8 мартҡа арналған концерт - Исянгильдинский СК - Сельские клубы (И-П) - Каталог файлов - Хайбуллинский районный Дом культуры\nВторник, 19.01.2021, 01:37\nГлавная » Файлы » Сельские клубы (И-П) » Исянгильдинский СК» 8 мартҡа арналған концерт\nОҙайлы ҡыш айҙарынан һуң, ниһәйәт, түҙемһеҙләнеп көткән Яҙ беҙгә ишек ҡаға. Яҙҙың ҡайнар һулышынан бөтә тәбиғәт уянғанда, донъя шулай нурға ҡойонғанда, йөрәктәр ҙә елкенмәй ҡала алмай. Яҙ менән бергә наҙ, йәшлек, моң һибелә, ер йәшәрә, тәбиғәт йәмләнә.\nЯҙ – ҡатын-ҡыҙҙан башлана. Йәнендә һөйөү гөлдәре үҫтергән, наҙлы, иркә һүҙҙәр йөрөткән аҫыл заттан. Сөнки ҡатын-ҡыҙ донъяға кеше бүләк итә, уның һулышынан тормош йәшәрә, ғүмер усағы мәңге һүнмәҫ яна.\nЯҙҙың матур байрамы – 8 март Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө беҙҙең Иҫәнгилде ауылында иң тәүҙә балалар баҡсаһында иртәлек,мәктәптә спорт ярыштары,ә ауыл клубында концерт һәм КВН формаһында билдәләп үтелде. Алып барыусылар байрамды асҡандан һуң, ҡотлау өсөн һүҙ ҡатын-ҡыҙҙар советы председателе Әлфирә Айытбаеваға бирелде.\nБалалар коллективы тарфынан әҙерләнгән концерт барыһына оҡшаны, һәр сығыш көслө алҡыштар менән оҙатылды.\n2 өлөштә - КВН-шаттар һәм тапҡырҙар клубы-бында инде сәхнә түренә ике команда менеп тапҡырлыҡта, отҡорлоҡта һәм зирәклектә көс һынаштылар. Ярыштар бик ҡыҙыҡлы һәм күңелле генә ойошторолдо. Беҙҙең әсәй-өләсәйҙәр бында ла һынатманылар.\nЖюри ярыштарға йомғаҡ яһағандан һуң барыһыла сәй табына саҡырылды.Йырҙар йырлап, мәҙәктәр һөйләшеп аралашҡас, байрам ритайым, дискотека менән тамамланды. Рәхмәт һүҙҙәре менән таралыштылар.\nКатегория: Исянгильдинский СК | Добавил: RDK


Мигули мәмерйәләре — Башҡорт Википедияһы\nАсылған йылы XX быуат\nМигули мәмерйәләре — Дон йылғаһының 80 м бейеклектәге текә ярында, аҡбур ҡатламында ҡулдан эшләнгән ике мәмерйә. Ер аҫтындағы монастырьИҫке һәм Яңы исемен алған был Мигули мәмерйәләре Ростов өлкәһендәге Юғары Дон (Верхнедонский район) районы Мигули тигән казактар ауылы эргәһендә табылған. Ауылдан төнъяҡ-көнбайыш йүнәлештә, 2 км алыҫлыҡта урынлашҡан.\n2.1 Иҫке мәмерйә\n2.2 Яңы мәмерйә\n2.2.1 Монастырь тураһында риүәйәттәр\nТикшеренеүселәрҙең фекере буйынса, Мигули мәмерйәләренең барлыҡҡа килеүенә алты быуаттан да кәм түгел. Сөнки эргәһендәге Мигули ауылына 2016 йылда 635 йыл тулған. Ә ауыл кешеләре был мәмерйәләрҙең ҡасан эшләнгәнен дә белмәй. Халыҡта бары риүәйәттәр генә йәшәй. Урындағы халыҡ һәм крайҙы өйрәнеүселәр Иҫке мәмерйә тураһында электән үк белгән була.\nӘ яңы мәмерйә хаҡында 1969 йылдан билдәле була. Мигули ауылына килгән студенттар төркөмө, ер аҫты монастыры тураһында ишетеп ҡалып, үҙ аллы тикшеренеүҙәр башлай. Дондың уң ярында мәмерйәгә инеү юлын табып ала. Киң дәирәлә мәмерйәләр тураһында мәғлүмәттәр 1994 йылда билдәле була башлай. «Аргументы и Факты на Дону» гәзитенең 16 номерында Владимир Смирновтың «Ер аҫты монастыры лабиринттары» тигән мәҡәләһе баҫылып сыға. Унан 18 октябрҙа райондың «Искра» гәзитендә ҡабатлап баҫтыралар.\n2000 йылдың йәйендә Мигули мәмерйәләре автор тарафынан спелеологияның Воронеж секцияһы вәкилдәре Э. В. Гольянов һәм С. В. Никольский менән берлектә өйрәнелә, улар мәмерйәнең схематик планын төҙөйҙәр һәм фотоларын эшләй.\nИҫке (оло) һәм Яңы (кесе) Мигули мәмерйәләре бер-береһенән 64 м алыҫлыҫта ята. Ҡасандыр улар үҙ-ара тоташҡан булған. Әммә ваҡыт үтеү менән был ер аҫты юлы емерелгән.\nХәҙерге ваҡытта бер мәмерйәнән икенсеһенә үтеү өсөн ер өҫтөнә күтәрелергә кәрәк. Мәмерйәләр ғибәҙәт ҡылыу урыны булған.\nШулай ҙа, тағын бер тәғәйенләнеше — дошмандан һаҡланыу булырға тейеш, тип һанайҙар тикшеренеүселәр. Иҫбатлау булып, инеү юлдарының тарлығы һәм урыны менән нығытмаларҙа дошманға атыу өсөн ҡалдырылған тишектәр булыуы тора.\nЕр аҫты юлдарының (Галереялар) диуарҙары шыма, түбәләре көмбәҙ. Горизонталь урынлашҡан галерея һәм коридорҙарҙың ауышлығы 20° тирәһе. Киңлектәре 0,8 −1,2 м, бейеклектәре — 1,8-2 м самаһы. Иҫке һәм Яңы мәмерйәләр тип аталыуҙары шартлы ғына тип һанайҙар күпселек тикшеренеүселәр. Икеһе лә бер арауыҡта төҙөлгән. Тик Яңы тип аталғанын һуңғараҡ тапҡандар.\nИҫке мәмерйәгә инеү юлы тар ғына. Башта 1-2 м араны шыуышып үтергә тура килә. Яйлап киңәйә барып, аяғүрә атларлыҡ коридорҙарға барып сығаһың. Инеү юлы бер туҡтауһыҙ емерелеп тора. Әммә күрергә килеүселәр уны ҡаҙып таҙартып торалар.\nҠайһы бер мәғлүмәттәр буйынса, иҫке мәмерйәлә ер аҫты юлдары 120 метрға етә. Ә Яңыһында — 200 м тирәһе. Туннелдәрҙең бейеклеге урыны менән 2 метрға етә яҙа.\nИҫке мәмерйәлә 5 бүлмә бар. Былар — хөжрә, монах бүлмәһеләре (келья). Оҙон коридорһың осонда ҡоҙоҡ булған тағын бер бүлмә бар. Ҡоҙоҡта һыу әле лә бар. Барлыҡ диуарҙарҙа ла 1970—1990 йылдарҙан яҙыуҙар ҡалған. Араларында, хатта 1906, 1918, 1930 йылғылары ла бар.\nЯңы (кесе) мәмерйәгә инеү юлы тәрән соҡор эсендә ята. Аҡбур тоҡомонда соҡоп эшләнгән. Унда ла үтеү юлы тар. Унда катабомбалар тарбаҡланып ҡатмарлы лабиринт төҙөй.\nДиуарҙарында заман яҙыуҙарынан тыш, төҙөүселәрҙән ҡалған һәм соҡоп эшләнгән һүрәтләмәләр ҡалған. Улар кеше биттәренән ғибәрәт. Бәлки, изгеләрҙең йөҙөн шулай һүрәтләп ҡуйғандарҙыр.\nИҫке мәмерйә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nИҫке мәмерйәнең ауыҙына алып барған һуҡмаҡ текә яр бите буйлап бара. Ярҙың бейеклеге 80 м. Ә мәмерйә ауыҙы йылға кимәленән 30 м бейеклектә. Эсендә дөйөм оҙонлоғо 200 м тирәһе өс коридор бар. Коридорҙың береһендә 5 бүлмә (келья) бар. Диуарҙа күмер менән башҡарылған яҙмалар бар. Шулай уҡ, иконалар ҡуйыу өсөн уйымдар соҡоп эшләнгән.\nАйырым бүлмәлә ҡоҙоҡ бар. Диаметры 1 м, ә тәрәнлеге метрҙан ашыуыраҡ. Икенсе коридорҙа ялтырап торған шыма диуарлы арауыҡтар бар. Туннелдең бейеклеге 2 метр, ә киңлеге — 1 метр.\nДон йылғаһы яғына йүнәлтеп эшләнгән туннель квадрат формаһындағы уйым менән тамамлана. Тикшеренеүселәр фекеренсә, унда икона ҡуйылған булыуы бар. Сөнки, майшәмдән ҡалған эҙҙәр бар.\nКоридорҙарҙың береһе емеректәр аҫтында ҡалған. Мәмерйәләр эсендәге күсеп йөрөй торған ерҙәрҙең ҡайһылары түңәрәк яһай. Бер коридорҙан икенсеһенә барам тип, бер үк ергә килеп сығырға ла мөмкин.\nЯңы мәмерйә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБүлмәләренең һаны күберәк. Үлсәмдәре лә ҙурыраҡ. Соҡоп эшләнгән бәләкәйерәк бер тәҙрә һаҡланып ҡалған. Мәмерйәлә температура 10°-тан юғары күтәрелмәй. Бүлмәләрҙең берәүһе бәләкәй сиркәүгә (часовня) оҡшаған. Диуарында әүернә (крест) бар.\nМәмерйәләр барыһы ла ҡорамалдар ярҙамында ҡулдан эшләнгән. Диуарҙы биҙәп торған кеше йөҙҙәре бер-береһен ҡабатламай. Ике мәмерйә лә ныҡ хәүефлеләрҙән һанала. Сөнки, бер туҡтауһыҙ емерелеү өҫтөндә. Шуға ла, туристарға бында инеү сикләнә.\nМонастырь тураһында риүәйәттәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРиүәйәттәрҙең береһе буйынса, мәмерйәнең дөйөм оҙонлоғы 15 км-ға етә. Бөтә һуҙымында урыны-урыны менән ҡоҙоҡтар бар. Шулай уҡ урындағы халыҡ ике мәмерйәне һәм Дондың көнъяғында урынлашҡан Троицк-Мигули 17 быуатта төҙөлгән монастырын үҙ-ара тоташтырған ер аҫты юлы булған, тип раҫлай.\nИкенсе риүәйәт Дондың икенсе ярына алып сыға торған юлдың булыуы тураһында. Дошман яуы баҫҡанда монахтар һәм урындағы халыҡ икенсе ярға сығып ҡотола алған тип һанайҙар.\nМәмерйәләрҙең ҡасан эшләнгәнен белмәһәләр ҙә, XVII быуатта унда монахтар йәшәүен хәтерләйҙәр. 1788 йылда Троицк-Мигули монастыры эшен туҡтатҡан. Әммә аскет монахтарҙың ҡайһылары тороп ҡалған. XX быуат башында унда ике монах йәшәгән. Һуңғыһы ҡартайғас, ауылға килеп, шунда мәрхүм булған.\n↑ Что интересного, удивительного и загадочного можно увидеть в Ростовской области?//Пик. Информационный портал Каменска-Шахтинского\n↑ Матвей Гречко. Легенды метро и подземелий. Издательство АСТ, 2015 г. — 330 с.\nПодземный монастырь или Мигулинские пещеры.\nПещеры Придонья: «Мигулинские пещеры»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мигули_мәмерйәләре&oldid=684250 ҡабул ителгән\nВикипедия:Географик координаталары булмаған мәмерйәләр\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:48 1 май 2017 үҙгәртелгән.


Конкурстар » Страница 61 » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Конкурстар » Страница 61\nКонкурстар // 2-10-2010, 12:49\nВаҡыт аяуһыҙ алға елә. Тиҫтәләрсә миллион кешенең ғүмерен ҡыйған, яҙмышын емергән, йәнен һәм тәнен зәғифләгән, өмөтөн һүндергән Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 65 йыл да тулып үтте. Был ҡәһәрле һуғыш тарих биттәрендә урын алһа ла, уның халыҡ хәтеренән юйылыуы мөмкин түгел. Илебеҙҙә һуғыштың шәфҡәтһеҙ ут-ялҡынынан өтөлмәй ҡалған, афәте ҡағылмаған ғаилә юҡ, сөнки Бөйөк Еңеүгә өлөш индергән ҡаһарман һәр ғаиләлә тиерлек бар....\nКонкурстар // 2-10-2010, 12:14\nИнде нисәнсе ҡат бер үк төштө күреүе. Бына бөгөн дә ҡолағына салынған тауышҡа һиҫкәнеп күҙҙәрен асты. Донъя яп-яҡты. Өй эсе тып-тын. Сәғәт текелдәүенән башҡа тауыш-фәлән юҡ. Тек-тек, тек-тек. Дөп-дөп, дөп-дөп – сәғәткә йөрәге ҡушылды. Дөп-дөп, тек-тек, тек-тек, дөп-дөп. Ошо ритм ыңғайына уйҙар аға. Ул байтаҡ инде ҡымшанмай ҙа ята. Әгәр саҡ ҡына һелкенһә, уйҙары бүленер ҙә, нимәгә юрарға белмәй ятҡан төшө яңылыш юҫыҡҡа боролоп китер һымаҡ. Хәйер, ул бер ҡасан да төш юрағаны ла юҡ бит. Нимәгә юрарға?! Ни өсөн бер үк төш инде нисәнсегә ҡабатлана? Уйҙар аныҡ ҡарарға килә алмай, һаман да бер тирәлә урала ла урала. Ни өсөн?... Бер мәл уйҙар даръяһына донъяуи тауыштар килеп ҡушыла, һәм улар туҡтап ҡала. Урамдан сыбыртҡы шартлатҡан, һарыҡ-кәзә баҡырған тауыштар ишетелә. Көтөү китә. Етер, миңә лә ҡуҙғалырға ваҡыттыр, былайтып оҙон-оҙаҡ йоҡлап ятҡан юҡ ине әле....\nИжади йәштәр, һеҙҙең өсөн!\nКонкурстар // 18-09-2010, 14:43\nБР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы республиканың ижади йәштәре араһында өр-яңы конкурс иғлан итә. Сара «Донъя йәшлеге» тип атала һәм Башҡортостанда йәштәр йәмәғәт ойошмалары барлыҡҡа килеүҙең 90 йыллығына арнала. Конкурста 30 йәшкә тиклемге егет һәм ҡыҙҙар түбәндәге номинацияларҙа үҙҙәрен һынап ҡарай ала:\n– «Әҙәби һүҙ» тигән эссе конкурсы. Бында йәштәргә «Комсомол минең ғаиләм тормошонда», «Йәмәғәт ойошмалары: кисә, бөгөн, иртәгә», «Комсомолдың бөйөк эштәре» кеүек темалар тәҡдим ителә;...\nКонкурстар // 14-09-2010, 09:17\nҠыҙҙар, әйҙәгеҙ ҡыйыуыраҡ булығыҙ!...\nКонкурстар // 11-09-2010, 11:30\nКонкурстар // 11-09-2010, 11:09\n1945 йылдың апрель аҙаҡтары... Дошман, ғүмеренең ахырыһын аңлаған яралы йыртҡыс кеүек, бөтә ерҙә аяуһыҙ ҡаршылыҡ күрһәтә... Әлегә тиклем башҡорт атлыларын һәр ерҙә – ауылдарҙа, ҡалаларҙа ҙур ҡыуаныс менән ҡаршы алһалар, фашизмдың төйәге – Германия еренә аяҡ баҫҡас, һәр һалдат бында уларҙы ҡолас йәйеп көтмәгәндәрен бик тиҙ аңланы....\nБар булмышы менән сәнғәт кешеһе\nКонкурстар // 7-09-2010, 10:32\nСибай ҡалаһында тыуып, әле баш ҡалала йәшәүсе Гөлшат Ғәйетбаева – бар булмышы менән сәнғәт кешеһе. Өфө сәнғәт училищеһының музыка теорияһы бүлегенең һуңғы курсында уҡый. Киләсәктә ошо өлкәлә тәнҡитсе буласаҡ ҡыҙ, аныҡ маҡсаттар ҡуйып, хыялына тура юлдар яра – сольфеджио, гармония, импровизация, композиция, музыкаль әҙәбиәт кеүек фәндәр буйынса уҡыу йортонда алған белеме менән генә сикләнеп ҡалмай, үҙ аллы ла бик күп шөғөлләнә, махсус китаптар уҡый. Айырыуса төрлө быуын композиторҙарының ижади тормошо менән ҡыҙыҡһына ул....\nКонкурстар // 4-09-2010, 13:58\nЙола буйынса ярыш алдағыһында еңеү яулаған бәйгесенең тыуған төйәгендә уҙғарыла. Былтыр яҡташыбыҙ, Смаҡай егете Илгиз Шәнгәрәев, иң маһир умартасы исеменә лайыҡ булып, Ишембайҙа быйылғы конкурсты уҙғарыу хоҡуғын яулап ҡайтҡайны. Ниһайәт, ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған, быуындан-быуынға күсеп килгән башҡорт халҡының иң ҡыҙыҡлы, иң мауыҡтырғыс, иң файҙалы һөнәр эйәләре Юрматы ерендә лә осрашты....\nКонкурстар // 4-09-2010, 12:44\nГәүһәр Батталова ижад иткән фильмдар: «Мин үлмәнем, башҡорттарым!» Салауат батыр Юлай улының тормошона һәм ижадына арнала, «Тыуған яҡҡа ҡайтыу» Әхмәтзәки Вәлиди Туғандың тормошон һәм рухи юлын барлай, «Йөрәк» шағир Рәшит Назаровтың даһи асылын һәм бөйөклөгөн раҫлай. Автор өсөн ил яҙмышы – ир яҙмышы. Ир-азаматтар илде хәл иткес юлдарға сығара һәм заман упҡындары аша үткәрә....\nКонкурстар // 31-08-2010, 11:07\nФотоһүрәттең серле донъяһына инеп китһәң, һоҡланып ҡына ҡалмайһың, ә рухи яҡтан байығаныңды, ниндәйҙер һүрәткә ҡарап уйға талғаныңды, тормошҡа бүтәнсәрәк ҡараш ташлай башлағаныңды тояһың. Әлбиттә, ҡаршығыҙҙағы фотоһүрәт ысын оҫта – үҙ һөнәрен бөтә күңеле менән яратҡан һәм һәр эшендә тирә-яҡты ғына түгел, үҙ донъяһын сағылдырған кеше ҡулынан сыҡҡан булһа. Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына тәҡдим ителгән фоторәссам, Республика халыҡ ижады үҙәгенең кино-фото-сәнғәт бүлеге етәксеһе, Рәсәй Фоторәссамдар Союзының башҡорт бүлеге рәйесе Рәмил Килмәмәтовтың һүрәттәре лә беҙгә ана шундай эшеңә, тыуған ереңә ысын, һүрелмәҫ һөйөү тураһында һөйләй....


Ҙур 12 йөк автомобилендә Өфөгә сәхнә алып килеп ҡорҙолар | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 229391\n6-сы Бөтә Донъя фольклориадаһы өсөн төп майҙан әҙер тиерлек. “Ватан” этнопаркында ил, халыҡ-ара кимәлдәге саралар йыш үтә. Улар өсөн махсус сәхнә ҡоралар. Әммә бындай сәхнә тәүгә ҡуйыла. Тауыш, яҡтыртыу ҡоролмалары, сәхнә конструкцияһы – барыһы бергә 250 тонна тәшкил итә. Сәхнә өс яҡтан да ҡараңғыландырыла — хатта көндөҙгө яҡтыла ла лазер нурҙары уны биҙәйәсәк. Был баҫҡыстар сәхнәнең тағы ла бер үҙенсәлеге. Уның буйлап әртистәр тамашасылар янына төшә һәм улар менән аралаша ала. Фольклориада барышында ҡул эштәре күргәҙмәләре лә эшләйәсәк. Ойоштороусылар улар өсөн дә майҙандар әҙерләй. Төбәктең ижади коллективтары ла был аҙнаны фольклориадаға әҙерләнеп үткәрҙе. Тиҙҙән “Ватан” паркы йыр-бейеүгә, моңға күмеләсәк. Бөгөн иртәнсәк 6-сы Бөтә Донъя фольклориада ҡунаҡтары Өфөгә килә лә башланы. Республика 39 ил вәкилдәрен ҡабул итергә әҙер. Улар 4 июлдә “Ватан” этнопаркында ҡоролған сәхнәлә Башҡортостан тамашасылары менән танышыу минуттарын көтә.


Башҡортостанда Булат Солтангәрәев исемендәге уҡыусылар конкурсы башланды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n9:13, 20 января 2020 Мәҙәниәт\nБашҡортостанда Булат Солтангәрәев исемендәге йәштәр ижади конкурсына эштәр ҡабул ителә башланы. Ойоштороусы — Башҡортостан Республикаһының Журналистар союзы менән берлектә «Йәшлек» республика йәштәр гәзите. Конкурста белем биреү учреждениеларының 10-11-се класс уҡыусылары, лицей һәм колледждарҙың студенттары ҡатнаша ала. Улар мотлаҡ башҡорт телендә яҙышырға тейеш.\nБыйыл конкурс республика башлығының гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереүгә йүнәлтелгән грантына үткәрелә. Эштәр гәзит биттәрендә, сайтта һәм «Бәйләнештә»ге төркөмдә баҫылып сыға. Тәүге урындарҙы алғандарға премия тапшырыла. Беренсе премияның күләме – 15 мең һум, ике премия — 10-ар мең һәм өсәүһе — 5-әр мең һум. Ҡалған ҡатнашыусылар төрлө номинацияларҙа конкурс лауреаттары исеменә, дипломдарға һәм иҫтәлекле бүләктәргә лайыҡ була. Шулай уҡ уҙған йылдарҙың конкурс эштәре менән китап нәшер ителә.\nЭшеңә үҙең хаҡында ҡыҫҡаса мәғлүмәт һалырға кәрәк. Материалдар 2020 йылдың 30 апреленә тиклем : 450079, Өфө ҡалаһы, Октябрҙең 50 йыллығы урамы, 13, 8-се ҡат, «Йәшлек» гәзите редакцияһы адресына ҡабул ителә, электрон почта — ye02@yandex.ru. Өҫтәмә мәғлүмәт — гәзиттең сайтында һәм «Бәйләнештә»ге төркөмдә.\nБелешмә. Уҡыусы йәштәр араһында йәмәғәтселек резонансы тыуҙырған конкурс 2014 йылдан алып ойошторола. Ул 17 йәшендә автомобиль фажиғәһендә һәләк булған Булат Солтангәрәевтың исеме менән аталған. Үҫмер һәр яҡлап талантлы булған, ижад менән менән шөғөлләнгән һәм спорт менән мауыҡҡан, конкурстарҙа, ғилми-ғәмәли конференцияларҙа ҡатнашып, беренсе урындар яулаған. 2016 йылда Булаттың ижады һәм тормошо хаҡында китап донъя күргән. Йыл һайын конкурста йөҙҙән ашыу уҡыусы ҡатнаша. Рәсәй Федерацияһы Журналистар союзының XIX фестивалендә «Булат Солтангәрәев исемендәге республика премияһы» журналистар акцияһы республика, край, округ һәм өлкә гәзиттәре араһында лауреат тип танылды.


Радий Хәбиров хаҡты арзанайтырға ҡушты » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Радий Хәбиров хаҡты арзанайтырға ҡушты\nРадий Хәбиров хаҡты арзанайтырға ҡушты 14.01.2019 // Йәмғиәт\nБашҡортостан Хөкүмәтендә үткән оператив кәңәшмәлә республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров яңы коммуналь хеҙмәт – сүп-сарҙы ситкә сығарыу хаҡын түбәнәйтеү талабы тураһында тағы ла иҫкәртте.\nУның фекеренсә, ҡала халҡы өсөн был хаҡ – 70 һумдан, ауылдағылар өсөн иһә 35 һумдан артмаҫҡа тейеш.\n– Социаль-иҡтисади хәлгә, халҡыбыҙҙың йәшәү шарттарына бәйле был һандарҙы аныҡ әйткәйнем инде – 70 һәм 35 һум. Мине ишетегеҙ, бүтән һандарҙы ҡабул итмәйем, – тине Радий Хәбиров.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы Михаил Кирәев әйтеүенсә, әле 100 һумға тиклемге хаҡ билдәләнеүгә ҡарамаҫтан, 70 һумлыҡ иң юғары күрһәткес буйынса күрһәтмә үтәләсәк.\nӘйткәндәй, ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары менән эш итеү буйынса яңы коммуналь хеҙмәт өсөн квитанциялар республика халҡына 25 ғинуарҙан килә башлаясаҡ. Шул уҡ ваҡытта идарасы компанияларҙан яңы түләү ҡағыҙҙарын әле үк алыу осраҡтары бар.\n– Кемдәрҙер аҡса алырға ашыға, күрәһең. Был законға ҡаршы килә, ошондай осраҡтарҙы мотлаҡ тикшереп, башҡаларға һабаҡ булырлыҡ итеп, ҡәтғи сара күрәсәкбеҙ. Мәсьәләне махсус контролгә алыуҙы һорайым – ике тапҡыр түләү осраҡтары булмаҫҡа тейеш, – тине Радий Хәбиров.\nБынан тыш, төбәк етәксеһе район хакимиәт башлыҡтарына йыл аҙағына тиклем биләмәләрҙе контейнер майҙансыҡтары менән тәьмин итергә ҡушты. Республика уларҙы йыһазландырыу буйынса сығымды ҡапларға әҙер. Әле 10 меңдән ашыу контейнер майҙансығы асыуға ихтыяж бар, 20 меңдән ашыу контейнер кәрәк.\nРеспубликала тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры урынбаҫары Нияз Фазылов ҡалдыҡтар менән эш итеү өлкәһендәге реформаны тормошҡа ашырыуға контроль өсөн яуаплы итеп тәғәйенләнде.\n25 ғинуарҙан төбәктә ауыл биләмәләре башлыҡтары менән ошо өлкәләге хәлгә анализ буйынса кәңәшмәләр үткәрелә башлаясаҡ.


ЗӘҢГӘР ЕБӘК, ЙӘКИ КҮҘ НУРЫ Гөлсирә ҒИЗЗӘТУЛЛИНА-ҒАЙСАРОВА хикәйәһе\n8 Апрель 2020, 00:00\n...Тыҡрыҡ яғында ишетелгән тауышҡа һиҫкәнеп артҡа сигенде Зөбәйҙә. Атаһы йәнә әсәһен иҫереп йығылып ятып ҡалған еренән һөйрәкләп алып ҡайтып килә. Атаһының сабырлығына һушың китерлек: йән асыуы менән елтерәтеп алһа ала, тырнаҡ менән дә ҡағылмай. Төн тимәй, буран тимәй, ямғыр тимәй, ни тиклем арыһа ла, бер-бер хәл булып ҡуймаһын, тип, туптырлап эҙләргә сығып китә. Уҡытыусы башы менән иҫерек бисәһен өҫтөрәкләп, кеше көлдөрмәһен тип, балалар әсәләрен үҙҙәре эҙләй һалып ала торғайны. Әле мырҙалары күрше ауылда интернатта ятып уҡый, ә Зөбәйҙә бер нәмәгә лә эшҡашмай ултыра.— Алма кеүек балаң дөм һуҡыр булып ултырһын да, нисек йәнең әсемәһен? — тип шарылдап илай әсәһе.— Мин бит ҡайғымдан әсәм. Һин генә ул таш йөрәк. Аңлайһыңмы ни һин кеше хәлен?..—Атаһы өндәшмәй. Уртын сәйнәп түҙәлер, бахыр. Тыйыу күрмәгәс, әсәһе уның һайын ярһый.\n«Ҡыйыулығың етеп хыялланһаң, теләктәрең ысынлапта тормошҡа ашамы икән әллә ул?» Эсенә һыймаған һөйөнөсө сыҙатманы, уны ғаләмменән уртаҡлашмау яҙыҡ булыр ине! Сыҡты ла, яҙғы донъяның тылсымына хайран ҡалып тыны быуылып торҙо.\nЙондоҙҙар ҡул һоноп ҡына алмалы, һандуғастар, моғайын, уларҙан ағылған нурға иләҫләнгән. Аҡылдан шаштырырлыҡ итеп һайрайҙар. Шул ҡәҙәрле моңға түҙә алмай, йөрәккенәләре ярылып та ҡуймаҫ тимә! Алмағас сәскәһенең елдең иркәһенә лә ҡойолған нәфис аҡлығына семәрләнгән күтәрмәлә генә ултырып сыҙай алманы Зөбәйҙә. Ташҡын шауына табан атланы.\nЯҙ һуңланы быйыл, ҡар яйлап ирене, йылға йылдағынан йыуаш шуға. Ышаныслы килеп баҫты Зөбәйҙә текәярҙың тас башына. Ә былтыр ташҡындың иң шашҡан сағында тулҡындар ошонда килеп аяҡтарын ялап-ялап китә ине. Зөбәйҙә һиҫкәнеп артҡа сигенеңкерәп ҡуйҙы...\n...Тыҡрыҡ яғында ишетелгән тауышҡа һиҫкәнеп артҡа сигенде Зөбәйҙә. Атаһы йәнә әсәһен иҫереп йығылып ятып ҡалған еренән һөйрәкләп алып ҡайтып килә. Атаһының сабырлығына һушың китерлек: йән асыуы менән елтерәтеп алһа ала, тырнаҡ менән дә ҡағылмай. Төн тимәй, буран тимәй, ямғыр тимәй, ни тиклем арыһа ла, бер-бер хәл булып ҡуймаһын, тип, туптырлап эҙләргә сығып китә. Уҡытыусы башы менән иҫерек бисәһен өҫтөрәкләп, кеше көлдөрмәһен тип, балалар әсәләрен үҙҙәре эҙләй һалып ала торғайны. Әле мырҙалары күрше ауылда интернатта ятып уҡый, ә Зөбәйҙә бер нәмәгә лә эшҡашмай ултыра.\n— Алма кеүек балаң дөм һуҡыр булып ултырһын да, нисек йәнең әсемәһен? — тип шарылдап илай әсәһе.— Мин бит ҡайғымдан әсәм. Һин генә ул таш йөрәк. Аңлайһыңмы ни һин кеше хәлен?..—Атаһы өндәшмәй. Уртын сәйнәп түҙәлер, бахыр. Тыйыу күрмәгәс, әсәһе уның һайын ярһый:\n— Һөйөклө балам көйөклө булыр, тип кем уйлаған?! Өс йәшендә ағып киткәнендә тотоп алмаған булһаң, бер илар ҙа онот булыр ине. Рәхәт тиһеңме инә кешегә балаһының ғүмер баҡый зәғиф ултырғанын күреү?!\nКөндән-көн донъяның томалана барыуына әрнегән ҡыҙының сей яраһына услап тоҙ һипкәнен, үҙ ҡулы менән ташҡынға этәргәнен аңламай ул. «Был араҡы һөйләй, әсәм түгел,—тип уйлай Зөбәйҙә.— Әсәм улай ҡаты бәғерле түгел». Йәлләй уны Зөбәйҙә. Ярата ла, йәлләй ҙә... һылыулығы әсәһенән күсһә лә, был яғы атаһынан, күрәһең. «Матур менән яҡшы саҡта кем яратмай, шәп булғас, һин йәмһеҙ менән насар саҡтаяратып ҡара»,—тип ауыҙҙарын ҡаплай ул ҡатынын битәрләй башлаһалар. Риза атаһы менән Зөбәйҙә. Тик әле әсәһенең һүҙҙәре күңеленә уйып инә: «Бер илар ҙа онот булыр инек!» Ә тулҡындар ялмап ялай, ҡуңалтаҡ килеш тишек ҡата кейгән аяҡтар уларҙағы боҙ һалҡынын тоя. Хатта ихтыяр ҙа кәрәкмәй. Уң аяҡты саҡ ҡына шылдыра баҫыу етә... Ә тон шундай йылы, яңы һауған һөт шикелле... Эргәләге талда бер һандуғас һайрай... Ус аяһылай ҡошсоҡто моңға мансыған донъяла аяуҙың йәшәүенә өмөттө өҙгө килмәй.\n— Эй, Илаһым, ошо нурлы донъяңа һоҡланып йәшәһәм ине! — Ун һигеҙ йәшлек ҡыҙ бала тулҡын теле ялаған урында баҫып торған ерендә тубыҡланды.\n— Йәшә, теләгеңдә хаттан ашырҙай бер нәмә лә юҡ! —тип яуап ҡайтарҙы ғаләм.\nЙыһандан эркелгән йылы ипкенгә рухланып киткән Зөбәйҙә, форсаты тейгәндә һорайым әле, моғайын, ауыҙыма һуҡмаҫтар, тигәндәй артабан тәүәккәлләне.\n— Йәнә лә, — тине, үҙ хаяһыҙлығынан үҙе оялғандай, тыны быуылып торҙо, — йәнә лә ошо нурлы-моңло донъяңда һөйөп-һөйөлөп йәшәһәм ине.\nБында ла баш китерлек бер ни ҙә юҡ ине ғаләм өсөн.\n— Ошо мөхәббәттән бәхетле, оҙон ғүмерле балалар тыуһын ине, —тип өҫтәне Зөбәйҙә. Быныһында ул, үҙ әрһеҙлегенә һушы китеп, үҙе лә ишетмәҫлек итеп иренен генә йыбырлатты.\n— Был ысынтылап кереште. — Гүзәлиә эшенән ҡара ҡайтып инде. — Тағы арттырҙы аренда хаҡын. Был бит үңәсеңде һығыу менән бер.\nЯңы түрә менән ҡыҙы араһында көндән-көн ҡыҙа барған көрәште нисек баҫырға белмәй хафаға батҡан Хәнифә ханымдың башына келт итеп бер уй килде.\n— Элек атайыңдар райондарға сығып, айҙар буйы ауыл халҡын ҡабул итә торғайны. Шул тәжрибә бармы әле, юҡмы?\n— Әсәй, һин мине ишетмәйһеңме әллә ул? — тип үсегеп китте Гүзәлиә. — Бында алыш «үләмме, ҡаламмы» тигән хәлгә барып етте. Ә һин хәтирәләргә бирелепултыраһың.\n— Юҡ, һин үҙең мине тыңла, — тип ҡырт киҫте Хәнифә. — Ул алышығыҙҙың һинең бизнестың тонсоғоуы менән барып бөтөрө баштан уҡ билдәле ине бит инде.\n— Әсәй, — тип хайран ҡалды ҡыҙы. — Нисек еңел генә әйтә алаһың? Улай булғас, мин ике-өс айҙан ыштанһыҙ ҡалам, ярты йылдан төрмәгә ултырам бит. һин шуны аңлайһыңмы? Әле былай ҙа арендаға түләүҙән ҡалғаны кредит ҡаплауға китеп тик тора. — Шуға күрә башты эшләтергә кәрәк, — тине Хәнифә тыныс ҡына. Ғәҙәти тормошта бошмаҫ кеүек күренгән әсәһенең иң ҡыйын, иң яуаплы мәлдәрҙә бысаҡ йөҙөкеүек үткер, салт булып киткәнен күргәне бар ине Гүзәлиәнең. һағайып шымды. Ғауғалауҙан туҡтап, сәй ултырта башланы. Күҙҙәрендә алыҫлашып барған ямғыр болотондағылай ара-тирә йәшен былҡыуы дауам итһә лә...\n— Һөйләштек бит инде мең ҡабат, — тип дауам итте Хәнифә ханым. — Түрәңдең өлөшкә ингеһе килә. Ә инде эшең бөтөнләй бармай бизнесыңды япһаң, миллион һумға алған уникаль аппаратураңды, кредитыңды ҡаплау өсөн, ярты хаҡына һатырға мәжбүр булһаң, — бына ҡайҙа уның өсөн байрам.\n— Хайуан, — тине Гүзәлиә ҡулындағы сынаяҡты тишерҙәй итеп тызый-тызый һөртөп. — һатырмын мин уға,көтөп торһон.\n— һатмай, атаң башына бараһыңмы? Йыландай теленде сығарып, «ал», тип ялынып торорһоң.\n— һуң, халыҡҡа шул тиклем файҙалы, кәрәк бит ул аппарат.\n— Уға күсһә, файҙаһыҙға әйләнәме ни? Шәп итеп рекламалап ебәрә, ҡулланыу даирәһен тағы ла нығыраҡ киңәйтә, уның мөмкинлектәре хаҡында ауырыуҙар ҙа,\nврачтар ҙа күберәк белә. Халыҡ нисек тә отолмай. Файҙаһы тағы ла нығыраҡ арта, баһаһы тағы ла нығыраҡ күтәрелә әле аппаратыңдың.\n— Һине тыңлап торһаң, хас та шул хайуан өсөн ҡыуанғандай һөйләйһең.\n— Юҡ, мин һин килеп ҡапҡан хәлдең күләгәле яғын һүрәтләйем. Мәсьәләнең ҡара яғын. Әле һеҙҙең алыш шул юҫыҡта бара. Ҡараңғы яҡта һин еңеләһең. Андестанд? Биш тел белеүеңдән, медицина фәндәре кандидаты булыуыңдан ни файҙа, тормошто белмәйһең, тип төрттөрөүе әсәһенең «төшөндөңмө» тигәнде инглизсәләүе.\n— Их, атайым иҫән булһа, — тине Гүзәлиә төшөнкөлөккә бирелеп.\n— Атайың да шул һинән йыраҡ китмәгән ине инде.\n— Нисек китмәһен, ти?! Бөтөн теләгенә ирешкән, дан, рәхмәт, абруй ҡаҙанған профессор, халыҡ врачы.\n— Ул бит яҡты яғы менән көслө ине, ҡыҙым.\n— Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, үҙең әйтмешләй, миңә хәҙер нишләргә?\n— Бөгөнгө көндә изгелеккә иң мохтаж, иң лайыҡ булған халыҡҡа изгелек эшләргә юлланаһың.' Бер айға иң төпкөл районға командировка алаһың, аппаратураңды машинаға тейәйһең дә сауап йыйып ҡайтаһың. Ҡайтыуыңа рәхмәтле халыҡ гәзиткә яҙып ебәрә, үҙең дә бер-ике интервью бирерһең. Дауаханағыҙҙың, тимәк, түрәңдең дә абруйы арта.\n— Хәҙерге заманда төкөрәләр һинең гәзитеңә, — тине Гүзәлиә.\n— Төкөрмәҫтәр, маҡтау кемдең дә эсенә һары майкеүек ята ул. Бер ыңғайҙан, кешеләрҙең дә, ихлас яҡшылыҡтың әле лә барлығын күреп, күңелдәре күтәрелеп ҡалыр. Яҡты яҡ бына шулай була. Ә инде эшеңде белеп, яратып, урын-еренә еткереп башҡарғаныңды әйтмәһәң дә белеп торам. Атайыңдың ҡыҙы бит һин.\n— Ә кредитты кем түләй?\n— Ана, йыйылған пенсиямды ал... Унан кейәү ҙә ҡайтып төшөр Себеренән аҡсалы булып. Бер ҙә ярҙамһыҙ түгелһең әле.\n— Ирек, Интернетҡа инһәң, минең фермамды асып, сусҡа менән ишәгемде генә ашатып сыҡ әле. Икенсе көн инде онотам, — тине Айбулат, иртәнге сәйен ашыҡбошоҡ шөптөрләтеп. — Иртәгә минең зачет. Көнө буйы китапханала ултырам, юғалтмағыҙ.\n— Аһ-аһ, ул ни тигән ферма тағы, — тип аптыраныМөғлифә әбей. — Сусҡаны ашат, тинесе...\nКөлә-көлә виртуалъ ферма тураһында аңлатырға тырышып ҡаранылар, күҙ алдына ла килтерә алманы.\n— Ярар, өләсәй, мин һиңә күрһәтермен, — тине Ирек.\nБер аҙҙан компьютерын тоҡандырып, әллә ниндәйтөймәләргә баҫты ла, ғорурлыҡ менән артына боролдо.\n— Кил әле, өләсәй, шәпме минең хужалыҡ?\nКомпьютер экранында мультфильмдағы кеүек матур ғына өй тора. Баҡса. Ишек алдында йәтеш кенә сусҡа йөрөй тәгәрмәләп. Ишәк тора көйшәнеп.\n— Йәнле һүрәт кенә икән дә, — тип күңеле ҡайтты әбейҙең. — Ҡарт бәпестәр, мин уҡып ултыраһығыҙҙыр тигән булам. Ә һеҙ мультик уйнайһығыҙ. Шуның ни ҡыҙығын табаһығыҙ?\n— Ҡыҙыҡ ул, өләсәй. Бына мин картуф ултырттым да, уны һатып, чипсы яһай торған завод алдым. Тормош тәжрибәһе туплайым. Ах, һин уны, минең баҡсаға инеп,\nҡорт ебәреп сыҡҡан.\n— Нимә эшләгән, нимә эшләгән? — Әбей тағы ла нығыраҡ аптырап китте.\n— Класташ ҡыҙыҡайҙың да фермаһы бар. Ул инеп минең бер ананасымды урлаған, етмәһә, ҡорт ебәреп сыҡҡан. Хәҙер үҙенә сүп үләне сәсеп сығайыҡ әле.\n— Ҡыҙ кешенең донъяһы матурыраҡ икән, ере лә, малы ла күберәк, — тине Мөғлифә әбей һоҡланып. — Ә нишләп һин ат алып ебәрмәйһең?\n— Атты ысын аҡсаға ғына һатып алып була. Ерҙе лә... — Ейәне мауығып «Бәхетле фермер» тигән уйындың ҡағиҙәләрен аңлата башланы. Ә ҡырҡ йылдан ашыу физика-математика уҡытыусыһы булып эшләгән өләсәй борсоуға ҡалды. Көнө буйы тик шул хаҡта ғына уйланы. Йөрөй-йөрөй ҙә һарыуы ҡайнап китә. Киске аш мәлендә саң ҡаҡты — тотош ғаилә табын артына йыйылғас,һүҙ башланы.\n— Уйынығыҙ бик мәҙәк, мауыҡтырғыс, балалар, — тине Айбулат менән Иреккә алмаш-тилмәш ҡарап. Уҡытыусы бит, алыҫтаныраҡ башланы. — Хыялығыҙ ҙа бик матур — «Бәхетле фермер». Тик уның бик хәүефле яғы бар. — Ҡыҙы балаларын яҡламаҡҡа ниҙер әйтмәксе булғайны, кейәүе аҡыллы, сабыр кеше, ҡарашы менән тыйҙы: һөйләп бөткәнде көт. — һеҙ ул, нисек тинең, виртуалъ бит әле, тормошоғоҙ менән әүрәп, ысын тормоштоң ҡыҙығын, тәмен юғалтыуығыҙ бар. Элегерәк бер көләмәс була торғайны: имеш, беҙҙең кеше менән ҡытай кешеһе һөйләшә. Бына мин, ти урыҫ, ун дүртенсе майҙа картуф ултыртам да, ун бишенсе августа ҡаҙып алам. Ә мин, ти ҡытай, ун дүртенсе майҙа ултыртам, ун бишендә ҡаҙып алам. Нисек улай, тип хайран ҡала беҙҙең кеше. Шулай, ти ҡытай, кусать то хосется... Шул ҡытай хәҙер бөтөн донъяға нисек эшләргә һәм байырға икәнде күрһәтә.Әле бында ла һеҙҙән ипләп кенә аҡса һура кемдер. Ярай, быныһы икенсе мәсьәлә. Шул ҡытай кеүек картуфығыҙҙы бер тәүлек эсендә үҫтереп һатып завод һынлы завод алып ебәргәс, һеҙ тормошта ла шулай еңел генә була тип күнегәһегеҙ. Башығыҙға шулай һеңә.Ә ҡыйынлыҡтарға осрау менән күңелегеҙ төшә. Ә бит физикалағы «ышҡылыу» законы кеүек, тормоштоң да шундай ҡанундары бар. Ҡаршылыҡһыҙ булмай. Ә һеҙҙең йәнә шул компьютерығыҙҙа рәхәт кенә йәшәгегеҙ килеп тик тора. Бына бит ул ниндәй ҡурҡыныс, балалар.\n— Әсәй, — тине ҡыҙы. — Беҙ ҙә бит элек кино ҡарап,араларында йөрөгән кеүек хыялланып бер була инек.\n— Бында икенсерәк, — тине кейәүе. — Ҡәйнәм дөрөҫәйтә, компьютер уйындарында һин ысынлап та ҡатнаша\nалаһың, нимә эшләргә икәнен үҙең хәл итәһең, һин\nүҙең режиссер кеүегерәк. Ысынлап та әүрәткес...\n— Шулай, шулай, — тип улар менән ризалаша һалды\nҡыҙы ла. — Етмәһә, күпме ваҡыттарын әрәм итәләр. Шуға текләп ашауҙарын да оноталар. Хатта һин дә...— тип\nиренә лә төрттөрөп алырға онотманы.\n— Аңлашылды, — тине Айбулат. — Әгәр теләһәгеҙ, мин һеҙгә хәҙер компьютер уйындарының файҙаһы һәм зыяны тураһында яҙылған тотош рефератымды уҡып сығам. Тик өләсәм бит хәбәрҙе икенсе маҡсат менән башланы.\nШулай бит, өләс-көләс? — Бала сағында һәр йәйен өләсәһендә үткәргән Айбулат әбейҙең холҡон бик яҡшы белә.\n— Дөрөҫ һиҙенәһең, — тип ҡәнәғәт йылмайҙы Мөғлифә әбей. — Әйҙә былай итегеҙ. Имтихандарығыҙҙы дәррәү генә биреп бөтөгөҙ ҙә, икәүләшеп ысын фермерға\nярҙамға барығыҙ. Үҙегеҙ белеп тораһығыҙ: Ирназар ағайыңдың быйыл ҡыш буйы тибендәге йылҡыларын бүре баҫып интектерҙе. Әле айыу бер башмағының арҡа\nһөйәген һындыра һуҡҡан.\nАйыу менән бүре, тигәс тә егеттәрҙең күҙҙәре һазлап китте. Әсәләренең һөрөмө ҡойола башлағайны, аталарыйәнә ҡәйнәһен яҡланы.\n— Нишләп ҡурҡаһың? Үҙебеҙҙе оноттоңмо? Шул бүреле урмандар аша күрше ауылға саңғы менән йөрөп уҡыныҡ. Бирешмәнек бит. Ә хәҙер һәр береһенең ҡулында мылтыҡ. Быйыл икегеҙҙең дә һуңғы каникул, һиңә, Айбулат, икенсе йыл институтыңды бөтөрөргә, ә һиңә, Ирек, институтҡа инергә кәрәк буласаҡ. Әйҙә, рәхәтләнеп ҡалығыҙ, — тип малайҙарын дәртләндереп ебәрҙе атай кеше.\nҒаилә ҡоро шулай ҡарар ҡылды.\n— Ғилмияза һәләк килештереп күҙелдерек кейеп\nҡайтҡан... — Саҡ ҡына әсеүҙән туҡтап, өй-мөйөн таҙалап, йонсоғаны бөтөп алһа, әсәһе ғәләмәт көләс булып\nтора бер килке. Үҙ-үҙенә ихтирамы артып, кәйефе күтәрелеп китәлер. Ғәрәсәт кеүек өйрөлөп йөрөп донъя\nэшен бөтөрөп ташлай. Шаж-шож килеп бешеренә, тәмле\nеҫтәр өйгә түгел, ихатаға һыймай. Атаһы, бахыр, киткән\nбула ирәйеп бер биш-алты көнгә. Күҙе күргәндә тормоштоң башҡа яҡтарына күберәк иғтибар иткәндер, ә\nхәҙер, көнө күңел күҙенә ҡалғас, тойғо-төҫмөрҙәргә уғата һиҙгер Зөбәйҙә. Күп нәмәне әйткәндән түгел, ауыҙ\nэсендә аулап алып ҡалынғанынан самалай.\nӘммә әле күҙелдерек тигәнгә ҡолағы ҡарпайҙы.\n— Районға машина сыҡҡанмы әллә? — тип һорай атаһы, белмәй ҡалынған, тигән үкенес менән.\n— Өфө һынлы Өфөнән күҙ врачы үҙе килгән, ти бит\nКөнсыуаҡҡа. Аҙнанан ашыу тикшереп ултыра, ти.\n— Атай, алып бар! — Өҫтәл башында ғәҙәтенсә шым\nғына ултырған ҡыҙының тауышында ярһыулы елкенеү\nишетеп, атай кеше тетрәнеп китте.\n«Нишләнең һин?»—тигәндәй ҡатынына күҙ ташланы.\n— Атайың бер башмаҡтың аҡсаһын түгеп Өфөгә, профессорҙың үҙенә күрһәтеп алып ҡайтты бит, балам, —\nтип иренә ярҙамға ташланды ҡатын. — Ғалим башы\nменән: «Медицина әлегә ярҙамһыҙ. Был сирҙе дауалап\nбулмай»,—тигән дә баһаң.\n— Әлегә... — тип һүҙ ҡыҫтырҙы төпсөк малай Сибәғәт.\n— Нимә «әлегә»? — тине уҡыусыларының һәр һүҙенә\nиғтибар бирергә күнеккән аталары.\n— Әлегә ярҙамһыҙ, тигән. Ә һеҙ барғанға инде өс\nйыл үтеп китте.\n— Донъя хәҙер тиҙ үҙгәрә. Көндән-көн яңы технологиялар барлыҡҡа килеп тора инде былай, — тип ҡуйҙы\nатай кеше уйсан ғына.\nИренең белемсел булып бишенсе класс уҡыусыһы\nыңғайына былай ҙа күңеле зәғиф балаға буш өмөт биреп ултырыуына йәне көйҙө лә китте әсәһенең.\n— Ошо заманда ауылдан ауылға бушлай дауалап\nйөрөгән врачтың йүне барҙыр инде, — тип урынынан уҡ\nЗөбәйҙә уларҙы ишетмәй ине. Атаһына өндәшкән\nминутынан алып, туҡтауһыҙ яуған ямғыр арҡаһында\nартыҡ ташып юлды өҙгән тау йылғалары хаҡында уйланы. Ана бит, әсәһе бер ыңғайҙан Сибәғәтте талауға күсте:\n— Ултыраһың ҡыҫылып. Яҡшы булһаң, уҡыу ҡалдырып йөрөмәҫ инең. Исмаһам, һеҙ ошо төпкөлдә интекмәһен тип күпме аҡса түгелә.\n— һағындыралаһаң, — тип танау мыршылдатты малай.\n— Ағайҙарың түҙәләһәң, баштарына аҡыл кергәс...\n— Танауҙарына еҫ кергәс, тиген... Ҡыҙҙар артынан саба бит уларың.\nӘсәһенең орошҡанына бошонған булып ултырған Малай хихылдай-хихылдай сығып һыҙҙы. Һағыныуына сыҙар ине ул, компьютерға әүрәп алғайны, этенең көсөкләр ваҡыты яҡынлашҡайны бит. Шуға ла туғыҙынсы майҙа өс көн ялды файҙаланып, сала-сарпы ылауға эләгеп ҡайтып төштө. Ярай ҡайтҡан, атаһы геологтарҙан айыу үтенә алмашып алып ҡалған овчарканың, ысынлап та, өс көсөгө бар. Ә затлы малға хужа йәһәт табыла компьютер һынлы компьютерын йәлләмәгән йән дуҫы Илгиҙәргә инселәгәненә билге һалып, атай менән әсәйгә ныҡытып китергә кәрәк.Иркә малайҙың нимә хәстәрләп йөрөгәнен ата менәнәсә лә самалай. Тик, шул тиклем яуынлап китер ҙә юл бөтөнләй быуылып ҡалыр, тип кем уйлаған?\n— Имгән сабыйға өҫтәп ашатма, тип күпме әйтәһең, — тип бурылдай әсәй. — Ҡоҫтораһың бит...\n— Әсәң дөрөҫ әйтә, әрәм итеп ҡуйма көсөгөңдө, — типйөпләй атай. Бындай көндәрҙә улар һәләк бер һүҙле.\nШым ғына мөйөшөнә барып һыйынып бәйләменә йәбешкән Зөбәйҙәнең уйы ауға эләккән ҡошсоҡ балаһы кеүек бәргесләнә. Бына апаһының ҡул эше эшләгәндәыңғырап ҡына йырлап ултырыуынан йәм тапҡан Сибәғәт шым ғына килеп һыйынды. Бер ауылда булып та шундай мөһим яңылыҡты ишетмәй ҡайтҡанына үҙен сикһеҙ ғәйепле тойоуы.\n— Киткәндер инде ул, мырҙам, — тип яратып арҡаһынан һыйпаны апаһы уның кисерештәрен төшөнөп. «Кит\nинде, ултырам гонаһһыҙ сабыйҙы көйөккә төшөрөп».\n— Беҙҙең юлды быуған Зәрбизә йылғаһы Көнсыуаҡта\nташмаған тиһеңме? — ти малай.\nӘ ямғыр һаман да ҡоторона. Зөбәйҙәгә ул тыпылдаған тамсылар һуңғы өмөттәрен йыуып алып киткән кеүек.\n«Уңмаған юлды ҡыума. Ана, хатта тәбиғәт тә ҡаршы.\nЯҙмышым шулдыр», — тип үҙен өгөтләй. Күнгеһе килмәй.\nҠустыһы апаһын аңлай. Йөрөй бирҙе лә йәнә килеп\n— Тау аша кәзә һуҡмағы бар ҙа баһа. Әйҙә шунан\nкитәйек менгәшеп. Үҙем алып барам, ҡурҡмаһаң.\nЙөрәге елкенеп китте лә...\n— Бигерәк хәүефле бит ул юл, мырҙам. Әллә күпме\nараны упҡын ситләп барырға кәрәк.\nБөткән баш — бөткән, үҙ йәне һис тә йәл түгел. Тик\nҡустыһын һәләк итеп ҡуйһа...\n— Апай, беҙҙең малайҙар менән ул юлдан үҙебеҙҙе\nһынамаҡ өсөн әллә күпме йөрөгән бар, — ти ҡустыһы. —\nӘ бында ни, һинең хаҡҡа...\nШулай тине лә сығып юҡ булды. Байтаҡ йөрөп\nҡайтты ла хәбәрен һалды.\n— Саптарҙы эҙләп алып ҡайтып яҡынға тышаным.\nИртән иртүк китәбеҙ. Әсәмдә беҙҙең ҡайғы булырлыҡ\nтүгел — Ғилмиязаһының балы әсеп сыҡҡан. Атама, беҙҙе\nюғалтып йүгерекләй башлаһа, әйтер, Фаязға хәлде\nӘллә ҡайһы арала ҙурайып өлгөргән оя төбө ҡустыһының бөтәһен дә хәстәрләп өлгөрөүенә эй күңеле булды Зөбәйҙәнең. Тик күрше малайҙың лыбырлаҡлығына\n— Фаязың бутҡаның майын алдан түгеп ҡуймаһа ярар\nине,—тип хәүеф белдергәйне, Сибәғәте өлкәндәрсә:\n— Берәй заман овчаркалы булғыһы килһә, түкмәҫ, —\nтип кенә ҡуйҙы.\nТаң һарыһынан ҡуҙғалдылар. Мәңге китмәм тип килгәндер ямғыр — яуа. Шыптыр бөркәнделәр былай, өшөттөрмәй. Тик барыбер көндөң йонсоуы теңкәгә тейә.\nИкеһе лә өс йәш тулыр-тулмаҫтан эйәргә ултырған кеЙгеләр — уларҙың төпкөлөндә һыбайлау берҙән-бер сара юл йөрөүгә, икеһе лә, әйтерһең, ат менән ҡуша тыуған. Саптар бейәләре һәләк сыҙам да, аҡыллы ла. Тик еүеш. Таштар тая. Ауыр барырға бахырсыҡ малҡайға. Етмәһә, был юлда осраған берҙән-бер шишмә лә ажғырған. Ә бит ҡайһы бер йылдарҙа ул бөтөнләй ҡороп ҡала. Шуны быға алмай артыҡ оҙаҡ ҡыялдылар. Унан упҡын ситендәге ҡырлау һуҡмаҡҡа әллә нисәмә урында ләм шыуып төшкән. Уны услап тип әйтерлек таҙартып яңынан юл һалды мырҙаһы. Юл тигәнең ташҡа үлсәйем, Сибәғәткәкүберәк атты етәкләп алдан барырға тура килде. Бик\nҡурҡыныс урындарҙа тәүҙә апаһын етәкләп киң урынға\nсығара, унан атты әйҙәй. Шуға күрә, яҙғы көн ни тиклем генә оҙон булмаһын, Яҡтыла барып өлгөрмәнеләр\nКөнсыуаҡҡа. Малай бик ҡәһәтләнгәйне, апаһы тыйҙы.\nҠара төндә ҡара урман эсендә нимә генә осрамаҫ! Бер\nмәл көртмәлегә килеп бик уңғас, икенсе көндө лә йыйМаҡ булып атаһы менән бер мәмерйәлә ҡунғайнылар.\nШуны эҙләп таптылар.\n— Донъя ҡараңғы, тип ҡарғанғансы, исмаһам, бер\nсыра тоҡандыр, тип әйткән, ти, бер кеше. — Мыш-мыш\nкилеп мәмерйә төбөндә усаҡ яғырға маташҡан Сибәғәт\nнисек тә апаһының күңелен күрергә тырышты.\n— Ҡалай аҡылланғанһың һин, мырҙам, — Зөбәйҙә йәнә\n— Мин түгел, беҙҙең класс етәксеһе шулай тип ҡабатларға ярата, — тине малай. Кеше данын үҙенә алғыһы\nкилмәү ҙә бик матур сифат. — Яҡтыра башлау менән китәбеҙ.\nБер-береһенә һыйынып ҡына яттылар. Ылыҫты усаҡ\nурынына түшәгәс, бер ҙә өшөттөрмәй. Арманһыҙ булып\nарыған мырҙаһы яҫтап ятҡан эйәргә башын терәү менән\nонотолдо. Зөбәйҙә йоҡлай алманы. Уйламағаны ҡалманы\nтаң атҡансы. Тик һоранып, зарланып ғаләмде борсорға\nбаҙнат итмәне. Дебеттән шәл бәйләгән яҡтарҙан килен\nбулып төшкән Гөльямал еңгәһе өйрәткән биҙәктәрҙе\nҡабатлап ятты. Күҙлегә рәхәт ул эшкә өйрәнеүе, ә бына\nхәҙер башты күберәк эшкә егергә тура килә. Хәйер,\nГөлнәфисә әбейе йыуата ул: «Беҙҙең төбәктең иң шәп\nтегеүсеһе тома һуҡыр була торғайны, — ти. — Элек трахома тигән ауырыу булып, шул арҡала күптәр күҙҙән\nяҙған. Тегенсе ҡыҙ бар тирә-яҡҡа сын яһау бүректәр тегеп кейҙерә торғайны. Усы менән башыңды һәрмәп\nкенә үлсәүен ала ла тап-таман ғына итеп оҫталай. Атаинәһенең ишле ғаиләһе уның арҡаһында ныҡ етеш йәшәне. Аслыҡтың нимә икәнен белмәнеләр, — тип ебәрә,—\nһин дә тырыш. Файҙаһыҙ көйөккә көйөп көнөндә\nүткәрмә, һәнәр өйрән».\nҘур таяныс уның был һүҙҙәре Зөбәйҙәгә. Ҡайғылы\nуйҙарға үҙен баҫып алып китергә ирек бирмәҫ өсөн йә\nйырларға, йә бәйләм эшенең нескәлектәрен ҡабатларға\nғәҙәтләнде. «Ғәҙәт — ул холоҡ, ә холоҡ — яҙмыш. Холҡоң\nһәйбәт булһа, яҙмышың да яҡшы була, тимәк». Быныһы\nла Гөлнәфисә инәйенең һүҙе. Бәхетеңдең бер ни тиклем\nүҙеңдән дә торғанын һеңдерергә тырышып ятҡан көнө.\n«Яҡшы кешеләр бар ул донъяла», — шул һуңғы уйы менән йоҡоға талған, һандуғас һайрағанға уянып китте.\nТөнмө, таңмы? Яңы ғына ҡайтҡан мәлдәрендә һандуғастар төндә лә һайрауҙан туҡтамайҙар.\nҠустыһын уятырға уйланы ла йәлләне. Саҡ ҡына ял\nитә бирһен. Хәтәр юлда ныҡ арылһа ла ҡурҡыныс.\nАҙым һайын хәүеф һағалай бит, тояҡ аҫтындағы ташҡа\nла, сосайып торған ботаҡҡа ла иғтибар кәрәк.\nСос йоҡлай икән Сибәғәт. Апаһы ҡыбырлау менән\nкүҙен асты. Иртә ине. Шулай ҙа ныҡ ашығып барҙылар.\nАртабан да көтөп ята алмай ине Гүзәлиә, ямғыр баҫылып, көн асылғанды. Хәҙерге космос заманында илле\nсаҡрымлыҡ район үҙәгенә бара алмай юл бикләнеп\nтотҡарланғаныңды нисек аңлатаһың?! Күрмәгәндең һис\nбашына һыяһы түгел бындай хәл. Шуға күрә, иң ҡурҡыныс урында йылғаны кисергә район үҙәгенән вездеход һөйләшеп, иртән иртүк юлға ҡуҙғалдылар.\nФельдшер апайҙың ишек алдынан ҡуҙғалған ят машинаны алыҫтан уҡ күрҙе Сибәғәт. «Өлгөрмәнек!» —\nтине. Әйтмәҫ ине, ауыҙынан яңылыш ысҡынды. Бер\nҡараһаң, ара алыҫ та ҡалмаған. Тик алдағы йырын һис\nүтерлек түгел. Ә урауҙан байтаҡ. Ә машина выжлап\nинде ауыл осон сығып бара, хәҙер улар тәңгәленән елдереп үтәсәк. Сибәғәт үҙе лә һиҙмәҫтән:\n— Апай, йәбеш! — тип ҡысҡырҙы. Тәрән йырын алдына килеп үрәпсегән атына ҡаты һыҙырҙы ла ҡурҡышынан сытырлатып күҙен йомдо. «Йә үләбеҙ, йә ҡалабыҙ».\nӘллә хужаларының тәрән фажиғәһен тойоп килгән\nаҡыллы малҡай тәненән һурылып сығырҙай бер ынтылды ла һикерҙе бит. Алғы тояҡтары менән генә тиерлек\nбарып төштө арғы яҡҡа, арт һанын ниндәй ҡеүәт менән\nтартып алғандыр. Мәтәлләһәләр, өсөһө бер булып армытормо киләсәктәр ине. Имен ҡалғандарына ҡыуаныр ваҡыт\nтүгел. Машина тиҙлеген арттыра бара. Малай һөрәнләйһөрәнләй ҡыялатып сапты. Эстәгеләр әллә абайламаны,\nәллә күрмәмешкә һалышты. Сараһыҙлыҡтан аҡылын\nюйғайны, ахыры, Сибәғәт: «Апай, ыскындыр!» — тип ҡысҡырҙы ла эйәрҙән ҡапыл һикерҙе, тәгәрмәләп тәгәрмәс\nаҫтына тиерлек барып төштө.\nШофер егет ағарынып ҡатҡан да ҡалған. Гүзәлиә айбарлап тышҡа атылды, малайҙы йолҡоп тигәндәй ерҙән\n— Нишләгәнеңде беләһеңме һин?\nӘ тегеһендә ҡурҡыуҙың әҫәре лә юҡ, тик ашығыуҙан һаман тынын йыш ала:\n— Апай, апайымды ҡара! — Гүзәлиә аңламаны. Был\nбуталсыҡ һүҙҙәрҙе, тыныс мәлдә әйтелһә лә, төшөнөрлөк\n— Апайымдың күҙе күрмәй, апай. Ныҡ ашығып килдек, ҡара инде.\nГүзәлиәнең асыуы ташты. Нисә кешенең башына етә\nяҙҙы шаҡшы малай. Ул арала шоферға ла һушы ҡайтты.\nБер-ике елгәрергә яҫҡанып килә. Әсәһенең ҡаны Гүзәлиәлә лә: башҡаларҙың ҡыҙыулығы уны һәр саҡ һыуындыра. Шоферҙан аралап, малайҙы артына ышыҡланы.\n— Нишләп иртәрәк килмәнегеҙ һуң?—тип һораны\nтыныслана төшөп. Шул тиклем алыҫ юлға сыҡҡанда кире боролорға һис теләге юҡ. — Беҙҙе аша ауылда вездеход ҡаршы алырға тейеш. Ҡабаланабыҙ. Өфөгә алып\nкилерһегеҙ, — тине ул кеҫәһенән визиткаһын эҙләп.\nШофер малайҙы эттән алып эткә һалып һүгә. Ауыл\nяғынан кешеләр йүгерешеп килә. Ҡым-ҡырыз...\nШул саҡ бөтәһе лә тынып торған саҡ ҡына арала:\n— Уңмаған юлды ҡыумайыҡ, мырҙам. Ҡуй, ныҡышма, — тигән тауыш ишетелде. Ялыныу ҙа, ярһыу ҙа юҡ,\nшул тиклем үҙәккә үткес сабыр. Гүзәлиә аптырап һирпелеп баҡты — эйәрҙәге ҡыҙҙың һылыулығына иҫе китте. («Гүзәлиә тип исем ҡушҡан булғанһың, шулай гүзәл\nитеп тапмағанһың», — тиер ул әсәһенә Өфөгә ҡайтҡас.)\nТонйорап торған күҙҙәрҙең һуҡырлығына ышанғы килмәй.\nТик тәжрибәһе генә, ысынлап та, уларҙа нур юҡлығын\nШоферҙы һуҡрандырып булһа ла кире боролорға\nтура килде. Йәтешләп ҡумтаға һалынған аппаратура ҡабаттан сығарылды. Ашыҡмай тикшерҙе. Оҙаҡ итеп уйланып ултырҙы. Тағы ҡараны. Кәнсәләргә барып, әллә\nкемгә шылтыратып кәңәшләште. Тағы ултырып уйланы.\nШоферы инде көтөүҙән туҡтап, ултырғысына һуҙылып,\nсеремгә китте. Медпункт фельдшеры самауыр ҡуя башланы.\nГүзәлиә шунан ғына бер ҡарарға килеп, ләм-мим өндәшмәй хөкөмөн көткән ҡыҙға, инде күҙенә түгел, йөҙөнә баҡты:\n— Кил Өфөгә, — тине. — Булдырып ҡарайыҡ. — Шунан: —\nҠулдан килгәнде... — тип өҫтәне. — Килмәгәнде лә...\n«Әҙерләнеп тор, — тигәйне киткән саҡта доктор. —\nОперацияға саҡырып хәбәр ебәрермен».\nҠайтты ла көтә башланы Зөбәйҙә. Сабырлығын юйҙы, элек, моғайын, хәленә күнгәнгә сыҙаған. Үҙенә урын\nтаба алманы, ары һуғылды, бире һуғылды. Бөтөнләй\nтәҡәтһеҙ ҡалды. Үлем сигенә етте. Эсеп алдыниһә, әсәһе\nатаһы менән Сибәғәттән башлап алып китә лә докторҙы\nла ҡушып бөтөн донъяға ҡарғыш яуҙыра.\n— Буштың атаһы үлгән заманда кемдең кемдә ҡайғыһы булһын? Беҙ, ярлылар, кемгә кәрәк? — тип яраһына\nтоҙ һибә айыҡ сағында ла.\nӘ Зөбәйҙә ашҡыныуын баҫа алмай, йәне-тәне менән\nүрһәләнә, мөмкин булһа, йәйәүләп сығып китергә әҙер.\nЙәнә килеп ҡыҫылды Сибәғәт.\n— Китербеҙ, апай, — тине. — Саптарға менгәшер ҙә\nкитербеҙ. Элек кеше Петербурҙарға тиклем шулай\nйөрөгән, тип һөйләне тарих уҡытыусыһы. Хәҙер бит\nбеҙҙең төбәп барырға кешебеҙ бар.\nХәнифә ханым хаҡ булған. Райондан йөрөп ҡайтҡан\nГүзәлиәнең баҙары күтәрелде. Хатта ғүмере буйы матбуғатта ҡәләм тирбәткән Хәнифә үҙе лә был тиклемен\nкөтмәгәйне. Гәзиттә мәҡәлә баҫылып та өлгөрмәне, бығаса талағы ташып йөрөгән түрәнең кәңәшмәнән ауыҙы\nйырылып ҡайтты. Донъя тар: хөкүмәттә эшләгән кемеһенеңдер ҡайныһы рәхмәттәр уҡый икән. Гүзәлиәнең\nдауаһы килешкән. Хатта башҡа врачтар, шунһыҙ булмай, тип тәҡдим иткән операция ла кәрәкмәгән. Шунан\nтаралып киткән яҡшы хәбәрҙе: «Бына, өлгө алығыҙ,\nнисек эшләргә кәрәк», —тип үҙе кеүек түрә-ҡара алдында хәбәр иткәндәр. Баш врачты аяҡ үрә баҫтырып маҡтағандар. һаулыҡ һаҡлау министры аҙаҡ килеп ҡулын\nҡыҫып киткән. Аппаратура менән ҡыҙыҡһынғандар.\nИнде түрә Гүзәлиәгә үҙе үк ҙурыраҡ бүлмә биреп,\nклиенттарҙы күбәйтергә ярҙам итәсәген белдереп сығарған. Шулай итеп, Гүзәлиә, әсәһе әйтмешләй, яҡты яғы менән еңеп ҡуйҙы.\nЗөбәйҙә тураһында онотманы ул. Кәрәкле кешеләр менән һөйләшеп, саҡ ҡына булһа ла өмөт барлығын асыҡланы. Бик ҡатмарлы операция кәрәк һәм уның да ярҙам итеү-итмәүе асыҡ түгел. Был операция әле махсус рәүештә әҙерлек алып ҡайтҡан бер генә кешенең дарманынан килә. Уның менән һөйләште лә сиратҡа яҙҙырҙы. Шунан шылтыратты район дауаханаһындағы күҙврачына. «Фәләнсә көнгә килергә әҙерләнһен».\n— Элемтә юҡ. Булыу менән хәбәр итербеҙ, — тине тегеһе.\n— Әйттегеҙме? — тип тағы һорашты Гүзәлиә бер нисә көндән.\n— Кеше аша әйттерҙек, инде барып еткәндер.\nТағы шылтыратты. Асығын ғына әйтә алманылар. Беләме ул бала, нисек килергә йыйына?\nАптырағас, министр урынбаҫары булып эшләгән курсташын район дауаханаһының баш врачы менән һөйләштерҙе. Тегеһе ауылдың йәһәннәмдә икәнен һылтаулап, утыҙ өс йылға кисеп барырға кәрәк, тип баһаһын арттырмаҡсы ине, урынбаҫар һүҙҙе ҡыҫҡа тотто:\n— Нишләп беҙҙең Өфө врачтары барып етә ала һеҙҙең ул төпкөлгә, ә һеҙ шунда йәшәп, бер ауырыуҙы алып килә алмайһығыҙ? Үҙең машина менән Өфөгә аҙна\nһайын йөрөйһөң, бер балаға эргәңдә урын таба алмайһыңмы н и ?—тине лә трубканы ташлап уҡ ҡуйҙы.\n— Атаң туғаны булһа ла шул тиклем тырыштырмаҫ. Үҙәккә үтте бит был күҙ врачы Ғизелхаҡтың ҡыҙын таптырып, — тип һуҡранып ҡайтып инде район дауаханаһының баш врачы. — Бөгөн министр урынбаҫарынан йөҙҙө йырттырҙы. Шоферҙы ебәрмәй булмай инде ул һуҡыр ҡыҙҙы алып килергә.\nШулай итеп илле-алла менән килеп юлыҡты Зөбәйҙә баш ҡалаға. Йәш организм сәләмәт. Операцияға оҙаҡ әҙерлектең кәрәге булманы. Тәғәйенләнгән ваҡытта яһанылар. Заманса ысул, заманса ҡорамалдар менән. Был эш яңы, шуға күрә хирург үҙе лә һәр пациенты өсөн борсола. Гүзәлиә иһә, үҙе ышандырып алып килгәнгә яуаплылыҡ тоямы, Зөбәйҙәне балаһылай күреп тулҡынлана. Хатта күҙҙәрҙәге бәйҙе иртәгә сисергә тигән төндө Хәнифә ханым да йоҡламаны. Көндөҙ мәсеткә барып,бағышлап хәйер һалды, доға уҡытты. Барыһы ла Зөбәйҙәнең күҙе күрә башлаясағына шикләнмәне. Шул тиклем кеше яҡшылыҡ теләп, тырышып торғанда башҡаса булыу мөмкинме? Гүзәлиә хатта, ғүмерҙә ҡыланмағанынса, палатаға парикмахер танышын саҡырып, ҡыҙҙың сәсен матурлатты. Иртәгә көҙгөгә ҡараһын да үҙен матур итеп күрһен!\nБулмаһа булмай икән баҙарҙа сөсө икмәк, тиерһең,\nаптырағас. Мөғжизә, нисәмә кешенең ғажиз булып\nкөтөүенә ҡарамаҫтан, килеп сыҡманы.\nНисек, тип тын да алмай көтөп торған табиптарының\nкүңелен күрер өсөн генә булһа ла, эйе, тип әйтерлек\nнур эҙләне Зөбәйҙә булмышында. Тик әллә һуңғы өмөтө\nөҙөлгәнгә, донъя тағы ла ҡуйыраҡ һәм дәһшәтлерәк\nЙәш коллегаһының уңышына һөйөнөргә теләп, юл\nыңғайы һуғылған ҡарт профессорҙың:\n— Ҡайһы бер осраҡтарҙа күреү һәләте яйлап ҡайта.\nБының хатта ике-өс ай үтеп киткәс тә булыуы ихтимал, —\nтигән һүҙҙәре һуңғы тапҡыр «Ҡотҡарығыҙ!» тип ҡысҡырып батып киткән кеше артынан һалам ырғытҡан\nһымаҡ ҡына яңғыраны.\nГүзәлиә Зөбәйҙәне өйөнә алып ҡайтты. Хәнифә ханым уның һәр бер туғанына тәғәйенләп күп итеп күстәнәс әҙерләне. Бер-ике генә кейеп һалған кейем-һалымды\nла төйнәштерҙе. Аҡтарынған ваҡытта башына уй килде.\n«Был баланың күңелен нисек күтәрергә?» — тип өҙгөләнеп йөрөүенә яуап булды был. «Мин уға бәхетле күлдәгемде бүләк итәйем». Зөбәйҙәнең буй-һынын самаланы,\nтап-таман булырға тейеш. Буласаҡ ире, Гүзәлиәнең атаһы, менән бәхетле ҡауышыуҙарының иҫтәлеге, балалар\nйортонда үҫкән зарлы яҙмышының шау бәхеткә алып\nкиткән боролошондағы маяҡ булып әллә нисәмә йылдар\nбуйы һаҡлана ине был һаман да төҫөн ташламаған\nзәңгәр ебәк. Хатта уға ҡағылһаң ғына ла ҡотоң кире\nҡайтҡан ҡомартҡы булып киткәнгәме, ни тиклем генә\nсумарт булмаһын, Гүзәлиәгә күлдәк йәл күренде.\n— Мин күпме хыялландым кейергә, яраманы. Әлисәгә һыймаҫ микән берәй заман ? — тип ыңһырлау тауышы\nсығарғайны, әсәһе бүлдерҙе.\n— Ун йәшендә утыҙ һигеҙенсе размер итек кейгән\nбалаға был ярамай инде, ҡыҙым, ҡуй, йәлләмә, — тине. —\nӘсәһе лә, атаһы ла эре һөйәкле — кемгә тартһын? Ҡыҙыңдың шул күлдәккә ҡалған көнө юҡ. һеҙ башҡа\nӨмөтө ҡыра һуғылған Зөбәйҙәне уйлап, Гүзәлиәгә\nҡарунлығы өсөн ныҡ оят булып китте. Аяҡ юллыҡ ҡына күрә башлаһа, аҡтыҡ ғүмерен септәгә төрөнөп үткәрергә лә риза булыр ине бит ул, бахыр.\n— Хәҙер бындай ебәктәр юҡ, — тине Хәнифә ханым\nЗөбәйҙәгә күлдәкте кейҙереп. — Бына бит, үҙеңә үлсәп\nтеккән төҫлө. Нисәмә йыл яңы хужаһын көтөп ятты.\nГүзәлиә апайың, башта үҫеп буйға етәм дә кейәм, тип\nхыялланды — һыйманы. Имтиханға барыр булһа, их, шул\nкүлдәк һыйһа, биш алып ҡайтыр инем, тип үкенер ине.\n— Мине үҙеңә оҡшатып тапмағас ни! — тип һүҙ ташланы Гүзәлиә. — Шул тиклем тал сыбыҡтай буламы\n— Атайыңды ныҡ ярата инем шул. Балам уға оҡшап\nтыуһын, тип теләнем, — тине әсәһе. — Ярар, һин был\nкүлдәкте кеймәһәң дә, гел генә бишкә уҡының.\n— Уға тейеп кенә алһаң да ырыҫы күсә бит, әсәй.\n— Бына ошо ҡомартҡыбыҙ һиңә яҙған, Зөбәйҙә.\nШуға күрә уның зәңгәрлеген күреп тә ҡыуанырһың әле.\nМин шуға бик ныҡ ышанам.\nНи ғәләмәт, профессорҙың һүҙҙәре лә ялғай алмағайны Зөбәйҙәнең күҙендәге бәйҙе сисеү менән үлемесле һыҙландырып өҙөлгән өмөтөн. Ошо күлдәк күңеленә\n— Ай-Һай, йоҡо мискәләре! Тороғоҙ әле! — Атаһының\nҡәнәғәт тауышына уянып китте Зөбәйҙә. «Нишләп күңеле көр ?» — тип уйланы. Хәҙер бит уға күпселек мәғлүмәтте ҡолағы бирә: ҡыңғырау сыңлап китеүҙән төшөндө ҡыҙ. Аҙнанан ашыу юғалтып йөрөгән ҡолонло\nбейәһен табып алып ҡайтҡан, ахырыһы. «Бигерәк асҡаҡлап киткәнһегеҙ ҡыш буйы интернатта, ҡымыҙ яһап эсә башлар кәрәк», — тип ултыра ине. Аласыҡтан ишек\nшығырлатып мырҙалары сыҡты, иһәннәшеп.\n— Атағыҙ ни һан ер урап ҡайтты. Ҡояш дилбегә\nоҙонлоғо күтәрелгәнсе ятаһығыҙ. Төндә әҙерәк йөрөргә\nкәрәк. Ни тигән эш ул бер туҡтауһыҙ аша ауылға уйын\nтип сабыу? — тип йомшаҡ ҡына орошоуын дауам итте\nатай. — Бар, һыйырҙарҙы йәһәт кенә һауып ҡыуығыҙ. —\nБыл ғаиләлә донъя ир-егеттәргә ҡарап тора шул — әсәһе\nйәнә әллә кемдә эсеп йығылып ҡалғанмы, тандан уҡ\n— Сибәғәт, кил әле бында, — атаһының тауышында\nсерле ауаздар яңғырағанға ҡыҙыҡһынып китте Зөбәйҙә —\nурмандан берәй тәмле нәмә алып ҡайтһа, «ҡуян күстәнәсе» бирергә шулай саҡыра. Урынынан ҡалҡа биреп\nэргәләге асыҡ тәҙрә яғына боролдо. Атаһы эйәренең\nҡанъяғаһынан тоғон сисеп тора, бына улына ҡуҙаҡлап\nйыйылған еләк тәлгәше тотторҙо. Еләге ҡып-ҡыҙыл, эре. —\nТорғас, апайыңа бирерһең.\n— Шул хәҙәрлем булып еләк бешкәнме? — Малайҙың\n— Теге битләүҙә. Иртәгә үк барып йыйырһығыҙ.\nБөгөн эш бар,—тине атаһы.—Тороп тор, мә, быныһын\nда. — Салт ҡыҙыл һабын сәскәләренән ҙур шәлкем яһаған. «Рәхмәт инде, атаҡайым, шул тиклем мәшәҡәтеңдә\nлә минең күңел тураһында онотмайһың!» Күңеле тулып\nшулайтып уйланы ла ҡайырылып ҡараған атаһының йөҙөн күреп, ҡойолоп төштө. Танымаған кеүек торҙо хатта.\nАсҡаҡ йөҙөндә ҡоро танау ғынаһы һерәйеп ҡалған, йонсоу, өлкәнһыу төҫ кергән... Мандай күҙе күрмәй башлағас, бөтөн нәмәне күңел күҙе менән күрә ине Зөбәйҙә.\nКүҙле саҡта нисек хәтерендә ҡалған, шулай. Әле күргәндәрен: ҡыҙыл еләкте лә, сәскәләрҙе лә, ғәҙәтенсә,\nфаразлайымдыр тип ҡабул иткән. Әммә бит ул атаһын\nбылай тип белмәй!\nӘллә? Башына килгән уйынан тетрәнде лә күҙен\nйомдо. Йомдо ла ҡабат асырға ҡурҡып тик ултырҙы.\nӘммә йәне түҙмәй — һирпелеп баҡҡайны, артыҡ тәьҫирләнгән өҫөнмөлөр күҙ алдары томан һымаҡ ап-аҡ булып\nторҙо бер аҙ. Шунан фотоһүрәт эшләгәндәгеләй яйлап\nҡына асыҡлана-асыҡлана барҙы: ана, атаһы ҡыҙының халәтен тойған шикелле, уның тәҙрәһенә ҡарап тора, ҡалай ҡартайып, ябығып киткән. «Күрәм?!» Донъяның ҡабат\nтомаланып барыуынан ҡото осҡан Зөбәйҙә, йәнә йөрәге\nжыу итеп, битен ҡапланы. Шунан башына саҡ барып\nетте: күҙ йәше икән дә һуң был, ҡыуаныс йәштәре...\nҺәрмәнеп барып сумаҙанын асты ла ебәк күлдәкте алып\nкүҙенә япты. Ҡалһаң, һин генә һаҡлап алып ҡалырһың\nБәхете эсенә һыймай урғылһа ла, бер кемгә лә өндәшә алманы Зөбәйҙә. Хазинаһын донъя күҙенән йәшергән ҡарундай... Юҡ, улай түгел, уның китмәҫкә килеүенә\nышанып бөтмәгәнгә. Иртәнге тамаҡты эскәндә ул, тәғәм\nризыҡ ҡаба алмай, барыһына ла йотлоғоп ҡарап тик\nултырҙы. Атаһы мырҙаларын ҡорт ҡарарға алып киткәс,\nЗөбәйҙә зәңгәр ебәкте кейеп алды. Келәттән тырызын\nалып сыҡты. Әле ҡартатаһынан иҫән сағында эшләтеп\nалған бала саҡ тырызын. Көҙгөгә, инеп, үҙенә йәнә бер\nкүҙ һалды: ятыраҡ ине унан ҡарап торған еткән ҡыҙ,\nсәйерерәк, әллә ниндәй эрерәкме, һынсылыраҡмы шунда. Тома үткәргән өс йыл эсендә ҡайһылай үҙгәргән.\nМоғайын, эстән сынығып, ихтыярының ҡатыуы йөҙөнә\nсыҡҡандыр. «Ҡыуаныс йомшартыр», — тине ҡыҙ, зәңгәр\nитәк менән йөҙөн ҡаплап. Унан шундай рәхәт хуш еҫ\n«Итәк-митәген сәнскәккә эләктереп, бөргәк һырытып, затлы нәмәнең бәҫен бөтөрәһең, — тип һуҡраныр\nинде әсәһе күрһә. Тик Зөбәйҙәнең иң ғәзиз ере: мәсете\nлә, клубы ла, театры ла, концерты ла ошо ялан, иң\nяҡын дуҫы сәскә лә күбәләк —тап ошолай, матур булып\nбарып урағыһы килде бәхетен уртаҡлашырға. Арманһыҙ\nбулып еләк йыйырға түгел бит, ялан йәмен күреп...\n— Әллеү! — Бинокль менән һауала кәйелгән бөркөттө\nкүҙәтеп ятҡан Айбулат аяғын ҡырмыҫҡа тешләгәнгә\nһикереп китте.— Нимә эшһеҙ йөрөйһөң?—тип асыуһыҙ\nғына алып ташланы ла тирә-яҡҡа күҙ һалды. Малдар\nһыулауҙа ята. Рәхәт. Ыбыр-сыбыр (ул ҡустыларын шулай атай) менән көтөүсе Сәйфулла олатай балыҡ ҡармаҡларға төшөп киткән. Ҡамасаулаусы юҡ. Ошондай\nфайҙалы ла, рәхәт тә ял уйлап тапҡан өләсәһенә рәхмәт\nәйтеп бөтөрә алмай Айбулат. Көнө буйы һыйыр ҡойроғо\nартынан сабыу ҡайһы ваҡыт ялҡытып китһә лә, тәбиғәттең (һәм ниндәй тәбиғәттең бит әле!) ҡуйынында\nйәшәү мауыҡтырғыс. Унан, аҙмы-күпме аҡсаһы ла буласаҡ, фермер ағаһына ла ярҙам, эшкә лә өйрәнәһең.\nЕгет биноклен йәнә һауаға тоҫҡарға ине, ҡашлаҡтағы сәйер йыбырлауға иғтибар итте. Әйтерһең дә, зәңгәр күктең бер киҫәге өҙөлөп ергә төшкән. Эйелепэйелеп берәү ниҙер өҙә. «Еләккә иртәрәк бит әле», —\nтип уйланы ҡала егете. Берәй әбей-һәбей шифалы үләнмаҙар йыямы? Алыҫ булғас, асығы күренмәй. Биноклен\nборғослап алғас, зифа буй-һынды, бөгөрөнә төшкән толомдарҙы абайланы. Шул тиклем һылыу булып күҙ\nалдына килде ҡыҙ. Ҡулында тырыз, ахыры. Бына ул\nҡырластан барған һуҡмаҡ буйлап китеп барҙы. Бер\nаҙҙан тотош күҙҙән юғалды.\n— Ул ҡашлаҡта еләк иртә бешә, — тине Сәйфулла\nҡарт, сәй артында Айбулат шул хаҡта һүҙ башлағас. —\nБыл ауылда кемдең улай еткән ҡыҙы бар һуң? Ауылда\nни ҡыҙҙар ҙа юҡ инде. Ғизелхаҡтың ғына...\n— Уның ҡыҙы һуҡырҙаһаң, олатай, — тине Сәлим,\nфермер малайы, Айбулаттарҙың ике туғаны.\n— һуҡыр... Тома һуҡырмы?—тип тетрәнде И рек.—\n— Уны дауалап булмаймы ни? — Айбулатҡа ла ҡыйын\n— Уны кем генә хәстәрләһен инде? Әсәһе эсә, — тип\nвайымһыҙ ғына әйтеп ҡуйҙы Сәйфулла ҡарт. — Тау ашаһынан беҙҙең Бәрҙеғол да яҡын инде белгән кешегә.\nТик унан яңғыҙ-ярым йөрөмәҫтәр ине.\n— Бисура булғандыр ул, Айбулат1 ағай. һине әүрәтергә итеп, юрый күҙеңә күренгән генәлер, — тине Сәлим\n— Ниндәй бисура, сәсе ҡара, ти ҙә баһа. Пәрей ҡыҙҙарының сәсе һары, күҙҙәре зәңгәр була, ти. — Сәйфулла ҡарт малайҙы ирештерҙе.\n— Күҙе зәңгәр, тимәнем дә инде. Күлдәге зәңгәр ине,\nтине Айбулат, инде нишләп был һүҙҙе башлағанына үкенә биреп.\n— Ҡыҙҙар ни төҫ итеп кейә инде. — Иректең күҙҙәре\nянып китте. — Әйҙәгеҙ, беҙ ул ҡыҙҙы табайыҡ. Ҡыҙыҡ\nбит, операция «Зәңгәр».\n— Эҙләгән һеҙ эҙләгеҙ инде, төнө буйы уйын тип\nсапҡан дәртлеләр, — тине Айбулат. Тик күңеленә ингәйне был ҡыҙ. Ниндәйҙер сәйер тойғо уянды, серле лә,\nаҙыраҡ шомлораҡ та. Юҡ, һуҡыр түгел ине был ҡыҙ,\nбик ышаныслы атлап йөрөй ине. Эйелеп еләк сүпләне,\nсәскә йыйҙы, башында сәскәнән тажы ла бар һымаҡ...\nӘ ыбыр-сыбырға етә ҡалды. Кискелеккә йәнә уйын\nтип сапҡанда, эш бөтөрөргә йыйынған кеүек ҡыландылар. Йәнәһе, ағаларына кәләш күҙләйҙәр, яҡшылыҡ\n— Ярар, ярар, төн һайын көтөүҙе олатай менән беҙ\nҡарауыллайбыҙ. Ә төнгө смена өсөн икеләтә түләнә. Эш\nхаҡы иҫәпләгәндә бүрегеҙ олор әле, — тип ирештерҙе\n— һинең кеүек тыумаҫ борон ҡартайған... — тип үсекләштеләр ҙә Чапай кеүек елдерҙеләр егет йораттары.\nБер сәғәт тә үтмәгәндер, Сәлим таһырлап ҡайтып та\n— Айбулат ағай, тор, таптыҡ бит беҙ теге ҡыҙҙы. —\nЙоҡлап ҡына китеп бара ине, йәне көйөп китте егеттең.\n— Йөрөмәгеҙ әле шаярып.\n— Ысын да ул. Зәңгәр күлдәк. Сәсе лә ҡап-ҡара. Бик\nоҙон түгел түгелен. Ирек уны һағалап тороп ҡалды\nуйында. Мин һинең арттан саптым.\nБала-саға ыңғайына йөрөгәне өсөн үҙен әрләһә лә, эйәрергә тура килде Айбулатҡа. Берҙән, быныһы өҙмәй\nҙә ҡуймай. Икенсенән, күңелдә көҙөк булып тормаһын әйҙә. Мажара лаһа. Тик клубта магнитофондан ағылған көй аҫтына килештереп ҡыйшанлаған ҡыҙға ҡарап торҙо ла күңеле ҡайтты.\n— Ул түгел, — тине. — Бындай ҡыҙҙар беҙҙең Өфөлә\nлә быуа быуырлыҡ.\nКистән оҙаҡ ҡына йоҡларға ҡурҡып ятҡайны Зөбәйҙә. Иртән тороуға мөғжизә бөтөп ҡуйһа! Күҙен асты ла\nкөлөп ебәрҙе. Донъя нурлы һаман. Ана, өҫтәлдә атаһы алып ҡайтҡан һабын сәскәләре! Инде ҡыуанысын йәшерәһе түгел. Йәндәрен бирерҙәй булып йөрөгән ғәзиздәре менән уртаҡлашмау яҙыҡ. Һикереп тороп сәсен тараны ла зәңгәр күлдәгенә үрелде. Бөтөн матурлығында һөйөндөргөһө килде. Ошонда ғына элгәйне ләһә кисә көндөҙ. Күренмәгәс, сумаҙанын аҡтарҙы, әсәһенең һандығына сумды. Зым зыя. Йөрәге жыу итеп китте. Тапмаһа, ҡараңғылыҡ яңынан йотор кеүек. Асырғанып, соланда ятҡан әсәһенә ҡысҡырҙы:\n— Ҡайҙа күлдәк?\nТауышы ҡот осҡос булғандыр. Айнығып етмәһә лә, әсәһе һикереп торҙо, сәсе-башы туҙып.\n— Ниндәй күлдәк? — Уянып етеү менән йөҙө үҙгәрҙе: бурҙың бүрке яна.\n— һин алғанһың, әсәй, ҡайҙа ҡуйҙың? — Бышылдап ҡына әйтте, һөрән кеүек ишетелде: — Уға тейгәнсе, йәнемде алһаңсы... — Шул тиклем ярһыу, нәфрәт ишетелде тауышында.\nҒәзиз балаһынан ғүмерҙә лә быны көтмәй ине әсә, ҡаушап төштө, хатта тана алманы.\n— Бер литрға алмаштырҙыҡ, балам. Күрше ауылдың һатыусыһы Сара ҡыҙына тип алды. — Ҙур күҙҙәрен тонйоратып бер гонаһһыҙ кеүек йәлләтеп ҡарап тора,\nетмәһә, үҙе. — Баш төҙәттерергә минең сират ине...\n«Нишләнең һин?» —тип әйтергә теләне Зөбәйҙә, быума тотҡан һымаҡ тыны быуылды. Ныҡ ярһығанғамы, күҙ алды ҡараңғыланғайны, ҡабат һуҡырайып барам\nикән тип ҡото осто ла, быуыны тотмайынса теҙләнде.\n— Бер иҫке күлдәк тә булдымы мал, балам. Башмаҡты һатҡас, мин һиңә өр-яңыны алып бирәм, — әсәһе, янына ултырған да, сеңләй. Йылғалай аҡҡан күҙ йәше\nЗөбәйҙәнең битен еүешләй. — Бушҡа өмөтләндереп тәҡәтеңде ҡороттолар бит. Нервыларың ҡаҡшап бөткән, балам, — тип һамаҡлай үҙе.\nҠайһылай ҡартайып киткән әсәһе лә. Күҙ нурҙары ҡайтҡас, Зөбәйҙәнең әле уға ошолай яҡындан ҡарарға форсаты сыҡмағайны. Күҙ төптәрен селтәрләп ваҡ ҡына йыйырсыҡтар ятҡан. Башҡа мәлдә ҡыҙының әллә ҡайһылай аша ҡараған күҙҙәре йотлоғоп текләүгә ҡото осто әсәнең. «Аҡылдан шашып баралыр бала!» —тигән уйҙан: «Ғизелхаҡ! — тип йән әсеүе менән ҡысҡырып ебәрҙе. — Биш ярты ла йәл түгел. Кире барып алырбыҙ, балам. Тыныслан!» — тип өҙгөләнде үҙе.\n— Мин күрәм бит, әсәй!—тип бышылданы Зөбәйҙә,— Инде, әсәй, һиңә эсергә кәрәкмәй, ишетәһеңме? Әсәй,\nмин кисәнән бирле күрәм, — иркәләп, ағарған сикә сәстәрен һыйпаны. — һине көйҙөрөп нисек ҡартайтҡанымды ла күрәм. Инде ҡайғырырға бер сәбәбең дә юҡ, әсәй.\nҠай арала тупырлашып килеп инеп уратып баҫҡандар, атаһы менән мырҙаларына ҡалҡып баҡты: күҙ йәштәре субырлатып аға. Үҙ күҙҙәренә үҙҙәре ышана алмайҙар. Ҡатҡандар ҙа ҡыбырларға ла ҡурҡалар тылсымюғалыуҙан.\n— Атай,—тип Зөбәйҙә көлөп һикереп тора.— Телеграмма һуҡ Гүзәлиә апайға, әсәһен алһын да тиҙерәк\nкилеп етһен. Хирург ағайҙы ла ҡалдырмаһындар. Иң һимеҙ тәкәләрҙе һуяйыҡ. Иң матур еләклектәргә алып барайыҡ. — һуҡырайғандан алып шымған Зөбәйҙәнең\nкүңел быуаһы, гүйә, йырылған — бер туҡтамай һөйләгеһе килә. Уға хәҙер донъя шау мөғжизәнән генә яралған кеүек. Мөмкин булмаған бер генә лә нәмә юҡ\nкеүек. Әгәр ҙә донъя ошондай нурлы, ошондай яҡты, ошондай йәмле икән, һау кешенең тормошо гел ғәмәлгә ашҡан хыялдарынан ғына торорға тейеш!\nЯҙғы ташҡынға ҡарап башынан кискәндәрҙе хәтеренән үткәреп торған Зөбәйҙәнең арҡаһына дебет шәл килтереп япты уянып сыҡҡан Айбулат.\n— Шул тиклем ярға яҡын баҫҡанһың. Ҡурҡтым. — Атаһының һүҙен ҡәүәтләгән кеүек, йөрәк аҫтында сабый\nҙа тибешеп ҡуйҙы.\n— һандуғастар йоҡо бирмәй, — тип көлдө Зөбәйҙә, — Сабыйға ҡарында саҡтан уҡ классик музыка тыңлатырға кәрәк, тиһең бит үҙең. Донъялағы иң камил моңдо ишетеп үҫһә, тағы ла файҙалыраҡтыр, тинем.\n— Ысынлап та, бөгөн бигерәк шашҡандар. Симфония тиерһең, — тип һоҡланмай булдыра алманы Айбулат. —\nТик әсәй кешегә йоҡларға ла кәрәк. «Рәхмәт һиңә, ғаләм! Ихлас итеп теләһәң, хыялдарҙың ысынлап та тормошҡа ашҡанын хәҙер һәйбәт беләм!»


"Салауат Юлаев" был миҙгелдә тәүге тапҡыр күсмә ярыштарҙ ан 100 процент йыйып ҡайтыуға өлгәште. "Молот" командаһын ең гәндән һуң, өфөлөлөләр үҙҙәренән көслөрәк булған, плей - офф\nөсөн көрәшеүсе ЦСКА - ҡа ла бирешмәне.\nМәскәүҙә осрашҡанға тиклем "юлаевсылар" баш ҡала армеецта ры алдында өс тапҡыр сигенгәйне. Был уйын алдынан йәш форва рд Андрей Таратухин был юлы беҙ еңергә тейешбеҙ, тип белдерҙ е һәм, күп кенә белгестәрҙе аптырашта ҡалдырып, улар теләген ә иреште. Хәҙер инде белгестәр генә түгел мәскәүҙәрҙең остаз ы Вячеслав Быков та армеецтар плей - оффҡа эләгә алмаясаҡ ти п иҫәпләй. Хәйер, әле ЦСКА һигеҙенсе урындан 7 мәрәйгә генә ҡалыша.\nОсрашыуҙың тәүге этабы гол килтермәне. Өфө хоккейсыларын биш тапҡыр уйындан сығарҙылар, әммә армеецтар бының менән фа йҙаланып ҡала алманы.\nОсрашыуҙың икенсе өлөшөндә "Салауат Юлаевтың" яңы капитан ы Андрей Сидякин шайбаны һаҡсы Леонид Канарейкинға бирҙе һәм\nһуңғыһы яҡын аранан ҡапҡаға индерҙе.\nЕгерме минуттың аҙағында шул уҡ Сидякин һәм Канарейкин я рҙамында Игорь Григоренко үҙен күрһәтә алды.\nБүленгән ваҡыттың һуңғы өлөшөн хужалар үҙәренең тиҙ арал а һөжүм итеү стилендә үткәрҙе. Матч башланыу менән Соин өфөл өләрҙең ҡапҡа һаҡсыһы Йони Пууруланы "ҡоро" серияны туҡтатыр ға мәжбүр итте. 1 : 2 - хужалар өсөн ниндәйҙер өмөт барлыҡҡа\nкилгән кеүек. Әммә ошо ваҡыт ЦСКА командаһын тулыһынса тар - мар итеү бурысын Андрей Сидякин үҙ өҫтөнә ала һәм Логинов\nһәм Макаров ярҙамында ҡаршы яҡ ҡапҡаға өсөнсө голды индерә . Бындай "дәрестән" һуң армеецтар бер аҙ оялды, ахыры. Һуңғы\nсекундтарҙа Николишин үҙ командаһына мәрәй алып килде.\nУйын тамамланыуына 45 секунд ҡалғас Озолинды ҡапҡаға таб ан этәләр һәм ҡапҡаны урынынан шылдырған өсөн судья буллит и ғлан итә! Әммә хоккей "эйәһе" бөгөн өфөлөләр яҡлы буғай - Же рдев шайбаны ҡапҡанан өҫкә ташлай. "Салауат Юлаев" еңә - 2 :\n3! Күрәһең, Өфөнөң йәш хоккейсылары Рәсәй армияһын яратып е ткермәйҙер.\nСергей Николаев Мәскәүҙә үткән матчта ҡатнашмаһа ла запас тар эскәмйәһендә ултырып, осрашыуға объектив баһа бирә алды . - Һуңғы ике матчта оборона ярайһы уҡ ышаныслы булды. ЦС КА командаһы был миҙгелдә башҡа осрашыуҙар менән сағыштырған да көсһөҙөрәк күренде. Мәскәүҙәргә Мозякиндың етмәгәне һиҙел де. Тик уйын аҙағында ғына армеецтар үҙ - үҙҙәренә оҡшай баш ланы. Ә былай ҡарағанда улар плей - оффҡа эләкмәйәсәктәре ме әнн килешкәндәй тойолдо.


Ғүмер ҡиммәттәрен беләйек!\n16 Ноябрь 2018, 17:30\nБеҙҙең Үткәл ауылы халҡы был тормошҡа, йәшәйешкә битараф түгел. Берәүҙәре үҙ эшен асып, шуның менән мәшғүл булһа, икенселәре балалар үҫтерә, уҡыта, донъя көтә, шул арала кистәрен клубҡа килеп күңел асып ҡайтырға ла онотмай.\nРемонт, реконструкция эштәренән һуң эсе лә, тышы ла ялтырап торған клуб ишеге ябылғаны ла юҡ. Клуб директоры Мәҙинә Айытбай ҡыҙы Йомағужина, музыкаль яҡтан биҙәүсе Иршат Шәғәлин, бейеү нескәлектәренә өйрәтеүсе Гүзәл Шәғәлина үҙ бурыстарын мөкиббән китеп башҡара. Улар Рысыҡай ауылы өләсәйҙәре менән “Йәгеҙ әле, өләсәйҙәр!”, Көлкө көнөнә “Уйнап-көлөп алайыҡ” ярышын үткәрҙеләр. Мәктәп хеҙмәткәрҙәре менән берлектә, һуғыш ҡорбандары иҫтәлегенә сәскә һалыу, митингылар ойошторолдо. Ғаилә йылына арналған “Ғаиләм - ҡәлғәм” атамалы ҙур концерт уҙҙы. Ауылыбыҙҙың абруйлы ғаиләләре - 45 йыл бергә татыу ғүмер иткән Әминә һәм Фәтих Мөхәмәтдиновтар, Зәйтүнә һәм Байгилде Хажиндар (43 йыл), 40 йыл бергә йәшәгән Фәрзәнә һәм Ришат Хәйбуллиндар, Илүзә һәм Ғаяз Сафуановтар, Фатима һәм Ринат Хәлиловтар, Зәйнәп һәм Мөнир Хәлиловтар һәм башҡа абруйлы парҙар сәхнәгә саҡырылды, тәбрик һүҙҙәре яңғыраны, Рәхмәт хаттары, бүләктәр тапшырылды.\nКлуб хеҙмәткәрҙәре һәүәҫкәр артистар, фольклор ансамбль, уҡытыусылар һәм уҡыусылар ярҙамында һәр сарала актив ҡатнаша. Уҡытыусыларҙың “Умырзая” ҡумыҙсылар ансамбле Бөрйәндә һәм Өфөлә уҙғарылған конкурста I урын яулап ҡайтһа, ауылдың фольклор ансамбле Өфө Конгресс-холында үткән “Мин яратам һине, тормош!” фестивалендә, Стәрлетамаҡта уҙған “Ашҡаҙар таңдары” республика фольклор байрамында, Троицк ҡалаһында “Рәсүл уҡыуы” II тѳбәк-ара мөнәжәтселәр конкурсында ҡатнашып, призлы урындар яуланы, Грамоталар менән наградланды.\nАуыл Советы район һабантуйында тирмәләр буйынса ла I урынды яуланы. Ауылымдың баянсы-гармунсылары - Иршат һәм Рушан Шәғәлиндар, Илдар һәм Юнир Ямалетдиновтар, Рәфис Ғәйфуллин Күмертауға барып, апайлы-ҡустылы Заволокиндарҙың Беренсе каналда барған “Уйна, гармун!” тапшырыуында ҡатнашып ҡайтты. Моңло тауышы менән тирә-яҡҡа даны таралған Таңһылыу Вәхитова Ғәли Хәмзин, Абдулла Солтанов исемендәге конкурстарҙа Гран-при яуланы. Шығайҙа үткән “Еҙ үксә” конкурсында Ислам Сабаев менән Айзилә Сафиева “Зарифа”, “Дуҫлыҡ” бейеүҙәре менән I урынды алып ҡайтты.\nАуылым таланттары “Тыуған илем - Башҡортостан” исемле концерт, “Йәш ғаиләләр” конкурсы, “Голос Дети”, “Тыптыр-тыптыр өҙә баҫ!” байрамдарын ойошторҙо, әкиәттәр сәхнәләштерелде, ауыл халҡы Халыҡтар берҙәмлеге көнөндә төрлө милләт бейеүҙәре, йырҙарынан торған концерт ҡарап ҡыуанды. Бөтә сараларҙы ла Ришат Фәтих улы Хәйбуллин үҙ инициативаһы менән фотоға төшөрөп Интернетҡа һалып бара. Әйткәндәй, бала саҡтан сәхнәнән төшмәгән Розалия Шәғәлина менән Вилдан Ғәлиастанов Учалы сәнғәт колледжында уҡып йөрөйҙәр.\nАуылыбыҙҙа матур, яҡты мәсетебеҙ ҙә бар. Шуныһы ҡыуаныслы, һуңғы арала унда йәштәр ҙә йөрөй башланы. Йома көнө мәрхүм булған туғандарыбыҙҙың рухын шатландырып, намаҙ тыңлап ҡайтыу һәр кемгә кәрәктер тип уйлайым.\nЙөрәгендә рухи аҙыҡ йөрөткән кешенең донъяһы түңәрәк, күңеле мөлдөрәмә тулы була, тиҙәр. Киләсәктә лә барыбыҙға ла татыулыҡта, тыныслыҡта, бергә-бергә аралашып, ғүмер ҡиммәттәрен белеп, гөрләп йәшәргә яҙһын.


Өфөлә яңы KULTURARB.RU сайтының презентацияһы үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә яңы KULTURARB.RU сайтының презентацияһы үтте\n11:05, 17 ноября 2011 Йәмғиәт\nӨфөлә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы офисында Башҡортостан Республикаһы Мәҙәниәт министрлығы проектының презентацияһы үтте. Был «Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» kulturarb.ru интернет-порталы. Сарала ижади учреждениелар һәм ойошмалар етәкселәре һәм вәкилдәре ҡатнашты. Уларҙың күптәренең үҙ сайттары бар, әммә Башҡортостан мәҙәниәте тураһындағы тулы, берҙәм мәғлүмәт сығанағы әлегә тиклем булманы. Яңы ресурс ике ай элек асылды, әммә уның өҫтөндә эшләү әле туҡтатылмаған.\nСайт редакторҙары Альбина Йосопова һәм Кирилл Тимашев портал структураһы тураһында һөйләне, ул башҡорт, рус һәм инглиз телдәрендә эшләй. Сайттың әлеге версияһы аҙаҡҡыһы түгел, ул әле тулыландырыласаҡ.\nПрезентацияла ҡатнашыусыларҙы порталдың ун ике бүлеге һәм уларҙы тулыландырыу мөмкинлектәре менән таныштырҙылар. Проекттарҙың иң ҡыҙыҡлыларының береһе – виртуаль галереялар һәм музейҙар булдырыу. Нестеров исемендәге музей директоры урынбаҫары Светлана Игнатенко яңылыҡтар һәм идеялар хаҡында фекер алышыу мөмкинселеге булһын өсөн интерактив булдырырға тәҡдим итте һәм сайтҡа инеүселәр тейешле мәҙәни кимәлдә фекер алышыр, тигән ышанысын белдерҙе. Светлана Владиславовна мәҙәниәтте сағылдырыуҙа иң әүҙем киң мәғлүмәт сараларын сайт эшенә йәлеп итергә тәҡдим итте. Республика телевидениеһы фондынан да тапшырыуҙарҙы портал контентына индерергә тәҡдим ителде, әммә быны тормошҡа ашырыу сервер ҡеүәтенән торасаҡ.\n«Башҡортостандың мәҙәни донъяһы» проектын республика Президенты ла иғтибарһыҙ ҡалдырманы, проект уның ҡушыуы буйынса әҙерләнгән. Рөстәм Хәмитов ҡулланыусыларҙы яңы мәҙәни сайт менән ҡотланы һәм бөгөнгө көндә интернеттың ҙур әһәмиәткә эйә булыуын билдәләне.\nТеги: мәҙәни проекттар, интернет


Әле ҡасан ғына һуғыштан иҫән ҡайтҡан яугир ветерандарыбыҙ байрамға йәм биреп түрҙән урын алырҙар ине. Хәҙер инде уларҙың береһе лә юҡ. Тыл ветерандары ла, ана, бармаҡ менән генә һанарлыҡ ҡалды. Уларҙың да ҡайһылары сирләү сәбәпле сараға килә алманы. Бәләкәй Үтәштән 38 кеше һуғышҡа китеп 27-һе ҡайтмаған. Беҙҙең Үзбәк ауылынан һуғышҡа 94 ир-егет китә, шуларҙың 59-ы яу ҡырында ятып ҡала, тик 35-е генә, ауыр яралар менән булһа ла, тыуған яғына ҡайта. Ауылыбыҙҙағы һәр йорттан, һәр ғаиләнән аталы-уллы, йә бер туғандар ҡатнашты был һуғышта. Мәҫәлән, Башаровтарҙан 6 кеше һуғышҡа китеп, шуларҙың өсәүһе - бер туғандар Шәмсетдин, Шәйхетдин, Сәйфетдингә тыуған ауылын ҡабат күрергә насип булманы. Үзбәковтарҙан - 6, Шәриповтарҙан 9 кеше ҡулына ҡорал тотоп илен һаҡланы.\nКүптәр ошо һуғышта батырлыҡ күрһәтеп, күкрәктәренә орден-миҙалдар таҡһа, ҡайһылары һуғышырға ла өлгөрмәй һәләк булды. Атайымдың ағаһы Рөфҡәт бабайымдың да фронтҡа ингән көндө үк фашист пуляһы ғүмерен өҙә. Һуғыштың башынан аҙағынаса ҡатнашҡан ауылдашыбыҙ Тимербай Ғәзизов, Тимерғәле Аҡҡолов, насип булғас, күп батырлыҡ күрһәтеп, наградалар тағып ҡайтты. Нөғөмән Кәримов иһә ике һуғышта ла иҫән ҡалған. Ул "Дан", Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, 4 “Батырлыҡ өсөн” миҙалы менән бүләкләнгән. Әлбиттә, барлыҡ яугирҙарыбыҙҙы ла ошо ҡыҫҡа ғына мәҡәләлә телгә алыу мөмкин түгел. Уларҙың тулы исемлеге мәктәп музейында һаҡлана. Әйтеп үтергә кәрәк, беҙҙең\nауылдаштар элек-электән ил азатлығы өсөн барған һуғыштарҙа ҡатнашҡан. Миҫал өсөн бер нисәһен әйтеп китәйек. 1773 йылғы поляк һуғышында (Польский поход) Мәсәғүт Ишкәйев (ауылдағы 6 фамилияға исем биреүсе), Әптек Заһитов, Илсеғол Әлимғолов (Үзбәктең ейәне. Уның туғандары Рәсүл менән Хәмиттән бөгөнгө Рәсүлев, Шәрипов, Үзбәков фамилиялары барлыҡҡа килгән) һәм башҡалар ҡатнаша. Ә 1812 йылғы Ватан һуғышында Аҡҡол Мәсәғүтов (Мәсәғүттең улы), Фәйзулла Өмөтбаев (Әптек Заһитовтың ейәне), Байгилде Үзбәков һәм башҡалар батырлыҡ күрһәтеп, миҙалдарға лайыҡ була. Күренеүенсә, илебеҙҙең әлеге именлеге өсөн беҙҙең олатайҙар Бөйөк Ватан һуғышында ла, унан элек тә ғүмерҙәрен йәлләмәгән. Бөгөнгө байрамға килеүселәрҙе һәм тыл ветерандарын тәбрикләп, Еҙем-Ҡаран ауыл биләмәһе башлығы Нурсилә Мөхәмәтулла ҡыҙы Хәсәнова, Үзбәк мәктәбе директоры Айгөл Кинйәбай ҡыҙы Ғәбдиева сығыш яһаны. Таңдарыбыҙ һәр саҡ аяҙ, илебеҙҙә именлек, донъяла тыныслыҡ булһын, тигән теләктә барыһын да байрам менән ҡотлап, тыл ветерандарына фиҙаҡәр хеҙмәттәре өсөн рәхмәт белдерҙеләр. Сараны мәктәп уҡыусылары һәм ауыл һәүәҫкәрҙәре әҙерләгән концерт номерҙары биҙәне.


Хәйбулла районында хәл ауыр булып ҡала - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nХәйбулла районында хәл ауыр булып ҡала\nЮлдарҙы ҡарҙан таҙартыу өсөн бында Үҙәк хәрби округ техникаһы ла йәлеп ителде.Ҡамауҙа ҡалған автомобилдәрҙе эвакуациялау һәм юлдарҙы ҡарҙан таҙартыу маҡсатында машиналарға 580 саҡырым юл үтергә тура килде. Бында йорттар ҙа ҡар аҫтында ултыра. Ейәнсура, Йылайыр һәм Баймаҡ райондарында ла ауыр хәл һаҡлана. Юлдар күҙәтеүгә алынған. Райондарҙа халыҡты ваҡытлыса урынлаштырыу өсөн пункттар ойошторолған.\n17 марта Рәсәйҙең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министры Владимир Пучков Башҡортостанға айырым төркөм ебәрергә ҡарар итте


Өмәүиҙәр хәлифәлеге — Башҡорт Википедияһы\nӨмәүиҙәр (ғәр. الأمويون), йәки бәнү Өмәйә (ғәр. بنو أمية) — Мүәвиә I 661 йылда хәлифәләрҙең мосолман династияһы. Суфыян һәм Мәрүәни сығышлы өмәүиҙәр VIII быуат урталарына тиклем хакимлыҡ иткәндәр. Миләди 750 йылда Әбү Мөслим етәкселегендәге баш күтәреү һөҙөмтәһендә династия тәхеттән бәреп төшөрөлә һәм Ғәббәсиҙәр хәлифәлеге урынлаша. Өмәүиҙәрҙең барыһын дә ҡыралар, хәлифә Хишам ибн Ғәбд әл-Мәликтең ейәне генә тере ҡала. Был тармаҡ Испанияла Кордова хәлифәлеге династияһын башлаған була.\nғәр. الدَّوْلَةُ الأُمَوِيَّةُ\nМүәвиә ибн Әбү Суфыян\nАфрика, Европа һәм Азия\nДамаск һәм Харран[d]\n70 000 000 кеше\nUmayyad dinar (currency unit)[d], Umayyad dirham (currency unit)[d] һәм Umayyad fals (currency unit)[d]\nХаҡ хәлифәт, Византия империяһы, Толедо короллеге[d] һәм Африканский экзархат[d]\nҒәббәсиҙәр хәлифәлеге һәм Кордова әмирлеге[d]\nҒәрәп теле, Копт теле, среднегреческий язык[d], Латин теле, Урта фарсы теле, арамейские языки[d], Амазиг телдәре, Грузин теле, Әрмән теле, мосарабский язык[d], синдхи[d] һәм пракрит[d]\n6 000 000 км²\nӨмәүиҙәр хәлифәлеге Викимилектә\n1 Өмәүи хәлифәт\nӨмәүи хәлифәт Хаҡ хәлифәттең ғазауаттар сәйәсәтенә тоғро ҡала һәм Төньяҡ Африканы, Пиреней ярымутрауының Әл-Әндәлүс (Әндәлүсия) өлөшөн, Урта Азияны, Синдты, Тәбәристан менән Журжанды яулап ала.\nХәлифәттең яулап алынған барлыҡ ерҙәренә дәүләт хужа булып тора. Яулап алынған, вариҫы булмаған кешенән ҡалған, тартып алынған ерҙәр дәүләт ҡарамағына күсә бара. Ер биләүселәрҙән дәүләт ер һалымы йыя (ғөшөр һәм хараж).\nДәүләтте үҙәкләштереү өсөн поста хеҙмәте тергеҙелә, үҙәк ҡаҙна һәм дәүләт архивы (диван әл-хәтим) ойошторола.\nҺалым түләмәҫ өсөн күпләп Ислам ҡабул итеү арҡаһында дәүләттең табышы кәмей бара. 700 йылда Ираҡ әмире Хәжәж ибн Йософ (694—714) Исламға яңы килгән кешеләрҙе жизйәнән азат итмәү тураһында закон ҡабул итә, башҡа диндекеләрҙең ере мосолмандарға күскән осраҡта, һуңғылары ла хәрәж түләргә тейеш булып сыға. Быны хәлифә Ғүмәр Ғәбд әл-Ғәзиз 718—719 йылдарҙа туҡтата. Әммә унан һуңғы вариҫтары законды яңынан тергеҙә һәм болғаныштар сығыуға сәбәп була. Һөҙөмтәлә хакимлыҡ ғәббәсиҙәргә күсә.\n↑ 1,0 1,1 1,2 СИЭ, 1961—1976\nКордовский Халифат — Ҙур совет энциклопедияһында мәҡәлә\nКрымский А. Е.,. Омейяды // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Өмәүиҙәр_хәлифәлеге&oldid=1140467 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 3 июнь 2022 в 04:25\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:25 3 июнь 2022 үҙгәртелгән.


Баҡса — Башҡорт Википедияһы\nСан Франсиско баҡсаһы\nБаҡса — ағастар, сәскәләр, ҡыуаҡтар һәм башҡа үҫемлектәр үҫтерә торған ер учаскаһы. Сәскәләргә һыу һибеү, сүп утау кеүек баҡсаны хәстәрләү эштәре баҡсасылыҡ тип атала.\n1 Баҡса төрҙәре\n2 Баҡса менән крәҫтиән хужалығының айырмаһы\n3 Баҡсаларҙың киләсәге\n4 Баҡсаларҙың роле\nБаҡса төрҙәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБаҡсалар күп төрлө. Кешеләрҙең өйө янында бәләкәй генә шәхси баҡсалары бар. Ҡайһы бер баҡсалар сауҙа йорттары, ижтимаҡи биналар, оранжереялар эсендә булыуы мөмкин. Оранжереялар — үҫемлектәр үҫтереү өсөн махсус төҙөлгән биналар. Оранжереяларҙың түбәһе һәм стеналары ҡояш нурҙарын үткәрә торған пластик йәки быяла материалдан төҙөлә.\nДекоратив бассейндарҙа һәм һыу ятҡылыҡтарында һыу үҫемлектәре үҫтерелә. Кешеләр һыу тонбойоҡтарын йәки башҡа һыу үҫемлектәрен үҫтерәләр.\nӨй янындағы баҡсаларҙан башҡа ла баҡсалар була. Мәҫәлән, ҡала баҡсаһы, ботатик баҡса (үҫемлектәр үҫтерә торған урын), парк һәм баҡсаһы булған зоопарктар. Был баҡсаларҙы баҡсасылар хәстәрләй.\nБаҡса менән крәҫтиән хужалығының айырмаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБаҡсаның крәҫтиән хужалығы (ауыл хужалығы) менән оҡшашлығы бар; икеһендә лә үҫемлектәр үҫтерелә. Әммә крәҫтиән хужалыҡтары баҡсаға ҡарағанда ҙурыраҡ. Унда йөҙҙәрсә квадрат километр майҙанда үҫемлектәр һәм иген үҫтерелә.\nКрәҫтиән хужалыҡтары үҫтерелгән иген, еләк-емеш, йәшелсәләрҙе һатып аҡса эшләй.Ҡайһы бер баҡсаларға ингән өсөн аҡса йыялар. Ә шәхси баҡсаларҙы кешеләр буш ваҡытты үткәреү һәм ял итеү өсөн тоталар.\nБаҡсаларҙың киләсәге[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБотаник баҡса күренеше, Куритаба (Көньяҡ Бразилия). Партер, сәскәләр, фонтандар, скульптуралар, оранжереялар ял итеү һәм флораны һаҡлау урыны.\nБаҡсаларҙың үҫемлектәрҙән башҡа, таштар баҡсаһы, һыу ятҡылыҡтары, фонтандары, шарлауыҡтары булған ландшафт үҙенсәләктәре бар. Шулай уҡ ҡыйыҡ аҫтында һөйләшеп ултыра торған, ятып ял итеү өсөн гамак ҡуялар. Рим баҡсаларында, баҡсаның ҙурлығана, тәғәйенләнешенә ҡарап, колонналар, фонтандар, статуялар булыуы мөмкин. Япон баҡсаланың үҙ биҙәлеше, мөмкинлектәре бар.\nБаҡсаларҙың роле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠайһы бер осраҡта өй янындағы баҡсаны ғына түгел, бөтә ихатаны баҡса тип атайҙар (мәҫәлен, Бөйөк Британияла ихата урынына баҡса һүҙен ҡулланалар). Өйө янында ере булһа, был ерҙә кешеләр баҡсасылыҡ менән шөғөлләнә. Баҡса ултыртыу, үҫемлектәргә һыу һибеү, ғөмүмән баҡса тәрбиәләү — физик активлыҡ төрө тип иҫәпләнә.\nСәскәләрҙең хуш еҫе таралған баҡсаны күп кешеләр ял итеү урыны тип иҫәпләй. Рауза, бугенвиллея, ардидея сәскәләре баҡсаны биҙәй. Күп кешеләр баҡса ял итеү, күңел асыу урыны тип иҫәпләй. Баҡса шулай уҡ барбекю эҙерләү, китап уҡыу урыны ла.\nКүп илдәрҙә һәм мәҙәниәттәрҙә баҡса биҙәү сәнғәт тип иҫәпләнә. Японияла, мәҫәлән, Зен тәбиәғи таштар һәм материалдар ҡулланып шарлауыҡлы декоратив баҡса төҙөгән. Европала 1700 йылдарҙа король һәм королеваларҙың баҡсалары шартлы рәүештә булған (мәҫәлән, Францияла Версаль баҡсалары). Ҡытайҙа ҡытай баҡсалары барлыҡҡа килә. Хәҙерге көндә эшҡыуар кешеләр альтернатив, традицион һәм гомеопатик медицинала ҡулланылған дарыу үҫемлектәрен үҫтерә башланылар.\nИстория садов Ближнего Востока (инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Баҡса&oldid=550312 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:24 22 ғинуар 2016 үҙгәртелгән.


Вирустарҙың бирешергә иҫәбе юҡ » Башҡортостан гәзите\n31-01-2013, 04:40 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға\n...Биш ҡатлы поликлиниканың ишеге ябылмай ҙа тиерлек. Вестибюль ҡырмыҫҡа иләүе менән бер, халыҡ мыжғып тора. Регистратураның ике тәҙрәһендә лә пациенттар ҡабул иткәнлектән, оҙон-оҙон сираттар юҡ. Медицина маскалары менән “ҡоралланған” дүрт ҡыҙ ауырыуҙарҙы йәһәт кенә табиптарға тәғәйенләп оҙатып тора. Өҫтәүенә күп каналлы телефон аша шылтыратыуҙар ҡабул иткән диспетчерҙар, һәр кемдең һорауына аныҡ яуап биреүҙән тыш, табиптарҙы ауырыуҙың өйөнә саҡыртыу мәсьәләһен көйләй.\nКиҙеү “миҙгеле” хөкөм иткәнен һәммә медицина хеҙмәткәренең вирустарҙан һаҡлаусы битлектәр кейеүенән дә яҡшы һиҙемләргә була. Пациенттар араһында ла сәләмәтлеге өсөн яуаплылыҡ тойғандар күренеп ҡала. Әммә әлегә беҙҙә ошондай хәүефле мәлдә һаҡланыу сараларын файҙаланыу ғәҙәте нығынмаған. Хатта беҙ, хәбәрселәр ҙә, вирус ояһына бер ниндәй “ҡоралһыҙ” килеп инеүҙән уңайһыҙлыҡ кисерҙек.\n— Күреп тораһығыҙ, хеҙмәткәрҙәребеҙ ниндәй ҙур көсөргәнештә эшләй. Сират булмаһын өсөн регистратурала эшләүселәрҙең һанын арттырҙыҡ, — ти поликлиниканың баш табибы урынбаҫары Гөлнара Әсәҙуллина. — Иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 9-ға тиклем халыҡты ҡабул итәбеҙ. Шәмбе лә — ҡыҙыу эш көнө. Участка врачтары өсөн әле айырыуса ауыр, яуаплы осор.\nБаҡтиһәң, шундай күркәм, яҡты, яҡшы йыһазландырылған поликлиникала ла табиптарға ҡытлыҡ. 50 проценттан саҡ ҡына күберәк тәьмин ителгән. Бөтә уңайлыҡтар булдырылған, коридорҙарын гөл биҙәгән, лифты туҡтауһыҙ йөрөп торған, яҡшы ремонт яһатылған, ике дарыуханаһы булған медицина учреждениеларына ла йәш табиптар ағылмағас, ауыл ерендә медицина ярҙамына мохтаждарға ни эшләргә?\nТап ошондай ғәҙәти булмаған эпидемиялар осоронда аҡ халатлыларға ваҡыт менән иҫәпләшмәй икеләтә тырышлыҡ һәм яуаплылыҡ һалып ауырыуҙарҙы ҡабул итергә тура килә.\n— Беҙ биләмәләге 28 меңгә яҡын кешегә медицина хеҙмәте күрһәтәбеҙ. Киҙеү эпидемияһы осоронда 600-гә яҡын ауырыу мөрәжәғәт итте. Алты пневмония осрағы асыҡланды, — ти баш табип Динар Вәлиуллин. — Сирҙе иҫкәртеү буйынса байтаҡ саралар башҡарҙыҡ. Белем биреү, мәктәпкәсә йәштәге балалар учреждениеларында вакцинациялау ойошторҙоҡ. 65 йәште уҙған өлкәндәргә лә прививка яһатылды. Поликлиникаға санитар эшкәртеү үткәрелеп тора, битлек кейеү режимына күстек.\nДинар Рәхимйән улы әйтеүенсә, киҙеүҙең иң зарарлы, йоғошло осоро — ете көн. Ауырыу сирҙең билдәләрен тойоу менән (баш ауырта, кинәт температура күтәрелә, сөскөртә, йүтәлләтә, биҙгәк тота һәм башҡалар) өйгә табип саҡыртып, әйтелгән бөтөн кәңәште тотоп, дарыуҙарҙы ваҡытында эсергә тейеш. Ауырыған килеш эшкә йөрөү батырлыҡ түгел, ахмаҡлыҡ, тип тә киҫәтә табиптар, сөнки вирустарҙың өҙлөгөүҙәргә юлыҡтырыуы билдәле. Ябай ғына тойолған киҙеүҙең организмға ҙур зыян килтереүе, ҡолаҡты һаңғыраулатыуы, йөрәк, тын алыу ағзаларын зарарлауы ихтимал.\n— Сир таралыу юғары нөктәһенә еттеме икән? Ҡасан хәүеф кәмейәсәк? — тигән һорауыбыҙға белгестәр асыҡ яуап ҡайтара алманы, сөнки мәсьәлә тәбиғәт көйһөҙлөктәренә лә, халыҡтың үҙ-үҙен тотошона ла ныҡ бәйле.\n— Эпидемияның икенсе тулҡыны булыу ихтималлығын үҙ тәжрибәбеҙҙән беләбеҙ. Көн йылыта төшһә, вирустар йәнә ҡуҙғый башлай. Һәр хәлдә яңы “һөжүм”гә лә әҙерлек тейешле кимәлдә. Гәзит уҡыусыларға кәңәшебеҙ шул: ҡулығыҙҙы йышыраҡ йыуығыҙ, танау ҡыуышлығын сайҡатып тороғоҙ, кеше күп йыйылған урындарҙа булмаҫҡа тырышығыҙ, һарымһаҡ менән “дуҫлашығыҙ”. Ошо ябай ғына ҡағиҙәләрҙең дә һеҙҙе вирустар “һөжүме”нән һаҡлап ҡалыуы мөмкин, — тине Гөлнара Нияз ҡыҙы.\nБелешмә. Яңы йылдың дүрт аҙнаһында республикала киҫкен респиратор вируслы инфекция һәм грипп сирҙәре менән 36 430 кеше ауырыған. Шуларҙың 59 проценты — 15 йәшкә тиклемге балалар. Ғинуарҙың һуңғы аҙнаһында сир кимәле 51,2 процентҡа күтәрелгән. Ғөмүмән, һәр йәш категорияһында ла сирлеләр артҡан. Гриптың — 44, шул иҫәптән Өфөлә 36 осрағы теркәлгән.\nҒинуарҙа вируслы инфекция һәм грипп менән сирләү кимәленең уртаса күп йыллыҡ кимәлдән 61,8 процентҡа юғары булыуы асыҡланған. Әйткәндәй, Рәсәйҙең баш санитар врачы Геннадий Онищенко белдереүенсә, бөгөн Башҡортостан — Рәсәйҙә ошо сир иң ныҡ таралған төбәк.\nАвтор: Динә АРЫҪЛАНОВА Өфө ҡалаһы.


Билдәләмәй Бары Ҡоролған Иҡтисади Габлер - Германия онлайн юрист. Юридик портал иң ҙур.\nИке йөҙ белемен һынап"эксперт һәм фән практикаһыҙ булмай. Төп бушлай онлайн 000 һүҙОригинал: Лексиконы Иҡтисади Габлер Change-Management. Проектлау ойошмалары өлөшө өлкәһе. Терминдар: юҡ ойоштороу структураһы Үҙгәртелә. Ҡороу буйынса саралар a йәки етештереүсе предприятиеларҙың тирә-яҡ мөхит. күсеш программаһы, кадрҙар үҙгәрештәр арҡаһында инеп китә йәки тәшкил итә. (мөһим) эшләп кеше (ойошма ad персонал). Ҡороу процесын этап: (1) табырға тейешле проблемалар һәм эш биреү ойошмалары ойоштороу, (2) адекват проектлау процестарын ойоштороу концепцияһы мәсьәләләренә, (3) хәл йыйырға төшөп, (4) билдәләү һәм баһалау ойошторолдо ойошмаһы менән артабанғы формалаштырыуға альтернатива була (термин инструментальная ойошмаһы) һәм (5) индереү (мөмкин) яңылыҡтар ойошторола. Ойошмаһы методологияһы ҡороу процесында яҡлаусы булып. Иҡтисад һәм ғәмәлгә индереүҙе күҙ уңында тотҡан бер булыр. Оло ләззәт менән бәйләнеш актуаль иҡтисади һәм реалистик тапшырҙы. Roland Berger яңы тикшеренеү алып барылыуын күрһәтә"аҡыллы ҡала".\nБыл исемлектә австрия вена ҡалалар рейтингын етәкләй.\nөсөн йыйылған түгел бер немец топ.\nМаркетинг мәғлүмәт-идара итеү менән үҙгәреүе һанлаштырыу китте.\nSpringer-клаус өсөн яңы уйын ҡағиҙәләре авторы.\nлутц professional springer компанияһында биргән интервьюһында белдерҙе маркетолог.\nВыдать уның тарихи Frankfurter Бетман банкы штаб-фатиры Мари районы яңы финанс форумы. Был аҙымдың ни өсөн кәрәк булды, - Professional Springer Клавдия судья менән һөйләшеү аңлата. Курстарҙы, курс һәм тренингтар уҡыу тәьмин хеҙмәткәрҙәренең профессиональ статус-кво. Ҡанатланған неформал карьераһы түгел, Белә, әммә, тикшереү нисек аңлатып була. Барыһы ла белемле булырға тейеш ние. Кире зарядлы менән, ндс заряд өсөн һалым йөкләмәһен ҡайта. Был ҡатмарлы компанияһы ҡағиҙәләрен белергә тейеш, сөнки бында хата эшләгәнен тиҙ тышҡа иҫәбенә. 4 индустрияһы 0 барыһы ла һөйләй, уның һигеҙ миллион тиерлек хит Google выплевывать. Сәбәбе лә етерлек, тәнҡитле үҫеш технологияһы яңы ҡараш күреү һәләтенә эйә аҫтындағы мөйөштә хәүефһеҙлеге талаптарын ташлап. Һуңғы дүрт аҙна срок тамамланғанға тиклем сыға башлай.\nЭлекке бөтөнләй непонятным, д бармы һәм, әгәр булһа, ниндәй ес инглиздәр нигеҙ булып китте.\nЯҡшы әҙерләнеп бөтә тармаҡтарына ла бер төрлө. Ҡатмарлы аҙыҡ-түлек, ҡоро темалар: финанс хеҙмәттәре аҙ йыш ҡына ҡыҙыҡлы итеп ҡарала. Әммә хәҙер финанс учреждение Influencer-маркетинг өсөн үҙебеҙ асабыҙ. Өлөшләтә ген жестокое бәхәс алып бара. Голословный упрямо шул уҡ ваҡытта ошоно раҫланы, - ти Спрингер-тирәһендәгеләр менән тиң һөйләшә батыйҙың джоанн ҡул яҙыусы һәм мифтар була. Был компания аҙ аңлау, интеллектуаль процестарҙы автоматлаштырыу өсөн аҙ сығымдар менән. Эксплуатацияланыусы приоритет автоматлаштырыу камиллаштырыу. Ябай булып өҫтәмә мөмкинлек бирә.\nНисек дөрөҫ эшләү контрактҡа ҡул блог LANDR\nIl-valur fil-soluzzjoni tat-tilwim


Саф шишмә кеүек » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Саф шишмә кеүек\nШундай кешеләр осрай: ҡарашы ла, һүҙе лә тынысландырып ебәргәндәй була. Һәр кемгә ихлас күңелдән сыҡҡан шифалы һүҙҙәр табып, кәйефен күтәрә белеүендә генә лә түгел икән хикмәт. Һүҙем “Юлдаш” радиоһы журналисы, бик күп тапшырыу авторы булараҡ күптән билдәле Венера Ситдиҡова тураһында. Ул – матур күңелле ихлас кеше һәм оҫта журналист! Сығышы менән йырҙарҙа йырланған, әҙәбиәттә данланған ҡеүәтле һәм моңло яҡтан – Бөрйәндән.\nҺөйкөмлө, яғымлы, йор һүҙле, ихласлығы менән күңелдәрҙе арбаған изге йән менән студент саҡта таныштыҡ. Хәҙер байтаҡ йылдар инде ҡулға-ҡул тотоношоп эшләйбеҙ.\nБәләкәйҙән үк ҡул эшен дә ҡалдырмай, аш-һыу тирәһендә лә булыша, бесәнен дә саба, йәйге каникул мәлдәрендә әсәһе урынына йәйләүҙә һыйыр ҙа һауа, быҙау ҙа ҡарай. Мәктәпте тамамлаған йылда ялан кәртәһе менән ишек алдын бүлгән ҡоймаһын да алмаштырып ҡуя. Наҙланып, һайланып тормай – бар эште емертеп башҡара.\nБДУ-ла уҡыған йылдары – йәшлегенең алтын сағы. Республиканың төрлө төбәктәренән йыйылған талантлы, дәртле йәштәр менән бергә уҡый, төркөмдәштәренең күбеһе киң билдәле шәхестәр булып китә. Венера Фәнис ҡыҙы университеттың ижади мөхитендә ҡайнап йәшәй: кисәләрҙә ҡатнаша, республика гәзиттәренә мәҡәләләр яҙа, радиоға тапшырыуҙар әҙерләй. Тырышыуы бушҡа китмәй: диплом алғас, радиоға эшкә саҡыралар. Йәш һәм егәрле журналистарҙан көслө коллектив туплап, яңы “Радио-2” каналын ойошторған саҡ була был. Радиоһөйләшеүҙәр, радиоуйындар, бигерәк тә байрам һәм ял көндәрендә барған программаларҙы ышанып тапшырыуҙары йәш журналистың булдыҡлылығы хаҡында һөйләй. Бишәр сәғәт тура эфирҙа эшләп, төнгө 12-лә генә тамамлап, иртәгәһенә йәнә иртәнге 9-ға килеп етеү өсөн, һис һүҙһеҙ, физик көс тә талап ителә.\nТәүге эш сәфәре. Ырымбурҙа йәшәгән милләттәштәребеҙ янына юл ала Венера. Шулай башланып китә уның журналислыҡ эше һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты менән тығыҙ хеҙмәттәшлеге. Төп бурыстарынан тыш, ғилми тикшеренеүҙәр алып бара, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша. Йырлы-мәғлүмәтле йүнәлешкә ҡоролған тапшырыуҙары тәүге көндәрҙән үк радио тыңлаусылар тарафынан һөйөү яулай. Фәнни-ғәмәли йыйындар, конференциялар, ғалимдарҙың эшмәкәрлеге тураһында йыш мәғлүмәт бирә Венера Ситдиҡова. Туған тел, диалектология буйынса сит ил һәм төбәк белгестәре сығыштары юғары кимәлдә дауам ителә.\nБеҙ төрлө райондарға экспедицияға йыш сығабыҙ. Мәҫәлән, ике йыл элек Учалыға барғанда Венера ла ҡатнашты. Ике тиҫтәнән ашыу ауылда булып, халыҡ менән аралаштыҡ. Райондағы төрлө ырыу башҡорттарының һөйләш үҙенсәлектәрен, аш-һыуын, легендаларын яҙып алдыҡ, боронғо ҡулъяҙмалар эҙләнек һ.б. Ғөмүмән, бик бай мәғлүмәт тупланды. Уларҙан Венера Ситдиҡова тәрән йөкмәткеле, фәһемле, файҙалы тапшырыуҙар әҙерләне. Ул был эште артабан тыуған яғы Бөрйәндә лә дауам иткән. Иҫке төрки яҙмаларын табып тәржемә иткән. “Эҙләгән таба”, – тип әйтергә ярата тәжрибәле журналист.\nҺуңғы арала Саҡмағош, Баҡалы, Туймазы, Шаран яҡтарынан бай мәғлүмәт йыйып ҡайтты. Ҡыр-йылан, эске-йылан, ҡырғыҙ, йәлдәк, йәнәй ырыуы башҡорттары тураһында элек тә тапшырыуҙарында мәғлүмәт бирә торғайны. Тимәк, радио архивы тағы ла тулыланасаҡ.\nХалыҡ хазиналарын халыҡҡа еткереү – ғәйәт ҙур хеҙмәт. Тәбиғәт ҡосағында үҫкән ихлас кеше генә башҡара алалыр уны.\nМин Венера Фәнис ҡыҙын саф шишмә менән сағыштырыуҙан туҡтамайым, сөнки уның күңеле шундай пак, телмәре эфирҙан сылтырап ағып тора. Тағы ниндәй яңылыҡ ишетермен, ҡайһы район кешеләренең тауышын тыңлармын, ниндәйерәк хәл-ваҡиға менән танышырмын, тип ашҡынып көтә уның тапшырыуҙарын халыҡ. Шишмә кеүек һәр саҡ юлын табып, ҡаршылыҡтарҙы еңеп, гелән алға табан бара халыҡ һөйөүен яулаған журналист. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияға күптән лайыҡ ул.\nАвтор: Фирҙәүес ЮНЫСОВА, Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеү үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәте институтының өлкән ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты


Талайҙар ғына » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Талайҙар ғына\n03.10.2019 Талайҙар ғына\nСтәрлетамаҡта полиция хеҙмәткәрҙәре 94 йәшлек әбейҙе талап сыҡҡан ике бурҙы эҙләй.\nКисәге киске алтылар тирәһендә пенсионерканың фатирына шылтыраталар. Әбейгә улар үҙҙәрен газ хеҙмәтенәнбеҙ, тип таныта. Йәнәһе лә, газ ҡорамалдарын тикшереп, счетчиктарға пломба ҡуялар. Әбей ышанып, уларҙы фатирына индерә.\nИрҙәр газ плитәһен, счетчикты ҡарай. Шуның өсөн әбейҙән 1,5 мең һум аҡса һорайҙар.\nОло ҡатын серванттан янсығын алып, тейешле сумманы уларға тоттора. Ирҙәрҙең береһе аш бүлмәһендә документтар тултырғансы, икенсеһе бәҙрәфкә йүнәлә.\nБер нисә минуттан ул кире килеп, йәһәтләп фатирҙан таялар. 1,5 мең һум аҡсаны алмаған булалар, йәнәһе лә, аҙаҡ килеп аласаҡтар.\nУлар китеп барғас, әбей янсыҡтан 28 мең һум аҡсаның юғалғанын абайлай. Һәм полицияға мөрәжәғәт итә.\nШуға ла яңынан иҫкәртергә мәжбүрбеҙ: зинһар, ниндәй хеҙмәттән килһәләр ҙә, өйҙә яңғыҙ саҡта ят кешеләргә ишекте асмағыҙ.\nБер кемгә лә бер ниндәй хеҙмәт өсөн аҡса бирмәгеҙ! Сөнки ошо арала ғына яңы ҡорамалдар ҡуйырға аҡса йыябыҙ, тип әллә күпме кешене ярыҡ ялғашҡа ултыртып киттеләр. Социаль хеҙмәткәр булып та яңғыҙ йәшәүсе ҡарттарға килеп, аҙыҡ-түлек, дарыуҙар килтерәбеҙ, тип аҡса алып, уларҙы урлаусылар ҙа донъя.\nПремия тәғәйенләү, пенсия, пособие артыуы сәбәпле, документтар тултырырға килдек, газ плитәһен тикшерәбеҙ, тиһәләр ҙә, ышанмауың хәйерле. Шикле әҙәмдәр ишегегеҙҙе туҡылдатһа, туғандарығыҙҙы, күрше ир-егеттәрҙе иптәшкә саҡырығыҙ. Һаҡланғанды Хоҙай ҙа һаҡлай.


Намыҫһыҙҙарға кәртә ҡуйыла » Башҡортостан гәзите\nНамыҫһыҙҙарға кәртә ҡуйыла\nРәсәй Президенты Владимир Путин Дәүләт Думаһы тарафынан былтыр 15 декабрҙә ҡабул ителгән һәм Федерация Советы тарафынан 26 декабрҙә хупланған “Рәсәй Федерацияһы Хеҙмәт кодексының 360-сы статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында”ғы Федераль законға ҡул ҡуйҙы. Был закон сығарыу башланғысын Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай тәҡдим иткәйне.\nЗакон хеҙмәт ҡануниәтенең үтәлешен пландан тыш тикшереү өсөн нигеҙ булған сәбәптәр исемлеген киңәйтә.\n— Хеҙмәт инспекцияһы тарафынан эш биреүселәрҙе тикшереү өсөн нигеҙ булып торған сәбәптәр даирәһе әлегә тиклем ярайһы уҡ сикле ине. Намыҫһыҙ эшҡыуарҙар ҡануниәттәге ошо етешһеҙлектән файҙалана торғайны. Атап әйткәндә, улар кешеләрҙе хеҙмәт мөнәсәбәттәрен рәсмиләштермәйенсә эшкә ала. Һөҙөмтәлә ҡартлыҡ буйынса пенсияға, сирләү осоро өсөн түләү, бәхетһеҙ осраҡтарҙан страховкалау, социаль тәьминәттең бүтән төрҙәре гарантияланмай, — тине Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев. — Хеҙмәтсәндәрҙең хоҡуҡтарын яҡлау өсөн Дәүләт Думаһына ошондай башланғыс менән мөрәжәғәт иттек. Закон проекты йылдам тикшерелде һәм Рәсәй парламентының ике палатаһында ла берҙәм хуплау тапты. Дәүләт башлығы ла теләктәшлек күрһәтте. Яңы законға илдең бөтә төбәктәрендә лә мохтаждар.


Тыңлауһыҙ ҡаталар. Гүзәл Ситдиҡова - Wikisource\nТыңлауһыҙ ҡаталар. Гүзәл Ситдиҡова\nИжад итеү ваҡыты: 2007. • Хикәйә\nӘсәләре алып ҡайтҡан ҡатырға ҡумтаны асып ебәреүҙәре булды, унан ике ҡата һикереп килеп тә сыҡты. Кәзә бәрәстәреме ни! Үҙҙәре матур – ап-аҡ ғына, ялтырап торалар. Ҡаптырмаларында күбәләк ултыра хатта.\nСафия береһен алып кейеүгә, икенсеһе әллә ҡайҙа инеп тә боҫҡан. Әй эҙләне ҡыҙыҡай, әй эҙләне. Өләсәйҙең итеге һалынған ҡумтаға инеп йәшеренгән икән шаянҡай. Аяҡҡа кейелеп тә өлгөрҙө, шарҡылдап көлә лә башланы был ҡата:\n-\tЯңылыш кейҙең, яңылыш кейҙең!\nБәй, ысынлап та, ҡаталары ҡып-ҡылый ҡарап ята. Ҡаптырмалағы күбәләктәр бер-береһенә тейеп, урынға талаша башлаған хатта. Сафия уларҙың икеһен ике яҡҡа айырып, дөрөҫләп кейҙе. Ҡайһы арала урындарын алмаштырып өлгөргәндәр, ҡаталар йәнә тайыш кейелгән. Сафия бик ҡаты асыуланып, иң тыңлауһыҙ ҡатаһын ҡулына алды ла:\n- Һин һул аяҡтыҡы. Оҙонса яғың – баш бармаҡ урыны, ҡыҫҡараҡ яғың – сәтәкәйҙеке. Икенсе мине бутама. Бутаһаң, кеймәйем. Ятырһың ҡумтала бер ни ҙә күрмәй, - тине.\nҠумта эсендә ҡаталарға бик күңелһеҙ ине, шуға улар Сафияны тыңлап ҡына тора башланылар. Башҡаса һис ҡасан тайыш кейелмәнеләр.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Тыңлауһыҙ_ҡаталар._Гүзәл_Ситдиҡова&oldid=356301"\nThis page was last edited on 3 July 2013, at 11:20.


Материалы за 07.01.2015 » Архив газеты "Йәшлек"\nПрезидент шыршыһында 780 бала ҡатнашты Башҡортостан\nБөтә республиканан саҡырылған уҡыу алдынғылары һәм мәктәп тормошонда әүҙем ҡатнашыусылар өсөн Президент шыршыһы быйыл «Башҡортостан» дәүләт концерт залында үтте.\nБаш ҡалаға күңелле байрамға килеүсе 800-гә яҡын уҡыусының кемеһе уҡыуҙа, кемеһе спорт ярыштарында, бейеү һәм йыр конкурстарында, кемеһе олимпиада һәм фестивалдәрҙә уңышҡа өлгәшкән. Шулай уҡ «Мәрхәмәт» хәйриә ойошмаһы саҡырыуы буйынса килеүселәр, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған хәрбиҙәрҙең балалары, күп балалы, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләрҙә тәрбиәләнгәндәр бар ине.\nавторы: admin | 7 января 2015 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nБашҡортостандан 148 кешенән торған делегация баш ҡалаға юлланды Башҡортостан » Милли проекттар\nБөгөн илебеҙҙең иң алдынғы, иң һәләтле уҡыусылары Мәскәүҙә үткән Президент шыршыһы байрамында ҡатнаша. Башҡортостандан мәртәбәле һәм тантаналы сараға 114 бала юлланды. Улар араһында балалар йорто, интернат-мәктәп тәрбиәләнеүселәре һәм күп балалы ғаиләләрҙән дә балалар бар.\nVII синыф уҡыусыһы Юлдаш Йомағужин – Дыуан районының Арый ауылынан. Ул – Мәсәғүт музыка мәктәбе шөғөлләнеүсеһе, шулай уҡ республика буйынса бихисап конкурс еңеүсеһе. Мәҫәлән, күптән түгел “Таланттар йондоҙлоғо” республика конкурсында I урын яулаған. Йәш сәсәндәрҙең республика бәйгеһендә “Урал батыр” эпосын башҡорт, рус, инглиз телдәрендә яттан һөйләп, шулай уҡ тәүге урын алған. “Һаумы-һаумы, әкиәт!” конкурсында ла иң яҡшы һөҙөмтә күрһәткән. Рус теле, алгебра, геометрия, география фәндәрен яратып өйрәнгән егет киләсәктә кино актеры булырға хыяллана.


Башҡортомдоң аҫылы Фәрхиназ » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБашҡортомдоң аҫылы Фәрхиназ\nСергей Михайлович Прокудин-Горский – рус фотографы, химигы (Менделеевтың уҡыусыһы), уйлап табыусы, нәшерсе, педагог һәм йәмәғәт эшмәкәре. Император Рус география, Император Рус техник һәм Рус фотография йәмғиәттәре ағзаһы. Фотография һәм кинематография өлкәһенә ҙур өлөш индергән. Төҫлө фотоһүрәттәрҙе иң беренсе ул етештерә башлаған. 1909 йылда Николай II батшанан Рәсәйҙең төрлө өлкәләрендә йәшәгән халыҡтарҙың тормош-көнкүрешен фотоларҙа өйрәнеү өсөн махсус күрһәтмә ала. Бының өсөн фотографҡа тимер юлында махсус вагон, һыу буйлап хәрәкәт итер өсөн пароход, йылғаларҙы аша сығырға моторлы кәмә бүленә, Урал тауҙары буйлап йөрөргә Екатеринбургҡа «Форд» автомобиле ҡайтарыла. Сәйәхәтендә уға һәр кем булышлыҡ итергә тейешлеге, бөтә ергә лә ҡаршылыҡһыҙ үтә алыуы хаҡында документ бирелә.\nКөньяҡ Уралға Прокудин-Горский 1910 йылдың йәйендә килә. Ошо сәфәре ваҡытында фотограф Өфө губернаһы Шайтан-Көҙөй волосы – хәҙерге Салауат районы – аша үтә.\nТап шул ваҡытта волостың Яхъя ауылында фотолар төшөрә. 58 йәше менән барған Фәрхиназ Борханованы үҙенең өйөнөң күтәрмәһендә тап ошо ваҡытта мәңгеләштерә. Фотограф 1944 йылда Парижда үлеп ҡалһа, Фәрхиназ 91 йәшкә етеп, унан алдараҡ, 1942 йылда, мәрхүмә була. Вариҫтары Прокудин-Горскийҙың фотоархивын АҠШ конгресы китапханаһына һата. Фәрхиназдың яҡты хәтере, ҡаны үҙен һиҙҙертә, балалары уны бер ҡасан да онотмай. Әммә теүәл бер быуат үткәс, тап уның бүләһе Америка китапханаһының сайтында, ошо һүрәттәргә иғтибар итеп, Эхъя тип билдәләнгән фотоларҙың тап Яхъя күренештәре булыуын билдәләп, туғандарына ебәрә: «Ҡарағыҙ әле, XX быуат башындағы беҙҙең ауыл!» Ә Фәрхиназдың Өфөлә йәшәүсе бүләсәре Айгөл Япарова фотолағы күтәрмәлә ултырған ҡатынды күргәс, тертләп китә: «Был бит минең Фәрхиназ ҡәртинәйем!» Ул ғаилә архивында һаҡланған фотолар менән сағыштыра, бына уның һул битендәге миңе, һәр һырына хәтлем тап килә! Бәләкәй сағынан танып белгән, уның әкиәттәрен, бәйеттәрен, эпостарын тыңлап үҫкән ейәнсәрҙәре Сания, Рәйфә әбейҙәренә мөрәжәғәт итә.\n«Прокудин-Горский төшөргән фотолағы ҡартинәйемде бер кем менән дә бутап булмай, – тип әйтеп ҡалдырған Фәрхиназдың оло улы Ғәйнетдиндең ҡыҙы Сания Шәрәфетдинова. – Яхъя ауылы халҡына батша власы шикләнеберәк ҡараған, нимә тиһәң дә, Салауат ерҙәре бит инде, шуның өсөн унда кешеләр нимә менән ҡыҙыҡһына, нимә менән йәшәй, шуны белергә фотографты ебәргән», – ти ул видеояҙмала.\nҠаҙағстан сигендә офицер булып хеҙмәт иткән Сайранға ҡаҙаҡ тарханы Үмәрбикә исемле ҡыҙын ҡалымһыҙ биргән. Уларҙың сабыйҙары тыуғас, Фәрхиназ тип атайҙар. Ҡан ҡушылыу шундай һәләтле, сымыры холоҡло кешене биргән, тип һанай уның бүләсәләре.\nФәрхиназды Мусабай ауылы егете, оҙон булғанға «Текә Шәрәй» тип йөрөткән Борхан улы Шәрәфетдингә кейәүгә оҙатҡандар. Уларҙың Фәсхетдин, Ғәйнетдин, уның игеҙәге Ғилметдин исемле улдары һәм Фәтиха исемле ҡыҙы тыуа. Шәрәфетдин менән Фәрхиназ тимерлек тотҡан. Тимер юлды төҙөгән осорҙа Фәрхиназ ҡырҡ ломды ослап, шуны бер ҡапсыҡ аҡ онға алмаштырып алып ҡайтыр булған. Лом Һамар-Златоуст тимер юлындағы кәстилдәрҙе күтәреп алыу өсөн файҙаланылған. Айбарлы ҡатын тимерлектә саҡта хәлен белергә килгән ҡыҙ-ҡырҡынға тәңкәнән балдаҡ һуғып биреүгә лә оҫта һаналған.\nЕйән-ейәнсәрҙәрен йыйып, Йүрүҙән аша йөрөтөп алып ҡайтыр булған, күмәкләшеп йыйған еләктән ҡаҡ ҡойған. «Ҡуҙыйкүрпәс менән Маянһылыу» эпосын балалар йоҡлап киткәнсе көйләп яттан һөйләгән. Ейәндәре «Аҡбуҙат», «Күсәкбей» эпостарын да бер туҡтамай һамаҡлағанын хәтерләй. Килене Йомабикә ҡәйнәһенә: «Етер инде, күптән йоҡлайҙар», – тиһә, «Кем дә булһа тыңлап яталыр», – тип артабан дауам иткән. Уҫаллығы ла шәп ине, ихласлығы ла бар ине, батырлығы, тәүәккәллеге хаҡында һөйләп тораһы ла түгел, ти ейәнсәр-бүләсәрҙәре уның хаҡында. Һыбай йөрөгән, мылтыҡтан атҡан, һунарға сыҡҡанында табышһыҙ ҡайтмаған сая башҡорт ҡатыны Фәрхиназ кеүектән тыуһа тик батыр ғына тыуыр!\nҒәйнетдин Шәрәфетдин улы Яхъянан айырылып сыҡҡан 24 йортлоҡ Радио ауылына нигеҙ һалыусы һанала. Һәр өйгә радио үткәрә. Хәбәрҙәрҙе, ил, донъя яңылыҡтарын ауылдаштарына үҙе һөйләп еткерер була. Йомабикә исемле һылыуға өйләнеп, уларҙың Әнүәр (1917), Шәүкәт (1919), Камил (1924), Фәйез (1926) исемле улдары һәм Раҡия (1916), Сания (1928) тигән ҡыҙҙары тыуа. Икенсе ҡатыны ла була. Хәҙисәнән Әкрәм (1921) һәм Зәки (1923) исемле улдары донъяға килә. 1936 йылда Ғәйнетдиндең бер туған һеңлеһе Фәтиха үлеп ҡала. Балаларын ситкә ебәрмәҫкә, Ғәндәлип, Таиба, Урияны ул үҙенә алып көтә. Хәҙисә «Ғәлиә» мәҙрәсәһен тамамлаған уҡымышлы ҡатын була, әммә ғүмере бик иртә өҙөлә. Уның балаларын да айырмай үҫтерәләр. Ғәйнетдин сәнғәтте ярата, бейеүгә оҫта була. Теләһә ниндәй техниканы ла йүнәтеп ҡуя ала. Тәүге «Фордзон-Путиловец» тракторын да ауылға ул алып ҡайта. Лаҡлы, Арыҫлан, Илтәй, Ҡыҙырбаҡ, Әлкә, Радио ауылдарында тирмән һәм электр генераторын ҡора, өйҙәрҙә электр утын ул балҡыта. Ул һалған рельстар тирмәнгә, ағас быстырыу еренә «һә» тигәнсе алып барып еткерә. Ауыр эште ҡул көсө түгел, Ғәйнетдин яһатҡан техника башҡара.\n1938 йылда Йомабикә вафат була. Ғәйнетдин Шәмсинурға өйләнә. Уларҙың Юрис, Альберт исемле ике улы, Рауза ҡыҙҙары тыуа. Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, Ғәйнетдиндең алты улы яуға китә. Шуларҙың өсәүһе (Шәүкәт, Камил, Ғәндәлип) генә иҫән-һау әйләнеп ҡайта. Ике йыл колхоз рәйесе булып эшләгәс, үҙен дә хеҙмәт армияһына алалар.\nШәүкәт Ғәйнетдин улының русса алып барған көндәлегендә: «1927 йылда Шәрәфетдин олатайыбыҙ вафат булды. 75 йәшлек Фәрхиназ ҡәртнәйебеҙ беҙгә ҡалды», – тигән юлдар бар.\nБашҡортостандың атҡаҙанған мәғариф һәм Рәсәйҙең почетлы дөйөм белем биреү хеҙмәткәре Зилә Япарова: «Атайым, Шәүкәт Шәрәфетдинов, әллә хәтеремә нығыраҡ һеңһен тип, гел ғаилә тарихын һөйләне. Мәктәптә тарихтан уҡытты. Ауылда кем нисәнсе йылда тыуған – белер ине. Ул үҫмер сағынан уҡ өй башына менә лә уҡый-яҙа, тип Сания апайым һөйләй торғайны. Хәтере шәп булды. Һаҙый Таҡташты, Ғабдулла Туҡайҙы яттан һөйләне, бөтә йырҙарҙың һүҙҙәрен белде һәм моңло итеп йырлай ине. Фәрхиназ ҡартнәйем һәләтле булмаһа, балалары талантлы булмаҫ ине», – ти. Ҡәртнәһенең Көртбаҫымдағы сабынлығы – «Фәрхиназ соҡоро»н да атаһы үткән-һүткәндә йыш төртөп күрһәтер була.\nБыйыл йәй үткән «Берҙәмлек» халыҡ-ара милли мәҙәниәттәр фестивалендә ҡатнашыусы сит ил ҡунаҡтары ҡасандыр беренсе фотограф Прокудин-Горский эҙҙәре буйлап үтергә теләк белдерә. Фәрхиназдың дауамы, ейәнсәрҙәре тип күрһәткәс, улар һорауҙар яуҙырырға, фотоға төшөрөргә тотона. «Башҡортостан ҡыҙы» ҡыҙыҡһына тигәс, Фәрхиназдың ейәнсәре – Усть-Ҡатауҙан Рауза Ғәйнетдин ҡыҙы килеп еткән. Зилә ханым ҡыҙҙары Гүзәл менән Айгөлдө, ейәнсәре Айһылыуҙы саҡырған. Бына бит нисә быуынға ҡеүәт биреп, дәрт өҫтәй башҡортомдоң аҫыл бикәһе Фәрхиназдың яҡты рухы!\nТеги: С.М. Прокудин-Горский