Исламан Нур - Свет Ислама - 4-гIа дакъа\n57. Бадр тIамехь дакъалаьцначу Абу Сабита (цуьнан кунйа Абу СаIид яра аьлла а дийцина, иштта Абу ал-Валид яра аьлла а дийцина) СахIл бин Хьунайфа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Сийлахь-Везачу АллахIе доIанехь даггара шена динна тIехула кхалха (аьтто бар) дехна волучунна - кхалхар шен (дIавуьжучу) меттахь хилахь а, динна тIехула кхелхиначу шахIидийн даржашка хьалавоккхур ву иза» (Муслим: 1909).\n58. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ГIазоте воьдучу хенахь цхьана пайхамара (АллахIан къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) шен къоме аьлла: «Суна тIаьхьа ма хIуьттийла: зуда ялийнарг а - иза йолучу чуваха лууш а волуш, амма хIинца а ваханза верг, цIа динарг а - амма (хIинца а) цунна тхов тиллина воцург, жий я эмкал эцнарг а - цаьргарачу дохкане хьоьжуш Iаш верг». Цул тIаьхьа гIазоте дIановкъа ваьлла иза. Малхбузан ламазан я герггарачу хьесапехь оцу хенахь, ша оцу шахьарна герга гIоьртича, цо аьлла малхе: «(АллахIан) омрина кIел хьо а бу, со а ву Цуьнан омрина кIел. Я, АллахI! Сацабе Ахьа и тхуна!». ТIаккха (малх) чу ца бузуьйтуш сацийра, АллахIа цунна толам баллалц йолучу юкъанна. Цул тIаьхьа, цо тIеман хIонсаш схьагулйича, (стигалара) охьа цIе йоьссира уьш хIаллакъян (я дIахуда), ва амма (оцу цIаро) меттах а ца хьайира (гулйина хилла хIонсаш). ТIаккха (оцу пайхамара) аьлла (шен тIемалошка): «Бакъдолуш, шуна юккъерачу цхьамма ямартло йина. ХIора тайпанах цхьацца стага дуй баал суна!» (Цара иштта и дича) царех цхьаьннан куьг цуьнан куьйгана тIелетта. ТIаккха цо аьлла: «Боккъалаъ, ямартло йинарг шуна юккъехь ву-кха. Хьан тайпанхоша массара а дуйнаш доийла суна!». Ткъа (хIинца) цуьнан куьйгах царех волучу шиннан я кхааннан куьг тIелетта. ТIаккха цо аьлла: «Шу ду-кха ямарта хилларш!». Цул тIаьхьа дешех бина аьттачух тера корта схьабеана цара, ткъа цо и охьабиллина (хIонсашна юккъе). ТIаккха (стигалара) охьаеаначу цIаро хIаллакйина (и ерриге хIонс), хIунда аьлча тIеман хIонс вайл хьалха бехаш хиллачарех цхьанненна а хьанал йина (магийна) хилла яц, тIаккха АллахIа вайна хьанал йина (магийна) и. Цо вайна магийна и (схьаэцар) - вайн гIийлалла а, гIорасизалла а гича» (Бухари: 3124, Муслим: 1747).\n59. Абу Халид Хьаким Хьизама (АллахI реза хуьлда цунна), толам баькхиначу шарахь, жехIалачу а, дин тIеэцначу а заманакахь къурайшийн тхьамданех цхьаьннан кIант хилла волучу, дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Эцархо а, йохкархо а вовшахкъаьстина мел воцу шайн харжамехь паргIат ву. Нагахь и шиъ ший а (вовшашка) бакъ лийнехь, дерг-доцург (ма-дарра) довза а довзийтинехь - цаьршиннан йохка-эцаран барт беркате хир бу. Ткъа нагахь цаьршимма (цхьаъ) къайла а даккхахь, вовшашна харцдерг а дийцахь - цаьршиннан йохка-эцаран бартан беркат хIаллакъдийр ду» (Бухари: 2079, Муслим: 1532).\n Кхузахь вуьйцург - Гераклий я Ираклий Хьалхаранигш ву, 610-чу шарера 641-чу шаре кхаччалц йолучу юккъехь Византи пачхьалкхан коьртехь урхалла деш, паччахь (император) лаьттина волу. Хьадисехь а дуьйцуш ду - Абу Суфъян, махлелоран гIуллакхаш а эцна, Византи ваханачу хенахь цуьнца цхьаьнакхетарах лаьцна.\n Кунйа – тиллина сийлахь цIе ю (масала, Абу Сабит бохург - вайнехан матте гочдича, «Сабитан да» бохучу маьIнехь хуьлу).\n Кхузахь вуьйцург - ЙушаI бин Нун ву.\n Вуьшта аьлча: «…ша цига гIазот дан ваха цо юьхьара лаьцна хиллачу гIалина…».\n Пайхамарша тIеман хIонсаш дIагулъеш хилла. Цул тIаьхьа АллахIа стигалара цIе йоуьйтуш хилла. Ткъа нагахь и хIонсаш оцу цIарах ягахь - церан сагIа къобалдина хиларан маьIна гойтуш хилла, иштта тIамехь дакъалаьцначарех цхьаммо а хIонсех хIумма а шен дола ерзийна цахилар гойтуш а хилла.\n Дуй бууш волучу стага оцу пайхамаран куьг лаца дезаш хилла.\n Кхузахь буьйцуш берш - хьалха хилла болу пайхамарш а, церан лархой а бу.\n Вуьшта аьлча: «…дихкинарг доха ца деш, совца доьналла цахилар гича».\n Вуьшта аьлча: 630-чу шарахь, бусалба наха Макка яьккхиначу.\n Кхечу дешнашца аьлча, цуьнан маьIна – «Церан, шаьш эцна йолу а, йоьхкина йолу а хIуманаш юханехьа йолучу дега юхаерзон а, юхацаерзош йита а бакъо ю» бохург ду.\n Кхечу дешнашца аьлча: «Нагахь йохкархочо ша юхкучу хIуманехь долуш долу айп эцархочунна ма-дарра дIа а довзийтинехь, ткъа эцархочо – хIиттийна бехкамаш а, тоьхна хан а кхоччуш лар а динехь».


Везачу Аллах1а вайн умматана совг1ат дина даийтинчу дезачу шина 1ийданех цхьаъ ду г1урбанан 1ийда. Зульхьиджа беттан итталг1ачу дийнахь хуьлу 1ийда. 1ийдера девлча бусулбанаша д1адоладо г1урба дар.\nКху шарахь 8-чу декабран денца нисло Зульхьиджин 10-г1а де. Оцу дийнахь а, цул т1аьхьарчу шина дийнахь а, дуьненарчу берриге а бусулбанаша санна, г1урба дийр ду Нохчийчохь бехачу бусулбанаша а. Вайн махкахой цу дийне сатесна а бара. Х1унда аьлча, шатайпа воккхавер луш ду и денош. Цул совyнаха, бала-г1айг1а дукха гинчу, халонаш лайначу Нохчийчохь массанхьа а саг1а доккху де ду иза. Оцу саг1ин дакъа ца кхочуш цхьа а бусалба стаг ца вуьсу вай долчохь. Ткъа саг1ано, 1еламнаха ч1аг1деш ма-хиллара, т1ебог1у бала, сингаттам юхатуху, лелочух беркат до.\nРеспубликан правительствон, парламентан декъашхоша, г1аланийн, к1оштийн, яртийн администрацийн векалша жигара дакъалоцур ду 1ийданехь а, г1урбанаш дарехь а. Нохчийчуьра цхьа а миска стаг, цхьа а буо г1урбанан дакъа ца кхочуш дуьсар дац. Оцу 1алашонца дуккха а г1уллакхаш дина, деш а ду. 1ийдан деношкахь цхьана стеган, цхьана а беран ойла йоьхна, г1ийла хилийта йиш яц вайн. Массо а воккхавеш, самукъадаьлла, вовшийн г1урбанаш къобалдеш хир ву цу деношкахь.\nГ1урбан 1ийдан дийнахь Хьаьжц1ахь болчу вайн хьаьжоша 1арап лам т1ехь дийр ду г1урба. Дала язйинчу оцу меттехь хьаьжоша а, ц1ахь болучара а Аллах1е доьхур ду Нохчийчохь машар хилийтар, халкъана юккъехь барт хилийтар, нохчий ийманехь сов бахар, церан дахар беркате, зовкхе хилийтар. Дала вайн халкъан до1ийна жоп лург хиларе сатесна 1ийр ду-кх вайн.\nИбрах1им пайхамара, Делера салам маршалла хуьлда цунна, дина г1урба санна Дала къобалдойла вайн массеран а г1урбанаш. Везачу Аллах1а ийманехь сов дохийла вай, бусалба динехь ч1аг1дойла вай. Амин.


Зорбанаш: Магнитогорскерчу цIа чохь динарг теракт хилла\nБайначу беттан 31-чу дийнахь Магнитогорскерчу тIекIелдинчу цIийнан подъезд охьахарцар а, шинаридийнахь "Газель" машенца хилла инцидент а вовшашца дозуш ду аьлла, хаамбина Znak.com гIирсо шайн хьостех пайда а оьцуш.\nМаркс Карлан цIарахчу урамера 164 лоьмар йолчу цIа чохь эккхийтар хилла меттиг къастийна – байначу беттан 30-чу дийнахь цхьана стага ханна лаьцна хилла и петар. Гексогенан лараш карийна цу чохь аьлла, дийцина Znak.com хьосте.\n"Шинаридийнахь "Газель" автомобил чохь герзаца дуьхьало йина кхо террорхо вийра. Цхьанна къайлавала аьтто хилла. Карарчу хенахь лоьхуш ву иза", - яздо хаамийн гIирсо.\nДийцарехь, юьхьанца дуьйнна Iалашо хилла теракт цхьахйолчу йохка-эцаран центрехь дан.\n"Цкъачунна ма-дарра дуьйцийла яц", - аьлла Znak.com хьостане Челябинскан кIоштан къайлахчу сервисаша. Цундела, официалехь теракт дара аьлла, далийна тоьшаллаш дац.\nОьрсийчоьнан Талламан комитетан официалан векало журналисташка аьлла, цIийнан херцаршлахь талламчашна хааелла яц эккхийтаран лараш.\nМаршо Радионо яздира, байначу беттан тIаьххьарчу дийнахь 10-зза тIекIелдинчу Магнитогорскерчу цIийнан цхьа подъезд, газ иккхина, чухаьрцина аьлла. Оцу херцарш бухара исс дакъа хьаладаьккхира, 30 гергга стаг лоьхуш ву.\nХьалхо Оьрсийчоьнан президент Путин Владимир а, Талламан комитетан куьйгалхо Бастрыкин Александр а хилира Магнитогорскехь.\nХIусамчуьра газ ю иккхинарг аьлла дара официалехь Iедалхоша дина дIахьедар.


Рошешуар (Лакха Вьенна) — Википеди\n45°49′23″ къ. ш. 0°49′15″ м. д.HGЯOL\nРошешуар (Лакха Вьенна)\n53,88 квадратан километр\n▼3768 стаг (2018 шеран 1 январь)\nРошешуар (фр. Rochechouart, фр. Roche-sur-Graine) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — Лакха Вьенна. Дозанашца йу Шаснон, Прессиньяк, Шаяк-сюр-Вьенн, Сая-сюр-Вьенн, Сент-Ован, Вер (Лакха Вьенна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\n↑ 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=29333\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Рошешуар_(Лакха_Вьенна)&oldid=5182224»


Конда-суьгӀ-ТгӀенку — Википеди\nКонда-суьгӀ-ТгӀенку (фр. Condat-sur-Trincou) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ДогӀдонь.\nДозанашца йу Шампаньяк-де-БелегӀ, Brantôme en Périgord[d], Ла-Шапель-Фоше, ЕвигӀа.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Конда-суьгӀ-ТгӀенку&oldid=7836742»


Сент-Обен-ле-Вертюе — Википеди\nСент-Обен-ле-Вертюе (фр. Saint-Aubin-le-Vertueux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Норманди регионехь. Коммунан департамент — Эр. Дозанашца йу . ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сент-Обен-ле-Вертюе&oldid=5187909»


Сообщений 261 страница 280 из 667\nваша - http://hymnsoforpheus.rusff.ru/viewtopi … p=25#p7486\nhttp://tsshaven.rusff.ru/viewtopic.php? … p=8#p25875\nhttp://crosspines.f-rpg.ru/viewtopic.ph … =33#p10522\nhttp://miyron.rolka.su/viewtopic.php?id … =20#p19587\nhttp://thegoldenage.rusff.ru/viewtopic. … p=33#p4534\nhttp://ncc-1442-c.ru/cgi-bin/yabb2/YaBB … 8579/30#37\nhttp://masseffectascension.f-rpg.ru/vie … =15#p16031\nhttp://actus.rusff.ru/viewtopic.php?id= … =30#p94625Actus Fidei\nhttp://metro2033.rolfor.ru/viewtopic.ph … ;p=9#p5761\nhttp://pixels.rusff.ru/viewtopic.php?id … 33#p353576


Березовка (Кинель-Черкассин кӀошт) — Википеди\n53°37′11″ къ. ш. 50°58′44″ м. д.HGЯOL\nБерезовка (Кинель-Черкассин кӀошт)\nБерезовка (оьрс. Березовка) — Российн Федерацин Самарин областан Кинель-Черкассин кӀоштан юкъа йогӀу эвла.\nБахархойн дукхалла 15 адам леррана 2010 шарахь.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Березовка_(Кинель-Черкассин_кӀошт)&oldid=4996950»


оНДОНКЭЕ ОЮЛЪРХ. нДМЮ ЙМХЦЮ Б ДБСУ ТКЮЙНМЮУ\nнДМЮ ЙМХЦЮ Б ДБСУ ТКЮЙНМЮУ\nлНЦХКЭМЕП л. лХТНКНЦХЪ "ОНДОНКЭМНЦН ВЕКНБЕЙЮ": ПЮДХЙЮКЭМШИ ЛХЙПНЙНЯЛ Б пНЯЯХХ МЮВЮКЮ уу БЕЙЮ ЙЮЙ ОПЕДЛЕР ЯЕЛХНРХВЕЯЙНЦН ЮМЮКХГЮ. - л.: мНБНЕ КХРЕПЮРСПМНЕ НАНГПЕМХЕ, 1999. - 208 Я.;\nоЪРХЦНПЯЙХИ ю. бЯОНЛМХЬЭ ЯРПЮММНЦН ВЕКНБЕЙЮ...: пНЛЮМ. - л.: мНБНЕ КХРЕПЮРСПМНЕ НАНГПЕМХЕ, 1999. - 399 Я.\nбНР ДКЪ ГЮРПЮБЙХ. оЕПЯНМЮФ ПНЛЮМЮ юКЕЙЯЮМДПЮ оЪРХЦНПЯЙНЦН мЮСЛ (мЮУСЛ мЮРЮМНБХВ аПЕСЯ) ОПХМНЯХР ДБСЛ ДПСЦХЛ ОЕПЯНМЮФЮЛ - лХУЮХКС хБЮМНБХВС Х аСПЖЕБС - ЯОХЯНЙ КХЖ, ДНЯРЮБКЕММШУ Б пНЯЯХЧ ОПНЕГДНЛ ВЕПЕГ цЕПЛЮМХЧ Б ХГБЕЯРМНЛ "ОКНЛАХПНБЮММНЛ" БЮЦНМЕ. лХУЮХК хБЮМНБХВ ЯВХРЮЕР, ВРН ЯОХЯНЙ ОСАКХЙНБЮРЭ МЕБНГЛНФМН, ОНЯЙНКЭЙС ХГ 76 ТЮЛХКХИ, ЕЦН ЯНЯРЮБКЪЧЫХУ, ЙЮЙ ЛХМХЛСЛ 54 ЕБПЕИЯЙХЕ. аПЕСЯ ЕЛС БНГПЮФЮЕР: "бШ МЕ ЛНФЕРЕ МЕ ГМЮРЭ, ЙЮЙ КЦСР АНКЭЬЕБХЙХ. еДХМЯРБЕММНЕ, ВЕЛ ЛШ ЛНФЕЛ ХЛ НРБЕРХРЭ, ЩРН ОПЮБДНИ". мЮ ВРН лХУЮХК хБЮМНБХВ БНГПЮФЮЕР СФЕ НЙНМВЮРЕКЭМН: "оПЮБДЮ МХЙНЛС МЕ МСФМЮ". оНЩРНЛС Ъ АСДС ЦНБНПХРЭ ОПЮБДС Х РНКЭЙН ОПЮБДС.\nрХОХВМН ХМРЕККХЦЕМРЯЙХИ (ДЮФЕ ОПНТЕЯЯНПЯЙХИ, МН Я ДСЬЙНЛ ЩЛЮМЯХОЕ - РЮЙ ЯЙЮГЮРЭ, visiting-ОПНТЕЯЯНПЯЙХИ) ПНЛЮМ оЪРХЦНПЯЙНЦН Б ЩРНЛ НРМНЬЕМХХ ЯПНДМХ РЕЛ ЧЛНПХЯРХВЕЯЙХЛ ПЮЯЯЙЮГЮЛ, ЙНРНПШЕ ЙНЦДЮ-РН ОСАКХЙНБЮКХЯЭ МЮ 16-И ЯРПЮМХЖЕ "кц". цЕПНЪЛХ РЮЛ ОНВРХ ЯОКНЬЭ АШКХ ЯНБЯКСФЮЫХЕ, ВРН ОНГБНКЪКН МЕ ГЮДСЛШБЮРЭЯЪ Н ЯНЖХЮКЭМНИ ЯПЕДЕ, ХГ ЙНРНПНИ БШЬКХ ХУ ЮБРНПШ, Ю ГЮНДМН Х НА ЮДПЕЯЮРЕ ХУ РБНПВЕЯРБЮ.\nб ПНЛЮМЕ оЪРХЦНПЯЙНЦН ЯХЦМЮКХГЮЖХЪ Н РНЛ, ЙЮЙХЕ ЯЕЛШ МЮЯ ФДСР Б НЯМНБМНЛ ЙНПОСЯЕ РЕЙЯРЮ, БЙКЧВЮЕРЯЪ ЯПЮГС: ЯМЮВЮКЮ ХДЕР МЮГБЮМХЕ, ГЮ МХЛ ЯКЕДСЕР ОНЯБЪЫЕМХЕ, ОНРНЛ "оПЕДХЯКНБХЕ Н БПЕЛЕМЮУ", ОНРНЛ "оПЕДСОПЕФДЕМХЕ НА ХЛЕМЮУ", ДЮКЕЕ ДБЮ ЩОХЦПЮТЮ (а.оЮЯРЕПМЮЙ Х к.оЮСЩКК), ГЮ МХЛХ "гЮЙКЧВЕМХЕ Н БПЕЛЕМЮУ Х ХЛЕМЮУ", ОНРНЛ ЯКНБЮ "вЮЯРЭ ОЕПБЮЪ", ЯКНБЮ "щРН БПЕЛЪ", ОНРНЛ НОЪРЭ ЩОХЦПЮТ (л.оПСЯР), ОНРНЛ "цКЮБЮ ОЕПБЮЪ", ОНРНЛ "дКЪ ЯЮЛНЦН ЯЕАЪ", ЯМНБЮ ЩОХЦПЮТ (ЯМНБЮ к.оЮСЩКК) - Х БЯЕ ЩРН МЮ НРДЕКЭМШУ КХЯРЮУ, Я НАХКЭМШЛХ АЕКШЛХ ОНКЪЛХ, ВРНАШ ВХРЮРЕКЭ, НЯМНБЮРЕКЭМН ОПНВСБЯРБНБЮБ ГМЮВХРЕКЭМНЯРЭ ОПНХЯУНДЪЫЕЦН, СЯОЕК ОПХСЦНРНБХРЭ СЛ Й ОХПС ДСУЮ, МЮ ЙНРНПШИ ДЮММЮЪ ЙНМЯРПСЙЖХЪ ОПНГПЮВМН МЮЛЕЙЮЕР. яНАЯРБЕММН ОНБЕЯРБНБЮМХЕ МЮВХМЮЕРЯЪ РНКЭЙН МЮ 37 ЯРПЮМХЖЕ, Х, НРЛЕРХЛ ЩРН ЙЮЙ ЯКСВЮИМНЕ ЯНБОЮДЕМХЕ, ОЕПБЮЪ ОН БПЕЛЕМХ ДЮРЮ, МЮ МЕИ ОНЛЪМСРЮЪ, РНФЕ РПХДЖЮРЭ ЯЕЛЭ, РН АХЬЭ РПХДЖЮРЭ ЯЕДЭЛНИ ЦНД.\nрЮЙНЕ МЮВЮКН ОПЕДНОПЕДЕКЪЕР ЛМНЦНЕ, Б РНЛ ВХЯКЕ Х ЯРХКХЯРХЙС: ОН НДМС ЯРНПНМС НЙЮГШБЮЕРЯЪ: "ьКЕОЪМНБ НРЙХМСКЯЪ МЮ ЯОХМЙС ЯРСКЮ, НВЮПНБЮРЕКЭМН СКШАМСКЯЪ Х МЕНФХДЮММН ЛЪЦЙН...", ОН ДПСЦСЧ - "НГБЕПЕБЬЮЪ ЛЮРПНЯМЪ". нДМЮЙН ЕЯКХ АШ оЪРХЦНПЯЙХИ НЦПЮМХВХКЯЪ РНКЭЙН ОКНЯЙХЛХ ОСАКХЖХЯРХВЕЯЙХЛХ ОПХЕЛЮЛХ, МЮКХЖН АШКН АШ НДМН НПДХМЮПМНЕ ОПНТЕЯЯНПЯРБН (ХКХ НПДХМЮПМШИ ЮМРХЯНЖПЕЮКХГЛ) - МЕ АНКЕЕ. вРНАШ ЩРНЦН МЕ ЯКСВХКНЯЭ, ОН ОНКЧ ОНБЕЯРБНБЮМХЪ ПЮГАПНЯЮМШ ЯЕЛЕМЮ АШРНБНЦН ЛЮРЮ, ЮАЯНКЧРМН, ВРН Х ЕЯРЕЯРБЕММН, АЕЯОКНДМШЕ: НМХ ОПХМЮДКЕФЮР РХОС ЯНЖХЮКЭМНЦН ЦНБНПЕМХЪ, ЙНРНПШИ ЙСКЭРХБХПНБЮКЮ ЯНБЕРЯЙЮЪ ДХЯЯХДЮ 60-У Х, Б НЯНАЕММНЯРХ, 70-У. вСФЮЪ (Х ОНРНЛС ЦПЪГМЮЪ) Б ХУ СЯРЮУ, МЕМНПЛЮРХБМЮЪ КЕЙЯХЙЮ, ЙЮЙ Х Б ДЮММНЛ ЯКСВЮЕ, БШОНКМЪКЮ ЯБНЧ МЕУХРПСЧ ЙКЮЯЯХТХЙЮРНПЯЙСЧ ТСМЙЖХЧ: ЯХЦМЮКХГХПНБЮКЮ Н РНЛ, ЙРН "ЯБНИ", Ю ЙРН МЕ "ЯБНИ". пНЛЮМ оЪРХЦНПЯЙНЦН, АЕГСЯКНБМН, МЮОХЯЮМ ДКЪ ЯБНХУ (ВРНА ДЕЙНДХПНБЮКХ Х ДЕЙНМЯРПСХПНБЮКХ) Х Я АПЕГЦКХБНИ НЦКЪДЙНИ МЮ ОПНВХУ (НА ЩРНЛ ОПЪЛН - ГЮАНРКХБН БШАПЮММШИ ХГ цСПДФХЕБЮ ЩОХЦПЮТ Й РПЕРЭЕИ ЦКЮБЕ: "мН ОНДСЛЮИРЕ, ЯЙНКЭ ВЮЯРН Б ОЕПХОЕРХЪУ Х ОЕПРСПАЮЖХЪУ ФХГМХ МЮЛ ОПХУНДХРЯЪ ОНКЮЦЮРЭЯЪ МЮ ВСБЯРБЮ Х ЯНГМЮМХЕ РЕУ, ЙРН ГЮБЕДНЛН МХФЕ Х ОПХЛХРХБМЕЕ МЮЯ"). "яБНХ" МЮБЕПМЪЙЮ ОНКСВЮР СДНБНКЭЯРБХЕ НР ЕЫЕ ПЮГ ОПНДЕЙКЮПХПНБЮММНИ ДКЪ МХУ ХГАПЮММНЯРХ, "БПЮЦХ", ЕЯКХ БДПСЦ ОПНВРСР, АЕГ РПСДЮ БШКНБЪР Б ПНЛЮМЕ КЧАЕГМСЧ ХЛ ПШАЙС ПСЯНТНАХХ: Ю) "Б пНЯЯХХ МЕР ОПНЯРШУ ЛЕЯР", А) "ПСЯЯЙХЕ ХЛЕЧР БПНФДЕММСЧ ЯЙКНММНЯРЭ Й ЦМНЯРХЖХГЛС АЕГ ЦМНГХЯЮ..., РНКЭЙН ВРНАШ МЕ ГМЮРЭ - АНКЕЕ ДЮФЕ, ВРНАШ МЕ ДЕКЮРЭ", Б) "ПСЯЯЙХИ МЕ ЯОНЯНАЕМ ОНМЪРЭ, ВРН ЯРПЮДЮМХЕ - ЩРН..." Х Р.О. - ДПСЦХУ, АКЪЛ-АКЪЛ, ЮКЭРЕПМЮРХБ С ю.о., ЙЯРЮРХ, МЕР. х ОНРНЛС МЕР МХЙЮЙНЦН МЕОПЕДБГЪРНЦН ЯЛШЯКЮ БМХЙЮРЭ Б "ОЕПХОЕРХХ Х ОЕПРСПАЮЖХХ" УНПНЬН ПЮЯВХЯКЕММНЦН МЮППЮРХБЮ - ЙМХЦЮ оЪРХЦНПЯЙНЦН ПЮАНРЮЕР, ЙЮЙ ЩКЕЙРПНММЮЪ ЙЮПРНВЙЮ Я ЮБРНЛЮРНЛ: РНР КХАН "УЮБЮЕР" ЕЕ, КХАН МЕР; ДЮММНЕ РПЕРЭЕ - ЩРН ОНДБЕПЯРЮРЭ ЮБРНПЮ "бЯОНЛМХЬЭ..." Й ОКЕЪДЕ НРЕВЕЯРБЕММШУ ТХКНКНЦНБ/ТХКНЯНТНБ (бЪВ.хБЮМНБ, я.юБЕПХМЖЕБ, к.аЕФХМ), ЙНРНПШЕ ОШРЮКХ ЯЕАЪ Б ОНЩГХХ Х ОПНГЕ, Ю МЮ ОНБЕПЙС НЙЮГЮКНЯЭ, ВРН ЯЮЛХ ОШРЮКХ ОНЩГХЧ Х ОПНГС.\nоНЯЙНКЭЙС Я СВЕМНЦН ОНБЕЯРБНБЮМХЪ ОПХВХРЮЧРЯЪ "ЛШЯКХ" - ДКЪ ЖХРХПНБЮМХЪ Х ДХЯЙСЯЯХНММНЦН ОНПЪДЙЮ, ОНЯРНКЭЙС НМХ Х ОПХЯСРЯРБСЧР, СДНАМН БОХЯШБЮЪЯЭ ЙЮЙ Б ЯЙЮГЮММНЕ БШЬЕ, РЮЙ Х Б ЯКЕДСЧЫЕЕ ДЮКЕЕ: "еЦН РНЬМХКН НР ПСЯЯЙНИ ХМРЕККХЦЕМРЯЙНИ ХДЕХ, ЦДЕ "КХВМНЕ" Х "НАЫЕЯРБЕММНЕ" БЯЕЦДЮ Б ЛСРМНИ ЯЛЕЯХ", "...ЛМЕ ЯНБЕПЬЕММН ЪЯМН, ВРН БПЕЛЪ БНФДЕИ ЛЮЯЯ Х БННАЫЕ "ЙПСОМЕИЬХУ НАЫЕЯРБЕММШУ ТХЦСП" ОПНУНДХР ХКХ ОПНЬКН. рЮЙ ФЕ ЙЮЙ Х БПЕЛЪ ОНДОНКЭМШУ ХКХ ОНКСОНДОНКЭМШУ НДХМНВЕЙ...". я ЩРНЦН ЛЕЯРЮ Б РЕЙЯР юКЕЙЯЮМДПЮ оЪРХЦНПЯЙНЦН ЛНФМН ХМЙНПОНПХПНБЮРЭ РЕЙЯР лЮПХМШ лНЦХКЭМЕП: "яННРБЕРЯРБЕММН, МЕР Х оНДОНКЭМНИ пНЯЯХХ". аНКЕЕ РНЦН, ХМРЕККХЦЕМЖХЪ АШ МЕОПЕЛЕММН ПЮЯОПНЫЮКЮЯЭ Я МЕЧ НЙНМВЮРЕКЭМН, ДЮ БНР МЕ БНБПЕЛЪ ОНДБЕПМСКЮЯЭ ОНД МНЦХ (ОНД ЦНКНБС) оЕПБЮЪ лХПНБЮЪ, Ю ОНРНЛ ЕЫЕ Х нЙРЪАПЭЯЙХИ ОЕПЕБНПНР (resp. "НГБЕПЕБЬЮЪ ЛЮРПНЯМЪ")...\nмЕР, ОНЯЙНКЭЙС ЙМХЦЮ лНЦХКЭМЕП - МЕ ПНЛЮМ, Ю ХЯЯКЕДНБЮМХЕ, "ЛШЯКХ" Б МЕИ МЕ ХЛЕЧР НОПЕДЕКЕММНЦН НЖЕМНВМНЦН ХКХ КХВМНЯРМНЦН УЮПЮЙРЕПЮ. кХВМНЯРМНЕ БННАЫЕ ОПНПШБЮЕРЯЪ БЯЕЦН НДХМ ПЮГ, ЙНЦДЮ лНЦХКЭМЕП ОПХГМЮЕРЯЪ Б РНЛ, ВРН, НАНПНМЪЪЯЭ НР НАЮЪМХЪ ПЮДХЙЮКЭМНИ ЛХТНКНЦХХ, АШКЮ БШМСФДЕМЮ ОНЦПСГХРЭ ЕЕ Б ХЯРНПХВЕЯЙХИ ЙНМРЕЙЯР. б ПЮЛЙЮУ ЩРНЦН ЙНМРЕЙЯРЮ НЙЮГШБЮЕРЯЪ, ВРН ХЛЕКНЯЭ ДБЕ пНЯЯХХ - кЕЦЮКЭМЮЪ Х оНДОНКЭМЮЪ, ВРН ОНЯКЕДМЪЪ, АСДСВХ КХРЕПЮРСПНЖЕМРПХВМНИ ЯЕЛХНЯТЕПНИ, БЯЕЛЕПМН ЦЕПНХГХПНБЮКЮЯЭ, ЙЮЙ ХГМСРПХ, РЮЙ Х ЯМЮПСФХ, НДМЮЙН ОЕПБЮЪ ПСЯЯЙЮЪ ПЕБНКЧЖХЪ, ЯШЦПЮБ ПНКЭ ЮМДЕПЯЕМНБЯЙНЦН ЛЮКЭВХЙЮ - ХКХ ОПНДБХМСРНЦН ЛХЯРХЙЮ, ЯНПБЮКЮ Я ОНДОНКЭЪ ОНЙПШБЮКН, Х РНЦДЮ НЙЮГЮКНЯЭ, ВРН ЕЦН цЕПНИ-РН ЦНКШИ (ЮЛНПЮКЭМШИ, ХМТЮМРХКЭМШИ Х Р.О.), ОНЯКЕ ВЕЦН ХМРЕККХЦЕМЖХЪ (пНОЬХМ, юПЖШАЮЬЕБ Х ДП.) ЯРЮКЮ МЮОЕПЕАНИ ПЮЯОКЕБШБЮРЭЯЪ Я МХЛ - ЩРНР ОПНЖЕЯЯ ПХЯСЕРЯЪ лНЦХКЭМЕП ОНДПНАМН Х Я БХДХЛШЛ ЯНВСБЯРБХЕЛ, БНР-БНР ХГ "АЕГБПЕЛЕМЭЪ" ДНКФМН АШКН ПНДХРЭЯЪ ВРН-РН БНХЯРХМС ОПХЪРМНЕ, МН ЙЮЙ ПЮГ МЮЙЮМСМЕ ПНДНБ МЮ ОНКМСЧ ХДЕИ СРПНАС ХМРЕККХЦЕМЖХХ МЮЯРСОХК ЦПСАШИ ЯЮОНЦ БНИМ Х ПЕБНКЧЖХИ. йНПНВЕ, НАШВМЮЪ КХАЕПЮКЭМЮЪ ЯУЕЛЮ-ЕКЙЮ Я ХЦПСЬЙЮЛХ ОПХЛЕПНБ (ХГ ЙНРНПШУ ГЮ ОЮЛЪРЭ ЖЕОКЪЧРЯЪ РНКЭЙН ПЕБНКЧЖХНММШЕ ЙКХВЙХ ХООНДПНЛМШУ КНЬЮДНЙ - аНЛАЮ, фЕПРБЮ, оПНБНЙЮРНП, рЕППНП), ЦДЕ ОНЛЪМСРНЛС "НАЮЪМХЧ" СДЕКЕМН ПНБМН ЯРНКЭЙН ЛЕЯРЮ Х ЮПЦСЛЕМРНБ, ВРНАШ НЯРЮКНЯЭ МЕЪЯМШЛ, ВРН ФЕ ХЛЕММН ОПЕНДНКЕБЮКХ ЯЕПЕАПЪМЮЪ ХМРЕККХЦЕМЖХЪ Х ЯЮЛЮ л.лНЦХКЭМЕП.\nрЕОЕПЭ МЕЙНРНПШЕ ВЮЯРМНЯРХ. 1. юБРНП ЦНБНПХР НА "СЯКНБМНИ ПЕЮКЭМНЯРХ" Х ДЮФЕ НА "ЩТЕЛЕПМНЯРХ" ЛХПЮ оНДОНКЭМНИ пНЯЯХХ. еЯРЭ ОНВРЕММШЕ РНВЙХ ГПЕМХЪ, ЙНРНПШЕ НАЗЪБКЪЧР ЩТЕЛЕПМШЛ БЕЯЭ ЩРНР ЛХП - ЯРЮПШИ ЯОНП Н лЮПТЕ Х лЮПХХ. 2. нОПЕДЕКЪЪ ПНЯЯХИЯЙНЦН ХМРЕККХЦЕМРЮ, лНЦХКЭМЕП ОНКЮЦЮЕР, ВРН ДКЪ ЩРНЦН МЮДН "ОПЕНДНКЕРЭ ЦПЮМХЖШ МЮЖХНМЮКЭМНИ ЯОЕЖХТХЙХ ПНЯЯХИЯЙНИ ХМРЕККХЦЕМЖХХ". мЕ МЮДН. хМРЕККХЦЕМЖХЪ ЯЮЛЮ ХУ ОПЕНДНКЕКЮ (ЯЛ. ОЕПБШИ ЮАГЮЖ ПЕЖЕМГХХ), НРВЕЦН Х МЕКЕОН НАБХМЪРЭ ЕЕ Б "МЕСЙНПЕМЕММНЯРХ Б РПЮДХЖХХ", ЙЮЙ ЩРН ДЕКЮЕР ЮБРНП "лХТНКНЦХХ". вРНАШ НАБХМЕМХЕ ОПХНАПЕКН НАНЯМНБЮММШИ УЮПЮЙРЕП, ЯКЕДНБЮКН ОПЕДБЮПХРЕКЭМН ОНФЕМХРЭ дЮБХДЮ МЮ аЮЪМЕ, Ю яСКЮЛХТЭ МЮ бЮЯХКХЯЕ оПЕЛСДПНИ. 3. л.лНЦХКЭМЕП ХПНМХГХПСЕР ОН ОНБНДС ЯКНБ ЩЯДЕЙЮ т.дЮМЮ "ПЮГКНФЕМХЕ АСПФСЮГМНЦН НАЫЕЯРБЮ" ОПХЛЕМХРЕКЭМН Й пНЯЯХХ НАПЮГЖЮ 1909 ЦНДЮ. йЮЙ НМЮ РНЦДЮ НАЗЪЯМХР, НРЙСДЮ БГЪКХЯЭ ОНБЮКЭМНЕ РШКНБНЕ БНПНБЯРБН Х ОНЯРЮБЙХ МЮ ТПНМР ЦМХКЭЪ Х ЯРЮПЭЪ БЯЕЦН ВЕПЕГ ОЪРЭ КЕР, Б 1914-Л? 4. нДХМ ХГ ОПХМЖХОХЮКЭМШУ БШБНДНБ ЮБРНПЮ: "...КЧДХ, ОПХВЮЯРМШЕ оНДОНКЭМНИ пНЯЯХХ Х ОПНЬЕДЬХЕ БОНЯКЕДЯРБХХ ВХЯРХКХЫЕ АЕГБПЕЛЕМЭЪ, НЙЮГЮКХЯЭ СЯРНИВХБШ Й МНБНЛС ХЯЙСЬЕМХЧ" (РН ЕЯРЭ АНКЭЬЕБХЯРЯЙНЛС). еЯКХ НЦПЮМХВХРЭЯЪ НДМХЛ РНКЭЙН ЦКЮБМШЛ ЦЕПНЕЛ ЛНЦХКЭМЕПНБЯЙНЦН ОНБЕЯРБНБЮМХЪ - а.яЮБХМЙНБШЛ (б.пНОЬХМШЛ), РН ОПХДЕРЯЪ БЯОНЛМХРЭ, ЙЮЙ ЯРПЕЛХРЕКЭМН НМ ЯРЮК ФЕПРБНИ БЕРУХУ ХЯЙСЬЕМХИ: РБНПВЕЯРБЮ Б ЕЦН ОНКХРХВЕЯЙНИ Х ХДЕИМНИ ЩБНКЧЖХХ (ПЕЮЙЖХХ) МЕ АШКН МХ МЮ ИНРС (АШКН: ОНБРНПЕМХЕ ОПНИДЕММНЦН к.рХУНЛХПНБШЛ). 5 (ГЮАЮБМНЕ). "мЮБЕПМЪЙЮ ТНПЛХПНБЮБЬХЕЯЪ БНЙПСЦ бПЕЛЕММНЦН ОПЮБХРЕКЭЯРБЮ "ПЕЮКХЯРШ"... ЯЮЛХ МЮУНДХКХЯЭ Б ОКЕМС НОПЕДЕКЕММШУ ЛХТНКНЦЕЛ... мН ЩРН АШКХ "ВЮЯРМШЕ" ЛХТНКНЦЕЛШ... - НМХ ОНДДЮБЮКХЯЭ ПЮЖХНМЮКЭМНЛС ЙНМРПНКЧ". бНКЭМН, ЙНМЕВМН, НАЗЪБКЪРЭ ХППЮЖХНМЮКЭМШЛ БЯЕ, ВРН КХАН МЕ НАЗЕЛКЕЬЭ, КХАН МЕ ОПХЕЛКЕЬЭ. нДМЮЙН ДЕИЯРБХРЕКЭМНЯРЭ РНРЮКЭМЮ, МЕ РЕПОХР ОСМЙРХПЮ Х МЕ ЖЕПЕЛНМХРЯЪ Я ДЕПФЮРЕКЪЛХ "ВЮЯРМШУ ЛХТНКНЦЕЛ", ЕЯКХ НМХ МЮВХМЮЧР ОПЕРЕМДНБЮРЭ МЮ РН, ВРНАШ ХУ ОСМЙРХП ЯВХРЮКХ МЕОПЕПШБМНИ КХМХЕИ. рЮЙХУ НМЮ, Я ОПНБНКНВЙЮЛХ ХКХ АЕГ, МН НАЪГЮРЕКЭМН НРОПЮБКЪЕР Б ЮСРЯЮИДЕПШ.\nяНБЕПЬЕММНЛСДПШИ ОПЮБХРЕКЭ ГМЮЕР, ЙНМЕВМН, ЯЙНКЭЙН МСФМН ОНЯРПНХРЭ Б ЕЦН ЦНЯСДЮПЯРБЕ АХАКХНРЕЙ Х ЯРЮДХНМНБ, ВРНАШ СДНБКЕРБНПХРЭ Х СЯОНЙНХРЭ БЯЕУ. аЕДЮ (НМЮ ФЕ ПЕЮКЭМНЯРЭ) Б РНЛ, ВРН Х ЯПЕДХ ОНЯЕРХРЕКЕИ АХАКХНРЕЙ, Х ЯПЕДХ ОНЯЕРХРЕКЕИ ЯРЮДХНМНБ БЯЕЦДЮ МЮИДСРЯЪ РЮЙХЕ, ЙРН ГЮУНВЕР КХАН БЯЕ АХАКХНРЕЙХ ОЕПЕЯРПНХРЭ Б ЯРЮДХНМШ, КХАН БЯЕ ЯРЮДХНМШ - Б АХАКХНРЕЙХ. еЯКХ РПСДМН ДНЦЮДЮРЭЯЪ, Й ЙЮЙНИ ЙЮРЕЦНПХХ ОНЯЕРХРЕКЕИ Ъ НРМНЬС ПЮЯЯЛНРПЕММШУ ЮБРНПНБ, ЯЙЮФС: Й ОНЯКЕДМЕИ.


У-МагӀе — Википеди\nУ-МагӀе (фр. Oust-Marest) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта О-де-ФгӀанс регионехь. Коммунан департамент — Сомма.\nДозанашца йу Пон-е-МагӀе, БувенкугӀ-суьгӀ-БгӀель, Менели, Сен-Кантен-ла-Мотт-КгӀуа-о-Баи.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=У-МагӀе&oldid=7847639»


Грация Стиль ХХІ - Кривой Рог\nМеталлургический р-н, пр. Мира 31/73\nпр. Мира 31/73


Сержено — Википеди\n46°53′12″ къ. ш. 5°27′27″ м. д.HGЯOL\nСержено (фр. Sergenaux) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Бургунди — Франш-Конте регионехь. Коммунан департамент — Юра. Дозанашца йу Серженон, Ла-Шассань, Ле-Де-Фе, Ри (Юра). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сержено&oldid=5188523»


Сен-СемфогӀян-де-БгӀуьегӀ — Википеди\nСен-СемфогӀян-де-БгӀуьегӀ (фр. Saint-Symphorien-des-Bruyères) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — ОгӀн.\nДозанашца йу Сен-Никола-де-СоммегӀ, Бофе (ОгӀн), Говиль (ОгӀн), Л'Егль, ГӀе (ОгӀн), Сен-Суьльпис-суьгӀ-ГӀиль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-СемфогӀян-де-БгӀуьегӀ&oldid=7840795»


Лермонтов (гӀала) — Википеди\n44°06′19″ къ. ш. 42°58′18″ м. д.HGЯOL\nЛермонтован гӀалин гуо\n↘22 635 стаг (2016)\n07 418 000 000\n07 718 000 001\nЛермонтов (оьрс. Лермонтов) — Российн Федерацин гӀала, Ставрополан мехкан Лермонтован гӀалин гуо административан центр.\n10 926 ↗15 063 ↗18 785 ↗20 772 ↗22 000 ↗24 500 ↘22 500\n↘22 300 →22 300 ↗22 964 ↗23 000 ↘22 700 ↘22 600 ↘22 400\n↘22 300 ↗22 327 ↗22 541 ↗22 559 ↗22 610 ↗22 680 ↗22 771\n↘22 741 ↘22 635\n↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Народная энциклопедия «Мой город». Лермонтов. Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2013 шеран 12 октябрехь. Теллина 2013 шеран 12 октябрехь.\n↑ Города Ставропольского края (число жителей - оценка на 1 января 2008 года, тысяч человек). Архив йина хьалхара хьостан чуьра 2016 шеран 31 майхь. Теллина 2016 шеран 31 майхь.\nКеп:Лермонтован гӀалин гуо\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лермонтов_(гӀала)&oldid=6866330»\nЛермонтован гӀалин гуо нах беха меттигаш\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 20 октябрь, 17:58.


СКФО регионашка санитарно -эпидемиологически хьал чоалхане дерзара кхерам лакхалуш боаг1.\nРоссе Федераци президента Путин Владимира амар кхоачашдеш , Къулбаседа-Кавказски федеральни округа полномочни викала Чайка Юриес д1адихьар , дакъа лоацаш субъектай кулгалхой болаш , санитарно-эпидемиологически хаттарашта хетадаь в1ашаг1кхетар . Заседане дакъа лоацаш хилар Г1алг1ай республика кулгалхо Калиматанаькъан Махьмуд -1аьла.\nКхетаче д1ахьош хьоахадир , потребителей бокъонех йолча федеральни службай анализо хьахьокх , ерригача Россе санна , Къулбаседа -Кавказски федеральни округе , керда коронавирус яха у кхийттарий а , шелал кхийттарий а таьрахь лакхлуш доаг1алга . Цхьан хан дерриг вирусни лазараш хьахьар бахьан долаш , кхерам ба д1акхалхача наьха таьрахь лакхадалар . Хьал воча оаг1орахь хувцлуш латт , цунца цхьана субъектай унахц1ено министерствашта массехказ лакха 1откъам хул.\nТов бетта 25-ча денга диллача , СКФО регионашка , керда коронавирусни у михьардаьннача хана денз , гучъяьнний 284 эзар лазар кхийтта меттиг , т1ехьарча шин к1ира цамогаш болча наьх таьрахь 17 эзар саг лакхаденнад . Эггар ч1оаг1а лазар даьржад Ставропольски крае(411 саг), Селий Мехка (151 саг), Г1аьбартий -Балкхарой мехка(120 саг). Г1ал1ай мехка денне -бусе лазар гучдоал 72 сага . Таханарча дийнахь республике веррига дарб беш 1555 саг ва: 1114 амбулаторно , 441 стационаре , царех реанимаци ва 42 саг , 60 шерал т1ехьваьнна 152 унахо ва ,оксигенотерапи 201 сага .\nКоронавирус долча наха дарб де аьнна унахц1енон пхе учреждене 1алашъяй 500 меттиг , царех 47 -реанимационни е . 1анарца 1алашо яй 373 койк. Доалахь е ИВЛ 153 аппарата. Еррига ийцай 63 ИВЛ аппарат. Компьютерни тамографи 4 аппарат е коронавирус долчарга хьожаш . Цхьаьккха цхьа аппарат я частни дарбан центре , болх д1аболбе лерх1аш 1 компьютерни тамограф я . Молхаш 15 дийнахь тоаргйолаш доалахь , маскаше кулгайоахкаргаше -45-60 денга кхаччалца . Тов бетта 25-ча денга диллача 6.72 тонн 1анар да , доалахь 210 баллон е.\nОбращение Главы Республики Ингушетия по случаю Дня Неизвестного солдата\nОбращение Главы Республики Ингушетия в связи с Международным днем инвалидов\nГлава Ингушетии наградит юбилейной медалью выдающегося путешественника России К.Мержоева\nИнгушетия готова к отопительному периоду


Переведенные слова и фразы - страница 7 - Govzalla\nПереведенные слова и фразы. Страница 7\nнеоправданный\t -ая, -ое (нецелесообразный) ца оьшу, дан ца деза[ш долу]; ~ расход - ца оьшу харж\_r\_n\nнемалый\t -ая, -ое (о количестве) к1езиг доцу; жима доцу; мы прошли ~ый путь - оха к1езиг некъ ца бина; заплатить ~ые деньги – к1езиг ахча ца дала; пришлось ~о (нареч.) потрудиться – к1езиг къахьега ца дийзира\_r\_n\nнеобученный\t -ая, -ое (о человеке) 1амоза; (о животных) кара1амоза [долу]\_r\_n\nневыдержанный\t -ая, -ое (о человеке) собар доцу 2) (не вполне готовый) ч1аг1делла доцу; ~ое вино - ч1аг1делла доцу чаг1ар\_r\_n\nнеприкрытый\t -ая, -ое (откровенный, явный) къайлаха доцу, къайладахьаза, хьулдаза; ~ая ложь- къайлабахьаза аьшпаш\_r\_n\nнеукротимый\t -ая, -ое (очень сильный) туьйр доцу[ш]; ~ гнев- туьйр воцуш оьг1азвахар\_r\_n\nнеподдельный\t -ая, -ое (сердечный) даггара; ~ая радость- даггара хазахетар\_r\_n\nнещадный\t -ая, -ое (сильный) къиза, ч1ог1а; ~ мороз - ч1ог1а шело\_r\_n\nоторванный\t -ая, -ое (удалённый) схьадаьккхина\_r\_n\nвыносливый\t -ая, -ое (физически) доьналла долу; (психически) чаще лалу; ~ человек - доьналла долу стаг\_r\_n\nнеприменимый\t -ая, -ое - мегар (или пайде) доцу\_r\_n\nнекультурный\t -ая, -ое 1) (без навыков культуры) оьзда доцу 2) (отсталый) культура йоцу 3) (дикорастущий) акха\_r\_n\nнепосредственный\t -ая, -ое 1) (без промежуточных звеньев) т1едиллина, юкъарло йоцу; (прямо вытекающий) шех схьадблу; ~ый начальник – т1евиллина хьаькам; ~ый результат работы - балхах хила хьакъ дерг 2) (непринуждённый) даггара [долу] ; ~ая натура - цхьанадаггара стаг\_r\_n\nнепартийный\t -ая, -ое 1) (беспартийный) партехь воцу 2) ~ поступок- партица дог1уш доцу г1уллакх\_r\_n\nнестройный\t -ая, -ое 1) (беспорядочный) нийса доцу; ~ые ряды - нийса доцу мог1анаш 2) (о звуках) тайна доцу\_r\_n\nнелепый\t -ая, -ое 1) (бессмысленный) ларт1ахь доцу 2) (неуклюжий, несуразный) партал\_r\_n\nкуцый\t -ая, -ое 1) (бесхвостый) ц1агара, ц1ога хадийна; ~ый щенок – ц1агара к1еза 2) разг. (короткий) доца; ~ый хвост - хадийна ц1ога; ~ые брюки - йоца хеча\_r\_n\nнедалёкий\t -ая, -ое 1) (близкий) гена доцу; (по времени) дукха хан йоцу; ~ий путь- гена боцу некъ; в ~ом будущем - дукха хан ялале 2) перен. (ограниченный) к1оргенза; ~ий человек – к1оргенза стаг\_r\_n\nневменяемый\t -ая, -ое 1) (больной) са ца кхуьу 2) (раздражённый) тентакдаьлла\_r\_n\nнеудачный\t -ая, -ое 1) (закончившийся неудачей) аьтто боцу; (сопровождающийся неудачами) х1ума товш воцу; ~ая охота - аьтто байна таллар 2) (плохой) аьтто ца хилла, аьтто боьхна; (не получившийся) ца даьлла; ~ая фотография - ца даьлла сурт\_r\_n\nСтраница 7 из 3197\n← Назад34567891011Вперед →


Безен — Википеди\n46°47′08″ къ. ш. 5°47′38″ м. д.HGЯOL\nБезен (фр. Besain) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Молен (ЖуьгӀа), КгӀотене, МонгӀон (ЖуьгӀа), ПикагӀгӀо, Полиньи (ЖуьгӀа).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Безен&oldid=7813685»


Вайн амалш хазйо оьздангалло — Нохчалла.com — Чечня, чеченцы, обычаи, традиции, история и многое другое\nХийла вай вовшахкхеттачохь дуьйцуш, олуш хеза вайна: «Вайн дай оьзда, яхь йолуш хилла, цара вовшашца г1иллакх лелош хилла», — бохуш. Вай дозалла дарца дуьйцу къонахех, дикачу нахах лаьцна.\nАс ца боху сайн некъ х1унда хадийна, и Баха сан бакъо а яц, шари1ате диллича а, х1унда аьлча мискъалазарраталл а хьо кхечарал лакхара хетавала мегар дац боху. «Со х1унда ца лери х1окхо я сунна хьалхахула х1унда ели х1ара?» — аьлла а дагчу куралла яг1ахь, Дала гергахь кхераме ду боху. Ас бохург: «Деллахь, г1еметта х1оттина йолчу оцу зудчунна а г1иллакх-оьздангалла х1ун ю ца хиъча, цуьнан доьзало х1ун дийр ду-техьа? Цара х1ун лелор ду-техьа? – бохург ду.\nСо ц1а вог1уш а, ц1а кхача йиснарг 200 метр хиллал меттиг бен яцахь а, ц1а ваха йиш йоцуш лаьттира со, оцу боккхачу новкъара хьалавоьрзучохь, тхан урамновкъахь, сан беша йистехь ала мегар долуш, лаьтташ дара к1анттий, йо11ий. Х1инца со хьалаволавелча церан меттиг йохайо-кх ас бохуш, сайн жималла дага а лоьцуш, лаьттара со. Бакъду, со жима бер долчу хенахь лаьттинчух тера-м дацара сунна гуш долу сурт. Цкъа делахь, йо1 шеца накъост а йоцуш, ша цхьаъ яра, я к1ентан латтар а дацара башха йо1аца дагара дуьйцуш лаьттачух тера. Алссам нах д1асалела урам бара иза. Ц1а ца вахча ца волуш вара со. Делахь а, со-м йог1уш йолчу, сайн лулахочун «Беларусь» трактор а сацийна, цу т1е а хиъна, царна уллошха чекхвелира, царна новкъарло ца еш. Цул т1аьхьа, г1еххьа хан яьллачул т1аьхьа, со корехула ара хьаьжча, лаьтташ гуш дара и шиъ, амма царна уллошка т1ехбуьйлуш, д1асалелаш, сол кегий а, даккхий а адамаш гора. Ас ойла йира: «Хьажахь, церан меттиг а ца юхуш, со а валлург хилла-кх царна т1ех», — аьлла. Амма ас лелийнарг сайн г1иллакх дара.\n«Вай нохчий ду», — олу вай, бакъду, нохчочуьнгахь хила езаш йолу яхь, г1иллакх, оьздангалла, собар, стогалла тоьаш ца хуьлу.\n«Вай бусалбанаш ду», — олу вай. Амма, бусалба стагана т1ехь долу декхарш кхочуш ца до. Т1аккха хуьлий вай бусалбанаш?\nПросмотров 16 383\nкак вести себя чеченцу на чеченском языке оьздангалл правила этикета\nПравду говорит. Дела реза хуьлда ))


Сура Вовшийн лебар — Википеди\nСура Вовшийн лебар\n64 Сурат АТ-ТАГIАБУН Вовшийн Iехабар (Мадинатехь доьссина‚ дерриге 18 аят). Ша сов къинхетаме а‚ къинхетаме а волчу Делан цIарца.\n1. Далла тасбахь деш деш ду стигланашкахь а‚ лаьттахь а мел дерг. Цуна ду паччахьалла‚ Цуна бу хастам а. Иза ву массо хIуманна тIехь ницIкъ кхочуш берг а.\n2. Иза ву шу кхоьллинарг. Шух ву цатешаш верг а‚ шух ву тешаш верг а /Делах/. Дела аш деш дерг гушдерг ву.\n3. Цо кхоьллира стигланаш а‚ латта а бакъонца‚ Цо хIоттира шун куц‚ тIаккха хаздира шун куцаш. Цунна тIе ду /чакхенан/ дIадерзар.\n4. Цуна хаьа стигланашкахь мел дерг а‚ лаьттахь мел дерг а. Цуна хаьа аш къйладоккхург а‚ аш дIахьедориг а. Дела ву хууш верг дегнашкахь дерг.\n5. Шуьга ца деара хьалха цатешаш хиллачаьрийн хабар? Цара Iевшира шайн гIуллакхийн бала‚ царна лазош долу Iазап а ду.\n6. Иза ду цаьрга богIуш хиларна шайн элчанаш билгалонашца‚ тIаккха цара олуш хиларна: "/Вай санна/ наха дуьхкур ду вай нийсачу новкъа?" Цара керста дира /уьш Дала баийтар/‚ уьш дIабирзира /цу элчанех а‚ бакъдолчу иманах а/. Дела уьш ца хиларх а волу: Дела хьал долуш а ву‚ хастаме а ву.\n7. /Делах/ цатешна хилларш моьттуш бу шаьш дендийр дац. Ахьа ала: "ХIаъ‚ со Кхиош-кхобучу сан Делаца дуй боу аса: дендийр ма ду шу‚ тIаккха шуьга дуьйцур ма ду аш деш хилларг. Иза Далла атта ду".\n8. Шу теша Делах а‚ Цуьнан элчанах а‚ Оха доссинчу нурах а /КъурIанах/. Дела аш дийриг сов дика хууш верг ву.\n9. Цхьана дийнахь Цо гулдийр ду шу гуламан /къемат/ дийне. Иза ду вовшех Iехадаларан де . Милла велахь Делах тешаш дика Iамал еш Оха цIанвийр ву иза шен къинойх‚ вохуьйтур ву бошмийн чу‚ шайн бухахула татолаш а лелаш долчу. Цу чохь уьш гуттар а лаьтташ. Иза сийлахь-боккха толам бу-кх!\n10. Цатешна хилларш а‚ Тхан аяташ харцдина хилларш а  уьш цIеран /жоьжахатин/ дай бу‚ цу чохь гуттар лаьттар болуш. Ма вон дIадерзар ду-кх иза!\n11. Цхьа а бохам хир бац Делан пурбанца бен. Милла велахь Делах тешаш Цо нисдийр ду цуьнан дог. Дела массо хIума хууш верг ву.\n12. Далла муьтIахь хила‚ элчана а муьтIахь хила. Шу дIадерзахь /иманах/ Тхан элчанна тIехь-м билгала дIакхачор бен дац.\n13. АллахI ву‚ кхин дела вац Иза воцург. Далла тIе товжийла муъма нах.\n14. ХIай иман диллинарш! Баккъалла а, шун зударех а‚ доьзалех а шуна мостагIий берш а бу‚ царех ларлолаш. Шу /церан/ бехках довлахь‚ товахь‚ аш гечдахь  баккъалла а, Дела гечдийриг а ву‚ къинхетаме верг а ву.\n15. Баккъалла а, шун бахам а‚ шун доьзал а питна ду. Ткъа Дела  Цуьнан гергахь сийлахь-йоккха ял ю!\n16. Шу Делах кхералаш шайн ницIкъ мел кхочу‚ аш ладогIалаш /шайга Дала дечу омре/‚ шу муьтIахь хилалаш /Дала бохучунна/‚ аш харжаш е дикачуьнца /сагIа доккхуш/ шайн синошна. Шен синан бIаьрмацагаллех Iалаш хилларг  уьш бу баккхийбедар берш.\n17. Аш /духа лург/ Далла лахь хаза декхар  Цо масийттаза алсам даьккхина духадерзор ду иза шуна‚ шуна гечдийр а ду. Дела баркалле а ву‚ дукха собаре ву /Шех тешначарна оьгIазе воцуш/.\n18. Къайлахь дерг а‚ гучахь дерг а хууш верг а ву /Иза/‚ Ша веза верг а‚ хьукаме верг а ву.\nХьажа. кхин Хьажораш Хьост — «http://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сура_Вовшийн_лебар&oldid=80975»\tКатегори: Къуръан\tНавигацин меню


Сен-МагӀтен-дуь-Буа (ЖигӀонда) — Википеди\nСен-МагӀтен-дуь-Буа (фр. Saint-Martin-du-Bois) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Керла Аквитани регионехь. Коммунан департамент — ЖигӀонда.\nДозанашца йу Бонзак, Гальгон, МагӀансен (ЖигӀонда), Сен-Сье-д'Абзак, Сен-МагӀтен-де-Лай, Савиньяк-де-л'Иль.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-МагӀтен-дуь-Буа_(ЖигӀонда)&oldid=7838985»


Лавернь (Ло) — Википеди\n▲453 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛавернь (фр. Lavergne (Lot)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Окситани регионехь. Коммунан департамент — Ло. Дозанашца йу Бйо (Ло), Грама, Меринак-Лантур, Тегра. ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Лавернь_(Ло)&oldid=5166726»


Альтера систем. Живот. Цена по акции 65 000 руб. в Клинике молодости Revival на улице Вавилова\n65 000 руб / 400 имп


Коннантр — Википеди\n48°43′30″ къ. ш. 3°55′16″ м. д.HGЯOL\n▼1060 стаг (2018 шеран 1 январь)\nКоннантр (фр. Connantre) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Гранд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Марна. Дозанашца йу Брусси-ле-Гран, Банн (Марна), Корруа, Фер-Шампенуаз, Лент, Онь (Марна), Плер (Марна). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Коннантр&oldid=6837071»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2021, 19 октябрь, 09:20.


КуьгӀель (Лакха МагӀна) — Википеди\nКуьгӀель (Лакха МагӀна)\nКуьгӀель (фр. Curel (Haute-Marne)) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта ГгӀанд-Эст регионехь. Коммунан департамент — Лакха МагӀна.\nДозанашца йу Он-ле-Валь, Отиньи-ле-Пети, ШатонгӀуь-СоммегӀмон, Шевийон (Лакха МагӀна).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=КуьгӀель_(Лакха_МагӀна)&oldid=7838076»


Фашизмана дуьхьал акци кечйеш ю Оьрсийчохь кху беттан 19-чу дийнахь\nКху беттан 19-чу дийнахь 5 шо хьалха дийна долу Маркелов Станислав а, Бабурова Анастасия а дагалоцуш Москох а, кхин йолчу а Оьрсийчура гIаланашкахь антифашистийн акци дIаяхьа дагахь бу юкъараллин жигархой. Цу хьокъехь оьшуш долу кехаташ Москох гIалин Iедалшка дIадала дагахь бу уьш Еарин дийнахь.\nМоскох йоцург фашизмана дуьхьал хьажийна йолу акциш хир ю Петарбухехь а, Лахарчу Новгородехь а, кхин йолчу гIаланашкахь а. Адамийн бакъонашларъярхоша дийцарехь, ксенофобин бух йолуш а, кхечу къаьмнашка цабезам хилар бахьана долуш а стохка 20 стаг вийна Оьрсийчохь.\nЦарах ах нах байина Москох а, Петарбухехь а. Еврокомиссино критика йина Оьрсийчоьнан Iедалшна ксенофобица оьшуш болу къийсам ца латторна. Адвокат Маркелов Станислав дакъалоцуш вара Нохчийчохь ницкъаллин структурийн белхахоша динчу зуламашца йоьзначу кхелашкахь. Эшам хиллачу нахана тIехIоьттина вара иза.\nМаркелов а, «Новая газетан» корреспондент Бабурова Анастасия а дийра 2009-чу шарахь Дечкен-беттан 19-чу дийнахь. 2011-чу шарахь Стигалкъекъа-баттахь кхело хан а тоьхна велла дIаваллалц чувоьллира и зулам дина волу Тихонов Никита. Цуьнан зудчунна Хасис Евгенияна туьйхира 18 шо.\n"Грозный" страйкболан клубан цIе хийцина "Ахмат" аьлла


(108 сакральных имён Шукра-ачарьи)\nАум шукрайя намаха. Аум шукайе намаха. Аум шубха–гунайя намаха. Аум шубха-дайя намаха. Аум шубха лакша-найя намаха. Аум шобха-накшайя намаха. Аум шубра-вахайя намаха. Аум шуддха шпхади-кабха ишварайя намаха. Аум динарти-харакайя намаха. Аум дайтья-гураве намаха. Аум абхиван-дитайя намаха. Аум кавья-асактайя намаха. Аум кама-палайя намаха. Аум кавайе намаха. Аум кальяна-дайя-кайя намаха. Аум бхадра-муртайе намаха. Аум бхадра-гунайя бхакта-паланайя намаха. Аум бхога-дайя намаха. Аум бхувана адхья-кшайя намаха. Аум бхукти-мукти пхала-прадайя намаха. Аум чару-шилайя намаха. Аум чару-рупайя намаха.\nАум чару-чандра нибха-нанайя намаха. Аум нидхайя намаха. Аум никхила-шастра джнайя намаха. Аум нити-видья дхурам-дхарайя намаха. Аум сарва-лакшана сампан-найя намаха. Аум сарва-вагуна варджитайя намаха. Аум самана ади-канир муктайя намаха. Аум сакала гама-пара-гайя намаха. Аум бхригаве намаха. Аум бхога-карайя намаха. Аум бхуми-сура палана-тат-парайя намаха. Аум мана-швине намаха. Аум мана-дайя намаха. Аум маньйяя намаха. Аум майя-титайя намаха. Аум маха-йяшхасе намаха. Аум бали прасан-найя намаха. Аум абхайя-дайя намаха. Аум балине намаха. Аум сатья пара-крамайя намаха. Аум бхава-паша-паритья-гайя намаха. Аум бали бандха-вимочакайя намаха. Аум гхана-шайяя намаха. Аум гхана-адхья-кшайя намаха. Аум камбху-гривайя намаха. Аум кала-дхарайя намаха. Аум карунья-раса-сампурнайя намаха. Аум кальяна-гуна вард-дханайя намаха. Аум шветам-барайя намаха. Аум швета-вапуше намаха. Аум чатур-бхуджа саман-витайя намаха. Аум акша-мала дхарайя намаха. Аум ачинтьяйя намаха. Аум акшина гунабха-асурайя намаха. Аум накшатра-гана-самчарая намаха. Аум найя-дайя намаха. Аум нити-марга-дайя намаха. Аум барша-прадайя намаха. Аум хрише-кешайя намаха. Аум клеша-наша-карайя намаха. Аум кавайе намаха. Аум чинти-тарья прадайя намаха. Аум шанта-матайе намаха. Аум читта самадхи-крите намаха. Аум адхи-вьядхи харайя намаха. Аум бхури викра-майя намаха. Аум пунья-дайя-кайя намаха. Аум пурана-пурушайя намаха.\nАум пуджайя намаха. Аум пуру-хута ади-саннутайя намаха. Аум аджейяя намаха. Аум виджита-ратайе намаха. Аум вивидха-бхаранодж-джвалайя намаха. Аум кунда-пушпа прати-кашайя намаха. Аум манда-хасайя намаха. Аум маха-матайе намаха. Аум мукта-пхала самана-бхайя намаха. Аум мукти-дайя намаха.\nАум ратна симха-асана рудайя намаха. Аум ратха-стхайя намаха.\nАум муни-сан нутайя намаха. Аум раджа тапра-бхайя намаха. Аум сурья-прагдеша самчарайя намаха. Аум сура шатру-сухриде намаха. Аум кавайе намаха. Аум тула-авриша бхараши-шайя намаха. Аум дурд-дхарайя намаха. Аум дхарма-палакайя намаха. Аум бхагья-дайя намаха. Аум бхавья-чари-трайя намаха. Аум пашу-бхава вимо-тракайя намаха. Аум гауда-деш ишварайя намаха. Аум гоптре намаха. Аум гуните намаха. Аум гуна вибху-шанайя намаха. Аум джьёштха-накшатра самбхутайя намаха. Аум шучи-смитайя намаха. Аум апаварга-прадайя намаха. Аум шрештхайя намаха. Аум анантайя намаха. Аум сантана-пхала дайя-кайя намаха. Аум джьёшт-хайя намаха. Аум сарва ишварья-прадайя намаха. Аум гирва-нагана санну-тайя намаха.\nДРАУМ ТАТ САТ\nДелается поклон с мантрой:\nДРАУМ ШУКРА-ДЕВАЯ ЙАТХА ШАКТЬЯ ПУДЖИТАСИ КШАМАСВА\n(Драум. О Бог Шукра! Я почтил Тебя по мере своих сил! Прости и помилуй меня!)\nАУМ ДРАУМ САРВАМ ШУКРА-АЧАРЬЯ РПАНАМ АСТУ\nМантра отзывающая и завершающая поклонение:\nАУМ БХУР БХУВАХ СВАХ, ГАЧЧХА ШУКРА-ЛОКАМ СТХАНАМ СВАСТХАНАМ ШУКРА-ДЕВАМ. ТИШТХА ДЕВА СТХАНЕ СВАСТХАНЕ, ЙАТРА ТРИМУРТИ-ДАЙЯХ САРВЕ СУРАС ТИШТХАНТИ МЕ ЛИНГА-ШАРИРАХ\n(О Земля, космос и высшие миры. Иди обратно на планету Венеру, в свою обитель. О Бог Венеры, пребывай в своей обители, где обитают все божества во главе Триединства, в моём астральном теле!)\nЗатем подношения (пища) убираются с алтаря планеты,\nпосуда эта моется и всё сьедается с мантрой перед едой:\nsju.deutsch-service.ru referatvzt.nugaspb.ru giga.underref.ru referatthw.nugaspb.ru Главная Страница


Погода в Сан-Николе де-лос-Гарса. Мексика. Pogodnik.\nСан - Никола де-лос-Гарса, Мексика\nПрогноз погоды для Сан - Никола де-лос-Гарса, Мексика\nНазвание: Сан - Никола де-лос-Гарса\nНаселение: 507 816


Сен-ГондгӀан — Википеди\n48°16′01″ къ. ш. 1°50′08″ м. д.HGЯOL\n▲571 стаг (2019 шеран 1 январь)\nСен-ГондгӀан (фр. Saint-Gondran) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БгӀетань регионехь. Коммунан департамент — Иль а, Вилен а.\nДозанашца йу Ла-Шапель-Шоссе, Лангуе, Сен-СемфогӀян (Иль а, Вилен а).\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Сен-ГондгӀан&oldid=7835646»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2022, 8 февраль, 03:24.


Вилла в Торревьеха ID 6055 | Недвижимость в Испании\nВилла в Торревьеха ID 6055\nПродаётся вилла в Торревьехе в районе Aguas nuevas 1. Общая площадь 140.00 м2, участок 188 м2, состоит из 4 комнат (3 спальни, 1 салон), 2 ванных комнат. Имеется кондиционер, зона барбекю, частный бассейн, терраса.


Гате — Википеди\n46°56′45″ къ. ш. 5°26′06″ м. д.HGЯOL\nГате (фр. Gatey) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Сен-БагӀен, Анан-Бовуазен, Балезо, Шене-де-Купи, Шоссен, Шен-БегӀнагӀ, Ле-Дешо, ПлегӀ, ТассеньегӀ.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Гате&oldid=7822801»


Балано — Википеди\n46°27′22″ къ. ш. 5°21′20″ м. д.HGЯOL\nБалано (фр. Balanod) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта БугӀгунди — ФгӀанш-Конте регионехь. Коммунан департамент — ЖуьгӀа.\nДозанашца йу Жуд, Л'Обепен, Монтанья-ле-ГӀекондуьи, Сент-АмугӀ (ЖуьгӀа), Кондаль, Les Trois-Châteaux[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Балано&oldid=7811585»


Нохчашний, оьрсашний юкъара гамо дIаяккха лаам Кремлера дуьйна схьахила беза\nRussia -- Students gather to form the map of Russia as they celebrate the Day of People's Unity in the Siberian city of Krasnoyarsk, 04Nov2010\nАдамийн юкъаметтигаш кхето а, тида а охIла болчу Iилманчаша а, говзанчаша –эксперташа а къаро ян эшна а доцуш, къаьмнашна юкъахь дотIана-цакхетарш лоьлхуьйтуш, церан барт эгIош, царна харц тIеIаткъам беш, чекхдаьлла Оьрсийчохь тIаьххьара ткъех шо.\nКъаьсттина цу декъехь шайна эшаме даьхкина лору и шераш вайнаха. Бахьана кхеташ ду - тIаьхьий-хьалхий махкахь лилхина тIемаш. Эзарнашкахь кеггийна кхолламаш, махках бийларш, вер-ваккхарш, доьза байнарш… Таханлера хьал кхетош болчара дерий а деш, цу луьрачу хиламаша, херонаш кIаргьеш, дебийна къаьмнашна юкъара цакхетаран битамаш, яйина, шерашкахь зуьйш, яхчалуш схьаеъначу юкъаметтигийн марзонаш.\nШайн хьашташ листа Оьрсийчу боьдуш-богIуш лелачу могIарерчу бахархоша дере а деш, хьалхалераниг аьттехьа а доцуш, нийсса бIостанехьа хийцаделла карадо тахана Орсийчохь кегийчу къаьмнийн, къаьсттина вайнехан, терго а, хам-пусар а дар. Цабезаман а, дIатоттуш хийра лараран а цхьатерра хьу хаало Iедалехь болчаьрца а, могIарерчаьрца а. Цунна дередо адамийн юкъаметтигаш зерехь, юстарехь зеделлачу тергамхоша а. Иштачех ву Соьлжа-гIалара Сайд-Мохьмад а.\nСайд-Мохьмад: «Нохчийчохь лилхина тIемаш бахьанехь, хьалхалера марзо, барт аьттехьа бац. Йоккха башхалла ю. Хьо нохчо вуй хиича, хьан гIуллакхе ца хьовсу. Хьо безам ца хета. Хьох теша а ца теша, къамел дан а ца до дукха хьолехь. Россехь Iаш-бехаш болчара, цигахь бан а бина кхиъначара а, дередо кIад боцчу хIуманна тIехь проблемаш хуьлу шайна бохуш. Хьо нохчо вуй хиича, кхоьру боху, хьоьца хIумма а лело а ца лаьа боху. Цу кеппара херо кхоьллина тIамо. Къаьмнийн юкъаметтигаш герга ца ялийна, гена яьхна».\nСайд-Мохьмада чIагIдарца, мацахлера уьйр-юкъаметтигаш бохург тахана хьехадойла ян а яц. Уьш тIемаша хедийна. Цу кеппара доцуш, дайна, боху цо, вовшех кхетар а, дашар а.\nХьалхалера юкъаметтигаш юхаметта ца хIитталахь а, гергаяло, къаьмнашна юкъара дотIана шор ца далийта таро гIийла елахь а, дегайовхо а йолуш ю, боху Сайд-Мохьмада. Цунна гергахь, цу декъехь беркате хийцамаш бар, я цабар боху хаттар уггаре хьалха Оьрсийчоьнан куьйгалхойх гIоьртина, царех дозуш ду. И Iаткъаме хьал хийца лаам Москохара охьа хила беза бохуш, цхьа могIа биллам-тоьшаллаш а далош, дуьйцу Сайд-Мохьмада кхин дIа а.\nСайд-Мохьмад: «Зуламхойн тоба лаьцна, олу телевизионехь, Кавказера. Гуьржи велахь а, олу, эрмало велахь а. "Неславянской национальности" олий, иза а туху тIе. И бохург, вон болх бинарг оьрсий вац бохург ду. ЛадугIучу оьрсашна дагабогIурш муьлш бу? Багакхийсина а ца Iаш, дагчу а боьхкина нохчий бу-кх. Цара и политика хийца ца хийцахь, барт хир бац, галдалахь бен, толур дац гIуллакх…»\nСайд-Мохьмад, гарехь, духхьара а, я тIаьххьара а воцуш, Кремль чохь берш, бецахетарийн йийсарехь а Iаш, къаьмнашна юкъа цим туьйсуш, барт эгIорехь шайннчул дакъалоцуш бу Оьрсийчоьнан хаамийн гIирсаш а, цхьамогIа политикаш а.


Гурахь йина яла еза завод\n15 июня в 12:19 (2010 г.)\nСоьлжа-ГIалахь йийр ю полиэтиленан биргIанаш яран завод. Иза ярна оьшуш долчу 50 миллион соьман барамехь инвестицеш йина. Цу хьокъехь хаам бина Соьлжа-ГIалин мэран заместитела Джамалуев Адама. Нохчийчоьнан коьртачу шахьарахь цу тайпана завод яран хьокъехь барт хилла Москвахь. Цигахь цхьаьнакхийтира Соьлжа-ГIалин администрацин векалш а, полиэтиленан биргIанаш яран Россехь уггар йоккха йолчу заводан куьйгалхой а. Цара ечу биргIанех пайдаоьцу хи далош, кхидолу хьашташ кхочушдеш.\nПолиэтиленан биргIанаш арахоьцуш йолу «Бородино-пласт» Московски областехь ю. Кхузахь арахоьцуш йолу биргIанаш тоьлла лерина дуккха а гайтамашкахь а, конкурсашкахь а. Россехь дуьххьара кху заводехь дIадолийра цу тайпана биргIанаш арахецар. Заводо цхьана шарахь 30 эзар тонна биргIанаш арахоьцу. Цаьрга доккха хьашт-дезар ду вайн махкахь а, ткъа иштта дозанал дехьа а.\n«Бородино-пласт» заводан генеральни директора Ощепков Михаила дийцарехь, кху заманан тоьлла оборудованица болх беш хиларо царна таро ло дуьненан стандарташна жоп луш йолу продукци арахеца.\nСоьлжа-ГIалахь цу тайпана завод оьшуш хиларан цхьа а шеко яц. ХIунда аьлча Соьлжа-ГIалара дукхах йолу хин коммуникацеш ширъелла ю, Iаламат дукха болх бу хин биргIанаш хуьйцуш бан безаш берг. Иза хьесапе а эцна Нохчийн Республикан Президента Кадыров Рамзана пачхьенан администрацин куьйгалхошна тIедиллира оцу декъехь хъокала доллу гIуллакхаш дар. Цул тIаьхьа кIира а далале Соьлжа-ГIалин мэрин векалша дийцарш дан долийра Москварчу инвесторшца. Ширъелла биргIанаш хийцаран болх хIинцале дIаболийна.\nАмма биргIанашка доккха хьашт-дезар хиларо лоьху вай долчохь полиэтиленан биргIанаш арахоьцу завод яр. Цо таро лур ю республикана биргIанашца кхачо йина ца Iаш, Соьлжа-ГIалахь кхитIе а белхан меттигаш кхолла. Иза а ма дац кIезиг маьIна долуш гIуллакх. ГIалин Iедало хIинцале билгалйина завод ен йолу меттиг. Йина яьллачул тIаьхьа цо баттахь арахоьцур ю ши эзар тонна тайп-тайпана диаметраш йолу полиэтиленан биргIанаш. Ткъа завод кху гурахь йина ялийта езаш ю. Кхузахь арахецна продукци Нохчийчохь йоьхкина ца Iаш Къилбаседа Кавказан кхечу регионашкахь йохка лоьруш ду.\nСуьрта тIехь: кху тайпа биргIанаш арахьоцур ю заводехь.


Обновлено 12.11.2018 05:45 Автор: Administrator 12.11.2018 05:42\nАмма XIX-чу бӀешеран хьалхарчу эхехь Кавказах а, цуьнан бахархойх а яздийраш А. Пушкин, М.Лермонтов, Л. Толстой хилла ца Ӏара, хӀинца бицбелла я халлий бен ца бевзаш болчу поэтел, сов вуно дукхачу xӀeтахьлерчу газетийн, журналийн корреспонденташа а яздора царах. Исбаьхьаллин литературан Кавказан тематикина тӀе болу тидам кхин а хьалабелира 30-чу шерашкахь, Россин Кавказера гӀуллакхаш гуттар а марсадевллачу хенахь. Оцу хенарчу оьрсийн литературехь уггаре а гӀараяьлла хуьлий дӀахӀутту Кавказан тема. Тайп-тайпанчу авторша язйо Кавказан темех произведенеш.\nОьрсийн литературина Кавказ «карийна» волчу А. Пушкинан «Кавказан йийсархочун» («Кавказский пленник») тӀеӀаткъам гуш бара царех дукхахйолчарна тӀехь.\nПолежаев Кавказехь волчу хенахь цигахь хиллачу А. Бестужев-Марлинскийс а язйира Кавказан къаьмнийн дахарх дуьйцуш йолу цхьамогӀа произведенеш. Цуьнан Кавказан повестех уггаре а хьалхарчех йолу «Амалат-Бек» повесть чӀогӀа езаш тӀеийцира дешархоша. Атта даьккхина тӀеман дозалла а, байн толамаш а безаш волу романтически дог-ойла йолу хийла жима стаг вахийтиpa цо Кавказе. Марлинскийн «Амалат-Бек» а, «Мулла-Нур» а, «Ламаройн йийсарехь хиллачу эпсаран дийцар» а («Рассказ офицера, бывшего в плену у горцев»), кхийолчу а кавказски произведенеша довзуьйтура цуьнан даймахкахошна Кавказан исбаьхьа Ӏалам а, ламанхойн Ӏер-дахар а, амалш а, цигарчу тӀеман гӀуллакхаш а.\nОцу замане нислуш ду Ӏ825-гӀa шо кхачале кхузза цигахь хила кхиъначу къоначу Лермонтовна Кавказ езаялар а. Цуьнан «Чергазий» («Черкесы»), «Кавказан йийсархо» («Кавказский пленник») Ӏ828-чу шарахь язйина йолу, лачкъор доцуш, таръеш язйина ю. Амма царна тӀехь а гуш ду Лермонтовн Кавказе шатайпана ойланаш хилар. Берахь шена гинарш а, девзинарш а цо гайтина Ӏ830-чу шарахь ша язйинчу цхьамогӀа произведенешкахь («Кавказ», «Кавказе», «Кавказан Ӏуьйре», кхиерш а). Ӏ830-чуй – Ӏ833-чуй шерийн муьрехь цо язйина «Каллы», «Измаил-Бей», «Аул Бастунджи», «Хаджи-Абрек» поэмаш.\nЦул тӀаьхьа йолчу хенахь а, шен мах тӀеххадабойла доцуш, доккхачу маьӀнехь хилира Кавказ Лермонтовн кхоллараллехь. Оццу шерашкахь язйина ю ламанхойн ярташка йинчу тӀеман «экспедицешкахь» шена гинарг автора дуьйцу А. И. Полежаевн «Эрпели», «Чир-Юрт» поэмаш а, «Гермачигара кешнаш» («Герменчугское кладбище»), «Ӏаьржа чӀаба» («Черная коса»), «Баьккхина корта». («Мертвая голова»), «Ламанхойн дуьхьалчу бӀаьн илли» («Песнь горского ополчения»), «А. П. Лозовскега дахьийтинчу кехатан дакъа» («Отрывок из послания А. П. Лозовскому» – Ӏ833), «Ахалук» а, кхийолу стихотворенеш а. ЦхьамогӀа произведенеш язйира поэташа А. Шишковс, И. Радожицкийс, А. Шидловскийс, дуккха а кхиболчара а. Кхето догӀуш ма-хиллара, оьрсийн юкъараллина тӀекхочушболу поэтически а, кхиболу а Кавказера гӀуллакхаш дуьйцу хаамаш цхьатера бацара.\nКавказерчу тӀамах а, Кавказан бахархойх а болу оьрсийн юкъараллин кхетам кхолларехь ши тенденци, ши некъ хилар юьхьанца дуьйна гучуделира. Хьалхара тенденци яра официальни патриотически (я «ура-патриотически»). Цо дӀакхоьхьура ламанхойх, цаьрца болчу тӀеман хьокъехь йолу паччахьан, цуьнан правительствон политика. ШолгӀачу тенденцин чулацам бара Кавказан ламанхойх а, уьш паччахьан Ӏедална кӀел балоран методийн а хьокъехь йолу Россин прогрессивни адамийн дог-ойла гайтар.\nОфициозны идеологи хуьйдинчу, паччахьна муьтӀахьчу литературо, паччахьан Ӏедалан колониальни политикица нийса а далош, ламанхой дерачу эргӀадаллах юьзна «акхарой» еш, гойтура. «Ламанхошна мелла а къиза таӀзар дан догӀу», – бохучух тешо гӀертара уьш оьрсийн а, дуьненан а юкъаралла.\n«Новейшие географические и исторические известия о Кавказе» (М., Ӏ823) цӀе йолчу, чӀогӀа евзаш хиллачу шен книги тӀехь С. Броневскийс Ӏаламан халачу хьелашкахь деха адамаш «акхаройн» амалш йолуш хилар тӀечӀагӀдеш долу «Ӏилма» даладора.\nОццу «Ӏилманан» ойланехь кхоьллина яра А. Шишковн «Лонской» цӀе йолу поэма а. Масала, нохчех цо яздора цу тӀехь кху кепара:\n«Нохчо дера ву; цуьнан куьг\nКъайлах нах байъа Ӏамийна ду,\nБезам дагна гена бу\nКъахетар хӀун ду ца хаьа нохчочунна,\nЦа вешаш, аьшнаш до цо\nОццу кепара гойту цо шен поэмехь черказий, хӀирий, – хӀетахь оьрсаша ламанхой, татараш олуш хилла болу берриге а Казказан бахархой.\nЦуьнан «Гуьржехарчу кехаташкахь» деккъа цӀена къоланах беха талорхой болчуха гайтина бу ламанхой. Царна тӀехь а А. Шишковс, бакъ долуш санна, дуьйцу: «ламанхойн мехкарех цхьаммо а боьршачу стаге куьг ца ло, ша тӀахъаьлла хиларний, майраллиний тоьшаллина кхечу динах волчу стеган цхьа меже я цуьнан герзех цхьа хӀума цо ца яхьахь».\nПаччахьан Ӏедало ламанхойх баржочу реакционни кхетамийн Ӏаткъам къайлабаккха ца гӀертачу шовинистически формехь гучубелира А. Шидловскийн стихашкахь язйинчу «Гребенский казак» (Спб, 1831) повестехь а, П. Родожицкийн «Али-Кара-Мирза» поэмехь а.\nБулгаринан «Северная пчела» газетехь жигара дакъалоцуш хиллачу И. Радожицкийс, шен поэмин коьрта турпалхо ша винчу ламанхочунна традиционни – къоланашний, талоpаш дарний тӀера и хиларан – амалш ло. Садала ша кхетам чуьра ваьллачу киртикехь а ца дитало цуьнан Али-Кара-Мирзега цӀий Ӏанорей, къоланаш дарей «сатийсар»:\nБагабе, тилабе, цеста, байъа!\nТоха, цаста, декха, декха!\nЦӀий малий, хьогалла яйа»;–\nбоху цо, ша леш.\nЦарал чолхе а, галморзахаллаш дукха йолуш а ву Полежаев. Реакционни тенденцех вуьззина ша дӀатоха тарлуш и вацахь а, амма цуьнан коьрта кавказски произведенеш-м ю оццу официозни пропагандин мутт хуьйдина. Цу маьӀнехь Полежаевн кавказски произведенеш Шишковн, Радожицкийн, Шидловскийн хьакъ ма-дарра шайн цӀераш йицъелла болчу уьш санначу кхечу яздархойн произведенешна герга ю.\nЛакхахь вийцинчу Шишковс санна, ламарой акхаройн амалш йолуш ларарна тӀера схьадуьйцу кхуо а. Дустал Шишковс нохчочух бохучуьнца Полежаевс берриге а Кавказан ламаройх бохург:\n«Цуьнан амалехь – цӀий а, тӀом а,\nНицкъбар, къола а, экхалла а,\nТкъа бохь-бух боцу маршо а».\nБакъду, къиза йийначу ламаройн йоьӀан дакъа гаро чӀогӀа цатам боккху цунна («Ӏаьржа чӀаба»), иштта чӀогӀа Ӏаьткъина цунна тӀеман къизалла а («Эрпели», «Чир-Юрт», «Гермачигара кешнаш» поэмашкахь). ХӀетте а, и тӀом къобал а бо цо, и болорна бехке ламарой а беш, паччахьан эскар Кавказе даран Ӏалашо «законний, нийсой ларъяр а лоруш». «Хьанна ца хаьа, оьрсийн правительствос оцу гӀаттамхойн сонталла лагӀъярхьама ден уггаре а машаре гӀуллакхаш даима а буьззина кхиам ца хуьлуш доьрзуш хилар; зуламаш лелорехь мазакъбоьлла болу уьш гуттар а цхьабосса бу» – яздора Полежаевс.\nИштта зуламе Кавказан ламанхой хиларна хьокъалла долуш лору цо царна ден къиза таӀзар а. «Гермачигара кешнаш» поэмехь оцу юьртан бахархой къиза хӀаллакбар гойту сурт хӀоттийначул тӀаьхьа, эскаран гӀуллакхан маххадош, авторо боху: «Сийлахьчу гӀуллакхийн безам бисна!»\nЛамаройн юкъараллин дахар анархий, «низам цахиларрий» долуш а, доьзалан юкъаметтиг цӀена йоцуш долчуха а сурт хӀиттадора цо шен произведенешкахь. Цо дийцарехь, Кавказехь:\n«Шаверг нахаца лелаш ву.\nТуьманах хила тарло\nПолежаевн Кавказски лирикий, Кавказан темех йоьзна йолу поэмашший йоьшуш чӀогӀа тидам тӀехь соцу ламанхойн вон маххадош а, уьш бехбеш а эпитеташ цо вуно луьста ялош хиларна. ГӀевттинчу ламанхойн ярташ «акхаройн бенаш», «талорхойн паргӀатонан гӀаьпнаш» лору цо, шайн дозуш ца хиларехьа цара латто къийсам «декъазчу халкъан сонталла» хета цунна. Уьш тӀамехь са ца кхоош летарх – «бӀаьрзе къизалла», ламанхойх шайх «акхачу талорехь кхиънарш», «экханийн арданг» олу цо, цара къуьйсуш йолу паргӀато, поэтна хетарехь, «зуламаш лелоран паргӀато» ю.\nЛаманхой Полежаевс иштта бехбаран бахьанаш дара: хьалхара, паччахьан эскаран салти волчу цуьнан тӀеман мостагӀий уьш хилар; шолгӀа, Кавказан тӀеман бакъдолу бахьанаш ма-дарра кӀорггера цунна девзаш цахилар; паччахьан правительствос Кавказехь лело гӀуллакхаш кхузара къаьмнаш серладахархьама лелош ду бохучух и тешар; кхоллагӀа, паччахьан правительствон Кавказера политика къобал а йина, шен кочарчу салтичун чоьэх хьалхаваларе цо сатийсар а.\nКавказ, ламанхой, цаьрца болу тӀом гайтар кхечу кепара дара оьрсийн юкъараллин хьалхелелочу декъан гуманистически ойланехь йолчу прогрессивни литературехь. Тенденциозни политически кхетамел къийсамехь тул-тулуш толара иза.\nКавказан къаьмнех, церан къийсамах болчу официально-пропагандистски кхетамех юхабевллачарех хьалхарниг, шеко йоццуш, Пушкин ву. Цуьнан «Кавказ» стихотворенехь дуьххьара дика гучуделира иза Кавказан къаьмнех баккъалла а дог лозуш хилар а, церан ойланех, халачу хьелех иза дика кхеташ хилар а:\n«Так буйную вольность законы теснят,\nТак дикое племя под властью тоскует.\nТак чуждые силы его тяготят…»\n1829-чу шарахь Кавказехула лелаш, Пушкина чӀогӀа тидамбора кхузарчу къаьмнийн дахаран, культурин, гӀиллакх-оьздангаллин, амалийн; уьш цунна дика довзаре терра, цаьрга йолу цуьнан ойла кхин а дикачу aгӀop хийцалора.\nНагахь ша дуьххьара язйинчу кавказски произведенехь («Кавказан йийсархо») ламарошца болчу тӀамах традиционно а кхеташ, «къоьжачу Терка тӀехь дуьххьара тӀеман тата далар» къобалдахь а, «Арзруме вахаран» («Путешествие в Арзрум») дешхьалхенехь цо боху, оьрсийн эскаран Кавказехь «хинболу толам аш хестор шена чӀогӀa товш дац». Кавказски тӀамах Пушкин кхетар оццул чӀогӀа хийцадаларан бахьана, дуьйцийла йоццуш, цунна герга болчу нахана «Кавказан йийсархочунна» тӀера Котляровский, Ермолов хесточу меттигах хетарг Ӏаткъар дара. И хетарг муха дара хаа тарлур дара П. А. Вяземскийс Ӏ83Ӏ-чу шеран Ӏ7-чу сентябрехь А. И. Тургеневга яздинчу кехатах. «Новкъа хета суна, – яздора цо, – шен повестан тӀаьххьара стихаш Пушкина цӀела керчийна. ХӀун турпалхой бу Котляровский, Ермолов? Цо, «Ӏаьржачу уьно санна, тайпанаш хӀаллакдарехь» хӀун ду дика? Цу тайпанчу сийх пхенаш чуьра цӀий шелло, чоьш ирахӀуьтту. Цо тайпанаш серладохуш делхьара-м, хасто хӀума хир дара. Поэзи чалтачийн гӀоьнча яц; политикина уьш оьшуш хила тарло, тӀаккха истори ю иза бехказъяккха тарло я ца тарло къасто дезарг, амма поэтан гимнаш адамаш хӀаллакдарна хастам хила хьакъ яц. Новкъа ду суна Пушкина иза дар: и тайпа воккхавер – бакъйолу анахронизм ю»... Вай билгал ма- даккхара, Пушкин тӀаьхьо ша а дика кхийтира цунах. Цуьнан кхетаман эволюцина тоьшалла ду, масала, Бийболатца цуьнан йолу юкъаметтиг. 20 – 30-чуй шерашкахь гӀараваьлла «динбере» хилла волчу Бийболата Ӏ825-чу шерашкахь дуьххьара вовшахтуьйхира ермоловски эскарна дикка дуьхьало. Кура Ермолов а иза ца лерича ца велира, ткъа Паскевича хӀиллане дипломатически ловзарш леладора цуьнца. Оцу дерригенца цхьаьна Бийболатан цӀе «талорхо», «экха» боху дешнаш тӀедетташ бен ца йоккхура. Цу кепара эпитеташ а ялош, хьахийна ву иза Полежаевн цхьайолчу произведенешкахь а («Чир-Юрт», кхиерш а).\nОьрсийн официальни гонашкахь хӀумма а дикачу цӀарла воцчу цуьнца Пушкин буьззина тешам а, безам а цуьнга болуш хилира. Иза гарна чӀогӀа воккхавеш, иза «сийлахь» лоруш вара поэт. Цо иштта цуьнан маххадор нийсса дуьхьал дара меттигерчу къаьмнийн гӀаттаман баьчча хилла волчу цунах болчу официальни кхетамна. «Эрзеруме вахар» тӀехь Бийболатца шен хиллачу цхьаьнакхетарх Пушкина кху кепара яздо: «Сийлахь Бийболат, Кавказан буьрсалла, Арзруме веанера тӀаьххьарчу тӀемийн хенахь гӀевттинчу черказийн яртийн шина тхьамдица. Уьш граф Паскевич волчохь хӀума юуш бара. Бийболат 35 шо хир долуш стаг ву, дегӀана лоха а, шуьйра белшаш йолуш а волу. Цунна оьрснйн мотт ца хаьа я ца хаьа моттийта гӀepтa. Иза Арзруме веана суна чӀoгӀa хазахийтира: лаьмнашкахула а, ГӀебартахула а со кхерам боцуш дӀагӀуриг хиларан тоьшалла дара иза»* Таймин Бийболат а, Ногмов Шора а, кхиберш а санна болу Кавхазан къаьмнийн векалш бовзаро дикка аьтто бира поэтан Тазитан сурт-сибат изза цӀе йолчу позмехь кхолла.\n1820 — 1830-гӀий шерийн ламанхойх йолчу литературехь Тазит чӀoгӀa керла тип яра. Гуттара а акхаройн шовкъ еъна: я талораш дан Ӏемина, я бекхаман ойла йолуш, я кхин цхьана Ӏаьржачу амало вагош волчу традиционни ламарочунна-талорхочунна нийсса дуьхьалваьккхина ву иза. Тазит иштта вац. Иза дика а, догцӀена а, оьзда къонахалла йолуш а ву. Ур-аттала шен ваша вийначу мостагӀчунна а тӀе куьг ца дахьало цуьнга, иза «чевнаш хилла а, карахь герз доцуш а, цхьа а хиларна». «Ведда лай а» дӀахоьцу цо. Кхечо къахьегна хьакъ шен доладерзоран ойла а иза кхеташ яц.\nХӀумма а ца деш вуьту цо совдегархо-эрмало а, къоланах, «цӀийнан экономикан цхьа дакъа» дан гӀерташ ша воцу дела (Бестужев-Марлинскийн дешнаш).\nПушкина къестайо шен турпалхочун кхин – адамаллин-амалш. KӀopгa а, йоккха а дог-ойла йолуш ву цуьнан Тазит. Цхьа шатайпа доккха, исбаьхьа дуьне ду цуьнан кийрахь:\n«Он любит по крутым скалам\nОн иногда до поздней ночи ...\nСидит, печален, над горой.\nНедвижно вдаль уставя очи,\nОпершись на руку главой!»\nБаккъалла а, кӀоргга а болчу безаман бала а бевза Тазитна. Иза кийча ву цуьнгахьа къийса, хьуьнаре ву шен са ца кхоо а. Хьанал къахьегарца бен лохур дац цо шен ирс. Шена езачун дега цо боху:\nБлагослави любовь мою,\nЯ беден, но могуч и молод.\nМне легок труд. Я удалю\nОт нашей сакли голод.\nЛаманхойх болуш болчу кхетамна нийсса дуьхьал амалш йолуш Тазит кхолларца Пушкина, и кхетам шор ца беш, Кавказан къаьмнех кхечу кепара кхетар, цаьрца керла юкъаметтиг хилар чӀагӀдора. Поэмин коьрта турпалхо, экзотически Кавказехь «ахъакхачу» ламарошца долчу буьрсачу тийсадаларшкахь самукъадаккхар я романтически «ламаройн йоьӀан» безам лоьхуш, хехкалу аристократ воцуш, ламанхо хилар ша дара ХIХ-чу бӀешеран хьалхарчу кхоалгӀачу декъан литературе майра закъалт дар.\nПушкинна тӀаьххье ламанхой гуманистически кхетаран хорша вогӀypa Кавказан кхин а цхьа илланча – Лермонтов. Вуно йоккха мегтиг дӀалоцу цуьнан кхоллараллехь Кавказо; поэтан произведенех тоьлашха ерш оцу махке а, цуьнан бахархошка а даггарий, кӀорггий болчу безамах юьзна ю.\nШен даймохк бозуш цахиларехьа а, цуьнан паргӀатонехьа а къонахчу къийсархочун, ламанхочун, сурт-сибат кхолларан хьалхе а Лермонтовн ю («Измаил-Бей» поэми тӀера Измаил-Бей).\nЛермонтовн кхоллараллехь цхьамогӀа мотиваш Полежаевн поэзица чӀогӀа зӀе йолуш а, цунах йозуш а ю аьлла, вайн литературоведенехь хеташ дерш тидам тӀе ца бохуьйтуш дуьтийла яц. Цхьаболу литературоведаш, къаьсттина Полежаевн кхолларалла толлурш, чӀогӀа тӀера бу Лермонтовн поэтически кхоллараллина, къаьсттина Кавказски тематика караерзорехь, Полежаевн тӀеӀаткъаман мах тӀех сов хадо.\nПоэтически хьуьнаран барамна а, исбаьхьаллин говзаллина а оццул вовшехкъаьсташ волчу шина поэтана юккъехь цхьа билггал гергарло хилар бакъду, я ларамаза а хеталац иза. Оцу гергарлонан бахьанаш объективни а, субъективни а хьелаш ду.\nХууш ма-хиллара, литературехь гӀуллакхдар шина а поэтан дӀадоладелла декабристаш эшначул тӀаьхьа хӀоьттинчу правительственни реакцин шерашкахь, мичча кепара а либерализм а, паргӀат ойла хиларна дихкина, и ойланаш ерш къиза хьийзош а хиллачу хенахь. Массо а охьатаӀийна хиларан хьелаша кхоьллина йолу сингаттаман, гӀелаллин, цхьа-а хиларан, сатуьйсийла цахиларан ойланаш Полежаевн, Лермонтовн юкъара хилла ца Ӏаш, уьш 1820 – 1830-чуй шерийн кхечу яздархойн поэзин амалехь а ю.\nБилгалдаккха деза, шина а поэтан шаьшшинан дахар а мелла а цхьатера хилар. Беран хенахь Полежаевс а, Лермонтовс а лайна доьзалехь барт цахиларан баланаш, шиммо а пансион чекхъяьккхинчул тӀаьхьа дешна Московски университетехь, дакъалаьцна Кавказерчу тӀамехь, шиммо а язйина Кавказах дуккха а произведенеш.\nСов хир дац аьлла хета, цаьршиннан кхоллараллин гергарло толлуш, цаьршиннах хӀора а Пушкинан поэзин цхьана амалшна тӀекхийдаш хилла хиларна тӀе тидам бахийтар а.\nЛермонтовн, Полежаевн кхоллараллехь нисло цхьатера суртхӀоттош аьлла дешнаш а, фразеологически параллелаш а, цаьршиннан амалш цхьатера хилар лерича, цхьана кепарчу дог-ойлано а, гойту объект цхьаъ хиларо а кхоьллина уьш. Масала, Лермонтовн «Кавказан йийсархочунна» (1828) тӀера шаьлтанан сурт дикка тера ду Полежаевн «Морни а, Кормалан ӀиндагӀ а» – («Морни и тень Кормала» 1825) тӀерачу туьрах:\nМеча твой длани,\nОт молний луча!\nКак бурю во брани,\nУзришь меня с ним;\nОн страшно заблещет\nHa пагубу злым;\nСын гор запрещает,\nНи конь оживленный\nНи варвар смятенный\nСтрашней не трепещет,\nКогда вдруг заблещет\nПолежаевн «ЗӀенаш» («Цепи» 1831) стихотворенин хӀокху могӀанаша:\nИ замирает сталь отмщения\nВ холодных трепетных руках –\nдагадохкуьйту Лермонтовн «Черкесы» (1823) поэмера могӀанаш:\nХолодной трепетной рукой.\nШиннахьа а цхьана дешнашца гойту турпалхойн психологически хьелаш. Кхузахь цхьатера хиларх кхетийла яц вовшашкара тӀеэцарх санна а, я вовшашна тӀе Ӏаткъам хиларх санна а. Бакьду, Лермонтовн поэма Полежаевн стихотворенел хьалха язйина ю, амма зорбатоьхна ара иза Ӏ860-чу шарахь бен ца яьлла; хӀетале шина поэтах цхьа а вацара дийна.\nДагалоцур вай лермонтовски «Мцыри» поэмера лирически турпалхочун дакъазаллин чӀогӀа дакъалоцуш волчу «вешин» сурт-сибат:\nОцу сурт-сибато дагавоуьйту Полежаевн «Кубанерчу буьйсанашкара» («Ночи на Кубани») оццу хьелашкахь гайтина волу «ваша»:\nКак брат к потерянному брату\nПолежаевн, Лермонтовн произведенешкахь цхьатера дерг кест-кестта нисло шина поэтан дог-ойланийн карзахалла цхьатера хиларна а, дахарххий, цуьнан бакъдолчеххий, тайп-тайпанчу хьелеххий кхетаран кеп цхьатера хилар бахьана долуш а. Масала, Кавказан ерриге историно а, кавказски лаьмнаша а, церан сийлахь-дезчу, курра лаьттачу кортоша а дагайоуьйту поэташна мокхазан бердах вихкинчу Прометейн хьокъехь йолу легенда. «А. П. Л.» декъа тӀехь Полежаевс дагалоьцу ширачу заманан сурт:\nСвидетель казни Прометея...\nАмма Лермонтовна оцу суьртан бахьана хилла дӀахӀоьттинарг, грекийн шира миф йоцуш, Делаца мостагӀалла латторна, Прометей а санна, мокхазан бердах дӀадихкинчу «оьгӀазечу гӀоман» хьокъехь йолчу легендин кавказски вариантех цхьаъ яра:\nПустыни старый великан,\nЧтоб, хоть на миг свое изгнанье\nЗабыть меж небом, и землей.\nЗдесь три столетья очарован\n(«Измаил-Бей», ч. II, строфа Ӏ6).\nАмма цхьатера сурт-сибаташ а, мотиваш а йолчохь къеггина гучуюьйлу Полежаевн, Лермонтовн кхоллараллехь и шиъ вовшехкъастош йолу башхаллаш. Цаьршиннах хӀораннан а дуьнене хьежамех, похӀмин хьуьнарх дозуш ду иза. И башхалла чӀогӀа къегина гучуйолу ши поэт Кавказерчу тӀамах а, Кавказан къаьмнашца паччахьан инарлийн, церан гӀоьнчийн йолчу юкъаметтигах а кхетарна тӀехь. Лермонтовн Кавказца а, цуьнан бахархошца а йолу юкъаметтиг и къаьмнаш «акхарой» лоручу официальничунна тӀера чӀогӀа царах дог лазаре а, адамаллин ойла цаьрга хиларе а йогӀуш хийцаелира. Полежаевн ламанхошка йолчу ойланех а, церан къийсамах болчу цуьнан кхетамах а вай лакхахь элира. Ша ламанхой гойтуш, Полежаевс, царалахь нислуш долу уггар вонаш лехьа а деш, деста а деш, уьш дерриге а халкъан амал ю бохучу кепара схьагайтахь, Лермонтовн къона волуш язйинчу «Измаил-Бей» поэмехь а гойтуш ю традиционни йолчу вочу амалшца цхьаьна дика амалш а:\nТам поразить врага не преступленье.\nКавказ Россех схьатохарехьа болчу тӀеман маьӀна Полежаевначул а, кхиболчу шен заманхошначул а дуккха а кӀорга девза Лермонтовна. ТӀом беш йолу агӀонаш гайтар а, церан маххадор а, кхечеран санна, озабезамаш боцуш, ма-дарра ду цуьнан. Цул сов, берахь дуьйна Кавказ езаелла а, дог-ойла гӀеттина цуьнан илланча а ша волчу Лермонтовн ламанхойх дог а лозура, церан гӀуллакх къобал а дора цо. Ишттаниг аллане а олийла яц Полежаевх.\n«Кавказ» стихотворенехь Лермонтовс яздора:\nКавказ. Далекая страна!\nИ ты несчастьями полна,\nБакъверг, харцверг мила ву, бохучунна тӀехь шеко яц цуьнан цхьана а кепара. Цунна шера хаьа паччахьан Ӏедалца болчу къийсамашкахь бакъберш шайн дахаран а, дозуш цахиларан а бакъонаш ларъеш болу «черказий» хилар. Ма-дарра, схьа а боху цо иза:\nУмеет умереть со славой...\nИзмаил-Бейн бартахула поэто хоьтту паччахьан эпсаре:\nЗа что завистливой рукой.\n...Зачем ты нас возненавидел,\nПростой народ тебя обидел?\nХууш ма-хиллара, «йоза-дешар ца хуучу сурца» болчу тӀамехь ша дакъалацар эпсаро шен хьаштийн бахьана дой дуьйцу. Ша бакъван цул деза бахьанаш цунна карадац.\nБилгалдаккха деза, шайл нуьцкъала волчу мостагӀчуьнца болчу къийсамехь шайн паргӀато ларъеш хиллачу ламанхойх шен заманхойл массарел а дика Лермонтов кхетта хилар а, цуьнан ойла ламаройн хьашташкахьа хилла хилар а.\nКавказ – «паргӀатонна хьалха хьоме хилла мохк», иштта кхета а кхетара иза цунах, иштта гайта а гойтура цо иза, шен дуьххьарлерчу произведенешкахь, иза мел веха иштта йиса а йисира иза цунна. Эрна дацара цуьнан «йилазчу Россех», «сийначу мундирех», «пашех», «массо хӀума гучу церан бӀаьргех а, массо а хӀума хезачу церан лергех а», «паргӀатонан луьрачу махкахь» – «Кавказан дукъал тӀехьа» лачкъа салаттар.\nАмма нийса хир дацара Кавказан тӀеман маххадорехь Лермонтов вуьззина а, дуьйцийла йоццуш а нийсачу некъа тӀехь («Измаил-Бей», «Къовсам», «Валарг») а, цаваьлла лелийначу гӀуллакхаш тӀехь а хааелира, цкъа-долчунна, ламанхой оцу тӀамехь бакъ а, церан гӀуллакх нийса а ларарний, шолгӀа-долчунна, ша хестош йолу паргӀато хьоьшучу ницкъаца ша хиларний, декхарх, сий лардарх цунах схьабовлучу кхетамашца ша эпсар хиларний юккъехь йолу галморзахаллаш.\nЦхьана агӀор, Лермонтовна, шеко йоццуш, хаьара Россис Кавказ караерзор ца хуьлийла доцуш хилар; вукху агӀор, «цӀийх эцна дозалла» дезаш а вацара иза. Ца аьлча ца долу, цуьнан шен патриотизм, даймахке болу чӀогӀа безам изза ойланаш кхечу къаьмнех болчу нехан а ларарца цхьаьнадогӀуш хилар. Мел боккхачу тидамца а, сийдарца а ладугӀу поэто «ширачу заманах» «воккхачу стага-нохчочо дуьйцучуьнга:\nИ над столетней мшистою скалой\nКак старая скала седой старик,\nЗадумавшись главой своей поник…\nБыть может он о родине молился!\nДагавогӀу «садукъочу шен хӀусамашкара» паргӀатоне вада вуно чӀогӀа лууш волу Мцыри:\nВоккхачу художникан семачу кхетамо аьтто бира цунна 1812-чу шеран Даймехкан тӀамний, кавказски къаьмнаш лолле эгорехьа паччахьан правительствос латточу тӀамний юккъера башхалла ган (юстал цуьнан «Бородиной», «Валарггий»). Амма колониальни, мехкаш дӀалецарехьа болчу тӀемашний, бакъйолчу бакъонашкахьа болчу тӀемашний юккъерчу башхаллех поэтан буьззина кӀорга кхетам бацара. Анархизм хир яра цуьнгара иза лехар. Бакъонгахьай, харцонгахьай болу тӀемаш кхачамболлуш вовшехкъестор юкъараллин кхетам кхиаран тӀаьхьо беанчу муьрехь бен ца хилира.\nАмма, шеко йоццуш а, боккха а Лермонтовн кхиам бара цо Кавказски тӀеман къизачу кепашна дуьхьал а, ламанхошкахьа а, «бехкбоцчу мехкаршкахьай, къоначу наношкахьай» а шен произведенешкахь гуманистан аз айар:\nЛаскает он кровавою рукою…\n(«Измаил-Бей», агӀо 2.)\nЛитературехь аьлла ду, паччахьан салташа маьршачу нахана динчу оцу ирчачу таӀзаран сурт Лермонтовна Полежаевн «Чир-Юрта» тӀерачу и санна долчу суьртан Ӏаткъам хиларан жамӀ ду бохурш:\nHe знает строгого разбора.\nИ беззащитного младенца:\nЕй ненавистна кровь чеченца, –\nХристовой веры-палача, –\nИ блещет лезвие меча…\nХала ду ала, и лакхахь далийна могӀанаш яздеш Лермонтовс ешна хилла я ца хилла Ӏ832-чу шеран аьхке чекхйоллуш зорбанера араевлла хилла Полежаевн поэмаш. «Измаил-Бей» поэма цо Ӏ832-чу шеран Ӏ0-чу майхь йола а йира, и шо чекхдолуш язйина а велира.\nМухха делахь а, салташа ламанхошна тӀехь къиза хьал хӀотторан суьрташ шина а поэтан чӀогӀа вовшех тера ду. Амма и тера хилар формальни ду. Цуьнан бухахь дерг шашаха долу хилларг ду, гойтуш йолу «предмет» ю. Ткъа оцу «предметца» xӀop поэтан а йолу юкъаметтиг нийсса вовшашна дуьхь-дуьхьал нислуш го. Лермонтовн сурто шена чулоцу «тоьллачо», «экхано санна», маьршачу хӀусамаш чу а иккхина, «баккхий нах, бераш дойуш», сийсазбеш, лелочу къизаллашна дуьхьал йолу чӀогӀа протест. Лермонтов нийсса дӀа ву: цо, ца лечкъош, ма-ярра схьагойту шен ойланаш, нийсоно лоьхху цӀераш хӀуманашна а тохкуш. Оцу могӀанашкахь дуьйна гуш ю кхиъначу, харцонца бертавахар доцуш ойла еш волчу «Поэт кхалхарна», («На смерть поэта») бохучу стихотворенин автор хинволчу поэтан амалш.\nПолежаевн резавацар, оьгӀазлой вукху агӀор, ламанхошна дуьхьал, хьовсийна ду. Оццул боьха зуламаш (баккхий нах, «гӀийла бераш» дайар) деш волчуьнан билггал цӀе ца йоккхуш, цхьаннен а, я цхьана а заманан а йоцу метоними ялайой («къинхетам боцу куьг»), цунах цхьа а воцург во цо. Цуьнан бахьана дара диккачу барамехь солдатчино кхоьллина а, шен дахаран халачу хьелаша чӀагӀйина а йолу казенни патриотизман ойла:\nКартины гибели и зла –\nДарят минуты утешенья\nТому, кто умер для добра…\nТак уничтоженный для жизни\nПоследней кровью для отчизны,\nЯ жажду смыть мое пятно!..\nО, если б некогда оно\nИсчезло с следом укоризны!..\nВоенный гул гремит в горах:\nЛезгин, чеченец, закубанец\nСо мною встретятся в боях!\nНе изменю царю и долгу,\nЛечу за честию везде,\nИ проложу себе дорогу\nК моей потерянной звезде…\nПолежаевн патриотизман готта кхетам «Паччахьний, декхарний тешаме» хиларе берзийна кхузахь. Цу кеппара, дика гуш ю даймахке болчу безамах «Чир-Юьртан» авторрий, Лермонтоввий кхетаран башхалла. Добролюбовс ма-баххара, «Даймохк» («Родина») стихотворенехь иза «сацам боллуш лакхавелира патриотизмах йолчу ерриге а предрассудкел, даймахке болчу безамах иза кхетар бакъ а, деза а, кхетаме а ду…» Кавказан Ӏалам а, шайн амалшций, гӀиллакхашций ламанхой а гайтарехь Полежаев ванне а Лермонтовна герга воцуш, А.П. Катенинна герга ву. Катенинна гарехь, Кавказ ю «беркате доцчу тӀулгийн ирча оьла… цхьана а хӀуманах тера доцчу, кегдинчу, аьхкинчу, паначу, ирча даьссачу пенийн моха…»:\nЦепь пресловутая воспетого Кавказа\nНепроходимая безлюдная страна.\nПритон разбойников, поэзия зараза!..\nОцу стихашца цхьаьнайогӀу Полежаевнаш:\nВот эти дивные картины\nКаскады, горы и стремнины...\nС окаменелою душой.\nУбитый горестною долей,\nНа них смотрю я поневоле\nИ верь мне: вижу из всего\nУродство – больше ничего!\nЛаманхойх болу кхетам Катенинан, Полежаевн, дуьйцийла йоццуш, цхьатераниг долуш бу.\nХьалхарчуьнан уьш – «къуй», шоллагӀчуьнан – «талорхой», «тӀеман, цӀий дезачу паргӀатонан кӀентий» бу («Акташ-Аух», Ӏ09; кхиерш а).\nБатальни сценаш гайтарехь Лермонтов Полежаевх возуш ву бохург бух болуш хилийта гӀерташ, В. И. Безъязычныйс «Кавказ А. И. Полежаевн дахарехь а, кхоллараллехь а» (Ӏ829 – Ӏ933 шераш) цӀе йолчу шен статьяхь яздора: «Лермонтовс пайдаоьцу Полежаевн приемах – хилларш-лелларш къамелехь гайтар: Лермонтовс «Валарга» тӀехь гайтинчу тӀеман жамӀаш гучудовлу маьршачу нохчочуьнца дечу къамелехь»; «Лермонтовс... кхиайо Полежаевн прием йоцца хедош йолчу предложенешца тӀеман динамически сурташ гайтарца».\nЛакхахь гайтина ма-хиллара, Лермонтовс янне а кхиа ца йо «Полежаевн приемаш», Полежаевс ша пайдаоьцу батальни сценаш гайтарехь Пушкина дечух. Цхьана а кепара шеко йоцуш ду Полежаевн тийсабалар гойтуш долу суьрташ Пушкинан «Полтавех» дозуш хилар.\nНийса хир дацара ткъа, Кавказан тӀеман хилларш гайтар оьшуш хааделлачу Лермонтовс а пайдаийцира хуьлуш долчуьнан сихалла а, цӀеххьана и хилар а гойтучу йоццaчу, нийсачу предложенешща тӀеман сурташ гайтаран Пушкинан приемах, аьлча. Амма Лермонтовн сурт хӀотторан система юьззина оригинальни ю. Цунах атта тешалур ву «Валарга» тӀера цхьайолу меттигаш ешча.\nТӀеман хилларш «къамелдарца» гайтарх дерг аьлча, и дуьненан литературехь чӀогӀа яьржина йолу «прием» маццах дуьйна евзаш яра Лермонтовна-драматургна а, Лермонтовна-эпикна а.\n«Измаил-Бей» поэмехь Селимна гӀалагӀазкхийн, ламаройн вовшехтасабаларх дерг хаьа черказичуьнца хиллачу къамелехула:\nБеда! – сказал он, – князя не видать!\nГде в бегстве нет надежды никакой.\nОн там! – смотри: летит как с неба пламя;\nЕго шишак и конь — вот наше знамя!\nИ все бежит иль падает пред ним!» –\nКавказехь тӀом бечу эскарехь ша дакъалоцуш хилла тийсадаларш нийсса схьагайта гӀерта Лермонтов. Авторaн исбаьхьаллин тоьшалла объективни а, догцӀена а хиларан масалш шорта ду. Къеггина ду цу агӀонгахьара «Валарга» тӀера гӀалагӀазакхи мурд тасаваларан сурт:\nВ черкесске красной ездит важно,\nКто выйдет с ним на смертный бой!\nСейчас, смотрите; в шапке черной\nКазак пустился гребенской:\nВинтовку выхватил проворно\nЧто? Ранен!.. – Ничего, безделка…\nКхузахь цхьаъ цхьаннах латар гайтарехь Лермонтов Пушкинна тӀаьххье вогӀу, шен «Делибаш» стихотворенехь шина агӀонах цхьаьнггехьа узуш воцчу. Хууш ма-хиллара, и цхьаъ цхьаннах тасавалар чекхдолу делибаш гӀоьмукъна буьххье волларций, гӀалагӀазкхичун корта баккхарций.\nПолежаевн, Лермонтовн позин юкъарчу меттигийн вай йинчу анализо тоьшалла до цаьршиннан произведенешкарчу цхьамогӀа темийн, суьртийн, кхийолчийн цхьатера хилар дуккха а социальни хьелех дозуш хилар. Цкъацкъа и дозуш ду поэтийн дог-ойлий, xӀуманех, хуьлучех кхетар цхьатера хиларх; цуьнан бахьана ду ший а поэт кест-кестта Пушкинан, Жуковскийн, кхиболчийн поэзин мотивашкий, приемашкий кхийдаш хилар.\n«Амма ши поэт цхьаьнавогӀуш нислучунна тӀехь а, вовшех тера хиларан шеко йоццуш болу битамаш боллушехь а, и шиъ тайп-тайпана хуьлий вуьсура. В.В. Нейманан оцу жамӀаца берта ца вахча ца тору, аьлла хета.\nМилла а шех хьаггал майралла а, къонахалла а йолуш хиллачу Лермонтовс еза лорура, шегара оьздангаллий, къонахаллий гайтарца сийдора мостагӀчун оццу амалийн. Цо, Полежаевс санна, аьшнаш ца бо уьш, вочу цӀарла гайта а ца гӀерта.\nДевзаш ду Белинскийс «Бэлин» хьокъехь аьлларг: «XӀapa санна долу, Кавказах а, акхачу ламанхойх а, цаьрца вайн эскаран йолчу юкъаметтигех а долу дийцарш деша вай кийча ду, хӀунда аьлча, цара предмет йовзуьйту, цунах лаьцна эладитнаш ца лелош» Юьззина бакъо а йолуш ала мегар дара изза «Валаргах» а. «Предметца» йолу Лермонтовн юкъаметтиг, вай лакхахь ма-гайттара, ламанхошна дуьхьал эладитнаш лелочерачух дуккха а чӀогӀа къаьсташ ю. Поэт хила ма-торру бакъ а, объективни а ву оьрсийн ламанхошца хуьлу тӀемаш гайтарехь. Лермонтовн «Валарган» пафос, янне а цхьа aгӀo бехке а йина, важа агӀо бакъйарехь йоцуш, адамашна вуно доккха зулам а лоруш, тӀом бехкебарехь ю. Цундела бакъ ца хета С. Дурылина шен книгехь яздинарг. «ТӀеман гӀуллакхийн журнала» («Журнал военных действий») тӀехь «Иза тӀом бацара», акхарой къиза хьийзорах тера хӀума дара бохуш, яздинарг Лермонтовн «Лийтира къиза, акхарой санна», бохург юхаалар санна лору цо. «ТӀеман гӀуллакхийн журнала» тӀера С. Дурылина далочу могӀанашний, Лермонтовн стихашний юккъехь йоккха башхалла ю.\nКак звери, молча грудью в грудь,\nРучей телами запрудили, –\nбохуш, яздо Лермонтовс. Церан юкъарниг «акхарой» боху цхьа дош бен дац, иза а тайп-тaйпана маьӀна долуш далийна ду. «...Журнала» тӀехь иза аьлла ламанхойх, «Валарга» тӀехь – шина а агӀонах. Цул сов, « ...Журнало» лечкъош йоцчу тенденциозни ойланехь дуьйцу ламанхой къиза хьийзабарх, уьш хӀаллакбарх, тоьлларш баккхийберах. Лермонтовн стихотворенехь воккхаверан цхьа а нота яц. «Валарган» автор тӀеман акхараллица ванне а вац бенвоцуш, цо чӀогӀa бехкедо цхьа а Ӏалашо йоцуш адамаш хӀаллакдар, «соцуш доцу, эрна» мостагӀалла, адамаш акхаройх тардеш долу. «Цестара вовшийн», и кхин а чӀагӀдарца «акхароша санна», – бахарца цо тӀамна дуьхьал ойу шен оьгӀазе гуманистан аз. ТӀом бечу шина а агӀорхьарчара, бист ца хуьлуш, тӀетаьӀӀина вовшийн хӀаллакбаро чӀогӀа кӀоргачу философски ойланашка ваьккхина поэт:\nПод небом места много всем.\nЦхьа иттех шо сов хан яьлча, и санна долчуьнан хьокъехь Л.Н. Толстойс а йора и тайпана ойланаш: «ХӀокху йистйоцчу седарчийн стигал кӀел, хӀокху исбаьхьчу дуьненахь баха гатте ю-те адамашна?» – яздора цо шен дуьххьарлерчу цхьана дийцарехь Л Н. Толстойн боккха, сийлахь кхиам бу Кавказан тӀом а, Кавказан халкъаш а цхьана агӀонгахьа ийзар а, субъективизм а йоцуш гайтар.\nШен кавказски произведенешкахь воккхачу яздархочо-реалиста оьрсийн прозехь дуьххьара гайтира ламанхочун амалехь, оьрсийчун а, французан а, кхиболчийн а амалехь а санна, йоккха къонахалла гайтар, я шегара акха хӀума далийтар наггахь нислуш хилар. Шен гуттара а долчу маьршачу дахарехь ламанхо, кхиберш а санна волу стаг ву, лаьтта тӀерачу массо а адамийн санна йолу дог-ойла а, хьашташ а долуш. ТӀом банне а бац ламанхочун амалехь, муххале а – иза цунна оьшуш а бац, цо цатам а, бохам а бохьу дела, иза шен хӀусамах а, бахамах а воккхий, беза бала хуьлий, кочабужу дела. Масала, официальни пропагандо тӀамна чӀогӀа тӀepa буьйцучу ламанхойх болчу нохчашлахь машар безар маршалла хаттар хилла дӀадахана. ТӀевеанчу стаге, вевзаш велахь а-вацахь а, гергара велахь, хийра велахь, цхьаьнца девнехь иза хилар боккха бохам лоруш, могашаллий, хьал-дей а хаттале: «Марша вогӀийла хьо»! Олу вайнаха. И тайпа маршалла хаттар тахана а я селхана а кхолладелла дац. Масех шарахь а ца кхоллало адамашна юккъехь иштаниг. БӀешераш хан ю цуьнан. Цо гойту, цабевлла тасадалар хилча, осала ца леллехь а, ламанхо ша машар вуно доккха беркат а лоруш, ларбеш хилла хилар а, девнех уьш мелла а къехкаш хилла хилар а. Массо а адамийн йоллу ойланаш ю уьш, царах Кавказан ламанхой къесто бух а, бахьана а дац!\nЦарах чӀогӀа дог лозуш а, нийса а ламанхой, церан дахарехь болу къийсам гайтаран тоьшалла ду дийцаран тӀаьххьарчу текста юкъаяхаза йисинчу «ТӀелатаран» («Набеган») вариантех цхьаъ. Цензурин само яйа гӀерташ делахь а, вай дуьйцучу декъан юьххьехь «Оьрсийн ламанхошца болчу тӀамехь вешан дахар лардан гӀерташ вай хиларна, нийсо вайгахьа го», – бохуш, яздора Л.Н. Толстойс. Цул тӀаьхьа автора ма-ярра а, кӀоргга а гойту оцу тӀамехь ламанхочун позици. «Амма схьалоцур вай ша-ша волу ши стаг, – яздо цо. – Хьаьнгахьа ю ша ларваран ойла а, делахь-хӀета нийсо а: оьрсий юххехьа гӀортар хезча, неӀалт а кхайкхош, пенах кхозу шира топ а, бустамаш чохь, кхузза-доьазза топ юззал, ша эрна ца дойу долу хӀоъ-молха а оьций, гауршна дуьхьалволу волчу, оьрсий, и хьешна дӀадаккхархьама, ша дийначу кха тӀе а, дагорхьама, шен цӀен тӀе а, кхоьруш эга а беш, шен наний, зудий, бераш дӀалевчкъинчу боьри тӀе а гӀоьртича, шен ирс хила тарлун хӀума дерриге а шегара дӀадаккха тарлуш хиларан ойла а йина, – дан хӀума доцчу оьгӀазаллица, волийла цахиларан мохь а хьаькхна, шен тишъелла кетар, топ охьа а тесна, бӀаьргаш тӀе куй а таӀийна, валаран илли а олуш, еккъа цхьа шаьлта а буйнахь, дерриге а дицдина, оьрсийн цамзанашна тӀе кхоссалун волчу цхьана Джемигахьа юй-те иза? Цуьнан агӀонгахьа а ю-те нийсо, я хӀокху… эпсаран агӀонгахьа ю-те иза? Цуьнан Россехь доьзал а, гергарнаш а, доттагӀий а, ахархой а бу, царна хьалха декхарш а ду цуьнан, цхьа а бахьана а, лаам а бац цуьнан ламанхошца мостагӀалла лело, Кавказе иза веана… иштта дӀа шегара майралла гайтархьама… Я сихха капитанан чине валар а, йовха меттиг шена нисъялар а бен, кхин хӀумма а лууш а воцчу, цуьнан дуьхьа ламанхойн мостагӀ а хиллачу суна вевзаш волчу адъютантан агӀонгахьа ю-те нийсо?..» Жоп ша-шаха а кхеташ ду: «шен бухехь ша ларваран ойла йолуш йолу нийсо», дуьйцийла йоццуш, вахарехьа а, ирсехьа а йолу шен бакъо ларъеш волчу Джемин агӀонгахьа ю.\nКавказан къаьмнех а, церан кхиэлах а бакъболу, реалистически кхетам чӀагӀбеш, кхиош йолу Л.Н. Толстойн ерриге а кавказски произведенеш оьрсийн литературин тӀаьхь-тӀаьхьа чӀагӀлуш, прогрессивни некъа тӀехь дӀадаханчу декъана юкъайогӀуш ю. Оцу прогрессивни литетаруро нийса гойтура паччахьан империна чудогӀучу дерриге а къаьмнийн оьрсийн халкъаца йолу чолхе юкъаметтигаш, церан мехала хилар билгал а доккхуш.\nОьрсийн къоманий, Кавказан къаьмнашний юккъера доттагӀалла чӀагӀдарна аьтто беш хиллачу яздархойн могӀанехь хьахоза вита ца тарло Полежаевсчул а чӀогӀа салтичун Ӏазап хьегна волу Т.Г. Шевченко а.\nКавказан тӀом уггаре а марсабаьллачу хенахь язйина йолу цуьнан «Кавказ» (Ӏ845) цӀе йолу поэма, паччахьан Ӏедал Ӏорадаккхаран ницкъе а, ламарошка йолу вежараллин ойла чӀогӀа хиларе а диллича, ша саннарг кхин йоцуш ю. ПаргӀатонехьа болу церан къийсам цхьаммо а ца бинчу кепара чӀогӀа къобал а беш, цо яздора:\nЗа горами горы тучами повиты,\nЗасеяны горем, кровию политы.\nВот там-то милостивы мы\nОтняли у голодной голи\nВсе, что осталось – вплоть до воли, –\nИ травим… И легло костьми\nЛюдей муштрованных немало.\nА слез? А крови? Напоить\nВсех императоров бы стало.\nСлава синим горным кручам,\nПодо льдами скрытым.\nСлава витязям великим,\nБогом не забытым.\nВы боритесь – поборете,\nБог вам помогает!\nС вами правда, с вами слава\nИ воля святая!..\nТ.Г. Шевченкон «Кавказ» оьрсийн литературин прогрессивни декъехь боккхачу мехаллехь меттиг дӀалоцуш ю.\nЦу кеппара, оьрсийн литературехь Пушкинан, Полежаевн заманахь дуьйна вовшех къаьсташ гучуелира Кавказан тӀамах а, Кавказан къаьмнийн культурах а, бакъонех а, уьш шен Ӏедална кӀел балорехь паччахьан Ӏедалан политикех а болу юкъараллин кхетам шаьшшимма гайтина йолу ши тенденци. Хьалхара – казенно-патриотически – тенденциозни официальни кхетамца морзахъюьйлуш яцара; шолгӀачо, хьалхарчунна нийсса дуьхьал а йолуш, гойтура оьрсийн юкъараллин хьалхелелочу векалийн: А.С. Пушкинан, М.Ю. Лермонтовн, Т.Г. Шевченкон, Л.Н. Толстойн, кхиболчийн а кхетам.\nДерзош ала деза, ХIХ-чу бӀешеран хьалхарчу эхан оьрсийн юкъараллин Кавказан къаьмнех а, цаьрца болчу тӀамах а шина кепара болу кхетам уггаре а къеггина шайн кхолламаллехь гуш болчу яздархойн, поэтийн произведенешка бен вай хьаьвсина цахилар.\nВайна гучуделира, массо кепарчу литературехь официальни пропаганда ламанхошна тӀехь уьш аьшнаш бийриг кхуллуш хиллачу халачу хьелашкахь оьрсийн литературерчу прогрессивни тенденцин векалша, шайна Кавказан ламанхой а, церан дахаран хьелаш а, амалш-гӀиллакхаш а дика мел девзи, официальни кхетамна тӀера дӀа а буьйлуш, шайн произведенешкахь объективно цунна дуьхьал а буьйлуш, Кавказан ламанхойх а, цаьрца оьрсийн халкъан йолчу юкъаметтигах а прогрессивни ойланаш чӀагӀъяр.\nЦундела ю тахана а чӀогӀа мехала А. Пушкинан, М. Лермонтовн, Бестужев-Марлинскийн а, Шевченкон а, Лев Толстойн а Кавказ а, кавказан къаьмнаш а гойтуш йолу произведенеш. Оцу произведенеша вайн мехкан халкъашна цхьаьна сирлачу, исбаьхьачу дахарехьа беш болчу некъахь доккха гӀо до, церан доттагӀалла чӀагӀдарца.


Екьи — Википеди\n48°50′24″ къ. ш. 1°23′13″ м. д.HGЯOL\nЕкьи (фр. Équilly) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта НогӀманди регионехь. Коммунан департамент — Манш.\nДозанашца йу Бошам (Манш), Фоллиньи, Ла-Е-Пенель, Окиньи, Ле-Мени-ГӀог, Ла-МегӀдгӀакьегӀ, Gavray-sur-Sienne[d].\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Екьи&oldid=7830553»


Макка Сагаипова Хьа хазалло 2: Макка Сагаипова — Терек Макка Сагаипова — Макка Макка и Тамила Сагаипова. Макка Сагаипова Ч1ег1ардиг 4: Макка Сагаипова — Твоя Красота Милана Балаева Позови меня 3:\nМакка Сагаипова Ожидание 4: Макка Сагаипова Ч1ег1ардиг 4: Макка Сагаипова Денош качество 3: Макка Сагаипова Кийра ц1елетта — огонь внутри 2: Макка Сагаипова Маккм хьо 3: Макка Сагаипова — Запрет любви Макка Сагаипова Ас суна делла дог от гр.\nМакка Сагаипова Счастливый ветер 4: Макка Сагаипова Люблю тебя 4: Макка Сагаипова Хьо оьшу от гр. Хусейн Расаев Луиза 4: Макка Сагаипова — Девочка чеченская Макка Сагаипова — Красивый парен Макка Сагаипова Къастар от гр. Макка Сагаипова — Родина Макка Сагаипова Сийна БIаьргаш new 3: Макка Сагаипова Сагановп 6: Макка Сагаипова Ловзар 3: Слушать мп3 музыку макка сагаипова онлайн бесплатно.\nМакка Сагаипова — Генахь M95 Макка Сагаипова Са Ирс ду хьо — Макка Сагаипова Кхоьллина 2: Макка Сагаипова чеченская 3: Макка Сагаипова Дагестан 3: Макка Сагаипова Даго хьо воьху 3: Макка Сагаипова — Баби К1ант M95 Макка Сагаипова — Ревнивый Кавказ M95 Макка Сагаипова Почему 3: Макка Сагаипова Я девушка чеченская 4: Макка Межиева Седарчи лепа гр. Макка Сагаипова У родника 2: Макка Сагаипова Хаза к1ант 2: Макка Сагаипова — Сердце мое Макка Сагаипова — Глаза Макка Сагаипова — Ахь суна делла дог Макка Сагаипова Мавлид 3:\nЕВА ПУНШ САМ СЕБЕ ШЕФ ПОВАР СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО\nСАША КАРЕПИНА ПИШЕМ УБЕДИТЕЛЬНО САМ СЕБЕ КОПИРАЙТЕР СКАЧАТЬ БЕСПЛАТНО


Люпланте — Википеди\n48°18′00″ къ. ш. 1°23′56″ м. д.HGЯOL\n16,65 квадратан километр\n▼385 стаг (2018 шеран 1 январь)\nЛюпланте (фр. Luplanté) — Францин гӀала-коммуна, лаьтта Центр — Луаран атагӀа регионехь. Коммунан департамент — Эр а, Луар а. Дозанашца йу Витре-ан-Бос, Бувиль (Эр а, Луар а). ГӀалин бахархой французаш бу. Официалан Французийн мотт бу.\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Люпланте&oldid=5170315»\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 7 октябрь, 15:32.


Африкан-Антарктикан дукъ — Википеди\nАфрикан-Антарктикан дукъ — ХӀиндин океан бухара дукъ, иза ду 0—35° м.д. юккъехь. Къилба-Атлантикин дукъан дакъа.\nАфрикан-Антарктикан дукъ — яззам бу Большой советской энциклопедии чуьра. .\nАзов-хӀорд · Балтикин хӀорд · Ирландхойн хӀорд · Ируаз хӀорд · Карибийн хӀорд · Лабрадоран хӀорд · Лазареван хӀорд · Мармаран хӀорд · Рисер-Ларсенан хӀорд · Саргассийн хӀорд · Къилбаседа хӀорд · Скошан хӀорд · Лаьттаюккъера хӀорд (Альборан, Балеарийн хӀорд, Лигурийн хӀорд, Тирренийн хӀорд, Адриатикин хӀорд, Ионийн хӀорд, Эгейн хӀорд) · Уэдделлан хӀорд · Ӏаьржа хӀорд\nБискайн айма · Бристолан айма · Гвинейн айма · Мексикан айма · Мэн айма · Сийлахь Лаврентин айма\nАвес дукъ · Азоран акъари · Анголан боьра · Аргентинан боьра · Африкан-Антарктикан дукъ · Балеаран боьра · Баракудан дукъ · Беатан дукъ · Бермудан акъари · Блейк акъари · Блейк-Багаман дукъ · Бразилин боьра · Венесуэлан боьра · Вознесенин акъари · Гвианан боьра · Гвинейн боьра · Гвинейн хьалаайар · Гелленан апари · кагъелларг Гиббс · Гобан акъари · Малхбузен-Европан боьра · Баьццара меран боьра · Иберийн боьра · Кайман апари · Кайман дукъ · Капан боьра · Кингс апари · Китийн дукъ · Критан боьра · Лабрадоран боьра · Ливин апари · Мод акъари · Никарагуан акъари · Ньюфаундлендан боьра · Ньюфаунленда дукъ · Подкупайн акъари · Пуэрто-Рико акъари · кагъелларг Рейкьянес · Рейкьянес дукъ · Риу-Гранди акъари · Роколл акъари · Романш кӀаг · Романш акъари · Сан-Паулу акъари · хьалаайар Сеара · Къилбаседа-Американ боьра · Къилбаседа-Атлантикин дукъ · Къилбаседа-Африкан боьра · Юккъера-Атлантикин дукъ · боьра Сьерра-Леоне · Тирренская боьра · Фаррер-Исландин порог · Фолклендан акъари · Хоттон дукъ · Юккъера боьра (Лаьттаюккъера хӀорд) · Эллинан апари · Къилба-Антилийн дукъ · Къилба-Атлантикин дукъ · Къилба-Сандвичан апари\nХьост — «https://ce.wikipedia.org/w/index.php?title=Африкан-Антарктикан_дукъ&oldid=5302712»\nВикипеди:Сурт доцу агӀонаш (тайпа: язянза)\nВикипеди:Географин координаташ билгалданза географин яззамаш\nБСЭ тӀе хьажоргаш йолу яззамаш, арахецар билгалдаза\nХӀокху агӀонна тӀаьххьара хийцамаш бина: 2020, 1 ноябрь, 21:31.


Коронавирусна дуьхьал кхоьллина молха зуьйш ю Цхьаьнатоьхна Штаташ\nТахана клиникан хьелашкахь зен долийна Американ Цхьаьтоьхначу Штаташкарчу лоьраша яьржина лелачу коронавирусна дуьхьал шайн пачхьалкхехь кхоьллина молха. Iедалан векалан хаамна тIе а тевжаш, ишта информаци яржийна «Американ Аз» радионо.\nХалкъан могашаллин министраллерчу институташа ахча делла зераш дIадахьа, и болх болор бу Сиэтлерчу Kaiser Permanente Washington Health Research Institute центрехь, аьлла хьостано.\nШайн лаамца молха зоьйтуш ву шайна тIехь 18 шарера 55 шаре кхаьчна волу, ун хьакхаделла а а воцу 45 стаг. Царна тIехь зуьйр ду могашаллин министраллерчу институташа а, Moderna компанино а кхоьллина молха. Молханца вирус яц, цундела бац оцу наханна ун кхета кхерам. Iилманчийн Iалашо ю молха цхьана а кепара зуламе дацар къасто, цул тIаьхьа цунах шуьйрра пайдаэца йиш хир ю.\nТIебогIучу баттахь зен долор ду Америкерчу Канзас-Ситерчу зерийн центро а, Пенсильванерчу Университето а, Inovio Pharmaceuticals компанино а кхоьллина кхин цхьа молха а. И молха шайна тIехь зен а хилла реза иттаннаш бахархой.\nВуно дукха дарбан-таламийн организацеш ю дуьнентIехь коронавирусна дуьхьал молха лохуш. Хьалхо Дуьненаюкъарчу могашаллин организацино дIахьедира, лаххара а 1,5 шо оьшур ду керла ун къардеш дарба карон, аьлла. Амма Китайрчу Оьрсийчоьнан векало даржийра, коронавирусна дуьхьал вакцина карийна, амма иза талла езаш ю, аьлла.


Нохчийчохь тIом ца хилча, стенна латтадо цигахь эскарш?\nНохчийчоьнан дозанера блокпост, 2014\nУмаров Докка велла аьлла, хаам баьржинчул тIаьхьа, Нохчийчуьрчу Iедало д1ахьедина, махкахь шина куьйгийн пIелгашца багар баллал бен ца бисина тIемалой, аьлла. Хьал ишта хилча, кхечу регионашкара низамхой махка кхийлар саца стенна ца до Кремло, боху хаттар хIутту.\nДечу хьесапашца, Нохчийчуьрчу тIемалойн терахь лахделла цкъа а ца хиллачул. Iедалан гIентдас Кадыров Рамзана иза ду боху пхеа стагна тIера шийттанне кхочуш.\nКхечу дешнашца аьлча, дуьненахь, уггаре йоккха-м хаац, массарел а чIогIа кхоьруш долчу оьрсийн эскаршна шина тIамца дуьхьаллаьттинчу тIемалойн доьдайина. 20 шо эшна хьал цу тIе кхачон.\nКадыровс тIемалойн чотъеш дина дIахьедар хIокху деношкахь кхин а цхьана стагана лахделла ала мегар ду. КIирандийнахь Хьалха-Мартанарчу кIоштахь, Шалажана гергахь хиллачу тIематасадаларехь вийна герзахо. Цуьнгахь маса-топ а, бIе сов патарма а хилла. Вийнарг ву Андиев Хьамид.\nДийцарехь, тIемало ву аьлла, федералан лехаршкахь хилла иза. Иза вийначул тIаьхьа оцу кIоштарчу хьаннашкахь талламаш бина низамхоша. Амма кхин цигахь стагга а ца карийна.\nОцу юкъанна луларчу Таршхойн лаьмнашкахь лохуш ю тIемалойн баьчча Умаров Докка дIавоьллина меттиг а. Нохчийчуьрчу хьаькамийн шеко яц иза гучуериг хиларан.\nДуьхьалонан болам хьаьшна дIабаьккхинехь а, тахана а Нохчийчу а, Дагестане а, ГIалгIайн махка а рогI-рогIехь балабо Оьрсийчоьнан кхечу регионашкара эскархой а, полисхой а. Уьш хIинца цхьанна а агIор оьшуш бац, аьлла хета цхьаболчу тергамхошна. «Нохчийн къам кIелхьарадаккхаран комитетан» куьйгалхо Бадалов Руслан а ву иштта хетачех.\nБадалов: «Хууш ма хиллара, 20 сов шо ду эскарш кхуза хьийза а, цара дийриг массо а адамашна гуш долу а. Бакъонашларъярхойн цхьанатохараллаша а йо церан терго. Суна, пайда кIезиг гина цаьргара. Нахана таIзар деш, некъашца лаьтташ белахь, ахча доккху. Кхин бала церан бан а бац.\nИнзаре даккхий ахчанаш ло Кавказе ханна болх бан хьажийначу эскархошна а, полисхошна а. Иза дукхачу хаамийн гIирсаша а ду дуьйцуш. Амма тIом дIабирзина хилча хIунда латтош бу и ницкъаш кхеташ дац».\nНохчийчоьнан Iедало масийтта шо ду уьш кхуза ца оьхуьйтуш, сацабе боху. ГIуллакх ца хуьлу. ХIокху баттахь Нохчийчу эха шарна болх бан хьажийна Тулера а, Брянскера а полисхой. Церан а, кхечерачул башха, белхан жамIаш гур дац, уьш дIакъевлина ду.\nДукха хьолехь и низамхой лаьмнашка, хьаннийн басешка охьховшабо, тIеман дакъа ду олий, гобаьккхина кIохцал-серех ечу кертахь. Цигахь, наггахь бен кхин ара а ца бовлуш, малх баьл-баьллачу букъ а берзош, «тIамера» кехаташ яздо, телефонаш дIаетта цIахь бисинчу, шаьш жоьра бисарна кхоьручу шайн зударшка.\nИштта «болх» бечу низамхойх хIун пайда болу ца хаьа шена боху «Нохчийн къам кIелхьарадаккхаран комитетан» куьйгалхочо Бадалов Руслана.\nБадалов: «ТIемалошна дуьхьало ца йо цара – нахера ахчанаш доху. И пайда лаха баьхкина а бу. ХIунда латта бо уьш кхузахь, со кхеташ вац. Алапаш масийттаза лакхадаьхна. Шайн-шайн регионашкахь Iайта безаш бара уьш».\n5 шо кхочу Нохчийчохь итт шарахь лаьттина «антитерроран операции» сацийна. Нохчийчоьнан шен низамхойн терахь а ду лаххара а 20-25 эзар. Ткъа стенна лестабо махка арахьара полисхой, эскархой кхеташ дац.\nЭскарша лаьцна латтайо Нохчийчоь