Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьхи Мамхыгъэ къэкIожьыгъэх\nСирием къикIыжьхи Мамхыгъэ къэкIожьыгъэх\nЕгъэзыгъэ IофкIэ Сирием къикIыжьхи, Адыгеим ит къуаджэу Мамхыгъэ псэупIэкIэ къэзыгъэзэжьыгъэхэм ащыщых Цэй зэшъхьэгъусэхэу Сахьидэрэ Нэджахьрэ яунагъо. Тилъэпкъэгъухэм Адыгеим щыIэкIэ-псэукIэу щагъотыгъэр зыфэдэр зэдгъэлъэгъу тшIоигъоу бэмышIэу ахэм адэжь тыщыIагъ.\nЦэйхэм гушIуагъо яIэу тахэхьанэу хъугъэ, тызыщыкIогъэ мэфэ дэдэм Сахьидэ янэшыпхъоу ГъукIэлI Сумая илъфыгъищи игъусэхэу Сирием къикIыжьхи, иIахьыл гупсэхэм адэжь къеблэгъэжьыгъэхэу тащыIукIагъ. Цэйхэм ягушIуагъо адигощынэу къэкIогъагъ ягъунэгъоу псэурэ Хьагъундэкъо Щамсэти.\nСахьидэ къызэрэтфиIотагъэмкIэ, Сирием ит къуаджэу Бирхьаджэм щыпсэущтыгъэх. Ащ нэбгырэ минрэ ныкъорэм кIахьэу адыгэхэр дэсыгъэх. Ишъхьэгъуси ежьыри ясэнэхьаткIэ псэолъэшIых, ежьхэм унэе Iоф яIэу, унэхэр ашIыщтыгъэх.\n- Тичылэ къагъэуагъ, щыIэжьэп, адыгэу дэсыгъэхэри зэкIэ Истамбул, Тыркуем, псэупIэкIэ кIуагъэх. - еIо Сахьидэ. - Адыгеим къызыдгъэзэжьыгъэр мэзих хъугъэ, Мамхыгъэ мэзищ хъугъэу тыщэпсэу. Унэу тызэрысыр Къэбыхьаблэ щыщэу Ламыкъо Эдик иягъ. Джыри Мыекъуапэ тыщыпсэузэ, Эдик иунэу Мамхыгъэ дэтым Сирием къикIыжьыгъэ унагъо горэ чIигъэтIысхьэ зэрэшIоигъомкIэ макъэ къытагъэIугъагъ. Нэужым тыкъакIуи, къуаджэр псэупIэкIэ тыгу рихьыгъ ыкIи осэ макIэкIэ унэр зыем къытищагъ. АщкIэ Эдик лъэшэу тыфэраз. ТызыгъэгумэкIырэр IофшIапIэ зэрэтимыIэр ары. IофшIэныр къэдгъотымэ мыдыкIэ тыкъэнэн гухэлъ тиI, чылэри ащ щыпсэурэ цIыфхэри тыгу рехьых. Мары тянэшыпхъуми тадэжькIэ зыкъигъэзэжьыгъэшъ, тшIэшъущт горэм тызэдегупшысэщт. ЧIыгуи тиI, гъатхэр къэсымэ ащи тыдэлэжьэщт. Сишъхьэгъусэрэ сэрырэ тызыпылъ Iофым бзэр умышIэу ухэхьаныр къин. Арышъ, цIыкIу-цIыкIузэ бзэри зэдгъэшIэщт, мурад горэхэри зыфэтшIыжьыщтых.\nСахьидэ адыгабзэкIэ дэгъоу зэрэгущыIэрэр умыгъэшIэгъон плъэкIырэп. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, янэжърэ ятэжърэ арапыбзэр ашIэщтыгъэп, арыти адыгэбзэ къабзэкIэ унагъом исхэм адэгущыIэщтыгъэх. Ащ къыхэкIэуи бзэр дэгъоу ашIагъ. Арэу щытми, якIалэхэм ар зэрамышIэрэм егъэгумэкIых. Ахэм яныбджэгъухэр арабых, еджапIэми ары щызэрагъэшIагъэри. Джы къуаджэм кIэлэегъэджэ хэхыгъэ щыряIэу адыгабзэри, урысыбзэри зэрагъашIэх.\n- Чылэм псэупIэкIэ тыкъызэкIом апэдэдэ зишIуагъэ къытэзгъэкIыгъэхэу Ламыкъо Эдикрэ Хьагъундэкъо Щамсэт иунагъорэ лъэшэу тафэраз, - еIо Сахьидэ. - Щамсэт икIалэу Хьагъундэкъо Азмэти, ащ ышыпхъуи лъэшэу къыддеIагъэх, зыпари къызтырагъэнагъэп. Мафэ къэс тадэжь къэкIох, гъомылапхъэми, нэмыкIхэми тащагъакIэрэп.\nЦэйхэм яунагъо Тхьэм шIошъхъуныгъэ фыриI. Сахьидэ къызэриIорэмкIэ, Сирием еджапIэхэм зэрачIахьэхэу диным фы-\nрагъаджэх. Ежь яти шIэныгъэлэжь, философ, диным феджагъэу щытыгъэти, ащ кIырыплъызэ бэ къыздиштагъэу хъугъэр. ЦIыфым диным тхьашIошъхъуныгъэ фыриIэ зыхъукIэ нахь иIоф зэрэкIэкIыщтыр зэхишIагъэу ащ илъагъо тетэу рэкIо, нэмази ешIы.\n- Сыд фэдэ хэгъэгуи цIыфыр ары нахь дахэ зышIырэри, нахь Iае зышIырэри. Нахь хэгъэгу дахэм укIоу цIыфхэр мыдэгъухэ зыхъукIэ, пкIэ иIэп. Мыекъуапэ тIэкIурэ тыдэсыгъ, зэкIэ тыгу рихьыгъ, ау адыгэу дэсыр макIэ. Тучанхэм тазычIахьэкIэ урысыбзэкIэ тадэгущыIэн тлъэкIыщтыгъэп, ар къин къытщыхъущтыгъэ. Чылэм дэсхэр зэкIэ адыгэх, нахь гупсэф бэкIэ. Тэри адыкIэ чылэр ары тызыщыпсэугъэр. Арышъ, къуаджэр тикIас, ащ щыIэкIэ-псэукIэу дэлъыми дэгъоу тыщыгъуаз, - къыIуагъ Сахьидэ.\n- Хэгъэгу дах тыкъыздэкIожьыгъэр. Апэ ащ фэдэ гухэлъ тиIагъэп мыдыкIэ зыкъэдгъэзэнэу, арэу щытми\nСахьидэ тышIокIыгъэп, - мэщхы янэшыпхъоу Сумая. - Сишъхьэгъусэу Джаудэт Iофхэр иIэу адыкIэ къэнагъ. СипшъэшъитIоу Элэрэ Любнэрэ ыкIи сикIалэу Сомэр сигъусэхэу тыкъэкIожьыгъ. Сахьидэ игъунэгъоу унэ ащэу къызытеIом ахъщэ къыфэдгъэхьи, къэтщэфыгъ. Тэгугъэ мыщ тикIалэхэр нахь щыгупсэфынхэу.\n- Мэзищ фэдиз хъугъэ Цэйхэм яунагъо тичылэ псэупIэкIэ къызыкIожьыгъэр. Лъэшэу тыгушIуагъ. УнагъомкIи, нэбгырэ пчъагъэмкIи чылэм къызыпхахъокIэ дэгъу. Унэ нэкIым къэкIожьыгъагъэх, арыти шъхьадж фызэшIокIыщтымкIэ тадэIэпыIагъ, джыри тиамал къызэрихьэу афэтэшIэ. Мыхэм ашхын ямыIэу сэ егъашIи сытIысэу сышхэщтэп. СикIали, сипшъашъи къадэIэпыIэх. Нысэри джащ фэдэ къабз, зыпщэрыхьэкIэ яIахьэ афехьы. Ежьхэми гукIэгъушхо ахэлъ. Сахьидэ янэ иIэжьэп, янэшыпхъу дэд мыдыкIэ къыщэжьыгъэр. Ащ игушIуакIэ зымыуасэ щыIэп, тэри лъэшэу тигъэгушIуагъ. Шэуджэн район администрацием ипащэ тыфэраз, къалъэплъэ. IофшIапIэ къафигъотынэуи къыгъэгугъагъэх. Ятэжъ пIашъэхэр къинкIэ яхэгъэгу икIыжьынэу хъугъагъэх, джы ежьхэм къин IофкIэ къагъэзэжьыгъ. Гъунэгъу дэгъух, гупсэфых. ЯкIэлэцIыкIухэри егъашIэм къытхэтыгъэхэм фэдэу псынкIэу къытэсагъэх. Джыри Сирием къинэгъэ тилъэпкъэгъухэри псаоу къытхэхьажьынхэу тафэлъаIо.


АР-м и ЛIышъхьэ иIофшIэгъу зэIукIэгъу | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nРеспубликэм иэнергетическэ комплекс ихэхъоныгъэ, псэолъакIэхэр шIыгъэнхэм ыкIи нэмыкIхэм атегущыIагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъанрэ ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэм игенеральнэ директорэу Александр Гавриловымрэ зызэIокIэхэм. Адыгэ Республикэм и Премьер-министрэу КъумпIыл Мурати а зэIукIэгъум хэлэжьагъ.\nПстэуми апэу язэдэгущыIэгъу ублапIэ фэхъугъэр республикэм иэнергетикэ ихэхъоныгъэ Александр Гавриловым иIахь зэрэхишIыхьагъэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэ медалэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр ащ зэрэритыжьыгъэр ары.\nТхьакIущынэ Аслъан зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, республикэмрэ энергетическэ компаниемрэ язэдэлэжьэныгъэ шIуагъэ къытэу лъэкIуатэ.\n«Кубаньэнерго» зыфиIорэм ипащэхэм тафэраз тызэрэзэхашIыкIырэм, ублэпIакIэхэмкIэ IэпыIэгъу къызэрэтфэхъухэрэм апае. Непэ республикэм хэхъоныгъэ ешIы, цIыфхэр зыщыпсэущтхэ унакIэхэр, социальнэ псэуалъэхэр ашIых. Туризмэм зызэриушъомбгъурэм елъытыгъэу инвесторхэм Адыгеим нахь лъэшэу анаIэ къытырадзагъ. Ау тапэкIэ тылъыкIотэным, пэрыохъоу щыIэхэр щыдгъэзыенхэм апае энергетическэ кIуачIэхэми нахь ахэдгъэхъон фае. Инфраструктурэм мылъкоу пэIудгъахьэрэм къыхэкIэу бюджетми нахь хэхъощт, цIыфхэми ящыIакIэ нахьышIу хъущт», - къыIуагъ республикэм и ЛIышъхьэ.\nАлександр Гавриловым Iофэу ышIэрэм, компанием республикэм щызэшIуихырэ Iофтхьабзэхэм осэ ин къызэрафишIыгъэм пае Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэфэразэр къыIуагъ, тапэкIи шIуагъэ къэзытыщт зэдэлэжьэныгъэм зэрэфэхьазырыр къыхигъэщыгъ. ГущыIэм пае, ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэмрэ Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ зэдызэхагъэуцогъэ программэу Адыгэ Республикэм иэлектросетевой комплекс ихэхъоныгъэ фэгъэхьыгъэр 2015 - 2019-рэ илъэсхэм ателъытагъэу щыт.\nА программэм къызэрэдилъытэрэм тетэу Мыекъуапэ, Мыекъопэ, Джэджэ ыкIи Кощхьэблэ районхэм электричествэр зэрыкIорэ линиехэмрэ подстанциехэмрэ ащызэтрагъэпсыхьажьыщтых, техникэм ылъэныкъокIи нахь агъэкIэжьыщтых.\nЗэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, мы компанием 2019-рэ илъэсым нэс ипрограммэ сомэ миллиардрэ миллион 598-рэ пэIухьащт, ащ щыщэу республикэм 2016-рэ илъэсым иэнергетикэ ихэхъоныгъэ сомэ миллион 997,8-рэ фэдиз компанием пэIуигъэхьан мурад иI. Мы илъэсым МыекъуапэкIэ подстанциеу «Северная» зыфиIорэмрэ Мыекъопэ районымкIэ подстанциеу «Хаджохрэ» ятрансформатор кIуачIэхэм ахагъахъоу рагъэжьэщт.\nМэкъуогъум подстанциеу «Адыгейская» зыфиIорэм ишIын аухыщт ыкIи атIупщыщт, джащ фэдэу подстанциехэу «Инэмрэ» «Пэнэжьыкъуаерэ» язэтегъэпсыхьанкIэ проект-лъыхъон Iофыгъохэр зэшIуахыщтых. ПАО-у «Кубаньэнерго» зыфиIорэр купэу «Россетым» хэхьэ ыкIи Краснодар краимрэ Адыгэ Республикэмрэ электроэнергиер аIэкIэгъэхьэгъэным фэгъэзагъ.\nАдыгэ электрическэ сетьхэм квадрат километрэ мини 10 фэдиз хъурэ чIыпIэу нэбгырэ мин 500-м ехъу зыщыпсэурэм ифэIо-фашIэхэр агъэцакIэх. Предприятием электроэнергиер муниципальнэ образованиймэ: Мыекъопэ, Джэджэ, Шэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ районхэм ыкIи Мыекъуапэ, джащ фэдэу Краснодар краимкIэ Шытхьэлэ ыкIи Апшеронскэ районхэм аIэкIегъахьэ.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием къикIыжьрэ адыгэхэм IофшIэн агъотынымкIэ къинэу бэдаушмэ алъытэ\nСирием къикIыжьрэ адыгэхэм IофшIэн агъотынымкIэ къинэу бэдаушмэ алъытэ\nКъуаджэу Мафэхьабл, Адыгэ республикэ. СэмэгумкIэ: Щорэ Мухьамэд, Цуныдышко Зарбый\nАдыгеим къэкIуагъэхэ Украинэм щыщ цIыфхэм ащыщэу нэбгырэ 500 фэдизмэ лэжьапIэхэр хэкум ащарагъэгъотыгъэх. Фэдэ пчъагъэхэр къыщихьыгъэх Адыгеим илIышъхьэ пресс-конференцэу мэфэ заулэкIэ узэкIэIэбэжьмэ ышIыгъэм. Журналистмэ ядызэIукIэныгъэ фэгъэхьыгъагъ 20I4 илъэсэу икIыгъэмкIэ икIэуххэм.\nХэку пащэм игущыIэхэмкIэ, зэкIэмкIи Украинэм егъэзыгъэу къикIыжьыгъэхэу Адыгеим нэбгырэ минитфым кIахьэу къэкIожьыгъэх. АдыгеимкIэ цIыфмэ лэжьапIэ ягъэгъотыгъэнымкIэ Iахьым ахэмэ ащыщэу нэбгырэ 500 IофшIапIэхэр арагъэгъотыгъэх. Мыщ нэмыкIэу, украинэ цIыфхэм апае хэкум исабыйIыгъыпIэхэм чIыпIэхэр къафхагъэкIыгъэх, хэкум исымээджэщхэм ащяIазэх.\nУкаринэм къыкIыжьхэрэм афэшъхьафэу, Адыгеим илIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, нэмыкI «чIыпIэ стырхэми» егъэзыгъэу къикIощыкIыгъэ цIыфхэр хэкум къырегъахьэх, къэбар зэбгырыгъэкI амал зэфэшъхьафхэм къызэратрэмкIэ. Сириери ахэм ахэтэу ащ къыIуагъ. Хэкум ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джыдэдэм Адыгеим щэпсэух Сирием ицIыф нэбгырэ 700 кIахьэу.\nБэдаушыбэми, цIыфэу хэкум ис зырызхэми алъъытэу къыхагъэщы яеплъыкIэ, Сирием къикIыжьхэрэ адыгэхэм икъу фэдизэу IэпыIэгъу арамыгъэгъотэу. ЯкъэкIожьынкIи къэралыгъор икъоу адемыIэу, къэкIожьышъугъэхэми ежь-ежьырэу яIоф зэрафэнэу къызэрэчIэкIэу бэдаушмэ аIо. IофшIапIэхэри ежьхэм яамалкIэ къагъотын фаеуи хъоу ахэмэ къыхагъэщы.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ бэдауш IофшIакIоу Чундышко Заурбий:\n- СтандартитIум иполитикэ зыфаIорэм ари хэт. Тэ тафэтхагъ мы IофымкIэ тхьэматэмэ, шъхьаем зи джэуап щыIэп. Зыцэ къытдеIэнэу фаеп. Къин дэд. МыкIэ къэкIожьхэрэм ашъхьэ зэрэхахыжьышъу.\nАдыгеимкIэ уеплъмэ IофшIапIэ язгъэгъотрэ Iахьым ичэзыу джырэкIэ нэбгырэ шъэ пчъагъэ хэт, Iахьым икъэтынхэмкIэ.


ЛIэшIэгъу гъогу къэзыкIугъэ дивизиер | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 17.07.2018\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nАщ ипэгъокIэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат дивизием икъулыкъушIэхэр, ветеранхэр тыгъуасэ ригъэблэгъагъэх. ЗимэфэкI хэзыгъэунэфыкIырэ пстэуми республикэм ипащэ къафэгушIуагъ, ирэзэныгъэ гущыIэхэр апигъохыгъэх. Илъэсишъэм къыкIоцI мыщ тарихъ гъогу шIагъо къызэрикIугъэр, къэралыгъом иухъумэн гъэпытэгъэным иIахьышхо зэрэхэлъыр хигъэунэфыкIыгъ.\n— ДзэкIолIхэр чIыпIэ къинхэм арыфэхэу къыхэкIыгъ. Хэгъэгу зэошхом илъэхъан дивизием икъулыкъушIэхэм хы ШIуцIэ Iушъор къагъэгъунагъ, Пшызэ ыкIи Адыгеим нэмыц-фашист техакIохэр рафыжьыгъэх, Польшэм, Чехословакием ащызэуагъэх. Нэужым Урысыер къаухъумэзэ, зэпэуцужь зыдэщыIэ чIыпIэ пчъагъэхэм ащыIагъэх. Сыд фэдэ пшъэрылъ къин ыкIи щынагъо апашъхьэ щытыгъэми, дзэкIолIхэм къатефэрэр зэрифэшъуашэу агъэцэкIагъ, лIыхъужъныгъэ зэрахьагъ, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Хэгъэгу зэошхом илъэхъан я 9-рэ дивизием хэтхэм Адыгеир шъхьафит зэрашIыжьыгъэр республикэм щыпсэухэрэм егъашIи ащыгъупшэщтэп.\nЗэо ужым дивизиер Мыекъуапэ щыIэ хъугъэ ыкIи илъэс шъэныкъом ехъум дзэкIолIхэм щытхъу хэлъэу япшъэрылъхэр агъэцэкIагъэх. Къэралыгъом пшъэрылъэу къафигъэуцугъэр зэшIуахызэ зидунай зыхъожьыгъэхэр егъэшIэрэ шIэжьэу тыгу илъыщтых. Тиветеран лъапIэхэр! Патриот шъыпкъэу шъузэрэщытым, ныбжьыкIэхэм япIун чанэу Iоф зэрэдашъушIэрэм афэшI тышъуфэраз. Дивизием хэтхэм Урысыем икъыблэ гъунапкъэхэр къагъэгъунэхэзэ Абхъазым непэ къулыкъур щахьы, ткъош республикэм ишъхьафитныгъэ къаухъумэ. МэфэкIэу хэдгъэунэфыкIырэмкIэ джыри зэ сышъуфэгушIо, псауныгъэ пытэ шъуиIэу илъэсыбэ къэжъугъэшIэнэу сышъуфэлъаIо.\nДивизиер зызэхащагъэр илъэси 100 зэрэхъурэм ыкIи общественнэ IофшIэным чанэу зэрэхэлажьэхэрэм апае Хэгъэгу зэошхом иветеранхэу Иван Бровко ыкIи Владимир Мостовоим, джащ фэдэу дивизием иветеранхэу Мэрэтыкъо Клим, Леонид Рудяк, Виктор Шкрабан республикэм ипащэ ирэзэныгъэ тхылъхэр афагъэшъошагъэх.\nАР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм иветеранхэм я Совет ипащэу Къоджэ Аслъан, нэмыкIхэри зэхахьэм къыщыгущыIагъэх, зимэфэкI хэзыгъэунэфыкIыхэрэм гущыIэ фабэхэр къафаIуагъэх.\nДивизием иветеранхэм ащыщхэм нэужым гущыIэр аштагъ. Сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къафэхъурэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, республикэм ихэбзэ къулыкъухэм ахэр афэрэзагъэх. Амалэу ыкIи кIуачIэу яIэр рахьылIэзэ тапэкIи Iоф зэрашIэщтыр, къыткIэхъухьэхэрэ лIэужхэм яхэгъэгу шIу алъэгъоу пIугъэнхэм зэрэхэлэжьэщтхэр къыхагъэщыгъ.\n— Тишъолъыр лъэпкъ ыкIи дин зэгурыIоныгъэрэ мамырныгъэрэ илъынхэр пшъэрылъ шъхьаIэу зыфэтэгъэуцужьы. Ар гъэцэкIагъэ зыхъукIэ, республикэм хэхъоныгъэхэр ышIыщтых, ыпэкIэ лъыкIотэщт. НэмыкI гухэлъэу тиIэри макIэп, ахэр зэшIотхыщтых, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу шIыгъэным тыпылъыщт, — къыIуагъ кIэухым КъумпIыл Мурат.\nСурэтыр А. Гусевым тырихыгъ.


ГущыIэ пытэ атыгъ | Адыгэ Макъ\nГущыIэ пытэ атыгъ\n2019-рэ илъэсым Iоныгъом и 1-м къыщегъэжьагъэу Урысые Федерацием и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм епхыгъэу Женя Поповым ыцIэ зыхьырэ лицееу N 8-м АР-мкIэ ятIонэрэ кадет класс къыщызэIуахыгъ.\nЯ 10-рэ классым ихьагъэхэ кадет кIэлэеджакIохэм мэфэкI шIыкIэм тетэу гущыIэ пытэ къызщатыгъэ зэхахьэ бэмышIэу гъэIорышIапIэм щыкIуагъ.\nЗэхахьэм хэлэжьагъэх Мыекъопэ къэлэ администрацием ипащэ игуадзэу Юрий Томчак, АР-м кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ и Уполномоченнэу Александр Ивашиныр, «Следствием иветеранхэм я Союз» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр общественнэ организацие итхьаматэу Пщыдатэкъо Вячеслав, Урысые Федерацием и Следственнэ комитет иследственнэ ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Альберт Абрамян, я 10-рэ ыкIи я 11-рэ кадет классхэм якIэлэеджакIохэр, ахэм янэ-ятэхэр, лицеим иIофышIэхэр.\nIофтхьабзэр къызэIуихызэ Следственнэ гъэIорышIапIэм ипащэ истаршэ IэпыIэгъоу, кадет классхэм якураторэу Даур Айтэч мы Iофтхьабзэм мэхьанэшхо зэриIэр хигъэунэфыкIыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, илъэси 10-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, 2009-рэ илъэсым Iоныгъом и 16-м УФ-м и Следственнэ комитет хахьэу Урысыем апэрэ кадет класс къыщызэIуахыгъ. АдыгеимкIэ я 10-рэ кадет классым исхэ кIэлэцIыкIухэм гущыIэ пытэ затыкIэ, Урысые кадетствэм ясатыр ахэр хэхьащтых.\nСледственнэ гъэIорышIапIэм ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ А. Абрамян Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2009-рэ илъэсым УФ-м и Следственнэ комитет хахьэу Москва хэкум ит къалэу Химки игурыт еджапIэ епхыгъэу апэрэ кадет классыр къыщызэIуахыгъагъ ыкIи ар егъэжьэпIэшIу хъугъагъэ. Ащ къыкIэлъыкIоу тикъэралыгъо ишъолъыр зэфэшъхьафхэм мыщ фэдэ классхэр ащагъэпсыгъэх. Мы мафэм ехъулIэу чIыпIэ следственнэ къулыкъухэм япхыгъэу УФ-м ишъолъыр 28-мэ кадет классхэр къащызэIуахыгъэх.\n— Ведомственнэ кадет гъэсэныгъэр пIуныгъэм ыкIи егъэджэным алъэныкъокIэ зыкIыныгъэ ыкIи мурад гъэнэфагъэ зиIэ еджапIэу щыт. Егъэджэн программэм хахьэу Следственнэ комитетым икъулыкъушIэхэм яшIэныгъэхэм ахагъэхъонхэмкIэ ыкIи загъэсэнхэмкIэ гъэсэныгъэ тедзэхэр ятэгъэгъотых. Следственнэ IофшIэным ишъэфхэм защагъэгъуазэхэзэ, кIэлэеджакIохэм гушъхьэбайныгъэ ыкIи культурэ ахэлъэу, тарихъым ыкIи тятэжъ пIашъэхэм лIыгъэу зэрахьагъэм уасэ фашIэу пIугъэнхэр типшъэрылъ. Сицыхьэ телъ кадет кIэлэеджакIохэм шIэныгъэ дэгъухэр къызэрагъэлъэгъощтхэм, шэн-хабзэхэу еджапIэм чIэлъхэр зэрамыукъощтхэм, общественнэ мэхьанэ зиIэ Iофтхьабзэхэм щытхъу хэлъэу зэрахэлэжьэщтхэм, — къыIуагъ А. Абрамян.\nНэужым лицееу N 8-м ия 10-рэ кадет классым ихьэгъэ кIэлэеджэкIо 20-мэ мэфэкI шIыкIэм тетэу урысые кадетыцIэр зэрифэшъуашэу къызэрагъэшъыпкъэжьыщтымкIэ, ныбджэгъу шъыпкъэу зэрэщытыщтхэмкIэ, яхэгъэгу фэшъыпкъэхэу ыкIи ифэшъуашэу къызэраухъумэщтымкIэ гущыIэ пытэ къатыгъ.\nКадет кIэлэеджакIохэм къафэгушIуагъ «Следствием иветеранхэм я Союз» зыфиIорэм и Адыгэ шъолъыр общественнэ организацие итхьаматэу Пщыдатэкъо Вячеслав. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, кадет движениер Урысыем идзэ-егъэджэн еджапIэ итарихъ зэрэхэхьагъэм имызакъоу, урысыем шIэныгъэмкIэ итарихъкIи мэхьанэшхо иI. Сыда пIомэ офицерхэм ыкIи граждан къулыкъушIэхэм ягъэхьазырынкIэ мыр апэрэ лъэбэкъоу щыт. Урысыем апэдэдэ кадет корпусыр зыщагъэпсыгъагъэр 1701-рэ илъэсыр ары. Октябрьскэ революцием ыпэкIэ 1917-рэ илъэсым ыкIи Совет хабзэр загъэпсыгъэм къыриубытэу кадетствэр Урысыем щыIагъ. Джырэ Урысыеми а хабзэр щылъагъэкIуатэ, 1991-рэ илъэсым Новочеркасскэ, 1992-рэ илъэсым Новосибирскэ кадет корпусхэр къащызэIуахыгъэх. 1993-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу УФ-м оборонэмкIэ и Министерствэ епхыгъэу апэрэ кадет корпусхэр агъэпсыгъэхэу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ кIэлэцIыкIухэр агъэхьазырых.\n— Сыгу къыздеIэу кадет классым ихьагъэхэ кIэлэеджакIохэм сышъуфэгушIо. ЕджэнымкIэ гъэхъагъэхэр шъушIынхэу шъуфэсэIо. ГущыIэ пытэу къэшъутыгъэм шъутемыкIэу, шъуихэгъэгу ыкIи шъукъызщыхъугъэ хэкур шIу шъулъэгъухэу, тиреспубликэ ыцIэ дахэкIэ ряжъугъаIоу шъущыIэнэу сышъуфэлъаIо, — къыIуагъ Пщыдатэкъо Вячеслав.\nДжащ фэдэу кадетхэм къафэгушIуагъэх Ю. Томчак, А. Ивашиныр, лицеим ипащэу Эмма Осерскаяр, кадетхэм ащыщ янэу Людмила Марфинар. Еджэгъэшхо хъунхэу, зыфаехэ лъагъом рыкIонхэу, шIоу щыIэр къадэхъунэу ахэр кIэлэеджакIохэм къафэлъэIуагъэх.\n— Лицееу N 8-м икIэлэеджакIохэм ямызакъоу, нэмыкI еджапIэхэм къарыкIыгъэхэри тэштэх, — еIо Даур Айтэч. — ГъэрекIо зэнэкъокъу шIыкIэм тетэу Мыекъуапэ игурыт еджапIэу N 3-м, лицейхэу N 9-м ыкIи N 11-м къарыкIыгъэхэ кIэлэеджакIохэр кадет классым тштагъэх. КIэлэеджакIо пэпчъ икъэбар зыщытэгъэгъуазэ, тэ тызыфаем фэдэхэр къыхэтэхых. ГъэрекIо афэмыукIочIэу нэбгыриплI кадет классым икIыжьыгъэх, сыда пIомэ пхъэшагъэ хэлъэу егъэджэным текIуалIэ. Ар тиIэубытыпIэу мыгъэ кадетхэм якъыхэхын гъэлъэшыгъэ шIыкIэм тетэу тыкъекIолIагъ. Районхэм ащыщхэми лъэIукIэ зыкъытфагъазэ якIэлэеджакIохэр тштэнхэу. Ащ къыхэкIэу Кощхьаблэ щыщ кIалэр я 11-рэ кадет классым къэтщэжьыгъ. Тэгугъэ илъэс къэс ахэм япчъагъэ нахьыбэ хъунэу.\nДаур Айтэч къызэриIуагъэмкIэ, пшъэрылъэу яIэр кIэлэеджакIохэр апшъэрэ еджапIэхэм афэгъэхьазырыгъэнхэм имызакъоу, зыныбжь имыкъугъэхэм хабзэр амыукъоныр, пшъэдэкIыжь зыхьыхэрэ гражданхэу пIугъэнхэр ары. КъэIогъэн фае, кадетхэр апшъэрэ еджапIэхэм ачIэхьанхэмкIэ мыгъэ фэгъэкIотэнхэр яIагъэхэп, ау балтедзэр къызфагъэфедэн алъэкIыгъ. Кадет движением къызэригъэнафэрэмкIэ, кадет классыр къэзыухырэмэ бальнэ системэр афэгъэпсыгъэн фаеу ары. Ау джыри ащ Iоф ышIэгорэп.


Что здесь можно противопоставить? (часть 2) - обсуждение на форуме НГС Самара\n26.05.17 16:11 Ответ на сообщение Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Автоинформатор\n26.05.17 16:16 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 16:24 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 16:33 Ответ на сообщение Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Автоинформатор\n26.05.17 16:35 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 16:35 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 16:41 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 16:45 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Пилюля\n26.05.17 16:46 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 16:48 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Пилюля\n26.05.17 16:49 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Пилюля\n26.05.17 16:52 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 16:53 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 16:53 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Пилюля\n26.05.17 16:55 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 17:15 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 17:18 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 17:19 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 17:30 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 17:32 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя кот ф пальто\n26.05.17 17:33 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 17:34 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя кот ф пальто\n26.05.17 17:34 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 17:35 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 17:51 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 17:56 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 18:04 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\nИсправлено пользователем ильич (26.05.17 18:05)\n26.05.17 18:04 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя aglow\n26.05.17 18:05 Ответ на сообщение Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:06 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 18:06 Ответ на сообщение Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:07 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 18:09 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 18:10 Ответ на сообщение Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:13 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Мужик\n26.05.17 18:14 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 18:16 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Мужик\n26.05.17 18:16 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:18 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Hoda\n26.05.17 18:19 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:19 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя VikaRi\n26.05.17 18:22 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя GuimpLena\n26.05.17 18:22 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя VikaRi\n26.05.17 18:22 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя ильич\n26.05.17 18:24 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя VikaRi\n26.05.17 18:25 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя VikaRi\n26.05.17 18:26 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя Мужик\n26.05.17 18:28 Ответ на сообщение Re: Что здесь можно противопоставить? (часть 2) пользователя VikaRi


Адыгабзэр синыдэлъфыбз, сиянэ къисIулъхьагъэ бзэр ары - Jıneps Gazetesi\nAna Sayfa Anadilimde Jıneps Adığece / Адыгэбзэ Адыгабзэр синыдэлъфыбз, сиянэ къисIулъхьагъэ бзэр ары\n-Эмэл ухэт? Хэтмэ уащыщ?\n-Хъущтмэ сящыщ, Бандырма къалэм епхыгъэ Пэнэхэс (Карачалылык) сыщыщ. Бурса къалэм сыщэпсэу. Илъэс 40 м къехъоу Бурса Хасэм сыщэлажьэ. НыбжьыкIэ купмэ, бзылъфыгъэ купмэ, хасэм изешакIо купмэ сящылэжьагъ. Илъэсищэу хэсэ тхьэматэу сылэжьагъ.\n-Уиныдэлъфыбзэ угущыIэнэу, оеджэнэу, утхэнэу сыдигъу зыублагъэр?\n-Адыгабзэр синыдэлъфыбз, сиянэ къисIулъхьагъэ бзэр ары. Тиунэ Адыгабзэ илъыгъ, тычылэ Адыгабзэ дэлъыгъ. Сытхэнэу, седжэнэу сшIэщтыгъэп, жабзэ закIу сIулъыгъэр. 2006 рэ илъэсым КАФФЭД зэхищагъэ курсым седжэнэу зэзгъашIи сыкIуагъ. Нэбгырэ 25 рэ тыхъоу Адыгабзэ ядгъэшIэнэу курс тлъэгъугъэ. Мыр сэ сиренесансэу сэлъытэ. Бурса Чэркэс Хасэм илъэсиблэу сыщылажьи Адыгабзэ язгъэшIагъ. Адыгабзэ седжэнэу зызэзгъэшIагъэ 2006 рэ илъэсым шегъэжьагъэу непэ нэсы Адыгабзэджэ тхыгъэ тхылъмэ яфэшъхьаф тхылъ седжагъэп сIоми хъущт.\n-Документал филмэу тэпхыгъэхэри щыIэх…\n-Ары, япэрэ филмыр социология ушэтыныгъ пIоми хъущт. Илъэс 50 рэ ипэ джэгу таущтэу яшIыщтыгъ, пшъашъэм сыд яIори фэещтыгъэх, сыд фэдэ шхыныгъохэр яIагъэх, таущтэу лэжьэщтыгъэх…Хэкум тыдэ щыпсэугъэх, джы зыдэс чылэхэм таущтэу къэкIуагъэх, къакIугъэ гъогум къинэу щялъэгъугъэхэр…Непэрэ мафэмэ яфэгъэхьыгъэу; ныбжьыкIэмэ Адыгабзэ яшIа? Хасэм макIоха? Хэкужъым кIуагъэха? Хэкум фэгъэхьыгъэу сыд яшIэрэр, ягъэзэжьыщта?.. фэдэ упкIэхэр тыухьазыри, 2005 рэ илъэсым Тэмдащ Айдынрэ тызэгъусэу Къыблэ Мармарам и чылиблымэ тядэхьагъ. Сыхьэт 40 фэдиз къэдгъэгущыIэхи видэо ятэтхыгъ. “GidenIer KaIanIar YitenIer” (КIуагъэхэр Къэнагъэхэр ХэкIуэдэгъэхэр) ицIэджэ документал филмир а ятэтхыгъэмэ къахэтхи зэхэдгъэуцуагъ.\nЛъэпкъым Ипщъашъ филмыр тесымыхы ипэ, филм тепхыныр зэзгъэшIэным фэшI Истанбулым дэт Документал Филм Хасэм зэхищагъэ курсым мэзитIуэу Мэфэзакъорэ Тхьэумафэ мафэхэм сыкIуагъ.\n2007 рэ илъэсым Бэчымкъо Айщэрэ Мыекъуапэ тызэкIом МэфэшIукъо Щэнгулрэ нэIуасэ тызэфэхъугъагъ. ТыщыIэфэ нахь благъэ тызэрэшIагъ. Хэкум къэкIожьынэу зэрэхъугъэр, игугъо гупшысэхэр, къинэу ихъугъэхэр, Адыгабзэджэ зэрэлажьэрэр, иусэ дахэхэр лъэшэу сшIогъэшIэгъонэу хъугъэ. Ихэкужъы изакъоу игъэзэжьыгъэ бзылъфыгъэм хэкум ис бзылъфыгъэхэр IэпыIэгъуэу зэрэфэхъугъэхэри лъэшэу сигу рихьыгъ. Ихэку игъэзэжьыгъэ Адыгэ бзылъфыгъэм фэгъэхьыгъэу Адыгабзэджэ филм тесхыныр исхъуахьыгъ. Тэлэфонджэ сыдэгущыIи си гухэлъ есIуагъ. Фэмыедэдэми сигу химыгъэкIэу изын къыситыгъ.\n2010 рэ илъэсым Мыекъуапэ сыкIуагъ.\nАбрэдж Алмиры ищыIэныгъэ лъэшэу кIыпэшъуфо зэрэщиубытырэр, ащ сыдэгущыIэны зэрэфаер Щэнгулы къысиIуагъ. Адырэ нахь къыпэблагъэхэм сачIэупчIэзэ къэзгъотыгъэх. ГущыIэгъоу къысфэхъугъэмэ зэкIэми тхьэшъуэгъэпсэу ясэIо.\nИзын къызэрэситыгъэмкIэ МэфэшIукъо Щэнгулы тхьэоегъэпсэу есэIо.\nФилмим имонтажьы фэшъхьаф шIапхъэу иIэр зэкIэри сэрсэрэ зэзгъэпэщыгъ.\nФилмыр Тыркум ит хасэмэ Бурса, Кайсэри, Самсун, Анкара, Адана…\nкыщагъэлъэгъуагъ. Анкарам щызэхашагъэу бзылъфыгъэ дирэктормэ яфилмхэр къэзыгъэлъагъорэ фэстивалэу Uçan Süpürge рэ (Быбырэ Пхъэнкiыпхъ) Мыекъуапэми КIэрэщэ Тембот Институм къыщагъэлъэгъуагъ.\n-Çerkes MitoIojisi NARTLAR ицIэджэ зэбздэкIыгъэ тхылым дэт Нарт къэбархэр таущтэу къыхэпхыгъэх? Сыд шапхъэу уиIагъэр?\n-Эпосыр щыIакIэм къыгъэхъугъэу, ар къыгъэлъагъоу щыт. Нарт эпосыр пэсэрэ Адыгэмэ яхъишъ, яшэн, язэхэтыкI, ябэрчэтыгъ, ядунаееплъыкI. Эпосыр къызхэкIыгъэ Адыгэхэр хэтых, сыд фэдэ цIыфых, Нартхэр хэтых, сыд якъэбар, еджэхэрэр ригъозэны фэдиз хэшыпыкIыгъэ 72 рэ къэбар зэсдзэкIыгъ.\n-Тхылым дэт сурэтхэр хэт зышIыгъэхэр?\n-Тхылъым дэт сурэтхэр Бырсыр Абдулахьрэ Хьакан Экэн зышIыгъэхэр. Бырсыр Абдулахь ишIыгъэ сурэтхэр Адыгэ Хабз ицIэкIэ къыдэкIыгъэ тхылъмэ ярислъэгъогъагъ. Лъэшэуи сигу рихьыгъагъ. 2016 илъэсым Мыекъуапэ сызэкIом Чэтао Ибрахьим апыIэгъоу къысфэхъуи Бырсыр Абдулахь идэжь тыкIуагъ. НэIуасэ тызэфэхъугъ, тызэдэгущыIагъ, сыд фэдэ сурэтхэр сызыфаер есIуагъ. ЕтIуанэ интэрнэтымджэ тызэфэтхагъ, тызэдэгущыIагъ. Абдулахь интэрнэтым ихьащтыгъэп, Чэтау Ибрахьим тызэфэтхэнымджэ, тызэдэгущыIэнымджэ апыIэгъу къытфэхъугъ. Хьакан Экэн Анкара щэпсэу. Ащи ишIыгъэхэр интэрнэтымджэ къысфигъэхьэу, сэ сызыфаер есIоу тызэдэлэжьагъ. ЗэкIэми тхьэшъоегъэпсэу ясэIо.\n-КъэкIощт мафэхэм пшIэнэу планэу прогьрамэу уиIэр?\n-ХьэдэгъэлIэ Аскэр къыдигъэкIыгъэ томиблэу хъурэ НАРТХЭМ 705 тэкст дэт. Çerkes MitoIojisi NARTLAR тхылъым дэтыр 72 рэ тэкст ныIэп. ЯтIуанэрэ тхылъым сыфежьагъ, скIуакIэ зэрэкъихъэу, зэрэсфэлъэкIэу…\n-Жынэпс ицIэджэ опсэу къыотэIо.\nÖnceki İçerikДунейпсом цIэрыIуэ щыхъуа чэркэсхэр\nSonraki İçerikУрысейм ущыпсэуну хуит узыщI тхылъым и къыдэхыкlэр


Республика Адыгея - Зэнэкъокъум щытекIуагъэхэм афэгушIуагъ\nЗэнэкъокъум щытекIуагъэхэм афэгушIуагъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъхэр пIэлъэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцэкIэрэ КъумпIыл Мурат урысые зэнэкъокъоу «Илъэсым иунэгъо анахь дэгъу» зыфиIорэм щатекIогъэхэ Зайцев Михаилрэ Валентинэрэ афэгушIуагъ.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ иминистрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Мырзэ Джанбэчи зэIукIэм хэлэжьагъ.\nКъоджэдэс нэбгырэ 54-у зэнэкъокъум хэлэжьагъэхэм Зайцевхэм яунагъо къахахыгъ. Республикэм ипащэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, ар гъэхъэгъэшхоу щыт, Красногвардейскэ районым имызакъоу, зэрэреспубликэуи ащ рыгушхон ылъэкIыщт.\n«Михаил Григорий ыкъомрэ Валентина Иван ыпхъумрэ, зэрэпсэунхэ, Iоф зэрашIэн, ныбжьыкIэхэр зэрапIун фаемкIэ шъуиунагъо цIыфыбэхэмкIэ щысэтехыпIэу щыт. ИжъыкIэ унэгъо кIоцIым щагъэфедэщтыгъэ шэн-хэбзэшIухэр анахьэу къызщызэтенэжьыгъэхэр къуаджэхэр ары. Унэгъо пытэ зэгурыIожьым илъ хабзэхэм зэу ащыщ нахьыжъхэм шъхьэкIафэ афэшIыгъэныр, IофшIэным аIэ екIуныр, мурадышIоу яIэхэм алъыкIэхьанхэр. Ащ фэдэ шэн-хабзэхэр шъощ фэдэхэм яшIуагъэкIэ Адыгеим къызэрэщызэтенэхэрэр гушIуагъоу щыт», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nЗайцев зэшъхьэгъусэхэр илъэс 55-рэ хъугъэу Красногвардейскэ районым щызэдэпсэух, пхъуитIу, пхъорэлъфиплI зэдапIугъ. Илъэсыбэрэ ахэм колхозым Iоф щашIагъ. Михаил Григорий ыкъор ветеранхэм ярайон совет непэ пэщэныгъэ дызэрехьэ, общественнэ щыIэныгъэм чанэу хэлажьэ.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымрэ социальнэ хэхъоныгъэмрэкIэ и Министерствэ къызэритыгъэмкIэ, урысые зэнэкъокъум унэгъо 300 фэдиз хэлэжьагъ. Лъэныкъохэу «Сабыибэ зэрыс унагъу», «Унэгъо ныбжьыкI», «Къуаджэм дэс унагъу», «Шэн-хабзэхэр къэзыухъумэрэ унагъу» зыфиIохэрэмкIэ анахь дэгъухэр къыхахыгъэх. Зэнэкъокъум икIэуххэм атетэу тхылъэу «Илъэсым иунэгъо анахь дэгъу. Урысыер, 2016-рэ илъэс» зыфиIорэр къыдагъэкIыщт. Зэнэкъокъухэм ащатекIуагъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбархэр ащ дагъотэщтых.\nЗайцев зэшъхьэгъусэхэм афэгъэхьыгъэ игъэкIотыгъэ тхыгъэ тигъэзет къыхиутыщт.


Адыгэ Хэку Таймс: «Тырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэ» къыдэкIыгъ\n«Тырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэ» къыдэкIыгъ\nАдыгеим къыщыдэкIыгъ «Тырку адыгэ зэхэф-гущыIалъэ». Ар зэхигъэуцуагъ Тыркум къикIыжьи, хэкум къэзгъэзэжьыгъэ адыгэ лъэпкъэгъоу Ацумыжъ Хьилми. ГущыIалъэм гущыIэ мин 40 фэдиз дэхьагъ. ГущыIэхэу адыгабзэкIэ зэдзэкIыгъэхэм ясинонимхэр, къарыкIхэрэр акIыгъух.\nЗэкIэмкIи нэкIубгъо 960 хъурэ тхылъым Хьилми илъэсие Iоф дишIагъ ыкIи гущыIалъэр ежь иамалкIэ къыдигъэкIыгъ. Адыгабзэ зэзгъашIэ зышIоигъо тыркубзэ зыIэкIэлъ адыгэхэмкIэ тхылъыкIэр IэпыIэгъушIу хъунэу елъытэ зэлъашIэрэ бзэшIэныгъэлэжьэу, гущыIалъэм иредакторэу Бырсыр Батырбий.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ бзэшIэныгъэлэжьэу Бырсыр Батырбий:\n"- Ацумыжъ Хьилми зэхигъэуцуагъэ гущыIалъэм сэ мэхьанэшхо есэты. Сэ Iофэу сиIэр зэкIэ згъэтIылъи, илъэс заулэм къыкIоцI ащ Iоф дэсшIагъ. Къина пIомэ –къиныгъ. Сыда пIомэ икъоу адыгабзэр игъэкIотыгъэу Ачмызым IэкIэлъэпти ахэр зэгъэфэнхэ фэягъэ. Ау инэу гыпшысэ куу хилъхьэрэ, гулъытэ фыриIэу гущыIалъъэр зэхигъэцуагъэ. Иакъыл чыжьэу нэсы. Iо хэмылъэу, мы гущыIалъэр лъэпкъым инэу фэлэжьэщтмэ ащыщ. Сыда пIомэ Тыркуем адыгэ миллион пчъагъэ ис адыгэхэу, адыгабзэ амышIэжьэу, ау зэрагъашIэмэ ашIоигъоу. Ахэм тыркубзэу ежь аIулъымкIэ адыгабзэр къызлъагъэIэсынымкIэ инэ гущыIалъэм иIэнэу сэлъытэ. Тхылъыр макIэу къыдэкIыгъ."\nТырку-адыгэ зэхэф гущыIалъэр зэхэзгъэуцуагъэ Ацумыжъ Хьилми къызэриIуагъэмкIэ, гущыIэ угъоин-зэкIэгъэлъыкIонымкIэ IэпыIэгъу шъхьаIэу къыфэхъугъ компьютерыр, къетхы «Натпресс» къэбар лъыIэгъэс къылъыкъум. Ащ гущыIэхэр рилъхьагъэх, етIанэ адыгэ тхакIохэм атхыгъэхэу скан ышIыгъэм ахэмэ ямэхьанэ къащигъотыщтыгъэ.\nХьилми игущыIэхэу «Натпресс» къэбар лъыгъэIэс къулыкъум къытхэрэмкIэ, гущыIалъэм дэхьашъущтыгъэ гущыIэм япчъагъэ хэхъошъущтыгъэ сэнэхьатхэм яхьылIэгъэ гущыIэхэм яшIуагъэкIэ. ЯтIонэрэ лъэныкъор – диалектхэр.\nГущыIалъэр 300 хъоу къыдэкIыгъ. ДжырэкIэ Ацумыжъ Хьилми «Адыгэ –тырку гущыIалъэм» изэхэгъэуцон дэлажьэ.


Закъыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ къыщыкIагъ | Адыгэ Макъ\nЗакъыфэзыгъазэхэрэм япчъагъэ къыщыкIагъ\n2019-рэ илъэсым имэзих мыщ зыкъыфэзыгъэзэгъэ цIыфхэм яIофыгъохэр зэхэфыгъэхэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэр ары анахь шъхьаIэу щытыгъэр.\nШъолъырым щыпсэухэрэр зыгъэгумэкIыхэрэ Iофыгъохэр республикэм ихэбзэ къулыкъухэм псынкIэу къызэралъигъэIэсырэмкIэ, зэпхыныгъэ дэгъу зэрадыриIэмкIэ омбудсменым зэрэфэразэр АР-м и ЛIышъхьэ пэублэм къыщыхигъэщыгъ. ЦIыфым ифэIо-фашIэ шэпхъэшIухэм адиштэу ыкIи псынкIэу фэгъэцэкIэгъэн зэрэфаер пстэуми анахь шъхьаIэу зэрэщытыр, ащкIэ IофшIэныр непэ нахь зэрагъэлъэшырэр хигъэунэфыкIыгъ.\nАнатолий Осокиным къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсныкъом гъогогъу 267-рэ цIыфхэм закъыфагъэзагъ. БлэкIыгъэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, а пчъагъэр процент 15-кIэ нахь макI. НахьыбэрэмкIэ ахэр зыгъэгумэкIыхэрэр социальнэ фитыныгъэхэу яIэхэр укъуагъэхэ зэрэхъурэр ары — зэкIэмкIи гъогогъуи 139-рэ. Закъыфэзыгъэзагъэхэм япроцент 51-рэ ар мэхъу. Пенсионерхэр, гъот макIэ ыкIи сэкъатныгъэ зиIэхэр арых мыщ дэжьым нахьыбэу къяуалIэхэу зигугъу къышIыгъэр. Дэо тхылъхэм ащыщхэр федеральнэ хэбзэ къулыкъухэм афэгъэхьыгъэх.\n— Мэхьанэшхо зиIэу къэпIон плъэкIыщтыр псэупIэхэм язэтегъэпсыхьанкIэ, псэолъакIэхэм яшIынкIэ, щыIэкIэ-псэукIэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи Адыгеим и ЛIышъхьэ лъэбэкъухэу ышIыхэрэм цIыфхэм зэрадырагъаштэрэр ыкIи осэшIу зэрафашIырэр, ащ дакIоу республикэм ихэбзэ къулыкъухэм цыхьэу афашIырэм зэрэхэхъуагъэр ары, — къыIуагъ А.Осокиным.\nРеспубликэм ихэбзэ къулыкъухэм яIэпыIэгъукIэ цIыфхэм къаIэтхэрэ гумэкIыгъохэм ащыщыбэр псынкIэу зэшIохыгъэ мэхъу. IофшIэным ащ фэдэ екIолIакIэ зэрэфыряIэм мэхьанэшхо иIэу Уполномоченнэм къыхигъэщыгъ. Мы мэзихым Iофыгъохэу зэшIуахыгъэхэм, цIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьынхэ зэралъэкIыгъэм, тапэкIэ пшъэрылъхэу зыфагъэуцужьыхэрэм республикэм ипащэ ащигъэгъозагъ.\nГущыIэм пае, жъы хъугъэ унэм щыпсэухэрэр гъэкощыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ унакIэу ашIырэмкIэ хэукъоныгъэхэр щыIэхэу поселкэу Яблоновскэм щыпсэухэрэм дэо тхылъ къатыгъ. Iофым изытет АР-м псэолъэшIынымкIэ и Министерствэ испециалистхэм уасэ фашIыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ зэхащэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ комиссием Iоф ешIэ.\nЦIыфхэм яфитыныгъэхэмкIэ Уполномоченнэм иIофшIэн зэрэзэхищэрэм мэхьанэшхо зэриIэр республикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. ЩыкIагъэу, гумэкIыгъоу къэуцухэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ, цIыфхэм адэгущыIэгъэнымкIэ шъолъырым екIолIэкIэ зэфэшъхьафхэр, ащ хэхьэ социальнэ хъытыум иамалхэр, зэрэщагъэфедэхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.\n— Адыгеим ихэбзэ къулыкъу пстэуми цIыфхэм зэпхыныгъэ адыряIэным, шъхьэихыгъэу адэгущыIэнхэм, закъыфэзыгъазэхэрэм ягумэкIыгъохэр дагъэзыжьынхэм фэсэузэнкIых. ЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм IэпыIэгъу тафэхъун фае. АщкIэ хэбзэ къулыкъухэм щыкIагъэхэу яIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIэ ыкIи ахэр дэгъэзыжьыгъэнымкIэ омбудсменым иаппарат иIофшIэн зэригъэпсырэм мэхьанэшхо иIэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат кIэухым.


Апэрэ сабый къызыфэхъугъэхэм аратыщт — Адыгэ макъ\nСабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ хэхъоным тикъэралыгъо мэхьанэ щыраты. Сыда пIомэ Урысыем инеущырэ мафэ зыфэдэщтыр бэкIэ ащ епхыгъ. Мы лъэхъаным тикъэралыгъо нэбгырэ миллиони 147-рэ щэпсэу. Арэу щыт нахь мышIэми, демографием ылъэныкъокIэ непэ охътэ къин тиуцуагъ.\n2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, зы бзылъфыгъэм гурытымкIэ сабыеу къыфэхъурэм икоэффициент 1,5-м кIахьэ. ТикъэралыгъокIэ ар макIэ. Унагъом IэпыIэгъу фэхъугъэным телъытэгъэ политикэр къэралыгъом ыгъэпсы зыхъукIэ, унэгъо ныбжьыкIэхэр, сабыибэ зэрысхэр зэолIэрэ гумэкIыгъохэр къыдилъытэнхэ фае.\nЯтIонэрэ ыкIи ащ къыкIэлъыкIорэ сабый къызэрыхъухьэрэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ ны мылъкум ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэр хагъэунэфыкIы. Унагъо зышIэгъэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, арышъ, ны мылъкум ылъэныкъокIэ унэшъо тедзэхэр шIыгъэнхэр ыкIи 2020-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъуныр Президентым игъоу ылъытагъ.\nДжы апэрэ кIэлэцIыкIу къызэрыхъухьэрэ унагъом непэ щыIэ ны мылъкур ратызэ ашIынэу рахъухьагъ. Мы илъэсым индексацие зашIыгъэ нэуж ар сомэ мин 466617-рэ мэхъу. Мыщ фэдэ IэпыIэгъум ишIуагъэкIэ унэгъо ныбжьыкIэм ятIонэрэ сабыир къыгъэхъуным зыфигъэхьазырын ылъэкIыщт. Ащ дакIоу ятIонэрэ сабый къызфэхъухэрэм аратырэ ны мылъкум джыри сомэ мини 150-рэ хагъэхъонэу, а пчъагъэр мин 616617-м нагъэсынэу къэралыгъом ипащэ къыIуагъ.\nНы мылъкум ипрограммэ 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс телъытагъ. Ау къэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэмкIэ, анахь макIэмэ, 2026-рэ илъэсым нэс ар лъагъэкIотэщт. Джащ фэдэу ящэнэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъом ипотекэу ыштагъэм щыщэу сомэ мин 450-р къэралыгъом фепщыныжьы. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тынхэр къыхэплъытэхэмэ, кIэлэцIыкIуищ зэрыс унагъом зэкIэмкIи сомэ миллионым ехъу IэпыIэгъу ыгъотын ылъэкIыщт.\nУнэшъуакIэм епхыгъэу мы илъэсым апэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм ащыщ гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ахэр Мыекъуапэ щыпсэухэрэ Нэфышъ Рэмэзанрэ Николинэрэ. НыбжьыкIэхэм бэмышIэу апэрэ кIэлэцIыкIур къафэхъугъ, Дамир фаусыгъ.\n— Джы апэрэ сабый къызфэхъухэрэми ны мылъкур зэраратыщтыр зэхэсхыгъэ, — еIо Николинэ. — Къэбарым тигъэгушIуагъ, ар унэгъо ныбжьыкIэхэмкIэ IэпыIэгъушIу хъущт. Тэ тиунагъокIэ псэупIэу тиIэм хэдгъахъо тшIоигъу.\nПредыдущая Исэнэхьат шIу елъэгъу\nСледущая ЯIофшIагъэхэмкIэ къыхагъэщыгъэх


ЩыIакIэр ыкIи цIыфыр — Адыгэ макъ\nЩыIакIэр ыкIи цIыфыр\nРедактор 20.01.2022 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nГуIэрэр къурэм етхъо\nМы гущыIэхэр зыехэр гъашIэ къэбгъэшIэным хэлъ-хэсыр зыгъэунэфыпагъэу щытыгъэ цIыфхэр ары, узэгупшысэн мэхьэнэ купкIи иI. Адыгэ лъэпкъым бэ ынэгу кIэкIыгъэу ыщэчыгъэр, гумэкI къиныбэм цIыфым ыгу агъэцIыкIу, ышъхьэкIэ лыуз-гууз зыщэчырэр мэпцIымамэ.\nЛъэхъан пэпчъ гушIуагъуи гумэкIи хэгощагъ. Ау я ХХI-рэ лIэшIэгъум тыщыпсэоу, уни тахъти тихъоеу, тикIасэр тимафэу, гъэсэныгъи шIэныгъи тиIэу, узыфэе гъомылапхъэри къызытэтэкъохырэм, цIыф цIыкIум ипсауныгъэкIэ гумэкIышхоу, уз щынагъоу щыт ковидыр къытфэкIуагъ. УемыутэлIагъэмэ, ар зэрэмэхъаджэр пшIэрэп, шъэрэ къыуаIуагъэу, къатхыхэрэм уяджагъэми.\nУегупшысэмэ, сыд фэдэрэу тхъагъо уиIэми, узыжъ бзаджэхэр зэрэгъэкIодыгъуаехэр тыфай-тыфэмыеми къыдгурыIоу фежьагъ. ХэкIыпIэ зимыIэ чIыпIэм хэти зиуцокIэ, а узыр цIыфым къыфэзыхьыгъэр, ащ фэдэ хьакъ къызкIытефагъэр зэхифынэу ежьэ. ЦIыфхэр щыкIыгъаIо зэрэхъугъэм, зыфэсакъыжьи, зэфэгумэкIи, щыни, укIыти, лыузи къырамыдзэжьэу зэрэхъугъэм а зэкIэр фэкIожьы.\nАу цIыф цIыкIур арэу зэрэмылъэшыр мы узым къыгъэлъэгъуагъ. Зы мафэкIэ зэкIэ зыщыгъупшэжьхэу, гукIэгъуи, псэкIоди, лыузи зимыIэхэр бэ мэхъух. Зым ыкIыб адрэм фэгъэзагъэу, о хьалыгъур, къуаер иптэкъухьэу, гъаблэм ыгъалIэу мы чIыгум тетыр тетэу, утхъэщтэп. УщыIэ пшIоигъомэ о пшъхьэ фэдэ къабзэу, нэмыкI цIыфэу къыбготхэми уафэсакъын, фэныкъом уемылъэбжъаоу угоуцон фае. Мы уахътэм ижьызэпеошхо цIыфхэр зэригъэшIухэрэп, зэпэIапчъэ ешIых.\nКъоджэ еджапIэм тыIэтахъоу тыкIо зэхъум тянэжъхэм, тянэхэм, тшыпхъухэм, унэкъощхэм, гъунэгъухэм, тэмашъхьэм тесхэм гукIэгъу-шъхьэкIафэ зэрэзэфашIыщтыгъэр къэсэшIэжьы. Тэри, ахэм «ШъукIу!» — аIомэ, тыкIощтыгъэ, «Фахь» — аIомэ, тыгушIозэ тычъэщтыгъэ. ГухэкIми, непэ адыгэ зэхэтыкIэ-зэфыщытыкIэхэр лъэшэу къеIыхыгъэх, Iон-къэIожьын, зэнэкъокъу- зэшъугъыр къатекIотагъэу етхьалэх. Iахьыл зэфыщытыкIэхэри къэлэнлагъэх, сымаджэм ыпэкIэ фэгумэкIхэу, яIэшхо щымыIагъэми, мыхьамелэ фахьыти зэрэчъэщтыгъэхэм фэдэжьхэп. Арын фае адыгэ нэнэжъым «сищыпс къысэцIэцIэжьыгъ» езгъэIуагъэр.\nПандемиер илъэситIу хъугъэу цIыфым къытекIуатэ. ЦIыфыр зэрэлIыкIырэр Iае ыкIи дэйи, ащ пае, Iэзэгъу зимыIэ уз щыIэпышъ, уеIэзэн фае. Непэ гу-лъынтфэ, къупшъхьэ узхэм, нэмыкIхэм заушъомбгъугъ. Непэ IэзэпIэ госпиталым дэеу чIафэрэми, ащ иIахьыл дэдэхэми уямыхъуапс. Сымэджэ хьылъэхэр зычIэлъхэ «краснэ зонэм» учIэхьанэу, уисымаджэ упэIутынэу щытэп. Зэрэхъуи, зэрэщылъи, рашIылIи, нэмыкIи пшIэрэп, къаIорэ закъор, а сымаджэр зэрэчIэлъыр, температурэ зэриIэр ары.\nГуIэрэр къурэм етхъо. ГуIэрэ цIыфым зещыIэ, сыд къин ыщэчыми, ау джаущтэу цIыфым ипсауныгъэ къыхэIэба?! Госпитальхэм сымаджэу ачIэлъхэу зэIазэхэрэм якъэбар къапэблэгъэ цIыфхэм тэрэзэу ашIэн амал ягъэгъотыгъэныр лъэшэу ищыкIагъ. Вакцинэр зыхалъхьагъэхэми сымаджэхэри ахэтых, зэкIэ арэу дэгъу закIэп, арышъ, врачхэм мастэр ахаIу къодыемэ, зэрэрагъэкъурэр сшIотэрэзэп.\nШъыпкъэ, халат фыжь зыщыгъхэми ахэтых зыпшъэ укIонэу щымытхэр шIэныгъэкIи, гукIэгъукIи дэгъугъэ, адрэхэри ахэм акIырыплъыгъэхэмэ. Непэ пандемием зауи, гъабли нахь Iэежьэу, цIыфыгур еукIы. Ясымаджэ аIэ нэмысэу, зыпсэ хэкIырэм ифэIо-фашIэ амышIэжьэу, агъэтIылъых. А зэкIэм гур агъэушкъои, дунэе дахэм иIэшIугъи къыпфишIэжьырэп. Лыуз лъэшым зэкIиIулIэрэр къиным нэшъу ешIыба, арышъ, сымаджэхэм ковидыр ыкIи нэмыкI узхэр зиIэхэм, зэфэдэу афэсакъыхэзэ, пIэлъэ лые тырамыгъашIэу яIэзэнхэр, ящыкIэгъэ IэпыIэгъур ягъэгъотыгъэныр лъэшэу ищыкIагъ. Сымаджэхэр зиIэхэр ыкIи врачхэр тызэгурыIоу тIэ зэкIэдзагъэу, тызекIомэ, тицIыфышъхьи къызэтенэщт, узхэри IукIотыщтых, тытекIощт щынэгъо гуихым.\nПредыдущая Уголовнэ пшъэдэкIыжь арагъэхьыщт\nСледущая ЧIыопсыр амыукъоу


Республика Адыгея - ЯшIэныгъэхэмкIэ айнхэм адэгощэщтых\nЯшIэныгъэхэмкIэ айнхэм адэгощэщтых\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ мастерэу, АР-м изаслуженнэ художникэу,\n«Атлас черкесского шичепшина» зыфиIорэ тхылъым иавторэу ГъукIэ Замудин дэжь тыгъуасэ щыIагъ. ЗэIукIэгъум лъапсэ фэхъугъэр ГъукIэ Замудинрэ филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Унэрэкъо Раерэ Японием зэрэкIощтхэр ары.\nАщ ис лъэпкъэу айнхэмрэ адыгэхэмрэ зэфэдэу ахэлъыр бэ. МэфипшIэу зэрэщыIэщтхэм къыкIоцI ахэр нахь игъэкIотыгъэу зэрагъэшIэнхэр, опытэу аIэкIэлъымкIэ адэгощэнхэр ягухэлъ.\n2016-рэ илъэсым Японием ит Хоккайдскэ къэралыгъо университетым ипрофессорэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу Ицудзи Тангику ыкIи музыковедэу Чика Тангику Адыгэ къэралыгъо университетым къэкIогъагъэх. ГъукIэ\nЗамудин ышIыгъэ шыкIэпщынэу ИнтернетымкIэ алъэгъугъэр нахь тэрэзэу зэрагъэшIэн гухэлъ хьакIэхэм яIагъ. Нэужым нафэ зэрэхъугъэмкIэ, Японием щыпсэурэ лъэпкъэу айнхэм яIэмэ-псымэу тонкори ар лъэшэу фэд. Ащ нэмыкIэу, лъэпкъитIур зэрэзэтехьэу къыхагъэщыгъэр бэ. Адыгэхэм афэдэу айн лъэпкъми къамылым хашIыкIызэ пIуаблэ ашIы. Японием исых нахь мышIэми, мыхэм ежь абзэ яI ыкIи ар хэкоу зэрысым ием текIы. Ау лъэпкъыр японцэхэм ахэкIокIагъэ зэрэхъурэм къыхэкIэу яшэн-хабзэхэр, абзэ ащэгъупшэх. ПстэумкIи мыщ щыщэу нэбгырэ мин 25-рэ фэдиз Японием щэпсэу, ау бзэр зышIэрэр нэбгырэ 300 фэдиз ныIэп. Ныдэлъфыбзэр зыIулъэу къахэнагъэр илъэс къэс нахь макIэ мэхъу. Ащ къыхэкIэу айн лъэпкъым ихъишъэ къаухъумэным пылъых, культурэм изэгъэшIэн фэгъэзэгъэ гупчэ Хоккайдскэ университетым къыщызэIуахыгъ.\nЯпонием къикIыгъэхэ хьакIэхэм Адыгэ къэралыгъо университетым адыгабзэм, культурэм язэгъэшIэн фэгъэзэгъэ гупчэу иIэм Iоф зэришIэрэм осэшIу къыфашIыгъ ыкIи опытэу IэкIэлъымкIэ адэгощэнхэу къыкIэлъэIугъэх. «Продвижение культур» ыкIи «Музыкальные инструменты Евразии» зыфиIорэ дунэе проектхэу Хоккайдскэ университетым игупчэ зэхищагъэхэм яшIуагъэкIэ ГъукIэ Замудинрэ Унэрэкъо Раерэ Японием рагъэблэгъагъэх.\nГъукIэ Замудин иунэ щишIыгъэ музеир Адыгеим и ЛIышъхьэ къыригъэплъыхьагъ, осэ ин зэритырэ ижъырэ адыгэ Iэмэ-псымэхэр ригъэлъэгъугъэх, ахэм тарихъэу апылъыр къыIотагъ.\n— Японием тызэрэщыIэщт уахътэм къыкIоцI лъэпкъым икIэн зэрэуугъоищтым, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэм, пIуаблэ зэрэпшIыщтым афэгъэхьыгъэ лекциехэм сыкъяджэщт, — къеIуатэ ГъукIэ Замудин. — Джащ фэдэу ситхылъ илъэтегъэуцо щыIэщт. МэфипшIым къыкIоцI Японием дэт къалэхэу Саппоро ыкIи Токио зэдгъэлъэгъущтых, айнхэм ямузееу «Поротокатан» тыкIонэу тэгъэнафэ.\nУнэрэкъо Рае айн лъэпкъымрэ адыгэхэмрэ яфольклор, якультурэ къатегущыIэщт. «Фольклор адыгской диаспоры в Турции» зыфиIорэ тхылъым илъэтегъэуцо ышIыщт.\nАйн лъэпкъым иIэмэ-псымэу тонкори ыкIи пIуаблэ зыщашIыхэрэ чIыпIэхэр къакIухьащтых. Джащ фэдэу гурыт еджапIэм кIонхэу, кIэлэеджакIохэм гущыIэгъу афэхъунхэу агъэнафэ.\n— ГущыIэгъу сыкъызэрэшъуфэхъугъэр сигуап, гухэлъэу шъушIыгъэр къыжъудэхъунэу сыкъышъуфэлъаIо, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Опытэу шъузэрадэгощэщтым дакIоу шъори тапэкIэ къышъушъхьапэжьыщтхэ шIэныгъэхэр зэрэзэжъугъэгъотыщтхэм сицыхьэ телъ.


Республика Адыгея - Зэпхыныгъэу зэдыряIэр лъыгъэкIотэгъэнэу\nЗэпхыныгъэу зэдыряIэр лъыгъэкIотэгъэнэу\nТыгъуасэ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат къэралыгъо корпорациеу, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондым ипащэу Константин Цициным зэIукIэгъу дыриIагъ.Республикэм ихэбзэ гъэцэкIэкIо органхэмрэ Фондымрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу Iоф зэрэзэдашIэщтым ахэр тегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ корпорацием ипащэ Адыгеим къызэреблэгъагъэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэр тишъолъыр щыпхырыщыгъэнхэмкIэ IэпыIэгъу зэрэхъурэм афэшI зэрэфэразэм къыкIигъэтхъыгъ.\n— БэшIагъэу ыкIи шIуагъэ къытэу Фондым Iоф дэтэшIэ. ПсэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым ылъэныкъокIэ Iофыгъоу щыIэхэм япхырыщынкIэ IэпыIэгъу сыдигъокIи къытеты. Зэпхыныгъэу зэдытиIэм ишIуагъэу фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ягъэкIэжьынкIи, жъы хъугъэу зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощынкIи республикэм щызэшIохыгъэ хъурэр макIэп. Урамхэм, унэхэм, щагухэм ятеплъэ зэхъокIыныгъэшIухэр афэхъух. ЦIыфхэм ахэр алъэгъух ыкIи, анахь шъхьаIэр, ахэлэжьэнхэу амал яI, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.\nЦIыфхэм япсэукIэ нахьышIу шIыгъэным фэIорышIэрэ Iофтхьабзэхэр тишъолъыр щыпхырыщыгъэнхэмкIэ республикэмрэ Фондымрэ ащ тетэу тапэкIи Iоф зэдашIэным зэрэщыгугъырэри КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ.\nКонстантин Цициным зэпхыныгъэу зэдыряIэм социальнэ мэхьанэ зэриIэм, зэхэоным нэсыгъэ унэхэм ачIэсхэм ягъэкощын, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм, коммунальнэ инфраструктурэм ягъэкIэжьын афэгъэхьыгъэ программэхэр икъоу ыкIи игъом пхырыщыгъэнхэр Iофышхоу зэрэщытым къакIигъэтхъыгъ.\n— Iоф зызэдатшIэрэр бэшIагъэ, ащкIэ опыт макIэп тиIэр, арышъ, ар тапэкIи лъыдгъэкIотэн фае. Жъы хъугъэ унэу, зэхэоным ищынагъо зышъхьащытхэм цIыфэу ачIэсхэр охътабэ темышIэзэ гъэкощыгъэнхэ фае. Ар социальнэ Iофышхоу щыт. Ау а программэм тыкъыщыуцущтэп. НэмыкIэу пшъэрылъэу тиIэр бэ, ахэри зэдэдгъэцэкIэщтых, — къыIуагъ Фондым ипащэ.\nНэужым КъумпIыл Муратрэ Константин Цицинымрэ зыхэлэжьэгъэхэ зэхэсыгъом Адыгэ Республикэмрэ псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтым зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэмкIэ Фондымрэ тапэкIэ Iоф зэрэзэдашIэщтым нахь игъэкIотыгъэу щытегущыIагъэх. Ащ видеоконференцие шIыкIэм тетэу Фондым илIыкIохэр, АР-м иминистрэхэм я Кабинет хэтхэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр хэлэжьагъэх.\nЖъы хъугъэ унэу зэхэоным нэсыгъэхэм ачIэсхэм ягъэкощын фэгъэхьыгъэ программэр пIалъэу ащ къыщыдэлъытагъэм нахьыжьэу зэрэзэфашIыжьыщтым фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм лъэныкъуитIур зэдыкIэтхагъ.\n23.07.2020 IофшIэпIэ чIыпIэ зимыIэжьхэм апай\n22.07.2020 Зэзэгъыныгъэм кIэтхагъэх


Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх » Адыги.RU - Новости Адыгеи, история, культура и традиции адыгов (черкесов)\nАдыги - Новости Адыгеи, история, культура и традиции » Новости » Экономика » Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх Илъэсым изэфэхьысыжьхэм, пшъэрылъхэм атегущыIагъэх\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэм тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ. Шъолъырым ипрокуратурэ 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм ипэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэм, республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр гъэпытэгъэнымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм атегущыIагъэх. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэм тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ. Шъолъырым ипрокуратурэ 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм ипэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэм, республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр гъэпытэгъэнымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм атегущыIагъэх.\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат республикэм ипрокурорэу Игорь Шевченкэм тыгъуасэ IофшIэгъу зэIукIэгъу дыриIагъ. Шъолъырым ипрокуратурэ 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм ипэшIорыгъэшъ зэфэхьысыжьхэм, республикэм игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм зэпхыныгъэу адыриIэр гъэпытэгъэнымкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм атегущыIагъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэ зэIукIэгъум ипэублэ УФ-м ипрокуратурэ иIофышIэ и Мафэ фэгъэхьыгъэ мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ прокурорым ыкIи мы къулыкъум зищыIэныгъэ гъогу езыпхыгъэхэм къафэгушIуагъ. Шъолъырым рэхьатныгъэ илъыным, социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэм ыкIи зэкIэми зэдыряпшъэрылъым, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным, Адыгеим ипрокуратурэ иIахьышIу зэрэхэлъыр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.


Швецием къыщыслъэгъугъэхэмрэ сызэригъэгупшысагъэхэмрэ — Адыгэ макъ\nШвецием къыщыслъэгъугъэхэмрэ сызэригъэгупшысагъэхэмрэ\nРедактор 22.12.2020 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЦIыфхэр зэрэнэе-псыехэм, шъхьасрэ акъылрэ зэрямыIэм къыхэкIэу чIыдагъэу, газэу, шIомыкIэу, гъучI зэфэшъхьафхэу чIычIэгъым чIэлъхэр нахь макIэ мэхъу зэпытых. Мэзхэр раупкIых, жьыр, чIыгур, псыр, космосыр аушIои. Къэлэгъунэхэр хэкIитэкъупIэ ашIых, хыхэми псыхъохэми хэкIхэр ахатакъох. Ау чIыопсым зызэрэзэрихъокIырэм, тыдэкIи дунаим нахь къызэрэщыфэбагъэм тхьамыкIагъохэр къыздахьын зэралъэкIыщтым тигъэгумэкIырэп.\nЛIэшIэгъу пчъагъэхэм къакIоцI мылылъэу щытыгъэхэр, къушъхьэхэм ателъ осхэр ткIоу фежьагъэх. ХыIушъохэм аIус хэгъэгухэмрэ хыгъэхъунэхэмрэ хычIэгъ хъунхэм ищынагъо къашъхьарыхьагъ. Адэ псыхъохэр зэригъукIыхэрэр, псэушъхьэ, бзыу, пцэжъые, къэкIырэ лъэпкъыбэхэр дунаим зэрэтекIодыкIыхэрэр, зи зэрымыс пшэхъолъэ чIыпIэхэм зызэраушъомбгъурэр хэта зилажьэр?\nТхьамыкIагъохэр зыпкъ къикIырэр тэры, цIыфхэр, ары. ГукIэгъу, шъхьас, акъыл зэрэтимыIэмкIэ, жъалымэу тызэрэдэзекIорэмкIэ ежь чIыгуми жьыхьарзэшхохэмкIэ, чIыгусысхэмкIэ, вулканхэр къызэрэзэIэутхэрэмкIэ, псыхъохэр къызэриухэрэмкIэ тегъэпщынэжьы.\nУзэрэдэзекIорэм фэдэу дунаир къызэрэбдэзекIожьыщтыр апэу къызыгурыIуагъэхэм ащыщых шведхэр.\nЖурналистикэмкIэ шведскэ институтэу Fojo зыфиIорэмрэ Урысыем ижурналистхэм я Союзрэ кIэщакIо зэрэфэхъугъэхэм тетэу экологием иIофыгъохэм япхыгъэ тхыгъэ анахь дэгъухэм якъыхэхынкIэ 2007-рэ илъэсым тихэгъэгу зэнэкъокъу щызэхащэгъагъ. Ащ щатекIуагъэхэр Шъачэрэ Европэм ихэгъэгу анахь къабзэу алъытэрэ Швециемрэ ащыкIогъэ экосеминарым хэлэжьагъэх.\nКъэIогъэн фае шведхэр чIыопсым икъэухъумэн, ясабыйхэм, зэрэчIыналъэу къарыкIощтым лъэшэу зэрагъэгумэкIырэр. Ар къаушыхьаты экосеминарэу сызыхэлэжьагъэм, Китаим, Африкэм ихэгъэгу заулэмэ яэкологхэм, яжурналистхэм зэIукIэгъоу адытиIагъэхэм.\nТыздэщыIэгъэ къалэу Гетеборг сыгу хэпкIагъ. Ащ къыщыслъэгъугъэхэр сыгу къыдихьыежьхэу джыри бэрэ къыхэкIы. ЕвропэмкIэ анахь къухьэуцупIэшхор мыщ дэт, иинагъэкIэ ятIонэрэ чIыпIэр Швецием щеубыты. Апэрэ чIыпIэр зыIыгъыр къэлэ шъхьаIэу Стокгольм ары. Гетеборг Швецием ипромышленнэ, инаучнэ, икультурнэ гупчэшхоу щыт.\nГетеборг дэт унэхэр нахьыбэрэмкIэ щэу, тфэу, блэу зэтетых, унэ лъэгэшхохэр зырыз дэд. Я XVIII – XIX-рэ лIэшIэгъухэм ашIыгъэ унэхэр ащ бэу дэтых. Ау ахэри дэгъоу зэтегъэпсыхьагъэх, лифтхэр ахэтых, электричествэр, газыр, псыр къякIуалIэ.\nУрамхэм хьэ, чэтыу гъорыкIохэр атетлъэгъуагъэхэп. ЗыкIодхэкIэ пшъэрылъхэм атетхагъэхэм арыгъуазэхэзэ, ахэр псынкIэу бысымхэм къафащэжьых. Къанджхэм анэмыкI, тхьаркъуи, къолэжъи къалэм щыбыбэу тлъэгъугъэп.\nШвецием исхэм хабзэ е шапхъэ горэ аукъуагъэу тырихьылIагъэп. Нэфрыгъуазэр плъыжьэу къаблэу зыми гъогур зэпичыщтэп, кIозэ тутын ешъощтэп, тутын шъуафэр урамым щычIидзыщтэп. ЧIыпIэ гъэнэфагъэхэр ары ахэр тутын зыщешъохэрэр.\nТигъусэгъэ бзылъфыгъэхэм ащыщ хьакIэщым тутын зыщешъом, евро 1000 тазырэу зэритын фаер зэрыт тхылъыр дежурнэ администраторым къырихьылIэгъагъ. Семинарым пэщэныгъэ дызезыхьэщтыгъэ Бите Люден хэукъоныгъэ зышIыгъэр чIыпIэ хабзэхэм зэращымыгъуазэр, къыфагъэгъунэу зэрэкIэлъэIурэр ерагъэу ащ гуригъэIуагъ. Тутын ешъоу бэп тлъэгъугъэр: ар псауныгъэм къызэрегуаорэр къыдалъытэщтын.\nГетеборг дэсхэм нэмыцыбзэ тIэкIоу сшIэрэмкIэ загурызгъэIуагъ. Москварэ Петербургрэ адэт апшъэрэ еджапIэхэр къэзыухыгъэ журналистхэр инджылызыбзэкIэ ахэм адэгущыIэщтыгъэх. Шведхэм яныдэлъфыбзэ нэмыкIэу, инджылызыбзи, нэмыцыбзи аIулъ. Ау урысыбзэмрэ славяныбзэмрэ зышIэрэр зырыз дэд.\nГетеборгскэ университетым ифилфак славистикэмкIэ отделение иI. Нэбгырэ миллиони 10 нахь зыщымыпсэурэ Швецием специалистыбэ щагъэхьазырырэп. Апшъэрэ еджапIэм истудентхэм ащыщэу нэбгырэ заул ныIэп урысыбзэр, литературэр, культурэр зэзыгъашIэрэр.\nНефтеперерабатывающэ заводымрэ автомобилышI заводэу «Volvo» зыфиIорэмрэ тазыщэIэм ахэм ящагу зэрэкъабзэр, къэгъагъыбэ зэрадэтыр, чIыдагъэм хашIыкIыхэрэм амэ къызэрэтэмыугъэр дгъэшIэгъуагъэ.\nИнженер-технологэу къытпэгъокIыгъэм цех горэм тырищалIи, ипчъэ къызэIуихыгъ, ау ыкIоцI тыригъэхьагъэп. Джабгъумрэ сэмэгумрэкIэ станокхэр сатыритIоу зэрэщытхэм, нэбгыри 5 нахьыбэ ащ зэрэчIэмытым гу лъыттагъ.\nЖурналистхэм ащыщ горэ ащ еупчIыгъ «Унэе заказкIэ автомобильхэр афэшъушIэу зэхэсхыгъ, щэфакIохэр ахэм бэрэ яжэнхэ фаеу мэхъуа?» ыIуи. Инженер- технологым ащ къызэрэфиIотагъэмкIэ, заводэу «Volvo» иконструкторхэм ыпэрапшIэу автомобилым имодель компьютеркIэ агъэпсы, ар зэраушэтыщт программэм икъыхэхыни джыдэдэм ыуж итых.\nСигъусэгъэ журналистхэми сэри нэрылъэгъу къытфэхъугъ шведхэр чIыопсым икъэухъумэн лъэшэу зэрэпылъхэр.\nХэгъэгу зэошхом ыуж Европэм ихэгъэгухэу техникэ, оборудование, технологиехэр, гъомылапхъэхэр бэу зищыкIэгъагъэхэм Швецием зыкъызэрэфагъэзагъэм епхыгъэу ащ ипромышленности, имэкъу-мэщи псынкIэу хэхъоныгъэ ашIэу, предприятиякIэхэр къызэIуахыхэу аублагъ.\nЕвропэмкIэ анахь автозаводышхоу «Volvo» зыфиIорэр, нефтеперерабатывающэ, химическэ завод заулэ Гетеборг щагъэпсыгъэх. Ау уахътэ зытешIэм а производствэхэм, ахэм япыдзафэхэм цIыфхэми, экологиеми зэрар къафахьы хъугъэ.\nЦIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъызэриIэтырэм дакIоу промышленнэ товархэмрэ гъомылапхъэхэмрэ нахьыбэу къыдагъэкI хъугъэ. Пыдзафэхэми ахахъоу фежьагъ. Жьыр, чIыр, псыр псынкIэу нахь шIой зэрэхъурэм, хэтэрыкIхэмрэ пхъэшъхьэ-мышъхьэхэмрэ шIуагъэу ахэлъым къызэрэщыкIэрэм, Iофтхьабзэ горэхэр зэрэзехьэгъэн фаем цIыфхэм гу лъатагъ. ЯгумэкI правительствэм зылъагъэIэсым, амал горэхэм яусэу ащ ыублагъ.\nЖьыр амыушIоиным пае кушъхьэфачъэхэм атесхэу шведхэр IофшIапIэ макIох. Гетеборги, Швецием инэмыкI къалэхэми кушъхьэфэчъэ уцупIэхэр яIэх. Шведхэм кушъхьэфачъэхэр пшъэхъукIэ рапхыхэрэп. Къэлэдэсхэр тхьаумэфэ, мэфэкI мафэхэм зэрэзекIохэрэр кушъхьэфачъэкIэ е общественнэ транспорткIэ ары.\nШведхэм ашъхьэ пае нахьыбэрэмкIэ къащэфырэр «Volvo» къыщыдагъэкIыгъэ автомашинэхэр ары. Японием, Германием, Америкэм е нэмыкI хэгъэгухэм къащашIыгъэ автомобилэу плъэгъурэр зырыз дэд. Швецием исхэр яунэе автомобильхэм лъэшэу афэсакъых, километрэ мини 100 – 200 къызакIукIэ ахэр зэблахъух. Жъыхэр заводым зэрэратыжьыхэрэм пае уасэм къафыщагъакIэ.\nТалъэныкъокIэ жьыр нахь лъэшэу зыушIоирэр автотранспортыр ары. Швецием ар къепIолIэн плъэкIыщтэп. Биогъэстыныпхъэхэр ары мыщ нахьыбэу щагъэфедэхэрэр. Ар промышленнэ пыдзафэхэм, рапсым, коцым, натрыфым ахашIыкIы.\nЭлектротранспортымрэ биогъэстыныпхъэмрэ нахь федэу зылъытэрэ шведхэм 2030-рэ илъэсым ехъулIэу углеводороднэ гъэстыныпхъэ амыгъэфедэжьынэу рахъухьэ. Электромобильхэмрэ электродвигательхэр зэрыт лайнерхэмрэ якъыхэхын конструкторхэм яшъыпкъэу джыдэдэм Iоф дашIэ.\nЧIыопс къэкIуапIэхэр акъылыгъэ хэлъэу агъэфедэмэ зэрэнахьышIур мыщ щыпсэухэрэм бэшIагъэу къагурыIуагъ. Швецием ит организациехэу экологием икъэухъумэн фэгъэзагъэхэм ащыщым иIофышIэу Хелена Нильссон къызэрэтфиIотагъэмкIэ, гъомылапхъэу, товарэу къащэфырэм къыкIырагъэчын, экологием нахь макIэу зэрар зэрэрахырэр къэзыушыхьатырэ тамыгъэхэр зытетхэр къыхахын фае.\nСамолетым нахьи мэшIокур тыкъэзыуцухьэрэ дунаим нахь макIэу зэрегуаорэр, унэе автомобилым нахьи общественнэ транспортым – трамвайхэм, троллейбусхэм, автобусхэм ащ зэрарэу рахырэр фэди 10-кIэ зэрэнахь макIэр ащ къытфиIотагъ. Электричествэр, псыр, фабэр нахь макIэу бгъэкIодынхэ, общественнэ транспортыр къызфэбгъэфедэн, пыдзафэхэм акъылыгъэ хэлъэу уадэзекIон, яцIыкIугъом къыщегъэжьагъэу экологием фэсакъхэу сабыйхэр пIугъэнхэ зэрэфаем ащ тыщигъэгъозагъ.\nШвецием тыщэIэфэ нэмыкI дунай тытет фэдэу къытщыхъугъ. Ащ щытлъэгъугъэхэмрэ тадэжькIэ зэрэщызекIохэрэмрэ лъэш дэдэу зэрэзэтекIхэрэр нэрылъэгъу къытфэхъугъ.\nГетеборг дэт унашъхьэ пэпчъ пIоми хъунэу тыгъэкIэ Iоф зышIэрэ батарейхэр тетых. Ащ мылъкоу пыкIуадэрэр зэфэдизэу къэралыгъомрэ унэм чIэсхэмрэ аты. Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм арысхэм мылъку Iахьэу къыхилъхьагъэм фэдиз къэралыгъом зыфатIупщыжькIэ, рашIэщтым фитхэу батарейхэр ежьхэм къафэнэх. Ащ фэдэ унэм чIэсхэм къызэрэтфаIотагъэмкIэ, бжыхьэми, кIымафэми, гъатхэми яэлектроэнергие ежьхэм афекъу, гъэмафэрэ электроэнергиеу къялыекIырэр нэмыкIхэм, къэралыгъори ахэм зэрахэтэу, аращэ. ТыгъэкIэ Iоф зышIэрэ батарейхэм фабэмрэ электроэнергиемрэ пкIэу алъатын фаем ызыныкъо фэдиз цIыфхэм къафагъэнэжьы.\nШвецием ипарламент дунаир амыушIоиным тегъэпсыхьагъэу закон заулэ ыштагъ. Ахэм атетэу атомнэ электростанцие зиIэхэм электроэнергиеу къахьыжьырэм ипроцент 33-рэ хъурэ хьакъулахь атын фае. ЧIычIэгъ байныгъэхэм ахэхьэрэ гъэстыныпхъэ зыгъэфедэрэ, углекислэ газкIэ жьыр зыушIойрэ предприятиехэм хьакъулахь гъэнэфагъэхэр арагъэтых. ЦIыф къызэрыкIохэми углекислэ газым пае хьакъулахь аты. Дизельнэ гъэстыныпхъэм, бензиным, газым ауасэ ар хэхьэ. Ау биогъэстыныпхъэ зыгъэфедэхэрэм ар арагъэтырэп. ЖьыкIэ, тыгъэкIэ Iоф зышIэрэ электростанциехэр зиIэхэм хэбзэIахьхэр атыралъхьахэрэп пIоми хъущт.\nПродукцие къыдэзыгъэкIырэм чIыопсым зэрар зэрэрихырэм, ар зэрэзэращэрэм, ипыдзафэхэр зэрэзэхадзырэм апае ыпкIэ еты. Ахэм нахьыбэу алъиты къэс чIэнагъэу ышIырэри нахьыб. КъэIогъэн фае экологическэ къабзэу щыт продукцие къыдэбгъэкIыныр зэрэфедэр: ар нахь лъапIэу IокIы.\nПыдзафэхэр зэхадзхэу аублагъ. ЦIыфхэм апчыр зы къэмланэм, тхылъыпIэр – ятIонэрэм, шхын пыдзафэхэр – ящэнэрэм, бжъэм хэшIыкIыгъэ пкъыгъохэр – яплIэнэрэм, гъучIхэр – ятфэнэрэмрэ яхэнэрэмрэ, унэгъо кIоцIым щафэхъурэ хэкIхэр – яблэнэрэм арагъэкIу. Унэгъо кIоцIым щагъэфедэрэ техникэр, телерадиоаппаратурэр, компьютерхэр, сотовэ телефонхэр, батарейхэр шъхьафэу аугъоих. ХэкIхэр переработкэ зышIырэ заводэу «Renova» ахэр рагъащэх. Илъэсым къыкIоцI ащ пыдзэфэ тонн мин 900-м нэс переработкэ ешIы.\nКвадрат метрэ 2400-рэ зэлъызыубытырэ заводым тыщыIагъ. Ащ игъэпсын доллар миллиарди 3 пэIухьагъ. Заводым щылажьэрэр нэбгыри 100-м тIэкIу къехъу.\nГетеборг нэбгырэ мин 800 дэс, мэриеми, район гъэIорышIэпIищми ащылажьэрэр нэбгыри 157-рэ. Мэрием игараж автомобили 3 чIэт, зы механик-водителым ахэм яфэIо-фашIэхэр егъэцакIэх.\nКъалэм иадминистрацие иIофышIэхэм ямызакъоу, кIэлэегъаджэхэри, врачхэри, музейхэм, библиотекэхэм, почтэхэм яIофышIэхэри муниципальнэ къулыкъушIэхэм ахалъытэх. Якъулыкъу пшъэрылъхэм ягъэцэкIэнкIэ яIофшIапIэхэм къяпхыгъэ кушъхьэфачъэхэр ахэм къызфагъэфедэх.\nЧIыопс-тарихъ заповедник горэм тыкIо зэхъум, гъогум иджабгъу лъэныкъо пэIулъэшъогъэ къуаджэр тынэгу къыкIидзагъ. Чырбыщым хэшIыкIыгъэ унэхэм тIоу зэтетэу ахэтыгъэр мэкIагъэ. Унэ кIыбхэм чъыгхэтэлэжьыпIэ цIыкIухэр адэлъыгъэх. Экскурсоводым къызэрэтфиIотагъэмкIэ, ахэм къаголъ чIыгу Iахь цIыкIухэм къэгъагъэхэмрэ хэтэрыкIхэмрэ къащагъэкIых. Ящагухэри яхапIэхэри къызэрэмышIыхьагъэхэр бэмэ дгъэшIэгъуагъэ.\nФорелыр бэу зыхэс хыкъумэу заповедникым итым текIолIагъ. Мыжъо лIэшIэгъухэм къащегъэжьагъэу цIыфхэр мыщ щэпсэух. Заповедникым Iуашъхьэхэмрэ испунэхэмрэ бэу щытлъэгъугъэх. Аужырэ лIэшIэгъуитIум археологхэм Iошъхьэ инитIурэ цIыкIуитIурэ нахь зэрамытIыгъэр дгъэшIэгъуагъэ. Ахэм къачIахыгъэхэр научнэ-ушэтэкIо учреждениехэмрэ музейхэмрэ аратыгъэх. Нэбгырэ заул ныIэп заповедникым щылажьэрэр. Къэрэгъулхэр, Iуашъхьэхэр хэбзэнчъэу зытIыхэрэр яIэхэп. Гетеборг мэфиплIэ тызыщэIэм, зэ ныIэп полицейскэ шъуашэ зыщыгъ кIалэ зэрэслъэгъугъэр. Сатыу гупчэм иикIыпIэ дэжь ащ сыщыIукIагъ. Полицейскэ машинэ гори сынэ къыпэIуидзагъэп.\nИлъэс псаум Гетеборг иурамхэм машинэхэр зэращызэутэкIыхэрэр, цIыфхэр тхьамыкIагъохэм зэрахэкIуадэрэр зэгъорэ дэд. Ар зэпхыгъэр рулым Iусхэми, лъэсрыкIохэми гъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр зэрамыукъорэр, сакъыныгъэ къызэрэзхагъафэрэр, алкотестерхэр автомобильхэм зэрарагъэуцорэр, хэбзэукъоныгъэ зышIхэрэр тазыркIэ зэрагъэпщынэхэрэр ары.\nIофшIапIэхэм агъэфедэрэ машинэхэм шIокI имыIэу алкотестерхэр арагъэуцох. Унэе транспорт зиIэхэм ахэр агъэфедэщт-амыгъэфедэщтыр ежьхэм яIоф. КъэIогъэн фае шъон пытэ зыIуфагъэр автомобилым зитIысхьэкIэ, алкотестерым двигателыр къызэригъэуцурэр ыкIи водителым ар зэрэзэхыримыгъэгъэнэжьрэр. Швецием иводительхэм автомобилышъхьэм ос зытырамыхкIэ, регистрационнэ номерыр, остыгъэхэр замыгъэкъабзэхэкIэ, машинэхэм азыфагу дэлъын фэе метрэ пчъагъэр заукъокIэ, еври 120 – 420-рэ тазырэу арагъэты. Промиль 0,2-рэ хъурэ алкоголь лъым къызыхагъуатэкIэ, тазырышхо зэрэрагъэтыщтым нэмыкIэу, водителым мэзих хьапси тыралъхьэ. Нахь лъэшэу ешъуагъэ зыхъукIэ илъэси 2 хьапсым чIагъэсын алъэкIыщт. Скоростым езыгъэхъурэм тазырэу евро 420-рэ тыралъхьэ е илъэсныкъокIэ автомобилыр ыгъэфедэн ымылъэкIынэу итхылъ Iахы.\nГъогурыкIонымкIэ шапхъэхэр къызэрэдалъытэрэм лъыплъэхэрэр гъогу полицием хэтхэмрэ псэупIэхэм яурамхэм бэу атет видеокамерэхэмрэ ары. Камерэхэм атырахыхэрэр аналитическэ гупчэм IокIэх. Ащ тазырыр «къыретхыкIы» ыкIи ащ лъыпытэу водителым ар IэкIегъахьэ. Полицейскэм зыгорэущтэу гурыIонэу водителым ышъхьэ къихьахэрэп. Сыда пIомэ ащ джыри пщыныжь къыкIэлъыкIон зэрилъэкIыщтыр дэгъоу ешIэ.\nЭкосеминарым хэлэжьэгъэ журналистхэм нэрылъэгъу къытфэхъугъ Швецием исхэм сыд фэдэрэ лъэныкъокIи Iэдэб зэрахэлъыр, хэбзэ унашъохэр, шапхъэхэр зыукъорэм пщыныжь зэрэрагъэхьыщтыр дэгъоу къазэрагурыIорэр.\nМы хэгъэгум хьакъулахьэу щатырэр зэфэдизэп. Нахьыбэу федэ къызыIэкIахьэрэм хьакъулахьэу ытырэр нахьыб, ар процент 40-м нэсын ылъэкIыщт. Предпринимательхэм ямылъку IэкIыб къэралыгъом ащэрэп, яэкономикэ зыкъырагъэIэты, ащкIэ чIыопсыр нахь къабзэ ашIы.\nЧIыгури, чIычIэгъ байныгъэхэри, мэзхэри зыIэ илъыр къэралыгъор ары. Предпринимательхэм ахэр къызфагъэфедэ. ЧIыгум, чIычIэгъ байныгъэхэмрэ мэзхэмрэ ягъэфедэн афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэр ахэм зэрагъэцакIэрэм къэралыгъом пхъашэу гъунэ лъефы.\nБлэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 80-рэ илъэсхэм Швецием унэхэр щафикъущтыгъэхэп. Джащыгъум социалистхэм яправительствэ фэтэр миллион зэрагъэпсыщт программэр къыгъэхьазырыгъагъ. Илъэси 10-кIэ а программэр зэшIуахыгъ. КъэIогъэн фае Швецием щаштэрэ хэбзэ унашъохэр дэх имыIэу зэрагъэцакIэхэрэр.\nГъучI-бетоным хэшIыкIыгъэ унэхэр къэлэ гъунэхэм ащагъэпсыгъэх. Ау уахътэ зытешIэм шведхэми, IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэхэми ахэм ащыпсэунхэу ашIомыигъожь хъугъэ. Чырбыщым зэрэхэмышIыкIыгъэхэм, гупчэм зэрэпэчыжьэхэм къахэкIэу унэхэм ащыщхэр нэкIэу щытыгъэх.\nАу къалэхэм заушъомбгъузэ, псэолъакIэхэр зыщагъэпсыщт чIыпIэхэм афыщыкIэхэ хъугъэ. Ащ фэдэ унэхэр зэхагъэожьынхэм къызэрэдырагъаштэрэмкIэ правительствэм тхылъхэр къыIэкIахьэхэу ыублагъ. Ау Гетеборгскэ университетым ипрофессорхэм ащыщ горэм ахэр зэхамыкъутэжьхэу, джырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьэхэмэ нахьышIоу ылъытагъ. ШIэныгъэлэжьхэм яеплъыкIэхэм Швецием зэращыкIэдэIукIхэрэр къыушыхьатэу муниципалитетыбэмэ профессорым къащыдырагъэштагъ.\nГетеборг имикрорайонэу ащ фэдэ унэхэр зэрытым тыщыIагъ. ГъучI-бетоным хэшIыкIыгъэ унэхэр къатитфэу зэтетых. Ахэм лифтхэр ахэтых, тыгъэкIэ Iоф зышIэрэ батарейхэр унашъхьэхэм атетых, фэбапIэхэм чIыунэхэр зэлъаубыты.\nТызэрыхьэгъэ фэтэрэу квадрат метри 100 зэрылъым зы бзылъфыгъ щыпсэурэр. ЛифткIэ я 4-рэ къатым тыдэкIоягъ. Унэхэм зи лые арытэп, шъхьаныгъупчъашъхьэхэм къэгъагъэхэр атет. Унэхэр хъоо- пщаух, Iэрыфэгъух, нэфынэх, жьыр арыз.\nБысымгуащэм тыригъусэу чIыунэм техыгъ. Ар зэрэщытэу фэбапIэм зэлъеубыты. Квадрат метрэ 1,5-у унагъо пэпчъ къытефэрэм къэгъагъэхэр къыщагъэкIы. Зыныбжь хэкIотэгъэ бзылъфыгъэрэ илъэси 7 – 8 зыныбжь шъэожъыерэ ащ чIэтыгъэх. Шъэожъыем къазгъыр цIыкIукIэ помидорхэм алъапсэ ыгъэшъабэщтыгъ. Ахэм сякIуалIи, мырэущтэу ясIуагъ:\n— Къэгъагъэ нэмыкI зыщамышIэрэ фэбапIэм помидорхэр сыда къызкIыщыжъугъэкIыхэрэр? Сатыу гупчэми, тучанхэми ахэр атизых ыкIи ащыпыутых.\n— Сипхъорэлъф помидорхэр къыгъэкIыныр, ахэм зэрахахъорэм алъыплъэныр икIас. Сэ къуаджэм сыкъыщыхъугъ, сиIахьылхэр джыдэдэми къуаджэм дэсых. Зыгъэпсэфыгъо лъэхъаныр къызыскIэ сипхъорэлъф ахэм адэжь макIо, къуаджэр ыгу рехьы. Ины зыхъукIэ фермер хъунэу еIо, — къытыжьыгъ ащ джэуап.\nКъэралыгъо кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм, къэралыгъо еджапIэхэу гурыт гъэсэныгъэ имыкъу (классибгъу) зыщарагъэгъотхэрэм, гимназиехэм, апшъэрэ еджапIэхэм зэращеджэхэрэм пае пкIэ атырэп. Джащ фэдэу къэралыгъо поликлиникэхэми, санаториехэми, сымэджэщхэми пкIэ амытэу къащяIазэх.\nШвециер социальнэ къэралыгъоу щыт. IофшIэгъу уахътэр зэрэхъурэр сыхьати 8, тхьэмафэм мэфи 5 Iоф ашIэ. Мэфи 4 лэжьэрэ организациехэри щыIэх, бэрэскэшхом зы сыхьаткIэ нахь пасэу IофшIэныр къаухы. Швецием ис бзылъфыгъэхэри хъулъфыгъэхэри пенсием зыкIохэрэр аныбжь илъэс 65-м зынэскIэ ары. Пенсиеу къаратыщтыр лэжьапкIэу яIэм елъытыгъ. КъэIогъэн фае къэралыгъом пенсие анахь макIэу ахэм афигъэуцурэмкIэ мыдэеу щыIэнхэ ыкIи зекIо кIонхэ зэралъэкIыщтыр.\nНэмыкI лъэпкъ къыхэкIыгъэр ежь нахьи нахь дэгъуми, нахь дэйми шведым зыкIи къызхигъэщыщтэп. Лъэпкъэу къызыхэкIыгъэхэм, динэу алэжьырэм емылъытыгъэу Тхьэм ыпашъхьэ зэкIэри щызэфэдэхэу ащ елъытэ.\nНэбгырэ мин 800 зыдэс Гетеборг имэрие щылажьэрэр нэбгыри 157-рэ. Мэрием IофшIэн къыщыуатыныр зэрэкъиныр къытфаIотагъ. IэпэIэсэныгъэшхорэ цIыфыгъэрэ зыхэлъ къулыкъушIэхэр ары ащ аштэхэрэр. Зы чIыпIэм пае нэбгыри 10 фэдиз зэнэкъокъу.\nСэри, нэмыкI журналистхэми пачъыхьэмрэ Швецием ипремьер-министрэу социалистэу Йон Фредерик Райнфельдрэ ясурэтхэр тлъэгъухэмэ тшIоигъоу тызыкIэупчIэм, Швецием имонархие Европэм хэхьэрэ хэгъэгухэм янэмыкI монархиехэм зэратекIырэр, ащ политикэ фитыныгъэхэр зэримыIэхэр къытфаIотагъ. Правительствэм илъэIукIэ пачъыхьэм нэмыкI къэралыгъохэм япащэхэр регъэблагъэх, ежьыри нэмыкI хэгъэгухэм макIо. Шведхэм япроцент 70-мэ монархие щыIэным дырагъаштэ, хэгъэгур ащ зэкъуигъэуцоу алъытэ.\nШъхьафитэу псэухэрэ, лэжьэкIо Iэпшъэ пытэ зиIэ шведхэм социальнэ къэралыгъо лъэш зэтырагъэпсыхьагъ. Ахэм Iофыр зыщырагъэжьэгъагъэр чIыопсым икъэухъумэн ары. Урысыем щыпсэухэрэми ахэм такIырыплъын фаеу сэлъытэ.\nШведхэр зыфыщыкIэхэ щымыIэу, рэхьатэу мэпсэух, янеущырэ мафэ зэрэнахьышIущтым яцыхьэ телъ. ЧIыопсыр къэбзэным, гъомылэпхъэ къабзэ нэмыкI къамыхьыжьыным, жьыр амыушIоиным ахэр бэшIагъэу зэрэфэбанэхэрэм кIэух дэгъу къымытыгъэу пфэIощтэп. Псауныгъэм икъэухъумэнкIэ Дунэе организацием къызэритыгъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым Швецием ис хъулъфыгъэхэм ягъашIэ илъэс 80-м, бзылъфыгъэхэм — илъэс 84-м нэсыщтыгъ.\nАдыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет хэт.\nПредыдущая Сэтэнэе гуащэ ижъуагъо кIосэщтэп\nСледущая Ятын рагъэжьагъ


Илъэсий зымыныбжь Джамырзэ Алекс джыри Австралием ичемпионы цIэр тхэквондомкIэ къыдихыгъ »\nТхэквондо. Австралием изэнэкъокъу\nАдыгэ кIалэр чемпион\nАвстралием тхэквондомкIэ изэIухыгъэ зэнэкъокъу нэбгырэ 1000 фэдиз хэлэжьагъ. Дунаим испортсменхэр Канберрэ зыщызэIокIэхэм илъэсиим нэс зыныбжьхэм якуп адыгэ кIалэу Джамырзэ Алекс апэрэ чIыпIэр къыщыдихыгъ.\nИлъэситIукIэ узэкIэIэбэжьмэ, мастерэу Ин Чеола Йоо ыгъэсэрэ Джамырзэ Алекс Австралием тхэквондомкIэ изэнэкъокъу бгырыпх шIуцIэр къыщыфагъэшъошагъ. Илъэси 6 зыныбжь кIэлэцIыкIухэм ащ фэдэ щытхъуцIэ нахьыпэкIэ къыдахэу къыхэкIыгъэп. ИлъэситIу зытешIэм хэпшIыкIэу иухьазырыныгъэ хигъэхъуагъ.\nНэбгырэ зырызхэм тхэквондомкIэ язэIухыгъэ зэнэкъокъокъоу Австралием джырэблагъэ щыIагъэм дышъэ медалыр къыщыдихыгъ. БэнакIохэм яIэпэIэсэныгъэ икъэгъэлъэгъонкIэ тыжьын медалыр къыфагъэшъошагъ. Спортым хэшIыкI фызиIэхэм къызэрэраIорэмкIэ, Джамырзэ Алекс икъулайныгъэ къыгъэшъыпкъэжьын зэрилъэкIыгъэм дакIоу, иIэпэIэсэныгъэкIэ бэнакIохэм хэпшIыкIэу къахэщыгъ.\nКореем, Германием, Францием, Ямайкэ, Японием, США-м, Бразилием яспортсменхэм Джамырзэ Алекс атекIуагъ. Илъэсий зыныбжь адыгэ кIалэр Олимпиадэ джэгунхэм ахэлажьэ шIоигъу. Австралием игъэзетхэм къызэратхырэмкIэ, Джамырзэ Алекс исэнаущыгъэкIэ, кIуачIэмрэ къулайныгъэмрэ зэригъэфедэрэмкIэ спортсмен цIэрыIо дунаим щыхъун ылъэкIыщт.\nОпубликовал administrator, 2-12-2011, 15:40. Просмотров: 1927\n– УшумкIэ бэнакIохэм адыгэ быракъыр Китаим щаIэтыгъ


Адыгэ къуаджэу Бир-Аджам щыщэу нэбг 2 укIыгъэ\nШэкIогъум и 5-м Сирием ит шъолъырэу Голан тамэ зыфиIорэм тет Адыгэ къуаджэу Бир-Аджэм щыщэу нэбг 2 укIыгъэ. Ахэр Цэй Мухьамад СаIидрэ Ислам Еналрэ. ТIори Сирие дзэу къуаджэр къэзыуцохьыгъэмэ ятоп оны ыукIыгъэх.\nБир-Аджам щыщ Адыгэ кIалэгорэм къызэрэтиIуагъэмкIэ Сирие дзэмрэ ащ пэуцужьыхэмрэ къуаджэм иIэнгъунэ щызэзаох. ЦIыфэу къуаджэм къыдэнагъэхэр чIыгу чIэгъым чIэт унхэм ачIэсых, псырэ щхынрэ икъоу яIэп. Заор сыхьат заулэ агъэуцунэу бгъутIум адэгущыIэх.\nШъугу къэтэгъэкIыжьы, ШэкIогъум и 1-м Сириемрэ Израилрэ ягъунапкъэ Iус Адыгэ къуджтьIоу Бир-Аджамрэ Брекъэрэ повстанцхэм аубытгъэх. А мафэм Сирие дзэм къуаджэм пэблагъэ чIыпIэхэр ыубытхи топкIэ къадаоу ыублагъ. Сириемрэ Израилрэ ягъунапкъэ Iулъ чIыгухэм ядзэхэр ымыхьэныхэу зэгурыIоныгъэ хэгъэгуитIум зэдряI ау ащ емылъытыгъэу Сирие дзэ куп танкхэри аригъусэу ыхьагъэх.


Шапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пхъашэу адэзекIощтых — Адыгэ макъ\nШапхъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пхъашэу адэзекIощтых\nАдыгеим ибэдзэрхэмрэ иермэлыкъхэмрэ яIофшIэн тIэкIу-тIэкIузэ зыпкъ рагъэуцожьы. ПэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зезыхьагъэхэр ары ныIэп Iоф зышIэнэу езыгъэжьэжьыхэрэр. Ахэм зэу ащыщ Мыекъуапэ игупчэ бэдзэри. Ащ исатыушIыпIэхэр зэкIэ дезинфекцие ашIыгъэх, коронавирусыр къяутэлIагъэмэ зэрагъэшIэнэу щэкIо 600-м фэдизмэ тестхэр аIахыгъэх. Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат Мыекъуапэ игупчэ бэдзэр бэмышIэу щыIагъ, щэфакIохэм маскэхэмрэ Iалъэхэмрэ къызфагъэфедэхэмэ бэдзэр дэхьапIэм дэжь зэрэщауплъэкIухэрэр, антисептиккIэ аIэхэр зэрарагъэтхьакIырэр, сатыушIхэм азыфагу метрэ пчъагъэу дэлъын фаер къызэрыдалъытэрэр нэрылъэгъу къыфэхъугъ.\nРеспубликэм и ЛIышъхьэ щэфакIохэм адэгущыIагъ, бэдзэрхэр зызэфашIыхэ лъэхъаным шапхъэу агъэнэфэгъагъэхэр яунэ къыщыдалъытагъэхэмэ яупчIыгъ, сатыур зэрэкIорэр, продукциехэм къазэракIэупчIэхэрэр зэригъэшIагъ. ЗаухъумэнымкIэ шапхъэу щыIэхэр цIыфхэм шIокI имыIэу къыдалъытэн зэрэфаер, армырмэ ермэлыкъхэр зэрэзэфашIыжьыщтхэр ЛIышъхьэм къыIуагъ.\n— Мэкъу-мэщым епхыгъэу лажьэхэрэм япродукцие IуагъэкIынымкIэ, щэфакIохэм мылъапIэу гъомылапхъэхэр къызIэкIагъэхьанхэмкIэ бэдзэрхэм мэхьанэшхо зэряIэр къыдгурэIо. Ау анахьэу тэ тызыпылъын фаер цIыфхэм ящынэгъончъагъ ары. Роспотребнадзорым шапхъэу къыгъэуцугъэхэр зымыгъэцакIэхэрэм пхъашэу адэзекIощтых, — хигъэунэфыкIыгъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.\nКъумпIыл Мурат къэлэ мэрием, Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмрэ сатыумрэкIэ и Министерствэ, Роспотребнадзорым Адыгэ РеспубликэмкIэ и ГъэIорышIапIэ пшъэрылъ афишIыгъ ермэлыкъхэр зыщыкIорэ чIыпIэхэм санитар-эпидемиологие шапхъэхэр шIокI имыIэу къащадалъытэнхэм анаIэ тырагъэтынэу.\nПредыдущая Адыгеим и ЛIышъхьэ зэпахырэ узым зырамыгъэушъомбгъунэу афигъэпытагъ\nСледущая В Адыгее в новом формате проведут конкурс на лучшего библиотекаря


Дунаишхор ыгу къыщекIокIэу… — Адыгэ макъ\nДунаишхор ыгу къыщекIокIэу…\nУсэныр аукъодыеп, ар тхьэтын, гъогу зыфэхъугъэ пэпчъ, ыпсэ ащ кIэгъэкъон фишIэу игъашIэ къехьы. ИгущыIэ мэуцу, игупшысэ зеIэты.\nДэхэгъэ шэнышъ —\nДунэе хъярыр зэу тиунай. — къыщеIо усэу «Сэ сидунай» зыфиIорэм адыгэ литературэм хьалэлэу щылэжьэгъэ Хъунэго Нурет Исхьакъ ыпхъум.\nХъунэго Нурет мэкъуогъум и 5-м, 1930-рэ илъэсым Красногвардейскэ районым ит къуаджэу Джамбэчые къыщыхъугъ, пIуныгъэ ыкIи гъэсэныгъэ дахэ ыгъотыгъ — Адыгэ кIэлэегъэджэ техникумыр, 1960-рэ илъэсым Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет къыухыгъэх. 1961-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу зыгъэпсэфыгъом окIофэ хэку гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» (джы «Адыгэ макъэм») зэдзэкIакIоу Iоф щишIагъ. Нурет ытхыхэрэр 1951-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу къыхиутыщтыгъэх, ахэр хэку ыкIи край гъэзетхэм, альманахэу «Зэкъошныгъэм» къарыхьэщтыгъэх, хэку радиом къытыщтыгъэх. Иадыгабзэ зэрикIасэм, фэсакъэу зэрэзэрихьылIэрэм, ыухъумэным зэрэфэхьазырым, илъэпкъ шъхьэлъытэжь зэрэлъагэм, къэрар зэрэхэлъым, идунэееплъыкIэ зэрэпсыхьагъэм Тхьэм къыхилъхьэгъэ зэчый цыпэр къыгъэшъыпкъэжьын фаеу ышIыгъ.\nХъунэго Нурет адыгэ бзылъфыгъэ гукIэгъушIэ-гукъабзэу, илъэпкъ, цIыфхэм апаемэ, зышъхьамысыжьыщтхэм ащыщыгъ. Адыгэ унэгъо лъэчIэжъ зэрэщапIугъэр мыгъуащэу, игулъытэ зынэмысырэ щыIагъэп. Сыдигъуи игумэкI-гупшысэхэр къетэкъокIыгъэхэу, адыгэ лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэм ыкIи ыпэкIэ къэтым, къырыкIощтым ыгу зэлъаIыгъыгъ. Иусэ сатырхэмкIэ лъэпкъыр ыгъэгъуазэу адыгэм игъашIэ псэпытэ зышIырэ шэнышIухэм ягугъу къышIыгъ.\nЗы цIыфым зы цIыфыр\nШIу щэхъу зэфамышIэу\nНасыпыгъ джар —\nЕтIани усакIом ыгу кIэмытIасхъэу къеIо:\nЦIыфым илъэпIагъэр —\nАу гукIэгъуи, нэхъоий къырамыдзэу, цIыфыр бадзэм памышIыжьэу зэрэхъугъэр гууз-лыуз щэхъу усакIом. Къыфэджэ мамырныгъэм, зэгурыIоныгъэм, адыгэр мы чIым лъэпытэу тезыгъэтыщт пстэум. МэгумэкIы, узэфэсакъыжьыным, узэрэухъумэным узэригъэпытэрэр щыкIегъэтхъы усэу «ХэмыгъэкI цIыфыгур» зыфиIорэм.\nТемыкIут псы чъыIэр,\nИмыгъэлъ гу шъабэм\nНурет иусэ сатырхэр къызэрыкIо дэдэхэм фэдэхэми, ахэр гупшысэ закIэх, пIуныгъэ мэхьанэшхо зыпкъырылъых. Итхылъэу «ГущыIэр Iэзэгъу» зыфиIоу 1992-рэ илъэсым къыдэкIыгъэм усэхэмрэ рассказхэмрэ бэу дэтых. Ахэм зэкIэми цIыфыр цIыфы зышIырэр игукъэбзагъэу, зыгъэдахэрэр ицIыфыгъэ хабзэу зэрэщытыр къащыриIотыкIыгъ.\nУсэн-тхэн Iофым мурадэу фыриIэри иусэ сатырхэмкIэ къыдгурегъаIо:\nСэ мы дунаим\nшъабэу Iэ щысфэу,\nIэ фабэр бэмэ\nБзылъфыгъэгу къабзэм бэ ифэрэр — гушIуагъуи, гумэкIи, къини, лыузи, хъяр Iотэжьыгъуи; а зэкIэми алъапсэр адыгэ щыIакIэм хэлъ шъыпкъэгъэ-зэфагъэр ары. IэкIыб къэралыгъохэм арысын фаеу хъугъэ адыгэхэр усакIом игупшысэ ренэу хэтых. «ХэхэсыцIэр» зиIэ хъугъэхэу, хымэ нэпкъхэр зыIэнтэгъухэу, тыдэ щыIэхэми, ялъэпкъ хабзэ ащымыгъупшэу, псым е псэм ар фагъадэу ягъашIэ къызэрахьырэр, анапэ паемэ, псэр атыным зэрэфэхьазырхэр, зэуапIэм имызакъоу, хымэ хэгъэгубэу ахэр зыщыпсэухэрэми ялIыгъэ-хабзэкIэ къазэращыхэщыхэрэм яшъошэ-теплъэрэ агу икъэбзагъэрэкIэ ахэр зыми зэрэхэмыкIуакIэхэрэр Нурет усэ 30 фэдизэу мы темэ иныр зыщыпхырыщыгъэмэ къащыриIотыкIыгъ.\n… Адыгэ чIыгужъым\nСичIыгужъ ащ фэдэу\nУсакIор анахь гущыIэ фабэхэм, лъэшхэм, зафэхэм, шъабэхэм зыкIи ашъхьасыгъэп Ным фэусэным, ащ идэгъугъэ-лъэгагъэ зэлъаригъэшIэным пае. Ащ фэгъэхьыгъэ усабэ тхылъхэм хэгъэушъхьафыкIыгъэу адэт. «Сянэу нымэ ялый», «Тянэ Iушъаб», «Ным игуIакI», нэмыкIхэри.\nНурет икъэлэмыпэ ныбжьыкIэгъум, шIулъэгъум, ныбджэгъуныгъэм афэгъэхьыгъэ усэу къыпыкIыгъэри макIэп, ирассказхэр пIонхэшъ, адыгэ щыIэкIэ-псэукIэм иунэшъо-хабзэхэр зэкIэ ащызэгъэзэфагъэх ыкIи ащызэхэфыгъэх. Ау зы гъэзет тхыгъэ цIыкIум зэкIэ тхакIом илэжьыгъэ — итворчествэ узэрэфаеу къыщипIотыкIын плъэкIыщтэп. Сэ анахьэу сшIоигъуагъэр адыгэ бзылъфыгъэ тхакIоу, лъэпкъ гупшысэр итхыгъэхэмкIэ зыгъэбаигъэу, адыгэ психологиер дэгъоу озыгъэшIэрэ тхыгъэхэр къызIэкIэкIыгъэ Хъунэго Нурет ыцIэ шIур зыфилэжьыгъэ лъэпкъым къызщыхъугъэ мафэмкIэ ыгу къэзгъэкIыжьыныр ары.\nУехъопсэнэу Хъунэго Нурет цIыф къэбзагъ, усэкIо ыкIи тхэкIо дэгъугъ, «гущыIэ Iэзэгъур» къыгъотыныр фызэшIокIыгъ.\nСурэтым итыр: Хъунэго Нурет.\nПредыдущая Лъэуж нэф\nСледущая Къэралыгъо IофышIэхэм апай


IофшIэным фэчэфых | Адыгэ Макъ\nАвтор: Редакция\t/ 04.09.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nНэфылъэр къызэрэкIичэу СПК-у «Колхоз Ленина» зыфиIорэм ичэмыщхэр гузажъохэзэ IофышIэ макIох.\nМы кооперативым хэтхэм ялэжьапкIэ адырэ мэкъумэщ унэе IофшIэпIэ зэфэшъхьафхэм анахь ин. Ащ къыхэкIэу цIыфхэми яIоф уасэ фашIэу щыкIэгъэнчъэу агъэцакIэ. Чэмщын Iофым лъыплъэрэр «АР-м мэкъу-мэщымкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ цIэ лъапIэр къызфагъэшъошагъэу, МТФ-у N 1-м ипащэу Светлана Гулак ары. Мы хъызмэтшIапIэм ащ илъэс 30 хъугъэу Iоф щешIэ, илъэс 21-м коллективыр зэрещэ. А илъэсхэм щэу къахьыжьырэмкIэ ыкIи былымхэм хахъоу яIэмкIэ фермэм зэпымоу пэрытныгъэр ыIыгъ. Светланэ къызэриIорэмкIэ, гъэхъэгъэшIухэр яшIушIагъэх гуетыныгъэ фыряIэу лэжьэрэ былымахъохэм, ежь къыфэнэжьырэр япшъэрылъ икъу фэдизэу агъэцэкIэным цIыфхэр къыфищэнхэр, зыкIыныгъэ ахилъхьаныр ары.\nФермэм былымышъхьэ 560-рэ тет, ащ щыщэу 270-р ащы. Мэзи 7-у блэкIыгъэм щэ тонн 851-рэ къахьыгъ, килограмм 3097-рэ чэм пэпчъ къырагъэтыгъ. Чэмыщэу Галина Фиошинам епхыгъэ чэм 40-м щэ тонни 153-рэ, килограмм 3842-рэ къакIихыгъ. БгъэшIэгъонэу щыт Александра Капризинам игъэхъагъи: тонни 141-рэ, чэм телъытэу килограмм 3635-рэ къаригъэтыгъ. Я 3-рэ чIыпIэр зыIыгъыр Елена Коржовар ары, тонни 138-рэ, чэм пэпчъ килограмм 3468-рэ.\nФермэм зэкIэмкIи чэмыщэ нэбгыри 9 тет, чэщ-зымафэм гурытымкIэ зы чэмым килограмм 19 къеты, 40-м нэзыгъэсыхэрэри ахэтых. Джырэблагъэ апэрэу шкIэ къызыфэхъугъэ чэмхэм мафэ къэс щэ килограмм 30 — 32-рэ къаты. Гъэхъэгъэ дэгъухэр зэряIэхэр ошIэ-дэмышIэ Iофэп, ар мыщ щыхабз. Аущтэу зыкIэхъурэр былымхэм яIыгъын шэпхъэшIухэм атетэу зэтырагъэпсыхьагъэшъ, ашхыщтыр зыфаем фэдизэу, шапхъэм тетэу арагъэгъотышъ ары. Щэ къэзытырэ чэмхэм адрэхэм нахь анаIэ атырагъэты, нахь ягугъух.\nСветланэ зэрэхигъэунэфыкIырэмкIэ, хъызмэтшIапIэм икъун фэдиз люцерни, натрыфи, фэшъхьаф лэжьыгъэхэри ышIагъэх комбикормэр иIэным пае, уарзи, мэкъуи игъом ыгъэхьазырыгъ. Дэгъоу зэрагъашхэхэрэм ишIуагъэкIэ чэм пэпчъ гурытымкIэ килограмм 500 къещэчы, 600 – 700-м нэсыхэрэри ахэтых. Былымхэр мафэм хэ агъашхэх. Щэ къэзытырэ чэмхэм Iофыгъуабэ апылъ. Ахэм ащыщ шкIэхэр къакIэхъоным упылъыныр.\n— АщкIэ тегъэразэ, — еIо Светланэ, — осеменаторэу Наталья Барыкинам. — Джыри зы Iофыгъо имэхьанэ хэзгъэунэфыкIын — ар былымхэм яузынчъагъ. Мары илъэс 15 хъугъэу ащ лъэплъэ ветеринарэу Константин Доценкэр, ипшъэрылъхэри икъоу зэригъэцакIэхэрэм ишIуагъэкIэ гумэкIыгъо тыхафэрэп, былым пэпчъ хэушъхьафыкIыгъэу ар лъэплъэ.\nЯIофшIэгъу мафэхэр зэрэкIохэрэр къыIуатэзэ, Светланэ кооперативым ипащэу Д. КIыкIым ыцIэ бэрэ къыриIуагъ IофышIэмэ сыд фэдэ лъэIу яIэми, зэрафэгумэкIырэр, зэкIэри инэплъэгъу зэритыр хигъэунэфыкIызэ.\nДолэтбый Назимбый ыкъор еджэгъэ специалист дэгъу, ащ хэшIыкI афыриI агротехникэм, былымхэм яIыгъын, административнэ-хъызмэт Iофхэм. ИгъашIэ зэритыгъэ мэкъумэщ хъызмэтшIапIэм ащ ымышIэрэ хэлъыжьэп, цIыфхэм цыхьэ фашIы, сыдигъуи ыIорэм дырагъэштэнэу хьазырых. Долэтбый 1995-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу мы хъызмэтшIапIэм ипащ, ау Большесидоровскэм ичIыгухэм илъэс 45-рэ хъугъэу ащэлажьэ. Ащ мэхьанэшхо реты кооперативым зыкъызэIуихыным, ащ къыхэкIэу цIыфэу цыхьэ къыфэзышIыхэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъыригъэIэтыным дэлажьэ, шъыпкъэныгъэ зэфыряIэу ыпэкIэ лъэкIуатэх.\nСветлана Гулак зэриIорэмкIэ, къиныгъо зыхэмылъ IофшIэн щыIэп, упсэунэу уфаемэ, улэжьэнышъ, ушхэжьыщт. УзэдеIэжьын, уиIэм уасэ фэпшIын фае.


Адыгэ Хэку Таймс: Сирием щыщ адыгэхэр анахьэу къуаджэхэм адагъэтIысхьэх\nСирием щыщ адыгэхэр анахьэу къуаджэхэм адагъэтIысхьэх\nАдыгеим къэкIожьыгъэ Сирием щыщ адыгэхэм япчъагъэ 1.109. Фэдэ къэтынхэр къетых Адыгеим щыIэ зекIонымкIэ къылыкъум. Ахэр къуаджэхэм адагъэтIысхьаным тегъэпсыхьэгъэ зэхэгъэуцуагъэр хэкум щагъэцакIэу унэшъошIхэм къыхагъэщы.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр джыдэдэм дагъэтIысхьагъэх къуаджэу Мэфэхьаблэрэ Тэхъутэмыкъое шъолъырым ит къуаджэхэм ащыщхэмрэ. Къуаджэу Мэфэхьаблэ I998 илъэсым Косовэ къикIыжьгъэгъэ адыгэхэм апае агъэпсгъагъ. Джы ащ Сирием щыщ адыгэхэм апае чIыгу чIыпIэ 37 фэдиз къыщхагъэкIыгъ. Ахэм джырэкIэ унэхэр ащагъэпсых. Тэхъутэмыкъое шъолъырысм ит къоджиплIмэ унэ 14 ащашIыгъах, джыри унихмэ алъапсэ щагъэчъыгъ. Ахэм къэкIожьыгъэ адыгэ нэбгыри 130 адэсы хъугъэ.\nСирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр етIани дэсы хъугъэх Адыгеим иШъэуджэн, Кощхьэблэ, Красногвардей шъолъырхэми. Джаущтэу унэ нэкIхэу чылэмэ адэтхэр зэкIэ агъэунэфыгъэхэу ыкIи ахэр пкIэ зыхэмылъ бэджэндэу сирие адыгэхэм аратынхэу хьазырхэу АдыгеимкIэ лъэпкъ IофхэмкIэ Iахьым къыщхагъэщыгъэу къетхы «Регнум» къэбар къулыкъум.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим икъуаджэу Мэфэхьаблэ ипащэу Хьасани Мыхьамэт къыхегъэщы Сирием щыщ адыгэхэу фаехэм зэкIэм къуаджэу Мэфэхьаблэ чIыгу зараратрэр:\nХьэсани Мыхьамэт: Сирием къикIыжьыгъэ адыгэхэр дэсых Мэфэхьаблэ. ЧIыгухэр ащяттыгъэх. Къыдэхьэх, дэкIых, зэрагъашIэ. КъыдэтIысхьажьых. Анахьэу тхылъхэм ягъэхъун къяхьылъэкIы. АдыгеимкIэ зекIонымкIэ къылыкъоу щыIэм къытрэ квотэхэр апэрэмкIэ зытефэхэрэр Украинэм къикIыжьрэ цIыфхэр ары. ЕтIанэ Сирием къикIыжьрэ адыгэхэр ары.\nАдыгеим щыIэ зекIо къулыкъум икъэтынхэу «Регнум» къэбар лъыгъэIэс амалым къыхьхэрэмкIэ, Сирием щыщ адыгэхэу хэкум зэкIэмкIи къэкIожьыгъэхэм ащыщ нэбгырэ 603 Урысыем охътэ гъэнэфагъэм щыпсэунхэу изын къаратыгъ, 421 – Урысыем ис зэпытынхэм пае тхьапэ, нэбгырэ 22 – Урысыем зэрицIыфхэр къэзыушыхьатрэ тхьапэхэр, 63- охътэ гъэнэфагъэм телъытагъэу ухъумэныгъэ.


Илъэс 80 къэбгъэшIэныр насыпыгъ — Адыгэ макъ\nИлъэс 80 къэбгъэшIэныр насыпыгъ\nШIупэкIо Сарет Мадинэ ыпхъур Хэгъэгу зэошхор къежьэнкIэ зы илъэс къэнагъэу къуаджэу Щынджые къыщыхъугъ.\nЦIыфхэм советскэ щыIакIэм ылъапсэ агъэпытэщтыгъ, къуаджэхэм кIэлэегъаджэхэр, врачхэр, культурэм иIофышIэхэр ящыкIэгъагъэх.\nСарет ятэ зыфэдагъэр ежьым къышIэжьырэп, ар заом дащи, къыгъэзэжьыгъагъэп. Ежьыр янэ шъэбэ цIыкIоу, шъузабэу къэнагъэм ыпIугъ ыкIи ригъэджагъ.\nИпшъэшъэгъу игъусэу Сарет Мыекъопэ кIэлэегъэджэ училищыр, нэужым апшъэрэ еджапIэр къыухыгъэх. Яблоновскэм дэт я 15-рэ ыкIи я 5-рэ гурыт еджапIэхэм, етIанэ колледжым кIэлэцIыкIухэр ащыригъэджагъэх, илъэс 44-рэ сабыйхэм шIэныгъэ аригъэгъотыгъ. Щытхъу тхылъхэр, шIухьафтынхэр бэу къыратыгъэх, цIэ лъапIэхэр къыфагъэшъошагъэх.\nАдыгеим икIэлэегъэджэ пэрытхэм зыцIэ ахалъытэгъэ Сарет кIэлэегъэджэ шъыпкъагъ, зэтIысыжьми гупсэфыгъо рагъэгъотыгъэп. Непэ къызнэсыгъэм ны-тыхэм иунэ къыфащэхэрэ кIэлэцIыкIухэм яшIэныгъэхэм ахегъахъо.\nСарет ыныбжь илъэс 80 зэрэхъугъэр игупсэ цIыфхэм дыхагъэунэфыкIыгъ, къыфэгушIуагъэх, агъэшIуагъ.\nАр бзылъфыгъэ Iуш, къыIорэм уезэщырэп, удэгущыIэныр гъэшIэгъоны. Ымэкъэ чан гохьи, ыгу къыдеIэу зэрэщхырэми гъашIэм иIэшIугъэ зэремызэщыгъэр къахэщы.\nСарет тхылъхэм, гъэзетхэм яджэ. Ипсауныгъэ ренэу лъэплъэ, Iэпкъ-лъэпкъхэмкIэ зишIуагъэ къэкIощт упражнениехэр ешIых. Диным фемыджагъэми, хэшIыкI фыриI, мэхьанэ ин реты. КъурIаным къыIорэр къызэхэзыфырэ тхылъхэр иIэх. НэкIмазэр блимыгъэкIэу еIыгъы, нэмази ешIы.\nКъызхэкIыгъэ ШIупэкIо лъэпкъыми, зыхэс Шъэо лIакъоми къарыкIогъэ къэбархэр дэгъоу ешIэх ыкIи ыгу къэкIыжьых. Сарет гъэшIэ гъогоу къыкIугъэм хэплъэжьызэ къыIотагъ:\n— Илъэс 80 къэбгъэшIэныр макIэп. Шыкур, сынасыпышIоу зысэлъытэжьы. Пстэумэ анахь гушIуагъоу сиIэр сисабыйхэр ары.\nИшъхьэгъусэрэ ежьыррэ пшъэшъэ закъоу апIугъэр янэ фэдэу кIэлэегъаджэ хъугъэ, иIоф щытхъу хэлъэу егъэцакIэ. «Сарет Мадиновна, спасибо за Розу, за дочь», — ыIуи, еджапIэм ипащэу Лариса Шестопаловам IаплI къызэрэрищэкIыгъагъэр щыгъупшэрэп, а гущыIэхэр ыгу IэшIоу зэрэтелъых. Хэти исабый цIыфхэм алъытэу, дахэкIэ игугъу ашIымэ, ар зыпишIын щыIэп. ИгушIуагъо цIыфхэм къызэрэдагощырэр игуап.\nСарет пхъорэлъфхэм агъэгушIо ыкIи агъэгушхо. КIэлэ нахьыжъэу Салбый еджапIэр дышъэ медалькIэ къыухи, Пшызэ аграрнэ университетым щеджагъ, Краснодар иэлектросетьхэм якъутамэу Инэм дэтым Iоф щешIэ.\nНалбый еджэным зэрэфэщагъэм фэшъхьафэу творческэ IофшIэнхэри икIасэх. Я 8-рэ классым исэу къухьэм ыкIи самолетым ямодельхэу ыгъэхьазырыгъагъэхэм республикэ зэнэкъокъум текIоныгъэр къыщыдихыгъагъ, шIухьафтынэу путевкэ къырати, лагерэу «Смена» зыфиIорэм зыщигъэпсэфыгъагъ.\nХьэшкъое Мурат ыгъэсэрэ къэшъокIо купэу «Алэуаем» хэтэу Дунэе хореографическэ фестивалэу лъэпкъ культурэмрэ фольклорымрэ афэгъэхьыгъэу мыгъэ Москва щыкIуагъэм къашъохэу «Ислъамыемрэ», «ЗэфакIомрэ» къыщагъэлъэгъуагъэх, Гран-прир къыщахьыгъ. Джащ фэдэу, Санкт-Петербург, Налщык, Анапэ, ПсышIуапэ, нэмыкI чIыпIэхэм ащыкIогъэ зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх. Налбый мыгъэ я 10-рэ классыр къыухыгъ.\nСаретрэ ишъхьэгъусэу Исмахьилэрэ илъэс 47-рэ зэдагъэшIагъ. ЗэгурыIоныгъэрэ шъхьакIэфагъэрэ зэфыряIэу псэугъэх. Исмахьилэ идунай ыухыгъ. Сарет изакъоу мэпсэуми, ипшъашъэрэ ипхъорэлъфхэмрэ щыкIагъэ ямыIэу, насыпышIохэу зэрэщыIэхэм кIуачIэ къыреты.\nУахътэм диштэу псэурэ бзылъфыгъэм джыри зы сэнаущыгъэ, ышъхьэ къыримыхыпэу, ау игуапэу зыфигъазэу хэлъ, ащ усэхэр етхых. Ахэр къызэрыкIох, зэгъэфагъэх, гъашIэм фэдэх.\nГъашIэм ищытхъу тхылъ къэзылэжьыгъэ Сарет псауныгъэ пытэ иIэу, джыри илъэсыбэрэ щыIэнэу фэтэIо.\nПредыдущая Севастополь ыуж Ивановэ\nСледущая УзэгурэIомэ, къиныгъо щыIэп


Зэрифэшъуашэу республикэм щагъэцакIэх | Адыгэ Макъ\nЗэрифэшъуашэу республикэм щагъэцакIэх\nАвтор: Редакция\t/ 02.12.2019\t/ КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\t/\nЛъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфиIорэм игъэцэкIэн зэхэщагъэ зэрэхъурэм ыкIи кIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэнымкIэ хэбзэ къулыкъухэм Iофэу ашIэрэм щытегущыIагъэх Урысыем и Президент и Полномочнэ лIыкIоу Къыблэ федеральнэ шъолъырым щыIэ Владимир Устиновым зэхищэгъэ видеоселектор зэхэсыгъом. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nГъэсэныгъэм иучреждениехэм яматериальнэ-техническэ зытет нахьышIу шIыгъэным, ящыкIэгъэ пстэумкIи зэтегъэпсыхьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр зэхэсыгъом къыщаIуагъ. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» амалэу къытыхэрэр цIыфхэм алъыгъэIэсыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ къэбархэр гъэфедэгъэнхэ зэрэфаер шъхьафэу къыхагъэщыгъ.\n— Мыр ыкIи нэмыкI гумэкIыгъохэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, зэхэфыгъэнхэм афэшI Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыдыхэлъытэгъэ проектэу «Непэрэ еджапI» зыфиIорэм къытырэ амалхэр шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. Мы гухэлъым изэшIохын сомэ миллиарди 10-м ехъу пэIудгъэхьанэу тэгъэнафэ, — къы-\nIуагъ Владимир Устиновым.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом къызэрэщиIуагъэмкIэ, мы илъэсым къыдыхэлъытагъэу чIыпIэ 1100-рэ зырыз зиIэ еджэпIитIу ыкIи кIэлэеджэкIо 250-рэ зычIэфэщт зы учреждение республикэм щашIых. Мы лъэпкъ проектымкIэ зэзэгъыныгъэхэр проценти 100-кIэ, мылъкоу агъэфедагъэр — процент 91-кIэ гъэцэкIагъэхэ хъугъэ. Ащ нэмыкIэу мы уахътэм Адыгеим кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ 12 щашIы. Ахэм ащыщэу 10-р — мы илъэсым, тIур къихьащт илъэсым иапэрэ мэзищ атыщтых.\n2019-рэ илъэсымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъугъэм изэфэхьысыжьхэр 2020-рэ илъэсым мэзаем и 1-м нэс шъолъырхэм япащэхэм къатынхэу Владимир Устиновым къариIуагъ. Джащ фэдэу субъектхэм къафатIупщырэ мылъкур шIуагъэ къытэу агъэфедэным, мыщкIэ хэукъоныгъэхэр щымыIэнхэм анаIэ тырагъэтын фаеу къыхигъэщыгъ.\nКъыблэ федеральнэ шъолъырым щыпсэурэ кIэлэцIыкIухэм ящынэгъончъагъэ ухъумэгъэнымкIэ шIэгъэн, анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ. Террористическэ ыкIи техногеннэ нэшанэ зиIэ щынагъохэр къэмыхъунхэм фэIорышIэрэ техническэ пкъыгъохэр еджэпIэ учреждениехэм ыкIи кIэлэцIыкIухэм зызщагъэпсэфырэ чIыпIэхэм аIэкIэлъын-\nхэм мэхьанэшхо иIэу къыхагъэщыгъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу.


Опубликовал admin, 6-03-2020, 15:31\nТыркуемрэ Урысыемрэ яIэшъхьэтэтхэу Москва гъэтхапэм (мартым) и 5-м щызэIукIагъэхэм Iуагъэ зэдэшIыгъ, зэрэзэдэшIыгъэри шъыпкъэ. Ар аущтэу къызкIыхэдгъэщырэр, зэрэзэдатшIэу, политикэр сыдрэ бгъумкIи пцIы. КъызэратхыжьырэмкIэ, бгъухэм заор къызэтырагъэуцо, зэфэхьысыжьым къыхиубытэрэр Идлиб къалэр Асад зэрэимыежьэу къанэ, гъогоу М4-м щынагъончэ ашIыщт, Тыркуемрэ Урысыемрэ адзэхэм гъэтхапэм и 15-м...\nАдыгэбзэ диктант гъэтхапэ и 6-м къалэу Дюзджэ (Тыркуер) щырагъэкIокIыщт\nОпубликовал admin, 3-03-2020, 19:27\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ипэгъокI – Адыгэбзэ диктант ЮНЕСКО-м зэрилъытэрэмкIэ, бзэхэу кIодыжьыным ищынагъо зытелъхэм адыгабзэри ахэхьэ. Амал зэриIэмкIэ, адыгабзэр ащ щыухъумэгъэн зэрэфаем къыпкъырыкIэу, Дюзджэ университетым и Къутамэу адыгабзэм дэлажьэрэм гъэтхапэм (мартым) и 6-м, сыхьатыр 15.00-м адыгэбзэ диктант аригъэтхыщт. «Гухэлъэу тиIэхэр: Адыгабзэр зэрэщыIэр ыкIи зэрэщыIэн фаер къыхэдгъэщыныр...\nАдыгэхэм Анкъарарэ Истамбылрэ мырэзэныгъэ зэхахьэхэр щашIыгъ\nОпубликовал admin, 24-02-2020, 17:24\nМэзаем и 23-м, Тыркуем ит къалэ шъхьаIитIоу Анкъарарэ Истамбылрэ Адыгэхэм мырэзэныгъэ зэхахьэхэр къыщырагъэкIокIыгъэх. Мы зэхахьэхэр зыфашIыгъэхэр Урысые Федерацием илIыкIоу Тыркуем щыIэм Адыгэ лъэпкъ гъэкIодыр щымыIагъэм фэдэу къызэриIуагъэр ары. Кавказ Федерацием хэтхэм зэхахьэр Анкъара дэт утыку горэм щызэхащагъ. Адыгабэ зыхэт демократие партием щыщхэм Истамбыл дэт Урысые Федерацием илIыкIо зычIэс...\nЕнэгуягъо Кубань археологие тIэнхэм Адыгеир нахь ахэлэжьэшъунэу\nОпубликовал admin, 13-02-2020, 20:58\nIэхэр къэхъугъэх Адыгеир археологие лъыхъонхэм нахь лъэшэу ахэлэжьэн ылъэкIынэу. Ар къэзыIуагъэр Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм итхьаматэу ЛIыIужъу Адам. ИнститутымкIэ архэологием икъутамэ (иотдел) къызэIухыгъэныр ары ащ зигугъу къышIыгъэр. ЦIыфхэуи а къутамэм щылэжьэщтхэр щыIэхэу тхьаматэм къыригъэкIыгъ. КъызэриIуагъэмкIэ, мы лъэныкъор къызэIукIыным пае...\nIэкIыб адыгэмэ ащыщэу нэбгырих ныIэп 2019 илъ. Адыгеим къэкIожьыгъэр\nОпубликовал admin, 10-02-2020, 19:56\nIэкIыб къэралыгъиплIым ащыщхэу программэу «Ягухэлъ елъытыгъэу Адыгэ Республикэм къэзгъэзэжьын зыIохэрэ илъэпкъэгухэм 2019-2021 илъэсхэм яIэпэIэгъущтымкIэ» 2019 илъэсым нэбгырих къэзгъэзэжьыгъэр. А нэбгырихым программэм зэрэхэлэжьэшъущт тхылъхэр аратыгъ, – къетхы сайтэу circassianpress.com зыфиIорэм. Ахэмэ ащыщхээу нэбыритIур Тыркуем ицIыфых, нэбгыритIур – Иорданиер ары, зыр – Сириер, адрэ зыр – Узбекистан.\nОпубликовал admin, 1-12-2019, 19:02\nТыгъэгъазэм и 1-м Адыгэ Къалэ дэт шхапIэу «Жемчужина» зыцIэм кIэлэцIкIумэ яIазэщтыгъэ врачэу Бэрэтэрэ Муратэ илъэс Iанэ щыфашIыгъ. Ау цIыфхэр зэрагъэшхагъэм «илъэс IанэкIэ еджагъэхэп, урысыбзэкIэ «День памяти Мурата Беретаря» цIэ фашIыгъ. «Мыщ фэдэ Iофыхэм яхьылIагъэ фэIо-фашIэхэу ашIэхэрэм атекIыщт тэ непэ тызфызэрэугъоигъэр, – ыIуагъ Iанэр джыри къызэIумыхыгъэу щымыIэжьым ыш нахьыжъэу Бэрэтэрэ Сэфэр. – Ау мы...\nГуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтым АР-м имэфэкI хигъэунэфыкIыгъ\nОпубликовал admin, 4-10-2019, 20:04\nилъэс 28-кIэ узэкIэIэбэжьымэ республикэ зэрэхъугъэр чъэпыогъум (октябрем) и 4-м Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм щыхагъэунэфикIыгъ. ЗэIукIэм президентищэу республикэм иIагъэхэм ащыщэу нэбгыритIур – Джарым Аслъанрэ ТхьакIущынэ Аслъанрэ – хэлэжьагъэх. КъэгущыIагъэхэм президентитIум гъэхъагъэу ашIыгъэхэм ягугъу къашIыгъ. Джарымэ Аслъан илъэхъанкIэ (1992-2002) анахьэу къыхагъэщыгъэр...\nСыд шIэгъэн фаер Адыгабзэр мыкIодыным пае? – Адыгэ Сайт\nОпубликовал admin, 3-10-2019, 20:46\nгъэнэфагъэу Адыгэхэм Адыгабзэр зыщышIокIодын гъогум техьагъэхэу макIох, мачъэх пIоми ухэукъощтэп. Мыщ фэдэу бзэр зыфэкIодырэм шъхьэусыгъуабэ иI, ау ащ лъапсэу афэхъурэр мыхэр арых: Адыгэхэр итэкъохьыгъэхэу зэрэщытыр. Урысые-Федерацием ихьыкумэтрэ ипарламентрэ лъэпкъ бзэхэм политикэу афыряIэр ыкIи законхэу къыдагъэкIыхэрэр арых. Адыгабзэр хэхъон гъогум тедгъэхьэным пае занкIэу, къызэкIэлъыкIоу къэтIощт шIэгъэн фаехэр:


Хэлажьэ зышIоигъохэр зэкIэ рагъэблагъэх — Адыгэ макъ\nМы Iофтхьабзэм хэлэжьэщтых «цифровой» волонтерхэр, олимпийскэ чемпионхэу тиреспубликэ щыпсэухэрэр, культурэм, искусствэм яIофышIэхэр, зэлъашIэрэ журналистхэр, хэбзэ къулыкъухэм ялIыкIохэр. Республикэ общественнэ организациеу «Федерация тхэквондо ИТФ» зыфиIорэм ипрезидентэу Елена Самоделкинар ягъусэу «цифровой зарядкэ» зэхащэщт, аналог къэтынхэр зэрэзэпагъэущтхэм зэрэфэхьазырхэм итамыгъэу ар рекIокIыщт. Ащ нэужым Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм телеканалхэм ялоготипхэр, джащ фэдэу «цифровой хьампIырашъокIэ» зэджагъэхэр, шъолъырэу тызщыпсэурэм ыцIэ атетхагъэу «ошъогу блэкIэ» заджэхэрэм афэдэу 22-рэ ошъогум датIупщыещт.\nМы Iофтхьабзэр ыпкIэ хэмылъэу канал 20 зэратIупщыщтым ыкIи лъэхъаныкIэм – цифрэ эфир къэтыным тызэрэхахьэрэм итамыгъэу щыт. Ащ къыхэкIэу Урысыем ишъолъыр 35-мэ а мэфэ дэдэм джащ фэдэ Iофтхьабзэхэр ащыкIощтых.\nЗэхэщакIохэм мы Iофтхьабзэм хэлажьэ зышIоигъохэр зэкIэ рагъэблагъэх.\nПредыдущая ЖъоныгъуакIэм и 24-р – славян тхыбзэмрэ культурэмрэ я Маф\nСледущая Сомэ миллион 60 къыфатIупщыщт


«НАФСЭТ ТЫФЭГУШ1О, ТЕГЪЭГУШХО»\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ.\nЧъэпыогъум и 4-м зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэр къ. Мыекъуапэ щы1агъ. Адыгэ пшъэшъэ дахэм изэнэкъокъу нэбгырэ 12-рэ хэлэжьагъ. Ахэмэ зэфэшъхьаф конкурсихым закъыщагъэлъэгъуагъ.\n1) «Поздравление с Днем Республики» (Адыгэ Республикэм имэк1 мафэк1э хьак1эхэм афэгуш1онхэр)\n2) «Я и моя родословная» (унагъоу, лъэпкъэу къызхэк1ыгъэм итарихъ къы1отэныр)\n3) «Институт гостеприимства» (театрализованнэ къэгъэлъэгъон)\n4) «Танец — душа народа» (адыгэ къашъом икъэш1ын)\n5) «Руки черкешенки, чудо творящие» (дышъэ идэным и1эпэ1эсэныгъ)\n6) «Современный наряд черкешенки» (джырэ лъэхъаным черкешенкэм иобраз, дефиле)\nЗэнэкъокъоу блэк1ыгъэм жюрим ипащэу Унэрэкъо Мирэ зэнэкъокъум мэхьанэу и1эр игущы1э къыщыхигъэщыгъ: адыгэ пшъашъэм иэстетическэ ык1и инравственнэ п1ун. Ащ къыгъэнэфагъэх шэпхъэ шъхьа1эу жюрим фэхъугъэхэр: адыгэ пшъашъэм итеплъ, лъэпкъ тарихъым, культурэм хэш1ык1эу афыри1эр.\nШ1ухьафтыныр — Еутых Ася ыгъэхьазырыгъэ диадемэр.\nАпэрэ ч1ып1эр зыхьыгъэр Джарымэ Диан! «Пшъэшъэ тхьэмат» щытхъуц1эр ащ къыфагъэшъошагъ. Я 2-рэ ч1ып1эр — Барцо Нафсэт «Пшъэшъэ дах» ра1уагъ. Я 3-рэ ч1ып1эр — Бек Бэлла «Пшъэшъэ къэшъуак1у» рапэсыгъ.\nХьакунэ Каринэ «Пшъэшъэ 1ушъабэу» хахыгъ. Цышэ Зар «Пшъэшъэ гуахь» зыфи1орэ щытхъуц1эр къылэжьыгъ. Шъхьалэхъо Нафсэт «Пшъэшъэ 1эдэб» хъугъэ. Мэрэтыкъо Нафсэт «Пшъэшъэ пэрыт» ра1ол1агъ. Сихъу Дана «Пшъэшъэ губзыгъ» фагъэшъошагъ. Хъунэго Асидэ «Пшъэшъэ хэбзэзехь» ц1э лъап1э фаш1ыгъ. Имамаева Юлия (зэнэкъокъум хэмытэу) «Пшъэшъэ гъэсагъэу» хахыгъ.\nГущы1эгъу къытфэхъугъ Адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет и я 2-рэ курсым щеджэу Шъхьалэхъо Нафсэт.\n– Нафсэт, анахь къыпфэкъиныгъэ зэнэкъокъоу сыд фэдэр ара хэтыгъэр?\n– Сценэм а пчыхьэм апэрэу сыкъытехьагъ. Анахь къины къысфэхъугъэр апэрэ зэнэкъокъуит1ур ары, сыда п1омэ гумэк1ыгъо си1агъ - жюрим уасэ къыпфиш1ын фай, ц1ыфэу къыоплъхэрэр бгъэрэзэн фаех. Ащ ыуж гумэк1ыгъор 1ук1ыжьи гупсэфэу къык1элъык1орэ зэнэкъокъухэм сахэлэжьагъ.\n– Адэ зэнэкъокъоу «Адыгэ хабзэ» зыфи1орэм ехьыл1агъэу сыд фэдэ хабза къэбгъэлъэгъонэу къыхэпхыгъэр? Сыда 1эубытып1эу пш1ыгъэр?\n– Нахь куоу къап1омэ, хьак1эм къеш1эк1ыгъэ хабзэм фэгъэхьыгъ сэ къэзгъэлъэгъуагъэр. Адыгэхэм егъаш1эм хьак1эр як1эсагъ, агъэлъап1эщтыгъ. Ащ ыпкъ къик1эу хьак1эм ипэгъок1ын, игъэк1отэжьын хэбзэ гъэнэфагъэхэр пылъыгъэх. Сэ 1э тхьак1ын обрядыр къыхэсхыгъ, къэзгъэлъэгъонымк1э 1эубытып1эу сш1ыгъэхэр тхылъхэу «Адыгэ Хабз», художественнэ литературэр, журналхэр ары.\n– Мы зэнэкъокъоу «Черкешенка» зыфи1орэм уасэу фэпш1ырэр, о пшъхьэк1э ш1уагъэу хэпхыгъэр?\n– Мыщ фэдэ зэнэкъокъум сызэрэхэлэжьагъэмк1э сык1эгъожьрэп. Лъэшэу сигуап мыщ фэдэ зэнэкъокъухэр зэраш1хэрэр, сыда п1омэ адыгэ лъэпкъым нахь зыкъы1этыжьыщт, ныбжьык1эхэм бзэр, хабзэр, культурэу адыгэхэм ти1эр ащыгъупшэжьыщтэп. Мы зэнэкъокъум унашъоу и1эр — ныбжьык1эхэр культурэм нахь пылъынхэр, адыгэ бзылъфыгъэм идэхагъэрэ ишэн зехьак1эрэ джырэ адыгэ пшъашъэм химынэныр ары, ык1и ар сэ дэгъоу зэхэсш1ык1ыгъэу ары сызэрэгугъэрэр.\nНафсэт щытхъуц1э лъап1эу «Пшъэшъэ 1эдэб» къызэрэфагъэшъошагъэмк1э тыфэгуш1о. Международнэ турэу щы1эщтым хэлэжьэнышъ пэрытныгъэр къыщихьынэу фэтэ1о!\nадыгэ филологиемрэ культурэмрэ\nяфакультет апэрэ курсым щеджэ.


ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс зыфагъэхьазыры | Адыгэ Макъ\nТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс зыфагъэхьазыры\nРеспубликэ зэхэщэкIо комитетэу «ТекIоныгъ» зыфиIорэм изэхэсыгъоу тыгъуасэ щыIагъэр зэрищагъ ащ итхьаматэу, Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс имэфэкIэу 2020-рэ илъэсым хагъэунэфыкIыщтым изыфэгъэхьазырын, мыщкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытхэм, нэмыкI лъэныкъохэм къэзэрэугъоигъэхэр атегущыIагъэх.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ зэхэсыгъом пэублэ псалъэ къыщишIызэ, тицIыфхэм анахь мэхьанэшхо зэратырэ ТекIоныгъэм и Мафэ зэрифэшъуашэу хэгъэунэфыкIыгъэн зэрэфаер къыхигъэщыгъ, ащкIэ ведомствэм, къулыкъухэм, муниципалитетхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр афишIыгъэх.\n— Мы мэфэкIышхом тицIыфхэр зэрепхых, зыкIыныгъэ къахелъхьэ. Арышъ, шъолъырым щызэхэтщэщтхэ Iофтхьабзэхэр мыщ щыпсэухэрэм, тихьакIэхэм агу къинэжьынхэм тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nТекIоныгъэшхом ихэгъэунэфыкIын изыфэгъэхьазырынкIэ, ащ къыдыхэлъытэгъэ Iофтхьэбзэ шъхьаIэхэу зэхащэщтхэмкIэ гухэлъхэу щыIэхэм къатегущыIагъ АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, агъэнэфагъэм лъэныкъо зэфэшъхьафхэр къыдыхэлъытагъэх: шIэжьым, лIыхъужъныгъэм иурокхэм къащегъэжьагъэу культурэм епхыгъэ Iофтхьабзэхэм анэсэу. Зэхэщэн Iофхэм апэIухьащт мылъкур республикэ бюджетым къытIупщыщт. Тикъэлэ шъхьаIэ дакIоу, муниципалитетхэм, псэупIэхэм мэфэкIыр ащыхагъэунэфыкIыщт, Iофтхьэбзэ гъэшIэгъонхэр ащыкIощтых. Джащ фэдэу ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ехъулIэу къыдагъэкIыщт шIэжь тамыгъэр ветеранхэм аратыщт.\nМэфэкIым фэгъэхьыгъэ демонстрациехэм, культурнэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэнкIэ гухэлъэу щыIэхэм кIэкIэу къащыуцугъэх Мыекъопэ дзэ гарнизоным ипащэ игуадзэу Николай Деменюк, Мыекъуапэ иеджэпIэ авиационнэ базэ икомандир игуадзэу Максим Кашиныр, АР-м культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ. ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс ихэгъэунэфыкIын екIолIакIэхэр къызэрэфагъотыщтхэр, тапэкIэ рагъэкIокIыщтыгъэхэ Iофтхьабзэхэм адакIоу кIэу бэ хагъэхьан гухэлъ зэрэщыIэр ахэм къаIуагъ.\n— МэфэкIым ехъулIэу дзэкIолIхэм ясаугъэтхэу псэупIэхэм ащыIэхэр зэкIэ гъэцэкIэжьыгъэнхэ фае. А IофшIэным волонтерхэр, лъыхъон отрядхэм ялIыкIохэр къыхэгъэлэжьэгъэнхэм мэхьанэшхо иI. УФ-м и Президент къытфишIыгъэхэ пшъэрылъхэм ащыщ волонтер движением IэпыIэгъу тыфэхъуныр, арышъ, ари зэрифэшъуашэу дгъэцэкIэн фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, республикэм и Премьер-министрэу Александр Наролиныр, вице-премьерэу Наталья Широковар, Адыгеим иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къуаджэ Аслъан, муниципалитетхэм япащэхэр.\nА 1 — 3-рэ нэкIубгъохэр


ГъукIэлI Юрэ Хьаджбирам ыкъом ыныбжь илъэс 85-рэ хъугъэ — Адыгэ макъ\nГъукIэлI Юрэ Хьаджбирам ыкъом ыныбжь илъэс 85-рэ хъугъэ\nШIушIэныр, гукIэгъур игъогогъух\nТехническэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, РАИН-м иакадемикэу, СССР-м иминистрэхэм я Совет икъэралыгъо шIухьафтынхэр къызфагъэшъошагъэу, къэралыгъо корпарациеу «Роскосмосым» иупчIэжьэгъоу ГъукIэлI Юрэ къызыхъугъэ мафэр хигъэунэфыкIыгъ.\nГъукIэлI Юрэ 1936-рэ илъэсым бэдзэогъум и 19-м къуаджэу Кощхьаблэ къыщыхъугъ. Гурыт еджапIэм ыуж Москва дэт инженернэ-физическэ институтым чIэхьагъ ыкIи ар дэгъу дэдэу 1960-рэ илъэсым къыухыгъ, сэнэхьатэу инженер-физик зэригъэгъотыгъ. Инженер-технологэу иIофшIэн ригъажьи, СССР-м электроннэ промышленностымкIэ и Министерствэ иколлегие и Главк ипэщэ IэнатIэ нэсыгъ. 1979-рэ илъэсым кандидат диссертациер къыгъэшъыпкъэжьыгъ, ащ ыуж, 1986-рэ илъэсым техническэ шIэныгъэхэмкIэ доктор хъугъэ. Электроннэ промышленностым хэхъоныгъэ ышIыным иIахьышхо хэлъ, электроннэ ыкIи лазернэ техникэм ылъэныкъокIэ специалист анахь лъэшхэм ащыщ. Научнэ- къыдэгъэкIын концернэу «Лидар» зыфиIорэм ипрезидентэу илъэс пчъагъэрэ лэжьагъэ. Юрэ Хьаджбирам ыкъом научнэ IофшIэгъэ 70-м ехъу къыугупшысыгъэ ыкIи патент 50 фэдиз, лазернэ техникэмкIэ монографие заулэ иI. 1992-рэ илъэсым Нобелевскэ шIухьафтыным илауреатэу академикэу А.М. Прохоровым къызэригъэлъэгъуагъэм тетэу ГъукIэлI Юрэ инженернэ наукэхэмкIэ Урысые Академием иакадемикэу хадзыгъ. Электроннэ промышленностым илъэс 40-м ехъурэ щылэжьагъ. Щытхъу хэлъэу иIофшIэн зэригъэцакIэрэм къыкIэлъыкIуагъэх къэралыгъо тын лъапIэхэр.\nЮрэ Хьаджбирам ыкъом шIукIэ ыгу къэкIыжьы Къэбэртэе-Бэлъкъар Республикэм Iоф зыщишIэгъэ илъэсхэр. 1979-рэ илъэсым ЦК КПСС-м ыкIи электроннэ промышленностым и Министерствэ яунашъокIэ полупроводник пкъыгъохэр къыдэзыгъэкIырэ заводэу Налщык дэтым ипащэу ар агъэнэфагъ. Мы заводым къыдыхэлъытагъэу объединениешхоу «Элькор» зыфиIорэр егъэпсы. Ащ иIахьышIу хэлъэу къэралыгъомкIэ мэхьанэшхо зиIэ промышленнэ предприятиехэр Къэбэртэе-Бэлъкъарым къыщызэIуахыгъэх. Инженернэ-техническэ кадрэхэр агъэхьазырыгъэх, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ хъугъэх. 1985-рэ илъэсым ГъукIэлI Юрэ Москва ащэжьы, электроннэ промышленностым и Главк ипащэу агъэнафэ, СССР-м электроннэ промышленностымкIэ и Министерствэ иколлегие хагъахьэ. Юрэ Хьаджбирам ыкъом Iоф зыщишIэгъэ чIыпIэхэм зэкIэми лъэуж дахэ къащигъэнагъ. Ежь рэхьат, цIыфхэм гукIэгъу афыриI, шIушIэныр сыдигъуи игъогогъу. Унэгъо дахи иI, пшъэшъитIу ыпIугъ. Джы ахэм къакIэхъухьажьыгъэхэм ащэгушIукIы.\nМосква щыпсэузэ, республикэм иIофыгъохэм ренэу защегъэгъуазэ. Адыгеим ипостпредствэ щызэхащэгъэ общественнэ советым хэт, къэралыгъом икъэлэ шъхьаIэ дэс тилъэпкъэгъухэм ящыIэкIэ-псэукIэ чанэу хэлажьэ.\nЛъытэныгъэшхо зыфэтшIырэ Юр Хьаджбирам ыкъор! Уныбжь илъэс 85-рэ зэрэхъугъэмкIэ Адыгэ Республикэм инахьыжъхэм я Совет хэтхэр къыпфэгушIох. УиIофшIэнкIэ ори, къэралыгъоми, адыгэ лъэпкъми ящытхъу лъагэу пIэтыгъэ! Ори, уигъэхъагъэхэми тарэгушхо. УиIэпэIэсэныгъи, шIуагъэ зыпылъ уиIофшIэни непи тищыкIагъэх. Къэблэжьыгъэ зыгъэпсэфыгъом укIуагъ нахь мышIэми, къэралыгъо корпарациеу «Роскосмосым» уриупчIэжьэгъу. Ори, уигупсэхэми, къыппэблагъэхэми псауныгъэ пытэ, щыIэкIэшIу шъуиIэу шъущыIэнэу пфэтэIо.\nАР-м инахьыжъхэм я Совет итхьамат.\nПредыдущая Сымаджэхэм къахэхъо\nСледущая ЦIыфхэм игъом ыкIи икъоу IэпыIэгъу агъотынэу