Andrzej Gronczewski - Istota morza - czyli „Esej dębkowski"\nI s t o t a m o r z a –\nc z y l i „E s e j d ę b k o w s k i ”\nMorze na stopniach święta, jak oda z kamienia : wigilia i święto\nna granicach naszych, szept i święto na wysokości ludzkiego serca\n– Morze, nasze czuwanie jak głos boskiego nakazu...\nSaint – John Perse, Inwokacje,1, Poematy epickie,\ntłum. Adam Wodnicki, 1994.\n1. G a r s t k a z ł o t e g o p i a s k u.\nNikt nie wysłowi istoty morza. Nie określi jej całości, nie ujawni cząstki. Ale ufając, że wewnątrz muszli mieści się szum wielu mórz, chciwie pomnażamy naszą kolekcję o wciąż nowe muszle.\nCzy morze ze snu, z marzennego widziadła nosi imiona, usytuowane także w kropli wody ? Czy istnieje morze bez imienia ? Morze bogatsze o śmiałą i pozorną anonimowość ?\nBo każda fala morska inaczej apeluje do naszych źrenic i uszu. Maria Wollenberg – Kluza umie biegle rozeznać tożsamość tych fal. Bez trudu potrafi ustalić ich zakres – w doświadczeniu oka, w jego czynnej pamięci.\nDoprawdy, niektórzy z nas – patrząc na rytm i strukturę fali, na jej swoiste narodziny, na przemiany jej kolorów i blasków – od razu, bez wahania zdają się rozpoznać, że są to rodzime, północne fale. Że są to fale bliskie każdemu, kto w toku długich, cierpliwych kontemplacji przeszedł wiele razy plaże od Łeby do Białogóry, od Dębek do Błot Karwieńskich, do Karwi, do Jastrzębiej Góry, do Chłapowa, Władysławowa, Helu, do Kątów Rybackich i Krynicy Morskiej.\nJeśli wiatr bierze godny udział w dramacie, jaki łączy się najpierw z buntowniczym, gniewnym wyrazem fali, to my wszyscy jesteśmy poniekąd członkami tej „introdukcji”. Działamy w obszarze „wstępu” do morskiego podmuchu, do Szekspirowskiej Burzy.\nPłótna Marii Wollenberg – Kluzy kryją w sobie drobiny plażowego piasku. Drobiny owe to atomy malarskiego tworzywa. Materia świata wzbogaca materię obrazu. Od lotnego obłoku, od słonecznej szczeliny zależy, czy będzie to złocisty pył, czy pył o zmiennych odcieniach szarości. Są bowiem różne pyły. Chodzi mi o pył dobroczynny i pył, który zakłóca równowagę w systemie naszych odczuć.\nSzczęście – czymże jest, jeśli nie ręką, która sennie, po dziecięcemu, z powagą filozofa, z uporem dziecka, z dłoni do dłoni przesypuje garść złotego kwarcu na plaży ? I wciąż ponawia tę czynność, jakby krył się w niej widomy obowiązek ?\nCzym jest obraz, jeśli nie bywa „oknem” – heroicznym otworem w ścianach świata ? W jego szczelnych murach ? Otwory te, jak okno z drugiego tomu W poszukiwaniu straconego czasu Marcela Prousta prowadzą przecież do świata „namalowanego”. Wiodą tam, gdzie trzeba odepchnąć albo przyjąć wszystkie przekleństwa sztuki. Okno kwadratu czy prostokąta każe nam również stanąć w luku swoiście „metafizycznym”. Musimy spojrzeć dalej, niż pozwalają widzieć kulisy morskiego widnokręgu.\nW eseju Oczy i okna – za przyczyną listów Słowackiego – śledziłem kiedyś istotę pierwszego i drugiego fenomenu. Dzięki pierwszemu korzystamy z łaski widzenia. Dzięki wtóremu jesteśmy pewni, że okno musi być dziełem rzetelnego konstruktora. Okno takie ujawnia solenne ambicje architekta. Dzieli świat na obszary zewnętrzne i przestrzeń domową.\nJak mnogie, wyraziste są więc okna w obrazach Marii Wollenberg – Kluzy. Jak usilnie autorka obrazów walczy o rzeczywistość pierwszego i dalekiego planu. Ale to, na co patrzymy, korzystając z „luku” metafizycznego, nie jest tylko obiektem naszego spojrzenia. To, na co my patrzymy, zdaje się właściwie patrzeć na nas. Świat obdarza nas jako patrzących i zarazem tłumaczy nasze obowiązki w toku nieprzerwanej walki.\nByłbym szczęśliwy, gdyby obrazy Marii Wollenberg – Kluzy, osnute wokół motywów i tematów morskich, udałoby ułożyć się w porządkach ścisłej chronologii. Związki między obrazami zdają się bowiem mówić o konstrukcjach ideowych, właściwych dla pióra poety i pędzla malarza. Chodzi tu o wszystkie przymioty cyklu, w takim znaczeniu, jakim legitymuje się – na przykład – Lato 1932 Jarosława Iwaszkiewicza.\nKażdy obraz jest monologiem i odmianą dialogu. Jest sporem z fenomenami natury, jakie wyodrębniła autorka nadmorskich płócien. Każdy obraz staje się poniekąd świadectwem „przechadzki po wybrzeżu”. Musimy zatem odwołać się do tytułu jednego z rozdziałów Czarodziejskiej Góry Tomasza Manna. Na przekór uwodzącemu tytułowi nie góry, lecz morze sprawia, że gigantyczna opowieść okaże się gwarancją prawdziwej epiki.\nBo nad morzem – w obliczu morza – każdy dzień składa się na całość jednego, monstrualnego dnia. Łączy się więc i ponawia. Świadomość lat gubi się wśród powtarzalnych godzin, czynności i obowiązków. Złuda mijania wynika z ciągłej rozmowy między czasem a przestrzenią, jaka dokonuje się i dopełnia we wnętrzu naszych braci marnotrawnych.\nObrazy bywają niekiedy formą dziennika. Wydają się przejmująco sumienne – w obszarach, do jakich zaprasza nas wola spowiedzi, do jakich zmusza energia wyznania, tak czasem jawna, bolesna, gorzka – dzięki różnym strategiom języka. Może właśnie dzięki tym przesłankom wyobraźnia malarska Marii Wollenberg – Kluzy odwołuje się tak często do związków, jakie dostrzec można między wizjami o plastycznej, poezjotwórczej i muzycznej genezie?\nDzieło, które staje się diariuszem i korzysta z przywilejów pędzla, jest więc – w gruncie rzeczy – „opowieścią” o fenomenologii plaży. Opowiada o scenografiach lasu nadmorskiego. O urodzie wielu drzew.\nCzy nie dziwi nas, że płótna, związane z „portretami” sosen, wciąż jeszcze niosą żywiczne wonie ? Że cząstki piniowego zapachu trwają na czubkach moich palców ? Że łączymy się – wespół z malarką – we wspomnieniu krajobrazów Hiszpanii ?\nZapach drzew skłania do repetycji. Jak zapach wina, ukryty w bukłaku z Pampeluny. Wracają do nas wszystkie „powidoki” tego kraju. Czy w Dębkach – nie mówią do nas rzeczywiste pinie, dzięki którym grupa sosen – na tle marzennego akweduktu – zyskuje nazwę Segovii ?\nRzecz moja ujawnia wiele pretekstów. Święto podróży zaczyna się wcześniej, zanim okrąży nas surowe, krystaliczne, pomorskie powietrze. Serce uderza nagle. Pulsuje świąteczna radość. Zapowiada się odległy finał naszej wędrówki.\nW połowie czerwca, na łąkach i polach mazowieckich, w obszarze Kujaw, w rowach przydrożnych, widzimy płonące maki. Chabry tłoczą się wśród pobielałych rumianków, z drobiną żółci wewnątrz kwiatów. I zachwycają nas te wszystkie farby, odmiany różu, niebieskości, czerwieni, bieli, jakby zabłądził tu nagle gospodarz z Giverny i potężny worek z nasionami kwiatów wysypał hojnie na granicach różnych pól.\nPamięć o takich wielobarwnych tkaninach musi być dla nas introdukcją do „przechadzki po wybrzeżu”, po rozległych pustaciach plaży, po okolicznych łąkach. Musimy zresztą pamiętać o wszelkich porach dnia, wśród których przyjdzie nam witać nowe kształty i kolory ziemi.\nZa Wejherowem ponawia się drgnięcie serca, gdy samochód zmierza w prawo, w stronę Krokowej, między las, który – jak pisał Wyspiański o każdym lesie – przypomina wyniosłe świątynie. Drzewa są wysokie, jak Wysokie drzewa Leopolda Staffa, wybujałe w czasie, kiedy były przedmiotem miłości malarzy i poetów.\nW tunelu zieleni przenikają ku nam plamy słoneczne, spóźnione wobec innych pól w głębi kraju. Z takimi niebiosami podjęliby zwadę Monet, Sisley, Renoir, Cézanne, Bonnard, Cybis. Każdy z nich z byle chmurką walczyłby całe lata. Ile trudu włożyłby w swój obraz, by namalować powietrze tego popołudnia.\nJak bowiem „namalować powietrze” ? Jak unaocznić – według Juliana Przybosia – tę przyjazną, gigantyczną „płytę do patrzenia ” ? W łagodnym, wakacyjnym powietrzu trwa złoty pył słoneczny i obdziela wszystko dobroczynnym światłem. Drzewa kasztanowe, smukłe świerki, potężne i długowieczne sosny, jarzębiny – patriarchowie, giganci tych okolic; drzewa te demonstrują swą urodę, jakby wyniknęły spod pióra Stefana Żeromskiego, z kart eseju Sambor i Mestwin, ze stronic Wiatru od morza. Wysokie drzewa przeglądają się w głębi jeziora, jakby woda pokryta była niebieską emalią, wolną od jakichkolwiek rys, smug i zmarszczek. Ujęty balladowym czarem jeziora, w bliskim już sąsiedztwie Krokowej, zapominam zawsze, jaką nazwę nosi jezioro.\nOd spaceru „w stronę Karwi”, mówiąc po proustowsku, od przechadzki poświęconej dębom w dzień deszczowy, zaczęła się właśnie nasza serdeczna, długotrwała przyjaźń z Marią Wollenberg i jej mężem. Mówiliśmy wówczas o fizjonomiach tych dębów. Rozpatrywaliśmy ich profile, temperamenty, odmiany cierpliwości, rodzaje męstwa i pokory. Badaliśmy ich osobne, widome talenty i predestynacje – do roślinnego, niezłomnego trwania.\nPo drugiej, zachodniej stronie Dębek, już za Piaśnicą, drzewa ulegały swoistym liturgiom. Tutaj, splątany z dębami i sosnami, stoi odwieczny, legendarny dąb, zwany „Władkiem”. Wiele stuleci bytował w tym miejscu, jak przystało drzewu, które nigdy nie podejmuje mozołu podróży, lecz – któż to wie ? – wędruje zapewne w czasie, ogarniając jego rozległe obszary.\nOzdobiony insygniami Solidarności, małymi chorągiewkami biało – czerwonymi, dąb myślał zapewne – jak drzewa z Lata leśnych ludzi, z Dewajtisa, z wielu innych powieści „kresowych” – że dęby muszą chronić w swym wnętrzu różne skarby i cenne depozyty patriotyczne.\nKu zdumieniu przygodnych widzów składaliśmy temu dębowi trzy pokłony. Był to hołd, złożony istocie drzewa. Była to pochwała jego wierności wobec czasu. Była to manifestacja uroczysta, lecz także nieco żartobliwa, pogodna, szelmowska, pełna wigoru i duchowego ciepła.\nKażdy wybierał sobie miejsca ulubione. Uwzględniał jakieś tło – na plaży, a raczej ponad nią, uformowane z wysokiej wydmy, porosłej wrzosami i przesłoniętej grupą śmigłych, sędziwych sosen, niby maszty, skupione w przyjaznej, dekoracyjnej gromadzie. Od strony morza, gdy korzystało się z rozkoszy kąpieli, można było zobaczyć koronę tych sosen, wśród których śledziłem zawsze ową najpiękniejszą, najbardziej miłą dla mego serca. Witałem ją zawsze, pełen niepokoju po każdej jesieni i zimie. Pełen lęku biegłem do niej, by sprawdzić, czy sosna moja nie doznała jakichś utrapień, nie zatraciła swoich harmonijnych konarów.\nBawiliśmy się niczym domorośli topografowie. Drzewa, ścieżki, „półki” słoneczne i cieniste, półki bez nazwy, zyskiwały teraz właściwe imiona. Odkrywając pięknie usytuowane polany i „szczyty” wydmowych wzgórz, nie byliśmy trawieni przez jałową zazdrość. Ale sztuka nadawania nazw różnym formom przestrzeni jest osobliwie pociągająca, bliska aktom poezjotwórczym. Wynika z tej samej pasji, z jaką wybiera się imiona dla naszych dzieci.\nNajwyższą „górą” w bliskiej mi okolicy, opodal sosny, o której opowiedziałem uprzednio, było dość wysokie wzniesienie, zwane coraz częściej Biedrończą. Któregoś lata zdarzyła się bowiem szczególna inwazja. Tysiące biedronek opanowały plażę, najwięcej zaś zgromadziło się tych owadów na szczycie wzgórza. Biedronki kochają upał. Można o tym sądzić, tyle ich widząc na powierzchni złotego piasku, pośród wysokiej temperatury.\nW późniejszych latach nie powtórzyła się już owa znamienna epidemia. Obecność owadów nie była przykra i złośliwa. Owady nie nękały cierpliwych obserwatorów. Na pamiątkę dawnego ataku nazwaliśmy wzgórze Biedrończą. Co pewien czas nazwa Biedrończej wraca do mnie. Świadczy to, że przyjęli ją mieszkańcy Dębek. Że odgrywa swą rolę wśród różnych przedsięwzięć topograficznych.\nCudowna jest ta wydma na Biedrończej. Wysoka, z widokiem bez granic. Nie odczuwa się ich, widząc morze i szeroki, rozległy pas plaży. Daremnie szukać zresztą w Europie plaży o piasku tak delikatnym, słonecznym, nieskalanym. Mógłby on działać sprawnie w każdej bałtyckiej „klepsydrze”, mierząc czas, który nigdy nie uwięźnie w czułym gardle tego odwiecznego instrumentu. Mógłby zresztą konkurować ów szczodrozłoty, dębkowski piasek z innym, także złotym, lecz nieco popielatym, bardziej miękkim, prawie atłasowym w dotyku. Mógłby rywalizować z każdym piaskiem, który tyle przyjemności sprawia ludzkiej stopie i dłoni.\nTo już nie jest zwykły piasek. To pył z niewiadomego tworzywa, czarodziejski puder, mąka ulotna, której cząstkę strzepnąć można odruchem naszego oddechu. Można znaleźć taki pył na plaży w sycylijskim Mondello, w sąsiedztwie palermitańskich brzegów.\n2. M o r z e p o z i o m e i m o r z e w p i o n i e.\nPatrząc z Biedrończej, w zenicie południa, za plecami doznaję jakby całej głębi kraju. Czuję jego pulsujące wnętrze. Przed sobą widzę nieobjęte morze. Nad sobą śledzę nieogarnięte niebo. Obszar, któremu tak pięknie umie sprostać Maria Wollenberg – Kluza. Być może, w tym miejscu artystka scala swą odrębną wizję nieba i morza.\nGdyby godziło się w tafli morza zobaczyć monstrualne płótno, niejako leżące „w poziomie”, widziałoby się – z wyroku Boga – tylko część tego ogromnego obrazu. Ulegając złudzeniu, moglibyśmy wówczas zobaczyć podziemne wzgórza, ukryte wyspy, cmentarze morskie, zatopione katedry Klaudiusza Debussy’ ego, plamy mielizn, dziwaczne żywotwory, zakreślone na wodzie przez tęczowe, tłuste, jaskrawo lśniące paliwo z nieszczelnego zbiornika.\nGdyby postawić to ogromne płótno, unieść je w „pozycji pionu”, jak przystało obrazom, morze byłoby największym, najbardziej pasjonującym „bohaterem” takiego malowidła.\n„Paul Valéry mówi gdzieś – przypomina Jan Cybis w Notatniku malarskim – że zatraciliśmy zdolność widzenia morza jako pionowej ściany. Każdy pamięta ten sensacyjny widok, gdy zobaczył morze po raz pierwszy. Później doświadczenie i praktyczne patrzenie przysłania czułą kliszę naszych oczu. Obraz jest taką właśnie ścianą. Marcel Proust również zauważa ten moment opisując obraz impresjonistyczny. O ile pamiętam, tematem tego obrazu także jest morze.”\nFascynuje nas ruch fal. Uwodzi proces, jaki fale wyrażają. Władysław Strzemiński podjął nawet próby obliczeń, dzięki którym fale morskie manifestują swe działania. Piękno fali nie jest tylko urodą przypadku i nie wszystko zawdzięcza gestom natury. Może być również wynikiem algebraicznego równania.\n3. T h o m a s H u d s o n – n a t l e O c e a n u.\nOpodal Wzgórza Biedrończego odkryłem rychło Półkę Hemingway’a, ze wszystkich stron wolną od słońca i wiatru, przyjazną wobec czytelników, wsłuchanych w łoskot fal, wpatrzonych w regularne, oślepiająco białe, szybko nadbiegające grzywy.\nByła to era Hemingway‘a. Czas powrotny autora Wysp na Golfstromie i Rajskiego ogrodu. W każdej jego książce, wydanej pośmiertnie, otaczało nas morze. Czytając Hemingwaya, za przyczyną kilku zdań mogliśmy znaleźć się w miejscach, wyznaczonych przez jego zmysłową i precyzyjną wyobraźnię.\nMiejsca z Wysp na Golfsztromie mieszały się nam z rodzimym morzem. Plaże morza domowego, macierzystego, plaże z „godziny śródziemnomorskiej”, plaże Kuby, plaże z Bimini, łączyły się z naszymi, północnymi wodami, zapachem Bałtyku, z wonią glonów i meduz. Obraz tamtej plaży łatwo wiązał się z obrazami, jakie w Dębkach malowała Maria Wollenberg – Kluza.\nDzień w Dębkach, dzień pogodny był idealnym pretekstem do takiej operacji. Wystarczyło zamknąć oczy i już widziało się Thomasa Hudsona, jak podejmował codzienną pracę nad płótnem. Oto „trąba powietrzna” na Oceanie. Oto wszystkie barwy morza. Thomas Hudson pracował, wsłuchując się w odgłosy wakacyjnej zabawy swoich synów. I każdy inaczej pojmował sens tego lata, zanim sens ów nie zagubił się w tragicznej kulminacji.\nZawsze poruszają mnie inicjalne akapity Wysp na Golfsztromie. Hemingway opisuje w nich własny dom, kiedy z daleka, od strony morza dom ten wyłania się i z wolna przybliża , najwyższy na lądzie, wpleciony w bujną roślinność tropikalną, odporny na tamtejsze huragany, biały, niejako z samej bieli ukształtowany, podobny do niezłomnego, urodziwego okrętu.\nA zaraz potem – w tropikalnej krainie, w gorącym klimacie !– Thomas Hudson przywołuje wizję swego kominka, dzięki której obdarzony jest pociechą ognia i może bez trudu ujarzmić dotkliwe, zimowe chłody. W tym domu, wzdłuż całej, południowej ściany leży drewno, uformowane z widomą precyzją. Mieszczą się tu korzenie i konary. To wszystko, co hojnie wyrzuca fala Oceanu, co przesycone jest solą i co trzeba starannie zbierać, aby tworzyło zapasy, na jakie patrzy się z ufnością w dniach smutku, melancholii, poznawczej klęski i rozpaczy.\nGałązka pełna soli pali się inaczej, w zgodzie z opisem Hemingwaya, co sam stwierdziłem, zbierając na plaży w Dębkach suche gałęzie, wytrawione przez sól, wybielone przez słońce i wiatr całego bałtyckiego sezonu.\nW scenografiach plaży, wśród bliskiej obecności morza – o czym mówi rzecz Hemingwaya ? Mówi o dyscyplinie pracy. O honorze, o szlachectwie pióra i pędzla. O miejscach, w jakich praca staje się szczególnie owocna. O nieszczęściu, przeciwko któremu wystąpić może „ jedno prawdziwe zdanie” i jedna plama farby, umieszczona we właściwym miejscu płótna.\n4. A n a t o m i a o b r a z u m o r s k i e g o\nDwie strefy, domena ziemi i obszar nieba stają się terenem wielkiej przemiany, co zresztą łatwo dostrzec w krajobrazach Marii Wollenberg – Kluzy. Po deszczu, po nocnej burzy złoty, upalny piasek traci swą lekkość, gaśnie, szarzeje, przekształca się w powierzchnię twardą, osnutą różnymi ornamentami, arabeskami, deseniami.\nCoraz to bardziej są one skłonne do zastygania, krzepnięcia, do tworzenia bogatego zbioru. Mewy „pieczętują” się ochoczo na tym rysunku porannym, na arabeskach o wyraźnej dynamice – w tańcu obfitych, ptasich figur.\nKto nie dostrzegł linii, składających się na „grafikę” plaży w dzień zimny i deszczowy, musi teraz ocenić, z jakim uporem morze formuje znaki, jakie – za przyczyną ruchu fal – mogą odcisnąć się na piasku. Fale te cofają się zaraz w głąb morza, wchłonięte przez topiel bardziej żywotną i energiczną.\nFale owe uładziły się już i uciszyły, by czekać cierpliwie na inne, późniejsze, bardziej przedsiębiorcze fale, jakie ukazać mają fenomen pisma na powierzchni plaży. Nie znamy tych alfabetów. Nie umiemy pojąć ich odwiecznych owali, bezradni wobec pętli, jakie zacisnęło morze. Wobec zagadkowych liter, jakie fala wyrzuciła ku nam, aby tajniki morza mogły być właściwie odcyfrowane.\nKtokolwiek chciałby odczytać teksty, zapisane na powierzchni plaży, winien cierpliwie studiować szyfry, o jakich „opowiada” Maria Wollenberg – Kluza w swoich „morskich” obrazach.\nMożemy nadto sięgnąć do fascynującego albumu, jaki sporządził Heinz Wenzel i opublikował pod tytułem Mare Aeternum [ Edition Leipzig,1969 ]. Rzecz o morzu odwiecznym, o morzu niezmiennym tak skomponował Heinz Wenzel, by naszym oczom ukazały się wszystkie morza i plaże świata, ze szczególnym pietyzmem wobec stron bliskiej nam, środkowej i wschodniej Europy.\nNa planszach fotograficznych Heinz Wenzel ukazał więc bogatą kolekcję plażowych „dywanów” i „tekstów”, i ucieszył nas, demonstrując ich zmienność, akcentując ich związki z klifami różnych okolic. Bo rzeczywiście dukt tego pisma bywa urozmaicony. Nie powtarza się, nie koncentruje w osobnych częściach plaży, jakby wszędzie obowiązywało inne pismo, starannie pielęgnowane w tajemnych godzinach deszczu i nocy.\nA teraz spójrzmy w stronę nieba. W obrazach Marii Wollenberg – Kluzowej niebo jest ogromne. Wypełnia sobą znaczną powierzchnię płótna. Gdyby przyszło mi określić, co jest „motywem” obrazu, powiedziałbym, że w każdym przypadku chodzi o pogodę. O dwoistą pogodę. O pogodę wewnętrzną, o pogodę duchową tego, kto jest sprawcą obrazu, ujawniając swe rytmy, ciśnienia, stany nerwowe – dobroczynne lub złowrogie.\nI chodzi o pogodę „wtórą”, jaka sekunduje nam, niezależnie od woli, od ludzkiego marzenia , wyboru, nawyku. Niemal zawsze – za przyczyną płótna i pędzla – ujawnia się tutaj, działa precyzyjny, prawdomówny kardiogram. Decyduje on o istocie wzruszeń. O ich naturze jawnej i ukrytej. Gdybym w jakimś notesie szkicował monografię obłoków, nie byłaby to rzecz z zakresu meteorologii, lecz malarski przyczynek do studium niepokoju, trwogi, lęku. Byłyby to prolegomena do duchowej genezy człowieka, do narracji, dzięki której śledzimy wszelkie zapowiedzi i wybuchy morskiego kataklizmu. Patrzymy na nie tak długo, aż wreszcie niebiosa i fale uciszą się, wygładzą, wrócą do klasycznego lazuru.\nCzy można „namalować” niepokój, zsumować jego obłoczne składniki ? Czy przestrzeń ziemskiego nieba, wolna od obecności człowieka, może być wypowiedzią o jego samopoczuciu duchowym ?\nWpatrując się w „wizerunki” tych rozlicznych świadectw nieba i morza, jakie dla nas unaoczniła Maria Wollenberg – Kluza, w istocie staramy się przeniknąć wszystkie światłocienie i wszelkie barwy, jakimi obdarza nas autorka tych pejzaży. Ich kolory mobilizują się w odważnej „ekspedycji” poznawczej.\nWszystko jest portretem, mówił Jan Cybis. Twarz ludzka, dłoń, stara rękawiczka, drzewo, sędziwe buty, kamień, obłok, rozległy krajobraz. Wszystko jest albo może być portretem, zwłaszcza dla Marii Wollenberg – Kluzy, tej mistrzyni w domenie krajobrazów chmurnych i obłocznych. Farby są posłuszne wobec artystki, wobec jej śmiałej ręki. Plamy obłoków wydają się wielokształtne, zmienne, wolne od konturu, dzięki czemu barwy przenikają się swobodnie i dopełniają.\nWidać tu zawsze wysiłek dłoni, którego nie skąpi nam Maria Wollenberg – Kluza. Wysiłek jest formą obecności w granicach płótna. Ruchy pędzla stają się poniekąd autografem, hojnie rozmieszczonym na obszarze całego obrazu. Artystka usilnie odrzuca to, co wydaje się skłócone z energią „sztuczności”. Zmaga się z kłamliwą „szczerością” widzenia. Artystka nie lęka się nader jawnej, bogatej faktury swoich krajobrazów. Kobiecą subtelność łączy z energią, brawurą i odwagą wobec motywów tematycznych, jakie bez przerwy, w różnych epokach swego dojrzewania, podejmowała Maria Wollenberg – Kluza.\nPrzenikliwość, właściwa sztuce widzenia, nie musi utożsamiać się z wielością tematów, lecz – przeciwnie – wyraża się także dzięki pośrednictwu osobliwego, wyrazistego, ascetycznego ich doboru.\nAle nieboskłon w pejzażach Marii Wollenberg – Kluzy zdaje się zmienny, zasobny. Niebo niesie złudzenie albo pewność, że okryte jest płaszczem wielu chmur. Że odnawia się i przemienia dzięki dramatycznemu spektaklowi. Że uformowane jest przez obłoki, podziwiane zaś przez figury ludzkie.\nSą one cieniem złowrogiego cienia, jakby z trudem wybrały miejsce osobnej wegetacji, jakby z mozołem odkryły swój azyl, nieodzowny i dalekosiężny. Oprócz chmur, figur ludzkich, zagubionych i osamotnionych w przestrzeni plaży, obok wieloznaczeń, niesionych przez fale, możemy tu śledzić łodzie, zakotwiczone na granicy morza i plaży, albo gdzieś daleko, na widnokręgu, który nasila samotność tego morskiego wehikułu i ponawia ją w odległych, prawie niewidzialnych, postaciach rybaków.\nIle razy myślę o tych barwnych łodziach, wyczarowanych przez pędzel Marii Wollenberg – Kluzy, widzę zawsze łódź siostrzaną, łódź znad Jeziora Bodeńskiego. Widzę zatem łódź Hermanna Hessego. W małomównym, powściągliwym sprawozdaniu – jako pisarz i malarz – Hesse daje upust swej radości, kiedy to w nowym sezonie powleka się farbą ściany łodzi, kiedy jej właściciel podejmuje skrupulatną, powolną robotę, aby na koniec delektować się przyjemnościami i rozkoszami, jakimi łódź obdarza swego sternika.\n„ Z przykrością uświadomiłem sobie – pisze Hermann Hesse w eseju Przed nadejściem lata – że moja łódź ciągle jeszcze stoi pod dachem – tam, gdzie zimowała, czeka na wiosenny przegląd, pomalowanie i ściągnięcie na wodę. [...]Farby miałem już przygotowane, musiałem tylko rozrobić je olejem lnianym. Ostry zapach oleju wypełnił też zaraz cały dom. Założyłem duży fartuch i zacząłem czyścić, a potem malować wiosła i całą łódź. Kiedy tak ciężkim, szerokim pędzlem, nakładałem obficie farbę, na efekt nie trzeba było długo czekać.”\n„W lecie – wyznaje Hermann Hesse – najważniejsze są dla mnie trzy rzeczy: rozpalone, żółte pola dojrzałych zbóż, wysoki, chłodny, milczący las i wiele, wiele dni spędzonych na jeziorze ! Myślę tu o takich dniach, kiedy nad wodą i ponad górami rozpościera się błękitne niebo, kiedy powietrze drży od upału, a deski łodzi aż trzeszczą z gorąca. Siedzi się wtedy przy wiosłach półnagim, w cieniu szerokiego ronda kapelusza, płynie się od zatoki do zatoki, po drodze zażywa się częstych kąpieli, a raz po raz przystaje się dla odpoczynku w gęstych, przybrzeżnych trzcinach.”\n5 . P ę d z e l c z y i n n e n a r z ę d z i a ?\nW tym miejscu pora na wyznanie fundamentalne. Jan Cybis złożył je dawno, gdy tak zwani „młodzi” demonstrowali nadmiar narzędzi, podejmując czynności, jakie ze sztuką malowania nie miały wiele wspólnego. Diatryba ta wydaje się słuszna także dzisiaj i godna powtórki.\n„Nie ma tym młodym naprawdę co zazdrościć – szydzi Jan Cybis. – Kują, smażą, piłują, rąbią, dmuchają, leją , moczą, nasycają, wysuszają, dziurkują, przyszywają, naklejają, lutują, spawają, w ogóle czynni są na wszelkie sposoby, aby przypadkiem nie malować. Polska nie jest gorsza od innych. Powiedziałbym, że jest ciekawa na swój sposób przez jakąś pilność malarską. Co z tego Biennale krytycy i jury wydobędą jako nowe hasło, trudno przewidzieć. Ale będzie to znowu modą – przewiduje Cybis – na dwa lata...”\n[ Jan Cybis, Notatki malarskie. Dzienniki 1954 – 1980, 1980 ].\nObrazy Marii Wollenberg – Kluzy rosną w szybkim tempie. Są rzetelne, jeśli chodzi o sztukę malowania. Są rzeczywiście „namalowane,” cokolwiek to słowo znaczy, w zgodzie z diagnozą Jana Cybisa. Jedynym bowiem narzędziem w sztuce malowania winien być pędzel. Inne narzędzia – wyliczone szyderczo w zdaniach Cybisa – kłócą się z naturą dzieła plastycznego. Prowadzą do jej zwyrodnienia i fałszu.\nSpójrzmy na kilka płócien Marii Wollenberg – Kluzy, wyjętych z bogatego, wielostronnego cyklu „morskiego”. Oto Szkic do obrazu [ 2000 ], oto Kutry [ 1987 ]. Oto mistrzowskie, wiarygodne „portrety” rzeczy. Wytrącone ze swych analogii i tożsamości, przybliżone albo oddalone, łodzie są „autobiografiami” tych morskich wehikułów. Wiele mówią o człowieku, który z łodzią związany jest węzłem trudu, niebezpieczeństwa, lęku.\nMaria Wollenberg – Kluza jest również mistrzynią w sztuce malowania takich łodzi. Jak mało kto artystka potrafi martwym przedmiotom nadać cechy bytu żywego. Obie łodzie doznają łagodności i ufnej pieszczoty ze strony ludzkich dłoni. Jakby łodzie były pięknymi i czułymi instrumentami. Zwłaszcza druga łódź bywa przedmiotem upodobania i miłości. Druga łódź odpoczywa wśród szmerliwej, delikatnej fali, a jej burty, do połowy łodzi, wydają się przeźroczyste, prześwietlone, złote, jak skrzydła egzotycznej ważki. Licząc łodzie, zakotwiczone przy brzegu albo rozrzucone w głębi plaży, raz jeszcze dowiadujemy się o dramacie samotności lub zyskujemy świadectwo zbiorowej tragedii. O zakresie nieszczęścia mówi celnie obraz pod tytułem Popatrz i zapomnij [ 2009 ].\nObraz W orbicie czasu – Karolowi Szymanowskiemu, [ 2008 ]przemienia strefę dźwięku w żałobny obszar wizji. Gdzie płynąć ma ta wątła, maleńka łódeczka, usytuowana u dołu obrazu ? Płynie w stronę życia ? Kieruje się ku krawędzi Styksu ? W orbicie czasu trwa ciągły dyskurs o miłości i śmierci. Toczy się dialog poufny, intymny – o wszystkich obrotach życia i czasu.\nTu słono trzeba płacić za dary twórczości. Tu zawiera się pakt o symbiozie między różnymi odmianami sztuki. Tu – zapewne – rozwija się sztuka za wszelką cenę, nawet za cenę życia i za kształt śmierci.\nMiędzy wyobraźnią kompozytora i muzycznymi dyspozycjami Marii Wollenberg – Kluzy utrwalony więc został tajemny pakt przymierza, tak istotny dla naszej kultury narodowej. Przymierze mówi, że kultura jest całością, której nigdy nie wolno naruszyć. Nie godzi się okaleczyć jej korony. Nie należy uciekać od muzyki, od sztuki dłuta, pędzla i pióra. Wszystkie rodzaje sztuki trzeba zamknąć w jednym, miłosnym, silnym uścisku twórczej pracy i nadziei.\nCo mówią te pozgonne szeregi ludzkie – o skażonych figurach i proporcjach ? O wzroku ludzi deportowanych i bezdomnych – nad krawędzią fali ? Dlaczego cierpią, zanurzeni w trwodze i bolesnym oczekiwaniu ? Czy znajdą ocalenie w sztuce? Czy pokonają czas dotkliwy, złowrogi, zawsze zwycięski – w lucyferycznym kręgu piekła ?\nTak oto wydłuża się rychło łańcuch kunsztowny, bogaty, złożony z wielu obrazów. Każdy jest ogniwem suwerennym i każdy przynależy do całości, która staje się wybitnym, wiele znaczącym dziełem znakomitej artystki. Całość – raz jeszcze – przekształca się w próbę wypowiedzi o naturze „rzeczy ludzkiej”. Wypowiedź to śmiała, pełna konceptów fabularnych i wizualnych, zaskakująca, odkrywcza, nader rzetelna w istocie i trudzie poznania, wielostronna w duchowych i technicznych aspektach tego ogromnego cyklu twórczego.\n6. D ę b k i w s p o j r z e n i u p o w r o t n y m\nZa Piaśnicą nie było żadnych łodzi. W tamtych czasach, w ósmej dekadzie ubiegłego stulecia o wiele mniej gości odwiedzało Dębki, niż dzisiaj, kiedy główna arteria uliczna roi się od samochodów. Wiele przybyło pensjonatów, sklepów, ruchomych straganów. Rozbudowano parkingi i pola namiotowe. Bywalec, który mieszkał tu od lat kilkudziesięciu, odnosi wrażenie ciągłego zamętu, tłoku, hałasu. Skażeniu ulega to, co dawno temu wydawało się naturalne, zdrowe, pełne powabu, ciszy, pełne rybackich woni, zapachu smoły, farby, wędzonych łososi, fląder i węgorzy.\nNiemal wszyscy budowali wówczas na plaży tak zwane „grajdoły”. Formowali je z gałęzi, chrustu, z pni, obalonych przez burze i wichury, z desek, wyrzuconych przez statki. Wśród architektów tych plażowych siedlisk widoczni byli prawdziwi mistrzowie. Na niektórych obrazach Marii Wollenberg – Kluzy można zobaczyć te budowle, lecz nabierają one symbolicznego charakteru, widziane z nazbyt znamiennej odległości. Dystans wobec innych, nagość i dyskrecja wobec innych plażowiczów, którzy okopali się w piaskowym bastionie – to były zasadnicze reguły życia plażowego. Doprawdy, ironiczny wobec ekskluzywnych cyklów wydawniczych, [ na przykład Życie codzienne we Florencji ], mógłbym napisać rozległe, gruntowne studium pod innym tytułem, np. Życie codzienne w grajdole lat osiemdziesiątych PRL – u, jak mówił Zbigniew Herbert.\nSiedząc w piaskowej twierdzy, można było oglądać przemarsz plażowiczów, jacy każdego dnia, o tej samej godzinie wędrowali wzdłuż morza, w stronę Białogóry. Tą samą drogą, tylko w przeciwną stronę, z zachodu na wschód, wracali po pewnym czasie, już zmęczeni, powolni, z twarzą zbrązowiałą dzięki słonecznym kąpielom.\nDo wyjątkowo dzielnych piechurów należała Maja Komorowska. Była niepokonana w szukaniu nowego brodu, w penetrowaniu dna Piaśnicy po nocnej burzy, gdy nurt stawał się głęboki, wartki, gniewny, tak bardzo zaskakujący, jeśli chodzi zazwyczaj o tę dobrotliwą, senną i flegmatyczną rzekę.\nZegarki godziło się regulować według chronometru Pani Komorowskiej. Z pewnością Maja Komorowska należy do kasty Immanuela Kanta i jej spacer podlega zawsze najbardziej surowym rygorom.\nI znowu – okrężną drogą dotarłem do skwapliwej medytacji o istocie czasu, pamiętając o tożsamości i zmienności czasu minionego. Pamiętając o czasie antycznym, kiedy poeci przemieniali się w filozofów jońskich, zaś myśliciele – w arcyprzednich poetów.\nA świat nie jest przecież tak niezmienny, jak wydaje się nam, gdy po kolana, w sierpniowym słońcu, stoimy w morskiej wodzie. W świecie człowieka rodzą się jednak wciąż te same pytania. W nadmiarze pytań gubią się odpowiedzi jałowe i bezradne.\nCzy Jarosław Iwaszkiewicz – w wieku późnym – nie trapił się na plaży, prosząc modlitewnie, by umilkły już pytania ludzkie ? By – w świecie samotnej plaży – nie słyszało się już „żadnych pytań” ?\nJakim wybornym tłumaczem tej filozofii zmęczenia, melancholii, rozpaczy i żalu musi być Maria Wollenberg – Kluza, abyśmy – widzowie jej nadmorskich krajobrazów – mogli pojąć całą oczywistość pytań i odpowiedzi, i ogarnąć ich gorzki smak, zakres, złudę racji, wahania i nadziei.\n7. M u s z l e z K o r f u\nWspominając esej mój pod tytułem Wyspa poetów, zanotowałem: „Pani Melina Mercouri, minister kultury i nauki Republiki Grecji miała bardzo szczęśliwy pomysł, by w ciągu jednego tygodnia – na przełomie września i października 1985 roku – przemienić Korfu w wyspę poetów. Korfu może być zresztą o każdym czasie wyspą poetów. Jest zawsze wyspą poetów. Nawet – bez poetów, piszących wiersze.\nTen skrawek ziemi na Morzu Jońskim w najdrobniejszej cząstce dotykany był od tysiącleci stopą bogów, herosów, władców, milionerów, artystów, skrawek tak ponętny, że wydzierali go sobie kolejni mieszkańcy, chciwi tego, czym wyspa uwodzi i obdarza : obietnicy łaski, harmonii, jasności widzenia. Ale dzisiaj trudniej ujrzeć tę wyspę jako domenę stałego, wibrującego i soczystego święta, Cyterę miłości pogodnej, jako obszar zachwytu o wysokim, słonecznym napięciu, jako dobroczynną, kojącą syntezę lądu, morza i nieba.\nBrzegi Korfu pokryły luksusowe hotele i rezydencje. Zostało jednak wiele plaż i zakątków niemal pustych, czarująco samotnych między górzystymi zatokami. Skały miotane są tu nadal rękami Cyklopów. Afrodyta wyłania się powtórnie z morza. Są tu miejsca wymodelowane jakby dla ucieleśnienia starych metafor. Miejsca, zbawienne dla duchowego ozdrowienia, osłabienia toksycznych jadów, dla rozproszenia mroków i udręk.\nSpośród takich miejsc arkadyjskich pamięć przywodzi mi zaraz – gwoli świetlistej analogii – La Calobrę na Majorce. Wyspy owe, Majorkę, Sycylię, Korfu i Cypr, wymienił zresztą Rafael Alberti w uroczystej mowie o wyspach królewskich, o najbliższych sercu – wyspach Morza Śródziemnego. O wyspach szczęśliwych w nadmiarze urody, w naoczności piękna zupełnego i dotykalnego, w jego stężeniu naturalnym, zwięzłym, jak logiczne i oczywiste bywa piękno szlachetnego kamienia. [...]\nCzas śródziemnomorski wydłuża się, otwiera – dzięki śmiałej syntezie. Dalekim łukiem spaja odległe epizody. Zawiera ścisłe sojusze z czasem bieżącym. Nie słyszeliśmy głosów sprzeciwu, daremnego buntu przeciwko antycznemu spadkowi. Przeważała tonacja miłości, pokory i wdzięcznej kontynuacji. Każdy pragnął unaocznić jej mechanizm, ujawnić jej skalę i motorykę.\nW sukurs przyszedł mi Jan Parandowski. „Polska – według mistrza Jana – leży nad Morzem Śródziemnym...” Ten geograficzny, wypróbowany żart i paradoks, określający czas przeszły naszej kultury, oświetla również jej współczesne perypetie. Ale jakże trudno mówić obcemu słuchaczowi o <godzinie śródziemnomorskiej> Słowian. [...]\nNikt nie znał tu zapewne formuły Jastruna : „Odbyłem kurs praktyczny Biblii, Herodota, Tacyta.” Nie sięgał do Mitu śródziemnomorskiego.\nA przecież dokonał się w tym dziele sąd ocalonego nad fantomami „europeizmu”, nad daremnością słowa, nad bezsiłą kultury, nad antycznymi promotorami idei, jakich rozkład – po doświadczeniu oświęcimskim – uwierzytelnił Tadeusz Borowski. W zderzeniu z anonimową śmiercią milionów ludzi kategoria tragiczności domaga się nowych definicji. Poezja nasza oferuje takie diagnozy i definicje.[...]\nW cieniu parasola, z obrazem morza w oczach, niektórzy czytali wiersze – o morzu. „Editions Internationales Euroeditor” przygotowały właśnie – ze wstępem Giancarlo Vigorelliego – antologię Thalatta. Hommage a la mer. Zebrano tu wiersze o morzach i oceanach, złożone w hołdzie i podzięce temu pra - morzu domowemu i ciepłemu, morzu – duchowej bazie, osnutej spojrzeniami Homera, Platona, Safony.\nOto celnie wysławiony trud źrenic, otwierających się ku morskim widnokręgom. Oto głosy nostalgii i marzenia, zwrócone ku tropikalnym plażom i archipelagom. Oto koszmary wód północnych. Istota morza, synteza morza, jego męsko - kobieca metafizyka, przenikana w mozole żeglarskiej wędrówki, w kontemplacyjnym skupieniu, w powtórnej walce z morzem słów kalekich i – złośliwie „suchych”:\nKiedy światło nie wiedziało jeszcze,\nczy morze narodzi się chłopcem, czy dziewczyną.\nKiedy wiatr marzył o grzywach, które czesał będzie,\na goździki, jak rozpalać będą ogień i policzki,\nwoda zaś o wargach pragnących się napić.\nWszystko to było wcześniejsze niż ciało, imię i czas.\nRafael Alberti, Wspomnienie z nieba,\ntłum. Zofia Szleyen.\nObok wierszy – poezja optyczna: w fotografiach, jakie sporządził Jacques – Yves Cousteau. Wizerunki morza, fizjonomie płaszczyzn morskich, uchwycone z dużej wysokości. Inne, stąd tylko widoczne, stężenia i opalizacje barwne. Wnętrze morza, baśniowa realność form tajemnych – ryb, małży, ukwiałów, koralowców; stały wyrzut przeciwko szarościom i stereotypom świata dookolnego. Gotowe plansze i aneksy do „podwodnej” kompozycji Adriana Leverkühna.\n8. M i ę d z y m i s t r z a m i\nOsobliwa zdaje się przestrzeń, zamknięta w krajobrazach Marii Wollenberg – Kluzy. W przestrzeni morza, wobec wielkości nieba wszelkie akcenty zdają się tak rozmieszczone, jakby świadczyć miały o stałej porażce człowieka, o widomej nędzy „rzeczy ludzkiej”. W otwartym, rozległym obszarze nieba i morza widać spory fragment plaży.\nFigury ludzkie – przypominam – jakieś strzępiaste, podarte przez wiatr, śledzimy jednak z daleka. Wyglądają one, jakby scalone zostały z „surowców” cokolwiek zużytych, z materii pałubicznych, z niemych, chwiejnych kolumn, z jakichś znużonych i swoiście udręczonych materiałów , jakie nagle pojawiły się – na dionizyjskiej plaży.\nW obronie poezji, rozumianej jako akt poznania , całkowicie suwerenny i własny, w ofensywie przeciwko klęsce człowieka, którą wynieść należy ponad inne osiągnięcia i tryumfy, Ernest Renan – w przejrzystym aforyzmie – powiada: „To, co się mówi od siebie, jest zawsze poezją.”\nCharles Baudelaire występuje zaś z modlitewną prośbą : „Panie Boże mój ! użycz mi łaski, abym napisał kilka pięknych strof, które przekonałyby mnie, że nie jestem ostatni z ostatnich, że nie jestem gorszy od tych, którymi gardzę [ Małe poematy prozą, O pierwszej nad ranem ].\nDo obu tych cytatów Jan Cybis dołączył nadto komentarz Baudelaire’a: „Improwizacja na ogół wyklucza oryginalność posługując się najczęściej banalnymi reminiscencjami. Mimo woli nasuwają się ujęcia obiegowe nakładając się na myśl. Potrzebny jest wysiłek, by je usunąć, a wysiłek ten jest koniecznością. Od niego zależy bowiem jakość przedstawienia rzeczy. Należy więc tak obserwować, aż przedmiot obserwacji ukaże się nam pod postacią oryginalną i osobistą , co niewątpliwie nastąpi, jeżeli uda się nam wyzwolić od tradycji lub konwencji, od wpływu innych artystów, mistrzów, szkół lub kogo bądź, gdyż nie ma w istocie dwóch osobowości artystycznych, które byłyby identyczne.”\nObrazy o tematyce „nadmorskiej” wiele zawdzięczają godzinom wakacji. Czy jednak artysta kiedykolwiek doznaje urlopowych łask i przywilejów ? Wolno wątpić, bowiem każda „przechadzka po wybrzeżu” jest wymarszem o znamionach podboju. Musi być zawsze krucjatą, katorgą, heroiczną wyprawą dla osiągnięcia nowych zdobyczy.\nNie wiemy, jakie imiona będą nosić nasze łupy. Z różnych obrotów czasu i przestrzeni pochodzą przecież obrazy Marii Wollenberg – Kluzy. Mechanizm urzeczenia, zachwytu odważnego i zaborczego, zaczyna jednak szybko działać. Jesteśmy hojnie obdarowani, jeśli pracujemy w kręgu plastycznych fascynacji i odkryć. Jesteśmy szczęśliwi, jeśli usłyszymy – wewnętrznym uchem Norwida – słowo konieczne i właściwe. I uchwycimy zarazem tę chwilę Paula Cézanne’ a, dzięki której obraz rozmawia z nami, jak przedtem, kiedy po raz pierwszy spojrzał na nas wzrokiem, właściwym dla poety, który mówi „od siebie”, jak określił to Ernest Renan, przywołany przez Jana Cybisa.\nJesteśmy gotowi powitać to, co łączy się niejako z urodą pierwszego „widzenia”. Z tym, co bliższe jest naturze i jej manifestacjom. Ranek pogodny, ciepły, bezwietrzny sprzyja czynnościom artysty, więc tylko możemy domyślać się, w jaką stronę dębów albo sosen zmierza o wczesnej godzinie Maria Wollenberg – Kluza. Dlaczego – na połowę dnia – znika w jakimś ustroniu i uroczysku ?\nJeśli pogoda jest chłodna, jeżeli niebo zasnute bywa zgaszonymi, bezkształtnymi chmurami, idziemy na „zwykły” spacer, poświęcony radościom rozmów, rozkoszom dawnych podróży, wspomnieniom o przyjaciołach, wreszcie zwięzłemu komentarzowi do wielu zjawisk – wymianie sprzecznych, szybkich i małomównych opinii.\nAle za kulisami takiej rozmowy dokonywał się ciągle proces pełen tajemnych komplikacji, dzięki którym wszelkie cząstki, z których składała się dawna wizja, doznawały metamorfozy, przemieniały się w nową, spójną całość. Ta całość – jak sądzę – realizowała się częściej w warszawskiej pracowni, niż w przestrzeni dębkowskiego lasu, niż na łąkach w stronie Karwieńskich Błot, gdzie w czerwcu kwitły płomienne maki, i na poboczach rowów i mokradeł zakwitały wielobarwne irysy. To z tamtego osiedla ruszył do Dębek Bogubił Niechcic, żeby Annę Dymną zaprosić – jako Matkę Chrzestną – na chrzest kominka w swym nadmorskim domu.\nWśród tych pogód zmiennych i humorów różnorakich, powstają nowe obrazy Marii Wollenberg – Kluzy, by tak rzec, obrazy „drugiego” stopnia i „widzenia”, obfitujące w symbolikę, w metafory ważkie, skłonne do wieloznaczeń, żądające skrupulatnych analiz , komentarzy, metodologii celnych i skutecznych. Powstają więc dzieła wybitne, bogate, mocno osadzone w krajobrazie. Bo morze i plaża to jedynie preteksty w strukturach i światooglądach pejzażu morskiego.\nGdyby zebrało się zbiór takich obrazów, kolekcję o światowym zasięgu, gdybyśmy odwiedzili sale wielkich muzeów, to moglibyśmy bez trudu ujrzeć rewolucję w sztukach plastycznych, jakiej dokonała Maria Wollenberg – Kluza.\nCzym jest poezja, o której mówił Renan, w przekonaniu, że „wszystko jest poezją”, jeśli wszystko jest własne, odrębne, nasycone treścią skrajnie osobną ? Od wszystkiego bardziej śmiałą – w samowolnych aktach poznania ?\nOdpowiada na to pytanie twórca, któremu udzieliłem głosu w inicjalnych „zaklęciach” mego eseju. W poezji Saint – John Perse’a wielkie morza przewalają się z łoskotem żywiołów. Ale właśnie te żywioły duchowe, otoczone żywiołami morza, nakazują nam szukać osobnych, zaskakujących rozwiązań.\nCzy Maria Wollenberg – Kluza znajdzie te odpowiedzi w zdaniach poety ? Czy rozpozna w nich potencjalne motta do swych obrazów ? Bo wielki poeta szuka „mórz wewnętrznych”. Mieszczą się one w jego przestrzeni duchowej. Mieszkają w nas samych, w naszym wnętrzu bez granic. I stanowczo żądają, by dokonało się „otwarcie oczu na wielkie, wewnętrzne morza”. Mówi Saint – John Perse w modlitewnych sekwencjach:\nPoezja, by towarzyszyć recytacji na cześć i chwałę Morza,\nPoezja, by wspomagać śpiew pochodu po obrzeżach Morza.\nJak procesja wokół ołtarza i grawitacja chóru w okrężnym\n[ ruchu strofy.\nI to jest śpiew morza, nigdy nie wyśpiewany, i Morze w nas\n[ będzie go śpiewać:\nMorze w nas, niesione do zadyszania oddechu i ostatniego\n[ tchnienia oddechu,\nMorze w nas, niosące zza widnokręgu poszum jedwabi i chłodny\n[ wiew obcych ziem świata.\nPoezja, by uśmierzać gorączką w przeddzień żeglugi wzdłuż\n[ brzegu. Poezja, by przeżyć pełniej oczekiwanie rozkoszy morza.\nI to jest sen morza nigdy nie śniony i Morze w nas będzie go\nMorze, utkane w nas z dzikich zarośli otchłani, Morza tkające\n[ w nas godziny wielkiego blasku i wielkie szlaki ciemności –\nMorze wszelkiego przyzwolenia, Morze każdego narodzenia,\nMorze wszelkiej skruchy ! Morze w odpływach,\nI przypływach strumieni pereł i tajemnej mądrości żywego\n[ mleka, ach, i świętym zawodzeniu samogłosek – o święte panny,\n[ święte panny ! –\nSaint – John Perse, Poematy epickie, Amers, tłum.\nAdam Wodnicki, 1994.\nNikt tak uparcie – w ostatnich dekadach, w energicznym poświęceniu – nie budował swoich zaświatów, odwołując się z powagą do architektów piekła, do ich demonicznych funkcjonariuszy. Zaświat, jeśli przyjąć racje i obrazy artystki, zatrudnia biegłych, wybitnych kolorystów. Płomienie Marii Wollenberg – Kluzy są zatem wieloimienne i wielobarwne. Pozostają w służbie Tych, którzy ogień pojęli jako instrument kary i zarazem jako przedmiot plastyczny, jako problem malarski, którego istota musi być gruntownie prześwietlona, obnażona w reflektorach konieczności.\nKolory nie są stabilne, wydają się skłonne do eksplozji. Kiedy indziej decyduje o nich implozja. Kolory gasną, zdławione przez złowrogą moc Inferna.\nIle nagości widać w obrazach artystki. Ile nagości trzeba wyzwolić, aby stanąć przed trybunałem o ukrytym imieniu. Ile mozołu musiała poświęcić Maria Wollenberg – Kluza, by sięgnąć do rzetelnych wizjonerów piekła, do przezierców grzechu. A zatem do tych, którzy studiowali potężne foliały, i do myślicieli, którzy – od Fausta Goethego do powieści Fiodora Dostojewskiego, do Doktora Faustusa Tomasza Manna, do szkicu Marii Dąbrowskiej, do powieści Michała Bułhakowa, do eseju Leszka Kołakowskiego – pracowicie kontynuowali swą rozmowę z diabłem.\nPotężny, śmiały łuk duchowej wspólnoty i analogii wiąże poemat Saint – John Perse’a z „morskimi” płótnami Marii Wollenberg – Kluzy. W ekstatycznym dziele poety ujawnia się zachwyt wobec mórz tropikalnych. W obrazach Marii Wollenberg widzimy „ciemne świecidło” Bałtyku. Od godziny egzotycznej, od godziny śródziemnomorza przechodzimy więc – dzięki artystce – do „godziny bałtyckiej”, choć od imienia tego Maria Wollenberg – Kluza wyraźnie stroni.\n9. P o p o ł u d n i e w D ę b k a c h . Ż a ł o b n a p l a ż a.\nWieczorem bociany wracały z łąk i głośno klekocąc, mościły się w centrum Dębek, w gnieździe na wysokiej sośnie. Drzewo stoi naprzeciwko domu Hani i Eugeniusza Kurów. Pod sosną ulokowany był kiosk, na którym umieszczono dumny napis o stylistyce Cezara. Przez wiele lat napis ów nie tracił aktualności: „Piwa brak !”\nTego dnia, kiedy skoszono żyto, młoda sarenka przebiegała zawsze przez pole. Biegła więc, jakby to był posążek z brązu, śmigły i skoczny w biegu. A raczej w locie błyskawicznym i pełnym harmonii. Czekałem na tę sarenkę, wypatrując ją z tarasu, zaraz bowiem za bocianami wracały sarny do swych siedlisk w głębi lasu.\nKiedyś, dawno temu, sądziłem, że najpiękniejsza ze wszystkich godzin jest godzina popołudnia na plaży w Dębkach, za Piaśnicą, zwaną przez nas Rzeką dwóch serc. Była to godzina, kiedy biwak plażowy już zwinęliśmy, a na wypłowiały, ukochany plecak, kupiony w Interlaken, patrzyłem z czułością.\nPlaża była bursztynowa, złocista, miodna. Las oddychał gęstą wonią sosen. Krąg słoneczny zniżał się z wolna, uroczyście, pełen jaskrawego dostojeństwa. Z Marią i Tadeuszem Kluzami, i moją żoną patrzyliśmy więc na ten odwieczny, monumentalny spektakl. I każde z nas inaczej doznawało tego czasu i tej pogody.\nKiedy słońce zaszło w różowej i żółtej poświacie, wszyscy, którzy tu stali, zaczęli bić brawo. Były to oklaski dla słońca, które raz jeszcze wzięło udział w planetarnym theatrum.\nKu finałowi lata na pustej plaży ukazali się Ci, którzy tu często bywali i niekiedy, o tej przyjaznej i dobroczynnej porze, zwykli korzystać z przyjemności kąpieli: Jan Drzeżdżon, Agnieszka Osiecka, Henryk Machalica, Andrzej Bartnicki, Małgorzata Braunek, Jerzy Bińczycki, Maciej Zembaty, Andrzej Kotkowski, Hania Kurowa.\nInnego, sierpniowego dnia mgły opadły nisko i były coraz bardziej gęste. Cisza rozsnuła się tak ogromna, że słyszeliśmy nawet szepty. A wtedy umarli zaczęli wyłaniać się spoza drzew, w prześwitach sosen i dębów, i stawali na plaży, Ci umarli, i jeszcze bardziej umarli, i byli tak ogarnięci przez bladość, że całkiem przeźroczyści, jakby posypani szczególną bielą, i cicho, prawie w milczeniu rozmawiali z sobą i żywymi, bo tylko taka rozmowa mogła być słyszalna przez innych – według wielkiego filozofa z połowy dwudziestego stulecia. Bo właśnie Jean Paul Sartre był autorem scenariusza do takiego filmu.\nJeśli w obrazach Marii Wollenberg – Kluzy jawią się figury, podobne do cieni, o twarzach zatartych, bez imiennych rysów, to zapewne są Ci, których obecność na późnej plaży odczuwamy z bólem, rozpaczą i nakazem gorzkiej pamięci.


Przepis na obiad magda gessler - myTaste.pl\nPrzepis na obiad magda gessler\nBarszcz czerwony według przepisu Magdy Gessler. Barszcz czerwony według przepisu Magdy Gessler. Uszka zaś pochodzą z przepisu umieszczonego w notce\nA gotowałam ten gulasz w bistro Magdy Gessler Masz Gulasz. Podczas sobotnich warsztatów gotowaliśmy gulasze, dania jednogarnkowe, które uwielbiam a ten szczególnie przypadł mi do gustu, bo można go przygotować w niecałe 20 minut\nWyciągnięty z książki Magdy Gessler pt. Delikatna, aksamitna w smaku. Jeden z ulubionych moich przepisów na cielęcinę\n)) I to nie byle jaki, bo od samej Magdy Gessler. Co prawda rosół to niedzielna potrawa, ale dlaczego nie można jej nie zrobić w środku tygodnia\nSłynny kotlet schabowy przygotowany wg Magdy Gessler w Kuchennych rewolucjach. More from my siteQuiche (kisz) klasyczny czyli tarta lotaryńskaZupa klopsikowa wg Magdy GesslerKarminadleMakaron z serem i skwarkamiMuffiny cytrynowePiracka ryba\n) Poza tym Magda Gessler w swoim oryginalnym przepisie każe zebrać pleśń z powierzchni, a kwas ponownie przecedzić przez gazę\nOd pewnego czasu schabowe według Magdy Gessler stały się już legendą. Od pewnego czasu schabowe według Magdy Gessler stały się już legendą\nPlacki ziemniaczane według Magdy Gessler. Placki ziemniaczane według Magdy Gessler. Natomiast ja nieco je zmodyfikowałam, a przepis znalazłam na internecie\nTen przepis podpatrzyłam u Magdy Gessler i bardzo mi się spodobał. Na moim stole wielkanocnym nie może zabraknąć jajek faszerowanych


Administracyjnoprawna problematyka współpracy.. 2021 wydanie 1 - Książki • Naukowa.pl\nRecenzowana praca dotyczy niezwykle ważnej i aktualnej kwestii, jaką jest otoczenie społeczno-gospodarcze uczelni. Współczesny Uniwersytet, w związku ze zmianami wprowadzonymi Konstytucją dla Nauki, otrzymał misję budowania i rozwijania relacji z otoczeniem. Autor podjął się więc analizy całkiem nowego zagadnienia. Z tego względu monografia należy do pierwszych opracowań we wskazanym zakresie.\nOprócz gruntownej analizy otoczenia uczelni Autor sytuuje tę instytucję w systemie prawa administracyjnego, przywołując wielu Szacownych Autorów Filary Prawa Administracyjnego. Dzięki temu zagadnienia wprowadzające mają solidne podstawy i doskonale sytuują recenzowaną pracę na tle innych publikacji z pogranicza materialnego i ustrojowego prawa administracyjnego.\nMgr Adam Kozień doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Jagiellońskiego w dyscyplinie nauki prawne oraz w Katedrze Prawa Administracyjnego Uniwersytetu Jagiellońskiego, aplikant adwokacki Krakowskiej Izby Adwokackiej, laureat VIII edycji Diamentowego Grantu, absolwent studiów stacjonarnych magisterskich na kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego, absolwent Szkoły Prawa Niemieckiego oraz Szkoły Prawa Austriackiego, sekretarz Stowarzyszenia Instytut Prawa Ochrony Dziedzictwa.\nKlienci, którzy kupili Administracyjnoprawna problematyka … wybrali również:\nAktualnie oglądasz produkt Administracyjnoprawna problematyka współpracy.. - Adam Kozień


Dublin Nowy Jork (NY) - Tanie loty - Tickets.pl\nTanie loty Dublin – Nowy Jork (NY)\nBilety lotnicze / Dublin / Nowy Jork (NY) / Dublin → Nowy Jork (NY) Loty powrotne z Nowy Jork (NY) do Dublin\nTanie bilety lotnicze z Dublin do Nowy Jork (NY)\nChcesz kupić tanie loty z Dublin do Nowy Jork (NY) w najniższej cenie? Porównujemy ceny lotów bezpośrednich Dublin — Nowy Jork (NY) i lotów z przesiadką wśród 750 linii lotniczych i agencji. Po co marnować czas na wyszukiwanie, jeśli istnieje wygodniejsza możliwość skorzystania z rabatów, promocji i wyprzedaży tanich lotów przez Internet. Za pomocą pełnego rozkładu lotów Dublin — Nowy Jork (NY) szybko znajdziesz potrzebną opcję lotu, sprawdzisz dni lotów i dostępność biletów na konkretną datę.\nKoszt biletu lotniczego Dublin - Nowy Jork (NY)\nIle kosztuje bilet na samolot do Nowy Jork (NY) z Dublin i jak kupić taniej? Mamy kilka zaleceń zaczerpniętych z kalendarza najlepszych cen lotów na tej trasie:\n2) Najtańsze bilety lotnicze DUB - NYC dostępne są w środę i czwartek. Z reguły w weekendy kosztują więcej.\nPrzydatne informacje dotyczące rezerwacji podróży z Dublin do Nowy Jork (NY).\nOdległość i czas lotu (ile trwa lot z Dublin do Nowy Jork (NY)?)\nJakie linii lotnicze oferują loty bezpośrednie do Nowy Jork (NY) z Dublin\nJakie linii lotnicze oferują najtańsze loty z Dublin do Nowy Jork (NY)\nIle trwa lot z Dublin do Nowy Jork (NY)\nZ jakiego lotniska najsprawniej dostać się do Nowy Jork (NY) z Dublin?\nJak daleko jest Dublin od Nowy Jork (NY)?\nOd miasta Dublin do Nowy Jork (NY) 5111 km.\nIle linii lotniczych lata z Dublin do Nowy Jork (NY)?\nNa trasie Dublin - Nowy Jork (NY). latają 16 linii lotniczych: Air France, British Airways, Air Baltic.\nZ których lotnisk loty są wykonywane na trasie Dublin - Nowy Jork (NY)?\nW mieście Dublin: Dublin Airport. W Nowy Jork (NY) -Newark, John F. Kennedy, LaGuardia, Battery Pk City, East 34 St Landing, Wall Street Spb, Marine Air, Pennsylvania Station (Newark), Skyports SPB\nDublin — Nowy Jork (NY) Ceny, wyszukane przez użytkowników w ciągu ostatnich 48 godzin, nie są oferowane\nCzerwiec 01.06.2021 11.06.2021 25.06.2021 od 1496\nDublin → Burns\nDublin → Chena Hot Springs\nDublin → Drummond\nDublin → Havasupai\nDublin → Helena\nDublin → Kanab\nDublin → Liberal (KS)\nDublin → Logan\nDublin → Shungnak\nDublin → Solomon\nDublin → Teller\nUnikalny identyfikator Twojej sesji. Wykorzystaj go w wyniku jakichkolwiek trudności podczas korzystania z portalu: 2610607310


Wyprodukowaną energię elektryczną trzeba w sposób bezpieczny i ekologiczny przetransportować na miejsce zużycia. Do tego służy w Grupie ČEZ szereg urządzeń technicznych, określanych łącznie jako sieć dystrybucyjna. Oprócz tego energia elektryczna wędruje do klientów za pośrednictwem sieci przesyłowej.\nW kontekście eksploatacji technologii dystrybucyjnych, w szczególności transformatorni, w Grupie ČEZ najwięcej uwagi poświęca się, oprócz ochrony środowiska, ochronie ptaków, które wykorzystują przewody elektryczne i konstrukcje wsporcze linii prowadzonych w środowisku zewnętrznym jako miejsce wypoczynku lub budowy gniazd. Ze względu na to, że ptaki doznają obrażeń w wyniku kontaktu z przewodami, poświęca się uwagę głównie modyfikacji konsoli w taki sposób, aby były one bezpieczne. Starsze typy konstrukcji wsporczych muszą być chronione tzw. ochroną uzupełniającą, która ogranicza skutki działania prądu. W tej dziedzinie udało się rozwinąć szerszą i obustronnie korzystną współpracę z obrońcami przyrody oraz Ministerstwem Ochrony Środowiska Republiki Czeskiej.\nUrządzenia dystrybucyjne a środowisko naturalne\nZgodnie z obowiązującymi przepisami prawa Grupa ČEZ stale dba o to, aby stwarzać warunki dla ochrony środowiska także w związku z eksploatacją technologii i urządzeń dystrybucyjnych.\nObszarów, którym Grupa ČEZ poświęca uwagę, jest cały szereg. Chodzi w szczególności o:\nstare obciążenia ekologiczne,\nSpółka ČEZ Distribuce od wielu lat odnosi sukcesy w zakresie problematyki skutecznej ochrony środowiska. Pod koniec 2011 r. otrzymała certyfikat zgodności systemu EMS z normą ČSN EN ISO 14001:2005. Niezależny organ certyfikacyjny potwierdził, iż proces sterujący ustawiony jest we właściwy sposób, co dotyczy także jego wdrażania w praktyce.\nNiektóre urządzenia dystrybucyjne zawierają oleje izolacyjne przewodzące ciepło, które mogą w przypadku wycieku stanowić zagrożenie dla środowiska naturalnego. W większości przypadków urządzenia są zabezpieczone pod względem technicznym przed wyciekiem wkładu olejowego, w przypadku pozostałych problem rozwiązany jest przez zainstalowanie systemu wanien zabezpieczających, w których zostają zatrzymane nawet minimalne wycieki oleju z urządzenia.\nOd 2002 r. systematycznie poddaje się kontroli jakość wkładów olejowych w urządzeniach dystrybucyjnych także pod względem możliwego występowania polichlorowanych bifenyli. Dotychczas sprawdzono kilkadziesiąt tysięcy wkładów. Ze względu na to, że według dotychczasowych wyników analiz próbek olejów tylko w kilku spośród nich znaleziono ilości PCB powyżej limitu, można dotychczas niezbadane urządzenia znajdujące się pod zarządem ČEZ Distribuce traktować jako nieskażone lub skażone w niewielkim stopniu. Nowelizacja ustawy o odpadach pozwala na sprawdzanie zawartości PCB w takich urządzeniach dopiero po upływie ich żywotności.\nStare obciążenia ekologiczne\nNa terenie zagospodarowanym przez spółkę ČEZ Distribuce zidentyfikowano 78 miejsc, w których występują stare obciążenia ekologiczne. Z tej liczby dotychczas uporano się z 42 przypadkami występowania obciążeń.\nW związku z eksploatacją elektrycznej sieci dystrybucyjnej powstaje duża ilość różnego rodzaju odpadów. Celem Grupy ČEZ jest, zgodnie z zasadami podejścia profilaktycznego, minimalizowanie ilości odpadów lub zapobieganie ich powstawaniu. Do tego służy kierowany proces zagospodarowania odpadów. Powstające odpady priorytetowo przekazywane są do utylizacji. Oprócz zużytych przewodów, lin, konstrukcji żelaznych, transformatorów włącznie z uzwojeniem z metali kolorowych do recyklingu przekazywane są także bardziej skomplikowane odpady składające się z różnych materiałów. Na przykład wszelkie liczniki energii elektrycznej wycofywane z eksploatacji nie trafiają na składowiska, ale są demontowane i następnie ich elementy są sortowane w celu dalszego przetwarzania. Miejsca pracy w Grupie ČEZ są wyposażone w pojemniki na odpady sortowane. Postępowanie z odpadami niebezpiecznymi podlega szczególnie rygorystycznym zasadom.\nProblem hałasu związanego z eksploatacją użytkowanych urządzeń w większości przypadków rozwiązuje odpowiednia odległość stacji od zabudowy mieszkaniowej. O ile odległość ta jest niewielka, izolację dźwiękową stacji zapewniają bariery przeciwdźwiękowe lub posadzone pasy roślinności. Od 2010 r. Grupa weryfikuje hałaśliwość swoich urządzeń dystrybucyjnych w miejscach, w których ostatnio nastąpiło przybliżenie zabudowy mieszkaniowej do transformatorni.


Diaboliczne pancerne chrząszcze są prawie niezniszczalne – możesz je uderzyć, nadepnąć lub rozjechać samochodem, a odbiegną niezgniecione.\nTeraz naukowcy wiedzą, dlaczego zewnętrzne skrzydła tych chrząszczy, znane jako elytra, są tak wytrzymałe – składają się z serii płynnie zazębiających się części puzzli; geometria i konstrukcja wewnętrzna tej „wyrzynarki” zwiększają wytrzymałość zbroi chrząszcza.\nŻelazne chrząszcze (Diabeł Phloeodes) mają od 15 do 25 milimetrów długości i występują w siedliskach leśnych w zachodniej części Ameryki Północnej, gdzie żyją pod korą drzew. Chociaż ich przodkowie potrafili latać, pancerne chrząszcze już dawno straciły zdolność latania, a ich elytra są ze sobą zespolone, tworząc odporną na zgniatanie tarczę.\nZwiązane z: Poznaj chrząszcze: oszałamiające okazy muzealne z Londynu\nEntomolodzy zbyt dobrze znają trudność tych barier. Wysiłki mające na celu przypięcie okazy pancernika żelaznego do montażu, ekspozycji i przechowywania często kończą się niepowodzeniem owada i stosem wygiętych stalowych szpilek, napisali naukowcy w swoim nowym badaniu, opublikowanym dzisiaj online (21 października) w czasopiśmie Natura.\nNaukowcy przeprowadzili testy kompresji na chrząszczach, aby zobaczyć, jaką siłę te tarcze mogą wytrzymać, zanim pękną. Odkryli, że „żelazne” chrząszcze mogą wytrzymywać ciągłe siły dochodzące do 149 niutonów, czyli 33 funtów. (15 kilogramów). Według badań było to około 39 000 razy więcej niż masa ciała chrząszczy i ponad dwa razy więcej siły niż inne gatunki chrząszczy lądowych.\nAnaliza mikroskopowa przekrojów egzoszkieletu wykazała boczne struktury podporowe, które usztywniły niektóre części elytry niż inne, aby równomiernie rozłożyć ciężar na grzbiecie chrząszcza i chronić jego organy. Dalsze wzmocnienie pochodziło ze szwu, w którym elytra stopiła się razem.\nU latających krewnych pancernika elytra łączą się w „pióro i wpust”, umożliwiając im płynne otwieranie, zamykanie i zwalnianie dolnych skrzydeł do lotu – poinformowali naukowcy. Ale u pancernych chrząszczy zespolone elytry pasują do siebie jak kawałki układanki wzdłuż brzucha owada. Wystające części tych zazębiających się elementów, zwane ostrzami, również rozkładają naprężenia na egzoszkielet, zapobiegając jego pękaniu.\nREAD COVID-19 mógł być we Włoszech już we wrześniu 2019 r\nPrzekrój szatańskiego pancernika odsłania warstwy bocznego wsparcia wewnątrz jego egzoszkieletu. (Zdjęcie: David Kisalius)\nKiedy naukowcy wydrukowali próbki w 3D, aby przetestować wytrzymałość połączeń wyrzynarki, odkryli, że szwy z pięcioma ostrzami są najsztywniejsze i mogą przenosić większe obciążenia. Naukowcy wykryli również warstwowe mikrostruktury w przekrojach poprzecznych ostrzy, które dodatkowo odwracały naprężenia z dala od najbardziej wrażliwych części, chroniąc wąskie „szyjki” zazębiających się elementów puzzli przed pęknięciami i faktycznie powodując, że kawałki blokują się ze sobą bardziej bezpiecznie.\nUjawnienie architektury biologicznej, która sprawia, że egzoszkielety pancerne chrząszczy są prawie niezniszczalne, może pomóc inżynierom w projektowaniu struktur bardziej odpornych na uderzenia, a naukowcy przetestowali to na podstawie własnych projektów wydrukowanych w 3D.\n„Pokazujemy to, tworząc splecione szwy z kompozytów biomimetycznych, które wykazują znaczny wzrost wytrzymałości w porównaniu z często stosowanym złączem inżynieryjnym” – napisali naukowcy w badaniu.


Anguilla - przewodnik, informacje praktyczne, podróże, turystyka\nStrona główna » Anguilla\nZobacz więcej w National Geographic: Anguilla Kup przewodnik NG »\nAnguilla - Oficjalna nazwa: Agnuilla\nAnguilla - Ustrój: posiadlość Wielkiej Brytanii\nAnguilla - Stolica: The Valley\nAnguilla - Język: angielski\nAnguilla - Waluta:\t1 dolar wschodniokaraibski = 100 centów\nAnguilla kraj wyspiarski leżący w archipelagu Małych Antyli. Posiadłość Wielkiej Brytanii. Odkryta w 1493 roku przez Krzysztofa Kolumba. Od 1650 roku stała się posiadłością Anglików. W 1967 roku państwo proklamowało niepodległość jednak interwencja wojsk brytyjskich w 1971 roku, pozwoliła ponownie podporządkować wyspę Anglikom. Na wyspie królową brytyjską reprezentuje gubernator, który przewodniczy parlamentowi.\nLudność: Na Anguilli mieszka 13 008 osób. Gęstość zaludnienia wynosi 127 km².\nPowierzchnia kraju: Powierzchnia Anguilli wynosi 102 km².\nAnguilla jest jedną z najbezpieczniejszych wysp na Karaibach. Wskaźnik przestępczości jest niski. Mieszkańcy są przyjaźni. Trzeba jednak zachować podstawowe środki ostrożności.\nNa wyspie wynająć można samochód i rower. Skorzystać można również z taksówek, choć jest to drogi luksus.\nObowiązuje ruch lewostronny. Możliwe jest uzyskanie pozwolenia na prowadzenie samochodu po okazaniu prawa jazdy wydanego w Polsce.\nPowszechnie akceptowane są karty kredytowe i czeki podróżne. Anguilla jest droga – najlepiej podróż planować w miesiącach letnich (poza tutejszym sezonem turystycznym).\n•\tUbranie plażowe •\tWygodne buty (nie wszędzie drogi są zagospodarowane) •\tOkulary przeciwsłoneczne, filtr ochronny, kapelusz do ochrony przed słońcem\nLotnisko Wallblake mieści się niedaleko stolicy Anguilli, The Valley. Nie ma bezpośrednich lotów międzynarodowych, więc najlepiej skorzystać z połączenia lotniczego z jednej z okolicznych wysp (Antigua, St. Marin, San Juan). Funkcjonują również regularne loty czarterowe z Londynu.\nKalendarz świąt i wydarzeń kulturalnych w Anguilli\nPomimo braku sztywnych zasad moralnych i pośpiechu w życiu codziennym, Anguillańczycy utrzumują pewien stopień formalizacji życia publicznego. Odkąd Anguilla stała się popularnym punktem na turystycznej mapie Karaibów, jej mieszkańcy stanęli wobec problemów, jakie niesie przebywanie na terenie kraju wielu ludzi pochodzących z różnych kultur. Na przykład opalanie się nago jest całkowicie zakazane, a poza plażą nie można nosić strojów kąpielowych. Anguillańczycy zwracają się do siebie per 'Pan', 'Pani', chyba że znajdują się w dobrze znanym towarzystwie. Wiecej o kulturze Anguilli\nSłużba medyczna na wyspie jest dobrze rozwinięta. Wiecej o zdrowiu w Anguilli\nAnguilla leży w strefie klimatu podrównikowego gorącego i wilgotnego. Wiecej o pogodzie w Anguilli\nKuchnia na Anguilli oparta jest na produktach wytwarzanych przez tutejszych mieszkańców m.in. bananach i manioku. Wiecej o kuchni w Anguilli\nAnguilla - opowiadania i relacje z podróży\nAnguilla - więcej opowiadań i relacji


Podkładki na biurko - Papierek.pl\nPapierek > Artykuły szkolne>Artykuły papiernicze>Podkładki na biurko\nPodkładki na biurko Znaleziono 18 produktów\nPodkład na biurko oklejany BackUp PANDY\nSztywny podkład oklejany, dwustronny na biurko. Wykonany z bardzo mocnej tektury. Sprawdzi się podczas przygotowania prac plastycznych i tym samym ochroni meble przed uszkodzeniem. Motyw Panda. Wymiar 49 x 34 cm.\nPodkładka na biurko A3 L.O.L.\nPodkładka na biurko A3. Wykonana z miękkiego, łatwo zmywalnego tworzywa. Można go łatwo zwinąć w celu przeniesienia. Podkładkę zdobią motywy graficzne L.O.L. Surprise!.\n12,54 zł\tW magazynie\nPodkład na biurko BackUp Game gry Minecraft\nPodkład oklejany na biurko BackUP Game gry Minecraft. Oklejany podkład podkład na biurko. Wykonany z grubej laminowanej tektury.\n12,56 zł\tW magazynie\nPodkładka na biurko BackUp Klocki 35x50\nPodkładka na biurko BackUP Klocki. Oklejany podkład podkład na biurko. Wykonany z grubej laminowanej tektury. Wymiary 35 x 50 cm.\nPodkładka laminowana na biurko Jednorożec\nPodkładka do prac plastycznych, śniadaniowa Idealna podkładka na biurko lub stół w przedszkolu, szkole i w domu Wzór dwustronny Wymiary: 40 x 29 cm\nPodkład na biurko edukacyjny Koty\nSztywny podkład oklejany, dwustronny na biurko Wykonany z bardzo mocnej tektury Sprawdzi się podczas przygotowania prac plastycznych i tym samym ochroni meble przed uszkodzeniem Podkład oklejany dwustronnie z inna grafiką o kotach Wymiary: 49,5 x 34,5 cm\nPodkład na biurko edukacyjny Psy\nSztywny podkład oklejany, dwustronny na biurko Wykonany z bardzo mocnej tektury Sprawdzi się podczas przygotowania prac plastycznych i tym samym ochroni meble przed uszkodzeniem Podkład oklejany dwustronnie z inna grafiką o psach Wymiary: 49,5 x 34,5 cm\nSłownik do nauki języka angielskiego w formie podkładu na biurko. Dwustronna, oklejana podkładka porusza. To idealny produkt dla dziecka poszerzającego swoją wiedzę z zakresu słownictwa angielskiego.\nPodkład dwustronny na biurko mapa Świata\nEdukacyjny podkład na biurko z mapą polityczną świata oraz flagami - poznaj wszystkie państwa. Podkład jest usztywniony i oklejany. Podkład chroni stół lub biurko przez zabrudzeniem.\nPlaner tygodniowy z naklejkami motyw Kosmos\nPlaner tygodniowy od Beniamina. Doskonały do planowania ważnych spraw w szkole i nie tylko. Planer z naklejkami umilającymi planowanie, 52 arkusze, do położenia na biurku.\nPlaner tygodniowy B4 z naklejkami motyw Figury\nPlaner tygodniowy B4 z naklejkami motyw Kwiaty\nPodkładka na biurko Football 34 x 49 cm\nPodkład oklejany na biurko FOOTBALL Piłka nożna. Wykonany z grubej laminowanej tektury, dwustronny. Wymiary: 49 x 34 cm.\nPodkładka na biurko Backup Kotki\nPodkładka na biurko Cars 34 x 49 cm\nSztywny podkład oklejany, dwustronny na biurko. Wykonany z bardzo mocnej tektury. Sprawdzi się podczas przygotowania prac plastycznych i tym samym ochroni meble przed uszkodzeniem. Wymiar: 49 x 34 cm.\nPodkład mapa Świata z kieszonką\nMata z wizerunkiem mapy Świata. Świat Fizyczny. Na tekturce gwarantuje komfort użytkowania. Przyjemny kształt odpowiadający wymogom współczesnego biura.


Manga Naruto Tom 52 (Oblicza drużyny siódmej)\nDystryktzero/Szukaj wg Kategorii/Książki i Komiksy/Manga/Manga Naruto Tom 52 (Oblicza drużyny siódmej)\nŻądza zemsty zaślepia Sasuke. Nie trafiają do niego argumenty Sakury ani Kakashiego. Rozwścieczony Uchiha usiłuje ich zabić, ale z pomocą zjawia się Naruto. Dochodzi do ponownego spotkania dawnych członków drużyny siódmej!\n2% Manga Naruto Tom 45 (Konoha - pole bitwy)\n2% Manga Naruto Tom 47 (Złamanie pieczęci)\n2% Manga Naruto Tom 70 (Naruto i Pustelnik Rikudo)\n2% Manga Naruto Tom 71 (Takich was lubię)


Pomoc w doborze dachówki | cisintegracja.pl\nPraktycznie dla każdego właściciela domu wolnostojącego najtrudniejszą decyzją jest rozpoczęcie działań mających na celu ogólny remont dachu. Jest to dość kosztowna inwestycja, a do tego wszystkiego trzeba idealnie trafić z porą. A to jest dość trudne ponieważ, pogoda w naszym kraju dość często bywa bardzo zaskakująca.\nJednak radość po zakończonym remoncie jest po prostu nie do opisania, a co chyba najważniejsze takiego rodzaju czynności nie wykonuje się zbyt często. Dlatego jeżeli wszystko zostało odpowiednio wykonane to dach przez wiele lat nie będzie wymagał jakichkolwiek prac remontowych czy napraw. Jednak trzeba spełnić kilka warunków żeby tak się stało.\nA to już nie jest takie proste i wymaga zaciągnięcia porad u specjalisty z ogromnym doświadczeniem. Renowacja stropu i dobór dachówek jeszcze na długo przed remontem dachu Jeszcze przed przystąpieniem do remontu dachu trzeba zadbać o inne elementy domu. Najważniejszą częścią będzie strop oraz jego odpowiednie przygotowanie i renowacja.\nTo właśnie od stropu zależy to na jaki wybór dachówki będzie można się zdecydować. Określa on bowiem wytrzymałość i całkowitą nośność budynku. A co z tym idzie na jakie ciężar w przypadku dachu można sobie pozwolić.\nTutaj niezastąpiona może okazać się pomoc przy wyborze dachówki. Może się bowiem okazać, że wiele rodzajów i kształtów po prostu nie będzie nadawało się do pokrycia Twojego dachu. Najważniejszym czynnikiem jest to żeby idealnie dopasować dachówki do rozmiaru i powierzchni dachu oraz wszystkich jego elementów.\nPosted on: 21 stycznia 2019


Ocean ognia - FilmKrytyk\nScenariusz Jamie Moss, Arne Schmidt\nAktorzy Gerard Butler, Gary Oldman, Common\nOcean ognia jest zrealizowany z rozmachem i daje czystą przyjemność oglądania surrealistycznych zmagań z czasem i demonicznym wrogiem.\nScenariusz nie jest wolny od absurdów, dłużyzn i ociekających patosem dialogów. W swoich najlepszych momentach "Ocean ognia" sprawdza się jednak jako bezpretensjonalne połączenie zimnowojennego dreszczowca oraz kina akcji.\nPodróba efektownego, wojennego kina akcji.\nDo kina warto pójść tylko i wyłącznie dla duetu - Nyqvista i Butlera. Reszta to bardzo mizerny, pozbawiony serducha kocioł producentów.


Tak więc. Od kilku dni stosuję technikę "świadomośc", którą już w technikach opisywałem. Dziś miałem jakiś nietypowy sen. Śniło mi się, że zasypiam żeby mieć LD. To było dziwne... Czułem dwa ciała we śnie, jedno przykryłem kołdrą całe, a drugim ciałem widziałem swój pokój tylko inaczej... Ciemno było, jakbym patrzył przez dno od jakiejś butelki. Jestem wkurzony, że się nie uświadomiłem choć cel mój był jasny, mam uzyskać świadomość zasypiając we śnie i budzac się w kolejnym. W sumie to większość snów to FAILE o tym jak próbuję się uświadomić, udaje się to, ale niestety nie jestem świadomy tylko myślę o tym podświadomie, że jestem świadomy.\nPrzygoda z Alfa Budzikiem\nWczoraj poznałem ten alfa budzik, a już dziś sukces. Oczywiście wyobrażam sobie godzinę 5:30 na zegarku, wizualizuję, że budzę się, patrzę a tu godzina 5:30. Oczywiście zasnąłem z tą intencją. Wstaję rano, moment kulminacyjny, widzę godzina 5:31 na zegarku. Czyli udało się z prawie perfekcyjną dokładnością.\nNie będę pisał wcześniejszych faili, snów czy innych. Zaczynam od dzisiaj. Chcę się tylko podzielić moimi doświadczeniami z LD, alfa budzikiem itp.\nPią 15:11, 22 Mar 2013\nAlfa budzik niestety zadziałał i obudził wcześniej o 15 minut niż zwykle czyli o 5:15. Żadnej sytuacji stwarzającej LD. Może mały paraliż który już wchodził pomału, ale nie wykorzystany, choć próbowałem.\nNieświadome sny też mogą być fajne:D Konkretnie byłem w jakimś uniwerku w USA i ciężko pracowałem żeby się utrzymać. Tam spotykam zakonnicę z mego miasta. Pewne coś jak seminarium wtf? I jest chłopak z klasy który dostał swój pokój i się masturbuje:D Potem wszyscy znaleźli się w jego pokoju i się nabijali, że to robi.\nA on prosto z mostu biurko laduje ile wlezie.... I tutaj wchodzę ja! Wchodzi stara baba a ja z niej ściągam ubrania bo mnie wkurzyła czy cuś, ale ściągam i mówie do tego chłopaka żeby ją brał\nReszta to tak samo posrane sny...\nSob 6:44, 23 Mar 2013\nPon 19:10, 25 Mar 2013\nprzeprasza że nie pisałem ale nic się nie działo przez chwilę. Dopiero dwa dni coś dały czyli paraliż. Zafascynował mnie. Poprostu wstalem na wbtb. Poszedłem spać aż tu nagle naszla mnie taka pozytywna myśl że to takie łatwe. I bach. Paraliż, ta nie moc wstania. Jakie to fajne. Aż rękę musiałem przyciągnąć na siłę druga żeby ją zobaczyć. Drugi to był jak we śnie ni z du... znalazłem się w moim łóżku i nagle wszystko przypomniałem sobie żeby utrzymać świadomość. Chociaż byłem senny i czułem ciało realne. To było pięknie.uu\nWto 7:19, 02 Kwi 2013\nprzepraszam co znaczy skrót LD ?\nNie 21:03, 07 Kwi 2013\nLucid Dream- Swiadomy Sen.\nNie 22:01, 07 Kwi 2013


Wiadomości: BKS Profi Credit Bielsko-Biała powraca do Hali pod Dębowcem\nStrona Główna > Aktualności > Liga Siatkówki Kobiet > BKS Profi Credit Bielsko-Biała powraca do Hali pod Dębowcem\nBKS Profi Credit Bielsko-Biała powraca do Hali pod Dębowcem\n12 września 2017 17:58\nW nowym sezonie zmieni się nie tylko nazwa całej ligi (znika słowo Orlen), która powraca do swojej historycznej nazwy: Liga Siatkówki Kobiet. Zmianie ulegnie również miejsce rozgrywania meczów domowych bielskich siatkarek. Po roku przerwy BKS PROFI CREDIT Bielsko-Biała znów będzie grał w Hali pod Dębowcem.\n– Hala Widowiskowo-Sportowa w Bielsku-Białej to obecnie największy tego typu obiekt w naszym mieście. Wspólnie ze sztabem szkoleniowym zbudowaliśmy zespół, który pozwala nam marzyć, że już w tym sezonie uda się powrócić na podium mistrzostw Polski. Chcemy, by dobrą grę bielskich siatkarek oglądało jak najwięcej osób. Wierzymy, że frekwencja na trybunach będzie rosła z każdym meczem, a do tego potrzebujemy odpowiedniej liczby miejsc. Niestety hala BKS „Stal”, która dla nas wszystkich jest symbolem BKS-u i domem bielskich siatkarek, nie spełnia już wszystkich wymogów, które nakładają na nas władze Ligi Siatkówki Kobiet. Poza tym niemal wszystkie zespoły grają już w nowoczesnych, dużych halach, więc i my musimy się do tego dostosować. Dziękujemy władzom naszego miasta i panu prezydentowi Jackowi Krywultowi za zrozumienie tej kwestii i pomoc, której doświadczamy i będziemy doświadczać w tym sezonie. Współpraca miasta i Bialskiego Klubu Sportowego SA jest coraz lepsza i mam nadzieję, że fakt korzystania z Hali pod Dębowcem naszą współpracę nie tylko scali, ale również przeniesie na nowe, jeszcze lepsze tory – mówi prezes bielskiego klubu sportowego SA – Andrzej Pyć.\nHala Widowiskowo-Sportowa będzie wykorzystywana przez bielskie siatkarki tuż przed startem sezonu oraz podczas meczów Ligi Siatkówki Kobiet. Póki co BKS PROFI CREDIT Bielsko-Biała trenuje w hali BKS „Stal”. Również w hali BKS-u odbędzie się Międzynarodowy Turniej Piłki Siatkowej o Puchar Prezydenta Miasta Bielska-Białej, który odbędzie się w dniach 29 września – 1 października.


Bezpieczeństwo Na Drogach - Czy Rowerzyści Powinni Zakładać Kask? | Charles Gregory Solicitors Limited | Hammersmith, London, United Kingdom\nBezpieczeństwo Na Drogach - Czy Rowerzyści Powinni Zakładać Kask?\nZ ostanich badań wynika,iż duży odsetek osób zostaje poszkodowanych w kolizjach z uczestnictwem rowerzystów. Bardzo często rowerzyści, odnoszą obrażenia głowy, prowadzące do niepełnosprawności lub śmierci.\nWypadki prowadzące do poważnych uszczerbków, są spowodowane brakiem odpowiedniego stroju, lub zaniedbania w prowadzenia pojazdu lub roweru.\nBardzo często osoby z małym dochodem, decydują sie na kupno roweru aby zmniejszyć koszty dojazdu do pracy. Utrzymanie roweru jest znacznie bardziej opłacalne niż utrzymanie samochodu.\nPowodem kupna i użytkowania roweru jest także chęć prowadzenia aktywnego trybu życia i czerpania radości z jazdy rowerowej. Niestety rowerzyści pozostają narażeni na wypadki spowodowane nieuważną jazdą innych użytkowników drogi. Kierowcy pojazdów zmieniając pas ruchu lub skręcając nie zwracają należytej uwagi na rowerzystów, co jest powodem wielu wypadków. Wpadki te z kolei powoduje poważne uszkodzenia ciała.\nObecnie kwestia obowiązku zakładania kasków przez rowerzystów jest przedmiotem kontrowersji.\nKask chroni przed poważnymi uszodzeniami głowy, i zmniejsza ryzyko kosztownych następstw takich wypadków, gdyż leczenie takich uszczerbków jest często długotrwałe i kosztowne.\nPrzeznaczeniem kasku jest ochrona głowy, w tym czaszki, kości, mózgu, nerwów itd. Dlatego ważne jest aby pamiętać o wymianie kasku gdy nastąpi nawet małe jego uszkodzenie.\nAby uniknąć wypadku należy przestrzegać przepisów i dbać o ostrożność podczas jazdy rowerem.\nObecnie ustawodawca nie wprowdził ustawy nakazującej zakładnie kasu, ale orzecznictwo sądowe przemawia za tym aby takie przepisy zostały uchwalone, biorąc pod uwagę fakt iż brak kasku podczas jazdy może stanowić o cześciowej winie rowerzysty.\nW Wielkiej Brytania przepisy dotyczące obowiązku zakładania pasów i bezpiecznej jazdy podczas prowadzenia pojazdu są uregulowne ustawowo. Natomiast obowiązek zakładania kasków podczas jazdy rowerowej niestety nie. Ustawa regulująca przepisy drogowe, zwana 'Highway Code' rekomenduje zakładanie kasków.\nNasi prawnicy, specjalizują się i mają ogromne doświadczenia w dochodzeniu roszczeń za uszczerbki i uszkodzenia ciała spowodowane wypadki podczas prowadzenia roweru.\nŚwiadczymy bezpłatne wsparcie i porady oraz pomoc tłumacza dla osób poszkodowanych.\nJeśli miałeś wypadek rowerowy i poniosłeś obrażenia ciała skonsultuj sie z nami, a my pomożemy w dochodzeniu roszczenia bez ukrytych opłat.\nNumer kontaktowy:0044(020)87419883 lub email ab@charlesgregory.co.uk\nOferujemy bezpłatną pomoc w następujących obszarach prawa:\nWypadki rowerowe i motocyklowe\nOdpowiedzialność najemcy lub właściciel posesji


Nie tylko producenci żywności powinni decydować, które z ich produktów są wystarczająco zdrowe dla dzieci - Biznes technologie\nData: 29-05-2018, 08:07\nSeminarium Komisji NAT zostało zorganizowane przez Nikolaosa Chiotakisa (EL/EPL), radnego gminy miejskiej Kifissia, w ramach działań przygotowujących opinię KR-u „Zachęty ze strony samorządu lokalnego i regionalnego mające na celu promowanie zdrowego i zrównoważonego odżywiania się”, której jest sprawozdawcą.\nNikolaos Chiotakis podkreślił, że lokalne i regionalne zachęty na rzecz promowania zdrowych i zrównoważonych wyborów żywieniowych mają zasadnicze znaczenie. Sprawozdawca wypowiedział się na temat znaczenia programów edukacyjnych w szkołach na rzecz promowania zdrowego i aktywnego stylu życia, ze szczególnym uwzględnieniem poziomu przedszkolnego i szkolnego, na których określone zostają podstawy nawyków żywieniowych. „Ponieważ dzieci są naszą przyszłością, zdrowe modele odżywiania są bardzo ważne w zapobieganiu chorobom przewlekłym” – powiedział. W opinii tej sprawozdawca podkreślił znaczenie, jakie ma dla zdrowia spożywanie owoców i warzyw, niskotłuszczowych produktów mlecznych i pełnoziarnistych produktów zbożowych.\nPrzedstawiciele władz lokalnych i regionalnych starannie przeanalizowali zmianę dyrektywy o audiowizualnych usługach medialnych (AVMSD), ze szczególnym naciskiem na reklamę internetową, i tym samym przeciwko marketingowi niezdrowej żywności, a także zaapelowali o przeprowadzanie regularnych kampanii informacyjnych dotyczących zdrowej żywności, aktywnego stylu życia i propagowania zdrowych nawyków żywieniowych, takich jak dieta śródziemnomorska.\nZ danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że współcześnie 1 na 3 dzieci w Europie ma nadwagę lub cierpi na otyłość. Zdaniem ekspertów jedną z przyczyn tego stanu rzeczy jest to, że dzieci i młodzież coraz częściej narażone są w mediach na przekazy marketingowe promujące żywność bogatą w tłuszcze, cukry i sól.\nDodatkowo, zdaniem ekspertów, problem polega na tym, że dzisiaj głównie producenci żywności sami decydują, które z ich produktów są wystarczająco zdrowe, żeby reklamować je jako przeznaczone dla dzieci. Miedzy innymi dlatego lokalni decydenci wzywają Komisję Europejską do zaproponowania jednolitego systemu znakowania za pomocą koloru na przedniej części opakowania na terenie całej UE, który zapewniałby konsumentom jasne informacje na temat zawartości cukru, soli i tłuszczu w żywności.\nqaz 2018-05-30 10:01:59\nProducent żywności może o czymkolwiek decydować? Nie - on może brać jedynie całkowitą odpowiedzialność za produkt wprowadzany do obrotu oraz za produkcję zgodną z obowiązującymi normami narzucanymi i weryfikowanymi przez: SANEPID, WIJHARS, ARiMR, Weterynarię, Urząd Skarbowy, ZUS, Urząd Marszałkowski, itp. Po tych wszystkich weryfikacjach producent może podjąć starania o zbyt produktu i może okazać się, że produkt nie będzie sprzedawał się zgodnie z założonymi prognozami, ze względu na cenę, która w znacznej mierze kształtują koszty, kontroli wymienionych jednostek administracyjnych, które nic do jakości produktu nie wnoszą, poza papierologią. Produkt, jeśli jest dobry, to się sprzedaje sam, bez względu na to, czy jest wykontrolowany, czy nie. Gdy produkt straci na jakości, to konsument przestaje go kupować i produkt znika z rynku, a wraz z nim producent. A tu chyba nie o to chodzi, aby pracować na zniknięcie z rynku - przynajmniej z punktu widzenia producenta, bo z punktu widzenia jednostek kontrolujących widać mocną determinację do tego, aby producentowi prowadzenia działalności, odechciało się raz na zawsze.


Szkolenie "Manicure hybrydowy" | parenting.pl\n663...663 999 205 pokaż cały\nOpis usługi Szkolenie "Manicure hybrydowy"\nSzkolenie "Manicure hybrydowy" to zajęcia, które pozwolą udoskonalić umiejętności kosmetyczne. Prowadzone są jedynie w trybie indywidualnym. Uczestnicy mogą być więc przekonani o tym, że zostaną profesjonalnie przygotowani do wykonywania tego manicure'u. Charakter zajęć uzależniony jest od potrzeb uczestnika. Może on zdecydować się na naukę od podstaw lub uzupełnić posiadaną wiedzę. Ukończenie szkolenia wiąże się z uzyskaniem stosownego certyfikatu.\nManicure hybrydowy, inaczej shellac, polega na nakładaniu na płytkę paznokcia specjalnego lakieru, który następnie utrwala się za pomocą lampy UV. Trzyma się on na paznokciach około 2 tygodni. Wykonanie zabiegu trwa ponad godzinę.\nUczestnicy podczas tego szkolenia będą mogli nabyć nowych umiejętności lub udoskonalić już posiadane. Podczas zajęć nauczą się profesjonalnie wykonywać manicure hybrydowy (shellac). Dowiedzą się, jakie preparaty powinni wykorzystać oraz jakiego sprzętu użyć. Zdobędą umiejętność nakładania go oraz usuwania. Dzięki temu bez przeszkód będą mogli wykonywać ten rodzaj manicure'u w swoim domu lub salonie kosmetycznym.\nUczestnicy szkolenia mogą liczyć na rabat (10%) na zakupienie potrzebnych preparatów.\nPołożenie na mapie Szkolenie "Manicure hybrydowy"\nOpinie o usłudze Szkolenie "Manicure hybrydowy"


Writerat to dziennik internetowy skupiony wokół tematyki kultury i rozrywki. Niemal codziennie publikujemy recenzje, rankingi czy wiadomości ze świata filmu, literatury i muzyki. Piszemy o tym, co nas interesuje. Robimy to tak, żeby zainteresowało także i Was, drodzy czytelnicy! Z pasją!\nCześć! Tu Patryk z portalu writerat.pl – redaktor, administrator writeratowego Facebooka i jednocześnie wydawca dziennika.\nOd ponad roku naszą stronę tworzą ludzie z pasją i niezwykłymi zainteresowaniami, które wykorzystujemy, aby dostarczać Wam jak najlepszej jakości treści. Dbamy o poprawność językową, wartość merytoryczną i atrakcyjność wizualną naszych artykułów. Chętnie zapoznajemy się z propozycjami co do zmian lub krytyką naszej twórczości (wszystko to można przesyłać pod adres biuro@writerat.pl).\nPrzez ten rok bardzo wiele się nauczyliśmy, poznaliśmy fantastycznych ludzi i poszerzyliśmy horyzonty. Wszystko to osiągnęliśmy sami, bez wsparcia finansowego z zewnątrz. Inwestowaliśmy własne środki, w tym swój czas, swoje doświadczenie, swoje wyrzeczenia.\nTeraz możecie nas wspomóc i wspólnie tworzyć nowe, niezależne media, które każdego dnia dostarczają informacji ze świata kultury i rozrywki. W planach mamy kilka dodatkowych portali, większych projektów, które sprawią, że "Writerat" będzie odpowiedzią na wszystkie Wasze pytania.\nDzięki Waszemu wsparciu będziemy w stanie dotrzeć do większej grupy odbiorców i pokazać im, że nie są skazani na stronnicze media. Ponadto Wasze środki pomogą nam w szkoleniu nowych redaktorów, dla których "Writerat" będzie pierwszym spotkaniem z dziennikarstwem.\nMożecie mieć pewność, że mądrze skorzystamy z Waszej pomocy i będzie ona dla nas wędką, nie rybą.


Import towarów z Niemiec, transport międzynarodowy podkarpackie\nTransport import – eksport\nFirma Simon-Trans jest firmą transportowo-spedycyjną, którą świadczy profesjonalne usługi w zakresie przewozu towarów na terenie krajów Unii Europejskiej, Szwajcarii jak i na terenie Polski. Firma Simon-Trans powstała w 2010 roku i cały czas się rozwija doskonalimy swój warsztat pracy, dokładamy wszelkich starań aby transport przez nas wykonywany zawsze odbywał się na najwyższym poziomie i z zachowaniem najwyższych standardów.\nNasza firma nastawiona jest przede wszystkim na transport międzynarodowy. Eksportujemy i importujemy towary począwszy od małych paczek na ładunkach 24 tonowych skończywszy. Import towarów odbywa się głownie z terenu Niemiec jednakże jesteśmy otwarci także na inne kierunki, wszystko zależy od wymagań naszych klientów, do których podchodzimy indywidualnie.\nKlientom, którzy zdecydują się na skorzystanie z usług Simon-Trans w zakresie importu i eksportu zapewniamy pełne wsparcie merytoryczne na każdym etapie realizacji przewozu towarów oraz usług spedycyjnych. Zachęcamy do kontaktu z naszym zespołem specjalistów w celu negocjacji szczegółów zamówienia. Pracownicy Simon-Trans służą pomocą w planowaniu przebiegu trasy oraz doborze możliwie najbardziej efektywnego środka transportu. W kosztorysie uwzględniamy Państwa oczekiwania co do czasu realizacji oraz zakładany budżet.\nDecydując się na ofertę naszej firmy mogą liczyć Państwo na atrakcyjny kosztorys przewozu, pełne bezpieczeństwo importowanego lub eksportowanego ładunku, a także stały monitoring statusu zlecenia. Nad każdym ładunkiem czuwa dedykowany opiekun, który dba o bieżący kontakt z kierowcą oraz terminowe wywiązanie się z umowy.\nZapewniamy obsługę przedsiębiorstw z województwa podkarpackiego, a w tym w szczególności z Rzeszowa i Tarnobrzegu oraz całej Polski.\nDlaczego właśnie nasza firma transportowo-spedycyjna?\nNasza firma transportowo-spedycyjna ceniona jest m.in. za:\nprofesjonalną obsługę transportową i spedycyjną,\npełne bezpieczeństwo ładunku,\nmożliwość dotarcia do trudno dostępnych lokalizacji,\nDysponujemy rozbudowanym zapleczem flotowym, dzięki któremu dziś w Państwa ręce oddajemy nie tylko podstawowe usługi transportu krajowego i międzynarodowego, ale i ładunki drobnicowe, całopojazdowe oraz ADR – transport ładunków niebezpiecznych, a w tym materiałów palnych, utleniających, żrących oraz wielu pozostałych. W trosce o terminową dostawę, wszystkie ciągniki siodłowe, którymi zarządza nasza firma są regularnie serwisowane i utrzymywane we wzorcowym stanie technicznym.\nKażdy transport dopasowany jest do indywidualnych wymagań. siedziba naszej firmy mieści się w województwie podkarpackim we niedalekiej odległości od Tarnobrzega, Stalowej Woli czy Rzeszowa, dlatego też importy podejmujemy głównie na południowy-wschód naszego kraju. Posiadamy również transport własny, standardowe firany, megi, czy busy mogące pomieścić 10 euro palet co sprawia że jeszcze staranniej możemy planować eksporty i importy towarów.\nW razie zainteresowania naszą ofertą prosimy o kontakt mailowy bądź telefoniczny.


Audiobooki | Świat Czytników\nArtykuły na temat Audiobooki\n16 listopada 2021 Autor: Robert Drózd. Tematy: Audiobooki • Publio • Za darmo. Komentarze (13) »\nCuda Polski to kolejny zestaw bezpłatnych audiobooków, które pobierzemy z Publio.\nWydawcą audiobooków jest Muzeum Historii Polski, które w ten sposób popularyzuje naszą historię i historiografię. Bo znajdziemy tu książki historyczne, które same w sobie są pamiątkami po swoim czasie – głównie okresie międzywojennym. Tak o nich piszą na stronach muzeum:\nW okresie II Rzeczypospolitej seria tych swego rodzaju ilustrowanych przewodników była niezwykle popularna i odgrywała ważną rolę w budowaniu wśród Polaków dumy z własnego kraju, świadomości jego przyrodniczych walorów i bogatej historii. Współczesnym odbiorcom „Cuda Polski” pomogą zrozumieć, jak wyglądał nasz kraj w dwudziestoleciu międzywojennym, jak patrzyliśmy\nParę dni temu serwis udostępnił nowy przekład Małego Księcia, dobrze znanej powiastki Antoine de Saint-Exupéry’ego. Autor zmarł w 1944, tak więc jego książki przeszły do domeny publicznej już w 2015 roku. Dotyczyło to jednak wydań oryginalnych, w języku francuskim. I być może zauważyliście, że w ostatnim czasie do sprzedaży trafiło wiele niedrogich wydań e-bookowych. Pojawiają się nawet przekłady na gwarę podhalańską (Mały Królewic), albo język śląski (Mały Princ), ba – nawet na niemal wymarły język wilamowski (Der Kliny … czytaj dalej »\nDodatkowo możemy prawie każdego audiobooka z oferty sklepu (są wykluczenia)\n6 listopada 2020 Autor: Robert Drózd. Tematy: Audiobooki • Publio • Za darmo. Komentarze (2) »\nZ księgarni Publio pobierzemy 5 bezpłatnych audiobooków przygotowanych przez Muzeum Historii Polski.\nJak sama nazwa instytucji wskazuje – są to książki poświęcone historii Polski.\nOto lista z krótkimi opisami.\nŻycie polskie w dawnych wiekach (Wiek XVI-XVIII) – Władysław Łoziński\nAha, lojalnie uprzedzam, podobnie jak w poprzednich latach książek nie przeczytamy na czytnikach. … czytaj dalej »\n7 listopada 2019 Autor: Robert Drózd. Tematy: Audiobooki. Komentarze (48) »\nO serwisie Audioteka piszę tutaj szerzej raz w roku przy okazji urodzin. Tym razem są to urodziny jedenaste – i będzie coś zupełnie innego niż w poprzednich latach.\nW tym roku nie mamy promocji, a start Klubu Audioteki – nowej usługi subskrypcyjnej.\nA jednocześnie, jeśli się przyjrzymy tej usłudze, to okaże się, że jednak promocja jest – i to bardzo ciekawa. :-)\nStart Klubu niektórzy z Was zauważyli w komentarzach parę dni temu. Pojawiło się parę pytań i wątpliwości – i też początkowo je miałem. Dlatego postanowiłem się bliżej tej usłudze przyjrzeć, dopytałem też w Audiotece o kilka szczegółów.\nTeraz zbieram najważniejsze informacje, … czytaj dalej »\nPromocja na 10. urodziny Audioteki: dzień drugi!\n9 października 2018 Autor: Robert Drózd. Tematy: Audiobooki. Komentarze (1) »\nJak co roku cieszymy się promocjami z okazji urodzin Audioteki. Oto dzień drugi.\nPrzypominam, że przez trzy dni dochodzą teraz kolejne kolekcje audiobooków ze zniżką 50%. Te kolekcje zostaną do piątku. Dodatkowo każdego dnia będzie bonus: audiobook za 10 zł.\nUrodzinowa kolekcja nr 2\nW drugiej urodzinowej kolekcji mamy ponad 2600 audiobooków o 50% taniej. Stronę można wygodnie filtrować według gatunków.\nInne pieśni – Jacek Dukaj (17,45 zł)\nDom dzienny, dom\nArtykuł przygotowany został we współpracy z Audioteką, wszystkie opinie są jednak … czytaj dalej »\nAktualizacja z 22 października 2018: również ogłoszony … czytaj dalej »