Iиззуддин ибн Iабдис-салам (Iабдус-Сала́ман кIант Iиззуддин) - Iеламнахах лаьцна - Динул-Ислам\nIиззудди́н ибн Iабдис-сала́м\n(Iабдус-Сала́ман кIант Iиззудди́н)\nАдаман Султанан Олхазар\nЦIе а, схьава́лар а\nАбул-Къо́симан Iабдуссала́ман кIант Iабдул-Iази́з ву иза. Iиззудди́н а, ал-Iизз а олуш хилла цунах. «СултIо́нул-Iулама́ъ» «Iеламнехан паччахь» а, «Шайхул-Ислам» «Бусалба динан шейх» а, «Ба́иIул-умаро́ъ» «Куьйгалхой боьхкинарг» а олуш хилла цунах. Цунах «СултIо́нул-Iулама́ъ» «Iеламнехан паччахь» аьлларг цуьнгара Iилма Iамийна волу Имам Ибн Дакъи́къ ал-Iийд ву.\nБух МагIрибера (таханлера къилбаседа-малхбузера Африкан мехкаш) а болуш, дуьненчу ва́лар а, кхиар а, Iилма Iамор а Димашкъехь (Дамаскехь) а долуш хилла иза. Мисрехь (Египтехь) ваьхна иза, цигахь вала а велла иза. ХIижратан терахьца 577 шарахь (1181 шарахь григор. терахьца) вина иза Дамаскехь, 660 шарахь (1261 г.т.) велла иза Мисрехь, таханлера Каирехь. Дала къинхетам бойла цунах.\nВаьхна йолу хан-зама\nИмам Iиззуддин ваьхна йолу хан-зама чIогIа хала хилла.\nЦхьана агIор, бусалба нехан юкъара пачхьалкхе (халифат олург) гIелйелла хан хилла иза. Тайп-тайпана меттигашкахь кегий пачхьалкхаш гучуюьйлуш хилла, шаьш коьрта пачхьалкхах къаьстина ю олий. Коьрта паччахь «халиф» гIийла хилла. Дехьа-сехьарчу мехкашкахь цунна доIа деш делахь а, меттигера хьаькамаш урхалла дар тIехь цуьнан куьйгаллий кIелахь хилар чIогIа кIеззиг хилла. Суннатера болчарна а, шиIаташна а юкъара хийро чIагIйелла хилла, шаьш дехачу цхьацца мехкашкахь шайна бовла гIерташ кхийкхамаш беш хилла цара.\nВукху агIор, оцу коьрта пачхьалкхана юкъадогIуш долчу бусалба мехкийн куьйгалхой вовший гамбелла хилла, царна юкъахь къийсамаш хилла, барт боьхна хилла. Паччахьалла къуьйсуш вешо ваша вуьйш, лахарчара лекхарнаш бойъуш керчамаш беш, дуккха питанаш лаьттина цу хенахь. Вовший тIемаш беш а хилла цара, куьйгаллехь болчара цхьа мохк вукху махкана доьхьал боккхий. Вовший тIом бина ца Iаш, арахьарчу мостагIца берта боьлхуш хилла церах цхьаберш, шайца дов долчу кхечу бусалба куьйгалхошна а, мехкадайшна а доьхьал. Цунна масал ду Дамаскера куьйгалхочо жаIарш лелочу эскаршца (крестоносцашца) бина хилла барт, Мисран куьйгалхо хилла волчу шен вешин кIантана доьхьал. Цара шена гIо дийриг, жаIарш лелорхошна Шемара масех гIала дIаелла хилла цо.\nОцу массо хIуманца цхьаьна, арахьарчу мостагIийн бIо а хилла бусалба нахана тIетаьIна. Цкъа доьххьара, Европера схьауьху жаIарш лелорхойн эскарш хилла, Шемара дуккха гIаланаш а, мехкаш а дIалаьцна цара. ТIаккха, оьрсаша «монголо-татары» олурш а хилла, малхбузера дуьйна дIабуьйлабелла Шемах а, Ираках а чекхбевлла, Мисрана гергакхаьчна хилла уьш. Ткъа Миср цу хенахь йиссина тIаьххьара гIап хилла, жаIарш лелорхойн эскаршна доьхьал а, татарашна доьхьал а. И хьал чолхе а, вуно хала а хилла хилар гойту бусалба пачхьалкхан коьрта гIала Багдад татарийн эскаршна хьалха́ йоьжна хилар а, бусалба нехан коьрта паччахь (халиф) цара йийсаре вина хилар а.\nБусалба умматан терахьехь оцу халчу муьрехь ваьхна Имам Iиззуддин. Дуккха болчу Iеламнахана юьстах бовлар гIолий хеттачу хенахь, юкъарчу гIуллакхийн ойла а ца еш, умматан ойла а ца еш, шаьш шайна баьхча гIолий а хетта, массо агIор гIело тIетаьIна йолу хан хилла иза. ХIетта а, Имам Iиззуддин а, и санна цхьацца кхиболу Iеламнах а, юьстах ца бевлла, цара дог ца диллина, мелхо а шайга хьега луччул къахьегна цара, хIораммо а шен аьтту болччул, шен ницкъ кхоччучул, Iилма Iаморца а, Iилма хьехарца а, Iилманан хаттарш талларца а, уьш даржорца а, хьехамаш барца а, Бусалба дин нахана юкъахь даржорца а, жайнаш яздарца а.\nТкъа хIокху таханлера вайн халчу заманахь, хIокху чолхечу заманахь а, массо хIума Iаьткъинчу заманахь, дуккханнийн хьекъалш а, дегнаш а хьере хиллачу заманахь, хIара могIанаш яздеш волчу соьга дог ца диллийтинарг а оцу Iеламнехан дахарх лаьцна ойла йар ду. ХIинцачул итт шо хьалха дара иза. Шайгахь оццул хала хьал хиллашехь, шаьш къен-миска хиллашехь, шаьш нийса дерг алар бахьана долуш паччахьаша а, куьйгалхоша а хьийзош, махках бохуш хиллашехь, пачхьалкх а, бусалба мехкаш а декъаделла хиллашехь, тахана вайгахь йолу а, йоцу а юкъараллин цамгарш халкъашлахь хиллашехь, «Риядуссолихьин» а, «ал-АрбаIин» (Шовзткъа хьадис) а, «ал-Азкар» а ца яздеш ца Iийна Имам Нававий, аьлла хийтира суна. Иза хIетахь юьстах ваьллехьара, цо шега далург ца динехьара, Iилманан болх цо ца бинехьара, тахана вайна хазахеташ, вай къобал деш, вайна дукха дезаш вай доьшуш и жайнаш хилла хир дарий? Йа Iилма Iамочара массара а пайда оьцуш долу, цуьнан «ал-МажмуI» жайна а, «РовдатуттIолибин» жайна а, «Сахьихь Муслиман маьIна дар» а, иштта кхидолу жайнаш а хилла хир дацара, йа церал хьалха вай хьахийнарш а хилла хир дацара. Имам Нававийл хьалха ваьхна волчу Имам Iиззуддинан дахар тIехь вай ойла йича а уьзза го вайна, уьзза кхетам кхоллало вайн, дегайовхо кхоллало вайн, догдилла мегар ца хилар кхоллало вайн. Ткъа иза вайна – вайнахана къаьсттина а, дерриге умматана а – чIогIа оьшуш ду, дегайовхо хилар, геннахь бен яцахь а серло гар, догдахар хилар, вай гIорасиз дечу массо ойланах гена хилар. Вай цхьайолчу агIонашкахь дендала дезаш ду, вукху агIонашкахь кхиа дезаш ду, хIора дийнахь къахьега дезаш ду, дуьненахь а, эхартахь а вай ирсе хилийтархьама. Ткъа вай хIора а ша́ шена воккху ойла, юьстахвоккху ойла, массо хIума дайна даьлла, ша хирг хилла даьлла, цхьанне хIуманах пайда бац, йа даха дог дац бохуш вай гIорасиз ден ойла вай ирсе хиларехь вайна гIо дийр долу ойла яц. ХIан-хIа, Делан къинхетам боккха бу, иза доза доцуш шорта бу, Цо вай тесна дуьтур дац, вай къахьегча Цо вайна дика жамIаш лур ду, вай Шена тIетевжаш хилча Цо вайна гIо дийр ду, вай Шега кхойкхуш хилча Цо вай жоп ца луш дуьтур дац, вай ойла еш хилча вай кхиа ца кхуьуш дуьссур дац, вай вовший къинхетаме хилча вайна тIе Делан къинхетам ца буссуш буьсур бац, вай догдилла йиш йолуш дац, Делан къинхетамах догдиллар доккха къа ду, АллахI Дела массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш ву, вай Цунна муьтIахь хилахь Иза вайца хир ву, массо хIуманна тIехь ницкъ кхочуш верг вайца хилча, вай Цо леладе боху бахьанаш лелош хилча, вайна кхин хIун оьшу, кхин мел доккха бахьана хила деза дикачуьнга догдаха а, дикачунна тIегIерта а, дикачу агIор хийцадала гIорта а бохуш, иштта сирла, дегайовхо лун ойланаш хила еза вайгахь, уьш яржо а еза вай, шен кхетамехь уьш кхиорца а, шен доьзалехь уьш чIагIйарца а, шена гонаха уьш шен дашца а, шен леларца а йовзитарца а.\nИмам Iиззуддин къечу доьзалехь кхиъна. Жималлехь дуьйна шен дена гIо деш хилла иза, шайн доьзална юург латто гIерташ, цкъа цхьа болх беш, тIаккха важа беш, наггахь иза хила а ца хуьлуш. Ша́ чIогIа къен хиларца цхьаьна, жималлехь дуьйна динна тIера хилла иза, ламаз-марха лардеш а хилла. ХIетте а, къелла бахьана долуш Iилма Iамо аьтту ца хилла цуьнан жималлехь, цундела мелла а тIаьхьа волавелла иза Iилма Iамо.\nЦуьнан дас Умавий маьждиге (Дамаскера гIарадаьлла долу маьждиг) вуьгуш хилла иза ламазан хан тIехIоьттича. Цу чохь болчу дешнанахах цхьанна гина иза, дика а хетта цунна иза, цундела доIа дина цо цунна. Цхьа хан яьлча цуьнан да велла. Имам Iиззуддин (цу хенахь имам вац иза хIинца а) кхин дан хIума а ца хилла, и шейх волчу вахана, цо шена болх лохуш гIо хир дацара-те аьлла. Оцу маьждигехь цхьацца кега-мерса белхаш дайта дIаэцна цара иза, маьждиган йистехь йолчу чоьнаш чохь буьйса яккха бакъо елла цара цунна.\nIилма Iамор а, цуьнан цхьаболу шейхаш а\nЦхьана буьйсанна маьждиган йистера хIусамашкахь иза вижина а волуш, лийчар тIедоьжна хилла цунна. Уллера гIу чура хица лийчича, шелоно Iовжийна лазийна иза. ШолгIа а наб кхеттачул тIаьхьа, лийчар тIе а доьжна, кхин цкъа а лийча дезна цуьнан. Дукха шийла хиларна, шолгIа лийчича кхетам чура ваьлла охьавоьжна иза. ТIаккха цхьа аз хезна цунна: «ХIай Iабдус-Саламан кIант, болх бан лаьа хьуна йа деша лаьа хьуна?». Цо жоп делла тIаккха: «Деша лаьа суна, хIунда аьлча цо балха тIе нисво дела». Цу дийнахь дуьйна Iилма Iамо волавелла иза, шафиIий мазхIабера «Танби́хI» цIе йолу жайна цхьа кIеззигчу хенахь дагахь Iамийна цо. Ткъа Дамаск цу хенахь Iилманах а, Iеламнахах а яьккхина хилла, массо меттера Iеламнах богIуш а, гуллуш а меттиг хилла. Ткъа дешархочуьнан цIена а, онда а лаам а, цунах схьа хуьлуш долу къахьегар а, цаьршинна тIе дика деша меттиг а нисйелча, Iеламстаг хила гена дац.\nОцу кеппара, шен заманахь хиллачу баккхийчу Iеламнахана хьалха́ деша аьтту хилла цуьнан. Церах ву масала, хьадисан а, терахьан а Iилмангахь гIараваьлла вевзаш волу Имам Ибн Iаса́кир; хьекъалан Iилманашкахь а, фикъхIан баххаш цIе йолчу Iилмангахь а лаккхарчу тIегIана тIехь хилла волу Имам ал-А́мидий; Имам ГIазалин «ал-Васи́тI» жайна дагахь хууш хилла волу, фикъхIан Iеламстаг, Дамаскера коьрта къеда, Имам ал-Хьараста́ний; тасаввуфан Iилма а, хьадисан Iилма а, кхидолу Iилманаш а дика девзаш хилла волу, Шейх Iабдул-Къадир Джийланийца Iилма Iамийна хилла волу Имам ас-СухIравардий; иштта кхиболу Iеламнах а.\nIеламнаха тешалла дарца, ша́ Iилма дIахьеха мегар долчу хьоле кхаьчча, фатва дала мегар долчу Iилманан дарже кхаьчча, Дамаскехь тайп-тайпана белхаш дан волавелла иза, ша́ Iамийнарг нахана довзуьйтуш, шех нахана пайда беш.\n1. Доьххьара цо бина болх – шен шейх ал-А́мидий хьоьхуш хиллачу хьуьжарехь (таханлера институт тайпа) шариIатан Iилманаш хьоьхуш хилла иза. Цул тIаьхьа Дамаскера кхечу хьуьжаршкахь а, маьждигашкахь а бина цо изза болх, Бусалба динан тайп-тайпана Iилманаш дIахьоьхуш. ТIаккха, Дамаскера паччахьца йолу юкъаметтиг гамйеллачул тIаьхьа, цо махках а ваьккхина, ша́ Мисре веъча, цигахь а елла цуьнга лаккхара доьшийлаш, масала, ас-Со́лихьиййа цIе йолу йоккха доьшийла хилла, диъ мазхIаб хьоьхуш долуш, цу чохь шафиIий мазхIаб хьехар дIаделла цуьнга Мисран куьйгалхочо. Дамаскехь санна, цхьана доьшийлахь хьехна ца Iаш, маьждигашкахь а, вуьшта а хьоьхуш хилла иза, кхечу меттигашкара дешархой богIуш а хилла леррина цунна тIе. Ткъа Мисран паччахьо ша керла институт йича, цига хьехавола аьлла хилла цуьнга, делахь а Имам реза ца хилла, «Солихьиййахь» хьехар тоьар ду шена, кхиболчарна а меттиг йита еза» аьлла цо. Цуьнан замара Iеламнаха тешалла дарца, цо фикъхI хьоьху мажлис уггар хаза а, дика а мажлис хилла. Хьехаран говзалла йолуш а, дешархоша лоруш а хилла иза.\n2. Фатва далар. Нехан хеттаршна жоьпаш далар а, церан хьелашна фатва далар а, Бусалба дино бохург царна довзийтар а Iеламстага шена мел иза хала белахь а беш хилла болх бу, ша́ цунна охIлу хилар шена хиъча. Шена иза мел хала белахь а вай аларан бахьана хIун ду аьлча, и болх баккъалла а хала а, дуккха а Iилма оьшуш а, кхераме а болх хилар ду. ХIоьттинчу долчу хьолехь ша́ и болх ца бича ца волу дела, ша́ доьххьара дуьйна иза безаш воццушехь, нахана иза оьшу дела лелийна цо и гIуллакх. «Амма фатва далар – валлахIи со цунах вухавуьйлуш ма вара, хIунда аьлча со тешна волу дела и болх бийриг жоьжахатин йистехь лаьтташ хиларх. ХIокху заманахь Дала сайна иза декхар дина тIедожош ду аьлла сайна ца хеттехьара сой цуьнца бехвина хир вацара ас. Ткъа хIинца сан бехказло ю, декхар а суна тIерадаьлла, со цунах Далла хьалха́ хьалха а ваьлла, хастам бу-кх АллахIана» – иштта аьлла цо шеца девне ваьллачу паччахьо шена тIе геланча ваийтича, фатва лучу балхара ша́ дIаваькххина хилар хоуьйтуш.\nШа́ Делах кхоьруш хилла хиларе терра, фатва даларехь чIогIа ларлуш хилла иза, шегара цхьа гIалат даьлча иза адамаш гуллучу меттехь дIакхайкхадойтуш а хилла цо, базаршкахь дIакхайкхадойтуш хилла цо, «Ас иштта а, иштта а фатва деллачо цуьнца Iамал ма йойла, иза гIалат дара шуна» олуш. Цо гойту иза ларлуш хилла хилар а, Делах кхоьруш хилла хилар а.\nЦундела, иза иштта хилла дела а, иза Iилманан кIорге йолуш хилла дела а, оцу белхан говзалла йолуш хилла дела а, нахана везна иза, нах тешна цунах, наха къобалвина хилла иза, массо меттера нах богIуш хилла цунна тIе, цуьнга шайна фатва деха, шайн хеттаршна а, шайн хьелашна а жоп деха. Цо лучу жоьпашца Iамал еш хилла массара, хьаькамаша а, паччахьаша а, хьолахоша а, мискачара а, гIийлачара а.\nИза гIараваьлла хиларан а, иза генна арахь а вевзаш хилла хиларан тешалла ду, иза Мисре веанчу хенахь цигахь коьрта муфтий хилла волчу Имам Iабдул-Iазим ал-Мунзирийс кхин фатва ца луш сацийна хилла хилар. «Со фатва луш волуш Имам ал-Iизз вацара кхузахь, ткъа хIинца, фатва даларан декхар цунна тIедужуш ду» - аьлла хилла цо. Имам Iиззуддина а бина цуьнан иштта боккха лерам – хьадис дуьйцуш мажлис еш ца хилла цо ша́ Мисре веъча, Имам ал-Мунзирий шел хьалхавоккхуш хилла цо. Ткъа, хууш ма-хиллара, Имам Iиззуддин фикъхIан а, цуьнан баххийн а Iилманашкахь кIорге йолуш хилла, хьадис Iилма хаарца цхьаьна, ткъа Имам ал-Мунзирий хьадисан Iилмангахь кIорге йолуш хилла, важа долу Iилманаш довзарца цхьаьна. Цундела, кхечуьнгахь алсам дерг цуьнга леладайтина цаьршима, иштта вовший лерам а бина цаьршима. И хилла ца Iаш, цхьаъ вукхуьнан дарсе воьдуш а хилла и шиъ. Иштта бу бакъболу Iеламнах. Ткъа иза вайна доккха масал ду. Везан Дела, церан беркатах ма даха Ахь тхо.\nМасех жайна а ду цуьнан, цхьадолу цо яздина жоьпаш а, фатваш а гулдеш вовшахтоьхна.\n3. Къеда. Дамаскехь волуш цо къеда болх барх лаьцна тайп-тайпана дуьйцу Iеламнаха. Цхьадолчу жайнашкахь цо цигахь и болх бина хилар го, ткъа вукхара цо цигахь и болх бина ца хилла олу. Билггал дерг ду цо Мисрехь и болх бина хилар, Мисран цхьайолчу меттигашкара кхиэл цуьнга дIаелла хилар а. Цу балхахь нийсонца а, бакъонца а, зулам дIаайдарца а, Делах кхерарца а вевзаш хилла иза.\n4. Маьждигехь имамалла а, хутIба дар а. Дамаскехь волуш, цигарчу Умавий олучу коьрта маьждигехь хутIба деш а, имамалла деш а хилла Имам Iиззуддин. Делахь а дукха ца бина цо и болх – Дамаскан куьйгалхочуьнца юкъаметтиг галялар бахьана долуш цхьа шо а, цхьа масех бутт а баьлча сецна иза рузба дойтучара. ХIетте а, оцу юкъахь нийса доцу дуккха хIуманаш дIада́хаделла цуьнга, дикка хийцамаш бан а ларийна иза дикчу агIор. Ткъа иза Мисре веъча, цигарчу паччахьо чIогIа лерам беш тIелаьцна хилла иза, Iамр ибн ал-Iа́с асхьаба (Дела реза хуьлда цунна) Африкехь доьххьара дина долчу маьждигехь рузба дайтар цуьнга дIаделла цо. Ткъа шен и болх цо чIогIа тIаламе беш хилла, и бан лууш а хилла цунна, къеда хила лаарал алсам, хIунда аьлча къеда хилар дуккха хала а, Далла хьалха́ кхераме а болу дела. Ткъа кхузахь цуьнга алссам нахана хьехар далур ду, дикачуьнга адам марздалур ду, вочух иза духадаккхалур ду, бакъдерг довзийталур ду. ХIетте а, къеда волчара иза дIаваьлча, рузба дойтучара а дIаваьккхина хилла иза тIаьхьарчу хенахь, Мисрера паччахьца церан цакхетам хилча, жимма тIаьхьа вай дуьйцур ма-дарра.\nНахана пайде хилар\nИмам Iиззуддин хьал долуш стаг ца хилла, йа даккхий алапаш, бахамаш болуш ца хилла. Цуьнан берриге бахам цхьана жимчу говра биллалур болуш хилла. ХIетте а, шега далуччу кепара нахана гIо деш а, царна пайдане хила гIерташ а хилла иза, ша Iеламстаг хиларан а, бусалба хиларан а декхар кхочуш деш. Ткъа Пайхамара (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) аьлла ду:\n«Адамашна юкъахь уггар диканиг – адамашна уггар пайде верг ву». (ДарукъутIний).\n«Нахана юкъахь АллахIана уггар дукха везарг нахана уггар пайде верг ву». (ТIабараний, Ибн Iасакир).\nЦуьнан дахарера вайга кхаьчна долчуьнца вай масал далийча, иштта хIара дийцар карадо вайна цунах лаьцна дуьйцуш. Дамаскехь цкъа цхьана юкъахь ме́хаш охьадевлла хилла. Бошмаш чIогIа кIеззигчу мехах юхкуш хилла. Имам Iиззуддинан хIусамнанас шен цхьацца деши схьа а гулдина, цунах шайна цхьа жимо беш эцахьара аьлла дехар дина Имаме, аьхкентIехь йовхоно хьовзийча садаIа даха меттиг хир йара вайна аьлла. Дика ду аьлла, и деши дIадоьхкина Имама. Делахь а, новкъахь къе́ нах карийна цунна, гIо оьшуш. И шегара ахча царна дIаделла цо тIаккха. ЦIа кхаьчча, хIусамнанас хаьттина: «Сан лераме цIийнада, вайна беш ийцирий-те ахь?». Имама аьлла: «Ийцира ас хьуна беш, ялсаманехь ерг. ГIо оьшуш нах гира суна, царна юкъахь дIасадийкъира ас и ахча». ХIусамнанас жоп делла цунна тIаккха: «Дала диканца доькхийла хьуна иза!».\nХIокху цхьана дийцарехь, ойла йича, дуккха пайданаш ду, дуккха дика агIонаш ю. Шен бала кхаьчна ца Iаш, гIийлачеран, мискачеран бала кхачар; ша хьал долуш воццушехь, шена а и ахча оьшуш хиллашехь, шел чIогIа хьашт дерг шел хьалхаваккхар; шен зуда ша́ динчунна реза хир юй хиъча, цунна диканиг дар; шен хIусамнана ша́ динчух цо хьехамца кхетор, дуьненал а гIолий эхартахь дерг дуй дагадаийтар; цаьршинан вовшашца хилла лерам; хIусамнана дика зуда а, дика адам а хилар, Делах тешар (ийман) дика долуш хилар; иштта кхидIа а.\nИмам Iиззуддин Мисрехь волуш, оьрсийн маттахь «монголо-татары» олучара Шемара мехкаш а, Ирак а схьаяьккхина хилла, бусалба пачхьалкхан (халифатан) коьрта гIала Багдад а цхьаьна. Царна доьхьало йалур йолуш йиссинарг цхьа Миср хилла. Мисран куьйгалхо оцу мостагIийн эскаршца тIом бан кечлуш хилла, делахь а шен эскар кечдан тоам боллуш ахча а, даьхни а тоьаш ца хилла цунна. Цундела, нахера ахча эца дагадеана цунна. Шена дагадеанарг Iеламнах схьа а гулбина, цаьрга хьахийна цо, мостагIашна доьхьало йан эскар кечдан деза, кечам бан беза, цу балхана кхачам боллуш аьттунаш бац пачхьалкхехь, адамашкара ахча гулдан дагадеана шена, иза муха хета шуна аьлла. ТIаккха, Имам Iиззуддина аьлла цуьнга: «Хьайн хIусамехь долу дерриге деши а, дети а ахь цкъа доьххьара юкъадиллахь, тIаккха хьайн баьччанашкахь дерг а ахь юкъадиллахь, шаьш хьанал лелориг а, хьарам лелориг а дерриге, тIаккха ахь иза эскаран гIуллакхе хьажийначул тIаьхьа а хьуна кхин совнаха даьхни тIеоьшуш хилахь, тIаккха даккха мегар ду ахь нахера ахча, тIаккха гулдан мегар ду ахь адамашкара ахча». Имам Iиззуддин куьйгалхошна хьалха́ чIогIа лерам болуш хилла, уьш цуьнан дашах озалуш а хилла, цо даим бакъдерг а, нийсадерг а олу дела. Цундела, куьйгалхочо цо цигахь аьлларг дина, шена гонаха болчаьрга а уьзза дайтина. И шайн дерриге даьхни Имамана хьалха́ охьадиллина цара. Цул тIаьхьа толам а хилла церан. ХIетталц цхьанне меттахь эшна доцучу «монголо-татарийн» эскарна тIехь толам баьккхина Мисрера даханчу бусалба нехан эскаро.\nИмам Iиззуддина цигахь динарг а, аьлларг а нахана юкъахь даьржина, шайн даьхни лардаран бахьана мила хилла хиъна царна.\nОцу кеппара, хIора адамана шена цхьанна а, халкъана массарна а пайде хилла Имам Iиззуддин. Ткъа хIинца вай дийцинарг оцу хIора агIонах лаьцна цхьацца дийцар бен дацара.\nДамаскан паччахьца хилларг: Имам Iиззудди́н Дамаскехь волчу хенахь, Шемахь куьйгалла деш цхьа паччахь хилла, ас-Солихь ИсмаIил цIе йолуш, Салахьуддин Аййу́бийн тIаьхьенах волуш. Имам Iиззуддин хутIба а, рузба а дайта хIоттийна хилла цо, Умавий цIе йолчу Дамаскан коьрта маьждиге. Цул тIаьхьа цхьа шо со хан яьлча, оцу паччахьо жаIарш лелорхойн эскаршца бартбина, царна цхьа масех гIап а, гIала а дIаелла цо, цаьргара шена гIо лохуш, Мисрехь паччахь волчу ас-Солихь Аййу́бана доьхьал тIом бан. Паччахьо йина и ямартло шена гича, Имам Iиззудди́на доьхьало йина цунна, минбар тIехь рузбан дийнахь хутIба дина цо паччахьо динчух лаьцна, иза жаIарш лелорхошца берта вахарх лаьцна. ХIетталц ша́ цунна диканиг доьхуш деш хилла долу доIа а ца дина цо цунна.\nЦунна оьгIаз ваханчу паччахьо, Имам Iиззудди́н дIалацийтина, чуволлийтина. Делахь а, адамаш меттах а девлла, къепедацарш совдийла а девлла, иза дIахеца дезна цуьнан. ХутIба а, рузба а дечура сацийна цо иза.\nИ хIума хиллачул тIаьхьа Имам Iиззудди́н Байтул-Макъдисе (Къудсе) вахана, Дамаскера ара а ваьлла. Иза цигахь а волуш, цу агIор веана хилла Дамаскан паччахь а. Шен цхьа гIоьнча вахийтина цо тIаккха Имамана тIе, цуьнга хаза вистхиле, иза хьаста а хьастий, со къинтIера ваккха ала цуьнга, тIаккха шен хьалхалера гIуллакхе юхаверза ала аьлла. Паччахьана гIоьнча Имам Iиззуддин волчу веана. «Айхьа хьайла беш хилла болу болх а бийр бу ахь, кхин совнаха долу белхаш а хуьлуьйтур ду хьуна, нагахь санна ахь паччахь волчу а веана, цуьнан куьйга тIе барт а баьккхина, иза къинтIера ваккхахь» - аьлла цо Имаме. Ткъа Имам Iиззуддина иштта жоп делла: «ХIай миска! АллахIаца дуй ма буу ас, Солихь ИсмаIила сайн куьйга тIе бартбаккхийта реза хир ма вац со, айса цуьнан куйьгана бартбаккхар-м ас дийца а ца дуьйцу. ХIай нах, аш лелориг цхьаъ ду, ас лелориг кхин ду. АллахIана хастам бу, шу зийна долчух со мукъа витина волчу». Шаьш чувуллур ву хьо аьлла цуьнга гIоьнчас, цо шена иштта жоп делча. «Шайна луъург де» аьлла хилла цуьнга Имам Iиззудди́на. Циггахь схьа а лаьцна, цхьана четар чохь сацийна цара иза.\nОццу юкъахь, царна гена воццуш цхьанакхетта хилла паччахь жаIарш лелорхошца. Имам Iиззудди́на доьшу Къуръан хезча, паччахьо, шен дагахь дозалла деш, куралла еш аьлла жаIарш лелорхошка: «И доьшуш верг хезий шуна? Иза тхан уггар воккха мозгIар (керстанийн молла) ву оха чувоьллина, оха шуьца бартбарна тхуна цо доьхьало йина дела, тхо шуьца бертадахарна цо инкарло йина дела, оха шуна гIаланаш а, гIепаш а дIайаларна иза доьхьалваьлла дела». Вукхара хIара цецвоккхуш, тIехула тIе сийсазвеш жоп делла: «Иза тхо долчахь велхьара, Делаца дуй ма-буу оха, цуьнан когаш дуьлур ма дара оха, тIакхха и хи дIа а мер ма-дара оха». Оцу кепара шен махкана а, шен нахана а тIера волу, цаьрца иштта догцIена волу, иштта майра волчу цуьнан ши ког буьлур бара оха, ши ког билина хи дIа а мер дара оха аьлла цара.\nЦул тIаьхьа дукха хан ца яьлла, Мисрера даьхкинчу эскарша вохийна и паччахь.\nМисрера куьйгалхошца хилларг: Имам Iиззудди́н Дамаскехь шеца хилларг хиллачул тIаьхьа Мисре веана. Мисрера паччахьо Аййу́ба чIогIа лерам бина, вазвина тIелаьцна иза. Лаккхарчу меттигашкара белхаш а делла цо цуьнга, жимма хьалха вай ма-дийццара. Оцу белхех цхьаъ хилла кхиэл лелор – Имам Iиззуддин баккхийчу къеданех цхьаъ хилла.\nЦу заманахь Мисрера эскаран баьччанаш а, куьйгалхой а цхьана хенахь лайш хилла нах хилла, паччахьо шен тешаме эскар хилийта ба́лийна. Церан цхьацца гIуллакхаш шена хьалха нисделча, хуьлийла уьш йохкар-эцар, зуда ялор-йитар, йа иштта кхидолу гIуллакхаш, Имам Iиззудди́на уьш тIедуьтуш ца хилла, йа уьш бакъдеш ца хилла, нийса лоруш ца хилла, хIунда аьлча ШариIатехь маьрша воцучу стеган бакъо йоцу дела цхьанне кепара мах бан а, лело а. Оцу балхана реза боцу эскаран куьйгалхой а, баьччанаш а паччахьана тIебахана. Ткъа паччахьан коьрта гIоьнча а хилла ша́ оцу кепара. И хIума шега дийцича, паччахьа аьлла хилла: «Иза цуьнан гIуллакх дац».\nПаччахьан и дешнаш аьлча, Имам Iиззудди́на ша́ мокъаваьккхина къеданан балхах, ша́ дIаваьлла иза цу балхара. ХIунда аьлча Бусалба динехь паччахьан бакъо йоцу дела къеданан балха юкъагIерта.\nОцу балхара дIаваьлла ца Iаш, кхин цхьа тамашийна хIума а дина Имам Iиззудди́на. Шен хIусам а, цу чура сал-пал а дIа а доьхкина, шен доьзалхо а, шен хIусамнана а эцна, Мисрера дIаваха новкъа ваьлла иза. Иза дIавоьдуш вуйла хиъна долу адам дерриге цунна тIаьхьахIоьттина, цуьнца махкара дIадаха. Iеламнах а, эвлаяаш а, дика нах а, адамашна юкъахь лоруш болу нах а, ур-атталла дечик-пхьар а, аьчка-пхьар а, некъаш цIандийриш а.. массо Имам Iиззудди́наца дIаваха реза а хилла, цунна тIаьхьахIоьттина. Адамашна везаш хилла иза.\nИ хIума гина болу цхьаболу наха паччахьна тIехьаьвдда, Имам ал-Iизз махках волуш ву, дерриге адам цуьнца дIадоьдуш ду, хьо хьанна паччахьалла лело воллу, аьлла. Паччахь сихонца тIаьхьа вахана Имамана. Дехар дина цо, юхаверзахьара хьо, аьлла, хьуна луъург дийр дара ша́, аьлла. И лайш хилла нах бохка безарехь хьо суна тIе ца тахь, юха вогIур вац ша аьлла Имама. Паччахь реза хилла, тIаккха Имам юхавирзина.\nИ хIума шайна хиъча, массо кепара оцу хIуманна тIера дIаверзо гIоьртина эскаран баьччанаш а, куьйгалхой а. Хаза дийца гIоьртина, Iехо гIоьртина, хьаста гIоьртина. Кхин шайн гIуллакх ца хилча, иза вен сацам бина цара. Тарраш баттара а даьхна, Имам Iиззудди́нан неIара хьалха хIиттина уьш, хьалхаваьлла паччахьан коьрта гIоьнча а волуш. Араваьллачу кIантана гина арара сурт. Валарх кIелхьара валахьара хьо, дада, дIагIахьара хьо, аьлла цо шен дега. Хилларг хIун ду дийцича, баьхкинчарна тIе араваьлла Имам, Делан некъахь дIакхалххал ирс долуш вац ша а олуш шен кIанте. Иза вен кечвелла хилла волу паччахьан гIоьнча и гича дегIан меженаш севцца виссина, меттах ца валалуш. Керара тур охьадоьжна, юьхь мажйелла, дегI дегош хилла. Иштта цхьа хан яьлча, вилхина иза, тIаккха Имаме аьлла цо: «Саййиди́, сан эла, хIун дан воллу хьо, дийцахьара ахь». Имама жоп делла: «Массарна дIа а кхайкхош, шу дIадохка валла со». «Мах айхьа схьаоьцур буй ахь?» - аьлла хаьиттина куьйгалхочо. Бу, схьа а эцна, буслба нехан юкъарчу хьашташна хьажор бу ша иза аьлла жоп делла Имам Iиззудди́на. Цунна хьалха велхар а доьссина, цуьнга шена доIа де а аьлла, дIавахана куьйгалхо, шен накъосташца.\nИ ша́ дан леринарг дан а дина Имам Iиззудди́на тIаккха. Ша́ биъна дуй кхочуш бархьама, йа йина чIагIо кхочуш йархьама ца дина цо иза, оцу баьччанийн а, хьаькамийн а, куьйгалхойн а, паччахьийн а дегнаш чура куралла, дозалла, уьш шайх баккхийбер дIадаккхархьама дина цо иза.\nКхечу наха вайна хьалха дийца хIума делахь, бийца нах белахь, хьехо къонахий белахь, хIай бусалба нах, вайн иштта Iеламнах а, дика нах а, къонахий а хилла шуна. Дерриге адамийн терахьехь (исторехь) хилла дац и санна хIума, цхьамма а ца дина Имам Iиззудди́на динарг. Дерриге адамашна хьалха́ дозалла ду Бусалба умматана, и санна стаг царна юкъахь хилла хилар. Оцу веза хинволчу АллахI Дала къинхетам бойла-кх цунах.\nИмам Iиззуди́н пайде а, дика а жайнаш яздинчу Iеламнахах хилла. Цуьнан цхьадолу жайнаш шаьш яздинчу Iилмангахь коьрта лоруш ду. Церах ду, масала, ФикъхIан баххех а, бакъонех а лаьцна долу гIарадаьлла жайна «Къова́Iидул-ахька́м фи́ масо́лихьил-ана́м». ФикъхIан баххаш а, цуьнан бакъонаш а Iамочунна довза дезаш а, деша дезаш а, Iамо дезаш а жайна ду иза. Тахана, ШариIатан Iалашонаш бохучу Iилманна тIе къаьсттина тидам бахийтина хиларна, иза дендан а, кхиийта а гIерташ къахьоьгуш Iеламнах хиларна, Имам Iиззудди́на оцу шен жайни тIехь цу Iилманан бух ларалуш долу дуккха хIуманаш дийцина дела, къаьсттина тидаме оьцуш ду и жайна таханлера Iеламнаха а, дешна наха а.\nИ доцург, кхечу Iилманашкахь а ду цуьнан яздина жайнаш, масала Къуръанан маьIна деш яздина тафсир ду цуьнан, «Тафсирул-къуръанил-Iазим» цIе йолуш. Кхин а, оццу Iилмангахь, Имам ал-Ма́вардийн «ан-Нукату вал-Iуюн» цIе йолу тафсир дацдеш яздина жайн а ду цуьнан. И шиъ доцург кхин ши жайна ду цуьнан тафсир Iилмангахь.\nХьадисан а, Суннатан а Iилмангахь, Имам Муслиман «Сахьихь» дацдеш яздина жайна ду цуьнан; хIара вай гочдина долу жайна а ду. Пайхамар (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) дIакхалхарх лаьцна жайна ду. Кхин а цхьа масех жайна а ду.\nЛамазах а, марханах а лаьцна жима ши жайна ду цуьнан.\nСа цIандарх (тасаввуфах, тазкийатах) лаьцна «Мухтасарур-риIайахI» цIе йолу жайна а ду (ал-Хьарис ал-Мухьасибийн «ар-РиIа́йату лихьукъу́къилла́хI» цIе йолу жайна дацдеш яздина ду иза); «Шажаратул-маIа́рифи вал-ахьва́л» цIе йолу жайна ду.\nФатваш тIехь долуш ши жайна а ду.\nХалонех а, ба́ланех а хуьлуш долу пайданаш дуьйцуш цхьа жима жайна ду. ГIазотах лаьцна жайна а ду. Иштта кхидерш а ду.\nИмам Iиззудди́наца дешна болу Iеламнах\nЦуьнца дешна болчу Iеламнахах ву: гIараваьлла вевзаш волу Имам Шайхул-Ислам Ибн Дакъи́къ ал-Iийд (цуьнан «Тухьфатул-лаби́б» цIе йолу жайна ду вай аудио маьIна дийриг «Динул-Ислам» сайта тIехь); Имам ал-Къаро́фий, маликий мазхIабера гIараваьлла вевзаш хилла волу Iеламстаг, шен жайнаш тахана а тIехь массара пайда оьцуш лелош хилла волу; Имам Абу́ Ша́махI; Имам Тажуддин ибн ал-Фирка́хь; иштта кхиберш а.\nИмам Iиззуддин кхалхар\nТIехIоьттина хьал хала дара аьлла ца Iаш, дехьара а, сехьара тIетаьIна мостагIий дукха бара аьлла ца Iаш, аьтту бацара аьлла ца Iаш, боккха ницкъ а, гIора а дацара аьлла ца Iаш, зама а, адамаш а, хьелаш а хала дара аьлла ца Iаш, лехча дуккха бехказлонаш шена карор йолллушехь, адамех дIа ца къаьсташ, умматах дIа ца хедаш, керстанехан мозгIарш санна деккъа маьждиг чувоьлла ца Iаш, адамашна шега далуччу кепара гIо деш, ша́ Iилма Iамийна хиларца шена тIедоьжна долу декхар кхочуш деш, 80 шарахь сов дуьззина долчу къинхьегамечу дахарца – иза дуккха хенахь мел къаьхьа хиллехь а –ваьхначул тIаьхьа, шен ойланца а, Iилманца а, къоламца а, куьйгаца а, дегIаца а гIазот деш дахар дIадаьхьначул тIаьхьа, Дала шена хIоттийна йолу Iожаллин хан тIекхаьчча, кхалхар нисделла Имам Iиззуддинан. Иза велла 660 шарахь, хIижратан терахьца, таханлерачу Каирехь. Цигара ал-Къаро́фа олучу кешнашкахь дIавоьллина а ву иза.\nЦу хенахь Мисран паччахь хилла волчу аз-Зо́хIир Бейбарса ша́ хьалха а ваьлла докъа ламаз дина цунна тIехь,ша́ шен эскарца кешнашка дIа а ваьхьна, ша́ дIавоьллина цо иза. Дамаскехь а, кхечу мехкашкахь а докъа ламаз дина цунна тIехь.\nКаирера а, ерриге Мисрера а вуно дукха адам гулделла хилла цу дийнахь, цунна тIехь ламаз дан а, иза дIавуллуш да́къалаца а.\nИза валаран хабар доьххьара шега кхаьчча, Бейбарса аьлла хила, халахетта: «АллахI воцург кхин дела вац-кх! Со паччахь волуш вели-кх иза». Ша куьйгалла дечу хенахь иза валар халахетта хилла цунна. Кхин а цо аьлла бохуш дуьйцу и веллачул тIаьхьа: «Тахана чIагIдели суна паччахьалла, адамашка цо суна доьхьал довла аьллехьара дIадоккхур дара цара соьгара иза». Цо ма-аллара иштта нахана везаш а, цара лоруш а, паччахьо аьлларг ца дина а цо аьлларг цара дийр долуш а хилла иза.\nИза валар дуьйцучу меттехь Iеламнаха дуьйцуш кхин цхьа дийцар а ду цунах лаьцна, цуьнан дозалла тIечIагIдеш, цуьнан лакхалла совйоккхуш. Имам Iиззуддин валале хьалха, Мисран паччахь аз-Зо́хIир Бейбарс веана хилла и волчу. Хьайл тIаьхьа хьайн меттиг дIалоцур йолуш, хьайн гIуллакх махкахь дIакхоьхьур долуш, ахь бина болх пачхьалкхехь кхидIа бийр болуш хьайн кIентех цхьаъ билгалвахьара ахь, аьлла дехар дина цо цуьнга. Ткъа Имам Iиззудди́нан цу хенахь масех кIант хилла, церах уггар вевзаш верг Iабдул-ЛатIиф цIе йолуш ву, Iилма Iамош хилла а волуш, Iеламнаха хьехош а волуш хилла ву иза. Паччахьа шега динчу дехарна иштта жоп делла Имам Iиззудди́на: «Цу балхана мегар волуш цхьаъа вац царна юкъахь». ХIаъ, иштта аьлла цо, хIунда аьлча озабезамца а, доттагIаллийца а, гергарлонца а, кхаьънаш даларца а лелош дац и гIуллакх Бусалба динехь. Ткъа Имам Iиззудди́н вуьззина бусалба хилла.\nВеза хинволчу АллахI Дала Шен къинхетам бойла цунах, Дала ялсамани лойла цунна. Дукха хIума дитина цо вайна масал эца а, пайда эца а.\nХIара яздеш пайда эцна жайнаш:\n1. «аш-Шейх Iиззудди́н ибн Iабдис-Сала́м, султIо́нул-Iулама́ъ ва ба́иIул-умаро́ъ», Шейх Iалий Мухьаммад ас-Салла́бий.\n2. «СултIо́нул-Iулама́ъ», Шейх Салман ал-IавдахI.\n3. «ал-Iизз ибн Iабдис-Сала́м, султIо́нул-Iулама́ъ ва ба́иIул-мулу́к», Мултакъол-маза́хIибил-фикъхIиййахI сайта тIера.\n Имам Сахо́вийс аьлла: «Iеламнаха олуш хиллачуьнга хьаьжча, «Шайхул-Ислам» олу лекха хинволчу АллахIан Жайнина а, Цуьнан Элчанан (Делера къинхетам а, маршалла а хуьлда цунна) Суннатна а тIаьхьавозуш а волуш, Iилманан баххаш а, бакъонаш а евзаш а волуш, Iеламнехан дешнаш кIорггера девзаш а волуш, хуьлуш дерг Къуръанаца а, Суннатца а дуста а, иза цаьршинца тида а хууш а волуш, хьекъалца доьзна дерг а, Къуръанаца-Суннатца доьзна дерг а хаа дезачу кепара хууш а волуш волчу Iеламстагана. (Шен дикаллех а, нийсона тIехь хиларх а, Дала герга хиларх а) нахана беркат хуьлуш волчу, Далан гергара стаг хиларан дарже (эвлаяалле) кхаьчначунна олуш а нисло иза. Бусалба динехь а волуш, бусалба наха лелориг лелош а волуш, къоналлин вонах а, цуьнан цакхетамах а ларвелла хилла волчух олуш а нисло иза. Хало тIехIоьттича (цунна дан дезарг карадайта) нах шега боьрзуш волчунах олуш а нисло иза, юкъарчу нахана оцу дашах лууш дерг и маьIна а ду. Бусалба динехь а волуш къеж а велла, шен оьмар йоккха хиларца шен нийсархойх къаьстина волчунна олуш а хила тарло иза.. Хьалха хилла болчарна юкъахь и дош девзаш хилла дац шина Шайхана Абу Бакарна а, Iумарна а Iелас аьлларг доцург.. (оцу кеппара, и шиъ доьххьара шиъ ву шайна и цIе яьккхинарг, Iелас аьлла цаьршинах иза; тIаккха церал тIаьхьа дикка хан яьлча кхечу Iеламнахана яккха йолийна и цIе. Олхазар).\nОцу цIарца бевзаш хилла болчу Iеламнахах ву Абу ИсмаIил ал-ХIаравий.. «Маназилус-са́ири́н» жайна яздина волу, хьанбалий мазхIабехь хилла ву иза. Абу Iалий Хьасса́н ал-Мани́Iий а ву, шафиIий мазхIабехь хилла ву иза. Абул-Хьасан Iалий ал-ХIакка́рий а ву, шафиIий мазхIабехь хилла ву иза а. Хьанафий мазхIабера Iеламнахах ал-Халил ас-Сижзийх олуш хилла иза, 370 шарахь тIаьхьа велла волчу; Юнус ал-Басрийх а олуш хилла иза, 411 шарахь велла волчу; Iалий ас-СаIдий къеданах а, Iалий ал-Исби́жа́бийх а, Iалий ал-ФаргIа́нийх а, Мухьаммад ал-Хьулмийх а, ал-Iимад ас-Синдийх а, ал-МутIаххIар аз-Занжа́нийх а, Садид ал-Хьанна́тIийх а олуш хилла иза.\nШафиIий мазхIабехь хилла волу Устаз Абу Iусман ИсмаIил ас-Со́бу́ний а хилла цу цIарца гIараваьлла, Тажуддин ибн ал-Фирка́хь а хилла. Ибн Дакъи́къ ал-Iийда шен шайхах Ибн Iабдиссаламах а яьккхина и цIе. Абул-Фараж ибн Аби Iумар а хилла цу цIарца гIарваьлла вевзаш, иза хьанбалий мазхIабехь хилла ву, оцу мазхIабехь доьххьара хилла къеда а ву. Ибн Дакъи́къ ал-Iийд а, Ибн ТаймиййахI а хилла цу цIарца гIараваьлла вевзаш. Ткъа Имам ал-Миззийс шен замахь хилла болчарна цхьанна а и цIе йоккхуш хилла яц, Ибн ТаймиййахI а, Ибн Аби Iумар а, Такъиййуддин ас-Субукий а воцучунна. Цуьнан заманахь а, цуьнан кIентийн заманахь а совдаьлла хилла ду и цIе яккхар, къаьсттина Шемахь.\nТIаккха Сирожуддин ал-Булкъи́нийх олуш хилла иза, цуьнан заманахь цунах бен олуш а ца хилла иза..\nЦул тIаьхьа, бархIолгIа бIешеран коьртехь дуьйна багар ца баллал дукха нахана яккха йолийна и цIе. Коьрта къеда хIоттийнаунна а йоккхуш хилла иза, мел цуьнгахь Iилма дацахь а, мел иза ханна жима велахь а.. ХIора цIе хIинца ша-ша яьккхича а тахана адамашна юкъахь и цIе шен хила хьакъ долуш цхьаъа воццушехь, кхетам боцучу наха и дукхах долу куьцаш (цIерш) цхьана стагах яха а йолийна. Ткъа тамашийна дерг ду цхьаболчара (Iеламнаха) цара деш долу и хIума тIелацар..\nТкъа ас шех лаьцна хIара жайна яздеш волчунах а ала догIуш хилла ду и дош, (Дала къинхетам бойла цунах), хIунда аьлча оцу цIеран ас дийцина долу маьIнеш дукхах дерш цуьнца до́гIуш хилла долу дела, цуьнан заманахь хиллачу Iеламнаха и цIе яьккхича цуьнца и воцург кхин лууш хилла воцу дела». Чекхдели Имам Сахо́вийс аьлларг. «Ал-джавахIиру ваддурар фи таржамати-бни хьаджар», 65-68.\nТIаккха, Имам Сахо́вийс хьахийна а боцуш, и цIе йоккхуш хилла болчу Iеламнахах ву Имам Нававий, Имам Ибн Iабдил-Барр, Имам Закариййа ал-Ансо́рий (хIара имам къаьсттина оцу цIарца вевзаш ву, йа и цIе цунна даим йоккхуш ю),\nТIаккха, Iусманийн (туркойн) пачхьалкхан Iедалехь динан гIуллакхийн урхаллийна хIоттош волчух олуш хилла «Шайхул-Ислам», иза коьрта муфтий хилла, паччахьан омрунаш тIечIагIдийриг хилла, динан гIуллакхийн таханлера министар санна а хилла, йа вуьшта аьлча динца долчу гIуллакхашкахь пачхьалкхехь уггар лакхарчу даржехь волчунах олуш хилла иза. ТIаьххьара оцу даржехь лаьттинарг дIадаханчу бIешеран юьхьехь ваьхна волу Шайхул-Ислам МустIафа Сабри́ ву.\n Карарчу хенахь Имам Мунзирийн жайни тIера хьадисаш ду вай гочдийриш, «Динул-Ислам» сайтан «Хьадис» агIона тIехь. «Диканиг марздар а, вочух кхерам балар а» цIе йолуш ду цуьнан и жайна, дерриге хьадисаш дуьйцуш а долу.


Чубоьхкинчарна ницкъ беш яьхна видеош гучуевлча долийна бехктакхаман гIуллакх\nОьрсийчоьнан талламан комитето бехктакхаман гIуллакх долийна Саратовхь чувоьллинчу тумакхна ницкъ бар хьокъехь, яздо Свобода Радионо. Билгалдоккхуш ду и зулам деш декъа хиллачу нахана 10 шаре кхаччалц хенаш тоха мегаш хилар.\nДе хьалха тутмакхашна ницкъ беш ФСИН-н (Федералан таIзарш кхочушдон сервис) белхахочун видеорегистратора яьккхина видео яржийра Gulagu.net бакъонашларъяран проекта. Цул тIаьхьа Талламан комитета таллам бан хьажийна ше векалш, зулам дина меттиг хила мега аьлла хетачу метте – билггал аьлча, Федералан таIзарш кхочушдон сервисан Саратоврчу урхаллин набахтин №1 йолчу дарбанан цIийне.\nШинарин дийнахь масех зорбан гIирсо хаам бира, ФСИН-ан Саратовн урхаллан хьаькама, чоьхьарчу сервисан полковника Федотов Алексейс дехар дина, ша балха дIавалийта аьлла. И хаам официалан кепара тIечIагIбина бац.\nХьалхо бакъонашларъяран Gulagu.net проект кхоллархочо Осечкин Владимира дIахьединера, Оьрсийчоьнан колонешкахь чубоьхкинчу нахана тIехь къиза Iазап латтош яьхна видеош тIехь йолу лерринчу сервисийн "къайлах" архив караеъна шена аьлла.


Янукович Виктор а, кхин болу Украинан куьйгалхой а лехамашка бохуш ю Киевера Печерский кхел\nЕвропан Бертан арахьарчу политикан хьаькамо Аьштон Каьтрина Оьрсийчоьне кхайкхам бина, дика лулахо санна хила Украиница, цо хаьржинчу новкъахь дIаяха йита иза, аьлла. Шинарин дийнахь Киевехь зорбан-конференцехь йистхуьлуш, Украинан керлачу лидершна ондда гIортор йо ша, элира Аьштона.\nIедална дуьхьала кхаа баттахь лаьттинчу митингашна тIаьхьа, даханчу шоьтан дийнахь Украинан парламенто президент Янукович Виктор даржах вохийча, арахьарчу лидерх дуьххьара Украине яханчех ю Аьштон Каьтрин.\nОццу хенахь, Украинан Лакхарчу Радо ХIаагера Дуьненаюкъарчу Кхеле дехар дина, адамаллина дуьхьала зуламаш дарна, Украинина урхаллехь лаьттина хилла куьйгалхой Янукович Виктор, Захарченко Виталий, Пшонка Виктор а.\nИштта, шинарин дийнахь хааме делира, парламенто президентан даржах ваьккхина Янукович Виктор лехамашка а ваьккхина, кхеле озоран хаттар къастош ю Киевера Печерский кхел. Янукович волу меттиг хIинца а хууш яц.\nУкраинан Чоьхьарчу гIуллакхийн министран декхарш кхочушдеш волчу Аваков Арсена дIахьедар дина, Киеверчу «Беркутера» 35 стаг эскархо ведда базера, шайца герз а эцна, аьлла. Цо дийцарехь, Киевера митингехь лаьттачу нахана тIе герз деттарна жоьпе озорна кхерабеллачух тера ду уьш.


Лихтенштейн Рой, картина "Охх. Хорошо!" Бархатные ручки, Крем-лосьон для рук и ногтей Прикосновение нежности, 160 мл\nАк-Довурак, Дрезна, Усть-Катав, Верхняя Тура, Омск Центральный район, Солнцево, Лосиноостровский, Ясенево, Жердевка, Улица Горчакова, Ахтырский, Камбарка, Среднеуральск, Ивангород, Верея, Шумерля, Пудож.


Яйн атлетикин федерацийн дуьненаюкъара ассоциаци — Википеди\n43°43′57″ къ. ш. 7°25′29″ м. д.HGЯOL\nЯйн атлетикин федерацийн дуьненаюкъара ассоциаци\nХӀокху версин 2 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 26 февраль).\nДуьненан яйн атлетика\n212 къоман ассоциаци\nМонако Монако, 6-8, Quai Antoine 1er\n1912 шеран 17 июль\n«Дуьненан атлетика», Россехь ламаст хилла гочдо «Дуьненан яйн атлетика» (инг. World Athletics олий; 2001 шо кхачале — Спорт езархойн дуьненаюкъара федераци инг. International Amateur Athletics Federation; IAAF; 2001 шерера 2019 шеран октябрь кхаччалц — Спорт езархойн дуьненаюкъара ассоциаци, ИААФ инг. International Association of Athletics Federations; IAAF) — спорт езархойн дерриг дуьненан урхаллин кхоллам. ХӀунда аьлча дозанал арахьа «атлетика» дашо кхетадо муьлхха а спорт, царна юкъахь спортан вовшахлатар а, дозанал арахьа кхолламан декъахой яйн атлетика хилла ца Ӏа, амма кхин спортан тайпанаш а ю.. Кхоьллина 1912 шарахь хьалхарчу конгрессехь Стокгольмехь, Швеци.\n2001 шарахь «хӀокху заманан яйн атлетикин статус, шен говзанчашна маркетинган программех а, телевизионан бакъонаш юхкуш а хуьлачу санца гӀолоцу спортан тайпа санна, гайта Ӏалашо йолуш» цӀе хийцира.\nИААФ кхоьллина билгалабоцучу хенан муьран юридически ассоциацин статусца, Монакон законашца.\n2011 шарахь ИААФ декъахо бара 212 мохк (ФИФАл а 3 мохк сов бу, 20 векал сов ву ВКЪКХал). 1933 шарахь кхолламан штаб-квартира охьахиира Монакохь, цигахь хӀинца а ю. Президент — Коу Себастьян (Йоккха Британи).\n2 Официалан партнераш\n1912 шеран 17 июлехь, Олимпийн ловзарийн яйн атлетикин программин къовсамаш чекхбевлла ши де даьлча, Стокгольмехь хилира Конгресс. Иза Езархойн яйн атлетикин дуьненаюкъара федерации кхолларна лерина яра. Оцу гуламехь вара 17 мехкан векал: Австралин, Австрин, Бельгин, Канадин, Чилин, Данин, Мисран, Финляндин, Францин, Германин, Желтойчоьнан, Мажарчоьнан, Норвегин, Российн, Швецин, Йоккха Британин, АЦШн. яйн атлетикин дуьненаюкъара куьйгаллин меже кхолла хан кхаьчна, дуьненаюкъара къовсамаш а, Олимпийн ловзарш а кхиар бахьнехь. Универсалан Бакъонийн а, хьолан а гулам, дерриг дуьненахь тӀеоьцур йолу езараллин юкъара билгало, дуьненан а, Олимпийн а рекордийн регистраци яр дийцира цигахь. И Стокгольмера гулам зиеран гӀулч яра, тӀаккха а ИААФ лору иза шен хьалхара Конгресс, цунна тӀаьхьарчу Конгрессаша чот лелайо цунна тӀийра.\n1913 шарахь Берлинехь Конгрессо чӀагӀйира хьалхара Конституци, хьалхарчу декъахойн испискехь яра 34 къоман федераци. Зигфрид Эдстрем (Швеци) хаьржира президент, Кристиан Хеллстрем — сийлахь секретарь. Дуьненаюкъара къийсамийн хьалхара Техникин Бакъонаш гайтира 1914 шарахь кхоалгӀачу Конгрессехь Лионехь (Франци) керлачу сийлахь секретара Хилдинг Кьеллмана (Швеци), ткъа къоман федерацешна уьш чӀагӀйина шайн меттигерачу къийсамашкахь лелор дика дора.\n2012 шарахь йина ИААФан сийнан зал.\nОфициалан партнераш[нисйе бӀаьра | нисйе]\n↑ 1 2 Александра Кноке, Иштван Дьюлаи, Ник Дэвис. Справочник легкоатлета = Athletes` Handbook. — М.: Московский региональный центр развития ИААФ, 2006. — 50 с.\n↑ Статья на официальном сайте чемпионата мира по лёгкой атлетике 2007(ТӀе цакхочу хьажорг — истори). Архивйина хьалхара хьостан чуьра 2007 шеран 11 сентябрехь. Теллина 2007 шеран 31 августехь.\n↑ http://www.di-sport.com/ru/news/brand/48/(ТӀе цакхочу хьажорг)\n↑ Нефтедобытчики Sinopec стали спонсорами IAAF Архивйина 2013-05-14 — Wayback Machine\nКонституция IAAF, вступившая в силу с 1 ноября 2013 года Архивйина 2014-04-15 — Wayback Machine\nBNF: 16140188h · GND: 10050595-8 · ISNI: 0000 0001 2226 9551 · LCCN: no2005093264, no2020032931 · NKC: mzk2006318406 · NLA: 36555095 · LIBRIS: 364305 · SUDOC: 073407658 · VIAF: 148709621, 124040317\nЯйн атлетикин дуьненаюкъара къийсамаш\nЧохь йолу дуьненан чемпионат\nЮниорашна юкъахь дуьненан чемпионат\nЖимхашна юкъахь дуьненан чемпионат\nКроссехь дуьненан чемпионат\nДуьненан чемпионат ахмарафонехь\nСпортан боларехь командашна юкъахь дуьненан чемпионат\nРекордаш а, Сийн зал а\nДуьненан рекордаш • Сийн зал\nААА — Азин чемпионат\nЧохь йолу Азин чемпионат\nКроссехь Азин чемпионат\nСпортан боларехь Азин чемпионат\nКАА — Африкин чемпионат\nКроссехь Африкин чемпионат\nСпортан боларехь Африкин чемпионат\nНАКАК — Къилбаседа а, Юккъера а Америкин, Карибийн бассейнан мехкийн чемпионат\nКОНСУДАТЛ — Къилба Америкин чемпионат\nКроссехь Къилба Америкин чемпионат\nКъилба Америкин чемпионат ахмарафонехь\nСпортан боларехь Къилба Америкин чемпионат\nЕАА — Европин чемпионат\nЧохь йолу Европин чемпионат\nКомандашна юкъахь Европин чемпионат\nКроссехь Европин чемпионат\nСпортан боларехь Европин кад\nОАА — Яйн атлетикин Океанин чемпионат\nКроссехь Океанин чемпионат\nСпортан боларехь Океанин чемпионат\nАьхкенан олимпийн тайпанийн Дуьненаюкъара кхолламаш\nДерриг дуьненан бадминтонан федераци (BWF)\nДуьненаюкъара баскетболан федераци (FIBA)\nДерриг дуьненан бейсболан а, софтболан а конфедераци (WBSC)\nДуьненаюкъара езархойн боксан ассоциаци (AIBA)\nЛатерехь цхьаьнатоьхна дуьне (UWW)\nДуьненаюкъара вилиспетхойн барт (UCI)\nДуьненаюкъара волейболан федераци (FIVB)\nДуьненаюкъара гандболан федераци (IHF)\nДуьненаюкъара гимнастикин федераци (FIG)\nДуьненаюкъара гольфан федераци (IGF)\nДуьненаюкъара пийсиган спортан федераци (FISA)\nДуьненаюкъара каноэн федераци (ICF)\nДуьненаюкъара дзюдон федераци (IJF)\nДуьненаюкъара говрийн спортан федераци (FEI)\nяйн атлетикин федерацийн дуьненаюкъара ассоциаци (IAAF)\nДуьненаюкъара текхан теннисан федераци (ITTF)\nДуьненаюкъара гатанан спортан федераци (WS)\nДуьненаюкъара неканан федераци (FINA)\nДуьненаюкъара регбин кхеташо (WR)\nДуьненаюкъара хӀокху заманан пхи хьуьнар къовсаран барт (UIPM)\nДуьненаюкъара спортан кхийсарийн федераци (ISSF)\nДуьненаюкъара Ӏад кхийсаран федераци (WA)\nДуьненаюкъара теннисан федераци (ITF)\nДуьненаюкъара триатлонан барт (ITU)\nДерриг дуьненан тхэквондон федераци (WTF)\nДуьненаюкъара еза атлетикин федераци (IWF)\nДуьненаюкъара фехтованин федераци (FIE)\nДуьненаюкъара футболан федераци (FIFA)\nДуьненаюкъара бецан хоккейн федераци (FIH)\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Яйн_атлетикин_федерацийн_дуьненаюкъара_ассоциаци&oldid=7025780»\n1912 шарахь кхоьллина организацеш\nАьхкенан Олимпийн дуьненаюкъара федерацийн ассоциаци\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 22 декабрь, 01:03.


Рокамадур — Википеди\nРокамадур (фр. Rocamadour) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло. Дозанашца йу Альвиньяк, Кале (Ло), Кузу, Грама, Лакав (Ло), Мейронн (Ло), Монвалан (Ло), Риньяк (Ло). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рокамадур&oldid=5181880»


Ла-ВегӀсанн — Википеди\n45°19′03″ къ. ш. 4°31′33″ м. д.HGЯOL\nфр. La Versanne\nЛа-ВегӀсанн (фр. La Versanne) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ЛуагӀа.\nДозанашца йу БугӀ-АгӀжанталь, Сен-Жене-Малифо, Сен-ГӀежи-дуь-Куен, Сен-СовегӀ-ан-ГӀуь, ТагӀантез (ЛуагӀа), Тели-ла-Комб.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Ла-ВегӀсанн&oldid=7838832»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 04:53.


Хабалояс картан тӀехь\nМуниципалитетан майда — 61,63 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 1405 ± 30 метр. Дозанашца ю Алобрас, Альбаррасин, Тормон муниципалитеташ.\n85 стаг ↘77 стаг ↗79 стаг ↗87 стаг ↘82 стаг ↗85 стаг →85 стаг\n↗89 стаг ↘81 стаг ↗90 стаг ↘83 стаг ↘78 стаг ↘73 стаг ↗77 стаг\n→77 стаг ↘68 стаг ↘65 стаг ↘63 стаг ↘59 стаг\nТӀаьххьара хийцам бина 2021, 25 февраль 19:14


Обновлено 16.11.2018 10:01 Автор: Administrator 16.11.2018 10:00\nЭзарнаш халкъаш шена чохь дехачу хIокху Дуьненахь кхетамца, цхьана маттаца, хьежамашца, лехамашца, мехаллашца кхиъначу адамийн тобан я къоман шена юкъахь цIе йоккхуш къаставой, оцу къоман дика-вон шен сица кхобуш, дагца къуьйлуш, эхь-бехкан, доьналлин, собаран а масал хуьлий лаьтташ стаг-къонах хуьлу. И стаг-къонах, шегахь къоман эс лардийриг, эхь-бехкан хехо, замано ха харцарх шен юьхьан чкъор, амал, дог-ойла ца хуьйцуш лаьтта, лаьмнийн бохь, чхар санна, мацах-цкъа дайша йоьгIна лекха бIов санна, Iу-Да а хуьлий, самонехь. Цуьнан дахаран некъах а, цуьнан Дашах а хан-зама яларца къилба хуьлу, адамаллин, къинхетаман, доттагIаллин, стогаллин, собаран гечонах тиллачунна нисвала гIо дан ницкъ болу къилба.\nМассо а къаьмнийн бу яздархой-хьехамчаш, къонахий, къаной, дешан охIланаш, са цIена нах. Церан ницкъ кхочу шайн исбаьхьчу Дашца шен къоман лазамах кхечу къамнийн дог лазийта, диканах кхин къаьмнаш даккхийдейта, дуьненахь а шайн дика гIиллакхаш, ламасташ довзийта. Цара шаьш бинчу кхоллараллин балхаца, къахьегарца, хьанал хиларца бакъо йоккху бакъдерг ала, мел къаьхьа иза делахь а. Ишттачарах вара I933 шарахь Нажин-юьртан кIоштарчу Мескитахь вина, къона хан шен халкъаца цхьаьна ГIум-Азин арахь (ГIиргIазойн махкахь) дIаяхана волу Айдамиран Iабдулхьаькиман кIант Абузар. Нохчийн къам Даймахка юхадирзича, шен дай баьхначу юьртарчу школехь хьехархо, еххачу хенахь директор болх беш ша волуш Абузара коьрта лорура эхь-ийман, эхь-бехк долуш, къоме, махке безам болуш, кхечу къаьмнашца уьйр-марзо йолуш къона чкъор кхетош-кхиор. Оцу декъехь дика ларош болх барна «Нохч-ГIалгIайн республикан сийлахь хьехархо», СССР-н, РФ-н дешаран серлонан отличник цIерш елира Абузарна.\nА.Айдамировга кхаьчнарг, кхаж баьлла кхаьчна таж, дарж а дацара, ткъа къоман кхолламах бакъдерг: «Маршонан кIентий», «Еха буьйсанаш», «Лаьмнашкахь ткъес», «Дарц», «Лаьмнийн некъашкахула», «Кхолламан цхьа де», «Калугера йийсар», «Вайн амалш», «Нохчийн историн хронологи» - статьяшкахь, дийцаршкахь, повесташкахь, романашкахь халкъан дахарх бакъдерг яздарна, дуьненахь йоккхучу хенахь дIасатаIа йиш йоцу жоьпалла дара. И жоьпаллин деза къонахчун таж корта айббина лело хьекъал, кхетам, собар дара цуьнгахь. Цундела оьхура тайп-тайпана говзаллаш, корматаллаш, хьекъал, кхетам, амалш йолу адамаш цунах дагадовла, цуьнга шайн лазамаш бийца, цуьнан кхетамах, хьекъалх дуьзначу Даше, кIеда-мерзачу матте ладогIа. Цо, шен сица нохчийн къоман хазахетар, халахетар а ловш, хьанал къахьегарна, ас-со бахар, тхьамда, хьаькам хила гIертар цуьнан цIийца доцу дела, дахарехь бакъо, нийсо а езаш хиларна хаьржира Абузар I989 шарахь СССР-н Лакхарчу Советан депутат. Нохчийн литература, истори, культура, къона чкъор, дийнна къам кхетош-кхиорехь юкъадиллина беркате доккха дакъа тидаме а эцна, Абузарна елира «Нохч-ГIалгIайн Халкъан яздархо» цIе, Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан университетан Iилман кхеташон декъашхоша елира цунна «Университетан сийлахь профессор»; НР-н Iилман Академин кхеташон декъашхоша - академик; НР-н Дешаран, Iилман министерствон коллегис – «НР-н халкъан хьехархо»; Культуран министерствон коллегис – «Нохч-ГIалгIайн республикан культуран сийлахь гIуллакххо» цIерш. Нохч-ГIалгIайн пачхьалкхан хьехархойн институтан историко-фиологически факультет, Москвара литературан лаккхара курсаш чекхъяьхна волчу Абузара иттаннаш шерашкахь, ша яздрахойн Союзан Правленин декъашхо волуш дукха а, говза а гIо дира литературехь хьалхара гIулчаш йохучу къоначарна. Яздархоша шайн гуламехь НР-н яздархойн Правленин куьйгалхо хаьржира Абузар, цуьнан кхетаман, собаран, къомана цо мел динчу дикачу гIуллакхийн сий-ларам а бина.\nАбузаран романаш, повесташ иттаннаш эзарнаш тираж а йолуш арайийлина нохчийн, гIалгIайн, оьрсийн, украинцийн, туркойн, Iаьрбийн меттанашкахь. Оцу къаьмнийн дешархоша лаккхара мах хадийна церан, уьш нохчийн къоман дахаран селханенах дог лозуш, карзахечу таханенна орцахвуьйлуш, кханенга дегайовхонан тIай а туьллуш, язйина йолу дела. А.Айдамировн произведенийн турпалхой халкъана юкъара бу; халкъ а, цуьнан шех цхьа а хьега йиш йоцу декъаза кхоллам бара историн бакъдолчун буха тIехь цо гайтинарг, шен сих чекхдаьккхина дешархочун тидаме, кхиэле диллинарг. ЦIеначу даггара яздинчун халкъо цIеначу даггара лаккхара мах хадийра, цкъа а цхьа а ца ваьккхинчу сий-лараман лакхене а ваьккхина, Абузаран цIарна тIетуьйхира халкъо «къонах-яздархо», «халкъан тешаме кIант», «мехкан къонах», - боху дешнаш.\nНохчийн къоман историн галморзахе некъаш, хилла бохамаш, бина тешнабехкаш бевзачу Абузара I99I-чуй, цул тIаьхьарчуй шерашкахь шен статьяшкахь, интервьюшкахь олура, яздора: «ХIокху тIаьххьарчу шерашкахь нохчийн къомана тIехIиттинчу бохамаша дукха а ойланаш йойту нахе. Оцу бохамийн хьостанаш, бахьанаш, бехкенаш лоьху. Бехкедо оьрсийн паччахьийн, коммунистийн а Iедалш. ХIаъ, хIокху тIаьххьарчу кхаа бIе шарахь нохчийн къомана хиллачу бохамашна бехке ду иза а, важа а. Амма цаьрга и бохамаш шена байта шегара дуккха а бахьанаш, гIалаташ дийлийтина нохчийн къомо, оцу бохамех лардала хьекъал, кхетам а цатоарна. Керлачу бохамех, шен гIалатех нохчийн къам лардалийта Iалашо йолуш язйинера ас сайн исторически произведенеш…» Хьекъал, кхетам а болчу Абузара халкъ керлачу бохамех кIелхьарадаккха бинчу хьехаме ла ца дуьйгIира… Ша дуьйцучуьнга ладогIар кIезиг дуйла хуучу Абузара 2003-чу шарахь (I994-чу шарахь «Даймохк» газетан агIонашкахь зорбатоьхнарг) коьртте хIара дешнаш а яздина: «Нохчийн къоман ХХI-чу бIешарахь тIейогIучу тIахьенна», - аьлла дешнаш а яздина, «Вайн амалш» - книга араяьккхира, нийсачу, нахана, махкана пайдечу новкъа вала луучо шен кхилба лара мегар долу. Иштта бакъдерг хIинццалц цхьаммо ца яздина халкъан цхьана декъан амалх. Цо тидамза ца дуьтура нохчийн къоман кхолламах доьзна цхьа хIума, статья ца язъеш, интервьюхь ца хьахош, шен кхетамца мах ца хадош…\n«…Вайх хIораммо а дицдан ца деза адамийн а, къоман а бартбийриг нийсо хилар. И нийсо яр Дала тIедиллина вайна. Оцу тIехь халкъана масал гайта декхар ду уггар хьалха пачхьалкхан куьйгалхойн, динадайн, шаьш цIена бусалбанаш ду бохуш лелачу нехан а. Уьш дог-ойла, куьйгаш цIена долуш хилахь, я цхьана дашца аьлча – уьш ийманехь хилахь, къоман барт хир бу, адамашна юкъахь нийсо хир ю, махкахь машар, беркат а хир ду», - бохра Абузара. Къона волуш, махкана, халкъана диканиг дан ца кхиарна кхоьруш,\nЦа луун долу кIант\nдешнаш аьллачу нохчийн сийлахь-воккхачу яздархочо Айдамиров Абузара шен дахаран некъаца хаийтира ша халкъан, мехкан а тешаме кIант хилар. Дуккха а диканиг динарг, халкъана хьанал хилларг терго йоцуш витча, дагахьбаллам буьсу. Делан гIоьнца, Абузаран сийнна вовшахтуьйхира суьйренаш, юбилейш, цхьаьнакхетарш; араехира нохчийн а, оьрсийн а меттанашкахь цуьнан произведенеш. Къаьсттана дика а, хаза а хета 2004-2005 шерашкахь цуьнан произведенийн ялх том арахеца карахдаьлла (Москварчу бизнесмена Хь.Джабраиловс гIо а деш, «Центр гуманитарных исследований» цхьаьнакхетараллин куьйгалхочо Н.Эльсункаевс), царна презентацеш ян ницкъ кхаьчна а, Абузарна хазахетар а деш. ТIаьххьарчу шерашкахь (Нохчийн яздархойн Союзан правленин председатель волуш) яздархойн Союзан кхеташонаш «Гумс» газетан редакцехь дIахьора Абузара. Абузар редакце вогIу де боккхачу кхоаца тIеоьцура редакцин белхалоша, цуьнгара керланиг, хьекъалениг, хазаниг а хезар дуйла тхайна хаарна. Тхан дехха къамелаш хуьлура литературах, историх, культурах, вайн къоман кхолламах. Муьлххачу а яздархочун керла ара мел яьлла произведени самукъадаларца тIеоьцура цо. Деган, синан а цIеналла хаалора цуьнан хIора а Дашехь. Шен могашалла дика йоццушехь презентаце веанчу Абузара деган лазамца къамел дира, къам керлачу бохамех лардан а гIерташ. Иза цуьнан халкъе дина тIаьххьара къамел хиллера. (2005 шеран апрель беттан 9-гIа де). Делан Iожалло дIавигира вайна юкъара 2005 шеран май беттан 27-чу дийнан Iуьйрана нохчийн халкъан кIант. ДIавахара Абузар, ша дукхавезачу, шена дукхадезачу халкъе весет дина: «Динашна а, къаьмнашна а юккъе дозанаш деттар; европейцаш, азиаташ, Малхбале, Малхбузе, бохуш, деш долу къамелаш тидаме ца оьцуш, Дуьненахь даха лаьара суна вайн къам. ХIокху Дуьненахь кхайкхо безарг машар, доттагIалла ду. Уьш долчохь бен зовкхе, ирсе дахар дац».\nКхойтта шо сов хан ю Абузар вайца воцу, гIиллакхан, оьздангаллин, хьекъалан, кхетаман, синан доьналлин масал хилла ваьхна волу, халкъан дуьхьа муха ваха веза шен дахарца гайтина волу къонах вайца воцу. Абузар вайца воцу денош алсам мел довлу, цо мел динчун ойла мел йо а, чIагIло нохчийн халкъан яздархочо М.Бексултановс аьлларг: «Зама хала ярий, атта ярий ца бохуш, ша къонах верг даима а къонах хилла чекхваьлла. Ткъа къонах воцчух цхьана а замано къонах ца вина…»\nМассо а заманахь къонахаллица чекхвелира Абузар. Цундела цуьнан цIарах Соьлжа-гIалахь урам бу, НР-н библиотека ю, Мескитара школа ю. Абузара шел тIаьхьа вайна мел йитина исбаьхьаллин произведенеш, цуьнан собарх дуьзна Дош а дехар ду нохчийн дог-ойла йолу адамаш мел деха.


Магас | ТАЬЗЕТЕРА ГIУЛАКХ - БезФормата.Ru - Новости\nСагага дика кхоаче а во кхоаче а, дIа а дахе, цун оагIо хьаллоацаш, эшача хIаманга хьожаш, оамал я вай. Дика гIулакх, эшаш болх ба из, нахага паргIато яхьаш, наьха бала байбеш гIулакх а да из. Дуккхача шерашка хьалха хиннари таханардари – къоастам чIоагIа боккха болаш да уж гIулакхаш. Нах хьабийбаб, цунца шоайла башха а байнаб.\nКъаьстта саг венна таьзет хилча, доккха оарц а даьлле, Даьлагара венначоа къахетам а бехаш, саг венна воаллачун оагIо хьал а лаьце, моттиг ю вай. Бакъда, цхьацца хьалха вайна юкъе ца хинна, хилча а, вай боккхагIаша мегийтаргдоацаш хинна хIамаш да тахан, денгара ди массаза доала, юкъе доахаш.\nХийла таьзете вахача бIаргаго йиш я таьзете венача сагага товш боаца г1ирс а бийха нах хьабоаг1аш, е цхьаннахьа гулбенна къамаьлаш дувцаш латташ хул тоабаш а яй. Кхалнах а нийслу таьзете, гуш ностараш а йолаш, тIадувхаш чакхсадоагIа барзкъаш а долаш. Цу тайпара хIама хьалха вай боккхийча наха вIалла могийтаргдацар. Тахан уж хаттараш дагадоахкаш, цу гIулакха сомал йича бакъахьа хеташ, дукхаш ба, бакъда мала оарцагIваьккха, малагIча наькъаца из дергда ца ховш ба цхьабараш.\nЦхьан хана, из хаттар доашхаш, тха къамаьл хиннадар ОльгатIе ваьхача Кхорахой Абубакара Хьусенаца. Д1ахо дувцаргда вай цу хьаькъе.\n— Таьзете дIаводаш вола саг мишта хила веза?\n— Валар-м – Даьла кхел я. АллахI ше воацар кхы хIама дусаргдоацаш, Даьла бокъо я из. Iоажал массанега кхоачаргйолаш я. Массаварг дIавала везаш ва. Цига денз дIа таьзете дIаваха саг хозача гIулакха тIехьа хила веза.\nТаьзета водаш вола саг корта берзан, когаш дерзан вахар эхь да. МоллагIдола барзкъ а дийха, хьоалчагIийна водаш мо, кийч а венна вахар хоза дац. Кхалнах накха качматаш даьста, ностараш, мос бIаргагуш хила мегаргбац. Уж-м цIагIа баьгIача а дикагIа бар.\nТаьзете баха нах, шоашта хьаденнар диаь, дIабаха беза. ДIайха дале, шел де ма ала, шийла дале, д1охде ма ала. Теза дале, тух да ма ала, дира дале, теза де ма ала. Саг а венна, бала кхаьча боахкаш ба таьзета дай, воI вале а воша вале а.\n— Ваха таьзета дIаэттача, сага кхоачашде дезар фуд, малагIча хьала тIехьа хила веза из?\n— Таьзете дела ма лелалаш. Шо делаш бIаргдайча, са веннача сагаца а са таьзетаца а бала болаш вац-кх ер, аьнна, чудоссар кхерам ба таьзета даьна. Цунна хала хетаргда из, тIаккха кхы а сагото IотIакхет цунна, из таьзет доацаш. Хозача гIулакхаца хилалаш, шоашкара цхьаккха а гIалат ца далийта хьажалаш.\nТаьзета ваха саг, совдола къамаьл ца деш, ший кодам а бувцаш, венначоа Даьлагара гIойле а ехаш, латта веза. Кодам бе, дуIа де, цу веннача сага Iел паргIато хилар деха водаш ва цу таьзета дIаводаш вола саг. Сов дола къамаьл дита деза. Отара кIалха кодам дIаийбеш багIача наха саг тIавеча, дуIа а даь, Дала гешт долда, Дала къахетам болба, Даьла къина тIера валва, Дала Ялсмала хьаьша волва укхох, аьнна, ала деза.\n— Таьзете дIавахача, хьалхале хьанга хила еза, мала ва кодам дIаийбе безар?\n— Таьзета даьша, шоай саг велча, кхоачарах болча хийрача нахах саг Iохоаву, хьатIаухача нахагара кодам хьаийбергболаш. Таьзет да из. Вайца бала болаш, вайца маьл болаш хилац саг венна боахка нах, царна хала да шоай веннар цу сахьате, цу дийнахьа вицве. Из шоашта юкъе воацаш дIаIама ха еза юхе бисача дезала. ТIаккха царна аттагIа хургдолаш, царна ловр, товр дувцаш, Даьла раьза хургволча наькъа тIехьа хила деза вай таьзете дIадахача.\nТаьзета хьагулбеннача наха юкъе бусалба Iилма дийша саг вале, Даьла къамаьл ховш, Пайхамара (Даьлера салот-салам моаршал хилда цунна) къамаьл ховш саг вале, цунца дагавала веза, дича гIойлегIа дар фуд, дикаг1а мишта дича хургда хьалхадоаккхийташ. Нахаца вагIаш, Дала яхар а Пайхамара (Даьлера салот-салам моаршал хилда цунна) яхар а дувцаш, наха хьехам бергба цо, бой, из деце, хьатIавеначунгара шоай кодам хьа а эцаш, Дала къахетам болба, Дала гешт долда, яхаш, сов дола къамаьлаш ца а деш, иштта багIа беза таьзете нах.\n— Саг веннача коа юстара латтар миштад?\n— Тоабаш а яь, дIаи, хьаллеи, Iои, саьнашкеи ца а латташ, таьзета юкъе хила веза саг. ДуIа деча а боацаш, маьл кхайкабеча а боацаш, юстара латта мегаргбац. Мел дукха уж бале а, цу тайпара бараш сенна беза таьзете? «Наьха дикал – дукхал» — яхад вай даьша. Бакъда, мел дукха бале а, оамалах боаца нах хала ба. Цар бе пайда бац. Уж моргаш шоай цIагIа бакъахьа ба.\nБусалба дино чIоагIа маьл болаш лоархI саг веннача дIа а ваха, цун оагIо хьаллацар; веннача сагах кодам бар, веннача сага кхоачоеш аьттув бар дар. Цу хьакъе дукха хьехамаш ду бусалба 1илма дийцача наха. Бакъда из цар хьехам хьа к1езига эца вай.\n«Бусалба саг веннав, аьнна, шийна хьахезача, бусалба сага декхар да, цига дIа а ваха, дIаоттар. Ше цIагIара дIааравоалача хана ламаз ийца а волаш дIаваха веза, хIана аьлча дIа дIакхаьчача дакъ-ламаз дергдолаш. Из гIулакх лораде деза цо. ХIаьта таьзете дIакхаьчача веннача сага т1ера дакъ-ламаз дар, укх дунен эггара боккхагIбола лоам миссел маьл хургба, аьнна да. Таьзете водаш вола саг, из саг венна моттиг йолга а ховш, ше тIабувхаш бола гIирс таьзете товргболча тайпара тIа а бийха цига вахар, бусалба дино белгалдоаккхаш да. ХьоалчагIийна водаш мо а доацаш, къаман Iадатаца доагIача тайпара из гIулакх леладар тоам болаш да цун. ДIаводаш керта тIа хIама тиллар а, дIаьха пхьош дола хIама тIаювхар а дика да, сагага товргдолча тайпара. Ше дIа коа вахача, таьзете кодам дIаийбеча нахага, ший аргIанга хьежжа, салам лой а моаршал хоатте а, царга кодам а баь, дIахо веннача сага варисашка, сатохалаш, Даьла кхел я ер, аьнна, царга хоза кодам бар маьл болаш да. Вай Пайхамара а, Даьла салам хилда цунна, аьннад: «Таьзете дIа а ваха, веннача сагах кодам бар саг Дала Ялсмала дIанийсвеллал хIама да из. Дала Ялсмала хоза хIамаш охкаргда цун, Ялсмале хоза кийчъеш». Веннача сага кхоачарча нахага ше кодам беча хана, цар са тедеш, царна шийна хов хьехам бергба цу кодаме вахача сага. Царна из Даьла кхел йолга хой а, из хьалхадаккхар дика да. ТIаккха ше кодам баь ваьлча, ше га воале, дIаюстара а ваьнна, шийна цхьа моттиг хьа а лаьца, гIайгIане юхь а йолаш, велаш а воацаш латтар тоам болаш да сага», – йоах Бусалба Iилма дийшача Хайранаькъан Iабдулмалика.\nХьамсара новкъости, «Сердало» дешархой, воаша таьзете дIадолхаш хилча, лакхе воккхача сага а, дийшача сага а аьннача тайпара, воашта а веннача сага а пайда хургбар дергдар вай. ФуннагIа даь а, воай гIирс, оамал, гIулакх тоадергдар вай. Кхыча къамашка той а, вай къаманга ца а товш, дуккха хIамаш хул, бусалба динца а тоам болаш. Цудухьа дина духьале йоацаш хилча, дино дика лоархIаш хилча хIаьта а, хьожаргдар вай хозача гIулакха тIехьа хила, воай боккхагIий сий деш даха, воай къаман гIулакх меттахьа лоаттаде.\nТАЬЗЕТЕРА ГIУЛАКХ - Магас\nСагага дика кхоаче а во кхоаче а,дIа а дахе, цун оагIо хьаллоацаш, эшача хIаманга хьожаш,оамал я вай.Дика гIулакх,эшаш болх ба из,нахага паргIато яхьаш,наьха бала байбеш гIулакх а да из.\n15:37 10.10.2017 Magas.Ru\nСагага дика кхоаче а во кхоаче а, дIа а дахе, цун оагIо хьаллоацаш, эшача хIаманга хьожаш, оамал я вай.\nХЬАЙ ПХАЬНАШ КХЫЧАРЕХ ХОТТА\nМел дукха, къа а хьийга, болх бирах, кхоачам хургбоацаш, дукха болх ба лазар, у кхийтта могаш боацача наха дарба делга.\nЮхь елаенна, раьза болаш, ше везаш нах хилча дика хета моллагIволча сага.\nСОНА ДАГАДОАГIАЧА ХАНА ГIАЛГIАШТА ЮКЪЕ ЛЕЛАДЕШ ХИННА ДАЬЕХ ДИСА IАЬДАЛАШ\n(Йистедоалар. Долалур №№136,137,139) IV. МУГIАРЕРА ДОАЦАЧА ТАЙПАРА ХУЛАШ ХИННА САГ ЙОАЛАЯРИ ЙОI МАЬРЕ ЯХАРИ I. Саг йодаяр 3Iамига саг мехкарашта юкъе ше белгалъяьча йоIа тIехьавоалаш хулар.


НогӀ-Леленгем — Википеди\n50°48′00″ къ. ш. 2°05′34″ м. д.HGЯOL\nНогӀ-Леленгем (фр. Nort-Leulinghem) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Па-де-Кале.\nДозанашца йу НогӀдоск, Баенгем-лез-ЕпегӀлек, Мантк-НогӀбекугӀ, ТугӀнеем-суьгӀ-ла-Ам.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=НогӀ-Леленгем&oldid=7825976»


"ЧIогIа даккхийдеш, 'Ахмат, Ахмат' бохуш, маьхьарий–м диттира оха..."\n"ЧIогIа даккхийдеш "Ахмат", "Ахмат" бохуш маьхьарий –м диттира оха..."\nМиллионашкахь харж а еш, "Терекна" "Ахмат" цIе тилларца доьзна, Соьлжа-гIалахь хIоттийначу синкъерамах Оьрсийчоьнан уггар мехалчу хаамийн гIирсашкахь ишта хьажам Iорабаьккхина.\n"Соьлжа-гIалахь чекхъяьлла футболан матч кхин тамаш бан хIума доцуш, хIусамдайша хала толам а боккхуш, дIайирзина. Адам цецдоккхург кхин дара. "Ахмат-аренехь" хIоттийна шоу. Шех тера кхин хIума хила а тарлой те аьлла хоьтуьйтуш къегина хиламаш, цига кхайкхина беза-баккхий седарчий-хьеший. Соьлжа-гIаларчу даздаршца дуьстича, схьахетарехь, "Реал" а, "Барселона" а цхьаьанакхетар а цхьа беса хета тарлора".\nГерггарчу барамехь ишта хааме даьхна махкахь дIадаьхьна рогIера, даздарш.\nБахархошна хетарехь ондда харж-токхамаш бина оцу кепара самукъане хашленаш цхьаьнатухуш. Царна моттарехь, шайга кхайкхарх а ца тешаш, маьхаза баьхкина бац Соьлжа гIала цIарна цIе яхана гоьбевлла нах: Плющенко Евгений а, Рудковская Яна а, Крутой Игорь а, Тимати а, Басков Николай а, шен говзаллица дуьненан футбол кхелина седа Роналдиньо а, кхиберш а.\nТеркаца Iуьллучу цхьана эвлара Соьлжа гIала футболе а вахна, 12 сахьт новкъахь а, стадионехь даьккхина, Iуьйренан садаьржаш цIа кхаьчначех ву хьехархо Султан.\nЦунна хетарехь футболе мел баьхкинчарна дIасадекъначу духарх а, байракхех а даьлла масийтта миллион, ткъа кхидолчунна дайина ахча-м лара а лур дац цунна хетарехь.\n"Футболера Iуьйра ламазан хенахь цIа кхечир-кх со..."\nСултан: "Футбол кхин даладелла а яцара. Ледара ловзура. Схьаеллар чIогIа дика дара. Рональдино а вара. И стенна валийнера а хаац. Маьхаза мича богIур бу! Бац дер-кх. Цига мел веъначунна елла майканаш а, коьрта тохкучеран а, байракхийн мах а бара масех миллион. Iуьйра ламазан хенахь цIа кхечир-кх со. И ловзарш дIадерззалц цхьа ара-чу волуьйтуш ма вацара. Тхан машенаш а яра дукха генахь йитина".\n"Терек" тобанна "Ахмат" цIе тилларца доьзна, хIинцачул тIаьхьа стадион юьззина цахилар юьхькIаме доцуш, республикана тIе а эхь догIуш хир ду аьлла, хабарш ду юкъараллехь даьржина.\nОцу юьхьIаьржонах мохк ларбар массо тIегIан хьаькамаш бу цу декъехь само ян декхарийла беш.\nИшколехь хьехархо йолчу шен несан меттана "Ахмат-арени" тIехь самукъа а даьккхина, синбилгалонашций цIийнех кхеттачех ю Новр кIоштан цхьана нацкъарчу юьртара яхархо Нахари а. Цо дуьйцу шен самукъдаларх.\n"ЧIогIа даккхийдеш "Ахмат", "Ахмат" бохуш маьхьарий –м диттира оха".\nНахари: "Селхана кхо сахьт долуш новкъаделла тхо Соьлжа-гIала. Сарахь 6 сахьт даьлча дIакхечира. И ша йолу арена дIалаьцна адам дара. Массаьргахь а цхьатерра духарш дара. Массо чIогIа самукъадаьлла, хазахеташ вара. ЧIогIа даккхийдеш "Ахмат", "Ахмат" бохуш маьхьарий –м диттира оха. Концерт дIаяьлча футбол йолаелира. Iуьйран ламазна молла кхойкхуш цIа кхечира –кх тхо. Несан меттана яханера со. Цуьнан тIулгаш санна кегийра бераш ду".\nБахархоша даредарца, Iаткъам бийриг а, ца лаахь а лууш санна, дагахь хIуъу а делахь а вела дезар а, таьIна дог-ойла йоллушехь ,цхьанна томана зевне мохь бета без\nКадыровн а, Евкуровн а хилла "барт" ца тайна гIалгIашна\nНурмагомедовна, цо провокаци ярна 17 %\nМакГрегорна, цо Хьабиб аьшнашварна 50 %\nГонахарчарна 0 %\nШий а ву бехке 17 %\nСан бала бац 17 %


Оьрсийчоь -- Оьрсийчоьнан Патриархатан куьйгалхойн могIарера мозгIар Чаплин Всеволод, Москох, 21Оха2012\nШа-тайпа, фантазех хIоттийна, Оьрсийчохь адамаш вовшашка лараме ца хилахь, пачхьалкх юхучу кхочург хилар гойтуш, «Машо а, черчий а» цIе тиллина дийцар арахецна дика вевзаш а, Оьрсийчоьнан патриархатехь лаккхарчу даржехь волчу а мозгIаро Чаплин Всеволода.\nХуьлда уьш молланаш я мозгIарш, доккхачу декъанна шатайпа пропагандисташ а, агитаторш а бу уьш - шайн-шайн деланийн дош чIагIдеш беха. Амма наггахь а вац ша дечу даIваташна юккъехула литературехь куьг шардийриг.\nОцу маьIнехь башхалла йоллу мозгIарца, Оьрсийчохь керста динан дайх хьалхарчех волчу Чаплин Всеволодца.\nЦуьнан литератерера псевдоним Арон Шемайер ю. Яздо парггIат. Маьттазчу дешнех кIезиг ларлуш. Амма оцу хьокъехь хаьттинчу журналисташна жоп ло, ша кхин тIех а ца волу эвхьаза дешнех йозанашкахь пайдаоьцуш, олий.\n«Машо а, черчий а». Боцца чулацам. Керлачу технологеша тодинчу Iуьргахь-гIутукхахь дехаш ду я борша а, я сте а доцу адаман хьесапера биодийнат.\nКхечу, ша а санна, тIекхаьчначу 2043-чу шарерчу Москохарчу бахархойн а бу изза битамаш. ТIом бу гонах боьдуш. Сексуал-демократин Карчам чIагIбеш бу цхьаберш. Черчий хилла, царех лета кхиберш, кхолагIа агIо ю цу массарех тийсалуш, цIий Iенош – муслешший, бежанан хьесапе йирзина «быдлошший». Муслеш бусулбачех олу, быдло – царех дIа а кхетта, Москох Оьрсийчоьнах тIаьххьара дисина Iедал дохош тIемашбечарех.\nОцу доллучун а хьокъехь иштта хилира тхан Чаплин Всеволодца къамел.\nМаршо Радио: Всеволод Анатольевич! Тхан кхетамехь, ахь чIоггIа кхетамах хьакхалуш болх арахецна. 2043 шо. Машо-биообъект. Черчий. Мусли а, бежанаш а. Маьрша Оьрсийчоь. Москох конфедераци. Сийлахь Сексуал-демократин Карчам....Хаттар. ХIун хьал тIехIоттахь, муха Оьрсийчоьнан бахархой дIалелахь и драмматикалле сурт дан мега дахаре? Буй и кхерам?\nЧаплин: «Иза кхин хIара аьлла литература а ца лору ас. Ала тарло цунах шатайпа сценарий. Оцу сайн псевдонимца хьалха ас язйиначух а ала дац «литература». Я профессионал-яздархо а, я йозанаш дан похIманча а ас со ца лору.\nДелахь а, сценарий хила тарлуш ю аьлла гойтуш ю-кх. Иштаниг хила тарло, нагахь санна нахана хьекъал, лазам, кхетам ца тоахь. Ас элита йийцина ца Iа, могIара нах а буьйцу, дукха хьолехь чолхечу къамелца дийца ца хаахь а, шайца синан цIаналла хила догIурш.\nКоьрта хIун ду? Оцу оьздачу могIарерчу нехан доккхачу декъехь Iедалехь а, синбахамаллехь а, бизнесехь а, хаамийн гIирсашкахь а, иштта кхидIа а дечунна тIеIаткъамбан таро хилар ду коьрта».\nМаршо Радио: Ши сийлахь дин – Ислам а, Керстаниг а вовшашца бертахь, гармонехь дахийта хIун хьелаш оьшу? Иза деш, аьр вай, оьший-те, масала, Путинан цIарх маьждиг хIотто, иза-х цхьа а дош доцург ду, ткъа карабойла дац пачхьалкхехь юкъаметтигаш тоян хьекъале некъаш?\nЧаплин: « Вайн бусулбанаш а, керстанаш а тоъал дика кхета вовшех. Бакъду, Деле болу хьажамаш кеп-кепара бу, я оьшуш а дац уьш цхьаьнабетта, я тешаш болу нах цхьана кхетаме бало гIерта. И тайпа некъ дукха хьолехь хьоьху рицкъан, могашаллин, кхечу дахаран агIонийн дуьхьа бохуш, ткъа и хIуманаш-м ду адамна Далла тIекхача новкъарло еш.\nМухха а делахь а, Делах теша нах – уьш ламасташкахь беха нах бу. Уьш Дала хIиттийна Даиманен хазанаш юйла хууш нах бу, царна хаьа шаьш ламаз ца дича ца довлийла. И нах хийцалуш бац, шайх и бахьанехь кхин нах къехка боьлча а, цара шаьш дIатетта болийча а. Оцу маьIнехь церан мехаллаш чIоггIа лаьтта цаьргахь.\nИшта аьлча, керста нах а, бусулбанаш а дикка герга бу вовшашна. Царна цу тIехь даима а хиина шайн дозанаш декъа а ( хууш ду, Оьрсийн Имперехь цхьаболу мехкаш ШарIаца баьхна, вуьйш – шогга православин низамехь, ткъа цхьайолу меттигаш, Москох, Пктарбух, къаьсттина Петарбух, дуьненан хIуманашна тIера хилла).\nИза ду аьлла а хета суна кхидIа дуьненна пайде. ХIунда аьлча, шина хьесапехь ехаш ю цу чохь ши социум, цара вовшийн лара а еза.\nМаршо Радио: Ахь Соьлж-ГIалахь миллион адамо Пайхамарна Мохьаммадна дуьхьал карикатураш яхкарна хIоттийна митинг къобалйира. Стенна, хIун ойла йолуш лецира ахь и агIо, иза хьан кхетам бу я шатайпа, аьр вай, «политика» ю?\nЧаплин: «Кхузахь стенна хьехабо сан сайн кхетам? Билггал гущ ма ду, Оьрсийчохь дукхаболу керстанаш билггал дуьхьал бу деза ламасташ, еза цIерш сийсазъярна. Тхан доглозу террорехь байинчех а, тхо реза ду терроризмаца Iедало къийсам латторна а. Цхьаммо а къобал ца йо терроризм.\nИштта къобал ца до я керстанаша а, я бусулбанаша а (хила-м тарло, цхьа наггахь, цхьа мозгIар, ши-кхо публицист) «синбахамаллехь йоху гIулчаш» олу еза хIуманаш, еза цIерш сийсазъен некъаш. Уьш низамна дуьхьал беш лара догIу, дешан а, даран а маршонаш а ма юй шайн дозанаш долуш. Дуьненаюкъарчу низамаша а ма къастадо ишта. Иза-х даций цхьана стеган я цхьана тобан гIуллакх, иза юкъара гIиллакх а ма ду.\nДелах тешачу стагна шен дахарал а деза долу хIуманаш, цIерш ларъяр низамашкахь а хила деза Iалашдина. Оцо ларбийр бу машар. Оцу агIор чIагIонаш Оьрсийчоьно кхоьллина.\nШуна хууш ду-кх, Оьрсийчохь динан йийбар, мехалаллаш сийсаздар дихкина дуйла. Хьалха и бехкамаш административан кодексехь бара, хIинца бехктакхаман кодексе а баьхна. Иза шен хеннахь дина аьлла а хета суна.\nКерста стагна санна со кхеташ а, суна герга а ду бусулбанаш шаьш пайхамар лоручу стеган цIе бехъярх Iалашъян гIертар. Тхо даккхийдера бусулбанаша тхан коьрта маьждиг Христосан-Балехдахархочун килс сийсазйича тхан агIо лаьцна...\nОьрсийчоьнан Патриархатан хьалханчех волчу Чаплин Всеволодан интервью


Мер (Ньевр) — Википеди\n47°12′26″ къ. ш. 3°51′21″ м. д.HGЯOL\n25,25 квадратан километр\nМер (фр. Mhère) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Ньевр. Дозанашца йу Гаконь, Шомар (Ньевр), Монтиньи-ан-Морван, Монтрейон, Уру-ан-Морван, Вокле. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мер_(Ньевр)&oldid=5172500»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 17:37.


Мачакон — Википеди\n40°55′36″ къ. ш. 5°31′28″ м. д.HGЯOL\nЭва Мария Пикадо Вальверде[d]\n▼446 стаг (2020)\nМачакон картан тӀехь\nМачакон (испан. Machacón) — Испанин Саламанка провинцин муниципалитет.\nМуниципалитетан майда — 18,69 квадратан километр. ХӀордан сизал локхалла 810 метр. Дозанашца ю Кальварраса-де-Арриба, Кальварраса-де-Абахо, Вильягонсало-де-Тормес, Энсинас-де-Абахо муниципалитеташ.\n533 стаг ↘522 стаг ↘514 стаг ↗526 стаг ↘508 стаг ↗519 стаг ↘501 стаг\n→501 стаг ↘489 стаг ↘480 стаг ↘461 стаг ↗464 стаг ↘454 стаг ↗456 стаг\n↘453 стаг ↘449 стаг ↗459 стаг ↘454 стаг ↘446 стаг\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мачакон&oldid=5692585»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 22 февраль, 05:52.


Поммез — Википеди\n48°48′57″ къ. ш. 3°00′57″ м. д.HGЯOL\n12,8 квадратан километр\n▲2966 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПоммез (фр. Pommeuse) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Иль-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сена а, МагӀна а.\nДозанашца йу ФагӀмутье, Ла-Сель-суьгӀ-МогӀен, ЖигӀмутье, ГегӀагӀ (Сена а, МагӀна а), Мезонсель-ан-БгӀи, МугӀу (Франци), Сент-Огуьстен (Сена а, МагӀна а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Поммез&oldid=7831842»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 01:36.


Школашна "комиссараш" ца оьшу - оьшу таронаш\nНохчийчоь -- ГIаттамхошца полицино тIом беш йохийна школа, Соьлж-ГIала, 5ГIу2014\nДаима яппарш хеза баккхийчаьргара, «оха доьшучу хенахь», «тхо кегий долуш», «тхан заманахь», бохуш. ХIетахь дерриг хилла кхечу кепехь, кхечу низамийн гурашкахь. Ткъа тахана гучу суьртехь дешарна херделла бераш. Цхьаболучара бехкейо интернет, телефонаш, вукхара телевизор.\nДайша-наноша бехк школана а, хьехархошна а тIе буьллу, хьехархоша дерриг, дика а, вуон а шен чуьра схьа ду олу.\nБехкениг адмаша лоьххушехь, мохо хьош санна, уьду шераш, бераш цхьана классера вукху классе а дуьйлуш.\nДахначу шарахь Нохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана шен тидаме эцнера доьшийлаш, ша хIора доьшийле шен комиссараш хьовсор бу, дешархойн хаарш лахдаларан бахьана гучудаккхахьама, аьлла.\nАмма хьехархойн леткъамашка ладоьгIча хаало, цул тIаьхьа хьал эшаррий бен, тоделла цахилар.\nМаршо Радио хьошалгIахь хилира Веданарчу цхьана юккъерачу школехь. Къамелехь дакъа лаьцна хьехархой йоккха белхан корматалла йолуш, 40-45 шераш бераш кхетош-кхиорехь белхаш бина нах бара.\nЮьхьанцарчу классашкахь берашна хьоьхучу Сатаева Зулпаа дуьйцу, ша болх бан йолаеллачу шерашца дуьстича, кхузаманан дешархойн хийцаеллачу амалех лаьцна.\n"Да-нана ду цадешийтарна бехке"\nХууш ма-хиллара, муьлххачу а заманан дахарехь къам кетош-кхиорехь, коьртаниг дешар, Iилма а ду. Ткъа кхачаме дешар шена цхьана стагана эшна Iаш дац, иза ерриге юкъараллина а оьшу. Хьехархочунна Селихова Табарикна хетарехь, дуккхаъ дай-наной бу берийн кханенан ойла ца еш.\n"Телефонаша балелаьцна хьехархо"\nАмма сингаттамехь бу лакхарчу классийн хьехархой, хIунда аьлча, дешархойн хаарийн мах хадоран коьрта кеп хилла дIахIоьттина пачхьалкхан юкъара экзамен яла хан ю герга кхочуш. ХIоранна а царна беза «юьхькIам» шаьш хьалхатеттинчу дешархошкара.\nАьлла хетта, оццул хьехархоша са гатдеш хилча, дешархошкахь и сингаттам кхин а сов хир бу. Къамел караэцначу оьрсийн метан хьехархочо Батырова Азас шеконаш цхьалха ехира.\n"Са боллучул балабац церан шайн экзаменийн"\nМаршо Радион хиллачу къамеле шена бераша дешарна букътохаран бахьанаш иштта го аьлла дийцира лакхарчу классерчу дешархочун нанас Саиева Раисас.\n"Дика дешаро ца кхобу стаг хIинца"\nКхуьучеран карахь ю кхиаза кхане. Бакъду, дешаран шо, хьажа везачу книги тIе а ца хьожуш, Iамо дезарг Iама а ца деш, "Дешнарг а велла, цадешнарг а велла" – бохучу хьекъал доцчу кхетаме а гIерташ, пачхьалкхан юкъара экзамен дIаялар-м хIунда дуьйцу, Нохчийчоьнан кхане а хир ю беркъа.\nСтенна ца лаьа берашна деша?


Оьрсийчуьрчу хаамийн гIирсаша аьшпаш баржабо коронавирусах лаьцна, боху Европан Берто\nКремлехьа болчу Оьрсийчоьнан хаамийн гIирсаша дезинформаци яржайо коронавирусах лаьцна, Москва цатешам кхолла гIерта Европерчу бахархошна юкъахь, аьшнаш йо церан мидеицина, боху ЕвроБертан куьйгалло. Британнера Financial Times а, The Telegraph а ю цунах лаьцна Европан арахьарчу зIенийн урхаллин хаам бовзуьйтург.\nДийцарехь, ингалсан, испанхойн, францойн, германхойн меттанашкахь яржайо Оьрсийчоьно харц информаци. Иштачу хаамех бу, ЕвроБертан векалша тоьшалла дарехь, лаххара а 80 хаам.\nМосквара яьржа дезинформаци массех маьIнехь хуьлу, цхьаъ кхечуьнца а ца йогIуш – оцу массо а фейкин Iалашо ю информацин гIара эккхийта, боху ЕвроБертан векалша.\nЕвроБертан арахьарчу зIенийн урхалла реза ца хилла шайн документ Reuters агенталлина тида. Амма цуьнан векало хаийтина шен коллегаш уггаре яккхийчу IT-хьукматашца юкъарлонехь буйла, царех ю Google, Facebook, Twitter, Microsoft – оцу гиганташа аьтто бо ЕвроБертанна фейкаш билгалъяха.\nЕвроБерто дина и дIахьедар цхьа а бух боцуш ду, аьлла Кремлан пресс-векало Песков Дмитрийс. Байначу баттахь Оьрсийчоь фейкаш яржорна бехкейира Iамеркарчу даржахоша. ХIетахь и претензи «леррина чукхоьссина бакъдоцург ду» элира Оьрсийчоьнан арахьарчу гIуллакхийн министран пресс-векало Захарова Марияс.


Шоьта-де 30 Охан-бутт 2022\nОхан-бутт 30, 2022\nДелимханов Адам - Оьрсийчоьнан турпалхо йа киллер?\nПачхьалкхан думан депутатана Делимханов Адамна Оьрсийчоьнан Турпалхочун цIе елла президента Путин Владимира. Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыровн Рамзанан гергара стаг ву Iедалхо, биллинчу хаамашца а догIуш, Мариуполерчу тIеман тасадаларашкахь нохчийн эскархойн дакъойн куьйгалла деш ву иза. Кхин а муха вевзаш ву Делимханов?\nКадыров Рамзанан долахь мел лахара а ах миллиард соьманна куьйга духкучу сахьтийн коллекци ю. Нохчийчоьнан куьйгалхо тIехь волу сарташ а, видеош а толлуш къаьстира и хаам оппозицин политикан Навальный Алексейн тобана.\nКадыровга ца яккхаели "Азовсталь"\nУкраинан армино ларъеш йолу «Азовстальна» дан долийна тIелатар сацийра Оьрсийчоьнан президенто. Ткъа Нохчийчоьнан куьйгалхочо бутт хьалха дIахьедира завод «схъа а яккхина, дIацIанйина» аьлла. Путин Владимиран омрано юха а рогIера шеконаш тийсира Кадыров Рамзанан дIахьедаршна.\nОхан-бутт 26, 2022\n"Кадыровн эскаран" Украинехь эшар\nУкраинан президентан офисан хьехамчас кадыровхой олучийн тIамна пайде цахиларх дIахьедина. Оцу тIехула, Арестович Алексейс чIагIдарехь, Киевна гергахь Оьрсийчоьнан тIелатар доьхначул тIаьхьа Нохчийчоьнан куьйгалхочун Кадыров Рамзанан "тамбоцу" къамел хилла Оьрсийчоьнан президентаца Путин Владимирца.\nОхан-бутт 25, 2022\nКадыровга къайлаха омра дина Путина?\nНохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзана Украинан президент Зеленский Владимир вен дагахь хилла аьлла дIахьедина Украинан къоман кхерамзаллин Кхеташонан урхалхочо Данилов Алексейс. Цо чIагIдо, Оьрсийчоьнан президентаца Путин Владимирца хиллачу цхьанакхетарехь Зеленский вен Кадыровс тIелаьцна хилла аьлла. Информаци бакъ юй хьажа аьтто бац тIеман хьелашкахь.\nОхан-бутт 21, 2022\nКадыровхошлахь кхи а тIе байинарш\nОьрсийчоь Украине чугIоьртинчу юкъанна шайлахь дуккха а белларш а, лазийнарш а хиларах дIахьедира Нохчийчуьра эскархоша. Амма Нохчийчоьнан Iедало ши эскархо валар бен бакъ дина дац.\nКиевца дийцарш хила ца лаьа Кадыровна\nНохчийчоьнан куьйгалхочо Кадыров Рамзана кхайкхамбина Оьрсийчоьне, Украинаца дийцарш ма доладе аьлла. Цо дIахьедира, ша «ца кхета, хIунда оьшуш ду цаьрца дийцарш дан».\nОхан-бутт 19, 2022\nКадыровн бIанакъостан воI "лачкъор" фейк хилла\nНохчийчуьра схьаваьллачу 20-шо долучу Украинан вахархочо Саидов Адама дIахьедина, къайлахчу сервисаша ша «лачкъийна» бохуш, шен дас, ГIирмехь волчу Нохчийчоьнан куьйгалхочун векалан гIовсо Саидов Мурада дина дIахьедар – харц ду аьлла.\nОхан-бутт 17, 2022\nКадыровн президентан пресс-секретарьца йолу конфликт\nНохчийчоьнан куьйгалхочуьнца конфликт хиллачул тIаьхьа Оьрсийчоьнан президентан пресс-секретарьна Песков Дмитрийна телефонехула кхерамаш тийсина бохуш яздо "Медуза" ресурсо, хьостанашна тIе а тевжаш.\nОхан-бутт 15, 2022\nЯралиев Юсуп. ГIалаташ\nСулаев Мохьмад. ДоIа\nРашидов Шаид. Нохчийн йоI


Черменехь иккхинарг гIалгIа ву\nГIадужу-бутт 24, 2012\nКъиблбаседа ХIирийчоь -- Машен иккхинчохь полицин хан гIишлонах дисинарг, 23ГIа12\nЗе-дараш дела денна хуьлучех ю ГΙалгΙайчоь. Шинарийн Ιуьйранна хIирашца доза къасточу Чермен-ханехь машен эккхар толлуш дара дехьара а, сехьара а Ιедалш. Машен а оькххуьйтуш, ша а, хIирийн полисхо а вийнарг хилла боху гIалгΙа. Евкуровс деношкахь шеца зΙене довла аьлла гΙаттамхошна йитинчу телефонах пайда оьцучу меттана, ша ма-кхетадарра ШахΙадат дина оцу Экажево-юьртарчу жимчу стага.\nЧермен-ханехь эккхар динарг вовза масех сахьт бен ца дийзира талламхошна. Иза цара муха дина хууш дац, хIунда аьлча, иккхинчу машен чохь хиллачух кеггий дакъош бен ца дисинера. Оцу машенан чалхаш а ца карийнера бIе метр генахь бен.\nIожалхчун цIе Экажев Адам ю боху.Иза кху аьхка дуьйна вайна ларалуш хилла. Сихонца иза схьаваьллачу Экажево оьвлахь цуьнан цийнах хьевсина, карийна чийлак дуьззина кечйина оьккхург. Низамхойн хьостано бечу хаамашца, кхиъ эккхар дан лерина хилла и террорхо. Ткъа иза цьунга муха далур хилла цкъа ша иккхичнул тIаьхьа, дуьйцуш дац! Кхераме коьчал араяьккха а ца баьхьна, эккхийтина ша йоллучохь, дохийна ценош а.\nЗуламо гIалгIайнний, хIирийний иштта а тоьлла йоцу юкъметтигаш юха а дарйина.\nОрштдийнахь болх бан йолаелла республикан куьйгалхочун Евкуров Юнус-Бекан цо тIемалой шеца зIене бовларе догдохуш кхайкхийна мобила телефон. Цу чухула шена караваха некъ лехначу тIемалочунна низамал совдаьккхина таIзар дийр дац Iедало, аьлла, дош делла Евкуровс.\nХIокху шина-кхаа дийнахь бIе сов стага телефонаш йиттина, амма, царалахь вац цхьа а тIемало. ХIунда ца бовлу уш зIене, аьлла, хаттар дира Маршо радионо Евкуровн хьехамчига Цечоев Бислане.\nЦечоев: «ГIалгIайчоьнан куьйгалхо Евкуров Юнус-Бек, ас баккъал а боху, дIоггIара ша а вацара тешаш, тIемалой цу лоьмарехула зIене бевра бу аьлла. Амма цо юьхьарлаьцна лаам бу зуламаш ца хилийтар. Лаьа цунна кху махкахь машар хIотто а. Оцу шен кхайкхамца цо аьтто белла тIемалошна, царна лаахь, зуламан некъа тIера дIабовла. Беккъа тIемалошка бина а ца Iа и кхайкхам - муьлха а зулам динарг ву зIе тоха йиш йолуш».\nЦхьаболчу тергамхошна хетарехь, Евкуровна тIемалоша делла жоп Черменехь дина эккхар ду. Делахь а, ГIалгIайчоьнан куьйгалхочо шен телефон а кхайкхош, тIемалошца лоьху маслаIат гIолехьа хета юккъараллехь, уьш хIаллакбан беза бохучул.


Фе (СагӀта) — Википеди\n48°00′29″ къ. ш. 0°04′14″ м. д.HGЯOL\nфр. Fay (Sarthe)\n9,48 квадратан километр\n▲705 стаг (2019 шеран 1 январь)\nФе (фр. Fay (Sarthe)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Пеи-де-ла-ЛуагӀ регионехь. Коммунан департамент — СагӀта.\nДозанашца йу ШофугӀ-НотгӀ-Дам, Сулинье-Фласе, ТгӀанже, Етиваль-ле-ле-Ман, ПгӀуьие-ле-Шетиф.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фе_(СагӀта)&oldid=7843503»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 07:18.


БуьбегӀтгӀе — Википеди\nБуьбегӀтгӀе (фр. Bubertré) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу ПгӀепотен, Вилье-су-МогӀтань, Бивилье, БгӀезолетт, Шам (ОгӀн), ЛиньегӀоль (ОгӀн), Сен-ИлегӀ-ле-Шатель, Турувр-о-Перш[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=БуьбегӀтгӀе&oldid=7817184»


Не осталось слов для тебя Хир йуй те хьо сан ойла еш. Анвар Санаев — Унутолмадим Анвар Нургалиев — Унсигезем кире кайт. Анвар Санаев — Nigo nakardy Хир йуй те хьо сан ойла еш. Марупов Максаджон — Анвар Ахмедов new — Ноз чи лозим new. Макка Межиева — Сан сийлахь Даймохк original version.\nАнвар Нургалиев — Хэбэр котэ энкэй. Ильяс Аюбов — Верь мне Теша хьо — Диснари хьоьга мее дош. Вторая музыка для показа — На выход Сани.\nАнвар санаев — азизам Чеченская музыка Тамара Дадашева — Хьалха санна. Анвар Санаев — Nargiza Анвар Санаев — Жуфти халол Чакараева Маьлха-Аьзни — Хьо цхьаъ ву сан даго хаьржинарг.\nАнвар Санаев — Атиргул Анвар Санаев — Barno Саня — Бунд на Каробле — Ты колхозник иди поле пахать. Асхаб Вахарагов — Сан хьоме езар. Анвар Санаев — Track 4 Анвар Санаев — Узбекские песни Чувашские песни — Анне сана юратса. Казахи ответили Путину узбекской анвкр — Долбаеб сан. Анвар Санаев — Мухуббат янги Марупов Максаджон — Анвар Ахмедов new — Ноз чи лозим new.\nШовда Дамаева — Шовда ша санна шийла доху. Лариса Иризиева — Сан дагна зезаг. RU — Анвар Санаев — Мухаббат.\nАнвар Санаев — Мухаббат Анвар Санаев скачать и слушать музыку онлайн Cлушать и скачать Анвар Санаев бесплатно без регистрации в mp3.\nАнвар Санаев — Sen Ishon Анвар Санаев — Begonaman Umar Shamsiyev — Atirgul new music. Анвар Санаев — Маликам Анвар Санаев — богда Анвар Санаев Узбекистан — Begonaman Анвар Санаев — Унутолмадим Сай дог ас дийцира базбелла безаман мохь! мпн\nКармэн — Это Сан-франциско, город в стиле диско. Анвар Санаев — Юлдузим Анвар Санаев — Бевафо Анвар Санаев — Йиглама чоним Надежда Бабкина и Михаил Янис — Сани.


ДжумуӀат ламаз — Википеди\nДжумуӀат ламаз (Ӏаьр. صلاة الجمعة, пӀерасканан ламаз я рузбанан ламаз) — бусалбанашна тӀедоьжна долу жамӀат ламаз ду. Иза пӀерасканан дийнахь деш ду делкъан ламаз дечу хенахь маьждигашкахь. И дар тӀедиллина ду Къуръанехь.\nХьехам бар (хутӀбат)технологин университетан (Малайзия) маьждигехь.\nРузбанан ламаз дар тӀедиллина ду кхиъна ваьлла боьршачу стагна. Зударшна а, берашна а, гӀора доцучарна а рузбанан ламаз суннат ду, ца дича а мегар долуш ду. ХӀинцалерачу Ӏеламнаха олу кегий а, баккхий а зударшна рузбанан ламаз дар макрух ду. Бусалба нахана магийна дац рузбанан ламаз доккха бахьана доцуш дита.\n↑ Посещение женщинами мечетей (оьр.). Фонд Ихлас. — «Однако факихи-мутааххарун, следующие воззрениям ханафитского мазхаба, утверждали, что так как в последнее времена нравы сильно испортились и люди открыто совершают аморальные поступки, посещение пожилыми женщинами коллективных намазов – пусть это будет пятничная, пусть праздничная или же просто прослушивание лекции – является макрухом.» Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 25 мартехь. Теллина 2013 шеран 25 мартехь.\n↑ Нурдинов, Алим Пятничный намаз по мазхабу имама Абу Ханифы (оьр.). Islamdag.ru (13 январехь 2012). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 25 мартехь. Теллина 2013 шеран 25 мартехь.\nДжума // Нижегородчинехь ислам: энциклопедин словарь. — Мадинат.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ДжумуӀат_ламаз&oldid=1082455»\nТӀаьххьара хийцам бина 2016, 29 апрель 23:13\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2016, 29 апрель, 23:13.


№40 ▷ Дамски кецове онлайн! Оригинални дамски кецове на ниски цени. | Sportmoda.bg


Полицино Темерхановна еттар толлур ду Юкъараллин чоьно\nБуданов Юрий верна бехке хила мега аьлла, дIалаьцна волчу Темерханов Юсупана полицино еттар толлур ду Оьрсийчоьнан Юкъараллин чоьно. Цунах лаьцна хаам бина «Интерфаксе» цу вовшахтохараллан зорбанан сервисо.\nКхаарин дийнахь Темерхановн адвокато Мусаев Мурада хаам бинера Маршо Радионе, ша тIехIоьттина волу тутмакх суьде валийнера, ондда етта а йиттина аьлла. Темерхановс дийцарехь, цунна йиттинарш бу полицин белхахой.\nМоскох-гIалин полицин зорбанан сервисо хаам бинера «Интерфаксе», шаьш Темерхановна дуьхьала ницкъ баьккхира, цо шена таллам беш дуьхьало ярна аьлла. Полицин хьостано дийцарехь, Темерхановгахь юьхьах хьокхучу уьрсан кийсак карийна хилла. Амма адвокато Мурадов Мусас дийцарехь, уьш пуьташ бу. Нагахь иза иштта далахь, видео схьагайта еза полицино аьлла хета цунна.\nТалламхоша чIагIдарехь, Темерханов Юсупа вийна Буданов, шен да верна бекхам беш. Цуьнан да, дийна а волуш, вагийна хилла шен хIусамехь Нохчийчохь хьалхара тIом боьдуш. Амма Темерхановс и бехк шена тIе ца буьту.\nБуданов Юрий вийра Москох стохка Мангал-баттахь. 2003-чу шарахь иза чувоьллинера нохчин йоI ерна. Ткъа 2009-чу шарахь Буданов аравалийтира хенал хьалха.


Оьрсийчоь -- Оьрсийчоьнан Тнарла прокуроран гIовс Сыдорук Иван\nСатосуш схьакъетачу маьлхан зIаьнаршца довш долу дохк санна, бовш бу Нохчийчуьра байначу нехан гергарчийн царах хилларг мацца а цкъа къаьстара ду-кх боху сатийсам.\nГIуллакх, гарехь, цу тIе доьдуш ду. Тахана Нохчийчохь цхьанна а тайпа байнарш лоху болх бац беш, дац тIейогIучу Iханна дан лерина хIума. Иза гойту кху деношкахь «Коммерсант» газетана Оьрсийчоьнан инарла прокуроран Къилабседа Кавказехула гIовс волчу Сыдорук Ивана еллачу интервьюно.\nЦо шен къамелехь,хаам бина, Нохчийчохь тIемаш боьлхучу хенахь динчу зуламех бехктокху хан дIаяьлла аьлла. И дIахьедар емал до Нохчийчоьнан бакъонашларъярхоша. Адамийн бакъонашкахула векал волчу Нухажиев Нурдис шен дIахьедарехь прокурор кхайкхина байначу нехан наношка иза юьхь-дуьххьал дIаала.\nНохчийн омбудсмена билгалдоккху, эскархоша дIабигинчул тIаьхьа байначу кегийнахах лаьцна, и зуламаш таллал тоьшалш а долуш, кехаташ ша дIадовзийтина хIинца а, аьлла. Нагахь санна и зуламаш, талла а ца толлуш, иштта дIа тесна дитар дуьненаюккъара низамаш дуохадар ду, аьлла. Нухажиев Нурдис иза хаамийн гIирсашкахь а гIарадаьккхина.\nНагахь санна Оьрсийчоьнан инарла прокуроран Къилабседа Кавказера гIовс Сыдорук Иван Нохчийчохь байначу нехан гергарчаьргара бала хенаца байбелла аьлла хеташ велахь, иза аьттехъ а доцийла го кесст-кесста Соьлжа-гIалахь наха хIитточу гуламашка хьаьжча. Бала бай ца белла, иза мелхо а базлуш бу, боху доьза байначийн гергарчара.\nВайначун нана: « Сан кIант 2001-чу шарахь, Iуьйрана чу а лилхина, шина БТР-шца, шен доьзала юккъера а ваьккхина, дIавигина ву. Тахана а хууш хIума дац».\nВайначун нана: « Сан кIант 2004-чу шарахь дIавигина. Деша а вахана, цIа вогIуш, машенашца дуьхьал а бевлла, цу чу а хаийна дIавигина. Тахана хууш хIума дац цунах лаьцна. Шаьш массанхьа а лехна боху полицино а, ФСБ-но а. Делан къинхетаме сатуьйсу ас. Кхин хIума-м дац».\nВайначун нана: «Со Аргунера ю. 2005-чу шарахь дIавигина сан кIант. Чуьра, вижинуьра а гIаттийна. Цхьанна а хIуманна юккъагIиртина а вацара. Тахана а мичахь ву а ца хаа иза, хьан вигна а ца хаа».\nНанойн бIаьрхиш дакъалуш дац хIинца а. Арахь толуш лаьтта дахар а ца го царна.\nВайначун нана: «Сайна хетарг олу ас, кхечарна ца хетарг а ца олу. Хьажахь, мел хаза тойина ю хIара гIала. Кхузахь лелаш сайн кIант а воцуш, суна хIара гIала а ца го, хIара тIом дIабаьлла а ца хета. Наха эшарш локхуш хезча, сан дог доьлху. Сан кIант 11 шарахь дзюдо лелла вара. Вижинчуьра гIаттийн вигина. Хьалхара бала иза хила безара массарна а. ГIала мичча а хенахь тойийра яра, некъаш а дахкалур дара вайга, зезагаш а делур дара, эшарш а лекхалур яра, хелха а довлалур дара... Я белларш - белла, я бисинарш - бисина, тхуна тхайн доьзалхойн хьал хиича…Берашка а хIун ала оха, мичахь ву, хаьттича?»\nНохчийчохь нах барна бехке болу эскрахой хIинца дукха дикачу меттигашкахь белхашкахь бу, царна шаьш лелийнарг дицделла хир ду, амма иза дицдан дагахь дац шаьш боху «Ненан орца» цIе йолчу юккъарллин куьйгалхочо Межидова Зайнапа.\nМежидова: «Мехий ма дац тхан бераш дан. Хьан бигина а хууш, мьулхачу буьйранчаша бигина а хууш ма ду. ХIинца уьш даккхийчу гIуллакхашкахь балхахь бу. И хьакамаш, аьлча а, и зуламхой схьа а балийна, цаьргар жоп деха дезара, мича дигина бераш, царах хIун хилла, аьлла. Соьгахь, хьан бигна а хууш, байначу 160 стеган гуллакх-тоьшалла ма ду, мьулхачу буьйранчо бигина бохуш долу».\nНохчийн бакъонашларъярхо Саратова Хеда а тIетов Сыдорук Иван байначу нехан наношка ша ала деза, оцу зуламашна талламаш бийр бац, иза хилла дукха хан дIаяьлла аьлла.\nСаратова: « И тIом болабеллачу хенахь, цхьа Iалашо а йолуш, болийна ма буй. Иза чекхбоккхучу хенахь, хIун дийр ду а хууш, бина ма бу иза. ТIамехь хIаллакбинчу маьршачу нехан наной а, бераш а тахана а вайна гуш ма ду лелаш. Оцу прокурорана хьан елла и бакъо, оцу нехан цIарх, хан дIаяьлла аьлла, и гIуллакх дIадерзо? Пхи кIант вийна нана ю-кх хIокху махкахь. Цхьанна а тобанна юкъахь а ца хилла уьш. Церан нене ша ала деза-кх оцу прокуроро».\nБайначу нехан ларшна тIехькхиа гiорасиз ву массо а. Нохчийчоьнанан куьйгалхочо Кадыров Рамзана наношца ах шо хьалха шен хиллачу цхьанакхетарехь билгаладаьккхира, шега хIокху махкхаь ца далуш хIума дац, амма байна нах мичахь бу къастор шега далуш хIума дац, аьлла.\nНанойн къа шайна тIеэцнарш


NGC 6419 — Википеди\nNGC 6419, UGC 10924, PGC 60543, 2MASX J17360571+6809213, MCG+11-21-012, SDSS J173605.89+680920.8, UZC J173605.9+680921, Z 1736.1+6810, Z 321-24, 2MFGC 13935, LEDA 60543\n7948 километр в секунду\n17ч 36м 5,713с\n+68° 09′ 21,32″\nNGC 6419 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 6419: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 6419.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_6419&oldid=5061124»


ФлегӀвиль — Википеди\n▲521 стаг (2019 шеран 1 январь)\nФлегӀвиль (фр. Fleurville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, ЛуагӀа а.\nДозанашца йу Пон-де-Во, ГӀесуз (коммуна), Монбелле, Сент-Альбен, ВигӀе (Сона а, ЛуагӀа а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=ФлегӀвиль&oldid=7844038»


NGC 746 — Википеди\n1885 шеран 12 сентябрь\n0,002275 ± 0,000147\n651 ± 23,8 километр в секунду\nIm , I...\n1ч 57м 51,004с\n+44° 55′ 6,97″\nNGC 746 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 746: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 746.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_746&oldid=5055384»