«Киске Өфө» гәзитенең сайты - "БАШҠОРТ БАЙЫҺА БИСӘ АЛАМЫ?" - 2020 - Мәҡәләләр\nГәзитебеҙҙең 45-се һанындағы "Әсе хәҡиҡәт" рубрикаһында Әлиә Исмәғилеваның "Башҡорт байыһа… бисә аламы?" тип аталған бик ҡыҙыҡлы мәҡәләһе баҫылып сыҡты. Тормошта һәүетемсә уңышҡа өлгәшкән, нығынып, аяҡтарына ышаныслы баҫҡан бәғзе бер ир-атта, йәштән алған хәләл ефете менән берлектә йә уның ярҙамы менән донъяһын "күтәреп", әҙәм рәтенә сыҡһа ла, ҡатын алмаштырыу, яңыртыу психологияһы йәшәүе хаҡында фәлсәфә ҡора Әлиә һылыу. Авторыбыҙҙың ифрат оҫта, уҡыусының "елегенә үтеп инерлек" итеп сағылдырған был фекерен бик күптәрҙең, айырыуса гүзәл зат вәкилдәренең хуп күреүендә шигем юҡ. Ошо хаҡта мин дә бер килке һүҙемде әйтмәк булдым.\nГәзиттәге мәҡәлә эсендә килтерелгән боронғо фотоһүрәткә, моғайын, күптәр иғтибар иткәндер. Үҙем ир-ат вәкиле булараҡ, был мәсьәләгә бер аҙ икенсе яҡтан, башлыса, ана шул фотола төшкән ғаилә башлығы, уның хәләл ефеттәре күҙлегенән сығып ҡарамаҡ булдым әле шулай ҙа. Үҙ урынын яҡшы белгән, өҫтөнә затлы елән, башына ҡама бүрек кейгән, ҙур ғына дәрәжәле ҡырҡ биш-илле йәштәр самаһындағы һаҡалтай ирҙең уң яғында ҡараштарын бер аҙ аҫҡа йәшереп ултырған бер тиҫтер ике һылыу ҡатынға, уларҙың балаларына ҡарап, мосолман динен тотҡан боронғо тап-таҙа башҡорт ғаиләһе был, тип фаразларға була. Ғаиләнең тормошо һис кенә лә зарланырлыҡ булмағанға оҡшаған. Йорт хужаһының түшендә йылтырап торған түңәрәк миҙалды хәҙерге һымаҡ берәй сувенир, биҙәү әйбере тип түгел, ә батша тарафынан бирелгән берәй старшина тамғаһы тип ҡарау кәрәк. Ҡатындарының, ҡыҙҙарының кейем-һалымына иғтибар итәйек: шыр көмөш тәңкәнән торған (әлбиттә, ҡалайҙан түгел) түшелдерекле күлдәктәрен, баштарындағы биҙәктәрен, яулыҡтарын күреп, күптәр көнләшерлек бит! Малайҙар ҙа яҡшы кейенгән. Тирмә эсендәге йыһаздар ҙа бында байҙар йәшәгәне хаҡында һөйләй. Аҡыллы, ышаныслы ҡарашлы ир менән йәнәш ултырған ике ҡатындың ошондай тормош менән ифрат та ҡәнәғәт булып ғүмер иткәнлеген уларҙың йөҙҙәренән уҡырға була… Малайҙар, ҡыҙҙар, моғайын, уларҙың береһен "һур әсәй" ("ҙур" һүҙен беҙҙә оло кешеләр ана шулай тип әйтә торғайны), икенсеһен "бәләкәй әсәй" тип тә атағандыр. Был ике гүзәлдең олорағы өйҙә хужалыҡты алып барһа, кесерәге балалар тәрбиәләү менән мәшғүл булғандыр. Ирҙең ихтирамын, һөйөүен яулап алыр өсөн, береһенән-береһе уҙҙырырға тырышып, ашарға ла алмашлап бешергәндәрҙер. Имам булып баҫҡан ир артында икәүләшеп намаҙға ла торғандарҙыр. Байҙың ишле мал-тыуарын ҡараусы хеҙмәтселәре лә булғандыр, әлбиттә. Хужаға "бай ағай", ә ҡатындарына "байбисә апай" тип кенә мөрәжәғәт иткәндәрҙер. Балалары ла дүртәү генә түгел, ә күпкә күберәк булыуына иманым камил. Олораҡтары, моғайын, башлы-күҙле булып, башҡа тораларҙыр. Хужалыҡта, әлбиттә, бер генә йорт түгел, ә һәр ҡатындың үҙенең өйө, һис юғында, айырым бүлмәһе, ә йәйләүҙә - айырым тирмәһе барҙыр… Хужа уларҙың икеһен дә тигеҙ ҡарағандыр. Көндөҙ уларға "әсәһе" тип өндәшһә, бер кис береһен, киләһе кис - икенсеһен "бәғрем", "гөлөм", "сәскәм", "аҡҡошом" тип иркәләгәндер. Икеһенә лә "сер генә" итеп: "Йәнем, мин тик һине генә яратам", - тигән һүҙҙәрен дә йәлләмәгәндер (ғаилә татыулығын, именлеген һаҡлау маҡсаты менән үҙеңдең хәләл ефетеңә арттырыбыраҡ булһа ла ана шундай комплименттар әйтеү шәриғәттә рөхсәт ителә)… Ҡатындар ҙа, әлбиттә, уның был һүҙҙәрен башҡаларҙан йәшереп, йөрәк түрендә һаҡлағандыр, "тик уны ғына яратҡан", үҙенең таянысы тип һанаған ошо көслө затҡа Хисмәтулла йә Баһауетдин тип түгел, ә "атаһы", "байым" тип хөрмәтләп өндәшкәндер…\nНишләп ошо бер һүрәткә ҡарап һүҙ ҡуйырта был, тиҙер бәғзеләр. Ә бына ни өсөн: башҡорт борондан Аллаһы Тәғәләгә буйһоноп, Ислам дине ҡанундары һәм үҙенең быуындан-быуынға тапшырыла килгән милли йола-традициялары буйынса ғүмер иткән. Ҡатындарын башҡаға алмаштырыу, яңыртыу менән булышмаған, ә хәленән килһә, икенсе ҡатын итеп кенә алған (ныҡ байҙар өс-дүрткә тиклем). Изге Ҡөрьәндә дүрт ҡатын алыуға рөхсәт бар, әммә мәжбүр итеп бойороу юҡ. Бындай аҙымға бара алған ир барлыҡ ҡатындарына ҡарата тиң, ғәҙел мөнәсәбәттә булырға тейеш булған. Шәриғәт ҡануны буйынса, һәр ҡатынын айырым торлаҡ менән тәьмин итергә бурыслы бындай көслө зат. Бисәләре бер-береһенә тексәйешеп, бер тар өйҙә ултырмаған, тимәксемен. Раббыбыҙҙың изге Китапта төшөрөлгән ошо рөхсәтен, моғайын, бер кем дә ғәҙел түгел, тип әйтергә баҙнат итмәҫ. Баш һүҙ булып торған әлеге әйтем боронғо ата-бабаларыбыҙҙың насар ғәҙәтенән, йәғни башҡорттоң күп бисә алырға яратҡанлығынан килеп сыҡмаған. Һәммә ҡатын-ҡыҙҙа көнсөллөк тигән нәмә бар. Был - тәбиғи. Баяғы әйтемде үткер телле көнсөл ҡатындарҙың береһе уйлап сығарып, хатта рифмалап: "Урыҫ байыһа - өй һалыр, башҡорт байыһа - бисә алыр" тип, килештереп әйткәндер, тип уйлайым. Ике-өс ҡатын алыусы ирҙәргә йәне көйөп йөрөгән башҡаларҙың күңеленә хуш килеп, был әйтем, телдән-телгә күсә киләлер…\nШәриғәт ҡанунына ярашлы, ир кешегә тик хоҡуҡтар ғына бирелмәгәнлеге, ә аныҡ бурыстар ҙа йөкмәтелгәнлеге хаҡында белмәүселәр күп. Әгәр ир бер ҡатынды ла таҡа-тоҡа аҫрап тора икән, икенсе ҡатын алыу хаҡында хатта һүҙ ҙә сығырға тейеш түгел, бына нимә! Кемдер әйтмешләй, "хәлеңдән килмәгән" нәмәгә ынтылыу ярамай. Ҡатын-ҡыҙҙарға ҡарата булырға тейешле ғәҙеллек, тейешенсә иғтибар, ихтирам һәм һөйөү Бәйғәмбәребеҙ миҫалында асыҡ күренә. Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм барса ҡатынына ла яғымлы, ифрат та яҡшы ҡарашта булған. Был хаҡта боронғолар бик яҡшы белгән. Һәммәләребеҙҙең дә ҡартатай-ҡәртәсәйҙәребеҙ ошо дәүер аша үткән бит инде. Минең үҙемдең ҡартатайым, өләсәйем уҙған быуат башында йәшәгән дини кешеләр булған. Әсәйем мәрхүмә һөйләүе буйынса, өләсәйем сирләп китә лә, ҡартатайыма: "Бабай, мин хәҙер һиңә ҡатынлыҡ бурысымды етешле үтәй алырлыҡ хәлдә түгелмен. Һин икенсе хәләл ефет алып торһаң, миңә лә, үҙеңә лә еңелерәк булыр ине", - тип тәҡдим итә. Хатта кемде алырға кәрәклеге хаҡында ла кәңәш бирә. Өләсәйемдең был һүҙенә ҡартатайым риза була һәм Сафура исемле инәйҙе икенсе ҡатын итеп ала. Бер йылдан уларҙың Әхмәтсафа исемле улдары тыуа. Был инәй менән өләсәйем ныҡ татыу булалар. Шәриғәт ҡанундарын белгән кешеләр өсөн бындай хәлдәр бик тә тәбиғи булғандыр инде борон. Әйткәндәй, Әхмәтсафа ағайымдың балалары менән беҙ хәҙерге ваҡытта ҡатнашып, туғандарса матур итеп йәшәйбеҙ. Шуға ла иғтибар итәйек: яңы тыуған сабыйын ҡулына алып һөйгән ҡартатайыма ул саҡта илле ике йәш була. Ошо хаҡта бер танышыма әйткәс, ул: "Ә мин тыуғанда атайыма алтмыш дүрт, ҡустым тыуғанда - алтмыш ете йәш булған", - тип ғәжәпләндергәйне… Бына шулай, ҡәҙерле милләттәштәрем, Аллаһ Тәғәләнең Ҡөрьәндә ир кешегә икенсе ҡатын алырға рөхсәт итеүенең үҙенең бер хикмәте барҙыр. Беҙ Раббыбыҙ китабының дөрөҫлөгөн, уның ғәҙеллеген бәхәскә ҡуйыу тураһында уйларға ла ҡурҡырға тейешбеҙ. Әлеге фотоһүрәттә ултырған ир (хатта ҡатындары ла) бына ошондайыраҡ инаныуҙа булғандарҙыр…\nӘ хәҙерге заманға килгәндә, ирҙәрҙең дә, гүзәл заттарыбыҙҙың да психологияһы боронғонан ҡырҡа айырыла. Инде тулы быуат тирәһе шәриғәт ҡанундары буйынса йәшәмәйбеҙ бит, шунлыҡтан, уны бик күптәребеҙ белмәй, унан-бынан ишеткеләгән хәлдә лә, уны танырға теләмәй. Дин талаптары "хәҙер иҫкергән" тип әйтергә ҡыйыусылар ҙа бар. Хәҙерге тормош дәүерендә күпселектең икенсе ҡатын тоторға мохтажлығы ла, бының өсөн тейешенсә шарттары ла юҡтыр, тип уйлайым. Шулай ҙа бер фекер: күп ҡатынлылыҡты ҡаты тәнҡитләүҙәргә ҡарамаҫтан, бәғзе берәүҙәрҙең ҡасып-боҫоп, "һул яҡта" рәсми булмаған, йәғни никахһыҙ ғаилә тормошо алып барыуы һис тә яҡшыраҡ түгелдер. Сөнки никахһыҙ тормош "зина" тип атала. Уның ниндәй ауыр гонаһ икәнен тәфсирләп тороу бөгөнгө мәҡәләмдең маҡсаты түгел... Бөгөнгө, "типһә - тимер өҙөрҙәй", илле-алтмышта ла әле "түлдән ҡалырға" уйламаған ир уртаһы кешенең тағы бер ҡатын алырға хәленән килһә лә, уны илебеҙ законы рөхсәт итмәй. Рөхсәт иткән хәлдә лә, дини рухта тәрбиәләнмәгән ҡатыны быға һис кенә лә үҙенең ризалығын бирмәйәсәге көн кеүек асыҡ. Бәлки, ана шул сәбәптәр арҡала ла әлеге көслө заттың ҡайһы берәүһе, Әлиә һылыуҙың һүҙҙәре менән әйтмешләй, "энергияһы кәмегән, рухи һәм физик яҡтан үҙен ҡәнәғәтләндерә алмай башлаған ҡатыны" менән рәсми айырылышыуға мәжбүр булалыр. Бер-ике быуат элегерәкке дәүер булһа, әлбиттә, оҙаҡ ҡына бергә йәшәгән ҡатынын - ғәзиздәренең әсәһен айырыу ирҙең уйына ла килмәҫ ине. Ә яңы ҡатынын өйгә алып килеп: "Таныш булығыҙ. Был - Көндәшбикәң. Минең өсөн икегеҙ ҙә бер тиң. Бер-берегеҙҙе хөрмәт итегеҙ, татыу йәшәгеҙ…"- тип, ярайһы ғына етди итеп әйтер ине лә, тормоштары артабан да дауам итер ине, моғайын. Быныһы - әлеге автор Әлиә Исмәғилева тарафынан "тетмәһе тетелгән" хәҙерге байҙың күҙ уңынан сығып әйтергә тырышҡан һүҙем. Баштағы мәҡәләлә күтәрелгән мәсьәлә, шулай ҙа, беҙҙәге бай кешегә генә түгел, башлыса, илебеҙҙә, хатта бөтә донъяла киң таралған ғаилә тарҡалыу проблемаһына ҡағылышлы, тип әйтер инем. Ә бит динебеҙ ҡануны буйынса йәшәгән хәҙерге мосолман илдәрендә бындай һорау һис кенә лә көнүҙәк мәсьәлә булып тормай… Мәҡәләмде оҡшатмаусыларҙың күпселек булыуында шигем юҡ. Ҡасандыр мәшһүр яҙыусыларыбыҙҙың береһе әйтмешләй, "бөтә кеше яратырға мин бит алтын аҡса түгел"…\nЯҙылған: 04.12.20 | Ҡаралған: 690


Өфөлә төҙөлөш материалдары гипермаркеты барлыҡҡа киләсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә төҙөлөш материалдары гипермаркеты барлыҡҡа киләсәк\n11:10, 17 ноября 2010 Иҡтисад\n16 ноябрҙә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтендә БР Президенты Рөстәм Хәмитов «OBI» халыҡ-ара сауҙа селтәре етәксеһе Иан Дэвид Стрикланд менән осрашты. Компания төрлө ассортименттағы төҙөлөш тауарҙары менән сауҙа итә. Уның штатында 38 мең самаһы кеше. Компанияның йыллыҡ финанс әйләнеше – ете миллиард евронан ашыу.\nҺөйләшеүҙәр барышында «OBI»ның Башҡортостан баҙарына инеү перспективалары тикшерелде. Стрикландтың һүҙҙәренә ҡарағанда, республика башлығы менән һөйләшеү бик йөкмәткеле килеп сыҡҡан. Һөҙөмтә – Өфөлә ҙур «OBI» магазины төҙөү тураһында һөйләшеп килешеү. Осрашыуҙа ҡатнашҡан РФ Дәүләт Думаһы депутаты Андрей Назаров, был магазин ҡалала бер йылдан һуң барлыҡҡа килергә тейеш, тип билдәләне. Уның майҙаны – 12,5 мең квадрат метр самаһы. Шулай уҡ күпмелер ваҡыттан һуң икенсе магазинды асыу планлаштырыла. Ике объектҡа инвестицияларҙың дөйөм күләме миллиард ярым һумдан ашыу тәшкил итә.\n— «OBI» компанияһы донъялағы төҙөлөш тармағына махсуслашҡан төп сауҙа селтәрҙәренең береһе булып тора, — тине Андрей Назаров. – Шуныһы яҡшы, етәкселек менән уртаҡ тел таба алдыҡ. Яңы магазиндар асыу Өфө халҡына арзан һәм сифатлы тауар һатып алыу мөмкинлеге бирәсәк, шулай уҡ Башҡортостан баш ҡалаһын яңы эш урындары менән тәьмин итәсәк. Бындай ҙур компанияларҙың республикаға килеүе башҡалар өсөн яҡшы стимул булып тора. Башҡортостанда инвесторҙар йәлеп итеү өсөн бөтә кәрәкле шарттар тыуҙырыла, һәм беҙҙең баҙарҙа «OBI» барлыҡҡа килеүе бик тә законға ярашлы.\nТеги: БР Президенты осрашыуҙары, төҙөлөш, инвестициялар


Ҡаһарманлыҡҡа өндәүсе фильм | Юрюзань\nҠаһарманлыҡҡа өндәүсе фильм\nОпубликовано 2 Март, 2020 - 11:26. Автор: Лилия\n2020 йыл - Рәсәй киноһы йылы\n21 февралдә “Салауат Юлаев” тарихи нәфис фильмы беренсе тапҡыр тамашасы хөкөмөнә сығарылыуына 75 йыл тулды. Ошо уңайҙан Әлкә ауылында билдәле фильмды күрһәттеләр. Әлкә клубына милли батыр тураһында фильмды ҡарарға бар ауыл халҡы йыйылды.\nБыйыл тарихи фильмдың төшөрөлөүенә 75 йыл булһа, ә уның режиссеры Яков Протазановтың тыуыуына ла 135 йыл тулды. Был ике дата тап Рәсәй киноһы йылына тура килде. Ни өсөн һуң тап рус режиссеры башҡорт халҡының милли геройы хаҡында кино төшөргән икән?\nЯков Протазановтың ҡулына Степан Злобиндың Салауат Юлаев тураһында китабы килеп эләгә. Уны уҡып сыҡҡас, башҡорт халҡының милли геройы тураһында кино төшөрөү теләге менән яна башлай. Фильмды 1939 йылда төшөрә башлай. Сценарийын С. Злобин үҙе һәм Г. Спевак яҙа. Фильмдың күп өлөшө Ишембай районының Көҙән ауылында төшөрөлә.\nДрамтеатрҙың билдәле артистары Х. Бохарский, В. Ғәлимов, Ғ. Минһажев, Р. Сыртланов һ.б. ҡатнаша. Төп ролде – Салауатты йәш актер Арыҫлан Мөбәрәков бар һәләтен, күңелен һалып башҡарып, юғары ҡаҙанышҡа өлгәшә. “Салауат Юлаев” нәфис фильмы башҡорттар араһында ғына популярлыҡ яулап ҡалмай, ә тотош илдә дан ҡаҙана. Хатта Бөйөк Ватан һуғышы сыҡҡас, илһөйәрлек тәрбиәләүсе фильмдар менән бергә “Салауат Юлаев” фильмын да күрһәтергә рөхсәт ителә.\nЯков Протазанов 1881 йылда Мәскәүҙә сауҙагәр ғаиләһендә тыуа. Коммерция училищеһында уҡый, һатыусы булып эшләй. Франция, Италияла уҡып ҡайта. 1906 йылда “Глория” кино фирмаһында режиссер ярҙамсыһы булып эшләй. 1912 йылда режиссер Лев Толстойҙың “Уход великого старца” тигән тәүге фильмын төшөрә. Һуңынан 80-гә яҡын фильмын экранға сығара.\nГУП РИК на Земле Салавата Юрюзань© 2009-2020\nПри использовании материалов сайта прямая ссылка обязательна


Вәғәҙә ителгәнсә, "Һаулыҡ" милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә беренсел медицина звеноһы - муниципаль поликлиникаларҙы, участка дауаханаларын нығытыу, был учреждениеларҙы кәрәкле ҡорамалдар менән тәьмин итеү, дөйөм практика табиптарын ҡабаттан уҡытыу, участка врачтары һәм шәфҡәт туташтарына эш хаҡын арттырыу, бала табыу\nсертификаттары индереүгә айырыуса ҙур иғтибар бирелә.\nӨфө ҡалаһы ҡала округында үткән матбуғат конференцияһындах акимиәт башлығы урынбаҫары Ильмира Харисова журналистарға ре спубликала был проекттың тормошҡа ашырылыуы тураһында һөйләне.\n- Өфө хакимиәте башлығы тарафынан "Өфөлә һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә өҫтөнлөклө милли проектты тормошҡа ашырыу буйынса төп сараларҙы раҫлау тураһында" ҡарар ҡабул ителде, Өфө хакимиәте эргәһендә һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә өҫтөнлөклө м илли проектты тормошҡа ашырыу буйынса Совет булдырылды, - ти п хәбәр итте Ильмира Миңнулла ҡыҙы. - Бөгөн федераль регистрҙың ҡала сегментында 2813 белгес иҫәпләнеүен\nбилдәләргә кәрәк. Участка белгестәре регистрына, мәҫәлән, 3 70 участка терапевты, 247 участка педиатры, 29 дөйөм практик а\nврачы һәм башҡалар индерелгән. Фельдшер - акушерлыҡ пункттары персоналының ошондай уҡ регистрында дүрт белгес\nиҫәпләнә, 661 "Тиҙ медицина ярҙамы" табиптары, фельдшерҙар\nһәм шәфҡәт туташтары, 790 бала табыу учреждениелары хеҙмәткәрҙәре иҫәпләнә.\nМедицина хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы шаҡтай артты. Бөгөн участка терапевтарының хеҙмәт хаҡы 16267 һум, участка педиатрҙарының - 15661 һум, дөйөм практика врачтарының - 16896 һум, шәфҡәт туташтарының - 9270 һумдан 10842 һумға тиклем барып етте. Ильмира Харисованың һүҙҙәре буйынса, үткән йылда 233 врач үҙ квалификацияһын күтәргән, быйыл уларҙың һаны - 70: 31 участка терапевты, ике дөйөм практика врачы һәм 37 участка педиатры.\nИң проблемалы һорауҙарҙың береһе булып медицина ҡорамалдары менән тәьмин ителеш тора. Был өлкәләге ихтыяждарҙың дөйөм суммаһы 528 миллион һум тәшкил итә.\nБыйылғы йылда бөтә ихтыяжды ҡаплау вәғәҙә ителмәй - Өфөнөң дауалау - пофилактика учреждениелары кәрәкле диагностикалау ҡорамалдарының дүрттән бер өлөшөнә, ни бары йөҙ берәмеккә генә иҫәп тота ала. Әммә был да аҙ түгел.\nБынан тыш, һаулыҡ һаҡлау идаралығы тарафынан "Тиҙ ярҙам" автопаркын яңыртыуға ғариза әҙерләнгән. Бөгөнгө көндә автопаркта 111 берәмек санитар автотранспорт иҫәпләнә, уларҙың 49 - ы файҙаланыуға яраҡһыҙ хәлдә. Шулай итеп, санитар автомобилдәргә ихтыяж 67 берәмек тәшкил итә. Тиҙ медицина ярҙамы станцияһының автомобилдәр паркына август\nайында яңы машиналар ҡайтарылыуы шатлыҡлы хәбәр, әлбиттә, т ик уларҙың һаны әлегә 35 кенә буласаҡ.\n"Һаулыҡ" милли проектын тормошҡа ашырыу буйынса тағы бер йүнәлеш - бала табыу сертификаттары индереү. Ильмира Миңнулла ҡыҙы хәбәр итеүенсә, ҡаланың ҡатын - ҡыҙҙар консультацияһы һәм бала табыу йорттарында ауырлы һәм бала тапҡан ҡатындарға 6233 сертификат тапшырылған. Шулай уҡ ул быйыл Өфө хакимиәтенең һаулыҡ һаҡлау идаралығы ауырлы ҡатындар өсөн социаль календарь төҙөлөүе тураһында белдерҙе,\nуның буйынса ҡатындың хәл - торошо, яралғының үҫеше, тейешле физик ауырлыҡ, диета һәм башҡалар тураһында тулы\nмәғлүмәт алырға мөмкин буласаҡ. Календарҙы 15 мең данала сығарыу планлаштырыла, бындай "памяткаға" тиҙҙән һәр ауырлы ҡатын эйә буласаҡ.\n- Бала табыу сертификаттары буйынса дауалау учреждениеларына 28200 мең һум күсерелде, уларҙан эш хаҡына 11075 мең һум, дарыу алыу өсөн - 1328 мең, медицина ҡорамалдары менән йыһазландырыуға - 7730 мең һум бүленде. Бала табыу сертификаттары буйынса түләү иҫәбенә акушер - гинекологтарҙың уртаса эш хаҡы 4261 һумға, неонатологтарҙың\n- 4070 һумға, анестезиологтарҙың - 3436 һумға һәм акушерҙар ҙың эш хаҡы - 2364 һумға артты, - тип белдерҙе Ильмира Харис ова.\nУның һүҙҙәренә ҡарағанда, милли проектты тормошҡа ашырыу сиктәрендә бер йәштән 17 йәшкә тиклемге балаларҙы В вирусы\nгепатитына ҡаршы иммунизациялау ҡаралған. Бынан тыш Өфөлә б юджет өлкәһендә эшләүсе 35 - 55 йәшлектәр өсөн


Пекин университеты — Башҡорт Википедияһы\nПеки́н университе́ты ( ), шулай уҡ ҡыҫҡартылған «Бэйда» исеме аҫтында билдәле 北大 — Ҡытайҙың 1898 йылда нигеҙ һалынған бик ҙур университеты, донъяның иң боронғо юғары уҡыу йорттарының береһе.\nПекин университетына Ҡытайҙың баш ҡалаһы Пекинда 1898 йылдың декабрендә, Ҡытайҙың һуңғы императорынан алдағы Гуансюйҙың «Йөҙ көн реформалар» тип аталған уртасыл ижтимағи-мәҙәни үҙгәртеп ҡороу хәрәкәте ваҡытында, нигеҙ һалына. Башта юғары уҡыу йорто «Баш ҡала уҡытыусылар палаталары» тип атала (ҡыт. 京师大学堂) һәм ике бүлектән тора: «Хеҙмәткәрҙәр һәм өйрәнеүселәр учреждениеһы» (仕学馆) һәм «Өйрәтеүселәр учреждениеһы» (师范馆). Икенсе бүлектән аҙаҡ килеп Пекин педагогия университеты үҫеп сыға, ә беренсеһе 1912 йылда, Синьхай революцияһынан һуң Ҡытай Республикаһы иғлан ителгәс, Пекин университеты булып китә.\nҠытайҙың мөһим юғары уҡыу йортонда хәл иткес һәм иң әһәмиәтле үҙгәрештәр осорон билдәле ғалим Цай Юаньпэй менән бәйләйҙәр. Ул 1917 йылда университет башлығы вазифаһына тәғәйенләнә. Уның етәкселеге осоронда 14 һөнәр буйынса яңы бүлек асыла, ҡатын-ҡыҙҙар уҡый башлай. Уҡытыусылар вазифаһына илдең иң яҡшы белгестәре һәм ғалимдары, шулар иҫәбендә буласаҡ Ҡытай Коммунистар партияһына нигеҙ һалыусылар Ли Дачжао һәм Чэнь Дусю, Ху Ши һәм башҡалар, тәғәйенләнә.\nИкенсе ҡытай-япон һуғышы ваҡытында Пекин университеты Куньмингә, илдең көньяғындағы Юньнань провинцияһының административ үҙәгенә, күсерелә. Унда студенттәр һәм уҡытыусылар тырышлығы менән үҙаллы уҡыу йорто — Милли көньяҡ-көнбайыш университеты асыла.\nПекин университеты кире баш ҡалаға күскәс, бер нисә сит институт уның менән берләшә. Бынан һуң ул «урындыҡы» булыуҙан туҡтай һәм дөйөм милли әһәмиәт ала. Уҡытыу сәнғәт, фәнни-техник, хоҡуҡи, медицина, инженер һәм ауыл хужалығы йүнәлештәре буйынса алып барыла башлай. Шулай уҡ гуманитар фәндәрҙең эҙләнеү институты була. 1946 йылда студенттарҙың дөйөм һаны өс меңгә етә.\nЕгерменсе быуаттың 50-се йылдарынан алып 1990-сы йылдар аҙағына тиклем Пекин университеты даими үҫә һәм киңәйә. 2000 йылда уға эре Медицина институты ҡушыла, ул Пекин университеты янындағы һаулыҡ Колледжы булып китә.\nДмитрий Медведев Пекин университеты студенттары менән, 2008\nБөгөн Бэйда — Ҡытай Халыҡ Республикаһының иң мөһим юғары уҡыу йорто. Уның структураһы 30 колледжды һәм 12 факультетты үҙ эсенә ала. 93 бакалавр, 199 магистр һәм 173 Фән докторы ғилми дәрәжәләге һөнәрҙәр буйынса уҡытыу алып барыла. Университет янындағы 216 фәнни-эҙләнеү институты, ике инженер фәнни үҙәге дөйөм милли статусына эйә. Урындағы китапханала һигеҙ миллиондан артыҡ китап, ун меңдән артыҡ атамалы ҡытай һәм сит ил журналы бар. Китап һаҡлағыс һәм уҡыу залдарының дөйөм майҙаны 50 мең квадрат метрҙан арта. Был — Азиялағы иң ҙур китапхана.\nПрофессорҙар, докторанттарҙың фәнни етәкселәре, Ҡытайҙың Фән академияһы, инженер-техник Фәндәр академияһы академиктары һәм студенттарының (улар бында 35 меңдән артыҡ) һаны буйынса Пекин университеты илдә беренсе урынды биләй.\nШулай уҡ бында бик күп сит ил студенттары уҡый. Кампуста һәр ваҡыт ике мең тирәһе сит ил кешеһе урынлаштырыла. Уларҙың 40 проценты — корейҙар, ҡалған 60 проценты Европа, Төньяҡ Америка, Австралия һәм Азия илдәренән. Университет тормошоноң характерлы һыҙаттарының береһе булып төрлө студент ойошмаларының (фәнни, техник, мәҙәни һәм спорт) эшмәкәрлеге тора. Университетта бындай ойошмалар һаны йөҙҙән артыҡ.\n1994 йылда Ҡытай иҡтисади эҙләнеүҙәр үҙәге — Пекин университетының бүлексәһе булдырыла.\n1998 йылда табылған эре астероидтың 7072 Beijingdaxue («Пекин университеты») исеме — ҡытай астрономдарының Ҡытай Халыҡ Республикаһы төп юғары уҡыу йортоноң йөҙ йыллығына бүләге.\nПекин университеты Пекиндың төньяҡ-көнбайышында, Хайдяньдың «юғары уҡыу йорттар» районында урынлашҡан. Кампус донъяла иң матур урындарҙың береһе һанала. Ул элекке император Цинь династияһы баҡсаһы территорияһын биләй, традицион ҡытай пейзажы һәм күп һандағы боронғо биналар менән уратып алынған.\nЮғары уҡыу йорто, донъяның иң яҡшы уҡытыу сифаты булған иң заманса институттарын берләштергән Universitas 21 халыҡ-ара селтәрендә ҡатнаша. Университеттың яҡындағы ун йыллыҡҡа планы — планетаның иң яҡшы университеттары араһында төп урындарҙың береһен биләү.\nАбруйлы инглиз гәзеите The Times рейтингы буйынса, Пекин университеты белем биреү сифаты буйынса Азияла беренсе урынды һәм донъяла 45-се урынды биләй.\nПекин университеты Викимилектә\nПекин университеты Викияңылыҡтарҙа\nПекин университетын тамамлаусылар ассоциацияһы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Пекин_университеты&oldid=664104 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 19 март 2017 в 08:41\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:41 19 март 2017 үҙгәртелгән.


Публикуем отрывок из книги, изданной при поддержке фонда «УРАЛ»\nНедавно был издан сборник публицистики «Слово творца выше слова правителей»(«Хан һүҙенән юғарыраҡ Әҙип һүҙе»), посвященный 100-летию образования Башкортостана. Книга готовилась в течение трех лет известными мастерами слова Ниязом Магадеевым и Зугрой Кутлугильдиной и увидела свет благодаря финансовой поддержке Благотворительного фонда «УРАЛ».\nВ издании собраны интервью с более чем 50 народными поэтами и писателями, лауреатами государственной премии имени Салавата Юлаева. Авторы рассказывают не только о своем творчестве, а прежде всего делятся своими думами о будущем республики, башкирского народа и башкирского языка.\nКнига была высоко оценена читателями и поистине стала новым явлением в башкирской литературе. Она очень актуальна сегодня, когда общество начало терять направление, по которому следует двигаться. Это издание дает ответы на многие жизненно важные вопросы.\nПервый, кто дает интервью в книге - народный поэт Башкортостана Равиль Бикбаев, который совсем недавно ушел из жизни. К сожалению, чуть ранее в марте земля приняла в свои объятия и Нияза Магадеева. Ниязу Бикьяновичу было 54 года, он, словно чувствуя завершение земного пути, торопился выпустить эту книгу.\nСегодня мы публикуем первое интервью из этой книги - беседу главного редактора журнала «Агидель» Ралифа Киньябаева с Равилем Бикбаевым.\nПамяти Равиля Бикбаева и Нияза Магадеева посвящается…\nЙӨРӘГЕНДӘ - ХАЛҠЫ ЯҘМЫШЫ\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев менән әңгәмә\nШағир - дәүеренең выжданы, заманының намыҫы. Ул ғүмере буйына халҡының яҙмышын, еренең, иленең тарихын яҙа.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры, республикабыҙҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, филология фәндәре докторы, 2008 - 2013 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты булған Рауил Бикбаев башҡорт халҡының ҡаһарман үткәнен, милләтебеҙ батырҙары - Салауаттың ғәййәрлеген, Бабичтың ялҡындарын, Вәлидиҙең рухын, Мортазиндың һыҙланыуҙарын, Рәмиҙең һағыштарын, Карауанһарайҙың шанлы тарихын, быуаттар аша беҙгә килеп еткән хәҙистәрҙең аҡылдарын йөрәгендә йөрөтә һәм халҡына еткерә. Шағирҙың «Халҡыма хат», «Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!», «Система», «Баҙар балтаһы», «Башһыҙ һыбайлы», «Барокамера», «Хазина» кеүек бик күп поэмалары һәм башҡа әҫәрҙәре халҡына аманат булып яңғырай, уяулыҡҡа саҡыра, ойоған күңелдәрҙе уята, битарафлыҡтан айныта.\nБашҡорт әҙәбиәте хаҡындағы ғилми хеҙмәттәр, ҡәләмдәштәре тураһындағы ижади портреттар, сәйәхәтнамәләр, публицистик мәҡәләләр яҙған, күренекле шағир һәм ғалим Рәшит Шәкүр менән берлектә Башҡортостан Республикаһы Гимнын ижад иткән, шулай уҡ хәҙистәрҙе шиғри юлдарға һалған, бер нисә томдан торған «Көндәлектәр»ҙең авторы булараҡ та белә уҡыусылар Рауил Бикбаевты...\nҒүмеренең һикһән тигән олпат үренә еткән халыҡ шағиры үҙенең һәм республикабыҙҙың юбилейы алдынан ниндәй уй-тойғолар менән йәшәй, ниндәй ҡыуаныс-шатлыҡтары күңелен йылыта, ниндәй борсолоу-хәстәрҙәр йөрәген һыҙлата - түбәндәге әңгәмәлә шуларға яуап табырға тырыштыҡ.\n- Рауил Төхвәт улы, Һеҙ ун алты йыл Башҡортостан Яҙыусылар Союзы идараһы рәйесе вазифаһын башҡарҙығыҙ. Шул осорҙоң иң күркәм һәм иң ауыр йылдары ҡасан булды тип уйлайһығыҙ?\n- Һәр замандың үҙенсә матурлыҡтары һәм ҡыуаныстары була. Һәр йыл үҙенсә килә, уның ҡабатланмаҫ ауыр яҡтары ла етерлек. Әлбиттә, һуғыш йылдарында тотош илгә ҡара бәләләр ябырылғайны. Мин Яҙыусылар союзында эшләгән дәүерҙә илгә ундай ауырлыҡтар өйөлмәһә лә, ҡыйынлыҡтары ла етерлек ине. Нәҡ уҙған быуаттың туҡһанынсы йылдарында донъялағы иң ҡеүәтле илдәрҙең береһе СССР ҡыйралды, дәһшәтле коммунистар фирҡәһе юҡҡа сыҡты. Ул тарихи юғалтыуҙарҙың касафаттарын әле һаман да ауыр кисерәбеҙ. Мин эшләй башлағанда донъя кризисы башланды, ижади ойошмабыҙҙың финанс хәле бик мөшкөл ине. Эш хаҡтары юҡ дәрәжәһендә, бензинға аҡса табып булмай, телефонһыҙ ултырған саҡтар ҙа булды. Командировкаларға йөрөү тураһында уйлау ҙа юҡ. Ләкин ошо уҡ йылдарҙа Башҡортостан Республикаһының дәүләтселеге яңы кимәлгә күтәрелде, үҙаллығыбыҙ көсәйҙе. Был осорҙа тарихыбыҙға яңыса ҡараш нығынды, күп нәмәләр хаҡында ауыҙ тултырып һөйләшеү мөмкинлектәре тыуҙы. Нәҡ ошо осорҙа театрҙар, яңы ижтимағи үҙәктәр асылды, төрлө телдәрҙә яңы журналдар һәм гәзиттәр сыға башланы, ҡоролтайҙар, беҙҙең ижади-әҙәби съездар шаулап үтте, халыҡ-ара бәйләнештәр нығынды. Яңыса фекерләү, киңерәк ҡараштар үҙен раҫланы. Элек тыйып киленгән шәхестәр һәм ваҡиғалар тураһында дөрөҫөн әйтеп һөйләү мөмкинлеге тыуҙы. Башҡорт теле дәүләт теле юғарылығына күтәрелде.\n- Шағир, ғалим, публицист, сәйәсмән... - ошо өлкәләрҙең ҡайһыһы һеҙгә нығыраҡ яҡын?\n- Быларҙың һәр береһе үҙенсә күңелемә яҡын, ләкин уларҙың барыһы ла шиғриәттән юл ала. Ижад юлым шиғырҙан башланды, ғүмеремдең аҙағына тиклем шулай булыр тип уйлайым.\n- Ғүмер юлығыҙҙа күп билдәле шәхестәр менән аралашҡанһығыҙ. Шуларҙан кем һеҙгә айырыуса ныҡ йоғонто яһаны?\n- Миңә, ысынлап та, һоҡланғыс шәхестәр менән аралашырға насип булды, ләкин үҙем күреп белмәгән, туранан-тура бәйләнештә булмаған күренештәр ҙә минең өсөн бик ҡәҙерле.\n«Шәжәрәң Урал батырҙан башланғанын оноторға, / Эй, башҡортом, юҡ хаҡың» тип яҙғайным «Минең шәжәрәм» исемле шиғырымда. Тарихи тамырҙарыбыҙ бына ҡайҙарҙан килә. Ғүмеремдә күрмәгән Салауаттарҙың, Вәлидиҙәрҙең дә миңә йоғонтоһо бик көслө. Көндәлек тормошомда һәйбәт кешеләр, ысын шәхестәр күп булды. Киләсәк өсөн бөйөк «Урал батыр»ҙы яҙып алып ҡалып, бөйөк ҡаһарманлыҡ күрһәткән яҡташым Мөхәмәтша Буранғолов менән аралашып ҡалыуыма шатланам. Мостай Кәрим, Ғайса Хөсәйенов, Рәми Ғарипов кеүек остаздарым булғанына ғорурланам. Шәхестәрҙең бына ниндәйҙәре менән осраштырҙы мине бәхетле яҙмышым!\n- Ырымбур, Силәбе, һамар, Ҡурған, һарытау өлкәләрендә, Пермь крайында йәшәгән милләттәштәребеҙгә үҙ асылдарын юғалтмаҫ өсөн Башҡортостандан етерлек дәрәжәлә ярҙам күрһәтелмәүе билдәле. Ошо мәсьәләне нисек яйға һалырға мөмкин, тип уйлайһығыҙ?\n- Тарихи документтарҙа Башҡортостандың күрше өлкәләрҙәге милләттәштәребеҙгә ярҙам итеү бурысы билдәләнгән. Ул төбәктәрҙә бик күренекле тарихи шәхестәр булған, ундағы хәлдәр башҡорт милләтенең үҫешенә көслө йоғонто яһаған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул яҡтарҙағы рухташтарыбыҙ менән бәйләнеш хәҙер ныҡ йомшарҙы. Уларҙы юғалтып барабыҙ һымаҡ. Милләттәштәребеҙ йәшәгән төрлө субъекттар араһында Башҡортостан менән ҡул ҡуйылған килешеүҙәр булһа ла, улар эшләмәй тиерлек. Халыҡ көсө менән төҙөлгән, тәү башлап Башҡортостан Республикаһы иғлан ителгән изге Карауанһарайыбыҙ асылда башҡорт өсөн бикле икән, сиктәш милләттәштәребеҙҙең хәле хаҡында нимә әйтәһең? Был хәл Башҡортостанға ғына ҡағылмай, тотош Рәсәй өсөн бик борсоулы мәсьәлә. Үҙем Ырымбур далаларында тыуып үҫтем, ғүмер буйы Башҡортостанды юҡһынып, Уралды һағынып йәшәнек. Минең «Ностальгия» исемле поэмам «Илемдә илемде һағынам» тигән һүҙҙәр менән башлана. Башҡортостандан ситтә тыуып үҫкән башҡорттар бына шундай кисерештәр менән йәшәй. Яҙмышыбыҙ шулай, «Илемдә илемде һағынам» тип көн күрәбеҙ инде.\n- Һеҙ Әбйәлил районы ингән округтан Дәүләт Йыйылышы -Ҡоролтайға депутат булып һайланғайнығыҙ. Ундағы ял йорттарының 80 процентына Магнитогорск байҙары хужа. Был ғына етмәгән, башҡа ерҙәрҙе лә тартып алып бөтөп баралар. Урындағы халыҡ һөйләүенә ҡарағанда, хәҙер урманға барып миндек тә әҙерләй, малдарына бесән дә саба, емеш-еләк тә йыя алмайҙар. Бөтә йәмле ерҙәрҙә бейек таш йорттар төҙөлә, ҡиммәтле дачалар ҡалҡып сыға... Ошо эштәргә берәй нисек сик ҡуйып булмаймы?\nУрмандарыбыҙға ла үҙебеҙ хужа түгел хәҙер. Мәскәүҙән «Селена» тигән ойошма урмандарыбыҙҙы 49 йылға арендаға алған. Уйлап ҡына ҡарайыҡ: 49 йыл түгел, бер йылда, хатта бер көндә ҡолас етмәҫлек ҡарағайҙар тейәлгән әллә күпме йөк машиналары Бөрйән, Белорет һәм башҡа урманлы төбәктәрҙән ҡайҙалыр юллана. Ә беҙгә нимә ҡала, ҡара янған ҡаҡ ялан, эшлектән сыҡҡан ташландыҡ ерме? Ошо хыянатсыл, емергес эштәргә ниңә юл ҡуйылды икән? Был хәлде бер нисек тә төҙәтеп булмаймы?\nҺеҙҙең шиғырығыҙҙағы «Илемдә илемде һағынам» тигән юлдарығыҙ һәр башҡорттоң йөрәген әрнетәлер бөгөн. Нисек уйлайһығыҙ, беҙҙең халыҡ берәй заман үҙ еренә үҙе тулыһынса ысын хужа булып йәшәй алыр микән?\n- Әбйәлилдең хозур тәбиғәтенә Ҡарауыл тауынан һоҡланып торғаным оноторлоҡ түгел. «Ҡарауыл тауы» тигән шиғырым да бар. «Торатау», «Ирәмәл» исемлеләре менән бергә «Тауҙар» шәлкеменә ингән улар.\nБыл үткер һәм йөрәктәрҙе һыҙландырған һорауға яуап булһын әле ошо шиғри һүҙҙәрем:\nҠарауылҡай тауы бигерәк бейек,\nТик кәрәкмәй тирҙәр түгәһе, -\nАҫылмалы юлдың көймәһендә\nКөйҙәр көйләп кенә менәһе.\nОшо тауҙа торған ҡарауыл.\nЯу күренеү менән ут яҡҡандар,\nУтты күреп ҡупҡан бар ауыл.\nҠарап торам тауҙан,\nШул уҡ күлдәр, шул уҡ ауылдар.\n- Ҡарауыл! - тип, тауҙа ут яҡмайҙар,\nЯбырылмай яуҙар лауылдап.\nТик бөтмәгән хәүеф,\nБик аҫтыртын килә яуҙары.\nАлмаҡ булып аҫыл еребеҙҙе,\nХәйлә ҡора мәкер ауҙарын.\nҠарауыл тауында ҡарауыл юҡ,\nТапалһа ла бөгөн ер йәме.\nИлде яҡлар ирҙәр күҙен йомған,\nБелмәмеш тә бәндә, күрмәмеш.\nКүҙен йоммай башҡа ҡарауылдар,\nБеҙҙең ерҙе беҙҙән ныҡ һаҡлай.\nОлатайҙарҙан ҡалған урман, күлгә\nЕйәндәрен яҡын юллатмай.\nНиҙер көткән һымаҡ,\nӨнһөҙ генә беҙгә ҡарай ул.\nБер саҡ ярылыр ҙа,\nОран һалыр һымаҡ:\n«Ошо эштәргә берәй сик ҡуйып булмаймы?» - был һорау бик күптәргә тынғы бирмәй. Ләкин «Илде яҡлар ирҙәр күҙен йомған, белмәмеш тә бәндә, күрмәмеш» - инде. Бөтәбеҙ ҙә ошолай битараф икән, ғәзиз еребеҙҙе йыртҡыстарса һәм бик хәйләкәр талау һаман дауам итәсәк. «Илемдә илемде һағынам» тигән кисерештәр, «һағынырлыҡ илем дә юҡ бит» тигән өҙгөләнеүгә әйләнмәһен ине.\n- Әҙ генә хыялланып алайыҡ әле: әгәр һеҙгә республика менән етәкселек итеү мөмкинселеге бирелһә, Башҡортостанда ниндәй үҙгәрештәр индерер инегеҙ?\n- Хыял менән йәшәүсе хыялый шағирға «республика менән етәкселек итеү» яуаплылығын кем генә ышанып мөмкинлек бирһен инде? Борон-борондан шағирҙар ил менән идара итеүсе хакимдәргә аҡыллы кәңәштәр бирә килгән, «Шаһнамә»ләрҙе ижад иткән, тик был һүҙҙәргә ҡолаҡ һалыусылар ғына булмаған тиерлек. Ә инде шағирҙы ил етәксеһе итеү мөғжизәһе була ҡалһа, мин иң элек тормоштағы алдашыуҙарҙың, ялғандың бөтөрөлөүенә, дөрөҫлөктөң тантана итеүенә ирешергә тырышыр инем. Шуға ирешкәндә, бәлки, урлашыуҙар бөтөрөлөр, тырыш кешеләр үҙҙәренең хеҙмәттәре өсөн тейешле баһаһын алыр, илебеҙҙә бәхетлеләр артыр ине. Йәшәйешебеҙҙең төп маҡсаты һәр кемде бәхетле итеү түгелме ни?\n- Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙа эшләгән йылдарығыҙҙа халҡыбыҙ өсөн бик мөһим булған ниндәй закондарҙы үткәрә алмағанығыҙға үкенес кисерәһегеҙ?\n- Рәсәй Федерацияһының мәғариф системаһында ҡатмарлы, йыш ҡына ҡаршылыҡлы процестар барғанлығын педагогтар үҙ тәжрибәһенән сығып яҡшы белә. Уҡыусылар кәмей, мәктәптәр ябыла. Борсолоуға сәбәптәр күп булды, әле лә етерлек. Айырыуса 2007 йылдың декабрендәге 309-ФЗ һанлы закон буйынса 2009 йылдың 1 сентябренән милли-төбәк компонентының бөтөрөлөүе, ни бары федераль компонент ҡалдырыласағы ҙур хафаға һалды. Тыуған телдә аралашып һәм уҡыу, белем алыу Башҡортостан Республикаһының да, Рәсәй Федерацияһының да Конституциялары менән гарантияланған. Милли компоненттарҙы бөтөрөү Төп закондарға ла, башҡа Федераль һәм халыҡ-ара ҡануни документтарға ла, ғөмүмән, федерализм принциптарына, барлыҡ Рәсәйҙең федераль төҙөлөшөнә ҡаршы килә ине. Был хаҡта тәүге Президентыбыҙ Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов үҙенең принципиаль фекерен әйтте, Башҡортостан парламентында, башҡа ҡайһы бер республикаларҙа үткер сығыштар булды. Әммә был изге маҡсаттарға ирешеү мөмкинлеге тыуманы. Ҡабалан үҙгәрештәр уҡытыу системаһында аяныслы хәлдәргә килтерҙе.\n- Ысын башҡорт ниндәй булырға тейеш?\n- Ысын башҡорт ысын башҡорт булырға тейеш. «Исемең башҡорт икән, башҡорт бул!» - минең бер мәҡәләм шулай атала. Ҡайҙа һәм ҡасан йәшәһәң дә, һәр саҡ милләтеңә, телеңә, ереңә, тарихыңа һәм киләсәгеңә, рухиәтеңә тоғро бул - шәхестән иң элек бына шулар талап ителә. Ә был маҡсаттарға тик тырышлыҡ, тоғролоҡ, туҡтауһыҙ хеҙмәт аша ғына ирешергә мөмкин.\n- Һәр башҡорт уҡырға тейешле 5 китапҡа ниндәй әҫәрҙәрҙе индерер инегеҙ һәм Һеҙҙең биш теләгегеҙ?\n- Башҡорт уҡырға тейешле әҫәрҙәр биш китапҡа ғына һыйып бөтмәй. Мәктәп «Әлифба»һынан алып, бөйөк Ҡөрьәнгә тиклем ул исемлек бик ҙур, оҙон килеп сығыр ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һәр милләттәшебеҙ уҡырға тейешле биш китапты ғына түгел, хатта башҡортса бер генә китапты ла тотоп ҡарамаған башҡорттар йылдан-йыл арта бара, милли матбуғат, нәшриәт үҫә, ә уҡыусыларыбыҙ күҙгә күренеп кәмей. Биш китап уҡыған башҡорт тыуған телендә сыҡҡан башҡа баҫмаларға ла битараф булмаясаҡ, күберәк белергә тырышасаҡ.\nТеләктәрҙе лә бишәү менән генә сикләп булмайҙыр. Уларҙың барыһы ла рухи традицияларыбыҙға тоғролоҡ тирәһенә тупланалыр. Тоғро булырға тырышмағандар милләтебеҙҙең тарихи үҫеш юлынан ситтә ҡаласаҡ.\n- Әгәр Һеҙ заманында Ырымбурҙан Өфөгә килмәгән булһағыҙ, Башҡортостан шәп халыҡ шағирынан мәхрүм ҡалыр ине. Үҙегеҙҙең уйланғанығыҙ булманымы: әгәр тыуған төйәгегеҙҙә генә ҡалһағыҙ, артабанғы яҙмышығыҙ ниндәй юлдан китер ине?\n- Башҡортостандан ситтә ғүмер кисерһә лә, халҡыбыҙ рухына тоғро күп милләттәштәремде беләм. Яҙмыш ҡайҙа ғына илтһә лә, ниндәй тармаҡта ғына эшләһәм дә, күңелем халҡым аманаттарына тоғро ҡалыр ине. Алған һөнәрем буйынса, бәлки, мәктәптә эшләр инем, ошо изге аманаттарҙы балаларға тапшырырға тырышыр инем. Минең булмышым, тәрбиәм шулай.\n- Тәүге шиғырығыҙҙы иҫләйһегеҙме, ул ҡасан яҙылды һәм нисек аталды?\n- Тәүге шиғырымдың исемен дә, ҡасан яҙылғанын да атап ҡына әйтә алмайым. Һәр хәлдә мәктәптә алтынсы кластарҙа уҡығанда шиғыр яҙғанымды хәтерләйем. Хәҙер һәр яңы шиғырымды тәүге шиғыр яҙған һымаҡ башлайым. Был эштә тәжрибәм арталыр, әммә ижадтың сере кәмемәй, һүҙҙең тылсымы бөтмәй. Һаман артҡан һымаҡ.\n- Шиғырҙарығыҙҙы, поэмаларығыҙҙы оҙаҡ яҙаһығыҙмы? Нисек ижад итәһегеҙ?\n- Төрлөсә була. Ҡайһы берҙәре бик тиҙ яҙыла, көнөнә бер нисә шиғыр яҙылған саҡтар ҙа бар. Мин һәр шиғырыма яҙылған көнөн ҡуйырға тырышам. Ә бына ҡайһы бер кескәй генә, бер нисә юлдан ғына торғанын да йылдар буйы ижад итәһең, уға ҡат-ҡат әйләнеп ҡайтаһың.\n- Һеҙ шиғырҙарығыҙҙың рус теленә тәржемә ителгән варианттары менән ҡәнәғәтһегеҙме? Кемдәрҙең тәржемәләре иң уңышлыһы булды?\n- Минең осор шағирҙары Мостай Кәримдәр, Рәсүл Ғамзатовтар һымаҡ рус теленә тәржемә итеүгә тейешле иғтибар бирмәне. Шуға ҙур уңыштар тураһында һүҙ алып барыуы ҡыйын. Хатта Мәскәүҙең үҙендә Әҙәбиәт институтында уҡып ҡайтҡан Рәми ағай Ғариповтар ҙа ижадтың ошо яғына ҙур талап ҡуйып йәшәмәне. Ә бит улар заманында илдә тәржемә эше бик юғары кимәлдә ине.\nМине заманында Игорь Шкляревский, Станислав Куняев һымаҡ таланттар рус теленә тәржемә итһә лә, был яҡтан бик ҡәнәғәтмен тип әйтә алмайым. Ғөмүмән, шиғри тәржемә бик ҡатмарлы хеҙмәт. Һәр әҫәрҙе тейешле сифатта башҡа телдәге уҡыусыларға еткереүе, бәлки, мөмкин дә түгелдер. Башҡа телгә ауҙарғанда шиғырҙың бик күп сифаттары, тик туған телдә әйтелгән үҙенсәлектәре юғала, ауып ҡала шул.\n- Ҡәләмдәштәрегеҙҙең юбилей кисәләрендә, республика тормошондағы тантаналы ваҡиғалар айҡанлы халыҡ алдында сығышяһағанығыҙҙы күп тапҡырҙар тыңларға тура килде. Улсығыштар мәғлүмәтлелеге, образлылығы менән үҙҙәре бер әҙәби әҫәргә торошло.\nҠыҫҡа ғына һүҙ әйтер өсөн дә байтаҡ әҙерләнергә тура киләлер. Әллә һеҙҙең өсөн был эш бик еңелме?\n- Ҡәләмдәшең тураһында торошло һүҙ әйтеү, уның ижадына лайыҡлы баһа биреү еңел эш түгел. Сит яҙмышҡа инергә, уныңса кисерергә кәрәк бит. Байтаҡ тир түгәһең. Ҡәләмдәштәрем, тиҫтерҙәрем, остаздарым тураһында тейешле ваҡытта һүҙ әйтә алыуыма ҡыуанам. Ҡайһы саҡта ул һүҙ ҡыҫҡа ғына була, ҡайһы саҡта тотош китапҡа әйләнә. Шәйехзада Бабич, Рәми Ғарипов тураһындағы ентекле хеҙмәттәрем шул рәүешле тыуҙы.\n- Сит илдәргә сығып ғибрәт ал, тигән бик фәһемле һүҙҙәр бар. һеҙ күп ерҙәрҙә булғанһығыҙ. Был хаҡта «Сәхәрҙәрҙән сығам сәфәрҙәргә» исеме менән юлъяҙмаларығыҙ китап булып та донъя күрҙе. Шулай ҙа әйтегеҙ әле: ниндәй ғибрәттәрҙе үҙебеҙҙең ер, халыҡ өсөн фәһем итеп алдығыҙ?\n- Донъя буйлап байтаҡ сәйәхәт ителде, күп илдәрҙең үҙенсәлекле тормошон күрҙем, тырыш кешеләрҙең уңыштарына һоҡландым. Шул сифаттарҙы үҙебеҙҙең ерлектә, ватандаштарым тормошонда ла күргем килде. Һәр сәфәр нимәгәлер өйрәтә, үрнәктәр күрһәтә. Аралашып йәшәү барыбер байытмай ҡалмай ул. Сит яҡтарҙа йөрөп, донъяға киңерәк ҡараш менән ҡайтаһың.\n- Тормошоғоҙҙа ауыр саҡтарҙа алға әйҙәүсе, йығылғанда тороп баҫырға ярҙам итеүсе фәрештәләй изге кешеләрегеҙ йәки ниндәйҙер тылсымлы көскә эйә булған ҡөҙрәтле һүҙҙәрегеҙ бармы?\n- Ундай ҡөҙрәтле һүҙҙәрҙе әйтеп кенә ауырлыҡтарҙы еңеләйтеп булһа икән дә бит... Ундай тылсымлы көстәр хаҡында хыялланырға ғына ҡала. Шулай ҙа яныңдағы көслө рухлы кешеләр һәр саҡ таяныс була. Әсәйем Рәйлә Латип ҡыҙы шундай ышаныстарымдан ине. Тырышлығы ла, сабырлығы ла үрнәк юғарылығында ине.\n- Вазифа биләгән кешеләргә урынлы-урынһыҙ төрлө ауыр һүҙҙәр ишетергә, хатта хыянат кисерергә, көнсөллөк, ялағайлыҡ кеүек кире күренештәр менән дә осрашырға тура килә... Һәр осраҡта ла ғәҙел булырға, рәнйемәҫкә, үс һаҡламаҫҡа, ғәфү итергә кәрәкме, әллә үҙҙәре кеүек яуап биреү дөрөҫөрәкме?\n- Тормош булғас, яҡшыһын да, яманын да күрәһең. Яҡшылыҡтар өсөн рәхмәттәр әйтәм, яманлыҡҡа яманлыҡ менән яуап бирергә тырышмайым. Донъя бит, хаталарҙы ла аңларға өйрәнәйек, яуызлыҡтарға яуап итеп, кенә ҡыумайыҡ, ваҡлыҡтарҙы ғәфү итергә өйрәнәйек.\n- Донъяла үкенес тойғоһо кисермәгән кеше бармы икән?!. Һеҙҙең дә йәшәлгән йылдарығыҙ осоронда үкенестәрегеҙ юҡ түгелдер. Шуларҙың ҡайһыһы йөрәгегеҙҙе айырыуса әрнетә?\n- Бер шиғырымды (ул «Үкенес» тип атала) мин ошолай башлағайным:\nҮкенестәр... Әллә тормошобоҙ\nТора микән үкенестәрҙән?..\nҺин бит минең сабый саҡтарымда\nАсылмайса ҡалған бер тәҙрәм.\nМәктәптә уҡыған саҡта беҙ Урал батырһыҙ, Бабичһыҙ үҫтек. Хатта атаҡлы яҡташтарым Мөхәмәтша Буранғолов, Дауыт Юлтый, ауылдашым, ауаздашым Ғабдулла Амантайҙың хеҙмәттәрен, өләсәйем яғынан яҡын ғына олатайым Сәғит Мерәсовтың хеҙмәттәрен белмәй үҫтек. Сабый сағыбыҙҙа улар асылмайса ҡалған тәҙрә булды. Беҙҙең өсөн улар тыйылғайны. Бик күп рухи ҡиммәттәребеҙгә иң кәрәк сағында, күңелебеҙ ҡағиҙәләре нығына башлағанда барып етә алманыҡ. Хатта хәҙистәрҙең аҡыл донъяһына олоғайып барған сағыбыҙҙа ғына үтеп индек. Беҙ мәктәптә уҡыған ваҡытта әҙәбиәтебеҙҙә декларативлыҡ, буш риторика күп ине. Шулар өлгө булды, беҙҙең булмышыбыҙҙы тәрбиәләне. Яҙмышымдағы иң ҙур үкенестәрҙең береһе бына шулар.\nКөнкүрештәге төрлө үкенестәргә туҡталып тормайым. Улар һәр кемдең тормош юлында күп булған, әле лә бар һәм киләсәктә лә буласаҡ. Бәлки, шулар кешене түҙемлеккә, тирә-яғыңа тура ҡарарға өйрәтәлер.\n1987 йылдың йәйендә Нефтекамалағы йәштәр семинарынан ҡайтып килгәндәге кисерештәрем йыш ҡына иҫкә төшә. Автобус тулы йәштәр, әҙәбиәтебеҙҙең киләсәген билдәләйәсәк таланттар, әгәр юлда бер-бер һәләкәт була ҡалһа, башҡорт әҙәбиәтенә килеүсе ниндәй таланттар харап буласаҡ, ижад донъябыҙҙың киләсәге ныҡ ҡаҡшаясаҡ бит тип уйлап киләм. Тағы ла шуға инанып ҡуям. Әҙәбиәтебеҙ ундай фажиғәләрҙе элек тә башынан үткәргән бит. 1937 йылғы репрессиялар ваҡытында тотош милли әҙәбиәтебеҙ юҡ ителә, унан һуң һуғыш яландарында ниндәй таланттар ҡорбан була бит. Ләкин ошондай үкенесле хәлдәрҙән һуң да әҙәбиәтебеҙ үҫеш юлынан туҡтамай. Ижади мөхитебеҙҙә шундай ил күләмендәге үкенестәр булмаһын. Тормошобоҙҙағы шәхси ҡыйынлыҡтарҙы, үҙебеҙҙең генә үкенестәрҙе нисек тә еңеп сыға алырбыҙ ул.\n- Иң яратып уҡыған әҫәрегеҙҙе атап китә алмаҫһығыҙмы? Ул китаптың тормошта һеҙгә йоғонтоһо булдымы?\n- Иң яратып уҡыған әҫәрҙе атап китә алмайым, сөнки ул яңырып тора, яратҡан китаптарыма яңылары өҫтәлә. Әҙәм балаһының бәхете, бәлки, шул яңырыуҙалыр, туҡтауһыҙ матурлыҡтарға, тәрән аҡылдарға һаман юлыға алыуындалыр? Был яңырыу, яратыу туҡтамай, йәшәүҙең мөғжизәһе шунда.\n- Яуаплы вазифаларҙа эшләп, ғилми хеҙмәттәр яҙып, шиғриәт менән янып, сәйәсәттең уртаһында ҡайнап, көндәлектәр яҙырға нисек ваҡыт таптығыҙ?\n- Көндәлек яҙып барырға күптән ғәҙәтләнгәнмен. Ғәҙәткә әйләнгәс, ваҡыт табыла инде ул. Был жанр беҙҙә бик һирәк, шуға яуаплылыҡ та арта торғандыр.\n- Көндәлектәр - ихласлыҡ талап иткән жанр. Уны яҙған кеше шул мәлдә кисергән күңел хистәрен, кисерештәрен асып һала. Күптәр көндәлектәр алып барыуҙан тыйыла. Яҙған хәлдә лә үҙе иҫән саҡта баҫтырмай. Яҙмаларығыҙҙы матбуғатҡа тәҡдим итеп, бөтә ғәмгә билдәле булмаған күңел донъяғыҙҙы уҡыусыға күрһәтеп, нимә уйларҙар, тигән шикләнеү тыуманымы?\n- Көндәлектәр генә түгел, барлыҡ ижад ихласлыҡ талап итә. Ихласһың икән, кисергәнеңде йәшереп йәшәй алмайһың. Көндәлектәр яҙып та, уларҙы баҫтырырға теләмәүселәрҙе аңлап бөтөрмәйем. Ул сағында нимәгә яҙырға һуң? Замандаштарың һине дөрөҫ аңламаҫ тип ниңә шикләнергә? Замандаштарыңдан башҡа кем менән серҙәреңде бүлешәһең? Үткәндәргә лә, киләсәк кешеләренә лә әле генә әйткән серебеҙ барып етмәйәсәк. Замандашыңдан башҡа сер бүлешер кешең юҡ. Һине аңлаһа, тулыһынса ул ғына аңлай ала.\n- «Ағиҙел» журналында баҫылған «Көндәлектәр»егеҙҙә 2010 йылдың 6 ғинуарында шулай тип яҙғанһығыҙ: «Ваҡытты еткерә алмағанда мин ял, йоҡо сәғәттәрен эш өсөн файҙаланам. Тәүлек ағышын үҙемсә борам, кешенең ғәҙәти йәшәү ритмын емерәм булып сыға. Уйлап ҡараһаң, мин ул сәғәттәрҙе киләсәктән алып торам һәм асылда алдайәшәйәсәк ғүмеремде аңлы рәүештә үҙем теләп ҡыҫҡартам, тигән һүҙ».\nШағирҙар, яҙыусылар, ғөмүмән, һәр төрлө ижад кешеләре һаулыҡҡа зыян килтермәҫлек режим менән генә йәшәйме икән?.. Һеҙҙең ғәҙәти көн тәртибегеҙ нисек ҡоролған: ҡасан тораһығыҙ, нисә сәғәт эш өҫтәле артында ултыраһығыҙ, нисәлә ятаһығыҙ?\n- Һаулығыңа зыян килтермәҫлек режим менән йәшәү мөмкин түгелдер ул. Ижад кешеһенә бигерәк тә. Мин бер тәүлектә бер нисә тәүлек йәшәйем. Әҙәмсә көн тәртибем юҡ. Йоҡом да бүленә, эшем дә бүленә. Кешеләр йоҡлағанда эшләп ултырыуым, улар эшләгәндә ял итеүем бик мөмкин. Йоҡо сәғәттәре лә төрлө тәүлектә төрлөсә була. Ижадсыларҙы «ирекле һөнәр кешеһе» тиҙәр. Ә мин бына иркеле ваҡыт кешеһе, әҙәмсә йоҡлап ҡына, әҙәмсә эшләп кенә йәшәгенем юҡ. Йәшерәк саҡта ваҡыт мәсьәләһендә тәртиплерәк булғанмындыр.\n- Оҙаҡ йылдар әсәйегеҙ һеҙҙең менән бергә йәшәгән. Оло тормош юлы үткән ҡәҙерле кешегеҙҙән алған ниндәй аҡыл ғүмерегеҙ буйына Һеҙҙең менән буласаҡ?\n- Ҡатыным Фәриҙә ҡәйнәһе менән иң оҙаҡ һәм татыу йәшәгән килендәрҙең береһе булды. Һәр хәлдә, мин белгән хәҙергеләренән, бигерәк тә ижад кешеләре араһында. Ҡәйнәһе менән шулай оҙаҡ бергә торған киленде мин белмәйем. Әсәйем аҡыл өйрәтеп ултырырға яратманы. Уның сабырлығы, баҫалҡылығы, тырышлығы беҙҙең өсөн йәшәүҙең иң аҡыллы өлгөһө булғандыр.\n- Рауил ағай, йән үлмәй тиҙәр... Йәшәү менән үлем араһында ҡалған ҡайһы бер кешеләр үҙҙәренең элекке тормоштарын хәтерләй, ниндәйҙер башҡа илдә йәшәгәнен, сит телдә һөйләшкәнен әйтә. Хәҙистәрҙе шиғри юлдарға һалған һәм дини тәғлимәттәр менән ныҡлап танышҡан кеше булараҡ, реинкарнацияға ышанаһығыҙмы?\n- Әсәйемдең ата-әсәһе минең тыуған ауылым Ҡунаҡбайҙан әсәйем тыуған Ғәбдрәшиткә күсеп килгәс, күрше йортта йәшәне. Бик дини кешеләр ине, намаҙҙы ҡалдырманылар, ураҙа тоттолар, ҡорбан салып, ҡунаҡ саҡыра торғайнылар. Ошондай дини мөхит миңә лә йоғонтоһоҙ ҡалмағандыр. Беҙҙең быуын, әлбиттә, пионер, комсомол тәрбиәһе алып үҫте, ләкин күңелебеҙҙә иман бөтмәгән. Йәндең йәшәүенә ышанысым арта бара.\n- Хәҙистәрҙе шиғыр юлдарына һалырға тотонорға нимә сәбәпсе булды?\n- Ҡөрьәндең изге китап икәнен бәләкәстән аңлаһаҡ та, хәҙистәрҙе беҙ белмәй үҫтек. Мин хәҙистәрҙе тәүге тапҡыр уҙған быуаттың аҙағындамы, яңы быуаттың башындамы сәхнә йондоҙобоҙ Әхтәм Абушахманов уҡыуында радионан тыңланым. Уларҙағы фекер тәрәнлеге мине хайран ҡалдырҙы. Шунан һуң хәҙистәрҙе эҙләй башланым, төрлө китаптарҙан, йыйынтыҡтарҙан табып туплай барҙым. Ул тапҡыр һүҙҙәрҙе шиғыр иткем килде. Шиғырға әйләнгән тәүге хәҙис былай:\nСын иптәш гүйә һата хуш еҫле май,\nЯңы быуат минең өсөн хәҙистәрҙән башланды. 2001 йылда «Йөҙ ҙә бер хәҙис» тигән беренсе китап, 2003 йылда икенсеһе, 2006 йылда өсөнсөһө донъя күрҙе. Ошо кескәй йыйынтыҡтарҙы сығарыуҙа ҙур ярҙам күрһәткән мәрхәмәтле кешеләргә ихлас рәхмәттәремде еткерәм. 2009 йылда башҡорт һәм урыҫ телендә Иглин районының ул ваҡыттағы хакимиәт башлығы Ришат Сәлмән улы Исхаҡовтың спонсор ярҙамында «Өс йөҙ ҙә өс хәҙис. Триста три хадиса» тигән матур баҫма донъя күрҙе. Был эште дауам итергә тырыштым. 2018 йылда «Ағиҙел» журналы китапханаһында «Ете йөҙ ҙә етмеш ете хәҙис» тигән йыйынтығым донъя күрҙе. Бының менән туҡтап ҡалмаҫҡа, эшемде дауам итеп, шиғри хәҙистәр һанын мең дә бергә еткерергә, башҡорт һәм рус телендә айырым китап итеп уҡыусыларға тәҡдим итергә ине. Был уйым да томошҡа ашыр тип өмөтләнәм.\nЮғары көстөң барлығына ышанам, Күңелем менән хас мосолман булһам да, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, дини йолаларҙы тота алмайым. Әммә киләсәктә матур үҙгәрештәр булыр тип өмөтләнәм.\n- Күңелегеҙҙә әле яҙыласаҡ ниндәй әҫәрҙәр йөрөй?\n- Шәйехзада Бабич тураһындағы ғилми хеҙмәтемде йәшерәк саҡта яҙғайным. Бәлки, ашығысыраҡ та булғандыр. Рәми Ғарипов тураһындағы китабым ентеклерәк тә, күләмлерәк тә килеп сыҡты. Бабичҡа яңынан әйләнеп ҡайтҡым, арҙаҡлы шәхестәр хаҡындағы китаптар рәүешендә киңәйтеберәк яҙғым килә. Ваҡытым, көсөм етерме тип ҡайғырыбыраҡ та ҡуям. Нимә генә тиһәк тә, һикһән йәшемә килеп еттем бит.\n- Юбилей мәшәҡәттәре алдынан ваҡытығыҙ тығыҙ булһа ла һорауҙарыбыҙға ихлас яуап биреүегеҙгә рәхмәт! Һеҙгә ижадығыҙҙа ниәт иткән уй-теләктәрегеҙҙе тормошҡа ашырырға ныҡлы һаулыҡ һәм оҙон ғүмер теләйбеҙ.


Юллау өсөн таныштырҙы. - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nҠәҙерле ҡыҙыБуш урындарҙы тултырыу өсөн беҙҙең сайт менән танышырға халыҡ-ара ир-аттар береһе менән аралашып үҫә өлкәһендә эшләүсе сит ил кешеләре-сит илдә. Был кеше, ғәҙәттә, ул бер ҡыҙ менән танышып етди онлайн эҙләп Франция, Германия, Беларусь һәм башҡа илдәрҙә. Сит илдәрҙең ышаныслы һәм көслө ғаилә булдырыу, уларҙың маҡсаты булып тора. Сит ил кешеләре менән осрашыу Был реклама кампанияһы төп йүнәлештәре беҙ уларҙы көнбайыш европа илдәре, Канад...\nЧатрулетка - был осраҡлы веб-сайттар, веб-камера, конференциялар һәм чФайҙаһыҙға рулетканы ҡулланыу үҙ һүҙен, һәр тапҡыр, ҡасан һеҙ chatroulette ҡулланып, осраҡлы партнерҙары менән веб-камералар билдәләнгән, һеҙ аралаша башлағас, һеҙ Барыһы функцияһында ҡулланыла, һәм кем менән булһа ла, сит планета кешеләре менән аралашыу, башҡа идеялар, йәки теги критерийҙары. Беҙ куллана файлдар cookie-файлдар, app store өсөн яҡшы һеҙ бирегеҙ, беҙ уларҙы һе...\nМенән осрашыу Чанчунь. Чанчуньский сайтында\nЧанчунь һеҙ сайтынан да табырға мөмкинлек ҡалманыБушлай теркәлгән, шуның форма тултырып, файҙаланыу һәм социаль селтәрҙә теркәлгән.\nСелтәрендә - был мэры, хатта йөҙҙәрсә мең кеше була һәм улар тыуған.\nЗаманса интерьер в Чанчунь әйләнеп әгәр ҙә һеҙҙең күҙҙәр, һеҙҙең түбәндәге һылтанма тиҙләтергә ҡала.\nМәҫәлән, газ гидраттары яҙылырға мөмкин мәскәү, санкт-Петербург, Новосибирск, Краснодар, Красноярск, Омск, Түбәнге новгород, бу, Пермь һәм Ростов-на-белеү түгел, Си...\nӘйтерһең, мин һөйләйем, тип уйлайым мин. Һәм булыуы мөмкин. Мин\nМин тормош юлдашы табырға теләй\nӘйтерһең, мин һөйләйем, тип уйлайым мин\nБөгөн минең өсөн иң мөһиме, булдыра өсөн ғаилә - ул яңы түгел, ә ҡағиҙә.\nбар эштәргә баш булдығыҙ, улар һине түгел, аллаға шөкөр, барыһы ла бик яҡшы булды улар.\nӘгәр кемдер ғаиләһенә булдырырға, ысынлап та ла телисез икән, мин һеҙгә карапет петросян табаМин уларҙың үҙ-ара хөрмәт булһа. Мин ...\nJsem velký a plný. Někdo šílí z parametrů formy\n18 ч башҡа рулетка видеочивать бушлай онлайн без теркәлгән бушлай онлайн видео чат башҡа фотоларҙы бушлай таныша минең битендә таныша бушлай теркәү видео чат веб ч рулетка бушлай онлайн видео чат ч рулетка телефон менән фото менән танышты


Прививка эшләтергәме, әллә ауырып үткәрергәме?\n19 Ғинуар 2021, 14:45\nРәсәйҙә, шул иҫәптән район-ҡалала ла тажзәхмәткә ҡаршы прививка кампанияһы старт алыу менән күптәр ошо һорау алдында ҡалды. “Covid-19 яңы коронавирус инфекцияһы таралыуын тик вакцина һалдырыу юлы менән генә туҡтатырға мөмкин, - ти үҙәк район дауаханаһы өлкәндәр поликлиникаһы мөдире Татьяна Холостова һәм вакцинаға ҡағылышлы халыҡ араһында иң йыш осраған бер нисә һорауға яуап бирҙе.\nПрививканы ҡайһы ергә эшләйҙәр?\nУколды, башҡа вакциналар кеүек үк ҡулға яһайҙар. Уның урыны аҙыраҡ ауыртып торорға, ҡыҙарырға, бер аҙ ҡысырға мөмкин. Әммә ҡурҡынысы юҡ, ул махсус дауаламаһаң да тиҙ үтә.\nУны ни өсөн ике этапта яһайҙар?\nИммунизацияның бындай схемаһы донъяла яҡшы билдәле һәм бик һөҙөмтәле, тип иҫәпләнә. Коронавирусҡа ҡаршы вакцинаның ике этапта эшләнеүе лә шунан сығып ҡабул ителде. Уларҙың араһы 21 көн. Тәүге доза тулыһынса эшләп етмәһә, икенсеһе уны гарантиялай.\nВакцинаның кире яҡтары бармы?\nКире яғына укол урыны һыҙлауын, баш, мускул, быуындар ауыртыуын, температура күтәрелеүен индерергә мөмкин.\nВакцина эшләткәс, битлек кейергәме?\nБитлек режимын әлегә бер кем дә үҙгәртмәне. Һис шикһеҙ, барлыҡ һаҡланыу сараларын үтәргә кәрәк. Шәхси гигиена талаптарын үтәү Covid-19 йоғошло сирен генә түгел, шулай уҡ киҙеүҙе, киҫкен респиратор вируслы инфекцияларҙы ла иҫкәртеүе билдәле.\nВакцина эшләтеүселәр араһында кире яғы күҙәтелмәнеме?\nРайонға бөтәһе 181 доза килде. Шуның 50-шәре – медицина һәм педагогия хеҙмәткәрҙәренә, 70-е – социаль хеҙмәткәрҙәргә, ҡалғаны социаль хеҙмәтләндереү учреждениеларындағыларға яһалды. Прививка эшләткәндән һуң үҙен насар тойоп дауаханаға килеүселәр булманы. Шулай итеп, иң беренсе хәүеф төркөмөнә ҡараған һөнәр эйәләре вакцинацияланды. Артабан иһә теләк буйынса һәр кем яҙылып, вакцина эшләтә ала.\nПрививка эшләтергә теләгәндәр ҡайҙа мөрәжәғәт итергә тейеш?\nВакцина эшләтергә теләгәндәр өлкәндәр поликлиникаһының прививка кабинетына һәм участка терапевына мөрәжәғәт итә ала. Белешмәләр өсөн телефон: 8 (34764)5-2017.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОФОҒОБОҘҘО КИҢӘЙТЕҮ КӘРӘК - 2018 - Мәҡәләләр\nОФОҒОБОҘҘО КИҢӘЙТЕҮ КӘРӘК\nКемдер был тормошта инде тапалған бер юлға төшөп ала ла, башын баҫып, ян-яғында нимә барғанын да белмәй ҙә, күрмәй ҙә, ғүмер ахырынаса шул бер һуҡмаҡты тапай ҙа тапай. Ә ул, киреһенсә, һәр яңылыҡты үҙе һынарға, тормоштоң уртаһында ҡайнарға һәм ҡыйыу фекерҙәрен әйтеп кенә ҡалмайынса, уларҙы үҙ елкәһендә татып ҡарарға ынтылыуы, заман менән бер ҡатарҙан атлауы, шул уҡ ваҡытта милләт яҙмышын иңендә йөрөтөүе менән айырылып тора. Бөгөнгө ҡунағыбыҙ - креатив ҡарашлы журналист, күп балалы атай, уҙған быуаттың 90-сы йылдарында "Йәшлек" гәзите мөхәррире булып эшләгән Артур ИҘЕЛБАЕВ.\nБөгөн телебеҙгә "Өфө башҡорто" тигән һүҙбәйләнеш килеп инде. Был категорияның төп сифаттары нимәлә һәм нисек сағыла?\n- Иң тәүҙә Өфө башҡорттары төшөнсәһенә кемде индерергә икәнлеген асыҡлайыҡ: юғары уҡыу йортон тамамлап, баш ҡалала эшләргә һәм йәшәргә ҡалып, өйләнеп, бында тамыр йәйгән кешеме; ниндәйҙер сәбәп менән Өфөгә башҡа ерҙән күсеп килеп, йәшәп-эшләп ятыусылармы; әллә баш ҡалала тыуып, бында икенсе йә өсөнсө быуын булып йәшәүселәрме? Был өс төркөмдөң сифаттары төрлөсә. Тәүге икеһенең башҡа башҡорттарҙан бик айырылып торған сифаттары булмаһа, өсөнсөһөнөкө иһә донъяға ҡарашынан башлап, һөйләшеүҙәренә тиклем икенсерәк. Ҡалала тыуып-үҫкән башҡорттар туған телдә тап-таҙа әҙәби телдә һөйләшә, диалектизмдар ҡушмай. Уның өсөн, мәҫәлән, "Бөрйәнем - йәнтөйәгем" тигән төшөнсә юҡ. Уның өсөн тотош Башҡортостан - ватан. Ҡараш офоғо - киңерәк.\nМин үҙем ошо өсөнсө төркөмгә ҡараусыларҙың бер вәкиле. Билдәле ғалим, яҙыусы, филология фәндәре докторы Мирас Иҙелбаев менән журналист, шағирә Гөлфиә Юнысова ғаиләһендә тыуып та, әлбиттә, ҡустым менән миңә бала саҡтан башҡорт мөхитендә, әҙәбиәт, мәҙәниәт, тарих даирәһендә ҡайнап үҫмәү мөмкин дә түгел ине. Был беҙҙең артабанғы яҙмышыбыҙға ла, ижад юлыбыҙға ла үҙ йоғонтоһон һалмай ҡалмағандыр, моғайын. Бөгөн Урал - танылған композитор, ә мин, Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетын тамамлаһам да, хеҙмәт юлымды республика матбуғаты менән бәйләп, оҙаҡ йылдар ошо тармаҡта эшләнем.\nҺеҙ уҡыған ваҡытта Өфөлә бөгөнгө кеүек башҡорт мәктәптәре күп булмаған. Шулай ҙа ниндәй белем усағында уҡыуығыҙ менән ғорурланаһығыҙ?\n- Бәхеткә күрә, атай-әсәйем мине ҡалала ул ваҡытта берҙән-бер башҡорт урта белем усағы булып торған 20-се мәктәпкә уҡырға бирҙе. Башҡорт мәктәбендә уҡып, башҡорт мәктәбен тамамлауыма бер ваҡытта ла үкенмәнем һәм үҙемдең балаларымды ла ошо мәктәпкә уҡырға бирҙем. Сөнки башҡорт рухлы, башҡорт мәҙәниәтле булыуы өсөн балаға мөхит кәрәк. Бөгөн Фатима Мостафина исемен йөрөткән 20-се ҡала башҡорт гимназияһы был мөхитте бирә лә инде. Хәҙер хатта беҙ уҡыған йылдарҙан да артығыраҡ һеңдерәлер әле башҡортлоҡто. Һеҙ ошо мәктәптә уҡыған балалар ғына түгел, хатта уларҙың ата-әсәләренең вацап аша нисек аралашҡанын белһәгеҙ! Үҙе бер киң даирә! Ата-әсәләр ыңғайына балалар ҙа белем алып ҡына түгел, үҙ-ара һәм ғаиләләр менән аралашып үҫә.\nБашҡортостан Республикаһы - уға исем биргән халыҡтың тыуған ере, берҙән-бер аҫаба төйәге. Уның баш ҡалаһы ла берәү генә һәм унда ла милли рух, милли үҙенсәлек күҙгә салынып торһон өсөн нимә эшләргә кәрәк?\n- Башҡорттар урыҫтарға, хатта татарҙарға ҡарағанда урбанизацияға һуңыраҡ бирелгән халыҡ. Беҙҙең өсөн был процестар башланып ҡына тора һәм, һис шикһеҙ, емештәре лә күренә. Элек бошҡортлоҡтоң бишеге һәм таянысы ауыл булһа, хәҙер улай түгел. Милли мәҙәниәттең, сәйәсәттең, иҡтисадтың, хатта телде һаҡлап ҡалыуҙың үҙәге ҡалаларҙа, бигерәк тә - баш ҡалала. Өфөлә әлеге ваҡытта Башҡортостан юлдаш телевидениеһы, "Юлдаш" радиоһы, Зәйнәб Биишева исемендәге "Китап" нәшриәте, милли баҫмалар редакциялары, мәктәптәр, юғары уҡыу йорттарындағы милли төркөмдәр, Фәндәр академияһы, Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры, Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре академик ансамбле булмаһа, беҙ ни эшләр инек! Хатта бөтөн донъяла филиалдарын булдырған "Икеа", "Ашан" кеүек ҙур магазиндарҙа мәғлүмәттәр, алтаҡталар башҡорт телендә яҙылған. Башҡортлоҡ бөтөнләй аңҡып тормай тип әйтеп булмай. Шулай ҙа был тенденцияны нығытыу буйынса эшләйһеләр күп әле, йәғни бөгөн яҡшы икән, һәр ваҡыт шулай булыр тип ышанырға ярамай, ә ошо яуланған үрҙәрҙе артабан да нығытыу, арттырыу йүнәлешендә эшләү мөһим.\nҺеҙҙе социаль селтәрҙәрҙә "театрал тәнҡитсе" тип тә атайҙар. Быға һәр мәҙәни сараны, театр сәхнәләрендә ҡуйылған тамашаларҙы ҡалдырмай ҡарап барыуығыҙ һәм уларға ҡарата үҙ фекерегеҙҙе белдереүегеҙ сәбәпселер, моғайын. Ә мәҙәниәт әһелдәре был сығыштарығыҙҙы нисек ҡабул итә?\n- Театр артистары, етәкселеге, мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре менән даими аралашып торам. Аллаға шөкөр, улар мине аңлап ҡабул итә һәм әле ошо нигеҙҙә бер кем менән дә асыуланышҡаным юҡ. Киреһенсә, уларға үҙҙәре тәҡдим иткән продукция хаҡында тамашасының фекерен белеү, яңы фекер ишетеү ҡыҙыҡ, шуға күрә тамашаларына һәр саҡ саҡырып торалар, хатта ҡайһыларына барырға ваҡыт та табып булмай. Бында бигерәк тә йәштәрҙе билдәләп китер инем, сөнки улар тамашасы фекерен тәнҡит тип түгел, ә үҫеш өсөн сираттағы баҫҡыс тип ҡабул итә һәм тамашасы фекеренә ҡолаҡ һалып, уның ихтыяжынан сығып эш итә. Әйтеп үтеүемсә, яҙыусылар ғаиләһендә тыуғанғамы икән, йәштән үк әҫәрҙәрҙе (яҙма булһынмы ул, фильммы, спектаклме) энәһенән-ебенәсә һүтеп, фекер алышырға яраттым һәм әле лә шул юлымды дауам итәм.\nБөгөн ҡала башҡорт мәҙәниәте ниндәй кимәлдә?\n- Ҡала башҡорт мәҙәниәте төшөнсәһе аҫтында нимә күҙ уңында тотола? Ғөмүмән, башҡорт мәҙәниәтенең баш ҡалала үҫешеме, әллә мәҙәниәттең нәҡ ҡала башҡорттарына хас булған үҙенсәлектәреме? Икенсеһе булһа, беҙгә был йүнәлеште үҫтерергә лә үҫтерергә әле. Эйе, үҙаллылыҡ йылдарында баш ҡалала "Каруанһарай", "Аманат" кеүек төркөмдәр барлыҡҡа килеп, яңы проекттар ("Урал моңо", "Йәшлек-шоу", "Һылыуҡай") булдырылып, улар милләттең мәҙәниәтен генә түгел, рухын үҫтереүҙә лә ҙур роль уйнаны, баш ҡала ғына түгел, республика мәҙәниәтенең айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнде. Ләкин, ошо ҡаҙаныштарға ҡарамаҫтан, беҙ әле юлдың башында ғына. Мәҫәлән, быуаттар буйына үҫешеп килгән грузин ҡала мәҙәниәтенең үҙ һыҙаттары бар. Был йырҙарында, тостарында, әҙәбиәтендә (шул иҫәптән, ауыҙтел әҙәбиәте өлгөләрендә) сағыла. Әммә беҙҙә лә был йүнәлеш бөгөн дискотека музыкаһында, рэп һөйләү кимәлендә генә туҡталып ҡалмаҫ тигән ышаныс бар.\nӨфө башҡорттарында милли үҙаң үҫтереүҙә интернет-ресурстарҙың әһәмиәтен нисек баһалайһығыҙ?\n- Интернеттың, бигерәк тә социаль селтәрҙәрҙең әһәмиәте тормоштоң барлыҡ өлкәләрендә лә бик ҙур. Шул иҫәптән милли үҙаңды һаҡлап ҡалыуҙа һәм үҫтереүҙә уның роле баһалап бөткөһөҙ. Йәштәр төркөмдәргә ойоша, араларға ҡарап тормай, туған телдәрендә үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған, күңелдәренә ятҡан темаларға аралаша, милли музыка, видео өлгөләре менән алмаша, бер-береһен таба. Был яҡшы.\nЯҙылған: 13.01.18 | Ҡаралған: 786


УРМАН ЯНҒЫНДАРЫНА ҠАРШЫ\n6 Август 2019, 11:41\nБыл хаҡта урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов белдерҙе.\nБыл хаҡта урман хужалығы министры Марат Шәрәфетдинов белдерҙе. “Башҡортостанда 8 янғын-химия станцияһы бар. Йыл башында уларҙың тейешле техника менән тәьмин ителеше 83 процент тирәһе ине. Быйыл был күрһәткесте 87 процентҡа еткерәсәкбеҙ. “Экология” милли проектына ярашлы, 2024 йылға ҡәҙәр станциялар техника, инвентарь, башҡа махсус ҡорамалдар менән тулыһынса тәьмин ителәсәк”, – тине министр.\nВедомство етәксеһе һүҙҙәренсә, быйыл урмандарҙы янғындан һаҡлау өсөн техниканы яңыртыуға республика ҡаҙнаһынан 44 миллион һум йүнәлтеү ҡаралған. Һәм 2024 йылға тиклем ошондай уҡ күләмдә аҡса йыл да бүленәсәк.\nБилдәле булыуынса, “Экология” милли проекты “Таҙа ил”, “Ҡаты коммуналь ҡалдыҡтар менән эш итеүҙең комплекслы системаһы”, “I-II класлы хәүефле ҡалдыҡтар менән эш итеү өсөн инфраструктура”, “Таҙа һауа”, “Таҙа һыу”, “Волганы таҙартыу”, “Уникаль һыу объекттарын һаҡлау”, “Байкал күлен һаҡлау”, “Биологик төрлөлөктө һәм экологик туризмды һаҡлау”, “Урмандарҙы һаҡлау”, “Иң яҡшы уңайлы технологиялар индереү” тип аталған бүлексәләрҙән тора.\nРәсәйҙә был милли проектты тормошҡа ашырыу өсөн 4 триллион 41 миллиард һум бүлеү планлаштырылған.


Видеочить ЧАТРУЛЕТ Rouletka ч рус рулеткаһы - Ч ВИДЕО - онлайн Мөхәббәт!\nВидеочить ЧАТРУЛЕТ Rouletka ч рус рулеткаһы\nвидео-ч, бүлмәнән сығып китте\nРәсәйҙең иң популяр ҡушылдығы видео-таныштырыу өсөн чаты, һәм аралашыу, яңы дуҫтар менән үткәргән ваҡыт өсөн ябай йәки иҫке дуҫ һәйбәт селтәренә тоташтырылғанҺәр көн яңы һәм ҡыҙыҡлы тәҡдим менән бөтә донъя селтәрен бөтә донъянан интернет популярлыҡ яулай һәм ысулы менән элемтәгә керергә, ярҙам килә видео-чан һәм башҡа веб-сервис уңайлы еңел һәм ҡыҙыҡлы кешеләр менән танышыу, аралашыу өсөн генә түгел. Үҙенсәлекле видео чат рулетка танышыу һәм аралашыу өсөн веб-камера онлайн бөтә донъя буйынса бөтә донъя буйынса аралашырға.\nКүберәк йәш кеше булараҡ статистика (ҡатын-ҡыҙҙар һәм ир-егеттәр) үҙ яртыһын табып видео аша танышты.\nЧ сере-ябай rouletka уңыштар, веб-камералар яҡтан, һаулыҡ торошон баһалаясаҡ. блистательный, бынан бер-береһе, сөнки был тикшереү өсөн икенсе яртыһында мөһим. Иң ҙур популярлыҡ ала ч-ирекле тәртип өсөн дуҫтар табыу мөмкинлеге.\nҡулланһа, нисек уйнай, прясть шешә, йәғни, унда, рулетка һәм әңгәмәләре бөтә таныш исемен ала.\nКомплимент яһап, бүләк тапшырҙы\nҮҙе кеүек үк ихлас ҡабул ителде һәм ҡала советы, сөнки реаль тормош менән яңы таныштар менән осрашыу. видео-ысын геройҙарын күрергә теләй. кеше уйлап сығарған урынына һәр интервьюировать видео ч-ч. Аралашыу, дуҫтар табыу, элекке таныш, һәйбәт кешеләр менән диалог алып барырға тырыша. атмосфера, профанация һаҡланыу, һаҡлау, һөйләшеү ҡыҙыҡ, дөрестен һәм-асҡыс уңышлы таныштырҙы. Һәм реаль тормош, бүләк бирә әңгәмәләште аңлап, дуҫ һәм компаньон тип ҡаршы һәм һеҙгә араһында етди иғтибар бүленә. Ҡағиҙә ҡәтғи тыйыла һәм этично түгел, теләһә ниндәй форма түгел һүҙ. Был темаға һөйләшеү йыл көнлөк тиклем бәлиғ булмағандар менән секс. Научные асыҡ интим өлөшөн күрһәтеү тыйыла. хәүефһеҙлек өсөн видео-намыҫһыҙ кеше чатта теркәлергә һанын ҡыҫҡартыу тураһында ҡарар ябай хәүефһеҙлек, ауыр булһа ла ул, әммә был ярҙам ч-фильтр һәм ҡамап боҙоу.\nСлу Ғәрәп Рулетка\nОнлайн-видео-знакомства Онлайн секс-чат с девушками\nвидеочивать ҡыҙы менән онлайн чатта теркәлергә булмаған видео трансляции заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләп иғлан ҡотосорғос ҡатын-ҡыҙ ҡатын-ҡыҙ сайтында танышырға видео өлкән ҡатын-ҡыҙҙарҙы таныштырыу видео ир-егет менән таныштым. өлкәндәр өсөн танышыу чатта теркәлергә бушлай рулетка


Материалы за Октябрь 2016 года » Страница 3 » Башкортостан кызы\n«Донъялағы иң матур, иң аҡыллы бала! Бәхетебеҙ беҙҙең...» – һөйөп туя алмайынса, шулай тип баға әсә менән ата саҡ донъяға килгән сабыйына. Көтөп алынған, тормоштарын түңәрәк иткән бәпес бына башын тота башлар, унан тәпәй баҫыр, тәүге һүҙҙәрен...\nРубрика: Йөрәк дәрестәре / Тотош уҡырға\nИжад күперҙәре йәйғорҙай\nҮкенмәйем үткәнемә – Бар яҙмышым ете төҫтә. Ете төҫтә балҡырмын мин – Һөйөүемә ялҡын өҫтә. Яҙмыш ептәре ураған Тормошомдо ете төҫкә. Бәреп йыға тулҡындары, Ҡалҡып сығам тағы өҫкә... Була мәлдәр. Туҙан баҫа Шул йәйғорҙоң ете төҫөн. Ямғыр булып саңды...\nРубрика: Һоҡланыу / Әҙибә / Тотош уҡырға\nФото төшөрөргә өйрәнәйек!\nРедакциябыҙға әленән-әле хаттар килеп тора. Уҡыусыларыбыҙҙың һәр сәләменә ҡыуанабыҙ, ҡыҙығыраҡ күренгән хәбәрҙе баҫып сығарырға тырышабыҙ. Тик ҡайһы саҡ, сифаты бик түбән булыу сәбәпле, фоторәсемдәрҙе баҫмай ҡалырға мәжбүрбеҙ. Ысынында бик матур...\n«Серенә бер төшөнһәң...»\nБөрйән районы Исламбай ауылынан Таңсулпан Ғәбиҙуллина: – «Гөл сире» йоҡһа, унан ҡотолормон тимә. Өйөңдөң һәр мөйөшө сәскәгә күмелеп ултырһа ла, ят, матур гөл күрһәң, уны үҫтереп ҡарағың килә. Минең өсөн дә гөл үҫтереү – яратҡан, мауыҡтырғыс шөғөл....\n«Тәңкә баҫтым күлдәгемә»\nМагнитогорск ҡалаһынан Гүзәл Намаҙбаева: «Әбйәлил районы Йәлембәт ауылы ҡыҙымын. Әсәйем таҫмалар һалып милли күлдәктәр тегә. Үҙе лә ҡупшы йөрөргә ярата, таныш-тоноштарын да матурлыҡҡа әйҙәй – зауыҡлы кейемдәр менән һөйөндөрә. Әсәйемдән күреп мин дә...


Бөгөн футбол буйынса Рәсәй чемпионаты ҡышҡы тәнәфескә туҡтаны\nЯлға китер алдынан «Өфө» футболсылары үҙ майҙанында «Томь» клубын ҡабул итте. Уйындың яҙмышы тәнфестән һуң хәл ителде. Берҙән-бер тупты дәғүәселәр ҡапҡаһына Александр Сухов индерҙе.\nБыл еңеү Башҡортостан командаһына 25 мәрәй менән турнир таблицаһының һигеҙенсе баҫҡысына күтәрелергә мөмкинлек бирҙе. Чемпионаттың икенсе өлөшө киләһе йылдың яҙында башлана. Март башында яҡташтарыбыҙ Грозныйҙа урындағы «Терек» менән осраша. Ҡайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, бөгөнгө уйындан һуң Виктор Гончаренко Башҡортостан командаһы менән хушлашҡан. Баш тренер артабан Мәскәүҙең «ЦСКА» клубында Леонид Слуцкийҙы алмаштырыр тип көтөлә. Рәсми мәғлүмәт 8-се декабрҙә иғлан ителәсәк.


Һаҡмар - Башҡорт Урал аръяғының төп йылғаһы. Ул үҙенең б ашын Әбйәлил районының Уралтау итәгенән ала. Республиканың д үрт районы буйлап аға. Йылғаның дөйөм оҙонлоғо - 798 километр. Сағыштырыу өсөн: Ағи ҙелдең оҙонлоғо - 1430 километр. Башҡортостан буйлап Һаҡмар 348 кил ометр бара, уға сылтырап аҡҡан таҙа һыулы тиҫтәләп йылға ҡушыла. Уларҙың\nҡайһы берҙәрендә Ҡыҙыл китапҡа индерелгән Европа бәрҙеһе әле лә ү рсей. Һаҡмар - башын шулай уҡ Урал аръяғынан алған Урал йыл ғаһының төп\nҡушылмаһы тип әйтергә була. Урал йылғаһында күп тапҡырҙар б улырға тура килгәне бар. Уның матур урындары бик күп, әлбиттә, шулай ҙа Һаҡмар күңелгә яҡыныраҡ: ул миңә алыҫ Дон буйҙарында үткән бала сағ ымды\nНи өсөндөр Урал аръяғында бер кем дә Һаҡмарҙың башланғысы н эҙләп маташмай. Урындағы халыҡ уның ҡайҙалығын беләлер, әлбиттә, ә ммә ҙур масштабтағы карталарҙа ул йә Уралтау итәгенән һул яҡта, йә у ңда күрһәтелә. Айырма - бер нисә саҡрым тәшкил итә. Шулай ҙа\nүткән йылда журналистарҙың "Һаҡмарҙың таҙалығы өсөн" тип ис емләнгән төбәк - ара экологик экспедицияһында ҡатнашыусылар йылғаның башын эҙләп тапты. Ул\nӘбйәлил районының Әхмәт тигән ауылынан алыҫ түгел. Хәҙер унда, ауылд ан ете - һигеҙ саҡрым арала, бәләкәй генә инеш янында һәр кемде изге теләк тәр яҙылған\nбетон стела ҡаршы ала. Иҫәпләүҙәр буйынса, Һаҡмарҙың ярынд а, уның Ырымбур эргәһендәге Урал йылғаһына ҡойған урынына тиклемге а рала 500 - ләп ауыл урынлашҡан. Тик был һанға артыҡ иҫегеҙ китмәһ ен. Беҙҙә, Урал аръяғында, Һаҡмар башлыса кеше аяғы баҫмаған\nтау һәм урман зонаһынан аға. Йылайыр районында Һаҡмар йылғаһына балыҡҡа барғанда миңә хатта\nике тапҡыр аҙашып та йөрөргә тура килде.\nЙылға бик күп ваҡиғаларға шаһит. Уның һыуы менән бергә кү пме ваҡыт аҡҡан! Бында, Көньяҡ Уралда, Рәсәйҙән Һиндостанға тәүге кара уан юлы үткән. 1773 - 1775 йылғы Крәҫтиәндәр һуғышы ваҡытынд а бында Салауат Юлаев\nменән Емельян Пугачев осрашҡан. Ошо турала мәғлүмәт йыйыр ө сөн бында Александр Пушкин үҙе килгән. Тарихтың һуңғы биттәрендә лә Кө ньяҡ Урал, Башҡорт Урал аръяғы, Башҡорт Урал аръяғы һәм Һаҡмарға бәйле\nмауыҡтырғыс ваҡиғалар һаҡлана. Билдәле булыуынса, Баймаҡ ра йонының Темәс ауылы - Башҡорт Совет республикаһының тәүге баш ҡалаһ ы. Ул Һаҡмарҙың уң һәм һул яҡ ярҙарында иркенләп урынлашҡан. Һуңғы\nйыл эсендә ул күҙгә күренеп үҙгәрҙе, төҙөкләнде - урамдарҙа\nасфальт ялтырап ята, йорттарға газ үткәрелгән. Ауыл эргәһендә йылға ҙур боролош яһай. Ял ваҡытында экзотика эҙләп сит илдәргә юлланыусыларҙы\nТемәстә ғәҙәти эш көнө ине, беҙҙең сәғәт ярым тирәһе буш ваҡытыбыҙ бар. Көн эҫе. Зәңгәр күкте иңләп бөҙрә болоттар йө ҙә. Бетон күпер аша Һаҡмарҙы үтәбеҙ, уның эргәһендә ун йәштә р тирәһендәге ҡыҙсыҡ ялҡау ғына көйшәгән һыйыр көтөүен күҙәт ә. Беҙ ферма артына, ҡайынлыҡ яғына йүнәлдек. Төп\nюлдан ярты километр ҙа үтмәнек, мин яланаяҡлы бала сағыма ҡ айтҡандай булдым. Тынлыҡ. Ҡайҙандыр эре иңкеш килеп фотоаппарат объект ивына ултырғас, мин хатта тертләп киттем. Әммә уны фотоға төшөрөрг ә өлгөрҙөм.\nАуыл яғынан яр буйлап кемдер йылғаға төштө. Яурынына көйә нтә һалған. Һыу алырға килгәнме Ун дүрт - ун биш йәштәр самаһындағы ҡыҙ\nергә ҡуйҙы. Аңлашылды - кер сайырға килгән икән. Йылға һыуы\nуға ниндәйҙер үҙенсәлекле еҫ бирә тиҙәр. Ҡыҙ керен һелккәнд ә һыу тамсылары йәйғор булып тарала.\nҺаҡмар буйында бер сәғәт һиҙелмәй ҙә үтте. Тау башына, ма шина янына ҡайындар араһынан үткән һуҡмаҡ буйлап мендек. Һалҡынса һыулы\nһаҡмарҙың күк таҫмаһы беҙҙе күҙҙән юғалғансы оҙатып ҡалды.


Өфө «Рәсәй ҡалаһы. Милли һайлау-2012» конкурсының тәүге ун ҡалаһы иҫәбенә инде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө «Рәсәй ҡалаһы. Милли һайлау-2012» конкурсының тәүге ун ҡалаһы иҫәбенә инде\n11:12, 9 января 2013 Йәмғиәт\nӨфө «Рәсәй ҡалаһы. Милли һайлау-2012» конкурсының тәүге ун ҡалаһы иҫәбенә инде. 60023 тауыш йыйып, Башҡортостан баш ҡалаһы рейтингтың һигеҙнсе баҫҡысын биләне. Интернет-проектта йәмғеһе 7 миллиондан ашыу кеше ҡатнашты.\nИнтернет-тауыш биреү һөҙөмтәләре буйынса беренсе урынды Смоленск яуланы (285805 тауыш). Псков, Иркутск, Бөйөк Новгород, Чебоксар, Улан-Удэ, Төмән ҡалалары ла шулай уҡ алдынғылар рәтендә.\n«Рәсәй ҡалаһы» — илдең иң танылған, абруйлы ҡалаларын һайлауға йүнәлтелгән проект. Рейтингка Рәсәйҙең барлыҡ ҙур административ үҙәктәре – йәмғеһе 81 ҡала инде.\nГород-россии.рф сайтында ҡалаларҙың тарихы һәм мәҙәниәте, иҫтәлекле урындары һәм архитектура ҡомартҡылары тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәт, фотоһүрәттәр урынлаштырылған.\nТеги: рәсәй ҡалалары,рейтингтар


Асҡын районында Дума һайлауҙарына ҡыҙыҡһыныу ҙур // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nАсҡын районында Дума һайлауҙарына ҡыҙыҡһыныу ҙур\n13:28, 15 ноября 2011 Сәйәсәт\nТерриториаль һайлау комиссияһы рәйесе Илшат Фәтихов Асҡын районында Дума һайлауҙарына ҙур ҡыҙыҡһыныу күҙәтелеүен билдәләй.\n— Был ҡыҙыҡһыныуға лидерҙарҙың һәм сәйәси партия вәкилдәренең һайлау алды теледебаттары ла ныҡ булышлыҡ итә, — тине «Башинформ»ға Илшат Фәтихов. – Халыҡ был дебаттар буйынса үҙ-ара фекер алыша, үҙҙәренсә һығымталар яһай. Дәүләт Думаһына депутатлыҡҡа канидаттарҙың районға килеүе лә ыңғай ҡабул ителде. Бында, төпкөлдә йәшәгән кешеләр республикабыҙ мәнфәғәттәрен Дәүләт Думаһында яҡлаясаҡ кешеләрҙе белергә теләй.\nАсҡын районында 17 меңдән ашыу кеше һайлаусылар исемлегендә. Районда 46 һайлау участкаһы эшләй. Шуларҙың иң ҙур дүрт участкаһы район үҙәге Асҡында урынлашҡан. Уларҙың һәр береһендә меңдән ашыу һайлаусы теркәлгән. Бер нисә һайлау участкаһы — Баҙансат, Ҡаҙансы, Ҡыйғаҙы, Көнгәк һәм Петропавловка — эргә-тирәләге ауылдарҙан бер аҙ алыҫтараҡ ята, участкаға барғанда халыҡ ҡыйынлыҡ күрмәһен өсөн һайлау көнөндә бында өҫтәмә автобус маршруттары ойоштороласаҡ.\nАсҡын территориаль һайлау комиссияһы рәйесе әйтеүенсә, районда Себерҙә вахта менән эшләгәндәр күп — яҡынса 1600 кеше. 4 декабрҙә тауыш биреүгә хоҡуғын ҡулланыу өсөн, әле улар берҙәм рәүештә теркәүҙән төшөрөү таныҡлыҡтары ала.


Уңған ҡулда-бәрәкәт | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 сентября 2018 — 16:12 ГТРК «Башкортостан»\nКүмертау ҡалаһында йәшәүсе Владимир Лопин баҡсаһында виноградтың 180 сортын үҫтерә. Теүәл егерме йыл Владимир Лопин виноград үҫтереү эше менән мауыға. Баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгән уҙаманға танышы бер нисә виноград ҡауығын килтерә. Тәүҙә һынау өсөн генә уны ултыртып ҡараным, ә хәҙер виноградһыҙ баҡсамды күҙ алдына килтерә алмайым, ти ул. Виноград ағасын тәрбиәләүе еңел эш түгел. Ул үҙенә айырыуса иғтибар талап итә. Әйткәндәй, емеште үҫтереү серҙәре менән бөтә ғаилә ағзалары таныш. Һәм, әлбиттә, һәр береһенең яратҡан виноград сорты бар. Виноград сортын Владимир йыл һайын тулыландырып бара. Мәктәп уҡыусылары, емеш-еләк үҫтереү серҙәре менән ҡыҙыҡһыныусылар баҡсасыға экскурсияға ла килә. Баҡсала бөтәһе 180 сорт виноград. Уларҙың һәр береһе тәме һәм формаһы яғынан айырыла. Мәҫәлән, был Алешенкин сорты. Хужа әйтеүенсә, уның тәме күпкә татлыраҡ.Виноград һауа торошона ныҡ бирешеүсән. Йәй ни тиклем йылы-виноград ағасы ла күберәк емеш бирә. 12 ҡыуаҡтан яҡынса йөҙ килограмм виноград йыйыла. Унан хужа шарап, ҡайнатма, татлы һут эшләй. Ҡунаҡтар килгәндә лә төрлө сортлы виноград өҫтәл уртаһын биҙәй. Киләсәктә иһә Владимир баҡсаһын башҡа емеш-еләктәр менән байытыу маҡсаты менән йәшәй.


14 июлдә Советтар Союзы Геройы Ҡотдос Ҡәниф улы Латиповҡа 85 йәш тулды. Ул 1923 йылдың 14 июлендә Мәсетле районының Яңы Мишәр ауылында, матур Әй йылғаһы буйында тыуып үҫкән.\n1937 йылда Ҡотдос Дыуан-Мәсетле ауылында ете класс, ә 1940 йылда педагогия училищеһын тамамлай. Ләмәҙ-Тамаҡ урта мәктәбендә математиканан уҡыта. Был ваҡыттар йәш уҡытыусының хәтерендә айырыуса яҡшы һаҡлана. Ҡ.Ҡ. Латипов үҙенең "Витязи крылатые" тигән китабында: "Ул заманда беҙ ал-ял белмәй эшләй ҙә, ял итә лә белдек", тип яҙа. Ләкин һауала дары еҫе аңҡый. Ҡотдос Белорет аэроклубына ҡабул итеүҙәрен һорап ғариза яҙа һәм түҙемһеҙләнеп саҡырыу ҡағыҙы көтә. Көтөп ала. Аэроклубта уҡыуын тамамлай.\nБөйөк Ватан һуғышы башлана. 1941 йылда Латиповты Ҡыҙыл Армияға саҡыралар, Свердловск хәрби авиация пилоттар мәктәбен тамамлау мөмкинлеге бирәләр. 1941 йылдың декабрендә ул инде фронтта була. Ҡотдос Волхов, Көнбайыш, II Украина фронттарында һуғыша. Летчик, өлкән летчик, звено командиры, эскадрилья командиры урынбаҫары була.\nҠ.Ҡ. Латипов хеҙмәт иткән 187-се гвардия полкының "Хәрби юлы тарихы"нда уның тураһында шулай тиелә:\n"...Орелдан төньяҡтараҡ ҡапыл 12 "Мессершмитт-109" һәм "Фокке-Вульф-190" истребителе хасил була. Беҙҙең штурмовиктар төркөмө, түңәрәк яһап тороп, бер үк ваҡытта танкыларға атакаһын да дауам итеп, ҡыйыу рәүештә һауа һуғышына инә.\nАяуһыҙ һәм тиңһеҙ алыш башлана, унда Латипов арттан барған звено бер, уның артынан икенсе дошман истребителен бәреп төшөрә. Һуңғы атаканан сыҡҡанда Латиповтың самолетына снаряд эләгә һәм самолет яна башлай. Аэродромға барып етә алмай, летчик нейтраль полосаға ултыра. Быны күреп ҡалып, бер төркөм фашистар уны әсиргә алырға ташлана. Пилот ҡаршылыҡ күрһәтеп, биш фашисты юҡ итә. Шул ваҡыт килеп өлгөргән совет һалдаттары ярҙамында ул һуғыштан еңеүсе булып сыға..."\n"...1945 йылдың апрель айы көндәренең береһендә Латипов командалығындағы туғыҙ штурмовиктан торған төркөм Дунайҙа дошман һалдаттары һәм техникаһы менән баржаларға һөжүм яһай. Фашистарҙың зенит артиллерияһынан туҡтауһыҙ ут яуҙырыуына ҡарамаҫтан, төркөм ҡапыл килеп сығып, аныҡ бомба ташлап һәм пулемет-пушканан атып, дошмандың бер баржаһын батыра һәм икәүһенә зыян килтерә. Атакаларҙың береһе ваҡытында Латиповтың самолеты ҡапыл арҡаһына әйләнә лә ергә яҡынлай башлай. Ергә етер саҡта ғына нормаль хәлгә ҡайтып, ул аҡрынлап түбәнәйеү мөйөшөнән сыға ла осоуын дауам итә.\nБаҡһаң, зенит уты самолетҡа ныҡ ҡына зыян килтергән була. Ҙур ихтыяр көсө һәм оҫталыҡ күрһәтеп, летчик самолетты нормаль хәлгә килтерә, төркөмдө йыйып, юғалтыуһыҙ, уны үҙ аэродромына алып ҡайта һәм ныҡ ҡына зыян күргән самолетты бик оҫта ултырта..."\nБыл героик эпизодтарҙы хәрби летчик, Советтар Союзы Геройы, отставкалағы полковник Ҡ.Ҡ. Латипов үҙенең "Витязи крылатые" (1995), "Может ли голубь ястребом стать?" (1999) тигән китаптарында файҙалана ала ине. Файҙаланмай, күрәһең, баҫалҡылыҡтандыр инде.\n"Витязи крылатые" китабы - ул фронт иҫтәлектәре, һуғышта бергә булған иптәштәре тураһында хикәйәләр. Ә үҙе тураһында Ҡотдос Ҡәниф улы унда бер нәмә лә яҙмай. Әйткәндәй, журналистарыбыҙ ҙа Геройҙы үҙ иғтибары менән артыҡ иркәләтмәй. Дөрөҫ, журналист Давид Гальперин Латиповтың тыуған ауылында булып, уның туғандары менән осраша һәм үҙенең "Ыласын" тигән очеркында Ҡотдостоң фронт хаттарын файҙалана.\n"Һаумыһығыҙ, ҡәҙерле атай-әсәйем!\nҺеҙгә үҙемдең ялҡынлы фронт сәләмдәремде ебәреп ҡалам һәм көндәлек тормошоғоҙҙа, эшегеҙҙә иң яҡшы уңыштар теләйем. Оҙаҡ хат яҙа алмауымдың сәбәбе буш ваҡыт аҙ булыуында. Мин һау-сәләмәтмен һәм яҡшы йәшәйем, шуға күрә минең өсөн борсолмағыҙ. Минең ҡайҙа икәнлегемде һәм нимә менән шөғөлләнеүемде үҙегеҙ белеп тораһығыҙ. Барығыҙҙың да ҡулығыҙҙы ҡыҫам. Ҡотдос".\n"Һаумы, ҡәҙерле апайым! Өйҙә эшләргә ҡалыуыңа мин бик шатмын, көнкүреш шарттары яғынан яҡшыраҡ буласаҡ. Һеңлеләреңдең дәрес ҡалдырмауын һәм яҡшы уҡыуын күҙәтеп бар. Нисек тә яҡшыраҡ эшләргә, лайыҡлы, абруйлы хеҙмәткәр булырға бөтә көсөңә тырыш. Әсәйгә әйт, ул ныҡ ҡайғырмаһын, күҙ йәштәре түкмәһен. Ә мин немец-фашист илбаҫарҙарын тар-мар иткәндән һуң, бырыһы өсөн дә шатлыҡлы көндә Еңеү менән ҡайтасаҡмын... Тиҙҙән осрашҡанға тиклем!"\nЛәкин Еңеү көнөн яҡынайтыу өсөн летчик Ҡ.Ҡ. Латиповҡа һуғышырға ла, һуғышырға тура килә әле. Һуғыш аҙағына тиклем ул штурмовигында тағы 134 хәрби осош яһай, 22 танкты, 40 автомашинаны, биш самолетты, дошмандың хәрби техникаһы, ҡорал һәм боеприпастары менән ике тимер юл эшелонын юҡ итә.\nХәрби батырлыҡтары өсөн 1946 йылдың 16 майында Ҡотдос Ҡәниф улы Латиповҡа Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Һуғыштан һуң ул Совет Армияһы сафында хеҙмәт итеүен дауам итә, академияла уҡый, полковник званиеһында 1974 йылда запасҡа сыға. Мәскәүҙә йәшәй. Тыуған яғына, Башҡортостанға йыш килеп китә.


25 Март 2020, 23:55\nТейешле доғаларҙы уҡып, кесе йома ураҙа тоттом. Бик ауыр булды. Миңә – мәскәйгә әүерелгән кешегә, был ҡаты һынау ине. Илай-илай түҙҙем. Шул төн тәнем ҡалтыранғанға уянып киттем. Әллә нимә эшләйем – аңлай алмайым. Ҡысҡырғы килә – тауыш юҡ, тын алып булмай. Шул саҡ тәнемдән ниҙер айырыла башланы. Ул эс тирәһенән алҡымыма табан китте. Ауыҙымдан оҙон, ҡап-ҡара йыланға оҡшаған нәмә һуҙылып сыға башланы. Ҡотом осто, күҙҙән йәштәр тәгәрәй...\nБыл хәл үҙем менән булмаһа, бер ҡасан да ышанмаҫ инем. Барыһы ла минең ҡапыл һимереүемдән башланды. Ҡапыл да түгел инде. Үҙ-үҙемде тыя алмай ашай ҙа ашайым. Туйғанымды беләм, әммә тыйыла алмайым. Иртәнсәк ашап өлгөрөп булмаһа ла, төшкөһөн һәм кис рәхәтләнәм генә. Бер нисә тәрилкә аш, унан китә печенье-булочкалар. Ятыр алдынан тағы ашайым. Төнөн уянып китһәм, мотлаҡ кухнянан барып берәй нәмә алып һоғонам. Ашты кәстрүлдән половник менән һемереп булһа ла китәм. Бер ай тигәндә кейемдәремә һыймай инем. Иптәшем ҡырын-мырын ҡарай башлағас, ашауҙы әҙерәк туҡтаттым. Тик ҡайҙа ул?! Төнөн төшөмдә өҫтәл артында рәхәтләнеп ашап ултырам икән тип күрәм. Тирләп-бешеп уянып китәм дә кухняға ашарға йүгерәм. Ирем бер көн: “Бәлки, әҙерәк тамағыңды тыйырһың. Һимереүҙән күҙең йомола башланы бит”,-тип ерәнгән кеүек әйтеп ҡуйғас ныҡ ҡына уйландым. Диеталар тотоп ҡарарға маташам, булмай. Уйламағанда ҡулыма дини китап килеп эләкте. Ашауҙа сама белеү кәрәклеге тураһында уҡый башланым. Унан ашап-эскәндә мотлаҡ “бисмилла” әйтергә кәрәклеген аңланым. Әкренләп шул китапҡа ғашиҡ булдым. Ислам тәғлимәттәре ябай һәм аңлайышлы итеп бирелгән. Аҙнаның бер көнөн ураҙа тотоу кәрәклеге йәлеп итте. Тейешле доғаларҙы уҡып, кесе йома ураҙа тоттом. Бик ауыр булды. Миңә – мәскәйгә әүерелгән кешегә, был ҡаты һынау ине. Илай-илай түҙҙем. Шул төн тәнем ҡалтыранғанға уянып киттем. Әллә нимә эшләйем – аңлай алмайым. Ҡысҡырғы килә – тауыш юҡ, тын алып булмай. Шул саҡ тәнемдән ниҙер айырыла башланы. Ул эс тирәһенән алҡымыма табан китте. Ауыҙымдан оҙон, ҡап-ҡара йыланға оҡшаған нәмә һуҙылып сыға башланы. Ҡотом осто, күҙҙән йәштәр тәгәрәй. Ниһайәт, ул нәмә сығып бөттө лә түбәгә барып һырылды. Ҡарап ятам, аҡайған күҙҙәре менән миңә уҫал итеп текләй. Аңымды юғалтҡан кеүек булдым. Уянып киткәндә, таң атҡан ине. Тәнемдә еңеллек, рәхәтлек. Торһам – бирән ҡорһағым юҡҡа сыҡҡан. Аптырап, ҡапшап-ҡапшап ҡарайым – юҡ. Илай-илай Хоҙай Тәғәләгә рәхмәттәремде уҡыным.\nХәҙер үҙем менән булған хәлде уйлайым да, аптырайым. Әйткәндәй, туҡтауһыҙ ашау теләге бөтөнләй юҡ. Элеккегә ҡарағанда нығыраҡ ябыҡтым. Күрәһең, оҙайлы йылдар “бисмиллаһыҙ” ашау эсемдә ниндәйҙер иблес затынан булған нәмәне барлыҡҡа килтергәндер. Шул туймаҫтай булып минән ашарға таптырғандыр. Әхирәттәрем: “Ниндәй диета менән ябыҡтың ул?”,-тип һораһалар, “Бисмилла” әйтеп ашарға кәрәк”,- тейем. Тик улар миңә ышанмай.\nШулай, хикмәте күп был донъяның. Уларҙан һаҡланыу өсөн Аллаһы Тәғәләгә һыйынырға кәрәк.


Ейәнсура районында эхинококкозға ҡаршы көрәш алып барыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЕйәнсура районында эхинококкозға ҡаршы көрәш алып барыла\n11:44, 1 июля 2010 Иҡтисад\nАғымдағы йылда Ейәнсура районында кешенең эхинококк менән ауырыу осрағы теркәлгән. Үткән йылда был сир менән алты кеше ауырығайны.\nБыл ауырыу электән билдәле һәм киң таралыу алған. Уны башлыса эттәр тарата, әммә кешенең төрлө шарттарҙа зарарланыуы мөмкин: зарарлы хайуандар менән контакт булғанда, емеш-еләк һәм үләндәр йыйғанда, бысранған һыу сығанаҡтарынан һыу эскәндә. Эхинококкоз ҡатмарлашмаған осраҡта йылдар дауамында үҙен һиҙҙертмәй һәм осраҡлы ғына асыҡланыуы бар. Әгәр эхинококк ҡарышлауығы кешенең ашҡаҙан-эсәк юлына эләкһә, ул ҡан тамырҙарына үтеп инә һәм артабан – һөр төрлө органдарға, унда киста хасил итә. Бик йыш бауыр һәм үпкә зарарлана, һирәк ваҡытта — баш мейеһе. Ваҡыт үтеү менән киста үҫә, эргә-тирәләге туҡыманы ҡыҫа башлай һәм органдар функцияһы боҙола.\nЕйәнсура районында — Баймаҡ, Йылайыр һәм Хәйбулла райондары менән бер рәттән — Башҡортостан буйынса ауырыуҙың иң күп осрағы теркәлә. Роспотребнадзор мәғлүмәте буйынса, 2009 йылда ветеринар-санитар экспертиза лабораторияһы аша республикала 18 мең ит түшкәһе үткән. Шуларҙың 1200-ө эхинококк менән зарарланған булған.\nЕйәнсура ветстанцияһы ветеринар табип-эпизоотологы Рөстәм Абдуллин әйтеүенсә, район биләмәһендә эхинококкоз менән ауырыуҙың артыуына эттәр араһында берәҙәк хайуандарҙың күбәйеүе һәм халыҡ менән санитар-аңлатыу эштәренең әүҙем алып барылмауы сәбәпсе.\nӘлеге ваҡытта районда был сиргә ҡаршы әүҙем көрәш алып барыла. Быйылғы йылдың дүрт айында 359 эттең 19-ында эхинококкоз табылған. Бар сирле һәм эйәһеҙ эттәр ауланған. 2009-2010 йылдарҙа барыһы өс мең самаһы берәҙәк эт тотолған. Шуларҙан быйыл - 465. Ауырыуҙы профилактикалау өсөн махсус препараттар ҡайтарылған.\n— Башҡортостан Республикаһы Гигиена һәм эпидемиология үҙәге менән берлектә беҙ кешеләрҙә эхинококкоз табылыу осраҡтары буйынса тикшереү үткәрҙек, — тине Рөстәм Абдуллин. – Һөҙөмтәлә сир үҫеше өсөн шарттар тыуҙырыусы мал һуйыу, эт аҫрау һәм шәхси гигиена ҡағиҙәләрен үтәмәү кеүек өс төп сәбәп асыҡланған. Һәр айырым осраҡҡа ветеринар-санитар саралар планы төҙөлгән һәм тейешле күрһәтмәләр бирелгән.\nТеги: малсылыҡ, ветеринария, профилактика


Кисә киске сәғәт алтылар тирәһендә баш ҡаланың «Салауат Юлаев» проспектында ғәҙәттән тыш хәл теркәлде\nИнтернет селтәренә һалынған видеояҙманан күренеүенсә, тиҙлектә китеп барған аҡ төҫтәге Форд Фокус автомобиленең ҡапыл артҡы тәгәрмәсе ысҡына. Һөҙөмтәлә ул Шевролеға бәрелә. Бәхеткә күрә, кешеләр араһында зыян күреүселәр юҡ. Әммә водителдәргә траспорт сараларын ремотларға тура киләсәк. Шулай уҡ ҡазаға тарыған хужаға юғалған тәгәрмәсен табыу өсөн байтаҡ ваҡыт талап ителгән.


Ҡәләм оҫталары көнө. - Духовное Управление Мусульман Республики Башкортостан. ДУМРБ\n14 июндә Өфө матбуғат йорто алдында Башҡортостан Республикаһы Матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәрҙәре көнө айҡанлы ойошторолған сара үтте.\nСаҡырылған ҡунаҡтар, журналистар иң тәүҙә дәүләт эшмәкәре, журналист һәм яҙыусы Шәһит Хоҙайбирҙиндең һәйкәленә сәскәләр һалды.\nАртабан Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союздарының, БР Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығының, «Башҡортостан Республикаһы» нәшриәт йортоноң Почет грамоталарына, Рәхмәт хаттарына лайыҡ булған эшмәкәрҙәр бүләкләнде. Шулай уҡ БР Журналистар союзы тарафынан иғлан ителгән конкурстарға йомғаҡ яһалды.\nСараға Башҡортостан мосолмандары диниә назаратының вәкилдәре лә килде. Райондар менән эш итеү бүлегенең етәксеһе Радик хәҙрәт Мирасов һәм Мәрйәм Солтанова исемендәге Ислам колледжының директор урынбаҫары Джәмил хәҙрәт Халирахманов журналистар менән әңгәмәләште, гәзит, журналдарға яҙылды.\nБашҡортостан мөфтөйө Айнур хәҙрәт Биргалин сараға килә алмаһа ла, ҡәләм оҫталарын онотманы.\n«Мөхтәрәм ҡәләм ос̧талары! Һеҙҙе ихлас күңелдән Башҡорт матбуғаты көнө менән ҡотлайым!\nҺеҙҙе Риза хәҙрәттең вариҫтары тиһәк, бер ҙә яңлыш булмаҫ!\nӘлеге заманда тоғро һүҙҙең, уны еткерә белеүҙең ни ҡәҙәре мөһим булғанын бик яҡшы аңлайбыҙ. Журналист тәжрибәһенә һәм абруйына ышанабыз. Мәҡәләлә бер нисә йүнәлештең фекерен күрһәтеп үҙенең автор ҡарашын да белдерә белеү — оло оҫталыҡтыр.\nҺеҙгә эшегеҙҙә ҙур уңыштар теләйем! Аллаһ Тәғәлә илһам сығанаҡтарын асһын, яҙылыусылар, һеҙҙе уҡыусылар һанын арттырһын. Үҙем дә башҡорт милли матбуғатына яҙылам, бөтөн душ̧тарымды ла яҙылырға саҡырам» — тип Айнур хәҙрәт журналистарҙы уҙенең социаль селтәр сәхифәләрендә ҡотлап үтте.


Сел – иң бәләкәй урман ҡошо — Башкирский государственный природный заповедник\nСел – иң бәләкәй урман ҡошо\n26.01.2021 Graboid Новости на башкирском\nӘ шулай ҙа заманында уны иң ҙур урман ҡошо булған, имеш. Шундай дәү булған, тей, хатта уны күтәрерлек ағас, ул һыу инә алырлыҡ йылға-күл булмаған. Әгәр әкиәттә ысынды һөйләһәләр инде (ышанырлыҡ та түгел, әй), селдең ауырлығы биш йөҙ килограмм самаһы булған! Дәү кәүҙәле булғанға сел ояны ағаста түгел, ә ерҙә эшләгән. Һыу инеп булмай, тип аптырап тормаған, “рәхәтләнеп” саңда аунаған. Бына шулай тормош шарттарына яраҡлашып һәүетемсә генә көн күргән сел.\nӘммә башҡа урман йәнлектәренә тынғы булмаған. Сел ерҙән күтәрелгән саҡта урман шаулап, саң менән ҡойонған мәлендә ҡойондар уйнап торған, тей. Шундай көслө ғәрәсәт ҡупҡан, хатта эргә тирәләге башҡа ҡоштарҙың оялары пыран-заран килгән. Кемдер балаһын юғалтҡан, ә кемдер үҙе юғалған, тигәндәй. Урман йәнлектәре ыҙалауҙың тамам сигенә еткән. Сыҙарлыҡ хәлдәре ҡалмағас, Урман хужаһына мөрәжәғәт итергә мәжбүр булғандар. Берәй сараһын күр инде, ошо селдән тынғы таба алмайбыҙ, уның осор мәле етһә ҡурҡып ҡына торабыҙ, тигәндәр. Уларҙы тыңлағандан һуң, йәнәһе, Урман хужаһы асыулы һәм уйсан ҡараштарын селгә төбәгән. Уныһы ыҡ-мыҡ иткән, башын былай борған, тегеләй борған. Аптырағас, ике ҡулдарын ике яҡҡа йәйеп ебәреп ошолай тип әйтеп ҡуйған, имеш: “Бындай дәү кәүҙәне мин үҙем һорап алманым да инде!”. “Уны һеҙ үҙегеҙ миңә бирҙегеҙ”, тип тураһын әйтергә уңайһыҙланған сел. Урман хужаһы аптырауға ҡалған. “Дөрөҫ һүҙгә яуап юҡ”, тип уйлап ҡуйған ул. Бер аҙға уйлап торғандан һуң ул ошондай ҡарар сығарған: селдең “артыҡ” итен башҡаларға тигеҙ итеп бүлеп бирергә! Шул мәл дәү булып ултырған сел ҡапылдан ғына күҙгә күренеп ябыға, ә башҡа йәнлектәрҙең кәүҙәләре бер аҙ үҙгәрә башлаған, тей. Бына әкәмәт, тик торғандан ҡуяндың ҡолаҡтары оҙонайып киткән. Өкөнөң былай ҙа өлпәй ҡаштары тағы өлпәйә төшкән. Етмәһә, бер аҙ ҡылыйыраҡ күҙе түп-түңәрәк булған да ҡуйған. Төлкөнөң ҡойроғо апаруҡ оҙонайған. Бүренең башы ҙурая төшкән. Айыуҙың ҡорһағы бер аҙ “олпатланған”. Аҡҡоштоң муйыны, тумыртҡаның суҡышы, боландың мөгөҙө оҙонайған. Ҡыҫҡаһы, һәр йәнлеккә ниндәйҙер өлөш эләккән. Бер мәл Урман хужаһы селгә күҙ һалып ебәрһә… уның тәнендә ни бары биш йөҙ грамм ғына ит ҡалған, тей. Артығыраҡ ҡыландым, буғай, тип уйлап ҡуйған Урман хужаһы. Һәм шунда уҡ ул үҙ фарманының көсөн туҡтатҡан!\nБарлыҡ йәнлектәр яңы ғына тау һымаҡ булып ултырған дәү селдең ҡуш йоҙроҡ ҙурлыҡ ҡына булып ҡалғанына бер аҙ аптырап, хатта уны бер аҙ йәлләп ҡарап торғандар. Бындай хәлде ауыр кискргән сел. Был тирәнән тиҙерәк осоп китергә теләгән. Ул бәләкәй ҡанаттарын ышанысһыҙ ғына бер-икене ҡағып ҡараған да уларҙы елпетә-елпетә өҫкә күтәрелә башлаған. Урман йәнлектәре элекке ғәҙәттәре буйынса баштарын эйә биреп ҡасырға әҙерләнә башлаған. Әммә… дауыл-ҡойон ҡупмаған. Сел фырылдап ҡына ерҙән күтәрелгән һәм ағас ботағына барып ултырған. Урман йәнлектәре еңел тын алып ҡуйған. Тора-бара һәр кеме яйлап ҡына урманға таралышҡан.\nБына ошолай сел бәләкәй булып ҡалған. Ә шулай ҙа Урман хужаһы уның “дауыл ҡуптарып” ерҙән күтәрелеүен иҫтәлеккә тип уға ҡалдырған.\nӘкиәт ошо ерҙә тамам.\nУрманда булғандарҙың күбеһе быға шаһиттыр. Тын ғына урман буйлап китеп барған мәлдә ҡапыл ерҙән оло тауыш сығарып фырылдап бер нисә ҡош күтәрелә башлай. Тертләп китеп шул яҡҡа ҡарайһың. Ә ысынында иһә улар бәләкәй генә бер нисә сел икән. Улар ағас ботағына барып ултыра һәм башындағы бүректәрен ослайтып тирә яҡты ихтибар менән күҙәтә башлай. Ниндәйҙер хәүеф барлығы тураһында башҡаларҙы ла иҫкәртергә онотмайҙар. Селдең тауышы үҙенсәлекле генә. Ул таштан ташҡа һикереп сөбөрләп кенә аҡҡан шишмә тауышын хәтерләтә.\nӘйткәндәй, сел һаман ояны ерҙә ҡора һәм һаман саңда ҡойона. Берәй ағас ботағына оя әтмәләргә, берәй шишмәгә төшөп һыуҙа йыуынырға өйрәнә алмаған, күрәһең. Шуныһы үҙенсәлекле, сел ғаиләһе бер төҙөгән ояһын ғүмер буйына ташламай. Ул йыл һайын ипкә-һапҡа килтерелеп тора. Инә сел ҡыҙыл-көрән таптар менән сыбарланған йомортҡалар һала. Ерҙә йомортҡа баҫып ултырған селде дошмандары еңел генә табыр кеүек. Әммә был ҡошто төҫө һаҡлай. Селдең һырты һорғолт көрән, ҡара һыҙығы бар. Ҡорһағы аҡһыл һоро, ул көрән таптар сыбарланған. Шым ғына ултырған сел һынып төшкән берәй ботаҡтың йә ағас төбөнөң ниндәйҙер бер өлөшөнә әйләнә, уны хатта төлкө-бүре лә күрмәй эргәһенән генә үтеп китә.\nСел ғаиләһе күптәргә үрнәк булырлыҡ. Йәш саҡта ҡауышҡан парҙар ғүмер буйына бер-береһенә тоғро ҡала. Ата сел һәр ваҡыт ғаиләгә ныҡлы терәк була – йомортҡа ла баҫыша, ашарға ла таба, балаларҙы ла тәрбиәләшә, ояны ла һаҡлай, үҙ еренә башҡаларҙы ла индермәй һәм башҡаһы. Саңда ҡойонор өсөн ерҙе соҡоп ыҡсым ғына “мунса” әтмәлләй. Ә шулай ҙа ваҡыты менән парҙар бер-береһен юғалта. Ҡайһы ваҡыт йомортҡа баҫып ултырған ҡош төлкө-бүрегә юлығып ҡуя, ҡайһы берәүһен һунарсы атып ала. Иң күбен һыуһар ҡыра, ул селдең төп дошманы булып иҫәпләнә. Үҙ парын юғалтҡан сел бындай ҡайғыны ауыр кисерә. Ул теп-теүәл бер йыл буйы яңғыҙы донъя көтә. Күңел яралары бер аҙ бөтәшкәс кенә яңы ғаилә ҡора.\nҠыш осоронда сел ерҙең, дөрөҫөрәге, ҡарҙың, ярҙамына мохтаж. Һыуыҡ көндәрҙә был ҡош ботаҡтан ҡарға сума (ярҙан һыуға һикергән һымаҡ) һәм ҡар аҫтында оя һымаҡ ҡыуышлыҡ эшләп ала. Әлбиттә, ҡар аҫтында күпкә йылы. Әммә уның тәрәнлегенең кәмендә ун биш сантиметр булыуы мөһим. Сел ҡар аҫтында төрлө юлдар йыра. Тын алыу өсөн тишек уя. Ҡыуышлыҡ үтә йылып китһә, “мөрйәне” аса, һыуып китһә — яба. Сатлама һыуыҡ көндәрҙә асыҡ һауаға туҡланыр өсөн генә осоп сыға.\nТәү ҡарамаҡҡа ябай, әммә бик үҙенсәлекле ул сел исемле урман ҡошо.\nтөп ғилми хеҙмәткәре\n28.08.2020 Graboid 0\n14.10.2020 Graboid 0\nС Днем охраны окружающей среды»\n05.06.2021 Graboid 0


27 Сентябрь 2019, 14:02\nТүбәнге Ҡарамалы ауылында тыуып-үҫкән әүҙем, аралашыусан Рафаэль Миңлекәевҡа ҡарап, унда ни тиклем ныҡлыҡ, хеҙмәт һөйөүсәнлек күп булыуына шаҡ ҡатаһың.\nТүбәнге Ҡарамалы ауылында тыуып-үҫкән әүҙем, аралашыусан Рафаэль Миңлекәевҡа ҡарап, унда ни тиклем ныҡлыҡ, хеҙмәт һөйөүсәнлек күп булыуына шаҡ ҡатаһың. Рафаэль Шәйәхмәт улы үҙенең 80 йәшлек юбилейын билдәләне. Өлкән йәштә булыуына ҡарамаҫтан, был ныҡ һәм көслө рухлы ил ағаһынан оптимизм һәм күңел көрлөгө таша. Ул хөрмәткә һәм рәхмәттәргә лайыҡ булған быуын кешеләренә ҡарай һәм улар бөгөнгө көн йәштәре өсөн ҙур өлгө булып тора.\nҠайҙа тыуған, шунда кәрәк булған – был мәҡәл беҙҙең геройға тулыһынса тура килә. Уның бөтә ғүмере, оло хеҙмәт юлы тыуған ауылы менән бәйле.\nРафаэль Тәскирә Фәтхетдин ҡыҙы һәм Шәйәхмәт Миникәй улы Туҡтамышевтар ғаиләһендә өсөнсө бала булып донъяға килгән. 1942 йылда атаһы фронтҡа китә һәм шул уҡ йылда ғаиләһенә вафаты тураһында хәбәр килә. Ауыр ваҡыттар башлана... Өс бәләкәй бала тураһында ҡайғыртыу әсәй елкәһенә төшә. Ул бер ниндәй ауыр эштән дә ҡурҡмай. Тәскирә апай балалары белем алһын тип тырыша. Улдары Рафаэль 7 йыллыҡ мәктәптә уҡый. Уҡыуын ауылдан 7 саҡырым алыҫлыҡтағы Ырымбур өлкәһендә дауам итә, әммә уның пландарына тормошҡа ашырға насип булмай: әсәһе бик ныҡ ауырый һәм ул, уҡыуын ташлап, уны ҡарарға һәм хужалыҡ алып барырға мәжбүр була.\nЙәш егеттең беренсе эш урыны – “Ҡыҙыл таң” колхозы, ул һабансы булып эшләй. Уның тырышлығын күреп, етәкселек егетте Йәрмәкәй ауылына тракторсылар курсына ебәрә.\nШунда уҡ, тыуған ауылында, яҙмыш уны буласаҡ ҡатыны Фәниә менән осраштыра. Улар татыу, ныҡлы ғаилә ҡора, ҡыҙҙары Рәйхана тыуа. Әммә 1963 йылда йәш атайға Совет Армияһы сафтарына китергә тура килә. Ул өс йыл Ленинград янындағы ракета ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итә.\n– Эстония, Литва, Латвия республикаларында булдым. Ул саҡта Ленинградҡа түбән оса торған ракеталар алып килделәр, – тип иҫкә алды Рафаэль ағай.\nҮҙен ул тик яҡшы яҡтан ғына күрһәтә. Хеҙмәт иткәндә партия ойошмаһында тора, үҙен еүҙем, тәртипле кеше булараҡ таныта.\nӨйгә ҡайтҡас, “Спартак” сов-хозының Түбәнге Ҡарамалы бүлек-сәһенә тракторсы булып эшкә урынлаша. Хеҙмәт биографияһында барыһы ла була: тәгәрмәсле, сылбырлы тракторҙарҙа эшләү, таң атҡансы тороп китеүҙәр һәм төнгө сменалар. Ауыл механизаторының ҡулдары бөтә ерҙә кәрәк була. Хеҙмәт һөйөүсән, башҡарыусан һәм тырыш, ул бер ниндәй эштән дә ҡурҡмай. Нимәгә генә тотонһа ла еренә еткереп башҡара.\nРафаэль Шәйәхмәт улы тырышлығы менән маҡтау һәм хөрмәт яулаған. Ауыл эшсеһенең хеҙмәт ҡаҙаныштары тураһында ҡәҙерләп һалынған ҡалын ғына папкалағы Маҡтау ҡағыҙҙары, дипломдар, Рәхмәт хаттары һөйләй. II (1986) һәм III (1976) дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены менән бүләкләнгән. Уға “Коммунистик хеҙмәт ударнигы”, “Социалистик ярыш еңеүсеһе”, “Унынсы биш йыллыҡ ударнигы” билдәләре, “Хеҙмәт ветераны”, “Фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн” миҙалдары бирелгән. 1970 йылда СССР Юғары Советы Президиумы исеменән “Фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн.\nВ. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан” юбилей миҙалы менән бүләкләнә. XXIV, XXV, XXVII район партия конференциялары делегаты итеп һайланған. Рафаэль Шәйәхмәт улына 2015 йылда “Йәрмәкәй районының Маҡтаулы гражданины” исеме бирелде. Уның бүләктәре тир түгеп, намыҫлы хеҙмәт менән алынған.\nТормош үҙ сираты менән дауам итә. Йәш ғаиләлә бер-бер артлы тағын дүрт балаһы тыуа. Был пар лайыҡлы ғаилә өлгөһө булып тора. Тормош балаларҙы яҡшы кешеләр итеп тәрбиәләүгә йүнәлтелгән, хеҙмәттә, ғаилә мәшәҡәттәрендә уҙа.\nАлға китеп, шуны билдәләп үтергә кәрәк – оло ҡыҙҙары Рәйхана лайыҡлы ялға сыҡҡас, ғаиләһе менән Нижневартовскиҙан Түбәнге Ҡарамалы ауылына атай йортона ҡайтып төпләнә. Ҡыҙҙары Илмира ире Ришат менән Өфөлә йәшәй. Улдары Эльфир, әрме сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, Нижневартовск ҡалаһында урынлаша һәм хәҙер унда ғаиләһе менән йәшәй.\nУлдары Илнур үҙенең пар ҡанаты Глүзә менән Йәрмәкәйҙә йорт һалып, эшмәкәрлек менән шөғөлләнә. Кесе ҡыҙы Алһыу ире Вилдан менән шулай уҡ Нижневартовск ҡалаһында. Барыһы ла үҙ сираты менән барҙы. Йорт, эш, ғаилә... Тик яҙмыш уның тормошон “үткәнгә” һәм “киләсәккә” бүлә, ғаиләгә ауыр ҡайғы килтерә. Тормош юлдашы – яратҡан ҡатыны, балаларының әсәйе Фәниә апай баҡыйлыҡҡа күсә. Был бөтә ғаилә, туғандар, яҡындар өсөн ҙур юғалтыу була... Әммә ҡайғы уларҙы берләштерә генә, балалары атайҙарына ярҙам итә.\nЮбилярыбыҙ ҙа тормош һынау-ҙарына бирешмәй, шулай уҡ иғтибарлы һәм мәрхәмәтле булып ҡала. Балалар ялға ҡайтҡанда, әсәйҙәре иҫән ваҡытта булған кеүек, табында үҙ һөттәре, ҡаймаҡ, май, эремсектәре тора, хатта икмәккә тиклем үҙе бешерә.\nБер нисә йылдан һуң, юғалтыу әсеһе бер аҙ баҫылғас, балалар хуплауын алғас, яҙмышын шул уҡ ауылда йәшәүсе Гөлсирә Ҡадирова менән бәйләргә була. Гөлсирә Сабир ҡыҙы хаҡлы ялға сыҡҡансы, ғүмере буйы уҡытыусы булып эшләгән.\nУлар иңгә-иң терәп 20 йылдан артыҡ йәшәй, бер-береһенә йылылыҡ һәм ҡайғыртыусанлыҡ менән ҡарай. Лайыҡлы ялға сыҡҡас та, эшһеҙ ултыра алмай: шәхси ярҙамсы хужалыҡ та, баҡса ла бар, унан башҡа нисек йәшәргә.\nӘммә иң мөһиме, әлбиттә, тормошта үҙ урындарын тапҡан балалары, ейәндәре һәм ейәнсәрҙәре. Шундай ябай бәхет формулалары менән Рафаэль Миңлекәев 80 йәшкә тиклем йәшәп, оптимизм һәм яҡтылығын һаҡлап ҡалған. Ул һәр ваҡыт ярҙамсыл, ыңғай кеше булып ҡала, тормошҡа ҡыҙыҡһыныуын һәм мөхәббәттен юғалтмай.\nИҫ киткес ир-уҙаманға ныҡлы сәләмәтлек, оҙаҡ йылдар рух күтәренке-леге, яҡын кешеләренең йылыһын һәм йылмайыуҙарын тойоп йәшәүен теләйбеҙ!


Өфөлә фонтандар асылды\nОшо уңайҙан ҡала скверҙарында, мәҙәниәт һәм ял парктарында байрам саралары үтте. Ҡышҡы миҙгелдә туҡтап торғандан һуң һыу ҡоролмалары, йәйғор төҫтәрен балҡытып йәнә күккә атылды.\nШатлыҡлы ауаздар, ҡайнар алҡыштар аҫтында фонтандың беренсе тамсылары күккә атыла. Өфөнөң Театр скверында урынлашҡан «Ете ҡыҙ» фонтаны асылыу менән тирә-яҡҡа ҡурай моңдары ағылды. Был иҫтәлекле мәлде күрергә килеүсе тамашасылар өсөн концерт программаһы әҙерләнгән.\nФонтандарҙың асылыуы ҡала халҡы өсөн генә түгел, бөтә республикаға иҫтәлекле ваҡиға. Әбйәлил районында йәшәүсе Ғайсиндар, мәҫәлән, балаларын ҡаланы күрһәтергә фонтан асылыуға тап килтереп алып килгән.\nЯҙ һәм хеҙмәт байрамы баш ҡалала ошондай яҡшы кәйеф менән башланды. Өфөнө йәмләгән 17 һыу ҡоролмаһын асыуҙа ижади коллективтар, мәктәп уҡыусылары ҡатнашты. Тантанала шулай уҡ баш ҡала райондары араһында уҙғарылған йыр конкурсы еңеүселәре лә бүләкләнде.\n«Салауат Юлаев» майҙанындағы фонтан тирәләй ҙә халыҡ күп йыйылды, хатта сит төбәктәрҙән килеүселәр ҙә байтаҡ ине. Улар өсөн театрлаштырылған тамаша тәҡдим ителде.\nФонтандар кешеләрҙең һаулығына һәм кәйефенә ыңғай йоғонто яһай, ти белгестәр. Сөнки бындай урындар беренсенән таҙа һауаһы менән айырылһа, икенсенән һәр кем иҫтәлеккә фотоға төшөп ҡалырға тырыша. Бөгөнгө байрамға йыйылыусылар ҙа күңелле тамашанан күтәренке кәйефтә таралышты.


Киләһе йылда Башҡортостанда Ураҙа байрамын йәйен, Ҡорбан байрам көҙөн байрам итәсәктәр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКиләһе йылда Башҡортостанда Ураҙа байрамын йәйен, Ҡорбан байрам көҙөн байрам итәсәктәр\n18:09, 16 октября 2014 Йәмғиәт\nБашҡортостан Хөкүмәте 2015 йылда Ураҙа байрамын һәм Ҡорбан байрамын уҙғарыу даталары тураһында ҡарар ҡабул итте.\n«Башҡортостан Республикаһында байрам һәм иҫтәлекле даталар тураһында»ғы законға ярашлы төбәк халҡы 17 июлдә Ураҙа байрамын һәм 24 сентябрҙә Ҡорбан байрамын билдәләйәсәк. Был көндәр республикала ял көндәре тип иғлан ителгән.\nУраҙа байрамы – Рамаҙан айының тамамланыуы хөрмәтенә билдәләнгән ислам байрамы. Уны байрам итеү йолаһы үҙ башланғысын Мөхәммәт Пәйғәмбәр заманынан, 624 йылдан ала.\nҠорбан байрамы – Хаж тамамланыуын белдергән ислам байрамы. Ул Зөлхизә айының унынсы көнөндә, йәғни ураҙанан һуң 70 тәүлек үткәс байрам ителә.\nТеги: бр хөкүмәте ҡарары,байрамдар


Борон заманда, ҡалын урманда, хәҙерге Ҡариҙелдең башында, йәшәгән, ти, бер батыр. Бик күпте күргән, күп ерҙәрҙә йөрөгән, ил гиҙгән, яу сапҡан батыр булған, ти, был. Ин һуңғы тапҡыр яуға барған сағында бик күп батырлыҡ күрһәткәне өсөн был егетте батша үҙе саҡыртып алған да әйткән, ти:\n– Һин, егет, илде һаҡлап алып ҡалдың. Бының өсөн һиңә рәхмәт. Инде йәнеңә ни теләйһең, минең хазинанан шуны ал.\nРәхмәт,– тип әйтте, ти, егет,– миңә бер төрлө лә байлыҡ кәрәкмәй. Һин, батшам, миңә ике төрлө нәмә бир-һәң, шул етә.\n– Рәхим ит, уланым,– тип әйтте, ти, батша,– ни теләһәң, шуны бирергә ризамын.\n– Һин миңә, батша хәҙрәттәре– тип әйтте, ти,– мөмкин булһа, азатлыҡ бир. Мин бер ситкә китәйем дә үлгәнсе иректә йәшәйем.– Ярай,– тип әитте, ти, батша,– уйлап ҡарарбыҙ, икенсе һорауың нимә?\n– Икенсе үтенесем – ат. Миңә һин, батшам, алтын һарайыңдағы ҡара айғырыңды бир. Ғүмер буйы ситтә йәшәһәм, бер иптәшем булыр.\nБатша бер аҙ уйға ҡалды, ти: егеттең ике үтенесе лә ауыр бит инде.\n– Әйткән һүҙ – атҡан уҡ, батшам, ауыҙыңдан сыҡҡан һүҙеңде иҫеңә төшөр.\nШунан батша атты килтерергә әмер бирҙе, ти, егетте ирекле тип иғлан итте, ти.\nБатыр егет, ҡара айғырҙы менеп, осҡан ҡоштай елеп, үҙенең тыуған иленә, Урал тауҙарына, ҡайтып килде, ти. Тегенең айғырына һоҡланмаған кеше ҡалманы, ти. Бик яман көнләшә лә башланылар, ти, бынан. Дуҫ бар, дошман бар, айғырға ҡул һалырға теләүселәр ҙә ишетелә башланы, ти. Шунан был батыр уйлай: «Минең иркем бар, менергә айғырым бар. Ни эшләп әле мин бында ятам?» Китте, ти, был сығып, йөрөнө, ти, ил гиҙеп, шунан бер тау итәгенә барып урынлашты, ти. Тауҙы умырып өң яһаны ла шунда йәшәй башланы, ти.\nУл арала инде ҡара айғырҙың даны бөтә илдәргә таралып өлгөргән була. Бөтә илдәрҙән ошо айғырҙы күрер өсөн сапҡындар килә икән, ти. Әллә ҡайһы илдәрҙән әллә ниндәй батшалар, айғыр өсөн әллә күпме бүләктәр бирмәк булып, әллә нисәмә кеше ебәрҙеләр, ти.\nШунан айғыр үҙе телгә килеп әйтте, ти:\n– Эй, егетем, йоҡлап ятма, әйҙә китәйек. Беҙ икәү юлда булһаҡ, берәү ҙә мине һинән ала алмаҫ.\n– Юҡ,– тип әйтте, ти, егет,– мин һине, айғырҡайым, былай ҙа кеше ҡулына бирмәм. Бына ошо тау эсенә йәшерермен.\nУл тауҙы тағы аҡтарып, айғырға урын яһап, өҫтөнән таш менән ябып бикләп тә ҡуйҙы, ти. Айғырға ҡыҙығыусылар бөтә ерҙе аҡтарып киләләр. Шул саҡ айғыр, моңайып, бер кешнәп ебәрә. Әллә ҡайҙарға киткән, ти, уның тауышы. Шунан быны инде белеп алып, йылғыр сапҡындар килеп тә тәләр. Теге батырҙы, аңдып тороп, тотоп алалар ҙа, айғыр ятҡан урынды табып, ташты аҡтара башлайҙар. Шунан айғыр, эште һиҙеп алып, ишектәге таш алынғанды көтөп тора ла атылып сыға ла ҡаса.\nТегенең тояҡ көсөнә тау ишелеп киткән дә, атылып шишмә килеп сыҡҡан. Айғыр урмандар, тауҙар аша әле бер яҡҡа, әле икенсе яҡҡа борола-борола саба икән, ө тауҙан бәреп сыҡҡан көслө һыу уның тояҡ әҙенән ҡалышмай ағып бара ла бара икән. Шунан ҡара айғыр сабып, Ағиҙел буйҙарына барып сыҡҡан да күҙҙән юғалған. Уның тураһында башҡа ишетеүсе лә, күреүсе лә булмаған. Ә һыу Ағиҙелгә барып ҡушылған да ағып киткән.


Инвалидтарға торлаҡ сертификаттары биреләсәк\n11 Май , 12:06\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай тәүге уҡыуҙа “Башҡортостан Республикаһында инвалидтарҙы социаль яҡлау тураһында”ғы законға үҙгәрештәр ҡабул итте.\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай тәүге уҡыуҙа “Башҡортостан Республикаһында инвалидтарҙы социаль яҡлау тураһында”ғы законға үҙгәрештәр ҡабул итте. Республика парламентының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, инвалидтарҙы һәм инвалид балалар тәрбиәләнгән ғаиләләрҙе социаль ҡуртым килешеүҙәре буйынса торлаҡ менән сертификаттар ярҙамында тәьмин итеү күҙҙә тотола.\nҺүҙ 2005 йылдың 1 ғинуарынан һуң иҫәпкә баҫҡан торлаҡҡа мохтаждар хаҡында бара. Торлаҡ сертификаттары хроник сирҙәрҙең ауыр формаларынан яфаланыусыларға тәғәйенләнәсәк. Бер сертификат яҡынса 2,4 миллион һумға торош.\nИнвалидтарҙы торлаҡ менән тәьмин итеүгә республика бюджетында һалынған аҡса күләменән сығып, 2022 йылда 74 ғаилә шундай сертификат биреләсәк, тип көтөлә. Сертификатты файҙаланып, улар үҙҙәре өсөн уңайлы урында – дауахана йәки социаль хеҙмәтләндереү учреждениеһы янында торлаҡ һатып алырға мөмкин.