In good times and in bad: The tumultuous relationship between the church and the organ - is divorce inevitable?\nIn good times and in bad: die stormagtige verhouding tussen kerk en die orrel - is egskeiding onafwendbaar?\nDepartment of Music, North-West University, Potchefstroom Campus, South Africa\nThrough the ages, a delicate relationship has existed between the church and the pipe organ. Since the 10th century, the organ established itself as a unique instrument in service of worship. This relationship was not always a steady one, and this article investigates the tumultuous affair between the two parties. In part one of the article, which is a historic perspective, the relationship is discussed by looking at different cultures and uses of the organ in the worship service. This gives a sense of when and how the relationship came into being and developed or deteriorated. In part two, the current situation in the Afrikaans Reformed service is explored by conducting several unstructured interviews with key role players in the theological and musical world of South Africa. In part three, the study ventures into speculating about the future of the organ in the worship service by briefly looking at the attitude of the organist and spirituality of the postmodern church goer. In essence, this article reflects on whether the marriage between church and music instrument is solid or on its way to the divorce court.\nOp sy iPod is daar musiek van Muse, Slipknot en selfs Die Heuwels Fantasties, om maar net 'n paar te noem. Sy akademiese prestasies is gemiddeld en hy wil graag eendag 'n prokureur word.\n'Dis nie dat ek nie van die orrel hou nie', sê hy, 'maar jinne, dude, is dit nie bietjie outyds nie?'\nDie orrel en die kerk het deur die eeue heen hegte liturgiese 'vennote' geword. Vir hierdie huweliksmaats was dit egter nie liefde met die eerste oogopslag nie. Die kerk het lank die gebruik van musiekinstrumente in die erediens met agterdog bejeën, maar die orrel is desnieteenstaande in ongeveer die 19de eeu nC as kerkinstrument gevestig (Williams 1993c:54). Hierdie verhouding was ook nie sonder stampe en stote nie. 'n Mens lees by verskeie geleenthede in die kerkgeskiedenis van die stormagtige verhouding tussen die twee - soms so erg dat daar 'n tydelike skeiding 'tussen tafel en bed' was.\nIn Suid-Afrika word die orrel dikwels as 'outyds' of 'swaar' bestempel en beskryf as 'n instrument wat nie meer die musieksmaak van die hedendaagse erediensganger bevredig nie. As orrelis en kerkmusikus is hierdie aantygings vir my kommerwekkend en daarom ag ek dit noodsaaklik om hierdie standpunte te ondersoek. Sodoende kan 'n gevolgtrekking oor die toekoms van die orrel in die erediens, en dan beslis nie noodwendig as eksklusiewe begeleidingsinstrument nie, gemaak word.\nIn my navorsing kon ek geen bron (wat in die afgelope drie jaar gepubliseer is) opspoor wat oor die toekoms van die orrel in die Afrikaanse kerke besin nie. Kloppers (2002a, 2002b, 2003a, 2003b, 2003c, 2005) onderskei haarself as himnoloog en skryf produktief oor erediensvernuwing, maar beskou die orrel as eksklusiewe begeleidingsinstrument sonder om die hedendaagse erediensganger se gevoelens oor dié instrument aan te roer. Basson (1997) doen navorsing oor die liturgiese gebruik van die orrel in die NG Kerk, maar hierdie navorsing is reeds 17 jaar oud. Viljoen (1999) ondersoek die kerkliedkrisis in die NG Kerk teen die draai van die eeu, maar sonder om spesifieke klem op die orrel te plaas. Heunis (2008) se navorsing oor die gebruik van die orrel in die NG Kerke van Port Elizabeth is baie insiggewend en kan moontlik as 'n maatstaf van orrelgebruik in Suid-Afrika geëkstrapoleer word. Campbell (2013) doen navorsing oor die missionêre karakter van musiekbediening in die NG Kerk. In sy studie verwys hy daarna dat die tradisionele rol van die orrelis in die vorige eeu stelselmatig verander het en dat musiekbediening as't ware sakramenteel van aard is (Campbell 2013:194-196). Tydens die afronding van hierdie artikel het ek te hore gekom van Swanepoel (2014) se navorsing oor die effektiewe gebruik van die orrel in hedendaagse eredienste van die NG Kerk. Sy beplan om in die afsienbare toekoms die nuutste statistiek oor orrelgebruik te publiseer en ek sien met afwagting daarna uit. Oor die gebruik van kontemporêre musiek in die erediens bestaan daar etlike publikasies (byvoorbeeld Du Toit , Jackson , Serfontein , Smit , Viljoen  en Janse van Rensburg ), maar die rol van die orrel binne hierdie konteks word verwaarloos.\nDie hoofnavorsingsvraag wat vir hierdie artikel geformuleer word, is die volgende: 'Wat kan aangaande die toekoms van die orrel in die kerk afgelei word deur na hulle stormagtige verhouding deur die eeue te kyk?' Om hierdie vraag sinvol te kan beantwoord, moet die volgende subvrae eers beantwoord word:\nKan die orrel verskillende musiekstyle akkommodeer en so die heterogene aard van die hedendaagse erediensganger se musieksmaak bevredig?\nHierdie vrae word beantwoord deur 'n literatuurstudie ('n historiese perspektief) te onderneem, ongestruktureerde onderhoude met orreliste, 'n predikant asook 'n jong kerklidmaat te voer en ondersoek na die gebruik van die orrel in musiekstyle van die 20ste en 21ste eeu in te stel. Hoewel hierdie artikel vanweë my betrokkenheid daarby op die gebruik van die orrel in die Afrikaanse gereformeerde erediens fokus, sal daar ook vanweë geskiedkundige implikasies na die Katolieke erediens verwys word. Hierdie artikel bou voort op navorsing waarmee ek reeds in my doktorale proefskrif begin het.2\nDie eerste orrel is reeds in die derde eeu voor Christus deur Kitsebios, 'n Griekse ingenieur, ontwerp en die orrel word daarom as die oudste klawerbordinstrument beskou (Bennet 1985:5). Die presiese wyse waarop die orrel sigself omstreeks 900 nC as 'n kerkinstrument in Wes-Europa gevestig het, bly egter steeds 'n misterie (Williams 1980:34).\nWilliams (1966, 1980, 1993a, 1993b, 1993c) publiseer etlike bronne oor bogenoemde onderwerp. In The organ in Western Culture bied hy (William 1993b:1-16, 361-379) verskeie hipoteses aan om te verklaar hoe die orrel as kerkinstrument aanvaar is. Ander navorsers op hierdie gebied (soos o.a. Ingelse et al. 1995) ignoreer die onderwerp blatant. In die afdeling Het orgel als kerkelijk instrument (ibid:55-56) word die orrel in die Middeleeue kortliks bespreek, sonder om te verwys na die aanvaardingsproses in die kerk, voordat daar na die orrel van die 16de eeu aanbeweeg word.\nBewyse en akkurate bronverwysings uit daardie tydperk bevat te min inligting oor die onderwerp en enige navorser kan hoogstens afleidings maak en hipoteses formuleer (Williams 1993b:361). Die meeste navorsers is van mening dat die orrel die enigste akoestiese instrument was wat in staat was om genoegsame klank in die groot kerkruimtes te produseer. Sommige van hulle verwys selfs na die Vulgaat se regverdiging vir die gebruik van die orrel in Psalm 150:4: 'laudate eum in tympano et choro laudate eum in cordis et organo'3(Higginbottom 1998:130).\nDie Middeleeuse orrel het in verskeie groottes voorgekom. Die kerkorrel (soos dié van Winchester) het waarskynlik oor baie swaar klaweraksies beskik wat moontlik met die vuis (in plaas van die vinger) geslaan moes word. Die positief was 'n kleiner orreltjie wat op 'n tafel geplaas kon word. Dit is deur een persoon bespeel en die blaasbalkie is deur 'n ander persoon beheer (Figuur 1). Die portatief was die kleinste tipe orreltjie en is deur een persoon bespeel (Figuur 2). Dit is dikwels op die skoot geplaas. Een hand het die blaasbalkie gepomp en die ander het die klawers bespeel (Yudkin 1989:448-450). Interessant genoeg word Dawid vanaf die 13e eeu in die ikonografie met 'n portatief op sy skoot in plaas van die harp uitgebeeld (Rumsey 1978).\nHierdie orrels is nie gebruik om die gemeentesang te begelei nie, maar eerder as 'n respons op strofes wat deur die priesters of koor gesing is (McKinnon 1998:3-20). Die gebruik om sang met instrumentale musiek af te wissel, of die alternim praxis, het in die Middeleeue in die Katolieke erediens ontwikkel en tot vroeg in die 20ste eeu voortgeleef. Nie alleen het dit die liturgie versier nie, maar ook die volledige liturgiese tekste tussen resitasies en orrelspel verdeel (Higginbottom 1998:132-133).\nVervolgens 'n kort beskrywing van die orrel as liturgiese instrument in verskeie dele van Europa.\nDie alternatim praxis is toegepas: In gesange sou die orrel die onewe verse speel wat die toonhoogte vir die sangstemme vir die daaropvolgende vers sou verskaf. Die orrel sou heel waarskynlik deur iemand bespeel word wat van kindsbeen af in die kuns van improvisasie opgelei is en met die kantillering bekend was. Later is 'n spesialis aangestel wat finansieel deur die kerk vergoed is (Gwynn 2003:74). In die tweede helfte van die 16de eeu en aan die begin van die 17de eeu het die Engelse orrel onstuimige tye tegemoet gegaan (meer aandag sal later hieraan gegee word), maar beleef teen 1660 weer 'n oplewing (Long 1971:230).\nOrrelspel is vergelyk met die spreek van ongewone tale en klanke as gevolg van die musiek se kompleksiteit. 1 Korintiërs 14:194 is dus geïnterpreteer as 'n Skrifgeba-seerde verbod op die gebruik van die orrel tydens die erediens.\nAs gevolg van hierdie naspele moes die dankoffer tydens die erediens opgeneem word en dit het 'n steurnis in die vloei van die liturgie veroorsaak.\nWas dit nie vir die feit dat kerke op daardie stadium nog afhanklik was van die owerheid nie, het die Sinode alle orrels uit kerke verwyder. Gelukkig is hierdie 'staatseiendom' deur die owerheid beskerm (Ingelse et al. 1995:56). Die alternim praxis is ook hier toegepas want orrelbegeleiding vir gemeentesang is eers in 1632 volgens 'n sinodebesluit goedgekeur. Manualitêre tussenspele is tussen versreëls ingevoeg en sodra die pedaalparty gespeel is, was dit die aanduiding vir die gemeente om die volgende reël te sing. Beskrywings van gemeentesang in Nederland in die 18e en 19e eeu is egter meestal negatief (Ingelse et al. 1995:56-58).\nDie Franse klassieke orrelmusiek, soos gebruik in die Katolieke erediens van hierdie tydperk, word vandag steeds as standaardrepertoire vir orreluitvoerings beskou. Die Franse klassieke orrel het oor unieke klankkleure beskik en is volgens musiekgenre gestandaardiseer. Die orrelis was uiters bedrewe as improvisator en die erediens is ryklik met orrelmusiek ingekleur. Dit kan in alle opsigte as 'n hoogtepunt in die geskiedenis van Franse orrelmusiek beskou word. Gemeentesang, egter, was nie in hierdie eredienste baie prominent nie (Higginbottom 1998:140-141).\nCalvyn kritiseer die gebruik van instrumentale musiek in die erediens. Volgens hom moes musiek direk aan 'n teologiese teks gekoppel gewees het en dit moes verder ook vir die gemeente verstaanbaar gewees het. Gevolglik was onbegeleide, eenstemmige sang die standaard in die Protestantse erediens (Blume 1974:517).\nGott sei gelobet und gebedeiet and ... Jesus Christus, unser Heiland, in their entirety shall be sung and simultaneously played on the organ. Thereby the common man, inexperienced in reading, may be awakened to thanksgiving. (bl. 132)\nAlternim praxis was hier ook steeds in gebruik, alhoewel die rol van die orrelis as begeleier van die gemeentesang toenemend belangriker geword het. Substansiële komposisies (die sogenaamde koraalpreludes) het as inleiding tot die koraal gedien. Preludes, Fugas en Toccatas is bes moontlik in die erediens en konserte gebruik (Higginbottom 1998:142-143).\nDie volgende (volgens J.S. Bach in 1720) is 'n bewys van die uitgebreide rol wat die orrelis in die Lutherse erediens gespeel het (Ritchie & Stauffer 1992:266-267):\nVoor die openingsmotet speel die orrelis 'n prelude.\n'n Koraalvoorspel, wat op die Kyrie gebaseer is, word daarna gespeel.\n'n Koraalvoorspel op die koraal wat voor die Evangelie-lesing gesing word, word gespeel.\n'n Prelude word voor die weeklikse kantate gespeel.\n'n Koraalvoorspel op die Credo (Wir glauben all' an einen Gott) word gespeel.\n'n Koraalvoorspel op die koraal wat na die preek gesing word, word gespeel.\n'n Prelude word tydens die nagmaal gespeel.\n'n Prelude op korale wat reeds gesing is, word gespeel indien dit nodig sou wees.\nIn Arnstadt is Bach aangespreek oor die vreemde harmonisasies wat hy gebruik het om die gemeentesang te begelei. Hierdie getuienis is dus 'n aanduiding dat die orrel wel gebruik is om gemeentesang te begelei, alhoewel dit in sommige gemeentes steeds nie die geval was nie (Williams 2003:454). Die alternim praxis lei tot stelle variasies (soos die komposisies van Georg Böhm [1661-1733]) wat as tussenspele tussen verse van korale gebruik is (Ritchie & Stauffer 1992:266-267). Die Noord-Duitse orreliste lewer gereelde orreluitvoerings wat getuig van die populariteit van die orrel as konsertinstrument (Ritchie & Stauffer 1992:268).\nRepertoire is hoofsaaklik vir gebruik in die Katolieke erediens gekomponeer en die pligte van die orrelis tydens die Sondagmis is soos volg deur Frescobaldi beskryf (Ritchie & Stauffer 1992:281-282):\nVoor die Mis: Die orrelis speel 'n toccata.5\nGedurende die Kyrie: Die orrelis speel 'n verset.6\nNá die Epistel: Die orrelis speel 'n canzona.7\nTydens Offertorium: Die orrelis speel 'n ricercar.8 Dit word soms deur 'n toccata voorafgegaan.\nTydens die Elevasie: Die orrelis speel 'n stadige en uitdrukkingsvolle toccata.\nNá die Nagmaal: Die orrelis speel 'n canzona.\nAt the solemn Mass, the organ is played alternatim for the Kyrie eleison and the Gloria in excelsis ... ; likewise at the end of the Epistle and at the Offertory; for the Sanctus, alternatim; then more gravely and softly during the Elevation of the Most Holy Sacrament; for the Agnus Dei, alternatim, and at the verse before the post-Communion prayer; also at the end of the Mass. (p. 13)\nNa die aankoms van Van Riebeeck in 1652 was daar vir die 154 jaar van Nederlandse bewind, vanweë heersende primitiewe en moeilike toestande, feitlik geen oprigting van pyporrels in Suid-Afrika nie. Ook was daar nie 'n groot behoefte aan pyporrels nie aangesien daar oorwegend van harmoniums9 en voorsangers in gemeentes gebruik gemaak is (Troskie 1992:1). Hoewel Nederland die goue eeu van orrelbou in hierdie tydperk beleef het, het alle pogings om orrels daarvandaan in te voer, misluk (Troskie 2010:x). Klein orreltjies wat wel in hierdie tydperk (soos die een vir Drakenstein-gemeente in Paarl in 1791) gebou is, het nie behoue gebly nie (Troskie 2013:84).\nAs konsertinstrument is die orrel 'n populêre instrument in 19de-eeuse Engeland. Stelselmatig vervlak die repertoire tot transkripsies van bekende opera-arias en orkeswerke. Met die aanbreek van die 20ste eeu word die orrel in die kerk slegs gebruik om die gemeentesang te begelei en 'musiekvullers' tussen liturgiese handelinge te verskaf (Long 1971:337, 406).\nOmdat die uitgebreide interludes tussen versreëls die gemeentes in Nederland meestal verwar het, het dié gebruik afgeneem, maar die gemeentesang word steeds deur die orrel begelei (Ingelse et al. 1995:60-62).\nDie groot aantal gewyde orrelkomposisies wat die lig in Duitsland gesien het, is as 'n vervlakking in die kerkmusiek beskou. Feder (1974:371) wys op verdere vervlakking in hierdie tydperk: Die orrelis as professionele musikus het se prestige het afgeneem, in kuns is die klem op emosie geplaas in plaas van op vakmanskap, maklike singbare melodieë het voorkeur geniet en die invloed van die orkes het 'n negatiewe invloed op die ontwikkeling van nuwe instrumente gehad.\nDie orrel het 'n bloeitydperk in Frankryk beleef. Die alternim praxis het steeds in die erediens voorgekom en sekulêre sonate-bewegings is soms in afwisseling met vokale musiek gebruik. Dit het aanleiding gegee tot die sentiment dat die erediens oor die karakter van 'n orreluitvoering beskik het (Ochse 1994:127-128).\nVanaf 1806, die Britse besetting van die Kaap, ontstaan 'n nuwe era in die orrelbou in Suid-Afrika. As gevolg van die vinnige bevolkingsgroei deur wit setlaars in die land, die industriële ontwaking en die aktiewe rol van Britse, Duitse en Nederlandse sendingwerkers neem die vraag na orrels toe (Troskie 2010:x). Tot en met 1949 is nagenoeg 95% van alle orrels in Suid-Afrika uit Europa ingevoer, enkeles uit Amerika en die oorblywende 5% is deur Suid-Afrikaanse orrelbouers gebou (Troskie 2013:84). Teen 1950 het feitlik alle gereformeerde kerke in Suid-Afrika oor 'n orrel beskik en Troskie (2013:87-90) is van mening dat dit juis die orrel was wat nie alleen die kerkmusiektradisie in Suid-Afrika gevestig het nie, maar ook die draers van die Westerse musiekkultuur was. Die orrel speel ook 'n groot rol in die musiektradisie van die Nuwe Apostoliese Kerk, die Congregational Church en die Morawiese Kerk, maar minder in die swart kerke (Troskie 2013:90). Tot en met die 1980's was die orrel die eksklusiewe kerkinstrument in die Afrikaanse gereformeerde kerke en dit het nie net die gemeentesang begelei nie, maar alle liturgiese musiek verskaf (Kruger 2007:18).\nVir Zwingli en Calvyn was dit baie belangrik om met ongeregverdigde gebruike in die erediens te breek en albei was agterdogtig teenoor die gebruik van musiek in die erediens. Veral Zwingli het alle musiek verban, gevolglik ook die orrel. Hierdie verbod op musiek het tot die vernietiging en verkoop van baie kerkorrels gelei - soveel so dat die orrel in Switserland vir bykans 20 jaar lank stilgemaak is. Gemeentes het eers aan die einde van die 16de eeu stelselmatig weer begin sing (Blume 1974:510).\nSkielik het orreliste, kerkmusici en koorsangers hulle sonder werk bevind en is hulle gedwing om die kerk te verlaat op soek na 'n ander bron van inkomste (Long 1971:207). Omdat die kerk op daardie stadium die beste musici in diens gehad het, het kerkmusiek in Engeland onberekenbare skade gelei toe hulle 'n ander heenkome buite die kerk moes gaan soek het (Long 1971:207).\nHierdie destruktiewe tydperk het in 1660 met die troonbestyging van Charles II tot 'n einde gekom. Die koor en orrel het gaandeweg weer hul regmatige plek in die erediens ingeneem (Long 1971:211).\nTydens die Franse rewolusie is die stadslewe onderbreek, kerke bestorm en orrels vernietig om sodoende patrone uit die pype te vervaardig. Dit het 'n demper van ongeveer 'n halfeeu op die ontwikkeling van Franse orrels en orrelrepertoire geplaas (Williams & Owen 1980:109-110). Min van die oorspronklike klassieke orrels het oorleef en hulle is meestal deur romantiese instrumente van die 19e eeu vervang (Ritchie & Stauffer 1992:275).\nDeur die eeue heen bewys die orrel sigself as bruikbare kerkinstrument. Dit is aanvanklik met vrug in erediens gebruik, maar is in die vroeë gereformeerde kerk eers met agterdog bejeën. As gevolg van 'n ongegronde oorreaksie teen bestaande gebruike en praktyke verval die orrel tydelik in onbruik. Stelselmatig besef die kerk wel weer die nut van musiek asook die belangrikheid van die orrel in die erediens. Laasgenoemde word veral toegeskryf aan die orrel se inherente vermoë om massasang te begelei. Dit is nodig om waar te neem hoe orrel- en kerkmusiek voortdurend aangepas het by die kultuur en populêre musiekstyl van die dag, vanaf die Middeleeuse kantillering tot die gebruik van sekulêre romantiese orrelsonates in die Franse erediens.\nSuid-Afrika het sedert die 19de eeu 'n bloeitydperk in die vestiging van 'n eie orrelkultuur beleef. In baie kerke (verál die Afrikaanse gereformeerde kerke) word die orrel vanaf die 1950's die eksklusiewe kerkinstrument.\nHier is dus 'n duidelike, globaal historiese neiging sigbaar: Dit neem 'n redelike tydjie vir die kerk om die orrel deel van die erediens te maak. Wanneer die nut van die orrel as liturgiese instrument besef word, word dit met vrug en doeltreffendheid in die erediens aangewend. Dit bly egter nie onveranderd so nie. In die volgende afdeling gaan ek in besonderhede hierop in.\nDie volgende afdeling is 'n opsomming van en kommentaar op 'n ongestruktureerde onderhoud wat in November 2013 met prof. Daleen Kruger te Potchefstroom gevoer is. Sy is 'n orrelis, kerkmusikus en musikoloog en is aan die Noordwes-Universiteit verbonde. Soortgelyke onderhoude is ook in Januarie 2014 met prof. Gerrit Olivier ('n gerekende orrelis, komponis, musikoloog en kerkmusikus), dr Marina Strydom (leraar van die NG Kerk Pretoria-Oos) en Theuns10 ('n 16-jarige gemeentelid) gevoer.\nIn 1980 het prof. Albert Troskie die Suider-Afrikaanse Kerkorrelistevereniging (SAKOV), wat na die belange van die kerkorrelis omgesien het, gestig, maar slegs 'n dekade later het die prentjie in die Afrikaanse gereformeerde kerke aansienlik verander. Nuwe strominge het binne die kerkmusiekkringe ontwikkel en daar was al hoe meer teenkanting teen die orrel as eksklusiewe kerkinstrument. Die worship-band of kerk-orkes het meer aanklank gevind en is meestal tydens die aand-eredienste as alternatief tot orrelbegeleiding verkies.\nKruger (pers. komm., November 2013) is van mening dat die orrel nie vandag meer vanselfsprekend as eksklusiewe kerkinstrument geag kan word nie. 'n Oudtydse en argaïese benadering tot die gebruik en aanwending daarvan gaan net tot 'n verdere afname in die vraag na hierdie veelsydige instrument lei.\nDie aanbiddingstyle waarin die orrel gebruik word, asook die spiritualiteit waartoe dit spreek, word dikwels gestereotipeer en meestal as 'tradisioneel' of 'konserwatief' bestempel (Strydom pers. komm., Januarie 2014).\n'n Afname in populariteit\nAlhoewel Theuns (pers. komm., Januarie 2014) soms saam met sy ouers na klassieke musiekkonserte toe gaan, was hy nog nooit by 'n orreluitvoering nie en is hy ook nie van plan om binnekort een by te woon nie: 'Ek sal nie vir 'n uur lank na Dracula-musiek kan luister nie.' Dit wil voorkom asof die orrel nie meer so gewild is by musiekstudente, konsertgehore en kerklidmate as 'n paar jaar gelede nie (Viljoen11 2014) en daar bestaan 'n paar moontlike redes hiervoor.\n'n Afname in die hoeveelheid klavierstudente\nDie jong klassieke musikant verkies om 'n orkesinstrument te bespeel. Die gevolglike afname in potensiële klavierstudente lei tot 'n proporsionele afname in orrelstudente op tersiêre vlak (Viljoen 2014). Studies in jazz of kontemporêre musiek is ook deesdae gewilder en dit beteken dat instrumente soos die saksofoon, tromme of die kitaar groter leerlinggetalle lok (Kruger pers. komm., November 2013).\nSommige orreliste is hardkoppig en weier om 'n aanpassing in hulle spel of repertoirekeuse te maak om sodoende die veelsydigheid van die instrument te illustreer en daarmee die uiteenlopende smake van die erediensgangers te akkommodeer. Sommige orreliste beskik eenvoudig nie oor die ervaring of vermoë nie. Hierdie orreliste kan dus nie in uiteenlopende musiekstyle funksioneer nie en dit beïnvloed die aanvraag na die orrel negatief (Kruger pers. komm., November 2013). Dit wil voorkom asof sommige orreliste rigied is in hulle benadering, terwyl dit noodsaaklik is dat hulle bereid moet wees om eerder met ander musiekstyle te waag as om slegs met die suiwer klassieke styl te eksperimenteer. Waagmoed is dus hier die wagwoord. In Suid-Afrika is daar enkele voorbeelde waar orreliste daarin slaag om die orrel 'n vars, kontemporêre klank te gee (Strydom pers. komm., Januarie 2014). Olivier (2014) is van mening dat die leerinhoud van die kursusse in kerkmusiek hierdie probleem effektiewer sal moet aanspreek. Opleiding vir orreliste in kontemporêre musiek sal 'n aanwins wees (Heunis 2008:58).\n'n Tekort aan gekwalifiseerde orreliste\nDie tekort aan gekwalifiseerde orreliste word groter. Kerke beskik dikwels nie oor fondse om hulle musici te ondersteun met die aanskaf van bladmusiek, bywoning van kursusse of voltydse indiensname nie (Kruger pers. komm., November 2013). Dieselfde geld vir die opleiding van toekomstige dominees: Himnologie is deesdae net 'n keusevak en predikante word gelegitimeer sonder substansiële kennis van kerkmusiek of -liedere (Olivier 2014; Strydom pers. komm., Januarie 2014).\nIn Suid-Afrika is daar ongelukkig heelwat swak orrels wat in ongunstige akoestiese ruimtes staan. Klein orreltjies sonder die nodige krag en klankkleurverskeidenheid sal nooit die geïnspireerde samesangbegeleiding van 'n groot gemeente effektief kan hanteer nie (Kruger pers. komm., November 2013). Oor die algemeen ontbreek die orrels grondregisters en 'n forse pedaalklank wat onontbeerlik vir die begeleiding van gemeentesang is (Olivier 2014).\nDie algemene gees van geestesvervlakking en sekularisasie het die Afrikaanse gereformeerde kerk bereik. Die erediensganger wil vermaak word en dit word gereflekteer in die keuse van liedere wat in die erediens gesing word. Die merkbare voorkeur na die 'luisterliedjie'-liedtipes, wat meer vir klein groepe as vir 'n gemeente geskik is, dui daarop dat die hedendaagse erediensganger slegs vermaak wil word (Olivier 2014). Dit is ook sigbaar in die beoefening van spiritualiteit en kulturaliteit: As gevolg van 'n soeke na vastigheid en absolute sekerheid in 'n onsekere wêreld is mense opvallend bang om met die diep misterie in hulle eie binne-wêreld en met die onverstaanbare misterie van God te konnekteer. Dit word in maklik verteerbare teologie verklank en word dikwels in die meeste kontemporêre musiekbedieninge weerspieël (Strydom pers. komm., Januarie 2014).\nHoewel die begrip postmodernisme vanweë akademici se uiteenlopende interpretasies daarvan uit die staanspoor problematies was, som Butt (2006:10) dit op as 'n benaderingswyse waarin voorheen aanvaarde sekerhede nou onseker geword het en waarin alle konsepte relatief is, omdat dit in 'n voortdurende proses van fluktuasie vasgevang is. Danto (1997:5) verkies om dit eerder kontemporaniteit (contemporaneity) te noem. In 'n postmoderne leefwyse wat deur diversiteit van godsdienstige en morele standpunte gekenmerk word, bevraagteken die gelowige dus tradisionele dogmas, ideologieë en teologieë (Heunis 2008:55). In terme van die kerkmusiek ondersoek musikoloë deesdae eerder die menslike faktor in die akademiese diskoerse, wat dan noodwendig die kwasi-religieuse sekerhede van die modernisme vervang (Butt 2006:10). Daar is dus 'n doelbewuste skuif van 'rede na belewenis, van media na multimedia en van hoor na doen' (Smit 2010:110).\nIn 'n soeke na antwoorde, spesifiek dié rondom die orrel en musiekbediening, neem baie gemeentes dikwels drastiese stappe sonder om die teologiese en ekklesiologiese gevolge daarvan te bedink (Dawn 2008:2). Die oplossing vir die meeste NG Kerke in Suid-Afrika was om die orrel uit sekere dienste (veral die aanddienste) te verban om sodoende ruimte vir die kontemporêre musiekgees van die tyd te maak (Heunis 2008:57).\nDaar bestaan 'n persepsie dat 'n spesifieke kerkmusiekstyl in die erediens gunstiger as sekulêre musiekstyle is. Laasgenoemde sal dan die erediens onwaardig wees (Strydom 1994:233-234). Vandag behoort die gelowige meer inklusief te dink: In die erediens moet dit nie oor die pyporrel of die musiekbedieningsgroep (band), klassieke musiek of kontemporêre musiek gaan nie. In 'n soeke na eerlike aanbidding moet die fokus altyd op die effektiefste manier bly waarop 'n ontmoeting met God en sy heterogene gemeente binne 'n spesifieke kulturele en spirituele konteks gefasiliteer kan word (Strydom pers. komm., Januarie 2014). Richard Rohr (2009) bepleit ook hierdie inklusiewe benadering deur gelowiges op die betekenis van 'en' te wys:\n'And' teaches us to say 'yes'. 'And' keeps us from either-or... 'And' is willing to wait for insight and integration. 'And' keeps us from dualistic thinking. 'And' does not divide the field of the moment... 'And' keeps us inclusive and compassionate toward everything... 'And' keeps us from the false choice of liberal or conservative. (pp. 181-182)\n'n Bose kringloop\nBogenoemde faktore vorm 'n bose kringloop wat blootstelling aan goeie en eietydse orrelmusiek verhinder (Kruger pers. komm., November 2013; Olivier 2014).\nIndien daadwerklike stappe gedoen word, is die situasie nie hopeloos nie. In finansiële terme is die ondersteuning van die beursskema vir orreliste (onder bestuur van SAKOV) verblydend. In 2013 is 'n somtotaal van R625 000 se studiebeursgeld aan orreliste uitgereik (Van Wyk 2014). Die volgende kwelpunte vereis egter verdere aandag.\nSoos reeds genoem, is die opleiding van orreliste en predikante problematies en studieprogramme sluit dikwels net keusevakke in die Liturgie en Himnologie in. Die totstandkoming van 'n oorhoofse Kerkmusiekinstansie moet indringend ondersoek word (Kruger pers. komm., November 2013). Teologiese studente voltooi hulle studies met min kennis van die Liedboek en kerkliedere. Leerplanne vir toekomstige kerkmusici moet uiteindelik musici oplewer wat in voeling is met die strewe na sinvolle erediensvernuwing (Strydom pers. komm., Januarie 2014).\nSoos in enige ander beroep behoort die kerkmusikus gereeld op kursusse en simposia gestuur te word om stagnasie te voorkom (Kruger pers. komm., November 2013). Gest-andaardiseerde indiensopleiding vir musici uit die 'ou bedeling' is broodnodig om die uitdagings wat vernuwende erediensmusiek bied, te trotseer (Olivier 2014).\nDie orrel moet relevant bly vir die hedendaagse gehoor. Nuwe denke van geïnspireerde uitvoerders, musikoloë en navorsers moet aangemoedig word (Kruger pers. komm., November 2013). Die pyporrel - miskien meer as enige ander musiekinstrument - het in 'n groot mate vir die hedendaagse jeug irrelevant geword. Orreliste sal vernuwend te werk moet gaan om dié geslag weer in die orrel geïnteresseerd te kry (Theuns pers. komm., Januarie 2014).\nDie orrel vereis voortdurende onderhoud en dit het 'n koste-implikasie vir kerkinstansies. Indien moontlik, behoort swakker instrumente opgegradeer te word (Kruger pers. komm., November 2013).\nToegewyde kerkmusici moet besef dat hulle in diens van God is en voortdurend hulle integriteit, motiewe en gesindheid in die lig daarvan ondersoek (Kruger pers. komm., November 2013). Die orrelis moet bereid wees om met ander musiekstyle te waag en om daarmee te eksperimenteer. In Suid-Afrika is daar slegs enkele voorbeelde waar die orrelis daarin slaag om die orrel 'n vars kontemporêre klank te gee (Strydom pers. komm., Januarie 2014).\nDie orrel is nie meer vanselfsprekend die uitverkore kerkinstrument soos dit in die Afrikaanse gereformeerde kerke van 30 of 40 jaar gelede was nie. Alhoewel dit die gevolg van 'n verskeidenheid faktore is (soos hierbo bespreek), dra die orrelis ook skuld hieraan. Die worship wars aan die einde van die vorige millennium het sommige orreliste as vyandiggesinde musici onthul wat op alternatiewe musiekstyle neerkyk en nie bereid of gemaklik daarmee is om by die effektiewe musiekbediening van verskillende spiritualiteite in die erediens aan te pas nie.12\nIn só 'n geval is die orrel bestem om uit die erediens te verdwyn of net tot 'n erediens te spreek waar die klassieke en/of tradisionele die oorheersende behoefte van die erediensgangers is. Indien die orrel en kerk se verhouding op alle vlakke wil gedy, moet die orrelis bereid wees om kompromieë aan te gaan en voortdurend aan te pas in die strewe om 'n verantwoordelike musiekbedienaar in die diens van God te wees.\nDie verantwoordelikheid lê in 'n groot mate by die orrelis om die gestereotipeerde indrukke van tradisionalisme en konserwatisme rondom die orrel af te breek. Die orrelis dra uiteindelik 'n groot verantwoordelikheid vir die opvoeding van die gemeente en predikante (Strydom pers. komm., Januarie 2014).\nDie kerkganger met 'n hartspiritualiteit13 het 'n affiniteit tot musiek met 'n hoë emosionele inhoud en wil graag deur die musiek meegevoer word. Hierdie spiritualiteitstipe verkies dus musiek waarin hulle hul emosioneel inleef, meegevoer raak en hulle liggaamlik uitdruk. Dit is veral hierdie spiritualiteitstipe wat die orrel as begeleidingsinstrument kritiseer omdat dit nie die musiekbehoeftes van die betrokke spiritualiteitsgroep aanspreek nie (Jankowitz 2006; Ludik s.a.). Die tradisionele kerkorrelis het groot skuld hieraan. Die ouer orrelis met 'n klassieke opleiding weier (of sukkel) dikwels om kontemporêre, toeganklike musiek met sinkope saam met die worship-band te speel. Die jonger orrelis is gewoonlik meer gewillig (of in staat) om in verskillende musiekstyle te musiseer (Kruger pers. komm., November 2013). Dit is 'n ernstige probleem wat aangespreek behoort te word (Campbell 2013:196).\nDaar bestaan 'n opvatting dat die orrel nie vir die uitvoer van kontemporêre musiek geskik is nie. In die orrelis se opleiding is daar min tot geen blootstelling aan ander musiekstyle as juis Westerse kunsmusiek nie. Tog, soos vroeër in die artikel genoem, het orrelmusiek effektief aangepas by die musiekstyl en -behoeftes van die dag: van die monofoniese dreunsang in die Middeleeue tot romantiese sonates tot die atonale klanke van Messiaen se musiek.\nIn die eerste deel van 'n interessante artikel ondersoek Korndörfer (2012:56-59) juis die gebruik van populêre elemente in die orrelmusiek van 1750-1850. Hy kom tot die gevolgtrekking dat prominente orrelkomponiste soos J.S. Bach, Franck, Daquin en Balbastre in die sogenaamde Pastorale14en Franse Noël15probeer het om die orrel aan 'n wyer gehoor bekend te stel deur populêre en sekulêre elemente in die komposisies te inkorporeer. Die werke was baie gewild onder die 'gewone mens', soveel so dat die Aartsbiskop van Parys Balbastre verbied het om Noëls in die erediens te speel aangesien die massas wat deur sy spel aangelok is volgens die Aartsbiskop nie respek vir die kerk gehad het nie (Tobiska 1980:3). In die 19de eeu in Frankryk is die orrelrepertoire aangepas om byval by die kultuur van die dag te vind. Sekulêre komposisies van Franck, Guilmant en Widor is in die erediens gehoor (Ochse 1994:127-128).\nDie gebruik van sekulêre musiek in die erediens is 'n teer punt. Strydom (1994:241) en Wolterstorff (1980:84) is van mening dat daar in die erediens eerder van musiek gebruik gemaak moet word wat oor 'n spesifieke Woord of evangeliese konnotasie beskik. Volgens hulle kan sekulêre musiek nie sonder verdere kwalifikasie esteties16 as 'atmosfeerskepper' vir of tydens die erediens aangewend word nie. Hierdie uitgangspunt blyk effe ouderwets te wees. Loader (2004) stel sy standpunt soos volg:\nWhat moves humans and appeals to them, what stirs and thereby convinces - that is aesthetic and is neither structured in a different way nor functions differently in consciously religious contexts than in others. The essence of the Aesthetical does not mutate according to the circumstance of a particular subject happening to confess to religious contents or not. (pp. 256-257)\nMarina Strydom (2005:238) en Evdokimov (1990:10) huldig dieselfde opinie. Indien 'n erediensganger deur middel van musiek nader aan God beweeg, maak dit nie saak of die musiek gewyd of sekulêr van aard is nie. Ons het deel aan God se skoonheid deur 'n deelname aan die estetiese.\nDie gebruik van die orrel in kontemporêre musiek (soos jazz, pop en rock) wat bes moontlik by erediensgangers met 'n hartspiritualiteit byval sal vind, is nie vergesog nie. Daar is verskeie voorbeelde waar die orrel in moderner idioom gebruik word:\nDie Britse Rock-groep, Yes, gebruik 'n pyporrel in verskeie van hulle albums, onder andere Close to the edge (1972) asook Going for the one (1977).\nDie Amerikaanse Rock-groep, Styx, maak ook in hulle album Pieces of eight (1978) van 'n pyporrel gebruik.\nDie Engelse alternatiewe Rock-groep, Muse, het onlangs 'n pyporrel in hulle album, Origin of Symmetry (2001), gebruik.\nDie Duitse orrelis, Barbara Dennerlein, maak naam in Europa en Amerika as 'n suksesvolle jazz-orrelis.\nDie Amerikaanse orrelis, dr. Carol Williams, maak groot opslae met haar unieke vertolkings van orrelmusiek in klassieke, pop- en rock-idioom.17\nDie Hollandse orrelis, Klaas-Jan Mulder, het veral in die 1980's groot sukses met sy crossover-musiekgroep genaamd KAJEM behaal.\nOrreliste moet bereid wees om te eksperimenteer en vernuwend te dink. Die pyporrel is een van die veelsydigste instrumente en dit kan met vrug in bykans enige musiekstyl gebruik word. Die orrel het oor 'n tydperk van nagenoeg 1000 jaar suksesvol by die kultuur van die dag aangepas en daar is geen rede waarom die orrel nie in byderwetse se moderne musiekstyle soos jazz, pop en rock effektief benut kan word nie. Indien die groot kerkmusikus J.S. Bach populêre elemente in sy komposisies kon gebruik, is daar nie rede waarom die hedendaagse kerkorrelis nie ook kan nie, in stede daarvan om skouers (en neus) vir enige populêre musiekgenre op te trek. Dit beteken dat die orrel nie sonder meer in 'n kontemporêre erediens18 oorbodig verklaar moet word nie. Die orrelis kan nou die rol van orkeslid (of band member) inneem. Dit beteken dat musiek des te meer verwerk, beplan en ingeoefen behoort te word.19\nTheuns kyk na 'n YouTube clip op sy iPad. Sy meisie het vandag die link vir hom ge-forward.\n'Since we're playing in the Albert Hall, I thought it would be rude not to play this beast,' sê hy en begin 'n paar akkoorde op die pyporrel speel. Die gehoor raak mal.\nDan begin hy met die inleiding tot Megalomania en die band val saam met hom in. Die skare juig en gooi hulle hande in die lug. Helder beligtingstrale flits oor die verhoog en die orrelpype terwyl Matthew sing: 'Paradise comes at a price...'\n'I love to see Matt playing sucha [sic] great pipe organ. He's usually more of a rockstar, but when he walked up to that organ he seemed so fascinated by how awesome it was, and then hejust started playing it and you realize there's more to him than just one music genre.'\n'Wow', sê Theuns aan die einde van die clip, 'Hoe amazing is dit?'\nDie orrel is die oudste klawerbordinstrument op aarde en het 'n ryke geskiedenis van ontwikkeling en aanpassing. Die kerk en hierdie veelsydige instrument het reeds in 900 nC 'n lang pad as liturgiese vennote begin stap. Uit die geskiedenis leer ons dat hierdie verhouding dikwels stormagtig was en soms op die rand van 'n egskeiding gehuiwer het. Die verhouding kan daarom as 't ware as 'n huwelik beskryf word: In good times and in bad, om die Engelse huweliksformulier aan te haal.\nDie kere wat hierdie verhouding gedreig het om te ontbind (soos onder andere in die Reformasie, Engeland teen 1640 en Frankryk ca. 1789) was dit hoofsaaklik aan 'n ongegronde oorreaksie teen bestaande praktyke te wyte en daarom het die verhouding na verloop van tyd weer herstel. Albei partye het egter deurentyd veranderings ondergaan en aangepas.\nDie verhouding in Suid-Afrika is vandag kommerwekkend. Die orrel word as 'n randfiguur uitgeskuif en daarvan beskuldig dat dit outyds is en nie meer tot die erediensganger se musikale behoeftes spreek nie. Hoewel daar 'n verskeidenheid redes aangevoer kan word, is die orrelis gedeeltelik hiervoor verantwoordelik. Die worship wars van die 1980's onthul 'n onbuigsame en dikwels ongenaakbare orrelis wat sy musiekbehoeftes en -style as die enigste geskikte kerkmusiekstyl wil afdwing.\nDaar is egter geen rede waarom die pyporrel nie met vrug in sulke eredienste aangewend kan word nie. Daar is genoegsame bewyse om aan te toon dat die orrel vernuwend en in populêre musiekstyle gebruik kan word. Om hierdie ou instrument vernuwend in 'n vrugtevolle musiekbediening in die erediens aan te wend, verg egter inspanning en navorsing.\nBasson, W.D., 1997, 'Die liturgiese funksie van die orrel in die gereformeerde erediens met spesifieke verwysing na die N.G. Kerk in Suid-Afrika', M.Mus.-verhandeling, Departement Musiek, Universiteit van Stellenbosch. [ Links ]\nBennet, R., 1985, Keyboard instruments, University Press, Cambridge. [ Links ]\nBlume, F., 1974, Protestant church music, George J. McLeod, Toronto. [ Links ]\nButt, J., 2006, 'The postmodern mindset, musicology and the future of the Bach scholarship', Understanding Bach 1(Maart), 9-18. [ Links ]\nCampbell, C.A., 2013, 'Music ministry in the missional worship service in the Dutch Reformed Church in South Africa', Ph.D. proefskrif, Skool vir Musiek, Noordwes-Universiteit. [ Links ]\nCilliers, J., 2007, Binne die kringdans van die kuns: Die betekenis van estetika vir die gereformeerde erediens, Sun Press, Stellenbosch. [ Links ]\nCilliers, J., 2012, Dancing with deity: Re-imagining the beauty of worship, Bible Media, Wellington. [ Links ]\nCobussen, M., 2008, Thresholds: Rethinking spirituality through music, Ashgate, Hampshire. [ Links ]\nDawn, M.J., 2008, 'Worship for postmodern times', Federation of Diocesan Liturgical Commissions Newsletter 35(1), 1-8. [ Links ]\nDe Villiers, P.G.R., 2006, 'Preface', Acta TheologicaSupplementum 8, i-v. http://dx.doi.org/10.1017/CBO9780511494857.001 [ Links ]\nDreyer, T.F.J., 1998, 'Die akkommodering en bestuur van diversiteit in gemeenteverband', Hervormde Teologiese Studies 62(4), 1291-1309. [ Links ]\nDu Toit, H., 1979, Popmusiek as kerkmusiek? Oorwegings by die vernuwing van die kerklied, NG Kerkboekhandel, Pretoria. [ Links ]\nEngelbrecht, F., 2008, 'Kontemporêre aanbiddingstyl', in Aanbiddingstyle in praktyk van die NG Kerk, DVD, Bybel-Media, Kaapstad. [ Links ]\nEvdokimov, P., 1990, The art of the icon: a theology of beauty, Oakwood Publications, Torrance. [ Links ]\nFeder, G., 1974, 'Decline and restoration', in F. Blume (red.), Protestant church music, pp. 317-404, George J. McLeod, Toronto. [ Links ]\nGwynn, D., 2003, 'Out of a chance survival', Choir & Organ 11(5), 74-78. [ Links ]\nHerl, J., 2004, Worship wars in early Lutheranism, Oxford University Press, New York. [ Links ]\nHeunis, S., 2008, 'Die liturgiese gebruik van die orrel in 'n post-mordene era: Persepsies van kerkmusici en leraars van die Nederduitse Gereformeerde gemeentes in Port Elizabeth', M.Mus.-verhandeling, Departement Musiek, Nelson Mandela Metropolitan University. [ Links ]\nHigginbottom, E., 1998, 'Organ music and the liturgy', in N. Thistlethwaite & G. Webber (reds.), The Cambridge companion to the organ, pp. 130-147, Cambridge University Press, Cambridge. [ Links ]\nIngelse, C., Van Laar, J.D., Sanderman, D. & Smelik, J. (reds.), 1995, Nieuw handboek voor de kerorganist, Uitgeverij Boekenventrum, Zoetemeer. [ Links ]\nJackson, N., 2006, ''n NG Kerk sing populêre liedere ook', Die Burger, 03 Maart, bl. 3. [ Links ]\nJankowitz, D., 2006, 'Die musiekleier as bedienaar van verskillende spiritualiteitstipes in 'n eietydse gereformeerde erediens', Vir die Musiekleier 33, 30-39. [ Links ]\nJanse van Rensburg, J., 1995, 'Perspektiewe op 'n kontemporêre gereformeerde bediening', In die Skriflig 29(4), 623-644. http://dx.doi.org/10.4102/ids.v29i4.1557 [ Links ]\nKennedy, M. (red.), 1996, The Oxford concise dictionary of music, 4de uitg., Oxford University Press, Oxford. [ Links ]\nKloppers, E.C., 2002b, 'Die kreatiewe inrigting van die liturgie', Vir die Musiekleier 29, 12-18. [ Links ]\nKloppers, E.C., 2003a, 'Verkondiging deur musiek: 'n Aspek van kreatiewe geloofskommunikasie', HTS Teologiese Studies/Theological Studies 59, 65-84. http://dx.doi.org/10.4102/hts.v59i1.648 [ Links ]\nKloppers, E.C., 2003b, 'Die invloed van 'n postmoderne tydsgees op die kerklied: Enkele rigtingwysers', Nederduitse Gereformeerde Teologiese Tydskrif 44(3&4), 320-329. [ Links ]\nKloppers, E.C., 2003c, 'Postmodernisme, nostalgie en die himniese geheue', STILET 15(2), 200-217. [ Links ]\nKloppers, E.C., 2005, 'Handelinge in die erediens: Die verryking van die liturgie deur musiek', HTS Teologiese Studies/Theological Studies HTS 61(1/2), 191-207. [ Links ]\nKloppers. E.C., 2002a, 'Transendering van die alledaagse: Die erediens as fees', Praktiese Teologie in Suid-Afrika 17(2), 61-74. [ Links ]\nKorndörfer, J., 2012, 'Secular or sacred: Selected popular elements in organ music: Part I', The American Organist 46(6), 56-59. [ Links ]\nKourie, C. & Ruthenberg, T., 2008, 'Contemporary Christian spirituality: An "encompassing field"', Acta Theologica Supplementum 11, 76-93. [ Links ]\nKruger, D., 2007, 'A high degree of understanding and tolerance: Veranderende denke oor die hedendaagse kerkmusiek, Vir die Musiekleier 28, 14-24. [ Links ]\nLoader, J.A., 2004, 'Theologies as symphonies: On (biblical) theologies and aesthetics', Old Testament Essays 17(2), 252-266. [ Links ]\nLong, K.R., 1971, The music of the English Church, St. Martin's, New York. [ Links ]\nLudik, B., s.a. Vier tipes spiritualiteit, besoek op 02 Maart 2013, by http://www.nglangenhovenpark.org.za [ Links ]\nMcKinnon, J., 1998, The ministry of musicians, Liturgical Press, Collegeville. [ Links ]\nOchse, O., 1994, Organists and organ playing in nineteenth-century France and Belgium, Indiana University Press, Bloomington. [ Links ]\nOlivier, G., 2014, E-pos, 08 Januarie 2014. [ Links ]\nPonsford, D., 2011, French organ music in the reign of Louis XIV, University Press, Cambridge. [ Links ]\nRitchie, G. & Stauffer, G.B., 1992, Organ technique: Modern and early, Prentice Hall, Upper Saddle River. [ Links ]\nRohr, R., 2009, The naked now: Learning to see as the mystics see, The Crossroad Publishing Company, New York. [ Links ]\nRumsey, D., 1978, Medieval organ culture to the 15th century, an overview, vert. Patricia Fitzsimmons, besoek op 20 Mei 2014, by http://www.davidrumsey.ch/Medieval%20organ%20culture.pdf [ Links ]\nRyves, B., 1685, Mercurius Rusticus: Or, the countries' complaint of the sacrileges, prophanations, and plunderings, committed by die Sachismatiques, on the cathedral churches of this kingdom, Richard Green, Londen. [ Links ]\nSerfontein, A., 2005, 'Lof en aanbidding: Vernuwing in hoofstroom kerke', Kruisgewys 5(1), 21-22. [ Links ]\nSmit, E.J., 2010, 'Enkele aspekte met betrekking tot die gereformeerde erediens en kerklied in 'n multikulturele Suid-Afrika', In die Skriflig 44(1), 99-119. http://dx.doi.org/10.4102/ids.v44i1.139 [ Links ]\nStrydom, M., 2005, 'Vyf dogters van Eva skilder 'n engel: Die gebruik van terapeutiese kuns in die uitlewing van spirituele identiteit by die jong volwasse vrou', D.Phil.-proefskrif, Departement Praktiese Teologie, Universiteit van Pretoria. [ Links ]\nStrydom, W.M.L., 1994, 'Sing nuwe sange, nuutgebore': Liturgie en lied, Universiteit van die Oranje-Vrystaat, Departement Musiek (Afdeling Kerkmusiek), Bloemfontein. [ Links ]\nSwanepoel, I., 2014, Die effektiewe benutting van die orrel in die liturgie van die hedendaagse Nederduitse Gereformeerde Kerk, M.Mus.-verhandeling, Skool vir Musiek, Noordwes-Universiteit. [ Links ]\nTobiska, J.S., 1980, 'The Noels of the eighteenth-century French School', D.Mus. thesis, School of Music, University of Washington. [ Links ]\nTroskie, A., 1992, Pyporrels in Suid-Afrika, J.L. van Schaik, Pretoria. [ Links ]\nTroskie, A., 2010, The pipe organ heritage of South Africa, Albert Troskie, Port Elizabeth. [ Links ]\nTroskie, A., 2013, 'Die pyporrel: Vir twee eeue die draer van Westerse musiekkultuur in Suid-Afrika', Vir die Musiekleier 33, 83-91. [ Links ]\nVan Wyk, T., 2014, E-pos, 21 Februarie 2014. [ Links ]\nVermeulen, O.C., 2012a, 'Estetiese musiekbediening in die Afrikaanse gereformeerde erediens: Die rol van spiritualiteit en inligtingsteorie', Vir die Musiekleier 32, 1-15. [ Links ]\nVermeulen, O.C., 2012b, 'Vernuwende gebruik van die orrel in 'n estetiese musiekbediening van verskillende spiritualiteitstipes in die Afrikaanse gereformeerde erediens', D.Mus.-proefskrif, Departement Musiek, Universiteit van Pretoria. [ Links ]\nViljoen, M., 1999, 'Die tweeslagtige kerksangpraktyk van die Nederduitse Gereformeerde Kerk: 'n Historiese perspektief op die eietydse vraagstuk', Acta Academica 31(3), 94-126. [ Links ]\nViljoen, W., 2014, E-pos, 08 Januarie 2014. [ Links ]\nVos, C.J .A., 1996, Die volheid daarvan: Homiletiek uit 'n hermeneuties-kommunikatiewe perspektief: Vol. I. RGN, Pretoria. [ Links ]\nWaaijman, K., 2006, 'What is spirituality?', Acta Theologica Supplementum, 8 1-18. [ Links ]\nWare, C., 1995, Discover your spiritual type: A guide to individual and congregation growth, Alban Institute, New York. [ Links ]\nWilliams, P. & Owen, B., 1980, Organ, MacMillan Press, Londen. [ Links ]\nWilliams, P., 1966, The European organ, 1450-1850, B.T. Batsford, Londen. [ Links ]\nWilliams, P., 1980, A new history of the organ, Faber and Faber, Londen. [ Links ]\nWilliams, P., 1993a, The king of instruments, Cromwell Press, Londen. [ Links ]\nWilliams, P., 1993b, The organ in western culture, 750-1250, University Press, Cambridge. [ Links ]\nWilliams, P., 1993c, The king of instruments: How churches came to have organs, SPCK, Londen. [ Links ]\nWilliams, P., 2003, The organ music of J.S. Bach, 2de uitg., University Press, Cambridge. http://dx.doi.org/10.1017/CBO9780511481871 [ Links ]\nYudkin, J., 1989, Music in Medieval Europe, Prentice Hall, New Jersey. [ Links ]\n2.Kyk na Vermeulen (2012b).\n3.In die Afrikaanse vertaling van 1983 word dit egter met prys Hom met snaarinstrumente en fluite' vertaal.\n4.Volgens die 1983-vertaling: 'Maar in die byeenkoms van die gemeente wil ek liewer vyf woorde met my verstand praat om ook ander te onderrig as duisend woorde in ongewone tale of klanke.'\n5.'n Virtuose komposisie, met of sonder nabootsing, in 'n vrye en briljante styl (Kennedy 1996:739).\n6.'n Kort orrelkomposisie wat as interlude of tussenspel dien, gewoonlik in 'n nabootsende styl (Kennedy 1996:764).\n7.'n Instrumentale komposisie in seksies wat van nabootsing gebruik maak (Kennedy 1996:123).\n8.'n Instrumentale komposisie wat as voorloper van die fuga geag word en waarin 'n tema in ander stemme nageboots word (Kennedy 1996:605).\n10.Kyk na voetnota 1.\n9.Kleiner, draagbare klawerbordinstrumente. Twee pedale, wat die speler met sy twee voete alterneer, veroorsaak dat die blaasbalke wind voorsien wat nodig is om klank op die instrumente te produseer (Kennedy 1996:331).\n11.Wim Viljoen is tans die hoof van die Departement Musiek aan die Universiteit van Pretoria.\n12.Spiritualiteit is 'n komplekse studieveld en dit is nie my doel om in hierdie artikel verder daaroor uit te brei nie. Navorsing toon aan dat erediensgangers elkeen oor 'n unieke spiritualiteit beskik waardeur hulle sin maak van die erediens en sy eie geloofslewe (Vos 1996:9). Verdere leesstof oor hierdie onderwerp is ruim beskikbaar, byvoorbeeld dié van Cobussen (2008), De Villiers (2006), Dreyer (1998), Kourie en Ruthenberg (2008) en Waaijman (2006). Dit is noodsaaklik dat die musiekbediening by die erediensgangers se spiritualiteitstipe 'aanpas'. In laasgenoemde geval verwys ek die leser na 'n artikel in Vir die Musiekleier (Vermeulen 2012a) oor hoe om musiek aan verskillende erediengsgangers met verskillende spiritualiteite te bedien.\n13.Hartspiritualiteit is een van die vier spiritualiteitstipes wat Ware (1995:39) in haar navorsing onder erediensgangers identifiseer. Aangesien dit nie die doel van hierdie artikel is om spiritualiteit te bespreek nie, word daar met Ware se definisie van hierdie tipe spiritualiteit volstaan: it is heart-combined with the concrete real life stuff. Here theology still emphasizes the athropomorphic representation of God and the centrality of scripture, but this is now combined with a more affective, charismatic spirituality whose aim is to achieve holiness of life.'\n14.'n Instrumentale komposisie met 'n landelike atmosfeer wat die musiek van skaapwagters naboots (Kennedy 1996:549).\n15.Die Noël is ook 'n instrumentale komposisie, hoofsaaklik vir die orrel, wat tydens Kersfees en later by sekulêre konserte uitgevoer is (Kennedy 1996:516).\n16.Die 'estetiese' en estetika in die erediens is 'n redelik uitgebreide en komplekse studieveld en daarom word daar spesifiek nie in meer besonderhede daarna verwys nie. Daar bestaan genoeg bronne wat die nut van estetika in die erediens beredeneer, vernaam die werke van Johan Cillers (2007 en 2012). My eie proefskrif (Vermeulen 2012b) handel ook oor die estetiese musiekbediening van verskillende spiritualiteite in die erediens. Die leser word na hierdie bronne verwys indien hulle die estetiese begrip in die erediens beter wil verstaan of selfs wil betwis.\n17.Meer inligting by http://www.melcot.com\n18.In die kontemporêre erediens word kontemporêre musiek gebruik omdat die erediensgangers die pyporrel as ouderwets ervaar. Die gang van die liturgie is vinnig, daar word minder van stiltes gebruik gemaak en die erediensganger se sintuiglike waarneming word deur die afwisseling van verskillende klanke en beelde gestimuleer. Die voorsangers en musiekgroep (of band) speel 'n meer leidende rol in die verkondiging van die boodskap, sowel as in die atmosfeer wat tydens die diens geskep word. Erediensgangers met 'n hartspiritualiteit sal waarskynlik hier tuis voel (Engelbrecht 2008).\n19.In 'n moontlike opvolgartikel kan die aanwending van die orrel in 'n populêre idioom of sogenaamde kontemporêre musiek prakties toegelig word. Om hierdie rede word dit nie verder in hierdie artikel bespreek nie.


Daar is daagliks tekens in ons land wat op die moontlikheid van ’n “onverwagse harmonie” onder ons mense dui. LESLIE VAN ROOI vertel hoe ’n selfoonvideo van ’n singende skoolgemeenskap hom herinner het dat ons nie net ons oë vir dié moontlikhede moet oophou nie, maar dit ook self moet skep.\nEK vang myself telkens weer na ’n video kyk wat St. John's College in Johannesburg onlangs via hul sosialemediakanaal gedeel het. In die video is die skoolgemeenskap besig om ’n spesifieke weergawe van die bekende Sotholied “Modimo re boka wena” (God seën jou) te sing-dans. In ’n stampvol kapel van wat baie as ’n rykmanskool sal beskryf, is ’n gemeenskap besig om saam Afrikadag te vier. Dit blyk egter dat hierdie spesifieke kapeldiens dalk ’n groter verskeidenheid liedere tot gevolg kan hê ...\nEk het die lied al verskeie kere gehoor, elke keer in ’n ander konteks, maar hierdie keer raak dit my om ander redes. Die saamwees, die energie, die ritme, die feit dat dit reg voel. Dit maak dit dié keer anders.\nEk besef ’n mens moet mooi dink voordat jy te veel in iets soos ’n singende skoolgemeenskap lees. Elke keer as ek te lank hieroor wonder, kyk ek weer na die video. En elke keer kry ek dieselfde gevoel: Hier is iets wat ’n mens hoop gee. Dalk is dit hierdie keer nie net simbolies van aard nie, maar tekenend van hoe dinge kan wees – hoe dinge moet wees...


Paranoïde Idee in Borderline Persoonlikheidsversteuring\n'N Algemene simptoom van grenslyn persoonlikheidsversteuring\nParanoïde ideasie, of paranoia , beteken dat jy oortuigings het dat jy geteister of vervolg word. Dit kan ook verwys na oortuigings van algemene agterdog oor die motiewe of bedoeling van ander.\nParanoïde ideasie is nie dieselfde as die waanstellende paranoia wat tydens psigose kan voorkom nie. Delusionele paranoia is gebaseer op vals gedagtes en oortuigings eerder as die persepsie van teistering.\nByvoorbeeld, as jy 'n waanlike paranoia ervaar, mag jy glo dat die regering jou huis en motor geskeur het om tabbladen op jou te hou. As jy paranoïese idees ervaar, kan jy dalk twee mense in die gang praat en glo dat hulle oor jou praat.\nAs u 'n grens-persoonlikheidsversteuring (BPD) het , is dit waarskynlik dat u paranoïese idees ervaar het. Dit is een van die moontlike kriteria vir diagnose volgens die huidige Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesversteurings (DSM-5).\nDit is ook belangrik om daarop te let dat stres hierdie paranoïde gedagtes en oortuigings erger kan maak.\nOm gediagnoseer te word met 'n borderline persoonlikheidsversteuring, moet jy vyf van hierdie simptome hê:\nRisikogevoel, impulsiewe gedrag, soos om op 'n winkelwinkel te gaan, onwettige dwelms te gebruik, of om onbeskermde seks met verskeie vreemdelinge te betrek.\nEwige gevoelens om verveeld en / of leeg te wees.\nIntense liefdes haat verhoudings met ander.\nUiterste pogings om werklike of waargenome verwerping of verlating deur ander te vermy.\nSelfmoordgedrag en / of gedrag wat vir jouself skadelik is.\nWoede kwessies, soos word uiters kwaad in onvanpaste situasies, ontplof in woede, of nie in staat wees om jou woede te beheer, gevolg deur skuldig of skaam te voel nie.\n'N Persepsie van jouself wat nie ooreenstem met wat ander dikwels dink en verander nie. Dit raak jou gedagtes, gedrag, menings, verhoudings en buie.\n'N gevoel van afsluiting met jou liggaam en / of jou verstand en paranoïede gedagtes wat deur stres vererger word.\nTye van uiterste emosie wat van 'n paar uur na 'n paar dae duur en depressie, angs of prikkelbaarheid insluit.\nBehandeling is belangrik as jy met BPD handel. Jou behandelingsplan sal waarskynlik 'n kombinasie van medikasie en psigoterapie behels.\nAlgemene psigoterapieë wat gebruik word om BPD te behandel, is dialektiese gedragsterapie (DBT), psigodinamiese terapie en kognitiewe gedragsterapie (CBT). 'N kombinasie van verskillende medikasie kan gebruik word om jou simptome ook te help behandel. Tipiese medikasie sluit in antipsigotika , antidepressante en stemmingsstabilisators .\nAs jy BPD het, kan jy ook nog 'n toestand hê. Diegene wat algemeen voorkom saam met BPD sluit in depressie, bipolêre versteuring, angsversteurings en ander persoonlikheidsversteurings. Sommige mense het ook omgaan met eet- of dwelmmisbruik afwykings.\nNiemand weet wat BPD veroorsaak nie . Daar word geglo dat omgewingsfaktore, genetika en abnormaliteite van die brein almal betrokke kan wees.\nSpesifiek, mense met 'n geskiedenis van kindermishandeling of verwaarlosing of ander kindertrama is meer geneig om BPD te hê. Ook, as jy 'n ouer of broer of suster het met BPD, is jy vyf keer meer geneig om dit self te ontwikkel.\nDaarbenewens kan daar abnormaliteite in die brein wees wat tot BPD kan lei. Dit geld veral vir areas van die brein wat emosies en oordeel beheer.\nNasionale Alliansie op Geestesongesteldheid (NAMI). Borderline Persoonlikheidsversteuring. 2015.\nMayo Clinic Personeel. Borderline persoonlikheidsversteuring. Mayo Clinic. 2015.


The Cliffs of Moher, Ierland (illustrasie) - Inligting - 2022\nThe Cliffs of Moher, Ierland\nAntieke Ierse legendes en mites rondom die Cliffs of Moher\nThe Cliffs of Moher in Co Clare is een van die gewildste toeriste -aantreklikhede om in Ierland te besoek, maar wat u miskien nie weet nie, is dat dit vol stories is van antieke Ierse mite en tradisies.\nDit is geen verrassing dat 'n vreemde klomp lang verhale die Cliffs of Moher omring nie. Die kronkelende skoonheid van die kranse het legendes geïnspireer, wat wissel van onderwater mitiese stede tot 'n heks wat verlief raak op Cu Chulainn.\nHier is opsommings van vyf van die gewildste verhale.\nThe Legend of the Hag en Cú Chulainn\n'N Heks met die naam Mal het diep verlief geraak op Cú Chulainn, die legendariese lid van die Rooi Tak, die krygsorkes van die hoë koning van Ulster. Ongelukkig vir die Hag het Cú Chulainn haar liefde nie teruggegee nie. Mal sou nie ontken word nie en het Cú Chulainn oor Ierland begin jaag.\nCú Chulainn beland suid van die Cliffs of Moher, op die monding van die Shannonrivier. Cú Chulainn spring na die eiland bekend as Diarmuid en Grainne's Rock.\nMal sit die jaagtog voort en word gelukkig deur 'n stormwind gedra terwyl sy na die eiland spring. Cú Chulainn het vinnig teruggespring en Mal, met die valse vertroue van die laaste sprong, het weer gespring, maar het te kort gekom sonder die hulp van wind. Mal het teen die rotse vasgery en haar bloed het die baai rooi gemaak, wat 'n rede kon beweer dat Malbay na haar vernoem is.\nDaar word gesê dat die rotse, nou die naam Hag's Head, die vorm van Mal se profiel aanneem en tot vandag toe sigbaar bly.\nDie meermin van Moher\n'N Plaaslike man het by die Cliffs of Moher gehengel en 'n meermin opgemerk.\nHy het 'n gesprek met haar aangepak, maar hy het spoedig op haar towerkleed gekyk. Terwyl die twee gesels, gryp die man die mantel en hardloop na sy huis.\nDie meermin het die mantel nodig gehad om terug te keer na die see, en het die man teruggevolg na sy huis, maar kon nie die mantel vind nie, want dit was goed weggesteek. Met min opsies oor, het die meermin ingestem om met die man te trou en die twee sou binnekort 'n seun en 'n dogter hê. Die meermin sou haar magiese mantel egter nie vergeet nie.\nJare later, terwyl die man besig was om te hengel, het die meermin haar mantel gevind, na die see gelos, en die man, en hul kinders het haar nooit weer gesien nie.\nInteressante feite oor die Cliffs of Moher\nAan die weskus van Ierland het die Cliffs of Moher is een van die mees uitstaande kuskenmerke van\nDie kranse is geleë aan die suidwestelike rand van die Burren -streek in County Clare, Ierland.\nHulle styg tot 120 meter (390 voet) bokant die Atlantiese Oseaan by Hag ’s Head, en bereik hul maksimum hoogte van 214 meter (702 voet) net noord van O ’ Brien ’s Tower, agt kilometer na die noorde.\nVanuit die Cliffs of Moher kan u op 'n helder dag die Aran -eilande en Galwaybaai sien, sowel as die twaalf penne en die Maum Turk -berge in Connemara, Loop Head in die suide en die Dingle -skiereiland en Blasket -eilande in Kerry.\nO'Brien se toring staan naby die hoogste punt en dien al honderde jare as 'n uitkykpunt vir besoekers.\nDie toring is in 1835 op die kranse gebou deur die plaaslike verhuurder en parlementslid Sir Cornellius O ’Brien as 'n\nuitkyk toring vir die Victoriaanse toeriste wat destyds die kranse besoek het: “ vreemdelinge\nbesoek die Magnificent Scenery van hierdie omgewing ”.\nDie menslike verhaal en die geskiedenis van die Cliffs of Moher dateer minstens twee duisend jaar terug as die naam\nspruit uit a Fort van die 1ste eeu vC wat gestaan het waar die Moher -toring nou staan. Die ou Ierse woord “Mothar” beteken verwoeste fort, en dit is wat die kranse hul naam gee.\nMoher -toring is die klipruïne van 'n ou wagtoring wat op die hoof van Hag ’s staan, aan die suidelike punt van die Cliffs of Moher. Dit is gebou as 'n uitkyk-/seintoring tydens die Napoleontiese oorloë (1803-1815).\nHag ’s Hoof is 'n natuurlike rotsagtige heuwel wat lyk soos 'n vrou wat sit vanuit die noorde.\nDie Cliffs of Moher was oorspronklik die plek van 'n reusagtige rivierdelta en is ongeveer 320 miljoen gestig jare terug gedurende die Koolstof -tydperk.\nDie kranse Bestaan uit hoofsaaklik beddens van Namuriese skalie en sandsteen, met die oudste rotse\ndie onderkant van die kranse.\nDie rotslae is ryk aan fossielformasies en geoloë beskou die gebied as een van die wêreld se voorste natuurlike laboratoriums vir die studie van delta -afsetting deur diepwaterstelsels.\nVandag ondergaan die kranse erosie van die kus. Golwe stort voortdurend teen die voet van die kranse neer, en hierdie onophoudelike golfaksie erodeer die kransbasis, wat gedeeltes van die boonste krans se gesig laat\nval onder hul eie gewig in die see in.\nOmdat hulle byna vertikaal is, is hul blote val in die opwindende Atlantiese Oseaan 'n toevlugsoord vir seevoëls.\nDaar is 'n geskatte 30 000 voëls woon op die kranse, verteenwoordig meer as 20 spesies. Dit sluit in Atlantiese papegaaie, wat in groot kolonies op afgesonderde dele van die kranse en op die klein bok leef\nEiland en skeermes. Die perseel is 'n belangrike voëlgebied.\nPragtige veldblomme en grasse bedek die kranse in die lente en somer. Van bo -op die kranse dolfyne, walvisse en seëls kan dikwels raakgesien word.\nLand soogdiere Die gebied wat op die kransrand woon, is onder meer dasse, stokke en konyne. Daar is ook 'n groot populasie hase en kan dikwels vroeg in die dag gedurende die lente gesien word. En 'n trop wilde bokke\nleef prekêr op smal paadjies onder die top van die kranse.\nThe Cliffs of Moher is een van Ierland se gewildste toeriste -aantreklikhede en ontvang meer as 'n miljoen besoekers per jaar.\nDie naaste nedersettings is Liscannor (6 kilometer suid) en Doolin (7 kilometer noord).\nSteengroef van die vlagsteen wat langs die Cliffs of Moher en in hul omgewing voorkom, was 'n groot bedryf in die 19de en vroeë 20ste eeu. Die klip word gewaardeer vir sy vermoë om natuurlik in dun velle te breek, wat maklik met die hand ontgin kan word.\nDie Cliffs of Moher vorm deel van die Burren en Cliffs of Moher Geopark wat in 2011 lid geword het van die UNESCO -gesteunde Global Geoparks Network.\nDie kranse het in verskeie films verskyn, insluitend Ryans Daughter (1970), The Princess Bride (1987) (as die opnameplek vir “ The Cliffs of Insanity ”), Harry Potter and the Half-Blood Prince (2009) en Leap Year (2010).\nDie kranse het ook in musiekvideo's verskyn, insluitend Maroon 5 ’s “Runaway ” video, Westlife ’s “My Love ”, en Rich Mullins ’ “The Color Green ”.\nIerland se reisgeheime: The Slieve League Cliffs (FOTO'S)\nDie bekendste kranse van Ierland is sonder twyfel die Cliffs of Moher in County Clare - die beroemde uitsig is een van die gewildste toeriste -aantreklikhede in Ierland en het 'n aantal eerbewyse, waaronder dit as die beste kransuitsig ter wêreld aangewys is.\nMaar Ierland is 'n eiland, wat beteken dat daar baie ander kransgesigte moet ondersoek word, en as daar 'n ander uitsig is wat u nie kan misloop nie, is dit die uitsig vanaf die Slieve League -kranse in Co Donegal.\nDie Slieve League Cliffs (of Sliabh Liag in Iers) is aan die suidwestelike kus van Donegal geleë, waar die Slieve League -berg die water ontmoet. Dit is die hoogste toeganklike seerkranse in Europa - byna twee keer so hoog as die Eiffeltoring en byna drie keer so hoog as die Cliffs of Moher, wat 1,972 voet van die Atlantiese Oseaan af styg. Besoekers het die ervaring beskryf as die gevoel dat hulle aan die rand van die wêreld staan.\nSoos die natuurkundige van Belfast, Robert Lloyd Praeger, in 1939 geskryf het:\n'' N Lang berg van byna 2000 voet, neerslag aan die noordelike kant, is deur die see verslind totdat die suidelike gesig ook 'n afgrond vorm en van hierdie lang mesrand wat die top vorm, aan hierdie kant daal. Die deurkruis van hierdie rant, die 'One Man's Path', is een van die merkwaardigste wandelinge in Ierland - eintlik nie gevaarlik nie, maar 'n goeie kop en versigtige vordering op 'n stormagtige dag. Die noordelike afgrond, wat 1500 voet in die kol omring die Little Lough Agh val, huisves die meerderheid van die alpiene plante van Slieve League, die mees uiteenlopende groep alpe wat oral in Donegal te vinde is. ”\nDie stad Teelin sal die beginpunt wees vir die meeste ondernemings na die Slieve League. Om die majesteit van die kranse behoorlik in te neem, beveel gidse aan om u motor by die parkeerterrein, waar die Slieve League Cliffs Centre geleë is, te laat, en 'n paar kilometer na die kranse te stap. Toere en begeleide staptogte is ook beskikbaar.\nErvare stappers moet slegs verby die uitkykpunt na One Man's Pass waai wat op die Pelgrimspad loop. Daar is 'n wonderlike uitsig oor die Atlantiese Oseaan, die Sligo -gebergte en Donegalbaai terwyl u na die ontsagwekkende hoë top van Slieve League stap, waar die krans van Bunglas byna 2 000 meter bo die woedende waters uitstyg.\nBehalwe dat dit 'n skouspelagtige uitsig bied, is Slieve League ook vol geskiedenis. Dit was 'n heilige plek voordat die Christendom na Ierland gekom het, en daarna meer as 1000 jaar lank 'n plek van Christelike pelgrimstog was.\n'N Napoleontiese seintoring wat in die 1800's gebou is om te help waak oor die indringing van Franse skepe, staan nog steeds.\nDaar is ook 'n klip Éire - 'n relikwie uit die dae van die Tweede Wêreldoorlog, of "The Emergency", soos dit in Ierland genoem is - wat vir vliegtuie wat bo -oor vlieg, aandui dat hulle bo Ierland was, wat gedurende die oorlog neutraal gebly het.\nAs u 'n heeltemal ander uitsig op die kranse wil hê, is boottoere deur die waters onder die Slieve League ook beskikbaar, wat die kans bied om robbe, walvisse, dolfyne, haaie en seevoëls te sien, asook 'n swem in die baaie aan die voet van die kranse.\nBesoek die Slieve League Cliffs -webwerf vir meer inligting of om u besoek te beplan.\nIn die negentigerjare het die Clare County Council in Ierland ontwikkelingsplanne begin om besoekers in staat te stel om die beroemde Cliffs of Moher te beleef sonder beduidende opdringerige mensgemaakte geriewe. As u vandag die Cliffs of Moher besoek, sal u verstaan waarom dit bekend staan as die rand van die wêreld. Hulle styg tot 214 meter hoog uit die oseaan en strek agt kilometer lank. U sou nie verkeerd wees as u hierdie kranse 'n historiese wonder of 'n geografiese wonder noem nie. Dit is wat die veelsydige en toegewyde kuservaring van Ierland definieer.\nAs u die maksimum skoonheid van die Emerald Isle ten volle wil ervaar, besoek niemand anders nie as die Cliffs of Moher aan die suidwestelike kant van die Burren. U kan 'n betroubare Galway Tour Company huur om u na hierdie ikoniese kranse te lei. Hier is die belangrikste redes waarom u die Cliffs of Moher moet besoek tydens u reis na Ierland.\nDie geskiedenis van Cliffs of Moher\nDaar word geglo dat hierdie kranse meer as 320 miljoen jaar oud is. Hulle dateer uit die tydperk toe Ierland ou riviere gehad het wat sedimente in die see afgespoel het van die klippe se sandstene, skalie en slikstene. Hierdie kranse het hul naam gekry van fort “Mothar, ” wat in die 1800's tydens die Napoleontiese oorloë neergelê is om ruimte te skep vir die oprigting van 'n kommunikasietoringtoring by Hag ’s Head.\n7 interessante dinge om te doen by die Cliffs of Moher\nCliffs of Moher Cruise. Foto deur JackOfAllTrades in Engels Wikipedia.\nDaar is soveel lekker dinge om te doen en te sien as u die Cliffs of Moher besoek. Dit sluit in:\nTrek na die Hag se kop: Die naam Hag se kop is afkomstig van 'n plaaslike legende van 'n dame wat gesterf het toe sy haar man oor die kranse gevolg het. Die mees suidelike punt van hierdie kranse het 'n ou wagtoring waar u 'n asemrowende uitsig in 'n stil omgewing kan ervaar. Boonop het hierdie plek minder besoekers, dus ideaal vir 'n wonderlike privaat wegbreek.\nWandel van Doolin na die kranse: die wandeling van Doolin na die kranse kan u amper twee uur in een rigting neem. As u dus 'n aansienlike waarde van onberispelike Ierse skoonheid vir 'n halwe dag het, is dit die perfekte manier om dit te bereik. Hierdie reis van 18 km beland in Liscannor vanaf Doolin. Die kusroete van Cliff ’s is amptelik in 2013 geopen en bied die ongelooflikste manier om die Cliffs of Moher te besoek.\nKlim die O'Brien -toring: effens middeleeus en hoog bo in die kranse, lyk die toring van O'Brien soos 'n klein kasteel wat in die 19de eeu gebou is. Die enigste doel daarvan was om besoekers 'n asemrowende uitsig oor die kranse te gee. U kan 'n paar euro spandeer om die uitsig op hierdie besienswaardigheid te geniet.\nKyk na die stapel: die stapel styg tot 'n hoogte van 60 meter van die laag Cliffs of Moher. Die Stack, ook bekend as AnBranan Mor, deur die Ierse volk, is 'n kenmerkende struktuur en is naby die O ’Brien ’s Tower. Om hierdie rede beland dit op baie foto's wat besoekers hier geneem het.\nBesoek sportfilmplekke: The Cliffs of Moher bied 'n uitstekende plek om films en sport te verfilm. Twee van die beste films (Halfbloed Prins en Harry Potter) het al op hierdie plek geskiet. Nog 'n wonderlike film, bekend as die Cliffs of Insanity, is ook uiteindelik op die Cliffs of Moher verfilm.\nCliffs of Moher Cruise: hierdie vaartuig is ongelooflik, want dit stel u in staat om die kranse vanuit verskillende hoeke te sien. By die besoek aan die top van hierdie kranse staan een van die belangrikste toeriste -aktiwiteite op die hele eiland, vergeet minder mense om 'n boot te neem en die kranse van onder af te sien. Hierdie vaarte is indrukwekkend, goedkoop en vol skouspelagtige uitsigte. U moet hierdie vaart op u komende Cliffs of Moher -reisplan byvoeg!\nKyk na die sonsondergang by die Cliffs of Moher: die asemrowende uitsigte oor die sonsondergang op die horison is op hierdie kranse net van onskatbare waarde. Dit laat jou met blywende herinneringe soos nog nooit tevore nie. Maak seker dat u dit byvoeg op die lys van dinge wat u tydens die Cliffs of Moher moet doen.\nIs u gereed vir u volgende reis na die Cliffs of Moher? Hier is 'n paar dinge wat u moet oorweeg. Eerstens is hierdie kranse meer as net 'n toeriste -aantreklikheid - tydens die besoek aan die Cliffs of Moher -toeriste -sentrum, sal u die mees ikoniese besienswaardighede van die kranse maklik en vinnig ervaar. Tweedens, dit is nie 'n moet om die besoekersentrum te besoek nie - hierdie ligging is miskien die maklikste as u 'n beter uitsig op die kranse wil hê, maar u hoef nie heeltemal daarheen te kom nie. Oorweeg om ander klein parkeerplekke te gebruik om groot skares te vermy. Uiteindelik kan die Cliffs of Moher gevaarlik wees - u moet versigtig wees tydens die besoek aan die Cliffs of Moher as gevolg van die sterk wind en sterk druppels. Met miljoene besoekers wat instroom, word die risiko van tragedie verdubbel.\nVraag aan studente (en intekenare): Het u al ooit die Cliffs of Moher besoek? Laat weet ons asseblief in die kommentaarafdeling onder hierdie artikel.\nDie prent in hierdie artikel, 'n foto van Bjørn Christian Tørrissen wat noordwaarts kyk langs die kranse in die rigting van O ’Brien ’s Tower, is gelisensieer onder die Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported-lisensie.\n'Maar ek wil nie tussen gekke mense gaan nie,' merk Alice op. 'O, u kan dit nie help nie,' het die kat gesê: 'ons is almal mal hier. Ek is mal. Jy is kwaad. "" Hoe weet jy dat ek kwaad is? "Sê Alice." Jy moet seker wees, "het die kat gesê," anders sou jy nie hierheen gekom het nie. " - Lewis Carroll, Alice in Wonderland\nDie tragiese werklikheid van sterftes by die Cliffs of Moher\nVir sommige van u wat binnekort van plan is om in Ierland vakansie te hou, is hierdie reëls die belangrikste wat ek sal skryf, en u sal die res van die jaar lees. Ek is geskok om hierdie boodskap te skryf, maar as dit 'n lewe red, sal ek 'n baie goeie daad doen.\nDie boodskap is duidelik en eenvoudig. As u of iemand in u party in 'n lae gemoedstoestand is, of 'n dringende persoonlike probleem van enige aard in hul lewens het, MOET NIE DIE KLIFSE VAN MOHER OP DIE KLARE KUS BESOEK NIE.\nEk praat uit lang ervaring.\nHulle het 'n paar aande gelede 'n ander liggaam van onder die beroemde kranse teruggekry. Die redders doen dit al jare gereeld.\nDaar was altyd 'n selfmoord-tol by hierdie ontsagwekkende wonder van die natuur, maar sonder twyfel het die Cliffs of Moher met elke jaar wat verbygaan, selfs gevaarliker geword.\nGewoonlik reis 'n eensame persoon in hul motor na die parkeerterrein by die pragtig ontwikkelde besoekersentrum, wat nou jaarliks honderdduisende besoekers lok. Gewoonlik het hul vriende en familie geen waarskuwing dat 'n tragedie op hande is nie.\nDikwels is dit die verlate motor, alleen in die parkeerterrein, vroeg die volgende oggend, wat die plaaslike bevolking laat weet dat 'n tragedie weer in die donker ure kan gebeur. Diegene wat die lang gruwelike val neem, laat gewoonlik ook 'n selfmoordbrief in hul motors. Dit is nou 'n vreemde ritueel.\nGewoonlik, en verskriklik ook, is die herstel van hul gebroke liggame, selfs vir die kenners, 'n baie moeilike taak, veral as die weer sleg is. Dit neem dikwels weke eerder as dae voordat daar herstel is. Ek dink dat sommige van die verlore siele nooit weer herstel word nie, God is lief vir hulle.\nEk het die jare oor sommige van die selfmoorde by Moher gerapporteer. Ek het na die gebeure 'n paar lyke daar onder in die branderslyn gesien.\nEen gesig wat my bybly, is die van 'n vroulike liggaam wat 'n helderrooi rok dra en in swaar see gooi wat die redders verhinder het om by haar uit te kom. Ek sal daardie gesig nooit vergeet nie.\nHaar verhaal verskyn later en dit was amper standaard vir die scenario. Sy was 'n middeljarige Dubliner, sonder geestelike of persoonlike probleme waarvan haar familie en vriende bewus was, en sy het as passasier op 'n busreis na Moher gereis.\nSy was vermis toe die partytjie weer in die bus klim nadat sy die magtige kranse bekyk het en een van die mooiste uitsigte langs die Wild Atlantic Way geniet het, wat die afgelope paar jaar so suksesvol was as toeriste -aantreklikheid. Daar was geen waarskuwing vir enigiemand wat saam met haar gereis het oor haar vreeslike bedoelings nie.\nEk dink ek het julle vroeër vertel van 'n gesprek met 'n taxibestuurder van Cork wat 'n paar jaar gelede 'n tarief in die stad Cork opgetel het. Die dertigjarige passasier was 'n aangename jong man wat vryelik oor die lewe en sport op die reis gepraat het.\nAanvanklik het hy gesê dat hy na die nabygeleë Lahinch -oord wil gaan, maar toe hulle daar aankom, het hy van plan verander, het die taxibestuurder gesê en gevra om die ekstra kilometers na Moher gebring te word. Toe hulle daar aankom, betaal hy die ooreengekome tarief, gee sy bottel water aan die bestuurder en wens hom veilig tuis. Toe gaan hy net so dood.\nEk het deur die jare al baie keer self op die rand van die aantrekkingskrag gestaan. Voordat die wonderlike besoekersentrum opgerig is, kon jy jouself op die rand van die angswekkende leemte plaas en afwaarts kyk na die skuimende Atlantiese Oseaan ver daaronder.\nPersoonlik het ek altyd gedink hoe vreeslik dit sou wees om te reis en per ongeluk die laaste tuimel te neem. Daar is beslis 'n hoë vlak van ontsag en verwondering en vrees wat daaraan verbonde is.\nVir sommige is daar duidelik meer.\nDit is deesdae eintlik nie moontlik om per ongeluk te val as gevolg van die omheining nie. Diegene wat tragies gaan, doen dit doelbewus. En dit gebeur heeltemal te gereeld.\nGevolglik, wanneer ek hoor van 'n ander gebroke liggaam wat deur die toegewyde eerste-respondente aan wal gebring word, is die frase wat in my gedagtes spring "die verskriklike skoonheid. "\nEn daarom skryf ek hierdie week van die hoogseisoen so. Die ongelooflike aanskouing van die Cliffs of Moher is die moeite werd en stimulerend vir byna almal wat daar kom.\nMaar ook al te gereeld is daar die eensame motors teen dagbreek in die parkeerterrein of daar naby. En die notas op die paneelbord.\nIs daar nie 'n ou gesegde: "Sien Napels en sterf ..." Daar is werklik 'n wyer konteks, om watter rede ook al.\nCornelius O'Brien en die Cliffs of Moher\nDie Cliffs of Moher word al lank bewonder vir hul pragtige natuurskoon, maar min weet veel van die man wat toerisme die eerste keer na hierdie inspirerende plek bevorder het. Cornelius O'Brien, 'n welwillende plaaslike verhuurder, was die eerste om die kranse formeel as 'n toeristebestemming te erken. Samuel Lewis het in 1833 berig dat O'Brien ''n siergebou in die kasteelstyl' oprig. . . vir die verblyf van besoekers [sic] aan hierdie gewaagde en ystergebonde kus, vanwaar 'n manjifieke uitsig verkry word oor byna die hele kuslyn van Loop Head tot die noordelike uiteinde van die baai van Galway, saam met die Arran-eilande [ sic] en 'n groot uitgestrektheid van die Atlantiese Oseaan. . . ’. Om die kranse toeganklik, veilig en aantreklik te maak, het O'Brien ook stalle en 'n yster -piekniektafel gebou vir die gemak van besoekers, wat hy gereeld op Birchfield, sy nabygeleë landgoed, vermaak het. Sy enigste oorlewende seun, George, het sy pa se gasvryheid aan vreemdelinge voortgesit.\nCornelius O'Brien (omstreeks 1782–1857) is gebore omstreeks 1782 te Birchfield, Liscannor, Co Clare, die derde seun van Henry O'Brien van Birchfield en Ennis. Hy is opgevoed deur Stephen O'Halloran in Ennis, betree die King's Inns, Dublin, in die Hilary -termyn van 1803 en studeer as prokureur in die Paastyd van 1808. Hy was 'n prokureur, prokureur en landdros vir County Clare, met 'n besigheidsadres in Dublin. Gedurende sy loopbaan was sy primêre woonplek egter sy landgoed te Birchfield.\nO'Brien is op 1 Desember 1832 verkies tot LP vir County Clare, maar hy was duidelik betrokke by die plaaslike politiek voor hierdie datum. Hy was lid van die komitee wat Daniel O'Connell gekies het om aan die verkiesing van 1828 deel te neem. Sy eie politiek was liberale, pro-herroeping en geheime stembrief en huurders se regte. Hy het sy sitplek in Westminster van 1832 tot 1857 beklee, maar slegs een keer verloor in 1847. Die toenemende ouderdom en swak gesondheid het sy uittrede uit die parlement in Maart 1857 gedwing, twee maande voor sy dood op 30 Mei 1857.\nAfgesien van sy landgoed te Birchfield in die stad Beaghy (Kilmacrehy), was Cornelius O'Brien se besittings in Clare groot. In 1829 word die landgoed Birchfield gewaardeer op £ 50, en sy rol as 'n verbeterende, inwonende verhuurder is 'n belangrike aspek van die man. Die Griffith -waardasie in 1855 toon aan dat hy 9 679 hektaar besit, versprei oor sewentien gemeentes en 36 dorpe in County Clare, en 275 huurders het. Jonathan Binns, assistent -landboukommissaris in 1837, het kennis geneem van die groot aantal witgekalkte en gemaklike kothuise wat oor die landgoed O'Brien versprei is, 'n aanduiding van die sorg en aandag van die eienaar. O'Brien het soms vir sy huurders 'n motor voorsien om kalk uit Doolin in te bring, en in tye van nood het hy die armes van wol en aartappels voorsien in plaas van arbeid.\nO'Brien's Tower, die Cliffs of Moher se eerste 'besoekersentrum', wat deur Samuel Lewis in 1833 beskryf word as ''n siergebou in die kasteelstyl'. (Perry McIntyre)\nO'Brien se sorg vir sy huurders het deur die hongersnood voortgegaan, met bewyse dat hy van die huur afstand gedoen het. In 'n woedende debat tydens 'n vergadering van die Liscannor -hongersnoodkomitee, het George Westropp, agent vir Dean Stacpoole, O'Brien daarvan beskuldig dat hy sy eie huurders bevoordeel het tydens die toewysing van hulpverlening. O'Brien het geantwoord dat as Westropp in so 'n jaar die geringste deernis gehad het, hy nie die huur van sy arm huurders sou geneem het nie en hulle sou aangesê het om hul geld terug te neem en daarmee saam brood te koop. Dit is onwaarskynlik dat O'Brien so 'n verklaring sou gemaak het as hy self huur sou vra.\nHarriet Martineau besoek Clare in die nasleep van die hongersnood in September 1852. Terwyl sy van Galway langs die kusroete na Clare reis, beskryf sy tonele van volkome verlatenheid totdat sy by die witgekalkte wonings van O'Brien se huurders kom. Sy was nie die enigste kontemporêre waarnemer wat hom as 'n vriendelike verhuurder opgemerk het nie. Sy sorg en uitgawes om die Cliffs of Moher toeganklik, veilig en aantreklik vir besoekers te maak, het hom gewild gemaak onder sy huurders, wat werk gekry het toe daar min anders beskikbaar was.\nCornelius O'Brien was besig met talle bouprojekte, begin met die bou van Birchfield House voor 1816, die jaar toe hy met Margaret Long getroud is. Sy volgende projek was die hervestiging en opgradering van St Bridget's Well by Kilmacrehy van hoër op die heuwel na die huidige ligging langs die pad. Hier het hy die goedhuis en die rustieke sitplek vir sy huurders opgerig. Daarna het hy sy aandag gevestig op die gevaarlike drif oorkant die rivier tussen Lahinch en Liscannor, waar hy in 1833 die bou van 'n fyn klipbrug van drie boë, bekend as O'Brien's Bridge, vergemaklik het wat tot vandag toe bestaan. In 1845 bou hy 'n seuns- en meisieskool langs die hoofweg na St Bridget's Well. Hy het ook 'n klein Gotiese struktuur oor die nabygeleë Reliever's Well opgerig.\nCornelius O'Brien was in baie komitees en was voorsitter van die Ennistymon Poor Law Union vanaf die stigting daarvan op 25 Augustus 1839. Die werkhuis het in September 1842 geopen en, saam met vyf hulpwerkhuise, teen 1853 huisvesting vir 3 618 gevangenes. Die notule toon dat O'Brien baie aktief was in die weeklikse vergaderings en in die subkomitees wat gewerk het om paaie te verbeter, om mense wat deur hul verhuurders tydens die hongersnood uitgesit is, te huisves en om geskikte kontrakte te kry vir die voorsiening van verskillende behoeftes vir die werkshuise, insluitend ekstra akkommodasie.\nDaar is geen bekende portrette van Cornelius O'Brien nie, maar twee monumente behalwe die O'Brien's Tower bly 'n gedenkteken aan 'n man wat oorskadu is deur die magtiger Thomond O'Brien -families, veral Lucius en William Smith O'Brien (leier van die rebellie van 1848). In die middel van Oktober 1854 het die eerste vergadering van 'n getuieniskomitee in Ennis by die kantoor van die Clare Journal en Ennis Advertiser plaasgevind. Sir Colman O'Loghlen QC was die voorsitter, en daar was 'n eenparige besluit om 'n getuienis op te rig as 'n bewys van waardering vir die suksesvolle pogings van Cornelius O'Brien van Birchfield om die toestand van die middel- en laer klasse in sy omgewing te verbeter, insluitend bemoediging hul opvoeding. Daar is ook melding gemaak van die verblyf wat hy vir alle klasse gebied het wat die Cliffs of Moher en die omliggende natuurskoon besoek. Daar was baie debat oor die vorm van die getuienis, en teen die tyd dat 'n skets van die voorgestelde monument in November 1855 in die pers verskyn het, het skenkings meer as £ 400 beloop. Die skets toon O'Brien bo -op 'n kolom wat soortgelyk is aan Daniel O'Connell in Ennis of Nelson in Sackville Street in Dublin en Trafalgar Square in Londen. Ondanks die ingeskrewe datum (14 Oktober 1853) is dit eers na sy dood voltooi, en is dit beslis nie deur hom gebou as selfvergroting nie, soos dikwels verkeerdelik beweer word.\nDie ander monument wat nog oor is vir Cornelius O'Brien, is sy gesinserf in die nabygeleë begraafplaas bo St Bridget's Well. Dit is gebou vir sy seun, John Cornelius O'Brien, 'n luitenant in die 22ste Regiment Inheemse Infanterie, wat op 28 Desember 1856 in Secunderabad, Indië, op 26 -jarige ouderdom oorlede is. Vyf maande later is Cornelius self oorlede en begrawe in die familie mausoleum. . Tien jaar later is sy ander seun, George O'Brien, ook daar ter ruste gelê. So het 1867 die einde bereik van die O'Brien -verbintenis met Birchfield House, wat vandag in puin lê.\nDie stalle en die yster -piekniektafel is lankal weg van die Cliffs of Moher, maar die skerpsinnige besoeker kan steeds die plaaslike testamente van Cornelius O'Brien sien. Sy besoekerstoring en die wonderlike uitsig wat hierdie kranse al lank aan die toevallige besoeker bied, bly ons herinner aan Cornelius O'Brien 150 jaar na sy dood.\nPerry McIntyre is 'n Australiese historikus met 'n sterk belangstelling in Ierse emigrasie wat gereeld groepe genealoë na Ierland op toer bring.\nWaar is die Cliffs of Moher?\nAs u wil weet waar die Cliffs of Moher is, is dit aan die weskus van Ierland (langs Ierland se beroemde Wild Atlantic Way), naby die dorp Liscannor in County Clare.\nThe Cliffs neem hul naam van 'n verwoeste voorgebergte 'Mothar' - wat tydens die Napoleontiese oorloë in die vroeë 1800's gesloop is, om plek te maak vir 'n seintoring by Hag's Head. Die woord 'Mothar'in ou Gaelies beteken' die ruïne van 'n fort '.\nDie kranse strek 8 km (5 myl) terwyl die kraai vlieg.\nDie kranse bereik 214 m (702 voet) hoog op hul hoogste punt.\nWat kan ek van die top van die kranse sien?\nOp 'n helder dag die Aran -eilande, Galwaybaai, die twaalf penne en die Maum Turk -berge in Connemara. As jy suid kyk, kan jy die Dingle -skiereiland en Blasket -eilande in Kerry sien.\nCliffs of Moher Prettige feite\nThe Cliffs of Moher is 'n brandpunt vir 'n wye verskeidenheid flora en fauna met soveel as 20 verskillende voëlspesies.\nDie kranse is te sien in baie films, waaronder Harry Potter, The Princess Bride, Leap Year en vele meer.\nDaar is 'n lang lys verhale wat verband hou met die kranse in Ierse folklore vir diegene wat belangstel in die onderwerp.\nDie Cliffs of Moher, een van die bekendste besienswaardighede in Ierland, is heeltemal vertikaal en die kransrand is skielik. Op 'n helder dag is die uitsigte geweldig, met die Aran -eilande wat op die waters van Galwaybaai geëts is. Van die kransrand af hoor jy die gedruis ver onder as die golwe neerslaan en knaag aan die sagte skalie en sandsteen.\nMet blootstelling aan die weste, is sonsondergang die beste tyd om te besoek.\nCliffs of Moher besoekerservaring\nVir al die nuutste nuus, gebeure, die nuutste dinge om te sien en te doen en blyplekke, plus spesiale aanbiedinge en kompetisies.\nCliffs of Moher, geleë in County Clare en grens aan die Burren -gebied, is een van die mooiste besienswaardighede van Ierland. Die Cliffs, wat 230 meter bo die grond op hul hoogste punt en 8 km lank staan, spog met een van die wonderlikste uitsigte in Ierland. Op 'n helder dag is die Aran -eilande sigbaar in Galwaybaai sowel as die valleie en heuwels van Connemara.\nTen suide van die kranse is Hag ' s Head en die kranse bereik hul hoogste punt net noord van O ' Brien 's Tower. Die toring is gebou deur Cornelius O ' Brien, 'n afstammeling van Brian Boru, om vroulike besoekers te beïndruk. Die seestak, Breanan M & oacuter, staan meer as 70 meter bo die skuimende golwe. U word aangeraai om warm aan te trek tydens die besoek aan die kranse as gevolg van die koel Atlantiese winde wat uit die see waai.\n'N Wandel langs die kranse mag egter nie gemis word nie. Wees baie versigtig, want daar is geen veiligheidshindernisse nie en dele van die krans gee soms plek. Diegene met 'n hoogtehoogte kan maklik na die rand van die krans stap en die Atlantiese Oseaan hieronder sien. Daar is 'n toeriste sentrum en 'n klein winkel, wat sells souvenirs. The Cliffs of Moher are one of Ireland's most visited attractions and when you've been there, you'll know why.\nWe dive beneath the waves. Suddenly a whole new world of colour and life is visible! There are creatures everywhere brachiopods the size of small saucers sit in the white mud, like oysters or mussels their two shells open slightly to allow them collect plankton from the seawater. There are mini forests of crinoids these small stalked creatures are attached to the sea floor but some can release themselves and move for short distances. Their ‘heads’ looks like feathery flowers, waving in the water to collect food particles. There are corals here too, not the big complex reefs that we see along the great barrier reef but smaller clusters and groups attached to the sea floor. Some of these corals are a metre wide, they are the branching colonial corals and the tip of each branch contains a corallite that collects food. There are also smaller individual or solitary corals, they look like small cow horns that have been turned upside down and stuck into the sea floor. Every now and then a vis swims past and we also see coiled shells swimming in the water, these are the Goniatites propelled by underwater jet propulsion, they are relatives of the Nautilus and related to octopus and squid. They have good eyes and are fierce predators, actively hunting other swimming creatures, they catch them with their tentacles are kill with a bite from their beaks. The sea floor itself is a patchwork of colours, there are some patches of loose white sand, in other places the sand has been colonised by a variety of red and green algae, encrusting bryozoa, and a myriad of organisms known as foraminifera that live in beautiful but microscopic shells.\nCopyright 2022 \_ The Cliffs of Moher, Ierland...


Die Weg van die Leeu en Die Lam (Deel 2)\nMay 08, 2019 Harvester Reformerende Kerk Olifantsriviervallei\nJesus die dienskneg-koning, die Leeu en die Lam. Wanneer ons net die een eienskap van Jesus toeëien, soos om die lam te wees. Wanneer ons probeer om net die lam te wees, leer ons nooit om leierskap, inisiatief en besluite te neem nie. Probeer ons weer die leeu wees, wil ons in beheer bly, en altyd die leiding neem en leer nie om te volg nie. Beide die leeu en lam karakter van Jesus woon in ons. Ons moet uiting gee aan beide, soos die Heilige Gees ons lei. Mense wat net met die dienskneg beeld identifiseer, wil nooit leiding neem nie. Sterk leiers, verleer die vermoë om te dien en te volg. Ons behoort soomloos tussen die 2 karakter eienskappe te beweeg, soos die Gees ons lei.\nIsa 11:1-9 verhaal hoe die wêreld lyk waar Christus regeer. Hy is beide ridderlik en dienskneg. die regverdiges het die moed van ’n leeu. (Prov 28:1) Ter wille van hierdie evangelie is ek 'n gesant in boeie. Bid dat ek dit met vrymoedigheid kan verkondig soos dit my opgelê is. (Eph 6:20) Hy is mishandel, maar hy het geduldig gebly, hy het nie gekla nie.\nSoos 'n lam wat na die slagplek toe gelei word en soos 'n skaap wat stil is as hy geskeer word, het hy nie gekla nie. (Isa 53:7)\nBilly Graham, is ‘n pragtige voorbeeld van hoe ons moet leef in hierdie wêreld. Hy het vreesloos die evangelie verkondig, tog het hy nooit kant gekies en betrokke geraak in die politieke agendas van sy dag nie. Hy was raadgewer vir beide die demokraat, of republikeinse president. HY het altyd gesê, dat God hom geroep het om gesant te wees van ‘n hemelse koninkryk en politieke party. Dit is belangrik dat ons moet stem, vir die mees regverdige party, en verteenwoordiger. Maar uiteindelik dien ons die regering wat in bewind kom, boos of regverdig. Soos Moses, Josef, Daniel, Ester, en die profete dien ons die regering van die dag met wysheid, en kundigheid.\nTe midde van lyding, verdrukking, vervolging, is ons soos Jesus die geslagte lam. Ons weerstaan en verset ons nie teen ‘n bose persoon nie. Maar Ek sê vir julle dat julle ’n slegte mens nie moet weerstaan nie; maar as iemand jou op jou regterwang slaan, draai ook die ander een na hom toe. (Mat 5:39)\nDie kerk se rol is om vredemakers te wees (Mat 5:9), versoeners (2 Cor 5:18), wat vol van die Gees (Hand 1:8), en die gesag van Christus duiwels uitdryf (Luk 10:19), siekes gesond maak en die evangelie aan die armes verkondig (Mark 16:17-20), verkry hierdie gesag van die Gees en nie die sterk arm van die vlees nie. (Zech 4:6).\nDie leeu word geopenbaar in ons onverskrokke, vreeslose, dapper geloof. Die raadslede was verbaas toe hulle Petrus en Johannes se waagmoed sien, want hulle het besef dis gewone mense sonder enige besondere opleiding. Hulle het hulle ook herken as mense wat saam met Jesus was. (Acts 4:13–20) “En nou is ek op pad Jerusalem toe, gebind deur die Gees. Wat dáár met my gaan gebeur, weet ek nie. Wat ek wel weet, is dat die Heilige Gees my in elke stad verseker dat gevangenskap en vervolging voorlê. Al is my lewe kosbaar, ag ek dit van geen waarde as ek nie my lewenstaak en my bediening wat ek van die Here Jesus gekry het, kan klaarmaak nie: Om die Goeie Nuus te verkondig dat God mense liefhet sonder dat hulle iets hoef te doen om dit te verdien. (Acts 20:22–24) Dus, my geliefde broers en susters, staan baie vas, onbeweeglik. Gee altyd julle allerbeste vir die Here se werk, want julle weet voor die Here is alles wat julle doen die moeite werd. (1 Corinthians 15:58)\nGeloof maak jou Dapper, en vreesloos:\nDeur die Bybel het mense geloof ontvang om bonatuurlike dapper dinge te doen. (Heb 11)\nWat meer moet ek nog sê? Dit sal veels te lank neem om nog te vertel van die geloof van Gideon, Barak, Simson, Jefta, Dawid, Samuel en die profete. Hulle het deur te glo koninkr


Nege wagte bewaak Agrizzi | Die Vryburger\nNege wagte bewaak Agrizzi\nOctober 26, 2020 - Nuus\nDie beskuldigde weens korrupsie, Angelo Agrizzi, word in ŉ private hospitaal versorg nadat hy enkele dae gelede opgeneem is.\nDie voormalige senior hoof van Bosassa het egter na hy opgeneem is in die hospitaal, ŉ ernstige terugslag gehad toe hy ook ŉ hartaanval gekry het.\nDie fluitjieblaser van menige korrupsie voorvalle is gearresteer en kon nie borg kry nie, maar moes weens gesondheidsredes gehospitaliseer word, waar hy deur nege sekuriteitsbeamptes dopgehou.\nDie nege gewapende wagte hou ŉ wakende ook oor Agrizzi wat steeds in ŉ Johannesburgse privaathospitaal se Hoësorgeenheid verkeer.\nSy regsverteenwoordiger het bevestig dat nege gewapende sekuriteitsbeamptes hom deurlopend dophou, maar sê hy weet nie wat die rede is daarvoor nie.\nSy regsverteenwoordiger sê Agrizzi is aan sy bed vasgekluister weens sy gesondheid en is aan ŉ ventilator gekoppel weens die ernstige asemhalings probleem wat ondervind word.