Комендант сәғәте файҙаға ғына | Йәншишмә\nКомендант сәғәте файҙаға ғына\nНаписал в 13 октября 2016, 20:43\nБаш ҡаланың яңы райондарының береһенән китеп барам. Ҡаршыма 2 – 3 малай осраны. Кәүҙәләренә ҡарағанда башланғыс синыфтарҙа уҡыйҙарҙыр. Улар магазин янында торалар ине. Мин яҡынайыу менән береһе:\n– Ғәфү итегеҙ, әҙерәк ваҡ аҡсағыҙ юҡмы? – тип һораны. – Миңә Сипайловоға ҡайтырға кәрәк, юлға етмәй.\nСаҡ ҡына аптырап торҙом да:\n– Юҡ шул, – тип артабан атланым. «Нимәһелер килешмәй, алдайҙар, ахыры», – тип уйланым. Саҡ ҡына алыҫайыуым булды, быларҙың үҙ-ара һөйләшеүенән туңдырма алып ашағылары килгәнен аңланым. Юҡ, шул тәмлекәс өсөн аҡсаға мохтаж түгел улар, кейемдәренән, үҙҙәрен тотоштарынан күренеп тора. Ә көн, ысынлап та, бик эҫе ине. Был малайҙар бушҡа ашарға уйлағандарҙыр инде. Ярай, туңдырма ашағылары ла килгәндер, бәлки, ысынлап та, аҡсалары ла булмаған, ти. Нисек ят кешенән шулай һоранырға оялмайҙар, тип аптыраным. Әҙәпһеҙлек, әрһеҙлек ҡайҙан килә икән…\nҺуңғы ваҡытта үҫмерҙәрҙең ҙур супермаркеттарҙан ваҡ-төйәк урлап тотолоу осраҡтары ла йыш күҙәтелә, ти хоҡуҡ һаҡлау хеҙмәткәрҙәре. Урамда һыра эсеп иҫереп йөрөүселәр ҙә юҡ түгел. Ҡайһы бер ҡыҙҙар һәм малайҙарҙа яуаплылыҡ тойғоһо булмауы аптырата. Өйҙәренән бер ни өндәшмәй сығып китеп, бер нисә көнгә юғалып тороусылар тураһында әленән-әле хәбәр ителеп тора. Әлбиттә, төрлө фажиғәле осраҡтар ҙә бар. Бөтә донъя буйынса магазинға йәки сүп-сар түгергә генә сыҡҡан ерҙән күпме кеше хәбәрһеҙ юғала. Тәүбә-тәүбә. Ләкин әлеге һүҙем атай-әсәйҙәрен, уҡытыусыларын, яҡындарын уйламай, уларҙы ҡайғыға һалып, ҡайҙалыр юғалып тороусылар тураһында. Ниндәйҙер хәл ителмәгән мәсьәлә, кем менәндер аңлашмаусанлыҡтан ҡасып ҡына ҡотолоп булмай ул. Нисек тә булһа һөйләшергә, аңлашырға тырышырға кәрәк. Өйҙә ҡурҡһағыҙ, уҡытыусыларығыҙға мөрәжәғәт итегеҙ. Бик булмаһа, ышаныс телефондары бар бит. Бөтә Рәсәй берҙәм балалар ышаныс телефоны һандары: 8-800-2000-122. Шылтыратыу бушлай һәм аноним. Тәжрибәле белгестәр һәр саҡ һеҙҙе тыңларға һәм ярҙам итергә әҙер.\nБеҙҙең илдә 18 йәшкә тиклемгеләр балиғ булмағандар иҫәбенә инә. Улар тураһында хәстәрлек күреп, «комендант сәғәте» индерелде. Йәғни тәүлектең ҡараңғы ваҡытында балаларға урамдарҙа, йәмәғәт урындарында, вокзалдарҙа һәм башҡа ерҙә үҙҙәренә генә йөрөү тыйыла. Улар атай-әсәйҙәре йәки уларҙы алмаштырыусы кешеләр менән генә булырға тейеш. Апай, ағай, өләсәй, олатай йәки бүтән туғандар менән ярамай. Юғиһә, штраф һалынасаҡ. 1 октябрҙән «комендант сәғәте» төнгө 10-дан таңғы 6-ға тиклем дауам итә. Был сараның балаларҙың хоҡуғын сикләү өсөн түгел, киреһенсә, уларҙы яҡлау һәм һаҡлау өсөн булдырылғанын аңлайһығыҙҙыр. Бөтә ҡара эштәр ҙә тиерлек ҡараңғыла башҡарыла.\nАтай-әсәйҙәр, балаларыбыҙға иғтибарлыраҡ булһаҡ, улар менән күберәк һөйләшһәк ине. Компьютер, телевизор экрандарынан ағылған мәғлүмәти һөжүмдән дә үҙҙәрен һаҡлайыҡ. Уларҙың күңелдәре ҡатып, вайымһыҙ, битараф булып үҫмәһендәр. Әле яңыраҡ ҡына 3 бәләкәй баланың 17-се ҡаттың балконынан бер бесәйҙе ырғытыуы әллә күпме шау-шыу тыуҙырҙы. Барыһы ла ҡыйыҡҡа бәрелеп һәләк булған бахырҡайҙы йәлләй. Ысынлап та, йәл, ниндәй ҡанһыҙлыҡ. Ә ниңә малайҙар үҙҙәре генә булған һуң? Ғәҙәттә, бәләкәй балалар көндөҙ ҙә ишек алдына уйнарға өлкәндәр менән генә сыға бит…\nРубрика: Төнгө урам\t| Комментировать | Permalink\n« Кемде нимә биҙәй?\nАлёша Голосевич »


Барыһы ла үҙ ваҡыты менән булыр\n15 Март 2018, 17:53\nРайон хакимиәте башлығы И.Л.Фәт-ҡуллин Юлдыбай мәҙәниәт һәм ял үҙәгендә ошо биләмәгә ҡараған ауылдар халҡы менән осрашты һәм күҙгә-күҙ ҡарашып һөйләште. Ҙур залды тултырып ултырған халыҡтың район башлығы менән уртаҡлашыр мәсьәләләре лә, һорауҙары ла, әйтер һүҙҙәре лә күп йыйылғайны. Ике сәғәттән ашыуыраҡ дауам иткән йыйылышта бик күп проблемалар күтәрелде, уларҙы сисеү юлдары ҡаралды, ҡайһылары киләсәктә хәл ителер өсөн айырым контролгә алынды.\nЙыйылышты Юлдыбай ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Ю.Ғ.Иҫәкәев асты һәм 2017 йыл йомғаҡтары тураһында отчет доклады менән сығыш яһаны. Улар тураһында беҙ ғинуар аҙаҡтарында уҡ ентекләп яҙғайныҡ инде, шуға күрә уларға туҡталып тормайбыҙ, бары Юлай Ғәйнетдин улының уңыштар менән бер рәттән, етешһеҙлектәр тураһында ла йәшермәй, асыҡтан-асыҡ һөйләүен генә билдәләп үтергә кәрәктер.\nАртабан три-бунаға Илгиз Лирман улы Фәтҡуллин күтәрелде. Ул йы-йылыусыларҙы ра-йондың социаль-иҡтисади торошо менән ҡыҫҡаса таныштырып үтте.\n– 2017 йыл һөҙөмтәләре буйынса һәм ағымдағы йылдың тәүге кварталында райондың иҡтисади-соци-аль үҫешендә то-тороҡло динамика күҙәтелә. Райондың төрлө йәһәттән үҫеүенә Юлдыбай ауылы ла тос өлөш индерә, – тип башланы сығышын район башлығы. – Дөйөм алғанда, райондың предприятиелары һәм ойошмалары, учреждениелары һәм муниципаль берәмектәр юғары һөҙөмтәлелек менән эшләне. Миҫал өсөн әйткәндә, КФХ-ларҙың хеҙмәт етештереүсәнлеге былтырғы менән сағыштырғанда 10 процент самаһына үҫте һәм 900 мең һумға барып етте. Үткән йыл район аграрийҙары төрлө тармаҡтар бу-йынса дөйөм суммаһы 7 миллион һумдан ашыуыраҡ субсидия алыуға иреште. Шул уҡ ваҡытта баҙар иҡтисады шарттарында бөтөн предприятиеларға һәм хужалыҡтарға тауар әйләнешенә күберәк иғтибар бүлергә кәрәк. Үҙең етештергән продукцияны һатыу йәки уны беренсел эшкәртеү сеймал һатыуға ҡарағанда күпкә килемлерәк...\n(Дауамын гәзитебеҙҙең 16 март №22, һанында уҡығыҙ).


Һөҙөмтәләрҙең ҡайтанан ҡаралыуы ихтимал » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Һөҙөмтәләрҙең ҡайтанан ҡаралыуы ихтимал\nҺөҙөмтәләрҙең ҡайтанан ҡаралыуы ихтимал 31.05.2012 // Социаль мәсьәлә\n— Дәүләт имтиханындағы баһа мәктәптә уҡыу осорондағы уртаса күрһәткестәрҙән байтаҡҡа юғарыраҡ булған осраҡта Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләренең ҡайтанан ҡаралыуы ихтимал, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов БЮТ телеканалындағы “Власть менән һөйләшеү” тапшырыуында.\nБынан тыш, Салауат Сәғитов имтихан тапшырыу шарттарын боҙған өсөн штрафтың 200 мең һумға тиклем арттырылыуы һәм йәмәғәт күҙәтеүселәренең күбәйеүе хаҡында хәбәр итте.\n— Федераль Рособрнадзор вәкилдәре республикала Берҙәм дәүләт имтиханын күҙәтә. Уҡытыусылар һәм мәктәп директорҙары ҙур эш башҡарҙы, етешһеҙлектәр булмаҫҡа тейеш. Берҙәм дәүләт имтиханының маҡсаты — дөрөҫ мәғлүмәт туплау, — тине Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары.\n“Урыҫ балалары тарафынан башҡорт телен мотлаҡ өйрәнеү программаһы юҡҡа сығарыласаҡмы?” — тип ҡыҙыҡһыныусылар ҙа булды.\n— Быйылғы уҡыу йылында яңы дәүләт мәғариф стандарттары үҙ көсөнә инде, — тине Салауат Тәлғәт улы. — Туған телдәрҙе өйрәнеү сәғәттәре кәметелде. Киләһе уҡыу йылында I һәм II класс уҡыусылары яңы стандарт буйынса уҡыясаҡ, ә III — ХI кластар башҡорт телен раҫланған программа буйынса өйрәнеүҙе дауам итәсәк. Уҡытыу методикаһын һайлау һәм ниндәй телде — әҙәбиме, әллә һөйләш теленме — өйрәтеү — уныһы башҡа мәсьәлә. Иң мөһиме — уҡыу ҡыҙыҡлы булырға тейеш. Мәктәптәрҙә башҡорт телен өйрәнеү әлегә тиклем бәхәс тыуҙыра. Кеше башҡа халыҡтың телен өйрәнә икән, ул ошо халыҡтың мәҙәниәтенә, йолаларына төшөнәсәк. Башҡорт телен өйрәнеү башҡа фәндәрҙе уҡытыуҙы ҡыҫҡартмаясаҡ.\nАта-әсәләрҙе дәреслек мәсьәләһе лә борсой. “Мәктәп китапханаһында кәрәкле дәреслектәр юҡ икән, нимә эшләргә?” — тигән һорау бирелде.\n— Йыл һайын бер уҡыусыға республика бюджетынан 600 һум аҡса бүленә, — тине Салауат Сәғитов. — Балаларҙы төп компонентҡа ҡараған дәреслектәр менән тәьмин итеү өсөн ошо аҡса етә. Уҡытыусы үҙ методикаһы буйынса эшләй икән, китаптарҙы һатып алыу тураһындағы мәсьәлә ата-әсәләр йыйылышында хәл ителергә тейеш.


Взломать Ҡоралдары - Беҙ булдырабыҙ хаки өсөн уйындар,Кодтар Ҡоралдары,Инструменттар Тренеры\nҺеҙ яратҡан уйын взломать наруто чит наруто? ауыр йыйыла алтын, көмөш? Был уйындар һеҙҙең команданың өсөн бөгөн хак morehacks булдырған өсөн, ярҙам. ultimate hack коралы менән һеҙҙән өҫтәп ала неограниченный алтын наруто , Көмөш , Купон , Бер нисә секундтан оҙағыраҡ […]\nГТА коралы взломать аҡса неограниченный п.\nВзломать взломать коралы һеҙҙең өсөн уйын һәм v v п п ҡотолорға әҙер булған гта gta! Көтөлгән эштәрен тамамлап morehacks командаһы был хакта хакер. GTA. V ул, ниһайәт, уңайлы һәм тилит, һезгә аҡса кәрәк булһа, уның өсөн. Һеҙ беҙҙең өсөн бар ҡоралдан. Коралы hack v п gta өсөн бирелә. […]\nСкачать коралы взломать джебе No смайл\nСкачать өҫтәмә һеҙҙең ҡыҙыҡлы взломать джебе смайл башҡа ҡорал, әгәр секундтан ашыу ҡатмарлы булыуын күреп, был һеҙҙең дустар ҡуйырға? ҡыҙыҡ, әгәр аласыз ебәрергә һеҙҙең барлыҡ дустар һеҙҙең өсөн бер сиртеү менән сысҡан остатки? Һеҙгә ҡыҙыҡ, әгәр булһа, өҙөп сиктәрен үҙгәртеү смайл ? Был һорауға яуапты беҙ үҙенең хәҙер инде бөтә. Әле, хәҙер һеҙ […]\nWallet Hack суммар пар аҡса әгәр һеҙ теләһәгез, һеҙҙең өсөн аҡса кошелек steam булыр, һәм һеҙ беҙҙең өсөн иҫ киткес яңы коралы hack.Уңышһыҙлыҡҡа беҙ бөтә тырышлығын, ойоштороу һәм эшләү өсөн ошо шар кеүек .Wallet hack пар булып бер нисә бик ябай файҙаланыу һәм аҡса менән ярҙам суммар барлығы бер нисә минут эсендә барлығы һеҙгә клик […]\nниһайәт картаһы itunes код генератор бүләк-бүләк картаһын itunes код генератор сығара .Ҡулланған инструменттарҙың береһе яҡшы командалары morehacks.net бында.Шар кеүек бик ябай файҙаланыу һәм эшләй.Неограниченный һаны кодтары бүләк картаһын itunes генератор ярҙамында ғына бер нисә минут эсендә ойошторорға мөмкин һеҙҙең ярҙам менән бер нисә клик.Был коралы 100 % undetectable һәм хәүефһеҙ.Бары һеҙҙең […]\nImvu кредит генератор взломать яңы эш беҙҙең команда бер нисә көндән һуң сығарып.Иң яҡшы генератор, беҙҙең команда булдырылған.Imvu кредит взломать неограниченный һаны кредит биреү, һеҙ ярҙамы менән бөтәһе нисә клик нисә секунд эсендә ала.Imvu кредит генератор беҙгә бик ябай ҡулланыу. . Ябай imvu кредит взломать скачать , эшләтеп ебәреү генератор […]\nСара 1 кем дә булһа 5712345...102030...»Һуңғы »


Төрки рухын һаҡлай Каспий тулҡындары » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nТөрки рухын һаҡлай Каспий тулҡындары\nДонъяла халыҡ үҙен-үҙе бер төрлө атаған, әммә башҡалар уларҙы икенсе төрлө исемләп йөрөткән осраҡтар күп. Беҙ ҙә ҡаҙаҡтар өсөн истәк булғанбыҙ ҙаһа, ана, яҡут икәнлектәрен белмәй йәшәгән сахалар әле лә бар. Әүәл-әүәлдән Каспий диңгеҙе ярҙарын төйәк иткән төркиҙәр ҙә И.Сталиндың ҡарары менән 1939 йылда әзербайжан булып киткәндәрен белмәй ҙә ҡалған. Иранда меңәр йыл элек йәшәп, хәҙер инде донъя йөҙөнән юҡҡа сыҡҡан фарсы ҡанлы әзериҙәрҙең исемен уларға тағыу Иосиф бабайҙың башына ҡайҙан килгәндер, уныһы билдәһеҙ. Һәр хәлдә, төркиҙәрҙе өҙөлөп яратҡандан түгел инде... Егерменсе быуат башында халҡыбыҙҙың күп өлөшөн юҡҡа сығарған, башҡорт, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ ерҙәрендә яһалма барлыҡҡа килтерелгән аслыҡ фажиғәләре, шул уҡ быуат урталарында ҡырым татарҙарын тотошлайы менән Үзбәкстанға һөрөү, Себер төркиҙәрен махсус эскелеккә өйрәтеп, һан яғынан кәметеү һымаҡ бөйөк ҡыпсаҡ-уғыҙ вариҫтарына ҡаршы ойошторолған ҡанлы сәйәсәттең бер сарпығы ул да. Бер ай эсендә барса төркиҙәрҙең паспорттарын йыйып алып, милләт графаһындағы “төрки” тигән яҙыу урынына “әзербайжан” тип яҙып биргәндәр. Кем дә кем риза булмай, шунда уҡ милләтселектә ғәйепләнеп, атыуға хөкөм ителгән йә репрессияланған. Был хаҡта оҙаҡ йылдар яҙыу түгел, өндәшеү ҙә тыйылған. Бары тик етмешенсе йылдарҙа ғына шағир Сабир Рөстәмханлы совет хөкүмәтенең әзербайжан төркиҙәренең тарихын үҙҙәренсә үҙгәртеп, яһалма рәүештә яңынан яҙыуы хаҡында белдерергә баҙнат итә. СССР ваҡытында был ерҙәрҙә меңәр йыл башҡа халыҡтар йәшәгән, ә төркиҙәр төбәккә 15-16 быуатта ғына килеп сыҡҡан, тип иғлан итәләр һәм уларҙы, йәнәһе лә килмешәктәрҙе, урындағы халыҡ кире ҡыуып ебәргән, ләкин ерле халыҡ бер ни тиклем төркиләшеп өлгөргән, шул арҡылы хәҙер телдәре төркисә булып ҡалған, тип уйлап сығаралар. Был теорияның ялғанлығы хаҡында ауыҙ асырға ҡыйыусыларҙы егерменсе быуат башында аяуһыҙ ҡыралар. Ул ҡырылыштарҙа һәләк булғандарҙың туғандар ҡәберлектәре Баҡыла әле иң изге урындарҙан һанала. Аралашҡанда ла улар үҙҙәрен бер тапҡыр ҙа әзербайжан тип атаманы, ә әзербайжан төркиҙәре, тип һөйләне.\nИюль башында Әзербайжандың баш ҡалаһы Баҡыла «Бөтә донъя төрки халыҡтарының йәш яҙыусылар берлеге” үҙенең ун биш йыллығына арнап, биш көнлөк форум үткәрҙе. Ойошма етәксеһе, ижадташ дуҫым Әҡбәр Ҡошалының саҡырыуы буйынса миңә лә ошо ҡоролтайҙа ҡатнашыу бәхете тейҙе. Бай тарихлы был ҡалаға мин, әлбиттә, бик тулҡынланып барҙым. Ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ, хатта алыҫыраҡ ятҡан төрөктәр һәм башҡа төркиҙәр араһында ла яҡын аралашҡан кешеләрем бар, уларҙы мин һәр яҡлап аңлап торам һымаҡ, ә әзербайжандарға ҡарата ниндәйҙер бер һағайыу бар ине. Уларҙың йүнселлеге, беҙҙең яҡтарҙа ла үзбәк-тажиктар һымаҡ ябай ҡара эштә түгел, ә күберәк туҡланыу өлкәһендә йә төҙөлөштә үҙ эштәрен алып барыуҙарын да күрә-белә йөрөлә бит. Бик тә булмаһа, кибет тоталар йә баҙарҙа һатыу итәләр. Яңыраҡ, тыуған яҡтарымдан ҡайтып килгәндә, юлда тамаҡ ялғап алыр өсөн арыу ғына, ресторанға тартым бер кафеға туҡталдыҡ. Хужаһы менән танышып һөйләшергә тура килде. Ул беҙҙең яҡтарға Әзербайжандан бер тинһеҙ килеп төшөүен, урындағы диаспораның аяҡҡа баҫып китеү өсөн аҡса биреүен (әллә биреп тороуын микән), шул аҡсаға туйҙар һәм башҡа байрамдар үткәрерлек, етмәһә, юл саты кеүек төшөмлө ерҙә урынлашҡан ошо матур кафены төҙөтөп, үҙ эшен асып ебәрә алыуын ихлас бәйән итте. Бына бит ул берҙәмлек көсө! Беҙ әле үҙ еребеҙҙә мандый алмайбыҙ, ә улар әллә ҡайҙан килеп... Йәшермәйем, уға бер ни тиклем асыуым да килеп ҡуйҙы. Беҙҙә кемдер берәүгә баш ҡалҡытып китерлек мал биреп торған икән, тигәне ишетелгәне лә юҡ таһа, хәйер, ундай ярҙамсыл түгел, һаран байҙарҙы ла осратыуы ауыр.\nБаҡыла әзербайжандарҙың ҡуныҡсыллығына хайран ҡалдым. Беҙ, башҡорт ҡунаҡсыл да ҡунаҡсыл, тип берсә маҡтана, берсә меҫкенләнә торғас, шул һәйбәт сифатыбыҙҙан күптән ҡолаҡ ҡаҡҡанбыҙ, ахырыһы. Уның урынын тупаҫлыҡ һәм битарафлыҡ биләп алырға тырыша. Былай тип яҙыуым үкенесле, әммә дөрөҫ һүҙгә яуап та юҡ шул. Уларҙағы ябайлыҡ та әсир итте мине.\nМәскәүҙән Баҡыға осҡан самолетҡа ултырғас, бер табип ханым менән таныштым һәм, үҙем төбәп барған сараның программаһын күрһәтеп, тәржемәләп биреүен үтендем. Уның, ооо, һеҙҙе Гәнирә Пашаева үҙе киске ашҡа саҡырған даһа, тип күҙҙәре дүрт булыуынан ул көндө бик хөрмәтле кешегә барасағыбыҙҙы самаланым. Гәнирә милләт өсөн янып йәшәгән, халҡы хаҡына күп эштәр башҡарған сәйәсмән, уның билдәлелеге президенттыҡынан ҡалышмай, тигәс, урта йәштәрҙәге, уҫал ҡиәфәтле ханымды күрергә әҙерләндем. Өс ҡатлы йорто алдындағы бассейн тирәләй теҙелгән өҫтәлдәрҙәге ризыҡты теүәлләп йөрөгән хужабикәне күргәс, хаталанғанымды аңланым. Был сибәр ханымға саҡ утыҙ һигеҙ йәш булып килә икән, тормошта тағы ла күпкә йәшерәк күренә. Дәүләт думаһы депутаты, уларса әйткәндә, милләт вәкиле генә түгел ул, билдәле шағирә лә. Һомғол, һылыу ҡатынға ҡарап, сәйәсәттә ҡалай ғына “тере” йөрөй икән, тип уйлап ҡуйҙым. Әммә табын артында уның төрки халыҡтары хаҡында бер кем ауыҙ асып ҡаршы һүҙ әйтмәҫлек дәлилдәр менән тотҡан ышаныслы телмәре хайран итте. Алда телгә алынған халыҡ шағиры, шулай уҡ Дәүләт думаһы депутаты Сабир Рөстәмханлы иһә беҙҙе эш урынында ҡабул итте һәм тантаналы төшкө аш ойошторҙо. Уның һәр төрки халыҡтың да эске мәсьәләләре менән хәбәрҙар булыуы һоҡландырҙы. Әйткәндәй, ярҙамсыһы уйғыр ҡыҙы булып сыҡты. Ҡоролтайҙа һәр төрки үҙ телендә сығыш яһаны, был юлы ҡунаҡтар араһында уйғырҙар юҡ ине, шуға күрә Сабир бей, улар исеменән һүҙ әйтһен, тип, ярҙамсыһын баҫтырҙы. Уйғырҙарҙы мин төҫкә-башҡа башҡортҡа оҡшатам. Уларҙың холҡонда ла беҙгә хас ябай ихласлыҡ һәм эске бер яныу бар. Дан шағирҙарыбыҙ Рәйес Түләк, Ғәбиҙулла, Ҡол-Дәүләттәрҙә булған милләт өсөн үҙеңде ҡорбан итергә әҙерлек, тиер инем хатта. Улар ҙа үҙ илдәрен булдырырға хыялланған, шуның өсөн ғүмер буйы көрәшкән халыҡ бит, бәлки, шуғалыр. Беҙҙең әле күңел өсөн генә булһа ла республикабыҙ бар, ә уйғырҙарҙың бер ниндәй ҙә дәүләтселеге юҡ. Бешкәктә уйғыр шағирының сығышын тыңлағанда, ирекһеҙҙән күҙемә йәш эркелгәйне. Был юлы ла уйғыр ҡыҙы менән бер-беребеҙҙе бүтәндәрҙән айырып алдыҡ. Бергә рәсемгә төшөп ташланыҡ, һөйләшеп һүҙ бөтмәне.\nБелеүебеҙсә, әзербайжан халҡының яртыһынан күберәге хәҙерге Иран ерендә йәшәй. Иранда халыҡтың һанын алыу ваҡытында милләт билдәләнмәй һәм рәсми булмаған сығанаҡтарға ярашлы унда 30-40 миллион әзербайжан төркиҙәре йәшәүе мәғлүм. Иран үҙе рәсми мәғлүмәттәрҙә уларҙы әзербайжан түгел, ә төрки телле иранлылар тип белдерә. Ләкин тап шул милли аңлашылмаусанлыҡтар арҡаһында унда күп йылдар эске һуғыштар бара. Тағы ла минең өсөн Кәркүк төркмандары (төркмән менән бутамаҫҡа) менән танышыу үҙе бер асыш булды. Баҡтиһәң, Төньяҡ Ираҡта (Көньяҡ Ҡурдистан) 500 меңгә яҡын төркман йәшәй, улар –аҡҡуйлы һәм ҡараҡуйлы тигән төрки ырыуҙарының вариҫтары. Әҙәбиәт донъяһында иң билдәле кәркүктәрҙең береһе тип шағир Физулиҙы атап китергә мөмкин. Иң күп йыйылып йәшәгән ҡалалары Кәркүк, унда 200 мең төркман көн күрә, шулай уҡ улар яҡын-тирәлә ауыл-ауыл булып ултырған. Ираҡтан килгән Шәмсетдин Кәсәджи урындағы төрки матбуғат сығарған баҫмаларҙы ла алып килгәйне. Уларҙың телевидениеһы ла бар икән. Ләкин хәлдәре артыҡ маҡтанырлыҡ түгел. Ираҡта бына нисә быуат ғәрәптәр менән ҡурдтар араһында һуғыштар бара, Ҡурдистан айырылып сығырға теләй, Ираҡ ебәрмәй, сөнки нефтле ерҙәрҙе ысҡындырғыһы килмәй. Ә инде ҡурд ерҙәрендә йәшәгән төркмандарға икеләтә ауыр, улар үҙ милли хоҡуҡтарын яҡлар өсөн үҙҙәре лә иҙелеп йәшәп, шул арҡала мәңге асыулы ҡурдтар менән дә, ғәрәптәр менән дә көрәшергә мәжбүр. Бына уларҙың кәйефен тойор өсөн Шәмсетдиндең шиғырынан бер өҙөк:\nКәркүк өсөн сарпылды тупраҡтарға йөрәгем,\nЕлдәр уны зыңғырлатып туҙҙырҙы.\nЕлдән йондоҙҙай ҡойолдо тау булып,\nШул тауға бар күҙ йәшемде тамыҙҙым...\nҠунаҡханала ғағауз ҡыҙы менән бергә йәшәнем һәм уның ҡайһы бер ҡылыҡтарын бигерәк ҡыҙыҡ күрҙем. Улар – христиандар. Әммә донъяла ғағауздан башҡа Аллаға шөкөр, Алла бирһә, Хоҙай ҡушмаһын, тип һөйләшкән христиан юҡтыр ул. Ул да, Молдавияла йәшәһә лә, беҙҙең һымаҡ урыҫлашыуҙары өсөн борсола. Әйткәндәй, улар күпләп йөҙөм үҫтерә һәм һәр ғаилә көҙөн 600-700 литр йөҙөм шарабы әҙерләй, ти. Уны һәр тәғәм алдынан әҙләп кенә тәмләү – ғәҙәти күренеш. Ғағауздар электән шарапҡа күнеккән, шулай булһа ла, эскеселәр улар араһында һирәк икән.\nБаҡыла шулай уҡ әхирәтем, ҡаҙаҡ шағирәһе Танагөз менән дә йәнә бер осрашырға яҙҙы. Уның ире лә билдәле ҡаҙаҡ шағиры, өс бала үҫтерәләр. Ул юғары белемде Францияла алған, ете йыл француз консуллығында эшләгән. “Хөкүмәт бер бүлмәле фатир бүләк иткәйне. Балалар күбәйгәс, һатып, ипотекаға өс бүлмәлене алдыҡ. Тик ике йылдан түләүе ауырлашты, етмәһә, төҙөлөш тә туҡтаны, – ти ул. – Шул арала бер ҙур ойошма, юбилейы айҡанлы, йыр һүҙҙәренә заказ бирҙе. Улай яҙмайым тип, баш тарттым тәүҙә, тик һеҙ генә яҙа алаһығыҙ, тип ныҡышҡас, эшләп бирҙем. Улар беҙҙе юбилейға саҡырып джип ебәргән, йыр өсөн ат хаҡылай итеп түләнеләр. Барҙыҡ ирем менән. Етәкселәре менән танышып, дуҫлашып киттек. Иремә әйтәм, әйҙә, ипотеканы түләй алманыҡ, тип һөйләйек, тием. Ир кешенең меҫкенләнгеһе килмәне. Үҙем өндәштем. Һөҙөмтәлә ул эшҡыуар беҙҙең төҙөлөштө ҡуҙғатып ебәрҙе, бурысыбыҙҙы түләп кенә ҡалманы, яңы фатирыбыҙға ремонт яһап, йорт йыһаздарын да тултырып ҡуйҙы. Уңайһыҙ, тип ҡаршылашҡайныҡ, ижад кешеләрен яҡларға, һаҡларға тейешбеҙ, тине. Бына шулай, көтмәгәндә Хызыр Ильясыбыҙҙы осраттыҡ”,– тип үҙ тарихын бәйән итте ул. Ошо ҡатмарлы осорҙа ла донъяла һүҙ ҡәҙерен, һәләт бәҫен белгәндәр барлығына мин дә ҡыуандым.\nКире ҡоролтайға әйләнеп ҡайтайыҡ әле. Төрки телле йәш яҙыусылар берлеге 1998 йылда Ҡаҙағстанда ойошторолған. Әле уның үҙәге Баҡыла. Ошо арала улар илленән ашыу китап нәшер иткән, бик күп шиғыр байрамдары үткәргән. Төрки ижади йәштәрен бер тупҡа туплаған. Былтыр журналистарҙы йыйғандар, алдараҡ прозаиктарҙы, быйыл – шағирҙарҙың сираты. Һайлауҙар булды, мине лә идара исемлегенә индерҙеләр, ләкин киләһе йылдан унда бары тик утыҙ йәшкә тиклемгеләрҙе генә ҡалдырасаҡтар. Йыйылыш ваҡытында бик фекерле, ҡыйыу йәш яҙыусылар булыуына һоҡланып ултырҙым, улар төрөксә лә, инглизсә лә яҡшы белә. Ләкин күп осраҡта үҙ телдәрендә сығыш яһанылар, саҡ ҡына иғтибарлап тыңлаһаң, барыһын да аңларға була. Ҡоролтайға Әзербайжандың Ҡаҙаҡ тигән төбәгенән килгән егеттәрҙең телмәрен Танагөз менән мин бик тиҙ төшөндөк. Улар йөҙгә лә ҡаҙаҡҡа тартым. Башҡа әзербайжан төрөктәрен аңлаһам да, ойошма етәксеһенең һөйләгәне ятыраҡ тойола. Бер көнө, аптырағас, дуҫынан һорай ҡуйҙым. Әҡбәр бей үҙ телендә һөйләһә, уны аңламайым да ҡуям, әллә берәй диалектта һөйләшәме, тип. Шуны аңғарҙығыҙмы, тип ул көлөп ебәрҙе. Ысынлап та, рәйесебеҙ үҙ төбәгенең ерле һөйләшендә аралашҡан икән, дуҫтары уға күнеккән, ә бына мин төшөнә алмай бер булдым.\nҠайҙа ғына, кемдәр генә ҡабул итмәне беҙҙе. Аҡ йорттарына ла барҙыҡ, премьер-министр урынбаҫары, шағир Эльчин Эфендиев менән осрашыу бик фәһемле булды. Телевидениела, тура эфирҙа башҡортса шиғырҙар уҡыным.\nӘзербайжандарҙың йән яраһы – Ҡарабах. Аҙаҡҡы көн Танагөз менән икәү генә ҡалдыҡ, башҡалар ҡайтып бөттө. Икебеҙҙе шағирә Шәфәҡ Сәхипле өйөнә алып ҡайтты. Күрмәгән ерҙәрегеҙ ҡалмаһын, тип, яйлап ҡаланы күрһәтеп сыҡты, диңгеҙгә алып барҙы. Ул да Ҡарабахтан икән. “Ауылыбыҙҙы төндә әрмәндәр килеп баҫып, халҡын һуйып сыҡтылар. Мин ул мәлдә ҡалала инем, – тип күҙ йәштәре аша хәтерләй ул. – Ҡан ҡойош оҙаҡҡа һуҙылмаһын өсөн шул иң шәп ерҙәрҙе дошмандарыбыҙға тотторорға ҡарар итте ҡарттар. Бәлки, берәй ҡасан, тыныс юл менән тыуған ерҙе кире ҡайтарырбыҙ. Хәҙер ауылымды ҡайтып күреп йөрөй алмайым, былтыр алыҫтан, тау башынан ғына ҡарап киттек”, – ти ул. Беҙ телевизорҙан ғына ишетеп белгән фажиғәнең тере шаһиттары, шул һуғышта ҡатнашҡан егеттәр менән осрашыу ныҡ тәрән тәьҫир ҡалдырҙы. “Әрмәндәр кешеләрҙе генә түгел, беҙҙең шағирҙарыбыҙҙың һәйкәлдәрен дә утҡа тотто”, – ти Әҡбәр бей. Пулялар менән тишкеләнгән ул һындарҙы әле бер урынға йыйып ултыртҡандар. Уларҙы әрмәндәр Грузияға һатҡан булған, улары кире ун тапҡырға арттырып беҙгә һатты, тиҙәр. Йөҙҙәре тишкеләнгән, пулялар һеңгән аҡыл эйәләренең ҡорос һындарына ҡарап, һәр төрки халыҡтың үҙ фажиғәһе булыуы хаҡында уйлайым. Тағы ла уларҙың әлеге көндә тере булыуҙарына, баш ҡалҡытып килеүҙәренә лә ҡыуанам үҙем. Беҙҙең ошолай бер булып йыйындар үткәреп йөрөүҙәребеҙ, бер-беребеҙҙең ижадын туған телдәребеҙгә ауҙарырға йыйыныуҙарыбыҙ, уртаҡ эштәр һәм хыялдарыбыҙ булыуы төрки донъяһының рухи бергәлеге хаҡында ла һөйләй бит. Йылы ҡосағығыҙ, ҡу-наҡсыллығығыҙ өсөн рәхмәт һеҙгә, әзербайжан төркиҙәре, тип әйткем килә!


Тормошобоҙҙоң яҡты маяғы\n15 Февраль , 10:40\nӘсәй... Ниндәй матур, яғымлы һүҙ. Был һүҙҙе ишетеү менән күҙ алдына иң яҡын кешенең һыны килеп баҫа. Һәр кемгә үҙ әсәһе яҡшы, ҡәҙерле, барыһынан да матурыраҡ. Минең өсөн дә ул иң матуры, иң гүзәле, иң яғымлыһы, иң-иңдәрҙең береһе. Уның йылмайыуын донъялағы бер байлыҡҡа ла тиңләп булмай. Балам, тип, беҙҙең өсөн өҙөлөп тороуы – иң ҙур бәхеттер ул.\nАуыр саҡта ла, ҡыуаныслы мәлдә лә әсәй кәрәк. Ул беҙҙең өсөн терәк, таяныс. Беҙгә ғүмер бүләк иткән, аяҡҡа баҫтырған, бала сағыбыҙҙы бәхетле иткән, кешеләргә ҡарата иғтибарлы булырға өйрәткән – ул әсәй. Ул йылмайһа, бөтә донъя ҡояш нурҙарына мансылып, яҡтырып киткәндәй.\nБеҙҙең ғаиләбеҙҙең йылытып тороусы ҡояшы, ел-ямғырҙан ҡурсалаусы изге фәрештәһе – 15 февралдә 85 йәшлек юбилейын ҡаршылаған ғәзиз әсәйебеҙ, герой-әсә, хеҙмәт ветераны, һуғыш ветераны ҡатыны Сәкинә Шакирйән ҡыҙы Әхмәтйәнова тураһында булыр һүҙем.\nВаҡыт аяуһыҙ алға елә... Тиҫтәләрсә миллион кешенең ғүмерен ҡый-ған, яҙмышын емергән, йәнен һәм тәнен зәғифләгән, өмөтөн һүндергән Бөйөк Ватан һуғышы тамамланыуға 77 йыл тула. Был ҡәһәрле һуғыш тарих битендә ҡалһа ла уны халыҡ хәтеренән юйыу мөмкин түгел. Илебеҙҙә һуғыштың шәфҡәтһеҙ ут-ялҡынынан өтөлмәй ҡалған, афәте ҡағылмаған ғаилә юҡ. Бөйөк Еңеүгә һәр ғаилә ҡаһармандарса өлөш индергән.\nҺуғыш башланғанда Аҙанғол ауылы ҡыҙы Сәкинәгә 4 йәш тулған була. Атаһы, минең олатайым, Латипов Шакирйән һуғышҡа тиклем колхозда бригадир булып эшләй, ә 1942 йылдың мартында фронтҡа алына. 1944 йылдың февралендә Ленинградты азат иткәндә һәләк була. Өләсәйем Сәмсиҡәмәр 4 бала менән тороп ҡала. 1943 йылда ағаһы Ризван да илде фашистарҙан азат итеүселәр сафына баҫа һәм танкист булып Берлинға тиклем барып етә.\nШулай итеп, әсәйем Сәмсиҡәмәр өләсәйем, апаһы Рәшиҙә, һеңлеһе Мәрйәм менән тороп ҡала. Ауыл хал-ҡы менән бергәләп улар фиҙаҡәр хеҙмәттәре менән Тыуған илгә сикһеҙ тоғролоҡтарын күрһәтә, иңдәренә көс еткеһеҙ ҡыйынлыҡтар төшөүенә ҡарамаҫтан, Еңеүҙе яҡынайтыу өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләй. Үкенескә ҡаршы, 16 йәшлек һеңлеһе 1957 йылда ҡаты ауырыуҙан вафат була.\nҺуғыш әсәйемдең һәм уның тиҫтерҙәренең бәхетле бала сағын урлай. Тормоштоң әсеһен ныҡ татыған, ауыр эш күреп үҫкән, аслыҡ-яланғаслығын да кисергән һуғыш осоро балалары улар. Тылда ҡатын-ҡыҙҙар, балалар ирҙәр башҡара торған бөтә ауыр эштәрҙе үҙ иңдәренә алған, 100 грамм он өсөн иртәнән кискә тиклем тир түккән. Уларҙың немец илбаҫарҙарын ҡыйратыуға бөтә көстәрен биреп, “Бөтәһе лә еңеү өсөн!” тип эшләгәндәре әсәйемдең хәтерендә ныҡ һаҡланған. Әсәһенең арыҡ ат, хәлһеҙ һыйырҙы егеп ер һөргәндәре, тырматҡандары, иң баштарына биҙрә бәйләп, ҡул менән һибеп ашлыҡ сәскәндәре, ураҡ урып, көлтә бәйләгәндәре, ә һуңынан ошо көлтәләрҙе аттар менән ташып, әүен һуҡҡандары бөгөнгөләй хәтерендә.\nӘсәйемдең һөйләгәндәре күңелемдә уйылып ҡалған: “Ул һуғыш йылдары бик һыуыҡ, ә йәйҙәре матур, ҡояшлы була торғайны. Беҙ, бәләкәй генә ҡыҙҙар һәм малайҙар, апрель урталарынан уҡ ялан аяҡ йөрөй башлайбыҙ. Тәбиғәт үҙе лә беҙгә ярҙам иткәндер, тип уйлайым: балтырған, шыма көпшә, ҡуҙғалаҡ, ҡымыҙлыҡ, таулыҡай һәм башҡа бик күп үләндәрҙе йыйып, киптереп, бешереп ашай инек. Баҡсала үҫкән кесерткән, сөгөлдөр япраҡтары һәм алабута менән серек бәрәңге крахмалынан бешерелгән йәймәләр ҙә тәмле була торғайны”.\nБөйөк Еңеү! Һуғыштан һуңғы йылдарҙа әсәйем колхозда төрлө эштәр башҡара: сәсеүҙә лә ҡатнаша, урманын да киҫә, МТС-та ла эшләргә өлгөрә.\nЙәш саҡ – дәртле саҡ. Ауыр колхоз хеҙмәтенән ҡайтҡан йәштәр тау башына киске уйынға йыйыла. Әхирәттәре менән килгән әсәйем шунда атайым Ғәлиулла Әхмәтйәнов менән таныша. Ике ғашиҡ өйләнешеп, 1965 йылда Иҫке Мишәр ауылына килен булып төшә әсәйем. Шулай итеп, оло йөрәкле әсәйем 5 балалы атайыма тормошҡа сығып, тағы ла 6 балаға ғүмер бүләк итеп, бергәләп 11 бала үҫтерәләр, уҡытып, белем биреп оло юлға баҫтыралар. Бөгөн балалары, 22 ейән-ейәнсәре, 21 бүлә-бүләсәре әсәй, өләсәй, ҡәртнәй тип өҙөлөп тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, атайыбыҙ бөгөн эргәбеҙҙә юҡ – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Ғәлиулла Хәсән улы Әхмәтйәнов ҡаты ауырыуҙан һуң 1990 йылда вафат булды.\nКилен булып төшкәс, әсәйем БАССР-ҙың 50 йыллығы исемендәге колхоз эшенә ең һыҙғанып тотона. Унда алдынғы һауынсы була. Уңған, етеҙ, егәрле киленде ауыл халҡы үҙ итә, депутат итеп һайлап ҡуя. 1969 йылда эше, юғары күрһәткестәре, фиҙаҡәр хеҙмәте “В. И. Лениндың тыуыуына 100 йыл тулыуға фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн” юбилей миҙалы менән баһалана, 1977 йылда – “Герой-әсә”, 1987 йылда “Хеҙмәт ветераны” миҙалдары менән бүләкләнә.\nӘсәйемдең тормош юлы ауыр бул-һа ла үкенесле түгел. Ул иле алдында ла, балалары алдында ла үҙенең изге бурысын үтәгән.\nХәҙерге көндә әсәйем ауылыбыҙҙың ағинәйе. Ул гөл-сәскә үҫтерергә ярата. Өйөбөҙҙә бер буш урын юҡ – шаулап гөлдәре сәскә ата.\nАш-һыуға ла бик оҫта. Бешергән аштары, мейестән яңы сыҡҡан икмәгенең тәмле хуш еҫе өйгә тарала, беҙ йоҡонан тороуға телде йоторлоҡ тәмле майлы ҡоймағы ла әҙер.\nӘ иң яратҡан шөғөлө – бәйләм бәйләү, сигенеү. Уның алтын, етеҙ ҡулдарына күҙ эйәрмәй, ҡайһы арала ойоҡбаш, кофта, шәл бәйләп өлгөрә.\nӘсәйем – тегенсе лә. Силәбе өлкәһенең Златоуст ҡалаһында фабрикала тегенсе һөнәрен үҙләштерә. Уның бәйләгән әйберҙәре, теккән күлдәк-салбарҙары әсәйемдең күңел йылыһын, күҙ нурҙарын һаҡлай.\nӘсәйем – ул донъяла иң яҡшы кеше. Уның йомшаҡ ҡулдарын, яғымлы һүҙҙәрен, серле ҡарашын бер нимә менән дә сағыштырып булмай. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарына хас сабырлыҡ, күркәмлек кеүек сифаттары, төплө, аҡыллы кәңәштәре, уҡыған доғалары менән тормошта һәр беребеҙгә үҙ юлыбыҙҙы табырға ярҙам итте. Ул бөгөн дә балалары тураһында хәстәрлек күреп йәшәй.\nКиләсәктә лә шулай беҙҙе ҡыуандырып, яҡты нурҙарың менән өйҙө йылытып, күңелдәргә илһам өҫтәп тор, әсәйебеҙ, беҙҙең бөтмәҫ шатлығыбыҙ. Ҡайҙа ғына йәшәһәк тә, һинең яғымлы ҡарашың, әйткән аҡыллы һүҙҙәрең беҙҙең тормошобоҙҙа маяҡ булып торасаҡ.


Аҙна яңылыҡтары 15.02.2015\nБашҡорт атын һаҡлап ҡалып булырмы? Белгестәр таҙа ҡанлы башҡорт атының генофонды өсөн борсолоу белдерә. Нимәһе менән айырыла һуң, башҡорт тоҡомло аттар?\nБыйыл Рәсәйгә ГМО продукттары индереү тыйылды. Законға ярашлы, илдә лә гены модификацияланған үҫемлек үҫтереү һәм хайуандар булдырыу ярамай. Экспертиза һәм ғилми тикшереүҙәр алып барыу ғына рөхсәт ителә. Баш ҡалала инвалид балалар өсөн актер оҫталығы түңәрәге асылды. Уны Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисы Хөрмәт Үтәшев алып бара. Театр оҫтаһы әйтеүенсә, сәхнә балаларҙың һәләтен генә асып ҡалмай , физик йәһәттән камиллашырға ярҙам итә.\nТәфтишселәр Саҡмағош районында дүрт кешенең үлем осрағы буйынса тикшереү эшен дауам итә. Ял көндәрендә ике пар таныштарынан төҙөлөш ангарының асҡысын ала.\nКушнаренко районында өс кеше боҙ аҫтына китә. Ғәҙәттән тыш хәл Ағиҙел йылғаһында теркәлде. Ике ир ҡаргиҙәрҙә китеп барғанда боҙ ярылып һыуға ҡолай. Бер нисә сәғәттән һуң ошо уҡ урында тағы ике кеше ҡаргиҙәре менән йылға төбөнә китә.\nБәләбәйҙә 16 йәшлек ҡыҙ ванна эсендә һәләк булды. Тикшереү һөҙөмтәләренән күренеүенсә, йыуыныу бүлмәһенә ингәндә үҫмер үҙе менән бергә телефон һәм уға зарядка ала. Суд-медицина эксперттары фажиғәғә тарыусының электр тогынан һуғылыуын асыҡлай.\nБашҡортостанда 167 етәксегә штраф һалынған, 470-е граждандарҙың мөрәжәғәтен ҡарау ваҡытын һуҙған өсөн яуаплылыҡҡа тарттырылған.\nҺаҡ булығыҙ, грипп! Киҫкен респиратор вирус инфекцияһы һәм киҙеү ауырыуы таралыу сәбәпле, Стәрлетамаҡ ҡалаһының 14-се, 21-се мәктәптәрҙең, 2-се һәм 4-се гимназияларында карантин өлөшләтә иғлан ителһә, 1-се лицейҙа дәрестәр бөтә синыфтарҙа ла туҡтатылды.\nБашҡортостанға аҙыҡ-түлек дефициты янамай. Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың аграр һәм экология мәсьәләләре буйынса комитеты кәңәшмәһендә шулай тип билдәләнде.\n«Аҙна яңылыҡтары» Еңеү яҙының 70 йыллығына арналған репортаждар серияһын дауам итә. Бөйөк Ватан һуғышында Башҡортостандан 70-кә яҡын әҙип ҡатнаша, уларҙың 29-ы яу яланында ятып ҡала. Яҙыусы-фронтовиктарға дошман илбаҫарҙарына ҡаршы ҡорал менән генә түгел, һүҙ көсө менән дә алышырға тура килә. Бөгөнгө репортаждың геройы шуларҙың береһе - Бөйөк ватан һуғышы ветераны, филология фәндәре докторы, шағир Әхәт Ниғмәтуллин.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ОЛО ҺҮҘЕН ТЫҢЛАҒАН - ҠЫРЫН ЯТЫП ЙЫРЛАҒАН - 2015 - Мәҡәләләр\nЗаманалар бер аҙ болғанып, рухи ҡиммәттәр алышынып торған мәлдә бигерәк тә йәш быуын аҡыллы һүҙгә, кәңәшкә мохтаж икәнен беләбеҙ. "Йәштәргә әйтер һүҙем..." тигән яңы рубрикабыҙҙы З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы һәм Башҡорт дәүләт университеты профессоры, филология фәндәре докторы, БР Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы Ишмөхәмәт ҒӘЛӘҮЕТДИНОВтың кәңәштәренән башлайбыҙ.\nМаҡсат ҡуйырға өйрән!\nЕр йөҙөндә өсөнсө мең йыллыҡтың башында барған киҫкен һынылыштарға, фәнни-техник һәм глобалләшеү процесы һөҙөмтәләренә, Ай менән Ҡояштың торошо, Күк йөҙөндәге башҡа планеталарҙың, йондоҙҙарҙың хәрәкәтенә ҡарайһың да, кешенең сәләмәт рухына ҡурҡыныстар янауын аңлайһың. Кешене биҙәмәгән битарафлыҡ, ғәмһеҙлек, аҙғынлыҡ, бәйелһеҙлек, аяуһыҙлыҡ, ҡанһыҙлыҡ, боҙоҡлоҡ һәм әшәкелек кеүек насар сифаттар өҫкә ҡалҡып сыҡты. Йәмәғәтселеккә ҡаршы ҡылынған хаяһыҙ күренештәр, язаһыҙ ҡалдырылған енәйәттәр кире тойғолар уята. Алдын-артын уйламай эшләгән аумаҡайҙар, шикәйәтендә үҙ исемен йәшергән ошаҡтар майҙанға сыҡты. Дәүләт-ара сәйәсәттәге дошмансылыҡ, баҫҡынсылыҡ, реакцион һәм агрессив даирәләрҙең мәнфәғәтен яҡлаған террор, диктатура һәм милләтселек күп илдәргә төҙәлмәҫлек ҡаты яралар, ҡот осҡос бәхетһеҙлектәр килтерә.\nӘммә тормош нисек кенә ауыр, көнкүреш ҡалай ғына насар булмаһын - халыҡ донъянан төңөлмәгән, яҡты көндәргә өмөтөн өҙмәгән. Тормош үҙенең бөткөһөҙ ғәмдәре һәм йәмдәре менән әүрәтеп, көн артынан көн, йыл артынан йыл үтеп кенә тора. Шул үтәсәк ваҡыт арауығының башында уҡ үҙеңә дөрөҫ маҡсат ҡуя белеү бик мөһим. Йәш кешенең күңелендә ҙур хыялдар, оло маҡсаттар ҡайнарға тейеш, уларҙы тик "энә менән ҡоҙоҡ ҡаҙыуға" тиң ныҡышмалы һәм фиҙаҡәр хеҙмәт аша тормошҡа ашырып була. Һәр кем был донъяға үҙ өлөшө, үҙ бәхете менән тыуа, шулай ҙа ул өлөштө, ул бәхетте йәшәйештә ғүмер буйы көндәлек эш, аҡыл һәм көс менән яуларға тура килә. Даръялар ҙа кескәй инештәрҙән башланғандай, оло эштәр, оло асыштар көндәлек даими көс түгелгән тыйып тотҡоһоҙ дәрт менән башҡарылған бәләкәй эштәрҙән ғибәрәт. Үҙеңде уҡымышлы, илеңә, халҡыңа файҙалы кеше булырға әҙерләү - йәштәрҙең һәр береһенең мөҡәддәс бурысы. Әйтергә кәрәк, бурыс тойғоһо - ул тик кешелекле һәм кеселекле булып ҡала белгән заттарға ғына хас сифат. Бары тик үҙ хоҡуҡтарын ғына даулап йөрөгән ялған шәхес булырға ынтылыусы буш ҡыуыҡтарға бирелмәй ул бөйөк тойғо.\nАҡмулланың "Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!" тигән васыят һүҙҙәре бөгөн дә бик актуаль. Уҡыу һәм тәбиғәт биргән һәләттәреңде үҫтереү, донъялағы бөтә нәмәне лә белергә ынтылыу һәм етмеш төрлө һөнәргә эйә булыу - киләсәк тормошоңа баштан уҡ ныҡлы нигеҙ ҡороп, ожмах һарайында тулы ҡанлы донъя көтөү ул. Мәктәптә, юғары уҡыу йортонда иңгә-иң терәшеп, тоғро дуҫтар менән уҡыған йылдар ҙур-ҙур хыялдар менән талпынып йәшәгән ынтылышлы осор булып ҡала. Мәшһүр ғалимыбыҙ Зиннур Ураҡсин әйтмешләй: "Башҡортҡа ла сәйәси дипломатияға, ҡатлы-ҡатлы фекерҙәрҙе асырға өйрәнергә кәрәк. Башҡорт йөрәкле, донъя күләмендә фекер йөрөтөрлөк сәйәсмәндәребеҙ, дипломаттарыбыҙ үҫһен ине". Был урында үҙебеҙҙең иҡтисадты үҫтерерҙәй, эшҡыуарлыҡ, бизнес менән шөғөлләнгән отҡор, аҡыллы, егәрле йәштәребеҙ булырға тейешлекте лә өҫтәргә кәрәк.\nЙәмғиәтебеҙҙең, илебеҙҙең нигеҙен һәм рухи сәләмәтлеген тәшкил итеүсе ғаилә мәсьәләһе бик етди һәм яуаплы бурыстарҙан һанала. Ғаилә ҡороу һәр халыҡта, тарихи үҫештең һәр дәүерендә кеше тормошондағы иң яуаплы ғәмәлдәрҙең береһе иҫәпләнгән. Уны башҡорт халҡының йәштәрҙе ҡауыштырыр алдынан үтәлә торған боронғо йолаларынан да күрергә була. Мәҫәлән, һырға һабағы, ҡыҙ күҙләү, яусылау, димселек, ҡыҙ әйттереү, ҡоҙалыҡ, кейәүләп йөрөү, ҡоҙалашыр алдынан ике яҡтың да нәҫел-нәсәбен тикшереү һ.б. Ҡыҫҡаһы, эште туйға алып барып еткереү алдынан өйләнәсәк ҡыҙ менән егетте һәм уларҙың туған-тыумасаһын төрлө яҡтан һынар өсөн булдырылған был йолаларҙың маҡсаты тик бер генә - ғаиләнең ныҡлығын тәьмин итеү һәм шуның менән йәштәрҙе бәхетле яһау. Хәҙерге йәштәребеҙ ҙә ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған йолаларҙы һаҡлаһын ине.\nҺуңғы йылдарҙа йәмғиәтебеҙҙә шәжәрә байрамдары уҙғарыу йолаһы киң ҡолас алды. Һүҙ юҡ, ысынлап та, бындай саралар йәш быуынды илһөйәрлек һәм рух тойғоларында тәрбиәләүгә булышлыҡ итә. Рухлы булыу - ул ата-бабаларҙан килгән ғөрөф-ғәҙәткә, телгә, иманға, булмышыңа, халҡыңдың ауыҙ-тел ижадына, мәҙәниәтенә, сәнғәтенә, тыуған ереңә һәм туған халҡыңа, ҡан-ҡәрҙәштәреңә тоғро ҡалыу. Кешеләге рухи ныҡлыҡ бала саҡтағы дөрөҫ тәрбиәнән, милли рухты барлыҡҡа килтереүсе нигеҙ күҙәнәктәренең кесе йәштән һалыныуынан. Тимәк, кеше күңеленә рухиәт орлоҡтары бала саҡтан һалына, улар артабан үҫмерҙең булмышын формалаштырыуға, уға ҡабатланмаҫ милли һыҙаттар өҫтәүгә булышлыҡ итә.\nЙәш быуындың физик һаулығын нығытыу, рух сәләмәтлеген булдырыу, милли ғөрөф-ғәҙәттәргә тоғролоҡ тәрбиәләү - барыбыҙҙың хәстәрлеге. "Сәләмәт тәндә - сәләмәт рух" әйтеме бөгөнгө көндә уғата ауаздаш яңғырай. Үҫеп килеүсе йәштәребеҙгә бөгөн төрлө мәғәнәһеҙ компьютер уйындары, көнө-төнө интернетта ултырыу һөҙөмтәһендә төрлө сирҙәр янай. Был осраҡта тормошобоҙҙан юйылыуға дусар ителгән башҡорт халыҡ балалар уйындарын тергеҙеү кеүек сараларҙың әһәмиәте бермә-бер арта. Әҙәм балаһының һаулыҡтан да ҡәҙерле нимәһе бар был донъяла!\nБәхетле булыу сере\nЙәштәр, ғәҙәттә, киләсәк тормошон тик бәхетле генә итеп күҙ алдына килтереүсән. Бәхет төшөнсәһе үҙе лә һәр кемде ныҡ уйландыра. Берәүҙәр бәхетте хыялының тормошҡа ашыуында, кешеләргә файҙа килтереүҙә йәки саф мөхәббәттә күрә. Икенселәр тормошта артыҡ борсолмай йәшәүҙе, үҙ ихтыяжын ҡәнәғәтләндереүҙе, йә булмаһа яҡшы костюм, күлдәк һатып алып театрға, концерттарға йөрөүҙе бәхет тип һанай. Бындай осраҡтарҙа бәхет төшөнсәһе йөкмәткеһендә һәр кемдең тормошта тотҡан урыны, уның тормошҡа булған шәхси ҡарашы, холҡо, тәрбиәлелеге, әҙәплелеге, әхлаҡлығы һәм рухи байлығы сағыла.\nЙәш уҡыусым! Әгәр һин, тормош йүгәнен ҡыҫып тотоп, бәхет ҡапҡаһын үрелеп асам, тиһәң - ололар һүҙенә ҡолаҡ һал. Оло һүҙен тыңлаған - ҡырын ятып йырлаған, ти боронғолар. Оло һүҙен тотмаған - оролған да бәрелгән. Бөгөнгө еңел булмаған заманда йәштәргә фәһем булһын тип, халыҡ мәҡәлдәрендә ярылып ятҡан хаҡ һүҙҙәрҙе ишеттерәйек.\n"Тыуған-үҫкән илең алтын бишек" бит ул. "Сит ерҙә солтан булғансы, үҙ илеңдә олтан бул". Юғиһә, "Ил ҡәҙерен белмәһәң - башыңды юғалтырһың, ер ҡәҙерен белмәһәң - ас ултырырһың".\n"Ата-әсәһен тыңлаған - әҙәм булған, тыңламаған - әрәм булған". "Ата-әсәһен хурлаған үҙен юҡҡа сығарған". Шуға ла "Ата-әсәңә ни ҡылһаң, үҙең дә шуны күрерһең".\n"Ҡыйыулыҡ һәм батырлыҡ - егетлек, ә уңғанлыҡ һәм матурлыҡ - ҡыҙ сифатылыр".\n"Белгән белеменән таяныр, белмәгән беләгенә таяныр". "Беләге йыуан берҙе йыҡһа, белеме булған меңде йығыр".\nТормошто хеҙмәттән башҡа күҙ алдына килтереүе ауыр. "Хеҙмәте барҙың хөрмәте бар", - ти халыҡ та.\nӘхлаҡлы, ҡаты ихтыярлы һәм осҡор ынтылышлы булыу - һәйбәт ғәҙәттер. "Ихтыярлы кеше - иғтибарлы кеше, ихтыярһыҙ - юҡ кеше". "Кеше булыу ҡыйын түгел, кешелекле булыу ҡыйын".\nБармаҡтар тиң булмағандай, әҙәм менән әҙәм дә тиң түгел. Изгелек баҡсаһынан ҡыуылған, яҡшылыҡты белергә теләмәгән кешеләр менән дуҫлашма. Улар дуҫлыҡҡа лайыҡ түгел. "Яҡшы әҙәм билдәһе - асыу менән үсе юҡ". "Асыуыңды сабырлыҡ менән һыуындыр". "Асыу - дошман, аҡыл - дуҫ, асыуыңа аҡыл ҡуш".\n"Ололарҙы ололаһаң, ололарҙар үҙеңде". "Оҫта барҙа ҡулыңды тый, сәсән барҙа телеңде тый". "Өлгөлө һүҙҙең дә үлсәүе була, уйлап һөйлә һәр ерҙә". Туған тел яҙмышы - халҡың яҙмышы бит ул. Ғаиләгеҙҙә балағыҙ телен туған телендә асһын, юғиһә, балағыҙҙың кешелек хоҡуғын боҙаһығыҙ. Бер-берегеҙгә тел ярҙамы, ҡул ярҙамы күрһәтеп, милли берҙәмлекте нығытайыҡ. Уяу, һиҙгер, һаҡ булайыҡ, башҡорттоң быуаттар һуҙымында ҡалыплашҡан юғары әхлаҡи ҡағиҙәләрен онотмайыҡ.\nКиләсәк тормошобоҙҙоң бәхетле булыуы беҙҙең үҙебеҙгә ҡайтып ҡала. Бәхетте беҙ, үҙебеҙ бер булып, һандалда сүкеп ҡойорға тейешбеҙ. Ул еңел генә бирелмәй. Уны эҙләргә, ысын бәхет өсөн көрәшергә кәрәк.\nОлолар һүҙендә быуаттар буйы тупланған халыҡ аҡылы, тос фекер, йәштәр өсөн фәһем ятыр. Тик уларҙы тыңлаусылар һәм ишетә белеүселәр генә булһын. Остаздың һүҙен бөгөн бәхет дилбегәһен үҙ ҡулына алырға йыйынған һәр кем күңел түренә һалып ҡуйғандыр, тип ышанайыҡ. Йә, һүҙҙе тағы кем дауам итә?\nЯҙылған: 13.10.15 | Ҡаралған: 973


"Катрен" фәнни - производство компанияһы ябыҡ акционерҙар\nйәмғиәтенең Өфөләге филиалы ошо көндәрҙә үҙенең барлыҡҡа ки леүенә алты йыл тулыуын билдәләй. Үткән йыл йомғаҡтары буйын са ул Рәсәй төбәктәренең 20 филиалы араһында иң һөҙөмтәле э шләүсе предприятие тип табылды.\nБашҡортостанда 1999 йылда теркәлгән "Катрен үҙенең эшмәкә рлеген 2000 йылда башлай. Тиҙ арала компания алдынғы урынға сығыуға өлгәшә ( 2001 йылда ул 18 - се урында була). 2004 йыл йомғаҡтары буйынса и һә филиал Рәсәй төбәктәрендәге 20 "ҡәрҙәше" араһында иң яҡшы һөҙөмтәлә ргә өлгәшеүсе тип иғлан ителә. Филиал директоры Эльза Ғәлинур ҡы ҙы Килдәева йылға йомғаҡтар яһау буйынса директорҙар советын ың Новосибирск ҡалаһында үткән йыйылышынан өфөлөләргә 1 - се урын бирелеүен\nдәлилләгән Почет грамотаһы алып ҡайтты.\nБашланғанда барыһы ла күпкә ҡатмарлыраҡ була, әлбиттә. 20 00 йылда филиал ябылыу хәүефе аҫтына ла барып баҫа - һатыу күләмдәре бик түбән, ҡала ситендә уынлашҡан склад биналары тураһында әйтергә лә т үгел, етәкселәр бик йыш алмашынып тора. Ә ул ваҡытта барлыҡҡа килг ән конкурентлыҡты иҫәпкә алһаң - "Катренға"башҡорт фармацевтика\nбаҙарын унда күптән инде ҙур дистрибьютерҙар эшләгән ваҡытта яуларға\nтура килә. Әммә филиалдың сираттағы башлығы урынына килгән Пермь фармац евтика институты сығарылыусыһы, 10 йылдан ашыу провизор стажлы Эльз а Ғәлинур ҡыҙы филиалды аяғына баҫтыра алырына шикләнмәй. "Мин эш урын ында йәшәнем тиһәң дә була", - ти ул бөгөн.\nБеренсе сиратта - кадрҙар һайлау мәсьәләһе. Етәкселектең йыш алмашыныуы коллективтың нығыуына булышлыҡ итмәй, шуға кү рә ул ваҡытта Эльза Килдәева әйтмешләй, филиал штаты "менеджер ярымдан" тора. Ке шенең намыҫлы эшләй - эшләмәүен билдәләү өсөн бары интуицияһына ғы на таянып, команданы яңынан төҙөргә тура килә уға. Ә ҡатын -\nҡыҙҙарҙың интуицияһы үҫешкәнлеге һәр кемгә мәғлүм. Һәм бөгөн Эльза Ғәлинур ҡыҙы э ш һөҙөмтәләре, беренсе сиратта, филиал коллективының ҡаҙаныш ы тип иҫәпләй.\nКөн тәртибендә торған икенсе мәсьәлә - компанияны клиентҡ а йөҙ менән боролорға өйрәтеү. "Беҙҙең девиз - беҙ сервис һатабыҙ", - ти\nдиректор үҙенең хеҙмәткәрҙәренә йыш ҡына. Бының өсөн нимә кәрәк Скла д биналарының уңайлы урынлашыуы, дарыуҙарҙы тиҙ арала алып б арып еткереү, хаҡтарҙың артыҡ ҡиммәт булмауы - уңыш башы ошо\nҡушылманан тора. Шуға күрә 2001 йылда филиал Черниковканан ҡала үҙәгенә күсә.\nЯңы урынға күсеп, команда туплағандан һуң, баҙарға үтеп и неү этабы башлана. Был, беренсе сиратта, төрлө күргәҙмәләрҙә\nҡатнашыу, клиенттар менән эшлекле, хатта дуҫтарса мөнәсәбәт булдырыуҙы үҙ эсенә ала. У лар өсөн,\nмәҫәлән, теплоходта йөрөү, туристик ял базаһына барыуҙар ой ошторола. Медицина хеҙмәткәре көнөнә арналған мауыҡтырғыс саралар ҙа б ер кемде лә битараф ҡалдырмай, клиенттар менән уртаҡ тел таб ыуға ла ярҙам итә.\nБыға параллель рәүештә филиалдың һәр структураһын үҫтереү гә көс һалына һәм бер йыл көсөргәнешле эшләгәндән һуң ғына " Катрен" филиалы эшмәкәрлегендә алға китеш һиҙелә башлай.\nБиш йыл эсендә тауар әйләнеше 14 тапҡыр, ассортимент ике тапҡыр арта. Филиалдың автомобилдәр паркында 14 машина иҫәпл әнә, улар республиканың бар райондарына, шулай уҡ күрше Удму рт Ремубликаһына ла дарыу ташып өлгөрә. Әйткәндәй, Ижевск ҡа лаһында "Катрендың" үҙ вәкиллеге лә бар.


Севастополдә «Рәсәй аллеяһы»нда ҡурай Башҡортостандың йәшел символы буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСевастополдә «Рәсәй аллеяһы»нда ҡурай Башҡортостандың йәшел символы буласаҡ\n10:43, 6 ноября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 6 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n31 октябрҙә «Рәсәй аллеяһы» бөтә Рәсәй экологик–патриотик акцияһында тауыш биреү тамамланды. Дүрт ай дауамында илдең өлкә, край һәм республика халҡы Севастополь ҡалаһында Рәсәйҙең төрлө төбәктәрендә үҫкән ағастар һәм үҫемлектәр аллеяһы күрһәтеләсәк үҫемлекте һайланы. Төрлө тауыш биреү формаһында йәмғеһе 3,5 миллионға яҡын кеше тауыш бирҙе.\nТауыш биреү һөҙөмтәһендә һәр төбәк үҙенең традицион, үҙ тәбиғәте, тарихы һәм мәҙәниәте менән бәйле булған үҫемлекте: ағас, ҡыуаҡ, үлән йәки сәскәне һайланы. Яҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостан Республикаһының үҫемлек-символы тип ҡурай билдәләнде. Ул 26040 тауыш йыйҙы, йәғни 47 процент. Дүрт ай дауамында йүкә лә лидер булып килде, әммә һөҙөмтәлә был үҫемлек 40 процент тауыш йыя алды. Дәғүә итеүселәр исемлегендә шулай уҡ Салауат Юлаев сирене ҡыуағы, пирамидаль тирәк ағастары һәм мәтрүшкә булды.\nБашҡортостандың күрше төбәктәрендә шулай уҡ йәшел символдар һайланды. Силәбе өлкәһендә тауыш биреүҙә ирга, Ырымбурҙа – Шренка тюльпаны, Пермдә гинкго беренсе булдылар. Татарстанда һәм Һамар өлкәһендә ваҡ япраҡлы йүкә һәм йөрәк рәүешендәге япраҡлы йүкә лидерлыҡ иттеләр.\nКонкурс һөҙөмтәләре бөтә төбәктәрҙән мәғлүмәт йыйып бөткәндән һуң 10 ноябрҙә иғлан ителәсәк. Яҡынса тауыш биреү һөҙөмтәләре менән проект сайтында танышырға мөмкин.\nАкцияны ойоштороусылар – РФ Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы һәм «Тәбиғәт» Тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға булышлыҡ итеү фонды мәғлүмәттәренә ярашлы, «Рәсәй аллеяһы» акцияһын ойоштороу Бөйөк Ватан Һуғышында Еңеүҙең 70 йыллығын байрам итеүгә арналған саралар иҫәбенә инде. Үҫемлек-символдарҙы тантаналы рәүештә 2015 йылдың майында Севастополдең Еңеү Паркында ултыртыу күҙалланған. Ҡырым Республикаһының тәбиғи-мәҙәни паркы илдең бөтә 85 төбәгендә үҫкән үҫемлектәрҙе һәм ағастарҙы тәҡдим итәсәк. Рәсәйҙең бөтә климат ҡитғаларын сағылдырасаҡ үҙенсәлекле тәбиғи баҡса ойоштороу көтөлә.\nТеги: рәсәй аллеяһы,ҡурай,символ


Инклюзив белем биреү - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nИнклюзив белем биреү\nРеспубликаның мәғариф системаһында айырым урын алып торған Башҡорт Дәүләт Университетының Стәрлетамаҡ филиалы ошо көндәрҙә үҙенең 75 йыллыҡ юбилейын билдәләне. Был уҡыу йорто тәжрибәле белгестәр әҙерләүе менән айрылып тора. Иҫтәлекле датаны инклюзив белем биреүгә арналған конференция менән билдәләнеләр. Тәү сиратта белем биреү учреждениеларында мөмкинлектәре сикләнгән балаларға дөрөҫ ҡараш тәрбиәләү мөһим. Зәғиф балаларҙы интернаттарҙа һәм өйҙә тәрбиәләү, үкенескә ҡаршы, уларға тулыһынса камиллашыу өсөн мөмкинлектәр бирмәй, ти Башҡорт Дәүләт Университетының Стәрлетамаҡ филиалының психология фәндәре кандидаты Регина Ғәзизова. Ә бының өсөн педагогтарҙы ла алдан әҙерләргә кәрәк. Был йәһәттән уҡытыусыларҙың белемен камиллаштырыу, мәғариф учреждениеларында тәрбиәүи эш алып барыу мотлаҡ үтәлергә тейешле талаптарҙың береһе. Мөмкинлектәре сикләнгән балалар уҡыған биналарҙы кәрәкле ҡоролмалар менән йыһазландырыу, улар менән бер туҡтауһыҙ шөғөлләнеү кәрәклеге хаҡында ла әйтелде конференцияла. Байрамға арнап таҡтаташ та астылар. Инвалид баланың башҡа балалар менән бер класта уҡыуы, уларға үҙен йәмғиәттең тулы хоҡуҡлы ағзаһы итеп тойорға, белем алырға һәм артабан тормошта үҙ юлын табырға мөмкинлек бирә, ти уҡытыусылар.\n24 ноября Әхтәм Абушахманов ҡайтанан театр эшмәкәрҙәре берлеге рәйесе итеп һайланды\n24 ноября Мысырҙа ял иткән пассажирҙарҙың багажы килеү дауам итә


Өфөлә 50 метрлыҡ “Нефтяник” бассейнын реконструкциялау тамамланды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nОшо турала социаль селтәрҙәге сәхифәһендә Башҡортостан башлығы Радий Хәбиров хәбәр итте. Бассейн заманса итеп эшләнгән, залда ҡоролмалар һәм һикереү өсөн вышка урынлаштырылған. 1967 йылда төҙөлгән бинала быға тиклем бер тапҡыр ҙа ремонт башҡарылмаған булған һәм ул 70 процентҡа иҫкергән. Объектта ике йыл дауамында төҙөкләндереү эштәре барҙы. Был маҡсатта республика бюджетынан 140 миллион һум аҡса бүленде.


Кисә Өфөлә төбәк Рәсәй сәйәсәте мәктәбе эш башланы. Бығаса тиңдәше булмаған был проект Башҡортостанда урындағы ваҡыт менән 17 сәғәттә интернетта старт алды. Ҡабул итеү һәм уҡыу шарттары менән ufatrening.ru һәм treningufa.ru сайттарында танышырға мөмкин. Сәйәси эшмәкәрлек менән шөғөлләнеүҙе маҡсат иткән 20-35 йәштәрҙәге кешеләр - юғары курс студенттары, юғары уҡыу йортон тамамлаусылар һәм аспиранттар ҡатнашыуға саҡырыла.\nБыл турала кисә төбәктәге Рәсәй сәйәсәте мәктәбе дирекцияһы етәксеһе, "Берҙәм Рәсәй" фирҡәһенең Төбәк сәйәси советы ағзаһы, Рәсәй дәүләт социаль университетының Өфө филиалы директоры Рөстәм Әхмәҙинуров, Башҡортостан Республикаһындағы Социаль-консерватив сәйәсәт үҙәгенең генераль директоры Дмитрий Трапезников, БР Тренерҙар һәм менеджерҙар ассоциацияһы президенты Ғабдулла Хәмитов һәм "Работа для вас" гәзитенең баш мөхәррире Арсен Нуриджанов хәбәр итте.\nБрифингыла ҡатнашыусылар әйтеүенсә, Башҡортостандағы Рәсәй сәйәсәте мәктәбе "Берҙәм Рәсәй" Юғары советы рәйесе Борис Грызлов патронажы аҫтында һәм "Берҙәм Рәсәй" фирҡәһенең Социаль-консерватив сәйәсәт үҙәге нигеҙендә ғәмәлгә ашырылған ошо уҡ исемдәге федераль проекттың беренсе төбәк проекцияһы булып тора. Үҙәк бер нисә йыл эшләп килә һәм был арала тиҫтәләгән талантлы белгестәр әҙерләгән. Төбәктәрҙә Рәсәй сәйәсәте мәктәптәрен асыу быйылғы планда була, һәм уларҙың беренсе филиалы беҙҙең республикала барлыҡҡа килде.\n- Был проектты Башҡортостанда ғәмәлгә ашырыу уйы Өфөлә "Берҙәм Рәсәй"ҙең кадрҙар форумын үткәргәндә тыуҙы. Был форум Башҡортостан потенциалының юғары булыуын, әммә төбәктә инициативалы, маҡсатлы, инновацион фекерләүсе кешеләрҙең етешмәүен күрһәтте. Хөкүмәт составын билдәләгәндә быны республика Президенты Рөстәм Хәмитов та таныны, - ти Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең төбәк дирекцияһы етәксеһе Рөстәм Әхмәҙинуров. - Башҡортостанда Рәсәй сәйәсәте мәктәбе 35 йәшкә тиклемге перспективалы йәш кешеләрҙе эҙләү менән генә сикләнмәгән үҙенсәлекле кадрҙар проекты булып тора. Ул йәштәргә белем биреүҙе, уларға ярҙам итеүҙе һәм артабан төбәктең дәүләт власы органдарында эшкә урынлаштырыуҙы үҙенең төп маҡсаты итеп билдәләгән.\n"Берҙәм Рәсәй" фирҡәһе проекттың инициаторы булараҡ сығыш яһай, әммә был Рәсәй сәйәсәте мәктәбенең ошо йәмәғәт ойошмаһы вәкилдәре өсөн генә эшләүен аңлатмай. Мәктәптә башҡа төрлө сәйәси ҡарашлы кешеләр ҙә уҡый ала. Иң мөһиме, улар республиканың сәйәси, иҡтисади, социаль һәм мәҙәни өлкәләрен яҡшыртыуға йүнәлтелгән идеяларын тәҡдим итергә һәм ғәмәлгә ашырырға һәләтле булырға тейеш.\nТөбәк Рәсәй сәйәсәте мәктәбендә әлеге ваҡытта республикала эшмәкәрлек алып барған сәйәсмәндәр - Президенттан башлап министрҙарға тиклем, төп эксперттар, политологтар, идарасылар, уңышлы эшҡыуарҙар һәм топ-менеджерҙар, шулай уҡ саҡырылған күренекле Мәскәү эшмәкәрҙәре уҡытасаҡ. Уларҙың күптәре фән докторҙары һәм кандидаттар дәрәжәһенә эйә. Лекциялар өсөн улар түләү алмаясаҡ. Уҡыу ҙа сәйәсәт мәктәбе студенттары өсөн бушлай буласаҡ.\n- Хәҙерге заман үҙ ҡағиҙәләрен көсләп таға: бөгөн өҙлөкһөҙ уҡырға һәләтле кешеләр кәрәк, - ти БР Тренерҙар һәм менеджерҙар ассоциацияһы президенты Ғабдулла Хәмитов. - Министрлыҡтар сәйәсәте үҫеше бизнестан ныҡ артта ҡала, бының бер сәбәбе - эшҡыуарҙар өҙлөкһөҙ белемен камиллаштырғанда, башҡалар иҫке багажы менән йәшәй. Үткән быуаттың 50-се йылдарында бер белем ғүмерлеккә етә ине, 70-се йылдарҙа - өс-дүрт йыл һайын, тағы бер аҙҙан йыл һайын квалификация күтәрергә кәрәк булды. Әле иһә өҙлөкһөҙ белем алыу заманы етте. Рәсәй сәйәсәте мәктәбе заман талап иткән инновацияға, яңы мөмкинлектәргә йүнәлеш ала.\nРәсәй сәйәсәте мәктәбенә уҡырға инер өсөн имтихан тапшырырға кәрәкмәй, шулай ҙа абитуриенттарға етди конкурс һайлауынан үтергә тура киләсәк. Имтихан һынауҙары сифатында Мәктәптең эксперт комиссияһы үҙҙәренең сайтында анкета тултырырға тәҡдим итә. Унда биографияға ҡағылышлыһынан тыш, уйларға, фекер тупларға кәрәк булған һорауҙар ҙа бар. Мәҫәлән, профессиональ һәм шәхси планда биш-ун йылдан һуң үҙегеҙҙе кем итеп күрәһегеҙ, тигән һорауға фекер йөрөтөргә кәрәк буласаҡ. Бынан тыш, һеҙҙән тормошҡа ашырырға ниәтләгән авторлыҡ проектығыҙҙың эстәлеген һәм төп идеяларын ҡыҫҡаса һәм төплө асып бирерлек итеп эссе яҙыу, шулай уҡ психологик тест үтеү талап ителә. Конкурстың икенсе этабында "Vision Нового Башкортостана" стратегия сессияһында ҡатнашырға тәҡдим ителә, унда төбәк үҫеше перспективаһын нисек күҙаллауығыҙ тураһында яҙып бирергә тура киләсәк.\nМатбуғат конференцияһында ҡатнашыусылар уҡыусылар йыйыу осоронда 250-300 заявка булырына өмөтләнә. Сәйәсәт һәм бизнеста тәрән белемле кешеләрҙән, кадрҙар агентлыҡтары һәм тренингылар үҙәктәре вәкилдәренән торған эксперт комиссияһы улар араһынан 30-лап кешене һайлап аласаҡ. Рәсәй сәйәсәте мәктәбендә анкеталар һәм эсселар ҡабул итеү 6 октябрҙә тамамлана. Артабан төркөмдәр квартал һайын тупланасаҡ.\nРәсәй сәйәсәте мәктәбенең төбәк дирекцияһы етәксеһе Рөстәм Әхмәҙинуров әйтеүенсә, иң лайыҡлылары 15-23 октябрҙә Өфөлә үтәсәк лекцияларға һәм мастер-кластарға саҡырыласаҡ. Уҡыу сиктәрендә практика ойоштороласаҡ һәм уның барышында һәр ҡатнашыусынан йәмғиәт тормошоноң билдәле бер өлкәһен яҡшыртыуға йүнәлтелгән проект тәҡдим итеүе көтөлә. Уҡыу йомғаҡтары буйынса идара һәм власть вәкилдәре ҡатнашлығында "түңәрәк өҫтәл" ойоштороласаҡ, унда Мәктәп студенттары үҙҙәренең проектын яҡлап, уны бойомға ашырыу кәрәклеген иҫбатларға тейеш. Бынан һуң улар дәүләт учреждениеларында һәм власть органдарында практика үтәсәк.\nРәсәй сәйәсәте мәктәбен тамамлаған сығарылыш уҡыусыларына сертификат тапшырыласаҡ. Яҡшы өлгәшкәндәр һәм ижади фекерләүселәр "Берҙәм Рәсәй" фирҡәһенең, Рәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы тулы хоҡуҡлы вәкиллегенең, БР Президенты Хакимиәтенең кадрҙар резервына инәсәк.\nФото intermebel.ru сайтынан.


Рөстәм Хәмитов Толбазыла ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Толбазыла ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты\n10:47, 26 октября 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Ауырғазы районы үҙәге хакимиәтендә алты райондың ауыл биләмәләре башлыҡтары менән осрашты. Бындай осрашыуҙар һуңғы арала йолаға әүерелде.\n— Минең өсөн был дежур саралар түгел, — тип билдәләне республика Президенты, кәңәшмәне асып. — Был осрашыуҙарҙа беҙ үҙ-ара танышабыҙ, проблемаларҙы тикшерәбеҙ. Шулай булырға тейеш тә. Элек бындай осрашыуҙар үткәрелмәгәнен, түбән звено етәкселәренең Президент, республика Хөкүмәте менән тығыҙ аралашмағанын аңлайым. Әммә хәҙер заман яңы форматта аралашыуға күсеүҙе талап итә. Был беҙҙең барыбыҙға ла кәрәк.\nАуыл хакимиәттәре бөгөн, һис шикһеҙ, халыҡҡа иң яҡын торған, халыҡ ихтыяждарын яҡындан белгән власть. Ауылда барған ваҡиғалар, кешеләр тормошо уларҙың компетенцияһында, бының өсөн улар яуаплы. Рөстәм Хәмитов һүҙҙәренсә, ул ауыл биләмәләре башлыҡтары аша ябай халыҡтан сигналдар алып, улар ярҙамында халыҡ тормошо сифатын яҡшыртыуға йүнәлтелгән сәйәсәт алып барырға теләй.\nДөйөм алғанда Башҡортостандың иҡтисади үҫеше быйыл насар түгел, тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. Сәнәғәт производствоһы 10 процентҡа артҡан, ауыл хужалығында 3,2 миллион тонна иген уңышы алынған.\n— Әммә беҙ һандар артынан ҡыумайбыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙең өсөн сифат һәм уңышты тиҙ арала йыя белеү мөһимерәк.\nРеспублика Президенты әйтеүенсә, төбәк территорияһында ауыл хужалығын үҫтереүгә һәр яҡлап булышлыҡ итеүҙе ул үҙенең бурысы итеп иҫәпләй. Быйыл яҙҙан Башҡортостанда ауыл хужалығына ныҡлы финанс ярҙамы күрһәтелә башланы. Сәсеү кампанияһы һәм ураҡ осоронда яғыулыҡҡа хаҡтар кәметелде, яңы техника һатып алыуҙа сығымдарҙың байтаҡ өлөшө ҡапланды, ошоноң арҡаһында быйыл республикала өс мең самаһы ауыл хужалығы техникаһы һатып алынды. Был ярайһы ҙур һан, әммә, Рөстәм Хәмитов фекеренсә, был ғына аҙ. Бөгөн Башҡортостанда 3,5 меңләп комбайн эшләй. Улар кәм тигәндә биш-алты мең булырға тейеш. Әгәр бер комбайндың хаҡы дүрт-биш миллион һумдан кәм булмауын иҫәпкә алғанда, төбәккә кәрәкле техника һатып алыуға һигеҙ миллиард самаһы аҡса кәрәк. Тракторҙар менән дә шундай уҡ хәл. Башҡортостанда 17 мең трактор бар, ә төбәккә кәмендә 25 мең кәрәк.\nРөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, әле ауыл хужалығын үҫтереү стратегияһын билдәләргә кәрәк. Ауыл хужалығы продукцияһын тәрән эшкәртеүҙе үҫтерергә кәрәклеге аңлашыла. Төбәк әлегә, үкенескә күрә, башлыса сеймал һата. Әммә иген, ит һәм һөт продукцияһын тәрән эшкәртеү ҡатмарлы һәм ҡыйбатлы предприятиелар булдырыуҙы күҙ уңында тота. Ауыл хужалығын модернизациялауға ҙур ресурстар кәрәк. Республиканың хәҙерге тупланма бюджеты бындай йөктө күтәрергә әҙер түгел. Был иһә ресурстарҙы ситтән йәлеп итергә, инвесторҙар табырға, йәки бәләкәй процент менән оҙайлы ваҡытҡа ҙур кредиттар алырға кәрәклеген аңлата.\nАуылды үҫтереү ауыл хужалығы үҫешен генә түгел, тораҡ пункттарҙы төҙөкләндереүҙе лә күҙ уңында тота. Төбәк башлығы халыҡтың яҡшы йорттарҙа йәшәүен, урамдары төҙөк һәм яҡтыртылған, газ, һыу үткәргестәр, электр энергияһы булыуын, яңы йорттарҙың инфраструктуралы урында төҙөлөүен теләй.\nАуыл урамдарҙы таҙартыу, сүп-сар эшкәртеү кеүек иң ябай мәсьәләләрҙе хәл итеү планында ла ҙур иғтибар талап итә. Сөнки ауылдарҙың күбеһендә сүп-сарҙы сорттарға айырыу һәм эшкәртеү пункттары юҡ. Ә ҡый-ғыпыр күләмдәре көндән-көн арта. Бөгөнгө көнгә тиклем был проблема бер нисек тә хәл ителмәне. әммә хәҙер, Рөстәм Хәмитовтың әйтеүенсә, ҙур ауылдар янында ҡалдыҡтарҙы айырыу һәм ҡайтанан эшкәртеү өсөн ҡорамалдар ҡуйыу планлаштырыла.\nБынан тыш, 2012 йылдан башлап республикала тораҡ пункттарҙағы урамдарҙы тҙөкләндереү эштәре башаланасаҡ. Бында мотлаҡ асфальт һалыу тураһында һүҙ бармай, шулай ҙа һәр ауыл үҙәгендә ул булырға тейеш. Ауыл урамдарында ниндәй ҙә булһа ҡаты япманың булыуы кәрәк.\nБөгөн, республика Президенты фекеренсә, кешеләр үҙҙәре ҙур булмаған предприятие йәки оҫтахана асһын, өҫтәмә аҡса эшләү мөмкинлеге алһын өсөн, ауыл ерендә халыҡҡа иҡтисади әүҙем тормош алып барырлыҡ шарттар булдырырға кәрәк.\nРөстәм Хәмитовтың билдәләүенсә, республикала хәҙер ауыл биләмәләре менән эш яңыса алып барыласаҡ. Был ауыл өсөн техника һатып алыуҙы, уларға билдәле финанс ресурстары бүлеүҙе күҙ уңында тота.\nАҡса менән тәьмин итеү эштәре Башҡортостанда ике йүнәлештә алып барыласаҡ. Беренсенән, был субсидиялар. Ауыл биләмәләренә 100-әр мең һум аҡса бүленгән дә инде. Әгәр финанс мөмкинлектәр булһа, уларға тағы 100 – 200-шәр мең биреләсәк. Ҡайһы бер райондарҙа ошо ҙур булмаған аҡсаға юлдарға үҙ аллы ремонт үткәрелә. Икенсенән, субсидиялар бүлеүҙән тыш, һалымдарҙың бер өлөшөн ауылдарҙа ҡалдырыу буйынса эш алып барыласаҡ.\n— Бөгөн барыһы ла үргә китә, — тине Рөстәм Хәмитов. — Бындай ҡараш дөрөҫ түгел. Беҙгә аҡсаны ауылда ҡалдырырға, ауылға йөҙөбөҙ менән боролорға кәрәк.\nДөйөм алғанда, ауыл темаһы бик ҙур һәм бөтә яҡлап тикшереүҙе талап итә. Рөстәм Хәмитовтың әйтеүенсә, ул республика Хөкүмәтенә ауыл хужалығын үҫтереү стратегияһын әҙерләргә ҡушҡан. Был документ производство структураһы, иҡтисад үҙгәрешен иҫәпкә алып әҙерләнәсәк һәм алдағы бер нисә йылға аграр тармаҡ үҫеше тенденцияһын билдәләйәсәк.


Беҙҙең проекттар Александр Беляковтың "Алка, Аллочка, Алла Борисовна" әҫәре (роман-биография) 03.02.2017 Алла Пугачеваның әсәһе Зинаида Одегова педагогия техникумын тамамлай. Шул йылда Бөйөк Ватан һуғышы башлана. Ҡыҙ һауа ғәскәрендә һуғыша, ялға туҡтаған араларҙа йыры менән һалдаттарға йән өрә. Атаһы Борис Пугачев разведчик була. Яуҙан һыңар күҙ менән ҡайта. Уның, цирк артисы буласаҡмын, тигән йәшлек хыялы емерелә...\nТулырак Яҙыусы һәм ғалим Роберт Байымов китаптары 03.02.2017 1997 йылда Роберт Байымовҡа ҡәләмдәше Булат Рафиҡов яҙған дуҫтарса шарж:\nТулырак Шәүрә Туйсинаның "Күңел баҡсам" китабы 20.12.2016 Ғәҙәттә, ҡәләм тибрәтеүсе йәштәрҙә ритм-рифма аҡһай. Ә Шәүрәнең шиғырҙары төҙөк, йырлап тора. Поэтика мәсьәләһен нескә тойоуына, күрәһең, бала сағынан музыка мәктәбенә йөрөүе лә ярҙам иткәндер. “Тәүге шиғырымды IV синыфта уҡығанда яҙҙым, Р.Өмөтбаев ис. мәктәп-лицейындғы беренсе уҡытыусым Миңсрур Йәһүҙә ҡыҙы Байбулова балаларҙа ижади һәләтте үҫтереү өсөн күп көс һалды”, – ти ул:\nҺалып ҡуйҙым йөрәк түр... Тулырак Мөкәрәмә Садиҡованың китаптары 09.12.2016 М.Садиҡова тормош-көнкүреш темаһына күп яҙа. «Һауалағы торна» пьесаһында ҡулдағы сыпсыҡты ысҡындырып, ҡыҙын яңғыҙ-ишһеҙ ҡалдырған ата-әсәләр дөйөмләштерелһә, «Ҡоҙалар» әҫәрендә «ғашиҡтарға яусы кәрәкмәгәнен белмәүсе, йәштәр араһына артыҡ ҡыҫылыусы өлкәндәр» сағыу яҡтыртыла. Һәр нәмәлә – сама, алтын урталыҡты тота белеү кәрәк, тимәксе автор. Олуғ әҙибә Мөкәрәмә Садиҡованың хикәйә-повестары, пьесалары, ҡасан яҙылыуына ҡарамаҫтан... Тулырак Зөлфирә Ҡаҙаҡбаеваның "Мәрхәмәтле булһын яҙмыш" китабы 25.11.2016 «Уҡытыусы Баянһылыу мәктәптән йүгереп ҡайта. Аҡылы зәғифләнгән әсәһенең бар хәжәте түшәгендә. Етмәһә, биш йәшлек улы ла ҡаты сиргә юлығып, көнө бөтөүгә табан бара. Баянһылыу бала менән әсәһен алмашлап сайындыра, йылы һүҙ йәлләмәй әпәүләй. Өйөн елләтеп, әҙәм ҡарарлыҡ хәлгә еткергәс, ире ҡайтыуға ризыҡ әҙерләй. Ә тышта малы баҡыра, ҡош-ҡорт сырҡылдаша. Эштән ҡайтҡас атып бәргән сумкаһында дәрес пландары, тикшерелмәгән дәфтәрҙәр…»\nТулырак Рәйес Түләк китаптары 15.11.2016 Талантлы шағир, Ш.Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты Рәйес Түләк халыҡ күңелендә. Ул 1959 йылдың 14 октябрендә Баймаҡ районы Буранбай ауылында тыуған. Иҫән булһа, уға 57 йәш тулған булыр ине. Шағирҙың яҡты иҫтәлегенә арналған төрлө әҙәби- ижади саралар, хәтер һәм ҡәҙер кисәләре үтеп тора. Тулырак Зөһрә Сафинаның "Йондоҙҙарҙан сиктем ҡулъяулыҡ" китабы 15.11.2016 Зөһрә Сафина(Рәхмәтуллина) Ҡыйғы районының Йосоп ауылында тыуып үҫкән. Мәктәп йылдарында уҡ Марат Баһауетдинов ис. район премияһына лайыҡ була ул. Әҙәбиәткә, туған теленә һөйөү ҡыҙҙы Башҡорт дәүләт университетының башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетына алып килә. Тырыш ҡыҙ уҡыуҙа һынатмай: ике тапҡыр – М.Кәрим исемендәге стипендиат, бер йыл Рәсәй Федерацияһының Президент стипендияһына лайыҡ була. Уҡыу менән бер рәттән «Шоңҡар» әҙә... Тулырак Әминә Яхина китаптары 13.10.2016 Бөгөнгө сығарылышта яҙыусы-драматург, Сибай төбәк яҙыусылар ойошмаһы етәксеһе, Рамазан Өмөтбаев ис.премия лауреаты Әминә Яхина менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ. Тулырак Фәрзәнә Аҡбулатова әҫәрҙәре 19.09.2016 Филология фәндәре докторы, БДУ профессоры Гөлфирә Гәрәева: «Башҡорт прозаиктары» китабында хәҙерге нәфис әҙәбиәтебеҙҙең сағыу вәкилдәренән Т.Ғиниәтуллин, Н.Мусин, Т.Ғарипова, Р.Камал һ.б ижадын тәрән анализлай. “Шулар араһында Ф.Аҡбулатова – иң йәше. Әммә ижады быуынға ултырған, тормошҡа ҡарашы осҡорланған сағы, йәшәйеште фәлсәфәүи күҙлектән тороп байҡау, баһалау юғарылығына күтәрелгән мәле”– тип би... Тулырак Э.Мулдашевтың "Рәсәйҙең серле аураһы" китабы 30.08.2016 Рәсәйҙең атҡаҙанған фән эшмәкәре, медиц.ф.докторы, проф. Рафиҡ Ниғмәтуллин билдәләүенсә, «Э.Р.Мулдашев медицинала «Аллоплант» тигән яңы йүнәлеште уйлап табып, кеше тәнендәге туҡымаларҙы үҫтерә, донъяла беренсе булып күҙҙе трансплантациялай, 120 төрлө яңы операция ысулын ғилми-ғәмәли әйләнешкә индерә, 500 хеҙмәт авторы, үҙе төрлө ҡитғаларҙағы 51 илдә йылына 600 - 800 самаһы ҡатмарлы операциял эшләп, лекциялар менән сығыш яһап өлгөрә... Тулырак Б.Рафиҡовтың "Ғәрәп" повесы 30.08.2016 С.Юлаев ис.дәүләт премияһы лауреаты Б.Рафиҡовтың «Ғәрәп» повесы - фәһемле, юғары художестволы әҫәр. Уның исеме күнегелгән мәғәнәлә түгел. Шулай уҡ ғәрәптәр ҙә беҙҙең менән ураған һайын ҡатышып йәшәгән күрше ил, халыҡ түгел. Булат ағай Рафиҡов эпиграфты ла кинәйәле итеп: «Тамағы туҡ, өҫтө бөтөндәргә» ҡуйған. Ошо эпиграф менән әҫәр исеменә мажаралы йөкмәтке тап килә һәм һәр кем күңелен арбай. Тулырак Әмир Әминевтың "Хөкөм" әҫәре 30.06.2016 Замандың көнүҙәк социаль мәсьәләләрен оҫта яҡтыртҡан яҙыусы Әмир Әминевтың ижад һандығы һәлмәк. Унда «Ҡайын япрағы», «Йәшлек моңдары», «Сөңгөл», «Ҡапҡа», «Ҡытайгород» китаптары, Александр Платонов, Валентин Распутин, Василий Белов һәм рус телендә ижад иткән Талха Ғиниәтуллин, Камил Йыһаншин әҫәрҙәренең тәржемәләре бар. Ижади эшмәкәрлеге «Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә, Рәсәйҙең Ҙур әҙәби преми... Тулырак Тәскирә Даянова."Мөғжизәгә ышанам" 21.06.2016 Яҙыусы, Рәшит Әхтәри исемендәге премия лауреаты Тәскирә Даянованың «Һуңғы шырпы» китабына ике повесы һәм бер нисә хикәйәһе ингән. Уларҙы уҡығанда әҙибәнең оҫта рәссам , кеше күңеленең бөтә нескәлектәрен асыусы психолог булыуына төшөнәһең...\nТулырак Зөлфирә Ҡаҙаҡбаеваның "Хыялға илтер һуҡмаҡ" китабы 14.06.2016 Яҙыусы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Зөлфирә Ҡаҙаҡбаева Йылайыр районында йәшәй. Әҙибә менән сираттағы бер осрашыуҙан һуң яҡташы: " Ғаиләһендә биш балаға ғүмер бүләк итеүсе әсәй, һөйгән йәренә ҡәҙерле ҡатын, ҡәйнәһенә егәрле килен, туғандары өсөн өҙөлөп торған һөйөклө зат, уҡыусылары йөрәгенә изгелек сәсеүсе уҡытыусы, ижад ҡомарын сайпылтмай гәлсәр күңелендә һаҡлаусы яҙыусы ул – Зөлфирә Йәғәфәр ҡыҙы", - тип яҙғайны...... Тулырак Әлфис Ғаязовтың "Йәйғор буйлап барам" китабы 07.06.2016 Ғалим һәм яҙыусы Әлфис Суфиян улы Ғаязовтың тиҫтәләгән ғилми хеҙмәттәренән тыш бер нисә нәфис китабы ла бар. Ул башҡорт, татар, рус телдәрендә берҙәй ижад итә. «Йәйғор буйлап барам» тигән шиғри йыйынтығы З.Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә донъя күрҙе. Ул тәрән лирика менән һуғарылған. Авторҙың ижади фантазияһы таң ҡалдыра, шиғырҙары йөрәктең иң нескә ҡылдарын сиртә. Лирик геройы аҡлыҡ-сафлыҡҡа ынтыла:\n... Тулырак Берйән Байымовтың "Башҡорт халыҡ таҡмаҡтары" китабы 06.06.2016 Кеше ғүмере йылдар менән түгел, ҡылған эштәр менән һанала, тиҙәр. Ғалим, яҙыусы, журналист Берйән Байымов яҡты донъяла 56 йыл ғына йәшәп ҡалды, әммә шул дәүер эсендә рухи донъябыҙҙы байытыр байтаҡ изге эштәр эшләп өлгөрҙө. Берйән Сафа улы балалар әҙәбиәтен үҙ итте. Кескәйҙәр психологияһын тәрән тойоп яҙған «Урман бүләге» тигән шиғырҙар йыйынтығы, «Мажаралы төн» китабына ингән хикәйәләре ошо хаҡта һөйләй.\nӨлкәндәр өсөн шиғ... Тулырак Тәнзилә Дәүләтбирҙинаның "Ҡанатлы йөрәк" китабы 24.05.2016 Китаптағы поэмалар, шиғырҙар ихласлығы менән күңелде арбай. Һөйөү ҙә, һыҙланыу ҙа, тетрәнеүҙәр ҙә елегеңә үтерлек итеп һүрәтләнә. Китапҡа «Тирмә», «Ҡыҙ хәтере» тигән ике поэма һәм алты төркөмгә тупланған шиғырҙар шәлкеме ингән. «Башҡортто аңлайым, тиһәң…» бүлеге – иң ҙуры. Унда илһөйәрлек, телһөйәрлек мәсьәләләре алғы планға сыға, мәҫәлән:\nТел онотҡан – телен йотҡан\n... Тулырак Тансулпан Ғарипованың "Ярҙағы усаҡтар" әҫәре 17.05.2016 Бөгөн һүҙем танылған яҙыусы Т.Ғарипованың юмористик әҫәре хаҡында. Ул «Ярҙағы усаҡтар» тип атала.\nҺуғыштан һуңғы йылдар. Бар нәмәгә ҡытлыҡ. Күрше ауылдағы ҡатын Ҡотлас алып-һатыу менән шөғөлләнә. Үҙенең ҡулы шуҡ. Әҫәрҙәге хәл-ваҡиғалар етенсене тамамлаған ҡыҙсыҡ исеменән һөйләнә. Иртәнге хәйерле сәғәт тауыҡ кетәгендәге әтәстәрҙе тотоуҙан башланды, ти ул.– Тотолған бер әтәс ҡаҙанға түгел, тоҡҡа төшә барҙы.Тауыштарын аңла... Тулырак Азамат Тажетдиновтың "Күңелдәрҙә яра төҙәлмәгән" китабы 10.05.2016 Бөйөк Еңеү хаҡында Азамат Тажетдиновтың «Күңелдәрҙә яра төҙәлмәгән» китабы фәһемле. Унда асырғаныс та, мәңге ғорурланырлыҡ та мәғлүмәттәр бирелә. Автор Баймаҡ районының өс ауылы – Сәитбаттал, Байым, II Этҡол миҫалында һуғыш һалған һағышты оҫта яҡтырта. Ул башта уҡ китапты нәшер итергә ярҙам иткән балаларына рәхмәтен белдерә. Китапта 300-ләп яҙмы... Тулырак Рәйес Түләк шиғриәте 27.04.2016 Шағир, Ш.Бабич исемендәге республика йәштәр премияһы лауреаты Рәйес Түләк ижады халҡыбыҙға яҡшы таныш. Ваҡыт үткән һайын уның шиғри әҫәрҙәре тоноғаймай, киреһенсә, нығыраҡ балҡый. Холоҡ-фиғеле менән баҫалҡы, тыныс күренһә лә ижады менән ҡалыптарҙы онтар айбарлы шағир, журналист булды ул. Уның асыш-табыш булырҙай шиғри өлгөләре 4 китабында сағыла. Урыҫ рухы бында, урыҫ еҫе,\nРусса бейей, русса йырлайҙар.\nБеҙ... Тулырак Страницы1


Кимерсәкле балыҡтар — Башҡорт Википедияһы\nБалыҡтарҙың бөтәһе 20 меңгә яҡын төрө билдәле, һөлдәләренең төҙөлөшө буйынса бөтә балыҡтарҙы кимерсәкле һәм һөйәкле балыҡтарға бүлеп йөрөтәләр.\nКимерсәкле балыҡтар (лат. Chondrichthyes, рус. Хрящевые рыбы) — хәҙерге ике балыҡтар класының береһе. Иң билдәле вәкилдәре — акулалар (Selachii) һәм скаттар (Batoidea) һәм химералар.\nКимерсәкле балыҡтарҙың күпселеге диңгеҙҙә тереклек итә. Айырым төрҙәре генә сөсө һыуҙа йәшәй.\nБалыҡтарҙың иң боронғо төркөмдәре булып торалар. Бөтәһе 630 самаһы төр иҫәпләнә.\nУлар йыртҡыс балыҡтар (бер нисә төрҙән башҡаһы).\nҺөлдәләре тулыһынса кимерсәктән (һөйәк булып ҡатмай) генә тора.\nАйғолаҡ ҡапҡастары юҡ. Шуға, айғолаҡ ярыҡтары күренеп тора.\nАйғолаҡтары тышҡы яҡҡа 5—7 айғолаҡ ярығы аша асыла\nЙөҙөү ҡыуыҡтары юҡ.\nАуыҙ тишеге баштың аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан.\nБалыҡтарҙың тереклек итеү шарттары, аҙыҡ составы, конкуренттары һәм дошмандары төрлө ерҙә төрлөсә була. Уларҙың төҙөлөшө менән ҡылыҡтарының бик күп төрлө булыуы бына шуға бәйле лә инде.\nҺыуҙың тәрән һәм өҫкө ҡатлауҙарында йәшәүсе балыҡтарҙың тәне, ғәҙәттә, шылғыр формала. Ҡойроҡ йөҙгөсө ныҡ үҫешкән була. Был уларға, дошмандарының эҙәрләүенән ҡасҡанда һәм табышын ҡыуғанда, тиҙ йөҙөргә мөмкинлек бирә.\nҺыу төбөндә йәшәүсе балыҡтар, ҡағиҙә булараҡ, аҡрын йөҙә. Уларҙың ялпаҡ кәүҙәһе табыштарының да, дошмандарының да күҙенә артыҡ салынып бармай.\nСағыу төҫлө ҡуйы мәрйендәр араһында йәшәүсе балыҡтар үҙҙәре лә сыбар һәм сағыу төҫтә була.\nМәмерйәләрҙәге һыу ятҡылыҡтарында, дөм ҡараңғылыҡ шарттарында, төҫһөҙ балыҡтар йәшәй.\nТәрән һыуҙа йәшәүсе балыҡтарҙың ҡайһы бер төрҙәрендә яҡтыртҡыс ағзалар бар, сөнки ҡояш яҡтыһы тәрән уйпаттарға бер ваҡытта ла төшөп етмәй.\nАкулалар һыуҙың тәрән һәм өҫкө ҡатлауҙарында йәшәүсе балыҡтар. Шуға ла, һыу ҡаршылығын еңеү өсөн кәүҙәләре торпеда формаһында. Йөҙөү ҡыуыҡтары булмағас, һәр ваҡыт хәрәкәттә булалар.\nБик йылғыр һәм тиҙ йөҙәләр. Ундай балыҡтарҙың көслө ҡойроҡ йөҙгөсө була.\nҠойроҡ йөҙгөстәренең көрәктәре бер тигеҙ түгел: өҫкө көрәге аҫтағыһынан ҙурыраҡ була (гетероцеркаль).\nКүпселек акулалар күп диңгеҙҙәрҙә һәм океандарҙа таралып йәшәй.\nТиреләре үҙенә бер төрлө тәңкә менән ҡапланған. Тәңкәләре, һөйәкле балыҡтарҙағы кеүек, йоҡа пластинка рәүешендә түгел, ә бик ҡалын һәм өҫтәрендә ҡаты эмаль менән ҡаймаланған үҫенте — сығынты була.\nЯңаҡтарҙа был тәңкәләр тештәргә әүерелә. Тештәре хәнйәр кеүек үткер. Умыртҡалы бөтә хайуандарҙың да тештәре шундай тәңкәләрҙән барлыҡҡа килгән. Беҙҙең тештәребеҙҙең дә төҙөлөшө акуланыҡы шикелле тиерлек.\nУларҙың күпселеге үҙҙәренең көсө етерлек хайуандарға һөжүм итә. Ҡайһы бер акулаларҙың кешеләргә лә һөжүм итеүе ихтимал.\nКүпселек акулалар — тере бала тыуҙырыусы балыҡтар. Яралғы инә акула тәнендә үҫешә. Инә балыҡ 15—50 см оҙонлоҡтағы акула балаларын тыуҙыра. Улары шунда уҡ ваҡ диңгеҙ хайуандарын аулай ала.\nАкулалар араһында оҙонлоғо 1 м-ҙан ашмаған балыҡтар бар, мәҫәлән, Ҡара диңгеҙ катраны.\nГигант акуланың оҙонлоғо 15 м-ға, кит акулаһының—18 м-ға етә. Әммә бындай бәһлеүәндәрҙең тештәре бик бәләкәй була. Улар ваҡ бөрсәләр менән туҡлана. Акулаларҙың бөтәһе 250 самаһы төрө билдәле.\nБыл диңгеҙ балыҡтары һыу төбөндә йәшәүгә яраҡлашҡан. Уларҙың арҡа-ҡорһаҡ йүнәлешендә ялпаҡланған яҫы кәүҙәһе ромб йәки диск формаһында була. Төҫө лә, формаһы менән дә һыу төбөндәге предметтарға оҡшаған була. Шуға ла, улар дошмандарының күҙенә артыҡ салынып бармай. Табыштарын да шулай, күренмәй генә аңдып тоталар.\nУлар һыу төбөндәге моллюскылар менән туҡлана. Бары иң ҙур скат — гигант манта ғына бөрсәләрҙе һәм ваҡ балыҡтарҙы һыу төбөндә түгел, ә һыу ҡатлауында аулай.\nХәрәкәттең сикләнгәнлеге тән формаһында асыҡ сағыла. Ҡойроҡ йөҙгөстәре үҫешмәгән. Нәҙек ҡамсыға әүерелгән. Ҡайһы бер скаттарҙың, мәҫәлән, осло ҡойроҡло скаттың, ҡамсыһы төбөндә ағыулы сәнскәк була.\nӘ бына ҡуша үҫкән күкрәк йөҙгөстәре ныҡ үҫешкән. Улар менән скат тулҡын һымаҡ ишеп йөҙә.\nТропик диңгеҙҙәрҙә 70 Вт көсөргәнешле электр тогы эшләп сығарыуға һәләтле ҙур булмаған скаттар йәшәй. Был скаттар электр зарядын дошмандарынан һаҡланыу өсөн файҙалана.\nСкаттар ҙа, акулалар кеүек үк, тере бала тыуҙырыусы балыҡтар. Бөтә кимерсәкле балыҡтар ҙа: акулалар 'ҙа, скаттар ҙа бик аҙ үрсемле — улар 1—3-тән алып 20—30-ға тиклем бала тыуҙыра. >\nСкаттарҙың яҡынса 350 тирәһе төрө билдәле.\nКласс Хрящевые рыбы (Chondrichthyes): общие сведения (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Кимерсәкле_балыҡтар&oldid=717039 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 22 июль 2017 в 05:40\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:40 22 июль 2017 үҙгәртелгән.


Етәкселәр халыҡ менән аралашты\n1 Март 2019, 16:27\nСибай ҡалаһының карьерында мәғдән ҡалдыҡтары янып, киҫкен экологик хәл тыуғандан бирле Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров ҡалаға өсөнсө тапҡыр килде. Был юлы Башлыҡ һәм Урал тау-металлургия компанияһы директоры Андрей Козицын ҡала халҡы менән осрашты.\nДиалогтың төп темаһы—Сибайҙағы экологик хәл булды.\nСара асылыу менән А.Козицын залға йыйылыусыларҙы карьерҙа килеп тыуған хәл менән таныш-тырҙы. Компания етәксеһе әйтеүенсә, әле Сибай карьерына һыу яйлап тултырыла, ул карьер ситендә быҫҡып янып ятҡан урынға еткәнсе йәмғеһе 385 мең кубометр һыу кәрәк.\n—20 мартҡа тиклем эште тамамлай алһаҡ, бик шәп. Артабан ике ай хәлде күҙәтәсәкбеҙ. Барыһы ла яҡшы булһа, карьерҙы киптереп, әселәнеү усаҡтарын мәте менән ҡаплаясаҡбыҙ,—тине А.Козицын. Етәкселек алдында таусыларҙың мәшғүллеге мәсьәләһе тора: 800 кешене эшкә урынлаштырыу зарурлығы бар.\nАртабан А.Козицын һәм Р.Хәбиров халыҡты ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе. «Сибай, дыши!» төркөмө вәкиле Эдуард Ҡадыров Урал тау-металлургия компанияһының генераль директоры Андрей Козицындан Сибай халҡының һаулығына зыян килтергән өсөн аҡсалата компенсация түләүҙе һораны.\nАндрей Козицын иһә компенсация тураһындағы ҡарарҙы тик суд сығара һәм уны түләү өсөн яуаплыларҙы ла ул ғына билдәләй ала, тип яуапланы.\nТөбәк етәксеһенә Нурали Дусматов урындағы сирлеләр һанына ҡағылышлы һорау бирҙе. Өфөнән килеп ҡалала эшләүсе табиптар менән етәкселек иткән республиканың һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫары Гөлнара Зиннурова әйтеүенсә, әле кеше организмында көкөрт диоксиды йоғонтоһонда тыуған патологик процестар теркәлмәгән. Табиптар диагнозды клиник күрһәткестәр нигеҙендә ҡуя һәм ҡарар сығара. Уның өсөн ул юридик яуаплылыҡҡа эйә.\nРадий Хәбиров Сибайға күсмә химик-токсикологик лаборатория ебәрергә тәҡдим итте. Ул һаулыҡ һаҡлау министры урынбаҫарына ошондай мөмкинлек табырға ҡушты.\nҺорау биреүселәрҙең береһе һөткә һәм һутҡа талон индерергә тәҡдим итте.\n—Балаларҙы ялға ебәрәһегеҙ, ә беҙ, пенсионерҙар, бында ҡалабыҙ, ошо һауаны һулайбыҙ. Урал тау-металлургия компанияһы бағыусы була алыр ине,—тине карьерға яҡын йәшәгән ҡатын.\n—Мин бағыусы түгел, ә предприятиелағы аварияны бөтөрөү менән шөғөлләнәм. Аңлайышлы булһын өсөн шуны белгертәм. Киҫкен экологик хәл эҙемтәләрен бөтөрөүгә ноябрҙә—12 миллион, ғинуарҙа—47 миллион, февралдә—91 миллион һум аҡса йүнәлтелде. Мартта—134 миллион һум сығым сығарыуға иҫәп тотабыҙ,—тине компанияның генераль директоры Андрей Козицын.\n—Һәр кемгә һөт таратыу кәрәклеген күрмәйем. Әммә ярҙамға ысынлап та мохтаждар бар,—тине Радий Хәбиров һәм социаль блокка сирлеләргә булышлыҡ итеү сараһын күрергә ҡушты.\nСибай халҡы әле һаман һаулыҡтары насар булыуға зарлана. Ҡайһы берәүҙәр аҙналар буйы тар белгестәргә яҙыла алмай. Республика табиптары бригадаһы бында 16 ғинуарҙан бирле эшләй. Сибайҙың балалар һәм өлкәндәр поликлиникаларында токсиколог, пульмонолог, офтальмолог, аллерголог, инфекционистар, педиатр һәм терапевтар 40 көндән ашыу ваҡыт арауығында һаулыҡтарына зарланыусыларҙы ҡабул итте. Быға тиклем табиптар 1 марттан ҡайтып китә башлай, тип хәбәр ителгәйне. Радий Фәрит улы залдағыларҙың мөрәжәғәтен тыңлағандан һуң, белгестәрҙе 15 мартҡа тиклем ҡалдырыуҙы хуп күрҙе.\nУрындағы ҡатын-ҡыҙҙарҙың береһе Сибай карьерын ябып, бөтә эште туҡтатыуҙы, ҡаланы «таҙа ергә» күсереүҙе талап итте. Бәғзеләр: «Беҙгә аҡса ла, ташламалар ҙа кәрәкмәй. Һулар һауабыҙҙы ғына сафландырығыҙ»,—тип үтенде.\nУрал тау-металлургия компанияһы етәксеһе ҡалала хәлдең ҡатмарлы булыуына төшөнөп, Сибайға 200 миллион һум бүләсәген белдерҙе.\n—Аҡсаны нимәгә тотоноуҙы Сибай хакимиәте хәл итергә тейеш. Әйткәндәй, был сумма Урал тау-металлургия компанияһының Сибай һәм республика алдындағы башҡа йөкләмәләренән тыш бүленә,—тине А.Козицын.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Фәрит улы Сибай халҡы менән карьерҙы һыу менән тултырыу эштәре тамамланғас, яҡынса 20-һенән 25 мартҡа тиклемге арауыҡта, осрашырға һүҙ бирҙе.\nТөбәк етәксеһе был ваҡытҡа ҡалала хәлдәр күпкә яҡшырыр, тигән өмөт белдерә.\nДөрөҫ йүнәлештә эшләйҙәр\nШул уҡ көндө Сибайҙа Тәбиғәттән файҙаланыу өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы белгестәре булды.\nВедомство етәксеһе Светлана Радионова һәм башҡа хеҙмәткәрҙәр карьерҙы ҡараны, Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты, урындағы власть, «Ростехнадзор» вәкилдәре менән осрашты.\n—Бөгөн, ғилми берләшмә тәҡдим иткәнсә, карьерҙың төбөн өлөшләтә һыу менән ҡаплау, балсыҡ, эзбиз иҙмәһе менән мәғдән ҡалдыҡтары янған урынды көпләү—проблеманы яйға һалыу йәһәтенән берҙән-бер дөрөҫ ҡарар, башҡа юл юҡ,—тине Светлана Радионова.—Беҙҙең ведомство белгестәре был процесты хәл яҡшырғанса, атмосфера һауаһы таҙарғанса контролдә тотасаҡ.\nЕтәксе Сибайҙағы экологик хәрәкәт әүҙемселәренә рәхмәт әйтте һәм берәүҙең дә мәғлүмәтте йәшерергә йыйынмауын белдерҙе.\n«Бындай хәл башҡа ҡабатланмаҫҡа тейеш. Кешеләрҙең уңайлы шарттарҙа йәшәүе мөһим»,—тине Светлана Радионова.


2 Март 2011, 09:31\nШишәмбе, 1 мартта, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов һәм Рәсәй Һаҡлыҡ банкыһы президенты, идара рәйесе Герман Греф хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйҙылар. Республика башлығы һүҙҙәренә ҡарағанда, Һаҡлыҡ банкыһы менән мөнәсәбәттәрҙе нығытыу төбәк өсөн стратегик яҡтан мөһим эш булып тора.\n— Халҡыбыҙҙың күпселек өлөшө ошо банк хеҙмәттәренән файҙалана. Республика Хөкүмәте менән Һаҡлыҡ банкыһы араһындағы хеҙмәттәшлек граждандарҙың тормош кимәлендә ыңғай сағылырға тейеш, — тине Башҡортостан Президенты. — Беҙҙең иҡтисад тулыһынса тиерлек шуға йәлеп ителәсәк. Атап әйткәндә, һүҙ торлаҡ мәсьәләһе, ипотека кредиттары, бәләкәй һәм урта бизнесты, ауыл хужалығын үҫтереү тураһында бара.\n— Ресурстарыбыҙҙа сикләүҙәр юҡ. Проекттар республика етәкселегенә күпме талап ителә, шул тиклем финансларға әҙербеҙ, — тине Герман Греф. — Мин Өфөләге производство берләшмәләренең береһендә булдым һәм уртаҡ проекттар әҙерләрбеҙ тип уйлайым. Шулай уҡ Башҡортостанда электрон карта менән эшләүҙе дауам итергә ниәтләйбеҙ. Бында ундай карта булыуын беләм, әммә беҙ башҡасараҡ технология тәҡдим итәбеҙ. Торлаҡ мәсьәләһе айырым иғтибар талап итә. Төбәктең алдағы йылдарға торлаҡ төҙөлөшө күләмен арттырыу буйынса пландары ҙур. Әммә уртаса хеҙмәт хаҡы ҙур түгел. Беҙҙә ипотека буйынса ҡулай процент ставкалары тәҡдим итеүсе программалар эшләй.\nҺаҡлыҡ банкыһы етәксеһе Башҡортостан менән төрлө йүнәлештәр буйынса оҙайлы һәм һөҙөмтәле хезмәттәшлек итеүгә ышаныуын белдерҙе.\n— Рәсәй Федерацияһының башҡа ҡайһы бер субъекттары менән сағыштырғанда, Башҡортостанда иҡтисади хәл насар түгел. Республиканың мөмкинлектәре бик ҙур. Күп кенә төбәктәр бер нисә йыл дауамында булдыра алмаҫтай нәмәләр ҙә бар бында. Башҡортостан етәкселеге Һаҡлыҡ банкыһының хеҙмәттәшлектә тотороҡло финанс терәге буласағына ышана ала, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Герман Греф.\nАвтор:Рәсул Хәмиҙуллин | фото: Олег Яровиков\nТеги:бр президенты осрашыуҙарыбанкыларфинанстаркилешеүҙәр


СӘЙӘХӘТ ИТЕРГӘМЕ, ЮҠМЫ?\n25 Июль 2019, 16:48\nӘхирәттәре интернетҡа маҡтанышып фотоларын ҡуя башлаһа, ҡатыным: “Әйҙә, беҙ ҙә диңгеҙгә барайыҡ”,—тип йонсота башлай. Әммә мин кредитҡа аҡса алып диңгеҙ буйында ятырға теләмәйем...\nОтпускылар мәле. Ауылда йәшәүселәрҙең диңгеҙ буйы, ял ҡайғыһы булмаһа ла, ҡалала йәшәүселәр ҡайҙа барырға тип баш вата. Эйе, күптәрҙең эш хаҡы бәләкәй, шуға ла тыуған ауылдарына, туғандарына ҡайтып әйләнеүҙән артыҡ бер ни ҡыла алмайҙар. Әммә араларында сит илгә, йә Рәсәйҙең берәй диңгеҙе буйына барыусылар бар.\nБөгөнгө темабыҙ—йәйге ял. Уны мотлаҡ сит илдә йә сит ерҙә үткәреү кәрәкме? Ҡайҙарҙа ял иттегеҙ? Ошо һәм башҡа һорауҙар менән гәзит уҡыусыларға мөрәжәғәт иттек.\nМиләүшә Ҡыҙрасова: Һәр бер кешенең иң көтөп алған миҙгеле—ул йәйге ял. Ә нимәгә көтәбеҙ һуң беҙ уны? Кемдәрҙер ил, донъя гиҙер өсөн мөмкинлек тип көтә, кемдәрҙер ауыр эштән арынып, мөхит алыштырып алыу яйы тип ҡарай, кемдәрҙер йыл буйына ваҡыты, ҡулы етмәгәндә доньяһын нығытыу өсөн яҡшы осор тип тырышып төҙөлөш эшенә егелә. Рәсәй кешеләренең күбеһе сит илдәрҙә, ҡиммәтле ҡунаҡханаларҙа, тропик утрауҙарҙа ял итеүҙән мәхрүм.\nКемдәрҙер был хәлде ярлылығы арҡаһында ғүмерҙә лә тормошҡа ашмаҫлыҡ хыялы итеп күңелендә йөрөтә. Икенселәр бындай ялдарҙы мөрхәтһенмәй, үҙ илебеҙҙәге матур, иҫтәлекле урындарҙа ял итеүҙе өҫтөнөрәк күрә.\nМин дә сәйәхәттәрҙе бик яратам. Юҡҡа ғына географ һөнәрен һайламағанмын. Шулай ҙа ниңәлер сит илгә сыҡҡым килмәй, ҡурҡыу ҙа, ҡыҙыҡһыныу тойғоһо ла юҡ, ниңәлер үҙ илем буйлап сәйәхәт итеүҙән туя алмайым. Үҙебеҙҙең Башҡортостанда ла бик күп бит ул хозур тәбиғәт мөйөштәре, бына шуларҙың барыһын да күреп-йөрөп сығыу теләге ныҡ көслө миндә.\nЙәйге ялда бөтә аҡсаларын түгеп, данлыҡлы курорт-ҡалаларҙа йөрөп, миллионлаған кешеләр менән бергә ҡайнап диңгеҙ пляжында, йә иһә берәй күл буйында мәж килеүҙәрҙе лә бик өнәмәйем. Минең өсөн ысын ял: тормош иптәшем, балаларым, ейәндәрем эргәмдә булып, улар менән бергә шул балаларҙың ләззәтләнеп һыу ингәнен, сәскәле, емешле яландар буйлап йүгергәнен күҙәтеү, үҙ ҡулдарым менән әҙерләгән туҡлыҡлы, таҙа, шифалы ризыҡтарҙы ашатып кинәнеү. Бөтәбеҙ бергә булыу шатлыҡтары йәйге ял ваҡыттарында ғына булғанлыҡтан түҙемһеҙлек менән көтөп алам ошо мәлдәрҙе. Һаҡмар буйының шифалы тәбиғәте, тыуған тупраҡ энергияһы иң кәрәк ял, көс һәм илһам сығанағы миңә.\nГүзәл Мырҙаева. Иремдең эше йәй миҙгелендә күбәйә, шуға ла йәй әллә ни сит тарафтарға барып та булмай. Ҡышын иһә үҙ республикабыҙҙың шифаханаларында ял итәбеҙ. Әлегә сит илгә йөрөргә ваҡыт та, көслө теләк тә юҡ. Отпуск мәлендә мотлаҡ диңгеҙ буйына барырға тимәгән бит әле. Ғаиләң имен, үҙең һәм балаларың һау булһа, йәрең менән килешеп тулы гармонияла йәшәһәң—шул үҙе бәхет. Ниңә уны ситтән эҙләргә? Юғиһә, ҡайһы берәүҙәр, мин кемдән кәм тигәндәй, кредитҡа аҡса алып булһа ла сит илгә сығып китә. Мин был аҙымды хупламайым, ахмаҡлыҡ тип кенә һанайым. Матди хәлеңә, һаулығыңа зыян килтермәй генә, кинәнес өсөн ял итергә барыу, әлбиттә, шәп. Ә кредитҡа ял итеп, уны аҙаҡ нисек түләйем инде тип борсолоп йөрөһәң, ул ял түгел, күңел ғазабына әүерелә.\nГөлфиә Ҡорбанғолова. Йәй етһә, мотлаҡ ял итергә тәбиғәткә сығабыҙ, диңгеҙ буйына барырға тырышабыҙ. Башҡортостанда йылға-күл буйҙарында палатка ҡороп, 1-2 көн шунда йәшәйбеҙ. Ғәҙелша шарлауығы, Талҡаҫ күле, Шүлгән-таш мәмерйәһе, Инйәр буйы һуш китерлек матур. Ҡырымда, Краснодар крайында, Молдавия, Украина, Кипрҙа булдыҡ. Әле Дубайға йыйынабыҙ. Сит ергә, сит илдәргә барығыҙ, тип әйткем килә. Үҙ-үҙегеҙгә йомолоп ҡына, донъя мәшәҡәттәренә баҫылып йәшәмәгеҙ, икенсе мөхитте күреп ҡайтығыҙ. Тик кредитҡа бара күрмәгеҙ. Беҙ үҙебеҙ йыл дауамында аҡса йыябыҙ ҙа, ғаиләбеҙ менән ялға сығып китәбеҙ.\nИлсур К. Сит илгә ял итергә барғы килә, әлбиттә. Әммә финанс яғыбыҙ теләкте бойомға ашырырға ирек бирмәй. Ипотека түләйбеҙ, кредиттарыбыҙ бар. Аҙыҡ-түлек тә, кейемдәр ҙә ҡиммәт. Эш хаҡын арттырып йыйыу түгел, йәшәүгә еткереп булмай. Хәҙер бит бөтә кешенең тормошо социаль селтәрҙә. Әхирәттәре интернетҡа маҡтанышып фотоларын ҡуя башлаһа, ҡатыным: “Әйҙә, беҙ ҙә барайыҡ”,—тип йонсота башлай. Әммә мин кредитҡа аҡса алып диңгеҙ буйында ятырға теләмәйем. Унан нисек ҡайтаһың бит әле, балалар сир йоҡтороуы ла ихтимал. Сит илгә барам тиһәң, кәм тигәндә 50 мең кәрәк. Ғаиләнән 4 кешегә 200 меңде ҡайҙан алырға? Шуға аҡса йыйып барҙым тигәндәргә ышанып етмәйем. Бәлки, ипотека, кредиттары булмаһа, ашау менән ата-әсәһе ярҙам итеп торһа, бар эш хаҡтарын ялға ебәрәләрҙер, ә былай бер нисек тә мөмкин түгел. Беҙ әлегә ошо тирәлә—Талҡаҫ күле, Ғәҙелша шарлауығы, Мораҙым тарлауығында ғына ял итәбеҙ.


ШОС һәм БРИКС журналистары Башҡортостанда атта һыбай йөрөргә, ҡымыҙ бешергә һәм кейеҙ баҫырға өйрәнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nШОС һәм БРИКС журналистары Башҡортостанда атта һыбай йөрөргә, ҡымыҙ бешергә һәм кейеҙ баҫырға өйрәнде\n14:43, 26 июня 2014 Йәмғиәт\nФото: авторҙың фотолары\nШОС һәм БРИКС илдәре журналистары – Башҡортостан буйынса матбуғат турында ҡатнашҡан Ҡытай, Бразилия, Италия, Ҡаҙағстан һәм Һиндостан вәкилдәре сәйәхәттең тәүге көнөндә республиканың Белорет һәм Әбйәлил райондарында булды.\nТәүге туҡталыш Уҫманғәле ауылындағы ошо уҡ исемде йөрөткән мәсет булды. Сит илдекеләр ҙур ҡыҙыҡһыныу менән экскурсоводтың һөйләгәнен тыңланы, һорауҙар бирҙе. Ҡунаҡ-журналистар өсөн мотлаҡ пункт – ентекле фотосессия, улар бөтә нәмәне – өйҙәрҙе, урманды, тауҙарҙы төшөрә.\nОҙаҡ ҡына барғандан һуң журналистарҙы «Ар ташы» турбазаһына килтерҙәләр, унда уларҙы аттар көтә ине. Ҡаҙағстан һәм Ҡытай вәкилдәре ҡыйыуыраҡ булып сыҡты, эйәрҙә Һиндостан журналисы яҡшы ултыра, ә Италия вәкиленең үҙен ысын егет итеп хис итергә ҡыйыулығы етмәне, арбала сәйәхәт ҡылды. Шуға ҡарамаҫтан, ғәҙәти булмаған транспорт төрөнән етерлек тәьҫорат алды – үҙенең камераһын бер минутҡа ла һүндермәне.\n«Ә ҡымыҙҙы нисек эшләйҙәр?», «Уның тәме ниндәй?» — тип һораны гидтан сит ил вәкилдәре. Бал тураһында уларҙың ишеткәндәре, ашап ҡарағандары бар һәм Башҡортостандың бренд продукцияһы икәнлеген аңлайҙар. Оҙаҡламай ҡунаҡтар Әбйәлил районындағы ҡымыҙ фермаһына килеп етте.\nБында журналистар бейәне нисек һауғандарын һәм ҡымыҙ эшләгәндәрен күрҙе. Ҡайһы берәүҙәре үҙҙәре лә махсус таяҡты ҡулдарына алып бейә һөтө менән әсеткене болғаны. Ҡолондарҙы фотоға төшөрҙөләр, милли башҡорт ашамлыҡтары – ҡаҙылыҡ, сәк-сәк, бауырһаҡ, өсбосмаҡ, ҡыҙыл эремсек, ҡорот, бишбармаҡ, ҡымыҙҙан ауыҙ иттеләр.\nБынан тыш, сит ил ҡунаҡтары ысын тирмәлә булды, уға оҡшашты элек күсмә башҡорттар ҡулланған.\n— Ҡышын тирмәне йылытыу өсөн уны эстән кейеҙ менән эшләгәндәр, — тип һөйләне экскурсовод.\nКейеҙҙең нимә икәнен белер өсөн ҡунаҡтар Әбйәлил районының Буранғол ауылында урынлашҡан Кейеҙ йортона юл тотто.\nКейеҙ эшләү буйынса оҫталыҡ класын Кейеҙ йорто етәксеһе Зөлфиә Мәхийәнова күрһәтте. Ҙур уҡлау ярҙамында йөндө оҙаҡ ваҡыт йәйеү урынына хәҙер ағас эшкәртеү станогы ҡулланыла, ә таҙа эҫе һыуҙы һабын иретмәһе менән ҡайҙар һыу алмаштырған. Журналистарға элекке кейеҙ баҫыу йолаһын да күрһәттеләр. Ике метр оҙонлоҡтағы келәмде эшләү өсөн биш килограмм көҙгө һарыҡ йөнө һәм ике сәғәт дауамында уны бер туҡтауһыҙ баҫыу талап ителә. Ғәҙәттәгесә, кейеҙ баҫҡан саҡта оҫталар халыҡ йырҙарын башҡарҙы.\nСит ил журналистарының Башҡортостан буйынса сәйәхәтенең тәүге көнө Яҡтыкүл эргәһендәге тау-саңғы трассаһы түбәһенә менеү менән тамамланды.\nБөгөн, 26 июндә, ҡунаҡтар Сибай карьерын, Шүлгәнташ мәмерйәһен һәм Темәс тарихи-мәҙәни үҙәкте күрәсәк.\nМатбуғат турының ойоштороусылары – республиканың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы булышлығында БР Туризм буйынса агентлығы.\nТеги: матбуғат туры,шос һәм брикс


Комсомол урамы рус. Комсомольская (улица))\nН.Аллабирҙин урамы (рус. Н.Аллабердина (улица))\nПролетар урамы (рус. Пролетарская (улица))\nДала урамы (рус. }Степная (улица))\nТ. Аҙнабаев урамы (рус. Т.Азнабаева (улица))\nЯҡшымбәт — Һәуен-ҡыпсаҡ улусы башҡорттары торамаһы, Бөрйәндәр биләмәһендә керҙәш ауыл рәүешендә урынлашҡан була. 9-сы кантондың 30-сы йортона ингән. Һуңынан ауыл йәмғиәте үҙәгенә әүерелә, унда Бабалар ауылы ла инә,һуңыраҡ Стәрлетамаҡ кантонының Мораптал улусы составына ингән.\nБилдәле фамилияларҙы башлап ебәреүселәр: Мәүлит менән Сәлих Баҙановтар, Мирас Мәүлитов (1741 йылғы), уның улдары Мәҡсүт (уның улдары Әсфәндиәр, Хөсәйен), Яҡуп, Исхаҡ (уның улдары Ибниәмил, Ғайса), Исмәғил (уның улдары Мөхәмәтйән), Искәндәр.\nАуыл халҡы башлыса ярым күсмә малсылыҡ менән шөғөлләнгән. 1850 йылда 77 йортҡа (414 кеше) — 840 ат, 650 баш эре мөгөҙлө мал тура килгән. Игенселек крәҫтиәндәрҙең тормошона яйлап үтеп инә. 1842 йылда 322 кешенең һәр береһенә 4,5 бот яҙғы иген сәселгән. Кешеләрҙең бер өлөшө умартасылыҡ менән шөғөлләнгән. Бөтә ауылға 15 умарта тура килә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Яҡшымбәт_(Көйөргәҙе_районы)&oldid=1137275 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 01:14 22 май 2022 үҙгәртелгән.


Батыр Вәлид — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\nБыл тетрәткес юлдарҙың авторы — утлы яу юлдарынан беренсе төркөм инвалиды булып ҡайтҡан шағир Батыр Вәлид. Күҙҙәре һуҡрайып, ғүмер уртаһы етер — етмәҫтән бөтөнләй кеше көнлө булып ҡалған ижадсы. Ҡулына ҡәләм тотоп, уй — тойғоларын аҡ ҡағыҙ битенә төшөрөү һәләтенән яҙа. Ә бит егерменсе — утыҙынсы йылдарҙа яҡташыбыҙ Батыр Вәлид Башҡортостанда киң билдәле иң абруйлы шағирҙарҙың береһе була.\nБатыр Вәлидтең исеме 1924 — 1925 йылдарҙа матбуғат биттәрендә йыш күренә башлай, айырыуса ул 1926 — 1932 йылдарҙа популяр шағирҙарҙың береһе булып таныла. Уның бер-бер артлы «Асыу ҡатыш йылмайыу», «Тау балаһы», «Борғо тауышы», «Еңеү» кеүек шиғырҙар йыйынтығы баҫыла. Әҙәбиәткә Батыр Вәлид индустриаль хеҙмәт, атап әйткәндә, үҙе тыуып үҫкән Түбә руднигы, шахта батырҙарын, улар тормошондағы ҙур үҙгәрештәрҙе йырлаған үҙенсәлекле шағир булараҡ килде. Башҡортостан халыҡтары араһында киң таралған популяр «Ҡуңыр буға», «Ирәндек буйында», «Салауат маршы» кеүек йырҙарҙың текстарының авторы ул.\n1994 йылдың 9 апреленән арҙаҡлы яҡташыбыҙ, халҡыбыҙҙың данлы улы шағир Батыр Вәлидтең иҫтәлегенә арнап Баймаҡ районы һәм ҡалаһы хакимиәте махсус премия булдырҙы. Ул әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә айырыуса ҙур уңыштарға өлгәшкән яҡташтарыбыҙға бирелә. Иң тәүге премия Башҡортостан Республикаһының халыҡ шағиры, Башҡорт АССР-ының һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт һәм Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премиялары лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Баймаҡ ҡалаһы һәм районының Почетлы гражданы Абдулхаҡ Игебаевҡа ауылдашы — Советтар Союзы Геройы Тәфтизан Миңлеғоловҡа арналған “Ирәндек бөркөтө” поэмаһы һәм баймаҡтар тураһындағы шиғырҙары өсөн бирелде. Сөнки ул яугир-шағир Батыр Вәлидтең шиғырҙарын тәүге булып аҡ ҡағыҙға төшөрөүсе, иң тәүге булып матбуғат биттәренә биреүсе лә ул булды.