Материалы за Февраль 2018 года » Башҡортостан гәзите\nСтаноктар, роботтар, махсус кейемдәр...\nИҡтисад, Анонстар // 28-02-2018, 00:06\nКисә Өфөлә “ВДНХ-ЭКСПО” күргәҙмәләр комплексында Рәсәй сәнәғәт форумы башланды. “Машиналар эшләү”, “Металл эшкәртеү”, “Ағас эшкәртеү” кеүек махсуслаштырылған күргәҙмәләрҙе үҙ эсенә алған сара өс көн дауам итәсәк.\nКом: 0 // Уҡынылар: 645 тапҡыр // Тотош уҡырға\nВетеринар хеҙмәте ниҙән ғибәрәт?\nЙәмғиәт // 28-02-2018, 00:03\nКом: 0 // Уҡынылар: 260 тапҡыр // Тотош уҡырға\nУйҙары ла, эштәре лә яҡтылыҡҡа ҡоролған\nИҡтисад, Социаль мәсьәлә // 28-02-2018, 00:03\nЭнергетика ҡеүәттәре кешелектең уңайлы һәм мәҙәниәтле йәшәйешен тәьмин итеүгә йүнәлтелгән. Ә инде был ресурстарҙы файҙалы һәм һаҡсыл файҙаланыу тармаҡтағы предприятиеларҙың эшмәкәрлегенә бәйле. Улар үҙҙәренең фиҙакәр хеҙмәте менән төбәктең иҡтисади-социаль үҫешен тиҙләтә. Бөгөн “Нефтекама район-ара электр селтәрҙәре предприятиеһы” муниципаль унитар предприятиеһы менән таныштырмаҡсыбыҙ.\nУраҙҙар сәкән һуға\nСпорт һәм туризм // 28-02-2018, 00:03\nКом: 0 // Уҡынылар: 303 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКил әле, тирмәләрҙе күр әле!\nИнформация // 28-02-2018, 00:03\n“ТурСтат” аналитик агентлығы мәғлүмәттәренә ярашлы, Өфөләге “Ватан” паркы Рәсәйҙең иң яҡшы этнопарктары тиҫтәһенә инде. Асыҡ һауалағы этнография музей комплекстарының һәм этнопарктарҙың рейтингы популярлыҡ һәм туристар өсөн тәҡдимдәрҙән сығып төҙөлдө.\nКом: 0 // Уҡынылар: 210 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Дача амнистияһы” тамамлана\nИртәгә шәхси торлаҡ төҙөлөшө объекттары өсөн “дача амнистияһы”ның ғәмәлдә булыу ваҡыты тамамлана. Шуға күрә ошо көнгә тиклем төҙөлөшө тамамланған йортто техник план нигеҙендә генә дәүләт кадастр иҫәбенә ҡуйырға һәм уға милек хоҡуғын дәүләт тарафынан теркәтергә мөмкин. Техник план составына мотлаҡ тәртиптә төҙөлөшкә рөхсәт ҡағыҙы инергә тейеш. 1 марттан һуң, “дача амнистияһы” оҙайтылмаған осраҡта, хоҡуҡты рәсмиләштереү өсөн объектты сафҡа индереүгә рөхсәт алырға кәрәк буласаҡ.\nКүҙәтеүселәр һаны арта\nРәсәйҙең Йәмәғәт палатаһы ил президентын һайлауҙы күҙәтергә теләгәндәрҙән 100 меңдән ашыу ғариза алды. ТАСС агентлығы, палата секретары урынбаҫары Александр Точеновҡа һылтанып, ошо турала хәбәр итте. Башҡортостанда йәмәғәт күҙәтеүселәре корпусына 10 300 кеше инергә тейеш.\nИнвесторҙы нимә йәлеп итә?\nБашҡортостан илебеҙҙә уңайлы инвестиция мөхитен булдырыуға бөтә талаптарҙы үтәгән тәүге төбәктәр иҫәбенә инде, тип билдәләне республика Башлығы Рөстәм Хәмитов “Эксперт-Урал” журналына биргән интервьюһында.\nКом: 0 // Уҡынылар: 256 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКешеләрҙең йәнен имләй...\nСәләмәт булайыҡ // 28-02-2018, 00:03\nШәфҡәтлелек, иплелек, намыҫ кеүек сифаттар башлыса балаға әсәнән бирелә. Уҫал, рәхимһеҙ кешенән донъяға килгән сабый, әгәр Хоҙай рәхмәте менән үҙ-үҙен тәрбиәләй алмаһа, шундай уҡ боҙоҡ күңелле, үҙен уратҡандарға ҡарата илтифатһыҙ булып үҫә...\nМатур үтһен ялығыҙ // 28-02-2018, 00:03\nРәйфә әбей ҡала ситендәге баҡсаһында эштәрен теүәлләп ҡайтты ла өй мәшәҡәттәренә сумды. Бер бүлмәле фатирындағы тәҙрә, иҙәндәрен йыуып сыҡты. Ире биш йыл элек вафат булғандан һуң, бер үҙе көн итә. Былай, ала ҡарҙан алып ҡара көҙгә тиклем тиерлек ваҡыты шунда үтә. Дим буйындағы алты сутыйлыҡ ерҙә үҫтермәгән нәмәһе юҡ. Унда уға рәхәт, ял йорттарың ары торһон. Күршеләре менән дә яҡын туғандар кеүек булып бөткән. Өфөгә пенсияһы килгәндә генә ҡайтып әйләнә. Ҡыҙҙарының күптән инде үҙ донъяһы. Ара-тирә ғаиләләре, дуҫтары менән килеп, сыр-сыу булып мунса кереп, шашлыҡ бешереп, “шайтан туйы” яһап китәләр. Һуңынан уларҙың артынан йыйыштырып арманһыҙ була Рәйфә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 407 тапҡыр // Тотош уҡырға\n– Айыу! Айыу ҡарарға килегеҙ!..\nУрамдан шундай тауыштар ишетеп беҙ, бер төркөм балалар, тышҡа йүгереп сыҡтыҡ. Арба егелгән аттың артынан бер өйөр бала-саға эйәргәйне. Беҙ ҙә уларға ҡушылдыҡ, беҙҙең дә тере айыу күргебеҙ килә. Рамаҙан олатайым Маликовтарҙың (хәҙер гүр эйәһе инде) ишек алдына килеп туҡтағас, улар башына биҙрә кейҙерелгән ҡарасҡының муйынынан арҡан менән бағанаға бәйләне. Рамаҙан олатайым, шулай уҡ урмансы булып эшләгән Ҡыямитдин олатай Моталов биҙрәне тартып алды. Вәт, исмаһам, айыу (дөрөҫөрәге, айыу балаһы – беҙ бәләкәй булғанға ул бик ҙур булып күренгәндер инде)!\nКом: 0 // Уҡынылар: 134 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҠәләмдәренән моң тама\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 28-02-2018, 00:03\n“Йөрәктәрҙән – йөрәктәргә” тип аталды Инйәр ауылының мөһабәт мәҙәниәт һарайында уҙғарылған әҙәбиәт һәм тел байрамы. Сара Фәйрүзә Кинйәбаеваның “Китап” нәшриәтендә баҫылған “Нәҫел ебе – шәжәрәм”, “Көҙҙәргә яғам ялҡын” һәм Әлиә Саматованың “Баҫҡыста” китаптарының исем туйҙарына арналды.\nКом: 0 // Уҡынылар: 170 тапҡыр // Тотош уҡырға\n“Илһамланып бында ижад иткән Башҡорт бөйөк “Урал батыр”ын...”\nБашҡорт ҡаны – милли йәнем.\nҒүмер буйы кешелекле,\nЕрем-һыуым, атҡан таңым,\nКом: 0 // Уҡынылар: 184 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКүп балалы әсәләргә ярҙам\nТелгенәм - бергенәм // 28-02-2018, 00:02\nКапиталистик илдәрҙә балаларҙы ҡайғыртыу түгел, ата һәм әсәнең үҙҙәре тураһында ла уйлаусы юҡ. Мәҫәлән, Төшлөк (Көньяҡ) Американың бәләкәй генә Чили штатында (халыҡ 4,5 миллион) эшселәр һәм крәҫтиәндәр бигерәк тә фажиғәле шарттарҙа йәшәйҙәр.\nИнформация // 28-02-2018, 00:02\n2 мартта Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы “Рәсәй-1” Башҡортостан каналы менән берлектә “Башҡортса йондоҙло дискотека” уҙғара. Сараны ойоштороусылар әйтеүенсә, ул баш ҡала халҡы һәм Өфө ҡунаҡтары өсөн ярайһы ғына ҙур милли байрам булмаҡсы – йәш быуындың милли рухын үҫтереп, милли сәнғәткә һөйөү уятырға бурысы йөкмәтелгән уға.\nКом: 0 // Уҡынылар: 103 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАртҡа 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 21 Алға Бит башына


ЭШ ХАҠЫ ТҮЛӘМӘЙҘӘРМЕ? ПРОКУРАТУРА ЯРҘАМҒА КИЛӘ…\nСибай ҡалаһының ҡайһы бер предприятие, ойошма, учреждениелары етәкселәре үҙ хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы түләмәгәс, ҡала прокуратураһы был башбаштаҡлыҡҡа асыҡлыҡ индереү ниәте менән тикшереү эшенә тотондо һәм 2012 йылдың 6 айында байтаҡ етәкселәрҙән бурыстарҙы ҡайтартыуға ѳлгәште.\nГраждандарҙың хеҙмәт хоҡуғын яҡлау һәм күҙәтеү—прокуратура эшмәкәрлегенең мѳһим йүнәлештәренең береһе. Сибай ҡалаһында 2012 йылдың тәүге ярты йыллығында үткәрелгән тикшереү һѳҙѳмтәһендә 11 предприятие, ойошма, учреждениела хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләнмәүе асыҡланды. Прокуратура тарафынан эшселәрҙән алынған 602 ғариза судҡа ебәрелде. Улар буйынса дѳйѳм бурыс 3 млн 324 мең һум тәшкил итә ине. Ғаризаларҙың 561-е ҡаралып, 3 млн 80 мең һумға торошло хеҙмәт хаҡының түләнмәүе асыҡланды.\nБурыслы ойошма етәкселәренә прокуратура тарафынан административ хоҡуҡ боҙоуға бәйле 5 ҡарар сығарылды. Улар Рәсәй Административ хоҡуҡ боҙоуҙар кодексының 5.27-се статьяһының 1-се бүлегенә ярашлы яуаплылыҡҡа тарттырылды һәм штраф түләргә мәжбүр булды.\nУнан тыш, «СибБаш» һәм «Башзауралстрой» йәмғиәте етәкселәренә ҡарата енәйәт эше асылды. Улар РФ Енәйәт кодексының 145.1-се статьяһының 2-се бүлегенә бәйле яуаплылыҡҡа тарттырыла. Был етәкселәр ике айҙан ашыу эш хаҡы бѳтѳнләй түләмәгән. «Башзауралстрой» йәмғиәте етәксеһенә ҡарата асылған эш суд тарафынан тикшерелде һәм ул ғәйепле тип табылды. Ойошма директоры 100 мең һум күләмендә штраф түләргә мәжбүр.\nСибай ҡалаһы прокуроры ярҙамсыһы.


Католик Сиркәүенең социаль тәғлимәте тәүҙә августизмға, һуңынан томизмға һәм бер нисә принципҡа нигеҙләнә, улар араһында персонализм һәм солидаризм айырылып тора. Католик сиркәүе дини һәм гуманистик идеяларҙы туплаусы тәбиғи хоҡуҡ теорияһының үҙенсә аңлата. Шәхестең тәүге дәрәжәһе һәм хоҡуҡтары - Алла, әммә кешенең есемен, рухын шәхси һәм социаль яҡтан кәүҙәләндерә, ул уны айырылғыһыҙ дәрәжәгә һәм хоҡуҡтарға эйә итә. Был бөтә кешеләрҙең дә бер тигеҙ, уникаль һәм Аллаға мөнәсәбәте булғанлығы һөҙөмтәһе булды, әммә кешенең ирекле ихтыяры һәм һайлау ирке бар. Гонаһлы булыу кешенең тәбиғәтенә тәьҫир итә, ләкин уның тәбиғи хоҡуҡтарын боҙмай, ә уның (кеше) тәбиғәте кешелек тулыһынса Ҡотҡарылғансы үҙгәрешһеҙ ҡала, хатта Алла ла кеше иркен сикләй, йәки тартып ала алмай. Иоанн Павел II фекеренсә, «кеше шәхесе— барлыҡ социаль йәмғиәттең принцибы һәм субъекты һәм ул шулай булып ҡалырға тейеш тә».\n↑ Катехизис Католической Церкви — Libreria Editrice Vaticana, 2003.\n↑ Катехизис Католической Церкви, § 1256. 18 май 2013 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Католик_сиркәүе&oldid=1035009 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 16 май 2021 в 10:27\nБыл бит һуңғы тапҡыр 10:27 16 май 2021 үҙгәртелгән.


Новосибирск өлкәһе тәжрибә үҙләштерергә әҙер\n4 Февраль 2021, 14:05\nРәсәйҙең 15 төбәге заманса инфекция үҙәген төҙөү тәжрибәһен өйрәнеү өсөн Башҡортостанға мөрәжәғәт итте. Улар араһында Новосибирск өлкәһе лә бар. Губернатор урынбаҫары Юрий Петухов етәкселегендәге делегация республиканың һаулыҡ һаҡлау министры Максим Забелин, уның урынбаҫары Азат Рәхмәтуллин һәм Стәрлетамаҡ мэры Владимир Куликов менән Стәрлетамаҡтағы инфекция үҙәгенә барҙы.\n«Башҡортостандағы коллегаларыбыҙ беҙгә заманса инфекция үҙәген күрһәтте. Был тәжрибә беҙҙең өсөн бик мөһим. Госпиталь уңайлы, инфекция госпиталенең ошондай моделе беҙгә тура килә. Башҡа төбәктәрҙә йоғошло сирҙәр үҙәктәрен төҙөү тәжрибәһе менән дә таныштыҡ, Башҡортостан тәжрибәһендә туҡталырбыҙ, моғайын», — тине Юрий Петухов.\nРеспублика хөкүмәте премьер-министры Андрей Назаров һүҙҙәренсә, төбәктә ике заманса инфекция үҙәген төҙөгәндә, властар проектты киңәйтергә иҫәп тотҡан.\n«Новосибирск өлкәһе вәкилдәре заманса һәм яҡшы йыһазландырылған госпиталь төҙөлөшөнөң ошондай формаһы һөҙөмтәле һәм кәрәкле булыуын сираттағы тапҡыр раҫланы. Башҡа төбәктәргә килгәндә, беҙ уларға проектты күрһәтергә лә, төҙөүселәр менән ярҙам итергә лә әҙер», — тип билдәләне Андрей Назаров.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, Стәрлетамаҡта инфекция госпитале 50 көн эсендә һалынды. Дауахананың майҙаны – 16 мең кв. метр. Диагностика, дезинфекция, лаборатория, дарыухана, үҙәк-стерилизация бүлексәһе, шулай уҡ табиптар өсөн ятаҡ бар. Бында ауыр сирлеләр өсөн 60 палата, 14 реанимация урынлашҡан. Бынан тыш, проектта бала табыу, балалар, хирургия, ҡабул итеү бүлексәләре, медицина персоналы өсөн 40 урынлыҡ ятаҡ ҡаралған.\nАлдан Силәбе өлкәһендә Башҡортостан проекты буйынса госпиталь төҙөлөүе тураһында хәбәр ителгәйне.


Үҫеш программаһына арауыҡтағы йомғаҡ яһалды » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Сәйәсәт » Үҫеш программаһына арауыҡтағы йомғаҡ яһалды\nҮҫеш программаһына арауыҡтағы йомғаҡ яһалды 10.04.2018 // Сәйәсәт\nИлшат Тажетдинов, Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары:\n– Көньяҡ Уралды иҡтисади үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһын эшләү башланғысын 2010 йылда республика Башлығы Рөстәм Зәки улы Хәмитов тәҡдим иткәйне.\nУл тормошҡа ашырылған мәлдә тиҫтәләрсә миллиард һумлыҡ инвестиция йәлеп ителде. Байтаҡ яңы проекттарға старт бирелде. Сәнәғәт һәм аграр етештереү артты. Иҡтисади эшмәкәрлеккә дәүләт ярҙамының Көньяҡ Урал өсөн махсус саралары күрелә. Бәләкәй эшҡыуарлыҡ әүҙем үҫә. Әле 1 меңдән ашыу эш урыны булдырылды. Һөҙөмтәлә уртаса айлыҡ эш хаҡы икеләтә артты, эшһеҙлек ике тапҡырға кәмене. Урындағы ҡаҙналарҙың һалым һәм уға ҡарамаған килемдәре республика буйынса уртаса күрһәткестәр менән сағыштырғанда йылдамыраҡ арта. Субтөбәктең социаль, инженерлыҡ һәм транспорт инфраструктураһын үҫтереү кимәле күтәрелә.\nБыйыл 9-10 июндә Сибай ҡалаһында һәм Баймаҡ районында үткәреләсәк “Көньяҡ Урал-2018” иҡтисади форумында беҙ ошо биләмәнең артабанғы үҫеш мөмкинлектәрен тикшерергә ниәтләйбеҙ. Уның эшендә ҡатнашырға саҡырам. Краснодарҙа үткән Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы етештереүселәре форумында Рәсәйҙең аграр ведомствоһы башлығы Александр Ткачев Баймаҡ районындағы “Буранбай” ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативы етәксеһе Фирҙәүес Алтынбаеваға “Рәсәй агросәнәғәт комплексының почетлы хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исем бирелеү тураһындағы документты тапшырҙы.\n“Буранбай” кооперативы республиканың ике көньяҡ-көнсығыш районында һөт етештерә, әҙерләй һәм һата. Ул — ошонда эшләгән 14 кооперативтың береһе. Республика буйынса бындай хужалыҡтар әлегә йөҙгә яҡын, йәғни Башҡортостандағы бәләкәй крәҫтиән хужалыҡтарының һәр етенсе берекмәһе – Көньяҡ Уралдан. Шул уҡ ваҡытта ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарын үҫтереү программаһы Башҡортостанда күптән түгел генә тормошҡа ашырыла башланы. Ни өсөн тап ошо субтөбәктә перспективалы проект әүҙем үҫә?\n— Көньяҡ-көнсығыш райондарҙың аграр секторы, уның һәр сегменты өсөн махсус шарттар тыуҙырыла, — тип билдәләй субтөбәк үҫешенең урта сроклы комплекслы программаһын көйләгән вице-премьер Илшат Тажетдинов. — Мәҫәлән, ошо биләмәләге ауыл етештереүселәре өсөн һуңғы ете йылда 3,1 миллиард һумлыҡ дәүләт ярҙамы күрһәтелгән. Улар өсөн махсус шарттар билдәләнә: бында ғына һәр гектарға субсидия республиканың башҡа райондары менән сағыштырғанда 15 процентҡа арттырылған. Техника һатып алыуға сығымдарҙы ҡаплау ҙа Көньяҡ Уралда 10 процентҡа юғарыраҡ.\nАуыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативтарына әйләнеп ҡайтайыҡ. Республикала грант ярҙамы алған ун кооперативтың дүртәүһе – көньяҡ-көнсығыш райондарҙан. Ауыл хужалығы берекмәләре үҫеш өсөн дәүләттән 61 миллион һумлыҡ ярҙам алған. Фермер хужалыҡтары ярҙамға мохтаж. Программа тормошҡа ашырылған осорҙа яңы эш башлаған 144 фермер грантҡа лайыҡ булған. Республикалағы дөйөм йүнселдәр һанының өстән бер өлөшө.\nҒаилә малсылыҡ фермалары ла ярайһы уҡ әүҙемләште. Бында 48 фермер, йәғни республикалағыларҙың биштән бере, грантҡа эйә булды. Көньяҡ Уралда тәүгеләрҙән ауыл хужалығы продукцияһын эшкәртеүҙең алдынғы технологиялары ғәмәлгә индерелә. Улар, атап әйткәндә, сублимацияланған продукттар етештереүгә ҡағыла. Һөҙөмтәлә ауылда хәл әкренләп ыңғай яҡҡа үҙгәрә. Һуңғы ете йылда Көньяҡ Урал крәҫтиәндәре игенде 2,6 тапҡырға күберәк үҫтереп, һөттө 12 процентҡа арттырҙы. Хатта урындағы умарталыҡтар балды, 2011 йыл менән сағыштырғанда, 1,4 тапҡырға артығыраҡ йыйҙы. Ҡымыҙ хаҡында әйтәһе лә түгел, был продуктты Көньяҡ Уралда ике тапҡырға тиерлек күбәйттеләр, йәғни аграр секторҙа эш ҡуҙғалды һәм әүҙемләшә бара. Башҡортостандың көньяҡ-көнсығыш райондары республика майҙанының өстән бер өлөшөн биләй һәм Башҡортостандың социаль-иҡтисади тормошонда ҙур әһәмиәткә эйә.\nӘммә оҙаҡ йылдар субтөбәк күп кенә күрһәткестәр буйынса артта ҡалыусылар иҫәбендә булды. Шул уҡ ваҡытта был биләмәнең ҡеүәте уны алдынғылар рәтенә сығарыу мөмкинлеген бирә. 2011 йылда ике территорияны — Башҡортостандың төньяҡ-көнсығыш һәм Көньяҡ Уралды үҫтереүҙең ике комплекслы программаһын ғәмәлгә индергәндә республика власы тап ошо ҡарашҡа таянды.\nҠыйынлыҡтар ҙа булманы түгел, әммә әкренләп программалар әүҙемләшә башланы. 2015 йылда дөрөҫ йүнәлеш алыныуын күрҙеләр, башлаған эште ярты юлда ташлап ҡуйыу дөрөҫ булмаҫ ине, шуға күрә программаларҙың ғәмәлдә булыу ваҡытын 2020 йылға тиклем һуҙҙылар. Әле төбәк Хөкүмәте Аппаратындағы махсус проекттарҙы оҙатыу бүлеге арауыҡтағы йомғаҡты яһай.\nОшо йылдарҙа төп капиталға инвестиция 93 миллиард һумға тиклем үҫкән. Иҡтисадтың төрлө тармаҡтарында һәм социаль өлкәлә бер нисә тиҫтә инвестиция проекты тормошҡа ашырыла. Шуларҙың йөҙҙәрсә, меңдәрсә яңы эш урыны биргән иң әһәмиәтлеләренән Хәйбулла районындағы байыҡтырыу фабрикаһын сафҡа индереүҙе һәм ошонда уҡ “Юбилей” ер аҫты ятҡылыҡтары руднигын төҙөүҙе билдәләргә кәрәк. Сибай элеваторы нигеҙендә юғары етештереүсәнле заманса тирмән, Күлтабан һәм Яңы Себенле ауылдарындағы һөтсөлөк фермаларының тәүге сираты файҙаланыуға тапшырылды. Баймаҡ механика-ҡойоу заводы яңыртып ҡоролдо. Көньяҡ Уралдағы өс районда ете тегеү цехы эшләй башланы. Учалы районында профилле мембрана етештереү заводы асылды. Бүребайҙа һәм Иҫәнғолда ҡояш электр станциялары сафҡа инде. “Яҡтыкүл” шифаханаһының һауыҡтырыу базаһы байтаҡҡа киңәйтелде... Яңы фермалар, тирмәндәр, ҡунаҡханалар, кемпингтар асыла, турист маршруттары һалына. Шәхси эшҡыуарлыҡ Көньяҡ Уралды үҫтереүгә 20 миллиард һум самаһы аҡса йүнәлтте — уртаса алғанда йылына 2 миллиард һум самаһы.\nРеспублика Хөкүмәте мөһим һәм ҙур инвестиция проекттарын тормошҡа ашырыуға әүҙем булышлыҡ итә. Атап әйткәндә, Сибайҙа юнысҡы плитәләр производствоһын һәм цемент заводын ойоштороу проекттарына ярҙам күрһәтелә. Баймаҡ районында иһә Көнсығыш-Семенов алтын-баҡыр-цинк рудалары ятҡылығы эшкәртелә, байыҡтырыу фабрикаһы төҙөлә, “Башфармация” предприятиеһы етәкселегендә “Талҡаҫ” шифаханаһы үҫтерелә. Ейәнсура районында 60 мең баш малға иҫәпләнгән иң ҙур һарыҡсылыҡ кластерын ойоштороуға, шулай уҡ Яңы Себенле ауылында һөтсөлөк фермаһының етештереү ҡеүәттәрен яңыртыуға ҙур иғтибар бирелә. Учалы районында таш киҫеү производствоһына булышлыҡ ителә.\nЙәмғеһе 45 проект тормошҡа ашырылған, тағы ла 40 проектты ғәмәлгә ашырыу дауам итә. Көньяҡ Уралда ғына инвесторҙар өсөн өҫтөнлөклө проекттарға аҡса йүнәлтеүҙең түбәнге баҫҡысы 10 миллион һумға тиклем кәметелгән, һалым ташламаһы осоро, киреһенсә, өс йылға тиклем арттырылған. Һөҙөмтәлә инвестиция портфеле 61,1 миллиард һумға үҫкән. Бындай хәлде һынылыштың башы тип әйтеү мөмкин түгел, ул инде күптән булған.\n— Хәлдең йәнләнеүе тойола, — тине Аҡъярҙа йәшәгән Таһир Нураев. — Көньяҡ Уралдың оҙаҡ йылдар иғтибарҙан ситтә ҡалыуы ҡыҙғаныс. Бик күп ваҡыт юғалтылды. Яңы проекттар кешеләрҙә яңы өмөт уята. Күп кенә таныштарым ҡайҙалыр күсеп китеү теләгенән кире ҡайтты. Улар өр-яңы предприятиелар асылғанын көтә, үҙебеҙҙә эш табыуға ышана.\nӨмөттәр менән бергә эшҡыуарлыҡ хәрәкәте лә үҫә. Республика Көньяҡ Уралдағы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә 400 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтте — ошо өлкәлә генә 8 меңдән ашыу эш урыны барлыҡҡа килде. Төбәктәге эшҡыуарлыҡтың үҫешендә Сибай ҡалаһында уҡытыу-демонстрация йәштәр үҙәген асыу проекты айырым урын биләй. Уны тормошҡа ашырыу потенциаль эшҡыуарҙарға заманса технологияларҙы өйрәнеп, өр-яңы производстволар асыу һәм ғәмәлдәгеләрен киңәйтеү өсөн тейешле квалификацияға эйә булыу мөмкинлеген бирәсәк.\nМикрокредит ярҙамы алымдары ла йүнселдәрҙә ҙур һорау менән файҙалана. Башҡортостандағы бәләкәй эшҡыуарлыҡтың 11 микрокредит компанияһының дүртәүһе Көньяҡ Уралда асылған. Ошо биләмәләге йүнселдәр тарафынан 470 миллион һумдан ашыу 690 микрозайм алынған. Был республика буйынса дөйөм күләмдең сирек өлөшөн тиерлек тәшкил итә. Бәләкәй эшҡыуарлыҡтан урындағы ҡаҙнаға керемдәр арта — улар икеләтә үҫеп, бөтә аҡса кеременең кәмендә 14 процентын тәшкил итә.\nҮҫеш резервы әлегә бөтмәгән. Улар комплекслы программаны тормошҡа ашырыу нигеҙендә файҙаланыла. Исеме донъяла танылған инвесторҙар йәлеп ителә. Мәҫәлән, күптән түгел керамик плитә һәм ҡоро төҙөлөш ҡатнашмалары етештергән Австрияның “Лассерсбергер” компанияһы менән инвестиция килешеүенә ҡул ҡуйылды. Әбйәлил районындағы Первомайский ауылы эргәһендә заманса төҙөлөш индустрияһы производствоһы төҙөләсәк.\n— Был хәбәрҙе ауылдаштар энтузиазм менән ҡабул итте, — ти ошонда йәшәгән Зина Әхмәтйәнова. — Ирҙәребеҙ эш эҙләп ситкә сығып китте. Хәҙер инде кире ҡайтасаҡ. Яҡшы түгелме ни?\nӘлбиттә, бындай яңылыҡтар ҡыуандырмай ҡалмай. Айырыуса үҫешкә нигеҙ һалған заманса предприятиелар асылғанда. Ошондай завод-фабрикалар, фермалар янында ҙур предприятиеларҙа ҡыҙыҡһыныу тыуҙырмаған ҡайһы бер бурыстарҙы үҙ иңенә алған бәләкәй предприятиелар ҙа барлыҡҡа киләсәк. Мәҫәлән, эшкәртеү, тултырыу һ.б. Ундайҙар өсөн Көньяҡ Уралда инвестиция башланғыстарына булышлыҡ итеү фонды пилот тәртибендә һынау үтә. Фонд бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ярты миллион һумға тиклем заем бирә. Был аҡсанан 26 эшҡыуар файҙаланып та өлгөрҙө.\nКөньяҡ Уралда сәнәғәт, ауыл хужалығы, төҙөлөш индустрияһы һәм туризм үҫә. Кинйә Арыҫланов исемендәге фонд президенты Марс Юлбарисов “Бөрйән” турист-рекреация кластерының ҡеүәтле проектын ғәмәлгә ашыра. Ул был эшкә ярты миллиард һум самаһы аҡса йүнәлтте. Өс район биләмәһендә турист базаһы, тау саңғыһы комплексы, этнопарк, музей комплексы һәм башҡа бик күп объекттар төҙөлдө. Был эш артабан да дауам итә.\nИҫке Собханғолдағы “Юлбарыҫ” ҡунаҡханаһы республиканан һәм Рәсәйҙән генә түгел, сит илдәрҙән дә туристарҙы йәлеп итә. Күптән түгел генә бында Ҡытайҙан һәм Ирандан туроператорҙар килеп, маршруттарҙы һынап ҡараны. Германиянан, Австриянан туристар йыш килә, үҙҙәрендә матурлыҡтар күп булыуға ҡарамаҫтан, Швейцария вәкилдәре лә сәфәр ҡыла. Әммә был Көньяҡ Уралдың туризм йәһәтенән ҡеүәтен тейешенсә баһалап еткермәүебеҙҙе лә сағылдыра. Донъяла Башҡортостанға килергә теләгән кеше бик күп. Беҙ уларға был юҫыҡта ярҙам итергә тейешбеҙ.\nКөньяҡ Урал иҡтисадындағы ыңғай үҙгәрештәр социаль мәсьәләләрҙе хәл итеүгә аҡса йүнәлтеү мөмкинлеген бирә. Һуңғы йылдарҙа бында өр-яңы алты мәктәп, 14 балалар баҡсаһы, алты фельдшер пункты, ике дауахана, ете мәҙәниәт һәм спорт объекты төҙөлдө. Газ үткәргестәр һалына, ауылдарға, йорттарға һыу үткәрелә, автомобиль юлдары төҙөкләндерелә. 2020 йылға тиклем тағы ла 52 инвестиция проектын тормошҡа ашырыу, меңләгән яңы эш урыны булдырыу, яңы мәктәптәр, балалар баҡсалары һалыу, “Шүлгәнташ” музей комплексын асыу, Сибай филармонияһын реконструкциялау, Стәрлетамаҡ—Ҡағы—Магнитогорск автомобиль юлын һалыу һәм башҡалар планлаштырыла. Инвестиция шарттарын һәм халыҡтың тормошон яҡшыртыу өсөн Көньяҡ Уралда энергияға ҡытлыҡты кәметеү мәсьәләһе тикшерелә. “Депрессиялы Көньяҡ Урал” һүҙбәйләнешенең телмәребеҙҙән бөтөнләй юҡҡа сығыуы ла ихтимал.


Байғаҙы ауылы тарихы — Викидәреслек\nБайғаҙы ауылы — Башҡортостан Республикаһы Бөрйән районы ауылдарының береһе.\nВикипедияла ошо турала мәҡәлә бар\nӘ.Әсфәндиәровтың «Башҡортостан ауылдары тураһындағы мәғлүмәттәр» китабында былай тип яҙылған; «Сотник Байғаҙы Ҡунаҡбаев (1770 - 1853) Һәүәнәк йылғаһы буйында ауылға нигеҙ һала һәм уға үҙенең исемен ҡуша. 1816 йылғы ревизия материалдарынан күренеүенсә, Байғаҙы, Бикмөхәммәт, Килмөхәмәт, Ҡунаҡбай Тимер ауылында, ә 1850 йылғы ревизия буйынса, бала-сағалары менән Байғаҙыла йәшәй. 1859 йылда 220 кеше иҫәпләнә.\n1 Байғаҙы ауылына нигеҙ һалыу\n2 Байғаҙы ауылы тарихы\n3 Байғаҙы мәктәбе тарихы\n4 Ауылдың ер-һыу атамалары\n4.3 Һәүәнәк йылғаһы\n4.4 Әбей тоноғо\n4.6 Ураҙы тауы\n4.7 Арғынбай яланы, йәки Айыуһуҡҡан яланы\nБайғаҙы ауылына нигеҙ һалыуҮҙгәртергә\n1844 йылдар тирәһендә Ырымбур губернаһы Верхний Урал өйәҙенең етенсе башҡорт кантонлығы Ҡарағай Ҡыпсаҡ олоҫы командаһының ун беренсе йорт старшинаһы Ҡунаҡбай Ҡарабаев тимерҙәрҙең бер өлөшөн Байғаҙы ауылына күсерә. Зәүрәт-сотник Байғаҙы Ҡунаҡбаев (1770-1853) Ҡунаҡбай Ҡарабаевтың улы була. Ул Һәүәнәк буйында ауылға нигеҙ һала һәм уға үҙ исемен ҡуша.\n1816 йылғы рәүиздә (урыҫса-ревизская сказка. Архив, 696,518-се биттәр) Тимерҙә Ҡунаҡбай Ҡарабаевтың улдары Байғаҙы, Бикмөхәмәт, Килмөхәмәт йәшәй.\n1850 йылдарғы рәүиздә Байғаҙы ауылы барлыҡҡа килгәс, ун икенсе ихатаны, йәғни хужалыҡты, 80 йәшлек Байғаҙы Ҡунаҡбаев етәкләй. Был мәлдә уның 74 йәшлек беренсе ҡатыны Сәғиләнән 29 йәшлек Аллағол исемле улы, Тәңребирҙе исемле 6 йәшлек ейәне, икенсе ҡатыны, 46 йәшлек Нәзифәнән уландары Шаһимырҙан (1834-1837), Шаһигәрәй (1834-1837), ун өсөнсө ихатала дүртенсе улы беренсе ҡатынынан Шәрәфетдин (1802 йылғы 42 йәш), ҡатыны Зәлифә- 43 йәш, ҡыҙы Динә, уландары Баһауетдин (1831 йыл), Зәйнәғетдин (1835 йыл), Мөхәмәтдин (1846), икенсе ҡатыны Зөбәйләнән (25 йәш) улы Рыҫҡол (1842) йәшәй.\nУн дүртенсе ихатала ҡатыны Фатима (38 йәш), бишенсе улы Ишмырҙа (1803), уландары Хөббөтдин (19 йәш), Ғәйнетдин (17 йәш), Ҡаһарман (6 йәш), Ибраһим (2 йәш) йәшәй.\nБайғаҙы Ҡунаҡбаевтың ағаһы Бикмөхәмәттең (1754 йылғы) Килдеғол, Ишҡол, Исламғол, Юныс, Юлдыбай, икенсе ағаһы Әбделғазынан (1769 йылғы) Псәнчи (ейәне Дәүләтбирҙе), Абдулла, Солтанша, икенсе улы Ғөбәйтулла, Ғәбиҙулла, Мөхәмәтша тыуа.\nТимерҙән Байғаҙыға 102 ир-ат, 85 ҡатын-ҡыҙ, йәмғеһе 34 хужалыҡ күсеп ултырған. Шулай итеп, байғаҙыларҙың шәжәрә ағасын, ботаҡ-япраҡтарын, тамырҙарын дауам итеүсе фамилиялар; Баһауетдинов, Баймөхәмәтов, Псәнчин, Ишҡолов, Ҡаһарманов һ.б.\n1859 йылда ауылда 220 кеше йәшәй, 1920 йылда халыҡ һаны икеләтә артып, 478 кеше була. Аслыҡ, һуғыш йылдары арҡаһында ихаталар һаны кәмей. Уларҙың 116 аты, 52 һыйыры, 47 һарығы, 14 кәзәһе, 14 солоғо иҫәпкә алынған. Әлбиттә, солоҡтарҙың барыһын да күрһәтмәгәндәр.\n1834 йылдарҙа Тимер ауылында 664 кеше булған. Был йылдарҙа урыҫтарҙың башҡорт ерҙәрен талауы, көс ҡулланыуы, алдауы, осһоҙлата һатып алыу юлы менән эш итеүе дауам иткән. Янау, ҡурҡытыу менән башҡорттарҙы ошо бөлдөргөс алыш-бирештәргә күндергәндәр. «Артыҡ» биләнгән ер майҙандарын тартып алдырмау, ерҙәрен һаҡлау маҡсатында Тимер халҡы ла Байғаҙы, Аралбай, Бикташ ауылдарына һәм башҡа утарҙарға күсеп ултырған.\nРядовой Хәйбулла Ташбулатов, Рәсүл Ишкилдиндар Наполеонға ҡаршы һуғышҡан. Ниғмәтулла Юлъяҡшин 1812 йылғы һуғышта 15-се полк составында ике көмөш миҙалға, Байғаҙы Ҡунаҡбаев хәрби орденға лайыҡ булған.\nАуыл аҡһаҡалы Юлдаш Дауытов 1781 йылда 69 йәшендә үлгән. Зәүрәт есаул Өмөтҡол Ишмөхәмәтов, үрәтник башлығы Дәүләткилде Кулунаев (уларҙан Йомағужиндар таралған), Ишҡол, Исламғол Баймөхәмәтовтар, Итҡара, Ниғмәтулла Юлъяҡшиндарҙың да ауылды тергеҙеүгә өлөшө ҙур булған.\nБайғаҙылар Һәүәнәк һыуын һыулаған, йәйләүҙәрҙә йәйләгән. Ауылда төп шөғөл малсылыҡ булған. Игенселек өсөн уңайлы ерҙәр әҙ, климат шарттары ла ҡырыҫ булғас, иген аҙ сәселгән. Улар 16 бот ужым бойҙайы, 320 бот бойҙай сәскән.\nОшо бәрәкәтле ерҙәрҙе төйәк иткән Байғаҙы Ҡунаҡбаевтың ҡәберлеге таш менән уратылып, кәшәнә формаһында эшләнгән.\nТимер ҡарттың быуынынан байғаҙыларҙы тоташтырыусы Кирәева (Аллабирҙина) Сәбилә инәй әлеге ваҡытта Ағиҙел ҡасабаһындағы ҡыҙы Рәйләлә йәшәй.\nҠалҡаман ҡарттан (йәғни бәрей затын дауам итеүселәрҙән, эште ен һымаҡ тиҙ, шәп эшләүселәрҙән) Байғаҙыға күсеүселәр Ҡотлогилдин, уландары Иҫәнбаевтар, Бикмөхәмәтовтар, Иманғоловтар, Күсәрбаевтар, Балапановтар, Баязитовтар һ.б. таралған. Аралары-Һәйетбай, Һармаҡтар-Даутовтар һ.б. 1816 йылда Иҫәнбай Ҡалҡамановҡа 38 йәш була. Уның ҡатыны Кинйәбикә (24 йәш). Улы: Рәхмәтулла (9 йәш). Ҡыҙҙары: Йомабикә (24), Миңлебикә (10), Ҡаҙбикә (7), Һөйәрбикә (1 йәш). Байғаҙы ауылында йәшәүсе Рәхмәтуллиндар Иҫәнбай Ҡалҡамановтан таралғандар. Ҡотлогилде Ҡалҡамановтың улдары Байсәйет, Сәйетҡол, Сәйетбай, Күсәрбай.\nБайғаҙы ауылы тарихыҮҙгәртергә\nXX быуатта ауыл үҫә. 1920 йылда 98 хужалыҡта 428 кеше, 2007 – 492 кеше. 1921 йылда ауылда ҙур янғын була. Был ваҡытта иҫ китмәле ауыр аслыҡ йылдарынан һуң халыҡ һаны кәмей. Һөҙөмтәлә 1925 йылда – 44 хужалыҡ, 230 кеше. Байтаҡ халыҡ ситкә китә. 1930 йылда әкренләп колхоз ойоштора башлайҙар. Тәүге председатель Шахморатов Искәндәр. Ауылда төрлө йылдарҙа бригадир, председатель, партком үҙгәртеп тора. Халыҡ өсөн хеҙмәт итеүселәр, Заманов Шәйхислам, Баязитов Ярулла, Рәхмәтуллин Аллабирҙе, Мәжитов Әхмәт ауыл менән етәкселек итәләр. Бөйөк Ватан һуғышында 61 кеше ҡатнаша.\n1936-1957 йылдарҙа – «Ворошилов» колхозы\n1957-1959 йылдарҙа – «Партизан» колхозы\n1959 -1966 йылдарҙа – «Сталин» колхозы\n1966-1969 йылдарҙа – Яңы Усман менән берлектә «Үрнәк» совхозы\nАуылда 1982 йылда ауыл Советы ойошторола, клуб, мәктәп, балалар баҡсаһы, медпункт эшләй. Үрнәк хужалығының Байғаҙы бригадаһы эшләп килә, ул игенселек, мал үрсетеү менән шөғөлләнә. Илдә үҙгәртеп ҡороуҙар башланғас, тәүәккәл кешеләр үҙ эштәрен астылар: сауҙа, пилорамалар, крәҫтиән-фермер хужалыҡтарының эштәре үҫешә. Эшсән, белемле кешеләре менән бай ул байғаҙылар.\n2010 йылда райондың 80 йыллығын билдәләгәндә ауылда 112 хужалыҡта 431 кеше йәшәй. Юғары уҡыу йортоноң көндөҙгө бүлегендә 14 студент, урта махсус уҡыу йортонда 11 уҡыусы уҡый.\nХужалыҡтарҙа һыйыр малдары 379 баш, шуның 153-ө һыйырҙар, аттар 97 баш, кәзә-һарыҡтар 522 баш, бал ҡорто 56 баш, ҡош-ҡорт 927 баш. Халыҡта техникала күп: еңел машиналар 61, йөк машиналары 4, тракторҙар 28.\nАуылда 9 йыллыҡ мәктәп, фельдшер-акушер пункты, балалар баҡсаһы, мәҙәниәт йорто, ауыл Советы хакимиәте, Үрнәк ауыл хужалығы предприятиеһының Байғаҙы бригадаһы, 4 шәхси пилорама, 4 эшҡыуарҙың магазины эшләй. 2009 йылдың 1 октябрендә мәсет асылды.\n"Ә. Әсфәндиәров китабында Байғаҙыла ялан яғынан килгән халыҡ байтаҡ, тигән фекер бар. Бында "Әбйәлил районы Таһир ауылынан килгән кешеләр барлығы асыҡлана. Ә уларҙың ҡасып килеп был тирәләргә ултырыуы ҡаҙаҡ эҙәрлекләүҙәренә барып тоташа. Уныһы инде айырым тарих.\nӘлеге көндә ауыл матур, төҙөк. Медпункт, мәктәп, балалар баҡсаһы, клуб, өс магазин, ферма бар. Ауыл халҡының төп кәсебе – йылҡысылыҡ, ҡортсолоҡ, таҡта ҡырҡыу, малсылыҡ.\nБайғаҙы мәктәбе тарихыҮҙгәртергә\n1924 й. – 1951й. – Башланғыс мәктәп\n1951й. – 1956 й. – 7 йыллыҡ мәктәп\n1956 й. – 1970 й. – башланғыс мәктәп\n1970 й. – 1993 й. – 8 йыллыҡ мәктәп\n1993 йылдан – урта мәктәп».\n1924 йылда Байғаҙы ауылында ике йыллыҡ мәктәп асыла. Дәрестәр ғәрәп телендә алып барыла. Ауылдың беренсе уҡытыусыһы-сәсән Сабирйән Зәки улы Мөхәмәтҡолов.\n1929-1930 уҡыу йылында Ғәлиәкбәрҙән Сәғитов Хаммат Ҡәйүм улы латин хәрефе һәм ысулы буйынса дәрестәр бирә. Мәктәптә тәүләп түбәндәге уҡытыусылар эшкә килә: Әхмәт Гәрәев (Баймаҡ районы), Шәриф Ишҡыуатов (Байназар), Сабирйән Әхмәтов (Монасип), Ғизетдин Муллағолов (Иҫке Монасип), Маһира Хәсәнова, Исмәғизәм Йәһүҙин (Килдеғол), Мостафа Хәсәнов (Байғаҙы).\nШулай итеп, йылдан-йыл коллектив тағы ла тулылана. Мәктәп 1951-1952 йылдарҙа 7 йыллыҡ, 1970 йылда 8 йыллыҡ китә. 1993 йылда дөйөм урта белем биреү мәктәбе итеп үҙгәртелә. Әлеге көндә Мәктәп 9 йыллыҡ.Иҫке Собханғол мәктәбенең филиалы итеп үҙгәртелгән.\nАуылдың ер-һыу атамаларыҮҙгәртергә\nБайғаҙы ауылы халҡы борон-борондан һунарсылыҡ менән шөғөлләнгән. Үтәйәмбәт исемле бик яҡшы һунарсы йәшәгән. Саңғыла ла оҫта йөрөр булған. Боландарҙы, илектәрҙе саңғы менән баҫтырып тотҡан.\nШулай итеп, яҙҙың бер көнөндә Үтәйәмбәт һунарҙа болан баҫтырып килгәнендә, болан артынан тауҙан шыуып китә. Тауҙар текә булғанлыҡтан, ҡар ҙа аҫҡа шыуа, һунарсы бер нисек тә ҡотола алмай. Бейек тауҙан осоп төшөп шунда уҡ һәләк була.\nАслыҡ йылдарында ауыл халҡын болан, ҡуян, илек ите менән ҡараған оҫта һунарсыны халыҡ онотмай, уның хөрмәтенә был бейек тауға уның исемен ҡушалар.\nБыл иҫ китмәле саф, шифалы, таҙа йылға Байғаҙы ауылына инеү менән сылтырап көлөп ҡаршы ала. Йылға буйында бәләкәй-бәләкәй сабынлыҡтар күп. Бесән ваҡытында сабынлыҡтарға килгән ҡатын-ҡыҙҙар үҙҙәре менән бала-сағаларын да алып килер булғандар. Йылға эргәһендәге муйыл ботаҡтарына сәңгелдәк элгәндәр. Шуға ла халыҡ был йылғаны Сәңгелдәк тип атай башлаған.\nБайғаҙы ауылы Һәүәнәк йылғаһы буйында урынлашҡан. Һәүәнәк һүҙе һеүән тигән һүҙҙән килеп сыҡҡан. Нимә ул Һеүән. Һеүәнде тәржемә иткәндә «көслө ағымлыҡ» тигәнде аңлата. Бынан тыш балыҡ тотоу өсөн һеүән (мурҙа) һалғандар. Ул муйыл йәки талдан үрелгән бер ҡатлы мурҙа. Хәҙерге ваҡытта Һәүәнәк бик ныҡ һайыҡты. Сөнки ярҙарындағы ағасты ҡырҡып бөттөләр. Шулай уҡ бөтә райондың малы Һәүәнәк буйында йәйләй. Йылға бысрана. Балыҡ һирәгәйә.\nАслыҡ Байғаҙы ауылын да ситләп үтмәй. 1921 йылда күп халыҡ ҡырыла.\nЯҙ етә. Аслыҡтан халыҡ төрлө үләндәр менән туҡлана; һарына, әттек, йыуа һ.б. Шуларҙы эҙләп төрлө яҡҡа сығып китә торған булғандар.Һарағы (Килдеғол) ауылында йәшәгән бер инәй ҙә, балаларын туйындырам тип, үлән ризыҡтарын йыйырға сығып китә. Яҙғы ташҡында Һәүәнәк тә бик ныҡ ташҡан була.\nКисеү аша сығып барған ваҡытта, ташҡын әбейҙе ағыҙып алып китә. Ул ағып барып бер тоноҡта тамырға эләгеп тора. Күпмелер ваҡыт уҙғас әбейҙе табалар һәм шул тоноҡто «"Әбей тоноғо» тип атай башлайҙар.\n1930-сы йылдарҙа Сыбар йылғаһы буйында бик матур туғайҙар булған. Унда йәйләү өсөн малдары һәм ғаиләләре менән күсеп йөрөр булғандар. Улар араһында минең ҡарт олатайым да була. Улар бында бик күп малы улдары, ейәндәре менән бергә ҡарайҙар.\nБыл урындар йәйләү өсөн бик уңайлы булған. Яҡында ғына Сыбар йылғаһы аға. Малға туҡланыу өсөн туғайҙары ла бик күп. Сыбар йылғаһы бик үҙенсәлекле. Ул ер өҫтөнә бер килеп сыға, бер кире инеп юғала.\nЙылға юғалып киткән урындарҙа дымлы туғайҙар бар. Унда бик күп күрән үләне үҫә. Шунлыҡтан был йылғаны һуңғараҡ Күрән йылғаһы тип атай башлайҙар. Туғайҙарҙы ла Күрән туғайҙары йәки Күрән бесәнлеге тип атайҙар.\nБорондан Байғаҙы ауылы халҡы кустарсылыҡ менән шөғөлләнгән. Улар көрәк, септә эшләп, ялан яғына алып барып игенгә алмаштырғандар.\nАуылды сыҡҡас та, текә тауҙы менергә тура килә. Ураҙы тауы бик бейек һәм бик текә. Тауҙы үрләгән ваҡытта, «үр аҙымын» менер кәрәк, тип һөйләп торор булғандар. Шул һүҙҙән килеп сыҡҡан да инде Ураҙы исеме. Шулай уҡ тауҙың аҫтында гәлсәр табыла. Уны көрәк менән ҡаҙып алалар. Ошо бейек тау янында Ураҙы исемле бер бай йәшәгән һәм үҙенең байлығын ошо тау аҫтына йәшергән, тип тә фаразлайҙар.\nАрғынбай яланы, йәки Айыуһуҡҡан яланыҮҙгәртергә\nЭлек Байғаҙы ауылы халҡы, яҙ етеп, үләндәр ҡалҡҡас, төрлө яҡтарҙа йәйләргә күсеп ултыра торған булған. Ауылдың иң бай кешеһе Арғынбай ҙа үҙенең бик күп мал-тыуары менән\tауыл ситендәге 6ур яланға йәйләүгә сығыр булған. Ул был яланда бесән сапҡан, мал үрсеткән, айыуға һунарға йөрөгән. Шулай, көҙ етәрәк, айыуға һунарға сыҡҡанында уны айыу талай. Арғынбай үлеп ҡалғас, ул яланды Арғынбай яланы йәки Айыуһуҡҡан яланы тип тә атайҙар.\nСығанағы — «https://ba.wikibooks.org/w/index.php?title=Байғаҙы_ауылы_тарихы&oldid=18685»\nПоследний раз редактировалась 5 декабрь 2017 в 15:41\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:41 5 декабрь 2017 үҙгәртелгән.


"Ай ҡыҙы" эҙенән йәки Асыларҙың нисек киноға тѳшкәне » "Урал" гәзите\nБелорет районында “Юғалған экспедиция”, “Алтын йылға”, “Мәңгелек саҡырыу” кеүек бѳтә илгә билдәле фильмдар тѳшѳрѳлѳүе тураһында күп яҙабыҙ, ә бына бынан 15 йыл элек Асы ауылында “Ай ҡыҙы” исемле күп сериялы фильм тѳшѳрѳлѳүе тураһында һуңғы ваҡытта телгә алғаныбыҙ юҡ. Быйыл, Кино йылында, “Ай ҡыҙы”н иғтибарҙан ситтә ҡалдырһаҡ, яҙыҡ булыр. Шуға ла беҙ “Ай ҡыҙы” фильмы эҙенән Асыға юлландыҡ.\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһының “Сәләм” тапшырыуында, Флорид Бүләков сценарийы буйынса «Ай ҡыҙы» - тәүге башҡорт телесериалын (2001-2002; «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы) тѳшѳрѳүгә 15 йыл тулыу айҡанлы күрһәтелгән сюжетта, проект инициаторы һәм продюсеры Шәүрә Ғәббәс ҡыҙы Ғилманова фильмды тѳшѳрѳүҙә ҙур ярҙам күрһәткән Зинаф Зиннур улы Әхмәтшинға рәхмәт белдерҙе. Беҙ ҙә Зинаф Зиннур улын үҙебеҙ менән Асыға барырға саҡырҙыҡ.\nТауҙар ҡосағында, йәмле Инйәр буйында урынлашҡан Асы ауылы һәр миҙгелдә лә матурлығын юғалтмай. Һуңғы йылдарҙа ауыл күҙгә күренеп үҫә, береһенән-береһе матур йорттар ҡалҡып сыға. Ә тау итәгендә урынлашҡан “Асы” шифаханаһы әкиәт һарайын хәтерләтә. Ситтән килгәндәргә тоҙло һыу сыҡҡанын иҫкә тѳшѳрѳп, ауыл уртаһында шишмәләр урғылып, ноябрҙең болан мѳгѳҙѳн һындырырлыҡ һыуыҡтарында ла туңмай ята.\nАуыл хакимиәте алдына барып туҡтаныҡ. Зинаф Зиннур улын танып: “Зинаф ағай килгән дәһә”, - тип ихлас ҡаршыланы асылар. Эйе, таныйҙар, сѳнки ул 1998-2001 йылдарҙа яңы тѳҙѳлә башлаған “Асы” шифаханаһы директоры булып эшләгән һәм тәүге корпустарҙы тѳҙѳп, файҙаланыуға тапшырған. Шуға ла уға ауыл һәм асылар яҡын. 2001 йылда Асыла кино тѳшѳрѳү эшендә лә әүҙем ҡатнашып, ижад тѳркѳмѳн аҙыҡ-түлек менән тәьмин иткән.\nТәүҙә ошо ваҡиғаларҙың шаһиты булған теш табибы Марат Сәхәүләт улы Сәлимйәнов менән күрешеп һѳйләштек.\n- Ул саҡта Асы ауыл хакимиәте башлығы булып Ғәтиә Кинйәбай ҡыҙы Сәлимйәнова эшләй ине. Артистар килә тип, беҙ юлдарҙы таҙарттыҡ, ауылды тәртипкә килтерҙек. Стела ҡуйҙыҡ. Был эштә ауыл халҡы ихлас ҡатнашты. Ҡыҙыбыҙ Линара фильмда Ғәдиләнең бала сағын уйнаны, ә күмәк күренештәрҙә мәктәп уҡыусылары ҡатнашты, - ти Марат Сәхәүләт улы.\n- Ул ваҡыттағы район хакимиәте башлығы Евгений Яковлевич Карепанов: “Кино тѳшѳрѳргә киләләр. Ярҙам итеп ебәрегеҙ”, - тип миңә шылтыратты. Шулай итеп, кино тѳшѳрѳүселәр менән эшләй башланым. Ниндәй генә һорауҙар менән мѳрәжәғәт итһәләр ҙә, ярҙам итәбеҙ. Казбек Муллайән улы Ғәлиев мәктәп директоры ине, - тип һүҙҙе дауам итте Зинаф Зиннур улы, - уның фильмды тѳшѳрѳүҙә ярҙамы ҙур булды. Мәктәптә туҡланыу ойошторолдо, кино тѳшѳрѳү тѳркѳмѳнѳң бер ѳлѳшѳ шунда йәшәне. Шәүрә Ғәббәс ҡыҙы булмаһа, бәлки, был кино тѳшѳрѳлмәгән дә булыр ине, тип уйлайым. Ул килеп тыуған проблеманы хәл итеү ѳсѳн үтте һытып алып бара ине. Үлене торғоҙа торған кеше. Ул саҡта ла илдә кѳрсѳк, аҡса юҡ, аҙыҡ-түлеккә ҡытлыҡ. Беҙ шифахананан мәктәпкә һыуытҡыс алып барып ҡуйҙыҡ, аҙыҡ-түлек менән тулыһынса тәьмин иттек. Үҙаллылыҡ алғас, халыҡта ышаныс, дәрт тыуҙы һәм ауыл халҡы ла кино тѳшѳрѳүҙе ҡыуанып ҡабул итте.\n- Ямғыр, ҡояшлы кѳн, япраҡ ҡойолған ваҡыт кеүек мәлдәрҙе тура килтереп, ки- ноны йәй буйы тѳшѳрҙѳләр, - тип һүҙгә ҡушыла Марат Сәхәүләт улының тормош иптәше Зилә Мазғар ҡыҙы.\nАсы ауылының иң осонда урынлашҡан Розалия Рим ҡыҙы һәм Салауат Исламетдин улы Сѳнәғәтовтар йорто был ваҡиғаның уртаһында була, сѳнки кино тѳшѳрѳүселәр уларҙың йортон Айһылыуҙың ѳйѳ, күршеләре Гѳлнара Хисмәт ҡыҙы һәм Радик Дәүләт улы Янбаевтарҙың йортон Ғайсарҙың ѳйѳ итеп һайлай.\n- Зинаф ағай килгән икән. Беҙҙә һеҙҙең кино тѳшѳрѳүселәр менән хушлашыу кисәһендә тѳшкән фотоғыҙ ҙа бар, - тип йылмайып ҡаршыланы Сѳнәғәтовтар.\n- Ике йыл рәттән тѳшѳрҙѳләр. Улар беҙгә тиклем күп райондарҙа йѳрѳп ҡарап сыҡҡандан һуң Асы ауылының тәбиғәтен, йорттарыбыҙҙың ҡаршы ултырыуын оҡшатып һайлап алды. Беҙ ҡыуанып риза булдыҡ. Кино тѳшѳргән саҡта операторҙар беҙҙә йәшәне, ә әсәйемдәрҙә (Гѳлфинә Фәхретдин ҡыҙында) режиссерҙар торҙо. Илфат Йомағолов һыбай бесәнгә барып, ярҙамлашып ҡайта торғайны, - ти Салауат Исламетдин улы.\n- Күп ваҡытта үҙем бешерҙем. Бер ай буйы 40-лап кеше ѳйѳбѳҙҙә мәж килде. Кистәрен йыйылышып, һѳйләшеп, йырлап ултыралар. Бик күңелле йәшәнек. Кѳн дә мунса яғабыҙ. Артистар мунса, ҡаймаҡ менән ауыл икмәген ярата. Ул саҡта беҙ йәш инек. Икенсе йыл сентябрҙә операторҙар тыуған кѳнѳмә лә килеп ҡайтты. Ул саҡта Хәлимә Ғәббәсова администратор булып эшләй ине. Улар әле лә беҙҙе онотмай, юл тѳшкәндә килеп китә. Сара Буранбаева бер нисә тапҡыр булды. Рива Исхаҡова ике йыл рәттән тоҙ һыуына килеп ҡайтты. Әнүәр Нурмѳхәмәтов 2008 йылда килде, ә икенсе йыл ул мәрхүм булып ҡалды. Ҡайһы саҡта ѳйҙә булмаһаҡ, күстәнәстәрен ҡапҡаға элеп китәләр. Әле лә күптәре менән аралашып торабыҙ, туған кеүек булып киттеләр шул, - ти Розалия Рим ҡыҙы.\nСѳнәғәтовтарҙың ҡунаҡсыл йортонан кеше ѳҙѳлмәй. Әле лә ауылға концерт килһә, артистар уларҙа туҡтала. Вәлит Илембәтов, Сәғиҙулла Байегетов, Сулпан Хѳсәйенова, телевидение алып барыусылары Рита Шәмсетдинова, Айнур Кәбиров һәм башҡа билдәле шәхестәр башҡорт киноһына инеп ҡалған йортта - Айһылыу- ҙың “ѳйѳндә” ҡунып сығыу бәхетенә ирешкән.\nРозалия балалар баҡсаһында ашнаҡсы, Салауат шифаханала һыу йыйыу операторы булып эшләй. Улар ике бала үҫтерә. Айгизәр VII класта уҡыһа, икенсе ҡыҙҙары - алты йәшлек Айгүзәл балалар баҡсаһына йѳрѳй. Айгүзәлде бәләкәйҙән тәрбиәгә алғандар.\nҒайсарҙың ата йорто итеп киноға тѳшкән өйҙөң хужалары Гѳлнара Хисмәт ҡыҙы менән Радик Дәүләт улы Янбаевтар ҙа ул саҡта йәш ғаилә була. Ҡыҙҙары Эльмира, алты айлыҡ бәпәй булғанда, һуңғы күренештә фильмға тѳшә. Янбаевтарҙа костюмер Динә Ғимранова Розалия Шәйәхмәтова, администратор Хәлимә Ғәббәсова йәшәгән.\nКино тѳшѳрѳү тѳркѳмѳнѳң ҡайһы берәүҙәре фатирға инеп йәшәй.\nУлар менән бергә нисек йәшәүҙәре тураһында Асы мәҙәниәт йорто директоры Йәмилә Әбделғәни ҡыҙы СӘЛИМЙӘНОВА ла түбәндәгеләрҙе бәйән итте:\n- Ул саҡта мин мәҙәниәт йортонда художество етәксеһе инем. Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре булғас, тәү сиратта беҙгә мѳрәжәғәт итәләр. Йәй булғас, үҙебеҙ аласыҡта йәшәйбеҙ, ә ѳйгә артистарҙы индерҙек. Беҙҙә Эльвира Юнысова, Рива Исхаҡова, Заһир Вәлитов йәшәне. Эльвира Юнысованың ире менән ҡыҙы ла килә торғайны. Кѳн һайын мунса яғабыҙ. Шулай уҡ Азат Йыһаншин, Сара Буранбаева, Гүзәл Маликова менән дә дуҫлашып алдыҡ. Режиссер Әнүәр Нурмѳхәмәтов килеп йѳрѳнѳ. Улар үҙебеҙҙең кешегә әйләнде. Ауыл халҡы ихлас ярҙам итте. Роль башҡарғанда Рива Исхаҡова Мѳйәсәр инәй Ғарипованың күлдәктәрен кейҙе. Башҡа кәрәк-яраҡтарҙы ла ауыл халҡы биреп торҙо. Ирем ябай, яҡшы кеше ине, ул ихлас ярҙам итте. Ҡыҙыу бесән мәле булһа ла, һиҙелмәне. 21 кѳн буйы ике ѳй араһында, бер ҡайҙа ла сыҡмайынса кино тѳшѳрѳү уңайлы булды, тине актерҙар. Беҙҙең ауыл халҡы ла фильмда тѳштѳ. Ерләү ваҡыты ла ысын булған ваҡиға, ул да кадрға эләкте. Мѳдәрис Алсынбай улы Түлебаевтың ейәнсәре Ғәлиә Түлебаева каникулға килгәйне. Уға Айһылыуҙың бала сағын уйнау бәхете йылмайҙы. Ауылдашыбыҙ Владик Ғәлләмов Ғайсарҙың бала сағын уйнаны. Ауылдашыбыҙ Йомабикә апай Һиҙиәтова кѳн һайын беҙҙең урамдан бесәнгә китә. Ул да ошо рәүештә киноға эләкте. Шулай уҡ күрше-күләндең балалары ла фильмда бар. Ҡыҙым Гѳлдәриәгә алты йәш ине. Уны Илшат Йомағоловтың улы менән күперҙә Айһылыу менән Ғайсар ултырған урында тѳшѳрҙѳләр. Икенсе килгәндә Рива Исхаҡова менән Гѳлшат апай йәшәне. Кино тѳшѳрѳүселәрҙе тәүге килгәндә ауыл хакимиәте алдында (хәҙер музей урынлашҡан бина) икмәк-тоҙ һәм йыр-таҡмаҡ менән матур итеп ҡаршы алдыҡ. Кастинг ауыл мәҙәниәт йортонда үтте. Дәрес ваҡыты күренешен дә ауыл мәҙәниәт йортонда тѳшѳрҙѳләр. Актерҙарҙы оҫта һайлағандар, улар, үҙебеҙҙең ауыл кешеһе кеүек, үҙҙәрен бик ябай итеп тотто.\nҠайтышлай Хутор урамына туҡталып, Тәғзимә Әхмәҙей ҡыҙы Хисмәтуллинаға “Урал” гәзитенә яҙылып отҡан бүләген тапшырҙыҡ. Ул да кино тѳшѳргән ваҡыттарҙы иҫкә алды: “Киноны бигерәк тә матур саҡта тѳшѳрҙѳләр. Кино тѳшѳрѳүселәр мохтажлыҡ кисермәне, ауыл халҡы ныҡ ярҙам итте. Артистарҙы күреү ҡыҙыҡ ине. Уларҙы ѳҫтәл әҙерләп, ауылда кѳтѳп алалар. Әле лә “Ай ҡыҙы”н телевизорҙан яратып ҡарайбыҙ. Ҡарағандан-ҡарағы килеп тора”. Әле генә булған кеүек тойолған ваҡиғалар - “Ай ҡыҙы” киноһын тѳшѳрѳүгә лә арыу уҡ ваҡыт үткән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, мәҡәләлә телгә алынған күп кенә кешеләр арабыҙҙа юҡ инде. Әммә улар ошо фильмды тѳшѳрѳүгә ҙур ярҙам күрһәтеп, башҡорт кино сәнғәтен үҫтереүгә үҙ ѳлѳшѳн индереп, яҡты хәтирәләр ҡалдырған. Беҙҙең мәҡәләбеҙ ҙә асыларҙы бынан 15 йыл элек булған ваҡиғаларға алып ҡайтҡандыр тип ышанабыҙ.


Билдәле башҡорт сәсәне 1910 йылда Ырымбур өлкәһе Иҙри с ауылы һәм Баймаҡ районының Икенсе Этҡол ауылы ҡурайсыл ары Ғәбит һәм Хәмиттән иҫ киткес моңло, фәһемле ҡобайыр ише тә. Мәшһүр "Урал батыр" эпосының тарихы, бәлки, шулай башла налыр ҙа. Башҡорт дәүләт университеты профессоры, роман - герман фило логияһы кафедраһы мөдире Сәғит Ғәли улы Шафиҡов эпосты уҡ ып сығып, уның хозурлығына, мөһәбәтлегенә хайран ҡала һәм ун ы донья кимәленә сығарырға ҡарар итә.\n- Әммә шуныһы бар бит.-тип һөйләй профессор.- Телдең мату рлығын, уның һығылмалығын, һүҙҙәрҙең нескә мәғәнәһен, уларҙы ң башҡорт теленә генә хас асылын нисек итеп инглиз теленә к үсерергә Билдәле булыуынса, тәржемәселәр бындай осраҡта и ке төрлө алым ҡуллана. Уларҙың береһе -нәфис тәржемә , икенс еһе - рустар әйтмешләй, буквалистик. Һүҙмә-һүҙ күсерелгән ә ҫәрҙең, әлбиттә, ғорур рухы , илаһи моңо булмай. Һәм бындай\nтәржемә тик ғалимдар өсөн йәки фәнгә яҡын булғандарға ғына ҡыҙыҡлы булыуына иманым камил. Шуға күрә мин ин беренсе сира тта әҫәрҙең әҙәби ҡиммәтлеген күрһәтергә тырыштым...\nБилдәле булыуынса, "Урал батыр" башҡорт эпосының иң ҙ ур әҫәре. Композиция йәһәтенән өс быуын батырҙары хаҡында бә йән итеүсе өс өлөштән тора. Тәүҙә бөтөн доньяны һыу баҫыу, и ң беренсе кешеләр Йәнбирҙе һәм Йәнбикә, уларҙың ике улдарыны ң доньяға килеүе тураһында һөйләнелә. Сюжет үҫешендә ысынбар лыҡты архаик мифтан конкрет -тарихи тасуирлауға күсеү күҙәте лә. Урал менән Шүлгән тыуған йорттарын ташлап үлемһеҙлек эҙл әп китә. Юлда Урал батыр яуыз баҫҡынсы Ҡатил ханды һәм йылан дар батшаһы Ҡәһҡәһәнең батшалығын ҡыйрата, Ер аҫты һәм Һыу а ҫты батшаһы Әзрәҡәне үлтерә. Яуызлыҡ юлына баҫҡан туғаны Шүл гән менән алыша, тере һыу бөркөп, башҡорттар йәшәгән ергә үл емһеҙлек килтерә. Ғөмүмән, байтаҡ халыҡтарҙың эпик әҫәрҙәре ндә мәңгелек тема - Яҡшылыҡ менән Яуызлыҡ көрәше күтәреле п сыға. Ғөмүмән, әкиәттәр тормош тураһында уйланыу, фәлсәфә\nһатыу өсөн ҡоролған кеүек. Уларҙы күңеледе биреп тыңлаһаң, боронғоларҙың бер телдә һөйләшеүенә, бер үк ҡайғы -хәсрәттә р берләштереүенә инанаһың. Төрлө халыҡтарҙың әҫәрҙәрендә сюж ет линияһының, образдарҙың дөйөм булыуын нисек аңлатырға һуң  Сәғит Шафиков иҫәпләүенсә, яҡтылыҡ һәм ҡараңғылыҡ, көн һәм\nтөн, мөхәббәт һәм нәфрәт кеүек төшөнсәләр мәңгелек. Улар ба рлыҡ донья өсөн уртаҡ һәм тормош нигеҙен тап улар тәшкил ит ә. Бына ошоларҙың барыһында аңлатып бирерлек тәржемә оҙаҡ й ылдар, барлығы 12 йыл , ваҡыт талап итә. Ошо ваҡыт эсендә автор уға төрлө төҙәтмәләр индерә, тәрже мә камиллаша бара. Шуға ла уны тулыһынса инглиз телендә яңы нан яҙыла тиергә лә булалыр, моғайын. Сәғит Шафиҡовтың "ҡәлә ме аҫтында" эпос 4 редакция үтә. Әйткәндәй, эпосты рус теле нә телсенең аҙашы, яҙыусы Ғәзим Шафиҡов тәржемә итә.\nОҫта тәржемәсе әле лә ҡул ҡаушырып ултырмай. Ул эпостың яң ы баҫмаһын әҙерләй: унда һуңыраҡ "Урал батыр"ҙың дүртенсе a`?l`һында абайланған бәләкәй "етешһеҙлектәр" төҙәтеләсәк. Уның һуңғы экземплярын Сәғит Ғәли улы Бөйөк Британияның Милл и китапханаһына бүләк итә.


Башҡортостан һөт һәм иген етештереү буйынса илдә алдынғы төбәк булыуға ҡарамаҫтан, ауыл хужалығы продукцияһы әҙерләү күләме түбән ҡала\nРеспубликала агросәнәғәт менән шөғөлләнеү мөмкинлектәре шаҡтай ҙур булыуын иҫәпкә алғанда, әлеге күрһәткестәр менән килешеп булмай, тине Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығы белгестәре менән үткән кәңәшмәлә.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, хужалыҡтар республика ҡаҙнаһы бүлгән ярҙамды аҡламай. Етештереү күләме сығымдарҙы ҡапларға ла етмәй. Дөрөҫ, алға китеш күҙәтелә, әммә конкуренция көслө. Быға республикаға ситтән килгән эшҡыуарҙарҙың артыуы дәлил. Шул уҡ ваҡытта үҙебеҙҙең инвесторҙар юҡ кимәлендә. Хужалыҡтар башлыса дәүләт аҡсаларына ғына ҡарап тора, тине Рөстәм Хәмитов. Ҡағиҙә булараҡ бындай хужалыҡтар юғары һөҙөмтә бирә алмай. Төбәк башлығы фекеренсә, көслө конкуренция һәм импортты алмаштырыу осоронда бындай йөктән арыныу фарыз.


Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух\nБөгөн Физкультурниктар көнө. Был тотош Рәсәй халҡы байрамы тип әйтергә мөмкин, сөнки беҙҙең илдә һәр кем үҙ ғүмерендә спорттың теге йәки был төрө менән шөғөлләнеп ҡарай.\nСәләмәт тормош юлын һайлаусы рәсәйлеләр һаны йылдан-йыл арта. Башҡортостан иһә спорт ҡаҙаныштары буйынса илдә алдынғыларҙан һанала, спорт республика халҡы күпселеге өсөн йәшәү рәүешенә әйләнгән. Республикала кешеләр һаулығын һаҡлау һәм нығытыу өсөн шарттар тыуҙырыу, халыҡта сәләмәт тормош алып барыу тәртибен формалаштырыу буйынса системалы саралар күрелә. Физкультура һәм спорт учреждениеларының матди-техник базаһын нығытыу, хеҙмәт коллективтарында, уҡыу йорттарында, мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында, йәшәү урыны буйынса физкультура һәм спорт менән шөғөлләнеүселәр иҫәбен арттырыу буйынса эш артабан да дауам ителәсәк.


Сентябрҙә мәктәп буласаҡ\nСентябрҙә мәктәп буласаҡ15.01.2019\nБалалар бер ҡыйыҡ аҫтында йыйыласаҡ.\nБашҡортостан Республикаһының 100 йыллыҡ юбилейы уңайынан төбәктәрҙә төрлө объекттар төҙөлә. Исемлектә белем биреү усаҡтары ла бар. Мәҫәлән, Балтас районының Штәнде ауылында ла шундай ике ҡатлы бина һалына башланы. Унда мәктәп тә, балалар баҡсаһы ла урынлашасаҡ.\n– Бөгөн нимә менән мәшғүл булыуыбыҙҙы бер һеҙ генә һорашмайһығыҙ, – ти “Геострой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте мастеры Феликс Солтанов. – Баҙҙағы эштәрҙе өлөшләтә бөтөүгә стеналарҙы күтәреүгә тотондоҡ. Һәр кем үҙенең бурысына яуаплы ҡарағас, ҡытыршылыҡтарға һәм аңлашылмаусанлыҡтарға юл ҡуйылмай. Хәйер, хеҙмәткәрҙәр үҙенә йөкмәтелгән бурысты тамамлауға сираттағыһын ала. Шуның нигеҙендә эш хаҡы ала. Дәртләндереү булдырғас, һәр береһе тырыша. Көн үтһә, шул еткән, тиеүселәр арабыҙҙа юҡ.\nӘңгәмәсем билдәләүенсә, эшселәргә ҡытлыҡ юҡ. Штәнделәге төҙөлөштә оҫталарҙың күбеһе ошо Балтас районынан, бынан тыш ситтән дә килеп тир түгеүселәр бар. Мәктәп быйыл 1 сентябргә асыласаҡ тип күҙаллана.\nТөҙөлөш тәңгәлендә ойошманың тәжрибәһе ҙур. Быға хәтлем уңғандар республикабыҙ ҡалалары һәм райондарында бихисап белем усаҡтары ҡалҡытҡан.\nФеликс Фәнил улының һүҙҙәренә ҡарағанда, объекттарҙы өлөшләтә төҙөү уларға хас түгел, нигеҙ ҡороуҙан алып асҡысты хужаһының ҡулына тапшырыуҙы хуп күрәләр.\nҺүҙ ебе төҙөлөш материалдарын ҡайҙан алыуға барып төртөлгәс, бына нимә тине ул:\n– Беҙҙең өсөн һайлау мөмкинлеге бик ҙур. Кирбес тиһеңме, цемент булһынмы, туп-тулы. Әлеге лә баяғы, ҡайҙа сифатлы тауар, шунан һатып алырға тырышабыҙ. Мәҫәлән, тимер-бетон әйберҙәрен Дүртөйлө ҡалаһынан барып алдыҡ, йыраҡ та түгел, хаҡтары ла тешләшмәй.\nӘле Штәнде урта мәктәбендә 116 ҡыҙ һәм малай белем ала. Әрҙәгеш, Маты, Мәнәгәҙ һәм Тушҡыр ауылы балаларын ике автобус йөрөтә. Штәнде мәктәбе директорының уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары Резеда Исламғәлиева билдәләүенсә, яңы мәктәпте барыһы ла түҙемһеҙләнеп көтә, ул һәр бала һәм уҡытыусы өсөн ҙур бүләк буласаҡ.


Максим Михайлов Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nМаксим Михайлов Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләнде\n9:30, 18 декабря 2014 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 18 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Сергей Захаров/.\nРөстәм Хәмитов Максим Михайловты Башҡортостан Президенты Хакимиәте Етәксеһенең эске сәйәсәт буйынса урынбаҫары итеп тәғәйенләү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.\nМаксим Михайлов 1978 йылдың 10 ғинуарында Өфөлә тыуған. Рәсәй Эске эштәр министрлығының Өфө юридик институтын тамамлаған. Юридик фәндәр кандидаты.\nТөрлө йылдарҙа БР Эске эштәр министрлығының иҡтисад өлкәһендәге енәйәттәргә ҡаршы көрәш бүлегендә оперуполномоченный; РФ Эске эштәр министрлығы Өфө юридик институтының дәүләт-хоҡуҡи дисциплиналар кафедраһы уҡытыусыһы; Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының дәүләт һәм административ хоҡуҡ кафедраһы доценты; Башҡорт дәүләт педагогия университетының хоҡуҡ һәм йәмғиәтте өйрәнеү кафедраһы мөдире; М.Аҡмулла исемендәге БДПУ-ның уҡытыу эштәре буйынса проректоры булып эшләгән.\n2013 йылдың октябрендә Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының республика бүлексәһе рәйестәштәренең береһе итеп һайланды.


Март - ҡыҙҙар һанаусы ай\nӨфөлә «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалының «Байтус» тапшырыуы мөхәррире, «Хәйерле Stand-up кис» резиденты Марсель Мөхәмәтйәнов үҙенең тәүге көлкө тамашаһын ойошторҙо.\nУрамда һыуыҡ, юлдар тайғаҡ булыуға ҡарамаҫтан, «Хәйерле Stand-up кис» резиденты Марсель Мөхәмәтйәновтың тәүге көлкө тамашаһын ҡарарға йәштәр күп килде. Был аңлашыла. Талантлы егет барыһына ла Башҡорт асыҡ квн лигаһынан таныш. «Бытбылдыҡ» командаһының алыштырғыһыҙ капитаны була.\nМарсель үҙенең тәүге шәхси сығышына етди әҙерләнгән. Тамашасыларҙың йөҙөнән йылмайыу бер секундҡа ла китмәне. Юмор оҫтаһы шаяртыуҙарҙы көндәлек тормоштан алып, үҙе ижад иткән. Башлыса дуҫтары, яҡындары менән булған хәл-ваҡиғалар менән таныштырҙы.\nӨфөнөң зауыҡлы клубтарының береһендә «Хәйерле стендап кис» резиденттары икенсе йыл зал тултырып халыҡ йыя. Әммә бөгөн Марсель сәхнәне башҡа юмор оҫталары менән бүлешергә теләмәне. Тәүге яңғыҙ сығышын да ҡыҙҙар һынауҙан башлауы юҡҡа түгел. Ейәнсура егете шаяртыуҙарында гүзәл заттарҙың нескә күңелен, уларҙың һәр ҡайһыһы алтынға торошло булыуын еткерергә тырышты.\nМарсель көлкө тамашаһына «Бытбылдыҡ» командаһы уйынсыһы, билдәле музыкант Зәйнетдинде лә саҡыра. Сәхнәлә юмор менән аралаш барған гитара моңдары, өзләүҙәр бер тында барҙы. Йәштәр дәртле көйҙәргә бейеп тә күңел асты.\nМарсель Мөхәмәтйәнов бар яҡлап та талантлы егет тиһәк һис тә арттырыу булмаҫ. Башҡорт асыҡ квн лигаһын, «Хәйерле стендап кис» тамашаһын ойоштороуға тос өлөш индерә. Әлеге мәлдә ул «Башҡорттар.нөктә.ру» командаһын юниор лигаға әҙерләй. Үҙенән йәшерәктәрҙе лә көлкө донъяһына батыра.


17 Ғинуар 2012, 19:00\n— Халыҡ штабы булдырылғандан алып республикала йәмғиәттең төрлө ҡатлам вәкилдәренең фекерҙәрен туплауға йүнәлтелгән айырым бер майҙансыҡ барлыҡҡа килде, - тип иҫәпләй республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова. – Штабтың тәүге ултырышында уның ағзалары төбәктә йәшәүсе барлыҡ халыҡ өсөн көнүҙәк булған мәсьәләләр хаҡында һөйләште. Мәҫәлән, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Геннадий Родионов ижади интеллигенция проблемаларын күтәрҙе. Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Р.Ғ.Кузеев исемендәге Этнологик тикшеренеүҙәр институты директоры, Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы идараһы ағзаһы Айһылыу Юнысова Башҡортостандың ғилми берләшмәһенә хас проблемаларға иғтибарын йүнәлтте. Халыҡ штабы вәкилдәре төрлө йәмәғәт ойошмалары һәм структуралары исеменән сығыш яһай. Шулай итеп, төрлө характерҙағы мәсьәләләр тикшерелә.\n— Халыҡ штабы программа документтарын әҙерләү өсөн майҙансыҡ була ала, - тип билдәләне республика парламенты вице-спикеры. – Тәҡдим ителгән идеялар программаларҙа һәм проекттарҙа сағылыш таба ала, һуңғылары, үҙ сиратында, республика һәм ил етәкселегенең эшмәкәрлек нигеҙен тәшкил итәсәк.\nТеги:һайлауҙардөйөм рәсәй халыҡ фронты


102 – cе башҡорт балалар баҡсаһы «Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар» көнөн билдәләне\n11 ғинуар бөтә Рәсәйҙә «Ҡурсаулыҡтар һәм милли парктар» көнө тип билдәләнә.\nБашҡортостан тәбиғәте шул тиклем бай, үҙенсәлекле, үҙенә хас ландшафы менән башҡа төбәктәрҙән айырылып тора. Унда йәшәгән, һирәк осраған тереклек, ҡош, йәнлектәр, балыҡтар, үҫемлектәр, юғалып барған ағастар милли парктар ҡурсалауы аҫтына индерелгән.\nТәрбиәләнеүселәрҙә матурлыҡты күрә белеү, ҡәҙерләү, тәбиғәткә һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, Башҡортостандың милли парк-ҡурсаулыҡтары, тәбиғәте тураһында белем биреү, киңәйтеү, байытыу балалар баҡсаһы бурысы булып тора һәм тәрбиәүи-белем биреү эштәре алып барыла.\n102-се балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре республикабыҙҙың мөғжизәле тәбиғәте, һирәк осрай торған йәнлектәре һәм үҫемлектәре, күл-тауҙары, мәмерйәләре, шарлауыҡтары менән таныштылар. Өлкәндәр төркөмөндә «Башҡортостандың ҡурсаулыҡтары» темаһына викторина үтте, балалар «Шүлгәнташ мәмерйәһе» тураһында презентация ҡараны.\nВоспитанники детского сада № 27 совершили спортивную прогулку на каток\nОбъявлен Всероссийский конкурс научно-технологических проектов «Большие вызовы»


Бәхеттәргә һөйөү уралған... » Башкортостан кызы\nҺикһәненсе йылдар аҙағында сәхнәбеҙ күгенә гөрләп килеп инеп, саѓыу, моңло тауышы менән күптәрҙе арбап өлгөргәйне Резеда Әминева. Һандуғастай талпынып, туҡтауһыҙ һайрар һымаҡ ине ул. Ләкин тамашасыһы юрағанса йырлар ҙа йырлар урынға, тауышы торған һайын һирәгерәк ишетелеп, бер ара бөтөнләйгә юғалып та алды ул. ...Һәм, ун биш йыллап ваҡыт үткәс, йыр-моң һөйөүселәрҙе шатландырып, тағы ла сағыуыраҡ, яҡтыраҡ булып балҡып килеп сыҡты ул сәнғәт майҙанына. Улай ғына ла түгел, уңышлы замана әртистәренән талап ителгәнсә, тормошо асылмаған серҙәр, ысынмы-юҡмы икәне билдәһеҙ уйҙырмалар менән уратылған ине. Имеш-мимештәр ҡыҙыҡһыныусан тәбиғәтле кешеләрҙең иғтибарын һәр ваҡыт үҙенә тартыусан. Яҙмыш дауылдарына осрап йөрәге сыныҡҡан ҡатын, шулайтып, үҙе лә теләмәҫтән йырсыларыбыҙ араһындағы иң ҙур йомаҡтарҙың береһенә әйләнде. Биш-алты йыл элек Фәрүәз Урманшин менән парлашып сығып:\n“Беҙҙең ғүмер шулай ҡоролған,\nБәхеттәргә һөйөү уралған”, – тип, Нурия Абдуллина ижад иткән йырҙы һуҙып ебәреүҙәре менән, уларҙы эстрадабыҙҙың иң матур пары тип иғлан итәләр. Икәүләшеп яңынан-яңы дуэттар яҙҙыралар, улар ҡатнашҡан концерттарға халыҡ эркелеп килә. Бигерәк тә алда телгә алынған йырҙы иғлан иткәндә, Фәрүәздең: “Є хәҙер һеҙҙең өсөн беҙҙе парлы иткән, уллы иткән йырыбыҙ яңғырай”, – тип шаяртып ебәреүе, утҡа май һипкәндәй, халыҡта төрлө һорауҙар тыуҙыра.\n– Сәхнәгә сыҡҡан һайын беҙгә, шәхси тормошоғоҙ хаҡында ла һөйләп китегеҙ әле, тип әллә күпме яҙыуҙар ебәрәләр ине. Үҙебеҙ ҙә аңғармай, шулай тамашасыны ылыҡтырыр бер әмәлгә юлыҡтыҡ, урыҫтар уны пиар тип йөрөтә бит инде. Уларҙы шулай көсөргәнештә тотоу беҙгә лә ҡыҙыҡ ине, хит-парадтарҙың тәүге баҫҡысынан төшмәнек. Фәрүәздең хәләл ефетенең, минең иптәшемдең өнһөҙ ризалыљтары менән был риүәйәт бик оҙаҡ йәшәне һәм әле лә йәшәүен дауам итәлер, бәлки(көлә).\n–Беҙҙең журналды уҡыусылар араһында ла был серҙе сисергә теләүселәр барҙыр, әйҙә, улар өсөн генә ғаиләгеҙ хаҡында һөйләп китегеҙ әле?\n–Минең тормошомда барыһы ла ғәҙәти һәм ябай. Бөрйән районы Ғәлиәкбәр ауылында, йыр-моңға ғашиҡ Ғәйшә һәм Рәүеф Әминевтарҙың ете балаһының дүртенсеһе булып донъяға килгәнмен. Ул замандарҙа телевизор булмай торғайны, беҙ радио тыңлап үҫтек. Унда яңғыраған һәр спектаклде көтөп ала, радионан ишетелгән һәммә йырҙы отоп ҡалырға тырыша инек беҙ. Радио минең өсөн шундай мөғжизәле бер йәшник ине, туғандарым менән уның серенә төшөнөргә тырышып, аҡтарып ҡарағаныбыҙ ҙа булды хатта. Бына әле мин ун һигеҙ йыл самаһы “Юлдаш”та хеҙмәт итәм, музыка редакцияһында мөхәррир булып эшләйем. Йыш ҡына, ана шул бала саҡта иҫем китеп радионы яратыуым арҡаһында яҙмыш мине ошонда эшкә алып килмәнеме икән, тип уйлап ҡуям.\nАтайым һөнәре буйынса урман хужалығы хеҙмәткәре булһа ла, ауылдаштарының һорауы буйынса, ете йыллап ауыл мәҙәниәт йорто директоры булды, бик күп музыка ҡоралдарында уйнап йырлай ине, әсәйемдең дә тауышы матур. Шуға байрамдарҙа ғаиләбеҙ менән йыш ҡына сығыш яһай инек. Бәләкәйҙән, йырсы булам, тип үҫтем.\nИң өлкән ағайымды иҫәпләмәгәндә, ул хәҙер мәрхүм инде, ҡалған алтауыбыҙ шау ҡыҙҙар булғас, әсәйебеҙ беҙҙе бик ҡурсаланы, мин һеҙгә үҙемә ышанған һымаҡ ышанам, ти торғайны ул. Ниндәй генә хәлдәр килеп тыумаһын, ҡолаҡта ошо һүҙҙәре яңғырап китә ине һәм ул мине төрлө яңылышлыҡтарҙан һаҡлап торҙо. Мин бөтәһен дә иң беренсе белеп торорға тейеш, серҙәрегеҙҙе миңә һөйләгеҙ, тип өйрәтте ул, үҙ-ара шулай асыҡ булғас, беҙгә лә еңел булды.\nӨфө сәнғәт училищеһында Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, күренекле педагог Флүрә Ғәлимйән ҡыҙы Ноғоманова класында уҡыным. Ул икенсе әсәйем һымаҡ яҡын булды, ышаныс белдереп, йәш кенә көйө мине ҙур сәхнәгә алып сыҡты. Рәхмәттәрем сикһеҙ уға ла. Инструменталь-вокаль ансамблдә йырсы булып эш башланым, йырҙарымды халыҡ яратып ҡабул итә ине, эфир тулҡындарында ла ишетелеп торам. Тик һаман да, эргәмдә мине оҡшатып йөрөгән егеттәр булһа ла, үлеп ғашиҡ булырлыҡ кешене осратмауым, ҡайнар мөхәббәт хистәрен кисермәүем борсоно. Беҙ бит романтикалы совет кинофильмдарын ҡарап үҫкән быуын, күңел шул таҫмаларҙағы һымаҡ аҡбуҙатлы егетте көтә ине.\nШулай бер ауылға ҡайтҡанда, әсәйем, кейәүгә сығырға уйламайһыңмы, балам, ауылда, егерме бише тулды, һаман йөрөй, тип һөйләйҙәр, тип әйтеп ҡуйҙы. Беҙҙең элекке тәрбиә шулай бит инде, кеше нимә әйтә, тип ҡурҡып өйрәнгәнбеҙ, мин дә, ғәзиземде хафаландырмайым әле, тип әйләнгән һайын киноға саҡырған егеткә кейәүгә сығырға ризалығымды бирҙем. Уҡыған, төҫкә-башҡа матур, итәғәтле итеп һөйләшә белеүе лә оҡшай ине, яратып китермен әле, яҙмағандыр миңә кинолағыса һөйөү, тип уйланым.\nҒүмер үтә торҙо, тәүҙә бәләкәс ҡыҙҙарым менән мәж килдем, шунан төҙөлөшкә тотоноп киттек, минең йырсылығым нисектер артҡа күсте. Ә йырлағым килә, иптәшем күрәләтә ҡаршы ла булманы, ләкин ижад кешеһенә бит терәк, аңлау, эшенә хөрмәт менән ҡарауҙары кәрәк. Һөйләшелгән ергә сығыш яһарға бара алмай ҡалыуҙар, яңы йырҙар яҙҙырмауым, мөхиттән ситләшергә мәжбүр булыу... Яйлап, йыр сәнғәте минһеҙ ҙә бына тигән итеп гөрләп тора бит әле, тип күндем, һүрелдем.\nТөрлө саҡтар булды, мәҡәлдә әйтелгәнсә, балалар хаҡына сабыр булырға тырышып йәшәнем. Өлкән ҡыҙымдың: “Әсәй, һин беҙ тип торма, күҙ йәштәреңде күргем килмәй”,– тип әйтеүе миңә ҡыйыулыҡ өҫтәне. Айырылғанымда ҡырҡ йәштә инем. Ҡыҙҙарымдың атаһының да бәхетен табыуын теләйем. Уны бер ниҙә лә ғәйепләмәйем, яҙмышыбыҙҙың шулай килеп сығыуы беребеҙ өсөн дә еңел булманы. Балаларым уның менән аралашып йәшәй.\nТормошта бөтә нәмә лә үҙеңдән тора икән. Башкөллө ижадҡа сумдым, гастролдәрҙән ҡалманым, үҙемде һыуға ебәрелгән балыҡтай хис иттем. Шулай бер Себер яҡтарындағы ҡалала, сығыш яһағандан һуң, ойоштороусылар күмәгебеҙҙе урындағы башҡорт милли берекмәһенә алып барҙы. Шунда ихласлап фотоальбом ҡарап ултырҙым да, бер һүрәтте күреп тертләп киттем. Ҡарашымды шул тиклем атайыма оҡшаған, хәрби кейемдәге ир уҙаманы йәлеп итте. Ринат беҙ ҡатнашҡан концертты ойоштороусыларҙың береһе булып сыҡты, мин уға былай иғтибар ҙа итмәгәнмен, ә фотола – арбаны. Хистәремде тышҡа сығарып бара торған кеше түгелмен, үҙемде бик тыныс тоттом, унан инде ҡайтып киттек. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң ул мине үҙе эҙләп тапты. Ул да айырылған икән, артабан бер-беребеҙһеҙ йәшәй алмаясағыбыҙҙы аңлағас, Өфөгә күсеп килде. Кинйәкәйем Айбулат тыуҙы.\nИкенсегә кейәүгә сыҡҡас, мин баяғы әйтеп киткән, йәш саҡта тоймаған мөхәббәт тойғоларын кисерҙем. Хис ул йәшкә ҡарамай, баҡтиһәң. Аллаға шөкөр, әлдә шул тойғонан мәхрүм булып ҡалманым мин дә. Һине аңлаған, яратҡан кешең барлығы, яратыуҙың ике яҡлап та булыуы үҙенән-үҙе һине күтәрә, йәшәү көсөн арттыра икән. Бөгөнгөң тыныс, иртәгәң ышаныслыға әйләнә. Шуға ла иң мөһиме ошо донъяла ҡатын-ҡыҙҙарға ир бәхете теләйем. Юғиһә бит беҙҙең ир-егеттәрҙең күбеһе матур һүҙҙәргә һаран, ҡатын-ҡыҙҙы баһалай белмәй.\nРезеда Әминева ҡырҡтан һуң өсөнсөгә әсәй булырға йөрьәт иткәс, икенсе һулышы асылғандай була. Үҙе лә шиғырҙар, йырҙар ижад итә башлай. Элеккерєк йырҙары күбеһенсә һағышлы булһа, хәҙер йышырак донъя матурлығы, ҡатын-ҡыҙ бәхете хаҡында йырларға тырыша. Тыуған яғының тәбиғәтен данлай, йәшлек хәтирәләрен яңырта. Үҙе лә хәҙер, әсәһе һымаҡ, ҡыҙҙарына серҙәш булырға ынтыла. Алинаның: “Әсәй, мин шул тиклем һинән уңдым, һин мине ниндәй генә хәл килеп сыҡһа ла һәр ваҡыт аңлайһың, рәхмәт инде”, – тип әйтеүе үҙе күп нәмә хаҡында һөйләй. Ҡыҙҙарының иманлы, аҡыллы дуҫтары булыуына ла ҡыуана әсә. Иптәштәре лә эсмәй, тартмай, төнгө дискотекаларға ла йөрөмәйҙәр, уның ҡарауы, бергәләп Башҡортостаныбыҙҙың төрлө матур урындарына сәйәхәт ҡылырға яраталар икән.\n– Оло ҡыҙым әхирәттәре менән бергәләп мәктәптә уҡығанында уҡ намаҙ уҡырға өйрәнде, дингә тартыла. Әле юғары уҡыу йортонда юрист һөнәрен үҙләштерә. Йәштәрҙең беҙҙән аҡыллыраҡ, етеҙерәк булыуы үҙе бер бәхет бит. Алинам сабырыраҡ, тыйнағыраҡ булһа, Айгөл ҡыҙым иһә саяраҡ, үҙенең фекерен яҡлай белә, кеше нимә әйтә, тип иҫе китеп бармай. Ә Айбулат, бәләкәс булыуына ҡарамаҫтан, йыр-моңға ғашиҡ, бик күп йырҙарҙы яттан белә. Уны инде беҙ күмәкләп һөйөп туя алмайбыҙ. Атаһы, малайҙы шаштыраһығыҙ, тип әйтеп кенә тора. Иптәшем өс көн өйҙә булмаһа ла, Айбулат үҙгәреп китә. Малай үҫтергәндә атай тәрбиәһе бигерәк тә ныҡ кәрәк икән ул, – тип йылмая йырсы.\nРезеда Әминеваның матур йырҙары бик күп. Фәрүәз Урманшин, Филүс Ҡасимов, Урал Ниғмәтуллин менән парлашып йырлағандарын да халыҡ үҙ күрә. Ошо көҙгә, Алла бирһә, “Бишек йыры” исемле яңы йырын халыҡҡа сығарасаҡ ул. Унда йырсының саф тойғолары, сабыйына мөхәббәте, йөрәк моңо ла урын алған. Бишек йырына ҡатын-ҡыҙ һәр ваҡыт иң эскерһеҙ һөйөү хистәрен һала. Ошо йыры уның күңел тирбәлешенә һәр саҡ ауаздаш булып ҡалһын! Бәхетле, мөхәббәтле булырға саҡырған Бөрйән ҡыҙының арбауыс тауышы оҙаҡ-оҙаҡ йылдар иркәләһен беҙҙең ҡолаҡтарҙы!


Нисек интернетта аҡса эшләргә? – 6\n16 Март 2020, 21:23\nБөгөн телевидениеның реклама бизнесын интернет селтәре тартып ала башланы. Тимәк, бөгөн интернетта аҡса эшләү мөмкинлектәре арта.\nСәхифәләр аша аҡса эшләү ысулдары\nКүптәрегеҙҙең социаль селтәрҙәге сәхифәләрҙе күңел асыу, үҙегеҙҙе күрһәтеү, ваҡыт үткәреү өсөн генә асыуығыҙ билдәле. Бәйләнештә, Синыфташтар, Фейсбук, Инстаграм һәм башҡа социаль селтәрҙәрҙә күңел асыу, бушҡа ваҡыт үткәреүҙән тыш, аҡса ла эшләп була. Уның бер нисә ысулы бар.\nСоциаль селтәрҙәрҙә “оҡшай” (“мне нравится”), “уртаҡлашырға” (“поделиться”) һәм “яҙылыу” (“подписки”) төймәләре бар. Был төймәләр ярҙамында кешеләр төркөмдөң, берләшмәнең, йәки кешенең популярлығын күтәрә һәм реклама ярҙамында аҡса эшләргә юл аса. Тик ысынында сәхифәләргә дуҫтар йыйыу – ныҡ оҙаҡ һәм ауыр эш. Шуға ла ҡайһы бер кешеләр һәм компаниялар сәхифәләренә “оҡшай”, “уртаҡлашырға” һәм “яҙылыу”ҙы аҡса түләп тә йыйҙыра. Ә беҙгә иһә уны файҙаланырға ғына ҡала.\nСәхифәгеҙҙә үҙегеҙҙең фотоғыҙ һәм дуҫтарығыҙ менән төшкән фотолар ҙа булыуы мотлаҡ. Бәйләнештә, Facebook, Instagram, Синыфташтар, YouTube селтәрендәге сәхифәгеҙ менән махсус сервислы, йәки букстар сайтында теркәлергә кәрәк була. Социаль селтәрҙә күп ваҡыт үткәреү оҡшай икән – һеҙ администратор, йәки модератор була алаһығыҙ: эшегеҙ – текст яҙыу, һүрәт/фото, видео ҡуйыу. Ғәҙәттә, көнөнә 3–5 пост ҡуйыу талап ителә. Шулай уҡ яҙылыусылар менән аралашыу һәм спамдарҙы таҙартыу ҙа – һеҙҙең эш. Эше ауыр түгел, көнөнә 1–2 сәғәт кенә ваҡытығыҙҙы ала, ә тема оҡшаһа, ҡәнәғәтлек тә килтерәсәк. Эш хаҡы төрлөсә була: уртаса 1000 һумдан алып 5000 һумғаса.\nЭште нисек табырға? Беренсе ысул: эҙләү системаһы аша «Администратор соцсетей», «Администратор социальных сетей», «Администратор Instagram», «Администратор Вконтакте» тип яҙып, табып була. Икенсе ысул: фриланс биржалары аша: fl.ru, weblancer, work-zilla. Өсөнсөнән, төрлө социаль селтәрҙәрҙең ҙур берләшмәләре етәкселәренә туранан-тура мөрәжәғәт итергә лә була. Шулай уҡ, ҙур төркөмдәргә яҙылып, яңылыҡтар таҫмаһын байҡап тороп та табып була. Иң һуңғы ысул иһә – фрилансинг төркөмдәре аша социаль селтәрҙәрҙә алыҫтан тороп эшләү. Был төркөмдәрҙә эш тәҡдим иткән иғландар даими сығып тора.\nБыл эш матди сығым талап итмәй. Социаль селтәрҙәрҙә эшләй белгән кешеләр өсөн ҡулай. Кемдең өйрәнгеһе килә – үҙегеҙҙең аккаунтығыҙҙа башлап ҡарарға мөмкин.\nСәхифәгеҙҙе һатып та ебәрә алаһығыҙ\nИнтернетта сәхифә (аккаунт) һатыу биржалары ла бар. Ғәҙәттә, күп “дуҫтар” йыйған сәхифәне һатып алалар, ләкин ҡайһы саҡ ябайҙарын да алған осраҡтар була. Әммә реалист булайыҡ: 120 дуҫы һәм 6–8 публикациялы сәхифәне берәү ҙә алмаясаҡ, сөнки һатып алыусыға һеҙҙең сәхифәгеҙ аҡса эшләр өсөн кәрәк бит. Күп яҙылыусылары (подписчиктары) булған сәхифә аша ғына нимәнелер уңышлы һатып, йәки рекламалап, һәйбәт күләмдәге табыш алырға була.


Лукьян Пономарёв һәйкәле — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nЛукьян Пономарёв һәйкәле — версиялар араһындағы айырма\nЛукьян Пономарёв һәйкәле (үҙгәртергә)\n17:31, 29 июнь 2020 версияһы\n39 байт өҫтәлгән , 3 месяца назад\n17:28, 29 июнь 2020 версияһы (төҙәтеү)\n17:31, 29 июнь 2020 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nЛукьян Пономарев [[Баймаҡ районы]] [[БекешБикеш (Баймаҡ районы)|Бикеш]] ауылында тыуып үҫкән. Был ауылға 1912 йылда [[Күгәрсен районрайоны]]ынаннан күсеп килгән урыҫтар нигеҙ һалған, ерҙе ағалы-ҡустылы Юрьевтар [[Яйыҡбай]] ауылы [[башҡорттар]]ынан һатып һала. 1929 йылда ауыл крәҫтиәндәре «Красная Новь» ауыл артеленә берләшәләр, 1931 йылда тағы ла бер ауыл артеле барлыҡҡа килә. Һуңғараҡ ошо ике артель «Победа» колхозына берләшәләр. Колхозға берләшеү Бекешкә Баймаҡтан[[Баймаҡ]]тан улус комитеты вәкиле К. Т. Дмитриев менән бәйле була, ул өй артынан өйгә инеп, крәҫтиәндәр менән һөйләшә, ә кискеһен ауыл Советы рәйесе М. К. Степанов ауыл халҡын йыйылышҡа саҡыра. Дмитриев крәҫтиәндәрҙе колхозға инергә өгөтләй: колхоз — ул күмәк хужалыҡ, уны ерен, малын, хеҙмәт ҡоралдарын бергә ҡушып, крәҫтиәндәр ойоштора. 1932 йылда бында шулай уҡ МТС эшләп килә. Бына ошондай ауылда, ошондай колхоз тормошонда ҡайнап йәшәй Лукьян Пономарев.\nУның атаһы Василий Григорьевич коллективлашыуҙы бик ихлас ҡабул итә, колхозға ла тимерсе беренсе булып яҙыла. Ярлы ғаиләләргә колхозда яҡшыраҡ булыр, тип өмөтләнә, айырыуса балаһы белем алыр, тип һөйөнә. Колхоз ойошторолғанға тиклем ауыл балалары бер ауыл байының иҫке һарайында уҡыйҙар. Ун йәшлек Лукьян мәктәп ишеген асып инә. Уны унда уҡытыусыһы Елизавета Ивановна ҡаршы ала. Киләһе йылда малайҙы пионерға алалар. Был тантаналы көн Беренсе Май байрамы алдынан була. Бына сафтан биш уҡыусы алға сығып баҫа, улар араһында тырыш, тәүәккәл Лукьян да бар. Иптәштәренә боролоп, улар уҡытыусы артынан пионерҙар антын ҡабатлайҙар.\n38-се көндә генә ҡапыл юҡҡа сыҡҡан Лукьяндың кәүҙәһе табыла. Яҡшы, ғәҙел тормош өсөн янып-көйөп йәшәгән егеттең шулай ғүмере өҙөлә.\nБаймаҡтан [[Аҡморон ]] яғына барған юл ситендә бер ябай ғына һәйкәл тора. Ул коллективлашыуҙа әүҙем ҡатнашҡан һәм кулактар ҡулынан 1933 йылда үлем тапҡан комсомолец Лукьян Пономаревҡа ҡуйылған һәйкәл.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/957177 ҡабул ителгән


9 Июль 2021, 10:12\nҒүмерен йәш быуынға белем һәм тәрбиә биреүгә арнаған, иң яҡшы кешелек сифаттарын үҙенә йыйған, ихлас күңелле, ярҙамсыл, район-ҡалала һәр кемгә таныш һәм ихтирамға лайыҡ Тәнзилә Малабаева ошо көндәрҙә үҙенең ғүмер байрамын билдәләй. Ошо иҫтәлекле дата айҡанлы ул хеҙмәттәштәренән, уҡыусыларынан, туғандарынан, дуҫтарынан ҡотлау һәм рәхмәт һүҙҙәре ҡабул итә.\nТәнзилә Һибәтулла ҡыҙы - тыуған төйәгенә ереккән, бөтә тырыш хеҙмәтен үҙенең районына бағышлаған кешеләрҙең береһе. Сығышы менән Нөгөш һыуһаҡлағысы аҫтында ҡалған Кинйәбай ауылынан. Атаһы вафатынан һуң әсәһенең тыуған ауылы Ҡотлобулатҡа күсеп ҡайталар. Оҙаҡ йылдарға һуҙылған хеҙмәт биографияһы Салауат педагогия училищеһын тамамлағас, Дәүләтҡол ауылы башланғыс мәктәбендә башлана.\nЙәш кенә булыуына ҡарамаҫтан, еңел булмаған һөнәргә бөтә күңеле менән ылыға. Тиҙ арала мәктәп эшен яйға һалып, уҡыусылар, ата-әсәләр һәм хеҙмәттәштәре араһында абруй яулай. Мәҡәләбеҙ геройы унда ысын тормош мәктәбен үтә, ауырлыҡтар алдында ҡаушап ҡалмай, ҡыйыу алға барырға өйрәнә. Тәрән белемле, киң ҡарашлы педагог 1986-1988 йылдарҙа балиғ булмағандарҙың эше буйынса комиссия секретары вазифаһында ла үҙен тик яҡшы яҡтан күрһәтә. 8-се мәктәптә башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан осорҙа “Йыл уҡытыусыһы” конкурсында уңышлы сығыш яһағандан һуң, Тәнзилә Малабаеваны директорҙың тәрбиә эше буйынса урынбаҫары итеп ҡуялар. Уңған, өлгәшелгәндәрҙә туҡтап ҡала белмәгән, һәр ваҡыт юғары маҡсат ҡуйып, алға ынтылған педагогты тиҙҙән төҙөлөп ятҡан гимназияға директор итеп тәғәйенләйҙәр. Артабанғы эшмәкәрлеге башҡорт халҡының милли традицияларын, тарихын, мәҙәниәтен, рухи һәм матди ҡомартҡыларын, телен тергеҙеүгә, һаҡлауға, үҫтереүгә, таратыуға арналған.\nТөп эшмәкәрлегенән тыш Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы йәмәғәт эшенең уртаһында булды. Ун йыл дауамында ҡала һәм район советы депутаты, президиум ағзаһы, социаль һәм гуманитар мәсьәләләр, урындағы үҙидаралыҡты үҫтереү буйынса депутат комиссияһы рәйесе дилбегәһен дә тартты. Тәүәккәллеге, әүҙем тормош позицияһы, бөтә мәсьәләләрҙә компетентлы булыуы һайлаусылар менән һөҙөмтәле эшләргә булышлыҡ итте.\nРайон-ҡала башҡорттары ҡоролтайы ағзаһы, район хакимиәте янындағы терминология комиссияһы рәйесе булараҡ та арымай-талмай хеҙмәт итте. Урындағы һәм республика телевидениеһында, киң мәғлүмәт сараларында милли мәғариф мәсьәләләрен күтәреп сығыш яһаны. Йәш быуынды рухлы, илһөйәр, телһөйәр итеп үҫтереүгә, ысын мәғәнәһендә, тос өлөш индерҙе.\nГимназияны етәкләгән осорҙа Тәнзилә Малабаева тотороҡло партнерлыҡ мөнәсәбәтен булдырыуға өлгәште. Уның тырышлығы менән мәктәп тиҙҙән уникаль этномәҙәни майҙансыҡҡа әүерелде. Унда уҡыған, эшләгән һәр кем үҙенең һәләтен асыу, үҫтереү, туған телдә аралашыу, уның бар матурлығын тойоу мөмкинлегенә эйә булды. Яҡташ яҙыусылар, артистар, ғалимдарҙың юбилейына арналған саралар үткәреү изге йолаға әйләнде. Гимназия уҡыусылары, уҡытыусылары үҙҙәре лә төрлө кимәлдәге конкурстарҙа, милли мәҙәниәт фестивалдәрендә, олимпиадаларҙа әүҙем ҡатнашып, маҡтаулы урындарға лайыҡ булды.\nАлдынғы ҡарашлы етәксенең тырышлығы менән ҡыҫҡа ваҡытта белем усағы район-ҡалала милли мәғарифты үҫтереү буйынса методик үҙәккә әйләнде. Йыл әйләнәһенә унда семинарҙар, “түңәрәк өҫтәл”дәр, конференциялар үткәрелде. Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы муниципаль, республика, төбәк-ара кимәлдәрҙә оҫталыҡ дәрестәре күрһәтеп, эш тәжрибәһе менән йомарт уртаҡлашты. Уҡытыу-тәрбиә процесын оҫта ойоштороуы, камиллыҡҡа ынтылыуы, ата-әсәләр, йәмәғәтселек менән тығыҙ бәйләнештә эшләүе педагогия коллективына яңынан-яңы үрҙәргә күтәрелергә ярҙам итте.\nЕтәксе эксперименталь эш алып барыуға ҙур иғтибар бүлде. Быларҙың барыһы ла педагогтарҙан ғына түгел, уҡыусыларҙан да һәр ваҡыт эҙләнеү өҫтөндә эшләүҙе, камиллыҡҡа ынтылыуҙы талап итте. Юғары уҡыу йорттары, Мәғарифты үҫтереү институты, республиканың инновацион учреждениелары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек коллективҡа үҫергә, юғары һөҙөмтәләргә өлгәшергә булышлыҡ итте. Миҫалға 2004 йылда гимназияның “Рәсәйҙең иң яҡшы мәктәбе” конкурсының төбәк этабында ун беренсе урын алыуын, 2005 йылда Мәләүез районы һәм ҡалаһының иң яҡшы мәктәбе титулын яулауын килтерергә мөмкин. Шулай уҡ 2006 йылда уҡыу йорто “Мәғариф” өҫтөнлөклө милли проект сиктәрендә ил Президенты премияһына эйә булды. Бынан тыш, гимназия ун биш йыл дауамында яңы уҡыу йылына әҙерлек һәм сәскәләр конкурсы буйынса алдынғылыҡты бирмәне. 2008 йылда Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙының тырышлығы менән гимназияға Мәләүез еренең данлы улы Кинйә Арыҫлановтың исеме бирелде.\nОло йөрәкле, үҙ эшен яҡшы белгән, тәжрибәле педагог хаҡлы ялда булһа ла, уҡытыусы исеменә яуаплы ҡарай. Юбилейы менән ҡотлап, хеҙмәттәшебеҙҙе, Рәсәй Федерацияһының маҡтаулы мәғариф хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Тәнзилә Һибәтулла ҡыҙы Малабаеваға ныҡлы һаулыҡ, күңел бөтөнлөгө һәм артабан да тел, ил, милләт һаҡсыһы булыуын дауам итеүен, сәскән орлоҡтары шытымлы булыуын теләйбеҙ!\nКинйә Арыҫланов исемендәге 9-сы башҡорт гимназияһы коллективы.


ТУЛЫБАЕВА Н.Б. ИЖАД ТИП АТАЛҒАН ШӨҒӨЛ БАР, ЙӘКИ МӘҘӘНИӘТ ЙЫЛЫНДАҒЫ ҠАҘАНЫШТАР. - Республиканский центр народного творчества РБ\nТУЛЫБАЕВА Н.Б. ИЖАД ТИП АТАЛҒАН ШӨҒӨЛ БАР, ЙӘКИ МӘҘӘНИӘТ ЙЫЛЫНДАҒЫ ҠАҘАНЫШТАР.\nРәсәй Федерацияһы Президентының Рәсәйҙә һәм Башҡортостан Республикаһында 2014 йылды Мәҙәниәт йылы тип иғлан итеү тураһындағы Указы – халыҡтың рухи бөтөнлөгөн ҡайғыртыу, тип ҡабул ителергә тейештер. Мәҙәниәткә бөгөн хеҙмәтләндереү өлкәһе тип түгел, идеологик авангард, йәмғиәттәге әхлаҡ торошон билдәләүсе өлкә итеп ҡарау ваҡыты етте. Әлбиттә, ижтимағи тормоштоң үҙ ҡанундары, һәр замандың үҙ талаптары бар. Тик шуны оноторға ярамай, кешелектең ижад итеү тип аталған шөғөлө булған һәм бар. Үҙең тыуҙырған матурлыҡты башҡалар менән бүлешеү ҙә – кешелек сифаты.\nИл башлығы В.В.Путиндың «мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре халыҡтың ялын ойоштороуҙа төп позицияларҙы биләргә тейеш» тигәнен һәүәҫкәр сәнғәткә иғтибар йүнәлтеү тип тә аңларға кәрәк. «Беҙ үҙешмәкәр сәнғәт системаһын мәктәптән алып үҫтерәсәкбеҙ. Режиссермы, рәссаммы, хореографмы – балалар ижад түңәрәген ойоштороусы икән, уға шарттар булдырылырға, кәрәк булғандың барыһы ла эшләнергә, тәъмин ителергә тейеш», - тигәйне ул. Был йәһәттән республиканың социаль – мәҙәни тормошо ни хәлдә? Башҡортостандың мәҙәни-ял ойоштороу учреждениелары селтәре Рәсәй Федерацияһында иң ишлеһе – 2193 мәҙәни усаҡ иҫәпләнә, уларҙа шөғөлләнгән кешеләр һаны ла (18473), тамаша залдарындағы урындар буйынса ла күрһәткестәр иң яҡшылар рәтендә. Ауылдағы мәҙәниәт йорто, ғәҙәттә, әүҙем тормош алып барыусылар йыйылыр, байрам саралары үткәрер, йәнле аралашыу өсөн берҙән – бер урын һанала. Үҫмерҙәр, йәштәрҙең, үҙешмәкәр сәнғәт түңәрәктәрендә ҡатнашыусыларҙың буш ваҡыты ла шунда үтә. Рәсәйҙә үҙ аллы ижад менән шөғөлләнеүселәрҙе бергә туплап, ҡурсалап торған ойошмалар булдырылыуға 100 йыллап ваҡыт үткән. Улар илдең һәр бер субъектында эшләп килгән Халыҡ ижады үҙәктәре (йорттары). Мәҙәни хеҙмәтләндереүҙе планлаштырыу, методик ярҙам күрһәтеү, күрһәткестәрҙе мониторинглау эштәре лә тап ошо ойошмалар бурысы. Бөгөн заман талаптарына яуап бирерҙәй саралар үткәреү өсөн заманса йыһазландырылған мәҙәни усаҡ та кәрәк. Клуб тибындағы учреждениеларҙың иң күбеһе Әбйәлил, Баймаҡ, Күгәрсен, Яңауыл, Ҡариҙел, Учалы райондарында эшләй. Рәсәйҙә ҡабул ителгән 131- се Федераль законға ярашлы, бөгөн мәҙәниәт усаҡтары урындағы хәкимиәттәр ҡарамағында көн күрә. Ауыл мәҙәниәт учреждениеларын төҙөү, капиталь төҙөкләндереү, матди базаларҙы нығытыу, сәхнә костюмдары тегеү, уйын ҡоралдары, тауыш аппаратуралары һатып алыу, компьютерлаштырыу кеүек ҙур сығымдар талап иткән эштәр ҙә улар иңенә төшә. Мәҫәлән: республикала 470 бинаға (Дыуан, Мәсетле, Ҡариҙел, Асҡын, Шишмә, Федоровка, Дәүләкән муниципаль райондары, Күмертау, Ағиҙел, Межгорье, Стәрлетамаҡ, Нефтекама, Өфө ҡалалары) капиталь төҙөкләндереү талап ителә. Уның ҡарауы Стәрлетамаҡ, Сибай, Салауат ҡалаларында, Әлшәй, Бишбүләк, Йәрмәкәй, Нуриман, Миәкә райондарында бындай киҫкен хәлдәр юҡ тиерлек.\nЗаман беҙгә оптималләштереү тигән ҡанун индерҙе. Уның ыңғай яҡтарын барлаһаң, күптән өлгөрөп еткән мәсьәләләр ҙә барлығын күрәбеҙ. Йәмғиәттә сурытыла башлағаны – күпләп клубтар ябылыуы. Был осраҡта ябыу сәбәптәрен дә хәтергә төшөрөргә кәрәк. Ауылда кеше һаны кәмеүе, оло йәштәге кешеләр генә ҡалыуы, күрше ауылда ҙур мәҙәниәт усағы эшләүе сәбәпле лә клуб консервацияланырға тейеш. Был талаптар барыһы ла дәүләт тарафынан ҡабул ителгән нормативтарға таяна. Икенсе төрлө әйткәнд, Туймазы, Баймаҡ, Бәләбәй, Стәрлетамаҡ райондарындағы авария хәлендәге биналарҙың бәлә булмаҫ элек ябылыуы хәйерлерәк.\nУҙған Мәҙәниәт йылы сиктәрендә ниндәй ҙә булһа үҙгәрештәр, алға китеш булдымы? Мәҙәниәт министры Әминә Ивнәй ҡыҙы Шафиҡованың һөйләгәндәренә туҡталып китәйек:\n– Рәсәй мәҙәниәт министрлығы менән берлектәге башланғыстарыбыҙ яҡшы ғына, – тигәйне ул. – Рәсәй Президенты Указына ярашлы, 2013 йылдан алып ауыл ерендә эшләп килгән мәҙәниәт учреждениеларына – 100-әр, хеҙмәткәрҙәргә – 50-шәр мең аҡсалата бүләкләү сараһы булдырылды. 2013 йылда федераль үҙәктән – 7 150 мең аҡса йәлеп ителде һәм конкурста еңгән 51 учреждение, 41 хеҙмәткәр иҫәбенә күсте. 2014 йылда министрлыҡ конкурста тағы ҡатнашты һәм республикаға 7 650 мең һум аҡса бүленеүгә өлгәште, 55 учреждение һәм 43 хеҙмәткәр финанс дәртләндереү алды. Бынан тыш, матди базан нығытыу өсөн республика бюджетынан 34 млн. һум ярҙам алдыҡ. Был сумма конкурс үткәндән һуң мәҙәниәт учреждениеларының матди базаһын нығытыу: яҡтыртыу, тауыш аппаратуралары, махсус сәхнә ҡорамалдары, музыка ҡоралдары алыу өсөн райондарға таратылды. Һөҙөмтәлә 9 автоклуб, 5 библиобус, 1 киномобиль һатып алынасаҡ, 49 балалар музыка мәктәбенең матди базаһы нығытыла, уларҙың 30 яңы музыка уйын ҡоралдары, 36 моделле китапхана, 23 виртуаль уҡыу залы, 5 моделле клуб, Бөрө ҡалаһында күп функциялы мәҙәни үҙәк төҙөу мөмкинселеге алдыҡ. Ауыл мәҙәни усаҡтарын модернизациялау буйынса ла эштәр ярайһы ғына булды. Мәҫәлән, Салауат районының Арҡауыл, Ҡырмыҫҡалы районының Прибельск, Илтирәк, Ишембай районының Үрге Этҡол ауылдарында күп функциялы мәҙәни үҙәктәр ишектәрен асты. Улар ауыл ғаиләһе ялын бергәләп үткәрә алһын өсөн эшләнде. Шуға ла бында бер ҡыйыҡ аҫтына интернетлы китапхана, ауыл клубы, күргәҙмәләр залы, кинозал, балаларға уйын бүлмәләре, үҙешмәкәр түңәрәктәр өсөн бүлмәләр, спорт уйындары ҡорамалдары (теннис, бильярд, шахмат, шашка) туплана.\nҺуңғы йылдарҙа сәнғәт һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәренә Башҡортостан Президенты гранттары бүленә башланы. Сумма ла ярайһы ғына. Иң уникаль тип табылған проекттарға 100 меңлек - 25 һәм 300 меңлек 5 грант бүленә. Былтырғы еңеүселәр араһында, мәҫәлән Хәйбулла районы тәҡдим иткән «Дебет шәл һуғыу» кәсебен тергеҙеү проекты ла бар. Салауат районының «Йор үҙән» этнофестивале, Башҡортстан Республикаһының «өлгөлө» коллективтары араһында «Фолктан – модернға тиклем» конкурстары тәүге тапҡыр миллионлыҡ гранттар алыуға өлгәште.\nБер кемгә лә сер түгел, өлкәлә эш хаҡының иң түбән булыуы белгестәрҙе һөнәренән биҙҙерҙе. Ә бит музыкант йә бейеүсе булыу өсөн 5-6 йәштән махсус мәктәптә уҡый башлайҙар, артабан бар баҫҡыстарҙы үтеп, диплом алғас түбән эш хаҡы, фатир юҡлығы көтә. Таныш һәм тиҙ генә үҙгәртеп булмай торған бурыстар былары. 2013 йылда республика етәкселеге мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәрен фатир менән тәъмин итеү яйын тапты. Социаль торлаҡ төҙөү өсөн республика бюджетынан 50 млн. һум аҡса бүленде һәм фатирҙар арендаға бирелде. Фатир асҡыстарын Өфө, Салауат ҡалаларында, Балтас, Белорет, Ишембай, Ҡырмыҫҡалы, Учалы райондарында 42 ғаилә алды. «Юл картаһы»на ярашлы эш хаҡы кимәленең артыуын мәҙәнәиәт һәм сәнғәт хеҙмәткәрҙәре үҙҙәре лә ыңғай баһалағандыр.\nКешене башҡа йән эйәһенән аҡыл һәм мәҙәни кимәл айыра. Муниципалитеттар араһында бер – береһе менән ярышып эшләү, сәм кеүек матур ғәҙәттәр әле юғалмаған. Урындағы хакимиәттәр ҙә үҙ халҡының мәҙәни үҫешен ҡайғырта. Йән башына иҫәпләнгән финанс сығымдар, мәҫәлән, Йылайыр, Ейәнсура, Баҡалы, Баймаҡ, Яңауыл райондарында һәм Межгорье ҡалаһында юғары. Компьютерҙар менән тәьмин итеү, уларҙы интернет селтәрҙәренә тоташтырыу ҙа хәҙер – көнүҙәк мәсьәлә. Был юнәлештә Өфө, Әлшәй, Ҡырмыҫҡалы, Саҡмағош, Мәләүез, Белорет, Бәләбәй райондары күп көс һала. Дөйөм алғанда, Республикалағы 2193 учреждениеның ни бары 447-һе генә компьютерлаштырылған, 2013 йыл менән сағыштырғанда ул 135- кә күберәк тә бит, әммә урамда 21–се быуат икәнен дә онотмаҫҡа кәрәк.\nРеспубликала иғлан ителгән Мәҙәниәт йылы сиктәрендәге план да яңы башланғыстар, яңы төр сараларҙы үҙ эсенә алды. Унда муниципаль берәмектәр араһындағы айырыуса йәнлелек менән үткән «Башҡортостан Республикаһының мәҙәни башҡалаһы» марафоны, С.Юлаев ис. Дәүләт премияһы лауреаты, композитор Х.Әхмәтовтың тыуыуына 100 йыл тулыуға арналған юбилей кисәһе, Мәскәүҙә үткән Ф.Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең юбилей концерты, «Библиотөн», асыҡ һауалағы «Симфоник төн», «Дискотөн» кеүек яңыса алымдар тәҡдим ителде һәм халыҡҡа оҡшаны. Ауыл кешеһенең мәҙәни ихтияжын ҡәнәғәтләндереү йәһәтенән 2014 йыл һынылыш йылы булды, тиһәк тә хаталанмабыҙ.\nБашҡортостандың ыңғай имиджын булдырыуҙың баҙыҡ бер йүнәлеше булып ҡала барлыҡ ошо мәҙәни ҡаҙаныштарыбыҙ.\nРеспублика халыҡ ижады үҙәгенең генераль директоры урынбаҫары.


Бер урында тапанмай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Бер урында тапанмай\nБер урында тапанмай 18.06.2014 // Эшҡыуар\n"Минең өсөн ял юҡ, тормош ритмына эйәрмәү мөмкин түгел". Был һүҙҙәрҙе Йәрмәкәй районында булған саҡта йүнсел Илнур Миңлекәевтән ишеттем. Уның фекерҙәре гәзит уҡыусыларға ла, моғайын, фәһемле булыр:\n– Мәктәптән һуң тиҫтерҙәремдең барыһы ла тиерлек ауылдан сығып китте. Ҡайһы берәүҙәр Түбәнге Ҡарамалыла ҡалыуымдың сәбәбен ҡат-ҡат һорай торғайны. Борондан килгән йоланы тотоп, ғаиләлә кинйә малай булараҡ, атай нигеҙендә төпләндем. Әсәйем ғүмер буйы магазинда һатыу иткәс, һәр саҡ уның янында йөрөнөм, ҡыҫҡаһы, баҙар мөхитендә үҫтем. Әгәр ҙә эшҡыуарлыҡҡа тотонғанмын икән, бында ғәзиз кешемдең йоғонтоһон күрәм.\nЭшемде тыуған ауылымда бәләкәй генә магазин асыуҙан башланым. Халыҡты кәрәк-яраҡ тауар, аҙыҡ-түлек менән өҙлөкһөҙ тәьмин иттем. Көндәлек килем күпме? Был йүнәлештән файҙа аламмы? Күҙәтеүҙәремдән күренеүенсә, табыш ярайһы ғына килә. Өҫтәүенә, кешеләр, магазинды яба ғына күрмә инде, тип үтенгәс, тағы ла дәртләнеберәк тотондом. Шулай итеп, бөгөн Урта Ҡарамалы, Спартак һәм Түбәнге Ҡарамалы ауылдарында киосктарым бар.\nЙәрмәкәй районы хакимиәте башлығы Ғафуан Шәйхетдиновтың тәҡдиме менән Йәрмәкәйҙә "Строймаркет" хужалыҡ тауарҙары магазинын астым. Әйткәндәй, хакимиәттең ярҙамын һәр саҡ тоям. Мәҫәлән, тәүге йылдарҙа "старт-ап" алдым. Ошо көндәрҙә Тобол ҡалаһынан ҡеүәтле ҡоролма алып ҡайттым – шлакоблок, керамзитоблок ҡоясаҡмын. Халыҡ хәҙер төҙөлөшкә ныҡлап тотондо, уныһы ла, быныһы ла кәрәк. Бынан тыш, йөк ташыу хеҙмәтен дә күрһәтәм. Автомобилдә ҡайҙа заказ бирәләр, шул тарафҡа сығып китә шоферҙарым.\nМинеңсә, эшҡыуар бер урында тапанырға тейеш түгел. Бөтәһен бергә иҫәпләгәндә, егерменән ашыу кешегә эш урыны булдырҙым.\nӘлбиттә, кәләшем Глүзә – төп таянысым, ә инде балаларым Эльвина менән Ризвандың көс-ҡеүәт биреүе тураһында әйтеп тораһы ла түгел.


Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары Радий Хәбиров менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары Радий Хәбиров менән осрашты\n11:57, 10 февраля 2014 Сәйәсәт\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары Радий Хәбиров менән осрашты Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары Радий Хәбиров менән осрашыу үткәрҙе. Сәйәси партиялар, хәрәкәттәр менән үҙ-ар килешеп эш итеүгә бәйле мәсьәләләргә фекер алышыу булды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығының матбуғат хеҙмәтендә.\nРөстәм Хәмитов, республикала парламент партиялары менән үҙ-ара килешеү яйға һалынды, тип билдәләне. Бер нисә закон ҡабул итеүҙән һуң төбәктә партиялар һаны ярайһы уҡ артты.\n— Был тенденцияның, ошо процестың үҫәсәген беҙ аңлайбыҙ. Шуға ҡарамаҫтан, бәләкәй партиялар менән шулай уҡ эшләйбеҙ. Улар араһында беҙгә ҡарата оппозициялы булғандар ҙа бар, — тине республика етәксеһе. — Был тулыһынса аңлашыла. Бында бер нидәй ҙә трагедия юҡ. Киреһенсә. Беҙ төрлө фекерҙәрҙе, булған проблеманы хәл итеүҙә икенсе ҡараштарҙы хуплайбыҙ. Был тормош. Был трендта хеҙмәт итәбеҙ.\nКүпселек парламент партиялары республиканың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙа бар, тип билдәләне Президент.\n— Бөгөн беҙҙең парламентта алты партия. Был Рәсәй кимәлендәге күп партиялыҡ өлөшөндә яҡшы һөҙөмтәләрҙең береһе. Партия фракцияларының беренсе ярты йыллығы һәм айырым депутаттарҙың тәжрибәһе эшлекле ҡоролғаныбыҙҙы күрһәтте. Был иң мөһиме, — тип иҫәпләй Президент. — Бәхәстәр, төрлө-төрлө фекерҙәр бар. Әммә билдәһеҙ конфликттар, ҡапмы-ҡаршы тороштар юҡ. Тулыһынса ғәҙәти, аҡыллы эш бар, унда яҡтар теге йәки был вариантта үҙенең дөрөҫлөгөн иҫбатлай.\nРадий Хәбиров, партия-сәйәси системаһының үҫеше – ул илдең сәйәси системаһы үҫешендә төп йүнәлештәрҙең береһе, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n— Был юҫыҡта Башҡортостан Республикаһы етди аҙымдар эшләй, тип уйлайым. Ысынлап та, Рәсәй Федерацияһының башҡа күп субъекттарынан айырмалы рәүештә, һеҙҙә Закондар сығарыу Йыйылышында алты партия булыуы бик ғибрәтле, — тип билдәләне Рәсәй Президентының Эске сәйәсәт буйынса идаралығы начальнигы урынбаҫары. — Белеүемсә, уларҙың икәүһе парламенттыҡы булмаған партиялар үҙ аллы «атларға» ғына өйрәнә. Шуға ҡарамаҫтан, улар «үтеп китә» алды. Был улар менән системалы эш алып барылыуы тураһында һөйләй. Улар «үтеп китерлек» шарттар булдырыла.\nОсрашыу барышында «Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлау тураһында»ғы закон проектының икенсе уҡыуына төҙәтмәләр индереүгә фекер алыштылар.


Материалы за Январь 2009 года » Страница 9 » Архив газеты "Йәшлек"\nҠыҙыҡлы яҙмыштар журналы\nХәтер юйылмаһа, улар тере ҡалыр!\nЯҡташыбыҙға рәхмәт Яңылыҡтар\nБеҙ, Ташбулат ауылы егеттәре – Сабит Ғүмәров, Әүхәҙи Мырҙин, Марсель Ҡотлоғәлләмовтың «Ел-дауыллы» исемле китабын ҙур ҡәнәғәтлек менән уҡып сыҡтыҡ.\nСаф мөхәббәт һағышы ла, сутырлашҡан ҡоштар тауышы ла, сал бөркөттәр саңҡыуы ла, бөгөнгө ҡатмарлы замандың йән тетрәткес ауаздары ла, рәнйетелгән тәбиғәттең, Ер-әсәнең иңрәүе лә ишетелә кеүек был китапта.\nҺүҙ бәҫен тойоп яҙған, замандаштарҙың яҡты ынтылыштарын кәүҙәләндергән, фани донъя, яҙмыш хаҡында тәрән уйланыуҙарға ҡоролған тос фекерле китабығыҙ өсөн рәхмәтлебеҙ.\nавторы: admin | 6 января 2009 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\n«Алға!» тигән саҡырыу өркөтмәһен Яңылыҡтар, Сәйәсәт\nЙәмғиәт даими яңырып йәшәһен өсөн уға яңы идеялар, яңы көстәр, тәү ҡарамаҡҡа хыял ғына булып күренгән маҡсаттар килә торорға тейеш. Президент йыл һайын иғлан итә килгән исемле йылдарҙың, башлыса, балалар, әсәләр, ғаиләләр һымаҡ, алдағы көндәр өсөн йәшәүселәргә арналыуы тәбиғи ҡабул ителә. 2009 йыл, үҙ сиратында, Йәштәрҙең башланғыстарын яҡлау һәм үҫтереү йылы тип башланып киткән икән, «Йәшлек»тә бөгөн донъя күргән өр-яңы рубриканың йәштәр проблемалары тураһында уйланыуҙар менән асылып китеүе урынлы булыр төҫлө. Унда барасаҡ киң темалы, күп йүнәлешле һөйләшеүҙә гәзит уҡыусылар, ғәҙәттәгесә, әүҙем ҡатнашыр, тигән өмөттә ҡалайыҡ. Ысындан да, әйҙәгеҙ әле, һөйләшәйек!\nЙәшәү йәме – хеҙмәттә! Яңылыҡтар\nХәҙер етемдәрҙе ғаиләгә тәрбиәгә алалар. Ата-әсә баланы теләп ала икән, унан аҙаҡ эшсән һәм йәшәүҙән йәм табыусы кеше тәрбиәләй аласаҡ, әлбиттә. Әлегә ундайҙар әҙ шул. Балалар йорто буласаҡ әле. Шуға унда, һис һүҙһеҙ, тәрбиәләнеүсене берәй һөнәргә өйрәтеүҙе юлға һалырға кәрәк. Бала аҙаҡ, үҙ аллы йәшәй башлағас, шул һөнәре буйынса эшләп көн күрәсәк. 1947 йылда Темәс балалар йортонан байтаҡ уҡыусыны Өфөләге 9-сы республика башҡорт урта мәктәбенә уҡырға ебәрҙеләр. Уларҙың күптәре 6 – 7-се синыфты тамамлағайны.\nТүбәлә уҙған бер көн Тормош юлдары ҡатмарлы, Мәҙәниәт, Башҡортостан\n«Аҡбуҙат» һәм «Сапсал» йыйылма командаларының күңелле ығы-зығыһын күҙәтеп ултыра торғас, балалар йорто тәрбиәләнеүселәренә теге йәки был һорау биреп, хәлдәрен белешеп бимазаламаҫҡа булдым. Бәлки, хата фекерҙер, әммә ошо ҡыҫҡа ғына мәлдә лә үҙҙәрен ситлек артындағы кеүек тоймаһын, тиңдәр араһында тиң булһындар, тинем. Дөрөҫөрәге, теге йәки был баланың ауыҙынан: «Ни ғәйептәребеҙ өсөн беҙҙе йылдан-йыл, көндән-көн мәктәпкә тәрбиәселәр оҙата, байрам шатлыҡтарыбыҙҙы волонтерҙар уртаҡлаша, әсәйем менән икәүҙән-икәү генә быш-быш килешә торған серҙәремде синыф етәксеһе лекция итеп һөйләй икән, аңлатмаҫһыңмы?» – тигән һорауҙы ишетеүҙән ҡурҡтым.\nБалаларға күстәнәс – байрам! Тормош юлдары ҡатмарлы, Мәҙәниәт, Башҡортостан\nУрал Ғайсин: «Бер ҡайтмаһам, әсәй, бер ҡайтырмын, утыңды һүндермәйсә мине көт...» – тип йырлай башлағайны, беҙҙең тамаҡҡа төйөр килеп тығылды, күҙҙәргә йәш тулды – ни эшләп яҙмыш шундай ғәҙелһеҙ был балаҡайҙарға! Йөрәкте өҙҙө был Урал... Етмәһә, башҡа балалар ҙа уға ҡушылып йырлай... Үҫмер үҙе лә артыҡ ныҡ хисләнеп китте, буғай, йырын ярты һүҙҙә өҙөп, залдан сығып китте.\n... Түңәрәк йөҙлө, төймә танаулы, ҡыҫҡа ҡара сәсле ҡыҙыҡай минән күҙен дә алмай, ултырғысҡа менеп ултырҙы. Ете йәшлек кескәй генә был һөйкөмлө ҡыҙсыҡ коридорҙа өлкән ҡыҙ һәм егеттәр араһында юғалып ҡалғандай һымаҡ ине, әле яҡты залда етди ҡарашы уны өлкәндәр менән тиңләштерҙе – ата-әсәләренән айырылған балаларҙың күҙҙәрендә һәр саҡ һағыш ята. Әллә ҡайҙа төпкә йәшерелгән дә ул, ә шулай ҙа был һағышты тома һуҡырҙар ғына сырамытмайҙыр...\nМәҙәктәр Әҙәбиәт » Сатира һәм юмор!\nАвиньонда йәшәүсе бер малай иҫке аҡса янсығы таба. Янсыҡта ни бары бер нисә ҡағыҙ аҡса һәм пенсионер Жан де Фонта исеменә визит карточкаһы була. Малай йыбанмай, уны хужаһына ҡайтарып бирә. Ә уныһы малайҙы шунда уҡ бер миллион франкыға чек менән бүләкләй. Ҡасандыр финансист булып эшләгән һәм ярты миллиард франк аҡса туплаған бабай үҙенең был ҡылығын: «Малай күңелемде йомшартты һәм йәш быуынға өмөт уятты», – тип аңлатҡан.\nМалайҙың ата-әсәһе аҡсаның яртыһын сиркәүгә бирергә, ә ҡалған яртыһын улдарын уҡытыуға тотонорға уйлай.\nавторы: admin | 3 января 2009 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nФайҙалы кәңәштәр Сәләмәтлек\nАлдашыуҙың иң киң таралған ысулы – түбән сифатлыһының тышлығын билдәле фирманыҡына оҡшатып эшләү. Сәй ҡабына иғтибар менән ҡараһағыҙ, уның сифатлы булмауын тиҙ аңларға була: хаҡы ғәҙәттән тыш арзан, ә ҡабы ябай, ялтырауыҡһыҙ ҡағыҙҙан эшләнгән була. Яҙыуҙарының ҡайһы бер хәрефтәре насар күренә, яҡшы итеп баҫылмаған. Шулай уҡ түбән сифатлы сәйҙең ҡабында уның ҡайҙан икәнлеге, һаҡлау ваҡыты тураһында мәғлүмәттәрҙең теркәлмәүе ихтимал. Япраҡтар араһында килеп сыҡҡан һабаҡ өлөштәре, сәйҙең саңлылығы ла уның сифатһыҙ булыуы хаҡында һөйләй.\nУл яман шештән hаҡлай Сәләмәтлек\nFалимдар, туңдырма составындағы май – ракҡа ҡаршы иң яҡшы дарыу, тигән hығымтаға килгән. Һөттөң майы сәләмәт туҡымаларҙы яман шешлегә әйләндереүсе процесҡа ағыу кеүек тәьҫир итә икән. Ә бына кукуруз ашаусы hыйыр hөтөнән эшләнгән туңдырмала был кислота тағы ла күберәк. Әлеге проблема менән фин ғалимдары ла ҡыҙыҡhынған. Уларҙың тикшеренеүҙәре күрhәтеүенсә, hөт эсергә яратыусы ҡатын-ҡыҙҙарҙа күкрәк яман шеше булмай икән. Fалимдар майлы hөт эсергә кәңәш итә, сөнки майhыҙландырылған hөттә әлеге кислота юҡ, имеш.


Бынан 15 йыл элек, йәғни 1997 йылда Башҡортостан Республикаһының Министрҙар Кабинеты ҡарары менән Сибай ҡалаһында Ѳфѳ сәнғәт училищеһының филиалы асыла. Уҡыу йортона директор итеп Башҡортостандың халыҡ артисы, С.Юлаев һәм Халыҡтар Дуҫлығы ордендары кавалеры Камил Абдрахман улы Вәлиевты тәғәйенләйҙәр.\nѲфѳ сәнғәт училищеһының Сибай филиалын асыу республиканың кѳньяҡ-кѳнсығыш тѳбәгендә йәшәүсе һәләтле балаларҙы үҫтереү, йәш таланттарҙы асыҡлау йәһәтенән үтә лә әһәмиәтле була. Уҡыу йортонда иң беренсе вокал бүлеге булдырыла. Бѳгѳн бында фортепиано, художество, театр, халыҡ һәм тынлы инструменттар бүлегендә 140 студент белем ала. Филиалды тамамлаусы ҡыҙ һәм егеттәр Ѳфѳ, Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург ҡалаларында уҡыуын дауам итә. Күптәре «Ирәндек моңдары», «Оҙон кѳй», «Ҡурай байрамы», «Гәлсәр һандуғас», «Башҡорт йыры» кеүек бик күп республика һәм тѳбәк йыр-моң бәйгеләрендә Гран-при яуланы, лауреат һәм дипломант булды.\n2006 йылдан училище Сибай сәнғәт колледжы тип йѳрѳтѳлә башланы. 15 йыл эсендә уҡыу йорто 262 студентҡа тѳплѳ белем биреп сығарҙы. Улар хәҙер балалар музыка мәктәптәрендә, мәҙәниәт йорттарында, филармонияларҙа, опера һәм драма театрҙарында, колледждарҙа, Ѳфѳ сәнғәт академияһында эшләй.\nГѳрләп үҫкән колледж 24 майҙа үҙенең 15 йыллығы сиктәрендә, Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арнап, 14-се отчет концертын тамашасы хѳкѳмѳнә сығара. Тамаша 16.00 сәғәттә башлана. Рәхим итегеҙ!


ЙЫЛЫЛЫҠ ӨСӨН ЯҢЫСА ТҮЛӘЙ БАШЛАЙБЫҘ\n4 Октябрь 2019, 15:32\nБашҡортостанда йылылыҡ өсөн яңыса түләү системаһы индерелә. Ошоға бәйле уңайлыҡтар менән ҡулланыусыларҙың түләүҙәре ҡабаттан иҫәпләнәсәк.1/8 системаһына күсеү барышында республика халҡын ниндәй үҙгәрештәр көтөүен “БашРТС”тың “Теплосбыт” филиалы директоры Ирина Попова аңлатты.\nБашҡортостанда йылылыҡ өсөн яңыса түләү системаһы индерелә. Ошоға бәйле уңайлыҡтар менән ҡулланыусыларҙың түләүҙәре ҡабаттан иҫәпләнәсәк.\n1/8 системаһына күсеү барышында республика халҡын ниндәй үҙгәрештәр көтөүен “БашРТС”тың “Теплосбыт” филиалы директоры Ирина Попова аңлатты.\nЯңы система республика Хөкүмәте ҡарары буйынса йылытыу миҙгеле башында, йәғни 23 сентябрҙә индерелде. Уның асылы шунда: хәҙер торлаҡтарҙа йәшәүселәр дөйөм йорттарҙың иҫәпләү приборҙары күрһәтмәләренә ярашлы йылылыҡ өсөн факт буйынса түләйәсәк. Быға ҡәҙәр эшләп килгән 1/12 системаһы менән сағыштырғанда яңыһы йылылыҡты ҡулланыуҙы дөрөҫ иҫәпләүе менән айырыла. Шулай уҡ хәҙер йыл һайын квитанцияларҙы йыйып уларға дөрөҫләүҙәр индереү ҙә кәрәк булмаясаҡ.\n—Ҡыҙғанысҡа күрә, яңылыҡтың кәмселеге лә бар: йылытыу миҙгеле осоронда йылылыҡ өсөн түләү ҡырҡа күтәрелә, айырыуса һалҡын осорҙа—ноябрҙән алып февралгәсә сумма ҙур буласаҡ. Ә йәй көнө, билдәле, йылылыҡ өсөн түләү графаһында 0 торасаҡ,—тип аңлатты Ирина Попова.\n1/8 түләү системаһы быйыл ғына тормошҡа ашырыла башлағас, милек хужаларының түләүҙәренә корректировкалар индерелә. Сентябргә ҡәҙәр 1/12 системаһына ярашлы түләп, октябрҙән генә 1/8 алымына күскәс, йыл йомғаҡтары буйынса артыҡ түләүҙәр айырым иҫәпләнәсәк.\nЙылылыҡты иҫәпләү приборҙары ҡуйылмаған йорттарҙа йәшәүселәр норматив буйынса түләйәсәк. Әлбиттә, был осраҡта ла хаҡтар юғары буласаҡ. Ирина Попова белдереүенсә, республикала йылылыҡты иҫәпләү приборҙары менән күп ҡатлы йорттарҙың 30 проценттан аҙырағы тәьмин ителмәгән.


Ислам матурлыҡты ярата » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Ислам матурлыҡты ярата\nИслам матурлыҡты ярата 23.03.2018 // Иман\n– Ауылыбыҙ мәсетендәге йәш имам-хатиптың ҡатыны, иренә эйәреп, күптән түгел дин юлына баҫты. Тик ул, минеңсә, мосолманлыҡты матур кейемдә генә күрә. Һөйләгәне “күлдәк тектерҙем, яулыҡ алдым, шунда шул әйбер һатыла...” кеүек хәбәрҙәрҙән үтмәй. Ялғанлыҡ була түгелме был, Нурмөхәмәт хәҙрәт?\nБашҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН:\nЯуапты динебеҙ тарихынан башлайыҡ. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм Йәмәнгә үҙенең вәкиле итеп ебәргән Әбү Муса әл Әшәригә эште “Лә Иләһә Илләһ-лаһ!”тан башларға ҡуша. Әммә ғәмәлдең күпме ваҡыт алырын билдәләмәй. Был саҡырыуҙың Ҡөрьән тәғлимәте буйынса, йәғни күркәм вәғәз, ипле, мәғәнәле, ихлас һүҙ аша, башҡарылырға тейешлеген әйтә. Мәғлүм ки, тап шул рәүешле генә әҙәм балаһының күңелен яуларға мөмкин.\nСаҡырыуҙы ҡабул иткән кешеләрҙе артабан намаҙға өйрәтергә ҡуша Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Был эште атҡарып сығыуға ла ваҡыт ҡуймай. Унан инде кешеләргә ураҙаны, зәҡәтте һәм башҡа төшөнсәләрҙе өйрәтергә ҡуша. Береһенә лә ниндәйҙер сик, тәғәйен осор билдәләнмәй.\nОшонан күренеүенсә, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, дин юлына тиҙ арала баҫыу мөмкин түгел. Уны күңелең менән ҡабул итеү мөһим. Аңға барыһы ла яйлап һалына. Мәғлүм ки, Исламда көсләү юҡ. Әгәр ҙә бәғзе берәүҙе иркенән тыш, рухи яҡтан әҙерлекһеҙ килеш дин юлына баҫтырырға тырышһаң, уның “кәртәләрҙе емереп” ҡасыуы ихтимал. Шуға ла был йәһәттән бик һаҡ, кешенең уй-кисерештәренә ҡарата иғтибарлы, ихтирамлы булыу зарур. Алда әйтелгәнсә, барыһы ла күркәм вәғәзгә, яҡшы һүҙгә, ваҡытҡа бәйле. Ашыҡҡан ашҡа бешкән тигән аҡылды оноторға ярамай.\nЙәмғиәтебеҙҙә ҡабаланыу, һөҙөмтәне тиҙ күрергә ынтылыу осраҡтары булып тора. Әлеге һорауҙа ла тойола был. Ҡәрҙәшебеҙ дин юлына яңы аяҡ баҫҡан йәш ҡатынға дәғүә белдерергә теләй кеүек. Арабыҙҙан йәнә берәү Исламға яҡынайған икән, иң тәүҙә “Әл-хәмдү лил-ләһ, сөбханаллаһ!” тип әйтәйек, хөрмәтле йәмәғәт. Тота килеп ғәйеп өйә башламайыҡ, яҡшы яҡты күрәйек. Әҙәм балалары бит бер-береһенә оҡшамаған, был дингә килеүҙә лә сағылыш таба. Әлеге йәш ҡатын өсөн был юл кейемдән башланғандыр. Ул, мосолман гүзәл затының үҙен ҡарап, матур ҡиәфәттә йөрөргә тейешлегенә, Исламда ҡатын-ҡыҙ хаҡы юғары икәненә төшөнгәс, иншаллаһ, артабан үҫешкә ынтылыр, динебеҙҙең башҡа ғәмәлдәрен үтәргә тотонор. Был йәһәттән, әлбиттә ки, уратып алған мөхиттең, яныңдағы кешеләрҙең йоғонтоһо ҙур. Ә әлеге ҡатындың ире имам-хатип икән, тимәк, үҫеш оҙаҡ көттөрмәҫ.\nҒөмүмән, барлыҡ ғаиләләрҙәге кеүек үк, хаҡ юлдағы ирҙең төп терәге – ҡатыны. Ул һәр яҡлап таяныс булғанда ғына йәмәғәтенең эше алға ыңғайлар. Урында дини тәрбиә алып барыу өсөн яуаплы имам-хатиптың ҡатынына был йәһәттән айырыуса ҙур бурыс йөкмәтелгән. Уның тормошона, йәшәү ҡағиҙәләренә ҡарап, халыҡтың Исламда гүзәл заттың баһаһы хаҡында төрлө фекергә килеүе ихтимал. Мәҫәлән, имамдың ҡатыны мосолманса кейенмәй, тупһаһы таҙа түгел икән, башҡалар ни уйлаясаҡ? Улар мәсеттә һөйләнгән хөтбәләрҙе ысын күңелдән ышанып ҡабул итерме? Һөҙөмтәлә имам халыҡты үҙ артынан эйәртә алырмы, абруй ҡаҙанырмы?\nЭйе, динебеҙ үҫешендә төп таяныс – көслө зат. Уларға иһә ҡатын-ҡыҙ һәр яҡлап терәк булырға тейеш. Яҡты йөҙ, яҡшы һүҙ, аҡыллы кәңәш, йылы өй, тәрбиәле балалар... Был теҙмәгә матурлыҡты ла индермәү мөмкин түгел. Ҡатын-ҡыҙҙың гүзәллеге, ҡупшылығы, ыҫпайлығы ғәйәт ҙур әһәмиәткә эйә. Шуға ла әгәр ҙә ки араларынан кемдер Исламға юлды килешле күлдәк тектереүҙән, яулыҡ алыуҙан башлаған икән, һөйөнәйек, йәмәғәт. Динебеҙ матурлыҡты ярата. Алда әйтелгәнсә, әлеге ҡәрҙәшебеҙ тора-бара Исламдың төп ғәмәл-ғибәҙәттәрен дә үтәй башлар, иншаллаһ.\nРаббыбыҙ биргән барлыҡ ниғмәттәрҙең, ваҡыттың ҡәҙерен белеп, бер-беребеҙгә ихтирам-хөрмәт күрһәтеп, яҡшылыҡты баһалап йәшәйек, хөрмәтле ҡәрҙәштәр. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.\nАвтор: Дилбәр ИШМОРАТОВА\nДонъя именлеге ниҙән башлана? 29.03.2019 // Иман\nБер хикмәттә, ололарҙың ғүмерен иғтибар, уларҙың кәңәштәрен тыңлай белеү оҙонайта, тиелгән. Бөгөнгө...\nТотош уҡырға 844\nЮлға фатиха бирер 29.03.2019 // Иман\nМәсетле районының имам-мөхтәсибе Азамат Вәлиев битараф булмаған замандаштарыбыҙҙан изге эштә ярҙам...\nТотош уҡырға 808\nАпрелдең изге кистәре 29.03.2019 // Иман\nБыйылғы апрель мосолман календары буйынса рәжәб һәм шәғбанға тура килә. Ә был айҙар, мәғлүм ки, иң...\nТотош уҡырға 873\nГүзәл затты хәстәрләмәһәк... 01.03.2019 // Иман\nЯҙ башында дәүләт тарафынан ҡабул ителгән иң матур байрамдарҙың береһе – 8 Март. Йәшәйештең нигеҙе,...\nТотош уҡырға 814\nНиндәй бүләк бирергә? 01.03.2019 // Иман\nИр-ат ҡатын-ҡыҙҙы байрамда матур бүләктәр менән һөйөндөрөргә тырыша. Исламда быға ниндәй ҡараш?...\nТотош уҡырға 1 399\nРәжәбтә ни сәсһәң, Рамаҙанда шуны урырһың 01.03.2019 // Иман\nМосолман календары буйынса 1440 йылдың яртыһы ла үтеп бара. Йома, 8 март, етенсе ай рәжәбтең...\nТотош уҡырға 953\n“Тупһа”ғыҙ ныҡ булһын 08.02.2019 // Иман\nТупһа – йорттоң көҙгөһө. Ошоға бәйле хикмәтте иҫкә төшөрәйек....\nТотош уҡырға 1 033\nКөнсөллөк нимәгә килтерә? 08.02.2019 // Иман\nҺәр әҙәм балаһы донъяла үҙенең көсө еткәнде эшләй. Ә инде төрлө ихтыяждарҙы ҡәнәғәтләндереү – Аллаһ...\nТотош уҡырға 1 157\nҠөрьән – оло фән 08.02.2019 // Иман\nБөгөн – Рәсәй фәне көнө. Ошо уңайҙан мосолман донъяһында ғилемдең тотҡан урыны хаҡында иҫкә алып...\nТотош уҡырға 919\nМатур кейенһен, биҙәнһен... 08.02.2019 // Иман\nӘл-хәмдү лил-ләһ, мосолман ҡатын-ҡыҙы кейеме йылдан-йыл күркәмләнә, зауыҡлыраҡ, сағыуыраҡ була...\nТотош уҡырға 887\nҺөнәрле ҡулында ҡот уйнай 08.02.2019 // Иман\nҮҙ көстәре менән ике ҡатлы ҙур йорт һалып, уңайлы шарттарҙа алты бала тәрбиәләгән, дини ҡанундарҙы...\nИргә ниҙәр тыйыла? 01.02.2019 // Иман\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм мосолман ирҙәрҙе алтын-көмөш менән мауығып китеүҙән тыйған....\nТотош уҡырға 1 101