Һинеке - миңә, минеке - һиңә (Булған хәл)\n5 Апрель 2020, 01:20\n. . . Иртәгеһен Әсҡәт кәләше Зәлифәне ҡултыҡлап килен күрергә Кәбирҙәргә барып инә һәм өҫтәл артында сәй эсеп ултырған дуҫының кәләшен күреп, телһеҙ ҡала. Сәүиәне тәү күреүҙә үк бик ныҡ оҡшатып, шул минутта уҡ ғашиҡ була ла ҡуя. Кәбирҙең дә күрше киленде күреп иҫе-аҡылы китә. “Үәт, эләктергән бит Әсҡәт ҡыҙҙың һылыуын”, -тип уйлай, дуҫынан көнләшеп тә ҡуя, хатта. Шулай ҙа үҙен тиҙ генә ҡулға алып: “Әйҙүк, әйҙүк, үҙебеҙ ҙә килен күрергә, һеҙҙе ҡотларға керергә тора инек әле”, -тип әйтә һала. . .\nЙәйге көндәрҙең береһендә эш буйынса Өфөгә барырға тура килде. Йомошобоҙҙо тиҙ арала йомошлап төш етеүгә ҡайтырға ла сыҡтыҡ.\nАғиҙел күперен үтеү менән редакцияла шофер булып эшләүсе Фәнил юл ыңғайында өләсәйҙәренә һуғылып, уны Ишембайға ҡунаҡҡа алып ҡайтырға теләүен әйтте.\nӨләсәйен ҡунаҡ итергә ниәтләгән кешегә ҡаршы килеп буламы һуң? Мин: “Бик мәслихәт”, -тип ризалаша һалдым.\nҠырмыҫҡалы районына етеп, аҙмы-күпме барғас та, оло юлдан боролоп, Фәнил “яҡында ғына ул” тигән ауылға киттек. Ләкин ул бик үк яҡын булып сыҡманы, соҡорло-саҡырлы юлда байтаҡ ҡына һелкенергә тура килде.\nҘур булмаған ауылда ағастарға күмелеп ултырған ыҡсым ғына йорт алдында туҡтаныҡ. Фәнилдең өләсәһе, ҡаҡса кәүҙәле теремек әбей,ҡаршы сығып алып,шунда уҡ сәй эсергә алып инеп китте.\nУның ҡаймаҡ-ҡоймаҡтары менән һыйланғас, юлға әҙерләнгәнен көтөп баҡсалағы ағас күләгәһендәге эскәмейкәгә сығып ултырҙыҡ.Шунда ҡапҡанан күрер күҙгә утыҙҙарын саҡ тултырған ике ир килеп инде һәм беҙҙе шәйләп ҡалып яныбыҙға ыңғайланылар. “Һаумы” ла “һаумы” тип Фәнил менән ҡосаҡлашып тигәндәй, минең менән ҡул бирешеп күреште былар.\n-Йәтеш килеп еткәнһең әле, хәҙер беҙҙең ҡыҙҙарҙы йыуабыҙ, -тип Әсҡәт исемлеһе шунда уҡ кеҫәһенән бер ярты сығарҙы.\n-Беҙҙең дуҫтың танауы һиҙгер инде ул – маҡтап ҡына йөрөй, -тине үҙен Кәбир тип таныштырғаны. Ул да көмөшкәһен алдыбыҙҙағы түмәргә ултыртты.\n- Ну вы даете, ребята! Сейчас по скольку у вас этих детей? – тине ғәжәпләнә биреп, ауылда тыуып үҫһә лә, ҡалала йәшәп, “урыҫ”ҡа әйләнергә өлгөргән Фәнил.\n- Нисәү булһа ла үҙебеҙҙеке. Путин 250 меңәр һум аҡса бирәм тип торғанда ниңә йоҡлап ятырға! Башҡаса килер урын юҡ, -тип яуаплай һалды тегеләрҙең береһе.\nСтакандарын да, эскәс ҡабып ҡуя торған нәмәләрен дә Әсҡәт менән Кәбир үҙҙәре менән йөрөткән булып сыҡты. Улар тиҙ генә түмәр өҫтөндә табын ҡороп ебәрә һалды. Фәнил: “За рулем”, тип һалып биргәндәренән баш тартҡас, үпкәләп тә алдылар. Ә мин: “Ҡотлайым!” – тигән булып аҙыраҡ булһа ла эсеп ҡуйҙым.\nФәнил был егеттәрҙең үҙенең балалыҡ дуҫтары булыуын, өләсәйенә ҡунаҡҡа килгән һайын бергә йөрөүҙәрен әйткәйне инде. Ул дуҫтарынан нисек йәшәүҙәрен һорашып алды.\n-Эш хөрт инде ул, -тине Кәбир. – Беләһең, элек беҙҙең колхоз миллионер ине. Емереп эшләп, емереп ашаныҡ. Шул колхозды ниндәйҙер байҙар ҡулына тоттороп, “ООО”ға әйләндерҙеләр ҙә, яңы хужалар бар мөлкәтен таратып алып бөттө. Беҙгә тау-тау байлыҡ вәғәҙәләгәндәр үҙҙәре байып, тая һалды.\n- Хәҙер “ООО”ға ҡарап “У-у-у!” тип олойһо ғына ҡалды, -тип өҫтәне Әсҡәт.\nУлар икеһенә бер иҫке генә “Беларусь” эләктереп ҡалып, шул трактор менән кешегә бәрәңге баҡсаһы һөрөп, бесән сабып ташып, утын-фәлән килтереп көн итеүҙәрен әйтте.\n-Әл дә атай-әсәйҙәрҙең пенсияһы килеп тора, аҙыраҡ бала аҡсаһы алған булабыҙ , шуның менән йәшәп ятабыҙ, -тине егеттәр.\nФәнилдең өләсәһе юлға сығырға әҙер булғанда Әсҡәт менән Кәбир бер шешәнең башына етеп, арыу уҡ булып алғайны, хатта бер-ике йыр ҙа һуҙып ташланы. Беҙҙе оҙатҡанда улар ҡат-ҡат дуҫтарын машинаһыҙ ғына ҡунаҡҡа килергә саҡырып ҡалды.\n-Они, ведь, не только друзья, соседи, но и бажалар. Конечно, не в прямом смысле, -тине ауылды сығыу менән Фәнил.\n“Бажалар” тип икенсе мәғәнәлә уртаҡ ҡатын-ҡыҙҙары булған ир-егеттәргә әйтәләр. Мин һораулы ҡарашымды Фәнилдгә төбәнем.\n-Да-да, вот бабушка хорошо знает ихнию историю, -тине “урыҫ” өләсәһенә ымлап.\nЮлда килгәндә Фәнилдең өләсәһе миңә “бажалар”ҙың тарихын һөйләне. Инәй йор һүҙле , бик шәп хикәйәтсе булып сыҡты һәм мин унан ишеткәндәрҙе ул һөйләгәнсәрәк яҙырға тырыштым.\nКәбир менән Әсҡәт бер йылда тыуып, ут күршеләр генә булып йәшәп үҫәләр. Ауылда һигеҙ класты тамамлағас та, СПТУ-ла уҡып сығып, колхозда тракторист булып эшләйҙәр. Әрмегә лә бер ваҡытта китеп, бер ваҡытта әйләнеп ҡайталар. Үҙҙәре айырылғыһыҙ дуҫтар булып, бер-береһенән айырылмай көн күрә.\nБыл ауылда ла башҡаларындағы кеүек бер үк бәлә – ҡыҙҙарға ҡытлыҡ хөкөм һөрә. Улары мәктәпте тамамлай ҙа, ҡалаға тая, ауылда тороп ҡалған бер нисә бөртөгө шунда уҡ кейәүгә сыға һала. Үҙ парын таба алмай яфаланған егет-еләндең кистәре “зәм-зәм һыуы” эсеп, кәрт һуғып, бер-береһенең “саңын ҡағып” үтә.\nӘсҡәт менән Кәбирҙең дә тормошо ошо юҫыҡта дауам итә һәм йәштәре 25 йәшкә лә барып етә.\nБер көндө ике дуҫ араһында шундай һөйләшеү була: Кәбир кисен дуҫы янына килә лә: “Атай-әсәй өйлән, тип көнө-төнө ҡолаҡ итен ашай, үҙемде лә буйҙаҡ йөрөү туйҙырҙы – нишләп ҡарарға икән?”- ти. Әсҡәт тә үҙенең шундай уҡ хәлдә булыуын әйтә. Егеттәр тиҙ арала кемгә булһа ла өйләнеп ҡуйырға ҡарар итә. “Миңә райцентрҙағы молокозаводта лаборантка булып эшләгән ҡыҙ оҡшаған һымаҡ та ул. Һөт илткән һайын күрешеп һөйләшеп алабыҙ, әллә тәҡдим яһап ҡарайым микән?”-ти Кәбир. Әсҡәт тә икенсе бер ауылда магазинда һатыу иткән ҡыҙҙың “нисауа ғына” булыуын әйтә һәм уның менән һөйләшеп ҡарарға була.\nИнде үҙҙәре лә егерме биштәрен тултырып килгән ҡыҙҙар, һайлана торған ваҡыттары үтеп барғанын һиҙепмелер, егеттәргә ризалыҡтарын бирә.\nҠыҙыҡ булһын әле тип ике дуҫ никахтарын бер көндө уҡытырға була. Береһе бер ауылға, икенсеһе икенсе ауылға барып, ҡыҙ йортонда никах йолаһын үтәп, кәләштәрен өйҙәренә алып ҡайта егеттәр.\nУл кисте бер-береһе менән күрешергә ваҡыттары булмай Әсҡәт менән Кәбирҙең.\nИртәгеһен Әсҡәт кәләше Зәлифәне ҡултыҡлап килен күрергә Кәбирҙәргә барып инә һәм өҫтәл артында сәй эсеп ултырған дуҫының кәләшен күреп, телһеҙ ҡала.Сәүиәне тәү күреүҙә үк бик ныҡ оҡшатып, шул минутта уҡ ғашиҡ була ла ҡуя. Кәбирҙең дә күрше киленде күреп иҫе-аҡылы китә. “Үәт, эләктергән бит Әсҡәт ҡыҙҙың һылыуын”, -тип уйлай, дуҫынан көнләшеп тә ҡуя, хатта. Шулай ҙа үҙен тиҙ генә ҡулға алып: “Әйҙүк, әйҙүк, үҙебеҙ ҙә килен күрергә, һеҙҙе ҡотларға керергә тора инек әле”, -тип әйтә һала.\nБулһа – була бит ул – йәш кәләштәрҙең дә күҙҙәре ирҙәренең дуҫтарына төшә, ләкин улар быны бер нисек тә һиҙҙермәҫкә тырыша.\nТәүҙә Кәбирҙәрҙең туйын үткәрәләр. Әсҡәт унда ап-аҡ кейемдә ултырған Сәүиәнән күҙен алмай ҙа тип әйтерлек. Дуҫынының ҡолағына: “Ну, иптәш, ҡыҙҙың аҫылын эләктерҙең бит әй!”- тип шыбырҙап та ала.\nӘсҡәт менән Зәлифәнең туйында инде Кәбир дуҫына ошо һүҙҙәрҙе ҡабатлай.\nТуйҙар ҙа, шәрбәт айы ла тиҙ үтеп китә. Тәүҙә пар күгәрсендәй гөрләшеп кенә йәшәп алып киткән йәштәрҙең уйҙары башҡала, күҙҙәре күршелә булғас аҡрынлап аралары һыуына, ыҙғышҡылап та алалар. Атай-әсәй йортонда йәшәгәс, әллә ни оло ғауға ҡуптарып, йоҙроҡҡа уҡ барып етмәйҙәр-етеүен, шулай ҙа эт менән бесәй кеүегерәк көн итәләр. Бигерәк тә йәш ирҙәр эсеп ҡайтһа юҡ-бар сәбәп табып, ҡатындарына бәйләнергә генә тора. “Ҡырын тейәгән” саҡтарында Кәбир менән Әсҡәт “Ниңә ҡатыныңды ҡыйырһытаһың?” –тип бер ике рәт үҙ-ара сәкәләшеп тә ала, хатта. Күрәһең, кеше бисәһе булһа ла, күңелдәрендә йөрөткән кешеләрен нисек тә яҡларға тырышыуҙары булғандыр инде.\nҺәр береһе башҡаны яратыуы сәбәп булғандырмы, бүтәнелерме кәләштәр ауырға уҙа алмай. Бында ла йәштәр бер-береһен ғәйепләй. Бала- ғаилә күрке, тотҡаһы бит инде. Ул булмағас бергә йәшәүҙең мәғәнәһе юғала, тормоштоң йәме китә. “Ҡыҫыр” ҡатындар ҙа, “ҡыҫыр” ирҙәр ҙә үҙ зарын бер-береһенә һөйләй. Бер көн Зәлифә түҙмәй Сәүиәгә: “Их, һинең Кәбирең янымда ятһа йыл һайын бер бәпесте тупылдатып ҡына торор инем”,-тип ысҡындыра. Тегенеһе: “Әсҡәтең менән йоҡлаһам, мин дә ауырға уҙыуҙан бушамаҫ инем дә ул”,-тип әйтеп ҡуя. Әммә эш шунан ары уҙмай.\nӘ ирҙәр ирҙәрсәрәк ҡылана. Көндәрҙең береһендә “сәмәй” йотоп алған Әсҡәт менән Кәбир араһында шундай һөйләшеү булып ала: кемелер икенсеһенә: “Һин минең туйҙа кәләштең аҫылын эләктергәнһең, тип әйткәйнең бит әле. Әле лә бисәмде оҡшатаһыңмы?”-тип һорай. Тегеһе лә иптәшенә шул уҡ һорауҙы бирә. Һәм ике дуҫ ҡапыл асылып китеп нисек итеп бер-береһенең ҡатынына тәү күреүҙә үк ғашиҡ булғандарын, һаман да яратыуҙарын һөйләп бирә. Ғүмерҙәрҙе заяға үткәрмәйек, алышайыҡ ҡатындарҙы, тигән ҡарарға килә улар һәм шул уҡ кисте икеһе лә бер-береһенең ҡатынын осрашыуға саҡыра. Ошо кисте күңелдәрендә урғылған хистәрҙе, мөхәббәт һүҙҙәре бер-береһенә һөйләй ғашиҡтар һәм иртәгәһенә үк: “Талаҡ” тип ҡысҡырған булып, ҡайтанан никах уҡытып, яңы парҙар бер-береһенең ҡуйынына инә.\n-Аҙаҡ загсҡа барып, никахтарын законлаштырып ҡуйҙылар. Килендәр һүҙҙәрендә торҙо – йыл һайын бәпесләп кенә торҙо, әле яңыраҡ өсөнсөләрен тапты, - тине Фәнилдең өләсәһе һәм өҫтәп ҡуйҙы. – Ошо хәл-ваҡиға үҙ күҙем алдында үтмәһә, башҡалар һөйләгәнгә ышанмаҫ инем, билләһи.Шапыртма, тип кенә ҡуйыр инем, моғайын


Халыҡ хазинаһын – халыҡҡа\n22 Август 2019, 19:09\n«Арғымаҡ» төркөмө башҡарған эш ҙур ихтирамға лайыҡ. Улар халыҡты мәҙәни мираҫыбыҙ менән республикабыҙҙа ғына түгел, ә илебеҙ сигендә лә танытыусы, Башҡортостаныбыҙҙың йөҙөн билдәләүсе аҫыл вәкилдәребеҙ. Боронғо һәм бөгөнгө замандың бәйләнешен булдырыусы милли төркөм ижады менән яҡынданыраҡ танышыу ниәте менән «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө солисы, Мәләүез егете Ринат РАМАҘАНОВҠА мөрәжәғәт итергә булдыҡ.\n2009 йылда республикабыҙ эстрадаһында «Арғымаҡ» этно-рок төркөмөнөң аяҡ баҫыуы традицион музыка стиленә нигеҙләнгән ижад донъяһына өр-яңы һулыш өрөп ебәрә. Улар һайлаған үҙенсәлекле башҡарыу алымы, яңы ижади ҡараш халыҡты шаҡ ҡатырһа ла, заманса тегелгән милли сәхнә кейемдәрендә сығыш яһаған йәш таланттар ышаныс уята, һоҡландыра. Тотош милләтебеҙҙең тарихын, йола, ғөрөф-ғәҙәттәрен һәм фәлсәфәһен үҙ эсенә һыйҙырған тәрән мәғәнәле йырҙарҙы сәхнәгә алып сыға бит «Арғымаҡ»тар. Бынан тыш һәр сығыштарын милли уйын ҡоралдары менән байытып ебәрә. Уларҙың йыр-моңо рухи яңылыҡҡа сарсаған тамашасы күңелен тиҙ арбай, йәштәрҙә ата-бабаларыбыҙҙың изге мираҫы – халыҡ ижадына һөйөү уятыуға ҙур этәргес бирә.\nЫсынлап та, «Арғымаҡ» төркөмө башҡарған эш ҙур ихтирамға лайыҡ. Улар халыҡты мәҙәни мираҫыбыҙ менән республикабыҙҙа ғына түгел, ә илебеҙ сигендә лә танытыусы, Башҡортостаныбыҙҙың йөҙөн билдәләүсе аҫыл вәкилдәребеҙ. Боронғо һәм бөгөнгө замандың бәйләнешен булдырыусы милли төркөм ижады менән яҡынданыраҡ танышыу ниәте менән «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө солисы, Мәләүез егете Ринат РАМАҘАНОВҠА мөрәжәғәт итергә булдыҡ.\n“Арғымаҡ” төркөмөнөң асылы\nБарыһы ла студент йылдарында башланып китте. Салауат музыка училищеһында уҡыған осорҙа миндә бығаса булмаған, үҙенсәлекле проект булдырыу теләге тыуҙы. Замандаштарыма үҙем тойған, үҙем ишеткән, яратып тыңлаған ҡурай моңон, унан урғылған көс, дәртте еткереү ысулдары тураһында уйлана йөрөнөм. Сөнки йәштәр күберәк сит ил музыкаһына иғтибар бүлә, мәғәнәһеҙ йырҙар менән мауыға. Донъя классиктары әҫәрҙәрен, тәрән мәғәнәле башҡорт халыҡ йырҙарын, ҡурай, ҡумыҙ кеүек уйын ҡоралдары тауышын бик һирәктәр генә тыңлай ине. Шул уҡ уҡыу йортонда белем алған гитарасы Илдар Нагаев менән ижад итә башланыҡ, әммә төркөм ойоштороу теләге генә бойомға ашманы, матди мөмкинлектәребеҙ сикле ине.\nБер нисә йылдан һуң ғына Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһы һәм Мәләүез ҡала мәҙәниәт һарайында эшләгән дәүерҙә туплаған репертуарҙы яңыртып, Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы Зөлфәр Әхмәтов менән вокаль-инструменталь ансамбль төҙөргә ҡыҙығып киттек. Бергәләп этник музыканттарҙы, тыва халҡының “Ят-ха”, монголдарҙың “Алтан Ураг”, ҡаҙаҡтарҙың “Улытау” төркөмдәре ижадтарын ентекләп өйрәндек. Уларҙы бер-береһенән үҙенә ылыҡтырған сифаты, күренмәҫ көсө айырып тора. Беҙ ҙә тамашасыға әйтер һүҙебеҙҙе үҙебеҙҙең рухи хазиналарыбыҙ ярҙамында еткерергә булдыҡ. Традицион алымдарҙан арынып, төрки халыҡтарҙа популяр булған рок стиленә туҡталдыҡ. Беҙҙең башҡортса этно-рок ижадыбыҙ нигеҙендә халыҡ көйҙәре, ҡурай, думбыра, ҡумыҙ кеүек уйын ҡоралдары, өзләү ята. Педагог Мәрйәм Бураҡаеваның “Арғымаҡ” китабы атамаһы төркөмөбөҙҙөң эшмәкәрлегенә тап килер тип, шул исемде һайланыҡ. Ул милләтебеҙҙең асылын асҡан, тәрән мәғәнәле төшөнсәләрҙе – аң, рух, ғәм, ырыҫ, моң, аҡыл, ҡотто үҙ эсенә ала. Ижадыбыҙ аша замандаштарыбыҙға ошо ете ҡиммәтте өләшеүҙе бурысыбыҙ, маҡсатыбыҙ тип билдәләнек.\nЙәмғиәт, йәштәр идеалдары, ихтыяждары үҙгәреү сәбәпле, һуңғы йылдарҙа репертуарыбыҙҙы ла яңыртырға тура килде. Сөнки беҙҙең төп бурыс – үткән менән бөгөнгөнө тоташтырып тороусы күпер һалыу. Ә ижадыбыҙ ата-бабаларыбыҙ мираҫ итеп ҡалдырған йырҙарҙы, традицион фольклорҙы һаҡлап ҡалыуға, уның дәрәжәһен күтәреүгә булышлыҡ итергә тейеш. Әгәр ҙә киләсәк быуын үҙенең илен, телен, тарихын белеп үҫә, иркенләп башҡортса аралашып, балаларын милли ҡиммәттәргә, дингә таянып тәрбиәләй икән, тимәк, быны беҙҙең дә шәхси еңеүебеҙ тип баһалай алабыҙ.\nАрхивтарҙан һирәк башҡарылған, “тапалмаған” өлгөләрҙе тергеҙеп, халыҡҡа еткерәбеҙ. Заманса һәм ҡолаҡҡа ятышлы яңғырауына өлгәшеү өсөн уларҙы эшкәртеүгә ҙур иғтибар бүленә. Башта уның тарихы, йыр эстәлеге, мәғәнәһе өйрәнелә. Аҙаҡ әлеге йөкмәткене асырҙай махсус биҙәлеш, ритм булдырыла. Ә ритм көйҙөң ҡоролошона ярашлы тыуҙырыла. Ғәҙәттә, башҡорт көйҙәре үлсәме шаҡмаҡ түгел, ә үҙҙәренә генә хас төҙөлөшкә эйә. Шуға заманса йырҙар тыуҙырғанда төп нөсхә үҙенсәлектәренән ситкә тайпылмаҫҡа, уларҙы теүәл һаҡларға ынтылабыҙ. Мәғәнә менән форманың гармониялы берләшеүе генә йырҙың артабанғы яҙмышын билдәләй ала.\nҒөмүмән, ҡурай теле бөтә милләт кешеләренә аңлашыла, берҙәй хисләндерә һәм тетрәндергес тәьҫир итә. Шуға беҙҙең ижадыбыҙҙы бөтә ерҙә лә яратып ҡабул итәләр. Туғыҙ йыл эсендә байтаҡ ерҙәрҙә сығыш яһарға насип булды. Республикала ғына түгел, сил илдәрҙә лә халыҡ-ара конкурс һәм фестивалдәрҙә ҡатнашып, призлы урындар, лауреат исемдәре яуланыҡ. Уларҙың һәр береһе беҙҙең өсөн мөһим һәм әһәмиәтле. Айырыуса фестиваль сығыштары ҡәҙерле һәм иҫтәлекле. Сөнки төрлө илдәрҙән килгән таланттар менән танышыу, тәжрибә менән уртаҡлашыу мөмкинлеге ҙур. Уларҙың профессиональ белем, ижад нескәлектәренә өйрәнәһең. Һәр сәфәр һинең ҡанаттарыңды нығыта, артабан үҫешергә ныҡлы көс-ғәйрәт өҫтәй.\nӘ республикабыҙҙа сығыш яһау миндә бөтөнләй икенсе хис-тойғолар уята. Тәү сиратта ныҡ тулҡынландыра һәм ҙур яуаплылыҡ өҫтәй. Сөнки беҙҙең өсөн халыҡтың сараларыбыҙҙан тамаша ҡылып, күңел асып ҡына түгел, ә үҙҙәре өсөн ниндәйҙер яңылыҡ алып, рухланып ҡайтыуҙары мөһим. Дөрөҫөн генә әйткәндә, бөгөнгө көндә ауыл ерҙәрендә йәшәү ауырлашты, халыҡҡа иғтибар ҙа аҙ. Шуға төпкөп ауылдарҙа йыйылған бер нисә тамашасыбыҙҙың да күңелен күреп, концерт ҡуйып ҡайтырға тырышабыҙ. Уларҙың ихлас күңелдән әйтелгән рәхмәт һүҙҙәре беҙҙе йылдар дауамында бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай бит.\n“Арғымаҡ”тың бөгөнгө көн музыка портреты\nӘйтеп үтеүемсә, беҙ ижад донъяһына этно-рок йүнәлешенә ҡараған программа менән килеп индек. Ул ваҡытта бөтөнләй ят, сәйер ҙә стиль кеүек тойолһа ла, үҙ тамашасыбыҙҙы тиҙ таптыҡ. Әммә йәштәрҙең ҡыҙыҡһыныуы ла, зауығы ла үҙгәрешһеҙ ҡалмай. Шуға беҙгә лә үҙ ҡаҙаныбыҙҙа ғына ҡайнап ятыу килешмәй. Халыҡтың ынтылыштарын дөрөҫ тойомлап, ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерерҙәй рухи аҙыҡ булдырыу өҫтөндә һәр ваҡыт эшләргә, эҙләнергә кәрәк. Шул уҡ ваҡытта милли мираҫыбыҙҙың әһәмиәтен кәмһетеүгә лә юл ҡуймайбыҙ. Киреһенсә, сығыштарыбыҙҙа ҡобайырҙың, мөнәжәттең барлыҡҡа килеү тарихын ҡыҫҡаса һөйләп үтәбеҙ. Концерттарыбыҙҙа заманса биҙәлгән, дәртле көйҙәр башҡарғандан һуң, тамашасыға рухлы, саф башҡорт ижад өлгөләрен ишеттерәбеҙ. Ул тамашасыға 25-се кадр кеүек тәьҫир итә, үҙаңына яйлап һеңә бара. Әлеге маҡсатҡа йәштәрҙең күңел ҡылдарын сиртерлек заман йүнәлештәрен дөрөҫ файҙаланыу һөҙөмтәһендә генә ирешергә мөмкин. Шуға күрә беҙ үҙебеҙҙе билдәле бер стиль эсенә генә индереп, сикләмәҫкә булдыҡ. Элек этно-рок тип аталған төркөмөбөҙҙө “Арғымаҡ” тип кенә ҡалдырырға иҫәп тотабыҙ. Сөнки бөгөнгө репертуарыбыҙҙа бөтәһенең дә күңелен хушһындырырлыҡ жанр өлгөләрен, йәғни регги, диско, кантри, рок, латина, мөнәжәт, традицион фольклор, көнсығыш көйҙәрен дә табырға була.\nИң ҙур уңыш\nУртаҡ уйлы, уртаҡ ниәтле бер бөтөн команда булып ойошоп, “Арғымаҡ” проектын тыуҙырыу минең иң ҙур уңышым тип иҫәпләйем. Был донъяла бер нәмә лә юҡҡа түгел. Һәр эштең асылында ниндәйҙер мәғәнә һәм маҡсат ята. Беҙҙе лә юғары көстәр илебеҙгә, халҡыбыҙға хеҙмәт итер өсөн берләштергәндер тип уйлайым.\n“Арғымаҡ” тың 5 факты\n1. Ун йыл эсендә беҙ Европанан Азияға тиклем, атап әйткәндә, Великобритания, Испания, Франция, Германия, Польша, Австрия, Ҡытай, Мексика, Төркиә, Төркмәнстан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан илдәрендә башҡорт ҡурайын, думбыраһын һәм ҡумыҙын яңғыраттыҡ.\n2. Төркөмөбөҙҙә иманлы, сәләмәт тормош алып барған ҡыҙ һәм егеттәр генә эшләй.\n3. Әлеге көндә ике егетебеҙ өйләнмәгән, ике ҡыҙыбыҙ кейәүгә сығып өлгөрмәгән.\n4. Сәфәргә барған һәр илдән кәм тигәндә үҙенсәлекле бер музыкаль уйын ҡоралын алып ҡайтабыҙ.\n5. Башҡортостаныбыҙҙан бер ҡасан да һәм бер ҡайҙа ла сығып китмәйәсәкбеҙ. Сөнки донъяла беҙҙең илдән дә матурыраҡ, гүзәлерәк һәм изге ер юҡ.\nКиләсәккә күҙ һалып...\nТиҙҙән беҙҙең өсөн әүҙем осор башлана. Ҡаҙағстан, Алма-Ата, Астана, Ҡытай ерҙәренә сәфәргә әҙерләнәбеҙ. “Евразия йөрәге” халыҡ-ара сәнғәт фестивале һәм Рәсәй халыҡ һәм эстрада йырсыһы Надежда Бабкина менән 10 көнлөк сара көтә. Сығыштарыбыҙ араһында ижадҡа ла ваҡыт бүленер, ҡыҙыҡлы клиптар төшөрөп, тамашасыларыбыҙҙы ҡыуандырырбыҙ тип уйлайым.\nТөҫ-башҡа бер аҙ үҙгәреүгә ҡарамаҫтан, алыҫ киләсәктә лә әлеге йүнәлештәге эшмәкәрлегебеҙҙе дауам итәсәкбеҙ, Аллаһы бойорһа. 30 йыл дауамында үҙенең тамашасыһын һәм актуаллеген юғалтмаған “The Prodigy” төркөмө кеүек, “Арғымаҡ” та башҡорт сәнғәт күгендә йондоҙҙай оҙаҡ балҡып тороуына ышанам.\nБулмышында илһөйәрлек, аҫабалыҡ, милли рух һыҙаттары ярылып ятҡан “Арғымаҡ”тарға ҡарап һөйөнәм. Ысынлап та аҡыллы ла, аңлы ла улар. Тик ундайҙар ғына милли рух, туған тел һәм халыҡ хаҡында янып-көйөп йәшәй ала һәм үҙенең ялҡыны менән башҡаларҙы ла тоҡандырырға һәләтле. Аҫыл егеттәребеҙгә ижад шишмәгеҙ тынмай ағып торһон, уның тереһыуын уртлаған барлыҡ милләттәшебеҙ рухлы булып йәшәһен тигән теләк кенә теләк еткерге килә.\nТөркиәгә сәфәргә барған саҡта бер ҡыҙыҡлы хәлгә тарыныҡ. Беҙ Стамбул, Анкара ҡалаларында эшебеҙҙе теүәлләп, Лондонға барырға тейеш инек. Юлға сығыр алдынан егеттәр менән ҙур ғына гипермаркетҡа инеп сығырға булдыҡ. Кәрәк-яраҡ әйберҙәр алып, магазиндар буйлап йөрөгән арала беҙҙең басс-гитарасы егетебеҙ бөтә документтарын юғалтҡан. Ҡайҙа һәм нисек булғанына төшөнә лә, документтарҙы таба ла алманыҡ. Ә беҙгә тиҙҙән Лондонға осорға кәрәк. Ни хәл итәһең, Айратты ҡалдырып китергә тура килде. Бер аҙнанан ғына кире Төркиәгә килдек. Беҙҙе көткән арала Айрат та буш ултырмаған. Ҡаланы, тамаҡ ялғау урындарын, халыҡты апаруҡ ҡына өйрәнгән, хатта сараһыҙлыҡтан телде лә ятлап бөткән. Хаттар яҙып, ижадташ дуҫыбыҙҙы тыуған еребеҙгә алып ҡайттыҡ.


Ҡош-ҡорт киҙеүе – Башҡортостан сигендә\n25 Июль 2018, 12:43\nВетеринария һәм фитосанитария күҙәтеүе буйынса Федераль хеҙмәт хәбәр итеүенсә, Рәсәй Федерацияһы территорияһында үтә хәүефле ҡош-ҡорт киҙеүе киң таралған.\nБыл ауырыу Курск, Һамар, Пенза, Саратов, Орел, Смоленск, Ростов һәм Түбәнге Новгород өлкәләрендә, шулай уҡ Татарстанда һәм Сыуашстанда шәхси ярҙамсы хужалыҡ тотҡан граждандарҙың йорт ҡоштары араһында теркәлгән. Айырыуса ҡош-ҡорт киҙеүенең Башҡортостан сигенә килеп етеүе борсоуға һала.\nХөрмәтле әлшәйҙәр! Ҡурҡыныс ауырыуға юл ҡуймау маҡсатында (ул бөтә ҡош-ҡортҡа ғына түгел, ә төрлө хайуандарға һәм кешегә лә йоға) район ветеринария хеҙмәте йорттарҙағы тауыҡ, өйрәк, ҡаҙ, күркәләрҙе урамға сығармаҫҡа, уларҙың күсмә ҡоштар менән аралашыуына юл ҡуймаҫҡа кәңәш итә. Сифатлы аҙыҡ ҡына ҡулланыу, хәүефһеҙлек гарантияһы булмаһа, уларҙы һатып алмау һәм ҡырағай ҡоштар үтеп инә алмаҫлыҡ урындарҙа һаҡлау зарур. Күп осраҡта грипп аҙыҡ, һыу һәм инфекция йоҡторған ҡоштан күсә.\nАуырыуҙы йоҡтормау өсөн рөхсәтһеҙ һатыу иткән урындарҙа ҡош ите һәм йомортҡа алмаҫҡа кәрәк. Йорт ҡоштарында сирҙең тәүге билдәләре күренһә һәм улар зыянлаһа, кисекмәҫтән ветеринария хеҙмәтенә хәбәр итегеҙ. Һәм, әлбиттә, уларҙы ашатҡанда хәүефһеҙлек һәм шәхси гигиена ҡағиҙәләре тураһында ла онотмаҫҡа кәрәк.\nБарлыҡ төр йорт һәм ҡырағай һыу ҡоштарында үтә хәүефле был киҙеүҙең клиник билдәләре: ҡош әүҙем түгел, тирә-яҡтағыларға иғтибарһыҙ, үҙ-үҙен ғәҙәттәгесә тотмай, башын артҡа ташлай, уны һелкей-һелкей борғолай, муйыны ҡыйшая, йүтәлләй, сөскөрә, танауынан һыу аға, тауыҡтарҙың кикереге, алҡалары шешә һәм күгәрә. Инкубация осоро бер тәүлектән алып өс аҙнаға тиклем һуҙыла.\nАуырыу асыҡланған осраҡта бөтә ҡош-ҡорт юҡ ителә һәм карантин һалына, сикләүҙәр индерелә.\nӘгәр һеҙ йомортҡа, ҡош-ҡорт һәм ҡош итен рөхсәтһеҙ һатыуҙарын күрһәгеҙ һәм уның сифаты, хәүефһеҙлеген раҫлаусы ветеринария документтары булмаһа, кисекмәҫтән 8-800-77-55-828 “ҡыҙыу линия” телефоны аша дәүләт ветеринария хеҙмәтенә хәбәр итегеҙ. Әлшәй район ветеринария станцияһы телефоны: 2-26-96.


Баш ҡалала «Илһам» әҙәби конкурсы еңеүселәре бүләкләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «Илһам» әҙәби конкурсы еңеүселәре бүләкләнде\n18:03, 26 марта 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 26 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nӨфөлә «Илһам» балалар һәм үҫмерҙәр әҙәби конкурсы еңеүселәрен һәм призерҙарын бүләкләнеләр. Бәйгелә 250-нән ашыу уҡыусы ҡатнашты.\nКонкурс Башҡортостандың баш ҡалаһында икенсе тапҡыр уҙғарыла. Быйыл унда ҡатнашыу өсөн Өфөнән генә түгел, Ейәнсура районынан, шулай уҡ Ямал-Ненец автономиялы округынан да ғаризалар килгән. Эштәр беренсе тапҡыр рус, башҡорт һәм татар телдәрендә ҡабул ителгән.\nӘҙәби бәйге ике йәш төркөмө уҡыусылары араһында үтте. Ғаризалар шиғыр, проза әҫәре һәм тәржемә номинациялары буйынса ҡабул ителде.\n— Бәлки, конкурс һеҙгә яҙыусы булып китергә ярҙам итер, — тип мөрәжәғәт итте ҡатнашыусыларға республика Яҙыусылар союзы рәйесе урынбаҫары Спартак Ильясов. — Конкурстың темалары бик етди, улар Еңеүҙең 70 йыллығын сағылдыра.\nТеги: әҙәби конкурс,балалр һәм үҫмерҙәр ижады


Бутлегерҙар һаман бойһонмай » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Бутлегерҙар һаман бойһонмай\n04.04.2019 Бутлегерҙар һаман бойһонмай\nРеспубликала эскелеккә ҡаршы көрәш ысулдары тәҡдим ителә. Мәҫәлән, Борай районы хакимиәте башлығы Рөстәм Исхаҡов, легаль булмаған алкоголь һатыусылар хаҡында мәғлүмәт өсөн үҙенең “ватсап” номерын биргән. Эскелек таратыусыларҙы үҙем контролдә тотасаҡмын, тип вәғәҙәләй етәксе.\nӘбйәлил районына яңы хужа тәғәйенләнгәс, иң тәүҙә ауылдарҙың алкоголь һаҙлығына батып барыуына ҡаршы ҡаты саралар күрә башланы. Район легаль булмаған иҫерткес эсемлек һатыусыларға ҡаршы ойошторолған рейдтарҙан шаулап торҙо. Тик ундай сараларҙы көн дә ойоштороп булмай – язанан бер ниндәй ҙә фәһем алмаусылар, “дауыл” тынғас, яңынан өйрәнгән шөғөлөнә тотондо. Мәҫәлән, бер ауылда урындағы магазин тотоусы ир эскеселәрҙең банк картаһын йыйып алған. “Ирле - ҡатынлы пенсионерҙар Р.-ға икеһенең дә картаһын биреп ҡуйған. Пенсия күскәс, магазин хужаһы өй буйлап йәшникләп суррогат араҡы таратып сыға. Сөнки уға картаһын “ышанып” тапшырған клиенттар етерлек. Ҡомһоҙлоҡтоң сигенә сыҡҡан был ир тамаҡ сылатырға яратыусыларҙы ошо рәүештә даими һатып алыусыһына әйләндергән, карталарын хатта ҡулдарына ла тоттормай! Ғөмүмән, ауылыбыҙҙа барлыҡ магазинда Ҡаҙағстанда етештерелгән йәки легаль булмаған араҡы һаталар”, — тип һөйләне танышым. Әйткәндәй, “кәпәс”тәрҙе яңыса һүҙ менән бутлегер тип атайбыҙ. Бутлегер бизнесы — инглиз теленән аҫтан спиртлы эсемлек һатыусы тип тәржемә ителә.\nҠоро оран һалыу етмәй, штраф ярҙам итмәй, артабан ни эшләргә? Нисек итеп араҡы менән сауҙа итеүҙе килемһеҙ табышҡа әйләндерергә? Бөтә ауыл менән бутлегерҙың йортон баҫып барып талап итергәме? Бөгөн республикала райондар һәм ҡалаларҙа сходтар үткәреү графигы төҙөлгән — был һорауға яуапты әүҙем гражданлыҡ позицияһы күрһәтеп сходтарҙа күмәкләп эҙләйек!


Рөстәм Хәмитов: «Республикала асыҡ һәм ғәҙел эшмәкәрлек алып барыла» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Республикала асыҡ һәм ғәҙел эшмәкәрлек алып барыла»\n16:09, 27 февраля 2013 Иҡтисад\n27 февралдә Өфөлә электрон сауҙа темаһына арналған халыҡ-ара форум асылды. Унда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов был өлкәлә мәғлүмәт технологияларын, автоматлаштырылған идара итеү системаларын, ғилми эшләнмәләр индереү йәһәтенән республиканың тәжрибә уртаҡлашырға әҙер булыуын билдәләне.\nТөбәктә тормошҡа ашырыла башлаған ҙур башланғыстар иҫәбендә Рөстәм Хәмитов «Электрон хөкүмәт» һәм «Электрон ҡабул итеү» проекттарын атаны.\n— Беҙҙә шулай уҡ ведомство-ара электрон документтар әйләнеше, дәүләт һатып алыуҙары менән идара итеү, дәүләт милкен иҫәпкә алыу, автоматлаштырылған идара итеү системалары эшләп килә, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты, форумда сығыш яһап. – Был заман талабы. Аптырарлыҡ бер нәмә лә юҡ бында, әммә беҙҙә, уртаса Рәсәй күрһәткестәре менән сағыштырғанда, был системаны формалаштырыу темптары юғарыраҡтыр бәлки.\nРеспублика дәүләт заказдары системаһында яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәште, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Уның һүҙҙәренсә, быға инвесторҙар ҙур иғтибар бүлә, улар республикала асыҡ һәм ғәҙел эшмәкәрлек алып барылыуын, төбәктә эшлекле әүҙемлек артһын өсөн дөрөҫ алымдар һайланыуын аңлай.\n— Дәүләт секторынан тыш, республикала IT-тармаҡтың корпоратив сегменты ла әүҙем үҫешә. Мәғлүмәт технологияларын индереү темптары бында, әлбиттә, дәүләт секторын уҙып китә, — тип билдәләне төбәк башлығы. – Был өлкәлә «Башнефть», «Башкирэнерго», Өфө моторҙар эшләү производство берекмәһе, Белорет металлургия комбинаты, «Сода» предприятиеһы кеүек ҙур компаниялар һөҙөмтәле эшләй. Электрон сауҙаның банкротлыҡҡа дусар булған предприятиелар милкен һатыу, шулай уҡ хосусилаштырыу һәм ҡуртымға биреү, ойошмаларҙың файҙаланылмаған продукцияһын һатыу кеүек секторҙары әүҙем үҫешә.\nШул уҡ ваҡытта Рәсәйҙең Бөтә донъя сауҙа ойошмаһына инеү шарттарында электрон бизнесты үҫтереүҙең әһәмиәте арта бара.\n— Электрон һатып алыу эшмәкәрлеге йәһәтенән Рәсәй донъя, Европа лидерҙарының береһе булып тора. Беҙгә тәжрибә тупларға ла килә башланылар, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Өфөләге форум мәғлүмәт технологиялары баҙарындағы мөһим мәсьәләләрҙе тикшереү өсөн абруйлы майҙансыҡҡа әйләнер, тип ышанам.\nТеги: форумдар,электрон сауҙа


26 май — Башҡорт Википедияһы\n26 май Викимилектә\n26 май — григориан стиле буйынса йылдың 146-сы (кәбисә йылында 147-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 219 көн ҡала.\nЕр: Ялан аяҡ йөрөү көнө.\nГайана: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nГрузия: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nПольша: Әсә көнө.\nРәсәй: Эшҡыуарҙар көнө.\nАтлылар (һыбайлылар) көнө).\nТажикстан: Адвокаттар көнө.\n1941: Өфөнөң 7-се икмәк заводы эш башлай.\n1987: СССР-ҙа «Кооперативтар тураһында» закон ҡабул ителә.\nҠунафина Елена Рафаэлевна (1965), ғалим-психиатр. 1988 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы; бер үк ваҡытта 1989—1992 һәм 1994—2003 йылдарҙа 1-се Республика психиатрия дауаханаһы табибы. Медицина фәндәре докторы (2009). Рәсәй Федерацияһының (2012) һәм Башҡортостан Республикаһының (2010) һаулыҡ һаҡлау отличнигы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nМильшин Владимир Иванович (1965), спортсы, педагог. 1996 йылдан Ишембайҙағы Олимпия резервы балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбенең тренер-уҡытыусыһы. 1998 йылдан халыҡ-ара шашка уйындары буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы, халыҡ-ара гроссмейстер (1994), Рәсәй гроссмейстеры (2000). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2002). 1999—2005 йылдарҙа «Башнефть» шашка клубы өсөн сығыш яһаусы. Классик программа буйынса РСФСР (1988) һәм СССР Ҡораллы Көстәре (1983—1992) чемпионы. Команда зачётында донъя (2000) һәм клубтар араһында Европа (2000—2001) чемпионы.\nХәсәнова Лилиә Рауил ҡыҙы (1970), ғалим-философ, 1992 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001—2004 йылдарҙа философия һәм социология факультеты деканы урынбаҫары, 2004—2006 йылдарҙа хәҙерге этика, культурология һәм йәмәғәтселек менән бәйләнештәр кафедраһы мөдире. Философия фәндәре кандидаты (2000), доцент (2002). Сығышы менән хәҙерге Төркмәнстандың Байрам-Али районының Берҡарар (2016 йылға тиклем Равнина) ҡасабаһынан.\nСәмиғуллин Рафаэль Исхаҡ улы (1941—1994), комсомол, партия һәм дәүләт органдары хеҙмәткәре, йәмәғәтсе. Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш Юғары Советы депутаты.\nИсмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы (1946), юғары мәктәп ветераны, композитор, музыкант, педагог, йәмәғәтсе. 1973 йылдан СССР Композиторҙар союзы ағзаһы. 1972 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө сәнғәт институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1979 йылдан композиция кафедраһы мөдире, 1990—1991 йылдарҙа фәнни эштәр буйынса проректор. Профессор (2005). Бер үк ваҡытта 2013 йылдан Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар союзы идараһы рәйесе. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2012), Рәсәй Федерацияһының (1998) һәм Башҡорт АССР-ының (1984) атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. РСФСР Композиторҙар союзының Д. Шостакович исемендәге премияһы (1978), Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы (2018) лауреаты.\nХалиҡов Айҙар Шәрифйән улы (1961), энергетик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре, муниципаль хеҙмәткәр. 2005—2008 йылдарҙа Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы. Башҡорт АССР-ының 12-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты.\nАльбанов Валериан Иванович (1882—1919), алыҫҡа йөҙөү штурманы, поляр тикшеренеүсе, сәйәхәтсе, яҙыусы, ғалим. «Святая Анна» пар шхунаһында дрейфта ҡатнашыусы. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nБаймурзина Мөнирә Яхия ҡыҙы (1942—12.12.2010), сауҙа алдынғыһы. 1967—1997 йылдарҙа Әбйәлил районы Амангилде ауыл магазины һатыусыһы, мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1992), СССР ҡулланыусылар кооперацияһы отличнигы (1985), коммунистик хеҙмәт ударнигы (1987). Сығышы менән ошо райондың Рысҡужа ауылынан.\nҒәлимов Баязит Сабирйән улы (1942), ғалим-философ, юғары мәктәп эшмәкәре. 1989—1996 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетының уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректоры, артабан 2005 йылға тиклем — беренсе проректор. Философия фәдәре докторы (1989), профессор (1990). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1997), Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997). Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1986).\nЯмалиев Памир Камалетдин улы (1942—27.03.1999), СССР һәм Рәсәй биатлонсыһы, тренер. Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1994), биатлон буйынса спорт мастеры (1969). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Салауат районы Ташауыл ауылынан.\nФилимонов Михаил Алексеевич (1947), ғалим-тарихсы, комсомол органдары һәм юғары мәктәп ветераны. Тарих фәндәре докторы (2004), профессор (2006). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2006). 1985 йылдан Өфө авиация институты һәм Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1992—1996 йылдарҙа гуманитар факультет деканы урынбаҫары. Сығышы менән хәҙерге Мари Иле Республикаһының Елка ауылынан.\nВәлиева Лилиә Әнүәр ҡыҙы (1952), ғалим-фармаколог, йәмәғәтсе. 1978 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1988—1994 йылдарҙа өлкән ғилми хеҙмәткәр, 2003 йылдан — 2‑се фармакология кафераһы мөдире, бер үк ваҡытта 2004 йылдан — фармацевтика факультеты деканы. 2003 йылдан Башҡортостан Республикаһының Фармакологтар йəмғиəте рəйесе. Медицина фәндәре докторы (1999), профессор (2000).\nКәбиров Ирек Ғәҙелгәрәй улы (1957—10.11.2014), табип-хирург, йәмәғәтсе. 1982 йылдан Ҡариҙел үҙәк район дауаханаһы хирургы, бүлек мөдире; 1994—1998 йылдарҙа — дауахананың баш табибы; 2004—2014 йылдарҙа хирургия бүлеге мөдире. Бер нисә саҡырылыш район Советы депутаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2007). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Өфө районы Черновка ауылынан.\nӘминев Фәнил Ғәбдрафиҡ улы (1962), ғалим-тарихсы, муниципаль хеҙмәткәр, тренер-уҡытыусы. 1998 йылдан Сибай ҡала хакимиәтенең спорт комитеты рәйесе, 2009 йылдан Башҡорт дәүләт университеты Сибай институтының физик культура кафедраһы мөдире. Тарих фәндәре кандидаты (2005). Еңел атлетика буйынса СССР-ҙың спорт мастеры (1985). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2012), Иң яҡшы физик культура хеҙмәткәре (1997) һәм күренекле спортсыһы (2010). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Аҡморон ауылынан.\nКулаева Ольга Николаевна (1929), ғалим-үҫемлектәр физиологы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының почётлы академигы (2002), биология фәндәре докторы (1971), профессор (1976). СССР Фәндәр академияһының К. А. Тимирязев исемендәге премияһы лауреаты (1976), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2005). Халыҡтар Дуҫлығы ордены кавалеры (1986). Сығышы менән Мәскәү ҡалаһынан.\nҠорбанғәлиев Марат Шамил улы (1949—9.02.2022), театр актёры.1999—2022 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Мостай Кәрим исемендәге милли йәштәр театрының рус труппаһы актёры. Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы (2015). Ҡаҙағстандың Ленин комсомолы премияһы лауреаты (1977).\n26 майҙа тыуғандар\n1907: Джон Уэйн, АҠШ-тың кино актёры. «Оскар» һәм «Алтын глобус» премиялары лауреаты (1970).\n26 майҙа вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=26_май&oldid=1138581 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:46 25 май 2022 үҙгәртелгән.


Эштәр Тәртибе - Франция онлайн юристар!\nИҡтисади мотивтары буйынса критерийҙар булырға һеҙҙән күберәк белгән һәм белмәгән бушатырға теләне, булһа һайлау тәртибе өсөн эштәр урынлаштырыласаҡ\nМотивтары буйынса эштәр барышында иҡтисади, эш билдәле бер критерийҙар иғтибарға алырға бурыслы (йәки коллектив килешеүендә билдәләнгән, киреһенсә, үҙенә персонал вәкилдәре менән кәңәшләшкәндән һуң), тәртибен тәьмин итеү, хеҙмәткәрҙәрҙе эштән ҡыуа.\nҺеҙ ниндәй критерийҙар менән эш йөкләмәләрҙе үҙ өҫтөнә алырға инициативаһын бәйләнеш юҡ, булһа һаҡлана.\nӘммә, һеҙ һораған бит һеҙгә еткерергә хоҡуғына эйә (1). Шулай итеп, эш биреүсенең һеҙгә үтенес менән хат яҙып ебәрергә тейеш критерийҙар буйынса билдәләнгән. эштең тәртибе Был заказной һеҙҙең эш биреүсе, һеҙ хаттары тапшырылды йәки хат менән ебәреү тураһындағы почта ҡулына тапшырырға тейеш, ҡултамғалар (2).\nЗапрос ебәрергә тейеш булған, ун көн эсендә һеҙҙең менән датаһын, һеҙ уны үҙегеҙҙең эшегеҙ ҡалдырған (2).\nӘгәр байрам көнө мөҙҙәте уҙа, шәмбе йәки йәкшәмбе, киләһе эш көнөнә күсерелә, уның тәүге тиклем. Иғтибар, әгәр һеҙ был срокты артып китә, һеҙҙең эш биреүсе, һеҙ яуап бирергә тейеш түгел. Шуның өсөн бик мөһим, уны арттырыр өсөн килгән.\nБыл ваҡытта көтөү ҡарап, һеҙ һуң, һеҙҙең электрон почта йәки дауамында тапшырырға мөмкинме һеҙ бик һәйбәт башҡарылған эштәр тураһында хәбәрҙәр хәбәрҙәр (3).\nҺеҙ критерийҙарға яуап һәм хәбәр итеү, эштең тәртибе, эш биреүсе һеҙҙең тәҡдим итә, шулай уҡ, ун көн дауамында.\nБыл ваҡытта менән ваҡытты алһа, ул һеҙҙән хат бирәләр (2). Урындағы почта буйынса яуап бирергә тейеш яҙа, был хат адресы тапшырылды заказной тураһында хәбәре, йә аҫтында ашарыусы шәхсән тапшырҙы.\nИғтибар, был һеҙҙең эш түгел, әгәр һеҙ яуап биреү (4), йәки уны тотҡарлаған өсөн, һеҙгә яуап бирә (5), уны боҙоп башҡарған, мөмкинлек судьялар ул индергән, зыянды ҡаплауҙы талап итеү. Бынан тыш, бәлки, һеҙҙең ҡаршы эш критерийҙары булған эште һеҙ сиктәрендә тормошҡа ашырыла.\nЭш биреүсе хеҙмәткәрҙең эштән китеүе тураһындағы инициативаны үҙ өҫтөнә алырға тейеш цэрийға тәртибе критерийҙары түгел.\nЫсынлап та, критерийҙары буйынса билдәләргә мөмкин булһа, хат эштә тәртип булырға тейеш түгел-эштәр тураһында хәбәрҙәр килә. Мөрәжәғәт йәки ғариза менән хат яҙып тапшырырға тейеш. заказной хеҙмәткәрҙәре тарафынан ҡул аҫтында тураһында ашарыусы (2). Был дата ун көн эсендә ғариза менән эшләргә тейеш булды, уның хеҙмәткәрҙәре менән ул иң эштән сығыу эш (е та икенсе көнөнә, ҡасан эш уның менән китә). Шул уҡ ваҡытта ун көн эсендә тамамланды, шәмбе, йәкшәмбе йәки байрам көндәрендә йәки башҡа ял көнөндә, киләһе срогын оҙайтыу беренсе эш көнөнә тиклем. Был осраҡта хеҙмәткәрҙең үтенесе, эшләгән ваҡытта ситтә, улар яуап бирергә тейеш түгел (3).\nШулай уҡ һорауҙарҙы алдан иҫкәртеү йәки был эштең барышы тураһында иҫкәртеү, ләкин ул үҙенең формалаштырырға мөмкин.\nЭш биреүсе хеҙмәткәрҙең ғаризаһы ҡәнәғәтләндерергә тейеш, тапшырыу йәки хат менән мөрәжәғәт хатын да һуң түгел заказной тураһындағы хаттарға күҙәтеү аҫтында ун көндән һуң ҡулығыҙға ашарыусы хеҙмәткәрҙәре (4).\nӘгәр ҙә хеҙмәткәр эш биреүселәр талаптарына яуап бирә, яуап алмаған йәки уның терпеться (5), йәғни ул талап зыянды ҡаплатыу хоҡуғына эйә.\nӘ ысынында, был процедура неправильность, уларға мотлаҡ бер-береһенә зыян килтерәсәк. Әммә был эште эш булмағанға ғына түгел, мәхрүм булыуҙары өсөн ысын һәм етди (6). обжаловать эштә тәртип һаҡлау хеҙмәткәрҙәре мөмкинлектәре, эш биреүсенең йәки уның үтенесе буйынса түгел, тип яуап (7). Хатта, уның мөмкинлектәрен файҙаланып эш күрһәтә алырлыҡ критерий түгел, хеҙмәткәрҙәр эштә һәр саҡ тәртип инҡар итә алмай.\nПрокурор прокурор: эшҡыуарлыҡ, уҡыу, диплом, хеҙмәт хаҡын, уҡыу - CIDJ\nАлименттер үшін кәмелетке толған бала


Балағыҙ ниндәй түңәрәккә йөрөй? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Балағыҙ ниндәй түңәрәккә йөрөй?\nБалағыҙ ниндәй түңәрәккә йөрөй? 13.12.2016 // Белем һәм тәрбиә\nБаланың мәктәп биргән белем менән генә сикләнеп ҡалмауы, үҙе өсөн яңы офоҡтар асырға тырышыуы, яңы белемгә ынтылыуы – бик маҡтаулы күренеш. Дәрестәрҙән тыш төрлө түңәрәктәргә, секцияларға йөрөү, төрлө клубтарҙа, студияларҙа шөғөлләнеү балала тормошта бик кәрәк булған характер һыҙаттарын, оҫталыҡты үҫтереүгә булышлыҡ итә, ҡайһы берҙә уның киләсәген билдәләүҙә ҙур роль уйнай. Шуға күрә ата-әсәләр алдында балаһын ҡайһы юҫыҡта үҫтерергә, ниндәй түңәрәктәргә бирергә тигән һорау килеп тыуыуы ла ихтимал.\nТәү сиратта ата-әсәгә ошо хәҡиҡәтте күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа кәрәк: түңәрәктәр һәм секциялар – улар рәхәтлек, күңелгә ҡәнәғәтләнеү хисе генә килтергән шөғөл түгел, ә билдәле бер көс, ваҡыт талап иткән хеҙмәт. Балағыҙ ни тиклем теләп йөрөһә лә, был өҫтәмә шөғөлгә уның энергияһы ла, ваҡыты ла сарыф ителәсәк. Һәр кешенең физик һәм психологик мөмкинлектәренә бәйле үҙ нормаһы бар. Әгәр ҙә бала шуҡ, көс-ҡеүәте ташып тора икән, ул 3-4 түңәрәктә лә бер ыңғай шөғөлләнә ала. Һаулығы насарыраҡ, күп нәмәне күңеленә ауыр алып барған сабый өсөн бер түңәрәк тә көс еткеһеҙ ауыр эшкә әүерелеүе мөмкин.\nШулай ҙа баланы нисә түңәрәккә бирергә тигән һорау менән осрашҡанда, педагогтарҙың һәм психологтарҙың кәңәшенә ҡолаҡ һалып, дөйөм ҡағиҙәгә күҙ ташлап китеү артыҡ булмаҫ. Уртаса ике түңәрәктә шөғөлләнеү бала өсөн оптималь вариант һанала: беренсеһе физик форманы үҫтереүгә, уны яҡшы кимәлдә тотоуға йүнәлтелһә, икенсеһе эстетик яҡтан үҫешкә, аң-белем ҡеүәһен үҫтереүгә арналһа, бик отошло буласаҡ. Мәҫәлән, бейеү түңәрәге һәм шахмат клубы, йөҙөү буйынса секция һәм музыкаль мәктәп.\nТерпе лә үҙ балаһын йомшағым тип һөйгән кеүек, һәр ата-әсә балаһын иң аҡыллыһы, иң һәләтлеһе тип һанай. Шул арҡала уларға сабыйы бар өлкәлә лә талантлы, барлыҡ эштәрҙе лә булдыра ала кеүек тойолоуы мөмкин. Ошо уй-фекерҙән сығып, балағыҙҙы барлыҡ түңәрәктәргә һәм секцияларға яҙҙырырға ашыҡмағыҙ, береһенән сығып икенсеһенә йүгерергә ҡабаланмағыҙ, сөнки баланың ваҡыты һәм көс-ҡеүәте етмәүҙән, уның физик торошо һәм әле нығынып етмәгән психикаһы артыҡ юғары талаптарға яуап бирә алмағанлыҡтан, беренсенән, уның һаулығына зыян килеүе ихтимал, икенсенән, бар өлкәлә лә өлгөрөргә тырышып, унға ярылып, бер йүнәлештә лә уңышҡа өлгәшмәҫкә мөмкин, ә был үҙ сиратында баланың үҙ көсөнә ышанысын кәметә, рухын төшөрә.\nТормоштан бер күренеш: бер таныш ҡатын ҡыҙын балалар баҡсаһынан уҡ төрлө түңәрәктәргә йөрөтә башланы. Мәктәпкәсә түңәрәктәр һаны өсәү булһа (бейеү, гимнастика һәм инглиз теле), мәктәпкә барғас, уларҙың һаны бишкә етте: булғандарына фортепиано менән йөҙөү өҫтәлде. 8-се класҡа тиклем тыңлаусан, әсәһенең һүҙенән сыҡмаған бала уҡыуын да, түңәрәк-секцияларын да алып барҙы, бар көсөн һалып тырышты. Әммә йылдан-йыл ҡатмарлаша ғына барған мәктәп программаһы һәм үҫмерлек осоро үҙенекен итте: ҡыҙ бала бер төптән бар шөғөлдәрен дә ташланы ла ҡуйҙы. Әсәһенең өгөтләүҙәре лә ярҙам итмәне, “Мин көн һайын мәктәптән һуң ҡайҙалыр йүгереүҙән, кис ҡайтып инеп, төнгә тиклем дәрес әҙерләүҙән шул тиклем арыным, тыныс ҡына, үҙ яйыма мәктәптә уҡырға ирек бирегеҙ миңә”, – тип өҙә һуҡты.\nБыл миҫалдан күренеүенсә, әгәр ҙә баланың күңеленә ятҡан, үҙе яратҡан бер йә ике шөғөлө булһа, ул шул йүнәлештә үҫешер ине, был тиклем арыу, көсөргәнеш йыйылмаҫ һәм киҫкен ҡарар ҡабул ителмәҫ ине.\nТағы ла бик мөһим шартты күҙ уңынан ысҡындырмаҫҡа кәрәк: балағыҙҙы теге йәки был түңәрәккә яҙҙырыр алдынан ошо һорауға яуап бирегеҙ – был улығыҙҙың йә ҡыҙығыҙҙың теләгеме, әллә һеҙҙекеме? Ҡайһы бер ата-әсә үҙҙәренең тормошҡа ашмай ҡалған бала саҡ хыялдарын балаларының ғәмәлгә ашырыуын теләй һәм шул арҡала берәүҙәр бейергә бөтөнләй ҙә теләге булмаған улын, футбол уйнатыу урынына, сәнғәт мәктәбенә йөрөргә өгөтләй, икенселәр һүрәт төшөрөргә яратҡан ҡыҙын скрипка класына алып барып бирә.\nБер таныш ҡыҙҙың һөйләгәндәренән: әсәйем икенсе синыфта уҡығанымда мине сәнғәт мәктәбенең скрипка класына яҙҙырҙы, шунда уҡ музыка ҡоралы ла һатып алды. Шул тиклем йөрөгөм килмәй торғайны, күңелем дә ятманы, ярата ла алманым. Әммә әсәйемдең һүҙен йыҡмайым тип, скрипка буйынса сәнғәт мәктәбен тамамланым. Аттестат алған көндә үк скрипканы минән түбәнерәк класта уҡыған ҡыҙҙың әсәһенә һатып ебәрҙем дә сәнғәт мәктәбен тамамлауым тураһындағы аттестатты өйгә алып ҡайтып әсәйемә бүләк иттем. Хәҙерге мәлдә скрипкала уйнау түгел, ҡағылаһым да килмәй. Уйлап ҡараһаң, мин үҙ теләгемде түгел, ә әсәйемдең хыялын тормошҡа ашырҙым.\nШуға күрә түңәрәк һайлар алдынан балағыҙ менән был темаға асыҡтан-асыҡ һөйләшегеҙ, уның теләктәре, уй-хыялдары менән ҡыҙыҡһынығыҙ. Бәлки, ул күңеленә ятҡан шөғөл һайлап та ҡуйғандыр, шул турала хәбәрҙар булығыҙ. Был темаға һөйләшеү алып барылған ваҡытта шуны ла асыҡларға тырышығыҙ: балағыҙ теге йәки был түңәрәкте нимәгә нигеҙләнеп һайлаған? Уны нимәгәлер өйрәнеү, яңы белемгә, һөнәргә эйә булыу, ниндәйҙер өлкәлә оҫталығын арттырыу ҡыҙыҡтырамы, әллә тышҡы биҙәктәрҙән, йәмғиәттә таралған ҡайһы бер фекерҙәрҙән сығып ҡарар ҡабул ителгәнме? Мәҫәлән, бейеүсе булырға теләгән ҡыҙыҡайҙы сәхнәнең сағыу уттары, матур кейемдәр, алҡыштар арбауы мөмкин, ә танылған бейеүсе булыу өсөн көн һайын сәғәттәр буйына күнекмәләр яһарға кәрәклеген, бәлки, ул аңлап та етмәйҙер. Шулай уҡ бар донъяға билдәле хоккеист булырға хыялланған малай, голдар индереп, пас бирер алдынан, иң беренсе конькиҙа йөрөргә өйрәнергә кәрәклеген төшөнәме?\nНисек кенә булмаһын, түңәрәктәр, секцияларҙың төп маҡсаты – ул өҫтәмә белем биреү һәм улар, беренсенән, мәктәптәге уҡыуға, өлгәшкә ҡамасауламаҫҡа тейеш, икенсенән, баланың теләгенән сығып һайланыуы бик мөһим, өсөнсөнән, ул-ҡыҙығыҙҙың физик һәм психик һаулығына зыян килтермәүе лә шарт.\nАвтор: Ғәлиә СӘЛИХОВА


Абзанда - янғын. Кеше ғүмерҙәре өҙөлгән...\n16 Февраль 2020, 21:00\nБөгөн, 16 февралдә, республикала йәнә фажиғәле янғын осрағы теркәлде. Иртәнге сәғәт етелә Ейәнсура районының Абзан ауылында ағас йорт янып китә. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ваҡиға урынына янғын һүндереүселәр, ҡотҡарыусылыр һәм башҡа махсус хеҙмәттәр килеп етә. Ярты сәғәт тирәһе ваҡыттан һуң, ете сәғәт ҡырҡ минутта, янғын һүндерелде, тип хәбәр итә ҡотҡарыусылар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, янғында ағалы-ҡустылы 66 һәм 54 йәшлек ирҙәрҙең һәләк булғаны асыҡланған. Көл-күмер эсендә уларҙың кәүҙәһе табылған.Бик үкенесле хәл. Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә, уяулыҡты, һиҙгерлекте юғалтмаҫҡа саҡырабыҙ. Фажиғәләрҙе булдырмау сараларының береһе - йорттарға янғынды иҫкәртеү приборҙары ҡуйыу мотлаҡ. Фото: Горобзор.ру\nБөгөн, 16 февралдә, республикала йәнә фажиғәле янғын осрағы теркәлде.\nИртәнге сәғәт етелә Ейәнсура районының Абзан ауылында ағас йорт янып китә. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса Баш идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, ваҡиға урынына янғын һүндереүселәр, ҡотҡарыусылыр һәм башҡа махсус хеҙмәттәр килеп етә.\nЯрты сәғәт тирәһе ваҡыттан һуң, ете сәғәт ҡырҡ минутта, янғын һүндерелде, тип хәбәр итә ҡотҡарыусылар.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, янғында ағалы-ҡустылы 66 һәм 54 йәшлек ирҙәрҙең һәләк булғаны асыҡланған. Көл-күмер эсендә уларҙың кәүҙәһе табылған.\nБик үкенесле хәл. Хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә, уяулыҡты, һиҙгерлекте юғалтмаҫҡа саҡырабыҙ. Фажиғәләрҙе булдырмау сараларының береһе - йорттарға янғынды иҫкәртеү приборҙары ҡуйыу мотлаҡ.


Йәйҙең тәме – банкаларҙа\n31 Июль 2019, 17:39\nЙәй – хужабикәләр өсөн ҡыҙыу осор. Был ваҡытта һәр кем баҡсалағы уңышынан ҡышҡылыҡҡа етерлек ҡайнатма, компот әҙерләп ҡалырға тырыша, һыуытҡысына еләк-емеш тултыра. Йәй буйына запас йыйғас, ҡышҡыһын өҫтәлебеҙ ҙә үҙебеҙ әҙерләгән витаминлы һәм татлы һыйҙан һығылып торасаҡ.\nҠара ҡарағаттан ҡайнатма\nБер кг ҡарағат, ярты кг шәкәр.\nБанкаларҙы, ҡапҡастарҙы сода менән йыуырға һәм стерилләргә. Ҡарағатты яҡшылап йыуып, киптерергә кәрәк. Еләктең биштән бер өлөшөн блендер менән яҡшылап иҙергә. Уның өҫтөнә ҡалған ҡарағатты һәм шәкәрҙе өҫтәп, яҡшылап бутарға һәм утҡа ҡуйырға. Ҡайнап сығыр-сыҡмаҫ килеш утта биш минут самаһы тоторға. Үҙ һутында әҙерләнгән ҡарағатты банкаларға эҫеләй ҡойорға кәрәк. Банкалар яҡшы итеп стерилләнгән осраҡта, ҡайнатма бик оҙаҡ һаҡланасаҡ.\nАбрикосты йыуырға, тостарын таҙартырға. Емеште ит үткәргес йәки махсус комбайн, блендер ярҙамында иҙергә. Әҙер массаға шәкәр һалырға һәм ҡайнатырға.\nҺыуынғас, фольга, клеенка йәки пергамент ҡағыҙына йоҡа итеп йәйеп һалырға. Елләп торған урында киптерергә. Мейестә лә киптерергә мөмкин.\n2,5 кг күгәнде (терн) 1 литр һыуҙа йомшарғансы бешерергә. Һөҙгөскә һалып, һарҡытырға, иҙеп, һөйәгенән, ҡабығынан айырырға. Шул һыуға иҙмәне, 3 кг шәкәр һалып, 20 минут ҡайнатырға.\nҘур кәстрүлгә ярты литрлы банка менән һалҡын һыу ҡойорға, өс ярты литрлы банка шәкәр өҫтәргә, ике ярты литрлы банка ҡарағат һалырға.\nҺүрән генә утта шәкәре ирегәнсе бутап торорға, күпереген ҡалаҡ менән йыйып алырға. Ҡайнап сығыу менән теүәл 5 минут ҡайнатырға ла, һүндерергә. Ҡайнатма башта шыйыҡ була, һуңынан ҡуйыра.\nКрыжовник менән ҡурай еләгенән ҡайнатма\nЕләктәрҙе йыуып, таҫтамалға һалып киптерергә, ит үткәргес аша үткәрергә йәки блендер менән иҙергә. Иҙмәне ҙур кәстрүлгә һалырға ла шәкәр өҫтәп бутарға.\nУтҡа ҡуйып, туҡтауһыҙ бутап тороп, 15 – 20 минут ҡайнатырға. Күбеген алып торорға кәрәк. Әҙер ҡайнатма бәләкәй банкаларҙа һаҡлана.\nАбрикостарҙы йыуып, киптереп, бер нисә урындан тишергә. Тишеү өсөн энә түгел, нәҙек кенә ағас таяҡтар ҡулланыла. Сироп ҡайнатып һәм емеш өҫтөнә ҡойоп, бер тәүлеккә ситкә ҡуйып торорға. Бынан һуң сиропты айырып алып, ҡайтанан ҡайнатырға ла, абрикос өҫтөнә ҡойоп, бер тәүлеккә ситкә ҡуйып торорға. Өсөнсө көнгә утҡа ҡуйырға һәм емештәр үтә күренмәлегә әйләнгәнсе ҡайнатырға.\n1 кг еләккә 1,2 кг самаһы шәкәр.\nҠайнатма өсөн бер ҙурлыҡтағы, өлгөргән, боҙолмаған, ҡараймаған еләктәр генә алына.\nӨлгөрөп етмәгән еләктәр яҡшы һаҡланһа ла, тәмле түгел, артыҡ өлгөргәндәре иҙелеп бөтә. Ҡайнатма әҙерләү өсөн эмалле һәм ҡалын төплө һауыттан да шәберәге юҡ.\nЕләкте ныҡ һалҡын һыуҙа сайҡатырға. Һыуы ағып бөткәндән һуң шәкәрҙең яртыһын ҡушып, 1 – 2 сәғәткә һалҡынса урынға ҡуйып торорға кәрәк. Еләктәрҙән сыҡҡан һутты алып, ҡалған шәкәрҙе ҡушып, сироп әҙерләргә. Сироп ҡайнап сыҡҡандан һуң бер нисә минут утта тотола. Уны еләк өҫтөнә ҡойоп, тағы ла ярты көнгә ситкә ҡуйып торалар. Бынан һуң ҡайнатма утҡа ҡуйыла һәм талғын ғына 'итеп 5 – 7 минут ҡайнатыла. Әлеге массаны тағы ла 4 сәғәт самаһы ҡуйып торорға кәрәк, был сироп еләккә ныҡлап һеңһен өсөн эшләнә.\nИң һуңынан еләк 15 – 20 минут самаһы ҡайнатыла һәм банкаларға һалына. Эҫе килеш һалырға ла мөмкин.\nКүгән (терн) менән ҡара миләштән компот\nӨс литрлы банкаларҙы яртылаш емештәр менән тултырырға. Ҡайнар һыу өҫтәп, 5 – 10 минут тоторға. Бынан һуң һутты ҡойоп алып, шәкәр ҡушып, сироп әҙерләргә. Ул 2 – 3 минут ҡайнатыла. Әҙер булғас, банкаларға ҡойола.\nКүгән менән ҡара миләш бер үк миҡдарҙа алына.\n1 кг слива, 800 г шәкәр.\nСливаны йыуырға һәм һәр береһенең ситен бысаҡ менән ҡырҡырға. Тосын алғандан һуң блендер менән иҙмә эшләргә һәм шәкәр ҡушып, кәстрүлгә һалырға. Ошо масса талғын утта 40 минут самаһы ҡайнатыла. Йәғни джем ҡуйырырға тейеш. Әҙерләгән ваҡытта сыҡҡан күбекте йыйып торорға онотмағыҙ.\nӘҙер джемдың төҫө бик матур була. Уны банкаларға эҫе килеш һалалар һәм стерилләйҙәр.\n1 кг ирәүән, 1 кг шәкәр.\nИрәүәнде йыуып, таҙартып, шаҡмаҡлап ҡырҡырға, тышын алмаҫҡа. Кәстрүлгә һалып, шәкәр ҡушып, бер тәүлеккә ситкә ҡуйып торорға. Бынан һуң бутарға ла, талғын утта 15 минут самаһы ҡайнатырға.\nҠайнатма банкаларға тик һалҡын көйө генә тултырыла. Полиэтилен ҡапҡастар менән ябып, һалҡынса урында һаҡларға.\nҺауытҡа ярты литр һыу, ярты литр банка менән шәкәр һалып, ҡайнатып сығарырға һәм шундай уҡ банка менән сейә һалып ҡайнатып сығарырға. Һуңынан тағы ошо уҡ күләмдә шәкәр, сейә һалып ҡайнатырға. Шулай өс тапҡыр аралаштырырға. 5 минут ҡайнатырға ла һүндерергә.\n1 кг крыжовник, 500 г шәкәр, 3 ҡалаҡ ҡыҙыл ҡарағат һуты.\nБешеп етмәгән крыжовникты йыуып, бер нисә ҡалаҡ һыу өҫтәп, өҫтөн ҡаплап бешерергә. Һуңынан иләк аша үткәрергә. Барлыҡҡа килгән ҡатнашмаға шәкәр һалып, 20 минут ҡайнатырға. Бешеп етер алдынан ҡыҙыл ҡарағат һуты ҡушып, болғатырға.\n1 кг еләкте йыуырға ла, 1 кг шәкәр һалып, болғатып, һуты бүленеп, шәкәре иҙелгәнгә тиклем ултыртып торорға. Һуңынан блендер менән иҙергә лә һүрән утта ун минут ҡайнатырға. Ярты стакан агар-агар һалып болғатырға. Желены һыуытҡыста һаҡларға.\nҠурай еләгенән кеҫәл\n400 г ҡурай еләге, 4 стакан һыу, ярты стакан шәкәр, 3 ҡалаҡ картуф крахмалы алына.\nҠурай еләгенең һутын һығып алырға ла, фарфор һауытҡа һалып һыуытырға. Һуты алынған еләк ҡалдығына 3 стакан һыу ҡойорға һәм шәкәр ҡушып, ҡайнатып сығарырға ла 1 стакан һыу менән буталған крахмал өҫтәргә, ҡуйырғансы тоторға. Кеҫәлде ҡайнап сыҡҡас та уттан алып, еләктең һутын өҫтәп бутарға. Эсемлеккә 1 г тирәһе лимон кислотаһы һалырға мөмкин.\nСтерилләнгән 3 литрлы банкаға 6 – 7 абрикос, 6 – 7 слива, 6-7 сейә йәки һары сейә, 2 стакан шәкәр һалып, ҡайнап сыҡҡан эҫе һыу ҡойорға һәм ҡапҡасын ябып ҡуйырға. Банканы йылы итеп төрөп, бер тәүлеккә ҡалдырырға.\nҠыҙыл ҡарағаттан соус\n1,5 кг ҡыҙыл ҡарағат, 250 – 300 г шәкәр, ярты стакан 9 процентлы аш һеркәһе, ҡалаҡ осонда төйөлгән имбирь, дәрсен (корица), ҡыҙыл һәм ҡара борос, тоҙ.\nҠарағатты йыуып, һыуын һарҡытып, иләк аша үткәрергә. Блендерҙа иҙеп, үткәрергә лә була. Еләкте кәстрүлгә һалып, уртаса утҡа ҡуйырға, шәкәр ҡушырға. Ҡайнап сыҡҡас, тәмләткестәр өҫтәргә. Утта ярты сәғәт тоторға. Һуңынан аш һеркәһе һалып, стерилләнгән банкаларға тултырырға.


«Урал»һыҙ ҡалып, Кәзәнән тѳкѳлмәгеҙ! » "Урал" гәзите\n2014 йыл толпар етеҙлеге менән үтеп тә китте. Район-ҡала, республикабыҙ халҡы ѳсѳн тынғыһыҙ, тѳрлѳ ваҡиғаларға бай булды был йыл. Йылҡы йылы үҙе кеүек егәрлеләрҙе, кѳслѳләрҙе, ут уйнатып торғандарҙы яратты шул. Аҙ ғына ялҡаулыҡ, битарафлыҡ күрһәткәндәр, бәлки, арғымаҡтан тѳшѳп тә ҡалғандыр.\n2014 йылдың Мәҙәниәт йылына тура килеүе күпме проекттар, яңы саралар, бай һәм һоҡландырғыс байрамдар бүләк итте беҙгә. Ҡалаларҙа ғына түгел, ауылдарҙа ла мауыҡтырғыс кисәләр, бай йѳкмәткеле концерттар, ҡыҙыҡлы конкурстар үткәрелде. Быларҙың барыһы тураһында ла тгәзитебеҙҙе алдырғандар уҡып барҙы. Иҡтисади яҡтан ни тиклем генә ауыр булһа ла, халҡыбыҙ матур, мул йәшәргә, балаларын уҡытырға тырыша. Ауылдарыбыҙ тѳҙѳкләнә, ҡалалағы кеүек бар уңайлыҡтары булған йорттар һалына, газ үткәрелә, юлдар һалына, колонкалар ҡуйыла, яңы урамдар, хатта ауылдар барлыҡҡа килә.\nХакимиәттәр, бер-береһен уҙҙырып, тѳрлѳ проекттарҙа ҡатнаша, дипломдар, номинациялар яулай. Урындарҙа Ағинәйҙәр ойошмалары тѳҙѳлә, уларҙың тәүге уңыштары билдәләнә. Гәзитебеҙ күпме яҡшы һәм үрнәк алырҙай кешеләр тураһында бәйән итте, һәр яңы кѳн гәзит уҡыусыларға яңылыҡтар, шатлыҡлы ла, ҡыҙғаныс та хикәйәләр, шиғырҙар шәлкеме, ҡыҙыҡлы мәҡәләләр, район-ҡалабыҙ тормошона ҡағылған проблемалар, һѳйѳнѳслѳ һәм кѳйѳнѳслѳ мәлдәр тураһында еткереп кенә торҙо. Журналистар быйыл да, районыбыҙҙы ҡыҙырып йѳрѳп, матур мәҡәләләр яҙҙы, халыҡ менән яҡындан аралашты, ауылдарҙа үткәрелгән һәр сараны яҡтыртырға, эшләнгән эштәрҙе күрһәтергә тырышты.\nШатлыҡтарҙы ла, күңелһеҙ мәлдәрҙе лә бергә кисерҙек һәм, үҙебеҙ ҙә һиҙмәҫтән, 2015 йылға аяҡ баҫтыҡ. Яңы йыл алдынан, һәр ваҡыттағыса, үткәнгә йомғаҡ яһап, алдағы көндәргә маҡсаттар ҡуябыҙ. Яңы йыл — яңы башланғыстар беҙгә нимә килтерер һуң? 2015 йылды Кәзә, ә кемдер Һарыҡ йылы тип кѳтә. Ниндәй генә булһа ла, уңышлы, бәрәкәтле йыл булһын, тип юрайыҡ. Яңы йыл илебеҙгә тыныслыҡ, бар яҡтан да бәрәкәтлек, муллыҡ килтерһен. 2015 - Әҙәбиәт йылы ла ваҡиғаларға, еңеүҙәргә бай булһын, һәр беребеҙгә иҡтисади тотороҡлоҡ килһен. Һәр кеше рухи байлыҡҡа, сәләмәтлеген яҡшыртыуға иғтибар бүлһен.\nПочта йәшниктәре гәзит-журналдарҙан тулып торһон, рухи именлек аң-зиһендәребеҙҙе байытһын, насар уйҙарҙан, милләтебеҙгә хас булмаған ҡырын эштәрҙән арындырһын, айыҡлыҡ һәм аныҡлыҡ килтерһен. Яңы йыл менән һеҙҙе, дуҫтар! 2015 йылда гәзитебеҙҙе яҙҙырған һәр берегеҙгә рәхмәт һүҙҙәрен еткерәбеҙ. Бар яҡтан да имен-һау, бай, берҙәм һәм татыу булығыҙ! “Урал” һыҙ ҡалып, Кәзәнән тѳкѳлмәгеҙ!\nСатура МИНҺАЖИТДИНОВА, «Урал» гәзитенең директор-баш мѳхәррире, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат хеҙмәткәре. Н. ВӘЛИУЛЛИНА фотоһы.


Ғәрәп Видео Таныштырыр: интернет видео-таныштырыу һәм ч. Туғыҙ һигеҙ-һигеҙ ҡыҙҙар һеҙҙе көтәләр. (Француз French)\nРәхим итегеҙ яңы быуын ғәрәп Танышты Видео аша танышып видео өсөн файҙаланыусылар, улар эзләй видео-France online ч кешеләр менән, улар бер клик белә. Конференц-зал, видео-ҡыҙ мгновений һеҙҙең менән инновацион мөмкинлектәрен бер мең ч.\nВидео ҡулланыу-н ч һине веб-камера, аралашыу өсөн, веселиться һәм флирт, по-французски, теркәлһә һәм бурысы булып тора. Төймәһенә баҫһаң, шунда уҡ осраҡлы кешеләр һәм яңы видео онлайн менән сатнай башланы. Мөмкинлектәре күберәк килтереү, сағыу һәм етеҙ бәйләнеш, видео көтә беҙҙең өсөн түгел.\nҺине эҙләп видео онлайн-сат менән ҡыҙ, әммә сайтында, тип, һанай һине, ҡулланылғанда, башлыса, ир-аттар. Наслаждайся Танышты сайтында танышырға мөмкинлек популяр видео Видео ғәрәп һәм видео-анонимлыҡ менән ч билдәһеҙ. Тик ҡыҙ килмәгән икән, беҙҙең менән аралашырға теләй. повеселиться бүлмәләрҙә видео-номер ч, ул һиңә бесәй булһа ғына күп вариантын тәҡдим итә. Ғәрәп ҡушылдығы Видео Танышып, алты сәғәттән ашыу берләшмәләр һин булдыра ала ине, һәм профиль менән файҙаланыусылар менән генә, тикшереү. Бушлай туранан-тура танышыу һәм хәҙер Ғәрәп веселиться Видео тырыша, сөнки ҡыҙ менән аралашыу, ҡайҙа булған кеүек. Видео бик еңел ҡулланыу Ғәрәп Таныштырҙы: һинең камера яҡтыртыуға, һәм һин аңларһың, барыһы наугад рәттән ҡыҙы. Әгәр ҙә яратмаһа, һин уны баҫып,»Артабан». Бөтә онот, нимәгә һиңә белеү, танышыу. Төҙөү ғәрәп селтәрендә танышырға була инновацион видео видео танышты, һин ул кешеләр менән молниеносно яңы мөмкинлектәр, аралашыу өсөн иҫәп яҙмаһы булдыра алмайһығыҙ. Клик функцияһында ҡулланыла һәм бер яңы супер ҡыҙы менән фекер алышыу, эш тәжрибәһе улар һеҙ яһанылар. Бөтә ғәрәп һәм Видео Танышты ҡуя бел һин, һин дөрөҫ һайлау яһарға: киске сәғәт туранан-тура эфирында дауамындағы видео. Һине башҡа ҡыҙҙар бушлай көтөү һәм пробный осрашыу осоро башлана\n← Ғәрәп ҡатын-ҡыҙ осрашып танышып ғәрәп телендәге синга\nӨлкәндәр өсөн бушлай таныша эше онлайн-фрилансерҙар →


Һатып алынған сир\nТәмәке тартыу – хәҙерге йәмғиәттә кеше сәләмәтлегенә янаған иң ҙур хәүеф ул. Йәмәғәтселек уға ҡаршы ҙур көрәш алып барыуға һәм тәмәкенең зыяны хаҡында киң билдәле булыуға ҡарамаҫтан, тартыу кешенең иң киң таралған һәләкәтле ғәҙәте булып ҡала бирә. Тәмәке тартыусыларҙа ауыр йөрәк-ҡан тамырҙары, тын юлы-үпкә, ашҡаҙан-эсәк, эндокрин һәм онкологик сирҙәр артыу хәүефе күпкә юғары икәне билдәле. Тап шуның өсөн сәләмәт тормош яҡлы булған донъя йәмәғәтселеге 31 майҙы “Бөтә донъя тәмәкеһеҙ көн” булараҡ билдәләй.\nБыл көн йыл да тәғәйен бер девиз аҫтында үтә. Уҙған йылдарҙа “Йәштәр тәмәкеһеҙ”, “Тәмәкенең һаулыҡ өсөн зыяны хаҡында иҫкәртеү”, “Кешеләр йөрөй торған урындар – тәмәке төтөнһөҙ”, “Тәмәке сәнәғәтенә ҡаршы тороу” тигән лозунгылар билдәләнгәйне. 2019 йыл темаһы – “Тәмәке һәм үпкәләр сәләмәтлеге”.\nТәмәке тартыу тәьҫирендә үҫешеүсе йәки көсәйеүсе 25 ауырыу билдәле. Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, әлеге ваҡытта тәмәке тартыу донъяның өлкән кешеләренең 7-10 процентының үлеменә сәбәпсе. Тәмәке тартыу менән бәйле сирҙәрҙән һәр 6 секунд һайын – бер кеше, ә йыл һайын 5 миллион кеше үлә. Донъяла тәмәке изделиеларын ҡулланыу артыуын дауам итһә, тартыу сәбәпле иртә үлем осраҡтары йылына 10 миллионға барып етәсәк, 2030 йылға иһә ул донъяла ваҡытынан алда үлеүҙең иң етди факторына әйләнәсәк.\nТартыу кеше организмының күпселек ағзаларына кире тәьҫир итә. Ағыулы һөжүмде тәүге булып үпкәләр ҡабул итә. Тәмәкенең үпкәгә зыяны ғәйәт ҙур: рактан алып хроник респиратор сирҙәргә тиклем. Шуларҙың бер нисәһен ҡарап үтәйек.\nҮпкә рагы – үпкәнең өҫкө туҡымаларында барлыҡҡа килеүсе шеш – уның 90 проценты самаһы оҙайлы тәмәке тартыу менән бәйле. 20 йыл һуҙымында көнөнә ике һәм унан да күберәк ҡап тәмәке тартҡан кешеләрҙә үркә рагы булыу хәүефе тартмаусыларҙағыға ҡарағанда 60-70 процентҡа юғарыраҡ. Үпкә рагы хәүефе көнөнә нисә ҡап тәмәке тартыуға, тәмәкелә канцероген ыҫмалалалар һәм никотиндың концентрацияһына бәйле. Был сиргә хас билдәләр: даими рәүештә быуып йүтәлләү, ҡан ҡаҡырыу, ҡабатланып торған пневмония, бронхит йәки күкрәктә ауыртыу. Үпкә рагы – рак менән сирләгән кешеләрҙең иң күбеһен (өстән ике өлөшөнә тиклем) үлемгә илткән сир.\nОҙаҡ ваҡыт тәмәке тартыу шулай уҡ йыш ҡына үпкәнең хроник обструктив сирҙәренә – үпкә бронхиты һәм үпкә эмфиземаһына килтерә. Эмфиземаның төп билдәһе – тын ҡыҫылыуы, шулай уҡ йүтәл. Күкрәк ситлеге мискә һымаҡҡа әйләнә. Обструктив үпкә сирҙәре йәшләй генә тәмәкегә әүәҫләнгән кешеләрҙә бигерәк тә йыш осрай, сөнки тәмәке төтөнө үпкәнең үҫешен ныҡлы тотҡарлай. Тәмәке астманы көсәйтеп, кешенең әүҙемлеген, эшкә һәләтлелеген сикләй. Тәмәкене тиҙерәк ташлау – бындай сирҙәргә ҡаршы тороуҙың иң һөҙөмтәле юлы.\nТәмәке тартыу тын юлдары туберкулезы менән ауырыуға булышлыҡ итеп кенә ҡалмай, уны дауалауҙы ла ауырлаштыра. Тартыу ғүмер оҙайлылығын уртаса 10 йылға ҡыҫҡарта.\n31 майҙа, Тәмәкеһеҙ көндә, тәмәке тартыусыларҙың барыһын да үҙҙәренең насар ғәҙәтенә бирешмәй ҡарарға - тәмәкенән баш тартып торорға саҡырабыҙ. Был акция һеҙгә тартыуҙы бөтөнләй ташларға ярҙам итһен. Ә тартмаусылар үҙ туғандары, хеҙмәттәштәре, дуҫтарына һис юғы бер көн тәмәке ағыуынан таҙарынырға булышһын.\nТәмәкенән баш тартыу һәммә йәштә лә, ниндәй “стажлы” булыуыңа ҡарамаҫтан, һаулыҡ өсөн файҙалы буласаҡ. Сәләмәт булығыҙ, тәмәкеһеҙ йәшәгеҙ!\nҮҙәк район дауаханаһының профилактика бүлеге.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БҮРЕЛӘР, АЙЫУҘАР АУЫЛДАРҒА ЯҠЫНЛАЙ - 2020 - Мәҡәләләр\nҠайнап торған заманыбыҙ үҙе шундай көнгә килтерҙеме икән: хәҙер аттар, һыйырҙар ғына түгел, урман януарҙары ла техниканан һәм әҙәмдән ҡурҡыу белмәй, эргәбеҙҙә генә йөрөй.\nБер көндө Бөрйәндән сығып, Билән өҫтөнә ҡалҡҡайным, бер болан юл аша сыҡты, саҡ ҡына ҡалышып, артынан ике бүре эйәрҙе. Беҙ, ҡаршы килгән машиналағы иптәш менән, тиҙлектәребеҙҙе ҡырҡа кәметеп, тегеләргә юл биреп, аптырашып ултырып ҡалдыҡ.\nИкенсе юлланғанда Монасип туҡталышына етәрәк ҙур булмаған айыу юл аша сығып, был яҡта минең йомошом бар, тигәндәй, яйлап ҡына ауыл яғына ыңғайланы. Унан бер мәл Айыуөңөн төшөп килһәм, юл ситендә төлкө ултыра хәйләкәр йылмайып, юлда барышлай фотоға төшөрөргә тырышҡайным, ағасҡа ышыҡланып, йәшенеп тороп ҡалды. Ныҡышып туҡтап торманым инде, сөнки төлкө танһыҡ түгел, Байназар арҡаһынан үткәндә ҙур яланда ураған һайын күрелә уларҙы.\nТаңғы сәғәттәрҙә Яланғастүбә яғынан бүреләр олоуон ишетеү ғәҙәти хәл һымаҡ беҙҙең Һарағыла, арттырмай әйтәм: төлкөләр ҙә, бүреләр ҙә ныҡ яҡынланы ауылдарыбыҙға, ә уларҙан зыяндан башҡа нәмә юҡ: төнгөлөккә ныҡлап тыҡшырмаһаң, тауыҡтарға ла, һарыҡтарға ла көн бөттө, һәр яҙ һайын ҡолондарҙы бүреләр ашауы ла беҙҙә яңылыҡ түгел хәҙер.\nШуға күрә лә, һунарсыларҙың әүҙемлеге айырыуса мөһим бөгөн, халыҡ уларҙан мал-тыуарҙарын ҡурсалауҙы көтә. Тик ҡайҙа ул ҡурҡыу белмәҫ, тынғыһыҙ һәм сос һунарсылар? Союзда тороусылар, һунарсы исемен күтәреп йөрөүсөләр күп, тик йыртҡыстарға ҡаршы сығыусылар юҡ. Йөрәк эше шул ул бүрегә һунарға сығыу.\nШундай һирәк осрай торған йөрәкле һунарсыларҙың береһе беҙҙең Килдеғолда йәшәй, Исхаҡов Хәбир Әмир улы ул. Атаһының исемен телгә алыуым тигенгә түгел, Әмир ағай ҙа заманында данлыҡлы һунарсы булды, 60-лап айыу алды, бүреләренең, төлкөләренең иҫәбе-һаны юҡ. Ә Хәбир малай ғына сағынан атаһынан ҡалманы.\nБер саҡ Әмир ағайҙың дуҫтары - райондың атаҡлы һунарсыһы Бирғәле Бәҙәмшин менән райондың һунарсылар йәмғиәте етәксеһе, үҙе лә оҫта һунарсы Ғибат Йәғәфәров Әмир ағайҙарға килеп төшәләр ҙә, бергәләп һунарға сығып китәләр, бәләкәй Хәбирҙе лә эйәртәләр. Оҙонсал буйында шәшке аулайҙар былар. Шул ваҡытта Бирғәле: "Әмир, был улыңдан бына тигән һунарсы сығасаҡ", - ти боҙло һыуҙың аҫтын-өҫтөн ҡалдырмай шәшке баҫтырып, ҡамап, зыу килгән сос Хәбиргә ҡарап. "Мине Ғибат бабай һунарсылар союзына алды, - тип һөйләй хәҙер Хәбир. - 38 йыл союздамын, бөтә документтарым бар..."\nЫсынлап та, һунарсы исемен аҡланы, иҫбатланы Хәбир, бөгөн ул районда ла, республикала ла таныулы. Теүәл бер йыл элек мин уның хаҡында матбуғатта мәҡәлә лә баҫтырып сығарғайным, дүрт бүре алды ул былтыр. Бына әле генә ике бүре алды. Бына нимә һөйләне Хәбир быйылғы һунары тураһында:\n- Тик ятылмай бит, көн һайын тиерлек урмандамын. Яҙғыһын күптәрҙең ҡолонон ашаны бүреләр. Хәҙер, Мөнир ағай, малға таянып, мал көсө менән йәшәйбеҙ бит ауылда. Күптәр атҡа күсте, йылҡы көтөү менән ныҡлап мауыға башланы. Ҡолонло бейәһен аҫырап, яҙға иркенлеккә сығарһа, тота ла ҡолонон бүре ашай, шунан нисек сығырыңдан-сыҡмайһың! Йән көйөп, ауылдан алыҫ китмәй, Әүҙекте буйында тоҙаҡ ҡорғайным, бүреләрҙең юл-йөрөмөн аңғарам бит инде. Тик аттарым артынан йөрөп, тоҙағымды барып ҡарай алмай оҙаҡлап киттем. Мәғниттә эшләп йөрөгән улым Вәли ялға ҡайтҡайны, "Бар, улым, тоҙаҡтарҙы ҡарап ҡайт, тик ҡушкөбәктең икеһен дә яһап, аңғарып, әҙер бар тоҙаҡ тирәһенә", тип, урын-ерен өйрәтеп ебәрҙем. Бүренең береһе муйынынан эләгеп үлеп торған, икенсеһе тере икән, Вәлигә ажғырып ынтылған ыңғайы улым атып үлтергән тегене. Һуңынан ҡараһаҡ, аяғы өҙөлөп бөткән тиерлек, трос теткеләнгән, саҡ ҡына ныҡышһа, тоҙаҡтан ысҡыныу мөмкинлеге лә булған йыртҡыстың. Бүре бит тоҙаҡҡа эләккәс тә тик тормай, тыпырсынып, тулап, торған ерен ҡара ергә әйләндерә, ағас төбөндә булһа, ике-өс метрға тиклем ағас өҫтөнә һикереп, ботаҡтарҙы һындырып бөтә. Вәли улым урманды ярата, ялға ҡайтһа, күберәген урманда йөрөп китә.\nБүре аулау еңел түгел, Мөнир ағай, төлкөнө хәйләкәр тигән булалар, бүре төлкөгә ҡарағанда ла хәйләкәр, аҡыллы хәйләкәр. Унан, бик йыртҡыс хайуан, айыу, мәҫәлән, кешегә ташланмай, кеше айыуҙы күрмәй ҙә ҡалырға мөмкин, айыу кешене күреп тә, эргәләп, үҙ юлынан үтеп китә. Тап булһаң, бүре кешегә лә ташланырға тартынмаҫ, бүреләр бүрегә лә бүресә, тоҙаҡҡа эләккән бүрене өйөрө менән ашап киткән осраҡтар ҙа булғылай...\nХәбир тағы дауам итте:\n- Бармай оҙаҡлаңҡырап йөрөгәс, әлеге бүремде ҡоҙғондар йолҡҡослаған, бер бөркөт йөрөй, ул да килгән булған емтеккә. Алған бүреләремдең һаны 45 булды, һау булһам, уларҙың һанын 70-кә тултырам да, һунарсылыҡты туҡтатырмын, тим. Быйыл 5-6 бүре алырға хыял ителә...\nМин дә шыпа һорауһыҙ түгел бит инде, "Ниңә башҡа һунарсылар бүре ауламай икән?" - тип һорайым Хәбирҙән.\n- Егеттәрҙең бүрегә йөрөмәүенең ике сәбәбен әйтәм, - ти Хәбир.- Берҙән, был ҡурҡыныс һунар, икенсенән, был ҡурҡыныс һунарҙың хаҡы юҡ. Борон премияһы була торғайны, хәҙер һинең бүре алыуың менән ҡыҙыҡһынған кеше лә, дәртләндереү ҙә юҡ беҙҙең районда. Бүтән райондарҙа бүре алыусыға бүләккә хатта ат биреүҙәрен ишеттем. Ҡыҙыҡ өсөн йөрөлмәй бит инде. Бүреләр һуңғы йылдарҙа ныҡ үрсене, мал-тыуарға ла, кешегә лә ҡурҡыныс янай, шуны уйлап йөрөлә...\n- Юл ыңғайы төлкө лә алғылайым, улар ҙа үрсемле, зыянлы, - ти Хәбир киргегә тартҡан төлкө тиреһен күрһәтеп. - Бер нисәүҙе алып, Миңнур апайымдан ҡолаҡсынлы итеп төлкө бүрек тектереп алам, тием әле, ҡышҡы һыуыҡта бик йылы була төлкө бүрек...\nШулай итеп, ҡош-ҡорт талағанлыҡтан, бүреһенең тиреһен тунау мөмкинлеге булмаған Хәбирҙең. Уны туңып ҡатҡан табышы менән бергә фотоға төшөрөп, артабан да уңышлы һунар, именлек-һаулыҡ теләп, ҡайтып киттем.\nЯҙылған: 27.11.20 | Ҡаралған: 1179


Самурайҙар һәм япон һылыуҙары Өфөлә\nБашҡортостандың Милли музейында Япон туҡымалары сәнғәте күргәҙмәһе асылды.\nЭкспонаттарҙы япон сәнғәте белгесе Марина Голомидова йыйған. Ханым ғүмеренең күпселек өлөшөн япон сәнғәтен, мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнеүгә бағышлаған. Күргәҙмәгә төрлө техник алымдар ярҙамында эшләнгән ҡурсаҡтар һәм кейемдәр ҡуйылған. Япондар бик нәзәкәтле халыҡ, ти белгестәр. Кейем туҡымаһының төҫөнә, биҙәктәренә ҡарап ҡына ла кешенең йәше, йәмғиәттә тотҡан урыны һәм хатта кәйефе тураһында ла белергә мөмкин. Күргәҙмәне шулай уҡ япон халҡының милли уйынсыҡтары ла биҙәй.\nКүргәҙмә йәмәғәтселектә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Яңы йыл байрамдарын ҡыҙыҡлы һәм файҙалы үткәрергә теләүселәр унан ситтә ҡалманы. Көнсығыш Азия иленең мәҙәниәте менән яҡындан танышырға теләүселәр өсөн Милли музей ишектәре асыҡ. Күргәҙмә ғинуар аҙағына тиклем эшләй.


Республикала тәүге тапҡыр «Кәкүк сәйе» этно-фестивале үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала тәүге тапҡыр «Кәкүк сәйе» этно-фестивале үтте\n17:59, 26 мая 2014 Йәмғиәт\nУҙған көндәрҙә Нуриман районының «Павловка Паркы» туристик үҙәгендә «Кәкүк сәйе» этно-фестивале тамамланды. Боронғо башҡорт йолаһы нигеҙендә ҙур сара республика территориһында беренсе тапҡыр уҙҙы.\nҠыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс программа әҙерләнгәйне. Паркка ингән саҡта ҡунаҡтарҙы милли костюмда ҙур Кәкүк һыны ҡаршыланы. Күргәҙмә-йәрминкәләрҙә төрлө үләндәрҙән сәйҙәр, бал, милли ашамлыҡтар – талҡан, сәк-сәк, ҡаҙылыҡтан ауыҙ итергә мөмкин булды. Үләндәр йыйыусы Гордеевтың фитоүҙәгендә «Кәкүк сәйе – рецепт һәм ҡатын-ҡыҙ һаулығы» семинары уҙҙы.\nБаймаҡ районының Темәс ауылы, Ғафури районының Сәйетбаба ауылы республика тарихи-мәҙәни үҙәктәре һәм Благовар районының Ҡәнзәфәр бей исемендәге «Һарайлы» башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәге фестивалдә әүҙем ҡатнашты. Үҙәктәр уйындар, йырҙар һәм бейеүҙәр менән театрлаштырылған концерт формаһында «Кәкүк сәйе» йолаһын тәҡдим итте.\nБайрамдың кульминацияһы – сағыу «Кәкүк карнавалы». Ике метр оҙонлоҡтағы Кәкүк артынан милли кейемдәрҙе фестивалдә ҡатнашыусылар парк территорияһы буйлап тантаналы атлап уҙҙы.\n— Кәкүгебеҙҙе үҙебеҙ эшләнек. Ҡоштоң башы «папье-маше»нан яһалған, ә уның иҫ китмәле костюмын тегергә опера театры декораторҙары ярҙам итте, — тип һөйләне Башҡортостан Туризм үҙәге директоры Наталья Никольская.\nКисен иң яҡшы башҡорт сәйе рецебы һәм иң яҡшы Кәкүк костюмы конкурстарына йомғаҡ яһалды. Башҡортостандың Халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Азат Ибраһимов етәкселегендәге жюри еңеүселәрҙе билдәләне. Лауреат дипломдары Ғафури районынан Гәүһәр Байбулдина һәм Благовар районы уҡыусылары Раушания Мусина, Элвина Ғүмәрова, Илшат Рәхмәтуллин бүләкләнде. Беренсе урынға Өфөнөң бер йәшлек «кәкүк балаһы» Марк Посыпайкин лайыҡ булды.\nФестиваль асыҡ һауала күренекле «Сураман» төркөмө ҡатнашлығында фолк-дискотека менән тамамланды. Байрам төнгә ҡәҙәр дауам итте.\n— «Кәкүк сәйе» байрамын йыл һайын үткәреү планлаштырыла, — тип хәбәр итте «БР Туристик-мәғлүмәт үҙәге» директоры Иван Зорин. – Киләсәктә программаны киңәйтергә һәм байрамды ҡарарға теләүселәр өсөн автобуста килтереүҙе ойошторорға теләйбеҙ.\nЭтно-фестиваль ойоштороусылары – БР Сауҙа-сәнәғәт палатаһы булышлығында БР Туризм үҙәге, Башҡортостандың Туристик индустрия союзы, БР Халыҡтар дуҫлығы йорто, БР Мәҙәниәт министрлығы, БР Нуриман районы хәкимиәте.\nБайрам тураһында тулыраҡ мәғлүмәтте Йәмәғәт электрон гәзиттә уҡырға мөмкин.


Синоптиктар май байрамдарына һауа торошон иғлан итте - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nСиноптиктар май байрамдарына һауа торошон иғлан итте\nКүптәр көтөп алған ялдар ҡояшлы буласаҡ тип белдерәләр Башҡортостандың гидрометеорология үҙәгенән.\n29 апрель, шәмбе көнө Өфөлә һауа 22 градусҡа тиклем йылынасаҡ, ямғыр көтөлмәй. Йәкшәмбе көнө лә йылы була, әммә урыны менән болотло. Яҙ һәм Хеҙмәт байрамында бер аҙ һыуыта, 16 градус тирәһе йылы буласаҡ. Ә бына Еңеү байрамы көндәрендә һауа торошо боҙола, 7-12 градус тирәһе, Өфөлә ямғыр яуа.


Башҡорттар, АЛҒА! » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Башҡорттар, АЛҒА!\nБашҡорттар, АЛҒА! 28.10.2016 // Йәмғиәт\nБер аҙым алға баҫабыҙ ҙа... Башҡорт Википедияһының бөгөнгө торошон шулай тип ҡылыҡһырларға мөмкин булыр ине, сөнки Викимедиа РУ вәкилдәре, йәғни “өлкән ағай”ҙар билдәләүенсә, бөгөн башҡорт ирекмәндәре үҫеш осорон кисерә, һәм был динамика бер йыл дауамында тотороҡло килеп, әле лә дауам итә. Ул ғына ла түгел, Рәсәйҙең башҡа телдәрендә эшләп килгән йәки эшләргә тырышҡан бүлектәренә лә теоретик һәм ғәмәли ярҙам күрһәтә. Сентябрь аҙағында Удмурт Республикаһының Ижевск ҡалаһында уҙған вики-семинар ҙа – быға асыҡ миҫал.\nӘйткәндәй, уны ойоштороуҙа һәм үткәреүҙә БашВики хакимы Рөстәм Нурыевтың да өлөшө ҙур – ул йыл буйына удмурттарға кәңәштәре менән ярҙам итеп, тәжрибә уртаҡлашып торҙо. Тәүге ҡоймаҡ төйөрлө була, тиһәләр ҙә, семинарға һис икеләнмәй һәйбәт баһа бирергә мөмкин, сөнки унда, башҡа тел бүлектәренең проблемалары менән бер рәттән, Башҡорт Википедияһында ҡулланырлыҡ, өлгө алырлыҡ мәлдәр ҙә булды. Мәҫәлән, ижади әҫәргә йәки мәҡәләләргә нисек итеп ирекле лицензия алып, уны йәмғиәттә ҡулланыуҙы ирекле итергә?\nМәғлүм булыуынса, бөгөн төрлө китапханаларҙа, архивтарҙа, музейҙарҙа әллә күпме байлыҡ саңға күмелеп ята. Ә уны ирекле ҡулланыуға сығарғанда, теләгән кеше тиҙ генә үҙенә кәрәкле мәғлүмәт табыр ине. Йә иһә бөгөн Башҡорт Википедияһының Викитека бүлегендә ике мең самаһы китаптың электрон варианты бар, әммә уларҙың авторҙарынан рәсми яҙма рөхсәт булмай тороп, ирекле ҡулланыуға сығарыу мөмкин түгел. Әгәр улар ирекле ҡулланыуға сыҡһа, донъяның 294 телендәге википедияларҙың береһендә, бәлки, уларҙы үҙ теленә тәржемә итергә теләк белдереүсе лә табылыр ине... Шулай уҡ бөгөн Рәсәй халыҡтары телдәрендә генә түгел, ғөмүмән, барлыҡ википедияларҙа ла мөхәррирҙәр етешмәй – был мәҡәлә яҙыуға, тәржемә итеүгә генә ҡағылмай, ә уларҙы тикшереү, хаталарҙы төҙәтеү ҙә талап ителә. Әгәр автоматик рәүештә стилистик, орфографик хаталарҙы төҙәтеү программаһы йәки ҡушымтаһын эшләүсе табылһа, был да эште бер аҙ еңеләйтер ине, моғайын. Әлбиттә, былар ҡасан да булһа тормошҡа ашыр, сөнки бынан 10 – 15 йыл элек кеҫә телефондары тураһында хыяллана ғына инек түгелме?..\n(Шерше ля фам)\nУдмуртстан тигәндә, ҡатын-ҡыҙ булараҡ, иң элек башҡа ингән уй нимә булды тиһегеҙ? Әлбиттә, Евровидениела сығыш яһап, бөтөн донъяны шаулатҡан “Бураново өләсәйҙәре”! Һәм ҡапыл мейене уй телеп үтә: ә беҙҙең БашВики өләсәйҙәре уларҙан ни ере менән кәм? Шулай итеп, үҙенән-үҙе яңы Вики-проект тыуҙы – Башҡорт Википедияһының өләсәйҙәре! БашВикиҙа стажы ҙур булған Гүзәл Ситдиҡова һәр сығышында тиерлек, мин – башҡорт Википедияһының өләсәйе, тип ғорурлыҡ менән әйтә икән, ни өсөн был идеяны бренд кимәленә күтәрмәҫкә? Эйе, әлегә был идея, википедистар телендә әйткәндә, инкубаторҙа ғына ята, йәғни себеш булып морон төртмәгән, әммә тиҙ арала ул тормошҡа ашыр тип ышанғы килә. Бары тик ирекле энциклопедия менән хеҙмәттәшлек иткән апайҙарыбыҙ ғына һау-сәләмәт булһын да үҙҙәре артынан башҡорт телен яҡшы белгән, телде, мәҙәниәтте, тарихты виртуаль киңлектә киләсәк быуындарға тапшырыу ғына түгел, ә ошо байлыҡты донъя телдәренә таратыу менән шөғөлләнергә теләүсе әүҙем әхирәттәрен эйәртһә, булмаҫ тимә. Француздар әйтмешләй, шерше ля фам!\nЭнергия сығанағы –\n“Беренсе тапҡыр Лудорвайҙа булдым!” – конференцияла ҡатнашыусы Сергей Бехтеревтың һоҡланып та, ғорурланып та әйткән һүҙҙәренән һуң, ә бит Башҡортостанда ла күпме кеше Шүлгәнташты, Мораҙым тарлауығын, башҡа тәбиғәт ҡомартҡылары хаҡында ишетеп кенә белә, тигән уй йүгереп үтте баштан. Лудорвай архитектура-этнография комплексы – удмурттарҙың этноауылы, тиергә лә мөмкин. Ошо атамалы ауыл эргәһендә урынлашһа ла, ул үҙе айырым бер территорияны биләй, унда көньяҡ, урта, төньяҡ удмурттарҙың усадьбалары урынлашҡан. Ғөмүмән, бындағы йорттар һәм ҡоролмалар – барыһы ла тарихи экспонат, һәм улар һәр ауылдан тиерлек йыйылған, йорт-ҡаралты иһә күсереп килтереп ултыртылған. Удмурттар – бөгөнгәсә мәжүсилек традицияларын һаҡлап алып ҡалған халыҡ. Беҙҙең гид ролен үтәүсе Катерина әйтеүенсә, быуындан быуынға тапшырылып килгән тыйыуҙар бөгөнгәсә йәшәй. Әйтәйек, электән изге тип аталған һәм унда бары тик ир-ат ҡына инергә тейеш булған серле, энергия үҙәге булған яландарҙы ҡатын-ҡыҙ бөгөн дә урап үтә. Хатта ошо ялан эсенән үткән һуҡмаҡ аша юл турараҡ булһа ла, улар урау юлды хәйерлерәк күрә. Шулай уҡ кейемдәренә лә бик һаҡсыл удмурттар. Катеринаның өҫтөндәге кейеме уның әсәһенең өләсәһенән ҡалған. Экспонат та, көндәлек кейем дә. Тарих үҙе күҙ алдында терелгәндәй хатта.\nЛудорвай конференцияла алған белемде нығытып ҡуйыуҙың бер сағылышы ла булды. Авторҙар, журналистар, рәссамдар һәм ижад менән шөғөлләнеүсе күптәр авторлыҡ хоҡуғы тураһында әллә ни уйлап бирмәһә лә, википедистар был йәһәттән күпкә алда бара. Һәр конференцияла тиерлек ошо хаҡта сығыштар була, авторлыҡ хоҡуҡтарын боҙоуҙың ниндәй эҙемтәләргә килтереү ихтималлығы ҡарала. Ә бит авторлыҡ хоҡуғы элек-электән булған. Мәҫәлән, удмурт ҡыҙҙары ла башҡорттар кеүек балаҫ һуҡҡан. Һәм берәй әхирәтендә ниндәйҙер матур биҙәк күреп ҡайтып, уны үҙе лә ҡабатлай икән, авторлыҡ хоҡуғын боҙмаҫ өсөн балаҫтың уртаһына суҡ ҡуйған. Ҡараған кеше иһә рәсем икенсе кешенән алынған икәнен һүҙһеҙ ҙә аңлаған: creativecommons.\nҺүҙемде, республиканың тәбиғәт ҡомартҡыларын бер тапҡыр ҙа күрмәүселәр бар, тип башлағайным. Бер ҙә юҡҡа түгел, сөнки Википедияла, төрлө конкурс-марафондар менән бер рәттән, иҫтәлекле урындарға экспедициялар ойоштороу программаһы ла бар, улар башта урындағы ирекмәндәр тарафынан үтелә, артабан инде халыҡ-ара кимәлгә сығарыу ҙа ихтимал. Был үҙенә күрә эске туризмды пропагандалауҙың иң еңел ысулы: экспедицияға килеүселәр ни тиклем күберәк урындар менән таныша, улар мотлаҡ ҡайтҡас ошо хаҡта мәҡәлә яҙып, фотоларын һала. Һәм был мәғлүмәт, әйтеп үтеүемсә, ирекле лицензия буйынса, барлыҡ тел бүлектәренә тарала, йәғни уны һәр кем үҙ теленә тәржемә итә.\nБыға тиклем тел белгестәренең, полиглоттарҙың ғилми-ғәмәли сараларҙа ғына сығыш яһауын күрергә тура килһә, бөгөн улар Википедия менән дә уңышлы хеҙмәттәшлек алып бара. Миҫал эҙләп әллә ҡайҙа йөрөйһө түгел – Башҡорт Википедияһын үҫтереүҙә һәм йәшәтеүҙә Вячеслав Черневтың өлөшө ҙур булды, тип әйтеү, рустар әйтмешләй, бер нәмә лә әйтмәүгә бәрәбәр – ул бөгөн дә Башҡортостанға хеҙмәт итә: Польша дәүләт университетында белем алып һәм студенттарға башҡорт телен өйрәтеп кенә ҡалмай, ә поляк Википедияһында башҡорт контентын булдырыуға үҙ өлөшөн индерә.\nШулай уҡ БашВикиҙың ун йыллығы айҡанлы ойошторолған Вики-һабантуйға килгән Әмир Аһарониҙы күптәр хәтерләйҙер. Уның ярҙамы менән бөгөн Башҡорт Википедияһында автомат-тәржемәсе программаһы эшләй. Әлбиттә, ул әле камиллыҡтан бик йыраҡ, ләкин һәр тәржемә һайын уның “теле” байый бара.\nИжевскиҙа иһә австриялы Христиан Пишлегер удмурт телен социаль селтәрҙәр аша таратыу, үҫтереү тураһындағы уй-фекерҙәре менән уртаҡлашты. Бөгөн бер нисә тел белгән ғалим башҡорт телен өйрәнеү теләге булыуын да белдерҙе. Ул ғына ла түгел, һүҙ араһында: “Ә миндә башҡорт ҡумыҙы бар”, – тип әйтеп ысҡындырҙы. Әйткән һүҙ – атҡан уҡ, шунда уҡ уны эләктереп алып, уйнап күрһәтеүен дә һораныҡ. Христиан аптырап торманы, түш кеҫәһенән ҡәҙерләп төрөлгән (!) ҡумыҙ сығарып, уйнап та ебәрҙе!..\n...Шул урында бер генә һорау бирге килә: “Ҡайҙа һеҙ, башҡорт егеттәре?”\nМари Википедияһы вәкиле Вадим Протасов үҙенең сығышында, “беҙ тематик мәҡәләләрҙе түгел, ә мәҙәниәт, әҙәбиәт буйынса яҙылған мәҡәләләрҙе тәржемә итергә һәм яҙырға ҡарар иттек”, тигәйне. Уйланып йөрөп-йөрөп, уға мейене быраулап торған һорауымды бирергә булдым: “Әгәр мәктәптәрҙә балаларға үҙ телегеҙҙә белем бирергә теләйһегеҙ икән, математика, информатика, биология, химия, физика һ.б. фәндәр буйынса темаларҙы бер нисек тә урап үтә алмайһығыҙ бит, сөнки китаптар рус телендә булған осраҡта ла, телде белгән уҡытыусы балаларға терминдарҙы һәм теманы ике телдә лә аңлата, ә балалар Википедия аша темаларҙы үҙҙәре туған телендә уҡый ала түгелме?” “Һеҙгә еңелерәк, мәктәптәрҙә балалар туған телендә уҡыу бәхетенә эйә, уҡытыусыларығыҙ ҙа бар. Ә беҙҙә ундай мөмкинлек юҡ. Ул ғына ла түгел, хатта туған телгә тәржемә итерлек кешеләр ҙә юҡ кимәлендә”, – ти Вадим.\nОшо һөйләшеү быйыл яҙ Янғантауҙа үткән семинарҙа Татар Википедияһы вәкиле Фәрхәд Фәтҡуллиндың бер фекерен ҡабат иҫкә төшөрҙө: “Википедистың балалары ла википедист, – тигәйне ул. – Википедиялағы йәнһүрәттәр тураһындағы мәҡәләләрҙе юйылыуҙан һаҡлап алып ҡалдыҡ, һәм уларҙы балаларым татарсаға тәржемә итә”.\nҒөмүмән, Фәрхәд – инглиз телен рус теленә ҡарағанда ла яҡшыраҡ белеп, татар телен үҙаллы күптән түгел генә өйрәнгән һәм аҙнаһына бер көн ғаиләһендә татар телендә генә аралашыуҙы индергән атай. Балалары (әйткәндәй, улар ҙа инглиз һәм рус телдәрен белә) татарса һүҙ ҡушмаһа, атайҙары “ишетмәй” ҙә ҡуя икән. Йәғни тәрбиә өлкәһендәге төбәк компонентын әлегә берәү ҙә алып ташламаған. Мәғариф системаһында ла төбәк компоненты бар, һәм уны һәр уҡытыусы үҙенең фәнендә ҡуллана ала. Бында велосипед уйлап табаһы түгел – бары тик Башҡорт Википедияһын ҡулланырға, уға ярҙам итеп, үҙеңә ярҙам ала белергә генә кәрәк.\nБеҙҙең ҡорал – мәғлүмәт!\nУдмуртия нимә менән дан тота тигән һорауға, һәр кем, Калашников автоматтары менән, тип яуаплар, моғайын. Был ысынлап та шулай. Ижевск иһә шуның өсөн дә “Ҡорал баш ҡалаһы” тип йөрөтөлә. Ваҡытында, ысынлап та, Михаил Калашниковтың автоматтары Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә тос өлөш индерә, бөгөн дә улар оборона сәнәғәтендә мөһим урын алып тора. Ижевск ҡалаһында ысын мәғәнәһендә ҡорал арсеналы булған музей бар. Ләкин һәр ҡорал да кеше ғүмерен ҡыймай: википедистарҙың ҡоралы – ирекле энциклопедик мәғлүмәт. Заманалар үҙгәрә – юҡҡа ғына, мәғлүмәткә эйә кеше донъяға идара итә, тимәйҙәр. Бөгөн, нисек кенә баҫма матбуғатҡа йәбешеп ятырға тырышһаҡ та – Интернет заманы, ирекле мәғлүмәт заманы. Википедия иһә ошо мәғлүмәт таратыуҙың бер алымы – яңы ғына ҡуйылған хәбәр бер нисә секунд эсендә Ер шарын урап сығыуы ихтимал. Ул ғына ла түгел, Интернет версияһына авторлыҡ хоҡуғын һаҡлап индерелгән яңылыҡтар, әҫәрҙәр менән теләгән кеше, әгәр телде белә икән, ирекле таныша ала. Һөҙөмтәлә Википедия – шул уҡ виртуаль музейҙар, виртуаль китапханалар, виртуаль һүҙлектәр, виртуаль ғилми эштәр һ.б. күп файҙалы мәғлүмәт менән тулыланасаҡ. Был йәһәттән донъяла тәүге аҙымдар яһала ла инде.\nБөгөн кешелектең иң юғары ҡаҙанышы, моғайын да, рухи ҡиммәттәр менән генә түгел, хатта матди байлыҡ менән дә бүлешкәндән уның артыуын аңлауҙыр. Шуның өсөн Ер шарында 294 телдә Википедия үҫешә һәм унда миллионлаған мәҡәлә яҙылып, өҫтәлеп, төҙәтелеп, бөгөн уны 50 миллион кеше ҡуллана икән – был да күп нәмә хаҡында һөйләй. Эйе, беҙ яңылыҡты ауырлыҡ менән ҡабул итәбеҙ, сөнки быға тиклем булған торош беҙҙе ҡәнәғәтләндерә, үҙебеҙҙе уңайлы тоябыҙ, бөтөн нәмә яйға һалынған, һәм күп ғәмәлдәр автоматик рәүештә башҡарыла... Ә Википедияға ылыҡтыңмы – быға тиклем ҡорған “уңайлы донъяң” баштүбән түңкәрелә: яңы белем, яңы асыштар, яңы таныштар, яңы юлдар һәм тағы ла яңы белем. Һәм Башҡорт Википедияһы ирекмәндәренең девизына әүерелгән һүҙҙәр менән әйткәндә: ошо сикһеҙ белем артынан – АЛҒА!\nАвтор: З. ӘЙЛЕ.\nЛәйсән от 28.10.2016, 18:31\nЗәйтүнә апай, рәхмәт. БашВикиның маҡсаттарын, эшен һәм проблемаларын, ҡыуаныстарын асыҡ һәм аңлайышлы итеп күрһәттең. Көн дә уҡып, илһамланырлыҡ мәҡәлә!\nzUFAr от 28.10.2016, 19:48\nСеминарҙан эш ҡомары менән ҡайтты беҙҙең википедистар. Әҙәби әҫәрҙәргә, ғилми хеҙмәттәргә ирекле лицензия алыу өсөн башҡарыһы эштәр бар. АЛҒА тип кенә өҫтәргә ҡала.\nРөстәм Нурыев от 30.10.2016, 21:45\nҺай, егеттәр!!! ысынлап та, һеҙ ҡайҙа ул? Уҡ сөйөп, ат юрттырып, ел ҡыуып йөрөйһөгөҙмө? Ниндәй яуға әҙерләнәһегеҙ? Хәҙерге заманда яу яланы интернет киңлегендә. Сикһеҙ киң, кешенекенә теймәйенсә лә үҙ өлөшөңдө яйлап-майлап бөтөрөрлөк түгел. Телеңде, мәҙәниәтеңде, ғилемеңде, милләтеңдең барлығын башҡа халыҡтарға күрһәтеүҙә бөгөнгө яу. Ә һеҙ унда юҡ.\nАбдуллина Миңһылыу от 30.10.2016, 23:27\nАфарин, Зәйтүнә! башҡорт Википедияһы мәғлүмәт яҫылығында кәрәкле сығанаҡҡа әйләнһен өсөн күп эшләр кәрәк. Мин һуңғы ваҡытта проекттар әҙерләргә өйгә эш бирәм. Һәм, Википедиянан ҡыҫҡартылған мәғлүмәт алып, проект әҙерләгән уҡыусыларым булды. Ер-һыу атамалары тураһында, мәҫәлән. Бының өсөн башҡорт шрифтын нисек алырға кәрәклеген дә өйрәтәһең. Башҡорт википедистары һан яғынан да артһын, сифатлы һөҙөмтәле эштәребеҙ ҙә күберәк булһын!


Донъя яңылыҡтары – 27.04.2018 - Bash.News\nДонъя яңылыҡтары – 27.04.2018 https://bash.news/news/40070_donya_yaylytary__27042018/?lang=bash\n27 апр 2018, 23:06\nМәскәүҙә террор ғәмәлдәре иҫкәртелде. Федераль именлек хеҙмәте илдең баш ҡалаһында "Ислам дәүләте" террор төркөмөнөң йәшерен ағзаларын ҡулға алыу тураһында хәбәр итте. Яңы Уренгой ҡалаһынан Мәскәүгә үтеп инеүселәр байрам көндәрендә шартлауҙар әҙерләгән. Террорсылар эшмәкәрлеге Сүриәнән Телеграмм мессенджере ярҙамында көйләгән тип хәбәр итә ведомство вәкилдәре.\nДәүләт Думаһына айнытҡыстарҙы кире ҡайтарыу тәҡдиме индерелде. Был башланғыс менән депутат Дмитрий Морозов сығыш яһаған . Уның фекеренсә, йылда һаулыҡ һаҡлау ойошмаларына бер миллион самаһы иҫерек килтерелә, әммә уларҙың ни бары 30 процентына ғына медицина ярҙамы күрһәтелә.\nКөньяҡ менән Төньяҡ Корея ярашырға теләй. Бөгөн ике ил президенттарының тарихи осрашыуы булды. Яҡтар Корея ярымуртауын ядро ҡоралынан таҙартыу һәм тынысылыҡ килешеүе төҙөү тураһында уртаҡ фекергә килде.\nҠушма штаттарҙағы нефть эшкәртеү заводында янғын сыҡты. Ғәҙәттән тыш хәл илдең Висконсин штатында теркәлде. Тәмәке төпсөгөнән тоҡанып киткән ут тиҙ арала тотош заводтты ялҡын ялмап алды. Хәлде нефть продукттары һаҡланған цистерналарҙың шартлауы ҡатмарлаштырҙы. Хеҙмәткәрҙәр эвакуацияланыуға ҡарамаҫтан, утта 20 кеше йәрәхәтләнгән тип хәбәр итә Рейтер агентлығы.\nЯпондар трансформер өлгөһөн йәмәғәтселек иғтибарына тәҡдим итте.Робот бер минут эсендә формаһын үҙгәртә һәм ябай\tавтомобилгә әйләнеү һәләтенә эйә. Машина сәғәтенә 60 саҡырым тиҙлек менән хәрәкәт итә. Уны менән кабинанан ултырып та, ситтән тороп пульт аша ла идара итергә мөмкин. Формаһын үҙгәрткән мәлдә салондан сығыу талап ителмәй. Трансформер ике электр моторы ярҙамында хәрәкәт итә.


СветланаТимергалиева » 29 ноя 2017, 19:33\nГөлфиә Юнысованың “Ике кеше йөрөй урманда” исемле шиғыры ла уҡыусыларға бәхәс ҡорорға һәм һәм үҙ ҡарашын, позицияһын дәлилләп, яҡлап алып ҡалырға киң мөмкинлектәр бирә.\nИке кеше йөрөй урманда.\nАҡ ҡайындар үҫкән суҡланып,\nҠарағайҙар - күккә уҡталып.\nШул урманға ҡарап тын ҡалып,\nИке кеше тора һоҡланып.\nБына бер саҡ бүленә тынлыҡ:\n-Их,- ти береһе,- бик шәп утынлыҡ!\nНиндәй ҡайын, ниндәй ҡарағай!-\nӨйҙәр бурарға ла бик ярай.\nКүҙ йөрөтөп урман буйҙарын,\nИкенсе ир әйтә уйҙарын:\n-Ниндәй һауа, ниндәй хозурлыҡ,\nМатурлыҡҡа һәйкәл булырлыҡ!\nӘлдә урмандар бар донъяла,\nБар тереклек унан дым ала.\nҠош һәм йәнлектәрҙең йорто ул,\nУрман-тәбиғәттең ҡото ул.\nЮҡ бәхәстәр бында, талаштар,\nИкеһе лә хаҡ бит ҡараштар.\nБик ҡәнәғәт ҡалып, урмандан\nҠайтып килә ике уҙаман.\nЗарегистрирован: 21 ноя 2017, 06:31\nСветланаТимергалиева » 29 ноя 2017, 19:23\nТормошта яңы башланып киткән күп кенә күренештәрҙе беҙ шишмә башына сағыштырырға өйрәнгәнбеҙ. Шишмә - ул ижад сығанағы, йәшәү һәм ғүмер башына һут биреүсе, йән өрөүсе изге көс. Мәңгелек Ер-әсә ҡуйынынан ер өҫтөнә яҡтылыҡҡа ынтылып, йәшәү яулап алғандан һуң яҡты донъяла йәшәүсе бөтә йән эйәләренә айырмай үҙенең көс-ҡеүәтен, дәрт-дарманын саф һыуы аша тарата. Әммә кешеләр үҙенә йәшәү көсө биргән сығанаҡты ҡәҙерләйҙәрме, һаҡлайҙармы? Күптәребеҙ оло юл буйҙарында, урман, ялан ситтәрендә кибеп, ҡорғаҡһып бөтөп барған шишмә, йылға үҙәндәрен осрата. Кешеләрҙең эшмәкәрлеге уларҙы ошондай көнгә төшөргән. Гөлфиә Юнысова “Кипкән шишмә” шиғырында ошо турала, һабаҡ алмаҫтармы, тип яҙған шиғыр уҡыусыларға.\nӘселекәй буйы йәмле ине,\nҠайындар ҙа үҫте, талдар ҙа.\nҠыуаҡ-ҡыуаҡ балан, гөлйемештәр\nЯнып торҙо көҙгө таңдарҙа.\nБер кем белмәй хәҙер, ағастарҙы\nКемдәр килеп, ниңә ҡырҡҡандар?!\nШишмә башындағы имәнде лә\nТамырҙары менән йолҡҡандар.\nШишмәкәй ҙә бер көн юҡҡа сыҡты,\nҺыуым ҡәҙерһеҙгә ҡалмаһын тип,\nЕр аҫтына ҡасып киттеме?!\nКипкән шишмә моңло була икән,\nБуш йырғанаҡ... хатта ҡомо юҡ.\nЙырлап торған алсаҡ Әселенең\nИсемкәйе ҡалған, һыуы юҡ.\nШиғырҙы өйрәнеү һәм анализлау балаларҙың үҙаллы фекер туплап, тейешле һығымтаға килеүе, үҙҙәренең көсө барын тойоп, тәбиғәткә ярҙам ҡулын һуҙа алыуын төшөнөүе менән тамамланыуы хуплана.\nСветланаТимергалиева » 29 ноя 2017, 19:04\nЭкология мәсьләләрен яҡтыртыу өсөн миҫалдарҙы ситтән эҙләү кәрәкмәй, үҙ тыуған яғың хаҡында уйланыу, ҡайғыртыу һәм хәстәрлек күреү ҙә етә. Бәлки, ошо мәсьәләне күтәреп сығыу ҙа күпмелер кимәлдә файҙа килтерәлер... Кәрим Булаттың “Ярғаҙы”, “Яу килде” шиғырҙары ошондай уҡ атамаға эйә булған күл һәм ауыл яҙмышын яҡтырта. Һеҙҙең иғтибарға өҙөктәр:\n“...Ғәмһеҙ кеше, ҡайындар гел\nШаулар тиеп белгәндер.\nБитарафлыҡ - кисермәҫлек,\nШуға улар үлгәндер.\nЯрғаҙыҡай - намыҫ төҫө,\nҠайҙа һинең күҙкәйең.\nҺин Ярғаҙым - кескәй даръя,\nЯугилдем - кескәй ватан.\nҠайындарһыҙ һәм даръяһыҙ\nТыуған төйәккә ҡайтам”,\nНисек ьулыр киләсәгең?\nТуҙып бара күлдәгең.\nЕр ҡәҙере онотолһа,\nУны баҫа кесерткән.\nГөл баҡсаһы итер өсөн,\nӘйтерһең дә көс бөткән”.\nСветланаТимергалиева » 29 ноя 2017, 18:23\nЭльмира Сәсәнбаеваның “Ҡоштар бәйете” шиғырын өлкән класс уҡыусылары менән берлектә өйрәнеү һәм төрлө яҡлы анализлау (лейтмотив һәм художестволы деталдәрҙе асыҡлау аша, һүрәтләү сараларын билдәләү юлы менән һ.б.) был шиғырҙың идея-тематик йөкмәткеһенең тәрәнлеген билдәләйәсәк.\nҠарсығалар типкән борон тауыҡты,\nЫласындар оялаған ҡаяла.\nҠош-ҡорттоң да йәшәйеше тамуҡлы,\nАла ҡарға күсеп ҡуйған ҡалаға.\nҠарлуғастар китте ауыл күгенән.\nТурғай имен. Ҡарабашы тәҙрәлә.\nҒәйеп булған шәүлә һыҙған төйлөгән.\nДәреслеккә кереп баҫҡан бүҙәнә.\nТартайҙың да тартҡандары тойолмай.\nҠор, сел, һуйыр нихәл икән урманда?\nКөҙөн кемдәр ҡорҙарына йыйылмай -\nШаһит улар әҙәм гүргә ҡыуғанға.\nСамрау батша ҡарай аҫҡа екһенеп -\nҺомайҙан да ҡыла әҙәм эшләпә.\nИшетәмен Көн тәңренең үкһеүен:\n-\tУрал кейәү, халҡың ерен нишләтә...\nТуп-туп ҡоштар оса ҡыҙыл офоҡҡа.\nӘ ул офоҡ - Ҡыҙыл Китап юлдары.\nХозур тәндәр, йырсы йәндәр юҡлыҡҡа\nБәндә үҙе оса алмай юғары.\nҠәбиләнең ҡошо әүәл - изге рух.\nТәңреләр ҙә ун ике. Ә эйәләр?..\nБеҙ ҡырағай. Мәҙәниәтле - ырыу!\nӘй, заман, һиндә Тәңрене ейәләр.\n“Ниңә икән?”-тимәм, заманам - ҡазам.\nБәхет ҡошон эҙләмәй, зарын яҙам.\nАҙанташта йәйен әйттем бер аҙан,\nИшет, Өфө, Алма-Ата һәм Ҡазан:\nДәһри булмаһын ерҙә төрки йәштәр!\nЭкология һүҙе инде үҙе мәхшәр.\nМәжүси хоҙалар - саф гәүһәр-гәлсәр,-\nТергеҙәйек! Һомай ҡош мәңге йәшәр.\nСайда » 29 ноя 2017, 17:57\nСәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы Сәйәхова,Бөрйән районы:\nГүзәл тәбиғәт-Ер-әсәбеҙгә яратыу хисе,уға ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт тойғоһо ,хөрмәтле коллегалар,иң тәүҙә үҙебеҙҙең күңелдәребеҙҙең ,йөрәгебеҙҙең түрендә урын алһа ғына -был турала йәш быуындың күңелендә,йөрәгендә ошо сатҡыларҙы уята аласаҡбыҙ.Яратайыҡ тәбиғәтебеҙҙе,аҙым һайын ҡабатланмаҫ матурлыҡтарын һаҡлайыҡ уның.\nСветланаТимергалиева » 29 ноя 2017, 17:36\nУрта һәм өлкән класс уҡыусылар менән Әнисә Таһированың "Өйрәнегеҙ Ерҙе һаҡларға!" шиғырының йөкмәткеһен өйрәнеү һәм идея-тематикаһын асыҡлау ғына ла ошондай тәрән йөкмәткеле әҫәр ерлегендә ҙур экологик тәрбиәгә эйә.\n"Өйрәнегеҙ Ерҙе һаҡларға!".\nБар матурлыҡ Ерҙә һеҙгә ҡала,\nКиләсәккә барған йәш быуын.\nӨйрәнегеҙ һәр саҡ тойомларға\nЕр кәйефен, Ерҙең һулышын.\nЕр йөрәге бер туҡтауһыҙ тибә:\nЙәнәш унда шатлыҡ, мең ғазап.\nЕр күтәрә тиңһеҙ хәсрәттәрҙе,\nҺәм ят уға ҡурҡыу, хыянат.\nТик Ер илай өнһөҙ йәштәр менән,\nСағыу йәме көлгә ҡалғанда.\nСая бөркөткә тиң батырҙары\nЯу ҡырында башын һалғанда.\nЙүгерек йылғалары ҡороһа.\nҠырҙарында иген шауламаһа,\nСәскәләре мәлһеҙ һулыһа.\nҠайнағанда хеҙмәт майҙанында,\nКиләсәккә юлдар ярған йәшлек,\nӨйрән һәр саҡ Ерҙе һаҡларға!\nҺаҡла уның бөҙрә урмандарын,\nЕрҙең йәшел ебәк толомон.\nЙылғаларҙың йор ағышын һаҡла -\nЕрем йөрәгенең йыр-моңон.\nПланетабыҙ - утлы бер шар төҫлө,\nЯҙа баҫһаң тора шартларға.\nҺәр кескәй гөл, һәр бер ҡыяҡ үлән\nМохтаж бөгөн беҙҙең һаҡлауға.\nЮҡ итеүе еңел матурлыҡты,\nБар итеүе ауыр, бик ауыр.\nСағыу йәмдәре лә,\nХатта Ер үҙе лә юғалыр.\nБар матурлыҡ һеҙҙең өсөн ҡала,\nЮл ҡуймағыҙ уны тапларға.\nХәтәр ялҡын ҡабынмаһын өсөн,\nӨйрәнегеҙ Ерҙе һаҡларға.\nСадыкова Г. М. » 29 ноя 2017, 16:46\nЭкологик тәрбиәле, белемле кеше аңлы рәүештә тәбиғәтте дөрөҫ файҙалана, ҡуллана, һаулығы хаҡында ҡайғырта. Халҡын хөрмәт итә, илен, ерен, тыуған йортон, туған тәбиғәтен ярата, уны һаҡлай. Илһөйәрлек тәрбиәһе һәм экологик белем, тәрбиә бер-береһе менән тығыҙ бәйләнештә. Тыуған ереңде, тәбиғәтеңде һаҡлау өсөн уны яратырға, яратыу өсөн уны белергә, өйрәнергә кәрәк. Тыуған яҡты, уның тәбиғәтен яратыуҙы ғаиләлә, балалар баҡсаһында уҡ башларға кәрәк.\nНЛГ » 29 ноя 2017, 16:35\nЭкологик тәрбиә тәбиғәт менән туранан- тура аралашҡанда ғына формалаша. Был маҡсатты күҙ уңында тотоп, экскурсиялар, сәйәхәттәр ойошторорға, төрлө фәнни һәм ижади эштәр башҡарырға кәрәк. Туған тел түңәрәгендә шөғөлләнгәндә башланғыс класс уҡыусылары менән тәбиғәткә арналған бәләкәй генә шиғырҙар ижад иттек. Беренсенән, был тирә-яҡҡа иғтибарлыраҡ, күҙәтеүсәнерәк булырға өйрәтһә, икенсенән, уйлау һәләтен үҫтерә, телгә ҡыҙыҡһыныуҙы көсәйтә.\nАтай алма ярата,\nӘсәй алма ярата.\nАпай алма ярата,\nМин дә алма яратам.\nБөгөн урманға барҙым,\nЙыйырға тәмле еләк.\nЕләк бигерәк күп икән!\nБиҙрәм тулыр тиҙерәк.\nМинең тәмле еләктән\nӘсәй ҡайнатма яһай.\nҠыҙым ҙур үҫте бит тип,\nМине ярата, маҡтай.\nЗарегистрирован: 17 ноя 2017, 04:49\nBkvbhf » 29 ноя 2017, 15:49\nК сожалению, в современной школе наблюдается такая ситуация, когда уроки родного языка стали неинтересными и трудными для большинства учащихся. Причина этого в оторванности учебного предмета от жизни самих учеников, в том, что большая часть лингвистической информации, получаемой на уроках, не может быть применена ими в повседневной жизни. Поэтому мы должны научить ребенка не только знать и применять орфографические правила, но и осознавать, как через родную речь происходит познание мира, какова роль человека в происходящем. Как справедливо отмечает Н. М. Шанский, “язык – явление уникальное: он является средством общения и формой передачи прагматической информации, средоточением духовной культуры народа, основной формой проявления национального и личностного самосознания, средством хранения и усвоения знаний и, наконец, первоэлементом художественной литературы как словесного искусства”. Язык непосредственно связан с объективной действительностью, со всеми сферами жизни человека, с историей народа, который и создал язык. “В языке, – писал К. Д. Ушинский, – одухотворяется весь народ и вся его родина, в нем претворяется творческой силой народного духа в мысль, в картину и звук небо отчизны, её воздух… Усваивая родной язык, ребенок усваивает не одни только слова, их сложения и видоизменения, но бесконечное множество понятий, воззрений на предметы, множество мыслей, чувств, художественных образов, логику и философию языка”. Поэтому обучение русскому языку и литературе, формирование экологического (в широком смысле слова) мировоззрения должны быть непрерывно связаны с усвоением культуры русского народа. Будучи формой социальной памяти, средством выражения его самости, средством отражения национальной культуры народа, язык заключает в себе богатейшие, неисчерпаемые воспитательные возможности, позволяющие влиять на формирование личности учащихся. Средством реализации воспитательных функций русского языка и формирования этнокультуроведческой, экологической компетенции может быть изучение творческого наследия народа, освоение его векового опыта в разных областях жизни.\nГильмуллина Альфида » 29 ноя 2017, 15:38\nХалҡыбыҙҙың меңәр йылдарға һуҙылған тарихына күҙ һалһаҡ, тыуған яҡ, изге төйәк йәшәү урыны ғына түгел, йәшәү сығанағы, белем һәм тәрбиә өлкәһендәге төп «дәреслек» хеҙмәтен дә үтәгән.\nАтамалар тураһында һөйләшкәндә балаларга үҙҙәренең ауылындағы ер-һыу атамаларын миҫалға килтерәләр. Ә ни эшләп улай атала икән тигән һорау бирһәм, күбеһе белмәй. Мин уҡыусыларға теге йәки был атаманың килеп сығышын оло быуын кешеләренән һорашып, яҙып алырға ҡушам.\nЕр-һыу атамалары дәрестәрҙе йәнләндерә, уҡыусыға өҫтәлмә материал бирә, Тыуған илгә, ергә һәм үҙ теленә һөйөү тәрбиәләй, тел ғилеменә ҡыҙыҡһыныу уята, балаларҙың тәбиғәткә ыңғай ҡарашын үҫтерә, телмәр мәҙәниәтен тулыландыра. Бигерәк тә башҡорт мөхитендә тыуып үҫмәгән, башҡорт телен, тарихын, мәҙәниәтен белеп етмәгән уҡыусылар өсөн топонимдар үҙенсәлекле һәм файҙалы материал булып тора. Мин үҙем Нөгөш йылғаһы бассейнының топонимдар һүҙлеген төҙөнөм.\nДәрестәрҙә башланған экологик тәрбиә, дәрестәрҙән һуң да дауам итә. Уҡыусылар тәбиғәткә арнап шиғырҙар, мәҡәләләр яҙалар.


Республика башлығы енәйәттәрҙе асыҡлауҙы арттырырға талап итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n13:40, 29 декабря 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов республиканың хоҡуҡ һаҡлау органдарын енәйәттәрҙе, беренсе сиратта, ауыр енәйәттәрҙе, асыҡлауҙы арттырырға саҡырҙы.\n— Енәйәтселек проблемаһы төбәгебеҙҙә элеккесә бик киҫкен тора, — тине ул шаршамбы көнө БР Прокуратураһындағы кәңәшмәлә. – Быйыл 11 айҙа республикала 15 меңдән ашыу ауыр һәм айырыуса ауыр енәйәт яһалды. Был уҙған йылдың шул уҡ осорондағынан һигеҙ процентҡа кәмерәк булһа ла, беҙҙең статистика яҙмышы боҙолған был 15 мең кешенең береһен дә йыуатмай. Мин, республиканың хоҡуҡ һаҡлау органдары һәр кешенең именлеге өсөн яуаплы тип, тағы бер тапҡыр иҫкәртер инем.\nБөгөн, Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Башҡортостанда теркәлгән енәйәттәрҙең һәр өсөнсөһө асылмайынса ҡала. Бынан тыш, вазифалы кешеләрҙең енәйәттәрен йәшереү кеүек кире тенденция урын ала. Ҡайһы берҙә хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре енәйәтте асыҡлау урынына уны теркәүҙән баш тарталар.\n— Ошо рәүешле эш итеүселәр ысынында иһә енәйәтте йәшереп, енәйәтселәргә булышлыҡ итәләр, — тине Президент. — Быйыл декабрҙә генә республика Прокуратураһы ошондай енәйәтте йәшереүҙең 40 фактын асыҡланы. Шуға күрә хоҡуҡ һаҡлау органдары етәкселегенә енәйәтте теркәүҙән баш тартҡан хеҙмәткәрҙәренә ҡарата ҡәтғи саралар күрергә кәрәк. Әгәр республикабыҙҙа тәртип урынлаштырмаһаҡ, иртәме-һуңмы беҙҙә лә Кущевский станицаһындағы кеүек хәлдәр килеп тыуыуы ихтимал.\nТеги: Башҡортостан президенты, енәйәтселек


2017 йылдың 2-се ярты йыллығына «Атайсал»ға яҙылыу дауам итә. Почта бүлексәләре аша гәзитте 524 һум 28 тингә алдырырға була. Сибайҙар һәм Иҫке Сибай ауылы халҡы өсөн редакцияға килеп яҙылыу 500 һумға төшәсәк. Электрон вариантта алдырып уҡырға теләүселәр өсөн—300 һум.* Почта бүлексәләре, почтальондар һәм йәмәғәт таратыусылары иғтибарына! Халыҡты гәзит-журналдарға яҙҙырыуҙы ойоштороуҙа һәм уны таратыуҙа һеҙҙең өлөшөгөҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур. Талымһыҙ хеҙмәтегеҙҙе бүләктәр менән баһаларға булдыҡ. Июнь аҙағына тиклем иң күп «Атайсал»ға яҙҙырыусы почта бүлексәләрен, почтальондарҙы һәм йәмәғәт таратыусыларын шәп бүләктәр көтә. Гәзиткә яҙҙырған квитанциялар күсермәһен 15 июлгә тиклем редакцияға тапшырыуығыҙ һорала.*9Май—Еңеү байрамы уңайынан «Ветерандарға бүләккә—«Атайсал»! акцияһы иғлан иткәйнек. Байрам көнө үтеп китһә лә, илебеҙгә—тыныслыҡ, беҙгә яҡты киләсәк бүләк итеүсе ветерандарҙы, ололарҙы онотмағыҙ! Ата-әсәйҙәребеҙгә, инәй-олатайҙарыбыҙға «Атайсал» бүләк итегеҙ!Мөхәрририәт.\n2017 йылдың 2-се ярты йыллығына «Атайсал»ға яҙылыу дауам итә. Почта бүлексәләре аша гәзитте 524 һум 28 тингә алдырырға була. Сибайҙар һәм Иҫке Сибай ауылы халҡы өсөн редакцияға килеп яҙылыу 500 һумға төшәсәк. Электрон вариантта алдырып уҡырға теләүселәр өсөн—300 һум.\n* Почта бүлексәләре, почтальондар һәм йәмәғәт таратыусылары иғтибарына! Халыҡты гәзит-журналдарға яҙҙырыуҙы ойоштороуҙа һәм уны таратыуҙа һеҙҙең өлөшөгөҙ баһалап бөткөһөҙ ҙур. Талымһыҙ хеҙмәтегеҙҙе бүләктәр менән баһаларға булдыҡ. Июнь аҙағына тиклем иң күп «Атайсал»ға яҙҙырыусы почта бүлексәләрен, почтальондарҙы һәм йәмәғәт таратыусыларын шәп бүләктәр көтә. Гәзиткә яҙҙырған квитанциялар күсермәһен 15 июлгә тиклем редакцияға тапшырыуығыҙ һорала.\n*9Май—Еңеү байрамы уңайынан «Ветерандарға бүләккә—«Атайсал»! акцияһы иғлан иткәйнек. Байрам көнө үтеп китһә лә, илебеҙгә—тыныслыҡ, беҙгә яҡты киләсәк бүләк итеүсе ветерандарҙы, ололарҙы онотмағыҙ! Ата-әсәйҙәребеҙгә, инәй-олатайҙарыбыҙға «Атайсал» бүләк итегеҙ!