Балаларҙы туҡландырыу сифаты яҡшырамы? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Балаларҙы туҡландырыу сифаты яҡшырамы?\nБалаларҙы туҡландырыу сифаты яҡшырамы? 30.11.2018 // Белем һәм тәрбиә\nРеспублика йортондағы кәңәшмә ошо мәсьәләгә арналды.\n– Мәктәпкәсә балалар учреждениеларында һәм белем усаҡтарында туҡланыуҙы ойоштороу – беҙҙең эштәге мөһим йүнәлеш. Райондар буйлап йөрөнөм, уларҙың һәр береһендә төрлөсә. Мәҫәлән, Дыуан районында мәктәп авария хәлендә, шуға ла директор уҡыусыларҙы балалар баҡсаһы ашханаһында ашатыу тураһында һөйләшеп килешкән. Төшкө аштың хаҡы – 21 һум. Был түләү нисек барлыҡҡа килә? Ауыл мәктәптәренең күптәрендә ярҙамсы хужалыҡ участкалары бар. Ошо иҫәпкә хаҡ түбәнәйә. Был – туҡланыуҙы ойоштороу алымдарының береһе. Башҡа мәктәптәрҙә аутсорсинг нигеҙендә эшләйҙәр. Асылда төшкө аш баланың һаулығына ҙур йоғонто яһай. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер ғаиләләрҙәге балалар өсөн мәктәптә туҡланыу – йылы аш ашау өсөн берҙән-бер мөмкинлек. Шуға күрә балалар туҡланыуы – бик мөһим өлкә, – тине кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров.\nКәңәшмәлә Хөкүмәт ағзалары, профилле министрлыҡтар һәм ведомстволар, мәғариф учреждениеһы етәкселәре, муниципалитеттар башлыҡтары, аутсорсинг нигеҙендә туҡланыу хеҙмәте күрһәткән ойошма вәкилдәре ҡатнашты.\nМәғлүм булыуынса, аутсорсинг системаһы, көнәркәшлек тыуҙырып, хеҙмәтләндереү яҡшырыр, бюджет учреждениеларында туҡланыу хаҡы ла кәмер, тигән маҡсатта индерелде. Тик был алым көтөлгәнсә яйлы ғына эшләп китә алманы. Ул мәктәптәрҙә лә туҡланыу хаҡы артыуға булышлыҡ итте, шуға ла ризаһыҙлыҡ белдергән ата-әсәләр бар. Аҙыҡ-түлек сифатына зарланғандар ҙа осрап тора. Ошондай аңлашылмаусанлыҡтар килеп тыуғанда, мәктәп директорҙарының уны күҙәтеү вәкәләттәре юҡ. Шуға ла уларға атай-әсәйҙән: “Беҙ аҡса түләйбеҙ, ә бала “тәмһеҙ” тип ашамай ҡайта, һөҙөмтәлә аҡса елгә оса”, – тигән ризаһыҙлыҡты ла йыш ишетергә тура килә.\nШулай уҡ ҡайһы бер урындарҙа бөтә мәктәптәрҙе лә бер предприятие ғына хеҙмәтләндерә. Әлбиттә, был осраҡта район үҙәгенән алыҫта урынлашҡан мәктәпкә ризыҡты ташыуы ла үҙенә күрә уңайһыҙлыҡ тыуҙыра, туҡланыу аштың сифатында ла сағыла. Ошо барлыҡ факторҙарҙы иҫәпкә алғанда, әле аутсорсинг системаһын камиллаштырыу өҫтөндә эшләргә лә эшләргә.\nБелорет районының Абҙаҡ мәктәбе директоры:\n– Мәктәптә туҡландырыуҙы аутсорсинг системаһына күсергәндә элекке аҙыҡ-түлек менән тәьмин иткән ойошма менән килешеү төҙөүгә өлгәштек. Ул эшҡыуар беҙҙең ашхананы ҡуртымға алды, ашнаҡсыларыбыҙҙың эш урындарын һаҡлап ҡалды, уларға хеҙмәт хаҡын да ваҡытында түләй. Мәктәптең үҙендә бешереү уңайлы, сөнки балалар урында әҙерләнгән ҡайнар аш менән туҡлана. Менюҙы ла төрләндерҙе. Туҡланыу хаҡы көнөнә 55 һум тәшкил итә. Шуға ла беҙҙә балаларҙы ашатыу һәм уның сифаты йәһәтенән бер ниндәй ҙә насар үҙгәрештәр булманы.


Материалы за Июнь 2015 года » Страница 8 » Табын\nХөрмәтле Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау бүлеге, Халыҡты социаль хеҙмәтләндереү Комплекслы үҙәге, Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге хеҙмәткәрҙәре!\nБарығыҙҙы лы Социаль хеҙмәткәрҙәр көнө менән ихлас ҡотлайым. Был көн – хәстәрлеккә мохтаждарға ярҙамға килеүсе социаль хеҙмәтләндереү белгестәренә, ғөмүмән, был өлкә хеҙмәткәрҙәренә бөтә халыҡ рәхмәте сағылышы ул. Мәрхәмәтлелек, изге күңеллелек, кеше хәленә инә белеү – һеҙҙең бик кәрәкле изге эшегеҙҙең төп асылы.\nҺуңғы йылдарҙа республикабыҙҙа, районыбыҙҙа социаль мәсьәләләргә иғтибар артты. Социаль йүнәлештә, тәү сиратта ветерандарға, күп балалы һәм йәш ғаиләләргә, инвалидтарға, ғөмүмән, ярҙамға мохтаждарға дәүләт хәстәре, ярҙам тураһында байтаҡ мөһим закондар, программалар, ҡарарҙар ҡабул ителде. Социаль йәһәттән әҙ яҡланғандарға пособиелар, компенсациялар түләнә.\nКешеләргә хеҙмәт итеү кеүек изге эштә һынатмаҫһығыҙ, тип ышанам. Барығыҙға ла ныҡлы һаулыҡ, хеҙмәт ҡаҙаныштары, байрамса кәйеф теләйем. Һеҙгә һәр саҡ халыҡ рәхмәте һәм ихтирамы юлдаш булһын!\nАныҡ бурыстар ҡуйылды\nХужалыҡтың Березовка ауылы йәнәшәһендәге кәзә үләне баҫыуында үткән был кәңәшмәлә район хакимиәте башлығы Р.З.Бохаров, республиканың Ауыл хужалығы министрлығы вәкилдәре, белгестәре, ауыл хужалығы техникаһы һәм ҡорамалдары етештереүсе предприятиелар вәкилдәре, ра-йон хужалыҡтары етәкселәре һәм белгестәре ҡатнашты.\n-Бик яуаплы, етди эш алдында торабыҙ: алдағы ҡышлатыуға мал аҙығы әҙерләү – йәшел ураҡ башлана. Ауыл хужалығы министрлығы вәкилдәре, белгестәр ҡатнашлығында үткән был сарала беҙ үҙ алдыбыҙға аныҡ бурыстар ҡуйып, уны үтәү юлдары, мөмкинлектәре хаҡында һөйләшергә тейешбеҙ, - тине семинар-кәңәшмәне асып, район хакимиәте башлығы Р.З.Бохаров. Районда ҡышлатыу осорона ике йыллыҡ аҙыҡ запасы әҙерләү өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Хатта һауа торошо ла беҙҙең мәнфәғәткә эшләй. Үлән өлгөрҙө, бөгөндән "йәшел ураҡ”ты башларға була.\nРәмил Зәкәриә улы семинарҙың эшлекле шарттарҙа үтеүен теләне.\nАртабан һүҙ республиканың Ауыл хужалығы министрлығы вәкиле З.Ө.Нуриевҡа бирелде.\n- Республикабыҙ тулайым һауым буйынса Рәсәйҙә беренсе булһа ла, продуктлылыҡ, йәғни бер һыйырҙан һауылған һөт алыу буйынса 58-се урында киләбеҙ, - тине Заһит Өлфәт улы. – Рәсәй бу-йынса уртаса йыллыҡ һауым 5500 килограмм тәшкил итһә, республикала был күрһәткес 3927 килонан артмай. Ә Ғафури районында был күрһәткес тағы ла түбәнерәк – 3193 кг. Бөгөнгө сарала беҙ продуктлылыҡты күтәреү, артталыҡтан сығыу юлдары хаҡында һөйләшергә тейешбеҙ.\nЗаһит Өлфәт улы һөт алып еткермәүҙең сәбәптәренә лә туҡталды.\n- Һыйырҙың һөтө - телендә, тиҙәр. Күпме һөт алыу күп йәһәттән малға ниндәй аҙыҡ ашатыуға, уны нисек тәрбиәләүгә бәйле. Аҙыҡ, беренсе сиратта, сифатлы һәм туҡлыҡлы матдәләргә бай булырға тейеш. Әлегә иһә беҙҙә быға иғтибар бирелмәй. Артабан күләм артынан ҡыумайынса сифат өсөн эшләргә, мал аҙығы әҙерләүгә бик яуаплы ҡарарға, тейешле\nтехнологияны һаҡларға, үләнде ваҡытында йыйып алырға кәрәк, - тип билдәләне сығыш яһаусы. – Мал аҙығы культураларын бер баш малға 0,8-1 гектар иҫәбенән сәсергә кәрәк. Ҡуҙаҡлы культуралар сәскәгә бөрөләнгән, ҡыяҡлылар башаҡҡа ултырған саҡта сабып алынырға тейеш. Һуңлаған осраҡта уларҙың туҡлыҡлы сифаттары юғала. Юғарыла һанап үтелгән талаптар ҡәтғи үтәлгән осраҡта шартлы мал башына 30-37 центнер сифатлы аҙыҡ әҙерләргә мөмкин буласаҡ. Был саҡта инде һыйырҙарҙың продуктлылығын 5,5 мең килограмға еткерергә һәм һимертеү төркөмөндә 600 грамм мөмкин буласаҡ.\nЗ.Ө.Нуриев шулай уҡ "500 ферма” программаһын тормошҡа ашырыу барышына ла туҡталды. Программа эшләй, уға байтаҡ аҡса һалынды, тик әлегә уның һөҙөмтәһе күренмәй, тейешле файҙа алынманы, - тип билдәләне ул. Программаға ҡушылған хужалыҡтар бирелгән субсидияны нигеҙҙә ҡуралар ремонтлауға, техника һатып алыуға тотондо. 2016 йылдан субсидияны яңы ҡуралар төҙөүгә, юғары продуктлы тоҡомло малдар һатып алыуға, һыйырҙарҙы яһалма ҡасырыуҙы ойоштороуға йүнәлтеү төп шарт буласаҡ.\n- Республикабыҙ башлығы Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығы тармағындағы хаталар һәм етешһеҙлектәр өсөн ныҡлы тәнҡитләне һәм район алдына комплекслы үҫеш планы төҙөү һәм уны тормошҡа ашырыу буйынса әүҙем эшләү бурысын ҡуйҙы. Уны нисек үтәү йәһәтенән бөгөндән эшкә тотонорға кәрәк, - тип йомғаҡланы З.Нуриев үҙенең сығышын.\nРайон хакимиәте башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Ф.Ф.Ибраһимов йыйылыусыларҙы малсылыҡ тармағындағы эштәр барышы, "йәшел ураҡ”ҡа әҙерлек торошо менән таныштырҙы.\n- Һуңғы йылдарҙа беҙ үҙ алдыбыҙға һыйыр малы һанын 20 мең башҡа еткереү бурысын ҡуйғайныҡ. Бөгөнгө көндә район буйынса бөтә төр хужалыҡтарҙа йәмғеһе 22,5 мең баш һыйыр малы иҫәпләнә. Артабан инде беҙгә продуктлылыҡты һәм һатыу күләмен арттырыу өҫтөндә эшләргә кәрәк,- тине Флүр Фәрит улы. – Быға өлгәшеү өсөн бөтә мөмкинлектәр ҙә бар. Һуңғы бер нисә йылда хужалыҡтар төп иғтибарҙы техника паркын тулыландырыуға бүлде, барлығы 650 млн һумлыҡ яңы техника һәм ҡорамалдар һатып алынды. Хәҙер хужалыҡ етәкселәре малсылыҡ тармағын үҫтермәйенсә йәшәп һәм эшләп булмауын аңланы, был тармаҡҡа ла иғтибар итә башланы. "Урожай” КХ-һы ЯСЙ-е, "Ағиҙел”, "Кузин” ЯСЙ-е, Ленин исемендәге колхоз, "Солнышко” ФХ-һы ЯСЙ-е малсылыҡты үҫтереү йүнәлешендә уңышлы эшләй.\nБөгөн ауыл эшсәндәре алдында алдағы ҡышлатыуға мул һәм сифатлы аҙыҡ әҙерләү бурысы тора. Район буйынса күп йыллыҡ үлән 7 мең, бер йыллыҡ үләндәр 4 мең гектар майҙанды биләй. Күреүебеҙсә, күп йыллыҡ ҡуҙаҡлы культураларҙы йыйыу ваҡыты етте һәм оҙаҡҡа һуҙмайынса эш башларға кәрәк. Ҡышлатыу осорона район буйынса барлығы 5,1 мең тонна бесән, 12 мең тонна силос, 18 мең тонна сенаж, шартлы мал башына кәмендә 30 ц аҙыҡ берәмеге әҙерләү бурысы тора. Үлән бар, техника әҙер, бары тик ең һыҙғанып эшләргә кәрәк.\nСығыш яһаусы кукуруздың майҙанын арттырыу зарурлығын да билдәләп үтте. Бөгөн район буйынса был культура барлығы 1 мең гектарҙы биләй.\n- 2015 йылда бер һыйырҙан йыллыҡ һауымды 3750 килограмға еткереү бурысы ҡуйылды. Уны үтәү өсөн булған бөтә мөмкинлектәрҙе файҙаланып, эшкә тотонорға ғына ҡала,- тип йомғаҡланы ул үҙенең сығышын.\nМал аҙығы етештереү буйынса ғилми хеҙмәткәр А.Ә.Низаева аҙыҡтың сифатына бәйле мәсьәләләргә туҡталды.\n- Әҙерләнгән аҙыҡтың сифаты күп ваҡыт түбән була. Сөнки аҙыҡ культуралары орлоғон яңыртыу сараһы күрелмәй, баҫыуҙарға ашлама индерелмәй, бесән, сенаж, силос һалыу технологияларын үтәмәйбеҙ, - тине Асия Әхмәҙулла ҡыҙы. – Аҡһымлы аҙыҡ әҙ сәселә. Аҙыҡ культуралары майҙанының 70-80 процентын ҡуҙаҡлы культуралар биләргә тейеш.\nСығыш яһаусы беҙҙең район өсөн күстерә, тимофеевка, люцерна, вика-һоло ҡатнашмаһы иң отошлоһо тип билдәләне.\nВетстанция начальнигы Ф.Һ.Зәй-нетдинов үҙенең сығышында әҙерләнгән аҙыҡтың мотлаҡ сифатын тикшертергә кәрәклегенә баҫым яһаны һәм хужалыҡ етәкселәренә бындай лаборатор тикшереүҙәр уҙғарыусы Ауырғазы ветстанцияһы менән килешеү төҙөргә кәңәш итте.\nСеминар-кәңәшмәлә ҡат-нашыусылар алдында шулай уҡ ра-йон хужалыҡтары хеҙмәттәшлек иткән төрлө фирмалар вәкилдәре сығыш яһап, үҙ хеҙмәттәрен тәҡдим итте.\nАртабан "Урожай” КХ-һы етәксеһе Н.М.Хисаметдиновҡа һүҙ бирелеп, ул йыйылыусыларҙы эш барышы менән ҡыҫҡаса таныштырҙы.\n- Беҙҙең хужалыҡта барлығы 1100 баш һыйыр малы иҫәпләнә. 400 гектар кәзә үләне, 120 гектар люцерна сәскәнбеҙ. Мал аҙығына әлегә ҡытлыҡ булғаны юҡ, быйыл да кәмендә 1,5 йыллыҡ запас әҙерләйәсәкбеҙ, - тип ышандырҙы Нәжип Мәжит улы һәм семинарҙа ҡатнашыусыларҙы баҫыу иңләп ултырған мал аҙығы техникаһының нисек эшләүен ҡарарға тәҡдим итте. Ауыл хужалығы министрлығының әйҙәүсе инженеры Ф.Хантимеров һәр техника, агрегаттың үҙенсәлектәре менән таныштырҙы.\n- Бөгөнгө сараны бик эшлекле шарттарҙа үтте тип әйтә алам һәм ул һеҙҙең өсөн дә файҙалы булғандыр, - тине З.Ө.Нуриев семинар-кәңәшмәгә баһа биреп. – Күренеүенсә, район-да етерлек күләмдә мал аҙығы әҙерләүгә бөтә мөмкинлектәр бар һәм кисекмәҫтән эшкә тотонорға кәрәк.\nРайон хакимиәте башлығы Рәмил Зәкәриә улы ла ауыл эшсәндәренә был яуаплы, көсөргәнешле осорҙа уңыштар теләне.\nШуның менән семинар-кәңәшмә үҙенең эшен тамамланы.\nАуылдарҙың ауылы – Ҡауарҙым!\nИлебеҙҙә билдәлелек, асыҡлыҡ заманы башланғас, бигерәк тә Башҡортостаныбыҙ үҙаллылыҡ юлын һайлағас, халыҡ араһында яңы йолалар, башланғыстар барлыҡҡа килде. Бөгөн киң таралған "Шәжәрә", "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!" байрамдары ҙур әһәмиәткә эйә, тип уйла-йым. Сөнки был сараларға әҙерлек осоронда беҙ нәҫел-нәсәп ептәрен барлап ҡына ҡалмайбыҙ, ара, ауыл, ырыу, ҡәбилә, халҡыбыҙ, тыуған төйәгебеҙ, Башҡортостаныбыҙ тарихына ла бер ни тиклем байҡау яһайбыҙ, аныҡлыҡ индерергә ынтылабыҙ.\nБыл өлгөгә төп халыҡ вәкилдә-ренән тыш башҡа милләттәрҙең дә эйәреүе - яҡшы күренеш. Бәрәкәтле башҡорт еренә килеп төпләнгән сит ҡәүемдәр үҙ тарихын асыҡлаһа, ошо ерҙә борон-борондан йәшәп, башҡорттоң айырып алғыһыҙ бер өлөшө булып та, ошо көнгә тиклем үҙ милләте мөхитенән ситләшеп, аҙашып йөрөгәндәргә милли нигеҙенә ҡайтырға мөмкинлек бирелә.\nЙөкмәткеле, әһәмиәтле саралар уҙғарыу йәһәтенән Ғафури районында ла юғары әүҙемлек күрһәткән ауылдар бар. Улар иҫәбенә ҡыпсаҡтарҙың берҙән-бер ауылы Ташбүкәнде, кесе табындарҙан Сәйетбабаны һәм Яугилдене, кәлсер табындарҙан Имәндәште индерергә мөмкин. Бындай сараларҙың халыҡты туп-лау, тәрбиәләү йәһәтенән әһәмиәте бик ҙур.\nБилдәле булыуынса, районыбыҙҙағы башҡорт ауылдарының күбеһе Табын ҡәбиләһенә ҡарай. Район биләмәһендә, нигеҙҙә, уның өс ырыуы вәкилдәре көн итә: Кесе, Кәлсер, Дыуан.\nТабындарҙың Кәлсер ырыуы вәкилдәре Еҙем, Ағиҙел һыуҙарын һыулай: килешеү нигеҙендә, Еҙем йылғаһының һул ярында урынлашҡан, кеселәргә ҡараған ерҙәрҙе үҙләштереп, Имәндәш, Мораҙ, Юрмаш, Арҡа Тайышы кеүек ауылдарҙы нигеҙләгән.\nӘйткәндәй, районыбыҙ биләмәһенең хәҙерге төньяҡ-көнсығыш сиктәре (Архангел, Белорет райондары менән) әле лә кәлсерҙәрҙең элгәре Күрпәс, Ҡумырыҡ табындар, Ҡатай һәм Гәрәй ҡыпсаҡтар менән булған сиктәре тулыһынса тиерлек тап килә. Был турала бөгөнгә тиклем һаҡланған ер-һыу атамалары ла асыҡ һөйләй.\nҠауарҙы - Кәлсер табындарҙың төп ауылы. Әле урынлашҡан ерендә уның 300 йыллыҡ тарихы булһа, Кәлсер һ.б. исемдәр менән тарихҡа инеүенә дүрт бы-уат инде. Ҡауарҙы бөгөн дә ҙур ауылдарҙан иҫәпләнә: районыбыҙ биләмәһендәге башҡорт ауылдары араһында Сәйетбабанан ҡала, халыҡ һаны буйынса икенсе урында тора. Ауылыбыҙҙың әүәлдән ҙур булыуын белдергән "ҡауарҙыны ҡауарҙы танымай" тигән әйтем бар.\n1795 йылғы V ревизия һөҙөмтәләренә ҡарағанда, Ҡауарҙы кеүек ҙур ауыл табындарҙа ғына түгел, хатта тотош Стәрлетамаҡ өйәҙендә лә булмаған! 113 йортло ауылыбыҙҙа 325 ир-ат һәм 258 ҡатын-ҡыҙ - йәмғеһе 583 кеше теркәлгән. Шул осорҙа өйәҙҙә барлығы 194 ауыл иҫәпләнгән, шулар араһында Өршәк-Мең олоҫона ҡараған мишәрҙәрҙең Ҡорманай ауылы ғына 100 йортло тип күрһәтелгән, һәм унда 367 кеше йәшәгәнлеге билдәле. Башҡа ауылдарҙан иһә 50-60 йортлолары ла бармаҡ менән генә һанарлыҡ, ә 300 һәм унан күберәк халҡы булған ауылдар Стәрле өйәҙендә - барлығы 12. Шул уҡ Сәйетбабала 1795 йылда 33 йортта теүәл 300 кеше йәшәгәнлеге мәғлүм. Ошо уҡ нисбәттең Х ревизияға тиклем һаҡланғанлығы билдәле. Тимәк, Ҡауарҙыны ауылдарҙың-ауылы тип әйтергә тулы нигеҙ бар.\nӘ инде 1920 йылғы тәүге Совет халыҡ иҫәбен алыу сараһынан һуң, ауылда хужалыҡтар, йорттар бик артмаған, ләкин халыҡ һаны, билдәле сәбәптәр арҡаһында, кәмей бара. Унан килеп, төрлө йылдарҙа, бигерәк тә биләгән ерҙәренә ҡурҡыныс янаған саҡта, ҡауарҙылар үҙ ерҙәренә хоҡуҡтарын нығытыу өсөн яңы ауылдар нигеҙләгән. Шулай итеп, заманында Аҫҡын, Еҙем аръяғында Яңы Ҡауарҙы ауыл-дары барлыҡҡа килгән. Бынан тыш, урман сәнәғәте үҫешенә бәйле нигеҙләнгән Убалар ауылы халҡының да төп өлөшө - ҡауарҙылар. Үткән быуаттың 60-сы йылдарында Архангел районының Арх-Латыш ауыл советы биләмәһенән латыштарҙың үҙ тарихи ватанына ҡайтыуы башланғас, бик күп ауылдаштарыбыҙ етешерәк йәшәү теләге менән шунда күсеп китте...\nӘммә ата-бабалар васыятына тоғро ҡалып, үҙ ауылыбыҙҙың ҡотон һаҡлаусы ауылдаштарыбыҙ ҙа етерлек. Әлеге ваҡытта ауылда 320 йортта 960 кеше йәшәй, урта мәктәп, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт йорто, фельдшер-акушерлыҡ пункты, почта бүлексәһе эшләй. Ауыл тулыһынса телефонлаштырылған, кабель телевидениеһы, Интернеттан файҙаланыу мөмкинлеге бар, кәрәҙле элемтәне "Мегафон" операторы тәьмин итә. Ауылыбыҙ йылдан-йыл ҙурая, күркәмләнә бара.\nАуылға электр энергияһы, районда иң тәүгеләрҙән булып, 1938-1939 йылдарҙа уҡ Һабай гидроэлектр станцияһынан килһә, юғары вольтлы электр линияһы 1967 йылда үткәрелде. Ә бына үҙәкләштерелгән һыу, газ тик һуңғы йылдарҙа ғына килде күпте күргән, күпте кисергән ауылыбыҙға.\nАуылыбыҙҙа әле лә хәл ителмәгән\nпроблемалар етерлек. Улар иҫәбенә\nрайон үҙәге менән ошо көнгә тиклем асфальт юл менән тоташмауы, Юлыҡта Еҙем ярҙары уйылып, оло юлдың өҙөлөү ихтималлығы, Өфөгә Архангел аша тура юлдың юҡлығы, 2002 йылда уҡ сафҡа индерелгән табип амбулаторияһының эшләмәүе, мәҙәниәт йортоноң авария хәлендә булыуы һәм башҡаларҙы индерергә мөмкин.\nЛәкин ауылыбыҙ халҡы бер нәмәгә ҡарамай, етеш йәшәргә ынтыла: күпләп мал, бал ҡорттары үрсетеп донъя көтә, яңы йорттар һала, үҙ-үҙенә уңайлыҡтар булдыра, бер кемдән дә бер ни көтөп ятмай.\nБай тарихы булған мәктәбебеҙ элек-электән үҙ бурысын урынына еткереп үтәргә тырыша. Мәктәп тамамлаусылар юғары һәм урта махсус белем биреү йорттарына күпләп уҡырға керә. Халыҡ хужалығының төрлө тармаҡтарында уңышлы эшләүсе ҡауарҙылар бик күп, фән юлынан китеүселәр ҙә байтаҡ. Ауылыбыҙҙан сыҡҡан, юғары дәүләт наградаларына лайыҡ булған уҡытыусылар, табиптар, башҡа һөнәр эйәләрен һанап бөтөрлөк түгел. Төрлө тарафтарҙан улар хаҡында маҡтау һүҙҙәре, йылы хәбәр алып шатлана ауылдаштарым.\nҠауарҙы элек-электән эшһөйәр, тапҡыр һүҙле халҡы, көслө көрәшселәре, алдынғы спортсылары, оҫта шахматсылары менән танылған. "Мағаш" колхозының Әхмәр Ҡолманов, Фәнил Юлдашев кеүек етәкселәре, Зәйнетдин Балтаев, Миңлебай Ғәлин, Кәлимулла Әйүпов, Кәлимулла Юлдашбаев, Рәжәп Әбелғужин кеүек механизаторҙары, Рәйфә Ғәйнетдинова, Ғәззә Баязитова кеүек малсы-һауынсылары, Фазлетдин Исхаҡов, Ғәҙелша Үтәгәнов, Банат Юламанова һымаҡ ферма мөдирҙәре, Ишмырҙа Исхаҡов, Әхмәтша Абдуллин кеүек төҙөүселәре колхоздың, ауылдың ғына түгел, районыбыҙ кимәлендә лә алдынғылар иҫәбендә булды.\nӘптрәхим, Ишбулды, Ишмырҙа, Әхмәтгәрәй батырҙар кеүек көрәшселәребеҙ данын Мөхәйәр Шәрипов, Илфат Йәнешев, Камил Сиражетдинов, Миңләхмәт Юламанов, Рәшит Муллагилдиндар күтәреп алһа, Сәйетгәрәй Вәлитов, Фәнир Йәғәфәров, Ришат Исхаҡовтар лайыҡлы дауам итте. Уларға алмашҡа Айрат Ғәзизов, Ғәзиз Нәзиров, "Ҡамыр батыр" Рифат Исхаҡов килде. Йәштәрҙән Фәнзил Сөләймәнов, Айбулат Хужаев, Йомадил менән Айнур Кәримовтар, Дим Мөхәмәтдинов, Азат Баязитов һәм, әлбиттә, Кинйә Вәлитов үҙҙәрен танытты. Аллаһ бойорһа, ауылыбыҙҙа киләсәктә лә улар өлгөһөндә тәрбиәләнгән яңы быуын көрәшселәре үҫеп сығыр тигән өмөттәбеҙ.\nАуылыбыҙға бик күптән "шахмат ене" ҡағылған: бында барыһы ла был боронғо зирәктәр уйынына ғашиҡ. Үҙенсәлекле Ҡауарҙы шахмат фестивале быйыл 18-се тапҡыр уҙғарыла, унда Красноусолдан, районыбыҙҙың төрлө ауылдарынан, Ҡырмыҫҡалы районынан йыйылма командалар ҡатнаша. Шахмат менән профессиональ кимәлдә шөғөлләнеүселәр ҙә бар. Билдәле ауылдаштарыбыҙҙың береһе Рәшит Әбелғужиндың ейәндәре Динар менән Рәшит, республика, федераль округ, Рәсәй, халыҡ-ара шахмат ярыштарында даими ҡатнашып, еңеү яулай. Үҙ йәш төркөмдәрендә уларҙың рейтингы бик юғары.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ошоғаса ауылыбыҙҙың яҙма тарихы юҡ: борондан килгән шәжәрәбеҙ граждандар һуғышы, унан һуңғы буталсыҡ замандарҙа юғалһа, хәҙерге заман тарихына ҡағылышлы документтар ҙа тәүҙә - колхоз идараһы, аҙаҡ ауыл советы бинаһы янып юҡҡа сыҡты... Әммә дөйөм ҡулланылыштағы сығанаҡтарҙан, шул иҫәптән Интернетта мәрхәмәтле яҡташтарыбыҙ асҡан сайттарҙан, иҫке карталарҙан, архив документтарынан, халыҡ хәтеренән алынған мәғлүмәттәр нигеҙендә, әлбиттә, Ҡауарҙы ауылының данлы ла, шанлы ла, бай ҙа, әһәмиәтле лә тарихын күҙаллап була.\nКәлсерҙәрҙең, ауылыбыҙҙың ир-азаматтары халҡыбыҙ азатлығы өсөн майҙан тотҡан - Башҡортостан тарихындағы барлыҡ ихтилалдарҙа әүҙем ҡатнашҡан, улар араһынан данлы батырҙар, етәкселәр үҫеп сыҡҡан. Кәлсер Килмәков, Килдеш Ағиев, Ҡунаҡбай Килдешев, Һабай Ҡотлин, Юлғотло Ғүмәров кеүек бабаларыбыҙҙың исеме ғәйрәтле башҡорт ихтилалдары тарихына алтын хәрефтәр менән яҙылған. Ауылдаштарыбыҙ 1812 - 1814 йылдарҙағы Ватан һуғышында ла батырлыҡ өлгөләре күрһәткән, Зәки Вәлиди етәкселегендә милли автономия яулау юлында ла фиҙаҡәр көрәшкән.\nБөйөк Ватан һуғышында ғына ла 300-ҙән ашыу ауылдашыбыҙ ҡатнашҡан, уларҙың яртыһынан күбе илебеҙ азатлығы өсөн башын һалған, ҡалғандары ҡайтып илде, колхозды, ауылды аяҡҡа баҫтырыуҙа ал-ял белмәй эшләгән. Әлеге көндә ауылдан ситтә йәшәүсе ни бары ике генә ветераныбыҙҙың иҫән икәнен беләбеҙ... Батырҙарыбыҙ иҫтәлеге Бөйөк Еңеүҙең 65 йыллығында күркәм обелискта мәңгеләштерелде. Был үтә лә сауаплы эш Ҡауарҙы ауыл биләмәһенең ул ваҡыттағы булдыҡлы башлығы, ауылыбыҙҙың аҫыл улдарының береһе Азат Рәжәп улы Әбелғужин етәкселегендә башҡарылды.\nСал тарихы, данлы үткәне, сағыу бөгөнгөһө, өмөтлө киләсәге булған, уңған һәм даланлы ул-ҡыҙҙарын тәрбиәләп үҫтергән ауылдың ошоғаса илебеҙ, республикабыҙға һибелгән ҡошсоҡтарын бергә туплап, йыйнап, оло ҡор ойоштормауы күңелде һәр саҡ ҡырып тора ине...\nБөтә илебеҙ Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләгән йылда, ниһайәт, хөрмәтле\nауылдаштарым Ҡауарҙыла "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!" байрамын уҙғарырға ниәт итте. Күп быуындар көткән тантана 2015 йылдың 27 июнендә була. Уҙған йылдың көҙөндә ауыл активы тарафынан ойоштороу комитеты һайланды, уның составына, әүҙем йәмәғәтселәр менән бер рәттән, ситтә йәшәүсе хөрмәтле ҡауарҙылар ҙа һайланды.\nСараны әҙерләү һәм уҙғарыу планы төҙөлдө, яуаплылар билдәләнде, Интернет селтәрендә сайт асылып, унда байрамға әҙерлек эше яҡтыртыла, тәҡдимдәр ҡабул ителә. Ауылдың төньяҡ осонда уҙғарыласаҡ тантананың ғәйәт ҙур һәм йөкмәткеле программаһы бар: ҡаҙаныштарҙы барлауҙан тыш, күп нәҫелдәр үҙ Шәжәрә байрамдарын әҙерләй, бик бай мәҙәни-спорт программаһы ла ҡаралған. Ауылыбыҙҙан сыҡҡан сәхнә йондоҙҙары Филүс Ҡалмырҙин, Радик Юлъяҡшин, Айгүзәл Ғәзизова, Хызыр Нәзиров, Рима Исхаҡова, Нәсимә Хәмзина, Гөлфирә Бәширова, Венер Хәбибуллин, Юлай Аҙнағолов һәм башҡаларҙың, бейеүселәребеҙ Ришат Ҡалмырҙин, Зифа Шәймөхәмәтова, улдары менән Айгөл Буранова, Искәндәр Әбелғужиндарҙың сығышы байрамдың сағыу биҙәге булыр тип ышанам.\nОйоштороу-әҙерлек эштәренең айы-рым йүнәлештәрен ирекле рәүештә үҙ өҫтөнә алған ауылдаштарыбыҙ ҙа бар: Өфөлә йәшәүсе Резеда Ҡалмырҙина биҙәү эштәрен алып барһа, Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернаты уҡытыусыһы Миңзилә Әйүпова сценарий яҙа. Ауылдашыбыҙ, шәхси эшҡыуар М.Ф.Латипов егеттәре менән төҙөкләндереү эштәренә материал әҙерләп, ауылдаштарына осһоҙ хаҡҡа тәҡдим итә, улар байрам сәхнәһен дә ҡорасаҡ. Арҙаҡлы яҡташтарыбыҙҙың береһе Фәнил Хажигәрәй улы Мәжитов барлыҡ башланғыстарҙы күтәреп алып,\nауылды төҙөкләндереүгә ҙур өлөш индерҙе, даими рәүештә матди ярҙам күрһәтә, үҙенең эшлекле тәҡдимдәрен индерә. Данлы "Красноусол" шифаханаһы директоры, медицина фәндәре докторы Фаяз Харис улы Мәжитов ауылыбыҙ тарихына арналған китап сығарыуҙы фатихаланы, уны төҙөүсе менән килешеп, матди мәсьәләләрҙе хәл итә; депутатыбыҙ булараҡ та байрамды әҙерләүгә тос ярҙам күрһәтә.\nКитап яҙыу эшенә ветеран-уҡытыусы Р.Ә.Насиров, хеҙмәт ветераны Ғ.З.Ҡалмырҙин, мәктәп директоры P.P.Әбелғужиндарҙан торған эшсе төркөм йәлеп ителде. Иҫтәлекле фотоһүрәттәр, һирәк осрай торған яҙма сығанаҡ өлгөләре, иҫтәлектәр, арҙаҡлы ауылдаштарыбыҙ хаҡында материалдар, төбәгебеҙгә арналған шиғырҙар, ер-һыу атамалары, урындағы һөйләш һүҙҙәре, мәҡәл-әйтемдәр менән ярҙам итеүселәр табылһа, рәхмәтле булыр инек..\nКүптән көткән байрамыбыҙ ауылыбыҙ тарихының сағыу бите, уның матур киләсәген яҡынайтыуға мөһим аҙым булыр тип ышанам. Сара уңышлы уҙһын өсөн һәр беребеҙҙең тырышлыҡ һалыуы, үҙ өлөшөн индереүе - төп шарт. Байрамға ҡағылышлы материалдарҙы Ҡауарҙы ауылы мәктәбенең сайтына инеп (covardov.umi.ru) үҙең дә урынлаштырырға мөмкин.\nМатди ярҙам күрһәтергә, иғәнә индерергә теләүселәр өсөн Һаҡлыҡ банкында махсус иҫәп асылған: 40817810506002027334.\nОшондай яуаплы ла, сауаплы ла эште бергәләп уңышлы атҡарып сығырға Аллаһ Тәғәлә үҙе ярҙам итһен!\nАуылдарҙың ауылы - Ҡауарҙым -\nБарыбыҙ өсөн изге юл башы.\nБарыбыҙ ҙа һиңә ашҡынабыҙ,\nКүңелдәрҙә һағыш, моң ташып!\nЯҡты рухлы Яҡтыкүлдә\nРайонда Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙары иҫтәлегенә арналған 43 обелиск бар ине һәм уларға быйыл тиҫтәгә яҡын яңылары өҫтәлде. Яҡтыкүл ауылы яугирҙары иҫтәлегенә лә обелиск юҡ ине. 30 майҙа тантаналы шарттарҙа яңы һәйкәл асылды. Был тантанала ра-йон хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров, район Советы рәйесе Фаил Зәйнетдинов, күренекле яҡташыбыҙ, "Газпром” –"Межрегионгаз Өфө” йәмғиәтенең баш инженеры Рәйес Күскилдин һ.б. абруйлы ҡунаҡтар ҡатнашты.\nЯҡтыкүл бәләкәй генә ауыл булһа ла, бында тырыш, берҙәм, татыу кешеләр йәшәй. Былтыр бында шаулап-гөрләп "Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамы уҙғарылды. Ошо байрамда Яҡтыкүл яугирҙары иҫтәлегенә һәйкәл асыу тәҡдиме күтәрелә лә инде. Байрам уҙғарыуҙан бер ни тиклем аҡса ла тороп ҡала. Башта был аҡсаны ауыл зыяратын кәртәләп алыуға тотонорға уйлаһалар, һуңғараҡ һәйкәл төҙөүгә йүнәлтергә ҡарар ителә. Был хаҡта ошо ауылдан сыҡҡан ситтә йәшәүсе зыялыларға хәбәр ебәрелә. Ошо ауылда тыуып үҫкән уҙаман, районда киң билдәле шәхес Әнүәр Әбүзәр улы Муллағолов барлыҡ ойоштороу эштәрен үҙ өҫтөнә ала. Ауыл халҡынан да, ситтә йәшәүселәрҙән дә аҡса йыйыла һәм эш башлана. Әнүәр Муллағолов аҡса йыйыуҙан башлап, һәйкәл төҙөп бөткәнгә тиклем ойштороу эштәренең уртаһында ҡайнай. Обелиск төҙөлөп бөтөп, тимер ҡойма менән уратып алынғандан һуң йәш ҡарағай үҫентеләре лә ултыртыла.\nБыл тантанаға байтаҡ кеше йыйылды. Алыҫ араларҙы яҡын итеп төрлө төбәктән ҡайтып төшкәндәр. Эйе, Бөйөк Ватан һуғышы бер генә ғаиләне лә урап үтмәй. Бәләкәй генә Яҡтыкүл ауылынан 56 кеше яуға китеп, шуларҙың 17-һе Тыуған иле азатлығы өсөн яуҙа һәләк була. Хәбибулла Ҡоломбәтовтың һөлөктәй биш улы – Сәмиғулла, Хәйрулла, Хөрмәтулла, Шәһиҙулла, Ғөбәйҙулла һуғышҡа китеп, Хөрмәтулла яуҙан әйләнеп ҡайтмай. Ғәйфулла Ҡоломбәтов та яуға 4 улын – Нәсибулла, Хөснулла, Мәғәфүр, Кәшфулланы оҙата һәм Нәсибулла менән Кәшфуллаһы яу яланында ятып ҡала. Шәрәфетдин Мөхәмәтдинов ғаиләһенән - өс, Шәмсетдин Ҡотлобаев, Хәйретдин Муллағолов, Сәйфулла Муллағолов, Хажиәхмәт Муллағоловтар ғаиләһенән 2-шәр кеше һуғышҡа китә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөн бер генә һуғыш ветераны ла иҫән түгел. Уның ҡарауы, уларҙың яҡты рухы йәшәй. Әйткәндәй, обелиск асыу тантанаһында уларҙың рухына бағышлап Баян хәҙрәт Хәсәнов Ҡөрьән уҡыны, изге эшкә фатиха бирҙе. Район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров Бөйөк Ватан һуғышының илебеҙҙә бер генә ғаиләне лә урап уҙмауын, һәр кемгә ҡайғы-хәсрәт алып килеүен, бөгөнгө быуын быны белеп үҫергә тейешлеген әйтеп үтте, яугирҙар бер минут тын ҡалып иҫкә алынды. Бәләкәй генә ауылда ла мөһабәт обелиск төҙөп ултыртҡандары өсөн Яҡтыкүл ауылы халҡына, эште башлап йөрөүсе Әнүәр Муллағоловҡа ҙур рәхмәт белдерҙе. Һәйкәл төҙөү эшендә әүҙем ҡатнашҡан бер төркөм кешеләргә район хакимиәтенең Маҡтау грамоталары тапшырылды.\n-Фашист илба-ҫарҙарынан илебеҙҙе һаҡлап ҡалыусылар алдында беҙ - уларҙың балалары, ейән-ейәнсәрҙәре баш эйәбеҙ, уларға мәңгелек дан! Яугирҙар хөрмәтенә обелиск төҙөү эшендә барлыҡ ауыл-даштар ҙа әүҙем ҡатнашты һәм уларҙың һәр береһенә ҙур рәхмәт белдерәм. Айырыуса аҡсалата ярҙам күрһәткән Урал Ҡоломбәтов, Әлфиә Муллағолова, Сәлиә Шәрәфетдинова, Риф Мөхәмәтйәнов, Лия һәм Әхмәт Ҡоломбәтовтар, Рәйсә Кәримова, Фәсхетдин Муллағолов, материал менән ярҙам иткән Рәйес Күскилдинға ҙур рәхмәтлебеҙ, - тине Әнүәр Муллағолов.\nУл шулай уҡ төҙөлөш барышында ҙур ярҙам ҡулы һуҙған Фәрит Муллағолов, Рәйес Сибәғәтуллин, Нәүфил Муллағолов, Азат Ҡотлобаев, Эльвир Хәлилов, Таһир менән Фуат Ҡаранаевтар, Флүр Ғәлинға айырым рәхмәт белдерҙе, эштәрендә уңыштар теләне.\nЕҙем-Ҡаран ауыл биләмәһе башлығы Айҙар Ғәйнуллин да үҙенең изге теләктәрен еткереп, обелиск төҙөү эшендә әүҙем ҡатнашҡандарҙы Рәхмәт хаттары менән бүләкләне. Рәйес Күскилдин иһә инәһенең ошо ауылдан булыуын билдәләне, обелискты тәрбиәләп, тәртиптә тоторға саҡырҙы. "Яуҙа һәләк булғандарҙың ҡәберлеге ошонда тип күҙ алдына килтергеҙ”,- тине Рәйес Әхмәтша улы.\nЭйе, күмәкләгән – яу ҡайтарған, тиҙәр. Күмәкләп, бер төптән тотонғас тауҙай эште лә тиҙ арала атҡарып сыға алғандар. Яҡтыкүл ауылы халҡына ”Афарин!” тиәһе генә ҡала.\nТантана барышында сығыштар бик күп булды. Ауыл ағинәйе Рәйфә Хәлилова, Риф Мөхәмәтйәнов, Нурия Ҡоломбәтоваларҙың сығыштары бик фәһемле булды. Әлфиә Исҡужина үҙе ижад иткән "Ветеран” шиғырын яугирҙар рухына бағышланы. Ошо ауылдың күренекле шәхесе, сәсән Вәлиулла Ҡоломбәтовтың бүләре, Дәүләкән ҡалаһынан килгән Арыҫлан Макаричев һуғыш осоронда йәшәгән олатай-өләсәйҙәренең тормош юлын яттан һөйләп, барыһын да таң ҡалдырҙы. Рәмил Ғимрани, Динислам Шафиҡов башҡарыуындағы һағышлы ла, моңло ла йырҙар тантанаға йәм өҫтәне. Ғөмүмән, Еҙем-Ҡаран мәҙәниәт йорто (етәксеһе Рәүилә Килмөхәмәтова) хеҙмәткәрҙәре сараға ентекле әҙерләнгән һәм ул ойошҡан рәүештә үтте. Төрлө тарафтарҙан тыуған ауылдарына йыйылған халыҡ бейеп-йырлап күңел асты, яҡындарының, туғандарының ҡәберлегенә барып зыярат ҡылырға ла онотманылар. Яҡтыкүлдә яҡты рухлы, яҡшылыҡҡа ынтылыусы халыҡ йәшәгәнлеген тағы ла бер тапҡыр иҫбат иттеләр.


Өфө районына ҡараған «Өршәк» баҡсасылар ширҡәтендә йәшәүсе пенсионерҙар утһыҙ ҡалған\nОйошма етәкселеге, ғаилә электр энергияһы өсөн түләмәй тип линияны ҡырҡа. Ләкин оло йәштәге Бирҙеғоловтар бының менән риза түгел, улар ай һайын счетчик буйынса тейешле сумманы индереп бара.\nОлоғайған көндәрендә хеҙмәт ветерандары Айһылыу менән Малик Бирҙеғоловтар балалары янына, баш ҡалаға яҡыныраҡ күсенергә була. Тәүҙә 2012 йылда «Өршәк» баҡсасылар ширҡәтендә ер алып йорт һалалар. Өй әҙер, йәшәргә лә була, тик абруйлы хеҙмәте менән «Таштуғай» совхозында дан ҡаҙанған пенсионерҙарға тыныс ҡына донъя көтөргә ирек юҡ.\nЙорт баҡсасылыҡ ширҡәтендә урынлашҡанға күрә ул әлегә тик электр менән йылытыла. Уңайлыҡ өсөн пенсионерҙар ай һайын түләп бара.\n2013 йылдан быны пенсионерҙарға «Өршәк» ширҡәте рәйесе электр өсөн бурыстары булыуы менән аңлатҡан. Сумма ла әҙ түгел, 50 мең һумдан ашыу. Ә Бирҙеғоловтар быға риза түгел.\nАсыҡланыуынса, пенсионерҙарҙың электр өсөн 57 мең һум бурысы бар. Быны йорттан ситтә урынлашҡан өҫтәмә счетчик күрһәтә тип аңлатҡан хәлде ширҡәт рәйесе. Тик ул ҡасан ҡуйылған, ни өсөн кәрәк булғанын беҙгә бер кем дә аңлатманы, ти Малик Бирҙеғолов. Ни өсөн беҙ ике иҫәпләү ҡоролмаһы буйынса түләргә тейеш тип аптырай пенсионер.\nҒөмүмән, электр энергияһы буйынса дәғүәләшеүҙәр бөгөн ябай күренеш, ти Башҡортостандың электр һатыу компанияһы белгестәре. Хәҙер күп баҡсасылар йорттарында йыл дауамында йәшәй. Уларҙың бөтәһе тиерлек торлаҡтарын электр ярҙамында йылыта.\nҺәм күп осраҡта халыҡ түләүҙәрен кәметеп күрһәтергә тырыша. Алымдары һәр кемгә билдәле, ул магнит, счетчикты урап үтеү һәм башҡалар...\nВадим Булгаков, Башҡортостандың энергия һатыу компанияһының өфө район-ара бүлеге директоры: «Беҙ электр менән тәьмин итеү килешеүен ширҡәт етәкселеге менән төҙөйбөҙ. Бурыс булған осраҡта тотош баҡсаны утһыҙ ҡалдырабыҙ. «Өршәк» ширҡәтенә килгәндә, уларҙың бурысы юҡ. Ә инде баҡсасылар араһында тәртип урынлаштырыу ойошма етәкселеге яуаплылығында. Бының өсөн улар контроль счетчиктар ҡуйырға, түләмәүселәрҙе утһыҙ ҡалдырырға хаҡлы».\n«Өршәк» ширҡәте рәйесе лә Бирҙеғоловтар электр өсөн тейеш булғандан күпкә кәмерәк түләй тип иҫбатлай. Йәнәһе, улар счетчикты әйләндереү ысулын тапҡан. Электриктарҙы йорттарына ла индермәйҙәр, ти баҡсасылар рәйесе Хәбибуллина. Шуға ла ширҡәт етәкселеге Бирҙеғоловтарға өҫтәмә иҫәпләү ҡоролмаһы ҡуйған. Ҡатын шунда уҡ ҡағыҙҙа иҫәп-хисап яһап та күрһәтте. Шулай ҙа рәсми аңлатма биреүҙән баш тартты. Ә оҙаҡ йылдар намыҫлы хеҙмәт итеп, хаҡлы ялда тыныс тормош көтөргә теләгән Бирҙеғоловтар был мөмкинлектән мәхрүм. Рәхәтләнеп ейән-ейәнсәрҙәр көтөр урынға улар яҡтыһыҙ, йылыһыҙ ултырырға, дөрөҫлөк эҙләргә мәжбүр. Шуға ҡарамаҫтан, ауыр хеҙмәттә сыныҡҡан пенсионерҙар бирешергә теләмәй. Улар нисек тә булһа мәсьәләнең осона сыҡмаҡсы.


Йүнселдәр яйын таба\nХәйбулла районы Йәнтеш ауылында йәшәүсе Базиковтар ғаиләһе буш ваҡытын яраткан шөғөлдәренә арнай. Был шөғөл уларға кинәнес килтереү менән бер рәттән ғаилә бюджетын да тулыландыра.\nГәүһәр Базикованың һәр иртәһе ошолай башлана. Утыҙ йылға яҡын бәшмәк йыйыу менән мауыҡҡан ханым, урманды үҙ баҡсаһындай күрә һәм көн һайын уңыш йыйырға сыға. Һуңынан уларҙы өйгә алып ҡайтып тоҙлай. Үҙенсәлекле, шул уҡ ваҡытта ҙур иғтибар талап иткән шөғөл менән Гәүһәр Әхмәт ҡыҙының тормош иптәше Миңлеғәле Ғабдразиҡ улы ла мауыға. Бәшмәкте эҙләп тапҡан һайын тапҡы килә ти, уңған ғаилә.\nГәүһәр Базикованың махсус серҙәре лә бар. Ул һәр бәшмәк төрөн айырым тоҙлап банкаларға һала, шуға күрә лә тәмле килеп сыға. Бынан тыш, хужабикәнең бәшмәктәре тирә - яҡта ла ҙур һорау менән ҡулланыла. "Урман итен" яратыусылар даими рәүештә заказдар ҡалдырып китә. Яратҡан шөғөл йорт төҙөй башлаған Базиковтар ғаиләһенә ярайһы ғына килем килтерә.


Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан республиканың бер төркөм сәнғәт әһелдәре гранттар менән бүләкләнде\nБыл аҡсалата ярҙамды ижади коллективтар аныҡ бер проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ҙур конкурс үтеп алған.\nГрантҡа лайыҡ булыусыларҙың барыһы ла республикаға яҡшы таныш йөҙҙәр. Һәр береһе үҙ проекты менән халыҡ араһында киң танылыу яулап өлгөргән. Мәҙәниәт өлкәһен грант системаһы менән үҫтереү ҙә иң-иңдәрҙе билдәләүҙе маҡсат итеп ҡуя. Белгестәр был алымды һөҙөмтәле тип иҫәпләй. Халыҡ хөкөмөнә етди фильтрҙы үтә алған, лайыҡлы проекттар ғына сығарыла.\nБыйыл грантҡа 46 ижади эш авторы лайыҡ булды. Улар проекттың күләменә ҡарап 13 миллион ярым һумға тиклем аҡсалата ярҙам алды. Гранттар башланғыстарҙы тормошҡа ашырыу ғына түгел, ижади кеше өсөн ҙур ҡанат та ул, ти бүләкләнеүселәр.


Колледж уҡытыусыларына грант булдырыла\n8 Сентябрь 2021, 10:00\nБашҡортостанда колледж уҡытыусылары өсөн йыл һайын 600 мең һум грант булдырыла. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров IX «Йәш профессионалдар» милли чемпионаты еңеүселәре һәм призерҙары менән осрашыуҙа ошо хаҡта белдерҙе.\nБөгөн урта һөнәри белем биреү системаһы заманса компетенцияға эйә булған квалификациялы уҡытыусыларға мохтаж, тип билдәләне ул. Әлбиттә, колледж уҡытыусыларына, тәү сиратта, йәштәргә ярҙам саралары кәрәк, тине республика етәксеһе.\nКолледж директорҙары менән осрашыуҙа Радий Хәбиров мәғариф һәм фән министры Айбулат Хажинға колледж уҡытыусыларына һәм мастерҙарына грант ярҙамы буйынса программа әҙерләргә ҡушты. Республика етәксеһе һүҙҙәренсә, уның йәш остаздарға ғына ҡағылмауы мөмкин, ул профилле министрлыҡтан тәҡдимдәр көтә.


“Әллә илап алаһы, әллә йырлап алаһы...” » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » “Әллә илап алаһы, әллә йырлап алаһы...”\n14.02.2018 “Әллә илап алаһы, әллә йырлап алаһы...”\n«Юлдаш» радиоһында һәр йома һайын билдәле йырҙың ошо һүҙҙәре яңғырай. Улар «Көн йыры»н тыңларға саҡыра, тормошта осраған ҡыйынлыҡтарҙан бергә көлөп алырға әйҙәй.\n«Иртәнсәккәй тороп» тапшырыуында «Көн йыры» рубрикаһы бына инде ярты йыл эфирға сыға. Ошо ваҡыт эсендә уның интернет селтәрендәге яҙмаларын меңәрләгән кеше ҡараған. Иртәнге эфирҙы алып барған егеттәр хеҙмәт аҙнаһының аҙаҡҡы көнөндә аҙнала булған иң мөһим ваҡиғаға бағышлап йыр башҡара. Маҡсат – билдәле көйҙәргә ижад ителгән был йырҙар тыңлаусыны берсә уйландырырға, берсә көлдөрөргә тейеш.\nЙыр эфирҙа ғына яңғырамай, ә студияла уҡ видеоға төшөрөлөп, «Юлдаш» радиоһының рәсми төркөмөндә урын ала. Яҙмаларҙың барыһын да #КөнЙыры хэштегы буйынса «Бәйләнештә» социаль селтәрендә табырға була. Видеояҙмаларҙың таралғаны, ҡараусыларҙың һаны буйынса баһалағанда, егеттәрҙең былтыр туған тел мәсьәләһенә арналған йыры бәхәсһеҙ беренселекте яулай. Уны 218 меңдән ашыу кеше ҡараған.\n«Салауат Юлаев» хоккей командаһының оҙайлы ғына уңышһыҙ серияһынан һуң сығарылған йыр ҙа бар егеттәрҙең репертуарында. Уны 30 меңдән ашыу кеше ҡараған. Ил башлығының Ҙур матбуғат конференцияһында уны «бабай» тип атағандан һуң егеттәр шунда уҡ йыр ижад итте. Өсөнсө урында килгән был яҙма, әйткәндәй, күрше төбәктәрҙә лә киң таралған. Спорт, ауыл хужалығы, мәғариф, мәҙәниәт, сәйәсәт – егеттәрҙең тәнҡит ырғағынан бер тема ла ысҡына алмай.\nӘ уҙған аҙнанан «Иртәнсәккәй тороп» тапшырыуын алып барған Йәмил, Филүс һәм Ғәзиз яңы алым ҡуллана башланы. «Көн йыры»ның көйөн саҡырылған профессиональ музыканттар студияла уйнай. Мәҫәлән, һуңғы йырҙарҙың береһе «Йәтаған» төркөмөнөң милли уйын ҡоралдарына ҡушылып башҡарылды. Был аҙнала иһә «Көн йыры» ниндәй мәсьәләне көйгә һалып, тәнҡит утында тотор? «Юлдаш» радиоһы тулҡындарында йомала 9 сәғәт 45 минутта тыңлағыҙ.


2020 йылда Өфө халҡы 3,5 мең кешегә кәмегән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n12:29, 19 февраля 2021 Йәмғиәт\n2020 йылда Өфө халҡы 3,5 мең кешегә кәмегән Фото: Олег Яровиков\nҺуңғы биш йылда тәүге тапҡыр Өфө халҡы кәмегән. Өфө мэры Сергей Греков баш ҡала Советының сираттағы 75-се ултырышында ошо турала белдерҙе.\n«Сәбәптәр араһында – демографик процестарҙан тыш, карантинға бәйле хәрәкәт итеүҙе сикләү арҡаһында халыҡтың ғәҙәти миграция үҫешенең кәмеүе», — тип аңлатты Өфө хакимиәте башлығы.\nСергей Грековтың 2020 йылда Өфөнөң социаль-иҡтисади күрһәткестәре тураһында докладына ярашлы, баш ҡалала халыҡ һаны 1 140 273 кеше тәшкил иткән. 2021 йылға — 1 138 322. Уҙған йылда халыҡ – 3,5 меңгә, ә миграция үҫеше 883 кешегә кәмегән.\nӨфө миллионлы ҡалалар араһында халыҡ һаны буйынса [Мәскәүҙән һәм Санкт-Петербургтан тыш — ред.] Новосибирскиҙан (1,6 миллион кеше), Екатеринбургтан (1,5 миллион), Ҡазандан (1,2 миллион) һәм Омскиҙан ҡала (1,15 миллион) бишенсе баҫҡысты биләй.\nТеги: Өфө халҡы


Өфөнән 76 саҡрым алыҫлыҡта ер тетрәгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:51, 19 октября 2018 Йәмғиәт\nӨфөнән 76 саҡрым алыҫлыҡта ер тетрәгән Фото: Башҡортостан Республикаһы буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук, Ксения Калинина/.\n17 октябрҙә көндөҙгө сәғәт 2 тула 44 минутта «Транснефть» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә Өфөнән 76 саҡрым төньяҡ-көнбайыштараҡ ер тетрәүен теркәгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына компанияның матбуғат секретары Игорь Демин хәбәр итте.\nЭпиүҙәк Башҡортостан Республикаһы биләмәһендә 10 километр тәрәнлектә урынлашҡан. Магнитудаһы — 5,6, көсө 6,5-7 балл тәшкил иткән. Үткәргес торбалар зыян күрмәгән», — тип аңлатты нефть ойошмаһының вәкиле.\nРеспубликаның Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостан биләмәһендә ер тетрәү тураһында хәбәр 17 октябрҙә килгән. Магнитуда Бөрө районының Новодесяткин ауылы биләмәһендә 10 километр тәрәнлектә 6 балл тәшкил иткән.\n«Хәбәрҙе тикшереү һәм эҙемтәләргә мониторинг үткәреү өсөн Бөрө районына Янғынға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса 26-сы отряды хеҙмәткәрҙәре ебәрелгән. Шулай уҡ оператив төркөмдәр яҡындағы Кушнаренко, Дүртөйлө, Мишкә, Благовещен, Борай райондарын тикшереп сыҡҡан. Йорттар һәм биналар емерелмәгән, һәләк булған һәм зыян күргән кешеләр юҡ», — тип аныҡлыҡ индерҙеләр ведомствола.\nХәбәр итеүҙәренсә, был көндә урындағы халыҡ һәм ауыл биләмәһе башлығы ер тетрәүен тоймаған. Рәсәй Фәндәр академияһы Берҙәм геофизика хеҙмәтенең рәсми сайтында Башҡортостанда ер тетрәү тураһында мәғлүмәт юҡ, тип билдәләнеләр республика Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, был Башҡортостанда ошондай икенсе осраҡ. 5 сентябрҙә Өфөлә, Салауат һәм Белорет райондарында ер тетрәү күҙәтелде. Ул саҡта магнитуда Уралда 5,5 булды (Өфөнән 133 саҡрым көнсығыштараҡ).\nБашҡортостанда ер тетрәүҙәр тураһында нимә белергә кәрәклеге хаҡында «Башинформ» мәғлүмәт агентлығының махсус проектында уҡығыҙ.\nТеги: ер тетрәү, Башҡортостан, Өфө


Май айында Өфөгә Бөтә Рәсәй трансплантология үҙәге белгестәре килеүе көтөлә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nМай айында Өфөгә Бөтә Рәсәй трансплантология үҙәге белгестәре килеүе көтөлә\n29 апреля 2016 — 16:20\nУларҙың төп маҡсаты — кеше ағзаларын күсереп ултыртыу эшмәкәрлеген алып барған республика үҙәктәре табиптарына һөнәри белешмә биреү. Граждандар сәләмәтлеген һаҡлау тураһындағы законға ярашлы хәҙер, төбәктәрҙә ағза трансплантациялау үҙәктәре һаны арта. Вәриә Йәсәүиеваның һәр иртәһе ҡан баҫымын һәм кәүҙә ауырлығын үлсәүҙән башлана. Ә аҙнаның өс көнөн ул гемодиализда үткәрә. Иҫәпһеҙ дарыуҙар, витаминдар, көнкүрештәге сикләүҙәр. Вәриә туғыҙ йыл буйы донор бөйөрөн көтә. Динар Хаматйәров иһә был йәһәттән бәхетле кеше – донор йөрәген уға сағыштырмаса тиҙ күсереп ултыртҡандар. Йөрәк сирен асыҡлағандан алып операцияға тиклем ике йыл – ҡыҫҡа арауыҡ. Бөгөн Динар Республика кардиология үҙәгендә сираттағы тикшереү үтә. Ағза күсереп ҡуйыу буйынса тәүге операцияны 2013 йылда яһаған кардиология үҙәге табиптары бөгөн донор йөрәге ултыртылған 16 пациентты даими күҙәтә. Шуларҙың туғыҙына операцияны үҙҙәре эшләгән, ҡалғандары Мәскәү дауаханаларынан ҡайтҡан. Йәнә 16 кеше донор йөрәген көтөп сиратта тора. Республика клиник дауаханаһының ағза трансплантациялау бүлегендә иһә бауыр һәм бөйөр көткәндәр сиратҡа ҡуйыла. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күптәргә яңы ағзаны көтөп алыу бәхете теймәй. Әлеге ваҡытта талап ителгән ағзалар юҡ. Булған осраҡта ла уларҙың сиратын көткән сирлегә тап килмәүе мөмкин. Яңыраҡ ошондай бер йөрәк Мәскәүгә оҙатылған. Ағзалар етмәүҙең тағы бер, бәлки, төп сәбәбе – донор йәиһә уның туғандарының ризалыҡ бирмәүендә. Был осраҡта күсереп ултыртыу операцияһы мөмкин түгел. Табиптар билдәләүенсә, донорлыҡ мәсьәләһе бөгөн киҫкен тора. Граждандар сәләмәтлеген һаҡлау тураһында федераль законға үҙгәрештәр индереүҙең төп сәбәбе лә шуға бәйле. Дәүләт Йыйылышы–Ҡоролтай депутаты Николай Никитин фекеренсә, донор базаларын арттырыу, медицина ойошмаларының матди-техник базаһын нығытыу мөһим. Әммә халыҡта был күренешкә дөрөҫ ҡараш тәрбиәләләү мәсьәләһе лә көнүҙәк. Ағза күсереүгә ҡаршы фекерҙәр ҙә юҡ түгел.Табиптар һәм депутаттарҙы берләштергән уртаҡ фекер – илдә ағза трансплантациялау тураһындағы ҡануниәт камиллаштырыуҙы талап итә. Әле донор ағзаһын алыу ризалыҡҡа нигеҙләнә. Йәғни, һәр кем — буласаҡ донор. Был хәлде йөрәгенән үткәргән кешеләр риза. Сөнки улар өмөттөң хаҡын белә.


Материалы за 31.08.2013 » Табын\n31 августа 2013 йыл | Хоҡуҡ\nБалаларҙың йәйге каникулы тамамланып, яңы уҡыу йылы башланыр алдынан Башҡортостан Республикаһында йыл һайын балаларҙың юл-транспорт ваҡиғаларында имгәнеүен булдырмауға йүнәлтелгән профилактик саралар уҙғарыла.\n“Зәңгәр яғыулыҡ” һәр йортҡа килһен\nЙылдың-йылы сентябрҙең тәүге йәкшәмбеһендә нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре, шул иҫәптән райондың газ хеҙмәте коллективы үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Әйтергә кәрәк, районыбыҙ халҡының йәшәү шарттарын яҡшыртыуға был коллектив хеҙмәткәрҙәре тос өлөш индерә. Һөнәри байрамдары уңайынан район газ участкаһы инженеры Риф Фәтҡуллинға бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\nЭшебеҙҙе ихлас башҡарҙыҡ\n31 августа 2013 йыл | Хаттар\nБилдәле булыуынса, август аҙағында Кино көнө билдәләнә. Бөгөн районда кинотеатр, һәр клубта кинобудкалар юҡ, әлбиттә. Халыҡ та әүәлге ише киноға эркелеп йөрөмәй. Һәр кем теләгән фильмын телевизор, компьютер аша ғына ҡарай. Шулай ҙа, Кино көнө етеү менән үткәндәр иҫкә төшә. Минең хәтирәләр башҡа гәзит уҡыусыларҙы ла ҡыҙыҡһындырыр, моғайын.\nТел дәрестәрен уҡытыуҙың заманса алымдары\n31 августа 2013 йыл | Мәғариф\nУҡытыу процесында яңы педагогик технологияларҙы ҡулланыу яңы алымдарҙы үҫтерергә, яңыса эшләргә ярҙам итә. Был йәһәттән терәк сигналдары, Ильиндың әҙәбиәттән терәк деталдәре, Рәхимовтың моделдәре иғтибарға лайыҡ. Мин инде бер нисә йыл Шаталов технологияһына таянып эшләйем. Шуға бәйләп үҙ системамды булдырҙым. Был технология бер нисә принципҡа нигеҙләнә:\nЖурналистар кәңәшкә йыйылды\nРеспубликаның көньяҡ төбәге журналистарының сираттағы семинар-кәңәшмәһе быйыл Стәрлетамаҡ ҡалаһында үтте. Унда көньяҡ төбәк журналистар берлегенә ҡараған 16 район-ҡала гәзиттәре хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.


Һайлау юлдарын ҡар-бурандар ҡаплай\nсишәмбе, 19 сентябрь 2017, Казан вакыты 16:33\nРеспубликала 2-се мартағы һайлауҙарҙа төп баҫым Рәсәй президентына тура килде. Быйыл тәүге тапҡыр урындағы парламентҡа һайлауҙың ике ҡанатлы булыуы, йәғни фирҡәләр исемлеге буйынса һәм бер мандатлы булыуы сәбәплеме халыҡ Дәүләт Йыйылышы- Ҡоролтай һайлауҙарына артыҡ иғтибар бирмәй. Ул ғына ла түгел, күптәр кемдәрҙе һайлаясаҡтарын да белмәй, парламент өсөн тауыш биреүҙәрҙәге өгөтләүҙәр элекке йылдарҙағынан байтаҡҡа ҡалыша. Матбуғатта ара- тирә күренеп ҡалған исемдәр араһында ла яңғырауыҡлылары юҡ. Хәйер, республика ҡанундарын федераль ҡануниәткә яраҡлаштырып ултырыу өсөн көслә сәйәсмәндәрҙең кәрәге бармы икән тигән һорау ҙа тыуа. Иң мөһиме, ҡанундар сығарыусы Мәскәү думаһына 14 депутат бирҙек.\nШулай ҙа 4- се саҡырылыш Дәүләт Йыйылышы- Ҡоролтайға һайлауҙарға республика ҡаҙнаһынан аҡса байтаҡ тотонола. Бер мандатлыларҙан тыш, фирҡәләр Башҡортостан ҡаҙнаһынан финанслана. Һуңғы мәғлүмәттәрҙән күренеүенсә, берҙәм Рәсәй фирҡәһе 9 миллиондан ашыу рубль сарыф иткән. Ә уларға 21 миллион самаһы тотоноуға фатиха бирелгән.\nҒәҙел Рәсәйҙәр әлегә 1 миллион 400 мең тирәһе аҡса бөтөргән, уларға дөйөм алғанда 2 миллион самаһы бүленгән.\nКоммунистарҙың да миллион ярымға саҡ ҡына етмәгән ҡаҙнаһының әлегә яртыһы тотонолған. Бюджеты иң аҙы- Либерал демократтар. Ҡаҙна уларға 350 мең бүлгән, әлегә либералдарҙа йәнә 100 мең тирәһе ҡалған.\nДөйөм алғанда, фирҡәләр үҙ кандидаттарын республика парламентына үткәреү өсөн 11 миллин ярым тотонған.\nТик бына Башҡортостан биләмәләрендә инде нисәнсе тәүлек ҡоторған бурандар һаман да тынырға уйламай. Урындағы һайлау комиссиялары һайлауҙарҙың өҙөлөә хәүефе бар тип борсола. Сөнки ауылдар араһында ғына түгел, уларҙың үҙҙәрендә лә юлдарҙы көрт баҫты, уны таҙартыу өсөн техника ла, яғыулыҡ та еткерә алмайҙар. Мәҫәлән, Нуриманда 18 ауыл менән бәйләнеш юҡ. Күп райондарҙа көслө ел электр бағаналарын ауҙарған йәки сымдарҙы өҙгән, утһыҙ- һыуһыҙ ултырыусылар күп. Участка һайлау комиссияларына 80-90 процент тауыш йыйыу өсөн байтаҡ тир түгергә тура киләсәк.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №45, 9 - 15 ноябрь, 2019 - Информационные страницы\n№45, 9 - 15 ноябрь, 2019\nАҠ ҠАҒЫҘ БИТЕНӘН\nЯҠШЫҺЫ ЛА БАЙТАҠ ТӨҘӘТӘҺЕ УРЫНДАРЫ ЛА БАР\nИшектәр һәр ваҡыт асыҡ, кем инә-кем сыға, уға иғтибар итеүсе кеше юҡ, дәрестәр ваҡытында ла хатта мәктәп коридорында иркен йөрөргә мөмкин. Ни өсөн ошондай ҡараш һуң балаларҙың хәүефһеҙлегенә?\nКешелектең тағы ла бер әшәке шайтан-демоны - Адольф Гитлер исемен йөрөткән әҙәми зат та үҙ ролен ахырынаса башҡара, ә уны, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, заманында классик музыка һәм философия тыуҙыра алған немец халҡы үҫтергән.\nТәнҡит "БР халыҡтары телдәре" тураһындағы БР законын тормошҡа ашырыу буйынса Хөкүмәт комиссияһына ла ҡағыла. Атамаларҙағы хаталарҙы төҙәтеү эше тотош республикала һүрелеп ҡалыуына был да сәбәпсе.\nҠУРАЙЛЫ ХАЛЫҠ ВӘКИЛДӘРЕ ҠУРАЙ ДАНЫН ЯУЛАНЫ\nТәүлек әйләнәһенә башҡорт телендә тапшырыуҙар, үҙебеҙҙең йыр-моңдар алып барылыуы "Ҡурай" телеканалының ҙур уңышы, беҙ шуны һаҡлап ҡалдыҡ һәм үҫтерергә бурыслыбыҙ. Киләсәккә маҡсаттар ошо юҫыҡта буласаҡ.\nИрҙәр мылтыҡ менән барып етеүгә, айыу ҡанға туҙған ҡыҙҙы ҡосаҡлап ялап ултыра, ти... Ирҙәрҙе күргәс, айыу ҡыҙҙы ташлап ҡасып китә. Яралы ҡыҙҙы Байназарға дауаханаға алып баралар, ул шунда йән бирә.\nСовет режимының иң дәһшәтле йылдарында золомға һәм башҡа төрлө йәберләүҙәргә дусар булған, исемдәренә ҡара яғылған шәхестәребеҙ хаҡында тәүге ғәҙел һүҙҙе әйтеүселәрҙең береһе булды шағир.


Тормош һуҡмағынан 70 йыл бергә\n16 Ғинуар 2019, 14:01\nЯңы Мөслим ауылынан Мәҙинә һәм Вәҡиф Хәйруллиндар ҙур байрам – ғаилә ҡороп йәшәүҙәренең 70 йыллығын билдәләне. Пар килеп, оҙаҡ йылдар татыу тормош көткән был ғаиләгә ҡарап һоҡланып туймаҫлыҡ.\nҒинуар айы Хәйруллиндар өсөн байрамдарға бай. Ғаилә тормошо юбилейын билдәләгән көндө Мәҙинә Ҡәниф ҡыҙы 89 йәшен тултырҙы, ә беҙ килгән көндө, 10 ғинуарҙа, Вәҡиф Ҡыям улына 88 йәш тулды.\nУларҙың никахы 1949 йылдың 6 ғинуарында теркәлә. Шуныһы ҡыҙыҡ, йәш пар алдан осрашып, бер-береһенә тауҙай вәғәҙәләр биреп, өйләнешеү тураһында хыялланып йәшәмәй. Ул саҡта әле ата-әсәләр йәки олораҡ туғандар балаларына кейәү-кәләште нәҫеленә ҡарап, үҙҙәре һайлай. Әммә эшһөйәрлектәре менән айырылып тор-ған ҡыҙ һәм егет, ауылдаштарын һоҡландырып, бик матур ғаилә ҡора.\nӘлбиттә, уларға кескәй саҡтан ил күргәнде күрергә, күп ауырлыҡтар аша үтергә тура килә. “Һуғыш артынан ил ярлыланды, кешеләр ҙә ярлы йәшәне. Шулай ҙа бирешмәнек”, – ти Мәҙинә апай.\nВәҡиф Ҡыям улын армияға алалар. Ул Камчаткала бурысын үтәй. Өс йыл ярым хеҙмәт итергә тура килә ғаилә башлығына. Ауылда ҡалған йәш киленгә ауырға төшә, әммә бирешмәй, ҡәйнәһе менән бергә ике баланы аяҡҡа баҫтыралар.\nХәйруллиндар – икеһе лә хеҙмәт ветераны, ғүмер буйы “Маяҡ” колхозында арымай-талмай хеҙмәт итәләр. Вәҡиф ағай “ҡорос аты” менән ялан-ҡырҙарҙы гиҙә, аҙаҡтан, хаҡлы ялға сыҡҡансы, экскаваторҙа эшләй. Мәҙинә апай төрлө эштәрҙә йөрөй: көлтә бәйләй, бесән саба, ашлыҡ һуға. Уларҙың ғаилә һандығында бик күп маҡтау ҡағыҙҙары һәм рәхмәт хаттары һаҡлана.\nХәйруллиндарҙан оҙаҡ йылдар тигеҙлектә, бер йән булып йәшәүҙең серен һораныҡ.\n– Тормош бер көйө генә тормай. Төрлө саҡтар булды. Татыу йәшәүҙең иң мөһим ҡағиҙәһе – сабыр була белеүҙә. Һүҙгә килгәндә өндәшмәй тора белергә кәрәк. Шулай уҡ һаулыҡты һаҡлау, тыныслыҡта йәшәү мөһим. Аллаға шөкөр, дүрт бала тәрбиәләп үҫтерҙек, барыһы ла башлы-күҙле булды. Килендәрҙән уңдыҡ, улар үҙ ҡыҙыбыҙ кеүек яҡындар. Беҙҙең ете ейән-ейәнсәребеҙ, алты бүлә-бүләсәребеҙ бар. Уларҙың ҡыуаныстарына, изгелектәренә төрөнөп йәшәйбеҙ, – тиҙәр шатланып, олатай менән өләсәй.\nБоронғолар, ҡартлыҡта бәхет кәрәк, тигән. Мәҙинә апай менән Вәҡиф ағай йәшлектәрендә тырышып, илебеҙгә, еребеҙгә хеҙмәт иткәндәр, балалар тәрбиәләгәндәр, шуға ла ҡартлыҡтары тыныс, бәхетле.


28 Март 2019, 19:19\nИҫәнаманов Ғәзинур Ғәлийән улы үҙе тураһында былай ти: "Салауат ҡалаһында тыуҙым, Салауат мәғариф һәм һөнәри технологиялар колледжында икенсе курста уҡыйым. Колледж эсендә, республика һәм Рәсәй күләмендә үткән конкурстарҙан һәм олимпиадаларҙа ихлас ҡатнашам. Булат Солтангәрәев исемендәге республика уҡыусылар премияһы – 2 урын. “Мастер-Renga халыҡ-ара конкурсының “Студент шедеврҙары оҫтаһы” номинацияһында – беренсе, “Архитектура идеялары” номинацияһында – икенсе урын, XIV халыҡ-ара фән нигеҙҙәре буйынса олимпиадала химия һәм информатиканан – беренсе, ОБЖ-нан - икенсе урын.\nТыуған илем – Башҡортостан!\nБашҡортостан! Һинең гүзәллеккә\nТиң булырлыҡ ерҙәр бар микән?\nАҡҡош кеүек ап-аҡ Ағиҙелкәй\nҠайһы илдә генә бар икән?\nБашҡортостан - алһыу таң иле,\nГөл-баҡсалар иле, дан иле.\nКүкрәгеңдә нефть шишмәләре,\nТупрағыңда бөтмәç алтының.\nКиң Рәсәйҙең сикһеҙ киңлегендә\nЯҡты йондоҙ булып балҡының.\nҺиндә тыуа изге теләктәр,\nЯрһып тибә ҡайнар йөрәктәр.\nШаулап үçә мәғрур урмандарың,\nТуҡ башаҡлы иркен ҡырҙарың.\nДанлы илем, гүзәл республикам,\nБүләк булһын һиңә йырҙарым.\nМинең тыуған яғым - Башкортостан. Беҙҙең республикабыҙ бөйөк Рәсәй киңлектәрендә урынлашҡан. Бында бик күп милләт дуҫлыкта һәм берҙәмлектә матур ғүмер кисерә. Уларҙың уникаль ғөрөф-ғәҙәттәре, боронғо культуралары тыуған яғыбыҙҙың иң мөһим рухи байлығы.\nҺәркемгә үҙ тыуған яғы йөрәгенә бик яҡын һәм ҡәҙерле. Ҡайҙа ғына булмаһаң да, ниндәй генә матур ерҙәрҙе күрмәһәң дә күңел барыбер үҙ тыуған яғыңа тартасаҡ, сөнки бында тәбиғәт тә матурыраҡ, һауа да таҙараҡ. Беҙҙең өсөн ҙур ғорурлыҡ шулдыр – кем генә Башкортостанға ҡунаҡ булып килмәһен, барыһында бындағы йәшел ҡуйы урмандар, саф таҙа һыулы йылғалар, бөйөк Урал тауҙары һәм ҡунаҡсыл, нескә күңелле башҡорт халҡы таң ҡалдыра. Тыуған яҡ - ул минең яратҡан ғаиләм һәм тыуған йортом ғына түгел, тыуған яғым минең бөтә Башкортостан.\nБашҡортостанда тыуған, йәшәгән һәр кеше үҙен бәхетле тип атай ала. Мин дә шул бәхетле кешеләрҙең береһе. Ошо ерҙә әсәйем-атайым, туғандарым тыуған, ғүмер кисерә. Ысынлап та беҙ әкиәт кеүек матур тәбиғәтле ерҙә йәшәйбеҙ, ғүмер итәбеҙ. Барыбер, иң ҙур байлыҡ - ул тыуған еремдең халҡы, бәхетле балалары...\nБөгөнгө көндә, ғөмүмән алғанда, кеше һәйбәт эшләйем, карьера үҫтерәм тип сит өлкәгә генә түгел, хата сит илгә лә сығып китә. Нисек итеп тыуған ерҙе ташлап сығып китәһең?! Бында бөтә дуҫтарың, ата-әсәйең, таныш булған ерҙәрең ҡала.\nБашҡортостан Рәсәйҙең ҡуйынында йәшәй, ләкин ул үҙе бер дәүләт. Башҡортостандың үҙ флагы, гербы, Башлағыбыҙ бар. Башлығыбыҙ барлыҡ Башҡортостан халҡына ярҙам ҡулы һуҙырға ғына әҙер тора.Күп балалы әсәйҙәргә миҙал, машина бирә, торлаҡҡа мохтаж кешеләргә торлаҡ биреп тора. Башҡортостан көндән-көн матурая, төҙөкләнә, сәскә ата. Төрлө мәктәптәр, больницалар, өйҙәр төҙөлә.\nМинеңсә, Башҡортостандың ете мөғжизәһе бар. Ете һаны - ул башҡорттарҙың һаны: етегән йондоҙ, ете ҡыҙ, ете ырыу. Беренсе мөғжизә - ул ҡурай, сөнки шундай бер үҫемлектән генә ниндәй иллаһи моң сыға, был музыкаль ҡорал бөтә илдә танылыу алған. Ете тажлы ҡурай Башҡортостандың флагында ла төшөрөлгән. Икенсе мөғжизә - ул бал ҡорто, шундай бәләкәй генә бөжәк көнө буйы, сәскәләрҙән сәскәләргә күсеп бал йыя. Башҡорт балы иҫ киткес шифалы, тәмле, ашап ҡараһаң телде йоторлоҡ. Тағы ла күп ауырыуҙарға дауа булып хеҙмәт итә. Тағы ла бер мөғжизә - ул Шүлгәнташ мәмерйәһе. Был мәмерйәлә минең дә булғаным бар, ысынлап та тәү тормош кешеләре мәмерйә ташында төрлө һүрәттәр төшөргән. Шүлгәнташ эргәһендә Түңәрәк күл бар, кешеләр әйтеүенсә, был күлдең төбө юҡ. Көндөҙ ул зәп - зәңгәр төҫкә инә. Был күлде лә мин мөғжизәгә индерәм. Башҡорттарҙың «Урал батыр» эпосы ла үҙе бер мөғжизә. Ҡайһы бер кешеләр был эпосҡа ышанып та етмәй, ләкин мин ышанам.Эпос бик күп сит телдәргә тәржемә ителгән.\nБашҡорттарҙың атаҡлы, данлыҡлы, ҡаһарман улдары бик күп булған, ә шулай ҙа иң-иңе ул - Салауат Юлаев. Күпме көс һәм халҡына һөйөү менән тулған уның күңеле. Салауат Юлаевҡа бик күп һәйкәлдәр һәм бюсттар ҡуйылған. Ләкин мөғжизә тип мин уның Өфөләге һәйкәлен әйтә алам. Ул һәйкәл Өфөгә ингән һәр кешене ҡаршы алып тора. Ағиҙел йылғаһы менән Дим йылғаһы ҡушылған ерҙә урынлашҡан. Етенсе һәм һуңғы мөғжизә ул - Башҡортостанда йәшәүсе башҡорт халҡы. Мин үҙем дә, минең туғандарым да - башҡорттар. Башҡорттар ҡунаҡсыл, киң күңелле, йомарт, ярҙамсыл халыҡ.\nБашҡортостандың тәбиғәтен һүрәтләү мөмкин түгел. Текә ҡаялар, бейек тауҙар, тәрән, таҙа йылғалар, ҙур күлдәр, шифалы шишмәләр, бөтмәҫ-төкәнмәҫ далалар, сәскәле болондарға бай ул. Ҡуйы урмандарҙа ниндәй генә кейек юҡ, тәрән йылғаларҙа ниндәй генә балыҡ юҡ. Матур-матур һайраған ҡоштар, төрлө бөжәктәр ҙә бик күп. Йылҡы малынан башҡорттар ҡымыҙ бешә. Ул эсемлек бик файҙалы. Ошо хозур тәбиғәткә һоҡланып яҙыусылар илһамланып шиғырҙар яҙа, композиторҙар көй ижад итә, ә инде йырсылар көслө тауыш уларҙы менән башҡара. Ысынлап та, танылған, данлыҡлы яҙыусылар төйәге ул Башҡортостан, мәҫәлән: Мостай Кәрим, Рәми Ғарипов, Рәшит Ниғмәти, Зәйнәб Биишева, Аҡмулла...\nБашҡортостанда тыуғанға мин бик бәхетлемен, сөнки ошо матур тәбиғәт ҡосағында йәшәйем. Ҡайҙа ғына йөрөһәк тә, үҙ илебеҙ менән ғорурланырға тейешбеҙ. Һәм артабан да илебеҙ сәскә атһын өсөн бар көсөбөҙҙө һалырға бурыслыбыҙ. Ата-бабаларыбыҙ беҙгә ошондай изге ерҙе аманат итеп ҡалдырған,беҙ уларға мәңге рәхмәтлебеҙ. Киләсәк быуынға уны тағы ла йәмлерәк итеп ҡалдырырға тейешбеҙ. Шуға беҙҙә тәбиғәтте һаҡлау, үҙ илеңде ҡайғыртыу тойғоһо булырға тейеш. Сит ерҙәрҙән килеп төрлө ҡунаҡтар яҡшы кәйеф менән ҡайтып китәләр. Башҡортостандың тәбиғәте шул тиклем тылсымлы, шифалы, матур.\n“Сит ерҙә солтан булғансы, үҙ ереңдә олтан бул” - тейергә ярата минең өләсәйем. Сит яҡта йәшәү рәхәт, еңел күренһә лә, үҙ ереңдә йәшәүгә етмәйҙер ул. Үҙ ерендә “олтан” түгел, “солтан” булып та йәшәп була. Тырышып, мал үрсетеп, ер эшкәртеп, ҡош-ҡорт аҫырап, бал ҡорто үрсетеп йәшәргә мөмкин. Ватанымдың киләсәге яҡты! Ул үҫешә, нығына. Ошо ерҙә тыуғаным менән бәхетлемен. Бөгөнгө көн менән йәшәйем, тарихты өйрәнәм.\nРеспубликамдың бәхетле киләсәгенә ышанам. Мин үҙем ғүмер бер генә ҡәҙерен белеп, ысын кеше булып, атай-әсәйҙәрҙең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәйенсә, туған төйәгемә кәрәкле кеше булырмын тип уйлайым.\nДонъяға йәм биреп,эҙ ҡалдырып\nМатур йәшәүҙәргә ни етә!\nБеҙ - Башҡортостандың бәхетле киләсәге.


Стәрлетамаҡ 250 йыллығын билдәләй\nБашҡортостандың Өфөнән ҡала икенсе ҙур ҡалаһын тарихи дата менән Республика башлығы ла тәбрикләне. Стәрлетамаҡ сәнәғәт, мәҙәниәт, мәғариф үҙәге, әммә ҡаланың төп байлығы эшһөйәр халҡы, тине Рөстәм Хәмитов. Ҡаланың ике тапҡыр Рәсәйҙең алтын ҡалаһы исеменә лайыҡ булыуы ла стәрлетамаҡтарҙың берҙәмлек һөҙөмтәһе. Ҡала оло юбилейын да лайыҡлы ҡаршылай.\nУрамда 21-се быуат, ә стәрлетамаҡта майҙан буйлап кырандаслы аттар үтә, аҙым һайын сауҙагәрҙәр осрай, ҡалас магазиндары һатып алыусыларҙы көтә. Ҡала үҙенең оло юбилейында тарихи асылына әйләнеп ҡайтып, 250 йыл элекке йәшәйеште сағылдырҙы. Ә Яҡтыртыу ҡоролмалары менән йыһазландырылған фонтан, ҡала тарихына арналған стелла, семәрле фонарҙәр һәм эскәмйәләр байрамға биҙәк кенә өҫтәй. Йәйәүле зонаны төҙөкләндереүгә ҡала бюджетынан 35 миллион һум аҡса тотонолған. Юбилей айҡанлы ҡаланың символына һәйкәл дә барлыҡҡа килде.\nТарихи датаға тағы бер бүләк- өс ҡаҙға һәйкәл, ул бронза менән граниттан ҡойолған. Авторҙар әйтеүенсә, скульптура Стәрлетамаҡтың символына яңыса ҡараш тыуҙыра.\nҠаҙҙар Боронғо Рим өсөн генә түгел Стәрлетамаҡтарға ла тарихи әһәмиәткә эйә. Был ҡоштар әүәләдән ҡаланың символы иҫәпләнә. Ул 1782-се йылда Стәрлетамаҡ пристане өйәҙ ҡалаһы тип иғлан ителгәс Екатерина икенсе тарафынан бирелә. Һыу ҡоштары Стәрлетамаҡтың өс йылға тамағында урынлашыуын аңлата.\nХәбәрсе. Ағиҙел, Ашҡаҙар, Стәрле йылғалары үҙәнендәге бәләкәй генә тоҙ пристане бөгөн Республиканың ҡеүәтле сәнәғәт, мәҙәниәт, мәғариф үҙәге, ҡалала 280 меңгә яҡын халыҡ йәшәй. Башҡортостанда социаль-иҡтисади күрһәткестәр яҡшыра һәм был ҡаҙаныштарға Стәрлетамаҡ халҡының да тос өлөшө һалынған, тине Рөстәм Хәмитов.\nРөстәм Хәмитов ҡаланың үҫешенә тос өлөш индергән хеҙмәт алдынғыларына дәүләт наградаларын да тапшырҙы. Стәрлетамаҡтың төп байлығы берҙәм, эшһөйәр халҡы, тап уларҙың тырышылығы менән ҡала Рәсәйҙә иң яҡшылар исемлегендә. Шуға күрә бында төпләнеүселәр һаны ла арта. Һуңғы йылдарҙа ғына Стәрлетамаҡта өр-яңы бер нисә биҫтә ҡалҡып сыҡҡан, барлығы 200 мең квадрат метр торлаҡ. Йорттар заманса уңайлыҡтар менән йыһазландырылған, ихаталарҙа спорт, балалар майҙансыҡтары. Төҙөлөш тармағында тап ошондай ойошмалар эшләргә тейеш, тине Республика башлығы\nКөнбайыш биҫтәһендәге яңы мәктәпкә иһә башҡа ла халҡы ла көнләшерлек. Белем усағы 1 мең урынға иҫәпләнгән, обьект йыл аҙағында файҙаланыуға тапшырыла.Мәғариф усағында белем биреү өсөн бөтә уңайлыҡтар ҡаралған, бассейндар хатта икәү, тамаша залы 600 урынға иҫәпләнгән. Мәктәпте төҙөүгә 700 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән.\nОшо уҡ биҫтәлә яңы балалар баҡсаһы ла асылған. Музыка, физкультура залдары, ижади һәләтте үҫтереү түңәрәктәре, бында кескәйҙәр өсөн бөтә уңайлыҡтар тыуҙырылған. Мәктәпкәсә учреждение 230 урынға иҫәпләнгән, был һанды арттырырға ла мөмкин. Мәҫәлән, туҡландырыу блоктары урынына яңы төркөмдәр асырға, ә аш-һыу әҙерләү өсөн берҙәм үҙәк ойошторорға була, тине Рөстәм Хәмитов.\nӘ бына туҡландырыу блоктарын төҙөүгә киткән аҡсаны майҙансыҡтарҙы махсус яһалма ҡатлам менән ҡаплауға тотонорға мөмкин. Юғиһә балалар бысраҡ ташый, был ҙур етешһеҙлек, тине Республика башлығы. Ә Стәрлетамаҡта мәктпәксә учреждениеларҙы һалыуҙы дауам итергә кәрәк, ҡалала йыл һайын 4 меңдән ашыу сабый донъяға килә. Ҡаланың мәҙәниәт һарайында ла төҙөкләндереү эштәре дауам итәсәк, әле был обьекттың ҡыйығы тулыһынса йүнәтелгән. Киләсәктә ремонт эштәре эстә дауам итәсәк. Ҡалала йәшәү кимәленең яҡшырыуы статистика мәғлүмәттәрендә лә, кешеләрҙең кәйфендә лә сағыла.\nСтәрлетамаҡ йылдан-йыл матурая күркәмләнә, үҫә, һуңғы 25 йыл эсендә генә ҡала халҡы 30 меңгә артҡан. Яңы обьекттар ҡалҡып сыға, урамдар, майҙандар заманса төҫ ала. Тарихи ҡала үҙ йыльяҙмаһын яңы биттәр менән байытыуын дауам итә.


Хәбәрҙәр: Владимир Путин Сүриәлә химик ҡорал ҡулланыуҙы провокация, тип иҫәпләй.\nВладимир Путин Сүриәлә химик ҡорал ҡулланыуҙы провокация, тип иҫәпләй.\nРәсәй президенты Владимир Путиндың фекере буйынса, Сүриә хөкүмәте химик ҡоралды ҡулланмаған, был- провокация. Рәсәй лидеры әйтеүенсә, Дамаск БМО инспекторҙарының илдә йөрөүен белә тороп үҙе ултырған ботаҡҡа балта сапмаҫ ине. Путиндың һүҙҙәре буйынса, американлыларҙың “йәшерен”дәлилдәре буш һүҙ генә:\n“Хөкүмәт ғәскәрҙәре химик ҡорал ҡулланған тип иҫәпләгән һәм быны иҫбатлай алыуҙары хаҡында һөйләгән Америка коллегаларыбыҙ һәм дуҫтарыбыҙҙың позицияһына килгәндә, дәлилдәре бар икән, уларҙы БМО инспекторҙарына һәм Именлек Советына күрһәтһендәр.”\nРәсәй президенты белдереүенсә, ул Сүриә мәсьәләһе хаҡында киләһе аҙналағы Петербургтағы “Ҙур егерме”саммиты сиктәрендә, осрашыу планлаштырылмаһа ла, Барак Обама менән, сәйәсмән Обама менән түгел, ә Нобель тыныслыҡ премияһы лауреаты менән һөйлшмәксе.\nӘлегә Рәсәй Урта диңгеҙҙәге үҙенең даими караптар төркөмөн көсәйтә: планлаштырылған ротациянан тыш, регионға Венесуэланан Ҡара диңгеҙ флоты флагманы- “Мәскәү”ракета крейсеры ебәреләсәк.


Республикала аҙыҡ-түлек кәрзиненең хаҡы инфляцияға ҡарағанда тиҙерәк арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала аҙыҡ-түлек кәрзиненең хаҡы инфляцияға ҡарағанда тиҙерәк арта\n16:33, 19 мая 2015 Иҡтисад\nӨФӨ, 2015 йыл, 19 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nАпрелдә республикала аҙыҡ-түлектең минималь йыйымы 3529,68 һум торған. Йыл башынан ул 11,6 процентҡа артҡан, шул уҡ ваҡытта төбәктә инфляция 7,2 процент тәшкил иткән. Был һандар Ростаттың төбәк органы материалдарында бирелгән.\nҒәҙәти аҙыҡ-түлек йыйымына 33 төр аҙыҡ инә. Аҙыҡ-түлек кәрзине хаҡын иҫәпләгәндә продукттарҙы ҡулланыуҙың шартлы нормалары файҙаланыла һәм төбәктәге уртаса хаҡтар иҫәпкә алына.\nТеги: аҙыҡ-түлек кәрзине,статистика,башҡортостанстат,инфляция,хаҡтар


“Әлдә был урын минеке түгел” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » “Әлдә был урын минеке түгел”\n“Әлдә был урын минеке түгел” 03.12.2013 // Социаль мәсьәлә\nМөмкинлектәре сикләнгән граждандарға уңайлы мөхит булдырыу тураһында күп һөйләйбеҙ. Тик ғәмәлдә был изге ниәттәр тормошҡа ашамы? Уларҙың хоҡуғы нисек яҡлана? Башҡортостан буйынса Эске эштәр министрлығының ЮХХДИ идаралығы хеҙмәткәрҙәре менән Өфө ҡалаһы хакимиәтенең социаль яҡлау идаралығы, мәғлүмәт саралары вәкилдәре баш ҡала урамдары буйлап берлектә рейд ойошторҙо. Йәмәғәт туҡталҡаларында мөмкинлектәре сикләнгән граждандар өсөн махсус урындарҙың булыу-булмауын тикшерҙек. Сауҙа үҙәктәре, дауаханалар, башҡа социаль объекттар эргәһендә ҡағиҙә боҙоусыларға ҡарата протокол төҙөлдө.\nРейдта ҡатнашыуға ризалыҡ биргән Владимир Маргамов Конгресс-холл алдына килеп туҡтауға мөмкинлектәре сикләнгән автоһәүәҫкәрҙәр өсөн тәғәйенләнгән дүрт урындың береһе генә буш ине.\n— Беренсе тапҡыр иркенләп туҡтаным, ғәҙәттә урын булмай торған, – тине “герой”ыбыҙ, машинанан сығып. — Уңайлы мөхит ҡайҙан башлана? Урамға сығыу менән. Күп ерҙәрҙә пандустар юҡ. Булғандары ла уңайһыҙ, сөнки уларҙы эшләгән кешеләргә, әйтерһең, һөҙөмтә генә күрһәтергә кәрәк. Ә машина ҡуйыу урыны — минең өсөн киҫкен мәсьәләләрҙең береһе. 40 йылдан ашыу рулдәмен. Һуңғы йылдарҙа мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән урындарға башҡа водителдәр машинаһын йыш ҡуя. Уларға хатта нимәлер әйтеүе лә ҡурҡыныс. Екеренеүҙәре бер хәл, тибеп осороуҙары ла ихтимал. Шуға бик өндәшмәйем…\nҠала хакимиәтенән алынған мәғлүмәт буйынса, әле Өфөлә мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн 361 туҡталҡа бар. Был урындарға махсус билдәһе булмаған машиналарҙы ҡуйырға ярамай, штраф күләме 3 меңдән 5 мең һумға тиклем. Тик бындай оятһыҙ водителдәрҙе лә яуапҡа тарттырыуы еңел эш түгел икән. Туҡталҡаға машинаның хужаһы үҙе сыҡмайынса, уға штраф һалып булмай. Ә көтөп торорға инспекторҙарҙың, ғәҙәттә, ваҡыты юҡ. Әйткәндәй, йыл башынан ошо ҡағиҙәне боҙоуға бәйле 392 административ эш теркәлгән. Тик ҡайһы берәүҙәр өсөн штраф күләме ул тиклем ҡурҡыныс булып тойолмайҙыр, ахыры.\nҠаланың “Үҙәк баҙар” туҡталышында, балаларҙың сәләмәтлеген нығытыуға булышлыҡ итеүсе “Мәрхәмәт” хәйриә фонды эргәһендә оҙаҡ ҡына торҙоҡ. Бында мөмкинлектәре сикләнгән 220 бала йөрөй. Бинаның алдында уларҙың ата-әсәһе өсөн машина ҡуйыу урыны бар, ләкин, туҡталҡа бер ваҡытта ла буш тормай.\nЭльвира Вәкилова был фондҡа 9 йәшлек Линар исемле улын йөрөтә.\n— Балаға алыҫ араны үтеүе ҡыйын, шулай ҙа махсус туҡталҡала бер ваҡытта ла буш урын булмай. Әллә ҡайҙа туҡтарға тура килә, – тип һөйләй әсә. Шул арала мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән урынға машинаһын ҡуйған егет килеп етте. Инспекторҙар алдында төрлөсә аҡланып маташһа ла, штраф түләргә тура килде уға.\nОшондай рейдтар йыш ойошторолһа ла, ни өсөндөр ҡала халҡы мәсьәләне хәл итеүгә битарафлыҡ күрһәтә. Тик машинаһын мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн тәғәйенләнгән ергә ҡуйыр алдынан “Әлдә был урын минеке түгел” тип уйланһалар ине.


Сәләм, “9-сы ҡат”! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сәләм, “9-сы ҡат”!\nСәләм, “9-сы ҡат”! 13.01.2019 // Йәмғиәт\nБөгөн – Рәсәй матбуғаты көнө. Ошо уңайҙан барлыҡ хеҙмәттәштәребеҙҙе тәбрикләйбеҙ!\nБайрам алдынан “9-сы ҡат” тип аталған Башҡортостан журналистары клубының беренсе осрашыуы үтте (был атама союз идаралығының Матбуғат йортоноң туғыҙынсы ҡатында урынлашыуына бәйле). Сарала тармаҡ ветерандары, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаттары, алдынғы һөнәр оҫталары, матбуғат хеҙмәттәре вәкилдәре һ.б. ҡатнашты.\n– Ошондай осрашыу мөмкинлеге булдырылыуға ифрат шатмын, – тине Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов. – Журналистарыбыҙҙың ижади уңыштары һөйөндөрә. Халыҡҡа мәңгелек ҡиммәттәр хаҡында йышыраҡ хәтерләтеп торһағыҙ ине, ә беҙ идеяларығыҙҙы хуплаясаҡбыҙ, тормошҡа ашырыуға булышлыҡ ҡыласаҡбыҙ.\nЖурналистар союзы рәйесе Артур Дәүләтбәковтың әйтеүенсә, яңы ойошторолған клуб һөнәрҙәштәрҙе берләштерер үҙәккә, осрашыу, фекер алышыу, “оҫталыҡ кластары”, күргәҙмәләр үткәреү майҙансығына әүерелергә тейеш. Күҙалланған аудитория – союздың барлыҡ ағзалары, йәғни 1600-ҙән ашыу кеше.\nОсрашыуҙа клубтың рәйесе һайланды. Ул – Журналистар союзы консультанты, тармаҡ ветераны, бер нисә китап авторы Мәүлиҙә Яҡупова.


МИНИСТР ХӘЙБУЛЛА РАЙОНЫНДА БУЛДЫ\nОшо кѳндәрҙә Башҡортостандың ауыл хужалығы министры Николай Коваленко эш сәфәре менән Хәйбулла районында булып китте. Уны район хакимиәте башлығы Раил Ибраһимов һәм хакимиәт башлығының ауыл хужалығы буйынса урынбаҫары Галина Шалашова оҙатып йѳрѳнѳ. Министр башта «Хәйбулла» йәмғиәтендәге ураҡ эштәре барышы менән ҡыҙыҡһынды. Шулай уҡ «Таналыҡ», «Бакаловка» йәмғиәттәре, «Урал аръяғы» МТС-ның Хәйбулла филиалы ла иғтибарҙан ситтә ҡалманы. Дѳйѳм алғанда, министр тѳбәктәге ауыл хужалығы эшмәкәрлеген ыңғай баһалап, ураҡ эштәрен тиҙләтергә ҡушты.


Өфөлә маршрут автобусы аварияға эләгеү һөҙөмтәһендә бер кеше йәрәхәтләнгән - Bash.News\nӨфөлә маршрут автобусы аварияға эләгеү һөҙөмтәһендә бер кеше йәрәхәтләнгән\nӨфөлә маршрут автобусы аварияға эләгеү һөҙөмтәһендә бер кеше йәрәхәтләнгән https://bash.news/news/88989_fl_marshrut_avtobusy_avariyaa_elge_mtend_ber_keshe_jrxtlngn\n29 ғин 2019, 21:46\nЮл-транспорт ваҡиғаһы Зәки Вәлиди Яңы күпер урамдары киҫелешендә теркәлде. Инспекторҙар әйтеүенсә, ҡазаға Зәки Вәлиди урамынан һулға боролған "Субару Аутбек" автомобиле сәбәпсе булған. Ул Дим биҫтәһенә табан хәрәкәт иткән йәмәғәт транспортын үткәрмәгән. Һөҙөмтәлә маршрут автобусы юл билдәһенә төртөлгән.\nАварияла шулай уҡ "Субару" менән "Мерседес" автомобилдәренә зыян килгән. Автобус салонындағы 15 пассажирҙың береһе йәрәхәтләнгән. 257 К маршрутының законлы нигеҙҙә эшләүе билдәле. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекторҙары һауа торошона бәйле юлда икеләтә иғтибарлы булырға саҡыра. Еңелсә яуып үткән ҡар һәм боҙлауыҡ юлдарҙа транспорт хәрәкәтен ҡатмарлаштыра.\nТимур Мөхәмәтйәнов, Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе: “Был авария йәнә бер тапҡыр Өфөнөң йәмәғәт транспорты системаһында тәртип урынлаштырыу буйынса ҡәтғи саралар күрергә кәрәклеге тураһында һөйләй. Күреүебеҙсә, был хәл еңел автомобиль юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен инҡар итеүе һөҙөмтәһендә килеп сыҡҡан. Өфөнән Дим биҫтәһенә юлланған автобус салонында 15 кеше булған. Уларҙың барыһы ла иҫән. Бер кеше әле табиптар күҙәтеүендә. Транспорт компанияһы иңендәге барлыҡ страховка йөкләмәләре тулы кимәлдә үтәләсәк”.\nРәсәй Юғары суды ҡарары менән «Хизбут-Тахрир әл Ислами» ойошмаһының Өфөләге 12 ағзаһы террорҙа ҡатнашыуҙа ғәйепле тип танылды\n22:57, 21 окт\nӨфө - Ырымбур трассаһында квадроцикл ҡатнашлығында юл фажиғәһе теркәлгән


Бөрөлә муниципаль инвестицион проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бара // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБөрөлә муниципаль инвестицион проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бара\n12:25, 6 сентября 2011 Сәйәсәт\n16 муниципаль район – Асҡын, Баҡалы, Балтас, Бөрө, Благовещен, Борай, Дүртөйлө, Илеш, Кушнаренко, Ҡалтасы, Ҡариҙел, Краснокама, Мишкә, Нуриман, Тәтешле, Яңауыл, шулай уҡ Ағиҙел һәм Нефтекама ҡалалары 6 сентябрҙә Бөрөлә үҙҙәренең инвестицион проекттарын тәҡдим итә. Муниципаль проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бында «Йәйғор» балалар ижады үҙәгендә үтә. Бөрө Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының «Халыҡ бюджеты» проектын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә республикала Финанстар министрслығы һәм «Башҡортостан Республикаһының Муниципаль берәмектәр советы» ассоциацияһы менән иғлан ителгән муниципаль проекттарға йәмәғәт экспертизаһы конкурсының өсөнсө майҙансығына әүерелде. Муниципаль проекттар буйынса йәмәғәт тыңлауҙары бығаса Дәүләкәндә һәм Белоретта үткәрелгәйне һәм улар Өфөлә 9 сентябрҙә тамамланасаҡ.\nБашҡортостан бындай проектты тормошҡа ашырыусы беренсе Рәсәй төбәге. Конкурсҡа республиканың 60-тан ашыу муниципалитеты менән әҙерләнгән 168 инвестицион проект тәҡдим ителгән. Йәмәғәт тыңлауҙарында тикшереү һөҙөмтәһендә еңеүсе тип табылған проекттарҙы тормошҡа ашырыуға 2012 йылда республика бюджетынан 200 миллион һум йүнәлтеү планлаштырыла.\nБөгөн муниципалитеттар менән тәҡдим ителгән проекттар иҫәбендә — Ҡуяштыр ауылын һәм «Танып» шифаханаһы хеҙмәткәрҙәре ҡасабаһын (Асҡын районы) һыу менән тәьмин итеүҙе ойоштороу проекттары; Наджар ауылында (Балтас районы) һыу селтәрҙәре һәм ҡоролмаларын реконструкциялау; Благовещенскиҙың «Йәштәр» биҫтәһендә инженерлыҡ инфраструктураһын төҙөү. Борай һәм Илеш райондары конкурсҡа район үҙәктәрендә – Борай һәм Үрге Йәркәй ауылдарында балалар баҡсалары төҙөлөшө проекттарын тәҡдим итә. Ҡалтасы районы Красный Холм ауылының урам-юлдар селтәрен ремонтлауҙы һәм тораҡ пункттың ял зонаһын төҙөкләндереүҙе күҙ уңында тотҡан проектты конкурсҡа сығара. Тәтешле районы Үрге Тәтешле ауылында район мәҙәниәт йортон реконструкциялау проектын әҙерләгән. Ул мәҙәниәт йортона ике ҡатлы төкәтмә эшләүҙе күҙ уңында тота. Яңы бинала никах теркәү залы һәм 100 кешелек бейеү залы урынлашасаҡ. Ә Нефтекама әле булған таҙартыу ҡоролмаларын реконструкциялауға мохтаж.\nБөрө районы конкурста «Башҡортостан Артегы» лагеры базаһында йыл әйләнәһенә эшләүсе халыҡ-ара белем биреү үҙәге ойоштороу буйынса проектын тәҡдим итә. Йыл дауамында лагерь нигеҙендә 12-14 смена ойоштороу күҙаллана, бында балалар һәр төрлө уҡыу программаларында ҡатнашасаҡ. Лингвистик сменалар «Башҡортостан Артегы»ның профилле йүнәлеше буласаҡ. Унда балалар телдәр өйрәнеү менән шөғөлләнәсәк.\nПроекттарҙың социаль йәһәттән көнүҙәклеген «Берҙәм Рәсәй» партияһының, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтына ингән йәмәғәт ойошмаларының һәм БР Иҡтисади үҫеш министрлығының вәиклдәренән торған жюри баһалаясаҡ.\nТеги: халыҡ бюджеты, халыҡ фронты


Латыш тарихи-мәҙәни үҙәге шишмәләрҙе таҙартыу буйынса акция үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nЛатыш тарихи-мәҙәни үҙәге шишмәләрҙе таҙартыу буйынса акция үткәрҙе\n17:25, 8 августа 2012 Сәйәсәт\n«Максим Горький» латыш тарихи-мәҙәни үҙәге Башҡортостандың Архангел районында шишмәләрҙе таҙартыу буйынса экологик акция үткәрҙе. Өмә ауыл Мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре ярҙамында үткәрелде. Акцияла ҡатнашыусылар Максим Горький ауылы эргәһендәге шишмәләрҙе сүп-сарҙан таҙартты. Был урындарҙа ауыл халҡы ял итеү зоналарын булдырырға ниәтләй. Ойоштороусылар һүҙҙәренсә, экологик өмәләр үткәреү буйынса бындай тәжрибә районда дауам ителәсәк.\nТеги: акциялар,милли сәйәсәт


«Йәйләү» лагеры - республикала киң билдәле үҙенсәлекле проект\nСалауат Юлаев ордены кавалеры Мәрйәм Бураҡаева авторлығындағы программа Башҡортостандың теге ййәки был төбәгендә уңышлы тормошҡа ашырыла.\nБыйыл ул Әлшәй, Баймаҡ, Ейәнсура, Бөрйән, Хәйбулла һәм Ғафури райондарында үтте. Ейәнсурала «Йәйләү» «Аҡ елкән» балалар һауыҡтырыу лагеры базаһында ойошторолдо. Проектты улар икенсегә ҡабул итте. Ял программаһында балалар менән төрлө тренингтар үткәреү ҡаралған. Уларҙың һәр ҡайһыһы, шул иҫәптән рәсем дәрестәре лә баланың аң-белем кимәлен билдәләүҙе күҙаллай.\n«Йәйләү» лагеры башҡорт балаларында лидерлыҡ һыҙаттары, милли рухты үҫтереүгә йүнәтелгән. Бында тәрбиәсе-вожатыйҙар ҙа махсус һайлап алына. Балалар лагерҙа ойошторолған төрлө тренинг- түңәрәктәрҙә үҙ фекерҙәрен әйтергә өйрәнә. Лагерь сиктәрендә ырыу-араларға бүленеү ҙә милли мәҙәниәтте, тарихты өйрәнеүҙә ҙур әһәмиәткә эйә. Лагерҙа бөтә тәрбиәүи саралар ҙа уйын формаһында үтә.


Хеҙмәттәре тейешенсә баһаланды » Табын\nХеҙмәттәре тейешенсә баһаланды\n23 апреля 2014 йыл | Урындағы үҙидара\nГраждандарҙың килем кимәле үҫте. Ауыл биләмәһе буйынса уртаса эш хаҡы 2012 йыл менән сағыштырғанда 12 процентҡа артты. Мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеларында урындар менән тәьмин ителештә һиҙелерлек аҙым эшләнде. Красноусолдағы 2-се һәм Курорт мәктәптәрендә 120 урынға иҫәпләнгән төркөмдәр асылыу иҫәбенә, балалар баҡсаһына булған ихтыяж 40 процентҡа тиклем кәмене.\nТорлаҡ төҙөлөшө темпы юғары үҫеш алды. Былтыр ауыл биләмәһендә дөйөм майҙаны 8500 квадрат метр булған 99 шәхси йорт файҙаланыуға тапшырылды һәм үҫеш темпы 2012 йыл менән сағыштырғанда 40 процент тәшкил итә; күп балалы ғаиләләргә торлаҡ төҙөлөшө өсөн яңы биҫтәнән 379 ер участкаһы бүлеп бирелде.\nИң мохтаждарға – фатирҙар. Социаль торлаҡ төҙөлөшө программаһы буйынса 39 фатирлы күп ҡатлы йорт файҙаланыуға тапшырылды. Был йорттан Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусыларҙың тол ҡатындары, етем балалар, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға льготалы кредит алыусылар фатир алды. Етем балалар өсөн тағы ла 2 йорт төҙөлә. Шәхси инвестор иҫәбенә бер күп фатирлы йорт төҙөлөп бөттө һәм тағы ла социаль әһәмиәтле 2 йорт төҙөлә башланы.\nКрасноусол ауылында һыу менән тәьмин итеү объекттарын модернизациялау буйынса ҙур күләмдә эш башҡарылды. Биологик таҙартыу ҡоролмаһында һәм канализация насос станцияһында, һыу башняһында ҡорамалдар тулыһынса яңыртылды. Ғәмәлдәге йылылыҡ трассаларының 30 проценты алыштырылды.\nУрындағы мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә халыҡтың әүҙемлеге күтәрелде. Биләмәләге барлыҡ ауылдарҙа ла территориаль йәмәғәт үҙидараһы (ТОС-тар) ойошторолдо. Ауыл биләмәһендә барлығы 10 ТОС эшләп килә.\nУрындағы сәнәғәт киңәйҙе. "Красноусол коммуналь хужалығы” МУП-ы базаһында ағас эшкәртеү һәм тротуар плиткаһы етештереү буйынса цехтар асылды.\nКөнкүреш хеҙмәте күрһәтеү өлкәһе нығына. Заманса сауҙа комплекстары ("Радужный”, "Ортикон”) файҙаланыуға тапшырылды.\nЮлдар яҡшыра. Район юл төҙөү-ремонтлау идаралығы Красноусол – Курорт ауылдары араһындағы автомобиль юлының күпселек өлөшөндә капиталь ремонт эшләне.\nБиләмәне төҙөкләндереүҙә әүҙем ҡатнашҡан кешеләр дәртләндерелә. "Иң матур йорт”, "Матур урам”, "Иң төҙөкләндерелгән предприятие”, "Айыҡ ауыл” конкурстары уҙғарыла. Төҙөкләндереү буйынса 28 өмә уҙғарылды. Урау юл тирәләп 1 километр арауыҡҡа йәш ағас үҫентеләре ултыртылды.\nБынан алдараҡ Красноусолда 20 километр оҙонлоҡта һыу үткәргестәр, яңы үҙәк ҡаҙанлыҡ, физкультура-һауыҡтырыу комплексы төҙөлгәйне.\n21 августа 2018 10:33


Иғтибар дуҫтар! - Новости\nИртәгә 29 ғинуар көнө сәғәт 13:10-13:50 Нефтекама дәүләт филармонияһы талантлы артистары Азат Ҡарасурин, Розалия Иҙелбаева, Ирина Халикова «Юлдаш » радиоһы «Самауар янында» тапшырыуында ҡатнашасаҡтар. Ә 30 ғинуар көнө сәғәт 10:00 «Ашҡаҙар» радио каналында филармониябыҙҙың куйыусы режиссеры Ләлә Килсенбаева, билдәле йырсыбыҙ Иршат Ҡарасурин, һүҙ оҫтаһы, балалар лекторие етәксеһе Рита Ҡарасурина тура эфирҙа сығыш яһаясаҡтар.\nАртистар филармонияның ижади коллективтары ниндәй пландар һәм маҡсаттар менән йәшәүе, киләсәк гастролдәр тураһында һүҙ йөрөтәсәктәр. Үҙҙәренең ҡаҙанаштары, уңыштары, шатлыҡтары менән уртаҡлашып радио тыңлаусыларҙың һорауҙарына тура эфирҙа яуап бирәсәктәр.\nБеҙҙең менән бергә булығыҙ!


Ситдиҡ (исем) — Башҡорт Википедияһы\nСитдиҡ/ Ситдыҡ — башҡорт ир-ат исеме. Башҡа төрки халыҡтарҙа ла Ситдиҡ исеме бар.\nСитдиҡ/ Ситдыҡ — башҡорт теленә ғәрәп теленән ингән. Тура һүҙле, ғәҙел мәғәнәһен аңлата.\nӘбу Бәкер әс-Ситдыҡ (572 — 22 август 634) — Мәккәлә Усман (Әбү Күһәф булараҡ билдәле) һәм Сәлимә (Үмм әл-Хәйер булараҡ билдәле) ғаиләһендә тыуған. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең иң яҡын дуҫы.\nСәләхетдинов Камал Ситдиҡ улы (12 ғинуар 1900 йыл — 27 июль 1968 йыл) — театр актёры. 1928—1968 йылдарҙа Ғәлиәскәр Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисы. РСФСР-ҙың (1957) һәм Татар АССР-ының (1943) халыҡ артисы.\nАлсынбаев Маҙһар Ситдыҡ улы (1 ноябрь 1937 йыл — 17 сентябрь 2010 йыл)- тренер. Биатлон буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1996), саңғы ярышы һәм биатлон (1963), велосипед спорты (1964) буйынса СССРҙың спорт мастеры. Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1990). Салауат Юлаев ордены менән бүләкләнгән (2001).\nСитдиҡова Гүзәл Рамаҙан ҡыҙы (10 июнь 1952 йыл) — башҡорт) шағиры, прозаик, публицист, тәржемәсе һәм йәмәғәт эшмәкәре. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2007). Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2017).\nСитдиҡов Баян Ғариф улы (14 ғинуар 27 ғинуар 1916 йыл — 11 сентябрь 1979 йыл) — ғалим-фармаколог. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, медицина хеҙмәте полковнигы. 1946 йылдан Силәбе дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, 1973—1979 йылдарҙа фармакология кафедраһы мөдире. Медицина фәндәре докторы (1969), профессор (1971).\nСитдыҡов Гена Әхмәт улы (22 ғинуар 1934 йыл — 20 июль 1998 йыл) — ғалим-тау инженеры. Техник фәндәр докторы (1985), профессор (1993). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уйлап табыусыһы (1980) һәм атҡаҙанған нефтсеһе (1982).\nСитдиҡова Флүрә Булат ҡыҙы (1 декабрь 1958 йыл) — музыкант-скрипкасы, педагог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Сәнғәт фәндәре кандидаты (2012), профессор (2012). Рәсәй Федерацияһының мәғариф өлкәһенең почётлы хеҙмәткәре (2017), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2009).\nСитдиҡова Әҙиә Хәбибулла ҡыҙы (12 декабрь 1913 йыл — 29 май 2000 йыл) — рәссам. 1964 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР‑ының халыҡ (1983) һәм атҡаҙанған (1973) рәссамы. (1964). Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1993).\nСитдиҡ-Мулла (рус. Ситдик-Муллино) — Башҡортостандың Ауырғазы районындағы ауыл.\n↑ Сулейманова Р. А. Башкирско-русский словарь-справочник личных имен и фамилий. — Уфа, 2013. — 364 с. ISBN 978-5-91608-111-4.\n↑ Ситдыҡов Гена Әхмәт улы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ситдиҡ_(исем)&oldid=1081199 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:41 4 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


МИН ЯҢҒЫҘ ҠАРАҒАС… — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\nМИН ЯҢҒЫҘ ҠАРАҒАС…\nӨләсәй тәрбиәһе алып үҫкән кеше һеҙ. Ошо тәрбиә һеҙҙе артҡа һөйрәмәнеме, боронғосораҡ, элеккесерәк ҡарашта ҡалдырманымы? Кем булды һеҙҙең өсөн өләсәй?\n— Миндә өләсәйемдең фундаменты, мин тап шуның өлгөһөндә, холҡонда, нигеҙендә үҫкәнмен. Үҙемде белер-белгәндән итәгенә тотоноп йөрөнөм. Уның стилендә хәбәр һөйләшеп, ул өйрәткән йырҙарҙы йырлап, уныңса ҡыланып. Ғәҙәттә, әбейҙәр янында үҫкән балалар шулайыраҡ була бит. Бәлки, уның фәләсәфүи донъяһын аңлап та етмәгәнмен, хөрәфәттәрендә бер ҡатлы булып та тәрбиәләнгәнмендер инде. Һәр хәлдә ул донъя минең өсөн изге һәм таҙа ине.\nБәләкәйҙән уға эйәреп намаҙ уҡыным, аяттар ятланым. Хатта Ураҙа тотҡанында ла таңдан тороп сәхәр эсәм дә, көндөҙ өләсәйем бәләкәстәргә көндөҙ ҙә сәй эсеп алырға була, тигән булып мине ашатып ала, унан кис ауыҙ асам. Көтөп алған байрамдары Ураҙа һәм Ҡорбан ғәйеттәре ине. Шул байрамдарҙа ул миңә яңы күлдәк тегеп кейҙерә. Аҙаҡ, ғүмер юлында ниндәй генә сәйәсәттә йәшәһәк-эшләһәк тә, шул байрамдарҙың яҡтылығы һәр ваҡыт күңел түрендә генә йәшәне.\nӨләсәй кешегә һатыуға киндер һуға, ҡорама ҡорай, ҡул эштәре менән булыша. Мине ҡуша ултырта. Уға йөн тетешәм, иләшәм, ҡорама өлгөләрен теҙешәм. Бәләкәймен бит инде, арып та китәмдер инде. Шул саҡта ул миңә кеҫәһенән алып шәкәр киҫәге тоттора ла “Бар, башҡаларға күрһәтмәй генә ашап кил”, — ти. Өйҙә ағайҙың ваҡ баллары күп кенә. Хәҙер мин был шәкәрҙе тотам да йүгерәм аҙбарға. Шунда берәй мөйөштә боҫоп ҡына ултырып, шәкәрҙе ялап, күңел булып кире киләм. Бер шулай йүгергәндә шәкәр ҡулдан ысҡынып төшөп китеп, бысраҡҡа буялды. Унда ла аптыраманым, тупрағы менән һыпырып алып ашаным да ҡуйҙым. Шәкәргә иҫ киткәндер инде, ҡалайтаң…\nТөбәк ауылына өләсәйем менән төндә китеп барабыҙ. Унда өләсәйҙең ҡыҙы – инәйем йәшәй. Төндә барабыҙ. Һаҡ ҡысҡыра. Өләсәй “Һаҡ менән Суҡ” бәйетен һөйләп бара. Бына, күҙ алдына килтерәһегеҙме? Төндә… өләсәй менән ейәнсәр… бәйет һамаҡлап йәйәү баралар… Шундай ине минең өләсәйем, йәне йәннәттә булһын.\nБибисара апай, һеҙҙе бит “Москва слезам не верит” тигән фильм героиняһы тиҙәр. Шунан, һөйләгеҙ әле, нисек ышандырҙығыҙ Мәскәүҙе, Баймаҡты һәм башҡаларҙы?\n— Әлеге ауылдағы хеҙмәт бит инде. 7 кластан һуң ике ҙур бригадаға ашнаҡсы итеп ҡуйҙылар. Көнөнә ике әсетеп егерме бишәр икмәк һалам тышҡы мейестәргә, унан сөсикмәк бешерәм, һурпаға баҫып һалма йәйәм. Бишбармаҡ итәм төшкә, туҡмас ҡырҡам кискә. Ә ат өҫтөндә тырмала ла йөрөйөм әле. Аттарҙы бик яратам, эргәләренән китә алмайым. Ахырҙа, Бибисара, оҙонайып киттең, аяғың “Гармун”дың (мин менеп йөрөгән ат) бәкәленә етеп тора, әйҙә, һауынсыға бар, тиҙәр. Һигеҙҙән һуң шулайтып һыйыр һауырға киттем. Йәйләүҙә ятабыҙ, өс һауабыҙ, кистәрен ритаямға ҡайтабыҙ. Шунда ла 4-5 саҡрымда ятҡан әсәйемдәр сабынлығына төшөп, улар килгәнсе сәй ҡайнатып, саба башлайым.\nТанауға еҫ инеп, малай-шалай күҙ һала башлағас, мин бер ваҡыт кәрт һалыусы булып киттем. Ҡыҙ-ҡырҡынды күҙәтеп йөрөйөмдә, ишеткән-күргәнемде ҡушып, һөйләйем, былар ышана. Бына минең дан сығып китте бит әй! Ҙур ҡыҙҙар килә хәҙер, апайҙар килә. Нимә генә һөйләгәнмендер инде уларға, бер хоҙайға билгеле, һәр хәлдә “дөрөҫ әйтә” тип бот саба былар. Анан, оҙаҡ йылдарҙан һуң, һыра заводына уполномоченный булып эшкә килгәс, әсәйемдән “Бибисара ҡайтамы? Кәрт һалмаҫ микән?” тиҙәр икән. Әсәй аптырай икән, ул ниндәй кәрт, тип.\nҺигеҙҙе тамамлағас Баймаҡҡа килеп эш эҙләнем. Башта машзаводҡа барҙым, йәшең етмәгән тип алманылар, төҙөлөштә лә алмайҙар. Бер апайҙа фатирҙа торам, теге апай ашханала эшләй һәм көн дә иренә бедончик менән һыра алып ҡайта. Ире милиционер, кистәрен яйлап ултырып һемерә ине. Мин был эсемлек еҫенән уҡышыйым хәҙер, ниндәй һаҫыҡ нәмәне эсә ала икән тип аптырайым. Унан, күрәһегеҙ, утыҙ йыл ошо еҫте еҫкәп йәшәргә тура килде. шул утыҙ йыл хеҙмәт дәүерендә өс бокал да һыра эсмәгәнмендер. Яратманым. Сифатын төҫөнә ҡарап, бик булмаһа бармағымды тығып ялап та билдәләй ала инем.\nУнды бөткәс әсәй, бер һыйырҙы һатып бирәм, шул бөткәнсе уҡы ла, эшләрһең, тине. Бер баш алты йөҙ һум тора, ул ғына аҡсаға кейенеп-йәшәп буламы ни? Йәйҙәрен һауынсы булып йөрөһәм дә, етешеп булмай.\nУнды бөткәс һауынсы булып ҡалдым. Комсомолдың беренсе секретаре саҡыртып алды ла, беренсе сентябрь булған, ни эшләп уҡымайһың, ти. Мөмкинлек юҡ, тимен. Стәрлегә пединститутҡа ебәрмәкселәр былар мине. Быйылға һуңлағанмын, киләһе көҙгә тиклем берәй ерҙә (фермала түгел инде) эшләп тор ҙа, ти. “Хирург булырға хыялланам” тим мин хәҙер. “Улай булғас, әйҙә, дауаханаға бар”. Шулай итеп, рабфакка тиклем тип, мине Баймаҡтың операция бүлегенә санитарка итеп урынлаштырҙылар. Бик ҡәнәғәтмен хәҙер, халаттарымды ап-аҡ итеп крахмаллап ҡына торам. Төрлө операцияларҙа йыуып-һөртөүҙә йөрөйөм, ауылда мал һуйыуҙа ҡатнашып, бәләкәйҙән эсәк-ҡарын йыуып өйрәнгәс, бында ла тынысмын, йыйнаҡмын. Табиптарға ла ошолай һалҡын ҡанлы, тилбер булыуым, йәһәт-йәһәт ҡыбырлап үтәп йөрөүем оҡшай. Әммә бер мәл минең өсөн хәл иткес ваҡиға булды. Гинекологик операция алдынан биҙрә менән һыу алып килеп ултыртырға ҡуштылар. Алып килдем. Йөклө ҡатындың туғыҙынсы балаһын операция менән алдылар ҙа… һыулы биҙрәгә тыҡтылар. Бала тере ине. Был, ниндәйҙер медицина күрһәткестәре буйынса, шулай кәрәк тә, тейешле лә булғандыр инде. Тота килеп йыйын табиптар баланы үлтермәй бит инде. Әммә минең себендең дә, себештең дә йәнен ҡыя алмаған күңелем өсөн оло тетрәнеү булды, психикам бындайҙы күтәрә алманы һәм шул операциянан һуң дауахана тупһаһы аша ҡабат атлап инә алманым. Шуның менән “хирурглығым” тамам булды. Бынан ары беренсе секретарь күпме генә өгөтләһә лә, “хирург булмайым, лучше доярка булам” тип илап тик торҙом. Ахырҙа, был ағай, мине кире ҡайтармау ысулын тапты, яңы асылған һыра заводына комсомол секретаре итеп ебәрҙе. Шулай итеп барып ҡаптым мин ул заводҡа.\nКоллективта комсомол секретаре итеп кенә түгел, секретарь-машинистка итеп тә, кадрҙар бүлеге хеҙмәткәре итеп тә ҡуйҙылар. Бар нәмәне ойошторам, спорт ярыштарында ҡатнашам, саңғыла ла, еңел атлетикала ла разрядым бар, бейейем, йырлайым, агитбригадаларҙа йөрөйөм, ҡыҫҡаһы, бик әүҙем тормош менән йәшәйем. Ҡайһы көн эштән ҡайтмайым, шунда ултырғыстар теҙеп ятып йоҡлайым.\n1968 йыл Баймаҡтың 30 йыллығында йырланым. Репетиция ваҡытында Заһир Исмәғилев тыңлап ултырған. Мин ул саҡта тал сыбығындай ғына ҡыҙыҡай, шаянмын үҙем килеп. Унда “Йәш нараттар”ҙы, “Матур гөлөм”дө башҡарҙым. Шунда Заһир Исмәғилев, уҡырға һуңлаһам да, кил, алабыҙ, йәшәргә ятаҡ бирәбеҙ, тине. Был тәҡдимдән ҡанатланып осоп ҡайтып киттем, ауылғаса йәйәү йүгерҙем. Тик әсәйем ҡырҡа ҡаршы төшөп, артист та булдымы һөнәр, сегән тормошо, ауылдан-ауылға йөрөйҙәр, ана, кәнсерт ҡуям тип, тигән хәбәрҙәр һөйләп, әрләп кире дүндерҙе. Беҙҙең халыҡта борондан артист һөнәрен ниндәйҙер түбән хеҙмәт итеп ҡабул иттеләр бит, бигерәк тә ҡатын-ҡыҙ өсөн. Бының үҙ тарихы ла бар, беләһегеҙ. Бына шулай итеп был мәсьәләне япты ла ҡуйҙы әсәйем. Ул әйткән һүҙ минең өсөн закон ине. барманым. Һыра заводында ҡалдым һәм шунда үҫтем дә.\nЭш кенә түгел, башҡорт ҡыҙҙарына хас булғанса, йәшләй генә тормошҡа ла сыҡҡанһығыҙ, әсәй ҙә булғанһығыҙ…\n— Буласаҡ ирем менән оҙаҡ ҡына дуҫлашып йөрөнөк, ул минән ун айға ғына өлкән, бергә бейеп, саңғы ярыштарында ҡатнашып. Ахырҙа мин уҡырға, ул армияға китмәгәс, өйләнешергә булдыҡ. Миңә ун һигеҙ, уға ун туғыҙ йәш. Ул да күмәк ғаиләнән, мин үгәй атай йортонда сит, беҙҙе әпәүләгән-сүпәүләгән әҙәм булманы, бер түшәк, бер ҡалаҡ менән йәшәп киттек. Ирем Волгоградта уҡып ҡайтып, машзаводта мастер булып эшләп йөрөй. Мин дә ул саҡта инде райсовет депутаты булып киттем. Эш бар, яҡшы аҡса алабыҙ, йәшәр мөйөш тә бирҙеләр. Ул заманда эшләгән кешегә юлдар асыҡ ине бит.\nТорараҡ иремде армияға алдылар. Ул ике йыл хеҙмәт итеп, арыуыҡ ҡына боҙолоп ҡайтты. Эсергә өйрәнеп өлгөргәйне. Ҡайтты ла уңлы-һуллы йөрөп китте. Ҡайным сыбыртҡы тотоп эҙләргә сығыр, ярып алып ҡайтып һалыр ине. Шулай ҙа булды.\nӘ беҙҙең заводта белгестәр етешмәй, ситтән саҡырылғандар бер-ике йыл тора ла китәләр. СССР ваҡытында Одессала тиҙ арала белгестәр әҙерләй торған Ломоносов исемендәге институт бар ине. Шунда уҡырға ебәрҙеләр мине. Һигеҙ ай уҡып, завпроизводством, технолог, завлабораторием, мастер тигән ҡағыҙҙар алып ҡайттым. Мастер итеп ҡуйҙылар.\nУл арала ирем икенсе тормошто һайланы, үҫергә, үрләргә теләмәне, эске-уйынға, ҡатын-ҡыҙҙарға әүрәне һәм ғаиләнең тыныслығы китте. Тик һынау был ғына булмаған икән, 25 йәшемдә өйҙә газ баллоны шартлап ныҡ яндым. Тәнемдең һикһән дүрт проценты бешкәйне. Ирем төндә һуҡмыш ҡайтып газды асыҡ ҡалдырған да, мин шуны белмәй барып ҡабыҙып…дүрт ай ярым Өфө дауаханаһында яттым. Ике айын бөтөнләй ҡуҙғалманым, күмер шикелле булғайным. Тере ҡалырыма берәүҙең дә өмөтө юҡ…\nИң беренсе ике бармағым асылды, ҡыбырлап китте. Хирургка шул ике бармағымды күрһәтәм, “Үлтермә, зинһар, ике балам бар” тигәнде аңлатырға тырышам инде, аңланы шунда ул, “Тырышабыҙ, һин дә көрәш, шул балларың хаҡына” тине. Аҙаҡ шул хирург студенттарына мине күрһәтеп: “Был ҡатын тере ҡалырға тейеш түгел ине, бер шансы ла юҡ ине, бары тик үҙенең рухи көсө, характер ныҡлығы менән генә бирешмәне, иламаны, һынманы” тип һөйләне. Үкенескә ҡаршы, ирем шунда бер тапҡыр ҙа килеп хәл белмәне…\nКүп нәмәләр үҙгәрҙе янғандан һуң. Беренсенән, дүрт кило ла һигеҙ йөҙ грамм сит ҡан ҡойолған һәм организмда гормондар тайпылышы китте, уны контролдә тотоу мөмкин түгел хәҙер. 62 килонан 122 килоғаса тиклем һимерҙем. Элекке сағыу тауышым урынына ғырылдаҡ ирҙәр тауышы сыға, сҡнки тын юлдары, тауыш бәйләүгестәре зарарланған. Битемдә һәм тәнемдә янғын эҙҙәре, ҡалын-ҡалын йөйҙәр, һөйәлдәр, сәс юҡ. Ошо хәлдәр ҙә һынау булғандыр инде ир кеше өсөн, ул уны үтә алманы. Шулайтып, 27 генә йәшемдә ике бала менән тороп ҡалдым. Ул киткәс, нервыларҙан инде, аяҡтарым йөрөмәй аптыратты, кис етһә телем көрмәлер булып китте. Табиптар ҙа, булдыра алғандың барыһын да эшләнек, артабан үҙеңдән тора, тинеләр. Шул саҡ мин ни булғанда ла аҙаҡҡа тиклем көрәшергә, тигән ҡарарға килдем. Халыҡ дауалусыларына йөрөп өшкөрөлдөм, велосипедҡа ултырҙым, йүгерҙем, саңғыла елдем, һыу индем, спорт залынан ҡайтманым, сыныҡтым. Иртәнге алтыла ике баламды ла эйәртеп сығам, уларҙы ла спортҡа күнектерҙем. Шундай ваҡыты ла булды тормошомдоң һәм, Аллаға шөкөр, үтеп китте.\nБаймаҡ һыра заводын һеҙҙең исем менән, һеҙҙе һыра заводы исеме менән ҡушып “Пивосара” тигән атама ла булдырғандар, тиҙәр, Баймаҡта. Булдымы шулай?\n— Булды! Тик уға тиклем оло хеҙмәт ятты әле. Мичуринскийҙа, Воронежда квалификация күтәреү институттарында уҡып ҡайттым. Яйлап маҡсаттарым да, вазафаларым да, дәрәжәм дә үҫте. Балаларымды ла хеҙмәттең нимәнән башланыуын аңлауҙарын теләп, 6-сы, 7-се кластарҙан заводта иҙән йыуыуға ҡуштым.\nБер мәл беренсе секретарь саҡыртты ла, Мебель фабрикаһына директор кәрәк, ти. Юҡ, тинем. Күп тә үтмәне, Икмәк заводына етәксе итеп ҡуйырға булып киттеләр. Унан да баш тарттым. Аҙағыраҡ үҙем эшләгән һыра заводына ҡоҙаланылар. Ете-һигеҙ айҙай хужаһыҙ ине завод. Тағы ла сәбәптәр таптым. Икенсеһендә саҡыртып өгөтләп тә торманылар, инструктор килеп, кисекмәҫтән документтарымды һәм фото һораны. Яңғыҙ төшкән фото ла булмағас, кемдер берәү менән ултырғандан башты ҡырҡып алып биреп ебәрҙем. Шул уҡ көндө икенсе рейс самолет менән Өфөгә осорҙолар. Ҡаршы килеү ул партбилетты өҫтәлгә һалыу икәнде лә аңғарттылар. Шулай итеп, 29 йәшемдә мин һыра заводында директор булып киттем.\nЗавод тауыҡ тәпәйҙәрендә генә торған бер ҡоролма ул саҡта. Ете вагон һауыт асыҡ күк аҫтында ерҙә ята. Складтар юҡ. Станоктар ҡул менән эшләнә, кешеләр итектәрҙә һыу кисеп йөрөй. Уйланым-уйланым да, райкомға мөрәжәғәт иттем, былай бармай, заводты алмаштырырға кәрәк, тимен. Йәш кенә башым менән шундай оло хәбәр һөйләп килгән миңә аптыранылар башта. Унан юл ҡуйҙылар – йәнәһе, ни башҡара алаһың? Тап шул мәл Риза Яхин, Йылайыр совхозы комбайнеры, Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР-ҙың Юғары Совет депутаты Мәскәүгә съезға юллана икән. Шул үҙе менән тағы бер кешене алып бара ала икән. Риза Хажиәхмәт улына шылтыратып, мине алып китеүен үтенеп, эйәреп тә киттем. Салауат Юлаев, айыу һүрәттәре торған тимер банкаларҙа бал алып юлландым Мәскәүгә. Съездың тәнәфес ваҡытын көтөп тороп, СССР Юғары Совет рәйесе Косыгинға барып индем. Бөтөн хәбәремде бер юлы теҙеп, райондың һәм Хеҙмәт Геройы Риза Яхындың хатын күрһәтеп, шул ҡағыҙҙарға рөхсәт имзаһы һуҡтырып алдым. Бала саҡта “Берәй ваҡыт мин булырмын Косыгиндың килене” тип йырлап йөрөгән шәхескә килдем бит! Килене үк булмаһамда, ышанысына инеп, 180 дикалитрға тип паланлаштырылған завод урынына 250 мең дикалитрға, тутыҡмай торған аҙыҡ ҡоросонан ҡойолған яңы ҡоролмаларға йүнәлтмә йүнләнем. Урындағы, республикалағы баҫҡыстарҙы һәм етәкселәрҙе урап үтеп, туранан-тура барып атҡарҙым был эште һәм тауарым да төбәп кенә килеп төштө.\n1984 йылға ҡоролмалар ҡоролоп бөтөп, эшләй генә башалағайныҡ, Горбачев заманы булып, алкоголле эсемлектәр заводтары ябыла башланы. Беҙ хәҙер ни эшләргә тип иҡтисади план төҙөйбөҙ. Коллективты урамға сығарып ебәреп булмай. Тиҙ генә яңы технологиялар үҙләштереп, мармелад, помадка, петушоктар сығара башланыҡ, газлы һыуҙар, вермишель етештерҙек. Завод килемле ине. Аҙаҡ һыраға ла рөхсәт булды. Чехославакиянан, Американан вагон-вагон арпа, Сыуашстандан ҡомалаҡ килә, үҙебеҙҙәге ярамай икән был эсемлеккә. Продукция бөтөн ил буйлап таратыла. Заводтың гөрләп, шаулап эшләп торған ваҡыттары булды. Производствоны киңәйттем, реконструкциялар үткәрҙем. Йоҡларға өс-дүрт сәғәткә генә ҡайта алам. Балаларҙы уятып, сәстәрен үреп мәктәпкә оҙатам да, тағы завод донъяһына сумам. Шулай хеҙмәт ителде. Үкенесле булды, хаҡлы ялғаса эшләргә яҙманы, минең арттан килгәндәр заводта бер литр квас та сығара алманы… Ә минең намыҫым таҙа, “Заводта егерме йыл директор булдым, киткәндә бер сүкеш тә, бер лапочка ла алмай сыҡтым, хатта сберкнижкамда булманы” тигәнем лаҡап булды инде балаларым араһында. Өләсәйем менән әсәйемдең “хөкүмәттекенә теймә” тигәне мейемә һеңгән ине, ғүмер буйы шул тәртипте тоттом. Үкенмәйем.\nХеҙмәт батыры булған Бибисара Азаматова ни арала йырсы Бибисараға әүерелде?\n— Ә улар икеһе бергә булды ул ғүмер буйы. Хеҙмәтсән һәм йырсы Бибисара булдым мин.\n1997 йыл беренсе тапҡыр радиоға “Халыҡ таланттары” тапшырыуына һигеҙ йыр яҙҙырғайным. Унан “Юлдаш йыры”на саҡырҙылар. Шунда “диск сығарығыҙ” тигән тәҡдим булды ла, мин дәртләнеп киттем һәм ун алты йыр менән диск сығарҙым. Ул ваҡыт Өфөлә йәшәй инем һәм беренсе концерт менән Баймаҡҡа ҡайттым. Биш баянсы алып барып, шуларҙың алмашлап уйнауына ҡушылып йырлап, тулы залдарҙы илаттыҡ. Миңә ул саҡ 56 йәш ине.\nҺәр кеше тәбиғәттәге бер нәмәгә, йәнлек-хайуанғамы, үҫемлеккәме оҡшай тиҙәр. Һеҙ кемгә оҡшатаһығыҙ үҙегеҙҙе?\n— Яңғыҙ ҡарағасҡа. Хатта шулай итеп тоям да үҙемде. Тамырҙарым ныҡ, көслө минең. Өләсәйем шулай булды, унан әсәйем… Икеһе лә ҡара көс, сабырлыҡ, талғын аҡыл менән йәшәнеләр, балалар үҫтерҙеләр. Уларҙың шул яҙмышын мин ҡабатланым. Бер кемгә, бер нимәгә ышанмайса, һалышмайса, ярҙам көтмәйсә беләктәремде һыҙҙым да, ике ҡулымды эшкә ҡуштым. Үкенескә ҡаршы, әлеге яҙмыш ҡыҙҙарыма ла ятты… Был ниндәйҙер бер һыҙат беҙҙең затта, ҡатындар балаларҙы яңғыҙ үҫтерә.\nЯңғыҙлыҡты тормош иптәше булмауға ҡайтарып ҡалаһығыҙмы? Тормошоғоҙҙа ниндәйҙер урын биләгән ир кеше булдымы йылдар ағымында?\n— Миңә терәк булыр ир табылманы. Мин ирҙәргә таянырға кәрәктер, уларҙан яҡлау эҙләргәлер,тип, уйламанымда хатта. Киреһенсә, үҙем туған-заттағы ир-егетте етәкләп, коллективтағы ир-атты өҫтөрәп, тәрбиәләп, ғаиләһенә атай итеп йәшәттем. Ирҙәрҙең исемен, данын, намыҫын яҡлап та аҙ даулашманым. Шуға ла ирҙәр мине тиңдәш, фекерҙәш итеп ҡабул итте. Бөгөн дә ветерандарымды барлап, шылтыратып, гәзит-журналдар яҙҙырып торам.\nҺеҙҙе Мортаза Рәхимов бик яратҡан тиҙәр?..\n— Эйе, хөрмәт итте. Төндә килгәндә лә көтөп тора инем уны. Йырлағанымды яратты, тормошсан итеп әңгәмәләшеп ултырыуҙы оҡшатты. Минең компанияны үҙ итте һәр хәлдә. Беҙҙең дуҫлыҡ эскерһеҙ һәм ябай булды. Мин унан бер ваҡытта ла, бер нәмә лә һораманым. Аралашыуыбыҙҙы файҙаланып бер шырпы ла алманым. Шуның менән дә ғорурлана алам.\nҺеҙ халыҡсан характерлы, боронғо оло хужалыҡ менән идара иткән байбисәләргә, халыҡ кәңәшкә килер ағинәйҙәргә оҡшағанһығыҙ, был аралашыуҙа һиҙелә.\n— Эйе, мин хакимә. Әммә ҡаты ҡатын түгел. Ғәфү итә һәм үтенә беләм. Телем тупаҫ, тупһыҙ түгел. Кәрәктә һығылмалы ла була алам. Сигенә, позицияны ҡалдыра беләм. Әммә алға барыуҙы һәм көрәшеүҙе туҡтатмайым. Ҡул ҡаушырып ултырып ҡуйыу хас түгел миңә.\nЙырҙарығыҙ үтә лә зарлы… Ретро йырҙар, белеүемсә. Заманса йырҙар ылыҡтырмаймы?\n— Әлеге мәл етмеш өс йырым бар, береһе лә еңел-елпе һәм осраҡлы йыр түгел. Уларҙың күптәрен бала саҡтан ишетеп, йырлап үҫкәнмен. Яҙмышыма яғылып килгәндәр улар, шуға ла бик тә зарлылар һәм йәнемә ауаздаштар. Өләсәйемдең, әсәйемдең, ауылдағы апайҙарҙың йырҙары. Ниндәйҙер ваҡиғаларға, ғүмер боролоштарына, кисерештәргә бәйлеләр.\nЗаманса йырҙарымда бар, тик уларҙы ла эстәлекле, мәғәнәле итеп кенә һайларға тырышам. Бөгөнгө йырҙарҙың хаҡы ҙур ҙа, баһаһы самалы һәм ғүмерҙәре лә ҡыҫҡа. Шуға мин халыҡ тарафынан ижад ителгән һәм һәр кемдең йөрәгенә үтеп инер сере булған йырҙарҙы һайлайым. Дөрөҫ эшләйемдә, буғай.\nЙәштәр менән эшләп алдығыҙ, шоу-бизнеста ла ярайһы ғына тәжрибә тупланығыҙ. Нисек һеҙҙең ҡарамаҡҡа бөгөнгө эстрада донъяһы?\n— Ике тапҡыр “Юлдаш йыры”нда, ике тапҡыр “Башҡорт йыры”нда Гран-при алдым. Был үҙе лә эстрадала бер күренеш булды. Ә йәштәр менән эшләүгә килгәндә, ҡайҙа ғына булһам да йәштәр эргәмдә, улар менән шаярып-көлөп, бергә йырлап үҙ кеше булып киттем. Улар минән ситкә тайпылманы. Әллә ниндәй шаянлыҡтар ҙа уйлап сығарып бөттөләр, мин иһә артыҡ иғтибар итмәйем, бала-саға әйҙә көлһөндәр әйҙә, гонаһтарым кәмер тиемдә ҡуям. Гастролдәрҙә әсәй генә түгел, өләсәй һымаҡта инем инде, уларҙы ҡарап, бәпләп йөрөттөм. Егеттәр-ҡыҙҙар шылтыратып торалар, бөгөндә әле бергә ижад итеүгә тәҡдимдәр бар.\nШоу-бизнес ул алыш-биреш, аҡса донъяһы. Унда ижад һәм һәләт артыҡ алға һөрөлмәй ул. Бында мине лә алдарға, файҙаланырға тырышыусылар булманы түгел. Оло кеше итеп тә, был өлкәлә тәжрибәһеҙ итеп тә ҡаранылар, буғай. Ә минең нисә йылдар оло коллектив менән етәкселек иткәнемде, СССР кимәлендәге завод проблемаларын хәл итеп йәшәгәнемде күҙ уңынан ысҡындырҙылар. Мин бит йәштән йырлап-бейеп кенә йөрөгән һәм сәхнәнән башҡа донъя күрмәгән артиска түгел, мин производство хеҙмәте менән сыныҡҡан, тормоштоң әсе-сөсөһөн күргән, яҡшы менән яманды айырып өйрәнгән ветеранмын инде. Ә йырлау ул минең күңел торошом ғына. Йыр миңә һалынған, минең менән ҡуша яралған һәм бер ваҡытта ла ташламаған тормош юлдашым, яҙмышым сатҡыһы. Мин бөгөн йыр аша дан яуларға ла, аҡса эшләргә лә, исемдәр алырға ла тырышмайым. Ирекле рәссам кеүекмен. Теләгем һәм күңелем булһа йырлайым, юҡ икән, әллә кемдәр бергә йырларға саҡырып торғанда ла баш тартам. Һәм йырҙарымды популляштырам тип телемде лә алмаштырмайым. Ундай тәҡдимдәр ҙә булды, баш тарттым. Телем башҡортса асылған һәм тәүге йырҙарҙы өләсәйем туған телемдә өйрәткән икән, мин шул телемә һәм рухыма тоғро булып ҡалам инде. Минең холҡом шундай. Тоғролоҡ — ул намыҫ.\n“Бибисара” тигән серҙе астым үҙемә. Һәм һеҙгә был ҙур яҙмыш үткән, һынауҙар кисергән һәм һаман да күңелендә эскерһеҙ йырлы донъя йөрөткән апайҙы бөтөн тәрәнлегендә күрһәткем килә. Көслө рухлы, тандыр тәбиғәтле, йомарт һүҙле ағинәй, ижадсы ул.