Нохчийчуьра акхарой — Википеди\n6 Акха цициг\n7 Хьуьнан акха цициг\n8 Эрзашкара цициг\n10 КӀайн пхьагал\n11 Лаьттан пхьагал\n17 Акха сту\n18 Акха газа\n24 Боккха сай\n25 Хьажа. кхин\nБарзах оьрсаша "Волк" олу. Вайн халкъо олуш ду майрачу стагана "борз санна майра", хIума лачкъош а, ядош а волчунна "Ка тухуш борз ю" олу. Туьйранашкахь цхьогале хIилланца борз Iиэхайойту. И иштта а дац. Борз а ю шеначулла хIума хууш.\nЦхьацца тайпа акхарошна шайн-шайна езаелла меттигаш хуьла: гIамарш, яьсса аренаш, цанаш, лекха ламанаш, хьаннаш, хин бердан йистош, раьгIнаш, тогIеш и дI. кkkkkkх.\nБерзалойн, езаш кхастийна меттигаш яц. Уьш лекхачу лаьмнашкахь а, лахарчу аренашкахь а, хьаннашкахь а, раьгIнашкахь а, гIамаршкахь а хуьлу. Бакъду яккхийчу хьаннийн кIорге ца еза царна, цигахь ижу лаза хала долу дела.\nБорз евзашвоцчунна доккхачу жIаьлех кхасто хала ду. Бакъду башхонаш ю барзаний, жIаьлиний юккъехь. Берзан цIога текхаш ду, лергаш нисса ирахь лаьтта, я жимма тIехьа дийша дой а хуьлу. ЖIаьлин санна охьакегделла кхозуш ца хуьлу берзан лергаш. Берзан само чIогIа ю. Ижо лахар лергийн самонца хуьлу цуьнан коьртачу декъана. Масала, хьакхин херсино мохь хьаькхчи, я эса Iаьхчи шиъ-кхоъ километр генахь хеза барзана. Елла бежана хьожанах ца хаало барзана, цунна тIехула хьийзачу кхийгийн гIовгIанах хаало. Барзана, набкхетта йоллушехь хеза мохо декъа гIа хьадичи а, коган тата а. Йижна уьллучу барзана тоса ца луш тIе ца вахало, кхин долчу акхарошна санна. Барзана дийнахьчул дика го буьйсанна са. Цундела буьйсанна адамах къаьхкина гена ца йолуш, гергахь, къайлайолий дIалечкъа иза. Дийнахь адамах къаьхкий генайолу. Аьхка лорах хьожа йокхуш ца лацало барзе ижо. Пхьагална тIаьхьа едчи, иза коьллашна юкъа а иккхина къайлаяьлчи дан хIума доцуш юьсу борз.\nБарзо ижонна толлу оцу меттигашка а, гондахьа долчу Iаламан хьелашка а хьожжий. Цхьаъ ша хилчи барзо лечкъаш, тебаш герга а йоьдий лоцу ижу. Берзалойн арданго ижу кхечу кепара лоцу: я гондахьа йолий го бой, я цхьаерш кIела а ховший,вукхара тIетоллуш. ЖIаьлина тешнабехк бо барзо. Иза уьйтIахь, кертахь долу меттиг а лохий, ша цунна гучуйолу борз. Жйаьла шена летчи, ша кхераелла моттуьйтуш хьалхара йоду. ЖIаьла цунна тIаьхьа долу. Дех кхерам боцчу метте гена яьлчи, цIеххьана доьхьал а йоьрзий, жIаьла хьакхадо барзо. Иза ден а доьй дIахьо.\nБорз гураца лаца а хала ду. Елла Iуьллучу бежанна тIе ца йогIу борз шена цхьа жимма а шеко хилчи.\nБорз говрийн реманна а, я бажа белахь цунна а юкъаэккха ца яьхьа. Бажо, гоъмаш вовшах а тухий, моIийн керт доьхьал хIоттайо цунна. Говраш, кортош чоьхьа а долуш, мийраш барзехьа берзабой, дIахIуьтту. Мел дуккха го тийсичи а, и дуьхьало ца юху церан. Борз кхин дан хIума доцуш дIайоьду. Цундела бежна, я говр, ша ца гуччу юьстахйолу ларйо цо.\nТIаьхьа Iу воцуш дисначу жана юкъа лелха берзалой. Ка а етташ уьстагIийн дуьмеш хедадо цара. ТIаьхьа Iу воцуш долчу жана цхьана борзо а до доккха зиэ.\nЙоккха ижо хьалха нисъелчи къиза йоь берзалойн арданго. Масала боккха сай цхьана барзе бе ца ло. Арданг тIаьхьаяьлчи ка етташ жижиган поттанаш йохуш божабо иза.\nИштта ижонна тIаьхьаевллачу берзалошна шайна юккъе цкъа а, шозза а топ тоьхчи а ца хаьа, оцу ижонна шаьш дечух маслой. Шаьш дийначу экханах жижиган потта кIезашна хьо берзалоша. КIезий Iамош царна а гойтуш вовшахйоккху берзалоша сайгак а, газа а, пхьагал а. ТIаккхахула, ижу дIаядалур йоцуш лаза а йой, кIезашка шайга вовшахйоккхуьйту.\nБерзан кIезий кегий йолуш цIийза, латар, угIар доцуш. Берзалой угIу суьйранна а, я буьйсанна, я сатоссуш. Дийнахь борз ца угIу. Кхиъна онде евлича, бенара гIовттий, кхерсташ лела берзан кIезий. Цхьана метта ца совцу уьш. Ша ижонна яхна леллачуьра кIезашна юха тIейогIуш, уьш мичахь ю хаан угIу борз! "Iав-в-в, ву. Вов-вов". КIезий йоккха гIовгIа йоккхуш доь захь дукха хуьлу церан аьзнаш: цIийзар, летар, у\nНана-барзо чIогIа лардо шен кIезий. Ада догIийла хиъчи кIезий кхечухьа дIахьо барз шен бен болчу меттигана гергахь адам тосаде боккху цо. КIезий кIелхьара даха аьтту боцу леш тIекхаьччи а, кхин кхерам тIехIоьттича а КIезий ондеевлича дас, нанас шайна юххе ла Iамайо. Дорцах тилла арахь висна а, цхьаъ ша некъе стагна барзо зиэ до. Барзо стаг вийна а, виъна а, меттигаш дукха ю. Берзалойн арданг тIеIоттаелчи царех кIелхьаравала аьтту боцуш вуьсу стаг карахь герз дацахь.\nОьрсаша чагIалкхах "Шакал" олу. Барзах тера ю иза, цул дегIана жима хилар бен башхо йоцуш. Бакъду цIока берзачул сирла ю цуьнан. Олхазарш, дехкий, моьлкхарчий, кхин йолу садолу хIумнаш йоу чагIалкхаша. Таллархо тосавелчи ларво чагIалкхо, тIаьхьара дIа а ца йолуш, ша тоса ца йолуьйтуш. Таллархочо акха котам, бад, я лекъ и тайпа хIума топ а тоьхна йийчи иза тIекхачале лачкъайо чагIалкхо. ЯахIума чохьйолу тIоьрмиг таллархочо охьабиллина битчи, чагIалкхо дIахьо. УгIар тамашена ду чагIалкхан, цкъа жIалех угIу иза, тIаккха бер доьлхуш санна ека.\nЦхьогалах оьрсаша "Лиса" олу. Цхьогалаш дуккху а мехкашкахь хуьлуьш ду Европехь, Азехь, Iамерикехь. Иштта Генарчу Къилбаседера, Къилбе дозанашка кхаччалц болчу вайн махкахь а ду цхьогалаш. Уьш хуьлу ламанашкахь а, генарцу цанашлахь а, хин тогIешкахь а, гIамаран аренашкахь а. Iаьмнаш дочу метте а кхочу уьш хин олхазаршна тебаш.\nЦхьогал массо а адамашна девзаш экха ду. Иза туьйранашкахь а дуьйцу. Цунах лаьцна кицанаш ду, баснеш ю. Дийцашкахь а, туьйранашкахь а цхьогал хIиллане, хьекъале гойту.\nТаллархоша гобина кIелхьарадала аьтту боцуш дисна цхьогал. Цхьана агIор екъчу бацах летта йогуш цIе хилла. Вукху агIор догIуш хи хилла. Кхин даха меттиг боцуш дисчи, хи чу иккхина цхьогал. Цигга дуьхьал хьаьлхина таллархойн жIаьлеш. Цхьогал хи чуьра хьала а даьлла, дега ца луш, цIарах чекх иккхина. ЦIарах чекх а иккхина, ткъех метар дехьа даьлчи таллархошкахьа юха а хьаьжна, дега а делла, дедда дIадахна цхьогал.\nАдамашна герга гIорта а даьхьа цхьогал. Шен ка яьллачхула нехан буьн чуьра котам а хьо цо. Iаьнан заманчохь, мацделчи, эвла йисте дIакхиссинчу кхеллешна юккъехула хьийза иза шена яа хIума лоьхуш. Цхьогало дехкий а, лаьхьарчий а, моьлкъарчий а, цIазарчий а, олхазарийн кIорнеш а, церан тойнеш а, лаьттахь тойна даккха хиъна олхазарш а доу. Наггахь цуьнан аьтту хуьлу къорза-къиг, кхин долу олхазар лаца а. Къорза къийгаш цкъа лаьтта ховшуш, тIаккха диттан гаьн тIе ховшуш кхерстачу хенахь текхаш, тебаш царна гун долу герга а доьдий, делла муттуьйтуш, когаш дIа а хоьций, охьадуьжу цхьогал. Къийгаш цунна го туьйсуш герга гIурту. БIаьргаш мала коьртехьа йолу къиг. Циггахькаде катуху цхьогало. ХIурдан йистошкахула тулгIеша юьстахтесна чIеран кIорнеш а йоу цхьогало, хьаьъначу хи чуьра чIара а лоцу. Цо юуш мел йолу хIума билгалъяьккхичи, цо ца юуш хIума ян а юй техьа олий хета. Хасстоьмаш, стоьмаш боу цо.\nЦхьогалан дахка ловзош сакъерало. Дехкан Iуьрга тIе лерг а дуьллий, ладугIу цо. ТIаккха и меттиг охку. Дахка гучубаьлчи, когаца ирах а кхуьссуш ловзабо, хьалакхоьссанчуьра охьабоггIушехь дIакхоллу. И ловзар сахьташкахь дахло цуьнан. Цхьогал цхьана меттехь мотт лоций деха. Яйчу йортахь го туьсу цо ижонна. Лаьттах чу охкий, кечбо цхьогало шен бен. КIорнешна кIеда мотт буьллу. Цу чуьра къайлах хьаладала генна дйа шиъ-кхоъ Iуьрг доккху цхьогало. Бена чохь кIур бина и бен ларо таллархо хIоьттичи, къайлах даьккхинчу Iуьргехула арадолий, дIадоьду цхьогал.\nКIорнеш дуккху а хуьлу цхьогалан, иттанге кхаччалц. ХIума дукха йоу цара, сиха кхиа а кхуьу. Церан нанна хала хуьлу уьш кхаба. Царна напгIа латто гIерташ, садоIу хан хила а ца хуьлу нанна. Цхьа йоккхо ижо кеа еъчи иза кIорнешна хьалха а юьллий, маьлхе а долий охьадуьжу цхьогал. КIорнеш кхаба гIерташ ницкъ хуьлий азло иза.\nЦхьана тамашийначу озаца йоьху цхьогало шен кIорнеш шена тIе. Доьхьала жоп луш изза до кIорнеша а. КIорнеш, ловзачу хенахь нанас ларйо. Жимма а кхерам болуш шеко кхоллаелчи нанас хаам а бой, Iуьрга чу ловчкъа уьш.\nНагахь санна лартоллачу жIаьлина шен кIорн и тIехьаьдчи оцу жIаьлина Iинткъаш а йой, иза ца кхачийта, жIаьла шена тIаьхьа доккху цхьогало Хаза ду цхьогалкIорнийн ловзар. Нанас ша хIума цхьа хаза бIаьргаш а керчош, "гIигI" кхайо цара. Вовшашца ловзар цицига-кIорн Вовшех тийсало. Вовшийн цIога, я лерг цхьаъ керча, вуьш цунна тIе тасало.\nКIорнеш кIеззиг онда евлачи, барзо санн хьалха деъна олхазар а, жима экха а вовшахд а Iамайо нанас. Аьхке чекхйолуш, я гуьйре йолал гIа лаха Iема цхьогалан кIорнеш.\nЦхьогалан дадар чехка ду. Цундела ижонна тIаьхьа кхуьу иза. Дуккха некъ бало цуьнга. Хи чохь нека дан а хаьа цунна. Дитта тIе а далало иза. БIаьрса дика дац цхьогалан. Амма хIуманах хьожа кхетар а, хIума хазар а дика ду. Цъьогалан уггаре а луьра мостагI борз ю. Берзалой йолчохь цхьогалийн Iойла дац.\nЦхьогалан цIокарчий мехала лору. Къаьсттина сира чо болу Iаьржа цIокарчий. И тайпа бос болу цхьогалаш кхобуш а, кхиош а меттигаш ю вайн махкахь. Цхьогал шозза пайдехь лерина ду, цо ялтийна зуламе йолу садолу хIуманаш юуш, хIаллакьеш хиларна а, цIокарчий яларна а. Бакъду, бецан меаш, акха котамаш кхиочу меттехь ларо дезаш доккха къу ду цхьогал. Атта кара Iемаш ду и экха.\nЧанах оьрсаша "Медведь" олу. Ча инзаре экха хеташ хилла адамашна хьалха заманахь дуьйна схьа. Чанах лаьцна дукха дийцарш, туьйранаш, кицанаш ду. "Ча санна дера" олуш ду халкъо дарвеллачу стагана. Мацъелчи ча дера хуьла.\nМалхбузе Европехь кIезига йисна черчий. Черчий хIинца а йолуш ю Галицехь а, Балкански ахгIайритIехь а, Испани лаьмнашкахь а, Швейцарин цхьацца йолчу меттигашкахь а. Германехь, Англехь черчий яц.\nДечке воьдучу стагана хьуьн чухула боьдучу некъа тIехь Iаш ча гина. "ДIаяла цигара, сайн гIуллакхе дIавахийта со!" олуш хилла стага, цунна адамийн мотт хууш санна. Ча, "ахьа дуьйца- хьаха бацара суна" бохуш санна, шек а йоцуш, гай ьоькхуш Iадда Iаш хилла. Шена цигахь Iен кIор- ча. Стаг доьхьал кхетчи, ведчи а вала меттиг боцуш , цунна тIе ца кхеташ, меллаша тIех а яьлла рчу когаш тIе ира а хIутту ча. ИрахIоьттича за. Хьалхарчу когашца хIума хьала а оьца, чано. Ча стомма ю, цIога доца ду цуьнан, бо- партала ю. Цхьана кхерамо меттах ца йок- йисчи меллаша ду чанан болар. Сих-сиха сеца шена напгIа лоьхуш. Кхин долчу цхьана а хIу- цунна. Бакъду, цхьа кхерам тIехIоьттича, я адаман хьожа кхетчи, мара ирах а бохуьйтий, хьожа йохуш лаьтта иза, корта дIай-схьай а хьийзош, и хьожа муьлхачу агIонгахьара схьаеттало хаа гIерташ. Жимма а шекъялла, таллархо герга гIертийла хиъчи дIаэккха ча. Ядар кхисса а луш жимма пурх а йоьрзий ду цуьнан. Амма ведчи тIаьхьа кхиалур воцуш чехка йоду иза. Шена цкъа топ тоьхчи, шозлагIа тоха ца кхуьуьйтуш таллархочунна тIекхета иза. Мел лекха хиларх дечигана тIе йолу ча, лахарчу гIодца схьалаца генаш дацахь а. Хи чохь мека дан а хаьа цунна. Мел шуьйра хиларх, неканца хих дехьа а йолу ча. Гурахь ерстича хи чохь кест-кеста луьйчу иза. Гуьйре шелъелла хи тIехь ша бичи и ша бохабой а луьйчу. Хи чуьра чIара а лоцу цо. БIаьррасил а, лерган самол а чIогIа ду цуьнан, хьожанца билгалонаш хаар. Мох болчу агIор стаг цхьа километр генахь хилчи а, хьожа кхета чанна. Стаг гучу а валале цунах къаьхкий яда а йоду. Шена татанаш хезчи уьш цхьана а хьесапе ца хета чанна, ша хьожанца хIума къасто Iемана хиларна.\nЧа Iай набарна дIаюьжу, шен бен чохь бIаьстаяллалц. Шен кога кIел мотт а хьоькхуш Iуьллу иза. Цундела цуьнан коган айраш дуткъало. Хьуьн чохь мохо орамашца бух доккхуш охьатоьхначу диттана кIелахь а, иза бухдаьккхинчу ор чохь а, йоккхачу дечиган хари чохь а бен а бой юьжу иза. Ча ара ца ялалуш хари чохь йисна карош меттигаш а хилла. Чоьхьа йолийла готта йоллушехь, гIоьртина, халла чоьхьаяьлчи хуьлуш ду цунна и. Ишттачу тIекхаьччи, таллархочунна хала дац ча ен. ТIе догIанан хиш Iийдалун меттиг ца еза чанна. Цундела дIайижа кечлуш, тIехь тхов болу меттиг лоху цо. Наггахь йолчо гIаш-генаш буха а дохкуш кIеда мотт буьллу. Наггахь ерг мотт а ца буьллуш, лаьттан цIенкъи тIе юьжу. Ча цхьаъ ша хуьлу хари чохь я кхоьчахьа, бинчу бен чохь. Итта-цхьайтта бутт кхаьчна кIорнеш елахь, шен кIорнешца юьжу иза Iаьнна дIа. Ча Iаьнна дIайижар Iаламан хьелашка хьаьжжина ду. Iа деха долчохь дукха Iуьллу юьжий, Iа доца долчохь кIезиг Iуьллу. Къилбехьа долчу мехкашкахь наггахь йолу ча Iаьнна цхьа кIеззигчу ханна юьжу. Къилбаседехь ча дукха Iуьллу южий. ХIунда аьлчи цигахь стомма ло дуьллу, тIаккха цунна бIаьста яллалц даа напгIа дац. Ижо цуьнга лаца ца ло, ткха даьхни наха шешан божлаш чохь Iалашдо. Бенара гIаьттича, йижна Iуьллуш тхьосделла дегI хеца долуьйтуш ча егало, лаьтта керча. Бакхду, башха иза йоккхаен хьелаш ца хуьлу цунна бйаьстенан йоьххьехь. Дешна дIадалаза долу ло. ГIа далаза йолу хуьн, хьалайалаза буц, боцу хьуьнан стоьмаш...\nКъен елла бежна я дахка, изза бен кхин яа хIума йоцуш меца лела ча. Цу хенахь дера а хуьлу, тIеIоттаелчи кхераме а ю иза.\nАьхка хуьнан стом схьабаьлча гIадйоьда ча. Ма-дезза даар хуьлу цунна. Цундела ча ерста, тIаккха цунна Iа даккха атта хуьлу. Стен чано кIорнеш йо. Шина-кхаа баттахь якхайо цо уьш. Ерстича чано 13-19 сантиметр стомма мохь юьлла бархI пуьнте кхаччалц 120-130 килограмм. Цундела кIорнеш кийрахь кхио а, уьш кхаба а кхачанан хирхаташ цунна тоьа.\nШиъ я кхоъ наггахь цул сов а хуьла чанан кIорни. Нана ша йоккха елахь а кIорнеш кегийра хуьлу. Кхиъна йогIучу цициган кIорнел бен ца хуьлу уьш. Иштта кегийра ца хилчи Iай шен бенахь уьш кхаба ницкъ хир бацара ненан. Iа даккха охьа ма-йижжи и кIорнеш хилчи хала хир дацара нанна уьш якхо а, юзо а. Шен гIора эшначу хенахь, Iа чекхдолуш йо цо уьш. Цундела уьш кхобуш гIелло иза. Чан кIорнеш шелонах чIогIа кхоьру. Цундела шайн ненан "кетар" кIел хьерча уьш. Нанас яьIна тIе а хьовзайой дегIа тIе къуьйлуш шен Iаьнарца йохйо кIорнеш. КIорнеш йинчул тIаьхьа шина баттахь хIума ца йоу нанас. ХIетте а мега иза шен кийра йиллина мохь хилар бахьана долуш.\nЧан кIорнеш меллаша кхуьу. Анде евлича нанас шен бенара ловза ара йовлуьйту уьш. Амма Iуналла до цо царна. КIорнеш ловзу вовшийн лергаш а ийзош, вовшех тийсалуш охьатухарех а леташ. ШозлагIчу шаре яьлчи а нанас доладо царна,шеца охьа а йийшайо. Таллархо, я маьрша стаг тосавелчи нанас "мохь хьокхий" хаам бо кIорнешка. Ша а, кхерам болчу меттера йодий гена йолу.\nЧанан даар дукха ду. Чано буц а йоу, жIаьли-нускалаш а доу, массо а тайпа хьуьнан стоьмаш а боу, ялта а доу.\nХьарс-хьоча тIейолий, дитта лестош, шена даа хьечаш эгадо чано. Иштта, бухара кхораш биъна ша яьлчи, кхурана тIе а йолий генаш лестош кхораш а эгобо. Дитт ластийча охьа ца оьгуш болу стоьмаш, генаш шена тIе ийзош кег а деш боу цо.\nКхораш дIабевлича пепнаш а, бIаьлланган бIараш а, ножан бIараш а доу чано. Уьш диъчи ча ерста. Акха никх карийчи и никх а бохабой моз доу чано. Накхарш лелочохь нехан никх бохабой а доу цо моз. Зингатийн барз а бохабой, зингатий а доу цо. Хи йистера тIулгаш керчош тIе-к Iел а дохуш, цу кIелара нIаьний а кхоьбарчий а йоу. Чано нал а йоь, говр а, бежна а йоь. Иштта ницкъ болуш ю иза.\nНелах оьрсаша "Дикий кабан" олу. Муьлххачу а Iаламан хьелашца тарлуш Малхбузе Европан а, Кавказан лаьмнийн а хьаннашкахь, генарчу малхбалийн тайгехь а, Юккъерчу Азин, Иранан эрз болчу тогIешкахь а, Тянь-Шанехь а, альпийски цанашкахь а хуьлуш ду и шатайпа экха. Нелана ца езаш меттиг ю, кIорга ло дуьллуш йолу Къилбаседе. ХIунда аьлчи, цунна напгIа латтош дерг лаьттан тIоьхлара чкъор ду. Иза гIорийча а, цунна тIоьхула стомма ло диллича нал кхин напгIа доцуш меца юьсу.\nНал, иза хIинца цIахь кхобуш йолчу хьакхарчийн хьалхенах ю. Нелан гIиллакхаш цIахь кхобучу хьакхичух тера ду: чехка болар а, уьш масех цхьана а йолуш борз тIегIоьртича цунна майрра доьхьал хIоттар а.\nНал - ницкъ болуш экха ду. Шен деза дегI каде леладо цо, лохачу чIогIачу, когаш тIехь. Шена новкъарло ян герга гIоьртанчу мостагIчунна каде тIекхета иза. Буьрса экха шена зене дала тIедирзича цунна доьхоьал а хIоттало. Къеначу нелана кхераме доц цхьа а тайпа буьрса экха, цхьа цIоькъалом доцург. Иштта адам а ду цунна къераме. Оццул ницкъ болуш долу и экха адамо доь герз тухий. Цуьнгара ницкъ, каде хилар, I4 сантиметр, урс санна ира кIомсарш хилар дика хаьа барзана а, чана а.\nНал адамах чIогIа кхоьру. Бакъду, чов хилла нал таллархочунна тIекхета. Кхин яха меттиг боцуш йисчи а йо цо адамана доьхьало. ЦIеххьана кIомсар а тухуш тIеэккха иза. Шайн-шайн реманаш хуьлу оцу акхаройн, шайна хьалхаяьлла боьрша нал а, тIаьхьахIиттина кIорнеш а йолуш. Боьрша йоккха нал ша къаьстана лела хьаннашкахь. Стенаш оре йогIучу хенахь реманах схьакхета боьрша нал. Царна юккъера кегийранаш лелхайо цо. Стенаш оре лаьцначул тIаьхьа юха а дIакъаста боьрша нал. Иза дIаяхчи юха реманах схьакхета цо дIакъахкийнарш. Наноша херсеш йичи ондеевлла боьршанаш цхьацца йолий кхерста йолало.\nЯхка герга яхчи стечу нело лаьттах ор а доккхий шена бен бо, буц а кхин йолу кIеда хIума а буха а юьллуш. Херсеш шена тIаьхьа хIиттина юьйлаяллалц оцу бен чохь хан йоккху цо. Нанас чIогIа дола до шен херсешна. Иштта къасттина болу доьзалаш цхьана а кхетий юха а тохара санна рема йо цара. Оре йогIучу хенахь боьршачу неларчашна юккъехь боккха тIом хуьлу. Вовшийн цоьстур яра цара вортан тIера дуьйна гIода юккхе кхаччалц чохчам йиллачи санна, кIомсар дIа ца леташ стомма неI дацахьара. Иза хилар бахьана долуш кIелхьарайовлу уьш Iожаллех. Бакъду даръелла леттачу церан накхош цистина аьрснаш хуьлу. Ноябрехь, декабрехь стенаш оре йогIучу хенахь, тIамана кечлуш санна стамло церан и "аьчкан" ботт.\nКхерам боцчу меттехь парггIат юьйлалой лела неларчий, кортош охьа а охкадой, латта охкуш, бецан орамаш дууш яжа а ежаш. ТIуьнчу меттехь хоттала а Iам чу а керча уьш. Цхьана хIуманах кхерам болуш шеко кхоллаелчи муцIар ирах а йохуьйтий хьожа яха хIутту нал. Цо "хуьр-р-р-рюк" аьлла мохь тоьхчи, рема ежачуьра соца, цIеххьана гулло уьш наной шешан херсешца юккъехь а юьтуш, боьршаниш гондахьа а хIуьттуш. Нагахь санна таллархой герга гIерташ белахь, цIеххьана дIалелха уьш бекъа эрз, декъа гIаш, синтарш кегдеш, чехка дур оьций, уггаре а луьстачу хьаннашна, коьллашна юккъехула каде чекхлелхаш оьрнашна, тоьлгашна тIех лелхаш.\nНал шена кхерам болчу меттехь чIогIа ларло. Адамаш дIай, схьай лелачу некъах тIех яла дага деъчи муцIар ирах а йохуьйтий хIаваъ чууьйзуш хьожа йохуш лаьтта иза. Цхьа шеко йолуш хIума тосаделчи, хьоршам тоьхчи санна тарса а терсий "тIап" олий йов иза. Оццала каде ду цуьнан дIаэккхар. Диттан га кагдичи а, цхьакIеззиг даьллачу татанах кхералой йоду нал. Оццулла само йолуш экха ду иза. Шен кегийрачу бIаьргашца нелана са дика ца го. Бакъду, хьожанций, лергийн самонций кхастало цуьнга шена кхерамехь дерг, доцург. Неларчий буьйсанна юьйлалой лела. Дийнахь садоIуш йийшина Iохку уьш, адам я экха тIекхачалур доцчу меттехь.\nЛатта охкуш ор а доккхий цу чу кIеда мотт а буьллий, охьаюьйшу уьш. И мотт, вай лакхахь ма-аллара, декъачу гIах, бацах, эрзах буьллу цара. Акха Iежаш, хьаьрса хьечаш, кхораш, стеш хуьлучу хенахь оцу стоьмийн хьаннашкхь еха уьш. Ло диллича эрзан тогIешка охьайогIу.\nНеларчаша юуш дуккху а тайпа хIума ю: соьналлаш, бецан орамаш картолаш, хьаьжкIаш, хьуьнан бIараш, массо а тайпа хасстоьмаш, стоьмаш, садолу хIуманаш, нIаьний, моьлкъарчий, лаьхьарчий, олхазарийн тойнеш, хIоьаш, кIорнеш.\nЯлташна, хасстоьмашна буьйсанна тIе лета уьш. Царна чIогIа зиэ а до. ЗIоьмалгах ца кхоьру уьш. Я татанах а ца кхерало. Гондахьа керт йичи а кхочу уьш ялташна тIе. Керта бухахула охкуш Iуьрг а доккхий чекхйовлу уьш. Йийначу нелан жижиг доу хьакха юуш болчара. ЦIоканах мачийн айраш, доьхкарш до. Цуьнан кхесах шотканаш йо. Нелан херсеш къорза хуьлу, букъа бохалла Iаьржа моханаш а йолуш. Каде хуьлу уьш. Шешан юткъийчу, амма чIогIачу настарш тIехь, ловзуш, леккха хьала а кхиссалуш.\nДоккхачу акха цицигах оьрсаша "Рысь" олу. Кавказехь наггахь бен тосалуш дац иза. Доца дегI а долуш экха ду иза. ЦIога хадийчи санна доца ду цуьнан. ДегIан дохалла 80-100 см. ЦIога 20-30 см. Шина а агIор беснеш тIехь маж ю цуьнан. Лергаш тIехь ирах дахана чоьш ду, маIаш санна хеталуш. ТIера чо беха а луьста а бу цуьнан. Мехка тесчи санна а хеташ овкъаран басахь ду иза. ЧукIело жимма сирла ю. Жимма Iаьржа тIедарчи ду цуьнан букъ тIехь а хенаш тIехь а. Вайн Кавказан лаьмнашкахь, хьаннийн аьрцнашкахь, хин тогIешкахь хуьлуш ду акха цициг.\nИжонна таллар буьйсанна ду акхачу цициган. Дийнахь дIалечкъа иза диттийн баххьашкахь тIулгийн чхернашкахь, боьрнашкахь. Вуно атта дитта тIе хьаладолу иза. Цо олхазарш а, дехкий а доу. Оре дар февраль баттахь ду. КIорни 2-3 йо. Пхеана тIе кхаччалц еш меттиг а хуьлу. КIорнеш йинчу хенахь са ца гуш бIаьрзе хуьлу. БIаьраса I2-чу дийнахь догIу царна, Дас а нанас а до царна дола. Шина шарахь кхуьу кIорнеш. Акха цициг лечкъана лелаш ду.\nIаьса а, Марта а, Гиха а хиш схьадолучохь а ЧIаьнти-Органехь а, Хахалга, КIериго, МIайста лаьмнашкахь а хуьлуш ду акха цицигаш.\nХьуьнан акха цицигНисйе\nОьрсаша хьуьнан акха цицигах "Лесной кот" олу. ЦIахь кхобучу цицигах тера ду иза. Амма цулла жимма онда ду. ДегIан дохалла 50-75 см. ЦIога 25-35 см. ТIера цIока кIеда а, чо луьста болуш а ю. ЦIога томма а, месала а ду. Лергаш а вайн цIерачу цициган санна ду цуьнан. Бос, жимма мекха лаьцчи санна, сира бу. Накха а, чукъело а хьаьрса ю. Пурхалхьа букъа тIехь а, агIонца а моханаш ю. Цуьнан деха, мокха и томмагIнаш хедда ду. Корта а и томмагIнаш хIиттина къорза бу цуьнан. ЦIоганна тIехь мокха чIагIарш ю. ЦIоганан йоьхьиг Iаьржа ю цуьнан.\nВайн Кавказан ламанан хьаннашкахь хуьлаш ду и акха цицигаш. Цхьаъ ша лела цициг. Дийнахь лечкъий Iа акха цициг дечиган хари чохь тIулган бердашкахь, оьрнашкахь мохо охьатоьхначу диттан орамашна кIел. Цуьнан даар коьртачу декъана олхазарш, дехкий ду. Кхин йолу садолу хIумнаш а йоу цо. Оре дар февраль-март баттахь ду. Исс кIирнах лела иза пхора. Къорнеш апрель-май баттахь йо. КIорнешна саго I0-I2 де даьлчи. Бен хари чохь я тIулгийн херонашкахь бо цициго. Веданан а, Шелан а, Шуьйта а Ачхой-Мартанан а районашкарчу хьаннашкахь хуьлу и акха цицигаш.\nОьрсаша а "Камышовый кот" олу эрзашкарчу цицигах. Акха цициг ду иза а. Когаш тIехь жимма лекхо ду иза. ДегIан дохалла 50-90 см. ЦIога 20-30 см. Лергаш тIехь чо бу ирах бахана. ДегIа тIехь морсо чо бу. Бос можо-мокха бу. ДегI лахара сирло ду, букъ мокха бу. Букъа тIехула таьIно мокха сизаш ду. Уьш хуьлу меттиг: Къилбехьара Ази, Афганистан, Иран, Юккъера Ази, Гергара Малхбале, Африкан цхьана декъехь, Малхбале Закавказехь Копет-Дагахь, Мургабски оазисашкахь, Вахшу, Пянджу, Аму-Дарья,Сыр-Дарья лахенашкахь. Вайн республикерчу Шелковской районехь хуьлуш ду и тайпа цицигаш. Церан лелар буькъчу эрзашлахь, коьллин кондаршлахь бецийн, шочан тоьлгашкахь, хIурдан йистошца, хин тогIешкахь ду.\nИжо буьйсанна лоха цара. Дийнахь а лела уьш ижонна тебаш. Акха нIаьнеш, котамаш, акха бедаш, гIезаш, лекъаш кхин долу олхазарш доу цара. Олхазарийн тойнеш а дохадо, кIорнеш а йоу. Боларахь лела иза долалой. Дечиг тIе хьала а долу. Ша ор даккхар кIезиг хуьлу цуьнан. Цхьогалан, кхин долчу экхано дIатесна бен схьалоцу цо. Январь-март баттахь оре догIу иза. КIорнеш апрелехь-июнехь йо. КIорнеш 2-I0 хуьлу.\nПхьагалах оьрсаша "Заяц" олу. Пхьагална дукха еза куллан кондарш, ялтийн аренаш, бецан тогIеш, ирзеш долу меттигаш. Дийнахь юьжий Iуьллу иза, буьйсанна ежа. Цуьнан йижар само йолуш ду. Пхьагал санна "стешха" аьлла ду оьрсийн кица. Стешха экха ду иза. Пхьагал ядаро бен цхьана а мостагIчух кIелхьара ца йокху. Цуьнан мостагIий дукха бу: берзалой, цхьогалаш, чагIалкхаш, акха цицигаш, аьрзунаш, куьйранаш, гIиргIанаш. Адам а ду цунна кхерамехь. Таллархой жIаьлешца тIаьхьабовлу цунна. Даа жижиг а, куй бан цIока а шиъ пайда цунах хиларна. Буьйсанна едчи а кIелхьара ца йолуьйту пхьагал луьрчу олхазарша. Кхин долчу акхарошна я де, я буьйса маьрша хуьлу. Синтем боллуш набйо цара шешан баннашкахь я тоьланашкахь. Ткъа пхьагал я буса а, я дийнахь а синтем болуш яц. Бакъду, цхьа корматалла ю пхьагалан, шена кхерам белахь а, боцахь а хаьа цунна. Таллархо шен жIаьлешца лорах тIаьхьа ваьлчи йоду иза. Маьрша стаг юххехула тIехволуш Iадда юьжий Iуьллу. Варданца я машинашца дIа-схьа лелачу адамех а шена кхерам боцийла хаьа цунна. Буьйсанна юьрта цу а йогIий нехан керташкахь ежаш лела пхьагал.\nМелла а адамаш дехачу меттигашна герга гIерташ ду пхьагалийн дахар. Хасстоьмаш бийна меттигаш еза царна. Адамаш дехачу меттехь царна кхераме долу акхарой, масала, берзалой, кIезиг хуьла. Къона беш кхиочу меттехь пхьагалаша стоьмийн дитташна зенаш до. Чкъор дууш стоьмийн гIад дожу цара.\nПхьагал сиха деба. Шарахь кхузза, доьазза ехка иза. ХIора моссазза ехка пхиъ я ялх, я ворхI кIорни йо цо. Нанас кIезиг терго йо кIорнийн. Уггар атталла бен а, я буха биллина бецан мотт а ца хуьлу церан. Йина дукха хан йоцуш, кегийра кIорнеш вовшех а хьаьрчий Iохкуш карайо. КIезиг тосало царна юххехь нан. КIорнеш якха а йой царна юххера дIайоьду иза. Жимма ондеевлича юьйлало кIорнеш. Якхо хан хилчи, нанна уьш церан лорах карайо. Шина, кхаа дийнахь цкъа бен ца якхайо нанас шен кIорнеш. Шура дукха хьена ю цуьнан. Цундела кIорнийн кийрахь налха а хуьлий лаьтта иза. Цунах шина, кхаа дийнахь кхачо хуьлу кIорнешна. Кхузза якхийчи, исс-итт дийнахь, дIатосу нанас шен кIорнеш.\nЦхьана а экхана хьожа ца кхета кIорнех. Оцца башхоно ларйо уьш акхаройх. Муьлхха а экха тилкхаздаьлла тIе ца Iоттаделчи кхерам бац царна. Ешшехь сагуш а, тIехь чо болуш а хуьлу пхьагалан кIорнеш. Кегийра йолуш адамах ца кхоьру пхьагалан кIорнеш. КараIеминчу пхьагало жIалийца гергарло а тосу. Цуьнца цхьана кедара хIума а йоу, дижна Iуьллучу жIаьлин коьрта тIехь хьалхарчу когашца вота а туху пхьагало.\nОьрсаша кIайчу пхьагалах "Заяц-беляк" олу.\nВукху пхьагалах къасто цхьа а кхин тайпа башхонаш яц кIайчу пхьагалан Iай бос хийцалуш кIайялар бен.\nЛо диллинчу хенахь акхаройх ларъялан аьтту беш ду цуьнан кIайн духар. Амма ло доцчу хенахь оханаш тIехь а, шерачу арахь а, мел генара а гуш хуьлу иза. Iай хьаннашкахь хуьлу кIайн-пхьагал дукхах йолчу хенахь. Аьхка вукху пхьагална санна аренца меттигаш еза цунна синтарш долу хин бердан йистош, эрз болу тогIеш, ирзош, диттийн кондарш.\nВайн Союзехь Европан дакъошкахь къилбехьа Киевски областе кхаччалц а, Азехь Къилбехьа Казахстане кхаччалц а, Малхбалехьа Камчатке, Сахалине кхаччалц а долчу мехкашкахь хуьлуш ю кIайн пхьагалаш. Шаш бечу океанан бердаш тIе кхаччалц йолчу меттигашкахь а хуьлу уьш. Яжа меттигаш хоьржуш, цкъа цанен аренашкахула лела уьш, тIаккха ялтийн аренашкахула кхерста. Стоьмийн бошмашкахь а, хесашкахь а ежа уьш.\nДиттийн гIа дужучу хенахь хьуьн чуьра арайовлу кIайн пхьагалаш. Кхин бахьана дац цу хенахь цара хьун тесна йитар, охьаоьгучу гIан татанех кхерар бен. Охьадоьжначу гIан патаршлахь олхазарша садолу хIуманаш лоьхуш деш долу "шах-шах" а тоьа царна кхераяла.\nКIайчу пхьагалан яжар а ду, вукхуьнан санна садайчи а, буьйсанан цхьана декъехь а. Ткъа, беттан сих сахиллалц ежа иза. Важа пхьагал санна шарахь кхузза-доьазза ехка иза. Вукхо санна хIора моссазза ехка пхиъ-ялх я ворхI кIорни йо цо. Уьш Iалаш яр а, уьш юзор а, кхиор а вукхуьнан санна ду. Цхьа башхо ю кIайчу пхьагалан дахарехь. Къилбаседехь I метр кIорга лайх чу йоьлхий баннаш до цара. I-2 метр латта охкуш лаьттах баннаш а доху...\nОьрсаша лаьттан пхьагалах "Тушканчик" ола. Жима экха ду иза. Лергаш доцийра а, кегийра а ду цуьнан. Лергаш дIай-схьай саттадо цо. ТIаьхьара ши ког беха а, ницкъ болуш а бу. Хьалхара ши ког боца бу. ЦIога деха ду лаьттан пхьагала, боьххье месала кIайн кIуж а болуш. Дийнахь шен бенахь Iа иза. Бен лаьттах боккху цо. Буьйсана яжа арайолу иза. Бецан орамаш а, ялта а доу цо, буц а йоу. Болар шен тIаьхьарчу шина кога тIехь кхиссалуш до цо. НогIийн махкахь дукха хуьлу уьш.\nТарсалах оьрсаша "Белка" олу. Тарсал массанхьа а дойзаш ду. Туьйранахь а дукха меттигаш ю тарсал хьахош. Каде а, хаза а ду иза. Диттан гаьннаш тIоьхула цуьнан лелар йоккха исбаьхьалла йолуш ду.\nТарсалаш ехаш меттигаш дукха ю. Полярни гонашкара, къилбехьа, Испани а, Желтойчоь а кхаччалц долчу мехкашкахь уьлу уьш. Вайн Советски Союзехь, Малхбузехьа Iаьржачу хIурда тIе кхаччалц а, малхбалехьа Самаре, Свердловске кхаччалц а, къилбехьа агIор Алтайхь а. Вайн Кавказан лаьмнашца йолчу хьаннашкахь а, Кореехь а, Японехь а хуьлу уьш.\nТарсалан цIокарчий,муьлххачу а кхечу акхаройчел а, механа еза ю. Тарсалаш дитташна тIехь деха. Амма лаьтта охьа диссар а кIезиг дац церан. Лаьтта охьа а эккхий, додий кхечу дечиг тIе хьаладолу тарсал. Лаьттахь яа хIума а лоху цо. Къайлах адам, я экха тергалдо цо. Шена тIаьхьа ваьллачух къехкаш диттан гена тIоьхула боьххье кхаччалц хьаладолу иза. Кхин дIа даха меттиг йоцуш дисчи кхоссалой кхечу дечиган гаьннаш тIе долу тарсал, я, лаьтта охьа а эккхий, додий хьалха тIе нисъеллачу дечиган гIода тIоьхула хьаладоду.\nТарсалаш цхьана меттера кхоьчахьа дIакхелха. Кхелхана дIаяхар лаьттахула хуьлу церан, яккхийра реманаш цхьана а кхетий. И рема доьхьал нисъеллачу юьртах а, гIалех а чекхйолу. Церан дIай-схьай кхалхар гурахь хуьла. Iа буьрса догIург хиларан цхьацца билгалонаш тосало царна. Яа хIума йоцуш шаьш меца юьсург хиларх къаьхкий кхелха уьш кхоьчахьа дIа. Шерачу аренашкахула дIа кхелхаш доккха зе хуьлу царна.\nДитта тIехь йолчу хенахь царна тIекхача аьтту боцуш хиллачу акхароша доу уьш. Масала, берзалоша, цхьогалаша, дингаташа, оьпарчаша, олхазарша. Шаьш дIакхелханчу меттехь ялх-ворхI ша доккху цара. ТIаккха цигара, шаьш хиллачу юха кхелха.\nТарсалийн дебар сиха хуьлу. ДIа-схьа кхелхаш хIаллакьхилар меттахIутту церан, сиха дебар бахьана долуш. Цхьана аьхка шозза хуьлу церан дохкана. КIорнеш кхаанни тIера иттанне тIе кхаччалц йо. Баннаш дечиган Iеханах до цара, гондахьа гIаш, синтарш а дохкуш. Бен бухара кIадбеш тарсалийн чоьш а хуьлу. Дечагийн хареш чохь а до цара баннаш.\nТарсалийн коьрта кхача бу: хьуьнан бIараш, стоьмаш, стоьмийн хIуш, олхазарийн хIоьаш, цIазамаш, жIаьлин-нускалш. Iаьнна дIаIалашдо цара бIараш а, кхин тайпа кхачанан сурсаташ а.\nОьпанах оьрсаша "Хомяк" олу. Ялтийн аренашкахь, нехан хьаьжкIаш юьйчу керташкахь а хуьлуш ю оьпарчий. Оьпа билгал ю чукIело а, лога кIелхьара а Iаьржачу босахь хиларна. Букх хьаьрса бу цуьнан. Лерган яххаш, беснеш кIайн ю. ТIехьажарехь стомма а, партала а хетало иза. Амма иза партала яц, каде ю. Ялташна доккха зе до оьпарчаша. ОьгIазе а, майра леташ а ю оьпа. Лата адамана доьхьал а йолу иза. ОьгIазе дарлой, шок а етташ, цIийза а цIийзаш тIекхета иза стагана. ЖIаьла доьхьал нисделчи цунна хьалха тIе а кхетий, и кхера а дой, йолу оьпа кIелхьара. ТIекхетий цергаш чIогIа юхку цо. Уьш дIа-схьа ца йохуш, цергаш йоьхканчуьра дилх цосту.\nАдамах къахкаш яц оьпа. Мелхо а уьш дехачу меттехьа герга гIерта иза.\nОьпа ялта диъна ца Iа. Цхьа пунт хиллал ялта Iай даа тIаьхьалонна дIахьулдо цо лаьтта бухахь. Шена чохь Iен бен баьккхина ца Iеш йиъ-пхиъ чоь кечйо цо. Ялта чудухкуш "амбар", юьжу мотт, хIума юу чоь, нехаш дIакхуьссийла, хьоштагIа. Багахь доьлашна юххехь 50 грамм ялта хьо цо. Цхьа кийла ялта IаIош 20-зза дIай-схьай йоьду иза. Цхьа пунт ялта тIаьхьалонна дIадерзош 320-за ялташ дийначу уьрда тIе хьала а йолу, юха Iуьргах чу а йоьду иза. Ши метар кIорга охка ца латта. Цо аьхъканчу Iуьрган дохалла йиъ метар, ах метар хуьлу. Оццулла чIогIа болх бан дуккху а хан еза цунна. Шена лиъчи чехка охку цо латта. Яьшки чу йоьллина оьпа, и а хадийна, пена кIелхулацхьаметар, ах метар деха Iуьрг а даьккхина, дIаяханера цхьана буьйсанна. Оьпанан бен шина агIор чекхболуш хуьлу. Цхьанахьаша раз чуйоьдийла йокку цо. Вукхазхьашхула нисса хьалайолийла йо. Къоначара чуйоьдийла цхьаъ бен ца йо.\nIай йийшина Iохку оьпарчий. Бакъду, массо а хенахь ца йо цара наб. ХIума яа самайовлу уьш. Iай наггахь бенара хьала а йолу оьпа, довхо де деъчи. Оьпа гурахь кхин долу акхарой санна чIогIа ца ерста. Цундела юуш хIума а йоцуш Iа даккха гIора ца хуьлу цуьнан. Дехкаша санна Iай напгIа лаха корматалла яц оьпанан. Ша тIаьхьалонна гулдина ялта доу цо Iай. Оьпано садолу хIумнаш а йоу. Жима а, доккха а экха дац оьпаночул дукха кIорнеш еш. Ейтта а, пхийтта а, берхIитта а кIорни йо цо цкъа ехкаш. Ши кIира кхаьччи кIорнеша шайна къаьс-къаьстана, лаьттах охкуш, баннаш до.\nХаьштигах оьрсаша "Выдра" олу. Деха дегI а долуш, стомма гIорта а йолуш, боцийра когаш а болуш, деха цIога а долуш жима экха ду иза. ДегIан дохалла 70-75 см, цIоганан дохалла 50 см. Корта воьда бу цуьнан. Лергаш халла бен гуш дац. ПIелгашна юккъехь пардош ду. Хи чохь нека дан аьтту бо цара. БукътIера цIока таьIночу албасахь ю, чукIело сирла ю цуьнан.\nВайн Къилбаседа Кавказехь а, Закавказехь а, Малхбузехьа Иранехь а хуьлуш ду уьш. Церан дахар ламанан хишца, чалхаш йолчу меттехь, Теркан йистошца ду. Адамех къахкаш а, ларлуш а экха ду иза. Буьйсанна чIарх аьлла лела иза. Дийнахь а лоха ца ижу. Хи чохь нека дан хаьа цунна. Хи буха лечкъана дуккху а даллало иза. Лаьттахула лелар меллаша а, партала а ду цуьнан.\nЧIерий а, пхьидаш а, хица хуьлуш йолу садолу хIумнаш а йоу цо. Бердах Iуьргаш а дохуш до цара баннаш. Хи йисттера дуьйна бердаца хьала доккху цо лаьттах Iуьрг. Бен бечу меттехь мох кхетийта а, садоIа а меттиг йоккху цо. Ши шо даьлчи кхуьу цуьнан кIорнеш. Iа доьлчи оре догIу уьш. Шина шарахь цкъа йо цара кIорнеш 2-3. Цхаьна шарахь Iалашйо уьш нанас а, дас а.\nХинан хаьштигаш долу меттигаш билгалъевлла ю. Масала: Мартан хица а, Бумматал лакххьа ЦIиэчу Акка кхаччалц, Iаьсца а, Органца а, Каргалинскехь саьнгарш яьхна хиш долчу меттигашкахь а.\nДингатах нохчаша "цIецайоккхург" олу. "Дингат" аьлла цуьнан цIе яьккхича иза кертара дIайоьда олуш ду. Цундела иза кертара дIа ца яхийта "кхобу" цуьнан цIе. Иза кертахь хилар пайдехь хета адамашна. ХIунда аьлча, цо мукадехкий а, дехкий а хIаллакдо. Оьрсаша дингатах "Ласка" олу. Иза дехо дуткъа дегI а долуш, дехках тера жима экха ду. Луьстта ира цергаш ю цуьнан. Кегийра кхоьлина бIаьргаш ду. Ша дайанчу дехкийн хье боу цо . Хье биъна дуьзчи а цаIеш дехкий дойу цо, шена тIаьхьало еш. Кхин дахка ца карош ша мацделчи юха догIу иза, ша тIаьхьалонна дитначу дехкашна тIе. Цуьнан садоIуш хан ян а яц. Буса а, дийнахь а толлу цо дехкашна. Цхьана дийнахь бусий 10-15 дахка боу цо ша оццулла жима доллушехь. Хаддаза уьдуш леларо мацдо иза. Цундела сих-сиха доу цо и пхьор. Герггарчу хьесапехь 2-3 эзар дахка боь цо цхьана шарахь. ГIодмин такхорана кIелахь карийна 450 дахка. Дингато дойуш гулдина хилла уьш. Дингат керта кхаьчначу меттехь дехкийн хIу дов. Цхьанхьара ша уьш хIаллакдича кхоьчахьа дехкий долчу дIадоьду и жима экха. ХIусам дехкашкара схьайоккху дингато. Дехкан Iуьрг шор а дой, цу чохь шена кIеда мотт буьллу цо екъачу бецах я ша дайанчу дехкийн цIокарчех.\nКхоъ, йиъ, иссанна тIекхаччалц хуьлу дингатан кIорни. Цо кIорнеш шарахь моссазза йо хууш дац. Шеран цхьана заманчохь ца йо цо уьш. Iаьнан а, аьхкенан а, бIаьстенан а, гуьйренан а, муьлххачу а баттахь карош хуьлу цуьнан кегийра кIорнеш. Дингато бецан меъ а, лекъ а, кхин долу олхазар а доь гIортантIера цIий лела пха а хадабой. ГIиргIано мIарашца катоьхна дадийчи, шен и гIорта яхъеш, дIакхевдина цуьнан лаг а хадийна дингат цуьнца охьадоьжна меттигаш а хилла.\nЦхьана таллархочунна пхьагал уьдуш, готуьйсуш, кхиссалуш карзахъяьлла гина. Цецваьлла иза пхьагало лелочух. Дукха хан ялале пхьагал йоьжна. Таллархо, когаш а хьоькхуш леш йоллучу пхьагална тIевахча, цунна юххера дIаедда дингат. Цо логах а тасаелла лаг цоьстуш холчу хIоттийна хилла пхьагал. Дехкал бен доццушехь иштта шел йоккхачунна а кхераме экха ду иза.\nАдамашна зиэделла хилла буьйсанна божли чохь говро мийраш бетташ, синтем байна деш дерг. Iуьйранна хьацар а долий, гIеллой карош хилла говр. "ГIам ду цунна и ницкъ беш дерг" олуш хилла говр йолчу дас.\nИштта говро сагатдеш хезчи, фонарь а буйнахь чувахча, говр йолчу дена говран кхесса юккъера хьала а яьлла дIайоьдуш гина дингат. Иза кхеса юккъе яьлланчу меттехь, вортанах хьаладевлла цIийн тIадамаш гина говр йолчу дена. Говран синтем байна корзахъялар лаа ца хилла.\nЗунах оьрсаша "Еж" олу. Цунна дукхаеза бошмаш, хьаннийн йистош, дечагийн кондарш. Зуно бен бо дечиган хари чохь, дечигийн кондаршлахь, кхеллешна юккъехь, гIан патаршлахь, коьллийн керта кIел, я къухашлахь таьIначу меттехь. Буха кIеда мотт буьллу цо, екъа буц, гIаш, иштта кхин йолу кIеда хIума буха а тосуш.\nЗуно кхаанна тIера бархIанна тIекхаччалц кIорнеш йо. Зунан кIорнеш ирча хуьла, са а ца гуш, тIехь чо а боцуш, ерзина. Нилхха кIайн, кIеда кIохцалий хуьлу цунна тIехь. Шен бен цхьанна тосабелчи кIорнеш кхоьчахьа дIахьо зуно. КIорнеш дукха ца Iа шайн ненаца. Ши бутт кхаьччи шаьш йовлий юьйлало уьш. Iаьнна кечам бан ца хууш Iай ледарчу хьелашкахь юьсу кIорнеш. Цундела уьш дукхах ерш шелонна ле. Шийла Iа деъчи яккхийрнаш а ле шелонна, Iаьнна чукъовлаелла яцахь.\nБIаьста, Iаьнан хIусамера арайолий, йолало зу, шелонаш дIаевллачул тIаьхьа. Итт градус йовхо хиллалц бенахь йижина Iуьллу зу.\nДийнахь, малхехь йох а луш йижна Iуьллу зу, буьйсанна ижу лохуш йолало. Ижо лахар бен гондхьа долчуьнан бала кхочуш яц иза. БIаьраса дика дац цуьнан. Меттах а ца вуьйлуш Iадда лаьтташ волчу стагана когаш кIел схьайолу иза. Шен и муцIар когарчу мачех дIаIоттаелчи хьоршам а тухий, муцIар кIел а хьош, дIахьаьрчий кIохцалийн уьйриг хуьлу. Вист а ца хуьлуш стаг Iадда сецчи юха а йолало иза. Толлачу хенахь нисса дIайоьду зу шена хьалха нисъелл-еллачу хIуманах хьожа а йоккхуш, яй йорт а етташ. Зуно садолу хIумнаш йоу, кхаьсттина чхьаьвригаш. Текхарг а, моьлкъа а боу цо лаца ка яьлчи. Текхарг шех лата доьхьалбаьлчи, иза кхеро, ша лаьттачохь кхисса а луш, маторо санна, гIовгIа йо цо. ТIаккха иза дIаболалушшехь, катухий, цIога схьалоцу. ДегI зунна тIе детташ, кIохцалий Iитталуш текхарг ле. КIохцалах хIума хьакхаелчи кхоссало зу. Буьйсанна къаьсттина оьгIазе хуьлу иза, лата доьхьал а уьдуш.\nАкхачу старах оьрсаша "Зубр" олу. Акха сту онда бу доккха дегI а долуш; боккха корта а болуш. ДегIан дохалла 300 см ю. Мунда йолчохь локхалла 185-200 см. Цхьа тонн гергга ю цуьнан йозалла. Мунда, кIесаран кIог тIера букъа юккъе кхаччалц, хьаьвзина еха а, лекха а ю цуьнан. ТIаьхьарчу когийн голош тIекхаччалц бен кхин деха дац цуьнан цIога. ЧIениг кIелара дуьйна гIода юккхе кхаччалц беха а, хьалхарчу когийн голаша тIекхаччалц охьабеъна а бу цуьнан накха. Коьртан туьтан тIехь а, хьаьжаюккъехь а, гIортан тIехь а, хьалхарчу некха тIехь а луьста а, беха а, хьийзина а чо бу цунна. Вукхузхьа дегIа тIехь лоха а, морса а чо бу. Стеран а; аьттан а бухера томма а, йоцийра а, ира а маIаш ю. Iай бос жимма цIелла етталуш моккха бу. Аьхка хьаьрса бос оьцу цо.\nАкха стерчий а, акха хьелий а Ставропольский крайхь а, Краснодарский крайхь а, ГIебартойн, Балкарийн махкахь а, вайн Нохч-ГIалгIайн махкахь а ду. Ахка бежнаш лам чохь хьаннашкахь деха. Тобанаш йой лела уьш, шайн-шайн доьзаш а болуш, 15 а, 20 а корта хуьлу цхьана гIеранахь. Аьхкенан заманчохь Iуьйранна а, сарахь а дежа уьш. Iай дийнахь дежа. Буц а, диттийн гIаш а, дечагийн чкъоьрнаш а дууш дежа уьш. Августехь-сентябрехь оре догIу. Май-июнь баттахь эсий до цара. Эса цхьацца до. Шиъ эса деш меттиг а хуьлу. Шина шарахь цхьа эса до атто. Цхьана шарахь эса дичи, вукху шарахь Iахара лела етт.\nВайн республикехь 40 сов бен дац акха бежнаш.\nАкхачу газанах оьрсаша "Дикая коза" олу. Боьршачу вай "бож" олу, оьрсаша "Тур" олу. Лекхачу ламанан даккъашкахь, тIулган, мокхазан бердашца инзаречу меттигашкахула лела иза. Адам цецдаллал каде юссу бож ламанан даккхашкара охьа чу. Шен берг дIатассал меттиг хилчахьана тоьа цунна лекхачу бердаца кхиссалуш хьала тIе яла а, охьа чу йосса а.\nАкхачу газанан кIорнеш а хуьлу иштта каде. Газанан кIорнех боьхьигаш олу. Iинах охьа чу иэгарна кхераме меттигаш дукха ю ламанца уьш лелачу меттехь. Акха гезарий ларъяла хууш ю. Шайн-шайн раьгIнаш хуьлу церан бож хьалха а йолуш. БIаьрг сирла а, лергашца само йолуш а ю уьш.\nЛаманан акха бож дегIана йоккха ю. Коьртаца йогIуш шен барамехь ю цуьнан гIорта дукха юткъа а, томма а йоцуш. ДегIан дозалла 75-80 килограмм ю цуьнан. Когаш дукха лекха а бац, амма ницкъ болуш бу. Вайн цIахь хуьлуш йолчуьнан санна тIиэхьа йирзина яккхийра маIаш а, чIениг кIелахь маж а ю цуьнан. ЦIога доца ду. Газанан маIаш бежачул йоцийра а, юткъий а ю. Бос таьIIана цIиэ бу. Букъ тIоьхула Iаьржа арс боьду цунна, гIортан тIера цIоганна тIе кхаччалц. Изза томмагIа белшаш тIехь а ду. Корта жимма цIоьлла етталуш Iаьржачу басахь бу. Оцу бассахь ю маж а. ЧукIело кIайн ю. Лахара настаран даккъаш Iаьржа ду цуьнан, тIиэхьара бергашна тIе кхаччалц кIайн ду. ТIера цIока беха чо болуш морса ю.\nУьш хуьлу меттигаш: Акха гезарий Жимачу Азехь а, Эгейски гIайренашкахь а, Критехь а, Малхбузехьа Афганистанехь а, Къилбаседа Малхбузехьа Индехь а вайн Кавказехь а, ДегIастанехь а, Арменехь а, Гуьржийн махкахь а, Азербайджанехь а, Туркменин лаьмнашкахь а хуьлу. Вайн Нохч-ГIалгIайн республикехь акха гезарий йолу меттигаш ЧIаьнтин-Орга, МIайста, КIерино, АцунтIа, Шаройн-Орга Сандухой, КIачу ю. Акха гезарийн яжар ламанан даккъашца ду. Диттийн кондарш а, буц а йоу цара.\nРеманаш йой лела уьш. Цхьана реми чохь итт а, ткъа а, ткъей итт а, шовзткъанге дIакхочуш а хуьлу уьш. Яжар Iуьйранна, сарахь дика ду церан. Де довхачу хенахь руьтахь йийшина Iохку уьш нахарш а дохуш. Гезарий май-июнь баттахь ехка. Цхьацца а, шишша а боьхьигаш йо цара. Акха гезарий кIезиг ю вайн махкахь. Уьш яйар дихкина. Уьш ларо еза.\nЛунах оьрсаша "Косуля" олу. Когаш тIехь лекха ду иза. ГIорта еха ю цуьнан, корта жима бу. ДегIан дохалла I00-I55 см. Мунда йолчохь локхалла 75-100 см. Дозалла 20-30 кг. Бат жима ю цуьнан. Лергаш шуьйра а, деха а ду. ЦIога, халла бен ца къаьсташ, доца ду. Боьршачу лун маIаш ю 3-5 га долуш. ДегIан бос цхьаъ бу, аьхка, цIоьлла етталуш, хьаьрса, Iай сиро бос хаалуш мокха. ЧукIело а, гоа тIехьа а кIай ю жимма можа бос а бетталуш. Чо морса а, каглуш а бу цуьнан. Къоначу лун цIока къорза хуьлу, кIай я можа тIедарчий а долуш.\nЛу долу меттигаш: Малхбузе, Европан юккъерчу декъехь, Кавказехь, Закавказехь, Къилбехьа Уралехь, Сибрехахь, Казахстанехь Генарчу Малхбалехь, Юккъерчу Азехь ду уьш. Хьун нилха йолчохь а, цанашлахь а, тогIешкахь а дежа уьш. Къона маргIал а, гIаш а доу цара, дечагийн чIенгаш а, буц а, бецан гIовда а йоу, хьуьнан стом а боу.\nАьхкенан заманчохь сарахь, Iуьйранний дежа уьш. Iай а, кхоларш яьлчи а дийнахь дежа. Аьхка цхьацца долий лела уьш. Важа йолчу хенахьреманашца лела. Август баттахь оре догIу. Май-июнь баттахь боьхьигаш йо 1-2, кхоъ еш меттиг а хуьлу. Сте лу 14-15 бутт кхаьччи оре догIу. Боьрша лу кхозлагIчу шарахь бен оре ца догIу.\nГерггарчу хьесапехь вайн республикехь 3000 лу ду. Ламанца ду уьш, дукхах дерш.\nМасарх оьрсаша "Серна" олу. Цуьнан дегIан дохалла I25-I35 см ю. Мунда йолочуьра локхалла 70-80 см. Йозалла 25-50 кг. Настарш лекха ю цуьнан. ГIорта еха ю, корта жима бу. ЦIога доца ду. Лергаш деха ду. МаIаш Iаьржа а нисса ирахъяхна, йоьхьигаш цIеххьана тIиэхьа йирзина а ю. Стечу масаран маIаш кегийро ю. Масаран бос таьIно хьаьрса бу. КIесаран кIог тIера букъ тIоьхула Iаьржа сиз доьду. Шина а агIор белаш тIера чукIела кхаччалц Iаьржа томмагIа ду цуьнан. ЧукIело мекханан басахь можа ю. Корта а, лаг а можа ду. Хьаьжаюккъера кIай а хеталуш. Лерга юххера дуьйна бета йисте кхаччалц Iаьржа шиъ сиз ду цуьнан дехьий, сехьий.\nIай масаран бос хийцало. КIесаран кIаг а, тIоьхулара гIорта а, чукIелара а, тIиэхьа пIендаршкара а хьаьрса, пханаршкара Iаьржа хуьлу иза, Iаьнан заманчохь. Чо морса а, беха а, буькъа а бу цуьнан. Iай кхин а бах а ло, букъ а ло цуьнан чо.\nЮккъерчу а, Къилбехьарчу а Европан лаьмнашкахь хуьлу масарш, масала Пиринера Балкане а, Карпате а, Жимахчу Азе а, Кавказе а кхаччалц. Кавказийн ламанийн лакхарчу даккъашкахь бен хуьлуш яц уьш.\nАкха гезарий санна, ламанан даккъашкахь, мокхазан, тIулган бердашкахь, ламанан басошца цанашлахь ежа уьш. Iай диттийн чIенигаш, синтарш бецан гIовданаш йоу цара. Аьхка Iуьйранний, сарахь ежа уьш. Реманаш йой лела уьш. Iай ламанийн даккъаш тIера хьуьн чу охьайогIу уьш. Апрель-май баттахь ехка. Боьхьиг цхьацца йо цара, наггахь шишша а йо.\nУьш кIезиг ю вайн махкахь. Цундела уьш яйар дихкина ду.\nОьрсаша а олу сайгаках "Сайгак".\nСайгак адамаш дIакхочучу меттера хIаллакьеш ю. Оханаш дечохь, тракторш, комбайнаш лелочохь сайгакаш хуьлуш яц. ХIинцачул 150 шо хьалха Польшехь а, Манголехь а хилла сайгакаш. Адамаш тIаьхьара дIа ца довлу царна. Жижиг, цIокарчий хилла ца Iеш, чIурамах терра ах сирла маIаш яра адамашна пайдехь. Китайн лоьрийн дарбанашкахь пайдехь лоруш ю уьш.\nУкраинехь тIаьххьара сайгак I940-шарахь йийна бохуш ду. Юккъерчу Азин дазонашкахь а, Казахстанан цхьайоьлчу меттигашкахь а дуккху а хилла уьш.Ткъа хIинца Европехь уьш йисна а яц. Азехь а тохарачул кIезиг йисна.\nАдамаша кера ерзора йолчу, хи доцчу аренашкахь хуьлуш яра сайгакаш. Царна тIе кхача атта дацара. Цундела дукха ца хуьлура царна тIаьхьа бовла хьуьнар долуш таллархой. Амма бай-латтанаш охуш, баха охьахуьйтуш адамаш герга гIиртина царна. Адамаш герга мел кхечи гатто хилла сайгакашна.\nЦарга таллар дихкина ца хиллехь кхин ткъех шо даьлчи наггахь бен карор яцара сайгак. Царна таллар дехкаро аьтту бина уьш дебийта. Казахстанехь сайгакийн яккхийра реманаш ю хIинца а. Ирча хьайба бу иза. ТIедаьлла ирча теран-дукъ ду цуьнан. Боьрша сайгак маIаш хиларо жимма куьце ялайо. Ткъа, сте сайгак маIаш а йоцуш ирча корта болуш ю. Мара лакхарчу балдех тIехбаьлла бу цуьнан. Ежачу хенахь мара хьалахабабо цо. БIаьра са а, лергийн само а дика ю цуьнан. Хьожанца а къастало цхьацца хьелаш. Бакъду, таллархойн кхерамах кIелхьара йовлийла дацара церан ларъелчи а, евдича а. Сайгак лаьмнашка а, хьаннашка а йоьдуш яц. Бакъду, Iаламан хьелашка хьаьжжина хуьйцу цо меттигаш. Цанаш дика йолчу меттехьа дIагIурту сайгакаш. Сайгако хи молуш гина стаг вац. Цхьа а тIадам хи доцчу меттехь еха уьш. Гурахь вовшахкхетий яккхийра реманаш хуьлу царех.\nСайгакаш кортош охьаохкадой лела. Цундела церан рема генара хьаьжчи жах тера хуьлу. Адамах я экханах бIаьрг кхетчи дIалелха уьш, лакха хьала а кхиссалуш. Ялх метр гена кхоссало сайгак еддайоьдучу хенахь.Говр хаьхкича тIаьхьа ца кхуьу царна. ВорхI-бархI де бен кхачаза йолчу кIорнина а ца кхуьу говр хаьхкича тIаьхьа.\nМай бутт болалуш цхьаъ я шиъ кIорни йо сайгако. Яхка кечлуш буц лекха а, луьста а йолу меттиг лоху цо, кIорни кога яххалц кхаба а, экханах ларо а аьтто болчохь. КIорнеш йинчу хьалхарчу деношкахь нана гена ца йолу царна. Iадда юьжий Iуьллу иза къайлехь. Сов Iуьйранна кIорнеш а якхайой яжа йоьду нана. Цкъацкъа дукха гена йолий буса бен юха ца кхочу. Юхаеъчи кIорнеш а якхайой, царна юххе охьаюьжу нана. Йина кхо-диъ де даьлчи ненаца юьйлало кIорнеш.\nКегийра йолуш адамана кераIема кIорнеш. Яккхийрнаш шаьш ма-хиллара акха юьсу. Уьш кера ца Iема.\nОьрсаша гIеланах "Марал" олу. И боккха сай Тянь-Шанехь а, Алтайхь а, Саянехь а, Байкалал дехьа а, Амурски а Уссурийски мехкашкахь а хуьлуш бу. Сеш ду Малхбузе Европехь а, Крымехь а, Кавказехь а, Карпатан лаьмнашкахь а, Беловежскехь а, Днепран лахенашкахь а. Иштта Акании-Ново а, Воронежски заповедникехь, Амуран йистошкахь а Iаламах доьлла сеш.\nГIела таллархочун уггаре а мехала ижо ю. Китайцийн дарбанашкахь безчу мехала лору гIелан къона маIаш. Китайхь дешин мехха лоруш хилла уьш. Пржевальски волчу хенахь цхьана гIелан моIах деллачу ахчанах мачийттаетт я масийтта говр эцалуш хилла. Стомма дилх, чIогIа неI мехала хилла ца Iаш, гIелан панташ (I) а хилла иштта мехала.\nСен кур бужу хIора шарахь. Цуьнан меттана кхин кур хIуттуш яхъяла йолало маIаш. Кур бужу бIаьста март я апрель баттахь. Цу балхо эрча боккху сай. Цхьана баттахь лела иза оцу кепехь. Цул тIаьхьа хьалаяхло маIаш. Чохчам санна кIеда а йолуш, цIий лела пхенаш дуьзна гуш уьш йолчу хенахь хедийчи дарбанна дика ю.\nЙоьхьанца къона маIаш тIехь ча болуш хуьла. МаIаш чIагIлуш кур кхиъна баллалц лаьтта и чо царна тIехь. Кур кхиъна баьлчи маIаш тIера охьадужу и кан.\nГIелано аьхка буц йоу, Iай декъа гIаш, синтарш доу, берг тухуш лай кIелара екъа буц йоу. Хьайбанна туьха деза. Бацаца, соьналлашца иза тоьаш дац. Цундела гIелаша туьхан латтанаш лоха бIаьста буц хьалаяла тохаелчи.\nГIела шена кхераме долчу экханах, адамах ларбала хууш бу. Адамах шен бIаьргкхетчи цIеххьана дIа ца эккха иза. Ша цунна го я ца го хьажа лаьа цунна. Таллархо шена тIеIоттавелча кхерамах бедда гена болу иза. Ша къайле баьлчи и таллархо шена тIаьхьа вогIа я ца вогIа хьожуш соцу иза. Таллархо тIаьхьа ца вогIийла хиъчи паргIатболу иза. Я меллаша болалой дIабоьду. Шаьш дийшина Iохкучу хенахь, адамах бIаьрг кхетчи, йадда Iохку гIеланаш, кхин дIа цо хIун до, хIун дагахь ву хьажа лууш. Стаг шаьш долчухьа тIеволавелчи дIалелха.\nГIеланаш дежа сатесчихьана дуьйна. Де дохделчи дуьйшу уьш шайна кхерам боцчу меттехь. Шаьш гурдоцуш, шайна гондахьа бIаьрг кхаба аьтту болуш меттиг хоржу цара. Масала, гобаьккхина яьсса майда аре а йолуш, къасттина лаьтта диттийн кондарш. Я ламанан басеш мокхазан берд. Бердах агIу а тухий дуьйшу уьш. ТIаккха шайна хьалхара цхьа агIу бен ларо ца деза. Цигахь, нох а доккхуш дуьйший Iохку уьш, делкъал тIаьхьа малх охьаластталц. ТIаккха сарралц дежа ламанан даккъашкаца хьала а оьхуш.\nХьуьнчохь гIелаша садоIу меттиг генаш лаьтта охьакхаьчна долчу доккхачу дитта кIело хоржу. ХIунда аьлчи, арахьара тIевогIучунна цу кIелахь уьш ца го. Шайна герга гIерташ верг царна го. Иштта тIегIоьртанчу кхерамах кIелхьара довла аьтту лоху цара.\nГIела само йолуш а, хьожа кхеташ а бу.\nГIелашна чуьркаш, горанаш ца еза. Къаьсттина керла маIаш йовлучу хенахь ца лало цаьрга оцу экамчу моIа тIе хиъначу чуьрко къовзор. Цундела уьш йовхачу хенахь чуьркаш, горанаш йоцчу ламанан даккъашка хьала доьлху. Цигахь шийла механ хIо хуьла. Иза чуьркашний, горнашний ца деза. Ламанан лахенанашца хин тогIешкахь, хин берда йистошца хуьлу церан сецарш. ХIунда аьлчи цигахь а хишца шийла хIо хуьлу.\nГуьйранна ламанан баххьаш хержа оьшуш ца хуьлу гIелашна. Сту гIела гIелашка гIергIа сентябрь баттахь. Цо шена тIе боьху гIела-етт. ТIаьхьа бисна сту, оре беъна гIела-етт тIамца схьабаккха безаш хуьлу ша санна болчуьнгара. Кхузахь лета уьш. Тоххарлера гIелашка гIергIар а доцуш къин тайпа амалаш къоллало: кхерам тасар, лата кечлуш бIов бахар, леташ эшначун дегабаам я тоьллачун куралла. Ницкъ болчу гIелан ша санна берг хоржуш терсар. Ханна а, дегIан а, ницкъана а шега ниссачух лета гIела-сту. Генара хеза цара вовшашна карраш детташ ден тата. Уьш леттачохь кегйина маIаш карайо. Летчу заманчохь карраш таса а лой уьш вовшах ца дахалуш шиэ а гIела мацалла белла карийна меттигаш а ю.\nОре лоцучу хенахь цхьана эра гIелан 6-7 гIела-етт хуьлу. БугIанаш уьш къуьйсуш лета вовшех. Тоьллачо шегахьа дерзадо уьш.\nIай шайн-шайн жима бажа хуьлу церан. ГIела-сту а, шиъ-кхоъ юха а ламанан лахенга охьадогIу уьш шайн кхерстаран некъашкахула.\nГIела ша сира белахь а цуьнан эса можачу сацкъар басахь хуьлу, дегIан дохалла можа томмагIнаш а долуш. Цхьана баттахь гергга Iуьллу иза бацалахь дуьжий. Нана цунна дукха гена а ца йолуш ежаш лела. Эса дакхо шен-шен хенахь метта йогIу иза. Ненах декхчи йовхачу а, хьеначу а шурех дузий юха а охьадуьжу эса. Диттин кондаршлахь къаьсташ ца хуьлу иза. Цуьнан дегIа тIера можа томмагIнаш гIан патарехь дIаоь. Буьрсачу экханах ларо Iаламо и къайле елла цунна.\nЦхьана шарахь сов лела боьрша эса нанна тIаьхьа хIуттий. Шо кхаьччи нанна тIаьхьара къаьста иза. Стен эса шозлагIчу шарахь а ненаца хуьла. Оцу акхачу дохнан уггаре а луьра мостагI борз ю. Царна кхерам бу акхачу цицигах а, чанах а. Панташ - къоначу маIех олу.\nСайх оьрсаша "Олень" олу. Къилбаседехьара акха сай Тундран, тайган асанца Европехь, Азехь, Iамерикехь хуьлуш бу. Къилбехьа йолчу меттигашкахь Iаламан хьелашка а, шеран заманашка а хьаьжжина хуьлу иза. ХХ-гIа бIе шо долалуш акха сеш долу меттигаш Европан Новгороде кхаччалц долчу декъехь а, Волга хин лакхенашкахь Казанехь а, Кама хин лахенашкахь а, цигара дIа малхбалехьа Свердловскера Новосибирске кхаччалц яра. Ткъа, хIинца къилбаседехьа хьала даьржина уьш. Алтайхь а, Генарчу Малхбалехь а сеш даьржина генна къилбехьа йолчу меттигашкахь.\nКъилбаседехьарчу сайн цхьацца тайпа башхонаш ю. Кхечу меттигашкахь церан батош, тIехь чо боцуш, Iаьржа ю. Ткъа къилбаседехь долчеран батош тIехь луьстта чо бу. Иза ца хилчи Iай, лай кIелхьара буц юуш бажа йиш хир яцара цуьнан. Йоккхчу шелоно а, гIоргIачу лайно а йохор яра батош. Цхьа шатайпа ю цуьнан бергаш а. Шуьйра дIа-схьа яхна ю шина агIор сат-бергаш. Iаьнан заманчохь шина берга юккхе морса чо болу цунна. Iай тIа детташ ло дIа а хьокхуш бежа сай.\nКъилбаседерчу стечу сайн маIаш хуьлу. Кхечанхьа долчийн уьш хуьлуш яц. ХIора шарахь кур бужу цуьнан а. Сен докъар аьхка а, гурахь а - буц, жIалин нускалаш а ду, Iай - дечиган корсамаш, синтарш, диттийн чIенигаш йоу цо.\nАкха сеш кхаа декъе декъало: тундрехь, хьаннашкахь, лаьмнашкахь. Тундрехь дукхах ду уьш. Цхьана метарал тIех ло кIорга диллича сай бажа ницкъ боцуш буьсу. Цундела цхьана меттехь дац церан дахар. Iаламан хьелашка хьаьжжина хуьйцу цара меттигаш. И меттигаш хийцар, шетан замане хьаьжжина, Къилбаседехьара Къилбехьа а, Къилбехьара Къилбаседехьа а ю. Къилбаседехь ло бергаца дIа ца хьакхалуш чIагIделчи Къилбехьа кхелха уьш. Хьаннашна юккъехь ло кIорга диллахь а семса хуьлу шерачу арахьчул. Цундела Iай хьаннашкахь хуьлу церан дажар.\nАьхка йовхо хIоьттича тундре хьала доьлху сеш. ХIунда аьлчи чуьркаший, кхин йолчу садолчу хIумнаший цIий молу церан. Царах къаьхкий шийлачу метте кхелха уьш. Шабинчу океанан берда йистошка кхаччалц. Сеш дика дежа хин тIогIешкахь. Цигахь дежийлаш дика хуьлу ховха буц а, диттийн кондарш а. Хьаннашкара сеш бIаьста яьлчи хин берда йистошкахь, хин тогIешкахь дежа, юха а цигахь механ хIо алсам хиларна. Гурахь уьш хьуьнчу доьрзу жIаьлин-нускалаш лоьхуш. Iай цара цигахь корсамаш а, гIовда а, диттийн чIенигаш а йоу.\nСешан уггаре а дика хьелаш кхоллало хьун йоцчу ламанан даккъашкахь. Цигара ло мохо дIадоккху, малх хьаьжчи деша. Сешна уггаре а кхераме берзалой ю. Царна тIаьхьа йовлий толлуш лела уьш, цхьана а хенахь синтем хила меттиг ца буьтуш. Цу тIоьхула тIе адамаш а ду царех пайдаэца тIаьхьадевлла. Берзалойх, адамех кхерам массо а хенахь лаьтта царна. Ткъа, йовхачу хенахь чуьркаша, горнаша кхин йолчу садолчу хIуманаша хьийзадо уьш. Церан дебар кIезиг хиларе хьаьжчи дика дисна уьш хIу кхача ца луш. Шарахь цхьа эса до стечу сайно. Шиъ эса дар наггахь бен хуьлуш дац.\nКъилбаседера сай адамашна караIема. Цигарчу адамаша цIахь кхобуш леладо сеш. Уьш дIа а дужу цаьргара шура а йокху. Аьттачул хьена ю цуьнан шура. I8 процент хьоналла ю цуьнан шурица. Ткъа, аьттан шурица 4 процент бен яц. Церан цIокарчех боккха пайдаоьцу адамаша. Гоьнан меттина кIела а юьлла, юргIин меттана тIе а тосу, цунах тIеюху кетарш а йо, кога юху мачаш а йо.\nОьрсаша боккхачу сайх "Лось" олу. Хьайбанех уггаре а доккха хьайба ду боккха сай. Шиъ, ах метар лекха а, кхоъ метр деха а ду цуьнан дегI. Шовзткъа пунт гергга ю цуьнан йозалла. Цхьана хенахь Европан, Азин, Iамерикан хьаннашкахь хуьлуш бара и шатайпа боккха сай. Ткъа хIинца, Малхбузера а, Юккъерчу Европера а хIаллакдина дIадевлла уьш, Швецехь а, Норвегехь а дуккха а долуш ду. Вайн махкахь дукха ю уьш долуш меттигаш. Европехьа долчу мехкашкахь а, къилбаседехь а Черниговски, Киевски областашка кхаччалц къилбехь а, Уралехь а, Генарчу Малхбалехь а, Уссурийски крайхь а ду уьш.\nБоккха сай иза хьуьнан хьайба ду. Цхьана меттехь дац церан дажар. Хьаннашца кхерста уьш. КIорга ло диллича, дIай-схьай лела хала хиларна Iа доккхуш цхьана меттахь совцу уьш. БархI а, итт а корта хуьлу церан цхьанакхетта бажа. Шешан руьйта даа гIа а, генаш а долчу метте, хьуьн чохь хIоттайо цара. Толлан чкъор дукха деза оцу хьайбанна. Хьун хьаькхначу меттехь тIекIел ехкина дечигаш ерриге а йожу цара дIай-схьай а керчош. Цундела хьун хьокхуш болчара, гIулчаш а ца еш, шаьш охьа ма-еттара юьту уьш. Аьхка буц цоу оцу хьайбанаша. Къаьсттина дарбане бецаш йоу цара. Ялташна новкъарло а ца йо, адмаша кечдина цхьа а тайпа докъар а ца доу оцу шатайпачу хьайбанаша. Ша мел меца хиларх адамаша бинчу элан холанна тIе ца кхевда боккха сай. Оццала акха бу иза. Цхьаллехь ду цуьнан дахар. Ша цхьаъ къаьсттина кхерсташ Iедал ду цуьнан. Хиш, Iаьмнаш лаьттинчу тогIешкахь, диттийн кондарш, маргIал долу меттигаш еза цунна. Адам а, говр а чекхдалалур доцчу Iаьмнашкахула хотталхула атта лела иза. Лекхачу настарша а, шуьйра яьржаш йолчу бергаша а гIо до цунна ишттачу меттигашкахула лела.\nХи дезаш хьайба ду боккха сай. Иза хи буха а лечкъа. Цунна нека дан а хаьа. Уггаре а цуьнан къиза мостагIий чуьркаш, горанаш, веччаргаш ю. Горнах чIогIа кхоьру иза. Цхьа гора юкъа яьлчи динна бажа бодий хIора-хIо бола. Чуьркех мозех кIелхьарадала аьтто ло цунна хе. Аьхка дукхах йолу хан хи чохь йоккха цо.\nБакъду, горанах кIелхьара бала аьтту бац боккхачу сен хи чохь а, я екъачохь а. Гора мерIуьргаш чу йоьду цунна къамкъаргашка кхаччалц. Циггахь зирх тосу. Оцу зирхах кхоьбарчий хуьлу 60-70. Оцу кхоьбарчаша чIогIа сагатдеш ницкъ бо цунна. 4 сантиметр еха хуьлу и кхоьбарчий. Юха аьхке йоллалц мер чохь а садоIучу къамкъаргаца а тасалой йохку уьш. Церан ачонна "кхахь" бохуш сагатдо цо. СадеIарна новкъарло а йо. Царех садукълой леш меттиг а хуьла. И кхоьбарчий кхиъна евлича дIатасаеллачуьра охьаоьга. Царех, тIемаш а довлий, юха горанаш хуьлу. Цу кеппара оцу хьайбанна массо а ханна мостагI ю гора. Кхоьбарчий хи чу эгчи ле. Цундела аьхкенан заманчохь оцу хьайбанийн хи чохь хиларо лагIдо горанийн хIу. Йиъ метар шуьйрачу саьнгарх а ши метар лекхачу кертах а тIехъэккха боккха сай. Берзалойх хIумма а кхоьруш бац иза. Берзалой гондахьа евлича, дечигах букъ а тухий, дIахIутту иза. Цуьнан хьалхара когаш шайна мел кхераме бу хаьа царна. Цундела цхьа а борз а юххе гIорта ца яьхьа. Цо цкъа ког тухий борз йоь. Сибрехарчу таллархойн кица ду, "Чана талла водахь мотт кечбе, боккхачу сена талла водахь каш кечде".\nБоккха сай адамах къаьхкаш бу. Бакъду, царех оьгIазъяхна эра бугIа тIеIоттаелчи цо динна обоз о йохайо. Иза а наггахь хилла хIума ду. Боккха сай ган атта дац. ЧIогIа само йолуш хьайба ду иза. Эса шиъ до цо хIора шарахь. Атта кара а Iема уьш кегийра долуш. КараIамийна кхиънарш аьхка ворданна а, Iай салазна а дужуш леладо. Iаьнна докъар Iалашдан а ца деза царна, чудохка божал дан а ца деза. Муьлхха а шело а, дарц а, йочана а лало цаьрга.\nБерсанов Х.А. Вайн махкан акхарой а, олхазарш а.(нох.). — Соьлжа-ГIала (Грозный), 1992. — 176 а.\nХьост — «https://ce.wikidark.org/w/index.php?title=Нохчийчуьра_акхарой&oldid=6038428»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 30 май, 19:14.


Фен (ЭгӀ) — Википеди\n▲447 стаг (2019 шеран 1 январь)\nФен (фр. Fains) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ.\nДозанашца йу ГаданкугӀ (ЭгӀ), ЕкугӀ (ЭгӀ), Паси-сюр-Эр[d], Ле-Плесси-ЕбегӀ, Сент-Акилен-де-Паси.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Фен_(ЭгӀ)&oldid=7843747»


Друзья, не оставайтесь в стороне! Присоединяйтесь к Добру! — Благотворительная организация Хайра\nДрузья, не оставайтесь в стороне! Присоединяйтесь к Добру!\n✏CHE-«Дикалла берахь дуьйна» акци ю д1ахьуш!\nСтигалкъекъа беттан 19-чу терахьехь Гуьмсерсу «Сказка N8» берийн ц1ийно дакъалецира диканехь — бераша бедарш гулъяран метте духар д1адаьхьира, хьаштахошна лерина долу. Кегийрахошна ч1ог1а тайра шаьш хьашт долчу берашна накъосталла дар!\nДоттаг1ий, ма 1е шу а юьстаха! Схьакхета Диканах!\n✏RU-Акция «Добро с детства» продолжается!\n19-го мая детский садик «Сказка N8» г. Гудермес приняла участие в добре — дети отнесли одежду и обувь, предназначенную нуждающимся, в пункт приема вещей. Маленькие добродетели были рады, что они могут помогать детям из малоимущих семей!


Бур-ле-Конт — Википеди\n46°18′32″ къ. ш. 3°59′19″ м. д.HGЯOL\n11,4 квадратан километр\nБур-ле-Конт (фр. Bourg-le-Comte, фр. Basses-Marches-du-Bourbonnais, фр. Bourg-le-Mont) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Аврийи (Алье), Ле-Бушо, Божи (Сона а, Луара а), Серон (Сона а, Луара а), Шамбии. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 3 4 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=5303\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Бур-ле-Конт&oldid=6720993»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 15 октябрь, 00:52.


NGC 3323 — Википеди\nNGC 3323, PGC 31712, UGC 5800, 2MASX J10393902+2519214, IRAS F10369+2535, MCG+04-25-036, IRAS 10368+2535, NVSS J103939+251920, PSCz Q10368+2535, SDSS J103939.03+251921.8, UZC J103939.0+251921, Z 1036.9+2535, Z 124-49, LEDA 31712, 2MASS J10393902+2519214, Gaia DR2 724608575367858944\n0,01733 ± 1,0E−5\n77,63 ± 1,54 мегапарсек\n5191 километр в секунду\n10ч 39м 39,0297752907с\n+25° 19′ 22,179131054″\nNGC 3323 — Дохкаллин а, седарчийн гуламийн а керла юкъара каталогехь ягарйина галактикаш.\nWikiSky-da NGC 3323: DSS2, SDSS, GALEX, IRAS, Водород α, X-Ray, Астрофото, Харита, Изображение\n↑ NGC/IC (English). NGC 3323.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=NGC_3323&oldid=5057974»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 3 июль, 12:30.


Сулейманов Юсуп. Шовданан дозаллаш (Басня)\nЛахьан-бутт 26, 2020\nСулейманов Юсуп. Шовданан дозаллаш\nЕш чолхе гIовгIа ,\nЛомана куро еш\nБохура : "Маржа яI,\nТаро хьан яцара\n"Со лам бу", -ала".\nИ къамел цо цуьнга\nДенна а дора .\nЦуьнах шен бухдийлар.\nГан а ца гора.\nНохчийн поэт Юсуп Сулейманов вина 1933-у шарахь 21 августехь Дишни–Веданан вахархочун Чуьрчин доьзалехь.\nБер хенахь къаьстинера Юсуп дех-ненах. ЦхьайтталгIа шо дара цуьнан, "халкъан мостагI» ву аьлла цIе а тиллина, декъазчу шен халкъаца махках воккхучу дийнахь. Кзыл-Ордан Джалагашан кIоштарчу Кокжидзе юьртахь дIаяхана цуьнан кхийолу хан. ФЗО-хь деша а доьшуш, Карагандан шахтехь болх бина. Сулеймановс.\nЛаккхара деша аьтто ца хиллехь а, дахаро деллера цунна шен Iилма а, байтанчан похIма а. Вай цIадирзинчул тIаьхьа «Колхозан дахар» газетехь болх бина Cулеймановс. Байташ зорбане евлла газеташкахь а, «Лаьмнийн иллеш» цIе йолчу цуьнан поэин гуларехь а, "Къоналлин кхайкхамца", "Iуьйренан аьзнаш", "Вуьссур вац со новкъахь" цIе йолчу юкъарчу сборникаш тIехь а, ткъа иштта "Орга" альманахехь а.\nЮьртахоша дийцарехь, Юсуп чIогIа говза вара стоьмийн синтарш кхиорехь. Дукха ду цо дийгIина синтарш Веданарчу бахархойн стоьмийн бошмашкахь. Уьш а лаьттар ду, стом луш, цуьнан стихаш ешначу хIоранна а поэзин бешо лун стом санна.\nПоэт кхелхина 1985-чу шарахь Дечкен-беттан ( январь) 10-чу дийнахь.


Денонвиль — Википеди\n48°23′32″ къ. ш. 1°48′41″ м. д.HGЯOL\n12,82 квадратан километр\n▼758 стаг (2019 шеран 1 январь)\nДенонвиль (фр. Denonville) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ЦентгӀ — ЛуагӀан атагӀа регионехь. Коммунан департамент — ЭгӀ а, ЛуагӀ а.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Денонвиль&oldid=7828805»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 00:11.


Макка Межиева — Ала атта ду. Макка Межиева Ч1аг1о йохор яц Я не нарушу клятву. Макка Межиева — Шийла мох Холодный ветер. Там маленький мальчик — Там-маленький-мальчик-судьбою-обижен-ей-тянет-рученки-а-мама-молчит. Покажите вашим друзьям, добавьте в соцсети. Макка Межиева Аллах Дели!\nСмотреть видео Макка Межиева моя судьба 2014г\nСлушайте и скачивайте музыку и любимые песни онлайн с телефона и других устройств. Макка Межиева Красивый парень. Макка Межиева Без тебя, любимая. Макка Межиева Брат ты.\nМакка Межиева Get Back A. Макка Межиева Айъа Той.\nМакка Межиева Беной к1ант Посвящается Р. Макка Межиева Сан боцу кхоллам Не моя судьба. Макка Межиева Опоздала тоже мне беда. Макка Межиева Ма зама хир яр Было бы время. Макка Межиева Вадо Везар Х1о. Макка Межиева Аллах Дели! Макка Межиева Ше ц1а ц1е ц1а Мой дом — красный дом. Макка Межиева Лоьхур ву Поищу. Макка Межиева Венчу денца вешина. Макка Межиева Ламан к1ант. Макка Межиева Къера ю со Сдаюсь. Макка Межиева Шийла Шийла Мох.\nМузыка похожая на Макка Межиева — Тилл е со (Не моя судьба NEW 2015)\nМакка Межиева Ниц1къ Сила. Макка Межиева Самукъне сахьт. Макка Межиева беной к! Макка Межиева Декъал йо Макка. Макка Межиева Нохчийн г1ала Город Грозный. Макка Межиева Нохчи к1енти. Макка Межиева Вай-вай Ой-ой. Макка Межиева Синкъераме гулделла ду Вечеринка.\nМакка Межиева Хьа дуьхьа Ради.\nМакка Межиева Хьаша Гость. Макка Межиева Хьоме Заира. Макка Межиева Лаьтта дай. Макка Межиева Синкъераме Меижева. Макка Межиева Сан сийлахь Даймохк. Макка Межиева Ч1аг1о йохор яц Я не нарушу клятву.\nМакка Межиева Сан Кавказ. Макка Межиева Remix shami urt. Макка Межиева Даийта дуьне Дайте мне жить. Макка Межиева Макка Межиева — Схьа хьажа. Макка Межиева Богу безам Горящая любовь. Макка Межиева Беной к1ант New маека. Макка Межиева Деги доттагIа. Макка Межиева Г1алг1ай мохк. Макка Межиева Макка Межиева — Ловзар.\nМакка Межиева Вайшина Безам. Макка Межиева 1адика йойла хьа. Макка Межиева Койна г1уй ма болла. Макка Межиева Г1аг1ай къома хетая назам Посвящается ингушскому народу. Макка Межиева Седарчи лепа New [M95]. Макка Межиева Воцчун вина 1ужа Скачки. Макка Межиева Атта ду шуна ала.\nМакка Межиева Попурри 5 медленные лезгинки. Макка Межиева Попурри 4 чеченский танцевальный блок. Макка Межиева Хьо ваха ирс долуш. Макка Межиева Со вина са межирва. Макка Межиева Шелга Берам.\nМакка Межиева Макка Межиева — Мехкари. Макка Межиева Маккч бесар некъаш Разные дороги. Макка Межиева Ца лаьъа Не хочу. Макка Межиева Шу тенга доьлху.\nСкачать Макка 3 — Слушать и скачать музыку онлайн на\nМакка Межиева Нене весет. Макка Межиева Волахьа кхачахьа. Макка Межиева Вайнах New [M95].\nМакка Межиева Собар дехьа д1амаг1охьа. Макка Межиева Ойла д1аг1ерта new Я думаю о. Макка Межиева Ладога1ал везар Послушай. Макка Межиева Ахмат Хаджи. Макка Межиева Медни межаева M


Креш-сюр-Сон — Википеди\nКреш-сюр-Сон (фр. Crêches-sur-Saône, фр. Crèches) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Сона а, Луара а. Дозанашца йу Корморанш-сюр-Сон, Гарнеран, Шентр, Шан (Франци), Ла-Шапель-де-Гинше, Варенн-ле-Макон. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Креш-сюр-Сон&oldid=5164586»


Хаамийн гIирсаш: ФСБ-но харц кехаташ кечдина хилла Хангошвили верца доьзна лаьцначу зудчунна\nГерманино нохчийн тIеман баьчча Хангошвили Зеламха верца доьзна лаьцначу Красиков (Соколов) Вадиман зудчунна харц документаш делла хилла ФСБ-но. Оцу хьокъехь хаам баржийна, Der Spiegel, Bellingcat, The Insider порталаша бинчу талламна тIе а тевжаш, МБХ ресурсо.\nМайра Iоравоккхуш зорбанехь талламаш арабевлла дукха хан ялале, шайн йоцчу цIерашца даьхна кехаташ а долуш, кеманца аннекси йинчу ГIирме баха новкъабевлла хаабелла Красиковн зуда а, церан йоI а.\nДаьхначу кехаташ тIехь цхьана шарна хийцина ю шина а пассажиран йина хенаш. Талламан авторша бахарехь, оццу кеманца хилла ФСБ-н цхьа белхахо а. Оцу стеган телефонехула ФСБ-н инарлица маситтазза къамел а дина зудчо.\nТаллам бинчу журналисташна хетарехь, зудчунна и тайпа аьттонаш латторо "кхин а цхьа тоьшалла ло Хангошвили верна тIехьа лаьтташ Оьрсийчоьнан пачхьалкх хилар ".\nСтохка Марсхьокху-беттан 23-чохь Берлинна юккъехь герз тоьхна вийра Хангошвили. Полисхоша лецира зулам дина хила тарлуш йолчу шеконашца Оьрсийчоьнан вахархо. Цуьнан цIе немцойн Iедалхоша йоккхуш яц, делахь а, журналистийн хаамашца, Красиков Вадим ву иза.\nBellingcat-о а, The Insider-о а, Spiegel-о а бахарехь, Красиковна Хангошвили вуьйш гIо дина Оьрсийчоьнан къайлахчу сервисан ФСБ-н "Вымпел" декъехь болх бинчу Демьянченко Романа.\n"Бандитийн къестамашкахь" нисделла цуьнан валар, элира президента Путин Владимира, Хангошвили верца боьзначу хааманна комментари еш.


СауьгӀ — Википеди\n49°21′31″ къ. ш. 0°56′36″ м. д.HGЯOL\n▼1205 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСауьгӀ (фр. Sahurs) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Сен-МагӀитим.\nДозанашца йу Комон (ЭгӀ), Ла-Буй, ГгӀан-КугӀонн, Ото-суьгӀ-Сен, Мулино, Сен-ПьегӀгӀ-де-Манневиль, Валь-де-ла-Е.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=СауьгӀ&oldid=7834048»


Хаза назма мукъам\nИнформация о видео Хаза назма мукъам\nНазвание : Хаза назма мукъам\nПользователь : id 787138107163\nПонравилось : 1,337\nКадры из видео Хаза назма мукъам\nХаза, назма, мукъам,\nКомментарии к видео Хаза назма мукъам\nWarning: file_get_contents(https://www.googleapis.com/youtube/v3/commentThreads?part=snippet&videoId=o8a0f0CM45U&maxResults=100&key=AIzaSyDlch27HxA7vsHthAhz2AHBpSyLxtpI3do): failed to open stream: HTTP request failed! HTTP/1.0 403 Forbidden in /home/users/a/amt999/domains/cerialest.ru/smotret-filmy-onlajn-smotret-serialy-youtube-online-start-kachestvo-hd-na-russkom-serial-film-2019.php on line 21\nПохожие на Хаза назма мукъам видео\nШелара Бай1ела хаза мукъам\nот : мурат дукаев\nШелара Бай1ела хаза мукъам. | Смотреть\nХаза назма... дог ойла таеш мукъам\nот : Неизвестная Личность\n1ад хьокху понадр(1уда) | Смотреть\nАбу-Бакар. | Смотреть\nМохьмад закани хаза мукъам 10.01.2020.г.\n1АД ХЬОКХУ ЗУКУР | хаза мукъам (я Аллах1 Дели)\nот : ISLAM ZIKR\nhttps://www.youtube.com/channel/UC1TKRDbKzqwP9D70sLEvzMA 1ад хьокху пондар. Бабаз сын Т1ат1и и другие муриды ... | Смотреть\nМохьмад закани мукъамца зикар г1аттош\nМохьмад закани. | Смотреть\nСайд хьусайн хаза мукъамц зикар г1аттош\nСайд Хьусайн мукъам 27.11.19г.\nСайд Хьусайн мукъам. | Смотреть\nот : Бимарз Юсуев\n1АД ХЬОКХУ ЗИКР | хаза мукъам (я Аллах1 я Аллах1)\nhttps://www.youtube.com/channel/UC1TKRDbKzqwP9D70sLEvzMA Т1ат1и мурдш. 1ад хьокху пондар, зикр (я Аллах1 я ... | Смотреть\nХаза Назма (Я Аллах1)\nназаманаш#зикар#чечня#ингушетия. | Смотреть\nот : Ахлю сунна валь Джамаа\nХалид Ведзижев мукъам\n1АД ХЬОКХУ ЗИКР / Т1ат1и берш#\nhttps://www.youtube.com/channel/UC1TKRDbKzqwP9D70sLEvzMA Хаза мукъам зикр 1ад хьокху пондар. | Смотреть\nот : халид tv\nСайд Хьусайн хаза мукъам\nЗикр в с.Гойты-ма хаза мукъам бу и (зикр, назма)\nот : Къадари т1арикъата хазна\n1имран-хаза зикр (зикр,назма)\nМохьмад закан / Пайхмар хестош назма\nот : MUTAEV / 92\nХьажех лаьцна назма\nМуслим Гой-чуйский. | Смотреть\nGara Subs | Prinzz C | Glitches | บางกอกทูเดย์หวยงวด | แม่จำเนียรอ่อนนุช | วอล มันแน่แม่จ้า | Veggeto56 | ดูดวงเลขเด็ดประจำงวดวันที่ | 2 4 8 2 | Lucas De Apo Yt | Simex Fan. | Message) | ARES S. | Altruists JW | Kyle Pryor


М.ОДЕСА, МАЛИНIВСЬКИЙ Р-Н ВУЛ. IЦХАКА РАБIНА БУД. 17, KB. 118


Мазьер-Наресс — Википеди\nМазьер-Наресс (фр. Mazières-Naresse, фр. Naresse) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Ло а, Гаронна а. Дозанашца йу Beaumontois-en-Périgord[d], Сент-Радегонд (Дордонь), Бурнель, Дудрак, Рив (Ло а, Гаронна а), Вильреаль, Рае (Ло а, Гаронна а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Мазьер-Наресс&oldid=5170635»


Керла мехкадаьтта доккху меттигаш лохур ю Нохчийчохь Азербайджанан пачхьалкхан кампанино\nОхан-бутт 07, 2012\nОьрсийчоь -- Оьрсийчоьнан Роснефть кампанино 800 000 тонн мехкадаьтта даьккхина Нохчийчохь 2011-чу шарахь, 09Гезг2011\nНохчийчурча Iедалша шайн махкахь болх бан кхайкхина Азербайджанан пачхьалкхан мехкадаьттан кампани. Цигарчу говзанчаша гIо дийра ду меттигерачу мехкадаьттан индустрин белхахошна керла Iаьржа дашо докхху меттигаш лохуш.\nКху беттан 4-чу дийнахь Нохчийчоьнан финансийн министро Исаев Iелас хаам бира журналисташка Нохчийчохь мехкадаьтта долу меттигаш талла Оьрсийчоьнан Роснефть кампанина елла йолу лицензин хан чекхяьлла аьлла. Цундела цара республике кхайкхина Азербайджанера мехкадаьттан кампани.\nЦу хаамо юкъаметтигаш йохо мегаш ю Оьрсийчоьн премьер-министран Путин Владимиран уллерачу шина стеган. Царах цхьаъ ву Роснефтана Iуналла деш волу вице-премьер Сечин Игорь. Ткъа важа ву Нохчийчоьнан куьйгалхо Кадыров Рамзан.\nКху шеран Чиллан-баттахь Кадыровс бехке йира Роснефть, Нохчийчохь мехкадаьтта цIандо завод юьллур ю, аьлла, ша делла долу дош кхочуш ца дарна. И завод йилла йоло езаш яра 2011-чу шарахь.\nАзербайджанан мехкадаьттан кампани Нохчийчу кхайкхар леррина дина долу хIума хила мега, Нохчийчохь болх бар хьокъехь Москохца дагадовлар дIахьуш Кадыровн позициш онда хилитар Iалашонца.\nЦкъачунна Азербайджанан пачхьалкхан кампанино а, Оьрсийчурча Роснефть кампанино Исаевс дина долу дIахьедар цхьа комментари а ца еш дитина. Амма Бакохарчу аналисташна баш дIоггара мехала ду, аьлла а, ца хета иза.\nШабан Ильхам мехкадаьтта а, газ а лахаран Бакорчу Институтан белхахо ву. Цунна хетарехь, Оьрсийчура Къилбаседа Кавказ Азербайджанан пачхьалкхан кампанина болх бан дукха кхераме меттиг ю.\nШабан Ильхам: Азербайджанан мехкадаьттан кампани махкал арахьа инвестициш хьежо йолаелла 2007-цу шарахь дуьйна. Амма цара хаьржинаш дукха дика йолу, кхераме йоцу проекташ ю. Нохчийчохь а, Дагестанехь а йолчу мехкадаьтта доккхучу меттигашкахь ойла йолуш бац уьш.\nИ меттигаш дукха кхераме ю, аьлла, хета царна. Къилбаседа Кавказехь тIелетарш до мехкадаьттан коьчаллашна. БиргIанаш чура мехкадаьтта лечкъор а даьржина ду цигахь.\nКарарчу хенахь Нохчийчохь даккха аьтто болчу мехкадаьттан барам бу 60 миллион тонн. Ткъа газан барам бу 3 миллиард кубометар. 2011-чу шарахь Роснефть кампанино Нохчийчохь даьккхинарг дара 800 000 тонн мехкадаьтта.


Тагапи — Википеди\n58°13′52″ къ. ш. 53°00′47″ м. д.HGЯOL\nТагапи картан тӀехь\nТагапи (оьрс. Тагапи) — Российн Федерацин Удмуртин Глазован кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тагапи&oldid=4680488»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 16 февраль, 04:55.


Сент-Аман-де-Вер — Википеди\n44°59′14″ къ. ш. 0°41′51″ м. д.HGЯOL\nСент-Аман-де-Вер (фр. Saint-Amand-de-Vergt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Дордонь. Дозанашца йу Вер (Дордонь), Сен-Мем-де-Перероль, Сен-Мишель-де-Вилладе, Val de Louyre et Caudeau[d], Фулекс. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Аман-де-Вер&oldid=5187275»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 8 октябрь, 09:35.


new-rutor.org :: Игорь Валериев - Ермак 3. Личник (2020) MP3\nИгорь Валериев - Ермак 3. Личник (2020) MP3\nДобавлен 27-03-2020 7:29:41 (6 минут назад)\nРазмер 685.42 MB (718717594 Bytes)\n10 Ноя 19 Игорь Валериев - Ермак 2, Телохранитель (2019) MP3 2 719.74 MB 9 0\n10 Ноя 19 Игорь Валериев - Ермак 1, Начало (2019) MP3 2 678.49 MB 7 0


Конструктор Bauer Автодорога 160 элементов Бетта 150 без гидромассажа\nКардиган из хлопка. Сверхпопулярный силуэт over-size позволяет совмещать модель с брюками и джинсами.\nАртикул: 63307_OLG ВАР.1\nКоми, Ивановское, Богданович, питер Петроградский, Нижний Новгород учхоз, Малоярославец, Башкортостан, Рязанский проспект, Норильск, Соколиная Гора, Жиздра, Самара Аэропорт-2, Бульвар Рокоссовского, Коряжма, Магас, Кострома, Горнозаводск, Дагестанские Огни.


Пон-де-БагӀгӀе — Википеди\n44°36′07″ къ. ш. 5°00′40″ м. д.HGЯOL\n16,6 квадратан километр\n▲672 стаг (2019 шеран 1 январь)\nПон-де-БагӀгӀе (фр. Pont-de-Barret) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — ДгӀом.\nДозанашца йу ШагӀоль (ДгӀом), Ейзауь, Фелин-суьгӀ-ГӀимандуль, Мана, Пуьи-Сен-МагӀтен, ГӀошбоден, Салетт (ДгӀом), Суаян.\nДгӀом департаментан коммунаш\nАлейгӀак • Аликсан • Аллан • Аллекс • Альбон • Амбоний • Андансетт • Анкон • АннейгӀон • АгӀнеон • АгӀпавон • АгӀтемоне • Ауст-суьгӀ-Си • Баллон • БагӀбьегӀ • БагӀнав • БагӀгӀе-де-ЛиугӀ • БагӀсак • БагӀселонн • БатегӀне • Безе • Безиньян • Безоден-суьгӀ-Бин • БельгагӀд-ан-Дуьа • Белькомб-ТагӀандоль • Бениве-Оллон • Боваллон • Бовуазен • Бозамблан • Бомон-ан-Дуьа • Бомон-ле-Валанс • Бомон-Монте • Бонлье-суьгӀ-ГӀубйон • БогӀегагӀ-БагӀе • БогӀегӀ • БофогӀ-суьгӀ-ЖегӀванн • БгӀан • БгӀетт • Бувант • БувьегӀ • Бульк • БугӀ-де-Пеаж • БугӀ-ле-Валанс • БугӀдо • Буше • Буьи-ле-БагӀонни • Валанс • ВалогӀи • Валуз • Валь-МагӀавель • ВальдгӀом • ВантгӀоль • Васье-ан-ВегӀкогӀ • ВашегӀ-ан-Кен • ВенсобгӀ • ВегӀ-суьгӀ-Меуж • ВегӀклоз • ВегӀкуагӀан • ВегӀонн • ВегӀшени • Веск • Вильбуа-ле-Пен • ВильпегӀдгӀи • ВильфгӀанш-ле-Шато • Вольван • Вон • Вонавей-ла-ГӀошетт • Гландаж • ГгӀан • ГгӀанж-ле-Бомон • ГгӀиньян • Гуьмьян • Ди • Диваже • ДонзегӀ • Дьелефи • Ейгале • Ейгалье • Ейглуьи-Екулен • Ейзауь • Ейме • ЕйгӀоль • Екс-ан-Дуьа • Епелуьш • Епенель • Епинуз • ЕгӀом • ЕгӀгӀ • Етабле • Етуаль-суьгӀ-ГӀон • Ешеви • Жаян • Жейссан • Женисье • ЖегӀван • ЖигогӀ-е-ЛозгӀон • ЖоншегӀ • Изон-ла-БгӀуьисс • Клавейзон • Клансе • Клеон-д'АндгӀан • КлегӀе • Клиукла • Кобонн • Колонзель • Ком • Комбовен • Кондияк • КондогӀсе • КогӀнийон-суьгӀ-л'Уль • КогӀнияк • КгӀе • КгӀеполь • КгӀоз-ЕгӀмитаж • КгӀуьпи • КуьгӀнье\nЛа-Бати-де-Фон • Ла-Бати-ГӀоллан • Ла-Бегуьд-де-Мазанк • Ла-Бом-де-ТгӀанси • Ла-Бом-д'Остен • Ла-Бом-КогӀниян • Ла-ГагӀд-АдемагӀ • Ла-КукугӀд • Ла-Лопи • Ла-Мотт-де-ГалогӀ • Ла-Мотт-Фанжа • Ла-Мотт-Шаланкон • Ла-Пенн-суьгӀ-л'Увез • Ла-ГӀепагӀа-ОгӀипль • Ла-ГӀош-де-Глен • Ла-ГӀош-суьгӀ-ГгӀан • Ла-ГӀош-суьгӀ-ле-Буьи • Ла-ГӀошетт-дуь-Буьи • Ла-Туш • Ла-Шапель-ан-ВегӀкогӀ • Ла-ШагӀс • Ла-ШодьегӀ • ЛабогӀель • Лаваль-д'Екс • ЛавейгӀон • Лам • Лан-Летан • ЛапейгӀуз-МогӀне • ЛагӀнаж • Лашо • Ле-ГгӀан-СегӀгӀ • Ле-ГгӀанж-ГонтагӀд • Ле-Пег • Ле-Пий • Ле-Пое-ан-ПегӀси • Ле-Пое-Лаваль • Ле-Пое-СелагӀ • Ле-Пое-Сижия • Ле-ПгӀе • Ле-Тоний • Ле-ТугӀгӀетт • Ле-Шалон • Ле-Шаффаль • Леонсель • Леш-ан-Дуьа • ЛивгӀон-суьгӀ-ДгӀом • ЛогӀйоль-суьгӀ-ДгӀом • Луь-ла-КгӀуа-От • Луьк-ан-Дуьа • МалатавегӀн • МалиссагӀ • Мана • Манглон • Мант • МагӀже • МагӀиньяк-ан-Дуьа • МагӀса • МагӀсанн • МагӀш • Мевуйон • МегӀендоль-лез-Оливье • МегӀкуьгӀоль • МигӀабель-е-Блакон • МигӀабель-о-БагӀонни • МигӀибель • МигӀманд • Мискон • Моллан-суьгӀ-Увез • МольегӀ-Гланда • МонбгӀен-ле-Бен • МонбгӀизон-суьгӀ-Ле • Монбуше-суьгӀ-ЖабгӀон • МонвандгӀ • Монгуье • Монжу • Монжуае • МонклагӀ-суьгӀ-ЖегӀванн • МонлогӀ-ан-Дуьа • МонмейгӀан • МонмигӀаль • МонмогӀ-ан-Дуьа • МонгӀеаль-ле-СугӀс • МонгӀиго • МонсегуьгӀ-суьгӀ-Лозон • Монтележе • МонтелимагӀ • Монтелье • Монтобан-суьгӀ-л'Увез • Монтолье • Монтуазон • МонфегӀгӀан-ла-ФагӀ • МонфгӀок • Моншенуь • МогӀаз-ан-ВаллуагӀ • МогӀнан • МугӀ-Сент-Езеб • МуьгӀей • Нион • Обенассон • ОбгӀ • Олан • Омблез • ОгӀель • ОгӀйоль-ан-ГӀуаян • ОгӀсина • Ослон • Остен • Отишам • ОтгӀив • ПагӀнан • ПейгӀен • ПейгӀуь • Пелонн • Пенн-ле-Сек • Пьегон • ПьеггӀо-ла-КластгӀ • ПьегӀгӀлатт • ПьегӀгӀлонг • План-де-Бе • Плезьян • ПоммегӀоль • Пон-де-БагӀгӀе • Пон-де-л'ИзегӀ • Поне-е-Сент-Обан • Понса • Понте • ПогӀт-ан-Вальден • ПогӀт-ле-Валанс • ПгӀадель • ПгӀопиак • Пуайоль • Пуьи-Сен-МагӀтен • ПуьижигӀон • ГӀатьегӀ • ГӀекубо-Жансак • ГӀемуьза • ГӀеовиль • ГӀеянетт • ГӀимон-е-Савель • ГӀйом • ГӀоман-суьгӀ-ИзегӀ • ГӀомее • ГӀотье • ГӀош-Сен-СекгӀе-Беконн • ГӀошбоден • ГӀошбгӀуьн • ГӀошгуьд • ГӀошфогӀ-ан-Вальден • ГӀошфогӀ-Самсон • ГӀошфугӀша • ГӀошшинагӀ • ГӀуайнак • ГӀусса • ГӀуссе-ле-Винь • ГӀусье\nСавасс • Салетт • Саль-су-Буа • Сау • Сауьн • Сайоь • СедегӀон • Сен-БагӀду • Сен-БагӀтелеми-де-Валь • Сен-Бенуа-ан-Дуьа • Сен-Бонне-де-ВальклегӀе • Сен-Валье • Сен-Венсан-ла-КоммандгӀи • Сен-ДизьегӀ-ан-Дуьа • Сен-Дона-суьгӀ-л'ЕгӀбасс • Сен-Жан-ан-ГӀуа • Сен-ЖегӀве-суьгӀ-ГӀубйон • Сен-Жульен-ан-Кен • Сен-Жульен-ан-ВегӀкогӀ • Сен-КгӀистоф-е-ле-ЛагӀи • Сен-ЛогӀан-ан-ГӀуаян • Сен-ЛогӀан-д'Оне • Сен-МагӀсель-ле-Созе • Сен-МагӀсель-ле-Валанс • Сен-МагӀтен-д'Ут • Сен-МагӀтен-ан-ВегӀкогӀ • Сен-МагӀтен-ле-Колонель • Сен-Ме • Сен-Мишель-суьгӀ-Савасс • Сен-МогӀис-суьгӀ-Ейг • Сен-НазегӀ-ан-ГӀуаян • Сен-НазегӀ-ле-ДезегӀ • Сен-Панталеон-ле-Винь • Сен-Поль-ле-ГӀоман • Сен-Поль-ТгӀуа-Шато • Сен-ГӀамбегӀ-д'Альбон • Сен-ГӀеституь • Сен-ГӀоман • Сен-СовегӀ-ан-Дуьа • Сен-СовегӀ-ГувегӀне • Сен-СогӀлен-ан-ВаллуагӀ • Сен-Тома-ан-ГӀуаян • Сен-ФегӀгӀеоль-ТгӀант-Па • Сент-Ави • Сент-Андеоль • Сент-Аньян-ан-ВегӀкогӀ • Сент-Елали-ан-ГӀуаян • Сент-Ефеми-суьгӀ-Увез • Сент-Жаль • Сент-КгӀуа • Сент-Обан-суьгӀ-л'Увез • Сент-Уьз • СегӀв-суьгӀ-ГӀон • Созе • СолегӀе • Сольс-суьгӀ-ГӀон • Суаян • СупьегӀгӀ • Суьз • Суьз-ла-ГӀусс • ТейсьегӀ • Тен-л'ЕгӀмитаж • ТегӀсанн • Толиньян • ТгӀесшенуь-КгӀее • ТгӀиогӀ • ТгӀуьина • Туьлетт • УгӀш • Фе-ле-Кло • Фелин-суьгӀ-ГӀимандуль • ФегӀгӀасьегӀ • ФгӀансийон-суьгӀ-ГӀубйон • Шабей • ШабгӀиян • Шаванн • Шаланкон • Шамалок • ШамагӀе • Шано-КуьгӀсон • ШантмегӀль-ле-Бле • ШантмегӀль-ле-ГгӀиньян • ШагӀан • ШагӀм-суьгӀ-л'ЕгӀбасс • ШагӀоль • ШагӀпе • Шастель-АгӀно • Шатийон-ан-Дуьа • Шатийон-Сен-Жан • Шатодубль • Шатонеф-де-БогӀдетт • Шатонеф-де-ГалогӀ • Шатонеф-дуь-ГӀон • Шатонеф-суьгӀ-ИзегӀ • Шатуьзанж-ле-Губе • Шовак-Ло-Монто • Шодбонн • Уьпи\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Пон-де-БагӀгӀе&oldid=7831909»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 01:38.


Оьрсийчуьра муфтий дуьхьал ву дозанашна тIехула митингаш хIитторна\nНохчийчоьнна а, ГIалгIайчоьнна а юкъара дозанаш бахьана долуш митингаш хIитторна ша дуьхьал хиларх дIахаийтина шинариндийнахь журналисташца хиллачу къамелехь Оьрсийчуьрчу Лакхарчу муфтийс Таджуддин Талгата. Цу кепара хеттарш "цхьана а митингашца дерзош дац, низам ду, къепе а ю" аьлла, билгалдаьккхина цо.\n"Тхо догйовха ду, оцу шина вежараллин къаьмнашна юкъахь а, республикашна юкъахь а компромисс карийна ца Iаш, церан барт а, вовшах кхетар а хир ду аьлла", - дийцина Таджуддина ТАСС агенталан корреспонденте.\nБайначу беттан 26-чохь Нохчийчоьнан а, ГIалгIайчоьнан а куьйгалхоша Евкуров Юнус-Бека а, Кадыров Рамзана а куьйгашяздира шина республикана юкъара дозанаш билгалдохуш. Цу тIаьхьа шина кIиранах Магасехь протестан митингехь лаьттира гIалгIай.


Сен-Леже (Севваь) — Википеди\nСен-Леже (фр. Saint-Léger) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ОвегӀнь — ГӀона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Севваь.\nДозанашца йу Ла-Шапель, ЕпьегӀгӀ, Сен-ПьегӀгӀ-де-Бельвиль, Сен-ГӀеми-де-МогӀенн.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Леже_(Севваь)&oldid=7838049»


Малхбален Тимор — Википеди\n8°45′54″ къ. ш. 126°05′38″ м. д.HGЯOL\nХӀокху версин 2 хийцам талла безаш бу. ЧӀагӀйелла верси теллина (2021, 20 декабрь).\nДемократин Республика Малхбален Тимор\nДевиз: «Unidade, Acção, Progresso (Кеп:Tr-pt)»\nШатлакхан Илли: «Pátria»\n28 ноябрь 1975 шо (Португалех)\n20 май 2002 шо (ХӀиндонезех)\n15 007 км² (154-гӀа дуьненахь)\n▲ 1 291 358 стаг\n6,60 млрд долл. (161-гӀа)\n▲0,605 (юкъара; 133-гӀа меттиг)\nАЦШн доллар (USD, 840) (IDR, код 360)\nКоьрта йаззам: Малхбален Тиморан истори\nГӀайренан дуьххьарлера бахархой баьхна Джерималай хьех чохь 60—50 эз. шо хьалха. Вайн эрал 38 - 17 эз. шо хьалхарчу муьрехь Джерималай хьех чохь нах ца Ӏийна, иза доьзна хетарехь, хӀорд чубожарца.\nТардалийтарехь 4 эзар шо хьалха Тиморе охьахевшина австралоидан расан векалш, цара буьйцуш хилла шира папуасийн меттанаш. ТӀаьхьа Тимор тӀеховша буьйлабелла австронезийн монголоидан тайпанаш, уьш баьхкина хӀинцалерачу ХӀиндонезин гӀайренаш тӀиера. ТӀаьххьара баьхкина тетумаш — тера ду, XVI бӀешарахь. Тетумаш бина хаъал Ӏаткъам гӀайрен тӀехь хилла къаьмнаш кхиош — тетумашкара масала оьцуш, уьш буьйлабелира шира бахаман гулдар тӀиера латта лело, масала, дуга кхио.\nОцу хенахь (XIV—XVI бӀешерашкахь) Тимор тӀехь хуьлура яван, малайн, цийн махлелорхой, цара хуьйцура меттигерачу бахархошца сандалан дитт, иза дика оьцура Къилба-Малхбален а, Къилба а Азин мехкашкахь.\nПортугалхой хилира европахойх дуьххьала кхаьчначех, уьш баьхкира оцу махка XVI бӀешарахь, масех эвла йиллира цара Тимор гӀайрен тӀехь, оцу хенахь гуонахьара гӀайренаш карадахнера голландхойн.\n1 Айлеу Aileu Aileu Айлеу TL-AL 7745 676,02 44 325 65,57\n2 Айнару Ainaro Ainaru Айнару TL-AN 11 527 869,79 59 175 68,03\n3 Баукау Baucau Baukau Баукау TL-BA 22 659 1507,95 111 694 74,07\n4 Бобонару Bobonaro Bobonaru Мальяна TL-BO 18 397 1380,82 92 049 66,66\n5 Викеке Viqueque Vikeke Викеке TL-VI 15 115 1880,39 70 036 37,25\n6 Дили Díli Dili Дили TL-DI 31 575 368,12 234 026 635,73\n7 Кова-Лима Cova Lima Kovalima Суаи TL-CO 11 820 1206,66 59 455 49,27\n8 Лаутен Lautém Lautein Лоспалос TL-LA 12 998 1813,11 59 787 32,97\n9 Ликиса Liquiçá Likisá Ликиса TL-LI 11 063 550,95 63 403 115,08\n10 Манатуту Manatuto Manatutu Манатуту TL-MT 8338 1785,96 42 742 23,93\n11 Мануфахи Manufahi Manufahi Саме TL-MF 8901 1326,60 48 628 36,66\n12 Окуси-Амбено Oecusse Oe-Kusi Ambenu Панте-Макасар TL-OE 13 659 817,23 64 025 78,34\n13 Эрмера Ermera Ermera Глену TL-ER 21 165 770,83 117 064 151,87\nМассо 194 962 14 954,43 1 066 409 71,31\n↑ World Population Prospects: The 2017 Revision (ингалс.). United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (October 2017). — (custom data acquired via website). Теллина 2017 шеран 14 ноябрехь.\n↑ 1 2 World Economic Outlook Database. Report for Timor-Leste (ингалс.). IMF (October 2017). Теллина 2017 шеран 14 ноябрехь.\n↑ Human Development Index and its components (ингалс.). Программа развития ООН. — Доклад о человеческом развитии (2016) на сайте Программы развития ООН. Теллина 2017 шеран 14 ноябрехь.\n↑ Direcção Nacional de Estatística: 2010 Census Wall Chart (English) Архивйина 2011-08-12 — Wayback Machine\n↑ Highlights of the 2010 Census Main Results in Timor-Leste English Архивйина 2013-09-28 — Wayback Machine\nGND: 4075765-1 · LCCN: n2002021667 · NDL: 00936307 · NKC: ge131391 · NLA: 50180159 · PTBNP: 131597 · LIBRIS: 161041 · VIAF: 261956400\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Малхбален_Тимор&oldid=8368016»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 19 май, 15:47.


Тей-суьгӀ-Ванн — Википеди\nТей-суьгӀ-Ванн (фр. Theil-sur-Vanne, фр. Theil) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Йонна.\nДозанашца йу Пон-суьгӀ-Ванн, СегӀизье, ВомогӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Тей-суьгӀ-Ванн&oldid=7846430»


Делю (Мез) — Википеди\n49°24′30″ къ. ш. 5°25′55″ м. д.HGЯOL\nДелю (фр. Delut) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Мез. Дозанашца йу Гран-Фаи, Домбра, Жамец, Марвиль (Мез), Ремуавиль, Рю-сюр-Отен, Виттарвиль. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Делю_(Мез)&oldid=6763752»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 16 октябрь, 22:51.


Страсбургерчу кхело 1,2 миллион евро тIедожийна Оьрсийчоьнна\nGeneric – Themis with scale, symbol of justice on European Union flag background composition\nФранцин Страсбургехь Европерчу адамийн бакъонашкахула кхело Оьрсийчоьнан Iедалшна тIедожийна 2002-2004 шерашкахь салташа дIабигинчул тIаьхьа лар йоцуш байначу нехан гергарчарна 1 миллион 200 эзар гергга евро далар. Болчу хаамца, верриг а цу гIуллакхехь хьехош ву Нохчийчуьра а, ГIалгIайчуьра а 17 вахархо.\n"Яндаева а, кхиберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" цIе йолчу цу гIуллакхан юкъахь бу 10 латкъам. Лар йоцуш вайна ву Яндаев Турпал-Iела, Хамаев СаьIид-Iела, Сайнароев Султан, Магомадов Iусман, Мугадиев Iалаш, Тутаев Расул, Кончиев Асхьаб, Межиев Юсуп, Ахильгов Лом-Iела, Зибухаров Iийса, Зибухаров Руслан, Цураев Аслан, Ибрагимов Ча-Борз, Альтамиров Шарпуди, ДишнаевгIар Iабдул-Малик а, Iабдул а, Ахмадов Тимерлан.\nЦарах шинан гергарчеран цIарх Страсбургерчу кхелан кхеташонехь дакъалоцуш бара "Мемориал" бакъонаш ларйон центран юристаш. И шиъ ву 77 шо хилла ГIалгIайчуьра мазлагӀча Сайнароев Султан а, Нохчийчуьра 45 шаре ваьлла хилла Соьлж-ГIаларчу социалан центран куьйгалхо хилла Магомадов Iусман а.\nСайнароев вехаш хилла Галашкехь. 2002-чу шарахь ГIадужу-беттан 22-чохь иза шен накхаршка хьажа вахана хилла, юьртана 7 чакхарма гергахь долчу. Жимма цигахь бIаьрг тухуш а Iийна, луларчу накхармозийн яьшканаш лаьттачу шен бевзарш ОздоевгIар болчехь а Iийна, говрахь цIаваха дагахь новкъаваьлла воккха стаг.\nОццу хенахь ОздоевгIар болчу веана хилла 15 Оьрсийчоьнан салти. Цаьрга мила вара говрахь дIавахнарг аьлла хатта а хаьттина, Сайнароевна тIаьхьакхиъна иза дIавигина цара. Амма оцу юкъана воккха стаг кхиъна ОздоевгIаьрга ша лаьцна Аьршта дIавуьгуш хиларх лаьцна хаам бан. Цул тIаьхьа и стаг кхин гина вац. Сайнароевн кIант Мохьмад оцу хенахь дуьйна араваьлла лелла шен да лоьхуш.\n2002-чу шарахь Лахьанан-баттахь Соьлжан кIоштан прокуратуро бехктакхаман гIуллакх долийра Сайнароев лачкъор хьокъехь. Амма 4 шо даьлча иза таллар сацийра, зулам динарш каро аьтто ца баьлла аьлла. 2007-чу шарахь ГIуран-баттахь Сайнароевн гергарчара лакткъам бира Европерчу адамийн бакъонашкахула кхеле.\nСайнароевгIера цIарх, цкъа дуьххьара Оьрсийчохь, юха Страсбургерчу кхелехь векал хиллачу "Мемориалан" юристо Гандаров Iийсас дийцарехь, ГIалгIайчохь маьрша адамаш лечкъор доладелира 2002-чу шарахь, ткъа Сайнароев Султан лар йоцуш вар юьхьанцара хиллачех дара.\nЦул тIаьхьа даьллачу масийтта шарахь цу кепара республикехь тIепаза вайна 150 сов стаг, боху Гандаровс.\nНохчийчуьра вахархо Магомадов Iусман вайна 2002-чу шарахь Зазадоккху-беттан 28-чу дийнахь, Мескер-Эвлан йистехь лаьттачу блокпостехь лаьттачу эскархоша лаьцначул тIаьхьа.\nОццу шарахь Устрада-гIаларчу прокуратуро бехктакхаман гIуллакх долийра и стаг лохуш. Амма "Мемориало" дийцарехь, талламхошна ца карийра зуламхой. Ткъа 2008-чу шарахь Мангалан-баттахь Магомадовн гергарчара латкъам бира Страсбургерчу кхеле.\n"Яндаева а, кхиберш а Оьрсийчоьнна дуьхьал" гIуллакхехула кхин а 6 латкъам кечбина Европерчу адамийн бакъонашкахула кхеле "Правовая инициатива" проекто. Межиев Юсуп 2002-чу шарахь Соьлж-ГIаларчу постехь лаьцначул тIьхьа вайна ву. ДишнаевгIар Iабдул-Малик а, Iабдул а оьрсийн салташа дIавигинера цIера Зазадоккху-баттахь 2003-чу шарахь.\nЭлистанжара Яндаев Турпал-Iела а, Хамаев СаьIид-Iела а лаьцна цу эвлана гергахь лаьттачу блокпостехь Мангалан-баттахь 2003-чу шарахь. Цул тIаьхьа карош вац и шиъ. Иштта Нохчийчуьрчу гIаланашкахь а, ярташкахь а паспорташ толлуш лелачу эскархоша дIабигинчул тIаьхьа байна нах а бу цу гIуллакхехула.\nЕвроперчу адамийн бакъонашкахула кхело бина сацам ницкъ болуш хир бу 2019-чу шеран Зазадоккху-беттан 4-хь дуьйна.


Люксемонт-е-Виллотт — Википеди\nЛюксемонт-е-Виллотт (фр. Luxémont-et-Villotte) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Марна. Дозанашца йу Биньикур-сюр-Марн, Екриенн, Фриньикур, Мароль (Марна), Матиньикур-Гонкур, Норруа (Марна), Реймс-ла-Брюле, Воклерк. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Люксемонт-е-Виллотт&oldid=5170271»


Там от холода мерзли люди, от тоски разрывалась душа… - 24 Февраля 2011 - Неофициальный сайт села Старые Атаги\nШинарин де, 29.09.2020, 06:12\nКоьрта аг1о » 2011 » Февраль » 24 » Там от холода мерзли люди, от тоски разрывалась душа…\nА так же, читайте в разделе "Г1арбоьвла нах (знаменитости села)"\nоб Альви Чанкаеве.\nКатегори: Къастийнарш (Избранные) | Хьоьвсина: 1641-за | Д1аяздина: isa-muslim | Тегаш: Чанкаев Альви, департация\n1 isa-muslim (24.02.2011 12:03) [Материал]\nНа форуме: "Участники обороны Брестской крепости (1941 г.)".\nЗдесь выписаны все, кто был призван из Старых Атагов (из списка по Х. Ошаеву)


УденкугӀ — Википеди\n48°13′31″ къ. ш. 5°05′38″ м. д.HGЯOL\nУденкугӀ (фр. Oudincourt) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Анневиль-ла-ПгӀегӀи, Ламансин, ОгӀмуа-ле-Сексфонтен, СонкугӀ-суьгӀ-МагӀн, ВгӀенкугӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=УденкугӀ&oldid=7842169»


Теша хьо минусовка :: Holleyscherrer\nТеша хьо минусовка, свежая прошивка для дир 300\nТеша хьо сан безам. Хьо динахь, буьсан дагчу йижна ялла, Дахар ду са хьоьца дезна. Скачать Тамила Сагаипова - Веза, хьоменаг хьо теша.(минусовка).mp3 -- Скачать Песню Тамила. - Мадина хинцам хьо зина, Сунам хьо гeнa Аяулы ана минусовка Теша Мадина 10:37.\nИльяс Аюбов - Верь мне (Теша хьо) - Диснари хьоьга ала дош. ЛОЯ - Розы темно-алые МИНУСОВКА. Теша Хъо (Минусовка) Ильяс Теша Хьо (Под Гитару) Ильяс. Теша хьо,теша хьо сан безамах. Еза баха хьоь къордина,нена хаза йо1. Теша Хъо(минусовка) 01:59. Слушай и качай хьо езаш лела mp3 бесплатно и без регистрации, по прямым ссылкам или оцени хьо. Ильяс Аюбов Теша хьо послушать онлайн или скачать Если вы на этой странице, минусовка. Дада сан сий ду хьо. Даймохк(Минусовка) Везар са (m95) веза,веза хьоменаг хьо теша. Хьогалла. Ильяс Аюбов - Теша хьо — Диснариг хьоьга ала дош. Хир йуй те хьо сан ойла. Веза веза веза Хьоменаг хьо теша Ойланаш са хоьца ю Хьо воцург дагчоьхь ца хилча.\nТеша хьо, теша хьо сан безамах. Еза баха хьо къордина,нена хаза йо1. Диснариг хьога ала дош. Ильяс Аюбов - Теша хьо. Ильяс Аюбов в городе осень минусовка; beau geste; Контакты. Скачай ислам хариханов нена йо и ильяс аюбов нена къант. Ильяс аюбов - теша хьо минусовка mp3 скачали 401 минусовка Шахзода - чайхана mp3 скачали.\nНа данной странице вы можете скачать песню Тамила Сагаипова - Веза, хьоменаг хьо теша. Тамила Сагаипова - Веза, хьоменаг хьо теша. Тамила Сагаипова - Везара Тамила Сагаипова - Даймохк Тамила Сагаипова - Дина буьйса суна еза. Теша хьо хилахьа хьомениг соьца. Припев: Хастам бо, хастам бо хьо сайна вовзарна. Теша хьо текст Минусовка песни вальс анна. Ду сох 04:09. Амина Ахмадова – Дагавоьхна хьо 02:22 Амина Ахмадова – Вай нохчи к1ант(минус) 03:33 Амина Ахмадова – Теша соьх (M95) 04:04. Страница с текстом из Теша соьх под исполнением Тамила Сагаипова и Зарема Ирзаханова. Новинки Музыки 2015 и Лучшая Музыка Какая разница - мальчик или девочка? Главное, чтобы. Indigo туган жер минусовка (12907 раз) domino dominowood ильяс аюбов - теша хьо минусовка.\nХьо са дуьне ду (минус) минусовка - Тамила Теша Со muzmo.ru - muzmo.ru. 24 дек 2012 Ильяс Аюбов - Теша хьо 24.Тамила Сагаипова — Мичахь лела безам са 25. Хеда Хамзатова – Хьол Хаза 26.Тамила Сагаипова — Дашо. Тамила Сагаипова - Веза, хьоменаг хьо теша. Тамила Сагаипова. Слушай и качай ма хаза йода зама хьо mp3 бесплатно и без регистрации, по прямым ссылкам или. Все песни Из фильмов, Мэри Поппинс, до свидания - 33 коровы (минусовка) Ouija Board теша+хьо Кто. Теша хьо, теша хьо сан безамах. Еза баха хьоь къордина, нена хаза йо1. Диснариг хьоьга ала дош. На нашем сайте вы можете бесплатно скачать большое количество минусовок в формате mp3, с возможностью предварительного прослушивания. Все виды трека декъал йойла хьо качай в формате mp3 на поисковой системе mp3davalka.com. Все виды трека кура сетта хьо гайта Курю минусовка Ильяс Аюбов Верь мне Теша хьо. На музыкальном портале Зайцев.нет Вы можете бесплатно скачать Ильяс Аюбов - Теша хьо. Слушать онлайн тамила сагаипова - нена ваша(минусовка) . хьоменаг хьо теша. 04:16 Все песни Ильяс Аюбов скачивайте бесплатно и слушайте онлайн на сайте vkmp3.org.\nХьо вог1уш ца хилахь безамца суна. Хууш ю денош д1аоьхур ду хийла. Ас ирс сай лардийр ду д1адала хьуна. Припев: Теша со декъал беш са мерза. Теша хьо, теша хьо сан безамах. Еза баха хьоь къордина, нена хаза йо1. (минусовка) 03:56. Чеченка - веза веза хьоменаг хьо теша Амира хьо веза слушать онлайн найдено: 57 треков. Теша хьо скачать. Пожалуйста включите яваскрипт и перегрузите страницу. Веза, хьоменаг хьо теша (320 kBit/s - 44100 Hz - 9.59 Mb - 4:11) 2. Догу. Nana минусовка. 10.01.2016 by TeNHa_H. Хьо лоьхуш, хьоь кхойкхуш, хьоьга мохь бетташ, Кху некъан йохалла хьоьга со хьоьжу. Тамила Сагаипова – нана ( минусовка), 5:09, Скачать, Прослушать. теша со (минус) 3:43 Тамила.\nТамила сагаипова - нена ваша(минусовка) 04:18 : Тамила Сагаипова - Веза, хьоменаг хьо теша. Тамила сагаипова даймохк текст песни минусовка Хьоме ю хьо (New 2014) exclusive. Текст песни Ильяс Аюбов - Теша Хьо Поверь, поверь в мою любовь, устал говорить, что люблю. Хьена ирс ду хьо бохуш даго синтем ца ло, Мелла хьа ойла ярах иза кхи га ца ло, Са безам дуьнена меха хилла хиллера хьо, Теша хьа сий деш яха яла. Теша хьо: 2207: опа ганам стаил: минусовка опа ган гам. Теша хьо, теша хьо сан безамах. позвоните дети матерям минусовка скачать. Х1унда соьх цакхета хьо хунда соьх ца теша хьо Скачать АС ДОЬХУ ХЬОЬГА ТЕША СОЬХ. Тамара Дадашева - (минусовка) – Ас ца йина ойла 03:47. Тамара Дадашева и (M95) 04:35. тамара дадашева – веза,веза хьоменаг хьо теша 04:14.


Депортация | magas.ru\nХозача мехкагIа даьккхар кIам,\nМалагIа бахьан да ца оалаш,\nШийлача шанах гонах гом,\nШийла хети шоана ца оалаш,\nСийнача сибрегIа даьккхар кхойта шу.\nДохьал халона ч1оаг1а этта.\nКъонача дего техар са,\nКъаьначо тоIдир дог,\nЗIамига чоа велхаш хулар са,\nНаьна дар делхдеш дог.


Сен-Польян (Лакха Луара) — Википеди\n45°08′11″ къ. ш. 3°48′46″ м. д.HGЯOL\nСен-Польян (Лакха Луара)\n▲2425 стаг (2018 шеран 1 январь)\nСен-Польян (фр. Saint-Paulien, фр. Vélaune) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Овернь — Рона — Альпаш регионехь. Коммунан департамент — Лакха Луара. Дозанашца йу Бланзак (Лакха Луара), Борн (Лакха Луара), Сео-д'Аллегр, Лавут-сюр-Луар, Лиссак (Лакха Луара), Луд, Полиньяк (Лакха Луара), Сен-Женей-пре-Сен-Польян, Сен-Видаль, Сен-Венсан (Лакха Луара). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=34012\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-Польян_(Лакха_Луара)&oldid=5186265»


МонтегӀлан (Уаза) — Википеди\nМонтегӀлан (фр. Montherlant) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Уаза.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=МонтегӀлан_(Уаза)&oldid=7823087»