Адыгеим къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэм Къэралыгъо Советым щатегущыIагъэх — Адыгэ макъ\nРедактор 27.12.2019 27.12.2019 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, ПОЛИТИКЭР\nАгропромышленнэ комплексым зызэрэрагъэушъомбгъущтым, къуаджэхэм хэхъоныгъэ зэрашIыщт Стратегиер зэрэпхыращыщтым, къэралыгъо программэу «Къуаджэхэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэныр» зыфиIорэр зэрагъэцэкIэщтым зэхэсыгъом щатегущыIагъэх.\nЗэхэсыгъом ыпэкIэ Урысые Федерацием и Президент чIыгулэжьхэм Адыгеим щаIукIэгъагъ. Урысые Федерацием и Къэралыгъо Совет изэхэсыгъо къызэIуихызэ, Владимир Путиным республикэм зэIукIэгъу гъэшIэгъон зэращыдыриIагъэр къыхигъэщыгъ.\n«ЗэIукIэгъумкIэ сэ гухэлъэу сиIагъэр агропромышленнэ комплексым щылажьэхэрэм садэгущыIэнэу, лъэныкъом изегъэушъомбгъункIэ къэралыгъом амалэу зэрихьэхэрэм уасэу къыфашIырэр зэзгъэшIэнэу ары, — къыIуагъ Владимир Путиным. — Программэм къыдыхэлъытагъэу инфраструктурэм ипсэуалъэхэм ягъэпсынкIэ, зекIонымкIэ, АПК-м ищыкIэгъэ IофышIэхэм якъэгъэхьазырын тегъэпсыхьэгъэ проектхэм япхырыщынкIэ IэпыIэгъу тафэхъушъущтмэ зэрагъашIэ ашIоигъоу тыгъэгъазэм и 23-м Адыгеим щыкIогъэ зэIукIэгъум хэлэжьэгъэ нэбгырабэмэ упчIэхэр къысатыгъэх.\nКъуаджэхэм ащылэжьэрэ нэбгырэ миллион пчъагъэм, ахэм яунагъохэм, къуаджэхэм хьалэлэу ащылажьэхэу хэгъэгур зыгъашхэхэрэм апае къэралыгъом джыри ышIэн ылъэкIыщтым тегущыIэнхэу Президентым игъоу ылъэгъугъ.\nВладимир Путиным мэкъумэщ производствэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ, къуаджэхэм ащыпсэунхэм ыкIи Iоф ащашIэным нахь кIэгъэгушIугъэнхэмкIэ амалхэу щыIэхэм ягугъу къышIыгъ. Къэралыгъом ипащэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, чIыгулэжьхэмрэ къуаджэхэмрэ яфедэхэр лъэпкъ проект пэпчъ къыщыдэлъытэгъэнхэ фае.\nАгропромышленнэ комплексым хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм, ащ ыпашъхьэ пшъэрылъэу итхэм афэгъэхьыгъэ гущыIэ шъхьаIэхэр зэхэсыгъом къыщашIыгъэх мэкъу-мэщымкIэ министрэу Дмитрий Патрушевымрэ Алтай краим игубернаторэу Виктор Томенкэмрэ. Къуаджэм хэхъоныгъэу ышIыгъэр докладхэм къащызэхафыгъ, джащ фэдэу АПК-м хэхъоныгъэ зэришIыщт лъэныкъо шъхьаIэхэр, мыщкIэ къэралыгъо политикэу зэрахьащтыр агъэнэфагъэх. Дмитрий Патрушевым къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, чIыгулэжьхэм зэIукIэгъоу адыриIагъэм икIэуххэм атетэу Урысые Федерацием и Президент пшъэрылъэу афишIыгъэхэм, Адыгеим иобщественности игъоу ылъэгъугъэхэм джыдэдэм Iоф адашIэ.\nАПК-м ипредприятие цIыкIухэм электроэнергиеу агъэкIодырэм ыпкIэ къыкIырагъэчынэу, мы лъэныкъом хэхъоныгъэ егъэшIыгъэнымкIэ научнэ амалхэу щыIэхэр икъоу гъэфедэгъэнхэу, чIыгулэжьхэм къэралыгъо IэпыIэгъоу аратырэм зегъэушъомбгъугъэнэу, къуаджэхэм Iоф ащашIэнэу нахь нэбгырабэ гъэкIогъэнэу, мэкъу-мэщым щылажьэхэрэм апае административнэ пэрыохъухэм къакIегъэчыгъэнэу, ныожъышъхьэхэм (улиткэхэм) яхъун фежьэнхэу рахъухьагъ.\nДжащ фэдэу гъомылапхъэхэр икъоу къэхьыжьыгъэнхэм, АПК-м ипродукцие IэкIыб къэралыгъохэм аIэкIэгъэхьэгъэным, бизнес цIыкIум IэпыIэгъу егъэгъотыгъэным, къуаджэм пае IофышIэхэр къэгъэхьазырыгъэнхэм, къоджэдэсхэм IофшIапIэхэр къафэгъотыгъэнхэм, къоджэ псэупIэхэр нахь зэтегъэпсыхьэгъэнхэм, ахэм ящыкIэгъэ социальнэ, инженернэ инфраструктурэр зэхэщэгъэным япхыгъэ Iофыгъохэр зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх.\nЗэхэсыгъом икIэуххэм къатегущыIэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ хэгъэгумкIи, АдыгеимкIи зытегущыIэгъэхэ Iофыгъохэм мэхьанэшхо зэряIэр. Урысые Федерацием и Президент цIыфхэм Адыгеим зэращыIукIагъэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ игъоу цIыфхэм щалъэгъугъэмэ АПК-м илъэныкъо заулэмэ хэхъоныгъэ зэрарагъэшIыщтыр КъумпIыл Мурат къыIуагъ.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, хэгъэгум ипащэхэм, цIыфхэм яшIошIхэр къыдилъытэхэзэ, мэкъу-мэщми, къуаджэхэми хэхъоныгъэ арагъэшIы ашIоигъу. Тиреспубликэ IэпыIэгъушIоу къыIукIэрэр дэгъоу зэхешIэ, Урысые Федерацием мэкъу-мэщымкIэ и Министерствэ зэдэлэжьэныгъэ дэгъу дыриI. Къоджэ псэупIэхэм хэхъоныгъэ языгъэшIыщт программакIэр къихьащт илъэсым пхыращэу аублэщт. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, федеральнэ гупчэм мылъкоу къыIэкIигъахьэрэр зэкIэ республикэм шIуагъэ къытэу ыгъэфедэщт. АщкIэ Адыгеим гъэхъэгъэ дэгъухэри иIэх.\n«Владимир Владимир ыкъом хигъэунэфыкIыгъ чIыгулэжьхэм зэраIукIагъэм мэхьанэшхо зэриIэр. Къоджэдэсхэр зыгъэгумэкIырэ Iофыгъуабэ къаIэтыгъ. Адыгеим предложениехэу къыщахьыгъэхэр къыдилъытэзэ, Владимир Владимир ыкъом мэкъу-мэщым хэгъэгум зыщегъэушъомбгъугъэнымкIэ пшъэрылъ заулэ къыгъэуцугъ. Административнэ пэрыохъухэм къакIегъэчыгъэным, мэкъу-мэщым хэщэгъэ предпринимательхэр яIофшIэн кIэгъэгушIугъэнхэм, энергие къэкIуапIэхэмкIэ Iофыгъохэр зэшIохыгъэнхэм, электроэнергиемкIэ уасэхэм, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэм язэхэщэн Iофыгъохэу япхыгъэхэм язэшIохынкIэ къэралыгъом ипащэ иIэхэ еплъыкIэхэм адесэгъаштэ. Къуаджэхэм адэсхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыкъегъэIэтыгъэнымкIэ къэралыгъоми, цIыфхэми ямылъку шIуагъэ къытэу къызыфагъэфедэн алъэкIыщт», — хигъэунэфыкIыгъ КъумпIыл Мурат.\nПредыдущая Адыгеим и ЛIышъхьэ урысые Iофтхьабзэу «Елка желаний» зыфиIорэм хэлэжьагъ\nСледущая В Адыгее нашли снаряд времен Великой Отечественной войны


20 | In Your Language\nHome » Adyghe » 03 Luke » 20\nposted by derDaniel on Mon, 06/14/2010 - 09:30\nДжурт тхьаматэхэр Хьисэ итетыгъо къезытыгъэмкІэ\n(Маттэ 21:23-27; Марк 11:27-33)\nМафэ горэм Тхьэм иунэшхо чІэтэу, Хьисэ цІыфхэм Тхьэм игущыІэхэр аригъашІэхэзэ, къэбарышІур аригъэІущтыгъэ. Джащыгъум дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ нахьыжъхэр ягъусэхэу къыбгъодахьэхи къеупчІыгъэх:\n2–КъытаІу, мы Іофхэр пшІэнхэу фитыныгъэр тыда къыздипхыгъэр, е ахэр пшІэнхэу тетыгъор хэта о къыозытыгъэр?\n3 –Сэри шъо зы Іоф горэкІэ сышъоупчІыщт,– ариІожьыгъ Хьисэ. –ПэгъокІ къысэшъут. 4Иуан цІыфхэр ыумэхъынхэу хэта къэзыгъэкІуагъэр, цІыфхэр ара, хьауми Тхьэр ара?\n5 –«Тхьэр ары Иуан къэзыгъэкІуагъэр», тІомэ, «Адэ, сыд пае Иуан къыІуагъэхэр шъушІошъ мыхъугъэха?» къыІожьыщт,– аІозэ, ахэр зэупчІыжьыгъэх. 6–Ау «ЦІыфхэр ары къэзыгъэкІуагъэхэр», тІомэ, цІыф пстэури мыжъохэмкІэ къытаохэзэ, таукІыщт, сыда пІомэ Иуан пегъымбарэу зэрэщытыгъэр ашІошъ мэхъу.\n7Арыти, –Иуан къэзыгъэкІуагъэр тшІэрэп,– къаІуагъ.\n8 –Ащыгъум сэри шъосІощтэп, мы Іофхэр сшІэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр,– ариІожьыгъ Хьисэ.\nСэнэшъхьэшІэ бзаджэхэм яхьылІэгъэ гъэсэпэ тхыдэр\n(Маттэ 21:33-46; Марк 12:1-12)\n9ЕтІанэ Хьисэ цІыфхэм мы гъэсэпэ тхыдэр афиІуатэу ыублагъ:\n-ЛІы горэм сэнэшъхьэ хатэ ыгъэтІысхьи, сэнэшъхьашІэ* горэхэм аІэкІилъхьагъ. Ащ нэужым хымэ хэгъэгу горэм бэрэ къэтынэу кІуагъэ. 10Сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызэсым, исэнэшъхьэ Іахьэ къыратыжьынэу сэнэшъхьашІэхэм адэжь зы унэІут горэ ыгъэкІуагъ. Ау сэнэшъхьашІэхэр унэІутым къеохи, ІэнэкІэу къатІупщыжьыгъ. 11 Хатэр зием етІани зы унэІут горэ ыгъэкІуагъ, ау ащи къеохи, лые къырахи, ІэнэкІэу къатІупщыжьыгъ. 12ЕтІани ящэнэрэ унэІут горэ ыгъэкІуагъ. Ари къауІи, къыд афыжьыгъ.\n13 –Джащыгъум сэнэшъхьэ хатэр зием къыІуагъ: «Сыда сшІэщтыр? Сэ шІу слъэгъурэ скъо кІасэр згъэкІон. Ащ лъытэныгъэ къыфашІынкІи мэхъу».\n14–Ау сэнэшъхьашІэхэм хатэр зием ыкъо залъэгъум, зэупчІыжьхи зэраІожьыгъ: «Мыры сэнэшъхьэ хатэр къызыфэнэжьыщтыр. Ар тэжъугъэукІи, сэнэшъхьэ хатэр тэ къытфэнэжьыщт». 15 Арэущтэу сэнэшъхьэ хатэм къыдадзыжьи къаукІыгъ.\n–Сэнэшъхьэ хатэр зием сыда ахэмэ аришІэщтыр?– къыпигъэхъожьыгъ Хьисэ. 16–Ар къэкІонышъ, сэнэшъхьашІэхэр ыгъэкІодынхэшъ, сэнэшъхьэ хатэр нэмыкІхэм аІэкІилъхьащт.\n–Тхьэм ерэмыд!– къаІуагъ цІыфхэм ар зызэхахым.\n17 Ау Хьисэ ахэмэ яплъи къыІуагъ:\n–Ащыгъум мы гущыІэхэу Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэм* сыда къарыкІырэр:\n«Унэ зышІыхэрэм зэрамыпэсэу чІадзыжьыгъэ\nмыжъо лъэпсэ дэдэу унэм фэхъугъ»?\n18–А мыжъом тефэрэр къызэпкъыриутыщт, ау зытефэрэр мыжъом ыщытІэщт.\n20:9 сэнэшъхьашІэхэр – сэнэшъхьэ хатэм щылажьэхэрэр ары.\n20:17 Тхьэм игущыІэ тхыгъэхэм арытхэр – еплъ Сэбур (Псалтыр) 118:22 (урыс библиемкІэ 117:22).\n19Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Хьисэ мы гъэсэпэ тхыдэр ежьхэм яхьылІагъэу къызэриІотагъэр къагурыІуагъэти, а сыхьат дэдэм Хьисэ къаубытынэу пылъыгъэх, ау цІыфхэм ащыщынэщтыгъэх.\nХьакъулахь ахъщэм ехьылІагъ\n(Маттэ 22:15-22; Марк 12:13-17)\n20Арыти, Тэурат егъэджэкІо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ Хьисэ еплъакІощтыгъэх, къуалъхьэкІи ащэфыгъэхэу, шъыпкъагъэ зиІэ цІыфхэм афэдэу тхьагъэпцІыгъэкІэ зызышІырэ цІыф куп фагъэкІуагъэх. Хьисэ хэкум ипщэу тетыгъор зиІэм ыІэ ІэкІагъэхьаным пае, зы гущыІэ горэм тыраубытэнэу гугъэщтыгъэх. 21 Ахэр Хьисэ къеупчІыгъэх:\n–Дин гъэсакІу, о шъыпкъагъэр къызэрэпІорэри, цІыфхэм шъыпкъагъэр зэрябгъашІэрэри тэшІэ. ЦІыфхэм ятеплъэ уемыплъэу, цІыф пстэури уизэфэдэхэу щытых, шъыпкъагъэм тетэуи Тхьэм игъогу цІыфхэм яогъашІэ. 22Кайсарым* хьакъулахь ахъщэр етты хъущта, мыхъущта?\n23 Ау Хьисэ ахэмэ ятхьагъэпцІыгъэ гу лъитагъэти ариІуагъ:\n–Сыд пае сыхэжъугъэукъонэу шъупылъа? 243ы динар* ахъщэ сэжъугъэлъэгъу. Хэта зисурэт мыщ итыри, хэта зыцІэ мыщ тетхагъэри?\n–Кайсарыр ары,– къаІуагъ ахэмэ.\n25 –Ащыгъум Кайсарым иер Кайсарым ешъутыжь, Тхьэм иери Тхьэм ешъутыжь,– ариІуагъ Хьисэ.\n26Арэущтэу цІыфхэм апашъхьэ гущыІэ горэм щытыраубытэнэу алъэкІыгъэп, пэгъокІэу Хьисэ аритыгъэри агъэшІагъозэ заушъэфыгъ.\n20:22 Кайсар – а лъэхъаным, Хьисэ къызэхъу нэужым я 14-37 илъэсхэм къакІоцІ, Тиверый зыцІэр Рим Кайсарэу щытыгъ.\n20:24 динар – ар лэжьакІом имэфапкІэщтыгъ.\nСаддукейхэр лІагъэхэм якъэтэджыжьын ехьылІагъэу Хьисэ къызэреупчІыгъэхэр\n(Маттэ 22:23-33; Марк 12:18-27)\n27 Саддукейхэу* лІагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышІошъ мыхъухэрэм ащыщхэу заулэ Хьисэ къыбгъодахьэхи къеупчІыгъэх:\n28–Дин гъэсакІу, пегъымбар Мусэ мырэущтэу къытфитхыгъ:* «ЛІы горэм ышы лІэу, бын имыІэу шъуз къыкІэнмэ, ышы унагъо фишІыным пае, а лІым шъузабэр къыщэжьын фае». 29Джы зэкъошибл щыІагъ. Ахэмэ ащыщэу апэрэм шъуз къыщагъ, ау бын къыкІэмынэу дунаим ехыжьыгъ. 30ЯтІонэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащи бын къыкІэмынэу дунаим ехыжьыгъ. 31 Ящэнэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащ фэдэуи яблэнэрэм нэс бын къакІэмынэу зэкІэри дунаим ехыжьыгъэх. 323эпстэуми ауж дэдэу шъузыри дунаим ехыжьыгъ. 33Джы лІагъэхэр къызытэджыжьхэкІэ, хэта зишъузыщтыр ар? Сыда пІомэ блыми шъузэу яІагъэшъ ары.\n34–Джырэ цІыфхэм къащэх ыкІи дэкІох,– ариІожьыгъ Хьисэ ахэмэ. 35 –Ау лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьынхэшъ, адрэ дунаим щыпсэунхэу зифэшъуашэхэм шъуз къащэжьыщтэп, лІыми дэкІожьыщтхэп. 36Ахэр мэлэІичхэм афэдэх, лІэн алъэкІыжьыщтэп ыкІи лІагъэхэм къахэтэджыкІыжьыгъэхэшъ, Тхьэм ибынхэу щытых. 37Ау лІагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр пегъымбар Мусэми нафэу къыгъэлъэгъуагъ. Сыда пІомэ пэнэ куандэм икъэбар* Тэурат хабзэм зэрыт чІыпІэм ыдэжь ит пегъымбар Мусэ Тхьэу Зиусхьаным «Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби я ТхьэкІэ» зэреджэрэр. 38Ащ къикІырэр Тхьэр псэухэмрэ лІагъэхэу зыфаІохэрэмрэ я Тхьэу зэрэщытыр ары; сыда пІомэ ежьым ыдэжькІэ пстэури псэух.\n39Хьисэ ар къызеІом, Тэурат егъэджэкІо пащэхэм ащыщхэу заулэмэ къаІуагъ:\n20:27 Саддукейхэр – дин пащэхэм ащыщхэу, диным пылъхэу зы тхьаматэ купэу щытыгъэх. Ахэмэ тхылъ лъапІэхэу алъытагъэхэр Тэурат хабзэм ит тхылъитфыр ары ныІэп.\n20:28 Пегъымбар Мусэ мырэущтэу къытфитхыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 25:5-6.\n20:37 пэнэ куандэм икъэбар – еплъ Пегъымбар Мусэ ятІонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:2-6.\n–Дин гъэсакIу, дэгъоу къэпІуагъ.\n40ЕтІанэ ащ нэмыкІыкІэ Хьисэ къеупчІыжьынэу хэти тегушхуагъэп.\nМэссихь хэта зыкъор?\n(Маттэ 22:41-46; Марк 12:35-37)\n41 Ащ дэжьым Хьисэ ахэмэ ариІуагъ:\n–Мэссихь* Даутэ ыкъоу сыдэущтэу аІонэу хъугъа? 42, 43Сыда пІомэ ежь Даутэ мыщ фэдэу къызэриІуагъэр Сэбурым итба:*\nО уипыйхэр лъэгукІэтын пфэсшІыхэфэ,\nсэ сиджабгъукІэ къызготІысхь»?\n44–Ежь Даутэ Мэссихь «Си ЗиусхьанкІэ» еджэ,–къыпигъэхъожьыгъ Хьисэ. –Арэу зыхъукІэ, сыдэущтэу Мэссихь Даутэ ы Къоу хъура?\nХьисэ Тэурат егъэджэкІо пащэхэм ямысагъэ къызэрэхигъэщыгъэр\n(Маттэ 23:1-36; Марк 12:38-40; Лука 11:37-54)\n45 ЦІыф пстэури Хьисэ къедэІухэ зэхъум, игъогу рыкІохэрэм ариІуагъ:\n46–Тэурат егъэджэкІо пащэхэм шъуафэсакъ. Ахэмэ шъошэ кІыхьэхэр ащыгъхэу къакІухьаныр якІас. ЗэІукІэхэми ежьхэм аІэхэм цІыфхэр ащырагъэбэунхэр шІу алъэгъу. Синэгогухэм цІыфхэр защызэІукІэхэкІи, ешхэ-ешъошхохэм адэжьи тхьэмэтэ тІысыпІэхэр аубытынхэри шІу алъэгъу. 47 Шъузабэхэм яунэхэри къатырахых. ЦІыфхэм зыкъарагъэгъэшІэгъоным пае, ятхьэлъэІухэр агъэкІыхьэх. Тхьэм ахэмэ яфэшъуашэ инэу аригъэпщыныжьыщт.\n20:41 Мэссихь – еплъ 2:26.\n20:42-43 Сэбурым итба – еплъ Сэбур (Псалтыр) 110:1 (урыс библиемкІэ 109:1).\n‹ 19 up 21 ›


ТIуапсэ Пресс - Адыгэ Республикэм щыщ ныбжьыкIэ бэнакIохэм медал 3 къахьыгъ\nadmin - 2015-10-28 17:26:48\n1999 - 2000-рэ илъэсхэм къэхъугъэхэр бэнэгъухэм ащызэIукIагъэх. Адыгэкъалэ щапIугъэ ЦIыкIу Рэмэзанэ килограмм 50-м нэс къэзыщэчырэмэ янэкъокъугъ. Купым нэбгырэ 40 фэдиз хэтыгъ. Р. ЦIыкIум икъулайныгъэ ыгъэфедэзэ, ибэнэгъухэр къыхьыгъэх. Дышъэ медалым фэгъэхьыгъэ кIэух зэIукIэгъум адыгэ кIэлитIу щызэнэкъокъугъ. ЛIышэ Хьарунэ Краснодар краим икомандэ хэт, Шъхьащэфыжь щапIугъ. Рэмэзанэ кIуачIэмрэ къулайныгъэмрэ зэдиштэхэу нахьышIоу ыгъэфедэхи, текIоныгъэр къыдихыгъ.\nЕвропэм изэнэкъокъу Тыркуем тыгъэгъазэм ныбжьыкIэхэм азыфагу щыкIощт. Нарт шъаоу ЦIыкIу Рэмэзанэ ныбжьэу иIэм елъытыгъэу зэнэкъокъум хэлэжьэнэу фитыныгъэ иIэ хъугъэ. Тренер-кIэлэегъаджэу Шъэумэн Байзэт ипащэу зэIукIэгъухэм зафигъэхьазырыщт.\nАдыгеим самбэмкIэ икIэлэцIыкIу-ныбжьыкIэ спорт еджапIэ идиректорэу Делэкъо Адамэ тызэрэщигъэгъозагъэу, зэхэщакIохэр тиспортсменхэм къащытхъугъэх. Къунчыкъохьаблэ щыщ Хьажэукъо Заурбый, кг 50, ящэнэрэ чIыпIэр къыдихыгъ. Тренер-кIэлэегъаджэу Къуекъо Руслъан ары зыгъасэрэр. Тренер ныбжьыкIэу Хьакурынэ Дамир зипэщэ Варткез Акопян, кг 84-м къехъу, джэрз медалыр къызэрэдихыгъэр гъэхъагъэу плъытэн плъэкIыщт.


Роспотребнадзорым къызэритырэмкIэ, зыныбжь илъэс 60-м ехъугъэхэм коронавирусыр къяолIэныр нахь щынагъоу щыт. Ахэм яиммунитеткIэ ащ фэдэ вирусыр зэрэкъиным къыхэкIэу, тхьабыл плъыр-стыр узыр (пневмония) е нэмыкI уз хьылъэ къафихьын ылъэкIыщт.\nКоронавирусыр къызэузыгъэ цIыфым благъэу уекIуалIэмэ, гущыIэм пае, къэпсыгъэмэ е къэпскагъэмэ, инфекциер къыпыпхынкIэ щынагъо. Ащ фэшI нахьыжъхэр цIыфыбэ зыщызэхэхьэрэ чIыпIэхэм нахь макIэу ащыIэхэмэ, общественнэ транспортыр нахь макIэу агъэфедэмэ нахьышIу. ЩапIэхэр, фэIо-фэшIэ зэфэшъхьафхэр зыщагъэцэкIэрэ гупчэхэр, нэмыкI организациехэр нахь макIэу къакIухьанхэ фае. Гъомылапхъэхэр е нэмыкIэу ящыкIагъэр къащэфыщтмэ, коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ атыщтмэ яIахьыл-гупсэхэр е социальнэ IофышIэхэр къадеIэнхэ алъэкIыщт.\nНахьыбэрэ аIэхэр атхьакIынхэ фае, къэбзэныгъэм мэхьэнэшхо иI — урамым укъытекIыжьыгъэмэ, общественнэ чIыпIэ горэм ущыIагъэу унэм укъихьажьыгъэмэ, сабынкIэ ахэр птхьакIынхэр шIокI зимыIэ Iоф. ПIэхэр шIойхэу унэгу уеIэжьы хъущтэп, вирусыр уипкъышъол хэбгъэхьанкIэ щынагъо. ПIэ птхьакIынэу амал щымыIэмэ, инфекциер зыукIырэ уц зыхэлъ салфеткэ зыдэпIыгъэу ащкIэ пIэхэри, пкъыгъоу пIыгъыхэри плъэкIынхэ фае.\nЗыгорэкIэ укъэсымэджагъэмэ, пэтхъу-Iутхъум имызакъоу, нэмыкI горэм укъыгъэгумэкIыгъэми, ор-орэу IэзапIэм умыкIоу, врачым укъеджэмэ нахьышIу. ШъуиIахьыл-гупсэхэм ащыщ IэкIыб къэрал къикIыжьыгъэу пэтхъуIутхъур къеузыгъэмэ, благъэу шъуемыкIуалI.\nЗэкIэми шъусакъ, псауныгъэ шъуиIэнэу тышъуфэлъаIо!\nПредыдущая ЦIыфхэм ящыIакIэ нахьышIу хъуным фытегъэпсыхьагъ\nСледущая «Уебэныным нахьи къыомыолIэным упылъымэ нахьышIу»


Адыгеим и ЛIышъхьэ афэтхьаусыхагъ — Адыгэ макъ\nАдыгеим и ЛIышъхьэ афэтхьаусыхагъ\nШэкIогъум и 25-м ипчэдыжь Кемеровскэ хэкумкIэ шахтэу «Листвяжнэм» Iугъошхом зыкъыщиштагъ. Шахтер 46-рэ, цIыфхэм якъэгъэнэжьын фэгъэзэгъэ къулыкъум иIофышIи 6 тхьамыкIагъом хэкIодагъэх.\nIугъор нэбгырэ 67-мэ къягоуагъ, ахэм ащыщэу нэбгырэ 39-р сымэджэщхэм ачIагъэгъолъхьагъ. Шахтэм пстэумкIи нэбгырэ 285-рэ чIэтыгъ. Хэкум игубернатор Iугъом ытхьэлэгъэ шахтерхэм апае мэфищэ — шэкIогъум и 26-м къыщегъэжьагъэу и 28-м нэс шъыгъонхэу ыгъэнэфагъ.\nКъэралыгъом ипащэ къин къызфыкъокIыгъэ унагъохэм афэтхьаусыхагъ. Президентэу Владимир Путиным Iугъор зэгоогъэ пстэуми IэпыIэгъу аратынэу пшъэрылъ афишIыгъ. Урысые Федерацием ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ ипащэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ Александр Чуприян тхьамыкIагъор къызщыхъугъэ чIыпIэм нэсыгъ. Ростехнадзорым ипащэу Александр Трембицкэри Кемеровскэ хэкум щыI.\nАдыгеим и ЛIышъхьи къин къызфыкъокIыгъэ унагъохэм афэтхьаусыхагъ. «Адыгэ Республикэм щыпсэухэрэм ацIэкIэ Кузбасс игубернаторэу Сергей Цивилевым, тхамыкIагъом хэкIодагъэхэм яунагъохэмрэ яIахьылхэмрэ сафэтхьаусыхэ. Iугъор зэгоогъэ пстэуми алъэ теуцожьынхэр къафэпсынкIэнэу, шахтэм къычIэнагъэхэм псынкIэу ядэжь агъэзэжьынэу тафэлъаIо», — къыщеIо КъумпIыл Мурат итхьаусыхэ тхылъ.\nПредыдущая «ЖъоныгъокIэ унашъохэм адиштэнхэ фае»\nСледущая Зэнэкъокъум еплъыгъ


Яфитыныгъэхэм къапкъырыкIыхэзэ… — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ и къэралыгъо инспекцие 2016-рэ илъэсэу икIыгъэм Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэм защытегущыIэгъэхэ пресс-конференцие джырэблагъэ щыIагъ.\nИнспекцием ипащэу Сихъу Русетэ къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм пшъэрылъэу къафишIыгъэм къыпкъырыкIыхэзэ, организациехэм япащэхэу, предпринимательхэу цIыфхэм Iоф языгъашIэхэрэм IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм лъэплъэх. Инспекцием фитыныгъэу иIэр къызфигъэфедэзэ, планым хэтэу ыкIи хэмытэу уплъэкIунхэр зэхещэх. Инспекторхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр Iоф зышIэрэ цIыфыр хэбзэгъэуцугъэм диштэу IофшIапIэм щатхыгъэмэ е хэбзэнчъэу ащ Iоф рагъашIэмэ, ар IофшIапIэм аштэ зэхъум тэрэзэу итхылъхэр фагъэпсыгъэхэмэ, лэжьапкIэр зэрэфагъэнэфэгъэ шIыкIэр ыкIи ар игъом аратымэ арых. Ащ нэмыкIэу IофшIэныр щынэгъончъэу щытыным иамалхэр икъоу IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм къызфагъэфедэхэмэ ауплъэкIу, сыда пIомэ пащэ пэпчъ ар ипшъэрылъ шъхьаIэу IофшIэн хэбзэгъэуцугъэм къыщеIо.\n— Инспекцием ипшъэрылъхэм ащыщ цIыфхэм IофшIэнымкIэ яфитыныгъэхэр, джащ фэдэу япсауныгъэ къэухъумэгъэнхэр, — еIо Русетэ. — Ар къыдэтлъытэзэ, цIыфхэм Iоф зыщашIэрэ чIыпIэхэр тэрэзэу зэтегъэпсыхьагъэхэмэ тэуплъэкIух. Хэукъоныгъэу къыхэдгъэщыхэрэм ащыщых: IофшIапIэм узэрэщызекIон фаер къизыIотыкIырэ егъэджэнхэр игъом арагъэкIухэрэп, шъобж къыптезыщэн зылъэкIыщт оборудова-\nнием Iоф рырашIэ, Iоф зэрашIэщт хэушъхьафыкIыгъэ щыгъынхэр аратыхэрэп. Ащ нэмыкIэу, Iоф зыщашIэрэ чIыпIэхэр чъыIащэхэмэ е фэбащэхэмэ, гъогум тетэу Iоф зышIэрэ цIыфым ищыкIэгъэ щыгъыныр щыгъмэ, иIофшIэгъу уахътэ шIокIэу цIыфым Iоф рагъашIэмэ, нэмыкI лъэныкъохэри тэуплъэкIух. АхэмкIэ хэукъоныгъэхэр къыхэтэгъэщых. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ хэукъоныгъэ 500-м ехъу инспекцием ыгъэунэфыгъ. Ахэр зышIыгъэхэ пэщэ пстэуми административнэ пшъэдэкIыжьэу тазыр атетлъхьагъ. Анахь шъхьаIэу тлъытэрэр цIыфым ылъэныкъокIэ хэукъоныгъэу ашIыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэр ары. 2016-рэ илъэсым IофшIапIэм щыIэхэу нэбгыри 9-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ахэм ахъщэ IэпыIэгъу къаратыжьыным фэшI ятхылъхэр афэдгъэпсхи, АР-м социальнэ страхованиемкIэ ифонд дгъэхьыгъэх. Предприятиехэм япащэхэу зипшъэрылъхэр\nикъоу зымыгъэцэкIагъэхэм пшъэдэкIыжьхэр атетлъхьагъэх.\nХэбзэгъэуцугъэм къызэрэдилъытэрэмкIэ, япсауныгъэ зэщызыгъэкъон зылъэкIыщт чIыпIэхэм Iоф ащызышIэхэрэм компенсацие аратынэу щыт. Ащ нэмыкIэу, мафэм Iоф зэрашIэрэ сыхьат пчъагъэр нахь макIэ ашIын, ялэжьапкIэ къафыхагъэхъон фае. Мы лъэныкъохэмкIэ шапхъэхэр икъоу пащэхэм агъэцакIэхэмэ инспекцием еуплъэкIу. IофшIакIом дэо тхылъ къызитыкIэ, планым хэмытэу инспекцием уплъэкIунхэр зэхещэх. Хэукъоныгъэхэр къызыхагъэщхэкIэ, IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм ахэр дагъэзыжьынхэмкIэ унашъохэр афашIых ыкIи пIалъэ афагъэуцу. Предприятиехэм япащэхэу, предпринимательхэу хэукъоныгъэ зышIыгъэхэм административнэ пшъэдэкIыжьэу тазыр атыралъхьэ. 2016-рэ илъэсым IофшIапIэхэм япащэхэм УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ гъогогъу 1236-рэ аукъуагъэу инспекцием къыхигъэщыгъ ыкIи процент 98-м кIахьэу ахэр дагъэзыжьынхэ алъэкIыгъ.\nРусетэ къызэриIуагъэмкIэ, лъэныкъоу Iоф зыдашIэхэрэм ащыщ лэжьапкIэр игъом цIыфхэм аратыныр, IофшIапIэм ыпкъ къикIэу шъобжхэр атещагъэхэ мыхъунхэр. 2016-рэ илъэсым IофшIэным ыкIи ар къэухъумэгъэным пылъ хэбзэгъэуцугъэхэр зэраукъуагъэхэм къыхэкIэу къэралыгъо инспекторхэм административнэ пшъэдэкIыжь 585-рэ пащэхэм, предпринимательхэм атыралъхьагъ.\n2016-рэ илъэсым къэралыгъо инспекцием иIофышIэхэм IофшIэн зэзэгъыныгъэм ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм иIофыгъохэмкIэ уплъэкIунхэр зешIыхэм, хэукъоныгъэ 204-рэ къыхигъэщыгъ. Хабзэм димыштэу IофшIапIэм зэрэIуагъэкIыгъэхэм ехьылIэгъэ унэшъуи 3 къызэкIагъэкIожьыгъ. УФ-м IофшIэнымкIэ и Кодекс къыдилъытэрэ шапхъэхэр аукъуагъэхэу къащыхагъэщыгъэх Мыекъуапэ дэт гимназиеу N 1-м, Iахьзэхэлъ обществэу «Адыгейская телефонная компания» зыфиIорэм, унэе предпринимательхэу С. Шыкъултырыр, А. Закинян, М. Дзэукъожьым яIофшIапIэхэм, пшъэдэкIыжьэу ахьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэхэу «София», «Юрма-Ла» зыфиIохэрэм, нэмыкIхэми.\n2016-рэ илъэсым АР-м IофшIэнымкIэ и къэралыгъо инспекцие зэрэкIэдэугъэм къыкIэлъыкIоу зэзэгъыныгъэ 81-рэ зэдашIыгъ. Инспекцием пащэхэм унашъоу афишIыгъэхэр пIалъэм шIомыкIэу агъэцэкIагъэх. ГущыIэм пае, IофшIэным пылъ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм епхыгъэ уплъэкIунхэр инспекцием зешIыхэм, унэе предпринимателэу А. Закинян IофшIэкIо нэбгыри 5-мэ зэзэгъыныгъэхэр адимышIыгъэхэу къычIагъэщыгъ. Ащ нэмыкIэу, IофшIакIохэр къызэриштагъэхэмкIэ приказ ытхыгъэп, IофшIэн тхылъхэр къызэIуихыгъэхэп, Iоф зэрашIэн фэе сыхьат пчъагъэр гъэнэфагъэу щытыгъэп. IофшIэным пылъ шапхъэу укъуагъэ хъугъэр пащэм дигъэзыжьынэу унашъо фашIыгъ. А. Закинян административнэ пшъэдэкIыжьэу сомэ мини 5 хъурэ тазырыр тыралъхьагъ.\n2016-рэ илъэсым лэжьапкIэм итынкIэ уплъэкIуни 168-рэ инспекцием зэхищагъ ыкIи IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 339-рэ аукъуагъэу къыхигъэщыгъ. УплъэкIунхэм къакIэлъыкIоу сомэ миллион 18,7-рэ хъурэ лэжьапкIэр субъект 14-мэ ащагъэгужъуагъэу къыхагъэщыгъ. Къэралыгъо инспекцием иунашъокIэ сомэ миллиони 9,6-рэ хъурэ лэжьапкIэр нэбгырэ 624-мэ аратыжьыгъ. Хэукъоныгъэ зышIыгъэ пащэхэм административнэ пшъэдэкIыжьэу сомэ миллион 1,8-м ехъурэ тазырыр атыралъхьагъ. ГущыIэм пае, лэжьапкIэр зыгъэгужъуагъэхэм ащыщых пшъэдэкIыжьэу ахьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэхэу «Адыгейскнефтехим», «ОРГРЕМГАЗ», «Дробильносортировочный» зыфиIохэрэр. 2016-рэ илъэсым лэжьапкIэр зыгъэгужъогъэ пащэхэм алъэныкъокIэ республикэм иследственнэ комитет уголовнэ Iоф 12 IэкIагъэхьагъ.\nБлэкIыгъэ илъэсым цIыфхэр зыхэкIодэгъэхэ хъугъэ-шIэгъи 3 агъэунэфыгъ. Нэбгыри 4-мэ шъобж хьылъэхэр атещагъэхэ хъугъэ. УплъэкIунхэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, шъобжхэр нахьыбэу защытещагъэхэу хъугъэхэр унэе предприятиехэм Iоф ащызышIэхэрэр арых. Мыщ лъапсэ фэхъурэр IофшIэныр зэрэзэхэщагъэм уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр ары. Ащ фэдэ тхьамыкIагъохэр къызыщыхъугъэхэр Адыгэкъалэ дэт сымэджэщэу К. М. Батмэным ыцIэ зыхьырэр ыкIи унэе предпринимателитIумэ яIофшIапIэхэр арых.\nIэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыгъэ гражданхэм алъэныкъокIэ IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 16-рэ аукъуагъэу инспекцием къыхигъэщыгъ. Сомэ мини 103-рэ хъурэ административнэ тазырыр хэукъоныгъэ зышIыгъэ пащэхэм атыралъхьагъ.\nПредыдущая Къалэм, шъолъырым, хэгъэгум якъэбзагъ\nСледущая Лъэпкъыр зэрыгушхорэ бзылъфыгъэ IэпэIас


ЦСКА-м щагъэсагъэр къахэщы — Адыгэ макъ\nЦСКА-м щагъэсагъэр къахэщы\nРедактор 13.01.2021 13.01.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР, СПОРТЫР\nЕвропэм ихэгъэгухэу Италием, Францием, Англием, Германием, Португалием, Нидерландхэм футболымкIэ зэнэкъокъухэр гъэшIэгъонэу ащыкIохэу зэхэщакIохэм алъытэ.\nМосква икомандэу ЦСКА-м щешIэщтыгъэ Александр Головиныр Францием икомандэ цIэрыIоу «Монако» зыфиIорэм аштагъ. Зичэзыу ешIэгъум «Монакор» «Лорьяным» 5:2-у щытекIуагъ.\nАлександр Головиным шъобж къызэрэтыращагъэм къыхэкIэу 2020-рэ илъэсым, шышъхьэIу мазэм къыщегъэжьагъэу ешIэгъухэм ахэлажьэщтыгъэп.\nКомандэм итренер шъхьаIэу Нико Ковач ар къыдилъыти, зэIукIэгъум ия 64-рэ такъикъ А. Головиныр ешIапIэм къыригъэхьагъ.\nНэгъэупIэпIэгъуи 10 нахь темышIагъэу А. Головиныр лъэшэу Iэгуаом еуи, къэлапчъэм дидзагъ.\n— Александр Головиным тикомандэ къыгъэзэжьынэу бэшIагъэу тежэщтыгъ, — къыIуагъ тренер шъхьаIэу Нико Ковач. — Лъэшэу ар непэ тищыкIагъ…\nА. Головиныр я 64-рэ такъикъым ешIапIэм къызехьэм, пчъагъэр 1:1-у щытыгъ. Александр хъагъэм Iэгуаор дидзи, пчъагъэр 2:1 хъугъэ. Такъикъи 3 тешIа-\nгъэу икIэрыкIэу пчъагъэр зэфэдэ хъужьыгъэ — 2:2.\nА. Головиным угловоир къызетым, игъусэхэм ащыщ хъагъэм Iэгуаор дидзагъ. А. Головиныр ухъумакIохэм апхырыкIи, къэлапчъэм благъэу екIугъ. Псын-\nкIэу игъусэхэм аритыгъэ Iэгуаор «Лорьяным» ихъагъэ щычэрэгъугъ, 5:2-у «Монаком» текIоныгъэр къыдихыгъ.\nИлъэси 5 фэдизкIэ узэкIэIэбэжьмэ, Францием икомандэу «Осер» хэгъэгум изэнэкъокъу хэлажьэзэ, «Лорьяным» IукIагъ. 2007-рэ илъэсым чъэпыогъум и 25-м щыIэгъэ ешIэгъур ары зигугъу къэтшIырэр. ЗэIукIапIэм къихьэгъэ Иренеуш Елень къэлапчъэм дауи, хъагъэм дидзагъ. НэгъэупIэпIэгъуи 10 нахь темышIагъэу къэлапчъэм Iэгуаор зэрэдидзагъэр Францием щагъэшIагъощтыгъ.\nА. Головиныр Иренеуш Елень ебгъапшэмэ, узэрэщытхъун щыI. Александр нахь пэчыжьэу щытэу къэлапчъэм дэуагъ, Iэгуаор зэрэбыбыгъэ уахътэри къыдэплъытэн фаеу мэхъу. А. Головиным рекорд ыгъэуцугъэу плъытэмэ, ухэукъощтэп.\nЕшIэкIо анахь дэгъоу зэIукIэгъум къыщыхахыгъэр А. Головиныр ары. ТыпфэгушIо, Александр! Алан Дзагоевым, Натхъо Бибарс, нэмыкIхэм уаригъусэу ЦСКА-м дэгъоу узэрэщешIэщтыгъэр, Урысыем ихэшыпыкIыгъэ командэ ухэтэу дунэе зэнэкъокъоу тихэгъэгу щыкIуагъэм чанэу узэрэхэлэжьагъэр тщыгъупшэхэрэп, спортышхом нахь ущылъыкIотэнэу пфэтэIо.\n«Милан» — «Ювентус» — 1:3.\nИталием футболымкIэ иапшъэрэ куп щыкIорэ зэнэкъокъум я 16-рэ зэIукIэгъухэр щызэхащагъэх. ЗэлъашIэрэ ешIакIоу Криштиану Роналду зыхэт «Ювентусыр» 3:1-у «Милан» текIуагъ.\n«Милан» ешIэгъу 11-мэ текIоныгъэр къащихьыгъ, илъэс зэнэкъокъум апэрэу шIуахьыгъ. Арэу щытми, очко 37-рэ иIэу апэрэ чIыпIэм «Милан» щыI. ятIонэрэр — «Интер» — 36-рэ, «Рома» — 33-рэ, «Ювентус» — 30 рагъэкъугъ.\nПредыдущая Кубокым фэбанэх\nСледущая «Жъуагъохэм якъежьапIэ» зерэIэт


ТIуапсэ Пресс - Хэкум къэзыгъэзэжьыгъэ Адыгэхэр гугъу ехьах\nadmin - 2015-08-06 15:39:13\nКъэзгъэзэжьыгъэхэм ямафэ Адыгеим шышъхьаIум и I щыхагъэунэфыкIыгъ. Ау ащ IэкIыбым къикIыжьынэу зышIоигъо адыгэхэм ядэлэжьэныгъэмкIэ пкIэ гори имыIагъэу алъытэ адыгабэмэ. Мыгъэ, 2025 илъэсым, Адыгеим къэкIожьмэ зышIоигъо зы адыгэ паи чIыпIэ щыIагъэп, бэдауш лэжьэкIуабэмэ къызэрэхагъэщрэмкIэ. Хэкум къэкIожьыгъахэхэу щыпсэухэрэми къиныбэ алъэгъу ятхьапэхэр агъэхьазырынымкIэ, унэу зычIэсыщтхэмкIэ, ашхыщтымкIэ, Iофэу ашIэщтымкIэ. ЗэкIэмкIи Адыгеим IэкIыбым къикIыжьыгъэ адыгэ нэбгырэ 1 минрэ 600 фэдиз щэпсэу, къэтын зэфэшъхьафхэмкIэ.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Иорданием къикIыжьыгъэ адыгэу Хьэлаштэ Фади илъэс 16 хъоу Адыгеим щэпсэу. ИунагъокIэ ежь закъор арэу хэкужъым къэзгъэзэжьыгъэр еIо ащ.\nХьэлаштэ Фади: СицIыкIугъом щегъэжьагъэу зэхэсхыгъэ Кавказыр тичIыгужъэу зэрэщытыр. ЫкIи апэрэ зэшIокIыр къызэрэсIэкIахьэу, гурыт еджапIэр къызэсэухым, Адыгеим сыкъэкIуагъ. Мыщ сиеджэн щыпыздзэжьынэу сыфэягъ.\nФитыныгъэ Радио: Фади, джырэкIэ олажьа? ЛэжьапIэ къэгъотын Iофыр сыдэущтэу зыхапшIэра?\nХьэлаштэ Фади: Шъыпкъэр пIощтмэ, сэ джыдэдэм гъэнэфагъэу Iоф сшIэрэп, сыда пIомэ къэкIожьрэ адыгэхэм IофшIапIэ къагъотыныр хьылъэ. Компьютер IофхэмкIэ сэнэхьат Адыгеим зыщызэзгъэгъотым Иорданием сыкIожьи илъэсрэ ныкъорэ сыщылэжьагъ. Ащ ыуж хэкужъым къэзгъэзэжьи аспирантурым сычIэхьагъ. ДжырэкIэ седжэ. Адыгэ телеканалым сыщылэжьэнэу сыфаеу сыкIогъагъ, ау къысаIуагъ Урысыем сызэрицIыфыр къэзыушыхьатрэ тхьапэр сиIэн зэрэфаер. Ар сэ сиIэп.\nДжыдэдэм, Урысые хэбзэгъэуцугъэхэмкIэ, Фади IэкIыбым щыщ цIыфэу макIо. Къэралыгъом щыпсэунымкIэ изын тхьапэу иIэр IэкIыб къэралыгъом щыщ цIыфым пай. Ар илъэситфым зэ къаты.\nФитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим къэзгъэзэжьыгъэ Фади къызэриIуатэрэмкIэ, Урысыем щыщыIэ зы къэралыгъом зэдыщыщыIэныгъэ зэхэгъэуцуагъэр щылажьэрэп Адыгеими, нэмыкI Темыр Кавказым ичIыпIэхэми.\nМыщ иушъхьагъоу чIыпIэ унэшъошIхэм ащыщхэм къаIорэр Къыблэ къэралыгъо шъолъырым лэжьэпIэнчъэ ин зэрэщыщыIэр ары. Ащ къыхэкIэу зы къэралыгъор зэдыщыщыIэныгъэ илъэгапIэ цIыфмэ афагъэшъуашэрэп, еIо ащ. Къэралыгъом ицIыфэу зэрэщытыщт тхьапэри къаIихынэуи Хьэлаштэ Фади еплъыгъ. АщкIэ хэбзи 4 мэлажьэ, еIо ащ. Ахэм ащыщэу урысыбзэр шIокI имыIэу пшIэн фае зыфиIорэмкIэ уплъэкIунхэр бэмышIэу Фади ыкIугъэх. Ахэм апхырыкIыгъ. Ау етIанэ Урысыем ицIыф хъунымкIэ лъэIур зешIым , къыраIуагъ джырэкIэ къэралыгъоу зэрицIыфыр Iуихыжьыпэнэу.\nХьэлаштэ Фади: Сыфай Иорданием сызэрицIыфыр къэзыушыхьатрэ тхьапэри Iусхыжьынэу, ау ар Iоф хьылъ ыкIи кIыхь. ИлъэситIу фэдиз техьэ.ЛъэпIэ дэд ыкIи. КъызэрэсаIуагъэмкIэ сшIэхэрэм, доллар мини 8 фэдиз пэIохьэ.\nХьэлаштэ Фади къызэриIорэмкIэ, ежьым фэдэу Иорданием ицIыфхэу нэбгыри 7 фэдиз фаех ахэмэ яхэгъэгу зэрэщыщыр къэзыушыхьатрэ тхьапэр агъэтIылъыжьынэу. Джащ фэдэу Мэзкуу, Бытырбыф адэсхэм гущыIэм пае Iофыгъо гори къыпымытаджэу Иорданием щыIэ ащ илIыкIоныгъэ унэ лъэIу атхышъы къэралыгъом зэрицIыфыныгъэр аIахыжьы. МыщкIэ Адыгеим къэралыгъом ицIыфыгъэныгъэм укъыхэкIыжьпэн фае, Iофыр кIыхьэу.\nФитыныгъэ Радио: Сирием щыIэ адыгэхэм ящыIакIэ-псэукIэ ущыгъуаза? Ахэм яIоф-изытет джырэкIэ сыд фэда? О уинэIуасэхэр щыIэха ащ?\nХьэлаштэ Фади: Ары, синэIосабэ, синыбджэгъубэ щыI Сирием. Къалэу Дамаск адыгэ тIэкIу къыдэнагъ, Заор ащэкIо джыри адыгэ къуаджэхэми. Ыужрэ къэбарэу ащ щыщыI гущыIэм пае, остыгъэр сыхьатитIу закъом мафэм къызэрэхагъанэрэр. Урысеым , ячIыгужъ хэкухэм къэкIожьынхэу Сирием щыIэ адыгэхэр лъэшэу фаех. Ау макIэ ахэтыр къэкIожьышъунхэу. Адыгеим ахэм яIофкIэ щытыкIэр щыхьылъ. Мары къэкIожьын зышIоигъохэ цIыфхэм апае ыужырэм къыхагъэкIыгъэгъэ чIыпIэ 450 фэдизым Сирием, Иорданием, Тыркуем къарыкIыжьмэ зышIоигъо адыгэмэ ателъытэгъагъэр чIыпIэ 50 ныIэп. Адырэ къэнэгъэ чIыпIэхэр Украинэм къикIыжьыгъэ цIыфхэм апэягъ. Сирием щыIэ адыгэхэм визэ къаратрэп. Тхьапэу агъэхьазырын фаер бэ ыкIи ахэр лъэпIэ дэдэ хъугъэ. Ар афэукIочIрэп. Визэм пае зы нэбгырэм доллар 200 фэдиз ытын фае. Сирием щыIэ бэхэмкIэ джыдэдэм ар зэшIокIыгъошIоп.\nФитыныгъэ Радио: Сирием щыщ адыгэхэр щыпсэунхэу тыдэ загъазэмэ нахь ашIоигъуа, Тыркуем, Европ къэралыгъохэм, фэшъхьафхэм?\nХьэлаштэ Фади: Сэ сызэрадэгущыIэрэу къызэрэсаIорэмкIэ, апэ дэдэ егупшысэх чIыгужъым. Ау къэкIожьышъунымкIэ чIыпIэхэр щымыIэхэу, лэжьапIэ щымыIэу, е къэмыкIожьышъухэхэ хъумэ Адыгеим, егупшысэх Тыркуем, Иорданием, Швецием,Германием кIожьынхэу.\nАдыгеим Фади ищыIэныгъэ зэрэщымыпсынкIэр ащ къыхегъэщы. Къэралыгъом иIэпIыIэгъунчъи, къэкIожьхэрэ цIыфхэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къыпыкIрэ пэрыохъухэри адыгэ ныбжьыкIэм яутэкIыгъэу щытэу ащ къеIо. ДжырэкIэ Фади икIэрыкIэ фэгъэзэныгъэ ытхыгъ ежьым «зы къэралыгъом зэдыщыщыныгъэр къэзгъэнафэрэ лъэгапIэр» къыратынымкIэ. Ау мы лъэIум джыри къырагъэгъэзэжьынкIи сенэгуе, еIо Фитыныгъэ Радиом игущыIэгъугъэ адыгэ ныбжьыкIэм.\nИкIэрыкIэу джыри зы къэралыгъом зэдыщыщыIэныгъэ лъэгапIэр къызырамыткIэ, нэмыкI фэгъэзэныгъэхэри тыдыкIи ышIыщтхэу Фитыныгъэ Радиом изэдэгущыIэныгъэ Фади къыщиIуагъ. ЫпэкIэ сызэрэзекIощтымкIэ остывим сыдэгущыIэн фае джыри, еIо адыгэ ныбжьыкIэм. Илъэс I6 хъугъэу Адыгеим Хьэлащтэ Фади щэпсэушъ, нэмыкI чIыпIэ щыпсэунэу кIонэу зигъэхьазыррэп, ащ ехъоу Адыгеир ихэкужъышъ, къыхегъэщы ащ. ЛэжьапIэ хэкум къыщигъотыныр, унагъо щишIэныр Фади игугъапIэ шъхьаIых.


Гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр | Адыгэ Макъ\nКIэлэцIыкIухэр ыкIи Iэтахъохэр зычIэсхэ социальнэ унэу «Джэныкъу» зыфиIорэм щыIэ сабыйхэр нэжъ-Iужъхэм яхьэкIагъэх, къафагъэхьазырыгъэ къэгъэлъэгъоным рагъэплъыгъэх.\nАдыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэхъоныгъэмкIэ иминистрэ иапэрэ гуадзэу Ирина Ширинам къызэриIуагъэмкIэ, шышъхьэIум и 1-м къыщыублагъэу социальнэ проектэу «ЛIэужхэм язэдэгущыIэн» зыфиIорэр Адыгеим щагъэцэкIэнэу рагъэжьагъ.\n— Проектым пшъэрылъ шъхьаIэу иIэр сабый цIыкIоу «Джэныкъом» чIэсхэмрэ унэ-\nинтернатым щыпсэухэрэмрэ зэIукIэнхэр, гущыIэгъу зэфэхъунхэр ары, — къыIуагъ Ирина Ширинам. — Непэрэ Iофтхьабзэр проектым егъэжьапIэ фэхъу, тапэкIи зэIукIэгъухэр редгъэкIокIынхэ гухэлъ тиI.\nНы-тыхэр зышъхьащымыт кIэлэцIыкIухэмрэ зизакъоу къэнэгъэ нэжъ-Iужъхэу интернатым чIэсхэмрэ илъэсым къыкIоцI мыщ фэдэ зэIукIэгъу фабэхэр афызэхащэщтых. ЛIэужхэр нахь зэпэблагъэхэ хъунхэм, зэкIэрысынхэм, ягукIэгъуныгъэ зэпагъохыжьыным ахэр фэIорышIэщтых.\nКIэлэцIыкIухэм Iофтхьабзэм зэрифэшъуашэу зыфагъэхьазырыгъ. Усэ цIыкIухэр, орэдхэр, къэшъо зэфэшъхьафхэр нэжъ-Iужъхэм къафашIыгъэх, агъэчэфыгъэх. Нэужым сабыйхэм ежь-ежьырэу ашIыгъэ сурэтхэр интернатым къыратыгъэх. МэфэкI мафэр афызэхэзыщэгъэ сабыйхэм интернатым чIэсхэр зэрафэразэхэр араIуагъ, гущыIэ фабэхэр апагъохыгъэх. Къэгъэлъэгъоныр лъэшэу ашIогъэшIэгъон зэрэхъугъэр, орэдхэм зэрадежъыущтыгъэхэр ягущыIэ къыщыхагъэщыгъ.\nУнэ-интернатым чIэсхэри сабыйхэм яжагъэх. Ахэм аIэшъхьитIукIэ ахъыгъэ нэпэеплъ цIыкIухэмрэ шIухьафтынхэмрэ хьэкIэ лъапIэхэм аратыгъэх. Мыщ фэдэу гум къинэжьыщт зэIукIэгъухэр джыри тапэкIэ зэрэщыIэщтхэм бгъуитIури ыгъэгушIуагъэх.


Адыгэ Хэку Таймс: Иордание: Принс Хьамзэ Адыгабзэ зыщырагъаджэрэ еджапIэм къэкIуагъ\nИордание: Принс Хьамзэ Адыгабзэ зыщырагъаджэрэ еджапIэм къэкIуагъ\nБлэкIыгъэ тхьэмафэм Иорданием щылажьэрэ Адыгэ хасэ гупчъэм фасебукымкIэ нэкIубгъоу щриIэм зэфэшъхьэф къэбар заулэ арапыбзэкIэ тхыгъэу къырагъэуцуагъ. Ахэр къызэратхыгъэм тетэу АдыгабзэкIэ зэблэтдзыжьыгъ ыкIи ащ аригъусэ сурэтхэри хасэ гупчъэм инэкIубгъо къытхыгъэх.\nШэкIогъум и 9-м, Иорданием ипачъэхь щытыгъэу Хьусен икъо принс Хьамзэ хасэ гупчъэм пышIагъэ принс Хьамзэ ицIэ зыхьырэ еджапIэм къэкIогъагъ. Принсым пэгъокIыгъэх хасэ гупчъэм итхьэматэу Къардэн Самир, ны хасэм итхьэматэу Хъуажь Юсра, присн Хьамзэ еджапIэм итхьэматэу Шолухъ Сирса ыкIи егъэджакIохэр.\nЗэIукIэм еджэн Iофыр къэIэтыгъэным ыкIи еджапIэм хэхъоныхэр егъэшIыгъэным тегущыIагъэх.\nПринс Хьамзэ ицIэ зыхьырэ еджапIэм Адыгабзэ щырагъаджэх.\nШэкIогъум и 14-м Иорданием щыIэ Налщыч щеджагъэхэм язэхэт куп (клуб) зыфиIорэм , зэхахьэ ышIыгъ. Ащ Адыгабзэрэ Урысбзэрэ еджагъэхэм аджыгъэр къэзыушъэхьэтыжьырэ тхылъхэр аратыжьыгъэх. Зэхахьэм хэлэжьагъэх хасэ гупчъэм итхьэматэу Къардэн Самир, хасэм игъэцэкIакIо-куп хэтхэр ыкIи нэмыкIхэр.\nИлъэситIу ипэкIэ хасэ гупчъэм иунэ къыпэIулъ чIыгум унэшхо ашIэу рагъжьэгъагъ. Непэ ащ иIоф шIукIаеу лъагъэкIотагъ. Мазэ заулэкIэ унэр хьазырыщт. Унэр зэфэшъхьэф лъэныкъохэмкIэ агъэфедэщт, спортыр, культурэр ыкIи нэмыкIхэр.


Адыгэм идунай. Израиль | Адыгэ Макъ\nАдыгэм идунай. Израиль\nАвтор: Редакция\t/ 25.07.2019\t/ КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\t/\nХэкум икIыгъэ артистхэмкIэ апэрэу мы хэгъэгум кIогъагъэр «Ислъамыер» ары.\n«Си ри-ра-рохэр садэжь къэкIуагъэх» — Кфар-Камэ щыщ кIэлэ ныбжьыкIэу Натхъо Саусэр ихъопсапIэ нэфапIэ зэрэфэхъугъэр ышIошъ мыхъупэзэ, Адыгэ къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо купэу «Ислъамыем» къыпэгушIуатэзэ къыпэгъокIыгъ. КIалэм янэу Симэ шIуфэс гущыIэм хэтэу къеIо: «СикIалэ паеми, псэпэ ин къэжъугъэхъагъ шъукъызэрэкIуагъэмкIэ. ШъушIэнэу шъуфаемэ, тэ тиунагъокIэ мафэр ныдэлъф мэкъамэхэмкIэ тэублэ». ГъэшIэгъоны адыгэ лъэпкъымкIэ тизэфыщытыкIэ. Километрэ мин пчъагъэхэр тазыфагу илъых, илъэс заулэрэ тызэрэмылъэгъоуи е тызэрэмышIахэуи тэпсэу. Ау тызэрэзэIукIэу егъашIэм тызэхэтыгъэм фэдэу хэхэси хэкурыси тэхъу. ТызэгурыIонымкIэ, гуфабэр тазфагу къитэджэнымкIэ, тызэрэзэщыщыр къэтшIэжьынымкIэ зы «шIуфэс еблагъэр» зэхэтхымэ екъу.\nЗипчъэ зэфэзымышIырэ Кфар-Камэ\nКфар-Камэ хьэкIэ пэгъокIыныр, хьэкIэ гъэшIоныр ихабз. Ыгу зэIухыгъэ, иIаплI фабэ итамыгъэу пчъэ зэIухыгъэхэр чылэ гузэгум итых. Гъэмэфэ мэзищым куп-купэу Адыгеим, Къэбэртаем, Щэрджэсым, Тыркуем, Иорданием къарыкIырэ лIыкIохэр къоджэдэсхэм рагъэблагъэх. Зыр агъэкIотэжьышъ, адрэм пэгъокIых. Мары тэ Адыгэ Республикэм къэдгъэзэжьыгъэ къодыеу, къалэхэу Налщык, Амман къарыкIыгъэ ныбжьыкIэхэм апэгъокIыгъэх.\nАдыгэ Республикэм ипэрыт ансамблэу «Ислъамыер» апэрэп Кфар-Камэ ипчъэ зэIухыгъэхэм зэрарыхьагъэр. Израиль ит адыгэ къуаджэу Кфар-Камэ куп цIэрыIор мыгъэ ятфэнэрэу кIуагъэ. ЯнэIуасэхэр, ягупсэхэр бысымхэм мымакIэу ахэтых. ЗэIукIэгъум ащ IэшIугъакIэ, кIэщыгъо зэхашIэр къыхелъхьэ. Ау апэрэ кIогъуми гуфэбэныгъэу хэлъыгъэр нахь макIэп. Сыда пIомэ хэкум икIыгъэ артистхэмкIэ апэрэу мы хэгъэгум кIогъагъэр «Ислъамыер» ары.\nНэхэе Аслъан — Урысыем инароднэ артист, композитор, ансамблэу «Ислъамыем» ипащ:\n— Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу, Израиль екIурэ хэку гъогур апэрэу къызэIузыхыгъагъэр тэры. 1994-рэ илъэсым Кфар-Камэрэ Рихьаниерэ апэрэу адыгэ культурэм ифестивальхэр зызэхащэм, тикупкIэ тырагъэблэгъагъ. Тизэпхыныгъэхэр джащ къыщежьагъэх.\nКфар-Камэ зэ зыплъэгъукIэ, нэужым пщымыгъупшэжьэу, икъэбар пIотэжьэу охъу, уахътэу щыбгъэкIуагъэр гукъэкIыжь дахэу къыпфанэ. Мары мыгъэрэм ыпэкIэ 2016-рэ илъэсым сызэкIом (къыхэзгъэщын, ащыгъуми «Ислъамыем» иорэдыIохэм сырягъусагъ) урамыцIэу слъэгъугъагъэхэр сщыгъупшагъэхэп, бэрэ нэужым сIотэжьыгъэ. Кфар-Камэ ихьаблэхэм зэкIэми адыгацIэ афиусыгъ. «Хьамэ», «Мые», «Мыекъуапэ», «Шапсыгъ», «Шы», «Адыгэ», «Бжъэдыгъу», «Къужъыпс» ыкIи нэмыкIыбэхэр, зэкIэмкIи урам 67-у иIэм адыгацIэкIэ яджагъ. Къэралыгъо чIыпIэ гъэунэфылъэ тхылъыми адыгабзэкIэ къызэрэIу шъыпкъэхэу ахэр хитхагъэх. Мызыгъэгуми згъэшIэгъон тхыгъэхэр къоджэ урамхэм атеслъэгъуагъ. Чылэм IэзапIэ, хъызмэтшIапIэ, гъэсэныгъэ, хьисап унэу дэтыр зэкIэ зыдэщытхэр къэозгъэшIэрэ гъогунэпцэ тамыгъэхэр адыгабзэкIэ тхыгъэх. Ащ фэдэу зы гущыIэ сынаIэ тесыдзагъ, ар «тхыгъэзехьэун». КъикIырэр сымышIэу сызкIэупчIэм, почтэр арэу къычIэкIыгъ. Джаущтэу тэ тымыгъэфедэу, гущыIэ гъэшIэгъонхэр кфар-камэхэм къаIоу зэхэпхыщт. Машинэр — ку, рулыр —гъэзалъэ, плинтусыр — лъэгупкъ, зажигалкэр — мэшIуалъ.\nКъоджэ щыIакIэр гъэ къэс зэрэзэтырагъэпсыхьэрэм фэдэу Кфар-Камэ фестивалми иамалхэм ахэхъо. Гъэ къэс кIэу зы едзыгъо гъэшIэгъон горэ хагъахьэ. Ащ фэдэу ящэнэрэ илъэс хъугъэу ермэлыкъ — къэгъэлъэгъон ин зэхащэ. Бэдзэр шIыкIэу ар зэIухыгъ, щапIэхэр гъэкIэрэкIагъэхэу, нэфынэ зэпэшIэтхэр апылъагъэу зэтырагъэпсыхьэх. Къуаджэм щыпсэурэ IэпэIасэхэм — пщэрыхьакIохэм, пхъашIэхэм, дакIохэм, тыжьынашIэхэм, сурэтышIхэм яIэшIагъэхэр къырахьылIэх. ЯмышIыкIэу шIыгъэхэм унаIэ зэлъаштэ. Ащ фэдэу зы сурэт сыблэкIышъугъэп, адыгэ бзылъфыгъэхэм шхъонтIэшъо саехэр ащыгъхэу, анэгухэр къэмылъагъохэу ащ тешIыхьэгъагъэх. Ар зиIофшIагъэу ЛIыIужъу Линэ гупшысэу сурэтым хилъхьагъэр къытфиIотагъ.\nЛIыIужъу Лина – сурэтышI, Кфар-Камэ щэпсэу:\n— Мыгъэ апэрэу Истанбыл сыкIуагъ. ХьэзабкIэ силъэпкъ къызэпичыгъэ хы ШIуцIэр слъэгъугъэ. Хы нэпкъым бэрэ сыIутыгъ, хэкумкIэ сыплъагъ. Сшыпхъухэу, тинанэхэу хэт мы хымэ хэгъэгум зышъхьэ егъэзыгъэу къэзыхьыгъагъэхэр? СшIэрэп, ацIэхэр сшIэрэп, анэгухэр слъэгъугъэхэп. Джары сисурэт тет бзылъфыгъэхэм анэгухэр къызфэмылъагъохэрэр.\nЕрмэлыкъыр зыщыкIорэ чIыпIэри тарихъIуат. Кфар-Камэ апэу дашIыхьэгъэ унэхэр зытет урамым ар щызэхащэ. ГъогужъкIэ ащ еджэх. ЦIэр урамыцIэ шъыпкъэуи щыт. ХьакIэу къыдахьэрэм ар елъэгъу, адыгэм ыбзэ зэхехы, итарихъ, икультурэ фаIуатэ. Мы къуаджэм къыдэтIысхьэгъагъэхэр Кавказ заом ыуж апэ Балкан лъэныкъом илъэс 12 исыгъэх, нэужым Осмэн пачъыхьэм къыгъэкощхи, джурт хэгъэгур насып афэхъугъ. Гъогужъым псыхъом фэдэу цIыфхэр жъугъэу щызэблэкIыщтыгъэх. Джурти, араби, ермэли, урыси — бэ ермэлыкъым къекIолIагъэр. Кфар-Камэ фестивалыр хэгъэгум щыцIэрыIу. Еплъы зышIоигъор макIэп.\nНаталья Кызыл — Израиль щэпсэу:\n— Адыгэхэр макIэу Израиль зэрэщыпсэухэрэр сэшIэ. Минитф ныIэп зэрэхъухэрэр, ау хэмыкIуакIэхэу зыкъызэрагъэнэшъугъэр сэгъэшIагъо. Мары мыщ фэдэ шэн-хэбзэзехьэ Iофтхьабзэхэр ащ фэIорышIэх. Кфар-Камэ фестивалыр тикIас, тыхэмылажьэу блэдгъэкIырэп.\nУрыс бзылъфыгъэм ыгъэшIагъорэр нэмыкIыбэми агъэшIагъо. Тыркуем миллион пчъагъэу исыр екIуадэмэ, Израиль ис минитфым ащкIэ инасып къыхьыгъ. Зыхэсхэ лъэпкъым ар иекIолIакI. Умыджуртэу джурт егъашIэми уишIыщтэп. Узэрэадыгэу укъыгъэнэщт, умыкIодынэуи IэпыIэгъу къыпфэхъущт. Тыркуем ис тилъэпкъэгъухэм сыд яхьакъ, тырку ашIынхэу ауж ихьэгъагъэхэмэ? Адыгэ хабзэр, бзэр, культурэр аухъумэнэу ахэм зыми ахъщэ аритыгъэп. Израиль иполитикэ фэшъхьаф. Лъэпкъ цIыкIухэм ар акъоуцо, мылъку ини афегъэкIуатэ.\nИзраиль щыпсэурэ адыгэхэм къэралыгъом мылъку инэу къафитIупщырэр Кфар-Ками, Рихьании ятеплъэ къегъэлъагъо. ТыкIо къэс къуаджэхэр нахь кIэракIэ зэрэхъухэрэр къыхэтэгъэщы. Яхьэблэ зэгъэфагъэхэм, ящагу зэIухыгъэхэм, яурам кIэракIэхэм заушъомбгъу. Адыгэ культурэм ифестиваль зэрэзэхащэрэ шIыкIэми уегъэгушхо. Фестивалым иIофтхьэбзэ шъхьаIэу «Ислъамыем» иконцерт нэбгырэ минитф къекIолIагъ. Ащ фэдизыр зыдагъэтIысын зэIухыгъэ щагу театрэ къуаджэм дэт. Ари мызыгъэгум зэрэзэтырагъэпсыхьагъэр къэтлъэгъугъ. ГъэлъэгъопIэ гупчэмрэ ащ тет бгъагъэмрэ кIэу ашIыгъэх. ИщыкIэгъэщт остыгъэхэр, мэкъэгъэIухэр дыкIыгъоу пчэгур гъэпсыгъэ.\nНэпсэу Зэкэрый — къуаджэу Кфар-Камэ итхьамат:\n— Фестивалым изэхэщэн тефэщт мылъкур джурт правительствэм къытфетIупщы. Хэлэжьэщт артистхэм якъегъэблэгъэни ащ къыдыхэлъытагъ. ТилъэпкъыкIэ тишIоигъоныгъэхэр къыддэхъух. Лъытэныгъэ къытфашIы, типроектхэмкIэ джэуап дэгъухэр тэгъотых. Мары зы араб унагъо горэ тичылэ къыдэтIысхьан зеIом, тыдагъэп. Хымэ къызыпхахьэрэм ухэкIодэщт, бырсыр къэтIэти, унэшъо штагъэу тшIыгъэ нэмыкI лъэпкъ тичылэ къыдэтIысхьан фимытэу. Къэралыгъоми къыддыригъэштагъ.\nИзраиль иправительствэ илIыкIохэу пчыхьэзэхахьэм къыщыгущыIагъэхэм къоджэ тхьаматэм игущыIэхэр къагъэшъыпкъэжьыгъ. ПсэолъэшIынымкIэ министрэу Ифаат Саса-Бутон адыгэхэм уасэу афишIырэр, цIыф къабзэхэу, хэбзэ дахэ зыхэлъхэу зэрэщытыр къыIуагъ. Кфар-Камэ фестивалыр зы анахь Iофтхьэбзэ дахэу Израиль щызэхащэрэмэ зэращыщыр къыхигъэщыгъ. ПсэолъэшI Iофхэр зезыфэрэ гъэIорышIакIор ау къодыеу культурнэ зэхахьэм къэкIуагъэп. Министерствэм непэ Кфар-Камэ щашIырэ псэуалъэхэм ынаIэ атет. Къуаджэм культурэм, спортым яунэхэр джырэ уахътэм щагъэуцух. Урысыем илIыкIо гъэIорышIапIэу хэгъэгум итым Iоф щызышIэхэрэ Игорь Мартыновыр, Сергей Ланкиныр, Игорь Поповыр, Денис Пархомчук адыгэхэм яфестиваль къеблэгъагъэх. Урысыем илIыкIохэм тилъэпкъэгъухэр адэлажьэх, хэку гупсэр зэрыт къэралыгъом зэпхыныгъэхэр дыуиIэнхэм мэхьанэ раты.\nХэкум ымакъэ агъэжъынчыгъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, «Ислъамыем» ипащэу Нэхэе Аслъан яшIуфэс гущыIэхэр Кфар-Ками Рихьании ащыпсэухэрэм, концертым къекIолIагъэхэм зэкIэмэ Адыгеим изаслуженнэ артистэу Агъыржьэнэкъо Саниятрэ Мышъэ Андзауррэ араIожьыгъэх. Гуапэ ащыхъоу якупкIэ Кфар-Камэ фестивалым зэрэхэлажьэхэрэр араIуагъ. Анахь хэшыпыкIыгъэ орэдхэр, мэкъамэхэр, къашъохэр зыхэт программэ къызэрагъэхьазырыгъэри концертым ипэублэ къыхагъэщыгъ. Зиорэд къэIуакIэ, зимэкъэмэ къегъэIуакIэ дунэе музыкальнэ шапхъэхэм анэсырэ «Ислъамыем» цIыфхэр ыгъэдэIуагъэх, ыгъэгупшысагъэх, ыгъэбаигъэх. Адыгэ культурэр шъуашэу зыгъэлъэгъогъэ купым кфар-камэхэр лъэшэу фэрэзагъэх. Зыхэс лъэпкъхэм апашъхьэкIэ ашъхьэ лъагэу аригъэIэтыгъ.\nНэпсэу Зэкэрый – къуаджэу Кфар-Камэ итхьамат:\n— Тикъоджэгъухэм ацIэкIэ сыфай Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, «Ислъамыем» ипащэу Нэхэе Аслъан Тхьэм егъэпсэух ясIонэу. КъытфагъэкIогъэ артистхэр тэркIэ лъэпIэ дэдэх. Ахэм къагъэлъэгъогъэ искусствэ лъагэр тилъэпкъкIэ зэрэтиIэр цIыф лъэпкъэу тызхэсхэм ашIэнэу хъугъэ. Ар зымыуасэ щыIэп.\nДжыри зы мэхьэнэ шIуагъэ хэкум икIырэ артист купхэм къахьы. Сыдэущтэу Мышъэ Андзаур — «Ныдэлъф мэкъамэхэр», Лъэцэр Светланэ «Хьагъэуджым ирапсодие» къырагъаIора? Сихъу Руслъан фэдэу къамэхэр сыдэущтэу чIэпсэщтха? ХъокIо Сусанэ, Тыгъужъ Асиет, Шъымырзэ Къызбэч, Къумыкъу Щамсудин ыкIи нэмыкIхэм афэдэу орэд къэпIошъущта? Кфар-Камэ иныбжьыкIэхэр Адыгеим иартистхэм акIырэплъых.\nIапщэ Рустам – Кфар-Камэ икупэу «Типсэ» ипащ:\n— Сэ илъэсипшI ыпэкIэ мы къуаджэм иныбжьыкIэхэм къэшъуакIэ язгъэшIэнэу Налщык сыкъикIи сыкъэкIуагъ. Куп цIыкIоу зэхэсщагъэр ащ фэдиз илъэсым щыIэгъэ фестивалхэм ахэлэжьагъ, хэкум къикIыгъэ IэпэIасэхэр алъэгъуба? Ахэр сэ сиIэпыIэгъу кIэлэегъаджэх. «Налмэсым», «Ислъамыем», «Кабардинкэм» анахь гъэсэкIо дэгъу тыдэ къипхыщта? Арышъ, лъэшэу сафэраз сэ хэкум иансамблэ гъэшIуагъэхэм.\nIапщэ Рустам зипэщэ къэшъокIо купэу «Типсэ» Кфар-Камэ фестивалхэм ахэлажьэу зэп зэрэслъэгъугъэр. Адыгеими зэ къэкIогъагъ. ЗэхапшIэу нахь дэгъоу къашъо хъугъэ. Гъэ къэс ныбжьыкIэхэм яIэпэIэсэныгъэ хахъозэ къырэкIо. Ары фестивалым ипшъэрылъ шъхьаIэри.\nЗы псэ, зы бзэ, зы хабзэ\nФестиваль мафэхэр нахь гъэшIэгъонэу зэрэкIощтхэмкIэ бысымхэм алъэкI къагъэнагъэп. ХьакIэхэм зарагъэгъэпсэфыныр, хэгъэгум ичIыпIэ дахэхэр арагъэлъэгъуныр ягугъугъ. Адыгеим илIыкIо куп Тель-Авив ащагъ, къэлэжъэу Яффо икъэбар къафаIотагъ, Хы фыжьым къухьэкIэ тыращагъ.\nСихъу Руслъан — Пшызэ шъолъыр изаслуженнэ артист, ансамблэу «Ислъамыем» икъэшъуакIу:\n— Сэ апэрэу сыкъэкIуагъ Израиль. Дахэу, згъэшIэгъонэу слъэгъугъэр бэ. Кфар-Камэ адыгэм идунай шапхъэ фэхъун ылъэкIыщт. Нахьыжъи нахьыкIи адыгабзэр агъэбзэрабзэу мэгущыIэх. Сибысымхэу Нэпсэу Омаррэ Норэрэ гуфабэх, гукIэгъушIэх, анаIэ зы такъикъэ страгъэзырэп.\nХэт удэгущыIэми джары къыIорэр. Шъхьадж ибысым фэдэ щымыIэу къыхегъэщы. «Ислъамыем» хэт нэбгырэ 40-р унагъохэм ащыпсэугъ. Ари шапхъэ. Зэлъэпкъэгъухэр зэхэсхэ хъумэ нахь зэфэнэIуасэ мэхъух, лъэпкъ лъэмыджыр мэпытэ. Лъэпкъ мэкъамэр чэщи мафи ахэIукIэу, орэдыр, къашъор, пщыналъэр ягъусэу бысымхэмрэ хьакIэхэмрэ охътэ дахэ зэдагъэкIуагъ. Адыгэ хабзэр, бзэр, псэр, культурэр мыкIодыным Кфар-Камэ фестивалыр фэIорышIагъ.\nТIэшъу Светлан. Адыгеим изаслуженнэ журналист.\nтезыхыгъэр Цушъхьэ Адам.


Орэдыр тигъус — Адыгэ макъ\nРедактор 25.10.2021 25.10.2021 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nРеспубликэм и Къэралыгъо филармоние и Камернэ музыкальнэ зэхэхьапIэ концертэу щызэхащагъэр гъэшIэгъоныгъ.\nАдыгеим ичIыопс дахэ, цIыф шIагъохэр щэпсэух. Тикомпозиторхэм, тхакIохэм лIэшIэгъу пчъагъэхэр зэрапхыхэзэ аусыгъэ орэдхэм щыIэныгъэр къыраIотыкIы. Музыкальнэ фольклорым ибаиныгъэ къыпкъырыкIыхэзэ, япроизведениехэмкIэ цIыфхэм алъэIэсых, лъэпкъхэм язэфыщытыкIэхэр агъэпытэх.\nПчыхьэзэхахьэр зезыщэгъэ лектор-искусствоведэу Татьяна Резниченкэм Адыгеим итхакIохэм, композиторхэм, артистхэм яхьылIэгъэ къэбархэр зэгъэкIугъэу къыIотагъэх. Адыгэ Республикэм иапэрэ профессиональнэ композиторэу Нэхэе Аслъан ным ехьылIэгъэ орэдэу ыусыгъэмкIэ зэхахьэр къызэIуахыгъ. Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу Нэгъой Маринэ орэдыр къыIуагъ.\nАнзорыкъо зэшхэу Чеславрэ Вячеславрэ Адыгеим имузыкальнэ искусствэ хэхъоныгъэшхо фашIыгъ. Зэшхэм япроизведениехэр зэхахьэм щыIугъэх, яIофшIагъэ осэ ин зэрэфэтшIырэр Т. Резниченкэм изэфэхьысыжьхэм къащыхигъэщыгъ. Орэдэу «Къэбар дахэр» Нэгъой Маринэрэ Теуцожь Бэлэрэ къызэдаIуагъ.\nДунэе зэнэкъокъум «Гран-при» зыфиIорэ шIухьафтын шъхьаIэр къыщызыхьыгъэ Набэкъо Бэлэ фортепианэмкIэ орэдыIохэм къадежъыугъ, композиторхэм япроизведениехэр изакъоу ыгъэжъынчыгъэх.\nДунэе зэнэкъокъухэм ялауреатхэу Теуцожь Бэлэрэ Сергей Трутневымрэ тикомпозиторхэм яорэдыбэ къыхадзагъ. МэщбэшIэ Исхьакъ, ЯхъулIэ Сэфэр, Бэрэтэрэ Хьамид, КъумпIыл Къадырбэч, нэмыкIхэм ягущыIэхэм атехыгъэхэу «Бжыхьэ шIулъэгъу», «Дахэ сидунай», «Орэдым иорэдыжь», фэшъхьафхэри зэхэтхыгъэх.\nСергей Трутневым урысыбзэкIи, адыгабзэкIи орэдхэр къыIуагъэх.\n— Адыгеим икомпозиторхэм аусыгъэ произведениехэр сыгу рехьых, сигуапэу къэсэIох, — къытиIуагъ Сергей Трутневым.\nКомпозиторэу КIыргъ Юрэ лъэпкъ гупшысэр, шIулъэгъу къабзэр иорэдхэм ащыпхырищызэ тимузыкальнэ искусствэ ибаиныгъэ зэрэхигъахъорэр пчыхьэзэхахьэм къыщаIуагъ. Натхъо Джанхъот орэд 600-м нахьыбэ ыусыгъ. ШIулъэгъум, лъэпкъ шIэжьым, фэшъхьафхэм яхьылIагъэхэр гъашIэм хэкIуакIэхэрэп. С. Трутневым, Б. Теуцожьым композиторым иорэдхэм мэкъэ дахэкIэ тамэ аратыгъ.\nСихъу Рэмэзанэ къэшъо мэкъамэхэр, гум лъыIэсыхэрэ шIэжь орэдхэр къытфигъэнагъэх. «ЗэфакIом» уедэIузэ, щыIэныгъэм куоу ухаплъэ, узэфэкIоным имэхьанэ уегупшысэ.\nСэмэгу Гощнагъо иорэдхэм адыгэхэм яшэн-хабзэхэм афэгъэхьыгъэр нахь къахэщы. Лъэпкъ зэфэшъхьафхэм ар къаIо. Нэгъой Маринэ мэкъэ рэхьаткIэ орэдыр къызыхедзэм, апэ дежъыугъэхэм ащыщых урысэу зэхахьэм хэлэжьагъэхэр.\nЖэнэ Къырымызэрэ Тхьабысымэ Умаррэ орэд 200-м нахьыбэ зэдаусыгъ. Къ. Жанэм игущыIэхэм атехыгъэхэр лъэпкъым ыусыгъэхэу бэмэ алъытэх. «Синан», «О унитIу», «Сикъуадж», фэшъхьафхэри пчыхьэзэхахьэм щыжъынчыгъэх. Псэ зыпыт орэдым узыфещэ, гум къигущыIыкIызэ щыIэныгъэм уфепIу.\n«Орэдыр о зигъэгъус, орэдыр о зигъэкIас» — етхы усакIом. Композиторым гущыIэхэм тамэ ареты, орэдыIом псэ къапегъакIэ. Гум иорэдхэм узыIэпащэ, уядэIузэ уишIэныгъэ хэогъахъо.\nАнзорыкъо Чеслав иорэдэу «Адыгэ хэкур» КъумпIыл Къадырбэч игущыIэхэм атехыгъэу ыусыгъ. Пчыхьэзэхахьэм хэлэжьэгъэ артистхэм а орэдыр къызэдаIуагъ, залым чIэсхэр къэтэджхи, афэнэгушIохэу Iэгу афытеуагъэх.\nКъэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зэрэпсэурэр, республикэр пытэу ылъэ теуцоным культурэм иIофышIэхэр зэрэхэлажьэхэрэр къызыщаIотэгъэ пчыхьэзэхахьэу «Адыгэ хэкум» тигъэгушIуагъ, гъэзетеджэхэм ацIэкIэ артистхэм «тхьашъуегъэпсэу» ятэIожьы.\nСурэтхэм арытхэр: пчыхьэзэхахьэм хэлэжьэгъэ артистхэр.\nПредыдущая «Адыифым» зегъэхьазыры\nСледущая Никита Симонян тэгъэлъапIэ


Адыгэ шъуашэр ашIогъэшIэгъон | Адыгэ Макъ\nАдыгэ шъуашэр ашIогъэшIэгъон\nКъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэхэмкIэ Къэралыгъо музееу Мыекъуапэ дэтым къыщызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъоныр лъэпкъ шIэжьым, тикультурэ инеущрэ мафэхэм япхыгъ.\nЗэлъашIэрэ сурэтышI-модельерэу Сэралп Мадинэ иIофшIагъэхэр ятIонэрэу тикъалэ щытэлъэгъух. Зэхахьэм къыщыгущыIагъэхэу Кушъу Нэфсэт, Еутых Асе, Хъуажъ Рэмэзан, Бырсыр Абдулахь, МэщфэшIу Нэдждэт, Сулейман Фатимэ яеплъыкIэхэм къащыхагъэщыгъ М. Сэралпэм лъэуж шъхьаф искусствэм зэрэщыпхырищырэр.\nАдыгэ шъуашэхэр, тхыпхъэхэр ащ ешIых. Бзылъфыгъэхэм ясаехэм уяплъы зыхъукIэ, зэфэмыдэныгъэу ахэлъыр псынкIэу къахэогъэщы. ЧыIуи 6 е нахьыбэ саем хэолъагъо. Ахэр дахэх, шъуашэ пэпчъ къекIух. ЧыIуи 10-м нахьыбэ зытедэгъэ саер нахь гъэшIэгъонэу къэлъагъоу зылъытэхэрэм таIукIагъэми, тхыпхъэхэм нахь удахьыхы. Пшъашъэм ыпкъ ищыгъэу, ыпчанэ дахэу къэлъэгъоным фэшI сурэтышIым амалышIухэр егъэфедэх.\n— Мадинэ иIофшIагъэхэр фестивалышхом фэдэх, — къыIуагъ дунаим щыцIэрыIо сурэтышIэу Еутых Асе. — КIэу ышIыгъэ саехэр непэрэ уахътэм дештэх.\n— Къош Къэбэртэе-Бэлъкъарым къикIыгъэ Сэралп Мадинэ сыфэгушIо сшIоигъу, — къеIуатэ сурэтышI-модельер цIэрыIоу СтIашъу Юрэ. — Джанэ пэпчъ шIыкIэ шъхьаф къыфегъоты. ХъырахъышъэхэмкIэ, тхыпхъэхэмкIэ саехэр егъэдахэх.\nИсэнэхьат феджэгъэ Сэралп Мадинэ нысэщэ щыгъынхэр узыIэпищэу къегъэлъагъох. Лъэпкъ гупшысэм къыпкъырыкIызэ, саем шъэфэу хэплъхьан плъэкIыщтыр егъэкIэракIэ.\nУрысыем этнографиемкIэ имузееу Санкт-Петербург дэтым, Мыекъуапэ, нэмыкI къалэхэм ямузейхэм яфондхэм М. Сэралпэм иIофшIагъэхэр ащыIэх, IэкIыб къэралыгъохэм ямузейхэм ачIалъхьагъэхэр бэ мэхъух.\n— СищыIэныгъэ зэспхыгъэ сэнэхьатыр сшIогъэшIэгъон. IэпыIэгъу къысфэхъурэ сиIахьылхэм, ныбджэгъухэм, зэкIэми сафэраз, — къеIуатэ Сэралп Мадинэ. — Тилъэпкъ дунаим нахьышIоу щашIэнымкIэ адыгэ шъуашэм мэхьэнэ ин есэты.\nАдыгэ шъуашэм и Мафэ аужырэ илъэсхэм дгъэмэфэкIэу зэредгъэжьагъэм Мадинэ къытегущыIэзэ, 2017-рэ илъэсым Налщык щыкIогъэ зэхахьэхэм нэбгырабэ зэрэхэлэжьагъэр къыхигъэщыгъ. Адыгэ шъуашэм зэлъэпкъэгъухэр нахь зэфещэх. МэфэкIым ишIуагъэкIэ IофшIэныкIэхэм афежьагъ.\nКъэгъэлъэгъоныр шэмбэтым Мыекъуапэ щызэфашIыжьыщт. Арышъ, лъэпкъ искусствэр зышIогъэшIэгъонхэр шIэхыIоу музеим кIонхэ фае.\nСурэтхэр музеим къыщытетхыгъэх.


Лъэпкъым фэлэжьэрэ цIыф гъэсэгъэшху — Адыгэ макъ\nЛъэпкъым фэлэжьэрэ цIыф гъэсэгъэшху\nРедактор 10.12.2020 КУЛЬТУРЭР, КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЦIыфыр дунаим къызытехъокIэ ежь фыхэхыгъэ лъэгъо гъэнэфагъэ щыриI. ИщыIэныгъэ гъогу тэрэзэу теуцогъэ цIыфым игъашIэ гъэшIэгъонэу, баеу, зыми хэмыкIокIэжьын лъэуж уахътэм щыпхырещы. Ар къыздэхъурэр иакъыли ишIэныгъи лъэпкъымрэ бзэмрэ мыпшъыжьэу, къогъанэ имыIэу, научнэ лъапсэр иIэубытыпIэу адыгабзэр зэхэфыгъэным дэлажьэрэр ары. Ащ фэдэ цIыфэу адыгэ бзэшIэныгъэм зиIахьышIу хэзышIыхьагъэмэ зэу ащыщ Гъыщ Нухьэ.\nНухьэ филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор, Дунэе Адыгэ Академием иакадемик, ЕвропэмкIэ кавказыбзэмэ апылъ обществэм, бзэм фэгъэхьыгъэ Совет пчъагъэхэм ахэт, Урысые Федерацием ыкIи Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшху, адыгэ лъэпкъ гъэсэныгъэм зэпымыоу зэрэдэлажьэрэм пае бгъэхалъхьэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыфагъэшъошагъ, Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Щытхъу тхылъ къыратыгъ, IофшIэным иветеран, ичылэ гупсэу Хьакурынэхьаблэ ицIыф гъэшIуагъ. Гуетыныгъэ ин хэлъэу Iоф зэришIэрэм фэшI мызэу, мытIоу чIыпIэ ыкIи гупчэ къулыкъухэм щытхъу тхылъхэр къыфагъэшъошагъэх.\nНухьэ абдзэхэ къоджэшхоу Хьакурынэхьаблэ къыщыхъугъ, щапIугъ. Ятэу Тыркубый ашъхьащымытыжьыгъэми, кIэлитIури пшъашъэхэри янэ дэгъоу ыпIугъэх, цIыфыгъэрэ шъхьэкIэфагъэрэ ахилъхьагъ, яфэшъошэ чIыпIэ щыIэныгъэм зэрэщаубытыщтым филэжьыгъэх. Нухьэ ышнахьыжъ фэшъхьаф гушIуагъо имыIэу къин ылъэгъузэ къэтэджыгъ. ЦIыкIузэ IофшIэн хьылъэхэм защимыдзыеныр шэнышIу фэхъугъ. Зэш-зэшыпхъухэм анахьыкIагъ нахь мышIэми, дэгъоу зэхишIэщтыгъэ янэ къинэу къатырилъагъорэр зыфэдэр, ащ зэрилъэкIэу IэпыIэгъу фэхъущтыгъ.\nИлъэсих нахь ымыныбжьэу Нухьэ янэ еджапIэм чIигъэхьагъ, ау, нэмыц техакIохэм хэкур зэраубытыгъэм къыхэкIэу, илъэс нахь емыджагъэу ащ къычIэкIыжьын фаеу хъугъагъэ. ЩыIакIэр зыпкъ зеуцожьым, ныбжь зэфэшъхьафхэр зиIэ кIэлэеджакIохэр а зы классым рагъэтIысхьэгъагъэх. Еджэныр лъэшэу шIу зэрилъэгъурэм нэмыкIэу Нухьэ усэ тхыным зэрэфэщагъэр къыдэзышIэрэ иныбджэгъухэр «поэтыр» аIозэ къеджэщтыгъэх.\n1954-рэ илъэсым Мамхыгъэ гурыт еджапIэр къыухи, дзэм къулыкъур илъэсищэ зыщехь нэужым Нухьэ Адыгэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ институтым филологиемкIэ ифакультет чIэхьагъ. Ащ иятIонэрэ курс екIышъ, къалэу Тбилиси дэт къэралыгьо университетым еджэныр щылъегъэкIуатэ. Ащ щеджэфэ Нухьэ дэгъоу къыгурэIо шIэныгъэм гъэхъагъэ щыпшIыным уфэзыщэщт закъор умышъхьахэу ренэу Iоф зыдэпшIэжьымэ арэу зэрэщытыр. Бзэм фэгъэзэгъэ кружокхэу зыщеджэрэм щызэхащагъэхэм ишъыпкъэу ар ахэлажьэ, студентхэм янаучнэ конференциехэм къащэгущыIэ. Ахэм ащыщхэр журнал зэфэшъхьафхэм къыхаутых. Нухьэ инасып къыубытыгъ дунаим щызэлъашIэрэ бзэшIэныгъэлэжьхэу А. С. Чикобавэ, Г. В. Рогавэ, К. В. Ломтатидзе рагъэджэныр. Ахэр арых наукэм лъагъо хезгъэщыгъэхэр, аспирантурэм щеджэныр игъоу къыфэзылъэгъугъэхэри, бзэшIэныгъэм ыгукIэ фаблэ зышIыгъэхэри. 1963-рэ илъэсым кавказыбзэхэмкIэ сэнэхьатыр зэрэхихыгъэр къэзыушыхьатырэ диплом плъыжьыр къыраты ыкIи Нухьэ Адыгэ хэкум къегъэзэжьы.\nКъыкIэлъыкIорэ илъэсым Гъыщ Нухьэ Грузием шIэныгъэхэмкIэ и Академие бзэшIэныгъэхэмкIэ и Институт иаспирантурэ изаочнэ отделение чIэхьэ. Ащ щеджэ зэхъум, Iоф зэрэзыдишIэжьырэм имызакъоу, шIэныгъакIэхэри, ныбджэгъукIэхэри иIэ хъугъэх. Ахэр Важа Шенгела, Гурам Топуриа, Русудан Джанашиа, Нелли Аршба ыкIи нэмыкIхэри. Непэ къызнэсыгъэми ахэм ащыщхэм ныбджэгъуныгъэ зэфыщытыкIэ адыриI.\n1965-рэ илъэсым икъихьагъум къыщегъэжьагъэу 1968-рэ илъэсым нэс Шэуджэн районом иIэшъхьэтетэу Гъыщ Нухьэ Iоф ешIэ. А IэнатIэр ыгъэцакIэзэ, районым гъэсэныгъэмрэ культурэмрэ зыкъыщягъэIэтыгъэнымкIэ Iофышхо щызэшIуехы. Ащ имызакъоу общественнэ пшъэрылъхэри чанэу ыгъэцакIэщтыгъэх: КПСС-м ирайком хэтыгъ, народнэ депутатхэм ярайон Совет идепутатыгъ, райисполкомым икомиссие зэфэшъхьафхэм ахэлажьэщтыгъ.\n1968-рэ илъэсым имэкъуогъу мазэ къыщегъэжьагъэу Адыгэ шIэныгъэ-ушэтэкIо институтым Iоф щешIэ. А илъэсхэм къакIоцI институтым ичIыпIэ зэфэшъхьафхэм Нухьэ ащэлажьэ: литературэмкIэ исектор инаучнэ IофышIэу, бзэм, педагогикэм ыкIи егъэджэкIэ амалхэм ясектор ипащэу, иберийскэ-кавказыбзэхэмкIэ отделым ипащэу, Iофыгъуабэмэ апылъ отделым ипащэу. 2009 — 2017-рэ илъэсхэм бзэшIэныгъэм иотдел ипащэу Iоф ышIагъ.\nИнститутым зыщылажьэрэр илъэс 50-м ехъугъ. А уахътэм тхыгъэ 400 фэдиз зэлъашIэ хъугъэ шIэныгъэлэжьым къыхиутыгъ, тхылъ 20 къыдигъэкIыгъ. Ахэр тихэгъэгу ыкIи IэкIыб къэралхэу Англием, Голландием, Германием тхылъ шъхьафхэу е статьяхэу къащыхаутыгъэх. Дунаим щызэлъашIэрэ шIэныгъэлэжьхэм Нухьэ иIофшIагъэхэм ащыщхэм осэшхо къафашIыгъ.\nКандидатыцIэр къызэрэфагъэшъошэгъэ диссертациер лъапсэ фэхъугъагъ Нухьэ иапэрэ тхылъэу «Глаголы лабильной конструкции в адыгейском языке» (1968) зыфиIорэм. Ащ ыуж шIэныгъэлэжьым наукэм нахь лъэпсэшIухэр щидзэу регъажьэ. Нухьэ емызэщэу матхэ ыкIи иIофшIагъэхэу «Вопросы эргативного строя адыгских языков» (1985), «Глагол адыгейского языка» (1989), «ПсэушъхьацIэмэ ягущыIалъ» (1990), «Сравнительный анализ адыгских языков» (2003), «Все об адыгах. ЗэкIэри адыгэмэ яхьылIагъ» (2002), «Языковедческая литература адыгов» (2005), ыныбжь илъэс 70-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэу ежь ехьылIэгъэ тхылъэу «Талант, возращенный трудом» зыфиIоу профессорэу Абрэдж Ачэрдан ыгъэхьазырыгъэр ГУАРИ-м 2005-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъ, «Мысли нараспашку. Гупшысэ шъхьэихыгъэхэр» (2014), «История становления и развития адыгейского языкознания»(2016) зыфиIохэрэр. Адыгабзэм иIофыгъуакIэхэм зэрадэлажьэрэм дакIоу шIэныгъэлэжьыр «Адыгэ-урыс зэхэф гущыIалъэм» (2013, 2014) игъэхьазырын чанэу хэлэжьагъ. Электроннэ гъэпсыкIэм тетхэу «Мысли о языках» (2017) ыкIи «О кодексе чести адыгов (черкесов)» (2018) зыфиIорэ тхылъхэр Германием къыщыдэкIыгъэх.\nАдыгэ литературэм илъэныкъо зэфэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэхэми Гъыщым инаучнэ IофшIагъэхэм чIыпIэ макIэп ащаубытырэр. ЗэлъашIэрэ адыгэ тхакIохэу Теуцожь Цыгъо, КIэрэщэ Тембот, Хьаткъо Ахьмэд, МэщбэшIэ Исхьакъ, Iэшъынэ Хьазрэт, Хъурмэ Хъусенэ, нэмыкIхэми ятворчествэ фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэри мымакIэу ащ иIэх.\nГъыщ Нухьэ иIофшIагъэхэр тиреспубликэ ит гурыт еджапIэхэм якIэлэегъаджэхэм ыкIи студентхэм къызфагъэфедэх. Ахэм ащыщых: псэушъхьэхэм ацIэхэм афэгъэхьыгъэ гущыIалъэр, адыгабзэм ехьылIэгъэ тхылъэу я 9-рэ классхэм апае Блэгъожъ Мирэ игъусэу къыдагъэкIыгъэр ыкIи нэмыкIхэр. А пстэумэ къахэкIэу адыгабзэкIэ зыщырагъэджэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм шIэныгъэлэжьым лъытэныгъэ ин къащыфашIы.\nНухьэ аспирантхэм, шIэныгъэлэжь ныбжьыкIэхэм ушэтын Iофэу ашIэрэмкIэ IэпыIэгъушхо афэхъу. Ахэм докторскэ, кандидатскэ диссертациехэр пхырагъэкIыхэ зыхъукIэ, ар оппонентэу мызэу, мытIоу агъэнэфагъ. Къэралыгъо ушэтынхэр атыхэ зыхъукIэ, комиссиеу ащ лъыплъэнэу зэхащэхэрэм ятхьаматэу бэрэ Адыгэ Республикэмрэ Къэбэртаемрэ яапшъэрэ еджапIэхэм арагъэблагъэщтыгъэ. Апшъэрэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм я Ученэ Совет заулэмэ яIофшIэн ишъыпкъэу Нухьэ ахэлажьэ. ИшIэныгъэхэм ренэу ахигъэхъоным, лъэпсэ ин зиIэ наукэм хэхъоныгъэ ышIыным фэлъэкIыщт иIахь зэрахишIыхьагъэм ишыхьат хъугъэ докторыцIэр къызэригъэшъыпкъэжьыгъэ диссертациер.\n1992-рэ илъэсым шIэныгъэхэмкIэ Урысые академием и Дагъыстан научнэ гупчэу Г. Цадасэ ыцIэкIэ щытым бзэмкIэ, литературэмкIэ ыкIи искусствэмкIэ иинститут адыгабзэм глаголым мэхьанэу щыриIэм фэгъэхьыгъэ диссертациер щыпхыригъэкIи, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторыцIэр къыфагъэшъошагъ. Гъыщым IофшIагъэу иIэхэм яфэшъошэ уасэу шIэныгъэлэжьыбэмэ къыфашIырэм нахь хэхъо.\nМы мафэхэми «Адыгабзэм идиалектхэм ягущыIалъ» зыфиIорэм изэхэгъэуцон ишъыпкъэу Нухьэ дэлажьэ, чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащызэхащэхэрэ научнэ зэIукIэгъухэм чанэу ахэлажьэ. ШIэныгъэлэжьым макIэп тапэкIэ зэшIуихы шIоигъо гухэлъышIоу зыдыIигъхэр. «Бзыур зыIэтрэр ытам, цIыфыр зыIэтрэр иIофшIагъ», — еIо адыгэ гущыIэжъым. Ау IофшIагъэм цIыфыр къыIэтырэ къодыеп, IофшIэным цIыфым ищыIэныгъи лъегъэкIуатэ. Арышъ, адыгэ лъэпкъым ыцIэ зыIэтыхэрэм, ащ щытхъу къыфэзыхьыхэрэм ясатыр хэт Гъыщ Нухьэ.\nНухьэ ишэнкIэ зыпкъ итэу, адыгагъэм, цIыф зэхэтыкIэхэм арыгъуазэу мэпсэу. Ныбджэгъу хьалэлыбэ иI, ежьыри ишъэогъухэм алъытэрэ цIыф. Икъуаджэ, ичIыгу гупсэ, илIакъо гъунэнчъэу арэгушхо, «ахэм апае ыпсэ ыгъэтIылъыным фэхьазыр» зыфаIорэм фэд. «Поэтыгъэ» сэнэхьатри Нухьэ ыбгынагъэп: ыкIуачIэ къызэрихьэу усэхэри, къэбар щхэн зэфэшъхьафхэри етхых: иусэхэм ащыщхэр тикомпозиторхэм орэдышъом ралъхьагъэх («Сэ сызыфаер», «Сыдигъуи орэд къытфаIу», «Абдзах» зыфиIохэрэр, нэмыкIхэри). Мы лъэныкъомкIэ Нухьэ ытхыгъэхэр зэхэубытагъэу зыдэт тхылъэу «Пчъэр насыпым фыIусэхы» (2007), итарихъ романэу «Гум итыркъохэр» зыфиIохэрэр (2009) къыхаригъэутыгъэх. ШIэныгъэлэжьым ироман критик цIэрыIоу ЩэшIэ Казбек осэшхо къыфишIыгъ.\nХэти игъашIэ зыгорэ къыдэхъумэ шIоигъоу, гугъэпIэ пстэури ащ рипхэу гъэпсыгъэ. Нухьэ «сыадыгэлI» зыIорэм ышIэнэу къытефэрэр зэкIэ ышIагъ: чъыги ыгъэтIысыгъ, уни ышIыгъ, кIэлитIуи ыпIугъ. Научнэ Iофэу иIэхэр лъигъэкIотэнхэмкIэ ишъхьэгъусэу Иннэ IэпыIэгъушIу фэхъу.\nНухьэ ыныбжь илъэс 85-м нэсыгъ. Арышъ, игъашIэ кIыхьэ хъунэу, иунагъо узынчъагъэр илъ зэпытынэу, икъэлэмыпэ чан зэпытэу, гухэлъышIоу иIэхэм къакIыримыгъэчэу илъэсыбэрэ джыри лъэпкъым фэлэжьэнэу тыфэлъаIо.\nГуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу\nКIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм бзэшIэныгъэмкIэ иотдел\nПредыдущая Гупшысэ гъэхъунэм урещэ, уегъэдаIо\nСледущая КъызэIуахынэу агъэнафэ


Китаим илIыкIо куп Мыекъуапэ къэкIощт | Адыгэ Макъ\nКитаим илIыкIо куп Мыекъуапэ къэкIощт\nМы къэралыгъом ит къалэу Цюаньчжоу илIыкIо куп мы тхьамафэм Мыекъуапэ къэкIощт. Ащ хэтыщтых муниципальнэ лъэпкъ конгрессым ыкIи правительствэм, бизнес-сообществэм ялIыкIохэр.Iэнэ хъурэе шIыкIэм тетэу кIощт Iофтхьабзэм экономикэмкIэ, сатыумкIэ, гъэсэныгъэмкIэ ыкIи наукэмкIэ, культурэмкIэ лъэныкъохэр зэрэзэдэлэжьэнхэ алъэкIыщтхэр щагъэнэфэщтых. ЗэIукIэгъум пшъэрылъ шъхьаIэу иIэщтыр Мыекъуапэрэ Цюаньчжоурэ ныбджэгъуныгъэ зэфыщытыкIэ азыфагу илъыным фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхэнхэр ары.\nДжащ фэдэу Мыекъуапэ ипредприятие пэрытхэр къакIухьанхэу, ахэм яIофшIэн зэрэзэхащэрэм зыщагъэгъозэнэу агъэнафэ. Республикэм икъэлэ шъхьаIэ иадминистрацие къызэрэщыхагъэщыгъэмкIэ, Мыекъуапэрэ Цюаньчжоурэ язэпхыныгъэ гъэпытэгъэнымкIэ амалышIухэр щыIэх. Ащ къыпкъырыкIыхэзэ къэлитIум азыфагу ныбджэгъуныгъэ илъыным фэгъэхьыгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхэнхэу лъэныкъохэм унашъо ашIыгъ.\n— Адыгеим икъэлэ шъхьаIэрэ Китаим имегаполисрэ зэгурыIоныгъэ ыкIи ныбджэгъуныгъэ азыфагу илъ. IофшIэным, бизнесым алъэныкъокIэ опытэу аIэкIэлъымкIэ къэлитIум ялIыкIохэр пчъагъэрэ зэхъожьыгъэх. ТапэкIэ зэрэзэдэлэжьэнхэ алъэкIыщтхэм ягъэнэфэнкIэ Iофышхо ашIагъ, джы ар щыIэныгъэм щыпхыращын гухэлъ щыI, — къеты мэрием ипресс-къулыкъу.


07 | In Your Language\nHome » Adyghe » 27 Revelation » 07\nposted by derDaniel on Tue, 11/23/2010 - 11:17\nМэлэІичхэм Тхьэм имыхъур цІыф нэбгырэ минишъэрэ тІокІитІурэ плІырэм зэратырадзагъэхэр\nАщ нэужым чІылъэм икъопиплІмэ мэлэІичиплІ атетхэу слъэгъугъэ. Жьыбгъэр чІыми хыми къыщемыпщэнэу, чъыгми къемыонэу чІылъэм икъопиплІ къикІырэ жьыбгъэхэм апэуцужьыщтыгъэх. 2ЕтІанэ нэмыкІ мэлэІич горэм щыІэныгъэ къыздикІырэ Тхьэм имыхъур ыІыгъэу, тыгъэ къыкъокІыпІэмкІэ къикІэу слъэгъугъэ. ЧІымрэ хымрэ яягъэ арагъэкІынэу фитыныгъэ зиІэ мэлэІичиплІым мэкъэшхокІэ ариІуагъ: 3«Ти Тхьэ фэлажьэрэ цІыфхэм анатІэ мыхъур тетэдзэфэ, чІым, хым, чъыгхэм шъуиягъэ яжъугъэкІыкъон!» 4ЕтІанэ цІыфхэу мэлэІичхэм мыхъурыр зытырадзагъэхэм япчъагъэ зэхэсхыгъ: Израил иунэгъо лъэпкъ пстэуми ащыщхэу мэлэІичхэм мыхъурыр зытырадзагъэхэр нэбгырэ минишъэрэ тІокІитІурэ плІырэ хъущтыгъэх.\n5Иудэ унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Рувим унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Гад унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІу-\n6:14 хыгъэхъунэ – чІыгу гъушъэу псы гузэгум итыр ары.\nтІум мыхъурыр атырадзагъ; 6Асир унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Неффалим унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Манассие унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; 7Симеон унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Левый унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Иссахар унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; 8Завулон унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Юсыф унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ; Вениамин унэгъо лъэпкъым щыщхэу нэбгырэ мин пшІыкІутІум мыхъурыр атырадзагъ;\nПчъагъэ зимыІэ цІыф купышхом Тхьэр зэригъэлъапІэрэр\n9Ащ нэужым сызэплъэм, лъэпкъ пстэуми, унэгъо лъэпкъ пстэуми, хэгъэгу пстэуми, бзэ пстэуми ащыщхэу умылъытэшъун цІыф купышхо слъэгъугъэ. Шъошэ фыжь кІыхьэхэр ащыгъхэу, палмэ зыцІэ чъыгым* икъутамэхэр аІыгъхэу, тІысыпІэ лъапІэмрэ Шъынэмрэ апашъхьэ щытыгъэх.\n10Ахэр мэкъэшхокІэ къэджагъэх:\n«Ти Тхьэу тІысыпІэ лъапІэм тесымрэ Шъынэмрэ ары тымыкІодэу тыкъэзыгъэнэжьыгъэхэр». 11ТІысыпІэ лъапІэм, тхьамэтэ нахьыжъхэм, псэушъхьиплІым къяуцокІыгъэхэу мэлэІич пстэури щытыгъэх. Ахэмэ тІысыпІэ лъапІэм ыпашъхьэ абгъэгукІэ зыщырадзыхи, Тхьэр агъэлъапІэзэ аІощтыгъ: 12«Амин! ШъхьэкІэфэныгъэшхор, щытхъушхор, зэхэ-\nшІыкІыныгъэшхор, лъытэныгъэшхор, лъэкІыныгъэшхор, кІочІэ-\nшхор егъашІэм тиТхьэ иех. Амин!»\n7:9 палмэ зыцІэ чъыгыр – хъурмэ чъыгыр ары.\n13 ЕтІанэ тхьамэтэ нахьыжъхэм ащыщэу зыгорэ къысэупчІыгъ:\n–Мы шъошэ фыжь кІыхьэхэр зыщыгъхэр, хэт щыщха ыкІи тыда къыздикІыгъэхэр?\n14–Тхьаматэ, ахэр о ошІэх,– сІуи есІожьыгъ. –Мыхэр ары гузэжъогъушхом къыхэкІыгъэхэр,– къысиІуагъ ащ. –Шъынэм ылъыкІэ яшъошэ кІыхьэхэр агъэкъэбзэжьхи, фыжьыбзэу ашІыжьыгъэх.\n15Ащ пае ахэр Тхьэм итІысыпІэ лъапІэ ыпашъхьэ щытых, чэщи мафи Тхьэм иунэшхо чІэтхэу, Тхьэр агъэ-\nлъапІэ. ТІысыпІэ лъапІэм тесыри адэпсэущт. 16ЕгъашІэм мэлакІэ лІэжьыщтхэп, псыфалІи лІэжьыщтхэп.\nТыгъэри фэбэгъэшхори ахэмэ къягоожьыщтхэп. 17Сыда пІомэ тІысыпІэ лъапІэм ыгузэгу тес Шъынэр ахэмэ мэлахъо афэхъущт, щыІэныгъэ къэзытырэ псынэхэм адэжьи ахэр\nыщэщтых. Тхьэм ахэмэ анэхэм нэпс пстэури акІилъэкІыкІыжьыщт.\n‹ 06 up 08 ›


Адыгэ Хэку Таймс: Адыгеим щыщ бзылъфыгъабэ ясэнэхьаткIэ лажьэхэрэп\nАдыгеим щыщ бзылъфыгъабэ ясэнэхьаткIэ лажьэхэрэп\nТемыр Кавказым ис бзылъфыгъэхэм азфагу кIэупчIэныгъэу щырагъэкIокIыгъэм къыгъэлъэгъуагъ ахэр зыщылажьэмэ ашIоигъогъэ сэнэхьатхэр. УплъэкIунхэр ригъэкIокIыгъ «хедхантер» зыцIэ кIэупчIэкIо купым, къатхы Адыгеим икъэбар лъыгъэIэс амал зырызмэ. Бзылъфыгъэхэр зыфэе сэнэхьатмэ апэ итых «щэнхэр», «бухгалтериер», «гъэIорышIапIэм щылэжьэныгъэр».\nБзылъфыгъэхэр лэжьапкIэу зыфаехэу къаIуагъэхэр хъулъфыгъэми къаIуагъэхэм атекIых. Ахэм анахьри нахь зыхапшIэу макIэх. УплъэкIунхэр резгъэкIокIыгъэхэм къызэратхэмкIэ, бзылъыфыгъэхэр зыфэе лъэжьапкIэхэр сомэ мини I0-I5 кIэхэх. ЛэжьапкIэ анахь лъагэхэм фэягъэхэу къэзыIуагъэхэр Ингушетиемрэ Адыгеимрэ ащыщхэ бзылъфыгъэхэр арых. Сомэ мин 30 ар нэсы. ЯтIонэрэйхэр – Ставрополь, Щэщэн, Къэрэщэй-Щэрджэсым щыщхэр арых. Анахь макIэхэр- Дагъстан, Темыр Осетием щыщхэм къаIуагъэу ары якъэтхыныгъэхэмкIэ.\nАдыгеим щыпсэухэрэм языщанэ зыфеджэгъэ сэнэхьатым рымылажьэхэу кIэупчъэныгъэхэм къагъэлъагъоу чIыпIэ къэбар лъыгъэIэс амалхэм къаты.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ Эмм:\n- Шъыпкъэу къэпIон хъумэ кавказ бзылъфыгъэхэр нахьыбэрэмкIэ сабыйхэр рагъэджэным, агъэсэным фэгъэхьыгъэ сэнэхьатхэм афэщагъэх. Сэри ары сызфеджагъэр. Джырэ мафэмкIэ фэдэ Iофыр къэхъурэп, сыда пIомэ кIэлэегъаджхэхэри бэ хъугъэ, IэнатIэхэр нахь макIэх. ЛэжьапкIэхэри нахь цIыкIых. Арышъ, щэн-къэщэжьыным хэхьэх. Сэри джырэкIэ бзылъфыгъэмэ зыщалъэщт щыгъынхэр, лъэко-пылъхьэхэр сэщэх. Сырыраз пIонэу щытэп сиIэнатIэ, шъхьаем щыIэныгъэм елъытыгъэу сэпсэу.\nФитыныгъэ радиом игущыIэгъугъэ Адыгеим щыщ Замир:\n- Сэ къэсыухыгъэр апшъэрэ еджапIэ итуризмымрэкIэ ыкIи фэIо-фашIэхэмкIэ Iахьыр ары. Ау тучан къызэIусхыгъэу Iоф сэшIэ. Нахьыбэри джащ фэд. Апшъэрэ гъэсэныгъэ зиIэхэр сатыум хэхьэх. Ащ къикIрэр, хэкум Iоф дэлъэпшъы, зэкIэри сатыум макIох. СабыйIыгъыпIэхэми, еджапIэхэми макIох ащылэжьэнхэу. Ащи лэжьапкIэхэр щыцIыкIых. Афикъурэп. Сэ сшъхьэ Iо дэсэшIэжьы джы дэдэм, шъхьаем сызэджэнэу сызфэягъэр – остывь. Джы дэдэми сыфай, ау лэжьапIэ зэрэщымыIэщтым пае сыздэкIошъугъэм зестыгъ.


ШэпхъэшIухэр къыхахыщтых — Адыгэ макъ\nКавказ заповедникымрэ Шъачэ и Лъэпкъ паркрэ зэгъусэхэу мы илъэсым зэхащэщтхэ турмаршрутхэр шъолъыритIуми апхырыкIыхэу гъэпсыгъэщтых.\nЗаповедникым идиректорэу Сергей Шевелевым ТАСС-м макъэ зэрэригъэIугъэмкIэ, Кавказым зыгъэпсэфакIо къакIохэрэм япчъагъэ илъэс къэс къыхэхъо. Ау узэрыхьэ мыхъущт чIыпIэ къабзэу ар зэрэщытым фэшI мэз ыкIи къушъхьэ лъэгъуакIэхэр зыплъыхьакIохэм апае пхыращыщтхэп. Къихьэгъэ илъэсым маршрут 16-у заповедникым иIэхэм ахагъэхьащтхэп, ау щыIэхэр агъэкIэжьыщтых.\nС. Шевелевым къызэриIорэмкIэ, лъэс гъогухэр, къэуцупIэхэр, шхапIэхэр уахътэм диштэхэу зэрэдунаеу нахь щызэтегъэпсыхьэгъэ турмаршрутхэм афэдэхэу агъэпсыщтых. АнаIэ зытырагъэтыщтхэм ащыщых маршрутхэм апэмычыжьэу щыIэ тарихъ ыкIи географическэ объектхэм зыгъэпсэфакIохэр нэIуасэ афэшIыгъэнхэр.\nАгъэкIэжьыщтхэ маршрутхэм советскэ зэманым къызэIуахыгъагъэхэри ахалъытагъэх.\n—Клубэу «Большое приключение» зыфиIорэм ипащэу Матвей Шпаро зэхищэгъэ кIэлэцIыкIу лагерьхэр дгъэфедэхэзэ, илъэс реным тисабыйхэр Iофтхьэбзэ зэмылIэужыгъохэм ахэдгъэлэжьэщтых, етIанэ турмаршрут зэфэшъхьафхэм атетщэхэу едгъэжьэщт, — еIо С. Шевелевым.\nИкIыгъэ илъэсым кIэлэцIыкIу 400 фэдиз заповедникым щыIагъ, алъэгъугъэхэри къафаIотагъэхэри ашIогъэшIэгъоныгъэх. Арышъ, лъэс гъогухэр щынэгъончъэхэу, уарыкIонкIэ гупсэфхэу зызэтырагъэпсыхьэхэкIэ, ахэри зыныбжь икъугъэхэри шIэныгъэ къыозытырэ зекIоным джыри нахьыбэу фэщагъэхэ хъущтых.\nПредыдущая Шэн-хабзэхэр зэрахьэ\nСледущая ЯшIэныгъэхэм ахагъахъо


Адыгеим илъэпкъ музей къэзэкъ пщынэу Тыркуем адыгэ щыхъужьыгъэр непэ иI »\nТилъэпкъэгъухэу Тыркуем щыпсэухэрэмэ агъэфедэщтыгъэ пщынэу илъэсишъытIу фэдиз зыныбжьыр лъэпкъ музеим ихъарзнэщхэм ащыщ хъугъэ. Ар къезытыжьыгъэр Тыркуем щыпсэурэ адыгэу ШъэошIу Хьакъкъы. Ежь ШъэошIум пщынэр апэу зэлъэгъум илъэсипшI ыныбжьыгъ, джыри илъэсипшыкIэ ыщэфыжьыгъ.\nКъызэриIотагъэмкIэ, пщынэр къызIэкIахьэм, гъэцэкIэжьынэу ищыкIэгъагъэр бэ, ау, уахътэ ыхьыгъэми, зытетыгъэм тетэу зэтыригъэпсыхьажьыгъ.\nПщынэм тарихъ гъэшIэгъон пылъ, 1840 илъэсым Тенэ щыпсэущтыгъэхэ къэзэкъхэм ащыщхэр Тыркуем зэкощыжьхэм здыращыжьыгъагъ. 1962 къэзэкъхэм ялIэужхэм Канадэм ыкIи Америкэм кощыжьынхэм ыпэкIэ адыгэ къуаджэу ягъунэгъум щыпсэухэрэм къэбар арагъэIугъ, пщынэу зыдращыжьыгъагъэр аращэжьмэ зэрашIоигъор.\nКъоджэдэсхэм Iэмэпсымэр къызIэкIагъэхьэгъагъ ыкIи адыгэ джэгу пчъагъэ ащ рырагъэкIокIыгъ.\nПщынэр джы Адыгэ лъэпкъ музеим имылъку анахь лъап1эмэ ахахьэу щаухъумэщт.\nАдыгэ Радиом икъэбар.\nНатпрессым ыцIэкIэ къэIогъэн фае, урыс-адыгэ заом илъэхъан къэзэкъыхэу адыгэмэ къахэхьажьыхи адэзэуагъэхэу зыгугъу къашIырэр атаман Некрасов зипэщагъэхэр ары. Ахэр бэрэ адыгэмэ адэпсэугъэх шъхьаем, пэчъыхьэм идзэхэм лъпсэгъэкIод шъыпкъэ арашIылIэнэу зыфежьэхэм, адыгэмэ апэ зашIи Тыркуем икIыжьыгъагъэх.\nОпубликовал admin, 13-10-2015, 08:37. Просмотров: 1035


«Ошъутенэм» дунаим щеплъых — Адыгэ макъ\n«Ошъутенэм» дунаим щеплъых\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо филармоние иэстраднэ ансамблэу «Ошъутенэм» ипчыхьэзэхахьэ онлайн къэгъэлъэгъон иIагъ.\nУрысыем, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ адыгэхэр нахьышIоу зэрэшIэнхэм, язэфыщытыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм афэгъэхьыгъэ зэхахьэм тилъэпкъ орэдхэр щыжъынчыгъэх, музыкальнэ Iэмэ-псымэхэмкIэ произведениехэр къырагъэIуагъэх.\nИорданием щыпсэурэ адыгэхэм къызэIуахыгъэ Интернет-телевидениеу «Адыгэ ТВ» зыфиIорэмрэ Адыгэ Респуб-ликэм и Къэралыгъо филармоние инэкIубгъорэ онлайн-концертыр къащагъэлъэгъуагъ. Эфирым занкIэу «Ошъутенэр» къихьи, Иорданием, Германием, Израиль, Тыркуем, США-м, Европэм инэмыкI хэгъэгухэм арысхэр пчыхьэзэхахьэм еплъыгъэх.\nАдыгэ Республикэм изаслуженнэ журналистэу ТIэшъу Светла-нэрэ артистэу ОелI Адамрэ зэхахьэр зэращагъ. Ансамблэм хэт артистхэр къагъэгущыIагъэх.\n— Нэбгырэ миллиони 10-м нахьыбэ зэплъыгъэ концертым композиторэу ХьакIэко Алый ыусыгъэ произведениехэр, ижъырэ адыгэ орэдхэр щыIугъэх, — къытиIуагъ ТIэшъу Светланэ. — Филармонием изал цIыфхэр чIэмысыхэу дунаим къыщытэплъыгъэх. Адыгэ орэдхэмкIэ, тарихъ къэбархэмкIэ тилъэпкъэгъухэм талъыIэсыгъ. Концертыр агу зэрэрихьыгъэр тагъашIэ ашIоигъоу телефонкIэ къытеуагъэр, къытфэтхагъэр макIэп.\nАдыгабзэр, лъэпкъ шэн-хабзэхэр нахьышIоу зэрагъэшIэнхэмкIэ ащ фэдэ пчыхьэзэхахьэхэр нахьыбэрэ афызэхащэ ашIоигъоу IэкIыбым щыIэ тилъэпкъэгъухэр къэлъэIуагъэх.\nАдыгэ къушъхьэхэм яхьылIэгъэ орэдэу Бырсыр Абдулахьрэ ХьакIэко Алыйрэ зэдаусыгъэм уедэIузэ, тичIыналъэ идэхагъэ нэгум къыкIэуцо. Мэмэт ехьылIэгъэ орэдыри гум къегущыIыкIы.\n— «Гощэгъэгъым игъыбзэ» уедэIузэ, тичIыналъэ идэхагъэ нэгум къыкIэуцо. Мэмэт ехьылIэгъэ орэдыри гум къегущыIыкIы.\n— «Гощэгъэгъым игъыбзэ» концертым къыщысIуагъ. НэмыкI шIэжь орэдхэри къыхэсыдзагъэх, — игупшысэхэм тащегъэгъуазэ Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артисткэу Даутэ Сусанэ. — Пчыхьэзэ-хахьэм ишIуагъэкIэ дунаим щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм, искусствэр зышIогъэшIэгъонхэм талъыIэсыгъ. ТIэшъу Светланэ зэдэгущыIэгъухэр дэгъоу зэригъэпсыгъэхэм фэшI лъэшэу тыфэраз. ОелI Адами гущыIэ фабэхэр къыфатIохэ тшIоигъу…\n«Ошъутенэм» ихудожественнэ пащэу, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, композиторэу ХьакIэко Алый ансамблэм пае зэригъэфэгъэ орэдхэр дунаим щызэхахыгъэх.\nЮрий Конжиныр урыс, тиреспубликэ щапIугъ. «Ошъутенэм» хэтэу адыгабзэкIэ орэдхэр къеIох. Лъэпкъхэм язэпхыныгъэ гукIэ зэрэхэлажьэрэр иIофшIагъэкIэ къегъэлъагъо.\nАртистхэу Мамхыгъэ Маринэ, ПIатIыкъо Маринэ, Юрий Конжиным, Жарэкъо Руслъан, Даутэ Сусанэ, Хьазэщыкъо Мосэ агъэжъынчыгъэ лъэпкъ орэдхэм Адыгэ Республикэм ихэхъоныгъэхэр къаIуатэ.\nТэ — ты Адыг\nШIэныгъэлэжьэу, общественнэ IофышIэшхоу ЛIыIужъу Адамэ иорэдэу «Тэ — ты Адыг» зыфиIорэмкIэ онлайн-концертыр зэфашIыжьыгъ.\nАдыгэу ущыIэным фэшI уиадыгабзэ, шэн-хабзэхэр пшIэнхэ, уилъэпкъ, республикэм, хэгъэгоу узыщыпсэурэм щытхъур къафэпхьызэ ущыIэн зэрэфаем ехьылIэгъэ орэдым пчыхьэзэхахьэр къыгъэбаигъэу тэлъытэ.\nИорданием щыпсэурэ адыгэхэм къызэIуахыгъэ Интернет-телевидениеу «Адыгэ ТВ-м» тиреспубликэ иартистхэр зыхэлэжьэрэ концертхэр къыгъэлъагъохэу бэрэ къыхэкIыгъ.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо орэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» иконцерт гъэшIэгъонэу къыгъэлъэгъуагъ… Ансамблэм ихудожественнэ пащэу, Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, композиторэу Нэхэе Аслъан къызэрэтиIуагъэу, ащ фэдэ пчыхьэзэхахьэхэм пIуныгъэ мэхьэнэ ин яI. Лъэпкъ зэфыщытыкIэхэр агъэпытэх, тимузыкальнэ искусствэ дунаим нахьышIоу щарагъашIэ.\nПщынэо цIэрыIоу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ артистэу ЛIыбзыу Аслъан итворчествэ фэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъоныри гъэшIэгъонэу кIуагъэ.\nЗэхахьэхэм язэхэщакIохэм нэмыкI къэгъэлъэгъонхэри агъэхьазырых.\nПредыдущая «КIымэфэ мэкъамэхэр» гум пэблагъэх\nСледущая «Сисэнэхьат сыгу рехьы»


Социальнэ Iофыгъохэр анахь шъхьаIэх — Адыгэ макъ\nАдыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет IофшIэгъу зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм тхьамэтагъор щызэрихьагъ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.\nФедеральнэ ыкIи лъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ лъэныкъо шъхьаIэхэр шъолъырым зэрэщагъэцакIэхэрэм, къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэсыгъэнымкIэ пшъэрылъхэр зэшIохыгъэхэ зэрэхъурэм, тапэкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтын фаехэм ведомствэхэм япащэхэр къащыуцугъэх, зэфэхьысыжьхэр къашIыгъэх.\n2019-рэ илъэсым чъэпыогъум и 1-м ехъулIэу республикэ бюджетыр гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэм къытегущыIагъ АР-м и Премьер-министрэу Александр Наролиныр. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, 2018-рэ илъэсым мыщ фэдэ иуахътэ егъэпшагъэмэ, бюджетыр проценти 109,5-кIэ гъэцэкIагъэ хъугъэ. МыщкIэ муниципалитетхэми япшъэрылъхэр зэрифэшъуашэу зэшIуахых.\nВице-премьерэу Наталья Широковам анахьэу ынаIэ зытыридзагъэр бюджетым епхыгъэу Iоф зышIэхэрэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм анэгъэсыгъэнымкIэ республикэм щызэшIуахыгъэр ары. Непэрэ мафэм ехъулIэу мыщ къыхиубытэрэ IофышIэ купхэм ащыщхэм ялэжьапкIэ къэгъэлъэгъоным кIэхьагъ, адрэхэмкIэ IофшIэныр лъагъэкIуатэ. ЛэжьапкIэм ылъэныкъокIэ шъолъырым иорганизациехэм чIыфэу ателъыгъэр сомэ миллионипшIым кIахьэщтыгъэмэ, непэрэ мафэм ар сомэ миллиони 5,7-м нэсэу къырагъэIыхыгъ.\nЛъэпкъ проектхэм къадыхэлъытэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрагъэцакIэрэм изэфэхьысыжьхэр къышIыгъэх вице-премьерэу Сапый Вячеслав. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, мы пшъэрылъым епхыгъэу къэгъэлъэгъон гъэнэфагъэхэм акIэхьэгъэнымкIэ республикэм щызэшIуахырэр бэ, непи ахэм Iоф адашIэ. ГущыIэм пае, программэу «Экология» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу къуаджэу Кощхьаблэ екIолIэрэ псырыкIуапIэр ашIы. Джащ фэдэу спортым ылъэныкъокIэ мыл ордэунэжъ Мыекъуапэ щагъэпсы, къихьащт илъэсым иIоныгъо ехъулIэу ар аухынэу ары. Проектхэм ягъэцэкIэнкIэ щыкIагъэхэр щыIэх, ау ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм непэ анаIэ тет.\nУФ-м и Президент къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн мэхьанэшхо зэри-\nIэр, шъолъырхэм хэхъоныгъэ ашIыным а пстэури зэрэфэIорышIэщтыр Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Ащ къыхэкIыкIэ федеральнэ гупчэм къикIэу республикэм къыIэкIэхьэрэ мылъкур игъом ыкIи шIуагъэ къытэу гъэфедэгъэн зэрэфаер ведомствэхэм, муниципалитетхэм япащэхэм джыри зэ агу къыгъэкIыжьыгъ.\nГъэсэныгъэм, псауныгъэр къэухъумэгъэным, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэ социальнэ псэуалъэхэм яшIынкIэ IофшIэныр нахь гъэлъэшыгъэн зэрэфаер республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.\n— УФ-м и Президентэу Владимир Путиныр Урысыем и Премьер-министрэу Дмитрий Медведевым бэмышIэу зыIокIэм, цIыфхэм арагъэгъотырэ апэрэ медицинэ IэпыIэгъум пстэуми анахьэу анаIэ тырадзэнэу къафигъэпытагъ. Арышъ, фельдшер-мамыку IэзапIэхэм, сымэджэщхэм яшIын, язэтегъэпсыхьан тылъыплъэн фае. Лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэнкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу щытыр республикэм щыпсэухэрэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэныр ары, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nДжащ фэдэу пенсием кIонэу щытхэр икIэрыкIэу егъэджэжьыгъэнхэм ипрограммэ амалэу ыкIи шIуагъэу къытырэр къызфэгъэфедэгъэн, ащ телъытэгъэ ахъщэу къатIупщырэр игъом зищыкIагъэм пэIугъэхьэгъэн зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Мыщ фэгъэзэгъэ гупчэм ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэрэм икъу фэдизэу ыгъэрэзагъэп, ащ къыхэкIыкIэ IофшIэныр нахь агъэлъэшынэу къариIуагъ.\nКъэралыгъом щызэхащэрэ зэнэкъокъоу «Урысыем ипэрытхэр» зыфиIорэм Адыгеим илIыкIохэр нахь чанэу хэлэжьэнхэ зэрэфаер КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. ГъэIорышIэн IофшIэнымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм зыкъызэIуахын амал яIэным, шъолъырым кадрэхэмкIэ IэпэчIэгъанэ иIэным зэнэкъокъур афэIорышIэ. БлэкIыгъэ илъэсым зэхащагъэм изэфэхьысыжьхэм адиштэу дэгъоу зыкъэзыгъэлъэгъогъэ ныбжьыкIэхэм IофшIэпIэ чIыпIэхэр арагъэгъотыгъэх, нэбгыритIур пэщэ IэнатIэхэм аIухьагъэх. Ащ фэдэ екIолIакIэр мыгъи зэрагъэфедэщтыр республикэм ипащэ къыIуагъ.\nГухэлъэу, пшъэрылъэу яIэхэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэнхэм пае ведомствэхэр къэралыгъо программэхэм, проектхэм нахь чанэу ахэлэжьэнхэ, ахэм шIуагъэу къатырэр къагурыIон зэрэфаер АР-м и ЛIышъхьэ кIэухым къыхигъэщыгъ.\nПредыдущая Адыгэ къэбым и Маф\nСледущая Avrupa Kupası


Мэзэ IофшIэныр зэфахьысыжьыгъ — Адыгэ макъ\nМэзэ IофшIэныр зэфахьысыжьыгъ\nРедактор 03.06.2021 03.06.2021 КЪЭБАРЫКlЭХЭР\nЖъоныгъокIэ мазэм шъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэм Iоф зэришIагъэр зэфихьысыжьыгъ.\nЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, Адыгеим щыпсэухэрэм гъогогъу 900 фэдизрэ Гупчэм зыкъыфагъэзагъ. Анахьэу гумэкIыгъохэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр зэтегъэпсыхьаныр, гъогухэм ягъэцэкIэжьын, коронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэхэм яхэлъхьан.\nСабыйхэм апае къатырэ ахъщэм, кIэлэцIыкIухэм ягъэмэфэ зыгъэпсэфыгъорэ апкъышъол псыхьэгъэнымрэ афэгъэхьыгъэхэри зыгъэгумэкIыхэрэм ащыщхэу къэнэжьых. Гъэмэфэ зыгъэпсэфыгъом ехъулIэу социальнэ хъытыухэм @tsur_01 къащитыгъ зыныбжь имыкъугъэхэм охътэ гъэнэфагъэм IофшIэн арагъэгъотынымкIэ шапхъэу щыIэхэр.\nИкIыгъэ мазэм Гупчэмрэ хэбзэ къулыкъухэмрэ зэгъусэхэу Iофыгъо 420-рэ зэхафыгъ. Зыкъызэрафагъазэрэр нахь къызэрыкIо шIыгъэным пае социальнэ хъытыухэм ащыщ — ВКонтакте — хэушъхьафыкIыгъэ виджет щагъэпсыгъ. Къэбарыр алъыбгъэIэсыным пае Адыгеим шъолъыр гъэIорышIэнымкIэ и Гупчэ инэкIубгъо уихьанышъ, укIэтхэнышъ, гумэкIыгъоу уиIэм ышъхьэ къипхын фае.\nКъэралыгъом амалэу цIыфхэм къаритыхэрэм афэгъэхьыгъэ къэбарыр зэраIэкIагъахьэрэм зыкъегъэIэтыгъэным ылъэныкъокIэ зэдэлэжьэ зэпытых. БэмышIэу Мыекъуапэ щыпсэурэ бзылъфыгъэ горэм Гупчэм зыкъыфигъэзагъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, илъэсым тIо хэушъхьафыкIыгъэ цуакъэхэр къыратых. Ау гъэмэфэ лъэхъаным тегъэпсыхьагъэр къыIэкIэхьаным пае ащкIэ шыхьат тхылъыр мэкъуогъум и 15-м нахьыжьэу къыфыратхыкIыщтэп. Дунаир зыщыфабэм кIымафэм тегъэпсыхьагъэр зэрэщымыгъышъущтыр нафэ. ГумэкIыгъом изэшIохын къыхагъэлэжьагъэх социальнэ ухъумэнымкIэ Фондым иIофышIэхэр. Москва ипротез-ортопедическэ хъызмэтшIапIэ икъутамэу Мыекъуапэ дэтым зыфагъэзэнымкIэ ахэр IэпыIэгъу хъугъэх ыкIи мазэкIэ нахь пасэу цуакъэхэр бзылъфыгъэм къыIэкIэхьанхэу ашIыгъ. Мы къэбарыр ащкIэ гушIуагъо хъугъэ, рэзэныгъэ гущыIэхэр къафигъэзагъэх.\nКрасногвардейскэ районым къикIыгъэ гумэкIыгъор зыфэгъэхьыгъагъэр урамэу Больничнэр ары. 2019-рэ илъэсым терроризмэм епхыгъэу щынэгъончъэным пае сымэджэщым зы дэхьапIэ къыфагъэнэгъагъ, ау ащ лъэсрыкIо гъогу къекIуалIэщтыгъэп, машинэ гъэуцупIэхэри иIагъэхэп. Мыщ гъогурыкIоным ишапхъэхэр бэрэ щаукъохэу къыхэкIы. Къэтхагъэр ащ фэдэ хъугъэ-шIагъэ хэфагъэу щытыгъ мэзих зыныбжь сабыир ыIыгъэу гъогум зэпырыкIызэ. Зыкъызэрэфагъэзагъэм иIофыгъо зызэрегъэшIэ уж район пащэм зэхэсыгъо зэхищагъ ыкIи чIыпIэм изэтегъэпсыхьан фэгъэхьыгъэ унашъо ышIыгъ. ЖъоныгъуакIэм и 20-м къыщыублагъэу ащ IофшIэнхэр щызэшIуахых. Красногвардейскэ къоджэ коим иадминистрацие иунашъокIэ лъэсрыкIо гъогу щагъэпсыгъ, гъогур агъэкIэжьы — ар нахь шъуамбгъо ашIыщт ыкIи машинэ уцупIэхэр хашIыхьащтых.\nМазэу икIыгъэм Гупчэм район администрациехэм ыкIи къоджэ псэупIэхэм яадминистрациехэм апае егъэджэнитIу зэхищагъ. Ахэр зыфэгъэхьыгъагъэхэр хэбзэ къулыкъухэм социальнэ хъытыухэм Iоф зэращашIэн фаер, нэкIубгъохэр щыряIэнхэм мэхьанэу иIэр, нэмыкIхэри. ЦIыфхэм зыкъызэрафагъэзэрэ Iофыгъохэр нахь псынкIэу зэхафынхэм ыкIи зэшIохыгъэ хъунхэм пстэури тегъэпсыхьагъ.\nШъолъыр гъэIорышIэнымкIэ Гупчэм и тelegram-канал шъукIэтхэным пае мы шъулъэгъурэ QR кодыр IэпыIэгъу къышъуфэхъущт.\nПредыдущая Мэзмые дунаим щарегъашIэ\nСледущая Власти Адыгеи: паводковая ситуация на контроле


Депутаты приняли участие в рассмотрении вопросов сферы образованияБюджет политикэм тегущыIагъэх\nАщ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, мыщ фэдэ Iофтхьабзэр Урысыем ФедерациемкIэ и Совет илъэс къэс щызэхащэ. Урысыем и Правительствэ зичэзыу финанс илъэсымкIэ ыкIи чэзыу пIалъэмкIэ федеральнэ бюджетым ехьылIэгъэ федеральнэ законым ипроект ащ къащыхелъхьэ.\n— Парламент едэIуныр ФедерациемкIэ Советым и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм зэрищагъ, Урысыем ипарламент ипалатитIумэ, шъолъырхэм, федеральнэ къулыкъухэмрэ ведомствэхэмрэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх. Федеральнэ бюджетым иконцепцие игъэкIотыгъэу мыщ щытегущыIагъэх. КъэгущыIагъэхэр анахьэу зылъыIэсыгъэхэр инвестиционнэ политикэм епхыгъэ Iофыгъохэр, организациехэм ямылъкоу хэбзэIахьыр зытыралъхьэрэм агъэзекIорэ мылъкур хэгъэкIыжьыгъэныр, бюджет трансфертхэр, модельнэ бюджетхэр къызэралъытэрэ шIыкIэм хэбзэ икъу хэлъхьэгъэныр ары. Шъолъыр, муниципальнэ чIыфэхэм япхыгъэ Iофыгъохэми палатэм ынаIэ атыригъэтыгъ, — къыIуагъ Шъао Аскэр.\nАдыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэ игуадзэу Шъао Аскэр зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, шъолъырхэм ябюджетхэм мылъку къэкIопIакIэхэр зэряIэщтхэм — чIыдагъэм хэшIыкIыгъэхэмкIэ акцизхэр зэрарыхьащтхэм тегущыIагъэх. ТIэкIу-тIэкIузэ, 2020-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу ащ фэдэ акцизхэр шъолъырхэм ябюджетхэм агъэкIонхэу рахъухьэ. 2024-рэ илъэсым ехъулIэу ащ фэдэ акцизхэр зэрэщытэу гъогухэмкIэ шъолъыр фондхэм агъакIохэзэ ашIыщт.\nЕдэIуным хэлэжьагъэхэм зэрэхагъэунэфыкIыгъэмкIэ, бюджетым иконцепцие Урысыем и Президент ижъоныгъокIэ унашъо щыгъэнэфэгъэ пшъэрылъхэм адештэ. Бюджетыр профицитнэу щыт, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ, псауныгъэм икъэухъумэнкIэ социальнэ хъарджхэр нахьыбэнхэу къырадзэ.


Амалэу къытырэр къызфагъэфедэщт | АДЫГЭ ДУНАЙ | АДЫГЭ ДУНАЙ | АиФ Адыгея\nШIэныгъэм, искусствэм ыкIи спортым алъэныкъокIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр къыхэзыгъэщырэ ыкIи ахэм IэпыIэгъу афэхъурэ шъолъыр гупчэу «Полярис-Адыгеим» и Попечительскэ совет республикэм щызэхащагъ.\nСоветым и Тхьаматэр Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, игуадзэр вице-премьерэу Наталья Широковар ары. Джащ фэдэу советым хэхьагъэх Елена Шмелевар, Иван Ященкэр, Зураб Церетели, Андрей Райгородскэр, зэлъашIэрэ цIыфхэр, общественнэ IофышIэхэр, шъолъырым игъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ялIыкIохэр.\nСэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ пшъэрылъ шъхьаIэхэр КъумпIыл Мурат къыгъэнэфагъэх. Ахэм зэу къадыхэлъытагъ мыщ фэдэ кIэлэцIыкIухэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи яшIуагъэ ягъэкIыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр гупчэхэм ягъэпсын.\nАдыгеим и ЛIышъхьэ ипшъэрылъкIэ советым иапэрэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ Мыекъуапэ щыкIуагъэм иIофшIэн зэрищагъ Наталья Широковам. Iофтхьабзэм хэлэжьагъ гъэсэныгъэм игупчэу «Сириус» зыфиIорэм ипащэ игуадзэу Артем Лопатиныр.\nНаталья Широковар зэхэсыгъом къыщыгущыIэзэ, Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ыцIэкIэ советым иапэрэ зэхэсыгъо хэлэжьэрэ пстэуми шIуфэс гущыIэхэмкIэ закъыфигъэзагъ. Сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм зыкъызэIуахын ыкIи яшIэныгъэхэм ахагъэхъон амал къязытырэ гупчэу «Сириусым» Адыгеим илъэс пчъагъэ хъугъэу Iоф зэрэдишIэрэр, ащ изэфэхьысыжьхэм уагъэрэзэнэу зэрэщытыр хигъэунэфыкIыгъ. Мыщ чIыпIэшхо щызыубытэу зигугъу къышIыгъэр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр ары.\n— ШIэныгъэм, спортым, культурэм алъэныкъокIэ зэрыгушхонэу республикэм иIэр макIэп. Мы илъэсыр пштэмэ, гурыт еджапIэр къэзыухыгъэхэу медаль къызфагъэшъошагъэхэм е зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэм балли 100 къащызыхьыгъэхэм япчъагъэ Адыгеим нахьыбэ щыхъугъ. ТэркIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэм зыкъызэIуахын алъэкIыныр ары. Шъолъыр гупчэм игъэпсын пэIухьащт сомэ миллион 213-рэ хъурэ субсидие республикэм къыфатIупщыгъ. Мылъкур зищыкIэгъэ лъэныкъохэм, анахьэу лабораториехэм яшIын пэIудгъэхьанэу тэгъэнафэ. УФ-м и Президент къыгъэуцугъэ пшъэрылъхэм ащыщ гъэсэныгъэмкIэ, шIэныгъэмкIэ, спортымкIэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIэ къэралыгъор лъэгэпIэ инхэм анэсыным фиузэнкIыныр. Ар зэрифэшъуашэу дгъэцэкIэным, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу тафэхъуным тыпылъ, — къыIуагъ Наталья Широковам.\nАртем Лопатиным къызэриIуагъэмкIэ, гупчэу «Сириусым» Iоф зишIэрэ илъэсиплIым гъэсэныгъэм исменэ 50 зэхащагъ, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэ мин 31-м ехъу лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ рагъэджагъэх. ГущыIэм пае, шIэныгъэм епхыгъэ программэхэм ахэлажьэхэ ашIоигъоу нэбгырэ мини 140-рэ фэдизмэ ятхылъхэр къатых, зы чIыпIэм нэбгырэ 55-рэ ит. Спортым ыкIи искусствэм пыщагъэхэм якъыхэхынкIэ нэмыкI екIолIакIэ агъэфедэ.\n— Шъолъыр гупчэм изэхэщэнкIи, сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIи Адыгеир щысэ зытепхын шъолъыр. ТапэкIи арэущтэу зэрэщытыщтым, тинеущырэ мафэ лъызыгъэкIотэщт лIэужхэм республикэр зэрифэшъуашэу зэрадэлэжьэщтым сицыхьэ телъ, — къыIуагъ А. Лопатиным.\nАдыгэ къэралыгъо университетым иректор ипшъэрылъхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыгъэцакIэу, физикэ-хьисап шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, «Полярис-Адыгеим» иэкспертнэ совет итхьаматэу хадзыгъэ Мамый Даутэ шъолъыр гупчэм пшъэрылъэу зыфигъэуцужьхэрэм, хэхъоныгъэм и Стратегиеу 2019 — 2021-рэ илъэсхэм ателъытагъэм илъэныкъо шъхьаIэхэм ягъэцэкIэн къытегущыIагъ. Мыщ дэжьым анахь мэхьанэшхо зиIэу къыгъэнэфагъэр сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэм зыкъызэIуахынымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр ары. 1998-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу, илъэс 20-м къыкIоцI, мы пшъэрылъыр дэгъоу егъэцакIэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм. 2012-рэ илъэсым къыщыублагъэу Iудзыгъэ шIыкIэ амалым тетэу еджапIэм щырагъаджэх. 2015-рэ илъэсым рагъэжьагъэу дунэе Кавказ хьисап олимпиадэр зэхащэ, мыгъэ къэралыгъо 11-мэ ялIыкIохэр ащ хэлэжьагъэх. ЕджапIэм щеджэхэрэм гъэхъэгъэшIухэр ашIых, ахэм ащыщхэм олимпиадэхэм, зэнэкъокъухэм хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахых, Адыгеим ыцIэ чыжьэу агъэIу.\nСпортым ылъэныкъокIи шъолъырым гъэхъэгъэшIухэр иIэх. Республикэр зэрыгушхорэ тиспортсмен цIэрыIохэм олимпиадэ джэгунхэм, дунаим ыкIи Европэм язэнэкъокъухэм текIоныгъэр, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащыдахыгъэх. КультурэмкIи кIэн ыкIи тарихъ бай зиIэ субъектхэм Адыгеир ащыщ. Арышъ, мы лъэныкъохэмкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къыхэгъэщыгъэнхэм шъолъыр гупчэм изэхэщэн зэрэфэIорышIэщтым щэч хэлъэп.


Республика Адыгея - Пандемием илъэхъан цIыфхэм IэпыIэгъу афэхъух\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат АР-м и Очыл палатэ итхьаматэу Мамый Алый тыгъуасэ зэIукIэгъу дыриIагъ. Къулыкъум иIофшIэн зэрэзэхищэрэм, пандемием илъэхъан цIыфхэм ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэным анаIэ тырагъэтыным, нэмыкI лъэныкъохэм ахэр атегущыIагъэх.\nЩыIэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ палатэм ипшъэрылъхэр зэригъэцакIэхэрэм, ащ дакIоу ыпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъур зэрагъэгъотыхэрэм япчъагъэ нахьыбэ шIыгъэнымкIэ къулыкъум IофшIэныр зэрэзэхищэрэм АР-м и ЛIышъхьэ осэшIу фишIыгъ.\n— Адыгеим и Очыл палатэ республикэм иобщественнэ щыIакIэ ыкIи социальнэ-экономическэ Iофыгъохэм япхыгъэхэм чанэу ахэлажьэ. Непэ пандемием илъэхъан екIолIакIэхэр къэдгъотынхэр щыIэныгъэм къегъэнафэ, анахьэу тынаIэ зытедгъэтын фаер тицIыфхэм тишIуагъэ ядгъэкIыныр ары. ЫпкIэ зыхэмылъ юри-дическэ IэпыIэгъур непэ бэхэмкIэ IэпыIэгъушIу, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nМамый Алый къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, цIыфхэм ыпкIэ хэмылъэу юридическэ IэпыIэгъу ягъэгъотыгъэныр палатэм ипшъэрылъхэм ащыщ, ар къыдыхэлъытагъ Адыгеим изаконэу «О реализации прав граждан на получение бесплатной юридической помощи» зыфиIорэм. Мы лъэныкъомкIэ очылхэм IофшIэнышхо агъэцакIэ, джащ фэдэу IэпыIэгъу зищыкIагъэхэр телефон номерэу 8(8772) 521-521-м теонхэ алъэкIыщт.\nЫпкIэ зыхэмылъ юридическэ IэпыIэгъу цIыфхэм ягъэгъотыгъэнымкIэ АР-м и Очыл палатэрэ Урысыем июристхэм яшъолъыр къутамэу республикэм щыIэмрэ зэпхыныгъэ зэдыряIэу зэдэлажьэх. Граждан обществэм хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ыкIи цIыфым ифитыныгъэхэмкIэ Советэу Адыгеим и ЛIышъхьэ дэжь щызэхащагъэм, АР-м и Нотариальнэ палатэ, Урысыем июристхэм яшъолъыр къутамэу республикэм щыIэм ялIыкIохэр ягъусэхэу коронавирусым зимыушъомбгъуным фытегъэпсыхьэгъэ шапхъэхэм ягъэцэкIэнкIэ цIыфхэмрэ юридическэ лицэхэмрэ ыпкIэ хэмылъэу упчIэжьэгъу афэхъух. IэпыIэгъу фаехэр телефон номерэу 8-800-201-24-22-м теонхэ алъэкIыщт.\n— Непэ тызыхэт уахътэм диштэу IэпыIэгъу зищыкIэгъэ пстэуми Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу упчIэжьэгъу тафэхъу, лъэныкъо пстэумкIи тишIуагъэ ядгъэкIыным тыпылъ, — къыIуагъ Мамый Алый.\nАдыгеим и Очыл палатэ профессиональнэ юрист 355-рэ хэхьэ. Ахэр шъолъырым иобщественнэ щыIакIэ чанэу къыхэлажьэх, хэбзэ къулыкъухэм япхыгъэ мэхьанэшхо зиIэ Совет зэфэшъхьафхэм ахэтых.


Адыгэ Хэку Таймс: Федерал хьыкумэт къулыкъухэм хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэм къинхэр арагъэлъэгъу\nФедерал хьыкумэт къулыкъухэм хэкум къэзыгъэзэжьыгъэхэм къинхэр арагъэлъэгъу\nАдыгэ республикэм щыщ къэзгъэзэжьыгъэгорэр суд ашIынэу ары. Ащ лажьэу иIэр, къэзыгъэзэжьыгъэхэм ащыщгорэхэр иунэ ритхагъэхи ары (пропискэ зыфаIорэр). Джащ фэдэу къэбэртае-Бэлкъарым щыщ къэзыгъэзэжьыгъэ нэбгри 9 хэкум рафынхэу агухэлъ. Ахэм лажьэу яIэр, унэу зитхагъэхэм (пропискэ) щыпсэухэрэпи ары.\nФедерал хьыкумэт къулыкъухэм унэ итхэныр (пропискэ) шъхьэусыгъэу аубытыгъэу Адыгэу хэкужьым къэкIожьыгъэхэм рахьатыныгъэ аратырэп, суд IофкIэ къырафэкIэнхэу ары ыкIи хэкум рафынхэу ары.\nГъэшIэгъоныр, а федерал къулыкъудэдэхэм мин 100 пчъагъэу Украиным къикIыхи Урысием къихьагъэхэм зи араIорэп, унэ итхэн Iофи къафаIэтырэп ау Адыгэ шъэ заулэу къэзыгъэзэжьыгъэхэм аужьы ыкIыхэрэп.\nАдэкIэ, Адыгэ республикэм ыкIи Къэбэртае-Бэлкъар республикэм япащэхэм, республикэхэм яхьыкумэтхэм ыкIи ахэм япхыгъэхэм зи мыхъугъэм фэдэу заушъэфыгъэу щысых.


Гъогумаф, апэрэ диктантыр! | Адыгэ Макъ\nГъогумаф, апэрэ диктантыр!\nАдыгабзэмрэ тхыбзэмрэ я Мафэ ехъулIэу адыгабзэкIэ диктантыр тхыгъэным фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх.\nАдыгэ къэралыгъо университетым итхылъеджапIэ щызэхащэгъэ Iофтхьабзэм хабзэм икъулыкъушIэхэр, кIэлэегъаджэхэр, общественнэ движениехэм ахэтхэр, журналистхэр, студентхэр, нэмыкIхэри хэлэжьагъэх.\n— Лъэпкъ факультетым адыгабзэм изэгъэшIэн тыщытегущыIэзэ, диктантым итхын зэхэтщэнэу унашъо тшIыгъэ, — къытиIуагъ факультетым ипащэу Хьамырзэкъо Нурыет.\nДиктантым итхын нэбгырабэ къызэрекIолIагъэм къыхэкIэу купиплIэу агощыгъэх. Адыгэ кафедрэм ишIэныгъэлэжьхэу Шъхьэлэхъо Риммэ, ХьакIэмызэ Мирэ, Бгъошэ Зарет, Ламы- къо Бэллэ диктантым къеджагъэх.\nМэщбэшIэ Исхьакъ, КIэрэщэ Зэйнаб, Унэрэкъо Рае атхыгъэхэм къахахи, диктантыр зэрагъэфагъ.\n«Адыгэм идунай» зыфиIорэ диктантыр лъэпкъ гупшысэм, шIэжьым, адыгабзэм ибаиныгъэ, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ афэгъэхьыгъ.\nДиктантыр зытхыгъэхэр ясэнэхьатхэмкIи, ныбжьэу яIэмкIи зэфэшъхьафых. Анцокъо Сурэт, Абрэдж Ачэрдан, Мурад ГощлъапI, Пэрэныкъо Казбек, Чэмышъо Гъазый, Тэу Аслъан, КIыкI Нурыет, КIэсэбэжъ Нэфсэт, ЛIымыщэкъо Рэмэзан, Едыдж Мэмэт, Чэтэо Ибрахьим, нэмыкIхэу гущыIэгъу тызыфэхъугъэхэм ашIогъэшIэгъонэу диктантыр атхыгъ.\nПIатIыкъо Аслъан, Беданыкъо Иляс, фэшъхьаф хэбзэ къулыкъушIэхэм къытаIуагъ диктантым итхын фэгъэхьыгъэ зэхахьэхэр нахьыбэрэ зэхащэхэ зэрашIоигъор.\n«Адыгэ макъэм» ижурналистхэу Дэрбэ Тимур, МэщлIэкъо Саидэ, Гъонэжьыкъо Сэтэнае, Къэралыгъо телерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналистхэу Тэу Замирэ, Кушъу Светланэ, ТIэшъу Светланэ, Унэрэкъо Гулэз, Хьабэхъу Иринэ, ГъукIэлI Сусанэ, Къуижъ Аминэт, фэшъхьафхэм диктантыр затхым ыуж зэдэгущыIэгъухэм ахэлэжьагъэх. Адыгабзэм изэгъэшIэн имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным шIэныгъэлэжьхэр, кIэлэегъаджэхэр, журналистхэр зэрэпылъыщтхэр къаIуагъ, зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх.\nАпэрэ диктантым итхын хэлэжьагъэхэм зэхахьэр шIукIэ агу къинэжьыным фэшI нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.\nДунаим ичIынэлъэ гъэшIэгъонхэм Кавказыр ащыщ. Бзэр – псэ. Лъэпкъым дэхагъэу хэлъыр, гъэхъагъэу иIэр бзэм хэолъагъо. АдыгабзэкIэ диктантхэр тапэкIи атхы ашIоигъоу зэхахьэм хэлэжьагъэхэм къытаIуагъэшъ, кIэщакIохэм Iофтхьабзэр лъагъэкIотэнэу афэтэIо.


Республика Адыгея - Илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ апэрэхэм къагъэзэжьыгъ\nИлъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ апэрэхэм къагъэзэжьыгъ\nАдыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ ипэгъокIэу IэкIыб къэралыгъохэм къарыкIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм ащыщхэм тыгъуасэ аIукIагъ. Тиуахътэ ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэм, щыкIагъэу ыкIи гумэкIыгъоу яIэхэм, нэмыкI Iофыгъохэм лъэныкъохэр атегущыIагъэх.\nIофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и ЛIышъхьэрэ министрэхэм я Кабинетрэ я Администрацие ипащэу ТхьакIущынэ Мурат, министрэу КIэрэщэ Анзаур, республикэм лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэлэхъо Аскэр, Адыгеим иапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэу Къуижъ Саидэрэ Хъунэго Рэщыдэрэ, АР-м псэолъэшIынымкIэ иминистрэ игуадзэу Вячеслав Шопиныр, Мыекъопэ районым иадминистрацие ипащэу Алексей Петрусенкэр, республикэм икъэралыгъо учреждениеу «Къэзыгъэзэжьыгъэхэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэмкIэ Гупчэм» ипащэу ГъукIэлI Асхьад.\nАР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ, къэзэрэугъоигъэхэм шIуфэс къарихыгъ, мэфэкIэу къэблагъэрэмкIэ пстэуми къафэгушIуагъ. ЗичIыгу къэзыгъэзэжьыгъэхэм ящыIэкIэ-псэукIэ зыфэдэм тегущыIэгъэным, ахэр зыгъэгумэкIхэрэ Iофыгъохэр зэхэфыгъэнхэм мыщ фэдэ зэIукIэгъухэр зэрэфэIорышIэхэрэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ. Илъэс 20-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, шышъхьэIум и 1-м Косовэм къикIыжьхи, тилъэпкъэгъухэм ячIыгу къызэрагъэзэжьыгъагъэм тарихъ мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ.\n— АдыгеимкIэ мы хъугъэ-шIагъэм мэхьанэшхо иIагъ. Ащ джыри зэ къыгъэлъэгъуагъ чIыпIэ къин ифагъэхэ тилъэпкъэгъухэм къэралыгъор, лъэпкъ ыкIи дин зэхэдз ымышIэу, IэпыIэгъу афэхъуным зэрэфэхьазырыр. Мыщ фэдэ зыкIыныгъэм, республикэм ис адыгэхэм ямызакъоу, IэкIыбым щыпсэухэрэмкIи, мэхьанэшхо зэриIэм щэч хэлъэп. Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэхэм яфэIо-фашIэхэр зэрифэшъуашэу гъэцэкIэгъэнхэм, ахэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм, социальнэу ухъумэгъэнхэм апае мы илъэс 20-м Адыгеим щызэшIуахыгъэр бэ. АщкIэ шъолъырым опытэу IэкIэлъ хъугъэр Сирием къикIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм яIофыгъохэм язэшIохынкIэ непэ тэгъэфедэ. Федеральнэ хэбзэгъэуцугъэхэм адакIоу, республикэм изаконхэри мыщ дэжьым тиIэубытыпIэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.\nТилъэпкъэгъухэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм фэшI республикэ къэралыгъо программэм амалхэу къытыхэрэр къызфагъэфедэх. Ащ къыдыхэлъытагъэх къэзыгъэзэжьыгъэхэм адыгабзэр ыкIи урысыбзэр зэрагъэшIэныр, гъэсэныгъэм, культурэм япхыгъэхэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу мыхэм псэупIэхэр, IофшIэпIэ чIыпIэхэр ягъэгъотыгъэнхэм, Адыгеим гъэсэныгъэм иучреждениехэу итхэм ащеджэнхэм афытегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр республикэм дэгъоу щызэхэщагъ.\n— Къуаджэу Мэфэхьаблэ псырыкIуапIэм ишIын щытыухыгъ, гъэстыныпхъэ шхъуантIэр ещэлIэгъэным иIофшIэн джырэблагъэ щыпытыдзэжьыщт, псэупIэм изэтегъэпсыхьан лъыдгъэкIотэщт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат. — Тыркуем, Сирием, Иорданием, Израиль, нэмыкIхэм къарыкIыжьыгъэхэ тилъэпкъэгъу 2000 фэдиз Адыгеим щэпсэу. Ахэм ящыIэкIэ-псэукIэ зэтырагъэуцуагъ ыкIи республикэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм непэ яIахьышIу къыхалъхьэ. IэкIыбым къикIыжьыгъэхэм ясабыйхэу республикэм къихъухьагъэхэм гъэсэныгъэ зэрагъэгъоты, дзэм къулыкъур щахьы, Iоф ашIэ. Шъыпкъэ, тызыгъэгумэкIхэрэ Iофыгъохэри щыIэх, зэкIэри псынкIэ къытщыхъоу тфэIощтэп. Ау ахэр дэгъэзыжьыгъэнхэм, пшъэрылъхэр гъэцэкIэгъэнхэм тишъыпкъэу тапылъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным къызэрэхигъэщэу, федеральнэ, шъолъыр ыкIи чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэр зэгъусэхэу мыщ фэдэ цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным Iоф дашIэным фэхьазырых.\nКIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, республикэм ит еджапIэхэм ащыщэу 16-мэ къэзыгъэзэжьыгъэхэ тилъэпкъэгъухэм ясабый 85-рэ ащеджэ. БлэкIыгъэ илъэс еджэгъур пштэмэ, ахэм зэкIэми зэрифэшъуашэу зэтыгъо къэралыгъо ушэтынхэр атыгъэх. Адыгэ къэралыгъо университетым нэбгырэ 68-рэ, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым студент 31-рэ ачIэсых.\nМыщ дэжьым министрэми, къэзэрэугъоигъэхэм ащыщхэми гумэкIыгъоу зигугъу къашIыгъэр тилъэпкъэгъу ныбжьыкIэхэм янахьыбэм ахъщэ атызэ гъэсэныгъэ зэрагъэгъотын зэрэфаер ары. Гъот макIэ зиIэхэм ар къяхьылъэкIы, ащкIэ IэпыIэгъу ящыкIагъэу къыхагъэщыгъ. Мэфэхьаблэ иинфраструктурэ изэтегъэпсыхьан лъыгъэкIотэгъэным, гъэсэныгъэм, нэмыкI лъэныкъохэм япхыгъэхэ Iофыгъохэр зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэх.\nАхэм язэшIохын фэгъэзагъэхэ ведомствэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр республикэм ипащэ афишIыгъэх.\nАР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат сыд фэдэрэ лъэныкъокIи IэпыIэгъу къызэрафэхъурэр, ащ цIыфхэр зэрэфэразэхэр къэгущыIагъэхэм къыхагъэщыгъ. Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэу къэблагъэрэмкIэ республикэм щыпсэухэрэм къафэгушIуагъэх.


Зэгуцафэхэрэр къаубытыгъэх | Адыгэ Макъ\nГъэзетэу «Кубанские новости» зыфиIорэм къызэритыгъэмкIэ, Краснодар краим ивице-губернаторэу щытыгъэ Ахэджэго Мурат иунагъо хъункIэн, укIын бзэджэшIагъэхэр щызезыхьагъэхэу зэгуцафэхэрэр жъоныгъуакIэм и 15-м поселкэу Яблоновскэм къыщаубытыгъэх.\nКъулыкъушIэхэм къызэратыгъэмкIэ, къаубытыгъэхэ Сергей Пономаревым илъэс 50, Иван Кононенкэм илъэс 34-рэ аныбжьых, тIуми ыпэкIэ хьапс ателъыгъ. ХъулъфыгъитIури Краснодар краим дэтхагъэх.\nМы уахътэм бзэджашIэхэр охътэ гъэнэфагъэкIэ зыщагъэпщынэхэрэ изоляторэу Тэхъутэмыкъое районым итым чIэсых.\nСледствиемкIэ органхэм пэшIорыгъэшъэу зэрагъэунэфыгъэмкIэ, жъоныгъуакIэм и 9-м, чэщым къуаджэу Псэйтыку Ахэджагохэм яунагъо гъэбылъыгъэкIэ бзэджашIэхэр екIухи, Мурат янэу Луизэ аукIыгъ, ятэрэ ышыпхъурэ утын пхъашэхэр арахыгъэх, уIагъэхэр атыращагъэх.\nАдыгэ Республикэм ихэбзэухъумэкIо къулыкъухэм бзэджашIэу къаубытыгъэхэм афэгъэхьыгъэ къэбар гъэнэфагъэ къатыгорэп. УФ-м СледствиехэмкIэ и Комитет СледствиехэмкIэ и ГъэIорышIапIэу\nАР-м щыIэм мы бзэджэшIагъэмкIэ уголовнэ IофитIу къызэIуихыгъ.