Ни ашатаһың, шуны йыяһың » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Ни ашатаһың, шуны йыяһың\nНи ашатаһың, шуны йыяһың 17.01.2018 // Баҡса\nТауыҡтар аҙыҡ төрләмәй, шуға ла бирелгән ашлыҡтан тыш та үҙҙәренә ем таба ала. Ләкин был эште ҡоштарҙың үҙҙәренә генә ҡайтарып ҡалдырмай, өҫтәмә ризыҡ та әҙерләү мөһим. Йомортҡа, ит бик күп файҙалы матдәләрҙән тора. Дөрөҫ туҡландырһаң, йыл әйләнәһенә ҡош-ҡорт та буш ҡалдырмаҫ. Өҫтәмә туҡландырыуға аҡһым, май, углеводтар, витамин һәм минераль матдәләргә бай аҙыҡтар инә.\nҠош ите, бигерәк тә йомортҡаһы аҡһымға бай. Әгәр бирелгән ашламала ул тейешле кимәлдә булмай икән, тауыҡтар уны бер ҡайҙан да тапмай. Бигерәк тә ҡыш көндәрендә. Аҡһым үҫемлектән, малдарҙан алынған ризыҡта була. Икенсеһендә бигерәк тә файҙалыраҡ, сөнки уларҙа күпләп аминокислоталар барлыҡҡа килә. Ундай аҙыҡтарға барлыҡ һөт ризыҡтары инә. Балыҡ сәнәғәте, ит комбинаттары ҡалдыҡтары ла ифрат күп аҡһым тәшкил итә. Үҫемлектән алынған аҡһымлы аҙыҡтарҙан көнбағыш, соя, борсаҡ һәм башҡа ҡуҙаҡлылар ҡалдыҡтарын бирергә мөмкин.\nУлар ҡош тәненең йылылығын тәьмин итә, шуға ла калориялы ашты ҡыш күберәк бирергә кәрәк. Бынан тыш, йомортҡа һалыуҙа, себештәрҙең үҫеүендә, иттең тәмен яҡшыртыуҙа майһыҙ булмай. Аҙыҡтарҙан кукуруз менән һоло алмаштырғыһыҙ.\nБашлыса крахмал, шәкәр күп булған аҙыҡтар инә. Углеводтар организмдың эске ағзаларының, мускул системаһының эшләүенә булышлыҡ итә, энергия сығанағы булып тора. Углеводтарға бигерәк тә сөгөлдөр, кишер, картуф, ҡабаҡ бай. Шул уҡ ваҡытта был аҙыҡтарҙы күпләп биреп ҡоштарҙы һимертергә мөмкин. Ит өсөн тотолғандарға ярап ҡалһа ла, йомортҡа һалғандары өсөн артығы кәрәкмәй.\nМинераль матдәләр аҙыҡтың төп өлөшөн тәшкил итә. Улар етешмәгән хәлдә ҡош тәнендә үҙгәрештәр барлыҡҡа килә, ауырыуҙарға тиҙ бирешә. Әгәр ҙә ул иркендә йөрөһә, башлыса минералдарҙы ерҙән таба.\nОрганизмы нимә талап итә, шуны ашай. Әгәр ҙә ситлектә, бикле һарайҙа тотолһа, кәм тигәндә кальций, фосфор, калий менән тәьмин итергә кәрәк. Кальций (Са) — ҡоштарҙың һөйәгенә, йомортҡаның ҡабығына мөһим булған матдә. Ул һөйәк ононда, аҡбурҙа, ағас көлөндә, йомортҡа ҡабығында, ҡабырсаҡтарҙа була. Ҡушымта рәүешендә иҙмәгә өҫтәргә кәрәк.\nФосфор (Р) шулай уҡ ҡоштарҙың һөйәген нығытырға, үҫешенә кәрәк. Бынан тыш, ул организмдың башҡа матдәләрен һеңдереүгә булышлыҡ итә. Фосфор һөйәк ононда күпләп була. Шулай уҡ монокальцийфосфат, дикальцийлы фосфат, фосфорин һымаҡ матдәләр һатыла.\nНатрий (Nа) матдәләр алмашыныуына булышлыҡ итә. Төп сығанағы — аш тоҙо, ләкин уны күпләп бирергә ярамай. Шуға ла тоҙҙо көнөнә ҡош башына бер грамм иҫәбенән һалалар.\nБыл һүҙ vita тигәндән, беҙҙеңсә “ғүмер”ҙән алынған, йәғни ғүмер биреүсе матдәләр. Аҙыҡта һиҙелерлек тә булмайҙар, ләкин уларһыҙ ҙа мөмкин түгел. А, В, Д витаминдары етешмәһә, ҡошта авитаминоз ауырыуы башлана: үҫеше тотҡарлана, рахит башлана, инфекцияға тиҙ бирешә, тиҙ һалҡын тейә.\nА витаминын “үҫеш витамины” тип йөрөтәләр. Ул аҙ булһа, ҡоштоң үҫеше тотҡарлана. А витаминына ҡуҙаҡлы культураларҙың япраҡтары, һабаҡтары, кәбеҫтә, кишер, кукуруз, ҡабаҡ, кесерткән, бәпембә бай.\nД витамины организмға башҡа минераль матдәләрҙең таралыуына, һеңеүенә булышлыҡ итә. Етешмәһә, рахит (һөйәктәрҙең ҡыйшайыуы, үҫешмәүе) барлыҡҡа килә. Уның төп сығанағы — балыҡ майы, ҡоро сүпрә (дрожжи). Ҡышын балыҡ майын иҙмәгә тәүлегенә ҡош башына 1,5 грамм иҫәбенән һалалар. Йәйен иркендә йөрөгән тауыҡтар витаминды ҡояш нурында үҫкән үҫемлектәрҙән ала.\nВ витамины етешмәһә, фалиж һуғыу осрағы барлыҡҡа килә, йомортҡаһынан себештәр сыҡмай. Витамин сүпрәлә, һөт ризыҡтарында, балыҡ ононда, шыттырылған бойҙай, һоло, арпала күп була. Шулай уҡ ҡышын силос биреү ҙә файҙалы.


Бала саҡ әкиәттәге һымаҡ булһын » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Бала саҡ әкиәттәге һымаҡ булһын\nБала саҡ әкиәттәге һымаҡ булһын 05.01.2018 // Белем һәм тәрбиә\nМәктәпте тамамлағандан һуң Айгөл йәштәштәре кеүек киләсәккә яҡты уй-хыялдар менән яна. Оҙаҡ уйлап тормай, Силәбе өлкәһенең К. Ивановский индустриаль техникумына уҡырға инә. Унда ул үҙенең буласаҡ тормош иптәшен осрата. Техникумды тамамлағас, һомғол буйлы Ҡариҙел егете менән сәстәрен-сәскә бәйләйҙәр. Йәштәр Малаяҙҙа төпләнә.\nЭшһөйәр, тырыш Айгөл ситтән тороп Бөрө педагогия институтының “Мәктәпкәсә педагогика һәм психология” факультетына уҡырға инә. Балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып хеҙмәт юлын башлай. “Мөмкинлек” тип исемләнгән үҫмерҙәр клубында бейеү түңәрәген дә алып бара.\nБалалар баҡсаһы ябылғас, Айгөл Ишбирҙе ҡыҙы хеҙмәт юлын район хакимиәтенә ҡараған опека һәм попечителлек бүлегендә дауам итә. Ошо йылдарҙағы һәр көнөн ул бөгөнгөләй хәтерләй. Күпме тырышлыҡ, сабырлыҡ талап иткән йылдар…\n– Яуапһыҙ атай-әсәйҙәрҙән балаларын алырға килгәндә, һәр саҡ эсем бошто. Уйланырҙар, насар ҡылыҡтарын ташлап, балаларын үҙҙәренә кире алырҙар, тип өмөт иттем. Ни булһа ла, баланың ғаиләлә тәрбиәләнеүе яҡшы. Ундай осраҡтар ҙа булды. Шулай уҡ 10-15 йыл балалары булмаған ғаиләләр менән бергә эшләнек. Ата-әсәһе ташлап киткән балаларҙы алырға ошондай ғаиләләр сиратта тора.\nБер күренеш һаман күҙ алдымда. Оҙаҡ бәпестәре булмаған ғаиләгә ҡыҙ бала алып килдек. Сабыйҙы күргәс тә, буласаҡ әсәй ҡулына алып, тиҙ генә сисендереп, яңы кейем кейҙерҙе. Мунса яғып ебәрҙеләр. Күрәһең, оҙаҡ көткәндәр... Һуңынан был ғаиләлә үҙҙәренең ике сабыйы тыуҙы. Ғөмүмән, ошондай шатлыҡлы минуттарҙы күп кисерергә насип итте. Ғаиләгә тәрбиәгә алынған һәр баланың артабанғы тормошо менән ҡыҙыҡһынып торҙом, уларҙың һәр береһенең исемен иҫләйем.\nУңыштарға өлгәшеп, тыныс ҡына донъя көтөп ятҡанда, яҙмыш Айгөл Ғәйнелйәноваға оло һынау ебәрә. Әсәһе 46 йәшендә донъя ҡуя. Айгөлдөң ике һеңлеһе тороп ҡала. Ул саҡта өлкән һеңлеһе Гөлнара Ульяновск ҡалаһының педагогия колледжында уҡып йөрөй, ә кесеһе Гөлназға ни бары ун йәш кенә була. Айгөл уны үҙенә йәшәргә ала. Был ваҡытта ғаиләлә үҫеп килгән ике йәшлек Венераға Гөлназ оло иптәш һәм ярҙамсы була.\nТормош һынауҙарына бирешмәй, Ғәйнелйәновтар тырышып донъя көтөүен дауам итә. Артабан тормоштарын матурлап малайҙары донъяға килә.\nҒүмеренең ун ике йылын опека һәм попечителлек бүлегенә бағышлай Айгөл. Бөгөн ул балалар баҡсаһында тәрбиәсе. “Эшемдән ҡәнәғәтмен. Балаларҙы ныҡ яратам, шуға бында килдем. Оҙаҡ күрмәй торһам, кескәйҙәрҙе һағынам”, – ти ул эше тураһында.\nАйгөл Ишбирҙе ҡыҙы аш-һыуға ла оҫта, ҡул эштәренә лә маһир, ике балаһына өлгөлө әсәй, тормош иптәшенә яҡшы ҡатын. Ауылдаштары, туғандары уны итәғәтле, ярҙамсыл, хәстәрлекле, саф күңелле тип белә. Әйткәндәй, ҡыҙҙары Венера, үҙ ғаиләһен ҡороп, Санкт-Петербург ҡалаһында төпләнгән, ә Арсен улдары әлегә үҙҙәре менән йәшәй, армия хеҙмәтенә йыйына.\n– Һәр ғаиләлә бала бәхетле булһын тип теләйем. Күп кеше сабый һөйөү бәхетенән мәхрүм. Уларҙы һөйөп, яратып йәшәгеҙ, мөғжизәле бала саҡ бүләк итегеҙ, – ти Айгөл Ишбирҙе ҡыҙы.


Үҙ илебеҙҙә үҙ йөҙөбөҙ булһын!\n15 Февраль 2021, 14:38\n"Алтылағы - алтмышта", тиҙәр. Милли үҙенсәлегебеҙҙе, рухи донъябыҙҙы һаҡлап ҡалыу өсөн балаларыбыҙҙың күңеленә кесе йәштән һеңдерергә тейешбеҙ. Булмышыбыҙҙы киләсәк быуынға аманат итеп быуындан быуынға тапшырайыҡ. Үҙ илебеҙҙә үҙ йөҙөбөҙ булһын!" - ти Ҡотош балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Гүзәл Сәғитова.\nБашҡорт халҡының рухи донъяһы иҫ киткес бай, йолалары, ғөрөф-ғәҙәттәре - үҙе тормош мәктәбе. Улар дөрөҫ йәшәргә, тәртипкә өйрәтә, әхлаҡи тәрбиә бирә. Ошо байлыҡты киләсәк быуынға тапшырыу – изге бурыс. Тыуған ергә, туған халыҡҡа, уның сәнғәтенә бик кесе йәштә әсәйҙең бишек йырынан, өләсәйҙең әкиәтенән һөйөү уяна. Ғалимдар, педагогтар раҫлауынса, тәрбиә нигеҙе алты йәшкә тиклем һалына, тимәк, был эш балалар баҡсаһында ла дауам ителергә тейеш.\n"Балаларҙы уйын аша тәрбиәләү отошло. Кескәйҙәр өсөн ул - донъяны танып белеү сараһы ла, һәр яҡлап гармониялы үҫеш сығанағы ла. Эште ойоштороу халҡыбыҙҙың быуаттар буйына йәшәп килгән һәм хәҙер ҙә тәрбиәүи әһәмиәтен юғалтмаған милли уйындарын таратыуҙан башланып китергә тейеш. “Уйындарҙа - хәрәкәт, хәрәкәттә - бәрәкәт", тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Балалар өсөн ҡоро хәрәкәт кенә түгел, дәртле уйын - тормош һабағы, йәшәйештәге төрлө хәл-ваҡиғала үҙеңде тоторға өйрәтә, физик яҡтан да үҫтерә" - ти үҙ эшенә ғашиҡ тәрбиәсе Гүзәл Сәғитова.


Республикала август конференциялары үтә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликала август конференциялары үтә\nҒәҙәттәге август конференцияһына бөгөн Өфө мәктәптәре уҡытыусылары ла йыйылды. Башҡаланың дөйөм белем биреү селтәренә 128 мәктәп, шул иҫәптән 21 гимназия, 21 лицей, айырым фәндәргә баҫым яһалған 7 белем учреждениеһы, 9 белем биреү үҙәге, мәктәп-интернат, асыҡ сменалы мәктәп һәм көнэлгәре йәйге әҙерлек биреүсе мәктәп-интернат инә. Уҡыусылар һаны 100 меңдән ашыу. Яңы уҡыу йылы алдынан педагогтар белем биреү йорттарында яңы федераль дәүләт стандарттарын индереүҙең өҫтөн йүнәлештәрен билдәләне. Был йәһәттән мәктәптәрҙә инклюзив белем биреү, балаларҙың һәләттәрен үҫтереү, өҫтәмә белем үҙләштереү һәм һөнәри йүнәлеш биреү мәсьәләләре һыҙыҡ өҫтөнә алынды.\n24 августа “Салауат Юлаев” хоккей клубы яңы миҙгелде еңеү менән башланы\n25 августа Мысырға юл асыла


Әүҙем ғаиләләр, һеҙ ҡайҙа? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Әүҙем ғаиләләр, һеҙ ҡайҙа?\nӘүҙем ғаиләләр, һеҙ ҡайҙа? 07.09.2018 // Йәмғиәт\nРеспубликала социаль яҡтан иң әүҙем ғаилә асыҡланасаҡ “Өлгө ал!” конкурсында ҡатнашыуға ғаризалар ҡабул итеү тамамлана. Конкурсты Башҡортостандың Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, “Башҡортостан” телерадиокомпанияһы ойоштора.\nТөп бүләк – Башҡортостан Башлығынан автомобиль.\nСарала ҡатнашыу өсөн ғаиләләргә үҙҙәренең социаль әүҙем тормошо тураһында видеоролик төшөрөргә кәрәк. Уның оҙайлылығы бер минуттан артмаҫҡа тейеш. Роликтың рус һәм башҡорт телдәрендә төшөрөлөүе мөмкин. Уны #Берипример хэштегы менән социаль селтәрҙәрҙең береһендәге сәхифәлә урынлаштырыу һәм bash.news сайтындағы конкурстың сәхифәһендә ғаризаны тултырыу шарт. Әйткәндәй, ғариза 9 сентябргә урындағы ваҡыт буйынса 23 сәғәт 59 минутҡа тиклем ҡабул ителә.\nЕңеүселәр өс этапта һайлап алына: халыҡтың тауыш биреүе, SMS-тауыш биреү, конкурс комиссияһы ағзаларының тауыш һаны буйынса. Төп бүләккә эйә булыусы ноябрҙә үтәсәк Ғаилә көнө йомғаҡтарына арналған тантанала асыҡланасаҡ.


Ижади ҡаһарманлыҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ижади ҡаһарманлыҡ\nИжади ҡаһарманлыҡ 21.02.2017 // Йәмғиәт\nҮҙенең рухи-мәҙәни мираҫын һаҡлаған, өйрәнгән, артабан үҫтергән халыҡ ҡына киң ҡарашлы, юғары аҡылға эйә була ала, киләсәккә ышаныс менән баға, үҙ яҙмышы өсөн дә тыныс. Халҡыбыҙҙың рухи мираҫын һаҡлау, мәҙәниәтен үҫтереү – алдыбыҙҙа торған төп бурыстарыбыҙҙың береһе. Был мөҡәддәс эште милләтебеҙҙең аҫыл заттары бойомға ашыра. Ошо өлкәлә арыу-талыу белмәй, тынғыһыҙ, илһамлы хеҙмәт иткән Ғиндулла Шәйәхмәтовтың эшмәкәрлеге һәммәбеҙгә лә үрнәк булып тора.\nТанылған ғалим-лингвист, яҙыусы Ж. Кейекбаевтың Мемориаль-биографик музейын йәмәғәт башланғысында ойоштороу, күп яҡлы талантҡа эйә булған мәшһүр яҡташыбыҙҙың иҫтәлеген мәңгеләштереү, меңдәрсә кешене рухи яҡтан байытыу, ғөмүмән, тыуған илгә, арҙаҡлы шәхестәренә, башҡорт теле, әҙәбиәте, мәҙәниәте, рухиәтенә оло ихтирам һәм һөйөү тойғоларын, ғорурланыу хисен уятыу – былар барыһы ла Ғиндулла Ширияздан улының тырышлығы һөҙөмтәһе.\nКүренекле тел ғалимы Жәлил Кейекбаевтың музейын булдырып, уны 40 йылға яҡын етәкләгән Ғиндулла Шәйәхмәтов – атаҡлы ғалимдың уҡыусыһы, Башҡорт дәүләт университетында белем алғанда остазының лекцияларын тыңлау бәхетенә эйә була.\n– БДУ-ла уҡыған саҡта, 1957 – 1961 йылдарҙа, университеттың уҡыу-уҡытыу эштәре буйынса проректоры булып Жәлил Кейекбаев эшләне. Уның лекцияларын дүрт йыл буйы тыңлап уҡыным. Ул саҡта иҫке төрки яҙмаһы, ғәрәп яҙмаһы өйрәнелә ине. Ул Жәлил Кейекбаев ағайҙың башланғысы менән индерелгән, тип һөйләйҙәр ине. 1961 йылда уға филология фәндәре докторы тигән исем дә бирелде. Бөтә студенттар менән был ваҡиғаны ҙур шатлыҡ-ҡыуаныс итеп ҡабул иттек, – тип хәтерләй Ғиндулла ағай. – Ә ул 1942-1943 йылдарҙа Сәйетбаба урта мәктәбендә директор булып эшләгән осорҙа V-VI кластарҙа немец теленән дәрестәрен дә тыңланым. Талантлы яҙыусы С. Агиш унда завуч булып эшләне. Уларға туған телде яратырға өйрәткәне өсөн оло рәхмәт.\nҒиндулла Ширияздан улының тынғыһыҙ ғилми-ижади эшмәкәрлеге педагогик хеҙмәте менән тығыҙ үрелеп барҙы. Уның 43 йыл ғүмере мәктәп, балалар тәрбиәләү менән бәйле. Ошо дәүерҙең 26 йылын ул үҙенең туған мәктәбендә эшләне, 14 йылында Йөҙимән, Имәндәш мәктәптәрендә, Сәйетбаба урта мәктәбендә директор булды. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булараҡ, Ғиндулла Ширияздан улы – ҙур абруй ҡаҙанған остаз, халыҡ зиһененә, күңеленә аҡыл, сафлыҡ һәм матурлыҡ һалған ил аҡһаҡалы, ысын мәғәнәһендә халыҡ уҡытыусыһы.\nМәшһүр ғалим, талантлы яҙыусы, яҡташыбыҙ Ж. Кейекбаев буяғас, уның эшенә тоғролоҡ һаҡлаған шәкерте исемен мәңгеләштереү эшенә ылыға ул. “Тел, үҙенең ҡулланыу даирәһе ниндәй булыуға ҡарамаҫтан, йәмғиәттең иң ҡиммәтле хазинаһы һанала” тигән һүҙҙәрен күҙ уңында тотоп, уҡытыусыһына йөрәгендә тәрән ихтирам тойғоһо һаҡлаған ир-уҙаман профессорҙың ғилми һәм ижади эшмәкәрлеген хазина итеп һаҡлау һәм халыҡҡа еткереү эшен янып башҡара.\nҒиндулла Ширияздан улының оҫта ойоштороу һәләте, тырышлығы менән Сәйетбаба урта мәктәбендә тыуған яҡты өйрәнеү түңәрәге нигеҙендә Жәлил Кейекбаевтың музейы булдырыла һәм 1969 йылдың мартында мәктәпкә уның исеме бирелә. Бәләкәй генә кабинетта ойошторолған музейҙа үҙе яҙа, үҙе һыҙа, үҙе мәғлүмәт йыя дәртле уҡытыусы. 1974 йылда “Мәктәп музейы” тигән исем бирелеп, шул уҡ йылдың 17 февралендә ошо хаҡта танытма тапшырыла, 25 октябрендә иҫтәлекле мәрмәр таҡтаташ ҡуйыла.\nТынғыһыҙ эҙәрмән республиканың төрлө ауылдарында булып, иҫтәлекле урындар менән таныша, мемориаль-биографик музейҙар менән бәйләнеш булдыра, Жәлил Кейекбаевтың эшмәкәрлеген тәрәнерәк өйрәнеү маҡсатында ғалимдар, яҙыусылар менән осраша.\n1991 йылда Башҡортостан Республикаһының Министрҙар Советы ҡарары менән күренекле ғалим һәм яҙыусының тыуған ауылында музей төҙөлә башлай. 1992 йылдың 25 октябрендә, Ж. Кейекбаевтың тыуған көнөндә, күренекле ғалим-төркиәтсенең мемориаль-биографик музейы тантаналы рәүештә асыла. Был оло эштәрҙе йәмәғәт башланғысында, күңел йомартлығы менән, яратып, бөтә ихтыяр көсөн биреп башҡара уҡытыусы-энтузиаст.\nМузейға тупланған ҡомартҡылар, әҙәби-мәҙәни мираҫ булыуҙан тыш, рухи хазина ла булып тора. Әҙиптең ғилми хеҙмәттәре менән бергә әҙәби ижадына ҡараған күп мәғлүмәт һаҡлана. Бөртөкләп йыйылған яҙмаларҙың, фотоһүрәттәрҙең һәр ҡайһыһының үҙ тарихы бар. Ғалимдың ғаиләһе менән осрашып, Өфөнән алып ҡайтҡан әйберҙәр музей өсөн иң ҡәҙерле экспонаттар һанала. Профессорҙың шәхси әйберҙәре, хаттары һәм ҡулъяҙмалары, рус, немец, татар, яҡут, ҡаҙаҡ, үзбәк, азербайжан, эстон һәм башҡа ғалимдарҙың иҫтәлектәре шулай уҡ төп экспонаттар булып тора. Музей әйберҙәренең ҡайһы берҙәрен Жәлил Кейекбаевтың тормош иптәше Нәфисә ханым, уның дуҫтары, ҡәләмдәштәре бүләк итеп тапшырһа, күбеһе Ғиндулла Ширияздан улы тарафынан тупланған. Фәндәр академияһы, Башҡорт дәүләт университеты ғалимдары ла оло ярҙам күрһәтә, мәҫәлән, Н. Мәҡсүтова, Ғ. Сәйетбатталов, М. Зәйнуллин, З. Ураҡсин, Ғ. Хөсәйенов, Ә. Вахитов, Ғ. Ҡунафин... Башҡа өлкә ғалимдары, яҙыусылары менән хатлашыу ҙа һөҙөмтәһеҙ ҡалмай – Мәскәүҙән, Татарстандан, Ҡаҙағстандан, Мари-Элдан, Удмурт, Саха (Яҡут) республикаларынан яуаптар, экспонаттар килә. Был материалдарҙы эҙләп табыу һәм урынлаштырыу өсөн күпме ваҡыт, тырышлыҡ кәрәк!\nШуныһы раҫ: яратҡан эшенә тоғро булып ҡала остазыбыҙ, уға бөтә күңел йылыһын һала, ғүмерен арнай. Дүрт тиҫтә йыл эсендә музей ғалимдың тормошон, ғилми һәм ижади эшмәкәрлеген сағылдырған яңынан-яңы экспонаттар менән тулылана бара, уларға урын да әҙәйә...\nЫсынлап та, музейҙың фонды бик бай. Ул меңдән ашыу дана экспонатты үҙ эсенә ала. Төп фонды 450 әйберҙән, ә ғилми-ярҙамсы материалдар фонды 550-нән ашыу экспонаттан тора. Музейҙың үҙ эш концепцияһы булдырылған, тематик планы төҙөлгән. Бай йөкмәткеле фонд, үҙ сиратында, музей экспозицияларын тейешле кимәлдә төҙөүгә булышлыҡ итә, төрлө йөкмәткеле экскурсиялар һәм күргәҙмәләр ойошторорға ярҙам итә.\nБөгөн Жәлил Кейекбаев музейы – Башҡортостан Милли музейы филиалдарының береһе. Ул районда ғына түгел, бөтә республика, Рәсәй кимәлендә билдәлелек яулаған. Ж. Кейекбаевтың ғилми мираҫын һаҡлаған өсөн музей диплом менән бүләкләнде, “Иң яҡшы әҙәби музей” номинацияһында наградланды. Музей асылған көндән башлап унда республикабыҙҙың һәм Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән меңдәрсә кеше үҙенә рухи аҙыҡ, илһам сығанағы тапҡан.\nҒөмүмән, башҡорт халҡының мәшһүр улының тормошо, эшмәкәрлеге өлгөһөндә эш һөйөүсәнлек, әүҙем тормош, гражданлыҡ позицияһы, тыуған ергә, төйәккә, туған телгә ҡарата һөйөү хисе тәрбиәләү – Ғ. Шәйәхмәтов ойошторған музейҙың төп маҡсаттары. Бөгөн Жәлил Кейекбаевҡа арналған тарихи урында Ғиндулла Ширияздан улы үҙе лә хаҡлы урын алып тора.\nҒиндулла Шәйәхмәтовтың күп яҡлы эшмәкәрлегенең йәнә бер яғын – район һәм республика кимәлендә уның әүҙем йәмәғәтсе булыуын әйтеп китергә кәрәк: “Йондоҙ” колхозында пропагандист, оҫта лектор, район мәғариф идаралығы советы ағзаһы, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының методик берекмәһе етәксеһе, ауыл Советы депутаты, район, республика гәзит-журналдарының әүҙем хәбәрсеһе, тел мәсьәләләре буйынса республика фәнни-ғәмәли конференцияларҙа ҡатнашыусы... Үҙе етәкләгән “Белем” йәмғиәтен “Аҡбейек” башҡорт мәҙәни үҙәгенә әйләндереп, был эште 2002 йылға тиклем алып бара.\nҒ. Шәйәхмәтовтың эшен хәрәкәт етәкселәре ғәҙел баһалай. 1995 йылда – I, 2002 йылда II Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында делегат була, “Урал” башҡорт халыҡ үҙәгенең 10 йыллығында ла (1999), 20 йыллығында ла (2009) ҡатнаша, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының Маҡтау грамоталары менән бүләкләнә. Ғиндулла Ширияздан улының бөтә башҡарған эше “Урал” башҡорт халыҡ үҙәге, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайҙары идеяларына тоғролоҡ менән һуғарыла.\n“Әҙәп” һәм “әҙәбиәт”, “дин” һәм “мәҙәниәт” – тамырҙаш һүҙҙәр. Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, методист, әүҙем йәмәғәт эшмәкәре, башҡорт халҡының мәҙәниәте һәм рухиәте нигеҙҙәрен һаҡлаған остазыбыҙ, иман, әхлаҡ, дин кеүек изге төшөнсәләрҙе кеше күңеленә һеңдергән аҡһаҡалыбыҙ изге ғәмәлдәрен бөгөн дә ҡалдырмай, башҡортом, милләтем тип йән атып йәшәй. “Мин ғүмерем буйы хәрәкәттә, һәр эшләгән эшемдән ләззәт табып йәшәйем. Йәш быуынға ла егәрле булырға кәрәк, эш кешене бөтөрмәй ул. Тағы шул – төшөнкөлөккә бирелергә, битараф булырға ярамай. Балаларҙы ла шул рухта тәрбиәләү мөһим. Тарихты, тормошто, үткәнде белергә кәрәк. Үткәнде белгән кеше генә рухлы була”, – тип өйрәтә Ғиндулла Ширияздан улы.\n200-ҙән ашыу ғилми һәм ижади яҙмаһы, өс китабы сыҡҡан күренекле остазыбыҙҙың емешле хеҙмәте маҡтау ҡағыҙҙары, почетлы билдәләр, маҡтаулы исемдәр менән билдәләнде. Ул – “Почет Билдәһе” ордены кавалеры (1978), Рәсәй Федерацияһының Юғары Советы Президиумының Маҡтау грамотаһы эйәһе (1982), “Уҡытыусы-методист” (1983), Ж. Кейекбаев исемендәге премияның беренсе лауреаты (1991), Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының “Ал да нур сәс халҡыңа” миҙалы кавалеры (2010).\n“Үҙ эшенең хаҡлығына һәм кәрәклегенә ныҡ ышанған ғалим тайшанмай үҙ маҡсатына барҙы, еңеп сыҡты, аҙаҡ килеп дөйөм танылыу тапты. Уның исеме бик оҙаҡ замандар халыҡ хәтерендә һаҡланыр, күңеленең иң түрендә ҡалыр”, – тип яҙа Ғиндулла Ширияздан улы Жәлил Кейекбаев тураһында “Башҡорт теленә һәйкәл” китабында. Ә бит ошо уҡ юлдарҙы авторҙың үҙ булмышына, үҙ яҙмышына икеләнеүһеҙ төбәргә мөмкин.\nБаҫалҡы, ипле, кешелекле, шул уҡ ваҡытта тынғыһыҙ, ныҡышмал, талапсан, киң ҡарашлы Ғиндулла Шәйәхмәтов бөгөн дә алғы сафта. Уның фиҙакәр эшмәкәрлеге – йәштәргә оло үрнәк, һайлаған һөнәренә тоғролоҡ, бирелгәнлек өлгөһө, ысын мәғәнәһендә ижади ҡаһарманлыҡ билдәһе. Остазыбыҙҙың оло хеҙмәте, илһамлы ижады уның шәкерттәре эшендә лә дауам итер, сәскән орлоҡтары изге шытымдар бирер...\nАвтор: Римма ИШМЫРҘИНА\nТотош уҡырға 938


Башҡорт теле федераль дәреслектәр исемлегенә индерелде | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡорт теле федераль дәреслектәр исемлегенә индерелде\n11 мая 2016 — 16:36\nРәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығының ошо турала бойороғо бар. Документҡа ярашлы, «Әлифба», башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәреслектәре аккредитация үткән һәм башҡорт теле — тыуған тел һәм дәүләт теле булараҡ уҡытылған мәғариф учреждениеларында файҙаланасаҡ. Дәреслектәр етди тикшерелгән, ғалимдар, педагогтар, йәмәғәтселек вәкилдәре тарафынан этномәҙәни һәм дини экспертиза уҙғарылған, уларҙан ыңғай баһа алған. Башҡорт теленән тыш, Федераль мәғариф министрлығы бойроғонда башҡа телдәрҙән дәреслектәр тураһында ла әйтелә. Документ Рәсәй Мәғариф һәм министрлығының сайтында урынлаштырылған.


Мосолман ҡанундары әҙәбиәтте ҡабул итәме? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Мосолман ҡанундары әҙәбиәтте ҡабул итәме?\nИслам дине милләтебеҙҙең, халҡыбыҙҙың асылын билдәләй. Дини белем, мосолман ҡанундары буйынса тәрбиә алыуҙан тыш, мәҙәниәтебеҙ ҙә, әҙәбиәтебеҙ ҙә беҙгә динебеҙҙең таҙа, изге икәнен пропагандаларға тейеш. Бөгөн билдәле балалар яҙыусыһы, уҡытыусы, Көйөргәҙе районының “Рамаҙан” мәсете имам-хатибы Азат ХӘЛИЛОВ менән әҙәбиәт һәм дин хаҡында әңгәмә ҡорабыҙ.\n– һеҙҙе уҡытыусы һәм балалар яҙыусыһы булараҡ беләбеҙ. Бөгөн үҫмер балаларға, урта кластар уҡыусыларына башҡорт әҙәбиәтендә яңы әҫәрҙәр бармы?\n– Китапҡа, әҙәбиәткә һөйөү бала саҡта ярала. Төҫлө сағыу һүрәттәр менән биҙәлгән, йөкмәткеһе яғынан бай булған китаптар кескәйҙәрҙе үҙенә ылыҡтыра, уҡырға мәжбүр итә. Аллаға шөкөр, балалар өсөн яҙған авторҙар күп. Ә бына үҫмерҙәр әҙәбиәте менән хәлдең киҫкен икәнен уҡытыусы булараҡ билдәләп үтә алам. Был проблема, бәлки, бала саҡта һалынған әҙәбиәткә һөйөүҙе һаҡлап ҡала алмайҙыр. Шуға күрә беҙҙең, яҙыусыларҙың, йәштәр китап уҡымай, тип зарланырға хаҡыбыҙ юҡ. Һәр быуындың ҡыҙыҡһыныуҙарына ярашлы китаптар, әҫәрҙәр тәҡдим ителһә, сылбыр өҙөлмәйәсәк. Шуға күрә Әҙәбиәт йылында үҫмерҙәр өсөн яҙылған әҫәрҙәргә конкурс иғлан итергә йәки гранттар булдырырға кәрәк.\n– Балалар әҙәбиәте нисек булырға тейеш? Улар өсөн яҙыуы ауырмы?\n– Иң тәү сиратта тәрбиәүи роль үтәүе мөһим. Әҙәбиәт, мәҙәниәт аша кеше күңеленә орлоҡ һалына. Ижад кешеһе үҙе тыуҙырған әҫәрҙең изгелеккә, илһөйәрлеккә, хеҙмәткә өндәүенә яуап тоторға тейеш. Ә балаларҙың психологияһын аңлаһаң, уларҙың күңеленә юл таба алһаң, яҙыуы ауыр түгел. Үҙем, дини кеше булараҡ, әҫәрҙәремдең нигеҙенә төрлө хәҙистәрҙе, тыйыуҙарҙы, тарихтарҙы алып, балаларға ислам дине хаҡында еткергем килә һәм быны маҡсат итеп ҡуйғанмын. Ислам әхлағына, тәрбиәһенә ярашлы итеп, дини ҡиммәттәребеҙҙе күрһәтергә, аңлатырға, динебеҙҙең матурлығын сағылдырға тырышам.\n– Күптән түгел дин белгестәренән: “Ислам дине шағирлыҡты яратмай”, – тигән фекерҙе ишетергә тура килде. Быға асыҡ миҫал булып Шағирҙар (Шүғәрә) сүрәһе бар. Дин әһеле булараҡ, быға ҡарата һеҙҙең фекерегеҙҙе лә белге килә.\n– Мөхәммәт салләллаһу ғәләйһи үәссәлләмдең хәҙистәрендә бындай фекерҙе осратҡаным юҡ. Ә был сүрәгә килгәндә, ислам диненә төрлө ағымдарҙың килеп ҡушылыу ҡурҡынысынан аралау өсөн, тип фаразлайым. Динебеҙҙә Ғүмәр Хәйәм кеүек данлыҡлы шағирҙарыбыҙ булған, башҡорт әҙәбиәте тарихына күҙ һалһаҡ та, Аҡмулла, Ризаитдин Фәхретдин кеүек шәхестәребеҙ бар. Тәрбиәүи көскә эйә булған, изгелеккә өндәгән әҫәрҙәрҙе динебеҙ тыймай.\n– Ислам динен пропагандалаусы, әхлаҡҡа әйҙәүсе әҙәби әҫәрҙәр бармы?\n– Һуңғы йылдарҙа, совет реализмы юҡҡа сыҡҡас, дини темаларға төрлө жанрҙағы әҫәрҙәр яҙыла. Хатта йырсылар ҙа үҙ репертуарына мөнәжәттәр, дини темаға яҙылған йырҙарҙы индерә. Быға тик шатланырға ғына кәрәк. Дин тураһында яҙыр өсөн уны ныҡлы белеү, өйрәнеү фарыз. Оло быуын вәкилдәре заманында, Алла юҡ, тигән тәрбиә алған, уларҙың күптәре үҙҙәренең балаларына ла дини белем биреүгә битараф ҡарай. Хәҙер, шөкөр, динебеҙгә азатлыҡ бирелде, тыйыу юҡ. Йәштәр дингә ҡайта, белем ала. Улар араһында ижадҡа ынтылыштары, таланттары булғандар, Алла бирһә, әҙәбиәткә килеп, динебеҙҙе күтәрер, тигән өмөт бар. Билдәле шағирә Гүзәл Ситдиҡованы билдәләп үтеп, иманға әйҙәгән әҫәрҙәре өсөн рәхмәтемде еткерергә теләйем. Ул “Бәйләнештә” селтәрендә лә, матбуғат биттәрендә лә үҙенең әҫәрҙәре, фекерҙәре менән халыҡҡа динебеҙҙең әһәмиәтен еткерә, дөрөҫ йүнәлеш бирә.\n– Дини тәрбиә буйынса әҙәбиәттең роле ҙурмы?\n– Әлбиттә. Әҙәбиәттең, һүҙҙең, китаптың кешегә тәьҫире ныҡ көслө. Ауыҙ-тел ижады өлгөһө булған мөнәжәт жанры борон-борондан халыҡты дингә, әҙәпкә, тәрбиәгә өндәгән. Имам-хатип булараҡ, мин районда йәшәүселәр араһында мөнәжәттәр ижад итеүселәр, уларҙы башҡарыусылар менән даими рәүештә төрлө саралар ойоштороп торам. Улар араһында мәктәп уҡыусыларының да булыуы һөйөндөрә.\nДингә бер кеше лә әҙерлекһеҙ, ҡапыл ғына инеп китә алмай. Үкенескә күрә, бер осор дин модаға инеп китте, белгәндәр ҙә, белмәгәндәр ҙә үҙҙәренсә һүҙ һөйләп, кешегә дөрөҫ булмаған мәғлүмәттәр тарата башланы. Мосолман диненең барлыҡ тармаҡтары ла бер юлы башланды. Ә бит, уйлап ҡараһаң, борон-борондан ата-бабаларыбыҙ тотоп килгән, милләтебеҙгә хас булған ысын дин бар. Ошонан ситкә тайпылмайса барһаҡ ине.\n– Ҡайһы бер билдәле шәхестәрҙең Тәүратты (Библия) башҡорт теленә тәржемә итеүенә ниндәй ҡараштаһығыҙ?\n– Ынғай ҡарайым, сөнки беҙ – кеше. Ә кеше төрлө мәғлүмәттәрҙе лә алырға тейеш. 5-се класҡа уҡырға барғас, программаға ярашлы, немец теле дәрестәре башланды. Мин: “Атайым Бөйөк Ватан һуғышында немецтарға ҡаршы көрәшеп яраланған, ҡан ҡойған. Мин ул телде өйрәнмәйем”, – тип дәрескә йөрөүҙән баш тарттым. Шул ваҡытта уҡытыусым: “Кеше донъяның асылын төрлө яҡлап өйрәнергә тейеш. Дошмандың да телен белеү артыҡ түгел”, – тип аңлатты. Ә христиандар мосолмандар өсөн дошман түгел, һәр диндең тамыры бер. Алла бер, бары тик табыныуҙар төрлө. Мосолман ҡанундары буйынса тәрбиәләнгәнбеҙ, ислам диненә ышанабыҙ икән, Тәүрат башҡорт теленә тәржемәләнгәндән генә динебеҙ юғалмаҫ. Ә донъяға ҡарашыбыҙҙы киңәйтер өсөн был китапты ла уҡып сығырға кәрәк.\n– Мәүлит Ямалетдиновтың “Ҡөрьән Кәрим сүрәләренең шиғри аңлатмалары” менән таныштығыҙмы?\n– Беҙ Мәүлит ағай менән күптәнге таныштар, төрлө конференцияларҙа осрашып торабыҙ, дин темаһына әңгәмәләр ҙә ҡорорға тура килде. Был әҫәре менән дә таныштым. Ҡөрьән Кәримде ғәрәп хәрефтәре менән уҡыу дөрөҫ була. Транскрипцияһын йәки тәржемәһен генә уҡыу тулы мәғлүмәт бирә алмай. Әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптәр ғәрәп яҙмаһын белмәй, телде аңламай. Уларға Мәүлит Ямалетдиновтың аңлатмалары өлөшләтә булһа ла изге китап менән танышырға ярҙам итәсәк. Был йәһәттән авторҙың оло хеҙмәтен баһаламау мөмкин түгел.\n– Балаларҙа дингә ҡыҙыҡһыныу бармы?\n– Үҙем эшләгән лицейҙа ла, “Рамаҙан” мәсетендә лә балалар өсөн дини дәрестәр алып барам. Бында, ғәрәп теленән тыш, намаҙ уҡыу тәртибен, дин тарихын өйрәтәбеҙ, әхлаҡи тәрбиәгә ҙур иғтибар бүленә. Дәрестәр бушлай үтә, уҡырға теләүселәр байтаҡ. Ҡайһы саҡта балалар дин дәрестәренә йөрөргә теләп тә, ата-әсәләр яғынан ҡаршылыҡтар осрай. Сөнки төрлө терроризмды, көсләүҙәрҙе, экстремизмды дөрөҫ ағымда булмаған кешеләр башҡарып, уларҙы динебеҙгә япһарып, барлыҡ донъяла исламға ҡаршы ҡараш тыуҙырыусылар күбәйҙе. Үҙемде лә төрлө органдар имтихандар алып, тикшереүҙәр үткәргәс кенә Көйөргәҙе районының имам-хатибы итеп тәғәйенләнеләр. Минең уйымса, дин дәрестәрен мәктәптә 5-се түгел, ә 9 – 10-сы кластарҙа уҡытыу мөһим. Был ваҡытта уларҙың аң кимәле үҫешә, донъяға үҙ ҡарашы, һәр нәмәгә үҙ фекере була һәм динде төрлө секталарҙан айыра башлайҙар.\nМәктәп программаһына дин дәрестәре индерелә башланы, әммә һәр мәктәптә уларҙы уҡытырлыҡ белемле белгестәр юҡ. Был проблеманы ла тиҙ арала хәл итеү кәрәк. Бының өсөн ҡалаға йәки районға бер белемле кеше (хәҙрәтме, мәсеттәге дин уҡытыусыһымы) етә. Дәрестәр теҙмәһен һөйләшеп ҡуйырға була.\nДөйөмләштереп әйткәндә, дин – ул милләтте тәрбиәләүсе. Әҙәбиәттең 90 проценты Ҡөрьән нигеҙендә яҙылған. Хатта совет реализмы ваҡытында ла. Шуның өсөн беҙ киләсәктә милләтебеҙҙе һаҡлап ҡалыу өсөн ата-бабаларыбыҙ тотҡан ислам динен йәштәргә еткерергә тейешбеҙ. Динде төрлө маҡсаттар, сәйәсәт өсөн бүлгеләмәйек.\nСығыу ваҡыты 17-04-2015, 10:50 | Ҡаранылар: 704


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЕАТР ТАМАШАСЫ ЙЫЯ АЛА ИКӘН ТИМӘК, ХАЛЫҠТЫҢ АҢЫ, МАТУРЛЫҠҠА ЫНТЫЛЫШЫ УЯНА - 2015 - Мәҡәләләр\nБаһаның ҙуры-бәләкәйе булмай\nАктер булып эшләгән осорҙа ролдәр өсөн бирелгән наградалар байтаҡ булды. Ваҡытында улар ҙа күңелдә ниндәйҙер эҙ ҡалдырғандыр инде. Тик кеше бер көн менән генә йәшәмәй. Ҡыуаныслы ваҡиғалар ҙа, яҡшыһы ла, яманы ла онотола, сөнки киләсәккә үткәндәрҙе һөйрәп йөрөүҙең әһәмиәтен күрмәйем мин. Шулай ҙа үткән йылдарға әйләнеп ҡарағанда, иң тәүҙә Мостай Кәримдең "Оҙон-оҙаҡ бала саҡ" повесы буйынса ҡуйылған "Яҙмыштарҙан уҙмыш бар" спектакле хәтергә төшә. Бер нисә миҙгел буйына бик уңышлы барҙы ул. 1978 йылдың ноябрендә сәхнәгә сығарҙыҡ, ә 1980 йылда уны СССР-ҙың Дәүләт премияһына тәҡдим иттеләр. Суфия Ғилман ҡыҙы Кусимова "Правда" гәзитенә ҙур итеп мәҡәлә яҙҙы. Ул заманда "Правда" гәзитендә баҫылыу - был премияға үтеү, тигән һүҙ ине, шуға беҙ еңеребеҙгә ныҡлы ышаныс менән йөрөгәйнек. Тауыш биреү мәле етте һәм, улар йәш әле, уларҙың барыһы ла алда, тип, беҙҙе премияға үткәрмәнеләр. Баһалама ағзаларының, барыһы ла алда әле, тигәне раҫҡа сыҡты, сөнки 1996 йылда әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендәге РФ Дәүләт премияһына "Бибинур, аһ, Бибинур!" спектакле менән лайыҡ булдыҡ. Был премияны мин, Флорид Бүләков, Рифҡәт Исрафилов, Таң Еникеев Борис Ельциндың ҡулынан Кремлдең Георгий залында алдыҡ. Бик матур ваҡиға булғайны ул. СССР-ҙың халыҡ артистары Михаил Ульянов, Элина Быстрицкая, Михаил Глузский, Алиса Фрейндлих менән аралашыу үҙе бер бәхет булды. "Сатирикон" театры етәксеһе Константин Райкин менән дә шунда танышҡайныҡ. Аҙаҡтан беҙҙе яҙмыш уның менән тағы ла осраштырҙы - "Сатирикон"да өс йыл эшләргә тура килде миңә.\nӘ 1980 йылда "Яҙмыштарҙан уҙмыш бар" спектаклендәге ролдәребеҙ өсөн миңә, шулай уҡ Таңсулпан Бабичеваға, Нурия Ирсаеваға, Фидан Ғафаровҡа Салауат Юлаев премияһы тапшырылды. Республиканың иң юғары дәүләт наградаһы булараҡ, ул миңә ҙур яуаплылыҡ өҫтәне, үҙемә ҡарата талапсанлыҡ та артты. Ул бүләктең миҙалын мин айырыуса ғорурлыҡ менән тағып йөрөнөм.\nЯңыраҡ ҡына лайыҡ булған Станиславский исемендәге премия ла миңә ҡәҙерле, сөнки ул халыҡ-ара кимәлдәге театраль премия, унда һине театр эшмәкәрҙәре, театр әһелдәре, халыҡ-ара Станиславский исемендәге фонд ойошмаһы баһалай. Баһалама рәйесе, режиссер Сергей Женовач, баһалама ағзалары - Рәсәйҙең халыҡ артистары Людмила Максакова, Валерий Баринов, СССР-ҙың халыҡ артисы Олег Табаков, күренекле сәнғәт белгестәре Алексей Бартошевич, Инна Соловьева һәм башҡалар менән күрешеп, аралашыу, Елизавета Боярская, Данила Козловскийҙар менән бергә премия алыу минең өсөн ҙур дәрәжә. "Һуңғы йылдарҙағы ролдәре өсөн" тип билдәләнеләр уны. Иң ҡиммәтлеһе - мәскәүҙәрҙең минең ижадымды күреп, юғары баһа биреүе. Башҡорт театры К. Станиславский системалаған рус театр мәктәбенә нигеҙләнгән, шуға ла был шәхестең исемендәге премия алыу оло мәртәбә. Тантанала башҡорт телендә коллективыма, ғаиләмә рәхмәт белдерҙем һәм шул саҡта Данила Козловский һикереп торҙо ла: "Һеҙ башҡортса әйттегеҙ, әммә мин һеҙҙе аңланым!" - тине. Мин махсус рәүештә башҡортса һөйләнем, сөнки Бартошевич әйтеүенсә, был премия беренсе тапҡыр Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларынан Рәсәй төбәктәренә сыҡҡан. "Баш ҡаланан ситтә лә бынамын тигән театрҙар бар", - тип һоҡланыуын да белдерҙе Алексей Вадимович. Был уларҙың башҡорт театры сәнғәтен таныуы, тип аңларға кәрәк.\nХалыҡ актеры ниндәй була?\nАктер булараҡ, тамашасыларым тарафынан йыш ҡына "Һеҙ - халыҡсан актер", тигән һүҙҙе ишетеү, моғайын да, бөтөн наградаларҙан да өҫтөнөрәктер. Сәхнәлә һәр ваҡыт йөрәгем ҡушҡанса уйнайым. Халыҡсанлыҡҡа килгәндә, күңел ҡушҡанса уйнауҙың нигеҙе - атайымдан, БАССР-ҙың халыҡ артисы Закирйән Хановтан һәм әсәйемдән, БАССР-ҙың атҡаҙанған артисы Шәмсинур Сиражетдинованан киләлер. Саҡ ҡына ла фәстермәйем дә, арттырмайым да - был ысынлап та шулай.\nБала саҡта әсәйем миңә үҙе театр студияһында уҡыған саҡта ҡараған спектаклдәре тураһында һөйләй торғайны. Бигерәк тә Шекспирҙың "Отелло"һы хәтерҙә уйылып ҡалған. Сюжет менән бергә артистарҙың нисек уйнауын, хатта уларҙың сәхнәнең ҡайһы урынында тороуын оҫта итеп һүрәтләр ине. Һәр хәлдә, мин 5-6-сы класта уҡ Отеллоға һоҡлана инем. "Театральная жизнь" журналында "Отелло" тигән берәй һүҙ күреп ҡалһам, шунда уҡ ҡыҙыҡһынып уҡырға тотонор инем. Спектакль генә түгел, кино булһынмы, башҡа йүнәлешме - әсәй сәнғәтте бик нескә тоя һәм аңлай ине. "Советский экран" журналын алдыра инеләр, бер тапҡыр шунда баҫылған "Тихий Дон" фильмының фотоларын күрһәтеп, миңә романдың айырым сәхнәләрен һөйләне һәм уның төп линияһын күрһәтте. "Бына, - ти, - Григорий башта бесән сапҡанда салғы менән бүҙәнәнең аяғын имгәтә. Ул саҡта - бүҙәнәне, һуғышҡа алынғас, үҙе тәүгә үлтергән Австрия һалдатын йәлләй. Аҙаҡтан һуғыш уны ҡанһыҙға әйләндерә һәм ул революция ваҡытында биш матросты бер юлы ҡылысы менән тураҡлай". Йәки: "Пантелей Прокоповичтың образы шул тиклем халыҡсан, килене менән һөйләшкәндә арҡаһын ишек яңағына ышҡып тырнап тороуын ҡара әле һин уның", - тип, тәү ҡарашҡа күҙгә лә салынмаған деталдәргә иғтибарымды йүнәлтә торғайны. Гоголь, Пушкин, Горький, Маяковский һәм башҡаларҙың әҫәрҙәре менән тәүҙә ул таныштырҙы. Чеховты бөтөнләй аңламай инем, ә ул көлә-көлә "Хамелеон"ды һөйләй. Бына уның тәрбиәһе шулай булды. Тап ошолар минән актер яһағандыр ҙа, кем белә...\nСибай театры, ул быуын артистары, ғөмүмән, бик тәбиғи инеләр. Улар сәхнәлә, бәлки, ниндәйҙер юғары театраль ысулдар ҙа ҡулланмағандыр. Ләкин уларҙың уйнауында тәбиғилек, ихласлыҡ, эскерһеҙлек гел булды. Бер интервьюла әйткәйнем дә әле, мин шул тиклем һөмһөҙ булғанмын, үҙемсә, атайымдан күберәк беләм, яҡшыраҡ уйнайым, тип уйлай инем. Хатта уйлайым ғына түгел, быға ышана инем. Бер тапҡыр Өфө дәүләт сәнғәт институтында уҡығанда Фәрдүнә Ҡасим ҡыҙы Ҡасимова дәрес алып бара. Юлы төшөп, атайым Өфөгә килгән дә, мине күрергә, тип, институтҡа ингән. Дәрес ваҡытында коридорҙа көтөп йөрөгән дә, ишектән башын тығып ҡарамаҡсы булған, йәнәһе, былар нимә эшләй икән? Уны күреп, Фәрдүнә Ҡасим ҡыҙы: "Закирйән Ханович, әйҙәгеҙ, үтегеҙ", - тигән була. Атайым бер нисә этюд ҡараны, Фәрдүнә Ҡасим ҡыҙы уның фекерҙәрен һорашты. Бер ваҡыт атайым: "Мин уйнап күрһәтәйемме?" - тине, миңә уңайһыҙ булып китте хатта. Ә атайым сыҡты ла, үҙен сәхнәләгеләй итеп тойоп, уйнап алып китте. Студенттар ултыра башты баҫып - беҙҙе бит Станиславский буйынса, тәҡдим ителгән талаптарҙы дөрөҫ, тормоштағы кеүек итеп уйнарға өйрәтәләр! "Атайым әҙерәк арттырып ебәрҙе, уның сәхнәгә килеп сығыуы нисектер тәбиғи булманы", - тип әйтеп ҡуйҙым ул уйнап күрһәткәс. Әле был ҡылығым өсөн үҙемә оят. Ул бит бик тәбиғи итеп уйнаған. Мин белер-белмәҫ көйөнә уны тәнҡитләп маташҡанмын. Был, әлбиттә, ахмаҡлыҡ та түгел, ә тормошто, буласаҡ һөнәремдең бар нескәлектәрен аңлап өлгөрмәгәнлек. Сәхнәлә, бигерәк тә беҙҙең милли театрҙа, ошондай эскерһеҙлек, ябайлыҡ, мәрхәмәтлек өҫтөнлөк итергә тейешлеген хәҙер мин, әлбиттә, бар тулылығында аңлайым.\nУҡып сығып, театрҙа эшләй башлағас, әсәй минең төп тәнҡитсемә әйләнде. Һәр бер премьерама килә торғайны. Театрҙа эшләй башлауыма биш йыл үткәс кенә, "Яҙмыштарҙан уҙмыш бар" спектаклен ҡарағас: "Бына хәҙер ысын артист булырыңа ышандым", - тине. Бөгөн мине тамашасы халыҡсан актер, тип таный икән, уны миндә атайым менән әсәйем тәрбиәләгән, һәм мин уларҙың улы булыуым менән ғорурланам.\nТормош тәжрибәһе лә мөһим\nСиттә эшләп килгәндән һуң, бөтөн нәмәгә - кешеләргә, ваҡиғаларға, йәмғиәткә, эшебеҙгә, коллективҡа ҡарашым тулыһынса тиерлек үҙгәрҙе. Быға тупланған тәжрибә лә, олоғая килә күңелдең олпатланыуы ла йоғонто яһайҙыр, һәр хәлдә, мин үҙемдең эске торошомда ла үҙгәреш тоям.\nБер ваҡыт шулай Дүртөйлө яғында гастролдә йөрөйбөҙ, бер үк ваҡытта районда медицина хеҙмәткәрҙәренең конференцияһы үтә ине. Мине, Фидан Ғафаровты, Нурия Ирсаеваны улар менән осрашыуға саҡырҙылар. Мин йәшмен, әммә күңелдә үҙ-үҙемә ышаныс тамырланып өлгөргән осор. Конференция мәлендә залдан бер ханым аяғүрә баҫты ла: "Бына, йәмәғәт, йәш кенә булһа ла, танылыу яулап өлгөргән Олег Ханов ултыра бында, ул Ҡыйғы районынан, минең яҡташым", - тине. Мин, уны-быны уйлап тормайынса: "Ғәфү үтенәм, әммә мин Ҡыйғынан түгел, ә Архангел районынан", - тип һүҙ ҡыҫтырҙым. Аҙаҡтан был ҡатын атайымды осратҡан да, ошо ваҡиға тураһында һөйләп киткән. Атай-әсәйем заманында Ҡыйғы театрында эшләгән, мин Ҡыйғыла тыуырға тейеш булғанмын, тик ундағы театр тарҡалғас, атай - Баймаҡҡа, әсәй, ауырлы булғас, үҙенең тыуған районына ҡайтҡан. Баяғы ҡатын шуға ла мине үҙенең райондашы итеп ҡабул иткәндер. Әммә мин уның ғорурланып әйткәненә ҡаршы сыҡтым булды бит инде. Салауат районы ла, Ҡыйғы ла, Архангел дә, Баймаҡ та, Сибай ҙа - минеке, тип кенә әйт тә ҡуй ҙа бит инде...\nЙәки тағы бер миҫал. Ҡайнымдар Асҡын районында йәшәнеләр, йыл һайын уларға бесән сабырға ҡайта инек. Бер шулай ямғыр яуып китте лә, ҡайным менән урманға бәшмәк йыйырға киттек. Минең өҫтә - фуфайка, башта - фуражка, аяҡта кирза итек. Ҡаршыға бер бәшмәксе килеп сыҡты ла, нимәлер һорап, миңә мөрәжәғәт итте. Ҡарап торҙо ла был: "Һин бит Шомбай, Олег Ханов!" - тине. Ә миңә уның алдында ошондай кейемдәр менән баҫып тороуы бик уңайһыҙ. "Юҡ, мин уға оҡшағанмын ғына…" тип, ситкә китә һалдым. "Эй, кейәү, кешене рәнйеттең дәһә, ул бит һине күреп, шул тиклем шатланды, ихласлығын белдерҙе. Аҙаҡтан, мин Ханов менән осраштым, тип һөйләүе уның өсөн ғорурлыҡ бит", - тине ҡайным һуңынан...\nБыны мин-минлек тә тип атап булмай, әммә холҡомдоң ошондай яҡтары, тиҙ генә бушҡа күңел кителгән, ҡайһы саҡта уйлап еткермәгән саҡтар бар ине, хәҙер иһә тормош аҡыллыраҡ булырға өйрәтте. Башҡаларҙан ниндәйҙер мөнәсәбәт көтөргә лә кәрәкмәй, булғанын баһалаһаң һәм ҡәҙерләһәң, шул еткән. Ейәнем тыуғас, мин күп нәмәне хәҙер унан өйрәнәм. Балаларҙың бөтөн хәйләһе, теләге интонацияһынан, күҙенән күренеп тора, һин уны күрәһең, әммә күрмәмешкә һалышаһың. Шуның шикелле, кешенең күп хәрәкәттәре, әйткән һүҙҙәре аша уның нимә, нисек, күпме теләгәнен һиҙәһең, тик тура бәреп әйтеү урынына, үткәреп ебәрә беләһең. Унан һуң, бөтөн кешене лә бер юлы яратып, бөтәһен дә ыңғай тойғолар менән генә ҡабул итеп булмай. Толстой әйтмешләй, бер битеңә сапһалар, икенсе битеңде ҡуйыу ҙа ярамаған эш. Һәр нәмәлә сама булырға тейеш. Бөгөн бына ошоларҙы аңлауым менән дә айырылам мин теге замандағы Хановтан.\nМәрхәмәтле, рәхмәтле була белеүгә лә йылдар үткәс өйрәнәһең икән. Яҡындарымдың ҡәҙерен бөгөн тағы ла нығыраҡ беләм. Яҙмыш Башҡорт академия драма театрынан - Йәш тамашасылар театрына, унан Мәскәүгә, Мәскәүҙән - Ырымбурға, унан - Салауат театрына, унан, ниһайәт, кире Өфөгә ташланы. Ошо әйләнеп торған ҡуласала эргәмдә һәр ваҡыт ҡатыным Анфиса булды. "Мин актриса булам, бында ғына йәшәйем", - тип тә әйтә ала ине бит ул. Шунан нисек уға рәхмәтле булмайһың инде…\nРоль йөрәк аша үтергә тейеш\nБашҡа театрҙарҙа эшләп алыуҙың ыңғай яҡтары булды, әлбиттә. Иң тәүҙә - тәжрибә туплайһың. Театрҙың, артистарҙың уйнауының, ғөмүмән, спектаклде ҡороуҙың башҡа төрлө ысулдары бар икәнен күреп беләһең. Унан һуң, миңә рус театрҙарында уйнарға, башҡа милләт кешеләре менән уртаҡ тел табырға өйрәнергә тура килде, был да оло тәжрибә.\nӘммә быларҙың барыһының да тағы бер фәһемле яғын билдәләмәй булмай. Күҙлек кейһәң, китаптағы хәрефтәр яҡшыраҡ күренгән кеүек, ошо сит коллективтарҙа алған тәжрибә элек күрмәгән нәмәләрҙе асығыраҡ та, яҡтыраҡ та күрергә мәжбүр итә. Яҡшылабыраҡ ҡараһаң, беҙҙең театрҙағы ҡайһы бер нәмәләрҙе төҙәтергә генә түгел, тамырынан өҙөп ташларға һәм яңыса булдырырға кәрәк. Башҡорт театрының иң юғары үргә менгән сағында эшләгән актерҙар ҙа шул саҡтағы осҡондарҙы юғалтып бөтә яҙған. Әйтәйек, "Бибинур, аһ, Бибинур!" (Ф. Бүләков), "Мөгөҙлө шәп ир" (Ф. Кроммелинк), "Өлкән улым" (А. Вампилов), "Яҙмыштарҙан уҙмыш бар", "Ҡыҙ урлау" (М. Кәрим) һәм башҡа спектаклдәрҙәге алымдар, бөгөнгө заман күҙлегенән шулай уҡ иҫкергән, тимәк, тамашасыға йоғонто яһауҙың башҡа алымдарын эҙләргә кәрәк. Шуныһы аяныслы, күп нәмә юғалған. Элек артистар үҙ ролен йөрәге аша үткәреп, тойғолары менән һуғарып, образдарын сәхнәгә тере итеп сығара ине. Бәлки, был ниндәйҙер кимәлдә шул тиклем ябай ҙа булғандыр, тик улар халыҡты ышандыра ала ине бит. Ә хәҙерге йәш быуын күңел һәм йөрәк көсөн түгергә теләмәй, аҡыл, тел, ысулдар менән генә тамашасыны яуларға ынтыла. Сәхнәлә бөтөн ҡанундарҙы ҡулланып, ҡоро ғына итеп уйнап күрһәтеү аҙ.\nҺәр тере организмдағы кеүек, театрҙа ла даими процесс бара. Унда төрлө характерлы кешеләр бергә уҡмашып, ҡайнап йәшәй. Һәм ул, һәр тере организмға хас рәүештә, мотлаҡ үҫешергә тейеш. Бөгөнгө тиҙлек, мәғлүмәт заманында осорҙан артта ҡалмау өсөн дә көс кәрәк. Яңыраҡ самолетта Мәскәүгә китеп барам. Эргәлә бер иптәш гәзит уҡый, ә артта ултырған 3-4 йәшлек ҡыҙыҡай оҫта итеп планшетта уйнап бара. Бына донъяны ҡабул итеүҙең ике ысулы. Беҙгә, өлкән быуынға ла был йәһәттән йәштәрҙән артта ҡалырға ярамай. Әммә күптәр ҡыбырларға теләмәй, ә үткән быуаттағы алымдар менән бөгөнгө тамашасыны яулап булмай. Йәштәр иһә, көстәрен, хистәрен түккеһе килмәй. Әлбиттә, мин бөтәһе тураһында ла әйтмәйем. Һуңғы спектаклдәрҙе генә алғанда, "Маҡтымһылыу, Әбләй һәм Ҡара юрға"ла - Руслан Хайсаровтың, "Ҡара йөҙҙәр"ҙә Гөлнара Ҡаҙаҡбаева, Римма Ҡаһарманованың эштәре миңә ныҡ оҡшай. "Ҡара йөҙҙәр"ҙә Әхәт Хөсәйенов нисек асылды! Йәштәрҙән Урал Әминев ысын сәхнә кешеһе, ул үҙен йәлләмәй эшләй. Тағы ла күптәр тураһында йылы һүҙҙәр әйтергә мөмкин. Театрға һуңғы йылдарҙа килгәндәрҙең араһынан әйткәндә, Лилиә Ғәлина фанатик артист. Ул артист булыр өсөн генә тыуған, сәхнәлә саҡта бер урында тороп сыҙамай бит ул, уның бөтөн булмышы уйнай. Илһам ене ҡағылған, тиҙәр ундайҙар тураһында. Шулай, театрҙың үҙенең ыңғай яҡтары ла, проблемалары ла бар, беҙ улар тураһында беләбеҙ, ниндәйҙер саралар ҙа күрелә.\nСәхнә теле дөрөҫ яңғыраһын\nБулған проблемалар, кителгән ерҙәр ситтән ҡарағанда яҡшыраҡ күренә, тип әйткәйнем инде. Бында художество етәксеһе булып килгәс, беренсе спектаклдә үк башҡорт теленең нисек яңғырауын ишетеп, шаҡ ҡаттым. Баҫымдарҙы бөтөнләй дөрөҫ ҡуймайҙар, иҫкәрмә яһаһаң, беҙҙе шулай уҡыттылар, тиҙәр. Мин театрға башлап эшкә килгәндәге саф тел, Арыҫлан Мөбәрәков, Рим Сыртланов, Зәйтүнә Бикбулатова, Рәғиҙә Йәнбулатова, Ғәзим Туҡаев, Роза Кәримова, Әҡлимә Садиҡоваларҙың һөйләшкән теле бөгөн килеп дөрөҫ түгел икән! Был беҙҙең театрға ғына хас бәлә түгел, телевидение, радиола ла шулай уҡ хәл күҙәтелә. Шуға ла театрҙа тел таҙалығы өсөн көрәш башланды. Хөрмәтулла Ғаззали улы Үтәшев йәштәргә сәхнә телен өйрәтә. Йәштәр менән шиғыр һөйләү буйынса матур тамаша ла әҙерләп күрһәттеләр, шағирәләр менән берлектә тағы бер проект барлыҡҡа килде. Быйыл Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына бағышлап, һуғыш темаһына арналған шиғырҙар һөйләү буйынса тағы бер сара әҙерләнә. Сәхнә теленең таҙалығы - бер, актер дөрөҫ тын ала белергә лә, һүҙҙең мәғәнәһен аңларға өйрәнергә лә бурыслы. Ә әлеге проекттар йәштәргә ошо бурысты атҡарырға ярҙам итә.\nБашҡорт телендә яҡшы итеп һөйләшергә уҡыу йортонда түгел, тап театрҙа өйрәнәһең инде ул. Хәтеремдә, эшкә килгәндә "р" хәрефен тейешенсә әйтеп еткерә алмай инем. Арыҫлан Мөбәрәковтан кәңәш һорағас, ул: "Ә һин ижекләп шиғыр уҡы", - тине. Ижекләп, йырлаңҡырап шиғыр юлдарын уҡығанда телдең моңон, ритмын тойоп алһаң, телмәр музыка кеүек яңғырай. Телдең моңон, гармонияһын татып ҡараған кешенең генә телмәре матур була. Иң аяныслыһы, телебеҙ ҡорой барған шишмә кеүек. Бөгөн беҙгә милли мәҙәниәтте, әҙәбиәтте донъя кимәленә сығарыу тураһында уйланырға ваҡыт. Европа, Көнсығыш илдәре менән йышыраҡ аралашҡан һайын, телебеҙҙе лә башҡа халыҡтарға ишеттерәсәкбеҙ, улар ҙа башҡорт теле менән ҡыҙыҡһына башлаясаҡ. Үҙ илеңдә "Мин башҡорт", тип йөрөүҙән файҙа юҡ, сөнки барыһы ла белә һинең башҡорт икәнеңде. Ә Германия йәки Ҡытай сәхнәһенә сығып, "Мин башҡорт", тип әйтеү, милли мәҙәниәтебеҙҙе, йолаларыбыҙҙы, халҡыбыҙҙың асылын, рухын күрһәтеү - бөтөнләй икенсе нәмә. Беҙҙең халҡыбыҙ бер кемдән дә кәм түгел, уның да донъяға, философик төшөнсәләргә, тормоштоң мәғәнәһенә ҡарата үҙенең ҡарашы, алдынғы, зауыҡлы кешеләре бар. Бары тик ошоларҙы үҙ кимәлеңдә генә түгел, ә дөйөм кешелек кимәлендә күтәрергә кәрәк, шул саҡта ғына беҙҙең телебеҙ ҙә лайыҡлы яңғыраясаҡ.\nБашҡалар беҙҙе таныһын өсөн...\nРәсәй, донъя кимәленә сығыу өсөн сит ил тамашасыһына ҡыҙыҡ булырҙай классик спектаклдәр ҡуйырға мөмкин ул, әммә иң мөһиме был түгел. Башҡорт театры башҡорт телендә һөйләшеүҙән тыш, донъяға үҙенең милләтенең рухын, асылын, күңелен асырға бурыслы. Бының өсөн милли драматургия юҡ, тип кенә әйтеү ҙә ниҙелер хәл итмәй. Был мәсьәләгә икенсе күҙлектән ҡарарға, булған авторҙарҙың әҫәрҙәрен сәхнәләштереү өсөн яңы театраль ысулдар эҙләргә кәрәк. Режиссер Айрат Абушахмановтың Мәжит Ғафуриҙың повесы буйынса ҡуйылған "Ҡара йөҙҙәр"ен генә алып ҡарайыҡ. Бына ул, исмаһам, яңы ракурс, яңыса ҡараш һәм был сәнғәт телендә бар халыҡтар менән дә һөйләшеп була. Рус кешеһе ҡараймы уны, немецмы, улар барыһын да аңлаясаҡ, сөнки был спектакль дин тураһында түгел, ә әҡлаҡһыҙлыҡтың, наҙанлыҡтың көсө, уның хатта трагедияға алып килеү ихтималлығы хаҡында. Ошондай кимәлгә күтәрелергә кәрәк бөгөн, икенсе акценттар, икенсе формалар, алымдар менән беҙҙең халҡыбыҙҙың ғына түгел, ә башҡа халыҡтарҙың да ауыртҡан урындарына баҫырға кәрәк.\nАҡмулланың "Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!" тигән һүҙҙәрен йыш ҡабатлайым һуңғы арала. Режиссураға ла уҡырға кәрәк, артистарҙы ла, тотош халҡыбыҙҙы ла уҡытырға кәрәк. Үкенескә күрә, һуңғы йылдарҙа кешелектең тотош быуыны, хатта бер-ике быуын юҡҡа сыҡты. Уларҙа белемгә ынтылыш юҡ, мейеләре йә аҡса эшләү, йә һыра эсеү тураһында ғына уйлай. Йәмғиәттә әхлаҡһыҙлыҡ хөкөм һөрә. Милләтебеҙҙә насар ғәҙәттәргә эйә булыусылар һаны бер нисә генә булған хәлдә лә, алманы эстән сереткән бәләкәй генә бөжәк кеүек, улар ҙа халыҡты серетә. Мәғариф яңынан түләүлегә әйләнә бара. Үткәндә генә уҡып ултырҙым, баҡтиһәң, хәҙер Рәсәй сит илдән летчиктарҙы эшкә саҡыра икән, сөнки үҙебеҙҙә сәләмәт кешеләр юҡ. Спортҡа килгәндә, ни өсөн беҙҙең фигуристар еңеү яулай алмай, тип аптыраған булабыҙ. Сөнки иң һәләтле тренерҙарыбыҙҙы ситтәр үҙ яғына ауҙарып бөттө. Көнбайыш шул тиклем ҙур көс түкте беҙҙе бөлдөрөү өсөн. Бөгөн ысын мәғәнәһендә нервылар, аҡсалар, иҡтисадтар алышы бара. Туранан-тура үлтермәһәләр ҙә, ниндәйҙер милли ҡиммәттәр нигеҙе юҡҡа сыға. Ә быларға аҡыл менән яраҡлашып өлгөрөүе шул тиклем ауыр. Ошоларҙы уйлайһың да, ярай әле, сәнғәт - театр, музейҙар, картина галереялары бар, тип ҡуяһың. Халыҡ был урындарҙы һаман да изгеләштерә, сөнки уларҙа уның күңеле ял итә. Кеше тын алырға тейеш әҙерәк көндәлек тормоштан. Ә театр, бигерәк тә милли театр, тап ошондай урындарҙың береһе.\nЯңылышырға ла хоҡуғы бар\nӘҙәбиттә шиғырҙар бар, уның ҡыҫҡаһы, оҙоно - поэмаһы бар, проза яратыусылар өсөн романы, повесы бар. Шуның кеүек, театр репертуарында ла төрлө спектаклдәр, әйтәйек, эксперименталь спектаклдәре лә, "Ҡоҙаса"һы ла булһын. Башҡорт театры халыҡтың ҡыҙыҡһыныуҙарын күҙәтергә, әммә милли әҫәрҙәрҙән тыш, Шекспирҙы ла уйнарға тейеш. Үҙ дәүерендә башҡорт тамашасыһы Арыҫлан ағай Мөбәрәковтың Отеллоһын күреп, уның өсөн ҡайғырып, тетрәнеп ҡайтҡан. Улар Отелло өсөн ҡайғырмағандар, ә артистың уйнауына һоҡланып, күңелдәрен байытҡандар. Әгәр ҙә бөгөн тамашасы ҡайһы бер спектаклдәргә һирәк йөрөй икән, был спектаклдең насар булыуы тураһында һөйләмәй, тамашасы өсөн һайлау мөмкинлеге һәр ваҡыт булырға тейеш. Репертуарҙағы төрлө жанрҙағы һәр спектаклгә изге башланғыс, изге ниәт һалынған.\nШулай ҙа театрҙың репертуар һайлағанда яңылышырға ла хоҡуғы бар. Әгәр ҙә гел генә уңышҡа эшләһә, ул театр булмай. Театр - ул бит ижад, театрҙағы ижад, етмәһә, коллектив ижад. Спектакль ҡуйыу өсөн артистары, режиссеры, композиторы, рәссамы, тегеүселәре, һ.б. кәрәк. Умарталағы ҡорттар һымаҡ, уларҙың һәр береһенең үҙ вазифаһы, әммә улар бөтәһе бергә бер умартаны хасил итә. Һуңғы арала спектаклдәргә халыҡ күпләп йөрөй, хатта билеттар алдан һатылып бөтә. Тимәк, халыҡта аң, матурлыҡҡа ынтылыш уяна, улар үҙ асылына ҡайта башланы, тип бик тә ышанғым килә...\nСтаниславский исемендәге премия тапшырыу тантанаһында Алексей Бартошевич Олег Хановтың "Ричард III" спектаклендәге Ричард ролен телгә алып, шулай тигәйне: "Был мин күргән иң яҡшы Ричард! Әйтергә кәрәк, ул бик ҡурҡыныс роль. Сөнки актер геройының яуызлығы тыуҙырған ялтырауыҡҡа әүрәп, уны ниндәйҙер кимәлдә аҡлай башлай. Әммә Хановтың геройы әхлаҡи яҡтан бик яҡшы эшләнгән, сөнки уның геройының ҡылыҡтары өсөн аҡланғыһы ла, ғәфү үтенгеһе лә, хатта көс һәм власть алдында таң ҡалыу теләге лә юҡ. Былар уның ижады тураһында ғына түгел, ә кешелек булмышы хаҡында ла һөйләй". Әңгәмә барышында Олег Закир улы үҙенең ролдәре тураһында артыҡ һүҙ әйтмәһә лә, ошо баһа уны актер булараҡ та, кеше булараҡ та тулыһынса аса, минеңсә. Заман менән бергә үҙгәрергә мәжбүр булған хәлдә лә, XXI быуаттағы милли театрҙың сәхнәһендә тап ана шул әхлаҡлылыҡ, ябайлыҡ, ихласлыҡҡа урын мотлаҡ булырға тейеш.\nЯҙылған: 09.02.15 | Ҡаралған: 1482


Көнгөр өйәҙе — 1781—1923 йылдарҙа Рәсәй империяһы һәм РСФСР-ҙың Пермь губернаһы составындағы административ-территориаль берәмек. Өйәҙ ҡалаһы — Көңгөр.\nКөнгөр өйәҙе Пермь губернаһының көньяҡ өлөшөндә, Урал һыртының көнбайыш яғында урынлаша. Өйәҙ биләмәһе бөтә йүнәлештәрендә лә Чусовая, Сылва һәм башҡа йылғаларҙың яр бейеклеген тәшкил иткән Урал армыттары менән ҡырҡылып үтә. Бейеклектәр араһында иң мөһиме: Сулпан-Киндел — 128 м (420 фут), Саған тауы — 104 м (340 фут), Спасск тауы — 85 м (280 фут). Өйәҙҙең Урал һыртына һәм Чусовая йылғаһына яҡын урынлашҡан көнсығыш өлөшөндә девон системаһына ҡараған ҡара һәм һәүерташлы эзбизташ; өйәҙҙең Сылва йылғаһына һәм уның ҡушылдыҡтарына яҡын ятҡан көнбайыш өлөшө пермь системаһына ҡарай. Көңгөрҙөң, Ҡылас ауылының һәм башҡа урындарҙың тирә-яғы бик ҙур гипс ҡатламдарынан һәм эзбизташ плиткалы таштарҙан тора. Көңгөрҙән өс километр алыҫлыҡта, Сылва йылғаһының ярында — иҫ киткес Боҙ тауы: тау гипстан тора; һыу тәьҫире арҡаһында тауҙа бик ҙур мәмерйә барлыҡҡа килгән (Көңгөр мәмерйәһе), мәмерйәне академик Лепехин килеп күргән һәм тасуирлаған.\n1708 йылдың 18 декабрендә Көнгөр өйәҙе территорияһы яңы ойошторолған Себер губернаһы составына ингән.\n1719 йылдың 29 майында Себер губернаһы составында Вятка провинцияһы булдырыла. Провинция составына ҡ ҡала ингән: Хлынов (Вятка) — 6511 йорт, Кай-1195 йорт һәм Көңгөр −3202 йорт, Вятка провинцияһы 7 тора дистриктан (өйәҙҙәрҙән) торған: Хлынов, Слобода, Котельнич, Орел, Шестаков, Кайгород һәм Көнгөр.\n1781 йылдың 27 ғинуарынан Көнгөр өйәҙе Пермь өлкәһенең Пермь наместниклығы составында булған.\n1796 йылдың 12 декабренән Көнгөр өйәҙе — Пермь губернаһы составында.\n1890 йылда өйәҙҙә 379 фабрика һәм завод була, предприятиеларҙың етештереү күләме 1 142 379 һум тәшкил иткән, эшселәр һаны — 2 188. Производствоның байтаҡ өлөшө (954 386 һум) ике тау заводына тура килә: Серебрянка (ҡаҙна тимер ҡойоу; 972 эшсе) һәм Кын (шәхси, суйын ҡойоу һәм тимер яһау; 530 эшсе). Бынан тыш, утҡа сыҙамлы балсыҡ етештереүсе 2 баҙ, уларҙың етештереү күләме — 10 128 һум, 86 эшсе; 4 сүс арҡан изделиелары фабрикалары, етештереү күләме — 35 000 һум, 81 эшсе. Башҡа сәнәғәт предприятиелары: 14 күн заводы, 16 тире эшкәртеү һәм һарыҡ тиреһен эшкәртеү, 20 кейеҙ, 32 фаянс, 28 кирбес заводтары, 143 тирмән. Көңгөр һәм уның округы фабрика күн сәнәғәте менән сәнәғәттең күп кенә һөнәрселек тармаҡтары тығыҙ бәйләнгән була: тире биҙәү, аяҡ кейеме тегеү, шуруп ҡойоу производствоһы һәм башҡалар. Ҡалдыҡтарҙы эшкәртеү өсөн кейеҙ һуғыу (күндән айырып алған йөндө кейеҙ итеп эшкәртеү) һәм елем әҙерләү (клееваренный) производстволары булдырыла. Өйәҙҙә иң киң таралған кәсеп — итексе һөнәрселек кәсебе; ялланған эшселәр ҙә була. Кейеҙ йәйеү производствоһы һөнәрселек кәсебе булараҡ бөлгөнлөккә төшкән була; Урал тимер юлын үткәргәнгә тиклем кәсепселәрҙең төп етештергән изделиеһы— тирлек йәки ҡамыт кейеҙе — бик күп һәм юғары хаҡ менән һатылған. Машиналар һәм игенселек ҡоралдары етештереү, башлыса һөрөү ҡоралы һәм елгәргес (Көнгөр өйәҙе һәм уның менән сиктәш булған Пермь өйәҙендә ҡурашым һуҡаһы етештерелгән), экипаж тәгәрмәстәрен, саналар, ағас һауыт-һаба, һандыҡтар эшләү крәҫтиән производствоһы үҫеш ала.\nБашҡа учреждениелар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Көңгөр_өйәҙе&oldid=912287 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 19:35 8 октябрь 2019 үҙгәртелгән.


Полиция менән берлектә » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Полиция менән берлектә\nУл көндө ҡабул итеүгә өс кеше яҙылғайны. Мөрәжәғәт итеүселәргә проблемаларын хәл итергә хоҡуҡи ярҙам күрһәтеләсәк. Шулай уҡ ҡаланың 1-се лицейында полиция класы булдырыу тураһында ла тәҡдим яңғыраны.\nРәшиҙә Искәндәр ҡыҙы, Өфө дәүләт техник авиация университеты ректоры Морат Ғөзәиров ҡатнашлығындағы эш төркөмө полиция етәкселеге менән берлектә урындағы Йәмәғәт советының башҡарылған эше тураһында отчеттарын тыңланы. Учалы районы буйынса Эске эштәр министрлығы эргәһендәге Йәмәғәт советы 2009 йылда ойошторолған. Уға ойошма-предприятие етәкселәре, киң мәғлүмәт са-ралары хеҙмәткәрҙәре, сәйәси партиялар, йәмәғәт берләшмәләре вәкилдәре инә. Совет ағзалары квартал һайын ултырыштар уҙғара, халыҡтың мөрәжәғәтен ҡарай, оператив-профилактик сараларҙа ҡатнашалар. Халыҡ дружиналарын ойоштороу тураһында күптән түгел ҡабул ителгән федераль һәм республика закондарын тормошҡа ашырыу, ошо йәһәттән халыҡ фекерен өйрәнеү, йәмәғәт тәртибен һаҡлау һәм нығытыу эшендә йәмәғәт формированиеларының роле хаҡындағы мәсьәләләр буйынса кәңәшмә барышында етди һөйләшеү булды. Республика Йәмәғәт советы ағзалары ра-йоныбыҙҙа булдырылған ирекле халыҡ дружиналарының эшмә-кәрлегенә юғары баһа бирҙе. Бөгөн был составҡа 256 кеше инә, улар 16 ауыл ултырағында тәртип һаҡлайҙар.\n- Ҡала-райондарҙа Йәмәғәт советтарының эшмәкәрлеге яҡшы бара. Учалыға килер алдынан Архангелдә, Белоретта булдыҡ. Эштең яйға һалынғаны шатландыра, - тине Рәшиҙә Искәндәр ҡыҙы.\nЭш сәфәре барышында Рәшиҙә Солтанова Учалы эске эштәр бү-легенең хоҡуҡ һаҡлау структуралары менән яҡындан танышты. Дежур, участка уполномоченныйҙары, тикшереү бүлектәрен, ваҡытлыса тотоу изоляторын ҡараны, полиция хеҙмәткәрҙәре менән аралашты.\n- Республика буйлап күп йө-рөргә тура килә. Төрмәләргә, изоляторҙарға йыш барабыҙ, тот-ҡондар менән һөйләшәбеҙ. Йән өшөткөс яҙмышлы кешеләр менән осрашабыҙ. Әле иң ҡыуандырғаны - изоляторҙа ултырғандар ара-һында ҡатындарҙың булмауы. Сөнки беҙ булған урындарҙа берәү булһа ла осрай. БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе булараҡ, төрмәгә эләккән ҡатындарҙың яҙмышына битараф түгелмен. Енәйәттәр башлыса ғаилә-ара низағ, эскелек арҡаһында ҡылына. Ир-егеттәр нигеҙҙә ҡатындарын туҡмап, йәиһә үлтереп тимер сым артына эләгә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа ҡалышмай. Мәҫәлән, шундай осраҡ булды. Ҡатыны ирен үлтерергә 30 мең һумға кеше яллай. Хоҡуҡ органдары ваҡытында енәйәтте иҫкәртә. Ҡатын ҡылмышын былай тип аңлата: «Эсте, һуғышты, түҙер әмәлем ҡалманы». Үҙен 13 йылға, ә уның әшнәһен 10 йылға хөкөм иттеләр.\nТағы бер хәл. Ҡатын иренә 21 тапҡыр бысаҡ менән сәсә. Сәбәп шул уҡ - сыҙамлығы ҡалмаған. Ошондай аяныслы хәлдәрҙе булдырмаҫ өсөн ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу, һаҡлау өҫтөндә эшләргә кәрәк. Бөгөн ул дәүләт әһәмиәтендәге көнүҙәк мәсьәлә булып тора, - тине Рәшиҙә Искәндәр ҡыҙы.\n17-28 ноябрҙә Башҡортостанда «Үлем менән ҡайҙа сауҙа итеүҙәрен хәбәр ит!» Бөтә Рәсәй наркотиктарға ҡаршы акцияның икенсе этабы уҙа. Уның маҡсаты -... Тотош уҡырға


Республика уҙышсыһы «Смоленск ҡулсаһы»нда иң етеҙе булды // Спорт | новости башинформ.рф\nРеспублика уҙышсыһы «Смоленск ҡулсаһы»нда иң етеҙе булды\n17:43, 3 августа 2015 Спорт\nФото: Рәсәй ҡулса уҙышы\nӨФӨ, 2015 йыл, 3 август. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Виктория Гаврилова/.\nОктябрьскийҙан Альберт Ғәйнуллин сираттағы Рәсәй ҡулса уҙышында йәнә ярышташтарына бер ниндәй ҙә өмөт ҡалдырманы. 85-се һары-ҡара төҫтәге «Калина» һигеҙенсе позициянан уҡ алға сыҡты һәм финиш һыҙығына тиклем алдынғылыҡты бирмәне.\nФиништан һуң пилоттарҙы төрлө төҫтәге флагтар менән сәләмләйҙәр. Шулай итеп, «Смоленск ҡулсаһы»нда зәңгәр, аҡ һәм йәшел флагтар күтәрелде.\nКиләһе уҙыш 4-6 сентябрҙә Волоколамск янындағы Moscow Raceway автодромында үтә.\nАвгуст айындағы һуңғы ял көндәрендә Альберт Ғәйнуллин Ҡазанда ралли буйынса ярыштарҙа үҙенең ҡаҙаныштарын иҫкә төшөрәсәк.\nТеги: автоспорт,ҡулса уҙышы


Оло ҡорға йыйыла башҡорттар\n28 Июнь 2019, 11:15\n28-29 июндә V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы үтә.Ҙур йыйын алдынан быға тиклем үткән ҡоролтайҙар тарихына күҙ һалып үтәйек.\nI Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 1995 йылдың 1-2 июнендә Өфө ҡалаһында үтә. Башҡортостандың һәр ҡала һәм районынан, Рәсәйҙең 10 республикаһы һәм 18 өлкәһенән, Венгрия, Германия, Ҡытай, Перу, Польша, АҠШ, Төркиә, Финляндия, Швейцария һәм Көньяҡ Африка Республикаһынан бөтәһе 806 вәкил ҡатнаша. Ҡоролтай барышында 10 секция эшләй.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты һәм уның рәйесе итеп яҡташыбыҙ, БР Фәндәр академияһы академигы, археолог Нияз Мәжитов һайлап ҡуйыла.\nII Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 2002 йылдың июнендә Өфөлә үтә. Уның эшендә республика, ил төбәктәренән, 19 сит илдән 800-ҙән ашыу кеше ҡатнаша. 12 секцияла республиканың дәүләт органдарына милли сәйәсәт, милләт-ара мөнәсәбәт, милли мәҙәниәт һәм рес-публика халыҡтары телдәрен артабан камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр индерелә.\nIII Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 2010 йылдың 10-11 июнендә Өфөлә үтә. Унда Башҡортостандан, Рәсәйҙең 33 төбәгенән, 19 сит илдән, шул иҫәптән АҠШ, Бразилия, Германия, Израиль, Италия, Канада, Төркиә, Япония һәм БДБ илдәренән 800-ҙән ашыу вәкил ҡатнаша.\nIV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы 2015 йылдың ноябрендә Өфөлә уҙғарыла. Ҡоролтайҙың эшендә 400 делегат ҡатнаша. Сара барышында 7 секция эшләй.\n28-29 июндә Башҡортостан V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы делегаттарын ҡабул итә. Йыйын Өфөлә һәм Ишембай районында, бөтә донъяға билдәле шиханыбыҙ Торатау янында үтәсәк. Рәсәй төбәктәренән - 157, сит илдәрҙән 58 делегат саҡырылған. Башҡортостандың район-ҡалаларынан 295 кеше делегат итеп һайланды.\nРайондан ҡоролтай эшендә район башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе Фаил Зәйнетдинов, Ғафури табындары ойошмаһының идара рәйесе Ғәлинур Ҡалмырҙин, шәхси эшҡыуар, әүҙем йәмәғәтсе Хәннән Ишмырҙин, Еҙем-Ҡаран ауыл биләмәһенән Ғафури йәштәре ойошмаһы ағзаһы Илмир Мөхәмәтйәнов ҡатнаша. Ҡоролтайҙың үҙенсәлеге шунда – секция ултырыштары ябай һөйләшеүгә һәм резолюция ҡабул итеүгә генә ҡайтып ҡалмай, делегаттар милләт киләсәген күҙаллаған өр-яңы проекттар, Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы өҫтөндә эшләйәсәк.


Республика хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү өсөн федераль бюджеттан 403 миллион һумдан ашыу аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:32, 25 мая 2015 Йәмғиәт\nРеспублика хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү өсөн федераль бюджеттан 403 миллион һумдан ашыу аласаҡ Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 25 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостан хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлекте кәметеү өсөн федераль бюджеттан 403,832 миллион һумдан ашыу аласаҡ. 2015 йылға өҫтәмә саралар программаһы республика Хөкүмәте тарафынан раҫланған һәм рәсми хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.\nТеги: мәшғүллек,эшһеҙлек,хеҙмәт баҙары


Петиция · Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов: Әйҙәгеҙ бөтәбеҙ бергә ағайыбыҙға рәхмәт әйтәйек! · Change.org\nӘйҙәгеҙ бөтәбеҙ бергә ағайыбыҙға рәхмәт әйтәйек!\nАйнур Вахитов создал(а) эту петицию, адресованную Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов\nҠәҙерле Мортаҙа ағайыбыҙ!\nТыуған көнөң менән ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ. Һеҙ беҙҙең бөтәбеҙ өсөн дә мөһим урын тотаһығыҙ. Беҙ һеҙгә уңыш һәм үҫеш теләйбеҙ. Йылдар үтә, ә Һеҙ һаман элеккесә үҙ-үҙегеҙгә ышанған һәм көслө булып ҡалаһығыҙ. Тыуған илегеҙгә булған һөйөү һәм патриотизм тойғоһо күптәргә өлгө. Һәҙерге ваҡытта һеҙҙең һымаҡ ил атаһы юҡ.\nИрек Ишмөхәмәт улы әйткәнсә, бөтәбеҙ ҙә Һеҙҙең батырлығығыҙ һәм ныҡлы рухлы булыуығыҙ алдында баш эйәбеҙ!\nМортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов: Әйҙәгеҙ бөтәбеҙ бергә ағайыбыҙға рәхмәт әйтәйек!\nCегодня Айнур рассчитывает на вас\nАйнур Вахитов нуждается в вашей помощи с петицией «Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимов: Әйҙәгеҙ бөтәбеҙ бергә ағайыбыҙға рәхмәт әйтәйек!». Айнур и 117 участников этой кампании рассчитывают на вас сегодня.


Радий Хәбиров Шереметьево аэропортындағы фажиғәгә бәйле ҡайғы уртаҡлашты - Правительство Республики Башкортостан\nМурманск өлкәһе губернаторы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Андрей Чибис исеменә ебәрелгән телеграммала былай тиелә:\n«Республика халҡы һәм үҙемдең исемдән Шереметьево аэропортындағы авиафажиғәлә һәләк булғандарҙың ғаиләләренең, туғандарының һәм яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашам. Фажиғә тураһында хәбәр Башҡортостан халҡын тетрәндерҙе. Беҙ Мурманск өлкәһендә йәшәүселәр менән бергә ҡайғырабыҙ. Һәләкәттә зыян күргәндәргә тиҙерәк һауығыуҙарын теләйбеҙ Зыян күргәндәрҙең һәммәһенә лә тиҙерәк һауығыуҙарын теләйбеҙ. Был фажиғә ҡағылған һәр кемгә беҙҙең теләктәшлек һүҙҙәрен еткереүҙе һорайым. һеҙгә сабырлыҡ, ныҡлыҡ һәм рух көсө».


Баш ҡалала пенсионерҙар өсөн Халыҡ лекторийы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала пенсионерҙар өсөн Халыҡ лекторийы асылды\n10:05, 2 ноября 2012 Йәмғиәт\nБаш ҡаланың Халыҡ лекторийы – Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы менән Өсөнсө быуын халыҡ университеты сиктәрендә тормошҡа ашырылған йәнә бер проект.\nРәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалы директоры Рөстәм Әхмәҙинуров һүҙҙәренсә, бында гаждандар өсөн аҙна һайын лекциялар ойоштороу планлаштырыла.\n— Тәү сиратта, был лекциялар Өсөнсө быуын халыҡ университетында белем алған өлкән йәштәге кешеләр өсөн пенсионерҙарға социаль хеҙмәттәр күрһәтеү мәсьәләләре буйынса Өфө хакимиәте етәкселәре һәм ҡала Советы депутаттары ҡатнашлығында үткәрелә, — тине Рөстәм Әхмәҙинуров.\nХалыҡ лекторийында тәүгеләрҙән булып Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов лекция уҡыны.\n— Бөгөн Өфөлә 270 мең пенсионер йәшәй, — тине ҡала мэры. – Оло йәштәге кешеләрҙең тормошон лайыҡлы, ҡыҙыҡлы итеү, уларҙың ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү Өфө хакимиәте менән тормошҡа ашырылған социаль сәйәсәттең төп йүнәлеше булып тора.\nБер сәғәтлек лекция барышында Ирек Ялалов ололарға төҙөлөштәге, ҡулланыусылар баҙарындағы хәл тураһында һөйләне, хеҙмәт баҙары, демография темаларына туҡталып үтте. Пенсионерҙар торлаҡ-коммуналь хужалыҡтағы хәл, инвестициялар йәлеп итеү, Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттарына әҙерлек хаҡында ҡыҙыҡһынды.\nРөстәм Әхмәҙинуров билдәләүенсә, 2012 йыл аҙағынаса Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфөләге филиалында пенсионерҙар өсөн Йәмәғәт һаулығы үҙәген асыу планлаштырыла, ә 2013 йылдан алып бында буласаҡ әсәләр өсөн лекторий ойоштороласаҡ.\nКиләсәктә лекцияларҙы онлайн-режимда үткәреү планлаштырыла. Бөгөн Өфөлә Өсөнсө быуын халыҡ университетында 4,5 меңдән ашыу кеше белем ала.\nТеги: өсөнсө быуын халыҡ университеты


Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ш. Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты УРАЛ МИРАС улы ИҘЕЛБАЕВ «Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуға 100 йыл» юбилей миҙалы менән бүләкләнде!\nҺеҙгә ныҡлы сәләмәтлек, шатлыҡ-ҡыуаныстар, ғаилә именлеге, илһамлы тормош һәм уңыштар теләйбеҙ!\nКисә, 29 октябрь, «Башҡортостан» дәүләт концерт залында «90-сы йылдар төркөмдәре» тип аталған РЕТРО КОНЦЕРТ уҙҙы.\nУнда Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әминә Ивний ҡыҙы Шафиҡова 90-сы йылдарҙа ҙур популярлыҡ яулап өлгөргән төркөмдәрҙең етәкселәренә «Башҡортостан Республикаһы ойошторолоуға 100 йыл» исемле юбилей миҙалдарын тапшырҙы.\nУлар араһында «Аҡйондоҙ» төркөмө лә бар. «Аҡйондоҙ» төркөмөн ойоштороуға танылған композитор, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Ш. Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты Урал Иҙелбаев һәм күп йылдар беҙҙең театрҙа эшләп киткән актер, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы, Ш. Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы лауреаты Азат Йыһаншин күп көс һала.


Ҡулыбыҙҙа—көс, телебеҙҙә доға булһын\nӨйөңдә 3 көнгә етерлек ризығың булһа, һин был донъяла иң бай кеше тиелә дини хәҙистәрҙә. Аллаға шөкөр, байҙар рәтенә инәбеҙ. Әммә төрлө хәлдәр арҡаһында ауыр хәлгә тарыусылар арабыҙҙа юҡ түгел.\nТап бына шундайҙарға ярҙам итеү маҡсатында Сибай ҡалаһында 2018 йылдың декабрендә «Тормош аҙығы» мәрхәмәтлек хәрәкәте ойошторолған.\n—«Тормош аҙығы» мәрхәмәтлек фонды ассоциацияһы—ирекле хәрәкәт. Беҙ ошо фонд ҡанаты аҫтында эшләйбеҙ һәм аҙнаһына бер мәртәбә мохтаждарҙы ашатабыҙ,—ти ҡаланың «Тормош аҙығы» ойошмаһы етәксеһе Илшат Ильясов.—Мәрхәмәтлек темаһы беҙҙең өсөн һәр ваҡыт яҡын һәм мөһим. Изгелек, толерантлыҡ, кешегә уның социаль ҡатламына, милләтенә һәм донъяға ҡарашына ҡарамай гуманлы мөнәсәбәт фәлсәфәһенә таянған «Тормош аҙығы» Бөтә Рәсәй хәрәкәтенә битараф ҡала алманыҡ. Илебеҙҙең төрлө ҡалаларында ошо хәрәкәтте ойоштороусылар менән осрашҡандан, Өфө, Күмертау, Салауат ҡалалары ойошмаларының тәжрибәһен өйрәнгәндән һуң, беҙ ҙә ошо юҫыҡта эшләй башланыҡ. Ауыр тормош хәленә тарыусы ғаиләләр хаҡында кешеләр «Бәйләнештә» социаль селтәрендәге төркөмөбөҙгә яҙып белгертә, ирекмәндәргә шылтыратыусылар ҙа табыла. Шуныһы ҡыуаныслы: Рәсәйҙә был хәрәкәт киң ҡолас йәйә бара. Хатта бер ҡалала эшҡыуар мәрхәмәтлек ойошмаһына икмәк бешереү цехын биреп ҡуйған.\nИльясовтар иһә әлегә йылы ашты шәхси йорттарында, таныштарында әҙерләй. Изге Рамаҙан айы барышында улар ҡалала 19-сы тапҡыр ризыҡҡа мохтаждарҙы ашатып, үҙҙәренә сауап алған. Fаилә парына ирекмәндәр ярҙам итә. Изгелек ҡылырға теләүселәр һәр ваҡыт табылып тора. Аш, икенсе блюдоларҙы Илшат үҙе бешерә.\n—Аш-һыуҙы әҙерләгәндә уға бөтә күңелеңде һалырға кәрәк бит ул,—ти етәксе йылмайып. Ә ҡамыр аштарын, тәм-том өсөн ҡатыны Гөлназ яуап бирә. Йәшелсә-емеште йыуыу, турау, әҙер ашты урын-еренә еткереү кеүек вағыраҡ мәсьәләләрҙе ирекмәндәр башҡара. Изге эш эшләргә теләүселәр табылып тороуына етәкселәр ихлас ҡыуана.\n*Мәҡәләнең тулы вариантын гәзитебеҙҙең 20-се һанында уҡығыҙ.\nҺүрәттә: Илшат Ильясов.


Владимир Путиндан – "Ата-әсәлек даны" ордены\nҒәҙәттә, күп балалы ғаиләләр тураһында һүҙ сыҡһа, шунда уҡ күҙ алдына ауыл килеп баҫа. Ҙур өй, иркен ишек алды, ә унда бала-саға сыр-сыу килеп уйнай. Баҡтиһәң, ҡалала төпләнеп тә, фатирың һәр саҡ бала тауышынан тынмаҫҡа мөмкин. Мәҫәлән, ете балаға ғүмер бүләк иткән Лариса һәм Алексей Һайрановтар барыһына ла өлгө күрһәтеп Өфөлә йәшәй. “Һай, бынамын тигән ғаилә ул Һайрановтар!” – тиҙәр.\nВладислава Александровна билдәләүенсә, алма ағасынан йыраҡ төшмәй тигән мәҡәл тап Һайрановтарға ҡағыла. Уларҙың бер балаһы ла ҡул ҡаушарып ултырмай, киреһенсә, һәр саҡ нимә менәндер мәшғүл. Анастасия һәр яҡлап та килгән, спорт менән шөғөлләнә, төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, призлы урындар яулай, яттан шиғыр һөйләүҙә уға етеүсе юҡ.\n– Мәҙәни йәһәттән шул хәтлем юғары ғаилә, мәктәп тормошондағы сараларҙың уртаһында ҡайнай Һайрановтар, – ти Владислава Зверева. – Улай ғына ла түгел, улар үҙҙәренең фекерҙәрен ваҡытында әйтеп, тәҡдимдәрен еткереп тора.\nЕте балаға өлгөлө тәрбиә биргән Һайрановтарҙы бөгөн ил Президенты Владимир Путин янына Кремль һарайына саҡырҙылар. Тантанала уларға “Ата-әсә даны” ордены һәм 100 мең һум күләмендә аҡса тапшырылды.


Электромобилдәргә һалым бөтә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Электромобилдәргә һалым бөтә\nЭлектромобилдәргә һалым бөтә 05.08.2016 // Йәмғиәт\nРәсәй Хөкүмәтендә экологик йәһәттән иң таҙа автотранспорт төрө – электромобилгә ҡағылышлы план әҙерләнде. Ул 2025 йылға тиклем иҫәпләнгән. Проект киләсәктә ошо транспорт төрөн һайлағандарға ташлама биреүгә арналған.\nБелгестәр фекеренсә, документ проекты халыҡты электромобилде күпләп һатып алыуға дәртләндерәсәк. Бындай төр машина хужаларының хоҡуғы таксистарҙыҡына тиңләштерелеп, уларға йәмәғәт транспорты өсөн тәғәйенләнгән барлыҡ һыҙаттарҙа йөрөргә рөхсәт итеү күҙаллана. Ҡалала, мөмкинлеге сикләнгән граждандарға кеүек үк, машиналарҙы ҡалдырыу өсөн бушлай махсус урындар булдырыласаҡ. Түләүле юлдарҙа ла уларға 50-нән алып 100 процентҡа ҡәҙәр ташлама ҡаралған. Әле бындай хоҡуҡтан “Ашығыс ярҙам” һәм башҡа хеҙмәттәр машиналары файҙалана. Транспорт һалымы йәһәтенән дә бер аҙ аҡса кеҫәлә ҡаласаҡ. Уны тулыһынса бөтөрөргә тәҡдим итәләр.\nПрограммала уларҙы ил күләмендә заправкалау селтәре булдырыу тураһында ла һүҙ алып барыла. Ер бүлеп биреү мәшәҡәттәре ябайлаштырыла.\nБөгөн донъяла 1,26 миллион электромобиль иҫәпләнә, шуның 650-һе Рәсәйҙә теркәлгән. Шулай ҙа Хөкүмәттә уның һаны тиҙ артасағына ышаналар. Илдә 60-лап электр менән заправкалау майҙансығы төҙөлгән, ә ике-өс йылдан уның меңәрләгән булырына өмөт ҙур.\nХәҙер номер бирелмәй\nТиҙҙән Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһында теркәү һандары биреү бөтөнләй туҡтатыласаҡ. Уның урынына шоферға теге йәки был номер тәғәйенләнеүе хаҡында СТС (транспорт сараһын теркәү танытмаһы) тоттороласаҡ.\n“Тимер ат” хужаһына номерҙы үҙенә рәсми ойошмаларҙа эшләтеп алырға тура киләсәк. Бөгөн бындай фирмалар дубликат етештереү менән шөғөлләнә. Белгестәр фекеренсә, был яңылыҡ ҡаҙна аҡсаһын һаҡсыл тотонорға һәм автомобилде иҫәпкә ҡуйыуҙы тиҙләтергә мөмкинлек бирәсәк.


Хәтерҙә тотор хикмәттәр | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Ғибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр > Хәтерҙә тотор хикмәттәр\nЭкстремизм хаҡында »\nХәтерҙә тотор хикмәттәр\n«Файҙалы бер эшкә тотонһаң, ул дауамлы булһын, дауамлы ғәмәлдәр бәндәгә изге ниәттәрен бойомға ашырыу мөмкинлеге бирә».\n«Ҡулдарығыҙ хәрәмгә ҡағылмаһың, ҡолаҡтарғыҙ, хәрәм тураһында, ишетмәһен, аяҡтарығыҙ хәрәмгә ҡағылышлы ерҙәргә баҫмаһын, ашҡаҙанығыҙға хәрәм инмәһен, телегеҙ юҡ-бар һүҙ һөйләмәһен, бөтә тәнегеҙҙе хәрәмдән һаҡлай күрегеҙ. Һаҡлай белмәһәгеҙ, харап булыуығыҙ бар. Әгәр ҙә күҙҙәрегеҙ, үҙегеҙ ҙә аңғармаҫтан, хәрәм нәмәләрҙе күреп ҡалһа, бында гонаһ юҡ. Әммә күргән нәмәгеҙгә ҡабат-ҡабат ҡарау – гонаһ. Хәрәм нәмә күреү менән ҡараштарығыҙҙы, ситкә йүңәлтегеҙ», — тигән.\nХәрәмдәрҙән дә хәүефлерәк, нәмә Исламда — ата-әсә хаҡын танымау.\nҮҙенең хаҡ илсеһе Мусаға, ғәләйһис-сәләм, Аллаһы Тәғәлә әйтә:\n— Эй, Муса! — ти. — Ата-әсәһенә баш бирмәгән кешенең телен киҫ, әгәр ҙә инде уларҙы башҡа берәр төрлө рәнйетә ҡалһа, рәнйеткән ерен өҙөп ташла. Ата-әсәһенә күндәм булған кеше алдында Йәннәттәрҙең ике ҡапҡаһы асып ҡуйыла, ата-әсәһенә баш бирмәгән кеше алдында ла ике ҡапҡа асылып ҡуйылыр, әммә ул ҡапҡалар Йәһәннәмгә илтер. Ата-әсәләре ғәҙел була белмәгән, ҡаты бәғерле булған хәлдә лә, уларға ҡаршы тороп, дорфалыҡ күрһәтеүгә рөхсәт юҡ.\nГонаһтар араһында иң ауыры һәм иң олоһо — ата-әсәң һиңә өндәшкән ваҡытта, тиҫкәрелек менән уларға яуап бирмәүең. Асыуҙары ҡабарып, һиңә ҡысҡыра ҡалһалар ҙа өндәшмәй тор.\nҺинең бәхетле булыуың да, бәхетһеҙлегең дә улар ҡарамағында. Әгәр ҙә ата-әсәң олоғайып, йәки ауырып китһә — тәрбиәңдән ташлама.\n«Йәннәт, — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм, — әсәләрҙер аяҡ аҫтында».\n«Эй, Муса! — тигән Аллаһ. — Ата-әсәләре ҡәнәғәт булған балалар менән Мин дә ҡәнәғәтмен.\n«Ата-әсәләр менән яҡшы мөнәсәбәттә булыу нәфел намаҙҙары, нәфел ураҙалары, хаж һәм ғөмәрә хажынан да яҡшыраҡ. Ата-әсәһенә хеҙмәт күрһәтә белгән кешенең тормошо бәрәкәтле, ғүмере оҙонораҡ буласаҡ, ата-әсәгә баш бирә белмәгәндәрҙең, киреһенсә — йәшәүе мәғәнәһеҙ, ғүмере ҡыҫҡа булыр. Улар — Аллаһтың ләғнәтенә юлыҡҡан кешеләр».\nҠәғбәтуллаға барып, тәүәф ҡылып йөрөгәндә Хәсән Әл-Басри арҡаһына кәрзин аҫып, мосолмандар менән бергә Ҡәғбә тирәләй тәүәф ҡылып йөрөгән бер кешене күрә: «Дуҫ кеше! Әгәр ҙә арҡаңдағы был йөктө ҡуйып торһаң, тәүәф ҡылырға ла еңелерәк булмаҫ инеме?» — ти. «Һинең йөк тип атағаның — ул минең атайым. Тәүәф ҡылыр өсөн тип, мин уны Димәшектән етенсе тапҡыр алып киләм. Ул мине иманға һәм иман талаптарын үтәргә өйрәткән, Ислам тәрбиәһе биреп үҫтергән зат», — ти кеше.\n«Һин уны бына ошолай тәүәф ҡылыу өсөн Ҡиәмәт көнөнә тиклем йөрөтә алаһың, әммә шуны ла бел: ғүмереңдә тик бер генә тапҡыр атайыңдың кәйефен ҡырыр булһаң, бөтә был тырышлыҡтарың юҡҡа сығыр. Киреһенсә, ғүмереңдә бер тапҡыр ғына атайыңа һөйөнөс бирер булһаң, һинең әллә күпме игелегеңә бирелер әжер-сауаптарҙы да алмай ҡалмаҫһың», — ти Хәсән Әл-Басри, Фәҡирҙәргә, сабыйҙарға, ололарға ҡарата мәрхәмәтле бул. Юлыңда бер сабый күрһәң: «Был сабыйҙың бит бер гонаһы ла юҡ, ә мин гонаһтарға батып бөткәнмен. Шул сәбәпле, был бала минән яҡшыраҡ», — тип уйланып ал. Олоғайған бер мөьмин-мосолманды күреп ҡалһаң да: «Был бит ғибәҙәттә минән күберәк торған, шуға уның күңеле лә минекенән яҡшыраҡ», — тип уйлап ҡуй. Мосолмандарҙан динде яҡшы белгән бер ғалимды осратһаң, күңелеңдә: «Мин наҙанмын, ул минән күберәк белә, тимәк, дәрәжәһе лә олораҡ», — тигән уй сағылып үтһен. Бер наҙанды күреп ҡалһаң да: «Был бит белмәүе сәбәпле, гонаһҡа батып йөрөй, ә мин белгән көйө гонаһ эшләйем. Тимәк, ул да минән яҡшыраҡ», — тип фекереңде эшкә ек.\nБөтөнләй иманы булмаған бер әҙәмде күрһәң дә: «Был әҙәмдең дә иманға килгән хәлдә донъянан үтеп китеүе бар, ә мин иман менән үтерменме? Белеп булмай. Был йәһәттән ҡарағанда, әле иманға килмәй йөрөгән кеше лә бит минән өҫтөнөрәк була түгелме һуң?» — тип игелек эшләп ҡалырға ашыҡ.\n«Тәкәбберлек менән морон күтәреп, йөрөмәһәң, мосолмандар алдында маһайып, кәпәренеп бармаһаң, Аллаһ ҡаршыһында ла дәрәжәң юғары булыр».\n«Аллаһтың асыуына юлыҡмайым тиһәң, мал-мөлкәте күптең байлығына күҙ һалып ҡына торма, ейер ризығын күкрәк көсө, маңлай тире менән эшләп тапҡандарҙан ғибрәт ал. Шул ваҡытта үҙеңә биреп кенә торған бәрәкәттәре өсөн Аллаһы Тәғәләнең үҙенә лә шөкөр итә белерһең».\nМал-мөлкәттәр тапҡанда һәм дәрәжәләргә, дан-шөһрәттәргә өлгәшеп йәнеңде кер менән күмгәндә лә, ғибәҙәт тураһында ла онотма.\n«Тормошо етеш ваҡытта бәндәнең иманы зәғифләнеүсән», — тигән.\nКешенең малы ла булһын, иманына ла зыян килмәһен, тиң өйрәтә дин.\nБынан ике мең йыл ярым замандар, элек йәшәгән ғалим Геродот беҙгә бик фәһемле бер хикәйәт яҙып ҡалдырған:\n«Бөтә донъяны яулап, халыҡтың малдарын талап, аҡыл эйәләрен дә үҙенә буйһондороп алғас, Крез батшаһ Солон исемле бер философты ҡунаҡҡа саҡыра, дәүләтен күрһәтә.\n— Әй, Афинанан килгән ҡунағым! Беҙ һинең аҡыл эйәһе булыуыңды, аҡыл йыйып, күп илдәр, күп ерҙәр үтеп ҡайтыуыңды беләбеҙ, юлдарҙа йөрөгән ваҡыттарыңда донъяла иң бәхетле тип һаналырлыҡ берәр зат күрмәнеңме? — ти. «Юҡ, һинән дә бәхетлерәге булмаҫ», — тигән яуап алырға теләй.\n— Күрҙем, — ти аҡыл эйәһе, — ул Афинала йәшәй.\n— Нимәһе менән уны иң бәхетле кеше тип һанайһың? — ти батша.\n— Был кеше, — ти ғалим, — иле сәскәгә күмелгән тыныс йылдарҙа йәшәне, игелекле балалар үҫтерҙе, ейән һәм ейәнсәрҙәренең дә һау-сәләмәт ғүмер итеүҙәрен күреп өлгөрҙө, мал-мөлкәте лә етерлек ине. Беҙҙең ҡарашыбыҙса, үлеме лә үкенесле булманы — илен һаҡлап, дошмандарын да ҡасып китергә мәжбүр итеп, бөтә халыҡ алдында хөрмәт ҡаҙанып, батырҙарса һәләк булды.\nБатшаның асыуы ҡабара:\n— Афинанан килгән ҡунағым! Һинең уйыңса, минең бәхетем шул ябай ғына кешеләрҙеке кеүек тә түгелме ни? — ти ул.\n— Һеҙҙә кәмселектәр бар. Һеҙҙең Аллаһ тип табынғандарығыҙ — көнсөл һәм күңелдәргә шом һалып ҡына торған тораташтар булыуын белгән кешенән һин бәндә тормошо тураһында һорайһың. «Кеше тормошо, ғәҙәттә, 70 йыл менән сикләнә. Көндәр һаны менән иҫәпләгәндә ул 2550-нән артып китә. Шул көндәрҙең береһе лә икенсеһенә оҡшап бөтмәй — һәр береһе үҙенсә яңы, малы самалы булһа ла, йәне тыныс, алдағы көндәргә өмөтө яҡты, иманы камил кеше донъяны үҙ ҡулында тотҡан (йәки ҡулымда тотам тип уйлаған) батшаға ҡарағанда бәхетлерәк», тигән фекерҙе аңлатып бирергә теләй хикмәт эйәһе.\nБатша уны өйөнән ҡыуып сығара.\nШул замандарҙан һуң тағы ла мең йыл самаһы ваҡыт үткәс, пәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, маңлай тирен түгеп мал тапҡаны һәм мал табыуҙа ярҙамынан ташламағаны өсөн Аллаһҡа шөкөр итеп, донъяны Ахирәттең игелегенә әйләндерә белгән кешенән дә бәхетлерәк зат булмауына дәлилдәр ҙә килтереп, өммәтенә Ислам динен алып килә.\nҺәм: «Раббәнә әтинә фид-дунйә хәсәнәтә үә фил-әхирәти, хәсәнәтә үә ҡыйнә ғазәбән-нар» — «Әй, Раббым! Беҙгә был фани донъяла күркәм тормош бир, Ахирәттә лә бәхет-сәғәҙәттәреңдән ташлама. Ут ғазабынан һаҡлай күр!» — тип доға ҡылып ҡына торорға өйрәтә.\nПәйғәмбәребеҙ, ғәләйһис-сәләм, тағы ла өйрәтә: «Мосолмандарҙан һәр кем гонаһ эштәргә, ҡәрҙәштәр менән араларҙы өҙөүгә сәбәп булмаған ниндәйҙер бер доға менән мәрәжәғәт итә икән Аллаһ уға өс төрлө нәмәнең береһен бирмәй ҡалмаҫ, — тигән пәйғәмбәр, ғәләйһис-сәләм. — Һорағанын Ул йә был фани донъяла уҡ бирер, йә Ахирәттә биреү өсөн ҡалдырып торор, йәиһә һорағанына тиң булырлыҡ бер яуызлыҡтан ҡотҡарып ҡалыр».\nКешеләр ашығып барыусан -— һорағанын уға бөгөн үк бир, бирелмәй ҡалһа, ул донъя менән дә, дин менән дә ризаһыҙлыҡ күрһәтергә генә тора. Үҙенең пәйғәмбәрҙәренә лә Аллаһтың;\n«Эй, пәйғәмбәрҙәрем! Ризыҡтың хәләл ителгәндәре менән генә туҡланығыҙ, ғәмәлдәрҙең игелеклеләрен генә эшләгеҙ. Һеҙ нимә эшләгәндең бөтәһен дә Мин бит белеп торам», — тигәнен хәтерҙә генә тотмайҙар, бәлки, уҡып ҡарағандары ла булмағандыр.\n«Мөьминдәр» сүрәһе, 51-се аят\nХәҙистәрҙә тағы ла хәрәм ризыҡ менән туҡланып үҫкән, хәрәм ризыҡ менән туҡланып йөрөгән оҙайлы юлдар үткән берәүҙең саңға батып бөткән өҫтәрен, туҙғып торған сәстәрен пакларға ла теләмәгән хәлдә, ҡулдарын күккә һоноп: «Эй, Раббым! Эй, Раббым!» — тип доға ҡылыуын ишеткән пәйғәмбәребеҙ: «Шул кеше лә доғама яуап алырмын тип көтәме?» — тип кенә ҡуйыуы тураһында һүҙ бара.\n«Һәр игелектең туҡтауһыҙ дауам итеп торғаны маҡтаулы», — тип өйрәтә дин. Белгәнде лә ҡабатлап һәм ғәмәлдәрҙә ҡулланып ҡына тороуҙы хуплай ул.\nҠайһы бер мосолмандарҙың: «Аллаһы Тәғәләгә мөрәжәғәт итеп ҡылған доғаларыбыҙға нишләп һуң беҙ бер яуап та алғаныбыҙ юҡ?» — тип зарланыуына, дин ғалимдарынан Ибраһим бин Әҙһәм биргән фәһемле яуаптарҙы ҡабатлап китке килә: «Ун төрлө нәмә айҡанлы, һеҙҙең күңелдәр үлеккә әйләнгән», — ти ул. «Улар ниндәй?» — тиҙәр, «Һеҙ Аллаһ тураһында белдегеҙ, әммә Уға буйһона белмәнегеҙ; һеҙ Аллаһ илсеһе тураһында белдегеҙ, әммә уның сөннәтенә эйәрә белмәнегеҙ; һеҙ Ҡөрьән менән таныштығыҙ, әммә уның бойороуҙары һәм тыйыуҙары талап иткәнсә йәшәргә тырышмайһығыҙ; Аллаһ биргән игелектәрҙән һеҙ көс алып ҡына тораһығыҙ, әммә улар өсөн шөкөр тигән нәмәгеҙ юҡ; һеҙ Йәннәттәр тураһында ишетеп белдегеҙ, әммә уларға инергә ашығып бармайһығыҙ; һеҙ Йәһәннәм уты тураһында ишетеп белдегеҙ, әммә унан ҡасып китергә ашыҡмайһығыҙ;\nҺеҙ шайтандың кем икәнен белдегеҙ, әммә уға ҡаршы торорға тырышыу урынына, уның менән уртаҡ тел таптығыҙ; һеҙ үлем киләһен белдегеҙ, әммә уға әҙерләнергә кәрәк булыуын аңламанығыҙ; һеҙ мәрхүмдәрегеҙҙе ерләп йөрөйһөгөҙ, әммә унан бер ниндәй һабаҡ алғанығыҙ юҡ; йоҡонан уянып, һеҙ кешеләрҙең етешһеҙлеген тикшерә башланығыҙ, ә үҙегеҙҙә булған кәмселектәр тураһында уйланырға ваҡытығыҙ юҡ. Шулай булғас, һеҙҙең доғаларға ниндәй яуап булһын?» — ти.\nҒүмәр ибн әл-Хаттабтан ҡалған хикмәттәр.\n«Ун нәмәнән башҡа ун нәмәгә урын юҡ: күңелең пак булмағанда — зиһенгә; ғилемең булмағанда — һәләткә; ҡурҡыу тигәнде белмәгәндә — ҡотолоп ҡалыуға өмөт бағлауыңа; ғәҙеллек булмағанда — әмирлеккә; тәрбиә булмаған ерҙә — күркәм холоҡ һәм намыҫҡа; аманатҡа тоғролоҡ булмаған ерҙә — именлек менәһ тынғылыҡҡа; йомартлыҡ һәм фәҡирҙәргә ҡарата хәйер-хаҡлыҡ булмаған ерҙә — муллыҡҡа; бары менән байҙарса йәшәргә өйрәнмәгән ерҙә — хәйерселектән арыныуға; тыйнаҡлыҡ булмаған ерҙә күркәм холоҡҡа; Аллаһы Тәғәлә ярҙамы булмаған ерҙә Хаҡ динде таратырға тырышыуға урын да юҡ, мәғәнә лә тапмаҫһың», — тигән ул.\nБашҡортостан дини календары 2017 йыл\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 16.01.2018 в 00:44, и размещена в категории Ғибрәтле ҡиссалар, хикәйәттәр, вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ҡыйғы районының проблемалары менән танышты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:00, 9 марта 2011 Сәйәсәт\nБында Рөстәм Хәмитов Ҡолмәт ауылының урта мәктәбен ҡараны. 1927 йылда төҙөлгән мәктәп бинаһы ныҡ иҫкергән. Бында 1-9-сы кластарҙа 40 уҡыусы белем ала. Артабан уҡырға теләүселәр күрше Йыланлы ауылына бара. Ҡолмәт мәктәбендә 9 класта бер генә ҡыҙ уҡый.\nМәктәп бинаһын урындағы ҡаҙанлыҡ йылыта, әммә класс бүлмәләре һыуыҡ. Бында спортзал юҡ, шуға ла балалар физкультура дәресен тығыҙ бүлмәлә үткәрә.\nБелем йортоноң йәнә бер проблемаһы – матди базаның ярлылығы. Икенсеһе — информатика кабинетында ете генә компьютер Интернетҡа тоташтырылған, ләкин уныһының да тиҙлеге үтә түбән (256 кб/с).\nУрындағы халыҡ фекеренсә, иҫке бинаны емереп, уның урынына яңы мәктәп төҙөргә кәрәк.\nҠолмәт ауылы янында Рөстәм Хәмитов «Төньяҡ-Көнсығыш» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең яңы туристик комплекс төҙөлөшөн ҡараны. Бында тау саңғыһы күтәргестәре урынлаштырылған, пейнтбол өсөн арена бар, пони һәм дөйәләрҙә йөрөү өсөн трасса һалынған.\nКомплекстың күңел асыу зонаһы төҙөлөшөнә һәм уның янындағы ауыл хужалығы предприятиеһына 70 миллион һум самаһы аҡса һалынған.\nРеспублика башлығы шулай уҡ Ҡыйғы районының үҙәк район дауаханаһында булды. Бында ла үҙ проблемалары. Яңы хирургия комплексы төҙөлөшө 2009 йылда туҡтатылған, сөнки документтар буйынса был бина ҡаралмаған.\nМедицина персоналы әйтеүенсә, “Росстройнадзор” төҙөлөш сифатына дәғүәләр белдереү арҡаһында был объектты рәсмиләштерергә рөхсәт бирмәй. Хирургия комплексында лифттарҙы ебәреү мөмкинлеге юҡ. 2009 йылдан алып электр селтәренә тоташтырылмағанлыҡтан, рентгенология бүлексәһе эшләмәй.\nЕвгений Рәхимҡолов | фото: Р.Хәлиуллин автор: Евгений Рәхимҡолов | фото: Р.Хәлиуллин


Рөстәм Хәмитов «Транснефтепродукт» компанияһы башлығы менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Транснефтепродукт» компанияһы башлығы менән осрашты\n10:39, 30 ноября 2012 Сәйәсәт\n29 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Транснефтепродукт» нефть продукттарын транспортлау буйынса акционерҙар компанияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте башлығы Владимир Шиманович менән осрашыу үткәрҙе. Осрашыуҙа «Транснефтепродукт» компанияһының магистраль нефть продукттары үткәргестәре селтәренә ингән «Уралтранснефтепродукт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең етештереү эшмәкәрлеге мәсьәләләре, шулай уҡ БР Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығы менән нефть транспортлау компанияһы араһында былтыр төҙөлгән килешеү үтәлеше барышы тикшерелде.\n— Владимир Александрович, һеҙҙең менән тәүгә осрашабыҙ. Һеҙҙе Өфөлә сәләмләүемә шатмын, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бында эш мәсьәләләре буйынса килеп йөрөүегеҙ хаҡында беләм. Наил Йәүҙәт улына килгәндә (Баһауетдинов Наил Йәүҙәт улы, «Уралтранснефтепродукт» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры – автор иҫкәрмәһе), уның менән, әлбиттә, эшлекле мөнәсәбәттәр булдырғанбыҙ. Һеҙҙең предприятиеның эшмәкәрлегенә ҡарата артыҡ һорауҙарым юҡ. Структура яҡшы эшләй. Ошо рәүешле дауам итһәк – барыһы ла яҡшы буласаҡ, тип уйлайым. Дөйөм алғанда иһә, беҙгә булған һорауҙарығыҙҙы тыңларға теләр инем, — тип һөйләшеүгә саҡырҙы республика башлығы.\n— Һорауҙар ысынында ла юҡ тиерлек. «Уралтранснефтепродукт» компанияһы эшмәкәрлеге хаҡында белешмәләр һеҙгә әҙерләнгән. Ундағы бер нисә һан менән таныштырып китмәксемен, — тине Владимир Шиманович. – 2010 йылдан Башҡортостан биләмәһендә «Уралтранснефтепродукт» компанияһына инвестицияларҙы ун ике тапҡырға арттырҙыҡ. Ун өсөнсө йылда темптар һаҡланасаҡ. 2010 йылда өс йөҙ миллион һумдан башлаһаҡ, ағымдағы йылда 2,5 миллиард һумға сыҡтыҡ. 2013 йылға ла сумма билдәләнгән – ике миллиард дүрт йөҙ миллион һум. Йәғни был сумма бюджетта планлаштырылған, финанслау сығанаҡтары билдәләнгән. 2014 йылда сумма аҙ ғына күберәк – яҡынса ике миллиард алты йөҙ илле миллион һум буласаҡ. Шулай итеп, киләсәктә лә был тенденция һаҡланасаҡ. Ошоға бәйле һалымдар һәм түләүҙәр ҙә артасаҡ. Әммә штатты ҡыҫҡартырға планлаштырмайбыҙ. Киреһенсә, уны бер аҙ киңәйтергә ниәтләйбеҙ.\n— Һалымдар беҙгә кәрәк. Уҡытыусыларға, табиптарға эш хаҡын арттырырға, юлдарҙы төҙөк хәлдә тоторға, бала баҡсаларын, мәктәптәр төҙөргә кәрәк. Һеҙҙең хеҙмәткәрҙәр ҙә улар менән файҙалана, — тине Рөстәм Хәмитов.\nШулай уҡ Башҡортостан Президенты 2015 йылда Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттары үткәреләсәге хаҡында әйтте.\n— Был мөһим сараларға етди әҙерләнеү зарур. Ремонт, төҙөлөш эштәрен башҡарырға кәрәк. Был йәһәттән эш тә алға барыр, бюджетҡа түләүҙәр ҙә бөтә йүнәлештәр буйынса артыр, тигән ышаныстабыҙ, — тип һүҙен йомғаҡланы Башҡортостан Президенты.


Гәзитебеҙгә яҙылыуҙы әүҙемләштереү маҡсатында иғлан иткән «Мин һәм +10» конкурсына иң тәүгеләрҙән булып Тѳйәләҫ ауылында йәшәүсе мәғариф ветераны, баҫмабыҙҙың тоғро дуҫы Сәғиҙә Муллахмәт ҡыҙы Байназарова ҡушылды.\n—Тыуған ауылым—Баймаҡ районы Күсейгә барғанымда, әйҙәгеҙ, үҙебеҙҙең «Атайсал» гәзитенә яҙылығыҙ, тип әйтеүем булды, ауылдаштарым был изге эшкә дәррәү ҡушылды. Күсейҙәр милли баҫманы бик яратып уҡый. Әле яңыраҡ баҫылған «Три танкиста» мәҡәләһен ѳйҙән-ѳйгә йѳрѳтѳп уҡыныҡ, шуның ише ауыл мәҙәктәрен йышыраҡ баҫығыҙ, тигән сәләм еткерергә ҡуштылар. Ауылыбыҙҙың аҡһаҡалы Әхмәтов Миңлеғәле ағай, имам-хатип Игебаев Ғиниәт, Байназарова Йәнифә, Хәйҙәрова Фатима—«Атайсал»дың күптәнге тоғро дуҫтары,—тип һѳйләп үтте ул.\nСәғиҙә Муллахмәт ҡыҙы әйтеүенсә, гәзитебеҙгә яҙылыусы ауылдаштарының күбеһе—изге дин юлында йѳрѳүселәр. Шуға күрә бүләк итеп бирелгән электр сәйнүген дә ул мәсеткә тапшырасағы хаҡында белдерҙе. Конкурсыбыҙҙың иң тәүге ҡатнашыусыһы С.М.Байназароваға ла, берҙәм, рухлы Күсей халҡына ла ҙур рәхмәтебеҙҙе белдереп, артабан да беҙҙең менән бергә ҡалыуҙарын теләйбеҙ.


Һүҙҙәр һәм иллюзиялар юҡҡа сыға, ә факттар ҡала. Бөгөн хә лдәртүбәндәгесә: Рәсәй Федерацияһының Коммунистар партияһ ы етди сәйәси ойошманан фантомға әүерелә бара. Ҡасандыр к өслө булған сәйәси бюро бөгөн "ҡыҙыу"эшмәкәрлек күрһәтә, власты "ҡыйыу" тәнҡитләй һ.б. Зюгановтың ун йылға һуҙылғ ан"һүҙ бутҡаһы"нан коммунистар үҙҙәре генә түгел, ә фирҡә\nяҡлылар, илдә үткәрелгән һәр төрлө үҙгәртеп ҡороуҙарға б ашы - тояғы менән ҡаршы булғандар ҙа арыны. Һуңғы ваҡытт а Коммунистар фирҡәһенең абруйы төшөүе үҙәктә генә түгел , ә төбәктәрҙә лә һиҙелә. Был турала уның Дәүләт Думаһыны ң закондар сығарыу эшмәкәрлегендәге етешһеҙлектәр һәм ал дынғы позицияларҙы юғалтыу, "ҡыҙыл поястың" юҡҡа сығыуы а сыҡ һөйләй. Бынан тыш КПРФтың көсһөҙ яғы шунан ғибәрәт: ул йыш ҡына ябай рәсәйлеләрҙең ихтирамы менән ҡулланмаусы лар менән эш итеүсән. Коммунистарҙың лидеры Геннадий Зюг анов Владимир Путиндың үҙенең мөрәжәғәтендә "Эшҡыуарҙарҙ ы "кеше талаусылыр" һәм "ҡан эсеүселәр" тип атаусылар о ялмайынса эре компанияларҙың мәнфәғәтен ҡайғырта" тип әйт кән урынын тыныс ҡына үткәреп ебәрә алманы һәм уның бөтә уй-хистәре йөҙөнә сыҡты. Әйкәндәй, Коммунистар партияһының мөшкөл хәле бөтә илдәг е кеүек үк, Башҡоротстанда ла маҡтанырлыҡ түгел. Заманынд а көслө фирҡә ойошмаһы ваҡыты менән бөтөнләй юҡҡа сыҡты тиергә була, хәлдең бындай боролош алыуына, бәлки, респуб лика бүлексәһендә лидерҙың ара-тирә күренеүе лә булышлы ҡ иткәндер булмау арҡаһында ла, сөнки Дәүләт депутаты Вал ентин Никитин Өфөгә юл төшкәндә генә килә ине. Һайлауҙа р алдынан ғына үҙ эшен әүҙемләштереп, был лидер республик ала насар даны таралғандар менән тығыҙ бәйләнешкә инеүҙән\nдә тарынып тормай. Мәҫәлән, билдәле Александр Аринин м енән. Ниндәй генә партия ағзаһы булып торһа ла был әҙәм р еспубликаның нефть тармағы үҫеше менән айырыуса нығыраҡ ҡ ыҙыҡһына килде, үҙенең гәзите аша республикала барған бар лыҡ ыңғай үҙгәрештәрҙе кире яҡтан күрһәтергә маташыуын й әшермәй. Әммә беҙҙең халыҡ, бәғзе әҙәмдәр уны ни тиклем наҙан итеп күрһәтергә тырышһалар ҙа, башһыҙ түгел. Шуға к үрә, үҙҙәренә кәрәккәндә генә Мәскәүҙән килеп "һүҙ тоҡсай "ҙарын бушатыусыларға провинциалдар хәҙер бик ышанып барм ай. Хәбәр һөйләргә бөтәһе лә өйрәнде, әммә ысынбарлыҡта к үпселек эштәрҙе урындағы властар башҡарғас, уларға ышаныс\nта күберәк. БР Дәүләт Йыйылышына депутаттар һайлауҙарҙа\n"Берҙәм рәсәйлеләр" коммунистарҙың танауына сиртеүе лә о сраҡлы түгел. Әлбиттә, еңеү яулаған фирҡәгә төрлөсә феке р йөрөтөргә мөмкин, әммә шуныһы асыҡ: улар ҡул ҡаушырып у лтырмай, шуға ла урындағы парламенттың 85 процентын тап улар биләй. Ә коммунистар иһә Ҡоролтайға һайланыу бәхет енә ирешә алманы.Шуға ла улар урындағы власть органдарын а, йәнәһе лә, улар һайлау һөҙөмтәләрен үҙҙәренә кәрәгенсә\n"дөрөҫләгән" тип яла яғыуҙан башҡа нәмә тапманы. Ә бит һ айлауҙар башланыр алдынан Никитин иптәш журналистарҙы төб әктең өстән бер өлөшө мотлаҡ коммунистар өсөн тауыш бирәс Ьк, тип ышандырып маташты. Күрәһең, үҙенең армияһының юҡҡ а сығыуын полководец үҙе лә һиҙмәгән. Шул уҡ ваҡытта республиканың барлыҡ райондарынан тиерлек коммунистарҙың сираттағы йыйылыштары, ултырыштары һәм пле нумдары уҙғарылыуы тураһында мәғлүмәттәр килеп тора. Ябай\nкоммунистар республика тормошонда һуңғы йылдарҙа урын а лған ыңғай үҙгәрештәр тураһында оло ғорурлыҡ менән һөйләй\nһәм хөкүмәтте урынһыҙ тәнҡитләүгә ҡаршы сыға. Тап улар й әмғиәтебеҙҙең ҡап уртаға бүленеүенән һаҡланырға кәрәклеге н аңлатырға тырыша һәм өндәй. Мортаза Рәхимов ил башлығы , аҡыллы сәйәсмән булараҡ үҙенең ролен тулыһынса үтәрәг т ейеш, тип иҫәпләүҙәре лә оло быуын кешеләренең тормош зир әклеге хаҡында һөйләй. Әлбиттә, комунистарҙың бындай позицияға баҫыуын Валентин Никитин хушһынып етмәй. Уларға өмөтләнеп, киләһе һайлауҙа рҙа ла буш ҡалыуың ихтимал. Ә Дума тормошона өйрәнгәнлек тән , Белинский әйтмешләй, "Рәсәйҙең ярлы ысынбарлығына ҡ айтыуы", ай-һай, ауырға тура килер, моғайын. Яҡшы тормо шҡа саҡырған Никитин ил, республика өсөн нәмәләр эшләне и кән Әлбиттә, был һорау яуапһыҙ ҡаласаҡ, сөнки буш һүҙҙәр ҙән тыш уның биографияһында маҡтанырлыҡ нәмә юҡ. Халыҡты ң ышанысынан яҙыу бик еңел, шуға ла беренсе сиратта быны ң ғәйебен үҙеңдән эҙләргә кәрәктер.


Компанияның ҡиммәттәре | «АММА» ғилми -етештереү предприятиеһы,, яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте\nГлавная » Компанияның ҡиммәттәре\nАММА компанияһының корпоратив мәҙәниәте һәм ҡиммәттәре бар, улар һәр хеҙмәткәргә теге йәки был ситуацияла профессиональ һәм ғәҙел булырға ярҙам итеү өсөн индерелгән.Түбәндә беҙҙең төп ҡиммәттәр күрһәтелгән:\nҮҫеш. Был ҡиммәт компанияны даими рәүештә яҡшы яҡҡа үҙгәрергә, яңы үрҙәр яуларға, өлгәшелгәндәрҙә туҡтап ҡалмаҫҡа мәжбүр итә.\nЯуаплылыҡ. Һәр хеҙмәткәр һәм тотош компания Заказсы, коллегалары, тәьмин итеүселәр һәм башҡа контрагенттар алдында үҙенә алған теләһә ҡайһы йөкләмәләрен яуаплы үтәүҙән тыш, беҙҙең ҡорамалдарҙың үтә хәүефле объект икәнен дә аңлай. Сифатһыҙ ҡорамал авария хәлен тыуҙырыуы ихтимал, ә был үҙ сиратында кешеләрҙең ғүмере һәм сәләмәтлеге өсөн етди эҙемтәләргә килтереүе мөмкин.\nАММА компанияһының һәр хеҙмәткәре шуны аңлай: беҙҙең ҡорамалдар планетаның үтеп инеүе ҡатмарлы булған шарттарында ҡулланыла, файҙаланылған ваҡыттағы бәләкәй генә етешһеҙлектәр ҙә уларҙы бөтөрөү өсөн ҙур проблемаға әүерелеүе бар.\nЮғарыла әйтелгәндәрҙе яҡшы аңлап, һәр хеҙмәткәр үҙ кимәлендә үҙенең бурыстарын профессиональ башҡарырға һәм хаталар ебәрмәҫкә тырыша.\nНамыҫлылыҡ һәм үҙ-ара ихтирамлылыҡ. Намыҫлылыҡ һәм үҙ-ара ихтирамлылыҡты компанияның иң мөһим ҡиммәттәренең береһе булараҡ ҡуйып, беҙ шуға ынтылабыҙ: беҙҙең команда, үҙ эшенең оҫталары булыуҙан тыш, дөйөм йәмғиәттең лайыҡлы вәкилдәре лә булырға тейеш.\nКомпания етәкселеге һәр хеҙмәткәргә ошо ҡиммәттәрҙе еткерергә тырыша һәм уларға тоғролоҡтарын күҙәтә.


Өфөлә көньяҡтан ингән урында юл уҡыу йылы башланырҙан алдараҡ асыла // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n15:53, 21 мая 2021 Иҡтисад\nӨфөлә көньяҡтан ингән урында юл уҡыу йылы башланырҙан алдараҡ асыла. Бынан алда 1 сентябрҙә асыу планлаштырылғайны. Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров объектты тикшереп сыҡты. Шишәмбе үҙенең социаль селтәрҙәге сәхифәһендә ул төҙөлөш майҙансығына барып, төҙөүселәр менән эштәрҙе тиҙләтеү тураһында һөйләшергә вәғәҙә биргәйне.\n«Бөгөн төҙөүселәр менән аралашҡандан һуң Салауат Юлаев проспекты һәм Зәки Вәлиди урамы киҫелешендәге юлды ике аҙнаға алдараҡ – 15 августа асырға килештек. Был ваҡытҡа юлдарҙа хәрәкәт иркен булырға тейеш. Төҙөүселәрҙең бурысты башҡарып сығырына ышанам. Команда бик яуаплы», — тине Андрей Назаров.\nТеги: Зәки Вәлиди урамы, юл, төҙөлөш


Стәрлетамаҡ районы хужалыҡтары быйыл 207 мең тонна иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары урып йыйған - Bash.News\nСтәрлетамаҡ районы хужалыҡтары быйыл 207 мең тонна иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары урып йыйған\nСтәрлетамаҡ районы хужалыҡтары быйыл 207 мең тонна иген һәм ҡуҙаҡлы иген культуралары урып йыйған https://bash.news/news/108173_strletama_rajony_xuzhalytary_byjyl_207_me_tonna_igen_m_ualy_igen_kulturalary_uryp_jyjan\n22 окт 2019, 23:23\nЕрҙе данлаусылар. Уртаса уңыш күләме гектарына 29 центнер тәшкил иткән. Ауыл эшсәндәре әле көнбағыш һуғыу менән мәшғүл, баҫыуҙа техника тауышы тынмай. Төбәктә һөт һәм ит етештереү буйынса күрһәткестәр ҙә артҡан, БСТ каналы хәбәрсеһе Гөлназ Хәйбуллина дауам итә.\nИген урып-йыйыу эштәре күптән тамам, техника ялда. «Дуҫлыҡ» ауыл хужалығы предприятиеһы механизаторы Рәмил Саттаров өсөн быйылғы йәй үтә лә уңышлы була, биш мең гектар майҙанда ашлыҡ йыйған. Район кимәлендә генә түгел, республика буйынса ла юғары күрһәткес.\nРәмил Саттаров, механизатор: “20 июль эш башлағайныҡ, тамамланыҡ сентябрҙә. Тырышып эшләнек, уңыш күп булды”.\nУраҡ ваҡытында яуым-төшөм күп булыуға ҡарамаҫтан, Стәрлетамаҡ районы хужалыҡтары ашлыҡ йыйыу буйынса республика кимәлендә беренсе урында. Был йүнәлештә инженер-агроном хеҙмәттәрҙең роле баһалап бөткөһөҙ. Ауыл эшсәндәре киләһе йылдарҙа ла тәүге позицияны юғалтмаҫҡа йыйына, бының өсөн сәсеүлек майҙандарын киңәйтеү күҙаллана.\nВиктор Бульц, Стәрлетамаҡ районы баш агрономы: “Районда иген культураларының уртаса гектар ҡеүәте - 28,8 центнер тәшкил итте, дөйөм алғанда, ике йөҙ мең тоннанан ашыу ашлыҡ йыйылды. Уңыштың алтмыш проценты – өс ҙур ауыл хужалығы предприятиелары – «Рощинский» совхозы, «Калинин», «Дуҫлыҡ» кооперативтарына тура килә”.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһының сәнәғәт зонаһында урынлашҡан элеваторға быйыл иген дымлы килә. Лаборатория хеҙмәткәрҙәре билдәләүенсә, уның сифатын яҡшыртыу буйынса ҙур эш башҡарыла.\nМиңзәлә Бикҡолова элеватор лаборанты: “Сүбен, сифатын тикшерәбеҙ. Килгән игенде таҙартабыҙ, элеваторға һалабыҙ”.\nЭлеватор әлегә етмеш процентҡа ғына тулған, әле келәттәргә техник культуралар һаҡлауға һалына. Урында яҙғы сәсеүгә орлоҡ та әҙерләнә.\nРишат Әхтәмов, предприятие баш агрономы: “Стәрлетамаҡ элеваторына - 81 мең тонна иген һалырға була, уның 61 меңе үҙебеҙҙеке, күрше хужалыҡтар ҙа алып килә. башлыса арпа, бойҙай үҫтерәбеҙ, сөнки беҙҙә сусҡа хужалығы бар”.\nАуыл хужалығы предприятиеһы ҡарамағында производство майҙандары ла бар. Сусҡа, һыйыр, ат итенән бында тултырмалар әҙерләнә. Тулы циклда эшләү – сығымдарҙы ла кәметә.\nМинира Ғәлиуллина, предприятие хеҙмәткәре: “Иң беренсе беҙгә ит килә, беҙ уның һөйәктәрен алып, сорттарға бүләбеҙ. Фарш әҙерләйбеҙ. Яңы ҡорамалдар килә, предприятие үҫә”.\nКомпания етәкселеге, алдағы ярты йылда төбәк буйынса сауҙа нөктәләрен күбәйтергә йыйына. Был етештереү ҡеүәттәре артыуға бәйле.\n“Үҙ эшеңде башла!”\n12:15, 20 ноя\nСофия Ғиззәтуллина Израилгә дауаланырға юлланды\n23:21, 19 ноя\nҺаҡ булығыҙ, йоҡа боҙ!\n22:48, 19 ноя\nБашҡортостанда малдарҙың 95 проценты тамғаланған\n16:15, 19 ноя\n“Ете ҡыҙ” фонтаны ҡышҡылыҡҡа ябылған\n13:30, 19 ноя


Экстремизмға ҡаршы көрәш\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында "Йәштәр араһында экстремизм, уға ҡаршылыҡ" тип аталған Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһы бара. Сарала дәүләт хеҙмәте, йәмәғәт ойошмалары, дини конфессиялар вәкилдәре ҡатнаша.\n26 апр, 22:20\nХәрби военкоматтарға -100 йыл\nҺәр дәүләттең оло таянысы - хәрби көстәр. Ҡорал һәм уны модернизациялау махсус институттар иңендә ятһа, әрме сафын йәш көстәр менән тәьмин итеү комиссариаттар иңендә. Быйыл военкоматтар ойошторолоуҙың 100 йыллығы билдәләнә.\nЧернобыль һәләкәтенә - 32 йыл\nБөгөн кешелек радиация һәләкәтендә һәләк булыусыларҙы иҫкә ала. Тап ошо көндө 1986 йылда Советтар Союзының иң ҡеүәтле атом электр станцияһында шартлау яңғырай. Радиоактив зарарланыу Украина, Белоруссия һәм, илебеҙҙең башҡа төбәктәренән тыш, бөтә Европа илдәренә лә тарала. Шуға күрә лә һәләкәт эҙемтәләрен бөтөрөүгә Советтар Союзынан меңәрләгән кеше йәлеп ителә. Улар араһында Башҡортостан халҡы ла ҡатнаша.\nРеспубликала энцефалит вируслы талпандан зарарланыу осрағы теркәлгән\nИке аҙна эсендә медицина учреждниеларына талпан ҡаҙалып 118 кеше, шул иҫәптән 40 бала мөрәжәғәт иткән, тип хәбәр итә Рәсәй ҡулланыусылар хоҡуғын күҙәтеү хеҙмәтенең Башҡортостан идаралығы матбуғат хеҙмәте.\nӨфөлә бөгөн өр-яңы троллейбус һынау үтте\nЙәмәғәт транспорты Башҡортостан заводында етештерелгән. Тәжрибә өлгөһө булараҡ сығарылған троллейбус видеокүҙәтеү, Глонасс, Вайфай кеүек системалар менән йыһазландырылған. 28 урынлыҡ электр автобусы 100 пассажирҙы хеҙмәтләндерә ала. Ул шулай уҡ мөмкинлектәре сикләнгән граждандар өсөн махсуслашҡан.\nТәбиғәтте һаҡлаусы мәктәп уҡыусыларына наградалар\nӨфөнөң Ботаника баҡсаһында үҫемлектәрҙең һирәк төрҙәрен һаҡлаусы һәм экология өлкәһендә ғилми эҙләнеүҙәр алып барыусы балалар тәбрикләнде. Уларға Маҡтау ҡағыҙҙары һәм ҡиммәтле бүләктәр тапшырылды.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһында йәшәүселәр мәктәп директорын яҡлап сыҡҡан\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 18 апрелдә белем усағында ғәҙәттән тыш хәл теркәлгәйне. 9-сы синыф уҡыусыһы бысаҡ менән уҡытыусыға һәм ике балаға ташланып, уҡыу бүлмәһенә ут төртә. Ваҡиғанан һуң мәктәп директорына ҡарата енәйәт эше ҡуҙғатыла.\nӨфөлә экологик акция сиктәрендә ағас ултыртасаҡтар\nСовет районында экологик өмә үтәсәк. 5 май көнө урында йәшәүселәргә «Муйыл баҡсаһын» ултыртыуҙа үҙ өлөшөн индерергә форсат буласаҡ. Сара «Аркада» сауҙа үҙәге янында үтәсәк.\nӨфөлә тантаналы шарттарҙа «Ҡурайға һәйкәл» фонтаны ебәреләсәк\nШәмбе көнө сәғәт ун икелә «Искра» кинокомплексы янында урынлашҡан «Ҡурайға һәйкәл» фонтаны тантаналы шарттарҙа ебәреләсәк. Сара сиктәрендә флешмоб ойоштороласаҡ. Был хаҡта Өфө ҡала хакимиәте хәбәр итә.\nРеспубликала талпан энцефалитын профилактикалау буйынса ҡыҙыу линия ойошторола\nБашҡортостанда Рәсәй Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау хеҙмәте талпан энцефалитын профилактикалау буйынса ҡыҙыу линия ойоштора. 1 майҙан 15 майға ҡәҙәр сәғәт ундан дүрткә тиклем ҡыҙыу линияға шылтыратып, кәңәш алырға мөмкин буласаҡ.\nРеспубликала талпан энцефалиты менән зарарланыуҙың тәүге осрағы теркәлде\nРеспубликала был миҙгелдә энцефалитлы талпандан тешләнеп, зыян күреүсе теркәлде. Зарарланыусыға апрель айында талпан ҡаҙалған була. Был хаҡта Рәсәй Ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау хеҙмәте хәбәр итә.\nРеспубликала юл инспекторҙары суд приставтары менән берлектә рейдтар ойоштора\nЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре Өфө урамдарында бурыслыларҙы билдәләне. Юл инспекторҙары водителдәрҙе туҡтатып, уларҙы түләнмәгән бурыстар базаһы буйынса тикшереп, суд приставтарына тапшыра.\nБашҡортостанда йәшәүселәрҙең килеме түбәнәйгән\nБашҡортостанда халыҡтың килеме тураһында мәғлүмәт баҫылып сыға. Ағымдағы йылдың ғинуар һәм февраль айҙарына бер кешенең уртаса айлыҡ килеме 25 104 һум тәшкил итә. Уҙған йыл менән сағыштырғанда, төбәктә йәшәүселәр әҙерәк хеҙмәт хаҡы ала башлаған.\nТөбәккә торналар осоп ҡайтты\nБашҡортостан Юлдаш телевидениеһының ижади төркөмө матур тәбиғәт күренешен күҙәтә. Хәбәрселәргә Архангель районы юл трассаһы буйында утыҙға яҡын торна осрай.\nЮл-транспорт ваҡиғаһы урынынан ҡасҡан водителдәрҙе иҫерек тип танырға рөхсәт ителде\nКонституция суды ҡағиҙәләрҙе яңыртырға ҡушты. Был үҙ йәһәтендә иҫерек водителдәрҙең авария урынын ҡалдырып китмәүенә мөмкинлек бирәсәк. Билдәләп үтергә кәрәк, юл-транспорт ваҡиғаһы урынын ҡалдырыу өсөн административ яуаплылыҡ ҡаралған.\nБөгөн беҙҙең ижади төркөм баҫыуға төшкән торналарҙы видеояҙмаға төшөрөп алды. Торналар тубында утыҙға яҡын ҡош иҫәпләнә. Улар юл буйындағы транспорт тауышынан да ҡурҡмай, баҫыуҙа ем сүпләй. Халыҡ һынамыштары буйынса, торналар ҡайтҡас көндәр йылына.\nФотоһүрәттәрҙә - һуғыш тарихы\nБөгөн "Тере еңеү" тип аталған Бөтә Рәсәй акцияһына фотоһүрәттәр ҡабул итеү тамамлана. Алдан хәбәр ителеүенсә, проектҡа ҡушылыу өсөн ғаилә альбомынан Бөйөк Ватан һуғышы йылдарынан һаҡланған һәм яугирҙың вариҫтарының хәҙерге фотоларын һайлап алырға кәрәк ине. Артабан гармошка фотоаппараты ярҙамында уларҙың теүәл күсермәһе төшөрөләсәк.\n25 апр, 23:09\nҒаилә тормошо сере\nӨфөнөң Октябрь районы ЗАГС бүлегендә илле, алтмыш йыл бергә тормош юлын үткән парҙар тәбрикләнде.\nБашҡорт һылыуы “Рәсәй студенты”нда\nБашҡорт дәүләт медицина университеты студенты, Бишбүләк районы ҡыҙы республика намыҫын "Рәсәй студенты" матурлыҡ конкурсында яҡлаясаҡ. Эльвина Ғәзизуллина дауалау факультетының 3-сө курсында белем ала.\n25 апр, 21:55\nҠаланы йәшелләндереү хужалығы оранжереялары һәм теплицаларында ҡыҙыу эш ҡайнай. Бер йыллыҡ үҫентеләр күптән тамыр нығытҡан. Улар көндәр йылыныу менән ҡаланың үҙәк майҙандарына күсереп ултыртыласаҡ.\n25 апр, 21:46