Lublin: Trwają badania kliniczne nad skutecznością amantadyny w leczeniu COVID-19. - Lubelskie.info | Portal Informacyjny\nAmantadyna to gorący temat ostatnich miesięcy. Trwa spór pomiędzy jej zwolennikami, a sceptykami. Aby ostatecznie rozwiać wątpliwości, po wielu miesiącach starań różnych środowisk lekarskich, na początku kwietnia rozpoczęły się badania kliniczne nad skutecznością tej substancji w leczeniu COVID-19.\nAmantadyna znana jest od blisko 30 lat. Popularność zyskała w latach 1996-2009. Używano jej w profilaktyce i w leczeniu wirusowej grypy typu A. Obecnie jest stosowana jako lek neurologiczny i podaje się ją pacjentom z chorobą Parkinsona lub stwardnieniem rozsianym. Badania kliniczne, które w kwietniu ruszyły w siedmiu ogólnopolskich ośrodkach, sprawdzą, czy lek może być skuteczny w leczeniu COVID-19.\nLubelski ośrodek liderem projektu\nWśród ośrodków biorących udział w badaniu nad skutecznością amantadyny znajduje się też lubelski szpital. Co ważniejsze to właśnie on jest liderem projektu. W lutym br. Agencja Badań Medycznych podpisała umowę z Samodzielnym Publicznym Szpitalem Klinicznym nr 4 w Lublinie i przekazała na ten cel 6,5 mln złotych dofinansowania.\nPozostałe ośrodki, realizujące badania kliniczne nad amantadyną to: Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Centralny Szpital Kliniczny MSWiA w Warszawie, Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Kliniczny Szpital Wojewódzki nr 2 im. św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie, Pracownia Medycyny Rodzinnej; Kolegium Nauk Medycznych, Uniwersytet Rzeszowski, Regionalny Szpital Specjalistyczny im. dr. Władysława Biegańskiego, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Grudziądzu oraz Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Wyszkowie. (PAP)\nW badaniu ma wziąć udział 200 pacjentów z siedmiu ośrodków w Polsce. Chodzi o osoby pełnoletnie u których można zaobserwować objawy infekcji wirusem SARS-CoV-2 i które jednocześnie nie wykazują cech niewydolności oddechowej.\n– Do tej pory mamy już kilkunastu uczestników badania klinicznego. Projekt ruszył w SPSK4 i w szpitalu im. Jana Bożego. Inne ośrodki w Polsce też już wystartowały lub są w trakcie. Mogę powiedzieć, że wszyscy zakażeni przez ten okres obserwacji przeszli bezpiecznie. Badania są zakodowane, więc nie wiemy, którzy pacjenci przyjmowali amantadynę, a którzy placebo. Więcej dowiemy się z analiz pośrednich, które będą może pod koniec maja, pod warunkiem, że zgłaszalność pacjentów do projektu będzie na dobrym poziomie. Ważnym aspektem naszej oceny jest obecność objawów neurologicznych, gdyż one bardzo często są powikłaniem COVID-19 – również przy stosunkowo łagodnym przebiegu – informuje prof. Konrad Rejdak, kierownik Kliniki Neurologii SPSK4.\nBadanie kliniczne jest przeprowadzane metodą podwójnej tzw. ślepej próby. To znaczy, że ani lekarz, ani pacjent nie wiedzą co jest podawane.\n– Lek jest zaślepiony. Jest lek aktywny i placebo, ale obie tabletki wyglądają tak samo. Podajemy i patrzymy co się dzieje. I dopiero wtedy możemy rozkodować to badanie i dowiedzieć się, jak działa lek, a jak placebo. To taka złota reguła w badaniach klinicznych” – wyjaśnia prof. Konrad Rejdak.\nW badaniu klinicznym z zastosowaniem amantadyny mogą wziąć udział osoby, które mają świeżo rozpoznany wynik zakażenia, są zaniepokojone swoim stanem zdrowia i wyrażają zgodę na udział. Szpital uruchomił już specjalny numer telefonu, pod którym można uzyskać potrzebne informacje. Decyzja o leczeniu i zakwalifikowaniu pacjenta do badania klinicznego zapada w oparciu o szereg spełnionych kryteriów. Na podstawie krótkiego wywiadu kwalifikacyjnego, pacjenta kieruje się na badanie lekarskie, prześwietlenie płuc i badania laboratoryjne. Te czynności mają ocenić aktualny stan zdrowia pacjenta.\nPrzez cały czas trwania badania klinicznego, pacjent przebywa pod ścisłą opieką lekarzy. W zależności od stanu zdrowia, może wrócić do domu, chyba że konieczna będzie hospitalizacja.\n– Niestety obserwujemy, że ludzie zgłaszają się bardzo późno, w zaawansowanym stadium choroby. Niepokojące jest to, że zaawansowane zmiany w płucach zauważmy u młodych pacjentów, którzy uważali do tej pory, że całkiem nieźle się czują. Dzięki szybkiej interwencji udało się ich skierować na właściwe leczenie niezależnie od prowadzonego badania klinicznego. W ten sposób najprawdopodobniej uratowaliśmy kilku osobom życie – dodaje prof. Konrad Rejdak.\nW Polsce może być nawet kilka tysięcy osób, które przyjmowały ten lek. Wiele z nich jest głęboko przekonanych, że tylko dzięki niemu udało się pokonać chorobę. Są również tacy, którzy nie wierzą, że amantadyna może jakkolwiek pomóc w leczeniu COVID-19, a jedyną nadzieję na pokonanie wirusa pokładają w szczepieniach. Burza medialna wokół amantadyny trwa odkąd Lek. Włodzimierz Bodnar z Przemyśla ogłosił, że z powodzeniem leczy swoich pacjentów chorych na COVID-19 za pomocą tej substancji. Warto więc przyjrzeć się bliżej mechanizmowi działania amantadyny.\n– To nie jest lek stricte przeciwwirusowy. Jego działanie na tym poziomie jest słabsze, ale lek wchłania się do ośrodkowego układu nerwowego. Może więc może być już obecny na poziomie inwazji wirusa do układu nerwowego. A wiemy, że to jest jeden z najcięższych z mechanizmów wiążącym się z powikłaniami. Druga rzecz – pobudza układy przekaźnikowe w mózgu – dopaminę. To ważny przekaźnik dający nam napęd motoryczny. Pacjenci, którzy walczą z infekcją, potrzebują takiego impulsu, bo mogą mieć słabą wydolność oddechową. Jeżeli stymulujemy układ nerwowy, a tym samym cały organizm, bo wszystkie organy reagują na bodźce nerwowe, to mamy szansę przełamać ten kryzys. I to jest bardzo ważny mechanizm i dlatego też tym lekiem się interesujemy” – wyjaśnia prof. Konrad Rejdak.\nWyniki przeprowadzonych badań klinicznych poznamy prawdopodobnie pod koniec maja.\nŹródło: PUP, Puls Medycyny, Kurier Lubelski\nPowstaje nowy plac zabaw przy ul. Krasińskiego w Lublinie.\nSprawcy włamania do magazynu na ul. Głębokiej zatrzymani.\nTags: amantadynabadania kliniczne


Opieka nad rodzicem z otępieniem. Lepiej rozumieć, jak starzeje się mózg - leczeniewdomu.pl\nStarzenie się oznacza zmiany\nMonika Wysocka: Jakie zmiany zachodzą wraz z wiekiem?\nMonika Wysocka: A co ze starzeniem się mózgu?\nprof. Tadeusz Parnowski: To oczywiście też ma wpływ na zmiany, jakie zachodzą z czasem. Pojawia się impulsywność, wybuchowość, niecierpliwość, chęć postawienia na swoim, pewna sztywność w zachowaniach. Czyli nieprzyjmowanie argumentów drugiej strony. Ale też kłopoty z myśleniem i z pamięcią. I nie od razu oznacza to otępienie czy chorobę. Na tym polega proces starzenia się. To, że ludzie zapominają o różnych wydarzeniach z życia, nie pamiętają kiedy, gdzie i z kim się widzieli, nie mogą sobie przypomnieć pojedynczych osób z przeszłości. Tak wygląda starzenie się mózgu.\n“Nasza osobowość się nie zmienia”\nMonika Wysocka: Kiedy to się zaczyna?\nprof. Tadeusz Parnowski: To sprawa indywidualna. Wiele zależy od tego, jacy byliśmy przed okresem starzenia się. Każdy z nas przecież ma określony typ osobowości. Są między nami osoby, które nie potrzebują ludzi, wolą żyć samotnie. Są jednak i tacy, którzy są ekstrawertykami. Czyli muszą mieć wokół siebie kogoś z kim dzielą radości i smutki swojego życia. Tak więc w zależności od tego jacy byliśmy w przeszłości: spokojni, wycofani czy uważaliśmy, że świat należy do nas – to się nie zmieni. Nasza osobowość się nie zmienia. Jednak warto pamiętać, że w procesie starzenia się różne cechy naszej osobowości ulegają raczej zaostrzeniu niż złagodzeniu. To wynika z fizjologii i budowy naszego ciała.\nWyzwania opieki nad osobą z chorobą otępienną\nMonika Wysocka: Dlaczego opiekowanie się starszą osobą bywa takie trudne?\nprof. Tadeusz Parnowski: Często opiekunowie nie mają odpowiedniej wiedzy na temat otępienia. Osoby z zespołem otępiennym rzadko celowo są złośliwe. Znacznie częściej po prostu nie rozumieją, co się do nich mówi. Pytanie, w jakich sytuacjach osoba, u której wystąpi otępienie, staje się nieznośna. Czy chodzi o to, że nie słucha opiekuna, czy że wielokrotnie pyta o to samo, co jest bardzo irytujące dla opiekuna, czy też to, że opieka nad taką osobą często przerasta siły psychiczne i fizyczne opiekuna.\nWsparcie dla opiekuna – gdzie go szukać?\nMonika Wysocka: Czy są jakieś miejsca, gdzie opiekun może liczyć na bezpłatną pomoc?\nprof. Tadeusz Parnowski: W dużych miastach można pójść do pomocy społecznej i zorientować się, czy akurat nie prowadzą grup szkoleniowych dotyczących opieki, sposobów komunikacji z osobą z otępieniem. Warto tez szukać informacji na różnych forach dyskusyjnych. Jest sporo wartościowej literatury, które nieco przybliża te zagadnienia.\nA opiekunowie przede wszystkim powinni mieć wiedzę, na co choruje podopieczny i czego mogą się spodziewać. W czasie przebiegu otępienia jest mnóstwo zachowań wynikających z przebiegu tej choroby, które są nielogiczne. Niezrozumiałe dla zdrowej osoby. Należą do nich np.: ciągłe zadawanie pytań, odmowa przyjmowania posiłków, pytania w stylu: „Kiedy dostanę coś do jedzenia”, mimo że dopiero skończył jeść, „Czy pójdziemy już do domu”, mimo że jest we własnym domu, pytania i kłopoty związane z opieką higieniczną.\nOczywiście wszystko to zależy od stopnia nasilenia otępienia. Często konieczna jest pomoc w czynnościach higienicznych. Pilnowanie, żeby chory nie próbował wyjść z domu czy na balkon. Zabezpieczenie mieszkania, aby nie zrobił sobie krzywdy. Jest mnóstwo sytuacji, które mogą doprowadzać opiekuna do stanu wyczerpania nerwowego. Nie bez kozery mówi się, że opieka nad osobą z chorobą Alzheimera trwa 36 godzin na dobę. To jest bardzo intensywne zajęcie. A dochodzi do tego wyczerpanie, niepokój, lęk. Także przed tym, że nie wiadomo, czego jeszcze można się spodziewać.\nOtępienie rodzica: jak reagować na trudne zachowania?\nMonika Wysocka: Co robić, kiedy chora matka, która sama odkłada rzeczy w różne miejsca, oskarża córkę, że ta jej coś kradnie?\nprof. Tadeusz Parnowski: To niestety w otępieniu bardzo częste sytuacje – mają miejsce, gdy otępienie lekkie przechodzi w otępienie umiarkowane. To ten moment, gdy chory zaczyna zapominać, a jednocześnie sporo jeszcze pamięta: wie, że ma różne rzeczy, że gdzieś one były, pamięta, jak kiedyś leżały np. na szafce, a jednocześnie już nie pamięta, że je przełożył. Dotyczy to głównie dokumentów, pieniędzy, zdjęć, ulubionych książek, których już nie czyta, ale pamięta o nich – czyli bardziej osobistych rzeczy.\nMonika Wysocka: Jak reagować na takie zachowania?\nprof. Tadeusz Parnowski: W takiej sytuacji nie należy wchodzić w dyskusję z chorym, tłumaczyć, że może sam schował tę rzecz i dlatego teraz nie może jej znaleźć. Chory w to nie uwierzy, będzie protestował, napinał się emocjonalnie. Najlepszą metodą jest zmiana kierunku uwagi. Gdy zaczyna szukać różnych rzeczy, należy to zbagatelizować. Przytulić i powiedzieć: „Wiesz co, mamo, teraz jest czas żebyśmy coś zjedli. Może zrobię kanapki, zaparzę herbatę i zjemy razem”, albo: „Wyszło słońce, może pójdziemy na spacer, a po powrocie poszukamy tej rzeczy, na pewno gdzieś tu leży”. Można zaproponować słuchanie muzyki, jeżeli chory lubi to robić, obejrzenie telewizji, pogranie w jakąś grę, rozwiązywanie krzyżówki. Chodzi o odciągnięcie uwagi od tych poszukiwań, rozluźnienie atmosfery.\n“Chorzy bardzo często nie rozumieją tego, co do nich mówimy”\nMonika Wysocka: Takie odwrócenie uwagi, gdy rodzic się denerwuje, sprawdza się?\nprof. Tadeusz Parnowski: To oczywiście zależy od poziomu otępienia, bo bywa i tak, że chory nie daje się odciągnąć od tego pomysłu i np. po zjedzeniu kanapki wraca do poszukiwań. Nie należy tłumaczyć mu, że tej książki już dawno nie ma, albo, że dokumenty zostały wyrzucone – chorzy bardzo często nie rozumieją tego, co do nich mówimy. W dużej mierze dlatego, że zwykle mówimy za dużo, złożonymi zdaniami, usiłujemy wytłumaczyć jakąś sytuację. Tymczasem otępienie sprawia, że chory już tego nie zrozumie, wyłapuje z naszego tekstu pojedyncze słowa i nie umie tego połączyć w logiczną całość.\nLepiej mówić mniej, bardzo prostymi zdaniami, czasem wręcz hasłami. Czasem lepiej zacząć wspólne poszukiwania i w trakcie spróbować odwrócić jego uwagę. Np. wyjąć jakieś zdjęcie z szuflady i powiedzieć: „O popatrz, jaki tu byłeś młody i przystojny”. Albo „Gdzie było robione to zdjęcie?”, „Pamiętasz tych ludzi ?”. To zmusza chorego do zastanowienia się przez moment, do odpowiedzi na pytanie, a nie koncentrowanie się na tamtym problemie.\n“Zawsze warto stymulować – nie zawsze to się udaje, ale należy jak najczęściej próbować”\nMonika Wysocka: Otępienie postępuje, ale gdzie jest granica między ciągłym stymulowaniem chorego a momentem, w którym należy już dać mu spokój?\nprof. Tadeusz Parnowski: W każdym otępieniu, szczególnie tym sklerotycznym, czyli naczyniopochodnym, pojawia się apatia, czyli brak zainteresowania, brak motywacji, niechęć do wykonywania różnych czynności. Opiekunowie często mówią, że mają wrażenie, że gdyby posadzić mamę czy tatę przed telewizorem, to będzie tak siedzieć cały dzień. A więc czy namawiać i próbować czy dać sobie spokój?\nZawsze warto stymulować – nie zawsze to się udaje, ale należy jak najczęściej próbować. Starajmy się jak najdłużej się da nie zastępować chorego w różnych czynnościach, tak długo, jak się da wspomagać. Jeżeli widzimy, że rodzic jeszcze daje sobie radę ze sztućcami – nie potrafi już kroić, ale jeszcze potrafi nabierać widelcem jedzenie – to nie należy, nawet jeżeli jedzenie spada z talerza – zamieniać widelca na łyżkę. Bo jak już raz chory przejdzie na łyżkę, to najprawdopodobniej nie wróci do widelca.\nLepiej szukać sposobów, aby jak najdłużej był w miarę samodzielny, np. zwykły kubek zastąpić kubkiem z dziubkiem. Starać się, aby posiłki były spożywane przy stole, nawet jeżeli to oznacza, że trzeba pomóc choremu się ubrać, co zazwyczaj trwa długo. To jest opłacalny wysiłek, ponieważ jeżeli nie damy sobie rady z wyciągnięciem go z łóżka to następnego dnia będzie tak samo i potem znowu i tak już pewnie zostanie. Więc dopóki opiekunowi udaje się aktywizować chorego należy to robić.\nRamy czasowe otępienia\nMonika Wysocka: Czy można określić jakieś ramy czasowe otępienia?\nprof. Tadeusz Parnowski: To zależy od rodzaju otępienia. Najczęstszą przyczyną jest choroba Alzheimera, ale mamy przecież do czynienia także z otępieniem naczyniowym oraz innymi zwyrodnieniowymi chorobami mózgu, np. otępieniem w chorobie Parkinsona. Mówiąc na przykładzie choroby Alzheimera: najdłuższy przebieg choroby Alzheimera (od momentu wystąpienia pierwszego objawu) wynosi około 15 lat. Wiele zależy oczywiście od czasu, kiedy wystąpią objawy, oraz od dynamiki i przebiegu choroby, a to jest bardzo indywidualne, nie ma żadnego schematu.\nEtapy w chorobie Alzheimera\nMonika Wysocka: Proszę opowiedzieć.\nprof. Tadeusz Parnowski: W otępieniu o nasileniu lekkim jedynie pomagamy choremu w różnych czynnościach. W otępieniu o nasileniu umiarkowanym opiekujemy się chorym. Czyli wykonujemy część rzeczy za niego, pilnujemy go i dbamy o niego, ponieważ sam nie potrafi już o siebie dobrze zadbać. Np., aby wypił odpowiednią ilość płynów w ciągu dnia lub zjadł wystarczająco dużo.\nPierwszy okres, czyli otępienie lekkie trwa najdłużej (ok. 5 lat). Potem choroba zaczyna przyśpieszać i sprawiać coraz więcej kłopotów. Ważne, by w każdym z tych etapów opiekun wiedział, czego może się spodziewać. Np. w otępieniu o nasileniu lekkim często występuje depresja, warto się na to przygotować, pójść do lekarza, który zaleci odpowiednie leczenie. Stowarzyszenia Alzheimerowskie prowadzą grupy wsparcia dla opiekunów, warto się do nich zwrócić po pomoc.\n“Zniszczenia w mózgu są bardzo duże, a my nie mamy leków które by to zmieniły”\nMonika Wysocka: Jakich jeszcze objawów należy się spodziewać?\nprof. Tadeusz Parnowski: W otępieniu o nasileniu umiarkowanym następuje często wręcz burza objawów, ale wszystko zależy zarówno od tego, jaka część mózgu jest bardziej uszkodzona jak i od osobowości przedchorobowej, a warto wiedzieć, że ona nie znika wraz z chorobą. Wśród tych objawów są zaburzenia snu, zachowania agresywne manifestujące się głównie agresją słowną, ale nie tylko, omamy, urojenia, np. chorzy skarżą się, że córka go więzi, nie daje jedzenia, okrada, chowa przed nim różne rzeczy.\nMonika Wysocka: Czy jesteśmy w stanie zatrzymać postęp choroby albo cofnąć ją do poprzedniego etapu?\nprof. Tadeusz Parnowski: Niestety, nie. Choroba związana z otępieniem, a zwłaszcza choroba Alzheimera, świadczy o tym, że mózg funkcjonuje na poziomie 30 proc. swojej wydolności. To oznacza, że zniszczenia w mózgu są bardzo duże, a my nie mamy leków które by to zmieniły. Do pewnego stopnia możemy sobie dać radę z leczeniem zaburzeń zachowania. Możemy podać leki, które będą powodowały, że chory będzie lepiej spał. A to może bardzo poprawić sytuację, bo często noce są horrorem dla opiekunów.\nStały rytm dnia i leki\nWizyta u psychogeriatry\nMonika Wysocka: No tak, tyle że nie zawsze chory łatwo daje się na taką wizytę namówić…\nprof. Tadeusz Parnowski: To prawda, często chory twierdzi, że zabiera się go do psychiatry, by zrobić z niego wariata. Dlatego warto mówić o wizycie u psychogeriatry, czyli lekarza od problemów osób starszych. Większość seniorów ma także inne choroby, można więc wybrać się do lekarza pod pretekstem tych innych dolegliwości.\nOpiekun – cenne źródło informacji dla lekarza\nMonika Wysocka: Czy opiekun powinien uczestniczyć w takiej wizycie?\nprof. Tadeusz Parnowski: Opiekunowie są niezwykle cennym źródłem informacji, ponieważ są najbardziej wyczuleni na problemy związane z otępieniem i nasileniem otępienia. Z badań wynika, że 80 proc. opiekunów jest w stanie wyłapać początek otępienia, zauważyć, że coś niedobrego dzieje się z podopiecznym, a potem rejestrować każdą zmianę w jego zachowaniu. Ale może się zdarzyć, że chory nie wyrazi zgody na wejście opiekuna do gabinetu. Wtedy to lekarz powinien zapytać, czy to nie byłoby jednak możliwe. Jeśli się nie uda, może podjąć jeszcze jedną próbę po ustaleniu rozpoznania, gdy przechodzi do zaleceń, np. zapytać: może teraz poprosimy córkę, łatwiej będzie jej zapamiętać jakie leki ma pani brać, jakie ćwiczenia wykonywać itd. I zwykle pacjenci bezradni w swoim zapominaniu zgadzają się.\nMonika Wysocka: Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zaproponowało opiekunom program „Opieki wytchnieniowej”. Jak pan go ocenia?\nprof. Tadeusz Parnowski: Opieka wytchnieniowa jest znana już od bardzo dawna w całej Europie, ale w Polsce wciąż nie. W 2011 roku złożyliśmy w ministerstwie plan Narodowego Programu Alzheimerowskiego. Podobne programy zostały już przyjęte w różnych krajach, u nas wciąż go nie ma. Brakuje nam całościowej opieki nad tymi chorymi. Osobami z otępieniem zajmują się głównie opiekunowie rodzinni lub komercyjne opiekunki. Nie ma sieci pomocy, brakuje miejsc, w których można umieścić chorego, by dać rodzinie odpocząć.\nJaką pomoc powinna dostać rodzina dotknięta problemem choroby otępiennej\nMonika Wysocka: Jaką konkretnie pomoc powinny dostawać takie rodziny?\nprof. Tadeusz Parnowski: Po pierwsze, rodzinie, która ma taki problem, powinna być dedykowana wykształcona osoba, która będzie ich wspomagać, służyć wiedzą, jak opiekować się takim chorym, która nauczy opiekuna domowego, jak się zachowywać w różnych sytuacjach, jakich zachowań unikać, co wolno, a czego nie powinno się robić. Po drugie, opiekun powinien dostać od pomocy społecznej wsparcie w zakresie codziennych spraw. W zakupach, dostarczaniu leków, organizowaniu wizyt u lekarzy, dostawy pampersów, jeśli jest taka potrzeba.\nInną formą są domy weekendowe, które licznie funkcjonują w Europie, a u nas wciąż nie. To miejsce, gdzie opiekun może na sobotę czy niedzielę oddać chorego do ośrodka, by zyskać trochę czasu dla siebie. Odpocząć, wyjść na kawę z przyjaciółmi, pójść do teatru albo posprzątać w spokoju mieszkanie. Pamiętajmy, że osoby, które opiekują się seniorami często są na skraju wyczerpania. Zdarza się, że muszą taką opiekę łączyć z pracą zawodową. Takie miejsce pozwala im zapewnić opiekę na jakiś czas, aby móc bez wyrzutów sumienia zadbać o siebie.\nPrywatne domy opieki, DPS-y\nMonika Wysocka: A co z prywatnymi domami opieki?\nprof. Tadeusz Parnowski: Jest sieć prywatnych domów opieki z rozbudowanymi programami rehabilitacyjnymi dotyczącej zarówno opieki psychicznej, jak i fizycznej.\nNiektóre oferują pobyty okresowe na 2-3 tygodnie, by opiekun mógł np. wziąć sobie urlop. Może ten czas spędzić dowolnie: pozałatwiać swoje sprawy, odpoczywać, wyjechać. W Szkocji są obligatoryjne sześciotygodniowe okresy separacji pomiędzy głównym opiekunem i chorym. Oczywiście opiekunowie nie tracą kontaktu ze swoimi bliskimi osobami, odwiedzają ich, ale mają poczucie wolności. A chorzy są w tym czasie zajęci różnymi aktywnościami. Warto zwrócić uwagę, że tam chorym zajmują się całe zespoły, a nie jedna osoba. Więc naprawdę jest sporo korzyści z takiego pobytu.\nWyjściem ostatecznym jest “oddanie” bliskiej osoby na stałe do domu pomocy społecznej i wizytowanie jej. W naszej kulturze to trudne. Muszę powiedzieć że osoby, które decydują się na „oddanie” matki lub ojca do DPS-u i to bez względu na to, czy prywatnego, czy państwowego – mają poczucie winy i rozdarte emocje. Z jednej strony nie wytrzymują ciężaru tej opieki, a z drugiej strony decyzja o „oddaniu” rodzica w takie miejsce jest dla nich nie do przyjęcia.\nMonika Wysocka: Trudno o idealne rozwiązanie…\nprof. Tadeusz Parnowski: Trudno. Ale jeżeli opieka jest nadmiernie obciążająca, jednak chyba lepiej jest umieścić taką osobę w domu pomocy społecznej i często ją wizytować. Pozostanie w domu często oznacza dla opiekuna pracę ponad siły. Stres. Taki niedospany, zmęczony, często podupadający na zdrowiu opiekun będzie coraz bardziej szorstko traktował tego chorego. Stawiał się w roli nauczyciela. Nie trudno wtedy o zachowania niemiłe, krzywdzące dla chorego.\nCzytaj także: Otępienie – czy da się go uniknąć lub spowolnić\nPoprzedni artykuł Previous post: WIDEO: Co czuje osoba chora na Alzheimera? – eksperyment\nNastępny artykuł Next post: Endokrynologia: 5 rzeczy, których nie wiesz o hormonach\nCo zrobić, gdy chory na demencję nie chce jeść10:48 4 października 2021\nZespół zachodzącego słońca w chorobach otępiennych10:48 4 października 2021\nPięć zasad pielęgnacji osób starszych10:48 4 października 2021


Strona główna / Fotele/Fotele klasyczne/Fotel Loreto\n- Szerokość całkowita : 90 cm\n- Wysokość całkowita : 110 cm\n- Wysokość podłokietników 65 cm\nFotel to miejsce, które większość z nas kojarzy z przyjemnymi wieczorami spędzanymi z książką lub filmem. Jest indywidualną przestrzenią relaksu, a swoim wyglądem potrafi ocieplić każde wnętrza, dodając im oczekiwanego charakteru. Zwłaszcza mebel, który powstaje na indywidualne zamówienie, jest w stanie efektownie wypełnić dedykowaną przestrzeń. Wybierając rodzaj oraz kolor materiału obiciowego stajesz się współtwórcą fotelu Loreto. Te cechy sprawiają, że fotel jest chętnie wybieranym siedziskiem do salonów, gabinetów, sypialni czy pokojów dziecięcych. Zwłaszcza klasyczne fotele w formie modnych uszaków to absolutny trend w modzie wnętrzarskiej, który ewoluuje i zaskakuje. Fotel Loreto został stworzony z myślą o komfortowym, ale także zdrowym wypoczynku. Wywijane podłokietniki, wyprofilowane oparcie, siedzisko typu sandwich wypełnione wysokogatunkową pianką tapicerską oraz ergonomiczny kształt mebla sprawiają, że relaks tutaj staje się wytchnieniem dla całego ciała. W trosce o dobre samopoczucie postaw na fotel, który jest nie tylko piękny i solidny, ale także zaprojektowany z myślą o potrzebach wszystkich domowników. Jego wytrzymałość gwarantuje konstrukcja z drewna litego oraz płyty, a także drewniane nóżki, które mogą zostać wybarwione na dowolny kolor.\nPlamoodporna tkanina Orion ( 1 ) (+440 zł)\nPlamoodporna tkanina Orion ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Porto ( 1 ) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Porto ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina Mimosa ( 1 ) (+440 zł)\nTkanina Mimosa ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina Mimosa ( 3 ) (+440 zł)\nTkanina Apache (+440 zł)\nTkanina Sofia ( 1 ) (+440 zł)\nTkanina Sofia ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Beneto (1) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Beneto (2) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Napoli ( 1 ) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Napoli ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Rialto (+440 zł)\nTkanina plamoodporna Dazza (+440 zł)\nEkoskóra Fushion ( 1 ) (+440 zł)\nEkoskóra Fushion ( 2 ) (+440 zł)\nEkoskóra Virida (+440 zł)\nEkoskóra Vienna ( 1 ) (+440 zł)\nEkoskóra Vienna ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina Hornet (1) (+440 zł)\nTkanina Hornet (2) (+440 zł)\nTkanina Hornet (3) (+440 zł)\nEkoskóra Napatech ( 1 ) (+440 zł)\nEkoskóra Napatech ( 2 ) (+440 zł)\nTkanina Serenata ( 1 ) (+570 zł)\nTkanina Serenata ( 2 ) (+570 zł)\nTkanina Serenata ( 3 ) (+570 zł)\nRiga Japan (+570 zł)\nTkanina Serenata ( 4 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Claude ( 1 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Claude ( 2 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Crown Velvet ( 3 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Crown Velvet ( 4 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Crown Velvet ( 5 ) (+570 zł)\nEkoskóra Inca ( 2 ) (+570 zł)\nTkanina Celtic ( 1 ) (+570 zł)\nTkanina Celtic ( 2 ) (+570 zł)\nEkoskóra Inca ( 1 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Crown Velvet ( 1 ) (+570 zł)\nTkanina plamoodporna Crown Velvet ( 2 ) (+570 zł)\nSkóry ( 1 ) (+1790 zł)\nSkóry ( 2 ) (+1790 zł)\nFotel Loreto - Fotel Loreto stylizowany jest na designerski i lubiany... - Cena : 1690,00 zł -


Satyra PLAYER-ONLINE.pl - Najnowsze Filmy online oraz Seriale. Zalukaj, CDA\nW noc Halloween dziesięcioro nastolatków postanawia urządzić imprezę w opuszczonym zakładzie pogrzebowym. Legenda głosi, że "Hull House" został wybudowany na przeklętej ziemi, gdzie mieści się podziemny strumień. Podczas zabawy nastolatkowie zbierają sie wokół wielkiego lustra i zamierzają przeprowadzić seans. W ten sposób budzą potężne zło i znajdują się w pułapce, a tajemnicza siła przejmuje kolejno nad nimi kontrolę. Muszą stoczyć walkę o to, kto zdoła przeżyć i przejść przez strumień, zanim trafi do piekła...\nByły żołnierz armii amerykańskiej stawia czoła bezwzględnym gangsterom, którzy opanowali hotel na Florydzie. W tym samym czasie do wybrzeży zbliża się huragan stulecia. [opis dystrybutora]\nSprawa Thelmy Jordon / The File on Thelma Jordon (1950) [Lektor]\nPóźną nocą do biura zastępcy prokuratora okręgowego Cleve'a Marshalla (Wendell Corey) przychodzi tajemnicza Thelma Jordon (Barbara Stanwyck), by zgłosić przestępstwo. Wkrótce między nimi rodzi się romans, który ma tylko pomóc kobiecie w rozprawie sądowej. Wkrótce jednak pod wpływem uczucia Thelma zaczyna się zastanawiać, czy nie porzucić dotychczasowego życia...


Viki Gabor z kolejnym przebojowym singlem "Not Gonna Get It" - Rytmy.pl\nMłoda artystka nie przestaje rozpieszczać swoich fanów. Właśnie podzieliła się swoim najnowszym singlem Not Gonna Get It. Premiera albumu już za chwilę!\nNot Gonna Get It – nowy singiel Viki Gabor\nKolejny anglojęzyczny singiel Viki Gabor już dostępny! Artystka idzie jak burza i po sukcesach swoich poprzednich utworów: Superhero (podwójna platyna), Ramię w ramię z Kayah (platyna) oraz Getaway (playlisty New Music Friday w serwisie Spotify w 8 krajach), młoda wokalistka prezentuje swój najnowszy singiel – Not Gonna Get It.\nNowy utwór Viki Gabor ponownie podbija światowe playlisty. Tym razem znalazł się na New Music Friday w Polsce, Włoszech, Indiach, Czechach i Słowacji oraz na TIDAL New Arrivals – jako jedyna polska piosenka na światowej playliście!\nViki Gabor powraca do brzmień lat 80.\nEnergetyczne Not Gonna Get It nawiązuje swoją stylistyką do lat 80. Za produkcję kawałka odpowiada duet producencki Hotel Torino, czyli Patryk Kumór i Dominik Buczkowski, autorzy takich hitów jak Superhero, czy Anyone I Want To Be Roksany Węgiel.\nTeledysk, który został zrealizowany we współpracy z marką PUMA w ramach projektu PUMA Talents na płycie warszawskiego lotniska Bemowo, również został utrzymany w klimacie lat 80. Zobaczcie!\nViki Gabor – Not Gonna Get It, posłuchaj i zobacz teledysk\nDebiutancki album Viki Gabor – Getaway (Into My Imagination). Premiera już za chwilę!\nNot Gonna Get It to ostatni singiel zapowiadający debiutancki album Viki Gabor – Getaway (Into My Imagination), który ukaże się 4 września! Już teraz możecie go zamówić w preorderze w specjalnej wersji z autografem artystki lub w wydaniu deluxe w boxie z gadżetami, takimi jak plakat, wlepki, pocztówki, wyjątkowa bluza oraz z dwa bonus tracki. Nie przegapcie i zamówcie już teraz tutaj!\nOkładka albumu Viki Gabor – Getaway (Into My Imagination)\nViki Gabor i Kayah wykonają premierowo na żywo przebój Ramię w ramię\nTo nie koniec niespodzianek od Viki Gabor. Już 23 sierpnia śledźcie ekrany Waszych telewizorów. Podczas koncertu Earth Festival. Gwiazdy dla czystej Polski w Uniejowie, młoda wokalistka i Kayah zupełnie premierowo wykonają na żywo swój hit Ramię w ramię. Emisja występu na antenie Polsatu od 20:00. Nie przegapcie!\nMłoda artystka nie przestaje rozpieszczać swoich fanów. Właśnie podzieliła się swoim najnowszym singlem Not Gonna Get It. Premiera albumu już za chwilę! Not Gonna Get It – nowy singiel Viki Gabor Kolejny anglojęzyczny singiel Viki Gabor już dostępny! Artystka idzie jak burza i po sukcesach swoich poprzednich utworów: Superhero (podwójna platyna), Ramię w ramię z Kayah […]


Do 30 czerwca można składać wnioski do ARiMR - Biznes/technologie\nDo 30 czerwca można składać wnioski do ARiMR\nData: 20-05-2008, 18:25\nDo 30 czerwca biura powiatowe Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmują wnioski o dofinansowanie od tzw. "młodych" rolników - poinformowało we wtorek biuro prasowe ARiMR.\nDo 19 maja 2008 roku rolnicy złożyli 2 565 wniosków w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", na łączną kwotę ponad 128 milionów złotych. Pieniądze te wykorzystują w 23 proc. tegoroczny limit środków.\nARiMR przyjmuje wnioski od 3 marca tego roku. Najwięcej wniosków złożono w województwie mazowieckim (ponad 500) i wielkopolskim (376); najmniejsze zainteresowanie jest w województwie opolskim. Tam do placówek Agencji wpłynęły tylko 31 wnioski.\nDla młodych rolników Agencja przeznaczyła w tym roku łącznie 554 mln zł. Rolnik może otrzymać jednorazowe wsparcie w wysokości 50 tys. zł na gospodarstwo.


Targi Przemysłów Kreatywnych rozpoczęte!\nData dodania: 06.06.2013 20:07 Kategoria:Społeczeństwo Autor:Edyta Bugowska Miasto:Elbląg\nW Elblągu rozpoczęły się Targi Przemysłów Kreatywnych. Otworzył je pokaz sukien, torebek i koszulek elbląskich oraz regionalnych projektantów. Przed nami jeszcze jeden dzień targów, podczas którego w...\nPokaz mody i Targi Przemysłów Kreatywnych\nData dodania: 05.06.2013 16:38 Kategoria:Społeczeństwo Autor:Edyta Bugowska Miasto:Elbląg\nSuknie, torebki, koszulki... Moda to część tzw. przemysłów kreatywnych, dlatego jutro - w czwartek, 6 czerwca i w piątek, podczas Targów Przemysłów Kreatywnych w elbląskim Światowidzie będzie można wziąć...\nCodzienność na zdjęciach\nData dodania: 11.05.2013 11:06 Kategoria:Wystawy Autor:Edyta Bugowska Miasto:Elbląg\nCodzienność – to tytuł wystawy, którą od piątku, 17 maja, będzie można zobaczyć w Centrum Spotkań Europejskich Światowid. Krzysztof Kosecki, autor zdjęć, za temat obrał jesień życia i w swoich fotografiach...\nLiczba odwiedzin: 5900340


ecoroute HD dodatek 2010 Garmin Ltd. lub spółki zależne Luty Rev. A Wydrukowano w Tajwanie - PDF\necoroute HD dodatek 2010 Garmin Ltd. lub spółki zależne Luty Rev. A Wydrukowano w Tajwanie\nDownload "ecoroute HD dodatek 2010 Garmin Ltd. lub spółki zależne Luty 2010 190-01132-93 Rev. A Wydrukowano w Tajwanie"\n1 ecoroute HD dodatek 2010 Garmin Ltd. lub spółki zależne Luty Rev. A Wydrukowano w Tajwanie\n2 ecoroute HD Urządzenie ecoroute HD podłączane jest do złącza OBD II (On-Board Diagnostics) Twojego pojazdu. Podłączenie urządzenia ecoroute HD do złącza OBD II Twojego pojazdu, może pomóc zdiagnozować problemy poprzez odczyt kodów błędów, a także zresetować świecenie kontrolki check engine. Urządzenie ecoroute HD oblicza zużycie paliwa, emisję dwutlenku węgla, koszt paliwa dla nawigacji do wybranego celu, a także oferuje narzędzia umożliwiające zmniejszenie zużycia paliwa. Urządzenie ecoroute HD przesyła bezprzewodowo dane do kompatybilnego urządzenia Garmin GPS. Aktualizacja Twojego urządzenia GPS Zanim zaczniesz korzystać z urządzenia ecoroute HD w połączeniu z kompatybilnym urządzeniem Garmin GPS, musisz wykonać aktualizację oprogramowania urządzenia GPS. 1. Podłącz nüvi do Twojego komputera korzystając z kabla mini-usb. Pojawi się menu AutoPlay. 2. Kliknij dwukrotnie ikonę Zainstaluj mygarmin Agent aby otworzyć okno pobierania mygarmin Agent. 3. Postępuj według wskazówek wyświetlanych na ekranie. UWAGA: Jeśli menu AutoPlay nie pojawi się, lub używasz komputera Mac, odwiedź: Kiedy zainstalujesz mygarmin Agent, zostaniesz powiadomiony o otwarciu mydashboard gdy tylko podłączysz nüvi do Twojego komputera. mydashboard sprawdza w Twoim nüvi aktualnie zainstalowaną wersję oprogramowania i dostarcza dodatkowych informacji na temat nüvi. 2 ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi\n3 Instalacja i podłączanie urządzenia ecoroute HD OSTRZEŻENIE Instalując urządzenie w pojeździe, zwróć uwagę, aby nie utrudniało ono pracy wyposażenia pojazdu, jak np. pedałów, oraz nie ograniczało ruchu stóp kierowcy. Utrudniona praca wyposażenia pojazdu, lub ograniczenie ruchu stóp kierowcy, mogą być przyczyną wypadku, skutkującego obrażeniami lub nawet śmiercią. POUCZENIE Sprawdź zapisy gwarancji Twojego pojazdu oraz instrukcji obsługi, dotyczące ograniczeń w podłączaniu urządzeń do złącza OBD II oraz ewentualnej utraty gwarancji. Garmin nie ponosi odpowiedzialności za żadne koszty, lub wydatki związane z naprawą pojazdu, czy też utratą gwarancji. Bezprzewodowe połączenie z Garmin GPS UWAGA Jeśli odłączysz urządzenie ecoroute HD po ustanowieniu połączenia, musisz ponownie połączyć bezprzewodowo nüvi z urządzeniem ecoroute HD. Zanim bezprzewodowo połączysz urządzenie z Garmin GPS, musisz zaktualizować oprogramowanie GPS i zainstalować urządzenie ecoroute HD. 1. Uruchom pojazd, ale pozostań na parkingu (nieruchomo). LED mrugnie trzy razy co dwie sekundy. Urządzenie ecoroute HD oczekuje na połączenie z urządzeniem GPS. 2. Włącz urządzenie GPS. 3. Umieść GPS nie dalej niż 10 metrów od urządzenia ecoroute HD. 4. W menu Narzędzia dotknij ecoroute. 5. Jeśli potrzeba postępuj wg wyświetlanych wskazówek aby wybrać ustawienia ecoroute. 6. W menu ecoroute dotknij Połączenie HD. ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi 3\n4 7. Postępuj wg wyświetlanych instrukcji aby połączyć urządzenie ecoroute HD z urządzeniem GPS. Gdy urządzenie ecoroute HD połączy się z Twoim GPS, LED będzie świecić na niebiesko. Po wykonaniu pierwszego połączenia, urządzenie ecoroute HD będzie się automatycznie łączyć z GPS po jego włączeniu, jeśli odległość pomiędzy nimi będzie mniejsza niż 10 metrów. UWAGA: Jeśli ecoroute HD nie jest połączony z urządzeniem GPS, rejestruje wówczas dane pojazdu i przesyła je do GPS po nawiązaniu połączenia. Zamykanie połączenia ecoroute Jeśli chcesz połączyć Twoje urządzenie nüvi z innym urządzeniem ecoroute HD, w innym pojeździe, musisz najpierw zamknąć aktualne połączenie. Połączenie HD. 2. Dotknij Zakończ. 3. Dotknij Tak. Tworzenie profilu pojazdu Utworzony profil pojazdu dostarcza bazy dla ecoroute, wykorzystywanej do obliczeń zużycia paliwa Twojego pojazdu. 1. Dotknij Narzędzia > ecoroute. 2. Wprowadź wymagane informacje i dotknij Dalej. 3. Dotknij Gotowe. Zerowanie Twojego Profilu pojazdu Kiedy nawiążesz połączenie ecoroute HD z innym pojazdem, konieczne będzie wykonanie zerowania profilu Twojego pojazdu. Profil pojazdu. 2. Dotknij Zeruj. 4 ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi\n5 Kalibracja zużycia paliwa Użyj tej funkcji przy tankowaniu do pełna, aby uzyskać dokładne wskazania zużycia paliwa. Tankowanie. 2. Podaj aktualną cenę paliwa. 3. Podaj, ile paliwa zużył Twój pojazd od ostatniego tankowania. 4. Podaj dystans przebyty od ostatniego tankowania. 5. Dotknij Dalej. nüvi obliczy Twoje średnie zużycie paliwa. Przeglądanie zapisanych wyników zużycia paliwa 1. Podłącz wtyczkę mini-usb do złącza na tylnej ścianie nüvi. 2. Podłącz większą wtyczkę kabla do wolnego portu USB Twojego komputera. Twój nüvi i karta pamięci pojawią się jako dyski wymienne w Mój komputer w Windows, lub jako zamontowane woluminy w komputerach Mac. 3. Otwórz dysk/wolumin Garmin. 4. Otwórz folder Reports. ecochallenge Dotknij Narzędzia > ecoroute > ecochallenge. ecochallenge pomaga zmniejszyć zużycie paliwa poprzez punktowanie Twojego stylu jazdy. Im wyższa punktacja ecochallenge, tym więcej paliwa oszczędzasz. ecochallenge zbiera dane i oblicza wyniki gdy urządzenie znajduje się w ruchu i pracuje w trybie samochodowym. Ikona ecochallenge widoczna na mapie, wskazuje Twoją aktualną punktację, jeśli korzystasz z urządzenia w trybie samochodowym. Dotknij ikonę aby przejrzeć szczegóły punktacji ecochallenge. Kolor liścia na ikonie zmienia się zależnie od Twoich postępów w oszczędnej jeździe. Informacje o punktacji Ogólna kombinacja punktacji za prędkość, przyspieszanie i hamowanie. Prędkość zbierasz punkty za jazdę z prędkością optymalną dla Twojego pojazdu, oszczędzając paliwo (dla większości pojazdów prędkość w zakresie ok km/h). ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi 5\n6 Przyspieszanie zbierasz punkty za płynne przyspieszanie; tracisz punkty za gwałtowne przyspieszanie. Hamowanie zbierasz punkty za płynne hamowanie; tracisz punkty za gwałtowne hamowanie. Zużycie paliwa ecoroute HD porównuje Twoje aktualne zużycie paliwa z najbardziej ekonomicznym zużyciem zarejestrowanym dla Twojego pojazdu. Zbierasz punkty za jazdę z optymalnym zużyciem paliwa. Ukrywanie wyniku ecochallenge ecochallenge. 2. Dotknij Ustawienia > Ukryj. 3. Dotknij OK. Zerowanie wyniku Kiedy przeglądasz wyniki, dotknij Zeruj > Tak aby wyzerować punktację i rozpocząć nowy ecochallenge. Wyświetlanie zużycia paliwa Dotknij Narzędzia > ecoroute > Zużycie paliwa. Przejrzyj informacje na temat Twojego zużycia paliwa. Wykres u dołu wskazuje Twoje średnie zużycie dla czasu jazdy. Dotknij fragment wykresu, aby go powiększyć. Dotknij Zeruj, aby wyzerować dane zużycia paliwa. Wyświetlanie Raportu przebiegu Raport przebiegu rejestruje dystans, czas, średnie zużycie paliwa i jego koszt przy nawigacji do celu. Raporty przebiegu są tworzone automatycznie kiedy przerwiesz, lub zakończysz u celu, nawigację wg trasy. Dotknij Narzędzia > ecoroute > Raport przebiegu i wybierz raport. W urządzeniu GPS możesz przejrzeć do 20 ostatnich raportów. Raporty są również dostępne w katalogu Reports pamięci Twojego GPS. Aby wyzerować dane dotknij Zeruj. 6 ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi\n7 Diagnostyka Jeśli ecoroute HD jest podłączony, może wykonać diagnostykę pokładową, lub kody błędów OBD-II Twojego pojazdu. Diagnostyka. 2. Dotknij kod błędu, aby poznać jego znaczenie. UWAGA: Wyszukaj kod w Internecie, korzystając z jego numeru, np.: P0100, lub skontaktuj się z lokalnym dealerem Twojego pojazdu, aby uzyskać więcej informacji na temat rozwiązania problemu. Dotknij Zeruj aby usunąć wszystkie kody błędów z pojazdu i zresetować świecenie kontrolki check engine. UWAGA: W niektórych pojazdach możesz zresetować kody błędów tylko wtedy, gdy silnik jest wyłączony, a klucz w stacyjce znajduje się w położeniu włączony. UWAGA: Nie wszystkie pojazdy umożliwiają zerowanie kodów błędów. Wskaźniki Ekran pozwala zobaczyć w czasie rzeczywistym takie parametry jak np.: prędkość obrotowa, czy napięcie. Dotknij Narzędzia > ecoroute > Wskaźniki. UWAGA Dane wyświetlane na ekranie wskaźników pobierane są z pojazdu. Garmin nie jest odpowiedzialny za wyświetlaną zawartość. Wskaźniki wyświetlane na tym ekranie, mogą być różne dla różnych pojazdów. Zmiana wskaźników Możesz zmienić dane wyświetlane we wskaźnikach. Wskaźniki. 2. Dotknij wskaźnik, który chcesz zmienić. 3. Dotknij typ danych. Wskazówki dotyczące jazdy Dotknij Narzędzia > ecoroute > Wskazówki. Obliczanie tras z niskim zużyciem paliwa 1. Dotknij Narzędzia > Ustawienia > Nawigacja > Preferencje trasy 2. Wybierz Mniej paliwa ecoroute HD Dodatek do instrukcji obsługi 7\n8 Garmin i logo Garmin logo są znakami handlowymi Garmin Ltd., lub spółek zależnych, zarejestrowanymi w USA i innych państwach. ecoroute jest znakiem handlowym Garmin Ltd., lub spółek zależnych. Znaki te nie mogą być wykorzystywane bez wyraźnego zezwolenia firmy Garmin. Najnowsze, darmowe aktualizacje oprogramowania (z wyjątkiem map) przez całe życie Twojego produktu Garmin znajdziesz na: Garmin Ltd. lub spółki zależne Garmin International, Inc East 151 st Street, Olathe, Kansas 66062, USA Garmin (Europe) Ltd. Liberty House, Hounsdown Business Park, Southampton, Hampshire, SO40 9LR UK Garmin Corporation No. 68, Jangshu 2 nd Road, Sijhih, Taipei County, Taiwan


Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN dąb craft złoty z uchwytami COMAD | sklep z meblami MIRAT\nZestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty styl LOFT\nZestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 821 dąb craft złoty składa się z dwóch elementów z możliwością dokupienia umywalki w kolorze białym lub czarnym.\n-- Prosimy wybrać --bez umywalki z umywalką czarną 8003-80 + 848,00 zł z umywalką białą CFP80D + 376,00 zł\nStojący zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN w stylu loft\nZestaw mebli łazienkowych BROOKLIN składa się z szafki słupka o szerokości 35 cm oraz wysokości 185 oraz szafki pod umywalkę o szerokości 80 cm i wysokości 82 cm. Zestaw mebli w stylu loft idealnie pasuje do chłodnych industrialnych wnętrz. Szafki wykonane są z płyty laminowanej w kolorze dąb craft złoty z metalowymi elementami w czarnym kolorze. Szuflady oraz półki posłużą do przechowywania niezbędnych kosmetyków i detergentów niezbędnych w każdej łazience. Zestaw dostępny jest w opcji z umywalką lub bez umywalki. Nowoczesność, prosta forma i styl to tylko niektóre cechy wyróżniające kolekcję mebli łazienkowych Brooklyn. Kolekcja ta zawdzięcza swój nowoczesny i industrialny design ponadczasowemu połączeniu metalu i drewna. Doskonała do chłodnych industrialnych wnętrz.\nStojący zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN posiada aluminiowe uchwyty w kolorze czarny mat, które ułatwią otwieranie i zamykanie szafek, a cichy domyk zabezpieczy przed trzaskaniem. Doskonały zestaw do dużych łazienek, którym nada niepowtarzalnego designu.\n- 1 szafka pod umywalkę 80/82/46\nNapisz opinię o produkcie: Zestaw mebli łazienkowych BROOKLIN 800 + 821 dąb craft złoty


CONSTRUCTO Bounty Modele Drewniane i zabawki dla dzieci w sklepie Urwis\nFigurki kolekcjonerskie Modele Metalowe Modele Plastikowe Modele Kompozytowe Modele Żywiczne Akcesoria modelarskie Karty kolekcjonerskie Katalogi kolekcjonerskie\nNr katalogowy: JDCNSL0CJI07727\nZbudować kawałek historii.Założona w 1942 roku firma Constructo, była pionierem w produkcji drewnianych modeli statków. Zastosowana technologia precyzyjnego laserowego docinania elementów zestawu sprawia, że budowanie własnych okrętów i jachtów jest proste i przyjemne. Teraz przygoda z morzem jest na wyciągnięcie ręki dzięki modelom do składania Constructo!Niezaprzeczalnymi zaletami produktów firmy Constructo są:Zestawy posiadają elementy okucia wykonane z mosiądzu, żeliwa, ceramiki oraz miedzi. Wszystkie modele są wiernie odwzorowanymi reprodukcjami historycznych okrętów. Każdy zestaw zawiera szczegółową instrukcję wraz ze zdjęciami ( nawet do 200 kolorowych fotografii). Modele Constructo są wykonane jedynie z drewna najwyższej jakości. Początkujące zestawy zawierają wstępnie zbudowane kadłuby do łatwiejszego montażu. BLUE LINE to seria dla dzieci w wieku od 6 lat. Zestawy zawieraja duże i łatwe do złożenia części. Do każdego modelu dołaczone są farbki i klej. Baltimore Clipper, zestaw dla najmłodszych miłośników modelarstwa. Posiada solidny drewniany kadłub. Kompletny zestaw, który zapewni wiele godzin rozrywki małym modelarzom oraz ich rodzicom. Budując tą fregatę, wciel się w postać kapitana Bligh’a, który dowodził okrętem podczas jednego z najsłynniejszych buntów w historii żeglarstwa.\n25,5x23,5x8 cm, op. 26x21x8 cm\nZapytaj o produkt: CONSTRUCTO Bounty


„Decyzja została podjęta, trzeba szukać nowych wyzwań”. Tymi słowami Magda Łączak spełnia chyba największe życzenie polskich miłośników biegania po górach. Zamierza wystartować w nabliższej edycji festiwalu UTMB na dystansie głównym czyli 170 km. Magdę oraz Pawła Dybka, partnera Magdy i również znakomitego zawodnika czeka jednak sporo pracy i wyrzeczeń. Ale po kolei...\nPo bardzo udanym sezonie inauguracyjnym zawodów cyklu Golden Trail Series, organizatorzy postanowili pójść za ciosem i jeszcze bardziej uatrakcyjnić imprezę. Do pięciu bardzo prestiżowych wyscigów z 2018, dołożono bieg we włoskich Dolomitach, a cały finał imprezy odbędzie sie w Nepalu gdzie zostanie rozegrany Annapurna Marathon. Tym samym cały cykl obejmie już czwarty kontynent i przybierze nazwę Golden Trail World Series.\nWielka Magdalena Łączak druga na Salomon Ultra Pirineu\nMistrzyni z Salomon Suunto Team już dawno znalazła się w ścisłej czołówce najlepszych biegaczy górskich. W startach na 100 km i więcej nie ma sobie równych, a hiszpańskie starty nie raz przyniosły jej sukces. Wcześniej zwycięstwa w Haria Extreme, Transgrancanaria, szóste miejsce na Mistrzostwach Świata w trailu. Do tych dużych sukcesów dołączyło srebro.


Szpiedzy i pokutnicy - jedynie 26,77 zł w matras.pl\nKażdy rozsądny człowiek wierzy w bajki, bo jeżeli ten ból zwany życiem ma mieć sens jakiś do wytrwania w bólu zachęcający, to jest nim spełnienie naszych marzeń, naszych bajek, chociażby w odrobinie, w okruchu, w jednym błyśnięciu iskry. W takiej to chwili nasze serce i świat to jedno. Gdy Sasza powrócił z tajnej misji nad Pacyfikiem, pobiegł za swoją bajką, czyli drogą ... do mieszkania Marii. Ta też trwała w swojej bajce, bo rezygnując z niej, musiałaby zarazem zrezygnować z życia. Marzyła ona, jak już wiemy, o tym, żeby zobaczyć Saszę, położyć swą dłoń na jego policzku, a on wtedy spojrzy na nią swoimi zielonymi oczami i uśmiechnie się. Wokół domu Marii jak zwykle kłębili się agenci różnych służb specjalnych pragnących przechwycić tajemnicę wynalazku. Jeszcze nie wiedzieli, że nie jest to wynalazek, jest to cud. Sasza odsunął kilku agentów na bok, a tych szczególnie natrętnych postrzelił w nogi. Wiemy już, że Sasza ma dobre serce, dlatego też strzela po nogach, aby nie zabić. Odprowadzany jękiem postrzelonych i krwawiących szpiegów, zapukał niecierpliwie do drzwi Marii. Otworzyła i przez chwilę patrzyli na siebie w zupełnym milczeniu, aż równocześnie roześmiali się. Mogli się śmiać, bo urzeczywistniona bajka nie tylko znieczuliła ich ból, ale i oszołomiła szczęściem. Teraz Maria może kłaść swą dłoń na policzku Saszy, a on patrzy na nią swymi zielonymi oczami i śmieje się. Wziąwszy się za ręce, siedzą znowu na Tatarskim Kopcu, wśród wysokich traw, ostów i dzikich goździków. I nie jest ważne to, że nie istnieją; ważne jest to, że się kochają. Tylko miłość pozostanie. („Bajka o Tatarskim Kopcu”) Czytaj dalej >> << Zwiń


Pejzaż bez kolców. Meksyk słońcem malowany |\nJesteś tutaj: Strona główna › Kategorie tematyczne › Podróże i turystyka › Pejzaż bez kolców. Meksyk słońcem malowany\nPodróże i turystyka\t 29 marca 2017 0 Michał Wasilewski\nWydawnictwo: Sport i Turystyka & Muza SA\nNie jest to kolejna książka podejmująca temat narkotyków, chociaż temat ten nie jest pominięty. Meksyk ma przecież znacznie więcej nam do zaoferowania. Majowie uważają, że poza wzrokiem, słuchem, węchem, dotykiem i smakiem naszym szóstym zmysłem jest serce, uczucia, intuicja. Dlatego warto się w Meksyku zgubić, iść na spacer bez wyraźnego celu, pobyć na targu, porozmawiać z ludźmi, pozwolić chwili trwać i cieszyć się nią. Dokładnie tak, jak robią to Meksykanie. z opisu wydawnictwa\nDobra praca. Książka jest lekko napisana, przystosowana do czytania w podróży. Można ją traktować jako przewodnik, ale taki w którym są też fragmenty „do poduszki”. Autorka nie skupia się na wielkich czy poważnych problemach i zagadnieniach. Dostrzega drobiazgi i sprawy może drugorzędne (np. symbolika barw i flagi państwowej), ale potrafi z nich właśnie zbudować ciekawą narrację. Przy okazji unika w ten sposób pułapki „www” jaka dziś czyha na piszących – książka ta dowodzi, że nie wszystko można wyczytać w internecie. Edytorsko książka jest bardzo „miła”. Zarówno okładka jak i szata graficzna utrzymana w stylu „vintage” uprzyjemniają lekturę.\nSkoro już upuściliśmy miodną strugę pochwał, poświęćmy kilka zdań krytyce, aby nie było zbyt słodko. Trudno w tego typu publikacji wytykać niepoprawność w niuansach naukowych dysput. Niełatwo bowiem jest podsumować skomplikowane kwestie badawcze. Trzeba do tego wyczucia, wiedzy albo dobrego recenzenta. Niestety czegoś Autorce zabrakło i fragmenty dotyczące archeologii są dla nieco zorientowanego w tematyce czytelnika dużym dysonansem. Drugi niewybaczalny zgrzyt pojawia się na stronie 77/78., gdzie dowiadujemy się, że w Meksyku udomowiono truskawkę! Nic bardziej błędnego! Pisanie, że domestykatem meksykańskim jest truskawka nie może ujść płazem żadnemu szanującemu się Autorowi. Jest to roślina, którą wyhodowano dopiero na początku lub nawet w połowie XVIII wieku i to na dodatek w Europie. Żeby się tego dowiedzieć, nie trzeba przeglądać specjalistycznych czasopism, a wystarczy otworzyć osławioną „Wikipedię” (może lepiej w wersji angielskiej). Za ten błąd, dla Autorki żółta kartka, nawet pomarańczowa (bo bliższa czerwonej). Zresztą w kolejnych fragmentach, gdzie przychodzi omówić poszczególne rośliny w kuchni meksykańskiej, truskawki są sprytnie pominięte milczeniem. Także wcześniejsze w tekście stwierdzenie, że w Meksyku przedkolumbijskim nie było zwierząt hodowlanych (s. 70) mija się z prawdą: był hodowany indyk, pies i prawdopodobnie kaczka piżmowa. Wreszcie, choć może nie jest to ewidentny błąd, wyliczając rośliny amerykańskie Autorka „wrzuca do jednego worka” zarówno te udomowione w Mezoameryce, jak i te z Ameryki Południowej, takie udomowione bardzo wcześnie i te bardzo późno (może już w czasie konkwisty). To może nie zwrócić uwagi nieświadomego czytelnika, ale na pewno nie jest rzetelne.\nNa tym tle inne błędy wyglądają niewinnie. Mało profesjonalnie i zupełnie nieprzekonywająco brzmi, kiedy Autorka przyznaje na jednej ze stron, że jest wegetarianką i stąd brak opinii o mięsie. Oczywiście dobrze, że nie zmyśla, jeśli jednak ktoś decyduje się na trudną pracę reportera i autora przewodnika, to powinien podjąć trud osobistego doświadczenia tego, o czym pisze. Trudno w ogóle pisać o meksykańskich kulinariach, tak niezwykle mięsnych, bez poznania tego aspektu z autopsji. Uważam, że trochę na wyrost część potraw uznana jest za egzotyczne. Być może dziś nie je się u nas wszystkich części zwierząt (przynajmniej świadomie), ale jeszcze 50 czy 100 lat temu było z tym zupełnie inaczej (np. rosół na kurzych łapkach). Tradycyjnie dla piszących o składnikach pożywienia czy leków, Autorka komunikuje „Chili są świetnym źródłem witaminy C i minerałów” (s. 88). Proszę mi zatem wyjaśnić, jakie minerały zawiera chili? Rozbawiło mnie dalej stwierdzenie, że kukurydza była: „uważana za świętą i żywą roślinę” (s. 89). Szczególnie ta „żywa” zwraca uwagę. Rozumiem, że inne rośliny uważane były za „nieżywe”? Jądra to raczej narząd płciowy, a nie rozrodczy. Zła jest także definicja neotenii i niepoprawne uwagi o atrofii (s. 278). Nie wiem też za bardzo, co to była „Polska Republika Ludowa” (s. 287)? Może warto przed popełnieniem takiego błędu sięgnąć do jakiegoś słownika lub podręcznika? Bardzo ciekawe jest natomiast tłumaczenie imion azteckich władców. Nie bardzo jednak rozumiem, dlaczego zabrakło go dla, występujących na tej samej stronie imion Quetzalcoatl i Huitzilopochtli. Jest też wiele innych słów, czy terminów, których przybliżenie było by bardzo ciekawe i pouczające.\nWreszcie przykry obowiązek skłania mnie do wytknięcia błędów korekty (głównie interpunkcyjnych) i miejscami (np. s. 318) mizerii gramatyczno-językowej. Rozbrajające są też niektóre podpisy pod zdjęciami w stylu: „fragment niezakrytej zabudowy”.\nNa koniec znów parę pozytywnych uwag. Dobrym pomysłem jest zamieszczenie słownika i przepisów kulinarnych. Ciekawy też jest przegląd artystów ludowych i opinie Autorki w tym względzie. To może pomóc poszukującym takich pamiątek, a niedoświadczonym turystom.\nSą w książce miejsca nieco nudne, są bardzo wartkie i ciekawe. Niektóre fragmenty zapowiadając się ciekawie – zupełnie nie przekonują. Tak jest na przykład z rozdziałem o tożsamości Meksykanów. Chyba jeszcze za trudny to temat dla Autorki. Ogólnie jednak książka jest dobra. Przede wszystkim uważam, że zaciekawia i zachęca do odwiedzenia Meksyku, a o to w gruncie rzeczy chodzi w przewodniku czy reportażu.\nMeksyk, podróże, polecane\nKsiążka, która zaciekawia i zachęca do odwiedzenia Meksyku, a o to w gruncie rzeczy chodzi w przewodniku czy reportażu...


Początkowo chcieliśmy tę broszurkę zatytułować TEATR ULICZNY, ale po namyśle doszliśmy do wniosku, że tytuł TEATR DZIAŁANIA trafniej zobrazuje nasz zamysł. W koncu ulica nie jest jedynym miejscem, gdzie ten właśnie rodzaj teatru można z powodzeniem uprawiać - równie dobrze mogą to być środki transportu publicznego, restauracje, kafejki - praktycznie wszędzie.\nNie jesteśmy jednakże zawodowcami i stąd pragniemy w tej broszurce zasugerować raczej pewne pomysły i sposoby działania niż podawać gotowe niejako "przepisy", niczym w książce kucharskiej.\nŻyczymy wam więc dużo dobrej i pożytecznej zabawy z nadzieją, że wkrótce idea TEATRU DZIAŁANIA zaowocuje podobnym jak w naszym wypadku entuzjazmem.\nMarjolijn and Petra Sittard, lipiec 1989\nTEATR DZIAŁANIA -\nCZY POTRAFICIE TO SOBIE WYOBRAZIĆ?\nW kolejnych rozdziałach spróbujemy przybliżyć Wam niektóre rodzaje TEATRU DZIAŁANIA na wybranych przykładach.\nIstotą tego rodzaju teatru jest to, że aktorzy nie zdradzają się wobec publiczności ze swoim istnieniem, starając się natomiast inscenizować realne sytuacje za pomocą wyreżyserowanej prowokacji. August Boal jest jednym z bardziej znanych aktorów tego rodzaju teatru, prowadził wiele warsztatów teatralnych, także w Sztokholmie. Uczestnicy takiego właśnie warsztatu zdecydowali, że chcą spróbować swych sił w akcji przeciwko nadmiernemu nasileniu ruchu samochodowego w mieście.\nGrupa aktorów, która zagra rodzinę, ustawia na środku ulicznego chodnika mały stolik z krzesłami, po czym zasiada wokół niego, oddając się, jak gdyby nigdy nic, piciu herbaty. Trzy samochody wypełnione pozostałymi aktorami parkują w pobliżu.\nDwóch innych aktorów, grających "przypadkowych przechodniów", zatrzymuje się przy "rodzinie", rozpoczynając z jej członkami sprzeczkę na temat blokowania chodnika: To nie jest miejsce na piknik! Po krótkiej wymianie zdan rodzina powraca do popijania herbaty, ignorując "przechodniów".\nTrzy zaparkowane nie opodal samochody ruszają, ale "rodzina" przenosi swój stolik na środek jezdni i rozsiadając się wokół niego skutecznie blokuje przejazd samochodów. Prowokuje to żywiołowe protesty "kierowców i pasażerów" zatrzymanych aut.\nScena powoli przeradza się w spór na temat prawa do użytkowania jezdni, przy czym każda ze stron stara się przekonać stronę przeciwną o wyższości swojej argumentacji. Do dyskusji włączają się z czasem przypadkowi przechodnie, wkrótce na ulicy powstaje ogromny korek. Niektórzy uważają to za dobry dowcip, inny są za to wyraźnie poirytowani. Na pytanie, dlaczego "rodzina" wybrała tak niefortunne miejsce na picie herbaty, pada znamienna odpowiedź:\n"Mamy właśnie przerwę w pracy a ponieważ mieszkamy na przedmieściu a pracujemy w samym centrum, nie mamy wystarczająco duYo czasu na to, aby pojechać do domu na herbatę. Nie mamy samochodów i po prostu nie zdążylibyśmy na czas z powrotem. To jest jedyne miejsce, gdzie moYemy spokojnie wypić herbatę i jednocześnie nacieszyć się słoncem. Przez cały dzien musimy sterczeć za ladą w sklepie. Samochody zagarniają ostatnie zielone zakątki i gdziekolwiek człowiek się ruszy, o mało nie wpada pod koła jakiegoś pojazdu!" etc.\nAktorzy grają swoje role z takim entuzjazmem, że zapominają o wyznaczonym czasie zakonczenia akcji i zostają zaskoczeni pojawieniem się policji. Tego w scenariuszu nie było.\nJest rzeczą bardzo istotną, aby zadbać o bezpieczenstwo zarówno bezpośrednio biorących udział w "inscenizacji" aktorów, jak i przypadkowej publiczności. Sceneria dość zasadniczo odbiega od warunków teatralnych - dla widzów ta fikcja jest rzeczywistością: TEATR NIEWIDOCZNY nie jest wbrew pozorom teatrem realistycznym - jest natomiast teatrem REALNYM. Zarówno autentyczna jest "rodzina", jak i zjawiający się nagle policjant.\nTrzeba pamiętać, że wszelkie newralgiczne punkty miejskiego systemu komunikacyjnego kontrolowane są przez ukryte kamery video - stąd to nagłe pojawienie się policjanta. Rozentuzjazmowani grą aktorzy przedłużyli swój występ ponad miarę, dając tym samym zaskoczyć się policji. W rezultacie część grupy została aresztowana a w aktach policyjnych znalazły się także nazwiska pozostałych uczestników.\nPubliczność nigdy się nie dowiedziała, że cała ta akcja była starannie wyreżyserowana - prawdę powiedziano tylko policjantom, ale któż może wiedzieć, czy cokolwiek z tego pojęli?\nW tym rodzaju dominującym elementem organizacyjnym jest nad wyraz krótka forma dramaturgiczna: aktorzy pojawiają się znienacka, odgrywają swoje role, by zaraz potem równie niepostrzeżenie zniknąć w tłumie.\nNa przykład w Turcji, w samym środku pewnego miasta pojawia się grupa mężczyzn, ubranych w długie, szare trencze, każdy w kapeluszu o szerokim rondzie na głowie. Nagle mężczyźni ci wyciągają spod płaszczy automaty i koszą seriami stojącą nie opodal muru inną grupkę mę?czyzn. "Zabici" pokotem padają na ziemię, tam gdzie stali, natomiast napastnicy znikają w tłumie. Zebrani wokoło ludzie są zupełnie oniemiali w szoku, lecz zanim mają czas zareagować, "zastrzeleni" powstają z ziemi, składają wszystkim widzom głęboki ukłon, po czym sami mieszają się z tłumem.\nInscenizacje TEATRU BłYSKAWICZNEGO niosą ze sobą niezwykle du?y ładunek dramaturgiczny, a przez to stwarzają lepszą szansę na przekazanie swego przesłania zebranym widzom a tak?e inspirują do głębszego nad nim zastanowienia. (W tym przypadku treścią przesłania było dobitne zilustrowanie arbitralności sprawowania władzy przez wojskowy rząd w Turcji).\nTEATR DZIAŁANIA - NA CZYM POLEGA?\nJak ju? zdą?yliście się pewnie zorientować, TEATR DZIAŁANIA jest bardzo szczególnym rodzajem teatru. Szczególnym, poniewa? niezale?nie od funkcji rozrywkowej posiada on tak?e swą funkcję społeczną. Inspiruje ludzi do działania, lub przynajmniej do spojrzenia na swe otoczenie z innej zupełnie perspektywy.\nInnymi słowy, ma za zadanie docierać do ludzi niosąc konkretne przesłanie.\nKim jednak są ci ludzie, do których macie zamiar dotrzeć? Czy pracują w fabrykach, biurach, jakiej są płci, czy to młodzie?, czy starsi, czy nale?ą do konkretnej grupy społecznej?\nJe?eli przedmiotem waszej akcji mają być problemy środowiska naturalnego, nale?y sobie najpierw jasno uświadomić, czy chcecie wpłynąć na zmianę poglądów samego premiera, czy te? uwa?acie za bardziej celowe zapoznać ze swymi poglądami na temat środowiska naturalnego funkcjonariuszy policji albo kierowców?\nWarto się te? zastanowić nad wyborem miejsca akcji. Ka?de miejsce posiada swą specyfikę i stawia inne wymagania organizacyjne. Otoczenie elektrowni atomowej zasadniczo ró?ni się od wnętrza kościoła czy pustynnej osady. Spróbujcie najpierw dokładnie zbadać otoczenie i określić optymalny sposób wejścia w kontakt z potencjalnymi widzami. Na przykład ustalcie, czy przebywają wszyscy w tym samym miejscu przez cały dzien, czy mo?e w określonym czasie poruszają się tą samą drogą dojazdową?\nWyobra?cie sobie wielki las, i nigdzie ani ?ywego ducha. Nie jest to najlepsze miejsce do inscenizacji, chyba, ?e zale?y Wam na udziale samych drzew (mo?e to być nawet całkiem zabawne).\nAle w porze weekendu, las mo?e być całkiem zaludniony - masa ludzi mo?e w nim spacerować, przyjechać na piknik, etc. Wtedy oka?e się, ?e mo?na z powodzeniem zorganizować Waszą inscenizację nieopodal utartych szlaków spacerowych - publiczności na pewno nie zabraknie.\nTrzeba się te? zorientować, czy ludzie, dla których przygotowujecie Waszą inscenizację, będą mieli szansę ją obejrzeć, czy nie będą na przykład śpieszyli się do pracy lub akurat robili ostatnich zakupów tu? przed zamknięciem sklepów.\nJe?eli chcecie dotrzeć z Waszym przesłaniem do pracowników zanieczyszczającej środowisko fabryki, warto sprawdzić, kiedy udają się do domu, lub wychodzą na przerwę obiadową.\nNajbardziej fundamentalną kwestią ka?dej inscenizacji jest zarówno dobór samego tematu jak i odpowiednich środków wyrazu, które sprowokują taką właśnie reakcję widzów, jaką chcielibyście osiągnąć. Na koncu "spektaklu" publiczność zawsze powinna być postawiona niejako twarzą w twarz z własnymi emocjami.\nW przypadku poruszania problematyki związanej ze środowiskiem naturalnym, warto zawsze ustalić na samym wstępie, czy głównym motywem Waszego działania ma być chęć informowania o problemie, chęć zainspirowania widzów do podjęcia konkretnych działan, czy te? wyłącznie tzw. terapia szokowa.\nJAK PRZEPROWADZAĆ INSCENIZACJE?\nW jaki sposób dotrzeć do potencjalnych widzów z przesłaniem? Odpowied? niejako narzuca się sama: poprzez TEATR DZIAŁANIA. Nale?y sobie jednak?e zdać sprawę z dwóch rzeczy:\npo pierwsze, TEATR DZIAŁANIA nie jest jedynym sposobem;\npo drugie, są ró?ne rodzaje TEATRU DZIAŁANIA.\nTEATR DZIAŁANIA mo?e stanowić niezwykle silny nośnik Waszego przesłania, jest on nieporównywalnie bardziej skuteczny w stosowanych środkach wyrazu ni? inne nośniki. Ponadto działanie czysto "teatralne" mo?na bardzo łatwo wszczepiać w tkankę normalnego, codziennego ?ycia, bez obaw odkrycia przez otoczenie takiej mistyfikacji.\nNiekiedy jednak TEATR DZIAŁANIA nie stanowi najlepszego nośnika. Są ludzie, którzy przywykli do konwencjonalnego sposobu wyra?ania idei, do których po prostu nie trafia spontaniczna ?ywiołowość przekazu i którzy wobec tego nie będą zainteresowani dotrwaniem do pointy spektaklu.\nMo?e się te? okazać, ?e Wy sami nie bardzo potraficie operować tymi specyficznymi środkami wyrazu i dlatego inne formy działania mogą się okazać o wiele bardziej skuteczne, np. zbieranie podpisów pod petycją, demonstracja, etc.\nPoniewa? TEATR DZIAŁANIA jest sam w sobie szalenie zró?nicowanym medium, nale?y trafnie wybrać rodzaj środków wyrazu z wyra?nym nastawieniem na widzów, czyli na potencjalnych adresatów przesłania.\nJAKIE JEST WASZE ZDANIE NT. ZANIECZYSZCZANIA ŚRODOWISKA NATURALNEGO?\nPostaramy się z jednej strony zestawić problem degradacji środowiska z kapitalistycznymi (*) metodami produkcji, z drugiej zaś niejako narzucone nam przez naturę warunki społecznego bytu. Ostateczny pogląd na tę kwestię powinien stanowić swoistą wizję przyszłości, w pełni uwzględniającą długofalowe konsekwencje naszych własnych działan.\nWszelkie powstałe w naturalny sposób odpady (obumarłe rośliny, ekskrementy i padlina) podlegają natychmiastowemu spo?ytkowaniu - naturalnemu zagospodarowaniu - przez ten system, w którym powstały. W naturze odpady wyprodukowane przez jeden organizm stanowią po?ywienie innego organizmu, tworząc bardzo długi i skomplikowany łancuch współzale?ności symbiotycznych, który skutecznie kontroluje funkcjonowanie całego ekosystemu na naszej planecie.\nPrzypuszcza się, ?e biosfera wzięła swój początek około 4.500.000.000 lat temu, pierwotnie jako nieforemna skalna masa pokryta gdzieniegdzie wodami oceanicznymi. Z czasem przekształciła się w kipiącą roślinnymi oraz zwierzęcymi formami ?ycia powierzchnię Ziemi. Około miliona lat temu do łancucha ewolucji dołączył człowiek. Początkowo stanowił tylko jeden z wielu elementów istniejącego systemu, ale po jakimś czasie wyra?nie zaczął nad nim dominować. Działalność człowieka w naturze wkrótce doprowadziła do zarysowania się wyra?nego konfliktu pomiędzy jego dą?eniami a mo?liwościami ekosystemu. Bezpośrednimi konsekwencjami ludzkiej działalności stały się np. erozja gleby, powstanie pustyn - w przeszłości - oraz wymieranie gatunków zwierząt i roślin, zanieczyszczenie wód, zakwaszenie gleb i jezior, kwaśny deszcz - obecnie.\nWnikliwa obserwacja i studiowanie procesów zachodzących w naturze dały człowiekowi doskonalsze jeszcze narzędzia do jej skutecznej eksploatacji, skutkiem czego problemy ekologiczne stały się jeszcze bardziej nabrzmiałe.\nStaramy się udowodnić za pomocą faktów zaczerpniętych z dziedziny ekologii, ?e współczesne społeczenstwa wysoce uprzemysłowione wstąpiły na drogę samozagłady, poniewa? nie biorą pod uwagę długofalowych efektów swojej obecnej działalności dla środowiska, skupiając ją jedynie na osiąganiu maksymalnych korzyści ekonomicznych, przez co zatracają szerszą ekologiczną perspektywę.\nW oparciu o te fakty postulujemy stworzenie ekologicznej wizji działania, która nakreśli ramy przemysłowej produkcji w sposób, który uwzględni podstawowe uwarunkowania ekologiczne.\nNajlepszym sposobem na rozwiązanie kwestii nadmiernej ilości odpadów jest zmniejszenie samej produkcji, co oczywiście pociąga za sobą zmianę istniejącego systemu ekonomicznego. Konieczne jest to tak?e dla efektywnego ograniczenia konsumpcji energii (i związanego z tym problemu zanieczyszczania środowiska, które często przybiera formę kwaśnego deszczu i powoduje globalny efekt cieplarniany). Mo?na skutecznie ograniczyć nadprodukcję zbędnych opakowan, ulotek reklamowych, artykułów mody etc. Powinno się tak?e poło?yć nacisk na podniesienie roli transportu publicznego, aby przeciwdziałać zdominowaniu ruchu przez prywatne samochody, oraz silniejsze zintegrowanie przestrzenne ?ycia społecznego (miejsce pracy, dom i tereny rekreacyjne powinny się znajdować w odległości łatwej do pokonania przy pomocy roweru). Sama gospodarka powinna mieć charakter raczej samowystarczalny, co oczywiście nie wyklucza mo?liwości korzystnej wymiany handlowej.\nNale?y tak?e produkować towary o większej trwałości, towary obliczone zatem na dłu?szy okres u?ytkowania, "naprawialne", zaprzestać produkcji towarów niskiej jakości, których naprawa jest nieopłacalna lub wręcz niemo?liwa i powoduje zakup nowych, podobnie nietrwałych towarów. Ponadto powinno się wziąć pod uwagę utylizację takich produktów ju? w fazie projektowania produkcji. Nale?y te? zająć się proporcją zu?ycia energii i surowców w procesie produkcji.\nProcesy produkcyjne, których skutkiem ubocznym są emisje toksycznych substancji powinny być surowo zakazane. Nale?y te? zbadać, jaka jest proporcja generowanego przez daną działalność produkcyjną dochodu z przeznaczeniem na cele socjalne oraz na ile ta działalność spełnia zało?enia nowej, bardziej na środowisko naturalne zorientowanej gospodarki.\nTrudno jednak całkowicie wyeliminować problem odpadów, chocia?, naszym zdaniem, mo?na mu skutecznie zaradzić poprzez właściwe podejście do kwestii opakowan wtórnych ju? przez samego producenta. Na przykład zuniformizować opakowania podstawowych artykułów konsumpcyjnych i zorganizować system kaucjonowanej sprzeda?y takich towarów. (Zamiast zbierać butelki i słoiki w specjalnych kontenerach ulicznych, co jest szalenie rozpowszechnione w Holandii, pobierać za nie kaucję w sklepach).\nPozostałe opakowania powinny ulegać wtórnej obróbce jako metoda na uzyskanie surowca do produkcji nowych. Nie mniej jednak, proces obróbki wtórnej powinien być traktowany jako produkcyjna ostateczność. Podobnie sprawa powinna się przedstawiać w odniesieniu do wysypisk śmieci.\n(*) Jest to przyjęty zarówno na Zachodzie jak i w krajach obozu socjalistycznego system produkcji. Na Zachodzie przybiera on formę wolnej konkurencji, natomiast w socjali?mie jest to coś w rodzaju "kapitalizmu panstwowego", dyktującego normy gospodarczego rozwoju.\nA PROBLEMY ŚRODOWISKA NATURALNEGO\nPrzed rozpoczęciem ka?dej "inscenizacji" warto zadać sobie kilka pytan:\ngdzie zamierzacie grać;\njak jest optymalna pora;\nkto ma być adresatem przesłania;\nco ma być treścią przesłania;\njakich zamierzacie u?yć środków wyrazu, aby wasze przesłanie zostało właściwie odebrane przez widzów.\nProblemy środowiska naturalnego są z natury rzeczy niezwykle skomplikowane, jako ?e wszystkie elementy są ze sobą w przeró?ny sposób powiązane i przeciętnemu obserwatorowi niezwykle trudno jest sobie zdać z tego sprawę, nie mówiąc ju? o tym, ?e wielu w ogóle nawet nie podejrzewa istnienia takich iner-relacji.\nNajczęściej problem środowiska naturalnego pojawia się jako problem odległy, nie dotyczący własnego domu. Ludzie najczęściej pozostawiają te kwestie ekspertom, sądząc, ?e tylko oni są w stanie właściwie zinterpretować dane liczbowe i wysnuć odpowiednie wnioski.\nNiejednokrotnie jednak problem jest zło?ony tylko pozornie: je?eli ju? wiadomo, ?e coś "truje", to bez względu na trudności z naukowym zrozumieniem istoty "trucia", warto dotrzeć do jego ?ródła i spróbować, czy da się na to w jakiś sposób zaradzić.\nPodejmowanie prób zmiany stylu ?ycia na mniej szkodliwy dla środowiska naturalnego, tak?e napotka wiele trudności.\nTrudno jest na przykład przekonać kogoś, aby w imię ochrony środowiska zrezygnował z dojazdu do pracy własnym autem, je?eli wiązać się to dla niego będzie z wstaniem o godzinę wcześniej, niewygodnym dojazdem środkami komunikacji miejskiej a ewentualne efekty takiej zmiany są na tyle długofalowe, ?e na codzien trudne do dostrze?enia, a więc mogą się takiej osobie wydawać zupełnie iluzoryczne, a w dodatku i tak są zale?ne od podobnie skoordynowanych wysiłków pozostałych członków danej społeczności.\nWielu ludzi podchodzi do tego prolemu tak: najpierw niech to uczyni mój sąsiad, a ja wtedy pójdę w jego ślady. Jest to tzw. "syndrom pierwszego kroku".\nStarajcie się najpierw działać w najbli?szym sąsiedztwie, zaczynając od spraw małych, z którymi Wasi sąsiedzi są z?yci na codzien. Czasem mała, lokalna sprawa mo?e posłu?yć do zbudowania ogólniejszej wizji problemu i zainteresowania nią szerszego kręgu widzów.\nDziałanie za pomocą szoku jest najczęściej niepo?ądane na samym początku działalności, gdy? mo?e zniechęcić potencjalnych adresatów przesłania, ale te? bywają przypadki, w których szok jest jedynym efektywnym nośnikiem takiego przesłania.\nAby dotrzeć do widowni trzeba najpierw spróbować przeanalizować sposoby jej reakcji i w konsekwencji odpowiednio dostosować samą formę przekazu.\nOdtwarzanie codzienności powinno być zawsze robione za pomocą "grubej kreski" i dawać niejako karykaturalny obraz rzeczywistości, aby przez to przyciągnąć uwagę widzów i przygotować ich na przyjęcie przesłania zawartego w Waszej inscenizacji.\nI jeszcze jedna wskazówka: nie strajcie się powiedzieć wszystkiego na raz, zostawcie niedomówienia - przez to Wasza gra zyska na wyrazie, bardziej zainspiruje widownię. Ponadto strajcie się u?ywać nieskomplikowanych środków wyrazu, stosując minimum rekwizytów - inaczej treść przekazu łatwo gubi się w nadmiarze formy.\n"NIGDY WIĘCEJ CZERNOBYLA"\nA oto historia pewnej akcji przeciwko elektrowniom nuklearnym, którą zorganizowałam z pomocą innych w pa?dzierniku'88. W Holandii jest kilka rozsianych po całym kraju niewielkich elektrowni atomowych oraz jedna du?a, poło?ona na południu kraju, w Borselle.\nW przypadku awarii, jedyną mo?liwość ewakuacji zapewniała prowadząca na półwysep, gdzie usytuowana jest elektrownia, autostrada. Jej rzeczą jasną, ?e w tak dramatycznych okolicznościach, jakie towarzyszą prawdziwej awarii, autostrada zostałaby błyskawicznie zablokowana przez nadmiar zdą?ających w jednym kierunku pojazdów, tym samym uniemo?liwiając skuteczną ewakuację ludzi z miejsca wypadku.\nGrupa pod nazwą NIGDY WIĘCEJ CZERNOBYLA postanowiła wykorzystać ten potencjalny problem w swojej akcji.\nPrzeje?d?ające autostradą auta były zatrzymywane a następnie kierowane na pobliski parking, gdzie kierowców informowano o konieczności przeprowadzenia kontroli antyradiacyjnej pojazdu oraz pasa?erów. Ludzie byli proszeni o podanie swoich miejsc pobytu w przeciągu ostatnich 72 godzin, natomiast pojazdy były badane przy pomocy liczników Geigera. W wypadku wykazywania ponadnormatywnej radioaktywności, grupa "stra?aków" dokonywała na miejscu odka?enia całego samochodu. Po dokonaniu tych zabiegów kierowcy musieli przejechać koło grupy protestujących przeciwko elektrowni; jej członkowie głośno skandowali: "Natychmiast zamknąć Burselle!"\nReakcja ludzi przeszła nasze oczekiwania. Niektórzy kierowcy byli przekonani, ?e coś rzeczywiście wydarzyło się w Burselle i trzeba im było tłumaczyć, ?e to wszystko to tylko ćwiczenia na wypadek awarii. Kierowcy stanęli nagle twarzą w twarz z problemem, i? w wypadku prawdziwej awarii ta jedyna droga ewakuacyjna wkrótce stałaby się pułapką dla większości ogarniętych paniką ludzi.\nNawet policjanci przeje?d?ający koło naszego posterunku uwierzyli, ?e prowadzone są specjalne ćwiczenia na wypadek ewakuacji.\nReakcja całej prasy była wręcz entuzjastyczna. Telewizja zawarła relacje z naszej akcji a? w czterech biuletynach informacyjnych. Reporterzy nieomal w całości przepisali treść specjalnie wydanych przez nas na tę okazję ulotek.\nMy tak?e byliśmy bardzo zadowoleni z przeprowadzenie tej akcji uświadamiającej. Okazało się, ?e ruch na rzecz zamknięcia elektrowni atomowych jest jeszcze całkiem nie najgorzej skonsolidowany, choć niewątpliwie znacznie osłabł w wyniku taktycznych posunięć rządu w ciągu ostatnich siedmiu lat.\nPoza tym, wszyscy uczestnicy akcji traktowali swoje działania po części jako znakomitą zabawę - autentyzmu dodawały prawdziwe uniformy i mundury, w które część uczestników była poprzebierana, a tak?e cała masa równie autentycznych rekwizytów, jak znaki drogowe, światła ostrzegawcze, sprzęt przeciwpo?arowy etc.\nGdyby nie fakt, ?e wszyscy się bardzo długo i rzetelnie ją przygotowywali, przeprowadzenie tak skomplikowanej akcji po prostu nie byłoby mo?liwe. Kiedy powstał ostateczny scenariusz, wszyscy uczestnicy zostali zobowiązani do zachowania tajemnicy i poszukiwania koniecznych rekwizytów.\nW samym dniu akcji wszyscy jej uczestnicy zostali zgromadzeni w wielkiej sali, gdzie podzielono ich na grupy i wyznaczono konkretne zadania. Ka?da grupa była następnie bardzo szczegółowo poinstruowana co do specyfiki swego działania. Na przykład "ekipa sanitarna" miała sprawiać wra?enie, jakoby została przerzucona na miejsce akcji z południowej części kraju, aby w ten sposób podkreślić wyjątkowość sytuacji. Nakazano jej te? natychmiastowe informowanie zatrzymanych kierowców, ?e to tylko ćwiczenia ewakuacyjne.\nWszystkie role zostały szczegółowo opracowane w scenariuszu, ale tylko realistyczna "gra" aktorów mogła ostatecznie zadecydować o stworzeniu przekonywujących dla widza pozorów.\nNie ulega wątpliwości ?e taki właśnie rodzaj ulicznego przedstawienia jest niezwykle efektywny, pozwalając łatwo dotrzeć z przesłaniem do olbrzymiej grupy ludzi na raz. Poza tym jest to forma niezwykle satysfakcjonująca dla samych wykonawców.\nNiezbędnym warunkiem powodzenia jest opracowanie szczegółowego planu akcji z uwzględnieniem wszelkich jej aspektów. Scenariusz stanowi tu absolutnie nieodzowne minimum.\nPRZYKŁAD AKCJI TEATRU DZIAŁANIA Z NORWEGII\nGrupa aktywistów ubiera się w jaskrawoczerwoną odzie?, przy pomocy odpowiedniej charakteryzacji upodabnia oczy do oczu zwierząt, pokrywa następnie ręce, nogi oraz tułowia grubą warstwą ketchupu.\nGrupa pojawia się następnie na ruchliwej handlowej ulicy w samym centrum miasta i jej członkowie zaczynają obłapiać wszystkich przechodniów mających na sobie futra, krzycząc przy tym głośno: "Masz na sobie moję skórę, postradałem ją, i to ty właśnie mi ją ukradłaś!"\nUbrani w futra ludzie są wyra?nie zirytowani, poniewa? oto ich droga odzie? nadaje się do czyszczenia. Ale nie mogą te? dłu?ej ignorować prawdy o jej pochodzeniu. Uświadomiono im, ?e są pośrednimi sprawcami zabijania zwierząt futerkowych. Co więcej, uświadomiono to tak?e innym przechodniom na ulicy.\nWSPÓŁCZESNA BAJKA O HANSELU I GRETEN\nKiedy uczestniczyłam w pracach EYFA (Europejska Młodzie?owa Akcja Leśna) w 1987, zetknęłam się po raz pierwszy z TEATREM DZIAŁANIA. Wzięłam udział w pracach warsztatu teatralnego na obozie w Sittard (w Holandii). Po tygodniu napisaliśmy sztukę o Hanselu i Gretel, niejako na kanwie bajki braci Grimm.\nNajpierw Hansel i Greten poszukują się nawzajem. Kiedy jednak wreszcie się odnajdują, okazuje się, ?e oboje są bardzo chorzy i dochodzą do przekonania, ?e będą musieli umrzeć. Postanawiają jednak najpierw udać się do lekarza, aby ich zbadał. Lekarz, zbadawszy ich, stwierdza, ?e ?adne lekarstwo pomóc im ju? nie mo?e. W diagnozie pisze, ?e są chorzy z powodu ska?enia powietrza. Doradza im, aby udali się do tych, którzy są sprawcami zanieczyszczenia.\nTak więc brat i siostra udają się do pobliskiej fabryki aby porozmawiać z jej dyrektorem. Nie bardzo chce ich przyjąć, tłumacząc się ogromem pracy, ale w koncu przyznaje, ?e cokolwiek robi, cieszy się aprobatą polityków.\nDzieci są bardzo zawiedzione takim obrotem sprawy, nie mniej jednak, postanawiają udać się do polityka. Zastają go w domu, ćwiczącego przed lustrem przemówienie. Przemówienie to jednak jest bez treści, składa się z samych nieartukułowanych d?więków. Po wysłuchaniu dzieci, polityk rozkłada mapę kraju i pokazuje im na niej nie ska?one niczym miejsce, ofiarowując się równie? je tam zawie?ć. Zawozi ich w sam środek lasu i pozostawia tam, licząc na to, ?e nie odnajdą nigdy drogi do domu.\nPoczątkowo dzieci radują się pobytem w nowym miejscu, ale po chwili zaczynają słyszeć dziwne głosy. Okazuje się, ?e to drzewa do nich mówią. Skar?ą się, ?e one te? są chore i ?e przyczyną jest ska?enie powietrza. Dzieci są zaszokowane.\nGretel była jednak na tyle sprytna, ?e znaczyła przebytą w lesie drogę białymi kamyczkami, tak więc udaje im się obojgu dotrzeć z powrotem do cywilizacji.\nDoświadczenie nauczyło ich, ?e ani lekarz, ani dyrektor fabryki ani polityk nie mogą im pomóc, więc zaczynają opowiadać swoją historię przechodniom na ulicy. I w tym właśnie miejscu gry bierze początek wymiana poglądów z widzami.\nInscenizowaliśmy tę sztukę kilkukrotnie. Jednego razu było to popołudniową porą w dzien powszedni w centrum pewnego miasta w Holandii. Pora okazała się dość niefortunna, poniewa? ludzie dokonywali akurat ostatnich zakupów tu? przed zamknięciem sklepów, i mało kto zwracał na nas uwagę.\nInnym problem był z pewnością język. Jako ?e grupa była międzynarodowa, dialog był w języku angielskim i dlatego część publiczności mogła po prostu go nie rozumieć. Poza tym sama sztuka mogła te? być nieco przydługa, biorąc pod uwagę miejsce inscenizacji.\nPo tym doświadczeniu dokonaliśmy kilku przeróbek. Następnym miejscem naszych występów było niemieckie miasteczko Leverkusen. Aktorzy grali pantomimę, natomiast lektorka czytała cały tekst po niemiecku. Ale i tu widownia nie była zbyt liczna. Przypuszczalnie powodem był fakt, ?e większość mieszkanców miasteczka zatrudniona była w zakładach Bayera.\nMarjolijn Sondorp i Petra Risse\nwyd. European Youth Forest Action\nTeatr uciśnionych jest specyficzną formą teatru czy też przedstawienia, rozwiniętą przez Brazylijczyka, Augusto Boal. Chodzi w nim o przedstawienie (co)dziennego ucisku (w stosunkach między kobietą a mężczyzną, młodym a starym itd.) Jedną z licznych form teatru jakie prezentuje Boal jest teatr-forum. Ta właśnie forma dosyć dobrze nadaje się do wykorzystania w wychowaniu ekologicznym.\nPunktem wyjściowym jest trwająca 10-15 minut konwencjonalna scenka teatralna, której treścią jest ucisk. W scence tej gnębiony zachowuje się ulegle, nie broni się przed uciskiem. Publiczności zadawane jest następnie pytanie, czy się na to zgadza. Najprawdopodobniej nie. Scenka odgrywana jest po raz wtóry, po czym grający starają się grać swoją rolę w ten sam sposób do końca, a widzowie dokładają starań aby wywrzeć wpływ na przebieg sytuacji poprzez podawanie nowych, lepszych rozwiązań. Odbywa się to w ten sposób, że widz woła "stop" i wychodzi na scenę. Aktorzy przerywają grę. Widz podaje miejsce (zdanie, gest), które chciałby zmienić. Gra podejmowana jest w danym miejscu ponownie, tym razem z widzem w charakterze "gnębionej osoby". (Widzowie mogą zastąpić każdego aktora; również wejść w rolę uciskającego i sprawdzić jak się w niej czują) Widz, który teraz jako np. uciśniony próbuje rozwiązać problem, napotyka zewsząd na opór. Ma to na celu uwidocznienie, jak trudno jest urzeczywistnić nowe idee. Kiedy widz rezygnuje i opuszcza scenę, w rolę uciśnionego wciela się znów aktor lub inny widz woła "stop" i stara się przedstawić swój pomysł na poprawę sytuacji. W ten sposób można wypróbować rozmaite rozwiązania.\nKtóremuś z widzów - przedstawicielowi wszystkich innych - udaje się w końcu przełamać nacisk ucieleśniany przez aktorów.\nJeden z aktorów podejmuje się zadania prowadzenia gry. Objaśnia jej reguły, zwraca uwagę na logiczny rozwój sytuacji, na to aby nie zatrzymała się i nie weszła w ślepy zaułek; zwraca uwagę na popełniane błędy. Nie stara się być wszystkowiedzącym, zachęca uczestników do zaprezentowania i przeforsowania ich punktu widzenia.\nPo zakończeniu "forum" grający starają się wspólnie opracować określony sposób działania na przyszłość, który później przedstawiany jest przez widzów. Ponadto prowadzone są dyskusje na temat możliwych rozwiązań - również w czasie gry (np. gdy jeden z widzów rezygnuje, gdyż nie był w stanie urzeczywistnić swojego pomysłu).\nW teatrze-forum nie narzuca się żadnych idei. Powstaje raczej sytuacja, w której widz może krytycznie podejść do swoich pomysłów i spróbować je niby urzeczywistnić. Widzowie powinni nabrać przekonania, że to właśnie oni mogą odmienić rzeczywistość.\nSysanne Papst, Christian Braun\nprzedruk za: "Wychowanie ekologiczne w szkole i poza nią"\nZespół Roboczy d/s Wychowania Ekologicznego, Wiedeń\nFascynującym przeżyciem (dla uczniów i nauczycieli) mogą stać się przedstawienia. Mogą one stanowić zakończenie jakiegoś dłuższego okresu pracy nad określonym zagadnieniem, służyć wzbudzeniu zainteresowania jakąś tematyką, albo rozwinąć się spontanicznie. Role mogą zostać z grubsza naszkicowane przez nauczyciela, a ich dalszym rozwojem mogą zająć się uczniowie sami, lub korzystając z pomocy nauczyciela.\nPrzedstawienia mają wiele zalet:\nPrzez odegranie jakiejś roli wzrasta zainteresowanie tematem. Zazwyczaj grający uczniowie chcą wiedzieć czego dotyczy ich przedstawienie i starają się zdobyć potrzebne im informacje.\nPowstaje możliwość dokładnego wglądu w kompleksowość powiązań. Jeśli np. prowadzona jest dyskusja pomiędzy specjalistami, politykami i zaangażowanymi obywatelami, liczy się nie tylko ważkość argumentów, ale też to, w jaki sposób są one przedstawiane, kto - na podstawie danej roli - ma jakiś status w dyskusji, kto z kim współpracuje itd. Podczas gry zachodzi wśród grających ważny proces kształcenia politycznego. Kto - na podstawie odgrywanej roli - poczuł własną siłę lub słabość, bez wątpienia zapamięta to na zawsze.\nBardzo interesującym przeżyciem może się okazać wejście w rolę przeciwnika, świadome wczucie się w cudzy punkt widzenia. Poddaje się wówczas w wątpliwość własny punkt widzenia i rozpatruje się go od innej strony. W ten sposób tracą ostrość konflikty, rośnie gotowość do prowadzenia dialogu. Z pozycji przeciwnika stają się też bardziej widoczne słabe punkty własnej argumentacji.\nPodczas przedstawienia uczniowie ćwiczą - można by powiedzieć rzeczywiste sytuacje z tym tylko, że popełniane błędy nie mają żadnych konsekwencji. ćwiczone też jest podejmowanie decyzji.\nI w końcu, uczniowie mają tu okazję rozwijać inne zdolności: wyrażanie myśli, prezentacja własnego punktu widzenia, zdobywanie sojuszników, ocena sytuacji, propozycje działania itp.\nPodamy tu kilka wskazówek na wypadek, gdyby nie mieli Państwo jeszcze doświadczenia w prowadzeniu przedstawień:\nPowinni Państwo czerpać z przedstawienia radość i ufać, że jakoś to będzie. Lęk czy niepewność mogą się przenieść na uczniów.\nNa początku, zanim gra nabierze rumieńców, powinni Państwo dodawać uczniom odwagi, np. przez głośne pochwały czy przez ponowne wytłumaczenie scenki w przypadku, gdyby grający czuli się niepewnie. Jeśli na początku jest przy tym dużo śmiechu - należy pozwolić się śmiać. Zazwyczaj dzieje się tak tylko na początku.\nZahamowaniom, jakie mogą wystąpić przed rozpoczęciem przedstawienia, przeciwdziałamy przez prowadzenie gier rozgrzewających. Powinny to być bardzo proste gry, podczas których uczniowie poruszają się i rozluźniają, np. "roboty i ptaki": roboty poruszają się w kanciasty, monotonny sposób po pomieszczeniu. Ptaki również chodzą machając rękoma w płynny, miękki sposób. Zadaniem ptaków jest skłonienie robotów (bez używania słów) do porzucenia ich "robociego" zachowania. Jeśli im się to uda, roboty przemieniają się w ptaki. Gra dobiega końca w chwili, gdy w klasie są już same ptaki.\nNA TEMAT ZANIECZYSZCZENIA WÓD\nUczniowie odgrywają scenkę spotkania dyskusyjnego na temat: "Czy jakaś konkretna rzeka jest już tak bardzo zanieczyszczona, że nie da się wykluczyć obumarcia w niej wegetacji zwierzęcej i roślinnej? Czy należy podjąć wszelkie starania, aby zmienić ten stan rzeczy, nawet jeśli ich rezultatem miałoby być zamknięcie niektórych fabryk i zwolnienie zatrudnionych?".\nWśród dyskutantów mogą występować:\nkierownik techniczny zakładu chemicznego,\ninżynier z zakładów wodociągowych,\nspecjalistka (ds. zanieczyszczenia wód),\nprzedstawicielka komitetu osiedlowego,\nUczniowie wybierają lub losują jakąś rolę. Na tydzień przed przedstawieniem otrzymują kartki z krótką charakterystyką przedstawianej osoby, paroma argumentami i danymi, i na ich podstawie mogą się przygotować do dyskusji. Mogą ponadto zbierać dalsze informacje lub spontanicznie reprezentować poglądy pasujące wedle nich do roli, którą mają grać.\nNa dyskusję i jej omówienie dobrze jest zarezerwować dwie godziny. Liczba osób biorących udział w dyskusji może zostać zmniejszona lub zwiększona. Podczas omawiania należy też zwrócić uwagę na to, co mają do powiedzenia "widzowie": jakie wrażenie zrobiła na nich dyskusja? Czy ich ocena zgadza się z oceną grających? Co zauważyli?\nRozszerzeniem gry może być nadanie uczniom nie grającym żadnej roli zadania obserwacji dyskusji z pozycji dziennikarza i napisanie o niej artykułu do gazety, np. dla pisma niezależnego, gazety partyjnej czy gazetki komitetu osiedlowego.\nPewna nauczycielka napisała do nas: "W trakcie rozmowy z 14-latkami na tematy ekologiczne, wyłonił się problem: 'Cóż my, młodzi, możemy zrobić? Przecież nawet nie możemy zwrócić dorosłemu uwagi, aby nie wyrzucał na naszych oczach puszki po napojach. Przecież on nas wcale nie traktuje serio!' To był fakt niezaprzeczalny, dawała się wyczuć pewna rezygnacja."\nTak narodził się pomysł, aby scenkę tę mimo wszystko spróbować zagrać. Zgłosiło się do dwóch uczniów. "Dorosły" wyrzucił puszkę, a "nastolatek" zwrócił mu uwagę, że zanieczyścił on środowisko. Następnie omówiliśmy tę krótką scenkę: co poczuł "dorosły", a co "nastolatek"? Obydwaj odpowiedzieli, że nie czuli się zbyt dobrze. Ku zdumieniu pozostałych uczniów również "dorosły" - bo on to przecież skutecznie obronił się przed atakiem "nastolatka" - nie czuł się zbyt dobrze, bo wiedział, że tamten ma w sumie rację.\nDwóch innych uczniów chciało zagrać tę scenkę po raz wtóry. "Nastolatek" spróbował zwrócić się do "dorosłego" w odmienny sposób. Scenka została powtórnie omówiona. A potem jeszcze raz zagrana.\nUczniowie odgrywają rolę nastolatka byli coraz bardziej kreatywni, prawdziwsi i pewniejsi siebie. Pod koniec nie byli już wcale tak pewni, że tak czy inaczej nie są w stanie nic zrobić.\n"Edukacja ekologiczna" PNRWI


zwrot kasy za leki !? - Strona 3 - CU, CD i inne zapalne choroby jelit\nzwrot kasy za leki !?\nPost autor: kroballo » 06 lis 2008, 12:38\nDzięki Żabusiu, mam podobne zdanie. Obawiałam się jednak, że jest jakiś paragraf mówiący o tym, że to jednak musi podpisać specjalista.\nPost autor: obyty.z.cu » 10 gru 2008, 15:33\nmale uzupelnienie do tematu - wszyscy "moi" lekarze specjalisci na wizytach przynajmniej raz w roku,albo przy znaczacych zmianach ,daja mi "opinie specjalisty do lekarza rodzinego"...gastrolog,neurolog,kardiolog itd...z rozpoznaniem i sposobem leczenia,i leki rozpisane...czyli lekarz rodzinny podpisujac takie zaswiadczenie ma podstawe specjalisty !....\nPost autor: basias » 10 gru 2008, 15:55\nDodałabym jeszcze, że odpowiednio planując wydatki na leki, można zwiększyć kwotę odpisu. Zamiast kupować leki co miesiąc, można to robić np. raz na 2 lub 3 miesiące.\njeśli co miesiąc wydajemy 150 zł (rocznie 1800 zł), to możemy odpisać 600 zł rocznie (w każdym miesiącu przekraczamy limit o 50 zł*12miesięcy)\njeśli co 3 miesiące wydajemy 450 zł to (a więc rocznie też 1800 zł), to możemy odpisać 1400 zł rocznie (w każdym kwartale przekraczamy limit o 350 zł*4kwartały)\nróżnica jest całkiem spora (800 zł), jeśli jest to 1 próg podatkowy to w kieszeni zostaje 19%*800=152 zł, czyli śreni miesięczny koszt leków\nmam nadzieję że za bardzo nie nagmatwałam\nPost autor: Duduś » 20 lut 2009, 11:26\nWitam z uwagi na to że dawno nie było wpisu w tym wątku a przeczytałem cały chciałem się dowiedzieć czy coś się zmieniło w tym roku co do odliczeń za leki.\nPost autor: Duduś » 20 lut 2009, 15:38\nPost autor: rybeńka » 22 lut 2009, 15:27\nCzy dobrze zrozumiałam, że każda faktura, którą biorę z apteki musi przekraczać 100 zł, aby ją potem odliczyć? Czy można mieć np.: dwie faktury w miesiącu, które w sumie dają ponad 100 zł? I jeszcze jedno pytanie. Jeśli kupuję synowi leki, to fakturę biorę na siebie, jako matka?\nPost autor: Artur rodzic » 22 lut 2009, 15:43\nOczywiście,że możesz mieć nawet 5 faktur w miesiącu a odliczasz podatek od kwoty przekraczającej 100 zł w miesiącu. Oczywiście żeby w ogóle mówić o odliczeniu twój syn musi mieć określony stopień niepełnosprawności i wykaz leków od lekarza (np. karta wypisowa) jakie leki ma przyjmować stale. W odpowiedzi na twoją drugą część pytania ja biorę faktury na siebie (chory jest mój syn) - tak poradziła mi moja księgowa\nPost autor: rybeńka » 22 lut 2009, 17:14\nArtur - dziękuję za odpowiedź. Cały czas nurtowały mnie te pytania. Pozdrawiam.\nPost autor: Miska Ryżu » 11 lis 2009, 23:00\nA jak to jest z leczeniem biologicznym? Jest ono kosztowne i w przypadku pokrywania sobie samemu, koszt miesięczny grubo przekroczy 100 zł. Czy w takiej sytuacji mogę liczyć na zwrot z US? Tak mnie teraz naszedł taki paradoks. Bo w sumie nfz nie sponsoruje bo funduszy nie ma, wiec skoro nfz nie, to moze us? : ) Byłoby naprawdę super jeżeli udałoby się coś takiego.\nPost autor: Miska Ryżu » 23 gru 2009, 08:12\ndziekuje Ci Żabusiu!\nPost autor: Izabelka » 16 lut 2011, 18:57\nhej mam pytanie czy potrzebne jest odrębne zaświadczenie czy wystarczy wypis ze szpitala z wymienionymi lekarstwami ??\nPost autor: Libia » 15 lut 2016, 00:24\nJak rozumiem, odliczyć można poniesione koszty przy zakupie leków trzeba mieć zaświadczenie od specjalisty oraz orzeczenie o niepełnosprawności. Mój przypadek jest nieco zawikłany. Mam orzeczenie ale z choroby neurologicznej gdzie leki są tanie. Zaś chciałabym odliczyć z CU. Czy jest szansa aby na to samo orzeczenie ale jednej choroby móc odliczyć koszty z drugiej?\nPost autor: Jacekx » 15 lut 2016, 11:16\nA co szkodzi uzyskać niepełnosprawność z NZJ Libia.\nJa się nad tym zastanawiam od jakiegoś czasu tzn.:\na) jaki rodzaj mógłbym niepełnosprawności otrzymać przy moim 1- czteropaku: CU, Uchyłki, Jelito drażliwe, hemoroidy; 2-stanie po zawale mięśnia sercowego; 3-przebytej zakrzepicy ( z pozostałościami tzn skrzeplinami) oraz 4 - głuchocie na 1 ucho (diagnozowany zespół Maniera)\nb) który stopień niepełnosprawności daje jakiekolwiek uprawnienia praktycznie mi mogące się przydać ( nie chodzi mi o kasę bo mam takie możliwości wynikające z KN jako belfer emeryt )? Z tym , że nie mam i nie będę miał auta - z wyboru\nPost autor: obyty.z.cu » 15 lut 2016, 11:23\nLibia pisze: odliczyć można poniesione koszty przy zakupie leków trzeba mieć zaświadczenie od specjalisty oraz orzeczenie o niepełnosprawności.\nLibia pisze: Mój przypadek jest nieco zawikłany. Mam orzeczenie ale z choroby neurologicznej gdzie leki są tanie.\nza przeproszeniem,to "wikłasz" sama sobie\nOrzeczenie jest o stopniu niepełnosprawności i koniec.W tym orzeczeniu nie może być więcej niż,jeśli dobrze pamiętam to 3 nr choroby ,a jeśli jest więcej, to orzecznik wie które wybrać i wpisać w decyzje.Czyli masz podstawę do odliczania.Odlicza się od wszystkich leków przepisanych przez lekarza specjalistę,ale też w rozumieniu że leki się zmieniają ,tak jak zmienia się stan organizmu.\nCzyli leki na CU też ,zresztą i inne podobnie.Oczywiście inne wydatki na np. rechabilitacje czy dojazdy także.\nTu masz link to fajnego wyjaśnienia\nhttp://www.pit.pl/ulga_na_leki_jak_to_d ... e_3000.php\nhttp://pit.infor.pl/dzial/rozliczenia_o ... yjnej.html\ndużo tego,ale trzeba by poszukać u źródła.\nPost autor: Libia » 16 lut 2016, 23:20\nNa rencie jestem już od kilkunastu lat ale jak dotąd nigdy nie korzystałam z przywilejów rencisty do tej pory i nie interesowałam się tym aż do tej pory. Obecne koszty za leki, stanowią ponad połowę mojego ekwiwalentu. Stąd moje zainteresowanie choćby niewielką kwotą zwrotu. Choć i tak nie będę mogła wpisać wszystkiego w odliczenia, bo preparat Vivomaxx, który na obecną chwilę bije cenowo nawet Pentase nie mogę już odliczyć, a muszę go brać do co najmniej kwietnia


niedziela, 29 listopada, godz. 9:00\nLechia Gdańsk - Wisła Płock 2:0. Komplet zwycięstw w sparingach (61 opinii)\nPogoń Szczecin - Arka Gdynia 2:2 w sparingu, choć było 0:2 (85 opinii)\nTrefl Sopot - HydroTruck Radom 80:70. Debiut 17-letniego koszykarza (8 opinii)\nZVVZ USK Praga - VBW Arka Gdynia 80:67. Pożegnanie z Euroligą bez zwycięstwa (19 opinii)\nLigowiec Roku 2020 - wywiady. Marcin Janusz: Najlepszy rok w karierze (5 opinii)\nPiesi z pierwszeństwem podczas wchodzenia na przejście.... (209 opinii)


Kwiaty dla firm, kwiaty na eventy, dekoracje sal - Suwałki | GLADIOLA\nKwiaciarnia Gladiola - Kwiaty z dowozem - Suwałki\nDostarczamy kwiaty w stanie surowym lub gotowe kompozycje do firm, restauracji, hoteli, instytucji, organizacji społecznych i kościelnych.\nKompozycje stworzone ze świeżych kwiatów dodają wnętrzom klasy i elegancji. Odpowiednio dopasowane kwiaty potrafią stać się najlepszą wizytówką firmy. Jako specjaliści w swojej dziedzinie potrafimy dobrać kwiaty, tak by pasowały do wizerunku danej instytucji. Niezależnie od tego czy szuka się czegoś o charakterze minimalistycznym, czy rustykalnym, u nas uda się znaleźć coś do każdego wnętrza. To Państwo decydują , jaki styl będzie odpowiedni, a my służymy radą i pomocą.\nDo każdego z naszych klientów podchodzimy w indywidualny sposób. Proponujemy bezpłatną konsultację, po której powstaje wstępny projekt kompozycji kwiatowych. Dobieramy nie tylko rośliny, ale także pasujące do nich naczynia.\nOferujemy profesjonalną obsługę florystyczną. Przy większych zamówieniach, jak i stałej współpracy istnieje możliwość negocjacji cen.\nZapraszamy do współpracy m.in. firmy, biura, restauracje, hotele, salony, gabinety oraz instytucje kultury.\npełną aranżację wnętrz zielenią,\nkompozycje z kwiatów ciętych, doniczkowych oraz kwiatów sztucznych najwyższego gatunku,\nkompozycje w naczyniach z kwiatów żywych (możliwość regularnej cotygodniowej wymiany kwiatów),\ndekoracje do recepcji, sal konferencyjnych itp.,\ndekoracje na specjalne uroczystości, przyjęcia firmowe i świąteczne,\nserwis kondolencyjny, wieńce i wiązanki, stroiki.\n+48 791 729 133\nCopyright © 1999-2022 gladiola.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.\nKorzystamy z plików cookies. Pliki cookie pozwalają na zapamiętanie twoich preferencji i wyboru w serwisie. Nie używamy ich do reklam. Uznajemy, że jeżeli kontynuujesz korzystanie z serwisu, wyrażasz na to zgodę.


olsztyn - transport osobowy - Sprawdź dane różnych firm\nZnaleziono 160 wyników dla frazy transport osobowy w lokalizacji warmińsko-mazurskie, Olsztyn\nBytner Transport Usługi Transportowe Agnieszka Macielak\nOlsztyn , Popiełuszki 28 lok. 24\nOlsztyn , Kołobrzeska 40\nOlsztyn , pl. Konstytucji 3 Maja 2A\nOlsztyn , Towarowa 4 lok. 202\nOlsztyn , Kołobrzeska 13K\n531 982 ...\nU Grzesia. FHU\n664 742 ...\nAdi-Trans Usługi Transportowe Babiel Adam\nOlsztyn , Leśna 2 lok. 17\nArtek Artur Szewczyk\nOlsztyn , Murzynowskiego 11 lok. 36\nOlsztyn , Pomorska 18 lok. 7\nOlsztyn , Wańkowicza 12 lok. 20\nOlsztyn , Dworcowa 70 lok. 25\nDzierzbiński Rafał. Taxi\nOlsztyn , Barcza 3 lok. 21\nFU "Szymek" Waldemar Szymański\nOlsztyn , Bałtycka 5C lok. 4\nGreen Taxi. Trzeciak B.\nGucio Transport Klaudia Milczanowska\nOlsztyn , Jaroszyka 23 lok. 1\nJaromin Tomasz J. Taxi\nOlsztyn , Mazowiecka 12\nOlsztyn , Krasickiego 15\nLargetaxi Jerzy Skorupski\nOlsztyn , Pstrowskiego 14G lok. 33\nOlsztyn , Astronomów 4