Cudowna i zabawna jazda bez trzymanki przez meandry współczesności - artykuł | matras.pl - matras.pl\nCudowna i zabawna jazda bez trzymanki przez meandry współczesności\nLondyn to dla mnie dzisiaj miasto nawiedzone, a duchem, który\nw nim straszy, jestem ja sam. Gdy przemierzam ulice, chodząc\nza swoimi sprawami, każda aleja, zaułek i plac szepcze mi o innej,\nwcześniejszej epoce mojego życia. Najkrótszy spacer przez Chelsea\nlub Kensington prowadzi mnie obok jakichś drzwi, niegdyś otwartych\ndla mnie na oścież, gdzie teraz byłbym kimś obcym. Widzę siebie\nznów młodego, jak wyruszam na poszukiwanie zapomnianych\njuż dzisiaj igraszek, wystrojony w coś przypominającego ludowy\nstrój z jakiegoś bałkańskiego kraju rozdartego wojną. Te powiewa-\njące spodnie dzwony, te falbaniaste koszule z piłkarskimi kołnierzami\n– co nam strzeliło do głów? I widzę, jak w ślad za moją dawną,\nszczuplejszą personą podążają widma nieobecnych – rodziców, ciotek\ni babek, stryjecznych dziadków i kuzynów, przyjaciół i dziewczyn\n– których już nie ma i nie będzie w tym niewielkim kawałku\nżycia, jaki mi jeszcze pozostał. Powiadają, że człowiek zaczyna się\nstarzeć, kiedy przeszłość wydaje mu się bardziej realna od teraźniejszości,\nprzyznaję więc, że czuję, jak minione dekady zaciskają\npalce na mojej wyobraźni, podczas gdy nowe wspomnienia są szare\nCo znakomicie wyjaśnia, dlaczego, mimo zaskoczenia, byłem\nodrobinę zaintrygowany, kiedy wśród rachunków, podziękowań\ni próśb o wsparcie, jakie codziennie piętrzą się na moim\nbiurku, znalazłem list od Damiana Baxtera. Z pewnością się go\nnie spodziewałem. Ostatni raz widziałem Damiana niemal czterdzieści\nlat temu i od tamtej pory nie miałem z nim kontaktu. Być\nmoże to dziwne, jednak życie spędziliśmy w innych światach i chociaż\nAnglia pod wieloma względami uchodzi za kraj niewielki,\nto wciąż jest dostatecznie duża, żeby przez ten czas nasze drogi\nsię nie przecięły. Ale istniał też inny powód mojego zaskoczenia,\nOd pierwszego rzutu oka poznałem, kto napisał ten list. Pismo\nna kopercie było znajome, choć zmienione, niczym twarz ukochanego\ndziecka dotknięta nieubłaganym upływem czasu. Lecz nawet\njeśli kiedykolwiek wspominałem Damiana, to z pewnością nie\nprzyszłoby mi na myśl, że cokolwiek na świecie mogłoby go skłonić,\nby do mnie napisał. Albo żebym ja napisał do niego. Muszę\nod razu zaznaczyć, że nie poczułem się dotknięty niespodziewaną\nprzesyłką. Bynajmniej. Zawsze to miłe dostać wiadomość od starego\nprzyjaciela – choć w moim wieku jeszcze większą ciekawość,\njeśli jakąś w ogóle, wywołuje wiadomość od starego wroga. Wróg,\ninaczej niż przyjaciel, czasem powie nam o przeszłości coś, czego\nsami nie wiemy. A Damian, choć nie przejawiał aktywnej wrogości,\nbył moim byłym przyjacielem, co oczywiście znacznie pogarszało\nsprawę. Rozstaliśmy się skłóceni, w chwili wściekłej, niekontrolowanej\nfurii, całkiem świadomie podsycanej ogniem palonych mostów,\ni każdy z nas poszedł w swoją stronę, nie podejmując próby\nList był szczery, tyle muszę przyznać. Anglicy starają się unikać\n„niezręcznych” sytuacji, spowodowanych wspomnieniami o ich\ndawnych grzeszkach. Zazwyczaj wszelkie przykre epizody z prze-\nszłości zbywają od niechcenia ogólnikami typu: „A pamiętasz ten\nstraszny wieczór u Jocelyn? Jak myśmy w ogóle dali radę to przeżyć?”.\nAlbo, gdy incydentu naprawdę nie da się tak rozładować, wolą\nudawać, że w ogóle się nie zdarzył. Zagajenie: „Szkoda, żeśmy się\ntak długo nie widzieli”, najczęściej można przetłumaczyć jako: „Nie\nmam ochoty ciągnąć tego sporu. To było całe wieki temu. Dajmy\nsobie z tym spokój, dobrze?”. Jeśli rozmówca się zgadza, również\nsformułuje odpowiedź w sposób podobnie wypierający prawdziwe\nuczucia: „Tak, tak, musimy się spotkać. Co porabiałeś po odejściu\nz Lazarda?”. To w zupełności wystarczy, by oznajmić, że nieprzyjemności\nsię skończyły i można podjąć normalne stosunki.\nW tym wypadku jednak Damian zrezygnował z tej powszechnej\npraktyki. W istocie jego szczerość miała charakter zgoła latynoski:\n„Przypuszczalnie po tym wszystkim, co się stało, nie oczekiwałeś,\nże kiedykolwiek się jeszcze odezwę, niemniej byłbym ci ogromnie\nwdzięczny, gdybyś zechciał mnie odwiedzić – pisał spiczastym\ni wciąż trochę gniewnym charakterem pisma. – Wprawdzie\nnie widzę, dlaczego miałbyś to zrobić po naszym ostatnim spotkaniu,\nale ryzykując zarzut dramatyzowania, powiem, że nie zostało\nmi zbyt wiele życia i wyświadczysz przysługę umierającemu, co\nbyć może ma dla ciebie znaczenie”. Przynajmniej nie można mu\nbyło zarzucić, że kluczy ogródkami. Przez chwilę udawałem przed\nsobą, że jeszcze się zastanawiam, ale oczywiście od razu wiedziałem,\nże do niego pójdę – że muszę zaspokoić ciekawość i z rozmysłem\nwrócę do krainy młodości. Albowiem pojawiając się w moich\nmyślach, Damian, z którym nie miałem kontaktu od lata 1970 roku,\nnieuchronnie przypomniał mi, jak dalece i boleśnie zmienił się mój\nświat, podobnie, na dobrą sprawę, jak świat nas wszystkich.\nWiem oczywiście, że to bardzo groźne, ale przestałem już\nwalczyć ze smutnym przeświadczeniem, że sceneria, w której dorastałem,\nbyła znacznie słodsza niż obecna. Dzisiejsza młodzież,\nbroniąc, co zrozumiałe, swojej własnej epoki, zazwyczaj lekceważy\nnaszą pamięć o złotym wieku, kiedy to klient miał zawsze rację,\npomoc drogowa kłaniała się kierowcom, a policjanci salutowali nam\nna powitanie. Chwała Bogu, że czołobitność się skończyła, powiadają,\nale czołobitność była częścią świata ładu i stabilizacji – świata,\nktóry, gdy patrzę wstecz, wydaje mi się ciepły, wręcz dobry. Gdyż\ndobroci Anglii sprzed pół wieku brakuje mi chyba najbardziej. Ale\nznów czego właściwie mi żal, tej dobroci czy mojej młodości?\n– Nie bardzo rozumiem, kto to jest ten cały Damian Baxter. Dlaczego\non jest taki ważny? – zapytała Bridget, gdy tamtego wieczoru\nsiedzieliśmy w domu, jedząc zbyt drogą i niedogotowaną rybę kupioną\nu przymilnego lokalnego Włocha na Old Brompton Road. –\nNigdy nie słyszałam, żebyś o nim mówił.\nList Damiana dostałem właściwie nie tak dawno temu, kiedy\nwciąż jeszcze mieszkałem przy Wetherby Gardens, w dużym, wygodnym\nmieszkaniu na parterze, dobrze położonym względem\ntego i owego, i świetnie umiejscowionym w stosunku do kultury\n„na wynos”, która przez ostatnie kilka lat tak nas opanowała. Był to,\nna swój sposób, całkiem elegancki adres i z pewnością nie mógłbym\nsobie pozwolić na ten lokal, gdyby nie fakt, że rodzice już dawno\ngo na mnie przepisali, ostatecznie porzucając Londyn. Ojciec usiłował\nsię temu sprzeciwiać, skapitulował jednak, gdy matka, dość\nnierozważnie, uparła się, że „muszę od czegoś zacząć”. Tak więc\nskorzystałem na ich szczodrobliwości, co więcej, zamierzałem tu\nnie tylko zacząć, ale i zakończyć. Prawdę mówiąc, od czasów mojej\nmatki nie zmieniłem wiele w tym mieszkaniu i wciąż było tu\npełno jej rzeczy. Rozmowę toczyliśmy przy jej okrągłym stoliku\npod oknem i podejrzewam, że chyba całe wnętrze – urocze mebelki\nz okresu Regencji, portret kędzierzawego chłopięcego przodka\nnad kominkiem – sprawiałoby wrażenie bardzo kobiecego, gdybym\nnie umacniał swej męskości, demonstrując całkowity i ostentacyjny\nbrak zainteresowania jego urządzeniem.\nW chwili incydentu z listem Bridget FitzGerald była moją najnowszą...\nmiałem zamiar napisać „dziewczyną”, ale nie jestem pewny,\nczy po pięćdziesiątce jeszcze miewa się „dziewczyny”. Z drugiej\nstrony, człowiek już za stary na „dziewczynę” wciąż jeszcze jest za\nmłody na „towarzyszkę życia”, jakie więc określenie byłoby właściwe?\nWspółczesny język skradł nam tak wiele słów, których następnie\nzaczął nadużywać, że często, szukając czegoś odpowiedniego,\nodkrywamy, że szafa jest pusta. „Partner”, jak wie każdy, kto nie\npracuje w mediach, to termin tyleż zużyty, co niebezpieczny. Nie\ndawno przedstawiłem dyrektora fi rmy, której jestem właścicielem,\njako swego partnera, i dopiero po pewnym czasie pojąłem, dlaczego\nludzie sądzący, że mnie dobrze znają, obrzucają mnie dziwnymi\nspojrzeniami. „Druga połowa” brzmi jak kwestia z sitkomu o sekretarzu\nklubu golfowego, a do „mojej kochanki” jeszcze nie doszliśmy,\nchociaż przypuszczalnie niewiele nas od tego dzieli. Tak czy inaczej\nBridget i ja pokazywaliśmy się razem na mieście, choć jako para\nbyliśmy trochę niedobrani – ja, powieściopisarz i półcelebryta, i ona,\nbystra irlandzka bizneswoman, specjalizująca się w nieruchomościach,\nktóra spóźniła się na swój wielki romantyczny rejs i w końcu\nwylądowała w jednej łódce ze mną.\nMoja matka nie byłaby zadowolona, ale moja matka nie żyła i teoretycznie\nwypadła z gry, chociaż nie jestem pewny, czy dezaprobata\nrodziców, żywych czy umarłych, kiedykolwiek przestaje nas dosięgać.\nOczywiście niewykluczone, że za grobem złagodniała, ale raczej\nw to wątpię. Może powinienem był posłuchać jej pośmiertnych\nwskazówek, nie da się bowiem ukryć, że nie mieliśmy z Bridget wiele\nwspólnego. Trzeba jednak przyznać, że była inteligentna i przystojna,\nchyba bardziej niż na to zasługiwałem, a ja czułem się samotny\ni miałem dosyć telefonów od znajomych zapraszających\nmnie w niedzielę na obiad. Nieważne – w każdym razie odnaleźliśmy\nsię nawzajem i chociaż technicznie żyliśmy oddzielnie, gdyż\nBridget miała własne mieszkanie, to przez parę lat truchtaliśmy wespół\ncałkiem zgodnie. Nie była to, ściśle biorąc, miłość, ale było to coś.\nW pytaniu Bridget dotyczącym listu Damiana rozbawił mnie\nwłaścicielski ton. Zawsze go używała, mówiąc o mojej przeszłości,\no której z definicji nie mogła wiedzieć nic albo prawie nic.\nSformułowanie: „Nigdy nie słyszałam, żebyś o nim mówił”, może\noznaczać tylko jedno: gdyby ten facet był ważny, to coś byś o nim\npowiedział. Albo, co gorsza, powinieneś był coś powiedzieć. Stanowi\nto część popularnej fantazji, że kiedy się z kimś jest, to zyskuje\nsię prawo, żeby wiedzieć o nim wszystko w najmniejszych szczegółach,\nco rzecz jasna jest całkowicie niemożliwe. „Nie mamy żadnych\ntajemnic” – mówią wesołe młode twarze w filmach, podczas gdy,\njak dobrze wiemy, całe nasze życie jest pełne tajemnic, często skrywanych\nprzed samymi sobą. W tym wypadku Bridget niepokoiło\nto, że skoro ten Damian był dla mnie kimś ważnym, a nigdy o nim\nnie wspomniałem, to jakie jeszcze inne ważne rzeczy przed nią\nzataiłem? Na swoją obronę mogę tylko powiedzieć, że również jej\nprzeszłość – tak jak moja i nas wszystkich – była, w rzeczy samej,\nzamkniętą szkatułką. Czasem pozwalamy komuś do niej zerknąć,\nlecz zwykle pokazujemy tylko to, co na wierzchu. Mroczniejsze\nstrumienie naszej pamięci wolimy pokonywać w pojedynkę.\n– Przyjaźniliśmy się w Cambridge – odparłem. – Poznaliśmy\nsię na drugim roku, mniej więcej wtedy, kiedy pod koniec lat sześćdziesiątych\nzaliczałem londyński Sezon*. Przedstawiłem go kilku\ndziewczynom. Przygarnęły go i przez jakiś czas biegaliśmy razem\n– Cieszę się, że moje wczesne lata zawsze przywołują uśmiech\nna twoje wargi.\n– Nic się nie stało. Po studiach nasze drogi się rozeszły, nie\nma o czym mówić. Po prostu każdy poszedł w swoją stronę. – Mówiąc\nto, oczywiście kłamałem.\nPrzyjrzała mi się; najwyraźniej usłyszała więcej, niż zamierzałem\n* Sezon, londyński Sezon – nawiązujące do osiemnastowiecznej tradycji\ncoroczne wydarzenie w życiu towarzyskim angielskich klas wyższych;\nokres rautów, przyjęć i balów, na który przedstawiciele arystokracji i bogatego\nziemiaństwa przyjeżdżali z rodzinami do stolicy. Sezon zaczął tracić\nswój tradycyjny charakter już po I wojnie światowej, a od lat pięćdziesiątych\ndwudziestego wieku nie miał już charakteru oficjalnej uroczystości związanej\nz dworem królewskim (wszystkie przypisy w książce pochodzą od tłumacza\n– Tak. Pójdę sam – odparłem bez dalszych wyjaśnień, ale muszę\nuczciwie przyznać, że o nic więcej nie pytała.\nKiedyś sądziłem, że Damian Baxter to mój wynalazek, jednak\ntakie przekonanie świadczy jedynie o braku doświadczenia. Wszyscy\nwiedzą, że najgenialniejszy magik świata potrafi wyciągnąć królika\nz kapelusza tylko wtedy, gdy królik w ogóle tam jest, niechby\njak najlepiej schowany. Jeśli więc Damian – co uznałem za swoją\nzasługę – odniósł jakiś sukces, to dlatego, że autentycznie posiadał\nzalety, dzięki którym ten triumf był możliwy, a nawet nieunikniony.\nNiemniej nie wierzę, że jako młody człowiek zdołałby, przynajmniej\nw tamtych czasach, zabłysnąć towarzysko bez pewnej pomocy.\nI ja mu jej udzieliłem. Może właśnie z tego powodu jego\nzdrada wzbudziła we mnie tak palącą niechęć. Starałem się, jak\nmogłem, robić dobrą minę do złej gry, niemniej cios był bardzo\nbolesny. Trilby zdradziła Svengalego*, Galatea zniszczyła marzenie\n„Każdy dzień i każda pora będzie odpowiednia – donosił list. –\nJuż nie wychodzę i nie przyjmuję gości, więc jestem całkowicie\ndo Twojej dyspozycji. Jak zobaczysz, mieszkam całkiem blisko\nGuildford. Samochodem droga zajmuje do półtorej godziny, ale\npociągiem jest szybciej. Daj mi znać, a załatwię, żeby wskazano Ci\ndrogę, albo wyślę kogoś po Ciebie na stację, jak wolisz”. W końcu\nprzestałem więc udawać, że się waham, i odpisałem, proponując\nobiad dnia takiego i takiego oraz podając, którym pociągiem przyjadę.\nPotwierdził, jednocześnie zapraszając mnie na noc. Ponieważ,\npodobnie jak Jorrocks**, z reguły wolę „kimać tam, gdzie wcinam”,\nprzyjąłem propozycję i rzecz została ustalona. A zatem pewnego\nprzyjemnego czerwcowego wieczoru wyszedłem przez barierkę\nz peronu w Guildford.\n* Trilby, Svengali – bohaterowie powieści George’a du Mauriera Trilby\nz 1895 roku.\n** Mr. Jorrocks – komiczny bohater opowiadań Roberta Smitha Surteesa\n(1805–1864), mówiący londyńską gwarą.\nWłaśnie rozglądałem się niepewnie, spodziewając się jakiegoś\nprzybysza z Europy Wschodniej, trzymającego nagryzmoloną fl amastrem\nkarteczkę z moim błędnie napisanym nazwiskiem, gdy\nujrzałem, że zbliża się do mnie szofer w liberii – lub ktoś o wyglądzie\naktora grającego rolę szofera w odcinku serialu Poirot – który\nuniósłszy czapkę z daszkiem, przedstawił się cicho i uniżenie, po\nczym zaprowadził mnie na placyk przed dworcem, gdzie na miejscu\ndla niepełnosprawnych stał nielegalnie zaparkowany nowiuteńki\nbentley. Piszę „nielegalnie”, mimo że na szybie widniała wyraźna\nnaklejka, bo jak sądzę, nie rozdaje się ich tylko po to, by goście wysiadający\nz pociągu nie zamoczyli nóg i nie dźwigali walizek zbyt daleko.\nAle, z drugiej strony, każdemu czasem należy się jakiś bonus.\nWiedziałem, że Damianowi się powodzi, chociaż nie pamiętałem\njuż, gdzie i jak zrobił majątek, bo nie mieliśmy wspólnych kumpli\ni obracaliśmy się w całkiem różnych kręgach. Pewnie widziałem\njego nazwisko na liście „Sunday Timesa” albo na stronach fi nansowych\ngazety. Nie sądzę jednak, bym do tego wieczoru zdawał sobie\nsprawę, jak dobrze jest sytuowany. Gdy pędziliśmy po wąskich drogach\nSurrey, wśród strzyżonych żywopłotów, świeżo fugowanych\nmurków, trawników przypominających stoły bilardowe i lśniących,\nwypielonych żwirowanych podjazdów, było dla mnie coraz bardziej\njasne, że wjeżdżamy do Królestwa Ludzi Bogatych. Żadnych zrujnowanych\nfilarów przy bramach, żadnych pustych stajni i stróżówek\no cieknących dachach. Tu nie wchodziła w grę tradycja czy\nminiona świetność, lecz żywa obecność pieniądza.\nMam w tej kwestii pewne doświadczenie. Jako umiarkowanie\nwzięty pisarz ocieram się – jak mawiała moja niania – o „różnych\ntakich”, ale nie mogę udawać, że kiedykolwiek należałem do tego\ntowarzystwa. Tak zwani bogacze, których znam, to na ogół właściciele\nnie nowo powstałych fortun, lecz takich, które ocalały – ludzie\nbogaci, ale niegdyś znacznie bogatsi. Tymczasem domy, które\nmijałem, należały do Nowych Pieniędzy, a to całkiem co innego.\nIch aura, wrażenie bezpośredniej mocy, jest niesłychanie ożywcza.\nRzecz osobliwa, ale nawet dzisiaj w stosunku do nuworyszów istnieje\nw Wielkiej Brytanii pewien snobizm. Jak można się spodziewać,\ntradycyjna prawica zadziera wobec nich nosa, niemniej, paradoksalnie,\ndorobkiewicze spotykają się również z potępieniem intelektualnej\nlewicy. Nawet nie próbuję zrozumieć, jak to się ma do wiary\ntych ostatnich w równość szans. Być może w swoich przekonaniach\nprzestali już dążyć do syntezy i kierują się w życiu sprzecznymi\nodruchami, co w pewnym stopniu robimy wszyscy. Jednak nawet\njeśli w młodości sam zawiniłem takim brakiem wyobraźni, to teraz\nkompletnie się z niego wyzwoliłem. Obecnie darzę bezwstydnym\npodziwem kobiety i mężczyzn, którzy zrobili kasę, podobnie jak podziwiam\nkażdą osobę, która widząc, jaką przyszłość zaprojektowano\ndla niej już w chwili narodzin, nie waha się podrzeć tych planów na\nstrzępy i obmyślić dla siebie coś lepszego. Ludzie, którzy wszystko\nzawdzięczają tylko sobie, mają większe szanse znaleźć taki sposób\nżycia, jaki im naprawdę odpowiada. Chwała im za to i chwała ich kosztownemu\nświatu. Oczywiście w wymiarze osobistym fakt, że należał\ndo niego również Damian Baxter, straszliwie działał mi na nerwy.\nDom, który wybrał jako scenografię dla swej glorii, nie był\nwszakże pałacem podupadłego szlachcica, lecz jednym z tych pokazowo\ncnotliwych, sielskich labiryntów w stylu arts and crafts,\npełnym zakamarków wprost z filmów Disneya, które jako symbol\ndobrej starej Anglii są tak samo nieprzekonujące jak wówczas, na\nprzełomie XIX i XX stulecia, kiedy to wyszły z pracowni Lutyensa*.\nOtaczał go ogród, tarasowany, wystrzyżony, pocięty schludnymi, zadbanymi\nścieżkami, ale na tym chyba kończyły się nawiązania do\nstarodawnej ziemiańskiej tradycji; Damian najwyraźniej nie zdecydował\nsię na taki model. To nie był dwór, który rozsiadł się w zaciszu,\notoczony polami uprawnymi. To był po prostu dom sukcesu.\n* Sir Edwin Landseer Lutyens (1869–1944), słynny angielski architekt, nawiązywał\ndo tradycyjnych stylów i koncepcji architektonicznych, projektował\nm.in. wiejskie rezydencje wraz z założeniami ogrodowymi.\nCo powiedziawszy, przyznam, że choć nie był w tradycyjnym\nsensie arystokratyczny, to robił wrażenie czegoś z lat trzydziestych,\njakby zbudował go za brudne pieniądze jakiś spekulant z czasów\nI wojny światowej. Wprowadzony przez szofera klimat powieści\nAgathy Christie podtrzymał kamerdyner, który z niskim ukłonem\notworzył mi drzwi, a także pokojówka w czarnej sukni, w falbaniastym\nfartuszku, która mignęła mi, gdy szedłem w stronę schodów\nz jasnego dębu – chociaż ona wyglądała nieco bardziej frywolnie,\njakbym nagle znalazł się na planie musicalu Gershwina. Dziwne\npoczucie nierealności całej tej przygody pogłębiło się jeszcze, gdy\nzostałem zaprowadzony do swego pokoju przed spotkaniem z gospodarzem.\nTaki schemat zawsze wywołuje lekki dreszczyk grozy.\nCiemno odziany sługa, który staje w drzwiach i mamrocze: „Zechce\npan zejść do bawialni, sir, kiedy pan będzie gotowy”, bardziej pasuje\ndo spotkania w celu odczytania testamentu niż do towarzyskiej\nwizyty. Ale sam pokój był bardzo ładny. Ściany pokrywał błękitny\nadamaszek, z którego uszyto również kotary przy łóżku. Meble\nbyły porządne, po angielsku solidne, a obrazki na szkle w chińskim\nstylu, zawieszone między oknami, wyglądały naprawdę uroczo,\nnawet jeśli całość nieodparcie przywodziła na myśl elegancki\nprowincjonalny hotel, a nie wiejską posiadłość. To odczucie ostatecznie\npotwierdziła sensacyjna wręcz łazienka – z ogromną wanną,\nprysznicem walk-in, lśniącymi kurkami na rurach sterczących\nwprost z podłogi i mnóstwem olbrzymich, nowiuteńkich puszystych\nręczników. Jak wiemy, nawet dzisiaj rzadko spotyka się takie\ndetale w prywatnych domach na prowincji. Ogarnąłem się trochę\ni zszedłem na dół.\nJak można było przewidzieć, bawialnia była przepastna, z łukowatym\nsklepieniem i aż nazbyt sprężystym dywanem, który wymieniono\nbardzo niedawno. Nie był to futrzak świeżo upieczonego\nwłaściciela klubu ani cienki, staroświecki kobierzec przedstawiciela\nwykwintnej socjety, ale gładki, elastyczny, a przede wszystkim nowy\ndywan. Wszystko w tym pokoju zostało zakupione za ludzkiej pamięci,\nnajwyraźniej przez jedną osobę. Nie można tu było dopatrzeć\nsię miszmaszu, zbieraniny przedmiotów w najrozmaitszym guście\ntak charakterystycznej dla wiejskich rezydencji, gdzie zawartość tuzina\ndomów i połączone kolekcje czterdziestu zbieraczy z ostatnich\ndwustu lub trzystu lat wrzucane są do jednego pomieszczenia. A tu\nbyło w porządku. W istocie było znakomicie: meble pochodziły\ngłównie z początków osiemnastego wieku, obrazy z nieco późniejszej\nepoki, wszystko lśniące czystością, wszystko w doskonałym stanie.\nPo tym, co widziałem w sypialni, zacząłem się zastanawiać, czy\nDamian zatrudnia kogoś do zakupów, jakąś osobę, której zadaniem\njest nadanie spójności jego życiu. Tak czy inaczej, w tym pokoju nie\nwyczuwało się żadnej konkretnej osobowości – ani gospodarza, ani\nwłaściwie niczyjej. Pokręciłem się tu i tam, rzucając okiem na ob\nrazy, nie bardzo wiedząc, czy mam stać czy usiąść. Prawdę mówiąc,\nmimo całego splendoru panował tu nastrój opuszczenia; węgiel\npłonący na kominku nie był w stanie rozproszyć nieco wilgotnej\natmosfery, jakby pokój sprzątnięto, ale nikt go od dawna nie używał.\nNie było też kwiatów, co zawsze uważam za bardzo znamienne;\nnic żywego, przez co perfekcja wydawała się trochę banalna,\nnacechowana sterylną martwotą. Nie potrafiłem sobie wyobrazić,\nżeby w tworzeniu tego wnętrza jakąś rolę odgrywała kobieta ani tym\nbardziej, broń Boże, jakieś dziecko.\n– Mój drogi – powiedział głos, wciąż z tym lekkim wahaniem,\nprawie zająknięciem, które pamiętałem tak dobrze. – Mam nadzieję,\nże nie czekałeś długo.\nJest taki moment w Dumie i uprzedzeniu, gdy Elizabeth Bennet\ndostrzega swoją siostrę, która wróciła z niegodziwym Wickhamem,\nocalona dzięki wysiłkom pana Darcy’ego od niechybnej sromoty.\n„Lydia wciąż była Lydią” – brzmi jej komentarz. No więc Damian\nBaxter wciąż był Damianem. To znaczy – barczysty, przystojny młodzieniec\no gęstych lokach i beztroskim uśmiechu gdzieś zniknął,\nzastąpiony przez przygarbioną postać, która najbardziej przywodziła\nna myśl doktora Manette’a*, mimo to dosłyszałem głębokie,\nwyostrzone poczucie wyższości, zamaskowane specyfi cznym, nieśmiałym\ntonem, i natychmiast rozpoznałem dawny, protekcjonalny\ngest wyciągniętej do mnie kościstej dłoni. Uśmiechnąłem się.\nSpojrzeliśmy na siebie uważnie, obaj zdumiewając się zasięgiem\nzmian – a także ich brakiem – jakich wzajemnie dopatrzyliśmy\nsię w swoich twarzach.\nZ bliska zobaczyłem, że kiedy pisał, że jest umierający, była to\nszczera prawda. Nie tylko postarzał się przedwcześnie; był chory,\nbardzo chory, najwyraźniej na drodze bez powrotu.\n– Cóż, chyba możesz. – Skinął na kamerdynera, który trzepotał\nsię przy drzwiach. – Mogę prosić trochę szampana? – Nie zdziwiło\nmnie, że po czterdziestu latach nadal ujmuje swoje polecenia w formę\nlękliwych pytań. Byłem starym weteranem tej sztuczki. Wzorem\nwielu osób, które jej próbują, Damian wyobrażał sobie, jak sądzę,\nże sugeruje ona uroczą niepewność, drżące, lecz szlachetne pragnienie,\nżeby było dobrze. Pragnienie, jakiego – wiedziałem to na\npewno – nie odczuwał gdzieś od 1967 roku, a wątpię, czy również\nwtedy przychodziło mu do głowy. Jednak służący, do którego się\nzwrócił, najwyraźniej uznał – z pewnością słusznie – że nikt nie\nżąda od niego odpowiedzi i po prostu poszedł po wino.\nKolację, która przebiegała w nastroju dość sztywnym i stonowanym,\npodano w jadalni, bez powodzenia łączącej wpływy Williama\nMorrisa i Liberty** oraz blichtr znany ze wzgórz Hollywoodu. Wyso\n* Doktor Alexandre Manette – postać z powieści Charlesa Dickensa Opowieść\no dwóch miastach, genialny lekarz, który spędził osiemnaście lat jako\nsekretny więzień w Bastylii.\n** Styl Liberty – popularne, zwłaszcza we Włoszech, określenie secesji, od\nnazwy londyńskiej firmy Liberty and Co., produkującej m.in. tkaniny z drukowanymi\nkie, wielodzielne okna, ciężki rzeźbiony kominek z kamienia i kolejne\npołacie sprężystego dywanu składały się na całość osobliwie\npłaską i pozbawioną wyrazu, jakby stół i krzesła z niewiadomych\nprzyczyn umieszczono w pustej, ale kosztownej kancelarii adwokackiej.\nZa to jedzenie – którego Damian, niestety, nie był w stanie\ndocenić – było przepyszne, a wybrane przez niego margaux dało\nnam obu dużo przyjemności. Jednakże z konieczności musieliśmy\nrozmawiać dość zdawkowo, bo milczący kamerdyner – dowiedziałem\nsię już, że nazywa się Bassett – nie opuszczał nas ani na\nchwilę. Przypomniałem sobie, jak jedna z moich ciotek, wspominając\nczasy przedwojenne, opowiadała, że zdumiewały ją rozmowy\nprzy stole, których była świadkiem, zupełnie nieskrępowane\nobecnością służby. Sekrety polityczne, plotki rodzinne, prywatne\nuchybienia, wszystko to wylewało się z bulgotem ku uciesze słuchających\nbacznie lokajów, którzy – nawet jeśli nie publikowali\nmemuarów, jak to się zdarza w naszej bardziej chciwej i nieobyczajnej\nepoce – zapewne ubarwili później niejeden wieczór w miejscowym\npubie. Niezrównana wiara tamtego pokolenia we własny\nstyl życia to coś, co utraciliśmy na zawsze. Czy nam się to podoba,\nczy nie – a mnie właściwie się podoba – z biegiem czasu zyskaliśmy\nświadomość człowieczeństwa ludzi, którzy nas obsługują.\nDla każdego, kto urodził się po roku 1940, wszystkie ściany\nTak więc paplaliśmy o tym i owym. Zapytał o moich rodziców, a ja\nzapytałem o jego. Mój ojciec w zasadzie dość go lubił, matka jednak,\nze swym bardziej niezawodnym instynktem przetrwania, od razu\nwyczuła kłopoty. W każdym razie tymczasem umarła, podobnie jak\nrodzice Damiana, więc nie za bardzo było o czym mówić. Potem\nnastąpiły wspomnienia o różnych wspólnych znajomych z tamtego\nokresu, toteż przed odejściem od stołu zdążyliśmy omówić potężny\nkatalog rozczarowań zawodowych, rozwodów i przedwczesnych\n– Sądzisz, że moglibyśmy wypić kawę w bibliotece? – Jak zwykle\npytał cicho, jakby odmowa w ogóle wchodziła w rachubę. Ciekawe,\npomyślałem, co by się stało, gdyby ktoś potraktował serio jedno z jego\nnieśmiałych poleceń? „Nie, sir. Obawiam się, że teraz jestem trochę\nzajęty. Może później zdołam panu przynieść trochę kawy”. Chciałbym\nto chociaż raz zobaczyć. Lecz kamerdyner doskonale rozumiał,\nco jest grane, poszedł więc wykonać zawoalowany rozkaz, a tymczasem\nmy z Damianem przenieśliśmy się do najładniejszego pokoju,\njaki tu dotychczas widziałem. Biblioteka urządzona była tak, jakby\nktóryś z poprzednich właścicieli, być może sam Damian, w całości\nzakupił księgozbiór ze znacznie starszego domu, w komplecie\nz ciemnymi, lśniącymi półkami i parawanem o prześlicznie\nrzeźbionych kolumienkach. W delikatnym kominku z różowawego\nmarmuru pełgał ogień, rozpalony na nasze przybycie na stalowym,\nbłyszczącym ruszcie, i ciepły odblask płomieni na skórzanych\noprawach oraz kilka znakomitych obrazów – między innymi duży\npejzaż morski, bodajże Turnera, oraz portret dziewczyny pędzla\nLawrence’a – nadawały pomieszczeniu przytulną atmosferę, której\nbrakowało gdzie indziej. Oceniłem Damiana niesprawiedliwie. To\newidentnie brak zainteresowania, a nie brak gustu, sprawił, że inne\npokoje wyglądały tak nudno. Tutaj toczyło się jego prawdziwe życie.\n– Jeśli chodzi ci o to, że zawsze byłem ambitny, to owszem,\n– Chodzi mi raczej o to, że nigdy nie przyjmowałeś odmowy\n– Tego bym nie powiedział – odrzekł. Nie byłem pewny, co ma\nna myśli, lecz nim zacząłem drążyć temat, odezwał się ponownie.\n– Wiedziałem, kiedy przegrywam, nawet wtedy. Jeśli sytuacja nie\nrokowała powodzenia, godziłem się z porażką i szedłem dalej. To\n– Bzdura – odparłem. – W żadnym wypadku tego nie przyznam.\nByć może w późniejszym życiu dorobiłeś się pewnych zalet,\ntego nie potrafię stwierdzić. Ale kiedy cię znałem, byłeś nienasycony\ni zupełnie nie umiałeś przegrywać, o czym sam wiem najlepiej.\nDamian był wyraźnie zaskoczony. Być może zbyt wiele czasu\nspędzał z ludźmi, którym w ten czy inny sposób płacił, żeby\nsię z nim zgadzali, i zapomniał już, że może być inaczej. Upił łyczek\nbrandy, po chwili jednak pokiwał głową.\n– No cóż, jakkolwiek było, teraz przegrałem. – I w odpowiedzi\nna moje milczące pytanie wyjaśnił: – Mam nieoperowalnego raka\ntrzustki. Nie da się nic zrobić. Lekarz daje mi jakieś trzy miesiące życia.\n– Oni mylą się czasem. Ale nie w moim przypadku. Kilka tygodni\nw jedną czy w drugą stronę, ale to wszystko.\n– Och. – Pokiwałem głową. Nie bardzo wiem, jak powinienem\nreagować na tego rodzaju deklaracje, gdyż ludzkie potrzeby potrafi ą\nogromnie się różnić. Wątpiłem, by Damian spodziewał się po mnie\njęków, szlochów bądź propozycji terapii alternatywnych opartych\nna diecie makrobiotycznej, ale nigdy nic nie wiadomo. Czekałem.\n– Nie sądź, że się miotam i pomstuję na niesprawiedliwość losu.\nMoje życie na swój sposób dobiegło naturalnego końca.\n– Miałem, jak podkreślasz, sporo szczęścia. Dobrze żyłem. Podróżowałem.\nNie ma nic, czym chciałbym się nadal zajmować zawodowo,\na to już coś. Wiesz, co robiłem?\n– Zbudowałem firmę software’ową. Jedni z pierwszych dostrzegliśmy,\njaki to ma potencjał.\n– Właśnie. To brzmi nudno, ale bawiłem się świetnie. W każdym\nrazie sprzedałem interes i nie zamierzam zaczynać następnego.\n– Tego nie możesz wiedzieć. – Nie mam pojęcia, po co tak powiedziałem,\nbo oczywiście to akurat wiedział doskonale.\n– Nie narzekam. Sprzedałem przedsiębiorstwo fajnej, dużej\nfirmie amerykańskiej. Zapłaciła mi tyle pieniędzy, że mógłbym postawić\nna nogi całe Malawi.\nZawahał się. Byłem niemal pewien, że zbliżamy się do tak zwanego\nclou mojego przyjazdu, lecz najwyraźniej nie potrafi ł posunąć\nsię dalej. Pomyślałem, że spróbuję się sprężyć i przyśpieszyć sprawę.\n– Właściwie nie istnieje. Nic, co byłoby godne tej nazwy. Coś na\npocieszenie od czasu do czasu, ale od wielu lat nic ponadto. W ogóle\nnie jestem towarzyski.\n– Byłeś, kiedy cię znałem. – Poczułem się obezwładniony myślą\no „czymś na pocieszenie od czasu do czasu”. A to dopiero! Postanowiłem\ntrzymać się z dala od wszelkich prób wyjaśnienia.\nAle nie musiałem podejmować dalszych działań; Damian się\n– Jak wiesz, nie podobał mi się świat, do którego mnie wprowadziłeś.\n– Spojrzał na mnie wyzywająco, lecz widząc, że nie mam\nnic do powiedzenia, ciągnął dalej: – Jednak, paradoksalnie, kiedy\ngo opuściłem, odkryłem, że rozrywki mojego starego świata też\nprzestały mi się podobać. Po jakimś czasie w ogóle zrezygnowałem\n– Niepotrzebnie. Ożeniłem się tylko dlatego, że osiągnąłem\nwiek, kiedy czymś dziwacznym było nie mieć żony. Miałem trzydzieści\nsześć albo trzydzieści siedem lat i ludzie na mój widok zaczynali\nunosić brwi. Oczywiście byłem głupi. Należało poczekać\njeszcze pięć lat: moi znajomi zaczęliby się rozwodzić i nie byłbym\njedyną małpą w cyrku.\n– O, nie. Uciekłem z waszej paczki i zapewniam cię, że nie pragnąłem\n– My również nie mieliśmy najmniejszej chęci cię oglądać –\npowiedziałem. W tym wszystkim było coś, co powitałem z ulgą.\nWzajemna antypatia wreszcie się ujawniła i od razu poczułem\nsię swobodniej, niż odgrywając przez cały wieczór jakąś komedię\npseudoprzyjaźni. – Poza tym, nie masz pojęcia, jaka jest moja paczka.\nNie wiesz o mnie nic. Tamtego wieczoru moje życie zmieniło się\ntak samo jak twoje. Było wiele sposobów, żeby czterdzieści lat temu\nwyrwać się z londyńskiego Sezonu.\n– Oczywiście masz słuszność. Przepraszam. Ale naprawdę\nnie mogłeś poznać Suzanne. Kiedy ją spotkałem, prowadziła centrum\nfitness pod Leatherhead. – Milcząc, przyznałem w duchu, że\nto mało prawdopodobne, bym na swojej drodze natrafił na byłą\npanią Baxter. Damian westchnął ze znużeniem. – Starała się, jak\nmogła. Nie chcę źle o niej mówić. Ale nie istniało nic, co by nas\nmocniej wiązało. – Zawahał się. – Ty w końcu się nie ożeniłeś,\n– Nie. Nie ożeniłem się. W końcu. – Zabrzmiało to bardziej\nszorstko, niż zamierzałem, ale chyba nie był zaskoczony. Temat był\nbolesny dla mnie, a niewygodny dla niego – przynajmniej powinien\nbyć, do cholery. Postanowiłem wrócić na pewniejszy grunt.\n– Och, ponownie wyszła za mąż. Za całkiem miłego faceta.\nProwadzi firmę sprzedającą odzież sportową, więc przypuszczalnie\nmają ze sobą więcej wspólnego niż my, gdy byliśmy małżeństwem.\n– Dwaj chłopcy i dziewczynka. Chociaż nie wiem, co się z nimi\n– Nie, wspólnych dzieci nie było. – Tym razem jego milczenie\nrobiło wrażenie bardzo głębokiego. Po chwili dokończył myśl: – Ja\nnie mogę mieć dzieci. – Wypowiedź tę, pozornie ostateczną, wygłosił\ntonem dziwnie nieostatecznym, niemal jakby stosował ów\nimportowany z Australii pytajnik, obcy i zbędny, którym młodzież\nostatnio kończy każde zdanie. – Chcę powiedzieć – ciągnął – że nie\nmogłem ich mieć, już kiedy brałem ślub.\nUrwał, jakby dając mi czas na przetrawienie tego osobliwego\nstwierdzenia. O co u licha mu chodziło? Chyba nie był wykastrowany,\nkiedy składał kierowniczce centrum fitnessu propozycję małżeństwa?\nPonieważ sam poruszył temat, nie miałem skrupułów, chcąc\ndowiedzieć się więcej, ale jak się okazało, odpowiedział mi, zanim\nzdążyłem o cokolwiek zapytać.\n– Chodziliśmy do różnych lekarzy, a oni powiedzieli, że mam\nzero plemników w spermie.\nNawet w naszym współczesnym, chaotycznym społeczeństwie\nsensowna reakcja na taką uwagę wymaga pewnego wysiłku.\n– Właściwie nie. Snuli hipotezy, jak do tego doszło, ale nikt nie\nsądził, by to dało się odwrócić. I tyle.\n– Mogłeś spróbować czegoś innego. Teraz nauka jest taka po-\nmysłowa. – Nie potrafiłem się zmusić, żeby przedstawić problem\n– Nie umiałbym wychowywać cudzego dziecka. Suzanne kiedyś\npróbowała mnie przekonać, ale nie mogłem na to przystać. Po\nprostu nie widziałem sensu. Jeśli dziecko nie jest twoje, to czy to\nnie przypomina zabawy lalkami? Owszem, to są żywe lalki. Ale\n– Wiem – przytaknął. – Suzanne do nich należała. Nie rozumiała,\ndlaczego musimy być bezdzietni, skoro to nie jej wina, i trudno\nnie przyznać jej racji. Chyba już w chwili, gdy wychodziliśmy od\nlekarza, wiedziałem, że się rozstaniemy. – Wstał, żeby nalać sobie\nkolejnego drinka. Zapracował na to.\n– Rozumiem – odrzekłem, by zapełnić czymś ciszę, trochę obawiając\nsię dalszego ciągu.\nIstotnie, kiedy znów przemówił, jego głos brzmiał bardziej stanowczo\n– Dwóch specjalistów uznało, że to może być skutek przebytej\nw dorosłym wieku świnki.\n– To się zdarza, chociaż bardzo rzadko. Choroba, zwana przyusznicowym\nzapaleniem jąder. Zwykle mija bez śladu, ale od czasu\ndo czasu jest inaczej. Nie przechodziłem świnki jako dziecko i nie\nbyłem świadomy, bym kiedykolwiek się nią zaraził, ale po zastanowieniu\nprzypomniałem sobie, że kilka dni po powrocie z Portugalii\nw lipcu 1970 roku okropnie rozbolało mnie gardło. Dwa tygodnie\nleżałem w łóżku i gruczoły rzeczywiście mi spuchły, więc\nPoruszyłem się w fotelu i upiłem ze szklanki kolejny łyk. Moja\nobecność tutaj zaczęła zyskiwać swoisty, nieprzyjemny sens. Poniekąd\nnamówiłem Damiana na wyjazd do Portugalii z grupą przyjaciół.\nBóg mi świadkiem, rzecz była bardziej skomplikowana, lecz\nmiałem również konkretny powód: nasza ówczesna koleżanka prosiła,\nbym przyjechał z Damianem, bo martwiła się, że jedzie za\nmało mężczyzn. Jak się okazało, skutki były katastrofalne. I co, teraz\nchciał mnie obwiniać o to, że jest bezpłodny? Zaprosił mnie do\nsiebie, żebym przyznał się do błędu? Żebym powiedział, że w tamten\nweekend wyrządziłem mu taką samą krzywdę jak on mnie?\n– Dziewczyna tego faceta, do którego należała willa. Ta neurotyczna\nAmerykanka z wyblakłymi włosami. Jak ona miała na imię?\nAlice? Alix? Przez cały nasz pobyt narzekała, że boli ją gardło.\nObraz wybielonej słońcem willi w Estorilu, który od czterdziestu\nlat wypierałem ze świadomości, nagle wypełnił moje myśli.\nRozgrzana biała plaża poniżej tarasu, pijane kolacje, wibrujące seksem\ni podtekstami, wspinaczka do nawiedzonego zamku w Cintrze,\nkąpiele w szepczących błękitnych wodach, wyczekiwanie na wielkim\nplacu katedralnym w Lizbonie, żeby zobaczyć ciało Salazara...\nWszystkie ówczesne doznania rozkwitły jaskrawym, barwnym technikolorem\n– wakacje z rodzaju tych, które stanowią pomost między\ndorastaniem i dorosłością, ze wszelkimi niebezpieczeństwami tej\npodróży, wakacje, po których wraca się do domu zupełnie innym,\nniż się wyruszyło. W samej rzeczy, wakacje te odmieniły moje życie.\n– Oczywiście, jeśli taki był powód, to mogłem spłodzić dziecko\n– Nawet ty nie miałbyś na to czasu! Mieliśmy po dwadzieścia\njeden lat! W dzisiejszej epoce każda trzynastolatka z bloku może\nzajść w ciążę, ale wtedy było inaczej. – Uśmiechnąłem się pokrzepiająco,\nale nie patrzył na mnie. Stał przy urodziwym bureau plat*\n* Bureau plat (franc.) – rodzaj osiemnastowiecznego biurka z dwiema lub\nnajwyżej trzema szufladami i płaskim blatem, wykorzystywanego głównie\ndo pisania i przechowywania korespondencji.\npod obrazem Lawrence’a i otwierał szufladę, z której następnie wyjął\nkopertę i podał mi ją. Miała swoje lata; stempel pocztowy, chyba\n„Chelsea, 23 grudnia 1990”, z trudem dało się odcyfrować.\nOstrożnie rozłożyłem kartkę. List był w całości napisany na\nmaszynie, bez ręcznego nagłówka i podpisu. Zaczynał się „Drogi\nGnojku”. Uroczo. Spojrzałem na Damiana, unosząc brwi.\nDrogi Gnojku, już prawie Święta. Jest późno, jestem po wódce,\nwięc wreszcie mam odwagę ci napisać, że przez ciebie\nod dziewiętnastu lat żyję w kłamstwie. Codziennie patrzę\nna to moje kłamstwo i widzę, że to wszystko twoja wina.\nNikt nigdy nie pozna prawdy, pewnie prędzej ten list spalę,\nniż go wyślę, ale chcę, żebyś wiedział, jaki skutek miało\ntwoje łajdactwo i moja słabość. Nie potrafię cię przekląć, to\nniemożliwe, ale nigdy nie wybaczę ci tego, jak potoczyło się\nmoje życie. Żaden człowiek nie zasługuje na coś takiego.\n– A jednak go wysłała – powiedziałem. – Ciekawe, czy miała\n– Może ktoś inny wziął kopertę ze stolika w holu i wysłał bez\n– A ty nie? „Żyję w kłamstwie”, „twoje łajdactwo i moja słabość”.\nNie brzmi to szczególnie po męsku. Podoba mi się, że podpisała\nsię „głuptak”, to mi przypomina teksty niektórych piosenek z naszej\nmłodości. W każdym razie zakładam, że łajdactwo, o którym\nmowa, ma związek z jakimś romansem; raczej nie pisał tego ktoś\nrozczarowany złą lokatą pieniędzy. A zatem autor musi być kobietą,\nprawda? Chyba że twoje życie zboczyło na nowe, wcześniej nieprzetarte\n– No więc właśnie – uśmiechnąłem się. – Podoba mi się, że nie\npotrafi cię przekląć. To zupełny Keats, no wiesz, ten wers z poe matu\nIzabella albo doniczka bazylii: „Samotnie płacze za niespełnionym\n– To chyba żadna zagadka – powiedziałem. Ale czekał, więc\nsformułowałem to jasno. – Wygląda na to, że kogoś zapłodniłeś.\n– I przypuszczalnie oszukałeś ją, przysięgając dozgonną miłość,\naby ją skłonić, by zdjęła ubranie.\n– Tak? Nie miałem takiego zamiaru. Sam często próbowałem tej\nsztuczki, jak wszyscy chłopcy w tamtych czasach. „Słabość” wskazuje,\nże w jej wypadku ci się udało. – Jednakże pytanie Damiana, co\nznaczy ten list, trochę mnie zastanowiło. Czyżby uważał, że sprawy\nnie przedstawiają się tak prosto? – Ale dlaczego pytasz? Można\nto interpretować inaczej? Ta kobieta kochała się w tobie, więc jej\nżycie jest kłamstwem, bo wyszła za kogoś innego, chociaż wolała\nbyć z tobą. Czy tak właśnie sądzisz?\n– Nie. W zasadzie nie. Czy napisałaby po dwudziestu latach,\ngdyby tylko o to jej chodziło?\n– „Codziennie patrzę na moje kłamstwo”, „nikt nigdy nie pozna\nprawdy”. Jakiej prawdy? – zadał to pytanie tonem wskazującym, że\nodpowiedź nie budzi wątpliwości. Z czym się zgadzałem.\nWydawał się niemal uspokojony, że nie widzę innego możliwego\nznaczenia, jakby poddawał mnie próbie.\n– Na to wygląda. Chociaż już samo to czyni z całej sprawy swego\nrodzaju anachronizm. Ciekawe, czemu się go nie pozbyła.\nDamian spojrzał na mnie wyniośle i parsknął lekceważąco. Była\nto jego firmowa specjalność, którą pamiętałem aż za dobrze.\n– Zapewne aborcja była niezgodna z jej zasadami. Niektórzy\nmają jakieś zasady.\n– Nie zamierzam słuchać twoich pouczeń w tym względzie –\nodparłem, co zupełnie słusznie pominął milczeniem. Wszystko to\nzaczęło mnie irytować. Dlaczego robiliśmy z tego taką aferę? – No\nwięc dobrze. Urodziła to dziecko. I nikt nie wie, że ty jesteś ojcem.\nKoniec pieśni. – Spojrzałem na starannie przechowaną kopertę. –\nBo to był koniec, czy tak? Czy było coś jeszcze? Później?\n– Właśnie tak sobie wtedy pomyślałem. Że to wstęp do jakiejś...\nbo ja wiem... próby wyłudzenia?\n– Tak to określił mój adwokat. Poszedłem z tym do niego. Zrobił\nsobie kopię listu i kazał mi zaczekać, aż ona znów się skontaktuje.\nPowiedział, że to wyraźna przygrywka do żądań fi nansowych i że\npowinniśmy przygotować jakiś plan. W tamtych czasach prasa trochę\no mnie pisała, nieźle mi się powodziło. Prawdopodobnie dotarło\ndo niej, że jej dziecko ma bogatego tatusia i przyszła pora, żeby\nzdobyć łatwą kasę. Mój potomek miał wtedy jakieś dwadzieścia lat...\n– Dziewiętnaście – wtrąciłem. – Żyła w kłamstwie od dziewiętnastu\nPrzez chwilę patrzył na mnie zaskoczony, po czym znów pokiwał\n– No dobrze, dziewiętnaście, i właśnie wchodził w dorosłe życie.\nBardzo by mu się przydało trochę gotówki. – Spojrzał na mnie. Nie\nmiałem nic do dodania; zgadzałem się z adwokatem, jego wersja\ntrzymała się kupy. – Coś bym jej dał – rzekł Damian obronnym\ntonem. – Byłem na to całkowicie przygotowany.\n– Może. Chociaż to nieco melodramatyczne. A może, jak mówisz,\nlist został wysłany przez pomyłkę. W każdym razie więcej się\nnie odezwała i cała sprawa trochę się rozmyła.\nNie odpowiedział od razu. Wstał i podszedł do kominka po drugiej\nstronie pokoju. Ujął stosowny przyrząd i w głębokim skupieniu\nzaczął poprawiać płonące polano, które wysunęło się z paleniska.\n– Rzecz w tym – rzekł w końcu, wciąż wpatrzony w płomienie,\nchoć przypuszczalnie mówił do mnie – że chcę odnaleźć to dziecko.\nWydało mi się to wysoce nielogicznie. Jeśli chciał postąpić „jak\nnależy”, to dlaczego nie zrobił tego osiemnaście lat temu, kiedy to\nmiałoby jakiś sens?\n– Czy aby nie odrobinę za późno? – zapytałem. – Odgrywanie\ntatusia nie byłoby łatwe, nawet gdy dostałeś ten list, ale teraz to\n„dziecko”, kobieta lub mężczyzna, ma już przeszło trzydzieści lat. To\ndorosła osoba, która jest tym, kim jest; za dużo, by ją ukształtować.\nAle to najwyraźniej nie miało żadnego znaczenia. Damian\nw ogóle mnie nie słuchał.\nGłupio byłoby udawać, że na tym etapie nie zorientowałem się\njeszcze, dokąd to wszystko zmierza. Ale zadanie bynajmniej nie\nnapawało mnie entuzjazmem. Nie byłem też wcale pewny, czy się\n– Zanim cię poznałem, spałem tylko z czterema dziewczynami.\n– Urwał. Lekko uniosłem brwi. Każdy mężczyzna z mojego\npokolenia byłby pod wrażeniem. Kiedy go poznałem, miałem lat\ndziewiętnaście i nie pamiętam, bym zdążył posunąć się do czegoś\nwięcej niż pocałunek skradziony na potańcówce. Ale on jeszcze nie\nskończył. – Ze wszystkimi czterema utrzymywałem znajomość aż\ndo wczesnych lat siedemdziesiątych i stanowczo to nie była żadna\nz nich. Potem trochę balowałem z tobą na mieście i miałem spore\nwzięcie. Do Portugalii pojechaliśmy ze dwa lata później. A potem\nbyłem już bezpłodny. Poza tym, spójrz, jak ona pisze, spójrz na ten\npapier, przeczytaj sformułowania. To kobieta wykształcona...\n– Tym bardziej! – Ale jego teoria dała mi do myślenia. – A okres\nmiędzy londyńskim Sezonem a Portugalią?\n– Głównie dziwki i ze dwie znajome z dawnych czasów. Z których\nżadna przed tamtym latem nie miała dziecka. – Westchnął\nciężko. – Tak czy inaczej, człowiek żyje w kłamstwie, tylko jeśli ma\ncoś do stracenia. Coś, co warto zachować, coś, dla czego prawda\nbyłaby zagrożeniem. Napisała do mnie w 1990 roku, kiedy klasy\nwyższe i średnie stanowiły ostatnią redutę przywiązujących wagę\ndo legalnych narodzin. Każda normalna osoba już dawno puściłaby\nfarbę. Włożył w tę wypowiedź (oraz w poprawianie ognia) tyle wysiłku,\nże wyraźnie osłabł i z jękiem osunął się na fotel. Nie żałowałem go.\nWręcz przeciwnie. Niedorzeczność jego żądania uderzyła mnie nagle z całą mocą.\n– Ja nie należę do twojego życia. Nie mamy ze sobą nic wspólnego.\nJesteśmy całkiem różnymi ludźmi. – Nie chciałem go obrazić.\nPo prostu nie rozumiałem, dlaczego w ogóle mam ponosić odpowiedzialność\nza to wszystko. – Może znaliśmy się kiedyś, ale teraz\nto już minęło. Czterdzieści lat temu kilka razy poszliśmy razem na\njakieś tańce. I pokłóciliśmy się. Z pewnością są jacyś ludzie, z którymi\njesteś znacznie bliżej, niż kiedykolwiek byłeś ze mną. Niemożliwe,\nżebym był jedyną osobą, która może się tego podjąć.\n– Ależ jesteś. Te kobiety pochodziły z twojego środowiska,\nnie z mojego. Nie mam przyjaciół, którzy by je znali, a nawet wiedzieli,\nże istnieją. Skoro zaś o tym mowa, w ogóle nie mam innych\nprzyjaciół. Na mój gust było to zbyt wyrachowane.\n– A więc nie masz żadnych przyjaciół, bo ja z pewnością się\ndo nich nie zaliczam. – Naturalnie od razu pożałowałem tych słów.\nWierzyłem, że Damian rzeczywiście umiera, więc karanie go za\nrzeczy, których nie dało się cofnąć, nie miało najmniejszego sensu,\nbez względu na to, czego bym sobie życzył.\n– Masz rację. Nie mam przyjaciół. Jak sam doskonale wiesz, nie\njest to ten rodzaj związku, który potrafiłbym zrozumieć lub podtrzymać.\nJeśli ty mi odmówisz, to nie mam już do kogo się zwrócić. Nie\nmogę nawet wynająć detektywa. Tylko ktoś wtajemniczony może\nuzyskać informację, która jest mi potrzebna. – Już chciałem zasugerować,\nżeby w takim razie sam się tego podjął, lecz spojrzałem\nna jego drżące, wynędzniałe ciało i słowa zamarły mi na ustach.\n– Zrobisz to? – zapytał po krótkiej przerwie.\nW tym momencie byłem całkiem pewny, że naprawdę nie\nchcę się tego podjąć. Nie tylko ze względu na niezręczny, drażliwy\ni czasochłonny charakter całej sprawy, lecz także dlatego, że\nim dłużej o tym myślałem, tym bardziej dochodziłem do wniosku,\nże nie mam ochoty dłubać ani w jego, ani w swojej przeszłości.\nEpoka, o której mówił, minęła. Minęła dla nas obu. Właściwie nie\nutrzymywałem kontaktów z żadnym znajomym z tamtych czasów,\ndo czego – o czym dobrze wiedział – on sam również się przyczynił.\nCo byśmy zyskali, grzebiąc się w tym wszystkim? Postanowiłem\npo raz ostatni odwołać się do lepszej strony jego natury. W końcu\nnawet ludzie pokroju Damiana Baxtera w pewnym stopniu ją posiadają.\n– Damian, zastanów się. Naprawdę chcesz wywrócić czyjeś życie\ndo góry nogami? Ten mężczyzna czy kobieta wie, kim jest, i układa\nsobie życie najlepiej, jak umie. Czy to pomoże jemu albo jej,\nkiedy się dowie, że jest kimś innym, kimś nieznanym? Gdy straci\nzaufanie do rodziców lub nawet z nimi zerwie? Chcesz to mieć na\n– Zostawiam po sobie majątek, który po potrąceniu wszystkich\npodatków wyniesie ponad pięćset milionów funtów. Zamierzam\nustanowić swoje dziecko jedynym spadkobiercą. Jesteś gotów wziąć\nna siebie odpowiedzialność za odebranie mu należnej schedy? Czy\nchcesz to mieć na swoim sumieniu?\nNaturalnie zachowałbym się dziecinnie, gdybym udawał, że to\ndiametralnie nie zmienia całej sprawy.\n– Dam ci spis wszystkich dziewcząt, z którymi spałem w tamtych\nlatach i które do kwietnia 1971 roku urodziły dziecko.\nZnów mi zaimponował. Spis dziewcząt, z którymi spałem w tym\nsamym okresie, z dziećmi lub bez, zmieściłby się na odwrocie wizytówki.\nJego działania były niezwykle precyzyjne i dziwnie beznamiętne.\nDotąd sądziłem, że wymieniamy swego rodzaju ogólnofi lozoficzne\nuwagi, teraz jednak pojąłem, że doszliśmy do tak zwanych\nkonkretów. Najwyraźniej zauważył moje zdziwienie.\n– Moja sekretarka poczyniła pewne postępy. Nie ma sensu, żebyś\nkontaktował się z osobami, które wówczas nie miały dzieci. –\nOczywiście miał rację. – Wydaje mi się, że spis jest kompletny.\n– Nimi nie będziemy się martwić. Nie ma sensu dodawać sobie\nroboty. – Uśmiechnął się. – Sporo odsialiśmy. Kilka innych, z którymi\nspałem, też urodziło wcześniej dzieci, w tej sprawie jednak\nprzytoczę słowa matki cesarzowej Eugenii, która zapytana o ojca\nswej imperialnej córki, odparła: Les dates ne correspondent pas*. –\n* Les dates ne correspondent pas (franc.) – daty się nie zgadzają.\nZaśmiał się, uspokojony, że jego plan zmierza do realizacji. – Chcę,\nżebyś wiedział, że traktuję to bardzo poważnie i że istnieje realna\nmożliwość, że nazwisko tej osoby fi guruje w spisie.\n– Po prostu się z nimi skontaktuj. Z jednym wyjątkiem mam\nwszystkie aktualne adresy.\n– Tak ich nie lubisz, że widzisz wszystko przez romantyczną\nmgiełkę. Przypuszczalnie zgodziłaby się każda z nich. A z pewnością\nzgodziłyby się ich dzieci, gdyby znały powód.\n– Nie. – Nagle znów zrobił się bardzo stanowczy. Dostrzegłem,\nże mój komentarz go rozdrażnił. – Nie chcę, żeby sprawa nabrała\nrozgłosu. Tylko moje dziecko ma wiedzieć, że go szukam. Kiedy\ndostanie pieniądze, samo zadecyduje, czy ogłosić, skąd i dlaczego\nje ma. Dopóki to nie nastąpi, wszystko odbywa się dla mojej prywatnej\nsatysfakcji, nie do konsumpcji publicznej. Wystarczy, że test\nzrobi ktoś, kto nie jest moim dzieckiem, a tydzień później przeczytamy\no tym w „Daily Mail”. – Potrząsnął głową. – Może zrobimy im\ntest na końcu, ale dopiero wtedy, kiedy wybierzesz mi kandydatów\n– Ale przypuśćmy, że któraś z tych kobiet urodziła dziecko potajemnie\ni oddała je do adopcji?\n– Nie zrobiła tego. Przynajmniej nie zrobiła tego matka mojego\nNie miałem nic więcej do powiedzenia, przynajmniej dopóki\nsię nie zastanowię, co Damian zrozumiał bez dalszej dyskusji.\nChwiejnie podniósł się na nogi.\n– Teraz idę spać. Od miesięcy nie kładłem się tak późno. Spis\nznajdziesz w kopercie w swoim pokoju. Jeśli zechcesz, możemy do\ntego wrócić jutro rano, zanim wyjedziesz. Ryzykując, że nazwiesz\nto prostactwem, powiem jeszcze, że w kopercie znajdziesz także\nkartę kredytową na pokrycie wszystkich kosztów, jakimi zechcesz\nmnie obciążyć w trakcie poszukiwań. Nie będę kwestionował użytku,\njaki z niej zrobisz.\nOstatnie zdanie szczególnie mnie rozzłościło, gdyż celowo\nzostało sformułowane w taki sposób, żebym docenił jego wielkoduszność.\nAle zlecenie nie miało nic wspólnego z wielkodusznością.\nByło to ohydne wymuszenie.\n– Mam nadzieję, że się zgodzisz. – Przy drzwiach przystanął. –\nCzy jeszcze się z nią widujesz? – zadał pytanie, pewny, że nie musi\nbliżej określać osoby, której dotyczyło. Nie mylił się.\n– Nie. Właściwie nie. – Zastanawiałem się przez pełną bólu\nchwilę. – Bardzo rzadko, na przyjęciach, ślubach lub innych takich.\n– Och, nie. Uśmiechamy się. Nawet rozmawiamy. Z pewnością\nnie jesteśmy wrogami. Nie jesteśmy niczym.\n– Ale chcę, żebyś zrozumiał, że ja też o tym wiem. Zupełnie\noszalałem. – Urwał, jakby spodziewając się po mnie jakiejś stosownej\nreakcji. Ale żadnej reakcji być nie mogło. – Czy to coś pomoże,\njeśli powiem, że mi przykro? – zapytał.\nSkinął głową, przyjmując to do wiadomości. Obaj wiedzieliśmy,\nże nie pozostało nic więcej do powiedzenia. – Zostań na dole tak\ndługo, jak zechcesz. Napij się jeszcze whisky, obejrzyj książki. Niektóre\n– Dlaczego czekałeś do tej pory? – zapytałem. – Dlaczego nie\nposzukałeś informacji od razu, kiedy dostałeś ten list?\nZawahał się i zamyślił, a światło wpadające z holu przez otwarte\ndrzwi pogłębiło zmarszczki na jego zniszczonej twarzy. Przypuszczalnie\ntysiąc razy dziennie zadawał sobie to samo pytanie.\n– Nie wiem. Nie do końca. Może nie byłem w stanie znieść\nuczucia, że ktoś rości sobie do mnie jakieś prawa. Nie wiedziałem,\njak zdołam odnaleźć i zidentyfikować tę osobę, nie dając jej równo-\ncześnie pewnej władzy nad sobą. I nigdy tak naprawdę nie chciałem\ndziecka. Dlatego zapewne nie bardzo słuchałem błagań mojej żony.\nNie miałem takich ambicji. Nie wydaje mi się, żebym nadawał się\n– Tymczasem teraz jesteś gotów całkiem obcej osobie przekazać\nfortunę, za którą można śmiało wybudować niewielkie przemy-\nsłowe miasteczko. Dlaczego? Co się zmieniło?\nDamian zastanawiał się przez chwilę, po czym leciutko westchnął,\nunosząc i opuszczając chude ramiona. Marynarka, niegdyś\nleżąca na nim nienagannie, zwisała luźno z jego wynędzniałego\n– Umieram i nie mam żadnej wiary – rzekł po prostu. – To\nmoja jedyna szansa na nieśmiertelność.\nPo czym zniknął, a ja zostałem, by w samotności podziwiać\nKsiążki autora: Julian Fellowes - wszystkie książki


Przełącznik wersji korystycznej\ntradycyjna czarno-biała czarno-żółta żółto-czarna\nSpecjalne dla osób nipełnosprawnych\nPaństwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomża ogłasza konkurs architektoniczny na opracowanie koncepcji programowo-przestrzennej rozbudowy i adaptacji budynków Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, w ramach rozwoju i integracji kampusu przy ul. Akademickiej w Łomży.\nOgłoszenie konkursu - do 21.04.2021 r.\nZgłaszanie pytań i udzielanie odpowiedzi na pytania - zgodnie z ust. 3.4 Regulaminu,\nSkładanie (nadsyłanie) prac konkursowych - do 24.06.2021 r. do godz. 18:00.\nRozstrzygnięcie konkursu - do 30.06.2021 r.\nOgłoszenie wyników rozstrzygniętego konkursu - do 01.07.2021 r.\nI nagroda w wysokości 15.000 zł oraz zaproszenie do udziału w postępowaniu prowadzonym w trybie zamówienia z wolnej ręki\nII nagroda w wysokości 10.000 zł\nwyróżnienie w wysokości 5.000 zł\nAdres strony internetowej prowadzonego konkursu:\nOpublikowano: 16 kwiecień 2021\nMistrzostwa makijażu to okazja, aby zaprezentować własne umiejętności. Tegoroczny konkurs”, ze względu na pandemię, nie mógł odbyć się w murach Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży. Zwycięzcy zostali wyłonieni na podstawie przesłanych zdjęć wykonanego przez siebie makijażu. Łącznie wpłynęło 45 prac konkursowych; 12 prac w kategorii I oraz 35 prac w kategorii II. Komisja konkursowa nie miała łatwego zadania, ponieważ poziom wszystkich prac był bardzo wysoki. Mistrzostwa Makijażu odbyły się pod hasłem „Po drugiej stronie lustra – on line”, a na podium stanęły następujące osoby:\nKategoria I - uczniowie szkół ponadpodstawowych\nI miejsce - Adrian Hyzopski, uczeń klasy II, Technikum Anagra przy Łódzkiej Szkole Mody - Kosmetologii - Fryzjerstwa, model: Oliwia Kubiak\nII miejsce - Gabriela Dąbkowska, uczennica klasy I, Technikum Anagra przy Łódzkiej Szkole Mody - Kosmetologii - Fryzjerstwa, model: Amelia Szymczyk\nIII miejsce - Alan Szymczak, uczeń klasy III, Technikum Anagra przy Łódzkiej Szkole Mody - Kosmetologii - Fryzjerstwa, model: Nikola Gradowska\nWyróżnienia dla miłośników makijażu za pierwsze kroki w dziedzinie wizażu (kolejność alfabetyczna)\nKunda Zuzanna, uczennica III klasy, Zespół Szkół nr 2 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Ełku, model: Gabriela Kunda\nWojtkowska Julia, uczennica klasy II, III LO w Łomży im. Żołnierzy Obwodu Łomżyńskiego Armii Krajowej w Łomży, model: Julia Piaścik\nKategoria II - studenci i uczniowie szkół kosmetycznych\nI miejsce - Paulina Wilczewska, studentka I roku kosmetologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Collegium Medicum im. Ludwika Rydgera w Bydgoszczy Wydział Farmaceutyczny, model: Mariusz Wąsicki\nII miejsce - Karolina Chęcińska, studentka III roku kosmetologii, Bydgoska Szkoła Wyższa, model: Anna Kutek\nIII miejsce - Daria Żebrowska, studentka III roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, model: Sylwia Żebrowska\nWyróżnienia (kolejność alfabetyczna)\nBaranowska Ewa - studentka III roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, model: Martyna Chomentowska\nBronikowska Monika - studentka III roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach, model: Magdalena Godlewska\nDuljan Roksana - studentka III roku kosmetologii, Bydgoska Szkoła Wyższa, model: Patrycja Balewska\nKosek Vivien - studentka II roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Angelusa Silesiusa w Wałbrzychu, model: Vanessa Kosek\nKuczyńska Kamila - studentka III roku kosmetologii, Wyższa Szkoła Medyczna w Białymstoku, model: Paulina Michalska\nŁąpieś Weronika - studentka III roku kosmetologii, Wyższa Szkoła Zdrowia, Urody i Edukacji w Poznaniu, model: Natalia Przewucka\nMurzyn Angelika Dominika - studentka I roku kosmetologii, Olsztyńska Szkoła Wyższa, model: Aleksandra Gonzberg\nOkurowska Klaudia - studentka I roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkołą Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, model: Nina Gadzińska\nPękała Weronika - studentka I roku kosmetologii, Państwowa Wyższa Szkołą Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, model: Anna Dzwonkowska\nZięba Zuzanna - studentka I roku kosmetologii II stopnia, Uniwersytet Opolski Wydział Nauk o Zdrowiu, model: Monika Dziubek\nPaństwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży zaprasza na Wirtualne Drzwi Otwarte. To unikalna okazja, aby zobaczyć nowoczesną bazę dydaktyczną uczelni i zapoznać się z bogatą gamą kierunków. Wszystkich zainteresowanych na wirtualny spacer zabiorą wykładowcy akademiccy – praktycy w swoich dziedzinach oraz studenci – dla nich czas studiów to zdobywanie wiedzy, ale także najważniejszy etap w życiu towarzyskich interakcji i przyjaźni. O atutach PWSIiP w Łomży, akademickiej atmosferze i radości ze studiowania dowiemy się z krótkich filmów dostępnych na stronie pwsip.edu.pl/drzwiotwarte oraz na portalach społecznościowych „Państwówki”. Zapraszamy!\nEwa, Paulina, Paweł i Mark to studenci Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, którzy godzinami mogą opowiadać o swojej uczelni. To także przewodnicy, którzy doskonale znają uczelniane korytarze, sale, aule wykładowe, dom studenta, wykładowców akademickich, zasady jakimi rządzi się akademicki świat – od wysokości przyznawanych stypendiów po uroki studiowania za granicą dzięki programowi Erasmus+. Chętnie odpowiedzą na wszystkie pytania maturzystów, a ich wskazówki będą praktyczną, wynikającą z osobistego doświadczenia, podpowiedzią dlaczego warto wybrać PWSIiP jako swoją akademicką przystań. Oni już dokonali dobrego wyboru i korzystają z wielu możliwości rozwoju, jakie daje łomżyńska uczelnia.\nNauka to wielka życiowa przygoda, aby zasmakować akademickiej rzeczywistości nie trzeba emigrować do wielkich aglomeracji. Bezpłatne studia dzienne dostępne są w Łomży, oferowane na trzech wydziałach: Wydziale Informatyki i Nauk o Żywności, Wydziale Nauk Społecznych i Humanistycznych, Wydziale Nauk o Zdrowiu. Do wyboru jest kilkanaście praktycznych kierunków.\nPaństwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży funkcjonuje od 2004 roku, jej mury opuściło ponad 6 tysięcy absolwentów. Każdego roku akademickiego 2 tysiące studentów nabywa praktyczne umiejętności w nowoczesnych salach wykładowych i specjalistycznych laboratoriach, a także w utworzonych przez uczelnię: Centrum Mediacji i naszpikowanym nowoczesną technologią Centrum Symulacji Medycznych. Uczelnia zajmuje wysokie lokaty w rankingach (vide coroczne rankingi czasopisma „Perspektywy). Jest jedną z najprężniej działających publicznych uczelni zawodowych w kraju. Przez wszystkie lata istnienia PWSIiP pozyskała ponad 120 milionów złotych zewnętrznych funduszy, inwestując je w rozwój infrastruktury, podnoszenie warunków studiowania, realizację projektów o regionalnym i ponad regionalnym znaczeniu. Misja placówki brzmi: „Kształcimy Praktyków”.\nZapraszamy do zasmakowania akademickiej rzeczywistości:\nOdeszła Katarzyna Kuklińska\nOpublikowano: 01 kwiecień 2021\nWspólnota akademicka Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży z wielkim żalem i smutkiem przyjęła wiadomość o odejściu śp. Katarzyny Kuklińskiej, znanej w Łomży animatorki życia społecznego i kulturalnego.\nŚp. Katarzyna Kuklińska była wielkim przyjacielem akademickiego świata. Mieliśmy okazję poznać jej niezwykłe umiejętności w czasie współpracy przy realizacji projektów: „Roztańczyć życie” oraz Europejskiego Festiwalu Filmowego i Sztuk Wszelakich. Znaliśmy ją także z działalności w Fundacji “Ja i Ty” oraz Klubu “Carpe Diem”, którego była założycielką.\nZapamiętamy ją jako życzliwego, oddanego działalności społecznej człowieka, którego pozytywna energia inspirowała nas do działalności.\nŁączymy się w żalu z rodziną i przyjaciółmi śp. Katarzyny Kuklińskiej. W trudnych chwilach żałoby przyjmijcie Państwo nasze najszczersze kondolencje.\nOgólnopolski Konkurs Wiedzy „10 lat obowiązywania Kodeksu wyborczego w Polsce” – sprawozdanie\nW piątek, 12 marca 2021r., na Wydziale Nauk Społecznych i Humanistycznych PWSIiP odbył się Ogólnopolski Konkurs Wiedzy „10 lat obowiązywania Kodeksu wyborczego w Polsce”, zorganizowany przez Katedrę Nauk Prawnych oraz Zakład Administracji. Honorowy patronat nad Konkursem objęli:\nMinister Edukacji i Nauki, dr hab. Przemysław Czarnek,\nRektor PWSIiP JM dr hab. Dariusz Surowik, prof. PWSIiP,\nPrezydent Miasta Łomży dr Mariusz Chrzanowski,\nPoseł na Sejm RP Stefan Krajewski,\nPoseł na Sejm RP Antoni Kołakowski,\nSenator RP Marek Komorowski,\nRedaktor Naczelna „Przeglądu Prawa Konstytucyjnego” dr hab. Sabina Grabowska, prof. UR.\nZe względu na panującą sytuację pandemiczną Konkurs przeprowadzony został w postaci zdalnej, za pośrednictwem platfomy Moodle. Przedsięwzięcie spotkało się z bardzo dużym zainteresowaniem młodzieży szkół średnich oraz studentów PWSIiP. Zmagania uczestników składały się z dwóch części. W pierwszej - teście ze znajomości przepisów prawa wyborczego - wzięło udział 111 uczestników z województw: dolnośląskiego, kujawsko-pomorskiego, łódzkiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, pomorskiego, śląskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego. Do finału obejmującego ustne odpowiedzi na wylosowane zagadnienia awansowało 10 najlepszych uczniów, tj.: Pan Mateusz Brzózka (Parczówek, woj. łódzkie), Pani Marta Dobkowska (Ostrołęka, woj. mazowieckie), Pani Angelika Goceł (Grabówek, woj. mazowieckie), Pani Agnieszka Kotłowska (Łapalice, woj. pomorskie), Pan Stanisław Kubeł (Ostrołęka, woj. mazowieckie), Pani Alicja Pachut (Wilczkowice, woj. dolnośląskie), Pani Karolina Siwek (Ostrów Mazowiecka, woj. mazowieckie), Pani Aneta Szelągowska (Inowrocław, woj. kujawsko-pomorskie), Pan Dawid Sztandera (Ostrów Mazowiecka, woj. mazowieckie) oraz Pan Wiktor Szukis (Kętrzyn, woj. warmińsko-mazurskie).\nW zgodnej opinii Komisji Konkursowej, działającej pod przewodnictwem Pani prof. dr hab. Joanny M. Salachny, reprezentowany przez Finalistów poziom wiedzy na temat niełatwych zagadnień prawa wyborczego oraz umiejętności jej przekazania ocenić należało wyjątkowo wysoko. Bezapelacyjnym zwycięzcą zmagań konkursowych okazał się Pan Wiktor Szukis z Kętrzyna, drugie miejsce przypadło Pani Anecie Szelągowskiej z Inowrocławia, zaś na trzecim uplasowała się Pani Alicja Pachut z Wilczkowic (woj. dolnośląskie).\nDla Laureatów i finalistów Konkursu patroni i sponsorzy ufundowali atrakcyjne nagrody:\nJM Rektor PWSIiP dr hab. Dariusz Surowik, prof. PWSIiP - bony do sieci EMPIK na łączną kwotę 2000 PLN,\nPrezydent Miasta Łomży dr Mariusz Chrzanowski - bony do sieci Media Expert na łączną kwotę 2000 PLN,\nPoseł Stefan Krajewski – 10 voucherów na wizytę w Sejmie wraz z transportem z Łomży,\nPoseł Antoni Kołakowski – dwutomowa książka dla zwycięzcy,\nSenator Marek Komorowski – Orzeł Senatora dla zwycięzcy, książki, pendrive’y, smycze i długopisy,\nOgólnopolski periodyk naukowy „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” – książki,\nBank BNP Paribas – głośniki bezprzewodowe dla Laureatów.\nDodatkowo nagrody w postaci książek o tematyce parlamentarnej oraz słuchawki bezprzewodowe dla zdobywców trzech pierwszych miejsc przekazała Marszałek Sejmu RP. Z uwagi na sytuację pandemiczną Uroczyste wręczenie nagród Finalistom i Laureatom Konkursu przewidziane na 18 marca (czwartek), o godz. 13.00 w siedzibie Uczelni przy ul. Akademickiej 14 nie odbyło się, a nagrody zostały przesłane Laureatom i Finalistom pocztą.\nW opinii organizatorów Konkursu, obok Finalistów i Laureatów Konkursu, słowa uznania należą się wszystkim jego Uczestnikom. Z satysfakcją należy podkreślić wysoki poziom zainteresowania problematyką prawnoustrojową u młodzieży licealnej i akademickiej, pozwalający zakładać przyszłe aktywne korzystanie z uprawnień obywatelskich o charakterze politycznym przez przedstawicieli młodego pokolenia.\nW roku 2021 World Social Work Day (Światowy Dzień Pracy Socjalnej) przypada na 16 marca (wtorek). Światowy Dzień Pracy Socjalnej to wydarzenie organizowane przez Międzynarodową Federację Pracowników Socjalnych. Jego celem jest docenienie wszystkich pracowników socjalnych oraz promowanie wartości, na których opiera się praca socjalna. Do podstawowych wartości w pracy socjalnej należy przede wszystkim godność osoby, która przynależy wszystkim klientom pomocy społecznej i ich rodzinom. Jest ona realizowana w oparciu o zasadę pomocniczości, która służy, poszanowania ich godności i prawa tych osób do samostanowienia.\nW tym dniu profesjonaliści, studenci, absolwenci pracy socjalnej spotykają się celem wymiany doświadczeń i przekazania swojego przesłania lokalnym społecznościom, aby podnieść świadomość na temat pracy socjalnej i potrzebę rozwoju działań na tym polu. PWSIiP w Łomży od dekady organizuje obchody Światowego Dnia Pracy Socjalnej w procesie kształcenia pracowników socjalnych, którzy zasilają lokalny i regionalny rynek pracy. Ale potrzeby są coraz większe i ciągle brakuje pracowników socjalnych. Mamy nadzieję, że to łomżyńskiego webinarium zainspiruje wielu młodych do podjęcia studiów i pozyskania poszukiwanego zawodu. Temat naszego webinarium „Oblicza pracy socjalnej z perspektywy studenta - absolwenta i pracodawcy” wpisuje się w ogólnoświatowe hasło tego dnia i Tygodnia Pracy Socjalnej. Spróbujemy dokonać analizy aplikacji pracy socjalnej aby lepiej zrozumieć na czym polega istota tegorocznego hasła World Social Work Day - "Ubuntu” jako wzmacnianie solidarności społecznej i globalnej więzi. „Ubuntu”(Jestem, ponieważ jesteśmy). to spopularyzowane na całym świecie przez Nelsona Mandelę słowo, koncepcja i filozofia, które współgrają z perspektywami pracy socjalnej i rozwoju społecznego w zakresie wzajemnych powiązań wszystkich narodów i ich środowisk. „Ubuntu” to przede wszystkim wspólnota i wpływ wszystkich naszych działań na innych i społeczeństwo.\nMimo trwającej pandemii Covid-19 Zakład Pracy Socjalnej wespół z Kołem Naukowym Badań Społecznych, Kołem Naukowym Pedagogów i Kołem Naukowym Informatyków PWSIiP w Łomży poprzez organizację tego webinarium dołączają do innych ośrodków akademickich w Polsce(m.in. Warszawa, Kraków, Poznań, Rzeszów, Opole) organizujących podobne wydarzenia w tym czasie.\nDodatkowe zapisy na dobrowolne szczepienia\nDodatkowe zapisy na dobrowolne szczepienia przeciw COVID-19 dla nauczycieli akademickich\nUprzejmie informujemy, że ruszyły dodatkowe zapisy na dobrowolne szczepienia przeciw COVID-19 dla nauczycieli akademickich oraz innych osób prowadzących zajęcia ze studentami. Na szczepienia mogą zapisać się osoby w wieku 65-69 lat oraz pozostałe osoby, które wczesniej, z różnych powodów, nie zarejestrowały się.\nW wiadomości email należy podać nazwę i adres wybranego punktu szczepień.\nTermin rejestracji mija 3 marca 2021r. o godz. 14:00\n„Blisko 30 proc. kobiet w Polsce ma problemy z zaburzeniami hormonalnymi…”\nOpublikowano: 26 luty 2021\nMówi dr Tadeusz Oleszczuk, wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży. W lutym miała miejsce premiera jego najnowszej książki pt. „Uspokój swoje hormony. Czego ginekolog Ci nie powie”. Doktor zwraca szczególną uwagę na to, co ma wpływ na prawidłową gospodarkę hormonalną oraz podaje wskazówki co zbadać i zrobić, aby zachować zdrowie.\nSłowo „hormon” pochodzi od greckiego słowa hormeo, co w wolnym tłumaczeniu, znaczy poruszać, pobudzać. Hormony odpowiedzialne są za prawidłowe działanie wielu narządów i utrzymanie organizmu w stanie równowagi. Niestety, coraz większa rzesza Polek ma problemy hormonalne.\nSkąd się biorą mięśniaki, dlaczego są guzki w tarczycy, a jakie są przyczyny powstawania torbieli w piersiach? Na takie i inne pytania znajdziemy odpowiedź w książce dra Tadeusza Oleszczuka. Wiele kobiet nie zdaje sobie sprawy, iż podłożem tych schorzeń jest praca hormonów. – „ Mam duży szacunek dla kobiet. Szczególnie ciężko jest mi przejść obok tych, które mają problemy z hormonami” – mówi dr Tadeusz Oleszczuk i dodaje: „Wpływ hormonów jest niesamowity. Ryzyko złej gospodarki hormonalnej nasila się w miarę upływu lat. Subtelnie rozwija się w wieku 20 lat, a rozkwita w okresie menopauzy”.\nLeczeniem zaburzeń hormonalnych zajmuje się lekarz endokrynolog. Zachowanie zdrowego stylu życia, odpowiedniej diety, może zrównoważyć poziom hormonów. – „ Ważne jest, by nie dopuszczać do pożaru, a gasić go w momencie, gdy normy są przekroczone. Większość lekarzy ogranicza się do podania tabletki w momencie, kiedy wskaźniki przekraczają normy. ” – mówi doktor.\nTo druga książka dra Tadeusza Oleszczuka, w marcu 2020 ukazała się pierwsza książka autorstwa ginekologa pt. „Czego ginekolog ci nie powie” i została uznana za bestseller działu “zdrowie” na Empik.pl. - „Cieszę się, że powstała druga książka, ona była bardziej mi potrzebna niż pierwsza. Do jej powstania czerpałem z publikacji światowych z ostatnich dwóch lat” i dodaje: „Książka jest osobistym wkładem, chce pokazać ścieżki jakimi można się poruszać, aby pomóc sobie”.\nDr Tadeusz Oleszczuk od ponad 10 lat jestem adiunktem na Wydziale Nauk o Zdrowiu PWSIiP, gdzie uczy praktycznej strony aktualnej wiedzy medycznej studentów fizjoterapii, kosmetologii, pielęgniarstwa i dietetyki. Dr hab. n. med Małgorzata Knaś, prof. PWSIiP oraz Dziekan WNOZ PWSIiP podkreśla, że nowa książka Pana Doktora to powód do zadowolenia. – „Publikacje naukowe naszych pracowników cieszą szczególnie. Cenne jest to, że oprócz pracy dydaktycznej i pracy naukowej, nasi naukowcy znajdują czas na to, aby tworzyć literaturę, która jest przydatna do zdobywania wiedzy przez osoby, które nie są związane ze środowiskiem medycznym. Pan Dr Tadeusz Oleszczuk pisze książki językiem przystępnym dla każdego.” i dodaje: „ Jako uczelnia zawodowa, mamy stanowiska dydaktyczne oraz badawczo-dydaktyczne, dzięki czemu nasi wykładowcy zwiększają zakres wiedzy w nauce polskiej. Mają możliwość publikacji prac naukowych, artykułów, monografii, podnoszenia swoich kwalifikacji zawodowych.”\nKsiążka pt. „Uspokój swoje hormony. Czego ginekolog Ci nie powie” powstała nakładem Wydawnictwa Pascal.\nTadeusz Oleszczuk to doktor nauk medycznych, specjalista ginekolog-położnik, absolwent Gdańskiej Akademii Medycznej. Pracę doktorską obronił w 2001 roku w Centrum Onkologii - Instytut w Warszawie. Pełnił obowiązki ordynatora na 35-cio łóżkowym pełno profilowym oddziale położniczo-ginekologicznym. Jest autorem wielu publikacji w profesjonalnych czasopismach medycznych, miesięcznikach i kwartalnikach. Laureat pierwszej nagrody na konferencji medycznej w Białymstoku za wystąpienie na temat roli mikroflory jelitowej i jej wpływu na zdrowie.\nVI Akademickie Mistrzostwa Makijażu Fantazyjnego\nKomunikat Rektora w związku ze szczepieniami\nDodatki do żywności - przyjaciel, czy wróg?\nOgólnopolski konkurs wiedzy o wyborach\nDeklaracja dostępności - USOSweb - Poczta - Kontakt


Jeżeli interesują nas najnowsze produkty finansowe gwarantujące zysk bez ryzyka, warto chociażby wziąć pod uwagę lokatę happy idea bank | pomozkacperkowi.pl\nHome » Jeżeli interesują nas najnowsze produkty finansowe gwarantujące zysk bez ryzyka, warto chociażby wziąć pod uwagę lokatę happy idea bank\nJeżeli interesują nas najnowsze produkty finansowe gwarantujące zysk bez ryzyka, warto chociażby wziąć pod uwagę lokatę happy idea bank\nPosted By addmean On Tuesday, 27 November 2018\n„Oszczędzanie przez wydawanie” to popularne w ostatnich czasach hasło. „Wydawać” można nie tylko na bieżąco, ale także poprzez przekazywanie swoich funduszy w depozyt na pewien czas, tak, aby po jego upływie móc liczyć na dodatkowy zarobek w formie wypłaconych odsetek. Najlepszym tego obrazem jest rzecz jasna lokata bankowa. Jeśli interesują nas nowe produkty finansowe z tego rodzaju warto między innymi zwrócić uwagę na lokatę happy idea bank.\nLokata stanowi bezpieczny sposób na pomnażanie funduszy, bez w zasadzie większego wysiłku z naszej strony. Jedyne co trzeba zrobić, to podpisać umowę, chociaż i to nie zawsze jest konieczne, zwłaszcza w dobie internetu, gdzie nierzadko wystarczy uzupełnienie krótkiego formularza i przekazanie środków na podane konto. Nie ulega natomiast wątpliwości, że dużo istotniejsze jest, dla przeciętnego użytkownika produktów bankowych, oprocentowanie lokat. To ono bowiem ma największy wpływ na wyliczony po jej zakończeniu zysk. Niegdyś oprocentowanie lokat wynosiło do 8 czy nawet 9 punktów procentowych, aktualnie, niestety na tak duży procent raczej nie możemy liczyć.\nGdy zaciekawi Cię ten temat, obejrzyj ponadto (http://microbud.pl/pompy.html) inne nasze strony, które omawiają to zagadnienie - na pewno również Cię zafascynują.\nStandardem jest zwykle 3 %, chociaż wymieniona już lokata Happy Idea Banku gwarantuje 4 % w skali roku.\nInną ważną kwestią w przypadku lokat jest suma wyjściowa jaką możemy zainwestować. Nie zawsze bowiem możemy przelać dowolną kwotę. Zazwyczaj banki podają minimalną i maksymalną granicę, jeśli chodzi o kwotę lokaty. W przypadku wspomnianej lokaty może być to kwota od 1000 do 10 000 zł, którą przekazuje się w depozyt na czas 3 miesięcy. Kluczowe w przypadku tego produktu jest także to, że bank umożliwia jej zawarcie bez potrzeby dobierania dodatkowych produktów bankowych. Bardzo często bowiem, aby można było skorzystać z danej lokaty, klient musi założyć nowe konto (jeśli nie jest stałym klientem firmy) bądź dobierać inny produkt bankowy.\nJeśli chodzi o opisywaną lokatę nie ma takiego wymogu. Jedynym istotnym zastrzeżeniem jest fakt, że jest ona dostępna wyłącznie dla nowych użytkowników, czyli takich osób, które nie zawierały jak dotąd z tym bankiem żadnych umów. Warto rozejrzeć się za nowościami jeśli chodzi o lokaty, ponieważ w ten sposób możemy zapewnić sobie większy zysk bez praktycznie większego ryzyka.


Premier o kolejnych szczegółach odmrażania gospodarki! Zdradził co z galeriami handlowymi | Party.pl\nPremier o kolejnych szczegółach odmrażania gospodarki! Zdradził co z galeriami handlowymi\nPremier Mateusz Morawiecki odpowiadał na pytania internautów. W transmisji uczestniczyło wiele osób, które dopytywały między innymi o organizację wesel czy datę otwarcia galerii handlowych. Prezes Rady Ministrów starał się jak najdokładniej odpowiedzieć na pytania. Sprawdźcie, co nowego w sprawie "odmrażania gospodarki" zdradził Morawiecki.\nPremier odpowiada - kiedy pójdziemy do galerii handlowych?\nPandemia koronawirusa sparaliżowała życie Polaków. Chyba wszyscy czekamy na nowe informacje z ogromną nadzieją, że niedługo będziemy mogli powrócić do normalności. I każdy ma mnóstwo pytań dotyczących przyszłości. Premier Mateusz Morawiecki za pośrednictwem mediów społecznościowych miał okazję odpowiedzieć na przynajmniej część z nich.\nOkazało się, że wielu z nas czeka między innymi na informację, kiedy w końcu będziemy mogli się wybrać do galerii handlowych. Premier nie podał konkretnej daty, ale zapewnił, że już wkrótce spotka się z przedstawicielami tych obiektów handlowych.\nPokazaliśmy w ramach naszego programu odmrażania gospodarki w jakim takcie chcemy co robić. Jestem też w stałym kontakcie z różnymi branżami. Wkrótce spotkam się z przedstawicielami na przykład galerii handlowych. [...] Chcemy, żeby polskie marki, polski handel też wracał do tych galerii - powiedział premier Mateusz Morawiecki.\nMateusz Morawiecki zwrócił również uwagę, że aktualnie dozwolony jest handel w mniejszych sklepach, znajdujących się na przykład przy ulicach, jednak oczywiście są one otwarte pod pewnymi warunkami z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.\nWygląda na to, że rząd na razie nie poda nam konkretnej daty otwarcia galerii. W dalszym ciągu wszystko zależy od liczby nowych zachorowań i musimy uzbroić się w cierpliwość.\nO co jeszcze pytali internauci podczas live z premierem? Kolejnym nurtującym społeczeństwo tematem jest organizacja wesel. W dalszym ciągu rząd pracuje nad dopracowaniem szczegółów w tym temacie, jednak wiadomo już, że na razie większe imprezy na pewno nie będą mogły się odbyć.\nŚluby mogą się odbywać, wkrótce doprecyzowane zostaną przepisy dotyczące wesel. Dystans jest potrzebny. Chcemy racjonalnie podejść do tych wesel, jednak liczba osób na weselach musi być ograniczona i to w rozporządzeniu zostanie również ujęte. Ten temat wkrótce zostanie zracjonalizowany, zliberalizowany - zapowiedział premier.\nCzekamy zatem na dalsze informacje, które zapewne pojawią się w najbliższych dniach.\nW dalszym ciągu nie znamy konkretnej daty otwarcia galerii handlowych. Sytuacja jest dynamiczna i wszystko zależy od przyrostu liczby zachorowań.\nŚluby mogą się odbywać, jednak przepisy dotyczące organizacji przyjęć weselnych zostaną dopiero doprecyzowane.\nzobacz 10:23 2 godzin temu


Blizzard Entertainment wskrzesi w 2021 Diablo II na PC i konsolach\nDiablo II, jedna z najlepszych gier pecetowych w historii, powraca... A Piekło jeszcze nigdy nie wyglądało tak dobrze. Firma Blizzard Entertainment zapowiedziała dzisiaj Diablo II: Resurrected, dopracowaną w szczegółach, zremasterowaną wersję Diablo II i dodatku Lord of Destruction – dwóch legendarnych już dzieł wchodzących w skład serii definiującej gatunek fabularnych gier akcji. Diablo II zostało okrzyknięte przez magazyn Time „prawdopodobnie najlepszą grą fabularną wszech czasów, najlepszym »dungeon-crawlerem« wszech czasów i najlepszą grą na PC wszech czasów”.\nDiablo II: Resurrected powita z powrotem weteranów serii i zaprosi nowe pokolenie graczy do rozkoszowania się pełną mroku i grzechu opowieścią, zdobywania ekscytujących łupów i emocjonującej, tętniącej akcją rozgrywki w unowocześnionej oprawie graficznej wykorzystującej możliwości współczesnych platform.\nStworzona przez Blizzard Entertainment i wewnętrzne studio Vicarious Visions gra Diablo II: Resurrected trafi w tym roku na komputery z systemami Windows PC oraz konsole Xbox Series X|S, Xbox One, PlayStation 5, PlayStation 4 oraz Nintendo Switch. Dzięki progresji międzyplatformowej gracze będą mogli korzystać ze swoich postaci i wszystkich ich przedmiotów niezależnie od platformy, na której zdecydują się kontynuować rozgrywkę.\nOdważne dusze mogą uzyskać więcej informacji, jak również zgłosić chęć udziału w nadchodzących technicznych alfa-testach na PC, pod adresem www.diablo2.com.\nŹródło: Info Prasowe / Blizzard


Kurier UPS Bartoszyce, oddziały i kontakt infolinia - kurierovo.pl\nKurier UPS Bartoszyce\nKurierovo Firmy Kurierskie UPS Kurier UPS Bartoszyce\nSzukasz sposobu na tanie i bezpieczne wysyłanie przesyłek? Platforma logistyczna Kurierovo.pl powstała w odpowiedzi na potrzeby klientów indywidualnych oraz przedsiębiorców. Nie ważne, jakie są wymiary przesyłki, którą chcesz nadać. Kurierovo.pl wyszuka dla ciebie najkorzystniejszą cenowo opcję. Platforma logistyczna daje również wiele innych możliwości, między innymi pozwala na ustalenie szczegółów z kurierem jeśli chodzi o nadawanie paczki oraz pozwala na wysyłanie za pobraniem, oraz wysyłki do paczkomatów. Wyślij paczkę z Kurierovo.pl i przekonaj się, jakie to proste. Kurier odbierze pakunek z twojego domu i dostarczy pod wskazany w zamówieniu adres najszybciej, jak to możliwe. Jedną z firm przewozowych dostępnych na platformie, jest UPS, działający również na terenie miasta Bartoszyce.\nKiedy twoja paczka jest już gotowa do wysłania, pora na zamówienie kuriera. Dzięki Platformie Kurierovo.pl zrobisz to bez wychodzenia z domu, zaoszczędzisz tym samym czas i pieniądze. Strona umożliwia porównanie ofert cenowych poszczególnych przewoźników po to, by wybrać dla siebie najkorzystniejszą opcję. Zamawianie kuriera za pośrednictwem strony jest szybkie i łatwe, a przy tym opłacalne. Po wybraniu firmy kurierskiej możesz kontaktować się z kurierem, by ustalić szczegóły dotyczące przesyłki, w tym dokładny termin i godzinę odbioru. Firmy przewozowe współpracujące z platformą Kurierovo.pl są sprawdzone i rzetelne, przesyłki doręczane są pod wskazany adres w najkrótszym możliwym terminie, dbając o to, by nie zostały one uszkodzone w transporcie.


Fiasko walki z biurokracją pętającą przedsiębiorców - Archiwum Rzeczpospolitej\nObietnice ustawodawcy dotyczące deregulacji polskiego prawa na razie można traktować jako pobożne życzenia – takie wnioski nasuwa lektura „Raportu (de)regulacyjnego” Pracodawców RP.\nGdy wprowadzanie jednych przepisów istotnie usuwających nadmiar regulacji prawnych jest nagłaśniane, inne – zwiększające obciążenia – wchodzą w życie po cichu. Przedsiębiorcy odczuwają ich łączny efekt: wbrew szumnym zapowiedziom nadal są gnębieni przez biurokrację.\nObecny ustawodawca na początku swojej kadencji obiecywał zmianę – deregulację i uproszczenie prawa. Jak wywiązuje się z tej obietnicy? Sprawdziliśmy to w Pracodawcach RP, przygotowując „Raport (de)regulacyjny". Nasi eksperci dokonali przy tym nowatorskiego zabiegu – zamiast badać, jak ewoluowały poszczególne ustawy, sprawdzili, w jaki sposób się zmieniała sytuacja prawna konkretnych branż gospodarki.\nW ten sposób udało się uniknąć zamętu wprowadzanego przez fatalną cechę polskiego prawodawstwa: ten sam obszar prawa jest często regulowany nie jednym, ale dwoma i więcej aktami prawnymi „z różnych parafii". Reguły i przyczyny tworzenia tych krzyżówek często są niejasne i wyglądają na przypadkowe. Dlatego, aby ocenić łączny, skumulowany efekt pracy ustawodawcy, trzeba ocenić efekty wszystkich zmian w aktach...


Szpitale w Belize - Katalog - List - przewodnik - Szpital - Belize - Hospitalsworldguide\nszpitale w Belize\nStrona główna › Według kraju › Szpitale w belize\nSzpitale w Belize Zalecane:\nChcemy nadal dostarczać użytecznych i dokładnych informacji wszystkim osobom, które muszą wiedzieć, jak znaleźć lub skontaktować się Szpitale w Belize. Dlatego zachęcamy wszystkich użytkowników, aby w razie stwierdzenia błędów poinformuj nas o tym, abyśmy mogli je poprawić. Możesz nam pomóc?.\nJeśli masz rzadkie objawy, takie jak utrata masy ciała i skrajne zmęczenie, uważaj! Może to być ogłoszenie o poważnej chorobie. Jeśli potrzebujesz udać się do najbliższego szpitala, zajrzyj do poradnika szpitalnego Belize. Tutaj pokażemy Ci wszystkich Szpitale w Belize, dzięki czemu możesz się z Tobą skontaktować lub wiedzieć, jak je dotrzeć.\nJeśli nie wiesz już, co zrobić, gdy zadzwonisz Szpitale w Belize, a nikt nie odbierze telefonu szybko, powiedzmy, co zrobić: spróbuj zadzwonić podane tutaj telefony. Są to telefony นัดów i uwagi 314522 osób zamieszkujących Belize.\nSzpitale w Belize według kategorii\nWielu ludzi tego nie zna, ale przed udaniem się do szpitala publicznego w szpitalu publicznym Belize powinny przejść przez swojego lekarza ogólnego, aby skierować do specjalistę, jeśli tak jest. Jeśli lekarz już skierował Cię i musisz wiedzieć, gdzie jesteś i jak skontaktować się ze szpitalem, do którego musisz się udać, znajdziesz tu wszystko\nPrywatny szpital, rozwijający się i osiągający wysoki prestiż, musi zapewniać wysokiej jakości usługi i zaoferować najlepszą pomoc swoim pacjentom. Jeśli chcesz znaleźć szpital tego poziomu w Belize, spójrz tutaj\nWyświetlono 1 Szpitale w Belize\nSzpitale w Belize od dużego miasta\nW pewnym momencie szybkie wejście do szpitala może okazać się konieczne, szczególnie w przypadkach poważnej choroby o charakterze nagłym. Proszę więc zwrócić uwagę na telefony szpitali z Belize City, Belize, aby w razie potrzeby były przydatne.\nSzpitale z San Ignacio, w Belize. Znajdź tutaj wszystkie informacje kontaktowe i wiele więcej informacji o wszystkich centrach szpitalnych, które istnieją w tym mieście. Twoje zdrowie jest najważniejsze i dlatego nie należy zwlekać z szukaniem specjalisty, którego potrzebujesz w danej chwili.\nW mieście Orange Walk położonym w mieście Belize ludzie mogą liczyć na różne ośrodki szpitalne, aby wziąć udział w ich nagłych wypadkach medycznych lub rutynowych konsultacjach ze specjalistą. Jeśli chcesz skontaktować się z jednym z tych centrów, poszukaj ich tutaj.\nBelmopan, Belize, ma kilka centrów szpitalnych, gdzie można udać się na wypadek gdybyś potrzebował lekarza, aby pilnie spotkać się z tobą, niezależnie od przyczyny. W tym przewodniku znajdziesz wszystkie dane kontaktowe tych centrów..\nAni choroba, ani wypadki nie decydują czasu lub miejsca na manifestację. Dlatego tak ważne jest, aby wszystkie informacje o szpitalach, zwłaszcza najbliższych, były dostępne pod ręką i szybko. Tutaj znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć, aby móc skontaktować się z każdym szpitalem w Dangriga, w Belize.\nNie czekaj dłużej, jeśli dziś musisz spotkać się ze swoim specjalistą. Twoje zdrowie powinno być Twoim priorytetem i musi być w dobrych rękach. Proszę sprawdzić tutaj w bazie danych szpitali, najbliższego szpitala w Corozal, Belize.\nSzpitale w Belize przez państwa\nTop Szpitale w Belize


Gdzie na egzotyczny urlop latem? Zobacz nasze propozycje - WP Turystyka\nwietnamzanzibartanzaniaegzotyczne wakacjeegzotyczne kierunkiporadnik kupującego\nŹródło: pixabay.com CC0, fot: koseb\nWietnam – kierunek na lato w okazyjnej cenie\nO wakacjach w Wietnamie zazwyczaj marzą wytrawni podróżnicy. To dlatego, że wycieczka do tego kraju jest postrzegana w kategoriach dużych wydatków. Tymczasem jest jeden okres, kiedy ceny wczasów w Wietnamie spadają aż miło - w czasie lata.\nDlaczego latem Wietnam jest tak tani? Ponieważ w czerwcu zaczyna się tam pora deszczowa, która mało zachęcającą nazwą odstrasza turystów. Nie dziwi więc, że biura podróży robią, co mogą, aby mimo wszystko zainteresować ich swoją ofertą. I warto z niej skorzystać – wietnamskie deszcze mają wyjątkowo czarny PR, a prawda jest taka, że owszem, potrafią być intensywne, ale też krótkotrwałe. Po chwilowej ulewie na dłużej nastaje piękna pogoda. Nie będziemy trząść się z zima - latem średnia temperatura powietrza wynosi tam co najmniej 29 st. C.\nW Wietnamie plaże sąsiadują z przestrzeniami pustynnymi Źródło: pixabay.com CC0, fot: siphamquoc0\nGdzie warto spędzić urlop w Wietnamie? Polecamy zwłaszcza jego południową część. To tam, niedaleko miasta Phan Thiet, znajduje się Mũi Né – słynna na cały świat wioska, której plaże robią kolosalne wrażenie na turystach. Powód? Sąsiadują one z pustynnymi przestrzeniami, których piasek ma charakterystyczną, czerwoną barwę. Warto wybrać się też nad strumień Suoi Tien, którego woda ma ceglany kolor, a wzdłuż rozciągają się niewiarygodne formacje skalne.\nTajlandia – najtańsze miejsce na egzotyczne wakacje\nGdzie można spędzić tani, egzotyczny urlop? Odpowiedź jest prosta - w Tajlandii. 3-gwiazdkowe hotele w tym kraju oferują lepszy standard niż Egipt czy Turcja. Tygodniowy wypoczynek kosztuje tu już od ok. 3 tys. zł. Oczywiście w cenie są bilety lotnicze.\nNajlepsze oferty wycieczek do Tajlandii na każdą kieszeń znajdziesz na WP radarOkazji.\nTajlandia to nie tylko Bangkok. Świetną opcją na wczasy jest choćby wyspa Phuket. Miłośnicy nurkowania będą nią zachwyceni – znajduje się tam plaża Karon, z której najłatwiej dopłynąć do pobliskiej rafy koralowej. Poza tym Karon to idealne miejsce do uprawiania wielu innych sportów wodnych, przede wszystkim windsurfingu. Można stąd łatwo dotrzeć do Big Buddhy – ogromnego, złotego posągu Buddy, który jest jedną z największych atrakcji na wyspie. Phuket oferuje w sumie kilkadziesiąt plaż, z których te najbardziej odludne można znaleźć w północnej części wyspy. Są to m.in. Nai Thon i Mai Khao.\nTajlandia to kraj pięknych plaż Źródło: pixabay.com CC0, fot: qimono\nW Tajlandii koniecznie trzeba też skosztować lokalnych specjałów. Tajska kuchnia jest jedną z najlepszych na świecie, a niedowiarki powinny spróbować pad thai – smażonego makaronu ryżowego z tofu, sosem rybnym, pastą tamaryndową i kurczakiem lub krewetkami. Pycha!\nZanzibar – egzotyka w sam raz na lato\nNa początek małe wyjaśnienie – Zanzibar to część Tanzanii, tyle że do pewnego stopnia autonomiczna, dlatego często jest mylnie uważany za oddzielny kraj. Kolejny błąd: Zanzibar to wyspa o długości 85 km, którą zamieszkuje niecałe 900 tys. osób. Nie, Zanzibar to cały archipelag, a wspomniana wyspa nazywa się Unguja. I to na nią warto się wybrać.\nCo można robić na Ungui? Przede wszystkim udać się na tzw. safari blue. To podróż żaglówką, którą przemierzymy najciekawsze wodne rejony. Łódź zatrzymuje się nad rafą koralową, więc można założyć płetwy i maskę, a następnie zanurkować, podziwiając podwodny świat.\nUnguja to dobre miejsce na egzotyczne wczasy z jeszcze jednego powodu – Stone Town. To najstarsza dzielnica miasta Zanzibar, którą wpisano na listę UNESCO. Stone Town jest obowiązkowym kierunkiem dla fanów Freddiego Mercury'ego, który w 1946 r. urodził się właśnie tutaj.\nW Stone Town warto pobłądzić wśród miejscowych wąskich ulic, aby ostatecznie trafić na targowisko pachnące szafranem, trawą cytrynową kardamonem i kawą. Polecamy też przyjrzeć się zwyczajom tubylców i zakupić od nich rękodzieło – to zanzibarska specjalność.\n*Ceny są aktualne na dzień publikacji artykułu.


Krzesło obrotowe dziecięce- jak wybrać - diagram gantta\nHome » E-Biznes » Meble » Krzesło obrotowe dziecięce- jak wybrać\nIm dziecko starsze, tym większą wagę należy przyłożyć do przedmiotów, które się znajdują w jego pokoju dziecięcym. Kilkulatek, który zaczyna chodzić do szkoły, potrzebuje mebli funkcjonalnych i wygodnych, gdyż większość czasu w pokoju spędza, odrabiając lekcje. Do takich zadań przyda się nie tylko biurko z odpowiednią wysokością, ale także krzesło obrotowe dziecięce. Dlaczego warto kupić ten rodzaj krzesła? Jest to produkt, który można dowolnie regulować, istnieje więc większa szansa na to, że taki fotel na dłużej pozostanie w jego pokoju. Dzieci rosną bardzo szybko, a każdy przedmiot, który użytkują musi być tak dostosowany, żeby nie trzeba było co kilka miesięcy kupować nowego sprzętu. Krzesło obrotowe dziecięce ma wiele regulacji, nie tylko siedzenia, ale także oparcia czy miejsca do trzymania rąk. Można go wybrać w różnych kolorach, dlatego z łatwością nada się zarówno do pokoju dziewczynki, jak i chłopca. Takie obrotowe krzesło jest dobrym produktem do tego, żeby zapewnić właściwe warunki pracy.


Premier League: Tottenham Hotspur - Manchester City na żywo w TV, online i livescore. Gdzie oglądać mecz na żywo? - Sport WP SportoweFakty\nMecz Tottenham Hotspur - Manchester City można oglądać na żywo w niedzielę. Transmisja na antenach Canal+ Sport oraz Canal+ 4K. Starcie będzie dostępne również w internecie. Darmowy livescore na WP SportoweFakty.\nŁukasz Gryziecki 02 Lutego 2020, 15:21\nPremier League LIVE: Tottenham Hotspur - Manchester City na żywo. Transmisja TV, stream online\nW niedzielę (2 lutego) o godzinie 17:30 rozpocznie się spotkanie Tottenham Hotspur - Manchester City w ramach 25. kolejki Premier League. Transmisja TV odbędzie się na antenach Canal+ Sport i Canal+ 4K. O komentarz zadbają Andrzej Twarowski i Rafał Nahorny.\nGdzie oglądać mecz Tottenham Hotspur - Manchester City na żywo w internecie? Stream online\nStarcie Tottenham Hotspur - Manchester City będzie można oglądać również w internecie. Stream online będzie aktywny na platformie NC+GO. Usługa jest dostępna dla abonentów NC+. Można z niej korzystać także na urządzeniach mobilnych.\nPoczątek meczu Tottenham Hotspur - Manchester City: 17:30.Transmisja TV: Canal+ Sport, Canal+ 4K. Stream online: NC+GO.\nPiłka nożna w Anglii Piłka nożna Premier League Manchester City Tottenham Hotspur


Forum e-kwidzyn.pl • Zobacz wątek - >>>Skradziono rower<<< HELP!\n>>>Skradziono rower<<< HELP!\nTytuł: >>>Skradziono rower<<< HELP!\nNapisane: 22 lipca 2008, o 14:36\nw nocy z dnia 19 na 20 lipca w miejscowosci podzamcze kolo kwidzyna skradziono z piwnicy santa cruz s8 + monster t 2003 dolne golenie bez oryginalnych naklejek, polerowane aluminum na lewej goleni mala naklejka marzocchi, nowy damper manitou swinger x4, hamulce hydrauliczne przedni shimano deore 535, tylni avid jucy 7, obrecze dwie double track przednia bez naklejek, przednia piasta nowa dartmoor dee force, tylna santa cruza, opony przod syncross bht hard core 2.7 cala, tylna nowa maxxis highroller 2,7 cala, sidelko czarno czerwone mc shelle dh maniac sztyca thomson elite, korba truvativ hozeffeler howitzer, napinacz pm-soho z naklejka biala cranck brothers, pedaly welgo, kierownica NS bad mama mostek oryginalny marzocchi, naped grupy shimano LX. Rower koloru ciemny szary metalik, na ramie oryginalna naklejka santa cruza, na wachaczu i ramie mnostwo firmowych naklejek typu maxxis, wheels spokes, sun rims, ritchey, axo, hayes, geax, fsa, gravity,. ZA POMOC W ODNALEZIENIU SPORA NAGRODA PIENIEZNA, kontakt na ozorroavc@o2.pl lub 665 583 681, kradziez zgloszona na policje wszystkie fotki rowerku lecz bez naklejek jeszcze dostepne pod tym adresem http://ozborn.pinkbike.com/album/MY-BIKE/\nJesli ktoś widział proszony jest o kontakt.\nNapisane: 22 lipca 2008, o 16:23\nKurcze jakbym miał taki rower, to bym z nim sypiał...\nNapisane: 22 lipca 2008, o 16:54\nNa rynku czegoś tak charakterystycznego raczej złodziej nie sprzeda. Albo kradzież pod zamówienie, albo idiota nie wiedział co kradnie.\nNapisane: 22 lipca 2008, o 20:07\nCzyżby to ten rower co stał czasami na parkingu pod Jabilem??\nJeśli tak to dziwne, że go ktoś stamtąd nie podprowadził, bo takich rowerów się raczej pilnuje ale skoro aż do piwnicy Cię śledzili to ktoś musiał się czaić na sprzęt i pewnie w tym województwie go nie sprzeda.\nOstatnio edytowano 22 lipca 2008, o 20:10 przez Bartosz-B, łącznie edytowano 1 raz\nNapisane: 23 lipca 2008, o 10:09\npewnie w tym województwie go nie sprzeda.


Mieszkanie na sprzedaż w Warszawa, mazowieckie, ul. Kłobucka - www.otodom.pl\nMieszkania na sprzedaż w Warszawa, mazowieckie, ul. Kłobucka\n54 m² Sprzedam mieszkanie 54m2\n58,81 m² Budynek Rose, mieszkanie 3.C.106\n59 m² 3 pokoje 59 m2 dwa balkony, garaż, komórka\n39,65 m² BEZPOŚREDNIO Nowe 40m Ursynów Mokotów Kłobucka\n56,40 m² Wysoki standard, piękny widok, świetna lokalizacja\n132,20 m² Dwupoziomowe mieszkanie przy ul.Kłobuckiej\n69,78 m² Komfortowe mieszkanie, Central Park Ursynów\n11 608 zł/m²\n60,10 m² BEZPOŚREDNIO 3-pok. mieszkanie 60m2, Kłobucka\n30,54 m² Nie wiem czy zdążysz, To ostatnia kawalerka\n40,26 m² Ekskluzywne fińskie osiedle - Bokserska/ Kłobucka\n487 316,42 zł\n52 m² 2 pokoje, Ursynów ul Kłobucka\n58,97 m² Własne M3 jeszcze w tym roku!\n55,71 m² 3-Pok, Bezpośr!, 55,71m2, os. Sakura, Kłobucka\n132,20 m² Piękne mieszkanie dwupoziomowe, 4 pokoje, 132m2\n45,52 m² Mieszkanie ogródek 126 m2 jeziorko Kłobucka 6\n40,26 m² Nowe 2 pokoje 40 m2 Służewiec-Mokotów 0% Prowizji\n461 261,06 zł\n44,02 m² 0% PROWIZJI! NOWE,śliczne 2 pok.~44m2, ul.Kłobucka\n77,15 m² 0% PROWIZJI! 3 pok.+2 łaź. Osiedle Sakura,Kłobucka\n32 m² OKAZJA bezposrednio Nowe Klobucka Galeria Mokotow2\n39,57 m² Dwupokojowe z ogródkiem/PATIO budynek GREEN\n44 m² OKAZJA bezposrednio Nowe Klobucka Galeria Mokotow2\n59,68 m² I3pokoje z 2 ogródkami, można mieć 2 lub 3kawalerk\n56,79 m² M3 w 2020 roku w pobliżu Toru Służewiec\nBądź na bieżąco z nowymi ofertami w kategorii Mieszkania na sprzedaż w Warszawa, mazowieckie, ul. Kłobucka\nMieszkanie na wynajem ul. Kłobucka\nInwestycja deweloperska ul. Kłobucka\nDom na sprzedaż ul. Kłobucka\nDziałka na sprzedaż ul. Kłobucka\nLokal użytkowy na sprzedaż ul. Kłobucka\nHala/Magazyn na sprzedaż ul. Kłobucka\nGaraż na sprzedaż ul. Kłobucka\nMieszkania na sprzedaż Ursynów (240)\nMieszkania na sprzedaż Wyczółki (26)


Czy tradycyjna brzytwa w którymś momencie się stanie cechą nowoczesnych mężczyzn. • Modna Ty\nCzy tradycyjna brzytwa w którymś momencie się stanie cechą nowoczesnych mężczyzn.\nPrawdziwi mężczyźni bezsprzecznie powinni się golić. Oczywiście gdzieś tam machają nieśmiało panowie, którzy z różnych powodów wybrali image leśnego druida, chowając swoje mniej lub bardziej atrakcyjne twarze za gęstą brodą. Ich wybór spowodować mogły czynniki natury egzystencjalnej albo wizerunkowej.\nPierwsi nie wydawali się sobie zbyt męscy z gładką i aksamitną.\nJeżeli interesują Cię opisane w niniejszym artykule tematy i chcesz poczytać więcej informacji na taki temat – wejdź tu nowoczesne żyrandole!\nDrugą grupę stanowią panowie wiecznie zagonieni, przejęci znacznie większymi problemami egzystencjalnymi niż jakieś tam dylematy związane z wizerunkiem. Do nich włączają się ci po prostu zbyt leniwi na to, by każdego ranka wstawać pół godziny wcześniej tylko po to, aby bez przerwy powtarzać ten sam rytuał. Na szczęście, zebrani wszyscy razem nie są jakąś zdecydowaną większością w kulturze środkowoeuropejskiej. W pozostałych różnie to bywa, bo czasami im zarost na brodzie będzie dłuższy, tym mężczyzna będzie bardziej męski i przystojny.\nWszyscy pozostali panowie, jeżeli już raz zdecydowali się na podążanie drogą bez bród, muszą systematycznie kupować przyrządy pomagające im o ten wspaniały wizerunek odpowiedni zadbać. Podstawą kosmetyczki męskiej powinna oczywiście być dobra jakościowo maszynka, rossmann pędzel do golenia, pianka do golenia i balsamy łagodzące skórne podrażnienia po goleniu. Istnieje kilka firm specjalizujących się w sprzedaży świetnych kosmetyków do higieny i pielęgnacji męskich twarzy, przykładowo angielska manufaktura dr Harris – , której produkowane w sposób ręczny kosmetyki do golenia na mokro są rozpoznawane na całym świecie. Co interesujące, do niedawna jeszcze mężczyźni uznawani za nowoczesnych golili się wieloostrzowymi maszynkami, których producenci przeganiali się w powiększaniu liczby ostrzy, mających gwarantować dokładność golenia.\nObecnie rosnące grono zwolenników zaczynają zdobywać producenci tradycyjnych w formie, chociaż bardzo nowoczesnych stylistyką brzytew. Przykładowo firma Dovo Razors – , reklamująca swoje produkty jako akcesoria dla prawdziwego mężczyzny, gwarantuje nie tylko dokładne golenie, lecz również zadowolenie po sprawnie wykonanym zabiegu.


Zalecenia i Błędy przy termomodernizacji - Ogrzewnictwo\nStrona główna\t Artykuły\t Budownictwo pasywne i energooszczędne\t Termomodernizacja\t Zalecenia i Błędy przy termomodernizacji\nZalecenia i Błędy przy termomodernizacji:\nWspółczesne domy energooszczędne muszą spełniać najwyższe normy i posiadać wysokiej jakości stolarkę okienną i drzwiową. Zamontowane w termicznie izolowanej ścianie budynku, stają się najczęściej źródłem nieznacznych strat energii.\nTemperatury klatek schodowych, podane w aktach prawnych, wahają się w dużych granicach i stąd prawidłowe ich dobranie w obliczeniach zapotrzebowania ciepła staje się koniecznością, szczególnie w trakcie sporządzania audytu, czy świadectwa energetycznego.\nŚciany są głównym elementem konstrukcyjnym domu. Pod względem powierzchni stanowią one największy część wszystkich elementów budynku, odgradzających mieszkańca od środowiska zewnętrznego. Od właściwości ścian w zdecydowanej mierze zależą warunki jakie panują w domu, w szczególności warunki cieplne. Dlatego nowoczesne normy budowlane kładą największy nacisk na izolacyjność ścian i wszystkich jej elementów, aby zwiększyć przez to energooszczędność całego obiektu.\nWłaściwe utrzymanie elewacji - podstawowe zasady prawidłowego wykonawstwa i doboru materiałów\nBezpieczne cztery ściany – cykl informacji poradnikowych poświęconych właściwemu utrzymaniu elewacjiCzęść II – Podstawowe zasady prawidłowego wykonawstwa i doboru materiałów\nWłaściwe utrzymanie elewacji - utrzymanie i kontrola stanu technicznego budynków mieszkalnych\nBezpieczne cztery ściany – cykl informacji poradnikowych poświęconych właściwemu utrzymaniu elewacjiCzęść I - Utrzymanie i kontrola stanu technicznego budynków mieszkalnych\nKażdy właściciel domu czy budynku komercyjnego dąży do obniżenia kosztów ogrzewania. Jednym ze sposobów na wymierne oszczędności jest prawidłowa izolacja ścian od zewnątrz.