъхьафхэм командэм хэтыгъэхэр нэмыкI купхэм ащешIэх, Мыекъуапэ щеджэх, яIэпэIэсэныгъэ хагъахъозэ, япсауныгъэ агъэпытэ.\n— Краснодар сыкъикIызэ ешIэгъухэм сяплъы, — къытиIуагъ педагогикэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Хьакъунэ Нурбый. — Футбол къодыеп тлъэгъурэр, псэ зыпыт зэIукIэгъухэм тызыIэпащэ.\nНиколай Бояринцевыр Къыблэ шъолъырым, фэшъхьафхэм ащызэлъашIэ, футболист дэгъу. Новороссийскэ, Ростов хэкум, нэмыкIхэм якомандэхэм ащешIагъ. Къэлапчъэм Iэгуаор дидзэнымкIэ сыдигъуи щысэшIу къегъэлъагъо.\n«Мыекъуапэм» хэтэу гъогогъу 17 хъагъэм Iэгуаор мыгъэ изыдзэгъэ Н. Бояринцевым «Бомбардир анахь дэгъу» зыфиIорэ щытхъуцIэр фагъэшъошагъ, шIухьафтынхэр фашIыгъэх.\n— Мыекъуапэ лъэшэу сыгу рехьы, стадион дахэхэр щагъэпсыгъэх, — къытиIуагъ упчIэхэм джэуапхэр къаритыжьызэ Николай Бояринцевым. — Мыекъопэ «Зэкъошныгъэр» къысэрэджи, сигуапэу сыщешIэщт.\nБояринцевым фэдэ футболист дэгъухэр «Зэкъошныгъэм» щешIэхэ зыхъукIэ, республикэм икомандэ ауж къинэхэрэм къахэкIыжьыщт, стадионым щыкIорэ зэIукIэгъухэм яплъыхэрэм хэпшIыкIэу ахэхъощт. Хьэсанэкъо Мурат, Мыекъуапэ иадминистрацие ипащэу Владимир Наролиныр, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу Джармэкъо Азмэт, республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм афэгушIуагъэх, зэхэтхэу нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nОфициальный сайт республиканской газеты «Адыгэ макъ» 18.01.2017 г.: http://www.adygvoice.ru/wp/зэнэкъокъум-зэфещэх/


Адыгэ Хэку Таймс: ХъурцэмкIэ парламент хэдзынхэм защыфагъэхьазыры\nХъурцэмкIэ парламент хэдзынхэм защыфагъэхьазыры\nХъурцэм парламент хэдзынхэр мы илъэсым чъэпыогъум и 8 щырекIокIыщтых. Ащ хэлэжьэщт политик купхэм хэхынхэм зафагъэхьазырых джырэкIэ.\nЛIышъхьэм иунашъо игъэцэкIэн щиублэщт шышъхьаIум и 8 ыкIи политик купхэм зыкъагъэлъэгъоныр гъэунэфыгъэу ащыгъум рагъэжьэщтэу бэмышIэу къыIуагъ Хъурцэм илIышъхьэу Маргвелашвили Георгий.\nАу хэгъэгум ипремьер-министрэу Квирикашвили Георгий мэлылъфэгъум и 18 къызэриIуагъэмкIэ хэдзынхэм апэкIэ къакIорэ уахътэм зырагъэжьэщтыр джыри амыгъэнэфагъэгоу ары. Джырэ хъурцэ унэшъошIым Iут политик купэу «Хъурцэ хъопсапIэ» зыфиIорэмрэ ащ иоппозицэу щыт «Лъэпкъ кIо» - мрэ афэшъхьафхэу нэмыкIхэри хэхыныгъэхэм ахэлэжьэщтых.\nАхэр анахьыбэрэмкIэ, «Хъурцэ хъопсапIэу» хэдзынхэм изакъоу хэлэжьэнэу унашъо зыштагъэм гощэгъэгъэхэ политик купхэр арых.\nАхэр зы куп зэхэщагъэ мыхъухэу, зырызэу хэдзынхэм зыкъыщагъэлъэгъонэу агъэнафэу къэбар лъыгъэIэс амалхэм къаты. Хэхынхэм ахэлэжьэщт полит купхэм ахэт зырызхэм къызэрэхагъэщрэмкIэ, хэхыныгъэхэм зэрахэлэжьэщт шIыкIэхэр джырэкIэ агъэнафэх ежь якуп кIоцIкIэ.\nБэмышIэу «Лъэпкъ Демократ Институт» зыфиIорэ америк кIэупчIэкIо купым Хъурцэм щыригъэкIокIыгъэ кIэупчIэныгъэхэм якIэуххэу къахьыжьыгъэхэмкIэ, цIыфмэ хэдзынхэм амакъэ зыфатынэу фэягъэхэмкIэ къаIуагъ, «Хъурцэ хъопсапIэм» - процент I5, ащ иоппозицэу щыт «Лъэпкъ кIом» - процент 13 къыхьыщтыгъэу.\nМыщ дакIоу зэупчIыгъэхэм я процент 60 ехъумэ къаIуагъэу ары хэдзынхэм къащыхахыщт политикэ купыыр джыри зэрамыгъэунэфыгъэр.\nПарламент хэдзынхэу Хъурцэм бжыхьэм щыIэщтхэм ахэлэжьэщтмэ ащыщ «Шъхьафит демократхэр» зыфиIорэу Аласания Ираклий зипащэр. Фитыныгъэ Радиом Аласания къызэрэриIуагъэмкIэ, ялэжьэнкIэ анахьэу экономик лъэныкъор ары анаIэ зытырагъэтыщтыр.\nАласания: Тэ хэдзынхэм зафэтэгъэхьазыры экономикэмкIэ тизэхэгъэуцуагъэхэмкIэ. Тизэхэгъэуцуагъэхэр мы Iофым тегъэпсыыхьэгъэ кIэлъыплъакIохэм етэгъэплъых. АпэрэмкIэ экономикэ щытыкIэр зыпкъ игъэуцогъэжьыным тынаIэ едгъэтынэу тэгъэнафэ, сыда пIомэ тицIыфхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, къэралыгъом къыпкъырыкIэу IэпыIэгъу ящыкIагъ, сатыур лъыдгъэкIотэным пае, IофшIэпIэ чIыпIэхэр нахьыбэу тиIэным пае. Сэгугъэ, цIыфхэм хэхыныгъэ зафэ ашIынэу, зыхэшIэныгъэ закъокIэ армырэу, политик IофышIэхэм анахь зэхэгъэуцогъэ тэрэзэу къагъэлъыгъорэм къыпкъырыкIхэу.\nДжырэкIэ Хъурцэм иунэшъошI Iут политик купэу «Хъурцэ хъопсапIэр» 2012 илъэсым жъоныгъуакIэм и7 ыгъэпсыгъагъ хъурцэ сатыушIэу Иванишвили Бидзинэ.\nА илъэсым чъэпыогъум и I щыIэгъэ парламент хэдзынхэм купым макъэхэм анахьыбэр къыхьыгъагъэх, «Лъэпкъ кIоу» Хъурцэм иIэшъхьэтетыгъэу Саакашвили Михаил зипэщыгъэм къыхьыгъэ макъэхэм ашъхьадэкIи.\n2013 илъэсым «Хъурцэ хъопсапIэм» къызхигъэкIгъэгъэ Маргвелашвили Георгий къэралыгъом иIэшъхьэтетэу хахгъагъ.


Рузанэ тибыракъ егъэбыбатэ | Адыгэ Макъ\nРузанэ тибыракъ егъэбыбатэ\nАвтор: Редакция\t/ 19.11.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nДунаим иныбжьыкIэхэм каратэмкIэ язэнэкъокъу Казахстан щыкIуагъ. Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ хэтэу ЕхъулIэ Рузанэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ.\nИлъэс 14 зыныбжь адыгэ пшъашъэр килограмм 50-м нэс къэзыщэчыхэрэм янэкъокъугъ. ИкъулайныгъэкIи, кIуачIэр зэригъэфедэрэмкIи ар къахэщыгъ. Каратэм иедзыгъоу «ашихары» зыфиIорэм апэрэ чIыпIэр къыщыдихи, дунаим идышъэ медаль къыфагъэшъошагъ.\nЕхъулIэ Рузанэ Краснодар щеджэ, спорт еджапIэм зыщегъасэ, иIахьылхэр Пэнэжьыкъуае щыщых. Дышъэ медалыр Рузанэ къызыдехым, Адыгэ Республикэм икъэралыгъо быракъ зэнэкъокъум щигъэбыбэтагъ, нэпэеплъ сурэтхэр тырахыгъэх.\n— Спорт зэнэкъокъухэм сахэлэжьэнэу гъогу сызытехьэкIэ адыгэ быракъыр зыдэсэштэ, — къыIуагъ ЕхъулIэ Рузанэ. — КъысфэгушIуагъэхэм, телефонкIэ къысфытеохэзэ гущыIэ фабэхэр къысэзыIуагъэхэм, тренерхэм, кIэлэегъаджэхэм лъэшэу сафэраз.\nОпсэу, Рузан! Спортышхом нахь лъагэу ущылъыкIотэнэу, уигухэлъышIухэр къыбдэхъунхэу тыпфэлъаIо.\nСурэтым итхэр: ЕхъулIэ Рузанэ адыгэ быракъыр егъэбыбатэ.


Чъэпыогъум и 5-р — Адыгэ Республикэр зызэхащэгъэ Маф | Адыгэ Макъ\nЧъэпыогъум и 5-р — Адыгэ Республикэр зызэхащэгъэ Маф\nАдыгэ Республикэм и Мафэ фэшI тышъуфэгушIо!\nТиреспубликэ исхэм ямызакъоу, тичIыгу зышIо-лъапIэхэмкIэ, ащ рыгушхохэрэмкIэ ыкIи ятарихъ чIыгужъэу ар зылъытэхэрэмкIэ мэхьанэшхо зиIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэу илъэс 28-кIэ узэкIэIэбэжьмэ щыIагъэхэм мы мэфэкIыр япхыгъ.\nНепэ тицыхьэ телъэу къэтIон тлъэкIыщт Адыгеим ис лъэпкъхэм джащыгъум тарихъ гъогоу къыхахыгъэр зэрэтэрэзыгъэр.\nМамырныгъэмрэ лъэпкъ зэгурыIоныгъэмрэ къэтыухъумэхэзэ, зэгъунэгъушIу зэфыщытыкIэхэм тарыгъуазэзэ, социальнэ, экономикэ зэхъокIыныгъэхэм ягъогу тытетэу непэ ыпэкIэ тылъэкIуатэ.\nАдыгеим ис цIыфхэр зэрэхъупхъэхэм, зэрэлэжьэкIошхохэм яшIуагъэкIэ тиреспубликэ иэкономикэ тапэкIи зыкъызэриIэтыщтым, инеущырэ мафэ нахь дахэ зэрэхъущтым, гъогоу къыхихыгъэмкIэ зэрэлъыкIотэщтым тицыхьэ телъ.\nТичIыпIэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэпсэукIэ дэгъу, хахъо шъуиIэнэу, текIоныгъакIэхэр шъушIынхэу тышъуфэлъаIо!\nУнагъо пэпчъ зэгурыIоныгъэрэ шIулъэгъурэ ерэлъ!\nАдыгеимрэ ти Хэгъэгушхоу Урысыемрэ апае Iофэу ешъухьыжьэхэрэм гъэхъагъэхэр ащышъушIынэу шъуфэтэIо!


Зэрифэшъуашэу зэтырагъэпсыхьэх — Адыгэ макъ\nРедактор 04.08.2020 04.08.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nАдыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэрэщаIуагъэмкIэ, Урысыем и Президентэу Владимир Путиным иунашъокIэ Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу ублэпIэ клас-схэм ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм шхын стыр ыпкIэ хэмылъэу аIэкIагъэхьащт.\nМыщ къыхиубытэрэ сабый мин 25,4-рэ республикэм ис.\nМыщ епхыгъэ фэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм фэшI ахъщэ тедзэ республикэм къыIэкIэхьанэу УФ-м и Правительствэ унашъо ышIыгъ. «Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэ ышIыныр» зыфиIорэ къэралыгъо программэм къыдыхэлъытагъэу Iофтхьабзэхэр рагъэкIокIыщтых.\n2020-рэ илъэсым мы лъэныкъом федеральнэ мылъкоу сомэ миллиони 105-рэ, 2021-рэ илъэсым — сомэ миллион 244,5-рэ, 2022-м — сомэ миллион 252-рэ пэIуагъэхьащт.\nРеспубликэм ирайонхэм арыт гурыт еджапIэхэм яшхапIэхэм гъэцэкIэжьынхэр арашIылIагъэх, кIэлэеджакIохэм апае зыкI меню къыхахыгъ. ГурытымкIэ, зы шхыгъом (порцием) сомэ 43-рэ тефэщт. Гъомылапхъэм икъэщэфын закъу ары ахъщэр зыпэIуагъэхьащтыр, ащ ишIыни, пщэрыхьакIохэм аратыщт лэжьапкIэри муниципалитетхэм апшъэ ралъхьажьыщт.\n— КIэлэцIыкIухэм ядгъэшхыщтыр Роспотребнадзорым къыгъэуцугъэ шапхъэхэм адиштэу щытын фае. Мыщ изэхэщэн зэрифэшъуашэу муниципалитетхэм Iоф дашIэнэу сыкъяджэ, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nДжэджэхьэблэ гурыт еджапIэу Джарымэкъо Нухьэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу КIыкI Заирэ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, яучреждение икъутамэ къутырэу Городскоим дэт. Гъэсэныгъэм иучреждениитIури ублэпIэ классхэм ащеджэрэ кIэлэеджакIохэм шхын стыр ыпкIэ хэмылъэу аIэкIагъэхьаным фытырагъэпсыхьагъэх пIоми хъущт. Аужырэ IофшIэнхэр тхьамафэкIэ аухыщтых. Непэрэ мафэм ехъулIэу ДжэджэхьаблэкIэ — нэбгырэ 30, ГородскоимкIэ — кIэлэеджэкIуи 8 агъэшхэнхэу агъэнафэ.\n— Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм ыпэкIи щыпщэрыхьэщтыгъэх ыкIи кIэлэеджакIохэр щыдгъэшхэнхэ амал тиIагъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу оборудованиякIэр чIэдгъэуцуагъ. Гъомылапхъэхэр зыдалъхьэрэ гъэучъыIалъэр, зэрэпщэрыхьэщтхэ пкъыгъохэр, столхэр, пхъэнтIэкIухэр, нэмыкIхэри аужырэ шапхъэхэм адештэх, — къыIуагъ учреждением ипащэ.\nКъутырэу Городскоим щеджэхэрэм гъомылапхъэхэр афащэхэзэ ашIыщт. Ахэр зэрагъэстырыжьыщтхэ, нэмыкI ящыкIэгъэ пкъыгъохэр зэкIэ кIэу зэрагъэгъотыгъэх. Мыщ мылъкоу пэIухьагъэр муниципалитетым ибюджет къыхэхыгъ.\nПредыдущая Iоныгъом и 20-м нэс афылъагъэкIотагъ\nСледущая В Адыгее идет строительство и ремонт дамб


Адыгея Сегодня – ТхьакIущынэ Аслъан усакIоу Илья Резник IукIагъ\nТхьакIущынэ Аслъан усакIоу Илья Резник IукIагъ\tПоделиться материалом\nДата публикации: 22.12.2016 09:58\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх министрэхэу Къулэ Мыхьамэтрэ Юрий Петровымрэ, И. Резник ыцIэ зыхьырэ музыкальнэ театрэм ипащэу Ирина Романовар, Ставрополь краим и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Роман Савичевыр. Творчествэм, культурэм, искусствэм, джащ фэдэу Илья Резник иавторскэ программэу Мыекъуапэ щыкIощтым иIофыгъохэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, зэлъашIэрэ усакIоу И. Резник шIуфэс гущыIэхэмкIэ зыфигъэзагъ. Ащ итворчествэ зэрэшIогъэшIэгъоныр, осэшхо зэрэфишIырэр риIуагъ. ЩытхъуцIэу «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артист» зыфиIорэр ащ фигъэшъошагъ, АР-м и ЛIышъхьэ ишIуфэс тхылъ И. Романовам ритыжьыгъ.\nАртист цIэрыIохэм ыпэкIэ Iоф адишIэщтыгъэмэ, непэ кIэлэцIыкIухэм ятворческэ амалхэр къызэIухыгъэнхэм нахь зызэрэфигъэзагъэр, ащ фэшI ансамблэу «Маленькая страна» зыфиIорэр зэрэзэхищагъэр Илья Резник къыIуагъ. Гухэлъэу иIэхэр кIэкIэу къыриIотыкIыгъэх, журналистхэм яупчIэхэм джэуапхэр къаритыжьыгъэх. УсакIом къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Адыгеим мэфищрэ щыIэщт. Иконцерт къекIолIэрэ цIыфхэу упчIэ анахь гъэшIэгъон къэзытыхэрэм ыIапэ зыкIэдзэгъэ итхылъхэр шIухьафтынэу аритыщтых, гъэшIэгъонэу ахэм алъэгъущтыр бэ.\nИлья Резник иусэхэр зыдэт томитIу хъурэ тхылъыр АР-м и ЛIышъхьэ шIухьафтынэу къыритыгъ.


ЕджапкIэм щыщ къызэкIагъэкIожьыщт | Адыгэ Макъ\nЕджапкIэм щыщ къызэкIагъэкIожьыщт\nМыгъэ еджапIэхэм къачIэкIыгъэхэр джы апшъэрэ еджапIэхэм зэрачIэхьащтхэм пылъых. Ахэм ащыщхэм бюджет чIыпIэхэр къатефэщтых, ыпкIэ хэмылъэу къэралыгъом ригъэджэщтых.\nАу ар зинасып къымыхьынхэри бэу къахэкIыщтых. Сыда пIомэ ныбжьыкIэхэр анахьэу зыфэе сэнэхьатхэм, нахьыбэрэмкIэ, апшъэрэ еджапIэхэм ыпкIэ хэлъэу ащафеджэнхэ фаеу мэхъу. ЕджапкIэр зытышъущтым етышъ еджэ, бюджет чIыпIэхэм ахэмыфагъэхэм янэ-ятэхэми банкым чIыфэ къыIахызэ, якIалэхэр рагъаджэх.\nАщ фэдэ ны-тыхэм агу къэтэгъэкIыжьы еджэным пэIуагъэхьэгъэ ахъщэм щыщ Iахь къафызэкIагъэкIожьын зэралъэкIыщтыр. Ны-тыхэм Iоф ашIэмэ, хьакъулахьэу атырэм (НДФЛ) щыщ Iахь хьакъулахьхэр зыугъоирэ къулыкъум къызэкIигъэкIожьын ылъэкIыщт. Ащ «налоговый вычет» раIо. ЕджапкIэу атыгъэм ипроцент 13-р къаIукIэжьын фитых ежь ышъхьэкIэ еджэрэм, зикIалэ езыгъаджэрэм е опекунхэм, зиIахьыл благъэхэр (ыш-ышыпхъухэр) езыгъаджэхэрэм.\nМы чIыпIэм къыщыIогъэн фае, ахъщэр апшъэрэ еджапIэм гъэсэныгъэ щызэзыгъэгъотырэ закъохэр арэп къызыфызэкIагъэкIожьырэр. Спискэу ащ фэдэ фэгъэкIотэныгъэ зиIэхэм ахэтых ныбжь зиIэу гъэсэныгъэ тедзэ зэзыгъэгъотыхэрэри. Ахэм IэкIыб къэралыгъуабзэхэр зыщызэрагъашIэрэ гупчэхэм гъэсэныгъэ ащызэрагъэгъотымэ, водительхэр къэзыгъэхьазырырэ курсхэм ащеджэхэмэ, еджапкIэр къаIукIэжьыщт. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, кружок зэфэшъхьафхэм ыкIи музыкальнэ еджапIэхэм ачIэсхэми ащ фэдэ фэгъэкIотэныгъэхэр яIэх.\nУнэе еджапIэмэ ащеджэхэрэми атыгъэ ахъщэм щыщ Iахь къафызэкIагъэкIожьын алъэкIыщт. Ау цIыфэу унэе апшъэрэ еджапIэм чIахьэрэм ышIэн фае а организацием ригъэджэнхэ фитэу лицензие е нэмыкI документэу Iоф ышIэн зэрэфитыр къэзыушыхьатырэ иIэмэ.\nЕджапкIэр зэрэптыгъэ тхылъхэр ны-тыхэу е опекунхэу хьакъулахь зытыхэрэм ацIэкIэ къитхыкIыгъэнхэу щыт нахь, еджэрэм ыцIэкIэ гъэпсыгъэнхэу щытэп.\nДжыри зы чIыпIэ анаIэ тырадзэн фае зикIалэ ыпкIэ ытызэ езыгъаджэхэрэм. ЕджапкIэр зэрэпсаоу зэтыгъоу умытымэ нахьышIу. Илъэс пэпчъ птымэ нахь фед. ГущыIэм пае, Iоф зышIэрэ кIалэм ятIонэрэ апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотынэу апшъэрэ еджапIэм илъэсищрэ щеджэнэу зычIахьэм, ахъщэ иIэти, сомэ мин 300 зэтыгъоу ытыгъ. Ау хьакъулахь къулыкъум сомэ мини 120-р ары ныIэп анахьыбэу ыштэрэр процент 13-р хигъэкIынэу. Арыти, сомэ мин 15,6-рэ къыфызэкIагъэкIожьыгъ. Ау кIалэм илъэс къэс еджапкIэм тефэрэ мини 100-р ытыщтыгъэмэ, сомэ мин 39-рэ къыфызэкIэкIожьын ылъэкIыщтгъагъэ.


Редактор 07.11.2019 07.11.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд АР-мкIэ и Къутамэ и ГъэIорышIапIэу Теуцожь районым щыIэм къуаджэу Пэнэжьыкъуае игурыт еджапIэ икIэлэегъаджэхэмрэ иапшъэрэ классхэм якIэлэеджакIохэмрэ джырэблагъэ рагъэблэгъагъэх.\nЗэрэхабзэу, ыпэрапшIэу ахэр кабинет пэпчъ чIащэхэзэ, Iофэу агъэцакIэрэм нэIуасэ фашIыгъэх. Нэужым еджэпIэ классым зэIукIэгъур щылъагъэкIотагъ. ГъэIорышIапIэм испециалистхэм шIокI зимыIэ пенсионнэ страхованиер зыфэдэм, ащ имэхьанэ къаIотагъ, пенсие зэфэшъхьафэу щыIэхэм, уныбжь нэсымэ ар зыфэдэщтыр пэшIорыгъэшъэу зэрэзэбгъэшIэщтым, пенсие уимыIэу укъэмынэным пае пшIэн фаехэм къатегущыIагъэх. Электроннэ шIыкIэм тетэу ПенсиехэмкIэ фондым ифэIо-фэшIэ 54-рэ къызIэкIэбгъэхьан амал щыIэ зэрэхъугъэр ГъэIорышIапIэм иIофышIэхэм къыхагъэщыгъ.\nЗэIукIэгъу ужым пенсиехэм афэгъэхьыгъэ пособиеу «Все о будущей пенсии: для учебы и жизни» зыфиIорэр кIэлэеджакIохэм шIухьафтынэу аратыгъ. ТапэкIэ мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр Теуцожь районым инэмыкI еджапIэхэми ащызэхащэщтых.\nУФ-м ПенсиехэмкIэ ифонд и Къутамэу АР-м щыIэм епхыгъэу пенсие къызыфэкIорэ тинахьыжъхэм ащыщэу нэбгырэ 37-мэ яюбилейхэр мы мазэу тызыхэхьагъэм хагъэунэфыкIыщтых.\nАхэр Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх, иветераных е тылым щыIагъэх. ХэбзэшIу зэрэхъугъэу, зимэфэкIхэм УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр къафэгушIощт.\nЮбилярхэм янахьыбэм, ахэр нэбгырэ 28-рэ, аныбжь мы мазэм илъэс 90-рэ мэхъу, нэбгыриир 95-м нэсыгъ. Анахьыжъэу лIэшIэгъу ныбжьыр хэзыгъэунэфыкIыщтыр Мыекъуапэ щэпсэу.\nПенсиехэмкIэ фондым и Къутамэу АР-м щыIэм иIофышIэхэри зимэфэкIхэм афэгушIох, япсауныгъэ къыщымыкIэнэу, джыри бэ къагъэшIэнэу афэлъаIох!\nПредыдущая АтекIуагъэр Адыгеим щыщ\nСледущая ИбзэджэшIагъэ еуцолIэжьыгъ


Министрэм игодзакIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ нэIуасэ фашIыгъ — Адыгэ макъ\nМинистрэм игодзакIэ Адыгеим и ЛIышъхьэ нэIуасэ фашIыгъ\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэу Геннадий Митрофановым Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Адыгэ Республикэм транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игодзэ IэнатIэ Iуагъэхьэгъэ Лев Каракян нэIуасэ фишIыгъ. Iофтхьабзэм джащ фэдэу хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэ игуадзэу Сапый Вячеслав, Адыгэ Республикэм транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэу Валерий Картамышевыр.\nАдыгэ Республикэм и Премьер-министрэ къызэриIуагъэмкIэ, Лев Каракян Къыблэ-Урысые къэралыгъо техническэ университетыр къыухыгъ. 2004-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу муниципальнэ образованиеу «Къалэу Мыекъуапэ» архитектурэмрэ къэлэгъэпсынымрэкIэ и ГъэIорышIапIэ IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр ащызэрихьагъ, мыщ ипащэ игуадзэу щытыгъ. Адыгэ Республикэм псэолъэшIынымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ, гъогу хъызмэтымкIэ иминистрэ игодзэ IэнатIэ ар IугъэхьэгъэнымкIэ икандидатурэ зэнэкъокъум къыщыхахыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, министрэм игодзакIэ псэолъэшIыным, планированием, республикэр къэралыгъо программэхэмрэ проектхэмрэ зэрахэлэжьэщтхэм япхыгъэ Iофыгъохэм язэшIохын афэгъэзэгъэщт.\n«А лъэныкъохэм лъэшэу анаIэ атегъэтыгъэн фае. Къэлэ администрацием ущылажьэ зэхъум опытэу уиIэ хъугъэр ащкIэ къыпшъхьэпэнэу сэгугъэ. ПсэолъэшIынымкIэ, къэлэгъэпсынымкIэ, цIыфхэм псэукIэ амалэу яIэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ лъэгэпIакIэхэм непэ танэсыным мэхьанэшхо иI. Мы лъэныкъохэм хэхъоныгъэ зэрашIырэм бэкIэ ялъытыгъэщт республикэм хэхъоныгъэу ышIыщтыри, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъызэриIэтыщтыри», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nАрхитектурэ, инфраструктурэ унашъохэр зэдиштэнхэ зэрэфаер, псэолъэшIыным тегъэпсыхьэгъэ лъэпкъ проектхэм япхырыщын мэхьанэшхо зэриIэр шъхьафэу КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъ.\nЦыхьэ къызэрэфишIыгъэм фэшI Лев Каракян Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрэфэразэр, пшъэрылъэу къыфагъэуцухэрэм ягъэцэкIэнкIэ шIэныгъэу, опытэу иIэр къызфигъэфедэным зэрэфэхьазырыр къыIуагъ.\nПредыдущая Агъэнэфэгъагъэм нэмыкIэу къэкIорэгъым сомэ миллиарди 8-м ехъу Адыгеим къыфыхагъэкIыщт\nСледущая Лъэпкъ мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъу


Сомэ миллиони 10 къыфатIупщыщт | Адыгэ Макъ\nСомэ миллиони 10 къыфатIупщыщт\n2018-рэ илъэсым кинозалхэр агъэцэкIэжьынхэмкIэ кином и Фонд къэралыгъо ахъщэ IэпыIэгъоу сомэ миллиони 10 Адыгеим къыфитIупщыщт.\nАдыгэ Республикэм лъэпкъ культурэмкIэ и Гупчэ къызэритыгъэмкIэ, культурэм имуниципальнэ учреждении 2-у Красногвардейскэ ыкIи Кощхьэблэ районхэм ащыIэхэр техническэу зэтырагъэпсыхьанхэм а мылъкур пэIуагъэхьащт.\n«Джащ фэдэу 2021-рэ илъэсыр екIыфэ кином и Фонд иамалкIэ агъэцэкIэжьыгъэхэ кинотеатрэхэм илъэсым имэзищ пэпчъ къагъэлъэгъохэрэ фильмэхэм япроцент 50-р тэ тикъэралыгъо къыщыдэгъэкIыгъэнхэу щыт. Ахэр 2D ыкIи 3D шапхъэхэм атет фильмэх», — къыщаIуагъ Гупчэм кинопрокатымкIэ иотдел.\nМуниципальнэ кинозалхэр гъэкIэжьыгъэнхэмкIэ зекIорэ программэм ишIуагъэкIэ 2016 — 2017-рэ илъэсхэм районищмэ IэпыIэгъу афэхъугъэх: Мыекъопэ ыкIи Джэджэ районхэм IофшIэнхэр ащаухыгъэх, Адыгэкъалэ джы щаублэщт.\n2016-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мы уахътэм нэс районхэм ащыIэ кинозалхэр агъэцэкIэжьынхэм фэшI пстэумкIи сомэ миллион 25-рэ Адыгеим къыIэкIэхьагъ.


Президентыр къафэгушIощт — Адыгэ макъ\nИлъэс 90-рэ ыкIи ащ нахьыбэ зыныбжьхэу мэкъуогъум зиюбилей хэзыгъэунэфыкIырэ бэгъашIэхэм Урысые Федерацием и Президент къафэгушIощт. АдыгеимкIэ ахэр нэбгырэ 34-рэ мэхъух. ЗэкIэри Хэгъэгу зэошхом иветераных.\nМыщ фэдэ къэбархэм ыпэкIи къазэрэщытIощтыгъэу, юбилярхэм Президентыр къазэрэфэгушIощтым лъапсэ фэхъугъэр ПФР-м ичIыпIэ къулыкъухэу Адыгеим щыIэхэм яспециалистхэм мазэ къэс ухъумэгъэ шIыкIэ зиIэ зэпхыныгъэмкIэ Урысые Федерацием и Президент и Администрацие лъагъэIэсырэ къэбархэр ары.\nМы мазэм юбиляр 32-мэ аныбжь илъэс 90-рэ ыкIи нэбгыритIум аныбжь илъэс 95-рэ зэрэхъугъэр хагъэунэфыкIыщт КъэIуагъэмэ хъущт юбилярхэм янахьыбэр зэрэбзылъфыгъэхэр.\nЫпшъэкIэ къыщытIуагъэм къыхэгъэхъожьыгъэн фаеу къэнэжьырэр юбилярхэм япчъагъэкIэ гъэмафэм иапэрэ мазэ къалэу Мыекъуапэ пэрытныгъэр зэриIыгъыр ары. Юбилярхэм япчъагъэкIэ ятIонэрэ чIыпIэр зэдагощыгъ Мыекъопэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм.\nПФР-м и Къутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм иIофышIэхэр юбилярхэм къафэгушIохэрэм гъусэ афэхъух ыкIи лъытэныгъэ зэрафашIырэмрэ зэрафэразэхэмрэ афэгъэхьыгъэ гущыIэ фабэхэр афаIох. Тхьашъуегъэпсэу, тиветеран лъапIэхэр, шъуищыIэныгъэ опыт байрэ шъуиакъылышIуагъэрэ къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм зэрадэжъугощыхэрэмкIэ. Тыгу къыддеIэу тышъуфэгушIо, щыIэкIэшIу жъугъотынэу, ренэу шъучэфынэу шъуфэтэIо!\nПредыдущая ЛъэIу тхылъ минищ фэдиз къатыгъ\nСледущая Фыкъоныгъэхэр хэмытхэу гъэмафэр орэкIо


Районым ихэхъоныгъэхэр — Адыгэ макъ\nРедактор 05.02.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тыгъуасэ Теуцожь районым щыIагъ, народнэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъо хэлэ-жьагъ. IофшIэгъу дэкIыгъом къыдыхэлъытагъэу районым зэхъокIыныгъэу иIэхэр, псэолъакIэу щашIыхэрэр зэригъэлъэгъугъэх.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, Адыгеим иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, Парламентым идепутатхэр, Теуцожь районым ипащэ ащ игъусагъэх.\nТеуцожь районым икъоджэ шъхьаIэу Пэнэжьыкъуае щашIыгъэ скверым КъумпIыл Мурат екIолIагъ. Ар спорт псэуалъэу бэмышIэу къызэIуахыгъэм пэмычыжьэу щыт. Мы проектым игъэцэкIэн республикэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллиони 4,6-м ехъу, муниципальнэ бюджетым щыщэу сомэ мин 244-рэ пэIуагъэхьагъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ IофшIэнхэр зэрагъэцэкIагъэм осэшIу фишIыгъ. ЦIыфхэмкIэ гуIэтыпIэхэу, къыщакIухьаным, зыщагъэпсэфыным фытегъэпсыхьэгъэ чIыпIэхэр къоджэ псэупIэхэм адэтынхэ зэрэфаем игугъу къышIыгъ.\nСабыйхэмкIэ «ятIонэрэ унэщт»\nНэужым Пэнэжьыкъуае щашIырэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу нэбгырэ 240-мэ ателъытагъэм республикэм ипащэ екIолIагъ. Лъэпкъ проектэу «Демография» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу, шъолъырым имылъкуи хэлъэу проектыр ашIыгъ. 2019 — 2020-рэ илъэсхэм агъэцэкIэнэу щыт. ЗэкIэмкIи ащ сомэ миллиони 169,9-рэ пэIуагъэхьащт, непэрэ мафэм ехъулIэу сомэ миллиони 156-м ехъу агъэфедагъ. Мылъкур федеральнэ ыкIи республикэ бюджетхэм къахэхыгъ. КъатитIоу зэтет псэуалъэр КъумпIыл Мурат къыплъыхьагъ, IофшIэнхэр зынэсыгъэхэр зэригъэлъэгъугъ. Объектыр охътэ кIэкIым къыкIоцI къаухыным фэкIонхэу къыIуагъ, ау псэуалъэм ишIын зэрифэшъуашэу къекIолIэнхэр, ар шапхъэхэм адиштэу шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытхэр республикэм ипащэ игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— КIэлэцIыкIу IыгъыпIэу тшIыхэрэри, общественнэ чIыпIэу дгъэкIэжьыхэрэри — зэкIэ къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэхэр ашIынхэм къыдыхэлъытагъэх. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъукIэ IофшIэнхэр республикэм щытэгъэцакIэх. Президентым Джэпсалъэу къышIыгъэм къоджэ псэупIэхэм адэсхэм щыIэкIэшIу яIэным тынаIэ тедгъэтыным къыщыкIигъэтхъыгъ. ЦIыфхэм яеплъыкIэхэр къыдэтлъытэзэ мы лъэныкъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм тыфэкIощт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nНасыпыгъэр ошъогум нэсэу\nСабыибэ зыщыпсэурэ ГутIэмэ яунагъо Адыгеим и ЛIышъхьэ екIолIагъ. Алыйрэ Фатимэрэ унэгъо зэгурыIожь зызэдашIагъэр илъэс 15 хъугъэ. Ахэм сабыитф зэдапIу. Нэхъоир къызэбэкIырэ унагъом хьакIэхэр зэрэщагъэлъапIэрэм ишыхьатэу янэнэжъ республикэм ипащэ къыпэгъокIыгъ. Сарет шIуфэс гущыIэхэр КъумпIыл Мурат къыфигъэзагъэх, Адыгеим зэхъокIыныгъэшIоу ихъухьэрэр щыпсэухэрэм зэрэзэхашIэрэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Инасыпыгъэ ошъогум нэсэу къызэрэщыхъурэмкIэ бзылъфыгъэр КъумпIыл Мурат къыдэгощагъ. Сабый бынэу зыхэсым яхъяр инэрылъэгъу, ахэм ягъэхъагъэхэм ащэгушIукIы.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ГутIэмэ ясабыйхэм гущыIэгъу афэхъугъ. Анахьыжъэу Хьилымэ врач сэнэхьатыр къызIэкIигъэхьан гухэлъ зэриIэмкIэ КъумпIыл Мурат къыдэгощагъ. Апшъэрэ гъэсэныгъэ зызщарагъэгъотырэ учреждениехэм япчъэхэр зэIухыгъэу, шIоигъоныгъэ зиIэ кIэлэеджакIохэм ыкIи ны-тыхэм ахэр къаплъыхьанхэ зэралъэкIыщтыр КъумпIыл Мурат къыIуагъ. Мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэм яшIуагъэкIэ сэнэхьатэу къыхахыщтым нахь пэблагъэ зэрэхъущтхэр игущыIэ къыщыхигъэщыгъ. Шъэожъые нахьыкIэу Салбый лъэныкъоу зыздигъэзэщтыр джыри ыгъэнэфагъэгоп. ЗэшитIуми якIасэу самбэм пылъых. Ахэм ауж къикIырэ Камиллэ усэу къыгъэхьазырыгъэр республикэм ипащэ пигъохыгъ.\nГутIэ Алый гъогум епхыгъэу Iоф ешIэ, инженер шъхьаIэу «СМУ-1» зыфиIорэм щэлажьэ. Ишъхьэгъусэу Фатимэ унэгъо хъызмэтым лъэплъэ, сабый-\nхэм япIуныгъэ-гъэсэныгъэ пылъ. Бзылъфыгъэм къызэриIорэмкIэ, анахь шъхьаIэу ылъытэрэр илъфыгъэхэм шIулъэгъуныгъэрэ гукIэгъуныгъэрэ ахэлъэу къэтэджынхэм фагъэсэнхэр, лъытэныгъэ ежьхэм ыкIи къэзыуцухьэхэрэм афыряIэу пIугъэнхэр ары.\n— Пстэуми апшъэр сабыйхэм цIыфыгъэ ахэлъэу, нахьыжъхэм шъхьэкIэфэныгъэ афыряIэу къэтэджынхэр ары. Сабыибэ зэрыс унагъохэр къэралыгъом ылъапсэх, ащ инеущрэ мафэ, ихэхъоныгъэхэр мыщ фэдэ унагъохэр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх\nТеуцожь районым инароднэ депутатхэм я Совет изэхэсыгъоу КъумпIыл Мурат зыхэлэжьагъэр культурэм и УнакIэу бэмышIэу Пщыкъуйхьаблэ щашIыгъэм щыкIуагъ. Районым ипащэу Хьачмамыкъо Азэмат 2019-рэ илъэсым Iофэу ашIагъэм къытегущыIагъ.\nПредприятие цIыкIу ыкIи гурыти 108-рэ мыщ итых, унэе предприниматель 443-мэ Iоф щашIэ. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым нэбгырэ 1050-рэ хэщагъ. Бизнесым изэхэщэнкIэ районыр хъопсагъоу щытыныр анахьэу мэхьанэ зэратырэ лъэныкъохэм зэращыщыр Хьачмамыкъо Азэмат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nДжащ фэдэу Теуцожь районым гъэсэныгъэм, псауныгъэм икъэухъумэн, культурэм алъэныкъокIэ гъэхъагъэхэр ышIыгъэх.\n— Ежь иунэе Iоф къызэIузыхын гухэлъ зиIэхэм IэпыIэгъу тафэхъущт. Ащ епхыгъэу министерствэхэм яспециалистхэр районхэм ащыпсэухэрэм гущыIэгъу афэхъух. Мы лъэныкъомкIэ IэпыIэгъоу къэралыгъом къытырэр цIыфхэм ашIэн фае. Фермерхэм къэралыгъо программэу ателъытагъэм тынаIэ тедгъэтыныр типшъэрылъ. Ащ дакIоу инвестиционнэ площадкэхэр районхэм ащыгъэпсыгъэнхэм чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэм Iоф дашIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\n2020-рэ илъэсым Теуцожь районым гъэцэкIэжьынэу щашIыщтхэм зэхэсыгъом ягугъу къыщашIыгъ. Пэнэжьыкъуае дэт IэзапIэм гъэцэкIэжьынхэр щыкIонхэу, фельдшер-мамыку IэзэпIи 9 щашIын гухэлъхэр щы-Iэх. Джащ фэдэу псауныгъэм икъэухъумэн фытегъэпсыхьэгъэ оборудованиякIэ зэрагъэгъотыщт.\nФедеральнэ ыкIи республикэ бюджетым къыхэхыгъэ мылъкумкIэ районым ит гурыт еджэпIи 5-мэ оборудованиякIэ аIэкIагъэхьащт. 6-мэ гъэсэныгъэ тедзэ зыщызэрагъэгъотыщт чIыпIэ 390-рэ къащызэIуахыгъ. Лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу культурэм и Унэу Нэшъукъуае, Къунчыкъохьаблэ адэтхэм гъэцэкIэжьынхэр ащыкIощтых.\nДемографием изытет къытегущыIэзэ ЛIышъхьэм къыIуагъ сабыибэ зиIэхэмрэ унэгъо ныбжьыкIэхэмрэ ателъытагъэу щыIэ къэралыгъо IэпыIэгъу пстэури районым щыпхыращыным имэхьанэ зэрэиныр.\nЦIыфхэу закъыфэзыгъазэхэрэм яIофыгъохэм язэхэфыни гъэлъэшыгъэу пылъынхэ зэрэфаеми район пащэм анахьэу ынаIэ КъумпIыл Мурат тырыригъэдзагъ. Ар зэрэзэшIуахырэм джащ фэдэу прокуратурэри лъыплъэнэу щыт.\n— Общественнэ егъэблэгъапIэхэмкIи, интернет-приемнэмкIи, социальнэ хъытыухэмкIи цIыфхэм зыкъысфагъазэ ыкIи гумэкIыгъохэу яIэхэм ялъытыгъэу районхэм зэкIэми лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ Iоф зэрашIэрэм, ахэм ащыпсэухэрэр зыгъэгумэкIыхэрэр чIыпIэхэм зэращызэшIуахырэ шIыкIэм зэфэхьысыжьхэр афэсшIынхэ сэлъэкIы. Къыхэзгъэщынэу сыфай, упчIэхэм ащыщыбэр муниципальнэ псэупIэхэм ащызэшIуахышъунхэу щытых. ЦIыфхэм зыкъызэрэшъуфагъазэрэ Iофыгъохэм нахь шъунаIэ атежъугъэтынэу сышъолъэIу», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПщыкъуйхьаблэ дэс нахьыжъхэм ЛIышъхьэм рэзэныгъэ гущыIэхэр къыпагъохыгъэх. Культурэм и Унэ ишIын, лъэсрыкIо гъогухэм ягъэцэкIэжьын, нэ-\nмыкI лъэныкъохэу зэхъокIыныгъэшIухэр зыщыкIуагъэхэм ягугъу къашIыгъ.\nНэужым сабый ибэхэм ыкIи зянэ-зятэ зимыIэжьхэм псэупIэу афащэфыгъэхэм яIункIыбзэхэр КъумпIыл Мурат аритыжьыгъэх. Снежана Михайленкэм, Дыхъу Даринэ, НэмытIэкъо Рэмэзан унэ IункIыбзэхэр республикэм ипащэ аритыжьыгъэх. Мыгъэ мыщ фэдэ унэхэр джыри нэбгыри 8-мэ зэраратыщтыр зэхэсыгъом къыщыхагъэщыгъ.\n— Непэ псэупIэ зиIэ хъугъэхэр ныбжьыкIэх, республикэм инеущырэ мафэ лъагъэкIотэщт. Ахэм IэпыIэгъу тафэхъуныр пстэуми типшъэрылъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — ТапэкIи мы IофшIэныр лъыдгъэкIотэщт, чэзыум хэт пстэуми ящыкIэ-\nгъэ фэтэрхэр яIэнхэм тынаIэ тедгъэтыщт.\nПредыдущая ШIушIэ IофшIэным фэгъэзагъэх\nСледущая В Адыгее отроют три новых детских сада


Урысые зэнэкъокъум щатекIуагъэх — Адыгэ макъ\nУрысые зэнэкъокъум щатекIуагъэх\nАдыгеим иныбжьыкIэхэм хабзэ афэхъугъ урысые зэнэкъокъоу «Большая перемена» зыфиIорэм щатекIонхэр. Республикэм щыщ кIэлэеджэкIуи 3-мэ гъэрекIо мыщ фэдэ зэнэкъокъум текIоныгъэ къыщыдахыгъагъ.\nАдыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Хъ. Андырхъуаем ыцIэ зыхьырэм истудентхэу Мария Бондаренкэмрэ Анастасия Метелевамрэ мыгъэ мы зэнэкъокъум ифинал щатекIуагъэх. Ахэм шIухьафтынэу сомэ миллион зырыз къаратыщт. МКъТУ-м къепхыгъэ политехническэ колледжым истуденткэу Селиванова Снежани мы зэнэкъокъум щатекIуагъ, ащ сомэ мин 200 къыратыщт.\nТихэгъэгу и Президентэу Владимир Путиным зэнэкъокъум ифинал ихьагъэхэм мырэущтэу закъыфигъэзагъ: «Большая перемена» зыфиIорэр зэнэкъокъу къодыеп, тихэгъэгу ис ныбжьыкIэ минишъэ пчъагъэхэр ащ зэкъуегъэуцох. Хэти лъытэныгъэ фашIынэу, яцыхьэ зытелъыжьынэу, щыIэныгъэм зыкъыщагъотынэу мыщ щагъасэх».\nТиныбжьыкIэхэу зишIэныгъэхэм ахэзыгъахъо зышIоигъохэм, ащкIэ гъэхъэгъэшхохэр зышIыхэрэм сарэгушхо! Мы зэнэкъокъум щатекIогъэ студентхэми, ахэм якIэлэегъаджэхэми сафэгушIо! ТапэкIи ахэм ягъэхъагъэхэм ахагъэхъонэу сэгугъэ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ныбжьыкIэхэм афэлъэIуагъ шIэныгъакIэхэм якъызIэкIэгъэхьанкIэ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм гъэхъагъэхэр ащышIыгъэнхэмкIэ чаныгъэ нахь къызхагъэфэнэу.\n— Адыгеим иныбжьыкIэ сэнаущхэм, чанхэм яамалхэм зыкъызэIурагъэхынымкIэ, кIэлэеджакIо пэпчъ шIэныгъэу иIэр иреспубликэ гупсэ икъоу щигъэфедэнымкIэ тэ, нахьыжъхэм, тфэлъэкIырэр зэкIэ тапэкIи тшIэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Замминистра культуры РФ оценила ход реализации в Адыгее нацпроекта «Культура»\nСледущая В Адыгее приобрели партию оборудования для реабилитации пациентов после инфаркта


«Зэкъошныгъэм» имафэхэр | Адыгэ Макъ\nМыекъопэ «Зэкъошныгъэм» илъэс ешIэгъум зыфегъэхьазыры. Мы мафэхэм ныбджэгъу зэIукIэгъухэр Крымскэ, Краснодар ащыриIагъэх.\nКомандэу «Сыбыр» зыфиIорэр 1:0-у «Зэкъошныгъэм» къытекIуагъ.\nКраснодар футболымкIэ иакадемие икомандэрэ «Зэкъошныгъэмрэ» Краснодар щызэIукIагъэх, тиешIакIохэр 4:0-у текIуагъэх.\n«Зэкъошныгъ»: Гиголаев (Ковалев, 46), Серов, Кравчук, Катаев (Юрченко, 65), Хьагъур (Кирьян, 46), Белов (Делэкъу, 46), Ахмедханов, Ещенко (Дыхъу, 46), Къонэ (Iащэ, 46), Крылов (Кадиимов, 46), Мамонов (Мартынович, 55).\nКъэлапчъэм Iэгуаор дэзыдзагъэхэр: Ахмедханов, Кадимов, Делэкъу, Iащэ.\n— Къэлапчъэм Iэгуаор бэрэ дэдзэгъэныр тиешIакIохэм япшъэрылъ шъхьаIэу щыт.\nАщ дакIоу, ухъумэн Iофыгъохэр дэгъоу агъэцэкIэнхэ фае, — къытиIуагъ «Зэкъошныгъэм» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Ешыгоо Сэфэрбый. – ЗэкIэ ешIакIохэм яшъыпкъэу Iоф зыдашIэжьы, хэгъэгу зэнэкъокъум тыфэхьазырэу тыпэгъокIыщт.


Ягъэпсын Мыекъуапэ щырагъэжьагъ | Адыгэ Макъ\nЯгъэпсын Мыекъуапэ щырагъэжьагъ\nУрысые Федерацием культурэмкIэ и Министерствэ 2019-рэ илъэсымкIэ муниципальнэ модельнэ тхылъеджапIэхэм язэхэщэн пэIухьащт мылъку ятыгъэнымкIэ зэнэкъокъум зэфэхьысыжьхэр щыфашIыгъэх.\nКъалэу Мыекъуапэ итхылъеджэпIэ-къутамэу ЦБС N 1-р проектхэм язэнэкъокъу щатекIуагъ ыкIи федеральнэ грантэу сомэ миллиони 5 хъурэр къыратыгъ.\n«Непэрэ мафэм Iэмэ-псымэхэу ыкIи псэуалъэхэу муниципальнэ тхылъеджапIэхэм яIэхэм къачIахьэхэрэм яшIоигъоныгъэхэр зэшIуаххэрэп. Материальнэ-техническэ лъэпсакIэ афэшIыгъэмэ агъэцэкIэхэрэ фэIо-фашIэхэр нахь къыгъэдэгъущтых ыкIи къэлъэгъощтых. ТхылъеджапIэр джащыгъум хэпшIыкIэу культурнэ гъэсэпIэ гупчэ ыкIи джырэ уахътэм диштэрэ къэбар-лъэгъупIэ шъолъыр хъущт цIыфхэмкIэ», — къыIотагъ Мыекъуапэ и ЦБС-у N 1-м ифилиал ипащэу Елена Овсянниковам.\nТхылъеджапIэм охътакIэм диштэрэ шъошэ-теплъэ иIэ зыхъукIэ, тхылъеджэхэр ашIоигъоу къэкIонхэмкIэ, зэрэфаехэу Iоф ашIэнымкIэ ишIуагъэ къэкIощт, джащ фэдэу сэкъатныгъэ зиIэхэм Iоф адэшIэгъэнымкIи ар мэхьанэ зиI. ТехникакIэм тхылъеджапIэм иIофшIэн нахь шъхьафит къешIы: Интернетым хэхьан ылъэкIыщт, информациемкIэ системэу «Лъэпкъ электроннэ тхылъеджапIэр» зыфиIорэм имылъку, иIэ фондым нахь алъыIэсын амал иIэщт. ТхылъеджапIэм иIофышIэхэми сэнэхьатымкIэ егъэджэн курсхэр афызэхэщэгъэнхэр, кIэу къыхэхьэгъэ пстэумкIэ ухьазырыныгъэ ыкIи яшIэныгъэхэм ахэгъэхъогъэныр къыдалъытагъ.\nМы проектым ипхырыщынкIэ мылъкур къэкIопIэ зэфэшъхьафхэм къарыкIэу — федеральнэ бюджетым, Адыгэ Республикэм ыкIи къалэу Мыекъуапэ ябюджет къикIэу сомэ миллиони 6-м нахьыбэ къафатIупщыгъ. «Iофыр егъэжьагъэ хъугъэ: IофшIэкIо купыр зэхащагъ, ащ модельнэ тхылъеджапIэм игъэпсын ынаIэ тетыщт ыкIи иIофшIэн ыгъэзекIощт. Дизайн-проектыр гъэцэкIэжьынышхохэмкIэ ыкIи нахь къызэрыкIомкIэ зэхагъэуцуагъ; ахэм апэIухьащт мылъкум исметэ щыI. Мыхэм анэмыкIэу Iэмэ-псымэхэр, псэуалъэхэр, тхылъхэр къэщэфыгъэнхэмкIэ аукцион документациер щэфэн IофхэмкIэ къалэм и ГъэIорышIапIэ арагъэхьыгъ», — хигъэунэфыкIыгъ къалэу Мыекъуапэ культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Цэй Розэ.\nБиблиотекэхэм язэхъокIын-гъэкIэжьынкIэ Iофыр жъотэу зэрэкIорэм емылъытыгъэу, ахэм яIофышIэхэм ятхылъеджэхэр ащыгъупшэхэрэп, япшъэрылъхэр зэшIуахых, зыфаехэмкIэ сыдигъуи IэпыIэгъу афэхъух.


Пащэр зэблахъугъ — Адыгэ макъ\nТхьамафэм ехъугъэу республикэ пащэхэми, СМИ-ми, цIыфэу щыпсэухэрэми Красногвардейскэ районым анаIэ тет.\nМуниципальнэ образованием ипсэупIэхэм ащыщ хьэдагъэм цIыфыбэ щызэхахьи, ащ ыпкъ къикIыкIэ коронавирусыр къызэолIагъэхэм япчъагъэ лъэшэу зэрэдэкIоягъэр ары ащ ушъхьагъу шъхьаIэ фэхъугъэр. Мы уахътэм вирусыр къызхагъэщыгъэхэр нэбгыри 183-рэ мэхъу.\nРеспубликэм ипащэ Красногвардейскэ районым шапхъэхэр зэрэщагъэцакIэхэрэм пхъашэу лъыплъэнхэу, коронавирусым пэшIуекIорэ Iофтхьабзэхэм нахьыбэу шIуагъэ къызэратыщтым ыуж итынхэу оперативнэ штабым хэтхэм афигъэпытэгъагъ. Мы муниципалитетым цIыфыбэ зыщызэхахьэрэ Iофтхьабзэхэр щызэхащэнхэ фитхэп, ахэр зэрэзэхахьэхэрэри бэкIэ нахь макIэ щашIыгъ. IофышIэ кIон фаехэм анэмыкIхэр псэупIэу зыдэсхэм къадагъэкIыхэрэп. IофшIапIэхэми цIыфэу аIутхэм япсауныгъэ изытет лъыплъэнхэу, вирусым щызыухъумэрэ пкъыгъохэр икъоу арагъэгъотынхэу унашъо афашIыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къызэритыгъэмкIэ, кадрэхэми зэхъокIыныгъэхэр афэхъугъэх. Красногвардейскэ районым ипащэу Осмэн Альберт иIэнатIэ ежь ишIоигъоныгъэкIэ IукIыжьыгъ. Народнэ депутатхэм ярайон Совет джырэблагъэ зэхэсыгъоу иIагъэм ащ щытегущыIагъэх. Республикэм ипащэ пшъэрылъ фишIыгъэу ащ хэлэжьагъ АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу Владимир Свеженец.\nПсалъэу ащ къышIыгъэм къызэригъэнэфагъэмкIэ, коронавирусым зызэриушъомбгъурэм изакъоп муниципальнэ образованием ипащэ иIэнатIэ IукIыжьыным ушъхьагъоу фэхъугъэр, хэукъоныгъэхэри иIофшIэн къыхэщыгъэх.\n— БлэкIыгъэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм районым социальнэ ыкIи экономикэ хэхъоныгъэхэр ышIыгъэхэу къагъэлъэгъуагъ, — къыIуагъ Владимир Свеженец. — Арэу щытми, мэзэе мазэм муниципалитетым ипащэ Iофэу ашIагъэм къызтегущыIэм АР-м и ЛIышъхьэ щыкIагъэхэр къыхигъэщыхи, ынаIэ атырыригъэдзэгъагъ. Ахэр инвестициехэм якъыхэлъхьан, предпринимательхэм апае грантхэр, цIыфхэр нахьыбэу мэкъу-мэщым хэщэгъэнхэр ары зыфэгъэхьыгъэхэр. Ащ имызакъоу, псыхъо нэпкъхэм ягъэпытэн пае АР-м иминистрэхэм я Кабинет иIэпэчIэгъэнэ фонд къыхэхыгъэ бюджет ахъщэу районым къыфэкIуагъэри зищыкIагъэм икъоу пэIугъэхьагъэ хъугъэп. ТапэкIэ ащ фэдэ хэукъоныгъэ къыхэкIыжьынэу щытэп. Пшъэрылъхэм ягъэцэкIэн зэкIэри зы командэу зэдеIэжьхэзэ дэлэжьэнхэ фае.\nЗэпахырэ узым районым зызэрэщиушъомбгъурэм икъызэтегъэуцон ащ фэгъэзэгъэ структурэхэм зэдыряIофэу зэрэщытыри зэхэсыгъом къыщыхагъэщыгъ.\nАР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэ Лъэпкъ проектхэм япхырыщынкIи пшъэрылъ гъэнэфагъэу Красногвардейскэ районым иIэхэм къащыуцугъ. «Комплексное развитие сельских территорий» зыфиIорэ программэм къыдыхэлъытагъэу сомэ миллиони 116-рэ мы илъэсым къыфэкIуагъ. АщкIэ культурэм и УнитIу агъэуцущт, гъэстыныпхъэ шхъуантIэм ыкIи псэу зэшъощтхэм якIуапIэхэр агъэпсыщтых. Ащ нэмыкIэуи ФАП-м ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм яшIын пае мылъку къыратыгъ.\nВладимир Свеженец муниципалитетым ицIыф анахь чанхэм, псэупIэ кой администрациехэм япащэхэм, депутатхэм зэпэблагъэу Iоф зэдашIэным мэхьанэ зэриIэм къыкIигъэтхъыгъ. Псэуалъэу рагъэжьэгъэ пстэури пIалъэхэм ашIомыкIэу аухынхэ фае.\nОсмэн Альберт гущыIэр зештэм АР-м и ЛIышъхьэ сыдигъокIи Iофыгъохэм язэшIохын къызэрэхэлажьэрэм, IэпыIэгъунчъэу къызэримыгъанэхэрэм фэшI зэрэфэразэр апэ къыхигъэщыгъ. Джащ фэдэу депутатхэмрэ район администрацием щылажьэхэрэмрэ закъыфигъазэзэ зэгурыIохэу Iоф зэрэзэдашIагъэм пае «тхьашъуегъэпсэу» къариIуагъ.\nНароднэ депутатхэм зэIухыгъэ шIыкIэм тетэу амакъэхэр атыгъэх ыкIи Осмэн Альберт пIалъэр къэмысызэ иIэнатIэ IукIыжьыным дырагъэштагъ. Красногвардейскэ район администрацием ипащэ иIэнатIэ зыгъэцэкIэщтыр Гъубжьэкъо Темур.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, Осмэн Альберт 2017-рэ илъэсым игъэтхапэ и 10-м къыщегъэжьагъэу мы IэнатIэм Iутыгъ. Ащ ыпэкIэ ар АР-м IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрагъ.\nПредыдущая Гъогогъу 760-рэ зыкъыфагъэзагъ\nСледущая IофшIэныр агъэлъэшынэу къафигъэпытагъ


Тема: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 08:55\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 10:41\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 11:08\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой! Вс 05 Май 2013, 14:05\nТема: Re: Поздравляю всех форумчан с Пасхой!


ПсынкIэу уегъэгупшысэ | Адыгэ Макъ\nАдыгэ Республикэм шахматхэмкIэ изэнэкъокъу бзылъфыгъэхэри, хъулъфыгъэхэри хэлэжьагъэх. ЗэIукIэгъухэр гъэшIэгъонэу Мыекъуапэ щыкIуагъэх.\n«Блиц» зыфиIорэ зэнэкъокъум хэхьэрэ ешIэгъур такъикъищэ макIо, кощыгъо пэпчъ нэгъэупIэпIэгъуи 2 къафыхагъахъо. Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет зэIукIэгъухэр зэхищагъэх, нэбгырэ 19 хэлэжьагъ.\nБзылъфыгъэхэм язэнэкъокъу Александра Ильинам очкоуи 6 къыщихьи, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ. Мария Пивоваровам очкоуи 5,5-рэ ригъэкъуи, ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Юлия Дубинскаям очкоуи 5,5-рэ къыхьыгъ, ащ ящэнэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ.\nХъулъфыгъэхэм язэнэкъокъу Григорий Барановым очкоуи 10 къыщихьыгъ, апэрэ чIыпIэр фагъэшъошагъ. Хьагъур Нухьэ очкоуи 9 иIэу ятIонэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. ГъукIэлI Долэтбый очкоуи 8 къыхьыгъ, ящэнэрэ чIыпIэр къыхьыгъ.\nЗэхэщакIохэм ащыщхэу Долэ Долэтбый, Николай Удовиченкэм, Евгений Погребноим, нэмыкIхэм къызэраIуагъэу, псынкIэу угупшысэным, хэкIыпIэ тэрэзхэр къэбгъотынхэм афэшI шахматхэм шIуагъэу къахьырэр макIэп. КIэлэцIыкIухэри зыныбжь хэкIотагъэхэри ягуапэу зэIукIэгъухэм ахэлэжьагъэх.\nРеспубликэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ зэнэкъокъум хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыщыдэзыхыгъэхэм афэгушIуагъэх, шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх.


ЩысэтехыпIэу ылъытагъ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Урысые Федерацием культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу Ольга Яриловам Адыгэ Республикэм и Правительствэ зычIэт унэм тыгъуасэ зэIукIэгъу щыдыриIагъ.\nАр къызэIуихызэ КъумпIыл Мурат Ольга Яриловам зэрэфэразэр риIуагъ культурэм Адыгеим зыщегъэушъомбгъугъэным ренэу ынаIэ зэрэтыригъэтырэм фэшI.\n«Илъэс къэс IэпыIэгъу шъукъызэрэтфэхъурэр зэхэтэшIэ. Урысые Федерацием культурэмкIэ иминистрэ, Министерствэм иIофышIэ пстэуми, ори пшъхьэкIэ лъэшэу сышъуфэраз. Тэри тишъыпкъэу тыпылъ лъэпкъ проектэу «КультурэмкIэ» пшъэрылъэу тиIэхэр зэкIэ дгъэцэкIэнхэм. Къэралыгъо программэхэм яшIуагъэкIэ культурэм ипсэуалъэхэм язегъэушъомбгъун мылъку шIукIае пэIутэгъахьэ. Ахэр программэу «Зэдиштэу къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэми, Адыгэ Республикэм хэхъоныгъэ зэришIыщт унэе программэми къащыдэлъытагъэх. КультурэмкIэ Унэр цIыфхэр зэфэзыщэрэ гупчэу щыт. КультурэмкIэ учреждениехэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным тапэкIи лъэшэу тынаIэ тедгъэтыщт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУФ-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэ лъэпкъ проектым къыщыдэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэм япхырыщынкIэ республикэм ипащэхэм Iофэу ашIэрэм осэшхо къыфишIыгъ. Хэбзэ къутэмэ пстэури шIуагъэ къытэу зэрэзэдэлажьэхэрэр, бизнесменхэр культурэмкIэ учреждениехэми, творческэ коллектив пэрытхэми IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэр ащ хигъэунэфыкIыгъ.\n«Станицэхэм адэт модельнэ тхылъеджапIэхэм, кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэхэм, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм сащыIэнэу игъо сифагъ. Ахэр сыгу рихьыгъэх. Непэ Адыгеим тыкъызкIыщызэрэугъоигъэр аукъодыеу щытэп. Шъолъыр пэпчъ щысэ зэрэтепхын лъэныкъо горэ иI. Сэ лъэшэу згъэшIэгъуагъэр республикэм культурэмкIэ учреждение дахэхэр зэриIэхэм нэмыкIэу, культурэм иIофышIэхэм IэпыIэгъу узэрафэхъущт шIыкIэри къызэрэжъугъотыгъэр ары. АщкIэ «тхьашъуегъэпсэу» шъосэIо. А Iофым шъо лъэшэу шъунаIэ тешъогъэты, муниципалитетхэм япащэхэри, бизнесменхэри ащкIэ къыздешъогъаIэх. КультурэмкIэ учреждение пэпчъ пIоми хъунэу мылъкукIэ IэпыIэгъу къыфэхъун иI. НэмыкI шъолъырхэми шъуиIофшIакIэ къызфагъэфедагъэмэ дэгъугъэ», — къыIуагъ Ольга Яриловам.\nПроектэу «Пушкинская карта» зыфиIорэр республикэм зэрэщыпхыращырэми зэIукIэгъум щытегущыIагъэх. Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу мы проектыр пхыращы, илъэс 14 — 22-рэ зыныбжьхэм ащ амал къареты культурэмкIэ къэралыгъо, унэе учреждениехэм ыпкIэ хэмылъэу ащыIэнхэу.\nЗэIукIэгъум икIэух Адыгеим ия 100-рэ илъэс игъэмэфэкIын зызэрэфагъэхьазырырэм тегущыIагъэх. Республикэм имызакъоу, Урысыем икъэлэ шъхьаIи концертхэр къыщатынхэу, къэгъэлъэгъонхэр къыщызэIуахынхэу ыкIи нэмыкI Iофтхьабзэхэр ащызэхащэнхэу рахъухьэ.\nУФ-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэу Ольга Яриловар Адыгеим культурэмкIэ иучреждениехэу лъэпкъ проектым диштэу зэтырагъэпсыхьагъэхэм ащыIагъ, лъэпкъ проектэу «Культурэр» Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыпхырыщыгъэным тегъэпсыхьэгъэ зэхэсыгъор зэрищагъ.\nГъэцэкIэжьын куухэм ауж псэупIэу Джаджэм непэ искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэр къыщызэIуахыжьыгъ. АщкIэ афэгушIонэу еблэгъэгъагъ Ольга Яриловар. Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэм гъэхъагъэхэр ашIынхэу УФ-м культурэмкIэ иминистрэ игуадзэ афэлъэIуагъ ыкIи лъэпкъ проектэу «Культурэм» псэупIэ пэпчъ искусствэхэмкIэ еджапIэ, клубхэр, модельнэ тхылъеджапIэхэр иIэнхэм зэрэфэIорышIэрэм къыкIигъэтхъыгъ.\nЛъэпкъ проектым ишIуагъэкIэ искусствэхэмкIэ еджапIэм лъэхъаным диштэу зызэрэзэрихъокIыгъэр пстэуми янэрылъэгъугъ.\nНепэ мыщ егъэджэнхэр щырагъэжьэжьыгъэх: музыкальнэ, изобразительнэ искусствэм, хореографием алъэныкъокIэ кIэлэцIыкIу 240-м ехъумэ зыщагъасэ.


Лъэпкъым идахэ еIэты — Адыгэ макъ\nЛъэпкъым идахэ еIэты\nЦIыфыр зыгъэдахэрэр, зыгъэбаирэр, уасэ къызэрэфашIырэр шэн-хабзэу зэрихьэрэр, Iэдэбныгъэу хэлъыр арых. НэгушIоу, чэфыр ынэгу къыкIихэу къыппэгъокIырэм инэплъэгъу укъегъэфабэ, гур фызэIуохы. Ащ фэдэ пшъэшъэ нэгушIу непэрэ тхыгъэр зыфэгъэхьыгъэр.\nАпшъэрэ гъэсэныгъэ зэзыгъэгъотырэ Чэмышъо Гупсэ пчэдыжьым жьэу къэущы. Шъхьангъупчъэу Iухыгъэм бзыу цIыкIухэм яорэд мэкъамэ къырелъасэ. ИчIыналъэ ижьы къабзэ кIуачIэ къыритыгъэ фэдэу ынэмэ нурэр къакIехы. ХэткIи нафэ, хэку гупсэр сыд фэдэ къали, къэралыгъуи апэпшIын зэрэмылъэкIыщтыр. МыгумэкIэу, ылъэгъурэ пстэуми ащыгушIукIызэ зефапэ ыкIи мафэм къыфигъэхьазырыгъэ «шIухьафтыным» фызэIухыгъэу пэгъокIы…\nГупсэ сыдигъуи ынэмэ нурэр къакIехы. Зэ плъэгъугъэмэ гум хапкIэ, иIуплъэ пщыгъупшэжьырэп. Пшъэшъэ ныбжьыкIэр зикIэсэ гъунэгъухэм сэлам фабэ арехы, апэгушIуатэ. Бзылъфыгъэхэми, шIу зэралъэгъурэр ахэпшIыкIэу, исэлам ягуапэу къырагъэгъэзэжьы. Ащ фэдэу, пстэуми янэплъэгъу фабэ зэхишIэзэ, Гупсэ зыщеджэрэ Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым нэсы.\nЧэмышъо Гупсэ медицинэ сэнэхьатым ищыIэныгъэ рипхыгъ. Медицинэ колледжэу Мыекъуапэ дэтыр къызеухым, апшъэрэ гъэсэныгъэ зэригъэгъотын гухэлъ иIэу университетым чIэхьажьыгъ. Еджэныр чанэу къызэрэдэхъурэм дакIоу, илъэс хъугъэу Iоф ешIэ. Мыекъопэ къэлэ сымэджэщым икардиологие отделение медицинэ сестрау щэлажьэ.\nТигущыIэгъу иIэдэбныгъэ, игубзыгъагъэ чыжьэу Iугъэ тIоми хэукъуагъэ хъущтэп. Ащ адыгабзэр ыгъэбзэрабзэу зэрэIулъым фэдэу, инджылызыбзэр, урысыбзэр, тыркубзэр дэгъу дэдэу ешIэх. Джыри ишIэныгъэхэм зэрахигъэхъощтым пылъ.\nГупсэ ятэу Садыкрэ янэу Айсельрэ Тыркуем къыщыхъугъэх, ащ щапIугъэх, ау Адыгеим зэрэщыщхэр сыдигъуи ащыгъупшагъэп. «Хымэ чIыналъэм лъыр щызагъэрэп» зэраIоу, яхэку къыфэхъуапсэщтыгъэх, нэужым къагъэзэжьынэу тыраубытагъ.\nСадык ятэу Муса ихэку гупсэ итарихъ дэгъоу щыгъозагъ, Адыгеим щыIагъ. Ар къызэкIом урысыбзэр ышIэщтыгъэп, ау ичIыгужъ щыпсэурэ илъэпкъэгъухэм аIукIэнымкIэ ар пэрыохъу хъугъэп. Ихэку гупсэ къыщилъэгъугъэр илъфыгъэхэм къафиIотэжьыщтыгъ. Ныдэлъфыбзэр аIулъыным, тарихъыр ашIэным лъэшэу ынаIэ тыригъэтыщтыгъ.\nИлъэсхэр зэкIэлъыкIуагъэх, Чэмышъомэ яунагъо Адыгеим къэкIожьын гухэлъэу ышIыгъэр щыгъупшэу мафэ къыхэкIыщтыгъэп. Садык изакъоу Адыгеим къэкIуагъ, нэужым иунагъо къыщэжьыгъ. Чэмышъохэр къызэкIожьыхэм Гупсэ ягъусагъэп, ащ гурыт еджапIэр къеухыфэ Тыркуем щыIагъ.\n— 2010-рэ илъэсым сянэ-сятэхэм сшынахьыкIэу Мирза ыкIи сшыпхъу нахьыкIэу Жансэт ягъусэхэу Адыгеим къэкIожьыгъэх. Апэрэ уахътэм ахэр Пэнэхэс щыпсэущтыгъэх. Нэужым, илъэс еджэгъур Тыркуем къыщысыухи сэри Адыгеим къызысэгъэзэжьым, Мыекъуапэ тыкъэкощыжьыгъ, — къытфеIуатэ Гупсэ.\nЗэшъхьэгъусэхэр зэрэкIэхъопсыщтыгъэхэу ялъфыгъэхэм адыгагъэр ахэлъэу агъэсэнхэ алъэкIыгъ. Гупсэ шIыкIашIоу, зыщыщ лIакъом, хэкум идахэ аригъаIоу мэпсэу. Еджэныр пштэмэ, пстэури дэгъоу къыгурэIо, шIэныгъэ къызэрэзIэкIигъэхьащтым пылъ. ИIофшIэн зыфэдгъазэмэ, зэрифэшъуашэу зэригъэцэкIэщтым дэшъхьахырэп. IэпыIэгъу зыфэхъугъэ цIыфхэм урамым къыщашIэжьэу бэрэ къыхэкIы. Къызэрэфэразэхэм ишыхьатэу къыIогушIох, къыфэчэфхэу сэлам фабэ къырахы.\n— Хэкум тыкъызэкIожьым апэрэ илъэсхэр псынкIагъэх сIон слъэкIыщтэп, — къытфеIуатэ тигущыIэгъу. — Бзэр умышIэныр къины. Гурыт еджапIэм сыкIощтыгъ, ау седжэщтыгъэп. Силэгъухэм сахэсэу илъэсыр кIуагъэ, нэужым еджэным пысыдзэжьыгъагъ. Тыркубзэр ышIэу зы пшъашъэ сикласс исыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ сизэкъо дэдэу зыслъытэжьыщтыгъэп. ГущыIэхэм къарыкIырэр къысиIожьыщтыгъэ, тэрэзэу укъызэрэгущыIэщтыр сигъашIэщтыгъэ. Непэрэ мафэми къысфишIагъэр сщыгъупшэрэп, тызэпшъэшъэгъу, уахътэ тиIэ зыхъукIэ тызэIокIэ.\nУкъызэрымыхъухьэгъэ къэралыгъом узыщыщ лъэпкъыр щэпсэу нахь мышIэми, укIожьыныр IэшIэхэп. ИщыкIэгъэ тхьапэхэр бгъэхьазырыжьын, бзэр зэбгъэшIэжьын, IофшIэпIэ чIыпIэ къэбгъотын, захэбгъэзэгъэжьын фае. Ау сыд фэдэ къиныгъо апэ къэмыкIыгъэми, Чэмышъомэ яунагъо Адыгеим къызэрэкIожьыгъэмкIэ кIэгъожьэу зы такъикъ къыхэкIыгъэп. Яхэкужъ ичIышъхьашъо зэрэтетхэм, ижьы къабзэ къызэращэрэм ахэр ыгъэгушхощтыгъэх.\n— Тыркуем сыкъыщыхъугъ нахь мышIэми, сыфэзэщэу къыхэкIырэп, — къытфеIуатэ Гупсэ. — Адыгеим сыгукIэ сыщырэхьатыгъ. Мыр сятэжъ пIашъэхэм зэрячIыгужъыр спкъышъолыкIэ зэхэсэшIэ. ЧIыопсым, тыгъэм, жьым, пстэуми кIуачIэ къысхалъхьэрэм фэдэу къысщэхъу. Сэ сихэку, сичIыналъэ къызэрэщыскIухьэрэм сегъэгушхо.\nЦIыфым сэнаущыгъэ хэлъмэ, ар лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ къэнэфэщт. Гупсэ ащ фэдэ цIыфхэм ащыщ. Тыркуем къызщыхъугъэ къалэу Бурса дэт Адыгэ Хасэм кIозэ къашъохэр зэригъашIэщтыгъэх. Адыгеим къызэкIожьыми ащ лъыпидзэжьыгъ. Купэу «Мыекъуапэ инэфылъхэр» зыфиIорэм къыщышъощтыгъэ, нэужым Адыгэ къэралыгъо университетым щызэхащэгъэ «Нартым» хэхьагъ. Ау сыдигъуи тигущыIэгъу еджэным къыщигъакIэрэп. ТапэкIэ хирург-офтальмолог сэнэхьатыр къыхихынэу зегъэхьазыры, дунаим идэхагъэ цIыфхэм алъэгъунымкIэ IэпыIэгъу афэхъущт.\nПредыдущая Бибэ Мурат тщыгъупшэщтэп\nСледущая Апэрэ вакцинэм итхын рагъэжьагъ


Адыгея Сегодня – Гъогум ущысакъын фае\nГъогум ущысакъын фае\tПоделиться материалом\nДата публикации: 13.12.2016 11:26\nГъогурыкIоныр щынэгъончъэным фэгъэзэгъэ комиссиеу Адыгеим щы зэхащагъэм зичэзыу зэхэсыгъоу ты гъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIы шъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан.\nГумэкIыгъо шъхьаIэу министрэм къыгъэнэфагъэхэм ащыщ Адыгеим игъогухэм къатехъухьэрэ я 9-рэ аварие пэпчъ сабый зэрэ хэфагъэр. Ешъуагъэу рулым кIэ рытIысхьэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ хъугъэми, мы лъэ ныкъомкIэ гумэкIыгъуабэ щыI. Авариехэм япроцент 15,9-р ахэм апкъ къикIыгъ. Мэзи 10-м къыкIоцI административнэ хэбзэукъоныгъэ мин 213-рэ фэдиз агъэунэфыгъ, тазырэу атыралъхьагъэм щыщэу къызэкIагъэкIожьын алъэкIыгъэр сомэ миллион 67-м кIэхьэ. Джащ фэдэу нысэщэ автомобиль зэхэтхэм шапхъэхэр зэраукъохэрэм, чэщырэ ныб жьы кIэхэр машинэхэмкIэ къызэрэзэдачъэхэрэм яIофыгъохэри зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх. Мыщ пытагъэ хэлъэу укъякIо лIэн, шапхъэхэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэн зэрэфаер пстэуми къаIуагъ.\nМы Iофыгъом епхыгъэу къэ гущыIагъ ыкIи зэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх республикэм ипрокурорэу Василий По словскэм. Мы аужырэ илъэс 16-р пштэмэ, илъэсым къыкIоцI республикэм игъогухэм гуры тымкIэ аварие 600 фэдиз къазэратехъухьэрэр, нэбгыри шъэм ехъу ахэм зэрахэкIуадэрэр, шъобж хэзыхыхэрэм япчъагъэ зэрэбэр гумэкIыгъо шъхьаIэу ащ къыгъэнэфагъ.


В.Нарожный: В этих древних традициях отражается душа народа, его бережное и трепетное отношение к прошлому, оптимизм настоящего и устремленность в будущееВ.Нарожнэр: Лъэпкъым ыпсэ шэн-хабзэу ижъыкIэ щыIагъэмэ яджэрпэджэжьэу щыт, блэкIыгъэм тыфэсакъызэ неущрэ мафэм шIукIэ тыпаплъэ\nВ.Нарожнэр: Лъэпкъым ыпсэ шэн-хабзэу ижъыкIэ щыIагъэмэ яджэрпэджэжьэу щыт, блэкIыгъэм тыфэсакъызэ неущрэ мафэм шIукIэ тыпаплъэ\nРеспубликэм и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ мэфэкIым хэлажьэхэрэм къафэгушIуагъ. Адыгэхэм ижъырэ лъэхъаным къыщыублагъэу шэн-хабзэу яIагъэхэр лIэшIэгъухэм ахэкIуакIэхэрэп. ИлъэсыкIэм пэгъокIыхэзэ, лъэпкъ культурэм ибаиныгъэ къагъэлъагъо.\n— Лъэпкъ пшIы пчъагъэ зэгурыIохэу непэ Адыгеим щызэдэпсэух. ИлъэсыкIэр дгъэмэфэкIы зыхъукIэ, лъэпкъэу республикэм исхэр зэIукIэнхэр шэнышIу тфэхъугъ, — къыIуагъ Владимир Нарожнэм.\nИорданием илIыкIоу Урысыем щыIэ Амджад Оде Адайле адыгэхэм я ИлъэсыкIэ фэгъэхьыгъэ мэфэкIым зэрэщыIэр В. Нарожнэм къызеIом, хьэкIэ лъапIэм Iэгу фытеуагъэх. гущыIэгъу нэбгырэ пчъагъэ фэхъугъ. Джащ фэдэу Нарожнэм игущыIэ къыщыхигъэщыгъ мэфэкIыр зэхэзыщагъэхэм зарэфэразэр. Ахэр КультурэмкIэ АР-м и Министерств, общественнэ движениеу «Адыгэ хасэр», АР-м КультурэмкIэ и Гупч ыкIи нэмыкIхэр.\nМэфэкI шъуашэ иIэу пчэгур гъэкIэрэкIагъэ. Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, Адыгеим иобщественнэ движениехэм, тирайонхэм, IэкIыб къэралыгъохэм, лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, шIэжьыр зыгъэлъапIэхэрэр, кIэлэцIыкIухэмрэ ныбжьыкIэхэмрэ хэлэжьагъэх.\nАдыгэ Республикэм иансамблэхэм, орэдыIохэм, лъэпкъым иIэпэIасэхэм мэфэкIыр къагъэдэхагъ. Пчэгум къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоным ПIатIыкъо Айдэмыр, Хъуажъ Даутэ, ШъхьакIэмыкъо Фатимэ, Сет Сафыет, Цурмыт Рузанэ, Агъыржьэнэкъо Анжелэ, Гостэкъо Руслъан, фэшъхьафхэм ялъэпкъ Iэпэщысэхэр къагъэлъэгъуагъэх.\nШыкIэпщынэм, лъэпкъ тамыгъэхэм якъэбархэм ПIатIыкъо Айдэмыр къатегущыIагъ. Гумэ Ларисэрэ Абрэдж Гощэфыжьрэ пшъашъэхэр хъэным фэгъэхьыгъэ Iофыгъохэм ащагъэгъозагъэх. Уджыхъу Вячеслав пхъэм хэпшIыкIын плъэкIыщт Iэмэ-псымэхэр, унагъом ищыкIэгъэ пкъыгъохэр кIэлэеджакIохэм аригъэлъэгъугъ.\n— ЦIыфым ылъэгъурэр шIогъэшIэгъон зыхъукIэ, къыфэпIуатэрэр нахьышIоу къыгурэIо, — ягупшысэхэр къаIуатэ Гумэ Ларисэ, Гостэкъо Руслъан, Уджыхъу Вячеслав. — Адыгэхэм яискусствэ урысхэр, къэндзалхэр, ермэлхэр, фэшъхьафхэри къыкIэупчIэх. Республикэм щызэдэпсэухэрэ лъэпкъхэр адыгэхэм я ИлъэсыкIэ зэфищагъэх, гушIуагъор зэдагощы.\n. Адыгэ шхыныгъохэр, нахьыбэу щэламэр, лъэпкъ шъуашэхэр зыщыгъ ныбжьыкIэхэм пчэгум къырахьэх, мэфэкIым къеблэгъагъэхэр гъомылапхъэм хагъэIабэх. Тэтэжъ жэкIэфым мэшIоустхъур лъагэу ыIэтызэ пчэгум къехьэ, сэе фыжьыр зыщыгъ пшъашъэр ащ игъус.\n— ИлъэсыкIэ хъяр техьащтхэм ащыщ зэкIэхэми Тхьэм тешI, — къыIуагъ Тэтэжъ жэкIэфым.\nПчыхьэзэхахьэр зэращагъ артистхэу Бэгъ Алкъэс, Хьакъуй Андзаур, «Адыгэ пшъашъ» зыфиIорэ зэнэкъокъоу республикэм щыкIуагъэм шIухьафтын шъхьаIэр къыщыдэзыхыгъэ Нащ Эммэ.\nЛъэпкъ шэн-хабзэхэм адиштэрэ Iофыгъохэр зэхахьэм щызэрахьагъэх. Нахьыпэрэм фэдэу хьамышхунтIэ чъыгыр агъэкIэрэкIагъ, лIакъохэм ятамыгъэхэр къыщагъэлъагъох. Тэтэжъ мэшIо фабэу пчэгум къырихьагъэр зэрэблэрэр кIэлэцIыкIухэм ашIогъэшIэгъон. Чъыгэу къэнэфырэм ыпашъхьэ концертыр щылъагъэкIуатэ.\nКъэшъокIо ансамблэу «Налмэсыр», къэшъокIо купхэу «Абрекхэр», «Мыекъуапэ инэфылъэхэр», «Майкопчанкэр», «Зэрдахэр» ермэл лъэпкъ ансамблэу «Еразанкыр», нэмыкIхэри мэуджых.\nРеспубликэм иорэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» иорэдыIоу Нэгъой Азэ, Адыгеим инароднэ артистэу, пщынаоу Мышъэ Андзаур мэфэкI концертыр лъагъэкIуатэ.\nКъэндзал обществэу «Дуслыкым» хэтэу Галия Ульмасовам иныдэлъфыбзэкIэ орэд къыIуагъ. Талъэкъо Заирэ ипщынэ макъи тедэIугъ. ОрэдыIохэу Кушъэкъо Симэ, Дзыбэ Мыхьамэт, Лъэчэ Альберт, Сихъу Темыркъан, Лъэцэр Римэ, нэмыкIхэм мэфэкI зэхахьэр къагъэдэхагъ.\nРеспубликэм иобщественнэ движениехэм ялIыкIохэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Александр Даниловыр, Алям Ильясовыр, Габил Ризаевыр, фэшъхьафхэри пчыхьэзэхахьэм къыщыгущыIагъэх.\nМэфэкIыр адыгэ джэгукIэ аухыгъ. Анахь дэгъоу къэшъуагъэхэм Адыгэ Хасэм ыцIэкIэ ЛIымыщэкъо Рэмэзанрэ Болэкъо Аслъанрэ афэгушIуагъэх. Бгъуашэ Заремэ, Къулэ Альбинэ, Мэт Жаннэ пшъэшъэ къэшъуакIохэм якуп апэрэ чIыпIэхэр къыщыдахыгъэх. Пщыжъ Джэнэт гум рихьэу къэшъуагъ, ащ дакIоу, «Анахь дах» зыфиIорэ шIухьафтыныр фагъэшъошагъ.\nЛъэпкъхэр зэфэзыщэгъэ мэфэкIыр гум шIукIэ къинэжьыщт.


Аскъэлае итарихъ. - Статьи на адыгском. - Каталог статей - Неофициальный сайт аула Ассоколай.\nАскъэлае адрэ чылэхэм афэдэу, бэмэ къашIэжьырэ тарихъым нэмыкIэу гурыт лIэшIэгъухэм къахиубытэрэ, аужыпкъэм, ижъырэ дэдэ тарихъи иI. Тэ тызэсагъэр адыгэ къуаджэхэм урысые администрацием ахэр зитхыгъэхэм къащегъэжьагъэу аныбжь къэтлъытэныр ары. Ахэр тхыгъэ зыщыхъугъэ къэралыгъо актым ащ ыпэкIэ чылэхэм къарыкIуагъэр зэкIэ хиуцIэрэпхъагъэм фэдэу илъэс мин пчъагъэм къакIугъэ гъогур щымыIэгъахэм фэдэу хъугъагъэ.\nЩыIэныгъэр, шIэныгъэр зынэсыгъэм зэдгъэшIэн фаеу тыкъешIы Адыгеим итарихъэу лъэкъуацIэхэм, лъэпкъхэм, къуаджэхэм яхъишъэхэр.\nАу тхыгъэу щымыIэмэ, фольклорым зыфэдгъэзэн. ШъыпкъэмкIэ, апэрэ урыс краеведхэм атхыгъэ горэхэр щыIэх КъохьэпIэ Черкесием ехьылIагъэу. ГущыIэм пае, А. Н. Дьячков-Тарасовым бжъэдыгъупщэу Ахыджэго КIэмгуе къыIотагъэр ытхыгъагъ. Ащ къызэриIорэмкIэ, я ХV-рэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь апэрэу бжъэдыгъу-хъымыщэйхэр Iодышъэ лъапэ итемыр лъэныкъо къэтIысыгъагъэх. Ащ ыпэкIэ ахэр Абхъазым ипсыхъоу Бзыбэ Iушъо Iусыгъэх. А дэдэр къыщетхы Нэгумэ Шорэ итхылъэу «Адыгэ лъэпкъым итарихъ» зыфиIорэм.\n1641-рэ илъэсым хъымыщэйхэмрэ чэчэнайхэмрэ абдзахэхэм къырафыхыхэзэ, Псэкъупсэ готхэу къушъхьэм къехыгъэх ыкIи, кIэмыгуепщэу Болэтыкъор тIэкIу лъагъэкIуати, Пщыщэ, Мартэ, ПкIашъэ, Чыбый Iушъомэ аIутIысхьагъэх.\nАхыджагор бжъэдыгъухэм абхъазхэкIэ яджэщтыгъ. Ащ къыхэкIэу, а адыгэ лъэпкъым ыныбжь мыбэу ыкIи итарихъ я X — ХVI-рэ лIэшIэгъухэм анахь чыжьэу зэбгъэшIэнэу темыфэу ары зэралъытэщтыгъэр. Ау Нэгумэм итхыгъэу «Адыгэ лъэпкъым итарихъ» зыфиIорэм уеджэ зыхъукIэ, нэмыкI еплъыкIэ уиIэ мэхъу. Я VI-рэ лIэшIэгъум ыгузэгухэм адэжь хъымыщэипщэу Лавристан аварцэхэм япщэу Байкан зипэщэ дзэу къатебэнагъэм пэуцужьыгъагъ. Ау а лъэхъаным хы ШIуцIэ Iушъом щыпсэурэ зиххэр адыгэ лъэпкъэу щыIэ пстэум анахь зэрэлъэшыгъэхэм къыхэкIэу ахэр арых анахь пхъашэу авархэм апэуцужьынхэ фэягъэхэр. Ары зэрэхъугъэри, Геленджик пэмычыжьэу Байкан ишы лъэужхэр мыжъо фыжьым щыхэгъэунэфыкIыгъэхэу иIэх.\nФольклорым къыгъэунэфырэр чылэр Чэсэбый Аскъал зэрэтекIыгъэр ары. Нафэуи щыт Аскъэлае ипсэупIэ бэрэ зэрэзэблихъугъэри. ЗэмкIэ Мартэ, адрэмкIэ ПкIашъэ, етIанэ Пщыщэ Iушъохэм аIусэу ар къыхэкIыгъ. Гъэунэфыгъэуи щыт непэрэ Аскъэлае тапэкIэ шъхьафэу псэущтыгъэ къоджищ зэрэхахьэрэр. Ахэр Арап къуадж, Емызэкъуай, ЛIыхъукIэхьабл.\nКъуаджэхэу Гъобэкъуаерэ Нэшъукъуаерэ охътэ зэфэшъхьафхэм къахиубытэрэ археологическэ саугъэтхэр бэу яIэх. Ахэм ялъытыгъэмэ, Аскъэлае зы чIыпI ныIэп иIэр. Ау ащ Мэртэ Iушъо илъэс минитIурэ ныкъорэм къыкIоцI ищыIэкIагъэр къегъэлъагъо. А чIыпIэм ыцIэр Арапкъуадж. Аскъэлэе общинэр ащ Арапкъуаджэм щыпсэущтыгъэ Мэртэ Iушъо къыIутIысхьажьыным ыпэкIэ. Арапкъуаджэ анахь мэхьанэшхо къезытырэр ащ хэхьэрэ Сэрэежъ Iуашъхьэр ары. Ар мэхьанэшхо зиIэ тхьэлъэIупIэу щытыгъ. Мэз Iупэми пэблагъэу, шъофыми пэмычыжьэу, цIыфхэм щынагъо къафыкъокIымэ мэзым, къушъхьэхэм ахэхьажьынхэ алъэкIынэу щытыгъ. Мы чIыпIэм мэхьанэшхо зэриIагъэр къеушыхьаты ар къызэрэзэтенагъэм, дэгъоу гъэпсыгъэ къурмэншIыпIэу иIэм. Ащ фэдэ тыдрэ чIыпIи къыщагъотыгъэу щыIэп.\nАрапкъуаджэ Мэртэ Iушъо метрэ 250-рэ фэдиз икIыхьагъэу, метри 100 фэдиз ишъомбгъуагъэу Iусыгъ. Илъэс мин пчъагъэхэм къакIоцI чIыгур ажъозэ охътэ гъэнэфагъэ пэпчъ тефэрэ чIыгу къатыр бгъэунэфыжьын умылъэкIынэу хъугъэ. Ау етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр, былым къупшъхьэхэр, мыжъом хэшIыкIыгъэ IэрышIхэр гъучI лIэшIэгъум икъихьагъум адыгэ-мыотI культурэм фэпхьын плъэкIынхэу щыIэх.\nСэрэежъ Iуашъхьэр нахь куоу зэгъэшIэгъэнымкIэ Кубань щыщ археологэу Н. В. Анфимовым ушэтынэу ышIыгъэхэм яшIуагъэ къэкIуагъ. И. С. Каменецкэм зэрилъытэрэмкIэ, мыотI лъэхъэнэ пасэм фэпхьынхэ плъэкIынэу апэрэу мы чIыпIэм цIыф псэупIэхэр къыщагъотыгъэх.\nСэрэежъ Iуашъхьэм ыкIи ащ илэгъу пытапIэхэу Мыекъуапэ, Псэкъупсэ (КъэзэныкъоякIэм) ыкIи ПкIашъэ (Нэчэрэзыежъым) язэгъэшIэн къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, хьатт (хьатыу) лъэпкъхэр хетыгъэхэу плъытэн плъэкIыщт. Ар къеушыхьаты Хьаткъо лIакъом итамыгъэ. НэмыкI лIакъоу Арапкъуаджэ щыпсэущтыгъэхэр тамыгъэу етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэ къошынхэм атешIыхьагъэхэмкIэ къэпшIэщтых. ГущыIэм пае, «ТIы-бжъэ» тамыгъэр Тыгъухэм, Тхьаркъуахъохэм, ЕмтIылъхэм, ЛIыIапIэхэм ятамыгъ.\nПэсэрэ мыотI къоджэ общинэм укъытегущыIэ зыхъукIэ, керкетхэр — адыгэхэр тыгъэм ТхьэкIэ елъэIухэу зэрэщытыгъэр къыдэмылъытэн плъэкIыщтэп. Ахэм ащыщхэр къушъхьэхэм къяхыгъагъэх. Енэгуягъоу щытыр тыгъэм ТхьэкIэ елъэIурэ хьатхэм яфэмэ-бжьымэ къатехьи, илъэс минитIоу къушъхьэм зыхэсыгъэхэм ахэр ащ елъэIугъэу ары. Сэрэежъ Iуашъхьэм игъэпсыкIэ урегъэгупшысэ Арапкъуаджэр а чIыпIэм тIысыным къыпэу тхьэелъэIупIэр ятфэнэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу щагъэпсыгъэу. А лъэхъаным Чэсэбый лIакъор щыIэгъэн ылъэкIыщт ар Аскъэлае дэмысыгъэми.\nЗэгъэпшэн шIыкIэм тетэу тарихъым укъекIуалIэмэ, халибхэр Лъэпшъырэ Мэзытхьэрэ Тхьэу ялъэIущтыгъэхэу плъытэн плъэкIыщт. Арын фае Аскъэлае къыщагъотыгъэ пкъыгъохэу етIэ гъэжъагъэм хэшIыкIыгъэхэм зыкIахэтлъагъорэр джорэмрэ (къащ) мэз пчэныбжъэхэмрэ. Апэрэ тамыгъэр Лъэпшъырэ Шыблэмрэ афэпхьыщт, ятIонэрэр Мэзытхьэм нахь фэгъэхьыгъ. Аужырэм пэблагъ Апыщэ лIакъоу Аскъэлае щыпсэурэм итамыгъэ. Ащ укъыпкъырыкIызэ, пIон плъэкIышт Апыщхэр Мэртэ Iушъо античнэ уахътэм Iусыгъэхэу ыкIи малоазиатскэ халибхэм къатекIыгъэхэу.\nТарихъымкIэ гъэшIэгъоныр къагъотыгъэ пкъыгъохэм Тхьэу зэлъэIущтыгъэхэм ясурэтхэмрэ лIэкъо тамыгъэхэмрэ зэратетхэр ары. Нэчэрэзые Зэе Iуашъхьэу Мартэрэ ПкIашъэрэ ясэмэгубгъукIэ щыIэм ащ фэдэ тамыгъэхэр зытет етIэ гъэжъагъэу «библиотекэ псау» къыщагъотыгъ. УзэренэгуещтымкIэ, Нэчэрэзые зэхэщэпIэ гупчэу ПсыхъомкIэ щытыгъ, Аскъэлае тхьэлъэIупIэ гупчагъ.\nМы уахътэр ары Емыжхэм, ХъокIонхэм, Шъынахъохэм, Бэрсэйхэм, Хьаткъохэм, Бахъукъохэм, Хъотхэм, ЕмтIылъхэм, Гъыщхэм, ЛIыхъукIэхэм ятамыгъэхэр щыIэ зыхъугъэхэр. ЯтIонэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу Мэртэ Iушъо Бэгъушъэхэр щыпсэущтыгъэх. А лъэпкъыр ящэнэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу адыгэ-мыотI лъэпкъхэу Азов Iушъо Iусхэм ятхыгъэхэм къахэщы. Апэрэ лIэшIэгъум тиэрэ ыпэу Чэтаохэм ятамыгъэ агъэунэфы.\nЛъэпкъитIум ятамыгъэхэр зэхахьэхэу, зы тамыгъэ хъухэу къыхэкIыгъ. Ащ фэд, гущыIэм пае, Чэсэбыйхэм ятамыгъэ. Ащ «тыгъэ» ыкIи «джорэ» тамыгъэхэр щызэхэхьагъэх. Ащ фэдэ зэхэхьакIэр дэгъоу ащыолъэгъу Сэрэежъ Iуашъхьэм къычIахыхэрэм. Ащ фэдэ зэхэхьаныр Шэуджэнхэм ятамыгъи хэтэлъагъо, Лъэустэнхэм ыкIи Шъхьэлахъохэм ятамыгъэхэми ар къяхъулIагъ.\nТиэрэ иятIонэрэ лIэшIэгъум Пшызэ шъолъыр зэо-банэхэр щэкIох. Ахэм апкъ къикIыкIэ сиракхэмрэ мыотIхэм ащыщхэмрэ Пшызэ къикIыгъэнхэкIэ енэгуягъо. ЯтIонэрэ лIэшIэгъум зекIогъэ хъугъэ-шIагъэхэм яЛэмэ-бжьымэ Мэртэ ныбэ дэсыгъэхэм, анахьэу Аскъэлае иIэгъо-блэгъу исыгъэхэм, къатырихьагъ. Сэрэежъ Iуашъхьэ апэрэ лIэшIэгъум ыгузэгум тефэрэ къатэу къыхэдгъэщыгъэр къэбзэлъабз. ЗэрэхъурэмкIэ, а уахътэм Арапкъуаджэ цIыфхэр щыпсэугъэхэп. Илъэси 150-рэ горэ тешIагъэу мыщ цIыфмэ къагъэзэжьы. А уахътэм Аскъэлае щыпсэурэмэ Пшызэ къикIыжьыгъэхэри къахэхьэх, ахэм ащыщыгъэн фае къэсхэр (кас-кэхэр). Ахэм ащыщ дзэ пащэу щытыгъэнкIэ енэгуягъо Аскъэлае лъапсэ фэзышIыгъэ Ас-къал Къэс. ЦIэу Аскъалэр (Ас-калаф, Аск (а?) лас) античнэ лъэхъаным Азие ЦIыкIуми хы ШIуцIэм итемыр-къокIыпIэ лъэныкъоми ащагъэфедэ. (Аск (а) лас Гераклид ыкъу (Аска-лаф ижъырэ урымыбзэмкIэ «тыгъурыгъу», аскалос — мыжъо (чIыгу), Аскалоп — Сирием ит къалэм ыцI). Арышъ, тиэрэ ия II-рэ лIэшIэгъум Аскъэлае джыри зэ къэкIэжьы, а къэкIэжь зыкъэIэтыр Аскъал Къэс ыцIэ епхыгъэу макIоу пIон плъэкIыщт.\nПшызэ кIыб 370-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIагъохэр къыщэхъух. Ащ щыпсэухэрэм гуннхэр къатебанэх. Ау, гъэшIэгъоныр, гуннхэм Пшызэ кIыб нахьи Азов Iушъу, Тамань лъэныкъор ары анахьэу шъобж зэрахыгъэхэр. Пшызэ кIыб щыIэ пытэпIэ-тхьэлъэIупIэхэр къызэтенагъэх. Мы лъэхъаным Мэртэ псыхъо ищыIэкIэ-псэукIагъэр Сэрэежъ Iуашъхьэм, къутырэу Краснэм дэжь щыт Тыгъу Iуашъхьэм ыкIи Тэуехьэблэ пытэпIэжъым къагъэлъагъо.\nЧеркесиер зэхэзыугъоенэу пылъыгъэ бэслъэнэипщэу Елджэрыкъо Къанэкъоу я ХV-рэ лIэшIэгъум пщы шъхьаIэу хадзыгъагъэм зэхищэщтыгъэх абадзэхэри, хъымыщэйхэри, чэчэнэйхэри, нэмыкI къушъхьэчIэс лъэпкъхэри. Ар дагъыстаныпщым зытекIом, ыкъохэр пщы шъхьаIэу аригъэштагъэх. Ар Къырым татархэми, къалмыкъхэми атекIоуи бэрэ къыхэкIыгъ. Ащ фэдэ зао горэм хэлэжьэгъэн ылъэкIыщт бжъэдыгъу дружинэу чэчэнэе оркъэу Чэсэбыир зипащэр. Ащ тетэу Чэсэбыим Аскъэлае Мэртэ Iушъо IуигъэтIысхьагъэмэ, тешIагъэр зэрэбэм къыхэкIэу, икъэхалъэ зыдэщыIэр цIыфхэм къашIэжьыщтыгъэп. ГущыIэм пае, Инал Нэф (Нэшъу) икъэхалъэ Абхъазым зэрэщыIэр таурыхъхэм ахэт. Ау Чэсэбыим икъэхалъэ зыдэщыIэм ехьылIагъэу таурыхъи щыIэп, бэ зыгъэшIагъэхэми къашIэжьырэп. Ащ укъыпкъырыкIызэ, къэпIон плъэкIыщт Чэсэбый Аскъалэ къуаджэр Мэртэ Iушъо ащ ыпэу IуишIыхьагъэу.\nЕтIани зы гупшысэ шъхьэм къехьэ. Аскъал косог лъэпкъым щыщэу 968-рэ илъэсым Аскал зыштагъэхэм ащыщыгъэмэ, а къалэм ыцIэкIэ ежь нэужым еджэгъэнхи ылъэкIыщт. Аскъал къалэм иштэн хэлэжьагъэр Къэсмэ ащыщэу щытыгъэмэ, Аскъэлае, ЛIыхъукIэхьаблэ пэмычыжьэу Iошъхьэ заулэ иIэн фэягъэ. Ау тэ тлъэгъухэрэр гурыт лIэшIэгъухэм къахиубытэрэ Iуашъхьэхэу Мартэ исэмэгубгъу Iутхэр ыкIи Iошъхьэ гъонэ закъор арых. Ахэр зэкIэ гурыт лIэшIэгъу кIасэм къыхеубытэх, ау бжъэдыгъухэр Бзыбэ къикIыжьынхэм ыпэу ахэр ашIыгъэх.\nIошъхьэ инхэр Мартэ иджабгъу нэпкъыкIэ гъэзагъэх. Ахэм анахь къахэщы Къэрэгъулэ Iуашъхьэмрэ Хъынджыу Iуашъхьэмрэ. Апэрэр Сэрэежъ Iуашъхьэхэм нахь апэблагъ. Аскъал иIошъхьэнэу анахь узэнэгуерэр Къэрэгъулэ Iуашъхьэр ары.\nСитхыгъэ икIэухым къасIомэ сшIоигъу Аскъэлае къырыкIуагъэр бгъэунэфын хъумэ уакъыпкъырыкIынэу охътэ гъэнэфэгъиплI зэрэщыIэр. Апэрэр — тиэрэ ыпэу я V-рэ лIэшIэгъум икъихьагъур. А лъэхъаным хьатхэр къушъхьэхэм къахэкIыжьхи, Арапкъуаджэ дэтIысхьэгъагъэх.\nЯтIонэрэ уахътэр тиэрэ къыриубытэрэ я II-рэ лIэшIэгъум икIэухыр ары. А уахътэм Аскъэлэе общинэм ипащэхэр зэблахъух.\nЯщэнэрэ уахътэр — 968 — 970-рэ илъэсхэм Хэзар къэралыгъом зытекIуагъэхэр. ЯплIэнэрэ уахътэр — 1495-рэ илъэсэу Елджэрыкъо Къаныкъом черкесыдзэхэр Саркалрэ Аскалрэ аштэнхэу зищэгъагъэхэм къыщегьэжьагъэу. Материал угъоигъэу, зэгъэшIагъэу щыIэхэм уакъыпкъырыкIымэ, ятIонэрэ уахътэу, тиэрэ къыриубытэрэ ятIонэрэ лIэшIэгъум икIэухым къыщегъэжьагъэу къуаджэм ыныбжь плъытэ хъущт.\nТарихъ шIэныгъэхэмкIэ кандидат.\nКатегория: Статьи на адыгском. | Добавил: Анцокъо (22.03.2010)


ЗэхъокIыныгъэшIухэм тафэкIо — Адыгэ макъ\nМэзаим и 1-м къыщыублагъэу тхьапэм хэшIыкIыгъэ медицинэ картэхэр ящыкIэгъэжьыщтхэп. Поликлиникэхэм яеплъыкIэ елъытыгъэу ахэр амыгъэфедэжьынхэу фитыныгъэ аратыщт.\nТхылъхэм яэлектроннэ «аналогхэм» кIуачIэ яIэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ мыщ фэдэ зэхъокIыныгъэхэр щыIэщтых. Къыхэгъэщыгъэн фае сымаджэу медицинэ учреждением къекIуалIэхэрэм яеплъыкIи къызэрэдалъытэщтыр. Мыщ фэгъэхьыгъэу УФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ иунашъо ар хэт.\nАмбулаторнэ картэхэм анэмыкI медицинэ тхылъхэри электроннэ шIыкIэм зэрэтырагъэхьажьыщтхэр ыпшъэкIэ зигугъу къыщытшIыгъэ унашъом джащ фэдэу къыщеIо. Мыщ фэдэ шъуашэм тырагъэхьажьыщт тхылъхэр медицинэ учреждением ипащэ е врач шъхьаIэм къегъэнафэх.\nУФ-м псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэриIорэмкIэ, медицинэ организацие пэпчъ электроннэ шIыкIэм зыщытехьажьыщт уахътэр ежь-ежьырэу къыхехы.\nМыщ фэдэ шIыкIэм ишIуагъэкIэ врачхэм тхьапэм тыратхэрэр нахь макIэ хъущт ыкIи сымаджэхэм уахътэу апагъохыщтым къыхэхъощт. Джащ фэдэу къыхэдгъэщы тшIоигъу электроннэ шIыкIэм тхылъхэр зэкIэ зытырагъэхьажьыкIэ, шIоигъоныгъэ зиIэ пстэуми медицинэ фэIо-фашIэу къафагъэцэкIагъэхэм защагъэгъозэн амал зэряIэщтыр. Ащ пае къэралыгъо фэIо-фашIэхэм япортал ихьанхэр ары ныIэп ищыкIэгъэщтыр.\nПредыдущая Сакъыныгъэ къызхэжъугъаф!\nСледущая Зэпыугъохэм апкъ къикIыкIэ


Автор Тема: Коронационный жетон (Прочитано 44070 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (517.94 кБ, 1041x1039 - просмотрено 17 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (568.29 кБ, 1039x1051 - просмотрено 18 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (185.03 кБ, 800x1016 - просмотрено 10 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (124.25 кБ, 493x550 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (511.4 кБ, 800x880 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (175.2 кБ, 534x529 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (171.28 кБ, 530x525 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (75.28 кБ, 409x600 - просмотрено 7 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (536.79 кБ, 800x1106 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (166.76 кБ, 613x609 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (156.06 кБ, 609x620 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (596.99 кБ, 800x536 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (131.1 кБ, 513x495 - просмотрено 13 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (142.92 кБ, 513x525 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (511.35 кБ, 529x779 - просмотрено 8 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (248.13 кБ, 800x880 - просмотрено 7 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (159.58 кБ, 800x880 - просмотрено 8 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (326.13 кБ, 847x837 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (396.33 кБ, 865x851 - просмотрено 17 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (179.1 кБ, 800x979 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (287.55 кБ, 1024x1117 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (413.39 кБ, 905x910 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (412.09 кБ, 907x893 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (163.91 кБ, 538x640 - просмотрено 13 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (849.99 кБ, 800x1319 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (517.64 кБ, 967x967 - просмотрено 19 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (499.63 кБ, 952x956 - просмотрено 18 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (527.25 кБ, 800x1372 - просмотрено 14 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (370.69 кБ, 1024x1078 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (86.62 кБ, 406x403 - просмотрено 13 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (100.98 кБ, 453x435 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (12.28 кБ, 201x251 - просмотрено 4 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (349.83 кБ, 868x881 - просмотрено 19 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (400.61 кБ, 865x859 - просмотрено 19 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (140.68 кБ, 546x768 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (533.38 кБ, 800x1131 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (587.81 кБ, 1057x1027 - просмотрено 22 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (610.08 кБ, 1057x1033 - просмотрено 19 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (24.49 кБ, 250x310 - просмотрено 6 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (280.01 кБ, 541x640 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (56.82 кБ, 800x950 - просмотрено 6 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (32.04 кБ, 150x180 - просмотрено 7 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (121.75 кБ, 503x504 - просмотрено 12 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (116.46 кБ, 478x482 - просмотрено 14 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (21.99 кБ, 535x599 - просмотрено 14 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (32.64 кБ, 270x200 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (148.48 кБ, 512x505 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (175.15 кБ, 514x517 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (22.06 кБ, 418x597 - просмотрено 11 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (552.55 кБ, 628x774 - просмотрено 14 раз.)\nОтчеканены в ознаменование подписания Губертусбургского мирного договора.\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (506.58 кБ, 993x1012 - просмотрено 21 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (536.2 кБ, 1013x1005 - просмотрено 15 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (209.65 кБ, 500x540 - просмотрено 13 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (83.61 кБ, 528x600 - просмотрено 14 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (303.11 кБ, 608x960 - просмотрено 13 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (529.27 кБ, 1003x1015 - просмотрено 16 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (523.11 кБ, 1001x997 - просмотрено 14 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (12.28 кБ, 201x251 - просмотрено 9 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (22.6 кБ, 220x293 - просмотрено 9 раз.)