Иҫке Ҡайпан — Башҡорт Википедияһы\n56°22′22″ с. ш. 55°44′39″ в. д.HGЯO\n80 250 820 003\n80 650 420 111\nИҫке Ҡайпан (рус. Старокайпаново) — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 357 кеше. Почта индексы — 452839, ОКАТО коды — 80250820003.\n2010 йыл 14 октябрь 357 180 177 50,4 49,6\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу (2002) мәғлүмәте буйынса — башҡорттар (95 %).\nРайон үҙәгенә тиклем (Тәтешле): 16 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Мәмәтәй): 3 км\n10-сы башҡорт кантонының 18-се тирмәһе составында хәҙерге Тәтешле районындағы Бүлеғарт-Ҡайпан, Яңы Ҡайпан һәм Кәлтәй ауылдары була. Будум йылғаһы буйында урынлашҡан Кайпан ауылы Ҡайпан түбәһе башҡорттарының төп ауылы булған. Ауылдың исеме - антропонимдан. Әммә архивта уның тураһында мәғлүмәт юҡ. Тапан ауылына Себер даруғаһы Ҡыр‑Танып улусы башҡорттары нигеҙ һалған, 1710 йылдан алып Ҡайпан исемле ауыл булараҡ билдәле. 1747 йылда керҙәшлек килешеүе б‑са бында типтәрҙәр килеп ултыра. Ҡайпан тәүге тапҡыр 1703 йылғы сығанаҡтарҙа, ҡайпанлы Йәнсура Йәнгилдин Тәтешле ауылынан удмурт Йәнбәт Яныҡаевты уллыҡҡа алғанда, телгә алына (был яҙма Тәтешлелә удмурттарҙы урынлаштырыуға һәм башҡорт ерҙәрен үҙ ерҙәре итеп биләүгә нигеҙ була). Бер һүҙ менән әйткәндә, Ҡайпановтыңтарихы 17 быуат төпкөлөнән башлана, Яңы һәм Бүлеғарт-ҡайпан кеүек айырым яңы ауылдарға бүленеү ваҡыты билдәһеҙ.\n1758 йылда Ҡайпан исемле ике ауыл бар: Иҫке һәм Яңы Ҡайпан. 1795 йылда өс ауылдың бөтәһе лә 5 ревизияла теркәлгән. Ул саҡта ауылдың төп ауыл Иҫке ҡҠайпан тип аталыуы билдәле. Иҫке Ҡайпанда 38 йортта 55 ир-ат һәм 50 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Бында Өфө провинция канцелярияһының 1747 йылдың 24 июнендәге указы нишгеҙендә типтәрҙәр ҙә килеп төпләнгән. Бөтәһе 1834 йылға 4 ир-егет һәм 2 ҡатын-ҡыҙ булған. Артабан был ауылдағы типтәрҙәр Яңы һәм Бүлеғарт Ҡайпан ауылына күсеү сәбәпле иҫәпкә алынмаған. 1834 йылда Иҫке Кәйпанда 30 йортта 10-сы кантон составында 113 башҡорт һәм 1-се кантонға буйһонған 164 башҡорт йәшәгән.\n1850 йылда 60 ихата, 346 кеше булған. 10 ревизия буйынса 8 йортта 430 кеше йәшәгән. Бөтәһе лә - аҫаба. 1870 йыл «мишәр» ауылы типкүрһәтә, ә унда бер мишәр ҙә юҡ. Бөтәһе 84 йортта 420 кеше иҫәпләнгән. 1920 йылда 765 башҡорт һәм уларҙың 154 йорто иҫәпкә алынған.\nҠайпандарҙың хужалығы тураһында бер нисә һан. 1842 йылда башҡорттар (277 кеше) 960 бот ужым һәм 1176 бот яҙғы иген сәскән, был бер кешегә 7,7 бот тәшкил итә. Ревизия үткәреү йылында билдәләнгән ҡайпандар башлыса игенселек менән шөғөлләнә. Һәр йортҡа 3,8 йылҡы тура килгән, һыйырҙар - 4,6-шар, һарыҡ - 2,7-шәр, кәзәләр - 1,0-шәр.\n20 бюыуат башында уҡ мәсет иҫәпкә алынған.\nПугачев хәрәкәте йылдарында атаман дәрәжәһендәге Әлетдин Биктуғанов 400 кешенән торған, ҡайһы ваҡыт 1000 кешегә лә еткән, баш күтәреүселәр отряды менән етәкселек иткән. Уның отряды башҡа бүгәсәүселәр менән бергә Танып йылғаһы бассейны һәм Бөрө янында хәрәкәт итә, унда язалаусылар менән һуғышта ҡатнаша. Һуңынан ул Ирәкте улусы старшинаһы Шәрип Кейеков тарафынан тотола һәм властарға тапшырыла.\nӘһлетдин Биктуғанов — 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышында ҡатнашҡан Ҡыр-Танып улусы башҡорт старшинаһы. Пугачёв полковнигы.\n↑ Иҫке Ҡайпан // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Иҫке_Ҡайпан&oldid=1117895 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:18 26 март 2022 үҙгәртелгән.


Республикала Гай ҡалаһында үлтерелгән студент ҡыҙҙар менән хушлаштылар\n5 Октябрь , 14:30\nБашҡортостандың ике районында Гай медицина колледжының үлтерелгән студенттарын һуңғы юлға оҙаттылар. 18 йәшлек Әҙиләнең кәүҙәһен — Күгәрсен районы Туйымбәт ауылында, 17 йәшлек Айгизәне һәм 19 йәшлек Зөлфиәне Баймаҡ районында ер ҡуйынына тапшырҙылар. Ерләү эштәрен урындағы хакимиәттәр булышлығында һәләк булған ҡыҙҙарҙың туғандары һәм яҡындары ойошторҙо. Бынан алда республика етәксеһе Радий Хәбиров муниципалитет властарына ошондай күрһәтмә биргәйне.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 30 сентябргә ҡарай төндә Ыырымбур өлкәһендә Башҡортостандан өс ҡыҙ вәхшиҙәрсә үлтерелде. Икәүһенең кәүҙәһе — ҡуртым фатирында, өсөнсө мәйет күп фатирлы йорт ихатаһында табылды.\nШик аҫтына алынған 30 йәшлек Александр Лазаревты дүрт көндән һуң тоттолар. Ир үҙ ғәйебен таныуын белдерҙе.\nТеги:үлтереүгай медицина колледжы


ҡыҙҙар минән һора, минең менән осрашырға теләүселәр бармы уның, сөнки мин уларҙы бик һирәк күрәм, тип яҙам мин уны килергә йыйына, әммә быны эшләргә мөмкин булһа, мин командала минән Риш кеүек, ләкин шул уҡ ваҡытта бик ҡәтғи булыуына ҡарамаҫтан. Мин әҙерәк мәғәнә ҡуйыр инеме н ‘билдәләү’ любезность мейеһендә күберәк. һәм майы, инвестиция дружелюбие. сөнки беҙ шул тиклем яҡын күрешкәнебеҙ юҡ, мин уйлайым, был хатты мин һиңә бәләкәй тип яҙа. ысынлап та оҡшай ине һинең менән мин ҡот осҡос, туңдырылған ашай. Әлбиттә, һин мине саҡырһаң. Ысынлап та, мин бик бәхетле булыр инем, әгәр һин zusagst. Зинһар, мине саҡырып. Һин Дилетант. Был модалы күренә. Әммә был һоро саҡта бүленеп сыҡҡан. Бынан тыш, мин уйлайым anchatten түгел, әммә, дөрөҫөн хат килде. Почта ҡағыҙы һәйбәт, матур һайлауҙарҙа махсус маркалар, ҡулы менән яҙылған. Дөрөҫ, әммә һөҙөмтәле. Һораһаң, улар байрам йәки ял көндәре тип, һине бер ни ҙе һорарға мөмкин һәм шулай бер көн ниәтләй. әгәр һеҙ эшләгән, теләге булырға һинең менән был компаниялар) ауыр булды, сөнки ул минең менән осрашыуҙан түгел, теләге булған, шуға күрә мин тейеш инем,-тип үҙе пропагандалау. уйлап-шунда Яҡшы, һин уйлап, уның нисек йылмайып, эшләргә теләгән йәки был) белеү түгел, бәлки, нәмәләр алып йүнәлеш ‘Эй, мин киткәс, кино ә һуңынан, беҙҙең менән китергә теләйем, мөмкин булыр, мөмкин буласаҡ’ ниндәйҙер һәм шулай итеп бара. Уңыш) аҙна бер нисә ҡыҙы Мин. инде. Мөхәббәт Класс (я.). Мин һеҙҙе күреүемә бик йыш ҡына яҙа һәм t да хәтерләтә. беҙ мәктәптә. Беҙ йыш ҡына һөйләшеүҙәр бара һәм һыуҙа ҡотҡарыу обнимают хатта ҙур булмаған, әммә был ваҡыты буйынса сәғәт араһында оҙаҡ сафтан сыға ябай түгел. Хәҙер инде һеҙ егет булып мин ҡасан һөйләй, ул уның менән һөйләшергә теләй, әммә һеҙ уларҙан түгел, һәм мин һораны: мин улар ҡабул итергә тейеш. Әгәр шулай икән, мин һеҙҙең кеүек мәсьәләләрҙең барыһы ла яҡшы, шулай булғас, хаҡын шунда уҡ бирәм мин, тип мин тоям. Мин беләм, мин улар күренмәгән кеүек булғандар. Беҙ әлегә тиклем сағыштырмаса әҙ яҙылыуы, мин башҡаса һөҙөмтәлә яуап биреү. Хәҙер мин йәнә Hay ғына тейеш кеүек. яҙҙы, яуап инә һәм беҙ уны һәм һөйләшеүҙәр, шулай яҙа алмайым мин уның менән кем хаҡында, мин уны күңелһеҙ тип иҫәпләй. Эй, мин бер нисә ай элек ҡыҙ менән күп аралашырға минең класым булмаһа, хатта беҙ ике тапҡыр осрашабыҙ, әммә хәҙер мин уның менән бер ниндәй ҙә бәйләнеш күберәк. Хәҙер мин уны һеҙгә йәки тағы осрашыуға яҙылырға мөмкин яҡшы итеп мөрәжәғәт итергә мөмкин. ләкин мин уны ярата мин да шулай бер ҡыҙ ғына һирәк яҙа. әгәр һеҙгә мин яҙған тапҡыр яҙылған, әммә кеше ята һәм шул саҡта беҙ был ирмәк. һәм ул ошо мәсьәләне ҡуя. әммә мин нисек булһа ла улар даими яҙылырға теләге юҡ икән, һеҙ нисек уйлайһығыҙ. Сәләм. Минең бер танышым, ҡыҙы бар, секс дустар менән, ҡасан осрашырға, улар: — был дөрөҫ. Эй, балалар, мин белгән ҡыҙ шулай минең менән осрашҡанда тел менән түгел, әммә беҙ яҡын нисә аҙнанан эшләй ала. Беҙ күрешә алмаясаҡ инде айға яҡын, ләкин барыбер мин уларҙы бик яратам, яратам инде ул, тип әйтеп булмай тиерлек. Мин уны бөтәһе булараҡ әйтә алам, сөнки мин уны яратам.\nМин яратам был ғәжәп түгел икәнен мин беләм йәки уның тап юҡ. Уны яҙғанда мин, әлбиттә, йыш ҡына шулай була. Белешмә өсөн: Мин, Эй, Малай минең менән осрашырға теләй, тип яҙам мин уны бик ҡыуаныслы булды, беҙ осрашырға тейеш булғас, мин яҙған был whatsapp, әммә бик һирәк. Билдәләү, шулай итеп, ул ике аҙна, уны күптән башланды һәм шул ваҡыттан һуң, ул, минең хәбәремдә уҡыу һәм күптән һуң, мин уны ҡабат тәгәрәүҙән һуң ул минең һуңғы хәбәрҙәрҙе уҡыным. Беҙ күберәк хәҙер яҙыу түгел, ләкин ярлы t иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, тик ике генә көнө Снейп, Снейп шуға ҡарамаҫтан, барыбер бик һирәк ул. Хәҙер мин нимә ошонан алынған булырға тейеш. Хәҙер инде мин уның менән шулай булған мөнәсәбәте ала йәки юҡ тип теләйем. Мин ул саҡта алда буласаҡ преследовать уның элекке һәм уның ҡыҙығын ҡалдырманы һәм мин уны тулыһынса әйткәндә, һоҫҡо һ. б. total аҙ тыныслыҡ һәм ҡыҙҙар менән осрашҡанда, шул тиклем дә яҙыу булған, ләкин барыбер уның менән. Мин, әлбиттә, хәҙер барыһы өсөн алдан темаһына осрашты. Кемдер Идеяһы. Мин нимәлер йыл Heym һәм ҡыҙ мөрәжәғәт иткән. Миңә лә шулай булды һәм һәр саҡ бер аҙ ғына проблемаһы түгел, мәктәп һ. б. шулай мыҫҡыллауҙарға дусар булған ҡыҙ. Кемдер күреп советы, асыҡ ҡыҙ булған мөнәсәбәт тураһында ни тиклем күберәк алам мин. нисек. Нисек яҙам-шулай ябай кешеләр менән, тип әйтеү, бәлки, кемдер минең был да минең йәштә. Эргәһендә.) Мин инде хәҙер бер нисә ай ҡыҙы менән бәйләнеш LG Джастин. Шул уҡ беҙ ике команда ҡушылғас, әммә унда Төрлө әйбер. Һәр ял көндәрендә күрешергә. Һирәк аралашабыҙ, сөнки кеше мөмкинлегенә эйә. тишина тапҡыр ҡуҙғалды. Шуға күрә хәҙер беҙ байрам көндәрендә аҙнаһына осрашырға теләй. Ылыҡтырылған ул, тип, беҙ эшләйбеҙ. Хәҙер мин уйлайым, был Яҡшы. Мин ышанам һәм үҙем яҙған ла мин ҡыҙ. Хәҙер мин янында булһам, уның номерын, шулай уҡ бөтә нормалары. Сөнки мин уны ғына һирәк яҙам, шуға минут көнгә йәки бер тапҡыр, әммә хәҙер көн түгел, һеҙгә мин яҙған. Элек мин шул тиклем тиҙ булһа билдәгә килтерә. Мин бик яҡшы ҡыҙ тип һанай. Зинһар, тиҙ яуап: сөнки уның йөрәге туҡтағайны инде яртылаш яҙылған һәм йәкшәмбе тапҡыр мөрәжәғәт итә һәм беҙ килешәбеҙ һәм мин теләр инем менән осрашыуға мин бик теләп ҡыҙ, мин ул мило тип һанай, әммә беҙ, беҙ генә белмәй.\nМин заседании Валлетта мин кисерә һәм вәғәҙә бирҙе. ярай, һөйләшермен мин һәм минең кеүек мәсьәләләргә йүнәлтергә тейеш кеүек ҡыҙ менән һөйләшеү миңә шулай итеп, һеҙҙең номер миңә, бәлки, ала, барыһынан да элек, мин һөйләшә алмайым тип әйтергә була. әгәр иртәгә лә осрашырбыҙ һәм мин был малай менән нисек осрашыу ярай, мин белмәйем, һәр хәлдә, беҙ иртәгә осрашыуға. Әммә был проблеманы, йәғни, уның менән хеҙмәт яҙған, интернет уның ҡасан, ҡасан ғына мин уның anschreibe. мин уны һирәк яҙған, осрашырға теләүен, әммә иртәгә минең менән. шуға күрә ҡытайҙа был, тип, уны шулай тип яҙғандар әҙ. Мин уның фильм икәнен һорарға теләй кеүек миңә ҡарап ала һәм ҡыҙ кисәгә теләп килде. Был ҡыҙ менән һөйләшкән һәм яҙған мин уның менән ярайһы уҡ оҙаҡ ваҡыт мәктәптә булдым. Малай булһа, мин яҡшы беләм, сөнки мин уны яратам, әммә уны нығыраҡ менән яҡтан юҡ. Ҡайһы берҙәрен мин күреп, әммә ысын дуҫ була һәм һирәк менән генә. Мин уны яратам, әммә уның менән шулай күрмәй һәм уны бик ләззәт менән яҙылған һәм, ысынлап та ине. Әммә мин нерв теләмәй. Әгәр беҙ уның яҙғандар бик һирәк хәҙер anschreibe һәм мин, мин нисек эшләргә, башҡа яҡшы сифаттары өсөн эшләй.\nМин уны яңынан яҙам, уның тел менән бәйләнеше һәм башҡаса тип ҡурҡам мин: (нерв тип был мәсьәләне мин беләм, мин уҙем шулай, тик мин үҙем хәҙер беҙ түгел, һеҙ үҙегеҙ теләп һәм киләсәктә бындай хәл икәнен тоя ул. ә мин унда яҙған сәләм раҫлауҙы һорап осрай, шуға күрә мин йыл, карнавалдар һәм мин хәҙер супер тураһында белегеҙ, матур ҡыҙҙар (уны). беҙ бер-береһе менән яҙылған алдынан Кискеһен инде, сөнки мин уны ғына аҙна элек яҙылған була. беҙ кисәне һәм бер-беребез менән осрашыу кисәһе булған саҡта беҙ карнавал өсөн яҙа. беҙ унда осрашып тыш, беҙ хатта үбеп һәм бейеү (бер нисә тапҡыр). шулай уҡ яҙабыҙ беҙ элеккесә бергә, әммә мин барыбер страшновато кеүек мәсьәлә-киләһе осрашыуҙа һеҙгә була һуң, тип уйлайым мин, сөнки, тағы, мин артыҡ научные йәки шулай эшләй. мин ҡыҙымды, ысынлап та миңә ят һәм уның бөтә ыңғай йоғонто яһай тип уйлайым, әммә мин ҡаршы алһындар өсөн, минең менән осрашырға атай-әсәй был мин ҡыҙың әйтә тейеш мин Булараҡ, йыл мин ҡасандан һөйләнем, бер ҡасан да сөнки мин бары бер генә ҡыҙ менән осрашыу, ысынлап та, был мин,-тип бер аҙ уңайһыҙлыҡ тыуҙыра. Мин ышанам нимә, һеҙ мине ни тиклем ярҙам итә ала\n← веб камера онлайн ч\nбашҡа танышты видео теркәү →


Төбәктә һыйыр итенә, көнбағыш майына, балыҡҡа һәм икмәккә хаҡтар артҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТөбәктә һыйыр итенә, көнбағыш майына, балыҡҡа һәм икмәккә хаҡтар артҡан\n11:04, 28 октября 2015 Иҡтисад\nБашҡортостанда һыйыр итенә, көнбағыш майына, балыҡҡа һәм икмәккә хаҡтар артҡан. Башҡортостанстат аҙыҡ-түлек һәм аҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарға, хеҙмәттәргә хаҡтар буйынса статистик мәғлүмәттәр баҫтырып сығарҙы.\nАғымдағы йылдың туғыҙ айында аҙыҡ-түлек тип һаналмаған секторҙа хаҡтар 10,6 процентҡа (былтыр – 2,7 процентҡа) күтәрелгән. Йыл башынан һыйыр ите (20,2 процент), көнбағыш майы (25,6), балыҡ аҙыҡтары (19), икмәк һәм икмәк-булка изделиелары (8,9), макарон изделиелары, манный ярмаһы һәм дөгө (13,1-15,4), һөт һәм һөт аҙыҡтары, сусҡа ите, шәкәр (4,5-11,3) ҡиммәтләнгән. Киптерелгән емештәргә, әфлисунға, лимонға, бананға, алмаға һәм грушаға хаҡтар артҡан.\nВедомствола билдәләүҙәренсә, уҙған йылдағы декабрь айы менән сағыштырғанда ҡош ите 5,3 процентҡа, йомортҡа − 23,6, башлы һуған, картуф һәм аҡ күсәнле кәбеҫтә − 23,1- 42,2, сөгөлдөр һәм кишер 0,5-3,2 процентҡа арзанайған.\nАҙыҡ-түлек тип һаналмаған тауарҙарҙан бензин 6 процентҡа, тәмәке – 1,2, алтын биҙәүестәр 1,3 тапҡырға ҡиммәтләнде. Үҙебеҙҙә сығарылған автомобилдәрҙең хаҡы – 12,1, сит илдекенә 21 процентҡа артты. Ҡайһы бер көнкүреш приборҙары, электр тауарҙары, телефондар һәм компьютерҙар, шулай уҡ кейем-һалым һәм аяҡ кейеме ҡыйбатланды.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ ойошмаларының халыҡҡа күрһәткән хеҙмәттәренә тарифтар 9,5 процентҡа күтәрелде. Ҡала телефоны, телеграф һәм почта бәйләнешенә хаҡтар 3,5-13,3 процентҡа артты. Ҡала автобусында һәм электр транспортында юл хаҡы 8,5 һәм 13,5 процентҡа үҫте, ҡала яны поезында иһә 14,6 процентҡа арзанайҙы. Һауа транспорты, сит ил туризмы хеҙмәттәренә һәм унда ял итеүгә хаҡтар 1,2 тапҡырға, мәктәпкәсә тәрбиә биреүгә — 1,5, урта һәм юғары белем алыуға 7,7 һәм 9,9 процентҡа артты.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, 2015 йылдың туғыҙ айы йомғаҡтары буйынса, республикала инфляция кимәле 9,5 процент тәшкил итте, был былтырғы ошо осорҙағы күрһәткестән 1,5 тапҡырға юғары.\nТеги: башҡортостанстат,статистика,тауарҙар,хаҡтарҙың артыуы


-Кеше йәшәһен өсөн ошолар кәрәк, - тип әйтер була яҙыу сы Ганс Христиан Андерсен, һәм тап ошо һүҙҙәрҙе йәш рәссам Алина Мөслимова әлеге ваҡытта Өфөнөң "Президент - отелендә" ойошторолған шәхси күргәҙмәһенә исем итеп һайлай..\n- Рәссам шул уҡ әкиәтсе ул, - ти Алина, - ул яңы, матур ысынбарлыҡ булдыра, һәм уға шул тиклем ышанғы килә...\nАлина Борай ҡасабаһында тыуып үҫә. Үҙен иҫләй башлағандан\nалып ҡыҙҙың ҡулынан ҡәләме төшмәй - тәбиғәт, кешеләр, бер һүҙ менән әйткәндә, барыһын да ҡағыҙ битенә төшөрә. Әммә иң мөһиме - уның бер ниндәй ҙә махсус художество белеме булмаған ата - әсәһе ҡыҙҙарының мауығыуына һәр ваҡыт оло ихтирам менән ҡарай.\n- Атайым менән әсәйем мине һәр ваҡыт дәртләндереп торҙо, - тип һөйләй Алина, - мин гел нимәлер төшөрә инем, һүрәттәрем әле лә һаҡлана!\nБәлки бала хеҙмәтенә ошондай ихтирам менән ҡарау киләсәкк ә һөнәр һайлауҙа үҙ ролен уйнағандыр. Туғыҙ синыфты тамамлағандан һуң, Алина Өфө педучилищеһына уҡырға инә һәм ү ҙенең тәүге художество белемен ала. Артабан БДПУ - ла художество - графика факультетын тамамлай. Йәш рәссамды билдәле остаздар - Тәлғәт Мәсәлимов һәм Ринат Харисов уҡыта.\nУҡыу тамамланғандан һуң тәүге күргәҙмә ойошторола - худграф\nсығарылыусылары 1999 йылда факультеттың 25 йыллығына арналған күргәҙмәлә ҡатнаша. Артабан Алина коллегаһы Ольга Зозуля менән берлектә шәхси күргәҙмәләрен ойоштора башлай.\nӘлеге ваҡытта Алина Мөслимова - БР Рәссамдар союзы эргәһендәге Йәш рәссамдар берекмәһе ағзаһы Уның һүрәттәре ҙур уңыш менән файҙалана. Тәнҡитселәр Алина эшләгән йүнәлешт е хатта "фолкмодерн" тип атарға тәҡдим итә. Уның эштәрендә милли стиль һәм оригиналь һәм техник йәһәттән заманса\nтрактовкалар менән ҡыҙыҡһыныу ярылып ята. Үҙе әйтеүенсә, ҡыҙҙы бала саҡтан уҡ милли колорит, ауылса ябайлыҡ һәм матурлыҡ йәлеп итә. Бының барыһын да ул әле диплом эштәрендә үк асып бирергә тырыша.\nБынан тыш Алина 96 - сы лицейҙа һүрәт төшөрөү сәнғәте дәрестәрен алып бара.\n- Уҡыусыларымдан уңдым, - ти ул. - Синыфта махсуслаштырыл ған өлкән синыфтар уҡый, нимәгә өйрәнергә теләүҙәрен беләләр\nһәм беҙ ваҡытты бушҡа уҙғармайбыҙ. Йыш ҡына мин уларға ижади мәсьәләләр бирәм, сөнки рәссамға үҙ - үҙеңде асыу мөмкинселеге кәрәк икәнлеген үҙемдән беләм.\nУҡыусылары ла ярата уны, сөнки Алина менән бәхәсләшергә л ә, үҙ фекереңде белдерергә лә була, уларҙы бары тик теория менән нығытырға кәрәк, әлбиттә. Әйткәндәй, уларҙың күптәре уҡытыусыларының үҙенсәлекле күргәҙмәһендә булған да инде.\nУны кәйеф күргәҙмәһе тип атарға булыр ине, сөнки унда һәр ерҙә сәскәләр, сәскәләр һәм сәскәләр. Һәм был осраҡлы түгел. Рәссамдың фекере буйынса, үҫемлектәр - тәбиғәттең иң матур ижады:\n- Был һүрәттәрҙә минең күңелем, минең яҙым. Ял иткәндә, б ашта бер уй ҙа, идея ла булмағанда мин сәскәләр төшөрәм.\nАлина Мөслимованың яҙ күргәҙмәһендә уның 2002 - 2005 йылдарҙа төшөрөлгән егерменән ашыу эше ҡуйылған, уларҙың һәр береһен дүрт юллыҡ шиғыр оҙатып килә - Светлана\nСоложенская, Наталья Рябинина, Людмила Сосновская һәм башҡа шағирәләрҙең лирикаһы.


Республика онкология диспансерында юғары тиҙлекле квант нуры менән дауалау ҡорамалы эшләй башланы\nРеспублика онкология диспансерында «Сәләмәтлек» федераль милли проекты тормошҡа уңышлы ашырыла. Дауалау учреждениеһында юғары тиҙлекле квант нуры менән дауалау ҡорамалы эшләй башланы.\n10 окт, 22:32\nБашҡортостанда 700 меңдән ашыу кеше гриптан прививка алған\nҠулланыусылар хоҡуҡтарын күҙәтеү хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, халыҡтың 20 процентҡа яҡынына вакцина эшләнгән. Быйыл граждандарҙың кәмендә 40 процентына прививка яһау планлаштырыла.\n08 окт, 12:49\nБашҡортостан халҡы бушлай маммография үтә ала\nОнкологтан да кәңәштәр алырға мөмкин. Башҡортостанда "Алһыу таҫма" тигән акция уҙғарыла. Уның барышында Республика онкология диспансерында халыҡты ҡабул итеү ойошторола.\n08 окт, 10:23\nРеспубликаның тәүге шифаханаһына – 95 йыл\nҒафури районы «Красноусол» шифаханаһының юбилей саралары сиктәрендә медицина белгестәре ҡатнашлығындағы төбәк-ара конференция ойошторолдо. Сарала шифахана-курорт дауаланыуын алыуҙағы һорауҙар күтәрелде.\n07 окт, 23:17\nӨфө кардиология үҙәгендә Рәсәй ғалимдары менән берлектә ғилми-ғәмәли конференция үтә\nФорумға илдең алдынғы медицина ғилми үҙәге булған Мясников исемендәге клиник кардиология фәнни-тикшеренеү институты ғалимдары саҡырылған. Табиптарҙың һөнәри оҫталыҡ дәресен БСТ каналы хәбәрсеһе Гүзәл Борханова күҙәтте.\n07 окт, 23:15\nБашҡортостанда магнит дауылдары көтөлә\nЙыһанды күҙәтеүселәр әйтеүенсә, ҡояштағы әүҙемлек октябрь аҙағында көтөлә. Магнит дауылдары 24 октябрҙә башланып өс көн дауам итәсәк.\n07 окт, 11:19\nБашҡортостанда мәктәп уҡыусыларын һәм урта уҡыу йорттары студенттарын наркотик ҡулланыуға тикшерәләр\nҺаулыҡ һаҡлау министрлығының ошо турала күрһәтмәһе бар. Тикшереү йыл һайын ойошторола, был эште министрлыҡ раҫлаған учреждениелар алып бара.\n"Сәләмәт тәндә - сәләмәт аҡыл"\nУчалы районы Бөйҙө ауылында шулай тип аталған йыйын үтте. Сәләмәт йәшәү рәүешен алып барыу, халыҡ медицинаһын киңерәк ҡулланыу мәсьәләләре ҡаралды. Хәбәрсебеҙ Гәүһәр Мозафарова һөйләй.\n04 окт, 12:32\nБашҡортостанда айырыуса талап ителгән табип һөнәрҙәре аталды\nТерапевт, педиатр, анестезиолог, акушер, невролог, психиатр, хирург һәм ашығыс ярҙам табиптарына ихтыяж ҙур тип хәбәр итәләр Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан. Белоретта табиптарға ҡытлыҡ мәсьәләһе әкренләп хәл ителә. Район хакимиәте хеҙмәткәре Эльза Мөхәмәҙиева һөйләй.\n04 окт, 11:28\nБашҡортостанда 20 миллиард һумлыҡ медицина кластеры төҙөлә\nҺаулыҡ һаҡлау министрлығында ошондай проект әҙерләнә. Медицина ҡаласығы Өфөлә, Затон биҫтәһендә урынлаша.\n04 окт, 11:23\nБашҡортостанда "Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән көрәш" программаһы ғәмәлгә ашырыла\nУға ярашлы, дауаханалар заманса ҡорамалдар менән йыһазландырыла. 2024 йылға тиклем ошо маҡсатта 2 миллиард 400 миллион һум тотоноу планлаштырыла. Тәүгеләрҙән булып Өфөләге 13-сө һәм ашығыс медицина ярҙамы, Белореттағы район дауаханаһы, Республика кардиоүҙәге яңы ҡорамалдар алды.\n03 окт, 16:09\nӨфөлә “"Алтмыш плюс. Һаулыҡ һәм оҙон ғүмер “тип аталған күргәҙмә асылды\nУнда медицина тармағындағы алдынғы технологиялар менән танышырға мөмкин, сәләмәтлеккә бәйле консультация алырға, һаулыҡты тикшертергә була. Килеүселәр, 60 йәштән һуң тормош башлана ғына, тигән фекерҙә.\n03 окт, 15:06\nРеспубликала ашығыс ярҙам подразделениелары хеҙмәткәрҙәренең хоҡуҡтарын боҙоу осраҡтары асыҡланды\nДәүләт хеҙмәт инспекцияһынан белдереүҙәренсә, тәү сиратта был эш ваҡыты режимы боҙолоуға ҡағыла. Ашығыс ярҙам фельдшерына, үҙенең сменаһынан тыш, башҡаларҙың да эшен үҙ өҫтөнә алырға тура килә.\n03 окт, 13:15\nКүмертауҙа ашығыс медицина ярҙамы ойошторолоуға 70 йыл\nСтанцияның тарихы Күмертау Бабай ҡасабаһы булған осорҙан башлана. Һуңғы йылдарҙа ойошманың матди-техник базаһы яҡшырған, автопарк тулыһынса яңыртылған һәм кәрәкле белгестәр менән тулыландырылған. Диспетчерҙар көнөнә йөҙҙән ашыу мөрәжәғәт ҡабул итә.Ҡыҙғанысҡы ҡаршы, ялған шылтыратыуҙар ҙа була, ти аҡ халатлылар.\n02 окт, 22:36\nАбхазияның билдәле хирургы Руслан Смыр Өфөлә ҡунаҡта\nУл Башҡорт дәүләт медицина университетына 1993 йылда уҡырға инә. Һуғыш барған илдән Башҡортостандың беренсе Президенты Мортаза Рәхимов төбәктең уҡыу йорттарына 60 cтудентты ҡабул итеү тураһында ҡарар сығара. Был студенттар араһында Руслан Смыр ҙа була. БДМУ-ны уңышлы тамамлаған йәш хирург тыуған республикаһына ҡайтып төпләнә.\n02 окт, 22:35\nБашҡортостанда грипҡа ҡаршы вакцинация бара\nБыйыл республикала 1 миллион 830 мең кешегә, шул иҫәптән 418 мең балаға прививка яһау күҙаллана.Мониторинг мәғлүмәттәре буйынса, әлеге ваҡытта 800 меңгә яҡын кеше прививка алған. Исемлектә балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре, мәктәп уҡыусылары, студенттар, уҡытыусылар һәм ойошма хеҙмәткәрҙәре.\n02 окт, 15:16\nӨфөлә бөгөн "Алтмыш плюс. Һаулыҡ һәм оҙон ғүмер “тип аталған күргәҙмә асылды\nВДНХ-ЭКСПО күргәҙмәләр үҙәгендә уҙған сарала “Өсөнсө быуын халыҡ университеты”ның түләүһеҙ курстарына яҙылырға мөмкин. Өлкән йәштәгеләр баҡсасылыҡ, ландшафт дизайны, сувенир әҙерләү, тыуған яҡ тарихы, дарыу үләндәре, сит телдәрҙе өйрәнеү буйынса уҡый ала.\n02 окт, 13:23


Алтын ҡуллы Рәхим » Башҡортостан гәзите\n31-08-2012, 00:20 // Эшҡыуар // Баҫып сығарырға\nЫсынлап та, уның һүҙҙәре менән тулыһынса килешергә мөмкин. Хәтеремдә, мәктәп йылдарында малайҙар менән бергә хеҙмәт дәресенә йөрөнөк, бергәләп оҫтаханаға барҙыҡ. Аҙаҡ ҡыҙҙарҙы айырым бешеренеү, тегеү, сигеү серҙәренә уҡыттылар. Бөгөн дә ауыл мәктәптәрендә ошо тәжрибәнең тергеҙелеүе һиҙелә. Беренсенән, ҡыҙ һәм егеттәрҙең буласаҡ йорт хужаһы һәм хужабикәһе булыуын иҫәпкә алғанда, улар өсөн мәктәптә алынған белем киләсәктә ғаилә тормошонда ярҙам итәсәк. Һәр буласаҡ ғаилә башлығы ҡулына балта, сүкеш тотоп, өйөндә кәрәкле урынға ҡаҙаҡ ҡаға алһа, көнкүреш приборҙарын йүнәтеп, ваҡ эштәрҙе башҡарыу һәләтенә эйә булһа, насармы ни?! Йә булмаһа, ҡыҙҙар төрлө аш-һыу әҙерләй, тәм-том бешерә, сигә һәм тегә белһә, өҫтәлде биҙәү серҙәренә төшөнһә, киләсәктә бик кәрәк булыр ине. Ә быларҙың барыһы ла, мәктәп программаһына ярашлы, хеҙмәт дәрестәрендә бирелә.\nРәхим Рәүеф улы үҙе лә ағасты юнып, һырлап, төрлө әйбер яһай. Һуңғы йылдарҙа талдан үреү кәсебен үҙ иткән. Уның етәкселегендәге «Йәш оҫта» түңәрәгенә малайҙар бик теләп йөрөй. Уҡыусылар, эштәрен өйҙәренә алып ҡайтып, ата-әсәһен ҡыуандыра. Тәүҙә түңәрәк түләүле ине, хәҙер бушлай. Кәрәкле материалды ла уҡытыусы үҙе йүнләй. Тал ботаҡтарын Таналыҡ буйынан уҡыусылар менән йыйып ала, ә таҡтаны һатып алырға тура килә. Шунлыҡтан күп осраҡта уҡыусылар өйҙән материал алып килергә мәжбүр. Эш ҡоралдарының иҫке булыуы, яңыларын алырға аҡса бүленмәүе сәбәпле, оҫта күп осраҡта үҙ иҫәбенә эшләй. Шулай ҙа төшөнкөлөккә бирелмәй таштуғайҙар, яңы уҡыу йылы алдынан урмандан төрлө һынға оҡшаш ағас киҫәктәрен, йәш тал сыбыҡтарын әҙерләп тә ҡуйғандар.\nУҡыусыларға математика серҙәрен өйрәткән ҡатыны Кинйәбикә Ғилметдин ҡыҙы ла тормош иптәшенә һәр саҡ терәк һәм кәңәшсе. Уның бар башланғысын хуплап, һәр яҡлап ярҙам итә. Өфө дәүләт медицина университетының педиатрия бүлегендә белем алған ҡыҙҙары Яҙгөл — тормошта, улдары Ғәзинур Рәми Ғарипов исемендәге башҡорт республика гимназия-интернатында белем ала, данлы көрәшселәр вариҫы булараҡ, милли көрәш менән етди шөғөлләнә. Рәхим Собханғолов, киләсәктә ауыл мәктәптәре өсөн камил, дөрөҫ ҡарарҙар ҡабул ителеренә, ҡала һәм ауыл мәктәптәрен бер ҡалыпҡа һалып үлсәмәй, ә аныҡ проблемалар нигеҙендә эш ителәсәгенә ышана.


Хәбәрҙәр: Европала һыйыр ите сифатында йылҡы итен һатыусыларҙы эҙләйҙәр.\nЕвропала һыйыр ите сифатында йылҡы итен һатыусыларҙы эҙләйҙәр.\nБөйөк Британия Евроберләшмә илдәренән ит импортлауҙы туҡтатыуы ихтимал- Бөйөк Британияның аҙыҡ- түлек мәсьәләләре буйынса комиссия башлығы Анн Макинтош ошондай талап менән сығыш яһаны. Сәбәбе- Бөйөк Британияға һәм ҡайһы бер Евроберләшмә илдәренә һыйыр ите сифатында йылҡы итен һатыуҙа. Британия магазиндарына йылҡы итенән туңдырылған продукттар оҙатыусы француз фирмаһы ғәйепте румын ит етештереүселәренә ауҙарҙы.\nДаниэль Константин, Румыния ауыл хужалығы министры:\n“Мин йылҡы итен экспортлау буйынса мәғлүмәттәр һораным, ветеринария белгестәренән мәғлүмәттәр алмайынса, бер ниндәй ҙә аңлатма бирергә теләмәҫ инем. Яҡын арала экспортлаусылар табылыр, тип өмөтләнәм, һүҙ бит әле, Евроберләшмә илдәренә ебәрелгәнсе, үҙебеҙҙең илдәге контроль хаҡында ла бара.”\nБөйөк Британияла башланған ғауға йәнә бер нисә илгә- Францияға, Ирландияға һәм Кипрға таралды. Унда ла туңдырылған продукттарға һыйыр ите урынына йылҡы ите һалыныуы ихтимал.\nРумын ит етештереүселәре иһә һыйыр итен йылҡы ите менән бутау техник йәһәттән дә мөмкин түгел, сөнки француз заказ биреүселәре түшкәләрҙе бөтәүләй һатып ала, шуға ла бер итте икенсеһенән айырыу ҡыйын түгел, тип бара.


Металлургия — Башҡорт Википедияһы\nМеталлургия —ауыр сәнәғәттең руданан металл алыу һәм уны башланғыс эшкәртеү менән шөғөлләнгән тармағы, металдарҙы мәғдәндән айырып алыу һәм эшкәртеү тураһында фән.\nТимер — ҡара металл булып иҫәпләнә. Ҡалған металдар — төҫлө металдар тип иҫәпләнә. Физик үҙәнсәлектәре буйынса төҫлө металдар ауыр (баҡыр, ҡурғаш, цинк, аҡ ҡурғаш, никель) һәм еңел (алюминий, титан, магний) металдарға бүленә.\n1 Металл сеймалы табыу сәнәғәте\n2 Металл үҙенсәлектәре\n5 Сығарыусы металлургия\n6 Ҡара металлургия\n6.1 Домна суынын етештереү\n6.2 Ҡорос етештереү\n6.2.1 Кислород-конвертер процессы\n6.3 Мартен процессы\n7 Төҫлө металлургия\n7.1 Баҡыр етештереү\n7.2 Алюмин етештереү\nМеталл сеймалы табыу сәнәғәтеҮҙгәртергә\nМеталл сеймалы табыу сәнәғәте ҡиммәтле металды руданан айырып алыу һәм айырылған сеймалды иретеүҙән тора. Металл оксидын йәки сулфидын таҙа металл алыу өсөн физик, химик һәм электролитик процесс үткәрергә кәрәк.\nӘгәр рудана иретеү юлы менән байытып була икән, тау эштәре кәрәкмәй.\nҠайһы саҡта рудала бер нисә ҡиммәтле компонент булла. Был осраҡта бер процесстың ҡалдығы икенсе процессҡа сеймал булып хеҙмәт итә.\nДөйөм алғанда металдарҙың үҙенсәлектәре түбәндәгесә:\nЮғары эреү температураһы\nЮғары ҡайнау температураһы\nБүлмә температураһында металдар ҡаты хәлдә булалар (терекөмөш бүлмә температураһында шыйыҡ булған берҙән-бер металл)\nШымартылған металл өҫтө ялтырай\nМеталдар йылылыҡ һәм электричествоны яҡшы үткәргестәр\nМеталдарҙың тығыҙлығы юғары\nБаҡыр йомшаҡ һәм яҡшы электр үткәреүсе. Шуға электр кабельдәре эшләүҙә киң ҡулланыла.\nАлтын һәм көмөш һүҙылыусан, үҙлекле һәм инерт. Шуның өсөн ювилер эшендә ҡулланыла. Алтын тутыҡмай торған электр контакттарында ҡулланыла.\nТимер менән ҡорос ҡаты һәм ныҡлы. Улар төҙөлөштә, техникала киң ҡулланыла.\nАлюминий сүкуләүсән һәм йылы үткәреүсән. Һауыт-һаба, фольга эшләүҙә ҡулланыла. Тығыҙлығы түбән булғанға самолёт өлөштәрен эшләйҙәр.\nАлюминий, хром, баҡыр, тимер, магний, никель, титан һәм цинк иретмәләре киң ҡүлланыла. Тимер һәм углерод иремәрәрен өрәнеүгә күп көс түгелә. Углеродлы ҡорос, ауырлығы һәм коррозияға тороусанлығына киҫкен талаптар ҡуйылмаған осраҡта, осһоҙ әйберҙәр эшләү өсөн ҡулланыла.\nТутыҡмай торған һәм цинкла металдар коррозияға ҡаршы тороу өсөн ҡулланыла. Алюминий һәм магний иремәләре ныҡлы һәм еңел әйберҙәр эшләү өсөн ҡулланыла.\nКоррозиялы агрессив мөхиттә баҡыр-никель иремәлерен файҙаланалар.\nАрхеологик тикшереүҙәр төрлө халыҡтар бик боронғо замандан уҡ мкталл ҡулланыуы тураһында һөйләй. Металл мәғдәнен таьыу һәм эретеү процесстары алдынан, кешелек донъяһы беҙҙең эраға тиклем 9 меңйыллыҡта уҡ самородок алтын, баҡыр һәм метеорит тимер буйынса металдар тураһында белгәндәр. Таш сүкеш ярҙамында металдарҙы сүкеү — металл эшкәртеүҙең иң беренсе примитив ысулы. Әммә бағыр һәм тимерҙе сүкеү проблемалы булған. Шул сәбәпле йыш ҡына самородок влтын ҡулланылған, сөнки алтын асыҡ төҫтә булғанға — уны табыуы еңел, юғары сүкеүсәнлеге булғанға — эшкәртеүе еңел.\nӘммә был материалдарҙың сағыштармаса йомшаҡлығы (Моос шкалаһы буйынса ҡатылығы 2-3) ҡорал һәм инструметтар эшләргә мөмкинлек бирмәй. Билдәле булыуынса, һалҡын сүкеү процессында баҡыр ҡатыраҡ була, сөнки был металлда ҡатнашмалар юҡ тип әйтерлек. Металлдарҙы ҡыҙҙырып эшкәртеү тимерлеге асылған энеолит осоронда баҡыр ҡулланыу процессы киң тарала.\nАйырым алғанда, 1950-60-сы йылдарҙа Кесе Азияның көньяҡ-көнбайыш өлөшөндә Б.Э.Т 7-6 меңйыллыҡ тип билдәләнгән баҡыр эретеү эҙҙәре табылған. Б.Э.Т 6-5 меңйыллыҡта металлургия үҫешкән тигән длилдәр Майҙанда, Плочникта,Сербияла (Беҙҙең эраға тиклем 5500 йыл), Болгарияла (Беҙҙең эраға тиклем 5000 йыл), Палмеле (Португалия), Испания, Стоунхенджада (Бөйөк Британияла) табылған. Ликин был артефакттарҙың йәшен билдәләгәндә йыш ҡына хата китә.\nБоронғо заман мәҙәниәтендә табылған баҡыр, көмөш, аҡ ҡурғаш һәм метеорит тимере металл эшкәртеү менән шөғөлләнергә мөмкинлек биргән. Мәҫәлән, беҙҙең эраға тиклек 3000 йылдарҙа метеорит тимеренән яһалған «Күк хәнйәре» тип аталған Мысыр ҡоралы юғары баһалана. Б.Э.Т 3500 йылдарҙа тау тоҡомонан бағыр һәм аҡҡурғашты айырып алырға өйрәнгәс Бронза быуаты башлана.\nБронза быуатында (б. э. т. 3-1 меңйыллыҡта) аҡ ҡурғаш менән баҡыр иретмәләренән (аҡ ҡурғаш бронза) эш һәм һуғыш ҡоралдары эшләй башлайҙар. Был иретмә - кеше тарафынан эшләнгән иң боронғо иретмә. Бронзанан эшләнгән беренсе әйберҙәр б. э. т. 3 мең ел элек баҡыр һәм аҡ ҡургаш мәғдәненән ағас күмере ҡатнашлығында кире ҡайтарыу юла менән алынған беренсе иретмә тип һанала. Шаҡтай һуңыраҡ бронза аҡ ҡурғаш һәм башҡа металл (алюмин, бериллий, кремненикель, бронза, латун (бағыр һәм цинк) ҡуллана башлайҙар. Бронза башта ҡорал һәм эш ҡоралдары эшләү өсөн, һуңынан ҡыңғырау, туп ҡойоу өсөн ҡулланылған. Хәҙерге ваҡытта тимер, марганец һәм никель өҫтәмәләре менән 5-12% алюминий бронзалары киң таралған..\nБаҡырҙан һуң кешеләр тимер ҡуллана башлай.\nТаш быуат, Бронза быуат, Тимер быуат тигән өс быуатҡа бүлеү антик донъяла уҡ барлыҡҡа килгән. Тарихҡа «Тимер быуат» тигән терминда XIX быуатта дат археологы К. Томсен керетә.\nТимерҙе руданан айырып алыу һәм тимер нигеҙендә металл ҡойоу күпкә ҡатлаулыраҡ була. Был технология б. э. т. 1200 йылда хеттар уйлап табылған тип һанала һәм «Тимер быуат»ы ошо ваҡыттан башланған тип иҫәпләнә. Б.Э.Т XIX быуаттағы хетт тексттарында тимер тураһында "күктән төшкән металл" тип телгә алына. Тимер табыу һәм эшкәртеү — боронғо филистимлеләрҙең ҡеүәтенең сере була.\nДели ҡалаһында тимер колонна\nКешелек иң беренсе булып күктән төшкән метеорит тимерен файҙалана башлаған тип һанала . Боронғо халыҡтар телендә тимерҙең атамаһы быға дәлил булып тора: «күктән төшкән есем» (боронғо мысыр телендә), «йондоҙ» (боронғо грек телендә). Шумерҙар «күктән төшкән баҡыр» тип атаған. Боронғо заманда тимер менән бәйле бөтә нәмә сер менән солғап алынған булған. Тимер табыусы һәм эшкәртеүселәрҙе йыш ҡаны сихырсылар тип атағандар, улар башҡаларға ҡурҡыу һалған һәм хөрмәт менән файҙаланған.\nИртә тимер быуат Европала Б.Э.Т X−V быуаттарҙа башлана. Ошо осорға ҡараған тимер әйберҙәр табылған ҡала исеменән Гальштат мәҙәниәте тип йөрөтәләр. Б.Э.Т VII быуатта башлаған тимер быуаттың икенсе өлөшөн Латен мәҙәниәте тип атайҙар. Латен мәҙәниәте — ошо осорға ҡараған тимер әйберҙәр күп табылған Швейцариялағы төбәк исеме.\nЛатен мәҙәниәтенда кельттар тимерҙән төрлө ҡоралдар эшләүсе оҫталар булған. Б.Э.Т V быуатта кельттарҙың күсенеүе тимер эшкәртеүҙе бөтә Көнбайыш Европаға тарата. Кельт телендәге «изарнон» һүҙенән немец телендәге «айзен» һәм инглиз телендәге «айрон» һүҙҙәре килеп сыҡҡан.\nБ.Э.Т икенсе меңйыллыҡтың аҙағанда Кавказ аръяғында тимер эшкәртә башлайҙар. Ҡара диңгеҙҙең төньяҡ яры буйынса Б.Э.Т VII−I быуаттарҙа скафтар ҡәбиләләре йәшәй, улар Рәсәй һәм Украина биләмәләрендә тим иртә тимер быуатын башлап ебәрә.\nБоронғо заманда тимер бик ҡиммәт баһаланған, тимерҙән аҡса яһылған һәм батша хазиналарында ғына һаҡланҡан. Һуңынан эш ҡоралы һәм хәрби ҡорал булараҡ файҙаланыла башлай. Тимерҙе эш ҡоралы буларыҡ файҙаланыу тураһында Гомерҙың «Илиада»һында телгә алына. Был әҫәрҙә Ахилл дискобол бәйгеһендә еңеүсене тимер диск менән бүләкләнеүе тарыһында яҙыла. Грек оҫталары боронғо заманда уҡ тимер ҡулланған. Гректар төҙөгән Артемида ғибәҙәтханаһында мәрмәр колонналарҙың барабандары 130 мм, киңлеге 90 һәм калынлыгы 15 мм булған ҡеүәтле тимер ҡаҙаҡтар менән беркетелгән.\nЕвропаға килгән Көнсығыш халыҡтары металлургияны таратыуға үҙ өлөшөн индерә. Риүәйәт буйынса, монголдар һәм төрөкмәндәр мәғдәнгә бай Алтай тауҙарында йәшәгән. Был халыҡтар үҙ илаһтры итеп тимерселек һөнәрен белеүселәрҙе һанаған. Урта Азияның һуғышсан күскенселәренең ҡоралдары тимерҙән яһалған, был уларҙың металлургия менән таныш булыуын дәлилләй.\nҠытайҙа тимер эшләнмәләр яһауҙың бай традициялары бар. Бында, бәлки башҡа халыҡтарҙан иртәрәк тә, иретелгән суйындар ҡойолмалар эшләй белгәндәр. Беҙҙең көндәргә тиклем, Б.Э.Т беренсе меңйыллыҡ урталарында эшләнгән, сыуындан ҡойолған ункаль ҡойолмалар һаҡланып ҡалған. Мәҫәлән, бейеклеге 4, диаметры 3, ауырлығы 60 тона булған ҡыңғырау.\nҺиндостан металлургтрының да уникаль эшләнмәләре билдәле. Делиҙа ауырлығы 6 тонна, бейеклеге 7,5 метр һәм диаметры 40 см-лыҡ вертикаль тороусо Кутуб колоннаһы быға асыҡ миҫал. Колонналағы яҙыу Б.Э.Т 280-330 йылдарҙа эшләнгән тип белдерә. Анализ тимерлек мейесендә әҙерләнгән айырым крицтарҙан ҡойолған тип күрһәтә. Колоннала тутыҡ юҡ. Боронғо Һиндостан ҡәберлектәрендә лә ҡоростан яһалған ҡоралдар табылған.\nШулай итеп, ҡара металлургия эҙҙәрен күпселек боронғо мәҙәниәттәрҙә һәм цивилизацияларҙа табырға мөмкин. Был исемлеккә боронғо һәм Урта быуаттарҙағы Урта һәм Яҡын Көнсығыш, Боронғо Мысыр һәм Анатолия, Карфаген, антик гректар һәм римлеләр, Урта быуаттарҙағы Европа, Ҡытай, Һиндостан, Япония короллектәре һәм империялары инә. Метеллургияның боронғо технологиялары Ҡытайҙа уйлап табылған икәнен билдәләп үтергә кәрәк, һуңынан европалвлар был кәсепте (домен мейесен, сөгөн, ҡорос һәм башҡаларҙы) үҙләштергән. Шулай ҙа һуңғы тикшеренеүҙәр, тау эше, металл сүкеү өлкәһендә, римлеләрҙең технологияһы үҫешкән икәнен күрһәтә.\nФәнни металлургия барлыҡҡа килеүҙе Георгий Агрикол хеҙмәттәре менән бәйләйҙәр. Ул «Металдар тураһында» тигән фундаменталь хеҙмәт яҙа. Беренсе алты томы тау эшенә, 7-се — томы тәжрибәләр эшләү сәнғәтенә, 8-се том — руданы айытыу һәм иретеүгә әҙерләүгә, 9-сы том — металдарҙы иретеү ысулдарына, 10-сы том — металдарҙы айырыу, 11-се һәм 12-се томдар — төрлө ҡоролмалар тураһында.\nМәғдәнде йылытып, яндырып, ҡаҙҙарып металл менән булған ҡатнашмаларҙы айырып алырға мөмкин. Тилелә төйгәндә, йыуғанда, гөмбөлдәткәндә катнашмаларҙы күберәк айырып алырға була. Әммә был ысулдар менән бөтә ҡатнашмаларҙы айырып алып булмай. Мәғдәнде иретеү мотлаҡ, тик ошо ысул менән генә тау тоҡомдары составында булған ҡатнашмаларҙы айырып алып була, шунан һуң металл үҙенсәлекле төҫөн ала, таҙара, кешеләргә файҙалы була. Иреткәндә металл составындағы матдәләр айырылып сыға. Мәғдәндәр бер береһенән бик ныҡ айырылалар, беренсенән, составындағы металл буйынса, икенсенән, металл миҡдары буйынса, һәм ҡайһы берҙәре утта тиҙ иреүсән, ҡайһы берҙәре ауыл иреүсән була. Шуға күрә иретеүҙең төрлө ысулдары бар.\nМеталлургия үҫешенә рус тау инженеры һәм уйлап табыусыһы Петр Аносов ҙур өлөш индерә. Ул булат ҡорос серен асыусы булараҡ билдәле. Бынан тыш ул төрлө элементтарҙың ҡорос үҙенсәлеген үҙгәртеүҙе өйрәнгән беренсе металлург була. Ул алтын, платина, марганец, хром, алюминий, титан һәм башҡа легирлаусы элементтарҙың өҫтәмәһе ҡоростоң физик-химик һәм механик үҙенсәлектәрен үҙгәртә икәнен иҫбар итә. Аносов легирланған ҡорос металлурлияһын нигеҙләй.\nАносов сүкеү һәм булат ҡорос алыу технологияһын яҙып ҡалдыра. Аносов металды сыныҡтырыусы мөхит итеп сало ҡуллана. «Ҡоралды ҡайнау температураһына тиклем йылытылған салола сынҡтырыу ҙа етә, тәжрибәләр күрһәтеүенсә ҡайнар салола сыныҡтырылған ҡорал ҡатыраҡ була», — тип яҙа Аносов..\nРус ғалимы Д. К. Чернов металлургияға фән булараҡ ҙур өлөш индерҙе. Уның асыштары металл сығарыу һә эшкәртеү процесстары нигеҙенә һалынған. Ул уның структураһына һәм үҙенсәлектәренә термик эшкәртеү йоғонтоһон асҡан. 1868 йылда ул Чернов нөктәләре тип аталған фаза әүерелешенең критик нөктәләрен аса.\nҠойолған ҡорос төҙөлөшөн өйрәнеп һәм газ ҡыуыҡы, көпшәк һәм башҡа шундай етешһеҙлектәрҙе анализлап, был етешһеҙлектәрҙе юҡҡа сығарыу юлын эҙләй. 1878 йылда беренсе булып ҡоростоң кристалик есем булыуын иҫбат итә. Ҡоростоң кристаллашыу теорияһын төҙөй һәм уның нигеҙендә кристалик һәм химик бер төрлөлөгөн яҡшыртыу тәҡдимдәре яһай. 1915 йылда Чернов шыйыҡ ҡоҡростоң ҡатыу схемаһын эшләй (әсеүташ иҙмәһен туңдырғанда кристаллашыу кеүек) һәм ғәмәлдә дөрөҫлөгөн иҫбатлай.\nСығарыусы металлургия мәғдәндән ҡиммәтле металдарҙы айырып ала һәм айырып алынған сеймалды артабан бүлё. Оксид һәм сульфидтарҙы артабан металға әүрелдереү өсөн мәғдән физик, химик, лптик йәки электролитик юл менән байытылырға тейеш. Донъяла мәғдән эшкәртеү мөмкинселеге бик киң. Элекке СССР биләмәләрендә генә 1980-се йылдар аҙағында һәм 1990-сы йылдар башында 1 млрд тонна сыҡарылған һәм байытылған.\nМеталлургтар өс төп өлөш менән эшләй: сеймал (мәғдән йәки киҫәкләнгән сәнәғәт продукты + флюс һәм легирлаусы материал кеүек өҫтәмәләр) һәм ҡалдыҡтар. Әгәр мәғдән һәм тирә-яҡ мөхит ашын йыуырға мөмкинлек бирһә, тау эштәре мотлаҡ түгел. Ошо ысул менән минералды эретеп байытылған эретмә алып була. Йыш ҡына мәғдәндә бер нисә ҡиммәтле металл була. Был осраҡта бер процесстың ҡалдыҡтары икенсе процесста сеймал була.\nТөп мәҡәлә: Ҡара металлургия\nТәбиғәттә тимер Fe3O4, Fe2O3 оксидтары, Fe2O3×H2O гидрооксиды, FeCO3 карбонаттар һәм башҡа хәлдә була. Шуға күрә тимерҙе кире ҡайтарыу һәм иретмәләрен алыу өсөн бер нисә стадия үтергә кәрәк: мәғдәнде домна мейесенә әҙерләү (киҫәкләү), домна процессы, ҡорос етештереү.\nДомна мейесенән ҡорос ағыҙыу\nДомна суынын етештереүҮҙгәртергә\nСоставында тимер булған иретмәләр етештереүҙең беренсе аҙымында мәғдәнде ваҡлау домна мейесендә 1000 градустан юғарыраҡ температурала киҫәктәргә берләштереү һәм суйын ҡойоу тора. Етештерелә тоған суйындың үҙенсәлектәре домен мейесе процессы менән бәйле. Шуға күрә тимерҙе кире ҡайтарыу процессын көйләп домна мейесендә ике төрлө сыуан алырға мөмкин: ҡорос иретеү өсөн туйындырылған суйын һәм ҡойоу өсөн суйын.\nЗавод музейында Бессемеровский конвертеры , Шеффилд, Бөйөк Британия\nКраматор металлургия комбинатында ҡорос ҡойоу\nҠорос туйындырылған суйындан етештерелә. Ҡорос — легирлаусы элементтар ҡатнашлағында тимер менән углерод иретмәһе. Ҡорос суйындан нығыраҡ һәм төҙөлөш конструкциялары машина деталдәре тештереү өсөн яраҡлыраҡ. Ҡорос ҡойоу металл шыйыҡ хәлдә булған ҡорос ҡойоу мейестәрендә башҡарыла.\nҠорос етештереүҙең бер нисә ысулы бар. Ҡорос етештереүҙең төп ысулдары: кислород-конвектор, мартен, электр иретеү ысулдары. Һәр ысулдың үҙ ҡорамалдары бар: конвекторҙар, мартен мейестәре, индукция мейестәре, дуға мейестәре.\nҠоросто күпләп бессемеров процессында етештерә башлайҙар. 1856-1860 йылдарҙа был процессты инглиз Г. Бессемером уйлап сығарған. С. Томас ошоға оҡшаш томас процессын уйлап сығара. Ковектор процесстарының асылы (бессемеров һәм томас процесстары) — конвекторҙағы шыйыҡ суйын аҫтынан һауа өрҙөрәләр. Һауа составындағы кислород суйын ҡатнашмаларын окислау, һәм нәтижәлә суйын ҡоросҡа әүрелә. Томас процессында фосфор менән көкөрт шлакка сыға. Окислау процессында ҡороста 1600 °С градусҡа тиклем йылыта торған йылы бүленеп сыға.\nМартен мейесендә ҡорос алыу өсөн мейескә суйын шихтаһын, скрап, металлолом һәм башҡа компоненттар тейәйҙәр. Янып тороусы факел тәьҫирендә шихта ирей. Иреү шихтаға кәрәкле металл алыу өсөн төрлө ҡушылмалар өҫтәйҙәр. Әҙер металл мейестән сүместәр ярҙамында формаларға ҡойола. Юғары сифатлы металл етештереүгә һәләтле булған өсөн мартен мейестәре киң ҡулланыла. ХХ быуат башында мартен мейестәрендә донъялағы барлыҡ ҡоростоң яртыһы ҡойола.\nТөп мәҡәлә: Төҫлө металлургия\nТөҫлө металлургияла төҫлө металлдар етештереүҙең төрлө ысулдары ҡулланыла. Күп кенә металлдарҙы пирометаллургия ысулында һайланма кире ҡайтарыу һәм окислаусы иретеү юлы менән алына. Был осраҡта руда составында булған көкөрт йылылыҡ сығанағы һәм химик реагент сифатында файҙалынала. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер металлдарҙы гидрометаллургик ысул менән эретмәләргә күсереп, һәм эретмәнән ашы йыуылыу ысулы менән уңышлы алалар.\nЭретмәләрҙән элетролиз юлы менән алыу һа яҡшы күрһәткестәр бирә.\nКислородҡа ҡәрҙәшлеге булған башҡа металлдар булышлығында металлотермик процессы ла ҡулланыла. Тағы ла өҫтәп химико-термик, цианлау, хлорид-возгонка ысулдарын әйтеп китергә мөмкин.\nМедерафинирланған етештереү схемаһы (Уралэлектромедь баҡыр иретеү производствоһы миҫалында)\n1. — Ҡара баҡыр\n2. — Иретеү\n3. — Сағылдырыу мейесе\n4. — Шлак ағыҙыу\n5. — Баҡырҙы анодтарға ағыҙыу\n6. — Карусель тибындағы анодтарҙы алыу машинаһы\n7. — Анодтарҙы алыу машинаһы\n8. — Анодтарҙан ағыҙыу\n9. — Вагонетка\n10. — Электролиз цехына транпортлау\nМәғдәндән һәм концентраттарҙанн баҡыр сығарыуҙың ике ысулы билдәле: гидрометаллургик һәм пирометаллургик ысул. Гидрометаллургик ысул ғәмәлдә киң ҡулланылыш тапмаған. Гидрометаллургик ысул ғәмәлдә киң ҡулланылыш тапмаған. Насар окисланған һәм самородок мәғдәнде эшкәрткәндә ҡулланыла. Был ысул, пирометаллургик ысулдан айырмалы рәүештә, баҡыр менән бергә ҡиммәтле металдар алырға мөмкинлек бирмәй.\nБаҡырҙың күп өлөшө (85-90 %) сульфид мәғдәненән пирометаллургик ысул менән етештерелә. Шул уҡ ваҡытта мәғдәндән баҡырҙан башҡа ҡиммәтле металдарҙы сығарыу мәсьәләһе параллель рәүештә хәл ителә. Баҡыр етештереүҙең пирометаллургик ысулы бер нисә этапты үҙ эсенә ала. Был ысул этаптарына түбәндәгеләр инә:\nмәғдәне әҙерләү (байытыу һәм ҡайһы саҡта өҫтәмә яндырыу);\nштейн конвертацияһынан ҡара бағыр алыу,\nштейн иретеү (баҡыр штейны иретеү),\nҡара баҡырҙы рафинирлау (тәүҙә ут ярҙамында, ә һуңынан электролиз).\nАлюмин етештереүҙең заманса төп ысулы булып электролитик ысул тора, ул ике этаптан тора. Беренсе этап — мәғдән сеймалынан глинозём (тупраҡта була торған алюмин окисы) (Аl2O3) алыу, икенсеһе — глинозёмдан электролиз ярҙамында шыйыҡ алюмин етештереү.\nДонъя практикаһында алюминды барыһы ла тиерлек Рәсәйҙә эшләгән Австрия инженеры Байер ысулы менән бокситтан алалар. Рәсәй заводтарында алюминды мәғдәндең төрлө төрҙәренән ике ысул менән алалар. Бокситтан Байер ысулы менән һәм бокситтан һәм нефелиндан айырыу юлы менән. Барлыҡҡа килгән глинозем артабан электролиз етештереү өсөн ҡулланыла, ул иретелшәг электролитта эрегән глиноземды электролизлау юлы менән алюмин етештереүҙе күҙ уңында тота. Электролиттың төп компоненты — криолит.\nЭлектролиз ванналарынан алынған алюмин — сей алюмин. Составында металл (Fe, Si, Cu, Zn һәм башҡалар) һәм металл булмаған ғушылмалар, шулай уҡ газдар (водород, кислород, азот, оксиды углерода, сернистый газ) бар. Металл булмаған буталсыҡлыҡтар — механик яҡтан эләккән футеровка киҫәксәләр һ. б. Ирегән газдарҙан, механик эдәккән киҫәксәләрҙән һәм Na, Ca, Mg айырыу өсөн алюмин хлорлана.\nАртабан алюминды электр ҡатнашмаһы мейестәренә йәки рефлектор мейестәргә ҡоялар, унда ул 30-45 минут тотола. Был операцияның маҡсаты — металл булмаған һәм газ индереүҙән өҫтәмә таҙартыу һәм төрлө ванналарҙан алюминды ҡушып составын уртасалау. Һуңынан алюминды конвейер машиналары формаларға ҡойоп чушка (металл киҫәктәре) алына. Артабан алюмин металл прокатына оҙатыла. Шулай итеп, 99,8 % таҙалыҡта алюмин алын.\nПавленко Н. И. История металлургии в России XVIII века. Заводы и заводовладельцы. М.: Издательство АН СССР, 1962.- 566 с.\n↑ В Сербии найдены древнейшие медные изделия. Тәүге сығанаҡтан архивланған 2 август 2014. 16 ноябрь 2010 тикшерелгән. 2014 йылдың 2 август көнөндә архивланған.\n↑ Neolithic Vinca was a metallurgical culture (инг.) (17 ноября 2007). Тәүге сығанаҡтан архивланған 24 август 2011. 27 август 2009 тикшерелгән.\n↑ 3,0 3,1 3,2 Воскобойников В.Г., Кудрин В.А., Якушев А.М. Общая металлургия / Под ред.. — Учебник для вузов. - 6-изд., перераб. и доп.. — М.: Академкнига, 2005. — 768 с.\n↑ Технология получения глинозема. Способ Байера (рус.). Уральский федеральный университет. Тәүге сығанаҡтан архивланған 28 апрель 2013. 27 апрель 2013 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Металлургия&oldid=1110068 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 13 февраль 2022 в 08:29\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:29 13 февраль 2022 үҙгәртелгән.


Ҡышҡылыҡҡа ужым һуғаны һәм һарымһағы » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Ҡышҡылыҡҡа ужым һуғаны һәм һарымһағы\nХәҙер ҡышҡылыҡҡа сәсеп ҡалдырырға мөмкин булған һуған сорттары бихисап. Улар туң тупраҡта бик яҡшы ғына итеп ҡыш сыға һәм икенсе йылға иртә уңыш бирә. Тәүҙә баҡса ерен тигеҙләп һәм тығыҙлап сығырға тура киләсәк. Һуған сәсеү өсөн 5 сантиметр тәрәнлегендәге соҡорҙар кәрәк. Уларҙың рәттәре бер-береһенән 15 – 20 сантиметр киңлектә урынлаша. Орлоҡ һуғанын сәскәс, ерҙе бер аҙ тығыҙлап ҡуйырға онотмағыҙ. Ҡырауҙар башланыу менән түтәлдәрҙе ҡоро япраҡ, ҡарағас ботаҡтары менән ҡаплағыҙ. Әгәр, ҡыш ҡарһыҙ икән, уларҙы пленка менән ҡаплап та торорға тура килер.\nҠышҡылыҡҡа сәселгән һуғандың ере еңел генә булырға тейеш. Тамырҙары сибек кенә, шуға ла ул ашлауға мохтаж. Сәсер алдынан тупраҡты ҡаҙып, тиреҫ, калий тоҙо һәм суперфосфат индереү ҙә артыҡ булмаҫ. Магазиндарҙа комплекслы көҙгө ашламалар ҙа бар. Ағас көлө һибергә мөмкин, ул да ерҙе яҡшы ашлай. Һуғанды бер урында ике йылдан артыҡ сәсмәйҙәр.\nОктябрь баштарында ҡышҡылыҡҡа һарымһаҡ сәсеү ваҡыты ла етә. Ул ҡышын өшөмәһен һәм яҡшы уңыш бирһен өсөн бер нисә ысул бар. Мәҫәлән, һарымһаҡты ла бер үк урында ике йылдан артыҡ сәсергә ярамай. Улай ғына ла түгел, шул уҡ участкала үҫтереүҙән биш йылға туҡтап торорға ҡушалар. Ҡышҡылыҡҡа һарымһаҡты яңы ғына һуғаны йыйып алынған ергә лә сәсмәйҙәр. Шулай уҡ әлеге миҙгелдә помидор, борос, баклажан үҫкән урындар ярамай. Ә бына ҡауын, патиссон, ташҡабаҡ, кәбеҫтә һәм ҡуҙаҡлы культуралар урынында һарымһаҡ рәхәтләнеп үҫә. Шулай уҡ был йәшелсә баҡса еләге менән бик дуҫ.\nҠышҡылыҡҡа сәселгән һарымһаҡты тиреҫ менән ашламайҙар. Иң шәбе – торф.\nСығыу ваҡыты 19-10-2017, 11:30 | Ҡаранылар: 245\nМАЙҒА АЙ КАЛЕНДАРЫ


4 Декабрь 2018, 10:40\nЭлек һәр ауылда тиерлек фельдшер-акушерлыҡ пункттары эшләне. Әммә, оптимизация еле ҡағылыу сәбәпле, ҡайһы бер медицина учреждениелары ябылыуға дусар булды. Йылайыр районының Һултантимер ауылы халҡы был йәһәттән бәхетле. Бында йылы, яҡты фельдшер-акушерлыҡ пункты бар. Тәжрибәле фельдшер Мәлгинә Ҡаҙаҡҡолова тәүлек әйләнәһенә ауылдаштарының сәләмәтлеген ҡайғырта, көн-төн тип тормай, ауырыуҙарға медицина ярҙамы күрһәтә.\nМәлгинә Әхмәҙулла ҡыҙы Һултантимер ауылында күп балалы ғаиләлә тыуған. Юлдыбай мәктәбенең 8-се класын тамамлаған ҡыҙ туғандарының өгөтләүе буйынса тәүҙә тегенсе һөнәрен үҙләштерә. Әммә күңеленә ятмаған эштә Мәлгинә ни бары ярты йыл ғына эшләп өлгөрә. Артабан ул бала саҡ хыялын тормошҡа ашырыу ниәте менән Сибай медицина училищеһына юллана.\nДипломлы фельдшер хеҙмәт юлын Иҫке Яҡуп ауылында башлай. Оҙаҡламай тырыш ҡыҙҙы анестезиолог ярҙамсыһы итеп район дауаханаһына эшкә саҡыралар. Шулай итеп, Мәлгинә Әхмәҙулла ҡыҙы 8 йыл дауамында хирургия бүлегендә маҡтаулы хеҙмәт өлгөһө күрһәтә. Йәш белгес комсорг эшен дә алып бара, саңғы ярышында беренселекте бирмәй. 1988 йылда ул яҙмышын ауылдашы Абдулла Fәҙелша улы менән бәйләй. Йәштәр тыуған ауылына ҡайтып төпләнә. Fаилә башлығы совхозда зоотехник, идарасы вазифаларын башҡара. Алсаҡ йөҙлө Мәлгинә Әхмәҙулла ҡыҙы фельдшер-акушерлыҡ пунктында эш башлай. Олоһона ла, кесеһенә лә ҙур ихтирам менән ҡараған, уларҙы дарыуҙар ярҙамында ғына түгел, ә йылы һүҙе менән дауалаған Мәлгинә Әхмәҙулла ҡыҙы тиҙ арала ауылдаштары араһында абруй ҡаҙана. Ул фельдшерҙарҙың республика кимәлендәге конкурсында ҡатнашып Башҡортостан Республикаһының Һаулыҡ һаҡлау министрлығының Почет грамотаһына лайыҡ була. Тырыш ханым Йылайыр район хакимиәтенең Рәхмәт хаты менән бүләкләнгән.\nҠаҙаҡҡоловтарҙың татыу ғаиләһендә ике бала буй еткергән. Улдары Афзал һәм ҡыҙҙары Илгизә үҙ ғаиләләре менән Өфөлә йәшәй. Бер йыл элек Мәлгинә Әхмәҙулла ҡыҙы оло юғалтыу кисергән. Ҡаты ауырыуҙан уның тормош иптәше баҡыйлыҡҡа күскән. Әммә көслө ихтыярлы ханым бар ҡайғыһын яратҡан эше, балалары менән баҫа. Ҡырҡ йылға яҡын ғүмерен медицина өлкәһенә бағышлаған Мәлгинә Ҡаҙаҡҡолова бөгөнгәсә үҙ һөнәренә тоғролоҡ һаҡлап, ауылдаштарының сәләмәтлеген ҡайғыртып йәшәүен дауам итә.


Республиканың барлыҡ төбәктәрендә лә һайлау участкалары бөгөн иртәнге сәғәт һигеҙҙә асылды\nҒәҙәттә, тәүгеләрҙән булып ауыл халҡы үҙ гражданлыҡ бурысын үтәргә күнеккән. Беҙҙең студия менән тура бәйләнештә Йылайыр районынан хәбәрсебеҙ Айнур Кәбиров.\nСәйәсәт ҡала шарттарында ярала тиһәләр ҙә, ауылдарҙа күпкә яуаплыраҡ, сәйәси яҡтан әүҙем халыҡ йәшәй. Ҡала халҡы йоҡо туйҙырғансы, ауыл халҡы көндәлек эштәрен тамамлап, мал-тыуарын ҡарап, участка һайлау комиссиялары асылғансы килеп тә етә. Һәм бөгөн дә Йылайырҙа ошондай күренеш күҙәтелә.


Зифа менән Заһир (Ғибрәт)\n23 Октябрь 2019, 12:43\nЗаһир — баҫалҡы, күп һөйләшмәҫ, тын ғына аҡҡан йылға һымаҡ, ипле генә үҙ эшен башҡарып йөрөй торған ир. Һирпелеп кенә ҡарап алып, ипле генә итеп йылмая ла эшкә сума. Өйөндә ағастан һырлап эшләгән кәштәләрен, кейем шкафтарын, өҫтәл-ултырғыстарҙы, хатта ишек тотҡаларын, тәҙрә рамдарын үҙ ҡулдары менән оҫта итеп семәрләп, ҡулына ни тотһа, шуны гөл кеүек итеп эшләп ҡуя. Был ғаиләне белгән, яратҡан туғандарының да, таныш-белештәренең дә теләктәре бер ине: тормоштарына, үҙ-ара мөнәсәбәттәренә күҙ тейеп кенә ҡуймаһын.\n— Һиңә ышанам. Әммә Зифаның был ҡылығына ышанғы килмәй, һеҙ бит нисә йыл дуҫлашып йөрөп өйләнештегеҙ. Өйләнешкәс тә бер-берегеҙҙән айырылманығыҙ. Ҡасан ике ир менән йәшәп өлгөрһөн ул? Әсәй кеше ул юлға баҫмаҫ.\n— Ә һин уға оҡшарға тырышма. Үҙеңә оҡшарға тырыш. Зифаға булған мөнәсәбәтеңде беләм бит, шуны һүҙ менән дә әйт.\n— Иң элек төп маҡсатымды билдәләнем. Маҡсатым — Диҡҡәт менән бергә йәшәү, уның кәйефенә ыңғай эмоциялар арттырыу, мөмкин тиклем уның һаулығын һаҡлау. Уның ҡан баҫымы һәр ваҡыт бик юғары булды. Эше күп, өйҙә ял итерлек мөмкинлек самалы. Шуға уның сәләмәтлегенә ҡарата көндәлек иғтибар кәрәк ине. Тормоштоң башҡа бөтә ығы-зығыһын ошо маҡсаттан сығып хәл итеү. Өндәшмәҫкәме, иғтибар итмәҫкәме, ҡырт киҫеп кенә ҡуйырғамы, яйға һалыуҙың башҡа сараларын эҙләргәме...\n— Белмәйем, әллә үҙем туң, әллә Зифаларҙың ғаиләһен аңлап етмәйем. Зифаның атаһы ла, әсәһе лә, туғандары ла ғәжәп һәйбәт кешеләр. Барған һайын һоҡланып ҡайтам. Тик шул сөсөлөктәренә өйрәнә алмайым. Берәй нәмә алып ҡайтып биреп өлгөрмәйһең – рәхмәт тә рәхмәт, ҡайҙан белеп алдың, бигерәк белдеклеһең, тип сөсөләнә башлайҙар. Йәки берәй нәмә эшләп өлгөрмәйһең — ҡулдарың алтын икән, ҡарағыҙ әле еҙнәгеҙ нисек итеп эшләп ҡуйҙы, өйрәнеп ҡалығыҙ, килегеҙ әле, тип ваҡыт үткәреп, берәй сәғәт һәр береһенә күрһәтеп сығалар. Эшләгән нәмәне емереп ташларҙай булаһың. Әйтерһең, мин маҡталыр өсөн, күргәҙмә өсөн эшләйем. Бер көн баҡсала ишек кәсәген семәрләтеп ҡуйғайным, Зифа: “Ҡара әле ниндәй шәп килеп сыҡты! Бигерәк кенә алтын да инде ҡулдарың!” – ти башлағайны, “Ҡуйсы әле шул сөсө телләнеүеңде. Матур икән – матур. Оҫта икән – оҫта, бала-саға түгелмен дә инде йүкә шына ҡағырға”, — тигәйнем, былай ҙа ҡара түңәрәк күҙҙәрен мөлдөрәтеп ҡарап алды ла үпкәләне лә ҡуйҙы.\nЗифа ла күп балалы ғаиләлә үҫкән. Иң өлкән бала булғанлыҡтан, тәрбиәлә төп иғтибар уға йүнәлтелеп, башҡа балалар унан өлгө алырға тейеш булған. “Зифа апайығыҙҙы тыңлағыҙ. Зифа апайығыҙҙан өлгө алығыҙ. Ана ул ниндәй матур итеп өй йыйыштыра. Ана ул керҙе тап-таҙа йыуа. Уның кеүек уҡығыҙ. Ҡарағыҙ әле Зифа апайығыҙҙың нағышлауын. Тип-тигеҙ. Машина менән нағышлаған кеүек” – һәр эшенә баһа алып, маҡталып үҫә Зифа. Институтта ла отличноға ғына уҡый, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша. Бөтәһенә лә өлгө итеп ҡуйыла. Проектлау институтының бүлек начальнигы итеп тәғәйенләнгәс тә иң алдынғыларҙан иҫәпләнә.\nБер нисә көн ауылда булып, Өфөгә ҡайтып барған саҡта, ҡаршыларына машина килеп сыға ла боролмай уларға табан елә. Зифа артабан ни булғанын аңлап та өлгөрмәй, ҡаты бәрелеү, шаңҡыу... Кешеләрҙең: “Водитель үлгән”, – тигән һүҙҙәре генә мейеһен ярып инә. Аҙаҡ был хәлде тикшереүсе милиционерҙар Заһирҙың иҫ китмәле етеҙлек һәм сослоҡ менән үлем ҡурҡынысы аҫтына үҙен ҡалдырып, ғаиләһен ҡотҡарыу сараһын күреүен аптырап һөйләйҙәр.\n“Донъя йәме юғалды минең өсөн, апай. Ҡайҙа булды ул ҡояш нуры, аш тәме? Һин өйрәткәнсә ағын һыуҙарға ла ҡарап торам, янған усаҡҡа ла текләйем — онотола алмайым. Йәшәү ҡото менән бәйләп торған еп шартлап өҙөлдө, һиҙмәнемме, көтмәнемме өҙөлөү сигенә килеп еткәнен, абайламай ҡалдыммы? Ә бит бәхетле инек. Заһирҙың ипле генә итеп йылмайыуҙарын бер нәмәгә лә алмаштырырлыҡ түгел ине. Баҫалҡы ғына итеп һөйләшеүе, баҡсала эшләгән саҡта, моңо тап килмәһә лә, көйләп йөрөгән булыуҙары... Үҙе бер йәшәү ине бит, апай. Һине хөрмәт итте ул. Һин аралашҡан ҡатын-ҡыҙҙарҙан Мәрйәм апайҙы ғына яҡын күрәм, ти торғайны. Институтта уҡығанда, күрешкән саҡтарҙа, бер-беребеҙ менән осрашҡанда, йөрәктәребеҙ күкрәктән осоп сығырҙай ярһый торғайны. Ул өндәшмәй генә йылмайып ҡарап тик тора, ә мин һөйләйем дә һөйләйем, һөйләйем дә һөйләйем. Ни һөйләнем икән? Ниндәй хәбәр менән сәғәттәр буйы ауыҙыма ҡаратып тоттом икән уны! Ошоларҙы хәтерләйем дә ҡайнар күҙ йәштәрем аша йылмайырға тырышам. Булды, булды беҙҙең бәхетле минуттарыбыҙ! Мин уға аҙ ғына булһа ла бәхет бирә алдым, тип йыуанырға тырышам. Үҙем биргән бәхетте үҙем... Апай, әйт әле, кем ғәйепле бында? Баламдың атаһын тартып алырлыҡ ауыр инеме гонаһым? Балабыҙҙың ҡайғыһын тәрәнәйтмәҫ өсөн йыш иламаҫҡа тырышам. Тик ҡәберенә барам да... тупраҡ алып күкрәгемә ҡыҫып үкереп илайым. Ынтылып ҡына тартып алыр ерҙә ята бит һуң! Нисек баҫайым йөрәгем ярһыуын? Тамағым ҡарлыҡҡансы: “Ғәфү итә алһаң, ит, йәнем!” – тип ҡысҡырайыммы? Әллә ҡәбер тупрағын ҡулдарым менән тырнап асып, ҡулдарын тотоп ғәфү үтенәйемме унан? Ул ишетмәй. Ул бер ни белмәй. Ул тыныс. Ана, алдымда һуңғы фотоһы ята. Тыныс. Ҡайҙа һыҙланыуҙарың? Ҡайҙа әрнеүҙәрең? Ҡайҙа асыуың? Фотола... Апай, мин бала күтәреп торам. Ә ул беҙгә ҡараған. Шундай ҡараш! Мөлдөрәмә тулы һөйөү бит унда... Апай, миңә тағы ни кәрәк булды икән? Ни етмәне миңә? Һин дә оло юғалтыу кисерҙең, һин дә бына тигән кешене юғалттың. Тик мин беләм — уның өсөн ниҙәр генә эшләмәнең, уның ғүмерен һаҡлау өсөн үҙең менән иҫәпләшмәнең бит. Шуға һин бик өҙгөләнмәйһеңдер, һин бит уның өсөн ҡулыңдан килгәндең барыһын да эшләнең. Намыҫ таҙалығы ҡайғыны еңеләйтә икән... Ҡайғы ҡара тиһәләр ҙә, төрлө булғанын аңланым, һинең ҡайғың — аҡ ҡайғы, һин уны булдырмаҫҡа тырыштың. Ә мин үҙем яһаным...”


Сценарий - "Тыуған ерҙе һаҡлау"\nИнфоурок › Другое ›Другие методич. материалы›Сценарий - "Тыуған ерҙе һаҡлау"\nТыуған ерҙең, туған телдең гүзәллеген һаҡлайыҡ!\n1-се алып барыусы: Хәйерле көн, ҡәҙерле дуҫтар, хөрмәтлеҡунаҡтар!Һеҙҙең барығыҙҙы ла күреүебеҙгә бик шатбыҙ һәм ихлас күңелдән сәләмләйбеҙ. Барығыҙға ла иҫәнлек-һаулыҡ, тыныслыҡ – именлек, аяҙ күк йөҙө, ғаиләләрегеҙгә муллыҡ - бәрәкәт теләйбеҙ! Ә хәҙер һеҙҙең иғтибарығыҙға Тыуған ерҙең, туған телдең гүзәллеген һаҡлайыҡ! тип исемләнгән сарабыҙҙы тәҡдим итәбеҙ\n2-се алып барыусы: Һыҙылып ҡына таң ата... Бар донъя уяна. Ошо миҙгелдә ҡояш бөтә тирә - яҡты наҙлап ҡына иркәләй. Япраҡтарҙағы, үлән өҫтөндәге ысыҡ тамсылары ынйы булып күҙ яуын үҙенә йәлеп итә. Сәскәләр еҫе аңҡый. Рәхәтләнеп күкрәгеңде киңәйтеп тын алаһың, ниндәй рәхәт. Ошондай гүзәллекте, сафлыҡты бөтә кеше күрә белә микән!? Был миҙгелде туҡтатып була микән!? Ағастар, әйтерһең бер-береһен сәләмләй, талғын ғына баш ҡағалар.(Слайдтар күрһәтелә бара)\n1-се алып барыусы:Был нимә? Ниндәй тылсымлы тауыш ишетелә? Сут-сут, сут-сут...Һандуғас... Ҡайындарға баҫып, сәңгелдәктәге бала һымаҡ, талғын ғына тирбәлә торған һандуғастар, ишетелер-ишетелмәҫ кенә шылтыраған һыу тауыштарына ҡушылып һайрайҙар, һоҡланып туймаҫлыҡ матур тәбиғәт музыкаһы төҙөйҙәр. Ҡушылып йырлап ебәрәһе ине, ҡурҡам, ошо матурлыҡты боҙорға ҡурҡам. Саф һауа, ҡояш нурҙары, тынлыҡ...Эх, рәхәтләнеп бер йырлайһы ине…\nҠайнар хистәремде йырҙар менән\nМоңдар менән һеҙгә тапшырам\nАна шул йырҙар, шул моңдарҙан\nӘйтелмәгән һүҙҙәр бар һымаҡ.\nИң ҙур бүләк булһын беҙҙең йырҙар\nБәхет тулһын һеҙҙең күңелгә\nШатлыҡтарҙы уртаҡ итәйек әле\nЙырлай- йырлай матур көйҙәргә.\n…5 класс уҡыусылары башҡарыуында йыр “Был минең тыуған ерем”\n1-се алып барыусы: Тыуған ил тыуып үҫкән ерҙән башлана. Ысынлап та, тыуған еремде, уның тәбиғәтен бер ниндәй һүҙҙәр менән асып бөтөрөп булмай. Был матурлыҡты күреп тә бөтөрөрлөк түгел.\nКешегә иң ғәзизе – тыуған әсә, иң ҡәҙерлеһе – туған телең, иң татлыһы – тәү эскән һыуың, иң йылыһы – һине йылытҡан өй усағы, иң күркәме – тыуған өйөң, иң йәмлеһе – туған тәбиғәтең. Мин быны бөтә ғорурлығым менән әйтәм. Тыуған яғым иҫ киткес матур, бай тәбиғәтле.\nӘбйәлил әкиәтенән өҙөк\n(Әбйәлил арҡан ишеп ултыра. Арырак сүкәйеп ултырған Күл эйәһе “Һыуҙан” башын ҡалҡыта)\nКүл эйәһе : Ниңә килдең, ни эшләйһең?\nӘбйәлил: (Ҡуркканын һиҙҙермәҫкә тырышып):\nБапаҡ тотма үпкә\nарҡанды ишеп бөтәм дә\nКүлеңде асам күккә!\nЗинһар ,егет,теймә күлгә!\n(Тезләнеп ерҙе тырнай)\nТөпһөҙ күккә элһәң уны\nмин бит..мин бит..ярты үлдем..\nйәнең теләгәнде бирәм...\nҠалдырһана бары күлде!\nЯҡшы ат бир!\nАрғымаҡ эҙләйем күптән....\nиң шәп юртағыңды килтер!\nкилтермәһәң... асам күлде!\nКүл эйәһе: (илай)\nЮртаҡ китһә- тотош үлдем..\nҠыҫташырға мин тормайым,\nмәгәр ныҡлап кисәтәмен:\nКүлде бында ҡалдырмайым!\n(арҡан ишеүен дауам итә)\nКүл эйәһе: ( ҡысҡырып илай):\nБигерәк көслө батыр булғас,\nҺәләк өлкән,һәләк тәрән\nКүлде күккә атыр булғас,\nҺин етеҙ ҙә егетһеңдер:\nЯрышайыҡ әйҙә хәҙер!\nЙүгерешеп мине еңһәң,\nмин бирергә атты әҙер!\nЯрар, мин риза,\nӘммә шундай шартым бар:\nәле сәңгелдәктә ятҡан\nМинең ҡусты йоратым бар,\nуҙалһаң уны үгереп-\nәгәр инде уҙалмаһаң-\nһинең менән ярышыу юҡ.\nКүл эйәһе (сәбәләнеп)\nҠайҙа ҡустың?! Тиҙерәк күрһәт!\nӘбйәлил ( ҡулы менән төртөп күрһәтә):\nАнау ҡыуаҡ төбөндә ул!Ҡойроғоңдо шартлат йәһәт! (сығалар)\n1-се алып барыусы:Күл эйәһе һыуһыҙ ҡалыуҙан юҡҡа ғына ҡурҡмайҙыр. Һыу йәшәү сығанағы! Сөнки кеше ашамайынса күпмелер йәшәй ала ,ә һыуһыҙ оҙаҡҡа бармай. Кешегә йәшәү өсөн яҡында һыу сығанағы булыуы шарт.\n2-се алып барыусы:Башҡортостанды юҡҡа ғына икенсе Швейцария тип атамайҙар.\nАғиҙелгә хайран ҡалған килеш Максим Горький :\n“Там, на Белой, места такой красоты-ахнешь, сто раз ахнешь....” – тигән.(Экранда)\n1-се алып барыусы:Академик Губкин әйткән байлыҡ-\nул хазина әле ҡороған юҡ:\n“Богатства ,скрытые в недрах Башкирии,\nБудут служит ее процветанию”(Экранда)\nДиля Хазиакберова исполняет песню Калинка\n10 класс исполняет танец и частушки\n2-се алып барыусы: Беҙҙең тәбиғәт бай, төрлө һәм йомарт. Бында бейек тауҙар, серле урмандар, мул һыулы йылға-күлдәр, киң яландар бар. Урмандарына инһәң, һине зифа буйлы аҡ ҡайындар, ҡупшы кулдәкле шыршылар ҡаршы ала. Болондарында йөҙөп йөрөрлөк, төрлө-төрлө сәскәләр үҫә. Зәңгәр күккә, йылы аяҙ көнгә, урмандың төрлө биҙәктәренә һоҡланып туя алмайһың. Ер аҫтында хазиналар ята. Ә борғаланып- борғаланып аҡҡан Төй йылғаһы, һалҡын шишмәләре генә ни тора! Ере – алтын, ә эсәр һыуҙары-таҙа.\n1-се алып барыусы: Башҡортостан тәбиғәте бик бай, ләкин уның ҡалын урмандары, мул һыулы йылғалары,зәңгәр күлдәре яҡлауға, һаҡлауға мохтаж.Тәбиғәтте ысынлап та яратҡан, киләсәк быуындар алдында яуаплылыҡ тойған һәр кеше тыуған еребеҙ күркен һаҡлау өсөн бөтә көсөн һалырға тейеш.\n2-се алып барыусы:Хәҙер беҙҙең алда үҙҙәренең эҙләнеү эштәре менән 8 класс уҡыусылары сығыш яһай.\n1 Тыуған яғым күрке-Төпһөҙ шишмәһе (Гөмбә ауылы) –Рәхимова Айгөл\n2.Билгешем шишмәләр иле (Билгеш ауылы) –Мәснәүиева Алһыу\n3.Сихәт биреүсе шишмәләр (Ҡашҡа ауылы) –Ғатауллина Рәйлә\n1 -се алып барыусы: Тыуған яҡ, Тыуған ил, Тыуған ер һәр кем өсөн дә яҡын һәм ҡәҙерле. Юҡҡа ғына Тыуған ерҙе ғәзиз әсә менән тиңләмәйҙәр. Һәр кем үҙенең Тыуған иле, уның байлыҡтары һәм уңыштары менән ғорурлана. Ләкин тыуған ерҙе яратыу, уның байлыҡтары менән маҡтаныу ғына етмәй әле. Уның тураһында ҡайғыртырға, тәбиғи байлыҡтарын һаҡларға, уларҙы дөрөҫ файҙалана белергә лә кәрәк. “Ере байҙың - иле бай”, - тип әйтелә халыҡ мәҡәлендә лә. Иле байҙың – күңеле бай, ижад ҡомары урғылып тора, тип тә өҫтәр инем.\n4 класс уҡыусылары сыгыш яһай\nБейеү “ Һыу буында”\n2 -се алып барыусы:\nКүргәнегеҙ бармы һылыу ҡыҙҙар\nКейә торған башҡорт камзулын?\nБиҙәгенә гүйә һыйҙырған ул\nБар тарихын илдең, бар моңон.\nБыуындарҙан быуындарға күсә\nХалҡымдың ул аҫыл кейеме.\nҠаптырғысын эләктереп ҡуйһаң,\nБигрәк нескә итә билеңде.\n1 -се алып барыусы:Башҡорт бейеүе тәҡдим итәбеҙ.(Зәйнетдинова Айһылыу)\nЭйе, һәр халыҡтың үҫкән ере, иле булған кеүек ,гәзиз хазинаһы – әсә теле бар.Был хаҡта халыҡ “Иле юҡтың –көнө юҡ, теле юҡтың йүне юҡ”- тип әйтә. Бөйөк педагог Константин Ушинский иһә: “Халыҡтың теле уның бөтә рухи тормошонда, тарихҡа тиклем булган замандарҙан бащлап, бер ваҡытта ла һулымай торған һүнмәҫ сәскәһе”- тип билдәләгән.(Слайд)\n1 -се алып барыусы: Донъяла әлеге ваҡытта 6 меңдән ашыу тел барлыҫы билдәле.Тимәк кешеләр 6 мең төрлө телдә һөйләшә һәм аралаша . Беҙҙең туған телебеҙ –башҡорт теле. Был телдә бөгөн миллиондан артыҡ кеше һөйләшә.\n1се уҡыусы :\nБашҡорт халҡы матур ғүмер итә\nАғиҙелдә, тыуған илендә.\nҺайраша ул тарих күкрәгенән\nурғып сыҡҡан туған телендә.\nБашҡорт теле күркәм Һаҡмарҙарҙа\nкөлөмһөрәп ятҡан таң һымаҡ.\nБашҡорт теле ғорур- ҡаялары\nКүккә ашҡан Уралтау һымаҡ.\nҠурайҙан моң һәм аһәң алған,\nҠанат алған шоңҡар ҡоштан ул!\nСалауаттың талмаҫ толпарында\nИрек даулап алға осҡан ул.\nАғиҙелдең ҡыйғыр бөркөттәрен\nҒорурлығы иткән Кутузов.\nБашҡорт теле күргән Париждарҙы\nПоходтарҙа оҙон юл уҙып.\nЫласын ҡошмо әллә туған телем-\nУрал ҡаяларын төйәк иткән?\nҠарурманмы әллә телем,\nЕл ҡағылған һайын сеңләп киткән?\n-Минең телем- тыуған ерем,\nХалҡымдың бай хазинаһы-таҙа намыҫы. (Баязит Бикбай)\n4- се уҡыусы\nИ. Кинйәбулатов “Туған телем”шиғыры (Роза Ғәләүетдинова)\n4 кластар йырлай “Туған телем”\nМәснәүиева Ирина шиғыр уҡый\n5 –се уҡыусы:\nҮҘ ТЕЛЕ БАР\nҺандуғас та һайрай үҙ телендә,\nКүгәрсендәр “гөр-гөр” гөрләшә,\nҠарғалар ҙа “ҡар-ҡар” ҡарҡылдаша,\nСәпсектәр ҙә “сырҡ-сырҡ” серләшә.\nҺөйләшергә ошо ҡош йырылай,\nҮҙ теле бар һәр бер милләттең.\nБашҡа телдә йырлайбыҙ бит хәҙер\nЭй, замана, беҙҙе нишләттең?..\nДанлы ерҙең, ғәзиз ерҙең\nулы булып тыуғанмын мин,\nЙыр булырлыҡ һүҙҙәр биргән\nМатур телем,туған телем\nҺин шатлыҡ шишмәһе,\nҺин ырзар бишеге.\n1 -се алып барыусы: Эйе, йыр фәҡәт мөхәбәт тойғоһонан яралған һәм ул ерҙә мәңгелек моң, һағыш, һыҙланыуҙар һәм уйланыуҙар ауазы булып йәшәй. Киләһе номерыбыҙҙа йөрәк түренән урғылып сыҡҡан моңдары менән һеҙҙең күңелдәрегеҙҙе тирбәтеп ебәрер тип ышанабыҙ.\nАлҡыш менән ҡаршы алығыҙ...\nХәжиәкбәрова Дилә башҡарыуында йыр “Башҡортостан”\n2 -се алып барыусы: Таң әтәсе ҡысҡыра... тирә-йүнде алтын нурҙарға төрөп ҡояш сыға.... ҡоштар һайрай... ара-тирә көтөүгә сығыусы мал-тыуар мөңрәгәне ишетелә... юл ситендәге бәпкә үләндәрендә ысыҡ ялтырай... сылтыр-сылтыр шишмә аға... ҡыҙҙар шишмәнән йүгерә-йүгерә һыу ташый... яландағы аллы-гөллө сәскәләрҙән нескә билле бал ҡорттары бал йыя... көмөш айлы манараларҙан аҙан тауышы ишетелә... .\n1-се алып барыусы:\nТыуған яҡ күгендә йондоҙҙар\nТоноҡланһа бер көн, нишләрмен.\nӘгәр ҙә ҡороһа һуңғы тал,\nСеремде кемдәргә һөйләрмен?\nҺандугастар биҙһә баҡсамдан,\nЯт күрһә еремде торналар,\nНишләрмен, кипһәләр күлдәрем,\nҠороһа сәскәле урмандар?\nТурғайҙар осмаһа бейектә,\nТоҙланһа саф һыулы шишмәләр,\nҺайыҡһа илемдә йылғалар,\nКиләсәк быуындар нишләрҙәр?\nХалҡымдың киң күңелендә\nУрын алһа йырҙарым.\nТимәк юҡҡа түгелмәгән\nМоңом, наҙым, уйҙарым.\nӘйҙә, ярһып типһен йөрәк,\nЙырҙар аҡһын да аҡһын...\nМин бәхетле буласаҡмын\nҺөйөнһә тыуған халҡым!\n1-се алып барыусы: йыр “Тыуған яҡ” 7 класс егеттәре башҡара\n2-се алып барыусы: Беҙ барыбыҙ ҙа беләбеҙ: һуңғы йылдарҙа тәбиғәткә ҡарата битарафлыҡ күҙәтелә. Ә инде һыуҙар эсергә, һауа һуларға яраҡһыҙға әйләнгәс кенә, ниһәйәт, кешелек донъяһы был турала уйлана башланы.\n1 -се алып барыусы: Ата-бабаларыбыҙ ғәжәп үҙенсәлекле Уралда үҙенә мәңгелек төйәк тапҡан. Атайсалыбыҙҙа ер тетрәмәй, вулкан урғылмай. Ғәрәсәт-дауылдар ҡупмай. Төйәгебеҙ ғәжәп бай бит ул: үҙ халҡын тәьмин итерлек еләк-емеше, ҡош-ҡорто, кейек-йәнлеге, балығы, йорт-ҡаралты булыр ағасы, файҙалы ҡаҙылмалар – һәммәһен һанап бөтөү мөмкин түгел…\n2се алып барыусы:\nБеҙҙә ҡалын урмандар,\nБеҙҙә данлы Урал бар.\nУрал аҫты алтындыр\nӨҫтә шәфәҡ балҡыйҙыр.\nБеҙҙә тиңһеҙ сәхрәләр,\nСәхрәләр – ожмах улар.\n1-се алып барыусы:Тәбиғәт йомарт, ул биргән байлыҡ иҫ китмәле. Әммә бөгөнгө көндә ошо гүзәл бай төбәгебеҙгә генә түгел, ә барлыҡ кешелек донъяһына ҡурҡыныс хәүеф – экологик һәләкәт янай.\n2-се алып барыусы: Тирә-яҡ мөхитте һаҡлау, тәбиғәт байлыҡтарын дөрөҫ файҙаланыу хәҙерге ваҡытта ҙур проблемаға әйләнде.Шуның өсөн дә 2017 йыл " Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы " булараҡ үтә. Абдулхаҡ Игебаевтың “Үҙ күҙемә үҙем ышанмайым” шиғырында тыуған Атайсалыбыҙҙы һаҡлау үҙ иңебеҙҙә икәнен онотмаҫҡа әйҙәй. …\nНәфис һүҙ“Үҙ күҙемә үҙем ышанмайым” Абдулхаҡ Игебаев (Вилена Шакируллина)\nКүр һин йәмен тыуған ерҙең,\nСафлығын зәңгәр күктең,\nТыңла йырын һандуғастың,\nМоң- һағышын кәкүктең.\nКүңелеңдә тыуған ерең\nГел балҡып йәйрәп ятыр,\nШул саҡ булырһың һин көслө,\nШул саҡ булырһың батыр.\n2-се алып барыусы:\nЕр-һыуыбыҙ имен булһын,\nИмен торһон тау-таштар.\nТыуған ерҙең ҡәҙерен белеп,\nШат йәшәгеҙ, яҡташтар!\nАяҙ булһын күгебеҙ,\nЯҡты ҡояш көлһөн гел.\nТыуған илем,тыуған ерем\nТыныс имен булһын гел!\n2-се алып барыусы:Тәбиғәтте вәхшиҙәрсә тәләфләүгә сик ҡуйыу – минең, һинең, уның изге бурысы.\n1-се алып барыусы: Ер –әсәбеҙ йәшле күҙҙәр менән ярҙам һорап беҙгә төбәлгән. Ер яҙмышы – беҙҙең ҡулда! Ошо хаҡта бер ҡасан да онотмайыҡ!\nҺаҡлайыҡсы, дуҫтар, тәбиғәтте\nҺаҡлайыҡсы таҙа һыуҙарҙы.\nХуш еҫ бөрккән нәфис сәскәләрҙе\nУрмандарҙы, сикһеҙ ҡырҙарҙы.\n1-се алып барыусы: Ошоноң менән “Тыуған ерҙең, туған телдең гүзәллеген һаҡлайыҡ!” исемле сара программаһы тамам.\n2-се алып барыусы: Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт!\nТелем! Ерем! Иң ҙур байлығыбыҙ,\nКүсә килгән ата-бабанан!\nБала башын бутамайым тиеп,\nХәл итмәсе ҡандаш, ҡабалан.\nТүкмәй сәсмәй еткерәйек уға\nБөйөклөгөн тыуған телемдең!..\nҠош йырылай моңон, яғымлығын,\nҒорурлығын ғәзиз еремдең!\nТыуған телен белмәй икән балаң\nБушҡа йәшәлә бит ғүмерең…\nКиләсәккә мираҫ итеп үҙең,\nҺалмағанда рухи күперен!?\nҮҙ теле бар һәрбермилләттең.\nЭй, замана, беҙҙенишләттең?..\nНомер материала: ДБ-368590


Хәбәрҙәр: Венгрия: бер йыл ҡоймалар менән, референдумға ҡәҙәр ике аҙна.\nВенгрия: бер йыл ҡоймалар менән, референдумға ҡәҙәр ике аҙна.\nВенгрия баш ҡалаһында мигранттар яҡлы активистар төркөмө ҡала тимер юл вокзалы алдында ҡаршылыҡ акцияһы ойошторҙо - бер йыл элек йөҙҙәрсә ҡасаҡтың ниндәй шарттарҙа ҡалыуын күрһәтер өсөн, бина алдындағы майҙанда улар палаткалар ҡорҙо.\nУл саҡта, илгә килеүсе легаль булмаған мигранттар һанын кәметеү өсөн, Венгртя властары Сербия сиген япҡайны.\n-Һуңғы ваҡыт беҙҙең илгә һыйыныу урыны һорап килеүселәр бик әҙ булыуға ҡарамаҫтан, һайлаусыларҙың яҡлауына ирешеү өсөн, хөкүмәт пропаганда һәм агитация сараһы рәүешендә миграция темаһын уғата күрмәлекһеҙ рәүештә файҙалана,-ти активистка Ализ Пожувальски.\nЛегаль булмаған мигранттар ағымын кәметеү өсөн, бер йыл элек Будапешт сик буйына ҡойма ҡойҙо. Илгә аяҡ баҫып өлгөргән тиҫтәләрсә кеше артабан юл тотоу мөмкинлегенән мәхрүм булып бикләнеп ҡалды.\nМиграция көрсөгө Венгрияла ҙур бәхәстәр тыуҙырҙы.\nИке аҙнанан илдә референдум буласаҡ: хөкүмәт ЕС-тың ҡасаҡтарҙы ҡабул итеү квоталарына ҡарата һайлаусыларҙың фекерен белергә теләй.\nВенгрияның махсус хәбәрсеһе Андреа Хаягош бына нимә тип һөйләй:\n-Референдумға ике аҙна ҡалғас үткәрелгән һорашыуҙар шуны күрһәтә: тауыш биреү үткәрелде тип иҫәпләнһен өсөн һайлаусыларҙың етерлек килеүе аныҡ ҡына билдәле түгел. Тик бер нәмәлә шик юҡ: участкаларға килеүселәрҙең күбеһе хөкүмәттең саҡырыуын хуплаясаҡ.


Ижевск танышыу сайты түләүһеҙ (удмурт республикаһы) - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nИжевск танышыу сайты түләүһеҙ (удмурт республикаһы)\nфантастик һаны ҡатнашты\nИкенсе танышым тап ижевск ҡалаһында яңы барлыҡҡа килгән, һәм уларҙың эшмәкәрлеге миллион ҡулланыусыһының теркәлеү урыны береһе була индеТиҙҙән йортло булырбыҙмы һеҙҙең өсөн күп ҡыҙыҡлы кешеләр ҡатнашты. Параметрҙар йөҙ кеше булһа, Ижевск, таныштарым өсөн генә ҡыҙыҡлыраҡ була бара. Тышҡы күренешендә характерҙарҙы критерийҙарға нигеҙләнгән уңайлы варианты һайларға, уларҙы үбеп.\nЮғары статистик күрһәткестәр.\nБроня менән файҙаланыусыларҙың ғына түгел, күп кенә сайты, виртуаль һәм Ижевск әммә кеше. Был етди мөнәсәбәт һәм тирә ашырыуҙа тәүге аҙым була.\nбыл система эҙләй\nҺеҙ булғанға ғына loveplanet ағзаһы булараҡ, һеҙ ала инеп текст буйынса бөтә хеҙмәттәр йыйылмаһы сайтында. Был мөмкинлек бирәсәк һезгә үҙ вариант ҡарап йүнәлеш ала, тип билдәләне фотоһүрәттәр, шәхси хәбәрҙәр ч алмаштары һәм үҙ фекерен белдерҙе. Былар барыһы ла ябай - ижевск ҡыҙыҡ булып теркәлгәндән һуң шунда уҡ таныштар. Теге, кем менән һауа ихтыяжын аңлай.\nСәнғәт әҫәре кеүек, һәр ала.\nИң яҡшы дустары буласаҡ бирергә, йәки башҡаларға тапшырып өҫтөнлөклө ысын бәхет менән уңыш килтерҙе. Йылмайған булды һәм кеше"LovePlanet". Яңғыҙ йөрәк Ижевск һәм башҡа ҡалаларҙан килгән, улар үҙ миссияһын дауам сайтында танышырға мөмкин. Һәм уңыштары менән (һәр хәлдә, күпселек аралашыу оҡшай файҙаланыусы).\nҡыҙы менән бушлай таныша видео чат чатрулетка онлайн бушлай ҡыҙы менән 18 йыл видеочить чатта теркәлергә бушлай онлайн без рулетка ч рулетка менән телефон бушлай онлайн видеочить пар эротическое ҡатын-ҡыҙ кейәүҙә таныштырҙы. видео танышты рус чатта теркәлергә онлайн без рулетка


Хәбәрҙәр: Үҙәк Африка Республикаһында баш күтәреүселәр президент һарайын ҡулға төшөрҙө.\nҮҙәк Африка Республикаһында баш күтәреүселәр президент һарайын ҡулға төшөрҙө.\nҮҙәк Африка республикаһындағы “Селека”төркөмө баш күтәреүселәре илдең баш ҡалаһы Бангиҙы үҙ контроле аҫтына алды. Һуңғы айҙарҙа президент Франсуа Бозизеға тоғро булған частар һәм баш күтәреүселәр араһында ҙур алыштар барҙы.\nҮАР(ЦАР) президентына бер нисә Африка дәүләте- КАР, Ангола, Чад һәм башҡалар хәрби ярҙам күрһәтте. Шуға ҡарамаҫтан, оппозиция ғәскәрҙәре уңышлы һөжүм итә. Йәкшәмбе улар президент һарайын ҡулға төшөрҙө.\nБаш күтәреүселәр бинаға бәреп инергә ярты сәғәт ҡалғас ҡына, дәүләт башлығы унан китеп өлгөрҙө. Бозизе күршеләге Конго Демократик Республикаһына ҡасты. Уның хөкүмәте БМО-ның ҡасаҡтар эше буйынса комиссариатына ҮАР президенты ғаиләһенең 25 ағзаһын күсереүҙе һорап мөрәжәғәт итте.\nПрезидент һарайын ҡулға төшөргәндән һуң, баш күтәреүселәр үҙәк радиостанцияның төп офисына юлланырға ниәтләй. Унан төркөм башлығы Мишель Джотодия республика халҡына мөрәжәғәт итмәксе.\nҮАР-ҙа хәлдәрҙең ҡатмарланып китеүе сәбәпле, Париж кисекмәҫтән БМО Именлек Советы ултырышын үткәреүҙе талап итте.


Эльвира Нәбиуллина банк системаһын нығытыу өсөн Почет ордены менән бүләкләнде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:30, 16 октября 2018 Иҡтисад\nЭльвира Нәбиуллина банк системаһын нығытыу өсөн Почет ордены менән бүләкләнде Фото: Олег Яровиков\nРәсәй Үҙәк банкын етәкләүсе Өфө ҡыҙы Эльвира Нәбиуллина Почет ордены менән бүләкләнде. Президент Владимир Путиндың ҡултамғаһы менән тейешле указ рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт интернет порталында баҫылып сыҡҡан. Документта Эльвира Нәбиуллина награда менән «банк системаһы үҫешенә һәм нығытыуға ҙур өлөш индергәне өсөн» бүләкләнеүе хәбәр ителә.\nЭльвира Нәбиуллина 1963 йылдың 29 октябрендә Өфөлә шофер һәм приборҙар эшләү заводы хеҙмәткәре ғаиләһендә тыуған, Өфөнөң 31-се урта мәктәбен миҙал менән тамамлаған. 1986 йылда М.В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетын «иҡтисадсы» һөнәре буйынса тамамлаған. Иҡтисадсы карьераһын Нәбиуллина 1991 йылда СССР-ҙың Ғилми-Сәнәғәт союзында баш белгес булып башлай. 1996-1997 йылдарҙа ул Рәсәй Иҡтисад министрлығының Иҡтисад реформаһы департаменты етәксеһе вазифаһын биләй, һуңынан Рәсәйҙең иҡтисад министры урынбаҫары, ә аҙаҡтан Рәсәйҙең иҡтисади үҫеш һәм сауҙа министрының беренсе урынбаҫары булып китә, был вазифала өс йыл эшләй. 2007-2012 йылдарҙа Эльвира Нәбиуллина Рәсәйҙең иҡтисади үҫеш министры вазифаһында эшләй. 2013 йылдың мартынан – Рәсәй Федерацияһы Үҙәк банкы Рәйесе.\nДуҫлыҡ һәм IV дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордендары менән бүләкләнгән.\nТеги: Эльвира Нәбиуллина, наградалар


Тамашасыларҙы үҙенә ҡаратҡан күренекле балалар әҙибе Николай Граховтың баш ҡалабыҙҙағы 28-се махсус интернат-мәктәпкә килеүе тәүгә генә түгел ине.\nШағир һүҙҙәре, йәғни шиғырҙары кешеләрҙе ауыр ваҡыттарҙа йыуатырға, бәхетле һәм шатлыҡлы саҡтарында һоҡландырырға, һағышлы мәлдәрендә ғәжәпләнеү, хыялланыу тойғоларын тыуҙырырға һәләтле, тигән фекере бар бөйөк француз яҙыусыһы Виктор Гюгоның. Һәр шағирҙың ерҙәге төп вазифаһылыр был. Николай Грахов ижады хаҡында ла ошондай уҡ һүҙҙәрҙе әйтергә мөмкин.\nТыумыштан яҡты донъяны күреүҙән мәхрүм һәм насар күргән балалар белем алған 28-се интернат-мәктәптә бик күп күренекле яҙыусылар килеп, сығыш яһап, уҡыусыларҙы ҡыуандырҙы. Улар беҙҙең саҡырыуыбыҙҙы бик ихлас ҡабул итә, шул уҡ ваҡытта тулҡынланып килә ине. Сөнки әҙиптәр бында ғәҙәти балалар белем алмағанын белә, шуға ла сығыштарын икенсерәк итеп ҡорорға тырыша торғайны. Махсус интернат-мәктәптә белем алыусы уҡыусылар һәр һүҙгә иғтибарлы, әҙиптәрҙең тауыштарынан уларҙың кәйефтәрен дә белеп, холоҡтарын да самалап ултырыусан. Ихлас ҡунаҡтарҙы балалар йотлоғоп тыңлай, аҙаҡ эргәләренән дә китмәй, һорауҙар яуҙыра. «Башҡортостан ҡыҙы» журналының тәүге мөхәррире, өлкән әҙибәбеҙ Кәтибә Кинйәбулатова, Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим, «Башҡортостан пионеры» («Йәншишмә») гәзите мөхәррире Сафуан Әлибаев, Башҡортостан Яҙыусылар союзы рәйесе Риф Тойғон, хәҙер республикабыҙҙың халыҡ яҙыусыһы һәм халыҡ шағиры исемдәренә лайыҡ булған әҙибәләр Таңсулпан Ғарипова, Тамара Ғәниева, күренекле шағирҙар һәм журналистар Ринат Камал, Айҙар Хөсәйенов, Зөһрә Ҡотлогилдина, Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина, Рәмил Йәнбәк, Зөбәржәт Миңлебаева, Нурия Фазлыева һәм башҡалар килеп, бындағы балалар менән осрашыуҙан тетрәнеп ҡайтты.\nНиколай Грахов әле һанап киткән әҙиптәр араһында айырым бер урын алып тора. Сөнки ул – республикабыҙҙа берҙән-бер бард-шағир. Һеҙ беләһегеҙ инде, шиғырҙар ижад итеп, шул һүҙҙәргә үҙе көй яҙып, тамашасы алдында гитара менән йыр башҡарыусыларҙы бард-шағир тип йөрөтәләр. Беҙҙең интернат-мәктәпкә килгәндә лә ул яратҡан музыка ҡоралын ҡалдырмағайны.\nНиколай Граховтың балалар алдында сығыш яһауы ла бик үҙенсәлекле. Ул башта шиғырын уҡып ишеттерә, шунан яҙылыу тарихын һөйләй, аҙаҡ гитараһында уйнап, йырлап күрһәтә. Бындай бәйләнеш балаларҙың күңелен арбап ала, шағир шунда уҡ улар өсөн үҙ кешегә әйләнә. Иң мөһиме: ҡәҙимге шиғырҙарға бөтөнләй икенсе мөнәсәбәт барлыҡҡа килә. Тарихын да белгәс, музыка менән тауыш аша ишеткәс тә шиғырҙар күңелгә нығыраҡ һеңеп ҡала. Ә шиғырҙары ниндәй һуң? Бөтәбеҙгә лә яҡын темаларға яҙылған бит улар. Башҡортостаныбыҙҙың гүзәллеге, тыуған ҡалаһының матурлығына һоҡланып, иң ҡәҙерле кеше – әсәйгә арналған ижад емештәре һәр балаға яҡын.\nӨфө – шағирҙың тыуған ҡалаһы, уның мәккәһе. Шуға ла тәүге китабының «Мин Өфөлә йәшәйем» тип аталыуы юҡҡа түгел. «Иҫке Өфө», «Иҫке йорт тураһында йыр», «Таңдан тора әсәй» – тап ана шул тәүге йыйынтығына ингән шиғырҙар. Артабан Николай Граховтың балалар өсөн бер-бер артлы «Йәшел патруль», «Мин нефтсе буласаҡмын», «Ҡанатлы дуҫтар», «Кескәй ярҙамсылар», «Пионерҙар һарайы», «Әкиәттә йәшәгәндәр, ти...», «Иҫке йорт», «Вәт, мөғжизә!..», «Матильда исемле ат һәм башҡа ваҡиғалар» кеүек бик күп китаптары донъя күрә. Әллә нисә мең тираж менән сыҡҡан был йыйынтыҡтар тиҙ арала һатылып та бөтә. Магазин кәштәләрендә уның китаптарын табыуы ҡыйын. Бының сәбәптәренең береһе – Николай Грахов кескәйҙәрҙең психологияһын белеп яҙа, балаларса бер ҡатлы, ихлас һәм юмор менән. Шиғырҙары ла, әкиәттәре лә бәләкәстәрҙе уратып алған донъя: ҡоштар, йәнлектәр, тәбиғәт тураһында. Автор улар аша кешеләр холҡон да сағылдыра, әйләнә-тирәбеҙгә һаҡсыл мөнәсәбәттә булырға саҡыра. Мөғжизәле, күңелле ваҡиғалар ҙа балалар күңелендәге фантазияны байыта.\nНиколай Грахов ижадындағы тағы ла бер мөһим йүнәлеште әйтмәү мөмкин түгел. Башҡорт әҙиптәренең әҫәрҙәрен урыҫ уҡыусыларына еткереүҙә бик күп хеҙмәт һалыусыларҙың береһе ул. Николай Грахов тәржемәләгән авторҙарҙың исемлеген тулы килеш бирер өсөн генә күп урын кәрәк булыр ине. Шулай ҙа ҡайһы берҙәрен атап китеү кәрәктер. Халҡыбыҙҙың милли батыры, шағир Салауат Юлаевтан башлап, башҡорт әҙәбиәтенең башында торған Дауыт Юлтый, Ғәйнан Хәйри, Мәсғүт Ғәлиуллин, Ғариф Ғүмәр кеүек әҙиптәрҙең әҫәрҙәрен, унан ҡала Мостай Кәрим, Кәтибә Кинйәбулатова, Марат Кәримов, Ибраһим Абдуллин, Әнғәм Атнабаев, Яҡуп Ҡолмой, Барый Ноғоманов, Әнисә Таһирова, Кәбир Аҡбашев, Сабир Шәрипов, Гөлнур Яҡупова, Фәрзәнә Ғөбәйҙуллина һәм башҡа бик күптәрҙең ижадын тәржемә итә.\nНиколай Граховтың ошондай оло хеҙмәттәре лайыҡлы баһаһын да алды. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре тигән маҡтаулы исем бирелде. Шулай уҡ балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ижад ителгән әҫәрҙәр араһында үткәрелгән Алексей Толстой исемендәге халыҡ-ара конкурста лауреат була.\n...Йәнә хаҡлы ялға сыҡҡансы үҙем эшләп киткән 28-се махсус интернат-мәктәптәге осрашыуға әйләнеп ҡайтҡым килә. Ул көндө беҙҙең уҡыусылар Айгөл Фәйзуллина, Алһыу Ғәниева, Светлана Шәймәрҙәнова, Марсель Шәмғоловтар Николай Граховҡа уның шиғырҙарын яттан һөйләп ишеттерҙе. Шағир ҡыуанып, балаларға рәхмәтен белдерҙе. Тағы ла шуны әйтергә кәрәк. Ул беҙҙә сығыш яһап киткәндән һуң уҡыусыларым араһында ҡулдарына гитара тотоп, көй сығарып йөрөүселәр ҙә булды. Шағир өсөн шунан да ҙур ҡыуаныс бармы икән?! Тимәк, уның ижады уҡыусылар күңеленә барып еткән, тетрәткән, уйландырған, ауаздашлыҡ тапҡан. Әҙәбиәттең бурысы ла шул бит инде.\nОло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, Николай Грахов әле лә баш ҡалабыҙҙағы балалар үҙәк китапханаһында эшләп йөрөй һәм яңы әҫәрҙәр ижад итә. Уға һаулыҡ һәм уңыштар теләйбеҙ.\nМиңлегөл ХИСАМОВА, шағирә, Баязит Бикбай исемендәге әҙәби премия лауреаты,\nмәғариф ветераны, Рәсәйҙең почётлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре.


Йәш быуынды ватансылыҡ рухында тәрбиәләү—бөгөнгө замандың мөһим мәсьәләләренең береһе. Әммә һуңғы осорҙа был юҫыҡҡа иғтибар кәмене.\nНимә ул илһөйәрлек? Ватансылыҡ рухын нисек тәрбиәләргә?\nИлһөйәрлек—ул Тыуған илебеҙгә, тыуған еребеҙгә һөйөү, үҙ халҡыбыҙҙың тарихын, телен, мәҙәниәтен , ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын белеү, хөрмәт итеү. Үҙ илеңдең патриотын тәрбиәләү бик күп яҡлы процесс. Балала илһөйәрлек тойғолары үҙенән-үҙе генә барлыҡҡа килмәй. Ул тәү сиратта ғаиләнән башлана. Балаларҙы шәхес итеп тәрбиәләү, уларға рухи тәрбиә биреү, үҙ халҡыңа, телеңә, илеңә һөйөү уятыу—ата-әсәнең бурысы.\nИлһөйәрлек тәрбиәһе биреүҙә белем биреү учреждениеларының, мәҙәниәттең, сәнғәттең, матбуғаттың, спорттың да роле бик ҙур.\nСибай ҡалаһының Советтар Союзы Геройы Ф.Белов исемендәге 12-се мәктәбендә был тәңгәлдә эш эҙмә-эҙлекле алып барыла. Күптән түгел белем усағында «Мин—патриот» тип аталған акция үтте. Балалар экология-биология үҙәге менән берлектә ойошторолған сарала уҡыусылар ҙур теләк менән ҡатнашты. Ҡыҙҙар һәм малайҙар ҙур ғорурлыҡ менән шиғырҙар һөйләне, йырҙар йырланы, бейене, дәүләт гимнын башҡарҙы. Мәктәп стеналарын балаларҙың «Мин патриот, сөнки мин тыуған илемде яратам», «Мин патриот, сөнки мин тәбиғәт балаһы» һәм башҡа лозунгылар аҫтында әҙерләнгән фотокүргәҙмәләре биҙәне. Акция аҙағында уҡыусылар Рәсәйҙең һәм республикабыҙҙың флагтары төҫөндәге шарҙарҙы күккә осорҙо. «Киләсәгебеҙ яҡты булһын өсөн Тыуған илебеҙҙе һаҡлайыҡ, яҡшылыҡҡа ынтылайыҡ»,—тигән саҡырыу һүҙҙәре менән тамамланды был күркәм тәрбиәүи сара.\nЙәш быуынды ысын граждан итеп тәрбиәләү—беҙҙең төп бурысыбыҙ. Бала күңеленә рух һалынһа, тыуған теленә, мәҙәниәтенә, ғөрөф-ғәҙәттәренә, йолаларына ҡыҙыҡһыныу уянасаҡ. Рух булһа, телебеҙ ҙә, милләтебеҙ ҙә йәшәйәсәк.\nЛәйсән Әлибаева, Балалар экология-биология үҙәге педагогы.


Мәсет (ғәр. مسجد [ˈmæsdʒɪd] «ғибәҙәт ҡылыу урыны») — мосолмандарға ғибәҙәт ҡылыу өсөн төҙөлгән архитектура ҡоролмаһы.\nКүп осраҡта мәсет — айырым төҙөлгән көмбәҙле, ҡайһы саҡта эске ихатаһы булған, бина (Әл-Хәрам мәсете).\nМанара мәсеткә төкәтмә итеп эшләнергә мөмкин. Манаралар һаны берҙән туғыҙға тиклем булыуы мөмкин (Әл-Хәрам мәсетендәге манараларҙан кәмерәк буларға тейеш).\nҒибәҙәт бүлмәһендә стеналарҙа рәсем юҡ, ҡөрьән сүрәләренән өҙөктәр булыуы мөмкин. Мәсет түрендә ҡиблаға ҡараған яғына михраб менән мөнбәр эшләнә. Мәсеттәрҙә мәҙрәсә эшләй.\nДөйөм алғанда, коллектив намаҙ ритуаль яҡтан таҙа һаналған теләсә ҡайһы йә иһә бында, хатта майҙанда ла уҡыта ала. Әммә тиҙ генә VIII быуат аҙағына табан уҡ мәсеттәрҙең үҙенсәлекле тышҡы күренеше формалаша.\nМахсус доға бинаһынан һәм ишегалдына тыш (унда тәһәрәт алыу өсөн һыу алыу урыны булырға тейеш), күпселек мәсеттәрҙең бер йәки бер нисә манараһы ҙа була.\nМәсет эсендә, уның Мәккәгә ҡараған яғында михраб етештерелә. Ул намаҙ уҡыусылар менән баҫырға тип тарафты күрһәтеп тора.\nЙәмиғ мәсете михрабтың уң яғында вәғәз һөйләүсе трибунаһы, йәғни минбәр урынлашҡан була. Мәҙинә ҡалаһында өгөт-нәсихәт ваҡытында Мөхәммәт Пәйғәмбәр беренсе ултырған минбәр бейек ябай урындыҡтан ғына ғибәрәт булып, уға ике баҫҡыс алып менгән. Ошо беренсе һәм берҙән-бер минбарынан беренсе өс хаҡ хәлифә лә файҙалана.\nIX быуатта минбәр үрге һәм эстрада баҫма өҫтөндә урынлашҡан, өҫтө таҡта менән ябылған, доға ҡылыусыларға табан йүнәлгән бейек трибуна рәүешен ала. Мәсет иҙәндәренә, ҡағиҙә булараҡ, септә һәм келәм йәйелә.\nЭлегерәк шәһәрҙәрҙәге үҙәк мәсеттәрҙә, минбәр һәм михраб менән иңгә-иң терәп, рәшәткәнән эшләнгән павильон рәүешендәге айырым бүлеп алынған урын — маҡсура була. Ул хәлифә, батша йәки башҡа юғары дәрәжәле кешеләрҙе халыҡ төркөмөнән алыу өсөн етештерелә. Хәҙерге мәсеттәрҙә маҡсура осрамай әйтергә мөмкин.\nБейрут мәсете көмбәҙе\nЛахорҙа Аурангзеб төҙөгән мәсет\nКордовала Месквита мәсете интерьеры\nПариж собор мәсете\nКоломбола Джәми-ул-Әлфер мәсете, Шри-Ланка\nСринагар мәсетенде мосолмандар, Джамму һәм Кашмир\nСиань собор мәсете, Ҡытай\nЯва мәсет стиле\nВладикавказда сөннис мәсете\nӨфөлә «Ләлә-Тюльпан» мәсете\nӨфөлә «Хәмзә-Хажи» мәсете\nБашҡортостандың Белорет ҡалаһында мәсет\nБакула Ширваншах һарайы мәсете\nбеларуская (тарашкевіца): Мячэт\nBahasa Banjar: Masigit\nBahasa Hulontalo: Tihi\nBasa Jawa: Masjid\nBaso Minangkabau: Musajik\nമലയാളം: ജുമുഅ മസ്ജിദ്\nкырык мары: Мечеть\nनेपाल भाषा: मस्जिद\nnorsk nynorsk: Moské\nRuna Simi: Miskita\nsrpskohrvatski / српскохрватски: Džamija\nසිංහල: මුස්ලිම් පල්ලි\nSimple English: Mosque\nсрпски / srpski: Џамија\nBasa Sunda: Masjid\nئۇيغۇرچە / Uyghurche: جامى


Балтастар табип Светлана Әхкәмованан уңған\n22 Июнь 2018, 18:09\nДауаланыуҙың һөҙөмтәһе табиптың яҡшы мөғәмәләһенә бәйле булыуын күптәндән иҫбат иткәндәр. Үҙәк район дауаханаһында дерматолог булып эшләгән Светлана Әхкәмова һәр ауырыуға иғтибарлы, эшенә яуаплы булыуы менән хөрмәткә лайыҡ.\nСветлана Нәфис ҡыҙы матур тәбиғәтле Көнтүгеш ауылында донъяға килә. Бирелә һанаулы йылдар йәшәүенә ҡарамаҫтан, Светлана тыуған ауылы хаҡында йылы иҫтәлектәр менән йәшәй. Иҫке Балтас 1-се урта мәктәбен яҡшы билдәләргә тамамлағандан һуң, Башҡорт дәүләт медицина университетына юллана. Ауырыуҙарға ярҙам ҡулы һуҙыу Светлананың булмышына һалынған. Мәрхәмәтлелек, шәфҡәтлелек хисе — уның төп сифаттары. Һөнәр үҙләштергәндән һуң, ул районға эшкә ҡайта. Үҙәк район дауаханаһы поликлиникаһында дерматовенеролог вазифаһында хеҙмәт юлын башлай. Эшкә килгәндән алып үҙен яуаплы белгес итеп таныта. Һуңғы ваҡытта тире сирҙәренең айырыуса күбәйеп китеүенә борсола табип. Дөрөҫ туҡланмау, экологик шарттар, тәртипһеҙ йәшәү рәүеше алып барыу быға сәбәпсе булып тороуын билдәләй ул.\n— Тәртипһеҙ енси мөнәсәбәттәр алып барған осраҡта ҡурҡыныс сирҙәр барлыҡҡа килә. Шунлыҡтан, бындай аяныслы хәлдәргә тарымаҫ өсөн айыҡ аҡыл менән эш итергә кәрәк. Ауырыуҙарҙың оҙаҡ йылдар табипҡа мөрәжәғәт итмәй, үҙҙәрен дауалаған осраҡтары бар. Белмәй тороп, төрлө дарыуҙар ҡулланалар. Ә был, үҙ сиратында, сирҙең тағы ла аҙыуына килтерә, — ти Светлана Нәфис ҡыҙы. — Тән тиреһенең таҙа булыуы — сәләмәтлек билдәһе. Шунлыҡтан, ул даими тәрбиәгә мохтаж. Сәләмәтлегегеҙгә битараф булмағыҙ!\nҺәр пациентын йылы ҡараш менән ҡаршы ала ул. Иғтибар менән тыңлап, дауалау үткәрә. Бала саҡ дуҫым булараҡ, мин уның бик яҡшы ҡатын, хәстәрлекле әсә, сабыр килен булыуын да беләм. Төп йортта барыһын да “ҡанат аҫтына йыйып” йәшәй ул. Баҡсасылыҡ менән ихлас шөғөлләнә. Күңеле тик изгелектә, шуға ла үҙен барыһы ла ярата.


Тәфтиш комитеты бәлиғ булмаған баланы көсләүҙә ғәйепләнгән йәш кешене эҙләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостандың Тәфтиш комитеты бәлиғ булмаған баланы көсләүҙә ғәйепләнгән йәш кешене эҙләй. Ваҡиға баш ҡаланың Дим биҫтәһендә булған. Полиця хеҙмәтенән алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, әлегә енәйәтсенең исем-шәрифе билдәле. Ул 1988-се йылдың дүртенсе октябрендә тыуған Константин Анатольевич Силантьев. Төҫкә егерме йәштәр самаһында, буйы 160-165 сантимер, сәсе ҡыҫҡа һәм буялған. Енәйәт ҡылған саҡта ул тубыҡҡа тиклем еткән ҡыҙыл төҫтәге курткала, һоро төҫтәге кофтала, ҡара салбарҙа, ҡара төҫтәге ботникаларҙа, арҡаһында ҡара төҫтө һәм уртаһында аҡ буйлы моҡсайҙа булған. Ул үҙен төрлө, шул иҫәптән ҡатын-ҡыҙҙар исеме менән таныштырыуы мөмкин. Енәйәт ҡылыуҙа шикләнгән граждан тураһында мәғлүмәттәрҙе 8 /347/ 251 62 51, йәки 02 телефон һандары буйынса шылтыратып әйтергә мөмкин.


“Ашҡаҙар”ҙың абруйы арта » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Ашҡаҙар”ҙың абруйы арта\n“Ашҡаҙар”ҙың абруйы арта 15.02.2012 // Әҙәбиәт\nСиттә һәр кеше, үҙенең йөрәгенә яҡын булған йырҙарға, үҙенсәлекле моңона, туған телендәге тапшырыуҙарға сарсап, зар-интизар булып йәшәй. Был — тәбиғи. Шуныһы һөйөнөслө: хәҙер “Ашҡаҙар”ҙың тулҡындары сит илдәргә лә барып етә!\nИнтернеттан был каналды табып, кәрәкле тулҡындарға көйлә лә, әйҙә, тыңла көнө буйы туған моңоңдо! Көндөҙ генә түгел, хатта төнө буйы... Ундай саҡта йыраҡ аралар ҙа, тыуған илеңдең меңәр саҡрым алыҫлығы ла тойолмай хатта! Мин дә элек өйөмә ҡайтып инеү менән “Юлдаш”ты ҡабыҙып, һыуһынымды ҡандырырҙай йырҙарҙы, ихтыяжыма тап килерҙәй тапшырыуҙарҙы тыңлай алмай йөрөгәйнем. Баҡтиһәң, бер мин генә түгел икән. Күптән түгел бер танышым сит илдән ҡайтып төштө. Һүҙ араһында ул миңә, ҡара әле, радиола бер ҙә йүнле тапшырыуҙар юҡ, тип зарланғас, шунда уҡ “Ашҡаҙар”ға көйләп бирҙем.\n“Ашҡаҙар”ҙың бәләкәй генә юбилейы хөрмәтенә ошо тылсымлы канал хеҙмәткәрҙәренә әйтәһе һүҙҙәремде еткергем килә. Радионы сит илдәр ҡитғаһында тыңлауы — бигерәк тә оло шатлыҡ! Йөрәктәргә бөтмәҫ-төкәнмәҫ моң, илһам, дәрт бирә. Был каналда бөтәһе лә иләктән үткәрелеп, һайланып алынған йырҙар. Күңелдәргә дәрт, илһам, иң мөһиме — рухи аҙыҡ бирә. Ә ниндәй фәһемле һөйләшеүҙәр алып барыла унда! Республикамдың арҙаҡлы кешеләре менән төрлө юҫыҡтағы ҡыҙыҡлы һөйләшеүҙәр уйланырға, йәшәү серҙәренә төшөнөргә, мәғәнәһен аңларға булышлыҡ итә. Унда милли рухты, үҙаңды үҫтерерҙәй бихисап рубрикалар бар.\n“Ашҡаҙар” радиоканалы халҡымдың үҙаңын үҫтереүгә, милли рух тәрбиәләүгә булышлыҡ итә. Шундай изге орлоҡтар сәсә ул “Ашҡаҙар”! Фәһемле, ғилемле һүҙҙәре менән халҡым күңелен үҫтереп кенә ҡалмай, ә кешене тәрбиәләй ҙә. Аҙна һайын эфирға сыҡҡан “Был беҙҙең донъя” тапшырыуында иһә республикабыҙҙың арҙаҡлы һәм танылған шәхестәре менән әңгәмәләр булһынмы, йә иһә ябай кешеләрҙең төплө мәғәнәгә эйә булған төрлө фекерҙәре тиһеңме — барыһы ла күңелгә яҡын. Халыҡ әйтһә — хаҡ әйтә, тигәндәй, ашҡаҙарҙар фәҡәт халыҡ һүҙҙәренә, фекеренә, аҡылына таянып ижад итә. Көнө-төнө арымай-талмай башҡорт халҡына хеҙмәт итеүсе, бай йөкмәткеле, фәһемле тапшырыуҙар авторҙарына, шулай уҡ арҙаҡлы шәхестәргә, программаларҙы ентекле күҙлектән үткәреп, эфирға әҙерләүселәргә рәхмәтем ҙур.


Билдәһеҙ гражданка депутаттарҙы ҡурҡыта\nИюнь айына билдәләнгән урындағы үҙидара органдарына һайл ауҙар бик йәнле булырға оҡшай. Ошо көндәрҙә Өфө ҡала Советы депутаттары яңы барлыҡҡа\nкилгән "Өфө ҡалаһы" муниципаль берәмегенең һайлау комиссияһ ына (ИКМО) ҡаршы көрәш иғлан итте. Ҡала советы президиумы а шығыс рәүештә сираттан тыш ун өсөнсө сессияһын йыйҙы - был һайлау комиссия һы эшләй башлауының ун өсөнсө көнөнә тура килде. Быға сәбәп булып, Со вет рәйесе Мәхмүт Ҡасимовтың һүҙҙәренә ҡарағанда, "яңы һайлау комиссияһ ының\nүҙ эшен насар башҡарыуы" торҙо.\nСәйәси пиарҙың иң яҡшы йолаларына ярашлы, сессия башланыр\nалдынан депутаттар һәм сессияла ҡатнашыусыларға "Ҡала советы депутат тарының Өфө һайлау комиссияһына барыуы тураһында" видео ролигы күрһә телде. Һайлау комиссияһы ағзалары урынлашҡан бинаны эҙләп ғазап сиг еү, бикле ишектәргә шаҡыу, ризаһыҙлыҡ белдергән тауыштар - былар барыһ ы ла дәғүәләрҙең ғәҙел булыуына инандырырға тейеш ине. Баш ҡала һайланыусыларының яңы депутатлыҡҡа кандидат сифатында теркәү гә документтар тапшыра алмайынса йонсоуы тураһында драматизм ту лы хикәйәләүҙәре бер - береһен алмаштырҙы. Бер нисә цитата ғына\nкилтереп китәм: " Комиссияның урынлашҡан урынын күрһәтеүсе бер ниндәй\nюҡ", "Билдәһеҙ гражданка документтар ҡабул итә һәм һорауҙар ға тәғәйен генә яуап бирә алмай", "...ул бинаға килеп мин бикле ишеккә төртөлдөм...", " ... документтарҙы ҡабул итеү тураһында расписканы яртылаш ҡағыҙ битенә яҙып бирҙеләр, "был ниндәйҙер йәшерен ойошма, уны кем тәғәйе нләүен белергә ине", "...партизандар комиссияһы һәм унда ярҙам күрһ әтмәйҙәр...", "... ойошма ауыр тәьҫорат ҡалдыра, кешене кәмһетә".\nДөйөм алғанда, һайлау комиссияһына ҡарата ризаһыҙлыҡ белд ереүсе\nэпитеттар бөткәндән һуң, "кәмһетелгән" депутаттар, ниһайәт , үҙҙәрен борсоған төп имәсьәләне билдәләне - комиссия эшендә күҙәтелг ән бәләкәй генә етешһеҙлектәр ҙә кандидаттарҙы депутатлыҡҡа теркәүҙә үҙ енең хәүефле ролен уйнауы ихтимал. Ҡағиҙәләр һинең ғәйебең арҡаһында боҙолмауын раҫлап ҡара һуңынан. Ҡала советының бөгөнгө депутаттары "тәҡ дим ителгән кандидатураларҙың береһе лә һайлау комиссияһына индерелмәүе "йәһәтенән борсолоу белдерә. Һайлау комиссияһында лояль кеше\nбулдырыу теләге көслөлөр, күрәһең.\nҠала депутаттарының ҡыҙыулығы арҡаһында баш ҡаланың хаким иәт башлығы Павел Качкаеҡа ла эләгә яҙҙы. Уны Путиндың һуңғы хат ындағы цитатаны тыңларға мәжбүр ителәр, йәнәһе "чиновниктар - һауал ы каста". Ҡаланың власть органдарына ҡала депутаттарының дәғүәһе түбән дәгесә яңғырай - йәнәһе, һайлау комиссияһының эше өсөн тейешле шарт тар ойошторолмаған, комиссияға ирекле инеү тәьмин ителмәгән, ком иссияның урынлашҡан урынынан сер яһағандар һәм башҡалар. "Һайлауҙарға\nартҡы ишектән йөрөтәләр", - тип ризаһыҙлыҡ белдерҙе депутаттар һай лау комиссияһы урынлашҡан рус драма театрына алғы ишектән инеү ойошторолмағанына ишаралап. Ә унда тағы килеп вахтер ултыра һәм барыһын да үткәрмәй, алама. Өҫтәүенә ошо көндәрҙә милици я һағы ла барлыҡҡа килгән.\nХакимиәт башлығы барыһына ла яуап бирергә тырышты. Һайлау к омиссияһына бина, техника, телефон һәм машина бирелгән. Әлег ә булмағаны - тейешле ваҡытта буласаҡ. Һайлау комиссияһы эшмәкәрлегенә килгәндә,\nкомиссия мэр алдында яуап бирмәй һәм закон буйынса ул комиссия эшенә ҡыҫыла алмай.\n"Әгәр беҙҙең үҙ эшебеҙҙе башҡара алыуыбыҙға шик белдерәһе геҙ икән, суд йәки прокуратураға мөрәжәғәт итегеҙ" - депутат тар өсөн киләһе "мишень" - һайлау комиссияһы секретаре Азат Ғәлимханов шулай тип белдер ҙе. Ул һайлау комиссияһы адресына яңғыраған шелтә һәм үпкә һүҙҙәрен\nкире ҡағып, һорауҙарҙы технологик мәсьәләләр юҫығына күсере ргә тырышып ҡараны. Әммә Өфө ҡала советы депутаттары "Өфө ҡалаһы" муниципаль бер әмек һайлау комиссияһын законды боҙоуҙа, "асыҡлыҡ булмауҙа" һәм " үҙ эшен башҡара алмауҙа" ғәйепләп, БР Президенты Мортаза Рәхимовҡа м өрәжәғәт итергә булды. Бер ыңғай сессия ҡарары менән һайлау комиссияһ ына ышанмау белдерҙе.\nБыға ҡаршы реакция үҙен оҙаҡ көттөрмәне. "Өфө ҡалаһы" мун иципаль берәмегенең һайлау комиссияһы Өфө ҡала советының айырым деп утаттары тарафынан үҙенә баҫым яһалыуы сәбәпле, республика прокуратур аһына мөрәжәғәт итте.\nЯңы ҡала Советына быйылғы һайлауҙарҙа конкурентлыҡ элекке ләре менән сағыштырғанда көслөрәк буласаҡ. Ниңә икәне аңлашы ла, сөнки урын кәмей - район Советы депутаттары булмай, ә ҡала Советында урындар һа ны 60 - тан 35 - кә тиклем ҡыҫҡартыласаҡ. Ҡайһы бер күҙаллау ҙар буйынса, республикабыҙ баш ҡалаһында һайлауҙарҙа ҡатнашы усы кандидаттар ике йөҙҙән дә кәм булмаясаҡ. Ошо көндәрҙә генә Өфөлә үтәсәк һайлауҙарҙа ҡатнаш ырға теләк белдереп 65 кеше мөрәжәғәт итте, уларҙың өстән бер өлөшө - ҡ ала Советының әлеге ваҡытта эшләүсе депутаттары. Белдереү бу лмауы һәм вахтер ултырыуы уларҙың иң ныҡышмалдары өсөн тотҡа рлыҡ булманы. Әгәр Өфөлә һайлау кампанияһының башы ошолай ик ән, һайлауҙарҙың дауамы бик тә ҡыҙыҡлы булмаҡсы.


«Әллүки» балалар журналы Бөтә Рәсәй фестивалендә иң яҡшыһы тип танылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Әллүки» балалар журналы Бөтә Рәсәй фестивалендә иң яҡшыһы тип танылды\n13:15, 15 сентября 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Алик Шакиров/.\nЕвпаторияла (Ҡырым Республикаһы) Матбуғат һәм киң коммуникациялар буйынса федераль агентлыҡ һәм ҡала хакимиәте булышлығында Бөтә Рәсәй Балалар матбуғаты фестивале ойошторолдо. Унда «Ҡыҙыл таң» гәзитенә ҡушымта рәүешендә нәшер ителгән «Әллүки» журналы ҡатнашты һәм «Балалар өсөн иң яҡшы журнал» номинацияһында еңеү яуланы.\nФестивалдең тәүге көнө эшлекле саралар менән асылды. Түңәрәк өҫтәл артында нәшерселәр һәм төбәктәрҙең тармаҡ департаменттары, федераль министрлыҡ һәм ведомство етәкселәре балалар матбуғатының мөһим мәсьәләләрен тикшерҙе. Фекер алышыу һөҙөмтәләре балалар өсөн баҫмаларҙы үҫтереү буйынса документтың нигеҙенә һалынасаҡ.\nБайрам программаһында белем биреү, күңел асыу программалары, уйын шоуҙары ҡаралғайны. Айырым майҙансыҡта иһә «Мурзилка», «Клепа», «Чудеса и Приключения» журналдары, «Эгмонт» нәшриәте мөхәррирҙәре һәм нәшерселәре оҫталыҡ дәрестәре күрһәтте.\nФестиваль «Тылсымлы һүҙ» һөнәри оҫталыҡ конкурсы еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы менән тамамланды. Бәйгелә төбәктәрҙәге балалар һәм үҫмерҙәр баҫмаларының нәшерселәре ҡатнашты. Мәскәү, Липецк, Белгород өлкәләре баҫмалары һәм Башҡортостандан татар телендәге «Әллүки» журналы еңеү яуланы, тип хәбәр иттеләр «Ҡыҙыл таң» гәзите редакцияһында.\nТеги: фестивалдәр,балалар матбуғаты