Апайым – ынйы бөртөгө » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Апайым – ынйы бөртөгө\nАпайым – ынйы бөртөгө\nУл беҙгә, кесе туғандарына, бала саҡтан алып ошо көнгәсә оло ихтирамға лайыҡ, абруйлы кеше булып ҡала\nБеҙ бит бер ҡарында яралғанбыҙ,\nБер әсәнең һөтөн имгәнбеҙ,\nБер икмәкте бүлеп ашағанбыҙ,\nБергә илап, бергә көлгәнбеҙ.\nМәләүез районының Ҡотлобулат ауылында йәшәүсе Далира һәм Фәрит Ҡунаҡбаевтар икенсе бала булып донъяға килгән ҡыҙҙарына, күҙгә бәрелеп тормаһа ла, үтә ҡиммәтле таш – ынйы бөртөгө – Фәриҙә исемен ҡуша. Тулыһынса аҡлай был исемде апайым. Эйе, ул минең апайым, берҙән-бер ҡыҙ туғаным, кәңәшсем, серҙәшем, иң яҡын кешем. Үҙемде белгәндән алып Фәриҙә апайым – бәлә-ҡазаларҙан ҡурсалаусы, маяҡ кеүек юлды яҡтыртып, алға әйҙәүсе, шатлыҡ-ҡыуаныстарымды уртаҡлашыусы яҡын кеше. Йәш айырмабыҙ бары ике генә йыл булһа ла, ул минең өсөн бала саҡтан алып ошо көнгәсә оло ихтирамға лайыҡ, абруйлы, өлкән кеше. Бәләкәй сағыбыҙҙа сәсемде тарап үреү, кейемемдең бөхтәлеген ҡарап йөрөү ҙә апайыма йөкмәтелгәйне. Ул үҙенән кесе туғандарына ғына түгел, ә ағайыбыҙға, хатта атайыбыҙға ла «апай» булды (яуаплы, үҙ аллы булғанына атайыбыҙ, шаяртып, уға: «Фәриҙә апай», – тип өндәшер ине). Бер нисә йыл элек үткән ваҡиғаларҙы иҫләйем дә, апайым ул ваҡытта минән дә йәшерәк булған, ә ҡайһылай фәһемле кәңәштәр биргән, тип уйлап ҡуям. Бер шулай: «Апай булыуы ауырмы?» – тип һораным. «Элек ауырлығын һиҙмәнем дә, шулай булырға тейеш, тип уйланым, хәҙер, туғандарым ҙурайғас, апай булыуы еп-еңел», – тип яуапланы.\nБәләкәйҙән эшкә теремек ул, сөнки әсәйебеҙ талапсан, ғәҙеллеккә, маҡсатлы йәшәргә, эште ваҡытында башҡарырға өйрәтте. Фәриҙә апайым йөкмәтелгән һәр эште еренә еткереп, әсәйебеҙ ҡайтҡансы тамамлатыр ине. «Эште әйтеп эшләтһәм, мин үҙем дә эшләйем, үҙегеҙ белеп эшләгеҙ», – ти торғайны әсәйебеҙ. Ә атайыбыҙҙан беҙгә сабырлыҡ, барына риза булып йәшәү сифаты күскәндер. «Бар бит, юҡ түгел!» – тиер ине. Уның тағы бер холҡо беҙгә йоҡҡан: нимәгә тотонһаҡ та, кешенән алда тамамларға тырыштыҡ, шуға эште иртәрәк тороп башлай торғайныҡ.\nФәриҙә апайым ул ваҡытта етенсе класта уҡығандыр. Апайым, атайым менән өсәүләп утын әҙерләнек. Улар ҡул бысҡыһы менән ҡоро ағасты быса, ботаҡтарын бер өйөмгә өйә, ә мин һыбай әҙер утынды арҡан менән һөйрәтеп, урмандан сығарып, бер ергә ташыйым.\n– Ике ҡыҙым менән дүрт машина утын әҙерләнек, – тип атайым ҡыуанып һөйләп йөрөгәйне...\nБер шулай хәтирәләргә бирелеп ултырғанда апайым: «Ә беләһеңме, мине бит атайым бесән сабырға өйрәтте, үҙемә бишле салғыны ла һаплап биргәйне», – тип һөйләне. Ғаиләбеҙ менән күмәкләп еләккә, муйыл, баланға йөрөнөк. Фәриҙә апайым: «Ҡайҙа, биҙрәңде күрһәт әле, күпме еләк йыйғаныңды ҡарайым», – тип мине тикшереп кенә торор ине. Йәй айҙарында иптәш ҡыҙҙары Нәфисә, Таңһылыу апайҙар менән ҡулалмаш өй йыуҙылар. «Араларында иң бәләкәйе булһам да, иң яуаплы ерҙәрҙе минән йыуҙырҙылар, Нәфисә мейестәрен минән аҡлатты», – тип хәтерләй ул.\nУҡырға ла иртә өйрәнә апайым. «Фәнир ағайыбыҙҙы әсәйебеҙ «Әлифба»нан уҡырға өйрәткәнендә, эргәләрендә тыңлап тороп өйрәндем», – ти ул. Ә инде үҙе лә мәктәптә уҡый башлағас, апайымдың ҡайтҡанын тышта һағынып көтөп йөрөгәнем әле лә күңелем һандығында һаҡлана. Ғаиләбеҙ менән ул ваҡытҡа Иштуған ауылына күскәйнек. Апайым Иштуған һигеҙ йыллыҡ мәктәбендә гел «бишле» билдәләренә генә уҡыны. Немец телен яҡшы белгәнгә күрә Германия уҡыусылары менән хат алышты. Бер көндө почта ташыусы апай ҡулыма хат килтереп тотторҙо. «Апай-апай, һиңә Симоне Бомдан хат килде!» – тип өйгә ингәнсе шатлығымдан ҡысҡырғаным бөгөнгөләй хәтеремдә. Уҡыуҙа өлгәшкән уңыштары, олимпиадаларҙа ҡатнашып, гел алдынғылар рәтендә булғаны өсөн апайымды Симферополь ҡалаһындағы «Орлёнок» пионер лагерына путевка менән бүләкләнеләр.\nБәләкәй сағынан ул уҡытыусы булырға теләне. Һигеҙенсене тамамлағас, Салауат педагогия училищеһына уҡырға инде. Минең өсөн тағы һағышлы көндәр башланды. Һәр ваҡыт апайым эргәлә булһын да, ҡайҙалыр алыҫҡа сығып китһен әле! Әлбиттә, һағына инем, хатта, әсәйемдәр күрмәһен тип, мунсаға инеп илап та ала торғайным (бәлки, апайым менән бергә булыу теләге көслө булғанға ла мин дә уҡытыусы һөнәрен һайланым). Салауат ҡалаһынан аҙна һайын ҡайтып, бер-бер артлы яңы тыуған мырҙаларыбыҙҙы ҡараша, өҫтәрен йыуыша ине.\n«Балаларҙы яратыуым, уҡытыусыларым Ғәйшә Йәнбирҙина, Тулай Рәхимов, Софья Байрамғолова һәм Асия Латипованы тәрән ихтирам итеүем уҡытыусы һөнәрен һайлатты. Башланғыс синыфтар уҡытыусыһы һөнәрен һайламаһам, немец теле уҡытыусыһы булыр инем», – ти апайым.\nУчилищены тамамлағас, Фәриҙә апайым Һарыш урта мәктәбенә эшкә урынлашты. Ошо уҡ ауыл егете Юнир Итәшевҡа кейәүгә сығып, бер-бер артлы ике балаға ғүмер бирҙеләр. Ситтән тороп Стәрлетамаҡ педагогия институтында юғары белем алды. Кемдер кейәүгә сығып, бала ҡарау өсөн академик ял юллаһа, апайым, сессияға балаларын үҙе менән алып, курсташтары менән бергә уҡыуын тамамланы. Еҙнәм менән өй һалып сыҡтылар. Донъялары матур, күркәм уларҙың. Районда ике тапҡыр «Өлгөлө йорт» номинацияһында призлы урын алдылар.\nФәриҙә апайым 30 йылдан ашыу бер генә мәктәптә башланғыс синыфтарҙы уҡыта. Юғары категориялы тәжрибәле педагог, үҙ эшенең оҫтаһы. Башҡортостан белем биреү порталында уның сәхифәһе иң алдынғыларҙан һанала. Ижади һәләтле уҡытыусының эш һөҙөмтәләре лайыҡлы баһаланған. Балаларға белем биреү өлкәһендә юғары уңыштарға өлгәшкәне өсөн апайыма «Рәсәй Федерацияһының почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре» исеме бирелгән.\nЭшендә дә, шәхси тормошонда ла уңған, бар йәһәттән дә уңыш ҡаҙанған, ауылдаштары, уҡыусылары, коллегалары араһында абруй яулаған апайымдан:\n– Бәхетлеме һин? – тип һораным.\n– Бәхет төшөнсәһе йәшәй-йәшәй үҙгәреп тора. Йәш саҡта уға бер мәғәнә һалаһың, ә өлкәнәйә килә икенсе ҡиммәттәрҙе баһалайһың. Һәм үткәндәрҙе барлап, бөгөнгөнө һанлап, йәшәү дәүеремдең һәр миҙгеле бәхетле икәненә инанам, – тип яуап бирҙе.\nБына шундай һоҡланғыс кеше минең апайым. Барыһы өсөн дә уға, рәхмәт, тим. Киләсәктә ижади уңыштар, ныҡлы һаулыҡ, бәхетле оҙон ғүмер теләйем, Фәриҙә апай, һиңә, нисек барһың, шулай булып ҡал!\nСығыу ваҡыты 10-03-2017, 11:58 | Ҡаранылар: 706\n«Апайым менән ғорурланам!»\nХоҙайым ярҙам итте!


Куйбышев тимер юлының Иглин - Таутөмән өлөшөндә ике ҡыҙҙың зыян күрә, уларҙың береһе һәләк була\nРәсәй Тәфтиш комитетының Волга буйы транспорт линияһы тәфтиш идаралығы уҙған йома Куйбышев тимер юлының Иглин - Таутөмән өлөшөндә ике ҡыҙҙың зыян күреү, уларҙың береһенең һәләк булыу осрағы буйынса тикшереү алып бара.\nМашинист ашығыс тормозға баҫһа ла, һәләкәтте иҫкәртергә һуң була. Һөҙөмтәлә 23 йәшлек ҡыҙ һәләк була, 17 йәшлеге ауыр тән йәрәхәттәре менән дауаханаға урынлаштырылған, уның ғүмре өсөн табибтар көрәшә. Әлеге ваҡытта урында оператив-тикшереү төркөмө эшләй, фажиғә сәбәптәре асыҡлана. Ваҡиға урынында беҙҙең ижади төркөм дә юлланды. Тулыраҡ мәғлүмәттәр беҙең алдағы сығарылышатарҙа.Идаралыҡтан хәбәр итеүҙәренсә, 23 һәм 17 йәшлек ҡыҙҙар ҡар таҙартҡан тепловозға тапалған.


Башҡортостан Хөкүмәтендә тәүге ярты йыллыҡҡа төбәктең социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһайҙар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:55, 23 августа 2017 Иҡтисад\nӨфөлә Башҡортостан Хөкүмәтенең киңәйтелгән ултырышы асылды. Төбәк Министрҙар кабинеты тәүге ярты йыллыҡта республиканың социаль-иҡтисади үҫешенә йомғаҡ яһай. Ултырышта Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Дәүләт Йыйылышы депутаттары, башҡарма власть органдары етәкселәре, ҡала һәм район хакимиәте башлыҡтары ҡатнаша.\nДөйөм алғанда, республика Башлығының һүҙҙәренсә, тәүге ярты йыллыҡ уңышлы булды. Сәнәғәт – 3,4 процентҡа, аграр комплекс өс процентҡа артты. Ауыл хужалығы етештереүендә төп күрһәткестәр буйынса республика Волга буйы федераль округының өс алдынғыһында.\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов социаль-иҡтисади үҫеш йомғаҡтары менән таныштыра. Социаль-иҡтисади үҫеш тәүге ярты йыллыҡта төп фараз варианты буйынса барҙы. Төп индикаторҙар тотороҡло үҫеште сағылдыра.\nДемографик һәм миграция хәлен яҡшыртыу буйынса күрелгән саралар тураһында муниципалитет башлыҡтары һөйләйәсәк. Ултырышта ағымдағы йылдың аҙағына тиклем предприятиеларҙың инвестиция пландары һәм торлаҡ төҙөлөшөн яҡшыртыу перспективалары тикшереләсәк.\nТеги: Башҡортостан Хөкүмәте,социаль-иҡтисади үҫеш


Инфоурок / Дошкольное образование / Другие методич. материалы / Сценарий . "Мамочка любимая".\n“Әсәкәйем – күҙ нурым”\nбалаларға әсәйҙәр көнө тураһында мәғлүмәт биреү, легендалар, шиғырҙар, йырҙар, мәҡәлдәр аша әсәйҙәр тураһында белемдәрен тәрәнәйтеү,\nбалаларҙың телмәрен үҫтереү; шиғырҙарҙы дөрөҫ интонация менән һөйләү, йырҙарҙы матур йырлау, бейеүҙәрҙе бейеү, инсценировкалау һәләттәрен үҫтереү,\nәсәйҙәргә ихтирам, һөйөү тәрбиәләүҙе дауам итеү,\nәсәләрҙә балалар менән берлектә иртәлектә ҡатнашыуға әүҙемлек уятыу.\nЙыһыз: уйындарға, сценкаларға атрибуттар\nӘсәйҙәр тураһында притча. № 1 Көй яңғырай балалар бейей.\nТыуырына бер көн ҡалған бала Алланан һораған: "Мин иртәгә ерҙә буласаҡмын тиҙәр. Мин унда нисек йәшәрмен, мин бит бәләкәй һәм ярҙамһыҙ." Алла әйткән: "Мин һиңә, һине көтөп тороусо һәм һинең турала ҡайғыртыусы бер фәрештә бүләк итермен". Бала уйлаған һәм яңынан телгә килгән: "Һинең янда мин йырлайым һәм көләм. Бәхет өсөн миңә шул еткән". Алла: "Һинең фәрештәң бары һинең өсөн генә йырлар, көлөр, һин уның мөхәббәтен тойоп бәхетле булырһың". "О, мин уны нисек аңлармын, мин бит уның телен белмәйем. Ә һиңә мөрәжәғәт иткем килһә мин ни эшләрмен" - тигән бала. Алла әкрен генә баланың башынан һыйпап: "Һинең фәрештәң һиңә доға өйрәтер. Шул доға аша беҙ һинең менән аралашырбыҙ". Унан һуң бала һораны: " Ер йөҙөндә яуызлыҡ бар тип ишеттем. Мине кем һаҡлар". "Үҙ тормошон ҡыҙғанмайса, фәрештәң һине һаҡлар" - тине Алла. "Һине күрмәгәс миңә бик яманһыу булыр." "Фәрештәң һиңә минең турала һөйләр. Мин гел һинең яныңда булырмын." Шул саҡта Ер йөҙөнән тауыш ишетелде һәм бала һораны: "Аллам, фәрештәмдең исемен әйтсе!" Алла тыныс ҡына тауыш менән: Исеме уның мөһим түгел. Һин уны ӘСӘЙ тип йөрөтөрһөң.\nХәйерле көн, хөрмәтле әсәйҙәр, ҡунаҡтар! Бөгөн беҙ һеҙҙең менән әсәйҙәр байрамына йыйылдыҡ.\nБерҙән – берем, күҙ нурым, тип\nУл – һөйөклө әсәйем.\nӘ ҡасан барлыҡҡа килгән һуң был байрам? Бөйөк Ватан һуғышы ваҡытында балаларын юғалтҡан әсәйҙәр бик күп күҙ йәштәре түгә. Әсәйҙәрҙең сабырлығы, түҙемлеге, хеҙмәте өсөн “Ҡаһарман әсәй” ордены булдырыла. 90 – сы йылдарҙан алып ноябрҙең һуңғы аҙнаһында бөтә Рәсәйҙә “Әсәйҙәр көнө” билдәләнә.\nӘсәй ул – һәр кемдең иң ҡәҙерле, иң изге кешеһе. Бәпестең тәүге һүҙе лә “әсәй”. Әсәй беҙгә ғүмер бүләк иткән. Әсәйгә мөхәббәт – тәбиғәттән. Был тойғо мәңгелек.\nӘ хәҙер һүҙ балаларға:\nӘсәй ул – һауа!\nӘсәй ул – яҡтылыҡ!\nӘсәй ул – бәхет!\nӘсәй ул – йылылыҡ!\nӘсәй ул – тыныслыҡ!\nМин әсәйемде яратам!\n№ 2 “………………………………………………………………………………….”\nБалалар ултырғыстарға ултыра.\nӘсәйҙәребеҙҙе йылына ике тапҡыр ҡотларға мөмкинселек бар. Әсәйҙәргә бағышлап бик күп йырҙар, әҫәрҙәр, шиғырҙар яҙылған. Хәҙер әсәйҙәренә арнап балаларыбыҙ һөйөү тулы шиғырҙарын ишеттерер.\n№ 3 Балалар шиғыр һөйләй.\n1-се бала:\tИртән һөйөп уята, Эсерә тәмле сәйен.\nБаҡсаға ла оҙата\nКөләс йөҙлө әсәйем.\nҠаршы ала йылмайып,\nАшы, сәйе өҫтәлдә.\nӨйҙө матурлап ҡуя\nҘур ҡунаҡты көткәндәй.\n2-се бала:\tӘсәйҙәр берәү генә,\nҺәр эштә ярҙамлашып,\n3-сө бала:\tБик матур минең ҡурсағым,\nШауламағыҙ, ныҡ баҫмағыҙ.\nҠурсағым да, әсәйем дә,\nИкеһе лә йоҡлаған.\n4-се бала: Әсәйем эштән ҡайтыуға\nИҙәнде йыуып ҡуям.\nҠасан ҡайта инде, тиеп,\nҺағынып көтөп алам.\n5-се бала:\tМин бәхетле, бик бәхетле,\nБыл байрам доньяға килгән\nБыл байрамдағы йылылыҡ\nӨй түрендә гөлбаҡсала\nБөгөн-ҙур бер тамаша.\nБеҙҙе тормош ауырлыҡтарынан һаҡлап, яманлыҡтарҙан яҡлап, насар сирҙәрҙән ҡурсалап тороусы изгеләрҙән изге зат – әсәйҙәр.\nӘсәләр тураһында күпме генә һөйләнһә лә, уларҙың күңел йылылығын, гүзәллеген, яғымлылығын әйтеп бөтөрөрлөк түгел.\nӘ хәҙер ҡыҙҙар башҡарыуында бейеү.\nҠыҙҙар бейеүе. № 4 (зонт менән бейеү)\nӘсәйҙәр һәр ваҡыт ниндәйҙер эш башҡаралар: тәмле ашын да бешерәләр, балаларын да ҡарайҙар, эшкә лә йөрөйҙәр.\nБалалар, һеҙ әсәйҙәрегеҙгә нисек ярҙам итәһегеҙ?\n………………… әсәһенә нисек ярҙам итеүен йырын тыңлап белербеҙ.\n№ 5 Йыр “Ике биҙрә”\nӘ малайҙарыбыҙ әсәйҙәренә нисек ярҙам итәләр икән? Әйҙәгеҙ, малайҙарыбыҙҙан әсәйҙәренә иртәнге аш әҙерләтәйек. Сөнки әсәйҙәр һәр ваҡыт иртәнсәк эшкә ҡабалана. Был уйынға … сығығыҙ. Тағы ла беҙҙең әсәйҙәребеҙ кәрәк була.\nУйын “Әсәйҙәргә аш әҙерләү” (әсәйҙәр менән бергә)\nҘур рәхмәт. Бик тәмле булғандыр. (Әсәйҙәр рәхмәт әйтһен).\nХәҙер балаларҙы ………………………………………………………………… бейеүенә саҡырабыҙ.\n№ 6 Бейеү “бәшмәктәр бейеүе”\nБалалар әсәйҙәргә арнап йыр ҙа йырланылар, шиғырҙар ҙа һөйләнеләр, иртәнге аш та әҙерләнеләр, бейенеләр ҙә, ә әсәйҙәребеҙ балаларға яуап итеп бишек йыры әҙерләгәндәр. Рәхим итегеҙ!\n№ 7 “………………………………………………………………………………”\nӘсәйҙәр тураһында бик күп мәҡәлдәр һәм әйтемдәр бар. Әсәйҙәрҙе тикшереп карайык мәҡәлдәрҙен башын әйтәм, ә аҙағын әсәйҙәр дауам итә. Әйҙәгеҙ, балалар ҙа ярҙам итһен.\nҠояш – яҡтылыҡ, әсәй – бәхетлек.\nӘсәйгә бөтә балалар ҙа бер.\nӘсә йөрәге ҡояштан да нығыраҡ йылыта.\nҠош яҙға ҡыуана, бәпес – әсәйгә.\nҺәр әсәгә үҙ. балаһы яҡын\nӘсәйҙән дә яҡын иптәш юҡ.\nРәхмәт, әсәйҙәр! Бик күп мәҡәлдәр беләһегеҙ.\n(Балалар сценкаға сыға)\nКөй яңғырай. “……………………………………………………………………..”\nЙәшәгән, ти, урманда терпе. Бер көн терпе әсәһенә сәскә бүләк итергә уйлаған.\nТерпе: - Һаумыһығыҙ, сәскәләр, фр – фр!\nСәскәләр: - Хәйерле көн, хәйерле көн!\nТерпе: - Сәскәләр, зинһар өсөн, әйҙәгеҙ минең әсәйемде ҡотлайыҡ.\nСәскәләр: - Беҙ риза, ә ҡайҙа барырға?\nШул ваҡыт урман эсенән Төлкө килеп сыға.\nТөлкө: - Ниндәй тәмле еҫ, ням – ням - ням.\nХәҙер мин һине ашайым, ам – ам.\nТерпе: - Ай, мин ҡурҡам, фр – фр, ярҙам итегеҙ!\nТерпе сәскәләр араһына йәшенә, төлкө сәскәләр тирәләй әйләнә лә китә. Урман эсенән Терпекәйен эҙләп Әсәй терпе сыға.\nӘсәй терпе: - Ниндәй матур сәскәләр, ә ҡайҙа һуң минең терпекәйем?\nТерпе: - Әсәй, мин сәскәләр араһында, фр – фр, фр – фр.\nӘсәй, һине байрам менән ҡотлайым\nТерпекәй әсәһенә сәскә бүләк итте, ә беҙҙең бәләкәстәр әсәйҙәренә шиғыр һөйләйҙәр. Әйҙәгеҙ, тыңлайыҡ.\nШиғыр:\tӘсәйемдең ҡулы алтын,\nЭнә алһа ҡулдарына\nМатур кейемдәр тегә.\nӘсәйем, күҙ нурым, Әсәйем, алтыным,\nЙылмая йөҙҙәрең. Һин бит иң яҡыным.\nЙылытып йөрәкте Үҙеңә гел тарта\nНур һибә күҙҙәрең. Күңелең ялҡыны.\n№ 8 әкиәт сәхнәләштереу ……………………………………………….\nЫсынлап та, әсәйҙәр нимәгә тотонһалар ҙа, бөтә эштәре лә ҡулдарынан килә. Әйҙәгеҙ, әсәйҙәребеҙгә ял биреп уларҙы байрамса биҙәндерәйек.\nУйын “Әсәйҙе биҙәндер”\nБер нисә бала әсәйҙәрен биҙәндерә.\nӘсәйҙәребеҙ тағы ла матурыраҡ булып китте. Әйҙәгеҙ әле, ысын йондоҙҙар һымаҡ әсәйҙәребеҙ көй аҫтында үтһендәр.\nЗал буйлап әсәйҙәрҙең дэфилеһы\nБөгөн балалар йырланылар ҙа, бейенеләр ҙә, әсәйҙәргә шиғырҙар, мәҡәл – әйтемдәр ҙә бағышланылар. Ә хәҙер ҡәҙерле әсәйҙәр, хөрмәтле ҡунаҡтар, һеҙҙең өсөн тағы ла музыкаль бүләк.\n№ 8 “Малайзар ултыргыска ултырып бейей”\nҠәҙерле әсәләр!Был бер бөтөнлөк, бер-берегеҙҙе бер һүҙҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхеттә йәшәргә яҙһын.\nБайрамыбыҙҙа ҡатнашыуығыҙ өсөн барығыҙға ла рәхмәт.Һеҙҙе тағын бер ҡат байрам менән ҡотлайбыҙ! Әсәләр көнөнә арналған концертыбыҙ аҙағына ла етте.Хөрмәт итеп килеүегеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Һеҙгә киләсәктә һаулыҡ, оҙон ғүмер, ғаилә бәхете теләп ҡалабыҙ. Һау булығыҙ!!!\n"Әсәйем-алтыным,берҙән берем" исемле концерт\nМаксаты: балаларға әсәйҙәрҙә яҡын,изге,ҡәҙерле кеше барлығын төшөндөрөү;\nБалаларзын иҗади һәләттәрен үҫтереү; әсәйҙәргә ҡарата хөрмәт,яратыу һәм ихтирам хистәре тәрбиәләү.\nТыуырына бер көн ҡалған бала Алланан һораған: "Мин иртәгә ерҙә буласаҡмын тиҙәр. Мин унда нисек йәшәрмен, мин бит бәләкәй һәм ярҙамһыҙ." Алла әйткән: "Мин һиңә, һине көтөп тороусо һәм һинең турала ҡайғыртыусы бер фәрештә бүләк итермен". Бала уйлаған һәм яңынан телгә килгән: "Һинең янда мин йырлайым һәм көләм. Бәхет өсөн миңә шул еткән". Алла: "Һинең фәрештәң бары һинең өсөн генә йырлар һәм көлөр, һин уның мөхәббәтен тойоп бәхетле булырһың". "О, мин уны нисек аңлармын, мин бит уның телен белмәйем. Ә һиңә мөрәжәғәт иткем килһә мин ни эшләрмен" - тигән бала. Алла әкрен генә баланың башынан һыйпап: "Һинең фәрештәң һиңә доға өйрәтер. Шул доға аша беҙ һинең менән аралашырбыҙ". Унан һуң бала һораны: " Ер йөҙөндә яуызлыҡ бар тип ишеттем. Мине кем һаҡлар". "Үҙ тормошон ҡыҙғанмайса, фәрештәң һине һаҡлар" - тине Алла. "Һине күрмәгәс миңә бик яманһыу булыр." "Фәрештәң һиңә минең турала һөйләр. Мин гел һинең яныңда булырмын." Шул саҡта Ер йөҙөнән тауыш ишетелде һәм бала һораны: "Аллам, фәрештәмдең исемен әйтсе!" Алла тыныс ҡына тауыш менән: "Уның исеме бик ябай ғына - Әсәй" - тине.\nХәйерле кон, хөрмәтле дуҫтар, туғандар!\nБарығыҙға, олоғоҙға, йәшегеҙгә, кесегеҙгә!\nБатыр ауылы халҡына\nБарығыҙға ла иҫәнлек -именлек, һаулыҡ, бәхет, шатлыҡ-ҡыуаныстар ғына теләйбеҙ!\nӘсәй-ерҙә иң ғәзиз,иң якын кеше,сөнки ул һине тыуҙырған,күкрәк һөтөн имеҙгән,йыр көйләп бишектә тибрәткән,беренсе йылмайыуыңды күреп кыуанган,тыуган телде өйрәткән,халык моңон күңелеңә һеңдергән.Әсәйҙәрҙең һиңә кылған изгелеген һанап бөтөрөү мөмкинме һуң?\nҺеҙҙе бөтөн ер йөҙөн биҙәгән Әсәйҙәр байрамы менән тәбрикләйбеҙ.Ҡәҙерләйек беҙ әсәйҙәрҙе,ололайык!Уларҙың канаттары кайырылмаһын,тормош ауырлыктарынан иңдәре һыгылып төшмәһен!Ҡатын-кыҙ һәр вакытта ла ҡатын-кыз булып калһын!\n-Бөгөн ҡәҙерле әсәйҙәребеҙҙең якты,илаһи зур байрамы.Ер йөзөндә әсәйҙән дә якын,әсәйҙән дә рәхимле,мөхәббәтле,әсәйҙән дә оло йәнле зат юктыр.\nКояш нуры һибергә.\nҺеҙҙең назлы кулдарығыҙ\nӘсәйҙәрҙе байрам менән котлап,\nКоштар йырлай тыуган еремдә.\nЙырсы коштар һайраша\n- Бөтөн кешелек дөньяһына йәм биреүсе йылмайыуығыз менән беҙҙе иркәләүсе,йылы караштарыгыз менән назлаусы,акыллы фекер-ҡараштарығыҙ менән беҙгә аҡ юл күрһәтеүсе һөйөклө әсәйҙәребеҙ.\nБыл дөньяла йөҙҙәреңдән\nБар өйгә нур бөркөлә.\n-Әсәй!Күпме наҙ бар был һүҙҙә.”Әсәй” тиеп телебеҙ асыла.Беренсе аҙымдарыбыҙҙы күреп ғәзиз әсәйҙәребез һөйөнә.Беҙҙең иң якын кәңәшсебез,серҙәшсебеҙ ул!\n-Аллаһы Тәғәлә ҡатын-кыҙҙы йомшаҡ тәбиғәтле,һүҙсән,нәфис,хиссән итеп яралткан һәм гүзәл заттарға ғаиләләге иң яуаплы,сетерекле вазифаны - бала тәрбиәләүҙе йөкмәткән.Ҡатын-кыҙ-иң элек әсә һәм ғаилә усағын һаклаусы ул.\nҠатындарҙың бөтөн матурлығы\nӘсәләрҙең күңелдәре балаларҙа\nТик онотмайыҡ шуны:ике килмәй\nТаңдар ҙа нурлыраҡ,\nКөндәр ҙә йылыраҡ,\nКүңел дә йылыраҡ,\nЯнда һин булғанда.\n-Әсә!Әней!Инәкәй!Ниндәй бөйөк исем! Доньяла әсәйҙәрҙән дә гәзиз,изге зат юктыр.Күпме наҙ,күпме йылылык бар был һүҙҙә.Сабый доньяга килгән сәгәтенән уҡ әсәһенең йомшак кулдарын һиҙеп,яғымлы карашын тойоп йәшәй.Әсә өсөн бала ер йөзөндә бер нәмә менән дә тиңләй алмаҫлык йөрәк парәсе.Йылдар үтеп,сәстәргә сал керһә лә,гәзиз әсәйҙәребез өсөн беҙ һәр вакыт бала булып ҡалабыз.Һәм беҙ әсәйҙәр байрамына бына нисек әзерләндек.\nАтай менән бәргәләшеп\nТаңдан тороп ултырҙыҡ\nЕң һыҙғанып ҡыҙыу-ҡыҙыу\nБеҙ эшләргә тотондоҡ\nӘсәйҙәр көнөнә атай\nТырышып ҡамыр баҫты\nӘ бесәйем мыраубайым\nЭсенә кереп батты\nБәләкәс ҡустым һабын алып\nУның майлы битен күреп\nБесәйем ҡурҡып ҡасты\nҠыҙыл салбар,аҡлы күлмәк\n-Харап иттең күлмәкте,-тип\nҘур ағайым бәйләнә.\nҺеңлем дә бик тырышты,\nКүл булып аҡҡан һыуҙарҙы\nСүмес менән йыйышты.\nКөйөп табаға йәбешкәс\nӘсәйҙәр көнөнә шулай\nБеҙ әсәйгә булыштыҡ\nУға бер эштә ҡалманы,\nБына нисек тырыштыҡ.\n- Дөньяның рәхәтен, тормоштоң михнәтен, күңелдең сафлығын, намыҫтың паклығын аңларға өйрәтеүсе, үҙ йәне аша уҙҙырып, күкрәк һөтө менән Иман иңдереүсе әсәй.Беҙ сырхаулап ятҡанда, күкрәгенә ҡыҫып ,....йән емешем, балам, тип, ысын күңелдән борсолоусы әсәйебеҙ.Әсәй булмаһа, беҙ ояһыҙ ҡош, моңһоҙ йыр, йырһыҙ һандуғас кеуек йәшәр инек, тормошобоҙҙоң йәме лә, тәме лә булмаҫ ине.\n“Әсәй” тип асыла беҙҙең тел,\n- Балалар, әсәйҙәрегеҙҙең ҡулына күҙ һалҡанығыҙ бармы һеҙҙең? Йыйырсыҡланып, ауыр эштән сөйәлләнеп, китап битенә төшкән яҙыу юлдары кеуек һызғысланып бөткән улар. Ә шулай ҙа, һине иркәләгәндә, башыңды һыйпағанда, ул ҡулдарҙан да йомшағырағ ,йылыраҡ, шифалыраҡ ҡулдар юҡтыр дөньяла!Әсәйҙәребеҙ ҡулдарынан уҙған эштәрҙе тау итеп өйһәң,юл итеп һузһаң,уны уҙырға бер ғумер кәрәк булыр ине.Ул ғумер-ысын хеҙмәт юлы.\nУларғаҙыр бөтөн ауырлыҡ\nӘсәйҙәргә яғты йондоҙҙарҙан\nҺинән дә яктыраҡ\nҺинән дә якшыраҡ\nМатурыраҡ кеше юҡ\nБөтөн ер шарында.\nКитһәм дә ситтәргә\nНи генә булһа ла\nМин һине илатмам.\nНиңә бөгөн бөтөн ерҙә\nБеләбеҙ һәммәбеҙ ҙә\n- Хөрмәтле әсәйҙәр! Хәҙер һеҙҙең иғтибарға балаларығыҙ әҙерләгән концерт тәҡдим итәбеҙ. Башҡарған йыр-бейеүҙәр - балаларығыҙҙың һеҙгә ысын күңелдән бүләге. Ҡул сабып, йылмайып ял итегеҙ!\n1.Концертты дауам итергә бәләкәстәрҙе саҡырайыҡ!\n2.Була шундай уңғандар\nУҡыуҙа ла тырыштар\nЙыр-моңға ла ғашиҡтар\nСпортты ла һөйәләр\nКескәй генә булһалар ҙа\nҺәр ергә өлгөрәләр.\n3. Әсәй һүҙе - йырлы үҙе\nӘсәй һүҙе тәьҫирле.\n………………………………………………………………………………"Әсәйем, бергенәм" йыры\n4.Денис,Аяз, Айрат бейей сәхнәлә\nЙәш егеттәр бейеүен\nҠарағыҙсы әле уның\n5. Бейеү бит ул ялҡынлы дәрт\nБейеү спорт һәм сәнғәт\nБейеү талант һәм хеҙмәт ул\nБейеү тылсымлы хикмәт.\n7.Ни булыр ине доньяла\nЯңғырап гел тормаһа\nҺеҙҙең алдығыҙҙа Нигматуллина Рәйлә апай\n"…………………………………………………………………………………….." йыры менән\n8.Ҡарайыҡ хәҙер дуҫтар\nБаһадир егеттәр бейеүен.\n9. 10.Баҫам- баҫам тыпырҙатып\nАяҡтарым төҙ генә.\nИҙәне түҙһен генә.\n11.Йырҙан ҡиммәт, йырҙан ҡәҙерлерәк\nКүстәнәсем башҡа юҡ минең - ти\n13. Яндырып баҫ, өҙҙөрөп баҫ,\nҺеҙҙең алдығыҙҙа башҡорт бейеүе …………………………………………………………………….\n15.Эй, тормоштоң йәме йәп-йәш ҡыҙҙар\nЙөрәктәрҙе утҡа һалалар.\nСәскә кеүек һылыуҙарға ҡарап,\nБабайҙар ҙа баҫып ҡалалар\nБейегәндә уттар сәсрәтәләр\nЙөрәктәргә дәрттәр һалалар.\n16.Йыр үлемһеҙ, йәшәй, көрәшә.\nОсҡан саҡта күреп ҡаламын\nЕр өҫтөн ул байҡай яратып.\n17.Ниндәй генә хистәр уятмайһың\nЭй, тылсымлы йыр, һин һәр кемдә!\nҺин ул минең ялан-ҡырҙарымда\nТуғайҙарым, йылғам, тауҙарымда\nҺағышымда, ҡайнар дәртемдә.\n18.Эй, һылыу ҙа буйҙары\nҺеҙҙең өсөн "………………………………………………………………………………" бейеүе.\n19.Концертыбыҙҙы дауам итәбеҙ. "……………………………………………………………………." йыры\n20.Был бейеүҙә барҙыр бөтәһе лә:\nҺын - моңонда, халҡым\nХөрмәтле әсәйҙәребеҙ!Һеҙ-тыйнаҡ та,һөйкөмлө лә, һез-эшсән дә,түҙемле лә, һеҙ-иманлы ла, дарманлы ла. Һеҙ өйҙәребеҙҙең йәме,аштарыбыҙҙың тәме.Дөнья йөгөн һеҙ күтәргәнһегеҙ , ғаилә усағын һүндермәйсә, һүрелдермәйсә, һеҙ дөрләтеп тораһығыҙ.\nҠәҙерле әсәләр!Был бер бөтөнлөк,бергәлек балағыҙ үҫкән һайын тағын да нығынһын,бер-берегеҙҙе бер һүҙҙән, бер ҡараштан аңлап, бәхеттә йәшәргә яҙһын.\nНомер материала: ДБ-220105


Хәҙер күп ҡатлы йорттарҙағы фатир хужалары идарасы компанияны ярты йыл һайын алыштырыу хоҡуғына эйә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХәҙер күп ҡатлы йорттарҙағы фатир хужалары идарасы компанияны ярты йыл һайын алыштырыу хоҡуғына эйә.\nӘ халыҡ мәнфәғәтен йорт комитеты рәйесе яҡларға тейеш. Өй таҙалығы тупһанан күренһә, күп ҡатлы йорт төҙөклөгө урамдан һиҙелә. Туймазылағы йорт комиттетары хәҙер үҙ эшен камиллаштырырға тырыша. Ҡалалағы Көнъяҡ урамындағы илленсе йортта йәшәүселәр берләшеп, үҙ торлағында капиталь ремонт эшләргә ирешкән. Яҡшынан ҡасма, яманға аяҡ баҫма, тигәндәй, Көньяҡ урамындағы илленсе йортта йәшәүселәр быға тиклем интегеүҙәрен йәшермәй. Элекке комитет рәйесенең халыҡты һанға һуҡмауын бер кем дә йәшермәй. Быға тиклем авария хәлендә булған йорт, хәҙер яңы төҙөлгән өйҙәрҙән бер ҙә айырылмай. Урамдарҙа сәскә түтәлдәре, машиналарҙы ҡуйыу урындары рәткә килтерелһә, подъездарҙа яңы ремонт, яҡтылыҡты һаҡлаусы лампочкалар. Фатирҙарҙа ла хәҙер йылы һәм һыу ваҡытында бирелә. Бер нисә йыл элек был күп ҡатлы йорттоң баҙында сысҡан-ҡомаҡтар өйө булһа, хәҙер иһә капиталь ремонттан һуң, заман талаптарына яуап биргән яңы ҡорамалдар ҡуйылған һәм өйҙө йылытыу системаһы алмаштырылған.Күп фатирлы йорттағы бөтә йылытыу һәм башҡа системаларҙың туҡтауһыҙ эше Альверт Ханнанов яуаплығында. Рәйес әйтеүенсә, һөҙөмтә булһын өсөн уртаҡ маҡсаттар кәрәк. Халыҡ һүҙенә ҡолаҡ һалмайынса, маҡсатҡа ирешеү ҡыйынға тура киләсәк. Ә Туймазының Көнъяҡ урамындағы илленсе йортта йәшәүселәрҙең хәл итәһе мәсьәләләре әлегә байтаҡ. Алдағы көндәрҙә йорт ихатаһына яҡтыртыу бағаналары ҡуйыу ҡарала.


6 Декабрь 2019, 13:55\nЯҡты донъяларҙы бик иртә ташлап киткән атаһы васыят итеп оло улы Ғәфүргә—гармун, ә кесе Дамирға велосипед ҡалдыра. Әммә барыһы ла киреһенсә килеп сыға. Ғәфүр көнө буйы велосипедта елдерһә, бәләкәй Дамир гармун тысҡылдата.\nДамир Дәүләткилде улы Солтанов күптәргә үҙенең моңло көйҙәре аша таныш. Ул ижад иткән йырҙар күп кенә билдәле йырсыларҙың\nМең мәшәҡәтле ауыл ерендә йәшәүенә ҡарамаҫтан, ижадҡа ваҡыт табыусы яҡташыбыҙҙың талантына, бөтмәҫ дәртенә һоҡланырлыҡ. Моңдо мөкиббән китеп яратҡан, йөрәгендә йылылыҡ йөрөткән кеше генә халыҡ күңелен мәңгегә яулар йырҙар ижад итә алыуға һәләтлелер ул.\nКүптән түгел һәүәҫкәр композитор Д.Д.Солтанов, тыңлаусыларын ҡыуан-дырып, ижад кисәһен үткәрҙе. Йылайыр районының Йылайыр мәҙәниәт\nйортонда үткән был күркәм сара юғары кимәлдә үтте. Дамир Дәүләткилде улы-ның ижадташ дуҫтары, тоғро тамашасылары йыйылды\nЙылайыр районының Байғужа ауылында тыуып- үҫкән Дамир ағай бәләкәй саҡтан музыкаға ынтыла. Яҡты донъяларҙы бик иртә ташлап киткән атаһы васыят итеп оло улы Ғәфүргә—гармун, ә кесе Дамирға велосипед ҡалдыра. Әммә барыһы ла киреһенсә килеп сыға. Ғәфүр көнө буйы велосипедта елдерһә, бәләкәй Дамир гармун тысҡылдата. Әрмелә лә музыкаға һөйөүе һүрелмәй уның. Музыка взводында тынлы оркестрҙа уйнай ул. Моңға мөкиббән ғашиҡ булыуы\nДамирҙы Стәрлетамаҡ мәҙәниәт-ағартыу училищеһына ла алып килә. Баянсы булыу ниәте менән килһә лә, ҡабул итеү комиссияһында ултырыусы бер ағай уны тынлы оркестр бүлегенә инергә күндерә. Училищены тамамлағас, Мәләүез мәҙәниәт йортонда “Урал таңдары” бейеү ансамбле-нең баянсыһы булып эш башлай.\nӘммә яҙмыш Дамир ағай алдына һынау ҡуя. Ҡапыл ғына ҡәҙерле әсәһе ауырып китә. Шул сәбәпле тыуған ауылына ҡайтырға тура килә уға. Китапханасы ла, клуб мөдире лә, киномеханик та булып йөрөй ул. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң, мәктәптә музыка уҡытыусыһы булып эш башлай. Был йылдарҙы һағынып иҫкә ала Дамир Дәүләткилде улы. “Бик фәһемле, емешле булды ул йылдар. Тәүге йырым да тап шул мәлдәрҙә тыуҙы ла инде”,—ти ул хәтирәләргә бирелеп.\nБер көн мәктәптә “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналы күҙенә салына Дамир ағайҙың. Шунда ҡапыл Ф. Сөләймәнованың “Әсәйем” шиғырын күреп ҡала ла, ныҡ ҡына оҡшата. “Шул шиғыр юлдары бер ҙә тынғылыҡ бирмәне. Өйгә ҡайтҡас та тыныслана алманым. Аптырағас, ҡатыным Миңһылыуҙы журналды алып ҡайтырға мәктәпкә ебәрҙем. Дәрес сәғәттәре әҙ булғас, унда аҙнаһына ике-өс тапҡыр ғына бара инем шул”,—тип һөйләй Дамир Дәүләткилде улы. Шулай итеп уның иң тәүге йыры тыуа.\nБәләкәй сағында бөтөнләй китап уҡырға яратмай Дамир ағай. Әммә көйҙәр ижад итә башлағас, үҙе эшләгән китапханалағы барлыҡ шиғыр китаптарын уҡып сыға.\n—Ниндәйҙер йыр ижад итер өсөн миңә мотлаҡ шиғырҙы күреп, тойорға кәрәк. Шулай күңелемдән үткәрмәйсә тороп, йыр яҙа алмайым мин. Һуңғы осорҙа заказға йырҙар һораусылар ҙа күбәйеп китте. Быны нисектер ауырлыҡ менән ҡабул итәм. Тота килеп кенә йыр тыуҙырып булмай. Йырҙарым минең өсөн иң тәү сиратта—күңел талабы,—ти талантлы композитор.\nҠырҡ мәшәҡәтле ауыл ерендә йәшәүен ижади уңышҡа этәргес итеп ҡабул итә Дамир ағай. Уның иҫәпләүенсә, мәңге бөтмәҫ ауыл эштәре менән булышыу уға үҙенә күрә айырым бер дәрт бирә. “Һаман-һаман ижадты ғына уйлап ултырһам, был йәһәттән күптән янып-көйөп бөткән булыр инем, бәлки. Башҡа эшкә күмелеп йөрөгәс, ижад сәғәттәре миңә һағындырып ҡына килә. Шуға күрә усағым киренән ҡабынып дөрләп янып китә. Һүрелергә форсат та ҡалмай уға”,—ти Дамир Дәүләткилде улы.\nҺәүәҫкәр композитор авторҙарҙы һайлап тормай. Күңеленә ятҡан шиғыр күреп ҡала икән, тота ла көйөн ижад итә. Уның М.Рәмов, З.Вәлит, М.Хисамова, Г.Юнысова, С.Әлибай, З.Ҡотлогилдина, Г.Ҡыуатова, Ф.Абдуллина, Ф.Юлдашбаева һ.б. һүҙҙәренә ижад ителгән бихисап йырҙары бар. Яңыраҡ ҡына үҙе\nөсөн өр-яңы исем-дәр ҙә асҡан Дамир ағай. Хәҙер Баймаҡтың талантлы шағирәләре С.Барлыбаева һәм\nС.Тотманова шиғырҙарына ла көйҙәр яҙа ул.\nҮҙе өсөн илһам сығанағы булып торған ижадташ дуҫтарына сикһеҙ\nрәхмәтле Дамир Дәүләткилде улы. “Ижад кисәмде үткәрергә ярҙам итеп,\nдәртләндереп йүгереп йөрөүсе Хәйбулла ҡыҙы Гөлфиә Хәләфетдиноваға ла рәхмәтем ҙур. Шулай уҡ Йылайыр районы хакимиәте һәм мәҙәниәт бүлеге лә ҙур ярҙам күрһәтте. Ә инде ҡатыным Миңһылыу менән ҡыҙҙарым Гөлфинә һәм Гөлсиә—минең ғүмерлек терәктәрем”,—тип ихлас рәхмәт һүҙҙәрен еткерә композитор.\nТалантлы моң эйәһенә артабан да ижади уңыштар юлдаш булыуын теләп ҡалабыҙ. Тамашасыларығыҙҙы тағы ла күп тапҡырҙар ҡыуандырырға яҙһын. Ижад кисәләрегеҙ шаулап-гөрләп үтеп торһон.


Хәбәрҙәр: Испанияла эшһеҙлеккә ҡаршы демонстрациялар.\nИспанияла эшһеҙлеккә ҡаршы демонстрациялар.\nИспанияның 60 ҡалаһында эшһеҙлеккә һәм дәүләт сығымдарының кәмеүенә ҡаршы күп халыҡ ҡатнашлығындағы демонстрациялар үтте. Һуңғы мәғлүмәттәр буйынса, эшһеҙҙәр һаны 6 миллионға еткән, был иһә эшкә яраҡлы халыҡтың 26 процентын тәшкил итә- ил өсөн ул ҙур күрһәткес.\nМадридта профсоюздың саҡырыуына меңдәрсә халыҡ ҡушылды. Улар хөкүмәттең отставкаға китеүен һәм иҡтисади курстың банк секторы мәнфәғәтендә түгел, ә граждандар мәнфәғәтенә ярашлы үҙгәртелеүен талап итте:\n”Евроберләшмә ҡаты экономия сәйәсәтен яҡлай һәм үҙенең эффектив түгел икәнлеген күрһәтә. Был үҙ-үҙеңә ҡул һалыу менән бер,-” тип белдерҙе ССОО профсоюзы вәкиле Игнасио Фернандес Тохо.\nЭксперттарҙың мәғлүмәттәре буйынса, бөгөн Испания йәштәренең һәр икенсеһе эшһеҙ. 2008 йылдан алып, көрсөк башланғаны бирле, илдән 400 мең кеше киткән, уларҙың күпселеге йәштәр.\n“Йәштәргә уғата ауыр, эшһеҙлек көндән-көн арта, йәштәр Испанияла үҙенең киләсәген күрмәй. Сәйәсмәндәр уларҙың тормошон боҙа,-”ти Мадридтағы акцияла ҡатнашыусы ҡатын.\nХалыҡ-ара кредиторҙарҙың ҡыҫымы аҫтында Испания премьеры Мариано Рахой киләһе өс йылда дәүләт сығымдарын 150 миллиард евроға ҡыҫҡартты. Күбеһенсә һаулыҡ һаҡлау һәм мәғариф өлкәһенә ҡараған сығымдар кәметелде, ә һалымдар арттырылды.


Замана яҡтыртыу ҡоролмаларында хәҙер инде элекке Ильич лампочкаларын күрермен тимә. Яңы технологиялар, материалдар килеп сығыу һөҙөмтәһендә яҡтылыҡ сығанаҡтары ла үҙгәреп тора. Һуңғыларына, моғайын, диодтарҙы индерергә мөмкин. Был лампалар электрҙы әҙ ҡуллана, шул уҡ ваҡытта улар яҡтыраҡ яна. Был өҫтөнлөктәрҙе ҡайһы берәүҙәр көтөлмәгән урындарҙа ҡулланырға өйрәнгән.\nБашҡорт дәүләт аграр университетының энергетика факультеты студенттары һәм уҡытыусылары яҡтыртыу сығанаҡтары менән тығыҙ эш итә. Шуға ла проекттарында уларҙың иң яҡшыларын ҡуллана. Күптән түгел ауыл хужалығында электр энергияһын ҡулланыу кафедраһы аспиранты Илшат Кәримов уникаль ҡоролма йыйған. Бында диодтар теплицала үҫеүсе йәшелсәләрҙе яҡтылыҡ менән тәьмин итеү өсөн ҡулланыла. Электр энергияһын һаҡсыл ҡулланыу менән бер рәттән ҡоролма мул уңыш алыуға һәм емештәрҙең тиҙерәк өлгөрөүенә булышлыҡ итә. Уның үҙенсәлеге-төрлө төҫтәге яҡтылыҡ тулҡындары биреүҙә. Сергей Яковлев, техник фәндәр кандидаты, доцент: «Үҫентеләрҙе өйрәнеүсе ғалимдар уларҙың ҡыҙыҡлы үҙенсәлеген асыҡлаған. Улар ғәҙәттә, яҡтылыҡтың зәңгәр һәм ҡыҙыл спектрҙарына мохтаж. Беҙҙең диодтарҙан тороусы ҡоролма үҫемлектәргә ошо яҡтылыҡ тулҡындарын бирә ала. Шулай уҡ яҡтылыҡтың ҡеүәтен дә көйләй алабыҙ». Кафедрала яҡтыртыу сығанаҡтарын башҡа йүнәлештәрҙә ҡулланыу өҫтөндә лә эш алып барыла. Шулай уҡ диод лампаларынан йыйылған ҡоролмалар еңеллеге, ныҡлығы менән айырыла, ти белгестәр. Ә инде үҫентеләр яҡтыртҡысына килгәндә, идея авторҙары уны күләмле етештереүгә сығарырға иҫәп тота. Дүрт лампанан торған ҡоролманың хаҡы яҡынса 12 мең һум буласаҡ. Ул 8 квадрат метр майҙанды яҡтырта ала. Диод лампаларынан йыйылған яҡтыртыу ҡоролмалары әлегә тик эксперимент ҡына. Шуға ҡарамаҫтан, проект авторҙары уны киң ҡулланыуға сығарырға иҫәп тота. Ҡоролма ҡеүәтле һәм шулай уҡ ҙур булмаған хужалыҡтарҙа ла ҡулланыла ала, ти улар. Уны һатып алыусы фермер йә предприятие сығымдарын өс йылда ҡаплаясаҡ.


Юбилярҙар тәбрикләнде | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Юбилярҙар тәбрикләнде\nИң тәүге булып сәхнәгә 45 йыл бергә татыу ғүмер кисергән Рәхилә һәм Рәис Илһамовтар саҡырылды. Бөгөн 70 йәштәрен билдәләүсе юбилярҙар оҙаҡ йылдар Байым мәктәбендә эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан уҡытыусылар. Тормоштоң әсе-сөсөһөн бергә татып, ниндәй ауырлыҡтар килгәндә лә бер-береһенә ихтирам һаҡлап ҡалған парға һоҡланырлыҡ. Илһамовтар дүрт бала тәрбиәләп үҫтерҙе. Ҡыҙҙары Гөлсинә менән Динә ата-әсәһе юлынан китте, береһе Байым, икенсеһе Һамар мәктәбендә уҡыта. Мәҙинә Мәскәүҙә «Илһам» театры режиссеры. Улдары Морат электрик һөнәрен үҙ итте. Йыр-моңға маһир Илһамовтар. Әйткәндәй, Рәистең бер туған ҡустыһы Ирис етәкләгән ансамблдең исеме лә «Илһам» бит! Ҡыҙҙары ғына түгел, ейәнсәрҙәре лә музыкаль ҡотлауҙары менән һөйөндөрҙө бар тамашасыны.\nАртабан сәхнә түрен Г. А. Сөләймәнова, С. Ш. Махиянова, И. И. Фазлетдинова алды.\nГөлниса Абдрахман ҡыҙы оҙаҡ йылдар дауамында Байым мәктәбендә балаларға математика серҙәрен төшөндөрҙө, уҡытыу бүлеге мөдире лә булды. Ул Рәсәйҙең атҡаҙанған уҡытыусыһы. Байым мәктәбенең бөгөнгө коллективының күпселеге намыҫлы, ғәҙел, талапсан уҡытыусы Г. А. Сөләймәнованың тәрбиәләнеүселәре, шуға уны хөрмәтләп «уҡытыусыларҙың уҡытыусыһы» тип йөрөтәләр. Ҡыҙы Дилбәр ҙә әсәһе юлын үҙ итте, ул да тыуған мәктәбендә математиканан уҡыта.\nСания Хөснийәр ҡыҙы мәктәптә лаборантка булып эшләп, хаҡлы ялға сыҡты. Биш ул тәрбиәләп, уларға белем алырға ярҙам итеп, оло тормош юлына сығарған әсә ул.\nИшбикә Исмәғил ҡыҙы ла хаҡлы ялға киткәнсе уҡытыусы һөнәренә тоғро ҡалды. Өс ҡыҙына, ике улына матур тәрбиә биреп, һәр ҡайһыһына һөнәр алырға ярҙам итте. Бөгөн ейән-ейәнсәрҙәренең ҡыуаныс-шатлыҡтарын бүлешеп ғүмер итә.\nСәхнәгә күтәрелгән Фәрзәнә Вәлиева, Фәриҙә Хөсәйенова, Гөлдәр Вәлиева, Тәғзимә Махийәнова һәм Земфира Сәғәҙиевалар, үкенескә күрә, барыһы ла йәшләй тол ҡалдылар. Шулай ҙа тормош ауырлыҡтарына бирешмәй, гөрләтеп донъя көтәләр, йорттары урамды йәмләп, иртә яҙҙан ҡара көҙгә тиклем аллы-гөллө сәскәләргә күмелеп ултыра. Балалар үҫтерҙеләр, уларҙы уҡытып, үҙаллы тормош юлына оҙаттылар. Хеҙмәт ветерандары күпләп мал аҫырай, хатта бал ҡорттары тотоусылар ҙа бар араларында.\nФәрзәнә Байгилде ҡыҙы 34 йыл мәктәптә ашнаҡсы булып эшләп, пенсияға сыҡты. Дүрт балаһынан ике ҡыҙы — Эльвира менән Рүзәлиә шәфҡәт туташтары, Гөлназ — Өфөлә уҡытыусы, улы Илфат водитель.\nГөлдәр Барый ҡыҙы Байым мәктәбе интернатында тәрбиәсе булып хеҙмәт юлын үтте. Ул ике малай, ике ҡыҙ үҫтерҙе. Улдары электромеханик, ҡыҙҙары юғары белемле иҡтисадсы һөнәрҙәрен һайлаған.\nФәриҙә Сөнәғәтдин ҡыҙы 1970 йылдан хаҡлы ялға киткәнсе Шайморатов исемендәге колхозда баш бухгалтер вазифаһын башҡарҙы. Эшләгән дәүерендә күп Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнде, уның «Коммунистик хеҙмәт ударнигы» билдәһе бар. Өлкән ҡыҙы Розалиә Байым ауыл биләмәһе хакимиәтендә эшләй, Рәзиләһе Магнитогорск ҡалаһы дауаханаһында шәфҡәт туташы. Улы Ғәфүр «Башнефть» акционерҙар йәмғиәте заправкаларының береһендә идарасы. Фәриҙә балаларының уңыштарына һөйөнөп, ейән-ейәнсәрҙәрен тәрбиәләшеп йәшәй.\nБыл өләсәйҙәр йәмәғәт эшенән дә ситтә ҡалмай. Гөлдәр Барый ҡыҙы ағинәйҙәр ҡоро ағзаһы. Фәрзәнә менән Фәриҙә «Күбәләк биҙәктәре» фольклор ансамбле ағзалары.\nТәғзимә Махийәнова колхозда төрлө эштәрҙә эшләне, намыҫлы хеҙмәт өлгөһө күрһәтеүе менән айырылып торҙо. Биш балаһын да уҡытып, һөнәрле итеп үҙаллы тормош юлына сығарҙы. Ире үлеп яңғыҙ ҡалыу өҫтөнә бала ҡайғыһы ла кисерергә тура килде. Әммә Тәғзимә көс етмәҫлек ҡайғыларҙан бөгөлөп төшмәне, балалары хаҡына артбан йәшәргә үҙендә көс тапты. Әлеге ваҡытта ейән-ейәнсәрҙәренә һөйөнөп, уларҙы тәрбиәләшеп көн итә. Хәйбулла районында төпләнеп, ауыл клубы мөдире булып эшләгән ҡыҙы Гөлназға ла ярҙамлашырға өлгөрә. Тәғзимә ағинәйҙәр ҡоро ағзаһы, уның күҙ яуын алырлыҡ ҡул эштәре күп сараларҙа күргәҙмәләргә ҡуйылды һәм яҡшы баһаланды. Ул ғына ла түгел, көләмәстәр һөйләргә лә, шиғри әҫәрҙәр ижади итеүгә лә оҫта Тәғзимә .. ҡыҙы.\nШайморатов исемендәге колхозда 37 йыл һауынсы булып эшләп хаҡлы ялға сыҡты Земфира Сәғәҙиева. Ул йылдарҙа бөтә эш ҡул көсө менән башҡарылһа ла, уңған, егәрле Земфира бирешмәне, һәр саҡ алдынғылар рәтендә булды. Уның намыҫлы тырыш хеҙмәте лайыҡлы баһаланды. Алдынғы һауынсы Башҡорт АССР-ының Юғары Советына ике тапҡыр депутат итеп һайланды. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, өсөнсө дәрәжә Хеҙмәт Даны, Ватан алдындағы хеҙмәт ҡаҙаныштары өсөн ордендары, унынсы, ун беренсе ун йыллыҡтар ударнигы билдәһе менән бүләкләнде. Земфира Ғиниәт ҡыҙы Әбйәлил районының почетлы гражданы ла. Өс ул тәрбиәләп үҫтерҙе.\nУларҙан һуң сәхнәгә 70 йәшлек ир-уҙамандар күтәрелде. Салауат Вәлиев оҙаҡ йылдар колхозда эшләп, хаҡлы ялда бөгөн. Ҡатыны менән ике улға, бер ҡыҙға ғүмер бирҙеләр. Балалары ла эшсән, матур етеш йәшәйҙәр. Бәләкәй улы Азат үҙ эшен асҡан, йылҡы үрсетә. Элек-электән моңло тауышы менән күптәрҙе әсир иткән, халыҡ йырҙарын оҫта башҡарған Салауат үҙе Байым мәҙәниәт йортоноң «Илһам» ансамблендә йырлай.\nМортаза Мөхәмәҙиев Туйыш мәсетенең имам-хатибы. Иман йортон төҙөүгә, уны тәрбиәләп тотоуға күп көс һала хеҙмәт ветераны. Һәр эште күңелен һалып башҡарған Мортаза Мостафа улы 1990 йылдан Туйыш ауылы тарихы, күбәләк ырыуы тураһында материалдар туплай. Ауылдаштары араһында оло хөрмәт ҡаҙанған кеше ул. Ҡатыны Фәрзәнә менән ике малай, бер ҡыҙ үҫтерҙеләр. Балалары ла үҙҙәре кеүек егәрле, эшсән. Мансур хәрби кеше. Күп тапҡырҙар ҡыҙыу нөктәләрҙә булды. Илгә тоғро, фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн полковник яҡташыбыҙ күп наградаларға лайыҡ. Ҡыҙҙары Рита балалар баҡсаһында эшләй.\nКисәгә саҡырылып та, төрлө сәбәптәр арҡаһында килә алмаған юбилярҙар Йәҙгәр Ҡунафин, Ғәлиә Хәйруллина, Мөхәмәт Ситдиҡов, Гөлйыһан Мөхәмәҙиева, Рәхимә Ғарипова һәм Латифа Сөләймәновалар хаҡында ла йөрәк һүҙҙәре яңғыраны. Түшәктә ятҡандар ҙа бер ваҡытта ла иғтибарҙан ситтә ҡалмай, ветеран ойошмаһы ағзалары, уларҙың өйҙәренә барып тәбрикләй.\nСараны биҙәгән музыка мәктәбе уҡыусыларының дәртле сығыштары (уҡытыусы Рәхимә Насибуллина) күңелдәрҙе күтәрҙе.\nФәһемле лә, күңелле итеп ойошторолған кисә юбилярҙарҙың хеҙмәт юлдары, тормоштары йәштәргә өлгө булырлыҡ икәненә инандырҙы.\nЮбилярҙар үҙ сиратында хөрмәт итеп, тәбрикләгән, матур сара әҙерләгән ветерандар һәм ҡатын-ҡыҙҙар ойошмалары ағзаларына, Мәүлиә Сафиуллина, Венера Мостафина, Мәүлиҙә Ирғәлина, Рафиҡа Әғзәмова һәм Рәйлә Ғилмановаларға, мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәренә оло рәхмәттәрен еткерҙе.\nМәүлиҙә ИРҒӘЛИНА, Байым ауылы


Төбәк башлығы Рөстәм Хәмитов табиптарҙы ауылға машиналар һәм йорттар менән йәлеп итергә тәҡдим итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nТөбәк башлығы Рөстәм Хәмитов табиптарҙы ауылға машиналар һәм йорттар менән йәлеп итергә тәҡдим итте\n10:54, 17 декабря 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов йәш табиптарҙы ауыл ерендә эшләүгә торлаҡ һәм автомобилдәр менән йәлеп итергә тәҡдим итте. Бындай сараның маҡсатҡа ярашлы булыуы хаҡында ул Мәсәғүт ауылында Үҙәк район дауаханаһының яңы корпусы төҙөләсәк майҙанды ҡарағанда белдерҙе. Был дауалау учреждениеһы, төпкөлдәге башҡа дауаханалар кеүек үк, яңы кадрҙарға мохтажлыҡ кисерә. Йыл һайын Дыуан районынан бер нисә кеше Башҡорт дәүләт медицина университетына уҡырға инә. Ләкин бик аҙҙары ғына бәләкәй ватанына әйләнеп ҡайта. Күптәр Өфөлә йәки башҡа ҙур ҡалаларҙа тороп ҡала. Йәш табиптарҙың бындай ынтылышы аңлашыла – ҡалала карьера төҙөү, аҡса эшләү өсөн мөмкинлектәр күберәк.\n— Ауыл еренә йәштәрҙе йәлеп итеү өсөн, уларға бөгөн кешеләрҙең күбеһе мохтаж булған нәмәне – торлаҡ һәм транспортты бирергә кәрәк, — тип иҫәпләй Рөстәм Хәмитов. – Ҡиммәтле белгесте аныҡ урында гарантиялы беркетеү өсөн республика бөгөн үҙенә кешене йорт һәм автомобиль менән тәьмин итеү өсөн кәрәк булған ике миллион һум самаһы сумманы рөхсәт итә ала.\nБашҡортостан башлығы фекеренсә, бындай ярҙам саралары табиптарға ҡарата ғына түгел, башҡа йәш белгестәр өсөн дә кәрәк. Кадрҙарҙы ауылда ҡалдырыу өсөн бындай программалар, Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә эшләй башлаған да инде.\nТеги: табиптар, бр президенты, социаль яҡлау


Яңы йылдың тәүге ҡорбандары\nБаш ҡаланың Сәғит Агиш урамындағы шәхси йорттарҙа кисә кис янғын сыҡты. Утта 36 йәшлек ҡатын һәм 47 йәшлек ирҙең ғүмере өҙөлдө. Уларҙың өс һәм ун дүрт йәшлек балалары бәхетле осраҡ арҡаһында ғына иҫән ҡалған.\nБыл кадрҙарҙы Сәғит Агиш урамында йәшәүселәр үҙҙәре төшөрөп алған. Ялҡындың бейеклегенә ҡарап уттың ни тиклем көслө икәнлеген аңларға мөмкин. Янғын кисә кис сыҡҡан. Зыян күреүселәрҙең күршеләре әйтеүенсә, балалар телевизор ҡараған була. Ҡапыл ут һүнгәс сәбәбен асыҡларға тип соланға сыҡһалар? өй эсенә төтөн тула. Ун дүрт йәшлек үҫмер ҡыҙ һәм өс йәшлек ир бала тәҙрәнән сығып ҡасып өлгөрә.\nЗемфира Авдеева, зыян күреүсе: «Беҙ улар менән бер йортта йәшәнек. Өлкән улыбыҙ төтөн еҫен һиҙеп ҡалып беҙгә ҡысҡырҙы. Ирем күршеләргә хәбәр итергә тип ингәйне уларҙың балалары тәҙрә аша сығып баралар ине инде. Беҙ үҙебеҙ бер минут эсендә генә кәрәк-яраҡтарҙы йыйып өлгөрөп саҡ ҡотолоп ҡалдыҡ».\nЛәкин балаларҙың ата-әсәһе ут тотҡононан ҡасып ҡотола алмай. Балаларын тәҙрәнән сығарғас ҡатыны артынан янған өйгә инеп киткән ир ҙә ҡабат сыға алмай.\nЛариса Кузьмина, зыян күреүселәрҙең күршеһе: «Балалар һәм уларҙың атаһы йоҡламаған булған. Балалар ҡотолғас ир кеше йоҡлап ятҡан ҡатынын ҡотҡарам тип кире йортҡа ингән. Унда нимә булғандыр, әммә кире сыға алманы. Янған өйгә инерлек тә түгел ине инде».\nКөслө ялҡын эргәлә генә генә ултырған йортҡа ла күскән. Күршеләр ҙә әйберҙәрен, документтарын йыйырға өлгөрмәй ҙә ҡала.\nВладимир Якимов, зыян күреүсе: «Бер нимәһеҙ тороп ҡалдыҡ. Кеше фатирҙарында түләп йәшәүҙән ялҡҡас дүрт йыл элек кенә ошо йортто төҙөкләндереп, ҙурайтып алғайныҡ. Бына хәҙер тағы ла урамда тороп ҡалдыҡ. Хатта кейергә кейемебеҙ ҙә ҡалманы».\nЯнғын һүндереүгә утыҙҙан ашыу ҡотҡарыусы һәм туғыҙ берәмек махсус техника йәлеп ителгән. Шәхси йорттарҙың бер-береһенә яҡын урынлашыуы ут менән көрәште ҡатмарлаштырған һәм күрше йорттарға күсеүгә сәбәпсе булған.\nМария Воинова, Рәсәй ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы матбуғат хеҙмәткәре: «Ағас йортто ут тиҙ арала ялмап алғайны. Янғын һүндереүселәр ялҡын күрше йорттарға күсмәһен өсөн барыһын дә эшләне. Шулай ҙа терәлеп тигәндәй ултырған кирбес йортто ҡотҡарып булманы. Торлаҡтың тышы тиҙ яныусы пенопласт менән көпләнгән ине».\nУт сығыу сәбәптәре электр сымдарының төҙөкһөҙлөгөнән сыҡҡан, тип фаразлана. Ләкин әлегә тикшереү эштәре тамамланмаған. Фажиғәлә һәләк булыусыларҙың балаларын әле туғандары алып ҡайтып торған. Йортһоҙ ҡалғандарға ваҡытлыса торлаҡ тәҡдим ителәсәк.


Бөгөнгөгә ҡыуан, иртәгәһен уйла » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Бөгөнгөгә ҡыуан, иртәгәһен уйла\nБөгөнгөгә ҡыуан, иртәгәһен уйла 29.08.2014 // Баҡса\nУңыш йыйып кинәнеү генә түгел, ә алдағы йыл тураһында хәстәрлек күреү мәле лә етте.\nЕмеш ағастарында, ҡыуаҡтарҙа киләһе яҙҙа атырға тейешле сәскә бөрөләре ярала башлай. Шуға ла ағас һәм ҡыуаҡтарҙы туҡландырырға кәрәк. Бының өсөн ҡош тиҙәге бик йәтеш. Уның бер күнәгенә 12 биҙрә һыу ҡушып, бер аҙна буйы әсеткәндән һуң ҡулланалар. Шыйыҡланған тиреҫ тә һибергә була. Ҡарағат, крыжовник ҡыуаҡтарының һәр береһенә – берәр, ҡурай еләгенә ярты күнәк иҫәбенән ашлама һалына. Шыйыҡса ситкә ағып әрәм булмаһын өсөн ҡыуаҡ тирәләй соҡоп түңәрәк яһайҙар.\nҘур емеш ағастары — алмағас, груша ла ашлана. Бында туҡландырғыс шыйыҡса бер метр арауыҡҡа бер күнәк иҫәбенән индерелә. Ауырыуҙан һаҡлау өсөн махсус ҡатнашма һибәләр. Уны бер биҙрә һыуға ике шырпы ҡабы мочевина, ике стакан көл, бер грамм марганцовка һалып яһайҙар. Крыжовниктағы онло ысыҡҡа ҡаршы содалы һыу бөркөлә.\nЕр ҡоро булһа, мул ғына итеп һыу һибелә. Ағас-ҡыуаҡ араларын, бушаған түтәлдәрҙе йомшарталар.\n• Йәшел тәмләткестәрҙе ҡышҡылыҡҡа һаҡлауҙың иң таралған ысулы — киптереү. Ҡаты, һарғая башлаған үҫемлектәрҙе айырып ташлау хәйерле. Һайлап алынғандарын йыуып, бәләкәй бәйләмдәргә бәйләп, үтәләй ел өргән күләгәле урында киптерәләр. Үҫемлектәрҙе — дарыу үләндәрен дә, тәмләткестәрҙе лә — ҡояшта киптерергә ярамай.\n• Тәмләткестәрҙе ваҡлап турап, таҙа аҡ ҡағыҙға 1,5 см самаһы ҡалынлыҡта йәйеп киптерергә лә була. Укроп, петрушка, райхан, баҡса бөтнөгө (мелисса), бөтнөктө ошолай киптереү һәйбәт. Аҙаҡ таҙа, ҡоро быяла банкаларға һалып, йоҡа туҡыма ябып, ҡараңғы урында һаҡлайҙар.\n• Сельдерей, петрушка кеүек йәшел тәмләткестәрҙең япрағын ғына түгел, тамырын да файҙаланалар. Уларҙы яҡшылап йыуып, йоҡа ғына итеп дүңгәләкләп йәки һалам кеүек турайҙар. Һуңынан табаға аҡ ҡағыҙ йәйеп, ярым асыҡ духовкала йәки мейестә 60 — 65 градус эҫелектә киптерәләр. Тәмләткестәр өс-дүрт сәғәттә кибә, уларҙы был ваҡытта даими бутап торалар.


АҘАШҠАН ҠАР БӨРТӨГӨ. Нәҫер.\n2 Март 2018, 12:00\nПоезд һуңғы станцияға яҡынлашҡан һайын, йөрәк үҙен нығыраҡ һиҙҙерҙе. Һыр бирмәҫкә тырышһам да, бөтөнләй ят ҡалаға беренсе тапҡыр аяҡ баҫыуы тулҡынландыра шул. Көтөп торған кешең, йә эшең булһа бер хәл. Бөгөн хәл иткес көн: эшен дә, йәшәргә урынын да табыр кәрәк. Ә көн тигәнебеҙҙең яртыһы үтеп тә бара.\nБына поездан төшкән халыҡ вокзал яғына ағылды. Күп тә үтмәй тиҙ генә таралышып юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Кемдәрҙелер сәскә тотоп ҡаршы алдылар, вахта менән эшләгәндәр артабан эш урындарына етеү өсөн автобустарын эҙләне, күптәре такси менән һыпыртты. Мин сумаҙанымды әкрен генә һөйрәп автобус туҡталышына йүнәлдем.\nҠапыл ябалаҡлап эре ҡар яуа башланы. Бына, һиңә мә! Май аҙағы. Оҙаҡ яуырмы, күп яуырмы икән тигән икеләнеү тәнде түгел, күңелде өшөттө. Тиҙ генә туҡталыштың эсенә инеп, йылы кейемдәремде өҫтәп кейеп алдым. Уларҙы алған өсөн үҙемде үҙем маҡтап, эстән генә ҡыуанып киттем. Шомло уйҙар ҙа артҡа сигенде, ҡояш та бер йылмайып, бер юғалып яуған ҡарҙар менән уйнаны. Төрлө төҫкә инеп емелдәгән аҡ бөртөктәр иғтибарымды йәлеп итте. Мине был ҡалала нәҡ улар беренсе булып ҡаршы алды. Эре-эре ҡар бөртөктәре ҡабалан-ҡабалан ергә төшә. Өр-яңынан ерҙе аҡҡа төрөп һалып ҡуйырға тырышыуҙарымы, әллә киләһе көҙгә ҡәҙәр үҙҙәренсә матур итеп хушлашыуҙарымы? Әллә булмаһа, ошондай тантаналы рәүештә ҡаршы алыуҙарымы? Түҙмәнем, туҡталыштың ҡабырғаһына һырыған ҡар бөртөктәрен һыпырып алдым да, эстән генә һөйләшә лә башланым:\n—Һаумыһығыҙ, ынйы бөртөктәр! Бейәләйемдең осона ғына ҡундырып күҙәтәйем әле үҙегеҙҙе. Усыма төшһәгеҙ, хәҙер генә иреп юҡ булырһығыҙ, күрмәй ҙә ҡалырмын.\nӨйкөмөнән һурылып, бер ситкәрәк ҡунған ҡар бөртөгө, үҙенең нәзәкәтле матурлығын күрһәтеп ҡалырға тырышҡандай, йылҡылдап йылмайғандай итте.\n—Сәләм, ҡар бөртөгө! Бына бит кес кенә кәүҙәңә ниндәй матур биҙәк һыйҙыра алғанһың. Төҫөң дә әллә нисә төрлө булып ялтырап китә. Ябай ғына түгел, әкиәти нәфис төҫтәр. Зәңгәрһыу, алһыу...\nҠапыл мәктәп йылдары, һабаҡташтар иҫкә төштө. Йыл һайын яңы йыл байрамына тәҙрәләрҙе, шыршыны биҙәү өсөн тырышып-тырмашып төрлө ҡағыҙҙарҙан ҡар бөртөктәре киҫә инек... Ниндәй генә формаһы юҡ уларҙың—ғәжәйеп бер донъя.\n—Ярты быуатлыҡ тормош тәжрибәм эсендә шуны күҙәтә киләм: ер йөҙөндә бар нәмә лә үҙгәрә. Ер-һыу, йылға-күлдәр, үҫемлек-ағастар, хатта кешеләрҙең ғөрөф-ғәҙәте, көнкүреше генә түгел, һын-ҡиәфәттәре лә үҙгәрә. Ә бына һин, бынан нисә быуат элек ошондай матур булғанһың, һаман да шулай ҡала киләһең. Үтеп киткән һәр быуатта ла һине күҙәтеп, бермә-бер минең әле уйлап торған уйҙарымды кисереүсе ауаздаштарым да аҙ булмағандыр. Сөнки күк көмбәҙенән сихри талғынлыҡ менән яуып ер йөҙөн аҡҡа, сафлыҡҡа төрөп, кешеләрҙең генә түгел, хатта ҡоштарҙың да, хайуандарҙың да кәйефен күтәрәһең. Хислеләргә илһам бирәһең, балаларға байрам бүләк итәһең. Яңы яуған ҡар өҫтөндә кемдең генә рәхәтләнеп, тәгәрәп йөрөп уйнаған бала сағы булманы икән?...\nИҫләйем, бына һине ошолай бейәләйҙең осона ғына ҡундырып күҙәтергә өләсәйем өйрәтте. Уны ла, бәлки, тәбиғәттең нәфислегенә иғтибарлы булырға өләсәһе өйрәткәндер. Һылыулығы, саялығы менән тирә-яҡта дан тотҡан Зәкирә өләсәйем матурлыҡты һөйөүсе, дөрөҫлөктө яҡлаусы хисле күңел эйәһе әллә ҡасан инде баҡыйлыҡта, урыны ожмахта булғыры.\nӘ минең өсөн ҡар бөртөктәре күк көмбәҙенән кемдәрҙеңдер тарафынан яһалған ғәжәп дөрөҫ симметрик төҙөлөшлө, шундай матур биҙәкле кес кенә мөғжизә. Шул формаһын юғалтыуҙан ҡурҡҡандай, бик әкрен генә, Хоҙай олатайҙан сихри сәләм дә булып, һаҡ ҡына ер өҫтөнә төшөп яталарҙыр. Һәм ер менән күктең татыу бер бәйләнешенә һәйкәл һалғандай ап-аҡ ҡына ҡалын юрған хасил итәләр ҙә инде.\nӘле бына үҙем, өлөшөмә төшкән яҙмыш юлы буйлап, тормошомдоң һәлмәк кенә йөгөн һөйрәп, тыуып үҫкән яҡтарымдан ике мең саҡрым алыҫлыҡтағы, ҡырыҫ һыуыҡлығы менән донъяға мәғлүм булған Себерҙең уртаса ғына ҙурлыҡтағы, төҙөк һәм йәш бер ҡалаһының уртаһында торам. Ҡасандыр, тарихыбыҙҙа онотолмаҫлыҡ, ғәйепле лә, ғәйепһеҙ ҙә халҡыбыҙҙың язалы үә михнәтле тормошоноң юғалмаҫ һәйкәлелер бындағы ҡалалар. Тарих ҡабатлана, ләкин бөтөнләй үҙгәреп.....\nЯт ҡалала ят урамдар, ят кешеләр... Магазиндағы хаҡтар ҙа ят. Әммә, бына ошо өйөрөлөп-өйөрөлөп талғын ғына яуған ҡар, минең, албырғап ҡалған әҙәмдең, иғтибарын үҙенә йәлеп итергә тырышҡаны оса-уйнай әле битемә, әле керпектәремә ҡунып иреүенән күренеп тора. Баҡтиһәң, бөтә нәмә лә ят түгел икән әле бында. Бына бит ҡар бөртөктәре тыуған яҡтыҡынан бер нәмәһе менән дә айырылмай. Яҡташымды тапҡандай ҡыуанам һәм серләшәм.\n—Һөйлә әле миңә, ҡар бөртөгө, сис әле сереңде! Донъяла бар нәмә үҙгәреп-алышынып торғанда, нисек шулай кес кенә килеш һис үҙгәрмәй ҡала алдың? Ел-дауылдар ҡаҡмай-һуҡмай тормай бит һине лә.\nИшеткәнем бар, бик борон Ер шарының бөтөн йөҙөн тиерлек һыу ҡаплаған булған. Иң беренсе тереклек тә һыуҙағы тереклектән башланған. Ололарҙың, эскән һыуыңа төкөрмә, һыуҙың хәтере яҡшы, ҡасан да үсен алыуы бар тигәндәре лә иҫкә төшә.\n—Бөртөк, һин дә шул ҡөҙрәтле, хатта кеше организмының 70 процентын тәшкил иткән һыуҙың бер формаһы бит. Хәтереңдә бик күп нәмә һаҡлана торғандыр, быға ышанам. Әле минең битемә ҡунып, иреп тамсыға әйләнеп, ҡайһы аралалыр үҙ иркемдән тыш, эркелеп сыҡҡан күҙ йәштәремдең әселеген сөсөләтергә тырышып үҙеңде ҡорбан итеүеңме был?\nБәлки ваҡытһыҙ баҡыйлыҡтары менән һаман йөрәгемде һыҙлатып торған атай-әсәйемдең күктән төшкән йыуатыуылыр... Бәлки, был бөтөнләй уйға сумып, артыҡ моңһоуланып, моңһоҙланып торғаныма шелтә генәлер... Генәлер түгел, ысынлап шәп шелтәлер. Шулай-шулай. Уйға батып торорға, ҡайҙа миңә ваҡыт? Минең дә бит ейәнсәрҙәрем үҫеп килә. Өләсәйемдән вариҫ ҡына булып ҡалған «ҡар бөртөгө дәресен» бирәһем бар икәнен яҡшы аңлайым. Тормошта барыһы ла кәрәк бит.\nРәхмәт, ҡар бөртөгө! Ҡыш бабайҙан ҡалып әллә һин аҙашып йөрөйһөң, әллә мин аҙашып йөрөйөм, һәр хәлдә ҡаршы алырға сыҡҡаның өсөн рәхмәтлемен. Тимәк, был ҡалала мин яңғыҙ түгел бөгөн. Ошондағы халыҡ та ҡасандыр минең кеүек беренсе тапҡыр аяҡ баҫҡандыр бит, ана нисек йөрөп яталар. Барыһы ла эшлекле ҡиәфәттә. Һау бул, бөртөгөм, бәлки тыуған яҡта осрашырбыҙ. Ни тиһәң дә яҙ бит. Яҙ үҙе лә ашыға, халыҡты ла ашыҡтыра. Мин китәйем, һинең фатихаң менән юлымды дауам итәйем.


Материалы за 16.06.2017 » "Урал" гәзите\n16-06-2017, 13:32 / ---\nГлава Башкортостана своим указом назначил шесть членов Центральной избирательной комиссии. Таким образом, Рустэм Хамитов завершил формирование ЦИК Башкирии. Глава региона назначил: - действующего председателя ЦИК РБ Хайдара Валеева (предложен ЦИК России), - Марата Гадилова (предложен райсоветом Кушнаренковского района), - Ляйсан Гарипову (предложена партией ЛДПР), Ильдара Каримова (предложен райсоветом Благовещенского района), - Геннадия Шабаева (предложен партией «Патриоты России»), - Руслана Ямалетдинова (предложен партией «Единая Россия»). Сегодня же депутаты Госсобрания Башкирии...\n16-06-2017, 13:07 / ---\nУрман йығыусылар араһында “Урман ҡырҡыусы-2017” III асыҡ республика чемпионаты ғәҙәти булмаған шарттарҙа - майҙанының 85 процентын урман тәшкил иткән Белорет районында һабантуй менән бер көндә үтте. Сара, ысын мәғәнәһендә, байрамға әүерелде. Концерт, ярыш-конкурстар, бәйге, республиканың төрлө төбәктәренән килгән урман оҫталарының чемпионаты тамаша ҡылырға теләүселәрҙең барыһын да бер һабантуй яланына йыйҙы. 2013 йылдан бирле үткәрелеп килгән ярыш быйыл икенсе форматта ойошторолдо. "Урман ҡырҡыусының эшен береһе лә күрмәй. Ә беҙ уларҙың виртуоз оҫталығын халыҡҡа күрһәткебеҙ килә. Был бигерәк...\n16-06-2017, 13:06 / ---\nҺабантуйға йыйылдыҡ, йылға етер дәрт алдыҡ!\nБайрам ауыл хакимиәттәренең вәкилдәре һәм хеҙмәт коллективтарының парады менән башланды. Артабан тантаналы асыу сараһын ҡала Мәҙәниәт һарайының иң яҡшы ижади коллективтарының театрлаштырылған ижади сығышы дауам итте. Төрлө милләт вәкилдәре ҡатнашҡан һәм байрамға айырыуса йәм өҫтәгән сағыу тамаша тамамланғас, һабантуйҙың тантаналы өлөшө башланды. Иң тәүҙә Һабантуй байрағы күтәрелде. Уны күтәреү хоҡуғы шәхси эшҡыуар, крәҫтиән-фермер хужалығы башлығы Биктимер Ғәлинға, Белорет май-сыр комбинатының май етештереү аппаратсыһы Надежда Комзаловаға һәм Белорет үҙәк район клиник дауаханаһының шәфҡәт...\n16-06-2017, 13:05 / ---\nБайрам йәме – тирмәләр\nТирмәләр конкурсы Рәсәйҙә иғлан ителгән Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт ҡомартҡылары йылына, ҡаланың 255 йыллыҡ юбилейына һәм Рәсәй кѳнѳнә арналды. Конкурсҡа 24 тирмә ҡуйылды. Һабантуйға Белорет педагогия колледжының, мәғариф идаралығының да айырым тирмәләр ҡуйыуы байрамға йәм ѳҫтәне. Комиссия ағзалары конкурста ҡатнашыусыларҙы тирмәләрҙе биҙәү, милли аш-һыу тѳрлѳлѳгѳ, боронғо йола, ғѳрѳф-ғәҙәттәрҙе күрһәтеү, ҡул эштәре күргәҙмәһе буйынса баһаланы. Асыларҙың тирмәһе янынан кеше ѳҙѳлмәүе хәҙер инде матур традицияға әйләнеп бара. Боронғолоҡто бар ысынбарлығында күрһәткән тирмә янында...\n16-06-2017, 13:04 / ---\nБәйгеләрҙә елгән етеҙ аттар...\nҺабантуй байрамына халыҡ күбеһенсә ат сабышын, милли көрәште ҡарарға килә. Быйылғы ат сабышы һуңлап ҡына башланһа ла, халыҡ матур тамашаны тыныс ҡына көттө. Йәше-ҡарты, олоһо-кесеһе ат сабыштары уҙғарыу урынын биләп алды. Кемдәрҙер туғаны өсөн янып-көйөргә, икенселәре оҡшаған малҡайҙарын ҡарарға килгән. Тәүҙә сабышҡа ҡунаҡтар - Учалы районы һыбайлылары сыҡты. Уларҙың бер төрлө формаһы әллә ҡайҙан күҙгә ташланып торҙо. Ҡунаҡтар дистанцияны ла бергә үтте. Һуңғы йылдарҙа күрше район сабышсылары үҙҙәрен башҡа райондарҙа һынап ҡарау ғәҙәти күренешкә әйләнде. Беҙҙең район бәйгеселәре лә, бигерәк тә...


Киләһе аҙнанан Өфөлә ҡапыл һалҡынайта // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКиләһе аҙнанан Өфөлә ҡапыл һалҡынайта\n14:20, 11 ноября 2016 Йәмғиәт\nКиләһе аҙнанан баш ҡалала ҡапыл һалҡынайта. Синоптиктар фаразлауынса, дүшәмбе, 14 ноябрҙә, һауа температураһы төндә 15 градусҡа тиклем һыуыта. Көндөҙ — 7 градус һалҡын.\nШишәмбе, 15 ноябрҙә, төндә — 22, көндөҙ 14 градус һыуыҡ.\nШаршамбы, 16 ноябрҙә, бер аҙ йылыта — төндә 15 градус һалҡын. Көндөҙ ҙә шундай температура буласағы фаразлана. Артабанғы көндәрҙә синоптиктар йылы вәғәҙәләй. «Яндекс.Һауа торошо» шунндай мәғлүмәттәр килтерә.\nКөндәр ҡапыл һалҡынайтасаҡ. Ошо ял көндәрендә Өфөлә ҡар ҡатыш ямғыр яуыуы көтөлә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - САҢ ҠАҒЫР ВАҠЫТ: АҒАСТАР ҠЫРЫЛА, ИЛАЙ - 2018 - Мәҡәләләр\nСАҢ ҠАҒЫР ВАҠЫТ: АҒАСТАР ҠЫРЫЛА, ИЛАЙ\nБорон-борондан кеше тәбиғәт менән бәйләнешкә инеп, матди һәм рухи мәҙәниәт тыуҙырған. Үкенескә күрә, кешелек менән тәбиғәт араһындағы бәйләнеш борсоулы, киҫкен төҫ алды. Экология иң оло проблемаларҙың береһенә әйләнде. Халыҡты туйҙырып, йылытып, дауалап ҡына ҡалмаған, рухи аҙыҡ та биргән урман кәмей, ауылдан "ҡаса" бара. Тау битендәге ағастар һирәгәйеп, бөтөү өҫтөндә. Бер нисә йыл элек ауылға терәлеп торған Ҡыйрат тауы башындағы яңғыҙ ҡарт ҡайын ҡолағас, "Ул беҙҙең ағас ине", тип иланы ауыл инәйҙәре.\n- Ҡарағай - ирҙәр ағасы, уҫаҡ менән ҡайын - ҡатын-ҡыҙ ағасы. Ағасты күп ҡырҡырға ярамай, ҡоһоро төшә. Һәр ағастың эйәһе, йәне була. Улар бит Хоҙайға тәсбих әйтеп ултыралар, - тип һөйләй ине 1913 йылда тыуған Ғазина Хөмәйрә инәй. - Шул арҡала донъяға ауырлыҡ килә. Аңһыҙ үлем күбәйҙе. Яман сирҙән, йөрәктән, эскелектән ирҙәр күп үлә. Беҙ тәбиғәт менән бәйле, кеше аңламай бит шуны…\n- 1941 йылға ҡаршы ҡыш ҡар күп итеп яуып, ҡарағай ботаҡтары һынды. Ирҙәргә ауырлыҡ килә, һуғыш башланыр инде, тип хәүефләнеп һөйләнделәр, - тип хәтерләй ине әсәйем Асия Зекриә ҡыҙы.\nТәбиғәткә ҡарата ата-бабаларыбыҙҙа булған, кешене тирә-яҡ мөхиткә бәйләгән фәлсәфәүи аң-аҡыл юғалыу менән һаҡсыл ҡараш та юҡҡа сыға.\nРеспубликала ғына түгел, бөтә донъяла дан тотҡан Бөрйән тәбиғәтенең бөгөнгө торошо күптәрҙе битараф ҡалдырмайҙыр, моғайын. Бынан 50 йылдар элекке тәбиғәт менән бөгөнгө тәбиғәт араһында ниндәй үҙгәрештәр бар? Ошо һорау менән Иҫке Монасип ауылының оло быуын кешеләренә мөрәжәғәт иттем.\n- Айырма ер менән күк араһы кеүек, - тине әңгәмәсем Булат Әмирханов. - Йыраҡҡа бармай, Иҙел буйына ғына төшәйек. Беҙ бала саҡта, һыу ингәндә, сабаҡ, ҡыҙылғанат, алабуға балыҡтары беҙҙең тирәлә өйрөлөп уйнап йөрөй инеләр. Йылға шул тиклем таҙа ине, кеше йәйен-ҡышын һыуҙы Иҙелдән ташып эсте. Яҙғыһын, Иҙел ташҡанда, һыуҙы тау йылғаһынан алдыҡ. Йылға буйында ҡырсында ҡара бөрлөгән күп булды. Томбойоҡтар сәскә атып ултырҙы. Таллыҡ, ерек әрәмәлектәре күп булды. Кеше шул талдан нурҙа үрер ине. Хәҙер бер нәмә юҡ. Һыуҙа ҡабырсаҡ, ҡыҫалалар тулып ятты. Юҡ булдылар. Бәрҙе күп булды, ул да юҡ хәлгә ҡалып бара. Ә бәрҙе бит таҙа һыуҙы ғына ярата. Йылға буйында сүп-сар булманы. Мин хәҙер урманға сыҡмаҫҡа тырышам. Сыҡһам, эс боша, йөрәк һыҙлай. Ауыл ситендә әрәмәлектәр ҡороп бөтөп бара. Аяҡ аҫты ҡый. Был күренеш күп ауылдарға хас. Хәҙер йәштәргә һөйләһәң, ышанмаҫтар. Элекке тәбиғәтте улар күҙ алдына ла килтерә алмай. Ауыл эргәһендәге Тәпәнәк башында, арҡала, ялан ситендәге ағас баштарында ҡорҙар өйөрҙәре менән ултырыр ине. Тау башындағы элек бәрҙе балыҡтары йөҙгән бәләкәй урман йылғалары ҡороп бөтөп бара. Хәҙер бит кеше лә үҙгәрҙе. Кеше элек ябай, асыҡ, ҡунаҡсыл булды. Ҡырға сыҡһа, өйөнә йоҙаҡ элмәне. Хәҙер магазинға барһа ла ҡапҡаһына йоҙаҡ элеп сыға.\n-Тәбиғәтте хәҙер бер кем йәлләмәй. Тәбиғәтте мыҫҡыл итәләр. Бергәләп күтәрелеп һаҡлағанда ғына, бәлки, тәбиғәт элекке хәленә ҡайтыр, - тип, һүҙҙе 83 йәшлек Нәҙир Мөхәмәтов дауам итә: - Элекке тәбиғәт юҡ инде хәҙер. Емеш-еләк емерелеп үҫте. Әҙәм урман ризығы менән көн итте, ҡыш сыҡты. Сейәне иретелгән һары майға ҡушып һаҡлап ашанылар. Урман ҡарағатын Бохмаштан биҙрәләп алып ҡайттылар. Еләк менән ҡарағатты киптереп, ҡаҡ эшләнеләр. Яҙ йыуа, ҡуҙғалаҡ, бәпкә, ҡаҡы, ҡымыҙлыҡ, ҡуян тубығы, һарына йыйып ашаныҡ. Хәҙер улар ҙа кәмене. Әллә ҡайҙа булдылар. Ҡыр кәзәләре - илектәр тау биттәрендә көтөүе менән йөрөнөләр. Болан күп булды. Бабайҙар сығыр менән йүкә арҡан ишеп, шуның менән боланға тоҙаҡ ҡороп тотоп, кешегә итен бүлеп бирерҙәр ине. Борон бит тимер сыбыҡ булманы. Сел менән ҡор тик ауылға ғына килеп инмәне. Балыҡ өйөрө менән йөҙөп йөрөнө. Ау менән тотоп, райпоға тапшыра торған инеләр. Урманды самаһыҙ күп ҡыралар бөгөн. Исмаһам, ағасты йәлләһендәр ине. Урман бөтһә, кеше лә ҡырылып бөтә бит...\n- Элек боландарҙың миграция маршруты ауыл эргәһенән үтте. Көтөүе менән күренеп йөрөнөләр, - тип һүҙен башланы Зәки Вәлиев. - Боландар үтһә, көн боҙолор ине, кеше шуны белеп бөттө. Әллә ҡайҙан килтереп, элек булмаған ҡабан сусҡаларын үрсеттеләр. Улар һарына кеүек тамыраҙыҡ үҫемлектәрҙе бөтөрҙөләр. Сабынлыҡтарҙы һөрөп тәләфләйҙәр. Бер яҡтан, файҙа булһа, икенсе яҡтан, ҡаза. Үҙән йылғаһы буйлап һыу баштарындағы ҡуйы урмандарҙы бер нәмәһен ҡалдырмай, тотош ҡырҡып, ҡырып бөтөрөп баралар. Делянкаларҙа мәхшәр. Ағас ултыртҡан кеше юҡ. Ағас ташыған ҡеүәтле машиналар урман юлдарын боҙоп бөттө, хәҙер трактор менән йөрөүе лә хәүефле. Үҙебеҙ ҙә урманды рациональ файҙалана белмәйбеҙ. Ҡайһы ваҡыт утынға турарлыҡ таҡта, ағастарын да ҡый түгеү урынына алып барып түгәләр. Нефть бит ерҙең елек майы. Уны һурып бөтөрһәләр, климатҡа, тәбиғәткә зыяны теймәй ҡалмайҙыр бит инде. Тәбиғәткә ҡараш юғарынан, власть тарафтарынан үҙгәртелергә тейеш.\n- Шул тиклем һағынам бала саҡтағы тәбиғәтте, - ти Рәхимә Муллағолова. - Айырма иҫ киткес. Яр ҡарлуғастары күп булды. Беҙ барып ҡарап, балалары сыҡҡанын көтөп йөрөй торғайныҡ. Хәҙер юҡ булдылар. Иҙел элек мул һыулы ине, хәҙер ныҡ һайыҡты. Ул балыҡтың күплеге! Бала саҡта хатта итәк менән һөҙөп уйнай инек, аҙаҡ кире ебәрәбеҙ. Нәйгәште йылғаһында кеше элек балыҡ тотто, хәҙер эҫе көндәр башланһа, ҡорой ҙа ҡуя. Үлек арҡаһында беҙҙең сабынлыҡта матур шишмә бар ине, ул да ҡороно. Кепес тауы башындағы ағастар бөттө. Бөтәһе лә бөтөүгә бара...\nРивал Баймырҙин һөйләгәндәрҙән:\n- Тәбиғәт - йөрәкте әрнетерлек проблема. Хәҙер бит капитализм. Беренсе урында аҡса. Урманды аҡса табыу сараһы итеп алдылар. Элек кеше нәфсе, аҡса өсөн урманды тәләфләмәне. Бер ағас ҡырҡһа, унды ултыртты. Беҙ бала саҡта урман кеше өсөн йәшәү мәғәнәһе булды. Атай лесник ине. Рафаэль ҡусты менән икебеҙҙе арбаһына тейәп, ағас ултыртырға алып йөрөнө. Ағасты бала кеүек тәрбиәләнек. Йәй булһа, тәпке тотоп, үҫенте төпһәләрен утаныҡ. Атай урманды яратырға, уға һаҡсыл, тере йәнгә ҡараған кеүек ҡарарға өйрәтте. Утын әҙерләгәндә арҡыры бысҡы менән ағас йығабыҙ. "Дружба" булманы. Ике ярыш ағас ултырһа, береһен ҡалдырта ине. Хәҙер урман буйынса дәүләт сәйәсәте дөрөҫ түгел. Урманды ҡырҡыуҙы туҡтатырға кәрәк. Үлән бер йыл үҫә, ағас йөҙ йыл үҫә. Киләсәк быуынға нимә ҡала? Тәбиғәт бит кеше организмы кеүек. Бер ерен ҡырҡһаң, икенсе ерендә ауырыу башлана. Беҙ катастрофа алдында торабыҙ.\nАрыҫлан Хәлфетдинов һөйләгәндәрҙән:\n- Урман ер аҫты һыуҙарын һаҡлай. Урманды ҡырҡыу арҡаһында күп йылғалар ҡороно. Үҙебеҙгә лә шишмәләргә һаҡсыл ҡарашта булырға кәрәк. Уйламай, теләһә ҡайҙа кеше күрмәгән урынға үлгән мал емтектәрен ташлайҙар. Дүрт йыл элек Мөсәт янындағы бер шишмә һыуына химик анализ яһағас, мәйет таяҡсалары табылды. Ул һыуҙы эсергә ярамай. Һөйләй башлаһаң, һүҙ күп инде. Бынан 15 йылдар элек бер иптәштең һөйләгәндәре йыш иҫкә төшә: "Ауылда йәшәп тә ғүмерҙә һунарға сыҡҡаным булманы. Бер яҙ көнө, алағар мәлендә, исмаһам, ғүмеремдә бер ҡош булһа ла атып ҡарайым, тип, таныш һунарсынан бер көнгә мылтыҡ һорап алып, һуйырға сыҡтым. Үҙемдең сабынлыҡта һуйырҙар күренә торғайны, таныш урын, тип төндә шунда юл тоттом. Бара торғас, таң атыр-атмаҫтан, урманда канонада башланды. Таңда атыу тауыштары шаңдауы тауҙан тауға әллә ҡайҙа китә. Әйтерһең дә, һуғыш бара. Бара торғас, эс боша башланы. "Асмы һуң улар шул тиклем ҡошто ҡырырға? Әллә минең кеүек ҡыҙыҡ - азарт өсөн сыҡҡандармы?" - тип уйлайым. Сабынлыҡҡа барып етеп, ялансыҡ уртаһындағы ҡарағайға терәлеп ултырҙым. Атыу тауыштары тынмай. Ҡапыл яҡында ғына, әрәмә артында, берәү атып ебәргәнгә һиҫкәнеп киттем. Һуйырға эләктерә алманы, яҙа атты. Һуйыры әрәмәлек аша осоп, минең баш осонан үтеп китте. "Быныһы, исмаһам, үлемдән ҡалды", тип мылтығымды тотоп ҡыуанып ҡарап ҡалдым. Был минең беренсе һәм һуңғы һунарым булды. Шунан, ҡоштар ҡайҙа булып бөттө, тип күмәкләп аптырайбыҙ... Ҡайһы берәүҙәр баҫып ултырған инә һуйырҙы ла атып алалар бит. Тамаҡтары туямы шуның менән? Нисек гонаһтан ҡурҡмайҙар?.."\nЭйе, беҙҙең быуынға ла элекке саф, тейелмәгән тәбиғәт мөйөштәрен күреп ҡалыу бәхете тәтене. 1974 йылда, малай саҡта, звено менән Үҙән буйында ҡыуыштар ҡороп колхозға бесән эшләнек. Һөйләп килештерә алмаҫлыҡ хозур тәбиғәт унда, күрергә кәрәк. Иртә таң менән ҡоштар һайрауына уянаһың. Үҙе бер сихри симфония. Йылғаның ике яғында текә тауҙар. Тау битендә эре шартый еләктәре бешә, саҡ ҡына өҫтәрәк сейә ҡыуаҡтары. Төнъяҡ тау битләүендә ҡарағас, ҡарағай араһында мүктә көртмәле түшәлеп ята. Әрәмәлектә муйыл, ҡарағат, үрҙәрәк ҡурай еләктәре бешә. Үҙән буйында, һаҡ ҡына барып ҡарағанда, ярға яҡын ҡамыш араһында ҡорбанын һағалап торған эре суртандар күренгеләй. Яҡындараҡ балыҡ күренһә, уҡ кеүек атылып сығып китәләр. Бәләкәйерәк суртан-сөрәгәйҙәр нишләптер өҫкә ҡарап, вертикаль торалар, ҡамыштан ҡапыл ғына айырып та булмай. Күҙгә күренеп һуҙылып, шәшке йөҙөп үтеп китә. Ҡайһы ваҡыт шәшке ауыҙын тура итеп өҫкә күтәреп, ҡамыш тешләп йөҙә. Туҙбаш йыландар ваҡ балыҡҡа һунар итә. Һирәкләп, һыуҙы сыйып, "беҙгә теймәгеҙ" тигән кеүек, ауыр һуна өйрәктәре эргәнән шәп итеп осоп үтәләр. Һағынып иҫкә алырға ғына ҡалды...\nЮҡҡа ғына боронғо ғәрәп сәйәхәтселәре һыуһыҙ сүллек, далалар аша үтеп, Көньяҡ Уралға ошо беҙҙең ата-бабаларыбыҙ йәшәгән төбәккә еткәс: "Беҙ ожмахҡа килеп еттек микән?" - тип аптырауға ҡалмағандарҙыр.\nБеҙ һаҡламаһаҡ, тәбиғәтебеҙҙе кем һаҡлар?..\nЯҙылған: 19.03.19 | Ҡаралған: 228


Видео бала, бәләкәй сабыйҙар һәм балалар өсөн бушлай видео\nЙәнһүрәт аша очерк йыр һәм музыка, видео сайттарға бушлай бына сифатында һайлаған. Видео с YouTube Dailymotion һәм яҡшы! Видео ҡарау, тыңлау, уҡыу яраҡлаштырыу беҙҙе йырларға йәки әкиәт, йыр һәм шиғыр беҙҙе етәксе, ә ғаиләлә һәм балалар өсөн һайлау һәм видео, ағзаларын һайлау. Youtube видео ебәрә һәм әкиәтте йәки балалар өсөн эҙләү түгел стесняйтесь dailymotion: mimines балалар матур спектакль Тәҡдим видео Шоу, музыка һәм визуаль ай Исполнитель: Сандрин Өлкәндәр теле һәм видео canceller lascar кристина ♪балалар йыры Йырын иҫ киткес тура килә өсөн, тулы аңлатма белегеҙ! Сабый беҙҙең өсөн, һәр саҡ уны аңлаған, арҡаһында, тураһында һөйләп, беҙҙе ҡасан ‘moonlighting’ или ‘раҫлау’, ни ‘ҡайнар һыу түгел, уны уйлап’! Иғтибар! Йырҙың һүҙҙәрен ҡулланып, һеҙҙе ҙур.\nPub балалар өсөн музыка, Оло Dardanos (DARMOISE Erik) йәш тамашасы велосипедта йәки видео деваться минең йырҙа? Оло Музыка (Эрик DARMOISE) йәш тамашасы видео, йыр-музыка бәләкәй Макао (тизер) спектакле һәм балалар өсөн балалар спектаклдәре scope ombrine фант күләгәле йылдарҙа компанияһы. Ћөҙөмтәлә ҙур булмаған был маймыл һәм уның әсәһен әрләр. Раздосадовать, ул ағасына йәшеренгән, унда осрашыу уның жираф, арыҫлан һәм тәлмәрйен. Бергә йыйылған, уларҙы концерт ойошторолдо. Бал балаларын эҙләп Видео Шоу-Шоу балалар бал эҙләп-был сәйәхәт араһында метафорический театры, сәнғәте һәм график әкиәт, һөйләй, күсә-эзләп, ҡиммәтле бал емеште, тип ҡарай ине шул, төҫө ашап хәҙерге донъяла кеше. Балалар концерт Видео, рэп йырҙары Кооператив, Йыр, бала, балалар өсөн концерты, шоу стеф йыр! Стеф ⇨ Кооператив рэп йырҙары, был йырҙарҙан өҙөк тыңлағыҙ һәм буш ваҡытта бала ҡараған өсөн. Беләм, музыканттар был концертта үҙенең йырҙары менән оҙатып рим Стеф. Видео-шоу аудиторияһы йәш, йәш үрмәксе шоу аудиторияһы балалар йыр, йыр, йыр Стеф шоу килә! рим ⇨ үрмәкселәй ҙур булмаған йырҙар, шаян йырҙарын һәм балалар өсөн был припев тыңлап ҡарайыҡ. Рим ҙур булмаған аудиторияла белер. реестры йәш музыкант, йыр менән магнитлы был стеф. Видео Шоу, балалар, Йәшен, балалар өсөн йырҙар. Бала балалар йырҙары конкурстары, йыр Стеф шоу килә! Бына йәшен йырҙар, балалар өсөн шиғырҙар һәм йырҙар өҙөк тыңлап ҡарайыҡ был. Беләм, был спектакль үҙе йыр менән оҙатып концерт музыканттар рим Стеф-Рок-Ведьма.\nВидео-шоуҙы һәм балалар өсөн, бәләкәй балалар менән й стеф бала москит шоу йыр өсөн! Бына аҙ серәкәйҙең йыры, йырҙарҙан өҙөк тыңлағыҙ һәм ҡарау өсөн бер балаға был супер. Беләм, был спектакль үҙе йыр менән оҙатып концерт музыканттар рим Стеф-Рок-Ведьма.\nЙәш тамашасы, Стеф йырлай!\nВидео бала бағыусылар өсөн концерт, балалар йырҙар менән ысын концерт chauvesouris стеф балалар өсөн йырҙар! Бына йыр, сысҡан, супер йыр өҙөк тыңлап һәм ҡарап был бала өсөн. Беләм, үҙем менән бергә концерт стеф. музыкант: Рим-Бәләкәй, береһе-ошо йырҙары менән спектакль-Рок-Ведьма.\nМадам ракета Видео, йыр версияһы варианттарын стеф балалар йырҙарын хор йыры, әкиәт һәм Качелях Ай музыкаль шоу. Бөтә иллюстрациялар, әкиәттәр, балалар өсөн шиғырҙар һәм йырҙарын был сайта һаҡлана. Теркәлгән компанияһының сауҙа маркалары булып тора. Хужаһы була — хоҡуҡ һаҡлау — юридик мәғлүмәт — балалар спектакле — редакция бәйләнеш — яңылыҡтар-новости\nтанышыу үҫмерҙәр →


Номерҙарҙа (хикәйә) — Башҡорт Википедияһы\n«Номерҙарҙа»— Антон Павлович Чехов хикәйәһе. 1885 йылда яҙылған. Тәүге тапҡыр 1885 йылдың 18 майында «Осколки» журналының 20-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫылып сыға.\nА. П. Чеховтың «Номерҙарҙа» хикәйәһе 1885 йылда яҙылған. Тәүге тапҡыр 1885 йылдың 18 майында «Осколки» журналының 20-се һанында А. Чехонте ҡултамғаһы менән баҫылып сыға. Хикәйә шулай уҡ А. Ф. Маркс нәшер иткән баҫмала ундағы персонаждарҙың фамилиялары һәм телмәр үҙенсәлектәре бер аҙ үҙгәртелеп бирелә.\nЧехов үҙе тере саҡта хикәйә болгар, немец, серб-хорват, чех, швед телдәренә тәржемә ителә.\nБер саҡ полковник ҡатыны Нашатырина үҙ ҡыҙҙары менән отелдә туҡтала. Улар менән күрше номерҙа штабс-капитан Кикин йәшәй. Кикиндың ҡысҡырынып теләһә ниндәй әшәке һүҙҙәр әйтеүе полковник ҡатынының асыуын ҡабарта. Ул отель хужаһына килеп штабс-капитандың тәртипһеҙлегенә зарлана: «Миңә икенсе номер бирегеҙ, юғиһә, мин һеҙҙән бөтөнләй сығып китәсәкмен! Был хәшәрәтлек ояһы! Уйлап ҡарағыҙ, минең ҡыҙҙарым ҙурайған, ә улар көнө-төнө бары әшәке һүҙҙәр генә ишетергә мәжбүр! .. Көнө-төнө! Ҡайһы саҡ ул хас ат ҡыуыусылар кеүек ҡысҡыра! Ярай, минең ҡыҙҙарым урыҫса аңламайҙар… Бына әле лә ул нимәлер һөйләй! Тыңлап ҡарағыҙ әле үҙегеҙ!»\nПолковник ҡатындың кейәүгә йәрәшелмәгән Лиля һәм Мила тигән ҡыҙҙары әсәһенең был һүҙҙәренән һуң баштарын түбән эйә. Әсә кеше Кикинды әрләүен дауам итә. Ҡунаҡхана хужаһы ла шулай уҡ зарланып ала. Ул Кикиндың һәр көн иртәнсәк коридор буйлап эске кейемдә йөрөгәне, йә булмаһа, иҫерек сағында, револьверын алып, стенаға ата башлауы, көндөҙ шарап эсеп, төнө буйы кәрт уйнауы, унан һуң һуғышыуы тураһында һөйләй. Ләкин ул Кикинды, тегеһенең апелляцияға һәм кассацияға биргәнлеге арҡаһында, мировой судьяның ҡарарын алған булһа ла, ҡунаҡхананан сығара алмауы тураһында һөйләй. Шул уҡ ваҡытта хужа Кикинға шундай ҡылыҡһырлама бирә: «Йәш, матур, аҡыллы… Эсмәгән сағында».\nНашатырина Кикиндың ҡатынын йәлләй башлай һәм ирҙең буйҙаҡ икәнлеген белеп ҡала. Был хәбәр уның ике ҡыҙының да ирһеҙ булыуын иҫенә төшөрә. һәм ул уйлана башлай. Ул отель хужаһына Кикиндың тәртибе һәм үҙҙәренең Кикинға күрше номерҙа ғына йәшәүҙәре тураһында әйтергә ҡуша. Ҡатын ҡыҙҙарына матурыраҡ кейенеп йөрөргә ҡуша, бәлки, уларҙың яҙмышы хәл ителер, белеп булмай...\nVoir Dictionnaire Tchekhov, Page 145 à Kikine, Françoise Darnal-Lesné, Édition L'Harmattan, 2010, ISBN 978 2 296 11343 5.\nЧехов А. П. В номерах. Оригинальный русский текст\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Номерҙарҙа_(хикәйә)&oldid=756051 ҡабул ителгән\n1885 йылғы хикәйәләр\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:02 3 ноябрь 2017 үҙгәртелгән.


ЯҢЫ СОРТТАР СЫҒАРЫЛА\n24 Октябрь 2019, 06:16\nИл Президенты Владимир Путиндың май указына ярашлы тормошҡа ашырылған “Фән” милли проекты нигеҙендә Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеү үҙәгенең Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты селекционерҙары ужым бойҙайының яңы сортын сығарҙы. Уға “Башкирская 12” тигән исем бирелде.\nБашҡортостан ғалимдары һөйләүенсә, ужым бойҙайының яңы сорты “Башкирская юбилейная”, “Мироновская-88”, “Малахит” сорттары ҡатнашлығында баҫҡыслы гибридлау алымы ярҙамында алынған. Әйткәндәй, бындай эш институтта бер нисә йыл элек башланған.\nЯңы сорт һалҡындарға бирешмәүе, юғары уңышы һәм яҡшы технологик сифаттары менән айырыла. Станцияла үткәрелгән һынау йылдарында уңыш гектарынан 42,4 центнер тәшкил иткән. Был стандарт, “Башҡорт-10” сорты менән сағыштырғанда, 3,8 центнерға күберәк.\nСорттың төп авторы, ужым культуралары лабораторияһы мөдире Нина Лещенко әйтеүенсә, яңы сорттың юғары уңышы башаҡта иген бөртөктәренең күп булыуына, уларҙың ауырлығына бәйле.\n– Яңы игендә елемсә һәм аҡһым миҡдары стандартҡа ҡарағанда байтаҡҡа юғарыраҡ. Баҫыуҙа иген ергә йығылмай, һабаҡта оҙаҡ ултыра, – тине Нина Лещенко.


4 Март 2021, 13:55\nКүптән түгел “Ҡанатлы күңел ҡәләме” республика конкурсына йомғаҡ яһалды. Быйыл был сара Башҡортостандың 39 районынан һәм 10 ҡалаһынан 240-тан ашыу конкурсантты йыйҙы. Икенсе турҙа 93 кеше ҡатнашты. Улар араһында Артем Хрыкин (Корнеевка) һәм Вадим Шафиев (Ергән) сығыш яһап, икеһе лә юғары һөҙөмтәгә өлгәште. Атап әйткәндә, Вадим I дәрәжә диплом менән бүләкләнде, ә Артем беренсе урын яуланы.\nМәҙәни-ял үҙәге артистары Бишбүләк районында үткән таҡмаҡтар конкурсында ла район намыҫын лайыҡлы яҡланы. Анатолий Урчев (Партизан), Рәйсә Зәйнәғәбдинова (Аптраҡ), “Бәләкәй ансамбль” номинацияһында Галина һәм Есения Рожковалар (Воскресенский), “Ансамблдәр” категорияһында “Воскресенские венцы” фольклор коллективы төрлө дәрәжәләге дипломдар менән ҡайтты.\nГөлгөнә САҠАЕВА, мәҙәни-ял үҙәге методисы.


Килем түгел, күңел өсөн\n20 Август , 12:45\nЕрҙәре уңдырышлы, хужалары бөтмөр, шуға бөтөн нәмә мул уңыш бирә.\nФото:Заһировтарҙың ғаилә архивынан алынды.\nАйгөл Заһирова – һөнәре буйынса башланғыс кластар уҡытыусыһы. Уның менән социаль селтәр аша таныштыҡ. Йөҙө асыҡ, ихласлығы бар фиғеленә сыҡҡан. Баҡсаһынан ҡуйған фотоларын ҡарап, ҡатынды барып күрергә булдым.\nАйгөл менән Алефтин Заһировтар Шишмә районының Уҙы-тамаҡ ауылында йәшәй. Ихаталары ҙур. Алефтин Хәсән улы, атай нигеҙен һыуытмайым тип, тыуған йортонда төпләнгән. Ерҙәре уңдырышлы, хужалар бөтмөр, шуға бөтөн нәмә мул уңыш бирә. Тап Заһировтар һымаҡ кешеләр тураһында “Ергә ботаҡ төртһә лә, үҫеп сыға” тип әйтәләрҙер, күрәһең.\nАйгөл – тәбиғәте менән баҫалҡы кеше.\n– Баҡсала иремә ярҙам ғына итәм, – ти ул.\nШулай ҙа бындай ҙур хужалыҡты ҡарау, умырылып бешкән емеш-еләкте, йәшелсәне эшкәртеү бары уңғандарҙың ғына ҡулынан килгән ғәмәл икәнен барыбыҙ ҙа аңлай.\n21 сутый ерҙә Заһировтар нимә генә үҫтермәй! Ҡарбуз, ҡауындар ҙа, уңдырышлы ерҙе үҙ итеп, ҡыҙҙары Амалия менән Азалияны ҡыуандыра. Быйыл эҫе, ҡоро көндәр йылы яҡ үҫемлектәренә айырыуса килешкән. Ишелеп уңғандар.\nАлефтин Хәсән улы ҡыш үҙенә оҡшаған сорттарҙың орлоҡтарын алып ҡуя.\n– Ни генә тимә, беҙҙең тәбиғәт шарттарында иң һәйбәте – гибридтар менән эш итеү һәм йылдан-йыл алынған ышаныслы сорттарға өҫтөнлөк биреү, – ти ул.\nПомидорҙың төрлө сорттары: һарыһы, ҡараһы, виноград тип аталғаны – йәнең теләгәне үҫә уларҙың баҡсаһында. Нисәмә йыл инде үҙем борос менән “дуҫлаша” алмағас, мул уңыш биреп ултырған плантацияларын күреү минең өсөн оҫталыҡ дәресе лә булды. Заһировтар борос үҫентеләрен бик иртә ултырта икән. Фитолампа аҫтында тоталар. Шуға ла үҫентеләр ергә сынығып күсеп ултыра. Шунан, әлеге лә баяғы, йылдың эҫе килеүе “сит ил ҡунағы”на ярап ҡалған. Боростары һәйбәт уңған.\nЗаһировтарҙан баҡсасылар өсөн кәңәш һораным. Улар кеүек мул уңыш алыу сере нимәлә икән?\n– Беҙ баҡса менән күңел өсөн булышабыҙ. Балалар экологик яҡтан таҙа, химия ҡулланмай үҫтерелгән аҙыҡ-түлек ашаһын тип тырышабыҙ. Бары шул ғына. Килем алыу уйыбыҙҙа юҡ. Туғандарға, күршеләргә, таныштарға биҙрәләп таратабыҙ уңышты. Улар рәхмәт уҡыған өсөн дә мул уңыш алабыҙҙыр, – ти Заһировтар.


Хәрби хеҙмәткә көҙгө саҡырылыш дауам итә\n1 октябрҙән 31 декабргә тиклем 18 йәштән 27 йәшкә тиклемге граждандар хәрби хеҙмәткә алына. Ҡораллы көстәргә ил буйынса 152 мең кеше саҡырыла. Башҡортостан был мөһим кампанияны һәр саҡ уңышлы атҡарып сыға.\nРеспублика хәрби комиссариатының Шаран Һәм Баҡалы райондары буйынса бүлегендә йәше еткәндәр комиссия үтә башланы. Төбәктән әрме сафына 80 егет ебәрелә. Сәләмәтлеге һәм башҡа сәбәптәр буйынса яраҡһыҙҙарға киләһе саҡырылышҡа тиклем һаулыҡтарын нығытырға ҡушылды. Быйыл 4 июлдән «Хәрби бурыс һәм хәрби хеҙмәт» хаҡындағы федераль законға үҙгәрештәр индерелде. Ҡануниәткә ярашлы, әрме хеҙмәтенән кисектереү юғары уҡыу йорттарын тамамлап милли гвардия составына ингән һәм махсус званиеһы булған граждандарға бирелә.


Мәғариф һәм фән - Bash.News\nХоккей. КХЛ. ЦСКА /Москва/ - Салават Юлаев /Уфа/\n9-сы синыф уҡыусылары рус теленән дөйөм йомғаҡлау имтиханын тапшырыр алдынан әңгәмәгә саҡырыласаҡ\nЗачет ҡуйылғандан һуң ғына уҡыусыға имтихан тапшырыу рөхсәт ителә. 11-се сығарылыш синыфы уҡыусылары өсөн дә үҙгәрештәр көтөлә. Бынан ары ҡыҙҙар-егеттәр инглиз, француз теленән тыш, ҡытай теле буйынса ла белемдәрен һынап ҡарай ала.\n29 дек, 21:55\nИглин районы Үктәй ауылында утыҙ урынға иҫәпләнгән балалар баҡсаһы асылды\nУчреждение мәктәптең элекке бинаһына реконструкция ойошторолғандан һуң барлыҡҡа килә. Төҙөлөш эштәренә республика һәм район бюджетынан яҡынса биш миллион һум ярым аҡса бүленә. Балаларға заманса йыһазландырылған уйын, йоҡо бүлмәләре, тамаша һәм спорт залдары булдырыла. Ауыл халҡы оҙаҡ йылдар буш торған бинаның шат балалар тауышына күмеләсәгенә һөйөнөсөн белдерҙе.\n15 ғин, 20:45\nБөгөн күренекле ғалим, академик Раил Кузееевтың тыуыуына 90 йыл\nБашҡортостандың тарих һәм этнография фәне үҫешендә тәрән эҙ ҡалдырған шәхесте ғилми йәмәғәтселек иҫкә алды, бюсына сәскә гөлләмәләре һалынды, фәнни мираҫы барланды. Раил Кузеев исемен йөрөткән археология һәм этнография музейында үткән сара менән беҙҙең сайтта танышығыҙ.\n10 ғин, 23:27\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса дәреслектәр Федераль исемлеккә индерелде\nБыл хаҡта илдең Мәғрифәт министры Ольга Васильеваның ҡарары бар. Яңы стандарттар буйынса әсбаптар элеккеһенән нимәһе менән айырыла? Дәреслектәрҙең авторҙары -Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институты ғалимдары менән әңгәмәне беҙҙең сайтта уҡығыҙ.\n10 ғин, 23:23\nӨфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса төбәк-ара олимпиада башланды\nРәми Ғарипов исемендәге 1-cе республика башҡорт гимназия-интернатына 300-ләп уҡыусы йыйылды. Күрше төбәктәрҙән килгән малай-ҡыҙҙар сәмле ярыштың географияһын тағы ла киңәйтә.\n09 ғин, 21:38\nАуырғазы районында мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы китап менән дауалайҙар\nУҡыу төрлө уйындар һәм ижади түңәрәктәр уҙғарыла. Китапхана хеҙмәткәрҙәре уны ил кимәлендәге конкурста еңеп сығып алған грант аҡсаһына ойоштора. Тулыраҡ беҙҙең сайтта.\n07 ғин, 20:40\nҺөнәрле кеше — ҡораллы\nРәми Ғарипов исемендәге 1-се республика Башҡорт гимназия-интернаты уҡыусылары өсөн бөгөн дәрестәр ғәҙәти булманы. Баш ҡаланың юғары һәм урта махсус уҡыу йорто студенттары сығыш яһаны. Һәр теләгән уҡыусы үҙен табип, нефтсе, йә ауыл хужалығы эшсеһе ролендә һынап ҡараны. Сара киләсәктә дөрөҫ һөнәр һайлау нескәлектәренә төшөнөүгә ҡайтып ҡалды.\n27 дек, 22:17\nЙәш архитекторҙар мәктәбе\nӨфө дәүләт нефть техник универистеты ойошторолоуға етмеш йыл тулыу уңайынан етмеш яңы объект төҙөлә. Бөгөн уларҙың береһе — йәш архитекторҙар мәктәбе үҙ эшен башланы. Юғары уҡыу йортоноң архитектура һәм төҙөлөш институты белгестәре мәктәп уҡыусыларына махсус курстар ойоштороп, техник һөнәрҙәргә һөйөү тәрбиәләй.\n26 дек, 23:13\nБыйыл Өсөнсө быуын халыҡ университетында 100 меңгә яҡын кеше белемен камиллаштырған\nСит телдәр, компьютер серҙәренә төшөнөүҙән тыш, оло йәштәгеләр "көмөш" ирекмәндәр хәрәкәтенә йәлеп ителә. Йәштәр менән бер рәттән улар төрлө экологик, мәрхәмәтлек акцияларында әүҙем ҡатнаша. Балалар йорттарына йөрөй, кескәйҙәрҙе ҡул эштәре менән һөйөндөрә.\n25 дек, 22:38\nМин донъяны таныйым\nОшо исем аҫтында Нуриман районында ЮНЕСКО-ның ассоциациаланған мәктәптәре ҡатнашлығында ғилми-ғәмәли конференция үтте. Башҡортостан менән ЮНЕСКО-ның 20 йыллыҡ хеҙмәттәшлегенә арналған сараға республиканың 15 ҡалаһынан һәм ете районынан йөҙгә яҡын ҡатнашыусы килде.\n24 дек, 21:13\nТәүге фәнни асыштар\nӨфө дәүләт авиация техник университетында Александр Можайский исемендәге авиация тарихын өйрәнеү һәм һауалағы осош буйынса 16-сы халыҡ-ара олимпиаданың төбәк этабы үтте. Фәнни конференцияға мәктәп уҡыусыларынан меңгә яҡын ғариза ҡабул ителгән. Әммә финалға бер нисә этапты уңышлы үткән 70 ҡатнашыусы сыҡты.\n18 дек, 21:40\nБашҡортостандың балалар йортонда тәрбиәләнеүселәре Мәскәүҙә уҙасаҡ Шыршы байрамында ҡатнашасаҡ\n24 декабрҙә Мәскәүҙә уҙасаҡ Шыршы байрамында Башҡортостан делегацияһы ла ҡатнашасаҡ. Яңы йыл шыршыһы байрамын 10 -14 йәшлек етем һәм ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар өсөн Рәсәйҙең мәғариф министрлығы ойоштора.\n14 дек, 11:49\nЭштәр һәр юҫыҡта ла ғилми асыштар менән үрелеп барырға тейеш\nБашҡортостанда был йәһәттән юғары потенциал бар. Республика үҙ фәндәр академияһын һаҡлап алып ҡалған дүрт төбәктең береһе. Радий Хәбиров бөгөн ғалимдар менән осрашты.\n13 дек, 21:19\nРәсәйҙә аналогы булмаған уникаль протездар Башҡортостанда эшләнә башланы\nМәскәүҙәге "Cколково" инновацион үҙәк белгестәре пилотлы проектты ғәмәлгә ашырыр өсөн республика менән хеҙмәттәшлек итә. "Моторика" тип аталған программа сиктәрендә төбәктә төрлө сәбәптәр буйынса ҡулһыҙ ҡалған биш балаға яңы протездар ҡуйыла.\n11 дек, 21:19\nӨфөлә 51-се һанлы мәктәп бинаһы һүтелә\nӨфөнөң Калинин районында 51-се һанлы мәктәп бинаһы һүтелә. Уҡыу йорто 1936 йылда төҙөлә. Был хаҡта Өфө ҡала хакимиәте хәбәр итә.\n10 дек, 14:57\nФән менән производствоның хеҙмәттәшлеген тәьмин итеү мөһим\nБыл турала "Нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы, проблемалар һәм киләсәк" тип аталған Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияла һүҙ барҙы. Фекер алышыуға нефть һәм нефть химияһы сәнәғәте өлкәһендә Рәсәй һәм донъя кимәлендә абруй ҡаҙанған белгестәр саҡырылды.\n06 дек, 21:57\nБөгөн Өфөлә билдәле ғалим Нияз Мәжитовҡа арналған халыҡ-ара симпозиум асылды. Мәртәбәле сараға Рәсәйҙең күп кенә ҡалаларынан, шулай уҡ Венгрия менән Ҡаҙағстандан күренекле ғалимдар һәм археологтар йыйылды.\nСиләбегә методик ярҙам\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты вәкилдәре Силәбе өлкәһендә йәшәүсе милләттәштәребеҙгә методик ярҙам күрһәтте. Делегация ағзалары өлкәнең Ҡоншаҡ районындағы Хәлит, Бүре, Маяҡ, Ҡобағош, Һары һәм Әшир ауылдарында ҡурай һәм халыҡ бейеүҙәре буйынса оҫталыҡ дәрестәре, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары өсөн ғилми-методик семинар, мәктәптәрҙә туған телде уҡытыу буйынса ата-әсәләр менән осрашыуҙар үткәрҙе.\n03 дек, 23:19\nАйбулат Хажин Башҡортостандың мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде\nБыл туралағы Указға республика етәксеһе Радий Хәбиров ҡул ҡуйған. Айбулат Хажин 1973 йылда Өфөлә тыуған. 1-се медицина училищеһын, Башҡорт дәүләт педагогия институтын тамамлаған.\n03 дек, 23:08\n30 ноя, 23:02


Байрамғол (Силәбе өлкәһе) — Башҡорт Википедияһы\n55°22′32″ с. ш. 60°29′58″ в. д.HGЯO\nБайрамғол (Силәбе өлкәһе)\n↘1373 кеше (2010)\n75 206 833 001\n75 606 433 101\nБыл терминдың башҡа мәғәнәләре лә бар, ҡарағыҙ: Байрамғол.\nБайрамғол (рус. Байрамгулово) — Рәсәй Федерацияһы Силәбе өлкәһенең Арғаяш районындағы ауыл. Байрамғол ауыл биләмәһенең административ үҙәге.\nБайрамғол — табын башҡорттарының ауылы. Тәүге тапҡыр 1776 йылда телгә алына. Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе Ҡара Табын улусы составында була.\n162 305 457 605 694\n2002 йылғы бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса ауылда башлыса башҡорттар (62 %) йәшәй.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Байрамғол_(Силәбе_өлкәһе)&oldid=1050581 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:18 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Мөрсәлим — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nМөрсәлим — версиялар араһындағы айырма\n17:35, 17 июнь 2016 версияһы\n877 байт өҫтәлгән , 5 лет назад\n→Ҡалмаҡҡол ауылының XIX быуат уртаһынан артабанғы үҫеше\n13:17, 17 июнь 2016 версияһы (төҙәтеү)\n17:35, 17 июнь 2016 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n(→Ҡалмаҡҡол ауылының XIX быуат уртаһынан артабанғы үҫеше)\nҒалим Әнүәр Әсфәндийәров үҙенең "Башҡортостан ауылдары тарихы" хеҙмәтендә Ҡалмаҡҡол ауылының хужалыҡ тормошон, түбәндәге мәғлүмәттәргә таянып, хикәйәләй: "Ҡалмаҡҡолда йәшәүселәрҙең хужалыҡ эшмәкәрлегенә туҡталайыҡ. 1842 йылда 126 кешегә 20 сирек ужым һәм 182 сирек яҙғы икмәк сәселгән. Шул уҡ кешенән торған 21 йортта 262 ат, 132 һыйыр, 107 һарыҡ һәм 30 кәзә аҫырағандар. Ҡайһы берҙәре 13 солоҡ ҡараған. Ҡалмаҡҡол тураһында түбәндәге мәғлүмәт бөгөн ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра.\nАуыл 55 йорттан тора. 1890 йылдан биләмәләр 128 йән башына 12 йылға бирелгән. Биләмәләрҙе алғас, урмандың бер өлөшө һөрөнтө ер өсөн, икенсе өлөшө мал утлауы өсөн ҡулланыла. Сәсеү әйләнеше ҡалдау йәиһә тупраҡтың уңдырышлылығын аяҡҡа баҫтырыу өсөн оҙаҡ ваҡыттар эшкәртмәй ятҡырыу, бер баҫыу — сикләү юҡ; Нәсибаш улусы халҡы ғәҙәттә 3-4 йылдан һуң бүлемен ташлай һәм йәнәш ятҡан бесәнлеген һөрә. Башлыса арыш һәм һоло сәселә. Һабан менән һөрәләр. Иң яҡшы уңыш: арыштың сәселгән 9 ботонан — бер дисәтинәгә 80 бот, һолоноң бер дисәтинәгә сәселгән 15 ботонан — 100 бот, бойҙайҙың 12 ботонан — 70 бот. Көтөүлектәр (мал утлауҙары) 312 дисәтинә ерҙе биләй, һәм унда 400 баш мал йәй буйы утлай. Көтөү шулай уҡ ҡамылда йөрөтөлә; утлаулыҡтар өлөшләтә ырҙын һәм йәшелсә баҡсалары өсөн бүленгән (10 дисәтинәгә яҡыны). Утлаулыҡтар араһынан Мәсе-йылға һәм Оло ерОлойөр йылғаһы аға. Урман менән иркен, бүлешеп тормай, тик ҡоро-һары, сыбыҡ-сабыҡ, лапы көйө, файҙаланалар. Халыҡ биләмәләрҙе ҡортомға алмай. Ҡалмаҡҡол ауылы йәмғиәте 128 дисәтинә ерҙе йылына 126 һум менән, 30 дисәтинә һөрөнтө ерҙе йылына 30 һум менән 6 йылға оҙайлы ҡортомға бирә. Шулай уҡ, ике дисәтинә тирмән урыны йылына 12 һум менән 12 йылға ҡортомға бирелә. Ауылда ике аҙыҡ-түлек (бакалея) кибете бар. Ҡыш көнө 20 йорт хужаһы утын киҫеү һәм ташыу менән һәм руда ташыу менән шөғөлләнә. Утынды Балашев ҡалаһы рудниктарына, ә руданы — «Вязовая» (Ҡарамалы йылғаһында ултырған) станцияһына ташыйҙар. 2 аты менән ташыған эшсе бер ҡышта 25 һум аҡса эшләй. Икмәкте халыҡ Йүрүҙән заводында һата"<ref>Асфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001. — 144—145 с.</ref>.\nСовет осоронда Ҡалмаҡҡол ауылы XXI партсъезд исемендәге колхоздың үҙәге булды. Колхоз идаралығы, "Заготзерно" предприятиеһы, ашлыҡты беренсел эшкәртеү токтары булған эре хужалыҡ ине. Данлыҡлы колхозсылары, хеҙмәт алдынғылары менән ғорурланып йәшәй ине. Шулай уҡ "Заготскот" предприятиеһы бар ине. Ике тиҫтәгә яҡын Мөрсәлим ит комбинаты эшләне. Бынан тыш Мөрсәлим аша Транс-Себер тимер юлы үтә, тимер юл вокзалы, Нефть базаһы, Эзбизташ заводы, Участка дауаханаһы, урта мәктәп бар.\n== Халыҡ һаны ==\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/609942 ҡабул ителгән


“Фән” милли проекты яңы мөмкинлектәр аса\n17 Декабрь 2019, 13:00\nБашҡортостанда “Фән” милли проектын тормошҡа ашырыу сиктәрендә нефть һәм газ тармағында яңы материалдарҙы ҡулланыу һәм һанлы технологияларҙы ғәмәлгә индереү буйынса донъя кимәлендәге ғилми-белем биреү үҙәге төҙөлә. Бөтә Рәсәйҙә иһә 15-ләп ошондай үҙәк төҙөү планлаштырыла.\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ғилми-белем биреү үҙәген төҙөү тураһында “Углеводород сеймалын тәрән эшкәртеү, ташыу һәм табыу һөҙөмтәлелеген арттырыу өсөн һанлы технологиялар һәм яңы материалдар” тигән бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы. Үҙ сиратында, үҙәк Өфө дәүләт нефть техник университеты, Өфө дәүләт авиация техник университеты, Башҡорт дәүләт университеты, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге, Башҡортостан Фәндәр академияһы кеүек юғары уҡыу йорттарын берләштерә.\nБашҡортостан грант алыу өсөн Рәсәйҙең Фән һәм юғары белем биреү министрлығы ойошторған конкурста ҡатнашырға тейеш. “Фән” милли проектының “Фән һәм ғилми-етештереү кооперацияһын үҫтереү” тип аталған федераль проектты тормошҡа ашырыуға күп сығымдар бүленгән.\n– Ғилми-белем биреү үҙәгенең төҙөлөүен биләмәне үҫтереү тип аңлайбыҙ, тимәк, төбәккә күпләп инвесторҙар йәлеп ителәсәк, эш урындары барлыҡҡа киләсәк, – тип шатлана ғалимдар.


Алтын валюта запасы үҫә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Алтын валюта запасы үҫә\nАлтын валюта запасы үҫә 24.07.2018 // Иҡтисад\nРәсәйҙең Үҙәк банкы мәғлүмәттәре буйынса, июнь уртаһына илдең алтын валюта резервы 462,4 миллиард долларға етте. Был яҡынса 2014 йылдың сентябрендәге күләмгә тап килә — ул ваҡытта 465,2 миллиард доллар тәшкил иткән. Был датанан һуң Көнбайыштың санкциялары алтын валюта резервының ҡапыл төшөүенә сәбәпсе булды. Ул йыл тирәһе дауам итеп, 356 миллиард долларға хәтлем кәмене.\nБыйыл алты айҙа Рәсәйҙә алтын валюта резервы тәү тапҡыр 30 миллиардҡа артҡан. Артабан да ошолай үҫһә, йыл аҙағына уның санкцияға тиклемге кимәлгә — яҡынса 500 миллиард долларға етеүе мөмкин. 2014 йыл башына — Ҡырым операцияһына тиклем — Рәсәйҙең һандығында ул тап ошо сумма күләмендә һаҡланған.\nӘйткәндәй, Рәсәйҙең алтын тәңкә запасы дүрт йыл элек ни бары 40 миллиард доллар була. Бөгөн ул ике тапҡырға артып, 80,5 миллиард доллар тәшкил итә. Ә алтын валюта резервы, киреһенсә, кәмене. 2014 йыл башында ул 469,6 миллиард доллар тирәһендә теркәлһә, бөгөн — 376,1 миллиард доллар. Был һуңғы йылдарҙа алтын валюта резервының башлыса алтын иҫәбенә йыйылыуы хаҡында һөйләй.


Ярҙам һорап «Федераль регистр»ға мөрәжәғәт итергә мөмкин // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nЯрҙам һорап «Федераль регистр»ға мөрәжәғәт итергә мөмкин\n16:13, 22 июля 2010 Сәйәсәт\nТөбәк йәки айырым муниципаль берәмек территорияһында ғәмәлдә булған юридик акттар тураһында мөһим һәм дөрөҫ мәғлүмәтте ҡайҙан табырға? Рәсәй Юстиция министрлығы ярҙам һорап «Федераль регистр»ға мөрәжәғәт итергә тәҡдим итә.\nРФ Юстиция министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, был электрон һәм документаль формала бөтә юридик акттар һәм улар тураһында аңлатмалар ингән бушлай дәүләт мәғлүмәттәр ресурсы.\nУл, атап әйткәндә, норматив юридик документтарҙың ни тиклем Рәсәй Конституцияһына һәм федераль закондарға тап килеүенә, шулай уҡ граждандарҙың дөрөҫ мәғлүмәт алыуға конституцион хоҡуҡтары боҙолоу-боҙолмауына контроллек итеүҙе күҙ уңында тота.\n«Федераль регистр» мөмкинлектәре тураһында ентекле мәғлүмәттәрҙе РФ Юстиция министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы рәсми сайтында белергә мөмкин: www.bashminjust.ru


Язағоловтар династияһынан » "Урал" гәзите\nБелорет тѳҙѳлѳш колледжында Бѳрйән районының Һарғая ауылында йәшәгән Алһыу Ишбулды ҡыҙы менән Илгиз Зәйнәғәбдин улының тѳрлѳ йылдарҙа дүрт балаһы уҡый. Илсур менән Алгиз - дѳйѳм тѳҙѳлѳш эше, Нурания парикмахер һѳнәренә уҡып сыҡҡан. Бѳгѳнгѳ кѳндә Илназ да ағайҙары уҡыған бүлектә I курста яҡшы ғына уҡып йѳрѳй.\nЯзағоловтар династияһы тураһында уларҙың уҡытыусылары тик ыңғай ғына фекерҙә.\n- Алһыу һәм Ишбулды Язағоловтар эшһѳйәр, тәртипле, ҡара тырыш, таҙалыҡ яратҡан, ярҙамсыл балалар үҫтергән. Был ғаиләләге егеттәр ниндәйҙер эштәре беренсе тапҡырҙан килеп сыҡмаған осраҡта, һалып ҡуймай, еренә еткергәнсе ҡайтанан эшләнеләр. Барыһы ла тик “дүртле” һәм “бишле”гә генә уҡыны, уҡыуҙан тыш сараларҙа ла актив ҡатнаштылар. Илсур бѳгѳнгѳ кѳндә Урал пружина заводында эшләп йѳрѳһә, Алгиз армия сафында хеҙмәт итә. Нурания Ѳфѳлә һѳнәре буйынса эшләй. Кесе улдары Илназ беҙгә уҡырға килгәс ҡыуанысыбыҙҙың сиге булманы. Ул да, Илсур, Алгиз ағайҙары кеүек, аҡыллы, тырыш, һәр нәмәгә ѳйрәнергә, белергә тырыша, ниндәй генә эш ҡушһаң да, еренә еткереп атҡара. Иптәштәре менән татыу, дуҫтарса аралаша.\nЯзағоловтарҙың ата-әсәләр йыйылыштарын ҡалдырмай йѳрѳүен, балаларының нисек уҡыуы, йәшәүе тураһында гел генә ҡыҙыҡһынып тороуын да әйтеп китмәү мѳмкин түгел. Улар һымаҡ балаларына иғтибарын, ваҡытын йәлләмәгән ата-әсәләр күберәк булһын ине, - тине технология уҡытыусыһы Наилә Абдулғәли ҡыҙы Нәҙершина.


Яңылыҡтар » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Яңылыҡтар\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Литваның билдәле сәйәсмәне һәм иҡтисадсыһы Казимира Прунскене менән осрашты. Унда «Раевка шәкәр заводы» предприятиеһы тураһында ла һүҙ барҙы. Литваның «ARVI» компаниялары төркөмө заводты һатып алыу менән ҡыҙыҡһынған һәм уны реконструкциялау һәм үҫтереү өсөн 100 миллион евро инвестиция индерергә әҙерлеген белдергән.\nСалауат районы прокуратураһы Боксит махсус (коррекцион) мәктәп-интернаты тәрбиәсеһенә ҡағылышлы эште судҡа тапшырҙы. Ул балаларҙы кисен спортзалға йыйып, ике сәғәт буйы физик күнекмәләр эшләтеп яфалаған. Баҡтиһәң, ир кеше икенсе тәрбиәсенең 500 һум аҡсаһы юғалыуында ғәйепле баланы ошондай ысул менән табырға тырышҡан.\n«Рәхмәт, донор!» Бөтә Рәсәй мәғлүмәт акцияһы сиктәрендә Өфө ҡалаһында 14 − 17 июндә УМПО мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙанда ҡан биреү пункты эшләйәсәк. Унда донорҙарҙы көн һайын иртәнге сәғәт 10-дан төшкө 1-гә тиклем ҡабул итәсәктәр. Шулай уҡ теләк белдереүселәр Республика ҡан биреү станцияһында ла ҡан тапшыра ала.\nСтуденттар беренсе республика асыҡ фестивале 8 − 11 сентябрҙә үтәсәк. Командалар яланда спорт туризмы һәм башҡа конкурстарҙа үҙ оҫталыҡтарын һынаясаҡ. Конкурста ҡатнашыу өсөн ғаризалар 28 авгусҡа тиклем БР Йәштәр һәм спорт министрлығында ҡабул ителә.\nБашҡортостандың еңел сәнәғәт предприятиеларының күбеһе тәүге кварталды һәйбәт һөҙөмтәләр менән тамамлай. Был, тәү сиратта, уңышлы контракттар төҙөү менән бәйле. Шулай уҡ Рәсәй тауарҙарына сит илдәрҙә ҡыҙыҡһыныу артыуы ла үҙенең ролен уйнай.\nБөгөн Өфөлә 20-нән ашыу яҡташтар берлеге бар. Уларҙың баш ҡалаға уҡырға һәм эшләргә килеүсе йәштәр тормошонда уйнаған роленә арналған «түңәрәк өҫтәл» ойошторолдо. Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Ғиззәтуллин урта һәм бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә ярҙам итеү, сәләмәт тормошто пропагандалау, йәштәр дружиналары һәм волонтерҙәр хәрәкәтен үҫтереү, тормошта ауыр хәлгә ҡалған йәштәргә ярҙам итеү йүнәлештәрен үҫтерергә кәрәклеген атап үтте.\nРәсәй Президенты Дмитрий Медведев «Ирекле янғын һүндереү хеҙмәте» тураһындағы федераль законға ҡул ҡуйҙы. Был документ ирекле янғын һүндереүселәр дружиналарына «йәшел ут» аса, тигән һүҙ. Башҡортостанда ла йыл башынан 26 ирекле янғындан һаҡлау бүлексәһе асылған, улар янғын һүндереү өсөн ҡорамалдар менән тәьмин ителгән.\n18 июндә Өфө районының Шамонин ауылында тәүге һабантуй үтәсәк. Программала төрлө конкурстар, ҡыҙыҡлы ярыштар, бәйгеләр ҡаралған. Ауыл халҡы ҡунаҡтарҙы, дуҫтарын, таныштарын байрамда көтөп ҡала.\nСығыу ваҡыты 14-06-2011, 14:58 | Ҡаранылар: 1749\nТимер юлы транспортын үҫтереү мәсьәләләре ҡаралды


16 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\n16 ноябрь Викимилектә\n16 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 320-се көнө (кәбисә йылында 321-се). Йыл аҙағына тиклем 45 көн ҡала.\nБМО: Ҡул эштәре көнө.\nЕр: Толерантлыҡ көнө.\nАнорексия менән көрәш көнө.\nКХДР: Әсәйҙәр көнө.\nКуба: Изге Кристобаль (Христофор Колумб) көнө.\nПортугалия: Диңгеҙ көнө.\nРәсәй: Самбо көнө.\nҺиндостан: Милли матбуғат көнө.\nАҠШ: Эшҡыуарҙар көнө.\nПольша: Дипломатик хеҙмәткәрҙәр көнө.\nРәсәй: Проектлаусылар көнө.\nУкраина: Радио һәм телевидение хеҙмәткәрҙәре көнө.\nДиңгеҙ пехотаһы көнө.\n1918: Венгрия үҙен республика итеп иғлан ителә.\n1936: СССР Халыҡ Комиссарҙары Советы Ағиҙел йылға пароходствоһын ойоштороу тураһында ҡарар ҡабул итә.\n1938: Самбо спорттың яңы төрө булараҡ билдәлелек ала.\n1945: ЮНЕСКО ойошторола.\n1964: Нефтекамала хәҙерге 27-се һөнәри лицей эш башлай.\n1966: Иң мул метеор ағымы күҙәтелә (бер сәғәттә 2300 метеор).\nЕрилин Михаил Васильевич (1945—24.07.2012), Башҡортостанда тыуып, рус телендә ижад иткән шағир, тәржемәсе. 1996 йылдан Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Яҙыусылар союздары ағзаһы. Степан Злобин исемендәге әҙәби премия лауреаты (2010).\nСәйетбатталов Таһир Фәйзрахман улы (1950), ғалим-зоотехник, хужалыҡ эшмәкәре. 1980–1997 һәм 2004–2005 йыылдарҙа Благовар ҡошсолоҡ фабрикаһы һәм «Благовар тоҡомсолоҡ ҡошсолоҡ заводы» дәүләт унитар предприятиеһы директоры һәм баш ғилми хеҙмәткәре; 2013 йылдан «М. Ғафури исемендәге Башҡортостан ҡошсолоҡ комплексы» сауҙа йортоноң генераль директоры, бер үк ваҡытта 2000 йылдан Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы. Ауыл хужалығы фәндәре докторы (1998). Рәсәй Федерацияһының (2006) һәм Башҡортостан Республикаһының (1993) атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры (1991). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Фёдоровка районы Денис ауылынан.\nХызыров Вәхит Ғәлибай улы (1965), йырсы (лирик тенор). 1991 йылдан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының хор артисы, 1994 йылдан — хәҙерге Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының солист-вокалисы, шул иҫәптән 2003—2004 йылдарҙа художество етәксеһе, бер үк ваҡытта 1991 йылдан Өфө сәнғәт училищеһы, 1998—2013 йылдарҙа хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2001) һәм Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты (1999).\nНафиҡов Ғайфулла Нафиҡ улы (1926—1997), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр. 1973—1989 йылдарҙа Алма-Ата ҡалаһының Граждандар оборонаһы штабы начальнигы, гвардия подполковнигы. Ҡыҙыл Байраҡ (1945), ике Ватан һуғышы (1945, 1985), Ҡыҙыл Йондоҙ (1945) һәм 3-сө дәрәжә Дан (1944) ордендары кавалеры.\nАзаматов Марат Мостафа улы (1941—4.04.2002), хоккейсы, шайбалы хоккей тренеры. 1961—1963 йылдарҙа Салауат Юлаев исемендәге спорт клубы уйынсыһы; 1969—1975 йылдарҙа Олимпия резервының «Салауат Юлаев» балалар-үҫмерҙәр махсус спорт мәктәбе директоры, 1983—1992 йылдарҙа — тренеры; 1979—1983 һәм 1990—1991 йылдарҙа «Салауат Юлаев» хоккей командаһының баш тренеры. РСФСР-ҙың атҡаҙанған тренеры (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1978), Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (1994).\nКрымский Виктор Григорьевич (1951), юғары мәктәп ветераны, ғалим-электрон техника инженеры. 1973 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1989 йылдан өлкән, 1994 йылдан — төп, 1999 йылдан — баш ғилми хеҙмәткәр, бер үк ваҡытта 1999 йылдан халыҡ-ара мөнәсәбәттәр бүлеге начальнигы; 2010 йылдан Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис университетының мәғлүмәт идара итеү системалары кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 2012 йылдан халыҡ-ара бәйләнештәр буйынса проректор вазифаһын башҡарыусы. Техник фәндәр докторы (1997), профессор (1999). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2002). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nНиғмәтуллина Римма Рәил ҡыҙы (1961), табип-терапевт. 1986 йылдан Күмертау ҡала дауаханаһы табибы, 1996 йылдан поликлиниканың терапея бүлеге мөдире, 2012 йылдан ҡала дауаханаһының баш табип урынбаҫары. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы Яңы Мораптал ауылынан.\nХолмов Владимир Илларионович (1948), журналистика ветераны, Бишбүләк районының «Светлый путь» гәзитенең элекке мөхәррире, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nСафин Файыҡ Ғәзизйән улы (1929—2014), һаулыҡ һаҡлау өлкәһе хеҙмәткәре. 1957—1994 йылдарҙа Ишембай туберкулёзды дауалау диспансерының баш табибы. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Ишембай ҡалаһы һәм районының почётлы гражданы (2001).\nКовган Станислав Трофимович (1934), ғалим-инженер-механик. 1974 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, бер үк ваҡытта 1997—2009 йылдарҙа Өфө дәүләт иҡтисад һәм сервис академияһының теоретик һәм ғәмәли механика кафедраһы мөдире. Техник фәндәр докторы (1991), профессор (1993). Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2001). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nНикифоров Юрий Никифорович (1934—27.11.2012), ғалим-тарихсы, политолог. 1963—1975 һәм 1978—2012 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1968—1975 һәм 1978—2012 йылдарҙа хәҙерге политология кафедраһы мөдире. Рәсәй Федерацияһы Гуманитар фәндәр академияһының тулы хоҡуҡлы ағзаһы (1994), тарих фәндәре докторы (1978), профессор (1980). Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1983), РСФСР мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1960). СССР‑ҙың юғары мәктәп отличнигы (1984), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (1999).\nЗәйнуллин Хәмит Насретдин улы (1944—21.01.2003), ғалим-инженер‑технолог. 1970—1995 йылдарҙа Өфө нефть институты һәм Өфө дәүләт нефть техник университеты уҡытыусыһы, 1995 йылдан — Башҡортостан Республикаһының Йәшәйеш хәүефһеҙлеге ғилми-тикшеренеү институтының лаборатория мөдире. Техник фәндәр докторы (2000). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Благовещен районы Арҡауыл ауылынан.\nПшеничнюк Анатолий Иванович (1949—18.04.2015), ғалим-физик. 1971—1986 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1986 йылдан — Металдарҙың үтә һығылмалылығы проблемалары институтында өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2008 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәр. Физика‑математика фәндәре докторы (2001). Сығышы менән Дәүләкән ҡалаһынан.\nҒәлин Илһам Илүс улы (1969), шәхси эшҡыуар, Башҡортостан Республикаһының 4-се һәм 5-се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты.\n16 ноябрҙә тыуғандар\n42 б.э.т.: Тиберий, Рим императоры.\n1717: Жан Лерон Д’Аламбер, Франция математигы.\n1874: Александр Колчак, Рәсәй империяһы адмиралы.\n1272: Генрих III, Англия короле.\n2006: Милтон Фридман, АҠШ иҡтисадсыһы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=16_ноябрь&oldid=1093582 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:18 15 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


← Ғүмәрова Мәсхүҙә Арыҫлангәрәй ҡыҙы\n09:31, 4 июль 2022 мәленән һуңғы үҙгәртеүҙәрҙе күрһәт.\nИҫке Собханғол (Бөрйән районы) 14:30 −6 Юлдашева Луиза әңг. өл. (→Билдәле шәхестәре)\nИҫке Собханғол (Бөрйән районы) 14:30 +9 Юлдашева Луиза әңг. өл. (→Билдәле шәхестәре)\nИҫке Собханғол (Бөрйән районы) 14:29 +33 Юлдашева Луиза әңг. өл. (→Билдәле шәхестәре)\nИҫке Собханғол (Бөрйән районы) 14:26 −89 Юлдашева Луиза әңг. өл. (→Билдәле шәхестәре)\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Бәйле_үҙгәртеүҙәр/Ғүмәрова_Мәсхүҙә_Арыҫлангәрәй_ҡыҙы ҡабул ителгән