Beth yw Peirianneg Drydanol? - Prifysgol Abertawe\nYn gymharol newydd. Daeth yn hanfodol yn ei hanes byr\nGan ddyddio’n ôl i ddiwedd y 19eg ganrif, mae peirianneg drydanol yn un o ganghennau diweddarach peirianneg ac mae’n ymdrin ag astudiaeth a chymwysiadau trydan, electroneg ac electromagneteg.\nMae pobl wedi ymddiddori ym maes trydan ers o leiaf yr 17eg ganrif, gydag arbrofion cynnar yn cynnwys batris cyntefig, gwefrau statig a magnetedd. Mae Egwyddor Anwythiad Michael Faraday sy’n nodi, yn ei hanfod, bod y foltedd mewn cylched yn gymesur â’r gyfradd newid yn y maes magnetig drwy’r gylched, yn berthnasol i egwyddorion sylfaenol y generadur trydan, y modur trydan a’r newidydd.\nMae’n bosib eich bod chi wedi clywed am rai arloeswyr amlwg yn y maes peirianneg drydanol, gan gynnwys: Nikola Tesla (modur anwythiad), Thomas Edison (golau trydanol), Guglielmo Marconi (radio), and Philo T. Farnsworth (teledu).\nWrth i ni gychwyn ar yr oes fodern, cyflwynwyd trydan i’n cartrefi, ein busnesau a’n diwydiant ac roedd hyn i gyd yn bosib oherwydd peirianwyr trydanol. Mewn gwirionedd, lleihawyd costau nwyddau electronig yn sgil dyfeisio’r transistor ac, yn hwyrach, y cylched gyfannol, hyd y fath raddau lle gellir eu defnyddio mewn bron unrhyw wrthrych ar yr aelwyd. Syndod yw meddwl bod peirianneg drydanol yn weddol newydd ymhlith meysydd astudio academaidd ond, yn ystod ei hoes fer, mae’r maes hwn wedi dod yn hanfodol wrth ddarparu’r cysuron rydym yn eu mwynhau bob dydd. Os yw’n ddyfais ymarferol yn y byd go iawn sy’n cynhyrchu, yn dargludo neu’n defnyddio trydan, mae’n debygol y cafodd ei ddylunio gan beiriannydd trydanol.\nCaiff peirianneg drydanol ei rhannu'n amrywiaeth eang o feysydd, gan gynnwys electroneg, cyfrifiaduron digidol, peirianneg gyfrifiadurol, peirianneg bŵer, telegyfathrebu, systemau rheoli, roboteg, peirianneg amledd radio, prosesu signalau, offeryniaeth a microelectroneg.\nGall peirianwyr trydanol weithio ar amrywiaeth eang o gydrannau, dyfeisiau a systemau, o ficro-sglodion bach iawn i eneraduron anferth mewn gorsafoedd pŵer, felly mae'n faes heriol ond amrywiol hefyd.\nPeirianneg Electronig a Thrydanol yn Abertawe


Beth yw’r Rheoliadau?\nAsesu’r Effeithiau Amgylcheddol – Golwg gyffredinol\nPa brosiectau sy’n dod o dan y Rheoliadau?\nFfurflen Gais Sgrinio\nY drefn Apelio\nHafan > Pynciau > Yr amgylchedd a chefn gwlad > Yr amgylchedd - cadwraeth a rheoli > Bioamrywiaeth a Chadwraeth > Rheoliadau Asesu’r Effeithiau Amgylcheddol Rheoliadau Asesu’r Effeithiau Amgylcheddol\nMaterion ffermio a chefngwlad sydd gyda effaith ar eich busnes amaethyddol.\tTrawsgydymffurfio\nDyma'r safonau y mae'r Undeb Ewropeaidd wedi'u gosod y bydd yn rhaid i ffermwyr eu bodloni i gael taliadau PAC\tMae'r dudalen hon yn cynnwys manylion o'r Rheoliadau Asesu’r Effeithiau Amgylcheddol. Mae'n cynnwys pam fod angen i chi wybod am reoliadau a beth i’w wneud os oes posibilrwydd y gallant effeithio ar waith sydd gennych mewn golwg. Ar 19 Awst 2002, daeth Rheoliadau’r Comisiwn Ewropeaidd i rym. Oedd y rhain yn berthnasol i holl dir heb ei drin a lled-naturiol Cymru (ac eithrio coedwigaeth a choetiroedd sydd eisoes â’u rheoliadau eu hunain). Mae Rheoliadau Asesu’r Effeithiau Amgylcheddol (2002) ar gyfer tir heb ei drin ac ardaloedd lled-naturiol bellach wedi’u hymestyn i gynnwys prosiectau mawr ar gyfer ailstrwythuro daliadau tir yng nghefn gwlad. Nid oes unrhyw newidiadau i’r Rheoliadau yn ymwneud â gwelliannau amaethyddol ar dir heb ei drin neu ardaloedd lled-naturiol. Daeth y rheoliadau diwygiedig (Rheoliadau Asesu’r Effeithiau Amgylcheddol (Amaethyddiaeth) (Cymru) 2007) i rym ar 31 Hydref 2007.\nOs ydych naill ai am :\nwneud gwelliannau amaethyddol ar dir heb ei drin neu led-naturiol; neu,\ngynnal prosiect ailstrwythuro daliad tir yng nghefn gwlad ar unrhyw fath o dir amaethyddol;\nbydd angen i chi ymgynghori â ni cyn mynd gam ymhellach.\nO dan y Rheoliadau, mae’n anghyfreithlon cynnal prosiect amaethyddol o’r fath heb gael penderfyniad sgrinio. Gall peidio â gwneud hyn arwain at gael eich erlyn, eich gorfodi i adfer y tir fel yr oedd a/neu gosb Trawsgydymffurfio ar eich Cynllun Taliad Sengl (SPS).


Eiddo Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot yw Gwefan NPTFamily ac mae'n cael ei chynnal er mwyn i chi ei defnyddio.\nMae cyrchu a defnyddio gwefan NPTFamily sy'n cynnwys yr amodau a'r telerau hyn yn golygu eich bod chi (y defnyddiwr) yn derbyn yr amodau a'r telerau hyn, sy'n dod i rym o'r dyddiad cyntaf y byddwch yn defnyddio'r wefan hon. Rydym yn cadw'r hawl i ddiwygio'r amodau a'r telerau hyn ar unrhyw adeg heb rybudd. Os cânt eu diwygio, bydd yr amodau a'r telerau diwygiedig yn cael eu harddangos ar y tudalennau hyn a bydd parhau i ddefnyddio gwefan Ymweld â Chastell-nedd Port Talbot ar ôl diwygio o'r fath yn golygu eich bod yn derbyn yr Amodau a'r Telerau diwygiedig.\nOs byddwch yn cyrchu un o'r gwefannau cysylltiedig hyn, byddwch yn gadael gwefan NPTFamily ac yn gwneud hynny ar eich menter eich hun: Chi fydd yn gorfod cymryd y camau angenrheidiol i'ch amddiffyn eich hun rhag unrhyw firysau a/neu elfennau dinistriol/llygrol eraill.\nMae Cyngor Bwrdeistref Sirol Castell-nedd Port Talbot yn ymrwymedig i ddarparu gwybodaeth o safon ar y wefan hon a gwnaed pob ymdrech i sicrhau bod yr wybodaeth hon yn gywir ac yn gyfredol. Os ydych yn meddwl bod gwybodaeth anghywir neu hen ar y wefan hon, cysylltwch â'r Tîm Family Information Service ar e-bost yn fis@npt.gov.uk


Rydych chi yma:\tGofalu / Gweld Sêr\nStatws Gwarchodfa Awyr Dywyll i Eryri\nCroeso i Warchodfa Awyr Dywyll Ryngwladol Eryri. Ein bwriad yma yw rhoi gwybodaeth am y dynodiad arbennig hwn.\nNewydd gychwyn mae’n taith i ddarganfod a gwerthfawrogi’r sêr a’n bwriad yw ychwanegu gwybodaeth at y tudalennau canlynol wrth i ni barhau â’n taith.\nOs oes gennych unrhyw syniadau ar wybodaeth sydd heb ei gynnwys yma ac sy’n berthnasol i Eryri, ebost gweldser@eryri-npa.gov.uk\nY Llwybr Llaethog o Drawsfynydd (© Keith O'Brien)\nY Tarw a Pleides dros Drawsfynydd (© Keith O'Brien)\nBeth yw Gwarchodfa Awyr Dywyll?\nDynodiad anrhydeddus a roddir gan y Sefydliad Awyr Dywyll Ryngwladol i gyrchfannau dethol sydd wedi profi bod ansawdd awyr nos eu hardal yn rhagorol a bod ymdrechion gwirioneddol yn cael eu gwneud i leihau llygredd golau.\nFelly pam mae hyn yn bwysig?\nMae llygredd golau yn y DU wedi cynyddu’n sylweddol yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Rhwng 1993 a 2000, cynyddodd llygredd golau 24% yn y DU, ac mae dros 90% o boblogaeth y DU yn awr yn byw dan awyr lygredig iawn. Wrth i lygredd golau gynyddu, mae’r cyfleoedd i fwynhau awyr y nos a’i sêr yn prinhau. Gall gormod o olau neu olau amhriodol effeithio’n ddifrifol ar bobl ac ar yr amgylchedd naturiol. Mae’r rhain yn cynnwys:\ndiffyg cwsg a straen ymhlith y rhai sydd â golau’n tarfu ar eu cartrefi;\nmae bod yn agored i lefelau uchel o olau artiffisial am gyfnod hir yn gallu effeithio ar lefelau melatonin mewn pobl, sy’n gallu, yn ei dro, arwain at risg uwch o gancr;\nbiliau ynni Awdurdodau Lleol ac unigolion yn cynyddu drwy ddefnyddio gormod o oleuadau a goleuadau sy’n aneffeithlon;\nEffaith andwyol ar fywyd gwyllt y nos gan gynnwys mamaliaid, anifeiliaid di-asgwrn cefn ac adar. Mae enghreifftiau yn cynnwys tarfu ar lwybrau mudo ystlumod (credir fod 12 o rywogaethau yn byw yn Eryri), cynnydd ym marwolaethau poblogaethau o wyfynod, ac ymhlith rhai rhywogaethau o adar, llai o allu i baru e.e. mwyeilch;\namharu ar fwynhad seryddwyr o’r dirwedd gyda’r nos ynghyd â phobl sy’n treulio’u hamser hamdden yn mwynhau gweithgareddau awyr agored yn y nos. Fel rhan o’i ddyletswyddau statudol, mae disgwyl i Awdurdod y Parc Cenedlaethol warchod a gwella harddwch naturiol a bywyd gwyllt yr ardal honno. Credwn yn gryf y dylai’r egwyddorion hyn gael eu cymhwyso i amgylchedd y nos yn ogystal â’r hyn welwn ni yn ystod golau dydd, gan roi ymdeimlad o le a daioni i bobl pa bryd bynnag y byddan nhw’n dewis mwynhau’r awyr agored.\nYn ffodus, mae arolygon yn dangos fod gennym yn Eryri ardaloedd eang o awyr dywyll sydd o ansawdd da yma yn Eryri, yn enwedig yn yr ardaloedd mwy gwledig sydd wedi eu lleoli i ffwrdd o’r ardaloedd arfordirol mwy poblog. Adlewyrchir hyn yn lleoliad arfaethedig y tri ‘parth craidd’, fel gwelwch o’r map sydd ynghlwm.\nFelly beth mae hyn oll yn ei olygu i drigolion Eryri?\nMae Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri yn dymuno gweithio ochr yn ochr â chymunedau lleol a’r Awdurdodau Lleol perthnasol wrth gynnal ansawdd yr awyr dywyll sydd gennym yn Eryri, yn ogystal â gwella’r sefyllfa lle bo’r angen. Bydd hyn yn bennaf yn cael ei wneud ar sail wirfoddol wrth reoli goleuadau’n well, ac annog busnesau a chartrefi i ddefnyddio goleuadau allanol addas o gwmpas eu heiddo. Yn ogystal â hyn, rydym yn gobeithio darparu cyfleoedd hyfforddiant ar gyfer perchnogion busnesau lleol er mwyn iddyn nhw elwa ar y dynodiad a dod yn Llysgenhadon Awyr Dywyll ar gyfer Eryri, a thrwy hynny gynyddu ymhellach eu potensial i ddenu ymwelwyr yn ystod misoedd tawelach y gaeaf.\nA fydd rhaid i mi ddiffodd fy ngoleuadau?\nYn syml, na. Nid ydym yn gallu gorfodi pobl i wneud newidiadau i’w trefniadau goleuo allanol presennol, ac ni fyddem yn dymuno gwneud hynny. Yn hytrach, rydym yn gobeithio annog pobl i ddefnyddio llai a/neu oleuadau addas yn ôl yr angen. Byddai enghreifftiau yn cynnwys defnyddio lampau pen wedi eu cysgodi’n llawn sy’n taflu golau uniongyrchol tuag i lawr yn unig, neu ddefnyddio goleuadau sydd ond yn dod ymlaen dros dro pan fo rhywbeth yn symud.\nA fydd datblygiadau newydd heb oleuadau?\nMaes o law, byddwn yn cyhoeddi canllawiau ychwanegol ar oleuadau allanol. Fodd bynnag, dim ond i geisiadau newydd yn unig fydd hyn yn berthnasol, ac nid i ddatblygiadau sy’n bodoli eisoes. Ar ddatblygiadau newydd, byddwn yn nodi’r angen am oleuadau allanol cyfrifol, ac ni fydd yn golygu dim goleuadau allanol o gwbl. Byddwn yn canolbwyntio mwy ar ddatblygiadau newydd o fewn y parthau craidd arfaethedig, sydd ar y cyfan, yn ardaloedd â phoblogaethau wedi eu gwasgaru ac wedi’u lleoli draw oddi wrth y trefi a’r pentrefi mwy o faint yn Eryri.\nA fydd y strydoedd yn llai diogel?\nRydym yn gwerthfawrogi bod diogelwch pobol yn hollbwysig, a bydd hyn yn flaenoriaeth mewn unrhyw newidiadau yn y dyfodol. Mae goleuadau stryd LED cyfoes ynghyd â dyluniad da yn gweithio llawn cystal, os nad gwell, na lampau stryd traddodiadol sy’n llosgi sodiwm gyda’u golau oren. Os bydd lefelau goleuadau stryd yn cael eu pylu yn ystod oriau anghymdeithasol, fel y mae llawer o Awdurdodau Lleol wedi ei wneud mewn mannau eraill yn y DU, bydd hyn yn cael ei wneud pan fydd hi’n ddiogel i wneud hynny ac ar ôl ymgynghori gyda’r gymuned leol.\nBeth mae hyn yn ei olygu i mi?\nAr hyn o bryd, ychydig iawn. Ar wahân i orfodaeth ar ddatblygiadau newydd, byddai unrhyw newidiadau yn wirfoddol. A hyd yn oed wedyn, bydd yr Awdurdod yn gofyn am oleuadau allanol a gynlluniwyd yn gyfrifol, yn hytrach na gwrthod goleuadau yn gyfan gwbl. Drwy brosiect fel hwn, sydd wedi ei seilio ar seryddiaeth, rydym yn dymuno hyrwyddo’r cyfleoedd sydd ar gael i fusnesau a chymunedau lleol i gynyddu ac ymestyn eu tymor marchnata, yn enwedig yn ystod misoedd tawelach y gaeaf.\nSut Fedrwch Chi Helpu?\nGallwch ein helpu ni drwy yrru eich data ar ddisgleirdeb awyr o fewn y Parc Cenedlaethol. I wneud hyn, lawrlwythwch Ap megis Dark Sky Meter gan DDQ, gan cymryd darlleniad, ac yna, drwy ddilyn y linc isod, cwblhewch y ffurflen ac anfon y canlyniadau atom.\n« Ffurflen Ddata Awyr Dywyll Eryri\nLlwybr Cysawd Eryri\nProfi'r Tywyllwch Cymru\nCanllaw i'r Sêr\n5 Lle i Wylio'r Sêr


Mewnweliadau diddorol Y Sioe Protein a Llaeth Amgen – Amsterdam 2019\nFe wnaethon ni ddal i fyny â Louise Neilson a oedd yr wythnos diwethaf yn mynychu'r Sioe Protein a Llaeth Amgen, yn un o’r gwledydd hapusaf ar y ddaear i ganolbwyntio ar bopeth fwyd! Cynhaliwyd y Sioe Protein a Llaeth Amgen yn amgueddfa NEMO, Amsterdam gyda llawer o bynciau i’w trafod dros y digwyddiad deuddydd. Dyma ei throsolwg o'r digwyddiad:\nO ddarlithoedd, sgyrsiau, gweithdai a rhwydweithio, roedd y digwyddiad hwn yn llawn cyfleoedd i ddod i adnabod ac adeiladu perthnasoedd cryf gydag arweinwyr ym maes cynaliadwyedd. Prif bynciau’r digwyddiad oedd troi gwastraff yn fwyd, bwyd mor wedi’i seilio ar gelloedd, gwyddoniaeth algâu ar gyfer bwyd ac iechyd ynghyd ag edrych ar ddewisiadau ac agweddau defnyddwyr.\nRhoddwyd cyflwyniadau gan gwmnïau sy’n datblygu prosesau o amgylch trawsnewid carbon i greu protein o aer neu garbon deuocsid y gellir ei ddefnyddio fel bwyd anifeiliaid neu i’w fwyta gan bobl, proses hynod o greadigol i ddarparu datrysiadau economi gylchol fuddiol.\nAr ben hynny, roedd John Edel o Bubbly Dynamics yn bresennol yn y digwyddiad. Yn adnabyddus am ei waith yn trawsnewid adeiladau diwydiannol diffaith yn fannau ffermio trefol yn Chicago, dangosodd John sut y gall cefnogi deoryddion arwain at fodelau peilot arloesol, cynaliadwy a diwydiannol y gellir eu hefelychu a thyfu’n fusnesai llwyddiannus sy’n cefnogi cymunedau lleol.\nDau brif bwnc y digwyddiad oedd datblygu amaethyddiaeth gellog a defnyddio algâu i ddarparu atebion niferus i’r diwydiant bwyd.\nBeth yw amaethyddiaeth gellog?\nGellir diffinio amaethyddiaeth gellog fel y dull o wneud bwydydd sy’n draddodiadol yn dod o anifeiliaid trwy ddefnyddio diwylliant celloedd gyda chyfuniad o dechnegau biotechnoleg, bioleg celloedd a pheirianneg meinwe *ac anadlu*. Gall amaethyddiaeth gellog fod yn broses gostus, ond gyda llawer o fusnesau newydd yn mynd i mewn i’r gofod, nid oes amheuaeth bod mwy i’w ddilyn yn dechnoleg flaengar hon.\nPam wnaethon ni fynychu’r digwyddiad hwn?\nRydym yn ffynnu ar arloesi ac roedd y digwyddiad hwn yn gyfle perffaith i gwrdd ag unigolion o’r un anian sy’n chwilio am ffyrdd newydd o fwydo ein poblogaeth sy’n tyfu’n barhaus.\nMae NutriWales yn creu grŵp diddordeb arbennig, ‘Costal Edge’, i gydweithio ar nifer o wahanol brosiectau ymchwil a datblygu, felly roedd y sgyrsiau a’r trafodaethau ynghylch defnyddio algâu yn arbennig o ddiddorol! Ar hyn o bryd mae algâu yng nghanol corwynt amnewid protein, gan geisio disodli wyau, lliwio bwyd yn ogystal â darparu prosesau amaethyddol mwy effeithlon.\nGan brofi bod digwyddiadau rhwydweithio yn effeithiol, mae NutriWales wrthi’n trafod gyda chwmnïau angerddol a blaengar sydd â diddordeb mewn cydweithio.\nMae’r her fawr o allu bwydo 10 biliwn o bobl erbyn 2050 arnom ni. Cydweithrediadau fydd yr unig ffordd i allu gwneud newidiadau sylweddol yn y ffordd rydyn ni’n tyfu, cynhyrchu a danfon bwyd.\nMae’r rhaglenni NutriWales a Future Foods yn un ffordd y gallwn weithio gyda’n gilydd ar draws y byd academaidd a diwydiant i ddatblygu a darparu atebion arloesol sy’n newid diwydiant er budd poblogaeth y rhanbarth a thu hwnt. Os oes gennych syniad, cysyniad neu flwch mewn arbenigedd, gallai cymryd rhan ym mentrau’r Clwstwr helpu i ddarparu atebion ar gyfer eich busnes.\nCysylltwch â Louise Neilson lousie.neilson@bic-innovation.com am fwy o wybodaeth.


BlogMenai.com: August 2016\nRwyf wrth gwrs yn ymwybodol bod rhai o ddarllenwyr Blogmenai mewn oed mawr, a thra bod yna anfanteision amlwg i henaint mae yna fanteision hefyd. Un o'r rheiny ydy eich bod yn cofio pethau nad ydi'r rhan fwyaf o bobl eraill yn eu cofio. Er enghraifft dyna i chi'r cystadlaethau hynny arferai ymddangos mewn papurau newydd - 'Dewch o hyd i'r bel' neu Spot the ball.\nRoedd y gem yn syml yn y bon - byddai llun o olygfa o gem beldroed yn ymddangos yn y papur ond gyda'r bel wedi ei chuddio. Byddai'r cystadleuwyr yn rhoi croes ar ble bynnag roeddynt yn meddwl y dylai'r bel fod, a byddai pwy bynnag oedd agosaf at ddewis y lleoliad cywir yn ennill gwobr - ac weithiau un go fawr.\nBeth bynnag, roeddwn yn rhyw feddwl y byddai'n syniad cael cystadleuaeth debyg ar Flogmenai - 'Dewch o hyd i'r gyllell'. Mae'r gem yn debyg iawn i 'Dewch o hyd i'r bel' ond efo un addasiad bach. Chwilio am gyllell ac nid pel mae'r cystadleuwyr.\nLlun o rai o Lafurwyr ifanc Arfon yn cwrdd ag arweinydd eu plaid yn Llandudno y llynedd sydd isod. Ymddengys bod rhai ohonynt o'r farn ei fod yn gwbl anaddas i arwain ei blaid, ac maen nhw eisiau cael gwared ohono asap. Felly eich tasg chi - os ydych am gymryd rhan yn y gystadleuaeth - ydi rhoi croes ar lle'r ydych yn meddwl mae'r gyllell.\nBydd yr etholiadau nesaf yn cael eu cynnal ym mis Mai - etholiadau cyngor fydd y rheiny. Cymaint yr anhrefn mae'r gwrthryfelwyr oddi mewn y Blaid Lafur wedi ei achosi i'w plaid fel nad ydym ni'n gwybod sawl fersiwn o'r Blaid Lafur fydd yn bodoli erbyn hynny. Gallai fod yn chwech - dwy yng Nghymru, dwy yn Lloegr a dwy yn yr Alban - neu gallai fod yn llai na hynny. Yr hyn sy'n sicr ydi os mai Corbyn sy'n ennill - ac mae hynny'n debygol iawn er bod pob papur o'r Telegraph i'r Guardian wedi bod yn lladd arno, a bod y Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol wedi bod yn atal ei gefnogwyr rhag pleidleisio - bydd yn anodd iawn i'r aelodau seneddol gwrthryfelgar aros. Mae'r hyn sydd wedi ei wneud, wedi ei wneud, a bydd yr hyn sydd wedi ei ddweud am gaei ailadrodd hyd at syrffed mewn propoganda etholiadol Toriaidd tra bydd Corbyn yn arwain.\nMae yna bosibilrwydd cymharol fychan y bydd Corbyn yn colli - ond byddai hollt yn dal yn bosibilrwydd cryf - yn enwedig felly os y byddai yna deimlad ei fod wedi colli oherwydd twyll a jerimandro.\nBeth felly fyddai'n digwydd petai Llafur tros y DU yn hollti'n ddwy blaid tros y DU? Wel, petai cefnogaeth Llafur yn aros tua 2:1 efo pwy bynnag fydd yn arwain Llafur gyda'r gweddill yn mynd efo'r blaid newydd, a bod y polau piniwn yn aros lle maen nhw rwan, byddai Llafur yn coll tua 70 sedd tros y DU. Byddai hyn yn eu gadael efo tua 160 sedd a byddai'r Toriaid efo tua 390. Y seddi fyddai'n syrthio yng Nghymru ydi'r ddwy sedd Casnewydd, Ynys Mon, Alyn a Glannau Dyfrdwy, Delyn, De Clwyd, Wrecsam a Phen y Bont. Byddai Gorllewin a De Caerdydd, Gorllewin Abertawe, Torfaen a Llanelli hefyd o dan gryn fygythiad. Byddai'r gyflafan yn llawer gwaeth mewn etholiad Cynulliad gyda bron i'r cwbl o'r seddi uniongyrchol yn cwympo.\nMae yna, fodd bynnag gymhlethdodau ychwanegol. Y mwyaf amlwg wrth gwrs ydi bod y Comisiwn Ffiniau ar fin cyhoeddi eu newidiadau i'r etholaethau - ac mae'r rheiny yn siwr o gael mwy o effaith ar Lafur na neb arall. Gallai'r 160 droi'n llai na 130 yn hawdd iawn.\nCymhlethdod arall sy'n cael ei greu gan y newid ffiniau ydi y bydd yn gwneud hollt yn fwy tebygol. Bydd rhaid i fwyafrif llethol yr aelodau seneddol gystadlu am y seddi newydd fydd yn ymddangos o'r ad drefnu mawr, a bydd aelodau cyffredin yn yr etholaethau'n flin iawn efo'r gwrthryfelwyr am achosi'r fath lanast oddi mewn i 'r Blaid Lafur ers Brexit - cyfnod lle dylai'r blaid fod wedi mynd ati i fanteisio ar y rhaniadau twfn oddi mewn i'r Blaid Geidwadol. Bydd y bygythiad o golli enwebiaethau yn cynyddu'r demtasiwn i dorri'n glir yn sylweddol.\nAc mae hi'n mynd yn fwy cymhleth eto. Dydan ni ddim yn siwr faint o bleidiau Llafur fydd gennym ni. Mae Carwyn Jones wedi aros yn gymharol glir o bethau - ac mae'n debyg nad oedd hynny'n beth hawdd iddo i'w wneud. Mae'n debyg mai'r rheswm am hynny ydi ei fod yn gobeitjio osgoi hollt yn y blaid yng Nghymru, hyd yn oed os ydi hi 'n hollti yn Lloegr. O bosibl bydd yn llwyddo - ond bydd y newidiadau yn y ffiniau yn brathu'n ddyfnach yng Nghymru nag yn Lloegr.\nDydi Kezia Dugdale yn yr Alban heb fod mor ofalus, ac mae hi wedi bod yn llafar iawn ei chefnogaeth i Owen Smith. Gallwn gymryd y bydd cefnogwyr Corbyn am ei gwaed drannoeth a datganiad - ac o ystyried canlyniadau etholiad Holyrood, dydi ei sefyllfa ddim yn gryf. Un cymhlethdod bach yma ydi bod son bod dilynwyr Corbyn yn yr Alban o blaid torri cysylltiad yn llwyr efo'r blaid yn Lloegr, tra nad ydi Dugdale am wneud hynny.\nAc mae yna bosibilrwydd arall - mae'r Lib Dems ar hyn o bryd yn blaid sydd heb aelodau seneddol, a gallai'r gwrthryfelwyr yn hawdd fod yn aelodau seneddol sydd heb blaid maes o law _ _ .\nFydda i ddim yn canmol WalesOnline yn aml iawn, ond mae'n debyg y dylid gwneud hynny mewn perthynas a'r stori yma.\nYn y bon mae'r stori yn nodi bod sylwadau Owen Smith - bod pwysau mawr ar y gwasanaeth addysg yn Rhondda Cynon Taf oherwydd pobl sy'n chwilio am loches wedi symud yno - yn gwbl groes i'r ffeithiau.\nMae yna 476 lle gwag yn ysgolion cynradd RCT.\nMae yna 715 lle gwag yn ysgolion uwchradd RCT.\nMae fwy neu lai pawb yn cael mynd i ysgol o'u dewis.\n2.1% yn unig o drigolion Rhondda Cynon Taf sydd wedi eu geni y tu allan i'r DU - un o'r ffigyrau isaf yn y DU.\nMae'r niferoedd o bobl o wledydd eraill yn yr ardal yn gostwng.\nMae'n debyg mai 18 o bobl sy 'n chwilio am loches sydd wedi symud i'r ardal ers diwedd y gwanwyn. Mae poblogaeth RCT yn anferth - yr ail sir mwyaf poblog yng Nghymru.\nFelly er gwaethaf ei honiadau ei fod yn adain Chwith ac union yr un peth a Jeremy Corbyn yn y bon (ond nad yw'n dioddef o afiechyd meddwl a'i fod felly 'n etholadwy) mae'n gor ddweud yn hysteraidd - fel y Daily Express, Nigel Farage, neu Felix Aubel - pan mae'n trafod mewnfudo.\nDwi'n gwybod bod cynghorydd yn ymddiswyddo o'r grwp Llafur ar Gyngor Caerdydd yn ddigwyddiad eithriadol o gyffredin, ond mae'r Bib yn gor wneud pethau braidd yn yr adroddiad isod.\nWard yng Nghasnewydd ydi St Julians, a chynghorydd yn y ddinas honno ydi Rhys Hutchings.\nSylw sydd gen i heddiw am y trydariad yma gan arweinydd Llafur ar Gyngor Gwynedd, Sion Jones.\nRwan mae yna 8 cynghorydd annibynnol yn Arfon - Lesley Day, Trevor Edwards, Jean Forsyth, Eric Jones, Dilwyn Lloyd, Roy Owen, Nigel Pickavance ac Elfed Williams. Gallai un - neu ar goblyn o bwsh ddau o'r rhain fod yn Llafurwyr cudd. Mae'r lleill naill ai yn annibynnol go iawn neu'n nes o lawer at bleidiau neu grwpiau eraill nag ydynt at Lafur. Hyd y gwelaf i mae wyth neu naw o'r deuddeg arall felly yn Llafurwyr cudd - os ydi syms Sion yn gywir, ac mae'r rheiny yn cynrychioli wardiau ym Meirion / Dwyfor.\nDoes gen i ddim rheswm i gredu bod yr hyn mae Sion yn ei ddweud yn gamarweiniol - mae ganddo fynediad i restrau aelodaeth Llafur yng Ngwynedd ac i'w data canfasio a does yna ddim mantais etholiadol i'w ennill o gamarwain yn yr achos yma. Ond mae'r sylw yn crisialu'r broblem efo pleidleisio i ymgeiswyr annibynnol - mae'n weithred sydd braidd yn debyg i brynu cath mewn sach - dydych chi ddim yn gwybod beth ydych yn ei gael.\nMae'n chwerthinllyd bod ardal fel Meirion Dwyfor - 12% o'r bleidlais gafodd Llafur yn etholiad y Cynulliad eleni, ac 13.5% oedd eu pleidlais yn etholiad San Steffan y llynedd - yn ethol nifer fawr o Lafurwyr cudd.\nEfo'r holl helynt am arweinyddiaeth Llafur, efallai ei bod yn hawdd anghofio - yn arbennig ynghanol yr haf fel hyn - bod nifer o is etholiadau cyngor Cymreig ar y gweill - ac y bydd gan Lafur gryn dipyn o amddiffyn i 'w wneud. Mae nhw'n anhebygol o gael y mwyafrifoedd enfawr mae'r Blaid wedi eu cael yn amddiffyn seddi yng Ngwynedd yn ddiweddar.\nCaerdydd : Plas Newydd. Llafur yn amddiffyn.\nCaerfyrddin: Cilycwm. Annibynnol yn amddiffyn.\nDim dyddiad eto.\nCaerffili: Gilfach - Llafur yn amddiffyn.\nCaerffili: Dwyrain Risca - Llafur yn amddiffyn\nCastell Nedd Port Talbot - Llafur yn amddiffyn\nBro Morgannwg: Gibbensdown - Llafur yn amddiffyn\nBydd yn ddiddorol gweld beth fydd effaith yr holl helynt ar bleidlais Llafur yn yr is etholiadau Cymreig. Dydyn nhw heb wneud yn rhy ddrwg mewn etholiadau diweddar yn Lloegr - er gwaetha'r holl ffraeo.\n6% - y nifer ddywedodd eu bod nhw'n bwriadu pleidleidio i UKIP mewn etholiad cyffredinol yn ol pol diweddaraf IPSOS MORI. Mae hyn 1% yn is na'r Lib Dems.\n€0.99 - faint oeddech yn ei gael am £1 ym meysydd awyr Luton a Stanstead yn gynharach wythnos yma. Gallech fod wedi cael €1.15 gan Travel FX.\n80% - y tebygolrwydd mai Clinton fydd yn ennill arlywyddiaeth yr UDA - a barnu o'r marchnadoedd betio.\n89% - y tebygolrwydd mai Corbyn fydd yn ennill etholiad arweinyddol Llafur - a barnu o'r marchnadoedd betio.\n50% - y tebygolrwydd y bydd Farage yn ymuno a phlaid ag eithrio UKIP o fewn y flwyddyn - eto a barnu o'r marchnadoedd betio.\n£24,325 - y cyfanswm o bres (pro rata 37 awr) mae aelod Llafur, Canol Caerdydd, Jenny Rathbone yn ei gynnig o'i lwfans staffio i rhywun sy'n fodlon garddio yn ei hetholaeth am naw awr yr wythnos.\n$85,498,596 - faint mae Hillary Clinton wedi ei wario hyd yn hyn ar ymgyrchu yn nhaleithiau ymylol Colorado, Florida, Iowa, Nevada, New Hampshire, North Carolina, Ohio, Pennsylvania a Virginia.\n$9,098,720 - faint mae Donald Trump wedi ei wario hyd yn hyn yn yr un taleithiau.\nMae'n ddiddorol bod Andrew RT Davies - arweinydd y Toriaid 'Cymreig' wedi cael y myll oherwydd nad oedd Ffederasiwn Peldroed Merched Cymru, Gogledd Iwerddon a'r Alban eisiau bod yn rhan o dim Prydeinig yn y Gemau Olympaidd. Mae Andrew'n priodoli'r penderfyniadau yma i genedlaetholdeb pitw - petty nationalism.\nYn rhyfedd iawn mae yna adegau pan mae Andrew yn ddigon parod i ddefnyddio cenedlaetholdeb - yma er enghraifft.\nY frawddegmae'n ei defnyddio ydi "If you want a country called Europe, stay in, if you want a country called Britain, vote to stay out."\nRwan, mae Andrew'n deall yn iawn nad oes yna wladwriaeth o'r enw Ewrop, ac mae'n deall yn iawn bod gwladwriaethau o'r enw yr Almaen, Sbaen, Ffrainc ac ati - er gwaetha'r ffaith bod y gwledydd hynny yn perthyn i'r Undeb Ewropiaidd. Yr hyn mae'n ei wneud ydi defnyddio ieithwedd ymfflamychol i annog cenedlaetholwyr Prydeinig i bleidleisio i adael Ewrop. Mae'n gyfforddus efo cenedlaetholdeb Prydeinig - ond petty nationalism ydi sefyll tros fuddiannau'r gwledydd Celtaidd. Mae'r math cyntaf o genedlaetholdeb yn 'dda', tra bod yr ail fath o genedlaetholdeb yn 'ddrwg'.\nAc mae hyn yn dod a ni at Owen Smith - mae o'n arddel daliadau rhyfeddol o debyg i Andrew RT Davies yn hyn o beth. Chwi gofiwch i Owen ymosod ar Jeremy Corbyn oherwydd ei ddiffyg gwlatgarwch, ond ddim yn gweld unrhyw beth o gwbl o'i le mewn dadlau na ddylai ei wlad ei hun gael tim criced,\nAc mae Owen hefyd o'r farn bod hunaniaeth Albanaidd a Chymreig yn ddiwerth.\nMae yna lawer mwy'n gyffredin rhwng Rhai o'n cyfeillion Llafur a Thoriaidd na sy'n eu gwahanu.\nMethu gweld yr hyn sy'n digwydd o flaen eu trwynau\nDydw i ddim eisiau bysnesu mewn galar plaid arall, ond dwi'n meddwl y dyliwn ddweud pwt am yr obsesiwn sydd gan aelodau seneddol Cymreig ynglyn a Jeremy Corbyn - a'r ffordd mae 'n cael ei ddefnyddio fel bwch dihangol i egluro pam bod y Blaid Lafur yng Nghymru - a thu hwnt - yn colli cefnogaeth. Dwi am wneud hynny trwy gyfeirio at berfformiad Llafur yn rhai o gadarnleoedd y blaid yn 1992 - pan roeddynt yn cael eu harwain gan un person o'r Chwith 'meddal' a 2015 - pan roeddynt hefyd yn cael eu harwain gan rhywun ar y Chwith 'meddal'.\n'Dydw i heb ddethol etholaethau - ceir patrwm tebyg yn holl gadarnleoedd Llafur yng Nghymru.\nCyn mynd ymlaen, mae'n debyg y dylid cymryd ennyd i longyfarch Chris Bryant - does yna neb yng Nghymru wedi bod mor effeithiol am ddifa pleidleisiau Llafur.\nRwan - mae'r cwymp yna i gyd - ac mae o'n anferth o safbwynt niferol syml - wedi digwydd yn absenoldeb Jeremy Corbyn a phan roedd y criw o wrthryfelwyr sydd bellach yn herio arweinyddiaeth Corbyn yn rhedeg y sioe.\nMae'n eithaf amlwg bod yna rhywbeth sylfaenol o'i le ar y Blaid Lafur Gymreig - mae hi'n colli pleidleisiau mewn etholiad ar ol etholiad. Mae hi'n teithio yn union yr un cyfeiriad a'r Blaid Lafur yn yr Alban, ond ychydig yn arafach. Os ydi'r sefydliad Llafur yng Nghymru yn credu mai cael gwared o Corbyn ydi'r ateb i'w problemau, dydyn nhw heb fod yn edrych ar yr hyn sydd wedi bod yn digwydd o flaen eu trwynau am chwarter canrif.\nDiolch i Ann Hopcyn am ddwyn fy sylw at ymddygiad bisar Plaid Lafur Arfon mewn perthynas a'r gwrthryfel o fewn y Blaid Lafur yn erbyn arweinyddiaeth Jeremy Corbyn.\nBydd darllenwyr rheolaidd Blogmenai yn gwybod i ymgeisydd Llafur yn etholiad Cynulliad eleni, Sion Jones gefnogi Andy Burnham ar y cychwyn yn etholiad arweinyddol Llafur y llynedd, cyn troi at Jeremy Corbyn. Cafodd lond bol ar Jeremy Corbyn yn fuan iawn, a phenderfynodd gefnogi Owen Smith yn yr ornest eleni. Nid yn unig hynny, ond penderfynodd fod yn gydlynnydd ymgyrch Smith yn Arfon, a threfnu banc ffonio i geisio perswadio pobl i bleidleisio i'r dyn bach o'r Bari.\nYn wir, ymddengys ei fod yn mynd cyn belled a rhoi'r bai ar Corbyn am bolio diweddar gwael Llafur yn hytrach na'r criw o gynllwynwyr sydd wedi taflu'r blaid i ryfel cartref a galw ar Corbyn i ymddiswyddo heb etholiad.\nOnd - a barnu o'r trydariad yma gan un o hoelion wyth Llafur yn Arfon - does gan Sion ddim llawer o gydlynnu i'w wneud oherwydd nad oes fawr neb ymhlith Llafurwyr Arfon yn cefnogi Smith.\nRwan, tydi hyn ddim yn syndod arbennig o fawr i mi a dweud y gwir oherwydd bod y rhan fwyaf o Lafurwyr Arfon - yn fy mhrofiad i o leiaf - yn bobl sy'n arddel gwerthoedd Llafur yn hytrach na'r dipyn o bob dim i bawb mae Smith yn ei gynnig.\nMae hyn i gyd yn gwneud rhyw fath o synnwyr - cyn ymgeisydd seneddol allan o gysylltiad efo'i blaid leol ei hun yn uniaethu efo elit etholedig ei blaid. Mae hyn yn siwr o fod yn wir mewn rhannau eraill o Gymru. Ond yr hyn nad yw yn ei egluro ydi'r map yma o @CLPNominations\nYn ol hwnnw dydi Plaid Lafur Arfon ddim yn cefnogi'r naill ymgeisydd na'r llall o ran enwebiad swyddogol. Rwan efallai mai camgymeriad ar ran y wefan ydi'r map. Neu efallai bod well gan Blaid Lafur Arfon eistedd ar y ffens yn gyhoeddus - er bod bron i 90% ohonynt yn cefnogi Corbyn. Petai hynny'n wir, byddai'n anodd meddwl am blaid leol mwy llwfr ac amharod i ypsetio'r elit etholedig neo Blairaidd yn unman. Wedi'r cwbl mae gan bron i pob plaid leol arall yng Ngogledd a Gorllewin Cymru y dewrder i wneud eu cefnogaeth i Corbyn yn gyhoeddus.\nByddai'n rhywbeth gwirioneddol bathetig.\nPam nad oes gan Lafur obaith caneri o greu 1 miliwn o siaradwyr Cymraeg\nMae'n ddiddorol i Alun Davies a Carwyn Jones fynd ati i fynegi eu bod am geisio sicrhau y bydd 1 miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050 ar yr un pryd - fwy neu lai - a chyhoeddiad adroddiad 5 mlynedd ar y Gymraeg gan Gomisiynydd y Gymraeg.\nMae'r adroddiad yn un maith - a diddorol ar brydiau - ac mae yna lawer iawn, iawn ynddi hi. Ond mae yna un peth amlwg iawn ynglyn a dyfodol y Gymraeg i'w weld yn yr adroddiad - ac mae'n bwysicach nag unrhyw beth arall mewn gwirionedd. Dwi wedi dwyn y graffiau o'r adroddiad.\nDoes yna ddim angen eglurhad ar y siart uchod - mae'n amlwg bod newid arwyddocaol a phell gyrhaeddol wedi digwydd ers canol y ganrif ddiwethaf. Heddiw mae mwyafrif llethol y sawl sy'n siarad y Gymraeg yn ei dysgu yn yr ysgol, tra bod mwyafrif llethol y sawl a anwyd yng nghanol y ganrif ddiwethaf - a chyn hynny - wedi dysgu'r Gymraeg adref.\nUn o'r prif resymau am y newid yma ydi nad ydi trosglwyddiad iaith yn y cartref mor effeithiol heddiw nag oedd yn y gorffennol. Nid bod rhieni Cymraeg eu hiaith yn llai tebygol o drosglwyddo 'r Gymraeg ydi'r broblem - ond bod yna lai o deuluoedd lle mae'r ddau riant yn siarad yr iaith.\nMater o fathemateg ydi hyn yn y bon - os ydi 20% o'r gwyr / gwragedd / partneriaid sydd ar gael yn ddi Gymraeg, yna mae'r nifer o deuluoedd lle mae'r ddau riant yn siarad yr iaith yn siwr o gwympo. Teuluoedd felly ydi'r mwyaf effeithiol o lawer o drosglwyddo'r iaith.\nFelly os ydi'r targed o 1 miliwn o siaradwyr Cymraeg i gael ei gwrdd mae'n hanfodol bod y nifer o blant mewn addysg cyfrwng Cymraeg yn cynyddu. Mae addysg cyfrwng Cymraeg yn llawer mwy tebygol nag addysg cyfrwng Saesneg o gynhyrchu siaradwyr Cymraeg. Yn anffodus 'dydi'r ganran o blant mewn addysg cyfrwng Cymraeg ddim yn cynyddu. Roedd y ganran o ysgolion cyfrwng Cymraeg yn is yn 2014/15 nag oedd yn 2010/11.\nDydi'r nifer o blant sy'n cael eu haddysgu trwy gyfrwng y Gymraeg ddim yn ymddangos i gynyddu llawer chwaith. O gymharu faint o blant a asesid trwy gyfrwng y Gymraeg ym mlwyddyn 2 mae'r niferoedd wedi cynyddu, tra bod y ganran wedi cwympo. Demograffeg sy'n gyfrifol am y cynnydd - roedd yna fwy o blant 7 oed yn gyffredinol yn 2014 nag oedd yna bum mlynedd ynghynt. Gallwn ddisgwyl gweld y nifer sy'n cael eu hasesu yn y Gymraeg yn cwympo fel mae'r niferoedd plant yn gyffredinol yn cwympo.\nMae yna dystiolaeth bod galw sylweddol am addysg Gymraeg - galw sydd ddim yn cael ei ddiwallu yn y rhan fwyaf o Gymru. Mae awdurdodau Llafur ymysg y gwaethaf yn y wlad am ddarparu ysgolion Cymraeg.\nAc mae rhai o wleidyddion Llafur yn hynod barod i ymosod ar y sawl sydd am ehangu 'r defnydd o'r Gymraeg - a hynny am resymau gwleidyddol.\nY gwir amdani ydi y gall Llafur siarad hyd ddydd y farn am gynhyrchu miliwn o siaradwyr Cymraeg - ond does ganddyn nhw ddim gobaith caneri o wneud hynny tan maen nhw'n cael eu cynghorau i wneud gwell job ar ddarparu addysg Gymraeg, ac i gael eu gwleidyddion i gefnogi'r addysg Gymraeg, yn hytrach na'i ddefnyddio at ddibenion gwleidyddol.\nBydd y sawl ymhlith darllenwyr Blogmenai sydd efo cof arbennig o dda yn cofio i Aelod Seneddol Mynwy - David Davies - gael sterics pan benderfynodd Llywodraeth y Cynulliad wario £3.2 miliwn ar addasu swyddfeydd ar bumed llawr yn Nhy Hywel ar safle'r Cynulliad yn ol yn 2013.\nRwan dydi £3.2m ddim yn swm arbennig o fawr o gymharu a chyfanrwydd gwariant Llywodraeth Cymru - ond dyna fo, efallai nad ydi David yn hoff o wariant ar senedd-dai a 'ballu.\nFelly mae'n debyg gen i y gallwn ddisgwyl clywed y ffrwydriad mwyaf erchyll o gyfeiriad Mynwy pan fydd David yn dod i ddeall bod Llywodraeth Y DU yn bwriadu gwario £4bn ar gynnal, cadw, addasu ac uwchraddio San Steffan. Rhag ofn bod rhywun ddim yn rhy siwr o'i syms, golyga hyn y bydd Llywodraeth y DU yn gwario 1,250 punt ar San Steffan am pob punt gafodd ei wario ar Dy Hywel gan Lywodraeth Cymru. Gobeithio na wneith o wylltio 1,250 gwaith cymaint na wnaeth o yn 2013, neu bydd yn gwneud rhyw fath o niwed iddo'i hun.\nA Duw a wyr beth ddigwyddith os daw i ddeall y gallai'r gost yn y diwedd gyrraedd £7.1bn - 2,200 punt am pob punt gafodd ei gwario ar Dy Hywel.\nNeu, efallai na fyddwn yn clywed gair o Fynwy ynglyn a'r mater wrth gwrs _ _ wedi'r cwbl mae San Steffan yn lle hynod o bwysig, tra bod y Cynulliad yn _ _ wel rhywbeth i'w wneud efo Cymru.\nCyfarfod o Gymdeithas Cledwyn - y gymdeithas oddi mewn i'r Blaid Lafur sy'n honni ei. Bod yn hyrwyddo'r Gymraeg.\n_ _ dim ond pwt bach i egluro i chi pam ei bod yn amhriodol i ddarlledwr gwladwriaethol ddefnyddio cyfryngau cymdeithasol i chwilio am eithafwyr i ddadlau y dylai'r iaith Gymraeg farw.\nMae'n syndod i mi eich bod mor stiwpid bod angen eglurhad arnoch, ond dyna lle ydan ni. Mi wnawn ni bethau mor syml a phosibl.\nMae'r DU yn gymdeithasegol gymhleth, ac mae yna amrediad o hunaniaethau gwahanol yma.\nCeir cysylltiad agos rhwng hunaniaeth a gwahanol nodweddion dynol eraill - lliw croen, crefydd, acen, man geni, dosbarth cymdeithasol - ac wrth gwrs iaith.\nDydi hi ddim yn briodol i chwilio am eithafwyr i ddweud yn gyhoeddus y dylai Protestaniaeth farw yng Ngogledd Iwerddon oherwydd bod hynny yn ymysodiad ar hunaniaeth 800,000 o bobl. Mae hefyd yn rhywbeth hynod o an ryddfrydig a chroes i werthoedd Gorllewinol i'w ddadlau - ond mi wnawn ni adael honna ar un ochr am y tro.\nDydi hi ddim yn briodol i chwilio am eithafwr i ddadlau y dylai pobl groenddu Lambeth,neu Fwslemiaid Tower Hamlets gael eu gwasgaru ar hyd y brif ddinas, neu eu hel adref i India'r Gorllewin neu is gyfandir India. Byddai hynny yn ymysodiad ar hunaniaeth niferoedd sylweddol o bobl.\nDydi hi ddim yn briodol i chwilio am eithafwr i ddadlau y dylai Teithwyr gael eu gorfodi i beidio a theithio. Byddai hynny yn ymysodiad ar eu hunaniaeth.\nDydi hi ddim yn briodol i chwilio am eithafwr i ddadlau y dylai Iddewon crefyddol roi'r gorau i arfer eu crefydd. Byddai hynny'n ymosodiad ar eu hunaniaeth hwythau.\nDydi hi ddim yn briodol i chwilio am eithafwr i ddadlau y dylai trigolion Lerpwl siarad fel y Frenhines. Byddai hynny'n ymysodiad ar eu hunaniaeth nhw - a byddai'n beth cwbl chwerthinllyd i'w wneud hefyd.\nRwan, dydych chi ddim yn gwneud dim o'r uchod, felly mae'n debyg gen i eich bod yn deall yn o lew na ddylai darlledwr gwladwriaethol fynd ati i danseilio cydlyniant cymdeithasol o fewn y wladwriaeth mae'n ei gwasanaethu.\nMae eithriadau yn aml yn ddadlennol - ac mae'r ffaith bod y Gymraeg a'i siaradwyr yn cael eu heithrio o ymdeimlad eich corfforaeth o sut y dylid ymddwyn yn briodol yn ddadlennol. Mae'n awgrymu rhagfarn gwaelodol yn erbyn y Gymraeg a'i siaradwyr.\nByddwn ddiolchgar petaech yn edrych ar eich gweithdrefnau cydraddoldeb yng ngoleuni'r uchod.\nFydd hi ddim yn syndod mawr i neb bod un o gynghorwyr Llafur yng Nghaerdydd wedi - mae yna res hir wedi gwneud hynny ers etholiad 2012. Fydd hi ddim yn syndod chwaith bod Gretta Marshall (sy'n cynrychioli ardal Splott) yn cwyno am ddiwylliant o fwlio oddi mewn i'r Blaid Lafur - mae hionna'n hen gwyn. Beth sy'n fwy anarferol - ond sy'n rhywbeth i'w groesawu - ydi bod Gretta'n dod at y Blaid.\nYn y cyfamser mae Gwynfor Edwards - unig gynghorydd Llafur ym Mangor - hefyd yn gadael, ond mynd i gorlan y Gwyrddion mae Gwynfor. Mae i gynghorydd adael y Blaid Lafur yn fwy anarferol yng Ngwynedd - yn bennaf oherwydd bod cyn lleied ohonyn nhw. Dim ond pump oedd yna tan heddiw, ond rwan maen nhw i lawr i bedwar, ac wedi colli 20% o'u cynghorwyr mewn diwrnod.\nDydi moral ddim yn dda iawn mae gen i ofn.\nMae'n rhaid i mi gyfaddef bod dod ar draws Neil a Christine Hamilton a chwpl arall yn mynd o gwmpas maes yr Eisteddfod ddoe - gyda'u ymbarels Brexit a'u swn byddarol ( I just couldn 't figure out what they were on about meddai un ddynas wrth y llall) braidd yn chwydlyd. Serch hynny mae'n bwysig ymateb i dwf diweddar UKIP yng Nghymru mewn ffordd synhwyrol - a dydi gor ymateb ddim yn beth synhwyrol i'w wneud.\nY peth cyntaf i'w ddweud ydi hyn - mae gan UKIP broblemau sylweddol ar y gorwel - yng Nghymru a thu hwnt i Gymru. Ystyrier y canlynol.\n1). Pan fydd y DU yn tynnu allan o'r Undeb Ewropiaidd byddant yn colli y rhan fwyaf o'u gwleidyddion proffesiynol. Yr unig rai fydd ar ol fydd Douglas Carswell - sy'n ymddwyn yn fwy tebyg i aelod seneddol annibynnol na dim arall, y criw lliwgar ym Mae Caerdydd - faint bynnag ohonyn nhw fydd wedi osgoi cael eu diarddel erbyn hynny, dau aelod o Gynulliad Llundain, a thri aelod o Dy'r Arglwyddi. Does ganddyn nhw ddim cynrychiolaeth yn senedd-dai Gogledd Iwerddon na'r Alban. Bydd hyn yn sicr o gynyddu'r sylw cyfryngol Prydeinig fydd Hamilton a'r gweddill yn ei gael - ac o'r cyfryngau Prydeinig mae'r rhan fwyaf o Gymry'n cael eu newyddion. Ydi'r criw yma'n debygol o apelio at etholwyr Cymru? 'Dwi'n amau hynny rhywsut.\n2). Mae canlyniad y refferendwm Ewrop yn fuddugoliaeth i UKIP wrth reswm, ond mae hefyd yn achosi problemau iddynt. Eu pwynt gwerthu unigryw hyd refferendwm mis Mehefin oedd mai nhw oedd yr unig blaid (a chefnogaeth arwyddocaol iddi) oedd am adael Ewrop. Mae llawer o bobl gwrth Ewropeaidd yng Nghymru - fel y dangoswyd yng nghanlyniad y refferendwm. Ond bydd rhaid iddynt ail ddiffinio eu hunain yn sgil y canlyniad a dod o hyd i rhywbeth arall i sefyll trosto. Dydi hi ddim yn amlwg y bydd y 'rhywbeth arall' hwnnw yn boblogaidd yng Nghymru. Apelio at eu pleidlais graidd yn Lloegr fydd eu blaenoriaeth. Dydi o ddim yn dilyn bod natur eu cefnogaeth yng Nghymru yr un peth ag yw yn Lloegr. Er enghraifft, os ydi UKIP yn troi fwyfwy at wleidyddiaeth hunaniaeth yn Lloegr, mae ganddynt broblem yng Nghymru. Mae'r blaid yn tueddu i wneud yn dda yng Nghymru mewn ardaloedd sydd a hunaniaeth Gymreig gref. Dydi pwyslais ar hunaniaeth Seisnig ddim am edrych yn wych ym Mlaenau Gwent na Merthyr, ac nid yw Seisnigrwydd amlwg rhai o'u aelodau Cynulliad am fod o lawer o gymorth chwaith.\n3). Gwan iawn ydi peirianwaith lleol UKIP yng Nghymru - dyna yn rhannol pam nad ydynt yn gystadleuol mewn etholaethau uniongyrchol. Un cynghorydd sydd ganddynt trwy'r wlad - mae ganddynt bron i 500 yn Lloegr. Anaml y byddant yn dod o hyd i ymgeisydd mewn is etholiadau lleol yng Nghymru. Maen nhw wedi llwyddo i ennill cryn dipyn o bleidleisiau yng Nghymru heb beirianwaith - ond roedd llawer o hynny (er nad y cwbl) yn ddibynnol ar eu neges greiddiol gwrth Ewropiaidd. Fydd hwnnw ddim ar gael yn 2020 a 2021. Un o'r prif resymau pam bod peirianwaith etholiadol yn angenrheidiol ydi i gael pobl allan i bleidleisio - pan mae cymhelliad cryf i bleidleisio does dim llawer o angen annog pobl i fynd i bleidleisio. Ond dydi cymhelliad cryf ddim yn aros am byth - ac mae UKIP yn apelio at grwpiau sydd ddim yn yr arfer o fynd allan i bleidleisio. Byddant angen peiriant yn y dyfodol - ac os na allant adeiladu un byddant yn gwywo.\n4). Mae'r blaid yng Nghymru a thu hwnt yn dioddef o ffraeo mewnol a thueddiad i ddewis ymgeiswyr anaddas. Mae'r etholwyr wedi maddau iddynt hyd yn hyn. Mae eu delwedd gwrth sefydliadol wedi cuddio'r ffaith eu bod yn euog o rai o ffaeleddau'r pleidiau sefydliadol. Yn wir maent yn fwy euog o ffraeo mewnol a sleeze nag ydi'r rhan fwyaf o'r pleidiau sefydliadol erbyn hyn (OK - fedar neb guro Llafur am ffraeo). Ni fydd yr etholwyr yn gwahaniaethu am byth rhyngddyn nhw a'r pleidiau traddodiadol.\nYr hyn rwyf yn ei ddweud mae'n debyg ydi y bydd yn anos i UKIP yng Nghymru yn y dyfodol, ac mae'n debyg y bydd eu cefnogaeth yn cilio i ryw raddau neu'i gilydd yn naturiol. Mae yna berygl y gallai gor ymateb wneud pethau'n haws i UKIP - ac mae yna bethau'n sicr na ddylai'r mudiad cenedlaethol eu gwneud.\nY cyntaf a'r pwysicaf o'r rheiny ydi cynghreirio efo cyd bleidiau unoliaethol UKIP yn erbyn UKIP. Mae'r blaid asgell Dde, bopiwlistaidd yn byw ar greu canfyddiad ei bod yn wrth sefydliadol. Byddai ochri efo pleidiau sefydliadol yn erbyn UKIP yn bwydo'r naratif yna'n berffaith. Un hollt wleidyddol arwyddocaol sydd ei hangen yng Nghymru o safbwynt genedlaetholgar - un rhwng y sawl sy'n credu mewn annibyniaeth i Gymru, a'r sawl sydd ddim yn credu mewn annibyniaeth i Gymru. Dydi creu holltau eraill ddim yn ddefnyddiol.\nYn ail, ni ddylid creu argraff bod UKIP yn bwysicach nag ydyn nhw - maen nhw'n bwydo ar y canfyddiad hwnnw hefyd. Pedwerydd plaid ydyn nhw yn y Cynulliad - a phedwerydd plaid sydd wedi gwanhau ei hun trwy ffraeo mewnol - ond hynod gyhoeddus.\nYn drydydd, ni ddylid rhoi'r argraff bod UKIP efo naratif cyson o ran gwleidyddiaeth Cymru - does ganddyn nhw ddim un, a dydyn nhw ddim yn dangos unrhyw dystiolaeth eu bod yn gallu diffinio eu hunain yng nghyd destun gwleidyddiaeth Senedd Cymru chwaith. Plaid gwbl Brydeinig ydi hi o ran ei meddylfryd sylfaenol - mwy felly nag unrhyw blaid arall yng Nghymru - hyd yn oed y Lib Dems. Dydyn nhw heb ddod o hyd i niche yn nhirlun gwleidyddiaeth Cymru, a does yna ddim pwrpas priodoli un iddyn nhw. Maen nhw ar hyd i lle i gyd, ac maent yn debygol o barhau i fod ar hyd y lle i gyd.\nYn bedwerydd ni ddylid ceisio eu hesgymuno a'u cau allan o wleidydda arferol. Digwyddodd hyn i raddau eithafol yn yr 80au a'r 90au yn sgil twf Sinn Fein yng Ngogledd Iwerddon. Cawsant eu cau allan o'r cyfryngau - yn llythrennol, roedd yn nesaf peth i amhosibl iddynt weithredu yn y rhan fwyaf o gynghorau lleol oherwydd nad oedd y cynghorwyr unoliaethol yn fodlon cyd weithio efo nhw, cawsant eu cau o'r ddisgwrs wleidyddol, roedd yr holl sylw cyfryngol roeddynt yn ei gael yn gwbl negyddol. A gweithiodd hyn oll - dros dro. Llwyddwyd i gyfyngu ar dwf y blaid - ond digwyddodd rhywbeth arall hefyd. Gorfodwyd y blaid i ddod o hyd i ffyrdd amgen i gyfathrebu efo'i hetholwyr, a chafodd ei gorfodi i adeiladu peiriant etholiadol sylweddol. Roedd y peiriant, a'r dulliau cyfathrebu mewn lle pan laciodd y gwrthwynebiad a'r cyfyngiadau yn sgil Cytundeb Dydd Gwener y Groglith - a doedd Sinn Fein fawr o dro yn sgubo cenedlaetholdeb cyfansoddiadol o'r neilltu.\nY peth diwethaf rydym sydd angen ei wneud ydi gorfodi UKIP yng Nghymru i esblygu i fod yn endid llawer mwy effeithiol wleidyddol nag yw ar hyn o bryd. Gwell gadael iddi arddangos ei rhwygiadau mewnol a'i diffyg cysondeb a chrebwyll gwleidyddol yn gyhoeddus.\nDydi hyn oll ddim yn golygu na ddylid gwrthwynebu UKIP, wrth gwrs - ond dylid gwneud hynny mewn modd sy'n cymesur a'u bygythiad. Fel mae'n digwydd mae am fod yn hawdd ei beirniadu a'i gwrthwynebu - plaid Brydeinig iawn ydi hi, ac oherwydd hynny mae'n naturiol y bydd buddiannau Cymru pob amser yn dod yn ail gwael i fuddiannau Lloegr. Mae am fod yn hawdd ei diffinio fel gwarchodwr buddiannau Lloegr yng Nghymru. Mae'r un peth yn wir am y Toriaid wrth gwrs, ond dydyn nhw ddim yn gorfod mynd i Islwyn, Merthyr neu Dorfaen i chwilio am bleidleisiau.


Pryderon am drafodaethau ar ddatganoli - BBC Cymru Fyw\nPryderon am drafodaethau ar ddatganoli\nMae arweinydd y Democratiaid Rhyddfrydol yng Nghymru, Kirsty Williams, wedi mynegi pryder bod diffyg cytundeb wedi bod hyd yn hyn wrth drafod datganoli pellach i Fae Caerdydd.\nMae disgwyl cyhoeddiad ar ddiwedd yr wythnos ar ôl trafodaethau traws-bleidiol ar ddatganoli prosiectau ynni, plismona a rhannau o'r gyfundrefn cyfraith a threfn.\nMae BBC Cymru ar ddeall nad yw cytundeb yn debyg ar blismona na chyfraith a threfn erbyn Dydd Gŵyl Dewi. Ond mae consensws yn datblygu dros ddatganoli pwerau ynni a hefyd trefniadau etholiadol y Cynulliad.\nBu trafodaethau ar y cyd rhwng ACau ac ASau o'r pedair prif blaid ar ddyfodol datganoli yn sgil refferendwm annibynniaeth yr Alban.\nDywedodd Ms Williams: "Ry' ni wedi dweud o'r dechrau fyddwn ni'n gwneud ein gorau glas i symud pethau ymlaen...beth sy'n glir bellach yw nad yw'r pleidiau gwleidyddol eraill yn rhannu'r uchelgais yna, a'm pryder i - fel sy'n nodwedd o hanes datganoli yng Nghymru - yw y byddwn ni'n cael ein hatal gan aelod arafa'r tim.\n"Ry' ni wedi gorfod brwydro o'r dechrau yn erbyn hyn."\nRoedd Owen Smith, llefarydd Llafur ar Gymru, wedi bod yn "betrus iawn ac yn geidwadol â 'g' fach", meddai.\nDywedodd arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies, na fyddai'r broses yn plesio pawb, ond y byddai'r cyhoeddiad yn "setlo nifer o'r cwestiynau cyfansoddiadol yma unwaith ac am byth".\nDywedodd llefarydd ar ran Llafur Cymru: "Byddwn yn disgwyl i weld beth fydd y cynnig ddaw yn sgil y broses Dydd Gŵyl Dewi, ac yn ymateb i hwnnw.\n"Cafodd cynnig am ddyfodol datganoli ei amlinellu yng nghynhadledd Llafur Cymru - model pwerau wrth gefn, trefn ariannu deg, pwerau plismona, ynghyd â chyfrifoldeb dros ynni a phorthladdoedd - byddai'r rheiny'n gamau eglur, uchelgeisiol ac ymarferol i Gymru."\nDatganoli: Arweinwyr yn dod i gytundeb\nMwy o ddatganoli erbyn Mawrth 2015


Beth yw ffilm blastig?\nMae deunyddiau sydd wedi’u gwneud o blastig hyblyg megis bagiau siopa, papur swigod, bagiau llysiau a bwyd, cling ffilm, pecynnau creision, papur lapio cylchgronau ac ati i gyd yn fathau o ffilm blastig. Mae’r holl eitemau y gellir ac na ellir eu hailgylchu yn y blwch coch ailgylchu ar gyfer deunyddiau plastig a chaniau wedi’u rhestru yn y daflen ffilm blastig ar y wefan.\nPam nad ydych yn casglu ffilm blastig i’w ailgylchu mwyach?\nNid oes llawer o fannau y gallwn werthu ffilm blastig ac mae’r gwaith o’i ddidoli oddi wrth boteli, potiau, tybiau a hambyrddau plastig yn gostus iawn. Bydd cael gwared ar ffilm blastig o’n hailgylchu yn helpu i wneud y mwyaf o incwm y cyngor o’r holl ddeunyddiau sy’n cael eu casglu ac felly’n lleihau costau i drethdalwyr y cyngor yn ystod y cyfnodau ariannol anodd hyn.\nPam na ches i glywed am hyn?\nDros yr wythnosau diwethaf, rydym wedi anfon datganiadau i’r wasg i’r papurau lleol, hysbysebu ar wefan Cyngor Sir Powys ac ymgyrchu ar gyfryngau cymdeithasol i roi gwybod i bobl am y newidiadau i’r gwasanaeth casglu plastig a chaniau ym Mhowys. Hefyd, roedd y manylion yn rhan o’r daflen a anfonwyd i bob cartref ym Mhowys am y gwasanaeth casglu bob tair wythnos.\nPam nad ydych wedi rhoi taflen drwy’r drws?\nNid yw Cyngor Sir Powys wedi trefnu i anfon taflen i bob cartref i roi gwybod am y newidiadau hyn gan y byddai’n golygu costau ychwanegol, yn creu mwy o wastraff ac yn ail-adrodd cynnwys y daflen a anfonwyd y llynedd.\nFaint sy’n mynd i gael ei arbed trwy beidio â chasglu ffilm blastig?\nMae casglu ffilm blastig yn golygu ein bod yn gorfod talu rhywun arall i gymryd a didoli ein deunyddiau plastig cyn ei anfon i’w ailgylchu. Mae prosesu’r deunydd yn cynnwys ffilm blastig yn costio’r cyngor hyd at £300,000 bob blwyddyn yn dibynnu ar y farchnad ar pryd hynny. Trwy gael gwared ar y ffilm dylwn fod yn gallu gwerthu ein plastig yn uniongyrchol i gwmnïau i’w ailgylchu.\nBeth ddylwn i wneud gyda’r eitemau ffilm blastig?\nMae’r cyngor am annog trigolion i ailddefnyddio eu bagiau siopa plastig ac arbed arian gan fod y rhain yn costio 5c yr un i’w prynu. Mae rhai archfarchnadoedd yn casglu bagiau sydd wedi’u defnyddio i’w hailgylchu.\nNi ddylech roi eitemau eraill sydd wedi’u gwneud o blastig ffilm yn eich blwch coch ar gyfer deunyddiau plastig a chaniau. Dylech eu rhoi yn eich bin ar olwynion neu sachau porffor. Fel arfer, nid yw’r eitemau yma’n fawr iawn a gellir eu gwasgu’n hawdd i arbed lle yn eich sbwriel.\nA allaf roi potiau planhigion yn y blwch coch?\nNa, yn anffodus nid yw potiau plastig planhigion yn un o’r mathau o blastig y gallwn gymryd o ymyl y ffordd. Dylid eu hailddefnyddio lle’n bosibl neu eu rhoi yn y bin ar olwynion neu sachau porffor.\nAr hyn o bryd, rwy’n casglu fy holl gynhwysyddion plastig mewn sach mewn bin yn y gegin ac yna’n rhoi’r sach yn y blwch coch i’w gasglu. A ydw i’n gallu para i wneud hyn?\nNa, mae’n bwysig bod y cynhwysyddion yn cael eu rhoi yn y blwch yn rhydd oherwydd ystyrir bod y sach ei hunan yn halogiad. Os byddwch yn defnyddio’r rhwyd sy’n cael ei ddarparu ni ddylech gael unrhyw anhawster ac ni ddylai’r eitemau plastig chwythu allan o’r blwch. Os ydych angen rhwyd newydd neu flwch ychwanegol ar gyfer deunyddiau plastig ewch i’n gwefan www.powys.gov.uk/ailgylchu neu ffoniwch 0845 602 7035.\nBeth fydd yn digwydd os byddaf yn rhoi rhywbeth yn y blychau ailgylchu sydd ddim i fod yna?\nOs byddwch yn rhoi rhywbeth yn y blwch ailgylchu na ddylai fod yna, fel pecyn creision (na ellir ei ailgylchu), byddwn yn ei adael yn y blwch gyda nodyn yn esbonio pam nad oeddwn yn gallu ei gymryd – fel hyn byddwch yn gwybod beth i’w wneud y tro nesaf.\nPam nad yw fy mlwch ailgylchu deunyddiau plastig a chaniau wedi cael ei wacau?\nO fis Mehefin, ni fydd blychau sydd â ffilm blastig ynddynt yn cael eu gwacau a byddant yn cael eu gadael wrth ymyl y ffordd fel bod deilydd y cartref yn gallu cael gwared ar y ffilm blastig a rhoi’r eitemau cywir allan i’w casglu yn y casgliad nesaf. Bydd taflen fer yn rhoi manylion pa eitemau y gellir ac na ellir eu hailgylchu yn cael ei adael yn y blwch deunyddiau plastig a chaniau ynghyd ag esboniad o’r rheswm pam nad ydym wedi ei wacau.\nOs yw eich blwch yn llawn yn barod gydag eitemau sy’n gallu cael eu hailgylchu (bydd y manylion yn y daflen ac ar y wefan), gallwch fynd ag unrhyw eitemau ychwanegol i’w hailgylchu mewn safle ailgylchu cymunedol neu ganolfan ailgylchu gwastraff o’r aelwyd. Gallwch hefyd ofyn am flychau ychwanegol. Dylid rhoi’r ffilm blastig na allwn ei gasglu mwyach yn eich bin ar olwynion neu yn eich sachau porffor.\nPam ddylwn i ailgylchu? Rwyf wedi clywed ei fod i gyd yn mynd i safleoedd tirlenwi\nMae’r cyngor yn anfon popeth ry’ch chi’n ei roi allan bob wythnos i’w ailgylchu i gyfleusterau ailgylchu. Yr unig ddeunydd na allwn ei ailgylchu yw halogyddion. Yn 2015/16, ailgylchodd Powys bron i 59% o’i wastraff.\nFelly, byddwn yn cael llai o wasanaeth nag yr oeddwn yn y gorffennol?\nRy’n ni’n darparu llawer mwy o gasgliadau nag yr oeddem ni.\nNôl yn 2005, byddai’r cyngor yn casglu un fath o wastraff o bob aelwyd unwaith yr wythnos.\nYn 2016 mae’r cyngor yn casglu:\n· Blychau ailgylchu deunyddiau plastig a chaniau, papur a cherdyn a gwydr bob wythnos\n· Cadi gwastraff bwyd o ymyl y ffordd bob wythnos\n· Yn ogystal â’r sbwriel ‘na ellir ei ailgylchu’ sy’n weddill yn eich bin ar olwynion neu sachau porffor bob tair wythnos.\nBeth sy’n digwydd os oes gennyf fwy o sbwriel na’r hyn sy’n gallu mynd i mewn i fy min ar olwynion?\nPan fyddwch yn rhoi eich sbwriel allan i’w gasglu o’ch bin ar olwynion , mae’n rhaid i glawr y bin ar olwynion fod ar gau. Ni ddylech adael unrhyw sbwriel nad yw’n ffitio y tu mewn i’r bin ar y llawr wrth ymyl y bin oherwydd ni fyddwn yn ei gymryd.\nBydd gan y rhan fwyaf o aelwydydd ddigon o le yn eu bin gwastraff gweddilliol os ydynt yn ailgylchu popeth y gallant bob wythnos – papur, cerdyn, deunyddiau plastig, caniau, gwydr a gwastraff bwyd. Am ragor o wybodaeth ar sut i ailgylchu, ewch i www.powys.gov.uk/ailgylchu\nOs hoffech chi gael rhagor o gymorth i ailgylchu mae gennym dîm o Ymgynghorwyr Ymwybyddiaeth a Gorfodaeth. Bydd y tîm yn fwy na pharod i ymweld â thrigolion i ddod o hyd i ffyrdd i leihau maint y sbwriel y maen nhw’n eu cynhyrchu. Os ydych yn ailgylchu popeth y gallwch ac mae dal i fod sbwriel ar ôl, bydd yn rhaid i chi:\n· Ei storio tan eich casgliad sbwriel nesaf\n· Mynd ag ef i ganolfan gwastraff ac ailgylchu o’r cartref lle mae’n rhaid ei ddidoli o flaen llaw i’w ailgylchu. Cofiwch bydd gwneud hyn adref a defnyddio’r cynllun ailgylchu o ymyl y ffordd yn arbed siwrnai i chi. Mae’r canolfannau gwastraff ac ailgylchu o’r cartref yn bennaf er mwyn cael gwared ar eitemau mawr, h.y. eitemau nad ydynt yn ffitio yn eich bin ar olwyn.\n· Neu gallwch dalu am sachau sbwriel ychwanegol sef £51.88 y rholyn (26 ar rolyn) a fydd yn cael eu casglu gan ein criwiau www.powys.gov.uk/ailgylchu neu ffoniwch 0845 602 7035 am fanylion.\nA fyddaf yn derbyn bin ar olwynion mwy o faint i storio fy sbwriel?\nEfallai bydd rhai aelwydydd yn gymwys i gael bin mwy o faint, megis teulu mawr gyda chwech o bobl neu fwy. Gellir gofyn am y rhain ar y wefan www.powys.gov.uk/ailgylchu neu drwy ffonio 0845 602 7035.\nBydd teuluoedd sydd â dau neu ragor o blant mewn cewynnau yn gymwys i gael bin ar olwynion mawr (240l).\nBydd aelwydydd sydd â bin ar olwynion maint llai (120l) yn gallu gofyn am fin ar olwynion safonol (180l) drwy’r wefan neu drwy ffonio’r cyngor.\nA fyddaf yn derbyn bin ar olwynion mwy i storio fy sbwriel?\n· Efallai y bydd rhai cartrefi angen bin mwy, megis teulu mawr gyda chwech neu fwy o bobl. Gellir gofyn am y rhain ar y wefan www.powys.gov.uk/ailgylchu neu trwy ffonio 0845 602 7035. Gall teuluoedd mawrion sydd â bin ar olwynion mawr eisoes (240 litr) fod yn gymwys am rolyn ychwanegol o sachau sbwriel porffor os na allant ailgylchu unrhyw ragor o’u gwastraff na’r hyn a wneir ganddynt ar hyn o bryd.\n· Gall teuluoedd sydd â dau neu fwy o blant mewn clytiau/cewynnau fod yn gymwys hefyd am fin mwy ar olwynion (240 litr). Os oes bin mwy ganddynt eisoes, efallai y byddant hefyd yn gymwys i gael rholyn ychwanegol o sachau sbwriel porffor, os na allant ailgylchu unrhyw ragor o’u gwastraff na’r hyn a wneir ganddynt ar hyn o bryd.\n· Bydd cartrefi sydd â bin ar olwynion llai (120 litr) yn gallu gofyn am fin ar olwynion safonol (180 litr) ar y wefan neu trwy ffonio’r cyngor.\nSut allaf ofyn am ragor o flychau ailgylchu?\nOs ydych yn gweld bod gennych fwy o ddeunydd ailgylchu na’r hyn sy’n gallu mynd i mewn i’r cynhwysyddion, efallai oherwydd bod gennych deulu mawr, gallwch ofyn am flychau ailgylchu ychwanegol trwy lenwi’r ffurflen gais ar y wefan www.powys.gov.uk/ailgylchu neu drwy ffonio 0845 602 7035.\nA fydd fy nhreth y cyngor yn gostwng?\nNa. Mae’n rhaid i’r cyngor ddod o hyd i arbedion yn y gyllideb o £29.8 miliwn ar draws yr holl wasanaethau dros y tair blynedd nesaf, a fydd yn golygu y bydd yn rhaid adolygu holl wasanaethau’r cyngor am arbedion a fydd yn arwain at gwtogi rhai gwasanaethau.\nPam nad yw hi’n bosibl ailgylchu ffilm blastig o’r cartref ond mae’n hi’n bosibl ailgylchu ffilm blastig oddi ar ffermydd?\nY ffermwr sy’n talu am waredu plastig amaethyddol ac mae cwmnïau arbenigol yn delio â’r gwastraff.\nMae cynghorau eraill yn casglu eu deunyddiau ailgylchu gyda’i gilydd o un bin ac yn ei ddidoli mewn cyfleuster sy’n ymddangos fel ffordd well o wneud pethau ar gyfer y cyhoedd?\nMae glasbrint casgliadau Llywodraeth Cymru yn nodi mai’r dull ailgylchu a ffefrir yw gwahanu’r deunyddiau ailgylchu yn y ffynhonnell (hynny yw yn y cartref) oherwydd dyma’r dull mwyaf effeithiol o ddarparu budd mwyaf i’r economi Cymreig. Trwy wneud hyn, ceir deunyddiau o ansawdd uchel y gellir eu hailgylchu, arbedion costau arwyddocaol a gwell canlyniadau datblygu cynaliadwy. Mabwysiadwyd y dull yma gan y cyngor pan gyflwynwyd y cynllun ailgylchu o ymyl y ffordd sydd wedi cael ei ddatblygu ar draws y sir yn ystod y blynyddoedd diwethaf.\nMae’n rhaid i’r cyngor cyflawni targedau statudol gyda dirwyon os na fyddant yn cyrraedd y nod. Oni fydd hyn yn ei gwneud yn anoddach?\nMae’r holl dargedau ailgylchu cenedlaethol ac Ewropeaidd yn seiliedig ar bwysau, gan olygu bod ffilm blastig yn elfen fechan iawn o’r cyfanswm o wastraff a gesglir o aelwydydd ac felly mae’n cael effaith bychan ar gyfraddau ailgylchu.\nA allaf barhau i fynd â ffilm blastig i safleoedd ailgylchu cymunedol?\nNa, am yr un rhesymau oherwydd ni ellir ei dderbyn yn y casgliadau wrth ymyl y ffordd.\nOni ddylai’r cyngor fod yn lobio archfarchnadoedd a chwmnïau post sothach i leihau maint y ffilm y maen nhw’n eu defnyddio ac felly atal y broblem yn y lle cyntaf?\nRôl Llywodraeth Cymru yw hwn ac maen nhw wedi cymryd camau megis cyflwyno tâl am fagiau siopa o 5c yr un. Mae hyn wedi arwain at ostyngiad o 71% (rhwng 2011 a 2014) yn y nifer o fagiau siopa un tro gov.wales/topics/environmentcountryside/epq/waste_recycling/substance/carrierbags/.\nPam nad yw’r cyngor yn ailgylchu rhagor o ddeunyddiau wrth ymyl y ffordd?\nFel awdurdod, mae Powys yn ymroddedig i ddarparu’r gwasanaeth mwyaf effeithlon a chost effeithiol i drigolion. Fel rhan o hyn, ry’n ni angen ystyried pa ddeunyddiau sy’n cynnig y gwerth gorau o’u casglu. Mae ein gwasanaeth yn caniatáu bod hyd at 70% o’r gwastraff sy’n cael ei gynhyrchu gan aelwydydd yn cael ei ailgylchu. Er y byddai’n bosibl ailgylchu rhai o’r deunyddiau ychwanegol, megis ffilm blastig, byddai hyn yn gostus ac yn rhoi budd cyfyngedig ac yn y pendraw ni fyddai’n gwneud synnwyr economaidd i wneud hynny.\nPan mae cynnyrch megis pecynnau creision yn cael eu gwneud, mae’r gwneuthurwyr yn aml yn defnyddio nifer o wahanol ddeunyddiau. Mae hyn yn golygu ei fod yn anodd iawn i ddod o hyd i broseswyr sy’n gallu ailgylchu’r cynnyrch yma’n effeithlon ac yn gost effeithiol.\nCyfyngir y deunyddiau sy’n cael eu casglu o ymyl y ffordd gan nifer yr adrannau ar wahân yn y cerbydau ailgylchu. Mae’r cyngor yn casglu deunyddiau plastig a chaniau, papur a cherdyn, gwydr a gwastraff bwyd i’w hailgylchu sef y deunyddiau sy’n cael eu cynhyrchu amlaf gan aelwydydd. Gellir ailgylchu ystod o ddeunyddiau megis tecstilau, toriadau gwair ac eitemau cardfwrdd mawr mewn safleoedd ailgylchu cymunedol. Gellir mynd ag eitemau mwy o faint megis peiriannau golchi a chelfi, yn ogystal â bylbiau ynni isel neu olau fflwroleuol a theiars ceir i ganolfannau ailgylchu gwastraff o’r cartref.\nSut allaf ofyn am flwch ailgylchu newydd neu ychwanegol?\nGellir gofyn am flychau ailgylchu yn lle’r rhai sydd gennych neu rai ychwanegol trwy fynd ar-lein yn www.powys.gov.uk/cy/biniau-sbwriel-ac-ailgylchu/cael-bin-sach-neu-flwch-newydd-cartref/ neu drwy ffonio 0845 602 7035. Gallwch hefyd ofyn am rwydi neu gloriau newydd os yw’r rhai sydd gennych wedi’u difrodi neu ar goll.\nPam nad oes gennyf flwch ailgylchu coch ar gyfer deunyddiau plastig a chaniau?\nEfallai bydd gan rai aelwydydd blychau ailgylchu o wahanol liwiau ar gyfer deunyddiau plastig a chaniau a ddarparwyd gan ddarparwr blaenorol. Pan gymerodd y cyngor dros y casgliadau yn yr ardaloedd hyn, dylai’r blychau hyn fod â sticeri coch ar yr ochrau sy’n darparu’r un wybodaeth ag ar flychau coch Powys ac mae nifer o’r blychau hyn wedi cael eu cyfnewid â’r blychau ailgylchu presennol.


Sut y gallwch chi helpu Cynllun Ffoaduriaid Afghanistan - Cymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Pen-y-bont ar Ogwr Cymdeithas Sefydliadau Gwirfoddol Pen-y-bont ar Ogwr\nHafan » Sut y gallwch chi helpu Cynllun Ffoaduriaid Afghanistan\nSut y gallwch chi helpu Cynllun Ffoaduriaid Afghanistan\nMae BAVO yn cefnogi ymdrechion Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont ar Ogwr mewn perthynas â Chynllun Ffoaduriaid Afghanistan.\nMae BCBC a BAVO eisoes yn derbyn ymholiadau gan elusennau sydd am helpu a phobl sydd am wirfoddoli neu gyfrannu. Mae hyn mor galonogol, rydym yn ddiolchgar iawn am y cynigion caredig ac mae’n dangos pa mor groesawgar yw pobl yn ein Sir.\nAr hyn o bryd mae BCBC yn disgwyl dim ond 2 neu 3 teulu ond mae llawer yn dibynnu ar argaeledd llety. Wrth i’r sefyllfa ddatblygu, byddwn mewn gwell sefyllfa i nodi beth yn union fydd yr anghenion, faint yn union o deuluoedd y gellid eu hadleoli i’r ardal a phryd. Ar hyn o bryd, nid oes yr un o’r wybodaeth hon ar gael.\nGan y gallai nifer y bobl sy’n dod i Sir Pen-y-bont ar Ogwr fod yn gymharol fach, nid oes gofyniad ar hyn o bryd i eitemau gael eu rhoi ac nid ydym yn gofyn am unrhyw roddion o’r eitemau canlynol ar hyn o bryd.\nFodd bynnag, gallai’r sefyllfa hon newid a gwahoddir chi i gadw golwg ar y dudalen hon o bryd i’w gilydd.\nAr hyn o bryd, rydym yn gwahodd Landlordiaid, busnesau, grwpiau gwirfoddol a chymunedol ac unigolion a allai helpu gydag unrhyw un o’r canlynol, i anfon e-bost atom a rhoi gwybod i ni os gallech helpu gyda’r canlynol yn y dyfodol (ac os oes angen gan y teuluoedd).\nMae angen inni bwysleisio enillion, yr ydym ar hyn o bryd ar hyn o bryd yn y cam paratoi ac nid yn gofyn am roddion ar hyn o bryd.\nNwyddau y gallai fod eu hangen, megis:\nOffer babanod (fel pramiau a chotiau)\nDillad – bydd y rhain yn benodol i anghenion y teuluoedd yn hytrach na gyriannau rhoddion generig\nNwyddau trydanol (fel ffonau symudol a setiau teledu)\nDodrefn cartref o ansawdd da\nNwyddau gwyn (oergelloedd/ popty/ peiriannau golchi ac ati).\nEfallai y bydd angen tai, megis:\nEiddo preswyl gwag. Rhaid i’r tŷ neu’r fflat fod:\nhunangynhwysol heb unrhyw gyfleusterau a rennir\nar gael am gyfnod o 12 mis o leiaf\nEfallai y bydd angen cymorth ymgartrefu, megis:\nCyfeillio neu gwmnïaeth\nDangos pobl o gwmpas yr ardal\nCludiant ac errand rhedeg\nEfallai y bydd angen gwasanaethau arbenigol, megis:\nIechyd a lles corfforol (fel ffisiotherapi)\nTiwtora a mentora (fel darllen mewn parau)\nAnfonwch e-bost at bavo@bavo.org.uk ac ychwanegwch gymaint o wybodaeth am eich cynnig ag y gallwch, megis symiau o eitemau (cyflwr newydd/a ddefnyddir) neu faint o amser y gallwch ei ymrwymo fel darparwr gwasanaeth.\nOs oes gennych ddiddordeb mewn gwirfoddoli, ewch i’n porth gwirfoddoli i gael y swyddi gwag diweddaraf neu cysylltwch â Sharonheadon@bavo.org.uk. – efallai y gallwn eich rhoi mewn cysylltiad â sefydliadau cymorth a fyddai’n gwerthfawrogi eich sgiliau, hyd yn oed os mai dim ond ychydig o amser y gallwch ei gynnig ar sail tymor byr yn unig.\nOs ydych yn ystyried rhoi cyllid, anfonwch e-bost at finance@bavo.org.uk\nI gefnogi gweithgarwch cenedlaethol, chi. efallai yr hoffech gyfeirio at wefan Cyngor Ffoaduriaid Cymru.\nDolch am helpu.


Links – St Giles' Centre\nRydym wedi casglu at ei gilydd nifer o ddolenni gwefannau rhai o’r prif gyrff rhanbarthol (Wrecsam / Gogledd Cymru) a chenedlaethol sy’n ymwneud ag addysg grefyddol (CGM) a meysydd cysylltiedig yng Nghymru. Ceir dolenni hefyd i nifer o sefydliadau yn y DU yn ehangach a rhai Ewropeaidd.\nNod y rhestr hon yw cynnig mynediad hawdd i’r cyrff a ddewiswyd gyda disgrifiadau yn gosod pob un yn ei gyd-destun. Nid yw’n ceisio bod yn rhestr derfynol!\nPanel Ymgynghorol Cenedlaethol Addysg Grefyddol\nHwb (Yr Uned Dysgu Digidol, Llywodraeth Cymru)\nY Gwasanaeth Addysg Gatholig (Cymru)\nEsgobaeth Gatholig Wrecsam\nEsgobaeth Llanelwy (Yr Eglwys yng Nghymru, Addysg)\nCanolfan y Santes Fair, Cymru\nCyngor Addysg Grefyddol Cymru a Lloegr\nY Comisiwn Rhyng-Ewropeaidd ar yr Eglwys ac Ysgolion (ICCS)\nMae ar bob Awdurdod Lleol yng Nghymru ddyletswydd statudol i sefydlu dau gorff statudol: Cynhadledd Sefydlog, sy’n cytuno ar y maes llafur lleol i addysg grefyddol, a Chyngor Ymgynghorol Sefydlog ar Addysg Grefyddol (CYSAG), sy’n goruchwylio ac yn sicrhau fod y maes llafur cytûn lleol yn cael ei weithredu.\nMae CYSAG Wrecsam, felly, yn cynghori’r awdurdod lleol ar faterion sy’n gysylltiedig ag addysg grefyddol statudol yn ogystal ag addoli ar y cyd yn ei ysgolion.\nMae Cyngor Bwrdeistref Sirol Wrecsam wrthi’n diweddaru ei wefan a’r manylion am GYSAG Wrecsam. Byddwn yn cynnwys y ddolen newydd pan fydd ar gael.\nGallwch lawrlwytho maes llafur cytûn diweddaraf Wrecsam i addysg grefyddol yma.\nGan fod addysg grefyddol ac addoli ar y cyd yn gyfrifoldebau ar yr awdurdod lleol, hwn ddylai fod eich pwynt cyswllt cyntaf yn y materion hyn.\nDylid cyfeirio unrhyw gwestiynau at yr ymgynghorydd pwnc arbenigol i GYSAG Wrecsam, Libby Jones.\nMae Cynghorau Ymgynghorol Sefydlog Addysg Grefyddol (CYSAGau) y 22 Awdurdod Lleol yng Nghymru yn aelodau o Gymdeithas CYSAGau Cymru (CCYSAGauC). Pwrpas CCYSAGauC yw darparu fforwm i gyfnewid arfer da a chynrychioli nodau, gwaith a safbwyntiau’r CYSAGau sy’n aelodau ohoni. Gwneir hyn drwy:\naelod-GYSAGau yn anfon cynrychiolaeth i gyfarfodydd tymhorol CCYSAGauC;\ntrefnu cynlluniau a phrosiectau cenedlaethol perthnasol ym meysydd addysg grefyddol ac addoli ar y cyd;\nsiarad ar ran pob CYSAG yng Nghymru drwy ymgysylltu â chyrff ac asiantaethau perthnasol, yn cynnwys Llywodraeth Cymru;\ncoladu dogfennau CYSAG allweddol perthnasol;\ncynnal perthynas weithio gyda chyrff cyfatebol yn Lloegr.\nMae Panel Ymgynghorol Cenedlaethol Addysg Grefyddol yn dwyn ynghyd gynrychiolwyr o’r prif fudiadau yng Nghymru sy’n ymwneud ag Addysg Grefyddol. Mae’r rhain yn cynnwys cynrychiolwyr o blith: y cynghorwyr/swyddogion/athrawon ymgynghorol/ymgynghorwyr sydd â chyfrifoldeb dros AG o bob Awdurdod Lleol, y sector Ysgolion Gwirfoddol Eglwysig; y sector Ysgolion Gwirfoddol Catholig, sefydliadau addysg uwch, cyrff arbenigwyr pwnc; CCYSAGauC, CBAC ac Estyn.\nUn o nodau PYCAG yw rhoi cefnogaeth i’w aelodau drwy gyfarfodydd tymhorol a sicrhau fod yr aelodau’n gwybod am y datblygiadau pwysig diweddaraf sy’n effeithio ar addysg grefyddol (CGM) a meysydd cysylltiedig. Mae PYCAG yn cysylltu’n rheolaidd ac yn ymgynghorai i’r llywodraeth a mudiadau polisi eraill ar faterion sy’n ymwneud ag addysg grefyddol (CGM), ac yn gweithredu fel corff proffesiynol sy’n cefnogi gwaith CCYSAGauC.\nNid oes gan PYCAG wefan ar hyn o bryd, felly dylid cyfeirio unrhyw gwestiynau at y Cadeirydd presennol, Libby Jones.\nHwb yw llwyfan canolog Llywodraeth Cymru, yn darparu gwybodaeth genedlaethol hanfodol am y cwricwlwm, adnoddau ac offerynnau ar-lein, a dysgu proffesiynol i ysgolion a cholegau yng Nghymru.\nGwE yw Gwasanaeth Effeithiolrwydd a Gwella Ysgolion Gogledd Cymru, ac mae’n gweithio ochr yn ochr ag Awdurdodau Lleol Ynys Môn, Conwy, Sir Ddinbych, Sir y Fflint, Gwynedd a Wrecsam.\nMae Gwasanaeth Addysg yr Eglwys Gatholig yn rhoi gwybodaeth am ysgolion Catholig yng Nghymru yn ogystal â manylion cyswllt Ymgynghorydd Addysg y Gwasanaeth yng Nghymru.\nMae Esgobaeth Gatholig Wrecsam yn gwasanaethu Ynys Môn, Conwy, Sir Ddinbych, Sir y Fflint, Gwynedd, Wrecsam, a Rhanbarth Trefaldwyn yn sir Powys. Ceir manylion yr ysgolion Catholig yn Esgobaeth Wrecsam.\nMae Wrecsam yn rhan o Esgobaeth Llanelwy yr Eglwys yng Nghymru, sydd â chyfrifoldeb dros 51 o ysgolion eglwys yng ngogledd ddwyrain a chanolbarth Cymru. Gellir gweld manylion cyswllt ar gyfer tîm Addysg a Dysgu Gydol Oes Esgobaeth Llanelwy ar y safle hwn.\nSefydliad ymchwil â’i wreiddiau yng Nghymru yw Canolfan y Santes Fair, Cymru, sy’n gweithio ym meysydd eang crefydd ac addysg. Mae’r Ganolfan yn cysylltu ymchwil ac ymarfer yng nghyd-destun yr eglwys a’r ysgol drwy ei adnoddau, seminarau a symposia, a rhaglenni sy’n datblygu ymarfer myfyriol yn seiliedig ar ymchwil.\nEstyn yw arolygiaeth addysg a hyfforddiant Cymru. Gellir gweld adroddiadau sy’n ymwneud ag addysg grefyddol ar y safle hwn.\nCyd-bwyllgor Addysg Cymru (CBAC) yw corff dyfarnu mwyaf Cymru. Gellir cael gwybodaeth, manylebau ac adnoddau ar gyfer Astudiaethau Crefyddol TGAU, UG/Safon Uwch CBAC ar y safle hwn.\nMae Cyngor AG Cymru a Lloegr yn ei ddisgrifio’i hun fel a ganlyn:\n“Cafodd Cyngor Addysg Grefyddol Cymru a Lloegr ei sefydlu ym 1973 i gynrychioli buddiannau cyfunol amrywiaeth eang o gymdeithasau proffesiynol a chymunedau ffydd yn y gwaith o ddyfnhau a chryfhau darpariaeth ar gyfer addysg grefyddol. Mae’n darparu fforwm aml-ffydd lle gall cyrff cenedlaethol sydd â diddordeb mewn cefnogi a hyrwyddo addysg grefyddol mewn ysgolion a cholegau rannu materion cyffredin.”\nMae’r cyrff sy’n aelod ohono yng Nghymru yn cynnwys: Cymdeithas CYSAGau Cymru; Adran Addysg yr Eglwys yng Nghymru; a Mudiad Addysg Grefyddol Cymru.\nRhwydwaith yw hwn a grëwyd yn 1958, a’i nod yw darparu fframwaith ar gyfer cydweithio i fonitro a datblygu materion eglwys ac ysgolion yn Ewrop. Mae’n dwyn ynghyd gynrychiolwyr ac arbenigwyr o fyd ymchwil, ymarfer a pholisi sy’n gweithio ar grefydd ac addysg.\nYng Nghymru, mae Canolfan y Santes Fair a Chanolfan San Silyn yn gweithio’n agos gyda’r ICCS.


Cabinet Secretary for Communities and Children praises Conwy and Denbighshire Care and Repair | Grŵp Cynefin\nYsgrifennydd y Cabinet dros gymunedau a phlant yn canmol Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych Monday 14 November 2016\nYn ystod ymweliad arbennig a thîm Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych yn ddiweddar, agorodd Carl Sargeant AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant swyddfa newydd yr elusen ar Barc Busnes Llanelwy, Sir Ddinbych.\nCanmolodd Carl Sargeant y staff am eu hymroddiad a’u penderfyniad wrth gynorthwyo a galluogi bron i 4,000 o bobl hŷn a bregus i barhau i fyw yn annibynnol yn eu cartrefi eu hunain o fewn y ddwy sir.\nUnwyd dwy asiantaeth Conwy a Sir Ddinbych yn swyddogol ym mis Gorffennaf 2015 gan ffurfio’r asiantaeth newydd Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych newydd gaiff ei reoli gan Y Prif Swyddog, Lynda Colwell.\nMae’r swyddfa newydd yn Llanelwy bellach yn gartref i holl staff yr asiantaeth sy’n gweithio fel un tîm cryf, Maent yn cynnig gwasanaeth ymweld â chartrefi pherchnogion neu denantiaid sydd dros 60 oed, gan ddarparu cyngor ac arweiniad, hwyluso atgyweiriadau yn y cartref, cynnal a chadw, addasiadau yn y cartref a gwasanaethau garddio.\nY nod craidd yw galluogi pobl hŷn neu fregus i barhau i fyw yn annibynnol yn eu cartrefi eu hunain yn ddiogel, yn gysurus ac yn gynnes.\nIs-gwmni yw’r asiantaeth o fewn strwythur fwy cymdeithas dai Grŵp Cynefin. Gall Gofal a Thrwsio helpu gyda gwelliannau bychan i’r cartref, addasiadau megis trwsio tap sy’n diferu, gosod ffens yn yr ardd, gosod rheiliau llaw a gosod teclyn diogelwch i allweddi. Mae gwasanaethau eraill yn cynnwys cyngor ac arweiniad i greu a gosod ystafelloedd ymolchi wedi’u haddasu’n arbennig.\nMae gweithwyr achos a swyddogion technegol ‘archwiliadau cartrefi iach’ hefyd yn darparu cyngor ac arweiniad i gleientiaid ar beryglon baglu, archwiliadau diogelwch tân yn y cartref yn ogystal â stad gyffredinol yr eiddo a lles y perchnogion tai.\nGall cleientiaid sy’n chwilio am gymorth gysylltu â‘r gwasanaeth drwy ffonio 0300 111 2120.\nWrth sôn am y swyddfa newydd yn Llanelwy, dywedodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Gymunedau a Phlant, Carl Sargeant: “Mae heddiw yn garreg filltir arbennig i Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych wrth iddynt agor ei swyddfa newydd. Trwy gydweithio ac uno’r weinyddiaeth, mae’r asiantaeth bellach yn sicrhau bod mwy o arian yn canolbwyntio ar wasanaethau rheng flaen fel ei bod yn helpu mwy o bobl i aros yn eu cartrefi. Rwy’n llongyfarch y tîm am yr hyn maent wedi ei gyflawni hyd yn hyn ac yn dymuno pob llwyddiant yn y gwaith i’r dyfodol.\nYn ôl Gwynne Jones, Cadeirydd Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych: “Rydym yn falch iawn o groesawu Ysgrifennydd y Cabinet, Carl Sargeant a phartneriaid yr asiantaeth i agoriad swyddogol ein swyddfa newydd. Mae ein hethos wedi ei seilio ar wasanaeth sy’n canolbwyntio ar y cleient, gan ymateb i broblem neu’r angen i sicrhau ‘Gwell Cartrefi, Gwell Iechyd’ ar gyfer ein cwsmeriaid.\n“Mae’r swyddfeydd newydd yn dod a’n holl staff ynghyd o dan un to, gan eu galluogi i gyflawni’r ethos hwnnw. Wrth uno ein hadnoddau ac ennill mwy o arbenigedd a chefnogaeth gan Grŵp Cynefin, ein rhiant-gwmni, mae’n gam tuag at sicrhau cyflawni mwy am lai.\n“Mae ein partneriaethau lleol, ynghyd â‘n dyheadau i ddatblygu ffyrdd o greu incwm pellach a datblygu cyfleoedd menter gymdeithasol yn golygu ein bod yn ail-fuddsoddi yn ein gwasanaethau rheng flaen, gan gefnogi poblogaeth sy’n heneiddio.”\nYn ystod yr agoriad swyddogol, rhannodd yr asiantaeth ei gweledigaeth gyda’i phartneriaid sef canolbwyntio ar ei gwasanaeth craidd o gefnogi perchnogion tai a thenantiaid preifat dros 60 oed i barhau i fyw yn annibynnol mewn cartrefi diogel, cyfforddus a chynnes yng Nghonwy a Sir Ddinbych.\nYn ymuno ag Ysgrifennydd y Cabinet yn y lansiad roedd cynrychiolwyr o Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr, timau Gwasanaethau Cymdeithasol a Thai Conwy a Sir Ddinbych , Grŵp Cynefin, Canllaw (Gofal a Thrwsio Gwynedd a Môn) Gofal a Thrwsio Gogledd Ddwyrain ynghyd â staff ag aelodau o Fwrdd Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych.\n14 Nov 16Ysgrifennydd y Cabinet dros gymunedau a phlant yn canmol Gofal a Thrwsio Conwy a Sir Ddinbych


Genesis 26 BWM - A bu newyn yn y tir, heblaw y newyn - Bible Gateway\nGenesis 26 Beibl William Morgan (BWM)\n26 A bu newyn yn y tir, heblaw y newyn cyntaf a fuasai yn nyddiau Abraham: ac Isaac a aeth at Abimelech brenin y Philistiaid i Gerar. 2 A’r Arglwydd a ymddangosasai iddo ef, ac a ddywedasai, Na ddos i waered i’r Aifft: aros yn y wlad a ddywedwyf fi wrthyt. 3 Ymdeithia yn y wlad hon, a mi a fyddaf gyda thi, ac a’th fendithiaf: oherwydd i ti ac i’th had y rhoddaf yr holl wledydd hyn, a mi a gyflawnaf fy llw a dyngais wrth Abraham dy dad di. 4 A mi a amlhaf dy had di fel sêr y nefoedd, a rhoddaf i’th had di yr holl wledydd hyn: a holl genedlaethau y ddaear a fendithir yn dy had di: 5 Am wrando o Abraham ar fy llais i, a chadw fy nghadwraeth, fy ngorchmynion, fy neddfau, a’m cyfreithiau.\n6 Ac Isaac a drigodd yn Gerar. 7 A gwŷr y lle hwnnw a ymofynasant am ei wraig ef. Ac efe a ddywedodd, Fy chwaer yw hi: canys ofnodd ddywedyd, Fy ngwraig yw; rhag (eb efe) i ddynion y lle hwnnw fy lladd i am Rebeca: canys yr ydoedd hi yn deg yr olwg. 8 A bu, gwedi ei fod ef yno ddyddiau lawer, i Abimelech brenin y Philistiaid edrych trwy’r ffenestr, a chanfod; ac wele Isaac yn chwarae â Rebeca ei wraig. 9 Ac Abimelech a alwodd ar Isaac, ac a ddywedodd, Wele, yn ddiau dy wraig yw hi: a phaham y dywedaist, Fy chwaer yw hi? Yna y dywedodd Isaac wrtho, Am ddywedyd ohonof, Rhag fy marw o’i phlegid hi. 10 A dywedodd Abimelech, Paham y gwnaethost hyn â ni? hawdd y gallasai un o’r bobl orwedd gyda’th wraig di; felly y dygasit arnom ni bechod. 11 A gorchmynnodd Abimelech i’r holl bobl, gan ddywedyd, Yr hwn a gyffyrddo â’r gŵr hwn, neu â’i wraig, a leddir yn farw. 12 Ac Isaac a heuodd yn y tir hwnnw, ac a gafodd y flwyddyn honno y can cymaint. A’r Arglwydd a’i bendithiodd ef. 13 A’r gŵr a gynyddodd, ac a aeth rhagddo, ac a dyfodd hyd onid aeth yn fawr iawn. 14 Ac yr oedd ganddo ef gyfoeth o ddefaid, a chyfoeth o wartheg, a gweision lawer: a’r Philistiaid a genfigenasant wrtho ef. 15 A’r holl bydewau y rhai a gloddiasai gweision ei dad ef, yn nyddiau Abraham ei dad ef, y Philistiaid a’u caeasant hwy, ac a’u llanwasant â phridd. 16 Ac Abimelech a ddywedodd wrth Isaac, Dos oddi wrthym ni: canys ti a aethost yn gryfach o lawer na nyni.\n17 Ac Isaac a aeth oddi yno, ac a wersyllodd yn nyffryn Gerar, ac a breswyliodd yno. 18 Ac Isaac eilwaith a gloddiodd y pydewau dwfr y rhai a gloddiasent yn nyddiau Abraham ei dad ef, ac a gaeasai’r Philistiaid wedi marw Abraham; ac a enwodd enwau arnynt, yn ôl yr enwau a enwasai ei dad ef arnynt hwy. 19 Gweision Isaac a gloddiasant hefyd yn y dyffryn, ac a gawsant yno ffynnon o ddwfr rhedegog. 20 A bugeiliaid Gerar a ymrysonasant â bugeiliaid Isaac, gan ddywedyd, Y dwfr sydd eiddom ni. Yna efe a alwodd enw y ffynnon, Esec; oherwydd ymgynhennu ohonynt ag ef. 21 Cloddiasant hefyd bydew arall: ac ymrysonasant am hwnnw: ac efe a alwodd ei enw ef Sitna. 22 Ac efe a fudodd oddi yno, ac a gloddiodd bydew arall; ac nid ymrysonasant am hwnnw: ac efe a alwodd ei enw ef Rehoboth; ac a ddywedodd, Canys yn awr yr ehangodd yr Arglwydd arnom, a ni a ffrwythwn yn y tir. 23 Ac efe a aeth i fyny oddi yno i Beer‐seba. 24 A’r Arglwydd a ymddangosodd iddo y noson honno, ac a ddywedodd, Myfi yw Duw Abraham dy dad di: nac ofna; canys byddaf gyda thi, ac a’th fendithiaf, ac a luosogaf dy had er mwyn Abraham fy ngwas. 25 Ac efe a adeiladodd yno allor, ac a alwodd ar enw yr Arglwydd; ac yno y gosododd efe ei babell: a gweision Isaac a gloddiasant yno bydew.\n26 Yna y daeth Abimelech ato ef o Gerar, ac Ahussath ei gyfaill, a Phichol tywysog ei lu. 27 Ac Isaac a ddywedodd wrthynt, Paham y daethoch chwi ataf fi; gan i chwi fy nghasáu, a’m gyrru oddi wrthych? 28 Yna y dywedasant, Gan weled ni a welsom fod yr Arglwydd gyda thi: a dywedasom, Bydded yn awr gynghrair rhyngom ni, sef rhyngom ni a thi; a gwnawn gyfamod â thi; 29 Na wnei i ni ddrwg, megis na chyffyrddasom ninnau â thi, a megis y gwnaethom ddaioni yn unig â thi, ac y’th anfonasom mewn heddwch; ti yn awr wyt fendigedig yr Arglwydd. 30 Ac efe a wnaeth iddynt wledd; a hwy a fwytasant ac a yfasant. 31 Yna y codasant yn fore, a hwy a dyngasant bob un i’w gilydd: ac Isaac a’u gollyngodd hwynt ymaith, a hwy a aethant oddi wrtho ef mewn heddwch. 32 A’r dydd hwnnw y bu i weision Isaac ddyfod, a mynegi iddo ef o achos y pydew a gloddiasent; a dywedasant wrtho, Cawsom ddwfr. 33 Ac efe a’i galwodd ef Seba: am hynny enw y ddinas yw Beer‐seba hyd y dydd hwn.\n34 Ac yr oedd Esau yn fab deugain mlwydd, ac efe a gymerodd yn wraig, Judith ferch Beeri yr Hethiad, a Basemath ferch Elon yr Hethiad. 35 A hwy oeddynt chwerwder ysbryd i Isaac ac i Rebeca.


Dogfen wedi’i hanfon at lywodraeth Seland Newydd cyn ymosodiad – Golwg360\nDogfen wedi’i hanfon at lywodraeth Seland Newydd cyn ymosodiad\n17 Mawrth 2019 am 09:00 Diweddarwyd am 09:02\nDerbyniodd swyddfa prif weinidog Seland Newydd ddogfen gan saethwr Christchurch naw munud cyn yr ymosodiad ar ddau fosg.\nRoedd y ddogfen a gafodd ei hanfon at Jacinda Ardern yn cynnwys maniffesto honedig gan Brenton Tarrant, ac fe gafodd ei hanfon at fwy na 30 o bobol funudau’n unig cyn iddo ddechrau saethu.\nMae 50 o bobol wedi marw erbyn hyn.\n“Doedd hi ddim yn cynnwys lleoliad,” meddai’r prif weinidog am y ddogfen.\n“Doedd hi ddim yn cynnwys manylion penodol.\n“O fewn dwy funud ar ôl ei derbyn, cafodd ei rhoi i swyddogion diogelwch y senedd.\n“Pe bai’n cynnwys manylion, gellid fod wedi gweithredu ar unwaith ond yn anffodus, doedd dim manylion o’r fath yn yr e-bost.”\nDywed fod y ddogfen yn “destun pryder dwys”.\nMae lle i gredu bod y ddogfen 74 tudalen wedi cael ei llunio gan Brenton Tarrant.\nMae’n amlinellu ei gymhelliant gwrth-fewnfudo, ac mae’n cynnwys cyfres o gwestiynau ac atebion, gan gynnwys ‘pwy ydych chi?’\nYr ateb, mae’n debyg, yw ‘dyn gwyn cyffredin, 28 oed, ganwyd yn Awstralia i deulu dosbarth gweithiol ar incwm isel’.\nDywed fod ei rieni o dras Brydeinig a’i fod wedi cael ‘plentyndod cyffredin’.\nMae’n dweud mai ychydig iawn o ddiddordeb oedd ganddo yn ei addysg yn yr ysgol, gan ennill graddau isel.\nSeland Newydd yn nodi wythnos ers cyflafan Christchurch\nBeirniadu’r ymateb i dwf eithafiaeth asgell dde\nChristchurch: cyhuddo dyn, 28, o lofruddio


Telerau ac Amodau (Terms & Conditions) – ITM Mentora\nMae’r wefan www.mflmentoring.co.uk (y Wefan) yn eiddo i Brifysgol Caerdydd (ni/ein) ac mae’n cael ei gweithredu ganddi.\nTrwy ddefnyddio ein Gwefan, rydych yn derbyn y telerau hyn. Os nad ydych yn derbyn y telerau hyn, ni ddylech ddefnyddio’r Wefan.\nPwrpas y Wefan\nBwriad y Wefan yw darparu gwybodaeth am Brosiect Mentora Myfyrwyr Ieithoedd Tramor Modern (Mentora ITM) a rhannu’r Cynnwys sydd wedi cael ei wneud gan y prosiect ac ar ei gyfer.\nMae’r Cynnwys yn cael ei ddarparu ar ein Gwefan at ddibenion addysgol yn unig ac fe’i cynlluniwyd ar gyfer cyd-destun dysgu iaith yng Nghymru. Er ein bod yn gwneud ein gorau i sicrhau bod yr wybodaeth ar y Wefan yn gyfredol, ni allwn sicrhau bod Cynnwys yn gywir, yn gyflawn nac yn gyfredol.\nMae’r Wefan, gan gynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) testun, cynnwys, postiadau, blogiau, meddalwedd, fideo, cerddoriaeth, sain, graffeg, ffotograffau, darluniau, gwaith celf, ffotograffau, enwau, logos, nodau masnach, a deunydd arall (Cynnwys) yn cael eu diogelu gan hawlfreintiau, cronfeydd data, hawliau mewn dyluniadau, nodau masnach a/neu hawliau eiddo deallusol eraill.\nNi sy’n dal yr holl hawliau eiddo deallusol ar y Cynnwys rydym yn ei greu. Ni ddylai eraill ddefnyddio’r Cynnwys hwn heb nodi o ble y daeth a heb ein cydnabod ni. Ni ddylid dyblygu nac atgynhyrchu’r Cynnwys yn rhannol nac yn gyfan gwbl heb gael ein caniatâd ymlaen llaw. Mae hyn yn cynnwys defnyddio logo Mentora ITM.\nFirysau a Maleiswedd\nNid ydym yn gyfrifol am feirysau a geir drwy ddefnyddio’r Wefan ac nid ydym yn gwarantu nad oes chwilod na feirysau ar y Wefan. Rhaid i chi beidio â chyflwyno feirysau i’n Gwefan.\nGallwch gysylltu ag unrhyw dudalen ar ein Gwefan, cyn belled â’ch bod yn gwneud hynny mewn ffordd sy’n deg ac yn gyfreithlon ac nad yw’n niweidio ein henw da nac yn manteisio arno.\nLle bo’n bosibl, rydym wedi ceisio sicrhau bod y Wefan ar gael i bawb drwy ddilyn Canllawiau Hygyrchedd Cynnwys Gwefannau 2.1 (WCAG 2.1). Os oes gennych unrhyw sylwadau neu awgrymiadau am hygyrchedd y Wefan, cysylltwch â Lucy Jenkins, Cyfarwyddwr Prosiect, JenkinsL27@cardiff.ac.uk.\nOs yw’r Wefan yn cynnwys dolenni i wefannau trydydd parti, fe’u darperir er gwybodaeth yn unig. Nid yw’r dolenni trydydd parti hyn yn cael eu hadolygu gennym ni ac nid ydym o reidrwydd yn cymeradwyo nac yn ardystio eu cynnwys. Nid oes gennym reolaeth dros eu cynnwys ac nid ydym yn gyfrifol am eu cynnwys.\nOs byddwch yn cysylltu â ni, bydd eich data yn cael ei gadw yn unol â’n Hysbysiad Preifatrwydd.\nAtal neu Dynnu’r Wefan yn ôl\nEr bod modd defnyddio ein Gwefan a’i Chynnwys yn rhad ac am ddim, rydym yn cadw’r hawl i atal neu dynnu mynediad i’r Wefan a’i Chynnwys yn ôl heb rybudd ymlaen llaw. Gall hyn fod am resymau gweithredol neu fusnes.\nMae’r telerau ac amodau hyn, eu pwnc a’u ffurfiad yn cael eu rheoli gan gyfreithiau Cymru a Lloegr, fel y’u rhoddir ar waith yng Nghymru. Bydd gan lysoedd Cymru a Lloegr sy’n eistedd yng Nghymru awdurdodaeth lwyr i setlo unrhyw anghydfod neu hawliad sy’n deillio o’r telerau hyn neu sy’n gysylltiedig â hwy.\nEfallai y bydd angen i ni ddiweddaru’r telerau ac amodau bob hyn a hyn, felly argymhellwn eich bod yn adolygu’r wybodaeth hon o bryd i’w gilydd. Diweddarwyd y fersiwn hon ddiwethaf ar 31 Mai 2021.\nOs oes gennych unrhyw gwestiynau am y telerau ac amodau hyn, cysylltwch â Lucy Jenkins, Cyfarwyddwr Prosiect, Jenkinsl27@cardiff.ac.uk.


Riyal Saudi I Bitcoin Cyfradd cyfnewid\nRiyal Saudi i Bitcoin gyfradd gyfnewid heddiw. Riyal Saudi yn Bitcoin heddiw.\nRiyal Saudi i Bitcoin gyfradd gyfnewid heddiw\n1 Riyal Saudi (SAR) yn hafal i 0.000023261511563665 bitcoins (BTC)\n1 Bitcoin (BTC) yn hafal i 42 989.47 Riyal Saudi (SAR)\nY gyfradd gyfnewid go iawn ar gyfer Riyal Saudi i Bitcoin heddiw. Mae gan y gyfradd cyfnewid arian cyfred werth cyfartalog y dydd yn ôl canlyniadau masnachu ar y gyfnewidfa ac fe'i gosodir am y diwrnod cyfan gan y banc cenedlaethol. Cyfraddau cyfnewid arian cyfred Riyal Saudi i Bitcoin o gronfeydd data dibynadwy. Mae gwybodaeth cyfradd gyfnewid yn gyfeiriol ac yn rhad ac am ddim ac yn newid bob dydd.\nRiyal Saudi Cyfradd cyfnewid\nbitbay 0.000023808247687448 BTC 0.000023187162965167 BTC 0.000023483511282525 BTC\nkraken 0.000023887160628811 BTC 0.000022947708614407 BTC 0.000023300286250085 BTC\nlake 0.00002334033646018 BTC 0.000022548491644864 BTC 0.000022851852439651 BTC\ncex 0.000023828033465236 BTC 0.000022895690865797 BTC 0.000023260020680089 BTC\ncoinsbank 0.000024441993666075 BTC 0.000022362023734598 BTC 0.000023280406228134 BTC\nbitflyer 0.000023808247687448 BTC 0.000022952014586163 BTC 0.000023339020484115 BTC\ncoinsbitio 0.000023897543418884 BTC 0.000022956124543027 BTC 0.000023325438657131 BTC\n1 Riyal Saudi yn hafal i 0.000023261511563665 Bitcoin yn y banc Ewropeaidd heddiw. Mae 1 Riyal Saudi wedi dod yn ddrytach gan 0 Bitcoin heddiw ym Manc Ewrop. Mae cyfradd gyfnewid Riyal Saudi yn uwch o'i chymharu â Bitcoin yn ôl cyfraddau cyfnewid arian cyfred Ewropeaidd. Mae cost 1 Riyal Saudi heddiw yn hafal i 0.000023261511563665 Bitcoin, fel banc Ewropeaidd y gwlad wedi'i sefydlu.\nTrosi Riyal Saudi I Bitcoin Riyal Saudi I Bitcoin byw ar farchnad cyfnewid Forex Riyal Saudi I Bitcoin Hanes y gyfradd gyfnewid\nSut y gellir gweld cyfradd gyfnewid Riyal Saudi i Bitcoin dros yr ychydig ddyddiau diwethaf yn ein sampl o'r gronfa ddata a ddangosir yn y tabl. Yn nhabl cyfnewid Riyal Saudi i Bitcoin, mae'n gyfleus gweld Riyal Saudi cyfraddau cyfnewid am sawl diwrnod. Cymharwch gyfradd gyfnewid Riyal Saudi i Bitcoin dros yr ychydig ddyddiau diwethaf i ddeall dynameg y gyfradd gyfnewid. Mae cyfradd gyfnewid Riyal Saudi i Bitcoin ar gyfer yfory yn dibynnu ar ddeinameg y gyfradd gyfnewid yn ystod y dyddiau diwethaf.\nMae 100 000 Riyal Saudi bellach yn werth 2.33 Bitcoin. 11.63 Bitcoin cost 500 000 Riyal Saudi yn y gyfradd gyfnewid gyfredol. I brynu 1 000 000 Riyal Saudi fesul Bitcoin heddiw mae angen i chi dalu 23.26 BTC. 58.15 Bitcoin cost 2 500 000 Riyal Saudi yn y gyfradd gyfnewid gyfredol. Mae 1 Riyal Saudi yn hafal heddiw i 0.000023261511563665 Bitcoin yn ôl cyfradd gyfnewid y banc cenedlaethol. Cododd 1 Riyal Saudi gan 0 Bitcoin heddiw yn ôl cyfradd gyfnewid prif fanc y wlad.\n2.33 BTC 11.63 BTC 23.26 BTC 58.15 BTC 116.31 BTC 232.62 BTC 581.54 BTC 1 163.08 BTC\nPris 1 Bitcoin ar y gyfradd gyfnewid yw 42 989.47 Riyal Saudi. 214 947.34 Riyal Saudi, cost 5 Bitcoin ar y gyfradd gyfnewid ar gyfer heddiw. Pris 10 Bitcoin ar y gyfradd gyfnewid yw 429 894.68 Riyal Saudi. Mae 25 Bitcoin bellach yn 1 074 736.69 Riyal Saudi. Mae cyfradd gyfnewid Riyal Saudi yn tyfu heddiw yn erbyn Bitcoin. Mae 1 Riyal Saudi bellach yn costio 0.000023261511563665 Bitcoin - cyfradd gyfnewid y banc cenedlaethol.\n42 989.47 SAR 214 947.34 SAR 429 894.68 SAR 1 074 736.69 SAR 2 149 473.38 SAR 4 298 946.77 SAR 10 747 366.92 SAR 21 494 733.85 SAR


Hwn yw pwynt uchaf rhan ddeheuol y DU ac y mae’n le poblogaidd i dreulio bore Sadwrn braf, ond mae llawer mwy i Barc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog na Phen-y-Fan a’r ffyrdd prysur i fyny ato o’r A470.\nAr ddydd Sadwrn y 15fed o Fehefin, mae Heddlu Dyfed-Powys yn eich gwahodd i ymuno â nhw mewn digwyddiad elusennol lle gwelir cannoedd o bobl o ledled y wlad yn wynebu’r her tîm eithaf - Her WAAT4. Digwyddiad llywio o naill ai 20 neu 40 cilomedr yw hwn, sy’n cychwyn o Aberhonddu, yn mynd i fyny dros y bannau nes cyrraedd Pan-y-Fan ac yna’n disgyn drwy dirwedd syfrdanol.\nCynhaliwyd yr her gyntaf yn 2009 pan ofynnodd Heddlu Dyfed-Powys i bob rhanbarth godi arian ar gyfer elusen. Daeth y criw ym Mhowys i fyny â’r syniad o wneud y gorau o’r hyn oedd ar eu stepen drws, ac felly dechreuodd stori’r WAAT4.\nBron ddegawd ers hynny ac mae’r tîm trefnu, ynghyd â’r niferoedd mawr o bobl sy’n cymryd rhan yn y digwyddiad, wedi codi bron chwarter miliwn o bunnau ar gyfer cymunedau agored i niwed a sefydliadau elusennol. Yn 2018 daeth y nifer fwyaf erioed o dimau i wynebu’r her ac mae’r trefnwyr yn gobeithio y gellir gwneud hyd yn oed yn well na hynny yn 2019.\nBydd y rhai fydd yn derbyn yr arian a godir eleni’n cynnwys Tîm Achub Mynydd Aberhonddu, Ambiwlans Awyr Cymru, Gwobr Dug Caeredin Cymru, Woody’s Lodge, Safer Dyfed-Powys Diogelach a’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol (Bannau Brycheiniog). Bydd tair bwrsariaeth hefyd yn cael eu dyfarnu i unigolion 14-18 oed mewn addysg, iechyd a chwaraeon.\nOs oes gyda chi ddiddordeb mewn cofrestru ar gyfer yr Her WAAT4 ewch at www.waat4.co.uk. Rhaid i dimau cynnwys rhwng dau a chwech aelod ac mae’r tâl cofrestru yn £35 i bob unigolyn. Rhaid i bob aelod o’r tîm hefyd godi £50 o nawdd. Mae gwersylla a pharcio ym Mharc de Pugh, Aberhonddu wedi ei gynnwys yn y tâl cofrestru.\nRegister for WAAT4


Williams, Grace (1906-77) - WICI\nWilliams, Grace (1906-77)\nFe’i ganed i rieni Cymraeg eu hiaith ym mis Chwefror 1906, a bu gweithgareddau ei thad, W. M. (William Matthew) Williams, yn ddylanwad mawr iawn ar ei phlentyndod cerddorol: roedd yn gasglwr recordiau brwd, yn bianydd yn y triawd teuluol ac yn arweinydd y Romilly Boys Choir byd-enwog. Yn 1920 roedd W. M. Williams yn allweddol yn y gwaith o drefnu digwyddiad tra phwysig a llwyddiannus, sef yr Eisteddfod Genedlaethol a ymwelodd â’r Barri y ﬂwyddyn honno (Allsobrook 1992). Mae Heward Rees (1977) wedi honni i W. M. Williams ddod â Cherddorfa Symffoni Llundain i’r Barri i berfformio cyfres Stravinsky o Yr Aderyn Tân yn groes i ddymuniadau Walford Davies: os gwir hynny, rhaid bod ei ymroddiad i gerddoriaeth gyfoes yn allweddol i ddatblygiad cerddorol ei ferch.\nDechreuodd Grace Williams gyfansoddi a hithau’n dal yn yr ysgol, a diau iddi deimlo bod yr amgylchedd cerddorol yno’n llawer mwy creadigol na’r hyn a brofodd wedi iddi symud i Goleg Prifysgol De Cymru a Mynwy ( Prifysgol Caerdydd bellach) yn 1923. Er bod y Coleg cyn hynny wedi cynhyrchu doniau mor nodedig â Morfydd Owen, roedd y cwricwlwm yn hynod geidwadol o dan oruchwyliaeth yr Athro David Evans, yr honnir iddo’i rhybuddio rhag ysgrifennu ‘unrhyw beth y tu hwnt i 13eg y llywydd’: ‘Fy ngeneth annwyl, phasiwch chi fyth mo’ch arholiad os ysgrifennwch chi gordiau fel yna’ (dyfynnwyd mewn llythyr gan Grace Williams at Daniel Jones, 1940). Ac ystyried hynny, nid oes fawr ryfedd mai ychydig iawn o gerddoriaeth Grace Williams o’r cyfnod a oroesodd, na bod ei hatgofion am astudiaethau ôl-radd yn y Coleg Cerdd Brenhinol mor gyfan gwbl wahanol.\nWedi cyrraedd Llundain yn 1926 cafodd gysur yn hyfforddiant Ralph Vaughan Williams ac yng nghwmni cylch o gyd-fyfyrwyr a oedd yn cynnwys Elizabeth Maconchy a Dorothy Gow, y daeth y ddwy ohonynt yn gyfeillion oes iddi. Mae ei Sonata i’r Ffidil, ei Sonatina i’r Ffliwt a’i Chwechawd o’r cyfnod hwn yn ymdrechu i gyfuno dylanwadau ei hathrawon Prydeinig â dylanwadau Egon Wellesz, y treuliodd gyfnod yn astudio wrth ei draed yn Fienna yn 1930-31.\nOs mai cosmopolitaidd oedd diddordebau Grace Williams yn aml cyn yr Ail Ryfel Byd, mae cysylltiad annatod â Chymru yn llawer o’i gweithiau a gyfansoddwyd yn niwedd yr 1930au a dechrau’r 1940au. Yr enwocaf o’r rhain, yn sicr, yw’r Fantasia on Welsh Nursery Tunes: mae gweithiau eraill cerddorfaol sy’n fwy uchelgeisiol yn cynnwys y lled-symffonig Four Illustrations for the Legend of Rhiannon a Symphonic Impressions. Yn 1947 gorfodwyd Grace Williams gan afiechyd i ddychwelyd i dde Cymru, ac yn y Barri y bu fyw weddill ei hoes. Gan nad oedd ganddi waith amser llawn, trodd am fywoliaeth at ysgrifennu sgriptiau a threfnu alawon gwerin ar gyfer darllediadau plant i’r BBC, ond cyfansoddodd gerddoriaeth hefyd ar gyfer y sinema; hi oedd y fenyw gyntaf o Brydain i gyfansoddi sgôr ar gyfer ffilm nodwedd lawn-hyd (Blue Scar, 1948). O ganlyniad, nid yw’n syndod mai nifer cymharol fychan a geir ganddi o weithiau creadigol pur: dim ond y Concerto i’r Ffidil (1950) a The Dancers (1951) sy’n llwyddiannau mawr amlwg, er bod caneuon fel ‘To Death’, ‘When thou dost dance’ a ‘Flight’ ynghyd â’r darn i ddau biano, Three Nocturnes, hefyd yn haeddu ailystyriaeth.\nGweithiau Grace Williams o ganol yr 1950au ymlaen, pan oedd yn ennill digon trwy ei gwaith cyfansoddi i ganiatáu iddi ganolbwyntio arno’n gyfan gwbl, sy’n cynrychioli orau ei gwaddol parhaol fel cyfansoddwr o sylwedd a weithiai mewn cyfryngau gwreiddiol. Er mai Penillion (1955) sydd fwyaf adnabyddus, mewn gwirionedd mae ei dehongliad offerynnol o gystrawennau barddonol traddodiadol Cymraeg a rhythmau a melodïau yr iaith lafar yn amlycach a mwy bwriadus yn Ballads (1968) a Four Mediaeval Welsh Poems (1962). Yno, mae ffurfiau penillion a’r cyfuno ar ‘gainc’ a ‘datgeiniad’ yn asio â jazz a ‘chelfyddyd pop ddoe a heddiw’ (Grace Williams at Elizabeth Maconchy, 1967–8) i greu cerddoriaeth sy’n chwarae â thraddodiad mewn ffordd sy’n unigryw ymhlith cyfansoddwyr Cymru.\nLlawer llai eglur yw ‘Cymreigrwydd’ tybiedig gweithiau diweddarach fel Castell Caernarfon (1969) a Missa Cambrensis (1971). Ymhlith ei gweithiau sylweddol eraill y mae ail symffoni (1956), opera (The Parlour, 1961), concerti ar gyfer trwmped ac obo (1963, 1965) a sgorau lleisiol fel The Billows of the Sea (cylch o ganeuon, 1969) ac Ave Maris Stella (i gôr, 1973). Pan fu farw ym mis Chwefror 1977 gadawodd osodiadau anghyflawn o Le Roi a fait batter tambour a Simon the High Priest; mae Heward Rees hefyd wedi darganfod brasluniau o ganeuon cynharach. Er mai ychydig o ddisgyblion a adawodd ac na ddaeth yn enwog iawn y tu allan i Gymru, cafodd gryn ddylanwad ar y sefydliad cerddorol Cymreig (yn enwedig y BBC), ac mae’r geiriau hyn o gofiant gwreiddiol Boyd yn hynod addas: ‘Uwchlaw popeth, gadawodd lawer o weithiau tra gwreiddiol a safonol y byddai’n dda i Gymry, ac nid Cymry yn unig [ychwanegwyd y pwyslais], eu coleddu a’u perfformio’ (Boyd 1980, 10).\nHeb amheuaeth, Grace Williams oedd un o gyfansoddwyr mwyaf blaenllaw Cymru’r 20g.. Er hynny, dim ond detholiad pur gyfyngedig o’i gwaith sy’n gyfarwydd i gerddorion ac i eraill sydd â diddordeb mewn cerddoriaeth. Mae ‘hwyl’ y Fantasia on Welsh Nursery Tunes, y disgrifiad o arfordir Morgannwg yn Sea Sketches a’r ailddehongli ar hen gelfyddyd yn Penillion yn haeddiannol adnabyddus, ond dim ond yn ddiweddar iawn y cymerwyd unrhyw gamau i fynd i’r afael â’r swmp o’i gwaith sy’n gorwedd yn ddisylw yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru.\nMae llawer o’i chynnyrch sylweddol yn dal i aros am sylw difrif. Yn ddiweddar, bu’r ysgolhaig Dr Rhiannon Mathias yn paratoi cofiant amdani. Fe fydd yn sicr o ychwanegu at gyhoeddiad Malcolm Boyd ddeng mlynedd ar hugain yn ôl. Hyd nes y cyhoeddir llyfr Rhiannon, cyfeirir y darllenydd at yr erthyglau achlysurol sydd wedi ymddangos mewn cylchgronau yn y cyfamser, astudiaeth Rhiannon Mathias o Grace Williams a ymddangosodd yn Lutyens, Maconchy, Williams and Twentieth-Century British Music (2012); a thraethodau ymchwil ôl-radd anghyhoeddedig awdur yr erthygl hon (2007, 2012).\n(ceir llyfryddiaeth lawn yn Cotterill, ‘Music in the Blood’, gw. isod)\nA. J. Heward Rees, ‘Obituary: Grace Mary Williams (1906–1977)’, Welsh Music/Cerddoriaeth Cymru, 5/6 (1977), 80–81\nMalcolm Boyd, Grace Williams (Caerdydd, 1980)\nD. I. Allsobrook, Music for Wales (Caerdydd, 1992)\nGraeme Cotterill, ‘Ambition Overshadowed: Grace Williams’s symphonies evaluated’, traethawd MPhil anghyhoeddedig ynghyd â chymar argrafﬁadau ysgolheigaidd, Prifysgol Cymru, Bangor, 2007\n———, ‘Music in the Blood & Poetry in the Soul?: National identity in the life and music of Grace Williams’ (traethawd PhD Prifysgol Bangor, 2012)\nRhiannon Mathias, Lutyens, Maconchy, Williams and Twentieth-Century British Music (Aldershot, 2012)\nWedi dod o "https://wici.porth.ac.uk/index.php?title=Williams,_Grace_(1906-77)&oldid=5151"\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf 21:46, 13 Awst 2021.