Баҫыуҙарҙа — ҡыҙыу мәл | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Баҫыуҙарҙа — ҡыҙыу мәл\nБаҫыуҙарҙа — ҡыҙыу мәл\n«Красная Башкирия» АХК-һы игенселәре, уңышы йыйып алынған баҫыуҙарға, арыш сәсеүгә төштө. Быйыл был культураны ужымға 2500 гектарҙа сәсеп ҡалдыралар.\n— Быйылғы ҡатмарлы һауа шарттарында ужым арышынан гектарынан уртаса 17 центнер уңыш алдыҡ. Хаҡы ла насарҙан түгел. Шулай булғас, культураны көҙҙән сәсеп ҡалдырыуҙы отош-ло һанайбыҙ. Иртә яҙҙан шытып сыҡҡан культуралар, ерҙә дым барҙа, күтәрелеп ҡала. Шуға ла майҙанды арттырырға ҡарар ителде, былтыр ул 1200 гектарҙа майҙанда сәселһә, әле иһә 1300 гектарға күберәк ултыртабыҙ, — тип һөйләй баш агроном К. В. Холмогорцев.\nКонстантин Владимирович әйтеүенсә, арыштан тыш, 150 гектарҙа тритикале ужымға сәселгән, был культураның да гектар төшөмө яҡынса 17 центнер тирәһенән килә. Шуға быйыл уның да майҙанын 50 гектарға арттырып сәскәндәр.\n— Шулай уҡ бойҙайҙы ужымға сәсеү тәжрибәһен өйрәнәбеҙ. Уҙған йыл уны 15 гектар майҙанда көҙҙән сәсеп ҡалдырғайныҡ. Әммә ул ҡатмарлы һауа шарттарында уңышы менән ҡыуандырманы. Шулай ҙа быйыл да 15 гектарҙа бойҙайҙы ужымға сәсеп ҡалды-рырға ниәт: төрлө сорттарҙы ултыртып, һынайбыҙ, уны игеү технологияһын өйрәнәбеҙ, — ти агроном.\nУңышы йыйып алынған баҫыуҙар, культураларҙы сәсер алдынан, гербицидтар менән эшкәртелгән, был мөһим эште механизатор Алгиз Вәлиев башҡарып сыҡҡан. Гербицид-тарҙы МТЗ-ла Булат Кәримов ташыһа, иҙмә яһау өсөн һыу менән Сергей Огарков тәьмин иткән.\nХужалыҡта сәсеү ике сме-нала ойошторолған. Беҙ барған көндө киңлеге 12 метр булған сәсеү комплексы менән идара иткән Марат Ғәлиуллин эш өҫтөндә ине, төнгөлөккә уны Таһир Вилданов алмаштыра икән.\nУға сиктәш баҫыуҙы Хәлит Төхвәтуллин менән Сергей Косаревтың агрегаттары иңләй, уларҙың эшләнеше тағы ла юғарырыҡ, сөнки тракторҙарына эленгән сәсеү агрегаттарының киңлеге 18 метр. Был механизаторҙар менән сменалап Алгиз Вәлиев менән Ғәли Әбдрәхимов эшләй. Бер сменала бер механизатор яҡынса 200-220 гектар эшләнеш бирә. Юғары етештереүсәнле техника бер юлы сәсә лә, катуклап та бара һәм эште ҡыҫҡа ваҡытта һәм сифатлы башҡарырға мөмкинлек бирә. Ауыр килгән йылда мөмкин тиклем һәйбәт уңыш алыуға хужалыҡта ҡырсылыҡта заманса No-till и Strip-till технологиялары ҡулланылыуы ла булышлыҡ итә.\nҺамар бүлексәһендә урынлашҡан ырҙын табағында сәсеүгә әҙерләнгән, йәғни тейешенсә эшкәртелгән һәм тоҡтарға тултырылған орлоҡ материалын сәсеү комплекстарына тағылмалы КамАЗ-да Александр Бурулев менән «Челленджер»ҙа Вадим Мәғәфүров ташып өлгөртә.\nХужалыҡта бөтә эштәр бер юлы алып барыла: ураҡ, мал аҙығы әҙерләү, сәсеү... Комбайнсылар һоло уңышын йыйып алған, әле тритикале урып-һуғыла. Бер йыллыҡ үләндәрҙән 9 мең тонна сенаж һалынған, 9 мең тонна йәшел масса силосҡа тупланған.\nҺуңғы ямғырҙарҙың иген-дәрҙең емгә тулышыуына булышлыҡ итеүенә, шулай уҡ кукуруздың ныҡ ҡына күтәре-леүенә һөйөнә агроном.\n— Беҙҙең игенселәргә һүҙ тейҙерерлек түгел. Бына миҫалға, КамАЗ водителе Марат Ғәлиуллин. Әлегә төп ураҡ эштәренә ныҡлап тотонмағас, уның машинаһына эш етеңкерәмәй, шуға ул бөгөн арыш сәсә. Бер һүҙ менән әйт-кәндә, һәр кем комбайнға ла ултыра, машина ла йөрөтә, тракторҙа ла эшләй ала, — ти баш агроном, уңыштың води-тель-механизаторҙарҙың үҙ эше-нә ҡарашынан да тороуына баҫым яһап.\nӘйткәндәй, К. В. Холмогорцев бар ғүмерен ошо хужалыҡ ерҙәрендә эшләүгә бағышлаған кеше. 1985 йылда механизатор булып эшкә килә шул саҡтағы «Красная Башкирия» совхозына. Ситтән тороп Йылайырҙағы техникумда агроном һөнәрен алғандан һуң, утыҙ йылға яҡын Покровка бүлексәһендә агроном булып эшләй. Һуңғы ике йылда АХК етәкселеге тәжрибәле белгескә тағы ла яуаплыраҡ вазифа йөкмәтә, бөгөн ул — хужалыҡтың баш агрономы.\n— Үҫтерелгәнде йыйып алыу — үҙе ҙур ҡыуаныс. Уңыш шәп булһа, тағы ла яҡшыраҡ. Шуға йылдың ниндәй килеүенә ҡарамаҫтан, баҫыуҙарҙың мул уңыш менән һөйөндөрөүенә ышаныс менән киләһе уңыш хаҡына ла бар тырышлыҡты һалабыҙ, — тине Константин Владимирович.\nРамиля Истанбаева, "Осҡон" газетаһы


Өфөнөң Еңеү паркында Китап кәштәһе була // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң Еңеү паркында Китап кәштәһе була\n14:19, 14 августа 2019 Мәҙәниәт\nКесаҙна, 15 августа, Өфөнөң Еңеү паркында Китап кәштәһе менән таныштырыу була. Уның инициаторы — «Российская газета» баҫмаһының Өфө филиалы редакцияһы. Сара көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана.\nБәләкәй генә ағас өй хәрби техника янындағы майҙансыҡта урынлашҡан. Ул урындағы интерьерға тап килеп тора.\n«Еңеү паркы — Өфө өсөн ҙур әһәмиәткә эйә урын. Бында төрлө тантаналы саралар уҙғарыла, ҡала халҡы рәхәтләнеп ял итә, — ти гәзиттең Өфө филиалы директоры Альфред Әһлетдинов. — Хәҙер паркта нәфис әҙәбиәт уҡырға ла мөмкин».\nБаҫмала белдереүҙәренсә, «РГ» мәғариф проекты республиканың Урман хужалығы министрлығы, Өфө урман-техника техникумы һәм баш ҡаланың Орджоникиджзе районы хакимиәте белгестәре булышлығында тормошҡа ашырылған. Урман-техника техникумының балта оҫтаһы Марат Ялаев ҡыҫҡа ваҡыт эсендә классик әҫәрҙәр, «РГ» журналистары китаптары, шулай гәзиттең һәм «Родина» журналының яңы һандары өсөн ағастан күркәм кәштә яһаған.\nТеләгән һәр кем үҙенә оҡшаған китапты йәки журналды алып уҡый ала. Иң мөһиме, алмашҡа икенсе китап ҡалдырырға онотмаҫҡа кәрәк.\nТеги: китап уҡыу


Туризм - Башҡортостан киләсәге. - Юлдаш\nХафизова Ирина Зинһар өсөн уҡы хаттарымды\nАльбина Шәймәрҙәнова һүҙҙәре. Ике хыял - Салауат Низаметдинов көйө - Шаһыбалов Рөстәм\nНисек онотайым - Халикова Ирина\nтағын да - Сөләймән Ибраһимов көйө Тағын - Шәйехова Зилә\nТуризм - Башҡортостан киләсәге.\nТуризм - Башҡортостан киләсәге. https://bash.news/yuldash/3514_turizm-bashkortostan-kilesege\n27 сен, 11:01\nДонъяла бөгөн туризм ифрат йылдам үҫешкән тармаҡтарҙың береһе һәм ана шул тиҙ алға барғаны өсөн үткән быуаттың иҡтисади феномены тип баһаланды. Әлеге йөҙ йыллыҡта ла үҙенә шәп киләсәк юрала. Икенсенән, быға мәғлүмәти сәбәп, нигеҙ ҙә бар – иртәгә, 27 сентябрҙә, донъяла Туризм көнө билдәләнә.\nҠунаҡ: Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайы депутаты, республиканың туриндустрия союзы рәйесе урынбаҫары, туризмды ойоштороу буйынса бер нисә ойошма етәксеһе Кинйә Күскилдин.\nКинйә Күскилдин. Туризмға ҡарата федераль, республика кимәлендә закон ҡабул ителгәндән алып, ул килем килтерә торған тармаҡ, эшҡыуарҙар өсөн эш урыны, тиһәк тә була. Туризм өлкәһендә мөмкинлектәр күп. Сабышы ни тиклем булһа, табышын да шуға тигеҙләштерергә тырышабыҙ. "Урал батырҙың алтын билбауы" милли туристик операторының генераль директоры булараҡ та шуны әйтә алам, был идея беҙҙең туризм өлкәһендә эшләүселәр араһында күптән йәшәп килә ине. Сит илдәргә сыҡһаң, Башҡортостанды бик үк белеп бөтмәйҙәр. "Ҡайҙан килдегеҙ?",- тигән һорауға йыш ҡына Уралдан, тип яуап бирәбеҙ. Башҡортостаныбыҙ, уның гүзәл тәбиғәте, бай тарихы, ҡунаҡсыл халҡы менән таныштырыр өсөн исемде "Урал батыр" эпосына бәйләп ҡуштыҡ.\nЕкатеринбургта туризм буйынса осрашыу-һөйләшеү булғанда "Урал батырҙың алтын билбауы" милли маршрутын тәҡдим иттек, уны хуплап ҡабул иттеләр.\nУның йөкмәткеһенә тарихи урындар буйлап экскурсия үткәреү, милли аш-һыу, тәбиғәт ҡомартҡылары менән таныштырыу инә. Был йүнәлеш бигерәк тә сит илдәрҙән килгән ҡунаҡтар Башҡортостанды таныһын өсөн кәрәк. Һәр бер туристик объектҡа, районға етер алдынан шул төбәккә бәйле фильмдар күрһәтелә.\n"Урал батыр" тигән махсус сайт буласаҡ, тәҡдим ителгән маршруттар менән шунда танышырға була. Баш ҡалаға килеү мотлаҡ түгел.\nСиткә ялға сығыусыларҙы киҫәтеп үтер инем, күпселек туроператорҙар үҙҙәренә йөкмәтелгән бурысты теүәл үтәмәй. Йә ҡунаҡханаларға урынлашыу тотҡарлана, йә булмаһа кирегә ҡайтыу өсөн самолетҡа аҡса күсерелмәгән була. Ҡайҙа барһағыҙ ҙа, шул илдең ғөрөф-ғәҙәтен хөрмәт итегеҙ. Ә шулай ҙа 5 көн үтеү менән тыуған Башҡортостаныбыҙ һағындыра. Республика буйынса сәйәхәт иткәндәргә мөрәжәғәт итер инем - Башҡортостанда һеҙ асмаған "аҡ биттәр" күп.\nТуризм - эшҡыуарлыҡтың бер төрө. Уның киләсәге бик яҡшы буласаҡ. Бер йыл эсендә был өлкәне һайлаған эшҡыуар килемгә өмөт тә итә алмай. Яйлап-яйлап, эшләп тапҡан аҡсаңды үҙең һайлаған өлкәне үҫтереүгә йүнәлтергә кәрәк. Барығыҙҙы ла Туризм көнө менән!\nРишат Дихин: Асҡын Республикабыҙҙың төньяҡ башҡалаһы булырға ынтыла\n19:14, 14 ғин\nБашҡортостан саҡырҙы, инвесторҙар килә, Өфөлә уларҙың Аллеяһы ла буласаҡ\n:, 18 дек\nӘсәм теле миңә - сәсән теле\n19:12, 13 дек


QIWI — Башҡорт Википедияһы\nРәсәй түләү сервисы\nQIWI төркөмө (QIWI plc) — Рәсәй түләүҙәр сервисы. Элемтә каналдарын, стационар һәм мобиль ҡорамалдарын файҙаланып түләүҙәр башҡарыу мөмкинлеген биреүсе электрон түләү системаһынан ғибәрәт. QIWI клиенттары ҡулаҡса, аҡса һалынған карталар һәм ҡулаҡсаһыҙ хисаплашыу ысулдарын ҡулланып, магазиндарҙа ла, Интернет аша ла тауарҙар һәм хеҙмәттәр хаҡын түләй ала. Ҡулаҡсалы һәм электрон хисаплашыуҙар берҙәм системаға берләштерелгән. Система ярҙамында коммуналь хеҙмәттәр, элемтә хеҙмәттәре өсөн түләргә, банк кредиттары буйынса хисаплашырға, авиация һәм тимер юл билеттары һатып алырға мөмкин. Мультиплатформалы QIWI сервисы түләүҙәрҙе QIWI-терминалдар, Интернет, мобиль платформалар ҡушымталары аша башҡарырға мөмкинлек бирә. Visa QIWI Wallet ярҙамында түләүҙәр өсөн кисектереү мөҙҙәтен билдәләргә, түләү ваҡыты яҡынлашыу тураһында хәбәр биреүҙе көйләргә, башҡарылған түләүҙәр буйынса деталләштереү алырға һәм кәрәкле реквизиттарҙы түләү системаһында һаҡларға була. Система Рәсәй Федерацияһы территорияһын, БДБ илдәрен һәм элекке СССР составында булған республикаларҙы солғай.\n83 315 000 000 Һум (2020)\n40 622 000 000 Һум (2020)\n8 938 000 000 Һум (2020)\n14 064 000 000 Һум (2020)\nМосковская биржа[d] һәм Nasdaq\nQIWI төркөмө 2007 йылда ойошторола.\nШул уҡ йылды QIWI терминалдарында «Шәхси кабинет» сервисы булдырыла, һуңынан ул «QIWI Янсыҡ» («QIWI Кошелёк») тип атап алып кителә. Тулы хоҡуҡлы түләү инструментының бер нисә интерфейсы бар: сайт, мобиль платформалар һәм социаль селтәрҙәр өсөн ҡушымталар, шулай уҡ аҡса индереүҙең төрлө ысулдары.\n2008 йылда QIWI бренды иғлан ителә һәм тәүлек әйләнәһенә эшләүсе Ҡулланыусыларға ярҙам буйынса берҙәм хеҙмәт эшләй башлай.\n2009 йылда «Моменталь Түләүҙәр Берләштерелгән Системаһы» һәм «e-port төркөмдәре» компаниялары берләшә.\n2011 йылдың 15 мартында Qiwi компанияһы «Яндекс.Деньги», Delta Key, IntellectMoney, Money Money, MoneyMail, «RBK Money», WebCreds, Webtransfer, Z-Payment, «Монета.ру» һәм «Рамблер плюс» электрон аҡса системалары өсөн түләүҙәр ҡабул итеүҙе туҡтата.\n2012 йылдың ноябрендә Visa менән QIWI глобаль партнёрлыҡ тураһында договорға ҡул ҡуя, уның сиктәрендә QIWI Янсыҡ Visa QIWI Wallet ко-брендингы продуктына әйләнә.\n2016 йылдың апрелендә Qiwi эшенә блоклы сынйырҙар технологияһы (blockchain) индерелә.\nQIWI түләүҙәр системаһын нигеҙләгән Андрей Романенко компания етәксеһе вазифаһынан китә һәм үҙендәге акцияларҙы һата.\n2016 йылдың ноябрендә Украинаның Милли банкы үҙ дәүләте территорияһында 4 сауҙа маркаһы — Webmoney, Яндекс. Деньги, QIWI Wallet, Wallet one/Единый кошелек — электрон аҡсаларын ҡулланыуҙы тыя.\n2017 йылдың октябрендә Qiwi компанияһы «Открытие» банкынан брендҡа хоҡуҡты һәм Рокетбанк менән «Точка» банк сервисы программа тәьминәтен һатып ала. Был хаҡта Qiwi генераль директоры Сергей Солонин белдерә.\nСистема мөмкинлектәре менән Рәсәйҙең бөтә территорияһындағы QIWI терминалдары аша файҙаланырға була. QIWI ҡулланыусылары түләүҙәр башҡара, аҡса күсерә, штрафтар, телефон элемтәһе һәм Интернет-провайдерҙар өсөн түләй ала. Виртуаль һәм пластик VISA дебет түләү карталары сығарырға сығарарға була.\nРәсәйҙән тыш, QIWI түләү сервисы тағы ете илдең баҙарында (Румыния, Бразилия, Ҡаҙағстан, Беларусь, Молдова, Иордания, АҠШ) эшләй, тағы 15 илдә франчайзинг моделе буйынса эш итә.\nQIWI түләү сервисы аша башҡарып була торған түләү төрҙәре:\nмобиль элемтә операторҙары;\nинтернет-провайдерҙар, IP-телефония, коммерция телевидениеһы хеҙмәттәре операторҙары;\nэлектрон түләү системалары;\nконтент-провайдерҙар һәм агрегаторҙар;\nторлаҡ-коммуналь һәм стационар элемтә компаниялары хеҙмәттәре;\nинтернет-магазиндар һәм башҡалар.\nАкцияларҙы биржала урынлаштырғанға тиклем компания хужалары:\nКомпания менеджменты, шул иҫәптән генераль директор Андрея Романенко (уларҙа акцияларҙың 63,7 проценты була);\nMail.Ru Group (2011 йылдан системалағы үҙ өлөшөн 21,4 процент кимәленә төшөрөп кәметә);\n2011 йылдың 18 ғинуарында япон компанияһы «Mitsui Fudosan» компанияның 14,9 процентын һатып ала.\n2013 йылдың 3 майында QIWI plc акциялары беренсе тапҡыр NASDAQ биржаһына урынлаштырыла. Күп акциялар һатылыу сәбәпле, эре акционерҙарҙағы акциялар һаны кәмей кәмей.\n2013 йылдың 8 октябрендә компанияның Америка депозитындағы акциялары (ADS) Мәскәү биржаһының Инновациялар һәм инвестициялар баҙары секторында әйләнешкә сыға.\nҠаҙандың элекке сити-менеджеры Марат Заһиҙуллов 2013 йылда Qiwi India’ның 25 процент акцияларына эйә була.\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Qiwi Annual Report 2020\n↑ m3m.ru — Компания ОСМП выводит на рынок новый розничный бренд — QIWI\n↑ QIWI больше не нужны чужие интернет-кошельки\n↑ Основатель QIWI продал акции и покинул компанию, РБК. 10 июнь 2017 тикшерелгән.\n↑ Qiwi выкупила права на Рокетбанк и «Точку» — Meduza (ru-RU), Meduza. 5 октябрь 2017 тикшерелгән.\n↑ Mitsui приобрела 14,9 % платёжной системы Qiwi\n↑ Qiwi попала под "Смерч" – Газета Коммерсантъ № 95 (5127) от 05.06.2013, archive.is (13 февраль 2018). 13 февраль 2018 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=QIWI&oldid=973593 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 28 сентябрь 2020 в 05:50\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:50 28 сентябрь 2020 үҙгәртелгән.


Үҙ-үҙегеҙҙе ваҡытында йүгәнләй белегеҙ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Үҙ-үҙегеҙҙе ваҡытында йүгәнләй белегеҙ\n29.01.2019 Үҙ-үҙегеҙҙе ваҡытында йүгәнләй белегеҙ\nВаҡыт етмәй китә... Ҡабаланам. Ашығам. Елдерәм тормош буйлап. Уныһын өлгөртөргә, быныһын түләргә, тегендә барырға, бында килергә, дәрес әҙерләргә, уҡырға, ятларға... Балаларыңды һөйөргә, тыңларға, аңларға, һүрәт төшөрөргә, сәпәкәй итергә, ҡыуанырға, йыуатырға... Таң ата ла кис була... Төндә уянып китеп, өлгөрмәгән эштәремә тотонған мәлдәрем күбәйеп китте. Ашарға ла, йоҡларға ла ваҡыт йәл. Нимәлер тормошомда яңылыш бара, былай булырға тейеш түгел бит, ҡайҙа һәм нисек ипкә килтерергә икән һуң, тигән уйҙар мейене быраулай. Һәм (яңылыш аҙымым минең) – гәзиткә яҙыуҙы туҡтатып тороу. Сөнки аңлайышлы, халыҡҡа еткерерлек, күңелендә ауаз табырлыҡ итеп яҙыу күп ваҡытты ала. Кемгә нисектер, яҙмаларым баҫылып сыҡҡанда, ысынлап та, үҙемдә ныҡ яуаплылыҡ тоям. Бик еңел генә хәл иттем дә ҡотолдом, тигән тойғо менән йәшәйешемде дауам иттем. Яҙмаһам да, ваҡытым нисек тығын булды – бер ни ҙә үҙгәрмәне, ышанаһығыҙмы? Нисек хәле бөткән, бышлыҡҡан ат кеүек булғанмын, шул уҡ хәлдә ҡала килдем. Арманһыҙлыҡтың сигенә сыҡҡас, бер эшемдән дә йәм тапмай башлағас, тыйҙым үҙемде! Туҡта!\nПсихологияла шундай ысул бар: үҙ-үҙеңде йүгәнләү тип саф башҡортсалап әйтәйем әле. Йәғни өҫтә һанап киткән билдәләрҙе һиҙемләй башлаһағыҙ, туҡтатығыҙ үҙегеҙҙе. Иң ябай әмер менән: туҡта! Бер мәлгә, бер сәғәткә, бер көнгә эштәрегеҙҙе, яныу- көйөүҙәрегеҙҙе ситкә ҡуяһығыҙ. Ситкә ҡуйыуҙы бөтөнләй мәшәҡәттәрҙән баш тартыу тип аңларға кәрәкмәй. Киреһенсә, мәшәҡәттәрҙән ситләшеү аҡты – ҡаранан, яманды яҡшынан айырырға ярҙам итәсәк. Унда өлгөрәм, бынан ҡалмайым тип сабыулағанда һеҙҙең дә башығыҙ буталып китәме? Үәт, шуны ипкә һалыр өсөн кәрәк тә инде ошо пауза. Бөтә ергә лә өлгөрөп булмағаны көн кеүек асыҡ. Шуға күрә иң мөһим эштәрҙән башлайбыҙ, килешәһегеҙме? Мәҫәлән, бөгөнгө көндә иң мөһим өс эшегеҙҙе билдәләйһегеҙ, башҡараһығыҙ, бер-ике йылы һүҙ менән үҙегеҙҙе ҡеүәтләп ебәрәһегеҙ. Башығыҙҙа сыуалған мең төрлө хәсрәтле уйҙы ҡыуаһығыҙ (туҡта!), эшләнмәй ҡалған эштәр өсөн үҙегеҙҙе әрләмәйһегеҙ, ә эшләнгәне өсөн маҡтарға онотмайһығыҙ, йәме. Ғаиләгә – максимум ваҡыт, йылы һүҙ, йылмайыу бүләк итегеҙ. Йоҡларға ятҡас, был көнгә эстән генә рәхмәт әйтегеҙ, иртәгәһе көнгә тағы ла иң мөһим өс эште билдәләгеҙ. Телевизор, компьютер, телефон, планшеттарҙы һүндереү ҙә тыныс ял итергә ярҙам ғына булыр.\nҮҙемә килгәндә, ошо рәүешле бер аҙна йәшәнем. Ысынлап та, мейене быраулаған осһоҙ-ҡырыйһыҙ уйҙарҙан ҡотолоуы ауырға тура килде. Иң еңел ысул тип үҙемсә ошоларҙы әйтер инем: саф һауа, китап, һөйөү, йылмайыу-көлөү, рәхмәтле булыу. Бәхет тә ул балаҡайыңдың үҫкәнен, уның юҡҡа ғына ла ихлас йылмайыуын күреү, тип иләҫләнеп торғанымда, таныш түгел ҡыҙ яныма килде лә, һеҙ фәлән фәләновамы, тип һораны. Эйе, тип яуап биргәйнем, теге ҡыҙ миңә рәхмәтле булыуын әйтте. “Йәншишмә”лә мин алып барған “Психолог кәңәштәре” рубрикаһын бәләкәй саҡтан уҡыған икән. Һәм профессия тураһында яҙған мәҡәләм уға дөрөҫ йүнәлеш биргән. Бер һүҙ ҙә әйтергә өлгөрмәй ҡалдым, ул йүгереп китеп тә барҙы. “Тимәк, рубрика артабан да йәшәргә тейеш”, – тип, ҡыуанышып ҡайтып киттек бәләкәсем менән.\nКүҙгә аҡ-ҡара күренмәй “сабып” йөрөгәндә ошолай туҡтап ҡалыу, фекерҙәреңде тәртипкә килтереү еңел түгел икән – бына шуны һеҙ ҙә аңларһығыҙ, дуҫтарым. “Ашыҡҡан – ашҡа бешкән” ти халыҡ, ошо хаҡта онотмайыҡ. Күңелегеҙ тыныс булһа, тормошоғоҙ ҙа яйға һалыныр, эштәрегеҙ ҙә уң булыр, һаулығығыҙ ҙа ҡаҡшамаҫ. Тағы ла сабыш атылай елә башлаһағыҙ, иҫегеҙҙә тотоғоҙ: теҙген – һеҙҙең ҡулығыҙҙа.


БР мәҙәниәт министрының яңы урынбаҫары тәғәйенләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБР мәҙәниәт министрының яңы урынбаҫары тәғәйенләнде\n14:47, 10 января 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы мәҙәниәт министрының яңы урынбаҫары итеп Шамил Абдраҡов тәғәйенләнде. Бығаса ул Салауат музыка колледжына етәкселек итте.\nБөгөн Башҡортостандың мәҙәниәт министры Әмина Шафиҡова ведомствоға ҡараған учреждение етәкселәрен яңы министр урынбаҫары менән таныштырҙы.\nАбдраҡов Шамил Фаил улы 1980 йылда Мәләүездә тыуған. Салауат музыка училищеһын, Өфө дәүләт сәнғәт академияһын тамамлай. БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһында «юриспруденция» белгеслеге буйынса уҡый.\nХеҙмәт эшмәкәрлеген 2004 йылда Мәләүез районы һәм ҡалаһы хакимиәтенең мәҙәниәт бүлегендә белгес булып башлай. Артабан шунда уҡ йәштәр эштәре буйынса комитет рәйесе, мәҙәниәт бүлеге начальнигы булып эшләй. 2012 йылдан – Салауат музыка колледжы директоры.\nТеги: кадрҙар тәғәйенләү,мәҙәниәт министрлығы


Башҡортостанда халыҡты эсәр һыу менән тәьмин итеү стратегик мәсьәлә булып ҡала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостан халҡын сифатлы эсер һыу менән тәьмин итеү стратегик мәсьәлә булып ҡала. Төбәктә әле һыу алыу өсөн 2 меңдән ашыу урын бар. Был һан ҙур булһа ла, һөҙөмтәләр түбән. Башҡортостанда ярты миллиондан ашыу кеше ҡулланған һыу тейешле сифаттарға яуап бирмәй. Хәл Өфө районына ҡараған ауылдарҙа, Стәрлетамаҡ менән Бөрөлә ҡатмарлы. Һыу селтәрҙәрен яңыртыу исемлегендә ун обьект бар.\nБар өмөт “Таҙа һыу” пгораммаһына. 2024-се йылға тиклем иҫәпләнгән проект өсөн бүленгән 4 миллиард һум хәлде ыңғай яҡҡа үҙгәртер, тип көтөлә. Сафҡа тапшырыласаҡ объекттарҙың береһе – Стәрлетамаҡта. Бында тәүлегенә 60 мең кубометр һыу таҙартыусы ҡоролмаға нигеҙ һалынырға тейеш. Башҡортостан “Ауылды үҫтереү” федераль программаһы ярҙамына ла өмөт итә. Әле илдең ауыл хужалығы министрлығы бюджетында бүленмәгән 17 миллиард һум аҡса бар. Республика башлығы Радий Хәбиров үҙәк менән әүҙем эшләргә саҡыра. Сөнки, һыу хәҙер тәбиғи газдан да ҡиммәтерәккә әйләнә бара. Радий Фәрит улы Туймазы менән Хәйбулла райондарына ярҙам итергә ҡушты. Исемлектә Борай ҙа бар.


Белем көнөндә Рөстәм Хәмитов беренсе курс студенттарын сәләмләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n11:19, 2 сентября 2011 Сәйәсәт\n«Һеҙ республикабыҙҙың юғары уҡыу йорттарына уҡырға индегеҙ, беҙҙең университет, институт, техникумдар – Рәсәй Федерацияһында иң яҡшыларҙан һанала. Улар илдә ҙур абруй ҡаҙанған. Бындай юғары уҡыу йорттарында белем алыу – ул ҙур хөрмәт, — тип билдәләне республика башлығы. – Һеҙ Башҡортостанда уҡыйһығыҙ. Ә Башҡортостан – Рәсәй Федерацияһының ҡеүәтле төбәге. Беҙ сәнәғәт, ауыл хужалығы өлкәһендә, шулай уҡ интеллектуаль йәһәттән дә үҫешкән төбәк. Ваҡыты килеп еткәс, беҙҙең эшселәр сафына килеп ҡушылыуығыҙҙы теләйем. Һеҙҙең белем алған ваҡыт эсендә яңы эш урындары, яңы предприятиелар булдырылыр, тип ышанам. Һәм һеҙҙең унда намыҫлы эшләп, лайыҡлы хеҙмәт хаҡы алып, яҡшы белгестәр булып үҫеүегеҙҙе теләйем».\nТеги: мәғариф, беренсе курс студенттары, Белем көнө


Багратион операцияһына 70 йыл\nБагратион операцияһының 70 йыллығына яҡташтарыбыҙ Белоруссияны фашист илбаҫарҙарынан азат итеү уңайынан сығарылған миҙал менән бүләкләнде. Йәрмәкәй районында был дәүләт бүләге 5 Бөйөк Ватан һуғышы ветеранына тапшырылды.\nЯңыраҡ ҡына 98 йәшен билдәләгән Абзалетдин олатай Нафиҡовҡа Белоруссиянан килгән миҙал тапшырыла. Йәшләй генә был илде фашист илбаҫарҙарынан азат итеүҙә ҡатнашҡан ветеран һуғыш мәхәшәрен әлегеләй асыҡ хәтерләй.\nЙәрмәкәй районынан Белоруссияны фашистарҙан азат итеүҙең 70 йыллығына сығарылған миҙал менән 5 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны бүләкләнде. Урындағы музейҙа уҙған тантанаға мәктәп уҡыусылары ла саҡырылды. Был һис кенә лә осраҡлы түгел. Йәштәр оло быуын вәкилдәре миҫалында илһөйәрлек рухында тәрбиәләнергә тейеш, тигән фекерҙә ойоштороусылар.\nСовет яугирҙары тотош Европаға азатлыҡ алып килде. Оло быуын вәкилдәренең фашизмды тар-мар итеүгә индергән өлөшөн донъя лайыҡлы баһаларға тейеш, тигән фекерҙә Йәрмәкәй районы ветерандар советы рәйесе Нуриәхмәт Маннапов.\nТиҙҙән кешелек донъяһы Бөйөк еңеүҙең 70 йыллығын билдәләйәсәк. Был күркәм байрамды сал сәсле яугирҙәрҙең барыһы ла күрмәүе ихтимал. Шуға ла илгә азатлыҡ бүләк итеүселәргә оло хөрмәт һәм ихтирамды, ниндәйҙер юбилей мәлендә генә түгел, ә хәҙер күрһәтеү мөһим, тип билдәләй танатананы ойоштороусылар.


Заман ахырының билдәләре\n29 Август 2021, 14:30\nИслам дине нигеҙҙәренең береһе булып Яуап көнөнә ышаныу тора. Һис шикһеҙ, ҡиәмәт көнө буласаҡ, ләкин уның теүәл ваҡытын Раббыбыҙ Үҙе генә белә. Ул уны кешеләргә, шул иҫәптән пәйғәмбәрҙәргә лә хәбәр итмәгән. Раббыбыҙ Ҡөрьәндә әйткән: «Әй Мөхәммәт ғәләйһиссәләм һинән сәғәт (ҡиәмәт) хаҡында һорайҙар: «Ҡасан була ул?» – тип. Әйт уларға: уның хаҡында белем фәҡәт ни бары Раббымда. Унан башҡа ҡиәмәттең ваҡытын бер кем дә асыҡламаҫ, белмәҫ. Ер һәм күктәге мәхлүктәргә уны белеү ауыр. Килер ул һеҙгә кинәт кенә. Һорайҙар улар һинән, һин уның хаҡында белгән кеүек. Әйт уларға: уның хаҡында белем – фәҡәт Аллаһта. Ләкин кешеләрҙең күбеһе белмәй» («Әл-Әғраф» сүрәһе, 187-се аят).\nӘбейҙәр, өләсәйҙәр, олатайҙар элек: «Заман ахырында Ер шарын үрмәкес ауы уратып алыр, донъяны һары халыҡ баҫыр, һыу бөтөр, ул алтындан ҡиммәт булыр. Әҙәм балаһында иман булмаҫ, инә ҡыҙын, ҡыҙ инәһен танымаҫ (йәғни ата-әсәләренә хөрмәт булмаҫ). Бал ҡорто бөтөр. Яландарҙа сәскә ҡалмаҫ, сәскәләр кеше өҫтәрендә булыр. Ерҙең ҡыртышын ашап бөтөрҙәр...» – тип һөйләп ултыра торғаны. Беҙ шул билгеләрҙең күбеһенә бөгөн шаһит булып йәшәйбеҙ.\nҒалимдар ҡиәмәт көнөнөң ғәләмәттәрен (билгеләрен) кесе һәм ҙурға бүлгән. Бөгөнгө көндә кесе билгеләренең бөтәһе лә күренде тиерлек.\nҠиәмәт яҡынлашыуының кесе билгеләре булып һуңғы пәйғәмбәр Мөхәммәт саллалаһу ғәләйһис-сәләмдең тыуыуы һәм үлеме, шулай уҡ, бейек өйҙәр һалыныуы, ихласлыҡтың, ғилемдең кәмеүе; хәмер эсеүселәрҙең, йырсыларҙың күбәйеүе; боҙоҡлоҡтоң, зинаның, алдыҡтың, ғәҙелһеҙлектең таралыуы; ялған пәйғәмбәрҙәр, байҙар, ҡатын-ҡыҙҙар һанының, үлемдең, ер тетрәүҙәренең, төрлө фажиғәләрҙең, дауылдарҙың артыуы; ваҡыттың шәбәйеүе һ.б. тора.\nЕфрат йылғаһында алтын тауының ҡалҡып сығыуы, күп ирҙәрҙең шул алтын өсөн һуғышып баш һалыуы кесе билгеләрҙең артабанғыһы буласаҡ.\nБер кеше: «Ҡасан Ҡиәмәт көнө буласаҡ?» – тип һораған рәсүлебеҙҙән. «Кешеләргә ышаныс һәм өмөт юғалғас. Әҙәпһеҙ кешеләр идараға килеп, йәмғиәттә һатлыҡ һәм ҡәбәхәтлек хакимлыҡ итә башлағас», – тип яуаплаған пәйғәмбәр.\nҠиәмәт көнөнөң оло билгеләре: Мәккәлә Мәһди сығыуы (ғәҙел хаким), Дамаск ҡалаһында Ғайса пәйғәмбәрҙең Ергә төшөүе, Хөрәсән яғынан Дәджәлдең килеүе, тиелә хәҙистәрҙә. Дәджәлдән алда ерҙә яуызлыҡ тараласаҡ, өс йыл ҡоролоҡ һәм аслыҡ буласаҡ.\nДәджәл үҙен Аллаһ тип танытасаҡ, күптәр, уға эйәреп, дөрөҫ юлдан яҙасаҡ. Ә беҙ, мосолмандар, беләбеҙ, был донъяла Аллаһ кешеләргә күренмәй һәм Ул – камил зат, Уның һис кәмселектәре юҡ. Ә Дәджәл ул – һыңар күҙле, бөҙрә сәсле кеше. Ике ҡашы араһында «кәфер» тип яҙылған буласаҡ. Ул халыҡҡа төрлө кирәмәттәр күрһәтәсәк, әммә уға ышанырға ярамай.\nХәҙистәрҙә иманлылар менән кәферҙәр араһында һуғыш буласағы тураһында бәйән ителгән. Истамбул ҡалаһының алынасағын, Ғайса ғәләйһис-сәләм пәйғәмбәр Дәджәлде үлтерәсәген беләбеҙ.\nШулай уҡ, Ҡиәмәт көнө билдәләренең береһе булып, Йәжүж менән Мәжүж халҡы сығыуы тора. Ғайса ғәләйһис-сәләм доға ҡылғас, улар, тәндәренә ниндәйҙер ҡорт төшөп, үлеп бөтәсәк.\nРиүәйәттәрҙә Мәһди менән Ғайса пәйғәмбәр хакимлыҡ иткән осорҙа ерҙә яҡшы тормош буласағы, аҙаҡ халыҡтың яңынан боҙолоуы хаҡында бәйән ителә.\nХәҙистәрҙән шулай уҡ Ер шарының көнсығышында, көнбайышында һәм Ғәрәп ярымутрауында ер убыласағы, төтөн сығып, ерҙе ҡырҡ көнгә ҡаплап аласағы билдәле. «Әд-Духан» (Төтөн) сүрәһенең 10 – 11-се аяттарында: «Күктең күрәләтә төтөн менән төшкән көндө көтөп тор. Ул кешеләрҙе ҡаплар, был интектергес ғазап булыр», – тиелгән.\nБер көн килеп ҡояш көнбайыштан ҡалҡасағы хаҡында ла әйтеп ҡалдырылған. Шул мәлдән алып тәүбә ҡапҡалары ябыласаҡ. Кешеләр үкенһәләр ҙә, уларҙың тәүбәләре, доғалары бүтән ҡабул булмаясаҡ. Шуға ла, ул көнгә хәтлем ғибәҙәт ҡылып ҡалырға тырышайыҡ.\nЕрҙән Ҡөрьән, дин ғилеме күтәреләсәк (алынасаҡ) һәм мосолмандар ҡалмаясаҡ, Ҡәғбәтулланы емерәсәктәр. Йәмән яғында ут ҡалҡып, кешеләрҙе һорау алынасаҡ ергә, Шам яланына, ҡыуып алып китеү һуңғы билдә буласаҡ.\nМосолмандар Ҡиәмәт көнөнөң ҡубыуын, был донъяның юҡҡа сығыуын күрмәйәсәк, сөнки Аллаһ Тәғәлә беҙҙе йәлләй. Шуға ла, уның алдынан йомшаҡ ел сығып, барлыҡ мосолмандар үлеп бөтәсәк, ә Ҡиәмәтте кафырҙар ғына күрәсәк.\nҠайғырып ҡиәмәт көнө билдәләрен көтөп ултырырға кәрәкмәй. Барыбыҙ ҙа күрәсәк үлем бар, ул һис көтмәгәндә килеүе ихтимал. Шуға ла Аллаһыбыҙҙан иман, тәүфиҡ һәм гонаһтарыбыҙҙы ғәфү итеүен һорап, әхирәттә дәрәжәләребеҙ юғарыраҡ булыуын теләп, ҡалған ғүмеребеҙҙе ғәмәл-ғибәҙәттә үткәрәйек.


21.09.2020 – Чишминская районная межпоселенческая библиотека\nҺАЛДАТ РУХЛЫ ТОРМОШСАН ИЖАД\n21.09.2020 chishmycbs 18\nЯҙыусының тәүге әҫәре йыш ҡына уның йәшәү принциптарын да, ижад йүнәлештәрен дә ярайһы уҡ тулы билдәләүсән. Динис Исламовтың 1951 йылда яҙылған «Беренсе көн» исемле тәүге хикәйәһе менән дә шулай булды. “Тормош яҡшы...\nЯҙыусының тәүге әҫәре йыш ҡына уның йәшәү принциптарын да, ижад йүнәлештәрен дә ярайһы уҡ тулы билдәләүсән. Динис Исламовтың 1951 йылда яҙылған «Беренсе көн» исемле тәүге хикәйәһе менән дә шулай булды. “Тормош яҡшы нәмә, бик яҡшы нәмә ул тормош. Намыҫлы йәшәгән кеше өсөн ул икеләтә ҡәҙерлерәк”, — ти ундағы бер персонаж. Хикәйәлә һүрәтләнгән өс быуын кешеләренең (Иван Сергеевич,...\nВ день памяти Мустая Карима в Кляшевской сельской библиотеке прошел литературный вечер “Мустай Карим: мгновения жизни”\n21.09.2020 chishmycbs 58\nВ рамках месячника мероприятий по увековечиванию памяти народного поэта РБ Мустая Карима 21 сентября Кляшевская сельская модельная библиотека пригласила юных пользователей на литературный вечер «Мустай Карим:...\nВ рамках месячника мероприятий по увековечиванию памяти народного поэта РБ Мустая Карима 21 сентября Кляшевская сельская модельная библиотека пригласила юных пользователей на литературный вечер «Мустай Карим: мгновения жизни» . Школьники познакомились с презентацией, посвященной жизни поэта и его богатым творческим наследием. Заведующая библиотекой провела обзор...


Беҙҙең сайтта Зәйфә Мөфәссир ҡыҙы Цуканованың 2019 йылда донъя кургән «Башҡортостандың ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары» китабы менән таныша алаһығыҙ.\nЗәйфә Цуканова туплаған әлеге йыйынтыҡта Башҡортостандың ҡатын-ҡыҙ яҙыусылары тураһында ҡыҫҡаса мәғлүмәт, тормош һәм ижад юлдары хаҡында белешмә бирелгән. Был исемлеккә шулай уҡ әлеге көндә уңышлы ижад иткән йәш, өмөтлө ҡәләм тибрәтеүселәр ҙә ингән. Бында уларҙың донъя күргән китаптары, әҫәрҙәренең библиографияларынан тыш тәнҡит мәҡәләләре исемлеге лә бар.\nЙыйынтыҡ ике бүлектән тора. Беренсеһендә Яҙыусылар берлеге ағзалары менән танышырға мөмкин. Китап авторы 130 ижадсы хаҡындағы белешмәне хронологик тәртиптә урынлаштырған.\nИкенсе бүлектә Яҙыусылар һәм журналистар союзында ағза булмаған, әммә Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә китаптары сыҡҡан 195 ижадсы тураһында мәғлүмәт бирелгән һәм ул беренсеһенән айырмалы рәүештә алфавит тәртибендә төҙөлгән.\nБыл ҡушымтала ҡатын-ҡыҙ яҙыусыларҙың тыуған урынын күрһәтеүсе айырым исемлек, дәүләт һәм ҡала, район премиялары исемлеген күрергә мөмкин.\nБыл йыйынтыҡ – авторҙың оҙаҡ йылдар эҙләнеү, ҙур тырышлыҡ һәм ихтыяр көсө һөҙөмтәһе.Ул ҡатын-ҡыҙ яҙыусыларҙың ижадына айырым ихтирам менән ҡарай. З. М. Цуканова уларҙың үҙҙәре менән осрашып, ижадтарын төрлө сығанаҡтарҙан күҙәтеп, бөртөкләп мәғлүмәт туплаған.\n«Башҡотостан ҡатын -ҡыҙ яҙыусылары» белешмәһе ғалимдар, китапхана хеҙмәткәрҙәре,уҡытыусылар, әҙәбиәт белгестәре һәм төбәкте өйрәнеүселәр өсөн тәғәйенләнгән.\nБыл китапты электрон форматта беҙҙең сайттан һатып алырға мөмкин.


Берҙән-берем бер генәм\n21 Июнь 2021, 17:27\nБыл икәүҙе мин йыш күрәм. Эшкә китешләй ҙә, ҡайтышлай ҙа осрайҙар. Гел бергәләр, ҡултыҡлашып, йә етәкләшеп баралар. Ҡырҡ йәштәр самаһындағы ошо парҙың йәш егет менән ҡыҙҙай һыйынып атлауҙары ирмәк тойола ине башта, тора-бара күнектем. Тәүҙәрәк тап булышҡанда өндәшешмәй уҙҙыҡ, аҙаҡтан баш ҡағып иҫәнләшә башланыҡ, һуңға табан йылмая биреп йылы сәләмләшеүҙе ғәҙәт иттек. Иғтибарға алмау мөмкин дә түгел шул, миңә ҡалһа, улар ҡайһы яғы менәндер башҡаларҙан айырылып күренә төҫлө. Ир кеше урта буйлынан саҡ ҡына ҡалҡыуыраҡ, мыҡты кәүҙәле: ҡарағусҡыл, ялтас биттәре, йәмшек, итләс танауы, текә маңлайы, шешмәкләнеп ҡапсайған ҡабаҡлы һорғолт күҙҙәре уны тәү ҡарашҡа тәкәббер һәм ҡырыҫ итәләр. Шул төйөрөм кәүҙәлә тышҡа бәрелеп бармаған көс-ғәйрәт һиҙелә. Ундайҙар, ғәҙәттә, ҡатын-ҡыҙ күҙенә эләгә һалып бармай. Бөҙрә, апаруҡ сал ҡунған сәстәренән айырмалы, тура, яҫы, бер-береһенә тоташып тиерлек үҫкән ҡаштары сөм-ҡара, айырым-асыҡ һыҙатланып ирҙе күпкә йәшәртә, күркәм итә. Ул ныҡ, ышаныслы баҫып атларға тырышһа ла, һиҙелер-һиҙелмәҫ һул аяғына аҡһай, шуғалырмы, ҡулдарын йәйә биреп хәрәкәтләнеүе тайшанлап-төмрәнләгән айыуҙы хәтерләтә. Ошо кәмселекте сит-ят, ҡыҙыҡһыныусан текәлеүҙәрҙән йәшерергә теләгән бисәкәйе гел шул яҡтан һомғол буйын иренә ҡуштан терәп бара. Бөтә йәһәттән дә урта саманан ары китмәгән ирҙең йәмәғәте уға ҡарағанда күпкә йәш тә, сибәрерәк тә, ундайҙар хаҡында беҙҙең яҡта һөйкөмлө һөйәкле тиҙәр: ҡалын, ҡабарып таралған һары сәстәре, уң яғында уймағы беленгән тумалаҡ бит алмалары, ыҡсым танауы, ҡыйғас ҡаштары, аяҙ күк йөҙөн хәтерләткән зәңгәр күҙҙәре тотош фиғелде тағы ла йәмләйҙәр, нурлы итәләр. Ағас йәме – япраҡ, әҙәм күрке – сепрәк, тигәндәй, килешле, көйәҙ кейенеүҙәре был икәүҙе тағы ла ылыҡтырғыс итә. Йәнә атлаған ыңғайы ҡатын иренә зерә яратып, һоҡланып һирпелә һалып ала, тегеһе лә шул ҡарашты һиҙеп, туң, ҡырыҫ сырайлы йөҙөн ирәмһетә. Күнәгенә ҡапҡасы тап килеңкерәмәһә лә, уларҙың шулайтып бергә йөрөүҙәре һоҡланғыс, ҡушарлап барыуҙары йәмле.\nЭшкә китергә ҡабаланғанда машинам тоҡанмай йорт янындағы майҙансыҡта мәшәҡәтләнә инем, танышым үҙе эргәмә килде:\n– Сәләм! – Майға буялған ҡулымды һәрмәп алып ҡуш усына йомарланы, тимер-томорға яҡын кеше генә шулай мазут-маҙарҙы бар тип тә белмәй. – Танышайыҡ әле яҡындан, Тайфур Ҡунаҡбаев, тиҙәр мине. Һеҙгә нисегерәк өндәшергә, ҡусты, типме, әллә ағай, типме? – Йәшемде әйттем. – Сырайығыҙ һиҙҙертмәһә лә, минән күпкә ол-оһоғоҙ икән, шуға ағай, ти ҙә ҡуяйым. Әле бына Йыһаниә магазиндан ҡайтышлай машина янында булышыуығыҙҙы күреп ҡалған да, барып ярҙамлаш әле, шоферһың бит, ти. – Һораулы ҡарашымды һүҙһеҙ ҙә аңлап өҫтәне. – Күптәр уны мәрйә тип ҡабул итеп яңылышалар, юҡ, үҙебеҙҙең милләттән. Ул тағы, нишләп ҡара асманды һайлаған икән, тип бер уйламаһағыҙ бер уйлағанһығыҙҙыр. Үҙем дә ғәжәпләнәм ҡай саҡ, ҡатын-ҡыҙҙың эске донъяһын, кисерештәрен, сиселмәҫ йомаҡ ише булмыштарын аңларға маташ – файҙаһыҙ. Кәртинкәләй егеттәр ғашиҡ, ә улар өркөткөстәрҙе һайлай, үҙ итә бит, үәт бәлә нимәлә! – Ул шулай оҙон-оҙаҡ һөйләнеп, һәлмәк юрғалап, белекле ҡиәфәттә машинамды әйләнеп сыҡты ла, теш араһынан күңелле көй һыҙғырып, ситкәрәк баҫты.\nБеҙҙең биш ҡатлы йорт ҡала ситендә, ары, асфальт юл аша, баҡсаларға күмелгән ҡәҙимге ауыл өйҙәре башлана. Ҡасабаның исеме лә бар – Ҡамышлы. Ниңә улай атағандарҙыр, бер Хоҙай белә, өйҙәр тигеҙлектә урынлашҡан, урамдары киң, ҡамыш-фәлән үҫкән ер ҙә күҙгә салынмай. Бында көнитмеш ысын ауылдағыса: яҙҙан ҡара көҙгәсә урам буйлатып, Төйәләҫ йылғаһы яғына ҡарай һәр көн иртән көтөү ҡыуалар, бесән осоронда арбаларға тейәп алып ҡайтып, лапаҫ башында киптереп ҡышлыҡ бесән әҙерләйҙәр, торлаҡтары газ менән йылытылһа ла, мунсаға яғыр утын хәстәрләйҙәр, колонканан көйәнтәләп һыу ташыйҙар, таң һарыһында ҡасабаны ғына түгел, беҙҙе лә тамаҡ ярып әтәс һөрәнләүе уята, көн оҙоно тауыҡ ҡытҡылдауы, һирәк-һаяҡ эт өрөүе ишетелеп ҡуя Ҡамышлынан, танһыҡ ауыл йәме, ауыл тәме, ауыл еҫе килә әлеге тарафтан. Миңә шул ябай шөғөл-тәртиптәр, ҡаҡшамаҫ ҡанундар оҡшай бигерәк, күнегелгән йәнле шау-шыу йәнемә майҙай яғыла, тыуған төйәгем көс-дарман бирер өсөн эргәмә күсеп килгәндәй хис итәм ҡайһы саҡ. Танышым әле, үҙенең Ҡамышлынан икәнлеген белгертеп, баш ҡағып һораны:\n– Был йорттоң юғары ҡатынан беҙҙең ауыл ус төбөндәгеләй ап-асыҡ күренәлер инде.\n– Ыҙмабыҙ бейек бейеклеген, тик үҙһенеп бөтмәйем таш диуарҙы, ауыл өйө һағындыра.\n– Урман Йылайырынан. Һеҙсе?\n– Ырымбурҙан. Сал ҡылған елберләгән икһеҙ-сикһеҙ даланы күргәнегеҙ бармы? Шул иркенлектә тыуғанмын! – Ғорурланып әйтте.\n– Бына таныштыҡ та, юғиһә иҫәнләшеп кенә кемдең кемлеген ҡайҙан беләһең?\n– Әйтмә лә. – Йәнләнеп китте. – Тимер айғырҙың ҡайһы тирәһен соҡойһоң?\n– Кәзәләнгәс, арғымаҡтар тоҡомонан түгелдер был нәмә! Аптыратты ла баһа. Тәҙрә быялаларын да һөртөп ҡарайым, тәгәрмәстәрҙе лә типкеләйем. Тоҡанмай. – Үҙемдең техникала оңҡотлоғома ишаралап, шулай мәрәкәләнем.\nТайфур ихлас һаһылдап көлөп ебәрҙе лә, асыҡ машина ишегенә терһәкләнеп, ҡәтғи күрһәтмәһен бирҙе:\n– Капотты асығыҙ әле! Ҡуй, улайтып эткеләмә-төрткөләмәгеҙ, машина тигәнең ҡатын-ҡыҙ менән бер, көйләгәнде-яйлағанды ярата. Үҙем ғүмерем буйы баранка борғослағас, быны яҡшы беләм. – Шулай тине лә отвертка, кәрәкле асҡыстар алып, асыҡ капотҡа ярты кәүҙәһен тығып, тикшеренергә керешеп китте, шунан ҡайта-ҡайта руль артына ултырып, стартерға баҫҡылап та аҙапланды. Бер аҙҙан сөскөрөү-бышҡырыуҙан ары китмәгән машинаға диагноз ҡуйылды. – Тиҙ генә тоҡанырлыҡ рәте юҡ быныңдың, корбюратор бензин үткәрмәй. Хәҙер ысҡындырып алайыҡ. Алып ҡайтып ҡараштырып бирермен, төштән һуң кил. – Урам исемен, йәшәгән өйөнөң һанын әйтте.\n– Хәҙер үк һуғылаһы, ҡабалан үтәйһе мәшәҡәттәр бар ине бит әле. Еңел автомобилдәрҙе хеҙмәтләндереүсе пункттар аҙым һайын, һеҙҙе борсоғансы, бәлки, шунда барырғалыр?\n– Ҡабаланһағыҙ, эшегеҙгә йәйәүләп йүгерегеҙ, ғүмерегеҙ буйы машинаға ҡырын ятып елдереп көн итмәгәнһегеҙҙер бит! – Тайфур туранан бәреп ярайһы уҡ тупаҫ ҡырт киҫте. – Ремонтлатыуға килгәндә, аҡсаңды һуйып аласаҡтар, өҫтәүенә, эштең рәт-сүрәтен белмәгән ундағы малай-шалайға ышаныс та самалы.\nҠаты бәрелеүгә ҡылъяймаһам да, зарурат буйһондорҙо, ризалашыуҙан башҡа сара ҡалманы.\nКисҡорон, эштән ҡайтышлай, аҙыҡ-түлек магазинына һуғылып, ҡултығыма күстәнәсемде ҡыҫтырҙым да, Тайфурҙарҙы эҙләп киттем.\nАлыҫ йәшәмәйҙәр икән дә баһа, йортобоҙ, хатта фатирыбыҙҙың тәҙрәләре был тапҡырҙан бермә-бер асыҡ күренә. Түбәһе көрән тимер черепица менән ябылған, бүрәнәләренән бөрсөк-бөрсөк ыҫмала тамсылары һарҡып беленгән алты мөйөшлө ҡарағай йорт әллә ҡайҙан үҙенә саҡырып мөһабәт ҡалҡҡан. Урамға ҡараған ҙур тәҙрәләр ҡаршыһында иркен итеп кәртәләп алынған алма баҡсаһы. Тупрағы йомшартылып, олон төптәре аҡбалсыҡланған ағастар, әле шау сәскәгә күмелеп, иҫерткес хуш еҫ бөркә. Мамыҡтай ҡабарған сәскә суҡтарынан һеркә йыйыусы бал ҡорттарының тигеҙ геүләүе тирә-йүнгә үҙенсәлекле, ирәүән моң тарата. Иртәнге томандай ҡуйы, һөт күбегеләй еңел алмағастар йылымыс яҙғы елгә эйәреп, төпһөҙ зәңгәр сатырҙа йөҙгән болоттарға барып ҡушылырҙар ҙа, эргәлә генә күгәреп ҡалҡҡан Ирәндек тауын артылып, ҡайҙалыр осоп китерҙәр һымаҡ. Беркетелгән бағаналары әрселгән имәндән бөтөрөлгән, ситтәре ялтыр ҡалай менән нағышланған, йөҙөнә бер-береһенә ынтылып талпыныусы күгәрсендәр һүрәте төшөрөлгән, өҫкө өлөшө тимер сымдарҙы бөгөп семәрләнгән ағас ҡапҡа асыҡ йәшел төҫкә буялған. Арыраҡ ишеге урам яҡҡа ҡараған, инер-сығыр майҙансығына асфальт йәйелгән шифер ҡыйыҡлы кирбес гараж күренә. Бәләкәй ҡапҡа бағанаһына беркетелгән ҡулайлама төймәһенә баҫҡайным, эс яҡта ҡыңғырау сыңлап ебәрҙе.\n– Кем унда, бикләмәгәнбеҙ! – Яғымлы ҡатын-ҡыҙ тауышы ишетелде.\nИндем дә уңайһыҙлана биреп туҡтап ҡалдым. Бында ла таҙалыҡ һәм бөхтәлек. Ҡаршыла төп өйҙө усаҡлыҡ менән тоташтырған ҡыйыҡлы күтәрмә күренә. Бил тәң-гәленән һырлы кәртә менән сикләнгән, таҡталары, ҡыйыҡ терәүҙәре төҫһөҙ лак менән ҡатырылған был ҡоролма тотош ихатаға күтәренкелек, тантана өҫтәй. Усаҡлыҡтан ары йәшелсә баҡсаһына терәлгән ыҡсым мунса күренә. Баҡсала ҡарайып түтәлдәр теҙелгән, бер нисәһендә әле генә сығарылған помидор, борос һәрпенделәре күҙгә ташлана, ботаҡтарының яртыһын рәшәткәнән ишек алдына һалындырған өйкөм сирен ҡыуағы ла күкрәп сәскәгә тумаланған. Былар барыһы ла, һис һүҙһеҙ, ир оҫталығы, ҡатын-ҡыҙ егәрлегенән яралған.\n– Ә-ә-ә, һаумыһығыҙ, әйҙә, тартынмай үтегеҙ! – Күтәрмә иҙәненә керҙәр өйөп һалып, шуларҙы йыуыу машинаһына тығып мәшәҡәтләнгән хужабикә, алъяпҡысына еүешләнгән ҡулдарын һөртә-һөртә, миңә ҡаршы атланы ла, ҡабырға ишеге асыҡ гар-аж яғына ҡарап ҡысҡырҙы. – Тайфур, һиңә килгәндәр, өлгөрттөңмө? – Шунан алсаҡ һирпелеп күрешергә үрелде. – Йыһаниә. Һеҙгә кем тип өндәшергә? – Бәләкәй, йомшаҡ ҡулды тотоп исемемде әйттем. – Яуабым элә һалып алынды. – Бер туған мыртыйымдың* да исеме Айҙар ине. – Йөҙөнән бер мәлгә генә моңһоулыҡ күләгәһе йүгереп үткән хужабикә, тиҙ арала үҙен ҡулға алып, ҡайтанан ирен киҫәтеүҙе кәрәк тапты. – Эшемде ҡуйып, өҫтәл тирәһен ҡараштырып, өйҙә булырмын, оҙаҡламаҫһығыҙ.\n– Килдеңдәме? – Мығырҙап һөйләнеү ишетелде. – Инегеҙ. – Эстә тоҡандырылған ут яҡтыһында ҡара ҡыҙыл төҫтәге еңел машина күренә. Стенаға ҡағылған, асыҡ кәштәләренә эреле-ваҡлы запас частар тулған шкаф эргәһенә мазут һеңгән ағас өҫтәл ҡуйылған. Тайфур шунда шөғөлләнә. Мине абайлағас, эргәһенән урын күрһәтте:\n– Ултыр мынауында, хәҙер бөтәм.\nУн-ун биш минуттан карбюраторҙы ҡулыма тотторҙо:\n– Тикшермәйенсә лә ҡуя алаһың. Еренә еткерҙем, шикелле.\n– Рәхмәт. Ни хаҡ?\n– Нимә ни хаҡ?\n– Күпме түләйем, тим.\n– Ошоноң өсөнмө? Ваҡланмайыҡ. Хәҙер сәй эсеп алырбыҙ. Шунан эшкә бараһы. Карьерҙан руда ташыйбыҙ.\n– Күпме мәшәҡәтләндегеҙ, әле ҡатынығыҙ эшен ҡуйып сәй әҙерләй. Көнө буйына бәләмде һалдым, инеп тормам. – Китергә йыйындым.\n– Бер ҙә һалманығыҙ. Тәүгә ингән кешене, ғәҙәттә, ҡоро сығармайҙар, әгәр шул килеш китһәгеҙ, киреһенсә, беҙгә уңайһыҙ буласаҡ. Әйҙәгеҙ, Йыһаниә ҡараштырғандыр табынын. – Ул, майлы ҡулдарын сепрәк менән ҡоротто ла, күтәрмә бағанаһына ҡағылған йыуынғыс яғына ыңғайланы. Саҡырыу кире ҡаҡҡыһыҙ ҡәтғи әйтелһә лә, хужаның өндәшеүе был юлы һәүетемсә, үҙен тотошо ла ябай, абруйлы. Тайфурҙың артынан күндәм эйәрҙем.\nӨй эсен күҙҙән үткәрҙем. Һулаҡайҙа аш бүлмәһе. Әле унан танауҙы ҡытыҡлап тәмле ризыҡ еҫе килә. Ҡаршыла иркен зал, уң ҡулда ишек, унда моғайын йоҡо бүлмәһелер. Залда йәйелеп һүрәтләр ҡаралты-йыһаз күренмәй: ситтәрәк махсус шкафҡа урынлаштырылған йоҡа, яҫы экранлы сит ил телевизоры, ары бәрхәт буҫтау ябылған йомшаҡ (мөйөш», өс секциялы стенка, уң яҡ стенаға китап кәштәһе терәлгән. Тотош ҡаралтыға яҡты, йомғаҡлау нөктәһе ҡуйғандай түшәмде затлы люстра биҙәй. Бар мөлкәт шунан ғибәрәт. Бер нәмә артыҡ та, кәм дә түгел. Әгәр әле урынлаштырылғандарҙы урынынан алһаң йә ситкә шылдырһаң – бөтөнлөк хасил иткән зауыҡ боҙолор, юҡҡа сығыр ине.\nЯңы таныштарым менән табын артында ултырған арала улар тураһында өҙә-йырта булһа ла белергә өлгөрҙөм. Бая Йыһаниә мыртыйҙан һалдырғас уҡ уның Ейәнсура яҡтарынан икәнлеген тоҫмаллап өлгөргәйнем, яңылышмағанмын, дала кешеһе булараҡ, ҡыуан ел ҡаҡлаған, йөҙөндә ҡоңғорт тут беленгән Тайфурҙың тоҡомона ҡаҙаҡ шауҡымы ҡағылыуы ла ихтимал, килеш-килбәте шул хаҡта һөйләй. Ҡунаҡ аҙ ултырыр, күп һынар, тигәндәй, ирәбе хужаларҙы һынамсыл күҙләйем, түңәрәк йәшәйеште теүәлләйем. Тик нишләптер күңелде аңлашылып бөтмәгән һағыш тырнай. Бында нимәлер ҡыйыҡ, китек бит. Донъяларының нигеҙе ныҡ, иркен йәшәйҙәр, бер-береһенә ҡарата мөнәсәбәттәре лә йылы. Барыбер ниҙер етмәй. Нимә? Хәлбүки ҡарар күҙгә күренмәгән етешһеҙлекте төртөп әйтеү мөмкин түгел…\nОшонан һуң был икәү менән осрашҡанда йылы иҫәнләшеп, аҙға ғына булһа ла туҡталып, хәл-әхүәлләшә башланым. Ләкин аралашыуыбыҙ иҫәнләшеүҙән ары уҙманы, тегеләр ҡатыным менән ҡушып ҡат-ҡат саҡырһалар ҙа, барып әйләнергә форсат сыҡманы, тағы, ни тиһәң дә, ауылда көн итмәйбеҙ, бында икенсе йола, икенсе тәртип, саҡырған ергә лә һайлап ҡуҙғалалар, ихласлыҡ, хуш күңеллелек, иҫәпһеҙ-хисапһыҙ ҡунаҡсыллыҡ, бер ҡатлылыҡ төҫ түгел ҡалаға. Үҙебеҙ ҙә күнә барабыҙ замана ҡалыбына, шулай тейеш, тип, сәйерһенмәй ҡабул итәбеҙ. Килгеләп йөрөгөҙ, тип ҡыҫтайбыҙ ҙа бит, көнөн-сәғәтен әйтеп өндәшеү юҡ. Ҡасан барырға, ҡайһы мәл ҡулай булыр? Хужалар көтмәгәндә баҫып инеп, уңайһыҙ хәлдә ҡалыуың бар. Тимәк, аныҡ әйтмәй әйҙүкләү – әҙәп һаҡлап өндәшеү генә, зыялылыҡ билдәһе, үҙенә күрә этикет. Шунан ары түгел.\nБер мәл таныштарым зым-зыя юғалды. Даими осрап торғастары ғәҙәткә инеп китә бит ул, хәҙер йорт янына яҡынлаһам, тегеләрҙе эҙләп ян-яғыма ҡарап алам. Күренмәйҙәр. Юҡ, былай бармай, мотлаҡ хәлдәрен белергә кәрәк, тигән ҡарарға килдем.\nЭшемдән, гәзит редакцияһынан сыҡтым да машинама йүнәлгәйнем, таныш тауышты ишетеп туҡтаным:\n– Корбюратор көйлө эшләйме, башҡаса сөскөрмәй-бышҡырмаймы?\nҠараһам, минән биш-алты аҙым ситтәрәк Тайфур баҫҡан.\n– Иҫәнме, әйҙә ултыр, ҡайтышлай юл ыңғайы һөйләшербеҙ, әйткәндәй, бөгөн һеҙгә инеп сыҡмаҡсы инем әле. Юғалдығыҙ ҙа. Тап килеп арыу иттең әле. – Ҡыуанып шулай һөйләндем.\nТайфур ҡымшанманы. Тора бирҙе. Мин дә, асҡысты ҡулымда уйнатып, көтәм. Ниһайәт, танышым битарафыраҡ ҡиәфәттә беҙҙән алыҫ түгел скверҙа күренгән ултырғысҡа ымланы:\n– Сыуаҡлап алайыҡ, тимәксеһегеҙме? Әйҙә һуң. – Танышыма әйтеп бөтөргә лә бирмәй шулай тинем дә, кабина ишеген шартлата ябып, елтәнләп алдан төштөм. Әйтереңде ҡыҫҡа тот, йәнәһе, ҡабаланам. Ултырғысҡа барып ялпаштыҡ. Тайфур куртка кеҫәләрен һуҡҡылап тәмәке ҡабын килтереп сығарҙы ла сигарет тәҡдим итте.\n– Рәхмәт. Ауыҙыма алған нәмәм түгел.\n– Молодец! – Ул ирендәренә ҡыҫҡанын тоҡандырып тәрән һурҙы ла, төтөнөн мул итеп ситкә өргәс, өйрәнсектәй сирылып сәсәп алды. – Ташлағайным ошо нәмәне, кире тартам хәҙер. Дурак, тимәксеһегеҙме? – Ул асы йылмайҙы. – Дөрөҫ уйлайһығыҙ. Хәлдәрегеҙ нисек?\n– Арыу. – Тарҡау яуапланым. Әле эш бит миндә түгел, Тайфурҙың үҙен тотошо аптырауға һала, шуға ары ни әйтерен көтәм.\n– Улайһа, яраған! – Ул уйҙарына бирелеп мөштәйә бирҙе лә эске ғазап сағылған ҡарашын тирә-яҡҡа йүнәлтте. – Әбейҙәр сыуағын әйтәм, ялтлап балҡый, әммә һыуыҡ шул ялтырауыҡҡа төрөнгән. Бынау ҡояшы ла теге көндәге ямғырҙан һуң йылынып китә алмай. – Муйынына һалған йоҡа шарфын төҙәтештерҙе, курткаһының яртылаш тартылған замогын өҫкәрәк күтәрҙе.\nТеге саҡ яуап таба алмаған һорауымдың асылын астым, шикелле – Тайфурҙың ҡарашы төбөнә моңһоулыҡ һәм кәмһенеү йәшеренгән дәһә, Йыһаниәнең йылмайып ҡараған күҙҙәрендә лә шул эҙҙәр төҫмөрләнә ине…\n– Бөтә ялтыраған баҙлауыҡ йылытмай инде ул. – Әңгәмәсем ары ни әйтерен көтөп, һүҙ осон ялғағайным да, ул ары өндәшмәне, ирендәрен ҡымтып шымтайҙы. Мин дә уны ҡабаландырмай-ҡыҫтамай ян-тирәмде тамаша ҡылам.\nКөҙ миҙгеленең үтә күренмәле сыуаҡ та, сағыу ҙа көндәре. Бына ул тағы ла берауыҡ һуңғы матурлығында яныр ҙа, ҡабаланып төҫ ташлар, ут ҡапҡандай янған ағастар яланғасланыр, мәле еткәс ямғыр быҫҡаҡларға тотонор, ер, йәнә, бар тирә-яҡ, анау йорттар шул һалҡын тамсыларға ҡойоноп өшөр, күшегер, ҡоштар тубы ла шул өшәндергес тыныуҙан ҡасҡандай, һағышлы иңрәп көньяҡҡа ҡарай тартылыр. Элекке көн ҡапыл һалҡынайтып алғайны, әле эргәләге ҡырау һуҡҡан түтәлдәр ҡарайып ҡыуарған. Тик башын аҫҡа эйгән бер сәскә генә бирешмәй ҡалып йәм-матурлыҡ сәсә. Уның таждары аҫтына ҡанаттарын йыйып сыбар күбәләк боҫҡан. Йылы миҙгелдең һуңғы илселәре – берҙән-бер сәскә бөртөгө, аҙашҡан күбәләк…\nТайфур тартып бөттө лә төпсөгөн ынтылып эргәләге сүп һауытына ырғытҡас, ҡулдарын кеҫәләренә тығып, муйынын ҡожрайтып торғоҙолған яға эсенә тартты:\n– Айҙар ағай, һеҙ, ней, әпәләнмәгеҙ* әле артыҡлап, әйтер һүҙем бар… Ике ай була тиҙҙән, Йыһаниәнән киткәнгә…\nКөтөлмәгән яңылыҡтан бөтөнләй туғарылдым, ысынмы-бушмы был, тиергә уҡталдым, тик урынһыҙ һорауым алҡымыма һыҡып, ауыр көрһөнөү булып сыҡты.\n– Нишләп, тип һорамаҡсыһыңмы? – Тайфур «һин»гә күсеп, шулай тине лә, яуабын да ҡайтарҙы. – Белмәйем, бер ни ҙә белмәйем! Шайтан ҡотортто, тиҙәр бит әле, шул алйытҡандыр, күҙҙәремде бәйләгәндер. Нимә эшләгәнемде әле лә аҙағынаса төшөнөп етмәйем. Ғәфү итмәҫлек хыянат ҡылғанымды ла яҡшы аңлайым, тик күңелемдә тамсы ла үкенеү тойғоһо юҡ нишләптер. Аҙғынлыҡмы был? Улай тиһәң, ошоға тиклем дә боҙоҡлоҡтар ҡылырға яйы сыға ине, иҫем дә китмәне лә баһа. Ә был юлы… – Тайфур яңынан сигарет сығарып, бармаҡтарында әүәләргә керешкәйне, тәмәке ҡағыҙынан һытылып ергә һибелде. Ир ҡулындағын асыу менән ситкә атып бәргәс, сүместәй йоҙроғон кеҫәһенә йәшерҙе.\n– Улай икән, тип һуҙыуы еңел ул! – Тайфур көтмәгәндә тоҡанып, ырғып тороп сәбәләнеп йөрөп алды ла ҡаршыма баҫты. – Бына һин, ағай, ғәйепһеҙлегемә ышанаһыңмы?\n– Ышанырға һуң, һөйләгәнеңдең айышына бер ҙә генә лә төшөнмәйем. Бәргесләнмәҫ элек китеп ҡотолһам да шөкөр. – Көсөргәнешлекте йомшартырға теләп көлөмһөрәнем.\n– Үҙемде кем дөмбәҫләһен әле! – Тайфур ярпылдап кире эргәмә сүкте лә тынып ҡалды, бер аҙҙан бөтөнләй тынысланды, шикелле, ҡабаланмай сигарет сығарып тоҡандырҙы, төтөнгә эйәреп, уның яҙмыш хикәйәһе ағылды.\n– Сығышым менән, беләһең, Ырымбурҙанмын. Атай-әсәйем район үҙәгендә эшләнеләр: әсәйем дауаханала шәфҡәт туташы, атайым мәктәптә башҡорт теленән уҡытты. Әйткәндәй, ҡартатайым ҡаҙаҡ милләтенән, исеме – Серикбай. Йәш сағында Ырымбурға килеп өләсәйемде тап иткән, шунан ғүмере буйы башҡорттар араһында йәшәгәс, башҡортлашып бөткән. Быны мин үткәндә, ҡаҙаҡҡа оҡшаған был, тигән һымағыраҡ ҡарап ултырыуығыҙға яуап итеп кенә әйтеүем. Асылда был мөһим дә түгел, кешенең булмышын милләт билдәләмәй бит. Атайым ҡаҙаҡса арыу уҡ һупалаһа ла, башҡортсаны һыу һымаҡ эсә, үҙе өсөн генә яҙыштырғылай ҙа. Әйткәндәй, беҙҙең яҡта башҡорт ауылдары бик күп ул. Атайым Ырымбур юлын тапай-юллай барып беҙҙең мәктәптәге балаларҙы үҙ телендә уҡытырға рөхсәт алды ла, пенсияға сыҡҡанынса шул эшен башҡарҙы. Әйтер инем, теләп, күңелен һалып башҡарҙы. Ул ялға сыҡҡайны, башҡорт теле уҡытылмай. Вәссәләм. Хәҙер ауылыбыҙҙа туған телде белгәндәр юҡ кимәлендә. Ошондайыраҡ хәлдәр беҙҙә. Миңә ҡалһа, ҡулдан килһә лә уҡыуға артыҡлап ихласлыҡ та, теләк тә булманы. Мәктәптән һуң шоферҙар курсын бөтөргәйнем, район дауаханаһына «Тиҙ ярҙам» машинаһына эшкә алдылар. Армияға ла шунан оҙаттылар. Ҡайтыуыма анттар, вәғәҙәләр биреп ҡалған ҡыҙым кейәүгә сығып, ҡайҙалыр китеп юғалғайны. Аҙна-ун көн ҡаңғырып йөрөгәс, атай-әсәйҙең рөхсәтен алып, Башҡортостан тарафтарына юлландым, ни тиһәң дә, йәнгә яҡын яҡ. Атайҙың таныштары аша карьерға урынлаштым, дөйөм ятаҡтан бүлмә бирҙеләр, яңы «Белаз» машинаһына ултыртып ҡуйҙылар. Эштәрем баштан уҡ ыңғай китте, үҙем дә тырыш инем шул: планды ла үтәйем, квартал һайын премияһын да бирәләр. Тик шул аҡсаны туҙҙырып бөтәм бит, яйы сыҡҡанда эшемә зыян килтермәй байрам да итеп алына, ҡыҙ-ҡырҡын иғтибарынан да мәхрүм түгелмен. Тик йөрәк буш, уны елкендерер, йәнде иретерлек хис-тойғо булмағас, ваҡытлы наҙға әүрәп, ымһынып өйләнмәй йөрөй бирәм. Ҡатын-ҡыҙ халҡына ышанысым кәмегәйне шул, шуға тормош ағышы ыңғайына ҡаршылыҡһыҙ йөҙөп, ҡыутомшоҡ тормошо менән йәшәлде. Шунан Йыһаниә. Уны ла осраҡлы, бәләгә тарыған мәлдә тап иттем.\nЯл көнө бергә эшләгән дуҫта ҡунаҡ булдыҡ та, ҡыҙып алғас уның еңел машинаһына тейәлеп, һауа алыштырып елдереп әйләнергә теләгән инек тә, ҡала ситенә сығыу менән беренсе боролошҡа һыймай ауҙыҡ. Иҫемә килгәндә палатала ятам, тотош тән һыҙлай, ҡойолоп бара, һулаҡай аяғымды күтәреп, ҡулайламаға беркетеп, уға гер аҫып ҡуйғандар. Маңлайымды ниндәйҙер йылы ус ҡармаған. Унан тотош тәнемә аңлата алмаҫлыҡ йылылыҡ тарала. Ауырлыҡ менән шешеп йомолған күҙҙәремде астым. Карауат эргәһендәге ултырғысҡа аҡ фәрештәләй ҡыҙ һаҡҡан.\n– Һеҙ кем? Дуҫым ҡайҙа?\n– Шәфҡәт туташы. Дуҫығыҙҙың хәле һеҙҙекенән яҡшыраҡ. Беҙҙә ярты көн генә булды. Әле өйөндә күгәргән ерҙәрен ыуып, ҡурҡыуынан ҡотола алмай ултыралыр.\n– Һеҙ нишләп бында?\n– Тағы ҡайҙа булайым? Мейегеҙ һелкенгән, өҫтәүенә аяғығыҙ… Бер тәүлек иҫегеҙгә килә алманығыҙ. Үтте ауыры, бынан ары бирешмәҫһегеҙ. – Ул сығырға йыйынды.\n– Китмәгеҙ, һылыу… Усығыҙҙы маңлайымдан алғайнығыҙ, ул ҡабаттан ауырта башланы, янымда ҡалығыҙ, ә мин ял итәйем.\n– Коридорҙа атай-әсәйегеҙ көтә.\n– Тағы ла инерһегеҙме?\n– Һеҙҙе ҡалдырып ҡайҙа ғына барайым.\nЙыһаниә менән танышыуыбыҙ шулайыраҡ булды. Танышыу, тип әйтеү аҙҙыр, уны тәү күреүҙән үҙ иттем. Был тотош йәнде биләгән, күңелде тетрәткән ярһыу хис түгел ине, уның янында һил, тыныс, әйтерһең гел генә ҡурсып, һаҡлап, ҡәҙерләп янымда йөрөгән. Йыһаниәнең эргәһендә рәхәт, мейене шомло уйҙар ҙа игәмәй, иртәгәге көнөңдөң имен атасағына ышанаһың. Йәшерен-батырын түгел, беҙ үҙебеҙ ҙә ана шундай йәшеренер, ял итеп, киләһе көнгә көс туплар ышыҡ эҙләйбеҙ түгелме? Ошондай утрауҙары бар ирҙәр генә ҡыйыу, тәүәккәл, тау-таш ярыр көскә эйә. Йыһаниә кисерештәремде һиҙҙе, шикелле, әммә баштағыса әҙәпле, тыйнаҡ ҡалды, йәнәһе, ауырыуҙы ҡарау, бағыу уның һөнәри бурысы. Дауаханан сыҡҡан мәлдә лә хушлашып, йомшаҡ ҡулдарын һоноп, оялсан йылмайыуҙан ары уҙманы. Мин дә йылмайған булам, ә йөрәкте айырылырға теләмәү юшҡыны өйкәй.\nШулай билдәһеҙлектә ҡаңғырып йөрөнөм-йөрөнөм дә, тәүәккәлләп, ҡулыма гөлләмә тотоп дауаханаға киттем. Дежурствоһына тап килдем алай ҙа. Йыһаниә мине дауахана ихатаһында күргәс, эргәмә килде лә, ҡоро ғына өндәште: «Һаумыһығыҙ. Оҙаҡ көттөгөҙмө?» Ғәфү үтенгәндәй шулай тине лә йәнәшәләп атлап китте. Ошоғаса сәскә-маҙар бүләк итеп өйрәнмәгәс, гөлләмәне өндәшмәй-нитмәй Йыһаниәгә һондом. Ул да әҙәп күрһәтеп, «матур», тиеүҙән уҙманы. Һиҙәм, кәйефе юҡ, йөҙө болоҡһоу. Беҙҙән алыҫ түгел урынлашҡан паркка боролдоҡ, шундағы ултырғыстарҙың береһен биләнек. Бөгөнгө көнгә оҡшаш сыуаҡ көҙгө иртә. Һары, ҡыҙыл, көрән япраҡтар һуҡмаҡтарҙы ябып ҡабарып ята, ағастарҙан һибелгән ямғыр туҡтамай яуа ла яуа. Шуны бер килке күҙәттек.\n– Ни өсөн көтөп алғанығыҙҙы ла, ни әйтерегеҙҙе лә алдан беләм, Тайфур, – тине Йыһаниә, – теге саҡта уҡ күрһәткән иғтибарығыҙҙан барыһын да аңланым. Йәшермәйем, һеҙ ҙә миңә яҡынһығыҙ. Күрәһегеҙ, йәш ҡыҙ түгелмен, утыҙға еттем. Беҙҙең яҡта ундайҙарҙы ултыраҡ, тиҙәр. Хаҡлы һорау тыуа, ни өсөн ошоға ҡәҙәр үҙ донъямды ҡора алмағанмын икән?\nКөтөлмәгән яңылыҡ ишетеүҙән ҡурҡып, йән тертләп ҡуйҙы.\n– Ишемде эҙләй торғас, ҡартайып бөтөлдө, һеҙ ҙә мине көткәнһегеҙҙер. – Уйнатып әйтеп уйымдағын һалдырҙым.\n– Бәлки. – Йыһаниәнең йөҙө яманһыу ҡалды. – Үҙегеҙ хәл итегеҙ, Тайфур… Ҡунаҡбаев, ихтыярығыҙға ҡуям, сөнки һеҙгә ышанам. Бер-беребеҙҙе белмәйбеҙ ҙә тиерлек, тик шулай ҙа ышанам. Икебеҙҙең яҙмышты хәл итегеҙ. Хәл итегеҙ, тием дә… – Йыһаниә әйтергәме-юҡмы, тигәндәй тынып ҡалды, шунан тамағы төбөнән бышылдауға тартым өн һығылып сыҡты. – Һеҙ теләгәнде бирә алмайым, Тайфур, бик теләһәм дә…Бер ваҡытта ла балам булмаясаҡ… Ҡыу ағастай түлһеҙ йәнмен… Табиптар шундай хөкөм сығарған…\nУның күҙҙәренән ике бөртөк йәш һығылып сыҡты ла сикәләре буйлап түбән тәгәрәне. Көтөлмәгән яңылыҡтан ни әйтергә белмәй шаңҡып ҡалдым, шунан көсөргәнешлекте кәметергә теләп әйттем:\n– Бөтә кеше лә фәрештә түгел инде ул, һәр кемдең етешһеҙ яҡтары була.\n– Был төҙәтерлек етешһеҙлек түгел, Тайфур, ҡатын-ҡыҙ өсөн ҡаза… Ҡайһы ғына ир сәскә кеүек балҡып йөрөп тә, емеш бирмәгән ағас менән көн итергә теләһен? Ошоға саҡлы ла артымдан етерлек йүгерҙеләр, һеҙҙең ише гөлләмәләр ташынылар, тик яңы әйткәндәрем хаҡында уйлап, уларҙы тиҙ һыуындырҙым, бәғзеләрен тупаҫлыҡ менән, ҡайһы берҙәрен көткән, һөйгән йәрем бар, тип алдап кире борҙом. Күҙ алдығыҙға килтерегеҙ, кейәүгә сыҡтым да икән ти, бер-ике йылдан ирем бала таптыра башлар, уны нимәм менән алдаштыра, үҙемә ылыҡтыра алам? Бына мәсьәлә ниҙә… Ә һеҙгә… дөрөҫөн әйтеп асылдым, нишләп шулай иткәнемде үҙем дә белмәйем… Хәл итегеҙ, Тайфур, ҡабаландырмайым, башҡа килмәҫ булһағыҙ ҙа үпкәм юҡ… Ярай, хушығыҙ, арығанмын, дежурство ауыр үтте…\nУл шулай тине лә ҡабаланып китеп барҙы.\nХәл иттем икебеҙҙең яҙмышты. Ике аҙна тигәндә ҡайтып килендәрен атай-әсәйгә күрһәттем. Минекеләр, бигерәк тә әсәйем, ҡыуанды, Йыһаниә менән һөйләшеп һүҙҙәре бөтмәй. Аңлашыла, бер һөнәр кешеләре. Атай-ҡарт та ҡәнәғәт күренә, яйын тап килтереп: «Һин ауһарҙы* тынысландырыр, дөрөҫ йүнәлешкә борор кешегә оҡшаған, киленде һаҡла, беҙҙән фатиха» - тине. Ейәнсура яҡтарына барып әйләнгәс, ауылса итеп ике яҡта ла туй, килен төшөрөү йолаһын атҡарҙыҡ та, ятаҡта йәшәй башланыҡ. Етәкселәргә лә рәхмәт, айырым бүлмә таптылар. Тиҙҙән ҡала ситенән ер алып, ҡайным аша ҡарағай яҙҙырып алып, ауылда бура бөтөргәйнек, шуны алып килеп, өй күтәреп ҡуйҙым. Эштән ҡайтам да, шунда йүгерәм: бөтә хужалыҡты үҙ ҡулдарым менән башҡарҙым, һуңға ҡалһам, ут яҡтыһында төн уртаһы ауғансы шунда мөштөрләйем. Арыу-талыу тигән нәмә лә иҫкә инеп сыҡмай, яратып, теләп, дәртләнеп башҡарған шөғөл ялҡытмай, екһендермәй бит ул… Яңыраҡ һеҙ күргән донъя, беҙҙең икебеҙҙең тырышлыҡ… Тик ул уйламағанда-көтмәгәндә емерелде, селпәрәмә килде. Үҙем ғәйепле. Өйҙө бөтөрөп күсенеп сыҡтыҡ, йыһаз һатып алдыҡ, әҙәмсә йәшәй башланыҡ, әммә көткән, өмөт иткән ҡәнәғәтләнеү тойғоһо юҡ бит әй. Төҙөлөштө ослаһам, рәхәтләнеп ял итәсәкмен, тип көтөп йөрөп онотолғанмын ғына икән бары. Баш осонда ҡыйығыбыҙ бар, мөлкәт йыйҙыҡ, машина һатып алдыҡ. Ары нимә? Теге саҡ кәләшем хаҡлы булған... Икәүләп зарығып көн итәбеҙ, өйҙә йәм юҡ. Урам, бигерәк тә беҙҙең тирә, бала-саға тауышынан яңғырап тора, кис етһә, йәм, йәнде елкендереүсе моң таратҡан шул шат көлөүҙәр башҡа өйҙәргә китеп юғала. Өлөшөнән мәхрүм торлағыбыҙ етемһерәп ҡала шул саҡ. Был ҡатынымдан һыуыныу, биҙрәү түгел, бары бала көҫәүем, ир кеше булараҡ тоҡом ҡалдырырға теләүем булғандыр, бәлки. Бер көн телевизорҙан ғәжәп тапшырыу күрһәттеләр, ҡайһылыр төр балыҡ, хәтеремдә ҡалмаған, ҡырҡ михнәттәр күреп, ҡаза-юғалтыуҙар аша тоҡом ҡалдырыу өсөн ағын һыулы тау йылғаһынан үрләй. Хәтәр сәфәр барышында үлем сигенә етеп хәлһеҙләнгән, һирәгәйгән балыҡтар йылға тамағына барып етәләр ҙә ыуылдырыҡтарын сәсәләр һәм һәләк булалар. Шуның өсөн йәндәрен аямай балыҡтар, уларҙың ынтылыштары, йәшәү мәғәнәһе шул… Тартайым әле. – Ул яңынан тәмәке сығарып тоҡандырҙы. Мин дә уның яҙмыш ебен һүтеүен өндәшмәй, сабыр ғына көтәм. Бындай саҡта урынһыҙ һүҙ ысҡындырып әңгәмәсеңде өркөтөүең бар.\n– Быйыл йәй эштән «янып» барған, Ҡырым тарафтарына тәғәйенләнгән путевка бирҙеләр. Әммә ул бер кешелек кенә, ял итеү ваҡытын ҡыҫҡартып, икегә бүлеп тә булмай. Профкомда, әгәр алырға теләмәһәң, көсләшмәйбеҙ, барырға теләүселәр муйындан, тинеләр. Тоттом да алып ҡайттым. Һүрелгән хистәргә дәрт өрөү өсөн, аҙыраҡ бер-береңдән ял итеп алыу кәрәклеген дә ишеткәнем бар ине, үҙемдең дә аулаҡта ҡалғым килде. Өҫтәүенә, тиҙҙән ҡатындың тыуған көнө, әйҙә, шәп бүләк менән ҡыуандырайым, исмаһам шул дауахана, сырхауҙар мөхитенән айырылып ял итеп ҡайтһын, йәнәһе, бәлки, ул да екһенгәндер, арығандыр минән. Башта тиҫкәреләнһә лә, күндерҙем ҡатынды шифаханаға барырға. Ебәрмәҫкә кәрәк булған да бит, йығылыр урынымды алдан белһәм, һалам түшәп ҡуйыр инем, тигән ти бит борон берәү.\nЙыһаниәне оҙатыуға өс көн тигәндә, теге саҡ бүлмәләш йәшәгән Роберт исемле егет шылтырата.\n– Ни хәл буйҙаҡ, – ти был. Яңғыҙ көн иткәнлегемде әллә ҡайҙан белеп тә өлгөргән.\n– Кемдән ишетәм бит әле, ата буйҙаҡтан түгелме икән, – тип шаярттым.\n– Нисә йыл бер бүлмәлә йәшәп, бер һауыттан ашаған дуҫыңды оноттоң түгелме? Нехорошо, брат!\n– Онотманым, өйлән башта, шунан икенсе яртың менән бергәләп килерһегеҙ.\n– Донъя үҙгәртһә үҙгәртә икән кешене! Миңә тигән ярты тыуған микән әле? Йәнә ғаилә арбаһының тәртәһенә ниңә ҡабаланып тығылырға? Күҙ һал, күпме сибәр телкалар уратҡан беҙҙе, береһенән-береһе шәберәк, ауыҙ һыуың ҡорорлоҡ! Уларҙың һәр береһе иғтибар һәм яғымлы мөнәсәбәт талап итә. Әгәр гүзәл заттарға ваҡытында ир йылыһын бүлмәһәң, дөмөккәс ҡаты итеп Аллаһы Тәғәлә хөкөм итер, ти.\n– Оҙон һүҙҙең ҡыҫҡаһы, шылтыратыуыңдың сәбәбен әйт. – Бының теле телгә йоҡмай бытылдауы йәнемә тейә башланы.\n– Өйләнәсәк кәләшемде һиңә күрһәтергә ине иҫәп.\n– Башта уны ата-әсәйгә алып ҡайталар түгелме?\n– Это потом… Ни тиһәң дә, һин старше меня, күҙең дә осло. Ана бит бисәнең ниндәйен эләктерҙең!\n– Нимә эшләргә ҡушаһың? – Ҡыйынһынып ҡалдым.\n– Ә һиңә ничего делать и не надо, барыһын да үҙем менән килтерәм. Өҫтәлде бергәләп накроем.\n– Ярар, улайһа… – тип әйтеп тә өлгөрмәнем, теге оста, шул һүҙҙе генә көткәндәй, телефондың ҡыҫҡа гудоктары ишетелде.\nЯрты сәғәт үттеме-юҡмы өй эргәһенә өр-яңы иномарка килеп тә туҡтаны. Ҡаршы алырға сыҡтым. Килеүселәр өсәү ҙә баһа. Иптәшемде ҡултыҡлағаны зиннәттәрен тышҡа бытлыҡтырған тар, үтә лә асыҡ иҙеүле блузка, бот төптәрен һаран ҡаплаған ҡыҫҡа юбка кейеп алған, бит-йөҙө лә буяҡтарҙан ғына әүәләнгән. Эргәһенә баҫҡан ҡыҙҙың кейгәне тыйнаҡ та, килешле лә, үҙе лә был икәүҙән айырылырға теләгәндәй ситкә тартыла биреп баҫҡан. Уға ҡараным да… бер мәлгә генә баҙаным да ҡалдым, йөрәк сабырһыҙ тулап ҡуйҙы, тәнемде ҡайнар ҡан ипкене бешерҙе, ҡараштарыбыҙ осрашҡас, теге ҡыҙ ҙа тоҡанып китеп керпек остарын ергә ҡаҙаны. Бындай хәлдә тәү тапҡыр ҡалыуым ине. Ысынлап әйтәм. Күрешеп, танышҡандан һуң, ҡунаҡтарымды өйгә саҡырҙым. Иптәшем үҙ өйөндәгеләй иркен йөрөй, багажникты асып, килтергән күстәнәстәрен аш бүлмәһенә ташый ҙа башланы, хужалай ҡыланып ыңғайы-бер ҡыҙҙарға йомоштарын ҡуша, эш араһында бышылдап һорай һалып та ҡуйҙы: «Йә, нисек?..». Ситләтеп яуаплайым: «Үҙең ҡара, йәне теләгән йылан итен ашаған» «Шулай ҙа?» «Ата-әсәйең ҡаршы буласаҡ, быныһын аныҡ әйтә алам. Ниндәй милләттән икәнлеген дә айырыу ҡыйын бит» «Таш быуат осорондағы мамонттай артта ҡалғанһың, старик, һине современно тәрбиәләү – невозможно!» «Ниңә Асияны эйәрттең?» «Опять облом с вашей стороны! Бер яҡ осо тупарған мөхәббәт өсмөйөшө яһап, өсәүләп ултыра алмайбыҙ ҙа инде. Һиңә лә бит һәрмәр өсөн объект кәрәк, братан! Әйткәндәй Аська ла заман ағышына эйәрә алмаған йән, яҡындан танышҡас төшөнөрһөң әле… Вообще-то, бая һиҙҙем, ул һиңә оҡшаны, шикелле, вкусыңды белеп алып килгәнмен, заметь! » Был тел биҫтәһе менән һүҙ көрәштереү файҙаһыҙ икәнлеген аңлап, башҡаса һүҙ ҡуйыртманым. Йәнә, килгәндәр икән, ҡыуып сығарып та булмай.\nТағы ла бер аҙҙан ҡыҙҙар хәстәрләгән өҫтәл артына ултырып, ҡапҡылап алдыҡ. Роберт ашарын да, эсерен дә, иркенләп һыйланырға иҫәпләп, мул тейәп килгән. Музыка ҡабыҙып ебәрҙем. Парлашып бейеп алдыҡ. Күптән ауыҙға алмағанға әллә, эсемлек тәнде еңеләйтеп ебәрҙе, кәйеф күтәрелде, сәбәпһеҙ эс бошоу онотолдо. Офоҡтағы болот итәгенә һағып, байыу яғына ығышҡан ҡояш, ниһайәт, ысҡынып китеп тау киртләстәренә бәрелеп сәсрәне лә, ҡандай ҡыҙыл эҙ ҡалдырып, билдәһеҙлеккә ҡоланы, бер ыңғайы тышта эңер ҡараңғылығы ҡуйырҙы. Тәмәке тартҡан арала Роберт уйлаған уйын нығытып та ҡуйҙы: «Һуңға ҡалдыҡ, тағы эстек тә, машинаны йөрөтөр кеше юҡ, беҙ бында ҡалырбыҙ инде. Рената менән взаимоотношениеларыбыҙ әллә ҡасан ир менән ҡатындыҡы кеүек, шуға ҡунып сығыр мөйөшөңдө йәлләмәҫһең бит?» «Асия?» «Аська залдағы диванда ҡуныр, ә һин… Тайфур Мамонтович, төшөнмәһәң, төшөндөрәм, аш бүлмәһенә раскладушка ҡуйып, шунда…»\nТабын барышында Роберт менән Рената асыҡтан-асыҡ ҡосаҡлашып үбешә торғас, ҡыҙышып киттеләр, шикелле, йоҡо бүлмәһенә инеп бикләнделәр, Асия ҡашаяҡты йыуырға кереште, мин дә, үҙ сиратымда, өҫтәлдәге һауыт-һабаны уның эргәһенә ташый торҙом. Тамам. Ары ни ҡылырға белмәйенсә икебеҙ ике ултырғыста суҡайыштыҡ. Уңайһыҙ тынлыҡты Асия башлап боҙҙо:\n– Һеҙ беҙҙе ғәйеп итмәгеҙ инде, саҡырылмаған ҡунаҡтай һөмһөҙләшеп баҫып индек.\n– Зарар юҡ. Таныштыҡ та. Әгәр килмәһәгеҙ, ҡалала Асия исемле ҡыҙҙың йәшәгәнен белмәҫ тә инем әле.\n– Белеү кәрәкмәйҙер ҙә. Бына иртән беҙ ҡайтып китербеҙ, ә һеҙ барыбер минең хаҡта насар уйҙа ҡаласаҡһығыҙ. Мажара, ҡыҙыҡ эҙләүсе бынан да юғарыраҡ баһаға лайыҡ түгелдер.\n– Ундай уй башыма ла инеп сыҡманы. Ихластан әйтәм, һеҙ миңә оҡшанығыҙ, бына әле тыныс ҡына һөйләшеп ултырабыҙ.\n– Бәлки, тыныстыр ҙа… Тик күңелдә бушлыҡ, ул ҡоторған диңгеҙҙә барыр йүнәлешен белмәй унда-бында ташланып бәргеләнгән юнысҡылай ярын эҙләй… Асылғаным өсөн кисерегеҙ, кемгә лә булһа быларҙы һөйләргә кәрәктер бит.– Асия киҫелгән сәстәрен рәткә килтерҙе, башындағы ауыр уйҙарын алып ташларға йыйынғандай нәфис бармаҡтары менән маңлайын ыуҙы. – Мин үҙем ошо ҡаланан, ошонда тыуҙым, ошонда үҫтем. Мәктәпте алтын миҙалға бөтөрҙөм дә финанс институтына ауырлыҡһыҙ инеп уны уңышлы тамамланым. Бөгөн коммерция банкыһында бүлек етәксе вазифаһында эшләйем. Ике бүлмәле йыһазландырылған фатирым, машинам бар. Юҡ, бында килгән машина минеке түгел, Ренатаныҡы. Әйткәндәй, уның менән бергә эшләйбеҙ. Бөгөн табын ҡороп алырға ла ул димләне, яңғыҙлыҡтан ҡасып бына һеҙгә килдем. Бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәйем, тик ошо яңғыҙлыҡ йәнемде ашай, кимерә… Ошоғаса ни өсөн тырыштым икән, нимәгә өлгәштем? Береһен табаһың, икенсеһен юғалтаһың. Әле миңә 35 йәш. Ғаилә ҡорорға ла, бала табып әсә ҡыуанысын татырға ла һуңланым. Яңғыҙ кеше өсөн иң ҡурҡынысы нимә, беләһегеҙме? Кискеһен, коллегаларыңдан айырылып, һалҡын өйгә ҡайтыуы. Ял көндәре тағы ла хәтәрерәк. Ҡайһы ваҡыт онотолорға теләп өй йыйыштырып ташлайым, тырышып-тырышып рецепт буйынса тәм-том бешерәм, көҙгө ҡаршыһында биҙәнеп алам, тик ул нимә өсөн һәм кем өсөнҠ Яңғыҙың ашағың да килмәй, кәрәк һәм тейеш булғанға ғына таштай ризыҡты көсләп йотаһың да эшеңә йүгерәһең. Ә унда рәхәт, шау-шыу. Эшкә иртә киләм, һуң ғына ҡайтам. Хәлемде аңламаған начальник, мине өлгөгә ҡуйып, башҡалар алдында маҡтаған була. Тағы ла тиҫтә йыл үтер, шунан тағы ла. Уның артында нимә? Ҡурҡыныс, фажиғәле билдәһеҙлек, сикһеҙлек… Минең һымаҡ йылы мөйөшөн эҙләп ҡаңғырғандар менән донъя тулған. Рената кеүектәр ҙә етерлек, артығын уйламай, бошонмай йәшәй бирәләр. Бәлки, улар ҙа үҙҙәренсә хаҡлылыр, һәр кемдең үҙ хәҡиҡәте. – Асия, артыҡ һөйләп ташлауҙан ҡурҡҡандай, һиҫкәнеп китте. – Тайфур ағай, такси саҡыртығыҙ әле. Бөгөнгө визитым өсөн, артыҡ асылып китеүем өсөн кисерегеҙ, ғәфү итегеҙ…\n– Һуң бит инде, Асия, йәйге таң оҙаҡламай һыҙылыр ҙа, бар залға сығып диванға башығыҙҙы терәп тороғоҙ. Мин бында, раскладушка ҡуям да. – Күтәрмәгә сыҡтым. Төнгө еләҫтә һыуынырға теләп күтәрмәлә оҙаҡ тапандым. Зиһенемде үҙем дә аҙағынаса аңлап бөтмәгән теләк ҡалсылдатты. Боҙоҡлоҡ көҫәүгә, ҡырағай һыуһынды, кәрҙе ҡандырыуға оҡшамаған ят та, танһыҡ та теләк. Асияны осратҡас йөрәк юҡҡа ғына тертләмәне, аҙашҡанымды, көткәнемде осраттым, шикелле. Күк ҡабағының асылып ябылған мәле, уйлағанымды әйтеп, ҡылырымды ҡылып өлгөрмәһәм, мәңгегә һуңлаясаҡмын. Шунан үкенәсәкмен, ай, нисегерәк үкенәсәкмен әле. Тәңренән буталсыҡ уйҙарымды аңлауын үтенгәндәй күккә төбәлдем. Унда туҙғаҡ болоттарҙы йыртып балдаҡҡа ҡайылған ай йөҙә. Бына ул һанһыҙ йондоҙҙар бейешкән асыҡлыҡҡа сыҡты ла ер өҫтөн һыуҙай аҡ, үтә күренмәле нурҙарға ҡойондорорға тотондо. Оҙаҡҡа бармаҫ көмөш ямғыр, көн боҙолор моғайын. Ынтылып ҡараным, залда баҙлаған ут һүнде. Икеләнеүемде еңә алмай бәүелеп тора биргәс, тәүәккәл ынтылып, инеү яғына йүнәлдем. Зал менән аш бүлмә араһында оҙаҡ торҙом һерәйеп, һәм… тыйып торғоһоҙ көс мине залға этәрҙе. Әйт әле, Айҙар ағай, планлаштырылған бәхет буламы, яратыу гөнаһмы?\n– Иртәгәһе көндөң беҙгә ни килтерен әйтә алмайбыҙ шул. Әгәр бөтәһен дә алдан белһәк, йәшәүҙең ҡыҙығы ла мәғәнәһе лә ҡалмаҫ ине, минеңсә. Ә яратыуға килгәндә, ул – изге төшөнсә. Изге нәмә гөнаһҡа инмәй.\n– Мин дә шулай уйлайым… Асия ла сыпранламаны, сәбәләнмәне, көтөп ятҡандыр, япманы асып үҙенә тартты, һалҡынса, йомшаҡ шыр яланғас ҡуйынына ҡыҫты. Тик һуңғы мәлдә генә ҡалтыранған ҡулдары менән мине өҫтөнән алып ырғытырға теләгәндәй этәрҙе лә, бер аҙҙан улары ла хәлһеҙләнеп һалындылар. Ҡыҙ сафлығынан ҡатынлыҡҡа күсеү пәрҙәһенә осрауым мине ғәжәпләндерҙе лә һиҫкәндерҙе лә. Ирҙәр өсөн бер тапҡыр ғына ишетелер иңрәүле ыңғырашыу ҡараңғылыҡты телде. Ҡолаҡты түгел йәнде сыңлатҡан ошо илаһи моң булмышымды биләне, кәүҙәмде асманға аштырҙы, шунан фанилыҡҡа ҡайтарып, берсә боҙло һыуға быраҡтырҙы, берсә ҡайнарлығында бешерҙе. Тәндең түгел ярты йәндәрҙең ҡушылып берегеүе булды, шикелле, ул мәл. Ҡара тиргә төшөп салҡан әйләнеп яттым. Ҡорған ситенән гөнаһыбыҙҙы күҙәтеүсе ай яҡтыһында Асияның йөҙөн асыҡ күрәм. Ул йылмайыу аша түгелеп илай ине…\nИртән таң һарыһы беленер-беленмәҫтән Асияның эргәмдә һорау билдәһеләй һерәйеп ултырыуын күреп, мин дә ҡалҡтым.\n– Тайфур ағай…Тайфур… Миңә хәҙер үк китергә кәрәк… Бер кемде лә ғәйепләмәйем, мине лә ғәйепләмәгеҙ, хөкөм дә итмәгеҙ… Уйламағанда һеҙҙе осратырмын, тормошоғоҙға килеп инермен, тип башыма ла килтермәгәйнем. Һеҙ алдараҡ тыуғанһығыҙ, мин, киреһенсә, һуңлап, шуға яҙмыш һуҡмаҡтары икебеҙҙе ике яҡта алып йөрөгән. Барыбер осраштыҡ бит. Ғаиләгеҙҙе емерергә йыйынмайым, теләмәйем дә… Әгәр ошо яҡынлығыбыҙҙың емеше булып бала донъяға килһә, ҡыуанасаҡмын ғына… Уны бәхетле итеү өсөн барыһын да эшләйәсәкмен… Осрашыу эҙләмәгеҙ башҡаса, бер ни ҙә килеп сыҡмаҫ. Әгәр ошо хатаны ары ла дауам итһәк, гөнаһыбыҙ боҙоҡлоҡ һәм хыянатҡа әүереләсәк… Хушығыҙ мәңгегә, һирәкләп булһа ла мине хәтерегеҙгә төшөрөгөҙ. Хәйер, ҡыҫҡа йәйге төндәге төштөң нимәһен хәтерләйһең? Онотолор…\nУл ҡабаланып кейенде лә асыҡ ишектән тышҡа уҡталды, мин дә уның артынан ташландым. Аҡ төҫтәге күлдәк, аҡҡош елпенеүендәй талпынып, һыҙылып килгән таң ойотҡоһона инеп юғалды… Өнөм булдымы был, әллә һаташыулы төшөммө, аҙашҡан яҙмыштар ҡауышыуымы, белмәйем. Тышта көн боҙолоп киткән, шым-шырыҡлап ямғыр һибәләй. Төйәләҫ йылғаһы яғында аҙашҡан, күшеккән яңғыҙ ҡоштоң өҙәләнеп ҡысҡырыуы ишетелде. Тиҙ арала өҫтөм еүешләнде, сәстәремде башыма һылаған һалҡын тамсылар биттәрем, сикәләрем буйлап түбән һарҡтылар.\nТайфур шулай тине лә тынып ҡалды, мин дә һөйләнелгәнде нисек ҡабул итергә лә белмәй аптырап ултырам. Шулай ҙа был сәйер тарихтың аҙағын белергә теләп һорарға йөрьәт иттем:\n– Асия башҡаса осраманымы?\n– Осраттым яңыраҡ. Поликлиниканан сығып килә ине. Сырайы шат, яҡты, ҡорһағы ла бүлтәйә төшкәйне. Күңелемә тыйып торғоһоҙ шатлыҡ урғылды бит әй! Тимәк, мин атай буласаҡмын, тимәк, ҡаным киләсәктә ҡаласаҡ. Һәр ир шуны теләй, шуға ынтыла. Был уның йәненә тәбиғәттән һалынған халәт. Әле шатландым, тинем, шатлыҡ хыянат аша түгел, сафлыҡ аша килергә тейеш, шул саҡта ғына ул күңелде елкендерә. Һағышҡа, моңһоулыҡҡа, билдәһеҙлеккә сорналған ҡыуаныс кешене ысын мәғәнәһендә бәхетле итә алмай.\n– Ә Йыһаниә?\n– Ул ғорур зат. Шифахананан ҡайтыу менән үк уға ошо ваҡиға хаҡында еткерҙеләр. Кем быны күргәндер. Бер һүҙ менән әйткәндә, энәһенән-ебенә ҡәҙәр тәфсилләгәндәр. Күршенең арҡырыны буйға һалырға эшкинмәгән йобалҡы* ҡатыны беҙҙең тарафҡа ҡолаҡ һалырға, тормошобоҙҙо ҡойма егенән күҙләргә бигерәк хирес* шул. Йыһаниә ғауғалашманы, ундай холҡо юҡ уның, бөтә нәмәне тыныс, һәүетемсә хәл итә.\nЭштән ҡайтыуыма ҡатыным әйберҙәрен йыйып төйнәгән дә, зал уртаһына ултырғыс ҡуйып, шунда ултыра. Күңелгә шөбһә төштө, шулай ҙа сер бирмәй һин дә мин ҡыланам, сикәһенән әп итеп алырға үрелгәйнем, ситкә тайшанды. Гел һыйын әҙерләп көтә торғайны, был юлы өйҙән аш еҫе лә килмәй. Сисенеп үтеүемде сабыр ғына көттө лә, тоноҡ тауыш менән һораны:\n– Был, дөрөҫмө, Тайфур?\nНимә тип кенә әйтәйем, башым эйелде, ауыҙыма һыу уртланым\n– Тимәк, дөрөҫ… Мин һинән китәм, Тайфур…\n– Нимә, аҡылдан яҙҙыңмы әллә? Булған да бөткән, башҡаса ҡабатланмаҫ, вал-лаһи, ант итәм бына!\n– Нимә тинең? – Ул әйткәнемде аңламағандай ҡабатлап һораны. – Уйламай эшләгән кеүек үк, ҡайһылай еңел ант итәһең, Тайфур, уйынсығын яңылыш ватҡан ба-\nла һымаҡ ҡыланаһың…Ә мин һиңә ышанғайным…\nСығырға ынтылған ҡатынымдың юлын быуып, ишеккә арҡыры баҫтым:\n– Ҡабаланма әле… Теге, ни, уйлашайыҡ…\n– Уйлағанһың бит инде, мин дә үҙемсә хәл итәм.\n– Йүләрләнмә, ҡайҙа бараһың, ҡалала яҡын туғаның да юҡ та баһа… Урамда көн итмәксеһеңме?\n– Уныһы минең хәсрәт.\n– Былай итәйек, улайһа, һин бында йәшәп тор, мин усаҡлыҡта, шунан тынысланғас…\n– Китәм, Тайфур, тотма!\n– Китмәйһең! Кем тауыҡтарға ем һибер, кем баҡсаны ҡарар, кем мине эштән\nҡаршы алыр, билем, радикулитым тотһа, кем аяҡҡа баҫтырыр, ә? – Ҡыҙып китеп Йыһаниәнең ҡулындағы юл сумкаһын һелкетә тартып алдым, үҙен ҡәнәфигә елтерәтеп алып барып ултырттым да, ҡаршыһына тубыҡландым. – Йыһаниә, әйҙә, дуҫлашайыҡ, килешәйек, ә, әйтәм бит бөттө, башҡаса ҡабатланмаҫ! Минең һинән башҡа бер кемем юҡ, һиңә лә минһеҙ ауыр буласаҡ. Бер-беребеҙгә өйрәнгәнбеҙ бит инде, берегеп бөткәнбеҙ.\n– Мин дә шулай уйлай инем.\n– Уйлағас һуң?\n– Китәм, башҡаса ҡабатлатма!\n– Юҡ, һин китмәйһең, икәүләп китәбеҙ, туҙҙырайыҡ донъяны, әйҙә ҡалһын шауҙырлап! – Енләнеп йөрөп икенсе сумкаға әйберҙәремде тыңҡыслап тултырҙым да ишек төбөнә килгәс, янаулы ҡысҡырҙым. – Яндырайландырма, Йыһаниә, әгәр йортто ташлаһаң минең ни эшләрҙе беләһең! – Ишекте ҡаҡлыҡтыра ябып сығып киттем.\nБетенә үсегеп, тунын яҡҡан кешеләй, янаным инде шунда, ысынын әйткәндә нимә генә ҡыла алам?! Уйым менән Йыһаниәне нисек тә өйҙә ҡалдырыу инде теләк. Тура таныш ятаҡҡа киттем, комендантты таптым. Ипле мөғәмәләле, изге йәнле ҡатын ул.\n– Гөлсара апай, йорттоң эсен һалҡындар төшкәнсе ныҡлап ремонтларға ине иҫәп, шуға һеҙҙә йәшәп торайымсы, ҡатынды ауылға ял итергә ебәрәм.\n– Ремонт, тиһеңме, йортоңдо иртә һипләмәксеһең, һалҡын ел үткәрәме шулай? – Күпте күргән ҡатын һүҙҙең айышын төшөнөп кинәйәләп һораны. – Бәлки, килен менән йәшәрһегеҙ бергәләп, бер бүлмә буш әлегә, теге шахтала эшләүсе Рәшит тә йорт бөтөрөп күсенде яңыраҡ.\n– Киленең, күптән ауылда булғаным юҡ, шунда барам, ти. Өй ел үткәрмәй үткәреүгә, евроремонт яһамаҡсыбыҙ.\n– Хәҙер европаса йәшәргә күстек шул, европаса йорттар, европаса ҡылыҡ-фиғел…\nБөтәһен дә аңлай, хәйләкәр ҡатын, уратып һуҡтырып семетә генә. Кире борманы шулай ҙа, йәшәр бүлмәмде күрһәтте. Ваҡытлы торлаҡ мәсьәләһен еңел хәл иттем.\nКискеһен, ҡараңғы төшөү менән, йортобоҙ янына килдем. Тәҙрәләрҙә ут барлығын күреп тынысланып кире боролдом. Китмәгән Йыһаниә, тимәк яйлап барыһы ла үҙ яйына ҡайтыр, тип өмөтләнеп кире боролдом. Тик өмөтөм аҡланманы, әллә нисә тапҡыр өйөбөҙ янына килдем, мәгәр ҡапҡаны асып инергә батырсылыҡ итмәнем. Сығып китеүе генә еңел икән ул, ә ҡайтып инеүҙәре… Тик ниндәй хәлдә булһа ла, кеше яңғыҙ йәшәй алмай, уға һәр ваҡыт иш-иптәш, күңел йыуанысы кәрәк. Эштән ҡайтып, карауатта аунап, китап уҡыу ялҡытты, бер көн маҡсатһыҙ ҡала ҡыҙырырға сығып киттем. Приют янынан үтеп барһам, ишек алдында балалар уйнап йөрөй. Өс-дүрт йәштәр самаһындағы ҡыҙ тәгәрәгән тубы артынан йүгереп, минең эргәгә килде. Сәстәре етен ише һап-һары, бөҙрәләнеп һибелгән, күҙҙәре зәп-зәңгәр. Торғаны бер ҡурсаҡ инде, юҡ, ҡурсаҡ ҡына түгел, Йыһаниәгә оҡшаған да баһа, сәстәре лә, күҙҙәре лә.\n– Доченька, мячик в сторону улицы больше не кидай, ладно? – Тупты алып уға һондом.\n– Белгегеҙ килһә, мин башҡорт ҡыҙы. Исемем – Фәйрүзә! – ти был ҡыйыу итеп.\n– Оҡшағанһың шул. Ә исемеңә килгәндә, ундай ҙа матур исемде тәүләп ишетеүем.\n– Ысын. Ант!\nҠыҙ селтерәтеп көлөп ебәрҙе лә, йөҙөн етдиләндерҙе:\n– Ағай, һеҙ, кем, минең атайым түгелме? Бындағы апайҙар атайың килеп алыр әле бер көн, тип йыуаталар, ә ул юҡ та юҡ… – Ҡыҙыйҙың ҡарашы моңһоуланды.\n– Атайың килер ул… Бына мин дә ҡыҙымды эҙләйем … – Уйламағаныраҡ хәбәр ысҡындырҙым.\n– Әгәр мин һеҙҙең ҡыҙығыҙ булып ҡуйһам?\n– Бик ҡыуаныр инем.\n– Иртәгә бында килерһеңме? – ти ҡыҙ алсаҡланып.\n– Иртәгә эшкә, иртәнән һуңға килермен, йәме.\n– Килегеҙ, көтөрмөн. – Ҡыҙ йомшаҡ биттәрен минең ҡырылмаған сикәгә тейҙереп алды ла йүгереп китеп барҙы. Тәнемә бала ҡағылғаны булмағас, тетрәнеп киттем, тағы танауыма иҫерткес хуш еҫле бала еҫе бәрелде. Сүгәләгән килеш иҫемде йыя алмай ултырып ҡалдым.\nБарҙым теге йорт янына, шунан тағы, тағы… Күстәнәстәремде, уйынсыҡтар тотоп вахтанан һуң унда йүгереүем ғәҙәткә әүерелде. Фәйрүзә менән аралашыуым йәнемә дауа күңелемә йыуаныс ине. Бер көн беҙҙең янға тәрбиәсе ҡыҙ килде:\n– Һеҙҙе приюттың мөдире саҡырта.\nҠырыҫ йөҙлө йәш ҡатын сәләмемде алғандан һуң күҙлеге өҫтөнән асыулы ҡараны:\n– Миңә һеҙҙең хаҡта әйттеләр. Һеҙ кем?\nИсем-фамилиямды, эшләгән урынымды әйттем.\n– Ял иткәндә нимәгә ул документ? Миңә ышанмайһығыҙмы?\n– Ышанмайым. Бөгөнгө заманда иң тәүҙә ҡағыҙ, шунан башҡаһы. Паспортығыҙҙы күрһәтһәгеҙ һөйләшергә булыр ине, хәҙер урынһыҙ һәм файҙаһыҙ. Киҫәтәм, бында, беҙҙең балаларға, яттарҙың яҡынлауы ҡәтғи тыйыла.\n– Ҡағыҙ йәндәр! Кешегә түгел хәҙер, ҡағыҙға ышаналар! Әгәр ҡала буйлап йөрөйөм, кем менәндер аралашам икән, ул минең шәхси эшем!\n– Рәхим итегеҙ, аралашығыҙ, һеҙҙе бер кем дә тыймай, тик бынан һуң беҙҙең балаларға яҡынлайһы булмағыҙ!\n– Насар уйҙан түгел дә, күстәнәстәр, уйынсыҡтар алып киләм.\n– Уларға бөтә нәмә лә етә.\n– Балаларға өлкәндәр йылыһы етмәй, – тип ҡырт киҫтем.\n– Бына быныһын дөрөҫ әйттегеҙ. – Мөдир йомшағандай итте. – Фәйрүзәнең әсәһе юҡ, атаһы тере, тик ҡайҙалығы билдәһеҙ. Ошонан аҙаҡ ир-аттарға ышан инде. Ул уны көтә.\n– Әгәр килеп йөрөргә рөхсәт итһәгеҙ икән, бында бер ниндәй ҙә хилафлыҡ күрмәйем.\n– Ярамай, баланы ниңә ерле-юҡҡа ымһындырырға.\n– Һеҙ хаҡлы, тик Фәйрүзә килеремде ҡапҡа ауыҙына килеп көтөп кенә тора бит.\n– Ул хисле бала, һеҙгә эҫенмәҫ элек килеүегеҙҙе туҡтатығыҙ, мыжыр-мыжыр ҙа онотор. – Мөдир һөйләшеүҙең бөткәнен белдереп сәғәтенә ҡараны. – Аңлаштыҡ, килештек тип иҫәпләйек.\n– Килмәҫмен башҡаса… Шулай ҙа телефон номерымды ҡалдырам. – Һүрелеп, өмөтһөҙләнеп әйттем.\n– Кәрәгерме икән?.. Хушығыҙ.\nАҙна самаһы таныш тарафҡа һуғылманым. Эс яна, әммә түҙергә кәрәк, ысынлап та нимәгә тормошҡа ашмаҫ хыялға ымһынырға.\nБер көн телефон шылтыраны. Теге мөдирҙең тауышы:\n– Килегеҙ, Фәйрүзәнең йоҡоһо йоҡо түгел, ашауҙан яҙҙы, сирләп китмәһен, тип борсолабыҙ.\nЭштән сығыу менән киттем приютҡа. Барһам, ҡапҡаға һөйәлеп Фәйрүзә тора. Мине күреү менән иламһырап муйыныма килеп һарылды:\n– Атай, нишләп килмәйһең ул, ә мин һине көтәм, көтәм…\n– Эш күп булды, ҡыҙым, инде көн һайын килермен, йәме…\nДәртләнеп Фәйрүзәне ҡыҙлыҡҡа алыу өсөн документтар юлларға тотондом. Биреүҙәре икеле, беҙҙең айырым йәшәүебеҙҙе белһәләр, баш тартасаҡтар.\nИкәүләп тынып ҡалдыҡ. Берауыҡтан ул телгә килде:\n– Ярай, һеҙҙе, эш кешеһен тотҡарланым, ғәфү итегеҙ. – Тайфур тороп китергә йыйынды ла һораулы төбәлде. – Айҙар ағай, һиңә үтенесем бар ине…\n– Көн аша булһа ла Йыһаниәнең хәлен белә алмаҫһығыҙ микән? Инеп тороу кәрәкмәй, өйҙә ут яныуын күрәһегеҙ ҙә миңә шылтыратаһығыҙ. Ике көн аша дежурствоға йөрөй, шуны ла иҫәпкә алһағыҙ… Йыһаниәнең йөрәге шәптән түгел, ауырып китеүе бар, уны мин ҡайғыртмаһам, кем ҡайғырта. Үҙем дә бара алам да ул, йә күрше-күлән күреп ҡалыр, өйһөҙ, берәҙәк эт ише ҡапҡа төбөн һаҡлауы оят. Былай ҙа таныш-белештәргә бер нисә тапҡыр тап булдым…\n– Ярай һуң…\nМинең өсөн мәшәҡәт эш түгел ине ул, эңер төшһә, тәҙрә янына барам да Тайфурҙың йортонда ут күрһәм, телефондан шылтыратам. Ошондай сәйер бәйләнеш тағы күпме дауам итер ине икән, белмәйем, бер көн кис теге таныш уттың ҡабыныуын көтөп ала алмағас, кейенеп шул яҡҡа йүнәлдем. Тәҙрәләр ҡараңғы. Ары ни ҡылырға белмәй ултырғысҡа сүгеп көтә башланым, бөгөн бит Йыһаниәнең дежурствоһы түгел, ҡайҙа йөрөй икән бығаса? Әллә өйҙә булып та ауырып киттеме? Яттарҙың яҙмышына ҡыҫылып, хәҙер килеп кеше ҡатынын хәстәрләп йөрө инде, бисә белһә ни тейер? Апаруҡ ваҡыт үтте. Тайфурға хәбәр итергә кәрәк, башҡаса сара ҡалманы.\n– Кем унда? – Яҡынлаусы шөбһәләнеп һораны.\n– Иҫәнмеһегеҙ, был мин, Тайфурҙың танышы, хәтерләйһегеҙҙер, гел осрашҡанда сәләмләшәбеҙ.\n– Ә-ә-ә, һаумыһығыҙ… Һеҙ нишләп бында?\n– Саф һауа һулап йөрөнөм дә инеп,хәлегеҙҙе белмәк иттем, тороп тор, мәйтәм, Тайфурҙар нисек йәшәп яталар икән!\n– Ул өйҙә юҡ шул, командировкала…\n– Ярай улайһа, хушығыҙ. – Китергә йыйынып ҡалҡҡайным ғына, кеҫә телефоным шылтыраны.\n– Айҙар ағай, һеҙ ҡайҙа, нишләп бығаса шылтыратмайһығыҙ? – Тайфурҙың тауышы киске тынлыҡта ап-асыҡ ишетелә.\n– Мин… урамда, артыҡ шаулама әле, тауышың таш яра!\n– Ниңә тыяһығыҙ?! – Тайфур ғәҙәтенсә этеп алып бара. – Беҙҙең өйҙә ут янамы?\n– Әлегә юҡ, хәҙер яныр…\n– Нисек яныр? Янамы-юҡмы? Йыһаниә нисек?\n– Һәйбәт, ярай, хуш, һуңғараҡ шылтыратырмын. – Телефонды кеҫәмә йәшерҙем.\n– Аңлашылды… – Йыһаниә ҡапҡаны асты. – Үтегеҙ!\nУтты ҡабыҙғас, залға саҡырҙы:\n– Хәҙер сәй ҡуям.\n– Рәхмәт, яңыраҡ ҡына өҫтәл артынан торҙом.\nХужабикә ныҡышманы, йәнәшәмә, ҡәнәфигә һеңеп ултырҙы ла, яҡтарын өҫкә тартып ҡулдары менән яурынбаштарын ҡосаҡланы:\n– Һыуыҡ, өшөтә…\n– Ҡара көҙгә өйрәнә һалып булмай шул, ни тиһәң дә, ҡыш яҡынлаша, көндөҙ беленмәһә лә, кистәрен һалҡын.\n– Йәшермәйем, Тайфур киткәс өйҙән ҡот ҡасты. Ә һеҙ уның йомошсоһомо?\n– Күпме дауам итер икән был уйын?\n– Йыһаниә, мин барыһын да беләм. Бәлки…\n– Ғәфү итергәме? Хыянат ғәфү ителәме?\n– Тормош тигәнең ҡатмарлы, быны, өлкән булараҡ, һеҙгә ҡарағанда яҡшыраҡ беләм, аңлайым.\n– Тимәк, кисерергә?\n– Уныһын үҙегеҙ ҡарағыҙ, мин һеҙгә хөкөмдар түгел. Тайфур ятаҡта йәшәй, һеҙ бында яңғыҙығыҙ ҡаңғыраһығыҙ, ары былай дауам итмәҫе билдәле.\nБыл юлы Йыһаниә яуап ҡайтарманы, һынағастай ҡатып ултыра бирҙе. Уның күҙҙәре киң асылып киткән, ағартҡансы аҫҡы иренен тешләгән. Ул көслө, икеләнеүле тойғо кисерә инее, шикелле, һаҡһыҙ һүҙ ысҡындырһам, һытылырға әҙер.\nАҙыраҡтан сығырға йыйынып урынымдан ҡалҡтым:\n– Донъя йәме – иң әүәл бала ул, Йыһаниә… Әгәр Тайфур ҡайтһа, яңғыҙы ғына ҡайтмаҫ, приюттан бәләкәс бер ҡыҙ баланы эйәртер, әгәр һеҙ ҡаршы булмаһағыҙ, ҡабул итһәгеҙ, әлбиттә.\nИшек төбөнә килгәс, Йыһаниәнең өҙәләнеп, сабырлығын юйып ҡысҡырыуы ишетелде:\n– Айҙар… ағай, Тайфур ҡыҙ бала алып ҡайта, тинегеҙме? Беҙҙең өйөбөҙгә бала инәсәкме? Йә, Хоҙай, беҙҙең дә берҙән-беребеҙ буласаҡмы?.. Нимә тип кенә яуап бирәйем икән?.. Белмәйем, быуыным бушаны, зиһенем таралып бара. – Ул ике сикәһен ҡуш услап йәш аралаш ҡараны. – Әллә нишләп йылмайғым килеп киттесе. Иртәрәк икәнен дә беләм, барыбер ҡыуанғым, көлгөм, йылмайғым килә, минең… беҙҙең дә ос-мот ҡына бәхеткә хаҡыбыҙ барҙыр!..\nҠыш башы. Миҙгелдең моңһоу бөләңгертлектән арынып, ныҡҡа таянып сафлыҡҡа сумған мәле. Күпмәһенең тышына аҡ юрғанын бөркәнгән бар тәбиғәт, тирә-яҡ рәхәтләнеп йылы, ҡалын түшәгендә иҙрәй. Офоҡ уратаһын шыйыҡ, үтә күренмәле шекәрә болот ҡаплаған. Күк көмбәҙенең ҡап уртаһындағы түңәрәк асыҡлыҡтан, тирмән мөкөһөнән* һирпелгән он кеүек, ер өҫтөнә ҡар һибәләй. Подъезд ишегенән сыҡтым да һалҡынса һауаны күкрәк тултырып һулап, аҙға ғына ян-яғыма ҡараш ташланым. Илаһи гүзәллектән күҙҙәрем ҡамашты, күңелемде ошо ҡабатланмаҫ балҡыш гөлтләтеп ҡабыҙып ебәрҙе. Туҡта, анау етәкләшеп барған өсәүҙең һыны бик тә таныш та баһа. Сырамыттым. Ҡунаҡбаевтар. Ҡыҙ бала тәтелдәп ниҙер һөйләй, эйелеп, йомшаҡ ҡарҙы услап алып һауаға һибә лә биттәренә бөркөлгән һалҡындан ҡытығы килеп шарҡылдап көлә, уға бала ҡыуанысынан ирәмһегән ата-әсә ҡушыла. Шат тауыштар шырпы ҡабылай тигеҙ рәттәргә теҙелгән таш йорттарға бәрелә лә паклыҡҡа сорналып, сихри биҙәктәргә әүерелеп, юл ҡырлатып ойоған ағастар иңенә ҡуна, ҡунып ҡына ҡалмай уларға һанһыҙ йымылдаҡ осҡондар өҫтәй. Бына уларға ауырлы ҡатын осраны. Уның башындағы шәшке кәпәсе, ҡабарынҡы яғаһы ла һанһыҙ ынйыларҙан емелдәй, йәш, һылыу, бер аҙ тутлана төшкән йөҙө ҡыҙарған. Ҡатын яҙа баҫып абыныуҙан ҡурҡып, һаҡ, ипле аҙымлай, әле тыумаған сабыйын ҡурсыуылыр. Тайфур бер аҙға ғына туҡталып, моңһоу төбәлеп уның яғына ҡайырылды. Ҡатын уны абайламаны, әллә күрһә лә күрмәнеме, белмәйем, башын ғорур сөйөп, бер кемгә иғтибар итмәй атлауын белде. Йөклө ҡатын асылырға тумаланған сәскә менән бер шул, уның күңеле ерҙә түгел, йондоҙло күктә. Атаһының аңшая биреп тороуы ҡыҙыйға оҡшаманы, йүгереп килеп етәкләп алды ла, ирендәрен турһайтып, үпкәләп һөйләнеп уны алға тартты: «Атай, беҙгә генә ҡара, беҙҙе яратмайһыңмы әллә?»\nЯратам, яратам ҡыҙым…»\n– Ни тиклем матурҙар, бәхетлеләр… – Йәнәшәмә баҫҡан ҡарсыҡ шулай тине.\n– Ә? Нимә тинегеҙ? – Был һүҙҙәрҙең кемгә тәғәйенләнгәнен айыра алмай ҡабатлап һораным.\n– Көн матур тим, балам. Ана бит, ҡышты әйтәм, ҡарын да көрәп яуып ҡуйҙы, хәҙер холҡон күрһәтергә самалап, буранын ҡуҙғыта.\nТәбиғәттең кәйефе күҙ асып йомғансы үҙгәрә шул. Бейектән, бик бейектән ябалаҡлап елгәрелгән ҡар, талғын өйрөлөп, «әйлән-бәйлән» көйөнә бейей ҙә башлаған. Теге өсәү йәйәүле буранға эйәреп китте, ауырлы ҡатын йөҙөн елгә ҡуйып уға ҡаршы атланы.


Көҙ менән хушлашыу\n8 Декабрь 2017, 12:16\nНоябрь – көҙ миҙгеленең һуңғы айы тамамланып килгәндә беҙҙең мәктәптә “Көҙ менән хушлашыу” тигән сара булып үтте. Башта уҡытыусы апайҙарыбыҙ һорау - яуап рәүешендә көҙ миҙгеленең үҙенсәлектәре тураһында әңгәмә үткәрҙеләр.\nКөҙгө уңыш уҡыусылар әҙерләгән кейемдәрҙә лә сағылды.\nАртабан уҡыусылар көҙгә арнап баҡсаларҙа үҫә торған йәшелсә-емештәр тураһында шиғырҙар һөйләне, уларҙың кеше организмына файҙаһы тураһында бәйән иттеләр.\nУҡыусылар әҙерләгән көҙ билдәләрен сағылдырыусы костюмдар сараға матурлыҡ өҫтәне. Көҙ тураһында һынамыштар әйтелде, йырҙар йырланды.\nКөҙ миҙгеле мул уңыш осоро икәнен дә онотманыҡ. Баҡсала көс, тир түгеп үҫтергән мул уңышҡа зыян ҡылыусы кәзә образын әкиәтте сәхнәләштереү аша фашланыҡ.\nСара әсәйҙәр менән сәй эсеп тамамланды. Йырлап, данлап көҙҙө лә оҙаттыҡ. Кемгә нисектер, миңә көҙ миҙгеле оҡшай.


Юғары уҡыу йорттарына ҡабул итеүҙең яңы тәртибе раҫланды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБерҙәм дәүләт имтиханын урап үтеүме, тиҙерәк һөнәр үҙләштереп эш менән юғары белем алыуҙы аралаштырыумы. Колледж һәм техникум тамамлаусыларҙың артабан уҡыу теләге йәнә бәхәстәр тыуҙырҙы. Рәсәйҙең Мәғариф һәм фән министрлығы юғары уҡыу йорттарына ҡабул итеүҙең яңы тәртибен раҫланы. Әлегә тиклем уны йыл һайын раҫлайҙар ине. Хәҙер ҡабул ителгән документ даими, ә абитуриенттар өсөн ҡабул итеү кампанияһының бөтә нескәлектәре алдан билдәләнергә тейеш. Курсташтар Розалия менән Эльза урта һөнәри белем биреү йортонда туризм нескәлектәрен өйрәнә. Ошо өлкәлә белемен юғары уҡыу йортонда дауам итергә уйлайҙар. Шуға ла берҙәм дәүләт имтиханы тураһындағы бәхәстәр ҡыҙҙарҙың даими иғтибары үҙәгендә. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт педагогия университеты студенттары араһында колледж тамамлап уҡырға инеүселәр һаны ситтән тороп уҡыу бүлегендә 80, көндөҙгөлә 30 процентҡа етә. Был белем биреү йорто үҙ йүнәлешендәге урта махсус һөнәри уҡыу йорттары менән тығыҙ бәйләнештә эшләй.Рәсәйҙә абитуриенттарҙы быйыл 900 юғары уҡыу йорто, меңдән ашыу филиал көтә. Бюджет урындарына 500 мең кеше дәғүә итә ала. Мәғариф һәм фән министрлығы раҫлаған ҡағиҙәләргә ярашлы, юғары белем алырға теләгән колледж һәм техникум тамамлаусыларҙың вуздарға Берҙәм Дәүләт Имтиханы йомғаҡтары түгел, ә уҡыу йорто билдәләгән ҡабул итеү һынауҙары һөҙөмтәләре буйынса инеү мөмкинлеге бар. Һәм ул артабан да һаҡлана. Бындай абитуриенттар өсөн шулай уҡ шәхси ҡаҙаныштар исемлеге киңәйтелгән. Волонтер эшмәкәрлеге, ижади конкурстарҙа еңгән, ГТО билдәһе өсөн 10 балл өҫтәлә. Рәсәй йыйылма командаһы ағзалары 2016-сы йылда юғары уҡыу йорттарына имтихандар тапшырмайынса ла ҡабул ителә. Иң ҙур отош иһә Бөтә Рәсәй олимпиадаларында еңеүселәр өлөшөнә төшә. Уларҙың һөҙөмтәләре йәнә дүрт йыл ғәмәлдә ҡала.\n20 ноября Башҡортостанда хәйриә эшмәкәрлеген законһыҙ нигеҙҙә алып барыусы ойошмаларға ҡарата айырым саралар күреләсәк\n20 ноября Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре


Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу- 2010 ҡыҙыу линия асты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу- 2010 ҡыҙыу линия асты\n14:32, 7 сентября 2010 Йәмғиәт\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуҙың ҡыҙыу линияһы асылды. Хәҙер Рәсәйҙең һәр кешеһе 2010 йылдағы йәниҫәпкә бәйле бөтә һорауҙарына яуаптарҙы бушлай квалификациялы белгестәрҙән ала аласаҡ.\nҠыҙыу линияның һандарын хәтерҙә ҡалдырыуы ауыр түгел: 8-800-200-14-25. Һуңғы дүрт һан халыҡ иҫәбен алыу көндәрен күрһәтә — 14 — 25 октябрь.\nКвалификациялы операторҙар абоненттарға халыҡ иҫәбен алыу нисек үтә, иҫәп алыу ҡағыҙҙарында ниндәй һорауҙар буласаҡ, халыҡ иҫәбен алыусы кешелә ниндәй документтар булырға тейеш, әгәр кеше йәшәгән еренән алыҫҡа киткәндә йәниҫәптә нисек ҡатнаша ала һәм башҡа төрлө һорауҙарға бәйле мәғлүмәт бирәсәк. Әгәр оператор ниндәйҙер һорауға тулы яуап бирә алмаһа, ул абонентты мотлаҡ граждан йәшәгән урын-ерҙәге дәүләт статистикаһы органдары вәкилдәре менән тоташтырасаҡ. Ә граждандарҙың йәниҫәпкә ҡарашын белер өсөн операторҙар абоненттарҙан халыҡ иҫәбендә ҡатнашырға йыйыныу-йыйынмауҙарын белешәсәк.\nЙәниҫәптең ҡыҙыу линияһына, шәмбе һәм йәкшәмбенән тыш, 8-21 сәғәттәрҙә көн һайын шылтыратырға мөмкин. Киске һәм төнгө ваҡытта, шулай уҡ ял көндәрендә автомат яуап биреүсе эшләй. Ҡыҙыу линия ағымдағы йылдың октябрь аҙағына тиклем эшләйәсәк, тип хәбәр итә 2010 йылғы йәниҫәптең федераль матбуғат үҙәге.


75 йыл элек Башҡорт АССР-ы Ленин орденына лайыҡ була // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n75 йыл элек Башҡорт АССР-ы Ленин орденына лайыҡ була\n13:54, 15 марта 2010 Сәйәсәт\nТарихтағы бер көн. 75 йыл элек, 1935 йылдың 15 мартында, Башҡорт АССР-ы үҙенең беренсе Ленин орденын алды. Был юғары наградаға республика сәнәғәтте һәм ауыл хужалығын үҫтереүҙәге уңыштары өсөн лайыҡ булды.\nЭнциклопедия мәғлүмәттәренә ярашлы, социалистик ҡоролош йылдарында Башҡортостан индустриаль-аграр төбәккә әйләнде. Тулайым продукция сығарыу 2,5 тапҡырға артты. 35 яңы завод, фабрика һәм электростанциялар төҙөлдө, ҡайһы бер ҙур предприятиеларға нигеҙ һалынды. Уларҙың береһе – Башҡортостандың нефть сәнәғәтенә нигеҙ һалыусы Ишембай нефть промыслаһы. Республика «Икенсе Баку» исеме алған яңы нефть районы үҙәктәренең береһенә әйләнде.\nИкенсе һәм өсөнсө биш йыллыҡтарҙа 70 предприятие төҙөлдө, шул иҫәптән Өфө-Ишембай тимер юлы, Ишембай-Өфө нефть үткәргесе, Ишимбаей нефть ҡыуыу һәм Өфө крекинг заводтары, авиадвигателдәр һәм комбайн моторҙары етештереү үҙләштерелде. Еңел һәм аҙыҡ-түлек сәнәғәте объекттары төҙөлдө: 8 Март исемендәге тегеү фабрикаһы, икмәк заводы, Өфөлә макарон һәм кондитер фабрикалары, Бәләбәй, Белорет, Туймазы, Раевка ит комбинаттары. Социалистик ярыш киң таралыу алды, стахановсылар хәрәкәте барлыҡҡа килде.\n1940 йылға крәҫтиән хужалыҡтарының 97,9 проценты коллективлаштырылды. Мәҙәни революция үткәрелде: наҙанлыҡ бөтөрөлдө, милли эшсе кадрҙар һәм интеллигенция үҫеште, башҡорт әҙәбиәте һәм сәнғәте бер ни тиклем үҫте.\nТеги: Башҡорт АССР-ы, Ленин ордены


Йәнлектәр донъяһына сәйәхәт\nӨфө районының Йоматау ауылында биология фәндәре кандидаты Виктор Валуев йортонда музей асҡан. Бында донъяла һирәк осраған ҡоштарҙы, йәнлектәрҙе күрергә мөмкин. Оҫта уларҙың ҡарасҡыларын үҙе эшләгән.\nҺуңғы йылдарҙа Башҡортостанда был ҡоштар йыш осрай. Уларҙың бер төрө Рәсәйҙең төньяғынан, икенсеһе киреһенсә, көньяғынан 80-се йылдар аҙағында осоп килгән. Баҡтиһәң, улар самолеттар өсөн хәүефле. Әгәр ҙә лайнерҙар һауала был ҡоштарҙың тубына бәрелһә, бәрелеш пушканан атыу менән бер буласаҡ.\nВиктор Валуев, биология фәндәре кандидаты: «Улар тарҡалып оса. Әгәр юлдарына самолет килеп сыҡһа, авария булыуы ихтимал. Беҙҙә бер фото бар. Ҡош менән бәрелешкән вертолет һәләкәткә осраған. Күңелһеҙ мәшәҡәттәрҙе булдырмау өсөн самолет күл, баҫыуҙар өҫтөнән осорға тейеш».\nЗоология белгесе музейҙағы һәр йәнлек, ҡош тураһында кинәнеп һөйләй. Уларҙың һәр береһенең үҙ тарихы бар. Күптәрен Виктор Валуевтың яҡындары, дуҫтары алып килгән. Эксклюзив ҡоштар ҙа бар. Мәҫәлән, урта крошнеп Башҡортостанда өс бөртөк кенә ҡалған. Ә ошо бәләкәй генә сысҡандарҙың республикала булыуын ғалимдар 80-се йылда ғына асыҡлаған. Бынан тыш, Виктор Валуев үҙенсәлекле асыш эшләгән. Ошо бөркөттәр төркөмөнә ҡараған таҙғараларҙы халыҡ араһында урыҫтарҙың могильник тип йөрөткәнен ғалим яңыраҡ ҡына аңлай. Баҡтиһәң, был ҡоштар бер-береһен ерләп, күмеп ҡуя.\nВиктор Валуев, биология фәндәре кандидаты: «Элегерәк йортомда бер нисә таҙғар йәшәне. Уларҙың берәүһе әллә ҡайҙа юҡ булды. Тәүҙә урлағандарҙыр тип уйланым. Ике аҙна үтеп, ҡар ирегәс йортта ҡош ҡанаттарын күреп ҡалдым. Тартып сығарһам, юғалған таҙғар килеп сыҡты. Үлгәс ҡоштар уны күмеп ҡуйған икән. Етмәһә, ерҙе тапап, тигеҙләп тороп ҡуйғандар».\nВиктор Валуевтың өйө лә музейҙы хәтерләтә. Бүлмәләрҙә төлкө, төрлө ҡоштар, хатта, айыу менән бүре ҡарасҡыһы ла бар. Был ҡоштарҙың ҡанаттар тупланмаһы тотош Рәсәйҙә берәү генә. Ишек алдында ла ике ыласын йәшәй. Ҡыҙғанысҡа, ҡанаттары йәрәхәтләнгәнгә улар бер ваҡытта ла оса алмаясаҡ. Шуға ла ул тиҫтәгә яҡын йыл инде ошонда көн итә.


Бөрө районында йәшәүсе Ольга һәм Петр Волочковтар ғаиләһе ауыл туризмы менән шөғөлләнә башлап, «отолманыҡ» тигән ҡарашта\nИлдә иҡтисади көрсөк булыуға ҡарамаҫтан, улар төп килем сығанағы таба. Ҡала тормошонан арып, саф һауала ял итергә теләүселәрҙе улар умартасылыҡ, балыҡсылыҡ, малсылыҡ, игенселек нескәлектәренә лә өйрәтә.\nПетр Волочков һөнәре буйынса инженер-механик. Хаҡлы ялға сыҡҡас та, ул техника янынан китергә ашыҡмай. Ҡала тормошонан арып, күңеле менән ауылға тартыла. Һигеҙ йыл элек уҙаман 200 гектар ерҙе ҡуртымға ала һәм крәҫтиән-ферма хужалығын асырға баҙнат итә. Башта эре мал тотоп ҡарай, һуңынан кәзә, һарыҡ, сусҡа аҫрауға күсә. Йүнсел иген культуралары үҫтереү менән дә бер үҙе шөғөлләнә, «иң мөһиме тырышлыҡ кәрәк»,-ти ул. Башлаған эште ташларға ярамай.\nПетр Волочков, крәҫтиән-фермер хужалығы башлығы: «2010 йылғы ҡоролоҡта тәүге тапҡыр сәсеп ҡараным. Уңыш бөтөнләй булмағас барыһын да ташларға тип тә уйлағайным. Әлдә бирешмәнем. Киләһе йылға бойҙайҙың гектар ҡеүәте яҡынса 27 центнер булды. Дәртләнеп, эшкә ылығып киттем».\nЭшҡыуар уңышты һатып килем дә ала. Шулай ҙа аҡсаның байтаҡ өлөшө ферманы киңәйтеүгә, техниканы ремонтлауға, ерҙе эшкәртеүгә китә. Петр Волочков хужалыҡҡа бер генә эшсе алған. Хәҙер инде ҡатыны ла ауыл тормошона күнегеп бөткән. Ул умартасылыҡ буйынса төп ярҙамсы.\nТырыш ғаилә ҡуртымға алынған ерҙә балыҡсылыҡ менән дә шөғөлләнә башларға уйлай. Ошо маҡсаттан 2009 йылда яһалма быуа булдырыла. Күп тә үтмәй был биләмә ауыл туризмын үҙ итеүселәрҙең яратҡан ял урынына әйләнә.\nЙүнселдәр тәүҙә балыҡ үрсетә, артабан бер нисә кәмә һатып ала. Ҡунаҡтар, туристар өсөн өс өй, мунса төҙөлә. Әлбиттә, финанс яҡтан ярҙам итеүселәр ҙә була. Кейәүҙәре ярты миллион һумлыҡ сығымдарҙы ҡаплап, биналарҙы күтәртеүгә үҙ өлөшөн индерә. Хәҙер бында Өфөнән генә түгел, Мәскәүҙән дә килеп ял итәләр. Хужабикә улапҙы шифалы үлән сәйҙәре, башҡорт балы менән һыйлай.\nОльга Волочкова: «Ауыл туризмы менән шөғөлләнеүебеҙ юҡҡа түгел: ҡала кешеһе менән тәжрибә уртаҡлашҡыбыҙ килә. Кәрәк икән, бесәнен дә сабырға, утынын да ярырға өйрәтәбеҙ. Балалар өсөн бәләкәй генә зоопаркыбыҙ ҙа бар».\nОльга менән Петр Волочковтар йыл һайын хужалыҡты үҫтереү өсөн ссуда ала. Ферма тирәләй төҙөлөш эштәре тынмай. Киләсәккә йүнселдәр мал башын арттырып, майҙандарҙы таҫы ла киңәйтергә ниәтләй.


Башҡортостан эҙәрмәндәр фонды эшмәкәрлеге. - Юлдаш\nНарынбаева Гөлнур Рәсих Ханнанов һүҙҙәре. Матур беҙҙең күңелдәр - Рим Хәсәнов көйө\nФирүзә Абдуллина һүҙҙәре. Уралым бөркөттәре - Рөстәм Ғиззәтуллин көйө - Мәхәмәҙиева Гөлсинә\nӘсхәр Кәшфуллин һүҙҙәре. Донъя нурға күмелде- Риф Арыҫлан көйө - Мөхәмәтйәров Салауат\nйәрем һин Эй - Разакова Мәликә\nБашҡортостан эҙәрмәндәр фонды эшмәкәрлеге.\nБашҡортостан эҙәрмәндәр фонды эшмәкәрлеге. https://bash.news/yuldash/2558_bashkortostan-ezermender-fondy-eshmekerlege\n23 ғин, 09:54\nАйгөл Хисамова. Әңгәмәбеҙҙе бөйөк рус полководецы Александр Суворов һүҙҙәре менән башлағы килә"Һуңғы һалдат ерләнгәнгә тиклем һуғыш тамам була алмай". Әйткәндәй, республиканың үҙәк эҙәрмәндәр фонды был һүҙҙәрҙе девиз итеп тә алғаншикелле?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев. Хаҡ һүҙҙәр. Һуғышта күпме һалдат һәләк булған, күпмеһе хәбәрһеҙ юғалған. Эҙәрмәндәр отрядттарының төп бурысы әлеге девизды бойомға ашырыу йәһәтенән әүҙем эш алып барыу.\nБилдәле сығанаҡтар буйынса, республикалағы эҙәрмәндәр үҙ эшен рәсми рәүештә 2006 йылдың 27 апреленән алып башҡара башлай. Быға ниндәй ваҡиға йәки йәмәғәт хәрәкәте булышлыҡ итте?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев. 2002 йылдың 26 декабрендә Өфөлә республика конференцияһы үтте. Шул сарала ,,Республика эҙәрмәндәр фонды,,на нигеҙ һалына. Был әлегәсә республикала эшләп килгән эҙәрмәндәр ойошмаһын берләштереүсе фонд булараҡ үҙ эшен башлап ебәрә. Өфө администарцияһы тарафынан айырым бина бүленә.\nӘйткәндәй, шул уҡ 2006 йылда баш ҡала округы хакимиәте фондҡа айырым бина ла бүлә һәм шул ваҡыттан алып проблемалар ҙа, төрлө мәсьәләләр ҙә еңелерәк хәл ителә башлана. Экспедициялар үткәреү буйынса уңыштар ул осорҙа нисек торған һәм хәҙерге ваҡытта уның хәле нисек?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев.Фондтың матди-техник хәле нығытылғас, транспорт, кәрәкле ҡорамалар һатып алына. Үҙегеҙ белеп тораһығыҙ, эҙләнеү эштәре күпселек осраҡта яҙҙан көҙгә тиклем алып барыла. Һаҙлыҡтар, ҡуйы урмандар аша үтергә тура килә.\nЙыл һайын отрядтың эҙләнеү һәм тикшереү экспедицияларында яҡынса 45-тән алып 200-гә тиклем кеше ҡатнаша. Улар кемдәр? Бар эште тәғәйен кешеләр – студенттар һәм хеҙмәткәрҙәр башҡарамы йәки унда теләгән һәр кем ҡатнаша аламы?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев. Теләге, сәләмәтлеге булған һәр кем тиерлек ошондай экспедицияларҙа ҡатнаша ала. Күпселек осраҡта уҡыусы балалар, студенттар ҡатнаша һәм оло йәштәгеләр ҙә осрай. Төркөм экспедициялар башланғанға тиклем туплана.\nБылтыр республиканың эҙәрмәндәр фонды 10 йыллығын билдәләне. Ун йыл эсендә 500-гә яҡын хәрбиҙең шәхесе асыҡланған. Улар ниндәй отрядтар ҡатнашлығында табылған? Башҡа төбәктәр менән хеҙмәттәшлек ниндәй кимәлдә?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев. 17 ғинуар көнө ,,Комсомольская правда,, газетаһында шундай мәғлүмәт донъя күрҙе: Германияла беҙҙең һалдаттар ерләнгән ерҙе тәрбиәләүселәр бында ерләнеүселәрҙең яҡындарын табышыуҙы һорап мөрәжәғәт итә. Исемлеккә ингән 62 кеше араһында беҙҙең яҡташыбыҙ, Баҡалы егете Мостаһим Байбулатов та бар. Дәүләт архивы документтары ярҙамында шуны асыҡланыҡ: хәбәрһеҙ юғалған, Мәскәүҙә В.И. Ленин исемендәге хәрби училище тамамлаған, һуғышта политрук була. Шулай уҡ туғандары хаҡында мәғлүмәт теркәлгән. Германия документтары буйынса Мостаһим Байбулатов һуғыштың тәүге көндәренән 1941 йылдың 28 июнендә хәрби офицерҙар өсөн махсуслаштырылған лагерға эләгә. Уның исеме һис шикһеҙ Еңеүҙең 70 йыллығына арналған ,,Хәтер китабы,,на индереләсәк.\nӘлеге көндә республикала 20-нән ашыу эҙәрмәндәр отряды һанала. Өфөлә мин белгәндәре 4: "Обелиск", "Эҙләнеү", "Ватан", "Росстань". Тағы ниндәйҙәре барлыҡҡа килде? Уларҙың эш емештәре?\nРәфҡәт Зөлҡәрнәев. Беҙҙең экспедициялар һөҙөмтәһе булып меңгә яҡын офицер, һалдаттың әйбере табылды, исемдәре тыуған төйәгенә әйләнеп ҡайтты. Өс самолет экипажы, ТТ-34 танкы тураһындағы мәғлүмәттәр раҫланды. Башҡортостан буйынса алғанда, һәр һалдаттың исеме асыҡланып, ,,Хәтер китабы,, на индерелер тип уйлайбыҙ.\n"Мәңгелек ут" һәйкәленә уйылып яҙылған, бала саҡтан һәр беребеҙгә таныш һүҙҙәр - "Бер кем дә, бер нәмә лә онотолмай". Айгөл Хисамова.


11 августан Рәсәйҙә төҙәтмәләр индерелгәндән һуң «Юл хәүефһеҙлеге тураһында»ғы закон ғәмәлгә инде\nУға ярашлы, водитель таныҡлыҡтарына яңы категориялар өҫтәлде. Бынан тыш, киләсәктә курсанттарҙан имтихандың тәүге этабын автомәктәптәр үҙҙәре аласаҡ.\nАвтомәктәп инструкторҙары юл хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен курсанттарға ентекле аңлата. Юл фажиғаләре йылдан-йыл арта. Шуға талаптар ҙа юғары. Яңы законға ярашлы, хәҙер скутерҙа йөрөрөүселәргә лә таныҡлыҡ алыу мотлаҡ. Бынан тыш, автомат коробкалы автомобиль менән идара итеүселәр айырым категорияға инә. Автомәктәптәр яңы программа буйынса уҡытыуға тулыһынса әҙер.\nАндрей Степаненко, автомәктәп менеджеры: «Беҙ яңы уҡытыу программаһы менән таныштыҡ. Әлегә уны Юл хәүефһеҙлеге инспекцияһының раҫлауын көтәбеҙ. Беҙҙә уҡытыу өсөн бар уңайлыҡтар булдырылған. Программа раҫланғас водителдәрҙе яңы программа буйынса уҡыта башлаясаҡбыҙ».\nЯңы категорияға һәм уның өҫтәмәләренә уҡытыу өсөн һәр автомәктәптең рөхсәт ҡағыҙы булырға тейеш. Уны автомәктәптәр уҡытыу программалары раҫланғас ҡына аласаҡ. Әлегә уларҙың күсермәләре генә бар. Шуға иғтибар итергә кәрәк, ҡағиҙәләр үҙгәрмәй, төҙәтеүҙәр тик водитель таныҡлыҡтарына ғына ҡағыла. Скутер менән идара итеүгә рөхсәт «М» хәрефе менән билдәләнәсәк. Был транспорт төрөнә водитель таныҡлығын 16 йәштән алырға мөмкин. Шулай уҡ автоматлаштырылған автомобилдәр менән идара итеүселәр өсөн дә үҙгәрештәр бар.\nӘгәр ҙә курсант автоматлаштырылған коробкалы автомобилде йөрөтөүгә генә уҡыһа, уның водитель таныҡлығында «АТ» тигән махсус билдә буласаҡ. Был осраҡта ул механикаға ултыра алмай. Ә таныҡлыҡты механикала уҡып алған автоһәүәҫкәрҙәр автомат машиналарҙа йөрөргә хоҡуҡлы буласаҡ.\n«А» категорияһынан «Е» категорияһына тиклем водитель таныҡлығы булыусылар юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге хеҙмәте идаралығында бар категориялары ла бергә булған таныҡлыҡ ала ала. Унда «М» категорияһы ла индерелә.\nДинар Ғилметдинов, Башҡортостандың ЮХХДИ идаралығы етәксеһе: «Душәмбе республика автомәктәптәренә тикшереүгә сығабыҙ. Уны юл хәүефһеҙлеге инспекторҙарынан торған махсус төркөм уҙғара. Башҡортостанда 350-гә яҡын автомәктәп бар. Был бик етди эш, шуға ла мин тикшереү барышын шәхсән күҙәтәсәкмен. Һөҙөмтәләрҙе мәғариф министлығына тапшырасаҡбыҙ. Унда ҡайһы мәктәпкә рөхсәт биреү ҡараласаҡ».\nОҙаҡламай водителдәр яңы категориялы таныҡлыҡтар алыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Ләкин документтарҙы тулыһынса әҙерләүгә бер нисә ай ваҡыт талап ителә. Бынан тыш, 1-се ғинуарҙан автомәктәптәр рейтингы булдырыласаҡ. Юл хәүефһеҙлегенә һәм ҡағиҙәләргә тап унда өйрәтәләр бит.


Рөстәм Хәмитов Мәскәү вуздарында уҡыусы Башҡортостан студенттары менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Мәскәү вуздарында уҡыусы Башҡортостан студенттары менән осрашты\n12:12, 31 октября 2011 Сәйәсәт\n27 октябрҙә илдең баш ҡалаһында Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Мәскәү вуздарында уҡыусы Башҡортостан студенттары менән осрашыу үткәрҙе. Әңгәмә барышында республика башлығы үҙенең студент йылдары хәтирәләре менән бүлеште, Башҡортостандағы бөгөнгө хәл менән таныштырҙы, тормошҡа ашырылған проекттар, төбәктең алдағы йылдарға үҫеш перспективалары хаҡында һөйләне, шулай уҡ йәштәрҙең һорауҙарына яуап бирҙе. Был хаҡта Башҡортостан Президентының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\n— Был осрашыуҙы ойошторорға Рәсәй Федерацияһы Президентының төрлө вуз студенттары менән осрашыуы сәбәп булды, — тине Рөстәм Хәмитов. – Башҡортостан Республикаһының әлеге торошо тураһында сыҡҡан бәхәс минең өсөн көтөлмәгәнлек булды. Һәм хеҙмәттәштәрем шул осрашыуҙа ҡатнашҡан студенттарҙы фекер алышыу өсөн бында саҡырҙы. Әммә бәхәсте башлап ебәреүсе – Наил Ниғмәтуллин бында булмағас, был хаҡта һөйләшеп тормаясаҡбыҙ. Бәлки, ҡасандыр уның менән бәйләнешкә сығып булыр. Әммә Башҡортостан Республикаһы Президенты саҡыра икән, осрашыуға килеп, борсоған мәсьәләләрҙе тикшереү, аңлашыу дөрөҫ булыр ине.\nБашҡортостан Президенты республиканың күп милләтле төбәк булыуын билдәләне:\n— Республикалағы милләт-ара мөнәсәбәттәргә килгәндә, хәлдең тотороҡло, тыныс булыуы хаҡында ышаныслы әйтә алабыҙ.\nРеспублика башлығы төбәк өсөн милләт-ара мөнәсәбәттәрҙең түгел, ә иҡтисади мәсьәләләрҙең тәү урында тороуын билдәләне.\n— Беҙҙә 50-60 йыл элек булдырылған иҡтисад тармаҡтары һуңғы ваҡытта яңырыу кисермәгән. Республика был йәһәттән йылдамыраҡ, әрһеҙерәк төбәктәрҙән артта ҡала башланы. Улар инвестициялар йәлеп итеп, заманса яңы предприятелар булдырып, халыҡтың иҡтисади әүҙемлеген арттырып, үҫеш юлына баҫты. Беҙҙә был йәһәттән эш алып барылманы. Нефть беҙҙе ҡотҡарыр, тип кенә әйтергә өйрәнгәнбеҙ, әммә моноиҡтисад ҡына үҫеш генераторы була алмай. Беҙгә инновациялар, заманса фән кәрәк.\nРөстәм Хәмитов әңгәмә барышында эш хаҡы тураһында ла әйтте:\n— Ул бөгөн шул тиклем бәләкәй, хатта был хаҡта әйтеүе лә оят. Йәштәр өсөн эш урындары юҡ. Башҡортостанға ҡайтһағыҙ, мин һеҙгә эш хаҡы юғары булған, заманса, перспективалы эш урындары вәғәҙә итә алмайым.\nРеспублика башлығы һүҙҙәренсә, Башҡортостан өсөн бөгөн иң мөһиме – халыҡты эш, лайыҡлы хеҙмәт хаҡы менән тәьмин итеү, шулай уҡ торлаҡ, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф менән бәйле мәсьәләләрҙе хәл итеү.\n— Быларҙың барыһы ла бик ауыр эшләнә. Ваҡыт кәрәк, халыҡтың, йәмғиәттең ярҙамы ла кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Бер кеше генә быларҙы башҡара алмай. Йәмғиәттәре көслө булған, дуҫ йәшәүсе илдәр генә уңыштарға өлгәшә ала. Республикала милли, социаль һәм иҡтисади мәсьәләләр буйынса бүлгеләнеүҙәр булмаһын өсөн, шундай йәмғиәт булдырыу – минең бурыс.\nТеги: бр президенты, мәғариф, иҡтисад, милли сәйәсәт