Радий Хәбиров кемдәр уның командаһында эшләүен дауам итәсәге хаҡында һөйләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n18:01, 15 октября 2018 Сәйәсәт\nРадий Хәбиров кемдәр уның командаһында эшләүен дауам итәсәге хаҡында һөйләне Фото: glavarb.ru\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәнән һуң үҙенең командаһын булдырыу принциптары хаҡында һөйләне. Был хаҡта төбәк етәксеһе социаль селтәрҙәге рәсми сәхифәһендә хәбәр итте.\n«Минең командаға өҫтәлеү бик ябай. Ни бары кешеләрҙең ҡайғыһын уртаҡлашырға, уларҙы борсоған мәсьәләләрҙе белергә һәм шуларҙы хәл итергә теләк кенә кәрәк. Үҙеңдән яуаплылыҡты алып ташларға ярамай. Торлаҡ төҙөгәндә бер юлы социаль объекттар һалырға (шул иҫәптән инвесторҙар иҫәбенә!) кәрәклеген «белмәгән» чиновниктар миңә кәрәкмәй. Республикаға үҙҙәренең йүнәлеше буйынса нисә объект етмәүе (төҙөлөшкә аҡса бар!) тураһында хәбәрҙар булмаған чиновниктар ҙа эшен дауам итмәй», — тип билдәләне Радий Хәбиров.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 15 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһын башҡарыусы хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә ҡатнашты. Радий Хәбиров баш ҡалалағы легаль булмаған пассажир ташыусылар өсөн Өфө властарын, төҙөлөш һәм һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге хәлде тәнҡитләне.\nРәсми таныштырыу көнөндә Радий Хәбиров, журналистарҙың кадрҙар үҙгәреше тураһында һорауҙарына яуап биреп, урындағы кадрҙар потенциалын «юғары» баһаланы һәм ҡайһы бер үҙгәрештәрҙең булыуы мөмкин, «ҡарарҙар ҡабул итеү өсөн ваҡыт бар әле», тип билдәләне.\nТеги: Радий Хәбиров, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте


Тарихҡа күскән биттәр » Страница 3 » Башкортостан кызы\nКескәйҙәргә сағыу кейемдәр\nЯзғылыҡҡа кәпәс Бындай кәпәсте бәйләүе ауыр түгел, ырғаҡты яңы ҡулына алған ханымдар ҙа уны еңел бәйләй аласаҡ. Ҡалын еп (100% акрил): 1 йәшел йомғаҡ, 1 һарғылт йәшел йомғаҡ, ¼ 1/4 өлөш аҡ йомғаҡ, 3-сө һанлы ырғаҡ, тегеү энәһе, аҡ еп, ҡайсы, 3...\nЙомортҡа – туҡлыҡлы, организм өсөн кәрәкле матдәләргә бай, тәмле һәм тиҙ бешерелә торған аҙыҡ. Ғәҙәттә уны йоморолай бешерәбеҙ йәки ҡурабыҙ. Бөгөн йомортҡаны төрләндереп әҙерләүҙең бер нисә ысулын күрһәтмәксебеҙ. Йомортҡа урамаһы 4 йомортҡа, 3...\n«Башҡортостан ҡыҙы»ның үҫеш тарихында Йомабикә Ильясова етәкселек иткән осор айырым баһаға лайыҡ. Ул баш мөхәррир булған дәүерҙә журнал йәмғиәттә билдәлелек яулауын дауам итте, бай йөкмәткеле, сағыу, күркәм баҫмаға әүерелде. Республикала һәм унан...\nОжмах – әсәләрҙең аяҡ аҫтында\nБашҡорт дәүләт университетына уҡырға килгәндә, уның хаҡында легендалар йөрөй ине. Өлкәнерәктәр, их, һеҙҙең бәхеткә Әхмәт Мөхәмәтвәли улының лекцияларын тыңларға яҙмаған икән, тип үртәр булды. Ошо һоҡланыулы ҡараштар нигеҙендә һәм телевидение,...\nБушлай килгәндең ҡәҙере юҡ, ти ата-бабаларыбыҙ аҡылы. Шул уҡ ваҡытта бушлай алып, хаҡ түләп ҡотолорға теләгән нәмәләр ҙә бар был донъяла. Эйе, һүҙебеҙ – Аллаһы Тәғәлә тарафынан бушлай бирелгән һаулыҡ һәм үҙебеҙ теләп алған сирҙәр тураһында....\nҺуңлауҙы кисермәй торған сир\n«Мин уларҙың йәшәү көсөнә, сикһеҙ сабырлығына таң ҡалам. Һәр береһенең яҙмышы – ҡаһарманлыҡ өлгөһө, китап яҙырлыҡ бер тарих», – ти медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы, Республика клиник онкология диспансерының...\nҠатын-ҡыҙҙың рухи асылын, аҫылташтай күп ҡырлы күңел халәтен, йөрәк серҙәрен аңлап-тойоп бөтөү мөмкин түгелдер ул. Баш ҡалабыҙҙың Совет районы хакимиәтенең мәғариф һәм социаль сәйәсәт идаралығы начальнигы Әлфиә Әхәт ҡыҙы Ҡаһарманова ла – донъяға...


2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * Сибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. *\n«Бик ҡатмарлы кешеләр, тыумыштан уларға тәрән аҡыл бирелгән, әллә ни һѳйләшеп бармайҙар. Эштәре һәр саҡ уңышлы бара. Ҡайһы саҡ мин-минлектәрен алға ҡуялар, бик тәүәккәлдәр, маҡсатҡа ынтылыусандар. Кеше кәңәшенә түгел, ә үҙ фекерҙәренә таянып эш итергә яраталар. Тыштан тыныс күренһәләр ҙә, эстән янып-кѳйѳп йѳрѳйҙәр. Ғәҙәттә, мѳләйем һәм һѳйкѳмлѳ булыуҙары менән үҙҙәренә ылыҡтырып торалар...» Бына шулай тип яҙа Йылан йылында тыуыусылар хаҡында астрологтар. Был тулыһынса ысынбарлыҡҡа тап киләме, юҡмы—быныһы беҙҙең ѳсѳн ҡараңғы. Шуға ла һүҙҙе киләһе йылдың хужаларына—булдыҡлы һәм талантлы яҡташтарыбыҙға бирәйек.\nЗәйтүнә Рәхмәт ҡыҙы Йәнбәкова, Сибай педагогия колледжы директоры:\n—Мин 1965 йылда, йәғни Йылан йылында тыуғанмын. Йондоҙнамәгә ышанам тип әйтә алмайым, әммә ҡыҙыҡ ѳсѳн генә ҡарағаным бар. Ҡайһы бер ерҙәре тура килгән һымаҡ. Ғәҙәттә, «йыландар»ҙы аҡыллы, тип ҡылыҡһырлайҙар. Был ысынбарлыҡҡа тап киләлер, тип уйлайым. Йыландар араһында дипломаттар бик күп. Мин үҙем дә кеше менән яҡшы мѳнәсәбәт ҡорорға тырышам, ниндәй генә хәл булһа ла, уның урынына үҙемде ҡуйып ҡарайым. Яңы 2013 йылға килгәндә, шуны әйтер инем: мин үҙ йылымдан яңы үҙгәрештәр, уңыштар кѳтәм, яҡшыға ѳмѳтләнәм. Күптәр 13 һанын ѳнәп етмәй, унан ҡурҡа. Ә мин оптимист рухлы кешемен, киреһенсә яҡшыға юрайым. Ҡалалаштарыма, яҡташтарыма ла күңел күтәренкелеге, кәйеф кѳрлѳгѳ теләйем. Иң мѳһиме—һаулыҡ һәм оптимизм. Ауырлыҡтарға бирешмәгеҙ, улар ваҡытлыса.\nӘсхәт Әсхән улы Тоҡомбәтов, Сибай ҡалаһы прокуроры:\n—Йыландарға ныҡышмалылыҡ һәм маҡсатҡа ынтылыусанлыҡ хас. Шулай уҡ уларҙа күҙәтеүсәнлек, логик фекерләү яҡшы үҫешкән. Ошо сифаттарҙы үҙемдә һәм дуҫтарымда ла күрәм. Быға миҫал итеп, уларҙың тѳрлѳ урындарҙа юғары вазифа биләүҙәрен килтерергә мѳмкин. Әйткәндәй, хәләл ефетем Динә Әхмәт ҡыҙы ла Йылан йылында тыуған. Ғәҙәттә, һәр йылдан тик яҡшылыҡтар ғына кѳтәбеҙ. Алдағы йылдың да уңышлы булырына ѳмѳтѳм ҙур. Форсаттан файҙаланып, гәзит уҡыусыларҙы байрам менән ҡайнар ҡотлайым. Ғаилә именлеге, һаулыҡ теләйем.\nТаһир Мѳғлитдин улы Юнысов, Хәйбулла ра-йоны Әбеш ауыл советы рәйесе:\n—1965 йылда донъяға килгәнмен. Йондоҙна-мәгә ышанып етмәйем, тип әйтеүем яҙыҡ булыр. Яйы сыҡҡанда ҡарап барырға тырышам. Юрауҙар юш та килеп ҡуя. Йы-ланға килгәндә инде, күҙәтеүҙәрҙән сығып шуны әйтә алам: ошо билдә аҫтында тыуғандар белемгә ынтылыуҙары менән айырыла. Тырышлыҡ та хас уларға.\nҒѳмүмән, Йылан йылы миңә уңыш килтерә торған. Мәҫәлән, ѳс йыл Благовар районында уҡытҡандан һуң, 1989 йылда—үҙемдең йылымда тыуған ауылыма эшкә саҡырҙылар. 12 йылдан һуң ошо уҡ мәктәптең директор урынбаҫары итеп үрләттеләр. 2013 йылдың да емешле булырына ѳмѳтләнәм. Иң мѳһиме—сәләмәт булайыҡ, донъябыҙ имен торһон.\nЗәлиә Хафизова, А.Мѳбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театры актрисаһы:\n—Мин йондоҙнамә менән ҡыҙыҡһынам, уны уҡып барам. Үҙем 1989 йылда тыуғанмын, шуға ла «йылан»дарҙың характеры миңә яҡшы таныш. Эште, ғәҙәттә, яйлап, урын-еренә еткереп эшләйем. Бѳтә нәмәгә тыныс ҡарайым, тик һәр ваҡыт түгел. Мине ныҡ маҙаһыҙлап ташлаһалар, кешеләрҙең үҙҙәренә лә яман итеп әйтергә тура килгеләй. Элегерәк бигерәк оялсан инем. Хәҙерге заман баҙап ҡалыуҙы яратмай, һәр кем үҙен яҡлай белергә тейеш. Шуға ла бер аҙ тормош позицияһын үҙгәртергә тура килде. Ғѳмүмән, мин оптимист. Быйылғы 2012 йыл бик уңышлы үтте. Үҙ мѳхәббәтемде осратып, ғаилә ҡороп ебәрҙек. Икенсе юғары белем алыу ѳсѳн ситтән тороп юридик факультетҡа уҡырға индем. 2013 йыл тағы ла уңышлыраҡ булыр тип ышанам. Форсаттан файҙаланып, барлыҡ гәзит уҡыусыларҙы Яңы йыл байрамы менән ҡотлайым. Иң тәү сиратта һаулыҡ теләйем. Һаулығың булмаһа, башҡа ҡиммәттәрҙең кәрәге лә ҡалмай. Икенсенән, яҡындарының, туғандарының ҡәҙерен белһендәр. Беҙ 5 бала бәләкәйҙән атайһыҙ ҡалдыҡ, шуға хәҙер әсәй ѳсѳн ѳҙѳлѳп торабыҙ. Ғәзиз кешеләрегеҙҙе ҡурсалағыҙ, ихтирам итегеҙ, тип ѳндәшкем килә. Ѳсѳнсѳнән, һәр кемдең был донъяла парлы булыуын теләйем. Ғүмерегеҙ—бәхетле, бәхетегеҙ ғүмерле булһын! Байрам менән!


Беҙҙең «алтын баш»тар менән америкала ҡыҙыҡһыналар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Беҙҙең «алтын баш»тар менән америкала ҡыҙыҡһыналар\n14.09.2010 Беҙҙең «алтын баш»тар менән америкала ҡыҙыҡһыналар\nйәки Йәш ғалим Эдуард Ғәптрәҡипов ҡасан да булһа заманса ғилми эшкәртмәләргә илебеҙҙә «йәшел ут» асылырына өмөтләнә\nБыйылғы ҡоролоҡ һөҙөмтәһендә ҡоторған янғындар илебеҙҙә уға ҡаршы тора алырлыҡ көс, дөрөҫөрәге, быға тиклем ошо мәсьәләгә дәүләт кимәлендә иғтибар булмауын раҫланы. Иҫке техника һәм ысулдарҙың йоғонтоһоҙлоғо арҡаһында сит илгә ярҙам һорап мөрәжәғәт итеү генә хәлде бер аҙ йомшартҡандыр. Ысынбарлығыбыҙ иһә Рәсәйҙә янғынға ҡаршы көрәшерлек яңы технологиялар уйлап сығарыусы «аҡыллы баш»тарҙың булмауын түгел, ә бына тигән яңы, заманса проекттар була тороп та, патент ала алмайынса, һөҙөмтәлә ҡулланыу тапмайынса, лабораторияларҙа саң баҫып ятыуын күрһәтте.\nХәйер, бындай ысынбарлыҡ тик янғынға ҡаршы көрәш өлкәһендә генәме ни? Заманса уйлай, фекерләй белгән күпме йәш ғалимдарыбыҙҙың иҫ китерлек эшкәртмәләре тейешле ведомстволар тарафынан иғтибар етмәүҙән, дөрөҫөрәге, аҡса юҡлыҡҡа һылтаныуҙан, бойомға ашырылмай ҡала. Һәр уйлап табыусы, рационализатор, проектлаусы, ғалим үҙенең матур һәм файҙалы ниәт-ғәмәлдәрен уңышлы атҡарыу өсөн шәхси рәүештә АҡШ-тан йәки Австриянан инвестор эҙләй алмай – һушты алырлыҡ инновацион технологияларыбыҙҙың ҡағыҙҙа ғына ҡалыуы йәмғиәтебеҙҙең бәкәленә һуға ла инде. Әҙме ни ошо сәбәпле бына тигән ғалимдарыбыҙҙың, уйлап табыусыларыбыҙҙың сит илгә сығып китеү осраҡтары?!\nБашҡорт дәүләт медицина университетының кафедра ассистенты, медицина фәндәре кандидаты Эдуард Хәлил улы Ғәптрәҡиповтың ике йыл рәттән «Селигер» Бөтә Рәсәй йәштәренең инновацион форумында ҡатнашыуы, был мәртәбәле сараға үҙе менән уйлап табыу һәләтенә эйә булған студенттарын да алып барыуы тураһында күптән хәбәрҙар инем. Өфөнөң 21-се дауаханаһында төшкә тиклем табиплыҡ эшен тамамлап, университетҡа дәрес бирергә ашыҡҡан йәш ғалим менән тәнәфес араһында ғына осрашыу форсаты тейҙе.\nТөҫ-ҡиәфәтендә олпатлыҡ ярылып ятҡан ир уҙаманына 31 генә йәш икән. Үҙ иңенә шундай ҙа етди эштәр йөкмәп, шундай яуаплы бурыстар башҡарғанғалыр инде, ул үҙ йәшенән байтаҡҡа өлкәнерәк күренә. Ысынлап та, уның эш, фәнни-ғәмәли тәжрибәһе, тормошҡа ҡарашы, аң-зиһене, бәлки, ҡайһы бер илле-алтмыш йәшлек ир-азаматтарҙыҡына ҡарағанда ла тосораҡ булыуы Эдуардҡа шундай төҫ бирәлер.\nУл әле үҙе уҡытып йөрөгән университетты ете йыл элек кенә тамамлаған. Интернатура, унан һуң клиник ординатура үткән, бер үк ваҡытта кандидатлыҡ диссертацияһын яҡлаған. Дауаханала, университетта эшләп йөрөүе менән бер ваҡытта БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында өҫтәмә һөнәргә уҡып йөрөй. Медицина менән был уҡыу йортонда алған буласаҡ һөнәре араһында ниндәй бәйләнеш бар, тип һорарға ла өлгөрмәнем, әңгәмәсем үҙенең төп эшенә бәйле киләсәккә пландарын асып һалды:\n– Мин академияла идара итеү системаһын үҙләштерәм, һәм бының үҙ сәбәбе бар: Германияға барып, ундағы һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә идара итеү системаһын ныҡлап өйрәнгем килә. был илдәге кешегә йүнәлтелгән социаль страховка системаһы Рәсәй өсөн дә бик ҡулайлы булыр ине, – тип ҡыҫҡаса ғына аңлатты ул.\nУл ғына ла түгел, йәш ғалим ике йылдан докторлыҡ диссертацияһын да яҡламаҡсы! Бына бит беҙҙең йәштәр ниндәй: өлгәшелгәндәр менән генә ҡәнәғәтләнмәйенсә, һаман үҫешкә, камиллыҡҡа ынтыла, киләсәккә яҡты һәм изге пландар менән янып йәшәй. Көнләшерлек бит, ә!\nЭдуардтың күңелендә ижад итеү, тынғыһыҙ йәшәү осҡоно, үҙе әйтмешләй, өсөнсө курста, йәғни буласаҡ һөнәренең йүнәлешен аныҡлағас, ҡабына. Хирургик ауырыуҙар һәм яңы технологиялар кафедраһы мөдире, профессор Олег Владимирович Ғәлимовтың, беренсе курстан уҡ егеттең һәләттәрен һиҙеп ҡалып, уға айырым иғтибар биреүе, фәнни эшкә йәлеп итеүе лә үҙ һөҙөмтәһен биргәндер. Университетты тамамлағансы уның етәкселеге аҫтында егет төрлө уйлап табыуҙарға өлгәшкән. Һәм һәр яңы проект пациенттың хәлен яҡшыртыуға, йәрәхәттәрен тиҙерәк бөтәштереүгә арнала. Студент йылдарында үҙләштергән белеме һәм һәләттәре Эдуардты клиник ординатурала эшләп йөрөгән саҡта уҡ яңы асыштарға әйҙәй. 2005 йылда ул, мәҫәлән, ауыр кәүҙәле пациенттарҙың диафрагмаһының ҡыҙыл үңәс юлы бүҫерен дауалау өсөн ҡорамал уйлап таба. Ошо эшен камиллаштыра барып, ул былтыр Тверь өлкәһенең Асташков ҡалаһына «Селигер – 2009» форумына «Ауыр кәүҙәле пациенттың ҡыҙыл үңәс һәм ашҡаҙан сирҙәрен дауалауҙа инновацион технология» тигән эшен алып бара. Унда барғансы үҙебеҙҙең ерлектә, Башҡортостанда, патентланған был эшен бойомға ашырыу өсөн инвесторҙар эҙләп ҡарай, әммә... Шуныһы ҡыҙыҡ, үҙебеҙҙә ҡыҙыҡһыныу һәм ҡулланыу тапмаған проект нәҡ ошо юғары кимәлдәге сарала, ҡайҙан тиһегеҙ, Американан инвестор таба. Дөрөҫөрәге, йәш ғалимдың инновацион проектын АҡШ-тан «Хеликс Венчурс» вәкилдәре оҡшата һәм ике яҡлы килешеү төҙөргә тәҡдим итә. «Америкала йәшәһәң, бындай «алтын» башың менән күптән иң бай кешеләрҙең береһенә әйләнгән булыр инең», – ти уға сит ил вәкиле. Шулай итеп, Башҡортостан егетенең эше «Селигер»ҙа иң яҡшы егерме инновацион проект иҫәбенә индерелә.\n– Был технология буйынса яһалған операцияларҙан һуң өҙлөгөү хәүефе 95 проценттан 2 процентҡа тиклем төшә, – тип һөйләй уйлап табыусы. – Өҙлөгөү пациенттың операциянан һуң үҙен һаҡламауы арҡаһында ғына килеп сығыуы ихтимал. Беҙҙә ошо технология буйынса 300-ҙән ашыу операция уңышлы башҡарылды ла инде.\nФорумдан уңыш менән ҡайтҡас, Эдуард Хәлил улын Фәнни-техник өлкәлә бәләкәй предприятиеларҙы үҫтереүгә булышлыҡ итеү фондының рәсми вәкиле – БР-ҙың инновацион агентлығына эшкә саҡыралар. Был яңы идеялар менән янған егет өсөн бик ҡулай булып сыға. Ул яңы проекттар өҫтөндә ентекле эшләй башлай, студенттарын да йәлеп итә. Әлеге көндә уның менән берлектә медуниверситеттың ете студенты төрлө эшкәртмәләр өҫтөндә тир түгә. Уҡытыусыларына ҡарап дәртләнгән егеттәргә фәнни эш менән шөғөлләнеү үтә лә ҡыҙыҡ икән. Күп кенә ғилми тикшеренеүҙәренең һәр береһе ошо фондтың 400-әр мең һумлыҡ гранттарын яулаған. Был ғилми эште үҫтереүгә ҙур стимул булып торған. Ғөмүмән, һуңғы ике йылда Башҡортостанда үткәрелгән «Умники» инновацион конкурсында федераль инвестицияларҙы йәлеп иткән 35 грант яуланған. Республикабыҙҙың күп кенә вуздары – БДУ, БДМУ, ӨДАТУ, ӨДНТУ, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге студенттары грант яулаусылар иҫәбендә. Эдуард Хәлил улы белдереүенсә. бөгөн уларҙың ҡайһы берҙәре буйынса тикшеренеү эштәре тамамланыу өҫтөндә.\nЙәштәрҙең ижад ҡеүәһе көслө булыуын быйылғы «Селигер»ҙа ла уңыш ҡаҙаныуҙары дәлилләй: Башҡортостандан 60 кеше – ғалимдар, аспиранттар, студенттар унда үҙ хеҙмәт емешен күрһәтергә алып барған. Ғәптрәҡипов иһә студенттары менән үҙҙәренең ике проектын – мөғжизәле майҙарын (йәрәхәтте тиҙ бөтәштереүсе май) һәм яраны инновацион бәйләү сараһын (йәрәхәт алған пациентты оҙайлы транспортировкалау ваҡытында йоғонтоло сара) тәҡдим иткән. Мөғжизәле май беҙҙең урман-ҡырҙарҙа үҫкән үләндәр нигеҙендә эшләнгән һәм йәрәхәттәрҙе 3 – 5 көнгә иртәрәк бөтәштереү һәләтенә эйә. Әйткәндәй, ул «Старт-ап» программаһының иң яҡшы 15 проекты иҫәбенә индерелгән. Ғилми һынауҙар үткәндән һуң, был мөғжизәле май дарыухана кәштәләренә сығыр ине, тик, әлеге лә баяғы, республиканың фармация компанияларында ул ҡыҙыҡһыныу уятмаған. Халыҡтың ихтыяжын иҫәпкә алып, бәлки, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы һәм берәй фармкомпания был майҙы етештереүгә тотонор? Мотлаҡ тотонор, тибеҙ, сөнки, сит илде байытҡансы, үҙебеҙҙең республика мәнфәғәтен ҡайғыртыу мөһимерәк бит.\n– Илдә инновацияларға, модернизациялауға баҫым яһалғанда, беҙҙең, йәғни социаль йүнәлештәге, проекттарға ла һорау тыуыр, тип ышанғы килә, – тип һүҙен дауам итә әңгәмәсем. – Эйе, беҙҙә уйлап табыусылар, новаторҙар күп. Әйтәйек, беҙҙең университет лабораторияларында ғына профессорҙарыбыҙҙың йөҙләгән яңы проекты саң баҫып ята. Инвесторҙар табыу өсөн бит ғалимдарға менеджерҙар кәрәк. Сөнки профессор үҙе инвестор эҙләп, килешеүҙәр, пландар төҙөп йүгереп йөрөй алмай бит. Бының өсөн уның мөмкинлеге лә, ваҡыты ла юҡ. Ошо мәсьәлә буйынса Президент Рөстәм Зәки улының блогына сыҡҡайным, ул бик ыңғай ҡарашта булыуын белдерҙе.\nӘйткәндәй, яңы яра бәйләү сараһы иң яҡшы илле топ-проект иҫәбенә индерелеп, 11-се урын алған һәм ғилми тикшеренеүгә грант яулаған.\nМедуниверситеттың бишенсе курс студенты Тимур Сәләховтың хеҙмәте айырым танылыу яулаған. Ул уйлап сығарған «Электрон паспорт» күптәрҙе ҡыҙыҡһындырған.\nЭдуард Хәлил улының гәзит уҡыусыларға асып һалырҙай үҙенең һәм студенттары менән берлектәге проекттары байтаҡ. Ошо инновацион эшкәртмәләрҙе бер ергә туплар һәм бойомға ашырыр өсөн БДМУ-ның технопаркын булдырыу ниәте менән йәшәй ул. Өфөләге бер нисә вуздың, әйтәйек, авиация техник университетының ундай тәжрибәһе күптән бар һәм үҙен аҡлаған. Медуниверситет йәштәренең дә ғилми-ғәмәли потенциалын асыу, үҫтереү өсөн төп нигеҙ булып торор ине ул. Ә йәштәрҙең потенциалы, күреүебеҙсә, бик ҙур!


1 октябрҙә БР Милли музейы һәм филиалдары ололарҙы бушлай экскурсияға саҡыра // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n1 октябрҙә БР Милли музейы һәм филиалдары ололарҙы бушлай экскурсияға саҡыра\n10:38, 1 октября 2013 Мәҙәниәт\n1 октябрҙә Башҡортостан Республикаһы Милли музейының барлыҡ экспозициялары пенсионерҙар өсөн асыҡ. Өлкән йәштәге кешеләр музейҙың филиалдарындағы барлыҡ даими һәм ваҡытлыса экспозициялары менән дә бушлай таныша ала. Бындай учреждениеның бүләге традиция буйынса Ололар көнөндә уҙғарыла. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ул Рәсәйҙә 1 октябрҙә билдәләнә.\nМилли музейҙан хәбәр итеүҙәренсә, төп экспозицияларҙан тыш, килеүселәр Башҡортостанда радиотапшырыуҙар башланыуға 85 йыл тулыуға арналған ҡыҙыҡлы экспозицияны ҡарай аласаҡ.\nТөп музейҙың эш сәғәте: сәғәт 11-ҙән 18 сәғәткә тиклем. Адресы: Өфө ҡалаһы, Совет урамы, 14.\n1 октябрҙә Асыҡ ишектәр көнөн БР Милли музейының унлаған филиалы ла үткәрә: Аксаков ғаиләһе музейы, Салауат Юлаев музейы, С.Т. Аксаковтың мемориаль йорт-музейы, Әхмәт-Зәки Вәлиди музейы, Дүртөйлө, Октябрьск, Темәс, Туймазы, Учалы ҡалалары һәм Әбйәлил районынының тарихи-тыуған яҡты өйрәнеү музейҙары.\nТеги: өлкән йәштәгеләр көнө,музейҙар


12 Февраль 2011, 15:04\nХәҙер, быҙау тыуғас, уны һыйырға ғына ҡушып ҡуйыу, теләгән бер ваҡытта бесән ашата башлау ғәҙәте бөттө – кешеләр малды әллә ни күп булмаһа ла, берәгәйле итеп аҫрарға тырыша. Шуға ла һыйыр быҙаулау менән уны яҡшылап тәрбиәләй башларға кәрәклеген һәр кем аңлай. Малды бер өҙлөктөрһәң, йүнле тоҡом да, күп һөт тә, тәмле һәм күп ит тә көтөргә кәрәкмәгәнлеген аңлайбыҙ.\nБыҙау тыуғас, 6 – 7 көн үтеү менән уны үҫемлек менән туҡландыра башларға кәрәк. Артыҡ оҙаҡлап китһәң, уның ашҡаҙаны насар үҫешәсәк. Әлбиттә, иң шәп аҙыҡ бер ниндәй ҙә диңгеҙ аръяғынан килтерелгән серле нәмә түгел, ә хуш еҫе сығып торған ябай бесән. Шуға ла йәйен бесән әҙерләгәндә матур итеп йәшел көйө генә кипкән япраҡлы бесәнде һарай башында айырым һаҡларға кәрәк. Уларҙы бәрәстәр, быҙауҙар ашаясаҡ. Был бесәнде йәйҙең башындараҡ әҙерләйҙәр. ҡыҫҡаһы, беҙҙең олатайҙар малға бесән генә тиерлек ашатып, дөрөҫ юл һайлаған.\nБыҙауға бесәнде көнөнә өс-дүрт тапҡыр, яҡынса алғанда, 200 грамлап бирергә кәрәк. Быҙау тәүҙә бесәнде сәйнәй, әммә йотмай. Ул сәйнәп ташлаған бесәнде алып, яңыһын һалырға кәрәк. Ике-өс аҙнанан быҙауҡай бесәнде рәхәтләнеп ашай башлаясаҡ.\nТәүге айҙарҙа быҙауҙың шәкәр менән крахмалды иреткән ферменттары насар эшләй. Шуға ла составында күп крахмал йәки шәкәр булған татлы тамырҙарҙы, кукуруз, арпа кеүек нәмәләрҙе ашатыуҙың фәтүәһе юҡ. Хәҙер быҙауҙар өсөн сығарылған махсус аҙыҡтар бар, ике-өс аҙна үткәс, уларҙы ла бирергә мөмкин.\nБер айлыҡ быҙауға кишер менән картуф бирә башларға була. Кишерҙе алдан иҙгеләп әҙерләйҙәр. Ә картуфты бешереп, иҙмә эшләргә кәрәк. Был аҙыҡ быҙауҙар өсөн бик файҙалы. Сөгөлдөр биреүҙе саҡ ҡына көтөңкөрәп тороғоҙ. Быҙау тыуып, дүрт ай тирәһе үткәс, уға силос бирергә була. Тик ул әсегән булмаһын, сифатлыһы кәрәк. Һәм, әлбиттә, быҙауҡайҙың төп һәм алмаштырғыһыҙ аҙығы булып әсәһенең һөтө тора.\nБыҙауҙы тәүге көндәренән үк ябай һыу эсергә өйрәтергә кәрәк. Үҫкән организмға ыуыҙ һөтөндә, һөт составында булған һыу ҙа етә, тип уйлаусылар яңылыша. Быҙауҡай тыуып, 3 – 4 көн үтеү менән ярты литрлап ҡайнатып һыуытылған һыу эсерә башлайҙар. Ә инде уға өс аҙна булғас, ҡайнатылмаған һыуҙы быҙау үҙе теләгән тиклем эсерәләр. Һыу быҙау имгәндән һуң бер сәғәт тирәһе үткәндән һуң бирелә.


Хәбәрҙәр: Климат үҙгәреүе арҡаһында, Лондон һәм Пекин юҡҡа сығыуы ихтимал.\nКлимат үҙгәреүе арҡаһында, Лондон һәм Пекин юҡҡа сығыуы ихтимал.\nМетеорология күҙәтеүҙәре алып барыла башлағаны бирле, беҙҙең планеталағы быйылғы июнь иң эҫе ай булды- был турала АҠШ-тың Океандар һәм атмосфераны тикшереү идаралығы хәбәр итә. Эксперттар әйтеүенсә, глобаль йылыныу күҙгә бәрелеп тора: 2015 йылдың тәүге яртыһы уғата йылы булды. 2014 йылда ла юғары температуралар рекорды теркәлеүе белгестәрҙе борсоуға һала.\nЭҫе һауа бөтә континенттарға таралды, айырыуса Пакистанда был ныҡ һиҙелде: бығаса күрелмәгән юғары температуранан меңдән ашыу кеше зыян күрҙе. Эҫелек ҡорбандарының күбеһе- Синд провинцияһы халҡы. Был региондың ҡайһы бер ҡалаларында термометр бағанаһы 49 градусҡа ҡәҙәр күтәрелде.\nКүрше Һиндостанда ла хәлдәр ауыр. Унда эҫенән 400-ҙән ашыу кеше һәләк булған. Бындағы температура 47ºC булып киткән. Властар урындағы хәстәханаларҙы ғәҙәттән тыш хәл режимына күсерҙе. Белгестәр һүҙҙәре буйынса, дәүләттәр тарафынан глобаль йылыныуҙың граждандар һаулығына, ғүмеренә етди хәүеф тыуҙырыусы булараҡ ҡабул ителергә тейешлегенә бер дәлил был.\nScience журналындағы мәҡәләлә ғалимдар раҫлауынса, донъя океаны кимәле 6 метрға күтәрелеүе ихтимал. Был иһә, Лондон һәм Пекинды ла индереп, күп дәүләттәрҙең баш ҡалаларына янай. Планетабыҙ температураһын 2 градусҡа кәметеүҙе маҡсат итеп ҡуйған БМО талаптары үтәлгән осраҡта ла булырға мөмкин ул.\nҒалимдарҙың ҡайһы берҙәре, хәүефтең етди булыуына баҫым яһап, энергия алыу маҡсатында таш күмерҙән тулыһынса баш тартырға саҡыра. Ә кем быны эшләмәй, атмосфераны бысратҡаны өсөн, түләргә тейеш була.\nӘлегә был талаптарҙы тормошҡа ашырыу мөмкинлеге юҡ. Рим папаһы Франциск та ошо турала сығыш яһаны. Уның фекере буйынса, глобаль йылыныуға планетаның киләсәге хаҡында уйламаған, тиҙ генә байырға теләгән ҡомһоҙ кешеләр ғәйепле.\n”Беҙҙең йорт” емерелә, бынан тәүге нәүбәттә ярлы халыҡ зыян күрә. Үҙебеҙ йәшәгән “баҡса”ны тәртиптә тотоу һәм һаҡлау хаҡындағы Аллаһтың кешеләргә йөкмәткән әмеренә таянып, яуаплылыҡҡа саҡырам”,-тип белдерҙе понтифик.\nТөп һорау ҡала: “баҡсабыҙҙы” һаҡлау һәм яңы альтернатив энергия сығанаҡтарына күсеү өсөн кем түләргә тейеш? Күптәр ошо йыл аҙағында Парижда үтәсәк БМО-ның климат үҙгәреүенә бәйле конференцияһында бөтә һорауҙарға ла яуап алырға өмөтләнә. Унда планетабыҙҙың барса илдәре өсөн аныҡ эш планы булған яңы глобаль килешеүгә ҡул ҡуйыу планлаштырыла.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - сәләмәтлек әлифбаһы - 2014 - Мәҡәләләр\nБөгөн медицина өлкәһе ҡытлыҡ кисергән белгестәрҙең береһе, моғайын, эндокринологтарҙыр. Сөнки һәр дауалау учреждениеһы бындай белгестәр менән комплектланған тип әйтеп булмай. Шул уҡ ваҡытта эндокринологияға бәйле проблемаларҙы асыҡлағанда ҡарауыл ҡысҡырырға ғына ҡала. Бының сәбәптәрен аңларға тырышыу маҡсатында 2-се Республика клиник дауаханаһының эндокринология кабинеты мөдире, медицина фәндәре кандидаты, юғары категориялы табип Гөлзифа Әбделхәй ҡыҙы ӘБҮШАҺМАНОВАға мөрәжәғәт иттек.\nТарих биттәрен байҡап...\nXIX быуаттың һуңында Рәсәйҙең таулы төбәктәрендә (Урал, Алтай, Альп һ.б.), йод етешмәгәнлектән, боғаҡ сире (зоб) киң таралыуы асыҡлана һәм уҙған быуаттың 30-сы йылдарында тотош ил буйынса йод профилактикаһы уҙғарыла. Был эш бик ваҡытлы һәм уңышлы атҡарыла. Сөнки йод етешмәүе арҡаһында халыҡ араһында кретинизм (тыумыштан ҡалҡан биҙе етерлек дәрәжәлә эшләмәүҙән физик һәм психик үҫештең артта ҡалыуы) ныҡ тарала башлаған була. Мәҫәлән, ул ваҡытта Башҡортостанда кретенизм 7-9 процент тәшкил итә. Уртаса күрһәткес 3 процент булырға тейеш, тип иҫәпләнгәндә, 5 процент кретинизм киҫкен хәл булараҡ ҡарала һәм был осраҡта инде ҡарауыл ҡысҡырырға кәрәк. Ә совет власы ойошторолған йылдарҙа тап башҡорттар йәшәгән таулы райондарҙа боғаҡ сире ныҡ таралған була.\nЙод профилактикаһы үткәреү һәм уның 30 йыл дауам итеүе һөҙөмтәһендә кретинизм күрһәткесе 1-3 процентҡа тиклем кәмей. Башҡортостан буйынса, һуңынан тотош СССР-ҙа, боғаҡ сире эндемияһы бөтөрөлдө тигән һығымтаға киленә һәм профилактика эше туҡтатыла. Һуңынан инде үҙгәртеп ҡороуҙар осоро башланғас, был сир бөтөнләй онотола. Мин уҙған быуаттың 90-сы йылдарында эшләй башланым. Әгәр берәй пациентта гипотиреоз (организмға гормондарҙың аҙ бүленеп сығыуы) асыҡланһа, бөтөн поликлиника табиптары ул ауырыуҙы күрергә килә торғайны. Уны конференцияларҙа ҡатнашыусыларға, студенттарға, табиптарға күрһәтәләр ине, йәғни ул һирәк осрай торған сир иҫәпләнә ине. Әммә бөгөн дә төбәгебеҙ йодҡа ҡытлыҡ кисерә һәм шуға күрә боғаҡ сире менән ауырыусылар күбәйә. Әгәр артабан да шулай дауам итһә, илдә һәр икенсе кеше боғаҡ сире менән яфалана башлаясаҡ.\nГипотиреоз һәм уның эҙемтәләре\nБөгөн врачтарға гипотиреоз менән көн һайын тиҫтәләгән кеше мөрәжәғәт итә. Ҡалҡан биҙенең функциялары әкренәйеүе йөрәк эшмәкәрлегенең дә әкренәйеүенә, брадокардияға килтерә. Ҡан тамырҙары - ҡанды, бөйөрҙәр шыйыҡлыҡты аҡрын тиҙлек менән ҡыуа, организмда һыу туплана, башта аяҡтар, һуңынан йөҙ, артабан үпкә, йөрәк, иң ахыр сиктә инде эстең аҫҡы өлөшө шешенә. Бындай сирлене йоҡоға тартып тик тора, эс ҡата. Әммә иң ҡурҡынысы - баш мейеһенең шешенеүе. Сөнки баш һөйәге эсенән шыйыҡлыҡ бер ҡайҙа ла китмәй, арҡа мейеһе каналы бик нескә һәм шыйыҡлыҡты бик аҙ күләмдә генә ҡыуып сығарырға һәләтле. Ә инде баш мейеһендә шыйыҡлыҡ тупланыуы шуның менән хәүефле: ул мейегә, һоро матдәгә баҫым яһай. Интеллект өсөн тап һоро матдә яуап бирә. Баҫым һөҙөмтәһендә улар һәләк була һәм интеллект түбәнәйә, кретинизм барлыҡҡа килә. Кешенең хәтере насарая, йәшәү дәрте һүнә, хис-тойғолар тоноҡлана, депрессия башлана. Ғәҙәттә, күп осраҡта гипотиреоз депрессия артына йәшеренә. Элегерәк, ҡан буйынса гормондарҙы асыҡлау ысулы булмағанда, был сирҙе диагностикалау бик ауыр була торғайны, хәҙер был йәһәттән медицина бик алға китте.\nДиссертациям өсөн материалды нефть эшкәртеү предприятиеларында эшләүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың ҡалҡан биҙен тикшереүгә арнағайным. Улар араһында асыҡланған боғаҡ сиренең 70 процентына аутоиммун тиреоидит формаһы (ҡалҡан биҙе туҡымаларының хроник ялҡынһыныу һөҙөмтәһендә зарарланыуы. Иммунитет организмды һаҡламай, киреһенсә, ҡалҡан биҙенә һөжүм итә) диагнозы ҡуйыла ине. Хәҙер, киреһенсә, был сирҙең 70 проценты - төйөр формаһында, 30 проценты - аутоиммун тереоидит. Был нимә тураһында һөйләй һуң? Элегерәк был сирҙе йод дефицитына бәйләмәйҙәр ине. Ә хәҙер, сир төйөр формаһында асыҡланғас, уның сәбәбен барыбер йод дефицитында күрәләр. Йәғни йод дефициты ла арта, боғаҡ сиренең төйөр формаһы ла күбәйә. Был бик хәүефле, сөнки төйөрҙәр яман шешкә әүерелеүе мөмкин. Теләһә ниндәй яман шеш агрессив була, әгәр ул ҡалҡан биҙендә барлыҡҡа килһә, ахыры насар тамамлана. Йәғни теләһә ниндәй яман шеште дауаларға, уны күҙәтеп торорға, дауалағандан һуң кеше күпмелер йылдар йәшәргә мөмкин, ә ҡалҡан биҙе яман шешенең 70 һәм унан да күберәк осрағында кешене ҡотҡарып ҡалыуы мөмкин түгел.\nГипотиреоз диагнозы ҡуйылған кеше даими рәүештә, ғүмер буйы организмдағы териод гормонын тулыландырыу өсөн тироксин - гормональ таблеткалар эсергә тейеш. Хәҙер был гормондың синтетик аналогын уйлап таптылар, шуға күрә уларҙы ҡайҙан алыу проблемаһы юҡ. Уларҙың уңайлы яғы бар: миллиграммға йәки микрограммға тиклем аныҡ доза билдәләргә мөмкин.\nШәплек тә яҡшы түгел...\nШулай уҡ ҡалҡан биҙе үҙ функцияларын артыҡ шәп, етеҙ башҡарған осраҡ та бар. Артыҡ гормондар бүленеүгә бәйле сир гипертиреоз тип атала һәм ул Башҡортостанда барлыҡ ауырыуҙар һанынан 0,01 - 0,1 процентын тәшкил итә. Гипертиреоз бик һирәк барлыҡҡа килә. Был осраҡта инде барлыҡ ағзалар саманан артыҡ эшләй. Йөрәк рецепторҙарының туранан-тура стимуляцияланыуы тахикардияға килтерә, йәғни йөрәк шәп тибә, тирләтә, матдәләр алмашыныуы көсәйә. Майҙар, углеводтар, аҡһымдар тиҙ эшкәртелә, һөҙөмтәлә кеше күп ашай, шул уҡ ваҡытта һимермәй, киреһенсә, ябыға, эсе йомшара. Былар - күҙгә ташланып торған билдәләр. Ғәҙәттә, эндокринологияла ауырлыҡтың үҙгәреүе - кәмеүе йәки артыуы - табипҡа мөрәжәғәт итергә сәбәп булып тора. Гипертиреоз булғанда ҡалҡан биҙенең эшмәкәрлеген баҫыусы препараттар тәғәйенләп, тулыһынса дауалап була. Бары тик кеше бер йыл, йыл ярым туҡтауһыҙ дауаланырға тейеш. Был ваҡытта ҡояшта ҡыҙынырға, саунаға йөрөргә һәм башҡа йылытыусы процедуралар алырға ярамай.\n"Татлы", әммә хәүефле сир\nГормон бүлеп сығарыусы ағзаларҙың иң мөһиме, әлбиттә, ашҡаҙан аҫты биҙе һәм, мәғлүм булыуынса, тап ашҡаҙан аҫты биҙе организмды инсулин менән тәьмин итә. Әгәр инсулин дефициты барлыҡҡа килһә, диабет йәки шәкәр ауырыуы башлана. Диабеттың беренсе төрө - ашҡаҙан аҫты биҙендәге бета-күҙәнәктәрҙең юҡҡа сығыуы. Үлгән күҙәнәк ҡабат терелмәй һәм кеше сирләй башлағандың беренсе көнөнән үк инсулин ҡаҙатырға тейеш була. Әгәр өс көн эсендә инсулин ҡаҙатмай икән, үләсәк, сөнки инсулинһыҙ йәшәү мөмкин түгел. Бында диабеттың аутоиммун сир булыуын да оноторға ярамай, йәғни иммунитет сит антитәнсәләргә, вирустарға, бактерияларға ҡаршы түгел, ә организмға ҡаршы эшләй һәм ашҡаҙан аҫты биҙенең күҙәнәктәрен ашай башлай. Был процесс бик тиҙ бара һәм 2-3 ай эсендә кеше диабет сирлегә әүерелеүе мөмкин.\nДиабеттың икенсе төрө - барлыҡ бета-күҙәнәктәр бар, улар эшләй, хатта саманан артыҡ эшләй. Әммә ул туҡланыуын контролдә тотмай. Углеводлы ризыҡты күп ҡуллана. Организмға углеводтар ни тиклем күберәк инә, шул тиклем инсулин эшләп сығарыла. Әгәр инде бындай туҡланыу айҙарға, йылдарға, тиҫтә йылдарға һуҙылһа, ашҡаҙан аҫты биҙендәге генетик программаға ярашлы һалынған бета-күҙәнәктәр запасы кәмей. Йәғни был ағза үҙенә сикле күләмдә һалынған инсулинды ҡулланып бөтә. Шул сәбәпле бөгөн шәкәр сире оло йәштәгеләр араһында ғына түгел, йәштәр араһында ла арта бара. Сөнки урта йәштәгеләр туҡланыуын контролдә тотмай, ә организм углеводтар күләмен үҙләштерә алмай. Шулай итеп диабет йәшәрә. Элегерәк 45 йәшлектәрҙе хәүеф сиге тип ҡарай инек, хәҙер Бөтөн донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы 30 йәшлектәрҙе лә хәүеф төркөмөнә индерә.\nШәкәр ауырыуы шуныһы менән хәүефле - ул бер ниндәй симптомһыҙ башлана, йәғни күҙгә салынып торған клиникаһы юҡ. Шул сәбәпле диагностика саҡ ҡына һуңлауы ла мөмкин. Әммә уны ауыҙ кибеүе, иртән йоҡонан тороу менән йәки төн уртаһында һыуһап һыу эсергә йүгереү, иртән сәй эскәс, төшкө ашҡа тиклем түҙә алмау кеүек симптомдар аша белергә һәм ваҡытты һуҙмай, шунда уҡ табипҡа күренергә кәрәк. Юҡһа, сирҙе аҙҙырырға ла мөмкин. Йыш бәҙрәфкә йөрөгәндә лә табип менән кәңәшләшеү зарур. Сөнки бәүел менән организмдан глюкоза сыға, йәғни ул һыу ярата һәм үҙе менән бергә организмдан һыуҙы күп итеп алып сыға. Шуға күрә шәкәр сире булған кешенең көнөнә 20-40 тапҡыр хәжәт үтәргә йөрөүе, ә бүленеп сыҡҡан бәүел күләме 3-10 литрға тиклем барып етеүе мөмкин. Һөҙөмтәлә организм һыуһыҙлана, тире ҡорой, тән ҡысыта. Һыу етешмәгәнлектән, күҙ яҫмығы тоноҡланып, күреү һәләте насарая, катаракта башлана. Йәки күҙ төбөндә селтәрле шекәрә шартлауы ихтимал. Шулай уҡ ҡул һәм аяҡ ойой, сәнсә башлай, сөнки нервылар үлә, глюкотоксик эффект башлана. Әгәр бәләкәй бала ла тиктомалдан һыуҙы күп эсә, тиктомалдан ябыға икән, тиҙ арала табипҡа алып барырға һәм ҡандағы шәкәр күләмен тикшертергә кәрәк.\nБөтөн донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы шәкәр сире менән ауырыу хәүефенең 15 факторын билдәләй. Шуларҙың иң тәүгеһе - 45 йәштән олораҡ булыу. Ғаиләлә шәкәр сире менән ауырыусылар (ата-әсәләр, олатай-өләсәйҙәр, балалар, ейән-ейәнсәрҙәр, ағай-апайҙар) бар икән, хәүеф тағы ла арта. Шулай уҡ тыуғанда дүрт килонан - халыҡ-ара стандарттан юғарыраҡ ауырлыҡ - артығыраҡ булып тыуған балалар һәм уларҙы тапҡан әсәләр, йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре менән ауырыусылар, гипертония, йөрәктең ишемик ауырыуы, гастероэнтерологик сирҙәр, ашҡаҙан аҫты биҙе, панкреатит менән ауырыусылар барыһы ла хәүеф төркөмөнә инә. Бөтөн донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы стресты үҙ аллы хәүеф төркөмөнә индерә. Йәғни ул беҙгә даими рәүештә йоғонто яһап торған, идара итеп булмаған хәүеф факторы. Шуға күрә Бөтөн донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы, һәр көнөгөҙ стресс икән, уға ҡарашты, мөнәсәбәтте үҙгәртегеҙ, тип кәңәш итә. Япондар иһә, әгәр етәксең алама һәм һин уны алмаштыра алмайһың икән - эшеңде алмаштыр, ти. Әгәр көндәлек тормошоғоҙҙа стресс бар икән, унан мөмкин булған юлдар менән, хатта эш урыныңды алмаштырып булһа ла, арынырға кәрәк. Сөнки көн һайын стресс кисереп, ҡаһармандарса эшләүегеҙҙең хаҡын сәләмәтлегегеҙ менән түләйһегеҙ. Көндәлек стрестың сәләмәтлеккә килтергән зыян күләмен фән әлегә баһалай алмай. Әгәр үҙегеҙҙә ике генә фактор тапһағыҙ ҙа, шәкәр сире менән ауырыу хәүефе бар һәм тиҙ арала табипҡа мөрәжәғәт итеп, тикшереү үтеү зарур.\nӘйткәндәй, сит илдә бер генә табип та психотерапевт менән кәңәшләшмәйенсә, ауырыуҙы дауалай башламай. Сөнки әгәр кешенең психологик статусы тотороҡло түгел, уны нимәлер борсой икән, табиптың тырышлығы бушҡа ғына буласаҡ, дауалау бер нисек тә тәьҫир итмәйәсәк. Шуға күрә, тәү сиратта, психологик торошто тотороҡландырырға, мөмкин булған ҡәҙәр стрестан арындырырға кәрәк. Табиптың уңышының 50 проценты - ул пациенттың инаныуына, уның оптимизмына, тынысланыуына бәйле.\nШәкәр сире барлыҡҡа килеүҙә, әйтеп үтеүемсә, саманан тыш ашау ҙа, бигерәк тә шәкәрҙе һәм картуфты күп ҡулланыу тора. Төрлө тәм-том, торттар, туңдырма бик ҡурҡыныс. Хәҙер кешенең саҡ ҡына аҡсаһы булһа, ул магазинға йүгерә һәм сәтләүек, ярмалар, шыттырылған һоло һ.б. алыу урынына еңел үҙләштерелеүсе углеводтарға бай продукттар ала. Организм 98 процент энергияһын углеводтар иҫәбенә бүлеп сығара, ә 1-2 процент аҡһым һәм майҙар өлөшөнә ҡала. Йәғни ул уларҙы бөтөнләй эшкәртә белмәй. Әммә углеводтар углеводтарҙан айырыла. Организмға уларҙы ҡайҙан - ҡара икмәктәнме, ағынанмы, торттанмы йәки бутҡананмы - алыуы мөһим түгел. Бутҡа, ҡаты сортлы ярмаларҙан, ярҙырылған ондан бешерелгән икмәктәге углеводтарҙы организм оҙағыраҡ үҙләштерә, углеводтар мейегә барып етһен өсөн 15 минут ваҡыт кәрәк, ә инде тәм-томдан ул шунда уҡ, ашағандан һуң 4 секунд үткәс, мейегә барып етә. Организм ошоға өйрәнә һәм тиҙ барлыҡҡа килгән энергияны талап итә башлай. Был бигерәк тә аҡыл талап ителгән эшмәкәрлектә (студенттар имтиханға әҙерләнгәндә, отчеттар ваҡытында, интеллектуаль эшмәкәрлек менән шөғөлләнгәндә) сағылыш таба. Ләкин ошо ваҡыт үтеү менән тиҙ үҙләштерелеүсе углеводтарҙы ҡулланыуҙы туҡтатып, сәләмәт ризыҡҡа күсергә кәрәк.\n20 йыл эшләү дәүеремдә шәкәр сиренән ҡотолоуҙың бер нисә генә осрағын күҙәттем. Ул да булһа, диагностика ваҡытындағы яңылышлыҡҡа бәйле. Йәғни кеше киҙеү менән ауырыһа, инсульт, инфаркт үткәрһә, операция эшләтһә - ҡанда шәкәр күтәрелә. Был осраҡта табиптар диагноз ҡуйырға ашыҡмай. Ә инде өс ай тикшерелеп йөрөп, ауырыуының киҫкен ваҡытын үткәреп ебәргәндән һуң ғына ҡандағы шәкәр кимәле юғары булһа, артабан диабетҡа диагностика үткәрәбеҙ. Ҡайһы бер ауырыуҙар йылдар буйы күҙәтеү аҫтында тора, шул уҡ ваҡытта татлы ризыҡтар ҙа ашай, әммә ҡандағы шәкәр кимәле нормала ҡала. Өҫтәмә рәүештә тикшереүҙәр үткәргәндә инде, ул кешегә диагноздың яңылыш ҡуйылғаны асыҡлана. Йәғни эндокринолог кешенең алда атап киткән ауырыуҙар үткәреүен иҫәпкә алмайынса диагноз ҡуйһа, был диагноз ғүмерлеккә ҡала, сөнки бер табип ҡуйған диагнозды икенсе табип бер ваҡытта ла икенсе төрлө итеп раҫламаясаҡ.\nШулай уҡ шәкәр кимәле һимереү һәм артыҡ ашау фонында күтәрелеүе мөмкин. Әгәр кеше аҡылға ултырып, сәләмәтлеге өсөн яуаплылыҡты үҙ ҡулына алып, йәшәү, ашау рәүешен ҡәтғи контролдә тота икән, диабет кире ҡайтмай. Ләкин бының өсөн углеводһыҙ, майһыҙ диета һаҡларға, ауырлығыңды контролдә тоторға, даими рәүештә физик күнегеүҙәр эшләргә кәрәк. Әммә бындай режим менән йәшәүселәр бөтөнләй юҡ тиерлек. Ни өсөн? Сөнки кешеләрҙең ялҡаулығы көслөрәк. Миңә бер пациент шулай тигәйне: "Диабет менән сирләүселәр - иң ялҡау кешеләр". Ысынлап та, кеше бит эш күплеккә, вазифаһына, балалары, ғаиләһенә һәм башҡа сәбәптәргә һылтанып, аҡланырға ярата, ләкин үҙенең сәләмәтлеген хәстәрләмәй. Ә бит хатта психологтар ҙа, кеше, тәү сиратта, үҙен яратырға тейеш, тип билдәләй. Кемдер, мин эшемде яратам, эшем өсөн шуны-шуны үтәргә лә әҙермен, ти икән, ул алдаша. Үҙен яратмаусы, үҙенә яҡшы мөнәсәбәттә булмаусы бер ваҡытта ла үҙен урап алған башҡа нәмәләргә яҡшы мөнәсәбәттә була алмай. Үҙен яратҡан кеше генә һәр саҡ үҙе өҫтөндә эшләйәсәк, камиллыҡҡа ынтыласаҡ, табиптарҙың ҡушҡанын үтәйәсәк. Табип талаптарының иң ябайы: йылына бер тапҡыр ҡалҡан биҙенә ультратауыш тикшереүе үтергә, өс ай һайын ҡандағы шәкәр кимәлен тикшертеп торорға, йылына бер тапҡыр гормондарға анализ тапшырырға кәрәк.\nӨйөңдәге хәлде күршеңдән һора\nУҙған быуаттың 90-сы йылдарында бер коллегам Германияла халыҡ-ара конференцияла ҡатнашҡайны. Уның: "Германияла диабет диагнозы беренсе тапҡыр асыҡланған пациентҡа табип-эндокринолог, эндокринология шәфҡәт туташы, диетолог, физик культура табибы өс көн буйына көн режимын төҙөй, физик күнегеүҙәр билдәләй, ауырыуҙың һорауҙарына яуап бирә, шәфҡәт туташы нисек укол яһарға, дарыуҙарҙы нисек эсергә өйрәтә",- тип һөйләгәнен әкиәт кеүек итеп тыңлағайныҡ. Өҫтәүенә, бындай курстар даими рәүештә ҡабатланып тора икән. Шулай уҡ телевидение, радионан сәләмәтлек тураһында тапшырыуҙар даими була, һәр ерҙә плакаттар эленгән. Шәкәр сирлеләр "Диабет мәктәбе"ндә уҡый. Әгәр диабет мәктәбен үтмәһәң, страховка түләнмәй, имеш, ә уларҙа һәр ерҙә страховка кәрәк. Беҙҙә иһә ауырыуҙы беренсе тапҡыр ҡабул итеүгә 15 минут ваҡыт бирелә, ҡабаттан ҡабул итеүгә - 12 минут. Ошо ваҡыт эсендә нимә аңлатып өлгөрәһең инде. Икенсе яҡтан, тағы бер тапҡыр ҡабатлау булһа ла, әйтмәй сара юҡ: ауырыуҙар бөтөн яуаплылыҡты табиптар елкәһенә генә һалып ҡуйырға тырыша. 20 йыл эшләү дәүеремдә күҙәтеүемсә, ауырыу стаждары минең эш стажым менән бер булған кешеләр бар. Улар ошо ваҡыт эсендә үҙҙәренең сире тураһында, исмаһам, берәй китап йәки брошюра уҡыһа икән. Беҙҙә профилактика эше лә аҡһай. Белем бирелмәй, табиптар етешмәй, уларға эләгеүе ауыр, дарыуҙар менән тәьмин итеүҙә өҙөклөктәр бар. Шуға күрә, исмаһам, үҙ аллы китаптар уҡып, һорауҙары тыуһа, табипҡа килгәндә яҙып алып килһендәр ине. Әйткәндәй, шәкәр сирлеләрҙең һаны йылдан-йыл артыуға, баш ҡаланың 46-сы поликлиникаһында бушлай "Диабет мәктәбе" эшләүгә ҡарамаҫтан, уға йөрөүсе юҡ...\nҠайһы ғына табипты тыңлама, уларҙың һәр ҡайһыһы медицинаның профилактика йүнәлешендә булырға тейешлегенә айырыуса баҫым яһай. Ысынлап та, ауырыуҙы дауалағанға ҡарағанда уны иҫкәртеү яҡшыраҡ икәнен хәҙер инде доға урынына ҡабатлайбыҙ. Әммә шул уҡ ваҡытта, ауырып үлеүселәр араһында тәүге урындарға йөрәк-ҡан тамырҙары, яман шеш һ.б. ауырыуҙар ҡуйылғанда, уларҙың сәбәптәренең береһе булып эндокринология сирҙәре тороуын да онотмаһаҡ ине. Хәйер, был инде табиптар, ауырыуҙар кимәлендә хәл ителеүҙән бигерәк, республика етәкселегенең күҙ уңында торорға тейешле мәсьәләлер, моғайын. Сөнки, уйлап ҡараһаң, республикала айырым кардиология, онкология диспансерҙары бар. Ә эндокринология буйынса, баш ҡалала ғына көн һайын тиҫтәләгән кешене кисекмәҫтән дауалауға һалыу талап ителһә лә, дауаханаларҙағы бүлексәләрҙән башҡа бер ниндәй учреждение юҡ. Һүҙ милләт сәләмәтлеге хаҡында барғанда, үлем күрһәткестәрен арттырған сирҙәрҙең тәүсәбәбе, сығанағы булып торған сирҙәрҙе профилактикалауға, уларҙы булдырмауға йүнәлтелгән эшмәкәрлек киң йәйелдерелһә, насармы ни?..\nЯҙылған: 24.03.14 | Ҡаралған: 1652


Тарих һәм шәхес\n23 Июнь 2021, 13:04\nЙӘКИ ХХ БЫУАТ БАШЫНДА БАШҠОРТТАРҘЫҢ ФРАНЦИЯЛА ЭШЛӘГӘНЕ ТУРАҺЫНДА -\nТарихи сығанаҡтарҙың байтағы тикшеренеүселәрҙең иғтибарынан ситтә ҡала. Һәр эҙләнеүсе сикләнгән ваҡыт арауығында үҙен генә ҡыҙыҡһындырған материалды тупларға тырыша бит. Ниндәйҙер документ, баҫмаға юлыҡһа ла, үҙенә кәрәкле булмағанлыҡтан, уларҙың темаһына әһәмиәт бирмәй. Йәиһә бәләкәй генә факттар махсус тикшеренеүгә лайыҡлы түгел, тип табыла. Әммә ғалимдарҙың күҙ уңынан ысҡындырылған мәғлүмәттәр араһында бик ҡыҙыҡлылары ла осрай.\nТарих фәндәре докторы Михаил Роднов үҙенең бер мәҡәләһендә ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та шундай хәл тураһында яҙа. Төп фәнни йүнәлеше иҡтисад, крәҫтиәндәр мәсьәләләре булһа ла, ысын тикшеренеүсе булараҡ, ҡулына килеп эләккән төбәк, халыҡтар тарихына ҡағылышлы ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәрҙе лә теркәй бара был ғалим. Командировкаларының береһендә Санкт-Петербург ҡалаһының Рәсәй милли китапханаһында 1913 йылда сыҡҡан "Киевская мысль" гәзитендәге бер мәҡәләгә иғтибар итә. Брюссель ҡалаһындағы үҙ хәбәрсе А.К.-ның "Бельгийская Лена" тип аталған мәҡәләһе була ул. Ә һүҙ бына нимә хаҡында...\n1912-1913 йылдың ҡышында Бельгияның баш ҡалаһы Брюсселдәге рус журналисының корпунктына сәйер ҡунаҡтар килеп инә. Европа иленең баш ҡалаһы буйлап эш кейемендә йөрөүсе был кешеләрҙең тышҡы ҡиәфәтенә генә түгел, уларҙың ихтыяр көсөнә, баҙнат итеп үҙен табып килеүҙәренә хайран ҡала журналист. "Бер аҙна элек үҙем йәшәгән йортта ябай булмаған визитерҙар - бер төркөм башҡорт һәм татарҙарҙы ҡабул иттем. Улар Оби ҡалаһының француз металлургия заводында эшләйҙәр (Францияның Төньяҡ департаментындағы Дуэ ҡалаһы эргәһендәге завод)", - тип яҙа автор.\nМәғлүмәттең бик яңғырауыҡлы буласағын һиҙеп, шулай уҡ яҡташтарына ярҙам итеү теләгенән журналист тикшеренеүҙәр үткәрергә ҡарар итә һәм бына нимәләр асыҡлай. "Compagnie Asturienne des mines" тип аталған Бельгия компанияһы көнбайыш Европалағы иң боронғо һәм иң бай ойошмаларҙан иҫәпләнгән. 1831 йылда уҡ асылған был компания Испанияла тутыя (цинк) һәм көмөш мәғдәне сығарған. Европаның төрлө илдәрендә заводтары, металл һатыу конторалары булған. Биржаларҙа акциялары бик юғары баһаланған. Ул ғына түгел, "Астурия компания"һы рус баҙарына ла килеп еткән, Уралдағы төрлө сәнәғәт ойошмалары эшенә ылыға башлаған. Өҫтәүенә, бельгия-француз-испан компанияһы Рәсәй кешеләренең хеҙмәтен ҡулланған, заманса әйткәндә, гастарбайтерҙар йәлеп иткән. Йөҙәрләгән генә түгел, меңәрләгән ир-атты фабрика-завод эшен әле ишетеп тә белмәгән, арымай-талмай эшләп өйрәнгән төпкөл ауылдарҙан йыйып алғандар. "Компанияның заводтарында, мәҫәлән, меңәрләгән башҡорт, татар, сыуаш, белорус, мордвалар һәм башҡа халыҡтар эшләй", - тип яҙа автор.\nЖурналисты эҙләп табыусы башҡорттар француз ҡалаһы Обилағы завод эшселәре булып сыға. Улар көмөш-тутыя һәм ҡурғаш мәғдәнен эшкәрткәндәр. Ике мең эшсенең күбеһен итальяндар тәшкил иткән, уларҙан ҡала рустар, чехтар, поляктар һ.б. килгән. Француздар үҙҙәре был заводта эшләмәгән тиерлек. Сөнки эш шарттары ҡот осҡос булған. "Әзмәүерҙәй башҡорттарҙы иң ауыр, зарарлы, 40-45 градус эҫеләге көкөрт һеркәһе быуында эшләргә ҡушалар. Бындай тамуҡ шарттарына кеше бер нисә ай ғына түҙә алған. Француздар бында бер ниндәй ҙә аҡсаға ялланырға риза булмаған", - тиелә мәҡәләлә.\n"Астурия компания"һы эште "юғары кимәлдә" ойоштора белгән дә инде. Журналист асыҡлауынса, директорҙар араһында рус телен белеүселәр, шулай уҡ Өфө губернаһында компанияның үҙ агенты булған. "Ул агент тау һәм далаларҙың ирекле йәш, сәләмәт улдарын һайлап алып, даими рәүештә Францияға оҙата. Егеттәр иһә күп осраҡта кире әйләнеп ҡайтмай". "Нишләп был тиклем алыҫҡа юлландығыҙ һуң?" тигән һорауға, башҡорттар "Ҙур аҡса вәғәҙә иткәнгә", тип яуаплаған. Корпорация ялланыусыларға көнөнә 3 һум, йәғни 9 франк түләргә, йылы фатирҙа йәшәтергә вәғәҙә биргән. Ә ысынында иһә эш хаҡы 5 франк тәшкил иткән, өҫтәүенә, даими рәүештә штраф һалып, ул франк та тартып алынған. Һөҙөмтәлә башҡорттар ҡулдарына аҙнаһына 10-12 франк ҡына ала алған. "Эшселәрҙе ҡот осҡос бысраҡ, һаҫыҡ казармаға урынлаштырғандар. Төрмәләге кеүек, урамға сығыу йә ситтән кемделер индереү рөхсәт ителмәгән. Аҙыҡ-түлекте завод кибетенән генә һатып алырға мөмкин булған. Ундағы хаҡтар иһә үтә юғары, ризыҡтарҙың сифаты насар булған". Завод етәкселеге баштан уҡ эшкә килеүселәрҙең паспорттарын һәм башҡа документтарын йыйып алған. Тел белмәгән кешеләр сит ерҙә яҡлауһыҙ һәм ярҙамһыҙ тороп ҡалған. Ауырығандарҙы ла эшләргә мәжбүр иткәндәр. Рәсәйҙән килгән эшселәрҙең 30 проценты һәләк булған, кешеләр каторганан ҡасҡан һымаҡ ҡасып киткән, тип һөйләгән башҡорттар журналисҡа.\nКомпания сит ил эшселәренең һәр аҙымын күҙәткән. "Рус, хатта башҡорт, татар телдәрен белгән махсус кешеләр уларҙың арттарынан ҡалмай йөрөгән һәм шунда уҡ ишетелгән бар хәбәрҙе завод директорына еткергән". Ғәйеплеләргә штраф һалынған. Француздар үҙҙәренең закон боҙоуын белгәнгә күрә лә, эшселәренә үҙ-ара аралашырға ирек бирмәгән. "Бик һирәктәр генә тыуған яҡҡа ҡайтырға рөхсәт алыуға иреште", - тип һөйләгән башҡорттар. Бер йыл буйы эшләп, фирмаға бер ниндәй бурысы булмағандарҙы йыл тулыуға бер аҙна ҡалғас эштән ҡыуып сығарғандар.\nБыл ир-егеттәр нисек эш урынынан ҡасып, журналисты таптылар икән, тигән һорау тыуа. "Миңә килгән башҡорттар йәшерен рәүештә, дошман тотҡононан ҡасҡандай, сығып һыҙғандар. Улар артынан жандармдар ҡыуа төшкән, әммә башҡорттар Бельгияның нейтраль еренә сығып өлгөргән", - тип яҙа журналист. Оби ҡаласығынан Бельгия батшалығы сигенә тиклем 10 саҡрым самаһы, ә Брюсселгә тиклем - 40. Башҡорт егеттәре эҙәрлекләүҙән ҡасып, ҡыш көнөнә ҡарамай, "һә" тигәнсе Европа башҡалаһына килеп ингән.\nЖурналист яҡташтарына ярҙам итер өсөн ҡулынан килгәндең барыһын да эшләгән. Был ваҡиға фашланған, тик компания эшселәрҙең паспорттарын биреүҙән баш тартҡан. "Өсөнсө ай инде паспорттарҙы бирмәйҙәр", - тип һүҙен дауам итә хәбәрсе. Күрәһең, был ваҡиғанан Бельгиялағы Рәсәй вәкиллеге лә ситтә ҡалмаған, суд эше ҡуҙғатылған. Франктарын ала алмаһалар ҙа, яҡташтарыбыҙға тыуған яҡтарына ҡайтыр өсөн кәртә ҡалмай. Әммә Европала аҡса эшләп байырға теләүсе ватандаштырыбыҙҙың артабанғы яҙмышы билдәһеҙ.\nФранцияның Оби ҡаласығы (8 меңгә яҡын кеше йәшәй) бөгөн дә тутыя сығарыу буйынса ҙур үҙәк иҫәпләнә. Бында тутыя сығарыу буйынса донъяла беренсе урында торған Нирстар (Nyrstar) компанияһының предприятиеһы урынлашҡан. Бөгөн ундағы эш шарттарының ниндәй икәнлеген, кемдәр эшләүен фаразларға ғына ҡала...\nХәҡиҡәт нимәлә? Тарихтың, ваҡиғаларҙың ҡабатланыуында. Бөгөн дә ир-егеттәребеҙ "оҙон аҡса" артынан ҡыуып, ниндәй тарафтарға ғына сығып китмәй, Себер ҡыҙыра. Улар араһында маҡсатына өлгәшеп, байығандар ҙа барҙыр. Әммә үҙен юғалтҡандар, бәләгә тарығандар, табут менән ҡайтҡандар ҙа етерлек бит. Уйлан әле, ир-егет! Бәлки, аяҡ аҫтында ғына яталыр ул һинең ситтән эҙләгәнең?


Баш ҡалала ҡысҡырып уҡыу буйынса Бөтә Рәсәй чемпионатының һайлап алыу туры була // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала ҡысҡырып уҡыу буйынса Бөтә Рәсәй чемпионатының һайлап алыу туры була\n16:44, 27 июля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 27 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\n3 августа Өфөлә «Ауыҙыңды ас» Бөтә Рәсәй чемпионатының һайлап алыу туры була.\nБыйыл чемпионат илдең 40-тан ашыу ҡалаһында ойошторола. Бөтә ҡалалар ҙа Көнсығыш, Себер, Урал, Үҙәк, Көньяҡ, Мәскәү конференцияларына бүленгән.\nОйоштороусылар хәбәр итеүенсә, чемпионатты үткәреү ҡағиҙәләре ябай: ҡатнашыусылар бер ниндәй әҙерлекһеҙ таныш булмаған тексты уҡый. Жюри сығыштарҙы алты баллы шкала буйынса баһалай. Еңеүсе йыйылған балдарҙың суммаһына ҡарап билдәләнә. Чемпионат өсөн китаптарҙы «Читай-город» китап магазиндары селтәре бирә. Һайлап алыу турында еңеүсегә 30 августа Ҡазанда үтәсәк «Урал» конференцияһының финалына юллама, шулай уҡ бәйге ваҡытында уҡылған китаптар тапшырыла. Гран-при декабрҙә Мәскәүҙә уҙғарыла.\nҠысҡырып уҡыу буйынса чемпионат тәүге тапҡыр 2011 йылда Новосибирск ҡалаһында үткәрелә. Сараны ойоштороусы Михаил Фаустов та Рәсәй буйлап сәйәхәт итә, ул Төбәк-ара китап уҡыу федерацияһы рәйесе булып тора. 3 августа Михаил Фаустов Өфөлә һайлап алыу турында алып барыусы булараҡ сығыш яһаясаҡ.\nБаш ҡалала һайлап алыу туры «Читай-город» магазинында 3 августа киске сәғәт 7-лә башлана. Адресы: Октябрь проспекты, 4/1, «Тыныслыҡ» сауҙа-күңел асыу комплексы.\nҠатнашыу өсөн бында яҙылырға мөмкин.\nТеги: әҙәбиәт,китап уҡыу


Үҙәк банк Башҡортостандың 100 йыллығына иҫтәлекле аҡсалар сығарырға әҙерләнә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:58, 20 августа 2018 Иҡтисад\nҮҙәк банк Башҡортостандың 100 йыллығына иҫтәлекле аҡсалар сығарырға әҙерләнә Фото: асыҡ сығанаҡтарҙан\nӨс һумлыҡ тимер аҡса 925-се келәймәле көмөштән һуғыла. Өс мең данала әйләнешкә индереү күҙаллана.\nИлле һумлыҡ тәңкәләрҙе бер мең данала 999-сы келәймәле алтындан эшләйҙәр.\nБынан алда Башҡортостандың юбилейына махсус маркалар, конверттар һәм открыткалар сығарыу хаҡында хәбәр ителгәйне.\nӘлеге көндә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡушыуы буйынса төбәктә 100 йыллыҡты байрам итеүгә әҙерлек барышында 100-ҙән ашыу социаль объект: дауаханалар, мәктәптәр, балалар баҡсалары, спорт комплекстары һәм башҡа биналар төҙөлә.\nТеги: иҫтәлекле аҡсалар, Үҙәк банк, Башҡортостандың 100 йыллығы


Дума мандаттарына Башҡортостандан 82 кандидат көрәшәсәк // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДума мандаттарына Башҡортостандан 82 кандидат көрәшәсәк\n10:58, 11 ноября 2011 Сәйәсәт\nАлдағы һайлауҙарҙа Башҡортостанда Дума депутаттары мандаттарына бөтә ете партиянан 82 кандидат көрәшәсәк. Шул уҡ ваҡытта әлеге һайлау марафонында ҡатнашыусыларҙың 13-өнә 30 йәш тә юҡ, тип хәбәр итте һайлаусылар менән «тура бәйләнештә» БР Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев.\nДөйөм алғанда бөтә Рәсәйҙә алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлауҙа 3050 кандидат ҡатнашасаҡ. Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһында теркәлгән сәйәси фирҡәләрҙең федераль исемлектәрендә әле шул сама кандидат иҫәпләнә. Шулай итеп, бер депутат мандатына бөгөнгө көндә етенән дә әҙерәк кандидат дәғүә итә. Был һуңғы парламент һайлауҙары араһында Дума креслоһына иң түбән конкурс. 2007 йылда, беҙҙең илдә һайлауҙар тәүге тапҡыр пропорциональ система буйынса (партия исемлектәре буйынса) үткәрелгәндә, был күрһәткес бер депутат мандатына 13 кешегә тиң ине. 2003 йылда, һайлауҙар ҡатнаш система буйынса үткәрелгәндә, берҙәм һайлау округтары буйынса бер депутат мандатына 16-нан ашыу кеше тура килде, әммә ул ваҡытта һайлауҙарҙа 26 сәйәси партия һәм һайлау блоктары ҡатнашҡайны.


Көн тәртибендә – йәштәр лабораторияларын асыу\n9 Июль , 13:00\nБашҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе Александр Сидякин “Фән сәғәте” кәңәшмәһен үткәрҙе.\nОшо көндәрҙә Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе Александр Сидякин видеоконференция тәртибендә “Фән сәғәте” кәңәшмәһен үткәрҙе. Унда төбәктәге профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар етәкселәре, университет ректорҙары ҡатнашты.\nКөн тәртибендә – донъя кимәлендәге Евразия ғилми-белем биреү үҙәгендә йәштәр лабораторияларын асыу. Республика Башлығының фән мәсьәләләре буйынса кәңәшсеһе Руслан Ҡазыханов әйтеүенсә, республика юғары уҡыу йорттары һәм Өфө федераль тикшеренеү үҙәге институттары Рәсәйҙең Фән һәм юғары белем министрлығына йәштәр ғилми үҙәктәрен ойоштороуға һигеҙ ғариза әҙерләгән.\n"2021 – 2023 йылдарҙа илдең юғары уҡыу йорттарында йәштәр лабораторияларын федераль финанслау йыл һайын 1,8 миллиард һум тәшкил итә, шуға күрә һәр бер үҙаллы лаборатория йыл һайын 15-18 миллион һумлыҡ грантҡа иҫәп тота ала, – тине Руслан Ҡазыханов. – Беҙҙең ғаризалар ҡуйылған бөтә талаптарға яуап бирә".\nЙәштәр лабораторияларын ойоштороуҙың төп шарты – проекттарҙа йәш аспиранттарҙың һәм өлкән курс студенттарының ҡатнашыуы.\n"Ошо рәүешле беҙ йәш ғаилимдарға, һәләтле студенттарға һәм аспиранттарға ярҙам итә, Евразия ғилми-белем биреү үҙәгендә перспективалы, ҡыҙыҡлы йүнәлештәр аса аласаҡбыҙ", – тине Александр Сидякин.\n2018 йылдың декабренән “Фән” милли проектына ярашлы, ғилми ойошмалар һәм юғары уҡыу йорттары нигеҙендә 380 йәштәр лабораторияһы асылған. Уларҙың етәкселәре һәм төп хеҙмәткәрҙәре – 30 йәшкә тиклемге тикшеренеүселәр. 2021 йылға план – йәнә 100 лаборатория булдырыу.


Иоанн Предтеча сиркәүе (Гуляй-Борисовка) — Башҡорт Википедияһы\n46°37′43″ с. ш. 40°12′25″ в. д.HGЯO\nИоанн Предтеча сиркәүе (Гуляй-Борисовка)\nИоанн Предтеча сиркәүе\nТөҙөлгән ваҡыты 1870\nИоанн Предтеча сиркәүе — Ростов өлкәһе Зерноградский районы Гуляй-Борисовка утары сиркәүе. Урыҫ Православие сиркәүе Волгодонск епархияһы Зерноградский мәнфәғәтенә ҡараусы православие сиркәүе\nАдресы: Ростов өлкәһе, Зерноградский районы, Гуляй-Борисовка утары.\nГуляй-Борисовка ҡасабаһы XIX быуат аҙағында Дон ғәскәре өлкәһенең Черкасский округына ингән, хәҙер ул Ростов өлкәһенең Зерноградский районына ҡарай.\nБеренсе ағас сиркәү йорто Гуляй-Борисовка ауылында Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Платон фатихаһы менән 1871 йылда төҙөлгән. Сиркәү Ғәли Йәнәптәре Дворы камер-юнкеры алпауыт Борис Иванович Поздеевтың һәм ауылдағы мәхәллә халҡының аҡсаһына төҙөлгән. Ауыл сиркәүе 1871 йылдың 8 майында Черкасск округы Аҡсай станицаһындағы Троицкий сиркәүенең руханийы Иаков Соколов тарафынан изгеләндерелгән.\nТөҙөлгән сиркәү ике тәхетле булған, ул Дон Дини консисторияһының 1871 йылдың 4 майындағы 2856.24. Указы нигеҙендә Иоанн Предтечаның Тыуыуына бағышланып изгеләндерелгән. Сиркәүҙең ағас ҡоймаһы 1890 йылда иҫкергән һәм уны кирбес нигеҙгә баҫтырылған тимер ҡойма менән яңынан уратып алғандар. 1871 йылдың 9 майынан алып 1874 йылдың 22 сентябренә тиклем сиркәүҙә сиркәү-мәхәллә мәктәбе эшләгән. Мәктәптең бағыусыһы — дин әһеле Симеон Мануйлов. 22 сентябрь көндө мәктәп ауыл-мәхәллә училищеһына әйләндерелгән. 1890 йылда сиркәүҙә белемгә өйрәтеү мәктәбен асҡандар.\nВаҡыт үтеү менән ауыл ҙурайған, иҫке сиркәү унда йөрөүселәрҙең барыһын да һыйҙыра алмаған. Ауыл халҡы яңы сиркәү төҙөүҙе юллай башлаған. 1903 йылда алмашҡа яңы сиркәү төҙөлгән. Яңы йорт өс тәхетле ағас сиркәү булған. Төп тәхет изге Иоанн Предтечи Рождествоһы, һул яҡтағыһы — Мәрйм инәнең Иверская иконаһы, уң яғындаһы — апостолдарға тиң Изге Кирилл һәм Мефодий хөрмәтенә төҙөлгән. Йорт төҙөүгә Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Афанасий үҙ фатихаһын биргән. Мәхәллә кешеләре сиркәүҙе төҙөүҙә бик әүҙем ҡатнашҡан. Сиркәүҙе халыҡ йыйған аҡсаға төҙөгәндәр.\nЯңы сиркәүҙе 1904 йылдың 29 ғинуарында Дон һәм Новочеркасск архиепискобы Афанасий изгеләндергән. Сиркәүҙең төп тәхетен шул уҡ көндә Иоанн Предтечаның Тыуыуы хөрмәтенә Кагальницкий руханийы Петр Руднев тарафынан изгеләндерелгән. Шул сиркәүҙән өс тәхетле иконостас бүләк иткәндәр. Сиркәүҙең ике төкәтмә-ҡанаты 1904 йылдың көҙөндә изгеләндерелгән. Шул уҡ 1904 йылда сиркәү менән бер ваҡытта урындағы сиркәү-мәхәллә мәктәбе бинаһы ла төҙөлгән.\n1930 йылда Иоанн Предтеча сиркәүен япҡандар.\nСиркәүҙе ҡабаттан 1944 йылда асҡандар. Халыҡ үҙ көсө менән сиркәү буш торған саҡта урланған мөлкәтте эҙләп табып, яңынан туплаған, туҙа башлаған сиркәүҙе ремонтлаған.\n1959 йылда сиркәүҙе дин йәмғиәтенән тартып алып емереү тураһында ҡарар ҡабул ителгән . Уның урынында 1960—1961 йылдарҙа 600 урынға иҫәпләнгән мәктәп — интернат төҙөргә булғандар. 1960 йылдың 23 февралендә сиркәү ябылған. Ике йыл буш торғандан һуң сиркәүҙә янғын сыҡҡан һәм бина тулыһынса янып бөткән.\n90-cы йылдар уртаһында утарҙа урындағы православие йәмғиәте активлаша башлаған. 1997 йылдың 27 ғинуарында мәхәллә өсөн йорт биргәндәр. 1999 йылдың 9 сентябрендә Ростов өлкәһе Баш юстиция идаралығы тарафынан сиркәү мәхәлләһе иҫәпкә алынған. Сиркәүҙең тәүге руханийы итеп Сергий Юркин тәғәйенләнгән\nГуляй-Борисовка ауылы Иоанн Предтеча Тыуыуы сиркәүенең руханийы — иерей Ростислав Тимченко.\n«История храма „Рождества Иоанна Предтечи“ хутора Гуляй-Борисовки Зерноградского благочиния Волгодонской епархии»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иоанн_Предтеча_сиркәүе_(Гуляй-Борисовка)&oldid=675136 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:36 18 апрель 2017 үҙгәртелгән.


Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы 76-сы ижад миҙгелен асырға әҙерләнә\nИжад миҙгеле 23 октябрҙә «Дирижерҙар парады» менән асыла.\nҮҙенсәлекле программала 17 дирижер ҡатнаша. Концертҡа Башҡортостандан тыш, Мәскәү, Санкт-Петербург, Силәбе һәм башҡа ҡалаларҙан дирижерҙар килеүе көтөлә. Улар исемлегендә Дмитрий Хохлов, Владимир Лавришин, Дмитрий Дмитриенко һәм башҡалар, шулай уҡ Рәсәйҙең халыҡ артисы Надежда Крыгина саҡырылған. Үҙебеҙҙең йырсыларҙан Вәхит Хызыров, Фәдис Ғәниевтың сығыштары көтөлә. Әйткәндәй, дирижерҙар парады филармонияла икенсе тапҡыр үтә.\nҠупшы күлдәктәр урынына спорт кейеме, сәхнә урынына тренировкалар залы. Артистар был бүлмәлә йыш йыйыла, бигерәк тә яңы ижад миҙгеле алдынан. Икенсе йыл инде улар сәхнә пластикаһы дәрестәре ала. Уҙған юбилей миҙгеленән һуң филармония артистары йәй буйы гастролдә булып, яңы тамашаларға әҙерләнә.


Бөгөн Өфөлә Башҡортостан етәксеһе республиканың дәүләт наградаларын тапшырҙы\n8 Август 2019, 18:26\nТөҙөүселәр көнө алдынан төбәктең төҙөлөш комплексында эшләгән 46 хеҙмәткәрҙең һөнәри ҡаҙаныштары ордендар, маҡтаулы билдәләр, почет грамоталары һәм исемдәр менән билдәләнде\nТөҙөүселәр көнө алдынан төбәктең төҙөлөш комплексында эшләгән 46 хеҙмәткәрҙең һөнәри ҡаҙаныштары ордендар, маҡтаулы билдәләр, почет грамоталары һәм исемдәр менән билдәләнде, тип хәбәр итә «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы.\nРеспублика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Башҡортостандың илдә үҙенең ҡеүәтле төҙөлөш комплексы менән дан тотоуын әйтте. Тармаҡта 70 меңдән ашыу кеше эшләй.\nУның һүҙҙәренсә, быйыл төбәктә төҙөлөш темпы бер аҙ яҡшырған, ләкин күберәк төҙөргә кәрәк.\n«Белеүегеҙсә, Президентыбыҙ Владимир Владимирович Путиндың башланғысы буйынса тормошҡа ашырылған милли проектҡа ярашлы, 2024 йылға 3,7 миллион квадрат метр төҙөргә тейешбеҙ. Әле 2 миллион квадрат метрҙан саҡ ҡына күберәк төҙөйбөҙ. Шуға күрә беҙҙең алда бик ҙур, берҙәм эш тора. Ошо бурыстарҙы атҡарып сыға алыуыбыҙға һис шигем юҡ.\nТөҙөлөш блогына матур һәм сифатлы төҙөй башлағаны өсөн айырым рәхмәт. Райондар буйлап йөрөгәндә яңы мәктәптәр әллә ҡайҙан күренеп тора – матур, төрлө төҫтә, балаларға уҡырға барыуы ла күңелле. Кисә Дүртөйлөлә булып ҡайттым, һәйбәт поликлиника һалына, ноябрҙә файҙаланыуға тапшырыу күҙаллана. Туймазыла ла поликлиника бик матур», — тине Радий Хәбиров дәүләт наградаларын тапшырыу тантанаһында.


Владимир Путин хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен йәшәү минимумы менән тигеҙләштерергә ҡушты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nВладимир Путин хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен йәшәү минимумы менән тигеҙләштерергә ҡушты\n12:18, 12 сентября 2017 Иҡтисад\nВладимир Путин хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен йәшәү минимумы менән тигеҙләштерергә ҡушты Фото: kremlin.ru\nӨФӨ, 2017 йыл, 12 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nРәсәй Президенты Владимир Путин 2018 йылдың 1 ғинуарынан хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен эшкә һәләтле халыҡтың йәшәү минимумынан әлеге 71-72 проценттан 85 процентҡа тиклем арттырырға ҡушты. Дәүләт башлығы Рәсәй Хөкүмәте ағзалары менән кәңәшмә үткәрҙе.\n«2019 йылдың 1 ғинуарынан да һуңға ҡалмайынса, әгәр Хөкүмәт кәрәкле тип тапһа, иртәрәк тә, хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен йәшәү минимумы менән тигеҙләштерергә. Хөкүмәттең алдағы өс йылға федераль бюджет проекты менән бергә Дәүләт Думаһына тейешле тәҡдимдәр индереүен һорайым», — тине Президент.\nВладимир Путин принципиаль мәсьәләне хәл итергә – хеҙмәткә түләүҙең минималь күләмен йәшәү минимумынан кәм булмаған күләмгә еткерергә, уны йәшәү минимумы менән тигеҙләштерергә һәм минималь эш хаҡының халыҡтың төп сығымдарын да ҡаплай алмаған хәлде еңеп сығырға кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n«Хөкүмәттә барған эске фекер алышыуҙарҙы, төрлө фекерҙәрҙе яҡлаған коллегаларымды аңлайым, сөнки бындай аҙымдар дәүләттең, атап әйткәндә, бизнестың өҫтәмә сығымдарына килтерә. Шуның менән бергә быны эшләү мөһим һәм кәрәкле, мөмкин булғанса тиҙерәк, һәм, әлбиттә, ҡаҙна мөмкинлектәренә ярашлы эшләү зарур тип уйлайым», — тине Владимир Путин.\nТеги: Владимир Путин,хеҙмәткә түләүҙең минималь күләме


Хәләл һәм харам хаҡында | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Ҡөръән Кәрим һәм хәҙистәр > Хәләл һәм харам хаҡында\n« Хәләл тауыҡ йомортҡалары\nБәдәүәм китабы »\nОшо уҡ аятта: 172. - Эй иман килтергән әҙәмдәр, үҙегеҙгә бирелгән ризыҡтарҙың саф-таҙа, хәләл булғандарын ғына ашағыҙ. Бары тик Аллаһҡа ғына инанаһығыҙ икән, Аллаһҡа ғына шөкөр итегеҙ.\n"Табын" сүрәһендә 4-5 аяттарында:\n- Нәмәләр хәләл икәнлеген улар һинән һорай: Һин әйт: Бөтөн сифатлы һәм саф нәмәләр һеҙгә хәләл ителде. Аллаһ өйрәткәндәрҙе ҡулаланып, һеҙ аусылыҡҡа өйрәткән өйрәткән януарҙар һеҙгә тотоп биргән кейектәрҙе ашағыҙ һәм Аллаһты онотмағыҙ. (Йәғни, салғанда ла, ашағанда ла *бисмилләһ* әйтегеҙ.) Аллаһ ҡаршыһында яуап биреүҙән ҡурҡығыҙ. Шөбһәһеҙ, Аллаһ һеҙҙе бик тиҙ яуапҡа тартасаҡ. 5. Бөгөн һеҙгә саф һәм сифатлы нәмәләр ашарға ҡылынды. Үҙҙәренә Китап индерелгән халыҡтарға бирелгән (йәһүди, христиан һ.б.) ризыҡтарҙы ашау һеҙгә лә хәләл ителде. Һеҙ ашай торғандар ҙа уларға хәләлдер. Ғиффәтле мосолман ҡатындары менән байтаҡ йылдар әүәл Китап индерелгән халыҡтың ғиффәтле ҡатындары ла, мәһәрегеҙҙе биреү шарты менән, намыҫлы булып, зина ҡылмайынса һәм йәшерен һөйәркә тотмау шарты менән булған никах һеҙгә хәләлдер. Иман килтермәгәндәрҙең был ғәмәле бушҡа сығасаҡ. Улар Әхирәттә лә зыян күрәсәк.\n“Мал-тыуар” сүрәһендә, 145 аятта\n- Әйт һин: Миңә индерелгән уахи ҙа: үләкһә йәки (һуйған ваҡытта) аҡҡан ҡан йәки сусҡа ите бысраҡлыҡтың үҙелер, тип әйтелгән. Аллаһтан башҡаға (бер ялған илаһҡа) атап салынған нәжес хайуандан башҡа, ашай торған кешегә харам ҡылынған бүтән бер нәмә лә тапманым. Кем ошо харам ризыҡтарҙы ашарға мәжбүр хәлдә ҡалһа, иманынан тайпылмайынса, зарурлыҡ миҡтарында ғына ашаһа, белһен, Раббың кисерер һәм ғәфү итер, тип.\n"Бал ҡортто" сүрәһенең аяттарында: 114. - Аллаһ биргән хәләл һәм саф ризыҡтарҙы ашағыҙ. Аллаһтың йомартлығына шөкөр итегеҙ. Әгәр һеҙ, ысындан да, Аллаһҡа ғына ғибәҙәт ҡылаһығыҙ икән. 115. Ул һеҙгә бары тик үлгән хайуанды, ҡан, сусҡа итен һәм Аллаһтан башҡа исем менән һуйылған хайуанды (ашарға) харам ҡылды. Мәжбүр булған кеше (башҡа ризыҡ булмағанда), артығын ҡыланмайынса (астан үлмәҫ миҡдарҙа) ашай ала. Ысынлап та, Аллаһ ярлыҡаусы һәм миһырбанлы.\n173. - Аллаһ һеҙгә бары тик үләкһә, ҡан, сусҡа ите ашауҙы һәм Аллаһтан башҡа затҡа бағышлап һуйылған итте харам ҡылды. Ләкин мәжбүр хәлдә ҡалһа, саманан тыш булмағанда, әҙ миҡдарҙа ашаһа, гөнаһ булмаҫ. Шик юҡ, Аллаһ ярлыҡаусы һәм рәхимлелер.\nҺуңынан төшкән «Табын» сүрәһенең 3 аяттында был хаҡта: - Үләкһә, ҡан, сусҡа ите, Аллаһтан башҡа затҡа бағышлап салынған, быуылып үлгән, (таш, күҫәк менән бәреп) үлтерелгән, бейеклектән йығылып үлгән, һөҙөп үлтерелгән, йәнлектәр ботарлаған хайуан итен – үлеп етмәгәндә салып ҡалынғандан тыш – табына торған таш һындарға бағышлап салынған иттәрҙе ашау һәм фал уҡтары (ырымланған уҡтар) менән үлсәү һеҙгә харам ителде. (Ундай иттәрҙе ашау) юлдан сығыу, тип атала. Бөгөн кәферҙәр һеҙҙе динегеҙҙән яҙҙырыу эшенән ваз кистеләр. Хәҙер уларҙан ҡурҡмағыҙ инде. Минең язамдан ҡурҡығыҙ. Бөгөн һеҙҙең динегеҙҙе мөкәммәл иттем, һеҙгә тигән ниғмәтемде тамам иттем һәм һеҙҙең өсөн әҙерләгән Ислам динен хуп күрҙем. Кем дә кем ашарына ризыҡ таба алмайынса, аслыҡтан ашарға мәжбүр булһа, (харамды ла) ашай ала, гөнаһлы булмаҫ дәрәжәлә. Һис шикһеҙ, Аллаһ ярлыҡаусы һәм кисереүселер.\nХәләл үә харам тураһында ошо биттәрҙә уҡығыҙ: //nazir1965.com/din/x%D3%99l%D3%99l-tauy%D2%A1-jomort%D2%A1alary.html#more-4914 һәм ошонда: //nazir1965.com/din/x%D3%99l%D3%99l-%D2%AF%D3%99-xaram.html#more-4251\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 29.01.2018 в 22:06, и размещена в категории Ҡөръән Кәрим һәм хәҙистәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Материалы за Май 2018 года » Страница 5 » Табын\nРух һаҡсылары байрамы\n25 мая 2018 йыл | Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nКитапханалар көнө алдынан үҙҙәренең эшмәкәрлектәре менән таныштырыу өсөн ра-йон китапханаһы етәксеһе Фәүзиә Сәғиҙулла ҡыҙы Зәйнуллинаға мөрәжәғәт иттек. Һүҙ уға:\nРайонда 14 ауыл, 1 район, 1 балалар, 1 үҫмерҙәр китапханаһы бар. Уларҙы 23 китапханасы хеҙмәтләндерә. Бурлы, Сәйетбаба, Еҙем-Ҡаран, Табын ауылдарында моделле китапханалар эшләй. Район китапханаһы фондында 100 меңдән ашыу (районда – 362 мең) китап иҫәпләнә. Бында балалар, төрлө тармаҡта эшләүселәр өсөн, нәфис, белешмә әҙәбиәт, насар күреүселәр өсөн Брайль техникаһындағы -Китапханала эшләү ҙур яуаплылыҡ, киң ҡарашлы булыуҙы талап итә. Көн һайын яңы кешеләр менән осрашыу-аралашыу, яңы мәғлүмәттәр алыу, белемеңде тулыландырыу хас был һөнәргә. Китапханасы - барыһы менән дә уртаҡ тел таба белерлек психолог та, теге йәки был китапты уҡырға кәңәш биреүсе әҙәбиәт белгесе лә, шул уҡ ваҡытта балалар һәм өлкәндәрҙе төрлө сараларға йәлеп итеүсе ойоштороусы ла. китаптарҙан тыш, 60 төрлө матбуғат баҫмаһын да уҡырға була.\nӨсөнсө быуын халыҡ университеты саҡыра\n25 мая 2018 йыл | Йәмғиәт\nРеспублика халыҡҡа социаль ярҙам үҙәге Стәрлетамаҡ ҡалаһы буйынса филиалының Ғафури районындағы бүлеге пенсия йәшенә еткән граждандарҙы (55 йәше тулған ҡатын-ҡыҙҙар һәм 60 йәштән өлкән ирҙәрҙе) уҡытыу уҙғара.\nУҡыу йүнәлештәре: "Шәхси гигиена һәм дауалау физкультураһы методологияһы нигеҙҙәренә өйрәтеү” һәм "Бейергә өйрәтеү”.\nУҡыу хоҡуғы һәр дисциплина сиктәрендә бер календарь йыл эсендә бер тапҡыр бирелә. Уҡыуҙың минималь курсы 40 академик сәғәт тәшкил итә, төркөмдә 15-тән 20-гә тик-лем кеше.\nКүрһәтелгән дисциплиналар буйынса уҡыу төркөмөнә индерелеү өсөн өлкән йәштәге граждандар филиал бүлегенә 1 июнгә тиклем ғариза, паспорттың һәм пенсия таныҡлығы күсермәһен алып килә.\nРеспубликала бынан бер нисә йыл элек эшләй башлаған күп функциялы үҙәктәрҙә халыҡҡа 1500 дәүләт хеҙмәте күрһәтелә. Хеҙмәттәрҙең һаны даими арта бара.\n2018 йылдың 17 майынан Красноусолдағы "Минең документтарым” күп функциялы үҙәгендә Рәсәй гражданы паспортын алыуға ғариза бирергә һәм әҙер паспортты алырға, шулай уҡ сит ил паспортын һәм водитель таныҡлығын алырға була. Үҙәктең етәксеһе Елена Хакимова әйтеүенсә, бының өсөн тейешле документтарҙы йыйып, ниндәй ҙә булһа офисҡа электрон сиратҡа алдан яҙылып мөрәжәғәт итергә кәрәк. Әҙер документтар ошо уҡ офиста тапшырыла.\nСит ил паспорты, ғариза йәшәгән ерегеҙҙә бирелгән булһа, 1 айҙан һуң әҙер була. Рәсәй Федерацияһының "Дәүләт сере тураһындағы” законына ярашлы, дәүләт серенә ҡараған мөһим йәки йәшерен мәғлүмәттәр менән эшләү мөмкинлеге булғандарға сит ил паспортын 3 ай көтөргә тура киләсәк. Ғариза граждандың даими торған урыны буйынса бирелһә, документтар 4 айҙан әҙер була. Водитель танытмаһын иһә 15 көндә алырға мөмкин.\nҠабул итеүгә учреждениеның рәсми сайтында (дәүләт хеҙмәттәре күрһәтеү порталында теркәлгәндән һуң) һәм үҙәктең телефондары аша алдан яҙылырға тәҡдим ителә.\nРайон халҡы Красноусол ауылы, Октябрь урамы, 2а, күп функциялы үҙәк адресы бу-йынса ҡабул ителә. Белешмә өсөн телефон: +7(34740)2-13-21.\nСик буйынан башлана ил-дәүләт\n28 май – Сик һаҡсылары көнө\nРәсәй – дәүләт сиге иң оҙоно булған донъялағы иң ҙур илдәрҙең береһе. Уның сиктәре дала һәм урмандар, тауҙар һәм эҫе ҡомлоҡтар, сүллектәр, йәйрәп ятҡан диңгеҙҙәр һәм йылға ярҙары буйлап үтә. Һәм беҙҙең тыныс тормошобоҙ һағында сик һаҡсылары - Ватаныбыҙҙың иң көслө һәм сыҙам һалдаттары тора. Сик буйы ғәскәрҙәрен халыҡта юҡҡа ғына "илдең ҡалҡаны” тип әйтмәйҙәр.


Алмаз Алиулов Испаниянан тыуған яғына ҡайтты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАлмаз Алиулов Испаниянан тыуған яғына ҡайтты\n12:34, 8 августа 2012 Йәмғиәт\nБашҡортостанда тыуып үҫкән, сараһыҙҙан Испаняла йәшәргә мәжбүр булған Алмаз Алиулов Өфөгә ҡайтты. Уны барып алған өләсәһе Фәнүзә Салауат ҡыҙы ейәнен һәм ҡыҙының мәйетен ҡайтарыуҙа ярҙам күрһәткән барлыҡ кешеләргә оло рәхмәтен белдерҙе.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Алмаз Алиулов, әсәһе үлгәндән һуң, сит илдә бер үҙе тороп ҡала. Ошо ваҡытҡа тиклем 11 йәшлек малай Севилья ҡалаһының реабилитация үҙәгендә була. Альбина Алиулованың туғандары малайҙы барып алыу өсөн аҡса эҙләй, уның әсәһе халыҡты социаль яҡлау органдарына мөрәжәғәт итә. «Башинформ» агентлығы алдан хәбәр итеүенсә, республика Президенты Рөстәм Хәмитов малайҙы тыуған яғына ҡайтарыу мәсьәләһен үҙ контроленә алғайны. Һәм, ниһайәт, 30 июлдә Алмаздың өләсәһе Испанияға китә.\n— Испанияла беҙ өс көн булдыҡ, — тип һөйләне Фәнүзә Салауат ҡыҙы. – Ҡыҙымдың үлеүенә ышанманым, был хаталыр, тип уйланым. Шуға күрә мин барғансы кремация яһамауҙарын һораным. Әммә, ҡҙғанысҡа ҡаршы, был ысын булып сыҡты.\nЕтеш тормошта йәшәргә ынтылған, улына матур киләсәк ҡорорға хыялланған Альбина тыуған тупрағында – Баймаҡ районының Комсомол ауылында һуңғы төйәген тапты.\nАлмаз 6-сы класҡа барырға планлаштыра. Был ваҡыт эсендә ул испан телен өйрәнеп, дуҫтар табырға өлгөргән. Улар менән Алмаз электрон почта аша аралашып торорға ниәтләй.\nЖурналистр менән аралашҡандан һуң ул өләсәһе менән тыуған яғы – Баймаҡ районына юлланды.\nавтор: Розалия Вәлиева | фото: Мирон Доровских\nТеги: фажиғә,алмаз алиулов


Силәбе өлкәһе журналистары Өфө районындағы сәнәғәт объекттарының береһен экологик яҡтан хәүефһеҙлеккә ҡараны\nКүрше төбәк вәкилдәре керамик плитка етештереү заводы менән юҡҡа ҡыҙыҡһынмай, «Ласселсбергер» компанияһы инвесторы Әбйәлил районында ла ҡоро төҙөлөш ҡатышмаларын етештереү буйынса предприятие төҙөй башларға ниәтләй. Инвестиция күләме - яҡынса 200 миллион евро. Урал аръяғы халҡы яңы эш урындары барлыҡҡа киләсәгенә ҡыуанһа, Магнитогорскиҙа йәшәүселәр иһә был объект проектына ҡаршы сыға. Йәнәһе лә, экология өсөн хәүеф бар. Республикала 11-се йыл уңышлы эшләп килгән предприятие менән танышыу уларҙың фекерен үҙгәрттеме?!\nСиләбе журналистары завод буйлап сәйәхәтен иң ҙур участкаларҙың береһе - пресс-порошок әҙерләү майҙансығынан башланы. Ҡулдарында ҡәләм, фотоаппарат һәм видеокамералар. Завод заманса йыһазландырылған, ҡоролмалар даими яңыртылып тора, күрше өлкә вәкилдәре бар технологияларҙың да автоматлаштырылған булыуына аптырай. Хеҙмәткәрҙәр ауыр йөк күтәреп йөрөмәй.\nШулай ҙа силәбеләр заводтың етештереү ҡеүәте менән танышыуҙан бигерәк бында экологик яҡтан талаптарҙың үтәлешен ҡарарға килгәйне. Экскурсия яҡынса сәғәт ярым дауам итте.\nВладимир Курас, завод хеҙмәткәре: «Беҙҙең предприятие экологияға ҡағылышлы барлыҡ закондарҙы ла теүәл үтәй. Нормативтар буйынса эшләйбеҙ. Әйтәйек, тауыш кимәле регламент буйынса тап килә. Экологик паспорт та төҙөлгән. Барлыҡ участкаларҙа ла туҙанды йыйыу системалары ҡуйылған. Йәғни, атмосфераға зарарлы матдәләр бөтөнләй эләкмәй тиһәк тә була».\nЗаводта ҡулланылған һыу ҙа таҙартыу ҡоролмалары аша үткәрелә һәм кире сәнәғәт процессына ебәрелә. Ул башлыса технологик маҡсаттар өсөн ҡулланыла. Ҡалдыҡтар иһә ҡалмай. Етештергән мәлдә ватылған керамик плиткалар ҙа кире эшкәртеүгә оҙатыла.\n«Магнитогорский рабочий» гәзите хәбәрсеһе Валентина Сердитова был хаҡта мәҡәләһендә яҡтыртырға ниәтләй.\nВалентина Сердитов, «Магнитогорский рабочий» гәзите хәбәрсеһе: «Тәү ҡарашҡа, предприятиела хеҙмәт өсөн барлыҡ шарттар ҙа бар. Фильтрҙар, таҙартыу ҡоролмалары ҡуйылған. Технология линияһы буйлап ойошторолған ҡыҫҡа экскурсиянан сығып ҡына ниндәйҙер һығымта яһарға иртәрәк. Шулай ҙа яңы сәнәғәт тармағы менән танышыу минең өсөн һәр ваҡыт ҡыҙыҡ».\nСиләбе журналистары 150 метр арауыҡҡа һуҙылған мейестәр араһынан да үтеп, етештереү процессы менән яҡындан танышты. Урындағы хеҙмәткәрҙәр менән аралашыуҙар ҙа бушҡа үтмәй. Илнур Ғәйфуллин бишенсе йыл заводта оператор булып эшләй. Эш процессын да яҡшы белә.\nЗаводта көнөнә 25-30 мең квадрат метр керамик плитка етештерелә. Күләмле эшкә 450-ән ашыу кеше йәлеп ителгән. Әбйәлил районындағы предприятиела ла ярты меңгә яҡын хеҙмәт урыны булдырыу күҙаллана.\nУрал аръяғы иҡтисады үҫеше өсөн дә - был ҙур этәргес буласаҡ. Проект буйынса, дөйөм алғанда йылына 300 мең тонна аҡ цемент һәм ҡоро төҙөлөш ҡатышмалары етештереү күҙаллана. Экология өсөн борсолаһы түгел,- ти урындағы етәкселек.\nЖан Го, «Цемикс» асыҡ акционерҙар йәмғиәте генераль директоры: «Экологияға бәйле был заводта ҡулланылған барлыҡ процестар ҙа яңыһында ҡулланыласаҡ. Зарарлы ҡалдыҡтарҙан, саң-туҙанды таҙартыуҙа иң һуңғы технологиялар менән эш итәсәкбеҙ. Сеймал иһә тәбиғи, химик элементтар юҡ».\nЯңы объекттың барлыҡҡа килеүе силәбеләр өсөн дә ыңғай тәьҫир итәсәк. Көньяҡ Урал тимер юлының «Мәмерйә» станцияһына тиклем яңы тармаҡ төҙөү ҡаралған. Күрше өлкә вәкилдәре лә заводҡа эшкә төшә аласаҡ.


Граждандарҙы ҡабул итеү көнө\nГраждандарҙы ҡабул итеүҙәрем –\nНиндәй өмөт менән көтөүҙәре...\nБәләләргә тарыған йәштәр, ҡарттар\nЯрҙам һорап килә депутатҡа.\nЭш тип сапҡандар бар,\nЫрымбур яҡтары – халҡыбыҙҙың күп арҙаҡлы шәхестәре үҫеп сыҡҡан төбәк. Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе Риф Тойғонов етәкселегендә бер төркөм әҙиптәр: уның урынбаҫары Фәниә Ғәбиҙуллина, Йыһат Солтанов, Ринат Камал, Гүзәл Ситдиҡова, БДУ доценты Нурислам Ҡалмантаев, журналист Айгиз Баймөхәмәтов өлкәнең Красногвардейский районында әҙәби осрашыуҙар уҙғарып йөрөнө. Район үҙәге Пләшәндә Ғабдулла Амантай, Дауыт Юлтый, Мөхәмәтша Буранғоловтарҙың ижади биографияларына арналған әҙәби-музыкаль кисәләр ойошторолдо, делегацияны Үрге Ильяс, Юлтый ауылдарында ла ҡәрҙәштәр бик йылы ҡаршыланы.\nВарвара Петровна ҡайһы саҡта иренә магазинға барып аҙыҡ-түлек алып ҡайтырға ҡуша. Ә Иван Кузьмич был эште яратмай. Ул киреләнә, ат кеүек бышҡырып ала, әммә ҡулына аҡса тотторғас, теләр-теләмәҫ кенә ишеккә йүнәлә. Аҙыҡ-түлек алыу – тулыһынса ҡатыны ҡарамағында булыуына өйрәнгән ул. Шуға магазинда үҙен симфоник оркестр концертында ултырған пигмей йәки папуас кеүек тоя. Иҫәңгерәгән килеш кәштәләр буйлап йөрөп арығас, кеҫә телефонына йәбешә:\n– Варь, тим, Варь! Ниндәй колбаса алайым?\n– Үҙең ҡара, – тип яуаплай ҡатыны.\n– Мин ҡайһыһын алырға белмәйем!


Сороки ҡәлғәһе — Башҡорт Википедияһы\n48°09′40″ с. ш. 28°18′20″ в. д.\nРеставрациянан һуң Сороки ҡәлғәһенең күренеше\nУрыны Молдавия, Сороки\nНигеҙләүсе Стефан III Бөйөк\nБеренсе тапҡыр 1499\nНигеҙләнгән XV быуаттың аҙаҡҡы сиреге\nСороки ҡәлғәһе Викимилектә\nСороки ҡәлғәһе — Сороки ҡалаһындағы XV быуатта төҙөлгән молдаван ҡәлғәһе. Реконструкциянан һуң 2015 йылдың 16 майында асылды.\n2 Ҡәлғә архитектураһы\nҠәлғә Днестр йылғаһының уң яҡ ярында, Сороки ҡалаһында, Кишиневтан яҡынса 160 км төньяҡҡа табан урынлашҡан.\nСороки ҡәлғәһен Стефан III Бөйөк XV быуаттың аҙаҡҡы сирегендә төҙөй. Урындағы риүәйәт буйынса господарь ҡәлғәне төҙөү срогын (ваҡытын) билдәләй, шуның өсөн ҡәлғәнең исеме лә Сороки. 1499 йылда Ҡәлғәнең беренсе пыркэлабы Косте документаль рәүештә телгә алынған. Ҡәлғә Днестр аша сығып Молдоваға ябырылған йыртҡыс татар ғәскәрҙәренә ҡаршы һаҡланыу нығытмаһы булараҡ төҙөлә. Сороки башҡа нығытмалар, мәҫәлән, Сучава, Четатя йәки Хотин һымаҡ ҙур, ике ҡат диуарлы нығытма булмаған, ә бәләкәй генә, тик татарҙарҙан стражниктарҙың йәшенә торған урыны булған.\nҠайһы бер тарихсылар, шул иҫәптән, Дмитрий Кантемир, Константин Стамати, Замфир Арборе һәм Николае Йорга Сороки ҡәлғәһе элекке Ольхония генуэз факторияһы урынында төҙөлгән, бында Подолиянан алып киленгән тауарҙар һаҡланған тип һанайҙар. Ольхония Четатя Албэнан Сучаваға алып барған юлда нығытылған ауыл булғандыр, моғайын. Әммә хәҙерге моментта был гипотезаны дөрөҫләгән археологик дәлилдәр юҡ.\nАрхеологик тикшеренеүҙәр ваҡытында ҡала эргәһендә Кукутень-Триполь мәҙәниәтенә, бронза быуатына, иртә тимер дәүере һ.б., урта быуат осорона тиклем торлаҡ эҙҙәрен таптылар, әммә боронғо Ольхония колонияһының (беҙҙең быуатҡа тиклем 500 йыл тирәһе) эҙҙәре табылманы. Шулай уҡ Саркус дактарының боронғо ҡәлғәһенең эҙҙәре лә (Саргидава, Крахита йәки Крахидава тип тә әйтәләр) табылманы. Элекке замандарҙағы тарихсылар фекеренсә, улар ошо зонала булғандар.\nXVII быуаттың аҙағында, ҡәлғәлә 2000 поляк һалдаттары гарнизоны торған саҡта, бер нисә үҙгәреш булдырылған. Диуарҙарға тағы ла дары һаҡлау өсөн 13 бина төкәтелә, ә улар өҫтөндә — йәшәү өсөн бүлмәләр эшләнә. Сығынты араларында интервалдар ябылған булған һәм тик еңел ҡорал өсөн генә тишектәр ҡалдырылған. Поляк һалдаттары өсөн казармалар ҡәлғәнән тыш яҡта төҙөлгән һәм бөтә майҙан соҡорҙар менән уратылған булған.\nСороки ҡәлғәһе Молдованың иң көнсығыш нөктәһе булараҡ үҙ тарихы дауамында иң ҡот осҡос ябырылыуҙар аренаһы булып килә. Нәҡ ошонда, уның диуарҙары төбөндә, иң ҡаты бәрелештәр урыны булған.\nҠәлғә архитектураһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠәлғә түңәрәк формалы, эске ишегалды диаметры — 30,5 м. Ҡәлғәнең биш манараһы — дүрт түңәрәк һәм ишек өҫтөндә бер дүрт мөйөшлө -бер-береһенән тиң алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡәлғә диуарҙары 30,5 м ҡалынлыҡта, бейеклеге — 21 м, аҫ яҡта тишектәр ҡаты породаларға тиклем, тағы ла таулыҡҡҡа 7 м тәрәнәйтелеп эшләнгән. Ҡәлғәнең өҫкө өлөшөндә, 4 метрға диуарҙар өҫтөнән ҡалҡҡан манаралар булған урында ут тишектәре (бойницалар) бар. Ҡәлғҡәнең эске диуарҙары өс рәт ағастан эшләнгән галереялар менән уратылып алынған. Уларҙы ҡәлғәне һаҡлаусылар өсөн тәғәйенләнгән терәткес (консоль) урҙалар тотоп тора. Днестр яғынан дүрт мөйөшлө манара аркаһы аша ҡәлғәгә инеү урыны ике бик ауыр ҡапҡалар менән ябылған, ҡапҡа алдында рәшәткә булған. Инеү урыны аҫтында, баҙҙа, ике «ҡапҡан» ҡуйылған. Ишек өҫтөндә беренсе галереяға алып сыҡҡан ҡәлғә ғибәҙәтханаһы (часовня) урынлашҡан. Ғибәҙәтхананың молдаван готикаһы стилендә орнамент менән биҙәлгән ослайып торған аркаһы булған. Манара бүлмәләренә тик ағас галереялар аша ғына инеп булған, улар бер-береһе менән тышҡы баҫҡыстар аша бәйләнгән. Диуарҙарҙың сығынтыларында, өлөшләтә уларҙың ҡалынлығында, оборона ҡоралдары һаҡланған. Ҡәлғәнең үҙәгендә ҡоҙоҡ ҡаҙылған булған.\nСороки ҡәлғәһенең ҙурлығы һәм формаһы урта быуаттарҙағы Молдованың оборона системаһындағы урынын һәм барлыҡҡа килеүен аңлар өсөн бик мөһим. был ҡәлғә — итальян яңырыу дәүере ҡаҙаныштарының замандашы һәм ул төньяҡ Италия ҡәлғәләренә оҡшаған (айырыуса Капрарол замогы менән оҡшашлығы күҙгә ташлана), әммә уларҙы айырған элементтар ҙә бихисап. Эске диаметры бары тик 100 аҙымға тиң булған Сороки ҡәлғәһен Европа архитектураһының һоҡланғыс ҡаҙаныштары рәтенә индерергә була, сөнки төҙөү сәнғәтендә ул ваҡыттағы оҫталарҙың тәжрибәһенә дәлил булып тора.\nСороки ҡәлғәһе урта быуат Молдоваһының оборона төҙ сәнғәтенең уникаль ҡомартҡыһы булып тора. Молдаван господары Петр Рарештың Трансильванияға Бистрица магистрынна 1543 йылдың 23 апрелендә яҙылған хаты таш ҡәлғәнең төҙөү ваҡытын билдәләүгә ныҡлы аргумент булып тора, сөнки был хатта Петр Рареш Сорокиҙа нығытмалар төҙөү өсөн оҫталар һәм уларҙың ярҙамсыларын ебәрергә үтенә. Хәҙерге ваҡытта беҙ күҙәткән таш ҡәлғә Яков оҫта етәкселеге аҫтында Трансильваниянан килгән ташсылар төркөмө тарафынан төҙөлгән, сөнки оҫта үҙе ҡәлғә эсендә «был замокты Яков төҙҙө», тип яҙып ҡалдырған.\nТаш ҡәлғә төҙөлгәнгә тиклем был урында ағастан һәм ерҙән нығытма торған. Был боронғо нығытма тураһында 1499 йылда телгә алына, әммә ул унан да алдараҡ төҙөлгән тигән фекер ҙә бар. Ҡәлғәлә үткәрелгән археологик ҡаҙыныуҙар ваҡытында ағас нығытманың ҡалдыҡтары табылған.\nСороки ҡәлғәһе 20 лей номиналындағы ҡағыҙ купюраның арт яғында, шулай уҡ молдаван шәхес таныҡлығының артҡы планында һүрәтләнгән.\nДнестр яғынан Сороки ҡәлғәһенең күренеше\nҠәлғәнең эске ишегалды\nCetatea Soroca 2007 йылдың 9 август көнөндә архивланған. (рум.)\nMolddata.md: Cetatea Soroca 2007 йылдың 10 октябрь көнөндә архивланған. (рум.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Сороки_ҡәлғәһе&oldid=1057413 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:38 11 август 2021 үҙгәртелгән.


(17 апреля битенән йүнәлтелде)\nХалыҡ-ара гемофилия көнө.\nАмерика Самоаһы — Флаг көнө.\nСүриә — Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.\nРәсәй — Эске эштәр органдары һәм эске ғәскәрҙәр ветерандары көнө.\nҠаҙағстан — Янғынға ҡаршы хеҙмәт көнө.\n1928 — Башҡортостан дәүләт китап палатаһы ойошторола.\nГусев Юрий Матвеевич (17.04.1937), ғалим-инженер-электромеханик, профессор (1981), техник фәндәр докторы (1980), Рәсәй Федерацияһының (1993) һәм Башҡорт АССР-ының (1982) атҡаҙанған фән эшмәкәре.\nВәлишин Әһлиулла Хисмәт улы (17.04.1923—5.05.1961), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир, гвардия старшинаһы. Танк бригадаһының разведчиктар отделениеһы командиры. Дан орденының тулы кавалеры.\nВилдан Яруллин (17.04.1968), йырсы, ғалим-философ, философия фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы.\nШәһәр (Шәһәретдинов) Шиһабетдин Шәһәретдин улы (17.04.1904—21.10.1941), әҙәбиәт белгесе, яҙыусы. 1934 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһының Сирмешән ауылынан.\nАҙнабаева Зилә Рамаҙан ҡыҙы (17.04.1954), Нефтекама дәүләт филармонияһы режиссёры, әүҙем йәмәғәтсе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2003).\nБикмөхәмәтов Хәлит Абдулсамат улы (17.04.1954), инженер-механик, хужалыҡ һәм йәмәғәт эшмәкәре. 1993 йылдан «Востокнефтезаводмонтаж» акционер компанияһының генераль директоры. Башҡортостан Республикаһының III һәм IV саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай депутаты. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. Салауат Юлаев ордены кавалеры (2019).\n► 17 апрелдә тыуғандар\n► 17 апрелдә вафат булғандар\n1790 — Бенджамин Франклин, Американың дәүләт эшмәкәре, ғалим.\n1945 — Ғәйфуллин Абдрахман Зәйнулла улы (1908—1945), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы (1945).\n2014 — Габриэль Гарсиа Маркес, Колумбия яҙыусыһы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=17_апрель&oldid=912194 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:42 8 октябрь 2019 үҙгәртелгән.


Миграция хеҙмәтенең эш көндәре\n5 Март 2018, 17:26\nБыл структурала эшләгән кешеләр беҙҙең хаҡта барыһын да белә кеүек. Ғәжәпләнерлек тә түгел: уларҙың ҡул аҫтында беҙҙең һәр ҡайһыбыҙ тураһында ғәйәт ҙур мәғлүмәттәр базаһы һаҡлана. Мәсетлеләр ҡайҙа китә һәм ҡайҙан ҡайта? Сит ил кешеләренән кемдәр һәм, иң мөһиме, ни өсөн беҙгә килә? Бөтә ошо һорау-ҙарға яуаптарҙы Рәсәй МВД-һының Мәсетле районы буйынса миграция бүлеге хеҙмәткәрҙәре белә. Унда дүрт хеҙмәткәрҙең өсәүһе – ҡатын-ҡыҙ.\nҺулдан уңға: Гөлшат Фәйзраева,\nЛенария Хаматуллина, Илмира Ғәләева.\nӘле хеҙмәткәрҙәр эшмәкәрлектең утыҙҙан ашыу йүнәлешен алып бара, уларҙың күпселек өлөшө туранан-тура халыҡ менән бәйләнешкә ҡайтып ҡала: булыу һәм йәшәү урыны буйынса теркәү иҫәбе; паспорттар әҙерләү; миграция иҫәбе.\nОшоларҙың барыһы хаҡында ла Рәсәй Федераль миграция хеҙмәте идаралығының Мәсетле районы буйынса бүлеге начальнигы, эске хеҙмәт майоры Ленария Хаматуллина һөйләне. Ул бүлектә күп йылдар хеҙмәт итә, эште хеҙмәткәрҙәре кеүек үк башынан аҙағынаса белә, улар тураһында ихтирам һәм рәхмәт һүҙҙәре менән телгә ала. Кем менән – аттестацияланған хеҙмәткәрҙәр менәнме, әллә гражданлыҡ хеҙмәткәр-ҙәре менән эшләү еңелерәкме, тигән һорауға: “Аттестацияланғандар менән барыһы ла аңлашыла, улар погонлы, тимәк, эштә бер ниндәй ҙә “юҡ” ҡабул ителмәй. Ләкин эш шунда, бөтәһенә лә йөкләнеш ғәйәт ҙур булыуына ҡарамаҫтан, беҙҙең ҡыҙ- ҙарҙың береһе лә бер ҡасан да “юҡ” тип әйтмәй”, – тине етәксе.\nБүлектә оҙаҡ йылдар паспортсы Гөлшат Фәйзраева эшләй. Үҙ посында ул – 2007 йылдан бирле. Бурысын һәр ваҡыт профессиональ башҡара һәм эшкә үҙен тулыһынса бирә. 2017 йылдан бында Илмира Ғәләева эшләй, эш стажы ҙур булмауына ҡарамаҫтан, ул үҙен грамоталы хеҙмәткәр итеп күрһәтте. Тәү ҡарамаҡҡа еңел то-йолһа ла, был эш бик үк еңелдән түгел. Һөнәрҙең үҙ үҙенсәлеге бар. Хеҙмәткәрҙәргә гел генә килгән кешеләр менән бәйләнештә эшләргә кәрәк. Көнөнә улар уртаса алғанда 50-шәр кеше ҡабул итә.\nШуныһын да әйтергә кәрәк, һуңғы ваҡыттың яңылығы – дәүләт хеҙмәттәренең электрон порталы. Граждандарҙың бер өлөшөнә, айырыуса өлкәнерәк быуын кешеләренә, бындай практика ауыр бирелә, ә был, үҙ сиратында, миграция пункты хеҙмәткәрҙәренә мәшәҡәттәр генә өҫтәй. Ләкин, шуға ҡарамаҫтан, улар клиенттар менән һәр ваҡыт ихтирамлы булып ҡала.\n2017 йылда миграция мәсьәләләре буйынса 1175 паспорт әҙерләп бирелгән. Йәшәү урыны буйынса 1196 кеше теркәлгән, 1256 кеше теркәү иҫәбенән төшөрөлгән.


«АТАЙСАЛ» МЕНӘН ҠАЛЫУЫҒЫҘҒА РӘХМӘТ!\nХѳрмәтле ҡәрҙәштәр! 2012 йылдың II ярты йыллығына «Атайсал» гәзитенә яҙылыу кампанияһы тамамланды. Әйтергә кәрәк, йәйгеһен халыҡты гәзит-журналдарға яҙҙырыу үтә лә ауырға тура килә. Йүнселдәр ҡырҙа, баҡсала тир түкһә, башҡалар йәй осоронда туйғансы ял итеп ҡалырға тырыша. Дәүләт планы буйынса тиражыбыҙ 2100 дана булырға тейеш ине. Аллаға шѳкѳр, планды беҙ 114,4 процентҡа үтәүгә ирештек. Һандар теле менән әйткәндә Урал аръяғы тѳбәгендә «Атайсал»ды түбәндәгесә алдырып уҡыйҙар: Сибай ҡалаһында—936 дана, Йылайыр районында—244 дана, Хәйбуллала —76 дана, Баймаҡ ҡалаһы һәм районында—870 дана, уҡыу йорттары һәм ойошмаларҙа (альтернатив юл менән)—220 дана. Бынан тыш, 13 кеше гәзитебеҙҙең электрон версияһына яҙылды. Редакцияның үҙенә 45 дана гәзит киләсәк. Шулай итеп, «Атайсал» гәзитенең дѳйѳм тиражы—2404 дана.\nШуныһы ҡыуаныслы, Сибайҙа һәм Йылайыр районында гәзит уҡыусыларыбыҙҙың һаны артты. Баймаҡта был һан беренсе ярты йыллыҡ кимәлендә һаҡланып ҡалды. Ә бына хәйбуллаларға был юҫыҡта эшләйһе лә эшләйһе. Киләсәктә Хәйбулла районы халҡы ла Урал аръяғы тѳбәге ѳсѳн донъя күреүсе берҙән-бер милли баҫма булған «Атайсал» гәзитенә күпләп яҙылыр, тигән ышаныста ҡалабыҙ.\n«Атайсал»ға яҙылып ѳлгѳрмәүселәр һәр айҙың 20-һенә тиклем почта бүлексәләренә йәки редакцияның үҙенә килеп яҙыла ала.\nБеҙҙең менән бергә ҡалығыҙ!


Етеҙ интернет заманы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 ноября 2020 — 12:30 ГТРК «Башкортостан»\nКүпселек уҡыусылар, студенттар дистанцион уҡыуҙы дауам итә. Яңы белем алыу системаһы һәр йортта ҡеүәтле һәм етеҙ интернеттың булыуын талап итә. Өфөлә йәшәүселәр тиҙлеге секундына 500 мегабит менән эшләүсе интернет менән ҡуллана ала. Бындай хеҙмәтте федераль телеком-операторы күрһәтә. Интернеттың тиҙлеген 10 тапҡырға арттырырыу өсөн, Домру  — селтәрҙәре киң модернизациялау эшен башҡара. Проект былтыр старт алды. Хәҙер инде компания булған һәр ҡалала, абоненттар өйҙәге интернеттың иң тиҙе менән ҡуллана ала. Өфөнөң күпселек райондарында селтәрҙәр модернизацияланды ла инде. Эштәр теүәлләнгәс, ҡалалағы 100 мең фатирҙа юғары тиҙлектәге интернет буласаҡ. Яңы интернет донъяһы мөмкинлектәрен ҡулланырға заманса вай-фай роутерҙары ярҙам итә: улар секундына 100 мегабит тиҙлек һәм куп урында эшләү мөмкинлеген бирә.


9 декабрь — Башҡорт Википедияһы\n(9 декабря битенән йүнәлтелде)\n9 декабрь — григориан стиле буйынса йылдың 343-сө көнө (кәбисә йылында 344-се). Йыл аҙағынаса 22 көн ҡала.\nБМО — Коррупцияға ҡаршы халыҡ-ара көрәш көнө.\nРәсәй — Ватан Геройҙары көнө.\n1842 — Михаил Глинканың «Руслан һәм Людмила» операһы тәүге тапҡыр сәхнәгә ҡуйыла.\n1931 — Икенсе Испан республикаһы иғлан ителә.\n1968 — Сан-Францискола Дуглас Энгельбарт беренсе тапҡыр үҙенең лабораторияһында уйлап табылған компьютер усламы һәм гипертекст күрһәтә.\nӘхәт Уразмәтов (Кәкүк; 9.12.1931—2.07.2015), совет һәм Рәсәй эстрада артисы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1983), БАССР-ҙың халыҡ (1977) артисы.\nМельников Николай Павлович (9.12.1922—30.05.1995), Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, артиллерист. Полковник (1964). Юғары мәктәп уҡытыусыһы. Советтар Союзы Геройы (1944).\nАбдуллина Гөлъямал Кәлимулла ҡыҙы (9.12.1957), хеҙмәт ветераны, Көйөргәҙе районы «Искра» хужалығының элекке машина менән һыйыр һауыу операторы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nКамалетдинов Зыяитдин Ямалетдин улы (Зыя Камали; 9.12.1873—1942), ижтимағи һәм дини эшмәкәр, ислам белгесе, мәғрифәтсе. «Ғәлиә» мәҙрәсәһен нигеҙләүсе һәм уның 1906—1918 йылдарҙағы ректоры. Йәдитселек етәкселәренең береһе. Сәйәси золом ҡорбаны.\nҒәбдиев Шәһәрғәзи Шаһыбал улы (9.12.1898—5.07.1979), башҡорт шағир-импровизаторы. Беренсе донъя, граждандар, 1939—1940 йылдарҙағы совет‑фин һуғыштарында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.\nЧибрикова Евгения Васильевна (9.12.1923–13.03.2013), ғалим-геолог. Геология-минералогия фәндәре докторы (1982). Урал һәм Көнсығыш Европа платформаһының геологик төҙөлөшөн өйрәнеүсе. К. Р. Тимергазин исемендәге премия лауреаты (2003). Сығышы менән Тамбов ҡалаһынан.\nПраведников Николай Константинович (9.12.1933—4.12.2001), ғалим-инженер‑нефтсе. Техник фәндәр докторы (1984), профессор (1987). 1981 йылдан Бөтә Союз яғыулыҡ‑энергетика комплекстары проблемалары ғилми-тикшеренеү институтында директорҙың фәнни эштәр буйынса урынбаҫары, 1986 йылдан — институт директоры, 1995—2001 йылдарҙа «ЛУКОЙЛ» нефть компанияһының фәнни‑инженерлыҡ үҙәге генераль директоры. СССР Министрҙар Советы премияһы лауреаты (1981). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1981) һәм «Почёт Билдәһе» (1971) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Асҡын районы Ҡуяштыр ауылынан.\nЗахаров Николай Павлович (9.12.1948—2003), Шаран районы «Шаран» совхозының элекке механизаторы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры.\n► 9 декабрҙә тыуғандар\n1608 — Джон Мильтон, инглиз шағиры, сәйәси эшмәкәр һәм аҡыл эйәһе.\n1842 — Пётр Алексеевич Кропоткин, Рәсәй империяһы тарихсыһы, әҙәбиәтсе, анархизм теоретигы.\n1891 — Максим Богданович — шағир, публицист һәм тәржемәсе. белорус әҙәби теленә нигеҙ һалыусыларҙың береһе.\n1900 — Хәсән Туфан, татар шағиры.\n1944 — Морат Аджи, совет һәм Рәсәй яҙыусыһы, публицист.\n1952 — Анатолий Александрович Вассерман, совет инженеры, интеллектуаль уйындар еңеүсеһе.\n► 9 декабрҙә вафат булғандар\n1864 — Әл-Бируни, Урта Азия ғалимы.\n1641 — Антонис ван Дейк, Көньяҡ Нидерланд рәссамы.\n1970 — Артем Иванович Микоян, совет авиаконструкторы.\n2005 — Роберт Шекли, Америка яҙыусыһы, фантаст.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=9_декабрь&oldid=853134 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:24 9 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


Аттың яҡшыһы алға сығыр, Егеттең яҡшыһы данға сығыр... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Аттың яҡшыһы алға сығыр, Егеттең яҡшыһы данға сығыр...\nАттың яҡшыһы алға сығыр, Егеттең яҡшыһы данға сығыр... 05.03.2019 // Йәмғиәт\nБәйгеләрҙә ул үҙен Салауаттай хис итә...\nТал сыбығын ат итеп атланып, урамдаш малайҙары менән саң туҙҙырып уҙышып йөрөгәндә үк бәләкәй Винаристың күңелендә сәм осҡоно тоҡанғандыр. “Атанан күргән – уҡ юнған, әсәнән күргән — тун бескән” тигән мәҡәл дә тап уға ҡарата әйтелгәндәй. Атаһы һабантуй бәйгеһендә беренселек яулай ине. Улар тиҫтерҙәре менән тәүгеләрҙән булып һабантуйға ат сабышын индергәйне, башлап һигеҙ сапҡынсы саптарҙарын ярыштырғайны. Ҡоҙғон-Әхмәр ауылы егеттәре тәүәккәллектә шулай алдыра килә. Унан һуң атай данын оло улы Айгиз яҡланы – тәғәйен араны ҡоштай елеп осто. Тора-бара ат “ене” Винарисҡа ла ҡағылды.\nВадим улдарын өс йәштән атҡа ултыртты. Ат ялына сат йәбешкән бәләкәй “талпандар”ҙы күреп, атай кеше бер ҡыуанһа, әҙәмдән юғары бейеклек яулаған уландар был мәлдә икеләтә шат ине. Башҡорт ҡаны ҡайнаған йөрәктәргә йүгәнле ат ҡото тәрән тамырҙар ебәрҙе.\n– Атайым иҫ белгәндән алып ат тотто. Ат һуғарыр өсөн ағайым менән сиратыбыҙҙы көтөп ала торғайныҡ. Мин бер көн дә атһыҙ йәшәй алмаҫмын кеүек. Бәйгелә үҙемде милли батырыбыҙ Салауаттай хис итәм, яугир ата-бабам рухы терелгәндәй... Ҡулдарҙа ҡылыс ҡына юҡ. Ат өҫтөндә башҡортлоғом уяна, үҙенән-үҙе күңел йырлай башлай. Атылған уҡ тиҙлеге менән финишҡа ынтылаһың... – Был һүҙҙәрҙе әйткәндә, ысынлап та, Винаристың күҙҙәре осҡонланып китә, йөҙөнә милли асылы бәреп сыға. Эйе, Винаристай егеттәргә ил киләсәген ышанып тапшырырға була, тип эстән генә һөйөндөм.\nВинарис Вәлиевтең тәүге еңеүе район һабантуйында Арзамас ҡушаматлы атта 13 йәшендә була. Артабан 2016 йылда Ҡараты менән Әбйәлил һабантуйында 13 саҡрым араны үтеүҙә икенсе урын яулай. Үҙҙәре тәрбиәләгән Гранд ҡушаматлы аты менән 2017 йылда Өфөлә ойошторолған республика ат сабышында икенселеккә өлгәшә. Шул йәйҙә ошо толпары ярҙамында Әбйәлил районы бәйгеһендә беренселеккә сыға. Азур исемле аты 13 саҡрымды икенсе булып үтә. Ғафури районының Ҡаранйылға ауылында үткән ярышта өсөнсө урынды яулай.\n– Үтеләсәк дистанцияла ҡырҡа боролоштарҙың күп булыуы атыма ауыр бирелде. Шунлыҡтан беҙ өсөнсө урынға ғына сыҡтыҡ, – тип һөйләгәнендә әңгәмәсемдең йөҙөнә моңһоу сатҡылар ятты.\nБыйыл Ҡоҙғон-Әхмәрҙә барған ҡышҡы сана ярышында Ҡарат тәүге урынды бер кемгә лә бирмәй. “Ялҡын” ҡушаматлы яңы өйрәтелгән арғымағы ла финишҡа иң тәүге булып килеп инә.\nЯ. Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһының 11-се класс уҡыусыһы Винарис Вәлиев ауылдарында йылҡысылыҡты үҫтереү менән шөғөлләнгән Рим Абдуллин, Дамир Солтанов кеүек булырға теләй. Үҙенең киләсәген ошо өлкәлә генә күрә. Эшҡыуар Нәжиә Динислам ҡыҙы тарафынан йәштәрҙе эскелектән, насар ғәҙәттәрҙән йолоп ҡалыу маҡсатында ойошторолған төрлө ярыш, конкурстарҙың әһәмиәтен юғары баһалай йәш кеше. Нәжиә Вәлиева Винарисҡа ла бәйгеләргә әҙерләнеүҙә даими ярҙам күрһәтә.\nӘллә күпме финиш һыҙыҡтарын яулаған Винаристан бәйге барышында осраған көтөлмәгән хәлдәр хаҡында ла һораштым.\n– Яҡтыкүлдә ярыш алдынан ғына танышҡан Орликка атланғайным. Старт бирелеүе булды – атым күҙ асып йомғансы мине ергә күтәреп һуҡты ла ҡуйҙы. Хайуанҡай ҙа теҙгенен ят ҡулдарға тотторғоһо килмәгәндер инде... Беҙ бит бәйге алдынан аттарыбыҙҙы күңел һалып тәрбиәләйбеҙ, ашатабыҙ, еңел булһын өсөн ағын һыуҙа яҡшылап йыуабыҙ. Малҡайҙар ҙа алдан белә бит ул бәйге буласағын. Көй яңғырау менән баҫҡан урындарында бейергә тотоналар, йөрәктәре дөпөлдәй башлай. Ҡайһы бер аттар үҙенең алдына башҡаларҙы сығармаҫ өсөн йә атты, йә ярышсыны тешләп ала, ҡаршылыҡ күрһәтә. Бәйгеселәр тарафынан да мутлашыуҙар осрап ҡуя: элек ат тояҡтарына ҡаҙаҡ ҡаҡҡандарын ишеткәйнем, ә хәҙер ҡайһы берәүҙәр ат моронона һуғып ҡалмаҡсы... Ҡайһылай булһа ла ғәҙел ярыш яҡлымын.\nБәйгенән һуң аттарҙы яндырмау мөһим. Сабыштан туҡтағас, һыу эсермәйбеҙ, атлатып йөрөтөп һыуындырабыҙ. Ҡатай ырыуы йыйынында атта көйө ҡул көрәштерҙек. Уны Ҡатай көрәше тип атайҙар. Боронғо йолабыҙҙың тергеҙелеүе ҡыуаныслы. Алты дәғүәсене еңергә – аттан ҡолатып төшөрөргә кәрәк. Был көрәштә беренсе урын яулап, туғандарымды һөйөндөрҙөм, – тип ихлас әңгәмә ҡорҙо бәйге батыры.\nЭйе, әле үк төрлө ярыштарҙа ҡанат нығытҡан егетебеҙ тормош бәйгеләрендә лә һынатмаҫ. Яулар фиништарың күп булһын, яңы еңеүҙәреңде ишетеп, беҙ ҙә һинең менән бергә шатланырбыҙ, Винарис!\nАвтор: Зөһрә ҮТӘҒОЛОВА


ӨДНТУ Асыҡ ишектәр көнө үткәрә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨДНТУ Асыҡ ишектәр көнө үткәрә\n13:03, 28 января 2011 Йәмғиәт\nАлдағы ял көндәрендә Өфө дәүләт нефть техник университеты Асыҡ ишектәр көнө үткәрә.\n29 ғинуарҙа 13 сәғәттә сара юғары уҡыу йортоноң һигеҙенсе корпусында (элекке Орджоникидзе һарайы) үтәсәк. 30 ғинуарҙа сәғәт 12-лә — Менделеев урамы,195 адресы буйынса архитектура-төҙөлөш факультетында.\nСара сиктәрендә мәктәпте тамамлаусылар, уларҙың ата-әсәләре, колледж һәм училищелар уҡыусылары Рәсәйҙең төп юғары профессиональ белем биреү уҡыу йорттарының береһе менән таныша аласаҡ.\nБарлыҡ ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға ректор, проректорҙар, факультеттар декандары, вуздың ҡабул итеү комиссияһы ағзалары яуап бирәсәк.\nАсыҡ ишектәр көнөндә абитуриенттар өсөн һәр факультетҡа һәм һәр белгеслеккә, шулай уҡ ӨДНТУ-ның Иҡтисад институтына һәм Вузға тиклем белем биреү үҙәгенә ентекле характеристика биреләсәк. Улар өсөн университет буйлап экскурсия ойоштороласаҡ.


Иң ҡыҙыҡлы байрам/Айнар БАЙБУЛАТОВ » Журнал\nЖурнал для детей » Байрамдар » Иң ҡыҙыҡлы байрам/Айнар БАЙБУЛАТОВ\nИң ҡыҙыҡлы байрам/Айнар БАЙБУЛАТОВ\nБаҫылды : 5-09-2013, 13:12 |\n"Аҡбуҙат"та баҫылған: 5-2011\nИсеме: Иң ҡыҙыҡлы байрам\nАвтор: Айнар БАЙБУЛАТОВ\nЯҙ еткәс бер төркөм балалар уйынға сығалар. Уйындың төп маҡсаты – Башҡортостанда йәшәгән төрлө милләт халыҡтарының байрамдарын күреү, унда ҡатнашыу. Кемдең байрамы иң ҡыҙыҡлы, иң матуры була, шул еңә, тип килешәләр.\nБергәләшеп байрамдарҙы ҡарарға баралар. Иң беренсе "Масленица"ға киләләр. Буйғансы ҡоймаҡ, төрлө тәмлекәстәр ашайҙар, усаҡ уратып бейейҙәр.\n– Күрҙегеҙме, ниндәй ҡыҙыҡлы байрам! – тип ҡыуана урыҫ малайы.\nАртабан балалар "Ҡарға бутҡаһы" байрамына юл тота. Бында инде малайҙар һәм ҡыҙҙар иртәнән кискә тиклем өйҙән – өйгә йөрөп төрлө тәмлекәстәр йыя. Һуңынан ҡырға, байрамға сығалар. Урманда йәки болонда усаҡ яғып бутҡа бешерәләр. Ашап туйғас, ҡалғанын ҡоштарға ҡалдыралар: ағас төптәренә аҙыҡ һалып китәләр. Төрлө уйындар уйнайҙар.\n– Беҙҙең байрам да бик шәп, эйеме?! – ти башҡорт ҡыҙы.\nСыуаштарҙың "Аҡатуй" байрамында балаларға таҫтамал бүләк итәләр, төрлө аштар менән һыйлайҙар. Малай һәм ҡыҙҙар ярыштарҙа ҡатнашалар.\n– Күрҙегеҙме?! – тип ҡыуана сыуаш малайы.\n– Әйҙәгеҙ, дуҫлыҡ еңһен! – тине башҡорт ҡыҙы һәм барыһы ла ризалашты.\nРәсәй халыҡтарының мәҙәниәте, йола төрлөлөгөнә бәйле матур байрамдары бик күп. Шуға күрә башҡа милләт вәкилдәрен, уларҙың йәшәйешен ихтирам итергә, һәр саҡ дуҫлыҡта йәшәргә кәрәк!\nЖурнал тураһында / "Аҡбуҙат"ҡа бағышлана


Телефонһыҙ “миллионер” » Башҡортостан гәзите\n10-01-2018, 00:03 // Информация // Баҫып сығарырға\nЯңы йыл мәлдәрендә ирекһеҙҙән бала саҡ хәтирәләренә биреләһең. Билдәле, ғаилә байрамы бит. Тик эш унда ғына түгел, тау шыуыуҙар, Ҡыш бабай күстәнәстәре, бүләктәр һәм битлек-костюмдар тураһында ла түгел һүҙем әлегә. Мөғжизә! Бына нимә хаҡында уйлағанда иҫкә төшә бала саҡ.\nХәтерләйһегеҙҙер, ололарҙың һүҙҙәренә ышанып, Яңы йыл төнөндә ниндәйҙер хыялыңдың тормошҡа ашҡанын көтә инек. Тора-бара зәңгәр экрандарға төбәлеп хыялландыҡ. Аҙаҡ иһә тормош үҙе алдаҡсыға тимәйем, алдатҡысҡа әйләнде.\nБала саҡ... Телевизор... Нисәнсе йыл һәм нисәнсе класта уҡығанмындыр – хәтерҙән юйылған, ә бына ваҡиғаһы хәтерҙә мәңгегә уйылған. Яңы йылға бер нисә көн ҡала Беренсе каналдан иҫ киткес акция тураһында иғлан иттеләр. Ниндәйҙер компания бағыусылыҡ итеп, канал үҙенең телевизор ҡараусылары араһында 1 миллион һум уйнатырға булды. Был тиклем аҡсаны отоуы үтә лә еңел ине, тик бер шарты ғына бар. Яңылышмаһам, өс көн буйына айырылмай экранға төбәлеп ултырырға кәрәк һәм реклама менән тапшырыу араһындағы мәлдәрҙә күрһәтелгән һандарҙы йыйып, шылтыратырға. Кем беренсе булып шылтырата – шул миллионер!\nАкция башланыу менән нисек янып киткәнде күрһәгеҙ! Эш эшләү юҡ, әсәйҙең: “Ултырып аша инде”, – тигәнен дә ҡолаҡҡа элмәйем. Ике күҙ тик Беренсе каналды күҙәтә. Ә башта... хыялдар! Текә машина, яңы йорт, туғандарға фатир, зауыҡлы кейемдәр. Һандар күҙәтеүҙән бигерәк, алмаған айыуҙың тиреһен тунайым. Шулай ҙа туғыҙ һандың бер нисәһен яҙып алдым. Уйын аҙағына барып етәрәк, йәлләптер инде, күрәһең, ағайым яфаланыуыма сик ҡуйҙы: “Һандарҙы йыяһың да ул, ә нисек шылтыратаһың?”\nЫсынлап та, нисек шылтыратам һуң?! Өйҙә бит телефон юҡ! Бер нисә өй аша торған телефонлы күршеләргә барып еткәнсе ҡул аҫтындағы ғына аппаратынан нисәмә кеше шылтырата ала бит. Шулай итеп ҡалған һандар миңә ҡыҙыҡ түгел ине инде.\n“Пиар”, “аудитория”, “реклама сере” телевидениеға ҡағылышлы һәм башҡа төшөнсәләр менән аҙаҡ, был ваҡиғаға байтаҡ йылдар үткәс университетта уҡығанда таныштым, ә ул саҡта миллион һумды отҡан үҫмер ҡыҙҙан нисек көнләшкәйнем. Кем белә, бәлки, ул мәлдә аҙағына тиклем барып етһәм, бәхет миңә эләгер ине – ул саҡта, ысынлап та, мөғжизә! Күрәһең, мөғжизәләр тормошҡа ашһын өсөн хыялланыу ғына етмәй әле, ныҡышмалылыҡ, тырышлыҡ һәм ҡанат ҡуйырҙай теләктәштәр кәрәк...