Игенгә талпан төшкән\n31 Июль 2018, 13:37\nМәләүез районының "Салауат" ауыл хужалығы кооперативына быйыл сәсеүлек майҙандарын ҡоротҡостарҙан һаҡлап ҡалыу өсөн өҫтәмә сығымдар талап ителә. Билдәле булыуынса, талпан уңыш күрһәткестәренә ярайһы уҡ зыян килтергән. Уртаса гектар ҡеүәте хәҙер 30 центнер ғына тәшкил итә, был уҙған йыл менән сағыштырғанда, яҡынса ике тапҡырға кәмерәк.\nСибәғәт Ғәйнуллин, "Салауат" ауыл хужалығы кооперативы етәксеһе: «Быға тиклем игендә талпан булғаны юҡ ине, быйыл бындай хәл беренсегә. Шуға күрә өҫтәмә 3000 гектар баҫыуҙы эшкәрттек. Талпан таралыуын туҡтаттыҡ, ләкин уңыш 20-30% кәмене инде.»\nБаҫыуҙа туғыҙ комбайн эшләй, һәр механизаторҙың ярҙамсыһы бар. Хужалыҡ етәкселеге колледж студенттарын урып-йыйыу эштәренә әленән үк йәлеп итеп, кооперативтың буласаҡ кадрҙарын әҙерләүгә ҙур иғтибар бүлә. Әйткәндәй, урында быйыл мең тонна бесән йыйылған, яланда һалам преслау эштәре бара. Ҡеүәтле техника яңыраҡ ҡына һатып алынған.\nВалерий Романов, хужалыҡ хеҙмәткәре: «Яңы техника менән эшләүе лә еңел. Етештереүсәнлеге юғары. Бер төктә яҡынса 200-300 килограммғаса һалам преслана. Һауа торошо боҙола башланы, шуға йылдамлыҡты арттырырға кәрәк. Техникаға һәм эшсе ҡулдарға ҡытлыҡ юҡ.»


Песня «Сафия» исполнителя Фаруаз Урманшин. Скачать или слушать онлайн\nИҙәнегеҙ тигеҙ икән,\nФанер йәйҙегеҙме әллә?\nКилдегеҙ ҙә утырҙығыҙ,\nТамыр йәйҙегеҙме әллә?!\nСафия, ҡара әле,\nАлда ғүмер бар әле.\nҺөйөүсе булыр әле.\nӨҙөлөп өҙөлөп һөйләшҽргә\nЮҡ минҽң йөрәккәйҽм\nКҽйәрмен әле үҙем.\nЯтҡа бирер әмәлҽм юҡ, -\nҺөйәрмен әле үҙем.\nАғиҙҽлдҽң һыуы аға,\nҺыу аҫтынан ҡом аға.\nМатурҙар сибәргә бара, -\nМиңә ҡайһығыҙ бара?


Хөкүмәт стопкоронавирус.рф сайтын асты\n17 Март 2020, 17:57\nИлдә стопкоронавирус.рф сайты эшләй башланы. Интернет-порталда илдә һәм донъяла коронавирус инфекцияһы менән бәйле хәл тураһында көнүҙәк мәғлүмәт бирелә. Шулай уҡ граждандар өсөн махсус ҡыҙыу бәйләнеш асыла, тип хәбәр итте РИА Новости.\nУның номеры — 8 800 2000 112, тине Рәсәй Федерацияһы вице-премьеры Дмитрий Чернышенко хөкүмәт ҡарамағындағы илдә коронавирусҡа ҡаршы көрәш буйынса координация советының беренсе ултырышында.\nӘлеге ваҡытта «Росмолодежь» һәм Ирекмәндәр үҙәктәре ассоциацияһы менән берлектә карантинда булғандарға, шулай уҡ өлкән йәштәгеләргә Бөтә Рәсәй ярҙам акцияһы әҙерләнә, тип өҫтәне Чернышенко.\nВице-премьер Татьяна Голикова һүҙҙәренсә, хөкүмәт үҙ теләге буйынса ярҙам итеүсе ойошмалар менән улар мөмкинлектәре сиклеләргә ярҙам итһен өсөн әүҙем эш алып бара.


Бөйөк Ватан һуғышында Мәләүездән ун бер кеше Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була. Улар араһында Степан Михайлович Кочетков та бар. Ул осор һәм үҙе тураһында ул журналистика ветераны Иван Чуриковҡа түбәндәгеләрҙе һөйләй:\n"Мин 1923 йылдың 14 авгусында Мәләүез районы Васильевка ауылында тыуғанмын. Милләтем буйынса урыҫ. Мәктәпте тыуған а уылымда тамамланым. Эштең нимә икәнлеген иртә татырға тура к илде. Үҫмер саҡта уҡ баҫыуҙа эшләнем. Тракторсылар курсын тамамлағандан һуң, механизатор булдым. Ҡыҙыл Армияға 1942 йылда саҡырҙылар. Бөйөк Ватан һуғышын фронтта фашист илбаҫарҙарына ҡаршы ҡаты һуғыштарҙа үткәрҙем. Ҡулда ҡорал -\nстаноклы пулемет. Курск дуғаһындағы ут аша үттем, Днепр өсө н һуғыштым, Украинаны азат итеүҙә ҡатнаштым. Ике тапҡыр йәрәхәтләндем, контузия алдым.\n... Курск һуғышы башланғанға тиклем минең расчет Ольховка ауылы эргәһендә позиция биләне.\nБилдәле алыш. Шул көндәрҙә үк был һуғыш бөтә донъяға яңғыраны. Унда "тигрҙар" ҙа, "фердинандтар" ҙа булды. Артиллерия утынан һаңғырау ҡалыуың мөмкин, тере ҡалыу тураһында хыялланырға ғына тура килә. Ә бына беҙ тере ҡалдыҡ , барлыҡ һөжүмдәрҙе лә кире ҡаҡтыҡ, гитлеровсыларға бер нимә лә ярҙам итә алманы.\nКурск алышынан һуң немецтар Днепрға тәгәрәне. Сигенеүсе дошманды эҙәрлекләү - ҡыҙыу хәрәкәт, ҡаты алыштарҙы аңлата. Һуңғыларының һаны юҡ, минең пулеметым һыуынып өлгөрмәй, яңы алышҡа инәбеҙ. Был көндән көн дауам итә.\nПарищево ауылы эргәһендә немецтар контрһөжүмгә күсте. Алда һигеҙ танк, улар артынан "фердинандтар" һәм пехота килә . Гитлеровсыларҙың сылбырында 200 - ләп кеше, беҙҙең геройҙ ар - бәләкәй бер төркөм. Беҙҙең расчет алға сыҡты. Позиция -\nбына тигән: барыһы ла ус төбөндәге кеүек күренә, тоҫҡап аты рға бер нимә лә ҡамасауламай, маневр өсөн позиция етерлек.\nДошмандың танкылары менән артиллеристар алышты - был уларҙың эше. Беҙгә иһә пехота ҡалды. Пулемет 120 - ләп кешен е ҡырып һалды, һөжүмде тонсоҡторҙоҡ.\nҺуңынан немецтар минең расчетты юҡ итеп, танкылар артынан\nэйәреп үтергә ни тиклем генә тырышып ҡарамаһын, ҡулдарынан\nкилмәне. Артиллеристар танкыларҙы юҡҡа сығарҙы, беҙ - пехотаны. Хатта ҡаты йәрәхәт тә һуғыш яланын ташлап китергә мәжбүр итә алманы. Пулеметымдың уты дошмандың һөжүмен тулыһынса кире ҡаҡҡанға тиклем туҡтаманы.\nПрипять йылғаһындағы алышта беҙҙең расчет тағы ла 70 гитлеровсыны дөмөктөрҙө. Өс ут нөктәһен юҡ иттек. Оҫта атыу бында ла хәл иткес роль уйнаны. Расчеттың уты дошманды йылғаның уң яҡ ярына ҡыуҙы, был полкка дошмандың ҙур\nкөстәренең контрһөжүмен кире ҡағырға мөмкинселек бирҙе.\nНемец - фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәш фронтында командованиеның хәрби заданиеларын теүәл үтәгән һәм ҡаһарманлыҡ күрһәткән өсөн СССР Юғары Советы Президиумының 1943 йылдың 16 октябрҙәге указы менән миңә\nСоветтар Союзы Геройы исеме бирелде. 1944 йылдың мартында В КП (б) ағзаһы итеп ҡабул ителдем.\n1946 йылда Могилев пехота училищеһын кесе лейтенант дәрәжәһендә тамамланым. Взвод командиры булдым.\nБөйөк Ватан һуғышы беҙҙең Еңеү менән тамамланғандан һуң\nтыуған ауылыма әйләнеп ҡайттым һәм оҙаҡ йылдар буйына "Прибельский" колхозында эшләнем".\n... 1947 йылдың апреленән алып лейтенант Степан Михайлови ч Кочетков запасҡа сыға. Механизатор, колхоз рәйесе була.\nЙәштәр, армияға саҡырылыусылар менән йыш осрашып тора, һуғыш хаҡында һөйләй. Бындай көндәрҙә ул Алтын Йондоҙ, Ленин, 1 - се дәрәжә Ватан һуғышы ордендары, миҙалдар тағылған костюмын кейә. Бөгөнгө "Тарихтан бер көн" геройы 1984 йылдың 31 авгусында вафат була.


30 йыл элек реставрацияға ебәрелгән Ленин һәйкәле үҙ урынына ҡайтты [видео] // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n30 йыл элек реставрацияға ебәрелгән Ленин һәйкәле үҙ урынына ҡайтты [видео]\n16:52, 1 ноября 2011 Йәмғиәт\nСанкт-Петербургта реставрацияланып, Өфөгә ҡайтарыуҙың маҡсатҡа ярашлы булыу-булмауына бәйле ҡыҙыу бәхәстәрҙән һуң Ленин һәйкәле Өфөлә, Ленин һәм Коммунистик урамдары киҫелешендәге скверҙа, үҙ урынын алды.\nВ.И.Ленинға һәйкәл Башҡортостандың баш ҡалаһында 1924 йылда Рәсәйҙә тәүгеләрҙән булып ҡуйыла. Үткән быуаттың 80-сы йылдарында гипстан эшләнгән һәйкәл емерелә башлай һәм Өфөнөң ҡала коммуналь хужалығы заказы буйынса Ленинград оҫталары яһалма мәрмәрҙән уның күсермәһен эшләй. 1987 йылда заказ үтәлә, әммә уның өсөн түләнмәй һәм һәйкәл Ленинградта ҡала. Бер йыл элек Рәсәй сәнғәт академияһы фондтарында уны скульптор Руслан Арсланбаев таба.\nҠала халҡы һәйкәлде тарихи урынына ҡайтарыуҙы һорап сығыш яһай. Ошоға бәйле ҙур дискуссия йәйелдерелә, унда сәйәси партиялар һәм йәмәғәт ойошмалары вәкилдәре лә ҡатнаша. Бәхәстәрҙә ҡатнашыусыларҙың күбеһе һәйкәлде ҡайтарыуҙы яҡлап сыға. Реставрация эштәре һәм һәйкәлде ҡалаға ҡайтарыу өсөн Өфө эшҡыуарҙарының береһе түләй. Шулай итеп, В.И.Ленин һәйкәле 30 йылдан һуң Өфөлә, үҙенең тарихи урынында, ҡайтанан ҡуйылды.


09 января 2017 ГТРК «Башкортостан»\nФранцияла турист автобусы аварияға осраған. 4 кеше һәләк булған, 20-нән ашыуы йәрәхәтләнгән. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, боҙлауыҡта водитель идараны юғалтҡан. Былтыр ошо уҡ трассала, француздар уны үлем юлы тип тә йөрөтә, 12 турист һәләк булған.\nИерусалимда ауыр йөк машинаһы хәрбиҙәрҙе тапатҡан. Террор ғәмәлендә 4 кешенең ғүмере өҙөлгән. Иерусалимда именлек саралары көсәйтелгән.\nЕвропала ғәҙәттән тыш хәл-22 градуслыҡ һыуыҡтар. Сараевола байрамдан һуң урамдар бушап ҡалған. Боснияның башҡалаһында йәшәүселәр урамға сыҡмауҙы хуп күрә.\nҠытайҙың Харбин ҡалаһында боҙ һәм ҡар фестивале сиктәрендә боҙҙан эшләнгән скульптуралар күргәҙмәһе асылды. Донъялағы иң ҙур фестивалдарҙың береһе 25 февралгә тиклем дауам итә.\n09 января Башҡортостанда тын юлдары ауырыуҙары менән сирләүселәр һаны артҡан\n09 января Юл хәрәкәте ҡағиҙәләренә төҙәтмәләр индерелде


Рөстәм ХӘМИТОВ: “Һайлауҙарҙың асыҡ һәм намыҫлы үтәсәгенә ышанам”\n28 Ноябрь 2017, 11:48\nБелеүегеҙсә, үткән аҙнала Башҡортостан Республикаһы Башлығы Р.З.Хәмитов “Рәсәй – Башҡортостан радиоһы”на интервью бирҙе. Республика тормошона ҡағылышлы күп һорауҙар араһында киләһе йыл үтәсәк һайлауҙар тураһында ла һорау бирелде республика Башлығына:\nБелеүегеҙсә, үткән аҙнала Башҡортостан Республикаһы Башлығы Р.З.Хәмитов “Рәсәй – Башҡортостан радиоһы”на интервью бирҙе. Респуб-лика тормошона ҡағылышлы күп һорауҙар араһында киләһе йыл үтәсәк һайлауҙар тураһында ла һорау бирелде республика Башлығына:\nХәбәрсе: Рөстәм Зәки улы, бер аҙ сәйәси ваҡиғалар өлкәһенә күсәйек. 2018 йыл һайлауҙар билдәһе аҫтында үтәсәк. 18 мартта ил – Рәсәй Федерацияһы Президентын, ә республика сентябрҙә Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттарын һайлаясаҡ. Беҙҙең республика ғәйәт мөһим сәйәси ваҡиғаларға әҙерме? Һеҙ төбәгебеҙҙәге һайлау культураһын нисек баһалайһығыҙ? Республика етәксеһе булараҡ Һеҙ Башҡортостандың закондар сығарыу власының буласаҡ вәкилдәренә ниндәй талаптар ҡуйырға ниәтләйһегеҙ?\nР. ХӘМИТОВ: Республикала һайлауҙар йыл һайын үтеп тора. Беҙҙә 2015 йылда ғына тынлыҡ булды. Ә былай йыл һайын ярайһы уҡ ҙур һайлауҙар үтә.\nЫсынлап та, мартта – Рәсәй Федерацияһы Президентын, ә сентябрҙә республика Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайға һайлау буласаҡ. Бик яуаплы ваҡиғалар былар. Һис һүҙһеҙ, һайлау комиссияһы был эшкә әҙерләнә. Улар үҙ аллы әҙерләнә, беҙҙең контроль аҫтында түгел. Уларҙың үҙҙәренең власть вертикале – Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы, Башҡортостан Республикаһының Үҙәк һайлау комиссияһы бар. Дөрөҫөн әйткәндә, мин уларҙың барлығын әле генә, матди ярҙам һорап мөрәжәғәт итә башлағастар ғына иҫкә төшөрҙөм. Уларға камералар һатып алырға кәрәк, уларға финанс менән тәьмин итеү, даими хеҙмәткәрҙәренә, территориаль комиссияларға эш хаҡы түләргә аҡса кәрәк. Уларҙың үҙ аллы эшләүе бик хуп, эшләйҙәр, матди үтенестәрҙән башҡа нәмәләр менән теңкәгә теймәйҙәр.\nБеҙ ҙә үҙебеҙҙең яҡтан бер ниндәй ҙә бурыстар ҡуймайбыҙ. Сөнки – быға минең иманым камил – бөгөнгө һайлауҙар мөмкин ҡәҙәр асыҡ булырға тейеш. Был – беренсенән. Икенсенән, кешеләр һайлауға Президент һайлау ваҡытында – ил яҙмышы, Дәүләт Йыйылышы депутаттарын һайлау ваҡытында республика яҙмышы өсөн яуаплы булыуҙарын тойоп килергә тейеш. Демократия, барыһынан элек, граждандарҙың һайлау процестарында ҡатнашыуын һәм һайлауҙар аша властың вәкәләтле органдарын булдырыуҙы күҙҙә тота. Беҙ, һис һүҙһеҙ, кешеләрҙе һайлау участкаларына килергә инандырыу өҫтәндә эшләйәсәкбеҙ. Һүҙ менән инандырасаҡбыҙ, башҡа бер нәмә менән дә түгел.\nРеспубликала һайлауҙарҙың ойошҡанлы, цивилизациялы, ә иң мөһиме – асыҡ һәм намыҫлы үтәсәгенә ышанам. Ошо төп нәмә өҫтәндә Үҙәк һайлау комиссиялары ла, тотош власть та, муниципалитеттар ҙа, граждандар үҙҙәре лә эшләргә тейеш. Шуға ла һайлауҙарҙы нәҡ ошо форматта үткәрәсәкбеҙ.\n“Рәсәй – Башҡортостан радиоһы” һәм республика Башлығы\nсайттарын файҙаланып, Ф.Мортаев әҙерләне.


Башҡортостан Стәрлетамаҡта үтәсәк эшҡыуарлыҡ буйынса республика форумына әҙерләнә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Стәрлетамаҡта үтәсәк эшҡыуарлыҡ буйынса республика форумына әҙерләнә\n17:37, 14 ноября 2012 Иҡтисад\n30 ноябрҙә Стәрлетамаҡта II «Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» республика форум-күргәҙмәһе үтә.\nФорумға әҙерлек саралары хаҡында ойоштороу комитеты ултырышында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Евгений Маврин һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, былтыр форум ярайһы уҡ яҡшы кимәлдә үткән, әлеге ваҡытта секциялар буйынса эш алып барыуға әҙерлек сараларына төп иғтибар бүленә.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, форумды асыу тантанаһынан һуң Башҡортостанда эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса тематик майҙансыҡтар эшләй башлаясаҡ. Сара сиктәрендә бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһендәге төрлө мәсьәләләр буйынса түңәрәк өҫтәлдәр, оҫталыҡ дәрестәре һәм семинарҙар үтәсәк. Түңәрәк өҫтәл модераторҙары булып алдынғы эксперттар, йәмәғәт ойошмалары етәкселәре сығыш яһаясаҡ.\n«Эшҡыуарлыҡ. Бәләкәй ҡалалар һәм территориялар – үҫеш нөктәләре» республика форумы аҙағында «Йыл эшҡыуары-2012» республика конкурсында еңеүселәргә наградалар тапшырыу тантанаһы үтәсәк.\nТеги: эшҡыуарлыҡ,форумдар,бәләкәй ҡалалар


Матурлыҡтың юҡтыр сиктәре » Башҡортостан гәзите\n12-09-2017, 01:15 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nЭлек-электән башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары һылыулығы менән таң ҡалдырған. Был йөҙҙәрсә йырҙа данланған, риүәйәттәрҙә, әкиәттәрҙә һүрәтләнгән. Бөгөн дә төшөп ҡалғандарҙан түгел башҡорт ҡыҙҙары, матурлыҡ бәйгеләрендә лайыҡлы сығыш яһап, әленән-әле төрлө бейеклектәр яулайҙар. Мәҫәлән, күптән түгел шундай һылыуҙарҙың береһе “Мисс Азия Альма матер-2017” исеменә лайыҡ булды.\nТыва милли театрында тамамланған Халыҡ-ара матурлыҡ конкурсында “Һылыуҡай-2017” башҡорт гүзәлдәре республика конкурсы еңеүсеһе, “Bashkirian Beauty” студияһы моделе, 18 йәшлек Земфира Байдәүләтова Гран-при яуланы.\nЗемфира — Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес ауылы ҡыҙы. Нәзәкәтлелеге, һығылмалылығы, йомшаҡлығы менән айырылып тора. Уның менән ғаилә хаҡында әңгәмә ҡорҙоҡ. Был хаҡта Земфира сәғәттәр буйы һөйләргә әҙер:\n– Мин күп балалы ғаиләлә һигеҙенсе булып донъяға килгәнмен. Урамыбыҙҙы йәмләп торған ҙур йортобоҙ бар. Атайым бик уңған, тырыш. Нимәгә тотонһа ла еренә еткереп башҡара. Таҙалыҡты, матурлыҡты ярата. Ғаиләһе өсөн өҙөлөп тора. Әсәйемде иһә бик ихтирамлы, иғтибарлы булғаны өсөн яраталар. Иң яҡшы кешем шулай уҡ күркәм холоҡло, наҙлы, йылы йөрәкле. Ул миңә бала саҡтан халыҡ бейеүҙәренә һөйөү уятты. Әйткәндәй, ул үҙе лә матур бейей.\nСәхнә тормошом бейеү менән башланып китте. Мин әсәйемә оҡшарға тырышам. Тышҡы ҡиәфәтем менән атайыма оҡшағанмын, тиҙәр. Ә күңелем, холҡом әсәйемдеке тип уйлайым. Уның кеүек һәр кешегә ярҙамға килергә әҙермен.\nҺәр яҡлап ҡурсалап, яҡлап тороусы алты ағайым бар. Уларға ярҙам һорап төнгө өстә шылтыратһам, биш минуттан килеп етәләр. Мине һәр саҡ аңлаған, кәңәш менән ярҙам итеп торған еңгәйҙәрем бар. Тағы ла апайым... Ул — минең өсөн дуҫ-әхирәт. Уға бар серҙәремде, уйҙарымды һөйләй алам. Ошондай ҙур ғаиләнән башҡа үҙемде күҙ алдына килтермәйем.\nБаҡса эшендә, хужалыҡта ярҙамлашып, бәпкә көтөп, бәрәңге утап үҫтек. Ауылымдың тәбиғәтен, урманға еләк йыйырға йөрөргә яратам. Туғандарыбыҙ ҙа күп, йәй бала-саға йыйылышып китә торғайныҡ. Ихатала һатыусы, уҡытыусы булып уйнаныҡ.\nБашланғыс белемде уңған ҡыҙ тыуған ерендә – Ҡырмыҫҡалы районының Иҫке Бәпес ауылында ала. Етенсе кластан һуң уҡыуын Өфө республика инженерҙар лицей-интернатында дауам итә. Өлгөр ҡыҙ дүрт йыл буйы баскетбол менән шөғөлләнә. Был спорт төрө буйынса ике йыл рәттән капитан да булған. Республика инженер лицей-интернатында Земфира физика-математика класында белем ала. Информатика һәм программалау фәндәрен төптән үҙләштерә.\nБала саҡтан уҡытыусы булыу хыялы Земфираны Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетына алып килә. Бөгөн информатика, иҫәпләү техникаһы һәм компьютер технологиялары йүнәлеше буйынса профессиональ белем ала. “Был һөнәргә эйә булыу теләге минең ҡанымдан килә. Әсәйем яғынан туғандарым – барыһы ла уҡытыусы”, – тине һылыу.\nЗемфира бар көсөн уҡыуға бағышлаған. Каникулда көс туплап, яңы уҡыу йылын башлаған. Тәмле ризыҡтар бешерергә, фотоға төшөргә ярата. Йылдан артыҡ “Һылыуҡай – Bashkirian Beauty” студияһында шөғөлләнә. “Һылыуҡай-2017” конкурсында ла ошо студияла шөғөлләнгәнгә ҡатнашырға баҙнат итә. Уға тиклем “Мисс Рили-2015” конкурсында еңеү яулай.\nӘңгәмәсемдән “Мисс Азия Альма Матер” конкурсы хаҡында ентекләберәк һорашам. Земфира кисерештәре менән ихлас уртаҡлашты:\n– Студия етәксеһе, миңә шылтыратып, халыҡ-ара конкурста ҡатнашырға саҡырыуҙары тураһында хәбәр итте. Ҡыуанысымдың сиге булманы. Ваҡытты оҙаҡҡа һуҙмайынса, әҙерләнә башланыҡ. Рушана Әбсәләмова миңә бейеү ҡуйып бирҙе. Портфолио өсөн Айбулат Аҡбутин менән фотосессия эшләнек. Остазым Альбина Усманова мине оҙатып барҙы.\nТыва Республикаһы беҙҙе матурлығы, хозур тәбиғәте менән әсир итте. Халыҡтың ҡунаҡсыллығына иҫ китерлек, ҡайҙа барһаҡ та, беҙҙе йылы ҡаршы алдылар.\nӘ инде конкурсҡа килгәндә, бында Башҡортостан, Ҡырғыҙстан, Монголия, Ҡаҙағстан, Бүрәт, Ҡалмыҡ, Хакас һәм Тыва республикалары вәкилдәре ҡатнашты. Һәр республиканың иң һылыу ҡыҙҙары бер сәхнәлә көс һынашты. Бөтә һылыуҡайҙар ҙа үҙ-ара дуҫ, татыу булды. Бәйге барышында Тыванан Айлана Монгуш менән айырыуса дуҫлашып өлгөрҙөк. Алсаҡ, барыһы менән дә тиҙ уртаҡ тел таба алған ҡыҙ миңә ярҙам итте. Үҙ телендә сәләмләргә өйрәтте. “Урянхай” студияһына рәхмәттәрем сикһеҙ.\nТыванан мин бары яҡты, ыңғай тәьҫораттар менән ҡайттым. Әйткәндәй, конкурс бер нисә этаптан торҙо. Минең өсөн иң тулҡынландырғаны милли костюмдар конкурсы булды. Алфавит буйынса тәүгеләрҙән булып сығыш яһаным. “Мисс Азия-2017” конкурсын башҡорт милли костюмында асып ебәрҙем. Визитка конкурсында тамашасыларҙы төрөк телендә сәләмләп, үҙем тураһында башҡорт һәм рус телендә һөйләнем. Таланттар конкурсында иһә самауыр менән башҡорт халыҡ бейеүен бейеһәм, Экология йылына арналған авангард костюмдар конкурсында балыҡ булып кейендем. Ошо кейемем менән һыу экосистемаһының проблемаһына иғтибарҙы йүнәлттем. Бөтә ҡыҙҙар араһында заманса бейеү конкурсы ла булды. Әйткәндәй, сәхнәгә мин Зәйнетдиндең “Евразия йөрәге” йыры оҙатыуында Башҡортостаныбыҙҙың флагы, сәк-сәк менән сыҡтым. Был ваҡытта айырыуса яуаплылыҡ тойҙом. Тамашасы сығышымды йылы ҡабул итте, тәнәфес ваҡытында биҙәнеү бүлмәһенә инеп, уңыштар теләп, фотоға төшөргә теләктәрен белдереүселәр ҙә булды.\nНәзәкәтлелек, һығылмалылыҡ, ғаиләнән килгән өлгөлө тәрбиә, күңел донъяһының матурлығы һәм тәрәнлеге, инсафлыҡ, ихласлыҡ сифаттары Земфираны тағы ла сибәр итә.\n– “Мисс Азия Альма Матер-2017” конкурсында ҡатнашыу мине яҡшы яҡҡа ғына үҙгәртте. Бындай конкурстар кәрәк тип һанайым. Конкурсҡа әҙерләнеү ваҡытын һағынып иҫкә алам. Үҙ-үҙемә ышанысым, көсөм, ҡыйыулығым артты. Был еңеүҙә ғаиләмдең, дуҫтарымдың, уҡытыусыларымдың өлөшө ҙур. Ошондай сараларҙа ҡатнашырға мөмкинлек биргәне өсөн “Һылыуҡай – Bashkirian Beauty” студияһына, хореограф Рушана Әбсәләмоваға, һәр ваҡыт эргәмдә булған остазым Альбина Усмановаға, миңә ярҙам иткәндәргә, атай-әсәйемә, туғандарыма, дуҫтарыма ҙур рәхмәттәремде еткерәм. Улар минең өсөн терәк булып, йән атып торҙо. Киләсәктә лә бергә еңеү үрҙәрен яуларға яҙһын, – ти Гран-при хужаһы Земфира Байдәүләтова.


Ете йәштән өлкәнерәк балаларҙы хәҙер автокреслоһыҙ ҙа йөрөтөргә мөмкин\nКескәйҙәрҙең хәүефһеҙлек ҡайышы менән эләктерелгән булыуы ла етә. Әммә алғы пассажир урынында 12 йәшкәсә баланы махсус креслоһыҙ йөрөтөү тыйыла.\nЙөк машинаһына бәрелгән был автомобилде хәҙер йүнәтерлек тә түгел. Ҡаршы һыҙатҡа сығыу – «Рено логан» машинаһы водителенең хаталы аҙымына әйләнә, салонда ултырған дүрт кеше, шул иҫәптән ике бала һәләк була. Уҙған аҙнала Белорет районында теркәлгән был ҡот осҡос аварияла тик бер пассажир ғына иҫән ҡала. Билдәле булыуынса, 6 йәшлек ҡыҙҙы хәүефһеҙлек ҡайышы ҡотҡарған. Әлеге мәлдә ул республика балалар клиник дауаханаһының травматология бүлегендә дауалау курсы үтә.\nҠыҙҙың атаһы, «Рено логан» автомобиле водителе бөтөнләй юл ҡағиҙәләрен иңҡар иткән тиергә була, кескәй пассажирҙары өсөн ул автокресло ҡулланмай. Авария шаһиттары әйтеүенсә, һәләк булған ике бала, хатта, хәүефһеҙлек ҡайышы менән эләктерелмәгән булған. Әйткәндәй, йыл башынан республикала балалар ҡатнашлығында 200-гә яҡын юл транспорт ваҡиғаһы теркәлгән, унда 13 малай-ҡыҙҙың ғүмере өҙөлгән.\nКүңелһеҙ статистиканы кәметеү буйынса юлдарҙа профилактик эш туҡтамай, ҡағиҙәләр ҡатылана. Йыл башынан ғына юл инспекторҙары балаларҙы автокреслоһыҙ йөрөткән 14 меңгә яҡын водителде туҡтатҡан. Уларға 3 мең һум күләмендә штраф һалына. Әйткәндәй, ошо аҙнанан алып 7 йәштән өлкәнерәк балаларҙы хәүефһеҙлек ҡайышына эләктереп кенә лә йөрөтөргә мөмкин, әммә алда ултырһалар, автокресло мотлаҡ булырға тейеш.\nВодителдәр яңы талапты ыңғай ҡабул итһә лә, белгестәр махсус ҡулайламаны даими ҡулланыу күпкә хәүефлерәк тигән ҡарашта.\nШулай уҡ хәҙер 7 йәшкәсә баланы автомобилдә яңғыҙ ҡалдырған өсөн дә административ яуаплылыҡ ҡаралған. Битараф ата-әсәләр ҡағиҙәне үтәмәгәндә полиция хеҙмәткәрҙәре алдында бер нисек тә аҡлана алмаясаҡ. Был осраҡта уларға 500 һумлыҡ штраф һалына.\nЯңы үҙгәрештәр кескәй пассажирҙарҙы бәләнән ҡотҡарыуға йүнәлтелгән. Уларҙың хәүефһеҙлеге өсөн, тәү сиратта, водителдәр үҙҙәре яуаплы.


Рөстәм Хәмитов: «Сәнәғәт производствоһы күләмдәрен кәметергә ярамай» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Сәнәғәт производствоһы күләмдәрен кәметергә ярамай»\n9:52, 13 марта 2013 Иҡтисад\nШишәмбе, 12 мартта, БР Хөкүмәтендә үткән кәңәшмәлә Башҡортостанда ҙур һәм урта бизнес мәсьәләләре, шулай уҡ төбәктә сәнәғәт производствоһын үҫтереү буйынса тәҡдимдәр тикшерелде. Сараны Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов алып барҙы.\nКәңәшмәне асып, республика Президенты 2012 йылдың Башҡортостан иҡтисады өсөн дөйөм алғанда уңышлы булыуын билдәләне. Президент һүҙҙәренсә, сәнәғәт производствоһы күләмдәре кәмемәһен өсөн, барыһын да эшләргә кәрәк. Республика үҙ өҫтөнә ҙур финанслауҙы күҙ уңында тотҡан социаль бурыстар алған ваҡытта был айырыуса актуаль. Мәҫәлән, былтыр төбәктә уртаса эш хаҡы күләме 18,5 мең һумдан 20,5 меңгә тиклем арттырылды.\n— 2013-2015 йылдарҙа эш хаҡын арттырыуға беҙҙең сығымдар 84 миллиард һум тәшкил итергә тейеш, — тине республика башлығы. – Был сумманың яртыһы тиерлек бюджетта бар, әммә икенсе яртыһын ҡайҙан алырыбыҙҙы белмәйбеҙ әле. Шуға күрә сәнәғәт производствоһы үҫешен кәметергә ярамай. Беҙгә һеҙҙең яҡшы, тотороҡло, уңышлы эшләүегеҙ кәрәк, — тип мөрәжәғәт итте Президент предприятие етәкселәренә.\nРеспубликаның бизнесты үҫтереүгә финанс ярҙам күрһәтеү мөмкинлектәре сикле. Был бюджет дефициты менән бәйле. Быйыл дефицит яҡынса 12,5 милиард һум тәшкил итә.\nПрезидент фекеренсә, бизнесты үҫтереү өсөн булған мөмкинлектәрҙе, шул иҫәптән БР Дәүләт Йыйылышының закон сығарыу мөмкинлектәрен тулы ҡеүәтендә файҙаланырға кәрәк.\nРеспублика башлығы бизнес вәкилдәрен производствоны әүҙемләштереүгә йүнәлтелгән закон сығарыу башланғыстары өҫтөндә әүҙемерәк эшләргә саҡырҙы.\nТеги: бр президенты,бр хөкүмәте,сәнәғәт


Бушлай Rpg Секс Уйын – Уйын Rpg Онлайн Ххх\nӘҙәпһеҙ RPG Секс Уйын бөтәбеҙ өсөн бушлай Геймер\nҺуңғы бер нисә йылда индустрияһы үҫешкән өсөн яҡшы уйын өлкәндәр өсөн шулай, тик уны һаман ни кәрәк. Һуң, яңы технологиялар менән эшләү кеүек реалистик повеселиться симулятор HTML5 булдырыла, улар барыһы да мәжбүр тойоп, улар буйынса бөтә был трахать цыпочки-ысын, улар бер элементтары иғтибар итергә тейеш, сөнки уларға көн күп беҙҙең сайтта порноигр иҫәпләшмәй. Иҫәпләшеү факт улар шул, барыбер кеүек уйындар уйнарға тейеш, тип енси бәрелә. Әгәр һеҙ геймер, шулай уҡ уларҙың уйын процессы тураһында заботиться, gnu лицензияһы һәм графика тураһында һәм нисек хәрәкәт, йәғни һеҙ кәрәк урында килә., Барыһы беҙ йыйылған иң яҡшы секс-һәм уйындар, уларҙың бер иш rpg платформа булып тора, хәҙерге процесс йөҙҙәрсә алалар наслаждаться уйындар һеҙҙең ҡайҙа сәғәттә өлкәндәр өсөн.\nБеҙ булдырған был сайт, булыр өсөн ни тиклем ҙур, урыны ғына түгел, унда биш минут һеҙҙең өсөн кончать. Уйын беҙҙең уйынсылар интерактивты һәм өлкәндәр өсөн платформа өсөн кәрәк булған. Бына ни өсөн беҙ сайтта булдыра, былар барыһы ла була унда. Функциялы берләшмәләре беҙҙә бар, һеҙҙең менән беҙҙе, бөтә енси бәйләнеш берләшмәһе башҡа уйынсыларына мөмкинлек бирә. Һеҙ беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә теләһә тураһында һөйләргә мөмкин. Бәлки, һеҙҙе тикшерә уйын, хатта үҙенең шәхси тәжрибәһе менән уртаҡлашты, яңы дуҫтар күп булыуы йәки уларҙың фантазияһы йәки һыныу, һеҙ уны бушлай RPG песчаный уйынын сексуаль.\nУйнарға Саҡырған Була, Gnu Н Кончать\nГеймер-ул бөтөнләй башҡа. Шул уҡ ваҡытта күпселек кеше күңеленә оҡшап, ул уны ғариза биргән, әлегә улар тик ята, оҡшамай геймер тарихы һәм эшләү өсөн саҡырыу ала. Ә һеҙ беҙҙе бер ни ҙә булһа коллекцияң уйынын сексуаль ярай тапшырҙы. Уйын беҙҙә бар, һеҙҙең задание үтәргә тейеш, ул, үҙе аватар кимәлен күтәреү һәм хатта персонажы тупланған, улар һеҙҙең трахать булһа, иң тәүҙә менән сағыштырғанда аласыз наслаждаться контент эротическое. Rpg үҙенсәлекле булды беҙҙең күп-уйна, уларҙың ҡайһы берҙәрен донъя фантастик, ә ҡайһы берҙә улар менән фәнни-фантастик белем., Кешесә шулай уҡ персонаждар күп була, ул һеҙгә трахнуть ҡайһы бер уйын. Бөтә парҙарҙы беҙ хатта ялбыр булып rpg ул-уйын, аватар эшләй алмай настроить уларҙы һеҙҙең үҙегеҙгә оҡшаған һәм ул һеҙҙең эске фурсон. Һуңынан улар карта менән асыу өсөн бөтә персонаждар күсә һәм һеҙ үҙ башы ялбырлап бөтә.\nБеҙ шулай уҡ беҙҙең сайттың ҡайһы бер парта порноигра тәҡдим ителде, уларҙың нигеҙе булып тора. ХХХ-RPG арҡаһынан бер-уйын, һәм улар һеҙҙе ярата белә инде. World of Warcraft уйындары беҙҙә бар, унда шулай уҡ яҡын графигы, оригинал кеүек, һеҙ бөтә мөмкинлеге бар һәм шул төнгө эльф. кровь эльфов һәм трахнуть, уны һәр ваҡыт һеҙ ждет. Xxx GTA уйын булды, бар һәм хатта бер нисә порноигр fallout беҙ уҙабыҙ, һеҙ наслаждаться секс менән ҡырағай уларҙы монстр. Беҙҙең тағы бер үҙенсәлекле япон секси тәҡдим rpg сайтында категория-уйындар, көнбайыш уйнай, тамашасылар бер ҡасан да алда., Сөнки ул, үҙе тәржемә беҙ уларға, улар инглиз һәм уйын сайтында премьераһы була. Мөмкин күпкә күберәк белеү беҙҙең сайтта. Беҙгә килгән һәм наслаждайся ябай платформаһында.\nУйындар Уйнау, Әҙәпһеҙ Һәм Йыйыныусы Дустар\nБар донъя уйындарының иң текә береһе-ул күп дуҫтар, һеҙ уларҙың был юлға ҡуҙғата. Хәҙер, хатта, әгәр һеҙ был сайта, һеҙ тулыһынса анонимлыҡ, һеҙҙең менән беҙгә килеүселәр барыбер үҙ-ара һәм бөтә бүлегенең иғлан таҡталарында булған ҡыҙыҡлы комментарий бирҙе. Хәҙер беҙ туранан-тура эшләү өҫтөндә сат-клиенттар өсөн бушлай RPG секс уйындар, һәм ул ҡасан әҙер булыр, платформала беҙҙең күпкә артыҡ ҡәнәғәтләнерлек булды. Әммә уйын барышында һеҙгә лә шул буласаҡ йөҙ сәғәткә тиклем, шулай уйын менән һәм наслаждайся реиграбельность өсөн бик күп. Бында барыһы ла бушлай ашатыу һәм бер ниндәй ҙә шарттар., Уның хаҡы юҡ, юҡ һәм юҡ загрузки теркәлгән. RPG менән енси мажараларҙы уйын ябай хардкорный тура килә.


Башҡортостандың ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте эшсәндәре һөнәри байрамын билдәләй\nБайрам айҡанлы баш ҡалала иртәндән үк хеҙмәт алдынғыларын бүләкләү тантаналары башланды.\nРөстәм Хәмитов залға йыйылыусыларҙы тәбрикләп, һуңғы йылдарҙа ауыл хужалығын үҫтереүгә етди иғтибар бирелеүен билдәләне. Аграр өлкәлә уңышҡа өлгәшеү өсөн капиталь һалыуҙар талап ителә, беҙ был йүнәлештә даими эш алып барабыҙ, һөҙөмтәләр булырға тейеш, тине республика етәксеһе. Быйыл да ҡатмарлы тәбиғәт шарттарына ҡарамаҫтан, йыл уртаса килде тип әйтергә мөмкин.\nТантанала аграр тармаҡта юғары күрһәткестәргә өлгәшкән райондар, хужалыҡтар, хеҙмәт алдынғылары дәүләт наградалары, Маҡтау ҡағыҙҙары, Рәхмәт хаттары, аҡсалата премиялар менән билдәләп үтелде. Бүләкләнеүселәр араһында көндө-төнгә ялғап эшләгән һауынсы, малсы, механизатор, кеүек ябай ер хужаларының күп булыуы ҡыуаныслы. Мәҫәлән, Саҡмағош районынан «Заря» хужалығы механизаторы Рафаэль Шәймөхәмәтов «Салауат Юлаев» орденына лайыҡ булды.\nБайрам айҡанлы ауыл хужалығы эшсәндәрен Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин да тәбрикләне. Ауыл хужалығы тармағында эшләү бер ваҡытта ла еңелдән булманы, был бик ауыр һәм яуаплы һөнәр, һеҙҙең барығыҙға ла тырыш хеҙмәтегеҙ өсөн ҙур рәхмәт, тине ул.


ӘСӘ ҺҮҘҘӘРЕ КИЛӘСӘККӘ ФАТИХА\nЯнымдан башын түбән эйеп бер ҡатын сығып китте. Килеүенең сәбәбе: яратҡан бер бөртөк ҡыҙғынаһы тиң түгел ир менән йәшәй, йәнәһе. Әсә кешенең фекеренсә, уның һөйөп, ҡәҙерләп, бәпләп кенә үҫтергән балаһының тиңе һис шикһеҙ аҡсалы, урында ғына эшләгән, донъялы һәм маллы бынамын тигән ир-егет булырға тейеш. «Ә был хәстрүш түгел! Ней өйө юҡ, ней йүнле эше юҡ. Туғандары күп килеп тороп. Мин әйтте тиерһең, бер-ике йылдан кире тупһама килеп йығыласаҡ ҡыҙым, хәҙер тыңлашмаһа ла!»—тип бот сапты ярһыған ханым. Балаһына булған үпкәһе ниндәй яман һүҙҙәр әйттерә әсә кешенән! Һәм шулай буласаҡ та ысынбарлыҡта. Был ҡыҙ бер нисә йылдан айырыласаҡ хәҙерге иптәшенән, сөнки... әсәһе шуны теләне.\nЭй, ҡайһы ғына әсә үҙенең йөрәк ярып тапҡан балаҡайына еңел, һикәлтәһеҙ тормош теләмәй икән?! Ҡыҙ баламды ҡыҙғанам, тип йырлап та алабыҙ бит хатта. Тик... Бындай осраҡтарҙа ғаиләлә иң мөһиме нимә һуң? Әйҙә үҙебеҙҙе ҡыҙыбыҙ урынына ҡуйып ҡарайыҡ (психологияла үҙеңде башҡа кеше урынына ҡуйып ҡарау «проецирование» тип атала). Ул баланың йөрәген һөйөү ялмаған, татлы хистәр күҙен генә түгел, хатта аңын да томалаған. Юҡҡа ғына психологтар мөхәббәтте ауырыуға тиңләмәйҙәр бит! Был ваҡытта ул бер кемде лә ишетмәй, күрмәй, аңламай. Йән һөйгәненең етешһеҙлектәренә бармаҡ менән төртөп күрһәткән кешеләр—уның өсөн дошман! Хатта ки әсәһе лә. Ҡыҙ кеше үҙе һайлаған егетен ҡабул итмәгәндәрҙән һис шикһеҙ ситләшәсәк. Ә нисек, нисегерәк йолоп алып ҡалырға һуң балаҡайҙы яңылышыуҙан, тип һорарһығыҙ. Яуап: «Бер нисек тә». Ҡыҙығыҙ ҙурайҙы, оло тормош юлына ипләп кенә аяҡ баҫа башланы. Ошо мәлдә бәлки ул албырғап аҙашып та, юғалып та ҡалыр, сөнки тәжрибәһе юҡ бит әлегә. Бер секундҡа ғына үҙ фекерегеҙҙе шик аҫтына алығыҙ: ә бәлки һеҙ яңылышаһығыҙҙыр? Бәлки ошо йәре менән генә ул ғүмер буйына бәхеткә сорналып, иркәләнеп-наҙланып йәшәр? Насиптан булмай ҡасып, ти торғайны өләсәйем. Нисек кенә булмаһын, хөрмәтле әсәйҙәр, ҡыҙыбыҙ һайлаған кешенең был донъяла уның берҙән-бер йәре, ғүмерлек пары, өләсәйҙәр әйтмешләй насибы булыуы ихтималлығын бер ҡасан да иҫтән сығармайыҡ. Һәм, ниҙәр генә булмаһын, әсәһенең яратыуын, ярҙамынан ҡалдырмауын, бик кәрәгендә уға килеп һыйынырын белеп йәшәһен ҡыҙ кеше. Ышаныслы кешең булыуын белеү уны тормош ауырлыҡтарынан ҡурҡмаҫҡа өйрәтәсәк.\n«Йәшәй-йәшәй генә кеше йәшәргә өйрәнә, балам, берәү ҙә белеп тыумай»,—тип йыуата торғайны мине яратҡан өләсәйем. Тағы ла уның: «Абынмаҫ ат булмаҫ, яңылышмаҫ кеше булмаҫ»,—тигәне сағылып ҡалғандай була ҡолағыма ҡай саҡ. Ошоларҙы үҙемдең өлкән ҡыҙыма ла аңлатырға тырышам хәҙер.\nКиләсәкте күҙаллау бер кемдең дә хәленән килә торған эш түгел, ә бына ҡыҙҙарыбыҙға тик яҡшылыҡтар юрап, бәхеттәр, матур теләктәр теләп тороу—һәр әсәнең изге бурысы. Сөнки әсәйҙең ауыҙынан сыҡҡан һәр бер һүҙ ҡыҙ баланың тормошона, киләсәгенә фатиха булып ята. Бына шундай оло көскә эйә ул әсә һүҙҙәре, әхирәттәр!\nӘлмира Исхаҡова, психолог. Сибай ҡалаһы.


Өфөлә Башҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең 100 йыллығына төшөрөлгән фильмдың исем туйы уҙҙы\n6 Февраль 2018, 10:30\nӨФӨ, 2018 йыл, 6 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Кисә Башҡортостандың халыҡ шағиры, РСФСР-ҙың М. Горький исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулды. «Родина» кинотеатрында уның тормошо һәм ижады хаҡында «Ялҡындан һәм хистән ҡойолған...» документаль фильмының премьераһы үтте. Кинотеатрҙың йәшел залында буш урындар булманы – фильмды ҡарарға Башҡортостан һәм Татарстан яҙыусылары, абруйлы ҡунаҡтар, мәҙәниәт йәмәғәтселеге вәкилдәре, студенттар, Назар Нәжмиҙең туғандары һәм яҡындары йыйылды.\nЭкранда бөйөк шағирҙың тыуғандан, бала сағынан алып, ижадта яулаған юғары үрҙәренә тиклем бөтә яҙмышы килеп баҫты. Шағирҙың үҙәнсәлекле холоҡ-фиғеле тураһында уның һөнәрҙәштәре, яҡындары һәм ауылдаштары һөйләне. Авторҙар фильмға бай йөкмәткеле архив материалдары, фотолар, шулай уҡ герой үҙе булған кадрҙарҙы индергән. Шағир ҡасандыр ҡайнар һөйгән тыуған яғының тәбиғәте ҡосағында, бәләкәй ҡыҙы эргәһендә төшкән кадрҙар бар. Ул йылдар үткәс бала саҡта һуғарылған һөйөүе хаҡында хәтергә төшөрә.\n«Назар ағай үҙе төшкән фильмдар фондта аҙ һаҡланған, күпме таптыҡ, бөтә файҙаландыҡ. Ғөмүмән, фильм бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә — өс айҙа төшөрөлдө, ул саҡта, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йүкә сәскә атҡан, япраҡ ярған мәл дә, йәй ҙә булманы, тип бысраҡ ҡына», — тип һөйләне фильм авторы һәм продюсеры Гәүһәр Батталова.\nТамашасылар Назар Нәжмиҙең тыуған төйәгендә – Дүртөйлө районында нисек шағирҙың иҫтәлеге мәңгеләштерелгәнен күрҙе. Унда һәйкәл ҡуйылған, шағирҙың исеме урамға һәм гимназияға бирелгән, Йорт-музей асылған, бөтә нәмә уның хужаһы йәшәгән саҡтағы кеүек һаҡланған. Фильмдың төп өлөшөнә профессиональ актерҙар башҡарыуында шағирҙың шиғырҙары һәм уның «Өфө йүкәләре», «Ҡышҡы романс» шиғырҙарына иң популяр йырҙар ҡушылған.\n«Фильмды ҡарағандан һуң, Назар Нәжмиҙең шиғриәтендәге кеүек, яҡты һағыш тороп ҡала. Тимәк, фильмдың йүнәлеше дөрөҫ һайланған, — тип билдәләне республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова. — Фильм Мәғариф министрлығы менән тығыҙ хеҙмәттәшлектә бөтә республика буйынса, тәү сиратта, мәктәптәрҙә һәм башҡа уҡыу йорттарында күрһәтеләсәк».\n«Назар Нәжми — иң яратҡан шағирҙарымдың береһе. Ул үҙенә, ижадына ҡарата талапсанлыҡ менән айырылып торҙо, бер ҡасан да «Назар Нәжми кимәле»нән төшмәне һәм был уның бик көслө сифаты булды, — тип һөйләне шағир менән берлектә меңәрләгән кешенең һөйөүен яулап алған бик күп йырҙар яҙған композитор Рим Хәсәнов. — Мин хайран ҡалдым, был фильмды мөмкин тиклем күберәк кеше ҡарарға тейеш. Ул мотлаҡ рус телендә лә булырға тейеш тип уйлайым, сөнки беҙҙә руслашҡан башҡорттар һәм татарҙар, башҡа халыҡ вәкилдәре йәшәй».\nФильмды төшөрөүселәр һүҙҙәренсә, ул рус теленә тәржемә ителгән – өҫтәүенә, кадр артындағы текст ҡына түгел, шиғырҙары ла. Исем туйында фильмда ҡатнашҡан бөтәһе лә: режиссер Әлфиә Арыҫланова, ҡуйыусы оператор Урал Ғатауллин, композитор Урал Мөхәмәтйәров булды.\nФильмдан һуң Башҡортостандың баш ҡалаһында Назар Нәжми исемендәге аллея булдырыу, халыҡ шағирына һәйкәлде уның үҙәге итеү фекере яңғыраны.


«Тамыр» телеканалы Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына арнап балалар өсөн сағыу байрам ойошторҙо. Тамашала студияла шөғөлләнеүсе малайҙар-ҡыҙҙар, төрлө конкурс еңеүселәре ҡатнашты.\nКонцерт башланырға әҙ генә ваҡыт ҡалһа ла, кескәйҙәрҙә тулҡынланыуҙың әҫәре лә юҡ. Берәүҙәр йыр-бейеүен ҡабатлаһа, икенселәр биҙәнеп-төҙәнә, костюмдарын кейеп ҡарай. Уларҙың һәр береһенең Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан олатай-өләсәйҙәре бар. Шуға ла был концертты йәш артистар уларға бүләк итеп әҙерләй. 10 йәшлек Батырхан Шәйхетдинов сәхнәгә тәүге тапҡыр ғына сыҡмай. Был юлы ул дуҫтары менән бергә сығыш яһай.\nӘйткәндәй, Батырхандың олатаһының тыуған көнө Бөйөк Еңеү көнөнә тура килә. Ҡыҙғанысҡа, Фәхретдин Мырҙағолов 9 майға тиклем 100 көн ҡалды тигәндә вафат була. Был концертҡа олатаһы килә алмаһа ла, егет сығышын бар ветерандарға бағышлай.\nБыл малай-ҡыҙҙар халыҡ йырҙарын оҫта башҡара. Уларҙың һәр береһе 3-4 йәштән вокалға йөрөй. «Тамыр» йыр-моң ансамбленең «Һалдат йыры»н залдағылар тулҡынланып тыңланы.\nСәхнәгә ике йөҙҙән ашыу бала сыҡты. Иң йәш алып барыусы Сәлимәгә ни бары биш йәш. Ләкин ҙур сәхнә уны бер ҙә ҡурҡытмай. Концертта кескәй артистар менән «Тамыр» телеканалы хеҙмәткәрҙәре лә сығыш яһаны.\nКонцертта зал тамашасылар менән тулы булды. Сәхнә лә Бөйөк Еңеүгә арнап биҙәлгәйне. Уны өсмөйөшлө хаттар һәм кескәйҙәрҙең ҡаһарман олатайҙарыбыҙға бағышлаған һүрәттәре байытты.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕҘ АТАЙҺЫҘ ҮҪТЕК... - 2021 - Мәҡәләләр\nБЕҘ АТАЙҺЫҘ ҮҪТЕК...\nХалҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы, күренекле дәүләт эшмәкәре, ғалим, Башҡортостандың атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, Рәсәй Федерацияһының почетлы халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре, "Халыҡтар дуҫлығы" ордены кавалеры Миҙхәт Әхмәтхан улы МӘмбӘтов 1941 йылдың 15 сентябрендә Хәйбулла районының Мәмбәт ауылында тыуған. 1965 йылда Башҡорт дәүләт университетын, 1971 йылда ГИТИС янындағы юғары режиссерҙар курсын, 1975 йылда БДУ аспирантураһын тамамлай. Филология фәндәре кандидаты. 1975-1983 йылдарҙа Башҡорт дәүләт университетында, 1983-1990 йылдарҙа Стәрлетамаҡ педагогия институтында уҡыта. 1990-1994 йылдарҙа Башҡортостан Хөкүмәтендә халыҡ мәғарифы һәм мәҙәниәте бүлеге мөдире, 1994-1995 йылдарҙа БР Премьер-министр урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы булып эшләй. 1995-2005 йылдарҙа Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары. 2005-2006 йылдарҙа Башҡортостан Президенты ярҙамсыһы, 2006-2008 йылдарҙа Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары, 2008-2011 йылдарҙа - Өфө ҡала хакимиәте башлығы кәңәшсеһе. Әйткәндәй, "Киске Өфө" гәзите тап Миҙхәт Әхмәтхан улы Өфө ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары булып эшләгән осорҙа барлыҡҡа килде. Быйыл Миҙхәт Әхмәтхан улы үҙенең 80 йәшлек юбилейын билдәләй. Уны ошо ғүмер байрамы менән ҡотлап, түбәндәге әңгәмәне тәҡдим итәбеҙ. Унда һүҙ, асылда, шәхестең бала сағы хаҡында бара.\nМиҙхәт Әхмәтхан улы, бала сағығыҙҙың иң иҫтә ҡалған ваҡиғалары хаҡында һөйләгеҙ әле...\n- Мин бик һуң, дүрт йәшемдә генә атлай башлағанмын. Әсәйем көнө-төнө эштә булған, ризыҡ та етмәгәндер инде. Мине күберәген апайым һәм ағайҙарым ҡараған. Әсәйемдең Хәйбулла атлы агроном ҡустыһы район үҙәгендә эшләгән ваҡытында ауылыбыҙға килгән. Мин урамда ултырғанмын. Ул миңә таяҡ тотторған да: "Ана, үгеҙ килә!" - тип ҡурҡытҡан. Мин һикереп торғанмын да, йүгергән дә киткәнмен. Шунда тәүге тапҡыр үҙ аяғым менән йөрөй башлағас, йырлап йөрөгәнем иҫтә:\nАтаҡайым, ҡайт инде,\nАҡ мендәргә ят инде.\nАнау тауға ҡар яуған,\nМынау тауға ни булған?\nКеше атаһы ҡайтып ята,\nАтайыма ни булған?\nМине урамда көнбағыш биреп тә, тин биреп тә йырлатҡандар. Ағайымдар, апайымдар елтерәтеп алып ҡайтып китә торғайнылар. Прокурор булып эшләгән Һибәтулла ағайым минең хаҡта: "Бәләкәйҙән яланаяҡ саң борҡотоп бейей, йырлай торғайны", - тип гәзиттә яҙып сыҡты. Ҡартатайымдарға Мөжәүир хәҙрәттең юлы төшкәндә ҡунаҡ саҡырғандар, улар алдында үҙ һөнәрҙәремде күрһәтер булғанмын. Ҡул сабып дәртләндергәндәр, етмәһә, аҡса ла биргәндәр.\nБеҙҙең ауылда һуғыш яланынан тәүге "похоронка" склад мөдире булып эшләгән Нәфисә еңгәйгә килә. Әсәйем һөйләй торғайны: "Эй, йәлләйбеҙ Нәфисә киленде, бергә илашабыҙ. Үҙемдең шундай көнгә ҡалырымды уйламай ҙа инем..." Нәфисә еңгә минең атайымды юҡһынып йырлауымды ишетеп микән, келәткә индереп йырлата ла, йә яңы һуйылған малдың эсәк-ҡарынын, йә борсаҡ, йә көнбағыш биреп ҡайтара. Университеттың 1-се курсында уҡығанда Рамаҙан Йәнбәков, Зиннур Ураҡсин, Рәид Миңлебаев, Тимербай Исхаҡов менән бергәләп агитбригадала йөрөгәндә үҙебеҙҙең ауыл клубында ла концерт ҡуйҙыҡ. Шунда Нә-фисә еңгәй: "Мин һинең бәләкәй сағыңда йырлағаныңды ишетеп, әртис булыр был бала, тип юрай торғайным", - тип хәтерҙәгеһе менән уртаҡлашҡайны.\nБала сағығыҙ һуғыш йылдарына тура килгәс, атай-әсәй иркәләүҙәре лә тәтемәгәндер инде...\n- Атай һуғышта, әсәй көн-төн эштә, беҙҙе кем иркәләһен инде. Бәләкәй саҡта әсәйемдең мине иркәләгәнен бөтөнләй хәтерләмәйем. Атайҙан ҡалған кейемде кейеп алыр ҙа, егеп килтергән ығыш үгеҙен етәкләп, эшкә сығып китә һәм ҡараңғы төшкәс кенә ҡайтып инә. Асығып-талсығып, йәне алҡымына килеп ҡайта. Ундай саҡта ниндәй наҙ, иркәләү тураһында һүҙ булыуы мөмкин. Әсәбеҙҙең ул саҡтағы ҡатылығын апайым да иҫләй. Иҫләй ҙә, аҡлай ҙа ине. Апайыбыҙ Аҡъярға күсеп китте лә бүтән ҡайтманы. Беҙ әсәй менән өс малай тороп ҡалдыҡ. Күберәк ауырлыҡтар ағайымдар елкәһенә төштө инде. Рәфҡәт ағайымдың уҡытыусыһы килеп әсәйемә: "Вазифа апай, Рәфҡәтең уҡымай бит, әйтһәңсе", - тип зарланып китә. Әсәйем мине: "Ана, Рәфҡәттең дәресен әҙерләш", - тип ултыртып ҡуя торғайны. Икебеҙ бер класта уҡыйбыҙ.\nЙәй көнө бесәндә ҡырҙа ҡыуышта ятабыҙ. Ауылда концерт булһа ғына ҡайтабыҙ. Ауылды, әсәйҙе һағынабыҙ, унда ла әсәмдең беҙҙе һағынып көтөп алғанын тойманыҡ. "Тәмәке тартһағыҙ, йәмкә ҡыҙҙырып баҫам ауыҙығыҙға", тигәнгә микән, беребеҙ ҙә тәмәке тартманыҡ.\nӘ инде беҙ өлкәнәйеп, килендәр йомшай башлағас, әсәм бөтөнләй икенсе кешегә әүерелде. Беҙгә генә түгел, ейән-ейәнсәрҙәренә ярҙам итеү йәһәтенән өлтөрәп торҙо. Бер осор ауылда иң өлкән кеше булып китте. Уны ҡулда йөрөткән һымаҡ йөрөттөләр. Доға уҡый белгән ағинәй дәрәжәһендә йыназаларға саҡыра торғайнылар. Миңә лә доғалар өйрәтте. Хәҙер әсәм өйрәткәндәрен генә беләм, ятларға тырышып ҡарайым, килеп сыҡмай. Әсәмдеке тел осома килә лә сыға, килә лә сыға. Уларҙың дөрөҫмө-түгелме икәнен дә белмәйем. Ашарға ултырғанда әсәм үҙенең алдындағы ризығын: "Миҙхәткә, Миҙхәткә", - тип минең алдыма өйгәнен ҡатыным көлөп хәтерләй. Мин уның был хәстәрен элек мәхрүм иткән наҙҙарын ошо рәүешле ҡайтарырға тырышыуы тип аңланым. Әсәм ауырып түшәккә ятҡас, янына барҙым. Ул тороп ултырҙы, үҙем тубыҡланып, башымды тубығына һалдым да: "Әсәй, башымды һыйпа әле", - тинем. Көлдө. Беҙҙә улайтып иркәләү юҡ бит инде. Башымды һалғас, ҡулын башыма тейгеҙеп алды ла: "Балаларҙың кемеһенеңдер түбәһендәге сәсе ике урау ине, һинеке икән", - тигән асыш яһаны вафатына ике көн ҡалғас. Ике урау - ике тапҡыр өйләнеүгә, тигән ырым бар бит беҙҙең халыҡта, шуға ишараһы булды инде. "Сәсең матур ғына", - тигән булды тағы ла. Шунан һуң бер нисә көн үткәс, ысын донъяға күсеп китте ғәзизебеҙ.\nМиңә лә әсәйегеҙ менән аралашыу бәхете тейҙе. Уны Мәмбәттә "һөлөк көтөүсеһе" тиҙәр ине бит инде. Күлдән һөлөк тотоп алып килеп, шуны кешеләргә һалып, кире күлгә алып барып ебәрә икән. Ни өсөн шулай итеүен һорашҡайным, әсәйегеҙ: "Улар һауытта һыу менән генә асығып ултыра, һөлөктәрҙе ас тотһаң, гонаһ була", - тигәне иҫемдә ҡалған. Был хаҡтағы мәҡәлә "Киске Өфө" гәзитендә баҫылып сыҡты ваҡытында...\n- Беҙгә Өфөгә килгәндә лә һөлөктәрен алып килә ине. Тегендә уларҙы ҡарамайҙар, асыҡтыралар, ти торғайны. Ваннабыҙға һыу йыйып, һөлөктәрен шунда ебәреп, тәрбиәләүҙән йәм тапҡандыр, һуңынан ҡалдырмай алып ҡайтып китер ине.\nБала сағығыҙ үткән мөхиттең шәхесегеҙ формалашыуҙағы йоғонтоһо хаҡында ни әйтерһегеҙ?\n- Миңә әсәйемдең атаһында, ҡартатайымдарҙа бик йыш булырға тура килде. Дин тотҡан, биш ваҡыт намаҙын ҡалдырмаған кешеләр йәшәгән йорттағы мөхит иҫ киткес йылы, яҡты ине. Ҡорбан салыуҙар, аят уҡытыуҙар, Мөжәүир хәҙрәт менән аралашыуҙары үҙе ни тора! Мөжәүир хәҙрәт килһә: "Дәрүиш килгән", - тигән хәбәр тарала. Ҡунаҡ йыялар, шунда ҡымыҙ эсәләр, Йомағужа йыраусынан боронғо йырҙарҙы ҡат-ҡат йырлаталар. Беҙҙең төп бурыс - аш алдынан, ашағандан һуң, яурынға таҫтамал һалып, еҙ тасҡа еҙ ҡомғандан ҡул йыуҙырыу булды. Ҡартатайымдарға барһаң, үҙеңде бөтөнләй икенсе донъяға эләккәндәй хис итәһең. Ризыҡты исраф итмәү, валсыҡтарына тиклем ташламау, ҡысҡырып һөйләшмәү, асыуланмау. Йорттағы ҙур һуҡма сәғәттең һуғыуы ла һиҫкәндерә, ваҡыттың, ғүмерҙең ҡәҙерен белергә ишаралағандай була ине.\nБала саҡтың ғүмерлек һабаҡ алырлыҡ, ғибрәт булырҙай ваҡиғалары ла булмай тормай...\n- Бер саҡ әсәм тоҙ, шырпы, тағы ла нимәлер алыр өсөн 12 тәңкә аҡса бирҙе. Шуны кәрткә отторҙом. Үҙемдән олораҡ йәштәге малайҙар менән уйнағайным. Кәрт уйнап бөткәс, күмәкләп һыу инергә киттек. Теге аҡсаның ҡайҙа ятҡанын беләм бит инде. Әсәмә нимә тип яуап бирәм, тигән уй баштан сыҡмай. Малайҙарҙан алда теге өйгә килеп, аҡсаны йәһәт кенә алдым да, йүгереп ҡайтып өйгә бикләндем. Тегеләр килеп: "Бур, аҡсаны бир", - тип өй ишеген емерер хәлгә еттеләр. Ошонан һуң ике һабаҡ алдым. Берҙән, кәрт уйнамаҫҡа, икенсенән, кеше әйберенә теймәҫкә.\nҺуғыш осоро ваҡиғаларын иҫләйһегеҙме?\n- Мин һуғыш башланған йылды тыуғанмын. Бер хәтирә - тәҙрәне тын менән иретеп, үгеҙ егеп эшкә киткән әсәйҙе ҡарап ҡалыу, ҡайтҡанын түҙемһеҙләнеп көтөп алыу. Атайымды күрергә теләү тойғоһо миндә ифрат көслө булды. Әле лә йәшәй ул хис миндә.\nБер ваҡыт беҙҙе, атайһыҙ үҫкәндәрҙе, Дим ҡасабаһындағы Башҡорт атлы дивизияһы музейына саҡырҙылар. Музейҙа ултырғанда алып барыусы: "Хәҙер Таһир Кусимов полкы политругының улы Миҙхәт Мәмбәтовҡа һүҙ бирелә. Уның атаһы Әхмәтхан Хужанияз улы 1942 йылдың 5 декабрендә Түбәнге Деево хуторы янындағы ҡаты һуғышта батырҙарса һәләк булған",- тине. Шаңҡып ҡалдым, минең өсөн оло яңылыҡ ине был. Һорашып ҡараһам, мәғлүмәтте Сәғит Әлибаевтың "Комиссар яҙмалары" китабынан алыуҙары хаҡында әйттеләр. Китапхананан шул китапты табып уҡыһам, унда атайым хаҡында мәғлүмәт күп булып сыҡты. Атайым тураһында һуғыш ваҡытында "Ҡыҙыл атлылар" гәзитендә лә күп яҙылған булған. Артабан Ростов өлкәһе хәрби комиссарына хат яҙҙым. Деево ауылы бөгөн юҡ икән, урынында һәйкәл тора. Унда Рәми Ғарипов та булып киткән. Плитаһына 12 фамилия яҙылған, атайымдың исем-шәрифе юҡ. Шул яҡта йәшәүсе яҙыусы Мәхмүт Сәлимов әленән-әле һәләк булыусы батырҙарҙың исеме табылыуын хәбәр итте. Киләсәктә яңы табылған исемдәр яҙылған тағы бер обелиск асылыуы көтөлә. Өмөттө өҙмәйем һаман. Уландарым менән бергә барып ҡайтыу тураһында хыялланам.\nӘгәр ҙә Өфө, университет, юғары белем тигән оло донъяны белмәй, ауылда тороп ҡалған булһағыҙ, бөгөн кем булыр инегеҙ?\n- Шул ағайымдарҙың юлын ҡыуыр инемдер инде. Өлкән ағайым ғүмере буйына ферма мөдире булды, икенсе ағайым ғүмере буйына механизатор булып эшләне, "Атҡаҙанған механизатор" дәрәжәһендә туҡтатты эшен. Ауыл тормошо миңә ят түгел, нисек тә йәшәр инем. Хатта минең менән бергә Аҡъяр мәктәбендә уҡығандарҙың күбеһе ауылда тороп ҡалды. Класташтарымдың берәүһе генә спорт менән шөғөлләнеп, Аҡъярҙа ДОСААФ-та хеҙмәт итте. Ул саҡта илебеҙҙә ауыл хужалығы аяғында ныҡлы баҫып тора ине. Эшләгән кеше хур булманы. Ғүмер буйы һауынсы булып эшләгән Таңһылыу еңгәм ике тапҡыр "Ҡыҙыл байраҡ" ордены кавалеры.\nРәсәй буйынса ауылдарҙың яйлап бөтөүгә табан барыуына ла шаһитбыҙ. Эш урыны булмағас, йәштәр ҡалаларға күсенә, шуның һөҙөмтәһендә мәктәптәр ябыла. Әммә тәбиғәт бушлыҡты һөймәй, изге урын буш тормай. Ҡасандыр кемдәрҙер килеп, бушап ҡалған ауылдарҙы яуларға тейеш булып сыға. Нисек итеп ауылдарҙы һаҡлап ҡалырға һуң?\n- Бигерәк тә матур тәбиғәтле ауыл урындарына ҡыҙығыусылар күп буласаҡ. Хәйбуллаға ҡайтҡанда көньяҡтағы бер район аша үтеп йөрөйбөҙ. Унда юлдың ике яғына ла көнбағыш сәселгән, гөрләп үҫеп ултырған баҫыуҙар. Баҡтиһәң, был ерҙәрҙе Ырымбурҙар ҡуртымға алып, көнбағыш сәскән икән. Тимәк, изге урын буш тормай тигән процесс әле үк бара. Ул ерҙәр бит шул тирәләге ауыл кешеләренеке. Ниңә ул ерҙәрҙе урындағы халыҡ файҙаланмай? Күп мәсьәлә, әлбиттә, урындағы етәкселәргә бәйле. Ошо ерҙе һөрөп, сәсеп, уңышын йыйып алыуҙы улар ойошторорға тейеш. Ауылды халыҡ үҙе һаҡларға бурыслы, тигән һүҙгә килгәндә, Ҡәҙим Аралбайҙың тыуған ауылы Таңатарға ҡайтып, бер нисә кеше йорт һалып ҡараны, тик дәррәү рәүештә ҡайтыусылар табылманы.\nМин әрмелә Калуга өлкәһендә хеҙмәт иттем. Әле совет власының иң көслө йылдарында ундағы ауылдарҙа ҡарт-ҡоролар ғына тороп ҡалғайны. Ә Башҡортостан шарттарында ауылды һаҡлау милләтте һаҡлауға тиң мәсьәлә итеп ҡаралырға тейеш. Йә, миңә Салауат, Белорет, Күмертау ҡалаһында тыуып үҫкән башҡорт яҙыусыһын, артисын атағыҙ, тип әйткәнем дә бар. Ҡаланы үҫтереү проблема түгел, ул һин теләһәң-теләмәһәң дә үҫә. Ҡаланың үҫеш системаһы өсөн барыһы ла эшләнгән. Әле Сибайҙан Подольск аша Гайға поезд юлы һалыу мәсьәләһе килеп тыуғас, халыҡты, йәштәребеҙҙе тыуған яғыбыҙҙа эш менән тәьмин итерлек, мәктәптәрҙе һаҡлап ҡалырлыҡ мөмкинлектәр асыласаҡ.\nХәҙерге ауылдарҙа ферма юҡ, ә магазиндар һөт, ит ризыҡтары менән тулы. Шул уҡ ваҡытта республиканың төньяҡ-көнбайыш райондарында колхоздар һаҡланып ҡалған. Илеш, Туймазы, Дүртөйлө яҡтарында колхоздар икенсе формала ойошҡан. Ә беҙҙең яҡтарҙа хатта фермаларҙы нигеҙенә тиклем емереп ташланылар.\n80 йәшкә етһәгеҙ ҙә, йәштәрсә оптимисһығыҙ, бының серҙәре лә барҙыр бит?\n- 80 йәшлек булараҡ, нисек булырға тейешлегемде белмәйем. Беҙҙекеләр оҙон ғүмерле булған бит инде. Әсәм йөҙгә етте, уның ҡустылары - береһе 90-да донъя менән бәхилләште, икенсеһе әсирлек, һөргөн ғазаптарын үтһә лә, әле лә иҫән-һау, шөкөр, яңыраҡ 98 йәшен тултырҙы. Апайым 90 йәшендә донъя ҡуйҙы, бер ағайым 85-кә, икенсеһе 80-гә етте. Һәр көн бер сәғәт массаж, гимнастика яһауым, тәмәке тартмауым, көн һайын саф һауала йөрөү, донъямдың бөтөн булыуы, балаларымдың барыһының да урынлашҡан булыуы, тәүге ғаиләмдәге балаларымдың хәҙергеләре менән аралашып йәшәүҙәре - ошолар ҙа йоғонто яһамай ҡалмайҙыр. Ҡатыным Нәфисәгә бик рәхмәтлемен, ул балаларҙың барыһына ла тигеҙ ҡарай.\nЕтәксе, ойоштороусы, кеше булараҡ үҙегеҙҙең күңелде тынысландырып, һеҙҙе бәхетле иткән, башҡаларҙың хәтеренә уйылған ниндәй сифаттарығыҙҙы, эштәрегеҙҙе телгә алып үтер инегеҙ?\n- Минең дошмандарым юҡ. Төрлө мөхиттә аралашып йәшәргә тура килде, эшемдә, ғаиләмдә, ауылда, Мәскәүҙә. Күп кенә ситуацияларҙы алдан һиҙеүем хатта үҙемде дошманы тип һанаған кешеләр менән дә мөнәсәбәтте ыңғай ҡорорға ярҙам итте. Күңелемә ятмаған, күрәлмаған кешеләр менән дә аралашырға, ниндәйҙер мөнәсәбәт ҡорорға тура килде, сөнки биләгән вазифаларым шулай булырға ҡушты. Мөнәсәбәттәрҙе ҡатмарлаштырырға бер ваҡытта ла тырышманым. Хаҡлы ялға киткәнсе кемдәр менән эшләгәнмен, барыһының да миндә телефон номерҙары бар, барыһы менән дә аралашам. Урамда берәйһе осрап: "Һеҙ миңә шул ваҡытта ярҙам иттегеҙ", - тип әйтеүселәр күп. Уларҙың күбеһен танымайым да. Хөкүмәттә, Президент аппаратында эшләгәндән һуң ҡала хакимиәтенә күскәс, ундағы водителдәр, техничкалар донъяуи йомоштары менән килә торғайны. Уларға хәлемдән килгәнсе ярҙам итергә тырыштым.\nБер мәл пенсиялар, балалар пособиелары, эш хаҡтары түләнмәй йә һуңлап түләнә башлаған ауыр заман килде. Шул саҡта ҡала хакимиәте бинаһына һуғыш, хеҙмәт ветерандары, инвалидтар митингыға килде. Уларҙы урамда тотмаҫ өсөн актовый залға индерҙеләр ҙә, социаль мәсьәләләр буйынса мэр урынбаҫары булып эшләүсене аңлашырға ултыртып ҡуйҙылар. Ярһып-ярһып һөйләне ветерандар, таяҡтары менән туҡылдаттылар, тормошобоҙҙоң ауыр булыуы хаҡында дөрөҫ дәлилдәр килтерҙеләр. Парҙарын сығарып бөткәнсе уларҙы оло түҙемлек менән тыңлап ултырҙым да, шулай һүҙ башланым: "Хөрмәтле һуғыш, тыл ветерандары, һеҙҙең алда Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙың улы баҫып тора. Һеҙҙең күбегеҙ һуғыштан иҫән ҡайтып, балаларығыҙҙы уҡытып, тәрбиәләп, кеше итеп аяҡҡа баҫтырғанһығыҙ. Ә беҙ атайһыҙ үҫтек. Һеҙ фашистарҙы һуғышта ҡыйратып, илгә ҡайтып һуғыш ваҡытында ҡыйралған илебеҙҙе, хужалыҡтарҙы аяҡҡа баҫтырғас, беҙҙең әсәйҙәргә еңеллек килде. Беҙҙең ғаиләләргә еңеллек килде. Һеҙҙең арҡала икмәккә туйҙыҡ. Өҫтөбөҙ бөтәйҙе. Шуға күрә мин үҙемдең быуын исеменән һеҙҙең алда баш эйәм, оло рәхмәтемде белдерәм. Был ҡыйынлыҡтар ваҡытлыса. Һеҙ яуҙарҙа йөрөгәндә сабыр итә белдегеҙ. Ошо ауыр мәлдә лә мин һеҙгә оло сабырлыҡ теләйем. Тормош еңеләйер ул, гел былай бармаҫ..."\nЗалда оло тынлыҡ урынлашты. Ветерандар яйлап сыға башланы. Кемеһелер килеп арҡамдан һөйә, кемеһелер ҡосаҡларға итә. Бындай ситуациялар тормошомда байтаҡ булды.\nМин Хөкүмәттә эшләгәндә Яңы йыл шыршылары, Еңеү көндәре, Хөкүмәт, Президент исеменән сәскәләр, веноктар һалыу кеүек бихисап сараларҙы үткәрә торғайным. Ҡалаға эшкә күскәйнем, шул саралар ҙа артымдан бурыс булып эйәреп барҙы ла ҡуйҙы. Саралар йөкмәткеле, мәғәнәле, күңелле һәм оригиналь булһын өсөн фантазияны ла эшкә егергә тура килде. Бер йылды Бөйөк Еңеү байрамында трамвай вагондарын бергә ялғап, һуғыштан ҡайтыусы поезд эшләнек. Күҙ алдына килтерегеҙ: ҡала советының ҡаршыһына ветерандарҙы тейәп, тантаналы рәүештә поезд килеп туҡтай. Ҡатындар, йәштәр, балалар һалдаттарҙы сәскәләр менән ихлас ҡаршылай. Ҡосаҡлашалар, илашалар. "Кемдең идеяһы булды ул?" тип, Урал Насир улы Бакиров һаман шул Еңеү байрамын маҡтап һөйләй...\nҺеҙ ҡала хакимиәтендә эшләгән осорҙа тарихта тәүге тапҡыр баш ҡаланың башҡортса "Киске Өфө" гәзите сыға башланы. Әйтергә кәрәк, "Киске Өфө" милләтебеҙ сәхифәһенең өр-яңы битен башлап ебәрҙе. Шулай бит?\n- "Киске Өфө" "Вечерняя Уфа" кеүек мәғлүмәти баҫма булырға тейешме? Ошондайыраҡ һөйләшеүҙәргә шаһит булырға тура килде Өфөлә башҡорт телендә гәзит сыға башлағанда. Һәр яңылыҡ, бигерәк тә ул сығымдарға бәйле булһа, йәнә рухиәт өсөн икән, ҡаршылыҡтарға осрай. Был осраҡта ла башланғысты хуплаусыларға ҡарағанда, аяҡ салыусылары күберәк булғандыр. Әммә гәзиттең тәүге һандары тарала башлау менән уның башҡа баҫмаларҙан үҙенең йүнәлеше, тәрән йөкмәткеһе, яҡтыртҡан темаларының актуаллеге, ҡыйыулығы менән айырылып торғанын уҡыусылар күҙгә элә һалды һәм ул Өфөлә генә тороп ҡалмай, тотош республикаға таралды ла китте. Беҙ уны баш ҡала менән һәр ауыл, район араһындағы рухи, мәғлүмәти күпер итеп ҡабул иттек. Һәм бына 20 йылға яҡын ул үҙенең ошо ролен дауам итә. Хәҙер инде йәшәйешебеҙҙе "Киске Өфө"һөҙ күҙ алдына ла килтереүе ҡыйын. Ысынлап та, ҡорғаҡһыған ергә ямғыр шифаһы нисек йән өрһә, шулай килеп инде гәзит рухи донъябыҙға. Килеп инде лә, уҡыусыларын яңынан-яңы рубрикалары, рухи, сәмле һүҙе менән ҡыуандырып, үҙенең тейешле урынында ҡалды. Тағы ни әйтәһең? Афарин, "Киске Өфө"ләр!


Сирҙе нисек танырға? » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Сирҙе нисек танырға?\nСирҙе нисек танырға?20.03.2014\nТеләмәҫтән, ике ханымдың борсолоп һөйләшеүенә шаһит булдым. Тауыштарының тоноҡлоғонан уҡ ниндәйҙер бәлә тураһында һүҙ барғаны аңлашыла. «Уға бит әле йәшәргә лә, йәшәргә ине», - тип уфтана әңгәмәләшеүселәр. Йөрәк өйәнәге ҡапылдан урта йәштәрҙәге ирҙең вафатына сәбәпсе булған икән… Ә бит бындай осраҡтар хәҙер йыш күренеш. Юл сатында ололарҙан айырылғас та, үҙ уйҙарыма бирелеп, атлай бирәм. Күңелгә көйөк булып ятҡан хәбәр көн дауамында ла ташлап китергә ашыҡманы. Ошондай ҡапылдан барлыҡҡа килеүсе сирҙәрҙең билдәләрен өйрәнеү теләге тыуҙы. Бәләгә тарығаныңды аңламай ҡалыуың да ихтимал бит. Гәзит уҡыусыларҙы ла иҫкәртеп, сирҙәрҙең билдәләре менән таныштырып ҡуйыу артыҡ булмаҫ.\nИнфаркт кисерер алдынан күбеһе һауа етмәгәнлеген, хәлһеҙлек тойоуын билдәләй. Был сир, ғәҙәттә, физик йә психик көсөргәнеш кисергәндән һуң барлыҡҡа килә. Ул үҙен төнгө ял ваҡытында ла һиҙҙерергә мөмкин. Уның тәүге билдәһе - күкрәктә тыуған тәрән ауыртыу, ул арҡаға, аҫҡы яңаҡҡа йәки һул ҡулға ла бирергә мөмкин. Стенокардия менән яфаланыусылар был хәлде сираттағы өйәнәк тип ҡабул итеүе лә ихтимал. Ләкин миокард инфаркты кисергәндәге ауыртыу ҡатыраҡ, дарыу ҡабул иткәс тә бөтмәй, ә бер аҙ баҫыла төшә генә. Миокард инфаркты - йөрәк ишемияһы сиренең иң сетерекле нөктәһе. Тейешле кимәлдә ҡан менән тәьмин ителмәү һөҙөмтәһендә йөрәк мускулының өлөшләтә некрозы үҫешә йәки күҙәнәктәре үлә. Был иһә тотош организмға кире йоғонто яһамай ҡалмай.\nИнфарктты яҡынайтыусы сирҙәр\nҠан тамырҙарының атеросклерозы йыш ҡына сирҙең баш-ланғысы булып тора. Атеросклеротик бляшкалар ҡан тамырҙарын тарайта йәки боҙа. Был тромбтарға булышлыҡ итә. Атеросклероз 45-те үткән кешеләрҙә үҫешеүсән. Ирҙәр был сиргә ҡатындарға ҡарағанда ике тапҡыр күберәк дусар була. Ә ҡатын-ҡыҙға сир менопауза ваҡытында күберәк «һөжүм итә». Артерия гипертонияһы менән йонсоусылар ҙа йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренә тиҙ бирешә. Ҡан баҫымы нормала 140/90 күрһәткестәренән артмаҫҡа һәм 110/70 сиктәренән түбән булмаҫҡа тейеш. Артерия гипертонияһының ҡурҡынысы уның ҡан тамырҙары, бөйөр һәм йөрәк мускулының ҡаҡшауына килтереүендә. Шуға ла тап гипертония күп инфаркт, инсульттарға сәбәп булып ҡала. Юҡҡа ғына был сирҙе «шым үлтереүсе» тип атамайҙарҙыр.\nӘгәр кеше күкрәк тапҡырында ҡапыл ауыртыу кисерә башлап, ул 5-10 минут эсендә бөтмәһә, ауыртыу арҡаға, аҫҡы яңаҡҡа, һул ҡулға таралһа, кисекмәҫтән, «тиҙ ярҙам» бригадаһын саҡырырға кәрәк. Медицина ярҙамы иртәрәк күрһәтелһә, организм өсөн хәүеф шул тиклем аҙыраҡ. Телефондан кәрәкле һандарҙы йыйғандан һуң зыян күреүсенең башын ҡалҡытыбыраҡ һалырға, тынысландырырға, саф һауа инһен өсөн тәҙрәләрҙе асырға, түш тирәһендә элмәктәрен сисергә. Ярҙам көткән арала аспирин төймәһен эсерергә һәм нитроглицерин төймәһен ваҡлап теле аҫтына һалырға кәрәк.\nТәбиғәткә ял итергә сыҡҡан бер ҡатын абынып йығыла. Шулай ҙа «тиҙ ярҙам» саҡыртырға теләгән иптәштәрен бер ни булмағанлығына ышандыра. Йәнәһе, яңы аяҡ кейеменә өйрәнеп китә алмай, ташҡа һөрөнгән. Башҡалар ҡатында бер аҙ үҙгәрештәр тойһа ла, ныҡышып тормай… Ә кисен дуҫтары уның дауаханаға эләккәнен ишетә. Шул уҡ көндә ҡатын яҡты донъя менән хушлаша. Ял иткәндә уның инсульт кисереүе асыҡлана. «Әгәр өс сәғәт эсендә саҡыртһағыҙ, инсульт эҙемтәһеҙ үтеп киткән булыр ине», - ти һуңынан невролог тол ҡалған иргә.\nИнсультты билдәләү өсөн тест формаһында киләһе күнекмәләр үткәреү зарур. Беренсенән, зыян күреүсенән йылмайыуын һорарға кәрәк. Икенсенән, ябай ғына һөйләм әйттереп ҡарау, мәҫәлән: «Тышта ҡар яуа». ¤сөнсөнән, ике ҡулын бер юлы күтәреүен һорағыҙ. Әгәр һаналып киткән эштәрҙе башҡарыу ауырға төшһә, кисекмәҫтән, «тиҙ ярҙам» машинаһын саҡыртырға кәрәк. Тағы ла телен сығарып күрһәтеүе буйынса һығымта яһарға була. Тел бер яҡҡа ҡыйшайған икән һәм дөрөҫ формала булмаһа, был да инсульттың билдәһе. Медицина хеҙмәткәрҙәренә ауырыуҙың симптомдарын әйтергә онотмағыҙ! Инсульттың башы айы-рым билдәләргә эйә түгел. Әммә бер нисә минут үткәс, кәрәкле матдәләр менән тәьмин ителеүҙән туҡтаған мейе күҙәнәктәре үлә башлай. Шуға ошондай тесты үткәреү кәрәк тә инде. Инсульт кисергән кешенең башы әйләнә, хәрәкәт координацияһы юғала, теле көрмәләнә, тән өлөштәре ойой, кәүҙәһенең бер яғын фалиж һуғыуы ла ихтимал. Күҙ алдары ҡараңғыланыу, бер нәмәнең икәү булып йәки тоноҡ күренеүе лә инсультты характерлай.\nИнсульт ваҡытында ҡан төйөрө - тромб - йәки шартлаған тамыр ҡаны мейеләге ҡан әйләнешен боҙа. Кислород һәм глюкозаның етешмәүе мейе күҙә-нәктәренең үлеүенә һәм хәрәкәт, телмәр, хәтер функцияларының боҙолоуына килтерә. Мейенең бәләкәй өлөшөнөң зыян күреүенән, ғәҙәттә, аяҡ-ҡулдарҙа хәлһеҙлек тойорға мөмкин. Был өлөш ҙур булған һайын янаған ҡурҡыныс та хәүефлерәк. Инсульт кисергәндәрҙең йыш ҡына күп функцияларын тергеҙеп булмай.\nИшемик инсульт - сир-ҙең бөтә осраҡтарының дүрттән өс өлөшөн биләй. Уға баш мейеһе тамырҙарының атеросклерозы, йоҡо һәм умыртҡа бағанаһы артерияларының стенозы, ҡандың ойошоусанлыҡ һәләте артыуы сәбәпсе булырға мөмкин. Шулай уҡ мейегә илткән тамырға тромб йәки ойош ҡан тығылыуы ла ишемия инсультына килтерә.\nИшемик инсультҡа сәбәпсе булған тромбтар атеросклероз төйөрсәһе арҡаһында тарайған артерияларҙа барлыҡҡа килә. Ә был - холестерин йөрөтөүсе аҡһымдарҙың ултырмалары. Ҡан төйөрҙәре йөрәктең насар эшләүенән йәки ҡан тамырҙарының шартлауына килтергән йәрәхәт алғандан һуң да хасил булыуы мөмкин. Ҡан баҫымының күтәрелеүе лә мейеләге ваҡ тамырҙарҙың ярылыуына килтерә.\nИшемик инсульттың билдәләре булып баш ауыртыуы, әйләнеүе, хәлһеҙлек, аяҡ-ҡулдарҙың ойоуы, иҫтән яҙыу, йөрәк тапҡырындағы ауыртыуҙар тороуы ихтимал. Кешенең йөҙө ағара, пульсы һирәгәйә, ҡан баҫымы түбәнәйә, йөрәк эшмәкәрлеге һәм тын алыш хәлһеҙләнә. Төн сыҡҡансы аяҡ-ҡулдарҙы өлөшләтә фалиж һуғырға мөмкин. Сирленең башын ныҡ күтәртеп һалырға ярамай. Шунда уҡ йөрәк тибешен һәм тын алыуын көйләргә тырышырға кәрәк. Ауырыу һис шикһеҙ дауахана шарттарында ҡаралырға тейеш.\nГеморрагик инсульт һирәгерәк осрай. Ул баш мейеһендә ҡан тамыры шартлау һөҙөмтәһендә килеп сыға. Ғәҙәттә, ҡапыл, көндөҙгө психик йәки физик көсөргәнештән һуң барлыҡҡа килә. Иҫтән яҙып, кеше йығыла, хатта, кома осрағы теркәлеүе ихтимал. Зыян күреүсенең йөҙө ҡыҙара, маңлайында тир бәреп сыға, муйындағы ҡан тамырҙарында пульс көсәйә. Кеше ғырылдап, көсөргәнешле тын ала. Ҡан баҫымы ныҡ күтәрелә, сирленең ҡоҫоуы ихтимал. Тән температураһы күтәрелә. Күҙ алмалары йыш ҡына йәрәхәтләнгән яҡҡа тәгәрәүсән, ҡан һауған яҡта күҙ ҡараһы ҙурая. Ә ҡан һауған яҡҡа ҡапма-ҡаршы ҡул-аяҡтарҙы фалиж һуға, һөйләшеү һәләте насарая.\nГеморрагик инсульт кисереүсенең башын күтәреп һалырға һәм боҙ киҫәге ҡуйырға кәрәк. Был баш һөйәге эсендәге баҫымды бер аҙ кәметә. Ҡан баҫымын төшөрөүсе һәм мейенең шешенеүен бөтөрөүсе препараттар ҙа шул уҡ маҡсатта ҡулланыла.\nИң әһәмиәтлеһе - иҫкәртеү\nКемдер бәләгә тарығанда сирҙең билдәләрен белеп, кәрәкле тәүге ярҙам күрһәтә алыу мөһим, әлбиттә. Шулай ҙа уны алдан иҫкәртеү һәр кем өсөн хәйерлерәк. Үҙәк ҡала дауаханаһында егерме йылдан ашыу эшләүсе юғары категориялы кардиолог Динә Хәкимйәнова ла шундай фекерҙә.\n- Һуңғы арала йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәренә тарыусылар һаны артты. Мәҫәлән, 90-сы йылдар менән сағыштырғанда, инфаркт осраҡтары менән өс тапҡыр йышыраҡ осрашырға тура килә. Инфарктҡа (шул иҫәптән инсультҡа ла) илтеүсе ике төп фактор бар. Төҙәтеп булмаған факторҙарға кешенең йәше һәм нәҫеле ҡарай. 40-ты аша атланың икән, һаулығыңа иғтибар итмәгән осраҡта, бындай сирҙәргә дусар булыуың бар. Нәҫелдә ауырыу осраҡтары теркәлһә, бигерәк тә. Ә инде төҙәтеп булған факторҙарға йәшәү рәүеше һәм башҡалар инә. Әгәр ҙә һәр кем сәләмәт йәшәү рәүеше алып барһа, йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре менән яфаланыусылар ҙа әҙерәк булыр ине. Аҙ хәрәкәт итеү, сәләмәт булмаған, ярымфабрикаттарға тулы ризыҡ, аҙым һайын осраған стрестар организмға хәүеф менән янай, - ти Динә Хәбир ҡыҙы.\nИнсульт һәм инфаркттың профи-лактикаһы сәләмәт йәшәү рәүешенә нигеҙләнә. Һәр кеше тәү сиратта ҡан баҫымы, шәкәр, холестерин кимәлен контроль аҫтында тоторға тейеш. Йылына бер нисә тапҡыр УЗИ, ЭКГ үтеп, организмдың хәлен белеп тороу яҡшы.\nТән ауырлығын да күҙ уңынан төшөрмәү хәйерле. Һимеҙ кешеләрҙең йөрәктәренә көс күберәк төшә, шәкәр ауырыуы хәүефе лә юғары. Физик әүҙемлек матдәләр алмашыныуын тиҙләтә, тимәк, тәнде лә еңеләйтә. Хатта, йәйәү йәки велосипедта йөрөү ҙә йөрәк-ҡан тамырҙары сирҙәре хәүефен кәметә. Даими күнегеүҙәр миокард инфарктының һәм инсульттың ҡабаттан барлыҡҡа килеү осрағын ҡыҫҡарта. Бил үлсәмен күҙәтеп барыу ҙа ҙур әһәмиәткә эйә. Ирҙәрҙең биле 94 сантиметрҙан артмаҫҡа тейеш булһа, ҡатын-ҡыҙҙың кәүҙәһенең иң нескә урыны нормаһы 80 сантиметрға тиклем.\nТәмәке тартыу, алкоголь кеүек насар ғәҙәттәрҙән ҡан тамырҙары ҡаҡшай, тән ағзалары тейешле кимәлдә кислород менән тәьмин ителмәй башлай. Инсульт хәүефе, мәҫәлән, алкоголь ҡабул иткәндән һуң тәүге сәғәттәрҙә юғарыраҡ.\n40 йәштән уҙғандарға тәүлегенә бер тапҡыр 50-75 мг аспирин зыян итмәҫ. Әйткәндәй, был дарыу ирҙәр һәм ҡатындарға төрлөсә тәьҫир итә. Көслө заттар ҡабул иткәндә, ул инфарктты иҫкәртһә, ҡатын-ҡыҙҙан ул инсультты алыҫайта.\n¤ҫтәлгә ҡуйған ашамлыҡтарҙы ла иғтибарҙан ситтә ҡалдырырға ярамай. Самаһынан тыш тоҙ, холестеринға бай майлы аҙыҡ-түлек береһенә лә файҙа килтермәҫ. Консерва һәм ярымфабрикаттарҙан бөтөнләй баш тартыу хәйерлерәк. Витамин һәм минералдарға бай йәшелсә-емеш, диңгеҙ продукттарына баҫым яһау отошлораҡ. Минераль эсемлектәр ҡан баҫымын күтәрә. Шуға ла ябай һыу эсеү организм өсөн файҙалыраҡ.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, статистика билдәләүенсә, 100 инсульт осрағының 30-ы үлем менән, 30-ы инвалидлыҡ менән тамамлана, бары 40 кеше генә ҡәҙимге тормошҡа ҡайтыу бәхетенә эйә. Шуға ла медицинаның алтын ҡағиҙәһен оноторға ярамай: сирҙе иҫкәртеү уны дауалауға ҡарағанда күпкә еңелерәк. Беребеҙгә лә инсульт йә инфаркттан һуң тормош нисек икәнен белергә яҙмаһын.\nӘлиә УСМАНОВА әҙерләне.\nКүҙҙәрҙең сихри көсө\nКүҙҙәр - күңел көҙгөһө, ти халыҡ мәҡәле. Көн дауамында беҙ әллә нисәмә күҙҙәр менән осрашабыҙ. Ҡуңыр, йәшел, күк төүлөләр беҙҙе үҙ ҡарашы аша үткәрә.... Тотош уҡырға


31 Август 2010, 16:35\nХарам упҡынға тартаБР буйынса Эске эштәр министрлығының енәйәт тикшереү идаралығы хеҙмәткәрҙәре алты кешенән торған енәйәти ойошмаға ҡуҙғатылған эште суд хөкөмөнә тапшырҙы. Енәйәтселәр төркөмө етәксеһе 2006 йылда уҡ үҙе кредит биреү бүлеге белгесе булып эшләгән банкынан аҡса урлау схемаһын төҙөй һәм «бизнес»ын көйләп ебәрә. Ярҙамға хеҙмәттәшен, бер нисә танышын, автосалон башлығын йәлеп итә. Процесс былай бара: кеше, билдәле бер күләмдә уларға аҡса түләп, үҙенә автокредит алыу мөмкинлегенә эйә була. Аҡса автомагазин иҫәбенә күсерелә һәм уны етәксе ҡулы аҫтындағылар менән бүлешә. Мутлашыусыларҙың килеме 12 миллион һумдан ашып киткән. Әле был эште Өфө ҡалаһының Совет районы суды ҡарай.\nНаркоманға әсә лә, туған да юҡ\nРеспублика Юғары суды тарафынан наркотик тәьҫире арҡаһында әсәһен һәм ҡустыһын үлтергән 19 йәшлек Өфө егетенә хөкөм ҡарары сығарылды.\nАлдан, тикшереүҙәр алып барғанда, енәйәтсе үҙ ғәйебен таный. Уның һүҙҙәренсә, егет әсәһенең әрләүенән ҡыҙып китә. Әсә кеше улын еңел-елпе тормош алып барғаны өсөн ғәйепләй. Енәйәт ҡылған сағында егет «ломка»ла була. Ә суд барышында иһә хөкөм ителеүсе бөтөнләй икенсе позиция ала. Имеш, уның яҡындарын аҡса таларға килгән ике бандит үлтерә. Һуңынан егеттән ҙур суммала аҡса талап итеп, үҙен дә, атаһын да үлтереү менән янайҙар. Быныһы инде, ҡурҡып, бөтә ғәйепте үҙенә ала. Әммә тикшереүселәр йыйған дәлилдәр енәйәтсенең был фаразын кире ҡаға. Хәҙер донъялағы иң яҡын кешеһен – әсәһен һәм бер туған инвалид ҡустыһын һәләк иткән әҙәм 16 йыл ғүмерен ҡаты режимлы колонияла үткәрәсәк.\nБала түгел, шешә ҡәҙерле\nБаш ҡаланың Калинин районында була был хәл. Бер йәш ир өлкән ҡатынға, ҡарап ҡына тор, тип, йәш сабыйын ҡалдырып китә лә юҡҡа сыға.\nБер сәғәттән ҡатын милицияға хәбәр итә. Ата-әсәне эҙләү оҙаҡ дауам итмәй – ете айлыҡ баланың 38 йәшлек иҫерек әсәһен парктан табып алалар. Ул һөйәр менән йәшәй, бер ҡайҙа ла эшләмәйҙәр, көндәре шешә йоғонтоһонда, берәҙәк хәлендә үтә.\nӘле бала дауаханала, ә уға ғүмер бүләк иткән кешене әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителеү көтә. Быға әсә ҡайғырырмы икән, әллә?..\nҺәр енәйәттең аҙағы була\nОктябрьский ҡалаһының ойошҡан енәйәтселеккә ҡаршы көрәш бүлеге хеҙмәткәрҙәре ауыр енәйәт ҡылыуҙа ғәйепләнеүселәрҙе тота.\nТалау, көсләү, иректән мәхрүм итеү – был егеттәрҙең бер нисә сәғәт туҡтауһыҙ кәйеф-сафа ҡороуы эҙемтәһе. Милицияға 45 йәштәрҙәге ир мөрәжәғәт итә. Баҡһаң, билдәһеҙ кешеләр, фатирына баҫып инеп, уны туҡмай, аҡса һәм телефондарын ала, ҡатынын алып сығып китә. Оперативниктар бер нисә сәғәт эсендә енәйәтсел төркөмдөң эҙенә төшә. Әммә бер аҙ һуңлайҙар, сөнки бандиттар ҡатынды көсләп, бер фатирҙа бикләп ҡалдырып, артабан яңы мажаралар эҙләргә китеп өлгөрә. Шулай ҙа һәр енәйәттең аҙағы була – барыбер тотолалар. Араларынан берәүһенә 20 йәш кенә булыуға ҡарамаҫтан, элегерәк ауыр статьялар буйынса хөкөм ителгән, етмәһә, Ямал-Ненец Автономиялы Округында көсләү өсөн федераль эҙләүҙә була.


Аҙна яңылыҡтары. Уҡыу, йәшәү шарттарынан ҡурҡмай бала табырға йөрьәт иткән студент ғаиләләренә йөҙ мең һум күләмендә аҡсалата ярҙам күрһәтмәкселәр\nТәүге балалары тыуған йәш ғаиләләргә өс йөҙ мең һум аҡсалата ярҙам түләй башлап ҡыуандырғайнылар, күп тә үтмәй тағы бер яҡшы хәбәр. Уҡыу, йәшәү шарттарынан ҡурҡмай бала табырға йөрьәт иткән студент ғаиләләренә йөҙ мең һум күләмендә аҡсалата ярҙам күрһәтмәкселәр. Ҙур түгел, әлбиттә, әммә ул аҡса ла юлда ятмай. Хәйер, етәкселәрҙең дә маҡсаты аҡсаға алдап бала таптырыу түгел. Ни бары студент йылдарында ла ғаилә ҡороп, ятаҡта бала тәрбиәләп, уҡып та була икәнлеген һәм был күренештең ғәҙәти тормош булыуын аңлатыу. Кемдәргә эләгәсәк йөҙ мең һум аҡса?\nЙәшлек, иң йәмле, иҫтә ҡалырлыҡ студент йылдары. Әммә ул йәшен кеүек йәшнәп үтә лә китә, ҡәҙерен белеп ҡалмаһаң, мәҫәлдәге йәй буйы һикергән сиңерткәләй ҡышҡа ҡалыуың ихтимал. Ҡатын-ҡыҙҙың да бит иң матур, продуктив осоро студент йылдарына тура килә, ти табиптар. Шулай ҙа күптәр юғары уҡыу йортон тамамлағандан һуң эшкә урынлашып, тәжрибә туплай биргәс кенә ғаилә ҡороп, бала үҫтерергә ҡыйыулыҡ итә. Хәйер, илдә тәүге тапҡыр сабыйлы булған гүзәл заттарҙың уртаса йәше - 26.\nИлдә тыуымдың кәмеүе ҡатын-ҡыҙҙарҙың продуктив ваҡытын уҙғарып ебәреүенә лә бәйле, ти белгестәр. Элегерәк студент ятаҡтарында бала тауыштары геү килеп торһа, хәҙер был күренеш һирәк осрай. Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова әйтеүенсә, студенттарға хәҙер ғаиләле булыуҙан һәм бала табыуҙан ҡурҡырға кәрәкмәй. Сөнки совет йылдары менән сағыштырғанда, бөгөн сабыйы булған студенттарға пособие, ятаҡта айырым бүлмә, академ отпуск һәм башҡа төр ташламалар ҡаралған.\nКүптән түгел Рәсәй мәғариф һәм фән министрлығы вуз һәм колледждарҙа коммерция нигеҙендә уҡыған балалы студенттарҙы бюджет ҡарамағына күсереү тәҡдиме менән сыҡты. Яңы проектта йөклө, йә уҡыу ваҡытында бала тапҡан студент ҡатындар тураһында һүҙ бара. Уҡытыусылар ҙа яңы законды хуплай, сөнки статистикаға ҡарағанда, белем алыу ҡиммәтләнә бара, тағы ла бала ҡарау мәшәҡәттәре килеп тыуһа, ярҙамдың булыуы мотлаҡ, ти улар. Бының өсөн йәш әсәнең һуңғы ике семестрҙа билдәләре тик бишле, түләү буйынса бурысы булмаҫҡа тейеш.\nСтуденттарға ярҙам бының менән генә сикләнмәй әле. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының дөйөм ятағында балалар баҡсаһы асылды. Алтмыш урынға иҫәпләнгән мәктәпкәсә учреждениела студенттар, магистр, аспирант һәм уҡыу йорто хеҙмәткәрҙәренең балалары йөрөй ала. Баҡса булыуы йәш ата-әсәләрҙән бигерәк мәктәпкәсә белем биреү факультетында уҡыусы ҡыҙҙар-егеттәр өсөн ҡыуаныслы. Сөнки улар ошонда уҡ практика ла үтә ала.\nИл етәкселеге демография яҡшы булған мәлдәр тәжрибәһен кире ҡайтарыу яҡлы. Ул ғына ла түгел, өҫтәмә матди ярҙам да бүлергә әҙер. Башҡортостан хөкүмәте көндөҙгө бүлектә уҡыған студент һәм аспиранттарға беренсе бала тыуғанда 100 мең һум күләмендә аҡсалата ярҙам күрһәтергә ҡарар итте. Республикала демографик хәлде яҡшыртыуға йүнәлтелгән программа медицина, социаль өлкә, мәғлүмәт, финанс һорауҙарын үҙ эсенә ала, шулай уҡ аборттарҙы, сабыйҙар үлемен кәметеүҙе, ҡатын-ҡыҙҙарға психологик ярҙам күрһәтеүҙе күҙ уңында тота.\nСалауат Сәғитов, Башҡортостан хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары: «1 сентябргә бүләк эшләрбеҙ тип уйлайым. Бала тыуғас, 100 мең һум. Тағы ла әгәр ҙә быға тиклем айлыҡ пособие күләме 250 һум булһа, уны 3000 һумғаса арттырыу ҡаралған».\nКем белә? Бәлки, студенттарға сираттағы проект ғаилә ҡорорға, ә был илдә демография хәлен яҡшыртырға этәргес булыр? Йәштәр араһында хөкүмәт тарафынан күрһәтеләсәк ярҙамға фекерҙәр төрлө.\nҺәр хәлдә, программа авторҙары өс йыл эсендә тыуым буйынса 2015 йыл күрһәткестәренә тиңләшергә иҫәп тота.


Мин дүрт тапҡыр фиҙа ҡылынған. Бына шуныһын һеҙ белергә тейеш, әгәр һеҙ - Бизнес-Инсайдер - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nСәсе сәс сит минең ярата\nМин беренсе тапҡыр һайлауға ике мөхәббәт замогы, Pantene өсөнсө тапҡыр һайлана оҙонлоғо ополаскиватель мин матур, мин балалар менән дүртенсе тапҡыр һайлау һәм сәс юғалтаСикйылға ҡайсы бергә яй, эшләһә, был ҡабатланмаҫ хруст, сәс һәм 10 сантиметр, ул минән ике йыл инде үткәрелә юҡ. Минең тәжрибәһе, һеҙҙең сәсегеҙ балаларға бүләктәр күпкә артыҡ шәхси, ч-тип ебәрә. Частичка үҙе һине ебәргәндер, йәки балаларҙың хәүефһеҙлеге өсөн ололар, ауырыуҙар бар, улар сәс юғалтыуға килтерә. Минең сәс ҡырҡып башығыҙ ҡайҙа һуң? Парик кем ала? Парик кем эшләй? Ҡайҙан улар эшләй улар? Унда күпме кешегә ярҙам итә ала? Иң яҡшы ойошма ниндәй? Парик на замок ла балаларын мөхәббәткә ала, әммә уларҙың ҡайһы берҙәре һатылды ла, әгәр ул артыҡ ҡыҫҡа йәки һоро.\nНарыть бер ваҡыт мин, ни, булһа ла, был мәғәнәгә эйә.\n'Ҡыҫҡа, сәсте ҡойроҡ итеп айыра һәм һатыу, етештереү сығымдарын ҡаплау өсөн. Ҡыҫҡа сәсле булыуы ла мөмкин түгел. шиньон ҡулланып, сығымдарҙы һиҙелерлек кәметергә ярҙам итә ул,': 'исемләгәндәр Беҙ иғәнә ҡабул итә ала. Сөнки балалар өсөн беҙ тәҡдим генә шиньон, сәс шиньон ҡулланырға мөмкин түгел, был беҙҙең ҡала, әммә уны һатып, етештереүгә сығымдар өсөн компенсация алыу.' Әммә P матбуғат секретары программаһы 2018 йылдың аҙағында мин һөйләгән билал Лакхани включения г, тиҫтәләрсә мең пациент өсөн парик үҙемдең өлкән һуң, 12-йәйге йәшәй. Һуңғы бер нисә йылда һиҙелерлек яҡшырҙы синтетик технологиялар сәс, сәс ашыу синтетик реаль был парик-сәстәр хистәр, яҡты, улар эшләй, һалҡын йөрөгәнен, еңел һәм сабығыҙ, - тине ул мөрәжәғәтендә. Улар дауам итә: -Был яңылыҡ, хәбәр пациент САУ, хәҙер уларҙы синтетик һайлау мөһим парик был парик. Был һорау сәс реаль үҙгәрештәр пациент ихтыяж кәмеүенә килтерә, һәм беҙҙең өсөн ваҡыт етте, тыныслан өсөн матур программа оҙонлоғо'.\nБына шулай был сервис\nМәҫәлән, был юлы, мин башҡа ойошмалар сау кәңәш һорап, аҡса күсергән өсөн. Бына улар биш коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға ярҙам азбукой сәс тәҡдим итә: был юлы, сөнки ҡара 10 мине сәсегеҙ, мин балаларға ярҙам кимәлендә милли тел, һәм миңә оҡшаған, тип, уларҙы бер кем ала алмай был парик. Бизнес вәкилдәре һөйләне пантин-2016 йылдың Инсайдер, тип,-матур сәс оҙонлоғо йыйған иғәнәне үҙ урын етерлек булды, уларҙы таушалыуҙан u йөк сәс ебәрергә тейеш була, парик донъяла иң эре етештереүселәрҙең береһе. u таушалыу индонезия заводында эшләй, ә һуңынан кире ебәрә. Pantene, йәмғиәтте онкология өсөн күп сәйәхәт америка сәсте биреп, үҙ ярына аҡш таратыу өсөн парик. һеҙ бында күсереп ала 125 долларға өсөн асылды, унда сәс һеҙҙең менән тамамланды. Әгәр әҙер алырға, уларҙы эшләргә, хатта мөмкин фото парик кейеп, сәстәрен яһап, 34, нисек тасуирлана төшкән сәс 'сирҙәрҙең тышҡы сағылышы.' Унан тыш даими булыуы тураһында киҫәтеү, - тип уның тәненә яман шеш ағыны менән көрәшеп, ул ҡасан ҡабул күңеле, уның мендәр, ул ҡасан просыпается.\nХимиотерапиянан һуң, уның өсөнсө өсөн яман шеш менән алышын, уны әйткәндә, уның именлеге өсөн мөһим парик стимул була ала, тип мәжбүр итә уны үҙе тоям ҡабаттан.\nБыл бер ни тиклем һағышты, ул шунда бара, мин был юл минең өсөн лысый булды, һөйләргә melore Бизнес-2016 йылдың Инсайдер. 'Һин тик ышаныс булһа, был парик бар, һәм һеҙ был турала үҙе яҡшы хис итә.' Сәс тиклем уны юғалтыуҙан, онкология һәм америка йәмғиәте иғәнәһенә melore шул уҡ көндө бер парик алды. Улар үҙ тәжрибәһе н facebook эфирға видео: парик-тине ул. melore страховка компанияһы хаҡын ҡаплай алмай, икенсе тапҡыр химио йөрөгәндән һуң, уның дауа, ул уны тетрәндерҙе.\nБына ни өсөн шулай булды СКУДА Melore ярҙам өсөн рәхмәт. Патти А, өлкән таратыу миссияһы өсөн САУ директоры буйынса Нью-йорк һәм Нью-Джерси, һөйләү Бизнес-2016 йылдың Инсайдер, тип, хәйер, улар өсөн ике енес стиль, нигеҙҙә, ҡатынынан парик килә.\nсалонда бөтә ил буйынса бар, унда эшләгәндәр ала ала уның шәхси һәм профессиональ стилист melore рак ауырыуы кеүек парик. Бөтәһе лә бер ҙурлыҡта тура килә был. Ысынлап та, беҙ тырышып, пациенттың үҙе өсөн максималь уңайлы тоябыҙ, - тине Аллаһ. Был бик ауыр, сөнки улар дауаланыу үтеп, уларҙың йәшәү рәүешен үҙгәртте. Парик-бәләкәй ул, беҙ нимә эшләй алабыҙ, ни өсөн улар тураһында үҙен яҡшы тоя маташырға мәжбүр була, уларҙың нимә кисереүе'. Донат Melore Инсайдер Бизнес 2019 йылдың ғинуарында башланды, - тине ул, хәлемде ремиссия була ул. ике йыл дауамында, йәй был парик кейеп һәм хатта уның туҡталды.\nБер нисә ойошма бар, һәр төрлө иғәнә талаптар, улар аласыз табырға сайттар, улар, юғарыла йәки таблица.\nҺеҙҙең сәс вьющийся һуйырға мөмкин тиклем минималь оҙонлоғо, ҡыҫҡа, әммә тейеш ҡатламдарында осрай, йәки улар, бәлки, буласаҡ ҡулланырға, Инанырға, һеҙ, ҡойроҡ ҡылын. резинка йәки бер нисә урынлаштырыу, уны ҡырҡып, шуға күрә бергә ҡалайыҡ, уны һеҙгә ебәрәсәктәр. Парик на яҡынса 10-дан 12-гә тиклем эшләнем был эштә иң ҡойроҡ береһен биләй. Әгәр һеҙ Facebook беренсе видео күҙәтеп, был-тарих, күреп булманы, тип сегментироваться минең сәсте стилистар, һындыра. Сәстәре тотош ҡоро булырға тейеш, уны кереткәнсе ебәрә, шуға күрә ул заплесневеть түгел. Сәс уларҙы ташларға тейеш, әгәр был. Үҙ бөҙрәхана салоны биреү, ташлама бирелеүен йәки уларҙың бушлай подстригаться хатта әгәр һезгә, әгәр ҙә һеҙ уны түләүһеҙ.\nПарик үҙемдең сәстән тулы дауаланыу курстарынан һуң сабыйҙың үҫтереү өсөн йыл һайын аҡш була алмай, ауырыуы очаговый аутоиммунный алопеция булып тора, унда сәс даими юғалтыуға килтерергә мөмкин.\nбыны йәки әллә ниндәй мизгелдәр уларҙың тормош, очаговый алопеция милли фонды мәғлүмәттәре буйынса, һәм ул йыш ҡына бала сағында башлана.\nӘгәр шеш бар икән, пеләш, сир йәки башҡа медицина, тип, һеҙ үҙегеҙ юғалтырға мәжбүр ҡылынды, ойошмаға мөрәжәғәт итә алһын өсөн, күрергә әгәр аласыз, париков һатыуға.\nПарик ғына өлкәндәр өсөн уларҙың ҡайһы берҙәрен тәҡдим итә, был күренеш шулай булғас, әгәр һеҙ бер йәки күберәк һәм 18 йыл 21 кәрәк.\nМин үҙемдең тикшеренеү һәм йәмғиәтте онкология аҡса йыйыу буйынса эшмәкәрлек сиктәрендә америка менән таныш булған, улар эшләй, - тине Melore.\nӘммә был һәйбәт белгән булһа, икенсе яҡта булған, һәм һеҙ чувствуй үҙен шулай булырға мәжбүр итә, һеҙҙең ярҙам итә, тип уйлайым мин, бөтә тәжрибәһен, шулай, сөнки һеҙгә ул хистәр именлек менән бәйле. 2016 йылдың ғинуарында был тарихында беренсе тапҡыр баҫыла башлағас, авторҙың үҙенә фиҙа ҡылынған өсөнсө тапҡыр. Уны яңы мәғлүмәттәр менән яңыртылған. Синагога ваҡытҡа тиклем бул. тормош ағасы, был GoFundMe на 10 кампания, ram һәм 2018 йыл үтеп 1500 доллар ашыу долларға күберәк йыйылған. 57,000 69,000 сильверадо шевроле мин, беләһегеҙме, нимә яҡшы пикап. Бына килешмәй Окасио Александрия-твит Кортез хеҙмәткәрҙәренә түләү тураһындағы аҙ, уларҙың хаҡы булдырыуға ҡарағанда булып тора, асылда, бына ни өсөн был ҡыҙыҡлы һәм хеҙмәт хаҡы теорияһын ҡабатлау марксовый Харлей-яңы мотоцикл электр шыма Дэвидсон конкурентлыҡ бар, улар 200-300 ашыу диапазонлы була ала кузатеп торорға һәм магазин ябылған тураһында иғлан мильный һеҙ барыһында бер көнгә онлайн аттракцион, ә JCPenney апокалипсис итәләр рвать, бер-берәмләп, Gap, Виктория һәм Сикрет. мин ауыҙ крекер баррель менән иртәнге аш йомортҡа, вафли йорт, IHOP һәм Дени, һеҙҙең өсөн еңеүсе булды һәм күпселек ата болан челка.\nӨлгөһө буйынса эште яҡтар договор килешеү була. Яҡтарҙың килешеүе буйынса эштәре өсөн ғариза


Хәбәрҙәр: Германия: Бенедикт XVI – persona non grata.\nГермания: Бенедикт XVI – persona non grata.\n11 февралдә Бенедикт XVI, папа престолынан баш тартып, сенсация тыуҙырҙы һәм сиркәүҙе ҡаушатты, сөнки бындай хәл 6 быуат булғаны юҡ ине.\nРейн ярҙарында был хәбәрҙе битараф ҡабул иттеләр. Һуңғы ваҡыт немецтарҙың Рим папаһына мөнәсәбәте бик үк йылы булманы. Ә башланғанда барыһы ла ал да гөл ине. 2005 йылдың апрель көнөндә, кардинал Ратцингер Ватикан престолын алғас, Германия католиктары һәм бөтә немецтар бик шатланғайны. Баллы ай шул уҡ йылда Кельндә үткән Халыҡ-ара йәштәр көндәрендә лә, киләһе йылына папаның Освенцимға символик визиты осронда ла дауам итте.\nАртабан мөнәсәбәттәр ҡаҡшай башланы: тәүҙә Холокосты инҡар иткән епископтарҙы кире сиркәү ҡосағына алыу, аҙаҡ рухани-педофилдар ғауғаһы арҡаһында. 2011 йылда пастырь визиты менән Бенедикт XVI тыуған иленә ҡайтҡанда, уны һалҡын ҡаршы алдылар.\nБер йыл алда Мюнхен епархияһы шундай уҡ ғауғаға дусар булғайны. Баҡтиһәң, 80-се йылдарҙа Мюнхен архиепискобы шәхсән үҙе “аҙашҡан ҡуйҙарының”эшен йомоп ҡалдырған икән. Был кеше- тап Йозеф Ратцингер.\n“Ватиканда финанс закондарын боҙоу һәм башҡа эштәрҙе тикшереүҙән шөрләйҙәр. Уйлауымса, элекке папа Баварияға ҡайтмаҫ, Ватиканда йәшәргә ҡалыр һымаҡ, сөнки уның унда эҙәрлекләүҙәрҙән иммунитеты буласаҡ,-”тип иҫәпләй тарихсы Джон Поллард.\nЙозеф Ратцингерҙың вафат булғансы илен барып күреүе икеле. Германияла ҡаршылыҡ йөҙөнән 150 мең кеше католик сиркәүенән сыҡты.


Республика Президенты төбәктең Йәмәғәт палатаһы эшмәкәрлегендәге үҙгәрештәргә бәйле законға ҡул ҡуйҙы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты төбәктең Йәмәғәт палатаһы эшмәкәрлегендәге үҙгәрештәргә бәйле законға ҡул ҡуйҙы\n15:04, 27 декабря 2012 Сәйәсәт\nКөн элгәре Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы тураһында»ғы Башҡортостан Республикаһы законына үҙгәрештәр индереү хаҡында» БР законына ҡул ҡуйҙы. Проект БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың һуңғы ултырышында ҡаралды һәм үткән аҙнала, 20 декабрҙә һуңғы уҡыуҙа ҡабул ителде. Закон федераль ҡануниәттәге үҙгәрештәргә бәйле һәм Палатаның статусын күтәреүгә йүнәлтелгән.\nДокументтағы нормаларға ярашлы, граждандарҙың һәм йәмәғәт ойошмаларының хоҡуҡтарын һәм законлы мәнфәғәттәрен үтәүгә бәйле көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшереүгә граждандар, йәмәғәт ойошмалары һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре йәлеп ителәсәк. БР Йәмәғәт палатаһы Рәсәй Федерацияһының Йәмәғәт палатаһы һәм субъекттарҙың, муниципаль берәмектәрҙең йәмәғәт палаталары менән бәйләнеш булдырырға тейеш.\nБынан тыш, Палата төбәктә гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереү йүнәлешендә эшмәкәрлек алып барған йәмәғәт ойошмаларына мәғлүмәти һәм методик ярҙам күрһәтергә бурыслы.\nЙәмәғәт палатаһы ағзалары БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырыштарында, шулай уҡ республика Хөкүмәте, башҡарма власть органдары коллегияларының ултырыштарында ҡатнашасаҡ.\nПалата ҡарарҙары тәҡдим рәүешендә Башҡортостан Президентына, республиканың Дәүләт Йыйылышына, Башҡортостан Хөкүмәтенә, республика башҡарма власть органдарына һәм урындағы үҙидара органдарына йүнәлтеләсәк.\nЙәмәғәт палатаһы эшмәкәрлеген мәғлүмәти йәһәттән тәьмин итеү өсөн рәсми сайт булдырыу күҙ уңында тотола. Закон 2013 йылдың 1 ғинуарында үҙ көсөнә инәсәк.


Юл фажиғәһендә зыян күргән ҡыҙ авиация менән Өфө клиникаһына килтерелде\n21 Ғинуар , 17:50\nСалауат районында үлемесле юл-транспорт ваҡиғаһында зыян күргән ҡыҙ вертолет менән район дауаханаһынан Республика балалар клиник дауаханаһына килтерелде.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, авария 10 ғинуарҙа Кропачево – Мәсәғүт – Әчит трассаһында Салауат районы Татар Малаяҙы ауылы янында булған. Ике Ford Transit автобусы бәрелешкән, тип хәбәр итте «Башинформ». Беренсе автобуста ултырған 15 пассажирҙан алты йәшлек малай һәм 13 йәшлек ҡыҙ йән биргән. Аҙаҡ Малаяҙ үҙәк район дауаханаһы реанимацияһында тағы ла бер йәш пассажир – Шишмә районынан 17 йәшлек ҡыҙ яҡты донъя менән хушлашҡан.\nУның 13 йәшлек һеңлеһе лә аварияла ҡот осҡос йәрәхәттәр алған. Ул оҙаҡ ҡына ауыр хәлдә район дауаханаһында ятты.\n«Салауат ерендә» гәзитенең үҙәк район дауаханаһы мөдире Илнур Хәкимйәновҡа һылтанма менән хәбәр итеүенсә, ошо көндәрҙә ҡыҙ вертолет менән Республика балалар клиник дауаханаһына оҙатылған. Табип әйтеүенсә, үҫмерҙең хәле яҡшырған. Ҡыҙыҡай һауыға башлаған.


Таҙалыҡ һәм тәртип булырға тейеш\nРайон етәкселегенең урындарҙа халыҡ менән осрашыуҙары дауам итә. Уның сираттағыһы Ташлы ауылында үтте. Был ауыл биләмәһендәге осрашыуға район хакимиәте башлығы Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов, уның урынбаҫарҙары, төрлө предприятие, ойошмалар етәкселәре һәм биләмәгә ҡараған Ташлы, Мәндем, Яңы Семеновка ауылдары халҡы йыйылды. Осрашыу ауыл клубында үтте.\nБашта ауыл биләмәһе башлығы Урал Мөхәмәт улы Вәзиров уҙған йылдағы эштәргә байҡау яһаны, урындағы халыҡтың көнитмеше, ауыл биләмәһенең социаль-иҡтисади хәле тураһында һөйләне.\n- Ташлы ауыл биләмәһендә 5 ауыл иҫәпләнһә, шуларҙың өсәүһендә – Ташлы, Мәндем, Яңы Семеновкала ғына йыл әйләнәһенә кеше йәшәй. Демографик хәл шатланырлыҡ түгел. Йыл буйына 5 кеше тыуһа, 14 кеше үлгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был төбәк халҡы тәбиғәттең матур урынында йәшәһә лә, ғүмер оҙонлоғо менән маҡтана алмай. Бында уртаса ғүмер оҙайлығы 55-56 йәштән артмай. Бының төп сәбәбе булып төрлө ауырыуҙар һәм эскелек тора, - тине ауыл хакимиәте башлығы. – “Үлем менән һатыу итеүсе” кешеләр менән дә көрәште көсәйттек. Быға тиклем 12 нөктә билдәле булһа, әле 4-әү ҡалған. Киләсәктә уларҙан бөтөнләй арынырбыҙ тип уйлайым.\nАуыл биләмәһендә Мәндем ауылында Красноусол башҡорт гимназия-интернатының филиалы – башланғыс мәктәп һәм Ташлыла Красноусолдың 1-се мәктәбе филиалы - 9 йыллыҡ дөйөм белем биреү мәктәбе эшләй. Ике мәктәп бинаһында ла бар уңайлыҡтары булған балалар баҡсаһында кескәйҙәр өсөн 25 урынлыҡ төркөм булдырылған. Шулай уҡ ауыл биләмәһендә ике фельдшер-акушерлыҡ пункты, ике клуб эшләй.\nБыл биләмәлә йәшәүселәрҙең бер өлөшө таш сығарыу карьерында, һыу ҡойоу цехында, йәй көнө “Ҡояшлы” ял лагерында эшләп аҡса тапһа, 48 кеше вахта ысулы менән ситкә йөрөп эшләй. Мал тотоп, ҡош-ҡорт аҫрап, йәшелсә-емеш үҫтереп, умартасылыҡ менән шөғөлләнеп етеш тормошта көн итеүселәр ҙә юҡ түгел. Ауылдың йәмәғәт тормошонда ҡатын-ҡыҙҙар советының, Мәндем ауылында ағинәйҙәрҙең әүҙемлектәрен билдәләп үтергә була.\n2018 йылда төҙөкләндереүгә (783 мең һум) ҙур иғтибар бүлеп, юлды тотоу һәм йүнәтеү (330 мең һум), янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеү (223 мең һум), һыу үткәргестәрҙе ремонтлау (158 мең һум) буйынса байтаҡ эшләнде. 2019 йылда ла төҙөкләндереү, урамдарҙы яҡтыртыу буйынса эштәрҙе планға индергәнбеҙ.Үҙәк һәм Яр буйы урамдарындағы юлды, Мәндем, Ташлы ауылдарындағы зыяратты кәртәләп алыу, клубтарҙа ремонт, Мәндем ауылында “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!” байрамын үткәреү күҙ уңында тотола. Шулай уҡ 2020 йылда Ташлы ауылының барлыҡҡа килеүенә 115 йыл һәм башланғыс мәктәптең 110 йыллығы була. Алда торған мәртәбәле байрамдарға әҙерлекте бөгөндән, тирә-яғыбыҙҙы төҙөкләндереү эшенән башларға кәрәк, - тип тамамланы үҙенең сығышын Урал Мөхәмәт улы. Сығышының һуңында ул һорауҙарға яуап бирҙе.\nЙыйылышты район хакимиәте башлығы Фәнзил Сыңғыҙов да-уам итеп, ҡыҫҡаса районда һуңғы арала башҡарылған эштәрҙе барланы, киләсәккә пландар менән уртаҡлашты. “Алла бирһә, бер нисә йыл эсендә бар ауылдарҙа ла бағаналарға яҡтыртҡыстар ҡуйылып, урамдар яҡтыртыласаҡ. Әле район буйынса 68 сүплек урыны булһа, 13-өн бөтөрҙөк, йыл һуҙымында барыһы ла бөтөрөләсәк”, - тине Фәнзил Фәйез улы.\n- Ташлы фельдшер-акушерлык пунктына 585 кеше ҡарай. Бер йәшкә тиклемгеләр 5 кеше, 14 инвалид. Уларҙы бит ҡабул иткәндә ҡарап, кемгәлер укол һалғандан һуң көтөп торорға ла тура килә, ә шарттар юҡ. ФАП-ҡа кисекмәҫтән ремонт кәрәк, - тине Ташлының утыҙ йылға яҡын хеҙмәт стажы булған фельдшер-акушеркаһы М.Ғ.Ниғмәтуллина һүҙ алып.\n- Бында мәктәп 1995 йылда төҙөлгән. Ул ваҡытта 600 бала уҡыһа, бөгөн - 50 бала. 10 уҡытыусы эшләй, 5-әүһе юғары категориялы. Уҡыу сифаты һәйбәт. Балаларҙың 24-е олимпиадаларҙа әүҙем ҡатнаша. Мәктәпте һаҡлап ҡалырға кәрәк, капиталь ремонт талап ителә, - тине Красноусолдың 1-се мәктәбе (Ташлы 9 йыллыҡ дөйөм белем биреү мәктәбе - уның филиалы) директоры Галина Викторовна Пет-\nрова үҙенең сығышында.\nХалыҡтың етәкселеккә биргән һорауҙарында иң күбеһе сүп-сарҙы йыйыу, уға түләү буйынса килеп тыуған һорауҙар булһа, ФАП-ҡа, мәктәпкә ремонт һорап, мал тотоп та етештерелгән продукцияны һата алмау, ауылда\nИнтернет булмауы һәм карьерға эре йөк машиналары йөрөү өсөн икенсе, урау юл һалыу кеүек проб-лемалар күтәрелде. Бирелгән һорауҙарҙың барыһы ла ауылдың киләсәге, йәшәйеше өсөн һәм кисектермәй хәл итеүҙе талап иткән, халыҡты борсоған һорауҙар ине.\nКүтәреп сығылған мәсьәләләрҙең урында хәл ителерҙәйҙәренә район һәм биләмә башлыҡтары шундуҡ яуап бирҙе, өйрәнеүҙе талап иткәндәре контролгә алынды.\nЙыйылыштан һуң район етәкселеге һәм белгестәре шәхси һорауҙар буйынса ҡабул итеү уҙғарҙы.


Батырҙар үлмәй » "Урал" гәзите\nГерой. Батыр. Ҡыйыу. Ҡаһарман...\nКемдәр улар? Ҡайҙа тыуғандар һәм үҫкәндәр? Ниндәй батырлыҡ күрһәткәндәр һәм ниндәй награда алғандар икән?\nНаградалар һәм геройҙар тураһында ҡайһы ваҡыт бәхәстәр ҙә килеп сыға. Кемдер, мәҫәлән, ҡапыл ктмәгәндә осраҡлы ғына бер күренекле ҡылығы ѳсѳн орден алһа, ә кемдер ысын батырлығы ѳсѳн ҡыҙыу һуғыштың аҙағынаса билдәләнмәй ҡала.\nӘ бына 1942 йылда үҙ теләге менән һуғышҡа 18-20 йәшлек 48 Белорет ҡыҙының китеүе һәм Сталинград ҡан ҡойошонда ҡатнашып, тағы ла ѳс йыл һуғышып Берлинға барып етеүе геройлыҡ түгелме ни? Ә наградалар менән был ҡыҙҙарҙы артыҡ ҡотортманылар шул. Улар ирҙәр менән бер рәттән һуғыш ауырлығын күтәрҙе.\n9 декабрь - Рәсәйҙә Геройҙар кѳнѳ билдәләнә. Илебеҙ Президенты В.В. Путин тарихҡа ҙур иғтибар бирә һәм хәрби байрамдарҙың бермә-бер артыуы шуның емеше. Был сараларҙың тѳп маҡсаты - йәш Рәсәй граждандарын патриотик рухта тәрбиәләү, илебеҙ тарихын тѳплѳрәк ѳйрәнеү.\nЭйе, Рәсәйҙең Бер мең йылдан ашыу тарихында ниндәй генә һуғыштар, боларыштар, имтихандар булманы. Һәр замандың, дәүерҙең үҙ батырҙары була. Элек уларҙы һуғыш ҡоралдары менән бүләкләгәндәр, ер биргәндәр.\n1698 йылда Петр I Рәсәй тарихында беренсе орден булдыра. Ул изге Андрей ордены тип атала. Ошо ваҡыттан Рәсәйҙең ордендар һәм миҙалдар тарихы башлана ла инде.\n1769 йылда Әбей батша Екатерина II Изге Георгий орденын раҫлай.\n1812 йылғы Ватан һуғышы халыҡ хәтеренә мәңгелеккә һеңеп ҡала. Башҡорттар был һуғышта ҡатнашыуы менән һәр саҡ ғорурланған һәм был күренеш күп йырҙарҙа сағыла. Бер нисә башҡорт яугире Изге Анна һәм Изге Георгий ордендарына лайыҡ була, бѳтәһе лә тиерлек һуғыш иҫтәлегенә кѳмѳш миҙалдар тағып ҡайта.\n1917 йылда Совет власы бѳтә элекке наградаларҙы һәм чиндарҙы юҡҡа сығарҙы.\n1918 йылда Граждандар һуғышы башланғас, Ҡыҙыл Армия һуғышсыларын дәртләндереү ѳсѳн беренсе Совет ордены булдырыла - Ҡыҙыл Байраҡ ордены.\nҠыҙыл Байраҡ орденының иң беренсе кавалеры В.К. Блюхер. Белорет ҡалаһынан башланған легендар рейды ѳсѳн наградлана ул. Совет Республикаһының иѳ беренсе Геройы тип әйтер инем мин В.Блюхерҙы. Артабан ул 1935 йылда беренсе СССР маршалы исемен ала. Әммә 1938 йылда репрессиялана һәм үлтерелә.\n1934 йылда Советтар Союзы Геройы исеме булдырыла.\nБашҡортостандың иң беренсе Советтар Союзы Геройы исеменә Белорет егете Сухов Иван Степанович лайыҡ була. Ул 1907 йылда Белорет Заводы ҡасабаһында тыуа. IV класс тамамлай. Ябай тимер юл эшсеһе, заводта эшләй. 1928 йылда армияға алына, летчикка уҡый. 1938 йылда япон-ҡытай һуғышындағы батырлыҡтары ѳсѳн Герой исемен ала. Артабан совет-фин, Бѳйѳк Ватан һуғышын үтә - шулай 7 йыл самолеттан сыҡмай полковник.\n1976 йылда Мәскәүҙә үлеп ҡала.\nБѳйѳк Ватан һуғышында Башҡортостан ҡатын-ҡыҙҙары араһынан берҙән-бер Советтар Союзы Геройы - Мәғүбә Хәсәйен ҡыҙы Сыртланова (1912-1971й.й.) Бәләбәйҙән.\nУл 780 хәрби осош яһаған, дошманға 190 тонна бомба ырғытҡан. Ысын Герой! Ғорурлыҡ!\nӘ бит ҡайһы берәүҙәр үҙҙәренең Герой икәнен дә белмәй һәләк булып ҡалдылар. Мәҫәлән, Зѳбәй Үтәғолов. Белорет районы Баҡый ауылынан. 1943 йылдың 15 ғинуарында ҡамауҙа батырҙарса һәләк була. 1943 йылдың 31 мартында Советтар Союзы Геройы исеме бирелә. Ундайҙар бихисап. Александр Матросов (Шәкирйән Мәхәмәтйәнов) ѳс кѳн һуғышып ѳлгѳрә, Герой, беҙҙең яҡташ!\nӘ күпме хәбәрһеҙ, эҙһеҙ юғалыусылар. Наградалар үҙ геройҙарын табып бѳтмәгәндер әле, күрәһең.\n1943 йылда һалдаттар һәм сержанттар ѳсѳн иң почетлы ѳс дәрәжәле Дан ордены булдырыла. Был орденды бер тапҡыр алыу үҙе батырлыҡ, ике тапҡыр – бик һирәк эләгә, ә ѳсѳнсѳ тапҡыр алыу - хәрби мѳғжизә һаналған. Беҙҙең ҡалала Дан орденының тулы кавалеры бер генә кеше - Иван Иванович Масьянов. Уларҙы Советтар Союзы Геройына тиңләйҙәр.\nИ.И. Масьянов (1907-1969 й.й.) разведчик була. Күп тапҡырҙар дошман тылына кереп “тел” алып ҡайта. Һуғыштың башынан аҙағынаса үтә, ѳс Дан ордены ала һәм иң ҙур батырлығы - тере ҡайта. Белоретта йәшәй. Тирләндә ерләнә.\n1945 йылдың яҙы, апрель. Берлин. Бер нисә кѳндән һуғыш тамамланасаҡ, уға шик юҡ. Һәр һалдат йѳрәге ярһып тулҡынлана... Еңеү Байрағын кем ҡаҙар икән Рейхстаг башына? Награда ла иң юғары бит - кем беренсе – Советтар Союзы Геройы. Бѳтәһе 9 Еңеү Байрағы таратып бирелә (9 дивизияға). Мишкә районы егете Ғазий Заһитов та Рейхстаг янында иптәштәре менән әҙер тора. 30 апрель. Кис. Ғ. Заһитов тѳркѳмѳ беренселәрҙән Рейхстагҡа бәреп инә, дошман аяуһыҙ ҡырыла, күптәр һәләк була. Еңеүгә бер нисә сәғәт кенә ҡалғас, Заһитов та яралана, күкрәген пуля тишеп үтә. Әммә улар ѳҫкѳ ҡаттарға күтәрелеп, ҡыйыҡҡа сығып 22 сәғәт 40 минутта Рейхстаг башындағы куполға Еңеү Байрағын беркетәләр. Капитан В.Маков шунда уҡ рация аша был турала хәбәр итә, хәбәр ҡабул ителә (документ һаҡланған). Заһитов ҡанһырай-ҡанһырай таңға тиклем Байраҡты һаҡлай.\nӘммә 1 майҙа рәсми рәүештә Егоров менән Кантария Еңеү Байрағын ҡаҙаған тигән приказ еткерелә. Улар икеһе лә Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.\nӘ шулай ҙа Ғазий Заһитов беҙҙең ѳсѳн ысын Герой булып ҡаласаҡ.\nБѳтә донъяға һуғыштың тамамланыуын белдергән данлы Бѳйѳк Еңеүҙең Ҡыҙыл Байрағын ҡаҙауҙа беҙҙең яҡташыбыҙ Ғазий Заһитов ҡатнашҡан. Беҙ уның менән ғорурланабыҙ!\n1953 йылда ут-һыу үткән Ғ.Заһитов 32 йәштә генә кѳтмәгәндә аварияға осрап һәләк була.\nӘ генерал М.М. Шайморатов герой түгелме ни? Әлбиттә, герой! Уның Башҡорт кавалерия дивизияһынан 76 яугир Советтар Союзы Геройы булды. Тик үҙе батырҙарса һәләк булһа ла, Герой исеме бирелмәй ҡалды. Ул һәләк булғас, дивизияның командиры итеп Г.А. Белов ҡуйыла, күп тә үтмәй уға Советтар Союзы Геройы исеме бирелә.\nЭйе, беҙҙең геройҙарыбыҙ бик күп, меңдәрсә. Был бик данлы. Һәр береһе тураһында китап яҙырға була.\nЭйе, беҙҙең тарихта хаталар ҙа аҙ булманы. Ғәҙелһеҙлектәр. Сәйәси һәм хәрби яңылышлыҡтар. Илебеҙ етәкселәре үҙҙәре шуға юл ҡуйҙы. Ҡайҙа һуң беҙҙең Муса Мортазин - ул башҡорттоң беренсе ҙур генералы булырға тейеш ине!? Ә башҡа күпме билдәле шәхестәребеҙ?..\nШулай уҡ халыҡ батырлығы (массовый героизм) тигән тѳшѳнсә лә бар. Ныҡлы тыл булмай тороп, еңеү ҙә яулап булмай шул. Халҡыбыҙҙың рухы һынманы, ул кѳнѳ-тѳнѳ эшләне, ашатты, кейендерҙе, ҡорал эшләне һәм Еңде. Бына бит ул герой халыҡ! Был Еңгән Халыҡ етешле һәм ғорур йәшәргә хаҡлы...\nЕңеү беҙгә еңел бирелмәне. Еңеү ѳсѳн беҙҙең халыҡ бик ҡиммәт хаҡ түләне, иҫ киткес ҡиммәт! 27 миллион кеше ғүмере! Әле һаман да уның шаңдауы килә һәм дауам итәсәк әле.\nЕңеү маршалы Жуковҡа һорау биргәндәр: “Һуғышта кем еңде?”\n“Һалдат!” - тип яуаплаған ул.\nМин “һалдат” эргәһенә халыҡ тип ѳҫтәр инем.\n90-сы йылдарҙа Рәсәй империяһының ордендары, традициялары, символдары кире ҡайтарылды, яңы Рәсәй наградалары барлыҡҡа килде. Яңы Рәсәй, яңы геройҙар...\nЯңы геройҙар тыуһын ѳсѳн элекке геройҙарға иғтибарлы булырға кәрәктер.


Өфө мэры: Арзан профнастил менән көпләнгән магазиндар ҡаланы йәмһеҙләй // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n13:12, 13 ноября 2018 Иҡтисад\nӨфөлә Башҡортостандың баш ҡалаһын йәмһеҙләгән сауҙа биналарын биҙәүҙә тәртип урынлаштырырға кәрәк. Өфө хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин мэриялағы оператив кәңәшмәлә сауҙа селтәрҙәре магазиндарын осһоҙ профнастил менән көпләү тәжрибәһен туҡтатыуҙы талап итте. Уның һүҙҙәренсә, бындай алымды алмаштырырға кәрәк. «Был айырыуса «Магнит» һәм «Красное Белое» магазиндарына ҡағыла. Улар беҙҙең талаптарға һәм кәңәштәргә ҡолаҡ һалмай», — тине Ҡала дизайны үҙәге директоры Марсель Моратов.\nӨфө мэры хеҙмәткәрҙәренә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ошо мәсьәләне асыҡларға һәм күрелгән саралар тураһында үҙенә хәбәр итергә ҡушты.\nӨлфәт Мостафин ҡала туҡталыштарындағы сауҙа павильондары биҙәлешенә, урынлашыуына ла ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙе һәм «Дәүләт циркы» туҡталышында торған трамвай киоскын миҫалға килтерҙе.\n«Берәй кем шуға иғтибар итәме икән, ҡаланың үҙәге, эргәлә — мэрия, әллә беҙҙә кем нисек теләй, шулай эшләйме», — тине баш ҡала етәксеһе, сауҙа нөктәләре форматтарының берҙәм булмауын күҙ уңында тотоп.\nҠала дизайны үҙәге етәксеһе һүҙҙәренсә, ваҡлап сауҙа итеү объекттары эшмәкәрлеген яйға һалған документ юҡ. Ошо мәсьәлә буйынса ҡарар проекты әҙерләнгән һәм яҡын арала Өфө ҡала Советына ҡарауға индерелә.\nТеги: дизайн, Өфө, Өлфәт Мостафин


Ут төрткәндәрме әллә башҡа сәбәптәр бармы? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nСтәрлетамаҡта Профсоюз урамындағы автомобилдәрҙе йыуыу бинаһының икенсе ҡатында сыҡҡан янғын сәбәптәрен асыҡлау дауам итә.Ут икенсе ҡатты тулыһынса ялмап алған. Янғынды һүндереүгә ҡаланың барлыҡ махсус хеҙмәттәре лә йәлеп ителгән. Уларға ете сәғәт самаһы ваҡыт талап ителгән. Автомобилдәрҙе йыуыу бинаһының икенсе ҡаты яңыраҡ ҡына төҙәлгән булған тип хәбәр итә мәғлүмәт агентлыҡтары.\n18 декабря Грипҡа ҡаршы вакциналау планы тулыһынса үтәлгән\n21 декабря Ҡотҡарыусыларҙың мөмкинлектәре арта


Тылда ла еңел булмаған...\n8 Май 2020, 23:49\n#Билдәлешәхестәртормошонанунваҡиға #Башҡортостанәҙәбиәте#ЛитератураБашкортостана Йәмәғәт эшмәкәре, шағирә Гүзәл Ситдиҡованың Бөйөк Ватан һуғышы тураһында хәтерләүҙәренән ун ваҡиға\nХәтерҙә тотҡан ваҡиғалар 10 ғына түгел, һәр кемдекенсәлер – үҫкән ғаилә, үҙең ҡорған ғаилә, балаларың ғаиләләре. Әммә, һуғыштан һуң тыуһам да, ул тамамланыуға 75 йыл ваҡыт уҙһа ла, бала күңелемә шул тиклем тетрәндереп уйылып ҡалған – иң тәүҙә шулар иҫкә төшә. Хәҙерге быуын да онотмаһын ине уҙған быуаттағы ваҡиғаларҙы – бөгөнгөнөң тамырҙары шунда бит. Бөгөн телгә алған 10 эпизод – уҙған быуатта хатта беҙҙең ғаиләнекеләр генә кисергәненең туҙан бөртөгөндәй ҙә юҡ...\n1. Һуғыш ваҡытында тылда ла еңел булмаған. 1937-лә Инйәр төбәгенән репрессияланғандарҙың һаны юҡ! Атайымдың тыуған ауылы Уҫманәнән Хәмзә мулла (фамилияһын хәтерләмәйем) Зәки Вәлидиҙең полк муллаһы булған. Ул байтаҡ ваҡыт шул тирәлә ҡасып йөрөгән. Уға ярҙам иткәндәр тип беҙҙең төбәк кешеләрен себен кеүек ҡырҙылар, тип һөйләй торғайны ҡәйнәм мәрхүмә. Олатайымды ла, контрреволюцион эшмәкәрлектә ғәйепләп, алып киткәндәр. Ғаиләлә 5 бала ҡалған. Һуғышҡа шулай ҡаҡшап килеп ингәндәр.\n2. Һуғышҡа олатайымдың ике ҡустыһы ла алынған. Яуҙарҙа батырҙарса һәләк булдылар тигән ҡара хаттар ғына килгән. Олатайым да әйләнеп ҡайтмаған инде. “Халыҡ дошманы” ғаиләһе кисергәндәрҙе Хоҙай бер кемгә лә күрһәтмәһен. Атайымдың яратҡан ҡустыһы Хәйерлезаман астан үлгән. Исеме хәйерле лә, заманы хәйерһеҙ булған шул.\n3. Ағас ҡырҡырға Башҡортостандың төрлө яҡтарынан йәш ҡыҙҙарҙы эшкә йыйып алып килгәндәр. Ул меҫкендәр ҡыштарын билдән ҡар йырып, арҡыры бысҡы менән ағас йыҡҡан. Баҫылып үлгәндәр ҙә булған. Ауыр эшкә сыҙамай, ҡаса торған булғандар. Шуға күрә барактарҙы төнгөлөккә бикләп, тәҙрәләренә тимер рәшәткә ҡағып тотҡандар. Көҙйылғалағы бер баракта ҡышҡыһын төндә ут сығып, бер барак ҡыҙҙар янып үлгән...\n4. Ағас ҡырҡыу нормаһы ҙур булған – көнөнә 6 кубометр! Ҡәйнәм ҡайныма ярҙам итергә йөрөгән – арҡыры бысҡы менән бысып, бөхтә итеп әрҙәнәне өйөп, ботаҡтарын, сыбыҡ-сабығын йыйып ҡуйғандар: талап үтәлмәһә, норма әҙ яҙылған. Икеһенә 8 кубометр әрҙәнә өйә торған булғандар! Бензин бысҡыһы менән норма шулай ине леспромхоздарҙа 80-се йылдарҙа. Гитлер ҙа “блицкриг”ҡа өлгәшә алмаған, беҙҙекеләрҙең дә һуғыш оҙаҡҡа бармаҫ, тиҙ үк еңербеҙ тигән өмөттәре аҡланмаған. Бронде лә ҡыҫҡартҡандар, ҡайнымды – биш бала атаһын – шулай уҡ һуғышҡа алғандар.\n5. Ҡәйнәм икмәк алыр өсөн ағас ҡырҡырға бер үҙе йөрөй башлаған. Ялан яғынан килгән ҡыҙҙы беркеткәндәр. Ул бахыр, ағас күрмәгән бала, ҡарға йығылып китә лә, әйбере боҙланып туңа, ти.\nБоҙланған бейәләйе менән тотҡан балтаһы тайып әллә ҡайҙа оса икән. Йә бейәләйе ҡулынан сиселеп китә ти. Ҡарға ултырып илай икән меҫкен. Ҡайҙан ҙур норма биреп булһын инде!\n6. Ҡәйнәмдең һалым түләргә аҡсаһы булмай, недоимка йыйылып киткән. Һыйырын алырға килгәндәр. Ҡәйнәм 3 йәшлек ҡыҙы Сәлиханы эләктереп алған да һыйыр һыртына ултыртҡан, бергә алып китегеҙ, барыбер аҡһыҙ астан үлә ул, тигән. Палнамуштары аптырап ҡалған, һыйырҙы ҡалдырып сығып киткәндәр. Аҙаҡ ниндәйҙер льгота барлығы асыҡланған, башҡасы төп туйҙырыусыға йоғонмағандар.\n7. Колхозһыҙ беҙҙең төбәктә аслыҡ үҙәкте өҙгән. Бәрәңгеһе лә уңмаған, серегән шул йылдары. Ҡар ирер-иремәҫтән колхоз яғында баҫыуҙарҙан башаҡ эҙләргә сыҡһалар, беҙҙең яҡта бәрәңге яландарын ҡаҙа башлағандар – серегән бәрәңге ап-аҡ булып ярмаланып ята торғайны, тип һөйләй торғайнылар ололар. Шуны “трахмал” (крахмал тигәндән) тип йыйып алып, өшә бешергәндәр.\n8. Күмер яндырырға ла Башҡортостандың төрлө төбәктәренән ҡыҙҙар йыйып ебәргәндәр. Инйәрҙә булған шундай күмер мейестәре. Унда ағасты ялҡынланмай ғына яндырып, күберәк күмер килеп сыҡһын өсөн ҙур оҫталыҡ талап ителгән. Инйәрҙә әле лә бар “углежжение” тигән шул урын. Мейес урындары йылдар булы ҡарайып күренеп ятты. Хәҙер нисектер...\n9. Ҡайным 17 апрель ҡайтып төшкән. Ул йылы яҙ иртә килгән. Ғәзиз ағай шуны ишеткәс, Аҡбейә тигән алыҫ ҡына тауҙан яланаяҡ, бер туҡтамай йүгереп ҡайтҡан. Ә атаһы киткәндә имсәк бала булып ҡалған Мөхәммәт улы, атаһы урамға сығып барғанда: “Апа, шинелеңде оноттоң!” – тип ҡысҡырып, барыһын да шаңҡытҡан (апа –оло ир кешегә өндәшеү).\n10. Һуғыш башланғанда 11 генә йәшлек булған әсәйем. Ул һөйләгәндәрҙән:\nИрҙәр һуғышҡа китеп бөттө. Тотош колхоз эше ҡатын-ҡыҙ, балаларелкәһендә ҡалды. Көндөҙ баҫыуҙа тырма артынан ҡалған башаҡты йыябыҙ, төнөн иген һуҡҡан ерҙә иген көрәйбеҙ. Үлтереп йоҡо килә - аяҡ өҫтө тороп, лобогрейкаға тотоноп йоҡлай торғайным.\nҠайтҡанда кейемде тикшерәләр - берәй ус иген урланмағанмы, йәнәһе. Ойоҡбаш ҡунысында иген табылған 18 йәшлек ҡыҙҙы төрмәгә ебәрҙеләр. Унан хат килде:\n- Эш колхоздыҡынан ауырыраҡ түгел, әммә режим менән ашаталар, ИКМӘК бирәләр.\nШул хаттан һуң беҙҙең ҡыҙҙар рәттән иген менән тотола башланы.\n...Күрше ҡатын өс балаһы менән астан үлде.\nФотола: Гүзәл Ситдиҡованың йәне һәм ейәнсәрҙәре Үлемһеҙ полк йөрөшөндә.


Америка, Америка... Был ил тураһында беҙ фильмдар һәм ки таптар буйынса барыһын да беләбеҙ кеүек. Әммә Зәки Вәлиди и семнендәге Милли китапханаһында асылған Америка мөйөшөн ҡара ғандан һуң, булған белемдең аҙ икәнлегенә төшөнәһең.\nБыл юлы "байрамды ойоштороусы" булып Массачусетс технол огия институтының профессоры Омар Халиди сығыш яһаны. Тамаш асылар хөкөмөнә ул үҙенең мәсеттәр фотоларынан торған күргә ҙмәһен тәҡдим итте.\n- Бөгөн Америка Ҡушма Штаттары халыҡ иҫәбе буйынса көнбай ышта ислам динен тотҡан иң ҙур дәүләт.- тип һөйләне ул үҙене ң тәбрикләү сығышында.- Америкала доньяның йөҙҙән ашыу мосо лмандары йәшәй, ә мәсеттәр һаны ике меңгә етә. Өфөлҫә мин ик е мәсетте ҡараным, уларҙың архитектура яғынан матурлығына һә м хозурлығына хайран ҡалдым. Уларҙа намаҙ уҡыған мосолманда рҙы күреп, шатландым.\nОло ҡунаҡты был көндәрҙә башҡалала дипломатик сәфәр менә н булған АҠШ илсеһе урынбаҫары Джон Байерли ҙа ҡотланы. Оср ашыуҙы ойоштороусыларға ла үҙ рәзмәтен белдерҙе ул. Сығарылы ш уҡыусылары менән осрашыу ҙа уны тәьҫирләтте.\n- Тап һеҙ, мәктәп уҡыусылары, .- тине ул.- рәсәй -америка м өнәсәббәттәрен булдырыусылар һәм мәҙәниәт илселәре булып тор аһығыҙ.\n"Алмашыу программаһы уҡыусылары күҙҙәре менән Америка" ти п исемләнгән фотокүргәҙмә уның һүҙҙәре дөрөҫ икәнлеген тағы ла бер тапҡыр раҫланы.\nОмар Халиди коллекцияһында 300 ашыу эш.