Саугъэтхэмрэ шIэжьымрэ — Адыгэ макъ\nБлэкIыгъэ лъэхъаным ихъугъэ-шIагъэхэу мэхьанэшхо зиIэхэу общественнэ шIэжьым къыщаухъумагъэхэм еплъыкIэу афыряIэр мы аужырэ илъэсипшIхэм шъхьэихыгъэу къыраIотыкI хъугъэ.\nЛъэш дэдэу идеологизированнэу щытыгъэ тоталитарнэ политическэ системэр зыщыIэгъэ совет лъэхъаным къэралыгъо закъор ары обществэм идуховнэ лъэныкъо зэрэщы-\nтэу зыгъэIорышIэщтыгъэр. «ЦIыфыкIэр» апIузэ, тарихъ шIэжьым хэлъ хъугъэ-шIагъэхэу идеологическэу къямыкIухэрэр чIагъэбылъыхьэщтыгъэх, джащ фэдэуи совет системэм къызэрекIурэм тетэу тарихъ хъугъэ-шIагъэхэм ежьхэм уасэу аратырэр нэмыкIхэм арагъэштэным пылъыгъэх. ЦIыф жъугъэхэм яшIэжь къыхэнэжьыгъэ хъугъэ-шIагъэхэу мэхьанэшхо зиIэхэр бэу совет системэм илъэхъани къэхъугъэх. Ыпэ рапшIэу ахэр тарихъым хэхьэгъэ цIыф хьалэмэтхэр, наукэмрэ культурэмрэ яIофышIэ цIэрыIохэр, Хэгъэгу зэошхом илIыхъужъхэр ыкIи нэмыкIхэр ары. Ау саугъэтхэм алъэныкъокIэ зэщымыщыбэ уасэу афишIыщтыгъэр къыриIотыкIынэу ыкIи иидеологическэ зэмылIэужыгъуабэ пхырищынэу обществэм амал иIагъэп.\nА зэщымыщыбэр, Урысыем ис лъэпкъ, социальнэ куп зэфэшъхьафхэм ятарихъ шIэжь хэлъ хъугъэ-шIагъэхэу зыкIи зэмыкIухэрэр, зэтемыхьэхэрэр тиджырэ лъэхъан къыщыраупцIыкIыгъэх. Джары зыпкъ къикIыгъэхэр саугъэтхэм афэгъэхьыгъэ идеологическэ дэо лъэшхэу цIыф куп заулэмэ яидеологическэ, политическэ, лъэпкъ шIоигъоныгъэхэр къызыщылъэгъуагъэхэр. ШIэжьым зао зэрэрашIылIэрэм тыришыхьат сIомэ, сыхэмыукъонэу къысщэхъу. Щыбгъэзыен умылъэкIынэу непэкIэ джары Iофхэм язытет шъыпкъэр.\nУрысыем илIэужыкIэ чанэу ахэм ахэлажьэзэ, къэзыуцухьэрэ дунаир зэрегъашIэ, шIоигъоныгъэу, еплъыкIэу иIэхэр къыреIотыкIых. ШIуагъэ горэхэри, осэ тэрэз зэтыгъэн фэе щынагъохэри ащ хэсэлъагъох.\nЗэмыхъокIырэ идеологие къэралыгъом зиIэгъэ ыкIи изакъоу тетыгъор зиIыгъыгъэ зэманым джырэ урысые обществэм къыфигъэзэжьыщтэп. Тиобществэ щыщхэм еплъыкIэ зэфэмыдэхэр яIэн зэралъэкIыщтым тыкъеуцуалIэмэ, саугъэтхэм япропагандэкIэ зэгурыIоныгъэ горэм тыкъыфэкIоным тыпылъын фае. ЯшIошI къыраIотыкIынэу пстэуми фитыныгъэ зэряIэм зыдедгъаштэкIэ, обществэр зэрэщытэу зэбгырыдгъэзыщт. Идейнэ, культурнэ плюрализмэм хэбзэ кIуачIэ иIэ зыщыхъугъэм культурэм ылъэныкъокIэ зы шапхъэхэм арыгъозэнхэм ущыгугъыжьынэу щытэп. Ау къэIогъэн фае тоталитаризмэм къыкIэзыжьыгъэ обществэу тызыщыпсэурэр зэрэхъыбэир, радикализированнэу зэрэщытыр, зэгурыIоныгъэм къызэрэфэкIорэ хабзэхэр ащ зэрэхэмылъхэр. КIуачIэм мэхьанэ зэрэратыщтыгъэр, затеIэтыкIыныр, атеIункIэныр джыри ахэзыжьыгъэп, зэпэуцужьныгъакIэхэр щыIэнхэм ищынагъо ащ къеты.\n«Общественнэ щынэгъончъагъэм зэрар фэхъурэ зэпэуцужьныгъэр тхэмылъэу «зэкIэми яшIошIхэр шъхьафитэу къызыщыраIотыкIын алъэкIыщт» режимыр зэпытчын тлъэкIыщта, нэмыкI лъэныкъохэм язэхашIэхэр мыщ дэжьым къыдэтлъытэным тыфэхьазыра?» зыфэпIощт упчIэ шъхьаIэм зы мэхьанэ зиIэ джэуап тэрэз къептыжьын зэрэмылъэкIыщтри нафэ.\nТиобществэ идейнэ, культурнэ зэмылIэужыгъоныгъэхэм куу дэдэу ахэхьагъэшъ, а пстэури зы чIыпIэм щызэпщэлIэжьын умылъэкIынэу къысщэхъу.\nIо хэмылъэу, хэкIыпIэ анахь дэгъур — Iофыгъо шъхьаIэхэмкIэ узэгурыIоныр ары. Тэри, тыкъэзыуцухьэхэрэми агу илъыр шъхьэихыгъэу къыраIотыкIын зэрэфитхэр къыдэтлъытэн, а зэгурыIоныгъэм тэри тыфэблэн фае. Общественнэ федэхэм къапкъырыкIызэ, сыд фэдэрэ общественнэ инициативи къызэтыригъэуцоным ифитыныгъэ къэралыгъом иIэн фае.\nБлэкIыгъэр шIэжьым хэпцIэнтхъукIыжьын зэрэмылъэкIыщтыр нафэ. Ащ инэкIубгъохэу мэхьанэшхо зиIэхэр армэ гущыIэр зыфэгъэхьыгъэр, «ащыгъупшэжьыгъэ» хъугъэ-шIагъэхэр блэкIыгъэм хэтхэп. Тэ зэкIэми зэхэшIыкIи, гухэлъи, тарихъи, къэкIощти тиI.\nКъэралыгъо гупшысэм иконцепцие зыхэмылъ культурнэ, социальнэ проектхэм лъэшэу джыдэдэм зытеIункIэхэрэ, IэкIоцI зэмызэгъыныгъабэмэ зэщагъэкъорэ джырэ обществэр акъылыгъэ зыхэмылъ Iэхъогъу, лъэпкъ гупшысакIэм зэрэфащэхэрэм ищысэшIоу щыт Адлер щагъэуцугъэгъэ саугъэтым къехъулIагъэр.\nКультурнэ, идеологическэ зэмылIэужыгъоныгъэхэм пчъэр нэкъокъоным къыфызэIуахы. Компромиссым (зэгурыIоныгъэм) ихабзэхэр зыхэмылъ обществэм нэкъокъоныр та-\nрихъ шIэжьыр къызэраухъумэрэ бэнэныгъэ лъэш щыхъужьэу загъорэ къыхэкIы. ШIэжьым фэгъэхьыгъэ заохэу цивилизованнэ шапхъэхэр къызыщыдэмылъытагъэхэр зэдемыгъэштэныгъакIэхэм лъапсэ афэхъух, гущыIэ дахэкIэ ахэр къызщыпфызэтемыгъэуцожьышъущт чIыпIэхэри къыхэкIых.\nШIэжьым фэгъэхьыгъэ заохэр зэхэзыщэрэ пстэури нэмыкIхэм ялъэшэкIынхэм, джэгъогъуныгъэм, гухьэ-гужъым зэлъаIыгъхэ зыхъукIэ, обществэм зэпэщэчэныгъэр къыщыпфэухъумэщтэп. Мыщ дэжьым къэралыгъо хабзэр Iофым къыхэхьан фае. Хабзэм фитыныгъэ иI общественнэ федэхэм апае общественнэ, культурнэ инициативэхэр къызэтыригъэуцонхэу а проектхэм кIэщакIо афэхъугъэхэр цивилизованнэу, акъылыгъэ ахэлъэу гупшысэнхэ, лъэныкъо пстэуми загурагъэIон амылъэкI зыхъукIэ.\nЯ XIX-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом епхыгъэ тарихъ хъугъэ-шIагъэхэм игъэкIотыгъэу сакъытегущыIэнэу сыфаеп. Фаехэм ахэр дэгъоу ашIэ. Илъэсишъэрэ шъэныкъорэм ехъукIэ ащ фэгъэхьыгъэ научнэ, публицистическэ литературабэ щыIэ хъугъэ.\nКолониальнэ заохэм ялъэхъан итамыгъэ пропагандэ шIыгъэным зи акъылыгъэ хэслъагъорэп. Сэ сызэрегупшысэрэмкIэ, анахьэу мэхьанэ зиIэхэр тиджырэ дунай, тызыщыпсэурэ уахътэр, къыддэпсэурэ цIыфхэр ары.\nТыкъэзыуцухьэхэрэм нахьыбэу шIур, зэфагъэр, цIыфыгъэр ятлъэгъулIэ зэрэтшIоигъом щэч хэлъэп. Урысые империем Кавказым лъыгъэчъэ заохэр къызыришIылIэгъэ, жъалымыгъэшхо зызэрихьэгъэ, цIыфыгъэнчъэу зызекIогъэ лъэхъаным къыфэдгъэзэжьыгъэкIи, шIур, зэфагъэр, цIыфыгъэр тинепэрэ мафэ щытекIонхэмкIэ ащ зи хэдгъотэщтэп. БлэкIыгъэм иныбжьыкъухэм ар къытфахьыщтэп. БлэкIыгъэр блэкIыгъах, ащ зи хэпшIыхьажьын плъэкIыщтэп, зэфэнчъагъэу, жъалымыгъэу, мыцIыфыгъэу ащ бэдэд хэлъыр. ЦIыф шIэжьыр Тхьэ тын. Ау шIэжьми зы дагъо иI: ар мэкIодыжьы. ЫпэкIэ щыIэгъэ хъугъэ-шIагъэхэм ауж кIэхэр къекIых. Ащ мэхьанэшхо кIоцIылъкIэ енэгуягъу. Непэрэ мафэм иIофыгъохэм яджэуапхэм талъыхъузэ блэкIыгъэм зыфэдгъэзэнэу тежьэ, ау джырэ дунаеу тызыщыпсэурэр блэкIыгъэм зыкIи зэрэфэмыдэр тщэгъупшэ.\nАнахьэу мэхьанэ зиIэр джырэ дунаир зэпхъокIын зэрэплъэкIыщтыр ары. IофышIухэр зепхьанхэмкIэ, зафэу ущытынымкIэ, цIыфыгъэ пхэлъынымкIэ, къыппэблагъэм IэпыIэгъу уфэхъунымкIэ, пкIуачIэ къызэрихьэу цIыфхэм уишIуагъэ ябгъэкIынымкIэ амал бэдэдэ щыI. Ау блэкIыгъэм иакъылынчъагъэ зебгъэтхьалэн нахьи, ар бэкIэ нахь къин.\nЗидунай зыхъожьыгъэхэм ягугъу бэрэ дэйкIэ пшIыныр гонахьышху. ЩымыIэжьхэм яушэтыпIэхэр зэпачыгъахэх, зэрафэлъэкIэу ахэр псэугъэх. БлэкIыгъэм дэгъуи, дэйи къыхэфагъ. Зидунай зыхъожьыгъэхэм агъэхъагъэхэмкIэ зяупчIыжьыщтхэр Ахърэт Мафэр ары. Тэ ащ зи хэдгъэхъощтэп ыкIи хэдгъэкIыщтэп. «Тэ Ахърэт Мафэм Тхьэм, Ащ игукIэгъу тащэгугъы» зыфиIорэ осыетым ислъам диныр зылэжьхэрэр рэгъуазэх. Непэ щыIэхэмкIэ ушэтыпIэ уахътэр джырэ уахътэр ары. УялъэшэкIыныр, джэгъогъуныгъэр, гухьэ-гужъыр уиIэубытыпIэхэу блэкIыгъэм иныбжьыкъухэм уябэныныр делэгъэ шъыпкъ. Шъукъэзыуцухьэрэ дунаир нахьышIу шъушIы. Мыхъуми ащ шIуагъэ горэ къыкIэкIощт.\nСятэжъэу Сохът Рэщыд ХьакIуцукъо ыкъор 1943-рэ илъэсым Новороссийскэ дэжь щыфэхыгъ. Селоу Мысхако дэт къош къэхалъэм ащ ихьадэ щагъэтIылъыгъ. Мы къош къэхалъэм дэлъ советскэ дзэкIолI 2530-мэ а саугъэтыр афагъэуцугъ. Адрэ ихэгъэгогъу миллион пчъагъэмэ афэдэу, Хэгъэгум ишъхьафитыныгъэ къыухъумэзэ зыпсэ зытыгъэ сятэжъи ар зыфагъэуцугъэмэ ащыщ.\nАдэ а саугъэтыр зэрагъэуцугъэр зыгорэм ымыдэу, ыгукIэ фэмыштэу щыта, тарихъым а инэкIубгъо тишIэжь хигъэкIыжь шIоигъуа? Хьау. Сыда ар зэпхыгъэр? Советскэ дзэкIолIхэм национализмэм ебэныжьхэзэ лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэм ятэжъхэм яIахь зэрэхэлъыр тихэгъэгу ис нэбгырэ пэпчъ зэхешIэ. Ащ фэдэ зэхашIэр зыхэлъыр гуманизмэм, патриотизмэм, зэфагъэм арыгъозэрэ обществэр ары. Ар бэнэныгъэм, шIур ем зэрэтекIорэм ятамыгъэу щыт. Социальнэ щыIэныгъэм илъэныкъо пстэухэмкIи дунэе цивилизацием иIахьэу хишIыхьагъэм пае хэгъэгушхом а тамыгъэр тефэ.\nЦIыфхэм агукIэ амыштэрэ саугъэтыр сыд фэда? Засс фэгъэхьыгъэ саугъэтэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм яунашъокIэ Ермэлхьаблэ щагъэуцугъэр мыщкIэ щысэу къэсхьын.\nН. И. Лорер игукъэкIыжьхэу Засс фэгъэхьыгъэхэм хэти ащыгъуаз, Засс ибзэджэшIагъэхэр зыщызэхэфыгъэ документхэр бэшIагъэ къызыхаутыгъэхэр. Гъэзетеджэхэр сымыгъэгужъыенхэм пае ахэм ягугъу къэсшIынэп. Сэ сишIошIкIэ, цIыфышъхьэхэр зыгъажъощтыгъэм, зыукъэбзыти ахэр анатомическэ кабинетхэм афязыгъэхьыщтыгъэм я XXI-рэ лIэшIэгъум саугъэт фэзыгъэуцугъэхэр цIыфыгъэ шапхъэхэр IэкIыб зышIыгъэхэр ары. Вельяминоври джащ фэдэу зекIощтыгъ. Ащи саугъэт фагъэуцугъ.\nХэгъэгу зэошхом илIыхъужъхэм ясаугъэтхэмрэ я XIX-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ колониальнэ заохэм ясаугъэтхэмрэ зэтэжъугъэгъапшэх, ахэр зэбгъапшэхэ хъущтмэ. Зассрэ Вельяминовымрэ ясаугъэт жъалымыгъэм итамыгъэу, пщыныжь зэрарамыгъэхьыгъэ бзэджэшIэгъэ хьылъэхэм ятамыгъэу щыт. Ащ фэдэ саугъэтхэм джырэ обществэмкIэ сыд фэдэ культурнэ, пIуныгъэ мэхьана яIэр? Ахэм ясоциальнэ пшъэрылъыр обществэр зэбгырыгъэзыгъэныр, политическэ, лъэпкъ, трайбалистскэ, социальнэ сегментхэмкIэ ар зэтеутыгъэныр ары. ЗахэIэтыкIыныр, джэгъогъуныгъэр, ер зылъэпсэ гупшысакIэу, емрэ ныбжьыкIэхэм ахалъхьэ ашIоигъо джэгъогъуныгъэмрэ ятамыгъэу ар щыт. А джэгъогъуныгъэм лъапсэ фэхъурэр нэмыкI шIошI щыIэн ымылъэкIыщтэу зылъытэхэрэр щымыIэ пыим зэрэщагъэщынэхэрэр ары. Ащ фэдэ «шIуагъэхэм» язехьакIохэр цIыфлъэпкъым щигъэзыегъэ расистскэ, фашистскэ, ксенофобскэ модельхэр ары.\nМыщ фэдэ «шIуагъэхэм» язехьакIохэр тиобществэ изы Iахьых. Ахэми яшIошIхэр къыраIотыкIы ашIоигъу. Ау обществэм мы иIахь гъэпсын IофхэмкIэ, я XXI-рэ лIэшIэгъум диштэрэ текIоныгъэшхохэр зышIын зылъэкIыщт лIэужхэм япIункIэ тэ пстэуми кIуачIэ къытета, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим моральнэ, нравственнэ авторитет ащ къыщытета?\n1812-рэ илъэсым щыIэгъэ Хэгъэгу заом лIыхъужъныгъэ щызезыхьагъэм ыкъоу генералэу Н. Н. Раевскэр нэмыкI щысэу къэсхьын. Хы ШIуцIэ линием ипэщэгъэ Н. Н. Раевскэм заохэр Кавказым щыщыгъэтыгъэнхэмкIэ, мамырэу адыгэхэр Урысыем хэхьанхэмкIэ фэлъэкIырэр зэкIэ ышIэщтыгъ. Ащ ишIуагъэкIэ Хы ШIуцIэ линием ипытапIэхэр адыгэхэм къафызэIуахыгъагъэх, урысыдзэм илазаретхэм адыгэхэм къащяIазэщтыгъэх. Лазаретхэр ыуплъэкIухэзэ, ащ адыгэ бзылъфыгъэ горэм дышъэ пшъэхъу ритыгъагъ. Адыгэхэм урысыдзэм къулыкъу щахьыным, урыс университетхэм гъэсэныгъэ ащызэрагъэгъотыным ар кIэлъэIущтыгъ. Урысыдзэм хэхьэрэ Анапэ эскадронныкъуи къушъхьэчIэсхэм апае зэхащэгъагъ. Ау а лъэхъаным хабзэр зыIыгъыгъэхэм ащ къыдырагъэштэгъагъэп. Отставкэм зэрэкIорэм ехьылIэгъэ рапортым ащ мырэущтэу ритхагъ: «Заохэр Кавказым цIыфыгъэнчъэу зэрэщызэхащэхэрэмкIэ джы къызнэсыгъэм сэ зыр ары апэуцужьыгъэр ыкIи ащ къыхэкIэу шъолъырыр къэсыбгынэн фаеу хъугъэ. Заоу Кавказым щызэхащэхэрэм сыгу къагъэкIыжьы испанцэхэм Америкэр аштэ зэхъум тхьамыкIагъоу апэкIэкIыгъэр зэкIэ. Испанием итарихъ къыхэнэгъэ лъэуж дэим фэдэ Кавказым иштэнкIэ урысхэм ятарихъ къыхэмынэнэу Тхьэм еIу».\nСэ сишIошIкIэ, генералэу Н. Н. Раевскэм фэдэхэр ары Урысые къэралыгъом ылъапсэ зыгъэпытагъэхэр. Хэгъэгум ифедэхэм яшъыпкъэу ахэр афэлэжьагъэх. ЯгупшысакIэкIэ, гъэхъагъэу яIэхэмкIэ зыщыпсэущтыгъэхэ лъэхъаным ыпэ ахэр ишъыгъагъэх. Ау ахэм афэдэ цIыф цIэрыIохэм саугъэтхэр афагъэуцухэрэп. Хы ШIуцIэ Iушъом Iут композицие горэр ары ныIэп ар зыщытлъэгъурэр.\nДжыдэдэм тызпылъын фаер агъэпсыгъэ саугъэтхэу Iо къызыпытэджагъэхэм ахамыгъэхъоныр ары. Псэуалъэм шIуагъэу пылъыр къыдэтлъытэзэ, тызэгурыIозэ сыд фэдэрэ унашъуи тштэшъоу тапэкIэ зыдгъэсэн фае. Тызыфэе шъыпкъэри къыдгурыIон фае. «ТэркIэ» ыкIи «ахэмкIэ» зыдгощыщта е тызэгъусэу я XXI-рэ лIэшIэгъум къыгъэуцурэ Iофыгъохэм джэуап яттыщта?\nКраснодар краим и Адыгэ Хасэ итхьамат.\nПредыдущая Зэрэтикъоджэгъум тырэгушхо\nСледущая Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ашIынэу


ЯгумэкIыгъохэр къыфагъэзагъэх | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 13.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nЦIыфхэм ялъэIухэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэр къызэлъаубытыгъэх. Мыекъуапэ иветеран организацие илIыкIо летчикэу зидунай зыхъожьыгъэхэм саугъэт афагъэуцуным иIофыгъо къыIэтыгъ. Къэлэгъэпсыным епхыгъэ советым мы Iофыгъом зэрэщытегущыIэщтхэр ыкIи мыщ ыуж итхэ ветеранхэр зэхэсыгъом къызэрэрагъэблэгъэщтхэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\nАндырхъое Хъусен ыцIэкIэ щыт музееу Хьакурынэхьаблэ дэтым игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр зэрэрашIылIагъэхэм фэшI АР-м и ЛIышъхьэ къызэрэфэразэхэр къоджэдэсхэм ацIэкIэ къыIуагъ хъулъфыгъэу къэкIуагъэм.\nХэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызэрахьэзэ фэхыгъэхэр агъэлъэпIэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\n— Андырхъое Хъусен лIыхъужъныгъэу зэрихьагъэр Адыгеим щыпсэухэрэм ямызакъоу, Урысыем исхэми ящысэтехыпI. ИчIыгу къыгъэгъунэзэ фэхыгъэхэм яшIэжь тэгъэлъапIэ. ТапэкIи мы лъэныкъом тынаIэ тедгъэтыщт, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nСабыибэ зэрысхэ унагъохэм чIыгу Iахьхэр къызщаратыгъэ чIыпIэм узэрекIолIэщт гъогур щагъэпсын лъэIу зиIэ бзылъфыгъэри КъумпIыл Мурат къеолIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, зыщыпсэухэрэм нахь пэблагъэ гъогум къекIолIэнхэм фэшI километрэ ныкъо фэдиз къакIу. ГумэкIыгъом изэшIохын епхыгъэ пшъэрылъ Мыекъуапэ иадминистрацие фигъэуцугъ, 2020-рэ илъэсым бюджетыр агъэнафэ зыхъукIэ, гъогум ишIын хэплъэнхэу рахъухьагъ.\nКъутырэу Гавердовскэм щыпсэухэрэр гумэкIыгъохэу зэуалIэхэрэм къатегущыIагъ ащ къикIыгъэ хъулъфыгъэр. КъызэриIуагъэмкIэ, муниципальнэ транспортыр зэрыкIорэ урамэу Набережнэм изытет ыгъэразэхэрэп, гъэкIэжьыгъэн фаеу алъытэ. Джащ фэдэу къэхалъэм ишIыни кIыхьэ-лыхьэ зэрэхъурэр, нэмыкI Iофыгъохэри хъулъфыгъэм къыIэтыгъэх. ГумэкIыгъохэу ЛIышъхьэм къырихьылIагъэхэм зэрахэплъэщтхэр ыкIи хэкIыпIэхэу щыIэхэм зэряусэщтхэр КъумпIыл Мурат игущыIэ къыщыхигъэщыгъ.\nГъогухэр къызэрагъэнэфхэрэм епхыгъэ упчIэхэр, джащ фэдэу IофшIэн лъыхъухэрэм, ахъщэ IэпыIэгъу зищыкIагъэхэм, нэмыкI ягумэкIыгъохэри Адыгеим и ЛIышъхьэ къырахьылIагъэх.\nЦIыфхэр зыгъэгумэкIхэрэ Iофыгъохэм ялъытыгъэу унэшъо гъэнэфагъэхэр муниципалитетхэм япащэхэм КъумпIыл Мурат афишIыгъэх. Ахэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIэнхэ зэрэфаер республикэм и ЛIышъхьэ кIигъэтхъыгъ.


Республикэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр Республикэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Политика » Республикэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр Республикэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр\nРеспубликэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр Республикэм иныбжьыкIэ анахь чанхэр\nНыбжьыкIэ парламентэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм щызэхащагъэм ия VI-рэ зэIугъэкIэгъу иапэрэ зэхэсыгъо тыгъуасэ, ныбжьыкIэхэм я Мафэ, зэхищэгъагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, депутатхэр ащ хэлэжьагъэх. НыбжьыкIэ парламентэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм щызэхащагъэм ия VI-рэ зэIугъэкIэгъу иапэрэ зэхэсыгъо тыгъуасэ, ныбжьыкIэхэм я Мафэ, зэхищэгъагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, депутатхэр ащ хэлэжьагъэх.\nНыбжьыкIэ парламентэу АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм щызэхащагъэм ия VI-рэ зэIугъэкIэгъу иапэрэ зэхэсыгъо тыгъуасэ, ныбжьыкIэхэм я Мафэ, зэхищэгъагъ. АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, депутатхэр ащ хэлэжьагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ ныбжьыкIэхэм ямэфэкI мафэкIи парламентым зэрэхэхьагъэхэм пайи къафэгушIуагъ. Республикэм ищыIакIэ ыгъэгумэкIэу, хэхъоныгъэхэр ышIынхэм анахь чанэу зиIахь хэзышIыхьэхэрэр къызэрэхахыгъэхэр къыхигъэщыгъ.\n— Сыд фэдэрэ Iофэу республикэм щетхьыжьэрэм нахьыбэ къыхэлажьэ къэси, шIуагъэу къытырэри нахьыбэ хъущт,— къыIуагъ республикэм ипащэ. — Арышъ, чаныгъэ шъухэлъэу зэкIэми шъуиIахь ахэшъулъхьан фае. Ар шъуипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ хъугъэ. Тиреспубликэ тырыгушхон, хэхъоныгъэ инхэр ышIынхэм, цIыфхэу исхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным тызэдыфэлэжьэн фае. АщкIэ шъори гугъэпIэ инхэр къышъотэпхых.\nАР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм ацIэкIэ ныбжьыкIэхэм къафэгушIуагъ Владимир Нарожнэри. ШIуагъэ къытэу НыбжьыкIэ парламентым иIофшIэн зэхэщагъэ хъунэу ар къэлъэIуагъ. Нахьыжьхэр, Парламентым идепутатхэр, яопыткIэ адэгощэнхэм, ныбжьыкIэхэр кIэщакIо зыфэхъухэрэм япхырыщынкIэ IэпыIэгъу афэхъунхэм зэрафэхьазырхэр ащ къыхигъэщыгъ.\nНэужым НыбжьыкIэ парламентым хагъэхьагъэхэм ар къэзыушыхьатырэ тхылъхэр аратыжьыгъэх, тхьаматэр, ащ игуадзэ, комитетхэм япащэхэр хадзыгъэх.\nНыбжьыкIэ парламентым ия V-рэ зэIугъэкIэгъу ипэщагъ Къэралыгъо Советым — Хасэм Тэхъутэмыкъое районымкIэ идепутатэу, гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ, ныбжьыкIэхэм яIофхэмкIэ, спортымкIэ ыкIи общественнэ организациехэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ комитетым хэтэу Джэстэ Вячеслав. Ащ икандидатурэ джыри республикэ Парламентым къыгъэлъэгъожьыгъ.\nАмакъэхэр атынхэм ыпэкIэ, ар НыбжьыкIэ парламентым ия V-рэ зэIугъэкIэгъу Iофэу ышIагъэм, кIэщакIо зыфэхъугъэхэм, пхыращыгъэхэм ащигъэгъозагъэх. Нэужым шъхьэихыгъэ шIыкIэм тетэу амакъэхэр атыхи, зэдырагъаштэу ар хадзыжьыгъ.\nДжащ фэдэу тхьаматэм игуадзэ, НыбжьыкIэ парламентым икомитетхэм япащэхэр хадзыгъэх.\nСурэтхэр В. Шепталенкэм тырихыгъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэхэм я ИлъэсыкIэ Адыгэ Республикэм щыхагъэунэфы\nАдыгэхэм я ИлъэсыкIэ Адыгэ Республикэм щыхагъэунэфы\nАдыгэхэм я ИлъэсыкIэ шъукъеблагъ\nПэсэрэ лъэхъаным адыгэмэ ИлъэсыкIэр гъэтхэпэ мазэм и 21-м агъэмэфэкIыщтыгъ. Ащ фэгъэхьыгъэ зэхэхьэ гъэшIэгъонхэр зэхащэхэу шэнышIу афэхъугъагъ.\nАдыгэмэ я ИлъэсыкIэ шэмбэтым игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIыщт. КъурмэнкIэ зэхахьэр сыхьатыр 9-м аублэщт. Мафэм сыхьатыр 2-м Гавердовскэм дэт IофшIапIэу «Нанэм» ИлъэсыкIэм диштэрэ Iофтхьабзэхэр щылъагъэкIотэщтых. ПщэрыхьакIохэм мэфэкI Iанэм къытырагъэуцощтхэ адыгэ шхыныгъохэр агъэхьазырыщтых. Хьалыжъохэри, щэламэхэри, нэмыкIхэри щагъэжъэщтых. ИлъэсыкIэм икъэбархэр къыщаIотэщтых. IорыIуатэхэр гущыIэ щэрыохэр агъэфедэхэзэ, ясэнаущыгъэ къагъэлъэгъощт. Творческэ объединениеу «Ошъадэм», къалэмрэ республикэмрэ яартистхэм концерт къатыщт, лъэпкъ къашъохэр къашIыщтых, уджыщтых. IэпэIасэхэм яIофшIагъэ, адыгэ Iэмэ-псымэхэр къыщагъэлъэгъощтых.\nКIэлэцIыкIухэр, зыныбжь хэкIотагъэхэр мэфэкIым зэфищэщтых. Общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» культурэмкIэ икомитет ипащэу, шIэныгъэлэжьэу Шъхьаплъэкъо ГъучIыпсэ, археолог цIэрыIоу, Урысыем ижурналистхэм я Союз хэтэу Тэу Аслъан, общественнэ Iофыгъохэм чанэу ахэлэжьэхэрэ Болэкъо Аслъанрэ Къуижъ Къэплъанрэ тызэрэщагъэгъозагъэу, тирайонхэм ащыпсэухэрэр, IэкIыб хэгъэгумэ къарыкIыгъэ тилъэпкъэгъухэр, урысхэр, къэндзалхэр, урымхэр, ермэлхэр, нэмыкIхэри ИлъэсыкIэм епхыгъэ зэIукIэгъухэм ахэлэжьэщтых. Чъыгхэр, зыщыджэгущтхэ чIыпIэхэр агъэдэхэщтых.\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэкIэ щытым иартистхэм театрализованнэ едзыгъор дахэу къашIыщт. Режиссерэу Хьакъуй Аслъан япащэу адыгэ шэн-хабзэхэр къагъэлъэгъощтых. ГущыIэм пае, яжьэр пчъэIум Iуатэкъощт - удхэр унэм къимыхьанхэм фэшI. Лыр агъажъэ зыхъукIэ шэн-хэбзэ гъэшIэгъонхэр зэрахьащтых, ижъырэ адыгэ джэгукIэхэр зэхащэщтых. Бахъсымэр Iанэм къытырагъэуцощт, ИлъэсыкIэм фэгъэхьыгъэ хъохъухэр къаIощтых.\nШъукъеблагъэх адыгэмэ я ИлъэсыкIэ.\nСурэтхэм адыгэмэ ИлъэсыкIэр зэрагъэмэфэкIырэр къаIуатэ.


ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фытегъэпсыхьагъ — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фытегъэпсыхьагъ\nРедактор 15.10.2020 15.10.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысые политическэ партиеу «Единая Россия» зыфиIорэм и Генеральнэ Совет исекретарэу Андрей Турчак къэралыгъом ибюджетэу илъэсищым телъытагъэм къытегущыIэзэ, цIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу шIыгъэным ар зэрэфытегъэпсыхьагъэм, мылъкоу къыщыдэлъытагъэм ызыщанэ фэдизыр социальнэ Iофхэм зэрапэIухьащтым къыкIигъэтхъыгъ. — ЦIыфэу къэралыгъом исхэм, тихэдзакIохэм гумэкIыгъоу яIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пай партием проект зэфэшъхьафхэр зыкIигъэхьазырыгъэхэр, — къыIуагъ ащ. — «Единэ РоссиемкIэ» пшъэрылъ шъхьаIэр ахэм япхырыщынкIэ ищыкIэгъэ мылъкур гъэнэфэгъэныр ары. ЦIыфыр чIыпIэу зыщыпсэурэм еджапIэу, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэу, сымэджэщэу, гъогоу, спортивнэ площадкэу щыгъэпсыгъэхэм бэкIэ ялъытыгъ ащ ищыIакIэ идэгъугъэщтыр е идэигъэщтыр. Ахэр ары хэбзэ къулыкъухэм яIофшIэн уасэ фязгъэшIырэр.\nАщ къыпкъырыкIхэзэ, къалэм имызакъоу, къоджэ псэупIэхэми Iэрыфэгъу щыIакIэ ащыгъэпсыгъэным пэIуагъэхьанэу бюджетым мымакIэу щагъэнэфагъ. ГущыIэм пае, культурэм иунэу 300 фэдиз 2021-рэ илъэсым ашIын гухэлъ яI. Ащ сомэ миллиарди 3,3-рэ пэIуагъэхьащт. «Единэ Россием» ипроектэу «Культура малой Родины» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэу автоклубхэм апае сомэ миллион 460-рэ бюджетым щагъэнэфагъ.\nДжащ фэдэу субъект 59-мэ шэпхъэшIухэм адиштэрэ тхылъеджэпIи 110-рэ ащагъэпсыщт, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджэпIэ 41-мэ ящыкIэгъэ псэуалъэр афащэфыщт. Мы шъолъырхэм Адыгеири ащыщ. Мылъкоу а IофшIэнхэм апэIухьащтыри хэушъхьафыкIыгъэу бюджетым къыщыдэлъытагъ.\nКъоджэ псэупIэхэм спортым зыщягъэушъомбгъугъэным пэIуагъэхьащтыри агъэнэфагъ. Генеральнэ Советым исекретарь къызэриIуагъэмкIэ, къоджэ еджапIэхэм яспортзалхэм ягъэкIэжьын къэкIощт илъэсым сомэ миллиардрэ миллион 300-рэ пэIуагъэхьащт. Спорткомплекси 100-м ехъу агъэуцун гухэлъ яI. Ащ щыщэу 43-р къихьащт 2021-рэ илъэсым ашIынышъ атынэу ары зэрагъэнэфагъэр. Ащ сомэ миллиарди 7,4-рэ пэIуагъэхьащт.\n«Единэ Россием» ифракциеу УФ-м и Къэралыгъо Думэ хэтым ипащэу Сергей Неверовым къызэриIуагъэмкIэ, шъолъырхэм IофшIэнхэр зэращызэшIуахыхэрэм депутатхэр лъыплъэщтых. Къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ программэм унэхэм яшIын имызакъоу, гъогухэм ягъэцэкIэжьыни, урамхэм якъэгъэнэфыни, гъэпсэфыпIэхэм ягъэпсыни къыдыхэлъытагъэх.\nКъалэхэм ыкIи къоджэ псэупIэхэм язэтегъэпсыхьан шъолъырхэм пэIуагъахьэрэм пае субсидиехэр къафэкIожьынми «Единэ Россием» ынаIэ тыригъэтыгъ. Ащ къызэрахилъхьагъэмкIэ сомэ миллиард 34,6-рэ бюджетым щагъэнэфагъ.\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» ипхырыщын пае атIупщыгъэ федеральнэ проектэу «Современная школа» зыфиIорэм къыщыдэлъытагъэу 2021 — 2022-рэ илъэсхэм къоджэ псэупIэхэм лъэхъаным диштэу зэтегъэпсыхьэгъэ еджапIэхэр ащашIыщтых. 19-р къихьащт илъэсым аухынышъ, атIупщын гухэлъ яI. Ащ сомэ миллиарди 2,7-рэ пэIуагъэхьанэу агъэнэфагъ.\nБюджетым ипроект Къэралыгъо Думэр хэплъэнэу Iоныгъом и 30-м халъхьагъ. Финанс тхылъ шъхьаIэм игъэхьазырын Правительствэм игъусэу «Единэ Россиеми» Iоф дишIагъ. Думэр хэплъэнэу хамылъхьэзэ партием игукъэкIхэр ащ хагъэхьагъэх. Ахэр медицинэ IэпыIэгъум ыкIи псауныгъэм икъэухъумэн, физкультурэм, спортым хэхъоныгъэхэр ягъэшIыгъэнхэм, культурэм иучреждениехэм, гъогухэм ягъэкIэжьын, къуаджэм IэпыIэгъу етыгъэным афэгъэхьыгъэх. Министрэхэм я Кабинет ахэм зэкIэм адыригъэштагъ ыкIи апэIухьащт мылъкур бюджетым къыщыдилъытагъ.\n— АР-м иминистрэхэм я Кабинет мы уахътэм бюджетым игъэпсын фэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм япроектхэм Iоф адешIэ, — къыIуагъ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу, «Единэ Россием» ифракцие ипащэу Владимир Нарожнэм. — Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм экономикэм, бизнесым иегъэшхо аригъэкIыгъ. Ащ бюджетым игъэпсынкIэ Iофыгъохэр къехьых. Арэу щытми, федеральнэ ыкIи шъолъыр хэбзэгъэуцугъэхэм адиштэу ар гъэпсыгъэ зэрэхъурэр, УФ-м и Президент иунашъохэм ягъэцэкIэн анахь шъхьаIэу къыщыдэлъытагъэхэм зэращыщыр теубытагъэ хэлъэу къэсIон слъэкIыщт. Социальнэ лъэныкъом пэIуагъахьэ хабзэр къэгъэнэжьыгъэным, пшъэрылъэу нахьыпэкIэ штагъэ хъугъэхэр гъэцэкIэгъэнхэм, УФ-м финансхэмкIэ и Министерствэрэ АР-м иминистрэхэм я Кабинетрэ зэзэгъыныгъэу зэдашIыгъэхэр мыукъогъэнхэм афытегъэпсыхьагъэу финанс тхылъ шъхьаIэр гъэпсыгъэ мэхъу. Хэбзэгъэуцугъэм ипроект хьазыр зыхъукIэ, депутатхэр IофшIэным хэлэжьэнхэу рагъэжьэщт, Парламентым икомитетхэм щатегущыIэщтых.\nХэутыным фэзыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.\nПредыдущая ЛэжьапкIэмкIэ чIыфэ сомэ миллион 43-рэ\nСледущая Нэжъ-Iужъхэр нахь зыфэсакъыжьынхэ фае\nKurallara uymayanlar cezalandırılacak\nDenetlemelere devam edecekler\nВ Адыгее выбрали лучшую детскую школу искусств\nВ Адыгее для призывников оборудовали специальную санитарную зону


Мэхьанэшхо зиIэ проектхэм зыкIэ ащыщ | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 27.06.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАщ тегъэпсыхьэгъэ пшъэрылъхэм мэхьанэшхо зэряIэр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ.\nЗэхэсыгъом икIэуххэм къатегущыIэзэ гъогу проектхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ ыкIи бюджет мылъкур аIэ къырагъэхьанымкIэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэм язэшIохын республикэм анаIэ зэращытырагъэтырэр КъумпIыл Мурат къыкIигъэтхъыгъ.\n«Адыгеим транспорт инфраструктурэм ихэхъоныгъэ лъэшэу анаIэ щытырагъэты. Гъогухэм ягъэцэкIэжьынрэ язэтегъэпсыхьанрэ апэIухьащт мылъкоу Гъогу фондым къыхагъэкIырэр илъэс къэс нахьыбэ мэхъу. Федеральнэ гупчэм иIэпыIэгъу хэлъэу гъогухэм яшIынкIэ, анахьэу етIани Урысыем икъыблэ имагистральнэ сетьхэм язы Iахьэу щытхэм, мыщ къыхеубытэх Къырым ылъэныкъокIэ гъэзагъэхэри, проектхэр республикэм щагъэцакIэх. Лъэпкъ проектхэм яшIуагъэкIэ транспорт инфраструктурэ дэгъур гъэпсыгъэным иамалыкIэхэр республикэм къыIэкIэхьэх. Мы илъэсым IофшIэнэу агъэцэкIэщтри, мылъкоу ащ пэIухьащтри нахьыбэ мэхъу.\nИгъом ыкIи шIуагъэ хэлъэу мылъкур гъэфедагъэ хъуным сэ сшъхьэкIэ сынаIэ тесэгъэты, сылъэплъэ», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЛъэпкъ проектэу «Автомобиль гъогу дэгъухэр ыкIи щынэгъончъэу щытыщтхэр» зыфиIорэр Адыгеим 2024-рэ илъэсым нэс щагъэцэкIэщт, ащ сомэ миллиарди 3,3-м ехъу пэIуагъэхьащт, ащ щыщэу мы илъэсым — сомэ миллион 463,4-рэ.\nЛъэпкъ проектыр гъэцэкIагъэ хъуным пае республикэ проектэу «Адыгэ Республикэм иавтомобиль гъогу дэгъухэр ыкIи щынэгъончъэу щытыщтхэр» зыфиIорэр аухэсыгъ, ар лъэныкъуитIоу зэхэт: «Гъогу сетыр» ыкIи «Гъогу хъызмэтым ихэхъоныгъэкIэ Iофтхьабзэхэр» зыфиIохэрэр.\nТранспорт инфраструктурэм ихэхъоныгъэкIэ а проектым Iофышхо къызэлъеубыты. Мыекъуапэ, псэупIэу Яблоновскэм яавтомобиль гъогухэр, джащ фэдэу республикэ ыкIи чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогухэр гъэцэкIэжьыгъэнхэм лъэшэу анаIэ тырагъэтыщт. 2024-рэ илъэсым нэс республикэ мэхьанэ зиIэ автомобиль гъогухэр нахьыбэ ашIыщтых, гъогухэм транспорт бащэ арымыкIоным ыкIи ахэм къатехъухьэхэрэ тхьамыкIагъохэр нахь макIэ шIыгъэнхэм анаIэ лъэшэу тырагъэтыщт.\nКъумпIыл Мурат зэрилъытэрэмкIэ, лъэпкъ проектэу зигугъу тшIырэм къыдилъытэхэрэр гъэцэкIагъэ зыхъухэкIэ, шIогъэшхо ащ къызэритыгъэр нэрылъэгъу хъущт. Гъогухэр щынэгъончъэу щытынхэмкIэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим зэрар рамыхынымкIэ, тхьамыкIагъоу гъогухэм къатехъухьэхэрэм къакIегъэчыгъэнымкIэ, гъогухэм ягъэцэкIэжьын текIуадэрэр нахь макIэ шIыгъэнымкIэ, экономикэм иотраслэ зэфэшъхьафхэм хэхъоныгъэ ашIынымкIэ, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ хъунхэмкIэ гъогухэм яшIынрэ ягъэцэкIэжьынрэ амалышIухэр къатыщтых.\nДжащ фэдэу туризмэм зиушъомбгъунымкIэ, инвесторхэр нахьыбэу Iофтхьабзэхэм язэшIохын къыхэлэжьэнхэмкIэ инфраструктурэ дэгъум, нэмыкI лъэныкъохэм яшIогъэшхо къэкIощт, бизнесым джыри нахь хэхъоныгъэ ышIынымкIи амал дэгъухэр къатыщтых. А пстэуми яшIуагъэ къэкIощт экономикэм джыри нахь хэхъоныгъэ ышIынымкIэ, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIи нахьышIу хъунымкIэ.


Автор: Редакция\t/ 15.01.2020\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\t/\nУрысыем волейболымкIэ изэнэкъокъоу апшъэрэ купэу «Б-м» щыкIорэм Мыекъопэ «Динамо-МГТУ-р» хэлажьэ.\nРостов-на-Дону икомандэу «Ростов-Волей» зыфиIорэм Адыгеим иешIакIохэр джырэблагъэ гъогогъуитIо дешIагъэх, 3:0-у зэIукIэгъуитIури къахьыгъ.\n— Непэ ехъулIэу я 7-рэ чIыпIэм тикомандэ щыI, — къытиIуагъ «Динамо-МГТУ-м» итренер шъхьаIэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренерэу Павел Зборовскэм. – Воронеж икомандэу «Кристаллым» щылэ мазэм и 14 — 15-м тыдешIэщт. Красногорскэ, Къыблэ-Сахалин якомандэхэри Мыекъуапэ къэкIощтых. ЕшIэгъухэр спорт Унэшхоу «Ошъутенэм» щызэхащэщтых.


Мыекъуапэ и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр — Адыгэ макъ\nМыекъуапэ и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр\nТикъэлэ шъхьаIэ имэфэкI къэсынкIэ къэнагъэ щыIэп. Ащ етIупщыгъэу зыфагъэхьазыры. Охътэ гъэнэфагъэкIэ узэкIэIэбэжьымэ, зэхэщэкIо комитетым мэфэкIыр зэрэзэхащэщтым фэгъэхьыгъэ пэшIорыгъэшъ планэу къыгъэхьазырыгъэм къэлэ администрацием щытегущыIагъэх, пшъэрылъ шъхьаIэхэр агъэнэфагъэх.\nКоронавирусым зызэриушъомбгъурэм ищынагъо джыри республикэм зэрэшъхьащытым къыхэкIыкIэ Мыекъуапэ щыпсэухэрэм ыкIи хьакIэу къакIохэрэм апае Роспотребнадзорым къыгъэуцугъэ санитарнэ шапхъэхэм атетэу Iоныгъом и 14 — 19-м Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэхэр рагъэкIокIыщтых, ахэм ащыщхэр Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу къагъэлъэгъощтых.\nМыекъопэ къэлэ администрацием ипресс-къулыкъу къызэрэщытаIуагъэмкIэ, мазэм ихъугъэ-шIэгъэ анахь шъхьэIэщтыр муниципальнэ шIухьафтынэу Соловьев зэшхэм ацIэкIэ щытым илауреатхэр ыкIи илъэс къэс зэхащэрэ зэхахьэу «Лица Майкопа» зыфиIорэм щагъэнэфагъэхэр зэрагъэшIощтхэр ары. Пандемием ебэныгъэным зиIахьышIу хэлъ медицинэм иIофышIэхэр тын лъапIэхэмкIэ къыхагъэщыщтых.\nIоныгъом и 15-м зекIо сыхьатэу «Мыекъуапэ итарихъ» зыфиIорэр культурэм и Унэу «Гигантым» щыкIощт. Iоныгъом и 18-м викторинэу «Путешествие по улицам города» зыфиIорэм икIэуххэр зэфахьысыжьыщтых.\nМы мэфэ дэдэм «Си Мыекъуап» зыфиIорэ купым хэтхэм янэ-ятэхэм апае мэфэкI программэ «Шпаргалкэр» зычIэт унэм къыщагъэлъэгъощт.\nПроектэу «Мые кIэй» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу къэлэ администрацием культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ зекIо Iофтхьабзэхэр зэхищэщтых. Ахэр зыщыIэщт уахътэм шъулъыплъэн шъулъэкIыщт ГъэIорышIапIэм инэкIубгъоу инстаграмым щыриIэм.\nIоныгъом и 14 — 19-м станицэу Ханскэм, къутырэу Гавердовскэм ыкIи поселкэу Подгорнэм адэт культурэм иучреждениехэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ имэфэкI фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэр ащыкIощтых. Оперативнэ штабым унашъоу ышIыгъэм тетэу а Iофтхьабзэхэм ахэлэжьэщтхэм япчъагъэ нэбгырэ 50-м ехъунэу щытэп.\nМыекъуапэ итворческэ купхэм, искусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм ыкIи тхылъеджапIэхэм яофициальнэ нэкIубгъохэм Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу мэфэкI программэхэр къащагъэлъэгъощтых.\nМэфэкIыр зэрэкIощтым икъэбар игъэкIотыгъэу зэзыгъашIэ зышIоигъохэр Мыекъопэ къэлэ администрацием иофициальнэ нэкIубгъо ихьанхэ алъэкIыщт.\nСледущая ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI


Дунаим дышъэр къыщихьыгъ — Адыгэ макъ\nДунаим дышъэр къыщихьыгъ\nРедактор 08.10.2021 08.10.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nДунаим иныбжьыкIэхэм дзюдомкIэ язэнэкъокъу Италием щыкIуагъ. Хэгъэгу 74-мэ ябэнэкIо 500-м нахьыбэ хэлэжьагъ.\nИлъэс 21-м нэс зыныбжьхэм язэIукIэгъухэм ахэлэжьагъ ТIуапсэ щыщ нарт шъаоу Нэгъуцу Абрек, килограмм 66-рэ къэзыщэчыхэрэм якуп дышъэр къыщыдихыгъ. Илъэс 18 зыныбжьхэм язэнэкъокъу 2019-рэ илъэсым Абрек апэрэ чIыпIэр дунаим къыщихьыгъагъ.\nНэгъуцу Абрек Италием зыщэбанэм, Португалием щыщэу Диого, Таджикистан къикIыгъэ Шеровым атекIуагъ. Европэм иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэу Люксембург щыкIуагъэхэм Украинэм ибэнакIохэу Казимировымрэ Гончаренкэмрэ джэрз медальхэр къащахьыгъэх. Украинэм къикIыгъэхэм А. Нэгъуцум гугъэ аримытэу зэIукIэгъухэр къашIуихьыгъэх.\nФиналныкъом Францием ибэнакIоу Люксембург апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэ М. Гоберрэ А. Нэгъуцумрэ щызэнэкъокъугъэх. Бэнэгъу уахътэр аухынымкIэ нэгъэупIэпIэгъу заулэ къэнагъэу А. Нэгъуцур «къабзэу» французым текIуагъ.\nДышъэм фэгъэхьыгъэ кIэух зэIукIэгъум Германием щыщ Леннарт Шламбергрэ Нэгъуцу Абрекрэ щызэIукIагъэх. Нэмыц бэнакIом Европэм изэIукIэгъухэм джэрзыр гъогогъуи 5 къащихьыгъ. Дышъэр дунаим къыщыдихын имурадэу ТIуапсэ щапIугъэ нартым IукIагъ.\nАбрек нэгъэупIэпIэгъу 45-рэ нахь бэнапIэм щигъэкIуагъэп. Л. Шламберг ыпэкIэ къызелъым, Абрек пытэу уцугъэ. ШIыкIэшIу къыгъоти, ыгъэчэрэгъугъ, текIоныгъэр къыдихыгъ.\n— Дышъэр дунаим къыщыдэсхы сшIоигъоу зэнэкъокъум сыхэлэжьагъ, — къыIуагъ А. Нэгъуцум. — Европэм изэIукIэгъухэм текIоныгъэр къащысхьын зэрэсымылъэкIыгъэр лъэшэу сыгу къеуагъ. Италием сыщыбанэ зэхъум, кIуачIэр ыкIи къулаир зэгъусэхэу зэрэзгъэфедэщтхэм сигъэгумэкIыщтыгъ. Гъунэ имыIэу сафэраз тренерхэм, ныбджэгъухэм, къысфэгумэкIыхэрэм. Ахэр гукIэ зэрэсигъусэхэм, гущыIэ фабэу къысаIорэм яшIуагъэкIэ бэнэгъум нахьышIоу зыфэзгъэхьазырыгъ.\n— Нэгъуцу Абрек зыгъасэрэр ят — ар Урысыем изаслуженнэ тренерэу Нэгъуцу Джамболэт, — къытиIуагъ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бастэ Сэлымэ. — Джамболэт Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт къыухыгъ. Нэгъуцухэм яспорт унагъо бэрэ тыIокIэ, IэпыIэгъу тызэфэхъу. Абрек дышъэр дунаим къызэрэщыдихыгъэм фэшI тыфэгушIо.\nНэгъуцухэр Адыгеим иныбджэгъушIух. Тигъэзетеджэхэм ацIэкIэ тафэгушIо, ямедальхэм ахагъэхъонэу, Олимпиадэ джэгунхэм ахэлэжьэнхэу Тхьэм тафелъэIу. Шъопсэу Нэгъуцухэр! Шъуигъэхъагъэхэм Адыгэ Республикэр арэгушхо.\nСурэтхэм арытхэр: Нэгъуцу Абрек, Нэгъуцу Джамболэт; Нэгъуцу Абрек мэбанэ, шъошэ шIуцIашъор щыгъ.\nПредыдущая Апэ итхэм чIанэ\nСледущая ЕмтIылъ Оксан: «Непэ коронавирусымрэ гриппымрэ тищыIэныгъэ щызэготых»


ТIуапсэ Пресс: Адыгэ къалэ Пэнэжъыкъуай Тэхъутэмыкъуай р-н ащыщ кIалэхэм Краснодар кIорэ гъогур зэфашIыгъ\nЖъэныгъуакIэм и 15-м пчъыхьэм Адыгэ къалэ, Пэнэжъыкъуай ыкIи Тэхъутэмыкъуай районхэм ащыщ Адыгэ кIалэ 500 фэдиз Адыгэ къалэ къикIэу Краснодар кIорэ гъогур зэфашIыгъ. Мыхэм апэмыкIыжьэу Краснодар дэхьапIэм пэблагъэу полицие бэ Iут. Джащ фэдэу къатхы фасебоокым хэт кIалэхэм.\nКIалэу къызэрэугъоигъэхэр кIэдаох жъоныгъуакIэм и I0-м Урыс фащистэу Адыгэхэм къатебэнагъэхэр полицием ыубытынхэу ыкIи пшъэдэкIыжь арагъэхьынэу. Джынэс (00.45) кIалэхэр зэхэтхэу гъогум тетхэу къатхы.\nЩъугу къэтэгъэкIыжьы, жъоныгъуакIэм и 10-м чэщым нэбг 40 фэдиз хъурэ Урыс фащистхэр Адыгэ кIалэхэр зычIэс щхапIэм къычIэлъадэхи къауагъэх. Нэбг 8 утхэр рахыгъ. Ахэм ащыщэу Iэшъынэ Темур иIофхэр дэеу Краснодар смэджэщым ахьыгъ ау смэджэщыр зигъэзакIохэрэм Темур чIагъэгъолъхьэнэу адагъэп, Адыгеим щыщхэм теIазэрэп аIуагъ. ЫтIанэ Темур Адыгэ къалэ дэт смэджэщым къахьыгъагъ. ЖъоныгъуакIэм и 14-м Темур фащистхэм утэу рахыгъэм къыхэк1эу дунаем ехыжьыгъ. ЖъоныгъуакIэм и 15-м Адыгэ къуаджэу Пэнэжъыкъуае щычIалъхьэжьыгъ.\nМы Iофым джыри тылъыплъэщт къэбаркIэ къэхъумэ къэттхыщт.\nМы къэбарэу къэттхыгъэр ИА кавказ узылым къигъэшъыпкъэжьыгъ ыкIи къыригъэхъугъ: джыдэдэм, чэщ, схьатэ 01.40 Краснодар кIорэ гъогур къызэIуахыжьыгъ. КIалэхэм гъогур зэфашIи митинг ашIэу зэхъум, ахэр агъэIэсэнэу ыкIи бырсыр мыхъунэу Адыгеим щыщ тхьэматэхэр къахэхьагъэх. Адыгеим ипремер-министри Къумпылъ Мурат ахэтыгъ. Митингым зэпэуцожь щыхъугъэп къетхы ИА http://adygeia.kavkaz-uzel.ru/articles/242650/\n"Адыгэ Хасэ - Черкес Совет" зыфи1орэ хасэм итхьэматэ Бэгъушъэ Адам фасебоокымкIэ нэкIубгъоу иIэм къыщетхы Краснодар полицием бзэджэ-шIэу Адыгэхэм къатебэнагъэхэр, Iэшъынэ Темур зыукIыгъэхэр зыхэхэтхэр ыгъэнэфагъ. Ахэр нэбг 8 мэхъу. Мы Iофыр псынкIэу зэшIуахынэу полициер мэгугъэ.\nАщ нэмыкIэу тыгъуасэ жъоныгъуакIэм и 14-м Мыекъопэ къэлэ хасэ "Адыгэ Хасэ - Черкес Совет" итхэматэ Цундышк Заурбыйрэ ИА Натпресс иридактор шъхьэI ЩашIэ Аслъанрэ тхьэпэ тхыгъэкIэ зыфагъэзагъ, Къэбэртае-Бэлкъарым щылажьэрэ "цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэзыухъумэрэ гупчъэм" итхьэматэ Хьатэжъыкъо Валер. Тхыгъэм зэритымкIэ Урысием фащизмэр нормэ хъугъэ. Ар ыкIи Краснодар къыщыхъугъэр дунае организациехэм алъигъэIэсынэу гупчъэм зыфагъэзэ. УрысыбзэкIэ тхьапэу атхыгъэр мары:\nТо ,что русский быдло,это любой в мире знает.Никогда не могут быть одинаковыми и похожими наши цели и задачи.Абсолютно они разные по всем категориям.Поэтому,надо осмыслить и взвесить всё и принять жёсткие решения,чтобы каждый год не повторялись одни и те же сценарии.Это целенапрвленная работа ФСБ и приближённых к ним служб по дальнейшему усмирению мусульман и кавказцев,как называют они,нерусских.\nКраснодар идэжь 1ут Адыгэ къуаджэм Лъэустэн хьаблэ зэхахьэр щаш1ыгъ ащ ц1ыф 1000 нахьыбэ хэтыгъ\nЦундышко: Саугъэтыр Iупхыжьыпэн фае, армырмэ бырсыр къикIын ылъэкIыщт\n2014 илъэсым турист 325,000 фэдиз Адыгеим къэкIуагъ\nШъэоцIыкIу Рустам ятIонэрэ чIыпIэр къыхьыгъ


ШIушIагъэр лъапсэм ыкупкI | Адыгэ Макъ\nШIушIагъэр лъапсэм ыкупкI\nАвтор: Редакция\t/ 22.01.2018\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nДунаим щыцIэрыIо къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» иконцертхэм сыд фэдизырэ уяплъыгъэми, зым зыр нахь дэхэжьэу олъытэ. Зэгъэпшэнхэм къаушыхьаты творческэ купыр ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэрэр.\n2017-рэ илъэсыр «Налмэсым» зэфихьысыжьызэ, къашъоу къышIыгъэхэр лъэпкъ искусствэм ибаиныгъэхэу зэрэщытхэр къыгъэлъэгъуагъ. «Си Адыгей», «Тыргъэтау», «Ижъырэ зэфакIу», «НыбжьыкIэ къашъу», «ЗекIозыгъэлъат», «Ислъамый», «ЗэфакIу», фэшъхьафхэри гум къегущыIыкIых. «Адыгэ уджхэр», «Налмэсыр къэшъо», «ЛъэпэчIасэр», «Къашъо» зыфиIохэрэр илъэсыбэ хъугъэу артистхэм къашIыхэрэм ащыщых. Гум къылъымыIэсырэ ахэтэпышъ, щытхъум зыдедгъэхьыхырэп.\n«Налмэсым» икъашъохэр жъы хъущтхэп. «Адыгэ уджхэм» уяплъызэ, лъэпкъым шэн-хабзэхэу нахьыпэкIэ иIагъэхэм тинепэрэ щыIакIэ чIыпIэ зэрэщагъотырэр къашъом къеIуатэ. Пшъашъэхэр нэгушIох, яшъуашэхэр зэфэдэхэп. КIалэхэри пчэгум гохьэу къыщэлъагъох. КъэшъуакIохэр зэрэзэдиштэхэрэм лъэпкъым иуджхэм якупкI IупкIэу къызэIуехы.\nКавказ къэшъо зэхэтхэр IэкIыб къэралыгъохэм ащыпсэухэрэ тилъэпкъэгъухэм ящыIакIэ епхыгъэх. ШIэныгъэлэжьэу Пащтэ Мадинэ къашъом итарихъ, непэ еплъыкIэу фытиIэр пчыхьэзэхахьэм къыщаIотагъ. Къэбар гъэшIэгъонхэр ащ зэриугъоигъэхэм фэшI «тхьауегъэпсэу» зэхэщакIохэм раIожьыгъ.\nИлъэс 15-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, автомобиль зэутэкIэу Адыгеим игъогу къытехъухьагъэм къыхэкIэу «Налмэсым» икъэшъокIо цIэрыIоу Iэбдэкъо Руслъан идунай ыхъожьыгъ. Зыгу къытемыожьырэ ныбджэгъушIум пчыхьэзэхахьэр фэгъэхьыгъэу щытыгъ.\nКавказ лъэпкъхэм якъэшъо зэхэт гур ыгъэузыгъэ къодыеп. Художественнэ пащэу Хъоджэе Аслъан къызэриIуагъэу, Iэбдэкъо Руслъан ишIушIагъэкIэ непи «Налмэсым» хэт. Артистым игутео зэхэтымыхми, инэплъэгъу шъабэ, игукIэгъу, икъэшъуакIэ узыIэпащэ. Руслъан удэгущыIэ пшIоигъоу ухэщэтыкIы.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу АфэшIэгъо Фаинэ ыгъэхьазырыгъэ едзыгъом рэхьатэу уеплъын плъэкIынэу щытыгъэп. Кавказ къашъор «Налмэсым» пчэгум къыщешIы.\nР. Iэбдэкъор а къашъом зэрэхэлажьэщтыгъэр экранышхом щыолъэгъу. Руслъан пычыгъоу къышIыщтыгъэм «Налмэсым» иартистхэр къызынэсыхэкIэ, экранымкIэ Р. Iэбдэкъор тэлъэгъу. Артистыр дахэу къэшъо. КIэухми гупшысэшхо хэлъ. «Налмэсым» иартистхэм Р. Iэбдэкъом ишIушIагъэ лъагъэкIуатэ, ащ ычIыпIэ еуцохэшъ, къашъом падзэжьы.\nЗалым тIысыпIэ нэкI иIэжьыгъэп. ЦIыфэу чIэсхэм нэпсыр къызэряхырэм гур ыгъэлъэпэрапэщтыгъ. Руслъан иныбджэгъухэм ылъэ тырагъэуцожьыгъэу къытщыхъоуи нэгъэупIэпIэгъухэр къыхэкIыгъэх.\nПсэ зыпыт къашъор шъуашэмрэ къэшъуакIомрэ къагъэкIэракIэ. Хьакъуй Анжеликэ, Бэрзэдж Дианэ, Iэшъынэ Руслъан, Къулэ Алый, Едыдж Гушъао, Ахътэо Бэлэ, Бахъукъо Адамэ, Къулэ Мурадин, Къулэ Адэмыр, НэмытIэкъо Заремэ, нэмыкIхэм якъэшъуакIэ дгъэшIэгъожьырэп. Лъэпкъ искусствэм лъапсэу иIэм икупкI къызэIуахы. Бэрзэдж Дианэ, Хьакъуй Анжеликэ, фэшъхьафхэу къашъохэр къыхэзыдзэхэрэм янэплъэгъухэр щэчыгъэх, псэ зыпыт творческэ IофшIагъэм уасэу фэтшIырэм иджэрпэджэжьых.\nХьажэкъо Пщымафэ, Хъурмэ Темыркъан, нэмыкI ныбжьыкIэхэм бэкIэ уагъэгугъэ. П. Хьажэкъом «ЛъэпэчIасэр» къызэришIырэм артистым ищыкIэгъэ нэшанэхэр хэолъагъох. Пкъыр ищыгъ, нэгушIу, псынкIэу зегъазэ, лъапэкIэ зыуцукIэ, пчэгур «къыгъэгущыIэрэм» фэд. Къэмибгъур къычIесэшъ, ынэхэр къэшIэтыхэу къашъом пеублэжьы.\nПчыхьэзэхахьэр къагъэбаигъ Р. Iэбдэкъом икъоджэгъухэу Улапэ къикIыгъэхэм, иIахьылхэм, артистыр шIукIэ зыгу къэкIыжьыхэу концертым еплъыгъэхэм. Iэбдэкъо Руслъан ипшъашъэу Рамитэ адыгэ шъуашэр щыгъэу пчэгум къихьи, ятэ къашъоу къышIыщтыгъэм икIэух къызэригъэлъэгъуагъэм тигъэгушхуагъ. Концертым еплъыгъэ Едыдж Мэмэт къызэрэтиIуагъэу, ащ фэдэ едзыгъохэм щыIэныгъэр лъагъэкIуатэ. Хъоджэе Аслъан, Бастэ Азэмат, нэмыкI зэхэщакIохэм тафэраз.\nМэзаем и 27—28-м «Налмэсым» иконцертитIу Мыекъуапэ щыкIощт. Концерт программэхэр зэфэшъхьафых.\nИ. Моисеевым иансамблэ теплъыщт\nКъэралыгъо ансамблэ цIэрыIоу Игорь Моисеевым ыцIэ зыхьырэм ипчыхьэзэхахьэ гъэтхэпэ мазэм и 8-м апэрэу Мыекъуапэ щыкIощт. Хъоджэе Аслъан ыгъэуцугъэ адыгэ къашъоу «Лъэпэтетыр» ансамблэм къышIыщт.


Республика Адыгея - Дмитрий Медведевыр псым зэрар зэрихыгъэхэм апае Адыгеим ахъщэ къыфыхэгъэкIыгъэным ехьылIэгъэ унашъом кIэтхэжьыгъ\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Дмитрий Медведевыр псым зэрар зэрихыгъэхэм апае Адыгеим ахъщэ къыфыхэгъэкIыгъэным ехьылIэгъэ унашъом кIэтхэжьыгъ\nДмитрий Медведевыр псым зэрар зэрихыгъэхэм апае Адыгеим ахъщэ къыфыхэгъэкIыгъэным ехьылIэгъэ унашъом кIэтхэжьыгъ\nУрысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Дмитрий Медведевымрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу КъумпIыл Муратрэ тыгъуасэ Краснодар щызэIукIагъэх. ЖъоныгъуакIэм псыкъиуным тхьамыкIагъоу къыздихьыгъэхэм якIэуххэм ядэгъэзыжьын епхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.\nРеспубликэм ипащэ амалэу зэрахьагъэхэм афэгъэхьыгъэу хэгъэгум ипащэ къыфиIотагъ.\nДмитрий Медведевым къызэриIуагъэмкIэ, Адыгеим щыпсэухэу псыкъиуным зэрар зэрихыгъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэным ехьылIэгъэ унашъом тыгъуасэ кIэтхагъ. Урысые Федерацием и Правительствэ иIэпэчIэгъэнэ фонд щыщэу сомэ миллиони 123-рэ мини 120-рэ республикэм къыфыхагъэкIыгъ.\n«Документым кIуачIэ иIэ хъугъэ. Мы охътэ благъэм республикэм ахъщэр къыIэкIэхьащт жъоныгъуакIэм щыIэгъэ тхьамыкIагъом икIэуххэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, цIыфхэм зэтыгъо IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным, зимылъку зышIокIодыгъэхэм ахъщэкIэ адеIэнхэм афэшI», — хигъэунэфыкIыгъ Дмитрий Медведевым.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат къызэриIуагъэмкIэ, тхьамыкIагъом зэрар зэрихыгъэ пэпчъ ахъщэу тефэрэр IэкIагъэхьащт. Псыкъиуным зэрар зэрихыгъэхэм чIэнагъэу ашIыгъэр афигъэкъужьыгъэныр республикэм иIэшъхьэтетхэм янэплъэгъу рагъэкIырэп.\n«IэпыIэгъу шъукъызэрэтфэхъурэм фэшI тхьашъуегъэпсэу. ЦIыфхэр IэпыIэгъум къыщэгугъых. Псыкъиуным тхьамыкIагъоу къыздихьыгъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм пае ищыкIагъэр зэкIэ тшIагъэ, цIыфхэм псынкIэу IэпыIэгъу яттыгъ, анахьэу ящыкIэгъэ пкъыгъохэм апае мылъку къафыхэдгъэкIыгъ. Iофтхьабзэу джыри зетхьащтхэмкIэ цIыфхэм макъэ ятэгъэIу. ГущыIэм пае, псыкъиуным ыпкъ къикIэу зиунэ зышIокIодыгъэхэм финанс IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным пае документхэр дгъэхьазырыгъэх», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nУнэ 50-мэ уащыпсэужьынэу щымытэу комиссием ылъытагъ. Урысые Федерацием и Премьер-министрэ къыгъэгугъагъэх ахэм псэупIэ сертификатхэу къаратыщтхэм апэIухьащт мылъкум икъыхэгъэкIын епхыгъэ Iофыгъом хэплъэнэу.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы жъоныгъуакIэм и 25-м къыщегъэжьагъэу и 29-м нэс ощхышхо къызэрещхыгъагъэм къыхэкIэу псыхъохэу Лабэ, Щэхъураджэ, Фарзэ, Псынэф лъэшэу къызэрэдэкIоегъагъэхэр. Адыгэ Республикэм ипсэупIэ 27-мэ арыт унэ 780-м ехъумэ, хэпIэ 908-мэ псы къакIэогъагъ, нэбгырэ мини 5-м ехъумэ, унэ-коммунальнэ хъызмэтымрэ энергетикэмрэ яобъекти 4-мэ, лэжьэкIупIэ гектар мини 10-м ехъумэ зэрар арахыгъагъ. Республикэ бюджетым щыщэу сомэ мини 10 зырыз анахьэу ящыкIэгъэ пкъыгъохэм апае пстэуми аратыгъагъ.


Ищытхъу лъагэу зерэIэт — Адыгэ макъ\nИщытхъу лъагэу зерэIэт\nРедактор 29.11.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nУрысыем культурэмкIэ и Мафэхэр Боснием ыкIи Герцеговинэм шэкIогъум и 21 — 23-м щыкIуагъэх. Ансамблэу «Уджыр» зэхахьэхэм ахэлэжьагъ.\nКъалэу Сараево щызэхащэгъэ лъэпкъ Iофтхьабзэм кIэщакIо фэхъугъэх Урысыем культурэмкIэ и Министерствэ, Урысыем ипосольствэу Боснием ыкIи Герцеговинэм (БиГ-м) щыIэр. Сараево илъэпкъ театрэ зэхэщэн IофыгъохэмкIэ IэпыIэгъу къафэхъугъ.\nТихэгъэгу икультурэ и Мафэхэу Боснием ыкIи Герцеговинэм щыкIуагъэхэм Урысыем щыпсэурэ лъэпкъхэм якультурэ зэрэбаир, шэн-хабзэу яIэр къызэраухъумэрэр игъэкIотыгъэу къыщагъэлъэгъуагъ.\nАнахь дэгъухэр хэлэжьагъэх\nУрысыем икультурэ и Мафэхэм тихэгъэгу ифольклор ансамблэ анахь дэгъухэр рагъэблэгъагъэх. Концертым икъызэIухын, изэфэшIыжьын яIэпэIэсэныгъэ къыщигъэлъэгъуагъ Тэхъутэмыкъое районым адыгэ музыкальнэ IэмэпсымэхэмкIэ илъэпкъ ансамблэу «Уджым».\nБашкортостан и Къэралыгъо академическэ лъэпкъ къэшъокIо ансамблэу Файзи Гаскаровым ыцIэ зыхьырэр, Санкт-Петербург урыс ыкIи балкан лъэпкъ музыкэмкIэ иансамблэу «Добраночь» зыфиIорэр Сараево щыуджыгъэх.\n«Хэгъэгу анахь дах» зыфиIорэ къэгъэлъэгъоныр Урысыем географиемкIэ иобществэ ыгъэхьазырыгъ. Урысыем ичIыгу, ичIыопс ядэхагъэ сурэтхэмкIэ къагъэлъэгъуагъ. Iэнэ хъураер лъэпкъхэм язэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм, ягушъхьэ кIуачIэ зегъэушъомбгъугъэным, якультурэ къызэфаIотэным афэгъэхьыгъагъ.\nКультурэм иIофшIапIэхэм, тхылъеджапIэхэм, музейхэм япащэхэм яеплъыкIэхэр къаIотагъэх. Студентхэм апае IэпэIасэм иеджапIэ зэхащагъ, фольклор ансамблэхэм концерт къатыгъ.\nАдыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ лъэпкъ ансамблэу «Уджым» иконцертхэм ахэлэжьагъэх Адыгеим изаслуженнэ артистэу Ацумыжъ Адам, адыгэ къэшъокIо ансамблэу «Адыгэхэм» яартистхэу Нащ Асфар, Алышэ Руслъан, ЕкъутэкI Тимур.\n«Уджыр» 1993-рэ илъэсым зэхащагъ. Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу Къэлэкъутэкъо Инвер ансамблэм ихудожественнэ пащ. Лъэпкъ проектэу «Культурэм» хэлажьи, лъэпкъ самодеятельнэ купхэм язэнэкъокъу текIоныгъэр къыщыдихыгъ, грантэу сомэ миллиони 2 къыфагъэшъошагъ.\nТыркуем, Урысыем икъалэхэм ансамблэр ащыIагъ, концертхэр къащитыгъ.\n— Урысыем итворческэ купхэм яфестиваль-зэнэкъокъу 2021-рэ илъэсым, тыгъэгъазэм Москва щыкIонэу щыт, — къытиIуагъ Тэхъутэмыкъое районым иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу Ацумыжъ Рустам. — «Уджым» хэгъэгум изэхахьэ зыфегъэхьазыры.\nСараево щызэхащэгъэ Iофтхьабзэхэм Ацумыжъ Рустам ахэлэжьагъ. «Уджым» къызэрэщытхъугъэхэм дакIоу, адыгэ шэн-хабзэхэр бысымхэм, хьакIэхэм ашIогъэшIэгъонхэу зэрэщытыгъэхэр Р. Ацумыжъым къыIотагъ.\nАнсамблэм хэтхэм, «Уджым» IэпыIэгъу къыфэхъухэрэм художественнэ пащэу Къэлэкъутэкъо Инвер афэраз, гъэзетымкIи «тхьашъуегъэпсэу» ариIожьы шIоигъу.\n— Фестивальхэм, зэIукIэгъухэм тахэлэжьэнымкIэ Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ ишIогъэшхо къытигъэкIыгъ. Творчествэм зедгъэушъомбгъуным фэшI тиамалхэм къахэхъуагъ, — игупшысэхэм тащигъэгъозагъ Къэлэкъутэкъо Инвер. — IэкIыб къэрал укIуа-гъэу концертым хэушъхьафыкIыгъэу Iэгу къыщыпфытеохэ зыхъукIэ, «Уджым» имызакъоу, тилъэпкъ, Адыгэ Республикэм къафэгушIохэу сэлъытэ.\n«Уджым» тапэкIи тигъэгушIонэу, Адыгэ Республикэм ищытхъу искусствэм нахь лъагэу щиIэтынэу тыфэлъаIо.\nСледущая ШIошъхъуныгъэ фыряI


Пьесэхэм ятхынкIэ зэнэкъокъущтых — Адыгэ макъ\nПьесэхэм ятхынкIэ зэнэкъокъущтых\nРедактор 15.11.2019 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэм и Лъэпкъ театрэу И. Цэим ыцIэ зыхьырэм адыгабзэкIэ тхыгъэ пьесэхэм афэгъэхьыгъэ зэнэкъокъу зэхищагъ.\nПьесэ анахь дэгъухэр Лъэпкъ театрэм къыщагъэлъэгъонхэу агъэуцущтых.\nАдыгабзэр къэухъумэгъэным, нахьышIоу зэгъэшIэгъэным ыкIи щыIэныгъэм щыгъэфедэгъэным афэшI зэнэкъокъур зэхащэ. Драматургием фэщагъэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ашIыщтых.\n— Лъэпкъ театрэм къыгъэлъэгъорэ спектаклэхэм япроцент 80-р адыгабзэкIэ тхыгъэх, — къытиIуагъ театрэм ихудожественнэ пащэу ХьакIэгъогъу Къэсэй. — Театрэм имурадхэр къыдалъытэхэзэ тхэн зылъэкIыщтхэр зэнэкъокъум хэлэжьэнхэу къетэгъэблагъэх.\nПьесэр адыгабзэкIэ тхыгъэн фае. Темэр авторым къыхихыщт, зэрэшIоигъом тетэу ыгъэпсыщт. ЗэхэщакIохэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэр къыдалъытэх. ГущыIэ дысхэр ыгъэфедэхэзэ авторым ытхырэр зэхэщакIохэм аштэщтэп. Лъэпкъхэр зэпэзыгъэуцурэ, зэо-банэхэм, мыхъо-мышIагъэхэм акIэзыгъэстыхэрэм яIофшIагъэхэри зэхэщакIохэм аштэщтхэп.\nШIушIагъэм, цIыфыр дэхагъэм фэзыщэрэм, лъэпкъ гупшысэр къэзыIэтырэм, адыгэ шэн-хабзэхэр куоу къэзыгъэлъэгъонхэ зылъэкIырэм ипьесэ уасэ фашIыщт.\nЩыIэныгъэм диштэрэ пьесэм, пIуныгъэ мэхьанэ зыхэлъым еплъыкIэ хэхыгъэхэр фашIыщтых. Драматургием ихабзэхэр къыдэлъытагъэхэу пьесэр тхыгъэн фае. Тарихъым, литературэм, бзэм, пьесэм изэгъэфэн ехьылIэгъэ Iофыгъом, нэмыкIхэм зэхэщакIохэр алъыплъэщтых.\nТыгъэгъазэм (декабрэм) и 23-м нэс зэхэщакIохэр тхакIохэм яжэщтых, пьесэхэр аIахыщтых.\nПьесэр хэутыгъэу нэкIубгъо\n20 — 80 хъун фае. Зыдэжъугъэхьыщтыр: Мыекъуапэ, урамэу Пушкиныр, 179-рэ.\nЗэнэкъокъум текIоныгъэр къыщыдэзыхырэм сомэ мин 200-м ехъу ратыщт.\nУпчIэхэм яджэуапхэр театрэм къыщышъуаIощтых.\nТеатрэм и Илъэс макIо. ТхакIохэм шIоу щыIэр къадэхъунэу афэтэIо.\nПредыдущая En iyi çerkesçe bilen\nСледущая БзитфыкIэ къагъэлъагъо


ЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI — Адыгэ макъ\nЦIыфхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм фэшI\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Тэхъутэмыкъое районым ит къуаджэу АдыгеякIэм тыгъуасэ щыIагъ ыкIи цIыфхэм ямылъку зыхэлъ фэтэрыбэу зэхэт унэхэр ухыжьыгъэнхэмкIэ, псэупIэхэм яшIын зиахъщэ хэзылъхьагъэу агъэпцIагъэхэм ягумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэр ыуплъэкIугъ.\nШъугу къэдгъэкIыжьын, Адыгеим и ЛIышъхьэ муниципалитетымрэ республикэм псэолъэшIынымкIэ и Министерствэрэ пшъэрылъ афишIыгъ цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъунхэу ыкIи мы къуаджэм щагъэпсырэ гумэкIыгъо зыпылъ псэупIэ комплексэу «Тургеневский-2» зыфиIорэм ишIын аухыжьынэу. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцакIэщтыгъэ унэе предпринимателэу ЕмтIылъ Аскэрбый 2018-рэ илъэсым Iоныгъом банкротэу алъытагъ ыкIи ащ имылъку IуагъэкIынэу рагъэжьагъ.\nIофхэм язытет къиныгъ нахь мышIэми, Адыгеим ипащэхэм мы гумэкIыгъом ылъэныкъокIэ хэкIыпIэ къагъотыгъ. Республикэм и ЛIышъхьэ цIыфхэм пчъагъэрэ аIукIагъ, псэуалъэхэм яухыжьын зэрэзэхащэщтыр агурагъэIуагъ. Джы мы Iофым фэгъэзагъэр финанс гъэIорышIакIор ары. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм яшIын зыухыжьыщт организациери къагъотыгъ, ар пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Форвард» зыфиIорэр ары.\nФинанс гъэIорышIакIом къызэриIуагъэмкIэ, проектым игъэцэкIэн сомэ миллиони 142,8-рэ тефэщт, зэкIэмкIи уни 9 аухыжьынэу къапыщылъ. Непэрэ мафэм ехъулIэу ахэр зэрэхьазырхэр зэфэшъхьафых, процент 38-м къыщегъэжьагъэу 99-м нэс.\nПодрядчикым илIыкIо къызэриIуагъэмкIэ, унэхэр едзыгъо-едзыгъоу аухыжьыщтых. Мы илъэсым псэолъи 4 зэтырагъэпсыхьащт (13,14, 15, 16), унэ пэпчъ фэтэр 64-рэ хэт. ЗэрагъэнафэрэмкIэ, къихьащт илъэсым ахэр атыщтых.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэкIолIагъэр унэу N 16-р ары, мыщ щыкIорэ псэолъэшI IофшIэнхэр ыкIэм фэкIуагъэх. Адрэ унищым язэтегъэпсыхьан ыуж ихьагъэх, инженернэ коммуникациехэр аращэлIэнхэу къапыщылъ.\n— Унэхэм яшIын ухыжьыгъэным цIыфхэр къежэх. Ахэр япсэупIэхэм псынкIэу ачIэхьажьынхэм амалэу тиIэр етхьылIэн фае. ЦIыфхэм яшIоигъоныгъэхэр ары пстэуми анахь шъхьаIэр. Ежь цIыфхэми пшъэдэкIыжьэу ахьырэр къагурыIоным, япшъэрылъхэр игъом агъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо иI, — къыхигъэщыгъ республикэм ипащэ.\nМы мафэм Адыгеим и ЛIышъхьэ аIукIагъ илъэс пчъагъэ хъугъэу поселкэу Яблоновскэм щашIырэ псэупIэ комплексэу «Подсолнух» зыфиIорэм зиахъщэ хызылъхьагъэхэм ащыщхэм. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным республикэм ихэбзэ къулыкъухэм анаIэ зэрэтетыр, хэкIыпIэ къагъотыным тапэкIэ зэрэпылъыщтхэр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\nПредыдущая Мыекъуапэ и Мафэ зэрэхагъэунэфыкIыщтыр


Ешъуагъэхэу рулым Iусыгъэх — Адыгэ макъ\nЕшъуагъэхэу рулым Iусыгъэх\nАР-м икъэралыгъо автоинспекторхэм Джэджэ районым къулыкъур щахьызэ автомобилэу ВАЗ-р къагъэуцугъ. Шэуджэн районым щыпсэурэ илъэс 28-рэ зыныбжь хъулъфыгъэу рулым Iусыгъэр ешъуагъэмэ къэзыушыхьатырэ медицинэ уплъэкIунхэр ышIынхэм къафезэгъыгъэп.\nНэужым инспекторхэм водителым къэбарэу пылъыр зэрагъэшIагъ. КъызэрэчIэкIыгъэмкIэ, мы илъэсым ищылэ мазэ ешъуагъэу хъулъфыгъэр къагъэуцуи, административнэ пшъэдэкIыжь рагъэхьыгъагъ. Джы ащ ылъэныкъокIэ уголовнэ Iоф къызэIуахыгъ.\nМыщ фэдэ хъугъэ-шIагъэ Кощхьэблэ районми щагъэунэфыгъ. Мыекъуапэ щыщ илъэс 35-рэ зыныбжь хъулъфыгъэр ешъуагъэу «Хендаим» кIэрысэу къызагъэуцум медицинэ уплъэкIунхэр афишIыгъэхэп. ЫпэкIэ ащ гъогурыкIоным ишапхъэхэр лъэшэу ыукъуагъэхэу къычIагъэщыгъ.\nДжащ фэдэу илъэс 39-рэ зыныбжь хъулъфыгъэр ешъуагъэу иавтомобилэу «Ладэм» исэу къаубытыгъ. КъэIогъэн фае, ешъуагъэу къагъэуцугъэхэм яавтомобильхэр аIахыгъэх ыкIи хэушъхьафыкIыгъэ уцупIэм дагъэуцуагъэх. Унашъоу щыIэмкIэ, ятIонэрэу ешъуагъэу къагъэуцугъэ водительхэм илъэси 2-м нэс хьапс атыралъхьан алъэкIыщт.\nСледущая ТхьамэтакIэм нэIуасэ фишIыгъэх озэрыплъ


Республика Адыгея - Мэкъуогъум и 21-р — медицинэ IофышIэм и Маф\nШъхьаIэр/Пресс-гупч/Къэбархэр/Мэкъуогъум и 21-р — медицинэ IофышIэм и Маф\nМэкъуогъум и 21-р — медицинэ IофышIэм и Маф\nПсауныгъэм икъэухъумэн дэлажьэхэу лъытэныгъэ зыфэтшIыхэрэр!\nШъуищыIэныгъэ зэшъупхыгъэр цIыфхэм япсауныгъэ къэухъумэгъэныр ары. Шъузыпылъ Iоф мыпсынкIэм сыдигъуи осэшхо фашIыщтыгъ, анахьэу зыфэныкъо сэнэхьатхэм непи ар ащыщ.\nКоронавирусым зыкъызыщиштэгъэ лъэхъаным медицинэ IофышIэхэм уасэу, лъытэныгъэу афашIырэм нахь хэхъуагъ. Чэщи, мафи ямыIэу ахэр мэлажьэх, сымаджэхэм ящыIэныгъэ къэгъэнэжьыгъэнымкIэ, зэпахырэ узым игъогупэ пыбзыкIыгъэнымкIэ афэлъэкIыщтыр зэкIэ ашIэ.\nIэпэIэсэныгъэ ин зэряIэм, цIыфыгъэшхо зэрахэлъым, медицинэмкIэ хэбзэшIухэр зэрэлъагъэкIуатэхэрэм, гуетыныгъэшхо фыряIэу Iоф зэрашIэрэм афэшI Адыгеим имедицинэ IофышIэхэм лъэшэу тызэрафэразэр къэтэIо.\nНыбджэгъу лъапIэхэр, псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэнэу, шъуиIофхэр ренэу зэпыфэнхэу, гъэхъэгъакIэхэр шъушIынэу шъуфэтэIо!


Адыгъэ шӀэжь и Гупч - ВикипедиеBaike Адыгэбзэ - DUHOC.CNBaike Адыгэбзэ 2022 - DUHOC.CN\nАдыгъэ шӀэжь и Гупч\nАдыгъэ къкӀэнгъэ и Центрар цыф къегъэблагъэ кӀыпъэ\nМузэейм и тамгъэ\nАдыгъэхэмэ я истории къшегъэлъагъу. А Центрэ Кфар Кама къуаджэм дэт. Центрэм икӀоэцьы Адыгъэ музей дэт. Музейм Адыгъэ лъэпкъым и Ашэхэмрэ и культурымрэ къшегъэлъагъуэ. Илъэс 2007 рэм Адыгъэ музейэ кърагъэжагъ зэныбжэгъуы кӀэлитӀуы, Тхьэухъэ Зэчэри, Тхьэухъэ Зугъер.\nКфар камэ къалэм Адыгъэ музейу дэтым кърегъэблагъэх цыфхэр адыгъэ лъэпкъэм и тхыдэ зэригъэщэну. Илъэс минрэ пчагъэ ипщэрэ къэфкъасэ Адыгъэхэмэ яӀыгъагъы. Гуы пытырэ,кӀоэкӀагъэрэ яӀу рэмыштэху рэпсэугъэх. Ашэм хьэтыр раху, шхьэфитынгъэрэ зэнкӀагъэрэ яхэлъэгъы. Яуыжым ахэмэ дунаеэм итэкъуэхьгъэху къэнагъэх. Ахэмэ ашышэ изрэел исыну хъугъэ.\nКфар камэ янэхьыжы уынэмэ яшыш шхьэлэхъуэ уынэ зицъэ ары адыгъэ музэейыр. А уынэр 19 центориэм яуыж илъсэхэм защыгъэ. А уынэр зи янэхьыжы уынагъуэхэм ашыш зеагъэр, ау непэрэм паи музейм ишыкӀэгъэм паи агъэкӀэжыгъы. Адыгэ уынэ апэм зэрэшытгъэм фэду къагъэнэжыгъ, и кӀэхьапъэ,уынэ пытэ,хьэкӀэшэ,псынэ,зэкӀэ зэмхъуэкӀу къэнагъ.\nНепэ икспенатхэр къызшагъэлъагъуэрэ уынэхэр апэм икӀыб шауыу шытгъэ. Дэпкъы лъагъэкӀэ мыжъуэ шъуыцэм хэгъшыкьгъу шауэри къэщэхьыгъ. Адыгъэ шыуым и ашэхэр, и шыгъынхэр, и уанэ, зэкӀэ.\nИкспенатзэр музэейм къшагъэлагъуэхы. Ахэмэ яфэду Адыгъэ бзыльыфыгъэмэ я шыгъын дахэхэ, шыгъ хэшгъэхэр, зэкӀэ музэейм шыпльэгъуну уфит. Ахэмэ уаблэкӀымэ мэкъамэ зигъэӀухэрэмэ я пшынэхэ, я шыкӀэпшынэхэр, ахэ зэкӀэ музэйем кӀэльых.\nИкспенатхэмэ янэхь гъэщэгъуэну яхэтэ, Адыгъэ кущъэ ары, аш ибгъу дэт Адыгъэ сабйхэм я гъэчальэ.\nАдыгъэ музэейм дунаеэм туристу тэтхэ кърегъэблагъэх.\nМузэейм и интэрнет зэпышэ\nАдыгъэ къкӀэнгъэ и Центр\n"https:https://duhoc.cn/baike/index.php?lang=ady&q=Адыгъэ_шӀэжь_и_Гупч&oldid=10731" - м къикӀыгъ\n🔥 Top keywords: НэкӀубгъо шъхьаӀВикипедие:ПесочницаВикипедие:Лъэпкъэгъу ӀухьапӀВикипедиеSpecial:MyTalkИнджылызыбзэВикипедие:ФорумSpecial:RecentChangesВикипедия:Избранные статьиАдыгабзэSpecial:MyContributionsCategory:!Main categoryCategory:Candidates for speedy deletionCategory:ВикипедиеУзбекистанАзиеФинландАлжирВикипедие:ПорталхэрВикипедие:АдминистраторыФранциеБританиешхо ПачъыхьыгъоДунэе Лъэпкъ ОрганизациеБоливиеУрысыеПцашӀоЛондонШвециеUser:Vito GenoveseАмерикэ Штат ЗэхэтхэрВладимир ПутинТарихъCategory:Википедия:Избранные статьиТыгъэUser talk:Алиса СелезньоваПшъэшъэ хьатыякӀуUser:Samuele2002ХэгъэгухэрБангладешАдыгэ хъохъухэрМахъушэШапсыгъэUser:KaiyrНорвегиеSouth ParkИнтернет-лъыхъулъэОманАдыгэйЕуро ЗэкъотыныгъэЗазахэрВикипедие:PotdАдыгэ НыпИсаак НьютонUser:Алиса СелезньоваМалиМышъэFile:Dialects of Russian language-ru.pngАрапыбзэАдыгэхэрИндонезиеFile:Flag-map of Russia.svgБразилиеАнглыбзэМысырКъушъхьэфачъTemplate:-Черкес-къалэTemplate:LangХорватиеTemplate:ВикипедиехэрКраснодар крайБулгариеМозамбикЭкуадорБакуКанадэБутанИслъамАнглиеTemplate:Cite webFile:Flag of the Republic of Abkhazia.svgFile:Flag of Karachay-Cherkessia.svgFile:China on the globe (claimed hatched) (Asia centered).svgИндиеТаллинЧадFile:Flag of Bangladesh.svgСпанч БабВикипедие:ӀэшъхьэтетхэрАдыгэ РеспубликПортугалиеСенегалТайландАлбаниеFile:Location Niger AU Africa.svgTemplate:DocumentationTemplate:UserboxМолдавиеБелгие\nLast edited on 14 ШышъхьэӀу 2021, at 14:21\nМыщпэм мы нэкӀубгъор зеӀэзагъэхэр 14 ШышъхьэӀу 2021, 14:21-м.\nCC BY-SA 3.0-м тетэу кӀоцӀрытыр олъэгъу (нэмыкӀым игугъу къамышӀмэ).


ЩэшIэ Аслъан: IОТЭЖЬХЭР »\nМы Iотэжьыр зыпкъ къикIэу стхыгъэр сишъау. БэмышIэу, тIэкIу зыкъэтплъыхьанэу тыдэкIыгъэу, мырэущтэу къысэупчIыгъ:\n– Нарэ горэ къыпфэсIотэна?\n– Сыда къэмыIотэн? – зысэIом, къыригъажьи, зытIущ горэ къыIотагъ.\n– Щхэны дэдэх пIонэу щытыхэп, арыба? – ыIуи, къыкIэупчIэжьыгъ.\n– Зи ялажьэп, боу дэгъух, – сыщхыпцIыгъ.\n– Ащыгъум, – ыIуагъ сишъао, – сэр-сэрэу къэсыугупшысыгъэ горэ къыпфэсIотэщт.\n– КъэIуатэба адэ.\nШъыпкъэу пIощтымэ, шъэожъыем гъэшIэгъон горэхэр къызэриIотэн ылъэкIыщтыр бэшIагъэ зысшIэщтыгъэр. Ау джынэс нарэ къэсыугупшысыгъ ыIуагъэу зэхэсхыгъэпти, гущыIэ блэсымыгъэкIэу седэIугъ.\n– Янэрэ ыкъорэ, – къыригъэжьагъ сишъао, – тучаным зычIахьэхэм, шъэожъыер ным еупчIыгъ:\n– Чупа-чупс къысфэпщэфына?\n– Къыпфэсщэфын, – къыриIожьыгъ адрэм.\n– Хьау, ащыгъум киндер-сюрприз сыфай, – кIэгъожьыгъ шъэожъыер.\n– Арыми дэгъуба.\n– Хьау, шоколад конфетхэу къэмланмэ адэлъхэм сафай!\n– Дэгъу, сицIыкIу.\n– Хьау, мыщ фэдэ тортмэ нахьышIу, – ыIуи, анахь иным Iапэ фишIыгъ.\n– Дэгъу, – ыIуагъ янэ джыри.\n– Мары, мыри игъусэу, – ригъэлъэгъугъ.\n– Уфаемэ, сишъау, – къыриIожьыгъ янэ, – чупа-чупси, киндери, шоколади, торти къызэдэсщэфын.\n– Хьау, – ыIуагъ ыкъо ар зызэхехым, – зыми сыфэежьэп.\n– Сыда адэ?\nКъызеухым сыщхыгъэп, сыда пIомэ зэхэсхыгъэр лъэшэу згъэшIэгъуагъэ.\n– Ари щхэн дэдэп, арыба? – ыIуи, къысэупчIыгъ.\n– Хьау, щхэнын фае.\n– Ары шъхьае, о ущхыгъэп.\n– Сэ щхэны къысшIошIы. Ау угу джэнджэш илъымэ, уилэгъухэу ныбджэгъубэ сиI, ахэмэ къафэсIотэнышъ, къэсшIэщт щхэными мыщхэными, – Iуагъэ дэсшIыгъ сишъао. Ары мыр джыдэдэм къызкIышъуфэсIотагъэри.\nРуслъан цIыкIум пчыхьэ къэс:\n– МэшIоку гъогум тыгъакIоба, – еIошъ, ятэ регьэзы.\nУцым хэкIокIэгъэ лъэс лъэгъо бгъузэу, чъыгхэр къыухьэзэ мэзым пхырыкIырэмкIэ мэшIоку гъогум екIух.\nСыд шъуIуа шъаом ыгу къихьэрэр, уц лъагэмэ къахэкIыгъэу, гъучI гъогур зэнкIабзэу, ар тыгъэм пэлыдэу зилъэгъукIэ?\n– КъэошIэжьа, – еIо, мэшIокоу блэкIырэм лъыплъэзэ, – мыщ фэдэмкIэ хыIушъом тызэрэкIогъагъэр?\n– Адэ джыдэдэми тыгъакIоба.\n– Ары, – ыдэрэп ятэ, – ар зичыжьагъэм хэта джы бгъэкIощтыр?\n– Чыжьэп ар, – егъэшIагъо ыкъо, – узщитIысхьащтым унэсыныр ары чыжьэр нахь, зэ узифэкIэ, адрэр благъэ.\nМэшIокур блэчъыгъ, Iугъуи сапи ыужыкIэ къымыгъанэу.\nШъэожъыер ным фэмычъыеу щылъ. Яни, зыгорэ еIулIэжьышъ, ыкъо кIэрыс.\n– Уфая, – еIо ошIэ-дэмышIэу сабыим, – къыпфэсIотэщт пшысэ?\nКъырегъажьэшъ, къеIуатэ урыс ныо цIыкIу горэм коц тIэкIу ышыпи, ар ыхьаджи, етIанэ тхьацур ыпши, хьалыгъу хъурэе цIыкIоу Колобок зыцIэр зэригъэжъагъэр.\nШъхьангъупчъашъхьэм ыгъэучъыIынэу зытырегъэуцом, ащ зыригъэукIорэехи, мэзым зэрэхэлъэдэжьыгъэр. ХьэкIэ-къуакIэмэ ар зэраIукIагъэр, ахэмэ зэраIэкIэкIыжьыгъэр — зэкIэри дэгъоу зэригъэкIоу къыIотагъ.\nБаджэуи а хьалыгъур зыдырын фаем нэси, ащи IэкIигъэфагъэп.\n– Баджэми зыригъэшхыгъэп, ара, сишъау? – къеупчIыгъ янэ.\n– Мэз чIэгъым укIорэйзэ щычъэгъэ хьалыгъур ушIоигъэти, фэягъэп, – риIожьыгъ Асфар.\nЧъыгым тхьапэхэр, пкIышъхьэ-мышъхьэ тIыргъуагъэмэ афэдэхэу, зырыз-тIурытIоу пэсысыхьэх. Аминэт янэ деIэ, пкIэшъэ гъугъэхэр еугъои.\n– Нан, – еIо ащ тхьагъэпцIэу, – хырыхыхьэ тызэдегъашI.\n– Дэгъуба адэ.\n– Бзыуитф щысыгъ. Ахэмэ чэтыур ахэбани, зыр къыубытыгъ. Тхьапш къэнагъэр?\n— Тэрэзэп, тэрэзэп! — къэгушIо ыпхъу цIыкIу.\n– Зыр чэтыум ышхыгъ, адрэхэр быбыжьыгъэх. Зи къэнагъэп.\n– Ара? – ыгъэшIагъо фэдэу зешIы янэ. – Ащыгъум сэри къысэдэIу. Унагъом пшъэшъитIурэ шъэуитIурэ иI. Нэбгырэ тхьапша унагъор зэрэхъурэр?\n– ПлIы, – къызIуепхъоты пшъэшъэ цIыкIум.\n— Ори къэпшIагъэп, — мэщхыпцIы янэ.\n– СабыиплIымэ нырэ тырэ яIэн фаеба?\nПшъэшъэжъыер янэ къыIуагъэм зэрегупшысэрэр хэпшIыкIэу, Iэсагъэу тIэкIурэ щэты. Янэ ащ пымылъыжь фэдэу, IофшIэныр регъэжьэжьы.\n– Нан, – еIошъ, адрэм янэ иджэнакIэ къекъудыи, – ахэмэ тэтэжъырэ нэнэжъырэ ахэплъытэн фая, хьауми ахэр унэгьо шъхьафха?\nТыдэ мазэр кIора?\nЯтэжърэ икъорылъф Щамилрэ мэзым хэтхэзэ, мэзахэ хъугъэ. Мазэм къыгъэнэфэу шъофым къихьажьыгъэх. ТIэкIурэ загъэпсэфыгъ.\n– Мазэр щыт, ошъуапщэр макIо, – ыIуагъ Щамилэ.\n– Хьау, адрэри мыдрэри зэфэшъхьафэу макIох, – къыгъэтэрэзыгъ ятэжъ.\n– Щыт нахь ар, – Iапэ фишIыгъ сабыим. – Куамэмэ ашIонагъэмэ сшIэрэп...\nЯтэжъ етIысылIи къыфиIотагъ ошъуапщэр жьыбгъэм огум зэрэщифырэ шIыкIэр, ЧIыгури Мазэри зэрэхъураехэр, Мазэм мыуцоу ЧIыгур хъурэябзэу къызэрикIухьэрэр, Тыгъэм епхыгъэхэу ахэр къызэрекIокIыхэрэр.\nЩамилэ ятэжъ къыIорэм едэIугъ. Зежьэжьхэм, бэрэ мазэм лъыплъагъ. ЕтIанэ ыгъэшIагъоу къызIуипхъотыгъ:\n– КъызгурыIуагъ джы, тэтэжъ, – ыIуагъ. – Мазэр тэ тыздэкIорэм къэкIо!\nЯдэжь зынэсыжьыхэм, янэжъ къыфиIотагъ мэз мэзахэм мазэр къыхащыжьи, ядэжь къызэращэжьыгъэр.\nЯтэжъ ыIуагъэхэри ыушъэфынэу ыдагъэп. Ау сабыим игущыIэхэр къыгъэшъыпкъэжьэу, шъхьаныгъупчъэм уиплъымэ плъэгъунэу, мазэр ашъхьагъы итыгъ.\nАрамбый, илъэситф нахь ымыныжьыми, ицIэджэгъоу ядэжь къихьэрэм фэдэу, гъэхъагъэхэр спортым щишIынэу еIо. Ау бэнэныр икIасэп, футболэу ятэ блимыгъэкIырэр, ежьыри ыгу хэпкIагъ.\nМыбэнэшъунэу арэп, илэгъухэм зыгорэмкIэ къаигъэ зыфэхъухэкIэ, псынкIэу аришIэн егъоты. Джаущтэу футболымкIи, шъофым ит футболист бэнакIохэр армырэур, къэлапчъэм Iутым нахь лъэплъэ, ежьыри ащ зызфегъадэ.\nДжы ежь-ежырэу футбол решIэн ылъэкIынэу анэ-ятэмэ тын лъапIэ къыфашIыгъ. МэгушIо, еплъы, къыштэн фалI шхьаем, а къыфахьыгъэм ыцIэ къымыIошъоу зэтенагъ. ЕпIон плъэкIыщтыр ыгу илъ, ау тIуми язэу нахь тэрэзыр ышIэрэп.\n– Сыда мы къысфэшъущэфыгъэр? - хъоршэрыгъэ тIэкIу хэлъэу, яупчIы шъэожъыер.\n– Плъэгъурэба? Iэгуау! - ятэ иджэуап зэхехы.\n– Iэгоона, ма? Пырагу нахь, - къеIо яни. - IэкIэ урешIэнэу щытымэ – Iэгуау. ЛъакъокIэ уреощтмэ – пIырагу. Футболба узэшIэщтыр?!\nКъаIощтыр ымышIэу щытыгъэп Арамбый. БэшIагъэ гу зылъитагъэр: янэ риIорэр – пIырагу, ятэ – Iэгуау. Ежь сабыим аримыгъэшIэгъэ закъор – къэлапчъэм Iутынэу фай, IэкIи, лъакъокIи решIэнэу фитыщт.\nБэрэ егупшысагъэп, сыда пIомэ, дахэу жъыоу, мэ IэшIу пихэу, узэригънэцIыщтыгъ.\n– Мячым сырыджэгу хъущта? - ыIуи яупчIыгъ.\n– Адэ хъун, - яни яти, зэдырагъаштэу, къыраIожьыгъ. - Арыба къызкIыпфэтхьыгъэри!\nАщ лъыпытэу ыпхъуати, щагум, ишъэогъухэм алъыхъоу, дэуцуагъ…\n– Нан, къыуасIомэ, зыгорэ къысфэпщэфына?\n– Сыд, нынэ, узыфаер?\n– Шы сыфай, – ыIуагъ Нэшхъо цIыкIу, – къысфэщэф.\nНашхъу пшъэшъэжъыем зыфыраIощтыгъэр, ыгу зыхэбгъэкIыкIэ, ынапIэхэр ридзыхыхэти, ынэ шхъонтIитIу нэбзыцмэ джыдэдэм къапызынхэшъ, нэпсымэ афэдэхэу, нэгушъхьэмэ къячъэхыщтых пIонэу уапашъхьэ итыщтыгъэшъ ары. Пшъэшъэ зэкъуагъ Нашхъо.\n– Сыд, сэIо, мыщ зэхиIухьэрэр? – ыдагъэп янэ, – упшъэшъэжъыеу сыда шым епшIэщтыр?\n– Сыпшъэшъэжъыемэ шIагъуа? – фытекIыгъэп сабыир, – шы сиIэн сыфитыба джы?\n– КIо адэ! Уятэ еIу, – ныр пщэрыхьэщтыгъ, гущыIэным уахътэр ригъэхьынэу фэягъэп, – егъэщэф джащ!\nПшъэшъэ цIыкIур, къызэрэригъэжьэщтыр ымышIэу, ятэ ыпашъхьэ тIэкIурэ итыгъ.\n– Тат, къо уиIэнэу уфая? – еупчIыгъ.\nЗэхихыгъэр зыфихьыщтыр ымышIэу, адрэр гъэзетэу заджэрэм къышъхьарыплъыгъ.\n– Къор сыдкIэ сищыкIагъ, сипшъашъ? – еджэным пидзэжьыгъ ятэ.\n– Щэфы, – сабыим ынэбзыцмэ, ынэ инымэ афэдизыхэу, нэпсыхэр апысыгъэх.\n– Къолыр тымышхэу, къом сыд рытигъэшIэщт мыщ? – ыIуи, пщэрыхьапIэм итым зэхихынэу, къыIуагъ тым. АдыкIэ макъи-лъакъи къиIукIыщтыгъэп.\n– Шы сыфаешъ ары! – къыIуиутыгъ пшъэшъэжъыем.\n– Ара зыфапIорэр?!.\n– Азмэт сищэнэу еIошъ, – пшъашъэм ягъунэгъу шъэожъыер ары зигугъу ышIыщтыгъэр, – сыдэкIонышъ, джар къо шъуфэхъунэу селъэIущт...\nГъым хэтэу ахэр къыIуагъэхэти, янэу къачъи зэзыубытылIагъэмрэ ятэу гъэзетыр зыдихьыщтыр ымышIэу апашъхьэ итыгъэмрэ зэхахыгъэр тэрэзэу къагурыIуагъэми ашIагъэп.\nКъэплъан икъэгъэгъэ Iэрам\nКъэплъан кушъхьэфачъэр икIас. Ащ щэрэхъищ зыкIэт кушъхьэфачъэм фэдэ иI. БэшIагъэ ар зыфащэфыгъэр, тIэкIу ежьыркIэ цIыкIущи хъугъэ. Иныбджэгъумэ щэрэхъитIу акIэтэу кушъхьэфачъэхэр яIэ хъугъэми, ежь мыдрэр ипхъэтэпэмыхьэп, фэсакъы, ренэу хъэдэн шынэкIэ телъэкIыхьэ, ятэ тэот къыIихыгъэу, зищыкIэгъэ чIыпIэхэм ащефэ.\nИкIас етIани Къэплъан ятэрэ ежьыррэ пчыхьэм жьы къабзэ къащэнэу зэдыдэкIынхэу. Ежь икушъхьэфачъэ тесы, ятэ лъэсэу макIо. Къэлэ гъунэм щэпсэух, мэзыр апэчыжьэп, зыдэкIыхэкIэ, е шъофым ехьэх, е мэзгъэхъунэм екIух. Ащ фэдэу дэкIыхэрэм къэс янэ ыгъэгушIонэу еIошъ, Къэплъан губгъо къэгъагъэхэр къеугъоих, Iэрамышхо ыIыгъэу унэм къэкIожьы.\nШъэожъыем бэрэ ыгу къелъадэ: «Сятэрэ сянэрэ нэмыкIыгъэхэмэ, сыд фэдэу щытыщтыгъэха?» Загъорэ ащ фэдэ пкIыхьапIи елъэгъу, чэщ гузэгоу къэлъатэуи къыхэкIы. Фаеп ахэр нэмыкIы хъунхэу, лъэш дэдэу шIу елъэгъух.\nМары джыри Къэплъанрэ ятэрэ мэзгъэхъунэм щыIагъэхэу, зэдэгущыIэхэзэ къэкIожьых.\n– Тат, – еIо Къэплъан иныбджэгъухэу якушъхьэфачъэмэ акIэрытхэм къябгъукIозэ, – мы кIалэхэр, сикушъхьэфачъэ сытесэу сызалъэгъукIэ, сшIэрэп мырэущтэу лъэшэу къызкIысэплъыхэрэр.\n– Сыда къызкIыоплъыхэрэр?\n– СэIоба, – теIункIэ Къэплъан, – сшIэрэп.\n– Адэ о умышIэрэмэ, сэ сыд фэсшIэн, – тыми къызтыригъахьэрэп. – Орыба мыхэр зиныбджэгъухэр.\nКъэплъан кIырыоу егъэчэрэгъу педалыр. Къэлапчъэу ятэ фыIуихыгъэм псынкIэу дэлъэдэжьы. Щагум машинэу дэтым ечъалIэ.\n– Тат, тимашинэ дэгъу, арыба? – къеупчIы Iапэ фишIызэ.\n– Тимашинэ угу рехьы, арыба?\n– Ары, Къэплъан.\n– Ау мыщ нахьи нахь дэгъухэри щыIэх.\n– ЩыIэх адэ, сишъау.\n– Ахэр тэтыем нахь лъэшэу угу рехьыха?\n– Нахь дэгъумэ, сыгу рихьын адэ.\n– Ины сызыхъукIэ, джащ фэдэу, тэтыем нахь угу рихьынэу, пфэсщэфыщт, – ыIуи, Къэплъан къэгъагъ Iэрамыр янэ унэм фырихьажьыгъ.\nКимэ икъэщэн закъу\nАсе цIыкIу зыгорэ зэрэмытэрэзыр бэшIагъэ къызгурыIуагъэр. Инысхъапэу МарьянэкIэ ежь нанэмэ, ты исабый имыIэу къекIы. Ежьыр зыпштэкIэ, тати, нани иI. Игъунэгъу шъэожъыеу Кимэ ащкIэ къекIущтыгъэ шъхьае, къыбдэджэгуна мор, имашинкэмэ ащэхъу зыми фэеп!\nМы аужыпкъэрэ мэфищым Кими къин хэт. Ари къэщэн Iофым лъэшэу егупшысэ. ИпIэкIоржъыеу къызхэкIыжьыгъэ зэрэзэIэмых, машинкэ цIыкIухэу иныбджэгъумэ афигъэцэкIэжьыгъэхэр анэмысэу щылъ, иджэгуалъэхэр итэкъухьагъ, ежь щыс.\nМэфищыкIэ узэкIэIэбэжьмэ яунагъокIэ, джэгум хэплъэнхэу, чылэм кIогъагъэх. Джау игупшыси къыщежьагъ. Икъош нахьыжъмэ ащыщ горэм нысэм нэшIукIэ зереплъырэр зелъэгъум, къеупчIыгъ:\n– Сыд, Ким, къэпщэн горэ ахэолъагъуа?\nКъэщэн Iофыр джы нэс ыгу къихьэгъагъэп шъэожъыем. Мыдрэр зызэхехым, ыгучIэ изыгъ: «Шъыпкъэ, зэкIэмэ къащэмэ, сэри зэгорэм къэсщэн фаеу хъущтба?» Ыни сурэтыр къыкIэуцуагъ – ежьыррэ, ежь зэрэшъэожъыеу, «нысэ цIыкIу» зыфаIоу, ау цIыкIу Iоф зимыIэрэ къэзэрэщагъэхэу, зэготхэу. Ащ фэдэ сурэттехыгъэр – янэрэ ятэрэ аIэхэр зэрэIыгъхэу ядэжькIэ щыряI.\nКъыщэнэу фэягъэп Кимэ. НэшIукIэ нысэм еплъыжьыни ылъэкIыжьыгъэп. Сыда ар зэрищыкIагъэр? Янэрэ ятэрэ дэгъу дэдэу адыщыI. Ахэмэ сыд пае къахищэн фая «нысэ цIыкIу» зыфаIоу, къыздикIыгъэр ымышIэрэр? Кимэ янэ зыкIи нахь цIыкIоп ар!\nЕтIанэ тIэкIу-тIэкIоу а гупшысэми зыригъэсагъ. ЗыкIэ, къэщэн Iофыр ежьыркIэ джыри жьы, апэ ины хъун фае. ЕтIанэ, нысэр мощ фэдизэу шIоиныщтэп, сыда пIомэ, ежьыри ины хъущт. Къэнэрэ закъор – уимынэIуасэр сыд пае уиунэ къипщэн фае?\nДжаущтэу щысы пэтызэ, ошIэ-дэмышIэу Асе цIыкIу, игъунэгъур ыгу къэкIыжьыгъ. Шъэожъыер къэгушIуагъ – а зыр ары къекIущтыр. Егупшысагъ: «ТызэрэшIэ, зы садик тызэдакIо, ренэу нысхъапэмэ зэрадэджэгурэ закъор фэмылъэгъущтмэ».\nБэрэ ащ ыуж ехъырэхъышэу щысыжьыгъэп, кIуи занкIэу риIуагъ:\nАдрэм ынапIэхэр ридзыххи, къыриIожьыгъ:\n– Дэгъу, Ким, сыкъыбдэкIон.\nIофыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм тетэу Кимэ тэджыжьыгъэп, тIэкIурэ дэджэгу фэдэу зишIыгъ. ЕтIанэ, ядэжь зэчъэжьым, имашинкэхэр, быракъхэр къарыщхэу, нысащэ кIохэу кIыхьэу зэхигъэуцуагъ.\nПшъэшъэжъыери гушIуагъэ. РиIуагъ и Марьяни: «Джы умыбзэджэжь нахь, уятэ узэрэмыдаIор зэхихыжьымэ къекIунэп!»\nКъалэм чылэ дэсыжьба?\nСаидэ къызытэджыжьыгъэр бэшIагъэ, адрэ мафэмэ ялъытыгъэмэ нахь пас. Тыгъопчыхьэ ащ гушIогъошхо иIагъ, ипхъорэлъфэу Дианэ, къалэм къикIи, хьэкIакIо къыфэкIуагъ. Пшъэшъэжъыем ыцIэ шъыпкъэр Дарихъан шъхьае, ежьыри янэ-ятэми ар агу римыхьэу – фэзыусыгъагъэр янэжъ ары – мыдрэмкIэ зэблахъугъагъ. Джаущтэу нэмыкIыцIэ иIэми амышIэу, къалэм къыщеджэх. Къуаджэр ары ыцIэ шъыпкъэр зыщыраIорэр.\nСаидэ ихьакIэ къэущыфэ ежэу модыкIи мыдыкIи кIуагъэ, ау лагъэу IэшIу-IушIухэр зэрылъым зэрэзыфикъудыирэм фэдэу, Дарихъан зэрылъ унэм еплъэ.\n– ИкIи, рэхьатэу гъэчъые, – янэ риIуагъэми, бэ темышIэу етIани къегъэзэжьы. Хьау, макъэ горэ илыягъэу ыгъэIурэп, Дарихъан къэзыгъэущыгъэри ежьырэп, пшъэшъэжъыем ян нахь:\n– Дарихъан! А нынэ, чылэр бэшIагъэ зытэджыжьыгъэр! О ущылъ...\n– ДарихъанкIэ укъысэмыдж сIуагъэба! ЕтIанэ, сычылэп сэ – сыкъал нахь! – ыIуи, зызэпыригъэзэжьын ыгу хэлъыгъ. Ау Саидэ ышъхьагъ итэу зелъэгъум, къэтIыси, IаплI къырищэкIыгъ.\nПшъэшъэжъыехэм янэнэжъ мызэгъогум исыгъэп, зыщисыми, ар тыдэми чIыпIэу зыщыIабэрэм зыгорэущтэу щизы мэхъу, хэкIуакIэ. Джащ пае щагум къыдахьэрэмэ ащыщхэр бэрэ гу лъамытэу блэкIых, етIанэ кIэлъыхъожь ашIыжьышъ, сэлам рахыжьы. Ау исы зыхъукIэ, чэмым ищэ нахь Iужъу, щхыур нахь пцIагъ, щыпс-пIастэр нахь IэшIу.\nДарихъан къикIыным ыпэкIэ унэм бэрэ къитыжьыгъ. Ятэ Тыркуем къыфырихыгъэ джэнэ къолэн зэкIужьыр къызыщилъагъ, ащ гъэмэфэ цокъэ псынкIэ плъыжьымрэ лъэпэд фыжьымрэ къыпилъхьагъэх. Аущтэу гъэпсыгъэу зыкъызегъэлъагъом, янэ:\n– Ал, мы пчъэIупэм къытеуцуагъэм, Тхьэм шъукъигъэшIыгъэмэ, моу зэ шъуеплъыба! – ыIуи, ыгъэшIэгъуагъ. Армырми, пшъэшъэжъыем зэкIэ лъэшэу еплъыщтыгъэх. Анахьэу етIани къахэщыщтыгъэр Саид.\n– Чылэм сыдкIэ къекIухэрэ мы къызыщыплъагъэхэр, Диан?\n– Сычылэп, сыкъал нахь сIуи, къыосIуагъэба! – плъыжьы хъугъэ пшъэшъэ цIыкIур.\n– КIо джары! КъэхъугъакIэмэ уздагъэгущыIэжьыщтэп джы, – закъыфигъэзэжьыгъ янэ бзылъфыгъэмэ.\nНэнэжъыр ащ дэжьым къэкIожьыгъэу къэлапчъэм Iутэу къэдаIоми зыми гу лъитагъэп. Зыщалъэгъугъэр имыхабзэу мэкъэ IэтыгъэкIэ къызэгущыIэр ары:\n– Сыда мыщ къежъугъаIорэр? Къалэм чылэ дэмысыжьы хъугъэу ара?\nДарихъан инэнэжъ зелъэгъум къэгушIожьыгъ, къыIуагъэр къыгурымыIопагъэми, ыгу зэрэхэкIыгъэр къышIагъ. Пэгъочъи зыIуидзагъ, ау ишIуагъэ къэкIуагъэп, ныор къэмыуцоу кIуи, иунэ цIыкIу итIысхьажьыгъ. Пшъэшъэжъыем нысхъапэу «мама» зыфиIоу фащэфыгъакIэр ыпхъуати ыуж ихьагъ. Саиди щаибжъэмрэ къалэм къырахыгъэ IэшIу-IушIухэмрэ ыIыгъыхэу инэнэжъ дэжь кIуагъэ.\nНыом лъэшэу ыгу хэкIыгъэми, псынкIэу щагъэгъупшэжьыщт а пшъэшъэ хъупхъитIумэ.\nНепэ къалэм хьэкIэ-къуакIэхэр гъучI хъэгъэшхомэ арысхэу къыдащагъэх. Къыздэхьагъэхэр цIыф ышIагъэп, пчэдыжьым къызэущхэм, зэкIэмэ алъэгъугъ: хъагъэмэ щэрэхъхэр акIэтыхэу, ахэр плIэмыеу зэхэтых – нэдэплъыпIэ ямыIэу шIыхьагъэх. Арысхэм уяплъынэу уфаемэ, ыпкIэ птынышъ удэхьащт нахь, нэмыкI шIыкIэ иIэп.\nАйдэмыр еджапIэм къызэрикIыжьыгъэм тетэу, къэбарэу щыIэр янэ фиIотагъ. Мэфагъэти, ятэ исыгъэп, ау пчыхьэм къызэкIожьым:\n– Сыд, кIэлэцIыкIухэр бгъэкIощтха? – ыIуи, ныр еупчIыгъ. Адрэм зи къыримыIожьэу, унэ зэжъу кIыхьэр къырикIухьыкIэу фежьагъ. Бзылъфыгъэр ащ лъыплъэу тIэкIурэ щысыгъ, ау зи къымыIуахэ зэхъум, ятIонэрэу еупчIыгъ:\n– Сыд адэ, силIытыгъужъ? – ыIуи.\nТыгъужъкIэ ренэу еджэщтыгъ ар Айдэмыр ятэ. Ащ фэдэ цIэр къызхэкIыгъагъэри гъэнэфагъэ — лъэкъуацIэу яунагъокIэ яIэр Тыгъужъ. Ау ным «лIытыгъужъ» зиIокIэ, а гущыIэм мэхьэнэ шъхьаф иIэ хъущтыгъэ — Iофэу лIым зыфекIолIагъэр адрэм къызэрэфимышIэщтыр къызэрэгурыIуагъэр ары.\nНэужым Айдэмыр янэ зеупчIым, ащ иджэуап хьазырыгъ:\n– Хьалыгъу уасэ унэм имылъэу, сыд хьэкIэ-къуакI узэплъыщтыр? КIо адэ! Телевизорым къыридзэхэмэ, яплъ!\nАйдэмыр ышнахьыжъхэм якIолIагъ шъхьае, ахэр а Iофым ащ фэдиз дэдэу ымыгъапэхэу къычIэкIыгъ. Арыти ежь-ежьырэу хишIыхьэшъущтым еплъынэу кIуагъэ.\nБгъуиплIымкIи джыри зэ дэгъоу къыплъыхьагъ, урамым фэгъэзагъэр зэкIэ пхъэмбгъукIэ пытэу IулIагъэ. Ау зы хъагъэ горэм пхъэмбгъуитIум азыфагу гъуанэ иIэу къыхигъэщыгъ.\nИплъагъ, ау зи рилъэгъуагъэп. Чы цIыкIур гъуанэм зырегъанэм, лэныстэмкIэ паупкIыгъ пIонэу, ыцыпэ пымытыжьэу къырипхъотыжьыгъ. Мыжъо горэ рихьылIи зытеуцом, хъагъэм исхэр ылъэгъугъэх.\nТыгъужъитIумэ яхазэу нахь цIыкIур – бзыр арын фае – ынэгу джэхашъом теуIубагъэу щылъыгъ, нахь мытIырыIом хъагъэр икIыхь-икIыхьэу къырикIукIыщтыгъ. Бзым нахьыбэрэм ынэ нагъохэр упIыцIэгъагъэх, ау загъорэ ышъхьэ къыIэтыти, ыцэхэр тыгъужъ мытIырым фыIуигъэпсыщтыгъ. Ащ фэдэу зызишIырэм, адрэм икIон нахь хигъахъощтыгъ.\nОшIэ-дэмышIэу тыгъужъыхъур къэуцуи, занкIэу Айдэмыр къеплъыгъ. Зы нэплъэгъу ныIэп шъхьае, шъэожъыем ыкIышъоц къыгъэтэджыгъ, ыгучIи ригъэзыгъ... Хьау, губж лые ынэ кIилъэгъуагъэу арэп, мэшIо гуауи кIэлъ пIонэу щытыгъэп, гумэкIрэ гупшысэ хьылъэрэ нахь. Джэуап зышIэрэм IукIэгъагъэмэ, ащ зэреупчIыщтгъагъэр ары нэплъэгъум къыкIэщыщтыгъэр. Ащ ипэгъокIэу Айдэмыр ыIон ышIагъэп, ау илажьэ зыдишIэжьыгъэм фэдэу, ынапIэ ридзыхыгъ.\nКIалэр къыIукIыжьынэу ежьагъэу, бзым макъэ къыгъэIугъ. Ащ лъыпытэу тыгъужъыр къызэкIани, гъуанэм зыIуидзагъ, ыцэкIэ ыцунтхъэу фежьагъ...\nШэмбэт мафэм ным ишъаомэ ахъщэ къаритыгъ:\n– ШъукIонышъ шъуяплъыщтмэ, – ыIуи.\n– НекIо, ори укIонэу пIогъагъэ! – аIуи. Ау Айдэмыр телевизорым еплъэу унэм зыкъыригъэнагъ. Фэягъэпщтын нэплъэгъу гурыIогъуаем джыри зэ IукIэнэу.\nЗаур еджапIэм зычIэхьагъэм щегъэжьагъэу ныбджэгъу лъэхъу. Сабыйхэр зыщапIурэм ащэ зэхъум зыдэджэгунэу иIагъэр бэ, ау еджапIэу зыдэкIуагъэм, ныбджэгъур хэгъэкIи, инэIуаси щилъэгъугъэп.\nАпэу ынаIэ зытыридзагъэхэр Руслъанрэ Аслъанрэ. Загъорэ акIэлъырыхьэу фежьагъ шъхьае, ахэр тIолъфэныкъохэти, зи къызхамыгъахьэу ренэу зэгъусэщтыгъэх. УяплъынкIэ гъэшIэгъоных: ежьхэри зэфэдэхэу, ащыгъхэри, аIыгъэу яплъэгъулIэрэри зэфэдэкъабзэх.\nЗаур кIалэмэ яхъуапсэ – ежь ятэ-янэхэр фэщафэхэ зыхъукIэ, тIолъфэныкъомэ арилъэгъулIэрэмэ афэдэхэр арегъэщэфы.\nАу етIани зэшитIур загъорэ зэшIуанэ. Зым, гущыIэм пае, ручкэр къыщыгъупшагъэу къычIэкIымэ, ыш регъэзы:\n– Сиручкэ о пштагъэти ары къызкIысщыгъупшагъэр. Къысэтыжь!\n– Сэри сиIэ пэтзэ, о уием сыда есэбгъэшIэщтыр? – еIо.\nЗэгорэм ащ фэдэ къызыхэкIым, Заур ручкэу фащэфыгъакIэр зэшитIумэ язэу къызщыгъупшагъэм ритыгъ:\n– Мары мыр о уием фэдэкъабз. Непэ рытх. Сэ нэмыкIи сиI.\nАслъанми Руслъанми зэритыгъэр ышIэрэп, ау хэтыми нэшIукIэ къеплъыжьыгъэп, зэрэгубжыгъэу IэкIипхъотыгъ нахь.\nТIолъфэныкъомэ Iэр аIэтыны зыхъукIэ, тIуми зэдаIэты, къаIощтыр къызэдырагъажьэ, а зым дэхьащхых, ау зызэзаохэкIэ, зыр мэгъы, адрэр гъырэм фэдэу мэщхы. Зэгорэм зэшитIур зэдачъэзэ, тIумэ языр Iаеу тефи, ылъакъо тыриутыгъ. Заур ыгъэшIагъоу, зыр огъыфэ, адрэр щхыпцIыщтыгъэ, ау ынэпси къакIощтыгъэ.\nЗы мафэ горэм тIолъфэныкъохэр еджапIэм къэкIуагъэхэп.\n– Зыр сымаджэ хъугъэшъ ары, – аIуагъ нахь, ятIонэрэр къызкIэмыкIуагъэм пылъыгъэхэп. Джаущтэу мэфэ заулэ кIуагъэ, Заур хъурэр ымышIэу ыгъапэщтыгъ, ау рипэсын ышIэщтыгъэп.\n– Ахэр зыщыпсэурэр чыжьэп, арэу уегъэгумэкIымэ, ядэжь кIоба, – къыриIуагъ деджэрэ кIалэ горэм. КъыфиIотагъ ыкIи къызэригъотыщтыр.\nЕджэныр заухым, кIуагъэ – шъыпкъэ, чыжьагъэп яунэ. Пчъэр къыIузыхыгъэр тIолъфэныкъомэ яз.\n– Мэчъые. Непэ апэрэу дэгъукIаеу шхагъэ, – ыIуагъ ащ, Iушъашъэзэ. – Ычый мэузы. Бэгыгъэ.\n– СшIэрэп, – етIани къыпидзэжьыгъ ыгу къеоу, – мары ренэу сынаIэ тетыба, узыр пысхырэп.\nУнэу сымаджэр зэрылъым Заур ригъэхьагъэп, ригъэплъэгъэ къодый. Ежь бэрэ ихьэщтыгъ ыкIи къитыщтыгъ. Заур джэгуалъэхэр къыфырихыгъэхэти, ахэмэ макъэ ымыгъэIоу ахэсыгъ.\nЯтэ къылъэкIофэ Заур тIолъфэныкъомэ адэжь къэтыгъ. ЗыдэщыIэр игъом зэраримыгъэшIагъэм пае къецIацIэзэ зыдищэжьыгъ.\n– Сыд узэгупшысагъэр, Заур, ащ фэдизым укъызэтым? – ыIощтыгъ ятэ тIэкIу шIэ къэси.\nШъэожъыем зи ыIощтыгъэп, ар зэгупшысэщтыгъэр шъхьафы – хэт шъуIуа зэлъытыгъэр шы уиIэныр?\nЯгъунэгъу пшъэшъэжъыеу джыдэдэм инысхъапэмэ ахэсэу адэгущыIэщтыгъэм, ыцIэ щагъэгъупшэжьыгъэу, зэкIэмэ Жэбгъожъ раIощтыгъ. Ежь пшъэшъэжъыем зи илэжьагъэп, ау зыгъыкIэ ыжэ лъэш дэдэу зэкIищыщтыгъ, ынэгуи Iаеу зэIигъахьэщтыгъ. Джащ пае шъэожъыемэ Жэбгъожъ гъогу рамыгъакIоу бэрэ агъэгъыщтыгъ.\nАзмэт пшъэшъэжъыем бэрэ зышIуигъанэщтыгъэп. Сыд Iо фаеми, ягъунэгъу шъыпкъагъ. Ау непэ кIалэр чэфынчъагъ, бэмышIэу зэрэбзэджэгъагъэм пае щагум дэмыкIынэу янэ фигъэпытагъэу щытыгъ. ЗэрэкIорэм тетэу нысхъапэу рэхьатэу щысыгъэм ешъхьэпауи, блэкIыгъ.\n– Боу уянэ о къыпщэтхъу, ау сэ зи хъун пхэслъагъорэп, – ыIуагъ пшъэшъэжъыем.\nАзмэт къызэтеуцуагъ. Джы нэс янэ щытхъу къырипэсыгъэу зэхихыгъэпти, ыгъэшIэгъуагъ: ренэу ецIацIэщтыгъэ. ЫшIагъэр хигъэкIокIэжьын ыгу хэлъэу пшъэшъэжъыем зыкъыфигъэзагъ:\n– Жэбгъожъ, – апэ ыIуи, – Нафсэт, – ыIожьи зыкъыгъэтэрэзыжьыгъ.\n– Сыд джыри?\n– Уянэ зэкIэмэ ашIодах, ау ори ащ щыбгъакIэрэ щыIэп.\n– Сыд етIанэ? – пшъэшъэжъыем зэхихыгъэр ыгу рихьыгъ.\n– Ары шъхьае, узыгъыкIэ Iэе дэдэ охъу.\n– Сыд пIуи?\n– Адрэ пшъэшъэжъыемэ афэдэу угъынэу зыбгъэсэн фае.\n– Iаеу сэгъы, ара? – ышIошI хъугъэп Жэбгъожъ.\n– УзыгъыкIэ, гъунджэмкIэ зэплъыжьи, етIанэ къэпшIэщт...\n– Адэ мары гъунджэ сиIэшъ, сыгъэгъи сызэгъэплъыжьба, – къелъэIугъ Жэбгъожъ.\n– Сыд уасшIэмэ угъыщт?\n– Сшъхьац шъэожъыемэ закъудыйкIэ, сэгъы.\n– Дэгъу, – ыIуи, Азмэт Жэбгъожъ ышъхьац лъэшэу ыкъудыигъ. Пшъэшъэжъыер тIыси гъунджэ цIыкIум иплъэзэ гъыгъэ. ЗэIэсэжьым, Азмэты къеупчIыгъ: «Iаеу сыгъыгъа?»\n«Джы хъущт», – Азмэт еIофэ, джаущтэу зытIо-зыщэ ашIыгъ. ЕтIанэ ащ хэкIыхи, Азмэт янэ шъхьаныгъупчъэм къиплъымэ ыгъэшIагъоу, бэрэ зэдэджэгугъэх.\nПчыхьэм шъэожъыем иныбджэгъухэр къыIухьагъэх: «УкъыдэкIыщта?» – аIуи.\n– Пшъэшъэжъые нысхъапэхэм ахэсым зи етэшъумыгъаIу, – ыIуи, ащыщ горэ къыкIэнэкIагъ. МыдыкIэ Жэбгъожъи кIалэр зэрэдэкIыщт шъыпкъэр зелъэгъум, ыуж зыридзэнэу фежьагъ:\n– Сэри сыздащэба?\n– О джэнэ фыжь пщыгъ, сыдэущтэу уздэтщэн? – къыриIожьыгъ кIалэм.\n– Азмэт, сыздащэба? – пшъэшъэжъыер уцущтыгъэп.\n– Фыжьы пщыгъыр, къангъэбылъ уешIэшъущтэп!\n– Арэп, Жэбгъожъ, упшъэшъэжъыеу сыд тэ, кIалэмэ, къытхэпшIыхьащтыр сэIо, – фэмылъэкIыжьэу текууагъ Азмэт.\nЖэбгъожъ зэхихыгъэм зэкIэ щигъэгъупшэжьи, ынэгу хэмылъэгъожьэу ыжэ зэбгыригъэцIэлъи, нахьыпэм фэдэу гъыгъэ. Гъунджэми гуIэзэ иплъэнэу ыIуагъ, шъхьае, нэпсым зыцыкъэ ригъэлъэгъугъэп.\nАу анахь гъэшIэгъоныр – джы Азмэт шIоIэягъэп пшъэшъэжъыер зэрэгъырэр.\nГъэтхагъэ. Школыр ыуплъэкIунэу районом къикIи комиссие къэкIогъагъ. Руслъан ятфэнэрэ классым исыгъ. Ар сыдигъокIи дэгъоу еджэу щытыгъэти, комиссиер якласс къызнэсым, кIэлэегъаджэм Руслъан къыдищыгъ. Руслъан икIэсагъ тарихъыр. Александр Невскэм ыгъэхъагъэхэр нахь ыгъэлъэшынхэм пае шведхэм язекIуакIэ мыскъарэ зэришIырэр къыхэщэу къыIотагъ урокыр. УзедэIукIэ, ежьыр шъыпкъэ а заом хэтыгъэу къыпшIуигъэшIыщтыгъ. Сэмэркъэоу иджэуап хилъхьагъэм комиссием хэтхэр ыгъэщхыгъэх. КIэлэегъаджэри лъэшэу фэрэзагъ.\nОдыджынэр къытеуи, Руслъан классым зычIэкIым, ошIэ-дэмышIэу ыкIыбкIэ зыгорэ къедыси, Iаеу тыригъэфагъ. ЗызэплъэкIым, къеуагъэр Юрэу къычIэкIыгъ.\nРуслъанрэ Юрэрэ, зыр адыгэу, адрэр урысэу зэныбджэгъугъэх. ТIури дэгъоу еджэщтыгъэх, ренэуи зэгъусагъэх. Джащ пае хъурэр къыгурымыIоу, Руслъан Юрэ еупчIыгъ:\n– Удела, сэIо?\nАдрэр, губжыгъэу, зи къымыIоу, къеплъыщтыгъ.\n– «КIэлэегъаджэм мыр къыдимыщэу, сэ тфы къызэрэсигъахьыгъэр ары къемыкIугъэр», – ыгу къихьагъ Руслъан. Ау зэшIужьынхэм пае риIон фаем егупшысэщтыгъ. Ащ нэс кIалэхэмэ нэбгыритIур къауцухьагъ. Зэмызаохэмэ мыхъунэу Iофыр къэхъугъ.\nРуслъан адыгэ къуаджэп – станиц зыщыпсэущтыгъэр. Школ щагур Пшызэ нэпкъ лъагэм тетыгъ. Зэзэонхэу апэрэ хъуатэу Пшызэ Iушъо ехырэм кIуагъэх. Къогъоу хэкIыр зыщыратэкъохыщтыгъэм къохьагъэх.\nБэрэ зэзэуагъэхэп – Юрэ Руслъан къыриути, пэкIэ хэкIым хифыхьагъ. Ау кIалэхэу къэзэрэугъоигъэмэ нэбгыритIур къызаплъыхьэм, Юрэ ыначIэ чIэутыгъэу къыхагъэщыгъ. Джащ къыхэкIэу текIоныгъэр Руслъан ыхьыгъэу зэдаштагъ.\nКъэкIожьыхэзэ, Юрэ къыIуиути, гъыгъэ:\n– Шъорэп, тэры Александр Невскэр зиер, – ыIозэ, Iэ шIойкIэ нэпсыр рифыхьэщтыгъ, – уфитэп о уием фэдэу ащ икъэбар къэпIотэнэу...\nКъэнэгъэ урокхэр а мафэм Руслъан хинагъэх. Плъызэу Пшызэ нэпкъ лъагэ бэрэ тесыгъ.\nПэрыт ыцIэ къикIырэр бэшIагъэ къызгурыIуагъэр – урыс къалэ щыпсэущтыгъэми, адыгабзэр дэгъоу ышIэщтыгъ. Ятфэнэрэ классым зехьэм, кIэлэегъэджакIэу фэхъугъагъэм къыриIогъагъ:\n– ПцIэ урысыцIэмэ афэдэпышъ, ренэу сщэгъупшэжьы. «ПетрэкIэ» сыкъыуаджэзэ сшIыщт, хъуна? – ыIуи.\nПэрыт ыцIэ зыфэдэ къэмыхъужьырэ мэхьанэ горэ ритыщтыгъэу арэп шъхьае, аущтэу ошIэ-дэмышIэу зэблихъунэу фэягъэп.\n– Хьау, – ыIуагъ, – сятэ-сянэмэ къысфадэщтэп.\nЫшIагъэр тэрэзмэ ышIэрэпти, къызэкIожьым, хъугъэр янэ къыфиIотэжьыгъ.\n– Дэгъоу епIуагъ, сишъау, – къыриIожьыгъ янэ, – ау тэ телъхьапIэ тымышIэу, сыфаеп пIогъагъэмэ хъугъагъэ.\n– ЗыгорэкIэ уикласс исхэм уафэмыдэу узэрэадыгэм ущыукIытыхьэу щыта, сикIал? – ыIуи, ятэу ар зэхэзыхыгъэр къеупчIыгъ.\n– Хьау, – къэуплъыжьыгъ шъэожъыер.\n– Арымэ хъун, – гущыIэмэ атеIункIэзэ къыриIожьыгъ ятэ, – нэмыкI джэуап зэхэсхыгъагъэмэ, пфэсыдэныеп. Сэрэп, уянэп – Тхьэм укъыгъэшIыгъ адыгэу!\n...Пэрыт ыныбжь илъэс пшIыкIух зыщыхъугъэм, еджакIомэ паспортхэр къыдахынэу игъо зэрэхъугъэр кIэлэегъаджэм къариIуагъ. ЗэкIэ ащ ищыкIагъэр загъэхьазырым, еджапIэм паспортхэр къащыратынхэу, къащыфэгушIонхэу пчыхьэзэхахьэ афашIыгъ. Тхылъыр къаIэкIагъэхьаным ыпэкIэ зы упчI ныIэп джэуап зэратыжьын фэягъэр.\nПэрыт къемыджэхэзэ, къыдащыгъэр икласс кIалэу Жень.\n– Женя, – ыIуагъ кIэлэегъаджэм, – уятэ белорус, уянэ украинк, ау ащ пае къэмынэу урыскIэ зябгъэтхымэ хъущт. О сыдэу пIора?\n– Сыурысэу шъутхы.\nПэрыти къызыIохьэм, джащ фэдэу ащи кIэлэегъаджэм къыриIуагъ:\n– Ори уятэрэ уянэрэ адыгэхэми, узыфэе лъэпкъыр хэпхын плъэкIыщт...\n– Французэу сышъутх!\nКIэлэегъаджэм ышIэщтыгъ Пэрыт мыхъун горэ къыIон зэрилъэкIыщтыр, ау мыдрэ зэхихыгъэр шIоделэгъэ дэдагъ:\n– КIо, сыдкIэ къыхахьэхэра французхэр мы тызэрыгущыIэрэ Iофым?\n– Къыхэмыхьэхэрэмэ, Тхьэм сыкъызэригъэшIыгъэу сышъутх!\nЕжь къыфиIотэжьыгъэп, ау янэ ар зызэхехыжьым:\n– ЛIы ухъугъэба ащыгъум, – ыIуи, ыкъо фэгушIуагъ.\nДжаущтэу еджэхэу чъыгэе ин дэдэ горэ къуаджэу Хьэлъэкъуае пэмычыжьэу къыщыкIыщтыгъ. КъызэраIощтыгъэмкIэ, ащ илъэс миным ехъу ыныбжьыгъ. КIэлэцIыкIухэу нэбгырэ пшIыкIутIу, инхэу нэбгырих е блы аIэхэр зэрэубытыгъэхэу ащ къеуцокIынхэ алъэкIыщтыгъэ.\nЧъыгаем икъутамэхэр зыщызэхэкIырэм унэсыным пае, метритф фэдизэу удэкIоенэу щытыгъ. Ар къиныгъэп, сыда пIомэ лъэоянэхэм афэдэхэу, нахьыпэм хэупкIыгъагъэхэу, джы къыIубэгыкIыгъэхэу узытеуцонхэр иIагъэх. УзыдэкIуаекIэ, нэбгырищ щызэгогъолъхьан алъэкIынэу чIыпIэ иIагъ.\nА мафэм зэгъунэгъу шъэожъыищ мэлахъо агъэкIуагъэхэу, щэджэгъо нэстырым ехъулIэу чъыгэе чIэгъым мэлхэр чIагъэзыхьагъэх. Шхэныр зэпигъэуи, кIалэу ахэкIыгъагъэр шъэжъые гъэшIэгъон ыIыгъэу къахэхьажьыгъ.\n– Тыдэ къипхыгъ мыр? – еупчIыгъэх.\n– Къэзгъотыгъ, – къариIожьыгъ.\nШъэжъыер зэрэшIыгъагъэр къамэм фэдагъэми, къэмагъэп: къызэдэпхын плъэкIыщтыгъэ, къызызэдэпхыкIэ, ыцэ фэдитIукIэ нахь кIыхьэ хъущтыгъэ. Ежь улъыигъагъэми, гъучIэу илъэс пчъагъэрэ чIыгум хэлъыгъэр зэрэтакъорэм фэдэу зэхэтакъощтыгъэп. Ыцэ ичаныгъи хэкIыгъэ хъатэ щыIагъэп.\n– Мыр «Мэскэу зау» лIыжъымэ зыфаIорэм къыкIэныгъэ Iашэн фае, – ыIуагъ къэзыгъотыгъэм.\n– Ислъам шъыпкъэ иягъэнкIи хъун, – шъэожъыем ар ыгу къэзгъэкIыгъэр тыгъопчыхьэ гъунэгъу лIыжъхэм къэбарэу къаIотагъэр ары...\n– Ислъамы а чъыгаер, – лIыжъыр нэмазщыгъым ыIэхъуамбэхэмкIэ арычъагъ, – ыгъэтIысхьагъэу арыгъэп. «Мэскэу заом» илъэхъан – ащыгъуми чъыгыр зэрэхъунэу хъугъагъэ – а лIыр уIагъэу иныбджэгъухэм къахьыжьызэ, чъыгэе чIэгъым зыщагъэпсэфынэу къыщыуцугъагъэх. Чыжьэжьэпти зыдэкIожьыщтхэр, пхъэзэголъэу уIагъэр къызэрэнагъэсыгъэр чъыгым еусэигъэу къагъэнэгъагъ. Ащ ыуж, хэты ышIэра, илъэсишъэ тешIэгъэнкIи хъун, раусэигъэр чъыгым хэкIыхьагъ. Джащ пай лIым ыцIэ чъыгым къытенагъ.\nАдэ, – ыIуагъ шъэожъыемэ ащыщ горэм, – адыгэхэр къэзэрэугъоижьынхэшъ, зы хъужьынхэу шъушIэмэ, шъупсэ жъугъэтIылъын шъулъэкIына?\n– ТлъэкIын, – зэкIэмэ яшъыпкъэу зэдаштагъ.\n– Арымэ, Iуагъэ зэдэтэжъугъэшI! – аIуи, шъэжъыеу къагъотыгъэмкIэ тхьэрыIо зэдашIыгъ.\nШъэожъыеу а мафэм мэлахъо кIогъагъэхэм ахэтыгъ Хъодэ Адамэу, лIыблэнагъэ зэрихьэзэ, абхъаз чIыгум щыфэхыгъэр.\nШъэжъые гъэшIэгъонэу къагъотыгъагъэр зиIэшIагъэу къычIэкIыгъэр къоджэ гъукIэр ары. Шъэожъыемэ ащыгъупшагъэр – чъыг чIэгъым къоджэдэсмэ загъорэ тхьэлъэIухэр щашIыщтыгъэ. Джащ фэдэ горэм шъэжъыери къыщычIанэгъагъ.\nАу зэкIэмэ апэу зыпсэ зыгъэтIылъыгъэу хъугъэр ежь Ислъам ичъыгэежъ. ПсыубытыпIэр ашIы зэхъум, ащ елбэтэу афыщтыгъэ Iофыр лъэшэу къызэтыригъэуцогъагъ. Тебанэхи, мэфэ заулэкIэ иIоф ашIагъ.\nАдам ыныбжь емылъытыгъэу цIыкIугъэ. Уеплъымэ, ышъхьэ ин дэдагъ, ынэ укIаплъэмэ — лIыжъ плъакIэкIэ къыппэгъокIыщтыгъ, ау адрэмэ къащимыгъакIэу зезыхьан кIуачIэ къыздикIыщтыгъэр къэшIэгъоягъ. Ятэ бэшIагъэу иIэжьыгъэп, арыти Мыекъуапэ дэт еджэпIэ-интернатым ратыгъагъ.\nХьарунэдхэм яунагъо урыс къэлэшхом щыпсэущтыгъ, ау кIалэм къуаджэр лъэшэу икIэсагъ.\n– ХыIушъо кIэлэцIыкIу зыгъэпсэфыпIэр ара, хьауми къуаджэр ара? – заIокIэ:\n– Ура! Къуаджэм сэкIо! – зыфэмыIажэу куощтыгъэ. ЗыкIокIи, гъэмэфэ псаум къафыдэмыкIыжьэу къэтыщтыгъэ.\nЗэрэнэсыгъэм лъыпытэу ятэжъ-янэжърэ янэш-янэшыпхъухэмрэ IаплI арищэкIыгъэ къодыеу, гъэкIэрэкIагъэу зэрэфэпагъэм тетэу ахэмэ къахэкIошъыти, иныбджэгъумэ алъыхъоу урамым къытехьэщтыгъэ. Мыгъи джащ фэдэу къыдэкIыгъ: псы ныбэм дахьи – хъугъэп, Iуашъхьэм дэкIуаий – ыгъотыгъэхэп, етIанэ еджэпIэ щагур ыгу къэкIи, ащ кIуагъэ.\nШъэожъыехэр чъыг хатэм дэтыхэу ылъэгъугъ. Джэгущтыгъэхэп, зэзэон Iоф горэ къахэтэджагъэу зэхэтыгъэх. Адамрэ ямыхьэблэ кIалэ горэмрэ зэпэчIынатIэу щытыгъэх.\n– Сыд адэ, Хьазрэт, – ыIощтыгъ Адамэ, – убэлахьмэ къысаоба!\n– Сыкъыоощт! – къыриIожьыщтыгъ адрэм, – ощ фэдэхэр сэ зэогъукIэ зэхэсэгъафэх. —\nЫгъэщынэщтыгъ шъхьае, еощтыгъэп.\nАдамрэ Хьарунэрэ зэныбджэгъу дэдагъэх. Гъэ реным зэгъусэщтыгъэх, кIымафэми зэфатхэщтыгъэх.\n– Узэощтмэ, сэры мыщ ычIыпIэр, – ыIуи, Хьарунэ кIэлитIумэ азыфагу дэуцуагъ. Адам Хьазрэт ыплIэIу къэсыщтыгъ ныIэп, мыдрэхэр зэфэдизыгъэх. КIалэр къызэом, мыдрэм ышъхьэ игъом дыридзэкIыгъэти, къытыригъэфагъэп.\n– Хьау, – зыблэум къызэкIэкIуагъ Хьазрэт, – орырэ сэрырэ Iоф зэдытиIэп.\n– Мы узышIонагъэм зы шъхьэ псаукIэ унахь ин, – ыдагъэп Хьарунэ. Урыс къалэ къызэрикIырэр, адыгабзэр тэрэзэу зэримышIэрэр ымышIахэу къызыхигъэщыгъ.\n– Сыда? Сэ шъхьитIу сшIотышъ ара? – къыдэхьащхыгъ Хьазрэт.\n– ТIуми, тIури пшIосыутыщт, – губжыгъэ Хьарунэ. Лъежьи шъхьае, щыгъын къабзэм шъхьаси къыгъэзэжьыгъ. КIалэхэм къызахэхьажьым, Адам иныбджэгъу ахищи риIуагъ:\n– Хьарун, ащ нахьыбэрэ пшIагъэм фэдэ умышIэжь.\n– Сыд фэда? – къыгурыIуагъэп Хьарунэ.\n– Сэр-сэрэу сиIоф зэшIосэгъэх. Сыфитыба?\nХьарунэ иныбджэгъу къыриIуагъэм егупшысэу бэрэ ащ ыуж хэтыгъ, лъэшэуи ыгу къеуагъ. Адами ыгу зэрэхэкIыгъэр къыхэщыщтыгъ. Гъэмэфэ реныр джаущтэу зэныбджэгъухэр зэшIокIодыгъэхэу кIуагъэ. Бжыхьэм Хьарунэ ыпкъ къикIэу зэфэтхэнхэр аублэжьыгъ. Ау зэ нэмыIэми а зыщызэгурымыIогъагъэхэм тегущыIэжьыгъэхэп.\nПчыхьэр, мазэр, жъуагъохэр\nАлый ятэжъ лъэшэу икIэсагъ, пчыхьэрэ ящагу дэт тетIысхьапIэм бэрэ дытесыщтыгъэ. Хьау, пенсие къызыратыкIэ зыгорэ къызэрэфищэфыщтыгъэм паеп, ащ фэдэ къызэрэхэкIыщтыгъэр мазэм зэ ныIэп. Тэтэжъ иныбджэгъумэ ащыщ горэ къэкIуагъэу щытымэ, Алый зи ымыIоу ядэIоу щысыщтыгъэ, язакъоу къэнэжьхэмэ, нэбгыритIур зэдэгущыIэщтыгъэ.\nАщ фэдэ зыхъукIэ яни яти къеджэнхэ фитыгъэхэп.\n– КъэкIожь, уичъыежьыгъо къэсыгъ, – аIощтыгъэп.\nАлый упчIэ гъэшIэгъонхэр къыугупшысыхэти, ятэжъ джэуапэу къаритыщтым ежэщтыгъэ.\n– Тэтэжъ, – гущыIэм пае, ыIощтыгъэ ащ, – мафэр ара, чэщыр ара цIыфыр нахь чыжьэу зыплъэрэр?\n– Мафэм, зыщынэфынэм узыфаер нахь дэгъоу плэгъунба, сицIыкIу? – къыриIожьыщтыгъ адрэм.\n– Ары шъхьае, мары мазэр, морары жъуагъохэр – ахэр чыжьэ дэдэу щыIэхэу аIо, ау чэщырэ тэлъэгъухэба?\n– Ари тэрэз, сишъау. ЗэрэхъурэмкIэ, мафэрэ нахь дэгъоу тэлъэгъу, чэщырэ нахь чыжьэу тэплъэшъу... Ары щыIэныгъэр зэрэгъэпсыгъэр...\nЕ мырэущтэу еупчIыщтыгъ:\n– Тэтэжъ, Мазэм ЧIыгур хъурэябзэу къекIухьэ, ЧIыгум Мазэм гъунапкъэ фишIыгъэу, ащ тыримыгъэкIэу къыздырещэкIы. Ахэр еджапIэм щытагъэшIагъ. Ау Мазэми, ЧIыгуми, жъуагъохэми гъунапкъэу яIэхэм уазыблэкIыкIэ, сыда щыIэр?\n– Гъуни кIэухи щымыIэу аIо, сицIыкIу. Сыда пIомэ, кIэухым ыужыкIэ зыгорэ щыIэн фаеба? Ары шъхьае, сэри сшъхьэ къыубытырэп ар. КIэух зимыIэ хъун ылъэкIына? СшIэрэп.\n– Сэри джаущтэу къысшIошIы, тэтэжъ, кIэух щымыIэу. ГъашIэми гъунэ имыIэу сэIо... –\nМыхъун горэ къыIэкIэIуагъэм фэдэу, Алый ятэжъ еплъы.\n– Адэ ары, сицIыкIу, – еIо ащ дэжьым ятэжъ, – оныбжьыкIэфэ арэу къыпщэхъу. Ары щыIэныгъэр зэрэгъэпсыгъэр...\nГъатхэр къызщихьагъэм Алый ятэжъ дунаир ыхъожьыгъ. Хьадагъэри текIыгъ, цIыфхэри зэбгырыкIыжьыгъэх, унагъори рэхьатыжьыгъ.\nШъэожъыер ятэжъ иунэ бэрэ ехьэ. ПIэкIор зэIэхыгъэм ыцыпэ тетIысхьэшъ, зеплъыхьэ. Шъхьангъупчъэм иплъызэ, жъуагъомэ ахэлъыхъухьэ:\n«Тыдэ хъугъа, – еIо фэд, – гуфэбагъэу, акъылэу ащ иIагъэр?»\nДжыры ныIэп Алый къызгурыIопагъэр ятэжъ иджэуапхэм зэрафэныкъор.\nОпубликовал administrator, 1-04-2011, 18:18. Просмотров: 2235


Шапхъэхэм адиштэнхэ фае | Адыгэ Макъ\nШапхъэхэм адиштэнхэ фае\nАвтор: Редакция\t/ 14.04.2016\t/ ПОЛИТИКЭР, ЭКОНОМИКЭР\t/\nУрысые Федерацием промышленностымкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу Денис Мантуровым зэрищэгъэ видеоконференцием АдыгеимкIэ хэлэжьагъэх Премьер-министрэу КъумпIыл Мурат, АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Промышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьырэ комиссиехэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм ахэр тегущыIагъэх.\nДенис Мантуровым зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ, УФ-м и Президент къыдигъэкIыгъэ унашъом диштэу мыщ фэдэ комиссие шъолъыр пэпчъ зэрэщызэхащагъэр къыIуагъ. Зэдэлажьэхэзэ, промышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьынхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр, шапхъэу щыIэхэр зыукъохэрэр къыхэгъэщыгъэнхэ, ахэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэн зэрэфаем къыкIигъэтхъыгъ.\nПромышленнэ продукциер хэбзэнчъэу гъэзекIогъэным пэуцужьыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм, зэшIуахырэм Ингушетием и ЛIышъхьэ къытегущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мыгъомылэпхъэ продукцием щыщэу анахьэу шапхъэхэм адимыштэу агъэунэфыгъэхэм ащыщых аудио ыкIи видеооборудование зэфэшъхьафхэр, косметическэ товархэр, щыгъынхэр, цуакъэхэр, кIэлэцIыкIу джэгуалъэхэр. ГъомылапхъэхэмкIэ спирт зыхэмылъ продуктхэр, анахьэу минеральнэ ыкIи псы къабзэу бэшэрэбхэм арытхэр арых нэпцIэу ащэхэрэр. Хэбзэнчъэу зекIохэрэм пшъэдэкIыжь арагъэхьы, къаIахырэ товархэр агъэкIодых. ГущыIэм пае, диск нэпцI мини 4-м ехъу ыкIи шапхъэхэм адимыштэрэ тутын пачкэ мини 2-м ехъу къаIахыгъ. Джащ фэдэу Iэзэгъу уц нэпцIхэри Ингушетием щащэхэу агъэунэфыгъ.\nПродукцие нэпцIхэр къызыщыдагъэкIырэ чIыпIэхэр Ингушетием къыщыхагъэщыгъэхэп, нэмыкI шъолъырхэм ахэр къарамыщынхэм хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм анаIэ тет.\nКъэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм шапхъэхэм адимыштэу анахьэу щащэрэр ыкIи къыщыдагъэкIырэр шъон пытэхэр, Iэзэгъу уцхэр ыкIи шхын зэфэшъхьафхэр арых. ГущыIэм пае, гъэрекIо миллион 300 зытефэщт шъон пытэ шапхъэхэм адимыштэу, маркэ нэпцIи 117-рэ къыхагъэщыгъ. Мы илъэсым пыкIыгъэ мэзищым сомэ миллион 40 аосэ шъон пытэ къаIахыгъ. ГъэрекIо шапхъэхэм адимыштэу Iоф зышIэрэ цех 37-рэ, мы илъэсым 10 зэфашIыжьыгъ. Джащ фэдэу Iэзэгъу уц нэпцIхэр зыгъэзекIохэрэри агъэунэфыгъэх.\nАстраханскэ шъолъырым къыщыдагъэкIырэ ыкIи щащэрэ продукциер техническэ шапхъэхэм адештэмэ ренэу зэрауплъэкIурэр нэужым къыIуагъ а шъолъырым и ЛIышъхьэ. Анахьэу шъон пытэхэр ыкIи гъомылапхъэхэр арых шапхъэхэм адимыштэу агъэунэфырэр. ГъэрекIо тонн 90-рэ шъон пытэ нэпцIэу къаIахыгъ. Мары мы мафэхэми аркъ бутылкэ мин 12-м ехъу шапхъэхэм адимыштэу къыхагъэщыгъ.


ТIуапсэ Пресс - Дышъэ къэзыхьырэм уегъэгугъэ\nadmin - 2016-02-10 20:25:46\nСамбэмкIи, дзюдомкIи ЦIыкIу Рэмэзан зэнэкъокъухэм ахэлажьэу бэрэ тэлъэгъу. КIалэм ихэхъогъу, исэнаущыгъэ къызэIуихынымкIэ чIыпIэшIу ит. Спорт лъэпкъитIумэ ахэдэн фаеу уахътэ къекIущтэу тренерхэм къаIо. Непэ нарт шъаом самбэмкIэ гъэхъагъэу ышIырэм уегъэгушхо.\nГъогу техьаным ыпэкIэ\nНижегород хэкум ежьэным ыпэкIэ ЦIыкIу Рэмэзанрэ тренер-кIэлэегъаджэхэмрэ гущыIэгъу тафэхъугъ. Адыгэкъалэ ия 3-рэ гурыт еджапIэ ия 11-рэ класс Р. ЦIыкIур щеджэ. НыбджэгъушIухэр иIэх.\n— Хэгъэгум иныбжьыкIэхэм язэIукIэгъухэм гъогогъуитIо самбэмкIэ дышъэ медальхэр ЦIыкIу Рэмэзан къащыдихыгъэх, — къеIуатэ Адыгэкъалэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэу Джамырзэ Азмэт ыцIэкIэ щытым идиректорэу Чэтыжъ Алый. — Урысыем икIэлэеджакIохэм я Спартакиадэу Ермэлхьаблэ щызэхащагъэм дышъэ медалыр къыщыфагъэшъошагъ. Рэмэзан гуетыныгъэ ин хэлъ, спортсмен цIэрыIо хъун ылъэкIыщтэу тегъэгугъэ.\nЧэтыжъ Алый тренерэу Iоф ышIэзэ ыгъэсагъэхэм ащыщэу Шъэумэн Байзэт ары ЦIыкIу Рэмэзан ипащэр. Адыгэкъалэ зэлъашIэрэ спортсменхэр, тренерхэр къыдэкIыгъэх. Байзэт къызэриIорэмкIэ, щысэ зытырихыщтхэр непи къалэм дэсых.\n— СССР-м изаслуженнэ тренерэу Хьатэгъу Адам, тиспорт еджапIэ ипащэу Чэтыжъ Алый, нэмыкIхэри упчIэжьэгъу сэшIых, — къеIуатэ Шъэумэн Байзэт. — Спортым изакъоп, тарихъым, лъэпкъ шIэжьым, кIэлэеджакIохэм яIофыгъохэм татегущыIэ. Самбэм фэзгъасэхэрэм ЦIыкIу Рэмэзан иIэпэIэсэныгъэкIэ къахэщы.\nКстово Рэмэзан зыкIокIэ дышъэ медалым зэрэфэбэнэщтыр зышIэщтыгъэхэм ащыщ дунаим самбэмкIэ ичемпионэу Мэрэтыкъо Сахьидэ.\n— Европэм иныбжьыкIэхэм язэнэкъокъоу Тыркуем щызэхащэрэм ЦIыкIу Рэмэзан хэлэжьэнэу зигъэхьазырыгъагъ, — къыщиIуагъ спорт еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм Мэрэтыкъо Сахьидэ. — Урысыемрэ Тыркуемрэ язэфыщытыкIэхэр нахь дэи зэрэхъугъэхэм, дунэе Iофыгъохэм къахэкIэу тиспортсменхэр Тыркуем агъэкIуагъэхэп. ЦIыкIу Рэмэзан Европэм идышъэ медаль фэбэнэнэу хъугъэп…\n— ЦIыкIу Рэмэзан адыгэ шъыпкъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Мэрэтыкъо Сахьидэ. — Урысыем идышъэ медаль Кстово къыщыдихынышъ, дунаим изэIукIэгъухэм ахэлэжьэнэу мурад ышIыгъ.\nГу пытэ зиIэ нарт бланэм игущыIэ къызэригъэшъыпкъэжьыгъэр зымыуасэ щыIэп.\nУрысыем иныбжьыкIэхэм самбэмкIэ язэIукIэгъухэу Кстово щыкIуагъэхэм бэнэкIо 600-м нахьыбэ ахэлэжьагъ. ЦIыкIу Рэмэзан килограмм 52-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ.\n— Бэнэгъуи 8 Рэмэзанэ алырэгъум щыриIагъ, — зэIукIэгъухэр зэрэкIуагъэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм самбэмкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ ипащэу, спортымкIэ дунэе класс зиIэ мастерэу Делэкъо Адамэ. — ТигъэгушIоным ыпэкIэ лъэшэу тигъэгумэкIыгъ.\nЕвропэм ыкIи дунаим яныбжьыкIэхэм дзюдомкIэ язэнэкъокъухэм дышъэ медальхэр къащыдэзыхыгъэ Рустам Заболотнэр Дагъыстан икомандэ хэтэу Кстово самбэмкIэ щыбэнагъ. Р. ЦIыкIур ащ зыIокIэм, пхъашэу ебэныгъ, текIоныгъэр къышIуихьыгъ.\nДышъэ медалым фэгъэхьыгъэ зэIукIэгъум Эдуард Мурадянрэ ЦIыкIу Рэмэзанрэ щызэпэуцугъэх. БлэкIыгъэ илъэсым Урысыем изэнэкъокъу зыщызэIокIэхэм, Ермэлхьаблэ илIыкIоу Э. Мурадян апэрэ чIыпIэр судьяхэм фагъэшъошэгъагъ.\n— Кстово сыщыбанэзэ, сымыгумэкIын слъэкIыщтыгъэп, — къеIуатэ кIэлэ нэгушIоу Р. ЦIыкIум. — Мыекъуапэ зэIукIэгъур щыкIоу загъорэ къысщыхъущтыгъ. «ЫIэ фэсакъ, пытэу земыгъэубыт», нэмыкI адыгэ гущыIэхэр алырэгъум щызэхэсхыщтыгъэх. КъысаIорэм сыгу ыгъэпытэщтыгъ, текIоныгъэр къыдэсхыным фэшI кIуачIэр нахьышIоу згъэфедэщтыгъ.\nЭ. Мурадян Iэ сэмэгур нахьышIоу егъэфедэ, ыпэкIэ къызилъкIэ, зэтепIэжэныр псынкIэп. А. Делэкъом, Б. Шъэумэным, С. Мэрэтыкъом, нэмыкIхэм ар къыдалъыти, ЦIыкIу Рэмэзан пэшIорыгъэшъэу бэнэгъум фагъэхьазырыгъ. Рэмэзан пытэу алырэгъум зэрэтетым дакIоу, псынкIэу гупшысэщтыгъ, шIыкIэ зэфэшъхьафхэм алъыхъущтыгъ. Къыобэнырэр къызщыбгъэщынэн зэрэфаер адыгэ кIалэм зыщигъэгъупшагъэп, дунаим идышъэ медаль къыдэзыхыгъэ Э. Мура-дян гугъэшхо римытэу 6:1-у текIуагъ.\nАдыгеим ибэнакIохэм ащ фэдэ гъэхъагъэ аужырэу зашIыгъагъэр илъэси 5-м къехъугъ. Адыгеим исамбэ зыкъегъэIэтыжьыгъэным фэшI еджапIэр гъогу тэрэз тетэу плъытэ хъущт.\nАдыгэкъалэ имэрэу Хьатэгъу Налбый, спортымкIэ къалэм, республикэм япащэхэм къыхагъэщырэр ЦIыкIу Рэмэзан лъэпкъ шэн-хабзэхэр зэрихьэхэзэ ыпэкIэ зэрэлъыкIуатэрэр ары.\nМэзаем и 8-м республикэ спорт еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм ЦIыкIу Рэмэзанрэ ащ итренерэу Шъэумэн Байзэтрэ къырагъэблагъэхи, гущыIэ фабэхэр афаIуагъэх. Делэкъо Адам, Хьэпэе Хьамид, Мэрэтыкъо Сахьид, Хьакурынэ Дамир, Джармэкъо Аслъан, фэшъхьаф тренер-кIэлэегъаджэхэр дышъэ медалыр къыдэзыхыгъэм фэгушIуагъэх.\nТиреспубликэ иобщественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» итхьаматэу, спортымкIэ мастерэу ЛIымыщэкъо Рэмэзан, хасэм игъэцэкIэкIо куп хэтэу спортым имастер хъунымкIэ кандидатэу Нэхэе Аслъан, дунаим самбэмкIэ ичемпионэу Алхъо Сыхьатбый зэхахьэм къыщыгущыIагъэх. Спортымрэ пIуныгъэмрэ зэрэзэпхыгъэхэр ягупшысэхэм къащыхагъэщыгъэх, нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nДунаим иныбжьыкIэхэм самбэмкIэ язэнэкъокъоу Румынием бжыхьэм щыкIощтым ЦIыкIу Рэмэзан хэлэжьэщтышъ, имедальхэм ахигъэхъонэу тыфэлъаIо.\nСурэтхэм арытхэр: Шъэумэн Байзэт, ЦIыкIу Рэмэзан, Чэтыжъ Алый; еджапIэм щыкIогъэ зэхахьэм хэлэжьагъэхэр.


Художественнэ пащэр ХьакIэгъогъу Къэсэй | Адыгэ Макъ\nХудожественнэ пащэр ХьакIэгъогъу Къэсэй\nАвтор: Редакция\t/ 02.05.2017\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм тыгъуасэ зэхахьэу щыкIуагъэр зэхэщэн Iофыгъохэм афэгъэхьыгъагъ. Адыгеим культурэмкIэ иминистрэу Къулэ Мыхьамэт зэIукIэм къыщыгущыIагъ.\nКъулэ Мыхьамэт зэрэхигъэунэфыкIыгъэу, лъэхъаным диштэу опыт ин зиIэ режиссер непэ Лъэпкъ театрэм ищыкIагъ. Республикэм ипащэхэм ар къыдалъыти, зэлъашIэрэ режиссерэу ХьакIэгъогъу Къэсэй Адыгеим и Лъэпкъ театрэ ихудожественнэ пащэу агъэнэфагъ.\nАужырэ илъэсхэм Шъхьэлэхъо Светланэ мы IэнатIэм Iутыгъ. Iоф зишIэгъэ уахътэм къыкIоцI театрэм пшъэрылъэу иIэхэр дэгъоу ыгъэцэкIагъэх. ЗэхъокIыныгъэу Урысыем, республикэм ащыкIохэрэм къапкъырыкIэу Адыгэ Республикэм ипащэхэм унашъо ашIыгъ ХьакIэгъогъу Къэсэй Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу агъэнэфэнэу.\nУахътэм диштэу Лъэпкъ театрэм иIофыгъохэр лъигъэкIотэнхэу, театрэм иныбджэгъухэм япчъагъэ хэхъонэу искусствэм пыщагъэхэм афэтэIо.


Это не фотошоп )))\nАвтор Тема: Находки в Москве и Подмосковье (Прочитано 61297 раз)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (1431.09 кБ, 2791x2412 - просмотрено 82 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (898.77 кБ, 2255x1988 - просмотрено 61 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (211.54 кБ, 1024x768 - просмотрено 36 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (175.72 кБ, 1024x768 - просмотрено 34 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (113.53 кБ, 768x1024 - просмотрено 60 раз.)\nВы не можете просматривать изображения. Пожалуйста, зарегистрируйтесь или войдите (116.84 кБ, 768x1024 - просмотрено 43 раз.)


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгэ тхылъ интернет дучан (adygbook.ru) къызэIуахыгъ\nЖъоныгъуакIэ мазэм, 2022 илъэсым, АдыгабзэкIэ лажьэрэ интернет Адыгэ дучан (adygbook.ru) къызэIуахыгъ. АдыгабзэкIэ лажьэрэ сайтэу щыIэр макIэдэд, ащ пае, мыщ фэдэ къэбар зыплъэгъукIэ уигу къеIэты ыкIи Адыгабзэр зэрэщыIэщтыр къегъэлъагъо.\nМары, дучаным и "Хэт тэ" къотамэм къыратхагъэр:\nТхьэм ишIукIэ АдыгабзэкIэ лажьэрэ интернет Адыгэ Тхылъ ЩапIэ (AdygBook) къызэIутхын тлъэкIыгъ. Пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр Адыгабзэр шIу зилъэгъоу, АдыгабзэкIэ тхыгъэ тхылъхэр зыIэчIигъэхьэнэу зышIоигъохэм ягухэлъхэр къадэтыгъэхъунэу ары. Тхылъхэм аригъусэу Адыгэм епхыгъэ IэшIагъэхэр, шIухьафтынхэр ыкIи нэмыкIхэри тищапIэ чIэлъых.\nНахьыбэ едж >>> Адыгэ Тхылъ ЩапIэ - adygbook.ru


«Налмэсым» тегъэгушхо | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 27.03.2017\t/ КУЛЬТУРЭР\t/\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо ансамблэу «Налмэсым» лъэпкъ культурэмрэ искусствэмрэ лъагэу еIэтых. Къашъоу къышIыхэрэр гум лъэIэсых, цIыфхэр егъэгушIох.\nМэфэкI къашъом сыд фэдизрэ уеплъыгъэми, уезэщырэп, уегъэгушхо. Адыгэ шэн-хабзэхэр, лъэпкъ шъуашэм идэхагъэ, адыгэ намысыр — зэкIэри зы едзыгъом хэолъагъох. «Налмэсым» ихудожественнэ пащэу Хъоджэе Аслъанрэ ансамблэм идиректор шъхьаIэу Бастэ Азмэтрэ тызэрэщагъэгъозагъэу, Урысыем ишъолъырхэм къарыкIыгъэхэм ялъэIухэр къыдалъыти, концерт игъэкIотыгъэ къафатыгъ.\nСурэтым итыр: «Налмэсым» лъэпкъ шэн—хабзэхэм афэгъэхьыгъэ мэфэкI къашъор къешIы.


ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу ЛэжьапкIэр хэбзэгъэуцугъэм диштэу\n10:15, 18 январь 2019\nАдыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ. Адыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\nАдыгэ Республикэм ипроектнэ комитет унашъоу ышIыгъэм диштэу, блэкIыгъэ илъэсым итыгъэгъазэ проектэу «Адыгеим къыщахьыжьырэ лэжьапкIэм хэгъэхъогъэныр» зыфиIорэр агъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\n— Проектым къыдыхэлъытагъэу Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр гъэцэкIэгъэнхэу тэгъэнафэ. Ахэм ащыщых предприятиехэм ащыIэ пэублэ профсоюз организациехэм япчъагъэ хэгъэхъогъэныр, предприятиехэм, муниципалитетхэм, къэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм IофшIэным ыкIи хьакъулахьхэм япхыгъэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэр мониторинг шIыгъэныр, — къыщаIуагъ АР-м экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ и Министерствэ.\nКъэбарлъыгъэIэс площадкэу къызэIуахыщтхэм ащыщ «Адыгеязабелуюзарплату» зыфиIорэр. IофшIэнымкIэ ыкIи хьакъулахьхэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу зышIэхэрэр, джащ фэдэу законым димыштэу лэжьапкIэр зэратырэм епхыгъэ къэбар зыIэкIэлъхэр мыщ къыщытхэнхэ алъэкIыщт.\nЦIыфхэм къатхыхэрэм къулыкъу гъэнэфагъэхэр ахэплъэщтых.\nАР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу къызэрэщаIуагъэмкIэ, планернэ зэхэсыгъоу щыIагъэм республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат къыщыгущыIэзэ, лъэпкъ проектхэмкIэ пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаем къэзэрэугъоигъэхэм анаIэ тыраригъэдзагъ, анахьэу лэжьапкIэм хэгъэхъогъэнымкIэ. АР-м и ЛIышъхьэ къызэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, мыщ фэдэ екIолIакIэм ишIуагъэкIэ цIыфхэм ащэфын алъэкIыщтыр нахьыбэ хъущт, ащ дакIоу шъолъырым нэмыкI социальнэ-экономикэ къэгъэлъэгъонэу иIэхэм зыкъаIэтыщт.\nКъуекъо Асфар: Къэзэотэ Iуашъхьэм ишыукIэ къалэхэр - Последние всадники-«крепости», прикрывающие передних