"Әсмәә'үл-хүснәә" | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Доғалар һәм намаҙ > «Әсмәә'үл-хүснәә»\n« Исми Әғҙам\nИсми Әғҙам доғаһы »\n"Әсмәә'үл-хүснәә" — Аллаһ Тәғәләнең күркәм исемдәре.\nҠөръән-Кәримдә: «Иң гүзәл исемдәр Аллаһтыҡы, Уға ғына хастыр. Аллаһҡа был исемдәр менән доға ҡылығыҙ»,— тип бойоролған. («Әғраф» сүрәһе, аят 180)\nТирмиҙи риүәйәт иткән бер хәҙистә Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм): «Аллаһтың 99 исеме бар. Ул исемдәрҙе һанаған кеше йәннәткә инәсәк» — тип әйткән.\nБыл исемдәрҙе һанауҙың маҡсаты уларҙы ятлау йәки уҡыуҙан ғибәрәт. Доға урынына уҡылғанда, бөйөк Яралтыусынан теләнәсәк нәмәләр был хөрмәтле исемдәр менән һорала.\nАллаһ Тәғәләнең гүзәл исемдәре «Исми Ағзам»да ошо биттә: //nazir1965.com/do%D2%93alar/ismi-%D3%99%D2%93%D2%99am.html#more-5529\nҺүәллааһүлләҙии ләә иләәһә илләә һүү –\nәр-Рахмәән, әр-Рахиим, әл-Мәлик, әл-Ҡуддүүс, әс-Сәләәм,\nәл- Мүъмин, әл-Мүһәймин, әл-Ғәзииз, әл-Джәббәәр, әл-Мүтәкәббир,\nәл-Хаалиҡ, әл-Бәәри, әл-Мусаууир, әл-Ғаффәәр, әл-Ҡаһһәәр,\nәл-Үәһһәәб, әр-Раззәәҡ, әл-Фәттәәх, әл-Ғәлиим, әл-Ҡаабид,\nәл-Бәәсит, әл-Хаафид, әр-Раафиғ, әл-Мүғиз, әл-Мүҙил,\nәс-Сәмииғ, әл-Бәсыыр, әл-Хәкәм, әл-Ғәдл, әл-Ләтыыф,\nәл-Хабиир, әл-Хәлиим, әл-Ғәҙыым, әл-Ғафуур, әш-Шәкүүр,\nәл-Ғәлий, әл-Кәбиир, әл-Хәфииҙ, әл-Мүҡыит, әл-Хәсииб,\nәл-Джәлиил, әл-Кәриим, әр-Раҡыыб, әл-Мүжииб, әл-Үәәсиғ,\nәл-Хәкиим, әл-Үәдүүд, әл-Мәжиид, әл-Бәәғиҫ, әш-Шәһиид,\nәл-Хәҡҡо, әл-Үәкиил, әл-Ҡаүийй, әл-Мәтиин, әл-Үәлий,\nәл-Хәмиид, әл-Мухсый, әл-Мүбди, әл-Мүғыид, әл-Мүхйи, әл-Мүмиит,\nәл-Хәйй, әл-Ҡаййүүм, әл-Үәәжид, әл-Мәәжид, әл-Үәәхид,\nәл-Әхәд, әс-Самәд, әл-Ҡаадир, әл-Мүҡтәдир, әл-Мүҡаддим,\nәл-Мү'әххыр, әл-Әүүәл, әл-Әәхыир, әҙ-Ҙааһир, әл-Бәәтын,\nәл-Үәәлии, әл-Мүтәғәәл, әл-Бәрр, әт-Тәүүәәб, әл-Мүнтәҡым,\nәл-Ғәфү, әр-Ра'ууф, Мәәликәл-Мүлк, Ҙүл-жәләәли үәл-Икраам,\nәл-Мүҡсит, әл-Жәәмиғ, әл-Ғаний, әл-Мүғнии, әл-Мәәниғ,\nәд-Даарр, ән-Нәәфиғ, ән-Нуур, әл-Һәәдии, әл-Бәдииғ,\nәл-Бәәҡый, әл-Үәәриҫ, әр-Рашиид, әс-Сабүүр".\nҠабаттан тыңлар өсөн ошо мп3 плеерҙың уң яҡта өҫтәге крестигенә баҫығыҙ\nРаббыбыҙҙың бөйөк һәм дәрәжәле, шул уҡ ваҡытта. Уның илаһилығына ишара итеүсе исемдәренең береһе.\nӘлеге исемде көн һайын мең мәртәбә ҡабатлағандарҙың күңелдәренән, йөрәктәренән шик-шөбһә, ҡыйыуһыҙлыҡ китер. Дауа табылмаған сирҙәрҙе һауыҡтырыуҙа ла «Аллаһ» һүҙенең шифа көсө ҙур. Бының өсөн уны ҡабатлап, күп тапҡыр доға ҡылырға кәрәк.\nАллаһтың 99 исеменең иң беренсеһе. Был исем бөйөк Аллаһтың башҡа исемдәренән айырмалы. Сөнки башҡа исемдәренең һәр береһе аңлаткан мәғәнәләрҙе бер һүҙ үҙе генә лә асыҡлай. Был исем шул уҡ ваҡытта «Исми Әғҙам»дыр. Аллаһтың башҡа исемдәре айырым- айырым бер мәғәнәне аңлаткан дәлил булыр, был исем бөтөн сифаттарын берләштерә. Аллаһтың, мәҫәлән, «Ғалим» сифаты Уның бары тик ғилемен, «Рахим» сифаты мәрхәмәтен белдерә. Ләкин Аллаһ исеме Уның 99 исеме белдергән барлыҡ мәғәнәләрҙе лә эсенә алған. Кешенең Аллаһты башҡа исемдәренең мәғәнәһе менән дә асыҡлауы мөмкин. Ул ысынында ла шулай. Ҡол, ғалим булырға мөмкин, мәрхәмәтле була алыр, сабыр булырға мөмкин. Аллаһ ғалимдыр, мәрхәмәтле, сабырҙыр. Ләкин Уның был сифаттарҙы йөрөтөүе менән бәндәнең дә ошо сифаттарҙы йөрөтөүе араһында ҙур айырма бар. Аллаһ һүҙенең шундай бер үҙенсәлеге бар: Аллаһ менән берәү ҙә Уны уртаҡлаша алмай, икенсе төрлө әйткәндә, Аллаһтан башҡаға был исемдең бер кемгә лә бирелеүе мөмкин түгел. Шуның өсөн дә Ҡөръән-Кәрим Уның исеме менән башлана. Аллаһтың барлығын белеп, берлегенә инанып, кешенең эшләргә тейешле эше — Уның ише һәм уртағының булмауына; ышанып, ғибәҙәт ҡылынырлыҡ берҙән-бер Мәғбүдтең (ҡоллоҡ ҡылынырға тейеш булған зат) Ул булыуын белеү, ҡәлбен Уға мөхәббәт менән һуғарыу. Был яратыу, башҡа һөйөүҙәрҙән айырмалы булараҡ, башҡа бер һөйөү, Унан бер аҙ ҡурҡыу һәм һыйыныуҙыр.\nМосолман бары тик Уға ғына ғибәҙәт ҡылырға һәм Унан ғына ярҙам һорарға, Уның ғына ризалығын алыр өсөн тырышырға тейеш. Быны үҙенең рухында тойған һәм үҙенең әҙәбе итеп ҡабул иткән мосолман үрнәк инсан дәрәжәһенә күтәрелер.\nӘр-Рахмәән — Рәхимле, Шәфҡәтле, донъялыҡта һәр мәхлүҡкә бер тигеҙ рәхмәтле.\nАллаһтың был исемен йыш, йәғни һәр намаҙҙан һуң йөҙ мәртәбә укыу хәтерҙе яҡшырта, иғтибарҙы арттыра, күңелде сафландыра, насар сифаттарҙан арындыра.\nӘр-Рахиим — Рәхимле, Үҙенә ышанғандарға, Үҙенә бойһонғандарға ғына шәфҡәт күрһәтеүсе.\nРахмән һәм Рахим һүҙҙәре рәхмәт тамырынан барлыҡҡа килгән. Уның ҡыҙғаныу мәғәнәһе лә бар. Бөйөк Аллаһ яралтҡан барлыҡтарын кеше шәхесен ҡыҙғаныу, йәлләү һәләттәренән сығып ҡыҙғаныр, мәрхәмәт ҡылыр. Уның был сифатын кешеләргә йүнәлдергәндә, мөъмин менән кафыр араһында айырма юҡтыр. Ул Рахмән исеме менән был донъяла һәр кемгә мәрхәмәтле булыр. Әхирәттә Рахим исеме менән бары тик мөъминдәргә генә мәрхәмәт итәсәк.\nӘлеге исемде һәр намаҙҙан һуң йөҙ мәртәбә ҡабатлаған кешенән ҡайғы-хәсрәт йыраҡ торор.\nБатшаларҙың Батшаһы, Хөкөмдар.\nБыл исем Аллаһтың бөтөн ғаләмгә хужа булыуын, уның мәлиге, батшаһы — Хөкөмдары булыуын аңлата. Кешеләр араһында мәликтәр, солтандар бар. Уларҙың тормоштары бер ҡасан да имен булмаған, һәр ваҡыт бер тарихи боролош йәки ғисъян (тыңламау) менән юҡ булырға хөкөм ителгәндәр. Аллаһы Тәғәлә хаҡиҡый Мәлик (Батша), хаҡиҡый Солтандыр (ысын Хөкөмсө). Золомлоҡ ҡылмаҫ, мәрхәмәт итер. Һәр ваҡыт ҡолдарының яҡшылығын теләр. Бәлки, ҡайһы осраҡта кешеләр быны аңлап та бөтмәҫтәр.\nАллаһы Тәғәләнең бер кемгә лә, бер нәмәгә лә ихтыяжы юҡ. Ул яралтҡан, бар иткән һәр нәмә, һәр кем иһә Уға мохтаж. Әлеге гүзәл исемде зәүәлдән һуң (төштән һуң) күп тапҡыр уҡыған кеше фәҡирлектән ҡотолор.\nАллаһы Сүбхәнә үә Тәғәлә мәхлуҡатка (бөтөн яратылған нәмәләргә) оҡшауҙан пактыр, йыраҡтыр; бер нәмәгә лә оҡшамаған. Әҙәм балаһы камиллыҡҡа ирешеү өсөн көс һәм ғәйрәт сарыф итә, ләкин барыбер бер ваҡытта ла тулы камиллыҡҡа ирешә алмаҫ. Аллаһ\nРаббыбыҙ кешеләр камиллыҡ тип уйлаған бер төркөм сифаттарҙан пактыр. Кеше Аллаһтың был исеменән өлөшөн алырға тейеш, камиллыҡҡа етешеү өсөн, был юлда бөтөн көсөн файҙаланырға һәм сарыф итергә тейеш.\nБыл исемде йыш ҡабатлағандарҙы Аллаһы Тәғәлә психик ауырыуҙарҙан һауыҡтырыр. Күңелдә ҡурҡыу хисе булғанда, уны көн һайын 100 мәртәбә уҡырға кәрәк.\nЗаты етешһеҙлек һәм ғәйептәрҙән, насар эштәрҙән, кәмселекле ғәмәлдәрҙән сәләмәт булған, халыҡҡа сәләмәтлек биреүселер. Йәннәттә, йәннәтлеләргә иҫәнлек һәм именлек биреп, уларҙы ҡурҡыуҙан һаҡлаусы тигән мәғәнәһе лә бар. Аллаһтың ғәмәлдәре, хәрәкәт һәм эштәре насарлыҡтарҙан сәләмәттер, йыраҡтыр. Аллаһ бер ваҡытта ла яуызлыҡты теләмәҫ, бәлки кешеләр үҙенә ни яҡшы, ни зарар икәнен аңламаҫ.\nКеше, күңелендә насар теләктәргә һәм эштәргә ни ҡәҙәр аҙ урын бирһә, Аллаһтың был исеменән шул ҡәҙәр үҙенә өлөшөн алған тимәктер.\n«Әс-Сәләм»де күп мәртәбә ҡабатлаған кешене Аллаһ бәхетһеҙлектәрҙән һаҡлай. Ә әлеге исемде 115 (160) тапҡыр уҡып, ауырыуға өрһәң, ул тиҙерәк һауығыр, иншә Аллаһ.\nЫшаныслы, һәр төрлө бәләләрҙән һаҡлаусы.\nҠолдарына именлек һәм тыныслыҡ биреүсе, иман шәрәфе менән шәрәфләндергән Зат тимәктер. Аллаһ бөтөн именлек һәм тыныслыҡтың берҙән-бер сығанағы. Кеше зәғиф тәбиғәтле булып яратылған, бөтөн нәмәнән ҡурҡыр. Аслыҡ, зилзилә (ер тетрәү), бәлә-ҡаза һәм башҡаларҙан бары тик Аллаһҡа инанған кеше генә ҡурҡмаҫ. Ул үҙен яралтҡан бөйөк Заттың уны хужаһыҙ, бер үҙен ҡалдырмаҫына ышаныр. Сөнки Уның бер исеме «әл-Мүъмин»дер — яратҡан мәхлуҡатҡа именлек һәм тыныслыҡ бирәсәк.\nНимәнән булһа ла ҡурҡҡанда, әлеге исемде 630 мәртәбә ҡабатларға кәрәк. Аллаһы Тәғәләнең ҡөҙрәте сикһеҙ — шик-шөбһәләрегеҙҙе таратыр. Уны шулай уҡ төрлө ҡурҡыныс хәлдәрҙән һаҡланыу өсөн дә уҡыйҙар.\nҺаҡлаусы, Үҙе яралтҡан йән эйәләренең яҙмышын билгеләүсе.\nҒаләмдәге һәр бөртөктө, һәр мәхлуҡты ғәмәлдәре, әжәлдәре, ризыҡтары менән белгән, уларҙы күҙәтеп торған, ҡолдарын һаҡлаусы. Был сифаттар, һис шикһеҙ, камил дәрәжәлә фәҡәт Аллаһы Тәғәләлә генә табылыр.\nҒөсөл ҡойоноп, ике рәкәғәт намаҙ уҡығандан һуң, әлеге исемде 100 мәртәбә ҡабатлағандарҙы Аллаһ рухи һәм физик яҡтан сафландыра. Ә уны көн һайын 115 мәртәбә ҡабатлаған кешегә Үҙенең мөғжизәләрен индерә.\nБөйөк, Ҡөҙрәтле, еңелмәҫ.\nҺәр нәмәне еңеүсе, теләгәнен эшләүҙә һис кем ҡаршы тора алмаусы берҙән-бер Барлыҡ. Ниндәй ҙә булһа бер барлыҡтың ғәзиз булыуы өсөн үҙендә бер төркөм үҙенсәлектәренең булыуы кәрәк. Тиңдәше аҙ булған, үҙенә күп ихтыяж талап иткән, һәм дә уның дәрәжәһенә ирешергә мөмкин булмаған был үҙенсәлектәренең ҡайһы берҙәре кешеләрҙә лә табылыр. Ләкин улар сикләнгән күләмдә генә булыр. Аллаһтың ғәзиз булыуы улар менән сағыштырылмаҫ. Ул һәр ҡараштан берҙән-бер һәм үҙенә булған ихтыяжы сикһеҙ. Унһыҙ һис бер нәмә лә булмаҫ.\nАллаһ был исемде 40 көн дауамында һәр көн 40-ар мәртәбә уҡығандарҙың дәрәжәһен күтәрә һәм һәр төрлө бәләләрҙән һаҡлай. Уны иртәнге намаҙҙан һуң ҡабатлаған кеше Хоҙай рәхмәте менән бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәйәсәк.\nҠөҙрәтле, Үҙе халиҡ ҡылган (барлыҡҡа килтергән) һәр нәмәне, бар йән эйәләрен уҙ ихтыярына Бойһондороусы.\nАллаһтың был исеме йәбер итеү тамырынан килә. Кәмселектәрен бөтөргән, мәжбүри юл менән хөкөмөн тормошҡа ашырған тип әйтеү була. Ул һәр нәмәне үҙ хөкөмөнән кисерер. Ғаләмдең тәртибе Ул ҡуйған ҡанундар буйынса барыр. Ер йөҙөнөң һәр нөктәһендә Уның әмере йөрөр. Ул был сифаты менән кешеләрҙең кәмселектәрен бөтөрөр, етешмәгәндәрен төҙәтер һәм мәнфәғәттәрен хәл итер.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен иртә-кис 226-шар мәртәбә ҡабатлаған кеше яуызлыҡтарҙан, төрлө түбәнһетеүҙәрҙән азат булыр, инша Аллаһ. Ундайҙарға ирекһеҙләүҙәр, ауырлыҡтар, бәхетһеҙлектәр ҙә янамай.\nОлугтарҙың Олугы, Бөйөктәрҙең Бөйөгө, бөтөн мәхлүктәрҙең сифаттарынан өҫтөн.\nАллаһ ололоҡ, бөйөклөк һәм юғарылыҡ эйәһе. Был исем Уға ғына хас. Йәғни Аллаһтан башҡа бер кемгә лә мөтәкәббир тиелмәҫ. Сөнки әҙәм балаһының ғорурланырлыҡ, тәкәббер булырлык бер нәмәһе лә юҡ. Малына-мөлкәтенә ышанһа, бер көн улар ҙа ҡулынан китер. Дәрәжәле урынына, мөлкәтенә, көсөнә, матурлығына, туғандарына һәм таныштарына ышанһа, таянһа — бер көн улар ҙа уны ҡалдырырҙар. Ғилеменә таянып тәкәбберләнһә, был белемдер дә ҡулдан китеүе мөмкин. Ауырып китеп, бөтөн ғилемең онотолорға мөмкин. Тимәк кешенең тәкәбберләнергә һис хаҡы юҡ. Был исем ысынында бер Аллаһҡа ғына бирелергә мөмкин.\nӘлеге исемде йыш телгә алғандар маҡтауға һәм хөрмәткә лайыҡ булырҙар. Ә берәй эш башлар алдынан уҡыһаң, ахыры уңышлы тамамланыр. Балаға уҙырға теләгән ир ҡатынына да «әл-Мүтәкәббир» тип ҡабатларға кәңәш итәләр. Ундайҙар донъяға изге бала килтерерҙәр.\nБар ҡылыусы, бер нәмәнән дә күсермәйсә Ижад итеүсе һәм Үҙе яратҡан йән эйәләренең яҙмышын Билгеләүсе.\nҒаләмдәге бөтөн нәмәне юҡтан бар иткән тимәктер. Бөгөн инде фәнни яҡтан да ғаләмдең һуң яратылыуы раҫланды. Ғаләмдең яратылыуында мәхлуҡаттың бер ҙә ҡатнашы юҡ. Уны бары тик Аллаһы Тәғәлә бер Үҙе генә яратҡан. Аллаһтың ғәләмде нисә көндә яратыуы тураһында Ҡөръәндә ҡайһы бер мәғлүмәттәр килтерелһә лә, кешенең бөгөнгә ҡәҙәр ирешкән белем дәрәжәһе быны аңлай алырлыҡ түгел әле. Аллаһы Тәғәлә был сифатын кешеләргә бик аҙ бүләк иткән. Ғилем эйәләре, шунан файҙаланып, ҡайһы бер фәнни асыштар, ижади уңыштар яһайҙар.\n7 көн буйына йөҙәр мәртәбә әлеге гүзәл исемде ҡабатлағандарҙы Аллаһы Тәғәлә бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай. Төнгө сәғәттәрҙә «әл-Хаалиҡ» тип әйтеүҙе ғәҙәткә кереткән кешегә Аллаһы Үҙенең һаҡсы фәрештәһен ебәрә.\nҺәр нәмәне Үҙ ҡөҙрәте менән Булдырыусы, бының өсөн Ут бер ниндәй ҙә көс ҡуйырт кәрәкмәй. Ул: «Бул!» -тигән нәмә тормошҡа аша.\nАлдағы исем кеүек быныһы ла Яралтыусы тимәктер, ләкин мәғәнәләре тап килә тип әйтеп булмай. «Хаалиҡ» исеме бөтөн бер яралтыуҙы аңлата. Был исем иһә яралтылғандар араһында бер тәртип, эҙлеклелек булыуын күрһәтә. Был исем ғаләмде ошо тәртип һәм гүзәллек эсендә яралтыусының Аллаһ булыуын раҫлай.\nЙөккә уҙа алмаған ҡатын-ҡыҙ, 7 көн ураҙа тотоп, һәр көн ифтарҙан һуң «әл-Хаалиҡ, әл-Бәәри, әл-Мусаууир» тип 21 мәртәбә ҡабатлап, һыулы һауытҡа өрһә һәм шуның менән ифтарҙы башлаһа, Аллаһ уға бала бүләк итер.\nЯралтыусы, һәр бер йән эйәһен ҡабатланмаҫ йөҙ-ҡиәфәт менән Бар итеүсе.\nБынан алдағы ике исем кеүек был да Яратыусы тимәктер. Әммә былар синоним түгел. «Мүсаууир» яралткан һәр барлыҡҡа айырым бер үҙенсәлек, бер һүрәт биргән Яралтыусы тимәктер. Ер йөҙөндә миллиардлаған кеше бар, тик һәр береһенең бармаҡ эҙҙәре, тауыштары бер-береһенән айырылып тора. Быларҙың барыһын да Яралтыусы — Бөйөк Аллаһтыр. Әл-Мүсаууир исеме шуны аңлата.\nКисереүсе, берҙән-бер Ярлыҡаусы. Ул, ҡылған гәмәлдәре өсөн тәүбәгә килеп, Үҙенә мөрәжәгәт итеүселәрҙең, тәүбәләрен ҡабул ҡылырга вәғәҙә бирҙе.\nБыл һүҙҙең тамырында йәшереүсе мәғәнәһе бар. Йәғни Аллаһ бик йәшергән тимәктер. Аллаһ кешеләр тарафынан күрелеп беленергә тейешле булмаған нәмәләрҙе йәшерер. Әлбиттә, был беренсе сиратта гонаһтарға ҡарай. Әгәр был донъяла эшләнелгән һәр гонаһ Әхирәттә фаш ителһә, беҙҙең ундағы хәлебеҙҙе аңлатырлыҡ һүҙҙәр табылмаҫ ине. Бөйөк Аллаһ был исеме менән ҡолдарының гонаһтарын йәшерер, йәғни ғәфү итер.\nКем дә кем әлеге исемде йома намаҙынан һуң 100 мәртәбә ҡабатлай, шул Аллаһтың ярлыҡауына өмөт итә ала. Тәүбәгә килгәндә лә әлеге исемде күп мәртәбәләр ҡабатларға кәрәк. Ғаср (икенде) намаҙынан һуң көн һайын «Йә Ғаффәру ғфирли» тип ҡабатлаған кеше иһә Аллаһ тарафынан ғәфү ителгәндәрҙән һанала.\nАллаһы Тәғәләнең был ике исеме бергә иҫкә алынғанда уларҙың мәғәнәләре бер аҙ еңелерәк аңлашылыр. Сөнки һәр ике исем дә бер-береһенә ҡапма-ҡаршы булған мәғәнәләрҙе аңлата.\nӘл-Ҡаабид — тарайтҡан, ҡыҫҡан тимәктер. Аллаһ теләгән ваҡытында ҡолона биргән ниғмәттәрен кире алыр, балаларын, сәләмәтлеген алыр. Шул рәүешле, кешегә биргән ниғмәттәрен (байлыҡ, бәхет, тәүфиҡ, балалар һәм башҡа) тарайтыр, ҡыҫыр.\nӘл-Бәәсит исеме иһә асыусы һәм киңәйтеүсе мәгәнәһендә ҡулланыла. Аллаһы Тәғәлә теләгән ҡолона күп итеп ниғмәт-ризыҡтар бүләк итер, күңел тыныслыгы бирер, иҫәнлек һәм сәләмәтлек бүләк итер. Был әлеге исемдең сагылышы. Әлбиттә, быларҙың барыһының да бер сәбәбе, бер хикмәте бар.\nБөйөк Аллаһтың бер-береһенә ҡапма-ҡаршы мәғәнәлә булған ике исеме бар.\nӘл-Хаафид юғарынан аҫҡа төшөргән, түбәнәйткән тимәктер. Бөйөк Аллаһ ҡайһы бер ҡолдарын үҙҙәренең юғары урын һәм дәрәжәләренән төшөрөр. Дан һәм шәрәф, ихтирам эйәһен оят һәм рисуай итер. Әҙәм балаһына шундай бер бәлә килер, уның иң ҡыҫҡа ваҡыт эсендә урынын ташлап ҡасыуҙан башҡа сараһы ҡалмаҫ. Был хәл Аллаһты танымаған тәкәббер һәм маҡтансыҡтарға хас булыр.\nӘр-Раафиғ исеме иһә, күтәреүсе, ололаусы тимәктер. Аллаһ теләгән ҡолдарына ҡайсаҡ көтмәгәндә хөрмәт ишектәрен асыр. Күңелен иман нуры менән яҡтыртыр. Бындай инсандар һәр ваҡыт Аллаһтың ризалыгын яулар өсөн, хаҡ үә хәҡиҡәт өсөн тырышырҙар.\nЮғарылағы кеүек былар ҙа ҡапма-ҡаршы мәғәнәләге исемдәр. Беренсеһе ғиззәт, шәрәф, хөрмәт биреүсе һәм ғәзиз, ҡәҙерле ҡылыусы тимәктер.\nАллаһы Тәғәлә, теләгән ҡолона төрлө-төрлө ниғмәттәр биреп, уны ғәзиз итер. Аллаһтың ғәзиз иткән кешеһе иһә, йәмғиәттә һәр яғы менән үрнәк булыр. Ул эйә булған урын, вазифа, уның тырышлығы нәтижәһендә кешеләр менән булған мөнәсәбәттәрендә үҙгәреүсән булмаҫ.\nИкенсе исем иһә ауыр хәлгә төшөрөр, хур һәм хәсрәтле итер. Аллаһ һис бер сәбәпбеҙ ҡолон ҡайғы-хәсрәткә төшөрмәҫ. Уның, һис шикһеҙ, бер сәбәбе, бер хикмәте бар.\nҺәр нәмәне ишетеүсе һәм тыйыусы.\nКешеләр ҙә ишетәләр. Ләкин инсандарҙың ишетеүе сикле, Аллаһтың ишетеүе иһә сикһеҙ. Ул инсандар кеүек, ишетеү ағзалары аша түгел, ағзаһыҙ, сараһыҙ ишетә. Ишетмәй ҡалған бер нәмәһе лә булмаҫ. Хатта ул ишетеп кенә ҡалмаҫ, бәлки ишетеүҙән дә уҙып, кешеләрҙең нимә уйлауҙарын да белер.\nАллаһтың был исеменән өлөштәрен алған кешеләр ҡолаҡтарын үә күңелдәрен һәр ваҡыт хәйерле һәм гүзәл нәмәләрҙе ишетеү өсөн асырҙар.\nХаким, Ул яратҡан йән эйәләренең барыһы ла Уға ғына бойһона.\nҠәһер тамырынан барлыҡҡа килгән был һүҙ «ҡәһәр һуҡһын, ҡәһәр төшкөрө» кеүек ғибәрәләр рәүешендә телебеҙгә кереп ҡалған. Юҡ итеүсе, һәләк итеүсе тимәктер.\nАллаһ теләгән ваҡытта ғаләмдәге бөтөн яратҡандарын шул уҡ ваҡытта юҡ итә ала. Теләһә, тәүбә итмәгән гонаһтарҙы ла юҡ итә ала. Тарихтың төрлө дәүерҙәрендә йәшәгән төрлө-төрлө милләттәр тураһында ла хәбәрҙарбыҙ. Әгәр Аллаһ, был исемдәрҙәге мәғәнәне йыш ҡулланһа, ер йөҙөндә бик аҙ кеше ҡалыр ине. Ләкин Ул Рахим исеме менән мәрхәмәт итәлер.\nФани донъяны, ундағы ләззәттәрҙе өҫтөн күргән кешегә әлеге исемде күп мәртәбәләр ҡабатларға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, шул ваҡытта йөрәгенә иман нуры инер, гонаһ ҡылыуҙан һаҡланыр.\nБүләк итеүсе, Игелектәргә бай.\nҠолдарына ҡаршылыҡһыҙ булараҡ һанап бөтөрмәҫлек дауамһыҙ күп ниғмәттәр биреүсе тимәктер. «Биреү» ғәмәле беҙҙә, йәғни кешеләрҙә лә бар.\nӘммә беҙ биргәндәребеҙҙән һәр ваҡыт ниндәй ҙә булһа файҙа көтәбеҙ, йәғни беҙгә бирергә тейештәр тип уйлайбыҙ. Аллаһ беҙҙән бер нәмә лә көтмәҫ. Уның ҡолдарына мохтажлығы юҡ. Ул уларҙан бер нәмә лә көтмәй. Уның бөтөн теләгәне — ҡолдарының ихтирам йөҙөнән дөрөҫ итеп ғибәҙәт ҡылыуҙары һәм бәхетле булыуҙарылыр.\nМатди яҡтан ҡыйынлыҡтар кисергән кешегә әлеге гүзәл исемде көн һайын йәки духә намаҙын уҡыған ваҡытта һуңғы сәждәгә киткәндә 40 мәртәбә ҡабатларға кәрәк. Шулай итһә, иншә Аллаһ, фәҡирлектән ҡотолор, мал-мөлкәте артыр.\nҠылған доғалар Аллаһҡа барып ирешһен өсөн, был исемде доғанан һуң 7 мәртәбә йәки мәсет, йорт ишеге алдында, өс тапҡыр сәждәгә китеп, һуңынан ҡулдарҙы доға ҡылғандағы кеүек итеп күтәреп, 100 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә.\nӘ үҙен тәьмин итә алмаусы йәки әсирлектәге кеше 3, 7 төн дауамында төнгө өҫтәмә намаҙҙың ике рәкәғәтенән һуң «әл-Үәһһәб» тип 100 мәртәбә ҡабатлаһа, Аллаһы Тәғәлә уны кисереп, ауыр хәленән ҡотҡарыр.\nИғтибар: духә намаҙы күп кенә хәҙистәрҙә телгә алына. Унда рәкәғәттәр һаны икенән ун икегә тиклем. Иң яҡшыһы айырым-айырым икешәр рәкәгәт үтәү. Беренсе рәкәғәттә «Фәтиха» сүрәһенән һуң «Кәфирун»ды (109-нсы сүрә) йәки «Шәмс»те (91-нсе сүрә), ә икенсе рәкәгәттә «Ихлас»ты (112-нсе сүрә) йәки «Духә»не (93-нсе сүрә) уҡырга кәрәк. Духә намаҙы ҡояш тамам сығып, көндөң төшкә тиклемге (4 өлөшө уҙғас башлана) һәм төшкә ҡәҙәр дауам итә.\nХәҙистәрҙән өҙөктәр: Аллаһ духә намаҙын даими уҡығандарҙың гонаһтарын ярлыҡар. Был намаҙҙы ике рәкәғәт итеп уҡығандар иһә ялҡаулыҡта ғәйепләнмәҫтәр, дүрт рәкәғәт итеп башҡарғандар Аллаһҡа инаныусыларҙан һаналырҙар, алты рәкәғәт күңелдәргә тыныслыҡ индерер, һигеҙ рәкәғәт тәҡүәлек бирер, ун ике рәкәғәт йәннәттә алтын һарайлы итер. (Быларҙы Ибн Мәждәһ риүәйәт итте.)\nҒәйшә (Аллаһ унан риза булһын) әлеге намаҙҙың мөһимлегенә баҫым яһап: «Мәрхүм-мәрхүмә булған ата-әсәйем ҡәберҙән терелеп ҡайтһалар ҙа, духә намаҙын ташлап, уларҙы ҡаршы алырға сыҡмам», — тигән. Күреүегеҙсә, был һүҙҙәр әлеге намаҙҙың ни дәрәжәлә сауаплы булыуына тағын, бер дәлил булып тора.\nИгелек, Мәрхәмәт Ҡылыусы, Үҙе яралтҡан йән эйәләренә шуларҙан өлөш Сығарыусы.\nЯралтҡан барлыҡтарға ихтыяжы булған ризыҡтарҙы күп итеп биреүсе тимәктер. Аллаһ үҙе яралтҡандарға ҡайҙа йәшәһәләр ҙә ризыҡтарын бирер. Әммә инсан, Раббым минең ризығымды бирә тип көрмәҫкә, эшләргә тейеш.\nКем дә кем иртәнге намаҙҙан һуң был гүзәл исемде уҡып, йорттоң дүрт мөйөшөнә йөҙәр мәртәбә өрә, Аллаһы Тәғәлә шуға игелек һәм мәрхәмәт күрһәтер, именлек бүләк итер. Ә «әр-Раззәҡ»ты даими ҡабатлаусылар мул, етеш тормошта йәшәрҙәр, иншә Аллаһ.\nЕңеүсе, йәшерен серҙәрҙе Белеүсе, ауырлыҡтарҙы еңеләйтеүсе, уларҙан Аралаусы. Ул тәҡүәлеләрҙең күңелдәренә иман нуры һала, Үҙенә килеү юлын ҡыҫҡарта.\n"Асыу" тамырынан яһалған был исемдең мәғәнәһе ҡолдарына бөтөн еңеллек ишектәрен асыусы, еңеләйтеүсе һәм ниғмәттәрен ҡолдарының алдына йәйеүсе тимәктер.\nБыны Аллаһ ҡолдарына рәхмәт, ғилем һәм мәғрифәт ишектәрен асыр, тип аңлатҡан ғалимдар ҙа бар.\nАллаһы Тәғәлә иртәнге намаҙҙан һуң, ҡулдарын күкрәгенә ҡуйып, әлеге гүзәл исемде 70 мәртәбә ҡабатлаған кешенең йөрәген иман нуры менән тултырыр. Уны даими ҡабатлаусы һәр ваҡыт һәр эштә еңеүсе булыр.\nБар нәмәнән Хәбәрҙар, Уға йәшерен ғәмәлдәр, уй-фекерҙәр, хыялдар билгеле. Ул өҫтәмә мәғлүмәткә мохтаж түгел, сөнки бар ғилем Уның Үҙенән, Ул — булған һәм буласаҡ ваҡигалар тураһында ла Белеп тороусы. Йән эйәләре өсөн ғәйре (бөтөнләй икенсе, билдәһеҙ) тәбиғи булмаған нәмәләр ҙә Уның өсөн яңылыҡ түгел.\nҺәр нәмәне белгән, белеүсе тимәктер. Уның белүенең сиге юҡ. Донъяның башынан аҙағына ҡәҙәр мәңгелек булған һәм буласаҡ һәр нәмәне белер. Уның белеме кешеләрҙең белеме кеүек түгел, Ул асыҡ һәм йәшерен һәр нәмәне белер. Уның, ғилеме ғаләмдәге һәр нәмәне эсенә алған.\nКеше лә белем эйәһе. Ләкин кеше белеменең сикле булыуы билгеле нәмә. Кеше белемен арттырыу өсөн тырышырға тейеш. Ғилемен арттырған һайын, Аллаһы Тәғәләне тағы ла яҡшыраҡ таныр һәм белер.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлағандарға Аллаһы Тәғәлә ғилем ишектәрен асыр, зирәклек менән бүләкләр һәм йөрәктәрен иман нуры менән тултырыр, иншә Аллаһ. Уны бигерәк тә кискеһен уҡырға кәңәш ителә.\nБарын да Күреүсе, асыҡ һәм йәшерен булган нәмәләрҙе күреүсе.\nКешеләрҙең һәм бөтөн мәхлуҡаттың хәл һәм хәрәкәттәрен ниндәй ҙә булһа сара ҡулланмайса күреүсе һәм күҙәтеүсе тимәктер. Уның күреүе өсөн яҡтылыҡ һәм ҡараңғылыҡ мөһим түгел. Ул һәр халәттә һәм шартта күрә алыр.\nҠол, Аллаһтың уның бөтөн хәрәкәт һәм ҡыланыштарын белеүе тураһында иҫтә тотоп, үҙен бер төрлө тәртиптә тоторға тейеш.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен йома намаҙынан һуң 100 мәртәбә ҡабатлаған кешенең күңеленә иман нуры инер, күҙ күреүе яҡшырыр. Йома намаҙына ҡәҙәр ҡабатлаһа, башҡалар араһында дәрәжәһе үҫер.\nИң олуг Хөкөмдар, Зирәк аҡыл Эйәһе, Уның хөкөмө ғәҙел, ә ҡарарҙарының көсө бар.\nХаҡты еренә еткереүсе, хөкөм итеүсе тимәктер. Бөйөк Аллаһ, һис шикһеҙ, хөкөм итеүселер. Ул донъяла көсөн ҡулланып, кешеләрҙе хөкөм иткәндәргә лә хөкөм сығарыр. Уның теләге һәр ерҙә һәм һәр ваҡытта үтәлер.\nАллаһы Тәғәлә әлеге гүзәл исемде, тәһәрәтләнеп, төндөң һуңғы өлөшөндә 99 мәртәбә ҡабатлаған кешенең йөрәген иман нуры менән тултырыр, иң йәшерен серҙәрен асыр. «Әл-Хәкәм»де бигерәк тә кесаҙнанан йомаға ҡаршы төндә уҡырға кәңәш ителә.\nҒәҙел, бер кемгә ҡарата ла ғәҙелһеҙлек ҡылмай һәм быны эшләүҙе башҡаларға ла тыя.\nҒәҙеллек эйәһе тимәктер. Аллаһ залим түгел, ғәҙел үә ғәҙел хөкөм итер. Кешеләр ҙә ғәҙеллек менән хөкөм итерҙәр, ләкин төрлө сәбәптәр арҡаһында һәр ваҡыт ғәҙеллекте тәьмин итмәҫтәр. Аллаһ иһә һәр ваҡыт ғәҙел, тоғролор.\nҠол, Аллаһтың был исеменән өлөшөн алып, бөтөн эштәрендә һәм кешеләр менән булған мөнәсәбәттәрендә ғәҙел булырға тырышырға тейеш.\nБыл гүзәл исемде егерме телем икмәккә (бармаҡ йәки шафран менән) яҙып, кесаҙна көнөн йомаға ҡаршы төндә йәки йома көндө ашаған кешегә Аллаһы Тәғәлә яратҡан бар йән эйәләре ярҙам итәсәк. Ә уны 20 мәртәбә уҡығандарҙың ышаныслы, ихлас күңелле, эскерһеҙ дуҫтары артыр.\nҮҙ ҡолдарына ҡарата Мәрхәмәтле, Ул — уларҙың тормошон еңеләйтеүсе, матди һәм рухи яҡтан тәьмин Итеүсе, Ярлыҡаусы.\nЭштәрҙең бөтөн нескәлектәрен белеүсе, ҡолдарына бик күп сәбәп менән төрлө файҙалар биреүсе, уларға ҡарата яҡшы мөғәмәлә ҡылыусы тимәктер.\nӘлеге гүзәл исемде көн һайын 133 мәртәбә ҡабатлағандарҙы Аллаһы Тәғәлә Үҙенең ризалығы менән бүләкләр, ундайҙарҙың хыялдары ла, киләсәккә билгеләгән маҡсат-ынтылыштары ла тормошҡа ашыр. Фәҡирлектән, сир-сырхауҙарҙан арыныу, яңғыҙлыҡтан ҡотолоу өсөн, Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд, саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм, сөннәте буйынса тәһәрәт алып, ике рәкәғәт намаҙ уҡырға һәм әлеге исемде 100 мәртәбә ҡабатларға кәрәк.\nБар нәмәнән Хәбәрҙар, асыҡ һәм йәшеренде, үткәнде һәм киләсәкте Белеүсе.\nҒаләмдә булған һәм буласаҡ һәр нәмәнән хәбәрҙарҙыр. Уның, хәбәре булмаған бер өлкә лә юҡ. Аллаһ күңелебеҙҙән үткән яҡшы һәм насар уйҙарҙы ла белә. Ләкин, быға ҡарамаҫтан, беҙҙе яуаплы итмәҫ.\nӘлеге гүзәл исемде дүрт көн дауамында күп мәртәбәләр ҡабатлаған кешегә Аллаһы Тәғәлә Үҙенең серҙәрен асыр. Бынан тыш уны даими ҡабатлау ҡомһоҙ теләктәрҙән, насар ғәҙәттәрҙән ҡотолорға ярҙам итер.\nГонаһтарҙы Ярлыҡаусы, ғазаптарҙан Аралаусы.\nАллаһ хилем (йомшаҡлыҡ) эйәһелер. Ул был исеме менән ҡолдарын гонаһтары өсөн шунда уҡ язаламаҫ. Ҡайһы бер гонаһтарҙы ғәфү итер, ҡайһыларының язаһын Әхирәткә ҡалдырыр. Ғилем эйәһе булыуҙа бер кем дә уның кеүек түгелдер.\nКем дә кем был гүзәл исемде ҡағыҙға яҙып, һыуҙа сылаткандан һуң, шул һыуҙы нимәгә лә булһа һибә икән, әлеге әйбер төрлө бәлә-ҡазаларҙан иҫән ҡаласаҡ. Ә инде баҡсаңдан йәки ҡырҙан бәрәкәтле мул уңыш йыйып алғың килһә, «әл-Хәлиим» тип яҙылған ҡағыҙҙы сәсеү ваҡытында ергә күмеп ҡалдырырға кәрәк.\nАллаһ һәр нәмәнән бөйөктөр. Хаҡиҡый бөйөклөк Уға ғына хастыр. Аллаһ Үҙенең бөйөклөгөн ҡолдары белеүен теләр. Беҙ Уның бөйөклөгөн ғаләмдәге төҙөклөккә ҡарап аңлай алабыҙ.\nӘлеге гүзәл исемде йыш ҡабатлағандар башҡаларҙың ҡәҙер-хөрмәтенә лайыҡ булырҙар.\nЯрлыҡаусы, ҡолдарының гонаһтарын кисереүсе.\nАллаһ мәғфирәт эйәһелер. Кешенең гонаһы, ни ҡәҙәр күп булһа ла, Аллаһ уларҙы өҫкә сығармаҫ, йәшерер, ғәфү итер. «Ғаффәәр» исеме лә шул уҡ тамырҙандыр.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлаған кеше баш ауыртыуға зарланмаҫ, һалҡын тейеп интекмәҫ, булған ҡайғы-хәсрәттәре, борсоуҙары китер, иншә Аллаһ. Бынан тыш Аллаһы Тәғәлә уның байлығын арттырыр, бала бағыу бәхете бүләк итеп һөйөндөрөр. Ә «Йә Рабби ғфирли» тип ысын күңелдән әйтеүсенең гонаһтары кисерелер.\nШөкөр итеү, шөкрәнә ҡылыу, яҡшылыҡҡа яҡшылыҡ менән яуап биреү тимәктер. Аллаһтың биргән ниғмәттәре өсөн ҡолдарының Уға шөкөр итеүҙәре бер вазифалыр. Аллаһ Үҙенә шөкөр иткәндәргә тағы ла күберәк ниғмәттәр бүләк итер. Уның хазинаһы бөтмәҫ-төкәнмәҫ. «Шөкөр итһәгеҙ, артығы менән бирермен» тигән аят («Ибраһим» сүрәһе, 7) был турала һөйләй.\nӘлеге гүзәл исемде көн һайын 41 мәртәбә ҡабатлаған кеше аҡса, сәләмәтлек менән бәйле ҡыйынлыҡтарҙан, мәшәҡәттәрҙән азат булыр, күңел тыныслығы табыр. Борсолғанда, хәсрәтләнгәндә, һыулы һауытҡа ҡарап, 41 мәртәбә «әш-Шәкүүр» тип ҡабатларға, һуңынан шул һыу менән йыуынырға кәңәш ителә. Аллаһ хәлегеҙҙе еңеләйтер, үҙегеҙҙе тиҙ арала ҡулға алырһығыҙ.\nОлугтарҙың Олут, бөтөн нәмәнән Өҫтөн.\nДәрәжә һәм мәртәбә яғынан Аллаһ иң юғарылыр,\nҒаләмдең иң өҫтөнөлөр. Ләкин был өҫтөнлөк матди түгел, түбәнлектең ҡапма-ҡаршыһы булған бөйөклөк тә түгелдер. Ул кешегә уның муйынындағы ҡара ҡан тамырынан да яҡын. Бөйөклөк тә Уға хастыр.\nАллаһы Тәғәлә әлеге гүзәл исемде даими ҡабатлаған йәки, уны яҙып үҙендә һаҡлағандарҙың байлығын арттырыр, доғаларын ҡабул ҡылыр, имандарын нығытыр, маҡсаттарына ирешеүҙә юлдарын еңеләйтер.\nБөйөктәрҙең Бөйөгө, Уға тиңдәр юҡ һәм бер кем дә Уны көсөнән мәхрүм итә алмай.\nАллаһтың ғаләмдә ише, уртағы, оҡшашы табылмаған иң бөйөк Барлыҡ булыуын күрһәтеүсе исемдер, һәр нәмә Уның бөйөклөгөнә дәлилдер. Астрономия фәне буйынса үҙенең бер аҙ белеме булған кеше Уның бөйөклөгөн аңлар.\nЭшһеҙ ҡалған кеше, ете көн ураҙа тотоп, әлеге гүзәл исемде көн һайын мең мәртәбә ҡабатлаһа, уны элекке хеҙмәтенә алырҙар, иншә Аллаһ. Үҙенә ҡарата иғтибар, хөрмәт артыуын теләгәндәргә иһә «әл-Кәбиир»ҙе 100 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә.\nҮҙе яралтҡандарҙың һаҡсыһы, Уның рәхим- шәфҡәте сикһеҙ.\nБыл исем бик һаҡлаусы, ҡотҡарыусы мәғәнәһендә. Аллаһ ғаләмдең төҙөклөгөн боҙмайса, билгеле бер ваҡытҡа ҡәҙәр төҙөк тотор. Кешеләр эшләгән һис бер нәмәне онотмаҫ, һәммәһен һаҡлар. Ҡолдарын төрлө насарлыҡтарҙан ҡотҡарыр.\nИнсан, Аллаһтың был исеменән өлөшөн алһа, эшләгән һәр эше Аллаһ тарафынан һаҡланыуын, имен ителеүен белер.\nБыл гүзәл исемде даими ҡабатлаусыны Аллаһы Тәғәлә юғалтыуҙарҙан, зыяндан һаҡлар. Уны көн һайын 16 мәртәбә уҡыған кеше тыныс йәшәр, бәлә-ҡаза күрмәҫ.\nЯрҙам итеүсе, йән эйәләрен һәр төрлө ниғмәттәр менән тәьмин итеүсе, уларҙың күләмен билгеләүсе.\nБыл исемдең тамырында ризыҡ биреү мәғәнәһе бар. Йәғни Аллаһ яралтҡан һәр барлыҡтың аш-һыуын, ризығын бирер. Аллаһ яралтҡандарының береһен дә онотмаҫ, Уның өсөн онотоу һис мөмкин түгелдер.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен 7 мәртәбә уҡып, һыуға өргән һәм һуңынан шул һыуҙы эскән кешенең теләктәре ҡабул була. Әлеге һыуҙы көйһөҙ балаға ла эсерергә мөмкин. Иншә Аллаһ, ул яҡшы яҡҡа үҙгәрер.\nҺәр нәмәне Иҫәпкә алыусы. Ул бер нәмәгә лә мохтажлыҡ кисермәй, Ул яралтҡан йән эйәләре лә тормошта ирешкән уңыштары өсөн бары Уға ғына рәхмәтле булырға тейеш.\nҺәр кемдең был донъяла ғүмере буйынса ҡылған һәр эшенең хисабын иң яҡшы белеүсе тимәктер. Ул беленмәгән нәмәләрҙең нескәлектәренә ҡәҙәр белер. Хатта инсандың ғүмере буйына ни ҡәҙәр һауа һулауына тиклем белеп торор.\nБерәй нәмәнән йәки кемдән булһа ла ҡурҡҡанда, кесе йома көндән башлап ете көн дауамында һәр иртә-кис әлеге исемде 70 мәртәбә ҡабатларға кәрәк. Исемде ҡабатлағандан һуң, «Хәсбийәллааһүл-Хәсиб» тип әйтергә лә онотмағыҙ. Шулай иткәндә, ҡурҡыуҙарығыҙ таралыр, иншә Аллаһ.\nОлуғ, Хаҡ олуғлыҡ Унда ғына.\nАллаһ жәләл (бөйөклөк) эйәһелер. Олуғлыҡ һәм бөйөклөк Уға ғына хастыр. Уның заты бөйөк булған кеүек, сифаттары ла бөйөктөр. Кәбиир сифаты затының, асылының камиллығына, Жәлиил сифаты сифатының камиллығына, Ғәҙыйм сифаты иһә затының да, сифатының да камиллығына дәлил булыр.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен, ҡағыҙға йәки туҡыма киҫәгенә яҙып, үҙендә һаҡлаған кеше ихтирам- хөрмәткә ирешер.\nОло йомартлыҡ Эйәһе, Уның мәрхәмәте сикһеҙ.\nКәрамлеге һәм йомартлығы бик күп тимәктер. Язалау, үс алыу ҡулында булған хәлдә Ул кәрамы менән ғәфү итер, ҡолдарының эшләгән гонаһтарына ҡарамаҫтан, уларға йомарт рәүештә ниғмәттәр насип итер.\nҮҙен хөрмәт итеүҙәрен теләгән кеше әлеге гүзәл исемде, урын-ергә ятҡас, йоҡоға киткәнсе ҡабатларға тейеш.\nҮҙе яралтҡан йән эйәләрен һәм уларҙың ҡылған ғәмәлдәрен Күҙәтеүсе, Унан бер нәмә лә йәшерен йәки сер булып ҡала алмай.\nҒаләмдәге һәр нәмәне күҙәтеүсе, бөтөн барлыҡтарҙы күҙәтеү аҫтында тотоусы тимәктер. Аллаһтың ҡөҙрәте бөйөклөгөнә тура килә. Һис бер нәмә Уның күҙәтеүенән ситтә ҡала алмаҫ. Унан йәшерен, Ул күрмәгән бер эш тә ҡылынмаҫ.\nАллаһы Тәғәлә был гүзәл исемде 7 мәртәбә ҡабатлап өргән кешенең ғаиләһен, мал-мөлкәтен һәр төрлө бәлә-ҡазаларҙан һаҡлар. Уны даими ҡабатлаһаң, үҙең дә бәлә-ҡазаларҙан йыраҡ торорһоң.\nИзге теләктәрҙе ҡабул ҡылыусы, доға менән Уға һәм бары тик Уға гына мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nҮҙенә доға ҡылып ялбарғандарҙың доғаларын ҡабул итеүсе тимәктер. Аллаһ ихлас күңелдән доға ҡылғандарҙың доғаларын ҡабул итер. Бының мәғәнәһе теләктәрҙе еренә еткереү. Ҡол Аллаһтан нимәне теләргә, нимәне теләмәҫкә икәнен белергә тейеш.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлағандарҙың доғалары Аллаһы Тәғәлә тарафынан һәр ваҡыт ҡабул ҡылыныр.\nКиңлек эйәһе, Уның мәрхәмәте сикһеҙ.\nБелеүе, ихсаны һәм мәрхәмәте бик киң тимәктер. Ғилеме киң, сикһеҙҙер. Ҡөҙрәте киң, икһеҙ-сикһеҙҙер. Уға хас булған сифаттарҙа ла сик күҙҙә тотолмаҫ.\nӘлеге гүзәл исемде күп мәртәбәләр ҡабатлаған кешенең рухы нығыр һәм ул матди яҡтан бәйһеҙ булыр. Аҡса мәсьәләһендә ҡыйынлыҡтар кисергәндәргә, аҙ хеҙмәт хаҡы алып эшләүселәргә лә «әл-Үәәсиғ»те даими ҡабатларға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, хәл ыңғай яҡҡа үҙгәрер.\nҺәр ғәмәлен хикмәт менән башҡаррыусы.\nАллаһ хикмәт эйәһелер, һәр бер нәмәне һәр ваҡыт урынлы эшләр. Эшләүендә кәмселек йәки хата булмаҫ.\nУның әмер һәм тыйыуҙарында кешеләр өсөн хикмәттәр бар. Ул һәр ваҡыт кешеләрҙең мәнфәғәтенә тура килгән әмер һәм тыйыуҙарҙы бирер. Кешегә уларҙы өйрәнеү һәм тормошонда улар менән эш итеү йөкләнер.\nБыл гүзәл исемде даими ҡабатлаған кешегә Аллаһы Тәғәлә ғилем һәм зирәклек бирер. Ундайҙарҙың теләктәре лә тормошҡа ашыр, эштәре һәр ваҡыт уң булыр.\nҮҙ ҡолдарын яратыусы һәм әүлиәләр («әүлийә» — күп һан. «Үәли» һүҙенән — тәҡүә, Аллаһҡа ысын күңелдән ышанған кеше) тарафынан Яратылыусы, йәғни әүлиәләр Уны яраталар.\nАллаһ яҡшы ҡолдарын һөйөр, уларға рәхмәт һәм бәрәкәтен ирештерер. Ул ризаһы һәм һөйөүенә ирешергә тейешле булған берҙән-бер Барлыҡ.\nҒаиләлә ир менән ҡатын араһында аңлашылмаусылыҡтар булһа, ыҙғыш-талаштар йыш ҡабатланһа, әлеге гүзәл исемде 1000 мәртәбә уҡып, ризыҡҡа өрөргә һәм унан бергәләп ауыҙ итергә кәрәк. Иншә Аллаһ, ике арала мөхәббәт хистәре яңырыр, ир менән ҡатындың бер-береһенә хөрмәте, ихтирамы артыр.\nАсыуланышҡан кешеләрҙе татыулаштырыу, дошманлыҡҡа сик ҡуйыу өсөн дә, табын йәйеп, ризыҡ өҫтөндә әлеге исемде 1001 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә.\nДаны бөйөк һәм юғары тимәктер. Уға көс етмәҫ. Ул еңелмәҫ. Ҡылынған яҡшылыҡтарға яҡшылыҡ менән яуап бирер.\nСир-сырхауҙан интегеүсе кешегә ай календарының 13, 14 һәм 15 көндәрендә ураҙа тотоп, ифтарҙан (ауыҙ асыу) һуң әлеге гүзәл исемде күп тапҡыр ҡабатлап, һыуға өрөргә һәм шул шифалы һыуҙы эсергә кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, нәтижәһе уңай булмай ҡалмаҫ. «Әл- Мәжиид»те даими ҡабатлағандарҙы ла Аллаһы Тәғәлә хөрмәт-ихтирам менән бүләкләр.\nҠиәмәт көнөндә Үҙе яралтҡан йән эйәләрен Тергеҙеүсе.\nТерелтеүсе тимәктер. Бер көн барыбыҙға ла донъяуи тормошобоҙҙың ахыры киләсәк һәм ғаләмдәге был төҙөклөк боҙоласаҡ, бер йәне лә ҡалмаясаҡ. Үлгәндән һуң, Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе ҡабат терелтәсәк һәм хисап аласаҡ. Әл-Бәәғиҫ исеме шуны аңлата.\nҺәр көн йоҡоға китер алдынан, ҡулдарын күкрәгенә ҡуйып, әлеге гүзәл исемде 100 йәки 101 мәртәбә ҡабатлаған кешенең йөрәген Аллаһы Тәғәлә иман нуры менән яҡтыртыр, зирәклек бирер. Ә уны йыш ҡабатлағандарҙың тәҡүәлеге артыр.\nШаһит, бер нәмә лә Уның иғтибарынан ситтә ҡалмай, Ул Үҙ ҡолдары тураһында барыһын да белеп тора.\nАллаһ һәр ваҡыт һәм һәр ерҙә әҙер булған Барлыҡ тимәктер. Шаһит — бер ваҡиғаға ғына таныҡлыҡ, геуаһлыҡ (шәһәҙәт) биреүселер. Бөйөк Аллаһ бөтөн ваҡиғаға шаһиттыр. Ул күрмәгән, белмәгән, шаһит булмаған бер ниндәй ваҡиға ла, бер нәмә лә юҡтыр.\nҠатынының (балаһының) холҡон яҡшы яҡҡа үҙгәртергә теләгән кешегә, ҡулын уның маңлайына ҡуйып, әлеге гүзәл исемде 21 мәртәбә ҡабатларға һәм өрөргә кәңәш ителә.\nБарлығы бер ҙә үҙгәрмәй торған һәм торасаҡ барлыҡ хәҡиҡәт тимәктер. Үҙгәреш барлыҡ мәхлукатҡа хастыр. Аллаһ өсөн иһә үҙгәреш юҡтыр. Ул хаҡтыр.\nТуғаны, яҡын кешеһе хәбәрһеҙ юғалғандарға, мал- мөлкәтен урлатҡандарға әлеге гүзәл исемде ҡағыҙ битенең дүрт мөйөшөнә яҙырға һәм иртәнге намаҙ алдынан, уны ус төбөнә ҡуйып, доға ҡылырға кәрәк. Иншә Аллаһ, юғалған кеше тиҙҙән ҡайтыр, мал табылыр.\nҮҙенә һыйындырыусы, йән эйәләре бары тик Уға ғына таянырға, тәүәккәл итергә тейеш.\nАллаһы Тәғәләне үәкил итеп, эштәрен төҙәтеүсе, дөрөҫ юлға ҡуйыусы тимәктер. Иң яҡшы үәкил Аллаһтыр. Ләкин Уны эштәребеҙҙә нисек үәкил итеүебеҙҙе белеү кәрәк.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен даими ҡабатлаған кешене бәлә-ҡазалар ситләп уҙыр. Һыуға батыуҙан, янғында йәки башҡа фажиғәле хәлдәрҙә һәләк булыуҙан ҡурҡҡандарға шулай уҡ был исемде ҡабатлау яҡшы.\nКөслөләрҙең Көслөһө, еңеүсе.\nАллаһы Тәғәлә ҡөҙрәт Эйәһелер. Йәғни Уның көсө етмәҫ бер эш тә юҡтыр. Бер ниндәй эште ҡылыу ҙа Уның өсөн ауыр түгел. Теләгәнен эшләүҙә, яратыуҙа, юҡ итеүҙә бер көс тә сарыф итмәҫ — «Бул» тип әйтеү ҙә етер һәм ул булыр.\nЭҙәрлекләүҙәргә, кәмһетеү-түбәнһетеүҙәргә дусар ителгән кешегә әлеге гүзәл исемде даими ҡабатларға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, тиҙҙән хәле яҡшы яҡҡа үҙгәрер. Ләкин быны уны аҡлаусы шарттар булғанда ғына эшләргә кәрәк.\nҠөҙрәтле, Ул башҡаларҙың ярҙамына мохтаж түгел.\nАллаһтың ҡеүәт һәм ҡөҙрәте камилдыр. Уны зәғиф, көсһөҙ хәлгә килтерәсәк бер ниндәй көс юҡ. Ул бер эште ҡылғанда, бер кемгә лә мохтаж түгел.\nҺөтө булмаған ҡатын-ҡыҙ Аллаһы Тәғәләнең әлеге гүзәл исеме яҙылған ҡағыҙҙы һыуҙа тотоп, һуңынан шул һыуҙы эсһә, сырхауына файҙа-шифа табыр. Даими рәүештә «Әл-Мәтиин» тип ҡабатлағандарҙың иһә эштә, ғаиләлә булған борсоу-мәшәҡәттәре юҡҡа сығыр, иншә Аллаһ.\nҮҙенә ысын күңелдән ышанғандарга Мәрхәмәт итеүсе, ә уларҙы хөрмәт итеүселәргә ярҙам ҡулы һуҙыусы.\nАллаһ һөйгән ҡолдарының дуҫылыр. Аллаһтың дуҫтарына ҡурҡыу һәм ҡайғы булмауын белдергән аяттар бар. Ул дуҫтарына һәр ваҡыт беҙ уйға ла килтерә алмаған рәүештә ярҙам итер. Уға дуҫ булыуҙан был донъяла һәм әхирәттә өҫтөнөрәк бер дәрәжә лә юҡтыр.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен даими ҡабатлаған кеше рухи үҫеш кисерер. Ҡатыны холоҡһоҙ булған ир-атҡа ла был исемде ҡатыны йәнәшәһендә ҡабатларға кәңәш ителә. Ярҙамы теймәй ҡалмаҫ, иншә Аллаһ.\nМаҡтауҙарға лайыҡ, Данлыҡлы.\nХәмед ителәсәк, маҡталынасаҡ берҙән-бер барлыҡ Аллаһ ҡына булыуын аңлата. Хәмед — маҡтау Уға ғына лайыҡтыр, һәр барлыҡ беҙ аңлата белмәгән рәүештә тел менән Уны ла тәсбих итер, маҡтар. Мөъминдәр намаҙҙың һәр рәкәғәтендә «Фәтиха» сүрәһен уҡып Уны маҡтарҙар. Телдәре менән маҡтағандары кеүек, хәл һәм хәрәкәттәре менән дә маҡтап камиллыҡҡа ирешерҙәр.\nНасар ғәҙәттәрҙән арыныу өсөн әлеге гүзәл исемде 45 көн дауамында һәр көн 93 мәртәбә ҡабатлау зарур. Бынан тыш «Әл-Хәмиид»-те даими уҡыған кешене яратырҙар, хөрмәт итерҙәр.\nХисап ҡылыусы, һәр нәмәнән Хәбәрҙар. Һәр нәмәнең һанын белеүсе мәғәнәһендәлер. Аллаһ белмәгән нәмә юҡ. Ул диңгеҙҙәрҙәге һыуҙарҙың нисә тамсы булыуын да белер. Уның өсөн ни ҡәҙәр күп нәмә булһа ла, белмәү тигән нәмә юҡтыр.\nӘлеге гүзәл исемде һәр көн 20 мәртәбә ҡабатлап, 20 телем икмәккә өргән кешегә ярҙам ҡулы һуҙырҙар.\nБашлаусы, Күсергес алмайынса, үрнәкһеҙ ер һәм Күктәрҙе Яралтыусы.\nҺәр нәмәне бар иткән, яралтҡан Бөйөк Барлыҡ — Улдыр. Уның яралтыуында үрнәк алған бер нәмә юҡ. Ул һәр нәмәне беренсе яралтҡандыр.\nЙөклө ҡатын-ҡыҙҙың балаһы төшөү ҡурҡынысы булһа йәки тулғаҡ ваҡытынан элек башланмаһын өсөн, иртәнге намаҙ алдынан, ҡулды көмәненә ҡуйып, әлеге гүзәл исемде 99 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә.\nҠайтарыусы, ғаләмгә ныҡлыҡ Биреүсе.\nЯралтҡандарҙы юҡ иткәндән һуң, киренән яралтыусы, терелтеүсе тимәктер. Үлем менән бөтөн нәмә бөтмәй, киреһенсә, ысын һәм мәңгелек хәят (йәшәү, тормош) башлана. Быны эшләүсе лә Аллаһтыр.\nКем дә булһа хәбәрһеҙ юғалһа, был гүзәл исемде башҡалар йоҡлағанда йорттоң һәр мөйөшөнә 70 мәртәбә укып сығырға кәңәш ителә. Шулай иткәндә, юғалған кеше 7 көн эсендә әйләнеп ҡайтыр йәки уның ҡайҙалығы мәғлүм булыр.\nТерелтеүсе, Ул теләһә, һәр нәмәгә йән кертә, йыһандагы бар нәмәне юҡтан Ул бар итте, Ул — үлгәндән һуң терелтеүсе.\nЯралтып тормош биреүсе, йәшәтеүсе тимәктер. Аллаһтың теләге булмаһа, бер ниндәй барлыҡ хәят (ғүмер) тапмаҫ ине. Ҡайһы бер ғалимдар был исемде ғарифтәрҙең (Аллаһтың һөйөклөләренең) күңелдәрен байытҡан, йәнләндергән мәғәнәһендә аңлаталар.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен күп мәртәбәләр ҡабатлап, ауырыу кешегә өрһәң (үҙ-үҙеңә лә ярай), ул һис шикһеҙ һауығып аяҡҡа баҫасак. Ә насар ғәҙәттәрҙән ҡотолоу өсөн, «әл-Мүхйи»-не ҡулға уҡып, ҡул менән бөтөн тәнде һыпырып сығырға кәрәк.\nҮлтереүсе, ҡолдарының донъялат гүмерен үлем менән Сикләүсе.\nБилгеле бер заман йәшәгәндән һуң, барлыҡтарҙы юҡ итеүсе тимәктер. Мәхлуҡатты йәшәтеүсе — Ул булған кеүек, юҡ итеүсе лә Улдыр.\nАуыр минуттарҙа үҙ-үҙен ҡулға ала алмаған кешегә, әлеге гүзәл исемде, ятҡас йоҡоға киткәнсе ҡабатлау зарур. Шулай иткәндә, күңел тыныслығын табыр, иншә Аллаһ. Ә Ҡиәмәт көнөнөң ғазаптарынан ҡотолоу өсөн «әл-Мүмийт»те көн һайын күп тапҡыр уҡырға кәрәк.\nМәңге тере, Йәшәйешенең башы ла, аҙагы ла юҡ.\nБыл исем Аллаһтың даими тере булыуын белдерә. Яратылғандар тыуыр, үҫер һәм үлерҙәр. Ләкин Аллаһ тыумаҫ һәм үлмәҫ. Ул һәр ваҡыт терелер, баҡыйҙыр (мәңгелек). Йәшәү өсөн ҡайһы бер шарттарға бәйле беҙҙең тормошобоҙ уҙыр. Аллаһ иһә бер нәмәгә лә бәйле түгел, бер нәмәгә лә ихтыяжы юҡ.\nӘлеге гүзәл исемде һәр көн 3000 мәртәбә ҡабатлаған кешене Аллаһы Тәғәлә һаулыҡтан айырмаҫ. Ниндәй ҙә булһа сир-сырхауҙан ҡотолоу өсөн иһә уны, миск (мускус) һәм роза һыуы менән ҡағыҙға яҙып, ҡағыҙҙы һыуҙа сылатырға һәм һуңынан шул һыуҙы ауырыуға эсерергә кәңәш ителә.\nХаҡиҡый, бер нәмәгә лә мохтажлыҡ Кисермәүсе.\nКүктәрҙе һәм ерҙе бер тәртиптә тотоусы тимәктер. Уның тәртибен бер кем боҙа алмаҫ. Әммә Үҙе теләһә, һәр ваҡыт боҙа алыр. Ләкин, мәрхәмәтле үә шәфҡәтле булғанға күрә, Ул быны эшләмәҫ. Яҙған ваҡытына тиклем ошо тәртибен дауам итер.\nАллаһы Тәғәлә әлеге гүзәл исемде ысын күңелдән һәм күп тапҡырҙар ҡабатлағандарҙың башҡалар араһында дәрәжәһен күтәрер, байлығын арттырыр, мал-мөлкәтен бәләләрҙән һаҡлар. Ә иртәнге намаҙҙан һуң, көн тыуғансы, «йәә Хәййүү, йәә Ҡаййүүмү» тип ҡабатлау ялҡаулыҡты, хәлһеҙлекте бөтөрөр.\nБай, Ул бар иткән һәр нәмә хаҡиҡый һәм камил.\nАллаһ теләгән ваҡытта теләгәнен табыр. Аллаһы Тәғәләгә Үҙе табырға теләгән нәмәләр өсөн көтөү, ваҡыт билгеләү йәки саралар эҙләү тигән нәмә юҡ.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен табын янында ҡабатлаһаң, ризыҡ менән күңелгә — нур, тәнгә көс инә. Уны күңел тыныслығы юғалғанда, күңел төшөнкөлөгө кисергәндә лә ҡабатлайҙар.\nМәрхәмәтле, Уныц бөйөклөгө лә гүзәл\nДаны бөйөк, кәрамы (яҡшылығы) киң мәғәнәһендәлер. Уның йомартлығының сиге юҡ. Ул кешеләрҙе башта саф һәм матур яҡшы эштәр эшләргә йүнәлтер, һуңынан ул эштәр өсөн уларға күп ниғмәттәр бүләк итер. Бындай ҡолдары өсөн йәннәтен әҙерләр.\nБыл гүзәл исемде яңғыҙ ҡалып, рухи күтәренкелек хәлендә күп мәртәбәләр ҡабатлаған кеше нурҙың хаҡлығына шаһит булыр.\nБерҙән-бер, Уға тиңдәш бер кем дә юҡ.\nҺәр ҡарашта: затында, сифаттарында, эштәрендә, исемдәрендә ише, оҡшашы, уртағы, ярҙамсыһы булмаған берҙән-бер барлыҡ — Аллаһтыр. «Ихлас» сүрәһе Уның был сифаттарын аңлатып бирә. «Ихлас» сүрәһен йыш уҡыу бик сауаплы.\nБыл гүзәл исемде көн һайын 1000 мәртәбә ҡабатлаған 1 кешенең фани донъяға ҡарата булған мөхәббәте һәм ҡурҡыуы китер. Ә «йәә Әхәәдү» исемен көн һайын 1000 тапҡыр ҡабатлағандарҙың доғаларын фәрештәләр Аллаһы Тәғәләгә еткерергә ашығырҙар. Аллаһы Тәғәлә иһә, яуап итеп, Үҙенең мәрхәмәтен, тыныслыҡ, бәрәкәт индерер һәм йәшерен серҙәрен асыр.\nМәңгелек, бар нәмә Уның ихтыярына бойһона, бар йән эйәләре Уға мохтаж, ә Уның бер нәмәгә лә ихтыяжы юҡ.\nИхтыяждарҙы ҡәнәғәтләндереүсе, ҡайғыларҙы бөтөрөүсе — Аллаһтыр. Ҡол бары тик Уға ышаныр, Уға ғибәҙәт ҡылыр, Унан ғына ярҙам көтөр, Уға ғына тәүәккәл ҡылыр.\nКем әлеге гүзәл исемде иртәнге намаҙ алдынан сәждә ҡылғандағы кеүек итеп 115 тапҡыр ҡабатлай, шул намыҫ һәм ғәҙеллек менән эш итер, йәшәр. «Әс-Самәд»те тәһәрәт алғанда күп тапҡырҙар ҡабатлаған кеше иһә ваҡытлы нәмәләрҙән, фани донъя ләззәттәренән азат булыр.\nҠөҙрәтлеләрҙең Ҡөҙрәтлеһе, аҡыл менән эш итеүсе, юҡтан бар ҡылыусы. Ул яралта һәм юҡҡа сығара.\nТеләгән нәмәне теләгәненсә эшләргә хәленән килгән зат — Аллаһтыр. Уның ҡөҙрәтенең сиге юҡтыр, Уның һәр нәмәгә көсө етә.\nИке рәкәғәт өҫтәмә намаҙҙан һуң, әлеге гүзәл исемде 100 мәртәбә ҡабатлаған кеше дошмандарынан өҫтөн булыр. Ауыр, яуаплы эш башлар алдынан да уны 41 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә — аҙағы уңышлы тамамланыр. Ә был исемде йыш уҡыу доғаларҙың, изге теләктәрҙең тормошҡа ашыуына килтерә.\nҠөҙрәтле, Үҙ ҡолдарына Мәрхәмәтле.\nЕр йөҙөндә ҡеүәт һәм ҡөҙрәт эйәһе булғандар бар. Аллаһтың улар өҫтөнән дә, теләгәнен теләгән ваҡытта эшләргә көсө етер. Аллаһтың ҡөҙрәте ҡаршыһында уларҙың көстәренең бер тәьҫире лә юҡтыр.\nКөндө Аллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен ҡабатлауҙан башлаған кеше маҡсаттарына ирешер, эштәре уңышлы барыр. Уны йыш ҡабатлау дөрөҫлөктө табырға ярҙам итер.\nАллаһ теләгәнен алға ебәрер, ҡайһы бер кешеләрҙе башҡаларынан өҫтөн ҡылыр. Ҡыҫҡа ваҡытта уларға мөмкинлектәр бирер, ғиззәт һәм шәрәф-хөрмәт эйәһе итер.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлаған кешенең Аллаһтың рәхмәте менән ҡыйыулығы артыр, дошмандарынан өҫтөн булыр (онотмағыҙ: үҙ-үҙеңде яратыу — иң яуыз дошман). Уны йыш ҡабатлаусы шулай ук насар ғәҙәттәрҙән арыныр, холҡо яҡшы яҡҡа үҙгәрер.\nАхырҙа булырға тейешле ваҡшаларҙы, гонаһлыларҙы, кафырҙарҙы Үҙ ихтыяры менән Артҡа сығарыусы.\nАҙаҡҡа, һуңға ҡалдырыусы тимәктер. Аллаһ бер төркөм инсандарҙы алға сығарыр, мөмкинселек бүләк итеп, төрлө дәрәжәләргә ирешергә ярҙам итер. Ҡайһы бер ваҡытта иһә ҡолдарының теләгәндәрен шунда уҡ бирмәҫ, һуңға ҡалдырыр. Уның былай эшләгән хикмәтен кешеләр белә алмаҫ, сөнки кешеләрҙең белеме сиклелер. Аллаһтың белеменең иһә сиге юҡтыр.\nТәҡүәлеккә, рухи үҫешкә ирешеү өсөн әлеге гүзәл исемде көн һайын 100 мәртәбә ҡабатларға кәрәк.\nБеренсе, Уға тиклем һис бер нәмә, һис кем булмаган, Уның йәшәйешенең башлашысы юҡ.\nИң элек, Барлыҡ — Улдыр. Уның элекке Барлыҡ булыуы Уның бер башланғысы булыуын күрһәтмәҫ. Уның өсөн «Әүүәл» тип әйтеү, икенсеһе «барҙыр» тип әйтеү түгелдер. Унан әүүәл бер ниндәй ҙә барлыҡ юҡ тимәктер.\nБала теләгәндәргә әлеге гүзәл исемде көн һайын 40 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә.\nҺуңғы, Ул — мәңгелек, Уның йәшәйешенең сиге юҡ, Унан һуң һис кем, һис бер нәмә булмаясаҡ.\nУнан әүүәл бер барлыҡ булмаган шикелле, Унан һуң да бер ниндәй барлыҡ юҡтыр һәм булмаясаҡ. Бер көндө бөтөн нәмә юҡ буласаҡ, тик бер Аллаһ ҡына мәңге ҡаласаҡ.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен көн һайын 1000 мәртәбә ҡабатлаған кешенең:\n1) тәҡүәлеге, Аллаһҡа ҡарата мөхәббәте артыр,\n2) донъя ләззәттәренә булған бәйлелеге күңеленән ҡыҫырыҡлап сығарылыр,\n3) гонаһтары ғәфү ителер,\n4) Әхирәткә хаҡ диндә һәм тыныс күңел менән күсер.\nАсыҡтан-асыҡ, Бар нәмәнән өҫтөн.\nАллаһ асыҡтыр. Уны бер барлыҡ булараҡ күрә алмайбыҙ. Әммә күргән һәр нәмә Уның барлығына дәлилдер. Күрә алмаған нәмәләр ҙә барҙыр, улар ҙа Уның барлығына дәлилдер.\nАллаһы Тәғәләнең был гүзәл исемен һәр көн ишраҡ намаҙынан һуң 500 мәртәбә ҡабатлаған кешенең йөрәге иман нуры менән тулыр, күҙенең күреүе яҡшырыр, иншә Аллаһ.\nИғтибар: ишраҡ намаҙында рәкәғәттәр һаны 2- нән 4- кә тиклем булырға мөмкин. Ул ҡояш сыгып 15-20 минут уҙгас уҡыла.\nХәҙистәрҙән өҙөктәр: Иртәнге намаҙ йәмәгәт менән уҡыла, ул тамамланғас, ҡояш сыҡҡансы зикер әйтеп, һуңғараҡ ике рәкәғәт ишраҡ намаҙы уҡыған кешегә бының сауабы бер хаж һәм бер гүмрә ҡәҙәр яҙылыр (Тирмиҙи риүәйәт ҡылған).\nИшраҡ намаҙы уҡыған кешенең бар гонаһтары кисерелер һәм, әгәр шул төндә фани донъя менән хушлашһа, урыны йәннәттә булыр (Тәбәрани риүәйәт ҡылған).\nИшраҡ намаҙын уҡыгандарҙы Аллаһы Тәғәлә шул көн дауамында ярҙамынан, мәрхәмәтенән ташламаҫ. (Тирмиҙи һәм Әбү Дауыт риүәйәт иттеләр).\nБилдәле Ислам шәйехе Солтан Бахауыныц әйтеүенсә, ишраҡ намаҙы — уҡылыуы зарур булын намаҙҙарҙың береһе. Ул, Аллаһы Тәгәләнең ризалығына ирешеү өсөн, үҙенең сәхәбәләренә лә был намаҙҙы даими уҡырға кәңәш иткән. Бынан тыш намаҙҙы уҡыында, ҡояштың беренсе нурҙары менән йөрәккә иман нуры инә.\nИртәнге һәм ишраҡ намаҙҙары араһында зикер әйтеү мәжбүри түгел. Әммә был ваҡытта уның сауабы күпкә аҙыраҡ була.\nЙәшерен, асыҡ һәм йәшерен нәмәләрҙе Белеүсе, Уның барлығы хаҡ, ләкин был донъяла Ул күҙгә күренмәй.\nАллаһтың барлығы асыҡ булһа ла, Ул — йәшерендер. Беҙ Уның ысын халәтен (ҡиәфәтен) белә алмайбыҙ. Ышанабыҙ ҙа һәм беләбеҙ ҙә: Ул күктә, ләкин ғилеме менән һәр ерҙә. Ул белмәгән ер юҡтыр.\nӘлеге гүзәл исемде көн һайын 33 мәртәбә ҡабатлаған кешегә бөйөк серҙәр асылыр һәм йөрәге Аллаһҡа ҡарата мөхәббәт хисе менән тулыр. Ә «Һүүәл-Әүүәлү үәл- Әәхыру үәҙ-Ҙааһиру үәл-Бәәтыну үә һүүә гәлзә күлли шәй иң ҡадиир», — тип ысын күңелдән ҡабатлау изге теләктәрҙең тормошҡа ашыуына килтерә.\nХәким, бар йән эйәләре менән Идара итеүсе.\nБөтөн ғаләмде бер Үҙе генә йүнәлтеүсе. Ул яралтыр ҙа, юҡ та итер. Үлтерер ҙә, терелтер ҙә.\nӘлеге гүзәл исемде көн һайын 99 мәртәбә ҡабатлағандарҙы Аллаһы Тәғәлә һәр төрлө бәләләрҙән, йорт-ерҙәрен зыян-зарарҙан һаҡлар. Дошманды бойһондороу («дошман» тигәндә иң беренсе сиратта үҙ-үҙеңде яратыуҙы күҙ алдында тоторға кәрәк) өсөн уның енән осрашыр алдынан 11 мәртәбә «әл-Үәәли» тип ҡабатларға кәрәк.\nҺәр нәмәнән, һәр халәттән (ауырлыҡтан) өҫтөн тимәктер. Уның өҫтөнлөгө мәңгелер. Уның бер нәмәгә лә ихтыяжы юҡтыр.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлаған кешенең эштәре уңышлы барыр, ә инде ниндәй ҙә булһа ҡыйынлыҡтар килеп тыуһа, тиҙ арала хәл ителер, иншә Аллаһ. Улай ғына ла түгел Аллаһ уларға сарыф ителгән көс-егәрлекте кире ҡайтарыр.\nМәрхәмәтле, һорағандарга мәрхәмәт һәм шәфҡәт Күрһәтеүсе.\nАллаһ яҡшылыҡ эшләүселер, һәр яҡшылыҡ — Унандыр. Ул ҡолдарына һәр ваҡыт яҡшылыҡ эшләр. Ҡолдары ла үҙ араларында бер-береһенә ярҙам итергә тейештәр.\nӘлеге исемде көн һайын 7 мәртәбә ҡабатлаған кеше иҫерткес эсемлек ҡулланыу һәм зина ҡылыу кеүек ҙур гонаһтарҙан һаҡланыр, донъялағы ваҡытлы ләззәттәрҙән күңеле ҡайтыр, уйҙары Әхирәт тураһында ғына булыр, иншә Аллаһ. «Әл-Бәрр» тип 7 мәртәбә ҡабатлап, яңы тыуған сабыйға өрһәң, уны һәр төрлө яуызлыҡтар ситләп уҙыр.\nТәүбәне ҡабул ҡылыусы, Ярлыҡаусы, Тәүбә иттерүсе.\nАллаһ тәүбәләрҙе ҡабул итеүсе, гонаһтарҙы кисереүсе тимәктер. Аллаһтың тәүбә ишеге һәр ваҡыт асыҡ. Күп гонаһ эшләгән кеше, «Раббымдың йөҙөнә ҡарарлыҡ хәлем ҡалманы» тип, гонаһҡа батмаһын, шунда уҡ үкенеп сәждә ҡылһын, ғәфү һәм мәғфирәт һораһын.\nӘлеге гүзәл исемде көн һайын күп мәртәбәләр ҡабатлағандарҙың маҡсаттары, теләктәре тормошҡа ашыр. Кәмһетеүсе, түбәнһетеүсе кеше янында был исемде күңелдән генә 10 мәртәбә ҡабатларға кәңәш ителә. Ул, теләһә лә, зыян һала алмаҫ. «Әт-Тәүүәәб»те духә намаҙынан һуң көн һайын 360 мәртәбә ҡабатлағандарҙы иһә Аллаһы Тәғәлә тура юлға баҫтырыр, тәүбәгә килтерер.\nГонаһлыларт яза Билгеләүсе, әммә Ул башта уларҙы киҫәтә һәм был хаҡта хәбәр ебәрә.\nКешеләрҙең эшләгән ғәйептәренә күрә теп-теүәл тейешлеһен биреүселер. Аллаһ тәүбә һәм үкенеү өсөн кешегә бик күп уңайлы фарсаттар бирер. Ҡол быларҙың береһен дә ҡулланмаһа, һәм тыйылған юлда йөрөүен дауам итһә, Аллаһы Тәғәлә уға гонаһына тейешлеһен бирер. Бер аҙ ғына ла аҙайтмаҫ, бер аҙ ғына ла арттырмаҫ.\nКәмһетеүҙәргә, түбәнһетеүҙәргә дусар ителеп, уларға ҡаршы торорға үҙендә көс тапмаған кешегә әлеге гүзәл исемде бер-бер артлы өс йомала уҡырға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, ғәҙеллек, дөрөҫлөк еңер.\nБик ғәфү итеүсе тимәктер. Аллаһ, үс алған кеүек, ғәфү ҙә итер. Шуның өсөн әҙәм балаһы, гонаһтарынан һәр ваҡыт тәүбә итеп, Аллаһы Тәғәләнең ғәфү итеүен теләр. Пәйғәмбәребеҙ (саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм) Ғәйшә инәбеҙгә (радыяллаһу ғәнһә) бер Ҡәҙер кисендә: «Аллам, һин ғәфү итеүсеһең, ғәфү итеүҙе һөйәһең, мине ғәфү ит»,— тип доға ҡылырға өйрәткән.\nМәрхәмәтле, тәүбәләрҙе Ҡабул ҡылыусы.\nАллаһ бик мәрхәмәтлелер. Мәрхәмәтенең иге-сиге юҡ, бер үлсәме лә юҡтыр.\nКүңелдәге асыуҙы, яуызлыҡты еңеү өсөн 10 мәртәбә салауат-дурудты (Саләтүлиб—рахимийә) йәки әттәхиәттең һуңғы өлөшөн уҡырға (ул түбәндәгесә яҙыла: «Аллааһүммә салли гәләә Мүхәммәдин үә гәләә әәли Мүхәммәд. Кәмәә салләйтә гәләә Ибрааһимә үә гәләә әәли Ибрааһим. Иннәкә хәмидүм мәжид. Аллааһүммә бәрик гәләә Мүхәммәдин үә гәләә әәли Мүхәммәд. Кәмәә бәрактә ғәләә Ибрааһимә үә ғәләә әәли Ибрааһим. Иннәкә хәмидүм мәжид»), унан һуң 10 мәртәбә Аллаһы Тәғәләнең әлеге гүзәл исемен ҡабатларға кәрәк. Иншә Аллаһ, шунан күңел тыныслығы табырһығыҙ.\nБынан тыш «Әр-Раүф»-те күп мәртәбәләр ҡабатлаған кешенең башҡалар араһында дәрәжәһе артыр, уны хөрмәт итә башларҙар. Ҡырыҫ, талапсан етәксе менән һөйләшер, аңлашыр алдынан да был исемде ҡабатларға кәңәш ителә.\nКүктәр һәм ер Батшаһы, Теләгәнен ҡылыусы, Ул хәл ҡылғанндарҙы берәү ҙә урап, ситләп уҙа алмай.\nҺәр нәмәнең хужаһы, эйәһе — Улдыр. Беҙҙең үҙ малыбыҙ тип уйлаған нәмәләр асылда — Уныҡылыр. Теләгән ваҡытта ҡулыбыҙҙан алыр. Беҙ Уның милкендә йәшәйбеҙ. Беҙгә теләгән эште эшләр. Мөлкәттең мәңгелек хужаһы ла — Улдыр. Мал-мөлкәттең барыһы ла фаниҙыр (ваҡытлыса). Донъя тормошонда ваҡыт уҙҙырмаҫ өсөн генә булған бер саралыр. Әммә бик күп кешеләр, мал-мөлкәтте үҙҙәренең асыл маҡсаттары тип уйлап, уның артынан сабалар. Ләкин ул малдар, ул байлыҡтар хужаһының артынан йүгермәҫ, Әхирәттә хужаһына һис бер файҙа килтермәҫ. Ул көндө файҙа бирәсәк берҙән-бер нәмә — сәләмәт ҡәлбтер, йәғни сәмими күңел.\nАллаһы Сүбхәнә үә Тәғәләнең әлеге гүзәл исемен даими ҡабатлағандарҙың мал-мөлкәте, бәйһеҙлеге артыр.\nБөйөклөк, камиллыҡ, хөрмәт эйәһе.\nБөйөклөк һәм ихтирам-йомартлыҡ хужаһы — бары тик Аллаһтыр. Уның ихтирамының сиге юҡтыр. Инсан Уның шул ихтирамы арҡаһында йәшәр.\nӘлеге гүзәл исемде йыш ҡабатлаған кешене Аллаһ хөрмәт-ихтирам менән бүләкләр, бәйһеҙ итер.\nҒәҙел, камил тәртиптәр Урынлаштырыусы.\nАллаһ бөтөн эштәрен ғәҙеллек һәм хикмәт менән эшләр тимәктер. Уның эсендә тигеҙһеҙлек, кәмселек булмаҫ. Хаҡһыҙлык һәм золом кеүек эштәр кешеләргә генә хастыр. Аллаһ уларҙан азаттыр.\nӘлеге гүзәл исемде даими ҡабатлаған кеше шайтан ҡотҡоһона бирелмәҫ, һәр төрлө шик-шөбһәләрҙән азат булыр. Ә ниндәй ҙә булһа эш башлар алдынан уны 700 мәртәбә ҡабатларға кәрәк. Иншә Аллаһ, ахыры уңышлы тамамланыр.\nЙыйыусы, Ҡиәмәт көнөндә бар мәхлүктәрен бергә Туплаусы.\nТеләгәнен теләгән ваҡытта, теләгән урында бергә туплаусы тимәктер. Таралған нәмәләрҙе йыйыу, беҙ кешеләр өсөн генә ауыр. Аллаһ иһә, үлеп туҙан хәленә килгән кешеләрҙе бер ниндәй ауырлыҡһыҙ туплаясаҡ.\nҺуғыш, ер тетрәү, һыу баҫыу йәки башҡа фажиғәле хәлдәрҙә юғалтҡан туғандарҙы, яҡын кешеләрҙе табыу, йәнә бергә йыйыу-туплау өсөн, духә намаҙы алдынан ғөсөл ҡойоноп, ҡулдарҙы өҫкә күтәрергә һәм әлеге исемде 10 мәртәбә уҡырға кәңәш ителә. Исемде ҡабатлағанда, бармаҡтарҙы бөгөп барырға. Мал йәки кем дә булһа хәбәрһеҙ юғалғанда, түбәндәге доғаны уҡыйҙар: «Аллааһүммә йәә жәмшүн-нәси лийәүмин лә райбә фииһи, ижмәг даләәти».\nБайлыҡ Эйәһе, Уның бер нәрмәгә лә ихтыяжы юҡ, ләкин һәр бер йән эйәһе Уға мохтаж.\nБик бай һәм һәр нәмәһе тәьмин ҡылынған берҙән-бер Барлыҡ — Аллаһтыр. Аллаһтан байыраҡ бер кем дә була алмаҫ. Уның бер нәмәгә лә ихтыяжы юҡ. Ләкин һәр нәмә Аллаһҡа мохтаждыр.\nӘлеге исемде көн һайын 70 мәртәбә ҡабатлаған кешегә Аллаһы Тәғәлә мәрхәмәт итер. Сир-сырхауҙан һауығыу өсөн иһә уны даими һәм күп мәртәбәләр ҡабатлап, ауыртҡан урынға өрөргә кәрәк.\nКиңлек Эйәһе, Ул теләгән кешеһенең байлығын арттыра.\nАллаһ бай булған кеүек, теләгән ҡолдарын да бай итер. Мал һәм байлыҡ бирелгән кешеләрҙең бер төркөмө был малдарҙы Аллаһ юлында сарыф иткәндә, ҡайһы берҙәре был малдың бөтөнөһөн Аллаһ хупламаған юлда сарыф итәләр. Шулай ҙа Аллаһ уларға мөлкәт биреүҙе дауам итер. Бының сәбәбен, хикмәтен Аллаһ Үҙе генә белә.\nМатди һәм рухи байлыҡҡа ирешергә теләгән кешегә әлеге исемде салауат-дурудҡа тиклем һәм унан һуң 1111 мәртәбә ҡабатлау зарур. Салауат-дуруд үҙе 11 мәртәбә уҡыла.\nҠаршы сығыусы, тотҡарлаусы тимәктер.\nБерәй нәмәнең майҙанға килеүенә (эштең барып сыҡмауы) ҡайһы бер ваҡыттарҙа Ул кәртә ҡуйыр. Был ҡаршылыҡ кире мәғәнәне аңлатмай. Ул майҙанға килә торған хаталарҙы тотҡарлар. Шундай ваҡиғалар ҙа була, уларҙың хәйерле булыуын бары тик йылдар уҙғас ҡына аңларға мөмкин. Ләкин беҙ был осраҡта эшебеҙ барып сыҡманы тип ҡайғырабыҙ.\nҺынауҙар, бәләләр ебәреүсе, икенсеһе — файҙалар биреп, Мәрхәмәт итеүсе, Бәрәкәт килтереүсе.\nБеренсе исем зарар биргән нәмәләрҙе яралтыусы, икенсеһе иһә файҙалы нәмәләрҙе яралтыусы тимәктер. Һәр нәмәнең яралтыусыһы — Ул булғанға күрә, быларҙың да яратыусыһы — Улдыр. Ҡол: «Зарарлы нәмәләрҙе Аллаһ яралтҡан, минең ни ғәйебем бар?»— тип әйтә алмаҫ. Ҡол ирадәһен (иркен, мөмкинселеген) изге юлда ҡулланырға тейеш.\nӘд-Даарр исемен йомаға ҡаршы төндә 100 мәртәбә ҡабатлаған кешегә рухи һәм физик зыян һалынмаҫ. Уны даими уҡыу тәҡүәлекте арттыра, Аллаһы Тәғәләгә яҡынайта.\nӘн-Нәәфиғ исемен берәй транспорт сараһына ултырғанда уҡырға кәңәш ителә. Ул төрлө бәлә-ҡазаларҙан һаҡлай, сәфәрҙе уңышлы итә. Эш башлар алдынан иһә уны 41 мәртәбә ҡабатларға кәрәк — маҡсатыңа тиҙ ирешерһең. Балаға уҙыр алдынан ҡабатлаһаң, донъяға изге бала ауаз һалыр.\nНур индереүсе, Яҡшыртыусы.\nҒаләмдәрҙе нурландырыусы, күңелдәргә һиҙәйәт һалыусы — Улдыр. Аллаһ күктәрҙең һәм ерҙең Нурылыр.\nӘлеге гүзәл исемде «Нур» сүрәһенән һуң 1001 йәки көн һайын ике рәкәғәт сөннәт намаҙы уҡығандан һуң 7 мәртәбә ҡабатлаһаң, урланған йәки юғалған малыңдың ҡайҙалығын төшөңдә күрерһең.\nТура юлга күндереүсе.\nТеләгән ҡолона һиҙәйәт (тура юл) биреп, тура юлға күндереүсе мәғәнәһендәлер. Аллаһ, яҡшы һәм насарҙы яралтыу менән бергә, кешенең насар юлдан китеүен теләмәҫ. Мосолман намаҙының һәр рәкәғәтендә: «Аллаһым! Беҙҙе тура юлга күндер»,— тип доға ҡылыр.\nӘлеге исемде, доға ҡылғандағы кеүек ҡулдарҙы өҫкә күтәреп, бер-нисә мәртәбә ҡабатларға кәрәк. Аллаһ ундайҙарҙың тәҡүәлеген, дини ғилемен арттырыр, иманын нығытыр, тура юлға күндерер.\nЗирәк, Уға асылы буйынса, бойороҡтары һәм ҡарарҙары буйынса ла тиңдәр юҡ.\nҒаләмде иң гүзәл үә оҡшашы булмаған рәүештә яралтҡандыр. Аллаһтың яралтыусы мәғәнәһендәге исемдәренең береһелер.\nБыл исемдәр араһында бер төркөм мәғәнә айырмалары барҙыр.\nДүртенсе һәм бишенсе, йәғни мәғриб (аҡшам) һәм ғишә (йәстү) намаҙҙары араһында 1000 мәртәбә «Йәә Бәдиғү сәмәүәти үәл-әрд» тип ҡабатлаған кешене ҡайғы- хәсрәттәр урап уҙыр, ул Әхирәткә хаҡ диндә күсер, иншә Аллаһ.\nНиндәй ҙә булһа эшкә алыныр алдынан һәм уның ахыры ни менән бөтөрөн белмәгән осраҡта «Әл- Бәдииғ»-ты йоҡоға китер алдынан күп мәртәбәләр ҡабатларға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, шул төндә күргән төшөгөҙҙә һорауығыҙға яуапты табырһығыҙ.\nУл — Мәңгелек.\nАхыры булмаған барлыҡ тимәктер. Аллаһтың башланғысы ла, аҙағы ла юҡ. һәр нәмә юҡ буласаҡ. Ләкин Ул бар, бар булыуын дауам итәсәктер.\nӘлеге гүзәл исемде йомаға ҡаршы төндә 1000 мәртәбә ҡабатлаған кешене бәлә-ҡазалар урап уҙыр, уның изге ғәмәлдәрен Аллаһы Тәғәлә ҡабул итер.\nБар йыһан Уның ҡулында, Ул — уның Уариҫы, Ул — Мәңгелек, йән эйәләренең бар байлығы мираҫ булып Уға ҡала.\nМал-мөлкәт һәм байлыҡтың ысын хужаһы Аллаһ тимәктер. Кешеләрҙең дә байлыҡтары бар, ләкин улар байлыҡтарына ысын мәғәнәлә хужа була алмаҫтар. Әжәл килгән ваҡытта байлыҡтың бер файҙаһы ла булмаҫ. Уларҙың хаҡиҡый эйәһе — Аллаһтыр. Уның иһә уларға һис ихтыяжы юҡ.\nӘлеге гүзәл исемде таң алдынан 100 мәртәбә ҡабатлаған кешене Аллаһы Тәғәлә үҙ ҡанаты аҫтына ала, мохтажлыҡтан, фәҡирлектән, ҡайғы-хәсрәт килеүҙән һаҡлай. Борсоу-мәшәҡәттәрҙән арыныу өсөн иһә уны күп мәртәбәләр ҡабатларға кәрәк.\nҒаләмде бер мизән, тәртип буйынса йөрөтөүсе тимәктер. Һәр эште идара иткән, йүнәлткән, күҙәткән — Улдыр. Аллаһы Тәғәлә кешеләрҙе был эштә сара булараҡ ҡына ҡуллана.\nМаҡсатына ирешеү юлдарын таба, эштең асылына төшөнә алмағанда, Аллаһы Тәғәләнең әлеге гүзәл исемен мәғриб (аҡшам) һәм ғишә (йәстү) намаҙҙары араһында 1000 мәртәбә уҡырға кәңәш ителә. Иншә Аллаһ, был төндә күргән төшөгөҙ барыһына асыҡлыҡ индерер.\nСабыр, Уның түҙемлелеге һәм сабырлығы сикһеҙ.\nАллаһ бик сабырҙыр. Гонаһлыларға, залимдарға, баш тартыусыларға яза бирергә ашыҡмаҫ, уларға ваҡыт бирер. Был ваҡыт эсендә тәүбә итһәләр — уларҙы ғәфү итер, ғәфү итеүҙе яратыр. Тәүбә итмәһәләр — бер көндө яза ҡылыр. Беҙ кешеләр Уның хикмәттәрен аңламағанға күрә, Аллаһ быларға ниңә яза бирһен, тип уйлайбыҙ. Сөнки Ул һәр нәмәне белә һәм күрә.\nӘлеге гүзәл исемде таң алдыннан 100 мәртәбә ҡабатлағандар яңы тыуған көн дауамында бәлә-ҡазаларға юлыҡмаҫтар, дошмандары ла уларға зыян һала алмаҫ, иншә Аллаһ... Ниндәй ҙә булһа мәсьәләне хәл иткәндә ҡыйынлыҡтар килеп тыуһа, «Әс-Сабур» исемен 1020 мәртәбә ҡабатларға кәрәк.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 14.03.2018 в 18:01, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nСАЙТТЫҢ ЙӨКМӘТКЕҺЕ - 18 230 views\nДоғалар - 14 515 views\nТаҡмаҡтар - 9 691 views\nАллаһ Тәғәләнен араҡы эсеүселәргә язаһы - 7 523 views\nБашҡорттарҙа Ислам дине йолалары - 5 991 views\nҠатын-ҡыҙҙарҙын намаҙы һәм ураҙаһы - 5 462 views\nСуфыйҙар хаҡында - 4 588 views\nШәмиғол хәлфә - 4 477 views\nТәҡдир үә ризыҡ - 4 061 views\nСәхәр ашау - 3 977 views\nУҙған ғүмер - 3 450 views


Буласаҡ әсәйҙәр ѳсѳн » "Урал" гәзите\nБуласаҡ әсәйҙәр ѳсѳн\nЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре Белорет бала табыу йортонда ғәҙәти булмаған акция ойошторҙо. Сара барышында буласаҡ әсәйҙәр менән автомобилдә балаларҙы хәүефһеҙ йөрөтөү ҡағиҙәләре буйынса әңгәмә үткәрелде.\nБала табыу йортоноң тамаша залына буласаҡ әсәйҙәр йыйылды. ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре барыһын да Әсә көнө менән ҡотлап, иҫәнлек, һаулыҡ теләгәс, гүзәл заттарҙы балаларҙы автомобилдә йөрөтөү ҡағиҙәләре, ундағы үҙгәрештәр менән таныштырҙы.\nҮкенескә ҡаршы, был көндө күңелһеҙ статистиканы ла телгә алырға тура килде. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген пропагандалау буйынса инспектор Андрей Кузнецов әйтеүенсә, аварияларҙың яртыһы балалар ҡатнашлығында була. Йыл башынан бөгөнгә тиклем, йәғни 11 ай эсендә 2 бала юл-транспорт фажиғәһендә һәләк булған, 9 бала төрлө тән йәрәхәттәре алған.\nБуласаҡ әсәйҙәр лекцияны ҙур ҡыҙыҡһыныу менән тыңланы һәм файҙалы мәғлүмәт өсөн ойоштороусыларға рәхмәт белдерҙе. Ғәҙәти булмаған бындай акцияның, һис шикһеҙ, һөҙөмтәһе булыр тип ышана ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре.


Һәр быуындың үҙ маҡсаты бар | Всемирный курултай башкир\nВикипедия проектына ҡушылған һәр ирекмән быуындар сылбырын дауам итә һәм үҙебеҙ тураһында мәғлүмәт туплап, уны башҡа файҙаланыусыларға, сит милләт вәкилдәренә лә еткерә ала. Ни тиһәң дә, ҡайһы бер халыҡтарҙың хатта әкиәттәрендә лә иҫәрҙәр, ҡараҡтар, ялҡауҙар төп герой булһа, беҙҙең халыҡ ижады өлгөләрендә иһә бары тик батырҙар, хандар тураһында һүҙ бара. Шуға күрә үҙебеҙҙең батырлығыбыҙҙы, өҫтөнлөгөбөҙҙө башҡаларға ла танытыу бөгөнгө ирекмәндәрҙең төп йүнәлеше һәм маҡсаты ла инде. Бахыр булып та, батыр булып та танылыуыбыҙ бары тик үҙебеҙҙән тора.\n« Тарих яҙыр инем ташына…\nТатар менән башҡортҡа бер-береһенең юрғанын тартырға кәрәкмәй – Башҡортостан йәштәре »


«Салауат Юлаев» хокккейсылары икенсе уйын рәттән еңеү яуланы\nБыл юлы Башҡортостан командаһы Ҡазанда урындағы «Аҡ Барс» клубын отто. Осрашыу юлаевсылар өсөн уңышлы башланды. Сөнки улар беренсе осорҙа ике тапҡыр уңышҡа өлгәште. Ә бына тәнәфестән һуң дәғүәселәр иҫәпте тиҙеҙләп кенә ҡалманы, бер аҙҙан өсөнсө шайбаны ла индерҙе.\nШуға ҡарамаҫтан Анатолий Емелин тәрбиәләнеүселәре күңел төшөнкөлөгөнә бирелмәне. Улар ҙур тырышлыҡ күрһәтеп һуңғы секундтарҙа майҙан хужалары ҡапҡаһы артында тағы ла бер тапҡыр ут тоҡандырҙы. Өҫтәмә биш минутта еңеүсе асыҡланманы. Буллиттарҙа инде Линус Умарк «Салауат Юлаев» командаһына 4-3 иҫәбе менән еңеү килтерҙе.


«Юлдаш» радиоһы хеҙмәткәрҙәре Совет районының уҡыусыларына байрам ойошторҙо\nТағы ла бер йылды тамамлап, Фатима Мостафина исемендәге 20-се ҡала башҡорт гимназияһы уҡыусылары байрамға йыйылды. Бөгөн гимназияла «Ҡурай» исемле йәйге лагер эшләй башланы.\nТиҙҙән беҙҙе Рәсәй,Өфө ҡалаһы һәм Салауат Юлаевтың тыуған көнөнә арналған байрамдар һәм оҙон ял көндәре көтә.\nСараларҙы ҡатнашҡанда граждандарҙың бурыстары:\n2022 йылдың 30 майында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында 13-сө тапҡыр ҡала кимәлендә үткәрелгән «Һаумы, һаумы, әкиәт!» конкурсының Гала-концерты үтте. Халыҡ ижадын һөйөүсе ҡыҙҙар-малайҙар тәүҙә бәйгенең район этаптарында көс һынашһа, артабан ҡала конкурсында...\nБөгөн, 26-сы майҙа, Өфө ҡалаһы Киров районының 21-се лицейында "Урал батыр" эпосын яттан һөйләү буйынса йәш сәсәндәр бәйгеһенең район этабы үтте.\nКонкурста 19-сы, 22-се, 119-сы мәктәп, 158-се башҡорт гимназияһы, 160-сы лицей уҡыусылары ҡатнашты.\n“Дуҫлыҡ” халыҡ бейеүҙәре һәм “Ынйылар” йыр ансамблдәре отчет концертына саҡыра!\nСветлана Илдар ҡыҙы Батыршина, Денис Рәүил улы Ғатауллин һәм Гөлназ Сәлимйән ҡыҙы Ҡәҙербирҙина етәкселегендәге төркөмдәрҙә шөғөлләнеүселәр тамашасыларға йыр һәм төрлө халыҡтар бейеүҙәрен тәҡдим итә. Коллективтар йыл буйы төрлө сараларҙа, фестиваль-конкурстарҙа ҡатнашып ҙур уңыштарға өлгәште. Ошо ...\nҺеҙ ҡарайһығыҙ 2 -сеһен биттең 99


Хәрәкәттә – бәрәкәт йәки Скандинав йөрөшө һаулыҡты яҡшырта » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Хәрәкәттә – бәрәкәт йәки Скандинав йөрөшө һаулыҡты яҡшырта\nҺуңғы арала скандинав йөрөшө халыҡ араһында бик популяр. Уның тураһында ентекләберәк яҙмаҡсымын.\nФранцуз табибы Пессо: "Хәрәкәт үҙенең тәьҫире буйынса теләгән бер дарыуҙы алмаштыра ала, ләкин бер дарыу ҙа үҙенең сихәте буйынса хәрәкәтте алмаштыра алмай", – тигән. Тимәк, һау булғың килһә, хәрәкәтләнергә кәрәк. Халҡыбыҙ: "Хәрәкәттә – бәрәкәт", – тип белеп әйткән бит.\nКешеләр төрлөсә хәрәкәтләнә. Берәүҙәр саңғыла, велосипедта (бында ҡулдар хәрәкәтләнмәй) йөрөй. Былар – миҙгелле мауығыу. Икенселәр һәлпәңләп йүгерә (бег трусцой), атлай.\nМин икенсе йыл инде скандинавса йөрөйөм. Был йөрөштөң исемдәре күп кенә: фин, швед, нордик, төньяҡ. Йөрөү өсөн, миҙгелгә ҡарап, аяҡ, өҫ кейеме (тирләткәс, кизе-мамыҡ туҡыманан) кәрәк. Таяҡтың оҙонлоғо кәүҙә бейеклегенең 2/3 өлөшөн тәшкил итә. Мин таймаһын өсөн таяҡтарҙың аҫҡы өлөшөнә резина шланг кейҙерәм. Ҡышҡыһын сөй ҡатып ҡуям. Тотоп йөрөү өсөн таяҡтың икенсе осона бау беркетәм. Ҡыҫҡартып, саңғы таяҡтарын да ҡулланып була.\nЙөрөгәндә уң ҡул, һул аяҡ алға китһә, шунан киреһенсә эшләргә кәрәк, тип өйрәтәләр. Мин башта белмәгәс, ике таяҡты ла алға ташлап йөрөп өйрәндем. Шулай һәйбәтерәктер. Ҡулға көс күберәк төшә.\nҠайһы бер табиптар – бер сәғәт, икенселәре, 30 – 40 минут йөрөргә кәрәк, тип иҫәпләй. Үткән йәйҙә лә 70 минут атлағайным. Хәҙер аҙнаһына өс-биш тапҡыр 40 минуттай йөрөйөм.\nҠайһы берәүҙәрҙең көлөп ҡарауы мөмкин. Әбейемә: "Бабайың ауырыймы әллә? Ике таяҡҡа таянып йөрөй", – тиҙәр. Осраған водителдәр ултыртмаҡсы булып туҡтай. Минең һаулығымды ҡайғыртып китеп барғанды белмәйҙәр, күрәһең.\nСкандинав йөрөшө нимә бирә?\nМатдәләр алмашыныуын, йөрәк, үпкә эшмәкәрлеген яҡшырта. Тән мускулдарының 90 проценты тирәһен эшләтә, калориялар ҙы ябай атлауға ҡарағанда ике тапҡырға күберәк кәметә.\nФәрит ӘБҮБӘКИРОВ. Баймаҡ районы, Иҫке Сибай ауылы.\nСығыу ваҡыты 8-06-2016, 14:32 | Ҡаранылар: 735\nШәкәр күп ашата


Ислам донъяһында ураҙа ғәйете дауам итә\nИглин районының 19 ауыл биләмәһендә лә мосолмандарҙың иң изге байрамдарының береһе билдәләнде. Бөгөн районда барлығы 17 мәсет иҫәпләнә, уларҙың береһе лә буш торманы.\nӘмит ауылындағы Хәжиә мәсетенең тарихы 2010 йылға барып тоташа. Иман йорто төҙөлөшөнә бөтә сығымдарҙы ошо уҡ ауылда йәшәүсе халыҡ табибәһе Йәһүҙә Сәлимгәрәева үҙ өҫтөнә алған. Хәҙер мәсет ҡасабаның бер биҙәге. Байрам намаҙына бында Әмит халҡы ғына түгел, Йәһүҙә ханымдың ярҙамы тейгәндәр ҙә йыйылды. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, ағинәйҙең көсө ташып тора, мәсетте ул киләсәктә тағы ла яҡшыртырға иҫәп тота.\nҒәйет намаҙында ҡатнашырға теләүсе халыҡ иртән иртүк район мәсеттәренә ағылды. Иман йорттары булмаған ауылдарҙа байрам саралары клуб йәки башҡа биналарҙа үтте. Ниндәй генә шарттар булмаһын, иң мөһиме - кеше йөрәгендә иман нуры йәшәргә тейеш, тип билдәләй дин әһелдәре. Ғәйет намаҙы бөтә ерҙә лә теүәл үтәлде.\nИхатала ла эш ҡайнап торҙо. Бында мосолмандар өсөн байрам ашы өлгөртөлдө. Һыйҙан һуң диндарҙар доға ҡылды, илгә, йортҡа именлек теләп фатиха бирҙе. Шулай уҡ йола буйынса был көндәрҙә бер-береңдән ғәфү үтенеү, ҡунаҡ саҡырыу, зыяратҡа барыу изге ғәмәлдәрҙән һанала.


8 Май 2019, 21:13\nТәүҙә Хоҙайға, ниңә әсәйемде иртә алып киттең, тип үпкәләһәм, аҙаҡ үгәй әсәй өсөн рәхмәттәр уҡыным – ул беҙҙе үҙ балалары кеүек яратты, яҡын күрҙе, себештәре өсөн өлтөрәп торған тауыҡ кеүек һәр ауырлыҡтан араларға тырышты, яралы күңелебеҙҙе яҡшылығы, изгелеге менән яманы. Беҙҙе, аҡыллыларым, матурҙарым, шәптәрем, тип маҡтауҙан бушаманы, хата аҙымдар өсөн шелтәләмәй, йомшаҡ ҡына итеп тура юлға төшөрөп ебәрә белде, атайға ошаҡ йөрөтмәне. Төрлө саҡта ла кисерә, ғәфү итә ине ул.\nАят ашынан һуң барыһы ла таралышһа ла, бер йәш ҡатын ҡайтырға ашыҡмай, сәйгә әүрәп ултырып ҡалды. Миңә был өйҙә хужалар ғына таныш, шуға ятһынып, ишек яғына боролғайным, әлеге Венера исемле йәш ҡатын ҡыҫтап-ҡыҫтап, кире өҫтәл артына ҡайырҙы:\n– Алыҫ ерҙән килгәнһегеҙ, исмаһам, бер аҙ һөйләшеп ултырайыҡ.\n– Әллә һөйләй торған һүҙегеҙ бармы? – тип йылмайҙым.\n– Булмай әллә, – тип хужабикә, Алһыу апай, һөтлө ҡуйы сәйҙе алдыма килтереп ҡуйҙы. – Беҙ үткәндә Венера менән һөйләшә торғас, үгәй әсәйҙәр тураһында яҙҙырырға булып киттек бит әле ул.\nВенераһы төрлө тәм-томдо алдыма шылдырҙы:\n– Эйе, берәүҙәр фәһем, берәүҙәр ғибрәт алыр, тигәндәй... Бар нәмәнән дә ауыҙ итегеҙ, семтеп булһа ла ҡабығыҙ – аҙыҡ рәнйемәһен... Алһыу апай минән байтаҡҡа өлкән, төрлө ерҙә эшләйбеҙ, уйламағанда ғына юлда танышып, һөйләшеп киттек тә, икебеҙҙең дә үгәй әсәй ҡулында үҫкәнебеҙҙе асыҡланыҡ.\n– Тик Венераларҙың үгәй әсәйе әкиәттәрҙә һүрәтләнгән “настоящний” үгәй әсәй булған, ә беҙҙеке – мәрхәмәтле кеше ине, ауыр тупрағы еңел булһын.\nИнде өсөбөҙ ҙә тынысланып ултырышҡас, хужабикә һүҙ башланы:\n– Тәүҙә мин һөйләйем әле. Бөгөн әсәйем, атайым өсөн генә түгел, үгәй әсәйем рухына ла аят уҡыттым. Үгәй булһа ла, әйткәнемсә, бик яҡшы кеше булды...\nХужабикә нимәгәлер ауыр уфтанды ла, эй, булғаны булған инде, тигәндәй ҡулын һелтәп, һүҙен дауам итте:\n– Минең үҙ әсәйем бишенсеһен бәпәйләгәндә мәрхүмә булып ҡуйҙы (аҙаҡ белеүемсә, бәпәй арты менән килгән, операция яһарға өлгөрмәгәндәр). Ул саҡта миңә, ғаиләләге баш балаға, ун бер йәш ине. Атайым оҙаҡ та тормай икенсе ауылдан үгәй әсәй алып ҡайтты. Эй, ҡайғырыуҙарым шунда! Бер яҡтан атайымды шул апайҙан эт булып ҡыҙғанам, икенсе яҡтан әсәйемдең урыны һыуынып та бөтмәгән, ә атайым икенсене алып та ҡайтты, тип рәнйейем. Быға үҙемдең аҡылым да етмәҫ ине, көтөү ҡаршыларға сыҡҡанда күрше әбей-һәбейҙәрҙең һүҙе йөрәгемә таш булып ята. Етмәһә, беҙҙең үҙ әсәйебеҙ һылыуҙарҙың һылыуы ине, ә атай кереткәне – шыр шаҙра! Һәр балаға үҙ әсәһе иң матуры булып күренә, ә беҙҙең әсәй ысын ысындан сибәр, күңелсәк ине. Сыңғырлатып көлөп ебәреүҙәре һаман ҡолаҡ төбөндә. Ә был апай шып-шым, көлмәй, нисектер ҡурҡып ҡына йылмая. Тәү күреүҙән яратманым, тиҙерәк унан ҡотолорға кәрәк, тигән маҡсат ҡуйҙым алдыма. Быны үҙемә башҡарырға кәрәклеген аңлайым, сөнки ике ҡустыма ышаныс аҙ, уларҙың ашарҙарына булһа, шул еткән, донъялары түңәрәк, ә иң бәләкәс һеңлемдең саҡ теле асыла башлаған мәл. Төрлө пландар ҡороп йоҡларға яттым. Төндә минең яндағы һеңлем илап уянды, апай халаты менән елберләп йүгереп килеп, уны алайым тигәнсе, мин күҙҙәрҙе асып, теймә һеңлемә, тип ҡысҡырып ебәрҙем. Ул, бер ни өндәшмәй, шым ғына кире атай бүлмәһенә инеп китте. Һеңлемде үҙем йыуатып, әүрәтеп йоҡлаттым. Икенсе көндө хап-хоп сәй эстем дә, бәпкә көтөргә сығып киттем. Һине төшкө ашҡа саҡырҙылар, тип ҡустыларым мине алыштырырға килде. Ҡайтып инһәм, апай һеңлемде тубығына ултыртып алған да, һәтес-һәтес һәтес тә, бигерәк йәтеш бәпес тә, тип һикертә, теге диуанаһы шуға ҡыуанып көлә. Һатлыҡ йән, тип һеңлемде алдынан елтерәтеп төшөрҙөм дә, үҙем менән бәпкә көтөргә алып киттем. Юл буйына бисураны әрләнем. Ә уға барыбер, теләһә нәмәгә әүрәп тик килә. Бер аҙҙан, ашамағас, эстә бүреләр тауыш бирҙе, аҙаҡ ысынтылап олорға тотондолар. Аптыраған өйрәк арты менән һыуға сума, шуның шикелле мин дә сикәнә-сикәнә бәпкәләр өсөн ебетелгән икмәкте ҡабып ҡараным. Асыҡтырһа ла, тамаҡҡа барманы иҫке икмәк. Апайға оторо асыуланып (уның арҡаһында ас ултырам бит), бер ҡустымды, ҡатыҡ менән әпәй алып кил, тип бойороп ҡайтарып ебәрҙем. Байтаҡ көттөрөп, бер заман ҙур сетка менән килде. Апай май һыланған икмәк телемдәрен, ҡалаҡты таҫтамалға төрөп, банкаларҙа шәкәрле сәй менән туҡмаслы аш һалып ебәргән. Нишләп әйткәнде тыңламайһың, кем һинән аш һораны, ҡатыҡ килтер, тигәйнем бит, тип ҡустыма екереп-екереп, тамаҡ ялғап алдым. Артып ҡалған ашты һеңлемә ашаттым, икмәкте ҡустыларға бүлеп бирҙем.\nАшы тәмле булһа ла, кис өҫтәл артына уның менән бергә ултырманым. Икенсе көндө лә турһайып шарт-шорт баҫып йөрөнөм, өҫтәлгә яҡын барманым. Ике көн шулай еңмешләнеп, ҡаты-ҡото менән тамаҡ ялғаным. Улай ғына түгел әле ул, этлегемә баш була алмай, апай күрмәгәндә йә ашҡа ҡутарғансы тоҙ һалам, йә йыуынты тулы биҙрәне тәртешкә менән төртөп йығылтам, йә һыйыр һауып ултырғанында һәүкәште кинәт өркөтәм... Атайға ошаҡлар, тип көтәм, әммә апай өндәшмәй. Тоҙло аштың артыҡ тоҙон бөтөрөр өсөн марляға уралған дөгө ярмаһын тиҙ генә ҡоштабаҡҡа тыға һала; бысраҡ иҙәнде таҙартып, шәп кенә йыуып ҡуя; мине әрләр урынға, тик кенә тор инде, алабарман, тип һыйырҙы һөйөп тынысландыра... Шулай ҙа өсөнсө көн тигәндә сабырлығы һынды. Бәпкә көткән ергә ебетелгән икмәк, һыу тотоп килде лә, яныма ултырҙы. Мин үләнгә түшәлгән куртка өҫтөндә китап уҡып ята инем, ситкәрәк шылдым. “Әйҙә аңлашайыҡ, нишләп һин мине күрә алмайһың, ни яуызлығым тейҙе һиңә, мин бит һеҙҙе яратырға килдем”, – тип иланы ла ебәрҙе. Аптыраным, шулай ҙа уҡығанға һалышып, өндәшмәй ятам. “Мин әсәйегеҙҙе һис бер ҡасан алыштыра алмам, ул бит әсәйегеҙ, иң ҡәҙерле, иң ғәзиз кешегеҙ, – тип һулҡылдай ул. – Атайығыҙ һоратып килгәс, баш тартырға ла уйлағайным, тик һеҙҙе йәлләп килдем. Әллә мине кейәүгә сыға алмағанға килгән тип уйлайһыңмы?! Бәләкәсһегеҙ, һеҙгә ҡарау кәрәк. Тик һеҙҙең өсөн генә килдем, былай булһа, ике аяғымдың береһен баҫмаҫ инем өйөгөҙгә! Әммә ҡайт тиһең икән, бөгөндән ҡайтып китермен”. “Ҡайт, һин беҙгә кәрәкмәйһең”, – тип бурһылданым. Ул илай-илай тороп, өй яғына китте. Ипләп кенә боролоп артынан ҡараным. Беҙҙең әсәй буйсан, кәүҙәгә елле ине, ә был йолҡош турғай кеүек бәләкәс, ябыҡ ҡына. Әсәйем сәсен таратһа – болот кеүек арҡаһына ятты, ә бының сәсе йоп-йоҡа, өс бөртөк. Аяғы ла кәкре генә, калуштарҙа тайыш-тойош ҡына атлап китеп бара. Йәл булып китте ул миңә. Әле уйлап ҡуям да, “аһ” итәм – баҡтиһәң, беҙгә килгәндә уға ни бары егерме ете генә йәш булған! Нисек дүрт балалы иргә ҡурҡмай килгән тиһең! Юҡ, атайым һәйбәт кеше ине, әсәйемде лә, үгәй әсәйҙе лә ҡаҡманы-һуҡманы, эсергә әүәҫлеге булманы, эсһә лә, ята ла йоҡлай торғайны. Нисек дүрт баланы ҡарарға ҡурҡмаған икән, тим.\nХужабикәнең теманан бер аҙ ситкә китеүен самалап, әллә үгәй әсәй ҡайтмай, һеҙҙә тороп ҡалдымы, тип һорай һалам.\n– Ҡайт, тип торғас, ҡайтмай торғаны буламы, – ти Алһыу апай. – Күп тә үтмәне, ҡустым йүгереп килде, апай ҡайтырға әйберҙәрен төйнәй, ти. Ауылда, бер килен ҡәйнәһенең матур тауарҙарын биленә урап-урап, әсәһенә урлап ташып бөткән, тип һөйләйҙәр, шуға ла беҙҙең әйберҙәрҙе алып ҡайтып китмәһен тип (әйтерһең дә, урларлыҡ нәмәбеҙ бар!), бәпкәләрҙе ҡустыға тапшырҙым да, өйгә саптым. Үҙем, ниһайәт, сит кеше өйөбөҙҙө бушата, тип ҡыуанам, үҙем бер аҙ атайҙан шөрләйем. Ниңә ҡайтарҙығыҙ, тип асыуланһа?! Тарһылдап өйгә килеп ингәс, апайҙың артынан бер тотам ҡалмай, ҡәйнә ише һәр хәрәкәтен күҙәтеп йөрөнөм. Эстән тантана иттем. Әммә ул күңелһеҙ генә хушлашып сығып киткәс, ҡыуаныр урынға кинәт эсем бошто. Ҡыйын булып торҙо... Былай ҙа буш өй тағы ла бушыраҡ, ҡотһоҙораҡ күренде.\nКис атайҙы ҡапҡа төбөндә ҡаршыланым. Тегең ҡайтты, тинем. Йөҙө ҡарайып, ашап та тормай, матайына ултырып сығып китте. Апайҙың артынан. Әммә ул кире килмәне, нимә тигәндер, уныһы миңә ҡараңғы. Күңелһеҙ ине миңә. Атайҙың ҡайтҡанын көтәүелләп, насар йоҡланым. Етмәһә, һауылмаған һыйыр төнө буйы баҡырҙы. Иртән атай уны үҙе һауғас, мине уятып, ауыл осонда йәшәгән һөт йыйыусыға һөттө тапшырырға ебәрҙе. Күрше әбей инеп, төшкөлөккә вермишель бешерҙе (тәмһеҙ ине, шуға иҫтә ҡалған). Кис атай мине этләндерә-этләндерә һыйыр һауырға өйрәтте. Киске һөттө лә алып барып тапшырҙым. Иртә менән үлтереп йоҡо килә, атай уятмаһа ярар ине, тип йоҡо аралаш теләп ятам, тик уятты – һыйыр һауырға. Ярай ҙа үҙе малды көтөүгә ҡыуа, ул бурысты ла миңә йөкмәһә, күтәртеп ятыр инем, биллаһи, тип енләнәм эстән генә. Йоҡо туймағас, бәпкә көткәндә иҙерәп йоҡлап киткәнмен, улары әллә ҡайҙа олаҡҡан. Саҡҡа ҡаҙҙарҙы эҙләп таптым. Бер нисә бәпкә зым-зыя юғалғайны, атайға әйтеп торманым. Хәйер, унда бәпкә ҡайғыһы юҡ ине, балтаһы һыуға төшкәндәй йөрөнө. Теге ике малай көнө буйы уйындан бушамай, арлы-бирле йомошҡа ғына ярайҙар, шуға һеңлемде ҡарау, бөксәнләп һыу ташыу, иҙән, һауыт-һаба, кер йыуыу ҙа минең елкәлә. Күрше әбей көнөнә берҙе ашарға бешерә, икмәкте магазиндан алабыҙ – тормош яйланған һымаҡ... Бер көн көтөү ҡаршылағанда иптәш ҡыҙҙарҙың береһе менән ерле-юҡтан эләгешеп киттек тә, ул мине еңә алмай, ә һинең атайыңа бер бисә лә сыҙамай, тип ысҡындырҙы. Нисек инде сыҙамай, тип аптырап ҡалдым. Йә үләләр, йә ҡасалар, ти. Себенде лә рәнйетмәгән атайымды яҡлап, йоҙроҡ менән ташландым иптәшемә. Өлкәндәр беҙҙе саҡ айырып алды. Һыйыр ҡайғыһы китте, үкереп илап ҡайттым. Күлдәктең еңе йыртылыуына, беләктең күгәреүенә түгел, атайымды йәлләп иланым шунда.\nКисен атайыма, ниңә уны ҡайтарҙың, барып ал, миңә һыйыр һауыуы, көн дә һөт ташыуы, балаларҙы ҡарауы еңел тип беләһеңме әллә, тип ижау менән һалҡын һыуҙы эсә-эсә илауланым – шундай эсем яна ине! Йыуаш атайым, алып ҡайтыр ҙа инем, кире ҡайтмайым, тине шул, ти. Ә һин алып ҡайт, тип ныҡышам, ауыр биҙрәләр күтәрттереп, мине бөкөс итмәксеһеңме, тим. Ныҡ көйҙөм шунда, хатта температурам күтәрелеп, сәсрәп ауырып киттем. Иртән мине атайым мотоциклда дауаханаға алып барҙы. Ангина диагнозы менән һалып ҡуйҙылар. Бер көн үткәнсе, кем бәпкәләрҙе көтөр, кем һыйырҙы һауыр, кем һеңлемде ҡарар инде, тип сәсем ағара яҙҙы. Ә икенсе көнөнә шәфҡәт туташы минән һөйөнсө алды: “Аҫҡа төш, унда һиңә атайың менән әсәйең килгән”. “Әсәйең” тигән һүҙҙән йөрәгем “терт” итеп ҡалды, башымдан мең уй үтте. Әллә әсәйемдең үлеме төш кенә булдымы икән, тип ниңәлер ҡобарам осоп аҫҡы ҡатҡа төшһәм, унда ғәйепле йылмайышып атайым менән шаҙра апай тора. Кәкре аяҡтарын ҡайҙа ҡуйырға белмәгәндәй тапанған апай йыуасалар, ҡайнатма, тағы әллә күпме тәм-том килтергән. Атайымдан һуң уңайһыҙланып ҡына мине яурынымдан ҡосаҡлағандай итте. Тәүҙә ситһенеп, ситкә тартылһам да, өсөнсө килеүендә, үҙем уны ҡосаҡлап алдым. Шунда ул миңә серен систе: “Минең эсемдә бәпес бар! Тик был турала әлегә бер кем дә белмәй торһон, йәме! Серҙе һин беләһең дә, мин беләм! Килештекме?!” Килешмәй торғаным бармы инде! Тамағымдан төкөрөк тә үтмәгәндәй ине, ә шунда хатта ла еңел тын алдым.\nДауахананан йортҡа ҡыуанып ҡайттым. Шаҙра апай менән бергә өйөбөҙгә киренән йәм, йылылыҡ ингәйне. Тәүҙә мин уға гел дә “апай”, тип өндәштем, аҙаҡ бәләкәстәр ыңғайына әсәй тип тә ысҡындырғыланым. Ләкин ауыҙ тултырып бер ҡасан «әсәй» тигәнем булманы, шулай тиһәм, үҙ әсәйем рәнйер кеүек тойолдо. Әсәйем вафат булғанда, мин өлкән инем бит, иҫ кергәйне, шуға уны хәтерҙә тоторға бурыслымын кеүек тойолдо. Ҡай саҡ йөҙө хәтерҙән юйылған кеүек булып китһә, йәһәт кенә фотоальбомдан әсәйемдең һүрәттәрен ҡарай һалам, битенән һыйпайым, үбәм. Тәүҙә Хоҙайға, ниңә әсәйемде иртә алып киттең, тип үпкәләһәм, аҙаҡ үгәй әсәй өсөн рәхмәттәр уҡыным – ул беҙҙе үҙ балалары кеүек яратты, яҡын күрҙе, себештәре өсөн өлтөрәп торған тауыҡ кеүек һәр ауырлыҡтан араларға тырышты, яралы күңелебеҙҙе яҡшылығы, изгелеге менән яманы. Беҙҙе, аҡыллыларым, матурҙарым, шәптәрем, тип маҡтауҙан бушаманы, хата аҙымдар өсөн шелтәләмәй, йомшаҡ ҡына итеп тура юлға төшөрөп ебәрә белде, атайға ошаҡ йөрөтмәне. Төрлө саҡта ла кисерә, ғәфү итә ине ул. Шундай ике изге әсәй булған тормошома рәхмәтлемен. Ә бына Венераларға ундай бәхет эләкмәгән, үгәй әсә күрмәгәндәрен күрһәткән... Хәйер, үҙе һөйләһен. Ҡана, сәйегеҙҙе эҫетеп ебәрәйем, етешеп ултырығыҙ...\n– Миңә етте, рәхмәт, – тип Венера усы менән сынаяғын ҡапланы, – бая тәмле ашты йыуҙырмайым, тип сәй ҙә эсмәм тигәйнем, яһағасһың, баш тартып торманым...\nУл миңә табан боролоп, йәтешләп ултырҙы:\n– Хәбәрем оҙон, арытырмын инде, – тип көлдө. – Беҙ әсәйҙән ике ҡыҙ, бер ир бала тороп ҡалдыҡ. Мин туғыҙынсыны бөткәйнем, һеңлем алтынсы синыфты, ҡустыбыҙ – өсөнсөнө. Әсәйҙең вафатынан бер йыл үттеме-юҡмы, атай йәш ҡатын алды. Йәш тип, ирҙән айырылған ҡатын инде, балаһын әсәһенә ҡалдырып беҙгә килгәйне. Үгәй әсәй йортобоҙға төшһә лә, һыйыр һауыу, икмәк баҫыу кеүек яуаплы эштәрҙе минән алырға ашыҡманы. Беренсе көндән илтифатһыҙ ҡыланды: беҙҙең күҙ алдында атайҙың тубыҡтарына ултырып иркәләнә, шиҡанлап уны ҡосаҡлай, үбә, кис етһә йоҡо бүлмәһендә шырҡ-шырҡ көлөшөп, шағыр-шоғор киләләр. Биллаһи, улар өсөн миңә оят инде! Атай алдында шулай ихахай ҙа михахай, ә ул өйҙән сығып китһә, диванға һуйлайып ята ла телевизор ҡарай, эш эшләшәйем, ярҙам итәйем, тимәй. Бөтөнләй нығынып алғайны, тел-тешен дә күрһәтә башланы: беҙ уның өсөн – “аңра һарыҡтар”, “ҡаҙалғырҙар”, “суҡынғырҙар” һ.б. Таң һарыһы менән уятып эшкә егә. Үҙебеҙҙең баҡсаны утатыуҙан тыш, колхоздың сөгөлдөр баҫыуынан ер алған, имеш тә, ғаиләгә өҫтәмә аҡса кәрәк. Үҙе эйелеп бер сүп үләнен йолҡһасы! Беҙ, балалар, ҡояшта ҡара янып, ҡулға сепрәк-сапраҡ урап бәйләп, билсәнгә ҡаршы һуғыштыҡ. Бынан тыш еләк йыйып һатабыҙ, дарыу үләндәрен әҙерләп тапшырабыҙ, ҡош-ҡорт ҡарайбыҙ, өйҙәге башҡа ваҡ-төйәк эштәрҙе эшләйбеҙ. Ни ҡәҙәрем тырышһаҡ та, үгәй әсәй барыбер яҡты йөҙөн күрһәтмәй, төн еткәнсе әрләй. Хатта, эшләгән эшегеҙ күренмәй, ә йыпырырға тиһәң, һеҙҙе ҡуш, һеҙгә ашарға ла еткереп булмай, тип һөйләнергә тотондо. Телевизор ҡарау, китап уҡыу, иптәштәр менән уйнау беҙҙең өсөн бөттө. Уның уҫаллығынан биҙрәп, әхирәттәр, дуҫтар өйөбөҙгә юлды һыуытты. Юха йылан беҙҙе өтөп-ҡырып алып барһа ла, атай алдында бөтөнләй икенсе сүрәткә инә лә ҡуя – унан да яҡшыраҡ кеше юҡ тиерһең, йылмайыуынан ҡарҙар ирерлек! Бер көн уңайын тура килтереп, йәберләүҙәренә түҙә алмаған һеңлем атайға, “ул беҙҙе әбижәт итә” тигәйне, атайҙың керпеге лә һелкенмәне, буҡырҙама, тип кенә ҡуйҙы. Ир кешенең шул тиклем дә бисә, тип күҙе тона икән! Хәйер, әсәй – ҡаҙна, атай – еҙнә, тип юҡҡа әйтмәгәндәрҙер...\nКөҙ етте. Документтарымды йәй үк һөнәрселек училищеһына алып барып тапшырғайным, уҡыуҙар октябрҙә башлана, тинеләр, шуға сентябрҙә картуф алыу, баҡсаны таҙартыу менән мәшғүл булдым. Һеңлем менән ҡустым да мәктәптән ҡайтҡас, хәлдәренән килгәнсе ярҙамлаша, ә үгәй әсәй, бысраҡта ҡаҙынһам, тырнаҡтарым әрәм була, тип атайҙы һылап-һыйпауҙан бушамай. Бер көн иртән соланда һөт айыртып торһам, һеңлем, апай, икмәк ҡайҙа, тип килеп сыҡты. Өҫтәлдә ине, тим. Ул, унда юҡ, ти. Өйгә инеп икмәй эҙләйем – ысынлап та, икмәк бер ҡайҙа ла күренмәй. Кистән ярты ҡалас икмәк ҡалғанын ап-асыҡ иҫләйем, әммә юҡ бит! Һеңлем менән ҡустым, бахырҡайҙарым, ҡоро сәй һемереп, мәктәпкә йүгерҙе. Сепаратты йыуып өйгә индереп барһам, үгәй әсәнең аш бүлмәһендә ҡыштырлағанын ишетеп ҡалдым. Ҡараһам, иҫке газ плитәһенең духовкаһынан икмәк һалынған тоҡсайҙы сығарып тора – атай менән икәүләп сәй эсер өсөн икмәкте йәшереп ҡуйған! Бындайҙы уҡ көтмәгәйнем, оятһыҙҙар, һеҙ оятһыҙҙар, тип күҙ йәше аша ҡысҡырҙым: “Балалар мәктәпкә ас китте, туймаҫ тамағығыҙға баш була алмай, инде балаларҙың өлөшөнә инәһегеҙме, битһеҙҙәр?!” Атай мине яҡлар урынға, бисәһен яҡлашып, мине төрткөсләп урамға сығарып ебәрҙе: “Маңҡаң кибеп бөтмәгән, нимә өлкәндәргә баҡыраһың?!” Ошоға тиклем уларҙың карауатын йыйыштырғанда урын кәрәк-яраҡтары араһынан йә кәнфит ҡағыҙҙарын, йә печенье валсыҡтарын ҡағып төшөргәнем булғайны (беҙҙән йәшереп, икәү ашайҙар). Әммә атайымдың шул тиклем дә йәш ҡатынға иҫе китер, тип һис тә уйламағайным. Үҙем дә арҡыры: атайым артынан кире өйгә енләнеп килеп индем дә, тиҙ-тиҙ бер нисә әйберемде сумка эсенә ташлап, әсәйҙән ҡалған кошелекты кеҫәгә тыҡтым да (унда аҙ ғына булһа ла аҡса бар), мин бешергән икмәк тамағығыҙға торһон, тип ишекте шартлатып ябып сығып киттем. Юлда бер машинаны туҡтатып, алыҫ ҡына ауылда йәшәгән өләсәйҙәргә юлландым. Ҡайҙа машинала, ҡайҙа йәйәү, тигәндәй, төштән һуң саҡҡа барып еттем. Ни тиһәң дә, яҡын кешем бит ул, шуға яҡлау көтөп, хәлде түкмәй-сәсмәй һөйләп бирҙем. Ләкин өләсәйем, атаңа ла үҙ тормошон ҡорор кәрәк, нимә бала башың менән улар араһына ҡыҫылып йөрөйһөң, тип минең үҙемде битәрләне лә ташланы. Ҡыҙыулығым хаттин ашҡайны, сәй эсеп ултырған ерҙән һикереп тороп, сумкамды ҡулыма эләктерҙем дә, эх-х, һин, өләсәй, тип ишеккә омтолдом. Өләсәйем мине туҡтатманы... Беренсе осраған машинаға ултырып, Өфөлә йәшәгән Лена әхирәтемә барырға булдым. Ленаның әсәһе беҙҙең ауылдыҡы, шуға ла уны йыл һайын бер-ике айға йәйгелеккә ауылға ебәрәләр. Бәләкәй саҡтан дуҫлашып, мөмкинлек булғанда телефон аша хәбәрләшеп, хат алышып торҙоҡ. Ул мине һәр саҡ үҙҙәренә ҡунаҡҡа саҡырҙы, ләкин ошоғаса Өфөгә барыу уйы башыма ла инеп сыҡмағайны. Әммә тормош – ормош бит...\nБаш ҡалаға имен-һау ғына барып еттем. Шофер ағай, изге кеше, минән бер тин дә юл хаҡы алманы, һонған аҡсамды кире усыма йомдорҙо, баш ҡалала тормош ҡиммәт, үҙеңә кәрәгер, тип йылмайҙы. Уға рәхмәттәр уҡый-уҡый, тәүге осраған таксофондан әхирәтемә шылтыраттым. Лена, мин Өфөлә, тигәйнем, эй, ҡыуанды, сыр-сыу килде, ҡайҙа тороуымды белеште. Шунда ғына тор, хәҙер киләм, тип тыҡып-тыҡып, трубканы һалды. Ярты сәғәт самаһы көткәс, яныма килеп етте, ҡосаҡлап, мине өйрөлтөп алды, суп та суп битемдән үпте. Уның шатлығын күреп, мине лә яҡын күргән кеше булыр икән, тип, күҙҙәремдән йәштәр бәреп сыҡты...\nФатирҙарына килеп ингәйнек, хайран ҡалдым, үәт бай йәшәйҙәр ине улар! Үҙемдең бахырлығымды, фәҡирлегемде шунда бигерәк асыҡ күрҙем, ялтырап торған донъяларында кейемем дә, үҙем дә бысраҡ кеүек инем. Бигерәк тә ярылып бөткән, шуға ла оторо бысраҡ күренгән ҡулдарым өсөн оят булды... Душ төшкәс, Лена миңә халат бирҙе, сәй эсергә ултыртты. Өҫтәлдәрендә нимә генә юҡ! Ике-өс төрлө колбаса, сыр, джем, шоколад кәнфиттәр, кекстар... Үҙебеҙҙең өҫтәлдә икмәк тә, шәкәр генә бит (үгәй әсәй ҡаймаҡты гел һатыуға сығара), шуға ла һеңлем менән ҡустымды йәлләнем. Мин тәмләп ашанып ултырам, ә улар, бәлки астыр ҙа әле, тигән уй мейемде яндырып үтте...\nЛеналарҙа бер аҙна йәшәнем. Атаһы менән әсәһе таңдан тороп эшкә китә лә, һуң ғына ҡайталар, әхирәтем электән шулай көнө буйы бер үҙе, үҙенә үҙе хужа икән. Мин килгәс, ул ауырыйым, тип белешмә алды ла, институтҡа уҡырға йөрөмәне. Артыҡ теләгем булмаһа ла, минемагазиндарға, кинотеатрға, кафеларға һөйрәне. Шаталаҡ ҡыҙ иптәштәре менән таныштырып бөттө, үҙе кеймәгән матур кейемдәрен бүләк итте, кәйефемде ихлас күтәрергә тырышты. Етеш йәшәгән ғаиләлә яңғыҙ бала бер аҙ иркәрәк үҫһә лә, күңеле ҡортло түгел ине уның, булмышы менән саф ямғыр кеүек булды минең өсөн.\nБер аҙна тигәндә, Ленаның әсәһе, бигерәк оҙаҡ ҡунаҡ булып киттең түгелме, ҡасан ҡайтырға уйлайһың, тип һораны. Уңайһыҙланып, өйгә йыйына башланым. Ләкин Лена, унда ҡайтып нимә эшләйһең, әйҙә бында уҡырға ин, фатир, эш тә белешәйек, тип ҡотортто. Эш хаҡы алғанға тиклем аҡса ла биреп торам, тигәс, ризалаштым. Бәхетем барҙыр инде, Леналарға яҡын ғына бер йортта фатир таптыҡ. Хужалар ике бүлмәле фатирҙарын ике кешегә ҡуртымға бирә ине, шуға хаҡы мин күтәрерлек. Лена бер ай өсөн фатир хужаһына аҡса түләп, миңә өйҙәренән кәрәк-яраҡты килтереште лә, ҡайтып китте. Ә мин ят ерҙә беренсе тапҡыр йоҡларға ҡалдым. Иртән тороп аш бүлмәһенә инһәм, унда ике ир-егет сәй эсеп ултыра. Әзербайжандан килгән егеттәр икән, бүлмәләрҙең олоһонда улар йәшәй, имеш. Һаулыҡ һорашып, миңә һүҙ ҡушҡайнылар, ҡырын-мырын ғына ҡарап, мин теләһә кемдәр менән һөйләшмәйем, тип ҡырт киҫтем. Улар һуҡыр себен кеүек инеп барманы, мәйелеңдә, тип бер аҙҙан аш бүлмәһен бушаттылар. Мин көнө буйы эш, уҡыу йорттарын белешеп йөрөнөм. Кис ҡайтһам, улар тауыҡ боттарын ҡурып, йәшелсә-емеш менән тамаҡ туйҙыра. Әйҙә беҙҙең менән табынға, тип саҡырғайнылар, мин ас түгел, тип киҫкен генә яуаплап, үҙ бүлмәмә үттем. Бер нисә минуттан егеттәрҙең өлкәнерәге ишегемә туҡылдатты. Ҡыҙыҡай, һиңә үтенесебеҙ бар, ас әле, тигәс, асҡайным, әйҙә, былай килешәйек: һин беҙгә ашарға бешер, иҙән, һауыт-һабаны йыу, ә беҙ һинең урынға фатир өсөн аҡса түләйбеҙ һәм аҙыҡ-түлек менән тәьмин итәбеҙ, ти. Мин һеҙгә хеҙмәтсе булыр өсөн Өфөгә килмәнем, тип баш тартым. Тик ике-өс көндән аҡсам бөттө, асыға башланым. Ни эш табып булмай, бөтә ерҙә лә прописка, диплом һорайҙар... Бер кис иҙән йыуып йөрөгәнемдә, егеттәрҙең олоһо, беҙҙең бүлмәне лә йыу инде, ҡәрендәш, тип йомшаҡ ҡына өндәште. Ә миңә, эш эшләп үҫкән кешегә, моңмо ни тотош фатирҙы йыуып сығарыу?! Ҡырталашып торманым, бүлмәләрен йыуҙым да бирҙем. Һауыт-һабаны ла үҙем йыуырмын, тинем. Улар ҡыуанды, рәхмәт әйтеп, өҫтәл артынан торҙо. Егеттәрҙең артынан ишек ябылыу менән, мин уларҙан тороп ҡалған лаваштың бер ситен һындырып ҡаптым, ит турағыс аша үткәрелгән шәкәрле лимонды ҡалаҡлап йоттом. Эй, үҙемә оят, кеше ҡалдығын ҡасып-боҫоп тигәндәй ашап торам бит инде! Әммә аслыҡ үҙенекен итә... Шул уҡ кисте Лена килде лә, минең ай-вайыма ҡарамай, дискотекаға алып китте. Шунда тәүге һәм һуңғы тапҡыр араҡынан ауыҙ иттем. Ас йөрөгән кешегә ике-өс рюмка етте, лаяҡыл иҫерҙем. Нисек фатирға ҡайтҡанымды ла иҫләмәйем. Иртән баш ауырта, йөрәк болғана, һыу эсергә, тип тәнтерәкләп аш бүлмәһенә сыҡтым. Азерҙарҙың кесерәге, ну һин бөгөн төндә беҙгә концерт күрһәттең, тип ауыҙ йырғайны, өлкәне уны тыйҙы. Баҡтиһәң, мин уларҙың ишеген дөмбәҫләгәнмен, илап бөтә тормошомдо һөйләргә маташҡанмын, үгәй әсәйҙе ҡәһәрләгәнмен, коридорға ҡоҫоп бөткәнмен. Әйтеүе лә ерәнгес, ҡоҫҡолоғомдо шул егеттәр йыуған. Өлкәне миңә лимонлы сәй бирҙе лә, ҡаршыма ултырып, өгөт-нәсихәт уҡыны. Һин йәшһең, әле яңы тормош башлап тораһың, ә мин олораҡ, донъя күргән кешемен, шуға ла һүҙемә ҡолаҡ һал, тине: “Эскелек – һаҙлыҡ кеүек, ул бер йотһа, ҡотола алмаҫһың. Етмәһә, ярҙам итер яҡын кешеләрең дә юҡ. Тик һин үҙең генә үҙеңә ярҙам итә алаһың. Тормош дилбегәһен үҙ ҡулыңда тот, йәбешеп ят тормошҡа! Бәхетле булғың килһә – бул!” Үҙеңдән башҡа бер кемгә лә ышанма, тип тыҡыған ошо хәстәрлекле ағай (минән ни бары һигеҙ йәшкә өлкән!) мине йәшелсә базаһына эшкә алдырҙы, кассирҙар курсына уҡырға индерҙе. Ҡара халыҡтан гел дә шөрләй торғайным, улар араһында ла бик кешелекле, изге бәндәләр бар икән. Һәр хәлдә ошо ағайға ғүмерем буйы рәхмәтлемен, ул миңә тормош һабаҡтарын күп өйрәтте. Һәм иң мөһиме, улар миңә тырнаҡ осо менән дә теймәне, башҡаларҙан да тейҙертмәне! Әгәр ҙә берәйһе, шул азерҙар менән йоҡлап та йөрөгәндер был ҡыҙыҡай, тип уйлаһа, ул үҙенә гонаһ аласаҡ – Хоҙай алдында намыҫым тап-таҙа!\nҠыйын булһа ла, әйтәйем – мине өйҙән эҙләүсе лә, юғалтыусы ла юҡ ине. Эҙләрҙәр, тип көтһәм дә, бер кемгә лә кәрәгем булманы. Беренсе эш хаҡы алыуыма өйгә ҡайтып, туғандарымдың хәлен белешеп килергә ниәтләнем. Һуң ғына ҡайтып етеп, ихата эсенә килеп инһәм, һеңлем иңрәй-иңрәй һыйыр һауып ултыра. Мине күрҙе лә, ҡаршыма йүгерҙе, ҡосаҡлап, үкһеп илап ебәрҙе: “Апайым ҡайтты! Беҙ һине шундай ныҡ көттөк! Башҡа китмә инде, апайым!” “Бына иҫән-һау ҡайттым бит, ҡуй, илама”, – тим. Ә ул, апай, мин шундай ныҡ ыҙалайым, белһәң ине, бына ҡара, тип йәшле күҙҙәрен мөлдөрәтеп, ҡулдарын күрһәтте. Бәләкәскенәмдең усҡынаһын күрҙем дә, тетрәндем: йыуаса бешергәнендә яңылыш тотҡаһына төртөлөп, табаны түңкәргән, үгәй әсәйҙән туҡмалмаҫ өсөн шуны тотайым тигәнендә ҡайнар май устарына түгелгән. Шул өрөлөп бешкән усҡыналарын күреп тә, ҡәбәхәт бисә һеңлемдән көн дә иртәле-кисле һыйыр һауҙырған! Йүгереп инеп, үгәй әсәнең сәстәрен йолҡорҙай булдым. Әлбиттә, нимә уйлағанымды атайға ла, үгәйгә лә бөтә әйттем, иреш-талаш оҙаҡҡа һуҙылды. Мине өйҙән ҡыуһалар ҙа, китмәнем, ҡунырға ҡалдым (төнгә ҡаршы ҡайҙа барайым инде?!). Һеңлемде дауаханаға алып барып, боҙолған сей яра ҡулдарын бәйләттем. Уны үҙем менән бергә Өфөгә алып китәйем, тигәйнем, атай ҡаршы сыҡты. Һеңлемде йәлләгәнгә түгел, етемлек аҡсаһы өсөн ебәрмәне. Тағы ла һеңлемде эш менән йонсотһаң, һине килеп һуям, тип үгәйҙе ҡурҡыттым. Уны бер йылдан ғына үҙ яныма ала алдым. Мин эшләнем, ул уҡыны. Ул училищены бөтөрөү менән икәүләп Себер тарафтарына юл алдыҡ. Шунда икебеҙ ҙә кейәүгә сыҡтыҡ, ҡустыбыҙҙы ла яныбыҙға тарттыҡ. Аҙаҡ, миңә климат килешмәгәс, ғаиләм менән кире тыуған яҡҡа ҡайттым. Һеңлем, ҡустым шунда төпләнеп ҡалды.\nБына шулай, аллаға шөкөр, хәҙер бер кемдән дә кәм-хур булмай, гөрләтеп донъя көтәбеҙ, теге әзербайжан ағайы өйрәткәнсә, тормошҡа йәбешеп ятабыҙ.\n– Ә атайығыҙ менән аралашаһығыҙмы? – тын да алмай тиерлек тыңлап ултырған ерҙән телгә киләм.\n– Онотҡанда бер ҡайтып киләбеҙ, араларыбыҙҙа артыҡ йылылыҡ юҡ. Беҙҙе, үҙ ғәзиз балаларын, ят ҡатын ҡосағына алыштырғас, ҡайҙан булһын инде ул беҙҙә йылылыҡ?! Һаман шул эт бисәһе менән йәшәп ята әле ул. Нимә тип күрәлер шул ҡәбәхәтте...\n– Сихырлағандыр атайығыҙҙы, – тип тауыш бирҙе Алһыу апай ҙа. – Башҡаса нисек аңлатаһың?! Сихыр көслө бит.\n– Эй, Алсыу апай, эш сихырҙа ғынамы икән? – Венераның ҡаштары йыйырылды. – Кешемен тигән кешелә тамсы ғына булһа ла үҙ балаһына ҡарата изге хистәр булырға тейеш тә һуң. Ә беҙҙең атайҙа ул булдымы икән? Юҡтыр...\n– Сатай-ботай булһа ла, барыбер, атай, – Алһыу апай ҡыҙыҡ ҡына итеп әйтеп ҡуйҙы ла, сәйнүкте шылтыратты. – Ай, аллам, сәй бөтөнләй һыуынған, яңынан ҡуйып киләйем. Хәҙер тәмләп тороп сәй эсәбеҙ, ҡыҙҙар. Бошонмайыҡ әле, үткәне үткән, бөгөнгөһө ҡәҙерле. Йылыға йылан да эйәләй, тигән һымаҡ, яҡшы кешеләргә гел дә яҡшы кешеләр йылыша. Үҙебеҙ һәйбәт булайыҡ, эйе бит?!\n– Тап шулай, – тип йөпләне уны Венера. – Ҡулды ғына йыуып киләйем дә, юғиһә әллә нимәгә ҡулым бысраған һымаҡ тойола, әллә теге бисәне күп һөйләгәнгә.\nУлар көлөшә-көлөшә залдан сығып киткәс, арттарынса мин дә өҫтәл артынан ҡалҡындым, ишеткәндәрҙе тиҙерәк ҡағыҙға теркәргә ашыҡтым...


Диалект — Башҡорт Википедияһы\nДиале́кт (грек. διάλεκτος — «рәүеш» грек. διαλέγομαι — «һөйләү, аңлатыу») — дөйөм халыҡ телендә ниндәйҙер бер һыҙаттары менән айырылып торған ерле тел; дөйөм халыҡ теленең үҙенсәлекле бер тармағы.\nБөтә халыҡ теленең айырым бер төбәк, социаль төркөм, профессия кешеләренә хас төрө. Территориаль һәм социаль диалекттар була. Уртак сифаттары менән берләшкән диалекттар йыйылмаларын ҙур диалекттар , ә кескенә диалекттарҙы һөйләштәр тип атарға мөмкин. Территориаль диалекттар ауаҙҙар төҙөлөшө яғынан, грамматик, һүҙ яҫалыш, лексик үҙенсәлектәре менән айырылалар. Әлеге айырмалар әллә ни ҙур түгел, һәм билдәле бер телдең төрлө диалекттарында һөйләшеүселәр бер-береһен аңлайҙар (мәҫәлән, төрки телдәр диалекттары). Башҡа осраҡтарҙа айырмалар шул тиклем ҙур, төрлө диалекттарҙа һөйләшеүселәр үҙ-ара ауырлыҡ менән аңлашалар, йәки бөтөнләй аңлаша алмыйҙар (мәҫәлән, немец йә иһә кытай телдәре диалекттары).\nДиалекттар күп быуаттар дауамында барлыҡҡа киләләр. Ваҡыт дауамында территориаль берәмлектәрҙең үҙгәреүе нәтижәһендә диалекттар бүленәләр, берләшәләр, яңы төркөмдәргә айырылалар. Хәҙерге диалекттарның ареалдары ҡәбиләләр, феодаль ерҙәр, дәүләттәр араһындағы үткән замандарҙағы сиктәрҙе сағылдырырға мөмкин. Ҡол биләүсе йә иһә феодаль дәүләттәр ҡәбиләләренең һәм ерҙәренең территориаль бүленеүҙәре уларҙың телдәрендә диалекталь айрмаларҙың үҫеүенә булыша.\nДиалекттар феодализм осоронда айырыуса актив формалаша. Әлеге осорҙың әҙәби йәдкәрҙәре ерле диалекттарҙың үҙенсәлектәрен сағылдыралар. Әҙәби телдәр милләт формалашҡанда, ғәҙәттә, диалекттарҙың береһе — илдең сәйәси, мәҙәни, дини үҙәге халҡы диалекты нигеҙендә барлыҡҡа киләләр. Әлеге диалект, нигеҙҙә, бөтә халыҡ һөйләм телен сағылдыра. Башҡа диалекттар, әҙәби телде ҡайһы бер үҙенсәлектәре менән өлешсә байытып, мөстәҡиллектәрен, төп үҙенсәлектәрен юғалталар, ҡала халҡының күпселек өлөшө һәм ауыл йәштәре ҡуллана торған ярым диалекттарга әүереләләр.\nСоциаль диалект — бөтә халыҡ теленән фәҡәт лексикаһы менән генә айырылып торған билдәле бер социаль төркөмдәр һөйләше. Социаль диалекттарга аусылар, балыҡсылар һ.б. ҙың профессиональ һөйләше; уҡыусылар, студенттар һәм спортсыларның жаргон һүҙҙәре; синфи йөҙен юғалтҡан элементтарҙың арго һүҙҙәре; халыҡтың билдәле бер иҡтисади, каста, дини һ.б. төркөмдәренә хас бөтә халыҡ теле варианттары керә.\nBNF: 119757609 · GND: 4040725-1 · LCCN: sh85037527 · NDL: 00563335\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Диалект&oldid=1052553 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:08 9 август 2021 үҙгәртелгән.


GoWikipedia - 26 февраль — Башҡорт Википедияһы\n26 февраль — григориан стиле буйынса йылдың 57-се көнө. Йыл аҙағына тиклем 308 көн ҡала (кәбисә йылында 309).\nКувейт — Азат итеү көнө.\n1658 — Швеция һәм Дания араһында Роскилле солох килешеүе төҙөлә.\n1712 — Рәсәйҙә Петр I ҡарары менән Тула ҡорал заводы нигеҙләнә.\n1714 — Петр I гвардия полктарында рядовой булып хеҙмәт итмәгән дворяндарға офицер чины биреүҙе тыйыусы ҡарар сығара.\n1794 — Францияла Милли конвент инҡилап дошмандарының милкен тартып алыу тураһында декрет сығара.\n1815 — Эльбаға һөргөнгә ебәрелгән Наполеон Бонапарт утрауҙан ҡаса.\n1832 — Польша Рәсәй империяһының өлөшөнә әйләнә, сеймын һәм үҙ армияһын юғалта.\n1848 — Францияла дворян титулдары бөтөрөлә.\n1852 — «Биркенхед» британ фрегаты Мәрхәмәтле Өмөт мороно янында һәләкәткә осрай, 454 кеше һәләк була.\n1878 — Француз телсеһе Эмиль Литтре ғалим Шарль Эммануэль Седийо үтенесе буйынса микроб терминын уйлап сығара.\nЛьвовта украин яҙыусыһы Иван Франко өҫтөнән суд процесы башлана.\n1886 — Горловкала Рәсәйҙә тәүге терегөмөш етештерелә.\n1917 — Петроградта сыуалыш. Дәүләт Думаһы таратыла. Көндөҙгө 12-нән яңы митингылар башлана, улар ҡорал көсө менән туҙҙырыла. Ҡалала баррикадалар барлыҡҡа килә. Дөйөм стачка һәм армияның инҡилапсылар яғына сығыуы башлана.\n«Victor» фирмаһының Нью-Йорктағы студияһында тәүге джаз грампластинкаһы яҙҙырыла.\n1919 — АҠШ-та Аризона штатында Гранд-Каньон милли паркы булдырыла.\n1924 — Бөтә Рәсәй үҙәк башҡарма комитеты ҡарары менән Грозный ҡалаһы Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләнә («хеҙмәтсәндәрҙең контрреволюцияға ҡаршы батырҙарса көрәше һәм артабан нефть сәнәғәтен төҙөкләндереүе өсөн).\n1925 — СССР һәм Япония араһында дипломатик мөнәсәбәттәр урынлаштырыла.\nСССР-ҙа Коми-Пермяк округы булдырыла.\n1930 — Нью-Йоркта Америка мафияһы бостарының береһе Том Рейн үлтерелә, ҡала тарихындағы иң ҙур мафия кландары һуғышы башлана.\n1935 — Уйлап табыусы Роберт Уотсон-Уотт «радар» (RAdio Detection And Ranging) яйланмаһының тәүге тәжрибәләрен үткәрә.\n1943 — Өфөлә музыка тәрбиәләнеүселәре мәктәп-интернаты (хәҙер Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге республика гимназия-интернаты) асыла.\n1954 — АҠШ-та тәүге фотойыйыулы типография машинаһы эшләнә.\n1955 — «Норт Америкэн» фирмаһының осоусы-һынаусыһы Джордж Смит тарихта тәүге тапҡыр тауыштан шәберәк тиҙлектә уңышлы катапультланыу эшләй.\n1986 — Михаил Сергеевич Горбачёв «Тиҙләнеш» курсын иғлан итә.\n1990 — Чехословакия территорияһынан совет ғәскәрҙәре сығарыла башлай.\n1991 — Сәддам Хөсәйен Ираҡ ғәскәрҙәренә Кувейттан сығырға бойора.\n1993 — Рәсәй аграр фирҡәһенең ойоштороу йыйылышы үтә.\n1995 — Иң боронғо инглиз банкыларының береһе «Бэррингс» бөлә (1762 йылда нигеҙләнгән була).\nТажикстанда тәүге парламент һайлауҙары үтә.\n2004 — Латвия сеймы илдең НАТО-ға ҡушылыуы тураһында закон ҡабул итә.\n2006 — Туринда ХХ Ҡышҡы Олимпия уйындары тамамлана.\n1935 — Сәләх Суҡбаев, журналист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nВилданов Әхмәт Шафиҡ улы (26.02.1932), төҙөүсе, хужалыҡ эшмәкәре. Рәсәй Федерацияһының () һәм Башҡортостан Республикаһының () атҡаҙанған төҙөүсеһе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ () һәм «Почёт Билдәһе» () ордендары кавалеры.\nЙомағолов Илшат Хәлил улы (26.02.1932—3.11.2007), башҡорт театр актёры, драматург, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1953 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы, 1989 йылдан — СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. РСФСР‑ҙың (1979) һәм Башҡорт АССР-ының (1976) атҡаҙанған артисы.\nМирғәзәмов Марат Парис улы (26.02.1942), совет партия, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. Башҡорт АССР-ы Министрҙар кабинеты рәйесе (1986—1992).\nНиғмәтуллин Хәлит Миңнулла улы (26.02.1943), Шишмә районы «Луч» колхозының элекке механизаторы, Башҡорт АССР-ының XXI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин, Октябрь Революцияһы һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары кавалеры, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.\nКобляков Николай Владимирович (26.02.1973), Рәсәй эшҡыуары, ҡарттар йорттарының илдәге иң ҙур селтәрен — Senior Group компанияһын ойоштороусы.\n► 26 февралдә тыуғандар\n► 26 февралдә вафат булғандар\n2005 — Джеф Раскин, Macintosh компьютерын төҙөүсе.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=26_февраль&oldid=806159 ҡабул ителгән


Башҡортостанда Ғаилә байрамы республикала һәм күрше төбәктәрҙә йәшәүселәрҙе бергә йыйҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n16:03, 11 июня 2019 Мәҙәниәт\nБашҡортостандың Миәкә районы Нарыҫтау итәгендә изге Рамаҙан айы тамамланыуға арналған Ғаилә байрамы ойошторолдо. Бер көндә сараға тотош республиканан, Рәсәй төбәктәренән һәм башҡорттар күпләп йәшәгән урындарҙан — Һамар, Һарытау, Ырымбур, Силәбе, Ҡурған, Свердловск, Силәбе өлкәләренән, Пермь крайынан 6-7 мең кеше йыйылды.\nДиндарҙар намаҙ, Ҡөрьән уҡыны, Рәсәй һәм Башҡортостан халыҡтары сәскә атһын өсөн доға ҡылды. Ҡунаҡтар өсөн Ҡорбан ашы әҙерләнде. Балалар өсөн аттракциондар һәм аниматорҙар эшләне. Башҡорт стилендәге фотозоналар һәм уҡтан атыу, селтәр эшләү буйынса оҫталыҡ дәрестәре ойошторолдо.\nСараны ойоштороуҙа танылған мәҙәниәт эшмәкәрҙәре һәм ғалимдар ҡатнашты. Тарих фәндәре кандидаты, «Шәжәрә» тарихи мираҫты өйрәнеү үҙәге директоры Салауат Хәмиҙуллин ошо урындың тарихын һәм әһәмиәтен һөйләне. Яҙыусы һәм журналист, Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты Лариса Абдуллина күренекле батырҙарыбыҙға һәм ата-бабаларыбыҙға арналған шиғырҙарын уҡыны. Башҡортостандың халыҡ артисы Роберт Юлдашев һәм «Ҡурайсы» төркөмө, сәсәниә Ғәлиә Мортазина, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты Айгиз Ханов, Минзәлә Яхина, «Йатаған» этно-төркөмө, «Гүзәл данс» бейеү студияһы һәм Nomad Universe халыҡ-ара конкурсында Гран-при яулаған «Арғымаҡ» этно-рок төркөмө сығыш яһаны.\n«Беҙ ошондай саралар бик кәрәк тип иҫәпләйбеҙ. Был — айырылышыуҙарҙы, аборттарҙы һәм башҡа социаль сараларҙы иҫкәртеү ул. Ата-бабаларыбыҙ мәҙәниәтендә һәм аңында балалар йорто тигән төшөнсә булмаған, киреһенсә, 5-10 һәм унан да күберәк бала тәрбиәләгәндәр. Әлеге саралар ғаилә ҡиммәттәрен тергеҙеү, берҙәйлекте, мәҙәниәтте, телде, ышанысты һәм традицияларҙы тергеҙеү тип иҫәпләйбеҙ», — тине башҡорт йәштәре ҡоролтайы рәйесе, «Арғымаҡ» төркөмө солисы һәм байрамды ойоштороусыларҙың береһе Ринат Рамазанов.\nТеги: Ғаилә байрамы


«Урал» галереяһында «Болгариянан - һөйөү менән» күргәҙмәһе асылды\n11 Июнь 2010, 10:23\n«Болгариянан - һөйөү менән». Кисә «Урал» галереяһында асылған күргәҙмә шулай атала. Унда рәссам Корнелия Маргандың - Неля Мерзабекованың псевдонимы - 25 эше тәҡдим ителгән. Нәйлә Мәргән ҡыҙының яҙмышы ҡыҙыҡлы. Ул Ырымбурҙа тыуған башҡорт, әле Болгарияла йәшәй. Дунай аръяғында төпләнһә лә, Корнелия Марган рухы һәм ижади фекерләүе менән ватандашыбыҙ булып ҡала. Тап шуға ла «Башҡортостан-Болгария» дуҫлыҡ берекмәһе ярҙамында Өфөлә ойошторолған экспозицияла Болгарияныҡы менән бергә Рәсәй һәм Башҡортостан пейзаждары урын алған. «Диңгеҙ симфонияһы», «Мәскәү йылғаһы», «Ҡышҡыһын Нева», «Ағиҙел буйында» һәм башҡалар. «Салауат. Йыр яралыуы» картинаһы күргәҙмәлә айырым урын алып тора. Милли герой, полководец һәм юлбашсының бик үҙенсәлекле һүрәтләнеше был. Бында Салават Юлаев ялҡынлы һәм хисле шәхес итеп күрһәтелгән. Авторҙың III Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайына бағышланған күргәҙмәһе ике аҙна дауам итәсәк.\nТеги:күргәҙмәләрбөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы