Тормош баҫҡыстары - Wikisource\n1.1 ҺУҒЫШ ДӘРТЕ\n1.2 «ТИМЕР ҠАЛҠАН»\n1.3 БЕР ҠӘТРӘ ҠАНЫМ ҠАЛҒАНСЫ\n1.4 БӨТӘ АУЫЛ ШАУЛАНЫ\n1.5 ҠОШТАР ОСОП ЕТМӘҪ ЕРГӘ...\n1.6 «ЯҢЫ ҠЫРҠ ФАРЫЗ»\nЙөҙҙәрсә шәкерттәр уҡыған ҙур бер мәҙрәсәнең оло мөдәрисе алдына теҙелеп ултырған ун һигеҙ-егерме йәш¬тәр араһындағы егерме-утыҙ шәкерт хәҙрәттең, ҙур бер китапты («Мохтасар» китабын) асып, алдында хәҙер үк дошмандар баҫып торғанын күргән кеүек, асыулы бер та¬уыш менән:\n—\t«Китабөлжиһад», йәғни һуғыш хаҡында килгән ки¬таптыр был!.. — тигән һүҙҙәрен ишетеү менән, ошо ми¬нутта уҡ, һуғыш сафына ебәрелгән кешеләр кеүек, ултыр¬ған урындарынан ҡуҙғала төшөп ҡуйҙылар.\n—\tКем менән һуғыш? — тигән уй хәҙрәт алдында дәрестә ултырған шәкерттәрҙең баштарына йәшен кеүек тәьҫир итеп, мейеләренә ҡан йүгерҙе. Хатта хәҙрәттең дәресендә ултырырлыҡ йәшкә етмәгән, вағыраҡ шәкерт¬тәр ҙә, был ҡурҡыныс һүҙҙәрҙе ишеткәс, ҡалтыранып киткән кеүек булдылар һәм хәҙрәттең асыулы йөҙөнә ҡарағайлыҡтарын һиҙмәй ҙә ҡалдылар. Хәҙер һәр кем хәҙрәттең кемдәр менән һуғышҡа өндәүе хаҡындағы һүҙ¬ҙәрҙе көтә башланылар...\nХәҙрәт тауышын күтәрә төшөп башланы һәм:\n—\tӘлжиһад фарзы ғәйен булып әүерелер, әгәр ҙә кафырҙар һөжүм итһәләр, — тигән һүҙҙәрҙе әйтте.\nБыл һүҙҙәрҙе ишеткәс, шәкерттәрҙең ҡурҡыуҙары та¬ғы ла артты. Ауылдың теге яғынан ҡулдарына күҫәктәр, суҡмарҙар, һәнәк, салғылар күтәргән әллә ни саҡлы оҙон сәсле кафырҙар ябырылып килгән кеүек булып, күҙ ал¬дарына килделәр.\nЭш бының менән генә ҡалманы. Хәҙрәт:\n—\tФәйхрәдж әл-мәрәт вә әл-ҡәбдә баладин мәүлә... Һуғыш шулай һәр кемгә фарзы ғәйен булып киткәндә, ҡатындар — ирҙәре, ҡолдар хужаларының рөхсәттәренән башҡа ла һуғышҡа китерҙәр! — тигән һүҙҙәрҙе өҫтәп ебәрҙе.\nУның был һүҙҙәренән һуң шәкерттәргә ерҙең өҫтө ҡиә¬мәт кеүек буталсыҡ бер хәлдә ҡалған кеүек күренә баш¬ланы, һуғыш ваҡытында ике яҡтан үлтерелгән йәки йәрәхәтләнгән кешеләрҙең ерҙә тәгәрәп ятыуҙары күҙ ал¬дына килде, ҡатын, бала-сағаларҙың илауҙары, мәжрух¬тарҙың һыҙланып һыҡраныуҙары ҡолаҡ төптәренән яң¬ғырап үтеп киткән кеүек булды.\n—\tФәйәхасирһем вәядғоилол-ислам—бәс шулай бул¬ғас, мосолмандарҙың имамдары, йәғни әмирелмөьминин ул кафырҙарҙы мохтасара итер, ҡамап алыр ҙа ислам диненә өндәр, әгәр баш тартһалар, жизиә түләргә ҡу¬шыр, әгәр ҙә унан да баш тартһалар, һуғыш башлар!..— тигән һүҙҙәрҙе әйткәс, ысынлап та һуғыш башланып, кафырҙар мосолмандарға аралашып, бер-береһен сәнсә¬ләр, үлтерәләр кеүек ҡурҡыныс булып китте.\nХәҙрәт был хаҡта һөйләгәндән һуң, һуғыш рәүешенә һәм һуғыш ҠОРАЛДАРЫНА күсеп:\n— ЙОКАТИЛЕҺЕМ БИМА ЙӨҺЛИКӨҺЕМ — бәс мосолмандар ул кафырҙарҙы һәләк итә торған ҡылыс, уҡ, мәнжәник кеүек ҡоралдар менән һуғышырҙар... — тине.\nОшо рәүешле ҡаты һүҙҙәр әйтелеп, шәкерттәрҙең иҫ¬тәренә лә килмәгән һуғыш ҡоралдарының исемдәре һа¬налғас, шәкерттәр рәхәтләнеп мосолмандарҙың кафыр¬ҙарҙы еңеүҙәрен күреп торған кеүек булдылар.\nДөрөҫ, шәкерттәрҙең һәр береһе, яҙға табан уҡ һәм йәйә яһап, уҡтарҙың башына башаҡ ҡаҙап, шуның менән уйнағанға, уҡты һәр береһе белә ине. Унан һуң, улар шул ауылдағы полицейскийҙың тағып йөрөгән ҡылысын күр¬гәнгә күрә, ҡылыстың да ни рәүешле булыуҙарын аңлай¬ҙар ине. Әммә, мәнжәникте шәкерттәрҙең һәр береһе бөгөнгә саҡлы күрмәгәнгә һәм ишеткәне булмағанға, уларҙың һәр береһе уны беләһе килде. Шуның өсөн шә¬керттәрҙең араһынан бер нисәһе берҙән:\n— Тәҡсир, мәнжәник нәмә һуң, ул нисек була? — ти¬гән сөәлде бирҙеләр.\nХәҙрәт был ғәжәп ҡоралдың рәүешен һөйләп китте һәм мәнжәник ул — ислам ерҙәрендә генә була торған һуғыш ҡоралы. Ул бик оҙон бер ағастың йыуан башын ергә ныҡлап беркетеп, икенсе башын көйәнтә кеүегерәк бөгөп, арҡан менән тарттырып ҡуйыуҙан ғибарәт булған бер ҡорал. Шул уҡ ҡоралдың юғары башына бер таш ҡуялар ҙа арҡанды ҡапыл ғына ысҡындырып ебәрәләр, бөгөлөп ҡуйылған йыуан ағас тиҙлек менән ысҡынып ки¬теү арҡаһында, теге таш йәшен кеүек тиҙ һәм жыулап дошман яғына барын һәләкәт яһап. Был ҡоралды улар¬ҙың ҡәлғәләрен (крепостарын) ваттырыу кеүек эштәргә истиғмал итәләр, тине һәм уның рәүешен һөйләү менән генә ҡәнәғәт итмәй, тарихын һөйләргә керешеп:\n— Мәнжәникте башлап истиғмал итеүсе Нәмрудҡа әләйһе ләғнә булып, Ибраһим пәйғәмбәрҙе утҡа ат¬тырғанда, шуның менән аттырған.\nМәнжәникте башлап яһарға өйрәтеүсе шайтан булып, ул уны йәһәннәмдә Баруел исемле вадида (соҡорҙа) кү¬реп, шунан Нәмрудҡа хәбәр биргән булған..., тине.\nБыл «ғәжәп» һуғыш ҡоралы һәм уның «тарихы» ха¬ҡындағы хикәйә шәкерттәргә тәьҫирһеҙ ҡалманы. Ул саҡлы ҡоралдар менән ҡоралланған ғәскәрҙең кафыр¬ҙарҙы еңеүҙәренә шик тә килтермәй башланылар. Сөнки «Мохтасар» уҡымаған кафырҙарҙың мәнжәник яһай алыуҙары мөмкин булмағанға күрә, был ҡорал уларҙың ҡулында булмаясаҡ. Шуның өсөн дә улар ауыҙҙарын асып, хайран ҡалып, шәһәрҙәрен ваттырып, тик торасаҡ булып күренде.\nТөплө фәндәр уҡылған тәртипле мәктәптәрҙә уҡыусы ун йәшлек сабыйҙар ҙа көлөрлөк был һүҙҙәргә шунда ултырған еткән егеттәрҙең, һаҡаллы кешеләрҙең һис бе¬реһе ҡаршы бер һүҙ ҙә әйтмәй ышандылар. Сөнки улар¬ҙың һис береһе ул кафырҙарҙың донъя тетрәтеп, таш ҡәлғәләрҙе туҙанға әйләндерә торған төрлө калибрҙағы хи¬сапһыҙ туптары, ҙур диңгеҙҙәрҙе ары-бире киҫеп ыжғы¬рып йөрөгән флоттары, баштан-аяҡ ҡоралланған милли-ондарса ғәскәрҙәре вә башҡа һуғыш әҙерлектәре барлы¬ғын белмәгәнгә, улар хаҡында бер нәмә лә уҡымағанға, улар башаҡлы уҡ, мәнжәниктән атылған таштар менән атып буламы тигән сөәлдәрҙе уйлап та ҡараманылар.\nӘле был ХӘҘРӘТТЕҢ дәрес биреп ултырған ваҡытынан егерме биш-утыҙ йылдар ғына элек «кафыр» ғәскәренең бөтөнләй мосолмандарҙан ғибарәт булған Төркөстанды, Бохараларҙы алыуҙарын, ундағы мосолман ғәскәренең мәнжәник һәм эҫе һыу һибеп ҡаршы тороп, бер эш тә эшләй алмауҙарын хәтерҙәренә лә килтереп сығарманылар.\nУл ғына түгел, һөнәрле Аурупа “кафырҙар”ының мосолмандарҙы ғына түгел, һөнәрһеҙ булған бөтә шәреҡ халҡын ҡол итеп талауҙарын, капитал өсөн иҙеүҙәрен, Аурупа буржуазияһының был эштәре өсөн уларҙың үҙҙәренең ҡул аҫтындағы ярлы “кафырҙар”ҙың да (эшсе, крәҫтиәндәрҙең) иҙелеүҙәрен, бинаән ғәләйһи, бынан эш кафырлыҡта түгел, башҡа нәмәлә икәнен иҫкә алманылар.\n– Һуң ул “кафырҙар” беҙгә ниңә дошман?.. Беҙ уларға, улар беҙгә ҡаршы ниңә һуғышалар икән, бының сәбәптәре нимә икән? – тип уйлап та ҡараманылар. Сөнки ул замандағы меҫкен уҡыусыларға быларҙы аңлау, белеү, төшөнөү ишектәре бикләнгән ине.\nХәҙрәт шулай мосолмандарҙың кафырҙарҙы еңгәндән һуң да улар жизиә һәм яһаҡ түләргә, мәңге буйһоноп торорға риза булмаһалар, ауылдарын, шәһәрҙәрен яндырып, ҡатын-ҡыҙҙарын кәнизәк яһарға һөйләне. Әллә ни саҡлы ғәнимәт малдары алып, матур ҡатын-ҡыҙҙарын кәнизәк яһау дәрте хәҙрәткә лә, еткән шәкерттәргә лә бик ләззәтле булып күренде. Шуның өсөн был дәрес башҡа көндәрҙәге дәрестәргә ҡарағанда лә күңелле рәүештә тамам булды…\nВахит менән Мәхмүт шул мәҙрәсәлә әллә нисә йылдар тороп, “Мохтасар” уҡыу дәрәжәһенә еттеләр. Матур бала ваҡыттарынан шунда йөрөп, бара торғас шунда ятып уҡырға кереп, егет булдылар.\nБөгөн хәҙрәт алдында “Китабөлжиһад”та яҙылған иҫ китәргес “һуғыш ҡоралдарын һәм һуғыш белемдәрен” уҡып ултырғанда, улар егермешәр йәштәренә сыҡҡандар ине инде.\nХәҙрәт дәрес биреп киткәс, шәкерттәр гөж килеп, “кафырҙар” менән һуғышыу һәм һуғыш ҡоралдары хаҡында һөйләшергә башланылар.\nВахиттың ҡайнап торған йәшлек ҡаны ҡыҙҙы, йөрәге тибеп, һүҙгә кереште һәм өйлә намаҙына тәһәрәт алырға һыҙғанған ҡулдарын күкрәгенә һуғып:\n– Кафырҙар һуғыш башлаһалар, биллаһи, башлап үҙем китәм! Был көндән бик шәп суҡмар әҙерләп ҡуйырға кәрәк әле, улай-былай була ҡалһа, прәме бер-ике кафырҙың башын ярып суҡындырам!.. – тип ғәйрәт ора башланы.\nУның тирәһенә башҡа шәкерттәр ҙә йыйылдылар, Мәхмүт тә Вахиттан ҡалышманы:\n– Һуғыш сыға икән, бер нисә кафырҙың башын бөтөрөрмөн!.. Ну, һуғыш булһа, ҡыҙыҡ булыр ине!.. – тип үҙенең ҡурҡмағанлығын белдерҙе.\nАранан тағы бер шәкерт сығып:\n– Их, мин, хәҙрәте Ғәли кеүек, көслө булһам, бер һелтәүҙә бер мең кафырҙы йәһәннәмгә ебәрер инем. Шуның кеүек батыр булаһы ине! – тип ҡуйҙы.\nУға ҡаршы өсөнсө береһе:\n– Ғәли батырҙың һелтәп ебәргәндә оҙоная торған “Зөлфоҡар” тигән ҡылысы менән һуғышҡа менеп сыға торған, ел кеүек шәп йөрөүсе “Дөлдөл” исемле аты булған бит, һин уларҙы ҡайҙан алаһың? – тип был шәкерткә ҡаршы төштө.\nТеге шәкерт уның һүҙенә ҡаршы:\n– Уның кеүек көслө булһаң, ҡылыс табылыр ине әле. Булмай икән, Иҙел буйындағы оҙон тирәктәрҙең береһен башынан тотоп, тамырҙары менән һурып алаһың да, шуны бер улай, был былай һелтәп, кафырҙарҙы ҡыраһың да йөрөйһөң, – тип яуап ҡайтарҙы.\nУға ҡарап тағы ла:\n—\tӘгәр ҙә Салсал кеүек, үҙеңде бер һуғыуҙа теге донъяға ебәрә торған теге көслө кафырға осраһаң, ни эшләрһең? — тинеләр.\nУл, йоҙроҡтарын төйнәп:\n—\tМин бит Ғәли батыр кеүек көслө булһам, тим, уның кеүек көслө булһам, күрһәтермен мин Салсалға!.. Бер һуғыуҙа йәнен йәһәннәмгә ебәрермен! — тип ғәйрәт¬ләнеп, ары-бире һелкенеп ғәйрәт күрһәтте.\nВахит нимәлер уйлап ғәйрәтләнеп киткән кеүек бул¬ды ла:\n– Беҙ һуғышабыҙ икән, дин өсөн һуғышабыҙ. Үлһәк, шаһит булып, һорауһыҙ-ниһеҙ ожмахҡа китәбеҙ. Унда беҙҙе хур ҡыҙҙары, вилдан-ғилмандар көтөп торалар, ә ул меҫкендәр нимә тип һуғышалар икән? — тигәс, уға ҡаршы береһе:\n– Улар шуны аңламағанға күрә һуғышалар ҙа инде, аңлаһалар, үҙҙәре килеп мосолман булырҙар ине, — тип, «кафырҙарҙың аңламауҙарына», уларҙың «наҙанлыҡта¬рына» эсе бошҡан рәүештә тәәссеф итте.\nУлар тәһәрәт алып йөрөгәндә лә, һуңра сәлләләрен кейеп мәсеткә киткәндә лә, шул уҡ һуғыш хаҡында, ка¬фырҙар тураһында, һуғыш ваҡытында фәрештәләрҙең мосолмандар яҡлы булып, уларға ҡаршы һуғышыуҙарын уйлап, өйлә намаҙын уҡыр өсөн мәсеткә сығып киттеләр.\nҘурҙарҙың шундай һүҙҙәрен тыңлап торған бәләкәй шәкерттәрҙең дә күңелдәренә төрлө уйҙар төштө, уларҙың Ғәли батыр кеүек көслө булаһылары һәм Салсал кеүек көслө «кафырҙар»ға осрашып, һуғышаһылары ки¬леп китте.\nҘурҙар намаҙға китеп бөткәс, ваҡ шәкерттәрҙең бере¬һе үҙен Ғәли батыр яһап, ҡайҙандыр бер таяҡ алып:\n—\tМин — Ғәли батыр, бер һелтәүҙә мең кафырҙы ҡы¬рам! — тип һелтәнеп йөрөргә кереште. Икенсе берәү:\n— Һин Ғәли батыр булһаң, мин Салсал! — тип уға ҡаршы сыҡты.\nҠалған шәкерттәр ҡай береһе хәҙрәте Ғәли, ҡай бе¬реһе Салсал кафыр булып, икегә бүленделәр. Салсал яҡ¬лы шәкерттәр һөжүм итә башлағас, Ғәли батыр яҡлы шәкерттәр:\n– Ана, кафырҙар киләләр! — тип уларға ҡаршы сыҡ¬тылар. Ғәли батыр булған малай, таяғын арлы-бирле һелтәп:\n– Зөлфоҡар һуҙыла, ҡасығыҙ! — тип ҡысҡырҙы ла, кафыр булып йөрөгән һәм Салсал яҡлы булған шәкерт¬тәр араһына кереп китте.\nҺуғыш ҡыҙҙы. Аранан бер малай:\n—\tӘләлә-лә-лә!— тип әрнеүле бер тауыш менән илар¬ға кереште.\nҠыҙышҡан малайҙар, уның әрнеп илауына ҡарамаҫ¬ын, күмәкләшеп, буталышып, һуғышыуҙарын дауам иттЕРҘЕЛӘР. Шул саҡта тағы бер малай сафтан сығып илай башланы.\nҠЫҘЫУ «ҺУҒЫШ» арҡаһында күпме ваҡыт үткәне һи¬ҙелмәй ҘӘ ҠАЛДЫ. Улар, ҙурҙар намаҙҙан ҡайтып, алдан кергән ҠАЗЫЙҘЫҢ (боронғо мәҙрәсәләрҙә мөдир урынын¬дағы кеше):\n—\tҺеҙ, дуңғыҙҙар, ни эшләйһегеҙ? — тигән асыулы тауышын ишеткәс кенә, Ғәли батыр һәм Салсал булып һуғышыуҙан туҡтанылар.\nТеге ике мәжрух малай һаман әрнеп илайҙар ине әле.\nУларҙың береһенең күҙ төбө күгәреп, шешеп сыҡҡан, икенсеһенең ҡолағы йәрәхәтләнеп, ҡанап сыҡҡан икән.\nБыл «һуғыш»тың ҡалдырған тәьҫире былай ғына то¬роп ҡалманы, мәжрух малайҙарҙың ағалары тағы ла ыҙ¬ғыш сығарҙылар, был эшкә сәбәп булған малайҙарҙың хөкөмгә тартылыуын теләнеләр. Гонаһлы малайҙарҙың ағалары быларға ҡаршы сыҡтылар. Мәҙрәсә эсе тағы тауыш, ғауға менән тулды. Тик ҡазый менән шундағы хәлфәрәк кешеләрҙең араға тешәүҙәре арҡаһында ғына был ҙур эш баҫылды.\nҒәли батыр менән Салсал кафыр булып, һуғышты башлап ебәргән малайҙарҙың арҡаларына өсәр сыбыҡ һуғыу менән эш тамам булды.\nШәкерттәр араһындағы «һуғыш дәрте» бер аҙ баҫыла төшөп, урындарына таралып, ҡай береһе сәй эсергә, ҡай береһе аш ашарға ултырҙылар. Тик арҡаларына ҡазый тарафынан өсәр сыбыҡ һуғылған «Ғәли» менән «Салсал» ғына һаман бышыҡ-бышыҡ илайҙар, теге мәжрух малай¬ҙар ғына баштарын түбән бөгөп, алдарына ғына ҡарап, ултыралар ине.\nБер аҙҙан һуң улар ҙа, бөгөн күргән ауырлыҡтарын онотоп, боронғоса йөрөргә керештеләр. Ҙур шәкерттәр хәҙрәт биреп киткән «Китабөлжиһад»ты тәҡрарлау өсөн ҙур китаптарҙы алып ултырҙылар. Сөнки уларға был ҙур китаптар мөһим ине, улар бөтә «ғилем» шунда тип беләләр ине. Сөнки уларға тәрбиәне шулай бирәләр, белемде шулай тип аңлаталар, меңләгән уҡыусыларҙы шулай ҡараңғылыҡта тоталар ине.\nБындай иҫке мәҙрәсәләргә уҡырға кереү өсөн дә, сы¬ғып китеү өсөн дә мәғлүм бер йәш һәм сама билдәләнмә¬гәнгә күрә, бында ете-һигеҙ йәшлек балалар булған ке¬үек, егерме биш-утыҙ йәштәренә еткән, биттәрен һаҡал баҫып, йөнтәҫләнеп бөткән кешеләр ҙә бергә уҡыйҙар, йылдың теләгән ваҡыттарында кереп, теләгән ваҡытта-рында сығып китәләр ине. Шуның өҫтөнә был мәҙрәсәне тамам итеп сығыу өсөн бер сик йәки бер төрлө лә про¬грамм булмағанға күрә, һәр кем үҙе теләгәндә йәки берәр сәбәп сыҡҡанда мәҙрәсәнән сыға ла китә, бының өсөн һис кемдең иҫе китмәй, һис кем үҙенә был мәҙрәсәлә ни¬мә уҡып, нимә алып сыҡтым тигән сөәлде биреп тормай ине. Тик мәҙрәсәнән бөтөнләй сығырға тура килгән шә¬керт йәки уның атаһы мәҙрәсәгә барып, рөхсәт һәм фати¬ха һорай. Шунан саҙаҡа бирә, хәҙрәт ҡул күтәреп доға ҡыла ла шуның менән бөтә лә ҡуя ине.\n«Китабөлжиһад»ты уҡыған ҡыш үтеп, алдағы көҙ еткәс, Вахит менән Мәхмүткә лә мәҙрәсәнән шулай сығып китергә тура килде.\nУлар, тиҙҙән һалдатҡа ҡараласаҡ булғанға, үҙҙәренең хәҙрәттәренән фатиха алырға барҙылар.\nУлар, хәҙрәткә бик ҙур өмөт менән ҡарап, саҙаҡала¬рын бирҙеләр, уның изге фатихаһын, хәйер-доғаһын һора¬нылар.\nХәҙрәт быларҙы кафыр ҡулына төшөүҙәре өсөн ҡыҙ¬ғанды, бер нисә төрлө доға һәм сүрәләрҙе уҡырға даимселек ҡылырға ҡушҡандан һуң:\n— Хоҙай һеҙҙе дошмандарҙың яман уйҙарынан һаҡ¬лаһын, уларҙың ҡаты күңелдәренә мәрхәмәт һалһын. Был доға һәм сүрәләрҙе һалдатҡа керер алдынан тәҡрар уҡып керегеҙ, былар һеҙҙе һәр бер бәлә-ҡазанан һаҡлай торған «тимер ҡалҡан» булырҙар, кафырҙарҙың яман уйҙарынан һаҡлап ҡалырҙар... — тип оҙон доға ҡылды.\nВахит менән Мәхмүт ошо доға, ошо «тимер ҡалҡан¬дар» менән әҙерләнеп, һалдатҡа ҡаралырға, икенсе төр¬лө әйткәндә, донъя көтөп, тормош ҡорорға уйлап, хәҙ¬рәттең ҡулын үбеп, мәҙрәсәнән иҫәнләшеп сығып китте¬ләр, йәғни мәктәп баҫҡысынан тормош баҫҡысына атланылар.\nУлар призыв була торған ауылға барғансы һәм унда фатирға төшөп, сәй-мәй эскәнсе, үҙҙәрен яҡшы хис итте¬ләр. Сәйҙән һуң тәһәрәт алып, намаҙ уҡығандан һуң, теге «ҡалҡан» була торған доға һәм сүрәләрҙе уҡынылар. Күҙҙәре йомолғансы, уларҙың телдәре шул доғаларҙы тәҡрарлау менән мәшғүл булдылар. Иртән торғас, тағы шуларҙы ҡабатлап, намаҙға кейә торған ҡара еләндәрен кейеп, башлы таҫтамал менән билдәрен быуып, шул доға¬лар менән ҡоралланып, призыв була торған ҡыҙыл йорт алдына киттеләр.\nҠыҙыл йорт алдында бик күп һәм төрлө крәҫтиән йәштәре йыйылып, йәрәбә алырға теҙелеп, ишектең асыл¬ғанын көтөп торалар ине.\nӨҫтәренә ҡара сәкмән кейеп, аяҡтарына ыштыр ура¬ған урыҫ егеттәре менән бер рәттән тороу Вахит менән Мәхмүткә, ниңәлер, ауыр ҙа, уңайһыҙ ҙа булып күренде. Шуның өсөн улар айырылып, бер яҡ ситкәрәк китеп баҫ¬тылар. Ләкин уларҙың был айырым тороуҙары күпкә барманы. Күкрәгенә миҙалдар таҡҡан бер кешенең, «рәттән теҙелеп, тәртип менән торорға» ҡушыуы буйынса, улар шул крәҫтиән егеттәре араһына керергә мәжбүр булдылар.\nОҙаҡ тормай ишек асылды, һәммә никруттар ҙа йә¬рәбә номерының бик һуң, йәғни күп номерлыһы, сығыуын теләйҙәр ине. Шул теләк Вахит менән Мәхмүттә лә бул¬ды. Улар, баяғы доғаларын эстән генә тәҡрарлап, «сират күперен» еңел кисеүҙе һәм кафырҙарҙың күҙҙәрен ҡап¬лауҙы теләргә керештеләр.\nЙәрәбә алыу башланды.\nҺәр кемдең йөрәге типте.\n21, 35, 160, 270, 702... тигән төрлө һандар ишетелә башланы.\nВахиттың ысын күңел менән теләүенә ҡаршы 19-сы ғына номер эләкте, Мәхмүткә лә 49-сы номер тура килде. Әллә ниндәй бер нәмә лә уҡымаған һәм теге доғаларҙың нимә икәнен дә белмәгән урыҫ егетенә иң һуңғы номер — 807 сыҡты. Доға тигән нәмәнең барлығын да белмәгән был «бәхетле» урыҫ егетенә улар ҡыҙығып ҡаранылар.\nТөштән элек йәрәбә алыу бөтөп, төштән һуң ҡаралыу башланасаҡ булғанға күрә, аҙ һанлы номерҙар сыҡҡан никруттар, ашарға ла ҡайтмай, шунда көтөп үткәрҙеләр. Хәҙер Вахиттың күңеле тынысһыҙлана, йөрәге тибә, үҙен бик ауыр, ҡурҡыныс ерҙә торған кеүек, уңайһыҙ хис итә пне. Был бер сәғәт ваҡытты үткәреү уның өсөн сикһеҙ оҙаҡ тойолдо. Ул йөрөп тә, теге доғаларҙы тәҡрарлап та ҡараны, һаман да ҡарау башланмай ине.\nНиһайәт, ишек асылып, оҙон сәсле бер кеше — писарь сығып, ҡулындағы ҡағыҙға ҡарап, номерҙарҙы теҙергә кереште.\nҺәр бер номер әйтелгәндә берәр урыҫ йәки татар-башҡорт егете алға сығып:\n— Мин бында! — тип ҡыҙыл өйҙөң ишегенә кереп юғала торалар ине.\nУн туғыҙ тигән һүҙ Вахиттың йөрәгенә килеп бәрелгәс, ул ҡалтыранып китте һәм, һүҙен урыҫсалаштырырға ты¬рышып, «мин бында» тигән һүҙҙе саҡ-саҡ әйтеп, теге ҡур¬ҡыныс йорттоң ишегенән эскә атланы.\nУнан элек кергән егеттәр, был бүлмәлә сисенеп, күлдәктәре менән генә ҡалып, алдағы ҙур залға берәм-берәм керә башлағандар ине. Вахит үҙенең сисенергә тейеш икәнен белеп, сисенергә, һис туҡтауһыҙ ауыҙынан теге доғаларҙы уҡырға кереште. Ул үҙенең артыҡ ғәйрәтһеҙләнеп, ҡурҡаҡ булыуына аптырап китте. Үткән йыл ғына «хәҙрәте Ғәли» кеүек ғәйрәтләнеп йөрөүҙәре күҙ алдынан үтте.\nУл ҙур залға кергәндә, ике аҡ кейемле, ҙур кәүҙәле кеше — докторҙар бер яланғас егетте ҡалҡыуыраҡ урын¬ға баҫтырып, буйын һәм күкрәген үлсәйҙәр, өҫтәлгә ҡа¬рап русса нимәлер әйтә баралар ине. Өҫтәл тирәһендә ултырған, күкрәктәре миҙалдар менән тулған унлап ке¬ше, бигерәк тә уларҙың нәҡ урталарында ултырған береһе, теге Салсал кеүек ҡурҡыныс булып күренде. Улар быны йоторҙай булып һиҙелде. Егеттәрҙе ҡарайҙар ҙа:\n– Здоров, принят! — тип, йәки:\n– Негоден!—тип ҡысҡыралар, шуның менән ҡара¬лыусыларҙың бөтә көткән яҙмыштары хәл ҡылынып, ағарынып йәки көләс йөҙ менән сыға баралар ине.\nТеге шомло ергә Вахитты ла баҫтырҙылар. Ул уңай¬һыҙланды, ҡалтырап китте, күренергә ярамай торған ерен ҡулы менән баҫты. Ләкин уның ҡулын алып ташлап, ҡулдарын туп-тура ҡуйырға ҡуштылар. Башын эйгәс, эйәгенә төртөп башын турайттылар. Ул ихтыярһыҙланды, улар ҡушҡанса торҙо. Уны улай-былай үлсәп, күкрәген үлсәп ҡаранылар ҙа:\n—\tЗдоров, принят! — тинеләр.\nУл артыҡ ҡаушағанлыҡтан, үҙенең алыныу-алынмауын белмәй ҡалғанға, тирә-яғындағыларға сөәл йөҙө ме¬нән ҡараны. Кемдер асыҡ татарсалап:\n– Алындың, батша хеҙмәтенә киттең!—тигәс, ул ағарынып китте, сығып китеүен онотто. Тик: «Бар, сыҡ!» — тигәс кенә, кейемдәре янына сығып, теге доға¬ларҙың «ҡалҡан» булмауына, кафырҙарҙың күҙҙәрен ҡапламауына хайран ҡалып, кейенә башланы. Шул ва¬ҡыт Мәхмүт тә керҙе һәм, уның ашығып: «Эш нисек?» — тип һорауына ҡаршы Вахит бик күңелһеҙ генә:\n– Баш китте, — тине, башҡа һүҙ әйтә алмай, башын түбән төшөрҙө.\nБЕР ҠӘТРӘ ҠАНЫМ ҠАЛҒАНСЫ\nҠыҙыл йорт алдында халыҡ тулҡынланып тора. Ҡаралырға килгән егеттәрҙең яҡындары, аталары һәм урыҫ егеттәренең әсәләре менән ҡай берәүҙәренең йәш кенә, тулы, ҡыҙыл сырайлы ҡатындары мыж киләләр. Ҡаралып сыҡҡан егеттәрҙе шунда уҡ өйләндереп алып, уларҙың алыныу-алынмауҙарын һорап, сеәлдәр яуҙыра¬лар.\n— Алындылар!.. Алдылар!.. Киттем!.. — тигән һүҙҙәр ишетелгәндә, илау тауыштары ишетелә, күҙҙәрҙә ялты¬рап йәштәр күренә.\nНиңә һалдатҡа алынған өсөн былар, урыҫ, сыуаш булыуҙарына ҡарамаҫтан, илашалар, ҡайғырышалар? Сөнки ул ваҡыт эшсе, крәҫтиәндәр ҙә, уларҙың яҡындары ла, унда хайуан урынында йөрөтөлөүҙәрен, була икән — булған белемдәренән айырылып ҡайтыуҙарын, офицерҙарҙың итектәрен таҙартып, уның ҡатынының киске быс¬раҡтарын түгеүҙән, палкауниктың этен тәрбиәләүҙән, честь бирергә өлгөрә алмағанлығы өсөн яңағына алыуынан, мылтыҡ күтәреп сәғәттәрсә яза күреүҙән бушамауҙарын электән ишетеп беләләр ине. Ул ваҡыттағы ғәскәри хеҙмәттең үҙҙәренең синфи дошмандарына хеҙмәт итеү икәнен, был эштәрҙең сәйәси яғын ныҡлап белмәһәләр ҙә, нисектер, аҙ-маҙ һиҙенәләр... Ошо сәбәптәрҙе күҙ ал¬дарына килтереп, һалдатҡа алыныуҙы Себергә китеүҙән дә ауыр күрәләр һәм шуның өсөн шулай илашалар ине.\nВахит ҡыҙыл өйҙән башын эйеп сығыу менән, уның алыныуын йөҙөнән үк белделәр һәм уны:\n–\tШәкерттең башы киткән! –\t–\tУл ғына ҡалырғамы ни?.. –\t– Батша өйрәһен ул да бер аҙ эсеп ҡайтһын! — тигән һымаҡ төртмәле һүҙҙәр менән ҡаршы алдылар.\nУл үҙенең китеүенә былай көлөп ҡараусыларға рән¬йешле бер ҡараш менән көлөп ҡарап, башын түбән эйеп, туп-тура төшкән фатирына ҡайтып китте.\nФатир хужаһының ҡатыны, Вахиттың киндер кеүек ағарған йөҙөн күреп:\n— Ахыры, һине алғандарҙыр, — тигән һүҙ менән ҡар¬шыланы.\nВахит үҙенең алыныу билгеһе иттереп ҡулын ғына һелкеп, эске бүлмәгә кереп, өҫтөндәге еләнен дә һалма¬ған көйө эскәмйәгә ултырып уйға талды.\nУл нисә көндәр буйынса телдән төшөрмәй торған до¬ғаларҙың файҙа килтерә алмауҙарын уйлап, ул доғалар¬ға эстән генә әрнеп ҡуйҙы. Мәҙрәсәлә «Китабөлжиһад»тарҙы уҡыған саҡта «кафырҙар»ға булған асыуын, улар¬ға ҡаршы ғәйрәт ороп, күкрәк һуғыуын иҫенә төшөрҙө. Үҙенең тиҙҙән теге ҡара сәкмәнле, ыштырлы урыҫ егет¬тәре менән бер сафта буласағын күҙ алдына килтереп уф-ланы ла, уларға асыуы килеп китте. Ләкин шунда уҡ уларҙың да һуғышҡа теләп бармауҙарын, уларҙың да һалдатҡа алыныуҙары өсөн ҡайғырыуҙарын, ҡыҙыл өй алдында йәш кенә мәрйәләрҙең илап тороуҙарын уйлап, уларға булған асыуы бөттө.\nШунан һуң теге ҡарала торған ҙур залдағы, өҫтәл ти¬рәһендә ултырған ҙур кәүҙәле, пеләш башлы синауниктар генә «ысын кафырҙарҙыр» төҫлө булып күренә баш¬ланылар, һуңынан уның күҙе намаҙ кейеме булған елә¬ненә, һәр көн мәсих тарта торған ситектәренә төшөп, уларҙы ҡыҙғанып ҡуйҙы. Тиҙҙән аҡ сәллә урынына ләп¬шәйеп бөткән картуз, елән урынына — бәҫәргән һоро ши¬нель, һауырлы ситек урынына тупаҫ итек кейәсәген уйлап, йөрәге ҡалтыранып китте. Мәҙрәсәлә ун ике йыл буйынса ятып алған «ғилемдәренең» әрәм буласағы иҫенә төш¬кәс, күҙҙәре йәшләнде.\nУл шундай төрлө уйҙар менән баш ватып ултырғанда, Мәхмүт ҡайтып керҙе. Ул шат ине, кереү менән:\n— Йәшел билетҡа, туған!—тип ҡысҡырып ебәрҙе.\nВахит иптәшенең шат йөҙөнә һоҡланып ҡараны. Мәх¬мүт үҙенең шатлығын һөйләп:\n—\tНу, ҡурҡҡан инем дә һуң!.. Теге өҫтәл тирәһендәге начальниктар миңә ҡарап, әллә нәмәләр һөйләнеләр. Береһе, духтырҙарҙың һүҙенә ышанмаған кеүек, үҙе тороп килеп ҡараны. «Негоден» тигән һүҙҙе ишеткәс, ышанмай торам... Әллә кем: «Бар, сыҡ инде, ҡалдың бит», — тигәс кенә, сығып киттем. Рәтләп кейенеү ҙә юҡ, сығып йүгерәм... Теге доғаларҙың файҙаһы тейҙе, ахырыһы, — тип икһеҙ шатлығын белдерҙе һәм, тағы һүҙен өҫтәп: — Ну, сәй эсәбеҙме? Мин сәй эсәм дә тиҙерәк таям. Шатлығым¬дан йөрәгем сығып бара! — тип сисенеп ташланы ла, фа¬тир хәзәйкәһенә самауыр ҡуйырға ҡушты.\nВахит бәхетле иптәшенең һүҙҙәрен тыңлаһа ла, яуап ҡайтарырға артыҡ һүҙ таба алманы, тик:\n—\tСуҡынғандар, мине рәтләп ҡарап та торманылар, доғаларҙы уҡыуым әрәмгә генә китте!— тине.\nМәхмүт үҙенең алдағы пландарын һөйләне. Вахиттың бөтә планы емерелгән ине, шунлыҡтан ул артыҡ күп һөй¬ләшә алманы.\nИртәгеһен һалдатҡа алынғандарҙы антҡа саҡырҙы¬лар.\nҠыҙыл өйҙөң тирәһе һаман ҡайнаша ине. Ҡыҙыл өйҙөң айырым ҙур ғына залында ике ҡалҡыуыраҡ урын ҡуйы¬лып, быларҙың береһе артында күкрәгенә ҙур крест аҫ¬ҡан, оҙон сәсле, йыуан бер поп, икенсеһе өҫтәл артында, төлкө тун кейеп, башына ҙур сәллә ураған бер мулла ултыра. Поптың алдында тәре төшөрөлгән бер нәмә ята, мулланың алдында «Ҡөрьән» асылып ҡуйылған ине. Быларҙын һәр икәүһенең алдында ҡораллы урядниктар ба¬ҫып торалар ине.\nВахит теге мулланың үҙ остаҙы Ғәли хәҙрәт икәнен күргәс, аптырап китте. Үткән йыл ғына кафырҙарға ҡар¬шы һуғышыр өсөн «һуғыш белемдәре» өйрәткән хәҙрәт¬тең быйыл шуларға хеҙмәт ҡылырға ант иттереү өсөн «Ҡөрьән» тотоп ултырыуына ғәжәпкә ҡалды ла башын түбән эйҙе.\nОҙаҡ та үтмәй, поп үҙенсә, мулла тағы үҙенсә әллә нәмәләр һөйләнеләр, һуңынан мулла ҡулына бер ҡағыҙ алып:\n—\tХәҙер «йәминнамә» уҡыйым, һеҙ ҙә минең арттан уҡып барығыҙ! — тип, алынғандарға ҡарап алды ла, бер ҡағыҙға ҡарап «йәминнамә» — «ант иттереү ҡағыҙы» уҡып алып китте.\nТыңлап тороусы йәштәр яртылаш ғәрәпсә яҙылған был «йәминнамә»нең ошо һүҙҙәрен генә аңлап ҡалдылар:\n—\t«Бөтөн Русия мәмләкәтен мөстәҡил биләүсе, мәр¬хәмәтле падишаһыбыҙ император әғзәм хәҙрәттәренә... уның хандан ғәлиҙәренә, әһле-әүләденә, зәүжәи мөкәррәмәһенә ... уның тарафынан тәғәйен ителгән олуғ шәү¬кәтле хакимдарға ... итәғәт милектәре дошмандар тәжәүезенән мәсүн булһын өсөн... бер ҡәтрә ҡаным ҡалғансы хеҙмәт итергә... шул юлда йәнемде фиҙа ҡылырға... Ҡөрь¬ән шәрифте үбеп һүҙ бирәм, һүҙемдә торорға йәмин итәм...» — тигән һүҙҙәрҙе әйтеп өлгөрә алдылар, һуңра һәр береһе берәм-берәм хәҙрәт алдынан үтеп, «Ҡөрьән»де үбеп сығып киттеләр.\n«Дин дошмандары» булған поп менән мулла йәнәшә тороп, ниңә былай ҡәтрә ҡан ҡалғансы әллә кемдәрҙең милектәрен һаҡларға ант итәләр?.. Ни өсөн былар һәр икәүһе бер мәсләккә хеҙмәт итәләр? Ниңә бер кеше — батша — бөтә мәмләкәткә баш булып эшсе, крәҫтиән балаларының йәндәрен фиҙа иткәнсе хеҙмәт иттерә? Уның нәҫел-нәсәбе, балалары, мәрйә ҡатыны кем булғандар ки, уларҙы был саҡлы, «Ҡөрьән» үбеп, ҙурларға кәрәк? Батшаның олуғ кенәздәренән, ҙур ер хужаларынан, миллионерҙарҙан һайлап ҡына ҡуйған хакимдарына ниңә ул саҡлы итәғәт итергә?.. Был серле йәмин ҡағыҙының төбө ҡайҙа бара тигән сөәлдәрҙе уйламай, яҙмышҡа буйһоноп, ҡолдар кеүек хеҙмәт итергә вәғәҙә бирҙеләр. Сөнки ул ваҡытта крәҫтиәндәрҙең донъя хәлен белмәгән егеттәре был «серле йәмин»дең сәйәси яҡтарын аңламайҙар, үҙҙәренә кем дошман, кем дуҫ икәнен белмәйҙәр ине. Быны белеү юлдары ҡатлы-ҡатлы пәрҙәләр менән ҡапланған ине.\nВахит та был серле анттың мәғәнәһен уйлап тормай, ҡыҙыл өйҙән сығып, фатирына ҡайтып китте.\nБӨТӘ АУЫЛ ШАУЛАНЫ\nАуыл ерҙәрендә быйыл һалдатҡа ҡарала торған ба¬лалары булған кешеләр:\n— Балабыҙ ҡалһа, туй-муй яһап ташларбыҙ... Әгәр ҙә бында ризығы бөтөп, һалдатҡа алына ҡалһа, юл хәреже өсөн кәрәк булыр... — тип әллә нисә айҙар элек әҙер¬лек күрә башлағандар ине инде.\nВахиттың ата-әсәләре лә был ҡурҡыныс эште, шулай уҡ ике ихтималды ла уйлап, көтөп ҡаршы алдылар.\nФәүзиә еңгә, насар ғына ике һыйырынан һауып алған һөтөн мөмкин саҡлы ҡыҫып тотоп, байтаҡ май әҙерләне, эремсектәр ҡайнатып ҡуйҙы. Ҡаҙ бәпкәләрен үҫтергән ваҡытында уҡ, бер нисәһен ошо юлға бағышлап билдә¬ләп үҫтерҙе.\nВахиттың һеңлеһе Мәрйәм, яҙ көнө күҙ нурҙарын тү¬геп, йоҡоларын ҡалдырып, киндер һуҡҡан ваҡытта уҡ, Вахит ағаһына кәрәк булған сылғаулыҡ, таҫтамаллыҡ кеүек аҡ киндерҙәрҙе уға хаслап, күберәк һуҡты.\nВахиттың атаһы Ғәлләм ағай шул ике ихтималдың бе¬реһе булыуын күҙ алдына килтереп, ике аттың береһен һатыуҙы уйлап йөрөнө. Үҙенең был уйы хаҡында Фәүзиә еңгә менән күп һөйләште.\nВахит ҡаралырға киткән көндәрҙе былар, ғәҙәттәге¬гә ҡарағанда ла, яҡшыландылар, ҡунаҡтар саҡырып, «Ҡөрьән» уҡытып доға ҡылдырҙылар, теләктәр теләп, нәҙерҙәр әйтеп ҡуйҙылар.\nФәүзиә еңгә Вахиты алынғас, фарыз итеп, аулаҡта ғы¬на бышыҡ-бышыҡ илап алды. Ҡаралырға киткән ваҡыт¬та, күҙ йәшен тыйып тота алмай, асыҡтан-асыҡ илап ебәрҙе. Уның илап йөрөгәнен күргәс, Мәрйәмдең дә күңе¬ле йомшарҙы. Ул да бер яҡ ситкәрәк китеп, башына бәй¬ләгән яулығының осо менән күҙҙәрен һөрттө.\nВахит киткән көндөң кисендә намаҙҙар уҡып, теләк¬тәр теләп яттылар. Төнөндә әллә ниндәй төштәр күреп бөттөләр. Иртән торғас, сәй эскәндә һәр береһе үҙҙәре¬нең күргән төштәрен һөйләргә керештеләр.\nФәүзиә еңгә төшөндә — Вахиттың бик күн китаптар күтәреп ҡайтып кергәнен, тик әллә ниңә бик күңелһеҙ булып, һораған һорауҙарына ла яуап бирмәй тороуын күргәнлеген һөйләне. Уның был төшөнөң һуңғы яғынан бер аҙ шомландылар.\nМәрйәм — шәкерт ағаһының намаҙға китергә әҙерлә¬неп сәллә урап йөрөгәнен, өҫтөнә бик матур яңы аҡ елән кейгәнен күргән икән... Уның төшөн ишеткәс, бөтә өй эстәре менән шатланып, Вахиттың һалдаттан ҡалыуына юранылар.\nҒәлләм ағай—Вахит менән болонға бесән сабырға барыуын, ул сабындың билгә етерлек булып үҫеүен, йө¬рөй торғас, ҡыҙыл сәкмән йәйгән кеүек еләкле ергә осрауҙарын, Вахиттың да ҡыҙығып, шуларҙы йыйырға керешеүен күргән, имеш. Был төшкә лә шатландылар.\nИң ахырҙа Вахиттың энеһе Сабир төшөндә — ағаһын күреүен, тик нисек күреү рәүешен онотҡанын һөйләне. Уның төшөнә артыҡ әһәмиәт бирмәнеләр.\nБӨТӘ төштәрҙе һөйләп бөткәс, ғөмүмән, яҡшылыҡҡа юрап, үҙҙәренең был юрауҙарын фәрештәләрҙең амин тигән ваҡыттарына тура килеүҙәрен теләнеләр. Икенсе көндө лә шулай төш күреүҙәр, иртән торғас юрауҙар булды. Улар шул төш күреүҙәрен яҡшылыҡҡа юрауҙар, хәйер-саҙаҡа биреүҙәр һәм төрлөсә нәҙерҙәр әйтеүҙәр менән үҙҙәрен йыуатып, шул эштәре арҡыры теләктәренә ире¬шеү хыялында йөрөнөләр.\nҠаралырға киткән егеттәрҙең ҡайтыр ваҡыттары етә башлағас, ата-әсәләре, ҡәрҙәш-ырыуҙары ғына түгел, ХАТТА сит кешеләр ҙә уларҙың яҙмыштары хаҡында ашығып хәбәр көтә башланылар.\nҠаралырға китеүселәрҙең ата-әсәләре был ваҡыт¬тарҙа тыныс йоҡонан, рәтләп ашауҙан мәхрүм ҡалдылар, һәр кемдең күҙе ҡаралыусыларҙың ҡайтыу юлдарында булды, һәр кем үҙ балаһының ҡалыу хәбәрен ишетеү теләгендә булды.\nБына бер ваҡыт, ауыл ҡырынан, арҡанан пар ат ек¬кән, күсер ултыртҡан берәүҙең ауылға табан төшөп кил¬гәнлеге күренде, оҙаҡ та үтмәй, ҡыңғырауҙар тауышы ишетелә башланы. Уны күреү менән һәр кем:\n— Ана, Сөләймән байҙың Ибраһимы ҡайтып килә! — тинеләр.\nУларҙың һүҙҙәре дәрес булып сыҡты. Ә тигәнсе теге пар атлы кеше урам шаулатып, аттарын саптырып, урам¬да йөрөгән ҡаҙҙарҙы ике яҡҡа осортоп, күҙҙәрен ҡан баҫ¬ҡан кеүек, урамда ҡарап тороусыларға ҡырын күҙен дә һалмай, башын бер яҡҡа һалындырып үтеп китте. Уның аттары янған, өҫтәренә аҡ күбектәр сыҡҡан ине. Уның күсере лә ҡыҙмаса булған кеүек, Ибраһим бөтөнләй иҫер¬гән. Ул килеп төшкәндә, аяғына саҡ-саҡ баҫып тора ине.\nУл ҡайтып ҡапҡаһынан кереү менән, Сөләймән бай¬ҙың йорто тирәһенә әллә ни саҡлы халыҡ йыйылып өл¬гөрҙө. Ҡайһы бер етеҙ һәм үткерерәктәре ишек алдына уҡ керҙеләр, һәр кемдең быйыл ауылдан кемдәр алынған, көндәрҙең ҡалғандарын беләһеләре килә ине. Ибра¬һим быларҙың һорауҙарына ҡаршы:\n—\tМинән башҡаларҙың һәммәһе лә киттеләр... Улар бит нимә беләләр, китһендәр, суҡынһындар!—тип яуап бирҙе лә, алпан-толпан баҫып, өйөнә кереп китте.\nИбраһимдың был һүҙҙәренән һис кем бер нәмә лә аң¬ламай ҡалды. Уның урынына күсер, аттарҙы туғарып, дилбегәләрҙе урай-урай:\n—\tВахит, Шәйбәк (Сөләймән байҙың хеҙмәтсеһе), түбән остоң Ғәйнулла малайы, Ғәбуш көтөүсенең Сәй¬фуллаһы...— тип, алынған егеттәрҙең исемдәрен һанап алып китте һәм: — Беҙҙең Ибрай ҡалды, йөрәге насар икән... Ул китәме һуң?! —тип өҫтәне.\nКемдәрҙең алынып, кемдәрҙең ҡалыуҙары шунда уҡ бөтә ауылға таралды.\n«Вахит алынды» тигән хәбәр уның ата-әсәһенә һәм Мәрйәмгә, йәшен кеүек, ауыр тәьҫир итте. Фәүзиә еңгә келәткә сығып, Вахиттың ҡыҫҡа ҡуңыслы аҡ быймаһын тотоп иланы. Мәрйәм ағаһының түрҙәге сәйгә эленгән аҡ салмаһын күреп, күҙҙәрен йәшләндерҙе.\nҒәлләм ағай, малдарҙы ҡарарға сыҡҡанда, Вахитты иҫкә төшөрөп, йомшарып китте. Улар ошо ауыр хәсрәт эсендә дүрт күҙ менән Вахиттың ҡайтыуын көтөргә ке¬рештеләр. Уның ҡалған көндәрен ҡунаҡ итеп үткәреүҙе уйлап, шунда уҡ тауыҡ һуйып, тултырып, ҡаҙанға һал¬дылар.\nСөләймән байҙың балаһы Ибрайҙың тап-таҙа көйөнә һалдаттан ҡалыуы ауыл халҡы араһында төрлө һүҙҙәргә сәбәп булды.\n—\tУл ниңә ҡалмаһын — уларҙың кеҫәләре ҡалын бит. Насанниктарҙы алдан күреп, ауыҙҙарын тығып ҡуйғас, ҡалыр шул!.. Улар нисек итеп майларға беләләр!.. Бай¬ҙарҙың фарман менән, ярлыларҙың дарман менән шул... — тигән кеүек һүҙҙәрҙе һөйләп, Ибрайҙың аҡса, байлыҡ арҡаһында ҡалыуын аңлаттылар. Ләкин улар¬ҙың Ибрай хаҡындағы асыуҙары шулай зарланып һөйләүҙән үтмәне. Сөнки улар шикәйәт итеп тә бер нәмә лә эшләй алмауҙарын бик асыҡ беләләр ине.\nВАХИТ ҡараңғы төшөр алдынан ғына ҡайтты. Уны ҡаршы алырға йүгереп сығыу менән, Фәүзиә еңгә ҡосаҡлап алып:\n– Балам, ысынлап та алындыңмы ни?!—тип илап ебәргәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Уның артынан Мәрйәм:\n– Шәкерт ағаҡайым, киттеңме ни?! — тип иларға ке¬реште.\nҒәлләм ағай үҙен ҡаты тоторға тырышты.\nБыл рәүешле ҡаршы алыныуға Вахиттың да күңеле йомшарып китте, ул үҙен һырып алған халыҡ араһынан тиҙерәк сығып, өйгә кереп китте. Ата-әсәһен һәм Мәрйәм¬де ҡайғыртмаҫ өсөн:\n—\tЮҡҡа ҡайғыраһығыҙ, унда бер мин генә алынма¬ным инде... Себер китеү түгел бит... — тип артыҡ ҡайғыр¬мағанын белдерергә тырышты.\nФәүзиә еңгә уның был һүҙҙәре менән генә тыныслана алманы:\n—\tШулай ҙа бит, балам... Шәкерт башың менән ка¬фыр ҡулдарына грифтар булдың шул...—-тип, тағы иларға кереште.\nБыл күңелһеҙ күренеш, тик былар тирәһенә түңәрәк¬ләнеп ултырып, бер-береһенә ҡарашып туйғас, һүҙҙәр икенсе әйберҙәр тураһына күскәс кенә, бер аҙ бөтә төш¬тө. Фәүзиә еңгә менән Ғәлләм ағай Вахитҡа күҙҙәрен тултырып ҡарап:\n– Алланың тәҡдирелер инде...\n– Бәндә күрәһен күрмәй, гүргә кермәй... — тигән һүҙ¬ҙәр менән үҙҙәрен йыуаттылар.\n— Уҡыған кеше ҡайҙа ла хур булмаҫ әле, — тип кү¬ңелдәрен күтәрергә тырыштылар.\nКөндәр үтеү менән, Вахиттың алыныуы өсөн илауҙар һирәгәйһә лә, йөрәктәрҙең эстән генә һыҙланыуҙары бөт¬мәне, бик күп һүҙҙәр уның китеүе хаҡында булды. Уның әллә ҡайҙа, һис бер белмәгән, исемен дә ишетмәгән ер¬ҙәргә китеүен уйлап, уны мөмкин тиклем күҙҙәре алды¬нан ебәрмәй тоторға тырыштылар, өрмәгән ергә ултырт¬манылар...\nВахит шәкерт булғас, уҡыған кеше булғас, элек Сө¬ләймән байҙың хеҙмәтсеһе Шәйбәк, Ғәбуш көтөүсенең малайы Сәйфулла менән рәтләп һөйләшкәне лә юҡ ине. Хәҙер былар, һалдатҡа алынып ҡайтҡан көндән башлап, бер-береһенә әллә нишләп яҡынлашып киттеләр. Шәйбәк менән Сәйфулла һәр көн тип әйтерлек Вахит янына ки¬леп-китеп йөрөй башланылар. Уларҙың алдағы көндәге тормоштары, киләсәктәге яҙмыштары бер төҫлөрәк бу¬лып әүерелгәнгә күрә, зар-моңдарын бергәләп уртаҡла¬шырға керештеләр.\nШәйбәк Сөләймән байҙа нисә йыллап хеҙмәт итеп тә, хәҙер һалдатҡа алынғас, уның рәтләп һүҙ ҙә ҡушмауынан, аҡса һорағас: «Һиңә унда ниңә аҡса кәрәк?.. Унда һәммәһен дә батша үҙе күтәрә, һинең аҡсаң миндә юғал¬маҫ, ҡайтҡас алырһың!..» — тип әйтеүенән зарланды. Сәйфулла юлға сығырлыҡ та аҡса рәтләй алмауын һөй-ләп хәсрәтләнде.\nВахит уҡыған еренән хеҙмәткә китеүҙең ауырлығын һөйләп, былар менән үҙенең ҡайғыһын уртаҡлашҡан ке¬үек булды.\nБыларҙың шундай һүҙҙәрен тыңлап торған Фәүзиә еңгә һәр береһен ҡыҙғанды. Ҡулында бары менән ҡунаҡ итергә, сәй менән генә булһа ла һыйлап ҡалырға ты¬рышты.\nШул бер ай эсендә Мәрйәмгә лә күп кенә эштәр эш¬ләргә тура килде: ул ағаһына бер нисә яңы күлдәк текте, аяҡ сылғауҙарының, таҫтамалдарының баштарын бөктө.\nШуның өҫтөнә Шәйбәк менән Сәйфуллаға ла берәр күлдәк-ыштан тегеп бирҙе.\nБыл эштәрҙең һәммәһе лә машинаһыҙ, ҡул менән генә эшләнгәнгә күрә, байтаҡ ваҡыт алдылар. Уның был ай эсендә көндәре генә түгел, төндәре лә йоҡоһоҙ үтте. Шундай эштәр менән һанаулы көндәрҙең үткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Китер көндәр яҡынлашҡан һайын, Вахиттың хөрмәте артты. Шуның һайын уны яҡшыраҡ ҡунаҡ итеп, туйғансы күреп ҡалырға тырыштылар.\nВахит үҙенең мәҙрәсә иптәштәре менән күрешеп, ос¬таҙынан фатиха алып ҡайтыр өсөн киткән сағында, уның тиҙерәк ҡайтыуын теләп:\n—\tИртәгәнән дә ҡалмай ҡайт, балам! — тип ялынып ҡалдылар.\nМәҙрәсәлә уҡыусыларҙан Вахиттан башҡа тағы бер нисә шәкерт һалдатҡа алынған икән. Улар мәҙрәсәлә бер¬гә осрашып, аҡтыҡ кисте бергә ҡундылар, бергә зарлан¬дылар. Иртәгеһен хәҙрәткә күрешергә лә бергә барҙылар, һәр береһе электән әҙерләп алып килгән саҙаҡаларын биреп, хәҙрәттең хәйер-доғаһын үтенделәр.\nХәҙрәт яңы тормошҡа китәсәк был шәкерттәрен бе¬рәм-берәм ҡарап алғандан һуң:\n—\tПадишаһ хәҙрәттәренә яҡшы хеҙмәт итегеҙ, уның олуғ түрәләренә итәғәтсел булығыҙ... Намаҙҙарығыҙҙы ҡалдырмаҫҡа тырышығыҙ. Ятлаған доғаларығыҙҙы күңелегеҙҙән сығармағыҙ. Һәр ваҡыт тәҡрарлап тороғоҙ...— тип вәғәз иткәндән һуң, бик оҙон фатиха биреп, шәкерт¬тәрен оҙатып, яңы тормошҡа сығарып ебәрҙе.\nУлар күп йылдар торған мәҙрәсәләренән, күп йылдар уҡыған остаздарынан айырылып, тиҙҙән әллә ҡайҙарға, һис бер таныш булмаған ерҙәргә китеүҙәрен уйлап, үҙҙә¬ренең ауылдарына таралдылар. Китерҙәренә ике-өс көн генә ҡалды, күреп ҡалайыҡ инде тип торған ата-әсәләре янына ҡайттылар.\nВахит, күҙ өҫтөндәге ҡаш кеүек, ҡәҙерләп ҡаршы алынды. Ҡалған ике көндөң һәр бер минутын хисаплап, айырылыу сәғәтен уйлап, өйҙәрендә үткәрҙе.\nҠОШТАР ОСОП ЕТМӘҪ ЕРГӘ...\nВахит иртәгә китәһе төнө уны оҙатыу өсөн төн буйы әҙерләнеү, «уны күреп ҡалыу» менән үтте. Вахит үҙе лә әҙерләнде, әллә ниндәй доғалыҡтары күкрәк кеҫәһенә те¬гелде, «кәрәк булыр» тип ҡай бер китаптарын алды.\nТаң менән уның иптәштәре килеп, ауылдан бергә сы¬ғып китергә булдылар. Иртә булыуға ҡарамаҫтан, әллә ни саҡлы халыҡ йыйылып өлгөрҙө. Оҙатыусылар китеү¬селәр менән ҡайта-ҡайта күрешеп, фатихалар биргәндән һуң, улар саналарға тейәлеп, ҡуҙғалып киттеләр.\nҠуҙғалыу менән Шәйбәк менән Сәйфулла бергә ҡу¬шылып:\nСуйын сүлмәк ауыҙы тар,\nБешә һалдат аштары.\nҠоттар осоп етмәҫ ергә\nКитә һалдат баштары...—\nтип йырлап ебәрҙеләр. Вахит шәкерт кеше булғанға күрә йырға ҡатнашмаһа ла, күңеле әллә ни эшләп нескәреп китте. Уларҙың был йырҙарынан, өҙөлөп сыҡҡан моңда¬рынан ата-әсәләре генә түгел, сит кешеләрҙең дә күҙҙәре йәшләнеп, ирендәре һелкенде. Улар сьғып киткәс, ауыл¬дың бер ере китек төҫлө булып, өй эсенән мәйет сыҡҡан төҫлө булып ҡалды.\nУлар өйәҙ шәһәренә барып, воинский насанникка мәғ¬лүм булып, бер нисә көн торғас, шул өйәҙҙең төрлө ауыл¬дарынан йыйылған әллә ни саҡлы новобрансыларҙың төрлөһөн төрлө шәһәрҙәргә ебәрергә билгеләп бөттөләр.\nВахит менән Сәйфулла, тағы әллә кемдәр Киев шәһә¬ренә, Шәйбәк Аршау шәһәренә билгеләнделәр.\nБыларҙың бик күбеһе, шулар рәтенән Вахит та, ул шәһәрҙәрҙең ҡайҙалығын, алыҫмы-яҡынмы икәнлеген белмәгәнгә күрә, бер-береһенән һорашырға керештеләр.\nЛәкин улар был шәһәрҙәрҙең исемдәрен беренсе рәт кенә ишеткәндәренә күрә, ҡайҙа икәнлеген дә, йыраҡлығын дa белмәй аптырашта ҡалдылар. Бик күбеһе үҙҙәре бара торған шәһәрҙең исемдәрен хәтерҙәрендә ҡалдыра алмай йөҙәнелөр.\nБылар үҙҙәрен оҙатыусы һәм ҡаршы алырға килеүсе иҫке һалдаттар, уларҙың башлығы булған бер офицер ҡарамағында, һарыҡ көтөүе кеүек, вокзалда төшөрөлөп, тик оҙон итеп теҙелгән вагондарға ҡаршы теҙеп ҡуйылдылар.\nВахит вокзалдағы кеше күплегенә, ундағы шау-шыуҙы төрлө ерҙә оҙонло-ҡыҫҡалы тауыш сығарып, маневр яһап йөрөгән паровоздарҙың тауыштары, уларҙың ах-ух килеп, арлы-бирле бышҡырып йөрөүҙәре Вахиттың да, уның менән бергә булған башҡа ауыл егеттәренең дә баштарын әйләндереп ебәргән кеүек булды. Улар үҙҙәрен солғап алған был ғәжәп нәмәләргә, бер яҡтан, һоҡланып, бер яҡтан, иҫтәре киткән кеүек, ҡарап хайран ҡалдылар.\nТеге, быларҙы эйәртеп алып төшкән офицер, папиро¬сын ҡабыҙып бер аҙ арлы-бирле йөрөгәндән һуң, уның янына әллә ниндәй ҙур насанниктар килделәр. Теге офицер уларҙы честь биреп ҡаршы алды. Улар был офицерға ҡарап, әмер биргән кеүек, бер нисә һүҙ әйткәндән һуң, офицер улар алдында башын эйеп йыраҡлашты ла, инде һалдаттарға ҡарап бер нисә һүҙ әйтте. Уның шул һүҙҙә-ренән һуң новобрансыларҙы вагондарға тултырҙылар.\nВагондарға кереү, унда кергәс урынлашыу, был ва¬ҡыттағы шау-шыуҙар бер аҙ ваҡытҡа һуҙылды. Вагон¬дарҙың шалтырап ҡуҙғалыуҙары, әле һаман ултырып ет¬мәгән кешеләрҙең, дауыл ваҡытындағы көлтәләр кеүек, бер яҡҡа ауып китеүҙәре менән был шау-шыу икенсе төҫкә керҙе. Ҡай берәүҙәр тәҙрәгә ҡарап, үҙҙәрен оҙатыусыларға баш һелктеләр. Ҡай берәүҙәре, тыуған илдәренән китеүҙәрен иҫкә төшөрөп, уйға ҡалдылар.\nПоезд йөрөшөн тиҙләтте, тирә-яҡтағы ҡаралдылар, телеграмм бағаналары артҡа ҡарап аға башланылар. Вагондар «беҙ киттек!» тигән кеүек тауыш сығарып, йө¬рөштәрен тиҙләттеләр. Бара торғас:\n—\tКиттек, киттек!.. — тип ашығыс тауыш сығара башланылар.\nВахит, иҫен йыйып, тирә-яғындағыларға ҡараны. Ул ҡарағанда, вагондағы егеттәрҙең ҡай берҙәре әйберҙәрен ҡуйып хәл йыйырға, ҡай берҙәре өйҙәренән алып килгән аҙыҡтарын ашарға, ҡай берҙәре төрлө нәмәләр хаҡында һөйләшергә керешкәндәр ине.\nУл ҡай бер һалдаттарҙың һәр нәмәне аңлаған, ҡайһы шәһәргә барыуҙарын алдан уҡ белеп барған кеүек һөй¬ләшеүҙәренә һоҡланып, иҫе китеп ҡараны. Бигерәк тә ауыл кейеменән башҡараҡ кейенгән оҙон ғына сәсле, урыҫ ҡиәфәтлерәк бер егеттең үткерлегенә, уның урыҫтар менән теттереп урыҫса һөйләшеүенә, һис бер нәмәгә иҫе китмәгән кеүек шат, уйнап-көлөп барыуына ғәжәп¬һенде. Яйын килтереп, ул егеттән ҡай бер нәмәләрҙе һо¬рашырға уйланы. Уның иң беләһе килгән нәмәһе — Киев шәһәренең ҡайһы яҡта, йыраҡмы икәнлеген белеү ине. Ул ҡыйыр-ҡыймаҫ ҡына теге оҙон сәсле егеттең янына барып, һүҙҙе шунан башлап:\n— Туған, беҙ бара торған Киев ҡалаһы йыраҡмы, әле ул ҡайһы яҡта? — тип һораны. Теге үткер егет бының йөҙөнә ҡарап алғандан һуң:\n—\tЙыраҡ әле, поезд юлда күп туҡталып тормаһа, дүрт көндә етербеҙ, һуң һин ҡайҙа барғаныңды ла бел¬мәйһеңме ни? — тип, Вахитҡа ғәжәпләнгән һымаҡ ҡарап ҡуйҙы.\n—\tЮҡ, белмәйем...\n—\tГеография уҡымағанһың, ахыры, һин?\nВахит аптырап ҡалды һәм уңайһыҙланып ҡына:\n– Беҙҙә ундай нәмә уҡытмайҙар ине шул... — тип көрһөНӨП ҡуйҙы.\n– Нимәләр уҡының һуң һин?\nВахит ни әйтергә лә белмәй, тик:\n—\tБеҙ дин уҡыныҡ, — тигән һүҙҙе әйтте.\nТеге егет уның был яуабын ишеткәс, ҡыҙғанған кеүек булып:\n—\tТормош өсөн ул ғына етмәй шул, туған!.. Бына һи¬ңә хәҙер ул нәмәләрҙең һис бер файҙаһы юҡ бит. Һиңә был тормошҡа күнегеүе бик ауыр булыр... — тине һәм Киевтың нисә мең саҡрым булыуын, ҡайһы яҡта, ниндәй шәһәр икәнен — һәммәһен барып күреп ҡайтҡан кеүек һөйләне.\nВахит, үҙенең шул егет кеүек булмауына үкенгән ке¬үек булып, бик тәрәндән һулап ебәрҙе.\nТеге егет тә Вахиттың бер нәмә лә белмәүен аңлап:\n—\tБыл нәмәләрҙе белмәүҙә һин үҙең ғәйепле түгел инде... Беҙҙең кеүек түбән халыҡҡа аңлау юлдары бикле шул, тик үҙең эт көйөн күреп тырышһаң ғына, тормош юлын асырға һәм тормош баҫҡыстары аша юғары үрмә¬ләргә мөмкин... һиңә ул да тура килмәгән шул... — тип ҡуйҙы.\nВахит «түбән халыҡ», «аңлау юлдары бикле» тигән һүҙҙәрҙең мәғәнәләрен аңламаны. Шулай ҙа теге егет уға бик яҡын булып күренде, уның һәр бер эшен ҡарап бара башланы. Теге егет ҡай ваҡытта йәшереңкерәп әллә нә¬мәләр уҡый, үҙе нәмәнәндер һаҡланған кеүек була, сит кеше килһә, уҡыған нәмәләрен берәр ергә ҡуйып тора ине.\nВахит, тура килтереп, уның нәмәләр уҡығанын һора¬ны. Теге егет тирә-яғына ҡаранып алғандан һуң:\n—\tГәзит уҡыйым. Фабрикаларҙағы эшселәр эш таш¬лағандар, ... губернаһында крәҫтиәндәр баярҙарҙың ерҙә¬рен талағандар... — тип шул ваҡыттағы ваҡиғаларҙы һөйләне.\nВахит бындай һүҙҙәрҙе беренсе рәт ишеткәнгә күрә, бер нәмә лә аңламаны. Шулай аңламағанға күрә ҡайта¬нан сөәл бирергә лә уңайһыҙланды ла, поездың таҡырҙаған тауышын тыңлап, әллә нәмәләр уйлап, тәрән фекер¬гә батты.\nПоезд бер нисә көн буйынса шул шәплеге менән алға китте, түбәләре һалам менән ҡапланып, тик урталарында ғына бер нисә йәшел түбәле йорттары, йыраҡтан күренеп торған сиркәүҙәре булған хисапһыҙ күп ауылдарҙы артта ҡалдырҙы. Урталары әллә ни саҡлы сиркәүҙәр менән сы¬барланған, тирәләре оҙон торбалар менән маяҡланған ҙур-ҙур шәһәрҙәргә туҡтап үтте. Был ауылдар һәм шәһәр¬ҙәр араһында ваҡ-ваҡ шаҡмаҡтарға бүленгән крәҫтиән баҫыуҙарын, улар рәтенән бөтә баҫыуҙарына бер төрлө игендәр сәселгән, ҙур урмандар янында икешәр ҡатлы йәшел түбәле йорттар рәтенән ат һарайҙарына, иген ам¬барҙарына саҡлы тимер менән ябылған, ҙур-ҙур баяр имениеларын үтеп китте.\nЭлек ер йөҙөнөң киңлеген, ундағы тормоштоң сыбар¬лығын, халыҡтарҙың төрлөлөгөн белмәгән яңы һалдаттар өсөн был юл ғәжәп оҙон, был тормоштар баш әйләндергес бер эш булып күренде.\nТеге оҙон сәсле егет, бер-береһенә ҡапма-ҡаршы бул¬ған, был ике тормошто күргән һайын йөҙөн һытып:\n— Ҡайҙа барһаң да шул ике төрлө тормош: һаман шул мең һалам түбәгә бер йәшел түбә, ярты дисәтинә янында мең дисәтинә... — тигән һүҙҙәрҙе әйтә. Тик Вахит уның был һүҙҙәренән бер мәғәнә сығара алмай, уның былар өсөн ҡайғырыуын күреп аптырай, урыҫ сифатлы¬раҡ булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы булыуына ғәжәпләнә ине. Шуның өсөн барған һайын Вахит ул оҙон сәсле егет¬те үҙенә яҡын һиҙҙе. Уның һөйләгән һүҙҙәре лә, биргән кәңәштәре лә күңеленә яҡын тойолдо. Уның үткерлеге, егет һымаҡлығы алдағы көндә, Вахит аптыраған саҡта, файҙа итер кеүек күренде.\nШулай төрлө күренештәр, сыбар баҫыуҙар, һалам тү¬бәле ауылдар, йәшел башлы баяр йорттарын артҡа ташлап БАРА торғас, былар ултырған поезд бөтөнләй туҡтап, яңы һалдаттарҙы вагондарынан сығарып теҙҙеләр, һәм, ҺӘММӘҺЕН дә берәмләп барлағандан һуң, ҡапсыҡтарын, ТӨРЛӨ ҙурлыҡтағы һандыҡтарын арҡаларына күтәртеп, ЙӘМҺЕҘ ҙур казармаларға алып барып тултырҙылар.\n«ЯҢЫ ҠЫРҠ ФАРЫЗ»\nКазарма тормошо яңы килгән йәш һалдаттарҙың бы¬ғаса күргән һәм белгән тормоштарына бер ҙә оҡшама¬ғанға, улар бындағы иҫ киткес ҡаты тәртиптәрҙең һис береһе менән алдан аҙ ғына ла таныш булмағанға күрә, был тормош уларға әҙәм төшөнмәҫлек ситен булып то¬ЙОЛДО.\nКөндәлек һалдат уйындарын өйрәнеү, әллә ниндәй эштәрҙе белеүгә көс сарыф итеү өҫтөнә, үҙҙәренән аҙ ғына юғары булған башлыҡтарҙың итектәренә, кейем¬дәренә саҡлы таҙартып биреү, уларҙың төрлө йомошта¬рын еренә еткереү, берәр эш йәки берәр һүҙҙе аңламай аҙ ғына яңылыш һелкенеү, йәки берәр офицерға честь бирергә өлгөрә алмай ҡалыу кеүек эштәр өсөн сәғәттәрсә мылтыҡ күтәреп тороу кеүек язаларға дусар булалар, уларҙы миңрәүләтеп, машина кеүек ихтыярһыҙ йөрөй торған бер нәмәгә әйләндерҙе.\nБындағы ҡатлаулы-ҡатлаулы чиндарҙа булған баш¬лыҡтарҙың: «фельдфебель, ротный, взводный, батальон¬ный командир, начальник дивизии» кеүек исемдәрен бе¬леп алыу һәм уларҙың шул чиндарына ҡарап әйтелә тор¬ған:\nтигән кеүек ҡатлы-ҡатлы титулдар (уларҙы маҡтап әйт¬кән ҡушаматтарҙы) ятлап иҫтә ҡалдырыу, ул титулдарҙы һис бер яңылышмай, кешеләренә ҡарап, үҙ урында¬рында әйтеү, уларға осрағанда ҡулды башҡа терәп, аяҡ¬тарҙы тура баҫып, улар уҙып киткәнсе, ҡаҡҡан бағана кеүек, ҡатып ҡарап ҡалыу, берәр һүҙ әйтһәләр, баяғы титулдарға өҫтәп:\n—\tТак точно! — тип ҡоллоҡ күрһәтеү кеүек эштәр бо¬ронғо төрлө доғаларҙы, иман шарттарындағы ҡырҡ фа¬рыздарҙы ятлауҙан да, намаҙ ваҡытында ағзаларҙы тура тотоуҙан да ауыр булды.\nШулар өҫтөнә батшаның үҙенән башлап, ҡатыны, әсә¬һе, яңы тыуған балаларына, нәҫел-нәсәптәренә саҡлы исемдәрен ятлау:\n– Его Императорское Величество государь импера¬тор Николай...\n– Ее Императорское Величество государыня импе¬ратрица Мария...\n– Его Императорское Высочество наследник Цесаре¬вич и великий князь Алексей... — тигән һүҙҙәрҙе хәтерҙә ҡалдырып, башҡалар һорағанда, быларҙың һәммәһен дә, боронғо ҡырҡ фарызды ятлап һөйләгән кеүек, һөйләп бирә алыу баштарын тубал кеүек яһаны.\nШуларҙың һәммәһен дә белеү, башлыҡтарға осраған¬да түбән дәрәжәле һалдаттарҙың ниндәй түбәнселектә тороу, улар алдында үҙҙәрен ни рәүешле тотоу һәм шун¬дай тағы әллә нәмәләрҙе өйрәнеү юлдарын белдереү өсөн быларҙың һәр береһенең ҡулына кескенә генә берәр кенәгә биреп өйрәнергә ҡуштылар.\nБыл кенәгә ҙурлыҡта «Иман шарты»на оҡшаһа ла, урыҫса яҙылыуы һәм эсендәге нәмәләре менән оҡшамай ине.\nЭлектән икмәк-тоҙлоҡ та урыҫса белмәгән, яҙыу-һыҙыуҙың нимә икәнен дә төшөнмәгән крәҫтиән балала¬ры өсөн был нәмәне аңлау, белеү сикһеҙ ауыр булды.\nТеге оҙон сәсле егет, был һүҙҙәрҙе электән белеп килгән кеүек, шунда уҡ белеп алды ла, Вахитҡа ҡарап:\n– Быларҙы белеү һиңә ауырҙыр, — тип уны ҡыҙғанған кеүек булды һәм: —Элек: кафырму сән, мосолманму сән? Яуап:\n—\tӘлхәмдел илләһи, мосолманмын.\n- Кем милләтенән торорһоң?\n—\tИбраһим ғәләйһи әссәләм милләтенән торормон.\n– Кем силсиләһенән торорһоң?\n– Хужа Әхмәт Ясәүи силсиләһендә торормон.\n– Силсилә нисәлер?\n—\tӘүәл Хужа Әхмәт Ясәүи, икенсе — Ғәбделхалиҡ Ғождуани, тип әллә нәмәләрҙе өйрәтәләр, уларға титул¬дар бирәләр ине, бында ла нәҡ шулай инде, — тип көлөп ҡуйҙы.\nУл егет тағы нәмәлер әйтергә теләгән ине, казарманың әллә ҡайһы еренән:\n—\tНурый Сәғитов! — тип ҡысҡырған тауышты ишет¬кәс, ул оҙон сәсле егет тиҙ генә шул тауыш яғына китте.\nВахит ул егеттең исеме Нурый, фамилияһы Сәғитов икәнен белде һәм уның былай иркен һөйләүенә аптырап ҡалды.\nВахит ул оҙон сәсле егеттең (Сәғитовтың) Ибраһим ғәләйһи әссәләмдән, Хужа Әхмәт Ясәүиҙән көлөп, «Иман шарты»нда өйрәтелгәндән «фарыз» нәмәләрҙе, урыҫтар тарафынан һалдаттарға өйрәтелә торған «словестност»тарға тиңләштереүенә бер аҙ рәнйеп ҡалһа ла, уның яҡ¬шы яҡтарын күҙ алдына килтереп: «Донъяла әллә кемдәр була... Бер нәмәнән дә ҡурҡа белмәйҙәр...» — тигән уйға төшөп, СӘҒИТОВҠА булған рәнйеүен бөтөрҙө, уның «ҙур мәҙрәсәлә» уҡый алмауын уйлап, ғәфү итте.\nСәғитовтың һәр ваҡыт асыҡ йөҙлө булыуы, һәр кемде яҡын күреп, ысын күңелдән һөйләшеүе арҡаһында, уны быйыл килгән йәш һалдаттар ғына ТҮГЕЛ, үткән йылда килеп, казарма тормошона өйрәнеп бөткән ҡарт һалдат¬тар ҙа ярата башланылар. Ул, шул яратылыуы арҡаһын¬да, әллә ниндәй уйын-көлкө һүҙҙәр һөйләргә башлай ҙа, бында өйрәтелә торған нәмәләргә һәм ҙурҙарға ҡаршы башҡалар әйтә алмай торған һүҙҙәр һөйләп ташлай, һу¬ңынан һүҙен уйын-көлкөгә бороп, теге серле һүҙҙәрҙең мәғәнәһен еңеләйтеп ҡуя ине.\nҺалдаттар араһында ҡай бер «ҡара эслерәк» булған¬дары уның:\n—\tБеҙҙең эшсе, крәҫтиән шулай инде, ҙурҙар менән килешеп булмай... — тигән кеүек һүҙҙәренә ҡырын мәғә¬нә бирергә теләһәләр ҙә, ысынлап та яңы ғына һуҡаһын, ҡулындағы сүкешен ташлап килгән саф күңелле һалдат¬тар, улай ҡырын мәғәнә биреүҙе күңелдәренә килтереп сығармай, тик:\n– Чудак һин, Сәғитов!\n– Ну ҡыҙыҡ та һуң үҙе, әллә нәмәләр һөйләп бөтә!\n—\tШулай уйын-көлкө һөйләүселәр булмаһалар, беҙ¬ҙең был күңелһеҙ тормош нисек үтер ине? — тигән һүҙҙәр менән үҙҙәренең Сәғитовты яратыуҙарын ғына белдерә¬ләр ине.\nБер нисә айҙан һуң Сәғитов, түбән чинлы һәр бер ғади һалдаттарға белергә тейешле нәмәләрҙе өйрәнеп бөтөп, полктың писаре булып билгеләнде. Ләкин ул үҙенең һәр кем ҡыҙыға торған был «дәрәжә»һенә бер ҙә иҫе китмәй, һаман да буш ваҡытын боронғо иптәштәре менән бергә үткәреп, боронғо төҫлө простой мөғәмәләһен дауам ит¬терҙе. Уның урыны юғарыланыуға ҡарамаҫтан, һаман шулай простой булды, һалдаттарҙың уға ҡаршы булған мөхәббәттәрен тағы ла арттыра төштө.\nШуның менән бергә, ул һәр ваҡыт берәр нәмәне белмәгән йәки төшөнмәгән һалдаттарға ул нәмәне белергә ярҙам итә, юлдарын өйрәтә ине. Шундай яҡтан уның Вахитҡа ла күп файҙаһы тейҙе. Тура килгәндә уға урыҫса хәрефтәрҙе өйрәтеп, уҡырға димләне, күп ваҡытта: — Урыҫса белергә кәрәк, юҡһа һин ауырлыҡ күрер¬һең, бына был титулдарҙы өйрәнеү, әллә кемдәрҙең исем¬дәрен ятлау тормош өсөн кәрәк булмаһа ла, сикәгә йоҙ¬роҡ төшмәҫ, подвинтовкы тормаҫ өсөн кәрәк була ул... Ә бына был винтовканы яҡшы һаҡлап, тура ата белергә өйрәнергә тырыш, ул бер ваҡытта бик кәрәк булыр... — ти ҙә, үҙе лә бер нәмәнән шикләнгән кеүек, тирә-яғын ҡарап ала һәм: — Эйе, ул кәрәк булыр, ул бик ҡәҙерле нәмә, — тип һүҙҙе Вахит аңламаған рәүештә бөтөрөп ҡуя ине.\nВахит уның был «кәрәк булыр...» тигән һүҙенән «һу¬ғышҡа барғанда кәрәк булыр» тигән һүҙҙе лә, борон «Китабөлжиһад»та уҡығанса, «кафырҙар менән һуғыш¬ҡанда кәрәк булыр» тигән һүҙҙе лә уйлай ҙа аптырап ҡала ине. Ҡай ваҡытта уның был һүҙҙе асыҡ итеп әйтмәүенә эсе боша, иркен бер ваҡыт тура килтереп, ниндәй ваҡытта кәрәк буласағын һорарға иҫәпләп тә ҡуя ине.\n…әҫәрҙең дауамы …\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Тормош_баҫҡыстары&oldid=638793"\nThis page was last edited on 12 November 2018, at 07:10.


Донные сливы под бетон : СЛИВ ДОННЫЙ ИЗ НЕРЖАВЕЮЩЕЙ СТАЛИ КРУГЛЫЙ ПОД БЕТОН AISI-316\nСЛИВ ДОННЫЙ ИЗ БЕЛОГО ABS - ПЛАСТИКА КРУГЛЫЙ ПОД БЕТОН,С ПЛОСКСЛИВ ДОННЫЙ ИЗ ПЛАСТИКА ABS КВАДР. ДЛЯ БЕТ. БАССЕЙНОВ, ПАТР. 2"\nСЛИВ ДОННЫЙ ИЗ НЕРЖАВЕЮЩЕЙ СТАЛИ КРУГЛЫЙ ПОД БЕТОН AISI-316


Аҡсаның төп өлөшө Башҡортостанда иҡтисад, социаль өлкәләрҙе һәм төбәктең инфраструктураһын үҫтереүгә йүнәлтелә. Быйыл федераль ҡаҙнанан аҡса бүлеү өсөн 119 заявка йүнәлтелгән, ти белдерҙе бөгөн Хөкүмәттә үткән ултырышта Вице-премьер - Республика Иҡтисад үҫеше һәм инвестиция сәйәсәте министры Рөстәм Моратов.\nБашҡортостан һәм Чехия 2024 йылға тауар әйләнешен 10 тапҡырға арттырырға һәм иҫәпләшеүҙәрҙе милли валюта-һумдарҙа һәм кронала башлауҙы ниәтләй. Хөкүмәт етәксеһенең беренсе урынбаҫары Андрей Назаров менән Чехия делегацияһы башлығы, Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы вәкил Витезслав Пивонька менән осрашыуында ошондай маҡсат ҡуйылды.\nРеспубликала ошо исем аҫтында марафон-эстафета дауам итә. 13 ноябрҙә Башҡорт дәүләт филармонияһы сәхнәһендә Шаран вәкилдәре сығыш яһай. Район хакимиәтенең йәштәр сәйәсәте һәм мәҙәниәт бүлеге етәксеһе Артур Ғәбдуллин.\nУлар юғары уҡыу йортоноң төп корпусына алыҫ түгел ерҙә урынлаша. Беренсе ятаҡты 2020, икенсеһен 2025 йылға төҙөп бөтөү күҙаллана.\nЯмғыр, ҡар, боҙлауыҡ һәм томан\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һауа шарттарының ҡатмарлашыуы тураһында белдерә. Водителдәргә айырыуса иғтибарлы булырға кәңәш ителә. Күңелһеҙ хәлдәрҙең күбеһе юл йөрөү ҡағиҙәләрен үтәмәү арҡаһында килеп сыға, ти Республика Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәре Линар Зиннуров.\nБөгөн Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа батыр балаларға миҙал һәм грамоталар тапшырылды. Кескәй ҡотҡарыусылар төрлө ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә юғалып ҡалмай, кеше ғүмерен һаҡлағандар. 15 йәшлек Эльвина Йәнтүрина мәктәптән ҡайтышлай һыуға батып барған малайға юлыҡҡан.\nКешелек беренсе донъя һуғышы тамамланыу көнөн билдәләй\n1914 йылдың 28 июлендә башланған һуғыш 1918 йылдың 11 ноябрендә Германияның капитуляцияһы менән тамамлана. 4 йылдан ашыу барған һуғышта төрлө дәүләттәрҙән 10 миллион кеше һәләк була, 22 миллионы йәрәхәтләнә.\nЙәмәғәт ойошмалары Донбасс балаларына Яңы йыл бүләге әҙерләй\nХәйриә акцияһын Республика Хәрби хәрәкәттәр ветерандары берлеге төбәк йәмәғәт ойошмаһы, Киров районының һуғыш, хәрби бәрелештәр һәм хеҙмәт ветерандары советы, Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте ойоштора.\nБәләкәй ауылдарға - мобиль ФАП-тар\n"Тәүге медик-санитар ярҙам системаһын үҫтереү” төбәк проекты буйынса Белорет, Баймаҡ, Ейәнсура, Әбйәлил, Йылайыр һәм Бөрйән райондары аҙ кеше йәшәгән ауылдар өсөн күсмә фельдшер-акушерлыҡ пункттары алды.\nБыл турала республиканың статистика хеҙмәте етәксеһе Әкрәм Ғәниев белдерә. Киләһе йылдың октябрендә уҙасаҡ кампания барышында төбәктә нисә кеше йәшәгәнлеге, уларҙың йәше, белеме һәм башҡа критерийҙар асыҡлана. Һәр иҫәпсе уртаса 550 кеше тураһында мәғлүмәт тупларға бурыслы.\nБөгөн - буйҙаҡтар көнө\nБыл дата Ҡытайҙа барлыҡҡа килгән. Унда “Бер ғаиләгә- бер бала” тәртибе индерелгән. Ошоға бәйле ғаиләләр фамилияны дауам итеүсе - малай тыуҙырырға тырыша.\nҠунаҡтар – “Мосафирҙа”\nӨфөлә халыҡ-ара этник музыка форумы башланды. Унда төрлө илдәрҙән килгән медиа-менеджерҙар, музыка тәнҡитселәре һәм төркөмдәр ҡатнаша. Сараны ойоштороусы Фатима Янбаева һөйләй.\nБыл аҙнала Өфөлә сәнәғәт предприятиеларының һөнәрҙәр йәрминкәһе уҙа\nБаш ҡала халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән белдереүҙәренсә, тәҡдим ителгән вакансиялар араһында — инженер, водитель, йөк тейәүсе, контролер, мебель йыйыусы, слесарь, токарь, тракторсы һәм башҡа һөнәрҙәр бар.\n13-01. Был республикала табипҡа яҙылыу өсөн берҙәм телефон номеры\nРәсәйҙең башҡа төбәктәрендә бындай мөмкинлек юҡ. 13-01 телефонына шылтыратыусылар колл-үҙәккә эләгә. Унда иһә ҡала йәки район поликлиникаһына яҙылырға була. Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Ирина Кононова.\nРәсәйҙә мобиль элемтә ҡиммәтләнә\nБаҙар аналитиктары әйтеүенсә, илдә роуминг бөтөрөлөү сәбәпле операторҙар сығымдарын ҡапларға тырыша.\nӨфөлә тәүге яңы йыл шыршыһын урынлаштыралар\nЭштәр Октябрь районында башланды. Тиҙҙән шыршы байрамса биҙәләсәк.\nБашҡортостанда иң яҡшы күп фатирлы йорт һәм йорт яны биләмәләре аталды\nРеспублика конкурсына йомғаҡ яһалды. Конкурс комиссияһына 53 заявка тапшырылды, еңеүселәр 6 номинацияла билдәләнде.\nБыл турала Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәтенең республика идаралығы етәксеһе урынбаҫары Галина Пермина белдерҙе.\nБашҡортостанда медицина кадрҙарына ҡытлыҡ мәсьәләһе хәл ителә\nОшо маҡсатта "Ауыл табибы" һәм "Ауыл фельдшеры" программалары ғәмәлгә ашырыла.\nБыйыл ғына геморрагик биҙгәк йоҡтороуҙың 900-ҙән ашыу осрағы теркәлгән.


667901, пгт. Каа-Хем, ул. Ударная, д. 4\nОтделение ЛРР (по Барун-Хемчикскому, Бай-Тайгинскому, Дзун-Хемчикский Монгун-Тайгинскому, Овюрскому, Сут-Хольскому, Чаа-Хольскому и Улуг-Хемскому районам)\n661110, г. Чадан, ул. Ленина, д. 44


- ул. Театральная площадь на участке дороги от ул. Радищева до ул. Горького, - ул. Киселева на участке дороги от ул. Чапаева до ул. Вольская.


Уважаемые потребители электрической энергии! — АО "НЭСК-электросети"\nОбращаем Ваше внимание, что в связи с необходимостью проведения мероприятий, направленных на повышение качества электроснабжения и снижения сверхнормативных потерь электрической энергии, филиалом АО «НЭСК-электросети» «Краснодарэлектросеть» будут проводиться мероприятия по замене приборов учета электрической энергии.\nВ процессе реализации указанных мероприятий, в период с 11.11.2021 по 05.12.2021 включительно (с 08.00 часов до 18.00 часов ежедневно) в Прикубанском округе будут проводиться временные отключения электроэнергии, необходимые для обеспечения безопасности проведения работ, по следующим улицам:\nТП ‑ 1223\nул. Березовская, ул. Цветная, ул. Снежная, ул. Пшеничная, ул. Клеверная, ул. Лесопосадочная;\nТП – 1150\nул. Александровская, ул. Тарасовская, ул. Юрьевская, ул. Федоровская, ул. Букетная, ул. Елисейская, пер. Каретный, ул. Николаевская, ул. Романовская;\nТП – 981\nул. Ильинская, ул. Ленинская, ул. Надежды, ул. Семеновская, ул. Средняя, ул. Троицкая, ул. Народная;\nТП – 604\nул. Западный обход, ул. Кирпильская, ул. Клеверная, ул. Кубанская, ул. Поливная, пер. Придорожный, пер. Рябиновый, ул. Снежная, ул. Цветная.\nДополнительную информацию можно получить по телефону горячей линии 8(800) 234-83-73.\nОбращаем Ваше внимание, что график выполнения работ может быть скорректирован в связи с погодными условиями.\nПредыдущая записьКонкурс № 32110813117 в электронной форме на право заключения договора подряда с субъектами малого и среднего предпринимательства «Выполнение строительно – монтажных и пусконаладочных работ по объекту для нужд АО «НЭСК-электросети» в г. Армавир»\nСледующая запись Предложение АО «НЭСК-электросети» о размере цен (тарифов) на оказание услуг по передаче электрической энергии на 2022 год.


Ҙур Рәсәй энциклопедияһы — Башҡорт Википедияһы\nҘур Рәсәй энциклопе́дияһы (рус. Большая российская энциклопедия, ҡыҫҡартмаһы БРЭ) — рус телендә универсаль энциклопедия. Баҫма 35 номерлы һәм 1 «Россия» тигән томдан һәм 80 меңдән ашыу статьянан тора. Энциклопедия 2004—2017 йылдарҙа «Большая российская энциклопедия» ғилми нәшриәте тарафынан сығарыла. 2016 йылдан энциклопедияның интернет-версияһы бар.\nБольшая советская энциклопедия, 1926—1947[d], Большая советская энциклопедия, 1950—1958[d] һәм Ҙур Совет энциклопедияһы (1969 - 1978)[d]\nэнциклопедия һәм белешмә\n52 098 һәм 38 289\nҘур Рәсәй энциклопедияһы Викимилектә\n1.1 Универсаль энциклопедия булараҡ БРЭ\n1995 йылдың 13 ғинуарында Рәсәй Президенты Б. Н. Ельцин Хөкүмәткә Рәсәйҙә Китап баҫыу буйынса федераль программа сиктәрендә, президент программаһы сифтаында, 1996—2001 йылдарҙа Ҙур Рәсәй энциклопедияһын сығарыуҙы ҡарарға ҡуша. 1996 йылдың 2 майында Б. Н. Ельцин «Ҙур Рәсәй энциклопедияһын сығарыу тураһында» 647-се указға ҡул ҡуя. Был указға ярашлы, энциклопедияның баш мөхәррире итеп Рәсәй Фәндәр академияһы академигы, физика буйынса Нобель премияһы лауреты А. М. Прохоров тәғәйенләнә, ул "Ҙур совет энциклопедияһы"ның өсөнсө сығарылышының да баш мөхәррире була. «Большая российская энциклопедия» нәшриәтенә бина ҡуртымлау буйынса ташламалар бирелә, ә 1997 йылға федераль бюджетҡа энциклопедияның беренсе томын әҙерләү буйынса редакция-нәшриәт сығымдарын финанслау һалына. Яңы энциклопедияның яуаплы мөхәррире итеп география фәндәре докторы А. П. Горкин тәғәйенләнә.\n«Ҙур Рәсәй энциклопедияһы» Ҙур совет энциклопедияһы өлгөһөндәге универсаль энциклопедия түгел, ә Рәсәйгә бағышланған 12 томда сығырға тейеш була.\nБеренсе том өҫтөндә эш башланғас, нәшриәт хеҙмәткәрҙәренең күбеһе бындай энциклопедия системаһыҙ, логикаһыҙ икәнен һәм Рәсәйҙе донъя контексынан айырып ҡарауын аңлай. Коллектив менән директор һәм баш мөхәррир А. П. Горкин араһында ғауға ҡуба. 2001 йылдың 19 мартында Горкиндың ете урынбаҫарының бишеһе уға нәшриәттең директоры һәм баш мөхәррире вазифаларын айырыуҙы һәм А. П. Горкиндың директор вәкәләттәренән баш тартыуын талап итеп хат тапшыра. Горкин хаттағы талаптарҙы иғтибарға алмай. 2001 йылдың 27 мартында хеҙмәт коллективының йыйылышы була, унда күпселек тауыш менән Горкинға директор булараҡ ышанмау белдерелә.\nКоллективтан матбуғат министры урынбаҫары Владимир Григорьев исеменә килгән хатта Горкин тәҡдим иткән форматтағы энциклопедия урынына универсаль энциклопедия әҙерләүҙең маҡсатҡа ярашлылығы дәлилләнә. Ә 2001 йылдың 19 апрелендә Григорьевҡа универсаль "Ҙур Рәсәй энциклопедияһы"ның 30 томлыҡ проекты ебәрелә. Эште 7,5 йыл эсендә тамамлау планлаштырыла. 2001 йылдың 9 июнендә матбуғат министры урынбаҫары Владимир Григорьев коллективҡа МДУ-ның журналистика факультетын тамамлаған, ғилми дәрәжәһе булмаған «Православная энциклопедия» ғилми-сиркәү үҙәге етәксеһе Сергей Кравецты Александр Горкин урынына яңы директор һәм баш мөхәррир итеп килтереп таныштыра.\nУниверсаль энциклопедия булараҡ БРЭҮҙгәртергә\nРФ Президенты Владимир Путинға 35 томлыҡ Ҙур Рәсәй энциклопедияһын күрһәтеү, 2017 йылдың 20 декабре\n2001 йылдың сентябрендә Рәсәй Хөкүмәте рәйесе М. М. Касьянов журналистарға Хөкүмәттең 30 томлы "Ҙур Рәсәй энциклопедияһы"н сығарыуҙы финанслау планы тураһында хәбәр итә. 2002 йылда «Большая российская энциклопедия» ғилми нәшриәте Рәсәй Матбуғат, телерадиотапшырыуҙар һәм киң коммуникация саралары министрлығынан һүҙҙәр исемлеген төҙөүҙе һәм башҡа әҙерлек эштәрен башларға мөмкинлек биргән финанс ярҙамын күрһәтә.\n2002 йылдың ғинуарында энциклопедияның баш мөхәррире һәм ғилми-редакция советы рәйесе академик А. М. Прохоров вафат була.\n2002 йылдың 14 октябрендә Рәсәй Президенты В. В. Путин «Ҙур Рәсәй энциклопедияһын сығарыу тураһында» 1156-сы указға ҡул ҡуя, был документ Б. Н. Ельциндың ошондай уҡ исемдәге указын ғәмәлдән сығара. Ҙур Рәсәй энциклопедияһын сығарыу буйынса ғилми-редакция советы рәйесе итеп Рәсәй Фәндәр академияһы президенты академик Ю. С. Осипов тәғәйенләнә.\n2004 йылда "Ҙур Рәсәй энциклопедияһының «Россия» тигән томы сыға, ул Рәсәй Федерацияһына арнала. 2004 йылдың сентябрендә «Йыл китабы» VI Милли конкурсында БРЭ-ның «Россия» томы «йыл китабы» тип табыла. Нәшриәт был томды 5 йыл һайын яңыртып, ҡабаттан нәшерләп торорға планлаштыра, әммә шунан бирле том бер мәртәбә лә ҡабат нәшерләнмәй.\n2005 йылда беренсе номерлы том баҫыла («А — Анкетирование»). Артабан нәшриәт йыл һайын 2—3 том сығарып тора. 21-се томға тиклем һәр бер томдың сығанаҡ бирелмәләрендә «30 томда» тигән хәбәр тора, әммә 2013 йылда сыҡҡан 22-се томдан башлап "35 томда тигән яҙма тора. Баҫманың тиражы яйлап кәмей. Мәҫәлән, 1—12-се томдар 65 мең дана менән баҫылһа, 13—21-се томдар — 60 мең, 22—25-се — 26 мең, 26—28-се — 22 мең дана сығарыла. 2015 йылдан алып томдарҙың тиражы (№29—35) — 35 мең дана.\n2017 йылдың декабрендә БРЭ-ның һуңғы, 35-се томы донъя күрә. 2018 йылдың 5 сентябрендә Ҙур Рәсәй энциклопедияһының 35 томлыҡ сығарылышы XX «Йыл китабы» Милли конкурсында гран-приға лайыҡ була.\n2015 йылда БРЭ-ның электрон версияһы өҫтөндә эш башлана. Ул энциклопедия контентын Corel Ventura форматынан HTML форматына күсереүҙән, тексты таныуҙан һәм төҙәтеүҙән, интерфейсты һәм сайт дизайнын эшләүҙә тора. 2016 йылдың 1 апрелендә BigEnc.Ru сайты асыла, 2018 йылға баҫма БРЭ-ның бөтә статьялары электрон версияға күсерелеп бөтә; электрон версияға яңы статьялар ҙа (баҫма версияла булмаған) өҫтәлә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҙур_Рәсәй_энциклопедияһы&oldid=967176 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 8 сентябрь 2020 в 06:38\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:38 8 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Купить однокомнатную квартиру, ул. Бауманская 2-я, г. Москва — продажа однокомнатных квартир\nОбъявления от частных лиц и агентств недвижимости по продаже однокомнатных Квартир, ул. Бауманская 2-я, г. Москва\n2 комн. квартира, г. Москва, ул. Бауманская 2-я, д.7


Цилиндр ТЕХНО 80 1200x140x020 (Техническая изоляция) - цена, купить в интернет-магазине ТЕХНОНИКОЛЬ\nЦилиндр ТЕХНО 80 1200x140x020\nТехнониколь Код товара: 469331\n3 231 ₽руб.\n2 961 ₽руб.\n2 907 ₽руб.\n2 853 ₽руб.\n2 799 ₽руб.\n2 745 ₽руб.\nВы пишете отзыв на товар: Цилиндр ТЕХНО 80 1200x140x020


ST - Крылья (feat. Бьянка) : Скачать MP3 бесплатно Скачать mp3 бесплатно: ST - Крылья (feat. Бьянка)


Детский сад N 2340 ВАО Салтыковская ул., д. 5Б\nДетский сад N 2341 ЮВАО Генерала Кузнецова ул., д. 15, корп. 2\nДетский сад N 2342 ЮВАО Логопедические группы\nДетский сад N 2343 ВАО Новокосинская ул., д. 15Б\nДетский сад N 2345 ЮВАО Южнобутовская ул., д. 89\nДетский сад N 2346 ВАО Новокосинская ул., д. 14Б\nДетский сад N 2347 ЮВАО Генерала Кузнецова ул., д. 28, корп. 2\nДетский сад N 2350 ВАО Суздальская ул., д. 10А\nДетский сад N 2352 ЦАО Погодинская ул., д. 20, корп. 1\nДетский сад N 2354 ВАО Мастеровая ул., д. 13А


СТАНЦИЯ ДЕЗИНФЕКЦИОННАЯ ГОРОДСКАЯ\nАдрес: 61004, г. Харьков, ул. Валерьяновская, 113\nТелефоны: (057) 128420\nАдрес: 61014, г. Харьков, ул. Муранова, 44\nТелефоны: (057) 202412\nСТАЦАОНАР НАРКОЛОГИЧЕСКИЙ № 6\nАдрес: 61072, г. Харьков, ул. 17-го партсъезда, 1\nТелефоны: (057) 941823\nСТАЦИОНАР НАРКОЛОГИЧЕСКИЙ № 4\nАдрес: 61072, г. Харьков, ул. Качановская, 1а\nТелефоны: (057) 527059


Пинта в Алматы - ул. Богенбай батыра, 79, уг. ул. Калдаякова - Отзывы, Фото.\nРестораны Европейская кухня Рестораны Гриль-бар Рестораны Пивной ресторан Европейская кухня |\tГриль-бар |\tПивной ресторан\n8 отзывов про Пинта


Сайтында танышырға өсөн был етди мөнәсәбәт принцесса бушлай таныша - Кафе танышты онлайн видео чат\nСайтында танышырға өсөн был етди мөнәсәбәт принцесса бушлай таныша\nБеҙ башҡа өлкәләрҙә хеҙмәте башлығы булып, таныш кеүек, шулай уҡ, ир-аттың, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар, heeji интернет менән файҙаланаКац ҡараш юҡ Ki буйынса танышты, шулай уҡ киләсәктә булдырырға тейеш, унда көслө ғаиләләрҙе файҙалана һәм интернет бар. Статистика буйынса, был көндәрҙә бер ҙур айырма булып тора. 58 2015 йылда никах йәки айырылышҡанда. Түҙемһеҙлек менән көтә, һыйышып партнер өсөн хәҙер мөһим роль уйнай. Polovinka Himeji правда танышыу сайты табып бирҙе арта, шулай итеп, мөнәсәбәттәр үҫеш тенденциялары иң уңайлы.\nСовместимость өсөн һәр кешегә бушлай баһа бирелә был сайтта. Етди мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлдә булдырырға өсөн бушлай онлайн-сервисының сайты танышыу өсөн бөтә химэдзи. Һиңә табып кеше бик күп ала, ул күберәк күреп лә бик күп.\nМине борсоған. Әгәр һин дәрүиш монахы йәки юҡ, был шулай, сөнки һин стресс. Уның был ҡарары ҡабул итеү менән башланды. яңғыҙлыҡ проблемалары менән эшкәртеүгә еңел, сөнки хәҙерге тормош шарттары менән, әммә, икенсе яҡтан, киреһенсә, ауыр. Нисек һеҙ беләһеңме, беҙҙең олатаһы һәм өләсәһе, ата-әсәһе, йәки беҙҙең алдыбыҙға Алла изге валентина көнөнә күҙәтеүсе Иокогама. Уны ойоштороусылар - берләшмәләр уйын. Был юҫыҡтан, булған сөнки был быуындың хәҙерге заман ябай түгел. Сөнки күп ҡатлы йорт кварталдағы йәки туҙбаш кеше түгел. Хәҙер булһа, күберәкте лә оҡшаш. Шулай булғас, бар, клуб булһа, һин ҡайҙа барырға теләй. Бында үҙенән-үҙе неинтересный. Компания күп хәрәкәте, тауыш һәм туҙбаш һәм табыуы ауыр түгел.\nУл көслө һәм реаль ашыу, һәм әгәр һеҙ бөтәһен дә беләһегеҙ - нисә минутҡа ғына, тип, һеҙ, кәрәк, булһын өсөн сайтта бушлай химэдзи таныштырҙы.\nАнкетаның барлыҡҡа менән тәҙрәләре бик күп. Әгәр ҙә һеҙ, тип ышанам эҙләү, һеҙгә һәр ваҡыт беҙҙең менән элемтәгә керә аласыз, һәм беҙ мөмкин булғандың барыһын эшләргә, ярҙам итеү өсөн сезне. Әгәр һеҙ күп респонденттарҙың береһе булып тора, йәғни һеҙ ҡулланыусы сайтында танышырға була. Был осор кешеләре өсөн яраҡлы, формаһы, форма, йөҙө, төҫө һәм башҡа параметрҙар сәс."Күп анкеталар, уҡыусыларҙың өсөн, үҙен белдертмәй тейеш клиенттар, һеҙ эшләйһе икән, тип телисез икән, шуға ярашлы булған. Был оҙайлы булыуы хат алышыу кеүек ҡайһы бер кешеләр.\nИкенсеһе - икенсе көн срок. Уның менән бер баҫҡысҡа виртуаль хатлашыу, аралашҡан кеше менән недневной өсөн уңайлы булды. Икенсе яртыһын эҙләүҙә уңыштар өсөн үҙ хыялы, танышыу хеҙмәте, шул иҫәптән күп кенә мошенниктар, Химэдзи сайтында танышырға. Бик үк түгел, һин нимә теләй, әммә был, тип алаһың һин. Әммә, баш тартыу сәбәптәрен был. Был осраҡта, һеҙҙең менән аралашҡан ваҡытта был тәжрибә кәрәк. Әгәр һиңә йылмайған, һинең ҡаршыңда кем-кем һин небезразличный. Был-тигән һүҙ түгел, һеҙҙең өсөн булған бөтә иң яҡшы усты, кем һеҙгә ярҙам итә. Бындай хәл йыш ҡына ҡалҡынып. Дөрөҫөрәге. Бында күп кенә ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙҙың мөхәббәт өсөн генә һөҙөмтә күрһәтте. Мин һинең менән йәшәргә теләмәй. Ярай әле, тип, ваҡыт таба. Тәжрибә буласаҡ, һәм сығыу кәрәк тип инә, аҙлап емерелә. Бер генә әйбер шунда уҡ аңларһың һин, был уңайһыҙ булды. Башҡа тыш, бындай саралар түләүһеҙ була, бөтә хеҙмәттәр бик актуаль тип таныштырып, тәҡдим итә.\nЕңеләйтеү өсөн бушлай чаты осрашыуы буласаҡ теркәлгән\nFlirti kaj delogi knabinon kune-kaŝa fotilo kun rimarkon sur YouTube\nҡыҙ менән танышып видео онлайн ҡатын-ҡыҙ смотреть видео чат теркәлгән таныштырҙы. ҡыҙы менән һәм бушлай теркәү видеочивать чатта теркәлергә рулетка менән телефон без интернета ч плюс рулетка ҡатын-ҡыҙ менән таныштырыу бушлай таныша сайтында видео фото һәм видео менән танышты


Кофейни, кафетерии, кулинарии Алматы\n09 мая Воскресенье, 05:25\nivest.kz > Бизнес справочник > Казахстан > Алматинская область > Алматы > Досуг > Кофейни, кафетерии, кулинарии\nРК, Алматы , ул. Фурманова, 165\n+7 (727) 27 22 172\nРК, Алматы , ул. Чайковского, д.192, уг. ул. Курмангазы\nСпецифика: Кафе, кальянная\n8 707 777 3618, 8 (727) 267-40-99\nИтальянская кондитерская-кофейня "Марципан"\nРК, Алматы , пр-т Абая, 117, уг.ул. Клочкова, 1 этаж мебельного центра "Жанна"\nРК, Алматы , ул. Шевченко, 99, уг. ул. Байтурсынова\n+7 (727) 2921979 факс: +7 (727) 2922519\nРК, Алматы , ул. Гоголя, 43, уг. ул. Зенкова\nфакс: +7 (727) 2734372, 2734538\nРК, Алматы , ул. Панфилова, 100, уг. ул. Казыбек би\n+7 (727) 2611874, 2616556\nРК, Алматы , ул. Абая, 117


“Балаларға белем һәм тәрбиә биреү системаһын камиллаштырыу” » Табын\n2016-2017 уҡыу йылына ҡуйылған бурыстарҙы тулыһынса үтәнек, йомғаҡлау аттестацияһы һәм йәйге ялды ойоштороуҙы лайыҡлы атҡарып сыҡтыҡ тип әйтә алам. Мәктәп эшмәкәрлегенең төп күрһәткесе булып дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы тора. 2017 йылда 11 класты 168 уҡыусы тамамланы. Дөйөм белем алыу курсын үҙләштерә алмаған 1 уҡыусынан тыш ҡалғандары Берҙәм дәүләт имтихандарын уңышлы тапшырҙы. Уларҙың 28-е мәктәпте "Уҡыуҙағы айырыуса уңыштары өсөн” миҙалы менән тамамланы. 9 класты тамамлаусы 417 уҡыусының икәүһе имтихандарға индерелмәне. 411 уҡыусының дүртәүһе дәүләт аттестацияһын үтә алмай, белешмә менән сығарылды. 25 уҡыусы тик "5”-ле билдәләренән генә торған аттестат алды.\nҺуңғы йылдарҙа илебеҙҙә үткәрелгән социаль сәйәсәттең төп маҡсаты – мәғариф системаһын бөтә граждандар ҙа белем алырлыҡ итеп үҙгәртеү. Һуңғы 20 йыл эсендә төрлө кире тәьҫирҙәр йоғонтоһонда психик һәм соматик үҫешендә тайпылыштар булған, аутизм менән сирләүсе балаларҙың һаны артыуы күҙәтелә. Ошоларға бәйле йәмғиәттә инклюзив белемгә мохтаждар артты. Шул уҡ ваҡытта ата-әсәләр ошо категорияларға ҡараған балаларын махсус интернаттарға уҡырға бирмәй, ғаиләлә тәрбиәләй, ғәҙәти балалар баҡсаларына һәм мәктәптәргә урынлаштыра. Ата-әсәләрҙең был теләге закон тарафынан яҡлана. Ра-йон мәктәптәрендә сәләмәтлектәре сикләнгән 170 бала белем ала. Инклюзив белем биреү өсөн шарттар булдырыу – инвалидтарҙың балалар баҡсаларына һәм мәктәптәргә ҡаршылыҡһыҙ үтеү мөмкинлеге һәм махсус парталар ғына түгел, ә тәү сиратта, яраҡлаштырылған программалар һәм индивидуаль уҡыу пландары, махсус әҙерлекле педагогик кадрҙар. Әлеге көндә Красноусолдағы 2-се һәм Бурлы мәктәптәрендә был йәһәттән күп эштәр башҡарыла. Был мәктәптәр "Уңайлы мөхит” Федераль программаһында ҡатнаша һәм мөмкинлектәре сикле балаларҙы ҡабул итергә әҙер. Райондың башҡа мәктәптәрендә лә был категорияға ҡараған һәр баланың мөмкинселегенә яраҡлаштырылған уҡытыу программалары өҫтөндә эш бара. Инклюзив белем биреүҙең уңышлы тәжрибәһен Табын коррекция мәктәп-интернаты миҫалында күрергә мөмкин.\nРайонда 3 йәштән 7 йәшкә тик-лемге балалар араһында мәктәпкәсә учреждениеларға сират 2015 йылда уҡ бөтөрөлгәйне. Шул уҡ ваҡытта 3 йәшкә тиклемге кескәйҙәрҙең 9 проценты ғына балалар баҡсаларына йөрөй. Красноусолда 120 урынлыҡ яңы баҡса асылыу менән был мәсьәлә ыңғай яҡҡа үҙгәрер тип ышанабыҙ.\nТәрбиә биреү –\nЯңы Федераль дәүләт белем биреү стандарттары бөтә кимәлдәрҙә лә белем биреүҙең маҡсаты – уҡыусыларҙы рухи-әхлаҡи яҡтан үҫтереү, тәрбиәләү һәм сәләмәтлектәрен һаҡлау тип билдәләй. Ә белем биреүҙе ошо маҡсатты тормошҡа ашырыу сараһы тип ҡарай. Рәсәй Хөкүмәтенең "Рәсәй Федерацияһында 2025 йылға тик-лем тәрбиәнең үҫеш стратегияһы” тип аталған күрһәтмәһенең, "Рәсәй Федерацияһында Балалыҡ ун йыллығын иғлан итеү тураһында” Президент ҡарарының ҡабул ителеүе осраҡлы хәл түгел, әлбиттә.\nТәрбиә системаһының өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе – үҫеп килеүсе йәш быуында гражданлыҡ һәм илһөйәрлек сифаттары тәрбиәләү. Райондың бар белем биреү учреждение-\nларында ла мөһим тарихи даталарҙы билдәләү, акциялар һәм флешмобтар үткәреү ҡаралған тәрбиәүи эш пландары тормошҡа ашырыла.\nЙыл һайын февраль айы хәрби-патриотик темаға арнала. 9 майҙа үткәрелгән Еңеү парадында ра-йон үҙәге мәктәптәре һәм гимназия, Аҡкүл, Бурлы, Курорт, Табын, Яңғыҙҡайын ауыл мәктәптәре коллективтары һәм уҡыусылары әүҙемлек күрһәтә. Быйылғы "Үлемһеҙ полк” акцияһында 800 уҡыусы ҡатнашты. Уға ҡушылыусы мәктәптәр һаны йылдың-йылы арта бара. Уҙған уҡыу йылында район мәктәптәрендә 13 хәрби-патриотик клуб төҙөлдө, "Йәш армия” йәмәғәт ойошмаһы эшләй башланы. Уҡыусылар яугир яҡташтарыбыҙға ҡуйылған һәйкәлдәргә шефлыҡ итә.\nРайон мәктәптәрендә 18 Хәрби дан һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейы эшләй. Улар балаларға тыуған яҡ тарихы, мәҙәниәте буйынса өҫтәмә белем алырға мөмкинлек биргән тәрбиә үҙәктәренә әйләнергә тейеш.\nҘур тәрбиә эштәре Балалар ижады үҙәгендә һәм Балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбендә алып барыла. Балалар ижады үҙәгендә 2039 бала - 5 йүнәлештә, спорт мәктәбендә 874 уҡыусы 9 спорт йүнәлеше буйынса шөғөлләнә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 2015 йылда өҫтәмә белем биреү учреждениеларында үткән ҡулайлаштырыу һөҙөмтәһендә өҫтәмә белем алыусы 5-тән 18 йәшкә тиклемге балаларҙың һаны 58,2 процентҡаса кәмене. Бөгөн мәғариф бүлеге һәм педагогтар алдында 2018 йылға был күрһәткесте 78 процентҡа еткереү бурысы тора. Башҡортостандың яңы гражданы шәхесен формалаштырыу һәм таланттарҙы үҫтереү маҡсатында йыл һайын Балалар ижады үҙәгендә 20 номинация буйынса "Һәләтле балалар” конкурсы үтә. Тыуған яҡты өйрәнеү йүнәлешендә лә ҙур эштәр алып барыла.\nБалаларға спорт тәрбиәһе биреү сиктәрендә районда спорттың бөтә төрҙәре буйынса ла уҡыусылар Спартакиадаһы уҙа. Уның еңеүселәре республика ярыштарында уңышлы ҡатнаша. Красноусолдағы 1-се, 2-се, 3-сө мәктәптәр, гимназия, Ҡауарҙы һәм Сәйетбаба мәктәптәре уҡыусылары яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә.\nТәрбиә процесында этно-мәҙәни белем биреү ҙур әһәмиәткә эйә. Бының менән мәктәптәр, өҫтәмә белем биреү учреждениелары, милли-мәҙәни үҙәктәр, мәктәп һәм мәҙәниәт йорттарындағы түңәрәктәр шөғөлләнә. Уларҙың эшенең төп шарты булып туған телде һәм дәүләт телдәрен өйрәнеү тора. Белем биреүҙең Федераль дәүләт стандарттары талаптарына ярашлы, туған телде һәм сит ил телдәрен өйрәнеү һәм аралашыу балалар баҡсаһында уҡ башланырға те-йеш. Тәрбиә мәсьәләләре бигерәк тә әле күп ғаиләләр тотороҡһоҙ социаль-иҡтисади шарттарҙа йәшәгән осорҙа мөһим. Мәктәптәргә педагогик бурыс-тар менән бер рәттән, ғаилә менән бергә эшләгәндә генә хәл ителә торған социаль проблемалар ҙа йөкмәтелә. Шулай итеп, район уҡытыусылары алдына ата-әсәләр менән эште юғары кимәлдә ойоштороу бурысы ҡуйылды. Уны үтәү өсөн яңы уҡыу йылында мәғариф бүлеге тәрбиә системаһын камиллаштырыу буйынса муниципаль программа ҡабул итәсәк.\nРайон хакимиәте һәм мәктәптәр коллективтары көсө менән белем һәм тәрбиә биреү программаларын тормошҡа ашырыу өсөн уңайлы һәм хәүефһеҙ шарттар булдырыла. Билдәле булыуынса, кластан тыш эште юғары кимәлдә алып барыу, өҫтәмә белем биреү программаларын үтәү өсөн мәктәптәр бер сменаға күсергә те-йеш. Әле районда икенсе сменала белем алған уҡыусылар 11,2 процент тәшкил итә. Был мәсьәләне хәл итеү маҡсатында район үҙәгенең 1-се, 2-се мәктәптәрендә ремонт эштәре үтәсәк. Һөҙөмтәлә, 2-се сменаның 186 уҡыусыһы бер сменала уҡыясаҡ.\nЙылдың-йылы федераль һәм республика программаларында ҡатнашып, район белем биреү учреждениеларының хәл-торошо яҡшыра, бигерәк тә спорт залдарыныҡы. Мәҫәлән, уҙған йылда Красноусолдағы 2-се, 3-сө мәктәптәрҙең спорт залдары ремонтланып, Еҙем-Ҡаран, Табын мәктәптәренә спорт ҡоролмалары алынһа, быйыл Ҡарағай һәм Ҡауарҙы мәктәптәренең спорт залдарында заманса шарттар булдырыла. Алдағы планда ремонт эштәре Аҡкүл һәм Үзбәк мәктәптәрендә ҡаралған.\nБөйөк педагог Антон Семенович Макаренко әйтеүенсә, "Кешене бәхетле итеү мөмкин түгел, әммә уны бәхетле булырлыҡ итеп тәрбиәләргә мөмкин”. Шуға күрә яңы уҡыу йылы алдынан һеҙгә бәхет теләйем, сөнки тик үҙе бәхетле кеше генә бәхетле быуын тәрбиәләй ала. Барығыҙға ла һаулыҡ, етәкселәр һәм коллегаларығыҙ араһында абруй яулауығыҙҙы теләйем. Уҡыусыларығыҙ һәм тәрбиәләнеүселәрегеҙ уңыштары менән һөйөндөрһөн!


Скачать бесплатно Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff) в формате MP3\nНазвание: Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff)\nДобавлен: 27.09.2013 в 19:58\nЧтобы скачать данный трек Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff), нажмите на кнопку "Скачать". Если открывается трек с прослушиванием, то нажмите правой кнопкой мыши на кнопку "Скачать" и выберите пункт "Сохранить ссылку как...".\nНа этой странице вы можете бесплатно скачать песню Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff) в стиле Hip-hop/Rap и другие песни исполнителя Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff), треки этого исполнителя в данном стиле Hip-hop/Rap\nKolpakoff, Лавкут, Pluckyduck, Музыка, dj, пропала, арсений\nКомментарии к треку Арсений Лавкут & Pluckyduck — Пропала (музыка DJ Kolpakoff)


Усохи (Гомель өлкәһе) — Башҡорт Википедияһы\n52°07′48″ с. ш. 31°39′30″ в. д.\nУсохи (Гомель өлкәһе)\n93 кеше (2004)\nУсохи (бел. Усохі) — Белоруссиялағы Гомель өлкәһе Добруш районы Круговец-Калинин ауыл Советы составындағы ауыл.\nДобруштан көнсығышҡа ҡарай — 50 километр, Лукьяновка тимер юлынан — 5 км (Тереховка — Круговец тармағында), Гомель ҡалаһынан — 65 километр, Украина сигенән 2 километр алыҫлыҡта урынлашҡан.\nЯҙма сығанаҡтары буйынса, XVIII быуаттан Бөйөк Литва кенәзлегенең Минск воеводлығы Речица поветындағы ауыл булараҡ билдәле. Речь Посполитаяның 1-се бүленешенән һуң (1772 йыл) — Рәсәй империяһы составында. 1776 йылда трактир эшләй, фельдмаршал граф Румянцев-Задунайский биләмәһе, 1834 йылдан алып — фельдмаршал кенәз И. Ф. Паскевич ҡарамағында була. 1897 йылдағы иҫәп алыу буйынса ауылда сиркәү-мәхәллә мәктәбе, икмәк һаҡлау магазины, кибет, трактир була. Гомель өйәҙенең Попов улусына ҡарай.\n1926 йылдың 8 декабренән 1927 йылдың 30 декабренә тиклем Гомель округы Тереховск районы (артабан Краснобудск районы) Усохи ауыл Советы үҙәге. 1930 йылда [[колхоз] ойошторола, торф етештереү артеле эшләй. Бөйөк Ватан һуғышы осоронда 1941 йылдың авгусында һәм 1943 йылдың сентябрендә немец фашистары 142 йортто үртәйҙәр. Ауыл өсөн ҡаты алыштар бара. 16-сы Чернигов кавалерия дивизияһы яугирҙары әлеге алыштарҙа ҡатнаша. 1969 йылда ауылға Круглый ҡасабаһынан халыҡ күсенеп килә. Ауыл М. В. Фрунзе исемендәге колхоз составына инә (үҙәге — Круговец-Калинин ауылы). Ауылда клуб, китапхана, магазиндар була.\n2004 йылда — 71 хужалыҡ, барыһы 93 кеше йәшәй.\n↑ Ахмадиев Т. Х. Башкирская гвардейская кавалерийская. — Уфа, 1999\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Усохи_(Гомель_өлкәһе)&oldid=906051 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:45 3 сентябрь 2019 үҙгәртелгән.


Башҡортостанда һауа торошо ҡатмарлаша\nБөгөн иртән республиканың айырым райондарында ҡырау төшөп, урыны менән өс градусҡа тиклем һыуытты.\nКөндөҙ иһә температура егерме градусҡа тиклем йылына. Ошондай үҙгәрештәр арҡаһында көслө ел сығыуы ла ихтимал. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының төбәк идаралығы халыҡты иғтибарлы булырға һәм һаҡланыу сараларын күрергә саҡыра.


Магнитта рухиәт байрамы - kurultai.ru\nМагнитта рухиәт байрамы\n18 мартта Магнит ҡалаһының Этник медиа үҙәгендә милли китапхана менән «Аҡ ҡауырһын» әҙәби берекмәһе берҙәм рухиәтте ҙурлауға арналған күркәм байрам уҙғарҙы.\nТәүҙә йәмәғәтселек менән киңәйтелгән халыҡ йыйыны ойошторолдо. Киләсәктә берҙәм эшләү, аныҡ бурыстар һәм маҡсаттар билдәләү, туған телде өйрәнеү, әҙәбиәтте һәм мәҙәниәтте үҫтереү тураһында етди һөйләшеү булды. Унда йәмәғәтселәр Рәмил Утарбаев, Руслан Утарбаев, йәштәр лидеры Әнүр Суфьянов, «Аҡ ҡауырһын» әҙәби берекмә ағзалары, «Хазина» фольклор төркөмө, китапхана хеҙмәткәрҙәре һәм уның етәксеһе Резида Ғайсина, китап һөйөүселәр ҡатнашты.\nИкенсе өлөш байрам төҫөн алды — «Аҡ ҡауырһын» әҙәби берекмә ағзалары Шамил Әхмәтшин менән Йәмилә Хисмәтова үҙҙәренең яңы китаптарын туйланы. Шамил Әхмәтшин өсөнсө шиғри китабын ҡулына алһа, башлап яҙыусы Йәмилә Хисмәтова беренсе китабын яҡташтарына бүләк итте.\nҠәҙриә Исхакова етәкләгән «Сөйөмбикә» фольклор төркөмөнөң сығышы күңелдәргә хуш килде. Асия Ғайсина башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарып байрамды биҙәне.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 14.03.2017\nЭпидемиологик хәл ил етәкселегендә борсолоу тыуҙыра. Был турала бөгөн Рәсәй Президенты Владимир Путин Хөкүмәт ағзалары менән осрашыуҙа белдергән. Йоғошло сирҙәр кимәле ил буйынса кәмеүгә бара, әммә был хәүефкә урын юҡ тигәнде аңлатмай. Дмитрий Медведевтың ауырып китеүе быға асыҡ миҫал, тигән дәүләт башлығы. Бер көн алда Хөкүмәт рәйесе 14 мартҡа тәғәйенләнгән барлыҡ сараларҙы ла ваҡытлыса кисектереп торорға ҡарар иткәйне.\nРәсәй Төркиәнән дефицит булған йәшелсәләрҙе индерергә рөхсәт бирҙе. Ә бына ҡыяр менән помидорға санкциялар һаҡлана. Бының сәбәбен ауыл хужалығы министрлығы урындағы етештереүселәрҙең мәнфәғәттәре иҫәпкә алыныуы менән аңлатҡан. Улар фекеренсә, ил халҡы тәү сиратта үҙебеҙҙә үҫтерелгән йәшелсәләр менән тәьмин ителергә тейеш. Әйтергә кәрәк, һуңғы ваҡытта ике ил араһындағы бәйләнештәр нығый. Уҙған аҙнала Рәсәйгә Төркиәнән тоҙ, һуған, төҫлө кәбеҫтә һәм ҡәнәферҙәр индерелә башланы.\nҠытайҙың Шаньдун провинцияһында юғары тиҙлектә килгән автобус баҙарҙа йәйәүлеләргә барып менгән. Һөҙөмтәлә дүрт кешенең ғүмере өҙөлгән, тағы ике тиҫтәгә яҡыны төрлө дәрәжәләге тән йәрәхәттәре алған. Табиптар зыян күреүсе биш ҡытайлының хәлен ауырыуса ауыр тип баһалай. Әлеге ваҡытта полиция автобус водителен ҡулға алған. Ул аварияға транспорт сараһының тормоз системаһы сафтан сығыуы сәбәпсе булды тип аңлатма биргән.\nТөркиәлә һауа шарҙарының ҡазаға тарыуы һөҙөмтәһендә 40-лап кеше зыян күргән. Йәрәхәтләнеүселәрҙең күбеһе Каппадокияның тарихи урындары буйлап сәйәхәт итеүсе Европа һәм Ҡытай туристары. Урындағы телеканалдар хәбәр итеүенсә, һауаға күтәрелеүселәрҙе ашығыс рәүештә ергә төшөргә ҡапыл сыҡҡан көслө дауыл мәжбүр иткән. Әммә ҡайһы бер шарҙар кешеләр менән ҡолап төшкән. Улар араһында Рәсәй граждандары бармы-юҡмы икәнлеге хаҡында мәғлүмәт бирелмәй.\nБразиялияла «Гама» менән «Бразильенсе» араһындағы уйын һуғыш менән тамамлаған. Интернетҡа һалынған видеояҙманан күренеүенсә, күләмле ыҙғыш осрашыуҙың һуңғы минуттарында башлана. Командаларҙың береһенә дәғүәсенең уйын ҡағиҙәһен тупаҫ боҙоуы оҡшап етмәй. Футболсыларға һуңынан көйәрмәндәр ҙә ҡушыла. Полиция хеҙмәткәрҙәренә уларҙы туҡтатыу өсөн йәш ағыҙыусы газ ҡулланырға тура килә.


Фарфоровская ул д. 12, Б, Санкт-Петербург - адрес дома, серия, индекс, карта, квартиры\nНедвижимость / Информация о доме / Фарфоровская ул / Фарфоровская ул дом 12 корпус Б\nУлица Фарфоровская, дом 12 корпус Б, Санкт-Петербург - планировки и квартиры в доме\n2778,9 кв. м\nАренда офиса Фарфоровская ул. 12, д. 12\n61, 63, 36, 32х, 36, 36 1, 36А, 49-51, 53, 57, 61, 63, 65, 49, 51, 59, 53 Д, 53 Ж, 36 Б, 51 Б, 53 З, 65 В, 51 корп.2\n12, 16, 12, 16, 16 В, 12 Б, 13 корп.2\n149 АБ, 149 Т, 149 Ч, 149 Ф, 149 Х, 149 Р, 149 Щ, 149 М, 149 Э, 149 Ц, 149 У\n72, 76, 80, 69, 65, 70 2, 72, 74, 76, 78, 80, 82, 67, 70, 72 Б, 76 В, 70 Ж, 74 корп.2, 80 З, 65 Б, 78 корп.2, 74 Б\n14, 16, 18, 22, 32, 1 1, 1Б, 8х, 14, 16, 18, 22, 1, 10, 12, 20, 24, 26, 28, 30, 32 1, 16 Н, 24 Щ, 14 Ж, 28 Е, 22 Ш, 26 Д, 1 Д, 1 Ж, 1 Л, 1 М, 1 П, 24 Н, 1 В, 1 З, 1 Е, 1 Б, 14 П, 1 Н, 1 И


Башҡортостанда юғары әҙерлек тураһында Указға үҙгәрештәр индерелде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n10:51, 26 марта 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда юғары әҙерлек тураһында Указға үҙгәрештәр индерелде Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда юғары әҙерлек режимы тураһында Указға үҙгәрештәр индерелде. Төҙәтмәләрҙә коронавирус таралыу шарттарында халыҡтың, ойошмаларҙың эш итеүе регламентлана.\nУказда яҙылғанса, сит илдән ҡайтҡан граждандар өйҙәгеләре менән бергә 14 көн бер ҡайҙа ла сыҡмаҫҡа тейеш.\nОйошмалар күңел асыу һәм ял итеү, спорт менән шөғөлләнеү урындарының эшен туҡтатырға бурыслы.\nДөйөм туҡланыу бинаға бер үк ваҡытта 50-нән күберәк кешенең инмәүен, улар араһында араның 1,5 метрҙан кәм булмауын тәьмин итергә тейеш. Кальян тартыу хеҙмәттәрен күрһәтеү тыйыла. Ҡулаҡса менән түләргә ярамай. Дөйөм алғанда, алыҫтан тороп хеҙмәтләндереүгә – аҙыҡты заказ буйынса килтереүгә өҫтөнлөк бирергә кәрәк.\nМәғариф министрлығына бушлай туҡланған уҡыусыларға алыҫтан тороп уҡыған саҡта ла аҙыҡ-түлек йыйылмаһын биреүҙе ойоштороу бурысы йөкмәтелә.\nШәхси һаҡланыу сараларын бүлеп биргәндә тәү сиратта медицина хеҙмәткәрҙәре һәм зарарланғандар менән туранан-тура бәйләнештә булған кешеләр тәьмин ителә.\n18 мартта республикала юғары әҙерлек режимы индерелде.\nТеги: указ, юғары әҙерлек


Ленина ул., д. 39 Б ленина ул., д. 39 б 09:00-21:0009:00-21:00


«Апимондия» президенты Филип МакКейб: «Һеҙҙә умартасылар конгресын уҙғарыу өсөн инфраструктура һәм бөтә мөмкинлектәр бар» // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Апимондия» президенты Филип МакКейб: «Һеҙҙә умартасылар конгресын уҙғарыу өсөн инфраструктура һәм бөтә мөмкинлектәр бар»\n17:46, 19 августа 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 19 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n19 августа Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы президенты Филип МакКейб менән осрашты. Осрашыуҙа шулай уҡ федерацияның генераль секретары Риккардо Джаннони-Себастианини һәм Рәсәй умартасыларының милли союзы президенты Арнольд Бутов ҡатнашты.\nЯҡтар «Апимондия» етәкселегенең Башҡортостанға сәфәренә йомғаҡ яһаны һәм 2021 йылда Өфөлә Халыҡ-ара умартасылар конгресын үткәреү мөмкинлектәрен тикшерҙе.\nСәфәр барышында халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы вәкилдәре республиканың умартасылыҡ өлкәһендәге ғалимдары менән осрашты, Архангел районы умартасылары умарталыҡтарында, «Шүлгәнташ» ҡурсаулығында булды, Бөрйән районында солоҡ балын етештереү технологияһы менән танышты. Бынан тыш, улар Бал йортона, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенә, Республика халыҡ медицинаһы һәм апитерапия үҙәгенә, Башҡорт дәүләт аграр университетына барҙы, ХVI республика умартасылар конкурсын, Х «Йәш умартасы» конкурсын ҡараны, Өфөнөң конгресс инфраструктураһы менән танышты.\nФедерация президенты республика умартасылыҡ хужалыҡтарының юғары кимәлдә булыуын, үҫеш мөмкинлектәрен билдәләне.\n– Мин балдың төрлө төрҙәрен тәмләп ҡараным. Был – юғары сифатлы бал, уның ҡеүәте ҙур. Әгәр экспорт маркетингы дөрөҫ төҙөлһә, ул ҙур популярлыҡ менән файҙаланасаҡ, – тине Филип МакКейб. – Һеҙҙә умартасылыҡ турҙары кеүек йүнәлеште үҫтереү өсөн потенциал бар, тип иҫәпләйем. Бөгөн был Европа туристары өсөн бик популяр тема.\n«Апимондия» башлығы фекеренсә, республика 2021 йылда умартасылар конгресын ҡабул итергә әҙер.\n– Ҡалаға һәм конгресты үткәреүгә килгәндә, һеҙҙә умартасылар конгресын уҙғарыу өсөн инфраструктура һәм бөтә мөмкинлектәр бар. Һауа торошо ла ошолайыраҡ торһа, бик һәйбәт буласаҡ, – тине Филип МакКейб. – Дөйөм алғанда, тәьҫораттар яҡшы. Ғариза биргәндә уңыштар юлдаш булыуын теләйем.


БИ-2 «NEW BEST XL». Пртглашенные гости: СЕТИ & TESLA BOY 12 сент. 18:00 Территория ОК "Лужники" — Заказ билетов на мероприятия ZAKAZBILETOV.KZ


Киренское РОСП УФССП России по Иркутской области Иркутская область, г. Киренск, ул. Каландаришвили, 1\n666703, Иркутская область, г. Киренск, ул. Каландаришвили, 1


На период холодов в Запорожье созданы пункты обогрева | Репортер UA\nНа период холодов в Запорожье созданы пункты обогрева\nРепортерUA 04 Янв 2017 - 14:32\nПо прогнозам синоптиков с 6 января в Запорожье и Запорожской области ожидается резкое похолодание. Днем 6 и 7 января температура атмосферного воздуха составит порядка 13 градусов мороза, ночью будет еще холоднее.\nВ связи с прогнозируемым похолоданием и ухудшением погодных условий, управление по вопросам предупреждения чрезвычайных ситуаций и гражданской защиты населения городского совета напоминает, что в Запорожье организовано четырнадцать пунктов обогрева, пишет пресс-служба мэрии.\nС полным перечнем адресов пунктов обогрева в Запорожье можно ознакомиться здесь: пр. Соборный – ул. Почтовая, ул. Брюлова, 6, ул. Победы, 80, ул. Сталеваров, 34, ул. Оптимистическая, 1, ул. Привокзальная, 9, ул. Пищевая, 2, ул. Счастливая, 1, бул. Шевченко, 25, ул. Чумаченко, 49/10, ул. Комарова, 12, ул. Новгородская, 28а, ул. Чумаченко, 21а.\nНа въезде в Киев появился пункт обогрева. Видео\nВ Запорожье вынесли приговор бездомному, который убил мужчину в пункте обогрева\nПрокуратура: В убийстве мужчины в пункте обогрева подозревается житель Крыма\nПри запорожских пунктах обогрева кормят нуждающихся\nВ Запорожье продолжают работать пункты горячего питания\nС начала холодов почти 5 тысяч запорожцев обратились в пункты обогрева\nВ Запорожье открылся мобильный пункт обогрева. Фото


Асҡын ауылында йәшәүсе Рәзифә Вәлинурованың баҡсаһы һоҡланғыс\nҮҙенең ер участкаһы булған һәр кем гүзәл баҡса тураһында хыяллана. Ә бының өсөн ҙур көс, тырышлыҡ һалырға кәрәк. Шулай булғанда ғына баҡсаң Асҡын ауылында йәшәүсе Рәзифә апай Вәлинурованыҡы кеүек матур булып, мул уңыш бирәсәк.\nЕләк-емешкә бай, сәскәгә төрөнөп ултырған баҡсала иң һоҡландырғаны ла, аптыратҡаны ла шул — бында бер түтәлдә лә, ҡыуаҡ араларында ла ҡый үләне күрмәҫһең. ”Бөтә тырышлығымды, күңелемде баҡсама һалам. Йәш саҡта бындай ҙур баҡсабыҙ булманы. Ун биш йыл элек ошо иркен урынға йорт һалып сыҡҡас, хыялым тормошҡа ашты. Әлбиттә, баҫыу ерен гөл-баҡсаға әйләндереү өсөн ҙур көс һалынды. Ләкин беҙ быны шатланып башҡарҙыҡ. Ерҙе даими ашлап, сүп үләндәренән таҙартып торһаң, мул уңыш оҙаҡ көттөрмәй. Шуға ҡояш ҡыҙҙыра башланғансы тип, иртәнге сәғәт алты ла уҡ баҡсаға сығам ”, — ти ул.


performance Class 1 helicopter 🎓²\n«performance Class 1 helicopter» в словарях и энциклопедиях | перевод «performance class 1 helicopter»\nA helicopter with performance such that, in case of engine failure, it is able to land on the rejected take-off area or safely continue the flight to an appropriate landing area.\nвертолёт с лётно-техническими характеристиками класса 1\nВертолёт с такими лётно-техническими характеристиками, что при отказе двигателя он может выполнить посадку в зоне прерванного взлёта или безопасно продолжить полёт до соответствующей зоны приземления.\nСмотреть что такое "performance Class 1 helicopter" в других словарях:\nperformance Class 1 helicopter — A helicopter with performance such that, in case of critical power unit failure, it is able to land on the rejected take off area or safely continue flight to an appropriate landing area, depending on when the failure occurs (ICAO) … Aviation dictionary


Предлагается трёхкомнатная новая квартира в, по адресу Октябрьская Б. ул. , 52, м.. 16 этаж, Купить за 8 500 000 RUB, Всего: 76\nМосковская обл.г.Троицк, микрорайон В,д.52, 16 этаж,3-х комнатная квартира общей площадью-76кв.м., комнаты изолированные, евроремонт, 2 санузла,лоджии остелены,в собственности более 3-х лет,свободная продажа, никто не прописан.,возможна ипотека.\nНовая Москва, ТАО, Троицк, Троицк г., Октябрьская Б. ул., 52


LED панель Samsung 400Mx-3 (с защитным стеклом) – купить led панель Самсунг 400Mx-3 (с защитным стеклом) в Москве, цены в интернет-магазине ONNO\nИнтернет-магазин цифровой техники > Каталог > Проекторы и аксессуары > Профессиональные панели > LCD и LED дисплеи > Samsung > LED панель Samsung 400Mx-3 (с защитным стеклом)\nLED панель Samsung 400Mx-3 (с защитным стеклом)\nРазмер пикселя 0.46125x0.46125 мм\nИнтерфейсы CVBS, HDMI, компонентный (D-sub 15pin),RCA (L/R), Стерео mini Jack,RGB\nГабариты 971x582x118.5 мм\nКод товара 400MX with glass\nLED панель Samsung 400Mx-3 (с защитным стеклом) - купить в интернет-магазине ONNO. Низкие цены на LED панель Самсунг 400Mx-3 (с защитным стеклом) в Москве, доставка и гарантия товара. Наш телефон +7(495) 984-91-71


PLASTYLIN in Резиденция – Dima Stylin\nPLASTYLIN in Резиденция\nDate and time: 11 October 2008 1:00\nVenue: Клубный проект РЕЗИДЕНЦИЯ\nAddress: Moscow, Arbatskaya, ул.Большая Молчановка д. 12 к. 1 show on the map\nsitechko Dima Stylin\nsitechko 16 October 2008 19:43 #\nэто было мое боевое крещение!1ый раз в клубе!жуть...как понравилось))\nDima Stylin 16 October 2008 19:49 #\nя рад что угодил!!!! следи за афишами скоро будет еще!!!\n386 1 Progressive Trance\n65 326 37 Vocal Trance\n63 953 46 Tech Trance\n6 363 1 Funky House


Башҡортостандың элекке министрына хөкөм ҡарары үҙ көсөндә ҡалдырылды\n30 Ноябрь 2021, 14:51\nФото:Башҡортостан Республикаһы Судтарының берләшкән матбуғат хеҙмәте\nШишәмбе, 30 ноябрҙә, Башҡортостандың элекке ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министры Евгений Гурьевҡа ҡарата хөкөм ҡарары законлы көсөнә инде. Ул вазифа вәкәләттәрен арттырыуҙа ғәйепләнеп хөкөм ителгәйне. Был турала Башҡортостан Республикаһы Судтарының берләшкән матбуғат хеҙмәте хәбәр итте.\nБашҡортостан Юғары Судының енәйәт эштәре буйынса суд коллегияһы яҡлаусының апелляция ялыуын ҡарағандан һуң хөкөм ҡарарын үҙгәрешһеҙ ҡалдырҙы.\nГурьев өс йылға шартлы рәүештә хөкөм ителде, уға ике йыл дауамында дәүләт һәм муниципаль вазифаларҙы биләү тыйылды.


Плановые отключения в Мурманске на 14 октября :: PRO ЖКХ (18+) :: Новости :: Арктик-ТВ\nPRO ЖКХ (18+) 14.10.21 08:15\nВ целях обеспечения надёжной и качественной работы систем водо- и электроснабжения населения города, администрация Мурманска и ММБУ «Единая дежурно-диспетчерская служба» сообщают о проведении плановых ремонтных профилактических отключений на 14 октября.\n9.00 — 17.00 - ул. Аскольдовцев, 25.\n10.00 — 15.00 - ул. Коммуны, 20; ул. Полухина, 11, 12; просп. Героев-североморцев, 3 короп.1; ул. Николаева, 4.\n0.00 — 7.00 – пр-д. Капитана Тарана, 1, 2, 4, 6; ул. Капитана Буркова, 6, 17, 17а, 19/2, 19а, 21, 23, 25; ул. Профессора Сомова, 2/19, 4, 6;\n10.00 — 13.00 - ул. Павлика Морозова, 4а.


ул. Бродовская, 222, Чапаевка, Таращанский район, Киевская обл.\nул. Незалежності, Микуличи, Бородянский район, Киевская обл.


Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек саралары тулыһынса үтәлде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек саралары тулыһынса үтәлде\n11:26, 6 октября 2010 Йәмғиәт\n5 октябрҙә Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиле урынбаҫары Леонид Гильченко видеоселектор кәңәшмәһе үткәрҙе. Унда Волга буйы федераль округы төбәктәренең 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлеге тикшерелде.\nБашҡортостандың дөйөм федераль кампанияға әҙерлеге тураһында БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары – Хөкүмәт Аппараты Етәксеһе, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға әҙерлек буйынса комиссия рәйесе Илшат Тажетдинов сығыш яһаны.\nУл 29 сентябрҙә Башҡортостанда республика Президенты етәкселегендә үткәрелгән видеоселектор кәңәшмәһе тураһында хәбәр итте. Дөйөм алғанда, бөтә әҙерлек саралары үтәлгән. Ҡала һәм райондарға иҫәп алыу бланкалары, башҡа кәрәкле документация һәм матди-хужалыҡ тәьминәте тулы күләмдә илтелгән. Инструктор һәм иҫәп алыу участкалары өсөн 1822 бина һайлап алынған, улар мебель, элемтә саралары менән йыһазландырылған. Шулай итеп, иҫәп алыусы персоналдың һөҙөмтәле эшен тәьмин итеү өсөн бөтә кәрәкле шарттар булдырылған.\nОкруг комиссияһы рәйесе урынбаҫары Галина Полякова Башҡортостанды иҫәп алыу кампанияһын транспорт менән хеҙмәтләндереүгә тәүгеләрҙән булып договор төҙөүсе төбәктәрҙең береһе тип билдәләне.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 2010 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу 14 октябрҙән 25-енә тиклем үтәсәк.


Russian Demographics: memory temptation\nМогу соврать, но не оч сильно:\nу меня в детстве был учебнег алгебры (Киселёва?) для 10? класса (тут враки: мб, 11 или 9), в котором было тензорное исчисление\nа умножение матриц мы в школе проходили, это самое начало 70х\nкак сейчас школьная программа устроена -- не ведаю, но подозреваю, что ничего этого не изучают/учат\nесли грить о мракобесии царизма, то выпускник гимназии вполне тянул на нонешняга магистра, онеже грецкую латынь проходили + современных езыгофф пару (если не вру), но единую историю партии не усили (этта канешна минус, бааальшой минус)\nLabels: лытдыбр, образование, память


ул. Доватора, 34 г, оф. №1