Чиллан-бутт 15, 2014\nНохчийчоь --Депортацин Де билгалдаккха кечамаш беш ю жигархойн тоба, Соьлж-ГIала, 15Чил2014\nВайнах махках бохийна кху беттан 23-чохь 70 шо кхачар, Нохчийчуьрчу Iедало ца хьахош дуьтуш делахь а, цунна къера хилла совца дагахь бац, дегнашца къонахалла йисина нохчий. Дуьненна а къоман лазам бовзуьйту барамаш кечбан гулбелира шоьтан дийнахь Соьлж-ГIалара жигархой.\nШортта бахьанаш цул тIьхьа дийлитина нохчаша, хIинца а дуьлуьйтуш ду шайгара, шайна тIе бохамаш кхин а хIиттийта. «Духур дац, доьлхур дац, диц дийр дац» аьлла,20 шо хьалха махкахь Iедало бина, ткъа шаьш юхьарэцна хилла кхайкхам бицбина юкъараллано, масала.\nКъам доьхна а дац, доьлхуш а дац ца олуьйту дуккхаъчу тергамаша. Ткъа«диц дийр дац» аьлларг-м тахана хийра нахана хийр стаг а хета, цунна тIе пIелгаш а хьажобо.\nНийсса цхьа кIира даьлча 70 шо кхочу нохчийн къам Сталина махках даьккхина. Кхидолчу, мелла а барт болчу къаьмнаша, шайна хилла и тайпа бохам билгалбоккхуш, Iедалан мел болу ницкъ а, таро а хир яра тIехьажийна. Амма Нохчийчохь къоман бохаман де, Советийн заманахь санна, даймехкан бIаьхочуьн я ЦIечу эскаран салтин де санна лоруш ду.\nIедал оцу денна петоьхна дуьсуш делахь а, Кавказерчу Къаьмнийн Ассамблея ю шен кечамаш беш. Дуьйцу цуьнан декъашхочо Шуаепов ИбраьхIима.\nШуаепов: «Тхан комитетна юкъавогIуш 25 стаг ву. Зеделла а, теш хилла а, депортацин хиламаш теллина а нах бу уьш. И хIума дицдан йиш йоцийла хууш болу нах бу. Дийнна шарахь махках дахарца боьзна цхьацца гуламаш а, кхеташонаш а дIахьор ю оха. Дагалеца бисинчаьрга лелларг а дуьйцуьтуш, цунах лаьцна цхьа кино а яьккхина, иза берашна школашкахьа гойтура ю».\nКавказерчу къаьмнийн ассамблеяно кхайкхам бина, хIара шо дIадохийначу къаьмнийн тезетан шо лара аьлла. Иза къобал дахь а, ца дахь а, и лаам бу цеуьнан. Юьхьанца Соьлж-ГIалахь дIахьор ю дохор дагалоцуш конференцеш.\nШуаепов: Чиллан беттан 18-чу дийнахь пачхьалкхан дозанал арахьа бехачаьрца дист а хуьлуш, онлайн зIе а хIоттор ю. Казахстанера схьакхайкхина нах а бу. Казахаш бу уьш. Баьпкан юьхк елларш а хир бу царна юкъахь. Дуккха а нах хир бу цигахь дакъалоцуш».\nЧиллан беттан 23-чохь, нохчийн къам дохийначу дийнахь, дича дика хир дара аьлла, хIара кхайкхам а бу конференци вовшахтухучу комитето беш.\nШуаепов: «23-чу дийнахь, сацам а бина, дIакхайкхийна оха Интернетехула а.\nIуьйрана кхузахь а , Оьрсийчохь а, миччахь а болучара, шайн цIенош долучара, кевнаш диллина дуьтуш, де билгалдаьккхича дика хир дара. Геноцид йина де билгалдоккхуш хIума хир ду иза. Петарш чохь Iачу наха шайна тIе Iаьржа духар доьхча дика хир дара. Малхбузу ламаз дина даьлча, массо а дуьненахь цхьатерра доIа дийр ду. Иза баккхийчу нахе а хаьттина, хIоттош ду. Оцу дийнахь берашна а бохамах лаьцна дийцича а дик хир ду».\nIедалша Чиллан-беттан 23-гIа де муха билгалдоккхур ду хууш дац. Амма юкъархой цецбевлла Iа, протест кхайкхо ца бахьахь а, хIокху шина-кхаа дийнахь Соьлж-ГIалин юккъера Сталинан Iедало хIаллакбинчарна хIоттийна хIоллам дIабаккха болорах. Иза хIунда деш до шаьш ца кхета, элира Шуаепов ИбраьхIима.\nШуаепов: «Ши-кхо де хьалха, иштта оха цхьацца гулам вовшахтухур бу аьлча, Соьлжа-гIалахь дохор дагалоцуш хIоттийна хIоллам дIабаьккхина аьлла дийца долийна. Цуигахь тур карахь а долуш куьг дара. Иза дIадаьхьана. Хьан даьхьана ца хаиа иза. Цигара чурташ схьа а дохуш, кхечу метте дIадугIуш ду, беллачу милцойн хIолламна хьалха. Оцу хIуманах цхьана а тайпана беш хаам бац. Iедалера тхуна хууш хIума дац, уьш а кечлуш хир бу-кх оцу денна».\nКонференци вовшатохаран комитетан кхеташонехь, наггахь оьгIазло гучу а йолуш, къамел дора декъашхоша. Вевзачу актерна Дудаев Мусана Iаьткъинарг ду депортацин бала лайначу нахана Iедало цхьанна а тайпа терго еш ца хилар.\nДудаев: «Иза дагадеъча дог Iийжаш хуьлу со. Соьга хIун хилла олуш стаг вац. Муса, хьуна гина дара-кх хIара, цунах лаьцна кинжка а язйинера ахь, и баланаш хууш бу-кх хьуна, дукха ваха хьо, муха вехаш ву хьо, бохуш Iедалан стаг цхьаъ вац-кх».\nФорум шаьш тоьллачу кепехь хIоттор ю бохучух шеко йоцурш биц ца ло, шаьш мичахь беха. Ара а девлла, шаьш гIали юккъехь митингаш 23-чу дийнахь йийр ю я яц, стенгахь йийр ю цкъачуьнна ца хаа царна.\nКавказан Къаьмнийн Ассамблеян президента Кутаев Русланна хетарехь, дIадохор дицдалийта гIерташ цхьа ницкъаш бу. Царна дуьхьала болх шаьш жигара боккхур бу, боху цо.\nКутаев: «Оцу комитетан юкъабаьхкинчара масалш даладо вайн къам дохоран де тIекхаьчна хиларх дицлуш хилар гойтуш. Иза дицдалийта гIерташ нах бу олуш а хезна тхуна. Оцу нахана оха гойтур ю тхайн бакъо. Тхоьга харцо ма йийца боху оха цаьрга. Харцо харцо юйла а хууш, бакъо бакъо юйла а хууш, вай йист яьккхича, кху пачхаьлкхехь даха атта хир ду вайна. И болх бу оха беш. Конференци цхьа жима дакъий бен дац оцу белхан а, тхан Iалашонан а».\nДепортаци дагалоцуш, конференци ян бохку нохчийн юкъархой


Украинан президента Порошенко Петрос бахарехь, тIеман кхерам кхозу цуьнан пачхьалкхана тIехь – Донбассехь соцуш дац, барт а бохош, герзаш кхийсар. Сепаратистийн карахь долчу лаьтта тIехь машар хIотто, тIом юхабаккха Украинана дуьненера гIо а, шех кхетар а оьшу, элира шинарийдийнахь Киеверчу дуьненаюкъарчу конференцехь Порошенкос.\nСтохка тIамо 6100 стеган дахар дIадаьхьина цо боххучу юкъанна нисделира цуьнга тIеман буьйранчаша, юха а тIемакхийсарш долийна Донбассерчу сепаратисташа аьлла хаам бича.\nКиеверчу барамца видеоконференци йинчу Iамеркан Штатийн вице-президента Байден Джос элира, Минскехь тIом сацорах бина барт Оьрсийчоь ларбечу тIегIане яллалц юхайохийла дац цунна тоьхна санкцеш. Ткъа Оьрсийчоьно тахана а ца до шен эскарш Донбассехь хиларх даре.\nУкраинан премьер-министра Яценюк Арсенийс элира, дуьненаюкъарчу конференцехь, Грецина кхочучул а кIезиг ахчан гIо кхочу Украине, Афины тIемашкахь яцахь а, оьрсийн танканаш цуьнан лаьтта тIехь яцахь а.\nХьиджамех пайда стенна ца хуьлу. Iилманах доцчу "дарбано" дарйо коронавирус\nЭстемирова йийна 11 шо хьалха, видео бахьанехь кхарачо набахте хьажийна селхана\n11 шо кхечи Эстемирова Наталья йийна\nЦуьнан цхьа аг1о 1ибадатна схьайиллина дукха хан йу Ас айса ламаз а дина оцу чохь 1996 шарахь .Оцу г1ишлонах маьждиг дар дац тамашийнаг .Цецвоккхург х1иццалц и схьа ца даьллар ду.\nТуркойчохь Айа-София чуьра мозаикаш дIакъовлур ю ламазаш деш


Макон — Википеди\n46°18′24″ къ. ш. 4°49′55″ м. д.HGЯOL\n▲33 908 стаг (2019 шеран 1 январь)\nМакон (фр. Mâcon) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу ГгӀиеж, ГӀеплонж, Сен-ЛогӀан-суьгӀ-Сон, Везин, ШагӀбоньегӀ (Сона а, ЛуагӀа а), ШагӀне-ле-Макон, Фуьиссе, УьгӀиньи, Лезе (Сона а, ЛуагӀа а), Сен-МагӀтен-Бель-ГӀош, Сансе (Сона а, ЛуагӀа а), ВагӀенн-ле-Макон, Вензель (Сона а, ЛуагӀа а), Loché[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Макон&oldid=7818939»


Ланмер — Википеди\n48°38′50″ къ. ш. 3°42′55″ м. д.HGЯOL\nJean-Luc Fichet[d], Anne-Catherine Lucas[d]\n▲2307 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛанмер (фр. Lanmeur) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бретань регионехь. Коммунан департамент — Финистер. Дозанашца йу Плуиньо[d], Сен-Жан-дю-Дуа, Гарлан (Франци), Гимаек, Плуега-Геран, Плуиньо. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ланмер&oldid=6862219»


Реенвиль — Википеди\nРеенвиль (фр. Rehainviller) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мёрт а, Мозель а. Дозанашца йу Еримений, Люневиль, Мон-сюр-Мерт, Витримон, Ксермамений. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Реенвиль&oldid=5181166»


5. Матиас Рохас\n1. Пабло Ернандес\n2. Лоренцо Фаравели\n3. Карлос Аузкуи\n4. Марсело Херера\n5. Нестор Ортигоза


Кресто — Википеди\nКресто (фр. Crestot) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу Сессвиль, Крикбеф-ла-Кампань, Фуквиль, Ектомар, Ивиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кресто&oldid=5164582»


Сен-Мартен-ле-Греар — Википеди\nСен-Мартен-ле-Греар (фр. Saint-Martin-le-Gréard) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Манш. Дозанашца йу Арденва, Бревиль, Бри (Манш), Кувиль, Толлева. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Мартен-ле-Греар&oldid=5185792»


Нихала — Википеди\n42°50′35″ къ. ш. 45°39′47″ м. д.HGЯOL\n(Нихалой тӀера хьажжина кхуза)\n443 стаг (2010)\nНихала картан тӀехь\nНихала (оьрс. Нихалой) — Нохчийчоьнан Шуьйтан кӀоштан юкъайогӀу эвла.\nИза ю Нихалан юьртан меттиган административан центр.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Нихала&oldid=2957198»


Сан Джорджьо Маджоре. Словарь. Карл Павлович Брюллов


← Шрипад Авадхут Махарадж в Лахте:\nпо 1 августа (воскресенье). ·• Архив новостей •· День явления Шрипада Авадхута Махараджа в Лахте 29 июля 2010 года. →


Озуе-ле-Вульжи — Википеди\n48°39′40″ къ. ш. 2°46′30″ м. д.HGЯOL\n▲1921 стаг (2019 шеран 1 январь)\nОзуе-ле-Вульжи (фр. Ozouer-le-Voulgis) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу Соле, ШатгӀ (Сена а, МагӀна а), Шом-ан-БгӀи, КугӀкетен, ЛивегӀди-ан-БгӀи, Иебль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Озуе-ле-Вульжи&oldid=7828278»


Сен-Марсьяль-де-Валетт — Википеди\nСен-Марсьяль-де-Валетт (фр. Saint-Martial-de-Valette, фр. Valette-les-Eaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Сен-Мартен-ле-Пен, Сен-Фрон-сюр-Низонн, Нонтрон, Со-Сент-Анжель, Люссаз-е-Нонтронно, Mareuil en Périgord[d]. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=33217\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Марсьяль-де-Валетт&oldid=5185605»


Дуьххьара официалан Поэзин де кхоллар кховдийна 1930-гӀа шераш чекхдовлуш: 1938 шарахь американ Огайо штатехь поэт-аьзни Уэбб Тесса Суизин дагадеина Поэзин де кхайкхийра 15 октябрь — шираруман поэт Вергилий вина де. 1951 шарахь и терахь къобалдира АЦШн ткъе берхӀийтта штато, ткъа кхин а Мексико, иза даздора Поэзин къоман де санна. Цул тӀаьхьа иза даздан долийра кхечу мехкашкахь Де́рриг дуьне́нан поэ́зин де аьлла.\n1998 шарахь, Мароккос кховдийна, ЮНЕСКО Инарлин Ассамблейн кхочушдаран комитето дийцира Дерриг дуьненан поэзин де даздарах лаьцна, къобал бира и болх бар тайп-тайпанчу мехкашкахь, иштта хьалхара Поэзин денош дира ЮНЕСКОс Поэзин де официалан кхайкхадале. Москохахь, Парижехь, Брюсселехь санна, кхин а масех дуьненан коьрта гӀаланашках, хьалхара Поэзин де дӀадаьхьира 1999 шеран 21 мартехь, Петровкехь Пачхьалкхан литературан музейхь. Цуьнан инициатор хилира поэтин цхьаьнакхетар ДООС; программа дӀаяьхьира Кудрявицкий Анатолийс, цуо кхайкхина а, бовзийтина поэташна юкъахь бара Сапгир Генрих, Холин Игорь, Кедров Константин, Щербина Татьяна, Айзенберг Михаил, кхин а. 2000 шарахь Поэзин де даздарш хилира Таганкера театрехь; цигахь бистхилира Вознесенский Андрей, Кедров Константин, Кацюба Елена, Витухновская Алина, Любимов Юрий, кхин а. 2001 шарахь Таганкера театрехь хилла Кедровн а, «ДООСн» а мероприятица цхьаьна эшшара, дӀаяьхьира О. Г. И. клубан суьйре. Цигахь дакъа лецира Айзенберг Михаила, Гандлевский Сергейс, Ахметьев Ивана, Павлова Верас, «Вавилон» альманахан автораш. 2001 шарахь дуьйна Кедровн куьйгаллийца музыкан-поэтийн программа, шина дийнан кегийрхойн поэтин фестиваль санна, ламастан хилира.\nПоэзин дийнан Москохан программа яхъелира дийнна баттахь, и дӀакхоьхьуш яра Пачхьалкхан литературан музейс. Российн кхечу гӀаланашкахь иштта тайп-тайпана акцеш дӀаяьхьира, оцу ЮНЕСКОн рузман терхьан лерина: иштта, Магнитогорскехь 2002 шеран 20-21 мартехь хилира Дерриг дуьненан поязин форум, ткъа Санкт-Петербургехь 2014 шарахь хилира Лермонтов Михаилан лерина марафон, цигахь актёраш, поэташ, массо а луучара а йийшира цуьнан байташ.\n↑ Всемирный день поэзии в Москве: на Таганке — Витухновская и Борзов, в ОГИ — Гандлевский и Павлова Архиван копи 11 февралехь 2017 дуьйна Wayback Machine тӀехь // Лента.ру, 21.03.2001.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Дерриг_дуьненан_поэзин_де&oldid=5017732»


"ШОВДАН КОЬРТЕРА ТАРХАШ" = ХЬАЛХАРА ДАКЪА\nКатегория: История Дата публикации Автор: Admin Просмотров: 2898\nДелаца йоьзна юкъ ларар; шайн сий уггаре лакхенгахь латтор; хийрачаьрца, шайн цIий ца эдар; шайн юьхь-амат тарадарах ларадар; дахаран кIуркIманино зоьш, кхиийна «халкъан эс» ца дицдар; боьрша тIаьхье йоцург, кхане ца хетар; цу ялх хиламо тIум кхоьллина, эзар шараша дахчийна, цу шираллера дуьйна, луьрачу къийсамехь кхоьлладеллачу «ваддца» (менталитет) дахар хилар ду нах-ваьррин Iадат.\nавт. Сулейман Асламбеков.\nХIара, «ЦIийн аз, боданехь» («Голос крови во тьме») аьлла цIе тиллина коьрта тептар, кхаа декъе декъана хира ду сан (кхотептар), туьллуш царна шолгIа цIераш: «Тов а, шира чкъоьрнаш а» (гIазкхашха, «Мгла и древние пласты»), «ЦIийн синпха а, Iаьржа ницкъаш а» (гIазкхашха, «Пульс крови и чёрные силы»), «БIаьрла са» (гIазкхашха, «Яркий свет») аьлла.\nХьалхарчу, «Тов а, шира чкъоьрнаш а» олучу тептар тIехь, со Iораяккха лерина ву, вайн этнос кхоллаялале а, и кхоллаеллачул тIаьхьа а хилла вайн шира истори. Аса лерина, нах-этносо таханалерачу Къилбседа Кавказе кхача йина, йоккха йиъ кхалхаран (гIазкх., «миграции») тулгIе Iорайоккху исбаьхьаллин диъ сурт кхолла.\nСо гайта лерина ву, шолгIа доккха кхалхар Къилбседа Кавказе дале, Хьалхарачу Азира «Арарат-лаьмнашкахь»* кхолладелла хьал гойту сурт. И хан ю, вайн шира дайша (хурриташ*) кхоьллина «Митанни»* (Меттан-На) олу пачхьалкх юхачу заманчохь, цунах хилла кескаш вовшаха хIотторхьама, цу вайн шира дайша, керла барт кхуллуш, и чIагIбан гIерташ уьш лелла зама. Доцца аьлча, иза ду ширачу оьмаран, 1266-гIачу шарна гергара исбаьхьаллин сурт. Цу декъана аса тиллина цIе ю «Кхалхаран юьхь а, барт кхиор а» (гIазкхашха, «Начало миграция и поиск согласия») аьлла.\nШолгIа, исбаьхьаллин сурт хIотто со лерина ву, «нах-этнасо» Къилбседа Кавказе кхозлагIа доккха кхалхар дар гойтуш. И зама хира ю, вайн шира дайша кхоьллина «Урарту» олу ламаройн пачхьалкх юха гергаяхначу заманчохь, ширачу оьмаран 622-580-гIа шарашна юккъерачу муьрехь. Цу тептаран декъана аса кхуллура йолу цIе ю: «Махо хIу даржийна баппа», (гIазкхашха, «Одуванчик, что ветер рассеял семя»).\nДоьалгIа доккха кхалхарца дуьйзина кхоалгIа сурт кхуллуш, аса гойтура йолу зама ю, ширачу оьмаран I-ра бIешара юккъера зама. И зама гойтачу тептаран декъана тиллина цIе хира ю «Шовдан коьртера тархаш» (гIазкхашха, «Утёсы у истока родника»).\nИсбаьхьаллин доьалгIа сурт кхуллуш со лерина ву гайта, керлачу оьмаран 8-гIа бIешо долалучу хенахь, нах-этносо пхоьалгIа доккха кхалхар «Нахчийн махка» дарца дуьйзинарг. Цу декъана тиллина цIе хира ю «Къилбседа, некъан седа» (гIазкхашха, «Полярная звезда» - путеводная звезда»). Цу заманчохь а, цул тIаьхьа а нисделла ду «Акко» (протоаьккхи), «Шото» (шуотой), «Глигва» (гIалгIай) олу тукхамаш дахкар «Шира Гуьржеха» а, «Нахчичоь» а.\nИсбаьхьаллин пхоьалгIа сурт кхуллуш, со лерина ву «Дашо арданган» олалла дохош, Аланин чеккхе гойтуш, Кавказан кийра кхоччуш ислам дирзина мур – Тимуран Iаткъам. Цу декъана тиллина цIе хира ю «Эмкалан баI бохьу аренан мох» (гIазкхашха, «Степной ветер, что несёт верблюжью колючку»).\nСан дахаран хан тоахь, «Ал-Ани-йан паччахьалла» (гIазкхашха, «Государственность Ал-Ани-йа») олу дахар гойту, сурт кхолла а дагахь ву со.\nИсбаьхьаллин суьрташ хIиттош аса гойтура дерг, сайна хетарг дац. Со гайта гIуртара волу цу заманан дахар хира ду, архиологин, лингвистин, историн, философин, корматаллин, тIеман, Iаламан тешаллаш а, мифан баххаш а толлуш, вайн а, цIена болчу кавказхойн а амалшна, ваддна (гIазкх., «менталитет») тIетевжина, кIорга хьесап дарца кхоьллина сурт гойтуш.\n«ЦIийн тулгIе хьийзачу боданехь» аьлла, цIе тиллина тептаро гойту хан хира ю, 1944-гIачу шара тIера, 1990-гIачу шаре кхаччалца йолу зама. Цу тIехь со гайта лерина ву, кху тIаьхьарчу хенахь вайнехан къам декъна долу бахьанин къайле. Иштта со тешна ву, цу сан гайтарах масала хилла, вайнах, шайн орамаца дуьйзиначунна сагаттадан буьйлалура бу аьлла.\n«БIаьрла са» аьлла, цIе тиллиначу сан кхозлагIа тептаро гойтура йолу зама, 1990-гIа шара тIера волавелла, шолгIачу тIеман чеккхене качо дагахь а ву со. Аса яздеш долу тIаьххьара и ши тептар, юкъ-юкъа исбаьхьаллин сурт хIоттош яздан лерина а ву со сайн дахарца дузуш. Аса яздаза диснарг, сан могIанаш юкъахь лохара ду-кх аша, вайн дахаран дикка ойла а еш.\n«ЦIийн аз, боданехь» («Голос крови во тьме») = кхотептар (трилогия)\nХьалхара тептар, «Тов а, шира чкъоьрнаш а», хьалхара дакъа.\nгIазкхашха, «Мгла и древние пласты»\nХьалхара тептар, «Кхалхаран юьхь а, барт кхиор а», шолгIа декъан хьалхара кийсиг.\nгIазкхашха, «Начало миграция и поиск согласия» - 1\nХьалхара тептар, «Кхалхаран юьхь а, барт кхиор а», шолгIа декъан шолгIа кийсиг.\nгIазкхашха, «Начало миграция и поиск согласия» - 2\nХьалхара тептар, «Махо хIу даржийна баппа», кхоалгIа дакъа\nгIазкхашха, «Одуванчик, что ветер рассеял семя»\nХьалхара тептар, «Шовдан коьртера тархаш», доьалгIа дакъа\nгIазкхашха, «Утёсы у истока родника»\nХьалхара тептар, «Къилбседа, некъан седа», пхоьалгIа дакъа\nгIазкхашха, «Полярная звезда» - путеводная звезда»\nХьалхара тептар, «Эмкалан баI бохьу аренан мох», ялхалгIа дакъа.\nгIазкхашха, «Степной ветер, что несёт верблюжью колючку»\nХьалхара тептар, «Ал-Ани-йан паччахьалла», ворхIалгIа дакъа\nгIазкхашха, «Государственность Ал-Ани-йа»\nШолгIа тептар, «ЦIийн синпха а, Iаьржа ницкъаш а»\nгIазкхашха, «Пульс крови и чёрные силы»\nКхоалгIа тептар, «БIаьрла са»\nгIазкхашха, «Яркий свет»\n(ЦIен йозанца билгалдинарш, яздина девлла а, чекхдовлаза а тептарш ду.)\nЦхьацца, Кавказан кIошташкахь дIабоьлху историн талламаш, вуно гергабалина бу, уьш дIабала шаьш хьакъ лорачу цигарчу цхьацца йолчу юкъараллашна. Иштта церан аьтто бу, кхолла юкъараллин кхетам, кхоьллиначех делахь а гойту бакъдерг, хьелашца нисдинарг. Идеологин тIегIане и тайпа истори хьалхататтар, кхуллуш историн эс, тоталитарни, авторитарни юкъараллин политика, ойла кхуллу элиташ, шаьш лериначу Iалашоне кхочу, ца хиларна кхин тайпа альтернативни ойланаш, цу элиташа кхоьллинарг, царна хетарг, церан гIурте йолу и ойланаш юхатоха а, уьш Iораяха а.\nДагахьбаллам белахь а азербайджанин, гуьржийн, эрмалойн ТIехьаракавказан историграфеш а, иштта Къилбседа Кавказера хIирийн историграфи а, даима идеологин Iаткъам болуш ю, цу мехкин (Азербайджан, Армения, Грузия, Осетия) политика-идейни элиташ хилла ца Iаш, Россин империн а, иштта кхин болчу, дуьненна Iаткъамаш бечу ницкъин а лобби (цу тIаьххьарачарна юкъахь бу, туьйранаш кхолларца, керла мехкашка сатуьйсурш – «Иблисан накъостий»). Шайна гушшехь, хуушшехь, цу шайн элитин и тайпа туьйранаш догIуш ца хилар бакъдолучуьнца, цу юкъараллаша, церан академин тIегIанаша къобальеш тIеэцна и тайпа ойланаш. Совета Iедалан оьмарехь и тайпа историн чемаш, Юкъан тIедилларш дукхаза хецна ду муьран хьелашка хьаьжжина. Цундела цу кIоштин, мехкин историграфиша дукха гулайина цхьанацайогIу тезисаш а, дукха ду бIостаналлица доьзна цхьаьнацадарш а. СССР екъаяларца, йозушйоцу пачхьалкхаш, мехкашкаш кхоллалуш, хила ма-доггIу марсадовлу, цул хьалха, гIело хилла националисталла, долучулла бIаьрла хуьлу и цхьаьнацадараш а, цкъацца, бодане деш юкъара хьелаш. Къаьмнин истареш дукха хьолехь язъеш хилла, дукхабIешараша кхоьллина уьйраш йолу лулахойн исторех къастайой, йохалура йоцу культуран а, кхин йолу а зIенех дIахадайой.\nСан Iалашо ю, гуьржийн, эрмалойн, иштта нахан, хIирийн историграфин концепцеш цхьаьнацаяр гайтина ца Iаш (Совета Iедал тIедале а, и тIедеъначул тIаьхьа а, Юкъан Iуналло кхоьллина йолу), кхин а кIорга и истории охкуш, сан ешархо хьо кхачо, ширачу оьмаран муьре.\nАса, хIунда ийъадо этногенезаца, этночкъоьрнашца, урартуойн тIаьхьенаца доьзна и проблемаш йолу хаттарш? Дера до, «мила хилла, кхузахь дуьххьараниг?», йа кхин а нийса аьлча, «кхузаманхойх, мила ву «Да», мила ву «Хьаша» историн кIоргалле диллича?» бохучу хаттаршна жоп дала. Цу ширачу заманчохь, кху мехкин дай хилларш бу (кхин берш бан а боцучу хенара дуьйна) «хурри» ораман автохтонаш а (прахурри, пракулхи, прахатта-каски), «субари-нахин» ваьрраш а (халибаш, нахи-хурри, субартой, арии, тIаьхьо дайаэни/таохи, хой, халдаш, кхин а тIаьхьа эрмалой а, греко-римхой а, гуьржий а – хьалхенан бакъо гуьржашкахь алсамо а йолуш), иштта малхбалехьара «кура-аракс ораман» этночкъор а.\nГуьржийн, эрмалойн этногенезца йоьзна проблемаш дIаяха, дукхашарашкахь белхаш бинехь а, тахана а, кхоччуш цхьаъ къобальян аьтто боцуш, дукха версеш а, гипотезаш а ю. Уьш, историографехь тIеоьцуш а, дIатоьттуш а ю, хене а, цу ханна эшаре хьаьжжина а.\nТахана, гуьржийн-эрмалойн пачхьалкханюккъера юкъаметтигаш лара мегара ду дикачу лулахойн санна, цу Арменин хиларна, геополитикца йоьзна халонаш. И халонаш бахьана долуш, и эрмалой гуьржех боьзна бу дукхаха, вуьш кхарехчулла. Делахь а, историн виртуальни кхаш тIехь (масала, картан тIегIанехь а, историн репрезентацехь а) цу эрмалойн а, гуьржийн а говзанчаш-историкаш лаьтташ бу, кардинально тайп-тайпаначу коьрта дуьхьалонашкахь (позиции). Церан цу говзанчаша, шаьш а мукIарло деш ю, и къовсаме моменташ хилар кхоъ тIегIа йолуш:\nЦарех цхьаъ ю меттигца, я махкаца доьзна: «вайх мила ву «Да», мила ву «Хьаша»? бохучу хаттарна жоп дала дезаш. И тайпа хаттар («мила хилла, дуьххьараниг?») Кавказехь хIотторо (къаьсттина Къилб Кавказехь), шеко а йоцуш, кхозлагIа ницкъалле агIо юкъайоккхуш нисдо (шен Iалашо йолу а, шена гIолениг лоьху а).\nШолгIа тIегIа ю, «билгалонин тIом» («война символов») олу, историн карташца боьзна къовсам. Цу къовсамца доьзнарг, дукхаха хетарехь дерг ду, и карташ хиларна, уьш хIотточу муьрехь хилла историн Iилмига хьаьжжина. Масала, ши-кхобIешо хьалха, историкашна девзуш хилла дац дукхаха, Европе кхочу туьйранаш (миф) бен. Кхузаманан истори кхоьллина ю, «Дала хаьржинаш, тхо ду» бохучу этнотобанан лоббина ма-лаъарра.\nКхозлагIчу агIонан тIегIа ю: «ХIара-м, вайн ма-хилла!» бохург къобалдеш, кхин дерг аьттехьа а ца дуьтуш.\nХIара, «Шовдан коьртера тархаш» (гIазкхашха, «Утёсы у истока родника») олу чурхе Iорайоккхуш, нах-орамах болу сан турпалхой, Кълбседа Кавказе дIакхелхара бу, цигахь кхолла керла дахар а, дехийлаш а. Цу доьалгIа, доккха кхалхаран тулгIено меттаха даьхна этнодакъош хира ду: Малхбален Кавказера («аранаш» беха атагIара «прааланаш», изза «урартуойн арии»), Жимачу Кавказан лаьмнашкара, церан лахарчу аренашкара («гарагараш», «арцахой», «саной», цхьацца долу «нахарарин» генаш), Малхбузен Кавказера – кулхин цхьацца долу ваьрраш (нах-ораман ваьрраш), Таохи махкара «таохаш», «хой», «санаараш», ишт.кх.дI. а. И билгалдаьхна ваьрраш, шадерш а девра дац цу кхалхаран новкъа. Царех дакъош бухадуьсура ду, шайн хиллачу аганан бух Iалашбан а, цу махкара шайн орам ца хадийта а. Уьш, кху тIаьхьарчу цхьа-шина эзар шаро юьхь йоцуш дойъура ду, цу мехкашка даьхкиначу хийраораман ваьрраша, шайх тардар дина (нийса хира ду, и автохтонин юьхь шайга дIаэцна аьлча). Цундела, вайна карадо тахана, нах-ораман маттан а, ламастин а аматаш, цу мехкашкахь дехачу кхузаманан къаьмнин дахарехь.


Тенни — Википеди\n48°06′29″ къ. ш. 0°04′33″ м. д.HGЯOL\n33,13 квадратан километр\n▼1051 стаг (2019 шеран 1 январь)\nТенни (фр. Tennie) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу ГӀуе-ан-Шампань, БегӀне-ан-Шампань, Конли (СагӀта), Невиллале, Неви-ан-Шампань, ПагӀенн, Сен-СемфогӀян (СагӀта), Bernay-Neuvy-en-Champagne[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тенни&oldid=7846529»


Магас | ДОШ ДЕЛАР A3 - БезФормата.Ru - Новости\nДОШ ДЕЛАР A3\nДагадоагIа, наьна сурт а дайна\nЭггара хьалха айса лайза ког,\nУкх сай кер чу тохаденна дог.\nЛаттар со, кIирвенна бIарахьежаш,\nХIаьта нанас мелашха тесса бIа,\nАьлар сога, шортта елакъежаш:\n«Ираз долаш берал хилда хьа».\nИз цо аьлча, керара дог гIоздаьнна,\nАз сай дег тIа шортта кулг диллар,\nДош делар аз, дика деша аьнна,\nИз дош кхоачашде а дош делар.\nДагадоагIа сона, тахан санна,\nИз сурт сона хIанз а духьал латт,\nВизза кIант ва аьнна, елаенна,\nКъоабалдийцар цо са аттестат.\nНанас хьалха санна тесса бIа,\n«Ираз долаш вахар хилда хьа».\nНанна геттара гарга дIатIаваха,\nХьалха мо, аз дег тIа кулг диллар,\nДош делар аз Даьхе бахьан ваха,


ВиллекгӀоз — Википеди\nВиллекгӀоз (фр. Villecroze) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ПгӀованс — Альпаш — Сирла-сийна Йист регионехь. Коммунан департамент — ВагӀ.\nДозанашца йу Опс (коммуна), Флейоск, СалегӀн, ТугӀтугӀ, Сент-Антонен-дуь-ВагӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВиллекгӀоз&oldid=7820455»


Iийд-дийнан азкараш - Имам Нававийн "Ал-Азкар" жайни юкъара\nШИНА IИЙД-ДИЙНАХЬ ДЕШ ДОЛУ ЗИКР\n("АЛ-АЗКАР" ЖАЙНИ ЮКЪАРА)\nХьуна хаийла, шина Iийд-дийнан ши буьйса лекха хинволу АллахI хьахош, ламазаш деш, кхидолу Iибадаташ деш яккхар мелехь хилар. Цунах лаьцна деана ду хьадис: «Шина Iийд-дийнан ши буьйса (Далла Iибадат дарца) сема яьккхинчуьнан дог лийр дац дегнаш лечу дийнахь». Кхин а деана ду: «АллахIа доьхьа, АллахIера мел хиларга догдохуш, шина Iийд-дийнан ши буьйса ламаз деш яьккхинчуьнан дог лийр дац дегнаш лечу дийнахь». Иштта деана ду ШафиIийс а, Ибн Маджас а дийцинчу хьадисехь, ткъа и хьадис гIийла ду, Абу Умáматехула Пайхамарера а – Делера салават а, салам а хуьлда цунна – цуьнгара шегара а дийцина ду иза вай, ткъа и шиъ ший а гIийла ду, делахь Iамалийн дозалла дуьйцу хьадисаш ишттачу меттехь къобал деш ду, вай хьалха жайна дIадолош билгалдаккхаре терра.\nТIаккха, Iелам-наха тайп-тайпана тидина, и буьйса сема яккхар буьйсанан мел хенахь сема Iийча кхочуш хуьлу. Цу юкъара къаьсташ дерг – дукхах йолу буьйса Iибадат деш сема яьккхича бен кхочуш ца хилар ду; цхьана хена юкъахь иштта Iийча хуьлу аьлла а ду.\nШина Iийд-дийнан шина буьйсанна такбир дар мелехь ду. Марха дастаран Iийд-дийнан буьйсанна малх чубуьзчахьана дуьйна дIадолийна, Iийд-дийнахь имамо Iийд-ламаз дIадехккалц, ламазел тIаьхьа а, кхечу хьолашкахь а такбир дар мелехь ду. Такбир совдоккхур ду адамаш дукха гуллучу меттигашкахь, такбир дийр ду ирахь воьдуш волуш а, охьахиъна волуш а, дIатевжина волуш а, шен некъахь волуш а, маьждигехь волуш а, шен меттахь волуш а. Амма гIурбанан Iийд-дийнахь такбир дийр ду Iарафат-дийнахь Iуьйра-ламаз динчул тIаьхьа дуьйна, гIурбан-денна тIаьхьадогIучу кхаа дийнах тIаьххьарчу дийнахь малхбуза ламаз даллалц. Оцу малхбуза ламазл тIаьхьа а такбир а дина, тIаккха сацор ду цу дийнахь – иза ду уггар нийса дерг, лелош дерг, цу тIехь Iелам-нахана юкъахь евзаш йолу хилпало ю, вайн мазхIабехь а, кхечу Iелам-нахана юкъахь а, делахь а нийса дерг вай хьахийнарг ду, иштта и санна даьхкина хьадисаш ду БайхIакъийн «Сунан» тIехь; ткъа ас иза дерриге – хьадисах дерг а, мазхIабаш дийцар а – билгалдина «Шархьул-МухIаззаб» тIехь, цигахь ас хьахийна цу хаттарх дозуш долу массо кхидолу хаттарш, ткъа кхузахь ас хьахош дерш дацдина хаттарш ду.\nВайн (мазхIабан) Iелам-наха аьлла: такбиран дешнаш иштта алар ду: «АллóхIу акбар, АллóхIу акбар, АллóхIу акбар» - иштта кхозза тIаьхьий-хьалхий такбир дар. Иза шен лааме хьаьжжина юх-юха эр ду. ШафиIийс а, Iелам-наха а аьлла: нагахь санна цул совдаьккхина, иштта аьлча а дика хир ду: «АллóхIу акбар кабúрó, валхьамдулиллáхIи касúрó, ва субхьáналлóхIи букратан ва асúлá, лáилáхIа иллаллóхIу ва лá наIбуду иллá иййáхI, мухлисúна лахIуддúна ва лав карихIал кáфирýн. ЛáилáхIа иллаллóхIу вахьдахI, садакъа ваIдахI, ва насара IабдахI, ва хIазамал-ахьзáба вахьдахI, лáилáхIа иллаллóхIу валлóхIу акбар».\nВайн (мазхIабан) Iелам-нахах цхьаболчара аьлла: Наха олуш долу хIара аьлча а хIумма а дац: «АллóхIу акбар, АллóхIу акбар, АллóхIу акбар, лáилáхIа иллаллóхIу валлóхIу акбар, АллóхIу акбар ва лиллáхIил-хьамд».\nХьуна хаийла, такбир дар шина Iийд-дийнахь дечу хIора ламазал тIаьхьа дан мегаш хилар, парз делахь а, суннат делахь а, йа докъа-ламаз делахь а, парз ламаз шен хенахь деш делахь а, доькхуш деш делахь а, чIагIонна деш делахь а. ХIокху юкъара цхьадолчунна тIехь хилпало ю, хIара иза юьйцу меттиг яц, ткъа цу юкъара нийсаниг ас дийцинарг ду, цу тIехь фатва луш а ду, цуьнца Iамал еш а ю. Ткъа нагахь санна ламазехь хьалхаваьллачу имамо, тIаьхьахIоьттинчунна дан ца деза аьлла хетачу меттехь такбир дахь – масала имамана Iарафат-дийнахь такбир дан деза аьлла хеташ делахь, йа Iийд-дийнал тIаьхьа долчу кхаа дийнахь, тIаьхьахIоьттинчунна иза иштта дан ца деза аьлла хеташ а долуш, йа цу шиннахь цхьаъ вукхуьнан метта хилча – имамана тIаьхьаваза веза иза, йа ша тешаш верг дан деза цо? Цу тIехь ши агIо ю вайн мазхIабера Iелам-нехан, цаьршиннах уггар нийсаниг – ша тешаш верг дан деза цо, хIунда аьлча имамо салам даларца чекхдолу иза имамана тIаьхьаваза везар. Делахь а, нагахь санна Iийд-ламаз дечу хенахь имамо тIаьхьахIоьттинчунна дан деза аьлла хетачул совнаха такбир дахь, тIаьхьахIоьттинчо цуьнца цхьаьне такбир дан деза, шена и дан деза аьлла ца хетахь а, хIунда аьлча иза имамана тIаьхьаваза везаш ву.\nIийд-ламаз деш суннат ду «Фатихьат» дешале хьалха совнаха такбир дар. Иштта, хьалхара ракаIатехь ламаз дIадехкаран такбир доцург кхин а ворхI такбир дийр ду, шолгIачу ракаIатехь сужудера хьалагIоттуш деш долу такбир доцург пхи такбир дийр ду. Хьалхара ракаIатехь деш долу такбир ламаз дIадолоран доIа динчул тIаьхьа а, «АIýзу биллáхIи минашшайтIóнирроджúм» алале хьалха а дийр ду, шолгIа ракаIатехь деш дерг «АIýзу биллáхIи минашшайтIóнирроджúм» алале хьалха дийр ду. ХIора шина такбир юкъахь хIара дешнаш алар мелехь ду: «СубхьáналлóхIи валхьамдулиллáхIи валáилáхIа иллаллóхIу валлóхIу акбар» - иштта аьлла дукхах болчу вайн мазхIабан Iелам-наха. Цхьаболчара иштта эр ду а аьлла: «ЛáилáхIа иллаллóхIу вахьдахIý лá шарúка лахI, лахIул-мулку ва лахIул-хьамд, бийадихIил-хойру ва хIува Iалá кулли шайъин къодúр». Абу Наср ибн Ас-СоббáгIа а, вайн мазхIабан кхечу Iелам-наха а аьлла, наха олуш долу хIара дешнаш аьлча а дика хир ду аьлла: «АллóхIу акбар кабúрó, валхьамдулиллáхIи касúрó, ва субхьáналлóхIи букратан ва асúлá». Ткъа хIара ша-дерг шена луург ала йиш йолуш паргIат ду, цхьаъ ала деза аьлла тIедоьжна дац, муххале а хIара дерриге зикр ца деш Iаддитахь а, ворхI а, пхиъ а такбир ца деш Iаддитахь а ламаз нийса хуьлу, вицваларан сужуд дан а ца деза, делахь дезаниг ца деш дуьссу. «Фатихьат» деша волаваллалц такбир дар дага ца дагIахь, и такбираш юха дан ца деза – и ду нийса дерг Iелам-наха аьллачух; ШафиIийс аьлла цхьа заьIап дош а ду, уьш юха дан деза аьлла.\nАмма Iийд-ламазехь деш долчу шина хутIбехь суннат ду хьалхара хутIба дIадолош исс такбир дар, шолгIаниг долош ворхI такбир дар.\nАмма Iийд-ламазехь Къуръан дешарх лаьцна вай билгалдира «Ламазийн зикран куц» цIе йолчу дакъана юкъахь. Иза дара, хьалхарчу ракаIатехь «Фатихьатал» тIаьхьа «Къаф» сурат дешар, шолгIачу ракаIатехь «Икътарабатис-сáIату» дешар, йа шена лаахь хьалхрачу ракаIатехь «Саббихьисма роббикал-аIла» дешар, шолгIачу ракаIатехь «ХIал атáка хьадúсул-гIóшийахI» дешар.\n «АллахI массо хIуманал воккха ву! АллахI массо хIуманал воккха ву! АллахI массо хIуманал воккха ву!».\n «АллахI массо хIуманал воккхахиларца воккха ву, АллахIана дукха хастам а бу, АллахI Iуьйренца а, суьйренца а Сийлахь ЦIена а ву, АллахI воцург кхин дела вац, Цунна цхьанна бен вай Iибадат деш а дац, цIенчу даггара, Цуьнан доьхьа, керста нахана иза цадезахь а. Цхьа АллахI воцург кхин дела вац, Шен ваIд кхочуш йина Цо, Шен лайна гIо а дина Цо, Ша цхьамма тобанаш эша а йина Цо, АллахI воцург кхин дела вац, АллахI массо хIуманал воккха ву!».\n «АллахI массо хIуманал воккха ву! АллахI массо хIуманал воккха ву! АллахI массо хIуманал воккха ву! АллахI воцург кхин дела вац, АллахI массо хIуманал воккха ву. АллахI массо хIуманал воккха а ву, АллахIана хастам а бу».\n «Сийлахь-цIена ву АллахI, хастам а бу АллахIана, АллахI воцург кхин дела а вац, Воккха а ву АллахI массо хIуманал».\n «АллахI воцург кхин дела вац, ша цхьаъ ву Иза, Цуьнца накъост а вац, паччахьалла а Цуьнан ду, хастам а Цунна бу, Цуьнан керахь ду ша-долу дика, массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш а ву Иза».\n «АллахI массо хIуманал воккхахиларца воккха ву, АллахIана дукха хастам а бу, АллахI Iуьйренца а, суьйренца а Сийлахь ЦIена а ву».


Кии (Атлантикан Луара) — Википеди\n47°27′42″ къ. ш. 1°57′12″ м. д.HGЯOL\nКии (Атлантикан Луара)\n▼1380 стаг (2017 шеран 1 январь)\nКии картан тӀехь\nКии (фр. Quilly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Атлантикан Луара. Кхузахь климат барамехь ю, аьхка йовха хуьлу, ткъа Ӏа барамехь-шийла хуьлу. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Кии_(Атлантикан_Луара)&oldid=3961242»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2019, 16 ноябрь, 11:30.


Деши — Википеди\n50°21′09″ къ. ш. 3°07′42″ м. д.HGЯOL\nJean-Michel Szatny[d], Pierre-Antoine Jacquart[d]\n▲5362 стаг (2018 шеран 1 январь)\nДеши (фр. Dechy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-Франс регионехь. Коммунан департамент — Нор. Дозанашца йу Лаллен, Сен-ле-Нобль, Кантен, Ферен (Франци), Гельзен, Генен (Нор), Монтиньи-ан-Остреван, Рукур (Нор). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Деши&oldid=5160523»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 03:03.


1980 шо — Википеди\nСхьайиллина Нохч-ГӀалгӀай Пачхьалкхан педагогически институт (1980 шеран 28 ноябрь)\nМаргошвили, Давид (1980 шеран 11 август) — нохчийн (кисто) дзюдоист, Европин чемпион а, совгӀатхо а. Гуьржийн дзюдон гулйина тобанан декъашхо;\nМицаев, Магомед Исаевич (1980 шеран 3 сентябрь) — нохчийн каратист, Российн а, Японийн а, Европин а, дуьненан а чемпион а, совгӀатхо а, Ӏаьржа доьхка долушверг, карате Кёкусинкай 1-ра дан долуш верг, Российн спортан говзнча;\nМусаев, Ахмед (1980 шо) — нохчийн самбист а, ийина кепар латархо а, чуччавахан латаран 2000 шарахь Российн чемпион, чуччавахан латаран 3-за Российн Кубок яккхинарг, тӀеман самбо Российн а, Европин а чемпион, дукха ерригроссийн а, халкъашна юккъера турнирийн толамхо, тренер;\nХалидов, Мамед Саидович (1980 шеран 17 июль) — Польшехь Ӏаш волу нохчийн ийина кепар латархо.\nЗубайраев Яраги (1917 шеран 22 октябрь — 1980 шо) — театран артист;\nВысоцкий, Владимир Семёнович (1938 шеран 25 январь — 1980 шеран 25 июль) — оьрсийн поэт, композитор, эшархо, яздархо, советан актёр, РСФСРн Сийлахь артист (1986 шо — веллачул тӀехь), СССРн Пачхьалкхан совгӀатан лауреат (1987 шо — веллачул тӀехь).\nЛеннон, Джон (1940 шеран 9 октябрь — 1980 шеран 8 декабрь) — британин рок-музыкант, эшархо, поэт, композитор, художник, яздархо. «The Beatles» тоба кхоьллинчарах а, декъашхойх а цхьаъ;\nСартр, Жан-Поль (1905 шеран 21 июнь — 1980 шеран 15 апрель) — французийн философ, яздархо, драматург, педагог. 1964 шарахь литературин Нобелин совгӀатан лауреат (тӀе ца ийцира);\nХичкок, Альфред (1899 шеран 13 август — 1980 шеран 29 апрель) — ингалсан а, америкин а кинорежиссёр, продюсер, сценарист.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=1980_шо&oldid=6102283»\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 1 июль 20:37\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 1 июль, 20:37.


Iамерка -- Д'Джеймус Александр ву Килиманджаро ломахь.\nД’Джеймус Александра дийцархь, иза цуьнга дан делла Iамеркерчу наха шайн доьзале иза дIаэцар бахьана долуш. Цундела кху деношкахь Оьрсийчохь боберашна дуьхьал тIеэцна долу низам юхадаккхийта хьожур ву ша аьлла, араваьлла ву иза.\n21 шо долу Д’Джеймус Александр Iамеркерчу Техас штатера колледжан студент ву. Ша санна тахана мачаш лело хьакъдолуш ду аьлла хета цунна кхин долу чолакх долу бераш а. Цу мачаша аьтто бина цуьнан Килиманджаро олучу лома ваха. Амма 6 шо хьалха Оьрсийчура цхьана боберийн хIуамехь хан йоккхуш цуьнан цу тайпа мачаш яцара. Уьш оьшуш а яцара цунна, хIунда аьлча цуьнан когаш лелаш бацара.\nАлександр цхьаъ ву Iамеркерчу бахархоша шайн доьзале а эцна хIинца кхин долу шаьш санна долу бобераш Iамерке дахкийтар доьхкуш Оьрсийчохь тIеэцначу низамна дуьхьал девллачу берех.\nОьрсийчоьнан Iедалша тIеэцна долу низам адамийн бакъонаш йохош ду аьлла хета Д’Джеймус Александрна.\nД’Жеймус Александр: «Цу низамца а догIуш, беранна гIоле хир ю, нагахь иза Iамеркерчу доьзалехь кхуьуш ца хилахь. Иза националистийн политика ю. Суна хетарехь, иза доккха зулам дар ду. Иза гIалат а ду, кхета хала долу, хIунда аьлча, хIора а беран коьрта бакъо ю доьзалехь даха, и доьзал муьлххачу а къомах хиларх.\nБераш Iамерке доьлхуш дац Iамеркахой хила Iалашо йолуш. Уьш цига доьзал хиларе сатесна доьлхуш ду. Нагахь доьзалехь даха боберан аьтто балахь, иза цуьнга ца дайтар цхьана а адамаллица догIуш дац».\nГIуран-беттан 28-чу дийнахь Оьрсийчоьнан президенто Путин Владимира куьг таIийначу Iамеркерчу бахархошна бобераш шайн доьзале эцар доьхкуш долчу низамо хIу хир ду ца хууш дитина эзарнаш бераш. ТIейогIучу хенахь иза хьакхалур ду 700 000 Оьрсийчура боберах.\n1992-чу шарахь дуьйна Iамеркерчу хIусамаша шайн доьзалшка эцна 60 эзар гергга бер. Царна юкъахь ду дуккха а заьIап бераш. Оццул дукха Оьрсийчура бобераш дигина дац кхечу цхьана а пачхьалкхо.\nОьрсийчоьнан Пачхьалкхан Думо боберийн низаман проект сихонца тIеэцначул тIаьхьа Д’Джеймус Александр аравелира цуьнах низам ца хилийта гIулчаш яха.\nГIуран-беттан 20-чу дийнахь цо интернетехь петици яржийра цу низамна дуьхьал. Цунна къелла цхьана кIиранчохь куьйгаш таIийра 11 000 стага.\nГIуран-беттан 26-чу дийнахь Паралимпийн ловзаршкахь дашо мидал яьккхинчу Оьрсийчура схьаяьллачу Iамеркерчу МакфадденгIара шайн доьзалехь кхиийна йолу Татьянас и петици дIакхачийра Вашингтонехь йолчу Оьрсийчоьнан векалалле.\nД’Джеймус дуьйцу, шен истори уггара дика тоьшалла дара Путине цара кхайкхам беш дало мегар долу бохуш.\n«Сайн дахарехь, жима волуш дуьйна цкъа а сайн доьзал хир бу аьлла хетта вацара со,- бохуш яздо Д’Жеймуса.-Сан дас-нанас дарбанан хIусамехь витира со, заьIап ву аьлла. Соьца цигахь хан йоккхуш дара 100 гергга бер. Уьш массо а заьIап бераш дара.\nЦеран бала болуш бацара церан дай-наной. Цу берийн цIийнехь вуно ледара хьелаш дара. Шийлачу Iай йовхо ца хилара. Аьхка хи ца хилара. Дешаран процесс ледара яра. ЦIаналла юьйцур а яц вай. ЗаьIапхошна оьшуш болу гIирс тоьаш бацара. Амма уггара доьхнарг дара цхьа а стаг хьо везаш а, оьшуш а ца хилар".\nАмма Д’Джеймусан аьтто хилира цIеххьана шен дахар хийца. Боберашна гIо деш йолу Happy Families International Center кхоьллина йолу Шагинян-Нидхэм Наташа хилира 2006-чу шарахь Пензан-коштIахь Лахара Ломов-гIалахь долчу боберийн цIийнехь филм йоккхуш.\nЦигахь гира цу зудчунна чIургаш тIехь долчу у тIехь дIасалелаш волу Шулчев Александр. Шагинян-Нидхэма гIо а деш, иза дарба лаха Iамерке вигира Майкла а, Элена Д’ЖеймусгIара.\nТехасерчу Даллас-гIалахь Александрана, лелаш боцу ши ког дIа а баьккхина, хийцина меженаш ехкира. ТIаккха и кIант везавеллачу Д’ЖеймусгIара шайн доьзале ийцира иза. Александара дуьйцу цара кхаъ белира Iедалхошна, и процесс сихъяр Iалашонца бохуш. Цуьнан 15 шо дара, ткъа кхечу доьзале дIавала мегар долу хан цхьа шо даьлча чекхйолуш яра.\nОцу хенахь дуьйна цуьнан дахар хийцаделла. Иза когсалазаш хахка а Iамийна, цунна стипенди а делла Техасерчу Остин-гIалахь йолчу университетехь деша. Стохка Мангал-баттахь Д’Жеймус Александр вахара Килиманджаро цIе йолчу лекахчу лома.\nТкъа хIинца ша санна долу берийн хIусамашкахь долу бобераш политикан демагогийн гIурбанаш хилийта ца лаьа шена бах цо.\nД’Жеймус Александр: «Зорбанан гIирсийн йийсарехь йолчу Оьрсийчохь къийса хала ду. Амма сайга далуш дерг дийр ду аса. Аса дуьйцур ду, со цу дехкарна дуьхьал хилар. Аса баш дукха хIума ца дина оьрсийн маттахь Оьрсийчурча аудиторина тхайн хьал дуьйцуш.\nАмма со дагахь ву кхузахь, Iамеркан доьзалшкахь, дехачу берех лаьцна дийцарш гулдан а, и дийцарш Оьрсийчурча зорбанан гIирсашкахь, жимчу газеташкахь даржо а».\nКолледж чекхяьккхича Iамеркан а, Оьрсийчоьнан а юкъаметтигаш тоеш болх бан дагахь ву Д’Джеймус Александр. Бераш кхечу пачхьалкхашкарчу наха шайн доьзалшка эцар чIогIа лазаме хаттар ду аьлла, хета цунна.


РЕКЛАМА - MOBILFORUM.UZ GSM FORUM UZBEKISTAN\nРЕКЛАМА ЗДЕСЬ РАЗМЕЩАЕМ ПЛАТНУЮ РЕКЛАМУ. БУ ЕРДА ПУЛЛИК РЕКЛАМАНИ ЖОЙЛАЙМИЗ!\nТемы раздела : РЕКЛАМА Опции раздела


Тело — Википеди\n48°32′45″ къ. ш. 6°02′43″ м. д.HGЯOL\nТело (фр. Thélod) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МоьгӀт а, Мозель а.\nДозанашца йу ЖегӀмини, Говиль, Удельмон, МезьегӀ, МагӀтемон, ПагӀе-Сен-СезегӀ, Ксее.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тело&oldid=7846454»


Iамеркера федералан кхелахочо О’Тул омар делла Бостонера марафонехь бомба эккхийтарна бехке вечу Царнаев Джовхаран гIуллакхерчу 13 документана тIера къайле дIаяккха. Оццу дийнахь, кхелахо-магистрат Боулер Мэриэн реза хилира, прокуроро Царнаевгахьа къуьйсучу адвокаташка дала декхар болу, талламан дукхах долу документашна тIе къайле йилла.\nКхелахочо О’Тула хааме даьхначу документах уггар дийцаре деш дерг ду, Царнаевана йинчу чевнашна дина хьесап тIехь дерг ду.\nОханан-беттан 19-чу дийнахь лаьцна вара Царнаев Джовхар, иза лаца арабевллачу ницкъаша, Джовхар дIалечкъина хиллачу катеран тIерчу пластикан телатана герзашца Iуьргаш даьхначул тIаьхьа. Цуьнан воккхах волу ваша Тамерлан полицино вийна ву.\nБостонерчу "Бет Израэль" дарбан-хIусамехь лоьро Одом Стивен Рэйс яздинера, Джовхаран шортта чевнаш ю герзаша йина. Уггар еза чов, цуьнан аьрро мочхалах кхетта, багахула чекхбаьллачу патармо йинарг ю. И бахьанехь туьта а, лерг а, букъан даьIахкан агIо а лазийна ю. Цул сов, когех, кьугех а кхеттачу герзаша а йина чевнаш.\nСиха кхехкхачу шина яй чу йоьллинчу бомбанаша кхо стаг вийнера, 260-нна чевнаш йинера, хIокху шеран Оханан-беттан 15-чу дийнахь Бостонехь дIаяьхьначу марафонехь.\nЦарнаев Джовхарна тIехь кхел йийр долу къастийна дац. Кхел йолаялале долу цхьа моггIа ладегIарш хир ду. Царах хьалхарниг Гезгмашин беттан 23-чу дийнахь.


ТгӀуа-Пуьи — Википеди\n49°12′23″ къ. ш. 4°02′22″ м. д.HGЯOL\nТгӀуа-Пуьи (фр. Trois-Puits) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — МагӀна.\nДозанашца йу КогӀмонгӀей, ШамфлегӀи (МагӀна), МонбгӀе (МагӀна), ГӀеймс, Тесси.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ТгӀуа-Пуьи&oldid=7846162»


Тептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/Х — Тептар\nТептар:Оьрсийн Нохчийн Дошам/ЭЛП/Х\nхадж м (хождение в Мекку на богомолье) Хьаьжц1а вахар\nхаджи м нескл. хьаьжа\nхаживать многокр. эха, лела; мы частенько к ним ~ли - кест-кеста оьхура тхо уьш болчу\nхакасский, -ая, -ое хакасийн; ~ язык - хакасийн мотт\nхакасы мн. (ед. ~с м, ~ска ж хакас) хакасаш\nхаки 1. прил. неизм. (о цвете) сира-баьццара; материя цвета ~ - сира-баьццара к1ади 2. в знач. сущ. с нескл. (ткань) хаки; одет в ~ хаки - юьйхина ву\nхалат м оба; узбекский ~ - узбекийн оба; хирургический ~ - лоьрийн оба\nхалатность ж разг. ледарло\nхалатный, -ая, -ое разг. (небрежный) ледара; ~ое отношение к делу- г1уллакх т1ехь ледара хилар; ~о (нареч.) относиться к работе - балха т1ехь ледара хила\nхалва ж хьовла\nхалтура ж разг. кегари; (о работе) г1урт\nхалтурить несов. разг. кегари бан; г1урт бан\nхалтурный, -ая, -ое разг. кегарин, гlypте; ~ая работа - г1урте болх\nхалтурщик м, ~ца ж разг. г1уртхо\nхалупа ж разг. ц1аьлг\nхам м бран. эхь дайнарг, эхь-бехк доцург\nхамелеон м 1) зоол. хамелеон 2) перен. (о человеке) хамелеон\nхамить несов. прост. эхь дайна лела\nхамка ж бран. эхь - бехк доцург\nхамоватый, -ая, -ое прост. эхь дайно\nхамса ж (рыба) хамса\nхамский, -ая, -ое эхь дайна [долу]; ~ий поступок - эхь дайна х1ума; ~ое поведение -эхь дайна лелар\nхамство с эхь дар\nхан м ист. хан\nхандра ж сагатдар, сагатдалар\nхандрить несов. сагатдеш хила, сахьийза\nханжа м и ж (лицемер) моттарг1анча\nханжеский, -ая, -ое т1ехула, моттарг1ина\nханжество с моттарг1анаш лелор\nханский, -ая, -ое ханан; ~ие земли - ханан латтанаш\nханство с ханалла\nханты мн. (ед. ханты м и ж ханто) нескл. ханташ (къоман ц1е)\nхантыйский, -ая, -ое хантийн; ~ язык - хантийн мотт\nханша ж ханан зуда\nхаос м г1урт, кегари; ~ в бумагах - кехаташ т1ехь кегари бу\nхаотический, -ая, -ое г1урте, кегарин; ~ое движение - г1урте болам\nхаотичность ж г1урталла, кегари\nхаотичный, -ая, -ое см. хаотический; ~ое нагромождение камней - г1урте т1е-к1елтийсина т1улгаш\nхапать несов., хапнуть однокр., что, прост. 1) (хватать) ткъап-аьлла схьалаца 2) (красть) катоха\nхаракири с нескл. харакири\nхарактер м 1) амал; твѐрдый ~ - ч1ог1а амал; мягкий ~ - мела амал; человек с ~ом - амал ч1ог1а стаг 2) (свойства предметов, явлений и т. п.) амал, башхалла; ~ местности - меттиган башхалла; затяжной ~ болезни - цамгаран яхъяларан башхалла ; это не в моѐм ~е - сан амалца дог1уш дац иза; выдержать ~ -амал чекхъяккха\nхарактеризовать сов. и несов., кого-что амалш билгалъяха; что тж. башхаллонаш билгалъяха; кого тж.\nхарактеризоваться несов., чем амалш (или башхаллонаш) хила\nхарактеристика ж характеристика ; дать кому-л. ~у - цхьанна характеристика яла\nхарактерно в знач. сказ. безл. амалца дан, амалца дог1уш хила, амалехь хила; это для него ~ - цуьнан амалца дог1уш ду xlapa\nхарактерный, -ая, -ое 1) (своеобразный) шен амале 2) (типичный) башхаллин; ~ая его черта - цуьнан башхаллин амат; ~ый для наших мест климат - вайн мехкан башхаллин климат\nхариус м хариус\nхарканье с шат яккхар\nхаркать несов., харкнуть однокр. шат яккха; харкать кровью - шетца ц1ий кхийса\nхартия ж харти\nхарчевня ж уст. х1ума юийла\nхарчи мн. прост. юург, кхача\nхата ж ц1а ; моя ~ с краю погов. - сан г1уллакх дац иза\nха-ха, ха-ха-ха межд. хьа-хьа-хьа\nхаять несов., кого-что, прост. лен; нельзя ~ людей - нахана лен мегар дац\nхвала ж хастам, хастор; воздавать ~у кому-л. - цхьанна хастам бан\nхвалебный, -ая, -ое хастаман, хастаме, хесторан, хасторан; ~ая песня - хесторан йиш; ~ый отзыв - хастаме\nхвалѐный, -ая, -ое ирон. хестийна\nхвалить несов., кого-что хесто, хестадан; ~ за хорошую работу - дика болх барна хесто\nхвалиться несов., чем, прост. [ша] хесто, дездетта, дозалла дан; он хвалится, что сам всѐ сделал - дерриг а ша\nдина бохуш, дозалла до цо\nхвастать несов. разг. см. хвастаться\nхвастаться несов., кем-чем или с неопр. дозалла дан, дездетта, куралла ян; ~ться успехами - кхиамех дозалла\nдан; он ~ется, что поборет меня - со охьатухур ву бохуш, дозалла до цо; не ~ясь - дозалла ца деш\nхвастливость ж куралла яр, дозалла дар, дездеттар\nхвастливый, -ая, -ое кура, дозалле, дозалла долу; ~о (нареч.) рассказывать - кураллица дийца\nхвастовство с куралла [яр], дозалла [дар]\nхвастун м, ~нья ж разг. дозалхо, куралхо, кураниг\nхват м разг. каденча, каде стаг\nхватательный, -ая, -ое лоцу[ш долу]; ~ орган (животного) - лоцуш йолу меже\nхватать1 несов. 1) кого-что кадетта; ~ кого-л. за руки - цхьаьннан куьйгех кадетта; ~ ртом воздух (когда\nзадыхаешься) - са леца 2) кого, разг. (ловить, задерживать) леца; ~ на лету - багара далале, кхета\nхватать2 несов. см. хватить2; времени не ~ет - хан ца тоьу ; этого ещѐ не ~ло - иза дара х1инца хилаза диснарг\nхвататься несов. 1) за кого-что ка[д]етта, леца; ~ за голову - корта леца; утопающий за соломинку ~ется\nпосл.- хе хьочо бецан хелигах а катуху олуш ду 2) перен., за что, разг. (браться за какое-л. дело) т1едеттадала, кадетта; он за всѐ ~ется - доллучух а каетта цо\nхватить1 сов. разг. 1) кого-что лаца, катоха; собака ~ла его за ногу - ж1аьло когах катоьхна цунна 2) кого-что\nчем, по чему или обо что, прост. (ударить) тоха; ~ть кулаком по столу - стоьла т1е буй тоха; ~ть кого-л. палкой - цхьанна г1аж тоха; ~ть стулом об пол - г1ант лаьттах тоха 3) кого-что, разг. (поразить) човхо; морозом ~ло посевы - шелоно човхийна дийна ялташ; его ~л паралич - энаша лаьцна и ; ~ть лишнего - т1ехдаккха; ~ть через край - дукха т1ехдаккха; ~ть горя - бала лан\nхватить2 сов., кого-чего (быть достаточным) тоа; мне не ~ло этого - иза ийшира суна; этого мне хватит на\nмесяц - иза суна баттана тоьур ду ; хватит! - тоьур ду!; с меня хватит! - суна тоьур ду!; на сегодня хватит!- таханенна тоьур ду!\nхватиться сов., кого-чего, разг. (вспомнить) дагадан; (начать действовать) тохадала; я слишком поздно\n~лся- дукха т1аьхьа тохавелира со, дукха т1аьхьа дагадеара суна иза\nхватка ж 1) (приѐм) катохар, тасадалар; цепкая ~ - катухуш хилар; мѐртвая ~ - борзморзахо санна лацар 2)\nперен. (уменье, ловкость) хаар, каде хилар; деловая ~ - г1уллакхна каде хилар\nхваткий, -ая, -ое прост. 1) ч1ог1а лоцу, ка ч1ог1а; ~ие руки - ка ч1ог1а куьйгаш 2) перен. кхетаме; ~ий ум-\nхвойный, -ая, -ое баганан; ~ый лес - баганан хьун ; ~ые ванны - баган ваннаш\nхворать несов. разг. цомгуш хила\nхворост м собир. 1) (мелкие сучья) генаш, ч1ийш 2) (печенье) хьийзарш\nхворостина ж [марг1ал] сара\nхворый, -ая, -ое прост. лазаре; человек он ~ - иза лазаре стаг ву\nхворь ж прост. цамгар, лазар\nхвост м в разн. знач. ц1ога; конский ~ - говран ц1ога; в ~е поезда - ц1ерпоштан ц1оганехь; ~ самолѐта -\nкеманан ц1ога; вертеть ~ом (тж. перен. прост.) - ц1ога хьийзо; поджать ~ (тж. перен. прост.) - ц1ога охьадахийта; стоять в ~е разг. - ц1оганехь латта; плестись в ~е разг. - ц1оганехь текха; гнать и в ~ и в гриву прост. - ког ма-боллу эккхо; ругать и в ~ и в гриву прост. - са мел даьллачух чекхваккха\nхвостатый, -ая, -ое ц1ога деха, ц1ога дерг\nхвостец м (копчик) ц1оганан тум\nхвостик м уменьш. от хвост - ц1оганан цуьрг; буква с ~ом - ц1ога долу элп\nхвостовой, -ая, -ое 1) ц1оганан; ~ое оперение - ц1ога 2) (конечный) ц1оганера; ~ые вагоны - ц1оганера\nхвощ м бот. говран мерз\nхвоя ж собир. к1охцалг; к1охцалгаш\nхе межд. хle\nхевсуры мн. (ед. ~р м, ~рка ж пхи) пхий\nхеттский, -ая, -ое хеттийн\nхетты мн. ист. хетташ\nхибарка ж разг. лаппаг1а\nхижина ж лаппаг1а\nхилый, -ая, -ое эг1аза, заь1апе, ко1а; ~ый ребѐнок - эг1аза бер; ~ое растение - эг1аза орамат\nхимера ж кхочушхирдоцург\nхимерический, -ая, -ое кхочушхирдоцу\nхимизация ж химизаци\nхимик м химик\nхимикалии мн. спец. см. химикаты\nхимикаты мн. спец. (ед. химикат м) химикаташ\nхимиотерапия ж мед. химиотерапи\nхимический, -ая, -ое химин; химически; ~ие элементы - химически элементаш; ~ая реакция - химически\nреакци; ~и (нареч.) чистые вещества - химически ц1ена х1умалла; ~ая чистка одежды - бедарш химически ц1анъяр; ~ая война - химически т1ом ; ~ий карандаш - шекъа долу къолам\nхимия ж — хьимийан; органическая ~ - киран хьимийан; неорганическая ~ - неорганически хьимийан; физическая ~-\nфизикин хими; ~ нефти - нефтан хьимийан; бытовая ~ - дахаран хьимийан\nхимчистка ж химц1андар\nхинди нескл. м хинди\nхинин м хинин\nхинный, -ая, -ое хининан ; ~ое дерево - хининан дитт\nхиреть несов. эг1аздала\nхиромант м хиромант\nхиромантия ж хироманти\nхиромантка женск. см. хиромант\nхирург м хирург\nхирургический, -ая, -ое хирургин; ~ая клиника - хирургин больница; ~ое вмешательство - хирургин г1о\nхирургия ж хирурги; ~ сердца - деган хирурги; восстановительная ~ - меттах1отторан хирурги\nхитин м биол. хитин\nхитиновый, -ая, -ое биол. хитинан; ~ слой - хитинан чкъор\nхитрец м х1илланча, мекарниг\nхитреца ж разг.: с ~ой - х1илланца\nхитрить несов. х1илла лело, мекара хила, х1илла дан; не ~и! - х1илла ма леладе!\nхитросплетение с г1урч1, г1урт, кегари\nхитрость ж х1илла; добиться чего-л. ~ю - цхьаъ х1илланца дан ; не велика ~ - башха хала х1ума а дац...\nхитроумный, -ая, -ое гlypчle, кегаре\nхитрый, -ая, -ое х1иллане, х1илла долу; ~ый человек - х1иллане стаг или х1илла долу стаг; ~ый поступок -\nх1иллане х1ума; он очень хитѐр- иза ч1ог1а х1иллане ву ; это дело не ~ое - и-м башха хала х1ума а дац; ~о\n(нареч.) сделано - х1иллане дина\nхихикать несов. разг. х1иъ-х1иъ баха\nхихикнуть сов. однокр. х1и-х1и ала\nхищение с лачкъор, лачкъадар, къола [дар]\nхищник м I) (хищное животное) г1ира (или дера) экха 2) перен. экха\nхищница ж см. хищник 2\nхищнический, -ая, -ое 1) акхараллин; ~ие инстинкты - акхараллин инстинкташ; 2) перен. акхараллин; ~ое\nведение хозяйства - бахам акхараллица лелор\nхищничество с акхаралла\nхищный, -ая, -ое 1) дера; г1ира; ~ зверь - г1ира экха 2) перен. акхараллин, дера; ~ взгляд - дера хьажар\nхладнокровие с собар, собаре хилар\nхладнокровный, -ая, -ое собаре; ~ человек - собаре стаг; относиться к чему-л. ~о (нареч.) - цхьанна т1ехь\nхлам м собир. (старьѐ) т1елхигаш; (куча, ворох) чалх\nхлеб м 1) тк. ед. бепиг, кхаллар; чѐрный ~ - 1аьржа бепиг; белый ~- к1айн бепиг; есть много ~а - кхаллар дукха даа 2) (мн. ~ы) (изделие) бепиг; круглый ~ - горга бепиг; печь ~ - бепиг датта; кусок ~а - бепиган цастар; буханка ~а - баьпкан булка 3) тк. ед. (зерно) ялта; закупка ~а - ялта эцар 4) (мн.~а) (хлебный злак) ялта; (посевы) ялташ; яровые ~а - б1аьстенан ялташ; озимые ~а - гуьйренан ялташ; хлеб на корню - хьакхаза ялта 5) тк. ед. перен. (средства к существованию) бепка юьхк, сискал; зарабатывать себе на ~ - шена сискал яккха; лишить кого-л. куска ~а - цхьаъ баьпка юьхках ваккха ; быть у кого-л. на ~ах - нехан кхачана т1ехь хила; хлеб-соль - туьха-сискал; перебиваться с ~а на квас - халла сискал йоккхуш хила, далла\nхлебать несов., что, разг. мийла; ~ть суп - чорпа мийла ; уйти несолоно ~вши - чам байна д1аваха\nхлебец м оьлг\nхлебница ж бепигчудуьллург\nхлебнуть сов. однокр., чего, разг. къурд бан, мала ; ~ лишнего - совнаха мала; ~ горя - бала хьега\nхлебный, -ая, -ое 1) баьпка; ~ый запах - баьпка хьожа 2)(служащий для засыпки хлеба) ялтийн, ялта духку; ~ый элеватор - ялта духку элеватор 3) (урожайный) ялтийн; ~ый год - ялтийн шо 4) разг. (доходный) сане, пайде; ~ое место - пайде меттиг\nхлебозавод м бепиг-завод\nхлебозаготовитель м ялтагулдархо\nхлебозаготовительный, -ая, -ое ялта гулден; ~ый район - ялта гулден район; ~ые организации - ялта гулден\nхлебозаготовки мн. ялта гулдар\nхлебозакупка ж ялта эцар\nхлебопашеский, -ая, -ое ялта леладен (или кхио[ш долу])\nхлебопашество с ялта дер; заниматься ~м - ялта лело (или кхио, ден)\nхлебопашец м ялтадерхо\nхлебопекарный, -ая -ое бепиг ден; ~ завод - бепиг ден завод\nхлебопекарня ж бепигдойла\nхлебопечение с бепиг даттар (или дар)\nхлебопоставки мн. ялта д1адалар\nхлебоприѐмный, -ая, -ое: ~ пункт - ялта д1аоьцу пункт\nхлебопроизводящий, -ая, -ее: ~ие районы - ялта леладен (или доьн) районаш\nхлеборезка ж бепигхадорг\nхлеборезный, -ая, -ое бепиг хададен; ~ нож - бепиг хададен урс\nхлебороб м ялталелорхо\nхлебородный, -ая, -ое ялташ хьекъа [ш долу], ялта кхуьу (или хуьлу); ~ая земля - ялта хьекъа латта\nхлебосдаточный, -ая, -ое ялта д1алун; ~ое время - ялташ д1алун хан\nхлебосдатчик м ялта д1адалархо\nхлебосдача ж ялта д1адалар\nхлебосол м хьаша-дена комаьршаниг\nхлебосольный, -ая, -ое хьаша-дена комаьрша\nхлебосольство с комаьршалла\nхлеботорговец м ялта дохка-эцархо\nхлеботорговля ж ялта дохка-эцар\nхлеботорговый, -ая, -ое ялта духку-оьцу\nхлеботоргующий, -ая, -ее: ~ие организации - ялта духку-оьцу организацеш\nхлебоуборка ж ялташ чудерзор\nхлебоуборочный, -ая, -ое ялташ чудерзо[ш долу]; ~ые машины - ялташ чудерзаден машинаш; ~ая кампания- ялташ чудерзаден мур\nхлебушек м уменьш.-ласк. от хлеб - бепиган цуьрг\nхлев м божал\nхлестать несов. 1) кого-что (бить, стегать) детта; ~ лошадь кнутом - говрана шед етта 2) (литься) детта; на\nулице хлещет дождь - арахь дог1а детта; волны хлещут о берег- тулг1еш бердах еттало; кровь хлещет из раны- чевнах ц1ий детта\nхлѐсткий, -ая, -ое 1) (сильно бьющий) ч1ог1а кхета[ш долу] 2) перен. (меткий) дика кхета; ~о (нареч.)\nнаписано- х1ума тухуш яздина\nхлестнуть однокр., чем тоха; ~ кнутом - шед тоха\nхлеще сравн. ст. от хлѐсткий и хлѐстко - ч1ог1о\nхлоп в знач. сказ. т1ох; ~ по столу кулаком - т1ох-аьлла стоьл т1е буй тоха; ~ на пол - т1ох-аьлла ц1енкъа\nхлопать несов. 1) кого, по чему, чем (ударять, стукать) детта; ~ кого-л. по плечу - белша т1е куьг детта; ~\nдверьми - не1арш етта 2)(раздаваться) дийла, эккхийта; вдалеке хлопали выстрелы - генахь тоьпан татанаш девлира 3) (аплодировать) т1араш детта ; ~ глазами - б1аьргаш бетта\nхлопаться несов. см. хлопнуться\nхлопец м прост. жима стаг\nхлопковод м бамбалелорхо\nхлопководство с бамбалелор\nхлопководческий, -ая, -ое бамба лелабен (или лелош долу); ~ колхоз - бамба лелабен колхоз\nхлопковый, -ая, -ое бамбин; ~ые семена - бамбин xly; ~ое масло - бамбин даьтта; ~ые плантации - бамбин\nхлопкокомбайн м бамба-комбайн\nхлопкоочистительный, -ая, -ое бамба ц1анбен; ~ завод - бамба ц1анбен завод\nхлопкопрядение с бамба хьовзар\nхлопкопряднльный, -ая, -ое бамба хьовзу; ~ая машина - бамба хьовзу машина\nхлопкороб м бамбалелорхо\nхлопкосеющий, -ая, -ее бамба боьн (или буьйш долу); ~ колхоз - бамба буьйш йолу колхоз\nхлопкосеяние с бамба бер\nхлопкосовхоз м бамба лелабен совхоз\nхлопкоуборка ж бамба чуберзор (или схьалахьор)\nхлопкоуборочный, -ая, -ое бамба чуберзабен (или схьалахьабен); ~ая машина - бамба схьалахьабен машина\nхлопнуть однокр. 1) кого, по чему, чем [т1е]тоха; ~ кого-л. по плечу - цхьанна белша т1е куьг тоха; ~ кулаком\nпо столу - стоьла т1е буй тоха; ~ дверью - не1 т1етоха 2) (раздаться) дала; хлопнул выстрел - топ елира\nхлопнуться однокр. разг. (упасть) охьакхета; ~ на пол - ц1енкъа охьакхета\nхлопок м бамба; ~-сырец - бамба-аьргалла\nхлопок м [т1аран] тата; в зале раздались ~ки - зала чохь т1арийн тата делира\nхлопотать несов. в разн. знач. гlaйгla бан; ~ по дому - ц1ахь долчун гlaйгla бан; ~ о месте - меттиган гlaйгla бан;\n~ за кого-л. - цхьаьннан гlaйгla бан\nхлопотливый, -ая, -ое 1) (о человеке) гlaйгla болу (или беш долу), г1айг1ане 2) (о деле, работе) г1айг1ане\nхлопотный, -ая, -ое разг. см. хлопотливый 2\nхлопотун м, ~нья ж разг. г1айг1анхо\nхлопоты мн. дезарш, г1айг1анаш; ~ы по дому - ц1ера дезарш; день прошѐл в ~ах - дезарш деш д1адели\nде; не стоит хлопот - гlaйгla хила а ца оьшу; гlaйгla хила х1ума а дац; у него хлопот много- дан дезарш дукха ду цуьнан\nхлопушка ж 1) (для мух) мозийдойург 2) (игрушка) тоьк\nхлопчатник м бамба-орамат\nхлопчатобумажный,-ая, -ое бамбин; ~ая промышленность - бамбин промышленность; ~ая ткань- бамбин\nхлопчик м прост. к1анталг\nхлопьевидный, -ая, -ое кердигах тера\nхлопья мн. 1) чимаш; снег идѐт ~ми - ло чимашкахь дог1у 2) (пищевой продукт) чуьппалгаш;\nкукурузные ~ - хьаьжк1ийн чуьппалгаш\nхлор м хлор\nхлоратор м хлоратор\nхлорирование с хлор тохар\nхлорированный, -ая, -ое хлор тоьхна; ~ая вода - хлор тоьхна хи\nхлорировать сов. и несов., что хлор тоха; ~ воду - хих хлор тоха\nхлористый, -ая, -ое хлор кхетта; ~ натрий - хлор-натри\nхлориты мн. (ед. ~т м) хлориташ\nхлорный, -ая, -ое хлоран; ~ая кислота - хлоран мусталла\nхлорофилл м бот. хлорофилл\nхлорофилловый, -ая, -ое хлорофиллан; ~ые зѐрна - хлорофиллан буьртигаш\nхлороформ м хлороформ\nхлынуть сов. в разн. знач. хьада; вода ~ла в дом - хи ц1а чу хьаьдира; слѐзы ~ли у неѐ из глаз - б1аьргех хиш хьаьвдира цуьнан; ~л дождь - дог1а кхевсира; люди ~ли на площадь - нах майдане хьаьвлхира\nхлыст м 1) (прут) сара; (кнут, плѐтка) шед 2) (ствол) хен\nхлыстик м уменьш. сараг\nхлюпать несов. разг. 1) ч1ап-ч1ап дан; грязь ~ет под ногами - хатто когаш к1ел ч1ап-ч1ап до; ~ть по\nболоту - уьшалахула ч1ап-ч1ап дан 2) (плакать) хинк1- хинк1 дан ; ~ть носом - мара а оллийна 1ан\nхлюпик м прост. меланча, буьйданиг, парталниг\nхлястик м г1адозар\nхм межд. г1ам\nхмелевод м хояхаршлелорхо\nхмелеводство с хояхаршлелор\nхмелеводческий, -ая, -ое хояхарш лелаен; ~ колхоз - хояхарш лелаен колхоз\nхмелѐк м: быть под хмельком разг. - кеп хилла хила\nхмелеть несов. даха, дехаш (или кеп) хила\nхмелить несов., кого, разг. дахо\nхмель м 1) (растение) хояхар 2) (опьянение) дахар; во ~ю - дехна ду\nхмельной, -ая, -ое 1. 1) (пьяный) дехна, мелла; ~ые речи - дехна (или мелла) къамелаш 2) (пьянящий) дахаден,\nдахадеш долу; ~ой напиток - дахадеш долу малар 2. в знач. сущ. ~ое с дахорг, малар, къаьркъа, дахаден х1ума; он ~ого в рот не берѐт - вахочух мотт д1а ца туху цо\nхмурить несов., что: ~ брови - цкъацкъамаш та1о; ~ лоб - хьаж хабо; ~ лицо - юьхь хабо, ч1ичкъашка яхийта\nхмуриться несов. 1) ч1ичкъашка даха 2) перен. (о погоде) кхола; небо ~ся - стигал кхулуш ю\nхмурый, -ая, -ое 1) кхоьлина; ~ый человек - кхоьлина стаг; ~ое лицо - кхоьлина юьхь; ~о (нареч.) смотреть-\nкхоьлина хьежа 2) (пасмурный) кхоьлина; ~ый день - кхоьлина де\nхмыкать несов., хмыкнуть однокр. г1амм баха\nхна ж г1ина; красить волосы хной - месашна г1ина дилла\nхныканье с разг. 1) хинк1аш ян 2) перен. (жалоба) делхар\nхныкать несов. разг. I) (плакать) хинк1аш ян; ребѐнок ~чет - бер хинк1аш еш ду 2) перен. (жаловаться)\nделха; не хнычь! - делха ма делха!\nхобби с нескл. хобби, марзделларг; у каждого своѐ ~ - х1ораннан а шен хобби ю\nхобот м: ~ слона - пилан ц1ом\nхоботок м (у насекомого) ц1оьмалг\nход м 1. (действие) 1) (движение) лелар, дахар; ~ поезда - ц1ерпоштан яхар; ~ поршня - поршенан лелар; ~\nчасов - сахьтан лелар; тихий ~ - меллаша дахар; задний ~ - юханехьа дахар; холостой ~ - даьсса лелар; два часа ~у - шина сохьтехь некъ (или д1акхочийла); на ~у а) (во время движения) доьддушехь, леллашехь; б) (наскоро) леллашехь; вскочить в вагон на ~у - йоьддушехь вагон чу эккха; спрыгнуть на ~у- йоьддушехь охьаэккха; решать дела на ~у - леллашехь г1уллакхаш дан 2) перен. (развитие) болам, д1адахар, д1атакхар, кхиар; ~ борьбы - къийсаман д1абахар; ~ болезни - цамгар д1атакхар; в ~е переговоров - дагадовлар д1адахарехь 3) (в игре) дахар; ваш ~ - воьду хьо ву; ~ конѐм - говраца вахар 2. (вход) чуг1ойла; ~ со двора- кертахула ю чуг1ойла; потайной ~ - къайлаха чуг1ойла 3. (переход) лоьлийла; ~ы сообщения в окопах- окопашчухула лоьлийла ; знать все ~ы и выходы - 1уьрг а, б1аьрг а девзаш хила; быть в ~у (о товаре и т. п.)- д1аоьцуш хила; эти книги в большом ~у - xlapa книгаш ч1ог1а д1аоьцуш ю; пустить в ~ - пайда эца; пустить в ~ машину - машина д1айолаялийта; пустить в ~ все средства - боллу ницкъ т1ета1о; дать ~ делу - г1уллакхна некъ бала; ему не дают ~а - цунна некъ ца ло (или новкъарлонаш лелайо цунна, или ког баккха ца вуьту иза); с ~у - догг1ушехь, долалушшехь\nходатай м 1) (заступник) дехархо 2} уст. (доверенное лицо) векал\nходатайство с дехар, дийцар, реже корта тохар; удовлетворить ~ - дехар кхочушдан (или дала)\nходатайствовать несов., о ком-чѐм, за кого-что деха; ~ перед судом - суьде деха[р дан]\nходики мн. (часы) хьалауллу сахьт\nходить несов. 1) (двигаться) лела; ~ по улицам - урамашкахула лела; ~ взад и вперѐд - д1ай-схьай лела; ~ на\nлыжах - когсалазаш т1ехь лела; я не хожу на лыжах - со когсалазаш хохкуш вац (или хууш вац); ~ босиком- когаш 1уьйра лела 2) (посещать) лела, эха, дан; ~ в школу - школе лела (или эха); ~ на лекции - лекцешка лела; я хожу по магазинам - со туьканашкахула лела; он часто ходит к нам - иза кест-кеста вог1у тхоьга; ~ в театр- театре лела (или эха) 3) в чѐм (носить) лела; ~ в шубе - кетар лело 4) (о транспорте) лела; поезда\nходят по расписанию - расписаница лела ц1ерпошташ 5) (о часах) лела; часы ходят хорошо - сахьт дика лела\n6) (в игре) даха; ходить с козыря - козарца ваха 7) за кем-чем (заботиться, ухаживать) лело; ~ за больным - цомгушниг лело 8) разг. (о деньгах) лела; эти деньги ходят всюду - и ахча массанхьа а лела 9) (шататься, колыхаться) леста; (гнуться) сетта ; ходят слухи - хабар лела; ~ вокруг да около - гондхьа хьийза\nходкий, -ая, -ое разг. 1) (о товаре) д1аоьцу[ш долу] 2) (быстроходный) маса; ~ое судно - маса хикема; ~ий\nконь - маса дин\nходовой, -ая, -ое 1) леламан, леламе, леларан; ~ые качества судна - хикеманан леламе дикалла 2) (часто\nупотребляемый) юкъадаьлла, юкъадаьржина (о товаре) 3) тех. лела, леладен, леладеш долу, хьийза; ~ой винт- леладеш (или хьийзаш) йолу винт\nходок м 1) (пешеход) г1ашло; хороший ~ - дика г1ашло 2) уст. (выборный от крестьян) г1ашло\nходули мн. (ед. ~я ж) косказаш; ходить на ~ях - косказаш т1ехь лела; ходит, как на ~ях - косказаш т1ехь\nходульный, -ая, -ое разг. (неестественный) косказийн\nходун м разг.: пол ~ом ходит - аннаш сетташ ду\nходьба ж [г1аш] дахар, болар; полчаса ~ы - эха сохьтехь воьдийла; спортивная ~а (вид спорта) - спортан\nходячий, -ая, -ее 1) ирахь, лела[ш долу]; ~ий больной - ирахь цамгархо 2) (распространѐнный) юкъадаьржина\n[долу]; ~ая истина - юкъадаьржина бакъдерг; ~ая энциклопедия (о человеке) - когаш т1ехь энциклопеди\nхождение с лелар; иметь ~ (напр. о деньгах) - лелаш хила; ~ по мукам - 1азап ловш лелар; 1азап хьегар\nхозарский, -ая, -ое хозарийн\nхозары мн. ист. хозараш\nхозрасчѐт м хозхьесап\nхозрасчѐтной, -ая, -ое хозхьесапехь долу, хозхьесапан; ~ое хозяйство - хозхьесапан бахам\nхозяин м (мн. хозяева) 1) дерг; да; ~ машины - машина ерг; ~ квартиры - xlyсаман да; ~ книги - книгин да;\nхороший ~ - дика да 2) (глава дома, семьи) да; х1усамда; ~ и гости - х1усамдай, хьеший 3) (частный\nнаниматель) да, хьолада; ~ и работник - хьоладай, ялхой 4) перен. (полновластный распорядитель) да 5) прост. (муж) майра 6) разг. (обращение к взрослому мужчине) къонаха ; быть ~ом своего слова - шен дешан да хила; он сам себе ~ - шен г1уллакхан да ша ву иза; быть ~ом положения - хьолан да хила\nхозяйка ж 1) ерг, да; я ~ этого имущества - кху бахаман да со ю; 2) (глава дома, семьи) да; х1усамнана; ~ принимает гостей - х1усамнанас хьеший т1еоьцу 3) перен. (распорядительница) да 4) прост. (жена) х1усамнана 5) разг. (в обращении) деца, сан йиша, х1усамнана; (к очень старой женщине) баба\nхозяйничать несов. 1) (вести хозяйство, хлопотать по дому) г1уллакхаш дан, дезарш дан, дола дан; ~ на\nкухне- кхерчахь дезарш дан 2) (распоряжаться) дола дан; ~ в чужом доме, как в своѐм - шечун санна, нехан ц1ийнан дола дан\nхозяйский, -ая, -ое хьоладен; ден; ~ий дом - хьоладен ц1а ; дело ~ое - хьайн лаам бу- кх хьан; хьайна луъург\nде; хьайна товрриг де; нужен ~ий глаз - ден дола оьшу\nхозяйственник м бахамхо\nхозяйственность ж бахамалла, дола, дола дар\nхозяйственный, -ая, -ое 1) бахаман; ~ая жизнь страны - мехкан бахамаллин дахар; ~ый инвентарь - бахаман\nг1ирс; 2) (расчѐтливый) дехар долуш; ~ый человек - вехар волуш стаг 3) (рациональный, безубыточный) пайдехьа; ~ое пользование землѐй - бахамна пайдехьа латталелор ; ~ое мыло - бедарш юьтту саба\nхозяйство с в разн. знач. бахам; нефтяное ~о - нефтан бахам; ~о колхоза - колхозан бахам; обзавестись ~ом-\nбахам боло; вести ~о - бахам лело; народное ~о - халкъан бахам; сельское ~о - юьртан бахам; единоличное ~о- долахь бахам; коллективное ~о - юкъахь бахам; лесное ~ - хьуьнан бахам; охотничье ~о- таллархойн бахам; домашнее ~о - ц1ийнан бахам; заниматься [домашним] ~ом - [ц1ийнан] бахам лело; быть занятым по ~у- бахаман г1уллакхаш т1ехь хила\nхозяйствование с бахам лелор; методы ~я - бахам лелоран некъаш\nхозяйствовать несов. бахам лело\nхоккеист м хоккеист, хоккейхо\nхоккей м хоккей ; ~ с шайбой - экъанан хоккей; ~ с мячом - буьрканан хоккей; играть в ~ - хоккейх ловза\nхоккейный, -ая, -ое хоккейн; ~ый матч - хоккейн матч; ~ая команда - хоккейн команда\nхоленый, -ая, -ое лерина лелийна\nхолера ж мед. чоьнан ун\nхолерик м сиха стаг\nхолерный, -ая, -ое чоьнан уьнан; ~ больной - чоьнан ун кхетта дархо; ~ барак - чоьнан ун кхеттачеран барак\nхолить несов., кого-что лело, 1алашдан\nхолка ж ял; кхес\nхолл м [дуьхьал]чоь\nхолм м гу, барз, шу; могильный ~ - кешан барз\nхолмик м уменьш. от холм - барз, шу, гу\nхолмистый, -ая, -ое гунаш долу, баьрзнаш долу; ~ая местность - баьрзнаш долу меттиг\nхолод м 1) шело; дрожать от ~а - шелонна вего; повеяло ~ом - шело хьаькхи; наступили ~а - шелонаш йоьлла\n2) перен. шело, бен цахилар, бен цахетар; терпеть и ~ и голод - шело а, мацалла а лан; собачий ~ - ц1евзина шело\nхолодать несов. безл.: ~ет- шеллуш ю; начинает ~ть - шелъяла йоьлла\nхолодеть несов. шелдала; руки ~ют - куьйгаш шелло ; ~ть от ужаса - кхеравелла 1адийча санна виса\nхолодец м разг. см. студень\nхолодильник м - шелйириг\nхолодильный, -ая, -ое шелден, шелдеш долу; ~ая аппаратура - шелден аппаратура\nхолодить несов. 1) что (делать холодным) шелдан 2) безл. шело хила (или латта); во рту ~т (напр. от мяты)-\nбагахь шело ю 3) что, перен. шелдан; ужас ~т сердце - 1адоро дог шелдо\nхолодно 1. нареч. (бесстрастно, равнодушно) шийла; ~ отнестись к кому-л.- цхьаьнца шийла хила 2. в знач.\nсказ. безл. шийла хила; сегодня ~ - тахана шийла ю; мне ~ - суна шийла ю ; ему от этого ни ~ ни жарко - цунах цунна шийла а, йовха а яц\nхолодновато нареч. шийло\nхолодноватый, -ая, -ое шийло\nхолоднокровный, -ая, -ое зоол.: ~ые животные - ц1ий шийла дийнаташ\nхолодность ж (равнодушие) шийла хилар\nхолодный, -ая, -ое 1. шийла; ~ая вода - шийла хи; ~ая комната - шийла чоь; ~ая зима - шийла 1а; ~ые перчатки- шийла п1елг болу каранаш; ~ое [зимнее] солнце - [1аьнан] шийла малх; ~ый взгляд - шийла хьажар; он холоден ко мне - соьца шийла ву и; ~ая обработка металлов - металл шийла доллушехь кечдар 2. в\nзнач. сущ. ~ое с кул. шийла кхача (или даар, или х1ума) ; ~ое оружие - шийла герз; ~ая война - шийла т1ом\nхолодок м 1) шеле; утренний ~ок - 1уьйренан шеле; сидеть в ~ке - шелехь хиъна 1ан 2) (озноб) зуз дар; ~ок\nпробежал по спине - дег1е шийла зуз деара 3) перен. шело; в их отношениях появился ~ок - цаьршинна юккъе шело йоьлла; относиться к кому-л. с ~ком - цхьаьнца шийло юкъаметтиг латто\nхолодостойкий, -ая, -ое шело ловн, шело ловш долу\nхолодостойкость ж шело лар\nхолоп м, ~ка ж 1) ист. (крепостной) лай 2) уст. (слуга) ялхо\nхолостить несов., кого да1а; ~ быка - сту бala\nхолостой, -ая, -ое 1) (неженатый) зуда ялоза, зуда йоцу[ш волу]; ~ мужчина - зуда ялоза стаг; он ещѐ холост\n- иза х1инца а зуда ялоза ву 2) тех. эрна, даьсса; ~ ход машины - машинин яьсса лелар или машине эрна болх байтар 3) воен. даьсса; ~ патрон - баьсса патарма; ~ выстрел - даьсса кхоссар\nхолостяк м зуда йоцург, зуда ялоза верг, зуда ялозниг; старый ~ - зуда йоцу къена стаг\nхолостяцкий, -ая, -ое зуда ялозчун (или йоцчун); ~ая жизнь - зуда йоцчун дахар\nхолощение с да1ар; ~ лошади - говр я1ар\nхолощѐный, -ая, -ое даь1на; ~ бык - баь1на сту\nхолст м (ткань; картина) гата; белить ~ы - гата к1айдан\nхолстина ж гата; мешок из ~ы - гатанан гали\nхолуй м презр. лай, ялхо\nхолуйство с презр. лолла\nхолуйствовать несов. презр. лолла лело\nхолщовый, -ая, -ое гатанан; ~ые штаны - гатанан хеча\nхомут м 1) г1омат; надеть на себя (или повесить себе на шею) ~ перен. - шен коча г1омат йолла 2) тех. г1омат\nхомяк м зоол. оьпа\nхомячий, -ья, -ье оьпанан; ~ья норка - оьпанан 1уьрг\nхор м хор ; мужской ~ - божарийн хор; петь в ~е (или в ~у) - хорехь йиш лакха\nхорватский, -ая, -ое хорватийн; ~ язык - хорватийн мотт\nхорваты мн. (ед. ~т м, ~тка ж хорват) хорваташ\nхорда ж мат. хорда\nхордовый, -ая, -ое хордин\nхореический, -ая, -ое лит. хорейн\nхорей м лит. хорей\nхорѐк м зоол. пашбукъ\nхореограф м хореограф\nхореографический, -ая, -ое хореографин\nхореография хореографи ; искусство ~и - хореографин исбаьхьалла\nхорист м, ~ка ж хорхо\nхормейстер м хормейстер\nхоровод м хоровод\nхороводный, -ая, -ое хороводан; русские ~ые песни - оьрсийн хороводан эшарш\nхоровой, -ая, -ое хоран; ~ое пение - хорехь йиш лакхар; ~ой кружок - хоран кружок\nхором нареч. хорехь; петь ~ - хорехь лакха\nхоронить несов., кого-что 1) (предавать земле) д1адолла; ~ умерших - велларг д1аволла 2) перен. (предавать\nзабвению) дицдан ; ~ концы - ц1ога д1алачкъо\nхорониться несов. прост. (прятаться, скрываться) д1алечкъа, хьулдала\nхорохориться несов. разг. ирхлелха\nхорошенький, -ая, -ое товш, дика; ~ая девушка - товш йо1 ; ~ое дело - ч1ог1а дика г1уллакх ду\nхорошенько нареч. разг. дика; я ещѐ и сам ~ не знаю - х1инца а суна-сайна а дика ца хаьа\nхорошеть несов. гадала, нисделла хила, хаздала, дика хила; она с каждым днѐм ~ет - де дийне мел дели хазлуш ю иза\nхороший, -ая, -ее I. 1) дика, нисделла; ~ая книжка - дика книшка; быть с кем-л. в ~их отношениях - цхьаьнца дика юкъаметтиг йолуш хила; он заработал ~ие деньги - цо дика ахча даьккхина; ~ая погода - дика хенан х1оттам; ~ий работник - нисвелла белхахо; у него ~ий голос - цуьнан аз нисделла ду 2) (красивый)\nнисделла, тайна; она ~а собою - нисъелла ю иза 2. в знач. сущ. ~ее с диканиг; что ~его?- дика х1ун ду? ничего ~его из этого не выйдет - диканиг дер дац цунах; хорош отдых! - ма дика сйда1ар а ду!; хорош бы я был, если бы послушался тебя! - хаза а хир ма вара хьуна со, хьоьга ладоьг1нехь!; всего ~его! - марша 1ойла (или г1ойла)!\nхорошо 1. нареч. дика; он ~ работает - цо болх дика бо; ~ отзываться о ком-л. - цхьаннах лаьцна дика дийца 2.\nв знач. сказ. безл. дика хила; мне здесь ~ - суна кхузахь дика ду; ~, что он придѐт сегодня - тахана иза вoгlyp хилар дика ду; очень ~! - ч1ог1а дика ду!; вот ~! - ма дика [а] ду!;~ было бы пойти туда - цига дахча, дика хир дара 3. в знач. сущ. с нескл. (оценка) дика; поставить ~ - дика дилла; учиться на ~ - дика деша 4. частица 1) утверд. дика ду; ты придѐшь? — Хорошо, приду - хьо вог1ур вуй? — Дика ду, вог1ур ву; я приду через час, ~? - со цхьа сахьт даьлча вoгyp ву, дика дуй? 2) разг. (как угроза) дика ду; ~, я этого не забуду! - дика ду, ас дицдийр дац хьуна иза!\nхоры мн. сени; на хорах - сени чохь\nхорь м см. хорѐк\nхорьковый, -ая, -ое оьпанан; ~ая шкура - оьпанан ц1ока\nхотение с лаар, лаам\nхотеть несов., чего и с неопр. лаа; он не хочет спать - д1авижа ца лаьа цунна; ~ть пить - мала лаа; он только\nчто ~л идти к вам - х1инцца шу долчу (или шуьга) ван воллуш вара-кх иза; хочу молока - шура еза; хотите чаю?- чай дезий шуна?; ~ть мира - машар беза; ~ть внимания - тидам эша; хочу, чтобы ты пришѐл- хьо вог1ийла лаьа суна; хочу, чтобы всѐ было хорошо - дерриг дика хуьлийла лаьа суна; бери, что хочешь - хьайна еззарг д1аэца; делай, как хочешь - хьайна луъург де; делайте, как хотите - шайна луъург де; ступай, куда хочешь - хьайна луъучу г1о; в магазинах всѐ, что хочешь - мел оьшург ю-кх туьканахь ; ~л бы я посмотреть! - ахь х1ун до а хуур дара-кх!; если хотите - шуна лаахь; хочешь не хочешь, а надо идти- лаахь а ца лаахь а д1аваха-м деза\nхотеться несов. безл. лаадала, ойла хила, безам хила, лаа; ему хочется пить - хи мала лаьа (или лууш ву иза) цунна; мне ~лось бы побывать там - цигахь хила лаьара суна; хочется чаю - чай деза суна; мне больше ничего не хочется а) (не нужно) суна кхин х1умма а ца оьшу; б) (не желаю) суна кхин х1умма а ца лаьа\nхоть 1. союз уступ. 1) (несмотря на то, что; даже, если) -хь а, -ахь а; он ~ и стар, но здоров - иза воккха\nвелахь а, могуш ву 2) (в составе устойчивых выражений со сказуемым) -ахь а, -хь а; ~ убей, ничего не скажу - ахь вехь а, х1умма а эр дац аса 3): хоть..., хоть... перев. усл. формой глагола + а, ~ сегодня, ~ завтра — лаахь - тахана а, лаахь - кхана а; ~ сейчас, ~ потом - х1инцца а, т1аккха а 2. частица 1) усил. (даже) а-м; пойду ~ сейчас - х1инцца а-м гlyp ву 2) усил. (по крайней мере) мукъа а, мукъане а; ~ немного - жимма мукъане а; скажите ~ слово - цхьа дош мукъа а алийша 3) (к примеру, например) масала; исследуем ~ это дело - масала, толлур вай xlapa г1уллакх 4) с местоимениями и наречиями (любой) а; ~ кто - хьаъа а; ~ что - х1уъа а; ~ где - миччахьа а; ~ какой - муьлхха а ; ~ бы и так - хилийтахьа иштта; хилча х1ун ду иштта; ему ~ бы что- цунна х1уъа хилча а, бен дац; он парень ~ куда - к1ант-м хьаха ву ала х1ума доцуш\nхотя союз см. хоть 1; он придѐт, ~ ему и некогда - шен йиш яцахь а, вог1ур ву иза; он учился хорошо, ~ часто\nболел - кест-кеста цомгуш хилахь а, дика доьшура цо ; ~ бы - мукъа а, мукъане а; он кончит работу, ~ бы ему пришлось просидеть ночь - буьйса яккха езахь а, болх чекхболуьйтур бу цо; приходите ~ бы на час - цхьана сахьтана мукъане а дуьйлийша; ~ бы и так - иштта хиларх х1ун дара и\nхохлатка ж к1уж-котам\nхохлатый, -ая, -ое к1уж болу; ~ая курица - к1уж болу котам\nхохлиться несов. (о птице) дусадала\nхохол м к1ужал\nхохолок м уменьш. от хохол - жима к1ужал\nхохот м белам; с ~ом - беламца\nхохотать несов. кхахь-кхахь дан, дела; ~ до упаду - г1адвахна вела; не хохочи - кхахь-кхахь ма де или вела ма\nхохотун м, ~нья ж разг. воьлург, деларна т1ераниг\nхочется см. хотеться\nхрабреть несов. разг. майрадала\nхрабрец м майраниг, майра стаг\nхрабриться несов. майрадийла; мальчик ~ся в присутствии отца - да волуш, майравуьйлу к1ант\nхрабро нареч. майра; ~ сражаться - майра лета\nхрабрость ж майралла; набраться ~и - дахьа, б1обола\nхрабрый, -ая, -ое майра; ~ый воин - майра б1ахо; он храбр как лев - лом санна майра ву и ; не из ~ого\nдесятка - майрачарах вац иза\nхрам м 1) (здание) г1ишло; рел. зиярт, кашков; ~-святилище - маьлхан каш 2) перен.: ~ науки - 1илманан ц1а\nхранение с (действие) 1алашъяр, лардар; отдать (или сдать) багаж на ~е - багаж 1алашьян д1аяла; камера ~я\n[багажа] - [багаж] ларьен камера\nхранилище с д1айохкийла, 1алашдойла; ~ книг - книгаш д1айохкийла; ~ для вин - чаг1ар 1алашдойла (или\nхранитель м, ~ница ж лардархо; ~ музея - музей ларъярхо; ~ рукописей - куьйгайоза 1алашдархо; ~ тайн-\nхранить несов. 1) что (сохранять) 1алашдан, [д1адиллина] латто; ~ продукты на холоде - сурсаташ\nшелонгахь латто; ~ деньги в сберегательной кассе - ахча сберкассехь 1алашдан (или д1адиллина латто); ~ что-л. в тайне - цхьа х1ума къайленгахь (или къайлахь) латто 2) кого-что (беречь) лардан, 1алашдан; ~ как зеницу ока — йо1б1аьрг санна 1алашдан; ~ старые обычаи - шира 1адаташ лардан ; ~ в памяти - диц ца дан; ~ молчание - вист ца хила\nхраниться несов. хила, д1адиллина хила, къайлаха хила; у него ~ятся эти вещи - цуьнгахь ю и х1уманаш\nхрап м 1) (во сне) хар 2) (лошади) хур, хур-хур\nхрапеть несов. 1) (во сне) хур-т1ур дан, хар баха (или дан) 2) (о лошади) хур баха\nхребет м 1) анат. (позвоночник) букъан дукъ, букъасурт 2) перен. разг. (спина) букъ; он всѐ вынес на своѐм ~те - дерриг а шен букъа т1ехь (лайна) д1акхехьна цо 3) (горная цепь) paгl, дукъ\nхрен м (корень) к1он орам ; старый ~ - къанделла кит\nхрестоматийный, -ая, -ое хрестоматин\nхрестоматия ж хрестомати\nхрип м дехьар; ~ы в лѐгких мед. - пехашкахь дехьар\nхрипение с дехьар\nхрипеть несов. дехьа\nхриплый, -ая, -ое йиш хаьлла; говорить ~ым голосом - хаьллачу эшарца къамел дан; ~о (нареч.) говорить-\nйиш хаьлла лен\nхрипнуть несов. хала; голос ~нет - йиш хелаш ю\nхрипота ж халар; кричать до ~ы - йиш халлалц мохь хьекха\nхристианин м, ~анка ж керста\nхристианский, -ая, -ое керстанан; ~ая религия - керстанан дин\nхристианство — керст, 1) (религия) керсталла 2) собир. керстанаш\nХристос м 1ийса ; Христа ради - делан дуьхьа\nхром м 1) хром (хим. элемент, металл) 2) (кожа) хром\nхроматический, -ая, -ое хроматизман; ~ая гамма - хроматизман гамма\nхромать несов. 1) (быть хромым) астаг1лелха, астаг1дийла, астаг1 хила; ~ть на левую ногу - аьрру когана\nастаг1дийла 2) перен. разг. ледара хила; у него ~ет орфография - орфографи ледара ю цуьнан; дело ~ет на обе ноги - г1уллакх чан кхетта ду\nхромирование с хром диллар\nхромированный, -ая, -ое хром диллина\nхромировать сов. и несов., что хром дилла\nхромистый, -ая, -ое хром тоьхна, хром кхетта; ~ая сталь - хром тоьхна болат\nхромовый, -ая, -ое 1) хим. хром долу, хроман; ~ая руда - хроман маь1да 2) (о коже) хроман; ~ые сапоги хроман эткаш\nхромой, -ая, -ое 1. астаг1а, юхашха; (о мебели) телха; он хром от рождения - вичахьана астаг1а ву и 2. в знач.\nсущ. ~ой м, ~ая ж астаг1ниг; презр. лаьнк1а, хаьнт1иг; т1аьнчакх\nхромоногий, -ая, -ое астаг1а, юхашха; (о мебели) телха\nхромоножка ж разг. астаг1ниг, юхашханиг\nхромосома ж хромосома\nхромота ж астаг1алла\nхроник м разг. (хронический больной) даим цомгуш верг\nхроника ж 1) ист. (летопись) хроника, хенан хаамаш 2) лит. хроника 3) (рассказ о текущих событиях)\nхроника ; местная ~ - меттигера хроника 4) (кино) хроника, хенан хаам; ~ дня - дийнан хроника\nхроникальный, -ая, -ое хенан хаамийн, хенан хааман; ~ фильм - хенан хаамийн фильм\nхроникѐр м хенан хаамхо\nхронический, -ая, -ое ширделла, цайоьрзу; ~ое заболевание - д1а ца йолу цамгар кхетар\nхронологический, -ая, -ое хронологин; ~ие даты - хронологин терахьаш\nхронология ж хронологи; ~ русской истории - оьрсийн историн хронологи\nхронометр м (часы) хронометр\nхронометраж м хронометраж\nхронометражист м, ~ка ж хронометражхо, хронометражист\nхронометрировать сов. и несов., что хронометраж ян\nхрупать несов., что, разг. (жевать с хрустом) г1арж дайта, г1арж дан; лошадь ~ет овѐс - говро г1аржжнехь\nсула дуу; ~ть сахар - г1аржжнехь шекар даан\nхрупкий, -ая, -ое 1) (ломкий, непрочный) экам; стекло ~о - ангали экам ду 2) перен. (слабый, болезненный,\nнежный) эг1аза, экам; ~ий ребѐнок - экам бер; ~-ая девушка - эг1аза йо1\nхрупкость ж 1) (ломкость, непрочность) экамалла 2) перен. (слабость, болезненность, нежность) эг1азалла\nхрупнуть однокр. разг. 1) см. хрупать; 2) (треснуть) т1ах ала\nхруст м ц1аз-ц1из (снега); харт (печенья, веток и т. п.); ц1аст (бумаги); (при поломке) къарс\nхрусталик — балура\nхрусталь — балур\nхрустальный — балуран\nхрустеть несов. 1) (издавать хруст) ц1аз--ц1из дан (о снеге); къарс дан (о ветках, печенье и т. п.) 2) чем\n(производить хруст) къарс дан, ц1аз дайта, харт дан (печеньем, ветками и т. п.); ц1аст дан (бумагой и т. п.)\nхрусткий, -ая, -ое ц1аз-ц1из ден; ~ий снег - ц1аз-ц1из ден ло; ~ие ассигнации - ц1аст ден ахча\nхрустнуть 1) однокр. к хрустеть 2) (сломаться) гъарш аьлла кагделла\nхрустящий, -ая, -ее: ~ие хлебцы - к1арс-к1ирс ден оьлгаш\nхрыч м: старый ~ прост., бран. - къанъелла къуккъаз\nхрюканье с хур-хур [дар]\nхрюкать несов. хур-хур дан\nхрюкнуть однокр. хур-хур ала (или эккха)\nхряк м с.-х. (самец свиньи) боьрша хьакха\nхрящ1 м (в мясе) чохчам; носовой ~ анат. - меран дукъ\nхрящ2 м геол. (крупный горный песок) гlopгl\nхрящеватый, -ая, -ое чохчамаха; ~ое мясо - чохчамаха жижиг; ~ый нос - чохчаме мара\nхрящевой1, -ая, -ое чохчаман; (имеющий хрящи) чохчамаш йолу, чохчаме; ~ые рыбы - чохчамаш йолу\nч1ерий; ~ой отросток груди анат. - дега1айг\nхрящевой2, -ая, -ое геол. гlopгla\nхрящик м уменьш. от хрящ1\nхуденький, -ая, -ое оза; ~ мальчик - оза к1ант\nхудеть несов. аздала, азлуш хила, вочудала\nхудить несов., кого оза хетийта, аздан\nхудо 1 с разг. уст. вон; он никому не делает ~а - цо цхьанна а вон ца до ; нет ~а без добра посл. - дика доцуш,\nвон хир дац\nхудо 2 1. нареч. вон; это может ~ кончиться - иза вон чекхдала мегаш ду 2. в знач. сказ. кому-чему вон хила;\nбольному ~ - цомгушниг вон ву; не ~ бы и отдохнуть - садаь1ча вон хир дацара\nхудоба ж озалла\nхудожественность ж исбаьхьалла\nхудожественный, -ая, -ое 1) исбаьхьаллин; ~ый руководитель театра - театран исбаьхьаллин куьйгалхо; ~ое\nпроизведение - исбаьхьаллин призведени; ~ая литература - исбаьхьаллин литература 2) исбаьхьа; ~ое исполнение - исбаьхьа лакхар\nхудожество с 1) уст. (изобразительное искусство) исбаьхьалла; Академия художеств - Исбаьхьаллийн\nакадеми 2) разг. неодобр. (проделка) исбаьхьалла; это всѐ его ~а - уьш ерраш а цуьнан исбаьхьаллаш ю\nхудожник м 1) (живописец) исбаьхьалча, суьрташ дохкург 2) (работник искусства) исбаьхьалча; ~ слова -\nдешан исбаьхьалча 3) перен. исбаьхьалча; он ~ своего дела - шен г1уллакхан исбаьхьалча ву иза\nхудожница женск. к художник 1\nхудой 1, -ая, -ое (тощий) оза; ~ человек - оза стаг\nхудой 2, -ая, -ое 1) (плохой) вон, осал; ~ая слава - вон ц1е 2) разг. (изношенный, дырявый) тиша; ~ые сапоги-\nтиша эткаш; ~ое ведро - тиша ведар; на ~ой конец - цахуьлчу даьлча; не говоря ~ого слова - юьхь ца ягош\nхудосочный, -ая, -ое (истощѐнный) азделла, тиша; (о растительности) декъаза\nхудощавость ж хесаралла\nхудощавый, -ая, -ое хесара, йорадоьлла; ~ человек - хесара стаг\nхудший, -ая, -ее 1. превосх. ст. от плохой - уггар вон 2. в знач. сущ. ~ее с вониг; предполагать самое ~ее - уггар воха дерг дагатийса\nхудышка м и ж, разг. озаниг\nхуже сравн. ст. от плохой, худой2 и плохо, худо2 - воха; это намного ~ - xlapa дуккха а воха ду\nхули ж (осуждение) лер\nхулиган м хулиган\nхулиганить несов. разг. хулиганалла лело; вон, дастаме лела; сийдоцуш лела\nхулиганка женск. к хулиган\nхулиганский, -ая, -ое хулиганан; ~ поступок - хулиганан х1ума\nхулиганство с хулиганалла\nхулиганьѐ с собир. разг. хулиганаш\nхулитель м, ~ница ж луьйрг\nхулить несов., кого-что лен\nхунта ж хунта\nхурал м хурал\nхурма ж хьурма\nхутор м к1отар\nхуторок м уменьш. от хутор - жима к1отар; ~ в степи - аренгахь жима к1отар\nхуторской, -ая, -ое к1отаран, к1отарера; ~не казаки - к1отарера г1алаг1азакхий\nхуторянин м, ~ка ж к1отархо\nИсточник — https://massarn.com/w/index.php?title=Тептар:Оьрсийн_Нохчийн_Дошам/ЭЛП/Х&oldid=4525\nЭта страница в последний раз была отредактирована 9 февраля 2022 в 21:25.


ЧТЕНИЕ ТОРЫ В СУББОТУ / КРИЯТ ЃАТОРА БЕШАБАТ\nВ Субботу утром в синагоге читается недельный раздел Торы.\nЃоцаат сэфэр Тора\nата ѓэрэта ладаат ки адонай ѓу ѓаэлогим эйн од мильвадо\nэйн камоха ваэлогим адонай веэйн кемаасtха. мальхутха мальхут коль ѓаоламим умемшальтеха бехоль дор вадор.\nадо-най мелех адонай малах адонай йимлох леолам ваэд. адо-най оз леамо йитен адонай йеварех эт амо вашалом.\nав гарахамйм гейтйва бирцонха эт цийон тивнэ хомот йеру-шалайим. ки веха левад батахну мЁлех эль рам вениса адон\nвайеѓи винсоа ѓаарон вайомер Моше: кума Адонай веяфуцу ойевеха веянусу месанъэха мипанеха. ки мицийон тецэ тора у двар Адонай мирушалайим. барух шанатан тора леамо Йисраэль бикдушато.\nбрих шмей демарей альма брих китрах веатрах. йеѓей реутах им амах Йисраэль леалам. уфуркан йеминах ахазей леамах бевейт микдешах улеамтуйей лана митув неѓорах улекабель цлотана берахамин. йеѓей раава кодамах деторих дан хайин бетивута. велеѓевей ана фкида беѓо цадикая. лемирхам алай улеминтар яти веят коль ди ли веди леамах Йисраэль. ант Ѓу зан лехола умефарнес лехола. ант Ѓу шалит аль кола. ант Ѓу дешалит аль мальхая умальхута дилах ѓи. ана авда де-Кудша брих Ѓу десагидна камей умикама дикар орайтей бехоль идан веидан. ла аль энаш рахицна. вела аль бар элаѓин самихна. эла бе-Элаѓа дишмая. деѓу Элаѓа кшот. веорайтей кшот. уневиоѓи кшот. умасѓей лемебад тавеван укшот. бей ана рахиц. велишмей кадиша якира ана эмар тушбехан. йеѓэ раава кодамах детифтах либи беорайта. веташлим мишъалин делиби велиба дихоль амах Йисраэль. летав улехайин велишлам.\nшма Йисраэль Адонай Элоѓейну Адонай эхад.\nэхад Элоѓейну гадоль Адонейну кадош шмо.\nгадлу ла-Адонай ити унеромема шмо яхдав.\nлеха Адонай ѓагдула веѓагвура веѓатифъэрет веѓанецах веѓаѓод ки холь башамайим уваарец. леха Адонай ѓамамлаха веѓамитнасэ лехоль лерош. ромему Адонай Элоѓейну веѓиштахаву лаѓадом раглав кадош Ѓу.\nромему Адонай Элоѓейну веѓиштахаву леѓар кодшо ки кадош Адонай Элоѓейну.\nвеяазор веяген вейошиа лехоль ѓахосим бо веномар амен ѓаколь ѓаву годель л-Элоѓейну утну хавод латора\nкоѓен крав. яамод (....................) ѓакоѓен. барух шенатан тора леамо Йисраэль бикдушато.\nвеатем ѓадвеким ба-Адонай Элоѓейхем хайим кульхем ѓайом.\nСедер биркат ѓаТора\nбарух Ата Адонай Элоѓейну Мелех ѓаолам ашер бахар бану миколь ѓаамим венатан лану эт торато.\nбарух Ата Адонай нотен ѓатора.\nбарух Ата Адонай Элоѓейну Мелех ѓаолам ашер натан лану торат эмет вехайей олам ната бетохейну. барух Ата Адонай нотен ѓатора.\nбарух Ата Адонай Элоѓейну Мелех ѓаолам ѓагомель лахаявим товот шегмалани коль тов.\nми шегмальха коль тов Ѓу йигмольха коль тов села.\nйекум пуркан мин шмая хина вехисда верахамей вехайей арихей умезоней ревихей весията дишмая уваръют туфа унеѓора маалья. заръа хая векаяма. заръа ди ла йифсук веди ла йивтуль мипитгамей орайта. лемаранан вераба-кан хавурата кадишата. ди беаръа де-Йисраэль веди бе-Вавель. лерейшей халей улерейшей ѓальвата улерейшей метивата уледаяней ди вава. лехоль тальмидейѓон улехоль тальмидей тальмидейѓон улехоль ман деаскин беорайта. малька деальма йеварех ятѓон япиш хайейѓон веясгэ йомейѓон вейитен арха лишнейѓон. вейитпаркун вейиштезвун мин коль ака умин коль марьин бишин. маран ди ви-шмая йеѓэ весадѓон коль зман веидан веномар амен.\nйекум пуркан мин шмая хина вехисда вера-хамей вехайей арихей умезоней ревихей висията дишмая уваръют гуфа унеѓора маалья заръа хая векаяма заръа ди ла йифсук веди ла йивтуль\nмипитгамей орайта. лехоль кеѓала кадиша ѓадейн. равревая им зеэрая тафла уншая. малька деальма йеварех ятхон япиш хайейхон веясѓэ йомейхон вейитен арха лишнейхон. ветитпаркун ветиштезвун мин коль ака умин коль маръин бишин. маран ди вишмая йеѓэ весадхон коль зман веидан веномар амен.\nми шеберах авотейну Авраѓам Йицхак ве-Яаков Ѓу йеварех эт коль ѓакаѓаль ѓакадош ѓазэ им коль кеѓилот ѓакодеш. Ѓем уншейѓем увнейѓем увнотейѓем вехоль ашер лаѓем. уми шемеяхадим батей хнесийот литфила. уми шебаим бетохам леѓитпалель уми шенотним нер ламаор веяйин лекидуш улеѓавдала уфат лаорхим уцдака лаанийим. вехоль ми шеоским бецорхей цибур беэмуна ѓакадош барух Ѓу йешалем схарам веясир меѓем коль махала вейирпа лехоль гуфам вейислах лехоль авонам вейишлах браха веѓацлаха бехоль маасэ йедейѓем им коль Йисраэль ахейѓем веномар амен.\nАв ѓарахамим шохен меромим. берахамав ѓаацумим Ѓу йифкод берахамим. ѓахасидим веѓайешарим веѓатмимим. кеѓилот ѓакодеш шемасру нафшам аль кдушат ѓа-Шем. Ѓанеэѓавим веѓанеимим увемотам ло нифраду. минешарим калу умеарайот ѓаверу. лаасот рецон конам вехефец цурам. йизкерем Элоѓейну летова им шъар цадикей олам. вейинком леэйнейну никмат дам авадав ѓашафух. какатув беторат Моше иш ѓа-Элоѓим. Ѓарнину гойим амо ки дам авадав йиком венакам яшив лецарав вехипер адмато амо. веаль йедей авадеха ѓаневиим катув леймор. веникети дамам ло никети ва-Адонай шохен бецийон. увехитвей ѓакодеш неэмар. лама йомру ѓагойим айе Элоѓейѓем. йивада багойим леэйнейну никмат дам авадеха ѓашафух. веомер ки дореш дамим отам захар ло шахах цаакат анавим. веомер ядин багойим мале гвийот махац рош аль эрец раба. минахаль бадерех йиштэ аль кен ярим рош.\nтеѓила ледавид аромимха элоѓай ѓа-Мелех ваавараха шимха леолам ваэд. бехоль йом аварахека вааѓалала шимха леолам ваэд. гадоль Адонай умеѓулаль меод велигдулато эйн хекер. дор ледор йешабах маасеха угворотеха ягиду. Ѓадар квод ѓодеха ведиврей нифлеотеха асиха. веэзуз норъотеха йомеру угдулатха асапрена. зехер рав тувха ябиу вецидкатха йеранену. ханун верахум Адонай эрех апайим угдоль хасед. тов Адонай лаколь верахамав аль коль маасав. йодуха Адонай коль маасеха вахасидеха йеварахуха. квод мальхутха йомеру угвуратха йедаберу. леѓодиа ливней ѓаадам гвуротав ухвод ѓадар мальхуто. мальхутха мальхут коль оламим умемшальтеха бехоль дор вадор. сомех Адонай лехоль ѓанофлим везокеф лехоль ѓакфуфим. эйней холь элеха йесаберу веата нотен лаѓем эт охлам беито. потеях эт ядеха умасбиа лехоль хай рацон. цадик Адонай бехоль драхав вехасид бехоль маасав. каров Адонай лехоль коръав лехоль ашер йикрауѓу веэмет. рецон йереав яасэ веэт шавъатам йишма вейошиэм. шомер Адонай эт коль оѓавав веэт коль ѓарешаим яшмид. теѓилат Адонай йедабер пи виварех коль басар шем кодшо леолам ваэд, ваанахну неварех Я меата веад олам ѓалалуя.\nЃахнасат сефер тора\nйеѓалелу эт шем Адонай ки нисгав шмо левадо.\nЃодо аль эрец вешамайим.\nваярем керен леамо теѓила лехоль хасидав ливней Йисраэль ам крово ѓалелуя.\nувенухо йомар шува Адонай ривевот альфей Йисраэль. ку-ма Адонай лимнухатеха ата ваарон узеха. коѓанеха йильбешу цедек вахасидеха йеранену. баавур Давид авдеха аль ташев пней мешихеха. ки леках тов натати лахем торати аль таазову. эц хайим ѓи ламахазиким ба ветомхеѓа меушар драхеѓа дархей ноам вехоль нетивотеѓа шалом. Ѓашивейну Адонай элеха венашува хадеш ямейну кекедем.


Мехкан сийлахь йоI\n1 марта в 14:56 (2010 г.)\nСоьлжа-ГIалин № 20 йолчу ишколерчу дешархошна юккъехь дIаяьхьира «Мехкан сийлахь йоI» конкурс. Иза дIаяхьаран Iалашо яра вайн къоман гIиллакхаш, Iадаташ, ламасташ лардар, чIагIдар, кегийрхойх вайн къоман буьззина патриоташ кхиор. 9–11-чуй классашкара мехкарий бара конкурсехь дакъалоцуш. 8 номинацехь дIаяьхьира конкурс: шех лаьцна хаза дийцар, эшар лакхар, тоьлла гIабали, вайнехан хелхар, вайнехан кхача, вайн къоман гIиллакхаш, Iадаташ дийцар, мехкарша кечлуш тIедуху тоьлла духар, тахана дуьненахь шена хила луург дийцар. ХIара конкурс дIаяхьаро доккха гIо дийр ду аьлла хета вайнехан гIиллакхаш, Iадаташ цахуучарна довзийта, хуучарна кхин а тIечIагIдан а, ткъа иштта аьтто хир бу вайнехан зударийн духаре хьовса а, – конкурс дIайолош къамел дира ишколан куьйгалхочо Газиева Маринас.\nДакъалацархойн а, хьовсархойн а екхаеллачу яххьашка хьаьжча гуш дара церан оцу конкурсах самукъадаьлла хилар. Леррина хаьржинчу жюрис баллаш яларца къастийра толаман меттигаш яьхнарш. Хьалхара меттиг елира 10 «б» классерчу Салаватова Арифина, шолгIаниг – 10 «А» классерчу дешархочунна Идрисова Таисина, ткъа кхоалгIа меттиг елира 9 «в» классан дешархочунна Изрипова Тамилина.\nТоламан меттигаш яьхначарна ишколан администрацин цIарах диплом а, грамоташ а, мехала совгIаташ а дира.\nКонкурс чекхйолуш гулбеллачара даггара баркалла элира конкурс вовшахтоьхначу оцу ишколан организаторна Сальгиреева Маремана, ткъа иштта дакъалаьцначарна.\n23 декабря в 20:31\nСтарикам везде у нас почет и дорога.


Слушать мп3 музыку макка сагаипова онлайн бесплатно. Макка Сагаипова Сердце мое 2: Макка Сагаипова — Девочка чеченская Макка Сагаипова — Генахь M95 Макка Сагаипова 1аьржи б1аргаш 3:\nМакка Сагаипова Хабиби 3: Макка Сагаипова — Глаза Макка Сагаипова Маьлха нур 6: Макка Сагаипова Леху хьо 3: Макка Сагаипова Твоя 2: Макка Сагаипова Сердце мое 2: Макка Сагаипова — Хаза Къант.\nМакка Сагаипова — Запрет любви Макка Межиева Седарчи лепа гр. К1ентий мохк new от гр.\nМакка Сагаипова Счастливый ветер 4: Макка Сагаипова — Красивый парен Макка Сагаипова — Г1араг1улеш Макка Сагаипова — Махачкала Макка Сагаипова Безамах Д1узна Дог 3: Макка Сагаипова Сердце мое 2: Макка Сагаипова Мавлид 3: Макка Сагаипова — Хьо воцуш дуьне оьшуш яц Макка и Тамила Сагаипова.\nМакка Сагаипова Дагестан и моя Чечня 3: Макка Сагаипова — Хьо цхьаъ ву са Макка Сагаипова Приезжай скорее за мной 2: Макка Сагаипова Люблю тебя 4: Макка Сагаипова Макка Сагаипова Макка Сагаипова Я девушка чеченская 4: Макка Сагаипова — чеченская музыка Макка Сагаипова Ловзар 3: Макка Сагаипова Къастар от гр.\nМакка Сагаипова Ч1ег1ардиг 4: Хава Ташаева Кавказ 5: Макка Сагаипова Нохчи къонах 3: Макка Сагаипова хаза кант 3: Макка Сагаипова Макка Сагаипова 13 4: Это сердце мое о любви своей поет. Макка Сагаипова Хаза къянт Чеченская 3: Макка Сагаипова — Люблю тебя


Купить Мицубиси Топпо БиДжей Вайд без пробега в Краснотурьинске. Продажа Mitsubishi Toppo BJ Wide без пробега по РФ, цены на авто.\nКупить Мицубиси Топпо БиДжей Вайд без пробега по России в Краснотурьинске\nПродажа Mitsubishi Toppo BJ Wide без пробега в Краснотурьинске +100 км\nЗапчасти на Мицубиси Топпо БиДжей Вайд в Краснотурьинске\nВ разделе "Купить авто" вы можете узнать стоимость автомобиля Мицубиси Топпо БиДжей Вайд без пробега в Краснотурьинске, а также купить Mitsubishi Toppo BJ Wide без пробега по РФ.\nКупить Мицубиси Топпо БиДжей Вайд с пробегом в Краснотурьинске


ФгӀенуа-о-Валь — Википеди\nФгӀенуа-о-Валь (фр. Fresnoy-au-Val) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу Бугенвиль (Сомма), Буьсси-ле-Пуа, КугӀсель-су-МуаянкугӀ, Флуьи, Кевовилле, ГӀевель (Сомма), Сент-Обен-Монтенуа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФгӀенуа-о-Валь&oldid=7843235»


ВагӀенфгӀуа — Википеди\n49°05′57″ къ. ш. 3°02′39″ м. д.HGЯOL\n▼286 стаг (2019 шеран 1 январь)\nВагӀенфгӀуа (фр. Varinfroy) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nДозанашца йу Нефшель, ГӀувгӀ-ан-Муьльтьян, КгӀуи-суьгӀ-УгӀк, Ме-ан-Муьльтьян.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ВагӀенфгӀуа&oldid=7817880»


Хохлома арт. 1018118 - купить в интернет-магазине русских сувениров NashiPodarki\nХохлома арт. 1018118


КудкегӀк-Виллаж — Википеди\nКудкегӀк-Виллаж (фр. Coudekerque-Village, фр. Coudekerque) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — НогӀ.\nДозанашца йу Тетегем, БегӀг (НогӀ), Тетегем-Кудкерк-Виллаж[d], БьегӀн, Каппель-ла-ГгӀанд, КудкегӀк-БгӀанш, Уамиль.\n↑ 1 2 décret n° 2008-1021 du 3 octobre 2008 portant changement de nom de communes (фр.) // Journal officiel de la République française — 2008. — ISSN 0242-6773\n↑ 1 2 décret n° 2008-1021 du 3 octobre 2008 portant changement de nom de communes // Journal officiel de la République française — 2008. — ISSN 0242-6773\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КудкегӀк-Виллаж&oldid=7837714»


Наха хоьтту – Хож-Ахьмад-Хьаьжас жоьпаш ло\nОйлано хийла дика а, вон а хIума дагатосу. Ткъа шена дагаоьхучу вочу ойланех къа хир дуй шена, бохуш хоьтту.\nКъуръан чохь ду оцу хаттарна жоп. «Ахь ала, хIай Пайхамар: со ларло халкъ кхобуш волчу Делаца, шайтIано дагатуьйсуш долчу хIуманах, и ду дегнаш чу вонаш туьйсуш дерг, цуьнан вонах Делан цIарца нисло со». Хьовсал, иштта долу шайтIа вайн даг чу вон туьйсуш, массо а заманчохь шен болх беш ду. Вай Дела хьехош мел ду, пенах тоьхна буьрка санна юхалелха и шайтIа. Дела хьахаварх юха а девлла, дуьненан ловзаршка вай хьаьвззинчохь вайн даг тIе хаа некъ болу шайтIанна, цо вайн даг чу вон хIуманаш туьйсу, цхьаъ и ду. ШолгIа, бусалба стаг ламазна хIоьттича, цунна дага ца тосуш хIума ца дуьту оцу иблисо. ХIунда? Шен карара а ваьлла, Далла тIе ойла ерзар ца лалуш! Цуьнан ойла йича, хаа мегар ду вайн ламаз къобал хир дуй. Дала къобалйойла вайн Iамалш.\nКегийчара хоьтту: насвай олуш, балди кІел тосуш цхьа хІума хуьлу. И тосуш волу стаг велча дІаволла ца мега, цуьнан корта когашка билла беза бохуш дуьйцу. Цунах лаьцна хІун эр дара ахь, мел хьарам ю и насвай?\nИза оьшуш хаттар ду. Хьовсал, корта когашка билла ца беза. Бакъду, и тайпа могІанаш ду, вайна а гина уьш. Дала Къуръан чохь билгалдина ду, дегІана зен деш долу хІума дерриге а хьарам дина ду, аьлла. Тонка а, насвай а цІарца билгалдаьккхина дац. И насвай тосуш волу стаг цкъа а цІена церг-доьла долуш хир вац, ша бага тесна и талу бахьанехь сих-сиха туйнаш кхийса дезаш хир ву иза, массо а хенахь боьха хьожа ю цуьнца. Кхин хІумма а ца хилча а, диканехь-вонехь нах вовшахкхеттачохь царах хуьлу новкъарло тоьар ю цунна Дала таІзар дан. Бусалба динехь а боццушехь кераста пачхьалкхашкахь а ма ду юкъараллин меттигашкахь цигаьрка озар доьхкуш законаш. Ткъа вай бусалба ду, вешан оьздангалла ларъян еза вай. Шен оьздангалла ларъеш волчу стага насвай лелор яц.\nДарба леладо олий, килса чуьра мозг1аро кечдина хиш а, чІурамаш а лелош хуьлу цхьаболу нах. И дарба бусалба нахана лелон мегаш ду я дац?\nЛадогІал, Дела реза хиларш, Дала Къуръан чохь аьлла ду: «Шу гена хилалаш боьхачу хІуманна – жаІаршна». Дала жаІарш боьхачу хІуманашца ягарйина, цунах хир ду бохучу дарбанах теша а тешна цу тІе некъ бина стаг динах, ийманах воьхна хир ву, дарба-м муххале а хир дацара цунна, керастаналла тІедан кхерам бу.\nРузбанан-дийнахь мах бан а, болх бан а мегий бохуш хоьтту.\nДала Къуръан чохь боху: «Рузбанан-дийнахь молла кхойкхуш шайна хезча, аша сихо йойла рузба дан маьждиге даха. Шаьш долийна муьлхха а гІуллакх дуьтийла аша». Маккахь а, Мединатехь а дукхахдолу дахар йохка-эцар лелоран белхашца ду, цундела ду и мах бан мегар дац бохург. Рузбанан хан хиллалц мегар ду болх бан, амма, цул тІаьхьа мегар дац, рузба чекхдаллалц. Вайн Делан цІен тІе эхар сан дукха нисделла (Делан къинхетамца Дала нисдина и, со тоьлла волуш ца нисдина), ас тамаша бинарг, массо а заманчохь, молла кхойкху ма-хеззи, «гарр»-олий туьканийн неІарш дІа а къовлий, массо а цхьабосса ламазе бахар дара. Иштта маршо ю-кх вайна а рузбане даха а, цул тІаьхьа-хьалха болх бан а.