Буйға ҡалыу бәхет булһын! » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБуйға ҡалыу бәхет булһын!\nБала табыу йәшендәге һәр ҡатын-ҡыҙ алдында: «Теләмәгән йөклөлөктән нисек һаҡланырға?» – тигән һорау тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптәр ауырға ҡалыуҙан һаҡланыуҙың заманса алымдары тураһында тейешенсә хәбәрҙар түгел. Даими авторыбыҙ, юғары категориялы акушер-гинеколог Рәүфә Ямырҙа ҡыҙы Йәнтилина менән әңгәмәбеҙ уларға шул мәғлүмәтте еткереү маҡсатында ҡоролдо ла инде.\n... – Иң һөҙөмтәле һаҡланыу ысулдарының береһе тип гормональ контрацепция һанала. Гормональ препараттар организмды бәләкәй миҡдарҙа ҡатын-ҡыҙ енси гормондарының синтетик аналогы менән тәьмин итә.\nГормональ контрацептивтарҙың дүрт төрө бар: таблетка рәүешендәге ҡатнаш (эстроген һәм прогестерондан торған) контрацептивтар, «мини-пили» тигәндәре, аналыҡ еңсәһенә ҡуйыла торған ҡулса, оҙайлы йоғонтоло импланттар һәм инъекциялар.\n– Уларҙың өҫтөнлөктәре һәм етешһеҙлектәре хаҡында һөйләһәгеҙ ине.\n– Таблеткаларҙың өҫтөнлөгө шунда: уларҙы эсергә генә кәрәк. Даими ҡабул итеү талабы иһә етешһеҙлеккә ҡарайҙыр. Сөнки бер тапҡыр онотоу ҙа уның ышаныслылығын кәметә.\nТаблетканы ваҡытында ҡулланырға онотоусылар ҡатын-ҡыҙ енси гормондары булған еңсә ҡулсаһын ҡуллана ала. Ҡулсаны гинеколог ярҙамынан башҡа, үҙ аллы ла индерергә мөмкин. Ул өс аҙнаға ҡуйыла. Яңы быуын препараты шуныһы менән һәйбәт: ҡанға гормондар ашҡаҙан-эсәк юлынан түгел, еңсәнең лайлалы тышсаһы аша һеңә.\nКүрем циклы боҙолған йәки тәмәке тартҡан 35 йәштән өлкән ҡатындарға ҡатнаш контрацептив таблеткалар һәм ҡулса зыянлы. Шулай уҡ улар һимеҙлектән, йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙарынан, шәкәр сиренән, юғары ҡан баҫымынан, бауыр һәм ашҡаҙан аҫты биҙе сирҙәренән яфаланғанда, веналарҙа, артерияларҙа ҡан төйөрҙәре булғанда, варикоздан интеккәндә тәҡдим ителмәй.\nТаблеткалар һәм ҡулса күрем циклын яйға һала, ауыртыныуҙы баҫа, ялҡынһыныуға, шешкә ҡаршы йоғонто яһай, аналыҡтан ситтәге йөклөлөк ҡурҡынысын кәметә. Ләкин ҡайһы берәүҙәрҙең уларҙы ҡулланыуҙан башы ауыртыуы, уҡшыуы, кәйефе үҙгәреүе ихтимал.\n«Мини-пили» препараттарын тәмәке тартҡан 35 йәштән өлкән ҡатындарға, һаулыҡ торошон ныҡ иҫәпкә алып, бәпес имеҙгән әсәләргә, матдәләр алмашыныуы боҙолғандарға йәки тромбофлебиттан яфаланғандарға тәғәйенләргә мөмкин. Ҡатнаш препараттарҙан айырмалы рәүештә, уларҙа синтетик гормондарҙың береһе – прогестерон ғына бар. Уларҙы көн һайын билдәле бер ваҡытта эсергә кәрәк.\n– Импланттар һәм мускулға яһай торған инъекцияларҙың үҙенсәлеге нимәлә?\n– Улар эстроген ярамаған ҡатындарға, бигерәк тә бала имеҙгән әсәләргә тәғәйенләнә. Имплант – прогестерон һалынған силикон капсула тире аҫтына тегелә һәм был гормон организмға бик бәләкәй миҡдарҙа бүленеп тора. Имплантты күрем циклы башында йәки бәпес табып 1,5 – 2 ай үткәндән һуң ҡуялар. Инъекцияны иһә ике йәки өс айға бер тапҡыр яһайҙар. Эндометриоз һәм аналыҡтан ҡан ағыуҙар күҙәтелгәндә, был алымдар өҫтәмә дауалау сифатына эйә. Имплант менән инъекцияның уңайһыҙ яғы ла бар: күрем циклы дауамында ҡан ҡатыш аҙ ғына бүлендек килеүе мөмкин.\n– Аналыҡ эсенә ҡуйылыусы спиралдәр хаҡында ла һөйләп үтһәгеҙсе.\n– Заманса был саралар бер генә ир менән түшәк бүлгән ҡатындарға тәҡдим ителә. Спиралдәрҙең ҡайһы береһендә баҡыр йәки көмөш ҡушылған – уларҙың дауалау һәм ялҡынһыныуҙарға ҡаршы һөҙөмтәһе лә бар.\nСпираль ҡуйҙырыр алдынан гинекологҡа күренеп, тейешле анализдар бирергә кәрәк. Кесе оса ағзаларында ялҡынһыныу сирҙәре ваҡытында, бигерәк тә даими цистит булғанда, шеш барлыҡҡа килгәндә, аналыҡтан ҡан аҡҡанда спираль ҡуйырға ярамай. Ул, ҡағиҙә булараҡ, бала тапҡан ҡатындарға тәҡдим ителә.\n– Һәр ҡатын-ҡыҙ теләмәгән йөклөлөктән һаҡланыуҙың ашығыс ысулы барлығын да белергә тейештер...\n– Ашығыс контрацепция енси яҡынлыҡтан һуң ҡулланыла. Һәм был, ысынлап та, ауырға ҡалыуҙан һаҡлаусы ашығыс, ышаныслы алым. Ләкин ул препараттар дөйөм организм өсөн дә, репродуктив ағзалар өсөн дә ныҡ зыянлы. Уларҙы йылына ике тапҡырҙан күберәк файҙаланыу түллек биҙе эшмәкәрлеге насарайыуға килтерә. Был препараттар енси яҡынлыҡтан һуң 72 сәғәт дауамында һөҙөмтәле.\n– Гормональ саралар һәм спираль килешмәгән ҡатындар өсөн буйға ҡалыуҙан һаҡлаусы бүтән ниндәй алымдар бар икән?\n– Был осраҡта спермицидтар – спермотозоидтарҙы юҡ итеүсе химик матдәләр ҡушылған гель, шәм, таблеткалар йәки кремдар файҙаланырға була. Уларҙы енси яҡынлыҡҡа 10-15 минут алдан индерәләр. Әммә спермицидтарҙан һуң тәндең янып, ҡысытып тороуы, аллергия булыуы мөмкин. Өҫтөнлөгө – енси юл менән күсеүсе күп сирҙәрҙән һаҡлауҙа.\nАуырға ҡалыуҙан ғына түгел, енси юл менән күсеүсе ауырыуҙарҙан да һаҡлаусы иң ышаныслы алым – презерватив ҡулланыу.\nӘ атай һәм әсәй булыу бәхетенә ирешеп, бүтән бала табырға ниәтләмәгән парҙар хирургик алымды һайлай ала. Ул ҡатын-ҡыҙҙарҙың аналыҡ торбаларын, ир-аттың орлоҡ каналдарын бәйләтеүҙән ғибәрәт.\nЖурнал уҡыусы гүзәл заттарға: «Ауырға ҡалыуҙан һаҡлаусы заманса саралар күп төрлө. Уларҙы әхирәтегеҙ кәңәше буйынса түгел, тәжрибәле табип ярҙамында һайлағыҙ!» – тип әйтер инем.


Ҡабарып та бешә икмәге » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Ҡабарып та бешә икмәге\nҠабарып та бешә икмәге 24.02.2012 // Эшҡыуар\nӨҫтәлдә ниндәй генә ризыҡ булыуға ҡарамаҫтан, икмәктән олоһо юҡ. Ошо ризығыбыҙ барҙа эш тә, дәрт тә етерлек. Шуғалыр ҙа күптән түгел үҙ эшен асҡан Гөлсәриә Байназарованың тап икмәк бешереүгә тотоноуын аңларға мөмкин.\nЯңы ғына мейестән сыҡҡан, ҡабарып бешкән икмәк еҫе таралған бинаның ишеген асып инеүем юҡҡа түгел: Баймаҡ районының Күсей ауылына юл төшкәндә, ауылдаштарын ғына түгел, ә күрше Басай, Иҫәнбәт ауылдары халҡын йылы икмәге менән ҡыуандырған эшҡыуарҙың үҙен күреү ине теләгем. Бында эшҡыуарлыҡҡа тотоноусылар күп түгел — кемеһелер магазин асҡан, икенселәре малсылыҡ менән шөғөлләнә. Эшһеҙлектән тамам йонсоған йәш ғаилә — Гөлсәриә менән Юлдаш Байназаровтар үҙҙәренең ғаилә бизнесын асырға күптән хыяллана. Тик эште ниҙән башларға, ниндәй йүнәлеште һайларға белмәй баш вата. Ауылда барыһы ла бар кеүек: һәр кем мал тота, һөтө-ҡатығы ла етерлек, магазинда теләгәнеңде һатып алырға мөмкин. Әммә Сибай ҡалаһынан килтерелгән икмәк бер ваҡытта ла яңы булмай сыға. Бәлки, ошонан башларғалыр, тигән уйға килә Гөлсәриә ханым.\nТормош иптәше менән уртаҡ фекергә килеп, икмәк бешереү цехы асыу ниәтенән район үҙәгенә юллана. Ниндәй документтар кәрәклеген, бизнес-планды нисек төҙөргә икәнлеген белешеп, дәртләнеп ҡайта Гөлсәриә Ғәйфулла ҡыҙы. Тик башланғысты тормошҡа ашырыу йылдарға һуҙылыр тип башына ла килтермәй. Бер ҡағыҙ артынан икенсеһен алып барыу, бер документ өсөн генә әллә күпме көн йөрөүҙән һуң, ниһайәт, уларҙың бизнес-планы хуплау таба. Райондың халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенән 58 мең 800 һум субсидия алыуға өлгәшә. Артабан элекке совхоздан ҡалған бинаны ҡуртымға алырға ҡарар итә. Әммә ул ҡот осҡос хәлдә була: иҙәндәре аҡтарылған, түшәм бөтөнләй емерек, тәҙрәләр ватыҡ, стеналары ҡойолған. Ремонтлау өсөн сығымдарҙың күплегенә, ваҡыттың оҙаҡҡа һуҙыласағына ла иғтибар итмәй, дәртләнеп эшкә тотона улар.\nАуылдаштарының “ай-һай, еңеп сыға алырҙармы?” тигән һүҙҙәренә лә ҡарамай, туғандары менән бергәләп, бинаны ремонтлайҙар. Тиҙерәк үҙ эштәрен асырға теләгән Гөлсәриә Байназарова тағы ла район хакимиәтенә юл ала. Быныһында уны кире бормайҙар: кәрәкле документтарын алып килергә ҡушалар. Күрше Әбйәлил районына барып, ошо йүнәлештә эш асҡан йүнселдәр менән кәңәшләшеп, шөғөлдәре менән танышып ҡайта. Ҡамыр баҫа торған махсус һауыт, икмәк бешереү мейесе һәм башҡа кәрәк-яраҡ алыу өсөн һәм үҙҙәре бешергән икмәкте күрше ауылдарға алып барып һатыуға кәрәкле техника — “Соболь” автомашинаһын субсидияға алалар. Барыһы ла әҙер кеүек, әммә электр энергияһын үткәреү мәшәҡәте генә әллә күпме айға һуҙыла. Эштәрен асырға мөмкинлек булмаһа ла, ҡағыҙҙар буйынса, улар күптән эшҡыуар булараҡ иҫәпләнеп, һалым түләй. Сығымдарҙың иҫәбенә лә сығырлыҡ түгел, көн дә береһе өҫтәлеп кенә тора. Ауырлыҡтар булған һайын әҙәм балаһы бешегә, ныҡлы була тигәндәре шулдыр, күрәһең, һәр ҡаршылыҡты еңә-еңә Гөлсәриә Ғәйфулла ҡыҙы аҡрынлап эшҡыуарлыҡ серҙәренә төшөнә бара. Күсей ауылы хакимиәте башлығы Сәриә Йыһаншинаның ярҙамы, үҙҙәренең ныҡыш һәм сәмле булыуҙары арҡаһында, бар мәшәҡәттәрҙе лә йырып сыға. Бөгөн улар көнөнә 60 икмәк бешереп, өс ауылды хеҙмәтләндерә.\nИкмәге лә, икмәге...\nӘлбиттә, бешереүҙең бар мәшәҡәте йорт хужабикәһенең иңенә төшә. Ошоғаса бер кешегә эш урыны булдырылһа ла, һәр көн тиерлек янында ире Юлдаш Ғәлимйән улы ярҙам итә. Шунһыҙ булмай ҙа: онон йүнләһенме, бешкән икмәкте һатыуға сығарһынмы, заказдар ҡабул итһенме, барыһын да йорт хужаһы башҡара.\n— Һәр хужабикәгә билдәле булыуынса, икмәгең уңып бешһен өсөн, иртә таңдан тороп, ҡамыр баҫыу кәрәк, — ти эшҡыуар Гөлсәриә Байназарова. — Башта икмәгебеҙ ҡабармай ыҙалатты. Хәҙер өйрәнеп алдыҡ, күпереп бешкән йылы икмәкте һораусылар көндән-көн күбәйә. Яңы ғына мейестән сыҡҡан эҫе икмәкте хатта икмәкхананан уҡ килеп алыусылар ҙа байтаҡ. Ассортиментты төрләндереп, булка, бәлештәр ҙә бешереп алабыҙ. Әле һалма һораусылар бар, шуға күрә киләсәктә бишбармаҡ, туҡмас киҫергә лә иҫәп тотабыҙ, — тине әңгәмәсем.\nЭштәрен йәйелдерергә хыяллана ул. Бинаның ҡалған өлөшөн ремонтлап, унда үҙ магазиндарын асып, халыҡты йылы икмәк менән ҡыуандырмаҡсылар. Күңелендә йөрөткән бер хыялын да асып һалды Гөлсәриә Ғәйфулла ҡыҙы:\n— Һәр саҡ ярҙамы һәм кәңәше менән булышлыҡ иткән, әммә үҙ эшебеҙҙе асыуҙы күрә алмай ваҡытһыҙ вафат булған ҡәйнәм Әлмирә Байназарованың теләген — ҡомалаҡта әсетелгән икмәк бешереүҙе тормошҡа ашырыу — иң ҙур теләгем, — ти ул.\nКүсей уңғандарының башланғысы яҡшы, эштәре көйлө, икмәктәре тәмле, ҡулдары ҡамырлы, үҙҙәре сабырлы һәм, иң мөһиме — киләсәккә ышаныстары ҙур. Теләк-маҡсаттары бар икән, алға ынтылырға тырыша икән, тимәк, улар был өлкәне тиккә һайламаған.\nЛИЛИЭ от 24.02.2012, 03:41\nШ Э П Я З А К Э Р И М Э У С М А Н О В А !


Башҡорт Үргене мәктәбе PISA стандарттары буйынса белем биреүҙең сифатын тикшереүҙә ҡатнаша\n8 Октябрь 2019, 06:44\n“Мәғариф” милли проекты бурыстарына ярашлы, быйыл октябрь-ноябрь айҙарында Рәсәйҙең 14 төбәгенән 1400-гә яҡын мәктәп PISA стандарттары буйынса белем биреүҙең сифатын тикшереүҙә ҡатнаша.Был хаҡта “Заманса мәктәп” федераль проекты сиктәрендә халыҡ-ара тәжрибә нигеҙендә уҡытыуҙың сифатын баһалау” тип аталған “түңәрәк өҫтәл”дә Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе урынбаҫары Анзор Музаев белдерҙе.PISA – белем биреүҙәге ҡаҙаныштарҙы баһалау буйынса ҡеүәтле халыҡ-ара программа. Ул Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы ярҙамында тормошҡа ашырыла. Тикшереүҙәр өс йылға бер тапҡыр бөтә донъя буйынса 15 йәшлек уҡыусылар араһында үткәрелә. Уларҙың математиканан, тәбиғи фәндәрҙән белеме, уҡыуҙағы грамоталылығы ҡарала. Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһының “Мәктәптәр өсөн PISA” эшләнмәһе тикшереүҙе төрлө яҡлы алып барыу мөмкинлеген бирә.Билдәле булыуынса, “Мәғариф” милли проектының төп маҡсаттарының береһе – Рәсәй 224 йылға дөйөм белем биреүҙең сифаты буйынса донъялағы иң алдынғы ун ил иҫәбенә инергә тейеш. Был кимәл PISA, PIRLS һәм TIMSS халыҡ-ара тикшеренеү һөҙөмтәләре нигеҙендә билдәләнәсәк. Шуның өсөн дә Рәсәйҙәге мәғариф тармағы торошо ошо стандарттар буйынса йыл да ҡаралып, контролдә тотоласаҡ.Тикшереү илдең 14 пилот төбәгендә 2019 йылдың аҙағынан 2020 йылдың башына тиклем үткәрелә. Башҡортостандан унда ете белем биреү ойошмаһынан 283 уҡыусы ҡатнаша. Был мәғариф учреждениелары – Салауат индустриаль колледжы, Ейәнсура районының Башҡорт Үргене, Әбйәлил районының Сиҙәм, Ҡалтасы районының Краснохолм ауылдары мәктәптәре, Яңауыл ҡалаһының И.Ш. Мөҡсинов исемендәге гимназияһы, Октябрьский ҡалаһының 15-се мәктәбе, Өфөнөң 62-се лицейы. PISA стандарттары буйынса тикшереү төбәк мәктәптәренә үҙҙәрен халыҡ-ара шкала буйынса баһалау мөмкинлеген бирә. Уларҙы һайлап алыуҙы Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы белгестәре үткәрә.Билдәле булыуынса, “Мәғариф” милли проекты “Балалы ғаиләләргә булышлыҡ ҡылыу”, “Һанлы белем биреү мөхите”, “Заманса мәктәп”, “Һәр баланың уңышы!”, “Киләсәк уҡытыусыһы”, “Йәш профессионалдар”, “Һәр кем өсөн яңы мөмкинлектәр”, “Социаль әүҙемлек”, “Белем биреү экспорты” федераль проекттарынан тора. #национальныепроекты#нацпроекты#региональныепроекты#регпроекты#нацпроектыБашкортостан\n“Мәғариф” милли проекты бурыстарына ярашлы, быйыл октябрь-ноябрь айҙарында Рәсәйҙең 14 төбәгенән 1400-гә яҡын мәктәп PISA стандарттары буйынса белем биреүҙең сифатын тикшереүҙә ҡатнаша.\nБыл хаҡта “Заманса мәктәп” федераль проекты сиктәрендә халыҡ-ара тәжрибә нигеҙендә уҡытыуҙың сифатын баһалау” тип аталған “түңәрәк өҫтәл”дә Мәғариф һәм фән өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе урынбаҫары Анзор Музаев белдерҙе.\nPISA – белем биреүҙәге ҡаҙаныштарҙы баһалау буйынса ҡеүәтле халыҡ-ара программа. Ул Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы ярҙамында тормошҡа ашырыла. Тикшереүҙәр өс йылға бер тапҡыр бөтә донъя буйынса 15 йәшлек уҡыусылар араһында үткәрелә. Уларҙың математиканан, тәбиғи фәндәрҙән белеме, уҡыуҙағы грамоталылығы ҡарала. Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһының “Мәктәптәр өсөн PISA” эшләнмәһе тикшереүҙе төрлө яҡлы алып барыу мөмкинлеген бирә.\nБилдәле булыуынса, “Мәғариф” милли проектының төп маҡсаттарының береһе – Рәсәй 224 йылға дөйөм белем биреүҙең сифаты буйынса донъялағы иң алдынғы ун ил иҫәбенә инергә тейеш. Был кимәл PISA, PIRLS һәм TIMSS халыҡ-ара тикшеренеү һөҙөмтәләре нигеҙендә билдәләнәсәк. Шуның өсөн дә Рәсәйҙәге мәғариф тармағы торошо ошо стандарттар буйынса йыл да ҡаралып, контролдә тотоласаҡ.\nТикшереү илдең 14 пилот төбәгендә 2019 йылдың аҙағынан 2020 йылдың башына тиклем үткәрелә. Башҡортостандан унда ете белем биреү ойошмаһынан 283 уҡыусы ҡатнаша. Был мәғариф учреждениелары – Салауат индустриаль колледжы, Ейәнсура районының Башҡорт Үргене, Әбйәлил районының Сиҙәм, Ҡалтасы районының Краснохолм ауылдары мәктәптәре, Яңауыл ҡалаһының И.Ш. Мөҡсинов исемендәге гимназияһы, Октябрьский ҡалаһының 15-се мәктәбе, Өфөнөң 62-се лицейы.\nPISA стандарттары буйынса тикшереү төбәк мәктәптәренә үҙҙәрен халыҡ-ара шкала буйынса баһалау мөмкинлеген бирә. Уларҙы һайлап алыуҙы Иҡтисади хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы белгестәре үткәрә.


Был аҙна юлдар асыҡлығы, тығындар күҙәтелмәүе менән иҫтә ҡалды. Баҡтиһәң, транспорт хәрәкәтенең көсөргәнешле булыуы ҡар күплегенә түгел, ә уҡыусыларға бәйле икән. Каникул ата-әсәләргә лә иркенлек бирҙе. Улар иртә менән мәктәпкә түгел, тура эшкә юлланды. Ил һәм республика тормошонан башҡа яңылыҡтар ҙа байтаҡ.\nРәсәй гипермаркеттары киске туғыҙға тиклем генә эшләйәсәк. Депутаттар ҙур магазиндарҙың эш ваҡытын сикләү тураһындағы закон проекты әҙерләй. Документҡа ярашлы, эш көндәрендә улар киске туғыҙға , шәмбе дүрткә тиклем генә эшләй аласаҡ. Йәкшәмбе бөтөнләй ябыҡ торорға тейеш буласаҡ. Тәүлек әйләнәһенә эшләүсе гипермаркеттар ҙа булмаясаҡ, ти закон проекты авторҙары. Был сикләү ваҡ кибеттәрҙең эшен йәнләндереү маҡсатында эшләнә.\nРәсәйҙә суррогат әсәлекте тыйырға уйлайҙар. Закон проекты авторы фекеренсә, суррогат әсәнең, ул тапҡан баланың һәм биологик ата-әсәләрҙең дә тейешле хоҡуҡтары юҡ. Был процедура ла граждандар килешеүе нигеҙендә генә башҡарыла. Икенсенән, илдә суррогатлыҡ туризмы көсәйә. Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙарына бала табып биреүҙәрен һорап йышыраҡ сит ил кешеләре мөрәжәғәт итә. Был юҫыҡтағы ҡануниәт камиллаштырылғансы суррогат әсәлекте тыйып тороу тәҡдим ителә.\nБөгөндән хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш башланды. Илдә 18 йәштән 27 йәшкә тиклемге 142 мең егет армия сафын тулыландырасаҡ. Былтыр был һан 155 мең булған. Башҡортостандан хәрби хеҙмәткә 5 мең 100 егет алынасаҡ. Табиптар әйтеүенсә, республикала һәр бишенсе ир-егет хәрби хеҙмәткә яраҡһыҙ тип табылған.\nМәктәптәрҙә «Заманса Рәсәй» дәресе индерелеүе ихтимал. Уҡытыу программаһы әҙер. Ул үҙ эсенә 20-се быуат аҙағы тарихын, йәмғиәтте өйрәнеү элементтарын һәм географияны аласаҡ.\nҒәҙәттән тыш хәл теркәлгән йорттарҙа капиталь ремонт сиратһыҙ үткәреләсәк. Күп ҡатлы йорттарҙа капиталь ремонтты ойоштороуға үҙгәрештәр индереү буйынса закон проекты әҙерләнә. Өҫтәмәләргә ярашлы, теге йәки был өйҙә техноген йәки тәбиғи характерҙарғы ғәҙәттән тыш хәл йәки авария килеп тыуғанда ремонт шунда уҡ үткәрелергә тейеш. Төҙөкләндереү төбәк операторы иҫәбенә башҡарыла, элек аҡса ғәҙәттән тыш фондтан бүленә ине.\nВодитель таныҡлығын хәҙер күп функциялы үҙәктәр ҙә бирә аласаҡ. Быға тиклем документ юллау өсөн мотлаҡ юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһына барырға кәрәк ине. Уның ҡарауы, водитель стажы ике йылдан да кәм булғандарға автомобилдәр һөйрәтеү тыйылды.\nБашҡортостан Яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе итеп Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының Башҡорт филологияһы факультеты доценты Зәки Әлибаев һайланды. Рәйес вазифаһына өс кеше дәғүә итте. Зәки Әлибаевтан тыш, «Китап» нәшриәте директоры урынбаҫары Фәрит Әхмәҙиев һәм «Истоки» гәзитенең баш мөхәррире Айҙар Хөсәйенов та яҙыусылар съезында үҙ кандидатураһын ҡуйҙы. Рәйес йәшерен тауыш биреү юлы менән һайланды.


Ком: 0 // Уҡынылар: 1313 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1457 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 1 // Уҡынылар: 1915 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1479 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1363 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1441 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1238 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1202 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 809 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҺыуҙа һаҡ булығыҙ!\nМатур үтһен ялығыҙ // 30-06-2012, 01:32\nЙәйҙең иң матур сағында халыҡ һыу буйына ағыла. Тик ял иткән мәлдә лә уяу булырға кәрәк. Быны ошо көндәрҙә Ишембай районының Кесе Байыҡ ауылында йәшәүсе өс туған ағалы-ҡустылы\n13 йәшлек Айнур Ғәлиев һәм 16 йәшлек Илшат Мөхәмәтшин тағы бер иҫбатланы.\nЯл көндәре ауыл эргәһендәге быуа янында алма төшөр урын булмай. Ниңәлер өлкәндәр ете һәм биш йәшлек балаларҙы ҡарауһыҙ ҡалдырған. Тегеләр иһә оҙаҡ уйлап тормай, тын тултырмалы матрасҡа ултырып йөҙөп тә китә. Балаларҙың күл уртаһына барып еткәнен ярҙағылар аптырап күҙәтә. Ҡапыл көслө ел иҫеп, матрасты түңкәрә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1090 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҺиндтарға башҡорт ҡурсаҡтары оҡшай\nСәйәсәт // 29-06-2012, 18:47\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Һиндостан Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Аджай Малхотра менән осрашыу барышында Башҡортостан менән Һиндостан араһында иҡтисади һәм мәҙәни өлкәлә үҙ-ара хеҙмәттәшлек мәсьәләләре тураһында фекер алышты.\nРөстәм Хәмитов илсенең беҙҙә алты йыл элек булыуын билдәләне.\n— Башҡортостан Республикаһының Рәсәй составында ҙур, етди биләмә булыуын иҫәпкә алғанда, был ярайһы уҡ ҙур арауыҡ, — тине Президент. — Беҙҙең республиканың ил иҡтисадында тотҡан урыны һиҙелерлек икәнен аңлайбыҙ. Быйыл апрелдә Рәсәй менән Һиндостан араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыуға 65 йыл тулды.


Ирек Ялалов Иван Яҡутов исемендәге паркта эш кәңәшмәһен үткәрҙе\n21 апрелдә Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Ирек Ялалов Иван Яҡутов исемендәге паркта эшсе кәңәшмә үткәрҙе. Уның эшендә Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары Салауат Хөсәйенов, Өфөнөң Совет районы хакимиәте башлығы Урал Килсенбаев, Коммуналь хужалыҡ һәм төҙөкләндерү идаралығы етәксеһе Владимир Чернов ҡатнашты.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Якутов исемендәге паркты яңыртыу һәм үҙгәртеп ҡороу халыҡ төҙөлөшө ысулы менән алып барыла һәм өс йылға тәғәйенләгән. Үткән йылда бында йәйәү йөрөү юлдары яңыртылды, 1500 метрлыҡ велосипед юлы һалынды, парк аллеяларында һәм Һалдат күле тирәләй яҡтыртыу системаһы яңыртылды. Ҡала һыу ятҡылығының яр буйы тулыһынса яңыртылды. Шулай уҡ бында ағастар һәм ҡыуаҡлыҡтар ултыртылды, газон түшәлде, клумбалар һәм сәскә түтәлдәре булдырылды, яҡтыртыу һәм видеокүҙәтеү камералары өсөн таяуҙар ҡуйылды. Үҙәк аллеяла үткән быуаттың 50-се йылдарында паркты биҙәгән композицияларға оҡшатып эшләнгән скульптуралар барлыҡҡа килде. Бынан тыш паркта экоплитка һалынды, евроконтейнерҙар, төрлө формалағы эскәмйәләр ултыртылды, яҡтыртҡыстар ҡуйылды.\nБыйыл паркта эштәр дауам ителәсәк.


Инфоурок › Другое › Рабочие программы › Рабочая программа по башкирскому языку и литературе, 6 класс\n1.Башҡорт теле – башҡорт халҡының туған теле һәм Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булып һанала.\nБашҡорт теле баланың фекер үҫешенә булышлыҡ итә,уҡыусыларҙың интеллектуаль һәм ижади һәләтен үҫтерергә ярҙам итә, белем һәм күнекмәләрҙе үҙ аллы үҙләштереү һәләтен үҫтерә, шулай уҡ уҡыусыларҙың үҫтереүсе уҡыу эшмәкәрлеген ойоштора. Туған тел башҡорт мәҙәниәтен өйрәнеүгә нигеҙ булып тора һәм башҡорт әҙәбиәтенең рухи тел байлығын үҫтереүгә булышлыҡ итә, уҡыусыларҙы кешелектең мәҙәни-тарихи тәжрибәһенә ылыҡтыра. Киләсәктә төрлө белемде үҙләштереү һәм һаҡлау формаһы булараҡ, башҡорт теле бөтә предметтар менән тығыҙ бәйләнештә тора һәм профессиональ күнекмәләрҙе үҙләштереү сифатына йоғонто яһай. Аралаша белеү, шул һөҙөмтәлә уңыштарға өлгәшеү, юғары профессиональ һәм социаль әүҙемлек шәхес тормошоноң төрлө өлкәләрендә өлгәшелгән уңыштарын билдәләүсе характеристика булып тора.Туған тел ул баланың төрлө тормош ситуацияларында тәрбиә-этик нормаларын формалаштырыу нигеҙе.Ул, әхлаҡ нормаларынан сығып, үҙҡылыҡтарына дәлилле баһа биреү мөмкинлеген дә үҫтерә.\n2) көндәлек тормошта һәм уҡыу эшмәкәрлегендә туған телдә аралашыу һәм үҙ-ара фекер алышыуға һәләтлекте үҫтереү ; үҙ телмәреңде камиллаштырыу; мөһим төп уҡыу белемен һәм универсаль уҡыу хәрәкәттәрен (эшмәкәрлек маҡсаттарын аныҡ итеп әйтә белеү ,уны планлаштырыу , библиографик эҙләнеү үткәреү , төрлө типтағы лингвистик һүҙлектәрҙән , сығанаҡтарҙан , интернеттан тейешле мәғлүмәтте алыу һәм эшкәртеү һ.б.) үҙләштереү.\n“Белем биреү учреждениеларында уҡытыуға һәм уҡытыу шарттарына ҡарата санитар – эпидемиологик талаптар”. РФ Төп хөкүмәт санитар врачы ҡарары (29.12.2010 № 02-600)\nДәреслек: Башҡорт теле һәм әҙәбиәте, уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 6-сы класы уҡыусылары өсөн дәреслек (Авт. –Вильданов Ә.Х., Хажин В.И., Өфө: Китап, 2012й..- 402 бит).\n2016-2017 уҡыу йылының йыллыҡ календарь уҡыу графигы\nБашҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығы тарафынан тәҡдим ителгән программа Башҡортостан Республикаһы Белорет районы Сермән урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм бюджет белем биреү учреждениеһының “Уҡыу планы” на ярашлы рәүештә тормошҡа ашырыла.Сермән урта дөйөм белем биреү мәктәбе өсөн йыллыҡ уҡыу планы башҡорт теле һәм әҙәбиәтен түбәндәге сәғәт күләмендә уҡытыуҙы күҙ уңында тота: 5-се класс-170, 6-сы класс-136\nАҙнаһына -4(3+1) сәғ.,бөтәһе -136 сәғ.\nТелмәр үҫтереү -5 сәғ. Тест-5\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте курсы Тикеев Д.С., ТоломбаевХ.А., Вилданов А.Х., программалары нигеҙендә уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 6-сы класында башҡорт телен һәм әҙәбиәтен уҡытыу өсөн эшләнелгән. Программала ҡаралған курстың йөкмәткеһе фәнни һәм еңел аңлайышлылыҡ, системалылыҡ һәм күсәгилешлек (дауамсанлыҡ) нигеҙендә эшләнгән.\n6-сы класта фонетика , морфология (исем, сифат, алмаш, һан), өйрәнелә.\nӘҙәбиәт өлөшөндә материалдар тематик төркөмдәргә бүлеп бирелгән. “Йырым минең-Башҡортостан”, “Уҙған ғүмер-ҡалған хәтер”, “Ил һаҡлап, азатлыҡ даулап”, “Төнъяҡ амурҙары”, “Башҡорт автономияһы өсөн көрәш”,”Уралып ятҡан Уралтау”,”Ағиҙелкәй алҡын, һыуы һалҡын”,”Тау башында балҡый бер ҡала”,”Башҡорт йолалары”,”Башҡорт аштары”, “Әсәм теле-сәсән теле”,”Башҡорттар китте һуғышҡа”, “Башҡорт халыҡ ауыҙ-тел ижады”, “Боронғо әҙәби ҡомартҡыларыбыҙ”, “Башҡортостандың халыҡ шағирҙары, яҙыусылары”, “Дуҫлыҡ менән көслөбөҙ”.\nУҡыу материалы, уҡыусыларҙың йәш үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, башҡорт теле һәм әҙәбиәте тураһында төшөнсә формалаштырырға, башҡорт телен үҙләштереүгә ярҙам итергә тәғәйенләнгән. Әҫәрҙе өйрәнеү алдынан яҙыусының ҡыҫҡаса тормошона һәм ижадына күҙәтеү яһала. Унан әҫәрҙең йөкмәткеһе бирелә. Әҫәрҙең йөкмәткеһе буйынса эштәр йәки һорауҙар ҡуйылған .Әҙәбиәт теорияһынан төшөнсә бирелгән.\nҺәр бер бүлекте өйрәнеүҙә уҡыусылар тейешле белем һәм күнекмәләр генә үҙләштереп ҡалмай, ә телмәр эшмәкәрлеге төрҙәрен камиллаштыра, төрлө коммуникатив күнекмәләрҙе үҫтерә, шулай уҡ милли- мәҙәни феномен булараҡ, туған тел тураһында күҙаллауҙарын тәрәнәйтә. Башҡорт теле һәм әҙәбиәтен уҡытыуға аҙнаһына 4(3+1)сәғәт бирелә һәм уның үҙенсәлеге шунда: дәрестәрҙе ике төрлө формала алып барырға: 1 сәғәт башҡорт теленә, 3 сәғәт әҙәбиәткә бүлеп биреп йәки интеграцияланған дәрес формаһында үткәрергә мөмкин.\n5. 6-сы класс уҡыусыһы белергә тейеш төшөнсәләр.\nБашҡорт әҙәби теле, уның нормалар системаһы.\nФонетика.( Телмәр өндәре, ижек, һүҙ баҫымы, һуҙынҡы һәм тартынҡы өндәр, өндәрҙең бер-береһенә оҡшашыуы (сингармонизм) төшөнсәләре\nМорфология.Һүҙ төркөмдәре. Исем.Сифат. Алмаш. Һан;\nГрамматика; морфема (ялғау, һүҙҙең бер өлөшө, киҫәге); тамыр, нигеҙ, яһаусы ялғау; үҙгәртеүсе ялғау; тамырҙаш һүҙҙәр; һүҙъяһалыш юлдары;\nТелмәр төрҙәре (типтары): хикәйәләү, тасуирлау һүрәтләү, хөкөм сығарыу ,мөнәсәбәт белдереү.\nФонетика, өн- хәреф, һүҙъяһалыш, һүҙ төҙөлөшө буйынса анализ яһай белеү;\nҺүҙбәйләнеш, ябай ике составлы һөйләмдәр;\nЙәнле һәм яҙма телмәрҙә синонимдарҙы, антонимдарҙы, ҡуллана белеү;\nтел ғилеменең төп аңлатмалары: лингвистика (тел ғилеме) һәм уның төп бүлектәре; тел һәм телмәр, телмәр аралашыуы, һөйләү һәм яҙма телмәр, монолог, диалог һәм уларҙың төрҙәре; аралашыу ситуациялары, фәнни, публицистик, рәсми-эшлекле стилдәр, матур әҙәбиәт теле; функциональ-мәғәнәүи телмәр төрҙәре (хикәйәләү, һүрәтләү, фекер йөрөтөү); текст, текст төрҙәре; телдең төп берәмектәре, уларҙың билдәләре һәм телмәрҙә ҡулланыу үҙенсәлектәрен үҙләштереү;\nҺүҙгә төрлө анализ төрҙәрен (фонетик, һүҙьяһалыш, лексик, морфологик), һөйләм һәм һүҙбәйләнешкә синтаксик анализ, төп билдә һәм структура күҙлегенән сығып, күп аспектлы анализ яһау;\nтел-һүрәтләү саралары һәм уларҙы уҡыусы телмәрендә ҡулланыу;\nҮтелгәндәрҙе ҡабатлау. Фонетика. Өн һәм хәреф.\nИсемдәрҙең һанда һәм эйәлек заты менән үҙгәреүе.\nТамыр, яһалма, ҡушма исемдәр.\nИсемдәрҙеү килеш менән үҙгәреше.\nИсемдәрҙең эйәлек заты менән үҙгәреүе. Хәбәрлек формаһы.\nИсемдәрҙең күплек категорияһы.\nСифат. Сифаттың мәғәнәһе.Сифаттың яһалыу юлдары.\nИсемдәрҙең сифат мәғәнәһен алыуы.\nСифаттарҙың исем урынында килгәндә генә үҙгәреүе.\nАлмаш. Алмаш төркөмсәләре.Зат алмаштары.\nИсем алдында килеүсе һандарҙың үҙгәреүе.\nЦифрҙар менән яҙылған һандар.\nҠушма һандар. Ҡушма һандарҙың яҙылышы.\nҺүҙ төркөмдәрен ҡабатлау.\n1.Йырым минең- Башҡортостан.\nБашҡортостан тураһында (белешмә). З.Биишева “Башҡортостан”, Р.Ғарипов”Дан һиңә, дан Башҡортостан!”, ФакиһаТуғыҙбаева “Эй яҙмышым минең-Башҡортостан”, Шәйехзада Бабич “Башҡортостан”.\n2.Уҙған ғүмер-ҡалған хәтер.\nӘбүбәкер Усманов “Башҡорттарҙың ғәскәри хеҙмәте", Ҡолой кантон (Башҡорт халыҡ йыры), Ғайса Хөсәйенов “Рудасы Исмәғил Тасим улы”, Мәжит Ғафури “Беҙҙең нәмәләрҙе һатҡанда”.\n3.Ил һаҡлап, азатлыҡ даулап.\nБашҡорт ихтилалдары (белешмә). «Салауат”(Башҡорт халыҡ йыры).\nМирас Иҙелбаев “Хушлашыу”.Рауил Бикбаев «Салауат ҡылысы”.\nСтепан Злобин “Степан Юлаев”.Ғәли Ибраһимов“Кинйә”.\n«Рус-француз һуғышы бәйете”.Яныбай Хамматов “Төньяҡ амурҙары”.“Любизар” (Башҡорт халыҡ йыры).“Кутузов” (Башҡорт халыҡ йыры).“Ҡаһым түрә (риүәйәт).Бәйет тураһында төшөнсә.\n5. Башҡорт автономияһы өсөн көрәш.\nӘхмәтзәки Вәлиди Туған «Беренсе башҡорт ҡоролтайы».\nШәйехзада Бабич “Башҡорт халҡына көйлө хитап”.Рәшит Солтангәрәев\n“Осто бөркөт”. Хитап тураһында төшөнсә. Башҡорт автономияһы өсөн көрәш.\nӘхмәтзәки Вәлиди Туған «Беренсе башҡорт ҡоролтайы». Шәйехзада Бабич “Башҡорт халҡына көйлө хитап”. Рәшит Солтангәрәев “Осто бөркөт”. Хитап тураһында төшөнсә.\n6.Уралып ятҡан Уралтау.\nБашҡортостан тауҙары (белешмә). “Урал” (Башҡорт халыҡ йыры).Рауил Бикбаев “Уралыма”. Яныбай Хамматов “Ғәйзулла”\n.7. Ағиҙелкәй алҡын, һыуы һалҡын.\nБашҡортостан йылғалары (белешмә). Йәмле Ағиҙел буйҙары.(Башҡорт халыҡ йыры). Рауил Бикбаев «Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!».“Йәмле Дим буйы”(Башҡорт халыҡ йыры). “Ағиҙел менән Яйыҡ”(риүәйәт).Халыҡ хикәйәләре тураһында.\n8.Ир ҡанаты ат була. Әнүр Вахитов «Ир ҡанаты».Характеристика\n9.Тау башында балҡый бер ҡала.\nӨфө(белешмә). Рәғиҙә Янбулатова «Гүзәл Өфөм-баш ҡалам».\nАзат Камалов «Боронғо башҡорт ҡалалары».\nАйрат Ҡобағошов «Ҡарға бутҡаһы тәмлеме?» Таңһылыу Ҡарамышева «Кәкүк сәйе». Сәғит Агиш «Ҡунаҡ һәм намыҫ».\n11.Тау башында балҡый бер ҡала.\nАйрат Ҡобағошов «Ҡарға бутҡаһы тәмлеме?»\nТаңһылыу Ҡарамышева «Кәкүк сәйе». Сәғит Агиш «Ҡунаҡ һәм намыҫ».\nМилли аштар(белешмә). Ҡадир Даян «Башҡорт ҡымыҙы»(Йыр).\nМөхәмәтсәлим Өмөтбаев« Башҡорт ҡорото». Василий Власов “Башҡорт балы “.Наил Сафин “Бишбармаҡ”.\n14.Әсәм теле-сәсән теле.\n«Башҡорт теле» (белешмә). Зәйнәб Биишева “Башҡорт теле».\n«Яҡшы һүҙ-йән аҙығы» (Башҡорт халыҡ әкиәте). Әнүр Вахитов\n«Һүҙ тураһында баллада». Ғайса Хөсәйенов “Әсәм теле-сәсән теле”.\n14.Башҡорттар китте һуғышҡа.\nЯныбай Хамматов“Башҡорттар китте һуғышҡа”.Ҡадир Даян\n“Шайморатов генерал”(йыр).Жәлил Кейекбаев“ Зөбәй Үтәғолов”.Әнүәр Бикчәнтәев «Бөркөт һауала үлә”. Рәүеф Насиров “Ил балаһы Шакирйән”.\n15.Башҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады.\nБашҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады.(белешмә).\n“Урал батыр” (Башҡорт халыҡ әкиәте).«Алдар менән Шайтан» (Башҡорт халыҡ әкиәте).Йомаҡтар. «Ҡурай» (Башҡорт халыҡ йыры).«Ҡурай моңо» (Башҡорт халыҡ әкиәте). «Азамат » ,(Башҡорт халыҡ йыры). Мостай Кәрим «Азамат ». Көләмәстәр. Көләмәс тураһында.\n16.Боронғо әҙәби ҡомартҡыларыбыҙ.\n«Башҡорт әҙәбиәте тарихынан» (белешмә).Ҡол Ғәли“Йософ ҡиссаһы”.\nАрхаизмдар,неологизмдар, варваризмдар тураһында төшөнсә.«Ҡармасан менән Сәрмәсән». Салауат Юлаев «Бүгәсәүгә ҡушылып, ир-батырға ҡуш булып...» .«Ҡарабай менән Сарыбай» .Мифтахетдин Аҡмулла «Нәсихәттәр» Сәсәндәр ижады. (белешмә). «Һабрау».Ҡобағош сәсән «Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтешкәне». Байыҡ сәсән. «Байыҡ сәсәндең ҡаҙаҡ аҡыны Бохар менән әйтешкәне».\n17.Башҡортостандың халыҡ шағирҙары , яҙыусылары.\nМәжит Ғафури. “Бир ҡулыңды”.Рәшит Ниғмәти “Ҡыҙымдың һорауҙарына яуаптар”. Мостай Кәрим “Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа”.Сәйфи Ҡудаш“Сәй”.\nРәми Ғарипов“Аманат”. Назар Нәжми“Күлдәк”.Рауил Бикбаев“Халҡыма хат”.Әнғәм Атнабаев“Салауат менән һөйләшеү”.Марат Кәримов“Фасылдар”.Тимер Йосопов“Күңел тула”.Александр Филиппов“Кто хозяин озера?» Абдулхаҡ Игебаев“Яндырһаң да”. Ҡәҙим Аралбай“Уйлан бала!”Биография һәм автобиография тураһында төшөнсә.Зәйнәб Биишева\n“Кәмһетелгәндәр”. Әхиәр Хәкимов“Сәләх ҡарт”. Ноғман Мусин“Күҙ йәше”.\nНәжип Асанбаев“Ҡыҙыл паша”. Ғайса Хөсәйенов“Алдар батыр ҡиссаһы”.\n18.Дуҫлыҡ менән көслөбөҙ.\nҠәҙим Аралбай «Дуҫлыҡ һәйкәле». Мостай Кәрим “Беҙҙең өйҙең йәме”.\nЗәйнәб Биишева“Дуҫ булайыҡ”.\nДәреслек: “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте”, уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 6-сы класы уҡыусылары өсөн дәреслек ,( Авт. – Вильданов Ә.Х., Хажин В.И., Өфө: Китап, 2010й..- 288 бит).\n“Әсә теле”,6-сы класс өсөн дидактик материал. В.Ш.Псәнчин - Өфө: Китап.2009 й.\nКластан тыш уҡыу китабы, 6-сы класс, (Авт. М.Ғ.Ғималова, Өфө:Китап, 2007й.)\nФедераль Дәүләт Белем биреү стандарттарына яраҡлы 6-сы класс өсөн башҡорт теленан эш программаһы\n(аҙнаһына 1 сәғәт, бөтәһе 34 сәғәт).\nБашҡорт теле буйынса алдағы кластарҙа үтелгәндәрҙе ҡабатлау.\nБашҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре, хәрефтәре, уларҙың дөрөҫ әйтелеше, яҙылышы.\n(Дәреслек. 8– се бит)\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, маҡсат ҡуя, эште планлаштыра, уҡыу мәсьәләһен сисә, үҙ-үҙеңде баһалай белеү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, текстан ниндәйҙер мәғлүмәт таба алыу күнекмәһен булдырыу, үҙ фекереңде кешегә еткерә алыу оҫталығы,\nТанып –белеү УУЭ – башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен, хәрефтәрен, уларҙың дөрөҫ әйтелешен, яҙылышын\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nҺүҙ төркөмдәре. Исем тураһында белешмә. Башҡорт телендә тик затты белдергән исемдәрҙең генә кем? һорауына яуап биреүе.\nТөрлө һүҙ төркөмдәренән исемдәр яһау күнегеүҙәре. (Дәреслек. 23– сө бит)\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, төҙәтмәләр индереү, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, әҫәрҙе анализлау, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –исемдең үҙ аллы һүҙ төркөмө булыуын,\nкем ?нимә? һорауына яуап биреүен, уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәр булыуын белеү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- башҡорт аттары тураһында белеү, уларға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, ғорурлыҡ тойғоһо уятыу.\nҺандуғастар тураһында белешмә биреү.\nУҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү.\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын аңлау, маҡсатын үҙ аллы билдәләү, диктантты\nяҙыу , үҙ-үҙеңә контроллек итеү.\nАралашыу УУЭ- аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, тыңлап, эстән әйтеп яҙа белеү,һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-һандуғастар донъяһы менән ҡыҙыҡһыныу уятыу, һандуғастарҙың матур тауыштарына һоҡланыу, ҡоштарға һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nЯңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр.Исемдәрҙең һанда һәм эйәлек заты менән үҙгәреүе.\nИсемдәрҙең үҙгәреше. (Дәреслек,51 – се бит)\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, коллектив менән бергә проблеманы хәл итеү, эшеңде план менән сағыштырыу ,үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, аралашыу мәсьәләләрен хәл итеү маҡсатында тел сараларын ҡулланыу, һорауҙарға яуап биреү, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу (текстың үҙен, текстан һуңғы аңлатмаларҙы уҡыу), текстың йөкмәткеһен үҙләштереү, планын төҙөү, әңгәмә ҡороу, һорауҙарға яуап биреү, текста исемдәрҙе таба белеү, төрлө һүҙ төркөмдәренән исемдәр яһарға, исемдәрҙе үҙгәртә белеү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу\nуятыу. Тыуған илде һаҡлау һәр беребеҙҙең бурысы булыуын аңлау.\nТыуған илгә , тәбиғәтебеҙгә һөйөү, һаҡсыл ҡараш, тәрбиәләү.\nТамыр, ҡушма, яһалма исемдәр.\nТест”Исем”(тест китабы, 18-се бит).\n(Дәреслек,71- се бит)\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы, коллектив менән бергә проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, , икенсе кешенең фекерен тыңлау, аралашыу мәсьәләләрен хәл итеү маҡсатында тел сараларын ҡулланыу, һорауҙарға яуап биреү, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – исемдәрҙең яһалышын аңлау,\nтамыр, ҡушма, яһалма исемдәрҙе айыра белеү. Шәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау.\nБойҙай тураһында белешмә.\n(Дәреслек,73 – се бит) Диктант”Урманда”. Дәреслектең 72-се битендәге тексты диктант итеп яҙыу.Урманды тасуирлау.\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, кәрәк саҡта төҙәтмәләр индереү, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде телдән әйтеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, һорау бирә белеү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – текста исемдәрҙе таба белеү, төрлө һүҙ төркөмдәренән исемдәр яһарға,\nисемдәрҙе килеш менән үҙгәртә белеү, килештәрҙе ятлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-башҡорт телебеҙгә,\nТыуған илгә һөйөү, ихтирам, һаҡсыл ҡараш, ғорурлыҡ, тәрбиәләү.\nИсемдәрҙең эйәлек заты менән үҙгәреүе. Хәбәрлек формаһы. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр.\nДәреслек, (72-се бит). Исемдәрҙең эйәлек заты һәм хәбәрлек категориялары менән үҙгәрешенең үҙенсәлектәре, ялғауҙарҙың фонетик варианттарының ҡулланылышы. Тест (18-се бит). Исем төрҙәре.\nТест китабы(16-сы бит).\nОйоштороу УУЭ- уҡыуға яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын бергәләп билдәләү, планын төҙөү, план буйынса эшләү, баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, иптәштәрең менән шәхси үҙ-ара бәхәсле ситуацияларҙың сиселешен хәл итеү, һорауҙарға яуап биреү, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – исемдәрҙең эйәлек заты һәм хәбәрлек категориялары менән үҙгәрешенең үҙенсәлектәрен белеү, ялғауҙарҙың фонетик варианттарының ҡулланылышын практик күҙәтә белеү, тест эшләү, уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәр булыуын белеү,күсереп яҙыу, уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәрҙе табыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау, белемгә, уҡыуға ынтылыш, уҡыуға,китапҡа ихтирам тәрбиәләү.\n(И. й., 23-сө бит).\n”Уйламай һөйләгән-ауырымай үлгән” мәҡәле мәғәнәһенең изложение тексына тап килеүе.Тексты ишетеп, иҫтә ҡалдырып , яҙыу.\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү. үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, тел сараларын ҡулланыу, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – тексты ишетеп, иҫтә ҡалдырып яҙыу. Фекерләү тибындағы текст төҙөү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау. «Уйламай һөйләгән-ауырымай үлгән” мәҡәленең мәғәнәһен аңлау.\nКонтроль диктант “Әрем.”\nӘрем тураһында белешмә.\n(Д.й., 90-сы бит)\nяҙыу , үҙ-үҙеңә контроллек итеү\nаңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, тыңлап, эстән әйтеп яҙа белеү,һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ -диктанттың эстәлеген аңлау , уртаҡлыҡ һәм яңғыҙлыҡ исемдәрҙе табыу.\n–Шәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау. Тыуған республика менән ғорурланыу, уның, үҫемлектәренең шифалы булыуын белеү, тәбиғәтенә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nКүплек категорияһының индивидуаль күплекте (китаптар, ҡыҙҙар, ҡәләмдәр,алмалар) һәм төркөмлө күплекте (ағайымдар, әсәйемдәр, йөрәккәйҙәрем, Сәлим ағайымдар) аңлатыуы,уларҙың ҡулланыу шарттары, үҙенсәлектәре.\n(Дәреслек, 116-сы бит).\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү,телдән һәм яҙма рәүештә сағылдырыу, икенсе кешенең фекерен тыңлау, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ -күплек категорияһының индивидуаль күплекте һәм төркөмлө күплекте аңлатыуын,уларҙың ҡулланыу шарттарын, үҙенсәлектәрен аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләү.\nДиктант “Тәрбиәле бала”.\nКүплек категорияһының индивидуаль күплекте һәм төркөмлө күплекте аңлатыуы,уларҙың ҡулланыу шарттары, үҙенсәлектәре.\n(Д.й., 16-сы бит).\nТанып –белеү УУЭ – күплек категорияһының индивидуаль күплекте һәм төркөмлө күплекте аңлатыуын,уларҙың ҡулланыу шарттарын, үҙенсәлектәрен аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-тәртипле, тәрбиәле булырға өндәү.\nСифат. Сифаттың мәғәнәһе.\nСифат дәрәжәләре .\nҺүҙ төркөмө булараҡ сифат, уның үҙенсәлектәре.\n(Д.й., 127-се,144-се бит).\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, , үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, , икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – сифаттың башҡорт һәм рус телендәге үҙенсәлектәрен практик асыҡлау.\nИсемдәрҙең сифат мәғәнәһен алыуы. Сифаттың яһалыу юлдары.\nТест”Сифат”(тест китабы, 26-сы бит).\nҺүҙ төркөмө булараҡ сифат, уның мәғәнәһе.Исемдәрҙең сифат мәғәнәһен алыуы. Сифаттың яһалыу юлдары, төрө..\n(Дәреслек, 153-сө,168-се бит).\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – һүҙ төркөмө булараҡ сифат. Уның мәғәнәһен, яһалыу юлдарын, төрөн өйрәнеү..\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләү.\n”Ишәк менән ат “\nТамыр, яһалма, ҡушма сифаттар.\nИзложение яҙыу. (И.й., 23-сө).Ярҙамсыллыҡ.\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын аңлау, маҡсатын үҙ аллы билдәләү, изложениены яҙыу , үҙ-үҙеңә\nконтроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, тыңлап, уйлап яҙа белеү,һығымта яһау,\nәңгәмә ҡора белеү, , икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү , һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – текстың мәғәнәһен биреп, изложениены яҙыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-бер-береңә ярҙамсыл булырға саҡырыу.\nСифат дәрәжәләре , уларҙың яһалышы.\n(Д.й., 176-сы,194-се бит). Диктант “Гимнастка” .\nСпорт төрө-гимнастика тураһында.(Д.й., 95-се бит)\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, кәрәк саҡта төҙәтмәләр индереү, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде телдән һәм яҙма рәүештә сағылдырыу, икенсе кешенең фекерен тыңлау, һорауҙарға яуап биреү, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – сифат дәрәжәләрен , уларҙың яһалышын\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илгә һөйөү, тыуған ерҙе һаҡлау тойғоһо уятыу.\nСпортҡа ыңғай ҡараш тәрбиәләү.\n”Минең яратҡан һөнәрем”.\nСифат һүҙ төркөмө тураһында уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү.\n(Д.й., 105-се бит).\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең маҡсатын аңлау, диктантты яҙыу , үҙ-үҙеңә\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау, сифат һүҙ төркөмө тураһында белемдәрен тикшереү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- һөнәрҙәр менән ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nСифаттарҙың исем урынында килеүе.\nТанып –белеү УУЭ – сифаттарҙың исем урынында килеүен асыҡлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу. Башҡорт теленә һөйөү уятыу.\nИнша”Ауылым йылғалары. “\nТасуирлау ҡулланып, ауыл тирәһендәге йылғалар тураһында инша яҙыу.\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын аңлау, маҡсатын үҙ аллы билдәләү, инша яҙыу , үҙ-үҙеңә\nТанып –белеү УУЭ – текстың мәғәнәһен биреп,иншаны яҙыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-ауылыбыҙ тәбиғәтенә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү.\nАлмаш.Уларҙың һүҙ төркөмө булараҡ төп үҙенсәлектәре , ни өсөн алмаш тип аталыуы .\n(Дәреслек, 256-сы бит).\nТанып –белеү УУЭ –алмаштарҙың һүҙ төркөмө булараҡ төп үҙенсәлектәрен, ни өсөн алмаш тип аталыуын асыҡлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу. Башҡорт теленә һөйөү уятыу.Башҡорт ҡурайы менән ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nДиктант”Ауыр ҡапҡаның сере. “\nАлмаш төркөмсәләре .\n(Д.й., 103-сө бит).\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау, алмаш һүҙ төркөмөсәһе тураһында белемдәрен нығытыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белемле булырға өндәү.\nЗат алмаштары. Алмаш төркөмсәләре.\n(Дәреслек, 278-се,294-се биттәр).\nТест”Алмаш”,(тест китабы, 30-сы бит).\nТанып –белеү УУЭ –алмаш төркөмсәләрен белеү, телмәрҙә ҡулланыу.\nИзложение”Тейен менән бүре “.\nТейен менән бүре тураһында белешмә.\n(И.й., 22-се бит).\nәңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү , һығымта яһау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-бер-береңә ярҙамсыл булырға саҡырыу. Йәнлектәргә яҡшы мөнәсәбәтле булырға саҡырыу.\nАтом боҙватҡысы тураһында белешмә.\n(Д.й., 101-се бит).\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау, алмаш һүҙ төркөмөсәләре тураһында белемдәрен тикшереү.\nДәреслек, (337-се бит)\nТанып –белеү УУЭ –һандың һүҙ төркөмө булараҡ төп үҙенсәлектәрен, ни өсөн һан тип аталыуын асыҡлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу. Башҡорт теленә һөйөү уятыу.Башҡорт ҡурайы менән ҡыҙыҡһыныу уятыу.Спорт менән шөғөлләнергә өндәү.\nДиктант”Ҡояш энергияһын файҙаланыу “.\nҠояш энергияһын файҙаланыу .\n(Д.й., 100-се бит)\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау,һан һүҙ төркөмө тураһында белемдәрен нығытыу..\nҺан төркөмсәләре. (Дәреслек, 377-се бит).\nТанып –белеү УУЭ –һандың һүҙ төркөмө булараҡ төп үҙенсәлектәрен, ни өсөн һан тип аталыуын асыҡлау, һан төркөмсәләрен белеү.\nТест” Һан“.(тест китабы, 28-се бит).\n(Дәреслек, 378-се бит).\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- уҡыуға, белем алыуға уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятыу. Башҡорт теленә һөйөү уятыу. Ойоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, , үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nТанып –белеү УУЭ –һандың һүҙ төркөмө булараҡ төп үҙенсәлектәрен, ни өсөн һан тип аталыуын асыҡлау, һан төркөмсәләрен белеү. Цифрҙар менән яҙылған һандарҙы уҡыу һәм яҙыу .\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илебеҙгә һөйөү уятыу.\nЦифрҙар менән яҙылған һандар. (Дәреслек, 378-се бит).\nДиктант «Ватаным»(93-сө бит)\n(Дәреслек, 380-се бит)\nҺан һүҙ төркөмө тураһында белемдәрен тикшереү.\n(Д.й., 106-сы бит)\nТанып –белеү УУЭ –диктанттың эстәлеген аңлау, һан һүҙ төркөмө тураһында белемдәрен тикшереү.\nФедераль Дәүләт Белем биреү стандарттарына яраҡлы 6-сы класс өсөн башҡорт әҙәбиәтенән эш программаһы.\n(аҙнаһына 3 сәғәт, бөтәһе - 102 сәғәт).\nЙырым минең- Башҡортостан. Башҡортостан тураһында (белешмә) З.Биишева “Башҡортостан”,\n”Дан һиңә, дан Башҡортостан!”,\n“Эй яҙмышым минең-Башҡортостан”,\nБашҡортостан тураһында дөйөм белешмә, уның тарихы, климаты, халҡы.Яңы һүҙҙәрҙе үҙләштереү.\nТанып –белеү УУЭ –шиғырҙы уҡыу, йөкмәткеһен үҙләштереү, шиғырҙың авторы кем икәнлеген, нимә әйтергә теләгәнен аңлау, белеү, шиғырҙы ятлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илгә уҡыусыларҙа һөйөү,ихтирам һәм ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү.\nУҙған ғүмер-ҡалған хәтер.\n“Башҡорттарҙың ғәскәри хеҙмәте",\nҠолой кантон(Башҡорт халыҡ йыры),\n“Рудасы Исмәғил Тасим улы”,\n“Беҙҙең нәмәләрҙе һатҡанда”.\nБашҡорттарҙың ғәскәри хеҙмәте\nКантонлыҡ дәүере тураһында.\nТасимовтар тураһында белешмә.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, әҫәрҙе анализлау, һығымта яһау,\nТанып –белеү УУЭ –шағирҙарҙың, яҙыусыларҙың биографияһы һәм ижады менән танышыу, әҫәрҙе уҡыу, , йөкмәткеһен үҙләштереү, , әҫәрҙең ни өсөн шулай тип аталауын аңлатыу һәм яуапты дәлилләү, халҡыңдың үткәнен белергә кәрәклеге тураһында һөҙөмтә сығарыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- башҡорт халҡының үткәне менән ҡыҙыҡһыныу, халҡыбыҙға ихтирам тойғоһо тәрбиәләү.\n(Башҡорт халыҡ йыры).\nСтепан Злобин “Степан Юлаев”.\nБашҡорттарҙың азатлыҡ өсөн көрәш тарихы.\nХалыҡ азатлығы өсөн көрәшкән батырҙарҙың исемдәрен барлау.\nСалауат батыр тураһында, уның ҡылысы тураһында\nКинйә Арыҫланов тураһында белешмә.\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процессына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтә белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, аңлашылмаған мәсьәләләр буйынса һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –яҙыусыларҙың биографияһын өйрәнеү, әҫәрҙе уҡыу, йөкмәткеһен үҙләштереү, “Ил батырҙары” тигән темаға әңгәмәләшеү, әҫәрҙәр ни өсөн шулай аталауын аңлатыу, Тыуған илде һаҡлау –һәр кешенең бурысы икәнен аңлау, мөһимлеге тураһында һөҙөмтә сығарыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илгә һөйөү, ихтирам, батырҙарыбыҙ менән ғорурланыу тойғоһо уятыу.\n«Рус-француз һуғышы бәйете”.\nБашҡорттарҙың азатлыҡ өсөн көрәш тарихы, уның халыҡ ижадында һәм әҙәбиәтендә сағылышы.\n1812 йылғы Ватан һуғышы тураһында белешмә .\nЙырҙарҙың тексын уҡыу, кәйөн тыңлау.\nҠаһым түрә тураһында белешмә.\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процессына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, коллектив менән бергә проблеманы хәл итеү, эшеңде план менән сағыштырыу ,үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nТанып –белеү УУЭ –әҫәрҙе уҡыу, текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу (текстың үҙен, текстан һуңғы аңлатмаларҙы уҡыу), әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү ,планын төҙөү, азатлыҡ көрәше тураһында әңгәмә ҡороу, әҫәрҙең ни өсөн шулай тип аталауын аңлатыу, һорауҙарға яуап биреү, йөкмәткеһен һөйләү, Тыуған илде һаҡлау һәр беребеҙҙең бурысы булыуын аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илде һаҡлау һәр беребеҙҙең бурысы булыуын аңлау.\nТыуған илгә һөйөү, һаҡсыл ҡараш, батырҙарыбыҙ менән ғорурланыу,ихтирам тәрбиәләү.\nБашҡорт автономияһы өсөн көрәш.\n«Беренсе башҡорт ҡоролтайы».\n“Башҡорт халҡына көйлө хитап”.\nХитап тураһында төшөнсә.\nТанып –белеү УУЭ –шағирҙарҙың, яҙыусыларҙың биографияһын өйрәнеү, әҫәрҙе уҡыу, текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу ,әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, планын төҙөү, һорауҙарға яуап биреү, әҫәрҙең йөкмәткеһен һөйләү.Кескәй хикәйә төҙөү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ-Тыуған илгә һөйөү, ихтирам, һаҡсыл ҡараш, ғорурлыҡ, батырҙарыбыҙ менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү.\nУралып ятҡан Уралтау.\nУралыбыҙҙың ер аҫты ҡаҙылма байлыҡтары тураһында.\nАлтын тураһында белешмә.\nТанып –белеү УУЭ –шағирҙарҙың, яҙыусыларҙың биографияһын өйрәнеү, әҫәрҙе уҡыу, әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, уҡыуҙың төрлө төрҙәрен ҡулланыу, планын төҙөү, һүрәт эшләү,ятлау, фекерләү һәм хикәйәләү тибындағы текст төҙөү (“Уралып ятҡан Уралымда”) , әҫәрҙең ни өсөн шулай тип аталауын аңлатыу, һорауҙарға яуап биреү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау, уҡылған әҫәрҙәр аша китапҡа ихтирам, һөйөү, ҡыҙыҡһыныу төрбиәләү.Тыуған еребеҙҙең ҡаҙылма байлыҡтары тураһында белергә теләк булдырыу, Тыуған илгә һөйөү, ихтирам, һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү , тыуған илдең, тыуған ерҙең бер бөртөк икәнлеген аңлау.\n«Һыуһаным, һыуҙар бирегеҙ!».\nХалыҡ хикәйәләре тураһында.\nЙырҙарҙың көйҙәрен тыңлау.\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү,үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү,икенсе кешенең фекерен тыңлау, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу ,йөкмәткеһен үҙләштереү, уҡыуҙың төрлө төрҙәрен ҡулланыу, планын төҙөү,ятлау, конспект, бәләкәй китап эшләү. Әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен һөйләү, халыҡ ижадының байлығын, әһәмиәтен, төрлө жанрлы булыуын аңлау, урынлы ҡуллана белеү.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген, халыҡ ижады аша уҡыусыларҙа йыр жанрҙарына ҡыҙыҡһыныу уятыу, халыҡ ижады әҫәрҙәрен ҡәҙерләп һаҡларға өйрәтеү, халыҡ ижады аша зирәклеккә өйрәтеү, кешелеклек сифаттарын тәрбиәләү, башҡорт халыҡ йырҙарына , тәбиғәтебеҙгә һөйөү тәрбиәләү.\nБашҡорт аты тураһында (белешмә). Характеристика\nТанып –белеү УУЭ – Шағирҙар тураһында мәғлүмәт табыу ,текстың үҙен, текстан һуңғы аңлатмаларҙы, һорауҙарҙы уҡыу, шиғырҙарҙың идея-тематик йөкмәткеһен үҙләштереү, тасуири уҡыу, боронғо әҙәбиәт өлгөләре менән танышыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау, башҡорт атына һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, тыуған илгә, тәбиғәткә һөйөү тәрбиәләү. Белемгә, уҡыуға ынтылыш, китапҡа ихтирам тәрбиәләү.\n«Гүзәл Өфөм-баш ҡалам».\n«Боронғо башҡорт ҡалалары».\nБаш ҡалабыҙ-Өфө тураһында.\nБоронғо башҡорт ҡалалары тураһында.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, тел сараларын ҡулланыу, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – шағирҙар тураһында мәғлүмәт табыу ,текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу, шиғырҙың йөкмәткеһен үҙләштереү, фекерләү тибындағы текст төҙөү(«Минең ауылым”), сәхнә әҫәрҙәре менән танышыу, әҫәрҙең ни өсөн шулай аталғанын аңлатыу, ролләп уҡыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау. Гүзәл башҡалабыҙ менән ғорурланыу тойғоһо тәрбиәләү. Ватандың иң матур, иң ҡәҙерле беҙҙең Тыуған илебеҙ икәнлеген аңлау.\n«Ҡарға бутҡаһы тәмлеме?»\n«Ҡунаҡ һәм намыҫ».\nОйоштороу УУЭ- уҡыу процесына яуаплы ҡарау, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, аралашыу мәсьәләләрен хәл итеү маҡсатында тел сараларын ҡулланыу, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –яҙыусыларҙың биографияһын өйрәнеү, әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, уҡыуҙың төрлө төрҙәрен ҡулланыу, мәғлүмәтте бер төрҙән икенсе төргә әйләндереү,һүрәт эшләү, фекерләү һәм хикәйәләү тибындағы текст төҙөү. (“Нимә ул-намыҫ?”).Әҫәрҙең ни өсөн шулай аталыуын аңлатыу, әҫәрҙең йөкмәткеһен һөйләү. Шәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеген аңлау. Тыуған республика менән ғорурланыу, уны яратыу тойғоһо тәрбиәләү. Халыҡ-ара дуҫлыҡ, милләттәргә ихтирам тойғоһо тәрбиәләү.Халҡыбыҙ йолаларын ихтирам итеү.\n« Башҡорт ҡорото».\n“Башҡорт балы “.\nОйоштороу УУЭ, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы, коллектив менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде белдереү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – шағирҙар тураһында мәғлүмәт табыу ,текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, тасуири уҡыу, күсереп яҙыу,милли аштар тураһында белешмә биреү, әҫәрҙең ни өсөн шулай аталыуын аңлатыу, дәлилләү, йөкмәткеһен һөйләү, төрлө уҡыу төрҙәрен ҡулланыу, милли аштың иң тәмле, иң ҡәҙерле икәнлеген аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илгә һөйөү тәрбиәләү, туған телен ҡәҙерләү, тыуған илен һаҡлау, патриотизм тойғоһо тәрбиәләү. Милли ашты белеү һәм әҙерләү.\nӘсәм теле-сәсән теле.\n«Яҡшы һүҙ-йән аҙығы»\n(Башҡорт халыҡ әкиәте).\n«Һүҙ тураһында баллада».\n“Әсәм теле-сәсән теле”.\nБашҡорт теленең тарихы, ҡәрҙәш телдәр араһында урыны.\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы, проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде белдереү,икенсе кешенең фекерен тыңлау, тел сараларын ҡулланыу, диалог һәм монолог телмәр төрҙәрен ҡуллана алыу, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ – текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен ҡулланыу, уҡыу шиғырҙарҙың йөкмәткеһен үҙләштереү,ятлау, шағирҙарҙың биографияһын өйрәнеү, әҫәрҙең төп фекерен асыу, телде һаҡларға кәрәклекте аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- белем алыуҙың мөһимлеге, туған телен ҡәҙерләү, тыуған илен һаҡлау, патриотизм тойғоһо тәрбиәләү. Әсәләргә һәм әсә теленә һөйөү, ихтирам тәрбиәләү.Һүҙҙең көсөн аңлау.\n“Башҡорттар китте һуғышҡа”.\n“ Зөбәй Үтәғолов”.\n«Бөркөт һауала үлә”.\n“Ил балаһы Шакирйән”.\nБөйөк Ватан һуғышы.\nБөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан батырҙар тураһында.\nкавалерия дивизияһы тураһында.\nТанып –белеү УУЭ –яҙыусылар тураһында мәғлүмәт табыу , текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу, әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, тасуири уҡыу,ятлау , һуғыштың ҡәһәрле, насар икәнлеген аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- һуғышта ҡатнашҡан яугирҙарға, уларҙың батырлыҡтарына ҡарата ихтирам тәрбиәләү. Тыуған ил тарихына, Бөйөк Ватан һуғышы батырҙарына ҡарата һаҡсыл ҡараш, ғорурлыҡ хисе ,Тыуған илгә һөйөү, ветерандарға йылы ҡараш тәрбиәләү.\nБашҡорт халҡының ауыҙ-тел ижады.\n«Алдар менән Шайтан»\nОйоштороу УУЭ- дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nАралашыу УУЭ- әңгәмә ҡора белеү, үҙ фекереңде әйтеү, икенсе кешенең фекерен тыңлау, һорауҙарға яуап биреү, һорау биреү, парлап һәм төркөмләп эшләү барышында аралашыу, һығымта яһау.\nТанып –белеү УУЭ –ауыҙ-тел ижады тураһында мәғлүмәт табыу, текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу, әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, төрлө уҡыу төрҙәрен ҡулланыу ,һүрәт эшләү,бәләкәй китаптар эшләү(көләмәстәр, йомаҡтар, мәҡәлдәр),.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Башҡорт халҡының ауыҙ-тел\nижадына ҡыҙыҡһыныу, ғорурлыҡ хисе уятыу.\n«Башҡорт әҙәбиәте тарихынан»\nАрхаизмдар,неологизмдар, варваризмдар тураһында төшөнсә\n«Ҡармасан менән Сәрмәсән».\n«Бүгәсәүгә ҡушылып, ир-батырға ҡуш булып...»\n«Ҡарабай менән Сарыбай»\n«Аҡмырҙа сәсән менән Ҡобағош сәсәндең әйтешкәне».\n«Байыҡ сәсәндең ҡаҙаҡ аҡыны Бохар менән әйтешкәне»\nАрхаизмдар,неологизмдар, варваризмдар тураһында төшөнсә.\nҠулъяҙма әҙәбиәт менән баҫма әҙәбиәт тураһында белешмә.\nТанып –белеү УУЭ – Боронғо әҙәби ҡомартҡылар тураһында мәғлүмәт табыу, текст мәғлүмәтенең бөтә төрҙәрен уҡыу, әҫәрҙәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, һөйләү, план төҙөү, һүрәт эшләү, боронғо әҙәби ҡомартҡыларҙы һаҡларға кәрәклекте аңлатыу.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- боронғо әҙәби ҡомартҡылар менән ҡыҙыҡһыныу уятыу, Ҡыйыулыҡ, бер-береңә терәк, тоғролоҡ тойғоһо тәрбиәләү.\nБашҡортостандың халыҡ шағирҙары , яҙыусылары.\n“Ҡыҙымдың һорауҙарына яуаптар”.\n“Өсөнсө көн тоташ ҡар яуа”.\n“Салауат менән һөйләшеү”.\n“Кто хозяин озера?»\nБиография һәм автобиография тураһында төшөнсә.\n“Алдар батыр ҡиссаһы”.\nБашҡортостандың халыҡ шағирҙары , яҙыусылары ижады.Халыҡ шағирҙарының тормош юлы, ижадтарына ҡыҫҡаса күҙәтеү яһау, уларҙың башҡорт әҙәбиәте тарихында урыны тураһында фекер алышыу.\nОйоштороу УУЭ-, дәрестең темаһын һәм маҡсатын үҙ аллы билдәләү, уҡытыусы менән бергә йәки үҙ аллы проблеманы хәл итеү планын төҙөү, план буйынса эшләү, эшеңде план менән сағыштырыу, үҙ-үҙеңә контроллек итеү һәм баһа биреү.\nТанып –белеү УУЭ – шағирҙар һәм яҙыусылар тураһында мәғлүмәт табыу (доклад, конспект), текст әҫәрҙең йөкмәткеһен үҙләштереү, һөйләү, план төҙөү, һүрәт эшләү, альбом төҙөү, шиғырҙар ятлау.Тыуған еребеҙҙең, илебеҙҙең кәрәклеген аңлау, һаҡлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған ерҙең матур тәбиғәтенә, Тыуған илгә һөйөү уятыу. Хеҙмәткә һөйөү, халыҡ тарихына, үткәненә ихтирам тойғолары тәрбиәләү. Донъяға ҡарата мөхәббәт тойғоһо уятыу. Тыуған ил халҡына тоғролоҡ тәрбиәләү.\n“Беҙҙең өйҙең йәме”.\nТанып –белеү УУЭ – шағирҙар тураһында мәғлүмәт табыу , шиғырҙарҙың йөкмәткеһен үҙләштереү, тасуири уҡыу күнекмәләре, шағирҙарҙың ялҡынлы һүҙҙәре аша дуҫлыҡ ҡәҙерен аңлау.\nШәхескә йүнәлтелгән УУЭ- Тыуған илгә һөйөү, тыуған ерҙе һаҡлау тойғоһо, туған халыҡҡа тоғролоҡ, патриотизм, халыҡтар дуҫлығы тойғоһо тәрбиәләү. Ата-әсә һәм балалар мөнәсәбәттәре, бер-береңә хөрмәт, мөхәббәт хисе тәрбиәләү.Дуҫлыҡҡа ыңғай ҡараш тәрбиәләү.\nНомер материала: ДБ-287668


2 Апрель 2018, 18:47\nӘбйәлилдә Урал аръяғы райондары хакимиәттәре хеҙмәткәрҙәре спартакиадаһы үтте.\nӘбйәлилдә Урал аръяғы райондары хакимиәттәре хеҙмәткәрҙәре спартакиадаһы үтте. Унда Сибай, Баймаҡ, Учалы ҡалалары һәм Хәйбулла, Ейәнсура, Әбйәлил, Йылайыр, Бөрйән райондары командалары спорттың 6 төрөндә көс һынашты.\n“Батыр” физкультура-һауыҡтырыу комплексында ойошторолған сараны Әбйәлил районы хакимиәте башлығы Рим Сынғыҙов асып, килгән ҡунаҡтарға уңыштар теләне. Ярыштар волейбол майҙансығында башланды, унда барлыҡ командалар ҙа лайыҡлы сығыш яһаны. Көсөргәнешле уйында Учалы командаһы иң көслөһө тип танылды, икенсе урында - майҙан хужалары, беҙҙең район өсөнсө урын алды. Бик ҡыҙыҡлы һәм ҡыҙыу үткән дартс ярышында Ләйсән Тажитова өсөнсө урын яуланы. Гер күтәреү буйынса Ғәзиз Манаповҡа тиңләшеүсе булманы.\nЯрыштан район хакимиәте башлыҡтары ла ситтә ҡалманы. Атыу һәм йөҙөү буйынса район хакимиәте башлығы Рөстәм Шәрипов өсөнсө урын алды. Спартакиада ҡыҙыҡлы ярыштарҙан тыш, коллегалар менән күрешеп, аралашыу мөмкинлеген дә бирҙе. Урал аръяғы райондары хакимиәттәренең киләһе спартакиадаһы Йылайыр районында үтәсәк.\nйәштәр сәйәсәте һәм спорт комитеты рәйесе.


Өфөлә XI «Иҙел» халыҡ-ара башҡорт һәм татар йыры фестиваль-конкурсы лауреаттары бүләкләнде\n23 Ноябрь , 11:11\nӨфөлә «Иҙел» башҡорт һәм татар йыры фестиваль-конкурсына йомғаҡ яһалды. Быйыл конкурстың 3-сө турына 35 ғариза үтте. Башҡортостандың һәм Татарстандың район-ҡалаларынан ҡатнашыусылар килде. Конкурста шулай уҡ Н. Жиганов исемендәге Ҡазан консерваторияһы студенты, Азербайжан вәкиле Нахида Ахвердиева һәм «Тауыш.Балалар» шоуы финалсыһы Сәйҙә Мөхәмәтйәнова ҡатнашты.\n«Бына бер нисә йыл инде беҙ «Иҙел»дә сығыш яһарға хыялландыҡ. Былтыр пандемия арҡаһында конкурс өлөшө булманы, быйыл иһә шатланып ғариза бирҙек», — ти конкурсҡа ҡустыһы менән килгән Сәйҙә Мөхәмәтйәнова.\nҠыҙ «Татар халыҡ йыры» номинацияһында беренсе дәрәжә лауреат исемен яуланы. Өфө сәхнәһендә ул «Һаҡмар һыуы» йырын башҡарҙы.\nШулай уҡ «Башҡорт халыҡ йыры», «Башҡорт эстрада йыры», «Татар эстрада йыры», «Академик йыр», «Иң яҡшы дуэт йәки коллектив», «Балалар номинацияһы» номинацияларында лауреаттар билдәләнде.\nБыйыл мөһим яңылыҡ индерелде: жюриҙа уҙған йылдарҙа лауреат исеменә лайыҡ булған Зилиә Бәхтиева (2013 йыл), Рәфис Сирусин (2014 йыл) эшләне.\n«Был проект бөтә ҡатнашыусылар өсөн ҙур ғаилә булып тора. Ойоштороусылар конкурсанттар тураһында хәстәрлек күрә. Уларҙы йыл да ихлас ҡаршы алалар. Конкурста ойоштороу өсөн аҡса түләү ҙә, торлаҡ һәм туҡланыу тураһында хәстәрлек күреү ҙә талап ителмәй. Бөтә сығымдарҙы ойоштороу комитеты үҙ өҫтөнә ала. Ә ҡатнашҡан өсөн барыһына ла иҫтәлекле бүләктәр тапшырыла», — тип билдәләне Рәфис Сирусин.\nШулай уҡ жюри составында Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Иҙрис Ғәзиев, Рәсәйҙең һәм Татарстандың халыҡ артисы Флүрә Килдейәрова, Татарстандың халыҡ артисы Мөнир Яҡупов, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Урал Иҙелбаев һәм башҡалар бар.\nЗаһир Хәкимов Башҡортостан Республикаһы татарҙары конгресы исеменән конкурс директоры Лилиә Бәҙәмшинаға рәхмәт белдерҙе, Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачевтың рәхмәт хатын тапшырҙы, Дәүләт Думаһының Милләттәр эштәре буйынса комитеты рәйесе Геннадий Семигиндан Хөкүмәт телеграммаһын уҡып ишеттерҙе.\n«Конкурста ҡатнашырға теләгәндәрҙе Бәйләнештәге төркөмөбөҙҙө күҙәтеп барырға саҡырабыҙ. Ғаризалар башлыса март-апрель айҙарында ҡабул ителә башлай. Ҡатнашыу өсөн кәрәкле документтар, аудио-, видео-материалдар ебәрергә кәрәк. Ҙур ғаиләбеҙҙә йәш таланттарҙы көтәбеҙ!» — тип билдәләне конкурстың координаторы Диана Байтурина.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр проект үҙенең 10 йыллығын билдәләне. 2020 йылда конкурс өлөшө булманы, ә уның урынына юбилей уңайынан гала-концерт үтте.


Ғаиләләргә ҡоролмалар таратылды\n24 Ноябрь 2019, 13:45\nCалауат районында янғынды иҫкәртеүсе ҡоролмалар ҡуйыла. Ҡоролма кеше ғүмерҙәрен һәм мөлкәтте янғындан һаҡлап ҡалырға булышлыҡ итә.Шул көндәрҙә Йонос ауылында йәшәгән күп балалы ғаиләләргә лә был ҡоролмалар таратылды. Ғаиләләр рәхмәттәрен белдерҙе.Бөтә Рәсәй ирекле янғын һүндереү йәмғиәте республикала йәшәүселәрҙе уяу булырға, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә һәм йорттарын иҫкәртеү ҡоролмаһы менән тәьмин итергә саҡыра.\nCалауат районында янғынды иҫкәртеүсе ҡоролмалар ҡуйыла. Ҡоролма кеше ғүмерҙәрен һәм мөлкәтте янғындан һаҡлап ҡалырға булышлыҡ итә.Шул көндәрҙә Йонос ауылында йәшәгән күп балалы ғаиләләргә лә был ҡоролмалар таратылды. Ғаиләләр рәхмәттәрен белдерҙе.\nБөтә Рәсәй ирекле янғын һүндереү йәмғиәте республикала йәшәүселәрҙе уяу булырға, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен теүәл үтәргә һәм йорттарын иҫкәртеү ҡоролмаһы менән тәьмин итергә саҡыра.


Башҡортостандың наркотиктарға ҡаршы эшмәкәрлеген башҡа төбәк вәкилдәре лә билдәләне // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың наркотиктарға ҡаршы эшмәкәрлеген башҡа төбәк вәкилдәре лә билдәләне\n10:50, 2 июня 2010 Йәмғиәт\nНаркотиктар әйләнешенә контроллек итеү федераль хеҙмәте Төньяҡ-Көнбайыш институтының Өфө филиалында Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Волга буйы федераль округындағы территориаль органдарына ҡараған оператив һәм тәфтишләү бүлексәләре етәкселәренең семинар – кәңәшмәһе үтте. Был маҡсатта Өфөгә 14 төбәктең наркополицейскийҙары килде. Улар наркотиктарҙың законһыҙ әйләнеше менән бәйле енәйәттәрҙе асыу һәм тәфтишләүҙең һөҙөмтәлелеген арттырыу мәсьәләләрен тикшерҙе.\n— Киҫкен наркоситуация фонында илебеҙҙә наркотиктар менән бәйле енәйәтселеккә ҡаршы тороуҙа ыңғай динамика күҙәтелгән төбәктәрҙең булыуы ҡыуаныслы, — тине Волга буйы федераль округындағы РФ Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең территориаль органдары начальниктары Советы аппаратының секретаре Игорь Киселев. – Был, иң элек, Башҡортостан Республикаһына ҡағыла. Семинар-кәңәшмә үткәреү урыны тип Өфөнөң һайланыуы осраҡлы түгел. Ете йыл эсендә Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешенә контроллек итеү федераль хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы менән законһыҙ наркотиктар әйләнеше өлкәһендә 12 меңдән ашыу енәйәт асылған, шуларҙың 10 меңе ауыр енәйәткә ҡарай. Республика наркополицейскийҙары менән 400-ҙән ашыу наркопритон, наркотиктар етештереү өсөн 11 юғары технологиялы лаборатория юҡ ителгән. Наркотиктарҙы котрабанда юлы менән ташыусы 20 халыҡ-ара канал ябылған. Башҡортостан полицияһы 1400 килограмм наркотикты, шул иҫәптән 167 килограмм героинды, 340 килограмм мәк һаламын, 665 килограмм марихуананы, 160 килограмдан ашыу гашишты законһыҙ әйләнештән алған. Тартып алынған наркотиктар “ҡара баҙарҙа” 1,1 миллиард һумдан ашыу суммаға тиң 350 миллион доза тәшкил итер ине. Һуңғы йылдарҙа Башҡортостан РФ Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең территориаль органдары эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелегенең төп күрһәткестәре рейтингында алдынғылыҡты бирмәй.\nВолга буйы федераль округының башҡа төбәктәре лә, атап әйткәндә, Татарстан, Удмуртия, Пенза өлкәһе вәкилдәре, республиканың уңышлы тәжрибәһен билдәләне.\nСарала федераль хеҙмәттең дәүләт органдары менән хеҙмәттәшлек итеү проблемалары, енәйәтте тәфтишләү үҙенсәлектәре һәм наркомания менән көрәштең яңы алымдары тикшерелде.\nТеги: наркотиктарға ҡаршы


Мәҙәниәт » Страница 65 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » Страница 65\nБуранғолдар маҡтауға лайыҡ\nНовости / Мәҙәниәт // 18-01-2011, 09:41\nҺәр журналист, һәр баҫма, ғәҙәттә, үҙ темаһын, үҙ геройын эҙләй. Гәзит-журналдарҙың һәр яңы һаны менән танышҡанда ла үҙең өсөн яңы мәғлүмәт алаһың, яңылыҡтарға юлығаһың. Былтыр «Комсомольская правда» гәзитенең һуңғы һандарының береһендә танылған өлкән быуын журналисы В. Песковтың 25 йыл элек ошо уҡ гәзиттә донъя күргән «Купанье гусей» тигән мәҡәләһен ҡайтанан баҫып сығарғандар – унда Әбйәлил районының Буранғол ауылында барған «Ҡаҙ өмәһе» тураһында ентекләп яҙылған. Яҙмаларҙы уҡыған кешенең күҙ алдында бөтөн бер тамаша хасил була – автор шул тиклем дә яратып, үҙ итеп, ҙур ҡыҙыҡһыныу һәм ҡыҙыҡ-ҡыҙыҡ мәғлүмәттәр килтереп тасуирлаған, фотоһүрәттәр биргән....\nНовости / Мәҙәниәт // 18-01-2011, 09:37\nАсҡын районының Әүәзәй ауылында йәшәүсе оҫта ҡуллы өлгөр хужабикә Рәмилә Ғәлинур ҡыҙы Әбүбәкерова ҡаҙ өмәһе үткәрергә тәҡдим иткәс, уны Ҡубыяҙ ауыл хакимиәте башлығы М. Фәйзрахманов менән клуб директоры З. Фәтихова ла хуплай. Боронғо йоланы һаҡлап, өмә-байрам үткәреү уларҙың да күптәнге хыялы була. Бирәм тигән ҡолона – сығарып ҡуйыр юлына, тигәндәй, ҡаҙ үҫтереүсеһе лә ниндәй бит! Уңғандың да уңғаны, ҡулынан килмәгән эше юҡ! Рәмилә апай бәйләгән бейәләй-ойоҡбаштар кемдәрҙең генә аяҡ-ҡулын йылытмай ҙа, ул сиккән мендәр тыштары, ҡулъяулыҡтар ҡайһы ғына һылыуҙың бирнәһен биҙәмәй икән?!\nӘ ҡаҙҙарға килгәндә инде, Рәмилә Ғәлинур ҡыҙының ҡаҙ үҫтермәгән йылы һирәк. Быйыл ул 27 себеш ҡарап үҫтергән....\nАртҡа 1 ... 61 62 63 64 65 66 67 68 69 ... 72 Алға


Көл — шәп ашлама » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Көл — шәп ашлама\nКөл — шәп ашлама 10.04.2015 // Баҡса\nКөлдә бик күп калий, фосфор, кальций барлығы һәр кемгә мәғлүм. Ләкин уның составы бер төрлө генә түгел. Мәҫәлән, калий үлән, картуф һабағына ҡарағанда ағас көлөндә күберәк була, бигерәк тә ҡайындыҡында. Торф көлөндә калий әҙ, ләкин унда кальций күберәк.\nКөлдөң иң яҡшы үҙенсәлеге шунда: хлор юҡ. Хлорҙы ҡурай һәм баҡса еләге, картуф яратмай.\nТелгә алған өс элементтан тыш, цинк, бор, тимер, марганец, молибден бар. Үҫемлек, улар етмәһә, насар үҫешә. Бигерәк тә һаҙлыҡлыраҡ урында. Нәҡ ана шунда көл — алыштырғыһыҙ ашлама.\nСама тигән нәмәне оноторға ярамай. Ҡурай һәм ер еләге, йәшелсә өсөн квадрат метрына 100-150, картуфҡа 60-100 г һалалар. Был эште, мәҫәлән, картуф ултыртыр алдынан башҡарһаң, колорадо ҡуңыҙының ер аҫтынан сығыуын тотҡарлай. Көлгә бутап сәселгән орлоҡ та уңыш менән ҡыуандыра.\nКөлдө торф, ныҡлы өлгөргән тиреҫ менән ҡушып бутау ҙа яҡшы һөҙөмтә бирә. Ә бына яңы тиреҫ, ҡош тиҙәге менән ҡатнаштырырға ярамай — азотын юғалтасаҡ.\nЭлектән көлдө төрлө ҡоротҡосҡа, бигерәк тә йәшелсәне серетеүселәргә ҡаршы ҡулланғандар. Мәҫәлән, ер еләге сәскә атҡандан һуң иретелгән, һөҙөлгән көлдө төп һайын 15-20 г нисбәтенән һиптерергә кәңәш ителә. Икенсегә инде 10 г кәрәк. Көл һыуы менән ҡыяр, помидор, борсаҡ, слива, сейәне лә эшкәртергә була.


Кластан тыш саралар » Табын\nХәҙерге техника прогресы алға киткән осорҙа уҡыусыларҙың үҙ аллы белем алыуға, әҙәби китап уҡыуға ынтылыштары түбән. Шуға күрә уҡытыусыға дәрестәрен синыфтан тыш башҡарыла торған күп саралар менән тығыҙ бәйләү, уҡыусыларҙа ҡыҙыҡһыныу уятырҙай, күңелдәрен күтәрерҙәй ижади эҙләнеү эштәре, төрлө конкурстар, бәйгеләр ойоштороу шарт. Был йәһәттән Үтәк мәктәбендә әленән-әле айлыҡтар, аҙналыҡтар үткәрелеп тора. Мәҫәлән, үткән аҙнала башланғыс\nкластар методик берекмәһе ойошторған аҙналыҡ шул\nтиклем бай йөкмәткеле һәм фәһемле булды. Уҡыусылар һәр яҡлап үҙҙәренең оҫталығын, зирәклеген, талантын, белемен күрһәтте. Аҙнаның беренсе көнөндә үк уларҙың фантазиялары байлығын, күҙәтеүсәнлеген, оҫталығын сағылдырған "Көҙгө калейдоскоп” тип аталған ҡул эштәре күргәҙмәһе иғтибарҙы йәлеп итте. Йәшелсәләрҙән бик күп төрлө нәмәләр яһап була икән: урман, йорт хайуандары, төрлө әкиәт персонаждары, кәрзиндәр, вазалар, ризыҡтар һ.б.\nТағы ла уҡыусылар "Каллиграфия ханым” тип аталған матур яҙыу конкурсында, "Ребустар төҙөү”, "Көҙгө буяуҙар” һәм шиғыр һөйләү конкурстарында ҡатнаштылар. Был бәйгеләр уҡыусыларҙың эҙләнеүсәнлеген, тырышлығын, яуаплылығын үҫтерә. Аҙналыҡтың һәр көнө ниндәйҙер бер предметҡа бағышланды, асыҡ дәрестәр ҙә күп булды. Мәктәпкәсә йәштәге балалар төркөмөндә тәрбиәсе Зөлфиә Камалова үткәргән "Сөмбөлә” байрамы ла, математика дәресе лә бик матур һәм ҡыҙыҡлы үтте, килгән ҡунаҡтарға балалар үҙҙәренең оҫталығын, талантын төрлө яҡлап күрһәтте. Уҡытыусылар Резида Ғәли ҡыҙы Мөхәмәтйәнова ла, Ғәлиә Ғәлим ҡыҙы Әмирханова ла инновацион технологиялар менән йыһазландырылған, ФДМС талаптарына ярашлы, асыҡ дәрестәрҙә ҡуйған маҡсаттарына өлгәшә алды. Уҡыусылар һәр дәрестә лә әүҙем булды, үҙҙәренең белем кимәленең юғарылығын, интерактив таҡтаны оҫта ҡуллана белеүҙәрен күрһәтте. Фәриҙә Мырҙаҡаеваның инглиз теле дәресе лә, Әлфиә Кәримованың "Яҡшылыҡ һәм яманлыҡ” темаһына оҫталыҡ дәресе лә бай йөкмәткеле булды.\nАҙналыҡ һуңында үткәрелгән сараларға йомғаҡ яһалды, яҡшы һөҙөмтәләргә ирешкән уҡыусыларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.\nМәктәп – уҡыусыларҙың икенсе йорто. Ғаиләләге һымаҡ уҡ, улар мәктәптә күңелен байытырға, үҫтерергә, тормош ҡағиҙәләрен дөрөҫ өйрәнеп, тейешле һығымта яһарға өйрәнергә тейеш. Ә иң мөһиме, баланың тәбиғәт тарафынан һалынған бөтә ҡиммәттәрен, талантын асыу. Беҙҙең балаларыбыҙ мәктәптә тулыһынса шәхес булараҡ формалаша алһын ине.\nКескәйҙәр ҡул эштәре күргәҙмәһендә.


Коронавирус эпидемияһы күп ойошмаларҙың эшен ваҡытлыса туҡтатып торорға йәки үҙ бурыстарын алыҫтан тороп башҡарырға мәжбүр итте. Улар араһында мәҙәниәт, спорт, мәғариф һәм башҡа коллективтар бар. Ниндәй шарттарҙа булды улар был осорҙа? Ошо үҙенсәлекле режимдың һөҙөмтәләрен нисек баһаларға, киләсәктә лә ҡулланырлыҡмы? Был һорауҙарға яуапты Ишембай ҡалаһы һәм районы миҫалында эҙләп ҡарайыҡ.\nНәсимә СОБХАНҒОЛОВА, Ишембай районы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлеге етәксеһе:\n– Донъяла килеп сыҡҡан был афәт мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә лә ҡағылмай ҡалманы. Хатта иң беренсе ҡағылғаны беҙҙең өлкә тип әйтергә лә булалыр, сөнки бик күп билдәләнгән саралар, байрамдар үткәрелмәй ҡалды. Былтыр уҡ ошо йылға ҡарата матур пландар ҡороп ҡуйғайныҡ. 27 июнгә бөтә Рәсәйгә билдәле Торатау йыйынын үткәреү билдәләнгәйне. Бөтә донъя фольклориадаһы ҡунаҡтарын ҡабул итеүгә ҙур әҙерлек бара ине. Башҡорт теленә арналған бәйге һәм башҡа күп саралар планлаштырылғайны.\nРайондағы күп мәҙәниәт учреждениеларында ремонт башланғайны, ҡайһы берҙәрендә тамамланып та өлгөрҙө. Әлеге хәлдәр арҡаһында халыҡты күпләп йыйыуҙы күҙ уңында тотҡан бөтә был саралар кисектерелде.\nШулай ҙа байтаҡ сараларҙы онлайн тәртибендә үткәреүгә өлгәштек. Онлайн-конкурстарҙа призлы урындар яулаған мәҙәниәт йорттарыбыҙ ҙа бар. Дөрөҫ, компьютер ярҙамында дистанцияла эшләү алымын бөтә хеҙмәткәрҙәр ҙә тулыһынса белә тип әйтеп булмай, бының өсөн ваҡыт талап ителә бит.\nТик артта ҡалырға ла ярамай. Рәсәй кимәлендәге конкурстарҙа ла, Башҡортостан буйынса булғандарында ла ҡатнашырға тырыштыҡ. Ауырыраҡ, әлбиттә, шулай ҙа заман тыуҙырған был проблеманы еңеп сығып киләбеҙ. Онлайн режимында мастер-кластар үткәргән сәнғәт әһелдәребеҙ ҙә бар. Рәсәй көнөнә матур ғына концерт әҙерләнек, ул да онлайн рәүешендә күрһәтелә. Шулай уҡ медицина хеҙмәткәрҙәренә арналған концерт та әҙерләнек.\nКоллективы 50 кешенән ашмаған учреждениеларҙа репетиция һәм башҡа саралар, йәғни халыҡты йыймай ғына шөғөлләнеү үткәрергә рөхсәт. Әгәр ҙә эшләүселәр һаны ошо һанды аша икән, сират төҙөлә – берәүҙәр эш урынына килә, икенселәр был көндә ирекмәндәр хәрәкәтендә ҡатнаша.\nМәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре – күңелдәре һиҙгер, шәфҡәтле кешеләр, шуға күрә оло йәштәгеләрҙе аҙыҡ-түлек һәм дарыу менән тәьмин итеүҙә, битлектәр таратыуҙа ярҙамлашыуҙа, ирекмәндәр хәрәкәтендә лә беҙҙең коллектив ағзалары, ғөмүмән, сәнғәт кешеләре әүҙем ҡатнаша. Әйткәндәй, беҙҙең хеҙмәткәрҙәр мәҙәниәт йортонда битлек тегеүҙе лә ойошторҙо, һуңынан уларҙы ололарға таратып сыҡтылар. Ауылдарҙа ла был эш йылдам барҙы, ауыл хакимиәттәре менән берлектә эшләнек.\nБыл ярҙам әле лә дауам итә. Полиция вәкилдәре менән берлектәге рейдтарға сығабыҙ, битлекһеҙ йөрөгәндәрҙе туҡтатып, уларға битлек тоттороп китәләр. Әлбиттә, был эш ирекле рәүештә башҡарыла, бер кемгә лә мотлаҡ үтәргә тигән задание бирелмәй. Шулай ҙа мөмкинлеге булған һәр мәҙәниәт хеҙмәткәре сыға. Эш хаҡы һаҡланып ҡалыуы ла быға намыҫ яғынан этәргес бирәлер, моғайын. Бөгөнгө хәлде аңлаған мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәребеҙгә шул тиклем рәхмәтлемен.\nРайоныбыҙҙа “Таҙа йома” тигән акция ла әүҙем үтте: урам-ихаталарҙы таҙартыу, ағас ултыртыу өмәләрендә мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре шулай уҡ ҡатнашмай ҡалманы. Халыҡ һабантуйҙарҙы ла һағынды, яҡын киләсәктә был пандемия афәте үтер, мәҙәниәт усаҡтары тағы гөрләп китер, тип ышанабыҙ.


Билеңдә балтаң булһын… » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Билеңдә балтаң булһын…\n21.04.2018 Билеңдә балтаң булһын…\nӘле бына бөтә виртуаль донъяла “ултырыусы” башҡорттар гөж килә. Бер кәмитсе Салауат Юлаевтың исемен бысратҡан, беҙҙең телебеҙҙән көлгән. Ҡайҙа? Башҡортостандың баш ҡалаһы Өфөлә. Руслан Белый (“ижады”на реклама түгел, әҙәм аҡтыҡтарының исем-атын белергә тейешбеҙ) тигән комик йораты сәхнәгә сығып, тамашасылар алдында үҙенең белемен күрһәткән, йәнәһе. Ҙур зал йыймаған ул, тик быныһы мөһим түгел, мәсьәлә уның башҡорттарҙан көлөргә йөрьәт итеүендә. Нимәһе аптырата: әйтеүҙәренсә, тыңлаусылар араһында беҙҙең башҡорт егет һәм ҡыҙҙары булған. Ҡаршы бер һүҙ түгел, өн дә сығармағандар. Нимә был: битарафлыҡмы, ҡурҡыумы, наҙанлыҡмы, рухһыҙлыҡмы?\nТНТ каналының программаһы (телевидениеға яҙҙырыу былтыр октябрҙә үк булған!) нигеҙендә яһалған сығыш, әлбиттә, эҙһеҙ үтмәне. Уны шундуҡ башҡалар ишетте, социаль селтәрҙәргә таратты. Тиҙ арала кәмитсегә ҡаршы үҙ фекерҙәрен Эльбрус Ниғмәтуллин, Ринат Рамаҙанов, Радик Юлъяҡшин, Артур Кәбиров, Гүзәл Ситдиҡова кеүек замандаштарыбыҙ, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты, “Башҡорт” йәмәғәт ойошмаһы һәм башҡа бик күптәр белдерҙе. Белыйҙан кисекмәҫтән ғәм халыҡ алдында (публично) ғәфү үтенеүен талап иттеләр. “Бәйләнештә” селтәрендә #Салаватнебандит хештегы менән кампания башланды. Хатта бер төркөм егеттәр осрашыуға Мәскәүгә юлланырға булды.\nБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты ашығыс кәңәшмә йыйып, ТНТ телеканалына һәм Башҡортостан прокурорына ТНТ вәкиле, шоумен Руслан Белыйҙың башҡорт батыры Салауат Юлаевты һәм башҡорт телен кәмһетеп сығыш яһауына бәйле мөрәжәғәт әҙерләне. Талап шул ине: кәмитсе ғәфү үтенергә тейеш, юҡһа, әлеге сығыш буйынса енәйәт фактын тикшереүҙе һорап, РФ Генераль прокурорына ғариза ебәреләсәк. Бынан тыш, телеканал етәкселегенән Белыйҙың сығышын юйыу һәм башҡа бындай күренештәргә юл ҡуймау һоралды.\nТағы шуныһы: үҙебеҙҙең арала ла, был бит шоу, комиктың шаяртыуы тип ҡабул итәйек, тигән туҙға яҙмаған һүҙҙәр һөйләүселәр табылды. Ул китте, онотолдо, тиеүселәр ҙә осраны. Эйе, беҙ күп тапҡыр оноттоҡ. Йыуашландыҡ. Моңһоҙландыҡ. Рухһыҙландыҡ. Шуға барып еттек: беҙҙән тупаҫ көлһәләр, ҡушылып көлә башланыҡ. Һәр килгән-киткән шундай мөнәсәбәт күрһәтһә, беҙ һаман да өндәшмәһәк, тарихи ҡаһарманлығыбыҙ беҙҙең быуында тамамланырмы икән ни улайһа? Юҡ, атай-бабайҙарға торошло ысын ир-егеттәр бар һәм Руслан Белый кеүектәргә генә яуап бирә алырбыҙ, моғайын.\nИрекһеҙҙән халҡыбыҙҙың үткер телле бер әйтеме иҫкә төштө: “...дуҫың булғанда, билеңдә балтаң булһын”.\nБыл ваҡиғаның нисек тамамланыуы тураһында хәбәр итербеҙ.


Мәскәүҙә Рөстәм Хәмитов менән Владимир Путиндың осрашыуы үтте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n11:40, 16 января 2012 Сәйәсәт\n— Быйыл иһә төбәк продуктының күләме 1 триллион һумды тәшкил итәсәк, — тип ышандырҙы Рөстәм Хәмитов.\n— Предприятиеларҙың алған килеме буйынса беҙ Рәсәйҙә ныҡлы позиция биләйбеҙ, — тине Башҡортостан Президенты. – Был йүнәлештә беҙ аныҡ эш итәбеҙ. Предприятиеларҙың 80 проценттан ашыуы табышлы эшләй.\n— Сәсеү кампанияһы менән дә проблемалар юҡ, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды төбәк башлығы. – 2011 йылда ауыл халҡына ярайһы уҡ яҡшы ярҙам күрһәттек, Рәсәй Федерацияһы менән бергә яғыулыҡ һатып алыуға субсидия бүлдек, орлоҡ менән ярҙам иттек.\n— Быйыл беҙҙә 52 яңы балалар баҡсаһы төҙөләсәк, — тип һөйләне Рөстәм Хәмитов. – Үткән йылда 10,5 мең урынлыҡ балалар баҡсаһы файҙаланыуға тапшырылды. Был мәсьәләне төрлө ысулдар менән хәл итәбеҙ.\n— Беҙҙә 11 район-ара, биләмә-ара медицина учреждениеһы бар, — тип һөйләне Рөстәм Хәмитов. – Уларға капиталь ремонт үткәреләсәк. 4 миллиард һумға төрлө медицина ҡорамалдары һатып алынасаҡ.\n— Власть халыҡҡа яҡыныраҡ булырға тейеш. Эшләйбеҙ, подъездарҙы, урамдарҙы, йорт алдарын төҙөкләндереү, яҡтыртыу, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, транспорт буйынса мәсьәләләрҙе хәл итергә тырышабыҙ, — тип билдәләне Башҡортостан Президенты.


Гәзиттең номеры: 8 » Гәзиттең номеры: 8 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 8\nЗаконлы түләү сараһы иҫәпләнә30.01.2018\n200 һәм 2000 һумлыҡ яңы аҡсалар законлы түләү сараһы булып тора.\nУларҙы ғәмәлдәге банкноталар менән бер рәттән банктарҙа, сауҙа һәм сервис предприятиеларында ҡабул итергә тейештәр, тип билдәләйҙәр Башҡортостан буйынса Милли банкта.\nКуэр код буйынса, үҙәк банктың сайтына инеп, банкнотаның ысын булыу-булмауын тикшереү юлдарын белергә мөмкин. Шулай уҡ аҡсаларҙа ниндәй һаҡлыҡ саралары барлығын күрһәткән видеоролик «Госзнак» предприятиеһының рәсми сайтында http://goznak.ru/about/press/news/21838/ бирелгән. Бынан тыш, яңы Рәсәй банкноталарын «Android һәм Apple ҡорамалдары өсөн «Дәүләт знагы» АЙ-нең рәсми ҡушымтаһында тикшерергә була.\nЯңы аҡсаларҙы ҡабул итеүҙән баш тартыу, Рәсәй ҡануниәтен боҙоу, тип иҫәпләнә. Бындай осраҡта граждандарға 8-800-700-90-30 телефоны буйынса йәки Рәсәй банкының Ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау һәм финанс хеҙмәттәренең асыҡлығын тәьмин итеү хеҙмәтенә ялыу менән мөрәжәғәт итергә кәрәк: 8-800-250-40-72. Яңы аҡсалар тураһындағы мәғлүмәтте fincult.info һәм Рәсәй банкының рәсми сайтында уҡып белергә мөмкин.\nБыл донъяла ниҙәр бар?30.01.2018\nАфғанстанда хәлдәр бер ҙә тыныс түгел. Рәсәйҙә тыйылған «Талибан» ойошмаһы вәкиле «Ашығыс ярҙам» автомобиленә ултырып, сирлене дауаханаға илтер кәрәк, тип алдап, Эске эштәр министрлығы бинаһы янына үтә. Машинаға йәшерелгән бомба шартлау арҡаһында 63 кеше үлә, 150 кеше яралана - байтағы властарға, көс структураларына бөтөнләй ҡағылыштары булмаған һис тә ғәйепһеҙ граждандар. Хоҙай исемен телдән төшөрмәгән террорсылар Хоҙайҙан ҡурҡмай икән! Шул уҡ ойошма үткән аҙнала ҡунаҡхана шартлатып, ун һигеҙ кешенең башына еткән ине. Хәҙер ни, теҙгендә тоторға совет һалдаттары юҡ шул.\nБөйөк Британия оборона министры Гэвин Уильямсон күҙен дә йоммайынса ватандаштарын Рәсәй менән ҡурҡытты: йәнәһе лә энергетика объекттарына күҙәтеү алып барыла, ошо нөктәләргә һөжүм итеп, Англияла хаос сығарылыу ихтимал, меңәрләгән кеше үләсәк. Кем һәм нисек күҙәтә, ҡасан һәм ҡалай һөжүм итергә йыйыналар - был хаҡта министр конкрет бер ни әйтә алманы. Кәрәк тә түгел - тап әле Оборона программалары раҫлана, бар маҡсаттары - Рәсәй менән ҡурҡытып, бюджеттан күберәк аҡса умырып алыу.\nЙәштәр форумы дуҫтарын йыйҙы30.01.2018\nОшо көндәрҙә Учалы тау сәнәғәте колледжында «Киләсәк биләмәһе. Учалы - 2018» Йәштәр форумы уҙҙы. Был мәртәбәле йыйын төбәгебеҙҙә тәү тапҡыр былтыр уҙғарылғайны, быйыл иһә студенттар декаднигына тура килтерелде.\nСарала 200-гә яҡын, 18 йәштән 30 йәшкә тиклем кеше ҡатнашты. Форумсыларҙы район хакимиәте башлығының социаль сәйәсәт буйынса урынбаҫары Зөһрә Гордиенко тәбрикләне.\n- Ҡала-районыбыҙ йылдам үҫешә, күп күрһәткестәр буйынса республикала иң яҡшы унауҙар исемлегенә инә. Районыбыҙҙың киләсәге, әлбиттә, һеҙҙең - йәштәрҙең ҡулында. Хәҙерге йәштәр күбеһенсә ситтә, ҙур ҡалаларҙа төпләнергә тырыша. Ләкин шуны иҫегеҙҙә тотоғоҙ, алған белемегеҙҙе һеҙ тыуған Учалығыҙҙа ла файҙалана алаһығыҙ, яҡшы белгестәр беҙгә лә кәрәк, - тине ул.\nПленар ултырыштан һуң, йәштәр форумы тематик майҙансыҡтарҙа эшен дауам итте. Һәр кем үҙенә оҡшаған йүнәлеште һайлап алды. Зөһрә Гордиенко, мәҫәлән «ЭГОпроект» майҙансығы модераторы булды. Ҡатнашыусылар шәхесеңде үҫтереү, теләкте дөрөҫ тормошҡа ашырыу, һәләтте баһалау тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәт алды.\nӨс быуын ҡатнашты07.02.2017\nРайон ағинәйҙәренең сираттағы ултырышы Килмәк ауылында үтте. Улар «Өләсәйем һандығы» тип исемләнгән бик матур кисә әҙерләгәндәр. Сарала мәктәп уҡыусылары ла ҡатнашты. Сәхнә бик матур биҙәлгән ине. Түрҙә өс һандыҡ урын алған, боронғо таҫтамал, сигелгән һөлгөләр эленгән, иҙәнгә балаҫ түшәлгән, һандыҡтар өҫтөнә ҡорама юрғандар, бирнә мендәрҙәр өйөлгән.\nСараны Ләйлә Бикбу-латова үҙе яҙған матур шиғырҙар менән асып ебәрҙе. Артабан һәр өләсәй һандығын асып, сығарған әйберҙәренең исемен, тарихын, улар-ҙың ҡайҙа ҡулланылғанын балаларға һөйләп аң-латты. Күренештәр йыр-моң, бейеү, шиғыр юлдары менән оҙатыла барҙы.\nМансурға газ килде07.02.2017\n[ b]«Газпром» акционерҙар йәмғиәтенең төбәктәрҙе газ менән тәьмин итеү һәм газ үткәреү программаһына ярашлы, районыбыҙҙа ауыл-ҡасабаларҙы «зәңгәр яғыулыҡ»ҡа тоташтырыу буйынса һуңғы арала ҙур эштәр башҡарыла. Төбәгебеҙгә «зәңгәр яғыулыҡ» 1998 йылда килде. Тәүҙә ҡалаға, артабан ауылдарға газ торбалары һуҙылды. 2006-2008 йылдарҙа «Газпром» йәмғиәте инвестициялары иҫәбенә 89,3 километр арауыҡта Миндәк-Ураҙ һәм 31,4 километр оҙонлоғонда Ҡунаҡбай-Ахун йүнәлешендәге газ селтәрҙәре төҙөлдө. 18 ауылда өс меңдән ашыу йорт, 20-гә яҡын социаль объекттар - мәктәптәр, балалар баҡсалары, фельд-шер-акушер пункттары «зәңгәр яғыулыҡ» менән йылытыла башланы. [/b]\nТормош алға бара. Шул иҫәптән ябай кешенең банк менән бәйле мөнәсәбәттәре лә заманға ярашлы үҙгәрҙе. Банк хеҙмәтләндереүе граждандарҙың йәшәгән урынынан сыҡмай ғына интернет селтәре аша үҙ аҡса иҫәбенә идара итә алыу мөмкинлеген булдырҙы. Был бик ҡулайлы, әммә уның кире яҡтары ла бар, кеше кеҫәһенә ҡул һуҙырға яратыусылар был ысулды үҙ мәнфәғәтендә файҙалана. Һуңғы айҙарҙа граждандарҙың банк картаһынан аҡса урлау осраҡтары йышайҙы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мутлашыусыларҙың тоҙағына ҡала-районыбыҙҙа йәшәүселәр ҙә йыш эләгә.\n- Бер ай эсендә генә 10-лап ғариза ҡабул иттек. Факт-тар буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылһа ла, енәйәтселәрҙең эҙенә төшөү бик ҡатмарлы.\nБыл донъяла Ниҙәр бар02.02.2016\nЕвропала «шартһыҙ килем» концепцияһы нығына бара. Ҡыҫҡаса әйткәндә - дәүләт һәр гражданына (эшләгәнгә лә, эшләмәгәнгә лә) йәшәйеш мөмкинлеге тәьмин итергә бурыслы. Автоматизация, роботизация арҡаһында эш урындары кәмегәндә был айырыуса актуаль. Германияла эксперимент бара - бер төркөм немецтарға ай һайын 78 мең һум түләнә, бер генә талап - аҡсаны нисек тотҡандары тураһында отчет бирергә генә бурыслылар. Кемдер сәйәхәткә сығып китә, кемдер аҡсалы, әммә яратмаған эште ташлап, килеме самалыраҡ, әммә күптән әүрәткән шөғөлгә тотона. Быйыл Швейцарияла референдум үтәсәк - күпселек тауыш йыйыла икән, һәр граждандарына бушҡа ай һайын 2500 франк түләй башлаясаҡтар - 185 мең һум самаһы. Был өлкәлә иң алда Финляндия бара - 2017 йылдан алып һәр гражданына ай һайын беҙҙең аҡсаға 64-әр мең һум түләү тураһында ҡарар ҡабул ителгән дә инде.\nМалайҙар күберәк тыуа02.02.2016\nДәүләттең ныҡлығы һәм тотороҡлоғо кешеләр йәшәйешенә туранан-тура бәйле. Ғаиләләрҙең әҙерәк тарҡалыуы, тыуған сабыйҙар һаны артыуы, үҙ-үҙенә ҡул һалыусыларҙың кәмеүе илебеҙ үҫешенә тик ыңғай яҡтан ғына йоғонто яһар ине. Ә тап йәшәү кимәле юғары булған дәүләттәрҙә йәштәр ҡурҡмай ғаилә ҡора ала, социаль тормошҡа бәйле негатив күренештәр һирәгәйә. 2015 йылда ҡала-районыбыҙ буйынса ошо тәңгәлдәге хәлдәр тураһында ЗАГС бүлегенән белештек.\n2011 йылдан алып ҡала-районыбыҙ буйынса законлы никахҡа инеүселәрҙең һаны кәмеүе күҙәтелә. Бына, мәҫәлән, 2013 йылда - 676, 2014-тә - 659 һәм 2015 йылда 541 пар мөнәсәбәттәрен рәсмиләштергән.


15 Март 2011, 17:05\nБалалар йортона барған һайын күңелде төрлө уйҙар биләп ала. Төрлө сәбәптәр буйынса ошо йортҡа эләккән балалар яҙмышы уйға һала. Ғөмүмән, был йортҡа бер кем дә тыныс ҡына аяҡ баҫа алмайҙыр ул. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йортонда үткән «Иң яҡшы балалар йорто педагогы» конкурсына барғанда ла күңелде балалар һәм унда эшләүсе тәрбиәселәр тураһындағы уйҙар баҫты. Үҙем дә ҡасандыр балалар йортонда тәрбиәсе булып эшләгәнлектән, был учреждениеның эске тормошон, тәрбиәсенең эшен дә бик яҡшы аңлайым кеүек. Иң сабыр, иң изге йөрәкле һәм бөтә күңеле менән балаларҙы яратҡан кешеләр генә унда эшләй ала. Ә инде балаларҙың һөйөүен яулап алған тәрбиәселәр менән улар араһында ниндәйҙер туғандарса яҡын мөнәсәбәт урынлаша, иң нескә серҙәрен дә улар яратҡан тәрбиәселәре менән генә уртаҡлаша.\nБалалар йортона барған һайын күңелде төрлө уйҙар биләп ала. Төрлө сәбәптәр буйынса ошо йортҡа эләккән балалар яҙмышы уйға һала. Ғөмүмән, был йортҡа бер кем дә тыныс ҡына аяҡ баҫа алмайҙыр ул. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йортонда үткән «Иң яҡшы балалар йорто педагогы» конкурсына барғанда ла күңелде балалар һәм унда эшләүсе тәрбиәселәр тураһындағы уйҙар баҫты.\nҮҙем дә ҡасандыр балалар йортонда тәрбиәсе булып эшләгәнлектән, был учреждениеның эске тормошон, тәрбиәсенең эшен дә бик яҡшы аңлайым кеүек. Иң сабыр, иң изге йөрәкле һәм бөтә күңеле менән балаларҙы яратҡан кешеләр генә унда эшләй ала. Ә инде балаларҙың һөйөүен яулап алған тәрбиәселәр менән улар араһында ниндәйҙер туғандарса яҡын мөнәсәбәт урынлаша, иң нескә серҙәрен дә улар яратҡан тәрбиәселәре менән генә уртаҡлаша.\nБалалар йортонда ниндәй генә яҙмышлы балалар юҡ. Иң аяныслыһы – уларҙың күптәренең ата-әсәһе иҫән, әммә ғәзиз балаларының яҙмышы менән, исмаһам, бер тапҡыр ғына ҡыҙыҡһынһасы! Шуға ҡарамаҫтан, иң бәләкәйҙәр өсөн ата-әсәһенән дә ҡәҙерлерәк, уларҙан да һәйбәтерәк кеше юҡ, уларҙы фәрештәләй күреп яраталар, көтәләр. Ә бына, көтөп-көтөп тә, ғәзиздәрен көтөп ала алмаған үҫмерҙәрҙең күңелдәре ҡата башлай, яҡындарына булған асыуын бөтә донъяға күсерәләр.\nБындайҙар менән уртаҡ тел табыуы ла еңел түгел, йыш ҡына уларҙың уҫаллығына, ҡатылығына юлығып, асыуландырырҙай нимә эшләнем һуң әле, тип аптырап ҡалаһың. Әлбиттә, бында уларҙың ғәйебе юҡ. Балалар йортонда эшләп йөрөгәндә танышым ҡунаҡҡа килгәс, үҙем менән эшкә алып барғайным, ул, айына 1000 һум түләһәләр ҙә, бында эшләмәҫ инем, тип әйтеп ҡуйғайны. Ә ул ваҡытта тәрбиәсенең эш хаҡы 100 – 120 һум тирәһе ине. Әле педагогия училищеһы ғына тамамлап килгән йәш ҡыҙҙарҙы балалар йорто директоры ла йыш ҡына: «Бер-бер хәл була ҡалһа, бер урында ултырасаҡбыҙ, тик төрлө камераларҙа», – тип иҫкәртә торғайны. Был һүҙҙәрҙең мәғәнәһен йәшлегебеҙ менән аңлап та бөтмәгәнбеҙҙер.\nБына шулай, ауыр ҙа, ҡатмарлы ла, иңдәренә бик ҙур яуаплылыҡ һалынған һөнәр эйәләре бәйгегә сыҡты. Әйтергә кәрәк, был конкурс республикала быйыл өсөнсө тапҡыр уҙғарыла. Быйылғыһында барлығы 29 конкурсант ҡатнашҡан. Шулар араһынан Ауырғазы, Бөрө, Күмертау, Салауат, Петровское, Түбә, Йомағужа, Өфө ҡалаһының 2-се, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йорттарынан 9 конкурсант финалға сыҡҡан. Улар араһында тәрбиәселәр, психологтар, логопедтар, музыка белгестәре бар. Мәҫәлән, Хәмиҙә Аҡбашева Ауырғазы балалар йортонда 17 йыл тәрбиәсе булып эшләй. Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтының филология факультетын тамамлағандан һуң йыл ярым ғына үҙенең специальносы буйынса эшләй, ҡалған ғүмере балалар йорто менән бәйләнгән.\n– Тәрбиәсе булып эшләүе бик ауыр. Иң мөһиме – балаларҙың һине ҡабул итеүе, үҙ итеүе. Әгәр ҙә улар һине ҡабул итмәй икән, тимәк, унда эшләү мөмкин түгел. Тәрбиәсе балалар менән уртаҡ тел таба алырға, уларҙы аңлай һәм ғәфү итә белергә тейеш. Беҙгә лә төрлө балалар килә, уларҙың үткәненә иғтибар итмәҫкә тырышам. ҡайһы берҙәре йылдан ашыу мәктәпкә йөрөмәгән була. Һәм уларҙы коллективҡа, мәктәпкә өйрәткәнсе, ниндәйҙер шөғөл менән мәшғүл иткәнсе күпме көс, түҙемлек кәрәк. Берәй бала менән бер-бер хәл булһа, бөтә ғаиләм менән борсолабыҙ, өйҙә тынғылыҡ бөтә, – тип һөйләй ул үҙенең эше тураһында.\nКонкурста ҡатнашыусыларға өс һынау туры аша үтергә тура килде. Беренсе турҙа улар үҙҙәре һәм эштәре менән таныштырҙы. Уны һәр уҡытыусы һәм тәрбиәсе үҙенсә башҡарҙы, берәүҙәр – шиғри юлдар аша, икенселәр – йырға һалып, өсөнсөләр үҙҙәренең балалар йорто һәм үҙе хаҡында тотош фильм әҙерләгән... Шулай ҙа минең ҡарашҡа иң отошлоһо Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йорто тәрбиәсеһе Марат Ғилмановтыҡы ине. Уның сығышында балалар ҙа ҡатнашты, ә инде балаларҙың тәрбиәсеһе хаҡындағы фекерҙәрен видеоға төшөрөп күрһәткәс, конкурсанттың үҙе тураһында һөйләп тороуы ла кәрәкмәне.\nШул мәлдә янымдағы ҡыҙ:\n– Һеҙ ҡайҙан? – тип һорап ҡуйҙы.\n– Өфөнән, – тигәс,\n– ҡайһы балалар йортонан? Кем яҡлыһығыҙ? – тип һорашыуын дауам итә илгәҙәк ҡыҙ.\n– Әлегә белмәйем әле.\n– Ә мин Марат Әнис улы өсөн. Ул беҙҙең балалар йортонда эшләй. Ул шундай һәйбәт, уның менән күңелле, – тип үҙенекен һөйләй 5-се синыфта уҡыусы Катя исемле ҡыҙ.\nБыл һөйләшеүҙә лә балалар йорто тәрбиәләнеүселәренең үҙҙәренең тәрбиәсеһен ныҡ яҡын итеүе күренә ине.\nЯрыштың икенсе турында конкурсанттар педагогика һәм психология буйынса тест һорауҙарына яуап бирҙе һәм педагогик мәсьәләне хәл итте. Конкурстың был этабы тәрбиәсенең йәиһә уҡытыусының туранан-тура үҙ һөнәренең оҫтаһы булыуын асыҡларға ярҙам итте. Тест һорауҙары ла, педагогик мәсьәләләр ҙә еңелдән түгел, уларҙы тәжрибәле һәм үҙ өлкәһендә тейешле белемгә эйә булғандар ғына лайыҡлы үтә алды.\nБәйгенең өсөнсө турында тәрбиәселәрҙе тағы ике һынау төрө көтә ине. Беренсеһе – бирелгән тема буйынса бер нисә минут эсендә үҙеңдең һөйләү оҫталығыңды, телмәр байлығыңды күрһәтеү. Конкурсанттарға «Ер йөҙөндәге иң ҙур байлыҡ – ул кешеләрҙең аралашыу байлығы», «Яҡшы әңгәмәсе булыуҙың бер генә юлы бар – ул тыңлай белеү», «Тормошона мәғәнә биреү өсөн кеше үҙенең алдына мөмкинлектәренән юғарыраҡ маҡсат ҡуйырға тейеш» кеүек төрлө темалар тәҡдим ителде. Икенсеһе иһә – ижади конкурс. Бында конкурсанттарҙың оҫта педагог ҡына түгел, моңло тауышлы йырсы, өҙҙөрөп ҡурайҙа уйнаусы музыкант, һәләтле бейеүсе, күңел тетрәндергес шиғырҙар ижад итеүсе булыуын да күрҙек. Тағы ла Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йорто тәрбиәсеһе Марат Ғилмановтың сығышы әсир итте. Ғөмүмән, уның балаһын ташлап китеүсе әсәйҙәр тураһындағы йырын бер кем дә тыныс күңел менән тыңлай алмағандыр.\nКөн буйы дауам иткән конкурс аҙағына ла яҡынлашты. Барлыҡ конкурсанттар ҙа сәхнәгә сығып баҫты. Кем еңеүсе булыр, тип өмөт тулы күҙҙәр уларға төбәлгән. Бына алып барыусылар еңеүселәрҙе иғлан итә. Конкурстың еңеүсеһе – Бөрө балалар йорто тәрбиәсеһе Ирина Чураева. Ә Күмертау балалар йорто логопеды Ирина Борсученко, Петровское балалар йорто психологы Гөлназ Йәғәфәрова, Салауат ҡалаһы балалар йортоноң музыка белгесе Вәрисә Һөйөндөкова, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге 1-се республика башҡорт балалар йорто тәрбиәсеһе Марат Ғилманов, Йомағужа балалар йорто психологы Зөлфиә Псәнчина лауреат исеменә лайыҡ булды. Барлыҡ конкурсанттарға ла иҫтәлекле бүләктәр һәм Мәғариф министрлығының Почет грамоталары тапшырылды.


ИПОТЕКА ТҮЛӘҮҘӘ ЯРҘАМ\nТашламалы ставка буйынса субсидиялау программаһына ярашлы ипотека кредиты алыу “Демография” милли проекты бурыстарының бер өлөшөн үҙ эсенә ала.#ВладимирПутин\nРәсәй Президенты ҡарамағындағы Координация советының балалар мәнфәғәтендә эш алып барыу милли стратегияһын тормошҡа ашырыу буйынса ултырышы һөҙөмтәләре буйынса, 2018 йылдың 1 ғинуарынан ике йәки өс балалы ғаиләләргә Рәсәй кредит ойошмалары һәм “ДОМ.РФ” акционерҙар йәмғиәтенән бирелгән ипотека кредитын алты процентҡа тиклем субсидиялау ҡарар ителде. Программа 2022 йылдың 31 ғинуарына тиклем ғәмәлдә буласаҡ. Торлаҡ мотлаҡ беренсел баҙарҙан алынырға тейеш.\n* Ғаиләлә 2018 йылдың 1 ғинуарынан 2022 йылдың 31 декабренә тиклем икенсе һәм унан унан күберәк бала тыуа икән, ипотека кредитының йыл да алты процентҡа тиклеме субсидиялана, был эш ипотеканың срогы бөткәнсе барасаҡ;\n* Алыҫ Көнсығыш федераль округында йәшәгәндәр өсөн – биш процентҡа тиклем.\nБынан тыш, субсидиялау программаһына банктар тарафынан быға ҡәҙәр рефинансланған кредиттарҙың да индерелеүе мөмкин.


Халыҡ өсөн эшләйбеҙ\n22 Ғинуар 2018, 16:49\nКесе Ыҡтамаҡ ауылының “Дюймовочка” балалар баҡсаһы ремонтланған мәктәп бинаһына күсте.\nКүсеү тураһындағы мәсьәлә урындағы башланғыс-тарға ярҙам итеү программаһында ҡатнашыуҙы тикшергән ваҡытта граждандар йыйылышында күтәрелә. Тауыш биреү юлы менән иң беренсе балалар баҡсаһын мәктәп бинаһына күсерергә ҡарар ителә, сөнки иҫке бина ихтыяждарға һәм санитария нормаларына тап килмәй ине.\nМейес яғып йылытылған балалар баҡсаһының иҫке ағас бинаһында кер йыуыу бүлмәһе һәм кухня өсөн майҙан етмәй, балалар сираты бар ине. Балалар баҡсаһының ҙур мәктәп бинаһына күсеүе бөтә ошо проблемаларҙы хәл итергә мөмкинлек бирҙе.\n“Дюймовочка” балалар баҡсаһы мөдире һәм инициатива төркөмө Регина Ниғмәтуллина һүҙҙәренсә, проект тураһындағы мәғлүмәтте таратыу буйынса ҙур эш башҡарылған. Бының өсөн мөмкин булған сара-ларҙың барыһын да ҡуллан-ғандар: урындағы баҫма һәм телевидение, хакимиәт эргәһендә урынлаштырылған иғландар стенды, хәйриә акциялары, интернетта сайттар асылған.\n649 мең һумға смета төҙөлгән. Программа буйынса республика бюджеты 459 мең һум, урындағы бюджет 87 мең һум бүлә, халыҡтан 63 мең һум йыялар, бағыусылар 36,700 һум индергән.\nАҡса йыйыу эшен тамамлағандан һуң, белгестәр – “Дуванстрой” йәмғиәте подрядсылары эшкә тотона. Улар иҫке ағас тәҙрәләрҙе пластикка алмаштыра, һыу һәм канализация коммуникацияларын үткәрә, коридорҙы бүлә, янғын осрағында сығыу өсөн башы ябыл-ған күтәрмә эшләй, электр үткәргестәрен алмаштыра, яңы ишектәр, унитаздар, раковиналар, вентиляция, һыу йылытҡыстар ҡуя.\nЭштәрҙе тамамларға ата-әсәләр һәм балалар баҡсаһы хеҙмәткәрҙәре ярҙам итә. Улар, ваҡыттарын һәм көстәрен йәлләмәй, төркөмдәр бүлмәләрен һәм кабинеттар-ҙы тәртипкә килтерә: стеналарҙы буята, ағарта, бөтә ерҙе йыуып таҙартып, мебелдәрҙе һәм уйынсыҡтар-ҙы күсерә.\nМәктәпкәсә учреждениела йәмле һәм иркен, ә иң мөһиме – йылы булып китә. Янғын хәүефһеҙлегенең бөтә нормалары һәм санитария талаптары үтәлә.\nБалалар баҡсаһының ике төркөмөнә 40 бала йөрөй. Учреждение штатында – һигеҙ кеше, шул иҫәптән өс тәрбиәсе һәм уларҙың ике ярҙамсыһы.\nБөгөн бәләкәс ҡыҙҙар һәм малайҙар бөтөнләй баш-ҡа шарттарҙа шөғөлләнә, уйнай һәм йоҡлай. Ә был – әлеге ремонтта туранан-тура ҡатнашҡандарҙың барыһы өсөн дә ҙур ҡыуаныс.\nҺүрәттә: Регина Ниғмәтуллина тәрбиәләнеүселәре менән.


Башҡортостанда заманса технология буйынса юлдар һалынасаҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда заманса технология буйынса юлдар һалынасаҡ\n29 марта 2016 — 16:21\nБөгөн Республика башлығы Рөстәм Хәмитов асфальт өҫтөнә һалыныусы махсус япма эшләгән предприятие менән танышты. Был завод тиҙҙән тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ. Йылына ул 250 мең тонна асфальт етештерәсәк. Был завод Өфөлә ике йыл ғына эшләй. Ошо арауыҡта предприятие юғары һөҙөмтәләргә ирешкән. Дөрөҫөрәге, сит ил технологиялары ҡулланып юлдарҙы һаҡлаусы заманса япма эшләргә өйрәнгән. Ошондай уҡ, технологиялар Белоруссияла ҡулланыла һәм юлдар 8 йылға тиклем һаҡлана. Рәсәйгә килгәндә, төнъяҡ-көнбайыш төбәктәрҙә файҙаланыла. Яңыраҡ, Екатеринбург ҡалаһында ла ошо технологияны ҡуллана башлағандар.Заманса япманың маҡсаты — юлдарҙы һаҡлау һәм именлекте тәьмин итеү. Ул ябай ғына ысул менән эшләнә. Әгәр, асфальт емерелә башлаһа, ике-өс сантиметр битум һәм ҡырсынташ ҡатнаш япма һалына. Ул юлдарҙың хеҙмәт итеү ваҡытын дүрт йылға оҙайта.Завод етәкселеге уҙған йылда Дим биҫтәһендә яңы технология буйынса юл эшләгән. Уның оҙонлоғо 2 саҡырым самаһы, киңлеге 7 метр. Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов был юлдың торошо менән ҡәнәғәт ҡалды.Төҙөүселәр яңы япма менән 5 километрға тиклем юлды 10 сәғәт эсендә түшәй ала. Бында йылына 250 мең тонна асфальт сығарыу ҡарала. Тәүҙә ул Өфө урамдарына йәйеләсәк.Тап ошо юлда ярты йыл элек яңы технология буйынса япма һалғандар. Ҡышын йылы ла, һыуыҡ та булды, ә ул емерелә башламаған, соҡорҙар ҙа күренмәй. Белгестәр әйтеүенсә, һыуыҡ осор юлдарға һынау булып тора. Бында иһә үҙгәрештәр күренмәй.


Өфө амфитеатрында ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн «Ватан» этнопаркы асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфө амфитеатрында ШОС һәм БРИКС саммиттары ҡунаҡтары өсөн «Ватан» этнопаркы асылды\n12:07, 9 июля 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 9 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфө амфитеатрында «Ватан» этник паркы эшләй башланы. Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы һәм БРИКС саммиттары уҙғарылған көндәрҙә ҡунаҡтар һәм сит ил делегациялары башҡорттарҙың милли йолалары һәм мәҙәниәте, шулай уҡ республика ҡаҙаныштары менән таныша аласаҡ.\nЭтноауыл башҡорт ырыуҙарының һаны буйынса ҡоролған ете тирмәнән тора. Унда төбәктең үҙенсәлектәре сағылдырылған. Бында ҡурайсылар, ҡумыҙсылар, думбырасылар, йырсылар һәм бейеүселәр сығыш яһай, биҙәү-ҡулланма сәнғәте оҫталары халыҡ һөнәрҙәрен күрһәтә. Республиканың төрлө мөйөштәренән «Уралтау» (Ейәнсура районы), «Табын» (Ғафури районы), «Елмерҙәк» (Белорет районы), «Тамға» (Благовар районы) этнотөркөмдәре, солистар Марсель Ҡотоев, Иҙел Аралбаев, Гөлгөнә Баймырҙина, Миңлеғәфүр Зәйнетдинов, Гүзәл Үмәрғәлина һәм башҡалар килгән.\n2013 йылда Өфө амфитеатры тәүге тапҡыр күләмле акциялар үткәреү өсөн майҙансыҡ булараҡ файҙаланылды. Бында бер нисә киносеанстар һәм «Башҡортостанда тыуғандар» классик музыка концерты ойошторолдо.