Нохчийн синкъерам — Нохчалла.com — Чечня, чеченцы, обычаи, традиции, история и многое другое\nЮха а билгалдаккха лаьа: синкъерам дуьненна а хьалха вай дозалла дан догIуш йолу институт ю. ХIунда аьлча, кхечу къаьмнашна шаьш цивилизацин лакхене кхаьчна моттарехь а и санна йолчу юкъарлоне уьш хIинца а кхаьчна бац. Цуьнан баккъал болчу чулацаман а, цуьнан оьздангаллин маьIнех а шаьш кхетча, кханенга сатуьйсуш долчу дуьненчуьрчу дерриге а къаьмнийн векалш «иза шайн-шайна ца хилча ца болу», — бохуш, цуьнан гIиллакхаш Iамо гIерташ вай долчу «ХьаьжцIа» оьхур бара.\nТIехьийзар, догдахар, безам-уьйр кхоллаялийтархьама кегийрахошна юккъе кхин система кхоллаяла еза. Иза адамаша къобалйина тIеэцна хилар оьшуш а ду. И шадерг хилийтархьама, кхоллабала безаш бу цхьа кхетаман бух. Масала, нохчийниг санна, доьзал доьзал бац, нагахь санна, стаганий-зудчунний юккъера уьйр-безам хаьдча. Цу тIера ду нохчийн йитар-витар атта хилар. «ХIунда хилла-те иза иштта?» — аьлла, дуьхе кхиа гIоьртича, гучудериг стен а, майрчун а юккъера безаман зIе хаьддачул тIаьхьа дуьненна тIе ваьлла доьзалхо – къутIа хилар. КъутIа боху кхетам дуьне доладелчахьана къаьмнашна юккъехь лелла а, лелаш бу, амма нохчийниг санна кхетаман кIоргенашка кхаьчна бац.\nЦаьрца нисдина ду, зуда бертаза ядийна, я ехна йигар дехкар. Нохчаша дуккха цунах доьзна кицанаш дитина вайна: «Ша лехна бен мерза хуьлуш бу», «Цхьатерра шиъ вовшахтоха гIерташ Дала шен эчиган мачаш йохийна», и.кх.дI. а. Кицанах къамел хиллачуьра аьр вай: шина кепара олуш кицанаш ду вайн. Масала: «КIантана хIу лаха, йоIана цу лаха», «КIанта хIу лоху, йоIа цу лоху». КIорггера ойла ца йича, шиннан а маьIна цхьаъ ду, амма ойла йича шалхо гучуйолу. Хьалхарниг ширчу заманан Iадаташца доьзна ду – шолгIаниг дахаран хьашташа, Iалашонаша нисдина, шординарг ду. «ЙоIIий, кIанттий баккхийарна шайх бала а ца беш, шаьшшинна бен шаьшшимма кхолла беза», — аьлла, шаьш къонахий хиларе терра, дайша тIедожийна вайна. Иштта нисделла синкъерам – нохчийн гIиллакх-оьздангаллин бух, орам хилла дIахIоттар.\nГергарнаш, баккхийнаш керла доьзал кхоллабаларна юьстах лаьтташ хилла аьлла моттадала тарло. Массо хIуманна тIехь кегийчеран уьш гIортораш а, гIоьнчий хилла дIахIитта зезаш хиларна, иза данне а бакъ дац. Цундела аьлла моьттуш ву-кх со, — «йоIаний, кIантаний юккъе херо юлуьйтуш мотт бинарг – Делах ваьллачех ву» — бохург.\nДоцца аьлча, синкъерам, шен диканиг — вониг зуьйш, цецах чекхдоккхуш, толлуш, шен оьздангаллин терхашца нисъеш, нохчийн къомо кхоьллина Iаламат мехала институт ю.\nХIинца-м башха тидаме оьцуш дац, амма цхьана хенахь, гола тIе ког баккхар – эло шен лайш болчохь бен шегара далийта мегаш хIума ца хилла, шаьш муьлш ду царна диц ца далийта деш хилла цо иза. Цу тIе, и воцчо, цара массара а коьртара хIумнаш дIаяха езаш а хилла. Со жима волуш, вай цIера даьхна дукха хан ялале хила там бу иза, цхьана суьртан тидам бар нисделира сан. Цхьамма-м тилкхаза а ваьлла, голана тIе ког баьккхича, чохь мел волчо изза дира. «Дагахь хIума долуш дина хIума дацара шуна иза, шена бехк ца биллар доьху ша», — аьлла, охьабаьккхира хьешо голана тIера ког. Бухахь болчех воккхачо: «И ледарло йолуш верг а хьалха вер вацара те бохуш, сакIамделла Iаш дара хьуна тхо-тхаьш а. Баркалла хьуна некъ баккхарна», олуш дерзийра.\nВайна ма-хаъара, Шемала шен низам хIоттийна ма-хиллий: I5 шо кхаьчначу йоIа, нагахь санна 3 дийнахь-бусий ша яха реза волчуьнан цIе ца яккхахь, иза юха тIедогIучу 3 дийнахь-буса юьггучуьнга дIаялар тIе дожош. Цу хьолехь – инкъерам, хи йистехь вовшахкхетар, чу кхайкхар, тIехьийзар, кхидIа дерш дихкина хилла цо. Амма Нохчмахкара цхьана юьртара кегийра нах хи йистехь вовшахкхеташ хилла куц ду. Хьан низам талхош, шайн кегийрхой хи йисте сакъера хIуьттуьйтуш бу Э.. юьртара, — аьлла, вахана цхьаъ Шемилна тIе арз эцна (тахана эшара вайна и майралла, шена Iедало догIуш хIоттийнарг схьалахьара аьлла тIеваханчу стаге, я зудчуьнга хIарра % лахь лур ду бохучунна хьалха хIотта).\n— Шемил, — аьлла, дуьхьал вистхилла салазан тIехь валийнарг, — тхан корто-м дашон дацара, оха уьш оццул лардал, дилханах ду. Кху дезткъа шарахь, чета цуьнан (цу) межиргаш а тийсина, мича ницкъо тIом бойту тхоьга кIайчу паччахьан дуьхьал хаьий хьуна? Тхайн кортош лардан Iалашо хьалха а яьккхина тхо леллийхьара, кху тIеман хьал тхоьга хIоккхул лалур дара аьлла хетий хьуна? Тхо кхоьрург, хьо кхера везарг – хIусамашкахь хуьлу тIом бу. Оха тхайн кегийрахой хин йисте а бахийтина, синкъерам а хIоттийна, кхул тIаьхьа а иза дийр а ду, хIунда аьлча, керла кхоллалуш болу кхерч, кегийрхой тIехIуьтту сирла шовданан хи санна цIена а, дуьненчохь мел долчу хIуманна иза эшар санна уьйр-безамца и кхоллалуш болу доьзал чекхбала а лаьа тхуна. Паччахьца беш болу тIом тхуна хIумма а доцу хIума хета, амма иза чу берзахь, вай эшна лара мегар ду хьуна хьалххе дуьйна дIа, — баьхна боху цо Шемиле.\nВистхила лаам гучубоккхуш, шен тхьамдера кIанта дош доьху, хIара хьенех цу йоIе (йоьIан цIе а йоккхий) вистхила пурба лахьара ахь», — олий, мехкарийн тхьамдера пурба а доккху. Амма кIант вистхила воьлча, йоIа – «шена кху чохь бехкен стаг ву», — ала тарло. Чехкка хьала а иккхина неIаре ца вадарх, жимма хан-зама а йолуьйтий, цхьа бахьана а лохий, араволуш ду йоIа вуьйцуш волу бехкениг. КIант вистхилла ваьлча, чувеана шен метте дIатарло кIант шега вистхиллачо леринарг.\nЮкъа а иккхина, «хIорс-тоъ», — аьлла, «къап-къарс» оьккхуьйтуш дIасаветтаваларх хелхар хуьлуш дац. Цуьнан а ю шен лар а, кеп а. Цунах лаьцна вай ловзар хьахийначохь дуьйцуш ду.\nйо1е виста хилар культура ловзар нохчалла нохчийн синкъерам Хасиев чеченская вечеринка


Сен-ГӀеми-о-Буа (Па-де-Кале) — Википеди\nСен-ГӀеми-о-Буа (фр. Saint-Rémy-au-Bois, фр. L'Ami-de-la-Vertu, фр. L'Amie-de-la-Vertu) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу Кампань-лез-Еден, БуьигӀ-ле-Сек, ДугӀез, Гуи-Сент-АндгӀе, Ментене, Сольшуа.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=28901\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ГӀеми-о-Буа_(Па-де-Кале)&oldid=7835754»


Germany -- Hans-Dietrich Genscher (R) of the liberal Free Democratic Party (FDP) welcomes Russian former oil tycoon Mikhail Khodorkovsky at Berlin's Schonefeld airport, December 20, 2013\nСуьйранна диъ даьлчул тIаьхьа охьадоьсира Берлинерчу Шоьнефелд аэропортехь Ходорковский Михаил чохь волу кема. Цунна дуьхьал веънарг вара мацах цкъа Германин арахьарчу гIуллакхийн министр хилла волу, ткъа карарчу хенахь дуьнентIехь уггаре а тIеIаткъамечу политикех цхьаъ волу Геншер Ганс Дитрих.\nГеншерца цхьаьна вара иштта Германехь шуьйра вевзаш волу, Путин Владимирах лаьцна книга язйина а, Путинан доттагIа а, Газпром концернан лоббиярхо а ларалуш волу политолог Рар Александр. Иштта цу дийнахь Германехь нисвелла волу шен Ходорковскийн кIант Игор а.\nГермане Оьрсийчоьнан уггаре а вевзаш волу тутмакх хилларг схьакхаьчначул тIаьхьа цуьнан векалша динчу дIахьедарца, Ходорковский арахецаран бух – цуо Путине шен нана цомгуш хилар бахьана долу амнисти шена яре дина хилла долу дехар ду. Амма иштта билгладоккхуш ду, Ходорковскийс шен бехк тIеэцар я цу кехатехь а, я вуьшта Iедалхошца ша маьршаваккхарх цуо динчу дагадовларшкахь а хьахийна ца хилар.\nКхузахь ала догIу, хIинцалца цхьа хийлаза и Ходорковский маьршаваккхарх лаьцна шега журналисташа я адамийн бакъонашларйархоша хаттар дича, Оьрсийчоьнан президенто Путинс даима а олура, нагахь санна цу тутмакхо шен бехканна мукIарло а дина, шега къинхетам барах долу кехат яздахь, ша и гIуллакх, низамца догIуш ма -хиллара, толлур ду, олий.\nТкъа ша Ходорковский шен бехкана къера хила ца туькура, хIунда аьлча, цуо и мукIарло нагахь санна дахь, тIаккха иза шена йинчу кхелана резахилар а, цкъа маццаъ а ша маьрша валахь цу кхелан дуьхьал къовса бакъо йоцуш вуьсур хилар а тIеоьцуш хир дара цуо.\nКарладаккха догIу, Ходорковский Михаил 2003-чу шарахь пачхьалкхан ясакх дIа елла ца хиларна бехке а вина, лаьцна вара. Цунна цкъа хьалха 9 шо хан туьйхира, ткъа цул тIаьхьа кхин цхьаъ керла бехкталламан гIуллакх схьа а диллина, I4 шаре яккхира цуо набахтехь такха еза хан. 20I4 шарахь и хан чекхйер йолуш яра.\nНагахь санна Кремло Ходорковский чуволлар цуо лелийна зуламаш бахьана долуш ду, бохуш, чIагIдеш хиллехь, Оьрсийчохь а, Малхбузехь а дукхахболу тергамхой тешна бара и гIуллакх политикан орамаш долуш хиларх. Ша лоцучу муьрехь Оьрсийчохь уггаре а тароне бизнесхо вара Ходорковский. Цуо шен миллиардех ша шена пайда эцна ца Iаш, дуккха а ахчанаш хьежадора Оьрсийчохь схьайиллина юкъаралла кхолларна.\nТайп-тайпанчу политикан партешна гIо-накъосталла а дора, дукхахьолехь оппозицин хьежамаш болчу. Цуо ша цкъа а шен президент хила лаам бу аьлла хьахийна ца хиллехь а, амма дукхаъ нах тешна бара, иза Оьрсийчоьнан куьйгалле кхача амбицеш йолуш ву бохучух.\nАмма угарре а коьртанарг - иза массарна а гуш-хезаш Путин Владимирца къовсавелира. Къовсавела а ца Iаш, цунна дуьхьал вистхила а воьхьира, массо а Iадийча санна, тийна Iачу хьолехь. Иза 2003-чу шеран чиллан баттахь хилира, Путин Владимир Оьрсийчоьнан Хьоладайн Кхеташонан декъашхошца Кремлехь цхьаьнакхеттачу хенахь.\nХодорковскийс цу шен кхолламехь уггаре а гуолатохаре нисделлачу цхьаьнакхетарехь президенте латкъам бира, пачхьалкхан Роснефть компанино лелочу харцонашна а, ткъа иштта пачхьалкхерачу коррупцин барамашна а. Цунна дуьхьал оьгIазваханчу Путина Ходорковскийс куьйгалла дечу ЮКОС компанина бехк баьккхира, „хьуо а вац хьо кхин башха Далавелларг“ бохучу хьесапехь.\nЦул тIаьхьа дукха хан ялале дIаболабелира ЮКОС компанин куьйгалхочуьн дахарехь иза тIаьхьаре а набахте кхачийна болу хийцамаш.\nДуккхаъ нах цецбохуш хIума дара, мел кIезга а масех баттахь ша бечу белхашна кIелахь охкуш Кремлан хьадалчаш а, йоллу Оьрсийчоьнан юстицин система а юйла хуушехь, Ходорковский цу махкара дIа ца вахар, гаррехь ша лаца тIаьхьабевллачу Iедалхойх иза дозанал арахьа къайла ца валар. Тайп-тайпанчу агIор ло тергамхоша цу хаттаран жоьпаш.\nАмма, схьахетарехь, ша кхиина ваьлча дуьйна схьа бизнесехь аьтто хуьлуш, инзаре яккхийчу таронийн да хIоьттина волчу Ходорковскийна ма-дарра девзаш ца хиллачух тера дара ша вехачу пачхьалкхан Iадаташ а, цу махкахь Iедале баьхкинчу КГБ-ера орамаш долчу нехан гIиллакхаш а.\nИза шен тароне кхочучу шерашкахь Нохчийчохь боьлхуш къиза тIемаш бара. Эзарнаш нохчий Оьрсийчоь мел ю, шаьш бол-болчохь Iедалхоша кисана герз, я оьккху молха, я наркотикаш кхуьйсуш, луьйцуш, дуккхаъ шерашна хенаш а тухуш, чубухкуш бара. Вайнахана евзара оьрсийн Iедалан къизаллин таронаш, шен исторера хилла ца Iаш, карарчу заманера а.\nЦундела, масала, и саннарг хьал цхьаьна нохчочуьнца Iоттаделлехь, иза кхетар вара оцу сохьта, цу Iедало, цкъа иза шена тIаьхьадаьллехь, ша вуьтур воцийла а, иза кхин шена тIаьхьара дер доцийла. Ткъа Ходорковский, схьахетарехь, тешачух тера дара, Оьрсийчохь бакъонаш тола йиш ю а, цигахь харцонца кхелан некъашца къийса а йиш ю, бохучух. Цунах цунна гур а хиллачух тера дара.\nХьахон догIу иштта, нийса кIира хьалха дуьйладелира хаамийн гIирсашкахь хабарш, Оьрсийчоьнан Iедалхой Ходорковскийна дуьхьала кхозлагIа зуламан гIуллакх схьаделла кечам беш бу, иза шен гIуда текхна ваьллачул тIаьхьа ара ца валийтархьама, бохуш. Амма цунна метта, массо а цецвоккхуш, амнисти а йина, маьршаваьккхина и цIеяххана волу тутмакх.\nИштта хьахон догIучех ду кхин цхьаъ тамашийна хIума. Уггаре а хьалхарниг, ЮКОС компанин леламаш низамца богIуш буй те бохург таллийта прокуратуре официала кехат яздинарг Думин депутат хилла волу Махачев Гаджи вара. 2003 шеран гIадужу баттахь цуо официала кхайкхам бинера Iаламан министраллерчу Iедалхошка, Ходорковскийн мехкадаьтта доккхучу компанино Iалам бех-м ца до те, ткъа иштта ясакх дIалуш юй теша яла ма-еззара, бохург талла, аьлла.\nТамашийна дерг цу доллучу дийцарехь: еарий дийнахь Путинс ша Ходорковскийна амнисти йийр ю олу, цу сарахь Махачев Гаджи Москохахь шен машенаца авари а йой, ле, ткъа пIераскан дийнахь Ходорковский Михаил набахтера арахоьцу.


Савиньи-суьгӀ-Сей — Википеди\nСавиньи-суьгӀ-Сей (фр. Savigny-sur-Seille) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу МонгӀе, Бантанж, БгӀанж, Ла-ФгӀетт (Сона а, ЛуагӀа а), Уьи-суьгӀ-Сей, ГӀанси (Сона а, ЛуагӀа а), Сент-АндгӀе-ан-БгӀесс, СогӀне (Сона а, ЛуагӀа а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Савиньи-суьгӀ-Сей&oldid=7833150»


Оргас — Википеди\n39°38′48″ къ. ш. 3°52′38″ м. д.HGЯOL\nТомас Вильяррубия Ласаро[d]\n154,48 квадратан километр\nОргас картан тӀехь\nОргас (испан. Orgaz) — Испанин Толедо провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 154,48 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 744 ± 1 метр. Дозанашца ю Ахофрин, Чуэка, Вильяминая, Маскараке, Мора (Толедо), Мансанеке, Лос-Ебенес, Мархалиса, Масарамброс, Сонсека муниципалитеташ.\n2666 стаг ↗2671 стаг ↗2739 стаг ↗2762 стаг ↘2732 стаг ↗2772 стаг ↗2838 стаг\n↗2843 стаг ↘2827 стаг ↘2807 стаг ↘2804 стаг ↘2758 стаг ↘2727 стаг ↗2738 стаг\n↘2706 стаг ↘2675 стаг ↘2624 стаг ↘2602 стаг ↗2605 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Оргас&oldid=5730110»


Ле-Пен (Де-СевгӀ) — Википеди\nЛе-Пен (фр. Le Pin (Deux-Sèvres)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Де-СевгӀ.\nДозанашца йу БгӀетиньоль, СегӀизе (Де-СевгӀ), Молеон (Де-СевгӀ), СигӀегӀ, КомбгӀан, Нуьей-лез-Обье.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ле-Пен_(Де-СевгӀ)&oldid=7814394»