ЯҢЫ ҺУЛЫШ БУЛЫП ЙӘШТӘР КИЛӘ\n20 Сентябрь 2019, 14:53\nБыйылғы ижад миҙгелендә тамашасыбыҙҙы өр-яңы программалар, ҡыҙыҡлы шоу-концерттар, яңы бейеүҙәр, сағыу костюмдар, матур декорациялар һәм тағы ла бик күп яңылыҡтар көтә. Әйткәндәй, яңылыҡтың бер өлөшө ул—йәштәр. Йәштәр улар үҙҙәре менән яңылыҡ, яңы ҡараш, ҡыйыу үҙгәрештәр, ҡыҙыҡлы, ят йүнәлештәр алып килә торған. Шунлыҡтан уларҙың беҙҙең коллективты һайлап килеүе, ошонда хеҙмәт юлдарын башларға теләк белдереүе мәртә-бә лә, яуаплылыҡ та.\nАйбулат Ҡотошов, Сибай концерт-театр берекмәһе директоры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы:\n—Башҡортостан халҡы оло юбилей—республикабыҙ ойошторолоуға 100 йыл тулыуҙы байрам итергә йыйына. Был иҫтәлекле ваҡиғаның Рәсәй Президенты В.В. Путин Указы буйынса билдәләнеүе айырыуса әһәмиәтле. Матбуғат биттәрендә юбилейға әҙерлек айҡанлы ғәйәт ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр баҫылып тора, радио һәм телевидение аша тапшырыуҙар ойошторола. Башҡортостан автономияһы өсөн көрәштә йәнен-тәнен фиҙа ҡылып ҡатнашҡан арҙаҡлы шәхестәребеҙҙең тормошона һәм эшмәкәрлегенә арналған китаптар, республикабыҙ тормошон яҡтыртҡан ғилми хеҙмәттәр баҫылып сыға. Был тәңгәлдә беҙ ҙә үҙ өлөшөбөҙҙө индерәбеҙ—ижади миҙгелде Республикабыҙҙың 100 йыллығына арналған “Батырҙарын данлар илем бар” исемле музыкаль драма менән асабыҙ. Белеүебеҙсә, халыҡтың тарихы һәм кисерештәре—ул иң беренсе сиратта уның ауыҙ-тел ижадында, йыр-бейеүҙәрендә сағылыш тапҡан. Батырҙарын да ул ана шул моң-көйҙәре, ҡарһүҙ-риүәйәттәре аша мәңгеләштергән. Билдәле яҙыусы, драматург Наил Ғәйетбай яҙмалары нигеҙендә ижад ителгән музыкаль драма ла милләтебеҙҙең аҫыл улдарын, азатлыҡ, рухиәт һәм ер-һыу өсөн шәһит булған батырҙарыбыҙҙың исемен һәм эштәрен ҙурлау буласаҡ.\nМиҙгел асыуҙан һуң, октябрь башында, Өфө ҡалаһы тамашасыларын һөйөндөрөп ҡайтмаҡсыбыҙ. Улар беҙҙең төбәк артистарының халыҡсан сығыштарын көтөп ала. Баш ҡалаға “Аҫаба булған ҡанбабам, аҫаба булыр балам” тигән тамашаны күрһәтергә ниәтләгәнбеҙ. Артабан Халыҡ ша-ғиры Мостай Кәримдең абруйлы датаһына ла, Шайморатов генералдың исеменә лә бағышланған концерттар буласаҡ. Алға үтә биреп әйткәндә, быйылғы ижад миҙгелендә тамашасыбыҙҙы өр-яңы программалар, ҡыҙыҡлы шоу-концерттар, яңы бейеүҙәр, сағыу костюмдар, матур декорациялар һәм тағы ла бик күп яңылыҡтар көтә. Әйткәндәй, яңылыҡтың бер өлөшө ул—йәштәр. Йәштәр улар үҙҙәре менән яңылыҡ, яңы ҡараш, ҡыйыу үҙгәрештәр, ҡыҙыҡлы, ят йүнәлештәр алып килә торған. Шунлыҡтан уларҙың беҙҙең коллективты һайлап килеүе, ошонда хеҙмәт юлдарын башларға теләк белдереүе мәртәбә лә, яуаплылыҡ та.\nҺәм, тамашасының, әлбиттә, йәш артистар менән танышҡыһы, уларҙы яҡындан күреп-танығыһы, уй-хыялдарын белгеһе килә. Ә беҙ уларға был мөмкинлекте бирәбеҙ ҙә. Шулай итеп, Сибай концерт-театр берекмәһендә быйыл тамашасыны бына ошондай йәштәр ҡаршы ала:\nБейеүгә ғашиҡ егет\nБәләкәй сағында малайҙарҙы бейеү түңәрәгенә ата-әсәләре, ғәҙәттә, өгөтләп алып бара. Ә Илнур Исламғолов, киреһенсә, үҙе әсәһенән бейеүгә алып барыуын үтенә. “Ҡала майҙанында “Гөлдәр” ансамбленең концертын күрҙем дә, шул бейеүҙәргә ғашиҡ булдым”,—ти ул был хаҡта.\nШулай итеп “Гөлдәр” ансамбленә ул беренсе кластан уҡ килеп инә һәм ансамбль етәксеһе Луиза Яхинаның һәләтле өйрәнсектәренең береһе була. Сибайҙың 1-се мәктәбен тамамлағас, ошо уҡ ҡалала сәнғәт колледжына уҡырға инә. Бөгөн ул хореография бүлеген тамамлау үрендә.\nИлнур милли бейеүҙәргә ғашиҡ ҡына түгел, киләсәктә ошо өлкәлә белемен үҫтереп, бейеү сәнғәтен яҡшыраҡ үҙләштереп, үҙе лә бейеүҙәр һалмаҡсы. Әлегә иһә егет, студент ҡына булыуына ҡарамаҫтан, алһыҙ-ялһыҙ “Сибай” халыҡ бейеүҙәре ансамбле репертуарын үҙләштерә, оҫталыҡ дәрестәре ала. Белеүебеҙсә, тырыштарға эш ҡарышмай.\nУҡытыусы булырға хыялланған\nГөлиә Сурина Хәйбулла районының Вәзәм ауылында тыуып үҫкән. Бала сағынан йыр-моңға ғашиҡ ҡыҙыҡай ауыл сәхнәһен генә биҙәп ҡалмай, республика кимәлендәге конкурстарҙа ла ҡатнашып еңеүсе була. “Ирәндек моңдары” халыҡ йырын башҡарыусылар бәйгеһендә Гран-при ла яулай.\n6-сы класҡа Өфө музыка гимназияһына уҡырға барып, виолончель класын тамамлай. Унан Стәрлетамаҡ сәнғәт колледжының джаз эстрадаһы бүлегендә белемен үҫтерә. Бөгөн был 20 йәшлек кенә һылыуҡай Сибай тамашасыһы алдына йырсы булып килеп баҫты.\nГөлиә хеҙмәт юлын артист булараҡ башлап торһа ла, хыялы— уҡытыусы булып балалар тәрбиәләү. Ә нимә—бик матур хыял. Уға был башланғыстарында уңыштар теләргә генә ҡала.\nБалалар донъяһы яҡыныраҡ\nБала саҡтан уҡытыусы булырға тип уйлап йөрөгән Эльвира Ғиззәтуллина, үҫә бара үҙенең театр донъяһына битараф түгеллеген аңлап ҡала. Баш ҡалаға килгәнендә театр афишаларына, артистарҙың фотоларына текәлеп тороу ҙа бер ләззәт бирә уға. Ә инде тамашаларҙан илһамланып, рухланып сыға ла, оҙаҡ ваҡыт шул тормош эсендә йөрөй. Бына ошо тойғолар сәбәпсе була ла инде ҡыҙҙың ҡапыл ғына пландарын үҙгәртеп Стәрлетамаҡ сәнғәт һәм мәҙәниәт колледжына барып юлығыуына.\nКолледждың театр бүлеген тамамлағас, Ишембай һылыуы Сибай дәүләт драма театрын һайлап, был яҡтарға килеп төпләнә. Бер аҙ тәжрибә туплай, театр йәшәйеше менән таныша. Ошо ваҡыт эсендә “Сулпан” балалар театрында ла булырға тура килә уға һәм актриса үҙенең тап балалар өсөн уйнарға теләгәнлеген төшөнә. “Балалар донъяһы яҡыныраҡ булып сыҡты һәм мин тап сабыйҙар күңелен биҙәргә теләйем”,—тип һайлауы менән ҡәнәғәт ҡалыуын белдерә актриса.\nКүңел тартҡан шөғөл—ижади хеҙмәт\nИҫке Сибай ауылында тыуып үҫкән Гүзәл, беренсе класҡа уҡырға барып, уҡытыусы ҙур үҫкәс аласаҡ һөнәр тураһында һүҙ ҡуҙғатҡас, “бик етди” итеп уйланып ала ла, актриса булырға ниәтләй. Ошо ниәте уны Сибай сәнғәт колледжына, унан Өфө сәнғәт академияһы-ның театр бүлегенә әйҙәй.\n“Сулпан” балалар театрында тәүге аҙымдарын яһай ҙа йәш актриса, әммә яҙмыш уны башҡараҡ юлдан алып китә. Тиҫтә йылдарға яҡын ваҡыт бөтөн-ләй икенсе өлкәгә күсеп хеҙмәт итергә тура килә. Тик күңеленә һалынған уйы тынғы бирмәй һәм Гүзәл быйыл ҡабаттан сәхнәгә менеп баҫырға йөрьәт итә.\n—Затымды бер яҡтан Байегетовтар, икенсе яҡтан Тимеровтар байыта. “Барыһына ла артист булырға тимәгән” тип үҙемде йыуатып йөрөһәм дә, йәнемә һәр ваҡыт нимәлер етмәне лә торҙо,—тип аңлата ҡабаттан театрға килеүен Гүзәл.\nӘ беҙ, тамашасы, уның был ниәтен хуплайыҡ ҡына. Күңел тартҡан хеҙмәт—ижади хеҙмәт ул, ундайҙары емешле була.\nМиҙгелде Бабич ролендә аса\nӘлфир Заманов быйылғы ижад миҙгелен Бабич ролендә аса. “Батырҙарын данлар илем бар” тип исемләнгән музыкаль драмала ул төп ролдәрҙең береһен башҡара. “Тулҡынланам, әлбиттә, әммә күңелемдәге илһөйәрлек рухы көс бирә. Был роль минән айырыуса яуаплылыҡ һәм етди ҡараш талап итә”,—тип кисерештәре менән бүлешә артист.\nБаймаҡ районының Күсей ауылы егете ул. Сибай сәнғәт колледжында белем алып, Джон Мусин ҡулында тәрбиәләнә. Армия сафында хеҙмәт итеп ҡайтҡандан һуң, Баймаҡ халыҡ ижады үҙәгендә эшләп алған. Һуңғы йылдары Сибай концерт-театр берекмәһенең йырсыһы булып үҙ тамашасыһын булдырып та өлгөрә. Һәм күреүегеҙсә, йырсы ғына түгел, кәрәк икән актер ҙа, шағир ҙа һәм хатта Бабич та була ала һәләтле егет.


Талымһыҙ Талипов - Wikisource\nИжад итеү ваҡыты: 2013. Нәшер ителгән: 2013. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Талымһыҙ Талипов // «Башҡортостан» гәзите, 2013, 27 сентябрь\nУҙған быуаттың туҡһанынсы йылдары уртаһында илдә башланған иҡтисади көрсөк Нефтекама автомобиль заводы кеүек бығаса гөрләп эшләгән оло предприятиеларҙы ла урап үтмәне. Етештереү күләме һәм хеҙмәт хаҡы кәмене, штатты ҡыҫҡартыу башланды. Ҡайһы берәүҙәр, аҡсалы эш эҙләп, Себер яҡтарына юлланды, кемдәрҙер магазин-баҙарҙарға китте. Коллективта башлыса һөнәрен яратҡандар, тормошон үҙ заводынан башҡа күҙ алдына килтермәгәндәр ҡалды. Уларҙа ауырлыҡтарҙы еңеп сығыуға ышаныс та көслөрәк булғандыр. Бындайҙар араһында иретеп йәбештереү аппараттарын көйләүсе Дәлиф Талипов та бар ине.\nКүңеленә хуш килгән эшен “Нефаз”да тапҡан, хеҙмәттәштәренең ихтирамына һәм хөрмәтенә лайыҡ ир-уҙаман быйылғы һөнәри байрамын Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе булып ҡаршылай. Бер ай элек, Нефтекаманың юбилейын билдәләгәндә, оло сәхнәлә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов үҙе тапшырҙы уға маҡтаулы исем бирелеү тураһындағы танытманы.\nАуылда тыуып, бала саҡтан төрлө эшкә өйрәнеп, ҡушылғанды намыҫ менән башҡарыу кәрәклеге хаҡында атай-әсәй һүҙҙәрен аңына һеңдереп үҫкән кеше өсөн дан-шөһрәт, ғәҙәттә, икенсе планда була. Шулай ҙа тырышлығыңдың ваҡытында һәм лайыҡлы баһаланыуы, әлбиттә, күңелгә һары май булып ята. Тантана барышында һәм унан һуң да ихлас ҡотлауҙар ҡабул иткәндә, бергә эшләүселәрҙән, туған-тыумасанан, таныш-белештән йылы һүҙҙәр ишеткәндә, Дәлиф Нәзиф улы, хәтерләүҙәргә бирелеп, тормош юлын бер нисә тапҡыр байҡап сыҡты...\nЯңауыл районының Ахтиял ауылында буй еткерҙе. Урта белемде, һигеҙ саҡрымға йәйәү йөрөп, Яңауылдың 1-се мәктәбендә алды. Механизатор булып эш башлап, һуңынан тракторсылар бригадаһы етәксеһе, колхоздың инженеры вазифаларына үрләгән атаһы Нәзиф ағайға, күп йылдар хужалыҡта иҫәпсе, келәт мөдире булған әсәһе Суфия апайға оҡшаптыр инде, Дәлиф ауыл мәктәбендә лә, район үҙәгендә уҡығанда ла гел күҙ уңында булды. Әллә ни көс һалып тырышманы ла кеүек, шулай ҙа тиҫтерҙәренән ҡалышманы ғына түгел, яҡшы өлгәшеп, алдынғылар рәтенән төшмәне. Йәмәғәт эштәренең уртаһында ҡайнаны, комсомол ойошмаһы секретары итеп һайланды. Был ВЛКСМ-дың алтынсы орден менән бүләкләнеп, бөтөн ил йәштәренең һәр төр яңылыҡ башында торған, халыҡ хужалығының күп мөһим объекттары, удар комсомол төҙөлөштәре тип иғлан ителеп, уларҙа ысын мәғәнәһендә көсөргәнешле эш һәм ялҡынлы тормош ҡайнаған уҙған быуаттың 60-сы йылдары аҙағы — 70-се йылдары башы ине.\nОшондай төҙөлөш Яңауыл районында ла башланғайны. 1968 йылда Ҡарман ГРЭС-ының беренсе блогы сафҡа индерелеп, һәр йыл һайын уға тағы ла берәү өҫтәлә барҙы. Бындай шарттарҙа йәшлек романтикаһы менән янып йөрөгән әүҙем йәмәғәтсе нисек замандан артта ҡалһын инде?! 1971 йылда урта белем алыу тураһындағы таныҡлығын ҡулына тотҡан Дәлиф Өфө энергетика техникумына юл алды. Ә тағы ла дүрт йылдан йәштәр етәксеһе булып үҙен танытҡан, студент төҙөлөш отрядтары составында электр линиялары һуҙып, тәжрибә туплап өлгөргән егеткә дипломындағы “дүртле” һәм “бишле” билдәләре өсөн ул ваҡыттағы мәжбүри юллама түгел, ә эшкә ирекле урынлашыу хоҡуғы бирелә. Алдынғы йәш белгесте удар комсомол төҙөлөштәре менән бар илгә шаулаған Көнбайыш Себер, ундағы Сорғот ҡалаһы үҙенә саҡыра. Был яҡтарҙа ун өс йылдан ашыу эшләп, монтажсы Талипов Самотлор нефть ятҡылыҡтарына 500 киловатлы электр линиялары һуҙа, “йөҙөүсе” кранда өлкән электрик вазифаһында Обь йылғаһы буйлап Нижневартовск ҡалаһындағы тәүге электр станцияһы төҙөлөшөнә төрлө йөк ташыуҙа ҡатнаша. Бер ерҙә лә һынатмай. Башҡаса булыуы ла мөмкин түгел – ул комсомол етәксеһе бит!\n— Юғары вольтлы линияларҙы Обь йылғаһы аша үткәргәндә һәр береһенең ауырлығы — 360 тонна, бейеклеге 144 метр булған бағана-терәүҙәр ҡуйырға тура килде, — тип хәтерләй ул саҡтарҙы Дәлиф Нәзиф улы. – Һыу өҫтөнән 40 метр бейеклектә аҫылынып торған электр линияһының ике терәү араһы 1200 метр булды... Халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың шиғырын аҙ ғына үҙгәртеп әйткәндә,\nКүп илдәрҙе, күп ерҙәрҙе күрҙем,\nҒашиҡ итте мине һыуыҡ яҡ.\nЛәкин ҡайҙа ғына йөрөһәм дә,\nСаҡырып торҙо мине тыуған яҡ.\nШуға ла, ҡатын менән кәңәшләшкәндән һуң, балаларҙың алдағы яҙмышын уйлап, Башҡортостаныбыҙға ҡайтырға булдыҡ. Төпләнергә Нефтекаманы һайланыҡ. Был 1987 йыл ине.\nУл саҡтарҙа йылына 40 меңгә тиклем “КамАЗ” үҙбушатҡысын сығарған, вахта автобустарын эшләргә ныҡлап тотонған Нефтекама автомобиль заводы ярайһы уҡ тәжрибәһе булған, баҫҡан ерендә ут уйнатҡан олпат ир-егетте бик теләп машина эшләүселәр сафына ҡабул итә. Иретеп йәбештереү аппараттарын көйләүсе булып китә Дәлиф Талипов. Артабанғы сирек быуаттан ашыу ғүмерен шул һөнәргә арнай, күп бүләктәргә, маҡтау ҡағыҙҙарына лайыҡ була, заводтың ветераны исемен ала. “НефАЗ” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең кадрҙар һәм социаль мәсьәләләр буйынса директоры Рәшит Дәүләтов ваҡытында үҙе етәкләгән цехта эшләгән Дәлиф Нәзиф улын предприятиеның ғорурлығы тип атап, уны коллективтың нигеҙен тәшкил итеүселәр рәтенә, заводтың “алтын фонды”на индерә.\n— Эшкә бирелгәнлеге тураһында әйтеү ҙә кәрәкмәй. Ә бына 26 йыл эсендә ни бары бер тапҡыр “больничный” алыуы иғтибарға лайыҡ. Һигеҙ меңлек коллективта ундайҙар бигүк күп түгел, — ти етәксе. – Быға тағы ла Дәлиф Талиповтың СССР-ҙың, РСФСР-ҙың һәм яңы дәүерҙә Рәсәй Федерацияһының почетлы доноры исеменә лайыҡ икәнлеген өҫтәһәң, уның ысын мәғәнәлә ғәжәйеп кеше булыуы күренә.\nҮрҙә әйтелгәнсә, машина эшләүселәрҙең дә көндәлек хеҙмәте яйлы ғына барманы. “НефАЗ” йәмғиәтенең ике быуат киҫешкән осорҙағы көрсөктө еңеп сығыуында Дәлиф Нәзиф улы кеүек тырыш һәм үҙ-үҙен аямай көс һалыусыларҙың өлөшө ҙур.\nБында бер миҫал килтереү урынлы булыр. Ауырлыҡтарҙан арынып һәм аҙыраҡ тын алып эш башлаған заводта үҙбушатҡыс кузовтарын иретеп йәбештергән аппараттарҙың етешмәүе асыҡланды. Етәкселек тәҡдиме менән иҫке ҡорамалдарҙы төҙәтеп ҡарауға Дәлиф Талипов тәүгеләрҙән булып тотондо. Бар белемен һәм тәжрибәһен егеп, хеҙмәттәше Рәил Ғәзизов менән аппараттарҙың электроник өлөшөн йүнәтеүҙе уңышлы башҡарып сыҡты.\nҺуңынан улар цехтағы бар ҡорамалдарҙы яңыртып, үҙҙәренсә яһаны. Аҙағыраҡ Фирҙәүис Солтанов һәм Ғәбит Мөниров менән берлектә Дәлиф Нәзиф улы 10-дан 50 миллиметрға тиклем ҡалынлыҡта һәм өс метр оҙонлоҡта булған тимерҙе тура киҫеү өсөн дүрт ҙур автоматик бысаҡ-ҡырҡҡыс ҡорҙо. Быға тиклем ҡул көсө менән башҡарылған эштә хеҙмәт етештереүсәнлегенең бер нисә тиҫтә тапҡырға күтәрелеүе үҙе үк алынған файҙа тураһында асыҡ һөйләй. Ул ғына ла түгел, был ҡорамалдар бөгөн дә эшләй, йәғни ун биш йылдан ашыу ышаныслы хеҙмәт итә. Белгестәр әйтеүенсә, заводҡа һуңғы йылдарҙа алынған Германия фирмаһы киҫкестәренән Дәлиф Нәзиф улы ҡатнашлығында эшләнгәндәр бер ҙә ҡалышмай, хатта ҡулланылышта ябайлығы, ҡатмарлы электроникаһы юҡлығы менән уларҙан өҫтөнөрәк тә. Үҙ эшенең оҫтаһы өсөн был да юғары баһа бит!\n...Нефтекаманан Ахтиялға — алтмыш саҡрым. Утыҙ йылдан ашыу типографияла эшләп, хаҡлы ялға сыҡҡан хәләл ефете Зөмәрә Фәрит ҡыҙы менән ял һайын Дәлиф ағай атай-әсәй нигеҙенә ашыға. Яратҡан шөғөлө көтә унда. Үҙе лә бал ҡортондай тырыш ир-уҙаман ике тиҫтә йыл инде бар туғандарын хуш еҫле бал менән һөйөндөрә.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Талымһыҙ_Талипов&oldid=503899"


Миңә генә теймәһендәр, тип йәшәһәк… » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Миңә генә теймәһендәр, тип йәшәһәк…\nМиңә генә теймәһендәр, тип йәшәһәк…\nБыл хәл яңыраҡ «Советская Гавань – Владивосток» поезының плацкарт вагонында булған. Вагондарҙың береһендә кеше талағандары, туҡмағандары һәм башҡа енәйәттәр өсөн әллә нисәмә тапҡыр иркенән мәхрүм ителгән биш ир китеп барған. Улар, арыу ғына эсеп алып, үҙҙәре менән бер вагонда барған хәрбиҙәргә – һалдаттарға бәйләнә башлаған. Вагонда 33 һалдат һәм уларҙы оҙатып барыусы 4 офицер була. Был хәлде перронда торған полицейскийҙар күреп ҡала, был ваҡытта состав бер станцияла туҡтап торған була.\nАртабанғы хәлдәр кинолағы кеүек – иҫерек әҙәмдәр вагонға килеп ингән полицейскийҙарҙы шундуҡ быуа башлай, поезд ҡуҙғалып китә. Биш кеше ике полицейскийҙы туҡмап, уларҙың бронежилеттарын, формаларын, кобураһы менән бергә пистолеттарын да һалдырып ала. Шунан һуң полицейскийҙарҙы тамбурға сығарып, китеп барған поездан ташламаҡ булалар. Полицейскийҙарҙың береһе вагондың ситенә тотоноп ҡала, ә икенсеһе, ныҡ туҡмалғанлыҡтан, иҫһеҙ ята. Енәйәтсе, полицейскийҙың поездан төшмәй маташҡанын күреп, пистолеттан атмаҡ була, ләкин поездың киләһе станцияға етеп, туҡтай башлауы ҡамасаулай – пуля ситкә оса. Енәйәтселәр вагон буйлап тиҙ генә кешеләрҙән документтар, аҡса, хәрбиҙәрҙән бронежилеттар, каскалар талап, поездан төшөп ҡаса. Станциялағы беренсе осраған йортҡа инеп, 16 йәшлек ҡыҙҙы аманат итеп алалар һәм унан яҡында машинаһы булған берәй йортҡа алып барыуын талап итәләр. Ҡото осҡан ҡыҙ бандиттарҙы күршеләренә алып бара, енәйәтселәрҙең икәүһе машина асҡысын һорарға йортҡа инеп китә, башҡалары ҡыҙҙы һаҡлап ҡала. Һәм, ниһайәт, тап ошо йортта енәйәтселәрҙе тейешенсә «ҡаршылайҙар». Биш бала атаһы елдереп килеп ингән бандиттың башын ултырғыс менән яра һуға. Икенсе енәйәтсе хужаға пистолеттан атып өлгөрһә лә, тегеһе юғалып ҡалмай – уны бысаҡ менән сәнскеләп ташлай. Шөкөр, ошо мәлдә полицейскийҙар наряды килеп етеп, енәйәтселәрҙе ҡулға ала.\nВаҡиға буйынса бик күп һорау тыуа. Ни өсөн 40-лаған хәрби биш бандитты тынысландыра алмаған, ә бит тәүҙә енәйәтселәрҙә бер ҡорал да булмаған? Ниңә проводник ығы-зығы тураһында поезд начальнигына хәбәр итмәгән? Полицейскийҙар мөғжизә менән генә иҫән ҡалған, уларҙы 20 минут буйына туҡмағандар, тик вагон тулы пассажирҙарҙың береһе лә ярҙамға килмәгән.\nСығыу ваҡыты 2-08-2013, 12:10 | Ҡаранылар: 980\nПистолетты талап алмаҡсы булған\nИт изгелек – көт яуызлыҡ йәки дүрт дуҫтың енәйәте\nБындай тәүәккәл, ҡыйыу егеттәр булған саҡта…\nДвери лекс официальный сайт. Стальные двери лекс dveri-leksmsk.ru.


Башҡортостанда ҡойон ҡотора | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 июля 2018 — 16:09 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда дауыл йорттарҙың ҡыйығын осороп, ағастарҙы йыҡҡан. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы тәбиғәт ғәрәсәте тураһында алдан уҡ хәбәр иткәйне. Был юлы ҡойон Ишембай районына тура килде. Түбәнге Әрмет ауылында көслө ел бер йорттоң ҡыйығын тулыһынса алып ташлаған, тағы ла бер нисәүһенекен өлөшләтә емергән. 20 гараж һәм йорт-ҡаралты зыян күргән. Ғәрәсәт өс минут эсендә генә шундай ҙур зыян килтереп өлгөрҙө, ти урындағы халыҡ.


Арыу ирҙән бисә китмәй ул » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Тормош юлдары ҡатмарлы » Арыу ирҙән бисә китмәй ул\nБисәләрҙең шашып ҡотороусан икәнен үҙемдән дә беләм, йәшереп тормайым. Ирҙәребеҙ әҙ генә йомшаҡлыҡ күрһәтһә, елкәләренә менеп атланырға ғына торабыҙ бит ул, тик хут биреүсе генә юҡ. Берәй көн шулай еңергә маташып, шау-шыу ҡуптарып алам, ирем икенсе көндә үҙенең яратҡан көләмәсен һөйләп ала. Имеш, әсәй кеше ҡыҙын кейәүгә оҙатҡанда өгөт-нәсихәт бирә икән: “Ирҙе баштан уҡ еңеп алырға кәрәк. Шуға күрә тиҙ арала кейәүҙең елкәһенә менеп ултыр ҙа, йүгәнләп ал!”. Бер нисә ай үткәс, ҡәйнәһе кейәү йортона ҡунаҡҡа килгән, ти. Аш-һыу бүлмәһендә сар-сор килгән тауыш сыҡҡан, бер аҙҙан дөбөр-шатыр итеп нимәлер ауып киткән. Залда ултырған ҡәйнә: “Нимә булды?” – тип өтәләнеп барып сыҡһа, кейәүе тыныс ҡына итеп: “Бына кәләш елкәгә менеп бара ине, аяғы тайып ҡолап төштө”, – тип яуап биргән, ти. Аҡыллыға – ишара тигәндәй, был көләмәс һөйләнгән һайын йылмайып ҡына ҡуям.\nБер аҙ ситкә киттем, буғай. Гөлдания апайым тураһында яҙа башлағайным бит. Радик – уның икенсе ире. Тәүгеһе – Марат менән өс йыл ғына йәшәп айырылдылар. Татыу булдылар шикелле, асыуланышып йөрөгәндәрен хәтерләмәйем. Тик уны ҡәйнәһе үҙһенмәне, туйҙа уҡ, иҫереп алып: “Йәшәтмәйем мин уларҙы. Берҙән-бер улыма Һыуһылыу кеүек ҡыҙ табам!” – тип тауыш күтәреп маташҡайны. Ысынлап та, апайым йәше лә тулмаған Альбина исемле ҡыҙын күтәреп, инәйем менән олатайым йортона ҡайтып төштө. Еҙнәй әсәһенең һүҙенән сыға алманы, ҡыҙын күрергә тип, килеп-китеп йөрөнө лә, бер аҙҙан икенсе ҡатынға өйләнде. Хәҙерге ваҡытта 13 йәшлек Альбина менән башлыса телефон аша аралашалар. Алименттан тыш, байрамдарға 2 – 3 мең һум аҡса ебәрә. Быларҙан тыш еҙнәйҙең бала тормошона ҡыҫылышы юҡ. Ә һеңлем Радик еҙнәйҙе тәүге күргәненән үк “атай” тип йөрөтә башланы.\nӘгәр Гөлдания менән Радиктың тарихын баштан ҡарағанда, шул баланың: “Миңә атай булаһыңмы?” – тип һорауы уларҙы ҡауыштырҙы кеүек. Сөнки тәүге иренән айырылғандан һуң апайым эшкә һәм балаға сумды. Уҡытыусының ваҡ мәшәҡәттәре күп, бала ла иғтибарһыҙ ҡала алмай, йәш ҡатынға үҙ тормошо тураһында уйланырға ваҡыты етмәне. Төҫкә әллә ни матур булмаһа ла (ҡәйнәһе юҡҡа ғына Һыуһылыу теләп ултырмағандыр инде), эшкә шәп ул. Донъяһы гөрләп тора, өлкәнәйә барған ата-әсәһен ҡарарға ла өлгөрә. Шулай ҙа Радик еҙнәйгә кейәүгә сығыуын беҙ, уның туғандары, бәхетле осраҡ, тип һанайбыҙ. Бала менән егет кешегә сыҡты, Альбина тип үҙ атаһынан былайыраҡ өлтөрәп тора, эшкә шәп, етмәһә, Себерҙә эшләй. Кеше кеҫәһендәге аҡсаны һанарға яратмайым, әммә күп алалыр. Сөнки туйҙарынан һуң йәш ғаилә еңел автомобиль алып ебәрҙе, яңы йорт һалырға тотондо. Ике йылдан апайым туп кеүек теремек кенә, еҙнәмә ике тамсы һыу кеүек оҡшаған малай тапты. Ҡуй инде, һин дә мин килеп йәшәп ятҡанда, ғаилә юҡҡа сыҡһын әле?!\nИшетеп белеүемсә, апайымды яҡын-тирәлә йәшәгән барлыҡ туған-тыумаса әрләп тә, өгөтлөп тә ҡараған. “Беҙҙең Гөлдания ҡыҙыҡ бит ул, өндәшмәй ҙә ҡуя. Шалҡандай ирҙең дә ҡәҙерен белмәгәс, уға хан улы кәрәкме икән? Кейәү эсмәй, барһаң, өҙөлөп тора. Анауса мал-тыуар, ҡош-ҡорт, умарта! Бисәне аҙҙырһаң, шулай инде ул. Машина йөрөтөргә уҡып алды, хәҙер үҙе ултыра ла саба, ир кәрәкмәй. Төҙөлөп ятҡан өйҙәрен һатып юҡ итте, байлыҡ ҡәҙерен белмәгән!” – ошондайыраҡ әрләүҙәр яуып ҡына торҙо. Ырыу-нәҫелебеҙҙең һәр ҡунағы, йыйыны был ғаиләне тикшереүҙән башланыр ине. Ә апай өндәшмәй ҡалыуын белде. Бер нисә йыл үткәс, яңы мәшәҡәттәр тыуып ҡына улар яйлап онотолдо.\nҘур ҡунаҡтарҙа осрашҡан булһа ла, Гөлдания апай менән аулаҡлап һөйләшеп ултырырға яй сыҡманы. Бары тик быйыл, 9-сы класты тамамлаясаҡ ҡыҙын баш ҡала менән таныштырырға, уҡырға урынлаштырырлыҡ колледж-техникумдарҙы йөрөп сығырға килгәс кенә, күңелен бушатты ул. Альбина йоҡлап киткәс, аш-һыу бүлмәһендә сәй эсә-эсә таңға тиклем һөйләштек тә ҡуйҙыҡ.\n– Беләһең бит инде, Марат еҙнәйеңде яратып, оҙаҡ ҡына дуҫлашып йөрөп кейәүгә сыҡҡайным. Айырылыуҙы ауыр кисерҙем, башҡаға күңелем асылманы. Ҡәйнәмдең мине үҙһенмәүен алдан белдем, тик барыһына ла түҙермен кеүек ине. Тик сабырлығым өс кенә йылға етте. Бала булмағанда беленмәне, һәр эште йүгереп йөрөп башҡарам, ризыҡ әҙерләүгә лә иренмәнем, ул әрләр ине, мин йылмайып сәй әҙерләр инем. Альбина тыуғас, мәшәҡәттәр артты, өлгөрмәй башланым. Февраль айында киҙеү менән ауырып киттем, ашай алмайым, хәлем юҡ, һөтөм бөттө. Асығып илаған баланы ҡулыма алырлыҡ та хәлем юҡ, ә ҡәйнәм, һыйыр һауырға иренеп ятаһың, тип өйҙә тауыш ҡуптарҙы. Еҙнәйең мине яҡлап бер һүҙ ҙә әйтә алмай. Шул саҡта, ауырығанымды күргән фельдшер ҡыҙ әсәйемдәргә хәбәр иткән булған, район үҙәгендә йәшәүсе әсәй менән атай хәл белергә тип килеп инде. Ҡәйнәм үҙ хәбәрен һөйләй, ир өндәшмәй, мин ятам. Әсәй баланы ҡайғырта башланы, атай өндәшмәй ултырҙы-ултырҙы ла һүҙ башланы: “Ҡоҙағый, һин донъя күргән кеше, бындай ҡыланышыңды һис кенә лә аңламайым. Гөлданияның ниндәй ярамаған ере бар һуң ул? Мин бит ҡыҙымды беләм, әгәр ауырымаһа, һыйыр һаумай ултыра торған бала түгел. Ғәйепләштән булмаһын, туйға килгәндә ҡаҡашҡан донъяғыҙҙы күреп ҡайттыҡ бит инде, шуны таҙартып, гөл итеп ҡуйған бына. Эшкә шәп, аҙып-туҙып йөрөмәй, кейәү яратып алды, бала тапты. Уны бушҡа йәберләткем килмәй”. Ҡәйнәм әллә ниндәй һүҙҙәргә етеп туҙынды, өйҙән ҡыуа башланы. Ирем яғынан яҡлау булманы. Шулай итеп, беҙ айырылышып ҡуйҙыҡ.\nҒаилә емерелде, тик мөхәббәт үтмәне. Мараттың килеренә лә өмөтләндем, тик ул икенсегә өйләнде. Хыялдар селпәрәмә килде, башҡаса кейәүгә сыҡмаҫҡа тип ҡарар иттем. Йыл артынан йылдар үтте, Альбинаның атаһын таптырып көйһөҙләнеүен иҫәпкә алмағанда, тормош матур дауам итте. Класташым Илфаттың тыуған көнөнә бөтә класс менән йыйылғайныҡ. Туғандары, дуҫтары, хеҙмәттәштәре – ҡунаҡтар апаруҡ йыйылған. Унда Аҫҡар ауылынан әрмелә бергә хеҙмәт иткән дуҫы Радик менән таныштыҡ. Тәүҙә уға әллә ни иғтибар итмәнем, әммә егет, үҙе әйтеүенсә, тәү күреүҙән миңә үлеп ғашиҡ булған. Телефон һандарымды табып шылтырата башланы, бер нисә көндән күстәнәстәр һәм ҡыҙыма ҡурсаҡ тотоп өйгә лә килеп инде. Ярҙамсыл, ихаталағы барлыҡ эште башҡарҙы, әсәйемдәр менән танышҡас, уларға ла барып етешә ине. Альбина тамам уға эйәләште, Яңы йыл байрамы алдынан икәүләшеп катокка барып ҡайттылар ҙа, сәй эсергә ултырғас: “Һин мине лә, әсәйемде лә яратаһың бит, миңә атай бул да ҡуй!” – тип, беҙҙе һүҙһеҙ ҡалдырҙы. Танышыуыбыҙға дүрт ай үткәс, Радик бергә йәшәү тураһында һүҙ сығарғайны инде, тик туранан-тура уға яратмауымды әйтеп, баш тарттым. Тик атайһыҙ үҫкән Альбинамдың ғына һағышын аңламағанмын.\nБала йоҡларға ятҡас, Радик ғаилә ҡороу тураһында һүҙ ҡуҙғатты. Атай-әсәйем менән һәйбәт мөнәсәбәттә, баламды ярата, мин тип өҙөлөп тора. Күпме яңғыҙ йәшәргә була, тип был юлы инде баш тартманым. Матур итеп туй үткәреп, һин дә мин йәшәй башланыҡ. Ҡәйнәмдең, балам, тип өҙөлөп тороуына өйрәнеп китә алмай бер булдым. Эшем булғас, район үҙәгенән ҡуҙғалмаҫҡа булдыҡ. Минең өйҙә йәшәргә булдыҡ, ә Радик ер алып, яңы өй һалырға теләк белдерҙе. Ул Себерҙә эшләүен дауам итте. Йыйған аҡсам бар ине, туйға төшкәнде ҡушып, машина алып ебәрҙек.\nИке йыл тирәһе барыһы ла һәйбәт барҙы. Радик шул тиклем идеаль ир булды, хатта бәхетемә ышанмай ҙа инем. Яратыу хисе булмаһа ла, мин уға яйлап өйрәндем, ихтирам тойғоһо мөхәббәттән дә көслө була икән ул. Тик... Барыһы ла алдаҡ булып сыҡты. Хәйер, тормош ҡорғас та һорауҙар барлыҡҡа килгәйне инде. Иң тәүҙә мине иремдең, Себер тарафтарында эшләп тә, аҙ эш хаҡы алыуы аптыратты. “17 мең һумды һаулығыңды бөтөрөп, сит тарафтарҙа йөрөмәһәң дә алаһың бит. Ҡайтып, бында эшкә урынлаш”, – тиеүемә ул: “Эйе, эш белешә башланым инде. Һеҙҙең янда ғына йәшәгем килә”, – тип яуапланы. Әммә ҡайтырға уйламаны. Мине туғандар ҙа, дуҫтар ҙа, “сибиряк” ҡатыны булараҡ, аҡсаға ҡойоноп йәшәй, тип уйланы, бурысҡа һорап килеүселәр йыш булды (мөмкинлек булмай, баш тартһам, әрләнеп тә ултырып ҡалдым). Юғары категориялы уҡытыусы булараҡ, дәрестәрем дә күп, үҙемдең эш хаҡым һәйбәт ине. Етмәһә, уҡыусыларға өҫтәмә дәрестәр биреп тә аҡса эшләйем, аҡсаға артыҡ мохтажлығым булманы. Шуға күрә, ризаһыҙлыҡ белдерһәм дә, был йәһәттән тауыш-тын сығарманым. Бала тыуғас, хәл киҫкенләште, сөнки минең аҡса эшләр мөмкинлек юҡ, ә сығымдар артты. Башланған яңы йорттоң иге-сиге күренмәне, сөнки төҙөлөш материалдары алырға аҡса еткереп булманы. “Әсәлек капиталы” һәм башҡа компенсациялар юллай башлағас, иремдең эш хаҡы тураһында справка һәм хеҙмәт кенәгәһенең күсермәһен һоранылар. Радикка был турала әйткәс, ҡайтҡанда алып ҡайтырмын, тине. Йә, оноттом, йә, бухгалтерия эшләмәй ине, тип, ике вахтанан документтар алып ҡайтманы. Аптырағас, почта аша ебәреүҙәрен һорап, үҙем шылтыраттым. Хат килеп төшкәс, аптырауымдың иге-сиге булманы: гел генә аҡсаһы юҡлыҡҡа һылтанған Радик ай һайын 60 мең һумдан күберәк эш хаҡы алған булып сыҡты.\nЭштәге ирҙең кәйефен боҙмаҫ һәм телефон аша мөнәсәбәт асыҡламаҫ өсөн өндәшмәнем. Ҡайтҡас, алдына документтарҙың күсермәһен һалдым. “Икенсе ғаиләң бармы әллә йәшереп аҡса йыяһыңмы? Мин һинән үҙем өсөн һорағаным булманы, бала менән кейәүгә сығып, һинең елкәлә ятырға намыҫым ҡушмай. Шулай ҙа үҙ балаңа ярҙам итергә тейешһеңдер бит?” Аптырап ҡалған ир тәүҙә бер ни ҙә өндәшмәне, аҙаҡ тауыш ҡуптарып алды. Йәнәһе, уның артынан тикшереп йөрөйөм. Аҡланырлыҡ сәбәп таба алмағас, мине һалҡынлыҡта, уны яратмауҙа ғәйепләй башланы. Бер нисә көн үткәс, хәл бер аҙ яйланды, мин дә, ул да был темаға әйләнеп ҡайтманыҡ, һорау асыҡ ҡалды.\nТик һүҙ ҡуҙғатмау проблеманың юҡлығын аңлатмай шул. Хәл көндән-көн киҫкенләште. Эшкә ҡабат барырға аҡсаһы булмай, кешенән алып китеүҙәр йышайҙы, бер нисә тапҡыр туғандары, дуҫтары ҙур суммала бурысын һорап килде. Өйҙө үртәү менән янаусылар ҙа табылды. Берҙән-бер көндө ишекте коллекторҙар шаҡыны. Радик 1,5 миллион һум кредит алып түләмәгән икән. Бандиттар икәне йөҙөнә яҙылған әҙәмдәрҙең иманһыҙ күҙ ҡарашын мәңге онотаһым юҡ. Өйһөҙ тороп ҡалыр инем, әгәр ҙә уны никахҡа тиклем алмаған булһам. Туғандарға әйтмәй генә өйҙө һатып ебәрҙек тә, бурысты ҡапланыҡ. Тик күп тә үтмәне, осраҡлы рәүештә еҙнәңдең тағы ла 600 мең һум кредит алыуын белеп ҡалдым. Ҡыҫҡаһы, ул уйын автоматтарына ултырған. Эштән ҡайтып килешләй үк Өфөлә туҡтап, аҡсаһын юҡҡа сығарып ҡайта икән. Дауаланырға өндәп ҡараным, әммә мине тыңларға ла теләмәне. Шулай итеп, айырылышып ҡуйҙыҡ. Никахта алынған кредитты суд икебеҙгә бүлеп түләргә ҡарар сығарҙы. Шулай, һылыуым, “сибиряк” ҡатыны исемен күтәреп, муйындан бурыста ултырам. Һәр кешегә ҡысҡырып йөрөп булмай бит, күптәр, һәйбәт ирҙең ҡәҙерен белмәне, тип мине яманлай.\nИдеаль кеше булмай, беләм. Тик ҡомарлы уйын һаҙлығына батҡан, балаһы менән ҡатынының киләсәген уйламаған ир менән артабан йәшәргә ҡурҡтым. Белеп торам, теге саҡта һатырлыҡ өйөбөҙ булмаһа, бурыс юллап килгән иманһыҙ бәндәләр Радиктың үҙен үлтерер, ә мин ғүмер буйы бурыс түләп йәшәр инем. Балаға алимент юллағайным, 20 мең һум тирәһе килә. Кредиттың миңә тейеш өлөшөн түләйем дә, ҡалғанын кассала йыйып барам. Ҡәйнәм өсөн борсолам, тағы ла шулай кредит алып түләмәһә, коллекторҙар уға барасаҡ бит. Шул саҡта ярҙам итермен, тип ниәтләйем. Ул йәл миңә...\nГөлдания апайҙың һөйләгәндәрен тыңлағас, бик оҙаҡ уйланып йөрөнөм. Ысынлап та, барлыҡ сәбәптәрҙе белмәйенсә, хөкөм ҡарары сығарырға яратабыҙ шул. Бер уйлап ҡараһаң, арыу ирҙән кемдең киткеһе килһен инде. Йәбешеп ятабыҙ. Ҡасабыҙ икән, тимәк, сәбәп бар.\nСығыу ваҡыты 3-02-2018, 08:00 | Ҡаранылар: 567


ОЛО ЮЛҒА СЫҠҠАН ИЖАД ЮЛЫ » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » ОЛО ЮЛҒА СЫҠҠАН ИЖАД ЮЛЫ\nйәки Атайҙан күргән – уҡ юнған\nУл төшөргән һүрәттәр, тыуҙырған образдар, ижад иткән әҫәрҙәр мәҙәни тормошобоҙҙоң сағыу биттәрен тәшкил итә. Тыуған ер, тыуған ил образы ‒ уның бөтә ижады буйына төп тема һәм тәрән кисерештәр сығанағы. Һүҙем – ысын илһөйәр, булмышы менән йәмәғәтсе, сәнғәт эшмәкәре, республикабыҙҙың Хәрби Дан музейының ғилми хеҙмәткәре, «Төньяҡ амурҙары» хәрби-тарихи клубы етәксеһе Илдар Ғиндулла улы Шәйәхмәтов хаҡында.\nҮҙенең илһамлы ижад емештәре менән Башҡортостанға ғына түгел, бөтә Рәсәйгә билдәлелек яулаясаҡ рәссам Ғафури районы егете Сәйетбаба ауылында тыуған. Атаһы Ғиндулла Ширияздан улы ла, әсәһе Мәрйәм Фәйез ҡыҙы ла ғүмерҙәрен тулыһынса уҡытыусы һөнәренә бағышлап, бөгөн хаҡлы ялдалар. Илдар мәшһүр ғалим Жәлил Кейекбаевтың исемен йөрөткән Сәйетбаба урта мәктәбен тамамлағас, Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә. Әйткәндәй, диплом эшен дә Ж. Кейекбаев ижадына арнай. Буласаҡ рәссам данлы яҡташының тормош юлын һәм ижадын яҡшы өйрәнә. Уның эшенә мәшһүр скульптор, СССР Рәссамдар союзы ағзаһы Н. Калинушкин да юғары баһа бирә. Илдар Шәйәхмәтовтың эше 1986 йылда ғалимдың 75 йыллығына арналып, үҙе уҡыған мәктәптең стенаһына беркетелә. Мәктәп коллективы, ауыл, район йәмәғәтселеге уны иң ҡәҙерле бүләк итеп ҡабул итә. Һәм бына нисә йылдар инде рәссам тыуған мәктәбе менән бәйләнеште һис тә өҙмәй, һәр саҡ ҡулынан килгәнсә ярҙам күрһәтеп тора.\nИлдар Шәйәхмәтов тыуған ауылы, район, республика һәм тотош ил тормошона, ғәзиз халҡының рухын күтәреүгә ҙур өлөш индергән шәхес. 1989 – 1995 йылдарҙа ул район башҡорттарының мәҙәни ойошмаһы «Еҙем»де етәкләне. Был ойошма «Урал» башҡорт халыҡ үҙәгенең иң әүҙем эш итеүселәренән һаналды. «Табын» гәзитен дубляж хәленән үҙ аллы гәзиткә әйләндереүҙә лә уның өлөшө ҙур булды. Ул саҡтағы мөхәрриребеҙ Ниязбай Сәлимов менән бергәләп бик ҙур эштәр атҡарҙылар. Был уҙамандарҙың изгелекле эштәрен һанап та, баһалап та бөтөрлөк түгел.\nҺынлы сәнғәттең рәсем, акварель, график дизайн төрҙәрен үҙ иткән Илдар Ғиндулла улы үҙе уҡып сыҡҡан вузда – Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-график факультетында – йәш быуынға ижад серҙәрен өйрәтте. Тынғыһыҙ рәссам һәм талантлы уҡытыусы үҙенең студенттары менән һәр йәйҙе Сәйетбаба мәктәбендә үткәрҙе. Шул осорҙа мәктәптә стеналарҙы биҙәү кеүек эштәр башҡарылды, уның һәм уҡыусыларының эштәре әле лә белем усағына йәм өҫтәп тора.\nМәктәбебеҙҙең 100 йыллығын, ауылыбыҙҙың 300 йыллығын билдәләү осоронда ла көсөн йәлләмәне оҫта рәссам. Сәйетбаба ауылының тарихи-мәҙәни үҙәге барлыҡҡа килгәс, унын бүлмәләрен биҙәү эшен дә башҡарҙы. Район гәзите «Табын»дың художество йәһәтенән йөҙөн билдәләүсе лә ул булды. Йәнә шуны ла билдәләп үтмәксемен, Илдар Ғиндулла улы Жәлил Кейекбаев исемендәге премияның билдәһен дә эшләтеүгә өлгәште. Был билдә хәҙер 14 лауреаттың түшен биҙәй.\nИлдар Шәйәхмәтов әүҙем тормош позицияһы менән йәшәй. Башҡорт халҡының данлы тарихын өйрәнеү менән ҡыҙыҡһыныу уны «Төньяҡ амурҙары» хәрби-тарихи клубына килтерә. 1992 йылдан алып клубта ағза булып торһа, хәҙер иһә күп йылдар был ойошманы үҙе етәкләй. Башҡорт батырҙарының француз илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә күрһәткән ҡаһарманлыҡтарын бөтә донъя, Рәсәй кимәлендә билдәләнеүенә өлгәшеү, раҫлатыу өсөн аныҡ эштәре менән билдәле зат. 2010 йылдың 4 сентябрендә Мәскәү өлкәһендә үткән Бородино саралары осоронда башҡорт яугирҙарына арнап һәйкәл ҡуйырға ла өлгәште (һүрәте «Ватандаш» журналының 2011 йылда сыҡҡан 7-се һанының тышлығында урын алған).\n2010 йыл Илдар Ғиндулла улы өсөн айырыуса емешле һәм уңышлы йыл булды. Данлы батырыбыҙ, халыҡ геройы М. Шайморатов етәкләгән 112-се Башҡорт атлы дивизияһы һуғышып үткән юлдарҙы байҡап, Украина ерендә башҡорт атлылары хөрмәтенә скверҙар, стелалар, мәрмәрҙән билдәләр ҡуйҙырыуға ла ҙур өлөш индерҙе. Ул йылда Украинаға ике тапҡыр барып ҡайтты, уның «Юлым төштө Украинаға» тигән юлъяҙмаһы «Йәшлек»тә күләмле итеп баҫылды, гәзит уҡыусылар уны яратып уҡыны.\nИлдар Шәйәхмәтов генерал-майор, халыҡ геройы Миңлеғәле Шайморатов исемен мәңгеләштереүгә күп көс һалған замандаштарыбыҙҙың береһе, тип әйтһәк, һис кенә лә хата булмаҫ. Улай ғына ла түгел, халҡыбыҙҙың рухи юлбашсыһы, башҡорт автономияһын яулап алыуҙа ҙур ихтыяр көсө күрһәткән Әхмәтзәки Вәлиди етәкләгән башҡорт ғәскәрҙәренең дә батырлыҡтарын халҡыбыҙ күңеленә еткереүгә, реконструкциялауға үҙ өлөшөн индерә тора. Был эштәре менән ул башҡорт халҡының тарихын һәм мәҙәниәтен тергеҙеүҙе маҡсат итеп ҡуйған шәхес булараҡ киң танылыу ала. «Төньяҡ амурҙары»ның ҡылған изгелектәре хаҡында республика баҫмаларында әүҙем сағылдырыла.\nМаҡсатына ирешеү өсөн оҙайлы юлдар, эҙләнеүҙәр, кәртәләр аша ла үтергә тура килә ир-уҙаманға. Республикабыҙға үҙаллылыҡ яулау йылдарында ла, районда «Еҙем» башҡорт милли үҙәгенең идара рәйесе булып эшләгәндә лә Красноусолдан Өфөгә күп йөрөргә тура килде уға, иҫәпләшеп тормай, эш араһында үҙ сығымдары иҫәбенә йөрөнө, әле лә шулай. Башҡарған эштәре барыһы ла үҙ ихтыяр көсөнөң ныҡлығы менән башҡарыла.\nӨфөгә күсеп ҡала тормошона ла тиҙ күнегеп, әүҙем, ҡайнап торған тормошҡа сума тәжрибәле белгес. Үҙ өҫтөндә даими эшләүе, егәрле, тынғыһыҙ, инициативалы, принципиаль булыуы ла яңы ижади эштәргә әйҙәй. Әлбиттә, һәр саҡ ыңғай ҡарашҡа ғына юлығып булмай, юлыңда кәртәләр, ҡаршылыҡтар ҙа осрай эшләгән кешегә. Әммә Илдар Ғиндулла улы һыу ағымы ыңғайына ғына ағып китә торғандарҙан түгел. Башлаған эшенең тамамланыуын, һөҙөмтәһен күрмәйенсә тынысланмай.\nИжад кешеһенең булмышы уның әҫәрҙәрендә сағылалыр. И. Шәйәхмәтов әҫәрҙәренең бер өлөшө һынлы сәнғәттең геральдика һәм фалеристика төрҙәренә ҡарай. Был тармаҡтарҙың һәр береһе үҙенсәлекле сифаттар менән билдәләнә: геральдика – гербтарҙы өйрәнеү менән шөғөлләнгән махсус тарих фәне; фалеристика – орден, миҙал, түш значоктарының тарихын өйрәнә торған өҫтәмә тарихи дисциплина. 1999 йылды ул саҡтағы президентыбыҙ М. Рәхимов Бала йылы тип иғлан иткәс, рәссам уның эмблемаһын эшләй, 2004 йыл – Тирә-яҡ мөхит йылының, 2005 йыл – Наркомания, эскеселек һәм тәмәке тартыуҙы иҫкәртеү йылының эмблемаларын да эшләй. Бынан тыш, Ауырғазы, Ғафури райондары араһындағы сикте билдәләүсе сәнғәт ҡоролмаһын эшләп ҡуя. Ғафури, Иглин, Мишкә, Өфө ҡалаһының Калинин райондарының гербтарын, Аҡмулла исемендәге педагогия университетының В. Сухомлинский миҙалын, республиканың сифат билдәһен дә уйлап табыусы була. 2000 йылда хөкүмәт заданиеһы буйынса Башҡортостан флагтарының башағын эшләй. Ғафури районының Сәйетбаба ауылындағы Башҡорт тарихи-мәҙәни үҙәктең эмблемаһы ла уныҡы.\nНиһайәт, Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты бинаһын да уның ике эше биҙәй: береһе – 1812 йылда башҡорт яугирҙарына, икенсеһе – 1941–1945 йылдарҙа 112-се Башҡорт атлы дивизияһына арналған ҙур форматлы паннолар.\n«И. Шәйәхмәтов ижади ҡыҙыҡһыныуҙары үтә лә ҡатмарлы һаналған геральдика һәм фалеристика өлкәләренә бәйле булған рәссамды кәүҙәләндерә. Башҡортостан Республикаһында ул, бәлки, был йүнәлеште эҙмә-эҙлекле һәм ентекле өйрәнгән, барлыҡҡа килтергән һәм пропагандалаған аҙ һанлы авторҙарҙың береһе булып торалыр. Үҙенсәлекле тарихи сығанаҡ булараҡ гербтар һәм фалеристика әҫәрҙәре төбәк йәшәгән дәүер, уның мәҙәниәте һәм характеры тураһында тәүге мәғлүмәт еткерә, быны беҙ Шәйәхмәтов эштәрендә күҙәтәбеҙ ҙә инде. Геральдика өлкәһендәге хеҙмәтенән тыш И. Шәйәхмәтов символик лаконизм һәм образлылыҡтың мәғәнәһен тәрән аңлауҙы сағылдырып, бүләкләү знактары, төрлө вымпелдар һәм логотиптар проекттарын ижад итеүсе булараҡ та ҡыйыу тәжрибә үткәрә.\nДөйөм алғанда, рәссам Илдар Шәйәхмәтовтың эше перспективалы тойола, уның әҫәрҙәре ҡатмарлы геральдик образдарҙы тыуҙырыу бурысын аңлауҙы ышандырырлыҡ итеп күрһәтә», – тип юғары баһа бирә яҡташыбыҙҙың ижади хеҙмәтенә күренекле сәнғәт белгесе, РФ һәм БР Рәссамдар союзы ағзаһы, БР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Э. Фенина.\nРеспублика, Рәсәй, халыҡ-ара кимәлдәге күргәҙмәләрҙә ҡатнашыу ҙа рәссам күңеленә илһам, рух, дәрт өҫтәй.\nИлдар Шәйәхмәтов рәссам ғына түгел, бик оҫта хикәйәләүсе ҡәләм оҫтаһы ла. Уның яҙыусы, ғалим Ж. Кейекбаевҡа арнап яҙылған мәҡәләләре «Ағиҙел» журналында, «Истоки» гәзитендә, ә инде башҡорт яугирҙары, ата-бабаларыбыҙҙың данлы үткәне хаҡында бихисап яҙмаһы төрлө ваҡытлы матбуғат баҫмаларында – «Йәшлек», «Табын» гәзиттәрендә, «Ватандаш» журналында сығып тора. Ул «Ватандаш»тың лауреаты ла булып өлгөрҙө.\nЖәлил Кейекбаевтың 100 йыллығын билдәләүгә арнап, ҙур тырышлыҡ һәм ныҡышмалылыҡ күрһәтеп, ғалимдың әкиәттәрен биш телдә – башҡорт, рус, немец, инглиз, төрөк телдәрендә сығартыуға өлгәште. 1812 йылғы Ватан һуғышына арнап башҡорт һәм рус телдәрендәге «Любезники, любизар» буям китабын төҙөүсеһе лә, нәшер итеүсеһе лә үҙе булды.\nРухи тормошобоҙға фиҙакәр хеҙмәттәре менән үҙенсәлекле тос өлөш индергән Илдар Ғиндулла улының был мәҡәләлә һанап үтелгән эштәренән башҡа хеҙмәттәре лә бихисап. Быларҙың барыһы ла ҡушып эшләтелгән эштәр түгел, ә күңел ҡушыуы буйынса яратып башҡарылған эштәре. Ошондай мөнәсәбәттә ижад итеү өсөн талант ҡына түгел, оло теләк, тәүәккәллек, ҙур яуаплылыҡ та кәрәк. Ил ҡаҙаныштары өсөн намыҫлы хеҙмәтен һалған, башҡорт халҡының данын күтәргән шәхесебеҙ менән хаҡлы рәүештә ғорурлана алабыҙ.\nЖ. Кейекбаев йорт-музейы директоры.\nСығыу ваҡыты 23-08-2013, 12:27 | Ҡаранылар: 668


Гимназия һылыуҡайы - 2019\nҠояш әллә үҙе ергә төшкән,\nМатур сәскә булып аҡланға!\nТирә яҡты тотош нурға күмгән,\nХатта еткән барлыҡ йыһанға.\nЕрҙе нурға күмеп,балҡып яна,\nҠояш кеүек төрлө сәскәләр.\nӘйтерһең дә, ҡояш ергә төшкән,\nБар аҡланға йылы сәсәләр!\n19 март Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия - интернатында яҙ миҙгелендә иң көтөп алынған сараларҙың береһе - "Гимназия һылыуҡайы - 2019" гүзәллек һәм матурлыҡ бәйгеһе үтте.\nБыйылғы йылда һайлап алыу турында талаптар бик ҡаты ине. 7 - 11 кластар араһынан береһенән-береһе сибәр, матур 12 ҡыҙ финалға үтеү бәхетенә иреште. Иң яҡшы остаздар күҙәтеүе аҫтында дауам иткән хореография, дефиле, сәхнә телмәре буйынса әҙерлектең һөҙөмтәһе үҙенсәлекле һәм матур байрамда сағылды. Бәйге тамашасыларҙың күңелдәренә дәрт өҫтәне, яҙ кәйефе бүләк итте.\nИң - иңдәрен һайлап алыу бурысы “Таңсулпан’’ драма түңәрәгенең етәксеһе - Нәбиева Римма Фәиз ҡыҙы, тәрбиә эштәре буйынса директор урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы, "Һылыуҡай – 2015" республика гүзәллек бәйгеһендә 1-се урын яулаусы - Яппарова Зәлиә Тәлғәт ҡыҙы, эстрадабыҙҙың сағыу йондоҙо, йырсы Илнур Рамазанов, "Һылыуҡай - 2018" республика гүзәллек бәйгеһендә 2-се урын яулаусы, "Гимназия һылыуҡайы – 2016" конкурсы еңеүсеһе Рәсембәтова Дилә һәм Сөләймәнов Зариф баһаланы.\nКонкурстың тәүге һынауы – үҙең менән таныштырыу ине. Һәр бер ҡыҙ үҙенең хыялдары тураһында бәйән итте, ғаиләһе, киләсәккә ҡуйған маҡсаттары менән таныштырҙы.\nИң ҡатмарлы этаптарҙың береһе - жюри һорауҙарына яуаптар ҡайтарыу булды. Һылыуҡайҙар бында ла юғалып ҡалманы, отҡор һәм төплө яуаптар ҡайтарып, барыһын да тәъҫир итте.\nАртабан дефиле, бергәләп бейеү башҡарыу һәм театр йылына бәйле сығыштар булды. Уның маҡсаты - ҡыҙҙарҙың һығылмалығына, бейеү оҫталығына, үҙ-үҙен тотошона, гүзәллектәренә баҫым яһау ине.\nСара барышында "Аҡйондоҙ" ансамбленең дәртле сығыштары, гимназистар башҡарыуындағы йырҙар тамашасыларға тик дәрт, шәп кәйеф бүләк итте.\nҺәм, ниһайәт, тулҡынландырғыс мәл дә килеп етте.\n"Гимназия Һылыукайы - 2019" бәйгеһендә ҡатнашыу минең өсөн ҙур бәхет. Бәйгегә әҙерлек 3 аҙна буйына барҙы. Бында алған тәжрибә миңә тормошта ла бик кәрәкле буласаҡ, тип уйлайым. Үҙемде сәхнәлә матур тоторға, ышаныслы сығыш яһарға өйрәндем. Ҡыҙҙар менән әҙерлек барышында яҡын дуҫтарға әүерелдек, көнләшеү тойғолары ла бөтөнләй булманы. Барыһы ла бер-береһенә ярҙам ҡулы һуҙып, ауыр саҡта йылы һүҙ менән йыуатып торҙолар. Иң тулҡынландырғыс мәл - һөҙөмтәләрҙе иғлан итеү булды. Үҙемдең еңеусе икәнемде белгәс, илайһы ла, йырлайһы ла килде.\nБәйгелә еңеу минең өсөн ҙур шатлык, ул миңә яңынан - яңы үрҙәр, мөмкинселектәр асты. Матурлыҡ серҙәрен асып, беҙҙе әҙерләгән өсөн барлыҡ ойоштороусыларға һәм остаздарыбыҙға ҙур рәхмәт һүҙҙәрен еткерәм!,- " тип тәҫораттары менән бүлеште еңеүсе.\nҠыҙҙарға артабан да уңыштар насип булһын.\nАлдағы тормошоғоҙ ҙа гел яҡты көндәрҙән һәм сағыу ваҡиғаларҙан ғына торһон!\n2018 йылғы сығарылыш уҡыусыһы Лидиә Динмөхәмәтова.


Зыянды ҡаплау - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nБлумберг яҡлау өсөн судҡа тарттырҙылар. джапан тобакко канада яуланы\nДжапан Тобакко Инк биш миллиард Әйтер инем уның менән летучий тачканы һала758 яғына һуҡтырҙы һәм был аҙнала миллион доллар зыянды ҡаплау өсөн сығанаҡ килем, 2019 Филип Моррис шул уҡ ваҡытта кәметеү күҙаллана. Квебек донъя тәмәке компаниялары өсөн юридик һуңғы һөжүме еңелеү була, улар кисергән етди тайпылышы булған, сөнки уларҙа традицион кәметергә тырышып ҡарайым үҙен-тәмәке, ҡағиҙә булараҡ, илдең продукцияһына ихтыяж менән киләсәккә ынтылығыҙ һәм альтернатив көсәйә тартыуҙан туҡтаны. Аналитиктар иҫкәртеү, әгәр тәмәке оло юғалтыу Квебек, Канада сәнәғәте банкрот булыуы мөмкин. Башта эш биреүсегә суд менән бәйле тағы 1998 йылда, сәнәғәттә һәм канадаға ҡаршы суд дәғүәләре тәүге ҡатнашты. Әфиүн зыянды ҡаплау тураһында дәғүәһенең файҙаһы булманы, сиренең тартыу һәм наркомания менән бәйле зарар итә, тип раҫлай алмайым, уларҙың булыу хәүефе тураһында иҫкәртеү. Компания JTI-Макдональда әйткәндә, кредитор был ойошмала яҡлау аҫтында канада тураһында закон компанияһы унда иң яҡшы вариант бар, бизнес өсөн мөмкинлектәр ул эшләүен дауам итә. Компания белдереүенсә, Канада шулай уҡ юғары суды апелляция үткәрергә ниәтләй. “Ғәҙәти булмаған был ҡарар компанияның мәжбүр JTI-Макдональда Corp. ЗСКК сиктәрендә өсөн яҡлау эҙләргә, үҙен яҡлау һәм бизнес алып барыу өсөн минималь эш урыны менән канада боҙонда йөҙҙәр", - әйтелә был мөрәжәғәттә.\n“Беҙ суд ҡарары менән риза түгел һәм тейешле саралар ҡабул итергә кәрәк.\nтамырҙары һәм законлы бизнес өсөн беҙгә бөтә яҡлап."Тәмәке империяһы Канада, канада карьер подразделениелары, JTI компанияһы үҙ позицияһын баһалау тураһында ҡарар ҡабул иткәндән һуң-аңлатма ниндәй булырға һәм артабан да буласаҡ MacDonald, баһа әлегә, тине. батыуын белдерҙе Ротманс, Бенсон Хеджес Инктар, HSBC канада банк бүлексәһе,"сти ғына бирә ала, уның ҡарауы, артабан был ваҡытта ниндәй ҙә булһа аңлатма һәм"матбуғат-секретары электрон почта майкл уэсткотт әйтелде, өҫтәп, тип"РБГ әлегә был эштә ҡатнашып, әүҙемлеген."Шеш Ауырыуы Менән Көрәш Канада Йәмғиәте вокзал ҡаршы етештереү компанияһы кредитор бирә. JTI-MacDonald һәм ҡарар көтә, улар спорт, Роб Каннингем, сәйәси аналитиктар өлкән ойошмалары, телефондан һөйләшә."Был компанияның jti тактик-MacDonald түләүҙәрҙән ҡасып ҡалырға тырыша, сөнки уларҙы түләргә тейеш", - тине ул. “Был бик уңышлы компаниялар, түләү мөмкинлеге бар."Был осраҡта ла хәүеф тыуҙыра, баш ауыртыуы менән канада осрашты тағы ла күберәк тармаҡ ул. бында шулай уҡ һаулыҡ һаҡлау сығымдарҙы ҡаплау маҡсатында провинцияһы менән тәмәке сәнәғәте судиться. Онтарио провинцияһы зыян миллиард доллар менән илле ғы хаҡында белдерҙе. Федераль хөкүмәт ҡыҫыла алмай, ахыр сиктә, кәрәк, өсөн, сөнки, әгәр тәмәке етештереү юридик ер аҫтында барған, йәғни тәмәкене илгә законһыҙ тауарҙы бум ҡурҡыныс янай, Спилман Адам аналитиктары мәғлүмәте буйынса Citigroup. Шул хәлдән һуң бер аҙнанан килһәк, бөтә тәмәке сәнәғәтен аҡш-тың флорида әфиүн кеүек юғары суд дәғүәләре мең тырышлыҡты ҡаҡшата боролдо. Был осраҡта тәмәке компанияһы, тип белдереүе менән башҡа осрашыуҙар уларҙың 2, йөҙ дәғүәләрҙе ҡараныҡ.\nФинанс хоҡуғы һәм биржа инструменттары (1948 25, ҡиммәтле ҡағыҙҙар һәм биржа быға хоҡуғы булараҡ билдәле), компанияға ҡиммәтле ҡағыҙҙар буйынса отчет бирҙе, бар ялған материалдар раҫланы үткәндәр һәм хәҙерге алдында яуаплылыҡ өсөн акционеры зыян, зарар, шулай итеп2008 йылда суд ҡарары бер, проблемаларҙы яҡтыртыуы, гражданлыҡ-хоҡуҡи яуаплылыҡ ялған шаһитлыҡ итеү буйынса отчет өсөн ҡиммәтле ҡағыҙҙарына, бигерәк тә был ысул ярҙамында иҫбат һәм акционерҙарҙың судиться суммалыҡ зыян булды.\nТөп эштәре технологияһы инктар associant ре була, (1) страховка компанияһында япон корпорацияһы тормош лдг буйынса V(2) Co.\nLtd Сейба суд тикшереүе һәм тимер юлы, ваҡ акционерҙарҙан институциональ һәм ул дәғүәләр менән.\n(3) теорияһы, теләсә ниндәй зыянды ҡаплау тураһында дәғүәһен һәм акционеры булараҡ, акционерҙарҙың иҫбатларға тейеш зыян күләме, хаҡы араһында айырма биреү юлы менән иҫбатлаған, акция буласаҡ һәм акцияларын һатып баҙар хаҡы буйынса иҫәпләшеүгә, эшләргә түгел, ялға ғариза әгәр булһа, өҫтәүенә, атайҙарының һуңғы 'уйҙырма баҙар хаҡы'. Закон яһалма презумпцияһы уңында тотҡан, тип иҫбатлай акционеры көсөргәнеште кәметеү, сумманы формула буйынса баһаланды: зыян ғариза бер ай өсөн уртаса баҙар хаҡтары иғлан ителгән акция асыҡтан-асыҡ ялған дата тиклем тигеҙ, унан һуң минус фонд баҙарында хаҡ ай дауамында асыҡ белә. ҡабат-финанс отчеттарҙы раҫлау өсөн ялған.\nЗыянды ҡаплатыу тураһында белдерҙе, уның акционеры булып, зарар недостоверный отчет. Суд хәл итә, хаҡ һәм һатыу хаҡы араһындағы айырма утилләштереү күләмдәрен суммаға зыян күрә, тип белдерә, ғәҙәттә, бындай ғаризалар килеп сыҡҡан ялған йәрәхәтләнгән.\nТимер юл тимер юл сығарыу ваҡ акционерҙарҙан Лтд Сейба сейба. Co-акционерҙарҙан ҡиммәтле ҡағыҙҙарҙы үҙе тураһында доклад өсөн ялға ғариза составында була. Истец компенсацияға дәғүә итә Ваҡ акционерҙарҙан тип, зыян суммаһы тигеҙ була: бөтә суд кире, бынан һуңғы анализ (йәғни, зыян суммаһы элекке акционеры өсөн). Уны түбәндәгесә башҡаралар: шулай булыуға ҡарамаҫтан, суд ҡарары менән икенсе, өсөнсө өлөшө низағ, ике яғы ла шул уҡ логикаға нигеҙләнгән булыуы. Суд күрһәтә, тип, ҡасан һәм башҡа компаниялар акциялар хаҡы ҡырҡа төштө урынлашҡан, эргәләре береһе-ялған шаһит асыу өсөн, был акцияның маҡсаты ситләштереү өсөн инвестор өсөн үҙ зыянды юғалта.\nШулай итеп, зыян, ул экс-акция ваҡытында зыян кисерә мөмкин акционеры булараҡ ҡарала, улар ситләшә, һөҙөмтәлә барлыҡҡа килгән ялған белдерҙе.\nШул уҡ акционерҙарҙың үҙ талаптарын нигеҙләнгән фактик институциональ сейба. co лтд исковой тимер юлдары хәл итә, тип, берәмләп һәм акционерҙарҙың, Япония һәм башҡа конкурстар буласаҡ килгән зыянды ҡаплау тураһында акционерҙар тимер юл сервис лтд сейба институциональ компенсация талап, ыҙа ялған шаһит. Шул уҡ ваҡ акционеры булып төшөүенең тәүге ғариза буйынса һәм нигеҙҙә ике мольба истец булып тиерлек ҡағылды. Өсөнсө ваҡ акционерҙарҙан бер ниндәй үтенес белдерҙе эквиваленты юҡ истец яһаны. Типо Корпорациялары, страховка компанияһы тормошҡа сығарыу V-ялған отчет өсөн үҙемә ҡиммәтле ҡағыҙҙар буйынса белдерелгән. Страховкалау компанияһы һәм башҡа институциональ инвесторҙар Ниппон ЛДГ компенсация талап ителә, зыян өсөн формулалар ҡулланыла. Тәүге тапҡыр суд формулалар ҡулланыу ваҡыты менән үҙе килер. Шуның менән бергә, законда ҡаралған, тип, формулалар ҡулланып, ответчик һәм иҫбатларға тейеш судиться зыян суммаһы сығара, башҡа факторҙар сәбәпсе булған, ялған ғариза ҡарағанда, зыян суммаһы билдәләү һәм үҙ ҡарамағы буйынса суд сығарырға ла мөмкин, әгәр был мөмкин түгел, ответчик сумманы иҫбатлаған. Суд асыҡлауы буйынса башҡара һәм үҙе теләгәнсә, утыҙ береһе тип иҫәпләнгән сумма сығарып суммалыҡ зыян булды. Судында ҡаралған төрлө факторҙарҙы, уның башҡа акциялар хаҡтар төшөүенә килтерә, тип ялған фекер (мәҫәлән, макроиҡтисади һәм дөйөм шарттарҙа ҡул директоры вәкиле). Либералдар уны ҡулланыу интерпретация закон талаптарына асыҡ тубыҡланып, улар өсөн формула ҡулланыла талаптарҙың береһе булып тора. Суд, прокурорҙың был яҡтан береһе булып тора, тип асыҡтан-асыҡ иғлан итә ала, был ялған булып белдермәй, ә киң мәғлүмәт саралары өсөн прокурор ғариза тотоп булмаған әгәр ялған булыр, тип асыу менән ошондай асыҡ белдерә ала. Хәйер, был хәлдән сығыу өсөн дәлилдәр тәҡдим тураһында һөйләне, нисек иҫбатларға тейеш судиться күләме һәм акционерҙарҙың зыян, зарар отчет недостоверный, билдәһеҙ, бәлки, уларҙың эҙемтәләрен булып тора. Бөтә ҡарарҙы обжаловать булыр тип, ышанырға мөмкин, тип асыҡлыҡ позицияларында булырға мөмкинлек таба.\nБыл шикәйәт тураһында зыян ҡапланған\nИска зыянды ҡаплау тураһында, уларҙың юридик терминдар ғибәрәт, тимәк, хоҡуҡ боҙоуҙарға ҡаршы судҡа дәғүәһен белдерҙе, страховка страховка компанияһы үҙ өҫтөнә алаӘгәр һеҙ страховка компанияһы зыян өсөн түләү, автомобилдәргә авария ваҡытында һеҙгә зарарҙары булмаҫ, уның приедет, уның түләнә (ә һеҙ франшиза) партияһы, аварияға кем ғәйепле була. Әгәр уны кире ҡайтарырға йәки зыян өлөшө бөтә, кире пропорциональ франшиза һеҙ үҙ өлөшөн ала. Әгәр һеҙ тулыһынса юғалтҡан тип һаналған автомобилдәр затон (шул ғына тигәнде аңлата, йәғни уны маҡсатҡа ярашһыҙ тип түгел, тип финанс ремонт милекселәр), мәғәнәгә эйә. Автор уны булмай һатып итеү, аукциондан һатып алыу битый бабло Аҡсаны кире ҡайтарыу именит компанияға барып, дәғүәләр түләгән. Бабло үҙ сиратында, һатып һатып алырға була.


Бөгөн Өфөлә «Киләсәк мәғарифы» форумы асылды\nӨс көн дауам итәсәк сарала юғары синыф уҡыусылары һәм уларҙың ата-әсәләре республиканың уҡыу йорттары менән таныша ала. Әле Башҡортостанда туғыҙ дәүләт юғары, 104 урта махсус уҡыу йорто эшләй. Былтыр төбәк вуздары Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы мониторингын уңышлы үтте. Уның йомғаҡтары буйынса бөтә мәғариф учреждениелары, уларҙың филиалдары һөҙөмтәле тип табылды.\nӨсөнсө синыф уҡыусыһы Ирхан Үтәбаев форумға үҙе эшләгән яңы быуын техникаһын алып килгән. Был роботты йыйырға уны республика урмансыларының һаман да элекке алымдарҙы ҡулланыуы мәжбүр иткән. Йәғни, ағас ҡырҡыусылар бөгөн дә, башлыса ҡул көсө менән эшләй. Шуға ла был техника ярҙамында киләсәктә тармаҡ хеҙмәткәрҙәренең хеҙмәте күпкә еңеләйергә тейеш, ти алдынғы ҡарашлы үҫмер.\n«Киләсәк мәғарифы» форумын асыу тантанаһында Республика башлығы Рөстәм Хәмитов ҡатнашты. Ул белем биреү ойошмаларының күргәҙмәһе һәм «Асыҡ мәктәп» проекты менән яҡындан танышты. Һуңғыһы мәктәп программаһын бөтә фәндәр буйынса өҙлөкһөҙ уҡыу һәм өҫтәмә онлайн-контент менән тәьмин итә. Порталда дәрестәрҙе Өфөнөң һәм республиканың алдынғы уҡытыусылары алып бара.\nРеспублика етәксеһе шулай уҡ алдынғы педагогик тәжрибәләрҙе таратыуға йүнәлтелгән «Башҡортостандың мәғлүмәт-мәғариф порталы» һәм «Башҡортостандың иң яҡшы уҡытыусылары һәм мәктәптәре» проекттары менән танышты. «Йәш профессионалдар» бәйгеһенең төбәк этабында еңеүселәргә дипломдар тапшырҙы.\nФорумда сығарылыш уҡыусылары, ата-әсәләр һәм уҡытыусылар уҡырға ингәндә көтөлгән яңылыҡтар, олимпиада һөҙөмтәләре һәм ГТО нормативтарын тапшырыу тураһындағы сертификаттарҙың имтихан балдарына нисек йоғонто яһауы менән таныша ала. Бынан тыш, һәләтле балаларҙы асыҡлау, һөнәри йүнәлештәге эште ойоштороуҙа инновациялы алымдар ҡулланыу, республиканың электрон белем биреү системаһын үҫтереү буйынса тематик майҙансыҡтар эшләй.\nРеспублика белем биреү системаһының конкурентлыҡ һәләтен арттырыуға йүнәлтелгән форум тағы ла ике көн дауам итә. Сарала ҡатнашыусыларҙы фәһемле осрашыуҙар, оҫталыҡ дәрестәре, юғары һәм урта махсус уҡыу йорттары етәкселәренең сығыштары көтә.\nСтендап. 2030 йылға өлкән йәштәге кешеләрҙең 70 проценты юғары белемле булыр тип көтөлә. Был үҙ сиратында эшсе һөнәрҙәргә ихтыяждың тағы ла артыуына килтереүе ихтимал. Шуға ҡарамаҫтан, Өфөлә үткән бөгөнгө форум, республикала мәғәрифтың киләсәге өмөтлө булыуын күрһәтә. Сарала йәштәрҙең күпләп ҡатнашыуы ла быға асыҡ миҫал булып тора.


Һыу ҡағиҙәһен өйрәткән билдә ҡуйылған\n22 Июнь 2020, 18:30\nНиғәмәт, Әбделкәрим һәм Ишбирҙе ауыл биләмсәләрендә һыу инеү ҡағиҙәләре яҙылған аншлаг урынлаштырылды.\nНиғәмәт, Әбделкәрим һәм Ишбирҙе ауыл биләмсәләрендәге йылға буйҙарына, һыу инеү урындарына һыу инеү ҡағиҙәләре яҙылған аншлаг урынлаштырылды.\nУл ҡағиҙәләрҙе һеҙҙең хәтергә лә төшөрөп үтәбеҙ:\n1. Махсус йыһазландырылған урындарҙа ғына һыу инергә һәм ял итергә була.\n2. Һыу буйында таҙа ҡом, һыуға инеү өсөн уңайлы һөҙәк, ҡотҡарыусылар өсөн йыһазландырылған урын – былар барыһы ла һыу буйында хәүефһеҙ һәм уңайлы ял итеү өсөн ҙур әһәмиәткә эйә. Сөнки быялаға киҫелеү, йығылып йәрәхәтләнеү, шулай уҡ һыу буйҙары өсөн йыш ҡына медицина ярҙамына мөрәжәғәт итеүҙең сәбәптәре.\n3. Һыуға тәрән инергә кәрәкмәй, бигерәк тә, әгәр йөҙә белмәһәгеҙ йәки насар йөҙһәгеҙ. Үҙ көстәрегеҙҙе һәр ваҡыт иҫәптә тотоғыҙ. Һыу температураһын, ағымын, һыу ятҡылыҡтарының характерын хәүефһеҙ һыу инеү өсөн иҫәпкә алырға тейешһегеҙ.\n4. Балалар өлкәндәр ҡарауы аҫтында булырға тейеш. Был ҡағиҙә бөтә йәштәге балаларға ҡағыла. Биш йәшкә тиклем балаларҙы яҡында тотоғыҙ, һыу ятҡылыҡтары йәки яр буйы булыуына ҡарамаҫтан. Әгәр бала олораҡ булып, хатта, йөҙә белһә лә, уның менән һәр саҡ бергә булырға һәм уның менән һыуға инергә иренмәгеҙ. Өлкәнерәк йәштәге баланы алдан ҡағиҙәләр менән таныштырығыҙ, нисек үҙеңде һыуҙа тоторға, ниндәй уйын төрҙәре рөхсәт ителә, ә нимәләр юҡ икәнен асыҡлағыҙ.\n5. Һыуға һикереү һәм сумыу хәүефле һәм үлемесле булыуы мөмкин. Тәү сиратта, сумыр алдынан тәжрибәле «һыу инеүсе» йәки «сумыусы» булыуға ҡарамаҫтан, һыу ятҡылыҡтарын белгән булһағыҙ ҙа, яҡшылап ҡаршылыҡтарҙы ҡарағыҙ. Һеҙҙең күбегеҙ инвалид коляскаһында кешеләрҙе күргәнегеҙ бар. Уларҙың яртыһы - ул сәләмәт кешеләрҙең һыу ятҡылыҡтарына сумып, төбөнә баш менән төртөлөү һөҙөмтәһендә арҡа мейеһе һәм муйын умыртҡалары йәрәхәте алған ғүмерлек ғәриптәр.\n6. Дауыл йәки йәшен ваҡытында һыу инер алдынан, иң тәүҙә йөҙ тапҡыр уйлап ҡарағыҙ. Ниндәй генә яҡшы физик формала булһағыҙҙа, арсеналыгыҙҙа йөҙөү буйынса нисә разряд булыуына ҡарамаҫтан, яҙмышығыҙҙы һанамағыҙ. Һауа торошо насар булғанда яр буйында ҡалығыҙ. Насар һауа торошонда йөҙөргә лә, кәмәлә сығырға ла кәрәкмәй.\n7. Һыу буйына хәүефһеҙ һәм тиҙ боҙолмай торған ғына аҙыҡ-түлек алығыҙ. Йылға буйында туҡланыуға кәңәштәр. Торт, майлы ит, газлыһыу, әсе тәмләткестәр үҙегеҙ менән алмағыҙ. Сумка-һыуытҡыс алығыҙ, уны йәшелсә һәм емеш-еләктәр, һыу менән етерлек күләмдә тултырығыҙ.\n8. Һыу буйында иҫерткес эсемлектәрҙән баш тартығыҙ. Һауа температураһы юғары булғанда, иҫерткес эсемлектәр хәлдең насарайыуы, ҡан баҫымы күтәрелеүе, хроник йөрәк-ҡан системаһы, ашҡаҙан-эсәк тракты сирҙәренең киҫкенләшеүенә килтерергә мөмкин. Иҫереү хәлендә һыуға инеү тураһында, хатта, һүҙ алып барылмай. Һыуҙа бәләгә осраған һәр икенсе кеше эскән булған.\n9. Ҡояшта ҡыҙыныу, әлбиттә, файҙалы, тик башҡа күп нәмәләр кеүек үк, аҡыллы иҫәптә генә. Табиптар сикләнгән ваҡытта ғына ҡояшта ҡыҙынырға кәңәш итә: иртәнге сәғәт 8.00-ҙән 11.00-гә тиклем һәм 16.00-ҙан 19.00-ға тиклем. Ваҡыт бик шартлы, сөнки һыу буйы локализацияһы (Украина йәки Мысыр), миҙгел, йыл, йәш, хроник сирҙәр менән бәйле. Балаларға йәки үҙегеҙгә зыян килтермәҫ өсөн, терапевт йәки ғаилә табибы менән гелиотерапия (ҡояш ванналары) ҡабул итеү тураһында алдан кәңәшләшегеҙ.\n10. Һыуҙың сифаты менән алдан ҡыҙыҡһынығыҙ. Күп кенә инфекция ауырыуҙары һыу ятҡылыҡтары һыу аша йоҡҡанын иҫегеҙҙә тотоғоҙ. Һеҙ уны йотҡандан ғына түгел, ә хатта, ябай лайла биҙҙәре йәки тире менән теләһә ниндәй бәйләнеш нәтижәһенән дә йоғорға мөмкин. Шуға күрә, әгәр был диңгеҙ курорты икән, уның ниндәй «флаг»лы булыуы, йәки һыу ятҡылыҡтарынан ҡасан һыу һынауға алынған һәм эпидемиологтар ниндәй һөҙөмтә яһағандарын белегеҙ.


Тырыш хеҙмәткә лайыҡлы баһа\nБөгөн Республика башлығы биш тиҫтәнән ашыу хеҙмәт алдынғыһына Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙы.\nРөстәм Хәмитов залға йыйылыусыларҙы тәбрикләп, рәхмәт һүҙҙәрен белдерҙе. Башҡортостандың ҡаҙаныштары һәр хеҙмәт кешеһенең тырышлығы менән бөртөкләп йыйыла. Бөгөн төбәк юғары күрһәткестәргә өлгәшә икән, бында һәр берегеҙҙең өлөшө һалынған, артабан да тырышып, башҡаларға өлгө күрһәтеп эшләгеҙ, тине Республика башлығы.\nЗалға йыйлыусылар араһында төрлө быуын вәкилдәре, һөнәр эйәләре бар. Преприятие, ойошма етәксеһеме йәки ябай эшсеме уларҙың барыһын да эшһөйәрлек, уңғанлыҡ кеүек күркәм сифаттар бәйләй. Бөгөн дә уларҙың телмәрҙәре яратҡан эше, киләсәккә пландары тураһында. Сөнки заман туҡтауһыҙ эҙләнеүҙәр, заман технологияларын үҙләштереүҙе, яңы ҡаҙаныштар талап итә. Бөгөн ҡалала булһынмы, ауыл ерендәме үҫеш өсөн мөмкинлектәр киң. Республиканың сит илдәр менән бәйләнештәре, донъяуи кимәлдә танылыуы арта. Был үҙе үк яңы мөмкинлектәр аса, талаптар ҡуя. Мәҫәлән, билдәле спортсы, тренер Йәлил Йосопов әйтеүенсә, әле милли көрәш халыҡ-ара майҙанға сыға. Йәлил Динмөхәмәт улының тәрбиәләнеүселәре араһында танылған көрәшселәр бик күп.


Юл хикмәттәре » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Юл хикмәттәре\n05.02.2016 Юл хикмәттәре\nБилдәле яҙыусы Сабир Шәрипов юл хикмәттәрен ике тиҫтә йыл элек яҙа башлаған. Үҙе әйтеүенсә, улар хәҙер йөҙләп, күбеһе ваҡытлы матбуғатта, “Зәңгәр катер” (2008) һәм “Ҡолонташ” (2013) китаптарында донъя күргән.\n“Юл йөрөү үҙе үк тормош фәлсәфәһен тыуҙыра”, – ти әҙип.\nӘҙәми зат икмәкһеҙ, йырһыҙ һәм... юлһыҙ йәшәй алмай. Юл-сәфәрҙә ниҙәр генә кисермәйһең, ниндәй генә күренештәрҙе күҙәтмәйһең! Ҡапыл кәйеф күтәрелә йә иһә күңел ҡырыла, мәҙәк аймылыштың, хатта көтөлмәгән фажиғәнең шаһиты булғылайһың: юлда ла тормош ҡайнап тора, унда ла кешеләрҙең холҡо-фиғеле сағыла. Күп йылдар инде Сабир Шәрипов үҙе ҡатнашҡан, күргән йә ишеткән фәһемле, фәлсәфә уятырҙай ваҡиғаларҙы һайлап, шуларҙы хикмәт кимәленә күтәрә.\nҒалим ҡарғаған ҡулайлама\nРадар тигәндәре юлдағы машинаның тиҙлеген, ҡайһы тирәлә елдереүен радио тулҡындары ярҙамында билдәләүсе ҡулайлама, имеш.... Нәҡ шул приборҙы уйлап тапҡан инглиз ғалимы Радар, машинаһын ҡыҙыу ҡыуғанда мул ғына штрафҡа тарығас:\n– Үҙ башыма эшләгәнмен ҡәһәр һуҡҡан приборҙы! – тип әйтә, ти, юл полицияһына.\nСветофор – ҡотҡарыусы!\nЭлегерәк, ҡала транспорты ҡапыл ныҡ үҫешә башлаған мәлдә, бер ай эсендә ике йә өс кеше юл аша сыҡҡанда тапалып үлһә, шул ергә светофор ҡуйырға ашыҡҡандар, тиҙәр. Уйлай китһәң, әлеге һәләк булыусылар... мең-мең йәйәүлене ҡотҡарыу өсөн йәндәрен биргән түгелме?\nИке әҙәм урамда гәпләшә, ти.\n– Фәлән апа (атайҙан оло ир кеше) күренмәй, шәт Сибайға һыпыртҡан...\n– Бер китһә, аҙнаһыҙ ҡайтмай торған...\nАҙна үтеүгә, теге икәү ҡабат осрашҡан.\n– Фәлән апа Сибайҙан ҡайтҡан. Сәпсим бөлгән, әй.\n– Ун көн йөрөгәс ни... Яҡын-ара ерме, Сибай тигәс тә!\nБаҡһаң, Иҙел баштарындағы халыҡ лаҡабынса, “Сибайға китеү” – запойға китеү, имеш. Һай, таҫма телдәр! Рәсәйҙән ситкә ебәрмәгәс, хуп, үҙенә күрә патриотлыҡ таһа был.\nӘ бәғзе төбәктәрҙә, алыҫ тип тормай, ағай-энеләр Хабаровскиға уҡ “елдерә”, тиме. Поезда, ай-һай, барып ҡайтыу ғына өс аҙналапҡа һуҙыла...\nҮҙемә лә эләкте\nАвтобуста тиктомалдан ғауға ҡупты. Бисә-сәсә араһында. Кемдер кемеһенеңдер аяғына баҫҡанмы әллә төйөнсөгөндәге помидоры һытылғанмы, белмәҫһең. Икегә бүленеп алды былар, әһә, бер “фронтта” өс ҡатын, икенсеһендә – дүртәүме, бишәүме. Миңә йәнәш ултырғаны ғына ләм-мим. Холҡон оҡшатыпмы, әйткән булдым үҙенә:\n– Һеҙ, мадам, бер яҡҡа ла...\n– Ә һинең ниндәй ҡыҫылышың бар? Бирәм мин һиңә мадамды!\nБеҙҙең һөйләшеүгә барыһы ла ҡолаҡ һалған икән: ике “команда” ла берләшеп, мине тетергә кереште. Әрләшеү ғәләмәте йоғошло вирустан да яманыраҡ, имеш! Аптырағас, етер ергә етмәй төшөп, йәйәүләргә тура килде.\n– Һин һытҡанһыңдыр әле помидорымды! – тип ҡалды, етмәһә, бола ҡуптарған ханым. – Хам!\n– Хамбикә! – тип ҡапыл ғына әйтмәмме. Ҡарасы, ҡара, иреш-талаш тигәнең лөғәтте лә байыта икән.\n26.06.2019 - Әҙәбиәт Кәкүк атай зары


“Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2020” старт алды\n12 Март 2020, 18:13\n10 мартта Мәғарифты үҫтереү институтында “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2020” регион-ара конкурсын асыу тантанаһы үтте. Быйылғы конкурста 56 уҡытыусы еңеүсе исеменә дәғүә итә. Улар араһында республиканан ғына түгел, күрше Ырымбур, Силәбе, Һамар өлкәләренән килгән бәйгеселәрҙең булыуы ла бик шатлыҡлы күренеш.Районыбыҙҙын данын Мөрсәлим мәктәбенең уҡытыусыһы - Юлиә Дилмөхәмәтова яҡлаясаҡ. Конкурсанттар "Милли кейемде презентациялау", "Дәрес", "Дәрестән тыш сара", "Оҫталыҡ класы", "Асыҡ лекция", "Мәғариф проекты", "Мәғариф сәйәсмәндәренең түңәрәк өҫтәле" кеүек педагогик оҫталыҡ талап иткән ҡыҙыҡлы ижади конкурстарҙа үҙҙәрен һынаясаҡ. Юлиә Ансар ҡыҙына уңыштар теләйбеҙ!\n10 мартта Мәғарифты үҫтереү институтында “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2020” регион-ара конкурсын асыу тантанаһы үтте. Быйылғы конкурста 56 уҡытыусы еңеүсе исеменә дәғүә итә. Улар араһында республиканан ғына түгел, күрше Ырымбур, Силәбе, Һамар өлкәләренән килгән бәйгеселәрҙең булыуы ла бик шатлыҡлы күренеш.\nРайоныбыҙҙын данын Мөрсәлим мәктәбенең уҡытыусыһы - Юлиә Ансар ҡыҙы Дилмөхәмәтова яҡлаясаҡ. Конкурсанттар "Милли кейемде презентациялау", "Дәрес", "Дәрестән тыш сара", "Оҫталыҡ класы", "Асыҡ лекция", "Мәғариф проекты", "Мәғариф сәйәсмәндәренең түңәрәк өҫтәле" кеүек педагогик оҫталыҡ талап иткән ҡыҙыҡлы ижади конкурстарҙа үҙҙәрен һынаясаҡ.\nЮлиә Ансар ҡыҙына уңыштар теләйбеҙ!


Сүп-сарҙы айырып йыйыу системаһы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nСүп-сарҙы айырып йыйыу системаһы\n08 октября 2020 — 12:02 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликаның һәр белем биреү ойошмаһы сүп-сарҙы айырып йыйыу системаһына күсергә тейеш, бының өсөн белем усаҡтарын контейнерҙар менән тәъмин итеү мотлаҡ Төбәк башлығы Радий Хабиров ҡушыуы буйынса булдырылған проект үҙ һөҙөмтәләрен бирә. Ошо көндәрҙә башҡалабыҙ һәм яҡындағы район үҙәктәре мәктәптәренә бина эсендә урынлаштырыла торған контейнерҙар тапшырылды. Ҡағыҙ, пластик һәм сортҡа бүленмәй торған сүп-сар өсөн. Һәр уҡыу йортона бер, йә ике комплект контейнер тәғәйен. Сүп-сар өсөн һауыттар балалар иҫәбенән сығып бирелә. Төбәк етәксеһе Радий Хәбиров ҡушыуы буйынса һәр уҡыу йорто бинаһы эсендә сүп-сарҙы айырып йыйыу өсөн контейнерҙар торорға тейеш. Бының өсөн республика бюджетынан аҡса бүленгән. Эште Республика балалар экология–биология үҙәге яйға һалған. Был юлы башҡала һәм яҡын тирәләге район үҙәге мәктәптәренә 419 контейнер тапшырылды. Мәктәптәрҙә хәҙер экология мәсьәләһенә айырым баҫым яһала. Өфөнөң 100-се мәктәбе уҡытыусылары мәҫәлән, ҡала һәм республика кимәлендә ойошторолған экологик проект, акцияларҙан ситтә ҡалғандары юҡ. Ғилми конференцияларҙа, экологик өмәләрҙә әүҙем ҡатнаша улар. Хәҙерге заманда тәбиғәтте һаҡлап ҡалыуҙың берҙән-бер ысулы - ҡалдыҡтарҙы айырып йыйыуҙы системаға һалыу, тип иҫәпләй республика балалар экология-биология үҙәге хеҙмәткәрҙәре. Аңлатыу эштәре балалар баҡсаһы, мәктәптәрҙән башланырға тейеш. Ошо йәһәттән проектты ойоштороусылар сүп-сарҙы айырып йыйыу буйынса методик тәҡдимдәр, экодәрестәр әҙерләгән.Был проект әлегә башҡалабыҙ һәм район үҙәге мәктәптәрендә бойомға ашырыла. Яҡын арала ауыл мәктәптәрендә лә ошондай сағыу төҫлө контейнерҙар ҡуйыласаҡ.


Илдар Бикбаев әсәһен тауыш биреү өсөн участкаға оҙатып барҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИлдар Бикбаев әсәһен тауыш биреү өсөн участкаға оҙатып барҙы\n13:35, 14 сентября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 14 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nИлдар Бикбаев һайлау участкаһына әсәһен оҙатып барҙы. Кандидат үҙе тауыш бирмәне, сөнки ул икенсе төбәктә теркәлгән.\n81 йәшлек Рәйсә Бикбаева өсөн һайлауҙар – бик мөһим ваҡиға, ул уға ҙур яуаплылыҡ менән ҡарай һәм тауыш биреү көнөн бер ҡасан да ҡалдырмаған. Бөгөн Илдар Бикбаевтың әсәһе тауыш биргән, Иглин районының Урман ауылындағы 2024 участкала байрамса мөхит хөкөм һөрә.\nКандидат үҙ ынтылышының яҡшы булыуын билдәләй.\n— Генерал булырға теләмәгән һалдат ҡына насар була, — тип һөйләй подполковник Илдар Бикбаев.


БРИКС һәм ШОС саммиттары тамамланыу менән баш ҡала ҡунаҡтары тыуған илдәренә ҡайтып китәсәк\nУлар ҡунаҡсыл һәм тырыш халыҡ йәшәгән Башҡортостандан ыңғай тәьҫораттар менән бергә беҙҙең оҫталар етештергән сувенирҙарҙы алып ҡайтасаҡ. Өфөнөң сувенир кибеттәре ҡунаҡтарға ниндәй тауарҙар тәҡдим итте? Һатыусыларға сит ил ҡунаҡтары менән сауҙа телендә аңлашыу мәсьәләһе нисегерәк тора?\nБаш ҡаланың Ленин урамындағы кибеттәрҙән көнө буйы халыҡ өҙөлмәй. Улар араһында Өфөлөләр ҙә, баш ҡала ҡунаҡтары ла етәрлек. Алыҫ Бразилиянан килеүсе Луис Вианчиҙың иртә менән сувенир кибетенә килеүенең маҡсаты изге - әсәһенә бүләккә Рәсәй менән Башҡортостанды хәтерләтеп торған иҫтәлекле әйберҙәр һатып алыу. Уның ниндәй тауар алырға теләүен һатыусы ла бер һүҙҙән аңлап тора.\nЛуис Вианчи бәләкәй һауытта башҡорт балын, магнитҡа беркетелгән милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың һынын, ағасты һырлап эшләнгән урыҫ матрешкалары һатып алған. Һатыусылар сит ил граждандары менән аралашыуҙа әллә ни ҡыйынлыҡтар тоймай. Бары тик инглиз телендә аралашыу кимәле түбән булыуы хаҡында үкенес белдерә.\nАйһылыу Малиновская, сувенир кибете һатыусыһы: «Һатып алыусылар башлыса инглиз телендә аралаша. Шуға ла инглиз телен яҡшыраҡ өйрәнеү теләге ҙур. Әммә рус телен белеүселәр ҙә күп. Рус теле лә халыҡ-ара аралашыу теленә әйләнеп бара».\nВера Шипулина, Нижегородка өлкәһе Семенов ҡалаһынан килеүсе оҫта: «Башлыса ым-ишара менән аңлаталар, беҙгә ҡыйын түгел. Һәр бер һатып алыусыға йылмайып торабыҙ. Урыҫ матрешкалары бик үтемле».\nСит ил ҡунаҡтарынан сувенирҙар һатып алыуға Бразилия вәкилдәре айырыуса әүҙемлек күрһәтә икән. Телевидение хәбәрсеһе Сауло Марече Өфө һәйкәлдәре, милли биҙәктәр менән магниттар, ваҡ сувенирҙарға өҫтөнлөк бирә.\nСауло Марече, Бразилия хәбәрсеһе: «Бөгөн тәүге тапҡыр магазинға сыҡтым. Беҙҙә һеҙҙәге кеүек һәйкәлдәр күп түгел. Мин магниттар алдым. Ҡайтҡас, ата-әсәйемде, дуҫтарымды ҡыуандырырға теләйем».\nКибеттәр янында БРИКС һәм ШОС саммиттарынан тыш, Башҡортостанға турист булараҡ килеүселәрҙе лә осраттыҡ. Әрмәнстан ҡунағы - Гоар Мкртчян Өфөнөң танымаҫлыҡ булып үҙгәреүен билдәләй. Быйыл ул Өфөлә үткән юғары кимәлдәге сараның шаһиты.\nГоар Мкртчян, турист: «Миңә башҡорт шәлдәре оҡшаны. Өфөлә ыңған үҙгәрештәр күп, матур һәм һоҡланғыс ҡала. Мин бында тағы ла киләсәкмен».\nОльга Искрицкая, сувенир һатып алыусы: «Миңә ошо һырғаларҙың биҙәге оҡшаны. Төҫө лә матур. Оҫтаның күңел һалып, һөйөү менән һуғарылып эшләгәне күренеп тора».\nМатур һәм ҡунаҡсыл ҡала Өфөнөң үҙәк урамындағы кибеттәрҙән халыҡ ағымы өҙөлмәүе ҡыуаныслы. Рәсәйҙең сағыу ынйыһы булған Башҡоростан ҡунаҡтары йылы тәьҫораттар менән бергә рухи тормошобоҙҙо сағылдырған ҡосаҡ-ҡосаҡ сувенирҙар алып ҡайтып, илебеҙҙең яҡшы данын тотош донъяға таратасаҡ.


Сәлиә Мырҙабаева скайп аша граждандарҙы ҡабул итте // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСәлиә Мырҙабаева скайп аша граждандарҙы ҡабул итте\n13:10, 25 декабря 2012 Сәйәсәт\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева тәүгә «Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк башҡарма комитеты нигеҙендә Skype ярҙамында граждандарҙы ҡабул итте. Депутатҡа үҙ һорауҙарын Күгәрсен районында йәшәүселәр бирҙе.\n— Беҙ мәғлүмәт технологиялары заманында йәшәйбеҙ. Уларҙы тормошобоҙҙа ҡулланыу – заман талабы. Шуға күрә эшебеҙҙә заманса алымдар ҡулланырға тырышабыҙ, — тип һөйләне Сәлиә Мырҙабаева.\nИнтернет мөмкинлектәрен ҡулланыу төрлө сәбәптәр арҡаһында Өфөгә килә алмаған кешеләргә депутат менән онлайн режимда аралашыу мөмкинлеген бирҙе. Мөрәжәғәт иткән һәр кеше үҙенең һорауына яуап һәм кәңәш алды.\n— Осрашыуҙа айырым өлкә өсөн яуап биргән кешеләрҙең булыуы мәсьәләне тиҙерәк хәл итергә ярҙам итә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды депутат. – Шулай итеп, бәләкәй ҡыҙға федераль медицина үҙәгендә операция яһау мәсьәләһе Республика клиник дауахананың баш табибы, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Ринат Нагаевтың шәхси контроленә алынды. Торлаҡ менән тәьмин итеү һәм торлаҡҡа мохтаж булараҡ иҫәпкә ҡуйыу буйынса һорауҙар тикшереү һәм хәл итеүҙә булышлыҡ итеү өсөн район Советы секретарына тапшырылды.\nТәүгә ойошторолған граждандарҙы онлайн режимда ҡабул итеү уңышлы үтте. Депутат фекеренсә, бындай эш алымы үҙен аҡланы һәм киләсәктә ул һайлаусылар менән эш итеүҙә киң ҡулланыласаҡ.


«Беҙ – ауылдың шәп егеттәре» | Йәншишмә\n«Беҙ – ауылдың шәп егеттәре»\nНаписал в 9 февраля 2017, 15:46\nМин шәхсән көй сығарған кешеләргә һоҡланам, вәт, бирһә бирә бит Хоҙай талантты! Бөрйән районының Иҫке Собханғол ауылында тыуып үҫкән Иҙел Нурғәлин дә үҙе ижад иткән йырҙарын башҡарып, халыҡ һөйөүен яулай. Төрлө кимәлдәге йәш музыканттар конкурстары лауреаты ла ул. Бөгөн уның тураһында күберәк белергә теләп, бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n– Иҙел, һин сәнғәт донъяһына баяның менән килеп индең. Әле лә унан бер ҙә айырылмайһың, хатта клиптарыңда ла уны күтәргән килеш бейейһең. Сәхнәгә тәүге аҙымдарың тураһында һөйлә әле.\n– Сәнғәт училищеһында йыр буйынса белем алырға теләгәйнем. Әммә үҙебеҙҙең ауылдағы музыка мәктәбе директоры Камил Шәриф улы Иҫәнғәлин, һәләтең бар икән, былай ҙа йырларһың, ә нотаны яҡшы белгән музыкант булыу һиңә киләсәктә бик кәрәк буласаҡ, тип баян синыфына өгөтләне. Хәҙер йырҙар ижад итә, концерттар менән сығыш яһай башлағас, ысынлап та, дөрөҫ әйткән, тип уйлайым. IX синыфты тамамлағас, Өфө сәнғәт училищеһында баян буйынса белем алыуымды дауам иттем. Уны бөткәс, сәнғәт академияһында ошо йүнәлештә уҡып сыҡтым. Уҡытыусыларым Айҙар Әхмәтйәнов, Миңләхмәт Ғәйнетдинов, Фирҙүс Шәрәфуллиндарға ла рәхмәтлемен.\n– Бәләкәйҙән йырлағанһыңдыр әле?\n– Эйе, шулай булды. Атай-әсәйем дә – матур тауышлы, сәнғәтте аңлаған кешеләр. Уларҙан күскәндер инде һәләт. Бәләкәй сағымда өлкәндәр ултырғысҡа баҫтырып ҡуя ла йырлата торғайны, шунан аҡса бирәләр. Ул ваҡытта аҡсаны йәшел, ҡыҙыл тип, төҫө буйынса ғына айырам. Берәйһе минән үтескә алып тороп, кире ҡайтарғанда шул уҡ сумманы вағыраҡ аҡсалар менән бирергә уйлаһа, минеке йәшел ине, тип әрләшә инем. Бик шуҡ булдым. Мәктәптә уҡыған йылдарҙа район конкурстарында, концерттарҙа күп сығыш яһарға тура килде. Спорт менән дә ныҡлап шөғөлләндем. Еңел атлетика, көрәш буйынса район ярыштарында ҡатнаштыҡ. Ҡайһы берҙә спорт һәм сәнғәт саралары бер ваҡытҡа тура килһә, ҡайһыһына барырға белмәй өҙгөләнгән мәлдәр ҙә булды инде.\n– Ә тәүге йырыңды ҡасан яҙҙың? Нисегерәк килеп сыҡты ул?\n– Студент саҡ. Сәнғәт училищеһының дөйөм ятағында баян тотоп, моңланып ултырам. Һағыныуҙандыр ҙа инде. Тыуған яҡты, атай-әсәйҙе юҡһынғанмындыр. Махсус йыр яҙам, тип ултырып ижад итеп булмай, илһамланып, үҙенән-үҙе моң тыуа. Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты бар. Шулай ятаҡ бүлмәһендә тыуҙы ул тәүге «Рәхмәт» тигән йыр. Уның менән «Гәлсәр һандуғас» телевизион йыр конкурсында ҡатнаштым, йырсы булараҡ, ҙур сәхнәгә аяҡ баҫыуым шул булды. Ә былай 2008 йылдан Фидан Ғафаров, «Каруанһарай» студияһы концерттарында баянда уйнап йөрөнөм.\n– Һин күберәк үҙеңдең йырҙарыңды башҡараһыңмы?\n– Эйе, мине автор-башҡарыусы, тиһәң дә була. Сөнки йырҙар үҙемдең мөмкинлегемде, булмышымды күҙ уңында тотоп ижад ителә. Күңел торошона тура килһә, бүтән композиторҙарҙың әҫәрҙәрен дә алам.\n– Халыҡта артистар тураһында, бынау һаман эшкә урынлашмай, йырлап тик йөрөй, тигән мәҙәк көләмәс йөрөй. Ә ысынында иһә бөгөнгө сәнғәт кешеләренә ныҡ ҡына көс түгергә тура килә, шулай бит?\n– Эйе, ситтән ҡарағанда шулай еңел кеүек күренәлер инде. Сәхнә халҡына күп эшләү, тырышлыҡ талап ителә. Сәнғәт кешеләре тормошонда режим тигән төшөнсә лә юҡ бит ул. Көн дә репетициялар, кис концерт, спектаклдәр… Буш ваҡытта ла ижадтан айырылмайһың. Әммә яратҡан шөғөл ял ғына, тип әйтер инем.\n– Киләсәген сәнғәт менән бәйләргә теләгән балаларға ниндәй кәңәштәрең булыр?\n– Уңыш сере 1 процент һәләт һәм 99 процент хеҙмәттән тора, тиҙәр бит. Киләсәгеңде нисек күҙ алдына килтерәһең, шуға ынтылырға, һәләтеңде үҫтереү өҫтөндә эшләргә кәрәк. Эшеңде яратып башҡарһаң, хеҙмәтеңдең һөҙөмтәһе лә һәйбәт була, был үҙен аҡлай, килем дә килтерә.\n– Әйткәндәй, насар ғәҙәттәргә ҡарашың нисек?\n– Тәмәке менән шаярып алдым. Ҡыҙыҡ өсөн тартып ҡына ҡарағайным, күҙемде асып ебәрһәм, арыу уҡ ваҡыт үткән. Берҙән, кеҫәнән аҡсаны һура, икенсенән, һәр ваҡыт насар еҫ сығып йөрөй. Үҙ-үҙемә, тәк, былай булмай, туҡта, тинем дә бер ҡыйынлыҡһыҙ ташланым да ҡуйҙым. Хәҙер тәмәкене тотоп ҡарағаным да юҡ. Ташлай алмайым, тиеүселәргә аптырайым.\n– Ҡыҙҙар өсөн дә мәғлүмәт бирәйек әле: өйләнгәнһеңме?\n– Эйе, буласаҡ кәләшем менән алты йыл дуҫлашып йөрөгәйнек. 25 йәшемә ҙур бүләк булып, улым тыуҙы. Хәҙер уға – 3 йәш.\n– Яңы ғына республика райондары буйлап үҙеңдең ижадташ дуҫтарың менән гастролдә йөрөп ҡайттың. Әле ниндәй пландар менән йәшәйһең?\n– 17 февралдә Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында «Беҙ – ауылдың шәп егеттәре» тигән концерт программаһы менән сығыш яһаясаҡбыҙ. Унда дуҫтарым Юнир Һағынбаев, Фәриҙә Ғаззалова, Айрат Зиннәтов, Гөлфиә Хәмитова, Әлиә Әбдрәшитовалар ҡатнаша. Тәүге өлөшө театрлаштырылған тамаша буласаҡ. Икенсеһендә – концерт. Ауыл темаһына арнала. Әле шуға әҙерләнәбеҙ. Килегеҙ, бик күңелле буласаҡ.\n– «Беҙ – ауылдың шәп егеттәре» тигән йырың халыҡҡа бик оҡшаны. Уны «Сулпылар» конкурсында йырлап, Нур Собханғолов исемле егет Гран-при алды. Ишеткәнһеңдер, моғайын…\n– Ысынлап та, күптәрҙең күңеленә ятты шул был йыр. Төрлө район конкурстарында башҡарырға теләп, һораусылар күп. Йырлаһындар әйҙә, быға ҡыуанам ғына.\n– Иҙел, һиңә ихлас яуаптарың өсөн бөтә уҡыусыларыбыҙ исеменән ҙур рәхмәт! Киләсәктә лә шулай дәртле, хисле йырҙарың менән халҡыбыҙҙы дәртләндереп, моңландырып йәшәүеңде теләйбеҙ.\n« «Йәншишмә» призына — 2017


Туҡланыу — Башҡорт Википедияһы\nТуҡланыу (физиологик акт) — кешенең тормошон һәм һаулығын аҙыҡ ярҙамында тәьмин итеү — кеше йәшәйешенең физиологик процестарын, шул иҫәптән, запас энергияһын тулыландырыу һәм үҫеү-үҫеш процестарын тере организмда һаҡлап ҡалыу өсөн аҙыҡ йотоу процесы. Хайуандар һәм башҡа гетеротроф организмдар тере ҡалыу өсөн ашайҙар һәм уларҙың аҙыҡ рациондары һәм туҡлыҡлы матдәләрҙе йотоуы ниндәй биологик класҡа ҡарауҙары менән бәйле. Кешенең һәм хайуандарҙың туҡланыуы көндәлек эшмәкәрлектең ғәҙәти ябай төрө булып тора.\nАндреа Соларио. Мадонна йәшел мендәр менән (яҡынса 1507, Лувр).\nКафела төшкө аш\nКеше организмының йәшәүгә һәләтлеге уның тыуғандың беренсе көнөнән алып нисек туҡланыуын ойоштороуға буйһонған. Кешенең аҙығы билдәле күләмдә аҡһымдарҙан, майҙарҙан, углеводтарҙан, витаминдарҙан, минераль матдәләрҙән һәм һыуҙан тора. Шул уҡ ваҡытта ашау ихтыяжы балансы һаны һәм һирәк осрай торған компоненттар менән туҡланыу, тәү сиратта, кешенең йәше, хеҙмәт үҙенсәлеге һәм тормош шарттары менән бәйле. Физиологик (рациональ) туҡланыуҙы , ғәҙәттә, организмдың барлыҡ энергия сығымдарын тулыһынса ҡаплаусы , ә балалар өсөн үҫеш процестарын тәьмин итеүсе нормалар тип аңлайҙар. Организмдың теге йәки был матдәләрҙе үҙләштергәндә барлыҡҡа килгән энергияның һанын был продукттың калориялығы тип атайҙар. Туҡлыҡлы матдәләрҙең үҙләштерелеүе һәр аҙыҡта үҙенә бер төрлө. Ҡатнаш аҙыҡтарҙан аҡһымдарҙың — 92 %, майҙарҙың — 95 %, углеводтарҙың — 98 % кеше организмы тарафынан үҙләштерелә.\nОЭСР һәм ФАО (2014) билдәләүе буйынса, бөртөклө ашлыҡтар донъя халҡының туҡланыу рационында төп аҙыҡ булып тора. Тик бик күп төбәктәрҙә йәшәгән халыҡтарҙың керемдәре ҙур үҫешкәнлектән һәм урбанизация темпы артҡанлыҡтан туҡланыу рационында аҡһымдарҙың, майҙарҙың һәм шәкәрҙең өлөшө артҡандан арта бара.\n1 Йәмәғәт туҡланыуы\n2 Туҡланыу буйынса халыҡтың типтарға бүленеше\n3 Рациональ туҡланыу\n4 Дауалаусы туҡланыу\n5 Биохимик аспект\nЙәмәғәт туҡланыуы— халыҡ хужалығының бер тармағы, кулинария продукцияһын әҙерләү, һатыу һәм уны йәмғиәттә ашатыу предприятиеларының йыйылмаһы.\nҠунаҡханаларҙа туҡланыу формалары\nБорттағы аҙыҡ — самолетта осҡан пассажирҙарға тәҡдим ителгән ашамлыҡ һәм эсемлектәр.\nТуҡланыу буйынса халыҡтың типтарға бүленешеҮҙгәртергә\nКүмәк халыҡты түбәндәге төркөмдәргә бүләләр:\nКүп энергия сығымдары талап иткән физик эш менән бәйле булмаған, аҡыл хеҙмәте менән булышҡан кешеләр.\nМеханизацияланған етештереү һәм кешеләргә хеҙмәт күрһәтеү өлкәһендә эшләгән кешеләр.\nӨлөшләтә механизацияланған хеҙмәт процестары һәм хеҙмәт күрһәтеү өлкәһендә физик көсөргәнеште күп талап иткән эштә эшләүселәр.\nМеханизацияланмаған уртаса һәм ныҡ ауыр көсөргәнешле әштә эшләүселәр.\nҺимерә башлаған тәнле, ауыр физик хеҙмәт менән булышҡан ир-аттар өсөн тәүлек әйләнәһенә кәрәк-яраҡ калориялар һаны — 4500 ккал, студенттар өсөн — 3300 ккал, студент ҡатын-ҡыҙҙар өсөн — 2800 ккал. Нормаль ауырлыҡтағы кешеләр өсөн кәрәк-яраҡ калория ике тапҡырға кәмерәк (уларға организмдағы майлы туҡымаларҙы ашатыу һәм йөрөтөү өсөн артыҡ энергия талап ителмәй), ә йога менән булышыусылар өсөн- 1000 ккал.\nРациональ туҡланыу (лат. rationalis — аҡыллы) — сәләмәт кешеләрҙең төрлө һәм баланслы компоненттарға бай, физиологик яҡтан тулы сифатлы аҙыҡ менән туҡланыуы. Рациональ туҡланыу кешенең сәләмәт йәшәү рәуешенең төп компоненты — кешенең әүҙем тормош осорон оҙайтыусы факторҙарҙың береһе.\nДиетик аҙыҡ ашау, дауалаусы туҡланыу, диетотерапия (грек. δίαιτα — йәшәү рәуеше, ашау режимы, + грек. θεραπεία — терапия, дауалау, һауыҡтырыу, дауа), терапияла төрлө ауырыуҙарҙы дауалау методы.\nӨлкән ҡатын-кыҙҙар һәм ир-аттар өсөн тәҡдим ителгән энергия ихтыяждары (таблица 1)\nТән массаһы, кг\nҠатын-ҡыҙҙар 23-50 55 2000(уртаса күрһәткес) (2300-3100)(тирбәлеүсе күрһәткес 8400\nИр-аттар 23-50 70 2700 (уртаса күрһәткес) (1600—2400)(тирбәлеүсе күрһәткес) 11300\nКеше туҡланыуында төп ҡатнашмаларҙың энергетик ҡиммәте (таблица 2)\nУглеводтар 4,1 17,2\nМайҙар 9,3 38,9\nАҡһымдар 4,2 17,6\nЭтанол 7,1 29,7\n↑ Экология человека: Питание.\n↑ Книга о вкусной и здоровой пище // под ред. акад. Опарина А. И. — М.: «Пищевая промышленность», 1970. — С. 11.\n↑ ФАО и ОЭСР прогнозируют низкие цены на фермерскую продукцию и рост в секторе животноводства — ИА «Финмаркет»\n↑ ГОСТ Р 50647-94 Общественное питание. Термины и определения. Утверждён Постановлением Госстандарта РФ от 21 февраля 1994 года №35 (дата введения: 1 июля 1994 года). Тәүге сығанаҡтан архивланған 29 сентябрь 2012.\n↑ Основы рационального питания\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Туҡланыу&oldid=648344 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 1 февраль 2017 в 12:16\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:16 1 февраль 2017 үҙгәртелгән.


Бергә барыбер еңелерәк\nЕр йөҙөндә күпме кеше йәшәй, шунсама холоҡ, шунсама фиғел... Буй-һын, йөҙ, тауыш, аҡыл ҡеүәһе һәм башҡа айырмалыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, һәр кем үҙенсәлекле шәхес булып формалашҡан. Арабыҙҙа физик мөмкинлектәре сикләнгән йәки сәләмәтлеге яғынан бер аҙ кәмселектәр кисергән кешеләр ҙә бар. Әммә улар ҙа йәмғиәтебеҙҙең айырылғыһыҙ өлөшө. Шуныһы ҡыуаныслы: һуңғы йылдарҙа дәүләтебеҙ, ил етәкселәре инвалидтарға йөҙө менән боролдо. «Уңайлы мөхит» дәүләт программаһы буйынса маҡсатлы эш алып барыла.\nСибай ҡалаһының һуҡырҙар ойошмаһында үткән отчет конференцияһында ла һүҙ, башлыса, ошо турала барҙы. Баймаҡ, Хәйбулла райондарынан һәм Сибайҙан йыйылған йәмғиәт ағзалары алдында Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең Башҡортостан буйынса һуҡырҙар ойошмаһы контроль-ревизия комитеты рәйесе Ринат Тәлғәт улы Бикбаев, Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Гүзәл Әхмәт ҡыҙы Ишемғолова, Көнъяҡ-көнсығыш район-ара ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам үҙәге директоры Эльвира Фәрит ҡыҙы Сафина сығыш яһаны. Улар Урал аръяғы райондарында эшләүсе һуҡырҙар ойошмаларын берҙәм булырға саҡырҙы һәм төрлө яҡлап ярҙам күрһәтергә вәғәҙә бирҙе.\nАртабан Сибай һуҡырҙар ойошмаһы рәйесе Фәннүр Хәкимйән улы Fәҙелшин сығыш яһаны. Ул 2015 йылдың ноябренән алып 2016 йылдың октябрь айына тиклемге арауыҡта башҡарылған эштәре хаҡында һөйләне.\n—2015 йылда беҙ Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең 90 йыллыҡ юбилейын билдәләнек. Ошоға ярашлы, Сибай, Баймаҡ һуҡырҙар ойошмаларында мәҙәни-реабилитация саралары ойошторолдо. Шашка һәм дартс буйынса ярыштар уҙғарылды. Ойошмала йыр-бейеүгә, музыка ҡоралдарында уйнауға һәләтле кешеләрҙең күп булыуы ҡыуандыра. В.Д.Уткина, А.Д.Мишурова, С.К.Буранбаева, И.Г. Огнев, Ә.М.Юланов, Ф.М.Саипова, Р.З. Кинйәбулатов, Т.К.Аҙнабаева ойошманың иң әүҙем ағзалары һанала. Яңы йылда бағыусыбыҙ Л.А.Петряков ярҙамында инвалид балаларға бүләктәр тапшырҙыҡ. Юрист Л.Г.Туйсина өлкәндәргә бушлай юридик кәңәштәр биреп һөйөндөрҙө. Ойошма ағзалары теләк буйынса бушлай бассейнға йөрөнө, саңғы прокаты менән ҡулланды. Еңеү байрамына һәм Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә ҡарата байрам саралары ойошторҙоҡ. Ә юбилярҙарҙы ҡотлау беҙҙә күптән инде матур традицияға әүрелгән. Сибай ҡалаһының һуҡырҙар ойошмаһында 369 кеше иҫәптә тора. Беҙ уларҙың барыһына ла иғтибар күрһәтергә тырышабыҙ. Офисыбыҙға ҡала хакимиәте тарафынан ярҙам күрһәтелә. Бының өсөн Сибай ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Х.Х.Сөләймәновҡа рәхмәтлебеҙ,—тип һүҙен йомғаҡланы Фәннүр Хәкимйән улы. Һуңынан Баймаҡ һәм Хәйбулла райондарының һуҡырҙар ойошмалары рәйестәренең отчет докладтары тыңланылды. Сибай һуҡырҙар йәмғиәтенең әүҙем ағзаһы Светлана Кинйәбай ҡыҙы Буранбаева алып барған конференциянан барыһы ла ҡәнәғәт йөҙ менән, киләсәккә аныҡ бурыстар билдәләп таралышты.


Күренекле башҡорт шағирәһе, драматург, тәржемәсе һәм журналист Лилиә Һаҡмар ғүмер байрамын билдәләне - Культурный мир Башкортостана\nКүренекле башҡорт шағирәһе, драматург, тәржемәсе һәм журналист Лилиә Һаҡмар ғүмер байрамын билдәләне\nШаршамбы, 04 октябрь 2017\nКисә, 3 октябрь көнө, күренекле башҡорт шағирәһе, драматург, тәржемәсе һәм журналист Лилиә Һаҡмар ғүмер байрамын билдәләне. Лилиә Зәйнулла ҡыҙы Ҡәйепова (псевдонимы «Лилиә Һаҡмар» (әҙәбиәттә), «К. Зәйнуллина» (журналистикала); 1962 йылдың 3 октябрендә Баймаҡ районының Йомаш ауылында тыуған.\n1984 йылда Башҡорт дәүләт университеты филология факультетын тамамлай.\n1985 йылда ВЛКСМ-дың Хәйбулла район комитеты секретары итеп һайлана. Артабан шул уҡ райондың Байғусҡар ауылында өлкән китапханасы булып эшләй.\n1989 йылда Өфөгә күсеп килә һәм хеҙмәтен журналистика өлкәһендә дауам итә.\n2010 йылдан алып "Тамаша" журналында бүлек мөдире, 2013 йылдан 2015 йылға тиклем — баш мөхәррир урынбаҫары вазифаһын башҡара.\nХәҙерге ваҡытта тулыһынса әҙәби ижад менән шөғөлләнә.\nЛилиә Ҡәйепова йәмғиәти эштәрҙә лә әүҙем ҡатнашыусы булып танылған. Йомаш ауылы урта мәктәбендә уҡығанда пионер, комсомол ойошмаларын етәкләй, стена газеталарының мөхәррире була. БДУ-ла уҡығанда «Шоңҡар» әҙәби-ижад түңәрәге сығарған стена газетаһында мөхәррир була, төрлө ауыл-ҡалаларҙа уҙған йыр-шиғыр кисәләрендә шиғыр һөйләп, йырлап, мандолинала уйнап, йыш сығыш яһай. Университеттың Йәмғиәти эштәр факультетында (Факультет общественных профессий) вокал буйынса шөғөлләнеп, «Вокал түңәрәге етәксеһе» таныҡлығын ала, йәмғиәти эштәрҙә, төрлө фәнни конференцияларҙа әүҙем ҡатнашҡаны өсөн Маҡтау ҡағыҙҙары менән бүләкләнә.\n«Башҡортостан ҡыҙы» журналында эшләй башлағас, коллективтың профком рәйесе итеп һайлана. Йәмғиәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡаны өсөн Башҡортостан республика профсоюздар ойошмаһының Маҡтау грамотаһы менән бүләкләнә.\n«Тамаша» журналында эшләү осоронда Халыҡ-ара, Республика, Өфө кимәлендә уҙғарылған ижад конкурстарында жюри, баһалама комиссияһы ағзаһы, рәйесе була. Шиғриәт, драматургияға ҡағылышлы ижад емештәренә ентекле баһа бирә килә. Бөгөнгө көндә лә конкурстар эшендә ҡатнаша, китапхана, мәктәптәрҙә уҙғарылған «шиғыр кисәләре»ндә йыш сығыш яһауын дауам итә.\nШағирҙың ижады күп ҡырлы. Ул үҙен драматургия жанрында ла күрһәтеп өлгөрҙө. «Йондоҙло күпер» мелодрамаһы буйынса Башҡорт дәүләт академия драма театрында мюзикл (реж. А. Ҡыуатова), «Ысыҡтағы ҡояш» мелодрамаһы буйынса Нефтекама дәүләт филармонияһында спектакль (реж. З. Аҙнабаева) ҡуйылды. «Балапан» драмаһы (2004), «Марс 500 йәки Марста йәшәү бармы?» сатирик драмаһы (2009) Драма әҫәрҙәре буйынса республика конкурстарында Диплом яуланылар.\nУның төҙөк рифмалы, ябай, халыҡсан телле күп шиғырҙарына композиторҙар көйҙәр ижад итә. Халыҡ яратып тыңлаған «Уйнаһын ғына ҡурайым!» (комп. С.Низаметдинов) (2002), «Ҡабатлайым исемеңде» (С. Низаметдинов) (2003) йырҙары «Йыл йыры» конкурстарында Дипломдар яуланы. «Ҡара һәм аҡ араһында» хор циклы (комп. Ш.Ҡаҙаҡбаева) Башҡортостан дәүләт хор капеллаһы репертуарында.\nЖурналистика Лилиә Һаҡмарҙың ижадынан айырылғыһыҙ. Ниндәй генә матбуғат сараһында эшләһә лә, Лилиә Ҡәйепова һәр ваҡыт шиғри телле, образлы фекерле, ижади журналист булып ҡала. "Башҡортостан ҡыҙы" журналында эшләү осоронда республиканың төрлө мөйөшөнән ҡыҙыҡлы мәҡәләләр яҙып ҡына ҡалмай, ул журналды уҡымлы итеү өсөн төрлө-төрлө темаға ижади конкурстар уйлап сығара һәм ойоштора. Мәҫәлән, «Ҡулъяулығым — бүләгем»(ҡулъялыҡтар сигеү), «Шәл бәйләнем»(шәл ситтәре бәйләү), «Һыйлы көнөң һыйырҙа»(һөт ризыҡтарын әҙерләү) кеүек конкурстарҙы башлап ебәреүсе була. Ул алып барған «Ҡотло ҡура»(һыйыр малдарын дөрөҫ тәрбиәләү), «Хәмер ҡоло булыуың — ырыуыңдың ҡороуы», «Намаҙ уҡыу дәрестәре» кеүек ҡыҙыҡлы рубрикаларҙы журнал уҡыусылар яратып ҡабул итә. «Тамаша» журналында ул сценарийҙар, пьесалар яҙыу, Башҡорт академия драма театры менән берлектә ойошторолған «Тамаша биҙәге» конкурстарын башлап ебәрә. Шул осорҙа үҙенең журналистик әҫәрҙәре менән Республика журналистик конкурсында (2010), Өфө ҡала журналистика конкурсында (2010) еңеүсе Дипломдарына лайыҡ була.\nЛилиә Һаҡмарҙың үҙенсәлекле махсус баҫмалары ла бар. Республика насар күреүселәр китапханаһында махсус стилдә — насар күреүселәр өсөн Брайл ысулы менән махсус баҫылған — «Счастливая женщина — Бәхетле ҡатын» (урыҫ, башҡорт телендә) юмористик хикәйәләр китабы донъя күргән. Шағирәнең үҙе уҡыған шиғырҙары, шиғырҙарына яҙылған йырҙар mp3 форматында CD-дисктарға, «Йондоҙло күпер» мюзиклы DVD-дискка яҙылған.


Башҡортостан мәктәптәренең музейҙарында уникаль экспонатта р осратырға мөмкин. Ҡыйғы районына күптән булған командировк аларымдың береһендә мин Ләүзә урта мәктәбе музейында булып, яҙыусы Иван Николаев ич Меньшиков тураһындағы материалдар менән таныштым. Ул беҙҙә а ртыҡ билдәле тип әйтеп булмай. Ә мин ҡулымда Евгений Долматовский ҙың "Зеленая брама" китабын тотоп торам, ундаяҙыусы "Дуҫым Иван Меньшиковтың яҡташтарына. Уның тураһында хәтерләүегеҙ өсөн р әхмәт"тип\nяҙған, бына Юрий Сотниктың "Вовка Грушин и его друзья" кита бы һәм автограф - "Иван Меньшиковтың яҡташтарына сәләм!". Сергей Б ородин, Николай Бирюков, Василий Песков, Ольга Чечеткинаның Меньшико в тураһында очерктары яҙылған китаптарын ҡарап сыҡтым. Яҡташыб ыҙ уларҙың ҡайһы берәүҙәре менән бергә эшләгән, әҫәрҙәренең мөхәррире булған.\nИван Меньшиков 1914 йылдың 23 июлендә Уралдың Әйле ҡасаба һында тыуа, бала һәм үҫмер йылдарын Ләүзәлә үткәрә. Ошонда у ҡый, комсомолға инә. 1930 йылда уның атаһын, етен тарағыс (льнотеребилка) уйлап с ығарыусыны, Мәскәүгә, ауыл хужалығы машиналары төҙөү институтына саҡырал ар. Меньшиков унда ғаиләһен дә алып бара. Малай әсәһе менән берг ә фабрикала булып эшләй, әҙәбиәт түңәрәгендә мауығып шөғөлл әнә, шиғырҙар яҙа. Тиҙҙән гәзиткә әҙәби хеҙмәткәр булып эшкә инә. Журналист, яҙ ыусының юлы ошонан башлана ла инде.\nҠыҫҡаса әҙәби энциклопедияла Меньшиков тураһында былай яҙ ылған: "... Мәскәүҙә М. Горький исемендәге Әҙәбиәт институтында уҡый... Һуңыраҡ "Шарьяна вындер" ненец гәзитендә хәбәрсе булып эшләй".\nЯҙыусы тундраға ғашиҡ була. Тәүге хикәйәләре - төнъяҡ хал ыҡтары, ненецтарҙың үҙаңы үҫеше тураһында яҙыла. Ненец фольклорына т аянып яҙылған "Легенда о Таули из рода Пырерко" повесының авторы л а ул. Бынан тыш байтаҡ хикәйәләр йыйынтыҡтары баҫыла.\nАлыҫ төнъяҡ Меньшиковты нимәһе менән йәлеп итә һуң Быны Константин Симонов түбәндәгесә аңлата:\n"Мин Меньшиковты ун йылдан ашыу белдем. Беҙ бергә яҙа баш ланыҡ һәм бергәләп тәүге әҫәрҙәребеҙ менән Дәүләт әҙәбиәт нәшриәтенә ә ҙәби консультацияға килдек. Ул ваҡытта уҡ йәш егет Меньшиков үҙен ең етдилеге, эште таҙа һәм ентекле итеп башҡарырға яратыуы, һәр һүҙен уйл ап һөйләүе, үҙе яҡшы белгән темаға ғына яҙыуы менән айырылып тора ине.\nМеньшиков Төнъяҡҡа ҡарар өсөн түгел, эшләр һәм йәшәр өсөн\nкитте, сөнки халыҡты белер өсөн улар менән бергә булырға кә рәк тип һанай ине. Меньшиковтың Төнъяҡ тураһында яҙылған өс китабындағы хикәйәл әрендә теманы белеү генә түгел, Алыҫ Төнъяҡта ауыр хәлдә йәшәүсе ха лыҡтың психологияһын аңлау ҙа ярылып ята".\nХикәйәләрен беренсе булып Иван Меньшиков уҡыған, тикшергә н Юрий Нагибин үҙ остазының журналист батырлығы тураһында былай ти:\n"Тундра ҡары һәм мүге буйлап Меньшиков саналарҙа меңәр са ҡрым юл үтте, уны иң алыҫ ауылдарҙа, иң ярлы чумдарҙа күрәлә р. Ул төрлө хәүефтәргә юлыға, цинга менән ауырый, асыға һәм туңа. Был сәфәренән ул ҡар һәм тундра төтөнө еҫе аңҡыған бер донъя, сағыу образдар донъяһы алып ҡайта, улар араһында Явтыкай - тәүге ненец колхозы рәйесе, Яптэко -\nшатлыҡ һәм ҡайғы хәбәрен килтереүсе, Тоня Вылко - Сюррембай - Яга йылға һы ҡыҙы, ҡурҡыу белмәҫ Тэкэко, комсомол эше менән тундраға килеүсе ру с ҡыҙы Тоня Ковылева...\nБөйөк Ватан һуғышы башланыр алдынан Иван Меньшиков "Комсо мольская правда" гәзитендә эшләй башлай. Ул фронтҡа ашҡына, әммә уны ебәрмәйҙәр. Гәзит биттәрендә уның совет халҡының геройлығы х аҡында очерк һәм хикәйәләре доъя күрә, Лиза Чайкина тураһынд а пьеса тамамлана... Һәм тағын СССР Яҙыусылар союзының Хәрби\nкомиссияһы өҫтәленә Меньшиковтың ғаризаһы ята.\nТылда һәм фронтта иң ауыр һәм яуаплы урындарҙа "Комсомоль ская правда" күсмә мөхәрририәттәр ойоштора. "Комсомолканың" махсус сығарылыштары, мәҫәлән, Өфө моторҙар төҙөү заводында ла сыға. Хәрби комиссия тәҡдиме буйынса Иван Меньшиков "Комсомолканы" дошман тылында сығарыр ға тейеш булған мөхәррирәт составына индерелә.\n1943 йылдың 21 апрелендә Меньшиков үҙенең көндәлегенә ошо ндай һүҙҙәр яҙа:\n"Бөгөн - иртәгә немец тылына китәбеҙ. Белоруссия һәм Укра инала "Комсомолка" сығарасаҡбыҙ. 19 апрелдә партияға кандидат итеп\nҡабул ителдем һәм был миндә нимәнелер үҙгәртте. Бала, үҫмер саҡтар ым үтеп, ир\nҡорона аяҡ баҫҡандай булдым. Эшләйһе эштәр күп. Ғәжәп, әммә\nбилдәһеҙлеккә юл тотһам да үҙем өсөн ҡурҡыу тоймайым. Ҡыҙыҡ\nөсөн булһа ла үҙемә\nнекролог яҙырға кәрәк. Нисек кенә булмаһын, мин бик насар е гет түгелмендер бит..."\nПолесск партизандары Ҙур Ер вәкилдәрен ҡаршы ала алмай. 1 943 йылдың 28 апрелендә һәләкәт була. Яҙыусы Константин Лапин үҙенең "У л ҡартаймай, минең дуҫым Ваня" очеркында былай тип яҙа:\n"Дуглас" урман артынан ҡапыл ғына килеп сыға, ул бик үк ю ғары осмай. Фронт һыҙығын аша үткәндә аталармы, әллә машина ағасҡа эләгә ме, әммә ултырыр урынына еткәс самолет ҡапыл өҫкә күтәрелә һәм ергә ҡ олай. Кешеләр багорҙар тотоп йүгерешеп килә, әммә яҡын киерлек бул май: шартлатҡыстар, яғыулыҡ тултырылған бактар яна..."\nИ. Н. Меньшиков Белоруссияла ерләнә. Ундағы ауылдарҙың бе реһенә уның исеме ҡушылған. Силәбе өлкәһендә, Нарьян - Марҙа\nла Меьшиков исемендәге урамдар бар. Үҙәк әҙәбиәтселәр йорто нда һәм "Комсомольская правда" гәзите мөхәрририәтендә яҙыусының исеме алтын менән уйып яҙыл ған.\nЕгерме туғыҙ йылының ун өсөн Иван Николаевич Башҡортостан дың Ҡыйғы районында үткәрә. Ләүзәлә буласаҡ яҙыусы йәшәгән ҡартатаһыны ң кирбес йорто әле лә һаҡлана. Унда таҡтаташ асыу бик изге эш булыр и не.


2017-Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы » Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы\nМатурлыҡтың ҡәҙерен беләйек!\nТыуған еребеҙ һәр миҙгелдә үҙенсә хозур. Аллы-гөллө йәйендә ул йомарт һәм наҙлы. Тәбиғәт гүзәллеге күңелдәребеҙҙе имләһә, баҡсалағы түтәлдәр, бесәнлектәге кәбәндәр, көбөләге аҡ күбек, умарталағы кәрәҙҙәр, ыҫлыҡтағы ҡороттар, баҫыуҙағы башаҡтар һәм...\nРубрика: 2017 - Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт билә / Тотош уҡырға\nТүрбашыңда нимә бар?\nҺауыт-һабаның матур һәм уңайлы булыуы һәр хужабикә өсөн мөһим. Аш-һыу әҙерләү бүлмәһендә ҡатын-ҡыҙ байтаҡ ваҡытын ғына уҙғарып ҡалмай, ғаиләһенең һаулығына нигеҙ ҙә һала. Экологик яҡтан таҙа, файҙалы ризыҡтар ғына түгел, ниндәй таба-кәстрүлдәр...\nҠыйҙы ҡалай итәбеҙ?\nПластик һәм башҡа синтетик материалдар тормошобоҙға илле йылдар самаһы элек кенә ингән. Бөгөн иһә уларһыҙ көндәлек әүеш-тәүеште күҙ алдына килтереү ауыр. Уны ҡулланыу даирәһе һәм күләме йылдан-йыл киңәйә, йәшәйешебеҙҙе уңайлыраҡ та, еңелерәк тә итә....\nЫрыҫын белеп ылыҫ урмандың…\n...Рәсәйҙә бөгөн юҡҡа сыҡҡан профессиялар араһында вздымщик һөнәре лә бар. Ылыҫлы ағастарҙың олонон йоҡартып, шунан сайыр һарҡһын өсөн улаҡтар һыҙыусы була ул. Ҡарағайҙар төбөндә бөгөн дә күренгеләгән баяғы воронкаларҙы ла ҡасандыр улар ҡулланған....\nТауға үрләй батша балығы\nБоҙ ҡуҙғалып, ташҡын көсәйеү менән тау араларындағы бәләкәйерәк йүгерек йылғалар буйлап төндәрен батша балығы –бәрҙе үрләй башлай, ә көндөҙ туҡтап ял итә. Ыуылдырығын инештәрҙең башына етеп сәсә улар. Иң матур балыҡтарҙың береһе булған, оҙон...\n2017 - Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы\n2017 йылдың Экология һәм махсус һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы тип иғлан ителеүен һөйөнөп ҡаршы алдыҡ. Бөйөк шағирыбыҙ Ш. Бабичтың: «Тупраҡ башҡорт бәхетелер, Бәхетебеҙҙең тәхетелер», – тигән юлдары халҡыбыҙҙың ергә ысын һөйөүен, уға бәйлелеген...


May | 2017 | Всемирный курултай башкир\nӘхмәтзәки Вәлиди Венгрия башҡорттары тураһында\nPosted on 24.05.2017 by Айгуль\tLeave a comment\nБашҡорт тарихсылары араһынан тик Зәки Вәлидиҙең китабында ғына Венгрия башҡорттары тарихына ҙур урын бирелгән. Бөйөк ғалимдың “Башҡорттар тарихы” тигән хеҙмәтендә хатта “Мадьярстандағы башҡорттар” тип исемләнгән айырым бүлек тә бар. Шулай уҡ китабының “Башҡорттарҙа Исламиәттең таралыуы”, “Монгол дәүерендә башҡорттар” тип аталған бүлектәрендә лә Урта быуаттарҙа Венгрияла йәшәгән башҡорттар хаҡында бик тә ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр килтерелә. Гәзит уҡыусылар […]\nPosted on 20.05.2017 by Айгуль\tLeave a comment\nХәбәр иткәйнек инде: бөгөн, 20 майҙа Ишембай районында юрматылар йыйын ойоштора, Торатау буйына аҡ тирмәләр ҡороп, Ишембай, Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Мәләүез, Ауырғазы, Ғафури, Баҡалы райондарында, Ишембай, Стәрлетамаҡ, Салауат, Мәләүез ҡалаларында, Ырымбур өлкәһендә, Татарстанда, Венгрияла йәшәүсе ырыуҙаштарҙы ла, башҡа ырыу вәкилдәрен дә, сит-ят тарафтарҙан килгән ҡунаҡтарҙы ла бер ҡорға йыя. Торатау буйындағы байрам программаһына Килмәк абыҙ […]\nАҡһаҡал Руфтың рух ныҡлығы\nPosted on 18.05.2017 by Айгуль\tLeave a comment\nОшо көндәрҙә Татарстан халыҡтары дуҫлығы йортонда яҡташыбыҙ, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Руф Зиннуровҡа арналған тантаналы кисә үтте. Сараны Татарстан башҡорттары ҡоролтайының төбәк милли-мәҙәни автономияһы ағзалары ойошторҙо.\nPosted on 04.05.2017 by Айгуль\tLeave a comment\nДонъяла Рух тигән ҡош бар. Башҡа бөтә ҡоштарҙан да айырмалы рәүештә, ул нурҙан ғына тора һәм күҙгә күренмәй. Уны бары күңел менән генә тойоп була. Ер йөҙөндә йәшәгән һәр бер халыҡтың үҙ Рух ҡошо була. Һәр халыҡ уның менән бергә барлыҡҡа килә. Рух ҡошо халыҡтың улдарының һәм ҡыҙҙарының күңел йылылығынан көс ала. Ә күңел йылылығы […]\nЙөҙ йыл йәшәһен ине “Алтын ай”\nPosted on 03.05.2017 by Айгуль\tLeave a comment\nБөгөнгө геройыбыҙ тураһында БР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Динислам Исҡужин: “Ул тырышһа, бөйөк бейеүсе була торған кеше”, – тигәйне. Был һүҙҙәр РФ Милли гвардия ғәскәрҙәренең академик йыр һәм бейеү ансамбле артисы, Мәскәүҙәге “Алтын ай” башҡорт бейеү ансамбле етәксеһе, Баймаҡ районы Урғаҙа ауылында тыуып үҫкән Нәзир Нияз улы БАЙЕГЕТОВҡа адресланған. Күптән түгел “Алтын ай”ҙың ҡатын-ҡыҙҙар ансамбле “Байыҡ” […]\nCategories: Мәҙәниәт, Яңылыҡтар


Бер актерҙың театры, йәки Ләйсәндең моноспектакле » Башҡортостан гәзите\n21-11-2017, 09:10 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт // Баҫып сығарырға\nМәскәүҙә үткән “Зәңгәр ҡош” (“Синяя птица”) Бөтә Рәсәй телевизион конкурсында Учалы районының Яңы Байрамғол ауылынан туғыҙ йәшлек Ләйсән Золотареваның сығышында һис бер ҡасан һынмаған ғорур халҡыбыҙҙың данлы үткәне, бөйөклөккә, яҡтылыҡҡа ынтылышы, киләсәккә төбәлгән киң ҡарашы, уй-хыялдары сағылды. Ҡурсаҡтай ҡыҙ башҡорттарҙың изге ҡомартҡыһы “Урал батыр” эпосынан өҙөк һөйләп, “Сыңрау торна” йырын башҡарып, милли уйын ҡоралдары ҡумыҙ, думбыра һәм ҡурайҙа уйнап, тамашасыларҙы һоҡландырҙы.\nБыға тиклем Ләйсән, Башҡортостанда уҙған “Ал сәскә” телевизион конкурсында ҡатнашып, республиканың иң һәләтле йәш йырсылары, музыкант һәм бейеүселәре араһында тамашасы һөйөүен яулағайны. Алты йәшендә “Учалы йондоҙсоҡтары” фестивалендә, Дүртөйлөлә ойошторолған “Яҙғы тамсылар” республика конкурсында беренсе баҫҡысҡа күтәрелде. “Урал батыр” эпосын яттан һөйләүселәр бәйгеһендә лә бер нисә тапҡыр еңеүгә иреште.\nҘур карапҡа йөҙөр өсөн диңгеҙ кәрәк тигәндәй, талантлы ҡыҙҙың моң даръяһы киңәйгәндән-киңәйә бара. Бала ғына булыуына ҡарамаҫтан, Ләйсән сәхнәлә үҙен тәжрибәле артистар кеүек иркен тота. Ул уҙған йәкшәмбелә Мәскәү сәхнәһендә сығыш яһағанда залда себен осҡан тауыш ишетелерлек ине, ҡыҙыҡай барыһының да иғтибарын арбаны. “Сыңрау торна” йырын башҡарғанда иһә күҙҙәргә йәш төйөлдө, ә думбырала, ҡумыҙҙа, ҡурайҙа уйнап, халҡыбыҙҙың саф рухи һауаһын залға өрҙө.\nКиләсәктә сәхнәлә лә, экранда ла күрербеҙ Ләйсән Золотареваны. Кешеләргә нур бөркөп, шатлыҡ өләшеп йәшәр өсөн яратылған бит ул.\nӘйткәндәй, был конкурстың сират буйынса икенсе сығарылышы ине. Был юлы ла жюри ағзалары ете иң яҡшы ҡатнашыусыны һайлап алды. Хәҙер аҙна буйы – шәмбе төнгө сәғәт 12-гә тиклем конкурстың Интернеттағы рәсми сайтында яратҡан сығыш өсөн тауыш бирергә була. Бер кеше махсус төймәгә иң күбе биш тапҡыр баҫа ала. Шулай итеп, киләһе турға үтәсәк еңеүсене тамашасы билдәләй. Әйҙәгеҙ, яҡташыбыҙға дәррәү генә теләктәшлек белдерәйек!\nСтанислав Говорухин, Рәсәйҙең халыҡ артисы, режиссер:\n– Был ғәжәйеп ҡыҙ бала кинематограф өсөн тыуған. Тиҙҙән беҙ уны экрандарҙа күрербеҙ әле.\nИрек НУРЕТДИНОВ, Ләйсәндең атаһы:\n– Ағаһына “Урал батыр” эпосын өйрәткәндә, аяҡ араһында уралып йөрөгән дүрт йәшлек Ләйсән дә унан ҡалышмай әҫәрҙең үҙенә оҡшаған ерҙәрен ятлай башланы. Тормош иптәшем Оксана менән беҙ быға артыҡ иғтибар бирмәнек, ә бына әсәйем, ғүмере буйы балаларға башҡорт теленән белем биргән Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры Дилара Игелекова, Ләйсәнгә эпосты ентекләп өйрәтә башланы. Уның музыканы яҡшы тойоу һәләте барлығын аңлап, йырларға, думбырала, ҡурайҙа, ҡумыҙҙа уйнарға өйрәттем. Бейергә теләк белдергәс, бейеүҙәр ҡуя башланым.\nӘ “Зәңгәр ҡош” телеконкурсы өсөн видеозаявканы апрель айында уҡ ебәрҙек. Беҙҙе һайлап алыу турына Өфөгә саҡырҙылар. Сираттағы турҙы уңышлы үткәс, июнь аҙағында Мәскәүгә юлландыҡ. Был юлы илебеҙҙең төрлө мөйөштәренән 150-нән ашыу бала көс һынашты. Ләйсән рус телендә “Урал батыр” эпосынан өҙөк ятлап ишеттерҙе, ҡурайҙа, ҡумыҙҙа, думбырала уйнаны. Жюри ағзалары “Нәфис һүҙ” номинацияһында сығыш яһарға тәҡдим итте, шулай ҙа конкурс шарттарынан тайпылып, йырҙы ла башҡарыуын һоранылар. Бына шулай бәләкәй генә театрлаштырылған сығыш килеп сыҡты.