БР Президенты ҡарамағындағы Хәйриә эшмәкәрлеге буйынса совет 2012 йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБР Президенты ҡарамағындағы Хәйриә эшмәкәрлеге буйынса совет 2012 йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаны\n17:37, 15 января 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 2013 йылда «Асыҡ Рәсәй» проекты нигеҙендә хәйриә эшмәкәрлеге буйынса портал эшләй башлаясаҡ. Был хаҡта республиканың Хәйриә эшмәкәрлеге буйынса советы ултырышында әйтелде. Сәйәси сараны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы.\nУлтырышта шулай уҡ Советтың 2012 йылдағы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды һәм ағымдағы йылға пландар билдәләнде.\n— Хәйриә эшмәкәрлеге мәсьәләләре буйынса совет эшмәкәрлеген ыңғай баһаларға була, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Тәүгә республика кимәлендә закондар нигеҙендә хәйриә эшмәкәрлегенең принциптары тәртипкә һалынды һәм уны уҫтереү буйынса саралар билдәләнде. Был кешеләргә үҙҙәре теләп ярҙам иткән предприятиеларҙың һәм йәмәғәт хеҙмәткәрҙәренең эшмәкәрлек даирәһен киңәйтергә мөминлек бирәсәк. 2012 йылда йәмәғәт ойошмалары әүҙемләште, ауыр тормош хәлендә ҡалған кешеләрҙең мәсьәләләрен хәл итеүҙә ярҙам күрһәткән бизнес-структуралар һәм айырым кешеләр һаны арта. Бынан тыш, төрлө марафон, акция, кисәләр үткәрелде, Владимир Спиваков, Илдар Абдразаҡов, Салауат Фәтхетдинов кеүек данлыҡлы яҡташтарыбыҙ ҙа хәйриә эшмәкәрлегенә ҡушыла.\nҮткән йылда 40 социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошма РФ Иҡтисади үҫеш министрлығы менән бүленгән федераль гранттарға лайыҡ булды, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Улар 23 миллион һум күләмендә ярҙам алған. Средстволар социаль етемлекте иҫкәртеү, әсәлеккә һәм балалыҡҡа ярҙам итеү, оло йәштәгеләрҙең йәшәү сифатын яҡшыртыу кеүек аныҡ эштәргә йүнәлтелгән. Башҡортостан йәштәре «Изге эштәр башҡарам» марафонында даими ҡатнаша.\nРеспублика Президенты урындарҙағы ыңғай үҙгәрешәрҙе лә билдәләне: үткән йылда барлыҡ муниципалитеттарҙа Хәйриә эшмәкәрләге мәсьәләләре буйынса советтар булдырылған, улар ярҙамында 35 миллион һумдан ашыу суммаға ярҙам күрһәтелгән.\nБашҡортостан ҡала һәм райондарында хәйриә эшмәкәрлеген популярлаштырыу буйынса саралар ойошторола. Мәҫәлән, Октябрьскийҙа «Бергәләп изгелек эшләйек» марафоны үткәрелде, йыйылған средстволарға ойоштороусылар мәктәптәр өсөн интерактив таҡталар, реабилитация үҙәктәре өсөн музыка ҡоралдары һәм спорт ҡорамалдары һатып алған, шулай уҡ мохтаж ғаиләләргә ярҙам күрһәкән, ҡаты ауырыған балаларҙың дауаланыуы өсөн түләгән. Туймазы районында халыҡ университетына йөрөүселәр менән «Өләсәйҙәр — балаларға» исемле ғәҙәти булмаған проект тормошҡа ашырыла. Унда ҡатнашыусылар имен булмаған ғаиләләрҙән һәм инвалид балаларҙы тәрбиәләүҙә ярҙам күрһәтә. Ә Салауат ҡалаһынан депутаттар ҡаты ауырыған балаларҙы шефлыҡҡа алған.\n— Бындай акциялар даими рәүештә барлыҡ муниципалитеттарҙа үткәрелергә тейеш, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\n— 2012 йылға хәйриә эшмәкәрлеген үҫтереү буйынса план үтәлде, — тип хәбәр итте БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова. – 2013 йыл башына Башҡортостанда 210 хәйриә ойошмаһы һәм 4700 социаль йүнәлештәге коммерцияға ҡарамаған ойошма теркәлгән. Йәштәр араһында волонтерҙар хәрәкәтен үҫтереү, был йүнәлештә Башҡорт дәүләт педагогия университеты эшмәкәрлегенең ыңғай тәжрибәһен таратыу планлаштырыла. Күпселек мәсьәләләр буйынса эш дауам ителәсәк.\nУлтырышта шулай уҡ мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең социаль яраҡлашыуы буйынса сараларҙы 2013 йылға эш планына индерергә, шулай уҡ бала йорттарын тамамлаусыларҙы оло тормошҡа әҙерләү буйынса эшмәкәрлекте әүҙемләштерергә тәҡдим ителде.\n— Яңы хәйриә структураларын булдырыу һуңғы ике-өс йылдың тренды булып тора. Уларҙың барыһы ла халыҡ именлеге өсөн эшләй. Башҡортостанда хәйриә эшмәкәрлеге мәҙәниәтен һәм традицияларын формалаштырыу артабан да дауам ителәсәк, — тип ышандырҙы Рөстәм Хәмитов.\nТеги: бр президенты, хәйриә эшмәкәрлеге буйынса совет


«Ашан» Республика көнөнә асыласаҡ\n23 Август 2011, 14:14\nӨфөләге «Ашан» гипермаркетын Республика көнөнә асыу планлаштырыла. Был хаҡта Өфө хакимиәтендә үткән оператив кәңәшмәлә ҡала башлығы Павел Качкаев хәбәр итте. Әлеге ваҡытта яңы гипермаркетта эшләйәсәк хеҙмәтләндереү персоналы уҡыу курстары үтә.\nФранцияның «Ашан» компанияһы 1961 йылда ойошторолған. Бөгөн был донъялағы иң эре сауҙа селтәрҙәренең береһе. Бар донъя буйлап уның 380 гипермаркеты, 664 супермаркеты һәм ике меңдән ашыу магазины иҫәпләнә. Рәсәйҙә бөгөн 14 «Ашан» гипермаркеты эшләй.\nАсылыуға әҙерләнгән «Ашан» янында донъяға билдәле «Леруа Мерлен», «МЕТРО», «Касторама» селтәрҙәренең сауҙа комплекстары эшләй. Ә 25 августа «ИКЕА» гипермаркеты асылырға тейеш.


Гөлли Мөбәрәкованың уйланыуҙары | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n13 сентября 2019 — 19:12 ГТРК «Башкортостан»\nБөйөк актриса Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәковаға бағышланған яңы китап донъя күрҙе. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында уның исем туйы үтте.\nКитаптың авторы — драматург, журналист Владимир Жеребцов кисәлә була алманы, шулай ҙа залда Гөлли Мөбәрәкованың үҙен, ижадын яҡын күргәндәр йыйылды һәм актриса менән бәйле хәтирәләрен иҫкә алды, китап менән танышты. Ул рус телендә донъя күрҙе. Эстәлегендә авторҙың геройы менән әңгәмәһе ята. Владимир Жеребцов төрлө һорауҙары аша Гөлли Арыҫлан ҡыҙының күптәр белмәгән серҙәрен, уй-кисерештәрен аса. Был китапты уҡып сыҡҡандар, уның шул тиклем тормошсан, күңелгә ятышлы булыуы тураһында һөйләй.


Башҡортостанға килеүсе туристар һаны артырға тейеш\nУларҙың күңелен төбәктең күркәм тәбиғәте һәм таҙа экологияһы менән арбарға мөмкин. Ҡуйылған маҡсаттарға өлгәшеү өсөн киләсәктә заманса ял базалары һәм отелдәр төҙөү ҡарала. Республика диңгеҙе һаналған Асылыкүлде төҙөкләндереүгә инвесторҙар ҙур сығымдар йүнәлтергә ниәтләй. Ял итеүселәр быйылғы миҙгелдә үк тәүге уңайлыҡтар менән файҙалана башлаясаҡ та инде.\nАсылыкүлде хаҡлы рәүештә Башҡортостаның ынйыһы тип йөрөтәләр. Ҙурлығы буйынса ул Рәсәйҙең Европа өлөшөндә Ладога күленән генә ҡалыша. Дәүләкән районында урынлашҡан һыу ятҡылығы йыл һайын 20 меңләп туристы ҡабул итә. Әммә был бик түбән күрһәткес, ти белгестәр. Шуға ла киләсәктә ял итеүселәр һанын кәмендә ун тапҡырға арттырыу бурысы тора. Бының өсөн «Асылыкүл» тәбиғи паркын артабан үҫтереү планлаштырыла.\nБылтыр тәбиғи паркты үҫтереү буйынса генераль план төҙөлгән. Унда туристарҙың ялын ойоштороу өсөн рекреацион зоналар ҡаралған. Ниәттәр бойомға ашҡан осраҡта ял итеүселәргә төрлө маршруттар буйынса эксурсияларға йөрөү мөмкинлеге асыла.\nБыл проект туристарҙан табыш алыуҙы ғына күҙ уңында тотмай. Бер үк ваҡытта ул дәүләт-шәхси партнерлыҡ нигеҙендә экология, археология, этнография һәм биология мәсьәләләрен өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Киләһе биш йылға иҫәпләнгән проекттың хаҡы 2 миллиард һумдан ашып китер, тип көтөлә. Ул шулай уҡ 250 кешене эш урындары менән тәьмин итәсәк.\nҺуңғы йылдарҙа республикала туризмды үҫтереү хаҡында фекерҙәр ҡағыҙҙа ғына ҡалмаһын өсөн төрлө саралар күрелә. Мәҫәлән, быйыл Әбйәлил районында дүртенсе тапҡыр курорт һабантуйы ойоштороласаҡ. Илдең төрлө төбәктәренән килеп урындағы шифаханаларҙа ял итеүселәр башҡорттарҙың боронғо көнкүреше, ғөрөф-ғәҙәттәре менән танышасаҡ, «Уралым» этнофестиваленә тамаша ҡыласаҡ. Быйылғы курорт һабантуйы 17 июнгә тәғәйенләнгән.\nТуризм, ҡағиҙә булараҡ, төбәктең үҫешенә ҙур йоғонто яһай. Шуға ла бөгөн республикаға мөмкин тиклем күберәк туристар йәлеп итеү бурысы ҡуйылған. Хәйер, ситтән килеүселәргә Башҡортостандың күрһәтерлек иҫтәлекле урындары бихисап. Әммә бының өсөн инвесторҙар йәлеп итеү, халыҡ-ара компаниялар менән хеҙмәттәшлек булдырыу мәсьәләләрен хәл итергә кәрәк.


Archives for Апрель 2018 | Йәншишмә - Page 3\nМин – умырзая\nНаписал в 28 апреля 2018, 19:42\nНәҫер Бәләкәй генә ҡалҡыулыҡта былтырғы ҡороған япраҡтар аҫтынан ипләп кенә башымды ҡалҡытам. «Ниндәй рәхәт тын алыуы, ниндәй саф һауа!» – тип уйланым мин. Тик күҙемде асманым. Шаян яҙғы елдән, һыуыҡ тейеүҙән ҡурҡтым. Ләкин оҙаҡ ултырырға тура килмәне: ҡояштың йылы нурҙары иркәләп битемдән һыйпаны.\nНәҫер Мәктәптән ҡайтып киләм. Көн шул тиклем йылы, зәңгәр күктә ҡояш көлә, тау баштарынан гөрләүектәр аға. Мин резина итектәр кейеп алғанмын да юл буйлап күләүектәрҙе тас та тос килтереп атлайым.\nНаписал в 28 апреля 2018, 11:57\nБилдәле яҙыусы, драматург Наил Ғәйетбай Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналған «Бабич» романын тамамланы. Һеҙгә ошо әҫәрҙән өҙөк тәҡдим итәбеҙ. Роман тулыһынса «Ағиҙел» журналының быйылғы 6-сы һанында баҫыла башлай. Өҙөктә ҡаҙаҡтарҙың Бабичты урлап, баҙға бикләп ҡуйыуҙары хаҡында бәйән ителә.\nНаписал в 28 апреля 2018, 11:48\nБайназар ауылында күп йылдар элек барлыҡҡа килгән «Азамат» өлгөлө бейеү ансамбле районыбыҙҙың, ауылыбыҙҙың данын арттырып йәшәп килә. Уны 1999 йылда Айгөл Фәрит ҡыҙы Буранова ойошторған. Тәүге уңыштарын 2002 йылда Учалы районында республика кимәлендә үткән «Башҡортостан ынйылары» фольклор конкурсында яулайҙар. Унда II дәрәжә диплом менән бүләкләнәләр.\nКүгәрсен районы Яңы Хвалын мәктәбе уҡыусылары, уҡытыусылары барыһын да уҙҙырҙы. «Йәншишмә»гә икенсе ярты йыллыҡҡа 20 кеше яҙылып, беҙҙе бик ҡыуандырҙылар. Уларға афариндан башҡа ни әйтәһең инде! Гәзитебеҙгә яҙылыусылар араһында «Аҙна һайын – отош» уйынын да бында үткәрергә булдыҡ. X синыф уҡыусыһы Карина Хәсәнова берешәрләп бүләктәрҙе күрһәтеп торһа, мәктәп китапханасыһы Гүзәл Салауат ҡыҙы Абдуллина, йәш хәбәрсебеҙ …\n«Гәзитебеҙҙе бергәләп сығарабыҙ»\nНаписал в 20 апреля 2018, 16:26\nБыл акциябыҙҙы дауам итәбеҙ. Былтыр баш ҡала мәктәптәре уҡыусылары гәзит сығарышырға ярҙам иткәйне. Ә был юлы тәжрибәбеҙҙе Өфөнән ситтә үткәреп ҡарарға булдыҡ. Күгәрсен районы Яңы Хвалын мәктәбенең V – VIII синыф уҡыусылары редакциябыҙҙың компьютерҙа вёрсткалау буйынса инженеры Гөлфирә Ҡарағужина менән «Ғаилә усағы» махсус сығарылышын әҙерләргә ихлас тотондо. Ниндәй материалдарҙы һайлап алырға, гәзит ҡыҙыҡлыраҡ, йөкмәткелерәк булһын …\nContinue reading ‘«Гәзитебеҙҙе бергәләп сығарабыҙ»’ »\nНаписал в 20 апреля 2018, 16:22\nҺәр яҙ һайын баш ҡалабыҙҙы сүп-сарҙан таҙартыу буйынса экологик өмәләр ойоштороу матур йолаға әүерелде. Быйыл да был изге эшкә дәррәү тотондоҡ. Тирә-яҡты сүп-сарҙан таҙартыу, урамдарҙы төҙөкләндереү һәм йәшелләндереү айлығы иғлан ителде һәм ул «Төҫлө өмәләр» проекты сиктәрендә үтә. Был юлы күләмле сара Ғаилә һәм Ирекмәндәр йылына арналды.\nНаписал в 20 апреля 2018, 16:20\nБашҡортса нәфис фильм\nРубрика: Фильмдар\t| Комментировать\nНаписал в 20 апреля 2018, 16:18\nУҡыу алдынғыларын, төрлө спорт ярыштарында һәм ижади бәйгеләрҙә еңеүселәрҙе «Мәктәп намыҫы өсөн» тип аталған тантаналы байрамда бүләкләү беҙҙә йыл да уҙа.\nНаписал в 20 апреля 2018, 16:11\nӘле мин ҡалабыҙҙың иң һәйбәт мәктәбенең иң яҡшы уҡытыусыһында уҡыйым. Кеше үҙенең ете быуынын белергә тейеш. Ә мин? Бер ни әйтә алмайым. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, атай-әсәйем дә шәжәрәһен өйрәнмәгән. Шуға оят булып китте. Был хаҡта ауылға барғанда оло ҡартәсәйемә әйттем.


Төбәккә ныҡлы терәк » Башҡортостан гәзите\nТөбәккә ныҡлы терәк\n29-06-2016, 06:14 // Иҡтисад // Баҫып сығарырға\n“Базы” хужалығы халыҡты эшле, ашлы итә, торлағын да һалып бирә\nБында ысын мәғәнәһендә эш гөрләй: иртән ҡыҙ-ҡырҡын фермаларға һауынға ашыҡһа, ирҙәр малға аҙыҡ таратырға тип аттарын егә. Баҫыуҙа трактор тауышы ла һары таңдан ҡара кискә ҡәҙәр тынмай. Һәр ерҙә – тәртип, таҙалыҡ һәм бөхтәлек. Элекке ҡеүәтле колхоз-совхоздарҙы хәтерләтә бөгөн «Базы» ауыл хужалығы етештереү кооперативы.\nРайонда, республикала ғына түгел, тотош Рәсәй кимәлендә лә иҡтисади яҡтан тотороҡло, көслө, социаль йәһәттән дә төбәктең терәге булған хужалыҡтарҙан һанала бөгөн «Базы». Йәмғиәт эшсәндәре нигеҙҙә иген, көнбағыш, ҡарабойҙай, шәкәр сөгөлдөрө, ит һәм һөт етештереү менән шөғөлләнә һәм ошо продукцияны һатып, табыш алыу бында яҡшы ойошторолған.\nКооперативҡа оҙаҡ йылдар Рәсәйҙең, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты, ғәҙел, талапсан идарасы, һәр башланғыстың һөҙөмтәлелеген һәм ниндәй уңыштарға килтерәсәген алдан уйлаусы Вадим Васильевич Соколов етәкселек итә. Фәнни нигеҙҙә эшмәкәрлек алып барған, теләһә ниндәй тәбиғәт шарттарында ла игенселектә һәм малсылыҡта даими ҡаҙаныштарға өлгәшкән был хужалыҡ күптәргә өлгө. Уның алдынғы тәжрибәһен өйрәнеү, уртаҡлашыу маҡсатында күләмле семинар-кәңәшмәләр йыш ойошторола, бындағы хужалыҡ итеү моделе күп тарафтарға ҡулланыуға тәҡдим ителә. Иҡтисады ныҡлы «Базы» кооперативы гелән ҙур төҙөлөш майҙанын хәтерләтә. Яҡын-тирәләге хужалыҡтар иҡтисадына инвестиция йүнәлтеүсе лә, төрлө һөнәр эйәләрен оло уңыштарға дәртләндергән бағыусы ла, тормоштағы ҡатмарлы мәсьәләләрҙе хәл иткәндә тоғро ярҙамсы ла ул.\n– Беҙҙә тырыш, уңған, үҙ эшен яратып башҡарған халыҡ йәшәй, шуға күрһәткестәребеҙ юғары. Хеҙмәтебеҙҙе баһалайҙар икән, тимәк, башҡарған ғәмәлдәребеҙ бушҡа булмаған. Әлбиттә, һәр уңыш – һәммәбеҙҙең уртаҡ хеҙмәт емеше ул, – ти Вадим Соколов. – Киләсәк быуындарға ла ҡалһын тип тырышабыҙ. Әле уй-хыялдарыбыҙ күп кенә, урындағы ауыл эшсәндәре тағы ла күркәмерәк, етешерәк йәшәһен өсөн бар көсөбөҙҙө, дәртебеҙҙе һаласаҡбыҙ.\n«Базы»ның 35 мең гектар ере булһа, шуның ауыл хужалығы тәғәйенләнешендәге майҙаны төбәктә иң ҙуры — 32 мең гектар. 22,7 мең гектары — һөрөнтө ерҙәр. Быйылғы яҙғы баҫыу эштәрен ваҡытында һәм бер ниндәй тотҡарлыҡһыҙ ойошторғандар. Игенселәр көҙгә иген культураларынан, көнбағыштан, ҡарабойҙайҙан һәм шәкәр сөгөлдөрөнән мул ғына уңыш көтә. Баҫыуҙарҙа үҫкән иген һәм техник культуралар бөгөн диңгеҙҙе хәтерләтә. Әйткәндәй, яғыулыҡ-майлау материалдарына, минераль ашламаларға ҡытлыҡ бында бер ваҡытта ла күҙәтелмәй, уны һәр саҡ алдан хәстәрләйҙәр, хатта киләһе көҙгә лә артып ҡалған.\nИҡтисади именлекте тәьмин итеү өсөн заманса техника, йыһаз-ҡоролмалар булыуы шарт. Һәммәһенә лә базылар дәүләт кредиттары йәлеп итмәйенсә, үҙ көстәре менән өлгәшә. Техника паркы бай ғына, йыл һайын хужалыҡ ихатаһы сит илдәрҙә һәм Рәсәйҙә етештерелгән ҡеүәтле ауыл хужалығы техникаһы менән тулылана, иҫкеләрен йүнәтеп, ҡабаттан баҫыуға сығаралар.\nШуныһы ла мөһим: продукцияны һаҡлау өсөн кооперативтың заманса йыһазландырылған иген ҡабул итеү пункты эшләй, унда бер юлы 25 мең тоннаны һалырға була. Ауылдарҙа 35 мең тонналыҡ келәттәр ҙә бар, 15 мең тонна силос һыйҙырышлы соҡорҙар ҡаралған. Ике иген киптергес эшләй.\nӘле хужалыҡ эшсәндәре ҡышҡылыҡҡа мал аҙығы әҙерләү менән мәшғүл. Аяҙ көндәрҙе файҙаланып, баҫыуҙан ҡайтып инмәйҙәр.\nЙәмғиәттә ҡара-сыбар тоҡомло 5748 баш һыйыр малы аҫрала, шуның 1760-ы – һауын һыйыры. Тағы ла 288 баш йылҡы малы тотола. Әле малсылыҡ продукцияһы етештереү менән ете һөтсөлөк һәм бер йылҡысылыҡ фермаһы шөғөлләнә. Әйткәндәй, уларҙың барыһы ла «500 ферма» программаһына ярашлы йыһазландырылған. Тағы ла 600 башҡа иҫәпләнгән заманса һөтсөлөк фермаһы төҙөлә.\nПродукция етештереү күләме һуңғы йылдарҙа айырыуса артҡан, һатыуҙан килгән табыш хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләүгә, хужалыҡ кәрәк-ярағына, техника яңыртыуға, заманса ҡорамалдар һатып алыуға, ваҡ ремонт эштәренә тотонола. Тоҡомло мал үрсетеү менән шөғөлләнгән йәмғиәт йыл һайын 200 баш тана һата.\n– Беҙҙә етештерелгән продукцияға ихтыяж һәр саҡ ҙур, һатып алыусылар уның сифатын баһалап, беҙҙең менән эшләүҙе хуп күрә, – ти йәмғиәт етәксеһе Вадим Соколов. – Конкуренция осоро, етештерелгәнде отошло итеп һата белергә лә кәрәк бит, шуға ауыл эшсәндәре эшкә илке-һалҡы ҡарамай, үҙҙәренең бурысын намыҫлы башҡара. Продукцияның сифатын бөгөн юғалтһаҡ, иртәгә ҡулланыусыларҙы табыуы ауырға төшәсәк. Быны һәр кем яҡшы аңлай.\nКооператив оҙаҡ йылдар Бәләбәй һөт, Туймазы ҡалаһының «Сава» ит, Өфө икмәк комбинаттары, «Башспирт», «Раевшәкәр» йәмғиәттәре, Ижевск ҡалаһындағы «Сельстрой» һәм Ульяновск ҡалаһындағы «НПЦ Селекция» менән хеҙмәттәшлек итә.\n«Базы»ла әле төрлө ауылдарҙан бөтәһе 600-гә яҡын кеше эш менән мәшғүл, хаҡлы ялға сыҡҡандарға алмашҡа йәштәр бар. Юғары белемлеләргә лә ҡытлыҡ юҡ, юғары уҡыу йортон тамамлап киләләр бында. Хатта сит төбәктәрҙән дә эш һораусылар бар икән, күптәр сиратҡа баҫҡан. Йәштәрҙең ауылды ташлап китмәүенең ыңғай сәбәбе шунда: хеҙмәт хаҡы юғары, социаль яҡлауҙар ҡаралған. Бынан тыш, йәмғиәт тарафынан улар өсөн яңы йорттар төҙөлә – әле 26 йәш ғаилә бөтә уңайлыҡтары булған йорттарҙа йәшәй.


Башҡортостанда йәшәүсе украин ҡыҙы\nБелорет районының Бирҙеғол ауылында эшһөйәр, сабыр халыҡ йәшәй. Ауыл халҡы матур ғәҙәттәрҙе үҙ итә. Бирҙеғолдар эскелеккә көрәш башлау ниәтендә «Айыҡ ауыл» акцияһына ҡушылырға теләк белдергән. Ҡыҫҡаһы, ауылдаштар тормоштоң уртаһында ҡайнап йәшәй. Украинала барған ваҡиғаларҙы ла күҙәтеп бара, илдәге тынысһыҙлыҡ айырыуса 50-се йылдарҙа Бирҙеғолға күсеп килгән Лидия Муллағәләмованы борсоуға һала.\nИнде ярты быуаттан ашыу Башҡортостанда йәшәүсе Лидия Дмитриевна телевизорҙан Украина тураһында һүҙ сығыу менән бөтә иғтибарын экранға йүнәлтә. Чернигов өлкәһендә тыуып үҫкән ханым - күптән Башҡортостан килене.\nЛидия Дмитриевна магазинда эшләй, тормош иптәше менән алты бала үҫтерә. Оҙаҡ йылдар башҡорт ауылында йәшәгән ҡатын телде лә, милли аш-һыуҙарҙы ла яҡшы белә. Әлбиттә, үҙ тамырҙарын да онотмаған. Мәҫәлән, уларҙың йортон украин милли биҙәктәре сигелгән таҫтамалдар биҙәй.\nУкраин милләтенән булған Лидия Дмитриевна хәҙер инде ауыл ағинәһенә әйләнгән. Бирҙеғолдар уны бик яҡшы ҡабул иткән. Ҡатын Ҡөрьән мәжлестәренән, дини байрамдарҙан да ситтә ҡалмай.\nЛидия Дмитриевнаның юғары мәҙәниәт, рух ныҡлығы тәрбиәләүенә йәшәгән мөхите лә ҙур өлөш индергән, күрәһең. Ауыл халҡы уңғанлығы, иплелеге менән айырылып тора. Күптән түгел йәмәғәтселек эскелеккә ҡаршы көрәшергә була. Мәсьәләгә ҡараш бер яҡлы ғына булмаһа ла, күпселек айыҡ тормошто хуп күрә.\nАуыл урамдарында эскән кешеләр күренмәүе, тормоштоң йәмле булыуы кемгә оҡшамаҫ. Бынан тыш, яҡын арала Бирҙеғолға Украина ҡунаҡтарын көтәләр. Сентябрҙә Лидия Дмитриевна 80 йәшлек юбилейын билдәләй, байрамға уның туғандары ла килергә тейеш. Сит ил ҡунаҡтары беҙҙең ауылдарҙы тик яҡшы яҡтан ғына белһен ине.


Әүлиәләр ҡәберенә... | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Әүлиәләр ҡәберенә...\n« Башҡортлоҡ – Хоҙай һынауы\nИман ҡеүәте »\nҺуңғы йылдарҙа халыҡтың рухи аҙыҡҡа һыуһаған күңеле дингә тартыла. Ҡасандыр олатай-өләсәйҙәре ихтирамлап һөйләгән ҙур дин әһелдәре — ишандарҙы, суфый әүлиәләрҙе иҫкә ала, уларҙың онотолоп, юғалып бөтә яҙған ҡәберҙәрен төҙөкләңдерә, зыярат ҡыла башланы. Бөтә ғүмерен халыҡҡа дин һәм белем таратыуға, тәрбиә ҡылыуға бағышлаған аҫыл заттарыбыҙҙың хеҙмәттәренең баһаһын көндән-көн нығыраҡ аңлайбыҙ. Ләкин «ишан», «суфый», «әүлиә» һүҙҙәре совет заманында кире, хатта мыҫҡыллау мәғәнәһендә йөрөһә, хәҙерге көндә ҡайһы бер дин әһелдәре лә был төшөнсәләргә үҙҙәренең ошондай уҡ мөнәсәбәтен һиҙҙерә. Әүлиә ҡәберҙәренә зыярат ҡылыуҙарҙы тыйырға тырышыусылар бар. Яңыраҡ Ауырғазы районының Ҡорманай ауылы мәсетенә бынан ике быуат элек йәшәгән суфый әүлиәһе Йәғәфәр ишандың исеме бирелде. Ошоно ла өнәп еткермәгәндәр булды. Ә бит был тантанала Бөтә Рәсәй Үҙәк диниә назараты мөфтөйө Тәлғәт Тажетдин үҙе ҡатнашҡайны. Әлеге мәсьәләгә асыҡлыҡ индереү маҡсатынан беҙ мөфтөй Тәлғәт Тажетдин хәҙрәткә бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек:\n- Хәҙрәт, ислам дине суфый, ишандарға, әүлиәләргә ниндәй мөнәсәбәттә, мәсеттәргә уларҙың исемен биреү яраймы?\n- Бисмиллаһи-иррахмәни рахим. Беҙҙең китаптарыбыҙҙа Аллаһының берлегенә ышанған кешеләр бөтөнөһө лә әүлиә, Аллаһының дуҫы, тиелә. Аллаһының берлегенә ышаныу, ҡушҡандарын үтәү, тыйғандарынан тыйылыу донъяла ла, әхирәттә лә әҙәм балаһын Аллаһ ҡаршыһында юғары дәрәжәләргә күтәрә. Шуның менән бергә айырым кешеләр бар — улар үҙҙәренең изгелектәре, миһырбан шәфҡәтлеҡтәре, ғәмәли ғибәҙәттәре менән Аллаһыға яҡынаялар. Бәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм улар тураһында айырым һөйләне, Ҡөрьән-Кәримдә лә әйтелә — аң була күрегеҙ: Аллаһҡа дуҫ булған кешегә донъяла ла, әхирәттә лә ҡайғы-хәсрәт тә, ҡурҡыныс та юҡ, тиелә. Хәҙис ҡудсийҙа, Аллаһы Тәғәлә әйтә: бер кеше Аллаһының дуҫтарын яҡын күрһә, ул миңә яҡын булыр, ләкин минең дуҫтарыма дошман була торған булһа, ул бәндәгә мин дә дошман булырмын, тиелә.\nАллаһының дуҫы булыр өсөн нимә эшләргә кәрәк? Беренсенән, шәриғәт ҡушҡандарын үтәргә. Ислам диненең биш нигеҙе бар — Аллаһының берлегенә ышаныу, намаҙ, ураҙа, зәкәт биреү, хаж ҡылыу — шуларҙы үтәү. Шуның менән бергә хәрәм- дәрҙән һаҡланыу, ярамаған эштәрҙән тыйылыу. Был — сусҡа итен ашамау, иҫерткес эсмәү генә түгел, янъялдан, ғәйбәттән, яла яғыуҙарҙан тыйылыу. Аллаһының дуҫы булам, тигән кеше ошо ҡағиҙәләрҙе үҙ итергә тейеш. Хәҙис ҡудсийҙа, Аллаһы Тәғәлә әйтә: әҙәм балаһы мин ҡушҡандарҙы үтәгәндән һуң да тағын ғибәҙәттәр ҡылып, миңә яҡынайыр, хатта мин уны һөйәрмен, уның күрер күҙе булырмын, атлар аҙымы булырмын, тотороҡлоғо булырмын. Уға дошман булғанға мин дә дошман булырмын, тиелә. Бына бындай кешеләр нәфел ғибәҙәттәр ҡыла, төндәрен дә намаҙҙарын тороп уҡый, тәһәрәтһеҙ йөрөмәй, һәр саҡ зекерҙә була. Шуның менән бергә улар — түҙемле, сабыр, кешеләргә бик мәрхәмәтле. Ошондай кешеләр ауылдарыбыҙҙа, ҡалаларыбыҙҙа һәр ваҡытта ла йәшәгән. Бөтә илгә, донъяға танылған Зәйнулла хәҙрәт Рәсүлиҙең күпме шәкерттәре булған! Тәҡүәлеге, изгелеге менән танылған. Ундай кешеләрҙе беҙ тауыш биреп әүлиәлеккә күтәрә алмайбыҙ. Ул иҫән ваҡытында уҡ үҙенең ғәмәлдәре, изгелектәре, кешеләргә мәрхәмәт-шәфҡәтлеге менән әүлиә булып таныла. Ә уның ысын әүлиә булғанлығы Аллаһының хозурында мәңгелеккә күскәндән һуң ғына билдәле була.\nОшондай кешеләр күп булған. Май айында ғына Тәтешле районы Күрҙем ауылында Ғабдрахман хәҙрәттең 150 йыллығын үткәрҙек. Ғүмер буйы халыҡҡа хеҙмәт иткән, дәрестәр биргән, әҫәрҙәр ҡалдырған. 1918 йылда уны большевиктар ҡылыс менән сабып үлтерә. Бөгөнгө көндә лә ундай кешеләр халыҡтың хәтерендә һаҡлана. Йәғәфәр ишан да ошондай заттарҙың береһе — кешеләрҙе дауалаған, күпме ғилем, мәғлүмәт ҡалдырған, күпме шәкерттәре уның эшен дауам иткән. Шуға күрә уларҙың исемдәрен мәсеттәргә биреү — күркәм бер йола. Был — халыҡтың хәтере, тигән һүҙ. Бәйғәмбәребеҙ /с.ғ.с/, донъянан үткәндәрегеҙҙең изгелектәрен иҫкә алығыҙ, кәмселек-хаталарын онотоғоҙ, тигән. Был — әүлиәләргә табыныу түгел, уларҙың хәтерҙәрен күңелдә һаҡлау, уларҙың тормошонан, эшләгән эштәренән, һөйләгән һүҙҙәренән үрнәк алып, үҙебеҙ ҙә шул матур сифаттарҙы кәсеп итергә тырышыу.\nҠайһы берәүҙәр әүлиәләрҙең ҡәберҙәренә барыуҙы бидғәт /шәриғәт сиктәренән сығыу, арттырыу/ тип, табыныу итеп ҡарай. Был — һаташыу. Табынырға һис ярамай, әлбиттә. Фәҡәт Аллаһтан ғына туранан-тура ярҙам һорарға тейешлебеҙ. Ләкин «Фәтиха», «Әл- Ихлас» сүрәләрен уҡып, уларҙың рухтары шат булһа ине, тип доға ҡылыу, иҫкә алыу — шәриғәткә тап килә. Бәйғәмбәребеҙ /с.ғ.с/ әйтә, мин һеҙҙе ҡәберҙәргә барыуҙан элек тыя инем /мәжүсиҙәр ваҡытында ҡәберҙәргә барып табыныуҙар, мәйеттәрҙән ярҙам һорауҙар булған/, хәҙер имандарығыҙ сыныҡты, ҡеүәтләнде, шуға күрә зыяратҡа барығыҙ, унда барыу үлемде иҫкә төшөрөр, ти. Үлемде иҫкә төшөргәс, әҙәм балаһы мәңгелеккә күсеүгә, Аллаһының хозурына ҡайтыуға әҙерләнә, гонаһтарҙан, ярамаған эштәрҙән тыйыла башлай.\n- Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Совет дәүерендә халыҡ үҙенең дини остаздарынан, ғилем биреүсе, тәриҡәт таратыусы ишан әүлиәләрен иҫләп, ҡәҙер ҡылыуҙан мәхрүм ителде, уларҙың изге ҡәберҙәре сәсеү ерҙәре аҫтында ҡалды, һөрөп ташланды, таштары, тимер текмәләре урланды. Бөгөн халыҡ ҡасандыр юҡ ителгән изге ҡәберҙәрҙе эҙләп таба, таш ҡуя, төҙөкләндерә, шишмәләрен тәртипкә килтерә. Ләкин үҙҙәрен «дин әһеле» тип иҫәпләгән ҡайһы бер бәндәләр /ваһһабистар ҙа тиҙәр уларҙы/ был ғәмәлдәрҙе «исламға ҡаршы эш» тип баһалай һәм ҡәберҙәрҙең кәртә-таштарын ватып-емереп ташларға ла тартынмай. Асылда кем һуң улар? Ислам диненә һуҡырҙарса бирелгән фанаттармы, әллә, киреһенсә, исламға ҡаршы эш алып барыусылармы?\n- Әйткәнемсә, беҙ хөрмәтле дин әһелдәренең ҡәберҙәренә табыныр өсөн түгел, хәйер-доға ҡылыр өсөн барабыҙ. Улар — остаздар. 1917 йылғы революциянан һуң ун йыл самаһы ғына иркенлек бирелде лә, шунан һуң мәсеттәрҙе вата башланылар, ошондай әүлиәләрҙең ҡәберҙәрен емерҙеләр, ошоноң менән үҙҙәренсә динде бөтөрөргә аҙапландылар. Ләкин дин барыбер халыҡтың хәтерендә ҡалды бит, Аллаға шөкөр. Динһеҙҙәр дәүере 70 йылдан артыҡ дауам итһә, хәҙер 18-20 йыл эсендә 100-ләгән генә түгел, меңләгән-меңләгән мәсеттәр асылды. Халыҡтың тырышлығы, эшҡыуарҙарҙың ярҙамы, дәүләт ойошмаларының ярҙамы менән эшләнә былар.\nЙыйылышыу насармы ни? Бәйғәмбәребеҙ /с.ғ.с./, Аллаһы Раббым минең өммәтемде һаташыу-аҙашыуға йыймаҫ бер ҡасан да, ти. Ошондай йыйындарҙа кәңәшләшәбеҙ, бер-беребеҙҙән үрнәктәр алабыҙ, аят-доғалар уҡып, тәүбәләр ҡылабыҙ. Бында иман ҡеүәтләнеүҙән башҡа бер нәмә лә юҡ. Кирегә тартыусыларҙың /ваһһабистармы, башҡалармы/ ғәйеп итеүҙәренең төбөндә шул ята: улар, мәйеткә доға ҡылыуҙың файҙаһы юҡ, үлде лә бөттө, тиҙәр. Ә был һүҙҙәрҙе бынан 70 йыл элек динһеҙҙәр, атеистар, коммунистар һөйләне. Уларҙың һүҙе менән быларҙың һүҙе бер булып сыға. Икеһе лә бер тамырлы. Ә бәйғәмбәребеҙҙең /с.ғ.с./ шундай һүҙе бар: әҙәм балаһы йән бирһә, донъянан үтһә, өс төрлө эштән башҡа бөтә ғәмәле киҫелә. Беренсеһе: иҫән ваҡытында дөйөм кешелек донъяһы файҙаланырлыҡ берәй эш эшләп ҡалдырған булһа — ағас ултыртҡанмы, ҡойо ҡаҙығанмы, күпер һалдырғанмы, мәҙрәсә дауамына ярҙам иткәнме — үҙе донъянан үткәс тә, был эштәрҙең әжер-сауабы килеп торор. Икенсеһе: үҙ артынан файҙаланырлыҡ ғилем биреп ҡалдырһа, йә бер һөнәр өйрәткән булһа, шуның менән файҙаланған һайын уға әжере-сауабы артыр. Өсөнсөһө: үҙ артынан изге, хәйерле балалар ҡалған булһа, улар доға ҡылған һайын, әжер-сауабы барыр...\nҠөрьән-Кәримдә лә: «Йә раббыбыҙ Аллаһ, беҙҙең гонаһтарыбыҙҙы кисерһәң ине һәм беҙҙән элек иман менән үткәндәрҙе лә ярлыҡаһаң ине. Күңелдәребеҙҙә иманлы кешеләргә төйөр ҡылмаһаң ине», — тиелә. Был һүҙҙәр үҙе үк мәңгелеккә күскәндәргә доға ҡылырға кәрәклекте һөйләп тора.\nШуға күрә үҙ заманында бөтә ғүмере буйы халҡыбыҙға дин өйрәткән, файҙалы ғилемдәр биреп ҡалдырған хәҙрәттәрҙе, ишандарҙы иҫкә алыу, ҡәберҙәрен төҙөкләндереп, зыярат ҡылыу, рухтарына бағышлап аят-сүрәләр уҡыу изге ғәмәлдәрҙең береһе...\nКиске Өфө, 2011 йыл, №27\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 12.05.2018 в 22:45, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Өфөлә иң яҡшы әсәне һайланылар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә иң яҡшы әсәне һайланылар\n14:38, 1 декабря 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 1 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nӨфөлә ҡаланың эшләүсе йәштәре араһында өсөнсө тапҡыр уҙғарылған «Мин — әсәй!» бәйгеһенә йомғаҡ яһалды. Йомғаҡлау гала-концерты Әсә көнө алдынан Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында уҙҙы.\nКонкурста 35 йәшкә тиклемге йәш әсәләр ҡатнашты. Сығыштарҙа ҡатнашыусылар ғаилә ҡиммәтәренең әһәмиәтен, сәләмәт йәшәү рәүешен, яуаплы ата-әсәлекте һәм ғаилә йолаларына һаҡсыл мөнәсәбәтте сағылдырҙы. Программала «Әйҙәгеҙ, әсәйҙәр!» визит карточкаһы, «Әсәйҙең алтын ҡулдары» аш-һыу бәйгеһе һәм бала ҡатнашлығында «Беҙ төрлө-төрлө» өйгә эш кеүек конкурстар булды.\nӨфөнөң Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты хәбәр итеүенсә, конкурс жюриһы Федераль дәүләт теркәүе, кадастр һәм картография хеҙмәтенең БР буйынса Федераль кадастр палатаһы инженеры Юлиана Ғилфанованы еңеүсе итеп һайланы. «Иң ижади әсәй» номинацияһында иң яҡшыһы – «Гидравлика» Өфө агрегат предприятиеһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте инженеры Екатерина Арапова. Ҡатнашыусылар араһында иң сибәре – «Перекресток» йәштәр үҙәгенең өҫтәмә белем биреү уҡытыусыһы Анастасия Николаева. «Иң тәрән аҡыллы әсәй» номинацияһына Өфөнөң Дим районы хакимиәтенең мәҙәниәт һәм йәштәр сәйәсәте бүлеге әйҙәүсе белгесе Оксана Романова лайыҡ булды. В.Л.Засов исемендәге Хәйриә фонды белгесе Надежда Әхмәтсафина «Иң зирәк әсәй» исемен яуланы. «Газпром төбәк-ара газ Өфө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Үҙәк район буйынса ҡулланыусылар менән эшләү идаралығы юрисконсультанты Жанна Ҡотоева «Иң креатив әсәй» номинацияһында еңде. «Өфө приборҙар эшләү производство берекмәһе» асыҡ акционерҙар йәмғиәте инженер-технологы Екатерина Андрушкевич ҡатнашыусылар араһында музыкаға иң һәләтлеһе булып сыҡты.\nШулай уҡ Әсә көнөнә арналған байрамда йәш ата-әсәләр һәм буласаҡ әсәләр өсөн «Имен бала саҡ. Ныҡлы ғаилә» күргәҙмә-йәрминкәһе ойошторолдо. Унда сараға килеүселәр белгестәрҙән бушлай кәңәш алып, файҙалы оҫталыҡ кластары ҡарай алды.\n«Мин — әсәй!» конкурсы ғаилә мөнсәбәттәрен нығытыуға, ғаиләнең ижади потенциалын асыуға, шулай уҡ баш ҡаланың предприятиеларында һәм ойошмаларында эшләүсе йәштәр араһында хеҙмәттәшлекте нығытыуға йүнәлтелгән. Бәйгенең ойоштороусылары – Өфө хакимиәтенең Йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты, ҡаланың Йәштәрҙең мәшғүллегенә булышлыҡ итеү үҙәге һәм «Бала үҫтерәбеҙ. Өфө» журналы.


Андаман диңгеҙе — Башҡорт Википедияһы\nАндама́н диңгеҙе (һинд अंडमान सागर, бирм. မုတ္တမ, тай. ทะเลอันดามัน, мал. һәм индон. Laut Andaman) — Һинд океанының ярым ябыҡ диңгеҙе. Көнсығышта Һинд-Ҡытай һәм Малакка ярымутрауҙары, көньяҡта Суматра утрауы, көнбайышта Андаман һәм Никобар утрауҙары (улар Бенгал ҡултығы менән айыра) уратып алған. Төньяҡта материк буйлап Иравади йылғаһы дельтаһына тиклем дауам итә.\nАндаман диңгеҙе Викимилектә\nМалакка боғаҙы аша Көньяҡ-Ҡытай диңгеҙе тоташа. Майҙаны — 605 мең км², уртаса тәрәнлек — 1043 м, максималь тәрәнлек — 4507 м, һыуҙың уртаса күләме яҡынса 660 мең км³. Диңгеҙ төбө балсыҡ һәм ҡом менән түшәлгән, төньяҡтан көньяҡҡа табан әүҙем вулканлы дуға (һыу аҫты вулкандары, Баррен һәм Наркондам утрауҙары) киҫеп үтә.\nКлиматы дымлы муссонлы тропик. Өҫкө температураһы ҡышын 27,5 °C-тан алып йәйен 30 °C-ҡа тиклем була, ә тәрән ҡатламдарҙа (1600 метрҙан тәрәнерәк) һыуҙың температураһы 4,8—5 °C-ҡа тиклем түбәнәйә. Яуым-төшөмдәр йылына 3000 мм-ҙан ашыу була. Ҡышын ағымдар көньяҡ-көнбайышҡа һәм көнбайышҡа, ә йәйен — көньяҡ-көнсығышҡа һәм көнсығышҡа йүнәлтелгән. Масштаблы эске тулҡындар менән айырылып тора. Һыуҙың уртаса температураһы февралдә 26 °C-тан алып 28 °C-ҡа тиклем булһа, майҙа 29 °C-ҡа тиклем күтәрелә.\nТоҙлолоғо йәйен 31,5—32,5 ‰, ҡышын 30,0—33,0 ‰. Диңгеҙҙең төньяҡ өлөшөндә йылғалар ағыҙылған һыуҙар һәм муссондар тәьҫире арҡаһында тоҙлолоҡ 20—25‰-гә тиклем төшә.\nЯрымтәүлекле һыу ҡалҡыуҙарының бейеклеге 7,2 метрға тиклем етә.\nБай хайуандар донъяһы (яҡынса 400 төр балыҡтар): Иравади дельфины, дюгонь, осар балыҡтар, көньяҡ сельды, риф балыҡтары, елкән-балыҡтар һәм башҡалар бар.\nТөп порттары: Янгон (Мьянма), Пенанг (Малайзия). Андаман диңгеҙе аша Сингапурға ҙур әһәмиәтле юл үтә.\n2004 йылдың декабрендә Андаман диңгеҙендә ҙур емергесле цунами барлыҡҡа килтергән ер тетрәүе була.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Андаман_диңгеҙе&oldid=587821 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 23 март 2016 в 10:19\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:19 23 март 2016 үҙгәртелгән.


АУЛАҠ ӨЙЛӨ ҺӘМ ГАРМУНЛЫ БУЛҺЫН ЙӘШЛЕК\n22 Ноябрь 2017, 16:53\nТормош үҙгәрҙеме, әллә аң үҙгәрҙеме – гармун моңдары онотолоп бара. Ҡайҙа һин, гармун?!\nҺәр замандың үҙенә күрә үҙ көйө, үҙ моңо бар. Ҡыҙҙар күңелен елкендереп, урам шаулатып, гармун тартып уҙыуҙар үткән быуатта тороп ҡалды. Тормош үҙгәрҙеме, әллә аң үҙгәрҙеме – гармун моңдары онотолоп бара. Ҡайҙа һин, гармун? Күңел тигәнең гармун тауышына һыуһай, үткәндәрҙә ҡалған танһыҡ моңдо эҙләй.\nАуылдаштарға танһыҡлаған моңдо ишеттереү ниәтенән Байдәүләт ауылы мәҙәниәт йортонда “Уйнаһын гармун, йырлаһын гармун” исемле кисә үткәрҙек. Гармунсыларҙы барлау, милли көйҙәребеҙҙе халыҡҡа еткереү, яңы таланттар асыу маҡсатында уҙғарылған байрам йыр-бейеү менән үрелеп барҙы.\nБеҙҙең быуын оҫта баянсы, заманында консерватория тамамлаған Динислам ағай Хәйбуллинды яҡшы хәтерләй. Шөкөр, ауылыбыҙҙа әле лә бынамын тигән гармунсыларыбыҙ йәшәй: Шамил Байсурин, Рәйес Ҡаһарманов, Азамат Моратов, Ғәли Юлдашбаев. Тимәк, беҙҙең ауылда гармун моңо ла бар. Әммә бөгөнгө йәштәр, балалар араһында ҡыҙыҡһыныусылар юҡ. Хәҙер балалар гармун төймәһен түгел, компьютер төймәһенә баҫыуға өҫтөнлөк бирә. Киләсәктә гармунсыларыбыҙға алмаш булырмы?\nШуларҙы күҙ уңында тотоп, ошондай гармун байрамын артабан да дауам итеү кәрәктер тип уйлайбыҙ. Бәлки ул концерт рәүешендә генә түгел, ниндәйҙер проект булып, йыл буйына барыр. Нисек кенә булмаһын, халҡыбыҙ моңдары юғалмаһын, киләсәктә бөгөнгө быуынға ла: “Аулаҡ өйлө һәм гармунлы йәшлегемде һағынам”, – тип әйтергә яҙһын!


Инфоурок › Другое › Презентации › Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 4-се класс уҡыусылары өсөн "Өфө буйлап сәйәхәт" темаһына презентация\nБейек тауҙың баштарында Өфө ҡалаһы тора. Өфөлөләр “Өфөбөҙ”, - тип Өф итеп кенә тора.\nҒорурланам – горжусь Яратам – люблю Баш ҡала – столица Гүзәл – красивый Тыуған - родной Иҫтәлекле урындар – памятные места Һәйкәл – памятник Дуҫлыҡ монументы – монумент Дружбы Еңеү паркы – парк Победы\nӨфөлә театрҙар бар. Өфө - ҙур ҡала. Өфөлә театрҙар, парктар, һәйкәлдәр бар. Өфө - матур, ҙур, йәшел ҡала.\nӨфө – Башҡортостаныбыҙҙың гүзәл, ҡояшлы баш ҡалаһы. Өфө ҡалаһы Ағиҙел буйында урынлашҡан. Өфөлә парктар, театрҙар күп.Беҙ тыуған ҡалабыҙҙы бик яратабыҙ.\nНомер материала: ДВ-394587


Палдиски — Башҡорт Википедияһы\n59°21′00″ с. ш. 24°03′00″ в. д.HGЯO\n(Рогервик битенән йүнәлтелде)\nРогервик, Балтик порты, Ба́лтиски\n4081 кеше (2012)\nурыҫтар — 67 %\nэстондар — 25 %\nПа́лдиски (эст. Paldiski), тарихи исемдәре Рогервик (швед. Rågervik), Балти́к порты, Ба́лтиски (эст. Baltiski) — Эстониялағы ҡала, Фин ҡултығында урынлашҡан порт.\n3.1 Рәсәй империяһы\n3.2 Беренсе Эстон республикаһы\n3.3 Совет осоро\n3.4 Икенсе эстон республикаһы\n4.1 Көньяҡ порт\n4.2 Төньяҡ порт\n6 Палдиски менән бәйле танылған кешеләр\n7 Каторга төрмәһе\n7.1 Рогервик каторжандары\n7.2 Пугачёв эше буйынса хөкөм ителгәндәр\n9 «Ҡала көнө» байрамы\nПалдиски ҡалаһы Харьюмаа өйәҙендә, Эстонияның баш ҡалаһы Таллиндан 52 саҡрым алыҫлыҡта, Фин ҡултығының яр буйында урынлашҡан. Ул Кейла, Вазалемма һәм Падизе өйәҙҙәре менән сиктәш. Ҡаланың территорияһы акваторияһы һәм Пакри утрауҙары менән бергә 102 км² самаһы тәшкил итә.\nХалыҡ һаны 4,1 мең кеше (2010). Милли составы: урыҫтар — 67 %, эстондар — 25 %. Барлығы ҡалала 31 милләт вәкиле йәшәй.\nXIV быуаттан ярымутрауҙа шведтар йәшәгән һәм ҙур булмаған ҡәлғә төҙөлгән.\n1718 йылдың 23 июлендә Пётр I Пакри ҡултығында шәхсән хәрби портҡа нигеҙ һалған, уның эргәһендә ауыл да булған. 1723 йылдан рәсми атамаһы Рогервик (швед. Rågervik), 1762—1922 йылдарҙа — Балтик Порты, артабан Балтиски, 1934 йылдан — Палдиски.\n1840 йылдағы Балтик порты\nПорт һәм ҡәлғәне төҙөү 1716—1726 йылдарҙа барған, Пётр I үлгәндән һуң туҡтатылған. Пакри ярымутрауында (Pakri poolsaar) һәм Кесе Роогэ утрауында Пётр I йорт һалынған. Пётр ҡәлғәһе һәм доктары ҡалдыҡтары хәҙер ҙә күренә. Пётр I порт һәм уның һаҡлағыс молы проекты һыҙмаһын үҙе төҙөгән. Ул шулай уҡ сауҙагәрҙәр гаванының, ҡалаһының һәм адмирал верфының урынлашыу ерен билдәләгән.\n1724 йылдың 22 октябрендә Пакри мағы төҙөлгән. Ул Балтик диңгеҙенең иң боронғо маяҡтарының береһе.\n1728 йылда ағас сиркәү төҙөлгән.\n1762 йылда киң масштаблы төҙөлөштө Екатерина II яңынан дауам иттергән. Был эштең етәксеһе итеп генерал-фельдмаршал Иоһанн Буркхардт Христофор йәғни граф Миних тәғәйенләнгән.\n1762 йылдың 20 авгусында Рогервик ҡалаһы Балтик Порты тип исемләнгән. 1764 йылдың июлендә ҡалаға Екатерина II килгән. 1768 йылдың 18 ноябрендә порт яҙмышы тураһындағы Сенатҡа докладында Екатерина II, Кронштадтты төҙөп бөтөрөүгә бар иғтибарҙы йүнәлтеп, бөтә бындағы төҙөлөш эштәрен туҡтатып торорға бойороҡ биргән.\n1770 йылда Екатерина II ҡушыуы буйынса һалдат, офицерҙар, һөнәрселәр һәм сауҙагәрҙәр балалары өсөн беренсе мәктәп асылған.\n1775 йылда Балтик портына һөргөнгә 1773—1775 йылғы Крәҫтиәндәр ихтилалы ҡатнашыусыһы, Башҡортостандың милли геройы Салауат Юлаев, атаһы Юлай Аҙналин менән, 1775 йылдың 29 ноябрендә һөргөнгә килтерелгән. Салауат Юлаев каторгала 26 сентября 1800 йылдың 26 сентябрендә вафат булған һәм Палдискиҙа ерләнгән. Ҡала паркы территорияһында уға һәйкәл ҡуйылған.\n1787 йылда Балтик Порты Эстляндия губернаһының өйәҙһеҙ (штаттан тыш) ҡала статусын алған.\n1784—1787 йылдарҙа архитектор Иоһанн Мор проекты буйынса таштан Георгий сиркәүе төҙөлгән. XIX быуат аҙағында уны архитектор Эдельсон проекты буйынса уның үҙгәртеп ҡоралар.\n1870 йылда ҡалаға саҡлы Балтик Порты — Таллин (Ревель) — Санкт-Петербург Балтик тимер юлы һалынған.\n1876 йылда ҡалала диңгеҙ училищеһы асылған һәм үҙенең бинаһына эйә булған. Диңгеҙ училищеһының беренсе етәксеһе Рига диңгеҙ училищеһы сығарылыш уҡыусыһы А. Фельдхун булған. 1876—1897 йылдарҙа училищела 463 уҡыусы булған. Бында Эстляндская губернаһы территорияһындағы диңгеҙ училищелары араһында иң юғары уҡытыу кимәле булған.\n1912 йылдың июнендә Балтик порты гаванында Император Николай II һәм Германия империяһы кайзеры Вильгельм II осрашҡан, улар «Штандарт» һәм «Гогенцоллерн» яхталарында килгән.\nБеренсе донъя һуғышы осоронда ҡала хәрби хәрәкәттәр аренаһына әүерелгән. 1916 йылдың 11 ноябрендә 2 сәғәт 30 минутта 10-сы герман флотилияһының немец эсминецтары ярты сәғәт дауамында орудиеларҙан Балтик портын утҡа тотҡан. Порт ҡоролмаларына , ә һуңынан ҡалаға 162 фугас һәм шрапнель снарядтары менән атҡандар. 24 бина, шул иҫәптән вокзал һәм күҙәтеү посы вышкаһы зыян күргән, 10 кеше, шуларҙан 8 кеше ғәҙәти тыныс тормош кешеләре һәләк булған.\nБеренсе Эстон республикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1922 йылда Беренсе Эстон Республикаһы осоронда ҡалаға Палдиски тигән яңы исем биргәндәр, һәм был «Балтийский» тигән рус атамаһы үҙгәртелеп алынған.\n1939 йылдың октябрендә Советтар Союзы эстон хөкүмәте менән килешеү буйынса ҡортомға алыу хоҡуғы нигеҙендә Палдискиҙа хәрби база урынлаштыра. 1941 йылда Эстония территорияһында Бөйөк Ватан һуғышы хәрби хәрәкәттәр башланыуға Пакри ярымутрауында һәм Пакри утрауҙарында яр буйы оборонаһы урынлаштырылған. Порт хәрби караптар урынлаштырыу өсөн файҙаланылған. Хәрби аэродром төҙөлгән.\nИкенсе донъя һуғышы осоронда Рига ҡултығынан совет флотын сығарыу урыны булараҡ хеҙмәт иткән. 1941 йылдың 28 авгусынданемец ғәскәрҙәре тарафынан баҫып алынған. Совет ғәскәрҙәре сигенгән саҡта яр буйы оборонаһы батареялары шартлатылған. Немец оккупацияһы ваҡытында ярымутрауҙа немец абвер разведкаһы хәрби-диңгеҙ базаһы һәм мәктәбе булған. 1944 йылдың 24 сентябрендә Балтик флоты десантының Таллин операцияһы барышында азат ителгән.\n1956 йылдың 21 ноябрендә Сууруп боғаҙында Балтик флотының 157-се айырым бригадаһы М-200 «Үс» һыу аҫты кәмәһе «Статный» эскадра миноносецы менән бәрелешә. Ҡотҡарыу операцияһы уңышһыҙ үткән — 28 подводник һәләк була.\nТашландыҡ уҡытыу үҙәге («Пентагон»)\n«Подплав» һыу аҫты кәмәләре базаһы\nЭстон ССР-ы территорияһында ике Ябыҡ административ-территориаль берәмектәренең береһе булған ҡалала һыу аҫты кәмәләре базаһы («Подплав»), уҡыу атом реакторы, торпеда катерҙары һәм кесе ракета караптары туҡтау урыны, госпиталь һәм поликлиника урынлашҡан. Ҡалала Балтик флотының 157-се һыу аҫты кәмәләренең айырым бригадаһы, сик буйы заставаһы, сик буйы ғәскәрҙәренең сержант составы отряд-ара мәктәбе, хәрби төҙөүселәрҙең ротаһы, Һауаға ҡаршы тороу ракета подразделениеһы һәм дисциплинар ротаһы урынлашҡан.\nПалдискиҙағы уҡыу үҙәге беренсе һәм икенсе быуын һыу аҫты кәмәләренең ике хәрәкәт итеүсе действующие реакторҙарына, һәм шулай уҡ атом һыу аҫты кәмәләренең экипажын әҙерләүсе берҙән-бер тренажёрына эйә булған.\nҠала урынлашҡан Пакри ярымутрауы территорияһы тимер сым менән уратылған һәм Ябыҡ административ-территориаль берәмек йәғни айырыуса һаҡланған зона була.\n1962 йылда Палдискиҙа 93-сө СССР атом һыу аҫты флоты уҡыу үҙәге (в/ч 56190) урынлашҡан. Бында ике ер өҫтө атом реакторы ҡуйылған, үҙәктә 16 000 кеше эшләгән. Был Советтар Союзындағы шуға оҡшаш иң ҙур үҙәктәренең береһе булған. Уның ҙур әһәмиәтлеге арҡаһында 1994 йылдың авгусына, Палдискиҙы һуңғы рәсәй хәрби карабы ташлап киткәнгә тиклем, бөтә ҡала сәнскеле сым менән уратып алынған булған.\nУҡыу үҙәге начальниктары:\n1980-се йылдар аҙағында 56190-сы ғәскәри частың медсанчасында поликлиника начальнигы булып РФ Оборона Министрлығының Баш хәрби-медицина идаралығының элекке начальнигы, РФ-ның баш хәрби врачы, ә 2018 йылдың февраленән — Хәрби-медицина Академияһы начальнигы запастағы генерал-майор Александр Фисун эшләгән.\nИкенсе эстон республикаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1994 йылдың 30 авгусында Палдискиҙы һуңғы рәсәй хәрби карабы ташлап китә. Ҡала Эстонияла урынлашҡан Рәсәй ҡораллы көстәренең һуңғы объекты булған. 1995 йылдың 26 сентябрендә Палдискиҙағы ядро объектын Эстонияға тапшырыу актына ҡул ҡуйылған. Тапшырыр алдынан рәсәй белгестәре реакторҙарҙан яғыулыҡ үҙәктәрен алғандар, реакторҙар махсус бетон саркофагтарға урынлаштырылған.\n1994 йылдың 15 майынан Палдиски Кейла ҡалаһы составына индерелгән. Был халыҡ составында Эстония граждандарының аҙ проценты менән бәйләнгән булған. 1996 йылдың 20 октябрендә Палдискиға ҡала хоҡуғы ҡайтарылған.\n2017 йылда Палдиски яңы Ляэне-Харью улысының административ үҙәгенә әүерелгән.\nДиңгеҙ буйлап йөк ташыу, Alexela яғыулыҡ терминалы, биодизель нефть эшкәртеү терминалы.\nКөньяҡ порт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Подплав» тип аталған совет һыу аҫты кәмәләре урынында барлыҡҡа килгән «Таллин порты» холдинг компанияһы составындағы порт. Европаға иң яҡын эстон порты булып тора һәм күп кенә өҫтөнлөктәргә эйә: ҡыш туңмай, 50 000 тоннаға тиклем ауырлыҡ күтәрә алған суднолар менән эшләрлек тәрән причалдары бар. Ролкер (Ро-ро) судноларын, тейәлгән, генераль һәм берәмек йөктәрҙе эшкәртә, автомобилдәрҙе, тәгәрмәсле техниканы, тейәлгән йөктәрҙе эшкәртерлек ҡеүәттәргә эйә.\nТөньяҡ порт[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТранспорт сараларын, контейнерҙарҙы, генераль һәм һибелмә йөктәрҙе эшкәртеүсе хосусилаштырылған порт. Пассажир терминалы төҙөү планы бар. Модернизация программаһы буйынса 2002 йылдан генераль йөктәрҙе һәм «Ролкер (Ро-ро)» тибындағы судноларҙы хеҙмәтләндереүсе причалдар, 375 метрлыҡ һаҡлаусы мол төҙөлгән.\nИзге Георгий ҡорамы. 1784–1787\nПётр I осоронда төҙөлгән ҡәлғә һыҙаттарын булдырған ер эштәре.\nПакри ярымутрауының төньяҡ-көнбайыш яры эргәһендә граф Михаил Семёнович Воронцовтың поместьеһы урынлашҡан булған.\nПалдиски Оксана Александровна Акиньшина төп ролде уйнаған швед режиссёры Лукас Мудиссондың «Лиля ғүмергә» фильмында сағылған.\nМ-200 «Үс» һыу аҫты кәмәһе экипажына һәйкәл.\nИзге Георгий таш православие сиркәүе эстон Paldiski Püha Georgi kirik (Константинополь патриархатының Таллин митрополияһы).\n1968 һәм 1983 йылдарҙа совет һыу аҫты кәмәләрендә хеҙмәт итеүсе подводниктарҙы өйрәтеү өсөн төҙөлгән «өсөнсө участка» тип аталған бетон «саркофагтар» менән ҡапланған атом реакторҙары.\nПреподобный Сергий Радонежскийға арнап төҙөлгән ҡорам эстон Paldiski Radoneži Vaga Sergi kirik (Мәскәү патриархатының Эстон православие сиркәүе).\nПалдиски менән бәйле танылған кешеләр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВильгельм Антон фон Кабрит (1800 йә 1807 йылда вафат булған) — рус хеҙмәтендәге немец хәрбийе, Балтик Порты ҡалаһында 1793—1796 йылдарҙа гарнизон менән командалыҡ иткән.\nАфанасий Афанасьевич Фет, рус шағир-лирик, тәржемәсе, мемуарсы. Балтик Портында хеҙмәт иткән. Пакри ярымутрауының төньяҡ-көнбайыш ҡырындағы «Пётр маяғы» эргәһендә урынлашҡан Лец утарында йәшәгән.\nАнтон Фёдорович Дзерожинский — рәсәй хәрби эшмәкәре, генерал-лейтенант (1919), аҡ хәрәкәттә ҡатнашыусы. Император Бөйөк Пётр Диңгеҙ ҡәлғәһенең Ревель нығытылған районы гарнизоны составына ингән 23-сө пехота дивизияһы бригадаһына командалыҡ иткән.\nПалдискиҙа скульптор Амандус Генрих Адамсон (31.10(12.11).1855, — 26.6.1929, Палдиски) йәшәгән һәм эшләгән. Севастополдәге Батырылған караптар һәйкәле Таллин «Русалка» броненосецына һәйкәл авторы. Был ҡалала уның йорт-музейы урынлашҡан.\n1921 йылда Палдискиҙа инглиз балалар яҙыусыһы Артур Рэнсом булған. Палдискиҙа уның «Racundra» яхтаһы торған һәм ҡортомға алынған бүлмәһе булған.\nКаторга төрмәһе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРогервик каторга төрмәһе йыуан бүрәнәләрҙән ҡоролған стена менән уратып алынған. Төрмә бинаһында 2 яруслы нарҙар һәм түшәмгә беркетелгән тал кәрзин-карауаттар булған. Шарттар бик ауыр (урындағы ҡатламташтан еүеш казармалар) булған, сирҙәр, аслыҡ ҡотолған. 1768 йылда портты төҙөү һәм ремонтлау эштәре туҡтатылған һәм тотҡондарҙың хеҙмәтен сауҙагәр гаванын ремонтлауҙа һәм ике пристанды төҙөүҙә файҙаланғандар.\nТөрмәлә 1755—1756 йылдарҙағы Башҡорт ихтилалы, 1773—1775 йылдарҙағы ғүмерлек каторга тамуғын үткәргән.\nРогервик каторжандары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nВанька-Каин (Ива́н О́сипов, 1718 — 1756 йылдан һуң) — атаҡлы бур, юлбаҫар һәм мәскәү шымсыһы.\nПугачёв эше буйынса хөкөм ителгәндәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСалауат Юлаев (1754 йылдың 16 июне — 1800 йылдың 8 октябре) — башҡорт халҡының милли батыры, шағир. Пугачевтың көрәштәше, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы етәкселәренең береһе, шағир-импровизатор. 1989 йылда Палдиски ҡалаһында уның хөрмәтенә һуғылған баҡыр һәйкәл ҡуйыла.\nЮлай Аҙналин (1722 — 1797—1800 араһы) — башҡорт ғәскәре йөҙбашы (1766), Шайтан-Көҙәй улысы старшинаһы (1766), 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр Һуғышы етәкселәренең береһе.\nҠәнзәфәр Усаев (1738 — 10 июль 1804) — Пугачёвтың көрәштәше, башҡорт ғәскәре йөҙбашы, 1773—1775 йылдарҙағы Крәҫтиәндәр һуғышы етәкселәренең береһе, Пугачёв армияһында бригадир.\nИван Яковлевич Почита́лин (1754—1797 йылдан һуң) — Емельян Иванович Пугачёвтың яҡын әйләнә-тирәһенә ингән яйыҡ казагы, уның күп бойороҡтары авторы.\nАстафий Трифонович Долгополов (1725—1797 йылдан һуң) — Пугачёвтың да, Екатерина II-нең дә бөлгән финанс сараларын файҙаланырға ынтылып, ике яҡлы уйын алып барған мутлашыусы авантюрист.\n1801 йылдың 21 ғинуарында — генерал-лейтенант Сухотин.\nСалауат Юлаев музейы Эстонияла\n«Ҡала көнө» байрамы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1993 йылдан Палдиски үҙенең «Ҡала көнө» көнөн үткәрә. Унда Таллинда эшләп килеүсе «Ағиҙел» башҡорт мәҙәни ойошмаһы вәкилдәре лә ҡатнаша. 2016 йылдың июлендә үткәнендә улар ҡалаға милли батырыбыҙҙың тыуыуына 206 йыл тулыу айҡанлы нәшер ителгән «Эстония помнит: Салават Юлаев» тигән китап бүләк итте.\nПреподобный Сергий Радонежский хөрмәтенә ҡорам\nЭлекке Пётр таможняһы (хәҙер бында кафе)\nҠала эргәһендәге ҡаялы яр буйы\n↑ 1,0 1,1 Эстляндия-Эстонияның географик атамалары (урыҫ телендә)\n↑ Eesti statistika 2012 - Эстония статистикаһы (2012) (эстон телендә)\n↑ Statistics Estonia, a government agency at the area of administration of the Ministry of Finance.\n↑ см. Балтийский порт // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\n↑ «Военно-промышленный курьер» № 11 (127) за 22 марта 2006 года\n↑ Олег Врона, прот. Умякнуша словеса их паче елеа (4 марта 2019). 4 март 2019 тикшерелгән.\n↑ Эстонияла Салауат Юлаевҡа мемориаль таҡтаташ һәм һәйкәл ҡуйыласаҡ. , 2017, 10 февраль (Тикшерелгән 10 февраль 2017)\n↑ В Эстонии в праздновании Дня города Палдиски приняло участие башкирское общество «Агидель». «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, 2016, 28 июль (рус.) (Тикшерелгән 28 июль 2016)\nБалтийский порт // Lua хатаһы: expandTemplate: template "бсокр" does not exist.. — СПб. : Товарищество И. Д. Сытина, 1911—1915.\nБалтийский порт // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том) — СПб., 1890—1907. (рус.)\nҠалып:Волость Ляэне-Харью Ҡалып:Харьюмаа Ҡалып:Города Эстонии\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Палдиски&oldid=900358 ҡабул ителгән\nЭстонияның исемдәре үҙгәртелгән тораҡ пункттары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:18 3 август 2019 үҙгәртелгән.


«Агрокомплекс-2010». Бында көрсөк һиҙелмәй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Агрокомплекс-2010». Бында көрсөк һиҙелмәй\n9:39, 3 марта 2010 Иҡтисад\nӨфөлә асылған «Агрокомплекс» күргәҙмәһе тағы ла үҙенең муллығын иҫбатлай. Ул Рәсәйҙә иғлан ителгән көрсөктө тулыһынса кире ҡаға. Унда бөтөн нәмәне табырға мөмкин: Өфөнөң «Аврора» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте йүгәндәренән алып «Башсельхозтехника» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең мөһабәт комбайндарына тиклем.\nҒәҙәттә, күргәҙмә Өфө Спорт һарайының эске бинаһын, фойеһын һәм уның алдындағы майҙанды биләй. Элекке йылдарҙағы экспозициялар менән сағыштырғанда быйыл ойоштороусылар ҡатнашыусылар составын ярайһы уҡ киңәйткән.\nАсыҡ һауала теҙелеп киткән машина-трактор паркы һәм технологик ҡорамалдар өлгөләре иғтибарҙы үҙенә йәлеп итә. Улар башлыса Рәсәйҙә етештерелгән. Экспонаттар араһында – ҡатнаш мал аҙығы мини-заводы һәм модернизацияланған тракторҙар.\nКүргәҙмәлә ҡатнашыусыларҙың Спорт һарайы эсендәге бүлектәре лә һис тә ҡалышмай. Бында эшкәртелгән ауыл хужалығы продукцияһын төрөү буйынса ҡорамалдар күп ҡуйылған. «Русская трапеза» һәм «Термопак» (Мәскәү) үҙ линияларының эшен үк күрһәтә. Бер техниканы ла резинотехник изделиеларһыҙ файҙаланып булмай. Мәҫәлән, «Ремтехкомплект» (Өфө) үҙ продукцияһының киң ассортиментын тәҡдим итә. Көньяҡ Урал үлсәүҙәр заводы (Белорет) электрон ҡорамалдары менән байтаҡ майҙанды биләгән. Агросәнәғәт комплексында IT-технологияларҙы ҡулланыу иғтибарҙы йәлеп итә.\nӘйткәндәй, быйыл күргәҙмәлә тауыҡтар ҡытҡылдауы һәм әтәстәр ҡысҡырыуы уға эшлеклелек атмосфераһы өҫтәй. Улар Стәрлетамаҡтың «Родонит» ҡошсолоҡ хужалығынан килтерелгән. Бында шулай уҡ Пермь, республиканың Балаҡатай фермерҙары йорт ҡуяндары менән ситлектәр ҙә бар.\nКүргәҙмә етәкселәрҙә һәм белгестәрҙә генә түгел, баҡсасыларҙа ла ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Орлоҡтар һәм үҫентеләр, ябыу материалдары эргәһендә халыҡ күп ҡайнашты. Республиканың эшкәртеү предприятиелары ла үҙ продукцияһын: кондитер һәм колбаса изделиеларын тәҡдим итте. Бал һатылған бүлектәрҙән дә кеше өҙөлмәне.


Асылға тоғролоҡ, аша - алтын быуатҡа! » Башкортостан кызы\n“Беҙ – арыған милләт”, – тип, әллә маҡтанырға, әллә аҡланырға яратабыҙ. Бер уйлаһаң, был нарыҡлауҙа дөрөҫлөк тә бар һымаҡ. Үҙебеҙ булып, асылыбыҙҙы һаҡлап ҡалырға тырышып эшләгән һәр ғәмәлебеҙҙең үҙебеҙгә ҡаршы ҡоралға әүерелеүенән арығанбыҙ. Йөҙәр йылдар элек йомартлығыбыҙ һәм бер ҡатлылығыбыҙ, ихласлығыбыҙ арҡаһында күҙ иңләр ерҙәрҙе бер әсмүхә сәйгә алыштырған да беҙ... Ҡунаҡсыл һәм киң күңелле булыуыбыҙҙан, үҙебеҙҙән өҙөп яҡшы ерҙәрҙе күскенселәргә тотторған да беҙ. Мал йәнле һәм ҡаһарман, илһөйәр булғаныбыҙ өсөн танкыларға ҡаршы һыбай сабып, иң аҫылдарыбыҙҙы ҡырылырға мәжбүр иткән дә беҙ... Хис-тойғоларыбыҙҙы йәшерә белмәй, хәйләкәрлекте өнәмәй, йөҙәр тапҡыр үҙебеҙҙән ҡеүәтлерәккә ҡаршы баш күтәреп, сикһеҙ фажиғәләр кисергән дә беҙ бит ул... Һәр ҡылған ғәмәлебеҙ үҙебеҙгә кире ҡаҡлығып бәрелгән суҡмарҙай булғас, инде шул ысынбарлығыбыҙҙы мөмкин тиклем төпкә йәшереп, асылыбыҙҙан ҡасып йәшәргә лә сосланып киткәнбеҙ. Быуаттан-быуатҡа ошолай килә торғас, Урал тауҙарындай ныҡлы ихтыяр һәм рух көсөбөҙ ҙә ҡаҡшай төшкән. Әммә...\nӘммә яуапһыҙ һорау, эңерһеҙ көн, сикһеҙ ғүмер булмағандай, донъялар ҙа бер төрлө генә тормай бит. Ҡабалан-ҡарһалан йәшәгән кешелек йәмғиәтенең тәбиғәт һәләкәтенә, иҡтисади бәләләргә һәм рух ҡаҡшауына ҡарай тәгәрәүен башында аҡылы булған һәр кем дә самалай торғандыр. Был хәлдәрҙән ҡотолоу юлдары хаҡында ла уйланалыр.\nБер ямандың бер яҡшыһы була, тиҙәр. Ошо ысынбарлыҡ солғанышында, 21 быуат башында, ниһайәт, күк көмбәҙендә берәй бәхетебеҙгә тигән йондоҙ ҡабындымы, әллә башҡа берәй сәбәптәнме, әлеге заманда башҡортса йәшәү, донъяны башҡортса көтөү иң отошлоһона әүерелеп килә. Шуға ла, милләтебеҙ әҙерәк кенә илтифат итһә, тарихта булмаған алтын быуатына аяҡ баҫырға тора, ахырыһы. Тарихын арлы-бирле генә белгән милләттәшебеҙ ҙә кисәге менән бөгөнгөнө сағыштырып, зиһен көсө менән уның ысынлап та шулай икәнен самалай ала.\nМәҫәлән, ниһайәт, беҙҙең ҡунаҡсыллығыбыҙ үҙебеҙгә зыяндан бер файҙаға әүерелә ала. Бөтә донъяла туризм йылдам үҫешә. Ер шары халҡы Мысыр һәм Төркиәнең диңгеҙ ярҙарынан ялҡты һәм ябай ялдан б∆геп, төрлө легендаларға бай тарихлы төбәктәргә иғтибарын йүнәлтте. Мәлде файҙаланып, үҙ мөғжизәләребеҙҙе: Шүлгән һәм Асылыкүл, Арҡайым һәм Әүешкүл, Нарыҫтау һәм Ирәмәлгә милли мәҙәниәтебеҙ һәм сәнғәтебеҙҙе лә ҡушып, бар донъяны “аһ” иттереп тә аҡса эшләп өлгөрөргә тейеш бөгөн халҡыбыҙ.\nХәҙер бөтә ер шарында интернет селтәре аша эшләү ғәҙәти күренешкә әйләнеп килә. Алдағы быуаттарҙа ҡайһы бер милләттәрҙең һалҡын ҡанлылығы, сауҙагәрлек фиғеле, хәйләкәрлеге һәм алдан уйлап эш итә белеүсәнлеге, әрһеҙлеге уларҙы донъя иҡтисады ҡаҙанында алдынғылыҡҡа алып сыҡһа, бөгөн интернетта бөтә нәмә асыҡ һәм үтә күренмәле. Бына ҡайҙа башҡорттоң зиһен асыҡлығы, ихласлығы, ярҙамсыллығы һәм егәрлелеге талап ителә. Шуға ла был юҫыҡҡа яңы ғына килеп ҡушылһалар ҙа, беҙҙең егет-ҡыҙҙарыбыҙ селтәр донъяһында бик тиҙ үҙҙәрен таныта һәм абруй яулай бара.\nНиһайәт, башҡорттоң хәйләһеҙ ныҡышмаллығы, уңғанлығы һәм хатта ҡаһарман һуғышсанлығы менән ҡара тырышлығы уны ҡан ҡойоуҙарһыҙ ғына күңелендә ятҡан ҡаһарман рухын асып, донъя кимәленә алып сығыуға юлдар аса. Ер шарын шаулатып алып барған атаҡлы Хәбир Сөләймәнов, Денис Шафиҡов һәм Венер Ғәлиевтар, Ләйсән Үтәшеваларҙың уңыштары, тағы ла донъяның иң көслө ир-егет һәм ҡатын-ҡыҙының да башҡорт милләтенән булыуы үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй. Байтаҡ спорт төрҙәренә башҡорттар дәррәү килә һәм затына хас үҙенсәлектәре уларҙы был ғәҙел юҫыҡта өҫтөнлөклө итә.\nНиһайәт, донъя халҡы артыҡ шәкәрле яһалма матурлыҡтан биҙҙе. Европаның һары сәсле, оҙон ботло һылыуҡайҙары ялҡытты һәм матурлыҡ индустрияһы ҡарашын Азияға йүнәлтте. Үҙҙәрендә бер юлы ике ҡитға халыҡтарының да үҙенсәлектәрен сағылдырған, шул уҡ ваҡытта башҡортҡа ғына хас мөләйем ҡыҙҙарыбыҙҙың сәғәте һуҡты, тиһәк тә була. Беҙҙең һылыуҡайҙар ҡытай һәм япон сибәркәйҙәре янында күпкә буйсаныраҡ, әммә йөҙ һыҙаттары барыбер ҙә уларҙыҡына тартым. Бөгөн бөтә гламур баҫмалар береһенән-береһе уҙҙырып, матурлыҡ һәм мода донъяһының алтын кимәле тип яҡташыбыҙ Ирина Шәйхелисламованы (Шейк) билдәләй. Бер-бер артлы төрлө матурлыҡ бәйгеләрендә тап башҡорт ҡыҙҙары алға сыға икән, был да осраҡлы түгел. Яңылыҡтар таҫмаһын күҙәтеп, уларҙың исемдәрен дә ятлап өлгөрмәйбеҙ, ҡайһы төр, ҡайһы төбәк ярыштарына юлланмаһындар, ҡыҙҙарыбыҙ һуңғы ара тик тәүге урындарҙы ғына алып ҡайта.\nЙәштәр араһында хәҙер иманға ынтылыу, айныҡ тормош алып барыу модала. Егет-ҡыҙҙарыбыҙ Америка һәм Европа мәҙәниәтенә һуҡыр эйәреүҙән туҡтаны, улар милли үҙенсәлеген күрһәтеүҙән оялмай. Күп йәш ҡыҙҙарҙың хиджәбтә йөрөүен дә күрергә була. Ә бит башҡорт милли кейеме лә ҡатын-ҡыҙҙың бөтә ғәүрәттәрен ҡаплап тора. Яйлап милли кейемебеҙ ҙә заманға яраҡлашыр, көндәлеккә әйләнеп ҡайтыр, бәлки. Ана бит, ҡырғыҙҙар милли баш кейемдәрен бренд кимәленә еткерә алған, уларҙа хәҙер һәр егет, һәр малай кепка урынына милли башлыҡта йөрөй, ҡыҙҙар бишмәт кейә. Был урындағы еңел сәнәғәткә лә яңы һулыш өрөр ине.\nХәҙер кешеләр ҙур-ҙур ҡалаларҙан ҡасып, тәбиғәттә утарҙар төҙөп йәшәргә, ҡала супермаркеттарында һатылған гендары үҙгәртелгән аҙыҡ-түлектән, яһалма әсеткеле икмәктән баш тартып, экология йәһәтенән таҙа һәм файҙалы, һимертмәй торған, холестеринһыҙ, тәбиғи ашамлыҡтарға өҫтөнлөк бирергә ынтыла. Ә ҡайҙа һаҡланып ҡалған һуң ундай туҡланыу мәҙәниәте? Ауылдарыбыҙҙа. Ҡайһы милли аҙығыбыҙҙы алып ҡараһаң да, улар йәшелдәр хәрәкәте ынтылған сифатҡа тап килә һәм һаулыҡҡа бары файҙа ғына килтерә. Ҡомалаҡ әсеткеһендә баҫылған икмәк, йылҡы ите, һары май, ҡорот һәм ҡатыҡ, буҙа һәм ҡымыҙ, талҡан, ҡурмас – күрһәтеп, маҡтап ебәрһәң (йәғни, рекламалаһаң), ҙур ҡалаларҙа интернет арҡылы эшләгән иң шәп магазиндар аша һатылған файҙалы булғаны өсөн бик ҡиммәт торған аҙыҡтар исемлегенә инеп китерлек тәғәмдәр. Уларҙы үҙебеҙҙең көндәлек даими ҡулланыуға индереү ҙә милләт һаулығын нығытыр һәм әллә ниндәй медицина үҙгәртеп ҡороуҙарынан күпкә отошлораҡ булыр ине, моғайын.\nЙылҡысылыҡ – үҙе бер айырым өлкә. Хәҙер донъяла төрлө сифатһыҙ йә ялған прививкалар һәм дарыуҙар күбәйеүе, экологияның насарайыуы арҡаһында аутизм менән ауырыған балалар һаны арта. Хатта ҡайһы бер үҫешкән илдәрҙә һәр дүртенсе балаға ошондай диагноз ҡуйыла. Баҡтиһәң, уны дауалауҙың иң ышаныслы ысулы һыбай йөрөү икән. Иппотерапияның башҡа бик күп ауырыуҙарҙан да файҙалы булыуы билдәле. Һәр башҡорттоң күңелендә эйәрле-йүгәнле ат ята, тигән мәҡәлде иҫкә төшөрөп, атайҙар бәләкәйҙән балаларын эйәргә ултыртһа, бөтә донъяны солғап алған аутизм афәте милләтебеҙҙе урап та үтер, бәлки. Әйткәндәй, донъя баҙарында йылҡы итенең хаҡы диетик үҙенсәлектәре арҡаһында башҡа төрлө иттәрҙән күпкә юғары.\nБөтә донъяла тәбиғи туҡыманан, ҡулдан эшләнгән әйберҙәр модала һәм улар бик ҡыйбат тора. Иран оҫталары балаҫ һуғыу һөнәрен юғары сәнғәткә әүерелдерә алған һәм уларҙың балаҫтары яҡшы тимер аттарҙан осһоҙ түгел. Халҡыбыҙҙың кейеҙе һәм балаҫтары ла яйлап үҙ баһаһын ҡайтарыр. Был юҫыҡ та бөтмөр һәм йүнсел оҫталарҙы көтә. Беҙҙә әле кәзә мамығын, һарыҡ йөнөн эшкәртеү оҫталығы онотолмаған. Башҡорт шәлдәре донъя баҙарына сыҡһа, ҡабатланмаҫ зауығы менән тиҙ танылыу яулар ине. Үҙенсәлекле, йылы, файҙалы... Башҡорт милли кәсепселеге етештерә алған барса нәмәләр ҙә юғары экологик талаптарға яуап бирә, тимәк, хаҡы ла ҡиммәтле булыр ине. Сөнки халҡыбыҙ борон-борондан һәр нәмәлә лә тәбиғилеккә, ябайлыҡҡа өҫтөнлөк биргән. Уның йәшәү рәүешендәге һәр аҙымы ла тәбиғәтте аяуҙы, һаҡлауҙы күҙ уңында тотоп эшләнгән.\nБашҡорт халҡында элек тәмәке тартыу һәм хәмер эсеү иң ҙур хурлыҡ булған. Ундайҙарҙы затҡа яҡын юлатмағандар. Аҡһаҡалдар, ағинәйҙәр килен алыр, ҡыҙ бирер алдынан буласаҡ туғандарҙың затын энәһенән-ебенә тиклем тикшергән. Әүҙем егеттәребеҙҙең эскелек тигән афәткә үҙҙәре ҡаршы сығырға йөрьәт итеп, “Айыҡ ауыл” һәм башҡа донъяла тиңе булмаған сараларҙы башлап ебәреүе үҙе үк күп нәмә хаҡында һөйләй. Милләт яңырырға, таҙарынырға ынтыла. Шуның аша ул асылына ҡайта.\nҒөмүмән, бөгөн бөтә донъяла алып барылған төрлө тикшеренеүҙәргә таянып, беҙҙең үҙебеҙсә йәшәүҙең, милли йолаларға арҡаланыуҙың милләтебеҙ рухы, һаулығы һәм көнитмеше өсөн ни тиклем ҡиммәтле һәм һиммәтле икәнен аңғарырға һәм булғандың ҡәҙерен белергә өйрәнергә ваҡыттыр. Үткән һандарҙа өзләүҙең, ҡумыҙҙа, ҡурайҙа уйнауҙың рухи һәм тән һаулығы өсөн ни тиклем файҙалы булыуы һәм быларҙың тәжрибәләр менән иҫбат ителгәне хаҡында яҙып киткәйнек. Ә бит уларҙан тыш, бүтән милли үҙенсәлектәребеҙ, йолаларыбыҙҙы алып, алдынғы фән күҙлегенән ҡараһаҡ та, шундай уҡ асыштарға юлығасағыбыҙ көн кеүек асыҡ.\nӘле мин тап хәҙерге заман шарттарында үтә лә отошло булған, башҡортобоҙға хас холоҡ-һыҙаттарҙың, йәшәү рәүешебеҙҙәге ғәмәлдәребеҙ һәм сәнғәтебеҙгә хас нәмәләрҙең йөҙҙән бер өлөшөн генә телгә алып китә алғанмындыр. Бөгөн беҙҙең иғтибарҙан ситтә ҡалған, хатта башыбыҙға ла килмәгән ундай сифаттарыбыҙ һәм ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ әллә күпмелер... Башҡортса йәшәү рәүешенең дөрөҫ һәм сәләмәтлек өсөн хәүефһеҙ булыуын, сәнғәтебеҙҙең рух һәм һаулыҡ һағында тороуын, ғөмүмән, ата-бабаларыбыҙ мираҫ итеп ҡалдырған йәшәү ҡәлебенең, милли холҡобоҙҙоң, имандың ни тиклем ҙур хазина икәнен аңлау кимәленә етә алһаҡ, халҡыбыҙ үҙенең алтын быуатына аяҡ баҫасағы көн кеүек асыҡ. Иң ҡыҙығы: уның өсөн беҙҙән асылға тоғролоҡтан башҡа бер ни ҙә талап ителмәй. Ябайлыҡта – бөйөклөк, тигән һүҙҙәрҙең ҡиммәте бына ҡайҙа күренә ул. Шулай бит!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АТЛЫ ХАЛЫҠ БЕҘ! ӘММӘ БЕҘҘЕҢ ОШО ДАНЫБЫҘҒА ЯҪҠЫНАЛАР... - 2019 - Мәҡәләләр\nБашҡорттоң йылҡысылыҡ менән шөғөлләнеүе борон-борондан билдәле, улар беҙҙә ялан тултырып тигәндәй үрсей. Әммә бөгөн килеп шундай дилемма алдына килеп терәлдек: башҡорт тоҡомло аттар ҡалырмы, әллә улар, ут күршеләребеҙҙең йылғырлығы һөҙөмтәһендә, барыһы ла "татар аты" булып китерме?\n- Мал буйынса профессиональ белгес булмаһам да, 2005 йылдан башлап "Төньяҡ амурҙары", "Любизар" 1-се башҡорт атлы полкы" йәмәғәт ойошмаларын төҙөп, юридик яҡтан теркәтеп, ойоштороп йөрөгәс, был теманың ысынлап та ҙур проблема булыуын үҙ елкәмдә татыған кешемен. 2009 йылда Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығына Чапаевтың Өфөнө Колчак ғәскәренән азат итеү ваҡиғаһына арнап, Ҡыҙыл Яр ауылында ойошторолған реконструкцияла ҡатнашыу өсөн эйәрле-йүгәнле аттарҙы ҡуртымға һорап мөрәжәғәт иттек. Бер фермерҙың йылҡы өйөрөн килтерҙеләр. "Уларҙың эйәре юҡ таһа, атҡа нисек менәйек?" - тигәс, аптырап киттеләр. Өфө ат заводы директоры Николай Штенцов өйөнән үҙенең спорт эйәрен килтерҙе, тағы ла 4-5 атты инәлеп-ялбарып тигәндәй урам буйлап эҙләп таптыҡ. Уларҙың да эйәр-йүгәндәре туҙған йәки бөтөнләй юҡ ине. Ә беҙгә казактарҙыҡы һымаҡ йәки көтөүсе эйәре кәрәк. Министрлыҡҡа барып, "Һеҙ миңә ат табаһы урынға, йылҡы тәҡдим итәһегеҙ", - тигәс, "Ә нимә менән айырыла һуң ат менән йылҡы?" - тип аптыраштылар. Һуңынан беҙгә ипподромдан спорт аттары килтерҙеләр. Уларҙы оҙатып килеүсе конюх ҡыҙҙар реконструкцияла ҡатнашҡан полк егеттәренә аттарын менергә рөхсәт итмәне. Аптырағандың көнөнән шул ҡыҙҙарға егеттәр кейемдәре кейҙереп, уларҙың алдынан "Ура!" ҡысҡырып, ғәрләнә-ғәрләнә "һөжүмдәр" ойошторорға мәжбүр булдым. Башҡортостанға төрлө өлкә-ҡалаларҙан килгән дуҫтарыбыҙ башҡорт аттарын үрсетеү буйынса Башҡортостан ауыл хужалығының бөгөнгөһөн шундай хәлдә күрҙе. Ҡатнашыу шатлығы түгел, ғәрлек тойғоларын кисерҙем ул ваҡытта.\nҒөмүмән, "Ә нимә менән айырыла һуң ат менән йылҡы?" тигән һорауҙы министрлыҡтағылар түгел, ә мин бирергә тейеш инем, сөнки улар ошо тармаҡ буйынса белгес. Министрлыҡтағы малсылыҡ тармағы ит-май-һөт етештереү менән шөғөлләнә, шул маҡсатта йылҡы үрсетә, әммә аттар түгел. Ат үрсетеү (дөрөҫөн әйткәндә, ат тәрбиәләү, ат яратыу) менән шөғөлләнгәндә уларҙы эйәрләп-йүгәнләп байрамдарға әҙерләрҙәр, мәҙәниәтте үҫтерерҙәр ине, ә был осраҡта йылҡыларҙы ит өсөн генә тоталар, шул йүнәлеш буйынса отчеттар төҙөйҙәр. Бындай йылҡы малы оҙаҡ йәшәмәй, бер-ике йылдан ғүмере өҙөлә. Хужаларҙың йәйгеһен ҡымыҙ иҫтәренә төшә, һуңынан, бейәләр һыйыр кеүек ҡышын да һөт бирмәгәс, сентябрҙән майғаса уларҙы тотоу бюджеты ҡыҫҡартыла, яйлап малдарҙың һаны ла кәметелә...\nНи өсөн бөгөн башҡорт йылҡылары "татар" аты булып китте, тигән һорауыма яуап булманы...\n- Башҡорт йылҡыһы, башҡорт аты булып нисә дәүер йәшәгәндәр бит инде улар, сөнки йылҡыны тәрбиәләп, уға мәҙәни һөнәрҙәр, инстинкттар биреп, холҡон йүнәтеп тормаһаң, тыумыштан ҡырағай йылҡы малы барыбер ҡырағай булып ҡала. Ат булып китһен өсөн кешенең бик әүҙем ҡыҫылышы кәрәк. Ат булаһы йылҡы малы гел ҡараулы тора, ул кешегә тоғро хеҙмәт итә, алыҫ походтарға сыға, үҙен менергә рөхсәт итә, аяҡтары, кәүҙәһе менән төрлө хәрәкәттәр күрһәтә, ял-ҡойроғо ла тараулы була, музыканы ла аңларлыҡ кимәлгә етеп, ысын ат булып яратыла. Әгәр кеше уны егеп кенә йөрөй икән, ул мал әле ат түгел. Ат булһын өсөн йылҡы малына кеше хәстәрлеге һәм юғары мәҙәниәтле, иғтибарлы хужаларса мөнәсәбәт кәрәк. Тарихтан ҡараһаҡ, халыҡ үҙенең йылҡыһы тураһында атлы ғәскәрҙәре барлығы менән белдергән. Һуғыш, әлбиттә, аяныслы ваҡиға, ул һабантуй түгел, уны тәмләп һөйләп булмай, данлап ҡына хәтергә алып була. Халҡыбыҙҙың шул данлы эштәренең береһе - ул үҙенең йылҡыларын ат итеп тәрбиәләп, үҙенең атлы яугирҙарын үҫтергән, кавалерия төҙөүгә өлгәшкән. Күп халыҡтар, хатта Татарстан да, ул заданиены үтәй алмаған. Тимәк, уларҙың ат тураһында һүҙ йөрөтөү түгел, йылҡыһы ла булмаған. Бөгөн шул фактты, йәғни "Йылҡы булмайынса, ат булмай" тигәнде күрәләтә инҡар итеп, Башҡортостандан һатып алған йылҡыларҙы "татар аты" тип иғлан итә күршеләр. Был турала китапҡа алтын хәрефтәр менән, хатта Ҡөрьәнгә яҙып ҡуйһалар ҙа, ул татар аты була алмай! Шулай уҡ сыуаш аты ла, марый аты ла була алмай! Эйе, беҙҙән һатып алынған мал мал һанын арттырып, хатта ат булып йәшәй ала, әммә тоҡомдары бер ваҡытта ла икенсе халыҡтың исеме менән атала алмай, башҡорт йылҡыһынан сыҡҡас, барыбер ҙә башҡорт аты булып иҫәпләнә улар.\nБөгөн "татар" аты булып яҙылып ҡуйылған йылҡы малдары, асылда, башҡорт ерлегендә тыуып, башҡорт тоҡомло йылҡы ҡанын йөрөтөүсе малдар. Татарстан уларҙы Иглин районындағы Оло Тәләк фермер хужалығынан, Баймаҡ, Әбйәлил, Хәйбулла райондары, Силәбе өлкәһе хужалыҡтарынан йыйып, һатып алып ҡайтҡан. Йылҡы малы менән элек тә шулай ҡан яңыртыу, тоҡом йүнәтеү өсөн алыш-биреш булып тора, ләкин бығаса уларҙың тәбиғи атамаһын үҙгәртеп яҙырға бер кемдең дә башына килмәне. Был эш, ғәмәлдә, генетикаға ҡаршы, уны инҡар итеү тип аңлайым, ғалимдар ҙа үҙ һүҙен әйтер тип ышанам.\nАттарҙа ла кеше яҙмыштары, тигән кеүек, уларҙың да үҙҙәренең паспорты, шәжәрәһе бар бит. Бына һеҙ ситтә, тарихи реконструкция ваҡытында аттарҙы Башҡортостандан алып бараһығыҙмы, әллә шунда йәшәгән башҡорт тоҡомлоларын эҙләп табаһығыҙмы?\n- Минең башҡорт яугиры икәнлегемде белгәс, ситтәге коллегалар, реконструкторҙар һәр ваҡыт үҙҙәрендә булған, беҙҙән алып ҡайтылған йылҡынан тәрбиәләнгән башҡорт тоҡомло аттарын биреп тора. Шуға күрә республиканан ситтә башҡорт атына менеү минең өсөн бер ваҡытта ла проблема булманы. Хатта Германияла бейеп торған, мине ултыртып, ятҡан еренән тороп баҫҡан "Илсе" атамалы башҡорт тоҡомло атҡа менеү бәхете тейҙе. Европала, донъяла, Рәсәйҙә Бородино, Мәскәү, Тверь өлкәләрендә башҡорт тоҡомло йылҡылар күп. Уларҙы матур итеп аҫрайҙар, үрсетәләр. Хужалары тап башҡорт тоҡомо икәнен белеп, ҡәҙерләп тәрбиәләй. Хатта "Ты же башкир, сейчас тебе башкира подберем", тип йүгереп йөрөйҙәр. Ситтәр башҡорт тоҡомон башҡа тоҡомдар менән ҡушып, ҡандарын яңыртып, сифаттарын яҡшыртыр өсөн һатып ала икәнен беләм. Мәҫәлән, Бородино өлкәһендәге "Мерлин" ҡушаматлы атты дүрт йыл рәттән мендем. Уны Баймаҡтан һатып алғандар. Былтыр Малоярославецта Белорет районының Шығай ауылынан барған башҡорт тоҡомло атҡа мендерҙеләр. Һәр хәлдә, ситтә мин ат эҙләп хитланмайым. Ҡуртым хаҡын ғына түләйем дә, эш тә бөттө.\nБашҡортостанда ниндәйҙер байрам үткәрә башлаһаҡ, беренсенән, башҡорт тоҡомло аттарҙы бер сафҡа теҙеп ҡуя алмайбыҙ, сөнки эйәр-йүгәндәре юҡ, ул ҡаралмаған, атҡа әйләндерелмәгән, гел тибендә йөрөгәнлектән, ҡытығы килә һәм арҡаһына эйәр һалдырмай. Яҙмыштары ла аяныслы - улар ит, колбаса булырға әҙерләнеп, бер һөнәр ҙә үҙләштермәйенсә, ҡырағай йылҡы малы булып ғүмер кисерә. Бейәләрен дә йәйгеһен ҡымыҙ өсөн тоталар, бер аҙ тоҡом алыу өсөн файҙаланалар һәм улар ҙа оҙаҡ йәшәмәй, иткә оҙатыла. Бына шулай башҡорт тоҡомло атҡа генетик яҡтан юғалыу хәүефе янай. Уның тоҡомо көсһөҙләнә, тарҡала, сифаты юғала. Ут күршеләр ҙә йоҡлап ятмай, беҙҙә хужаһыҙлыҡҡа дусар булғанды тиҙ генә үҙләштерергә әҙер торалар.\nБашҡорттарҙың йылҡынан ат тәрбиәләүгә арналған йола-ҡағиҙәләрен атты яратыу һөнәре, сәнғәте тип тә әйтергә була. Ул - мәҙәниәт, донъяуи күренеш. Беҙҙә ат яратыу мәҙәниәте юҡҡа сыҡты - машиналарға ултырып, атты онотҡанбыҙ. Бында ҙур хужаларҙан башлап, ябай ауыл кешеләренә тиклем барыбыҙ ҙа ғәйепле, сөнки йылҡыларыбыҙ бар, уларҙы башҡа халыҡтар үрнәгенән сығып, ат хәленә тиклем тәрбиәләмәйбеҙ, башҡа халыҡтарҙың аттарын гаджеттар аша бер-беребеҙгә ебәреп, рекламалайбыҙ, ә үҙебеҙҙең брендыбыҙҙы ашап, һатып ятабыҙ.\nБашҡорт йылҡыһының, башҡорт аттарының үҙенә генә хас ниндәй үҙенсәлеге, айырмаһы бар?\n- Татарстандар Башҡортостандан һатып алынған йылҡылар хаҡында, хатта башҡорттоҡонан да бәләкәйерәк тоҡомдо таптыҡ, тип әйтергә маташа. Әммә уларҙың да һырттарында ҡара һыҙаттар ята бит. Һыҙаттары бар икән - ул, һис шикһеҙ, башҡорт йылҡыһы. Ә беҙҙең фермерҙар йылҡыларҙы ситкә һата икән, был инде шәхси бизнес, бөтөнләй икенсе тармаҡ һәм уларҙың быға тулы хоҡуғы бар. Ошо урында хорваттарҙы һәм төркмәндәрҙе миҫалға килтерер инем. Хорватиялағы липициан тоҡомло аттарҙы ла, Төркмәнстандағы ахалтекин тоҡомло аттарҙы ла дәүләт кимәлендә ҡурсалауға алғандар, уларҙы сит илдәргә сығарыу тыйыла. Әйткәндәй, Башҡортостанда эйәрле-йүгәнле, менергә өйрәтелгән башҡорт тоҡомло йылҡынан ат кимәленә еткерелгән аттар һаны буйынса фермер Хәсән Иҙиәтуллиндың хужалығы беренсе урында тора ине. Уның тырышлығы менән бынан 6-7 йыл элек кенә унда 30-40 өйрәтелгән, эйәрле-йүгәнле башҡорт тоҡомдары тупланды. Ул һәр ваҡыт уларҙы ярышҡа әҙерләне, Мәскәү тарафтарына һатып, аҡса ла эшләне. Татарстанға һатылғанға тиклем беҙ ошо аттарҙы менеп, Салауат Хәмиҙуллин етәкселегендә тарихи сюжеттар, башҡорт яугирҙары тураһында тиҫтәләгән фильм төшөрөп өлгөрҙөк.\nХалҡыбыҙҙа шундай матур һәм тәрән мәғәнәле бер мәҡәл бар: урлаған бер ғәйепле, урлатҡан мең ғәйепле. Бөгөнгө хәл-торошта кем ғәйеплерәк?\n- Бер яҡтан, республикабыҙҙағы институттар ғилми-фәнни яҡтан әүҙемләшмәйенсә, бәлки, йомшаҡлыҡ күрһәтәлер. Икенсе яҡтан, Ауыл хужалығы министрлығынан башлап киткәндә лә, Хөкүмәт, дәүләт кимәлендә был мәсьәләләр ғәҙәти күренешкә әйләнеп, иғтибарҙан ситтә ҡалғандыр, тип фаразларға мөмкин. Кисә йәшәп, кисә донъянан киткән кешеләрҙе бер нисек тә әрләй, уларҙы дөрөҫ эшләмәүҙә ғәйепләй алмайбыҙ. Ләкин бөгөн алдыбыҙға килеп баҫҡан мәсьәләләрҙе күрәбеҙ, таныйбыҙ, беләбеҙ икән, тимәк, иртәгә улар киләһе быуынға ауыр йөк, үкенес булып ҡалмаһын өсөн атай-олатайҙарыбыҙ нисек тырышҡан, нисек донъя көткән - беҙ ҙә, фермерҙар, эшҡыуарҙар ҙа, һәр кем үҙ урынында фиҙаҡәр рәүештә тырышып, ныҡышып, дәүләт эшмәкәрҙәре менән бер төптән берләшеп, халыҡ алдында, тарих алдында, заман алдында отчет биреп, үҙ бурыстарыбыҙҙы яуаплылыҡ тойоп атҡарырға тейеш, тип уйлайым. Башҡорт ерлегендә барлыҡҡа килгән ҡиммәттәребеҙҙе, ҡомартҡыларыбыҙҙы (башҡорт йылҡылары, башҡорт бал ҡорто) ниндәй замандарҙан халыҡтың ауыҙ-тел ижадынан, фәндән төшөрөп ҡалдырмай, китаплы халыҡ булараҡ, яҙып, теркәп, һаҡлап килгәнбеҙ икән, беҙҙең бөтөн байлығыбыҙҙы күршеләр ҙә, башҡалар ҙа үҙләштерергә тейеш түгел, быға юл ҡуйырға ярамай. Үткән йылдарҙа ҡурайға яҫҡындылар, былтыр башҡорт йылҡыларына...\nБеҙҙең матди-мәҙәни, тарихи ҡомартҡыларыбыҙҙың, брендтарыбыҙҙың яҙмышы бары тик башҡорт халҡынан ғына тора. Уларға бөгөн хужа булабыҙмы, әллә иҫәпһеҙҙең ҡуйы теүәл, тигән кеүек, хужаһыҙлыҡ күрһәтәбеҙме - үҙебеҙгә бәйле барыһы ла. Күршеләрҙең шундай ҡылығы беҙгә тағы ла нығыраҡ тырышырға, яуаплылыҡ алыуға этәргес булырға тейеш. Халыҡта бер әйтем бар: "Арғымаҡҡа ҡушарлап менгәшмә, үҙең өйрәтеп мен". Күршеләр ҙә, үҙебеҙ ҙә шуны онотмаһаҡ ине.\nЙылҡысылыҡ тип, нисектер, тар мәғәнәлә генә ҡарарға күнеккәнбеҙ, ә бит әңгәмә барышында уның киң ҡырлы булыуы, тормошобоҙҙоң төрлө өлкәләренә ҡағылышлы булыуы асыҡлана башланы. Әле бит йылҡыларҙың төҫтәрен дә тулыһынса белеп бөтмәйбеҙ...\n- Йылҡысылыҡ үрсеһә, унан ат яратыу сәнғәте халыҡ тарафынан йылдан-йыл үҙләштерелеп торһа, уның терминдары ла йәшәй. Әле беҙ, ир уртаһы кешеләр, бәләкәй саҡта белеп ҡалғаныбыҙҙы ғына хәтерләп һөйләйбеҙ. Ә бала саҡтан белмәй үҫкән бөгөнгө быуындар иртәгә нимә эшләргә тейеш? Тимәк, "Тормош һабаҡтары" фәнен тергеҙеп, башҡорт гимназияларында факультативтарҙа булһа ла башҡорт хужалығын, йылҡысылығын, милләтебеҙгә генә хас булған башҡа шөғөлдәрен өйрәнеүҙе индерергә кәрәк. Сөнки үҙебеҙҙең үҫеш юлын заман талаптарынан сығып, үҙебеҙ билдәләргә тейешбеҙ. Әгәр шулайтмаһаҡ, йылдан-йыл ҡомартҡыларыбыҙ тирә-яҡтағы күршеләргә күсеп торасаҡ, сөнки тәбиғәт бушлыҡты яратмай, һәр нәмәнең хужаһы булырға тейеш. Үҙең хужа булмаһаң, уға хужа табыла ул.\nБөгөн беҙ йәш быуынға мал ҡарау, уны яратыу тәрбиәһен бирмәгәс, улар икенсе нәмәгә ылыға, күҙ һала. Мәҫәлән, венгрҙар индустриаль Европаның уртаһында ҡамауҙа ҡалып йәшәүенә, күпме ерҙәрен юғалтыуына ҡарамаҫтан, барыбер Венгрия дәүләте булып һаҡланып ҡала алған. Улар малсы, көтөүсе булып, йылҡысылыҡты, эре малдарҙы үрсетеп, төрлө тоҡомло малдарҙы ҡарап, ошо һөнәр кешеләрен иң беренсе милли профессия тип иғлан итеп йәшәп яталар. Евросоюздың бер фастфудын да һатып алмайҙар, үҙҙәрен ит ризыҡтары менән тулыһынса үҙҙәре тәьмин итәләр. Үҙҙәрендә етештерелгән сифатлы ризыҡты ғына ашайҙар. Беҙҙең кеүек, сәхнә кейеме кейеп байрам итмәйҙәр, эшләгәндә лә ғәҙәти милли кейемдә йөрөйҙәр, милли асылдарын ҡәҙерләп һаҡлайҙар. Беҙҙә милли кейем сәхнә сыбарлығы менән боҙолоп бөттө бит хәҙер.\nМилли йылҡысылыҡты тергеҙәһе, ат яратыуҙы аяҡҡа баҫтыраһы бар. Унан инде йәш-елкенсәктең, ир-аттың эйәргә ултырып, сабып барышлай йәйәнән уҡ атыусы мәргәндәребеҙҙе барлыҡҡа килтереренә лә күп ҡалмай. Шуның өсөн ауылдарҙа йылҡы үрсетеүсе хужалыҡтар, фермерҙар, йылҡыларҙан ат яһаусылар, өйрәтеүселәр кәрәк.\nБашҡортостандың элекке Башлығы Рөстәм Хәмитов власҡа килеү менән, башҡорт аттарын брендҡа әйләндерәйек, тигәйне лә...\n- Әйтеү менән эшләү бер түгел шул. 2012 йылда мин дә уның менән шәхсән килешеп, ышанып, Бородинола буласаҡ 1812 йылғы Ватан һуғышының 200 йыллығына арналған ҙур халыҡ-ара хәрби-тарихи фестивалгә Башҡортостандан 5 ат алып барыуҙы һөйләшеп-килешеп бөткәйнем. Ләкин ул, юл сығымдарын еңел хәл итергә уйлап, Тверь өлкәһендәге дуҫы Веремеенкоға шылтыратҡан, ә ул үҙ сиратында беҙгә унда йәшәгән башҡорт тоҡомдарын алып килергә вәғәҙә итте. Ваҡыт еткәс, Тверь өлкәһендә сир таралып, карантин иғлан ителде, ә беҙ, "Төньяҡ амурҙары" яугирҙары, атһыҙ ҡалдыҡ. Был мәсьәләне урындағы аттарҙы аҡса түләп ҡуртымға алып, саҡ хәл иттек.\nҺуғыштан һуң Европала тыныслыҡ урынлашып, хорват халҡы үҙенең республикаһын төҙөп йәшәй башлағас, хужалары шундай дөрөҫ ҡарар ҡабул итә: "Беҙҙең хорват халҡын донъя кимәлендә тоҡомло аттарыбыҙ танытты, уны хатта Наполеон менеп йөрөгән", - тип, аграр индустрия белгестәренә заказ биреп, ошо тоҡомдоң пони, лилипут, карлик тоҡомдарын да барлыҡҡа килтерәләр. Уларҙы бала-сағаларҙы йөрөтөр өсөн ҡулланалар. Малдарҙың иҫәбен булдыралар, республика хужалыҡтары буйлап тараталар ҙа, һан буйынса шул бер кимәлде тоталар. Липициан тоҡомоноң легендаһын яҙалар. Һәр хорват шул легендаға йәбешеп ята. Шуның менән туристарҙы ылыҡтыралар. Наполеон менгән аттың тоҡомон күрер өсөн генә Хорватияға агротуристар ағыла. Бренд тип атағас, аттарҙың иҫәбен 2 меңдән арттырмайҙар. Бренд булғас, уны ситкә сығармайҙар, бары тик ил эсендә тоталар, сифатын яҡшырталар, өйрәтәләр. Беҙгә уларҙан үрнәк алырға кәрәк.\nРеспубликаның барлыҡ муниципалитеттары үҙҙәренең гербын булдырҙы. Уларҙың бер ни тиклемендә аттар һынландырылған. Әммә һеҙ күптән инде Башҡортостан Республикаһы символдарын эшләгәндә лә геральдика ҡанундары буйынса үҙ фекерегеҙҙе еткерә киләһегеҙ. Ошо муниципалитеттар геральдикаһы буйынса нимә әйтерһегеҙ?\n- Европа был ҡағиҙәләрҙе яҡшы аңлай, беҙ генә, өйрәнмәгәс, белмәгәс, һанға һуҡмағас, әлеге көндә лә интуиция менән генә йәшәйбеҙ. Башҡортостан муниципалитеттарының гербтарын рәссамдар төп принциптарҙы аңламайынса эшләне: гербҡа атты төшөргәс, уның өҫтөнә мотлаҡ рәүештә эйәр һалынырға, мотлаҡ йүгән булырға, мотлаҡ рәүештә ялы таралған, мотлаҡ рәүештә уның ҡойроғо йә төйнәлгән, йә киҫелгән булырға тейеш. Ғөмүмән, Халыҡ-ара геральдика фәнендә гербтарға йылҡы малын төшөрмәйҙәр. Ә беҙҙә күп осраҡта ҡырағай аттар төшөрөлгән. Тимәк, йылкы ҡиәфәтендә гербта мал төшөрөлгән икән, был территория үҙләштерелмәгән, ҡаралмаған, тәрбиәләнмәгән, цивилизация килмәгән, ҡырағай хәлдә, тигәнде аңлата.\nБөгөн беҙ, башҡорттар, башҡорт тоҡомло йылҡыларыбыҙҙы, аттарыбыҙҙы һаҡлап ҡалыу өсөн нимәләр эшләй алабыҙ?\n- Йылҡыларҙан аттар тәрбиәләү өсөн башҡорт атының тыуған көнөн билдәләргә кәрәк. "Аҡбуҙат", "Урал-батыр" эпостарында Аҡбуҙаттың күлдән сыҡҡан миҙгелен билдәләп, ошо ваҡытты Башҡортостанда Башҡорт аты көнө тип иғлан итеүҙе кәрәк тип табам. Шул уҡ хорваттар ҙа апрелдең һуңғы бер көнөн, липициан - хорват аты көнө, тип киң билдәләй. Төркмәндәрҙә лә ахалтекин атының тыуған көнө билдәләнә. Халыҡ-ара йылҡы көнө тигән байрамдар бар. Ғөмүмән, беҙгә донъяла, башҡа халыҡтарҙа йылҡы һәм аттарға бәйле нимәләр бар, шуларҙы өйрәнергә кәрәк, сөнки улар ҡасандыр беҙҙә лә булған, әммә донъяларҙың шартлы үҙгәреше һөҙөмтәһендә үҙебеҙ ҙә үҙгәргәнбеҙ. Асылыбыҙға ҡайтыр өсөн үҙебеҙҙә булғандарҙы ла киренән йыйнарға тейешбеҙ.\nИкенсенән, уҙған йылдарҙа Баймаҡ районында 90 меңлек Президент грантына Ат байрамы үткәрҙеләр. Был ғына суммаға Ат байрамы үткәреп булмай. Уны маҡсатлы рәүештә, дәүләт программаһын ҡабул итеп, ул оҙаҡ йылдар дауам итһен өсөн һәр милли байрамдың эсенә ат яратыу конкурстары индереп, милли йәрминкәләр, аттарҙы өйрәтеүселәрҙең конференцияларын, фестивалдәрен, ярыштарын ойоштороп үткәреү маҡсатка ярашлы булыр ине. Венгрҙар шулай эшләй: һәр кем үҙ хужалығынан килтереп, атының һөнәрен күрһәтә - кемдекелер бейей, кемдекелер тыпырлай, кемдекелер артына ултыра һ.б. Милли кейемле ир-аттар ғорурлыҡ менән көтөүсе һөнәрҙәрен күрһәтә, оҙон сыбыртҡылар менән сауҙа итәләр, уларҙы һәр малай-шалай ҡуллана белә. Беҙҙә лә шулай булырына ышанып йәшәйек: кемдер эйәре менән маҡтанырға тейеш: үҙем эшләнем, был сергетышты ҡатыным тегеп бирҙе, йүгән - олатайымдан ҡалған мираҫ; ә был юртаҡты ҡолон сағынан тәрбиәләнек, улым өйрәтте, эйәрҙә ейәнем ултыра...\n"Юҡҡа ғына халыҡ йырында, атым да бар, дәртем дә бар, әммә һөйгән йәрем юҡ, тип йырламағандар. Ир-егеттәр атлы булғас ҡына үҙенә йәр эҙләгән. Беҙҙең әле йылҡыбыҙ ғына бар, дәртебеҙ ҙә һүрелгән, атыбыҙ ҙа, йүгән-эйәрҙәребеҙ ҙә юҡ хәлендә. Атыбыҙ булһа, кейеҙ баҫыу, эйәр-өпсән эшләү, тимерселек кеүек кәсепселек, ошо нигеҙҙә эшҡыуарлыҡ та үҫешер ине. Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, ошо барлыҡ теләктәрҙе мин Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайының сираттағы йыйыны сығыштарында, ҡарарҙарында ишеткем һәм улар буйынса эш һөҙөмтәләрен күргем килә", - тип йомғаҡланы һүҙен Илдар Шәйәхмәтов. Бәлки, был теләктәр "Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһының" бер йүнәлеше булырға ла лайыҡтыр?\nЯҙылған: 17.05.19 | Ҡаралған: 560


Республикала әсәлек капиталы алыу өсөн ҡатын-ҡыҙҙар сирле балалар таба // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n31 октябрь, Шәмбе\nРәсәй Хөкүмәте торлаҡ һатып алыу өсөн социаль түләүҙәр юллауҙы ябайлаштырҙы\nӨфөлә билдәле артистар Ғүмәр Әбделмәнов һәм Ратмир Бәҙретдинов менән хушлашасаҡтар\nРеспубликала мәктәп каникулы 9 ноябргә тиклем оҙайтылды\nӨфөлә баш ҡала урамына йәки скверына Өлфәт Мостафиндың исемен бирергә тәҡдим ителә\nБашҡортостанда йыл башынан 23 меңдән ашыу кеше дауахананан тыш пневмония менән ауырыған\nӨфөлә танылған йырсы Ғүмәр Әбделмәнов донъя ҡуйҙы\nРеспубликала COVID-19 йоҡторғандар 92-гә күбәйҙе\nӨфөлә Башҡортостандың халыҡ артисы Ратмир Бәҙретдинов арабыҙҙан китте\nӨфө мэры вазифаһын Радмил Мөслимов башҡара\nАлдағы ике көндә Башҡортостанда яуым-төшөмһөҙ һалҡын һауа торошо көтөлә\nРеспубликала әсәлек капиталы алыу өсөн ҡатын-ҡыҙҙар сирле балалар таба\n9:15, 1 октября 2020 Йәмғиәт\nРеспубликала әсәлек капиталы алыу өсөн ҡатын-ҡыҙҙар сирле балалар таба Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостанда әсәле капиталы алыу өсөн ҡатын-ҡыҙҙар сирле һәм йәшәүгә һәләтһеҙ балалар таба. Улар яралғының зәғиф булыуы асыҡланыу менән медицина күрһәтмәләре буйынса йөклөлөктө өҙөргә мөмкин ине, тип хәбәр итте Башҡортостан Республикаһының һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин Дәүләт Йыйылышында демографияға арналған парламент тыңлауҙарында. Бындай балалар бер йәшкә лә етмәйенсә һәләк була. Әлеге категория республикала сабыйҙар үлеме осраҡтарының яртыһын тәшкил итә.\n«Әсәлек капиталы артынан ҡыуып, хатта үҫеш кәмселеге асыҡланған йөклөлөктө өҙөү өсөн медицина күрһәтмәләре булһа ла, ошондай балаларҙы табыу дауам итә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, сабыйҙың йәшәй алмаҫын һәм, медицина фәне ҡаҙаныштарына ҡарамаҫтан, яҡын сәғәттәрҙә, көндәрҙә үлерен аңлаһалар ҙа, әсәлек капиталы алырға теләгән граждандар бар», — тине ул.\nШулай уҡ яңы тыуған сабыйҙарҙың күпселеге өйҙә яҡты донъя менән хушлаша. Йыш ҡына бындай хәл ишле йәки асоциаль ғаиләләрҙә теркәлә.\nБыл – республикала бер йәшкә тиклемге сабыйҙар үлеменең ике төп сәбәбе. Әйтәйек, уҙған йылда Башҡортостанда бер йәше тулмаған 261 бала үлгән, 2018 йылда — 240, 2017-лә 350 сабый йән биргән.\nРосстат мәғлүмәттәре буйынса, 2020 йылдың ғинуарынан июленә тиклем республикабыҙҙа 137 сабый вафат булған. Сабыйҙар үлеме күрһәткесе 5,7 тәшкил иткән.\nТеги: сабыйҙар үлеме


Радий Хәбиров юл ҡағиҙәләрен өс тапҡыр боҙоусыларҙы руль артына ебәрмәҫкә тәҡдим итте // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n13 декабрь, Йома\nРадий Хәбиров юл ҡағиҙәләрен өс тапҡыр боҙоусыларҙы руль артына ебәрмәҫкә тәҡдим итте\n10:27, 15 июля 2019 Хәл-ваҡиғалар\nБашҡортостанда түңкәрелгән автобус пассажирҙарының күбеһе эләктерелмәгән хәүефһеҙлек ҡайыштары арҡаһында йәрәхәтләнгән һәм үлгән. Бының турала социаль селтәрҙәрҙәге сәхифәһендә республика башлығы Радий Хәбиров хәбәр итте.\n«Беҙ зыян күреүселәргә ярҙам иттек һәм фажиғәгә нимә илткәнен тикшерҙек. Ҡайҙа етештерелгәне билдәһеҙ һәм сифатһыҙ автобус үлем менән уйнауға бәрәбәр. Авария мәлендәге бәрелеүҙә уның ултырғыстары урынынан ысҡынған һәм пассажирҙарға имен ҡалыуға шанстар аҙ ҡалған. Улар ҙа, үҙ сиратында, бигерәк ғәмһеҙ ҡылана. Үкенескә күрә, үлеүселәр хәүефһеҙлек ҡайыштарын эләктермәгән булған, ҡайышты тағыусыларҙың күбеһе тере ҡалған», — тигән төбәк етәксеһе.\nРадий Хәбиров республикала водителдәрҙең эше сифатын контролдә тотоу менән хәлдәр хөрт тип белдергән. Фажиғәгә тарыған автобустың водителе Яр Саллы ҡалаһынан булған һәм уның быға тиклем тиҙлек арттырғанға 18 тапҡыр яуаплылыҡҡа тарттырылғаны мәғлүм.\n«Бының өсөн беҙҙә бер ниндәй ҙә санкция ҡаралмаған, был водителгә кеше ғүмерҙәре ышанып тапшырылған, ул, үҙ сиратында, ямғыр мәлендә тиҙлекте кәметмәгән. Шуны белдерәм: бының кеүек сифатһыҙ автобустарҙы юлдарға сығарыу кәрәкме-юҡмы? Әлегә дәүләт предприятиеларына уларҙы рейстан алырға тәҡдим итәм. Хәүефһеҙлек ҡайыштары тураһында ла оноторға кәрәкмәй. Ғәмһеҙлек хаҡы юғары, шуны белегеҙ. Ҡайыштарҙы эләктереп йөрөгөҙ, быны башҡаларҙан да талап итегеҙ», — тигән Радий Хәбиров.\nБашҡортостан Башлығы шулай уҡ юл ҡағиҙәләрен өс тапҡыр боҙоусыларҙы руль артына ебәрмәҫкә тәҡдим итте. Был әлегә дәүләт предприятиелары транспортына ҡағыла, ҡайһы бер сит илдәр шундай тәжрибәне ҡуллана.\n«Башинформ» алдан хәбәр итеүенсә, 14 илдә Өфө-Инйәр-Белорет юлында пассажирҙар автобусы түңкәрелде. Салонда булған 39 кешенең алтауһы үлгән, 13-сө йәрәхәтләнгән. Республиканың тәфтиш комитеты енәйәт эше асҡан. Фажиғә сәбәптәрен тикшереү прокуратура ҡарамағына тапшырылған.\nТеги: ДТП, Радий Хабиров, пассажирский автобус


«Рәсәй - минең тарихым»\nЯҡын көндәрҙә Өфөлә 3Д-инсталляциялар менән ил тарихының интерактив музейы асыла. Мәскәүҙә старт алған проектты тәүге булып Башҡортостан ҡабул итә. Күргәҙмәнең әһәмиәтен белгестәр юғары баһалай. Сөнки бөгөн йәштәрҙең күбеһе үҙ иленең данлы үткәне тураһында белеп еткермәй. Бер үк ваҡытта Өфөләге күргәҙмәлә Рәсәй менән Башҡортостан тарихының тығыҙ үрелеп барыуына өҫтөнлөк биреләсәк.\nБашҡорт дәүләт университетының тарих факультетын быйыл дүрт тиҫтәләп студент тамамлай. Көндөҙгө бүлектә белем алыусы студенттар өсөн яҙҙың һуңғы көндәре айырыуса ҡыҙыу осор. Сөнки улар дәүләт имтихан комиссияһы алдында үҙҙәренең диплом эше менән сығыш яһай. Әлбиттә, был йәштәрҙең барыһы ла Рәсәйҙең генә түгел, донъя тарихын да яҡшы белә. Киләсәктә улар алған белемдәрен үҫеп килгән быуындарға еткерергә ниәтләй.\nӨфөлә йәшәүселәрҙең тарих буйынса белемен һынап ҡарау маҡсатында бер нисә кешегә мөрәжәғәт иттек. Әлбиттә, күптәр ябай һорауҙарға еңел генә яуап ҡайтарҙы. Әммә ҡайһы берәүҙәрҙе беҙҙең һорауҙар уңайһыҙ хәлгә ҡалдырҙы.\nХалыҡтың тарихҡа булған һөйөүен арттырыу маҡсатында Рәсәй көнө уңайынан Өфөлә интерактив музей эшләй башлаясаҡ. Экспозиция 7 мең квадрат метрҙан ашыу майҙанда урынлашҡан 500 берәмек мультимедиалы техниканы үҙ эсенә ала. Заманса технологиялар илдең мең йылдан ашыуыраҡ тарихын панорамалы күрһәтәсәк.\nӨфөләге күргәҙмәнең төп үҙенсәлеге - Рәсәй менән Башҡортостан тарихының тығыҙ үрелеп барыуы тураһында һөйләү. Паркта башҡорт халҡының күп быуатлыҡ тарихын бәйән иткән видеопроекция коллаждары, Өфө кремленең яңы 3D реконструкцияһы, төйәктең тәбиғи байлыҡтарын күрһәткән мультимедиалы китап буласаҡ. Айырыуса башҡорт батырҙарының ҡаһарманлығына иғтибар бүленәсәк.\nОйоштороусылар күргәҙмәне «тере» Рәсәй тарихы дәреслеге тип тә атаған. Экспозицияларҙың материалдарын Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы тәҡдим иткән. Күргәҙмә Рәсәй көнө алдынан ВДНХ-Экспо павильондарының береһендә асыла.


Яңы Ҡатай — Башҡорт Википедияһы\n55°11′04″ с. ш. 53°56′46″ в. д.HGЯO\n80 207 840 001\n80 607 440 101\nЯңы Ҡатай (рус. Новокатаево) — Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районындағы ауыл. Яңы Ҡатай ауыл Советының административ үҙәге. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 425 кеше булған. Почта индексы — 452671, ОКАТО коды — 80207840001.\nРайон үҙәгенә тиклем (Баҡалы): көнсығышҡа табан 10 километр алыҫлыҡта\nЯҡындағы тимер юл станцияһынан (Туймазы): төньяҡ-көнсығышҡа табан 83 километр алыҫлыҡта\nЯңы Ҡатай ауылы Сөн йылғаһы ҡушылдығы Маты йылғаһы буйында урынлашҡан.\n1842 йылда Бәләбәй өйәҙе Ҡырғыҙ улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә Ҡатай ауылына нигеҙ һалған.\n1865 йылда 110 хужалыҡта 865 кеше йәшәгән.\nЯңы Ҡатай халҡы малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. Ауылда поташ заводы, 2 һыу тирмәне булған. Яңы Ҡатай янында Оҙонборон утары булған.\n1906 йылда 2 мәсет, бакалея лавкаһы, запас иген һаҡланған мөгәзәй булған.\nЯңы Ҡатай ауылында башҡорттар йәшәй.\n1920 йыл 26 август 1888\n1939 йыл 17 ғинуар 1323\n1959 йыл 15 ғинуар 1038\n1989 йыл 12 ғинуар 615\n2002 йыл 9 октябрь 514\n2010 йыл 14 октябрь 425 209 216 49,2 50,8\nЯңы Ҡатай ауылында урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушер пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.\nЛатипов Урал Рамдраҡ улы (1951), хәрби хеҙмәткәр, дәүләт эшмәкәре. 1998—2000 йылдарҙа Белоруссияның сит ил эштәре министры, 2001—2004 йылдарҙа Белоруссия президенты хакимиәте администрацияһы башлығы.\nШәйәхмәтов Өлфәт Шәйхизаман улы (15.04.1956), ғалим-физик, юғары мәктәп эшмәкәре. 1978 йылдан Башҡорт дәүләт педагогия институты һәм М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 2001 йылдан финанс-иҡтисад мәсьәләләре буйынса проректор; 2010 йылдан — Ғилми-производство инновацион технологиялар институты директоры. Техник фәндәр докторы (2002), профессор (2003). Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы (2005), Рәсәй Федерацияһының почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2006).\nКүсемов Рәшит Йәмғетдин улы (8.10.1946) — математик, техник фәндәр докторы (1991), профессор (1992). Рәсәй Федерацияһы юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (1998), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1995), Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының почетлы газ сәнәғәте хеҙмәткәре (2003), Төмән өлкәһенең почётлы нефтсеһе (2008). 1969 йылда Дүшәнбе ҡалаһында Тажик дәүләт университетын тамамлай. Өфө нефть институтында нефть һәм газ скважиналарын быраулау кафедраһының өлкән инженеры. 1988-2011 йылдарҙа — Төмән индустриаль институтында нефть һәм газ табыу процестарын моделләштереү һәм идара итеү кафедраһы етәксеһе.\nШишмә урамы (рус. Ключевая (улица)\nКүл урамы — (рус. Озёрная (улица)\nБаҡса урамы — (рус. Садовая (улица)\nСөн * Маты\nЯңы Ҡатай // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Яңы Ҡатай // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Административно-территориальное устройство Республики Башкортостан: Справочник. — Уфа: ГУП РБ Издательство «Белая Река», 2007. — 416 с. — ISBN 978-5-87691-038-7. (рус.)\n↑ Рашит Ямгитдинович Кучумов\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яңы_Ҡатай&oldid=1141326 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:56 8 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Ә һин «Йәншишмә»гә яҙылдыңмы? | Йәншишмә\nӘле гәзиткә яҙылыуҙың иң ҡыҙған ғына мәле. Әйҙәгеҙ, атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр, ағай-апайҙар, балаларығыҙға, ейән-ейәнсәрҙәрегеҙгә, ҡусты-һеңлеләрегеҙгә бүләк эшләп, 2018 йылға «Йәншишмә»гә яҙылып ҡуяйыҡ.\nБалалар, һеҙгә өндәшәбеҙ: киләсәктә лә беҙҙең менән бергә ҡалһағыҙ, киң мәғлүмәтле булып, рухи яҡтан байырһығыҙ, көндәрегеҙ ҙә файҙалы, мауыҡтырғыс үтер. Төрлө конкурстарҙа ҡатнашып, матур-матур бүләктәр ҙә ота алаһығыҙ.\nҠазанда еңдек тә ул… »


Порно Инцест Уйындар Уйнап, Үҙе Өсөн Иң Ҡыйыу Фантазияһын Сағылдырырға\nСәмле геймер әгәр һеҙҙе, белмәҫтәр, тип әйтә икән видеоигры. Әгәр ул һеҙгә тормошҡа хатта бер ҡасан да уйнап, һеҙ, булырға тейеш булған, ти, бер иш кеүек аңлайышһыҙ уйын яйға әйләнеп, занудный гиковый тотоу өсөн һәм мәҙәниәте мейнстрим нечто шундай, ни була был. Ҙур компанияһы бар, миллион доллар аҡса эшләй булдырыу, таратыу һәм һатыу видеоигр. Ҙур аҡса менән бүләкләү тантанаһы һәм ҙур призы турниры булды. Бөтә төр исемдәр төрлө билдәле кешеләр аҙаша., Уйын өлкәндәр өсөн булды, хатта, һыу бер аҙҙан ул бөтөнләй эротическое аҙғынға күсеп сыҡты, порно инцест кеүек уйындар.\nБындай сәбәптәр бик күп популяр булып үҫте. Беренсенән, ябай ғына күренгән, иҫке уйын насар. Әгәр сездә ниндәй ҙә булһа уйнай уларҙың мәнфәғәтен түгел, графика насар эшләргә булһа, һеҙ, әлбиттә, поддубныйҙы түгел. Тағы ла күп өлөшөн уйын тәшкил уйын процесында һәм, ахыр сиктә, беҙ-визуаль йән эйәһе. Был титул өсөн икеләтә тоғро өлкәндәр, һеҙ ҡайҙа теләй, шул эҫе цыпочки өсөн, һеҙ трахать, ахыр сиктә, ул, мөмкин тиклем яҡшыраҡ күренә. Ваҡыт кәрәк, шул нөктәгә етеү өсөн визуаль эффекты, бөгөн улар ҡайҙа урынлашҡан, унда реалистик һәм улар шул тиклем яҡшы булыр, тип йыш ҡына улар өсөн ысын кеше ҡатнашты.\nТағы ла бер әйбер, бигерәк тә улар өсөн инцест кеүек мөһим-порноигр, сөнки өлкәндәр өсөн уйын һәм, - улар быны файҙаланып. Видеоуйындары күпкә ҡатмарлыраҡ булған йәки ун ике йыл элек ойошторола. Быны шул факт менән тоташтырасаҡ, тип түгел ине тиелә мейнстримный студияһы ойошторған бер генә нәмә боҙа кеүек, хардкорный ХХХ булараҡ-уйын, һәм һеҙ аңларға, ни өсөн шулай күп булыуы юғары сифатлы уйын түгел. Бәхеткә күрә, барыһы талап, - был һәләтле егет бер КОМПЬЮТЕР менән талантлы, тәжрибәһенә һоҡланып булдырыу өсөн, һеҙҙең һәм улар ҡурҡыштан тураһында аяғы менән ҙур көскә мәжбүр.\nИң бысраҡ уйындар ярҙамында тикшереү инцест фантазия менән порно\nВидеоуйындары һәр ваҡыт яратып, сөнки уларға эшләү мөмкин түгел. Әгәр һеҙҙең ҡотҡарыу короле һәм изге рыцарь булыуын теләп, һеҙгә аша процесын кисерә, был яҡшы уйындар мауыҡтырғыс барҙы. Шул саҡта тағы ла юғарыраҡ баҫҡысҡа күтәреү һәм фантастика элементтарының булыуы уйынды алып барыусы, аждаһа кеүек, тылсымлы йәки ҡот осҡос йән эйәһе. Ысынлап та, берҙән-бер ситтә, йәғни видеоуйындары ихтимал, - был беҙҙән ситтә ҡыҙҙыра. Ғәжәп аҡыллы һәм извращенный һеҙ ҡасан эшләргә мәжбүр итә, һеҙҙең ала инцест-порноигры., Иң табуированный идеялар береһе булараҡ, теләһә ҡайһы ауыр формаһы йәки йөкмәткеһе дөрөҫ формаһын табырға инцест, йәғни тураһында әйтеп тораһы ла түгел, батып мөмкин тиклем күберәк мөмкинлектәр һеҙҙең өсөн.\nҺүрәт буйынса бөтә интернетка һәм ялған менән порно клип инцест тонна булды. Бынан тыш, порно "stepcest" тиҙ береһе иң популяр булып китте. Шуға ҡарамаҫтан, һеҙ наткнуться на һирәк хәҙерге интернет, бигерәк тә, сөнки ул ҡайһы бер урындарҙа ғәмәлдән тыйыла. Бына шунда-порноигра инцест һәм уйындар менән инә икән. Бында улар өсөн, еңер өсөн был бик ҙур һәм күп кеше ял ҡәнәғәтләндереү, наслаждайся уның иң извращенный береһен табы мөмкинлек бирә.\nБеҙ апайым һәм ағайым тураһында әйтеп тораһы ла түгел, үгәй атаһы һәм үгәй. Ысын исеме тураһында һүҙ барған был ғаилә ағзалары араһындағы мөнәсәбәт, уларҙың бер-береһе менән йәнәш посполитаяла алмай. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй уйын һайларға, ахыр сиктә хәл киҫкенләшә барып, иң ҡаты трах ҡатнашыусыларҙы ҡабул итә һәм һеҙҙе, һеҙ унда ҡасан булғанын күрәбеҙ, ғаиләләрҙең һәм ағзалары араһында кәм түгел шул. Был, әлбиттә, һәр сынаяҡ сәй лә оҡшамаған, әммә ул, кем был идея оҡшай, шул уҡ ваҡытта иң ҡарап иҫкегә әйләнеп ҡайтыу түгел, "ябай" порно.\nНаслаждайся барыһы ла визуаль тиклем эффект раят\nӘлбиттә, с инцест порноигр-был берҙән-бер ысул һынап тыйылған табы ла. Әгәр һеҙ шаҡтай тәрән покопаться интернет, фото һәм видео һеҙ табып, үҙе өсөн любопытство ҡәнәғәтләндермәй. Әммә сәбәбе булһа, ул шул тиклем, кем уйындар уйнап маташа, ахыр сиктә улар өҫтөнлөк биргән. Порно һеҙ ҡарап-сәхнә, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй матур ҡыҙ булып күренгән парлы йәки шаршау кеүек, һеҙ ҙә башҡа тип, күҙәтеүсе булараҡ буш. Хатта POV-видео, унда бөтәһе һеҙҙе продюсер үҙәге ҡуйырға тырыша, барыбер һеҙгә бер ниндәй ҙә контроль юҡ.\nИкенсе яҡтан, һеҙгә шул теләк менән ҡайтып порноигра инцест һәм бөтә каприз, һеҙ нисек яратып уйнай. Һезгә бирелә йыйылмаһы бәйле һеҙҙең һайлау идара уйын элементтары, улар һеҙ буйынса навигация һәм башҡа персонаждары уратып менән үҙ-ара эш өсөн ҡуллана. Һәм, ҡәҙимге уйындары һәм донъя нисек, һеҙ күп төрлө варианттары була. Әгәр телисез икән, күңелле ваҡыт үткәреү, үҙ эшмәкәрлеген асып темпын үҙе бысраҡ, ҡарауға визуаль романы, йәки сима башватҡыстар менән таныштырҙы., Икенсе яҡтан, әгәр һеҙ эҙләсе был-ҡатмарлы һәм талапсан булыуы, һеҙҙең менән рпг янында шартлау булыуы, шутер беренсе кеше булып, мажаралы уйындар, платформер һәм башҡа күптәр.\nАхырҙа, графика шул тиклем яҡшыраҡ, ни була был. Әгәр һеҙ эҙләсе мажаралары фотореалистичный, һеҙ cgi баҫҡан һулышҡа. Ҙур һәм бәләкәй сабый ғына көтә изгинов һәм бөтә төр һәм көллият менән, әсәй булыр өсөн, һеңлеһе һәм ҡыҙҙар. Икенсе яҡтан, хентай һөйөүселәргә лә онотмай. Әгәр һеҙгә йәки өҫтөнлөк мультяшный анин-ҡарашлы, ҡурҡырға түгел. Йөҙ төрлө уйындар менән һайлауға килә, был бөтә һеҙҙең конкрет тәме ҡайта.\nСюжет һыҙығы табып, улар һеҙҙең ихтыяжығыҙға тап килә\nҺуңғы мөһим элементы, уны эшләп инцест-порноигры шул тиклем ҡыҙыҡ, ни була ала уларҙың, - был сюжет һыҙыҡтары. Шунда, ҡулы менән ҡайҙа барырға мөмкин исеме башҡа өлкәндәр, ябай профилендә порно-һәм шунда бында бит, һеҙҙең менән исем инцест хикәйәләү ышандыра теләйем. Трахнуть үҙ сексуаль шәфҡәт туташы ҡасан телисез икән, һәм дә мәлих, мөһим, реалистик өсөн мөмкин булған уйындар. Бәхет, шулай уҡ, үҙ өҫтөндә ныҡлап эшләү график дизайнеры булып эшләгән һәм шул маҡсаттарға һәм яҙыусы., Бындай төрлөлөгө менән инцест-н порноигры һеҙ һайлай ала, хатта ғәжәпләнеүен, аҙғын менән осрашыу сценарийы ҡасан, бер ваҡытта ла улар тураһында уйланырға иртәрәк.


Велосипедты Салауаттан Рәйес Кәримов отто! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Гәзиткә яҙылыу » Велосипедты Салауаттан Рәйес Кәримов отто!\n27.12.2018 Велосипедты Салауаттан Рәйес Кәримов отто!\n“Аҙна һайын – бүләк!” лото уйынын йомғаҡларға ла ваҡыт етте. Гәзитебеҙгә яҙылыусыларҙан бөтәһе меңдән ашыу хат алдыҡ. Гәзиткә яҙылыу тураһында квитанцияларығыҙға ҡушып, беҙҙең хаҡта йылы фекерҙәр еткереүегеҙгә, теләктәрегеҙгә рәхмәт, дуҫтар!\nЕңеүсене редакциябыҙға килеп, тылсымсы бабай – Хоттабыч һайлап алды.\nТөп приз – велосипедты Салауат районының Әлкә ауылынан Рәйес КӘРИМОВ отто.\nИке ҙур термос Миәкә районының Нарыштау ауылынан Рәиф ШӘРИПОВ менән Баймаҡ районының Үрге Таулыҡай ауылынан Зифа ҒҮМӘРОВА өлөшөнә төштө.\n“ Миңә “ Йәшлек” гәзите ғүмерем буйы юлдаш булды. 71 йәштә булһам да, һаман да яратҡан баҫмама тоғро ҡалам. Йыл һайын квитанциямды ебәрһәм дә, бүләк ота алғаным юҡ. Был юлы , бәлки, бәхет йылмайыр”, – тип яҙған хатында Зифа инәй.\nСәй термостарын отоусылар – Әлшәй районының Ҡыпсаҡ - Асҡар ауылынан Гөлгөнә ТАТЛЫБАЕВА, Әбйәлил районының Атауҙы ауылынан Рәзилә ВАФИНА, Баймаҡ районының Үрге Таулыҡай ауылынан Ҡәнзәфәр ҺАҒЫНБАЕВ, Бөрйән районының Байғаҙы ауылынан Зиннур ФӘЙЗУЛЛИН, Хәйбулла районының Мәмбәт ауылынан Зәниә ХӘСӘНОВА, Федоровка районының Оло Сытырман ауылынан З. Мәмбәтҡолов. Сәй сервиздары– Йылайыр районының Йылайыр ауылынан И. ҮТӘЕВ менән Межгорье ҡалаһынан Лилә СӘИТОВАҒА, графин менән стакандар йыйылмаһы Ф. МАҒАЗОВҠА сыҡты.\nӨлөшлө һәм даланлы гәзит уҡыусыларыбыҙҙы ҡотлайбыҙ!


Ҡырмыҫҡалы ауылында йәшәүсе ғаилә торлаҡ мәсьәләһенә зарлана - Bash.News\nҠырмыҫҡалы ауылында йәшәүсе ғаилә торлаҡ мәсьәләһенә зарлана https://bash.news/news/113955_yrmyaly_auylynda_jshse_ail_torla_mslen_zarlana/?lang=bash\n15 ғин 2020, 10:27\nЧектар урынына, ябай ҡағыҙға яҙылған эш күләме, хаҡтар. Глүзә Ғәйепҡолова 4 бала әсәһе. Был участокты улар «Әсәлек капиталы»на һатып ала. Әммә иҫке йортта бәләкәй балалар менән йәшәү мөмкин түгел ине, ти йәш әсә. Шуның өсөн «Торлаҡ» федераль проекты буйынса йортто яҡшыртыуға субсидия ала. Иҫке бина һүтелеп, урынына яңыһы төҙөлә башлай. Әммә ханым подрядсы ойошманың эшенә ризаһыҙлыҡ белдерә.\nТөҙөлөш эштәре килешеүгә ярашлы көҙ башлана. Нигеҙ һалына, өй бураһы күтәрелә, ишек һәм тәҙрәләр ҡуйыла.\nИҫке йортто һүтеү менән Ғәйепҡоловтар ғаиләһе ҡуртымға алынған фатирҙа йәшәргә мәжбүр. Унда эҫе һыу булмау һәм ай һайын аҡса түләп тороу ҡыйынлыҡтар тыуҙыра, ти Глүзә ханым. Мәсьәләне асыҡлау маҡсатында подрядсы ойошмаға мөрәжәғәт иттек. Компания директоры килешеү буйынса барлыҡ эштәрҙе башҡарҙыҡ тип яуаплай.\nҠырмыҫҡалы районы хакимиәте федераль ҡаҙнанан бүленгән аҡсаның маҡсатлы файҙаланылыуын тикшерә. Әлеге ваҡытта махсус комиссия тикшереү үткәрә, кәрәкле документтарҙы туплай.\nАйҙар Саяпов, Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәтенең юридик бүлеге етәксеһе: “Килешеүҙә ҡаралмаған эштәр подрядсы тарафынан тормошҡа ашырылмаған осраҡта хакимиәт эштәрҙе башҡарыу буйынса саралар күреүҙе мәжбүр иттерәсәк”.\nЯңы йылға иркен йортҡа күсергә хыялланған күп балалы ғаилә әлегә ҡуртымға алынған фатирҙа ҡала. Ваҡиғалар үҫешен беҙҙең ижади төркөм күҙәтеп барасаҡ.\nБашҡортостанда киләһе йылда коммуналь хеҙмәттәр ҡиммәтләнә\n16:17, 31 дек\nБыйыл Башҡортостанда 2 миллион квадрат метрҙан ашыу торлаҡ төҙөлгән\n13:00, 30 дек\nСүп-сар сығарыу һәм электр энергияһы өсөн тарифтар күтәрелә\n15:18, 23 дек


Иглин районында Урман ауылы янындағы ғәскәри частың келәттәре яна\n26 Май 2011, 17:00\nБашҡортостандың Иглин районында, Урман ҡасабаһынан алыҫ түгел ерҙә, ғәскәри частың келәттәре яна. «Башинформ» агентлығына район хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге начальнигы Әнәс Вәлиуллиндың хәбәр итеүенсә, барлыҡ ашығыс һәм авария-ҡотҡарыу хеҙмәттәре – Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы подразделениелары, янғын һүндереү частары, район хакимиәте хеҙмәткәрҙәре, шул иҫәптән район башлығы Рафиҡ Мусин да янғын сыҡҡан урынға юлланған.\n— Урман ҡасабаһы өҫтөндә ҙур төтөн бағанаһы күтәрелә, шартлау тауыштары ишетелә - снарядтар шартлайҙыр, моғайын, — ти Әнәс Вәлиуллин. Уның һүҙҙәренсә, район хакимиәтендә 14.00 тирәһендә ғәҙәттән тыш хәл тураһында хәбәр алына. Ғәскәри часть үҙәгендә хәрби хеҙмәткәрҙәр йәшәгән биш ҡатлы өс йорт тора. Урман ҡасабаһында иһә 3540 кеше йәшәй. Ғәҙәттән тыш хәл урынына Силәбе өлкәһенең Аша ҡалаһынан да янғын һүндереү частары, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы подразделениелары килә.\nҒәскәри часть келәттәрендә янғын сығыу сәбәптәре әлегә билдәһеҙ. Ғәскәри часть территорияһындағы ангарҙарҙан тыш, унда боеприпастар һаҡлау өсөн ер аҫты келәттәре лә бар. Башҡортостандың хәрби комиссариатында ла, Өфө гарнизонында ла янғындың нилектән сығыуын аңлата алмайҙар. Унда ла ғәҙәттән тыш хәл сәбәптәрен атарға ҡыйынһындылар.\n«Башинформ» агентлығы хәбәрселәре менән видеотөркөм дә Урман ҡасабаһы районына юлланды. Улар, Урман өҫтөндәге төтөн 40 километр алыҫлыҡтан күренә, тип хәбәр итте.\nТеги:ғәҙәттән тыш хәлдәр