GoWikipedia - 1 февраль — Башҡорт Википедияһы\n1 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 32-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 333 көн ҡала (кәбисә йылында 334).\nАлжир — Эвакуация көнө.\nИрландия — Изге Бригитта көнө.\nАҠШ — Милли азатлыҡ көнө.\n481 — Вандал короле Хунерих Карфагенда католик һәм ариан епископтары араһында бәхәс ойоштора.\n772 — 72-се Рим Папаһы итеп консул һәм герцог Теодат ғаиләһенән римлян һайлана, ул Адриан I исемен ҡабул итә.\n1186 — Госпитальерҙар Сүриәләге Маргат (Маркаб) ҡәлғәһен ала, Иерусалим бирелгәс, ул ордендың үҙәгенә әйләнә.\n1327 — Англияла барондар фетнәһе һөҙөмтәһендә 15 йәшлек Эдуард III тәхеткә ултыртыла. Ысын хакимлыҡ уның әсәһе Изабелла һәм уның һөйәре Роджер Мортимер ҡулында була.\n1411 — Бер яҡтан Тевтон ордены, икенсе яҡтан Польша короллеге һәм Бөйөк Литва кенәзлеге араһында Беренсе Торунь солохо төҙөлә. Ул 1410 йылда Грюнвальд алышында орден ғәскәрҙәре тар-мар ителгән 1409—1911 йылғы Бөйөк һуғышты тамамлай.\n1709 — Тымыҡ океанда Хуан-Фернандес архипелагында Робинзон Крузоның прототибы буласаҡ матрос Александр Селкирк табылған.\n1720 — Швеция һәм Пруссия солох килешеүенә ҡул ҡуя.\n1732 — Рәсәй һәм Персия Ғосман империяһына ҡаршы бергәләп көрәшеү хаҡындағы Рәшт килешеүенә ҡул ҡуя.\n1793 — Франция Англияға һәм Нидерландҡа һуғыш иғлан итә.\n1816 — Декабристарҙың тәүге йәшерен сәйәси ойошмаһы «Ҡотҡарыу союзы» барлыҡҡа килә.\n1819 — Оло урҙа ҡырғыҙҙары Рәсәйгә ҡушыла.\n1835 — Маврикийҙа ҡоллоҡ бөтөрөлә.\n1865 — АҠШ-та ҡоллоҡ бөтөрөлә.\n1884 — Инглиз теленең Оксфорд һүҙлегенең тәүге баҫмаһы донъя күрә.\n— Бөйөк Британия рәсми рәүештә СССР-ҙы таный.\n— «Белем» (хәҙер «Башҡортостан уҡытыусыһы») журналы сыға башлай.\n1926 — Ҡырғыҙ АССР-ы ойошторола.\n1930 — «Таймс» гәзитендә беренсе кроссворд баҫыла.\n1935 — ВКП(б) Үҙәк Комитеты Политбюроһына Анастас Микоян индерелә.\n1937 — Өфөлә трамвай йөрөй башлай.\n1940 — СССР Финляндияға ҡаршы һуғышта Карел муйынында һәм Кумо күле янында һөжүмгә күсә.\n1942 — Немец ғәскәрҙәре үҙенең йәшерен диңгеҙ коды «Энигма»нан «Тритон»ға күсә.\n1945 — Икенсе донъя һуғышы: Эквадор Германияға һуғыш иғлан итә.\n1946 — Трюгве Ли БМО-ның беренсе генераль секретары итеп һайлана.\n1962 — Куба Америка Дәүләттәре Ойошмаһынан сығарыла.\n1963 — Өфөлә «Эре панелле йорттар төҙөү» тресы ойошторола.\n1969 — СССР менән Перу Республикаһы араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1980 — СССР менән Лесото араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\n1992 — Һалҡын һуғыш тамамланыу тураһында Рәсәй-Америка декларацияһы.\nСальвадорҙа утты туҡтатыу үҙ көсөнә инә, 16 йыл барған граждандар һуғышы тамамлана.\n1994 — ЕС илдәре ҡул ҡуйған Шенген килешеүҙәре үҙ көсөнә инә, был илдәр граждандары ЕС буйынса ирекле рәүештә йөрөү хоҡуғы ала.\n1996 — Эритрея григориан календарына күсә.\n2003 — Канаверал моронондағы (Флорида штаты) космодромға ултырғанда америка шаттлы «Коламбия» шартлай, бөтә экипаж һәләк була.\n1930 — Ғиләжев Ғабдулла Ғабдрахман улы, режиссёр, педагог, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың күренекле сәнғәт эшмәкәре.\n1960 — Фәрзәнә Аҡбулатова, журналист һәм яҙыусы, Шәйехзада Бабич исемендәге дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаты, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.\n1950 — Айрат Ҡобағошов, композитор, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре.\nҒәлимйәнов Флүр Ғәлимйән улы (01.02.1932 — 01.01.2010) — инженер—конструктор. Социалистик Хеҙмәт Геройы (1971).\nҒилданов Хәләф Ғилван улы (01.02.1932 — 07.01.1994) — Социалистик Хеҙмәт Геройы (1975). БАССР‑ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы механизаторы (1975).\nДилмөхәмәтов Сәйфулла Ишҡәле улы (01.02.1932 — 27.08.2004) — ҡурайсы. БАССР‑ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1982).\nРәхмәтуллин Салауат Ибраһим улы (01.02.1942) — шағир. Яҙыусылар союзы ағзаһы (1993).\nҒилманов Ғәлимйән Хәмитйән улы (01.02.1957) — яҙыусы, әҙәби тәңҡитсе, ғалим. Татарстан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре ().\nМатвеева Людмила Михайловна (01.02.1957) — спортсы, мәғариф хеҙмәткәре, ғалим. Еңел атлетика буйынса СССР‑ҙың халыҡ‑ара класлы спорт мастеры (1985), Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры (2005). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1998), Рәсәй Федерацияһының физик культура һәм спорт отличнигы (2003), Рәсәй Федерацияһының (2006) һәм Башҡортостан Республикаһының (2006) атҡаҙанған физик культура хеҙмкәрере. Социология фәндәр кандидаты (2004), профессор (2009).\nШаляпин Фёдор Иванович (1.02.1873—12.04.1938), рус опера һәм камера йырсыһы. 1890 йылдың сентябренән 1993 йылғаса Өфөлә йәшәй һәм эшләй. Совет Рәсәйенең беренсе халыҡ артисы (1918).\nТеләпов Әҙеһәм Зариф улы (1.02.1903—1976), хәрби эшмәкәр, полковник, Ленин һәм Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры.\nФәрит Вәхитов (1.02.1933), журналист, тарихсы, 2002—2006 йылдарҙа Республика Хәрби дан музейының ғилми хеҙмәткәре. Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Хөкүмәтенең Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты (2000).\nИванов Владимир Николаевич (1.02.1938—9.07.1993), спортсы, тренер, РСФСР-ҙың еңел атлетика буйынса атҡаҙанған тренеры (1991), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1988). Сығышы менән Башҡортостандың Бәләбәй ҡалаһынан.\nӘхиәров Венер Хатип улы (1.02.1938—2001), ғалим-геолог, геология-минералогия фәндәре докторы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған геологы, СССР-ҙың Дәүләт премияһы лауреаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Саҡмағош районы Тамъян ауылынан.\nДәүләтбаева Мәрйәм Ағил ҡыҙы (1.02.1943), штукатур-буяусы, 1984—1992 йылдарҙа Хәйбулла районы Аҡъяр ауылындағы 110-сы һөнәрселек училищеһының производствоға өйрәтеү мастеры, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған төҙөүсеһе.\nИшемғолов Дамир Нуретдин улы (1.02.1943), рәссам. 1993 йылдан Рәсәй Федерацияһының Рәссамдар союзы ағзаһы. 1996—2010 йылдарҙа Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (2001).\nСалауатов Юнир Хәй улы (1.02.1948), нәфис һүҙ оҫтаһы, юморист һәм сатирик, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы.\nНоғоманова Фирҙәүес Ғабдулла ҡыҙы (1.02.1963), Зәйнәб Биишева исемендәге «Китап» нәшриәтенең нәфис әҙәбиәт редакцияһы мөдире, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре.\n► 1 февралдә тыуғандар\n1857 — Владимир Михайлович Бехтерев, рус невропатологы, психиатр, психолог һәм физиолог.\n1884 — Евгений Иванович Замятин, рус яҙыусыһы.\n1931 — Ельцин Борис Николаевич, Рәсәйҙең тәүге президенты.\n1942 — Лев Валерьянович Лещенко, эстрада йырсыһы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы.\n► 1 февралдә вафат булғандар\n1957 — Фридрих Паулюс, Гитлер армияһының генерал-фельдмаршалы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=1_февраль&oldid=804504 ҡабул ителгән


Күмертау ҡалаһында битлек кейгән өс ир биҙәүестәр магазинын талаған\nВаҡиға видеокүҙәтеү ҡоролмаһына төшөрөлгән. Кадрҙан күренеүенсә, бурҙарҙың икәүһе витрина тәҙрәләрен яра, өсөнсөһө был ваҡытта ишек төбөндә һаҡта тора. Ҡиммәтле әйберҙәрҙе сумкаларына тултырғандан һуң, енәйәтселәр ашығыс рәүештә магазиндан сығып ҡаса.\nНиәттәрен ғәмәлгә ашырыу өсөн уларға 25 секунд самаһы ваҡыт талап ителә. Эске эштәр министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, осраҡ буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Әле енәйәттә ғәйепләнеүселәрҙе эҙләү бара.


Мәҙәниәт йылы штандарты Шаран районына күсте\nМарафон эстафетаһын төбәккә Йәрмәкәй районы тапшырҙы.\nОшо уңайҙан ойошторолған байрамда төрлө милләт вәкилдәре тирмә ҡорҙо, аш-һыу, оҫталар эшенән күргәҙмә ойошторҙо. Спорт һәм күңел асыу уйындары, үҙешмәкәр коллективтар сығышы кис йәштәр өсөн дискотека менән тамамланды. Әйткәндәй, яҡташтарын Башҡортостандың һәм Татарстандың халыҡ артисы Фән Вәлиәхмәтов та моңло йырҙары менән ҡыуандырҙы. Штандарт иртәгә Баҡалы районына юллана.


Өфөлә һәм Өфө районында торлаҡ төҙөлөш үҫтереү буйынса ярҙамсы программа майҙа старт аласаҡ\n30 Март 2012, 16:53\nБР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты Өфө ҡалаһы һәм районында торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү буйынса ярҙамсы программа әҙерләй. Ул «2011-2015 йылдарға Башҡортостан Республикаһында торлаҡ төҙөлөшө үҫешен әүҙемләштереү» айырым маҡсатлы төбәк программаһы сиктәрендә әҙерләнә.\nБР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе Хәлит Мәхмүдовтың әйтеүенсә, Өфөлә һәм Өфө районында торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү буйынса ярҙамсы программа 2012 йылдың майында старт аласаҡ.\nДокумент комплекслы үҙләштереү проекттарын һәм төбәк операторын конкурс нигеҙендә һайлап алыу, шулай уҡ бюджет һәм бюджеттан тыш финанслау сығанаҡтарын формалаштырыуҙы күҙ уңында тота.\n— Киләсәктә был ярҙамсы программаны бөтә республикаға таратыу планлаштырыла, — тип хәбәр итте бөгөн төҙөлөш мәсьәләһенә арналған Рәсәй Төбәктәр үҫеше министрлығының күсмә ултырышында БР Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе.


Материалы за 03.07.2017 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Материалы за 03.07.2017\nҮәт, ҡыҙыҡ! (30.06.2017)\nӘҙәбиәт / Юмор // 3-07-2017, 22:41\n– Өләәәс, мин һине бөгөн үлемдән ҡотҡарҙым бит! – ти ейәне, йөрәген тотоп уфтанып ултырған өләсәһенә.\n– Нисек итеп, балаҡайым? – тип һорай әбей.\n– Врач килгәйне иртән, ишекте асманым да ҡуйҙым!..\nМахсус бит // 3-07-2017, 22:24\nЕтәкселәр, оло йәштәге кешеләр менән ҡытыршылыҡтар килеп сығыуы ихтимал. Уйламаған бер һүҙ ҙә кире ваҡиғаға килтереүе мөмкин. Шулай ҙа аҙнаны һәйбәт тамамларһығыҙ. Көтөлмәгән килем дә алырһығыҙ...\nГәзитебеҙҙең яңы рубрикаһы - "Аҙна фотоһүрәте"\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 3-07-2017, 21:35\nБеҙҙең төркөм яңы рубрика аса. "Аҙна фотоһүрәте" тип атала ул. Был рубрика һәр аҙна башында ҡуйыласаҡ. Унда һәр кем ғаиләһендәге, ауылындағы йә ҡалаһындағыҡыҙыҡлы , йә булмаһа ниндәйҙер ғибрәтле фотоларын "ташлай" ала. Ниндәйҙер хозур тәбиғәт күрҙегеҙме, ҡайҙалыр сәйәхәткә барҙығыҙмы, бәлки, һеҙҙе нимәлер борсойҙор - фотоға төшөрөгөҙ ҙә, ошо рубрика аҫтына, "Комментировать" тигәнгә һалығыҙ. Тема сикләү юҡ. Барыһы ла һеҙҙең фантазияғыҙҙан тора.\nФотоһүрәттәрегеҙ яҡшы сифатлы булһын һәм уларҙы өс һөйләм менән генә һүрәтләргә лә онотмағыҙ. Иң ҡыҙыҡлы фотолар аҙна һайын ошо рубрика аҫтында гәзитебеҙ биттәрендә баҫылып барасаҡ...\nМедиа // 3-07-2017, 21:31\nҮәт, ҡыҙыҡ! (23.06.2017)\nӘҙәбиәт / Юмор // 3-07-2017, 15:46\n– Ҡәҙерлем, – ти ире, – әйҙә бесәй алайыҡ.\n– Һин нимә, бесәйҙәргә минең аллергия икәнен беләһең дә инде, – тип ҡысҡырып ебәрә ҡатыны.\n– Ҡыҙыҡ, – ти ире, – бесәй тиреһенә аллергия, ә бына шәшке тунына юҡ…\nИке дуҫ һөйләшә.\n– Машинаңды бәрҙергәнһең икән…\n– Эйе. Аҡса килтерә торған бетеү бүләк иткәйнеләр. Уны машинамдың алғы тәҙрәһенә элеп ҡуйҙым. Икенсе көндө автомобилем өҫтөнә инкассатор машинаһы килеп менде…\nБөгөн иртәнге сәғәт 5-тә Мораҡта тауыҡ йомортҡаһы дәүмәлле боҙ борсағы яуған\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 3-07-2017, 15:43\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 3-07-2017, 15:42\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 3-07-2017, 13:16\nБаш ҡаланың Инорс биҫтәһендәге Глинка урамында юлдағы асфальтты ярып бәшмәк үҫеп сыҡҡан. Был - Өфөлә өҙлөкһөҙ яуған ямғырҙар һөҙөмтәһе....\nЕректә таҡтаташ асылды\nЯңылыҡтар таҫмаһы // 3-07-2017, 11:56\nҒафури районы Ерек ауылында йәшәүсе Гөлшат Дәүләтова хәбәр итә:\nБеҙҙең ауылда һуғышта ҡатнашҡандар өсөн таҡтаташ юҡ ине. 22 июндә беҙҙә Беренсе донья, Бөйөк Ватан, Чечня һәм Афған һуғыштарында ҡатнашып һәләк булып ҡалғандар һәм иҫән-һау әйләнеп ҡайтҡандарҙың исемдәре яҙылған таҡтаташ асыу тантанаһы булды.\nТаҡтаташ ауылдашыбыҙ, Табын ауылында йәшәүсе Ғөбәйҙулла Зәйнетдинов һәм өс улы, ауылдашыбыҙ Фаил Зәйнетдинов, Бурлы ауыл хакимиәте башлығы Азат Хәйретдинов, хакимиәт хеҙмәткәрҙәренең ярҙамы менән эшләнде. Ауыл ир-егеттәре һәм ҡатын-ҡыҙҙары бөтә көсөнән килгәнсә ярҙам итте. Еректә һәм ситтә йәшәүсе ауылдаштарҙан аҡса йыйылды.\nТаҡтаташты асыуға ситтә йәшәүсе бик күп ауылдаштар, күрше-тирәнән килделәр. Тәүҙә күрше Яугилде ауыл мәсете имам -хатибы Нәғим Дәүләтбаев фатиха ҡылды. Ҡайғы һәм хәтер көнөн иҫкә алып бер минутҡа халыҡ тын ҡалды. Таҡтаташты асыу Чечня һуғышы ветераны Рәшит Иждиһатов, бағыусы Ғәлим Зәйнетдинов, Ғафури район социаль тәьминәт бүлеге урынбаҫары Руслан Салауатовҡа йөкләтелде. Ауылдаштар, килгән ҡунаҡтар венок-сәскәләр һалды, оло йәштәгеләр телмәр һөйләне, уҡыусылар шиғырҙар һөйләне һәм һауаға шарҙар осорҙо. Бурлы ауыл клубының "Әхирәттәр "ансамбле, үҙешмәкәр йырсылары сығыш яһаны.\nБайрамға "Урожай"крәҫтиән хужалығы етәксеһе Нәжип Мәжит улы матди ярҙам күрһәтте. Ауылдашыбыҙ Лилиә Миңнулла ҡыҙы үҙенең тәрбиәләнеүсе ҡыҙҙарының бейеүҙәре, матур йырҙары менән байрамға йәм өҫтәне. Ҡунаҡтарҙы ауылыбыҙҙың ҡатын-ҡыҙҙары мул өҫтәл әҙерләп, былау бешереп, самауыр сәйе менән һыйланы. Әйткәндәй улар ҙа ҙа буш ҡул килмәгән, һәр береһе күстәнәс алып килгән.\nТаҡтаташ ауылыбыҙҙың мәктәп ихатаһына ҡуйылды. Хәҙер һәр кем үҙенең туғандарын, атай-олатайҙарын иҫкә алып, теләгән ваҡытта килеп, сәскәләр һалып китә ала....


Глокалләшеү — Башҡорт Википедияһы\nГлокалләшеү — иҡтисади, социаль, мәҙәни үҫештә төрлө йүнәлешле тенденцияларҙың һыйышып йәшәүе: глобалләшеү ерлегендә төбәк айырмалары бөтөр тип көтөлһә, уларҙың, киреһенсә, һаҡланыуы һәм көсәйеүе күҙәтелә. Ҡушылыу һәм бер төрлөгә әйләнеү урынына сепаратизм, төбәк үҙенсәлектәренә ҡыҙыҡһыныу, боронғолоҡ традицияларына һәм диалекттарҙы тергеҙеүгә иғтибар арта.\nГлобалләшеүҙең төп мәнфәғәте — иҡтисади, финанс, мәғлүмәти, кеше, матди һәм башҡа төрлө ағымдарҙы көсәйтеү. Ләкин был хәрәкәт төбәктәр, сығанаҡтар һәм ҡабул итеүселәр араһында ҙур айырмалар булғанда ғына бара. Мәҫәлән, туризм. Бөтә ерҙә лә бер төрлө булһа, ҡайҙалыр барыуҙың мәғәнәһе ҡалмай. Трансмилли корпорацияларға, иҡтисади глобалләшеүҙе төп тормошҡа ашырыусылар булараҡ, төбәк айырмалыҡтарын һаҡлау ғына түгел, уларҙы көсәйтеү отошло. Хәҙерге заман иҡтисадында төрлө төбәктәрҙең потенциалы араһында айырма булһа ғына килем алып була. Күп төрлөлөктөң үҫеүе эҙемтәһе булараҡ, дәүләттәр араһында «ҡапма-ҡаршылыҡ фронттары» рәүешендә йәшәүен дауам иткән сиктәр юҡҡа сыға. Яһалма административ сиктәр тәбиғи төбәк, социаль-иҡтисади һәм социаль-мәҙәни сиктәр менән алмашына.\nМәҙәни төбәктәр хәҙерге дәүләттәргә ҡарағанда майҙаны буйынса байтаҡҡа бәләкәйерәк. Был ҡапма-ҡаршылыҡ киң таралыу ала барған сепаратизм рәүешендә ғәмәлләшә. Ҡайһы бер дәүләттәр ваҡ өлөштәргә таралып төштө. Таралмағандарында айырылып сығыу маҡсатын ҡуйған экстремистик террористик төркөмдәр эш итә. Был тенденциялар тәү ҡарашҡа ғына дөйөм глобалләшеү барышына ҡаршы торған кеүек. Ғәмәлдә, ваҡ төбәктәр глобаль трансфедерацияла ғына «үҙбилдәләнешкә хоҡуҡ» ала ала. Трансфедерацияға тәүҙә дәүләттәр инһә, һуңынан төбәктәр ҡушыласаҡ. Бәлки, дәүләттәр кимәле һаҡланыр ҙа, ләкин сәйәси әһәмиәттәре ныҡ кәмейәсәк. Глокаль (глобаль+локаль) кешелек төрлөсә, ләкин бергә йәшәйәсәк.\nӘлеге көнгә глобаль мәҙәниәт менән милли һәм этник мәҙәниәттәрҙең бер-береһенә көслө йоғонтоһо асыҡ күренә. Глобаль һәм локаль тенденциялар «һуңғы иҫәптә бер-береһен тулыландыра һәм бер-береһенә үтеп инә, ләкин ҡайһы бер осраҡтарҙа бәрелешеүҙәре лә ихтимал» (Роланд Робертсон).\nГлокалләшеү нигеҙендә үҙәкһеҙләштерелгән һәм «ғәҙел» донъя идеяһы ята. Глокалләшеү моделдәре үҙ-үҙен ойоштороуҙың селтәр формаларына һәм мәҙәниәт-ара коммуникацияға нигеҙләнә. Тәүге глокаль ойошма — Glocal Forum, ул 2001 йылда ойошторолған. Маҡсаты — төбәктәрҙең үҫешен йылдамлатыу, локаль проблемаларға иғтибарҙы арттырыу.\nГлокалләшеү универсаль тауарҙарҙы етештереү һәм ҡулланыу өлкәһендәге төп тенденцияларҙың төбәк формаларын алыуында, йәғни локаль баҙар үҙенсәлектәренә яраҡлашыуында сағыла. Трансмилли компаниялар менән глобалләшеүгә ҡаршы хәрәкәт араһында көрәш көсәйә барған осорҙа глокалләшеүҙе килештереүсе вариант тип ҡарарға була. Трансмилли корпорацияларҙың ҡайһы берҙәре глокалләшеүҙе төбәктәрҙә производстволар асыуҙы йәки ҡулланыусыларҙың ихтыяждарына һәм зауыҡтарына яраҡлашыуҙы күҙҙә тотҡан стратегия сифатында пропагандалай.\n«Үҙбилдәләнешкә хоҡуҡ» проблемаһы донъя терроризмының нигеҙе булып тора һәм 200 дәүләттең 5000 этносҡа репрессив баҫымы арҡаһында хасил була. Глобаль трансфедераль һәм транстөбәк структураһын төҙөү терроризм аҫтындағы был нигеҙҙе бәреп сығарасаҡ, сөнки террористарҙың яртыһы үҙ теләгенә — үҙ милләттәренең үҙаллылығына өлгәшәсәк, ә профессиональ енәйәтсе булып торған икенсе яртыһы, сәйәси маҡсатһыҙ ҡалып, ҡәҙимге донъя енәйәтселеге сафтарына берегәсәк. Глобаль трансфедерация шарттарында әлеге «үҙ дәүләтселеге» булмаған халыҡтар өсөн дәүләт булдырыу маҡсаты юҡҡа сығасаҡ, сөнки «дәүләтселеге булмаған» милләттәр ҡалмаясаҡ. Сәйәси бойондороҡһоҙлоҡҡа ынтылыу Ер шарының бер киҫәген ҡырҡып алыу кеүек үк мәғәнәһеҙ булып ҡаласаҡ. Әлеге осорҙа глобалләшеү менән локалләшеү тенденцияларының берегеү процесы бара.\n↑ НАША ФЕДЕРАЦИЯ БУДЕТ ГЛОБАЛЬНОЙ. Транслаборатория. Ноябрь 2002\n↑ Травина Е. М. Этнокультурные и конфессиональные конфликты в современном мире. СПб: Изд-во С.-Петерб.ун-та, 2007.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Глокалләшеү&oldid=524893 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:00 10 август 2015 үҙгәртелгән.


“Ике донъя, бер мөрйә...” » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Эшҡыуар » “Ике донъя, бер мөрйә...”\n“Ике донъя, бер мөрйә...” 17.04.2018 // Эшҡыуар\nРәсәй һәр йәһәттән дә күтәрелеш кисерә, хеҙмәт баҙары айырыуса икенсе һулыш алды. Төрлө предприятиеларҙың асылыуы тураһында хәбәрҙарбыҙ, үҙ сиратында, халыҡ эш урындары менән тәьмин ителә. Улай ғына түгел, был тәңгәлдә шарттарҙың яҡшырыуын, хеҙмәт хаҡының ваҡытында түләнеүен һәм башҡа ыңғай күрһәткестәрҙе телгә алырға була. Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге вакансиялар йәрминкәһен даими үткәреп тора. Ҡыҫҡаһы, теләгәндә юҡты бушҡа ауҙарып, аптырап йөрөмәҫһең, егәрлеләргә еңде һыҙғанырға ғына ҡала. Кредиттар солғанышында йәшәүҙе иҫәпкә алғанда, тырышмай сараң юҡ.\nӘлбиттә, көнлөксө хәлендә көн итеүселәр ҙә осрай. Ҡыҙғаныс, әлбиттә. “Хилафлыҡ юҡ та инде, берәүҙең дә өлөшөнә инмәй, уғрылыҡ юлына баҫмаған”, — тип яҡлашырға ашыҡмағыҙ. Ил етәкселеге халыҡ мәнфәғәтен хәстәрләгәндә (эш табыу йәһәтенән уңайлыҡтарҙы күҙ уңында тотам) ниңә унан баш тартырға?\nШулай әзмәүерҙәй бер ағайҙың ауылдаштарының донъяһын бөтәйтеүе уйға һалды. Заманында зоотехникка уҡыған. Өй беренсә йөрөп тамаҡ хаҡына бесән сабыу, утын ярыу, мал ҡарау, һыу ташыу, ҡар көрәү кеүек мәшәҡәттәргә күмелгән ул. “Иртәгәһен ишәк ҡайғыртҡан” принцибына тоғро. Урындағы хакимиәт ҡарауылсы, урам һепереүсе эштәрен тәҡдим итһә лә, ризалашмаған. Үҙенә үҙе юл ярыу уға сит, ә һәр саҡ “шуны алып кил, быны ташы” тип кемдеңдер ҡушыуына ғына өйрәнгән. Йәшелсә, еләк-емеш сәсеп, мал аҫрап файҙаһын күреүҙе һөйләп тораһы ла түгел.\nӘйткәндәй, һәр ҡалала тиерлек, бигерәк тә ҙурҙарында “күләгәле” хеҙмәт баҙарында эш биреү киң таралған. Уларҙы йыраҡтан да еңел таныйһың: “тимурсылар” тигән ат башындай яҙыуҙы һуҡыр ҙа күрер, бынан тыш, ғәҙәттә, тәғәйен бер урында ир-ат өйкөлөшөп тороусан. Ҡасан ҡарама, бер үк кешеләр, кәмемәгән дә, артмаған да кеүек.\nКөнлөксөләрҙең контингенты төрлөсә, кемдәр генә юҡ, йәш буйынса ла айырылалар. Студенттарҙың ни өсөн был яҡҡа ыңғайлауын аңларға мөмкин, ә бына айыу тотоп йығырлыҡтарға нимә ҡалғандыр? Киләсәкте күҙ уңында тотҡан кешеләр хеҙмәт стажы, социаль яҡтан яҡланыу, тимәк, ҡартлығы хаҡында көн-төн уйланғанда, ҡайҙалыр ваҡытлыса тир түккәндәргә пенсия төшөнсәһе ике ятып бер төшөнә инмәй, ахыры. Былай бит рәхәт, яуаплылыҡ юҡ, башты эшләтеп уй-пландар ҡорорға ла кәрәкмәй. Ҡом йәки ер ташыу, стена боҙоу, түтәл ҡаҙыу, бүрәнә йәки таҡта бушатыу һәм бүтән шуның кеүек ауыр эште үтәне лә шуның менән вәссәләм. “Ике донъя, бер мөрйә” тип ғүмер иткән бәндәләр ҡулына төшкән генә аҡсаһына бер “сикүшкә” алып эсһә, бөгөнгә шул еткән. Һөйләүҙәренсә, ҡайһы бер йомарт хужаларҙың тамаҡ ялғатыуы – ҙур бәхет. Иртәгәһен иһә аяҡтары өйрәнгән тағы шул уҡ урынға алып барасаҡ...\nБайҙарҙың арзан эшсе көсөн иркен ҡулланыуы болғансыҡ һыуҙа балыҡ тотоп ҡалырға маташыу менән бер. Тейешле аҡсаһын еткермәй бирһә лә, бының өсөн уға берәү ҙә тәнҡит һүҙе әйтмәйәсәк. Бил бөгөүсенең дә быны таптырыуы икеле, “әҙерәк бит әле” тип өнөн дә сығармаясаҡ.\nКеше көнлө булыуға нимә сәбәпсе? Түбән социаль ҡатлам кешеләрен ошо төркөмгә индерәләр. Улар бер ниндәй ҙә һөнәргә эйә түгел, белеме лә юҡ. Элек шулайыраҡ булған, хәҙер иһә был саҡ ҡына икенсе йүнәлеш ала бара. Баҡтиһәң, башлыса “төшөрөргә” әүәҫ һәм ғаиләһенән сығып киткәндәр бындай йәшәү рәүешен үҙләштергән.\n“Көнлөксөләр азат тормошто үҙ иткән” тигән фекерен еткерҙе күршем. Дөрөҫлөк бар был һүҙҙәрҙә, әммә бер бирелгән ғүмерҙе лайыҡлы итеп йәшәүгә ни етә!..


«Йәшлек» бүләге Марсҡа китте » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Конкурстар » «Йәшлек» бүләге Марсҡа китте\n20.11.2010 «Йәшлек» бүләге Марсҡа китте\nГәзитебеҙҙең 34-се һанында сыҡҡан сканвордҡа бөтәһе 23 яуап килде. Был ҡатмарлы башватҡысты сисеүҙә беренсе тапҡыр коллектив ҡатнашты. Ул – ҡырмыҫҡалы районының «Даирә» гәзите редакцияһы.\nЯуаптарҙы тикшереп сыҡҡас, беҙ ҡуйған паролдең йомаҡ икәненә күптәрҙең иғтибар итмәүе асыҡланды. Шунлыҡтан уға дөрөҫ яуап бирмәгәндәр. Йомаҡтың яуаптары араһында көҙ, йылан, йәйғор, сәс үреме кеүек һүҙҙәр ҙә осраны.\nӘйтергә кәрәк, хатта Фәрит Рәмов, Сәлим Юлдашбаев кеүек корифейҙарыбыҙ ҙа паролгә иғтибарһыҙ булған. Рәсүл ҡарабулатов беләҙек тағып йөрөргә яратҡанға күрә йомаҡты шуға арнағайныҡ.\nДөрөҫ яуапты ни бары дүрт кеше таба алған. Улар – сканворд конкурстарында даими ҡатнашыусы Гөлгөнә Хажина, Марс Хәйбуллин, Фидан Вәлишин. Шуныһы ҡыҙыҡ: был отҡор уҡыусыларыбыҙҙың өсөһө лә Әбйәлил районынан. Дүртенсе еңеүсебеҙ – Бөрйән районының Мораҙым ауылынан Таңатар Аҫылғужин.\nЕңеүсегә Рәсүл ҡарабулатов инселәгән шәп бүләк ошо дүртәүҙең кемеһе өлөшөнә сығыр? Уйлаштыҡ-уйлаштыҡ та, төп еңеүсене үҙебеҙсә лототрон ярҙамында билдәләргә ҡарар иттек. Ғәҙел булһын өсөн дүрт купонды яҙыулы яғын эскә ҡаратып төрҙөк тә, «Йәшлек»тең фирма бокалы эсенә һалып, коллегабыҙ, «Һәнәк» журналының бүлек мөдире Венер Исхаҡовтан бер генә купонды тартып сығарыуын үтендек. Венерҙың ҡотло ҡулына Әбйәлил районының Иҫке Балапан ауылынан Марс Хәйбуллиндың купоны эләкте. Тимәк, ҡарабулатовтың микротулҡынлы мейесе тап ошо уҡыусыбыҙға яҙған. Марс ағайҙың купонына ҡушып ебәргән хатындағы: «Хөрмәтле редакция! Гәзиттең 30 октябрь һанындағы сканвордты систек һәм уны һеҙгә ебәрәбеҙ. Тәүҙә «йондоҙло ғаилә»нең исемдәрен яҙғайныҡ, сканвордты сисеүгә ихлас тотондоҡ.\nҺеҙгә беренсе мәртәбә хат яҙҙыҡ. Ноябрь айында 50 йәшем тула, шуға бәхетте һынап ҡарамаҡсы булдыҡ. Гәзитегеҙ бик оҡшай, почтальонды көтөп алабыҙ. Һеҙгә уңыштар теләйбеҙ», – тигән юлдарҙы уҡығас, уның күркәм ғүмер байрамына матур бүләк отоуына ихлас күңелдән һөйөндөк. Тоғро уҡыусыбыҙҙы юбилейы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ, ғаилә бәхете, һаулыҡ, уңыштар теләйбеҙ.\nСканвордтың ауыр булыуын иҫәпкә алып, ҡалған өс еңеүсебеҙгә редакцияның дәртләндереү бүләктәрен бирергә ҡарар иттек.\nЕңеүселәрҙе нисек билдәләүебеҙҙе беҙҙең сайттан ҡарай алаһығыҙ.\nҒөмүмән, сканворд сисеүҙә ярышыусы дуҫтарыбыҙҙың барыһына ла рәхмәт белдерәбеҙ. Гәзитебеҙ биттәрендәге башватҡыстар һеҙҙең ғаиләләрегеҙҙе үҙ-ара яҡынайтып ҡына ҡалмай, балаларығыҙҙа телебеҙгә, шәхестәребеҙгә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уята.\nКиләһе йылда ла һәммәгеҙҙе лә береһенән-береһе ҡыҙыҡлы кроссворд-сканвордтар менән һөйөндөрәсәкбеҙ. Гәзитебеҙгә яҙылыусылар араһында иң шәп башватҡыс төҙөүсегә конкурс та, башҡа ҡыҙыҡлы ярыштар ҙа иғлан итергә уйлайбыҙ. Һеҙ ҙә фекер туплай тороғоҙ, ҡәҙерле дуҫтар! Бергә булайыҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - КҮКРӘҮҘӘРЕН ТОЙОП ЗАМАНДЫҢ, ЙӘКИ БАШҠОРТ ТЕАТРЫ ТАРИХЫН КҮҘҘӘН ҮТКӘРЕП - 2019 - Мәҡәләләр\n"Күкрәүҙәрен тойоп замандың..." Рәйес Түләк яҙып ҡалдырған ошо шиғранә тамға Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры шәхестәренә лә таман ғына. Данлы-шанлы 1919 йылда башҡорт театры сәхнәгә аяҡ баҫа. Бөгөн илебеҙ уның 100 йыллығын байрам итә. Хөрмәтле милли сәнғәт усағының тарихын, режиссерҙары һәм актерҙарының ижадын барлап мәҡәләләр яҙған театр белгестәре лә бар. Кемдәр һуң улар, беҙҙең яратҡан театрыбыҙҙы ҡурсып-бәпләп, хуплап-маҡтап ижад юлына әйҙәүселәр? Режиссерҙар Вәлиулла Мортазин-Иманский, Мәкәрим Мәҙәһиев, әҙәби бүлек мөдирҙәре Әминә Аралбаева, Тамара Абросимова, театр тәнҡитсеһе Һөйөндөк Сәйетов, Өфө сәнғәт институты профессорҙары Суфия Күсемова, Галина Вербицкая, Айһылыу Сәғитова, Гөлсәсәк Саламатова, Рида Буранова, йәш театр белгестәре Ирина Шәмсетдинова, Эльвира Дәүләтбирҙина, Эльвира Әбдрәҡипова, Әлиә Мәмбәтова һәм театр уты ҡағылған башҡа йәндәр бөгөн дә арымай-талмай һәр тамашаны, һәр яңы образды сәләмләп, һөйөнсөләп тора. Ошо көндәрҙә Башҡорт театрының 100 йыллығы уңайынан нәшер ителгән тарихи-сәнғәти баҫма донъя күрҙе, уның өсөн бөгөнгө башҡорт театр белгестәре тарафынан бик күп эҙләнеүҙәр-уйланыуҙар аша өр-яңы мәҡәләләр яҙылды (китаптың яуаплы төҙөүсеһе һәм иң күп мәҡәләләр авторы Айһылыу Сәғитова менән Гөлсәсәк Саламатова). Артабанғы фекерҙәр шул яҙмаларҙан алынды.\nИң башта бер һорау ҡалҡа: "Башҡорт театры" тигән сәнғәти бейеклек ҡасан һәм кемдәр тарафынан барлыҡҡа килтерелә?\nАйһылыу Сәғитова: Милли театр тарихында тәүбашлап профессиональ актер оҫталығы дәрестәре уҡытылған театр бүлеге 1926 йылда Башҡорт музыка техникумында (хәҙерге Өфө сәнғәт училищеһы) асыла. Башҡорт театрының формалашыуына һәм үҫешенә был уҡыу йорто ифрат ҙур йоғонто яһай. Бында дүрт йыл буйы актер оҫталығы дәрестәрендә ғәмәли уйын алымдары, сәхнә теле, бейеү, ритмика, грим, музыкаль белем төшөнсәләре бирелә, донъя театры тарихы уҡытыла. Беренсе педагогтар араһында башҡорт театрына нигеҙ һалыусы Вәлиулла Мортазин-Иманский, режиссер-педагогтар Хажи Бохарский менән Мәкәрим Мәһәҙиевтарҙың эшмәкәрлеге төп урында тора.\nТәүге йылда уҡ театр бүлегендә В. Мортазин-Иманский ҡуйылышында М. Буранғоловтың "Башҡорт туйы" этнографик спектакле өҫтөндә эш башлана. Был студенттар спектакле техникумдың 25 кешелек хоры һәм симфоник оркестры башҡарыуында башҡорт халыҡ йырҙары һәм көйҙәре (И.В. Салтыков төҙөгән гармонизация һәм оркестровка) менән биҙәлеп, 1928 йылдың 2 ғинуарында Хеҙмәт һәм сәнғәт һарайында күрһәтелә. Шул ваҡыттарҙан алып "Башҡорт туйы" дәүләт театры репертуарына алына һәм оҙон-оҙаҡ йылдар буйы милли тамашасының оло һөйөүен һәм зауҡын биләй.\n1929 йылдан башлап театр бүлегенең спектаклдәре тураһында гәзит-журналдарҙа хәбәрҙәр күренә башлай, уларҙа берсә әсе тәнҡит уттары тоҡана һәм бәхәстәр ҡуба, берсә һоҡланыу һәм алҡыштар яуа, йәш актерҙарҙың нисек уйнауы, режиссерҙарҙың етди эҙләнеү-табыштары, сәхнә асыштары яҡтыртыла. Шундай уй-хистәр ҡойоно ҡуптарған постановкаларҙың береһе Ф. Шиллерҙың "Юлбаҫарҙар"ы (режиссеры Мәкәрим Мәһәҙиев). Һәр образ, һәр деталь, мизансцена, күренеш - дәүер рухын тергеҙеү буйынса ентекле эш. Әҫәр психологик яҡтан тәрән уйлы, хисле романтик спектакль булып етешә.\n1929-1930 уҡыу йылындағы тәүге сығарылыштың дипломлы 15 артисы Башҡорт драма театры труппаһына дәррәү инеп китә. Улар араһында Булат Имашев, Вәли Ғәлимов, Зәйтүнә Бикбулатова, Һәҙиә Рафиҡова, Рим Сыртланов, Фатима Нагаева, Ғәмбәрә Мансурова, Әхмәт Садиҡовтар була. Икенсе сығарылыштан килеп ҡушылған артистар - Арыҫлан Мөбәрәков, Мәхмүт Хәбибуллин, Талиға Бикташева, Әҡлимә Садиҡова, Ғабдулла Шамуҡов, Ғәйшә Абызгилдиналар... Техникум тамамлаусыларҙың бер төркөмө Баймаҡтағы икенсе Башҡорт дәүләт драма театрына, йәнә бер нисәһе Өфөләге Башҡорт дәүләт театрына эшкә алына, ҡайһы бере уҡыуын дауам итергә Мәскәүгә ебәрелә.\nМәһәҙиев менән Мортазин-Иманский икеһе бер төптән егелеп тәрбиәләгән тотош бер шәлкем сағыу драма актерҙары артабан башҡорт театр труппаһының үҙәген тәшкил итә. Йәштәр иңенә зыялылыҡ миссияһы ғүмерлек бурыс булып йөкмәтелә: улар актер ғына түгел, ә йәмәғәтсе, ойоштороусы, педагог, мәҙәни ағартыусы булып китә. Мәҫәлән, Вәли Ғәлимов техникумды тамамлағас та Өфөлә эшсе йәштәр Театрын етәкләй. Стәрлетамаҡ ҡалаһында төпләнгән Башҡорт күсмә театрын етәкләүҙе Мортазин-Иманский йәш кенә Арыҫлан Мөбәрәковҡа ышанып тапшыра. Булат Имашев техникумда уҡып йөрөгән сағында уҡ республиканың баш театрында режиссер сифатында спектаклдәр ҡуя. Беренсе һәм икенсе сығарылыштан өс кеше аҙаҡтан СССР-ҙың халыҡ артисы булып китә - улар Зәйтүнә Бикбулатова, Арыҫлан Мөбәрәков, Ғабдулла Шамуҡов. Милли сәхнә ҡото шулай барлыҡҡа килә.\nБашҡорт театры бик ҡаты заман һынауына - 1937 йылғы сәйәси репрессиялар ауына эләгә. Уның эске рухы ҡаҡшамай-емерелмәй ҡалыуы ниндәй шарттарға бәйле?\nҺөйөндөк Сәйетов: 1931 йылда уҡ ВКП(б)-ның Башҡорт өлкә комитеты бюроһы "Башҡорт милли театры үҫеше тураһында резолюция" ҡабул итә, ул Башҡорт театрындағы милли тарих һәм милли фольклор менән бәйле ижади образдарға коммунистик һәм партия органдарының емергес ябырылыуының башланғысы булып тора. Башҡорт коммунистары ойошмаһының был резолюцияһы уҙған тормош тарихын һүрәтләгән "Башмағым" комедияһына, "Башҡорт туйы" мелодрамаһына, "Ынйыҡай менән Юлдыҡай" романтик драмаһына - йәмғеһе унарлаған спектаклгә "антихудожестволы", "халтура", "идеологик зарарлылар рәтендә" тигән ҡара мөһөр баҫа. Партияның бындай текемле установкаһын - ҡарарын публицистика эләктереп тә ала, "Театрҙар гәзиттәр кеүек үҫешергә тейеш", тиешеп лаф ора.\n...Фажиғәле 1937 йыл башҡорт милли театрының бөтә идея-эстетик нигеҙҙәрен һәм художестволы ысулдарын ҡаты тәнҡит утына ала һәм бигерәк тә социаль-тарихи драмаларҙың художество йөкмәткеһе өсөн ҡан-йән менән түләргә мәжбүр итә. Һәм был дәһшәтле тәнҡит уғата ныҡ "дәлилле" була: милли тарих, традицион мәҙәниәт рухи байлығына таянып, сәнғәттә героик теманы күтәреүсе драматургтар һәм режиссерҙар атылыр алдынан йәки концлагерға оҙатылырҙан алда граждандар язаһына дусар ителә. Власть әһелдәре "Юлдыҡай менән Ынйыҡай" драмаһының авторы шағир Хәбибулла Ғәбитов өҫтөнән тап шундай суд ойоштора. Эшафотҡа алып барып атыр алдынан уны майҙан уртаһына ҡуйып халыҡ алдында тәүбә итергә, яҙғандарынан ваз кисеп, баш тартырға мәжбүр итәләр. Коммунистик тәнҡит ана шулай 1917 йылдан ары - быуат аръяғына киткән, тарих төпкөлөнә боролған милли героик темаларҙы күтәргән спектаклдәрҙе туҡтауһыҙ "утҡа тота". Рус кинематографының бөйөк режиссеры Я.А. Протазановтың үҙе төшөргән "Салауат Юлаев" фильмында (1939) актерҙар менән эшләүҙән ни өсөн бөтөнләй ситләштерелеүе хаҡында баш ватмай ғына, барыбер бер һорауҙы күтәрге килә: Арыҫлан Мөбәрәковтың кинокартинала төп ролде нисек башҡарыуы актерҙың театрҙағы спектаклдә уйнауының сағылышы түгелме икән? Арыҫлан Мөбәрәков ғәжәп сағыу актер эше менән үҙен илгә танытҡан һәм бөгөн дә тамашасыны һоҡландырған "Салауат Юлаев" кинофильмы беҙҙең театрҙы вульгарлыҡта ғәйепләгән тәнҡитте бөтөнләй кире ҡаға.\n1937 йылдың аҙағында һәм 1938 йылдың башында етемһерәп ҡалған театрҙа художество етәксеһе менән директор урынын биләгән Арыҫлан Мөбәрәков художество ижади эш планын төҙөй һәм труппа алдында башҡорт яҙыусыларының ижади тәҡдимдәрен иғлан итә. Репертуарҙа Б. Бикбай менән Ғ. Сәләмдең "Салауат"ы, М. Ғафуриҙың повесы буйынса Ғ.Әмири менән В.Ғәлимов инсценировкаһы буйынса ҡуйылған "Ҡара йөҙҙәр"е, М. Буранғоловтың "Гөлсәсәк" ("Башҡорт туйы"нан автор варианты) спектаклдәре тора. Ни өсөн был йүнәлештә эште дауам итеүен Арыҫлан Мөбәрәков былай аңлата: "соцреализм сәнғәтендә иҫке темаларҙың, хатта иҫке пьесаларҙың төп идеяһы коммунистик идеалдың барлыҡҡа килеүенең бер моменты тип ҡарала. Совет театры художестволы образ-шәхестең характерын, психологияһын перспективала-киләсәктә буласаҡ революцион эшсе-крәҫтиәндәрҙең героик характеры итеп күрһәтә".\nӘ донъяла Бөйөк Ватан һуғышы бара, һәм кешеләр хеҙмәт батырлығына тиң героик хәрби ҡыйыулыҡ өлгөләргә мохтаж, кешеләр ил ҡаһармандары рухына һыуһаған. Сталин иптәш үҙе, бөтә халыҡты дәррәү күтәрерлек патриотизм ҡөҙрәтен эҙләп, үткән тарихтың арҙаҡлы полководецтары исеменә-иҫтәлегенә мөрәжәғәт итә. "Бөйөк остаз һәм юлбашсы"нан үрнәк алып, Башҡорт академия драма театры әлеге лә баяғы яманат тағылған әҫәрҙе - Б.Бикбайҙың "Салауат"ын ҡабатлап ҡуя һәм бөтә һуғыш осоро буйына уйнап йөрөй, 1945 йылда ҮК-тың "Башҡорт партия организацияһында агитацион-пропаганда эшен яҡшыртыу хәле һәм саралары" тигән ҡарарын үтәр өсөн ВКП(б)-ның Башҡорт өлкә комитеты тыйыу һалып ҡуйғансы спектакль сәхнәнән төшмәй.\nВ.Ғ. Ғәлимов менән Арыҫлан Мөбәрәков режиссураһында ҡуйылған һәм төп ролдәрҙе һуңғы актер менән Ғөбәйҙулла Яҡупов башҡарған спектакль - М. Буранғоловтың "Иҙеүкәй менән Мораҙым" трагедияһы буйынса спектаклдә лә сағыу антифашистик пафос ярылып ята. Спектакль монгол-татар яуына башҡорт халҡының ҡаһармандарса ҡаршы тороуын бик асыҡ һүрәтләй. Ләкин 1946 йылда коммунистик партия ҡарары уға "хандар, батшалар, вельможалар тормошон идеаллаштыра" тигән иҫке ярлыҡ тағып, был пьеса ла оҙаҡ йылдарға сәхнәнән ҡыр тибелә...\n...Мәскәүҙәге 1940 йылда уҡ уйланған һәм Бөйөк Ватан һуғышы башланыу сәбәпле алға күсерелгән художестволы смотр - әҙәбиәт һәм сәнғәт декадаһында күрһәтерлек репертуар 1950-1951 йй. театр миҙгелендә яҡынса билдәле була. Мәҫәлән, унда Баязит Бикбайҙың "Салауат" драмаһының ике варианты ла ҡарала, икеһе лә һыҙып ташлана. Тәүге исемлектә булған өс спектакль генә Мәскәүгә барып етә. Былар: "Отелло", "Ваня ағай" һәм "Яңғыҙ ҡайын" (М.Кәрим драмаһын Р.Фәйзи Арыҫлан Мөбәрәковтың художестволы етәкселегендә сәхнәләштерә). "Салауат"ты алмаштырғас, килеп ҡушылған "Ҡара йөҙҙәр" менән бергә ошо өс спектакль киң йәмәғәтселектең һәм профессионалдарҙың фекерен, Мәскәү режиссерҙары, сәхнә рәссамдары, композиторҙарҙың тәҡдим-консультацияларын аласаҡ, тейешле һәм кәрәкле тәнҡит-төҙәтмә һүҙҙәрен ишетәсәк. Иллә мәгәр иң юғары ҡаҙаныштарҙың береһе шул: Арыҫлан Мөбәрәковтың Отелло һәм Войницкий ролдәре һүрәтләнгән шәхси афишаларҙы был йылдарҙағы публика алҡыштарға күмәсәк.\nБашҡорт театрының яҡты юлы режиссер Шәүрә Мортазина эшмәкәрлеге менән бәйле. Уның шәхесе көл аҫтындағы ҡуҙҙан терелгән утты хәтерләтә. Театр утын дөрләтеү - Шәүрә Муса ҡыҙы өсөн илаһи бурыс булғанмы?\nАйһылыу Сәғитова: 1948 йылда, ГИТИС тамамлағас та, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрында яңы башлап эшләүсе режиссер Шәүрә Мортазина килә. Яҙмыш ҡушыуы тап шулай: ул театрға нигеҙ һалған шәхес Вәлиулла Мортазин-Иманскийҙың фамилиялаш аҙашы, уның кеүек үк ҡанлы 30-сы йылдарҙа репрессия ҡорбаны булған легендар башҡорт полководецы Муса Мортазиндың ҡыҙы, ул Бөйөк Ватан һуғышынан һуңғы ауыр йылдарҙа башҡорт театрын яңырыу юлына сығарыусы кеше була. Уның ижады актер театрынан режиссер театрына, традицион-ҡәҙимге театрҙан донъяны яңыса яҡтыртыу алымдарына ҡоролған фәлсәфәүи театрға ныҡлы күпер һала. Башҡорт сәхнәһенә режиссер театры принциптарын күсереп, илдәге театр ҡанундарының иң алдынғы ысулдарына таянып, Шәүрә Мортазина художестволы яҡтан бөтөн һәм тулы ҡанлы спектаклдәр ҡуйыуға өлгәшә, образдарҙың тормошсан асылыуын, мизансценаларҙың психологик шартлылыҡҡа тура килеүен, актер кисерештәренең ысынбарлыҡҡа яҡын булыуын алға ҡуя. Донъя, рус, башҡорт һәм башҡа милли репертуарҙа үҙҙәренең сәхнә йәшәйешен тапҡан профессиональ актерҙарҙың тотош бер быуыны тап Шәүрә Мортазина ҡуйған постановкаларҙа үҫеп сыға.\n"Башҡорт театрын күтәрергә кәрәк" - Шәүрәнең күңеленә бала сағынан һеңгән атаһының ошо һүҙҙәре уны институт тамамлағас та Өфөгә алып килә. Йәш режиссер ҡыҙ эш башлаған осор айырыуса ауыр һәм ҡатмарлы була, сөнки репрессиялар дауылы башҡорт театрын нигеҙләгән һәм етәкләгән ижади көстәрҙе ҡырып алып, яҡты донъянан юҡ иткән, аслы-туҡлы һуғыш һәм һуғыштан һуңғы йылдар ыҙалары башҡорт театрының үҫешендәге бер бөтөн юлды юйған, етмәһә, һәр ҡайҙа көсөргәнешле ҡурҡыу тулы шомло атмосфера хөкөм һөрә. Спектаклдәрҙе режиссерлыҡ эшенә бер аҙ барымы булған актерҙар ҡуя. Баш ҡалала бына тигән махсус белем алған режиссерҙың труппаға килеүе театрҙа ҙур һөйөнөс һәм өмөт уята. ...Шәүрә Мортазина Башҡорт театры сәхнәһендә 1972 йылға хәтле эшләү дәүерендә йәмғеһе илленән ашыу спектакль сығара, театрҙың бығаса күрелмәгән ижади мөмкинлектәрен аса, ул республиканың мәҙәни һәм сәнғәти күгендә генә түгел, бөтә Советтар илендә яңы заман сәнғәт усағының өлгөһө булып таныла. Шәүрә Муса ҡыҙы шулай уҡ бик һәләтле педагог була. 1964 йылдан 1966 йылға саҡлы ул Өфө сәнғәт училищеһында уҡыта, ә 1968 йылдан 1970 йылға ҡәҙәр күптән түгел генә асылған Өфө дәүләт сәнғәт институтының режиссура һәм актер оҫталығы кафедраһын етәкләй.\nДраматургияла Шәүрә Мортазина һәр ваҡыт Чеховса интонацияларҙы эҙләй, ҡайғыларҙан талсыҡҡан күңелде, кәмһетелгән рухтың һыҙланыуын, ҡыйралған бәхет аяныстарын, кешенең үҙ-үҙе һәм башҡалар алдында бурыслы тойоуын күрергә теләй. Академия театрында сирек быуат фиҙаҡәр хеҙмәт итеп, ижади емешле осороноң иң юғары нөктәһенә еткән ваҡытта ул театрҙы ҡалдырырға мәжбүр була. Мортазинаны үҙе "тыуҙырған" геройҙарының яҙмышы көтөп тора. Театрҙа сағыу, ярҙан ярға тулышып аҡҡан ташҡын кеүек ижади эпоха башлана, һәм был яңы дәүерҙең ҡояшын ҡалҡытыусы, яңы театрға нигеҙ һалыусы, актер театрынан режиссер театрына ныҡлы күпер ҡороусы шәхестең исеме һәр кемгә билдәле, ул - РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, РСФСР-ҙың К.С. Станиславский исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты, бөйөк башҡорт ҡаһарманы Муса Лут улы Мортазиндың ғәзиз балаһы, башҡорт режиссеры Шәүрә Муса ҡыҙы Мортазина.\nи Бай һәм күпҡырлы ижади даръяла - Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ орденлы Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының тарихында - ифрат тәрән йөкмәткеле, мауыҡтырғыс ваҡиғаларҙан хасил булған бер сағыу дәүернамә бар. Был сәхифә 1959 йылда А.В. Луначарский исемендәге (ГИТИС) дәүләт театр институтының башҡорт студияһын тамамлап, театр труппаһына килеп ҡушылған йәштәр - тотош бер быуын актерҙарҙың эшмәкәрлеге менән бәйле. Ошо йәш ағым бик затлы һәм йәнле булып сыға, хатта шул ҡушылдыҡтың ижади шәхсәнлегенә, сәнғәти эҙләнеүҙәренә һәм табыштарына нигеҙләнеп, артабанғы ике тиҫтә ярым йыл эсендә милли сәхнәнең художество йөҙө яңыса балҡый.\nСуфия Күсемова: Бөгөн был быуынды юғары баһалап, ихтирам менән "урта быуын" йәки "гитиссылар" тип йөрөтәләр. Киң ҡолас асып, атайҙарса хәстәрлек менән ҡаршы ала театр студия йәштәрен. Бындағы актерҙарҙың маһирлығы һоҡланғыс һәм көслө була. Сәхнәнән төшмәй уйнаусы А.Мөбәрәков, З.Бикбулатова, Ә.Зөбәйеров, Ғ.Ҡарамышев, Х.Бохарский, Т.Рәшитова, Р.Янбулатова, Ғ.Туҡаев, Р.Сыртлановтар... Ҙур тормош тәжрибәһе булған, сәхнә уйыны тылсымдарын, милли характерҙы сағылдырыу үҙенсәлектәрен, телмәр вәзене нескәлектәрен яҡшы белгән өлкән дуҫтарынан гитиссылар һабаҡ ала. Айырыуса шуныһы мөһим, йәштәрҙәге актерлыҡ һәләтен һәр яҡлап күркәм итеп аса алырҙай ҡыҙыҡлы заманса фекерле, милли ерлектә нығынған режиссураны таба улар театрҙа. Үҙ сиратында гитиссыларҙың ҡайтыуы театрға "яңырыу һулышы өрә", репертуар "йәшәрә", идея-тематик ҡарашы киңәйә, дөйөм сәхнәүи уйын кимәле яҡшыра, сценала актер ансамбле нығына һәм ижади коллективтың башҡа бик күп тарафтары ыңғай үҙгәрештәр кисерә. Гитиссылар академик милли театр сәнғәтенең иң һәйбәт традицияларын һаҡлай, арттыра бара.\nАйһылыу Сәғитова: Ул гитиссылар - Гөлли Мөбәрәкова, Илшат Йомағолов, Шамил Рәхмәтуллин, Муллаян Сөйәрғолов, Роза Кәримова, Хәмит Яруллин, Зинира Атнабаева, Әмир Абдразаҡов, Марат Солтанов, Физә Латипова, Фәрдүнә Ҡасимова, Гүзәл менән Хәкимйән Сәғитовтар һәм башҡалар була. Артабан уларҙың һәр ҡайһыһы башҡорт театры үҫешенә үҙенең тос ҡабатланмаҫ өлөшөн индерәсәк. Был көслө һәм теремек динамикалы быуын бер нисә тиҫтә йылдар буйы милли сәхнәнең йөҙөн билдәләйәсәк. Уларҙың ижады менән башҡорт театрының яңы дәүере - үҫеш баҫҡыстары асыла.\nБашҡорт академия драма театры тарихын яҡтыртып торған йондоҙҙар араһында фильмдарға, романдарға лайыҡ легендар шәхестәр бар. Айырыуса ҡатмарлы дәүер тулҡындары уларҙы бик ныҡ күтәргән һәм упҡынға бәргән. Уларҙы иҫкә алғанда кемдәрҙең исеме телгә килә?\nҺөйөндөк Сәйетов: 1937 йылдың 5 октябрендә дәүләт именлеге органдары сираттағы ултырышта башҡорт актеры һәм режиссеры Булат Имашевтың серле тормош юлына иғтибар йүнәлтә... Быға тиклем, сентябрь айы буйы бында театрҙың күренекле исемдәре яңғырай: Вәлиулла Мортазин, Мәкәрим Мәһәҙиев, Маһибәҙәр Йосопова, Ғәлләм Саттаров, Рәфҡәт Фәйзуллин... Уларҙы шунда уҡ, йыйылыштан уҡ НКВД хеҙмәткәрҙәре ҡулға ала... Ғәҙел һәм барыһы ла көн кеүек асыҡ: был кешеләр совет театрына 1917 йылғы революцияға тиклемге, әллә ҡасанғы иҫке театрҙан килеп ингән, тимәк, улар советтарға ҡаршы. Ләкин Булат Имашев? Кисәге ярлы-ялпы балаһы, бөгөнгө күңелсәк берғатлы егет - унда ниндәй буржуйлыҡ булыуы мөмкин? Яҡты, изгелекле, тормошто яратҡан Булат Имашев - ул ниндәй дошман булһын?\nТынды ҡурырлыҡ зәһәр тынлыҡта һәр кем башында ошо һорауҙар ғына ҡайнаны, әрнеүле һиҙенеүҙәрҙән тынлыҡ тамам тонсоҡторғос булып китте. Һәм кинәт дөйөм ләм-мим телһеҙ ҡалыуҙы йыртып ҡаты тауыш сыңланы: - Булат Имашев? Ул нишләп халыҡ дошманы булһын? Ул - бушаҡ бәйләнгән итәктәрҙең дошманы.\nКешеләр бер юлы гөр итеп көлөп ебәрҙе, һәм дәһшәтле һорау үҙенән-үҙе ябылды. Публика һәр заманда бик "татлы" булған теманы "сәйнәргә" тотондо - кешенең әхлаҡи йөҙө: "Нисәмә йыл буйы режиссер Булат Имашевтың яғынан көнкүрештә боҙоҡлоҡ һәм күп бисәлек факттары булды һәм дауам итә". Йыйылыш ҡаш емереп уны тикшерҙе, әммә ләкин үҙенең һөйөклө кешеләре хаҡына Булат Имашев фажиғәнән ҡотолоп ҡалды...\n...Мөхәббәт уның бөтә булмышын биләгәйне шул. Һәр күҙәнәгендә байрам итеп, һөрән һалып йәшәне һөйөү ләззәте. Театрҙа былай ҙа бөтә нәмә күҙ алдында, ә Булат Имашевтың тормош ваҡиғалары бөтә республикаға һөйөнсөләнде. Уны ҡарауыллап йөрөп, мөхәббәт яландарында тоттолар. Уның хаттары ҡулдан-ҡулға йөрөп уҡылды, һәм бөтә кеше афоризмға әйләнгән сихри юлдарҙы яттан ҡабатланы.\nУл - актер, драма һәм музыка театры режиссеры, театр педагогы һәм театр эшен ойоштороусы. Һәм ул һәр бер өлкәлә ғәләмәт уңышлы, ырамлы эшләгән булдыҡлы зат.\nӘле иҫән сағында уҡ, бөтөнләй йәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, Булат Имашев теләһә кемдән түгел, ә башҡорт театрына нигеҙ һалыусылар ауыҙынан үҙе хаҡында "милли сәхнәнең баш актеры" тигән һүҙҙәрҙе ишетә. Ун алты йәшендә ул Ырымбурҙағы һәүәҫкәр театрҙа Гамлетты уйнай һәм, Ырымбур БИНО-һындағы (Башҡорт халыҡ мәғарифы институты) өлкән дуҫы, милли сәхнәнең буласаҡ данлыҡлы актрисаһы Таңһылыу Рәшитованың иҫтәлеге буйынса, үҙенең "иҫ киткес бирелеп-онотолоп уйнауын күрһәтә, әйтерһең дә, уға театр ене ҡағылғандай, шашып-ярһып уйнай". Ә ун-ун ике йыл үтеүгә инде Өфөлә милли театр сәхнәһендә, донъя һәм рус драматургияһы менән бергә тәүге башҡорт театраль әҙәбиәтенең күренекле әҫәрҙәрен дә туплаған классика репертуарынан бер нисә ролде уйнап, "Башҡорт театры Качаловы" тигән маҡтаулы исемгә төрөнә.\nУл үҙ ижад юлын бик иртә башлай шул һәм иртә үлә, был да уның легендар исеменә серле тамғалар өҫтәй. Үлер алдынан уға 38 йәш тула. Ни бары 38, шуларҙың ун һигеҙен ул профессиональ сәнғәткә биргән. Һәм был йылдар оҙон ғүмерле өс кешегә етерлек хеҙмәт емештәрен үҙенә һыйҙырған. Булат Имашевта - яҙмыш, музаны һайлағандарға оҡшаш тәҡдир, бындай юлды бөгөн "йондоҙ атылыуы" тип нарыҡларҙар ине; әйткәндәй, үҙенең һәләтлектәре менән ул тотош бер йондоҙлоҡҡа торошло.\n...Булат Имашевтың ғүмере аңлайышһыҙ бер осраҡ булып, 1946 йылдың ғинуар айында өҙөлә. Уның "Мәргән" спектаклендәгесә, сәхнә тултырып, осоп йөрөп мәргән батырҙы уйнаған һөйкөмлө һәм аҡыллы башҡорт егетен бер күргән кешеләр уны ғүмере буйы онота алмай, хәтерендә һаҡлай.\nи Бөгөнгө театрҙа режиссура үҙенсәлектәре ниҙә? Айрат Абушахмановтың яңы режиссерлыҡ эше - Гүзәл Яхинаның "Зөләйха күҙҙәрен аса" романынан Ярослава Пулинович инсценировкаһы буйынса спектакль. Был әҫәр ысын мәғәнәһендә быйыл йөҙ йыллығын билдәләгән Башҡорт академия театры дәрәжәһенә лайыҡлы һәм уның эске рухы, образдар саялығы ярылып ята торған сәнғәти көҙгөһө, тип әйтергә мөмкинме? Рида Буранова: Айрат Абушахманов, моғайын, бөгөнгө башҡорт театрының Рәсәйҙә иң билдәле режиссерылыр. Һәр хәлдә, Башҡорт академия драма театрының "Кәкүк ояһы өҫтөнән осҡанда" һәм "Ҡара йөҙҙәр" спектаклдәре менән ул "Алтын битлек"тең республикала берҙән-бер номинанты. Ул үҙенең йәки башҡаларҙың спектаклдәре буйынса һөйләргә ярата, артистарҙың эшенә һоҡлана йәки аптырана, театр хаҡында фәлсәфәүи йәки шаян-ғибрәти хәбәрҙәргә төшөп китә. Бер заман ул үҙе бик яратҡан Питер Брукты телгә алды: "Театр хаҡында мин бер ауыҙ һүҙ менән әйтә алам, ләкин әгәр ҙә мине туҡтатмаһағыҙ, мин инде мәңге туҡтамай һөйләйәсәкмен". Башҡортостандың халыҡ артисы Әхтәм Абушахмановтың улы Башҡорт драма театрында, уның сәхнә ҡоролмалары араһында йөрөп үҫә. Уның профессиональ юлы Өфө дәүләт сәнғәт институтында билдәле режиссер Рифҡәт Исрафилов курсында уҡыуҙан һәм туған театры сәхнәһендәге тәүге ролдәренән башланыуы һис ғәжәп түгел. Аҙаҡ - ГИТИС-тың режиссер факультеты.\n...Абушахманов проза әҫәре менән айырыуса уңышлы эшләй, "Ҡара йөҙҙәр" , "Кәкүк ояһы өҫтөнән осҡанда", "Зөләйха күҙҙәрен аса" уның иң яҡшы спектаклдәре булып ҡала. Материал ни хәтлем ҙур күләмле булған һайын, режиссер шул тиклем иркен сумып, ҡыйыу эшләй.\n"Руди - never off…" (2012 йыл) спектакле - Абушахманов үҙе автор булараҡ сығыш яһаған берҙән-бер хеҙмәте. Бындай исемле пьеса юҡ, һәм спектакль Рудольф Нуриев яҙмышын сәхнәүи өйрәнеү-төшөнөү кеүек булып сыға. Репетициялар башлар алдынан актерҙар ҡала буйлап камера менән йөрөп, үтеп барыусы кешеләрҙе туҡтата һәм бер генә һорау бирә: "Ә һеҙ Рудольф Нуриевты беләһегеҙме?" Өфө халҡының яуаптары спектаклгә ингән, һәм сәхнәлә ҡуйылған экрандан күренә. Яңы ижади асыштар зарурлығы режиссерҙы Олжас Жанайдаровтың 1930 йылдарҙағы Ҡаҙағстандағы йотто һүрәтләгән пьесаһы буйынса "Джут" драмаһына алып килә. Театрҙың баш рәссамы Альберт Нестеровтың, Айрат Абушахмановтың тәйән ижади арҡадашының эше йәнә көн ҡаҙағына һуҡҡан теүәллеге менән ғәжәпкә ҡалдырҙы.\nПровинциализм-төпкөллөк тойғоһон еңергә - амбициоз-ынтымат рәссамдың иң төп маҡсаттарының береһе был. Ул бөтә көсөн һалып Башҡорт академия драма театрын традицион милли театр сиктәренән сығармаҡ була. Заман театрының үҫеш тенденцияһын - ынтылыш-йүнәлештәрен бик иғтибарлап күҙәтеп бара, һәр төрлө бөтә Рәсәй йә Халыҡ-ара режиссер лабораторияларында ҡатнаша, форумдарға һәм фестивалдәргә йыш йөрөй. Ул эшләүҙән, үҫештән туҡтамай, башҡорт режиссерын постановкалар ҡуйырға әленән-әле Татарстан, Ҡаҙағстан һәм башҡа региондар саҡырып тора. Уның спектаклдәренең традицион нигеҙенә заманса театр элементтары уңышлы ҡатлана. Хәтерҙә, бынан ун йыл әүәл Абушахманов былай тине: "Мине спектаклдәремә ҡарап таныуҙарын теләмәйем. Улар төрлө булырға тейеш. Мин ҡабатланмаҫҡа тырышасаҡмын". Был яҙатайым ғына һүҙ "Кәкүк ояһы өҫтөнән осҡанда" репетицияһы мәлендә генә әйтеп ысҡындырған фраза режиссерҙың үҙенә биргән иң теүәл характеристика-ҡылыҡһырламаһы булып сыҡты. Ул үҙен әүәләнеп-бешегеп бөткән, тамам эш мәнеһен белеп бөтөп, нығына ултырған тәртипкә ултырған режиссер почергы булған ижади шәхес, тип һанамай, өҙлөкһөҙ эҙләнеүҙәр үҙен эҙләүҙәр, үҙ геройын һәм стилен юллауҙы дауам итә.\nТеатр белгестәре һәм күҙәтеүселәре өсөн М.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры спектаклдәре, актерҙары, режиссерҙары һәр ваҡыт ифрат ҡыҙыҡлы, мәғәнәле асыштар донъяһы. Театрҙың йөҙ йыллығы уңайынан улар ҙур күләмле тарихи-эҙләнеү китабы яҙып бүләк итте, башҡорт һәм рус телдәрендә донъя күргән баҫманың әһәмиәте бик ҙур: ул милли театрға тәрән хөрмәт, аяулы һәм хәстәрле, өмөтлө һәм мөхәббәтле ҡараш менән яҙылған. Башҡортостан театр белгестәренең мәҡәләләрен руссанан башҡортсаға ауҙарған мәлдә мин дә уларҙың тәрән кисерештәрен, ихлас тулҡынланыуын асыҡ һиҙҙем. Бер ҡасан да бер кем дә күрмәгән шәхси фотолар, архив һәм музей документтары, иҫтәлектәр, мәҡәләләр тупланмаһы - Башҡортостан Республикаһы сәнғәтенең йөҙөк ҡашы булған оло театрға юбилей бүләге генә түгел, мөҡәддәс ижад йорто хаҡында бөтә халыҡҡа бәйән итеүсе йылъяҙма ла ул.\nЯҙылған: 02.12.19 | Ҡаралған: 359


Өрәк тип ҡурҡтым...\n2 Ғинуар , 17:10\n”Өрәктәргә һунар итеүселәр” киноһын ҡарағандан һуң, миңә – 9 йәшлек малайға бөтә ерҙә лә өрәктәр күҙгә күренә башланы. Мин ялан-дала малайы. Әсәйемдең бер туған ҡустыһы урманлы яҡта йәшәй ине. Мин ағайыма ҡунаҡҡа барһам, ауылдан ситкә сығырға ныҡ ҡурҡа инем. Ағас араһындағы төрлө януарҙар мине тотоп ашарға әҙер һымаҡ тойола ине.\nБер мәл ағайым мине күрше ауылға алып китте. Көтөүсе булып эшләгәнгә күрә, уның аты ла бар. Ағас тәгәрмәсле арбаға йәш үлән сабып һалып ултырып ун километр алыҫлыҡтағы күрше ауылға юлландыҡ. Юл ҡалын урман аша үтә. Ҡайынлыҡ һәм ҡарағайлыҡ. Барғанда ятып барҙым. Шул хәтлем күңелле булды. Ҡайтырға инде эңер төшөп килгәндә юлға сыҡтыҡ. Мин ағайымды, ат төндә күрә аламы, ҡайҙа беҙҙең фарҙар, тип маҙаһыҙлай башланым. Ҡурҡма, ат өйөнә юл таба ул, тип тынысландырырға тырышты ағайым. Тик мин аҙашыуҙан түгел, төнгө урмандан ҡурҡам бит, ә шөрләүем тураһында – ләм-мим. Телевизор ҡарағанда шул ҡара урмандан төрлө ен-пәрейҙәр килеп сыға торған ине. Ә мин алдан әйткәнемсә дала балаһы инем.\nҠайтҡанда ятманым, тик ултырып ҡына барҙым. Ағайым алға ҡарап барғас, арҡаға һөжүм итеп ҡуймаһындар тип, мин артҡа боролоп ултырҙым. Өф иткәндәй ҙә ел юҡ. Бара торғас ҡарағайлыҡты үтә башланыҡ. Мәңге йәшел ағас ботаҡтары ҡояш нурҙарын үткәрмәгәс үлән юҡ. Унда-бында ҡырмыҫҡа иләүҙәре генә тороп ҡала. Йығылған ағастарҙың ботаҡтары мәскәй әбейҙең ҡулдары кеүек. Ана тотам, бына тотам тигән кеүек тойола миңә. Шул мәл янымдан ғына ярты метр киңлектәге түңәрәк өрәк осоп китте. Тыным ҡыҫылды, маңлайымдан һалҡын тир бәреп сыҡты... Кинолағы кеүек ҡысҡырырға кәрәк, тип уйлаһам да, йөрәк шөрләй. Бына икенсеһе лә осоп китте. Тағы берәү, икәү... Был өрәктәр ояһылыр ул, тигән уй йүгерҙе баштан. Бөтә көсөмде йыйып ағайым янына боролорға булдым һәм...Ни күҙем менән күрәм: ул өрәктәр ағайымдың ауыҙынан сығып тора икән. Тәмәке тартып килгән бит был. Ә ел булмағас төтөн таралмай, өрәктәр кеүек осҡан янымдан. Был турала ауылға ҡайтҡас ҡына һөйләнем ағайыма. Ул минән рәхәтләнеп көлдө инде. Ҡурҡанға ҡуш күренә тине лә үҙе менән булған ике хәлде һөйләп ишеттерҙе.\nБер мәл ағайыма эш буйынса икенсе ауылға барырға кәрәк булған. Эңер ҡуйырып, төн дә еткән. Арбала кинәнеп ултырып китеп барған ағайым арттан берәүҙең үҙен күҙәтеп килгәнен тоя. Кинәт кенә боролһа, башһыҙ бер мал килә, ти. Ағайым ҡурҡышынан атын ҡыуалай башлаған. Ләкин теге башһыҙ нимәкәй бынан оҙаҡ ҡына ҡалмай килгән, ти. Күҙгә күренгәндер, тип иртән кире шул юл менән ҡайтып килһә, башы ҡара, кәүҙәһе аҡ быҙау быға мөңрәп тороп калған икән.\nБыныһы ла төндә булған хәл. Урау булһа ла юл яҡшы, тип халыҡ мәҡәле әйтһә лә, ағайым тура һаҙлыҡ аша сығырға булған. Арбаһының тәгәрмәстәре бысраҡты иҙгеләй. Инде сығып еттем тигәндә генә берәү сыбыртҡы менән ағайҙың арҡаһына берҙе тартып ебәрмәһенме, әй! Йәһәт кенә артҡа ҡарай –бер кем дә юҡ. Бер нисә секундтан тағын берҙе шып итеп ҡалды, ти. Ағайым шөрләй төшә, атын шәберәк ҡыуалай башлай. Ат тиҙлеген арттырған һайын теге нәмә шәберәк һуға икән. Ағайым, түҙмәй, арбаһынан һикереп төшкән. Ҡараһа, арбаһының артҡы тәгәрмәсенә буйтым оҙон сыбыҡ уралған икән. Был ситтә ултырғас, сыбыҡ тәгәрмәс әйләнеп сыҡҡан һайын арҡаһына һуғып ебәргән булған.\nКүп йылдар үтте инде. Хәҙер мин дә бер сирек быуат ҙур ҡалала торам, ләкин шул мәлдәге мажаралы баласаҡ һәр саҡ иҫемдә.


Башҡорт йәштәре хәрәкәте тарихының тәүге осоро (1901–1917 йылдар) » Архив газеты "Йәшлек"\nБашҡорт йәштәре хәрәкәте тарихының тәүге осоро (1901–1917 йылдар) Башҡортостан\nБилдәле булыуынса, ХIХ быуат ахырына Рәсәй империяһы халҡының 40 процентҡа яҡынын үҫмерҙәр һәм йәштәр тәшкил иткән. Илдәге ихтилалдар Беренсе бөтә донъя һәм Граждандар һуғыштары халыҡ һанында балалар, үҫмерҙәр һәм йәштәрҙең өлөшөн арттырып ҡына ҡалмай, ә унан да бигерәк уларҙың ижтимағи, йәмғиәүи әүҙемлегенә булышлыҡ итә. Был – тарихи тәүсығанаҡтар, ҡәтғи дәлилдәр менән раҫланған факт.\n1920 йылдың авгусындағы халыҡ һанын иҫәпкә алыу мәғлүмәттәренә ҡараһаҡ (1897 йылғы беренсе Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдары беҙ тикшергән осор өсөн ҡулайлы түгел – тарих бигерәк тиҙ үҙгәргән ул заманда), Иҙел (Волга) буйы төбәгендә, Вятка губернаһын индереп иҫәпләгәндә, 19 миллион кеше йәшәгән, ә Көньяҡ Урал төбәгендә, Аҡтүбә һәм Ҡустанай губерналарын индереп иҫәпләһәк, 6 миллионға яҡын халыҡ булған. 25 миллион тиерлек кешенең 4 миллиондан ашыуын ижтимағи-сәйәси эшмәкәрлеккә һәләтле 15 йәштән 24 йәшкәсә егеттәр һәм ҡыҙҙар (бөтә халыҡтың 16,3 проценты) тәшкил иткән.\n1920 йылда Башҡорт автономиялы совет социалистик республикаһында («Кесе Башҡортостан» тип тә аталған ул заманда) 1,1 миллионға яҡын кеше йәшәгән. Башҡорттар 372 мең (36,8 процент), урыҫтар 341 мең (33,8), татарҙар 187 мең (18,5) кеше булған. Күрше Өфө губернаһында 2 миллиондан ашыу халыҡтың 807 меңе – башҡорт (40,1 процент), 794 меңе – урыҫ (39,4), 104 меңе – татар (5,2). 15 йәштән 24 йәшкәсә йәш-елкенсәк Башҡорт АССР-ында – 153 меңдән ашыу (15,1 процент), Өфө губернаһында 265 меңдән ашыу (13,1) иҫәпләнгән. Бында 18 йәштән алып ир-егеттәрҙең Ҡыҙыл һәм аҡ армиялар сафтарында фронттарҙа булыуын да иҫтә тоторға кәрәк. Мәҫәлән, Башҡорт АССР-ында 10 – 19 йәштәге балалар һәм үҫмерҙәр 246735 кеше һаналған (бөтә халыҡтың 25 проценты тиерлек), ә бына 20 – 24 йәштәгеләр ни бары 49892 (4,5 процент) булған.\nБашҡорт йәштәре, башҡа төрки-мосолман халыҡтары йәштәре кеүек, күренекле милли мәғрифәтселәр (М. Аҡмулла, М. Өмөтбаев, С. Яҡшығолов, Ш. Тамъян, Р. Фәхретдинов) йоғонтоһонда үҙ аллы хәрәкәткә килә. Бында бигерәк тә йәҙитселәрҙең (З. Рәсүлев, З. Камали һ. б.) роле ҙур. Үткән быуат башында «Хөсәйениә», «Рәсүлиә», «Мөхәмәҙиә», һуңыраҡ «Ғәлиә» мәҙрәсәләре, йәҙитселек, алдынғы мәҙәниәт һәм аң-белем усаҡтары булараҡ, уҡыусы йәштәр хәрәкәтенең үҙәктәренә әүерелә. Башҡорт милли хәрәкәте лидерҙарының һәм уның әүҙем ағзаларының Башҡорт АССР-ы етәкселәренең, милли зыялыларының күпселеге революцияға тиклем ошо үҙәктәрҙә тәүге ижтимағи-сәйәси аҙымдар яһаған.\nБашҡорт йәштәре хәрәкәтен иң тәүге ойоштороусыларҙың береһе, башҡорт милли хәрәкәтенең әүҙем ағзаһы, һуңынан Башҡорт АССР-ының күренекле йәмәғәт һәм дәүләт эшмәкәре Нуриәғзәм Таһиров (1888 – 1937), Троицкиҙа «Рәсүлиә» мәҙрәсәһендә уҡыған ваҡытында уҡ (1906 йылдан башлап) башҡорт, ҡаҙаҡ, татар, типтәр шәкерттәрен мәҙәни-мәғрифәт түңәрәккә ойоштороп, әүҙем эш алып барған. Бер йылдан һуң ошонда уҡ буласаҡ шағир һәм фәйләсуф, башҡорт милли хәрәкәтенең күренекле йәш эшмәкәре Ғәбделхәй Иркәбаев (1893 – 1919) шәкерттәр ойошмаһының эшендә ҡатнаша башлай. 1917 йылдың декабрендә ул әле генә үҙе менән дуҫлашып алған Шәйехзада Бабичҡа, Троицкиҙа уҡып йөрөгән заманда Нуриәғзәм яҡташы менән түңәрәктәр ойоштороп, «ихтилал ене ҡағылып, хөрриәт талап итеп» йөрөүҙәре хаҡында, мәҙрәсәнең тәрәҡҡи ҡарашлы мөғәллимдәре – Ғабдрахман Рәсүлев, Хөсәйен Тереғоловтарҙың уларға булышлыҡ итеүе тураһында тәфсирләп хикәйәт ҡылған. Был факт шағир Бабичтың яҙмаларында теркәлгән.\n1908 йылда 17 йәшлек Әхмәт зәки Вәлидов та, Ҡаҙанда уҡып йөрөгән осорҙа, мосолман йәштәр ойошмаһының эшен күҙәтә. Ул үҙенең «Хәтирәләр» китабында был ойошманың, ифрат ойошҡанлығына һәм эшлеклегенә ҡарамаҫтан, сәйәси сикләнгәнлеген, тар ҡарашлылығын, баҙнатһыҙлығын ҡәтғи тәнҡитләй. Бөйөк башҡорт-татар революционеры, Бөтә донъя «Ислам социализмы»на һәм Рәсәй «мосолман коммунизмы»на нигеҙ һалыусы, Башҡортостанда тыуған даһи инсан Мирсәйет Солтанғәлиев (1892 –1940) үҙенең яҙмаларында 1912 – 1913 йылдарҙа Өфө губернаһында ауыл мәктәптәрендә уҡытыусы булып эшләгәндә йәш уҡытыусылар, талиптар һәм шәкерттәрҙе берләштергән «Татар социалистары хәрби ойошмаһы»н төҙөүе хаҡында бәйән итә. Был ойошмала иң әүҙемдәре һәм ҡыйыуҙары башҡорт егеттәре булды, тип яҙа Мирсәйет Хәйҙәрғәли улы. Бигерәк тә үҙенең зирәклеге һәм ойоштороусы һәләте менән бөтә губерна масштабында йәш уҡытыусы башҡорт Гәрәй Ҡыҙрасов айырылып торҙо, тип билдәләп үтә мемуарист. Бойондороҡһоҙ Башҡорт Йөмһүриәте милли хөкүмәтенең иң тәүге премьер-министры Йонос Бикбов (1889 – 1943) Ҡаҙан университетының юридик факультетында уҡыған ваҡытта (1911 – 1912) күренекле татар йәмәғәт һәм сәйәсәт эшмәкәре, Өфө губернаһынан 4-се Дәүләт Думаһы депутаты Ибниәмин Әхмәтов етәкләгән мосолман йәштәр союзы эшендә ҡатнаша. Ундай факттар бихисап, уларҙы тулыһынса һанап сығыуы мөмкин дә түгел.\nКүренеүенсә, хатта Февраль революцияһына саҡлы уҡ башҡорт йәштәре дөйөм мосолман-төрки хәрәкәтендә ҡатнаша башлаған.\nБеҙҙең Бөрө ҡалаһында ла йәштәр ХХ быуат башында әүҙемләшә башлай. Был турала заманында яҙғайным инде (Ҡара: «Победа», 1997, 29 май, №63, 2-се бит; «Истоки», 2008, 29 октябрь, №44, 3-сө бит). Бөрө Рәсәйҙә рус сауҙагәрҙәре менән билдәле, 1781 йылдан өйәҙ үҙәге статусындағы ҡала булған. Әлбиттә, унда башҡорт-татар халҡы күп булмаған. Ә бына Бөрө өйәҙендә – улустарҙа, ауылдарҙа – мосолмандар күпселекте тәшкил иткән. Профессор Михаил Роднов раҫлауынса, 1917 йылда Бөрө өйәҙендә 670032 кеше йәшәһә, шуларҙың 208579-ы башҡорттар булған (Роднов М. И. Крестьяне Бирского уезда по переписи 1917 года. Уфа, 1997. С. 119 – 120), йәғни 31 проценттан ашыу. Был осорҙа ҡалала ике мәсет эшләгән, тимәк, ҡала мосолмандары ла әүҙемләшкән. Иҫке мәсет эргәһендә Насибулла хәҙрәт быуат башында уҡ инде беренсе мәҙрәсә асҡан. Һуңынан унда йәҙитсе мулла Моратов эшләгәне билдәле. Ләкин ниндәйҙер берәй йәштәр түңәрәге (ҡайҙа инде ул ойошма) тураһында мәғлүмәт таба алманым. Рус булмаған халыҡтар өсөн (инородческая) уҡытыусылар мәктәбе эшләгән. Унда башҡорт-татарҙар ҙа булған. Ошо мәктәптә йәш уҡыусылар һәм уҡытыусыларҙың мәҙәни-мәғрифәт түңәрәге ойошторола. Ләкин 1907–1908 йылдарҙа эсерҙар һәм социал-демократтар ойошмаларын тыйған ыңғайы был түңәрәкте лә ябып ҡуялар. Беренсе донъя һуғышы осоронда буржуаз йәштәр Бөрөлә әүҙемләшеп китә, уҡыусы рус йәштәре әҙәби түңәрәктәр ойоштора (мәҫәлән, Николай Нуждин етәкләгән әҙәби-ағартыу түңәрәге 1914 – 1918 йылдарҙа һөҙөмтәле генә эшләгән).\nШулай итеп, 1917 йылғы Февраль революцияһына тиклем башҡорт йәштәре әкренләп буласаҡ милли ойошмалар өсөн тәжрибә туплай, буласаҡ милли лидерҙарҙы һәм идеологтарҙы төҫмөрләй һәм алға үрләтә. Дауыллы һәм шанлы 1917–1919 йылдарҙа ойошҡан һәм нығынған башҡорт йәштәре хәрәкәте өсөн был тәүге осор ифрат ҙур тарихи әһәмиәткә эйә. Мөхтәрәм гәзит уҡыусылар быны белһен һәм онотмаһын ине.\nБашҡорттар – Рәсәйҙең тәүге парла ...\nХалыҡ һаны ни өсөн кәмей?\nДонъя – йоҙаҡ, асҡысы – белем\nБашҡорт йәштәре ойошмалары тарихын ҡасан өйр& ...\nЗәки Вәлидиҙең көрәштәше


Ит йәрминкәләрендә Өфөлә ауыл халҡы 34 миллион һумға яҡын продукция һатҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИт йәрминкәләрендә Өфөлә ауыл халҡы 34 миллион һумға яҡын продукция һатҡан\n17:23, 4 марта 2014 Иҡтисад\nҮткән ял көндәрендә Өфөлә уҙған ит йәрминкәләрендә ауыл халҡы 33,7 миллион һумлыҡ продукция һатҡан.\nБР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йәрминкәләрҙә республиканың 28 районынан тауар етештереүселәр ҡатнашты. Ике йәрминкә көнө эсендә Башҡортостандың баш ҡалаһында бер мең тирәһе сауҙа урыны ойошторолдо.\nБашҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығының аҙыҡ-түлек тауарҙарын үҫтереү бүлеге мәғлүмәттәренә ярашлы, йәрминкәләрҙә бер килограмм һыйыр итен 220-290 һумға, сусҡа итен – 150-250-гә, һарыҡ итен – 250-290-ға, йылҡы итен 200-280 һумға һатып алырға була ине.\nҠаҙ итенә хаҡтар бер килограмына 250-нән алып 300-гә тиклем үҙгәрҙе, өйрәккә – 160 алып 300-гә тиклем, тауыҡҡа – 150-нән алып 200-гә тиклем, күркәнең бер килограмм итен 300 һумға алырға була ине.\nРеспубликаның бренд продукты – башҡорт балы – өфөлөләргә килограмы 200-350 һумға тәҡдим ителде.


Республика Башлығы стипендиаты\n12 Апрель 2019, 16:25\nҺинең статусың: Өфөләге Фатима Мостафина исемендәге 20-се башҡорт гимназияһында X «А» синыфында уҡыйым.\nУҡыуҙа, бәйгеләрҙә уңыштарың, ҡаҙаныштарың: үткән йылда ла, быйылғы уҡыу йылында ла технологиянан республика кимәлендәге олимпиадала еңеү яуланым. Оҙаҡламай Бөтә Рәсәй йомғаҡлау этабында көсөмдө һынарға йыйынам.\nУңышлы булыу өсөн... һәр ваҡыт тырышырға кәрәк.\nНиндәй сифаттар уҡыу алдынғыһы булырға ярҙам итә? Тырышлыҡ һәм егәрлелек.\nИң яратҡан фәндәрең: математика, биология, химия.\nИң ауыр фән: ундайҙар юҡ, бөтәһен дә еңел үҙләштерәм.\nМәктәп тормошонда нимәне үҙгәртергә теләйһең? Барыһы ла оҡшай.\nУҡыуҙан тыш, тағы нимә ҡыҙыҡһындыра? Сигеү менән шөғөлләнәм, башҡорт биҙәүестәре эшләйем.\nБуш ваҡытыңды нисек үткәрәһең? Үҙемә оҡшаған шөғөлдәр менән булышырға, сит ил әҙәбиәтен уҡырға яратам. Әле олимпиада алды булғас, технология буйынса китаптар уҡыйым, практик эштәр башҡарып ҡарайым.\nИнтернетта ултырыуға күпме ваҡыт бүләһең? Көнөнә – 1,5 – 2 сәғәт.\nЯратҡан спорт төрҙәрең: волейбол.\nНиндәй йырҙарҙы яратып тыңлайһың? Айырып ҡарамайым, ниндәйе тура килә, төрлөһөн тыңлайым.\nАлға ҡуйған маҡсаттарың, хыялдарың: иң беренсе технология буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһының йомғаҡлау этабында еңергә, имтихандарҙы уңышлы тапшырырға теләйем. Ун беренсе синыфты тамамлағас, Өфө дәүләт нефть техник университетына уҡырға барырға хыялланам.\nГөлсөм Ғәлимйән ҡыҙы ШАФИҠОВА, технология уҡытыусыһы, ҡыҙҙың синыф етәксеһе:\n– Әминә беренсе синыфтан тик «бишле» билдәләренә генә уҡып килә. Алтынсынан технология фәненә үҙенең ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе һәм беҙ уны дәртләндерергә тырыштыҡ. V – VII синыфтарҙа эҙләнеү эштәре менән шөғөлләнеп, Бәләкәй фәндәр академияһында ҡатнашты. Һигеҙенселә олимпиадала һынау тотоу мөмкинлеге булғас, алып барып ҡараным. Уңышлы сығыш яһаны. Балдары буйынса һуңғы этабына тиклем барып етте. Беренсе йыл булғас, минең дә, уның да тәжрибәһе етешмәй ине. Әле бына ике йыл рәттән республикала еңеү яулай. Инде хәҙер Рәсәй кимәлендә уңышлы сығыш яһарға өмөт итәбеҙ.\nУның уйлау һәләте ныҡ үҫешкән, тиҙ генә фекер йөрөтөп, һығымта яһай белә. Әминәнең шундай зирәк булыуы олимпиадала ярҙам итә. Сөнки унда бирелгән ваҡыт эсендә күп эштәрҙе башҡарып өлгөрөргә кәрәк. Тегеү проценты һынауҙың 20 проценты ғына, ә ҡалғанын тестар, моделләү, конструкция төҙөү һәм практик эш тәшкил итә.\nУҡыусым башҡа балаларҙан күпте белергә ынтылыуы менән айырылып тора. Ваҡытын буш үткәрергә яратмай.


IP йәшереп Бөтә Кряк - Әүҙемләшеүен Тулы Асҡыс Скачать Бушлай + Сериялы Keygen - Softkelo - Программа Менән Тәьмин Итеү Таба Неограниченный, Ярыҡ & Хаки\nӨйҙә » Премиум Ярыҡ » IP йәшереп Бөтә Кряк – Әүҙемләшеүен Тулы Асҡыс Скачать Бушлай + Сериялы Keygen\nIP йәшереп Бөтә Кряк – Әүҙемләшеүен Тулы Асҡыс Скачать Бушлай + Сериялы Keygen\nӨҫтәрәк softkelo | Сентябрь 12, 2017\nIP йәшереп Бөтә Кряк программа менән тәьмин итеү бик тиҙ яҡлау көслө һәм хосуси. Бөтә идара һеҙҙең ярҙамға программа тәьминәте был IP-адрестар һәм взлом менән шәхси мәғлүмәт.Был программаның төп маҡсаты булып тора, йәмәғәтселек менән үҙ IP өсөн йәшерергә. Шуға күрә был бик еңел, теләсә ҡайһы сайтынан асыу өсөн бикләп бөтә илдә ҡулланыла IP йәшереп Бөтә Crackeado программа менән тәьмин итеү.\nҺеҙгә шуның өсөн IP алмашыныуы? Бында мин һеҙҙең менән танышырға мөмкин. IP Әүҙемләшеүен Бөтә йәшерен Асҡыс . Был программа ip адресы скрытие класлы миль. Был программа өсөн, был тәғәйенләнгән, ҡаплау өсөн Һеҙҙең IP-адресы, именлеген һаҡлау өсөн һеҙ верили булырға иса менән үтәй..\nСкачать IP Йәшереп Бөтә Кряк\nIP йәшереп Бөтә Кряк\nIP-адрестары менән иҫкәртмә-был угон ҡарашын, уларҙың янында баҫып инергә мөмкин браузер йәки селтәрен файҙаланырға мөмкин взломщик. Әммә, хәҙер һеҙгә тәҡдим итә алам. ҡушымта контроль һәм етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү буйынса ҡыйыу фронтҡа тай мутлыҡ серф.. Ул барлыҡ теләгем- Бөтә йәшерен IP-Лицензия Асҡысы.\nҺеҙ эҙләсе IP Бөтә йәшерен Асҡыс һеҙ кәрәк урынығыҙға.? IP бушлай Йәшереп Кряк softkelo тәьмин итеү өсөн арзан булған. Был программа яҡлау өсөн интернет һәм компьютер хакер үҙенә ярҙам итәсәк һезгә. Бөтә йәшерен IP-Кейген шулай уҡ бушлай ҡарарға була softkelo.\nШулай Уҡ Һеҙ Оҡшамауы Мөмкин: Тәҙрә 10 Ярыҡ ИСО – барыусылар алдан бер әүҙемләшеүен торрент тулы.\nЙәшерен Асҡыс Сериялы Барлыҡ IP минең сиратҡа баҫҡан бөтә актив ярҙам түләүле IP. Бәлки, һеҙҙең еңел һәм пароль һаҡлаған шәхес һеҙгә, һеҙгә кәрәк, һеҙгә ҡулланыу тураһында хәстәрлек күреү был программа ҡулланыу хосуси IP Әүҙемләшеүен Бөтә йәшерен Асҡыс .\nIP Сериялы сират бөтәсәк шулай итеп эшләйбеҙ, - тип ул беҙгә ҡарап ip ip шәхси сервер урынын үҙгәртеп, һеҙгә барлыҡ ебәргәндән һуң веб-хәрәкәте аша закодировать был веб-сервер. Шулай итеп, ялған еңеүселәр һеҙҙең менән һәр ip ала, артабан ҡулланыу сервер. Әммә персонаждың һыҙаттары һеҙгә тынғылыҡ ҡулсатыр аҫтында ҡала. IP Тулы сират бөтәсәк үтә лә һеҙгә тынғылыҡ тулы версия.\nIP өҫтөнлөгөн йәшерергә бөтә ярыҡтарҙы:\nТирә-һеҙ уны үҙгәртә ала.\nБыл уның ярҙамында шифрлы яҙыу мөмкин булған бөтә алмашыу.\nУның ҡарауы мөмкин днс ибп бойорҙо..\nЙәшерен асҡыс һәм электрон почта эшләй ала, уның таҙа ip бөтә лицензияларын, инеү хоҡуғы алыу өсөн, веб-телевидение.\nҠушымта була ала һәм уның күңелендәге бөтә нығытылған.\nБыл үҙенә күрә http төймәләр өң..\nЙәшерен асҡыс башҡарыуға лицензияһы булған барлыҡ ip һығылмалы.\nБыл яңылыҡ, бер кем тыныс эҙләп яһай.\nБөтә ярыҡты ҡаплау IP-н Win8 был форма йәшереп төймәләр/8.1 программаһы тәьмин метро ИСА.\nСират кәмей диверсия ярҙамы менән барлыҡ ip пинг.\nҒәжәйеп машинаны уның үҙенсәлектәрен үҙ эсенә нығытыу, диверсия өсөн айырым сервер ниндәй таба.\nБөтә ярыҡ эсенә IP мөһим:\n1, Хәүефһеҙ ДНС:\nЕңеллек менән яңы ҡараш барлыҡҡа киләсәк быуын версия dns, ҡулланыу өсөн еңел килмәне был миль. Шуға күрә хәҙер бер ни ҙә булһа борсоу баҫты, интернетта серфинг һеҙ алыр ине..\n2, Ҙур тәжрибә ҡарап :\nИҫ киткес һеҙ тәжрибәһенә эйә булырға ярҙам серфинг менән ҡараған аноним. Нисек йәшерергә, барлыҡ IP-быуын булараҡ, теләһә ниндәй ысул менән килешеү һеҙҙең ip угонщик мөмкинлеге лә урлайҙар.\n3, IP ҡотолоу отслеживания :\nИкенсе урыны алыҫ булһа, һеҙҙең IP мониторинг яҡынлыҡ юлы менән үҙгәртеү. Шулай итеп, һеҙҙең төбәктә юлы менән үҙгәртеү, бер кем дә үҙе менән ала алмай уникаль ip килешеү.\n4, тулы күләмдә ярҙам.:\nЙәшерен асҡыс һәм электрон почта аша бөтә барлыҡты лицензия пакеты ip хуплана. Ул ярҙамды бөтә төрҙәре веб, браузеры, программа, һәм программа, күңеленең, һеҙ түгел гиганттарын сафҡа хәүефһеҙлек.\nБыл-туннель ярҙам http & мөмкин теләсә ниндәй етәксе урап брандмауэры киртеп .\nUdp пакеттарҙы был өҫтәмә ярҙам.\n5, Бөтә йәшерен журнал үҙгәргән ip-ярыҡ:\nКиләһе яңыртыуҙарҙа төҙәтерҙәр һәм ваҡ етешһеҙлектәре булған һәм эсендә яңы моделдәр баҫа..\nХәҙер уның менән фекерҙәш х64 конфигурация .\n← Тәҙрә 10 Ярыҡ ИСО – Барыһы алдан бер торрент әүҙемләшеүен тулы. Кряк Премиум Zenmate – Тулы Профессиональ взломать код В3.1 Бушлай Скачать →


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УРМАН КЕШЕНЕ ЙӘШӘТӘ Ә КЕШЕ УНЫ ҠУРСАЛАРҒА ТЕЙЕШ! - 2018 - Мәҡәләләр\n21 мартта, Халыҡ-ара урман көнөнә арнап, Рәсәй кимәлендә "Урмансылар ишектәрен аса" тигән акция үтәсәк. Өфө урман-техник техникумында ла ошо акция сиктәрендә айлыҡ ойошторолған һәм төрлө осрашыуҙар, кисәләр уҙғарыла башлаған. Уҡыу йортондағы сираттағы шундай сарала студенттар менән Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин осрашты.\nӘҙәби кисә техникумдың "Урман" ҡурай ансамбленең моңло сығышы менән башланып китте. Тамаша залы Ноғман Мусиндың китабын тотҡан, үҙҙәрен борсоған һорауҙарға яуап алырға ашҡынып килгән студенттар менән шығырым тулғайны. Сәхнәләге экранда яҙыусының биографияһы, әҫәрҙәре тураһында йөкмәткеле мәғлүмәт күрһәтелгәндән һуң, әҙип үҙе сәхнә түренә күтәрелде. Ноғман Сөләймән улы йәш тамашасыларға фәһемле лә, ҡыҙыҡлы ла тормош тарихын бәйән итте, ни өсөн әҫәрҙәре урман һәм кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәргә арналыуы, урманды ни өсөн яратыуы тураһында ла аңлатып китте.\n- Урман, тәбиғәт кешеләрҙе үҫтергән, ашатҡан, йән биреп, ошо көнгә тиклем йәшәткән. Урманһыҙ кеше йәшәй алмаҫ ине, беҙ ошо турала ҡайһы саҡта онотоп китәбеҙ. Беҙ онотҡан өсөн дә тәбиғәткә зыян килә, ер-һыуҙар ҡоротола, бысратыла - был кешенең үҙ тормошона аяҡ салыуы ул, - тине яҙыусы йәштәргә мөрәжәғәт итеп. Ул башҡорт халҡының тарихы, урмандарҙың яҙмышы тураһында ла йәш быуындың күңеленә ғәм һалырға теләп, кәлимә фекерҙәрен еткерҙе.\nОсрашыу тамамланғас, әҙипте үҙ күҙҙәре менән күреү, уның уй-фекерҙәрен ишетеү бәхете тәтегән студенттарҙың тәьҫораттарын белергә теләп, уларға мөрәжәғәт иттек. Беренсе курс студенты, Салауат районынан Айнур Атауллин, өсөнсө быуында урмансы булырға теләп, был техникумға килеүе һәм яҙыусы менән осрашыуҙың иҫтәлекле хәтирә генә түгел, урманды һаҡлауҙың мөһим булыуына тағы бер тапҡыр инандырған сара булыуын белдерҙе.\n- Ноғман Мусиндың әҫәрҙәрен мәктәптә уҡый торғайныҡ. Шуға бөгөнгө осрашыуға бик ҡыҙыҡһынып килдем. Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы тигән оло исем йөрөткән шундай шәхес беҙҙең менән ябай ғына итеп һөйләште. Ул үҙе һәм мөхәббәте тураһында, әҫәрҙәрендәге геройҙар, урмансыларҙың эше хаҡында бик ҡыҙыҡлы итеп һөйләне. Осрашыуҙан бик ҡәнәғәт ҡалдым һәм киләсәктә тағы ла ошондай саралар үткәрелһен ине, тип теләйем, - тине Ейәнсура районынан Зарина Айсыуаҡова ла. Өфө урман-техник техникумы иң боронғо уҡыу йорттарының береһе, быйыл ул асылыуға 140 йыл тулған. Әлеге көндә унда бөтәһе алты йүнәлеш буйынса көндөҙгө бүлектә 600 студент, ситтән тороп 300 кеше белем ала. Уҡыу йорто етәкселеге киләһе уҡыу йылында туризм йүнәлеше буйынса белем алырға теләүселәрҙе ҡабул итә башларға иҫәп тота.\n- Осрашыуҙа саф башҡортса һөйләшеп, яҙыусының матур хәтирәләрен, аҡыллы кәңәштәрен тыңлап ултырҙыҡ бөгөн. Балалар ҙа ихлас ҡабул итте, уның кәңәштәрен, фекерҙәрен күңелдәренә лә һалып ҡуйғандарҙыр, тип ышанғы килә, - тине Өфө урман-техник техникумының уҡытыу эше буйынса директор урынбаҫары Венера Вәлиева.\nБаш ҡалала йәшәгән, бында уҡырға килгән йәш быуындың башҡорт халҡының күренекле шәхестәре менән осрашыуы, әҙәби кисәләрҙә ҡатнашыуы күптәргә тәтемәй торған матур йола. Һуңғы йылдарҙа бындай саралар йыш үткәрелмәй, шуға ла Өфө урман-техник техникумы кеүек уҡыу йорттарының студенттарҙың тәрбиәһенә, йәш быуындың рухын күтәреүгә, донъяға ҡарашын формалаштырыуға ҙур иғтибар бүлеүен юғары баһаларға була. Сөнки тормошон урманға, тәбиғәтте ҡурсалауға бағышларға теләгән йәштәргә мотлаҡ илһөйәр, ғәҙел булырға кәрәк, ә был сифаттарҙы үҫтереүгә тап ошондай махсус саралар булышлыҡ итә лә инде.\nЯҙылған: 12.03.18 | Ҡаралған: 671


Арғаяш башҡорттары тарихынан | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > тарих, риүәйәттәр, легендалар > Арғаяш башҡорттары тарихынан\n« Кем ул Иблис?\nЯҙмыш — һикәлтәле юл »\nАҡһылыуға был яҡтың халҡы ла, ере лә оҡшай һәм ул бында күсеп килергә була. Ул ҡайныһы менән ҡәйнәһе янына ҡайтып, үҙ теләген белдерә. Ҡарттар киленен ебәрергә теләмәһәләр ҙә ҡаршылыҡ күрһәтмәйҙәр, риза булалар. Йәй еткәс, улар килендәренә тейешле малды бүлеп биреп, Мейәс, Арғужа буйҙарына оҙаталар. Малдарҙы көтөүселәр ҡыуып алып киткәс, Аҡһылыу ҡайныһы һәм ҡәйнәһе менән бик йылы хушлаша. Бында Тәңребирҙе ҡарттың Дәүләтша тигән 6 йәшлек улы ла була. Аҡһылыу ҡайныһына: «Ҡайным, Дәүләтшаны бер һөйөп алайым, алдыма күтәреп ултыртығыҙ әле», — ти. Ҡарт Дәүләтшаны атта һыбай ултырған еңгәһенең алдына күтәреп ултыртыуы була, Аҡһылыу аттың теҙгенен тарта ла ҡамсы менән һуғып ебәрә. Толпар ҡойон уйнатып сабып сығып китә. Шулай итеп, Дәүләтшаны еңгәһе алып ҡаса.\nАҡһылыу үҙенең мал-тыуары һәм көтөүселәре менән хәҙерге Ялтыр ауылы урынына килеп урынлаша. Дәүләтша егет булып еткәс еңгәһенә өйләнә. Улар бер-береһенә риза булып, бик мөхәббәтле итеп йәшәй башлайҙар. Күп йылдар үтә. Аҡһылыу менән Дәүләтшаның ете улы тыуа. Уларҙың исемдәре: Шаим, Ҡужамғол, Бикҡол, Мәүлит, Сәләй, Хәлит, Яратҡул. Ошо егеттәр өйләнешеп, һәр береһе бер ауылды башлап ебәрә. Ҡайһы бер ауылдар әлегә тиклем ошо егеттәрҙең йә булмаһа уларҙың улдарының исемдәрен йөрөтә. Бөгөнгө көнгәсә Арғаяш районында Яратҡул, Сәләй, Хәлит, Мәүлит исемле ауылдар бар.\nТаймаҫ Шаимов нисек тархан булған\nДәүләтша менән Аҡһылыуҙың улы Шаим бик иртә донъя ҡуя. Уның Таймаҫ тигән ете йәшлек улы ҡала. Етем ҡалған бала ҡайҙа етте шунда тамаҡ туйҙырып, бик интегеп егет булып үҫеп етә. Ул Байрамғол ауылында бик бай һәм шул яҡта дан тотҡан Ҡәүем тигән кешелә бер нисә йыл ат ҡараусы булып йөрөй. Таймаҫ үҙенең көслө һәм сапсан, осҡор һәм етеҙ тәбиғәтле булыуы менән Ҡәүемгә оҡшай. Ҡәүем уны үҙенә яҡынлаштыра һәм яуға сыҡҡанда гел эргәһендә йөрөтә. Таймаҫ Ҡәүемдән аяуһыҙ булырға, ябай кешене һанға һуҡмаҫҡа, үҙ мәнфәғәтен һәр ваҡыт беренсе урынға ҡуйырға өйрәнә һәм быларҙы тормош закондары итеп һанай. Ҡәүем быларҙы Таймаҫҡа өйрәтеүен өйрәтә лә, ләкин бер нәмәне абайламай ҡала — уҡыусыһы уның башына етә.\nБер ваҡыт Ҡәүем Өфөгә провинция башлығының саҡыртыуы буйынса килә. Ул үҙе менән Таймаҫты ла алып китә. Ни өсөн тиһәң, Таймаҫ бик зирәк була, йыш ҡына Ҡәүемгә файҙалы кәңәштәр ҙә биргеләй. Шуның өсөн Ҡәүем юлда барғанда Таймаҫты өйрәтеп ҡуя: «Әгәр һинән, кемһең, тип һораһалар, Ҡәүемдең улы, тип әйт». Өфөлә Ҡәүем провинция начальствоһы менән ҡунаҡ булышалар. Ул байтаҡ ҡына бүләк тә алып килә (ҡама, һыуһар һ.б. йәнлек тиреләре). Өфөләге провинция башлыҡтары быны ныҡ итеп һыйлай. Араҡы эсеп өйрәнмәһә лә, Ҡәүем сер бирмәҫкә тырыша, дворяндар менән бер рәттән эсә, ләкин тиҙ иҫереп китә һәм Таймаҫ уны ҡунаҡ йортона алып бара. Улар был йорттоң икенсе ҡатында урынлашҡан булалар. Ҡәүем ҡоҫа башлай һәм һауа алыштырыр өсөн балконға сыға. Таймаҫ ошоно ғына көтөп торғандай, арттан килеп Ҡәүемде аяҡтарынан тотоп, баш түбән аҫҡа төшөрөп ебәрә. Ҡәүем башы ярылып шунда уҡ мәнсух (дөмөгә, юҡ була)була. Иртәгеһенә бергә эскән чиновниктар килеп, Таймаҫтың «атаһы» үлеүе сәбәпле ҡайғыһын уртаҡлашалар, ә Ҡәүемдең мөлкәтен һәм ерен Таймаҫ Шаимовтың исеменә яҙалар. Шулай итеп, Таймаҫ Шаимов припущенниктан вотчинникка әүерелә. Ошоноң арҡаһында ул һуңыраҡ батшабикә Анна Ивановна фарманы буйынса тархан исемен ала.\n«Һырмаға менгәс», Таймаҫ үҙенең интеккәндәрен онота һәм халыҡты иҙә башлай, батшалыҡтың тоғро ялсыһына әүерелә. 1735—1740 йылдарҙа ихтилал-күтәрелеш ваҡытында халыҡты ҡырыуҙа ҡатнаша. Шуның өсөн уны халыҡ үлемгә хөкөм итә, ләкин ҡарар осраҡлы рәүештә тормошҡа ашырылмай ҡала. Көтмәгәндә килеп сыҡҡан хәл быға ҡамасаулай. Халыҡ хөкөмөн сырҙы башҡорттары башҡарырға тейеш була. Улар Таймаҫтан кәңәш һораған булып, ҡунаҡҡа саҡыралар. Таймаҫ сырҙыларҙың ауылына килә, уның эргәһендә һынсыһы ла була. Килеүе була, уны өйгә бикләп тә ҡуялар. Өй эсендә аш-һыу әҙерләп бер йәш киленсәк йөрөй. Уның менән бергә бәләкәй имсәк бала ла була. Аҡһаҡалдар Таймаҫ Шаимовты эшләгән вәхшилектәре өсөн уны өй менән бергә яндырып үлтерергә ҡарар сығаралар. Таймаҫ быны һиҙеп ҡалып, балалы йәш ҡатынды өйҙән сығармай һәм ишекте эстән элеп өлгөрә. Ығы-зығы китә, ә был арала һынсы (ярҙамсы, кәңәшсе) ат менеп сабып сығып китә. Артынан ҡыуып ҡарайҙар, ләкин тота алмайҙар. Күп тә ваҡыт үтмәй, һынсы Таймаҫтың ҡораллы ярандарын алып килә һәм уны ҡотҡара. Шулай итеп тархан Таймаҫ Шаимов халыҡ язаһынан ҡотолоп ҡала.\nТаймаҫ тархан тураһында легендалағы мәғлүмәттәргә фәнни һәм архив сығанаҡтарынан сығып, бәләкәй генә тарихи өҫтәмә биреп китәйек. Был материалдар Таймаҫ Шаимовтың ни тиклем ҡаршылыҡлы шәхес булыуын һүрәтләй.\n1731 йылда Таймаҫ Шаимов Алдар Иҫәнгилдин һәм башҡалар менән бергә Рәсәй илселеге составында Ҡаҙағстандың (иң тәүҙә Кесе Йөҙҙөң) үҙ теләге менән Рәсәй дәүләтенә ҡушылыуына булышлыҡ итә.\nXIX быуатта Ҡаҙағстанды өйрәнгән ғалим А.Левшиндың яҙыуы буйынса, был эштең ыңғай йүнәлеш алыуына ҡаҙаҡтар араһында үҙенең батырлыҡтары менән билдәле булған Таймаҫ батырҙың роле ҙур була. Ошо йүнәлешкә тотҡарлыҡ яһарға тырышып, Урта Йөҙҙөң ханы Шемәкә ике мәртәбә Башҡортостанға яу менән килә, ләкин икеһендә лә Таймаҫтың ғәскәре тарафынан аяуһыҙ тар-мар ителә. Был турала беҙ Рәсәй императрицаһы Анна Ивановнаның 1734 йылдың 10 июнендә Шемәкә ханға яҙған хатынан белә алабыҙ.\nКичиковтар фамилияһы тарихы\nБыл тарих бик боронғо ваҡиғаларҙы күҙ алдына баҫтыра. Учалы яҡтарында (ҡайһы ауылда икәнлеге хәтерҙә ҡалмаған) бер ғаилә йәшәгән. Иренең исеме Ҡаракеше булған, ул барымтаға барған саҡта урлап алып ҡайтҡан ҡалмыҡ ҡыҙын 4-се ҡатынлыҡҡа ала. Уларҙың ике улы тыуа: Амангилде менән Иҫәнгилде. Былар үҫеп еткәс, Ҡаракеше уларға үлер саҡта васыят әйтә: «Был яҡта ер тарайҙы, уландарҙың береһе бынан күсеп китһен», — ти. Ә ҡайҙа барып урынлашырға? Йола буйынса, бейә бәйләгән саҡта ҡолондарҙы бәйләп ҡуйған арҡандың бер осон сисеп ысҡындырып ебәрәләр. Ҡолондар йүгереп сығып китәләр, ә бейәләр улар артынан китә. Ҡолондар туҡтаған ерҙә кешеләр ҙә туҡтарға тейеш булған. Шулай эшләйҙәр ҙә. Ә ҡолондар Мейәс йылғаһы буйында туҡтайҙар. Шулай итеп ауыл барлыҡҡа килә. Был ауылға Иҫәнгилде тигән исем ҡушалар. Ә Амангилде тороп ҡалған урында Амангилде ауылы барлыҡҡа килә. Иҫәнгилде ауылы хәҙер ҙә бар, тик һуңыраҡ, XIX быуаттан алып, был ауылды Сәғит атамаһы менән йөрөтә башлайҙар, сөнки ошо ауылда тыуған кантон начальнигының исеме Сәғит була (Ҡолой кантондың оло улы).\nОшо нәҫел тарихта билдәле булған 5-се кантон начальнигы Мөхәммәтҡолой Кучуковтың нәҫеле.\nТайфур ағай Кучуковтан яҙып алған шәжәрәне тәҡдим итәбеҙ: Ҡаракеше ® Иҫәнгилде ® Туғыҙаҡ ® Йортомбай ® Ишмөхәмәт ® Йәрмөхәмәт ® Мөхәммәтҡолой ® Сәғит ® Сәйфелмөлөк ® Мөхәмәтшәриф (1838—1914) ® Фәтих (1874—1961) ® Тайфур (1911).\nБыл шәхестәр хаҡында ҡайһы бер мәғлүмәттәр һаҡланған. Йәрмөхәмәт батша армияһында хеҙмәт итеп, сотник дәрәжәһенә күтәрелгән. Мөхәммәтҡолой Кучуков (Йәрмөхәмәттең улы) белемле кеше булған. 1798 йылдан 1824 йылға тиклем 5-се кантон начальнигы булып торған, урыҫ ғәскәрҙәре менән бергә үҙ отряды башында Парижға ингән, хәрби дәрәжәһе — «кантонный начальник 14-го класса». Тыуған йылы — 1763. 1811 йылда 48 йәшендә өс ҡатын менән йәшәгән, 5 улы булған. Беренсе Ватан һуғышында ҡатнашҡаны өсөн уға «Почетный потомственный дворянин Российской империи» тигән исем бирелгән. Ҡолойҙоң улы Сәғит тә «кантонный начальник» булған.\nКучуков фамилияһының килеп сығыуы бер ни тиклем легендаға оҡшаған. Йәрмөхәмәттең атаһы Ишмөхәмәттең балалары булмай. Бер ваҡыт, көҙ көнө кис быларға бер мосафир килеп керә. Ишмөхәмәт ҡарт ҡайғыһын һөйләп бирә. Мосафир уға бер доғалыҡ тоттора: «Тиҙҙән балағыҙ тыуыр», — ти. Баланы, тыуыу менән, яңы донъяға килгән көсөктәр араһына һалып ҡуйырға ҡуша. Бала ысынлап та донъяға килә, уны көсөктәр араһына һалып ҡуялар һәм Көсөк тигән исем ҡушалар. Көсөк Армияға киткән саҡта бындай ваҡиға була. Уның исемен һорайҙар. Ул: «Көсөк», — тип яуап бирә. Писарь татар була, ул Көсөк урынына Кучук тип яҙып ҡуя. Шулай башланып китә Кучуковтар фамилияһы.\nИкенсе риүәйәт буйынса, бер ваҡыт, башҡорттар ҡаҙаҡ далаһынан барымтанан ҡайтып килгәндә, ҡуйы үлән араһында имсәк бала табып алалар. Йола буйынса, баланы ғәскәр башлығына бирәләр. Ул баланы ҙур шатлыҡ менән ҡабул итә һәм уға Көсөк тигән исем ҡуштыра. Көсөктөң балалары Кучуков фамилияһы менән йөрөй башлай.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 17.02.2017 в 21:31, и размещена в категории тарих, риүәйәттәр, легендалар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nҠаһым түрә - 5 982 views\nҠөрйән уҡыусылар ярышы — Тупаҡ ауылы - 4 529 views


«Еңеү» республика марафоны Яңауыл районында\nБөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы уңайынан Өфөлә старт алған республика марафоны айҡанлы тантаналы саралар дауам итә. Марафон Башҡортостандың 15 район-ҡалаһын иңләйәсәк. Акция баш ҡалала Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләгәндә тамамлана.\nБыл көндәрҙә капсула ҡаланың ете учреждениеһы һәм ойошмаларын урап сыҡты. Район мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре уны «Чебурашка» балалар баҡсаһы тәрбиәләнеүселәренә тапшырҙы. Балалар һуғыш тураһында шиғырҙар һөйләне, йырҙар йырланы. Капсула артабан Ирек Мөҡсинов исемендәге гимназияға күсте. Уҡыусылар шанлы йылдар менән бөгөнгөнө бәйләп Ленинград блокадаһына арналған театрлаштырылған тамаша күрһәтте. Артабан лицей уҡыусылары синыфтан тыш сарала Сталинград һуғышында ҡатнашыусыларҙы хөрмәтләп иҫкә алды. Марафон үҙәк район китапханаһына тапшырылды. Сараға китапхананың иң өлкән уҡыусыһы - Бөйөк ватан һуғышы ветераны Михаил Зартдинов саҡырылғайны.


Баш ҡалала «Беҙҙең балалар» фонды Масленица байрамын ойошторорға теләүселәрҙе саҡыра // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «Беҙҙең балалар» фонды Масленица байрамын ойошторорға теләүселәрҙе саҡыра\n16:45, 8 февраля 2016 Йәмғиәт\nБаш ҡалала «Беҙҙең балалар» фонды Масленица байрамын ойошторорға теләүселәрҙе саҡыра Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 8 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n13 мартта Өфөнөң Яҡутов исемендәге паркында «Беҙҙең балалар» хәйриә фонды «Ярҙам итеү еңел!» девизы аҫтында Масленица байрамын ойоштора.\nОйоштороусылар сараны уҙғарыуҙа, фондтың программаһын тормошҡа ашырыу өсөн аҡса йыйыуҙа ҡатнашырға, әйлән-бәйлән уйнарға өйрәнергә теләүселәрҙе саҡыра.\nӘлеге ваҡытта хәйриә фонды ҡурсаҡты әҙерләү өсөн яуаплылар, координаторҙар, ирекмәндәр, аҡса йыйыу өсөн яуаплы кешеләр эҙләй. Ҡатнашыу өсөн ғаризалар «Бәйләнештә» сараның төркөмөндә ҡабул ителә.\nБайрам ҡунаҡтарын сағыу, күңелле байрам, уйын-көлкө, тәм-том көтә. Программала арҡан тартыу, быйма ташлау, ҡылыс алышы, утын ярыу, тоҡ менән һуғышыу, ҡарасҡы яндырыу, усаҡ аша һикереү һәм башҡа уйындар ҡаралған.


Ә һеҙҙең ауылда интернет бармы?\n13 Октябрь 2021, 22:45\nАуыл йәки ҡасаба проектҡа инһен һәм 4G (LTE) мобиль элемтәһе менән тәьмин ителһен өсөн улар өсөн Дәүләт хеҙмәттәре порталында тауыш бирергә кәрәк.\nРеспублика кешеләре 2021 йылдың 15 ноябренә тиклем Дәүләт хеҙмәттәре порталында кәрәҙле бәйләнеш булмаған ауылдарҙы 2022 йылда күсмә радиотелефон бәйләнеше һәм юғары тиҙлекле интернетҡа тоташтырыу өсөн тауыш бирә ала. Был маҡсатта махсус формалы бүлек порталда асылған да.\n"Ауыл йәки ҡасаба проектҡа инһен һәм 4G (LTE) мобиль элемтәһе менән тәьмин ителһен өсөн Дәүләт хеҙмәттәре порталында тауыш бирергә кәрәк. Сарала халҡы һаны 100-ҙән 500-гә тиклем булған Башҡортостан ауылдары ҡатнаша ала. Һайлауҙың бындай критерийҙарын Рәсәйҙең Һанлы үҫеш министрлығы билдәләгән, – тине Башҡортостан дәүләт идараһының һанлы үҫеш министры Геннадий Разумикин. – Республиканың ҙурлығын иҫәптә тотоп, ведомство беҙгә 2022 йылға 130 ауыл билдәләне. Был илдәге иң ҙур күрһәткес булып тора".\nТауыш биреүҙә Мәскәү менән Санкт-Петербугтан башҡа (ҡалалар был программаға инмәй) бөтә төбәк кешеләре лә ҡатнаша ала. "Бының өсөн граждандың Дәүләт хеҙмәттәре порталында раҫланған иҫәп яҙмаһы һәм республика биләмәһендә даими теркәлеүе булырға тейеш", – тине министр.\nТеге йәки был сәбәптәр буйынса электрон тауыш бирә алмағандар өсөн ҡағыҙ хат ебәреү мөмкинлеге лә ҡаралған, уларға Рәсәй почтаһы аша Рәсәйҙең Һанлы үҫеш, элемтә һәм киң коммуникациялар министрлығына түбәндәге адрес буйынса хат ебәрәргә кәрәк: 123112, Мәскәү ҡалаһы, Пресненск яр буйы (Пресненская набережная) урамы, 10-сы йорт, стр. 2. Хатта исем-шәриф, даими йәшәгән урын һәм тауыш бирергә теләгән ауыл исеме булырға тейеш.\nДәүләт хеҙмәттәре порталында тауыш биреү һөҙөмтәһе буйынса 2000 ауылдан торған исемлек баҫыласаҡ, улар киләһе йылда “Һанлы тигеҙһеҙлекте бөтөрөү” программаһы буйынса интернетҡа тоташтырыласаҡ. Шулай итеп, 2022 йылда 4G менән файҙаланыу мөмкинлеген халыҡ һаны 100-ҙән 500 кешегә тиклем булған ауылдарҙың 10 проценты аласаҡ, ә 2024 йылда был күрһәткес 30 процентҡа тиклем етәсәк тип көтөлә.\nҺанлы тигеҙһеҙлекте юҡҡа сығарыу программаһын илдең Һанлы үҫеш министрлығы һәм “Ростелеком” компанияһы 2014 йылдан алып тормошҡа ашыра.


Именлек өсөн көрәшһәк тә... » Башҡортостан гәзите\nИменлек өсөн көрәшһәк тә...\n29-11-2017, 00:07 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\n“Чернобыль” союзы төбәк йәмәғәт ойошмаһының Конгресс-холда үткәрелгән кәңәшмәһендә республиканың төрлө ведомстволарынан вәкилдәр, район-ҡалаларҙан берлектең урындағы ойошма етәкселәре ҡатнашты.\nТөбәгебеҙҙә Чернобыль, Тоцк, Семипалатинск, Яңы Ер, Маяҡ кеүек техноген һәләкәттәрҙә зыян күргән 3,5 меңдән ашыу кеше йәшәй, шул иҫәптән Чернобыль атом электр станцияһындағы фажиғә эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡан 12 меңдән ашыу яҡташыбыҙҙың 2200 тирәһе иҫән.\nСоциаль страховка фондынан белдереүҙәренсә, әлеге ваҡытта республикала ташламаларға хоҡуғы булған кешеләрҙең 70 905-е (21 процент) уны тауарлата алһа, 266 241-е (79 проценты) аҡса финанслауын һайлаған. 2015 йылда – 4728, былтыр – 4480, быйыл 4300 юллама бирелгән. Шифахана һәм курорттарҙа һаулығын нығытырға теләгән 15 600 кеше әле сиратта тора. Йылына уларҙың 25-27 проценты теләгенә ирешә. Чернобыль һәләкәтен бөтөрөүҙә ҡатнашҡандарҙың яҡынса биш проценты ғына ошо мөмкинлектән файҙаланған. Әлбиттә, был – бик түбән күрһәткес. Шулай уҡ 2014 йылда – 120, 2015 йылда – 124, былтыр 135 ликвидатор дауаланыуға ирешкән. Әммә күптәр Социаль-медик экспертиза бюроһы табиптарының белешмәгә хәрби бурыстарҙы үтәү менән бәйле булмаған ауырыуҙы яҙыуҙарына ризаһыҙлыҡ белдерҙе.\nРеспублика хәрби комиссариатында радиация нурланышы алған 76 кеше иҫәптә тора, уларҙың 16-һы инвалид. Быйыл радиация эҙемтәләрен бөтөрөүҙә ҡатнашҡан өсөн наградаға тәҡдим итеп Мәскәүгә ебәрелгән документтарҙың бөтәһе лә кире ҡайтарылған. Ветерандар был ғәҙелһеҙлек менән дә риза түгел.\nБашҡортостандың Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан һәм башҡа медицина учреждениеларынан килгән вәкилдәргә лә һорауҙар булды. Кәңәшмәлә ҡатнашыусылар дауалау буйынса килеп тыуған мәсьәләләрҙе уларҙың контролгә алыуын үтенде. Шулай уҡ табиптарҙың пациенттарға ҡарата мөнәсәбәте менән ҡәнәғәт булмауҙарын да белдерҙеләр. Салауат ҡалаһындағы ойошма рәйесе Анатолий Курносов: “Мотлаҡ медицина страховкалау фонды һәр бахила өсөн 70 тин түләгәнен беләбеҙ, ә дауаханалар уларҙы биш һум менән һата. Ниңә улай?” – тине.\nБик урынлы күтәрелгән мәсьәлә, сөнки ул бер чернобылселәргә генә ҡағылмай. Билдәле булыуынса, “Рәсәй Федерацияһы граждандарының һаулығын һаҡлау нигеҙҙәре тураһында”ғы 323-сө Федераль закондың 10-сы статьяһына ярашлы, граждандар бушлай медицина ярҙамы күрһәтеү дәүләт программаһы буйынса гарантияланған күләмдә сифатлы медицина ярҙамы менән тәьмин ителә. Шулай уҡ “Медицина эшмәкәрлеген тормошҡа ашырған ойошмаларға санитар-эпидемиологик талаптар”ҙың 13.6-сы пункты буйынса дауалау-диагностика манипуляциялары үткәреү, шул иҫәптән амбулатор-поликлиника шарттарында ҡабул итеү барышында пациент шәхси кейем комплекты (йәймә, пленка, салфетка, бахила), шул иҫәптән бер ҡат файҙаланыла торғандары менән тәьмин ителергә тейеш. Закон буйынса, медицина хеҙмәткәрҙәре алмаш аяҡ кейеме йәки бахила талап итә алмай, улар булмаһа ла ҡабул итергә бурыслы.\n– Мотлаҡ медицина страховкалау фонды бахилалар өсөн түләй, шуға ла уларҙы дауахана, поликлиникаларҙа бушлай бирергә тейештәр, – тине ошо фонд белгесе.\nБашҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты Чернобыль атом электр станцияһындағы, “Маяҡ” етештереү берекмәһендәге фажиғәләрҙән зыян күргән һәм уларға тиңләштерелгән категория граждандарҙың торлаҡ шарттарын яҡшыртыу менән шөғөлләнә, йәғни маҡсатлы сертификаттар бирә. Республикала былтыр – 100, быйыл 112 кеше ошо ярҙамды алһа, киләһе йылда торлаҡ сертификатына дәғүә иткән 87 граждандың документтары Мәскәүгә ебәрелгән. Торлаҡ кодексы буйынса чернобылселәр һәм уларҙың балалары торлаҡ шарттарын яҡшыртыу хоҡуғына эйә. “Был йүнәлештә федераль закон теүәл үтәлә, әлегә беҙ тапшырған документтар буйынса мохтаждар фатир алып килә, тик урындарҙағы йәмәғәт ойошмалары һәм башҡарма органдар тығыҙ бәйләнештә эшләмәй, шул арҡала ҡайһы бер чернобылселәр әле һаман торлаҡ мәсьәләһен хәл итә алмай”, – тине комитеттан килгән вәкил.\nҒөмүмән, сарала ҡатнашыусылар был юлы ла алдағы кәңәшмәләрҙә күтәрелгән һорауҙарҙың ҡабатланыуын билдәләне. Уларҙың хәл ителмәүендә кем ғәйепле? Әлбиттә, ғәйеп атта ла, тәртәлә лә барҙыр, әммә һәр саҡ бер һорау тынғылыҡ бирмәй: “Ниңә беҙҙә Тыуған иле, халҡы именлеге хаҡына үҙҙәрен ҡорбан иткән, һаулығын юғалтҡан ветерандар теләнселәп йәшәй?”


Башҡортостанда оло йәштәгеләр компьютер нескәлектәрен белеүҙә көс һынаша | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда оло йәштәгеләр компьютер нескәлектәрен белеүҙә көс һынаша\nКомпьютер алышы буйынса Республика чемпионаты финалы Өфөлә бөгөн үтә.\nБеренселектә һайлап алыу этабын уңышлы үткән 40 пенсионер ҡатнаша. Ойоштороусылар әйтеүенсә, иң өлкән конкурсантҡа 68 йәш. Республика этабы еңеүселәре 15-17 июндә Новосибирскийҙа уҙасаҡ Рәсәй чемпионатына бара. Бәйгене ойоштороуҙа Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты ярҙамлаша. Хакер-пенсионерҙар конкурсы ла тап ошо уҡыу йортонда үтәсәк.


Ҡаршы сығып ал (һигеҙенсе киҫәк)\n21 Июнь 2021, 18:39\nВокзалда ҡайнаған халыҡ араһынан Сәлимйән менән Сережаны юғалтырға теләмәгәндәй, күҙ яҙлыҡтырмай, оҙатып ҡалдым. Бына улар, бәләкәйләнә барып, ҡара һәм һары нөктәгә әүерелделәр. Әүерелделәр, ләкин айырылманылар.\nСережаға район үҙәгенә барырға кәрәклеген, унда ата-әсәһенең көткәнлеген әйттек. Ул башын һелкте, ризалашты булыр. Кискеһен мунсала йыуынып сыҡтыҡ, малайҙың матурлап сәсен алдым. Мәстүрә уныһын-быныһын төйнәгән була, сығып йәшереп беҙгә һиҙҙермәй илаулап та ала шикелле. Улын һуғышҡа оҙатҡан әсәме ни! Йыйынып бөттөк шикелле. Артыҡлап беленмәһә лә әллә күпме төйөнсәктәр йыйылып китте. Сережа, төпкө яҡҡа сығып, китабына текәлде, беҙ арҡа терәшеп, был яҡта. Ултырабыҙ ят кешеләрҙәй, ауыҙға һыу уртлап. Судҡа Мәстүрәне алып барыу ҡайҙа, йөрәге сыҙамаҫын беләм, шуға, һылтауын табып, өйҙә ҡалдырыу яғын ҡайырам.\nАвтобус туҡталышына өсәүләп сыҡтыҡ. Мәстүрә Сережаны ҡосаҡлап, маңлайынан яратты ла, ҡырт боролоп, ҡайтыу яғына йүнәлде, һүҙ әйтер хәлдә түгел ине ул.\nБилдәләнгән сәғәттә суд залына инеп ултырҙыҡ. Людмила, Григорий, Анатолий килгәндәр, йәнә өлкән йәштәге ике ҡатын, бер ир күренә. Профессор килмәгән. Былар адвокаттың да еллеһен яллағандар, теле телгә йоҡмай, ике һүҙҙең бере-һендә бала ата-әсәһе менән ҡалырға тейеш, тип ебәрә, мин белмәгән, ғүмерҙә лә ишетмәгән закондарҙы ҡат-ҡат баҫым яһап уҡый. Прокурор үҙен бик тарҡау тотто, ғәйепләүсе сифатында сығыш яһаһа ла, минең тарафҡа насар һүҙ ысҡындырманы.\nҺүҙҙе миңә бирҙеләр.\n-Бер нимә лә әйтә алмайым, Сережа улым, үҙе хәл итһен, - тим.\n- Улым, тип әйтергә хаҡығыҙ юҡ, ул беҙҙең бала! - Людмила сыпраңлап ырғып сыҡты.\n- Һеҙгә һүҙ бирелмәгән, гражданка, тыныс ҡына, әҙәпле генә ултырығыҙ! – Прокурор тегенең ауыҙын тиҙ япты.\n-Һеҙ, иптәш Яхин, баланы биреүгә ҡаршы түгелһегеҙме? - Судья аптыраулы ҡарап ултыра. - Дәғүәгеҙ ҙә юҡмы?\n-Юҡ. Сережа беҙҙең өсөн иң ҡәҙерле кеше, беҙгә һигеҙ йыл ата-әсә булыу бәхетен бүләк итте.Ул ирекле, һуңғы һүҙҙе ул әйтһен.\n-Малай әлегә бәлиғ түгел, ҡарар ҡабул итә алмай, ә документта һеҙ атай булып иҫәпләнәһегеҙ.\n-Минең башҡа сарам юҡ, хөрмәтле судья. Хәҙер көсләшеп алып ҡалырмын да аҙағын уйлайым. Улым ҡасан да булһа беҙҙе ғәйепләр бит.\nСудья заседателдәре яғына боролоп, ниҙер бышылданы ла, ҡарар ҡабул итергә тәнәфес иғлан итте. Тәүҙә Сережаны саҡыртып һөйләштеләр.\nКүтәрмәлә торабыҙ. Ҡаланыҡылар беҙгә яҡынларға ҡыймай, ситтәрәк шыш та быш һөйләшәләр, үҙҙәренең ике күҙе балала.\nҺиҙәм, Сережа улар менән китәсәк. Шуға, ҡабаланып,һуңғы һүҙҙәремде әйтәм:\n-Улым, адресты беләһең, ваҡыт табып, хат яҙып тор. Яттарҙан һорама, бына әҙерәк аҡса, тәүге осорҙа кәрәк булыуы бар. Сумка төбөнә әсәйең йөн ойоҡбаш һалған, иртәле-кисле һалҡын була, кейеп йөрөһөн, тине. Тегендә өй-рәнгәнсе яңғыҙың сығып китмә, аҙашырһың, урамда, юл аша сыҡҡанда ла абай бул, ҡыҙыл ут һүнеп йәше янмайынса урыныңдан ҡуҙғалма. Светофорҙы хәтереңә төшөрөүем...\nЭскә саҡырҙылар. Аяғүрә баҫтыҡ.Суд ҡарарын яҙа-йоҙа ғына ишетәм, күҙ алды томаланған, ҡолаҡ шаулай, йөрәк күкрәкте ярырҙай булып, дарҫылдай.\n-Сережа улым, бар атай-әсәйеңә…\nУлым мине ҡосаҡлап алды, ебәрмәй торҙо, күҙҙәрендә йәш күренде.Үҙе нимәнәндер ҡурҡҡандай, һипһенгәндәй әкрен генә тегеләр яғына йүнәлде.\nҠара «Волга» ҡуҙғалып китте. Ә мин, ул күҙҙән юғалғансы, артынан эйәреп атланым да атланым…\nСәлимйәндең төрөпкәһе күптән һүнгәйне. Ул уның көлөн ҡый һауытына ҡаҡ-ты, кисетын сығарып, яңынан тәмәке тултыра башланы, фекерен төйнәргә телә-гәндәй, төрөпкәне ныҡ итеп тыңҡыслай. Әсе төтөнгә эйәреп, хикәйәнең дауамы ағылды:\nТуҡталыштан ҡайтып киләм, үҙем әллә ҡайҙан өйҙө күҙәтәм. Башҡа өйҙәрҙән айырылыңҡырап, ҡото ҡасҡан харабалай һерәйеп торған кеүек. Ихата эсе лә буп-буш тойолдо, ғәҙәттә, саңға ҡойоноп, кинәнеп ҡый тибеп, мәш килгән ғәмһеҙ тауыҡтарына ҡәҙәр ҡайҙалыр боҫоп бөткәндәр, юҡ-барға лауылдарға әүәҫ Аҡтырнаҡ та ҡаршы йүгереп сыҡманы, мине күргәс, сыйнап, ҡойроғон болғап ҡына ҡуйҙы. Өйҙөң ишеге шар асыҡ. Ҡабаланып индем. Мәстүрә диванға ятып тора, ҡулы йөрәге тапҡырын матҡыған, йөҙө ап-аҡ. Мине күргәс тә, өндәшмәне, тойғо белдермәне. Фельдшерға барып әйтә һалдым да ылау эҙләргә сығып йүгерҙем. Ҡырҡ бәлә менән Мәстүрәне район дауаханаһына алып барып һалдыҡ, йөрәк өйәнәге тотҡан, аҙна самаһы ятыр, тинеләр. Һалҡын өйгә ҡайттым да, һыуытҡыстан шешә сығарып, ярты стакан араҡыны төп күтәрә ебәр-ҙем. Утлы ағым янған йөрәкте баҫҡандай итте. Тағы һалып эстем. Иртәгеһен көтөүгә сыҡманым, унан иртәгеһенә лә. Мәстүрәне алып ҡайтҡас, тормошҡа йәм өҫтәлгәндәй булһа ла, йәшәүебеҙҙең рәте китте. Көтөүҙе ауылға индерер саҡта алан-йолан ҡарана башлайым. Улым бына-бына тыҡрыҡтан йүгереп килеп сығыр төҫлө. Сережа киткәндән алып өйҙө лә йыйыштырмайбыҙ, бөтә нәмә ул бар саҡта нисек булған, шулай ята: өҫтәлдә-асылған китап, иҙәнгә яңылыш төшөрөп ебә-релгән ҡәләм, көҙгөлә ҡалған пластилинлы бармаҡ эҙҙәре. Тәрилкәлә тешләп ҡалдырылған икмәк һынығы… Барыһы ла уны хәтерләтә, барыһы ла уны көтә һымаҡ.\nКүшегеп көтөүҙән ҡайтып киләбеҙ. Көнө буйы яуған ямғыр брезент плащтан үтә һуҡҡан. Арыттырған, йонсолған. Эстәре һырттарына сыҡҡансы ашаған һыйырҙар, уфылдашып, ҡабаланмай ғына атлайҙар. Аттар ҙа көтөү ыңғайына килә.\nҠапыл ярҙамсым Мансур ҡысҡырып ебәрҙе:\n-Сәлимйән ағай! Ҡара әле, күлдәксән генә көйө Мәстүрә апай беҙгә ҡаршы йүгерәсе, әллә берәй хәл булдымы тағы?\nИкәүләп уға ҡаршы саптыҡ.\nМәстүрәнең күлдәге лысма һыу, еүеш сәстәре биттәренә һылашып бөткән. Яныма килгәс, өҙәңгегә йәбешеп, быуылып торҙо, шунан көскә әйтте:\n-Сәлимйән! Бына Сережанан хат! Ҡайтырға сыҡҡан!\nКонверты ала һалып күҙ йүгерттем. Аҫҡы өлөшөнә ҙур итеп яҙылған « С. Яхин» тигән һүҙҙәр күренә. Хатҡа ике генә һөйләм яҙылған: «Атай, ҡайтырға сыҡтым. Ҡаршы сығып ал!»\nДоньяның аҫты өҫкә килде. Ҡапылдан ҡубып, юлға йыйына башланым. Мәстүрә илай-көлә йүгереп йөрөй, көс етмәҫлек итеп, юллыҡ аҙыҡ төйнәп ташланы.\n-Сәлимйән, туҡта әле, юлға йыйынаһың да ул, Сережаны ҡайҙан табырһың икән? Өфө бит беҙҙең ауыл ише түгел. Ҡайтам, тип икенсе йүнәлештәге поезға ултырып сығып китһә!\n-Эйе шул, ул турала бөтөнләй уйламағанбыҙ. Ҡаршы сығып ал, тигән булған, ҡана һуң күрше йорттан ғына сығып алһаң. Нишләйбеҙ, әсәһе?\n-Нисек кенә булһа ла, бар инде һин, Сәлимйән, тимер юл вокзалын ҡараштыр, урамдарҙы эҙләштер, кешеләргә йәүкәлә, берәүһе күрмәһә, икенсеһе күргәндер, донья бит ул түңәрәк, бәлки табылыр…\nАптырашып ултырғанда, ишек шаҡынылар. Почтальонка икән, телеграмма килтергән: «Ваш сын, Яхин Сергей находится в отделении милиции… района города Уфы. Просим…»\nАңлашылды. Ылау таба һалып, юлға сыҡтым, киске поезға өлгөрөргә кәрәк.\nӨфөгә килгәс, телеграммала күрһәтелгән милиция бүлеген эҙләп, ҡала буйлап оҙаҡ йөрөргә тура килде. Бына ул бүлек. Эскә үтәм, дежур милиционерға хәлде аңлатам. Бер аҙҙан малайҙы алып сыҡтылар. Тартылып, йоҡарып киткәндәй, йөҙө бойоҡ. Мине абайлағас, күҙҙәре янып китте, ҡосағыма ташланды\nМин илайым, малай илай. Бер-беребеҙҙе һығып ҡосаҡлап, күпме ултырғанбыҙҙыр, баяғы милиционер яурынға ҡағылды:\n-Эш ваҡыты, документтарҙы тултырайыҡ та…\nКәрәкле ҡағыҙҙарға ҡултамғамды ҡуйып ҡына тора инем, ишек алдына теге ҡара «Волга» килеп туҡтағаны күренде. Сережа миңә ҡабаттан йәбеште, ысҡындырырмын тимә:\n-Атай, мин унда бармайым! Улар минең өсөн ят. Һин - минең атайым! Атай, бирмәйем, тигән!\n-Сережа, балам, ҡурҡма, бөтәһе лә һәйбәт буласаҡ…\nУңғансы булмай ишектә Людмила күренде. Ҡоҙғондай ярпылдап килеп Сережаға йәбеште, тартҡылай башланы:\n-Бала минеке! Бир! Сережаны сихырлағанһығыҙ, барыбер дауалап аласаҡбыҙ… Бир, баланы!..\nСат йәбешкән ҡатындан ҡотолорға итәм. Көрмәкләшә башланыҡ. Ни эшләргә белмәй, хәлдең айышына төшөнмәгән милиционер аптырап ҡалған.\n-Людмила! - Ишектә Алексей Владимирович күренде.\nҠаты тауыш ҡатынға арыу ғына тәьҫир итте шикелле, эргәһендәге ултырғысҡа ултырып, шарылдап иларға тотондо.\n-Башта шулай иларға кәрәк ине - һин балалы, мин ейәнле булыр инем. Хәҙер һуң инде! Бала уларҙыҡы, һәйбәт кешеләрҙеке! Кеше итәсәк улар ейәнемде, кеше итәсәк! - Милиционерға мөрәжәғәт итте. - Мин шаһит, бала - уларҙыҡы. Документтарын ҡарай алаһығыҙ.\nБая вокзалға төшкән шул профессор ине бит.\nСәлимйән хикәйәһен тамамланы.\n-Ҡара әле, ҡорҙаш, таң һыҙылып та килә. Офоҡ ап-аяҙ.\nПоезд Магнитогорскиға ла яҡынлаша. Әле ҡала күренмәһә лә, халыҡ сығыу яғына сиратҡа теҙелде. Мин дә юлдаштарымды оҙатырға баҫтым.\n-Айҙар, әллә төшөп ҡалаһыңмы? Берәр көн ҡунаҡ булырһың, Мәстүрәм менән танышырһың, ауылыбыҙҙы күрерһең.\n-Осрашырбыҙ әле, Сәлимйән. Юлдар өҙөлмәй, осрашырға теләк кенә булһын.\nЮлдашымдың бәхетле йылмайыуы һүҙҙәремде ҡеүәтләй.


"Эшемдән йәм һәм дәрт алып йәшәйем"\n13 Сентябрь 2021, 12:45\nПарикмахерҙар хеҙмәте көндәлек тормошта ҙур һорау менән файҙаланыла.\nҺәр кемдең сәсен ышаныслы, үҙ эшен яҡшы белгән белгестән матурлатҡыһы, ҡырҡтырғыһы килә, шуға ла күптәнән таныш булған, уға ниндәй прическа килешеүен белгән оҫтаһына ғына йөрөргә тырыша. Ҡаланың “Престиж” салонында эшләгән Эльвира ҠОРБАНОВАны ла даими клиенттары кешеләргә матурлыҡ өләшкән иң оҫта, тәжрибәле оҫталарҙың береһе тип һанай.\nЭльвира Марс ҡыҙы - Белорет ҡыҙы. Мәктәптән һуң ҡала ҡунаҡханаһында парикмахер һөнәрен үҙләштерә. Уҡытыусыһы Анна Яковлевна Мулюкинаның ҡулы аҫтында бер ай эсендә был эштең нескәлектәрен өйрәнеп ала һәм ошо уҡ салонда кешеләргә прическалар эшләй, сәс ҡырҡа башлай. Бер йылдан Өфө ҡалаһынан килгән модельерҙар алдында имтиханды уңышлы тапшырғас, “Жемчуг” бѳҙрәханаһына эшкә бара.\nХәҙер инде был өлкәлә утыҙ тиҫтәнән ашыу эшләгән ханым көнөнә уртаса 5-10 кешене ҡабул итә һәм сәстәрҙе матурлау буйынса бөтә төр хеҙмәттәрҙе күрһәтә.\n- “Жемчуг”та шул тиклем матур, татыу коллективта эшләнем. Нина Белоусова, Галя Фазылова, Лена Рыжкова, Наташа Дроздова һәм башҡаларҙың барыһы ла талантлы, оҫта ине. Ун өс йыл эшләгәс, икенсе балама декрет ялына киттем. Ул арала коллектив тарҡала, шәхси эшҡыуарҙарға китә башланы. Ҡыҙым тыуғас, ярты йыл өйҙә ултырҙым да, үҙемдең “Престиж” парикмахерскийын асып, эшләй башланым. Хәҙер инде 23 йыл бер урында хеҙмәт итәм. Хаҡлы ялда булыуыма икенсе йыл китһә лә, яратҡан шөғөлөмдән айырылмайым, һәр клиентымдың рәхмәтенә һөйөнөп, эшемдән йәм һәм дәрт алып йәшәйем.\nБеҙҙе уҡығанда идеаль рәүештә сәс ҡырҡырға өйрәттеләр. Бер генә сәс бөртөгө тигеҙ булмаһа, имтиханды тапшыра алманыҡ. Йылдар үтә килә сәс ҡырҡтырыу стиле үҙгәрҙе, бындай етешһеҙлектәр ғәҙәти булмаған прическа кеүек ҡабул ителә башланы. Мин дә замандан ҡалышмаҫҡа, трендта булғанса кешеләрҙең сәстәрен матурларға тырышам, өйрәнәм, сөнки миңә йәштәр ҙә бик күпләп килә.\nКүптәр сәстәрҙе көн һайын йыуырға ярамай, ҡойола тип, майланған килеш килә. Шуны әйтәм, сәсте көн һайын йыуырға ярай, уның бер ниндәй ҙә зыяны юҡ. Баш тиреһенә тырнаҡ менән түгел, бармаҡ биттәре менән йомшаҡ ҡына массаж эшләп йыуығыҙ. Айына бер тапҡыр мотлаҡ парикмахерға сәсте тәрбиәләргә йөрөргә кәрәк. Сәс ҡырҡтырырға йә ваҡыт, йә аҡса юҡлыҡҡа һылтанып, башын шапка эсендә йәшереп йөрөгәндәр ҙә бар.\nМотлаҡ ҡыйбатлы шампундәрҙе алыу кәрәкмәй, уны үҙегеҙҙең сәс төрөнә (майлы, һирәк, ҡоро) ҡарап һайлағыҙ. Профессионалдар ҡулланғанды өйҙә тотонорға ярамай, улар тап салондар өсөн тәғәйенләнгән. Әгәр сәсегеҙ буялған йәки бөҙрәләтелгән икән, бальзамдар менән ҡулланмағыҙ. Был осраҡта уларҙың төҫө уңыуы бар, бөҙрәләр\nбашығыҙға һылашып ятасаҡ. Йәнә сәстәрегеҙҙе эҫе ҡояш нурынан һәм һалҡындан һаҡлағыҙ. Был уның үҫешенә лә, уның торошона ла зыян килтерә.\nФорсаттан файҙаланып, барлыҡ коллегаларымды һөнәри байрамыбыҙ менән ҡотлайым. Эштәрендә уңыштар, ғаиләләренә именлек теләйем, - тине Эльвира Марс ҡыҙы.