David Brooks “wedi ymrwymo i Gymru” – Golwg360\n26 Mai 2018 am 13:59\nMae ymosodwr ifanc Cymru, David Brooks yn dweud ei fod e wedi ymrwymo i’r tîm cenedlaethol yn dilyn adroddiadau y gallai droi’n ôl at Loegr.\nCafodd ymosodwr Sheffield United ei enwi’n chwaraewr gorau Twrnament Toulon haf diwethaf yn dilyn ei berfformiadau i dîm dan 20 Lloegr. Cafodd ei enwi yng ngharfan Cymru ar gyfer y gystadleuaeth cyn penderfynu cynrychioli Lloegr.\nOnd fe wnaeth e droi ei sylw at Gymru wedyn gan fod ei fam Cathryn yn dod o Langollen, gan ddweud mai “camgymeriad” oedd iddo gael ei enwi gan Loegr ond fod rhaid iddo fynd gyda’r Saeson.\nEnillodd e gapiau dros Gymru yn y gemau cyfeillgar yn erbyn Ffrainc a Phanama ym mis Tachwedd. Ond gan eu bod nhw’n gemau cyfeillgar, mae ganddo’r hawl o hyd i ddewis cynrychioli Lloegr.\nMae wedi teithio i’r Unol Daleithiau gyda Chymru, lle mae disgwyl iddo herio Mecsico ddydd Mawrth, ac mae’n mynnu mai yng Nghymru mae ei ddyfodol.\n“Dw i wedi ymrwymo i Gymru,” meddai, “a does gyda fi ddim diddordeb mynd yn ôl i Loegr.\n“Fyddwn i ddim yn teithio ar draws y byd pe na bawn i eisiau bod yma. Mae angen i fi weithio’n galed i fod yn rhan o gynlluniau’r rheolwr [Ryan Giggs] yn y dyfodol.”\nDavid Brooks yn arwyddo cytundeb hir dymor gyda Bournemouth FC\nDavid Brooks, y ‘Sais’ sy’n chwarae dros Gymru


Evo Morales - Wicipedia\nCyn arlywydd Bolfia\nEvo Morales (Juan Evo Morales Ayma - ganwyd 26 Hydref 1959, Isallavi, Bolifia) oedd arlywydd Bolifia o 2006 i 2019, y cyntaf erioed o dras frodorol.\n26 Hydref 1959\nGrand Officer of the Order of the Condor of the Andes, Grand Collar of the Order of the Sun of Peru, Gwobr hawliau Dynol Al-Gaddafi, Order of Augusto César Sandino, Allwedd Aur Madrid, honorary doctor of the Renmin University of China, Distinguished Guest of Mexico City, Llaves de la Ciudad de México\nEr i fwyafrif bobl Bolifia a miliynau o bobl eraill gwledydd America gyda chefndir tras frodorol, yn dilyn canrifoedd o ragfarn a gormes, prin iawn yw'r bobl gefndir brodorol sydd wedi cyrraedd swyddi uchel.\n2 Llywydd Bolifia\nGanwyd mewn pentref mwyngloddio yn nhalaith orllewinol Oruro i deulu o dras Aymara, bu'n fugail llama yn blentyn. Wedi gadael yr ysgol a gwasanaeth milwrol, mudodd ei deulu i ardal Chapare yn nwyrain Bolifia i ffermio. Ymhlith eu cnydau oedd dail coca, cnawd traddodiadol y rhan yno o'r byd ond sydd bellach yn sail i cocaine.\nBaner bobloedd frodorol de America\nAr ddechrau'r 1980au daeth Morales yn weithgar yn undeb ffermwyr coca yr ardal, ac ym 1985 fe'i etholwyd yn ysgrifennydd cyffredinol yr undeb.\nTair blynedd yn ddiweddarach fe'i etholwyd yn brif ysgrifennydd ffederasiwn o undebau ffermwyr coca. Er i lawer o ffermwyr tlawd Boliva fod yn ddibynnol ar dyfu dail coca, o dan bwysau'r Unol Daleithiau, roedd llywodraeth Bolifia yn ceisio atal tyfu coca.\nMae llywodraeth yr Unol Daleithiau am atal defnydd o cociane yn ei wlad ond gredai llawer o bobl brodolol de America nad oedd dim byd o'i le gyda dail coca sydd wedi cael eu defnyddio'n halaeth am ganrifoedd fel diod debyg i de ac ar gyfer meddyginiaethau gwerinol. Teimlai'r ffermwyr roeddent gael eu cosbi – y fyddin a'r awdurdodau'n ymosod arnynt, yn llosgi eu caeau ac yn eu carcharu - am chwant dinasyddion yr Unol Daleithiau am gyffuriau.\nArweiniodd Morales brotestiadau i gefnogi hawliau'r ffermwyr coca a phobl frodorol gan achosi nifer fawr o garchariadau gan yr awdurdodau.\nYm 1995 ffurfiwyd undebau ffermwyr coca Bolifia blaid wleidyddol Movimiento al Socialismo - 'MAS' (y gair Sbaeneg am 'mwy') ac fe'i etholwyd Morales yn arweinydd. Enillodd Morales sedd yn Senedd Bolifia ym 1997.\nArweiniodd Morales a MAS protestiadau yn erbyn codi pris dŵr yn nhref Cochabamba a chynlluniau preifateiddio system nwy Bolifia. Arweiniodd y protestiadau i derfysgodd mawr gyda llawer o bobl Bolifia yn credu roedd eu gwlad dlawd wedi dioddef canrifoedd o ecsploetio ac nad oeddent am bolisïau economaidd neo-rhyddfrydol.\nYn 2002 bu'n ymgeisydd MAS ar gyfer etholiadau arlywydd y wlad gan golli i ymgeisydd plaid asgell dde. Yn ei ymgyrch galwodd Morales am daflu asiantau'r U.S. Drug Enforcement Administration o Folivia. Fe'i gondemniwyd gan lywodraeth yr Unol Daleithiau am annog cam-ddefnydd o gyffuriau a throsedd gan fygwth torri cefnogaeth ariannol i Folifia petai Morales yn ennill.\nYn etholiadau 2005 enillodd Morales yn hawdd gyda 54% o'r bleidlais gan ddod yn arlywydd cyntaf Bolifia o dras frodorol.\nLlwyddodd lywodraeth Morales lleihau tlodi a chododd gyfyngiadau ar dyfu coca. Codwyd trethi ar bobl gyfoethog y wlad i dalu am welliannau i sail economiadd y wald.. O dan ei arweinyddiaeth mabwysiadwyd cyfansoddiad newydd yn datgan bod Bolifia'n wlad plurinacional (aml-genedl) a bod ieithoedd broodol fel Aymara a Quechua â statws swyddogol a lle yn y system addysg.\nCenedlaetholwyd y diwydiannau nwy ac olew a bu ymdrechion i rannu tiroedd ffermio'n fwy cyfartal.\nGwrthwynebwyd Morales gan bobl gyfoethog a busnes y wlad yn bennaf o ardal ddwyreiniol Santa Cruz a geisiodd cynnal refferendwm i ennill mwy o annibyniaeth i'r rhanbarth o'i rheolaeth. Mae pobl ardal Santa Cruz yn bennaf o dras Ewropead croen-gwyn tra bod Morales a llawer o'i gefnogwyr o dras frodorol.\nCafodd Morales ei feirniadu am erlid gwrthwynebwyr gwleidyddol ac am estyn y cyfnod y gallai fod yn arlywydd gan gael ei ail ethol yn 2009, 2014 a 2019. O dan hen gyfansoddiad Bolifia roedd rhaid i'r arlywydd ildio i berson newydd ar ddiwedd tymor o bum mlynedd.\nAr 20 Hydref, 2019, enillodd Morales 47.1% o'r bleidlais mewn cymal cyntaf etholiad arlywyddol Bolifia. Cafodd y canlyniadau eu beirniadu gan Fudiad Cenhedloedd America gan amau roedd twyllo wedi bod i newid y ffigyrau. Dechreuodd protestiadau ar draws y wlad ac ar 10 Tachwedd, 2019 ymunodd rhai aelodau'r heddlu a'r protestiadau, Fel canlyniad cyhoeddodd pennaeth milwrol Bolifia, Cadfridog Williams Kaliman, dylai Morales sefyll lawr er les pobl Bolivia. Ar 12 Tachwedd, 2019 cyhoeddodd Morales roedd yn derbyn lloches ym Mexico gan fynnu bod arweinwyr y fyddin yn euog o 'Coup d'état'.\n↑ 2.0 2.1 2.2 "copi archif". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2015-12-08. Cyrchwyd 2015-12-20.\nWedi dod o "https://cy.wikipedia.org/w/index.php?title=Evo_Morales&oldid=10849466"\nLast edited on 19 Chwefror 2021, at 17:24\nNewidiwyd y dudalen hon ddiwethaf ar 19 Chwefror 2021, am 17:24.


Fframwaith penderfyniadau rheoli heintiau COVID-19 lleol ar gyfer ysgolion o hydref 2021 [HTML] | LLYW.CYMRU\nGweithrediadau ysgol: coronafeirws\nFframwaith penderfyniadau rheoli heintiau COVID-19 lleol ar gyfer ysgolion o hydref 2021 [HTML]\nFframwaith penderfyniadau rheoli heintiau COVID-19 lleol ar gyfer ysgolion o hydref 2021\nMae'r fframwaith hwn yn amlinellu'r trefniadau ar gyfer cyflwyno darpariaeth ddysgu mewn ysgolion.\n27 Awst 2021\nLawrlwytho'r dudalen hon fel PDF . Maint Ffeil 301 KB.\nMaint Ffeil 301 KB. Efallai na fydd y ffeil hon yn gyfan gwbl hygyrch.\nLefel rhybudd sero\nPennu lefel y risg\nYmyriadau craidd i'w rhoi ar waith\nYmyriadau wedi'u teilwra i'w rhoi ar waith ar sail risg leol\nBeth fydd yn digwydd os bydd achos o COVID-19 yn eich ysgol?\nBeth fydd yn digwydd os bydd brigiad posibl o achosion?\nOlrhain cysylltiadau mewn grwpiau oedran gwahanol\nMae'r Fframwaith hwn yn amlinellu'r trefniadau ar gyfer cyflwyno darpariaeth ddysgu mewn ysgolion, gan eu galluogi i deilwra ymyriadau i adlewyrchu risgiau ac amgylchiadau lleol.\nMae'r canllawiau hyn yn nodi'r camau y dylai arweinwyr ysgolion eu cymryd i leihau'r risg y caiff COVID-19 ei drosglwyddo yn eu hysgolion. Mae hyn yn cynnwys cyngor ar iechyd y cyhoedd.\nMae'r canllawiau hyn ar gyfer arweinwyr a staff:\nysgolion uwchradd (gan gynnwys dosbarthiadau chweched)\nysgolion arbennig, darparwyr ôl-16 arbennig\nysgolion babanod, iau, canol\nLle y cyfeirir at ysgolion yn y canllawiau hyn, mae hynny yn cynnwys yr ysgolion a lleoliadau a restrir uchod ond nid yw’n cynnwys ysgolion meithrin na dosbarthiadau cyn-derbyn a gynhelir.\nDylai ysgolion weithio'n agos gyda rhieni, gofalwyr, staff ac undebau i gytuno ar y dulliau gweithredu gorau ar gyfer eu hamgylchiadau.\nRydym yn defnyddio'r termau 'rhaid' a 'dylai' drwy gydol y canllawiau. Rydym yn defnyddio'r term 'rhaid' pan fydd gofyniad cyfreithiol i'r unigolyn dan sylw wneud rhywbeth, a 'dylai' pan fydd y cyngor a roddir yn arfer da.\nO 29 Tachwedd 2021, mae ein canllawiau ar ddefnydd o orchuddion wyneb wedi newid. Mae hwn yn fesur dros dro a rhagofalus i ymateb i’r ansicrwydd ynglŷn ag amrywiolyn o bryder Omicron.\nYm mis Gorffennaf 2021, cyhoeddodd y Prif Weinidog y fersiwn ddiweddaraf o Gynllun Rheoli'r Coronafeirws ar gyfer Cymru, sy'n nodi'r trefniadau ar gyfer newid i “lefel rhybudd sero” – cam newydd sydd â'r nod o sicrhau ymateb cymesur i COVID-19, gan adlewyrchu effaith y cynllun brechu a chydbwyso'r risgiau a'r niwed. Mae diweddariad pellach ar gyfer hydref a gaeaf 2021 yn nodi, er gwaethaf heriau’r gaeaf, ein bod ni yn disgwyl i ysgolion, yn ogystal â lleoliadau gofal plant a chwarae, colegau a phrifysgolion, aros ar agor.\nMae mesurau gwaelodlin, gan gynnwys asesiadau risg a rhoi mesurau rhesymol ar waith i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws a'i ledaenu, ar sail yr asesiad risg pwrpasol hwnnw, trefniadau hylendid ac awyru gwell, a threfniadau i atal presenoldeb gan unigolion â symptomau COVID-19, yn parhau i fod ar waith. Ond mae mesurau eraill wedi cael eu llacio fel rhan o system gymesur o fesurau rheoli. Yn achos ysgolion, mae hyn yn rhoi rhywfaint o hyblygrwydd iddynt wneud penderfyniadau a llunio ymyriadau wedi'u teilwra'n lleol, gyda chymorth awdurdodau lleol, Timau Rheoli Achosion Lluosog rhanbarthol a swyddogion iechyd y cyhoedd.\nSymudodd Cymru i lefel rhybudd sero ar 7 Awst 2021. Ond mae COVID-19 yma o hyd ac mae'n parhau i beri risg i'n hiechyd. Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â'r canlynol:\nLefel rhybudd 0: canllawiau i gyflogwyr, busnesau a sefydliadau sy'n rhoi cyngor sylfaenol ar sut y caiff COVID-19 ei ledaenu a pha fesurau rhesymol y dylai cyflogwyr eu cymryd i leihau'r risg yn eu lleoliad\ny cerdyn gweithredu ymyriadau COVID-19 lleol ar gyfer ysgolion\nGan gydnabod y cydbwysedd rhwng budd a niwed i ddysgwyr a staff, ein hegwyddorion craidd yw:\ngalluogi ysgolion i gynnig ystod mor eang â phosib o gefnogaeth a phrofiadau, gan gynnwys darparu brecwast am ddim a chlybiau ar ôl ysgol, gweithgareddau allgyrsiol a phynciau ymarferol\nsicrhau'r deilliannau gorau i bob dysgwr drwy ystyried ei anghenion addysgol a'i les\nrheoli risgiau parhaus COVID-19 mor ddiogel â phosibl fel sy'n cael ei wneud ar gyfer heintiau eraill, a sicrhau bod y camau gweithredu i'w cymryd pe bai achos yn cael ei nodi mewn ysgol yn glir\nYr egwyddor sylfaenol o hyd yw mai'r ffordd fwyaf effeithiol o atal COVID-19 rhag cael ei drosglwyddo yn ein hysgolion yw drwy atal yr haint rhag cyrraedd yr ysgol.\nY ffordd orau o reoli risgiau personol yw drwy dderbyn y cynnig brechu, ac rydym yn annog y rhai sy'n gymwys i gael eu brechu i dderbyn y cynnig hwn.\nOs bydd rhywun yn cael prawf positif ar gyfer COVID-19, rhaid iddo hunanynysu a pheidio â mynd i'r ysgol.\nAr lefel rhybudd sero, nid oes rhaid i gysylltiadau achos a gadarnhawyd o COVID-19 sydd o dan 18 oed neu'r rhai sydd wedi'u brechu'n llawn hunanynysu oni bai eu bod nhw eu hunain yn dechrau dangos symptomau COVID-19. Ceir rhestr o'r eithriadau yma. Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau Profi, Olrhain, Diogelu (POD) yn cysylltu â'r procsi (achos positif) a'r cysylltiadau agos a nodwyd ac yn cynnig profion PCR iddynt ar ddiwrnod 2 (neu cyn gynted â phosibl ar ôl i gysylltiad gael ei nodi) a diwrnod 8. Bydd POD hefyd yn rhoi cyngor iddynt ar y camau gweithredu mwyaf priodol i'w cymryd ar gyfer eu hamgylchiadau ac, i rai, bydd hyn yn cynnwys hunanynysu. Mae'n annhebygol y caiff y rhan fwyaf o ddysgwyr mewn dosbarth/grŵp blwyddyn eu nodi'n gysylltiadau agos. Fodd bynnag, efallai y caiff ysgolion eu cynghori i rybuddio a hysbysu er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i rieni a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddynt ei wneud, ar sail cyngor gan POD.\nAr lefel rhybudd sero, bydd gan gyflogwyr fwy o hyblygrwydd i bennu'r hyn y mae angen ei wneud i reoli risgiau ar lefel leol.\nYng Nghymru, mae dyletswydd benodol ar yr unigolyn neu'r unigolion sy'n gyfrifol am unrhyw safle, neu'r gwaith a wneir ar y safle, i gymryd pob cam rhesymol ar sail asesiad risg i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 a'i ledaenu. Fel rhan o hyn, bydd angen i ysgolion sicrhau bod asesiadau risg COVID-19 rheolaidd yn cael eu cynnal o hyd. Dylai'r asesiad fynd i'r afael yn uniongyrchol â risgiau sy'n gysylltiedig â COVID-19, fel y gellir rhoi mesurau ar waith i reoli'r risgiau hynny.\nMae'r asesiad risg yn seiliedig ar yr Hierarchaeth Mesurau Rheoli Risg a amlinellir yn y cyngor hwn ac yn y canllawiau i gyflogwyr, busnesau a sefydliadau. Mae dyletswydd ar bob cyflogwr i ymgynghori â chyflogeion ar iechyd a diogelwch, a nhw sydd yn y sefyllfa orau i ddeall y risgiau mewn ysgolion unigol. Dylai cyflogwyr rannu canlyniadau asesiadau risg â'r gweithlu.\nAr y cyd â'u hawdurdod lleol, rhaid i ysgolion hefyd fodloni gofynion Rheoliadau Rheoli Iechyd a Diogelwch yn y Gwaith 1999.\nRydym ar lefel rhybudd sero ar hyn o bryd. Mae hynny yn golygu bod y lefel risg gyffredinol yn isel. Ar lefel genedlaethol, bydd Llywodraeth Cymru yn parhau i bennu lefel gyffredinol y risg yng Nghymru gan ddefnyddio y tabl isod, a chaiff y lefel ei chyfathrebu i bawb.\nTabl 1: graddau risg cenedlaethol\nLefel y risg\nMae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19 ac nid oes tystiolaeth bod imiwnedd yn gwanhau.\nEfallai fod nifer yr achosion dros gyfnod o 7 diwrnod yn cynyddu, ond caiff mwyafrif yr achosion eu cofnodi ymhlith y rhai sy'n 30 oed neu'n iau nad ydynt wedi cael eu brechu neu sydd ond wedi cael un dos.\nMae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen i'r claf gael ei dderbyn i'r ysbyty yn isel o hyd.\nMae nifer y marwolaethau yn isel o hyd.\nNid yw nifer yr unigolion sy'n hunanynysu yn peri risg i wasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol na goleuadau glas rheng flaen.\nMae camau gan awdurdodau lleol i orfodi busnesau i gydymffurfio yn isel o hyd.\nYchydig iawn o'r haint sy'n cael ei gyflwyno mewn lleoliadau caeedig neu ysgolion.\nNid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn o ddiddordeb neu bryder wedi'i nodi.\nBydd unigolion symptomatig yn parhau i hunanynysu a chael prawf, gan ymateb yn briodol i'r canlyniad. Caiff profion asymptomatig eu cynnal ymhlith carfannau amrywiol yn unol â'r canllawiau.\nCysylltir ag achosion cyn gynted â phosibl fel y gellir cynghori cysylltiadau agos yn unol â'u hamgylchiadau. Bydd hyn yn cynnwys cynnig prawf PCR a bydd rhai yn cael eu cynghori i hunanynysu er mwyn lleihau'r risg y caiff yr haint ei ledaenu ymhellach.\nMae camau'n parhau i gael eu cymryd yn lleol i annog y rhai nad oeddent yn awyddus i gael y brechlyn ar y cynnig cyntaf i wneud hynny.\nYmgysylltu â chymunedau lleol i sicrhau y gall ymddygiadau da mewn lleoliadau risg uchel (ardaloedd nad ydynt wedi'u hawyru'n dda ac ardaloedd gorlawn) barhau a bod cymunedau'n barod i dderbyn hyn.\nMae asiantaethau'n gwneud gwaith rhagweithiol ym mhob sector i sicrhau y gallant weithio mewn amgylchedd sy'n seiliedig ar risg.\nCymryd camau ymatebol i orfodi busnesau i gydymffurfio.\nMae nifer yr achosion o'r haint dros gyfnod treigl o 7 diwrnod yn parhau i gynyddu. Ymatebir i bob achos newydd o'r haint ac mae tystiolaeth gan Profi, Olrhain, Diogelu yn dangos er bod mwyafrif yr achosion yn dal i fod ymhlith y boblogaeth iau symudol, fod nifer yr achosion o'r haint ymhlith y rhai 60 oed a hŷn wedi dechrau cynyddu.\nMae derbyniadau i ysbytai yn cynyddu o sylfaen isel ond mae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen derbyn cleifion i'r ysbyty yn isel o hyd.\nMae achosion o'r haint yn ymddangos yn gynyddol mewn cartrefi gofal (yn aml aelod unigol o staff) ac ysgolion sy'n awgrymu bod trosglwyddiad sylweddol yn y gymuned.\nMae camau gorfodi gan awdurdodau lleol yn cynyddu. Mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg o achosion o ddiffyg cydymffurfio gan fusnesau sy'n gysylltiedig â chlystyrau o achosion o'r haint.\nYn ogystal ag ymateb i bob achos newydd o'r haint, mae gwaith olrhain tuag yn ôl yn parhau a gall hyd yn oed ddarparu tystiolaeth bod y cadwyni trosglwyddo o risgiau hysbys yn plannu'r haint yn y gymuned ehangach.\nAr y cam hwn, caiff risgiau hysbys (e.e. tafarndai/clybiau gwlyb) mewn perthynas â dal yr haint eu hystyried, a bydd hyn yn dylanwadu ar benderfyniadau i gyflwyno mwy o gamau ac adnoddau cyfathrebu lleol.\nMae pwerau gorfodi awdurdodau lleol yn cael eu defnyddio'n effeithiol i sicrhau y cydymffurfir â rheoliadau cyfyngu ac mewn ymateb i glystyrau o achosion.\nCymryd camau rhagweithiol i ymgysylltu'n lleol â sectorau busnes penodol lle mae tystiolaeth yn dod i'r amlwg o risg barhaus.\nGall tystiolaeth gan Profi, Olrhain, Diogelu awgrymu nad oes un sector penodol yn gyfrifol am drosglwyddo'r haint, ond bod diffyg dealltwriaeth o'r ymddygiadau personol a all leihau'r risg o ddal yr haint a'r risg bosibl i eraill. Bydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn ystyried y ffordd orau o ymgysylltu ag aelodau'r gymuned a'u helpu i ddeall eu risg bersonol a'r risg i'r boblogaeth ehangach.\nMae camau'n dal i gael eu cymryd yn lleol i annog y rhai nad oeddent yn awyddus i gael y brechlyn ar y cynnig cyntaf i wneud hynny.\nMae mwy nag 85% o grwpiau blaenoriaeth 1-9 wedi cael dau ddos o frechlyn COVID-19. Mae nifer yr achosion o'r haint ymhlith y boblogaeth sydd wedi'i brechu yn cynyddu a gall hyn awgrymu bod imiwnedd yn gwanhau.\nNid yw pob achos newydd o'r haint yn cael ei ymchwilio. Caiff adnoddau eu targedu at glystyrau o achosion ac achosion lluosog mewn lleoliadau risg uchel (e.e. cartrefi gofal). Mae'r haint yn cael ei drosglwyddo'n eang yn y gymuned fel y dangosir gan nifer o glystyrau bach mewn aelwydydd a chlystyrau cymdeithasol mewn gweithleoedd agored a chaeedig.\nMae cyfradd yr achosion ymhlith pobl dros 60 oed yn cynyddu ac mae canran yr achosion yn y gymuned lle mae angen derbyn cleifion i'r ysbyty wedi cynyddu.\nMae nifer y marwolaethau yn cynyddu.\nMae nifer y staff sy'n hunanynysu yn cael effaith sylweddol ar wasanaethau rheng flaen.\nMae nifer y cleifion a dderbynnir i'r ysbyty yn cynyddu ac mae'r effaith ar iechyd a gofal cymdeithasol i'w gweld yn nifer y cartrefi gofal yn y categori 'coch', sy'n golygu na ellir rhyddhau pobl oedrannus, sydd yn ei dro yn arwain at dagfeydd yn y GIG.\nMae nifer y staff sy'n hunanynysu yn cael effaith sylweddol ar wasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol a goleuadau glas rheng flaen.\nMae tystiolaeth gynyddol bod achosion o ddiffyg cydymffurfio gan fusnesau yn gysylltiedig â chlystyrau o achosion o'r haint.\nNid yw gwaith genomeg yn darparu unrhyw wybodaeth i ddangos bod amrywiolyn newydd o ddiddordeb neu o bryder yn ysgogi'r cynnydd yn nifer yr achosion o'r haint.\nYn gynyddol, mae camau gweithredu'n canolbwyntio ar leihau'r risg i gymunedau sy'n agored i niwed a thargedu clystyrau mwy o faint er mwyn lleihau niwed.\nMae dibyniaeth gynyddol ar gydgymorth er mwyn hyrwyddo'r neges hunanynysu a nodi cysylltiadau, o leiaf. Dim ond mewn amgylchiadau eithriadol y caiff gwaith olrhain tuag yn ôl ei wneud.\nMae strategaeth brofi ehangach wedi cael ei rhoi ar waith yn lleol er mwyn ei gwneud yn haws i bobl gael profion a nodi achosion o'r haint ymhlith unigolion symptomatig a'r rhai asymptomatig.\nCynhelir adolygiad epidemiolegol manwl ynghyd ag asesiad o'r angen i ailgyflwyno ymyriadau anfferyllol yn ychwanegol at y rhai sy'n wirfoddol (cadw pellter cymdeithasol, gwisgo masg mewn sefyllfaoedd risg uchel, golchi dwylo'n aml, cwrdd yn yr awyr agored lle y bo hynny'n bosibl, ac ati).\nPe na bai ymateb gwirfoddol y gymuned fel y'i diffinnir yn ddigon i fynd i'r afael â'r cynnydd yn nifer yr achosion o'r haint, dylid gwneud cais i Lywodraeth Cymru am ragor o bwerau lleol.\nWrth gefnogi'r bobl hynny sy'n agored i niwed, bydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn gweithio gyda lleoliadau caeedig i sicrhau eu bod yn cydymffurfio'n llawn â'r polisi profi y cytunwyd arno er mwyn lleihau'r gyfradd heintio i'r eithaf.\nBydd y Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn ystyried ac yn cefnogi'r gwaith o brofi staff gwasanaethau rheng flaen yn ddyddiol er mwyn eu galluogi i ddychwelyd i'r gwaith a chynnal gwasanaethau allweddol.\nMae swyddogion gorfodi yn gweld yn gyson mai sectorau lle mae diffyg cydymffurfiaeth yn gyffredin yw'r fectorau ar gyfer lledaenu'r haint. Caiff ymyriadau eu targedu at y sectorau hyn.\nMae nifer yr achosion o'r haint dros gyfnod treigl o 7 diwrnod yn cynyddu ym mhob grŵp oedran.\nMae cynnydd esbonyddol yn nifer yr achosion o'r haint mewn lleoliadau caeedig. Mae Profi, Olrhain, Diogelu yn blaenoriaethu'r bobl sydd fwyaf agored i niwed. Nid yw olrhain achosion tuag yn ôl yn ymarferol mwyach.\nMae gwaith adolygu epidemiolegol yn dangos bod y feirws yn lledaenu ar hap drwy'r ardal gyfan ac nad oes dealltwriaeth gynhwysfawr o'r hyn sy'n ei ysgogi na thystiolaeth i ddangos nad yw'r ymyriadau cenedlaethol a lleol yn effeithiol mwyach.\nMae'r Timau Gorfodi ar y Cyd wedi eu gorlethu.\nMae nifer y marwolaethau yn parhau i gynyddu.\nMae achosion a chlystyrau o achosion yn cael effaith ddifrifol ar addysg.\nMae gwasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol dan bwysau.\nMae'r Tîm Rheoli Achosion Lluosog yn deall bod yr haint yn cael ei drosglwyddo mor gyflym yn y gymuned fel mai dim ond mesurau a fydd yn lleihau cyswllt rhwng pobl yn sylweddol a fydd yn torri'r cadwyni trosglwyddo.\nMae trefniadau cyfathrebu, profi a brechu ehangach ar waith, gan gynnwys trefniadau profi i gynnal gwasanaethau iechyd, gofal cymdeithasol a goleuadau glas rheng flaen.\nMae adolygiad o ymyriadau a chamau gweithredu anfferyllol hyd yma yn awgrymu na ellir gwneud mwy gyda phwerau lleol i leihau'r gyfradd drosglwyddo o berson i berson.\nMae tystiolaeth yn dod i'r amlwg gan Dimau Rheoli Achosion Lluosog bod gofynion y Rheoliadau Cyfyngu yn annigonol.\nGall y Tîm Rheoli Achosion Lluosog wneud cais am i ymyriadau penodol gael eu cyflwyno i gefnogi'r gofyniad i gyfyngu ar gyswllt rhwng pobl.\nCaiff sylwadau eu cyflwyno i Lywodraeth Cymru yn argymell y dylid cymryd camau lliniaru pellach. Bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried a yw camau lliniaru yn briodol ar gyfer yr awdurdod lleol neu'r bwrdd iechyd. Wrth ystyried y cais, bydd Llywodraeth Cymru yn ystyried amrywiaeth o wybodaeth, gan gynnwys cyffredinrwydd yr haint ledled Cymru, yr effaith y mae COVID-19 yn ei chael ar y system iechyd a gofal cymdeithasol, a'r cyfraniad y mae brechlynnau yn ei wneud o ran gwanhau'r cysylltiad rhwng yr haint a marwolaethau a morbidrwydd, er mwyn penderfynu ai dull gweithredu lleol, rhanbarthol neu genedlaethol sy'n briodol.\nAr lefel leol, mae systemau sefydledig ar waith i gasglu a chyflwyno gwybodaeth i Lywodraeth Cymru gan Dimau Rheoli Achosion Lluosog Rhanbarthol drwy adroddiadau gweithredu sy'n seiliedig ar sefyllfa, a thrwy ddulliau eraill fel POD, Iechyd Cyhoeddus Cymru ac awdurdodau lleol yn gweithio ar y cyd gydag ysgolion. Mae Timau Rheoli Achosion Lluosog Rhanbarthol yn darparu trosolwg o COVID-19 yn eu hardaloedd, ac yn gweithio yn agos gydag ystod o randdeiliaid gan gynnwys ysgolion er mwyn lleihau gwasgariad y feirws. Bydd yn bwysig i Gyfarwyddwyr Addysg ac unigolyn a enwebir gan yr awdurdod lleol barhau i fod yn rhan o'u Timau Rheoli Achosion Lluosog, er mwyn rhannu gwybodaeth ac ymateb i achosion lluosog lle y bo angen.\nMae'r pwyntiau bwled canlynol yn egluro y llif gwybodaeth a'r ffordd y mae hyn yn dylanwadu ar benderfyniadau a wneir am ymyriadau lleol. Dylid ei ystyried yn llif cylchol o wybodaeth yn hytrach na dechrau a diwedd proses.\nLlywodraeth Cymru yn penderfynu ar lefel y risg genedlaethol, ar sail gwybodaeth leol a chenedlaethol\nLlywodraeth Cymru yn hysbysu Timau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD am lefel y risg genedlaethol\nTimau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn hysbysu awdurdodau lleol ac ysgolion am lefel y risg genedlaethol ac yn nodi unrhyw ysgolion neu leoliadau, ardaloedd neu ranbarthau lle y gallai fod risgiau gwahanol\nysgolion yn rhoi'r mesurau amrywiol priodol ar waith ar gyfer lefel y risg honno neu'n nodi pa fesurau amrywiol y gallai fod angen eu cyflwyno os yw'r risg yn wahanol i lefel y risg genedlaethol\nTimau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn trafod unrhyw bwyntiau allweddol â'r ysgol\nTimau Rheoli Achosion Lluosog/arweinwyr POD yn rhannu gwybodaeth â Llywodraeth Cymru er mwyn cefnogi ei phenderfyniadau ar lefel y risg genedlaethol\nFodd bynnag, mae'n rhaid nodi:\nos bydd lefel rhybudd o dan Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 5) (Cymru) 2020 yn cynnwys gofyniad llymach na'r hyn a nodir yn y fframwaith hwn, yna rhaid i'r gofyniad llymach hwnnw gael ei fodloni\nlle nad oes unrhyw ofyniad yn berthnasol, neu pan fydd gofyniad llai caeth yn berthnasol fel rhan o lefel rhybudd o dan y Rheoliadau, yna dylid dilyn y dull a nodir o dan y lefel risg berthnasol yn y fframwaith - o dan yr amgylchiadau hyn dylid hefyd rhoi ar waith unrhyw fesurau rhesymol ychwanegol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â coronafeirws neu ei ledaenu sydd wedi eu hadnabod fel rhan o asesiad risg yr ysgol\nDylai'r mesurau craidd canlynol fod ar waith o hyd, ni waeth beth fo lefel y risg:\nDylid atgoffa pob aelod o staff a dysgwr i ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru ar hunanynysu.\nNi ddylai staff na dysgwyr fynd i'r ysgol os bydd ganddynt unrhyw symptomau COVID-19. Os bydd aelod o staff neu ddysgwr yn datblygu symptomau, dylai gael prawf cyn gynted â phosibl a hunanynysu tan iddo gael canlyniad y prawf. Os bydd y prawf yn negatif, gall roi'r gorau i hunanynysu. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.\nMae golchi dwylo'n rheolaidd ac arferion anadlol (Ei Ddal. Ei Daflu. Ei Ddifa) yn ymyriadau allweddol i atal yr haint rhag lledaenu a rheoli achosion, achosion lluosog a brigiadau o achosion.\nMae trefniadau awyru digonol, drwy agor ffenestri neu addasu systemau awyru, yn bwysig hefyd. Mae rhagor o ganllawiau ar gael yma.\nDylid cynnal lefelau glanhau priodol yn unol â chlefydau trosglwyddadwy eraill. Fodd bynnag, ni fydd angen i ysgolion neilltuo diwrnodau penodol ar gyfer glanhau dwys mwyach. Ond, os caiff clwstwr o achosion ei gadarnhau sy'n gysylltiedig ag un dosbarth yn yr ysgol, bydd gwaith glanhau dwys yn yr ardal dan sylw yn ddefnyddiol o hyd i leihau'r gyfradd drosglwyddo.\nO 29 Tachwedd 2021, mae ein canllawiau ar ddefnydd o orchuddion wyneb wedi newid dros dro fel cam rhagofalus wrth i ni ddysgu mwy am amrywiolyn o bryder Omicron. Dylai'r mesurau canlynol fod ar waith ym mhob ysgol ni waeth beth fo lefel y risg.\nDylai staff ac ymwelwyr wisgo gorchuddion wyneb ym mhob ardal dan do ym mhob lleoliad addysgol a restrir yn yr adran trosolwg, gan gynnwys ystafelloedd dosbarth, lle nad oes modd cadw pellter corfforol.\nDylai dysgwyr oed uwchradd wisgo gorchuddion wyneb ym mhob ardal dan do, gan gynnwys ystafelloedd dosbarth, lle nad oes modd cadw pellter corfforol.\nArgymhellir y dylai dysgwyr oed uwchradd barhau i wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i'r ysgol.\nBydd rhai dysgwyr a staff sydd wedi'u heithrio rhag gwisgo gorchuddion wyneb - nid ydym yn disgwyl i hyn newid y sefyllfa honno gan fod lles unigolion yn hanfodol i unrhyw ystyriaethau ynghylch a ddylai staff neu ddysgwyr wisgo gorchuddion wyneb.\nMae Atodiad A yn rhoi manylion yr hierarchaeth mesurau rheoli. Mae'r hierarchaeth yn ffordd o flaenoriaethu mesurau rheoli risg ar sail pa mor effeithiol yw mesurau rheoli gwahanol i leihau risgiau, a bydd yn adnodd defnyddiol i awdurdodau lleol ac ysgolion wrth iddynt ystyried ymyriadau wedi'u teilwra.\nOs asesir, ar sail gwybodaeth leol, fod lefel y risg – ar gyfer rhanbarth, ardal neu ysgol unigol – yn wahanol i lefel y risg genedlaethol, er enghraifft o ganlyniad i achos neu glwstwr posibl o achosion, caiff ysgolion eu cefnogi i adolygu eu hasesiad risg a rhoi ymyriadau cymesur ac ychwanegol wedi'u teilwra ar waith, gan ddefnyddio’r tabl isod. Ceir rhagor o fanylion yn adrannau 7 ac 8.\nTabl 2: fframwaith ymyriadau ysgolion\nLleihau rhyngweithiadau agos\nRhoi trefniadau ar waith i geisio lleihau rhyngweithiadau agos rhwng staff a dysgwyr lle y bo hynny'n bosibl.\nRhoi trefniadau ar waith i geisio lleihau rhyngweithiadau agos rhwng staff a dysgwyr. Gall hyn gynnwys:\nosgoi cynnal digwyddiadau ar gyfer grwpiau mawr, fel gwasanaethau ysgol\ndefnyddio systemau unffordd\ncynlluniau eistedd cyson (gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl i ddysgwyr iau)\ndefnyddio mannau awyr agored lle y bo hynny'n bosibl\narwyddion ar y llawr\nLleihau rhyngweithiadau agos rhwng dysgwyr i'r lefel ymarferol isaf. Gall hyn gynnwys y mesurau a nodir ar gyfer y lefel Uchel yn ogystal â chyflwyno grwpiau cyswllt ac, o bosibl, rhoi'r gorau i glybiau brecwast/ar ôl ysgol neu chwaraeon tîm am y tro, lle y bo angen.\nCadw pellter corfforol\nAnnog mesurau cadw pellter corfforol mewn ardaloedd dan do cyffredinol y tu allan i'r ystafell ddosbarth, fel coridorau, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol mewn ystafelloedd dosbarth yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol a chynlluniau eistedd ar waith mewn ystafelloedd dosbarth. Gall hyn gynnwys desgiau sy'n wynebu'r blaen yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt. Rhoi mesurau cadw pellter corfforol a chynlluniau eistedd ar waith mewn ystafelloedd dosbarth. Gall hyn gynnwys desgiau sy'n wynebu'r blaen yn dibynnu ar faint yr ystafell ac asesiad risg, gan gydnabod efallai na fydd hyn yn bosibl gyda phlant iau na dysgwyr y mae angen cymorth un i un arnynt.\nProfion llif unffordd ar gyfer staff a dysgwyr oed uwchradd\nYchydig o brofion llif unffordd rheolaidd, os o gwbl. Cynnig profion i gysylltiadau achosion positif a gadarnhawyd. Cynnal profion wedi'u targedu/penodol lle y caiff risgiau lleol eu nodi gan y Tîm Rheoli Achosion Lluosog. Cynnig profion i gysylltiadau achosion positif a gadarnhawyd. Cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos i staff a dysgwyr uwchradd er mwyn helpu i nodi ac ynysu achosion asymptomatig cyn gynted â phosibl. Cynnig profion llif unffordd ddwywaith yr wythnos ac annog staff a dysgwyr uwchradd yn gryf i fanteisio arnynt er mwyn helpu i nodi ac ynysu achosion asymptomatig cyn gynted â phosibl.\nEfallai y bydd ysgolion hefyd yn adnabod y gallai fod angen rhoi ymyriadau ychwanegol ar waith i fynd i'r afael â'r risgiau a nodwyd ar gyfer rhai dysgwyr. Cefnogir ysgolion i ystyried sut i deilwra ymyriadau yn unol â hynny.\nByddai unrhyw benderfyniad i argymell y dylid ailgyflwyno ymyriadau wedi'u teilwra am gyfnod o amser yn cael ei wneud yn lleol gyda'r ysgol mewn trafodaeth â swyddogion iechyd y cyhoedd, POD a'r awdurdod lleol.\nOs caiff achos positif ei nodi mewn ysgol, bydd POD yn arwain y gwaith o nodi cysylltiadau agos aelodau o staff a dysgwyr sydd wedi cael prawf positif, wedi'i gefnogi gan drafodaethau ag ysgolion. Mae templed o lythyr ‘Hysbysu’ ar gael i ysgolion i roi gwybod i ddysgwyr a rhieni/gwarcheidwaid bod achos positif wedi bod y gallai’r dysgwyr wedi bod mewn cyswllt â nhw, a’u hatgoffa o gamau rhagofalus y gellir eu dilyn.\nBydd y timau POD yn gyfrifol am gysylltu â phob achos positif a chasglu gwybodaeth am ei gysylltiadau agos yn yr ysgol a'r tu allan iddi. Yn achos dysgwyr a staff, bydd y gwaith hwn yn canolbwyntio ar gysylltiadau cymunedol, grwpiau ffrindiau agos a rhyngweithiadau agos. Rôl POD yw nodi'r unigolion sy'n bodloni'r diffiniad o gysylltiad agos a'r rhai, os o gwbl, y bydd yn rhaid iddynt hunanynysu.\nGall POD gysylltu ag ysgolion i gefnogi'r broses olrhain cysylltiadau drwy ddefnyddio'r wybodaeth sydd ar gael iddynt eisoes, gan gynnwys cofnodion presenoldeb, manylion cyswllt a gwybodaeth am grwpiau ffrindiau dysgwyr.\nMae'n annhebygol y caiff y rhan fwyaf o ddysgwyr yn y dosbarth/grŵp blwyddyn eu nodi'n gysylltiadau agos. Fodd bynnag, efallai y caiff yr ysgol ei chynghori i fabwysiadu dull rhybuddio a hysbysu er mwyn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i rieni/gofalwyr a staff am y sefyllfa a'r hyn y mae angen iddynt ei wneud, ar sail cyngor gan POD. Mae templed o lythyr rhybuddio a hysbysu ar gael. Bydd y tîm POD yn gweithio gyda'r ysgol i gytuno ar ddeunydd cyfathrebu.\nBydd y drefn rhybuddio a hysbysu hon yn atgyfnerthu negeseuon allweddol am risg COVID-19 i eraill a'r hyn y gellir ei wneud i leihau'r risg i'r eithaf, er enghraifft cadw llygad am symptomau newydd, mynd am brawf hyd yn oed os mai dim ond symptomau ysgafn sydd gennych, ac osgoi dod i gysylltiad â pherthnasau a ffrindiau sy'n agored i niwed yn y byrdymor (er enghraifft perthnasau hŷn neu'r rhai nad ydynt wedi cael eu brechu neu sy'n wynebu mwy o risg o haint COVID-19 difrifol). Byddant hefyd yn cynghori'n gryf na ddylid ymweld ag unrhyw ysbytai na chartrefi gofal am 10 diwrnod.\nCaiff profion PCR eu cynnig i unrhyw un a gaiff ei nodi'n gysylltiad agos, ond nid yw'r rhain yn orfodol. Ni ddylai ysgolion ofyn am dystiolaeth o ganlyniad negyddol i brawf neu dystiolaeth meddygol arall cyn i ddysgwyr ddychwelyd i’r ysgol. Os na fydd gan blentyn symptomau ac os na fydd POD wedi ei gynghori i aros gartref/hunanynysu, yna gall fynd i'r ysgol neu'r lleoliad. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.\nBydd Iechyd Cyhoeddus Cymru yn gyfrifol am ddarparu canllawiau i gefnogi'r timau POD ac ysgolion os bydd angen adolygu mesurau rheoli er mwyn rheoli achosion lluosog. Caiff hyn ei gydlynu drwy drefniadau'r Timau Rheoli Achosion Lluosog a ddisgrifir isod.\nMae cyfrifoldeb ar bawb i hunanynysu os byddant yn datblygu unrhyw un o symptomau COVID-19. Dylai unrhyw un â symptomau gael prawf. Os na allant gael prawf neu os byddant yn cael prawf positif, bydd angen i unigolion symptomatig hunanynysu am o leiaf 10 diwrnod o ddechrau'r symptomau.\nMae Cynllun ar gyfer Brigiadau o Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy yng Nghymru (2020) Iechyd Cyhoeddus Cymru yn darparu cyngor ar gyfer rheoli holl frigiadau o glefydau trosglwyddadwy sydd ag oblygiadau i iechyd y cyhoedd ledled Cymru.\nOs bydd mwy nag un achos positif o COVID-19 yn gysylltiedig ag ysgol bydd y gwasanaeth POD yn ystyried a yw'n ymddangos bod cysylltiad rhwng yr achosion hyn. Bydd arbenigwyr iechyd cyhoeddus lleol yn trafod gyda’r pennaeth neu ddirprwy sydd wedi ei enwebu gan yr ysgol a gellir ystyried y dylid cymryd camau pellach os ydynt wedi dod i’r casgliad bod trosglwyddiad yn debygol o fod yn digwydd yn yr ysgol.\nCaiff cyngor ar sail asesiad o bob sefyllfa unigol ei roi er mwyn helpu'r ysgol i atal yr haint rhag cael ei ledaenu ymhellach drwy ddefnyddio ymyriadau ychwanegol wedi'u teilwra a nodir yn Nhabl 2, os oes angen.\nYn y rhan fwyaf o achosion, bydd Timau Rheoli Achosion Lluosog rhanbarthol neu drefniadau lleol cyfatebol yn darparu goruchwyliaeth a chefnogaeth i ysgolion a thimau POD. Fel arfer ni fydd angen cynnull Tîm Rheoli Achosion Lluosog neu Dîm Rheoli Brigiadau penodol i reoli digwyddiad/achos sy'n gysylltiedig ag ysgol. Bydd timau POD neu timau penodedig lleol yn parhau i fod yn gyfrifol am gysylltu â phob achos positif a chasglu gwybodaeth am ei gysylltiadau agos yn yr ysgol a'r tu allan iddi.\nDylai fod gan ysgolion gynlluniau wrth gefn eisoes (a elwir weithiau'n gynlluniau rheoli achosion) yn amlinellu'r hyn y byddent yn ei wneud pe bai dysgwyr neu staff yn profi'n bositif am COVID-19, neu sut y byddent yn gweithredu pe cânt eu cynghori i gymryd mesurau ychwanegol i helpu i dorri cadwyni trosglwyddo. Yn yr achosion prin le bod brigiad yn cael ei ddatgan bydd penderfyniad yn cael ei wneud yn unol â’r Cynllun ar gyfer Brigiadau o Achosion o Glefydau Trosglwyddadwy yng Nghymru ac os penderfynir ei fod yn angenrheidiol iddynt gydlynu'r ymateb iechyd y cyhoedd.\nBydd POD yn cyfweld â dysgwyr, sydd o dan 16 oed, gyda rhiant neu warcheidwad cyfreithiol. Bydd yn haws cynnal asesiad unigol o bob cysylltiad gyda dysgwyr hŷn, gan eu bod yn debygol o allu rhoi cyfrif mwy dibynadwy o'r bobl y maent wedi dod i gysylltiad â nhw.\nYn achos plant mewn ysgolion cynradd, lleoliadau blynyddoedd cynnar a dysgwyr ag ADY, bydd y trefniadau olrhain cysylltiadau yn canolbwyntio ar weithio gyda rhieni/gofalwyr i nodi grwpiau ffrindiau agos a chysylltiadau cymunedol y gallant fod yn ymwybodol ohonynt ac, mewn rhai amgylchiadau, bydd hyn yn cynnwys trafodaeth â'r ysgol.\nPlant a phobl ifanc â risgiau clinigol uwch a staff sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol\nMae cyngor pellach i blant a phobl ifanc â risgiau clinigol uwch ac oedolion sy'n eithriadol o agored i niwed yn glinigol ar gael.\nStaff sy'n wynebu mwy o risg\nGall staff sy'n wynebu mwy o risg barhau i fynd i'r ysgol. Yn yr ysgol, dylent ddilyn yr ymyriadau i leihau'r risg y caiff yr haint ei drosglwyddo – gan gynnwys gwneud yn siŵr eu bod yn cynnal hylendid dwylo ac anadlol da, lleihau unrhyw gyswllt i'r eithaf a chadw pellter corfforol – a dylent gael asesiad gweithle unigol.\nGall pobl sy'n byw gyda'r rhai sy'n wynebu mwy o risg fynd i'r gweithle, ond dylent ddilyn arferion atal da yn y gweithle ac yn y cartref.\nStaff sy'n feichiog\nCaiff staff sy'n feichiog eu hannog i gael eu brechu a chael asesiad risg yn y gweithle.\nDylai'r rhai sy'n 28 wythnos yn feichiog a thu hwnt, neu'n feichiog ac sydd â chyflwr iechyd blaenorol, gymryd agwedd fwy rhagofalus. Dylai cyflogwyr ystyried sut i adleoli'r staff hyn a sut i wneud y mwyaf o'r potensial ar gyfer gweithio gartref, lle bynnag y bo hynny'n bosibl.\nOs nad yw'n bosibl iddynt weithio gartref, dylai staff beichiog a'u cyflogwyr ddilyn y cyngor yn COVID-19: advice for pregnant employees (Saesneg yn unig).\nMynychu mwy nag un lleoliad\nOs bydd unigolion yn mynychu mwy nag un lleoliad, bydd angen partneriaeth waith agos rhwng ysgolion, lleoliadau gofal plant a rhieni. Os bydd achos positif o COVID-19, bydd POD yn arwain y gwaith o nodi cysylltiadau agos aelodau o staff a dysgwyr sydd wedi cael prawf positif, wedi'i gefnogi gan drafodaethau ag ysgolion.\nOs bydd plentyn yn cael addysg a gofal plant, a hynny mewn dau leoliad neu ar ddau safle, bydd yn bwysig sicrhau bod yr ysgolion a'r lleoliadau gofal plant i gyd yn deall y trefniadau pontio a'u bod yn gwybod yn union pryd bydd y plentyn ym mhob lleoliad a pha drefniadau casglu a chludo sydd ar waith.\nOs bydd dysgwr yn mynychu mwy nag un lleoliad yn rhan amser fel mater o drefn, er enghraifft am ei fod wedi'i gofrestru mewn ysgol brif ffrwd ac mewn uned cyfeirio disgyblion, lleoliad addysg heblaw yn yr ysgol neu ysgol arbennig, dylai'r lleoliadau weithio drwy'r system o fesurau rheoli ar y cyd, gan eu galluogi i fynd i'r afael ag unrhyw risgiau a nodir.\nDylai ysgolion ystyried sut i reoli ymwelwyr â'r safle, megis contractwyr, a sicrhau bod y canllawiau ar gadw pellter corfforol a hylendid yn cael eu hegluro iddynt pan fyddant yn cyrraedd, neu cyn hynny.\nAnogir arwyddion i ddangos y mesurau lliniaru sydd ar waith, a dylai'r rhain gael eu harddangos mewn mannau amlwg ar y safle.\nDylid cadw cofnod o bob ymwelydd oherwydd mae'n bosibl y bydd angen y cofnod hwn yn y dyfodol i gefnogi prosesau olrhain cysylltiadau.\nDylai ysgolion gymryd camau i annog rhieni/gofalwyr i beidio ag aros ar y safle/wrth y giatiau am fwy o amser nag sydd ei angen, yn enwedig wrth ollwng/casglu plant.\nDarpariaeth arlwyo a phrydau ysgol am ddim\nDylid cynnal clybiau brecwast yn ôl yr arfer. Caiff ysgolion sydd wedi penderfynu peidio â chynnal clybiau brecwast am ddim mewn ysgolion cynradd eu hatgoffa bod y ddyletswydd gyfreithiol i wneud hynny yn gymwys o hyd. Mae rhagor o wybodaeth ar gael yma.\nCludiant i'r ysgol\nMae cyfrifoldeb ar awdurdodau lleol i weithio gyda gweithredwyr y mae ganddynt gontractau â nhw i sicrhau y caiff y mesurau angenrheidiol eu rhoi ar waith yn unol ag asesiadau risg (a ddylai gynnwys ymgynghori'n briodol ag undebau llafur a staff).\nDylai disgyblion ym mlynyddoedd 7 ac uwch wisgo gorchuddion wyneb wrth deithio ar gerbydau penodedig sy'n darparu cludiant i ysgolion uwchradd. Mae hyn yn gyson â chyngor Llywodraeth Cymru ar gyfer trafnidiaeth gyhoeddus.\nMae rhagor o ganllawiau ar gyfer tacsis a cherbydau hurio preifat ar gael yma.\nDylid annog y defnydd o lwybrau teithio llesol.\nDylai ysgolion sydd am gynnal unrhyw fath o ymweliad addysgol barhau i ddilyn y broses asesu risg arferol. Dylai'r asesiad risg hwn gynnwys y camau i'w cymryd os bydd aelod o'r grŵp (dysgwr neu aelod o staff) yn datblygu symptomau COVID-19 yn ystod yr ymweliad.\nMae Cymdeithas Yswirwyr Prydain wedi paratoi gwybodaeth am y goblygiadau o ran yswiriant teithio yn dilyn y brigiad o achosion o COVID-19. Os bydd gan ysgolion unrhyw gwestiynau pellach am eu hyswiriant neu os hoffent gael mwy o sicrwydd, dylent gysylltu â'u darparwr yswiriant teithio.\nMae rhagor o ganllawiau ynghylch ymweliadau addysgol ar gael gan Gynghorwyr Ymweliadau Addysgol awdurdodau lleol, yn ogystal â'r Panel Cynghorwyr Addysg Awyr Agored, sydd wedi datblygu canllawiau a all fod yn ddefnyddiol i ysgolion sy'n ystyried cynnal ymweliadau.\nHierarchaeth mesurau rheoli\nMae'r hierarchaeth mesurau rheoli yn ffordd o flaenoriaethu mesurau rheoli risg ar sail pa mor effeithiol yw mathau gwahanol o fesurau rheoli i leihau risgiau. Dylai mesurau lleihau risg gael eu hasesu yn nhrefn y flaenoriaeth a roddir iddynt yn yr hierarchaeth. Mae'r mathau o fesurau rheoli sy'n uwch yn yr hierarchaeth, e.e. dileu/cyfyngu yn fwy effeithiol o ran lleihau risgiau na'r rhai sy'n is yn yr hierarchaeth, e.e. cyfarpar diogelu personol.\nDylai mesurau rheoli fod yn ymarferol i'w rhoi ar waith ac, yn ddelfrydol, dylent fod yn hawdd eu cynnal dros amser.\nMae'n hollbwysig cofio mai anaml iawn y bydd modd dileu'r risg yn llwyr. Dylai'r cyfuniad o fesurau rheoli a gyflwynir geisio lleihau'r risg i'r lefel isaf ymarferol a dylid rhoi blaenoriaeth i ymyriadau strwythurol ac amgylcheddol yn hytrach na mesurau ar lefel unigol.\nWrth gwrs, mae hyn yn golygu ystyried mwy na risgiau trosglwyddo yn unig; mae angen cydbwyso'r rhain yn erbyn risgiau i iechyd ehangach a lles a dysgu. Yn y pen draw, mae angen hyblygrwydd ar ysgolion i ymateb i'r risgiau hyn fel y gallant a chyn gynted â phosibl.\nDileu/cyfyngu – ceisio dileu'r perygl yn ffisegol neu gyfyngu arno. Yn cynnwys: cadw at y broses POD, peidio â mynd i'r ysgol os oes gennych symptomau COVID-19, profi.\nCyfnewid – ceisio cyflwyno gweithgaredd llai peryglus yn lle gweithgaredd peryglus. Yn cynnwys: rheoli cysylltiadau, defnyddio mannau awyr agored.\nMesurau rheoli peirianyddol – ceisio ynysu pobl rhag y perygl. Yn cynnwys: mwy o awyru, cyflwyno systemau unffordd, cyfathrebu effeithiol, annog pobl i gael eu brechu.\nMesurau rheoli gweinyddol – ceisio newid y ffordd y mae pobl yn gweithio. Yn cynnwys: hylendid dwylo, glanhau.\nCyfarpar diogelu personol – ceisio diogelu'r gweithiwr rhag dod i gysylltiad ag unrhyw beryglon sy'n weddill drwy ddefnyddio mesurau cyfarpar diogelu personol. Yn cynnwys: gorchuddion wyneb, cyfarpar diogelu personol.


Gwasanaethau ysgrifennu ewyllys - am ddim | North Wales Wildlife Trust\nMae rhoddion mewn Ewyllysiau’n allweddol i’n helpu ni i gynllunio ar gyfer y dyfodol – gan wneud yn siŵr ei fod yn llawn bywyd gwyllt a bod pobl yng Ngogledd Cymru’n deall pam mae hyn mor bwysig. Mae’n braf gwybod y byddai tua 35% o bobl yn y DU yn ystyried gadael rhodd i elusen. Fodd bynnag, er gwaetha’r bwriadau da hyn, mae ymchwil yn awgrymu mai dim ond tua 6% o bobl sydd wedi gadael rhodd i achosion da.\nRydyn ni’n gwybod y gwahaniaeth y gallai cau’r bwlch hwnnw rhwng 6% a 35% ei wneud i fywyd gwyllt yn lleol. Mae ewyllysiau eisoes yn gwneud pethau gwych – yn ystod y blynyddoedd diwethaf, maen nhw wedi ein helpu ni i reoli gwarchodfeydd natur, gwarchod rhywogaethau unigol, achub safleoedd bywyd gwyllt a helpu plant ysgol i wneud gerddi bywyd gwyllt hardd – ond mae’n amlwg bod llawer mwy y gellid ei wneud.\nI geisio helpu pobl i gamu o un ochr y bwlch i’r ochr arall, rydyn ni wedi llunio sawl partneriaeth sy’n galluogi i’n cefnogwyr ni ysgrifennu eu Hewyllys am ddim – heb unrhyw rwymedigaethau o gwbl. Ym mhob achos, rydyn ni’n talu cyfradd ddewisol am ysgrifennu nifer cyfyngedig o Ewyllysiau syml – os yw materion yn gymhlethach, bydd rhaid i chi dalu ffioedd ychwanegol. Gallwch ymweld â chyfreithiwr, cael rhywun i ddod i’ch gweld chi gartref, neu fynd ar-lein – gweler isod am fanylion neu cysylltwch â Graeme Cotterill i drefnu trafodaeth (yn gyfrinachol).\nBydd gennych chi ddewis o gyfreithwyr lleol i ymweld â nhw - cwblhewch ffurflen byr i ofyn am becyn gwybodaeth.\nGwasanaethau ysgrifennu ewyllys sylfaenol am ddim yn eu swyddfeydd ar draws Gogledd Cymru. Y cyfan sydd raid i chi ei wneud yw crybwyll y cynnig wrth wneud apwyntiad.\nDarllenwch ein Siartar Ewyllys\nCynllunio o gartref\nBydd cwnselydd cymwys yn gallu derbyn cyfarwyddyd gennych chi ar amser sy’n gyfleus i chi. Mae pob Ewyllys yn cael ei hadolygu gan gyfreithiwr.\nDrafftiwch Ewyllys mewn cyn lleied â 30 munud a chael ei gwirio gan gyfreithiwr o fewn ychydig ddyddiau.\nGwnewch ewyllys ar-lein\nHyd yn oed os ydych yn dewis i wneud eich ewyllys am ddim ar-lein, gyda gwasanaeth ysgrifennu ewyllysiau neu chyfreithiwr, sylwer mai dim ond ewyllysiau syml sy’n cael eu cynnig gan unrhyw rai o’r gwasanaethau hyn. Os oes gennych chi stad gymhleth, byddem bob amser yn argymell ymweld â chyfreithiwr wyneb yn wyneb. Gallech ddefnyddio’r Rhwydwaith Ewyllysiau Am Ddim Cenedlaethol neu Gamlins Solicitors LLP fel y nodir uchod a thalu am unrhyw wasanaethau ychwanegol, neu ddod o hyd i gyfreithiwr drwy gyfrwng The Law Society.


Mae’r Galon wrth y Llyw – Heini Gruffudd\nTorri i mewn i draddodiad\nMAE’R GALON WRTH Y LLYW, Kate Bosse-Griffiths\nHonno, 240tt, £10.99, 2016\nCyhoeddwyd yn O’r Pedwar Gwynt\nRoedd yn bleser digymysg i ni fel teulu fod gwasg Honno wedi penderfynu ailgyhoeddi Mae’r Galon wrth y Llyw. Er i Kate Bosse-Griffiths ysgrifennu storïau byrion yn dilyn cyhoeddi’r nofel hon yn 1957, ynghyd â llyfrau taith am yr Almaen, Rwsia a’r Aifft a llyfr am y dyn hysbys, prif waith chwarter olaf ei hoes oedd sefydlu’r amgueddfa Eifftaidd ym Mhrifysgol Abertawe, gan ganfod tarddiad a chatalogio rhyw ddwy fil o eitemau o’r hen Aifft. Y nofel hon felly oedd uchafbwynt ei gyrfa lenyddol.\nGyrfa lenyddol Gymraeg fyddai’r peth olaf ar restr ei dyheadau pan gafodd Kate ei chodi yn Wittenberg, y dref y bu Martin Luther yn ddiwyd ynddi. Meddai Kate yn Saesneg yn ei dyddiadur, ym mis Tachwedd 1942, ‘Welsh people sometimes ask me: What did you know about our country before you came to Wales. And I blush and admit, until six years ago I knew almost nothing … In German the word Welsh means anything Romanic, especially French and Italian. [ It] means something foreign and hostile … Little did I dream then how much the Welsh nation should once mean to me.’\nErbyn 1957 roedd Kate wedi byw yng Nghymru am ddeunaw mlynedd, gan dreulio blynyddoedd yn y Rhondda, y Bala ac Abertawe. Yn ystod y cyfnodau hyn roedd hi wedi dod i adnabod sawl agwedd ar y wlad yn dda, yn enwedig y cylchoedd llenyddol ac academaidd, a darllenodd gynnyrch llenyddol Cymraeg yn helaeth. Roedd ganddi farn gymysg am beth o’r cynnyrch. Ystyriai bod O Law i Law T Rowland Hughes ychydig bach yn chwerthinllyd, wrth i’r cymeriadau gael eu symleiddio ganddo. Gwelai Monica Saunders Lewis yn ymgais i fod yn stroclyd, ‘fel bachgen sy’n ynganu’r holl eiriau sydd wedi’u gwahardd’. Ar y llaw arall, gwelai fod Traed Mewn Cyffion Kate Roberts a Rhys Lewis Daniel Owen yn cyfleu math o wrthryfel yn erbyn anghyfiawnderau y gallai hi gydymdeimlo ag ef.\nWnaeth Kate ddim mentro i fyd y nofel yng Nghymru heb deimlo peth anesmwythyd. Roedd hi am feirniadu trefn batriarchaidd cymdeithas yng Nghymru a rwystrai wragedd rhag byw’n unol â’u cyneddfau. Roedd ei hymrwymiad wrth y gymdeithas honno, fodd bynnag, yn amod iddi cyn mentro. Yn ei dyddiadur, ym mis Mai 1954, dywed fel hyn: ‘Fel rhywun sy’n dod i mewn i draddodiad newydd o’r tu allan, rwy’n llai clwm wrth y traddodiad ac felly mae’n haws i mi chwalu delwau … [Gallaf wneud hynny]  yn unig os ydw i’n uniaethu â Chymru.’ Roedd am astudio’r byd, yn ysbryd Siôn Cent, a gwneud hynny ‘mewn ysbryd o wrthryfel yn hytrach nag er mwyn difyrru’.\nDrwy gydol ei bywyd, meddai Kate ar ysfa ddigon eofn i amau pawb a phob dim. Mae hi’n cydnabod hyn yn nyddiadur 1953/54 hefyd: ‘A oes gen i hawl i dorri i mewn i’r traddodiad hunanfoddhaus hwn [traddodiad y nofel yng Nghymru] gyda fy De omnibus dubitandum?’\nYn yr Almaen y cychwynnodd ei gwrthryfel yn erbyn trefn cymdeithas ac awdurdod gwlad ac eglwys. Bu’n un o’r ychydig iawn o ferched a fynychai’r ysgol ramadeg yn Wittenberg, ac yno cafodd ei hysbrydoli gan ei hathro clasuron, Dr Kaulbach, i ymddiddori yn y syniad o humanitas, gyda’r pwyslais ar feithrin gwarineb y bod dynol a’i allu i greu amgylchfyd moesol iddo’i hun. Tua’r un adeg, ymddiddorai’n fawr yng ngweithiau Nietzsche, a osodai ddatblygiad y bod dynol uchaf yn ei flaenoriaethau. ‘Nid Cymru a’m rhwygodd am y tro cyntaf allan o sicrwydd fy nhraddodiad fy hun,’ meddai’n ddiweddarach. ‘Efallai mai Nietzsche wnaeth hyn … Ond hefyd amheuaeth am ddwyfoldeb y Gristionogaeth gul.’\nCafodd Kate ei derbyn i’r Eglwys Lutheraidd yn Wittenberg pan oedd yn 14 oed, a’r pryd hwnnw gwrthododd yn chwyrn gyngor ei hewythr mai ei dyletswydd hi fel merch oedd cymryd lle eilradd i ddynion o hynny ymlaen. Aeth Kate ymlaen i astudio Eifftoleg yn Munich, Bonn a Berlin a chael swydd wedi hyn yn yr Amgueddfa Eifftaidd yn Berlin. Bu’n caru â Nikolaus von Mossolow, cydfyfyriwr Eifftoleg, mab i gadfridog Rwsiaidd, a chomiwnydd, ac fe fydden nhw’n rhannu syniadau am ddelfrydau’r Comiwnyddion. Gwn fod Kate yn edmygydd mawr o Karl Liebknecht a Rosa Luxemburg, dau o gomiwnyddion Berlin a wrthwynebodd y Rhyfel Byd Cyntaf, ac a lofruddiwyd gan grwpiau parafilwrol gwrth-gomiwnyddol y Freikorps yn fuan ar ôl y rhyfel.\nNid y lleiaf o’r ysgogiadau yng nghefndir Kate oedd y modd y collodd ei swydd yn yr amgueddfa Eifftaidd yn Berlin cyn llwyddo i ffoi i’r Alban. Roedd twf Hitleriaeth, a dioddefaint ei theulu yn sgil hynny – lladdwyd ei mam mewn gwersyll-garchar – wedi arwain Kate i gondemnio pob cyfundrefn awdurdodol, boed honno’n drefn wladwriaethol, gymdeithasol neu grefyddol.\nEr bod Kate yn cadw dyddiadur o’i blynyddoedd cynnar, ac yn gohebu’n gyson â’i rhieni a Niki cyn yr ail ryfel byd, mae’n amheus a fyddai hi wedi cael y rhyddid i ddatblygu’n llenor pe bai wedi aros yn yr Almaen. Ymysg ei phapurau mae dogfen helaeth am daith i’r Eidal, a dogfen arall, ‘This Country’, yn cofnodi ei hargraffiadau cynnar o fywyd yn Lloegr. Y trobwynt mawr llenyddol oedd cwrdd â’i darpar ŵr, Gwyn Griffiths, yn Rhydychen, y ddau ohonynt yn Eifftolegwyr ac yn heddychwyr. Wedi carwriaeth gyflym priododd y ddau a symud i’r Rhondda, lle y blodeuodd y berthynas rhyngddi hi a darpar awduron eraill – Pennar Davies a Rhydwen Williams yn bennaf yn eu mysg.\nYn sgil ei lletygarwch, cynhelid nosweithiau a sesiynau hwy yn eu cartref, Cadwgan, St Stephen’s Avenue, y Pentre, gyda thrafodaethau bywiog ar grefydd, athroniaeth a llenyddiaeth rhwng y cyw lenorion hyn a ymhyfrydai yn eu safbwyntiau agored a gwrthryfelgar. Byddent yn cyflwyno i’w gilydd syniadau gwahanol grefyddau ac athronwyr, ac yn trafod eu gwaith ei gilydd. Dechreuodd y grŵp gyhoeddi erthyglau yn Heddiw a Seren Cymru. Ysgrifennodd Kate am Ernst Toller, Madame Curie, Henri Bergson a Lenin, ac hefyd ysgrif ‘Nietzsche a’r Natsïaid’, lle y dadleuodd i Nietzsche gael ei gamddehongli a’i gamddefnyddio gan y giwed honno. Ysgrifennodd bamffled hefyd, ‘Mudiadau Heddwch yn yr Almaen’ yng nghyfres Pamffledi Heddychwyr Cymru, pan oedd y rhyfel yn ei anterth.\nKate oedd y gyntaf o  Gylch Cadwgan i ennill clod am ei gwaith. O’r cychwyn roedd pwyslais gweithiau Kate ar le’r ferch mewn cymdeithas. Medd Megan, prif gymeriad Anesmwyth Hoen, nofel fer a enillodd gystadleuaeth Llyfrau’r Dryw yn 1941, ‘Hoffwn i ferched gael eu haddysgu yn y fath fodd a’u gwn֗âi’n alluog i feddwl drostynt eu hunain, fel yn amser matriarchaeth’. Yn y nofel honno, mae Megan yn canfod ei dyheadau emosiynol wrth adael y Gymru draddodiadol a mentro i gymdeithas wahanol yn Llundain a Munich. Mae modd gweld yn y nofel brofiadau Kate ei hun, gyda Chymru yn y nofel yn cymryd lle Wittenberg.\nMewn storïau byrion eraill mae’r syniad am fam-dduw’n codi. Yn ‘Y Bennod Olaf’, a fu’n fuddugol yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn 1942, mae Mair, sy’n condemnio creulondeb Du[HG4]  w wrth iddi wynebu marwolaeth, yn galw ar ‘Dduw, Dad-a-Mam’. Caiff y syniad ei ddatblygu yn ‘Fy Chwaer Efa’ (1944), lle mae pedair chwaer sydd ag enwau bwriadol Feiblaidd, Efa, Martha, Mair a Magdalen, yn rhoi bri ar y syniad o Dd uw’r fam, a allai waredu merched, am na allai Iesu, ‘fel dyn dibriod, ddeall gwragedd yn iawn’. Mae’r rhain yn trafod natur serch merched, sut y mae’n wahanol i serch dynion, a sut y mae syniadau am briodas yn gallu bod yn groes i’w dyheadau a hwythau’n rhan o gyfundrefn foesol cymdeithas batriarchaidd sy’n gallu llesteirio hunangyflawniad merched.\nMae Mae’r Galon wrth y Llyw yn plethu syniadau tebyg i’r rhain at ei gilydd. Mae Kate yn parhau â’r drafodaeth Nietzschaidd am yr hyn yw da a drwg, gan amau a oes y fath beth â moesoldeb absoliwt. Dywed un cymeriad ‘nad oedd dim ffasiwn beth â phechod mewn gwirionedd, nad oedd yr un athronydd wedi profi bod moesoldeb yn ffaith’. Gwelir bod pobl yn byw ar sail twyll, a hunan-dwyll, a’i bod yn anodd gweld y gwahaniaeth rhwng crefydd ac ofergoel.\nMae deall beth yw cariad i fenywod ac i ddynion yn llinyn trwy gydol y nofel. Mae cariad i ddynion yn feddiannol, meddir, a’r wraig yn gallu dod yn eiddo, yn yr un modd â thŷ a chrefydd. Mae menywod, ar y llaw arall, am roddi, ac yn y rhoi hunanaberthol hwn mae yna gyfyng-gyngor: gall eu cariad fod mor anhunanol fel nad oes ganddynt hunan ar wahân i’w gwŷr.\nTrafodaeth gyson yw’r un am geisio’r profiad mawr mewn carwriaeth, a gafael ar hwnnw, er gwell neu er gwaeth, beth bynnag fo’r amgylchiadau.  Mae Doris, y prif gymeriad, yn ymserchu’n llwyr yn Arthur er bod hwnnw’n briod. Geilw’r profiad yn ‘Gyfle Mawr’, profiad nad oes ond ychydig yn ei gael, ac mae’r profiad hwn, sy’n ddibynnol ar reddf yn hytrach na rheswm, yn drech na moesoldeb cymdeithasol. Medd Doris, “Dw i ddim yn mofyn gŵr i’m cynnal; dim yn mofyn parchusrwydd a diogelwch. Dwi’n mofyn dim byd ond tithau – tithau a phlentyn i berthyn i’r ddau ohonon ni.” Gwelir Arthur yn ymdrechu i ddygymod â’i berthynas â dwy wraig, wedi’i ddal gan awydd hunanaberthol y ddwy. Gŵyr am y caru ifanc y soniodd ei fam amdano fel cyfnod gorau bywyd, ond yna cafodd brofiad o weld caru’n colli ei ystyr. Apelia Doris iddo am beidio ag aberthu eu ‘Serch Mawr’ er mwyn merch na all gynnig hynny iddo. A yw perthynas gonfensiwynol Arthur â’i wraig Siân yn hunan-dwyll, neu a yw’r Cyfle Mawr ei hun yn dwyll? Cynigir gwrthbwynt gan Gwenda, chwaer Doris, sy’n dadlau nad oes undod perffaith rhwng dau yn bod, gan fod rhaid i bawb ddatblygu yn sgil eu gwahanol brofiadau. Mae hapusrwydd i’w gael ym mherthynas dau berson annibynnol, heb angen credu mai dim ond gydag un person y mae modd dod o hyd i hynny.\nGwelodd llawer y nofel hon yn nofel ffeministaidd Gymraeg arloesol. Mae hyn yn wir yn yr ystyr bod yma ymdriniaeth â’r hyn yw serch a hunangyflawniad i fenywod, ac yn y lle blaenllaw a rydd y nofel i ddyheadau menywod. Ond nid ennill hawliau cyfartal i fenywod yw’r peth pwysicaf, yn hytrach yr angen i chwyldroi cymdeithas batriarchaidd fel bod menywod yn gallu byw’n unol â’u cyneddfau.\nTrwy gydol y nofel, ceir ergydion i sawl cyfeiriad, gyda chondemniad o Fohametaniaid sy’n gwadu cydraddoldeb i fenywod mewn priodas, y grefydd Gristnogol a’i hatebion di-fudd i ddioddefwyr, a’r moesoldeb a’r confensiynau arwynebol a diystyr sy’n rhan o fywyd Cymru. Seiliodd Kate ei sylwadau ar brofiadau real, sydd i’w canfod yn ei dyddiaduron. Roedd Mohsen Bakir yn gyfaill i Gwyn a Kate ers dyddiau Rhydychen, ac fe adroddodd ei helyntion priodasol wrthynt. Echrydu a wnaeth Kate at ddiffyg cydraddoldeb ei wraig yn eu perthynas. Yn y Rhondda, y Bala ac Abertawe, cafodd Kate ddigon o flas ar yr hyn a welai’n fywyd traddodiadol Cymru i ganfod ei wendidau.\nO ran cefndir daearyddol y nofel, rwy’n tybio mai’r Rhondda ac Abertawe, a’r bobl a ddeuai i’r aelwyd, sy’n cael eu portreadu. Mae yma sôn am ogofâu ger y môr: ogofau Bacon Hole a Minchin Hole ger Southgate, Gŵyr, yw’r rhain. Ysgrifennodd Kate bedair erthygl am Ogof Minchin i’r South Wales Evening Post, ymysg ugeiniau o rai eraill ar hanes lleol, yn sgil ei gwaith fel curadur yn Sefydliad Brenhinol De Cymru (Amgueddfa Abertawe) yn ystod y cyfnod hwn. Mae yna olygfa darllen drama yn y nofel – gellir dychmygu hon yn digwydd ar yr aelwyd yn Abertawe, pan oedd Dr Roy Lewis a hithau yn llunio dramâu.\nEr mai nofel syniadau yw Mae’r Galon wrth y Llyw, mae’r llinyn storïol yn gryf hefyd. Mae Arthur wedi dyweddïo â Siân, sy’n bygwth hunanladdiad pan deimla ei fod e’n ymbellhau oddi wrthi. Ar ôl iddynt briodi, mae Arthur yn cynnal perthynas eto â’i gyn gariad, Doris, y prif gymeriad, a’i gwelai ef yn gariad mawr ei bywyd. Erbyn hyn mae hi’n anhapus yn ei phriodas ac mae ganddi blant gan ei gŵr, a chaiff Arthur a Doris eu plant eu hunain. Mae diwedd y nofel yn ymdrin â’r argyfyngau a ddaw yn sgil hyn.\nCafodd Kate we’r stori ym mywyd ei chwaer a fu mewn sefyllfa debyg. Mae nifer helaeth o fanylion, fel diabetes un o’r plant, ac un arall sy’n marw ar ôl damwain â chyllell, yn rhai gwir. Ar un wedd, felly, gellir edrych ar y nofel fel ymgais i ddeall ei chwaer. Digwyddodd y cyfan ynghanol yr Ail Ryfel Byd, pan oedd ei bywyd ei hun o dan fygythiad, a gwareiddiad Ewrop yn cael ei chwalu. Sut oedd modd dod o hyd i fodlonrwydd personol yn y gyflafan? Meddir yn y nofel am Doris, ‘Hwyrach iddi dderbyn ysgogiad arbennig gan y ffaith fod Rhyfel Byd arall yn cael ei fygwth. Ymddangosai yn wir fod diwedd y byd yn bosibl, neu o leiaf ddiwedd gwareiddiad.’\nMentrodd chwaer Kate fyw yn groes i reolau cymdeithas, a chrefydd, er mwyn profi’r serch mawr a allai roi’r bodlonrwydd hwnnw iddi. Ond er bod diwedd y nofel yn awgrymu mai ofer – a dinistriol hyd yn oed – yw gosod y ‘galon wrth y llyw’, nid oes yma gondemniad. Medd Gwenda, chwaer Doris, yn y nofel, a hynny’n unol o bosib â barn Kate, nad yw’n credu mewn undod perffaith rhwng gŵr a gwraig. Dadlenna Gwenda, er pryder i’w chwaer, fod ynddi ‘straen bolygamaidd’. Ond yna medd Gwenda wrth ei chwaer, er bod honno wedi torri bron y cyfan o’r deg gorchymyn, ‘Rwyt ti’n un arbennig a rhyfedd iawn, Doris. Cefaist dy lunio o’r un clai ag y bydd Duw yn ei gymryd i wneud Sant.’\n© 972\tHeini Gruffudd


Oes Rhaid I Ti? - Wicid\nHafan » newyddion a safbwyntiau » Oes Rhaid I Ti?\nBy Wicid_impoter - Tachwedd 18 2011 3600\nOes rhaid i ti wneud hynna\nYn sarhau fi gyda’r geiriau yna\nPam ti’n meddwl bod o’n iawn,\nI drin fi fel hyn.\nDwi eisiau dweud wrthyt ti\nDwi eisiau gadael i ti wybod\nBod bob gair ti’n ddweud,\nDim ond yn faich ti’n cario.\nPam wyt ti’n ymddwyn fel hyn,\nYn blentyn heb neb yno,\nI fynd iddo pan mae’n ofn\nNeu wylo pan mae’n drist\nNawr dwi’n teimlo fel y plentyn yna\nGan nad wyt ti i weld yn poeni\nAm unrhyw beth, nac unrhyw un\nHeblaw amdanat ti dy hun\nOnd ar y llaw arall,\nRoeddet ti’n arfer bod yno\nOnd nawr dy fod wedi mynd\nPls dweud wrthyf, beth dwi’n wneud?\nPls dweud wrthyf, ble dwi’n mynd?\nPls dweud wrthyf, pam ti ddim yn poeni?\nCuddio ef wyt ti?\nDy wir emosiynau wedi’u cloi i ffwrdd,\nDyw hynny ddim yn dda i neb\nFelly pam mod i’n gwneud hefyd?\nDwi ddim yn gwybod pam ond ti ydy’r un\nOnd ti ddim yn deall,\nFaint dwi’n poeni.\nFaint dwi’n caru.\nFaint dwi’n dymuno\nFaint dwi’n dy fethu di


Ail ferch yn euog o lofruddio ei thad – Golwg360\n7 Chwefror 2011 am 14:32\nCawyd ail ferch yn euog o lofruddio ei thad heddiw.\nCafodd Antoni Robinson, 61, ei drywanu 15 o weithiau wrth iddo gysgu yn ei wely yn Hen Golwyn.\nRoedd Ashleigh Robinson, 19, a’i chwaer 16 oed, Holly, wedi cynllunio i ymosod ar eu tad ar y cyd gyda’u cariadon.\nY nod oedd cael gafael ar £900 oedd wedi ei gloi yn ei sêff, clywodd Llys Ynadon yr Wyddgrug.\nHeddiw penderfynodd rheithgor bod Holly a’i chariad Sacha Roberts, o Woodland Road West, Bae Colwyn, yn euog o lofruddiaeth.\nCafwyd Ashleigh Robinson a’i chariad Gordon Harding, 20, o Stryd Llanelian, Hen Golwyn, yn euog ddydd Gwener.\nDywedodd yr Ustus Griffith Williams y bydd y pedwar yn cael eu dedfrydu yfory.\nDigwyddodd y llofruddiaeth ar ôl i berthynas 25 mlynedd Antoni Robinson gyda Joanne Barr, mam Ashleigh a Holly Robinson, ddod i ben.\nYn oriau man y bore 7 Gorffennaf y llynedd llwyddodd y pedwar i fynd i mewn i gartref Antoni Robinson wrth iddo gysgu.\nDywedodd yr erlynydd Andrew Thomas mai’r cynllun oedd mynd i ystafell wely Antoni Robinson wrth iddo gysgu a chymryd cynnwys ei sêff.\n“Arian, gemau ac eiddo,” oedd y cymhelliad, meddai Andrew Thomas.\nClywodd y rheithgor fod gan Antoni Robinson glwyfau ar ei wyneb, ei wddf a’i gorff, gan gynnwys pedwar clwyf ar ei gefn.\nCafodd y gwythiennau ar ei wddf eu torri ac fe fu farw o fewn munudau i’r ymosodiad, meddai Andrew Thomas.\nAr ôl yr ymosodiad gyrrodd Ashleigh Robinson neges destun at ei mam, Joanne Barr, gan ddweud bod ei thad wedi marw, clywodd y llys.\n“Digwyddodd pethau, dydi o ddim yn bodoli rhagor. Sori Mam. xxxx,” meddai’r neges.


#CleanMobility - Mae'r Comisiwn yn cyflwyno cynnig ar brofi allyriadau ceir mewn amodau gyrru go iawn - Gohebydd yr UE\nMewn ymateb i ddyfarniad gan y Llys Cyffredinol, heddiw mae'r Y Comisiwn yn cynnig i ailddatgan rhai agweddau ar brofion Allyriadau Go Iawn (RDE) yn ddeddfwriaeth sydd i'w mabwysiadu gan Senedd Ewrop a'r Cyngor.\nMae'r Comisiwn Ewropeaidd wedi bod yn weithgar iawn wrth hyrwyddo ansawdd aer, ymladd newid yn yr hinsawdd a chefnogi symudiad i symudedd glân. Mae'r camau gweithredu yn cynnwys profion allyriadau newydd a mwy dibynadwy mewn amodau gyrru go iawn yn ogystal â phrawf labordy gwell. Mae'r ymdrechion hyn eisoes yn cynhyrchu canlyniadau. Mae mathau newydd o gerbydau diesel a brofir yn y labordy ac ar y ffordd o dan amodau'r byd go iawn a'u rhoi ar y farchnad ers mis Medi 2017 yn allyrru llawer llai na mathau hŷn o gerbydau diesel.\nYm mis Rhagfyr 2018, dirymodd y Llys Cyffredinol rai o ddarpariaethau deddfwriaeth yr UE ar brofi Allyriadau Go Iawn. Barnodd y Llys na ddylai'r “ffactorau cydymffurfio” fel y'u gelwir fod wedi cael eu mabwysiadu drwy weithdrefn gomisiynu, ond drwy weithdrefn ddeddfwriaethol gyffredin. Mae'r dirymiad o natur rhannol ac nid yw'n effeithio ar y weithdrefn prawf RDE wirioneddol, sy'n parhau mewn grym a rhaid ei chynnal o hyd ar ffurf cymeradwyaeth.\nGohiriodd y Llys effeithiau'r dirymiad rhannol hyd at Chwefror 2020 i roi amser i'r Comisiwn weithredu'r dyfarniad. Osgoi ansicrwydd cyfreithiol ar y math o gymeradwyaeth a roddwyd ers mis Medi 2017 - pan ddaeth gweithdrefn brawf RDE yn orfodol - mae'r Comisiwn yn cynnig heddiw i ailddatgan yr un ffactorau cydymffurfio â'r testun cyfreithiol. Mae'r Comisiwn yn cyflwyno'r cynnig cyfreithiol drwy'r weithdrefn ddeddfwriaethol arferol, yn unol â chais y Llys Cyffredinol. Felly, mae'r Comisiwn yn gweithredu i sicrhau'r sicrwydd cyfreithiol angenrheidiol i awdurdodau cenedlaethol, diwydiant a defnyddwyr.\nUnwaith y caiff ei fabwysiadu gan Senedd Ewrop a'r Cyngor, bydd y Rheoliad yn uniongyrchol gymwys ym mhob Aelod-wladwriaeth a bydd yn dod yn ddyddiau 3 gorfodol ar ôl ei gyhoeddi yng Nghyfnodolyn Swyddogol yr UE.\nDatblygwyd y fframwaith cyfreithiol ar gyfer RDE mewn gweithdrefn gomisiynu, lle mae'r Comisiwn yn gwneud cynnig i arbenigwyr cenedlaethol, a all ddiwygio'r cynnig cyn pleidleisio. Yna caiff y testun ei gyflwyno i Senedd Ewrop a'r Cyngor i'w gymeradwyo neu ei wrthod. Hwn oedd y weithdrefn a ddilynwyd ar gyfer mabwysiadu Deddf RDE 2 (Rheoliad 2016 / 646), lle cafodd y cyfaddawd a ganfuwyd gan arbenigwyr aelod-wladwriaeth ar 28 Hydref 2015 ei gymeradwyo wedyn gan Senedd Ewrop a'r Cyngor.\nYm mis Rhagfyr 2018, dirymodd y Llys Cyffredinol rai o ddarpariaethau Deddf RDE 2, sef y “ffactorau cydymffurfio” fel y'i gelwir. Mae ffactorau cydymffurfio yn sefydlu'r anghysondeb a ganiateir rhwng y terfyn allyriadau rheoleiddiol sy'n cael ei brofi mewn amodau labordy a gwerthoedd y weithdrefn RDE pan fydd y car yn cael ei yrru gan wir yrrwr ar ffordd go iawn, gyda'r nod o leihau'r anghysondeb hwn yn raddol.\nYn ei ddyfarniad, ni wnaeth y Llys Cyffredinol gwestiynu rheidrwydd technegol y ffactorau cydymffurfio, ond ystyriodd fod y Comisiwn wedi rhagori ar ei bwerau gweithredu wrth sefydlu'r ffactorau cydymffurfio RDE trwy gomoleg yn lle deddfwriaeth cyd-benderfynu (= gweithdrefn ddeddfwriaethol gyffredin). Cyflwynodd y Comisiwn apêl yn erbyn dyfarniad y Llys Cyffredinol ym mis Chwefror 2019 ar y sail ei fod yn anghytuno ag asesiad cyfreithiol y Llys fod y Comisiwn wedi rhagori ar ei bwerau gweithredu.\nCwestiynau Cyffredin ar y cynnig heddiw ynghylch profion RDE\nCynnig deddfwriaethol ynglŷn â phrofion RDE\nCwestiynau Cyffredin: Profi allyriadau o geir\nDatganiad i'r wasg: Ansawdd aer - Mae'r Comisiwn yn gweithredu i amddiffyn dinasyddion rhag llygredd aer\nCwestiynau Cyffredin: Rheolau newydd ar gyfer cymeradwyaeth yr UE ar gyfer ceir mwy diogel a glanach\n#SecurityUnion - Mae'r UE yn cryfhau rheolau ar ffrwydron cartref ac yn ymladd yn erbyn cyllido terfysgaeth


Bodau hybrid: Pontio rhwng dyn, mwnci a yeti Suenee Bydysawd\n6466x 07. 09. 2018 Darllenydd 1\nA yw pobl hybrid? Yn ôl gwyddonydd Gwlad Belg pwysig a llywydd cwmni International kryptozoologické, Bernard Heuvelmans, roeddent yn y gwersylloedd Gulag yn Siberia gwneud ymdrechion i ffrwythloni artiffisial o ferched Altai sberm dynion gorila. Mewnforwyd gwrywod gorila yn arbennig o Rwanda a Burundi. Roedd gan y epil hyfyw sy'n deillio cryfder corfforol aruthrol i weithio yn y pyllau halen.\nArbrofion yn Gulag\nBernard Heuvelmans, yn ei lyfr "Dirgelwch y Frozen Man" yn dod â'r neges eich ffrind (a allai fod yn ymddiried ynddo) fod yn y blynyddoedd 1952 1953-, cyfarfod â meddyg Rwsia a'i ffrindiau, a ddihangodd o wersyll carchar Siberia Gulag. Dywedodd y meddyg iddo ei fod wedi cael ei arestio am fethu â chydymffurfio â gorchmynion ffrwythloni Mongolia â sberm yr gorila. Cynhaliwyd yr arbrofion hyn yng ngampws Ysbyty Gulag.\nFelly, creodd y Rwsiaid ras o hanner polion o uchder 1,8 m, wedi'i orchuddio â cotiau, a oedd wedyn yn gweithio mewn pyllau halen, Roedd ganddo bŵer Herculean ac yn gweithio bron heb orffwys. Fe wnaethant dyfu'n gyflymach na phobl, ac felly'n gyflym daeth yn addas ar gyfer gwaith. Eu hanfantais yn unig oedd anallu i atgynhyrchu. Ond mae ymchwilwyr wedi gweithio'n dda yn y cyfeiriad hwn hefyd!\nYr Athro Ilja Ivanovich Ivanov\nYn 1927, daeth yr erthygl "Amser Rwsiaidd" i bapur yr ymfudwr yn erthygl am brofiadau hibridau dynol a mwnci gan athro Sofietaidd Ilji Ivanovich Ivanov. Ar y pryd, roedd y neges anhygoel hon yn ddiddorol i'r darllenydd.\nFodd bynnag, mae'n ffaith bod dogfen unigryw yn cael ei chadw yng nghasgliadau Archifau Gwladol Ffederasiwn Rwsia. Yn y ddogfen hon, gallwn ddarllen bod pwyllgor cyd-benderfynu Adran Gorfforol a Mathemategol Academi y Gwyddorau Uherian o'r farn:\n1) Dylai hybridization rhyngddisgyblaethol gydag arbrofion ar fwncïod barhau. Prof. Gwnaeth Ivanov yn y cyfleuster Suchum groes rhwng gwahanol fathau o fwncïod, yn ogystal â rhwng mwncïod a phobl.\n2) Rhaid sicrhau'r ymdrechion gan yr holl fesurau angenrheidiol a'u cyflawni dan amodau arwahanu llym menywod, heblaw am fod yn naturiol.\n3) Rhaid cynnal arholiadau â chymaint o ferched â phosibl ...\nmerched Sofietaidd ond nid mor hygyrch, ac nid oedd anian Affricanaidd, felly problemau Athro Ivanov gyda ffrwythloni artiffisial er gwaethaf y ffaith bod y Comisiwn uchod cymeradwyo ei argymhellion. Beth oedd i fod i wneud? Canfuwyd yr ateb gan yr ymchwilydd ei hun - roedd yn rhaid iddo fynd i Affrica! Mae hyn yn llawn mwnïod a merched temperamental ... a byddai'n cael ei datrys. Tynnodd Ivanov at gefnogaeth ariannol y llywodraeth sy'n fynnu. Yn y blynyddoedd heriol o collectivization cyffredinol ei gyflwr wedi dyrannu bron ddoleri 30 000 ar alldaith i Guinea.\nTaith i Affrica\nFodd bynnag, gwrthod merched lleol rôl mamau sy'n ymgartrefu. Roedd y brodorion, hyd yn oed gydag arian gwych, yn anghytuno ag unrhyw ffordd o groesi'r mwncïod a rhwystro cynnydd gwyddonol. Dioddefodd yr Athro Ivanov yr ail dro am fiasco. Ond nid oedd yn colli ei obaith a'i awydd. Cyngynnodd un meddyg i berfformio arbrofion tebyg yn yr ysbyty lleol.\nNid oedd y llywodraethwr lleol yn erbyn yr arbrofion yn gwrthwynebu, ond dywedodd na ellid ond ei wneud gyda chaniatâd y merched sy'n cymryd rhan. Ac eto, digwyddodd methiant cyflawn: gwrthododd y dynion i feichiogi artiffisial a chario'r hybridau.\nFodd bynnag, ni roddodd y gwyddonydd ystyfnig i fyny ac ysgrifennodd:\n"Rwy'n rhoi pwysigrwydd mawr i genhadaeth Pygmeians Rabon, felly ni allant gael y problemau uchod ..."\nNi wyddys a yw'r gwyddonydd gweithredol am groesi gyda'r mwncïod. Mae olion ei weithgareddau yn Affrica yn cael eu colli. Hefyd, nid oedd canlyniadau arbrofion Gwarchod Dryum yn anhysbys. Roedd y naill na'r llall yn dod i ben oherwydd canlyniadau annigonol neu, i'r gwrthwyneb, roeddent yn gyfrinachol oherwydd y canlyniadau hyn.\nRydyn ni'n synnu bod XDMXX, dyluniad yr Athro V. Vedensky yn yr Himalayas wedi gweld geni benywaidd eto. Mabwysiadwyd y plentyn gan un o'r gwyddonwyr. Tyfodd y bachgen hwn yn iach. Fodd bynnag, roedd yn wyllt iawn, yn grwn, yn wyllt ac yn wallt iawn. Roedd hi'n amser mynd i ysgol elfennol. Roedd yn camgymryd i ddysgu, ar ôl gadael yr ysgol, a chael swydd fel llwythwr. Roedd gan y bachgen gryfder corfforol anferth.\nI fod yn fanwl gywir, ni ddaeth yn weithiwr o'i ewyllys rhydd ei hun. Yn 1938, daeth ei dad mabwysiadol yn "gelyn y bobl" ac fe'i hanfonwyd i'r gwersyll crynodiad lle bu farw. Bu farw mab "menyw eira" yn ifanc iawn am reswm anhysbys. Mae'r nodiadau gwyddonol y mae ei athro wedi ysgrifennu amdano yn cael eu cadw dan yr enw "cyfrinachol" yn Academi y Gwyddorau ...\nYn y 1960au 20. Clyw gan y gwyddonydd enwog Boris Pornishov yn y Cawcasws gan yr hen dystion stori am y dynged a ddaliwyd a'i falu "Menywod eiraidd" ZanyPwy oedd yn byw am flynyddoedd lawer gyda'r ffermwr lleol oedd Jadgi Genabou grym rhyfeddol, arfer gwaith caled ... a esgorodd arno plant.\nMae'n ymddangos eu bod yn blant ei phartner oherwydd Zana ei gladdu yn y bedd teulu yn y fynwent ar ddiwedd 19. ganrif, ym mhentref Thina, ardal Oshamisra. Yn 1964, cwrddodd y gwyddonydd â dau o wyrion y wraig hon. Roedd ganddynt bŵer anhygoel a buont yn gweithio yn y cloddfeydd yn Tkvarchel. Roedd ganddynt groen tywyll a golwg annisgwyl. Gallai un o'r disgynyddion a enwir Shaliku ddal ei gadair gyda dyn eistedd a dawnsio ar yr un pryd! Pan oedd yn bosibl cyfuno dyn modern a'r ffyrnig (efallai y bydd rhai yn dweud cyntefig), felly beth am ganiatáu creu dynol hybrid a epa?\nY llun yw Chvit, mab Zany. Ar y dde mae un o'r wyrion.\nDisgynyddion eraill o Zany: 1 - merch Natalia; 2, 3, 4 - wyrion - Raisa, Shaliko, Tatyana (plant o Chvita); 5 - yr ŵyr-orsedd Robert (mab Raisy).\nEmbryonau menywod i wterws y chimpanzei\nYn 1998, fe wnaeth llawfeddygon y DU fewnblannu embryo tair wythnos o fenyw a fu farw mewn damwain car i wterws y tsimpen. Yn y seithfed mis o feichiogrwydd, rhoddodd y fam ardystiedig hon adran cesaraidd. Rhoddwyd y plentyn mewn deorydd lle bu'n esblygu fel arfer. Nid dyma'r ymgais gyntaf gan wyddonwyr i drawsblannu'r embryo dynol i'r anifail.\nO'r fan hon nid yw bellach yn bell o gysylltiad rhywogaethau. Mae'n hysbys bod biolegydd Efrog Newydd, Stuart Newman, wedi creu a cheisio patentio'r dechnoleg gynhyrchu anifeiliaid hon, y mae'n galw chimeras.\nFrank Hansen a'i arddangosfa\nMae gwyddonwyr yn dweud eu bod wedi dod o hyd i ffordd i gyfuno genynnau dynol ac anifeiliaid. Yn ychwanegol, dywedwyd bod America, yn 1968 am fwy na blwyddyn a hanner, yn teithio ffisegydd Frank Hansen sydd â chyfarpar arbennig. Yn y marchnadoedd da byw, mae'r Yankee mentrus (cyn-beilot milwrol) wedi dangos 1,75 fel doler i'w arddangosfa chwilfrydedd.\nHansen a'i arddangosfa\nYng nghanol y cerbyd modur casin metel yn (arch) gyda'r caead y gwydr pedwar-haen. Gorchuddiwyd corff dyn mawr mewn haen o iâ wedi'i orchuddio â gwallt brown tywyll. Roedd y ddyfais oergell arbennig yn cynnal y tymheredd isel angenrheidiol. Yr oedd Yeti. Pan glywodd am Bernard Heuvelmanns crybwyllwyd yn flaenorol, ynghyd â'i ffrind, yr ymchwilydd enwog Americanaidd, awdur a sŵolegydd Ivan Sanderson, aethant i Minnesota, lle mae Frank Hansen yn byw.\nAm dri diwrnod, mae gwyddonwyr wedi astudio corff creadur anhysbys a gedwir mewn rhew. Fe wnaethon nhw arolwg, tynnu, ysgubo, fflachio, ffotograffio a chofnodi. Roeddent eisiau goleuo'r gwrthrych gyda pelydr-X a hyd yn oed ei ddadmerio i astudio ymhellach. Ond ni wnaeth Hansen, pan ddysgodd pwy oedd ef, ei ganiatáu, a chyfeiriodd at y gwaharddiad ar berchennog go iawn y corff wedi'i rewi.\nSut oedd edrych ar gorff yr arddangosfa?\nMae gwyddonwyr wedi archwilio'r arddangosfa i gadw gwybodaeth ar gyfer gwyddoniaeth. Mae'r corff yn enfawr. Mae ei bwysau yn ymwneud â 115 kg. Nid yw'r hull yn tyfu ar y waist, ond dim ond tuag at y cluniau. Mae lled y fron yn fawr oherwydd hyd y gwn. Mae cymhareb hyd y breichiau a'r coesau, yn ôl pob tebyg, yn cyfateb i gyfrannau'r dynol ... Yn wahanol iawn i ddimensiynau aelodau dynol gyfran y dwylo. Mae'r gwddf yn hynod o fyr. Mae'r ên yn enfawr, eang a heb sidyn arllwys. Mae cefn gwlad yn fwy na phobl, ond nid oes gen i wefusau bron. Mae'r ewinedd garw, melyn o'r math dynol.\nRoedd y genitalion fel rhywbeth dynol, heb fwnci, nad ydynt yn fawr. Mae manylion anatomegol y strwythur pen-glin a choes yn ddibynadwy yn profi bod y creadur hwn yn unionsyth. Mae rhai manylion yn dangos ei fod ar y tu mewn i'r traed, nid y tu allan, fel y mae'r mwncïod yn ei wneud. Mae hyn yn union yr un fath â olion Ape Cwaternaidd, a leolir yn Hwngari, neu yr un fath ag y trac byw paleoanthropa (dyn ffosil) yn y Tien Shan a'r Cawcasws.\nMae'r wybodaeth wyddonol hon o fodau anarferol o werth enfawr, meddai Hansen trwy gylchgrawn Saga. Adroddodd ymhellach fod y anghenfil hwn wedi ei ladd yn Minnesota gan reiffl math Mauser pan oedd ceirw. Yn ddiweddarach newidiodd ei dystiolaeth a dywedodd y gallai fod sgwrs gydag ef yn cael ei ddefnyddio yn ei erbyn (fel tâl llofruddiaeth) fel darparu gwybodaeth ar lw ac yn rhydd.\nAddawodd iddo ddarparu ei arddangosfa ar gyfer ymchwil wyddonol os rhoddodd yr awdurdodau amnest i'r bobl hynny a oedd wedi torri'r gyfraith ffederal ar fewnforio gwrthrychau o'r fath a rhoi iddo'r anghenfil hwn iddo. Fel arall, boddi y creadur yn y môr. Yn ddiweddarach daeth yn ôl a disodli'r corff gyda mannequin. Yn ôl pob golwg, dysgodd am atafaelu'r "gwrthrych wedi'i smyglo" hwn.\nMae'n bosibl, felly, bod amlygiad Hansen yn ganlyniad i arbrofion cyfrinachol a wnaed yn y gwersylloedd Gibiaidd Siberia. A yw'n bosibl bod hyd yn oed y "Bigfoot", sydd i'w weld yn America, hefyd yn gyfuniad o Gulag?\nAr ddechrau 1990, adroddodd y wasg Americanaidd ar enedigaeth plentyn "Bigfoot" Katie Martin. Yn 1987, daeth merch ifanc allan o'r Mynyddoedd Glaw a chwrdd â dyn eira dwy fetr. Treuliodd sawl diwrnod gyda'i gilydd ac yna 28. Roedd Ebrill 1988 yn dwyn mab Katy y mae ei ben a'i gwddf wedi'i orchuddio'n llwyr â gwallt cochlychaidd tywyll. Cynhaliodd y meddygon ymchwil DNA a chanfu bod sail genetig y bachgen yn rhannol ddyn yn unig. Roedd y mab yn gryf a gwallt i'w dad ac roedd ganddi fedrau artistig a mathemategol. "Rwy'n falch iawn ohono," meddai mam plentyn anarferol. "Mae'n gwybod bod ei dad yn ddyn eira."\nAeth Katy sawl gwaith i'r un mynyddoedd yn gobeithio cwrdd â thad ei phlentyn ...\nTagiau: Kamchatka, Cawcasws, cawri, geni, Rwsia, beichiogrwydd, Top Secret, addysg, fenyw, bywyd\n590x Darllenydd 1\n1507x Darllenydd 1


Manylion Adeiladu Achrededig ar gyfer Rhan L\nManylion Adeiladu Achrededig ar gyfer Rhan L Datblygwyd y Manylion Adeiladu Achrededig i helpu'r diwydiant adeiladu i gyflawni'r safonau perfformiad sy'n ofynnol er mwyn dangos cydymffurfiaeth â gofynion effeithlonrwydd ynni (Rhan L) o'r Rheoliadau Adeiladu.\nMae'r manylion a'r adran ragarweiniol yn canolbwyntio ar sicrhau inswleiddio di-dor (gan leihau i'r eithaf ar fylchau oer) a sicrhau bod yr adeilad yn aerglos. Nid eu bwriad yw rhoi cyfarwyddyd manwl ar agweddau eraill ar berfformiad megis rheoli anwedd, awyriad, ac ati sy'n rhaid eu hystyried hefyd gan y tîm dylunio ac adeiladu.\nMae'r manylion yn cynnwys rhestrau gwirio a ddylai gael eu defnyddio gan y Dylunydd, yr Adeiladwr a'r Corff Rheoli Adeiladu er mwyn dangos cydymffurfiaeth.\nMae'r manylion wedi cael eu rhoi mewn grwpiau yn ôl y math o adeiladu generig. Argymhellir yn gryf fod yr adran ragarweiniol yn cael ei darllen ar y cyd â'r set benodol o Fanylion Adeiladu Achrededig er mwyn cael gwell dealltwriaeth o'r egwyddorion sy'n sail i'r manylion. Manylion Cysyllt\nDogfennau Defnyddiol Manylion AchrededigRhagarweiniad i'r Manylion AchrededigAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 1,268 KB)Lluniau o waith inswleiddio wal geudodAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 631 KB)Lluniau o waith inswleiddio wal allanolAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 714 KB)Lluniau o waith inswleiddio wal fewnolAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 626 KB)Lluniau o fframiau durAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 504 KB)Lluniau o fframiau prenAr gael yn Saesneg yn unig (pdf 568 KB)Mae angen rhaglen Adobe Acrobat Reader er mwyn darllen a phrintio ffeiliau PDF .


Daeareg | Cwm Elan\nMoroedd Hynafol a drift cyfandirol\nFfurfiwyd y creigiau gwaelodol o dan dirwedd Cwm Elan allan o waddodiona dyddodwyd rhwng 445 a 433 o filiynau o flynyddoedd yn ôl, yng nghyfnod yr Ordoficaidd hwyr a’r Silwraidd cynnar. Enwyd y cyfnodau daearegol yma ar ôl dau lwyth Brydeinig a oedd yn byw yng Nghymru yn ystod yr Oes Efydd a’r Feddiannaeth Rufeinig. Roedd tiriogaeth yr Ordivicii, sy’n golygu ymladdwyr morthwyl, yn cynnwys Mynyddoedd y Cambria a Chwm Elan.\nDyddodwyd y gwaddodion hynafol hynmewn basn môr dwfn, a elwir nawr yn Fasn Cymreig. Ffurfiwyd hwn ar ymyl microgyfandir yr Afalonia Dwyreiniol, pryd hynny ger Pegwn y De, pan dorrodd i ffwrdd o ehangdirdeheuol enfawr y Gondwana. Miliynau o flynyddoedd yn ddiweddarach rhannwyd gweddill y Gondwana yn Affrica, De America, India, Awstralasia ac Antarctica. Ond roedd tynged gwahanol i Ddwyrain Afalonia, a ddaeth yn Ne Prydain (gan gynnwys Cymru), De Iwerddon a rhannau o ogledd a dwyrain Ewrop. Cawsant eu cludo tua’r gogledd gan grymusterau platiaudectoneg gan wrthdaro gydag ehangder cyfandirol enfawr arall o’r enw Laurentia (Gogledd America, Yr Ynys Las, Yr Alban a Gogledd Iwerddon). Digwyddodd y gwrthdrawiad yma tua 425 o filiynau o flynyddoedd yn ôl ar 25 gradd o’r de i’r cyhydedd, gan greu cyfandir y Laurussia (yr Hen Gyfandir Tywodfaen Coch) a unodd gogledd a de Prydain ac Iwerddon ar yr ymyl deheuol.\nYn ystod ei daith 50 o filiynau o flynyddoedd tua’r gogledd casglodd y Basn Cymreig trwch mawr o laid a thywod a olchwyd o ucheldir y de a’r dwyrain. Ymgaslodd y rhan fwyaf ar sgafell fas ar ymyl Afalonia gan adeiladu’r sgafell allan i fôr dyfnach. O’r diwedd daeth y pentyrrau o waddodion yn ansefydlog gan achosi eirlithradau tanddwr i raeadru i lawr i waelod y môr dwfn. Gelwir y cerrynt hyn yn gerhyntau tyrfedd a llifodd i lawr y llethr sgafell gan ffurfio ffaniau delta tanfor enfawr.\nFfigwr 1. Ffurfiant Tyrbiditigure\nFfurfiwyd holl greigiau ardal Cwm Elan allan o waddodion a dyddodwyd gan gerhyntau tyrfedd ac fe’u gelwir yn dyrbidit. Yn raddol, claddwyd y gwaddodion a’u cywasgu gan bwysau’r gwaddodion uwchben, gwasgwyd peth o’r dŵr allan a thyfodd crisialau yn y gofod bach rhwng y graen, a’u huno â’i gilydd i ffurfio creigiau. Mae’r gwelyau tyrbidit unigol wedi eu graddio gyda’r gwaddodion tryma megis cerrig crynion, graean, tywod neu silt ar y gwaelod gan esgyn i’r llaid ysgafna ar y brig. Mae’r haenau garw yn gwrthsefyll erydiad yn well ac yn dueddol o ffurfio’r pentiroedd creigiog.\nDaeargrynfeydd a Chanionau Tanfor\nMae’r Caban Conglomrate yn dyrbidit arbennig a greuwyd gan fàs plastig o gerrig crynion, tywod a llaid. Pan gafodd ei aflonyddu, o bosib gan ddaeargrynfeydd, rhuthrodd y màs i lawr y llethr cyfandirol ar gyflymder uchel iawn gan gerfio canion tanfor trwy’r dyrbiditmain. Mae’r graig amryfaen yma yn galed a gwydn iawn. Ffurfiodd Drygarn Fawr, y man uchaf yn yr ardal, y tir uchel i’r de a’r dwyrain o’r Ganolfan Ymelwyr a’r clegyr ar ochrau gogleddol a deheuol argae Caban Coch, Craig Gigfran a Craig Cnwch. Dyna paham yr adeiladwyd yr argae yma, yn y dyffryn cul rhwng y clegyr. Cloddiwyd y graig o Graig Gigfran a’i ddefnyddio fel y deunydd crai ar gyfer y rhan fwyaf o’r argaeau. Nawr defnyddir y chwarel fel maes parcio.\nFfigwr 2. Craig Gigfran with thick sequense of the Caban Conglomerate Formation turbidites. Courtesy of Dilys Harlow.\nRhwng 405 a 390 o filiynau o flynyddoedd yn ôl cafodd y Basn Cymreig ei wasgu’n raddol gan ragor o symudiadau’r plât tectonig. O ganlyniad, cywasgwyd y creigiau, eu gwthio i fyny’n rymrus, eu plygu a’u torri. Oherwydd y gwres a’r pwysau a gynhyrchwyd ym mherfedd y creigiau anffurf, trawnewidiwyd y cerrig llaid i lechi gan wasgu’r dŵr o’r mandyllau rhwng y graen. Treiddiodd y dŵr poeth, gwasgeddedig trwy’r creigiau gan doddi allan mwynau megis plwm, copr a sinc. Yn raddol, treiddiodd yr hylif llawn mwynau i mewn i’r toriadau, eu ehangu a’u hymestyn gan broses a elwir yn doriad hydrolig, gan achosi’r mwynau i grisialu fel gwythiennau o fewn y toriadau. Cloddiwyd am blwm, copr a sinc yng nghwm Rhiwnant a Chwm Elan o ddiwedd y ddeunawfed ganrif a thrwy gydol y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Mae’r hen weithiau dal i’w gweld a gellir ymweld â nhw.\nFfigwr 3. Cwm Elan Mines. Courtesy of David James\nDechreuodd Oes yr Iâ diwethaf 2.6 o filiynau o flynyddoedd yn ôl. Tybiwn fod y rhan fwyaf o Gymru wedi’i gorchuddio â iâ yn ystod y cyfnod yma ond tystiolaeth o’r cyfnod diwethaf sydd gennym. Dechreuodd hwn 26,000 o flynyddoedd yn ôl a gorffennodd o’r diwedd 11,700 o flynyddoedd yn ôl. Am o leia 11,000 o flynyddoedd roedd canolbarth Cymru wedi’i gorchuddio â llen iâ trwchus a oedd yn llifo’n rheiddiol tuag allan, gan grafu i ffwrdd niferoedd anhysbys o greigiau. Ffurfiwyd y rhan fwyaf o ucheldir ardal Elan o greigiau o galedrwydd tebyg, felly canlyniad effaith yr iâ oedd creu llwyfandir dyranedig ar yr ucheldir, gydag ond ychydig o’r tir uwch â haen waelodol o greigiau cymharol caled. Mae’n debyg y sgrafellwyd y rhan fwyaf o lynnoedd ar yr llwyfandirallan o greigiau lleol a oedd yn fwy meddal gan yr iâ wrth iddo basio. Llifodd yr iâ i lawr cymoedd afonydd a oedd eisioes yn bodoli, gan eu gwneud yn fwy dwfn, fflat a llydan ac felly creu tirffurf dyffryn ffurf U , fel y gwelir yng Nghwm Elan a Dyffryn Claerwen.\nWrth i’r rhewlif doddi fe greodd lyn ym mlaenddŵr Elan yn Gors Lwyd gan greu tirwedd unigryw o ddyddodion gwely’r llyn. Wrth i’r llyn gorlifo i’r gorllewin, ychwanegodd at yr erydiad iâ cynharach i ffurfio ceunant serth ar ffurf V yng Nghwm Ystwyth uchaf. Creuodd llifeirianto ddŵr tawdd rhagor o geunentydd ar ffurf V trwy Gwm Elan a Dyffryn Claerwen. Mewn man arall iriwyd gwaelod ac ochrau’r cwm â chlog glai a chreigiau wedi’u malu a adawyd pan doddodd yr iâ. Mae hwn erbyn hyn yn cynnal y coetiroedd. Yn nes ymlaen daeth y dyffrynoedd dwfn hyn yn safleoedd perffaith ar gyfer cronfeydd dŵr.\nFfigwr 4 Gors Lwydigure. Courtesy of Bob Vaughan\nMae’r rhan fwyaf o’r tir uchaf gwastatedig uwchben y dyffrynoedd â haen waelodol o garreg laid sydd ddim yn draenio’n dda. O ganlyniad, mae llystyfiant corsog wedi ffynnu, gan gynhyrchu haenau trwchus o fawn o dan y gorgorsydd pwysig. Lle mae’r graig gwaelodol yn fwy mandyllog mae’r dolydd ar yr ucheldir a’r rhostiroedd sychach yn ffynnu.\nMae tirwedd Cwm Elan yn seiliedig ar ei hanes daearegol.\nText courtesy of Dilys Harlow


Prentis Asiedwaith | Go Construct\nPrentis Asiedwaith - Stephen Parsonage\nRwy'n gweithio i Wynne Construction fel Prentis Asiedwaith, ac rwyf ar hyn o bryd yng nghanol ail flwyddyn fy mhrentisiaeth. Wynne Construction yw un o'r cwmnïau adeiladu mwyaf blaenllaw yng Ngogledd Cymru a Gogledd-orllewin Lloegr ac mae'n gontractwr ar Fframwaith Adeiladu Gogledd Cymru.\nO oedran cynnar, rwyf wedi mwynhau helpu gyda phrosiectau DIY yn y cartref ac roeddwn yn gwybod fy mod eisiau gweithio fel asiedydd.\nBeth mae eich rôl yn ei chynnwys?\nRwy'n brentis asiedwaith ac yn ystod fy mlwyddyn gyntaf gweithiais ar y cynllun mwyaf y mae Wynne Construction wedi'i gwblhau hyd yma – hwb Chweched dosbarth newydd yn y rhanbarth. Roedd y profiad a gefais ar y prosiect hwn yn amhrisiadwy gan i mi allu rhoi popeth a ddysgais o'm cwrs Sylfaen Crefft Adeiladu yn y coleg ar waith. Mae'r gwaith yn amrywiol ac yn ddiddorol iawn, ac rwy'n cael cyfle i weithio gyda'r gwahanol is-gontractwyr yn ogystal â gyda'n tîm o asiedyddion.\nFe welwch mai asiedyddion yw un o'r crefftwyr sy'n tueddu i dreulio'r amser hiraf ar unrhyw brosiect.\nMae'r gwaith y mae asiedyddion yn ei wneud yn ymarferol iawn ac yn gorfforol, ond mae hefyd yn heriol yn feddyliol. Rwy'n berffeithydd felly rwyf am i bethau fod yn 100% yn gywir y tro cyntaf. Mae hyn yn tueddu i fod o help gyda'm swydd, wrth ychwanegu'r cyffyrddiadau olaf i ddrysau, fframiau a bordiau wal.\nFe welwch mai asiedyddion yw un o'r crefftwyr sy'n tueddu i dreulio'r amser hiraf ar unrhyw brosiect. Gall hynny fod o fantais gan ein bod yn cael gweld cynlluniau'n datblygu dros nifer o wythnosau ac rydym fel arfer yno pan gaiff prosiect ei gwblhau sy'n rhoi boddhad mawr.\nDisgrifiwch eich diwrnod gwaith arferol\nAr hyn o bryd rwy'n teithio dros 40 milltir i'r safle gyda'r tîm. Rwy'n cael fy nghasglu am 7am felly mae'n ddechrau cynnar. Mae'r gwaith bob amser yn brysur ac yn ddiddorol pan fydd rhywbeth newydd. Mae yna waith ailadroddus yn arbennig ar y prosiectau ysgolion mawr, ond rydym yn cael amrywiaeth o waith i'w wneud gan ein rheolwr safle, sy'n asiedydd cymwysedig ac yn fentor gwych i mi.\nMae cydbwysedd da rhwng annibyniaeth a gwaith tîm ar safleoedd Wynne Construction ac rwy'n dal i fynychu'r coleg un diwrnod yr wythnos felly mae'n gyfle da i gadw mewn cysylltiad â'm ffrindiau a rhannu ein profiadau. Yn ystod y diwrnod gwaith, rydym yn cael egwyl bore a chinio ac fel arfer yn gadael y safle tua 4pm.\nRwy'n meddwl bod llygad craff a'r angen i fod yn gywir yn sgil pwysig ar gyfer asiedydd. Mae'n rhaid i chi hefyd fod yn drefnus gyda'ch offer a bod â'r cyfarpar cywir wrth law. Mae'r ffaith fy mod wedi pasio fy TGAU mewn mathemateg a dylunio/technoleg wedi bod o gymorth mawr gyda fy theori a chynllunio gwaith ac astudio lluniadau.\nMae sgiliau cyfathrebu hefyd yn bwysig o ran gwrando a gofyn cwestiynau oherwydd gall gwneud camgymeriadau fod yn gostus iawn ac effeithio ar hynt y prosiect.\nO oedran cynnar, rwyf wedi mwynhau helpu gyda phrosiectau DIY yn y cartref ac roeddwn yn gwybod fy mod eisiau gweithio fel asiedydd. Mae fy hobïau yn cynnwys rasio moduron ac mae bod yn dda gyda'm dwylo yn help wrth baratoi'r car ar gyfer cyfarfodydd rasio. Cwblheais fy nghwrs Sylfaen Crefft Adeiladu cyn dechrau fy mhrentisiaeth, felly mae hynny wedi helpu hefyd.\nDywedwch wrthym rywbeth rydych yn falch iawn ohono yn eich gyrfa hyd yn hyn\nRwy'n falch iawn o gael fy mhrentisiaeth gyda Wynne Construction gan ei fod yn gwmni ag enw da yng Ngogledd Cymru a gall fod yn anodd dod o hyd i brentisiaethau. Mae'r swydd wedi gwella fy hunanhyder ac wedi rhoi’r cyfle i mi basio fy mhrawf gyrru a phrynu fy nghar cyntaf!\nWrth weithio ar brosiect Chweched Glannau Dyfrdwy, roeddwn yn falch iawn o'm gwaith a'r sgiliau a ddefnyddiwyd i gwblhau'r gwaith ar amser. Ni wnes i fawr ddim gwallau a chefais ganmoliaeth gan fy rheolwr safle am fy ngwaith caled.\nSut rydych yn gweld eich gyrfa'n datblygu a pha gyngor fyddech chi'n ei roi i rywun sy'n ystyried dilyn gyrfa yn y diwydiant adeiladu?\nRwy'n siŵr y bydd gennyf ddyfodol yn y diwydiant adeiladu ac y byddaf naill ai'n gweithio fel asiedydd neu efallai fel rheolwr safle. Mae nifer o gyn-brentisiaid gyda Wynne Construction bellach yn rheolwyr safle yn eu hugeiniau, felly rwy'n gwybod bod hynny'n bosibilrwydd os byddaf yn gweithio'n galed ac yn profi fy hun.\nMae'r cwmni'n gefnogol iawn i hyfforddiant a datblygiad ac yn eich annog i ddatblygu. Baswn i'n awgrymu dilyn y cwrs Sylfaen Crefft Adeiladau yn gyntaf er mwyn gweld pa grefft yn y diwydiant adeiladu rydych yn ei hoffi orau ac yna cynlluniwch i fynd amdani! Hefyd, mae lleoliadau gwaith yn gyfleoedd gwych i feithrin profiad ar safle felly baswn i'n argymell gwneud lleoliad gwaith os gallwch wneud hynny.\nDarllenwch fwy o straeon diwrnod ym mywyd gan bobl yn y diwydiant.


Gostyngiad o 7% yn nifer y ceisiadau prifysgol o Gymru - BBC Cymru Fyw\nGostyngiad o 7% yn nifer y ceisiadau prifysgol o Gymru\nMae nifer y darpar fyfyrwyr o Gymru sydd wedi gwneud cais i ddechrau cyrsiau prifysgol yn 2017 wedi gostwng 7%.\nFe wnaeth 19,620 o Gymry gais i brifysgolion ym Mhrydain eleni, o'i gymharu â'r 21,130 a ymgeisiodd yn 2016.\nMae nifer y ceisiadau y mae prifysgolion Cymru wedi ei dderbyn hefyd 9% yn is - gyda gostyngiad yn y niferoedd o'r DU, yr Undeb Ewropeaidd a thu hwnt.\nDywedodd UCAS, y corff sydd yn gyfrifol am brosesu'r ceisiadau, ei bod hi'n "amgylchedd recriwtio anodd" i brifysgolion.\nMae'r ffigyrau'n achos pryder, medd undeb myfyrwyr NUS Cymru, yn rhannol oherwydd costau byw cynyddol i fyfyrwyr.\nYchwanegodd Llywodraeth Cymru bod ansicrwydd yn dilyn Brexit hefyd wedi effeithio ar nifer yr ymgeiswyr o'r UE.\nLlai o ymgeiswyr meddygol\nRoedd pynciau technolegol, meddygol, ieithoedd a hanes ymysg y rheiny lle bu gostyngiad sylweddol yn nifer y Cymry oedd wedi ymgeisio ar eu cyfer.\nDim ond gostyngiad bychan oedd yn nifer yr ymgeiswyr 18 oed o Gymru, ond roedd y niferoedd dipyn yn is ar gyfer ymgeiswyr hŷn.\nMae'r gostyngiad o 7% yn nifer y ceisiadau o Gymru ar gyfer 2017 yn uwch nag unrhyw wlad arall yn y DU.\nFe wnaeth nifer y ceisiadau o Loegr ostwng 6%, roedd y cyfanswm yng Ngogledd Iwerddon 5% yn is, ac fe ddisgynnodd y canran o geisiadau o'r Alban 2%.\n'Byd gwaith yn lle prifysgol'\nRoedd llai o ddarpar fyfyrwyr hefyd wedi gwneud ceisiadau i brifysgolion Cymru, gyda'r cyfanswm yn gostwng o 70,250 y llynedd i 64,130 eleni.\nDywedodd prif weithredwr UCAS, Mary Curnock Cook ei bod hi'n "galonogol" bod nifer yr ymgeiswyr 18 oed yn parhau'n uchel, er y gostyngiad ar y cyfan.\n"Fodd bynnag, rydyn ni'n gweld cwymp mawr yn yr ymgeiswyr hŷn, yn rhannol oherwydd bod recriwtio cryf ymysg pobl ifanc yn y blynyddoedd diweddar wedi lleihau nifer yr ymgeiswyr aeddfed posib," meddai.\n"Mae hefyd siŵr o fod yn adlewyrchu'r ffaith bod mwy mewn gwaith, yr isafswm cyflog uwch a mwy o gyfleoedd prentisiaethau."\nImage caption Roedd pynciau technolegol, meddygol, ieithoedd a hanes ymysg y rheiny lle bu gostyngiad sylweddol yn nifer y Cymry oedd wedi ymgeisio ar eu cyfer\nDywedodd llywydd NUS Cymru, Fflur Elin bod y ffigyrau'n achos siom: "I lawer o ddarpar-fyfyrwyr, mae costau byw'n rhwystr enfawr i gael mynediad i addysg uwch.\n"Ry' ni'n gwybod bod myfyrwyr yn wynebu costau uwch mewn pob math o feysydd, o drafnidiaeth i rentu, i filiau ac adnoddau fel llyfrau cwrs. Yn ychwanegol at hynny, fe allai costau byw godi ymhellach wedi i'r DU adael yr UE.\n"Dyma'n union pam mae angen system addysg uwch Gymreig yng Nghymru, sy'n cwrdd â gofynion ein cymunedau ni.\n"O ystyried y refferendwm fis Mehefin diwethaf, rhaid i ni hefyd sicrhau fod Cymru'n lle deniadol a chroesawgar i fyfyrwyr o'r UE a myfyrwyr rhyngwladol eraill i astudio."\n'Gweithredu ar frys'\nDywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Er bod gostyngiad bychan wedi bod o'i gymharu â llynedd, mae nifer y bobl 18 oed sydd yn ymgeisio am le prifysgol yn parhau yn uchel o'i gymharu â phatrwm y blynyddoedd cynt, ac rydyn ni'n disgwyl i fwy o fyfyrwyr ddefnyddio'r system Glirio.\n"Fodd bynnag, gydag ansicrwydd dros berthynas hir dymor y DU a'r UE, rydyn ni wedi gweld cwymp yn nifer y myfyrwyr o'r UE sydd yn ymgeisio i astudio yng Nghymru.\n"Rydyn ni'n glir bod croeso o hyd i fyfyrwyr o bob cwr o'r UE ym mhrifysgolion Cymru."\nYn ôl llefarydd Plaid Cymru ar addysg, Llŷr Gruffydd, mae angen "gweithredu ar frys" i fynd i'r afael â nifer y myfyrwyr sy'n dewis gadael Cymru i astudio yn Lloegr.\n"Rhaid gwneud mwy i annog myfyrwyr i aros neu ddychwelyd i Gymru i astudio. Rhaid i ni gadw talent yn lle colli talent," meddai.


Hafan > Pynciau > Twristiaeth > Marchnata > Cysylltiadau cyhoeddus Cysylltiadau cyhoeddus\nMae gofyn bod gennych y feddalwedd gywir i weld gwybodaeth benodol ar y wefan hon. Mae'r dudalen hon yn cynnig cysylltiadau i raglenni gweld a darllen sydd ar gael am ddim.\tRôl tîm cysylltiadau cyhoeddus Croeso Cymru yw i sicrhau sylw yn y cyfryngau ar gyfer Cymru fel cyrchfan gwyliau\nGall y tîm Cysylltiadau Cyhoeddus helpu i hyrwyddo a rhoi cyhoeddusrwydd i’ch busnes mewn amryw ffyrdd gwahanol. Rydym yn gweithio gyda’n asianteuthau cysylltiadau cyhoeddus i sicrhau sylw i Gymru yn y cyfryngau. Er mwyn ein helpu gyda’r gwaith hyn, mae angen i ni wybod am newyddion, digwyddiadau ac unrhyw ddatblygiadau newydd yn y diwydiant twristiaeth yng Nghymru.\nRydym yn cynnwys bwletinau misol yn ein eGylchlythyr am y diwydiant i roi themau’r mis nesaf i chi, a’r math o wybodaeth rydym am ei chael. Sicrhewch eich bod wedi tanysgrifio i’r eGylchlythyr drwy glicio ar y ddolen ar yr ochr chwith.\nRhowch wybod i ni am:\nSyniadau newydd am wyliau\nGwyliau byr o ddiddordeb arbennig\nPecynnau tymhorol (Nadolig, Pasg, Gwyliau’r Banc, gwyliau ysgol etc)\nRydym mewn cysylltiad rheolaidd â Visit Britain a’r cyfryngau yn y DU a ledled y byd. Caiff gwybodaeth werthfawr ei throsglwyddo i newyddiadurwyr sy’n gweithio i bapurau newydd, cylchgronau a rhaglenni newyddion ar y radio a’r teledu. I anfon gwybodaeth atom, anfonwch e-bost i productnews@wales.gsi.gov.uk\nIsod mae crynodeb o’r sylw diweddar sydd wedi ymddangos yn y DU\nCysylltiadau cyhoeddus y Deyrnas Unedig - 29 Ebrill - 05 Mai 2013 (Saesneg yn unig)\nCysylltiadau cyhoeddus y Deyrnas Unedig - Ebrill 2013 - Mai 2014 (Saesneg yn unig)