Башҡалала коммуналь хужалыҡтар яңы йылытыу миҙгеленә әҙерләнә башланы\nКүптән түгел башҡалала йылытыу миҙгеле тамамланды. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡтары яңыһына әҙерләнә башланы ла инде. Билдәле булыуынса, үткән йыл менән сағыштырғанда, быйыл фатирҙар 9 көнгә оҙағыраҡ йылытылды.\nКоммуналь түләүҙәр арта\nҺыу менән тәьмин итеү яҡынса 18 процентҡа күтәрелә. Күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәр уның бер кубы өсөн яҡынса 25 һум 72 тин түләйәсәк.\n15 май, 20:41\nӨфөлә ремонт эштәре башҡарылыу сәбәпле, ҡайһы бер урамдарҙа хәрәкәт итеү сикләнәсәк\nӨфөлә юлдарҙы ремонтлау сәбәпле, ҡайһы бер урамадарҙа хәрәкәт итеү сикләнәсәк. Әлеге ваҡытта бер нисә урамда төҙөкләндереү эштәре тулы ҡеүәттә бара.\n15 май, 09:49\nСифатлы һәм хәүефһеҙ юл\nӨфөнөң транспорт инфраструктураһы камиллаштырыла. Федераль программаны ғәмәлгә ашырыуға 2 миллиард һум аҡса бүленгән. Был сығымдарҙың яртыһы республика бюджеты иҫәбенә ҡаплана. Әле эш Өфө аэропорт юлы һәм Октябрь проспектында бара.\n14 май, 20:52\nКиләһе аҙнала Өфөнөң бер нисә районында һыу биреү туҡтатыласаҡ\nКиләһе аҙнанан Өфөлә һыу биреү туҡтатыласаҡ. Башҡаланың ҡайһы бер райондарында йәшәүселәр эҫе һыуһыҙ, ҡайһы саҡта һыуыу һыуһыҙ ҙа ҡаласаҡ. Был хаҡта «Өфө һыу селтәре» ойошмаһы хәбәр итә.\nҠарауһыҙ ҡалған йорт\nҠарауһыҙ ҡалған социаль торлаҡ ҡасан төҙөкләндерелер?! Белорет ҡалаһында былтыр ун биш етем балаға яңы йорттан фатир асҡыстары тапшырыла, әммә шатлыҡ оҙаҡҡа бармай. Ҡышҡыһын торлаҡта йәшәүселәрҙең мөлкәте һыу аҫтында ҡала, бинала эске яҡтан етешһеҙлектәр барлыҡҡа килә.\n10 май, 22:53


Башҡортостан Президенты Стәрлетамаҡтың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президенты Стәрлетамаҡтың мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында булды\n17:53, 30 ноября 2012 Йәмғиәт\n30 ноябрҙә, Стәрлетамаҡҡа эш сәфәре сиктәрендә, Рөстәм Хәмитов 37-се бала баҡсаһының реконструкциянан һуң асылған филиалында булды. Учреждение 55 балаға иҫәпләнгән, унда 20 өҫтәмә эш урыны булдырылған. Капиталь ремонттан һуң был мәктәпкәсә белем биреү учреждениеһы барлыҡ санитар нормаларға һәм ҡағиҙәләргә тап килә. Уны реконструкциялауға төрлө бюджет сығанаҡтарынан 18 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.\nРеспублика башлығы шулай уҡ ҡалала берҙән бер булған «Бәхетле бала саҡ» исемле ҙур шәхси бала баҡсаһында булды, ул 80 урынға иҫәпләнгән. Бынан тыш, Стәрлетамаҡта бер нисә шәхси балалар клубы ла эшләй.\nҠала хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, йыл аҙағынаса реконструкциянан һуң йәнә биш бала баҡсаһын файҙаланыуға тапшырыу планлаштырыла. Бөгөнгө көнгә йәмғеһе 6,5 мең сабый бала баҡсаларына сиратта тора. Яңыртылған биналар был сиратты 400 балаға кәметергә мөмкинлек бирәсәк.\nТеги: бр президенты,эш сәфәрҙәре,бала баҡсаһы


“Арғужа” һәм “Әминәкәй” төйәгендә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Башҡорт донъяһы » “Арғужа” һәм “Әминәкәй” төйәгендә\n“Арғужа” һәм “Әминәкәй” төйәгендә 07.04.2017 // Башҡорт донъяһы\nҠасандыр Арғаяш кантонының үҙәге булған Ҡолой ауылы бөгөн дә башҡорт милли һәм мәҙәни усағы булыуынан туҡтамаған.\nОшо көндәрҙә 11 ауылдан һәм Силәбе ҡалаһынан моң һөйөүселәр урындағы китапханаға йыр байрамына йыйылды.\nЫсынлап та, милли кейемдәге дәртле, рухлы милләттәштәребеҙ үҙҙәре үк байрам мөхитен тыуҙыра. Ҡатнашыусылар ғына түгел, тамашасылар ҙа сараға бик ентекле әҙерләнгән. Ҡолой кантон, Таймас Шәйемов, Көсөков вариҫтары был байрамды уҙғарыуға бик яуаплы ҡараған. Йыр-моң аша күңел асыу, тыуған яҡ тарихын барлау, мәшһүр шәхестәрҙе иҫкә алыу – ауылдаштарҙың борондан килгән матур йолаһы.\nМоң бәйгеһендә көс һынашырға теләгәндәрҙең төрлө жанрға өҫтөнлөк биргәндәрен иҫәпкә алып, сарала мөнәжәт тә, оҙон көй ҙә, бәйет тә яңғыраны. Шиғыр һөйөүселәрҙе Арғаяш районының “Таң нурҙары” әҙәби берекмәһе ағзалары ижад емештәре менән һөйөндөрҙө.\nКүркәм сараны башҡорт халыҡ йыры менән Ҡолой ауылынан Кәримә Хәкимова асып ебәрҙе. Йырҙың тарихын белеү зарур икәнлеген дәлилләп, Марсель Хәйбуллин яҡташы Яхъя Хәмзин тураһындағы яҡты хәтирәләре менән бүлеште. Шулай уҡ аҡһаҡал ҡатыны Хәтимәне йылға аша кәмәгә ултыртып оҙатҡанда, Ҡолой кантондың уға арнап йырлағаны хаҡында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр ҙә еткерҙе.\nКитапхана хеҙмәткәрҙәре арҙаҡлы йырсы яҡташтары Яхъя Хәмзин, Маһинур Шәйемова, Мостафа Солтанов, Жәүәт Вәлиев һәм башҡаларға арнап махсус фотокүргәҙмә әҙерләгән. Уларҙың тырышлығы арҡаһында тик Арғаяш башҡорттары ғына йырлаған “Мейәс көйө”, “Әминәкәй”, “Арғужа”ны хәҙер башҡа төбәктәр ҙә белә. “Был йырҙар шулай уҡ республиканың йырҙар энциклопедияһына ла ингән”, – ти китапхана рәйесе Флүрә Истамғолова.\nЯхъя Хәмзиндың ҡыҙы Флүрә Хәмзина мөнәжәт әйтте. 82 йәшендә булыуына ҡарамаҫтан, күңеле тулы моң булған ағинәй – ауылда һәм районда уҙғарылған сараларҙың көтөп алған ҡунағы.\nОшондай мәртәбәле йәштә сәхнә йәме булып йөрөгән ил инәләренең тағы берәүһе – Зәйтүнә Хәйруллина. Уның етәкселегендәге “Ҡолой моңдары” фольклор төркөмө боронғо йола сеңләүҙе (кейәүгә бирелгән ҡыҙҙың тыуған йортонан китер алдынан ата-әсәһе һәм туғандары менән хушлашыуын) сәхнәләштерҙе.\nАрғаяш һандуғасы, төбәк-ара конкурстар лауреаты Венера Шәймөхәмәтова был юлы бәйет башҡарҙы. Унда әсәнең вафат булған улына һағышы сағыла.\nСиләбе ҡалаһының Харис Йосопов исемендәге мәсет шәкерттәре Али Нурмагамедов һәм Маруф Мамадалиев ғәрәп телендә сығыш яһаны.\nЖюри ағзаһы, ветеран-педагог, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Нәғимә Усманова телде, мәҙәниәтте онотмауға өндәгән ялҡынлы телмәр менән сығыш яһаны.\nҠәҙриә Зиннурова, Гөлфиҙә Йомағужиналар ҡатнашыусыларҙың һәр сығышына ентекле күҙәтеү яһаны.\nЖюри ағзалары бигерәк тә Бикҡол ауылынан Әнисә Ғарипованың, дуэт менән мөнәжәт башҡарған Ҡорман ауылынан Фәрнизә Ғиниәтуллина һәм Роза Хабилова, Ҡолойҙан Сания Байназарова һәм Фәрхинур Исмәғилева, Рәзинә Ғиззәтуллина, Ҡуйһары ауылынан Бәғнәни Яҡупова, Ялтыр ауылынан Фәнил Йыһаншиндың сығышын юғары баһаланы. Конкурсанттарға иҫтәлекле бүләктәр һәм маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды.\nАвтор: Нурия ИҠСАНОВА.\nБашҡорттар – тау эшенә нигеҙ һалыусылар 20.11.2018 // Башҡорт донъяһы\nСвердловск өлкәһе башҡорттары аҫаба халыҡ булыуын иҫбатлап, төрлө саралар ойоштора. Свердловск...\nТотош уҡырға 1270


13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала “Уңайлы мөхит” йүнәлеше буйынса саралар теүәл үтәлмәй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 января 2017 — 16:45 ГТРК «Башкортостан»\n13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала “Уңайлы мөхит” йүнәлеше буйынса саралар теүәл үтәлмәй.\nӨфөлә Ферин урамындағы 13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала һаулыҡ һаҡлау министры булып китте. Ул бында “Уңайлы мөхит” йүнәлеше буйынса сараларҙың теүәл үтәлмәүен раҫланы. 2020-се йылға тиклем поликлиникала пациенттар өсөн барлыҡ уңайлы шарттар тыуҙырыласаҡ. Был ваҡиға менән башҡаланың Калинин районы прокуратураһы шөғөлләнә. Уның хеҙмәткәрҙәре медицина хеҙмәттәре алыуға пациенттар өсөн уңайлы шарттар тыуҙырыу буйынса учреждениеһы етәкселегенең эшмәкәрлеген тикшерәсәк. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Өфөлә Ферин урамындағы 13-сө ҡала клиник дауаханаһы ҡарамағындағы беренсе поликлиникала лифт та, пандус та, ауырыуҙарҙы йөрөтөү өсөн коляскалар ҙа юҡ. Шуға ла ауырыуҙар рентген бүлмәһенә бына ошолай дүрт аяҡлап йөрөргә мәжбүр булған.


...Ҡәберҙә лә тынғылыҡ юҡ икән һиңә. Биш йыл буйы әүрәтеп алып йөрөп, типһә тимер өҙөрлөк ирҙе ер ҡуйынына тығыуы етмәгән, бында килеп етешкән, ҡәбәхәт,—тип таштарҙы йыя-йыя күҙ йәштәре түкте ҡатын...\n...Зыяраттың ҡапҡаһынан ингәс тә Найлә иренең ҡәберендә ят нәмәләр барлығына иғтибар итте. Үткәндә ингәндә генә, улы менән ҡыҙы һалған веноктан башҡа, бер нәмә лә юҡ ине. Әле килеп ҡара таҫмаға уралған ҡара раузалар ята, шыма ғына йомро таштар хасил булған.\n—Ҡәберҙә лә тынғылыҡ юҡ икән һиңә. Биш йыл буйы әүрәтеп алып йөрөп, типһә тимер өҙөрлөк ирҙе ер ҡуйынына тығыуы етмәгән, бында килеп етешкән, ҡәбәхәт,—тип таштарҙы йыя-йыя күҙ йәштәре түкте ҡатын.\nБылай ҙа иренең һөйәркәһен бәддоға уҡып, таш бәреп язаларға теләге ҙур ине Нәйләнең. Ул таштарҙы үҙе алып килеп һалған икән. Ҡылам бит мин һине былай булғас!—тип үҙ алдына һөйләнә-һөйләнә һыҡтаны ул. Төрлө төҫтәге таштар ҡулына һыймай, һыпырылып төшә башланы. Уның бындай ҡыланышын ситтән күҙәтеп торған бер әҙәм аптырап: «Апай, ҡәберҙәге нәмәләргә тейергә ярамай бит. Ҡулығыҙ ҡорор»,—тигәс, таштар шауҙырлап кире ҡәбер өҫтөнә сәселде.\nИзге урындағы әйберҙәргә тейергә ярамай икән, ул бисәнең үҙен ҡоротам. Уны йәлләргә хәҙер Мирйән юҡ. Теге саҡта «Уйнаш итеүегеҙҙе фаш итәм, Рәйфәңдең иренә барыһын да түкмәй-сәсмәй һөйләйем», тигәндә Мирйән: «Ҡуйсы, Нәйлә, буш менән булышма. Уның ире шул тиклем алйот, үлтерер бахырҡайҙы,— тип уны шаҡ ҡатырғайны. Егерме биш йылдан ашыу түшәк бүлешкән ире хәләл ефетен түгел, уйнаш иткән ҡатынды ҡайғырта?! Эй, ғәрләнде Нәйлә. Шул ерҙә ер уйылһа, биллаһи, уйлап та тормай шунда ырғыр ине…\nБыл хәл уны сығырынан сығарҙы. Нисек тә был икәүҙән үс алырға, оҫта ғына итеп теге бисәнең иренә һөйәркәләрҙе тотторғоһо килде.\n...Иренең «һулаҡай»ға йөрөүен баштан уҡ һиҙҙе Нәйлә. Быға тиклем гел тормоштоң ауырлығына зарланған, бер нәмәнән дә йәм тапмаған ир йораты эштән һуң өйҙәренә шул тиклем яҡшы кәйефтә, осоп ҡайтып инә башланы. Тамаҡ ялғап ала ла гаражға сығып китә. Бер көндө был нимә менән булыша икән тип артынан сыҡһа, уныһы көлә-көлә телефондан һөйләшә. Кис ире, йыуынырға инеп киткәс, телефонын тикшереп ҡараны. Ят номерҙар ҙа, исемдәр ҙә юҡ һымаҡ. Күңелен шик ялмап алған ҡатын смс-тарҙы ҡарап сыҡты. Ҡайһы бер хәбәрҙәрҙә һүҙҙәр яҙылмаған, ә ниндәйҙер серле һандар теҙелгән ине.\nИртәгеһенә ҡыҙына ун һигеҙ йәш тулды. Өҫтәл әҙерләп ғаилә башлығының ҡайтыуын көттөләр. Ә ул ҡайтманы. Тыуған көн ҡайғыһы китте, ҡыҙы ла, улы ла төрлө мәҙәктәр һөйләгән булып әсәләренең кәйефен күтәрергә тырышты. Ҡунаҡҡа килгән апһыны: «Нәйлә, күҙең тонмаған бит. Ирең һинең точно гулять итә. Күптән беләм мин уны. Ҡәйнәмә укол һалдырырға әллә нисә тапҡыр алып килде. Ниндәй ҡатын ул тиһәң, участка шәфҡәт туташы ти. Бер килгәндә исемен бер төрлө, икенсеһендә икенсе төрлө әйткәнгә иғтибар иттем әле уға. Аҙаҡ «Ҡайнаға, башҡа уның бында аяғын да баҫтырма» тигәйнем, аңланы шикелле, икеһе лә табандарын ялтыратты.\nИр уйнаш итә, тип донъяның аҫтын өҫкә килтереп булмай бит инде. Башында төрлө уйҙар ҡайнаны. Айырылышҡыһы, балаларын, булған мөлкәтен тейәп, ата-әсәһе янына ҡайтып китергә уйланы. Был хаҡта ғәзиздәренә әйткәйне, улар беҙ ошо ҡалала үҫтек, уҡыныҡ, башҡа ергә барғы килмәй, тип уның теләген ҡырт киҫте. Үҙенең дә эше ошонда, торлаҡтарын нисек бүлешерҙәр. Мирйән ҡатыны уның хыянатын белеүенә киреһенсә ҡыуанды ғына һымаҡ. Хәҙер йәшерен батырын юҡ, теләгән ваҡытта сығып китә, теләгән ваҡытта ҡайтып инә.\nАйырылышыу был хәлдән сығыу юлы түгеллеген аңланы Нәйлә. Ауыҙы тулы ҡан булһа ла, төкөрмәне, түҙҙе. Ҡырҡ йәштән үтһә ирҙәр шулай ҡотороп ала тиҙәр, ҡаңғырыр ҙа ҡуйыр. Бик теләһә, әйҙә сығып китһен шул ҡатынға. Улай тиһәң, уның да ире, балалары бар, шикелле. Ҡайҙа китһендәр улар, бер-береһенән ялҡҡансы йөрөрҙәр-йөрөрҙәр ҙә ҡуйырҙар, бығаса нисек йәшәгәнбеҙ, шулай дауам итәйем дә ҡуяйым,—тип үҙ-үҙенә бикләнде. Уйнаш—уттан ҡыҙыу тигәндәй, Нәйлә нисек кенә ҡаҡлыҡмаһын-һуҡлыҡмаһын, быларҙың һөйөүҙәре һүнмәне лә , һүрелмәне лә.\nВаҡыт үтеү менән был икәүҙең йәшертен һөйөүе күптәргә билгеле булды. Рәйфәнең ире генә был хаҡта хәбәрҙар булмауына йәне көйҙө Найләнең. Әллә нисә тапҡыр хыянатсыларҙы фаш итергә уҡталһа ла, ят ирҙе, балаларын уйлап был уйынан кире ҡайтырға үҙендә көс тапты. Беҙ ҡапсыҡта ятмай, берәйһе күрер ҙә әйтер, был хәбәр минән сыҡмаһын, тип көттө.\nИре ике фронтҡа йәшәй торғас, йылдар үтте. Улар артынан күҙәтә торғас шымсыға әүерелеп алды Нәйлә. Һөйәркәһенең телефон һандарын ғына түгел, смс хәбәрҙәренең распечаткаһын да сығыртып алыуға әүәҫләнеп алды. Нимә хаҡында яҙышҡандарын белә. Ире Нәйләне яратмауын әйтә, өйрәк шикелле һимеҙ, әрпеш тип хыянатына һылтау тапҡан була. Һөйәркәһе иренең уға иғтибарлы түгеллеген, яһил булыуын яҙа. Тик һин генә минең мөхәббәтем, тигән һымағыраҡ яҙыуҙар ике арала оса ғына. Осрашыу урындарын да яҡшы белә Нәйлә. Себерҙә йәшәгән ҡайнағаһының буш фатирында маз булалар. Рәйфә ире вахтала саҡта ирекле йөрөй ала ул, ире ҡайттымы, үҙе смс хәбәрендә яҙғанса, бер айға «ситлектәге ҡош»ҡа әүерелә.\nНәйләнең шымсы роленә ингәнен Мирйән дә яҡшы тоя. Ярай белһен, артыҡ ҡоторона алмай, түҙә, бер ҡайҙа китмәй, тормоштары һәүетемсә дауам итә. Бүре лә туҡ, һарыҡтар ҙа теүәл, тигән һымаҡ. Түҙемлектең дә сиге була бит, бер көндө иренең һөйәркәһен ояларына саҡырып ултырғанын ҡолаҡ осо менән ишетеп ҡалды. Бик йәшертен мәғлүмәттәр буйынса Рәйфәнең иренең эштә түгеллеген белә. Яҡшы кешеләр уның телефон һандарын күптән табып бирҙе. Шылтыратырға яйы сыҡмай тора ине.\nМирйәне, һыланып-һыйпанып машинаға ултырып сығып китеүе булды, ҡатын билдәле һандарға баҫты.\n—Һаумыһығыҙ. Хәлдәрегеҙ нисек?—тигән булды.\n—Был кем?—тигән һорауға ул, үҙе һорау менән яуап бирҙе:\n—Һеҙҙең ҡатынығыҙ әлеге мәлдә ҡайҙа?\n—Бассейнға китте,—тине ир тауышы.\n—Ҡайтһа, сәсен һыйпап, купальнигын тотоп ҡарағыҙ әле, еүеш булырмы икән,—тине лә трубканы һалды. Теге ир бер туҡтауһыҙ шылтыратты ла, Нәйлә трубканы алмағас, тынды. Бал ҡорто иләүенә таяҡ тығып болғап ебәргән кеүек хис итте был ҡыланышын Нәйлә. Ни булһа ла булһын, ҡатыны ят ирҙең ҡуйынында ятыуын ул да белһен. Улар ҙа ирешһен, талашһын. Хәйерсегә ел ҡаршы, тигәндәй, ваҡыт үтмәй йонсотто. Шулай бүлмәнән-бүлмәгә йөрөй торғас, гараж алдына машина килеп туҡтауын күрҙе. Ире өйгә инергә ашыҡманы, ҡолас ташлап, ҡар көрәргә кереште. Шуны ғына көткәндәй, ул телефонына үрелде. «Хәҙер ҡыҙыҡ була!»— тип көтә башланы. Шул арала, ысынлап та, телефон зыңғырланы.\n—Беҙҙә һуғыш. Изгелек теләүсе ҡатын, әйтегеҙ әле, һеҙ кем?—тине ҡалтыранған тауышлы ир. —Һеҙ әйткәнсә эшләнем, купальниктары ҡоп-ҡоро. Аңланым уның ҡайҙа булыуын. Әйтегеҙ әле, нимә етмәй һеҙгә, бисәләрәгә, аҡсаһын алып ҡайтып торам, фатир, шәхси йорт бар. Өр-яңы машинала ғына йөрөтәм, аяғын ергә тигеҙгәнем юҡ. Бүләктәр ҙә яһап торам,— тип ярһыны.\n—Һеҙҙә һуғыш бөгөн генә башланды, ә мин ошо хәлдә биш йыл йәшәйем. Бөтә ғаиләм менән Рәйфәне күрә алмайбыҙ,— тип ҡысҡырып илап ебәрҙе Нәйлә. Уның тауышын ишетеп ире килеп инде. Ул барыһын да аңланы һәм телефонды бер яҡҡа, бисәһен икенсе яҡҡа атып бәрҙе.\nКүҙенә аҡ-ҡара күренмәгән Мирйән бер туҡтауһыҙ: «Нишләп улайттың, уның бит ире шыр тиле»,— тип ҡабатланы. Уйнаш иткән ҡатын, ире алтын булһа ла, үҙенең алама ғәҙәтен аҡлар өсөн, ирем алйот тип әйтә инде ул. Ул бисәнең тормошо тураһында барыһын да белә Нәйлә. Етеш йәшәйҙәр, мохтажлыҡ кисерһә, тамағына ашарға, өҫтөнә кейергә кейеме булмаһа, унда уйнаш ҡайғыһы булмаҫ ине. Балаларыма нимә бешерәйем, нимә кейҙерәйем тип ултырһа, бәлки, яҡшыраҡ та булыр ине. Ул ҡатын етеш тормоштан туйып һикерә.\nИке йортта ла тыныслыҡ бөттө. Этеп-төртөп йәшәргә тырыштылар. Әммә бер теленгән икмәк кире йәбешәме ни, кире бер бөтөн, бер ғаилә булып китеүҙәре ай-һай ауыр икән. Мирйән менән Нәйләнең араһы күптән һыуынғас, ғаилә башлығы хыянаттың фаш ителеүенә артыҡ көйәләнмәне, буғай. Рәйфәгә иренән эләгеп кенә торҙо. Бөтә кәрттәр асылғас, Нәйләгә уттан яман уйнаштың ҡыҙығы ла, ҡыҙғанысы ла ҡалманы. Шулай ҙа Мирйәндең күңелһеҙләнгән саҡтары йышайҙы. Күберәк ҡыҙыҡ ҡына итеп йүтәлләне, бер туҡтауһыҙ үҙәге көйөүгә зарланды. Рәйфә менән осрашыуҙары һирәгәйҙе. Бер көн эштән ҡайтып инһә, ире үҙенә урын таба алмай аҙапланыуын күрҙе. Телефондан һөйләшкәндән һуң төҫө тағы ла буҙарҙы, өйгә бер инде, бер сыҡты. Кем ниндәй хәбәр әйтте быға? Нимәгә көйөнә?— тип хафаланды Нәйлә. Төнгә ҡарай бөтөнләй хәле мөшкөлләнде. Дарыу эсеп, һыу уртлап улай-былай иткәндә кеҫәһенән телефоны төшөп китте. Ире уны берәү ҙә күрмәһен тигәндәй, диван аҫтына тибеп индереп ебәрҙе. Тиҙ ярҙам саҡыртты, дауаханаға алып барҙы, әммә Мирйәне унан үҙ аяҡтары менән ҡайта алманы.\nКинйәләрен ерләргә апай-ағайҙары килде. Барыһы ла иллегә яңы аяҡ баҫҡан ирҙең йөрәге урталай ярылыуға аптыраны. Ике бисә араһында йөрөп, ошо хәлгә үҙен-үҙе төшөрҙө, тип әйтеүселәр ҙә табылды. Мирйәндең етеһен уҙғарған көндө өҫтәлдәр урынлаштырып, диванды шылдырғанда уның телефоны килеп сыҡты. Нәйлә телефонды һаҡ ҡына алып, исемлеген асты. Шылтыратыусыларҙы барланы, смс-тарҙы уҡып сыҡты. Мирйәндең телефондан кем менәндер аралашҡандан һуң йөрәк өйәнәге нығынғайны бит. Туҡта, быға һуңғы тапҡыр кем шылтыратҡан икән тип ҡарауы булды, һөйәркәһенең телефон һандары булыуын күреп шартлай яҙҙы. Бына кем еткән иренең башына?! Ир йөрәге күтәрә алмаҫлыҡ ниндәй һүҙҙәр әйтте икән?! Ҡыҙыбыҙ кейәүгә сыға, улыбыҙ уҡыуын тамамлай, тип ҡыуанып ҡына торғанда һөйәркәһе арҡаһында үлеп ятсы әле. Тәки йәшәтмәне, бисура. —Бына хәҙер һиңә лә юҡ, миңә лә юҡ,— тип һыҡтаны тол ҡатын.— Юлымда осрама, бәддоға уҡып таш бәреп кенә үлтерә торған бисә һин.\n…Ул таштарҙы ҡәбергә үҙ ҡулдары менән алып килгән икән. Диңгеҙ таштары…Көндәшенең ғаиләһе менән йылы яҡҡа ял итә барыуы хаҡында хәбәрҙар ине Нәйлә. Таштарҙы бер тоҡсайға шәп-шәп кенә йыйҙы. Рәнйеүе шул тиклем булдымы, ҡәбер тупрағы менән ҡуша һалыуын да тойманы. Бәһлеүәндәй һөйәркәһен үлтерһә лә, ире бер һүҙ әйтмәй, һаман Рәйфәһен һылап-һыйпап машинаһына ултыртып алып йөрөгән була. Ирҙәрҙә ирлек юҡ хәҙер. Беҙҙең ғаиләне юҡ иттең, үҙеңдекен дә ҡәбер тупрағы һыуытһын…Таштарҙы башыңа түгел, тупһаңа һибәм…\nБәләкәй ҡала үтә күренмәле кеүек бит ул. Урындағы халыҡ бер-береһен яҡшы белә. Рәйфәләрҙең донъялары алға бармауын күреп, белеп йәшәне Нәйлә. Иренән туҡмалып эшкә сыға алмай ултырған ваҡыттары ла булды. Ана шулай була ул бәддоға. Ирле булып та, ирһеҙ йәшә, тигәнде аңлата бит ул. Нәйлә лә һуңғы биш йылда шундай ғүмер кисерҙе.\nБер кис, гәзит уҡып ултырһа, күҙе аҙаҡҡы биттәге таныш фамилияға төштө. Улы менән килене фажиғәле вафат булыуҙары айҡанлы хеҙмәттәштәре Рәйфәнең ауыр ҡайғыһын уртаҡлашҡан…Нәйлә ирен ҡәбергә тыҡҡан һөйәркәһенә бәддоға уҡығайны бит…Нишләп уның рәнйеше яңы өйләнешкән йәштәргә төшкән?! Нишләп әсәһенә тәғәйен ҡарғыш балалар башына булған!? Наилә үҙен ғәйепле тойҙо. Белгән генә доғаларын уҡый-уҡый үҙ балаларына һаулыҡ, иман ныҡлығы теләне.\nЯрамай, ярамай, кеше ғаиләһен бутап, ҡарғыш, рәнйеш алырға.


Эпос «Урал батыр» на башкирском языке — Эпос "Урал батыр"\nЭпос «Урал батыр» на башкирском языке\nтигән һүҙен ишеткәс, Йәнбирҙе ҡарт Шүлгәнде туҡмауҙан туҡтаған. «Үлемдең күҙгә күренмәй килеүе лә бар; шул Үлем килгәндер, мине шул ҡоторталыр; шулай ҙа Үлемде берәйһе күрмәй булмаҫ, йәнлек, ҡош-ҡортто йыйҙырып һорашырға кәрәк», —тип уйлаған да, шуларҙы саҡырған, ти. Урал, йыйылған йәнлеккә, ҡош-ҡортҡа ҡарап, былай тигән, ти:\nТарҡалышта ҡалған, ти…\nтигән һүҙҙе ишеткәс, Йәнбирҙе ҡарт менән Йәнбикә ҡарсыҡ улдарына кәңәш иткәндәр. Шүлгән Һомай ҡошто ашау яғында,Урал ҡотҡарыу яғында булып, ыҙғыш киткән. Урал ҡошто Шүлгәнгә бирмәй тартып алған да ситкәрәк илтеп ҡуйған. «Ҡайғырма, хәҙер тамаҡланам да үҙеңде ата-әсәңә илтеп тапшырам!» тип, аталары янына килеп ултырған. Былар ашарға ултырғас,ҡош һау ҡанатын һелеккән, — өс ҡауырһыны төшкән. Шуларҙы һынған ҡанатынан сыҡҡан ҡанға буяп, ергә ташлаған икән, — өс аҡҡош килеп, ҡыҙҙы күтәреп алып киткән. Йәнбирҙе ҡарттар Йәншишмәнең юлын һораша алмай ҡалыуҙарына үкенгән. Ҡарт шунда уҡ Шүлгән менән Уралға, ҡоштар ҡарап осҡан яҡҡа табан күҙ яҙмай китергә, арттарынан күҙәтеп барып, Йәншишмәнең урынын табырға, әгәр юлда Үлем осраһа, башын ҡырҡып алып ҡайтырға ҡушҡан. Ике улын ике арыҫланға мендереп оҙатҡан, ти.\nөн-төнөн, ай-йыл һанап,\nБер ҙур ағас төбөндә,\nУның ҡанын ҡоймамын;\nКүҙ ҡабағын тойзороп,\nҠорбанына ҡалыр», — тип,\nКеше ейгән баштары\nБына мине күрәһең—\nЯлтуш, сабаҡ, суртаны\nТеләгәнебеҙ итербеҙ, ‘\nАла торған юлыны,\nЗәрҡум һөйләп киткән дә,\nАйырылған яңғыз ҡош\nҺарай алды, бар ер ҙә\n[Һүҙен әйтә һалған, ти:]\nБөтә йәнде үҙендәй\nТеләген бар ҡылырға\nТигәс, Урал күнгән,ти,\nДейеүе дә ул ергә\nӘсмә яһап төшөргән;\nКейәүгә биреп зурланы.\nНисек анда икәнен,\nМин янамын — белмәйһең;\nУрлап ҡан да эстең һин —\nДүрт батыр бер йыйылып,


Сысҡан таратҡан ҡурҡыныс сир\n9 Июнь 2018, 14:05\nБөйөр синдромлы геморрагик биҙгәк - тәбиғи сығанаҡлы йоғошло ауырыу. Уны башлыса йорт һәм ҡыр сысҡандары тарата.\nВирус, нигеҙҙә, кимереүселәрҙең кибеп, саң менән һауаға таралған бүлендеһе аша тын алғанда йәки тирегә, күҙгә, танауға, ауыҙға эләккән осраҡта күсә.\nСирҙе йоҡтороу ҡурҡынысы йәйге-көҙгө осорҙа тәбиғәттә, баҡсала булһа, ҡышын көнкүрештә, производствола йыш осрай. Был ҡыр сысҡандарының торлаҡ биналарға, етештереү биналарына эйәләүенә бәйле. Ҡар аҙ булһа, һауа температураһы йыш үҙгәреп торһа, кимереүселәр йыш ҡына урмандан торлаҡ биналарға күсеп йөрөй.\nГеморрагик биҙгәккә ҡаршы ниндәй ҙә булһа вакцина йәки иммуноглобулин юҡ. Уны тик дөйөм санитария ҡағиҙәләрен үтәп кенә иҫкәртеп була. Шуны ла белеү мөһим: сысҡан биҙгәге кешенән кешегә йоҡмай.\n- саңлы эш башҡарғанда (иҫке бинаны емергәндә, бесән, һалам өйгәндә һ.б) бирсәткә, респиратор, мамыҡ-марля битлек кейегеҙ;\n- кимереүселәр йөрөгән хужалыҡ ҡаралтыларында эшләр алдынан яҡшылап елләтегеҙ, дезинфекция сараларын ҡулланып йыуып сығарығыҙ, был биҙгәк вирусын һаҡлаған саңды бөтөрөргә ярҙам итер;\n- аҙыҡ-түлекте ябыла торған һауыттарҙа һаҡлағыҙ, сысҡан ашаған ризыҡты термик эшкәртеү үткәрмәйенсә ҡулланмағыҙ;\n- эш ваҡытында тартмағыҙ, тәмәке менән ауыҙығыҙға вирус индереүегеҙ бар;\n- үлгән йәки тере сысҡандарҙы бирсәткәһеҙ тотмағыҙ.\n- баҡса йортонда, дачала постель кәрәк-яраҡтарын 3-5 сәғәт ҡояшта киптерегеҙ.\nАуырыу билдәләре ниндәй?\nТән температураһы күтәрелә, баш һәм мускулдар ауырта, дөйөм хәлһеҙлек күҙәтелә. Ҡайһы берҙә танау тона, йүткертә, тамаҡ шешә, күҙҙең күреү һәләте кәмей. Ваҡытында дауаланмаһаң, бил, эс ауырта, тән тиреһенә сабыртма сыға. Ауыр осраҡта бөйөр эшмәкәрлеге боҙола, бөйөрҙән, танауҙан, ашҡаҙандан ҡан ағыуы ихтимал.\nСир йоҡҡанын белһәң, ни эшләргә?\nАуырыуҙың тәүге билдәләрен тойғас та медицина учреждениеһына мөрәжәғәт итеү мөһим. Үҙ ваҡытында дауаханаға бармаһағыҙ, сирҙең аҙыуы, һөҙөмтәлә хатта үлемгә илтеүе мөмкин.\nКимереүселәргә ҡаршы көрәш нисек алып барыла?\nМәләүез районында сысҡандарға ҡаршы көрәш “Башҡортостанда гигиена һәм эпидемиология үҙәге”нең Күмертау район-ара филиалының иҫкәртеү дезинфекцияһы бүлексәһе менән килешеү нигеҙендә ойошторолған. Быйыл Мәләүез ҡалаһы, ауыл биләмәләре хакимиәттәре, балалар һауыҡтырыу, белем биреү учреждениелары, эшҡыуарҙар һәм башҡа ойошмалар менән килешеү төҙөлдө.\nШулай уҡ республика бюджеты иҫәбенә Иштуған, Ергән, Воскресенский, Түбәнге Таш, Первомай, Һәргәй ауылдарына ҡараған урман биләмәләре сысҡанға ҡаршы эшкәртелде.\nБашҡортостанда гигиена һәм эпидемиология үҙәге Күмертау район-ара филиалы баш врачы.\n2013 йылдан алып районда 142 кеше геморрагик биҙгәк менән ауырыған.\nШуның 8-е - 17 йәшкә тиклемгеләр.\nҺуңғы өс йылда 50 кешенең ауырыуы теркәлгән.\nЙоҡтороу шарттары түбәндәгесә: 25 осраҡ - шәхси секторҙа (йорт-ҡаралтыла эшләгәндә), 46-һы-урманға барғанда (бесән сапҡанда, еләк, бәшмәк йыйғанда), 2-һенең урыны билдәһеҙ.\nСысҡан ағыуын Мәләүез ҡалаһы, Октябрь урамы, 82 адресы буйынса йыл әйләнәһенә иртәнге 9-сы яртынан 5-се 20 минутҡа тиклем алырға мөмкин.


Калифорнияға сәйәхәт » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Калифорнияға сәйәхәт\n21.04.2019 Калифорнияға сәйәхәт\nАмериканың Тымыҡ океанды иңләп урынлашҡан көнбайыш ярына сәйәхәт итеү беҙҙең күптәнге хыялыбыҙ ине. Ниһайәт, был теләгебеҙгә ирештек. Ҡыҙыу ҡояшлы август айында Калифорния штатының Лос-Анджелес ҡалаһында теүәл бер аҙнаны үткәрҙек. Түбәндәге яҙмаларымда мин гәзит уҡыусыларға ошо сәйәхәт мәлендә тыуған тәьҫораттарымды тәҡдим итәм.\nТымыҡ океан – асылда Ер шарындағы иң ҙур океан. Глобусҡа ҡарағанда ғына ла үҙенең ҙурлығы менән хайран иткән был һыу даръяһының көс-ҡөҙрәте шунса уҡ ҡеүәтле булып сыҡты. Бында өйрәнелгән ысул менән йөҙөп булмай. Тулҡындар бик көслө, улар йә аяҡтан йығырлыҡ итеп килтереп бәрә, йә баш аша күмеп китә. Шуға күрә лә серфинг менән шөғөлләнеү киң таралған. Ыбыр-сыбыр бала-сағаһынан алып оло йәштәгеләргә тиклем серфинг таҡталарын тотоп йөрөй. Үҙенә күрә урындағы экзотика.\nКалифорнияла яуым-төшөм бик самалы. Йылына ни бары бер ай самаһы ғына ямғыр яуып ала, ләкин ауыл хужалығы культуралары өсөн был бик аҙ. Шуның өсөн дә сәсеп үҫтерелә һәм уңыш бирә торған үҫентеләр өсөн яһалма һуғарыу системаһы киң үҫешкән. Бөтә Америка һатыу үҙәктәрендә киң таралған еләк-емеш – виноград, баҡса еләге һ.б. бында күпләп етештерелә. Яуым-төшөмгә ҡытлыҡ булһа ла, Лос-Анджелес ҡалаһы урамдары гөл-сәскәгә күмелгән. Шәхси йорттарҙың тирә-яғындағы күпереп үҫкән ҡыуаҡтар ғына түгел, ҙур-ҙур сәскәле бейек ағастар ҙа күҙҙең яуын ала. Пальмалар бик күп, әллә ниндәй төрлөләренә тиклем бар.\nШулай ҙа ҡаланан ситкә сыҡһаң, ямғырҙарҙың һирәк булыуы барыбер үҙен һиҙҙерә. Тау баштары ҡорғаҡһыбыраҡ тора, үлән дә йәм-йәшел түгел. Был штатта иң мауыҡтырғыс урындарҙың береһе – байтаҡ Голливуд фильмдары төшөрөлгән Universal studio паркы.\nUniversal studio паркы\nПаркка инә торған урында студияның эмблемаһы – әйләнеп торған Ер шары ҡаршылай. Ул кескәй генә фонтан менән уратып алынған. Килеүселәр иҫтәлек өсөн эргәһендә фотоға төшөп ҡалырға тырыша. Ә инде инеү менән үк туристарға бөтә шартына килтереп йыһазландырылған “ҡыҙыл келәмле юл” түшәлгән. Ғөмүмән, бында бар нәмә студия төшөргән фильмдарҙағы мөхитте күҙ алдына баҫтырырға ярҙам итә. Уолт Дисней төҙөгән парктарҙа аттракциондар бик күп һәм йыш урынлашҡан. Ә бында иһә – тап киреһе. Парк ҙур булһа ла, аттракциондарҙың һаны 10–12 самаһы ғына. Ләкин улар киң ҡоласлы һәм һәр ҡайһыһы айырым фильм йәиһә тематикаға яраҡлаштырып йыһазландырылған.\nБеҙ танышыуҙы “Юр осоро паркы” аттракционынан башланыҡ. Унда инер алдынан туристарҙы фильмдағы үҙәк персонаждарҙың береһе булған яһалма динозавр ҡаршылай. Ул үҙаллы хәрәкәтләнә, тауышлана һәм, ғөмүмән, тере йән эйәһенән әллә ни айырылмай. Тамаша ҡылыу өсөн иһә сама менән 15–16 кешегә иҫәпләнгән рельстар буйлап хәрәкәт итеүсе кәмәгә ултырырға кәрәк. Ул джунгли эсенән үтә: ҡыуаҡтар араһынан көтмәгәндә өҫкә динозаврҙар ябырыла йә улар үҙ-ара алыша башлай. Иң һуңынан тау йылғаһы аҫтындағы мәмерйә эсенән үттек. Кәмәләгеләр лысма һыу булды, ләкин ниңәлер барыһы ла сыр-сыу килеп көлөшә. Шулай ҙа була икән!\nАртабан Египет мумиялары хаҡындағы фильмды һынландырған урынға йүнәлдек. Уның эргәһендә ике ярым метр самаһы бейеклектәге эт башлы кеше ҡаршылай. Аттракционға инеү юлы иһә грот кеүек йыһазландырылған. Шундағы мөхитте тулыһынса сағылдырыу өсөн стеналағы иероглифтағы яҙыуҙар, тоноҡ ут, фильмдарҙан музыка – барыһы ла бер маҡсатҡа эшләй. Кешеләр ултырған механик ҡоролма рельстар буйлап хәрәкәт иткәндә ниндәйҙер бер мәлдә аяҡтар аҫтынан бөжәктәр йүгереп йөрөгән һымаҡ тәьҫир ҡала. Хәүефләнмәгеҙ – был ни бары эффект ҡына.\nТрансформерҙар хаҡындағы фильмға арналған аттракционда иһә тағы ла хәтәрерәк. Бында ингән мәлдә үк 3D фильмдары өсөн тәғәйенләнгән күҙлектәрҙе биреп торалар, һуңынан сыҡҡанда уны махсус йәшниккә төшөрөп китергә кәрәк. 3D эффекты бик көслө. Рельстарҙағы механик ҡоролма эсендә ултыраһың, ә үҙең бер үк ваҡытта ысын мәғәнәһендә трансформерҙар фильмы эсендә йөрөп ятҡан кеүекһең. Тирә-яҡта ҡиәфәттәрен бик тиҙ үҙгәртеүсе роботтар алыша, бер төркөмө һине яҡлай, икенсеһе һөжүм итергә маташа. Бер мәл хатта үтә бейек йорт өҫтөнән туп-тура “аҫҡа ҡоланыҡ”. Ысынбарлыҡтағы кеүек!\nСтудия буйынса автобустарҙа экскурсияға тәүҙә бик илтифатһыҙ ғына йүнәлгәйнек. Сөнки автобус туры тигәндә тәү сиратта гид һәм уның оҙон-оҙаҡ итеп уңыштар һәм ҡаҙаныштар тураһында һөйләүе күҙ алдына килә. Бер аҙ бара биргәс, бөтә был стереотип юҡҡа сыҡты. Дөрөҫ, монитор аша гид тирә-яҡ мөхит менән таныштыра, ләкин был үҙмаҡсат түгел. “Форсаж”, “Назад в будущее” һ.б. фильмдарҙа ҡулланылған төрлө раритет автомобилдәр эргәһенән үттек, “Война миров” фильмын төшөргәндән һуң ҡалған экспозиция (иңе-буйы 150 метр тирәһе, емерелгән машиналар ғына түгел, марсиандарҙың һөлдәләренә тиклем бар), Ҡырағай Көнбайыш хаҡындағы вестерндар өсөн төҙөлгән кварталдар, башҡа киң билдәле картиналар өсөн махсус эшләнгән усадьбалар, урамдар, тотош кварталдар – иҫәпһеҙ-һанһыҙ улар. Ни генә тиһәң дә, Universal studio паркы бик ҙур.\nКиң билдәле фильмдарҙағы эпизодтарҙың күбеһе ошонда төшөрөлгән булып сыҡты. Бер аҙҙан кескәй күл эргәһенән үттек. Туристарҙың күҙ алдында унда тәүҙә ҙур булмаған акула хасил булды, һуңынан күҙ асып йомған арала күлдәге ҡоролмаларҙы ут-ялҡын солғап алды. Янғын тип хәүефләнмәгеҙ, уты ысын булһа ла, ҡыҫҡа ваҡытлы эффект ҡына был. Заманса технологиялар ошондай мөмкинлек бирә.\nБер аҙҙан яһалма ямғыр башланды. Ҡоя ғына – ысын ҡойма ямғыр тиерһең. Күпмелер ваҡыттан өҫтәге урамда һыу ағымы күренде. Камераларҙы тейешле йүнәлештә тотҡанда ажарланып аҡҡан тау йылғаһы тип уйларға мөмкин. Гидтың әйтеүенә ҡарағанда, ниндәйҙер бер фильмды төшөргәндә батып барған кешене ҡотҡарыу эпизоды өсөн файҙаланылған икән был трюк.\nСтудия буйынса сәйәхәт Голливуд фильмдарына хас булған рухта тамамланды. Иң һуңынан беҙ ултырған автобустар теҙмәһе туннелгә инде. Туннелгә лә түгел, ысынында “Форсаж” фильмының эсенә килеп индек. 3D өсөн тәғәйенләнгән күҙлектәр эффектты тағы ла көсәйтә. Был эпизод хәҙерге заман технологияларының һуңғы дәүерҙә ни тиклем үҫешкәнен бик асыҡ күрһәтте. Автобустар үткән юлдың ситендә экран да түгел, ә реаль шәхестәрҙең ҡыҙыу бәхәсе бара. Тәүҙә ысын кешеләр кеүек күренһә лә, улар ни бары проекция, имеш. Йәғни фильмдарҙағы эпизод ҡына. Бер аҙҙан был кешеләр тап “Форсаж” фильмындағыса автомобилдәргә һикерешеп менеп ултырҙы һәм ысын автоуҙыш башланды. Автобустарҙың ике яғынан еләләр һәм, етмәһә, атышалар. Реаль эффект өсөн беҙ ултырған автобусты ла ныҡ ҡына һелккеләп алырға онотмайҙар. Ахыр килеп, “кульминацион мәл” – “Форсаж” фильмында төп ролде башҡарған Вин Дизелдең һыңар ҡулы менән вертолетҡа эләгеп киткән мәлендә менән тур тамамланды. Бына һиңә Голливуд! Оҙон-оҙаҡ итеп барыһына ла таныш нәмәне сүбәк урынына сәйнәмәйенсә, автобус турын да шундай һөҙөмтә менән ойошторорға мөмкин икән дә баһа!\nАртабан төрлө фильмда ҡатнашҡан өйрәтелгән йәнлектәр шоуы, иллюзионистарҙың сығыштары менән дә таныштыҡ. Иң һуңынан “Һыу донъяһы” тигән тамашаға йүнәлдек. Ни өсөндөр был аттракционды дельфиндар, диңгеҙ бесәйҙәре менән бәйле ябай тамаша тип ҡабул иткәйнек. Ә ул асылда иҫ киткес ҡатмарлы трюктар менән бәйле шоу булып сыҡты. Каскадерҙар ҡатнашлығында төшөрөлгән блокбастер эсенә килеп индек тиергә лә була.\nУрталағы ярайһы уҡ ҙур яһалма күлде түңәрәкләп уратып, тамашасылар өсөн тәғәйенләнгән урындар теҙелгән. Алдағы бер нисә рәттә еүешләнеү мөмкинлеге хаҡында иҫкәртеүсе яҙыуҙар тора. Алға китеп булһа ла әйтергә кәрәк: был иҫкәртеүҙәре бик урынлы булып сыҡты. Сөнки юғары тиҙлектәрҙә атылып килеп сыҡҡан катерҙар ҡырҡа вираж яһағанда тамашасыларҙы һыу менән ҡойондорғаны етмәгән, өс яҡлап баҫҡан шоуҙы алып барыусылар ҙа залдағы тамашасылар яғына һыуҙы биҙрәләп елгәрә. Бер кем дә зарланмай. Ыңғай эмоциялар өсөн килгәндәр ҙә баһа!\nСәхнә ролен үтәүсе күлдә иһә пираттар һәм бер-береһенә ғашиҡ ҡыҙ менән егет араһындағы алыш, әлбиттә, мөхәббәттең еңеүе менән тамамлана. Ләкин финал сәхнәгә саҡлы күл буйлап катерҙар ғына түгел, ярайһы уҡ ҙур елкәнле карап та елә, һыу эсенә бейек вышка емерелеп ишелеп төшә, һыу өҫтөн генә түгел, ундағы ҡоролмаларҙы ут-ялҡын солғап ала ла шунда уҡ юҡҡа ла сыға. Бик ҡыҫҡа ваҡытҡа иҫәпләнгән эффект, ләкин ут-ялҡыны ысын. Тамашасыларға хәүеф тыуҙырмай шундай трюктарҙы башҡарыу өсөн үтә ҙур теүәллек кәрәк. Шоуҙың ахырында өҫтән янып килеп төшкән ысын самолет үҙе генә лә ни тора! Күлдең ҙурлығы бит самалы, ә самолет мороно иһә бик ҙур теүәллек менән шундағы ултырғыстарҙа ултырыусы кешеләрҙең ҡаршыһына уҡ терәлеп тиерлек туҡтаны.\nБарыһы ла тамамланғас, был тамашаның ни өсөн донъялағы иң һәйбәт шоуҙарҙың береһе һаналыуының сәбәбе асыҡлана төштө. Өҫтәүенә, унда ҡатнашҡан состав та киң билдәле актерҙарҙан тупланған булып сыҡты.\nГолливудтағы Дан аллеяһы\nБыл аллея Лос-Анджелестың визит карточкаларының береһе һанала. Бөгөнгө көндә Дан аллеяһы Голливуд бульвары һәм Уайт-стриттың ике яғынан да 15 кварталғаса һуҙыла. Бында тротуарҙарға киң билдәле Голливуд актерҙарының исемдәре яҙылған йондоҙҙар беркетелгән. Һәр Голливуд артисы үҙенең исемен ошондағы йондоҙҙарҙа күрергә теләйҙер, моғайын. Бында килеүсе туристарҙың һаны йылына 10 миллионға етә. Аллеяға тәүге йондоҙҙар 1960 йылда беркетелә, бөгөнгө көндә уларҙың дөйөм һаны 2,5 меңдән ашып киткән.\nШул уҡ бульварҙа урынлашҡан Мадам Тюссо музейы эргәһендәге асфальтта икенсе төрлөрәк плитәләр ҡуйылған. Улары үҙенсәлеклерәк – артистарҙың йылы теләктәренән тыш, аяҡ-ҡулдарының эҙҙәре лә бар. Бындай плитәләр күп түгел, шуғалыр ҙа туристарҙың иғтибарын үҙҙәренә нығыраҡ йәлеп итә.\nМадам Тюссо музейы\nБыл музей шул уҡ Голливуд бульварында урынлашҡан. Скульптор Мария Тюссо тарафынан бынан 200 йыл элек нигеҙ һалынған һәм донъяла тағы ла егермеләгән ҡалала филиалдары булған был музейҙар селтәре бөгөнгө көндә киң билдәле.\nБилдәле шәхестәрҙең манекен-күсермәләре уларҙың тәбиғи буйына самалап эшләнгән. Материал балауыҙ һаналһа ла, асылда улар пластик полимерҙарҙан яһалған, был иһә оригиналдар менән 100 процент оҡшашлыҡты гарантиялай. Музейҙа экспозициялар бер нисә тематик блокҡа бүленгән. Голливуд иконалары бүлегендә Элвис Пресли, Вивьен Ли һымаҡ «йондоҙҙар» менән фотоға төшөргә мөмкин. Киноперсонаждар секцияһында атаҡлы актерҙарҙы уларҙың шулай уҡ бөтә донъяға билдәле ролдәрендә күрергә була. Мәҫәлән, Арнольд Шварцнеггер Терминатор костюмында, Хью Джекман Росомаха ролендә һ.б.\nБында АҠШ Президентының эш өҫтәле артына ултырып ҡарарға ла мөмкин. Уның эргәһендә музей хеҙмәткәре дежурлыҡ итә, ул һеҙгә хатта Президенттың үтә оҡшаш итеп яһалған манекены менән бергә фотоға төшөргә лә һис шикһеҙ ярҙам итәсәк.\nГолливуд бульварындағы Мадам Тюссо музейы бер нисә залдан тора һәм ундағы манекендар бик күп. Һәр ҡайһыһының эргәһендә туҡтарға түҙемлегең генә етһен!\nНьюпорт ҡаласығы. Яхта менән асыҡ океанға сығыу\nНьюпорт Лос-Анджелестан ярайһы ғына алыҫлыҡта урынлашҡан. Ҡайһылыр яғы менән А.Гриндың “Ал елкәндәр” әҫәре буйынса таныш ҡаласыҡты хәтерләтә. Яр буйында диңгеҙ тематикаһы менән бәйле тауарҙар һәм сувенирҙар менән һатыу итеүсе кескәй магазиндар, кафе-ресторандар теҙелеп киткән. Ә порттың үҙендә кескәй генә катерҙарҙан башлап балыҡ тотоусы шхуналарға тиклем иҫәпһеҙ-һанһыҙ карап теҙелешкән. Елкәнлеләренең ниндәйҙәре генә юҡ! Беҙҙең яхта асыҡ океанға сыҡҡанға тиклем егерме минут самаһы ошо бихисап карап эргәһенән үтте.\nАсыҡ океанда иһә бөтөнләй икенсе мөхит. Әленән-әле балыҡ көтөүҙәре осрай, диңгеҙ бесәйҙәре лә осраштыра. Бинокль аша ҡарағанда ваҡ ҡыналарын да асыҡ күрергә мөмкин.\nЛәкин бөтә был сәйәхәт ваҡытында иң оҡшағаны дельфиндар көтөүе менән ярышып йөҙөү булғандыр. Эреле-ваҡлы дельфиндар төркөмө әленән-әле тегенән-бынан ҡалҡып сыға һәм яхта менән йәнәшә кемуҙарҙан ярышып йөҙә башлай. Эргәнән дә түгел, ә тап уның мороно алдынан. Уларға ла адреналин тәьҫире, күрәһең, таныштыр.\nОкеан буйлап сәйәхәтебеҙ ике сәғәт ярым самаһы дауам итте. Ҡояштың нисек итеп Тымыҡ океан даръяһы артында байығанын ҡарағас, ҡабаттан Ньюпорт ҡаласығына әйләнеп ҡайттыҡ.\nHollywood тигән яҙыу Маунт-Ли тауының көньяҡ һөҙәгендә урынлашҡан. Голливуд ҡалаһының үҙенә нигеҙ 1903 йылда һалына, 1910 йылда ул Лос-Анджелес составына инә, ә бындағы киностудия тап бер йылдан теркәлеү ала. 1923 йылда иһә Голливуд киноиндустрияның үҙәгенә әүерелергә өлгөрә. Был яҙыуҙағы хәрефтәр 45 фут бейеклегендә (сама менән 15 метр). Ҡараңғы төшһә, улар ғәжәп матур иллюминация хасил итеп, балҡып тора.\nТуристар бөгөн был яҙыуҙы ситтән генә күҙәтә ала. Сөнки ошо яҙыу торған 90 йыл самаһы ваҡыт эсендә ваҡ хулиганлыҡ ҡылырға теләүселәр табылып ҡына тора. Яҙыу торған ер биләмәһе хәҙер шәхси милек һанала. Ә Америка закондары буйынса шәхси территорияға рөхсәтһеҙ инергә ярамай.\nБөтә донъяға билдәле был “Hollywood” яҙыуының тәүҙә Hollywoodland тигән риэлтор контораһының атамаһынан килеп сыҡҡанын хәҙер күптәр онотоп та бөткән. Уның әлеге урынына – Маунт-Ли тауына ҡуйылыуы ни бары реклама маҡсатында була. Һуңынан аҙаҡҡы дүрт хәрефен алып ташлайҙар, һәм яҙыу Голливуд ҡалаһының символына әүерелә.Үткән быуаттың 30-сы йылдарындағы Бөйөк депрессия ваҡытында риэлтор контораһының эштәре мөшкөлләнә. Ләкин контора урынлашҡан ерҙә бөгөнгө көндә лә арка формаһындағы символик ҡапҡа һаҡланып ҡалған. Таштан һалынған арканың һул яғында ике тарихи яҙыу беркетелгән. Беренсеһе “Hollywoodland. Est. 1923” (ошо йылда нигеҙләнгән тигән мәғәнәне бирә) булһа, икенсеһе был урындың тарихи ҡомартҡы булыуы хаҡында иҫкәртә.\nПарашют менән һикереү\nАмерикала был спорт төрө киң таралған. Һәр штатта, йәки ҙурыраҡ ҡалаларҙа ошондайыраҡ хеҙмәтләндереү күрһәтеүсе ойошмаларҙы табырға мөмкин. Һауаға бәләкәй самолетта күтәреләләр һәм уға пилоттан башҡа тағы дүрт кеше генә һыя. Инструктор менән бергә бер парашютта һикерәләр, сөнки был ҙур хәүеф менән бәйле спорт төрө. Инструкторҙар клиенттар менән бәйле төрлө көтөлмәгән хәлгә (паника, бейеклектән ҡурҡыу, күңел болғаныу) һәр саҡ әҙер булырға тейештәр.\nСамолет 3 мең метр бейеклеккә күтәрелгәс (ә был ярайһы уҡ бейеклек, сөнки тирә-яҡ ус төбөндәгеләй генә күренә), һикерергә рөхсәт ителә. Парашют ергә саҡрым самаһы ҡалғас асылырға тейеш, уға тиклемге араны былай ғына осоп үтергә кәрәк. Ул асылғанға саҡлы арауыҡ һиҙелмәй ҙә ҡала, сөнки тиҙлек үтә юғары – сәғәтенә 120 миль. Миңә ул, мәҫәлән, ун-ун биш метр самаһы һымаҡ ҡына тойолдо. Бигерәк тә самолет кабинаһынан сығыу менән үк аҫҡа табан баштүбән осҡанда ҡан тамырҙарында адреналин үҙ эшен эшләй. Һауа баҫымы бик юғары, унан бит тиреһе ныҡ тартыша.\nПарашют асылыу менән осош кинәт кәмей, инде әкренләп кенә түбәнәйә бараһың. Уның хәрәкәтен һәм йүнәлешен махсус бауҙар ярҙамында теләгән яҡҡа борорға мөмкин. Бер самолеттан бер-бер артлы һикергән ике төркөм төрлө бейеклектә һәм йүнәлештә осоп йөрөһә лә, ахыр килеп, диаметры һигеҙ-ун метрҙан артмаған махсус ҡомлоҡ өҫтөнә килеп төштөк. Унда ҡаршы алыусы көтөп тора. Уның бурысы – кәрәге сыға ҡалһа ергә хәүефһеҙ төшөүҙе тәьмин итеү. Хәйер, инструктор тәжрибәле һәм клиент адекват булған осраҡта уның ярҙамы әллә ни кәрәкмәй ҙә. Ләкин унһыҙ барыбер бер нисек тә булмай. Сөнки самолет, парашютсыларҙы һауаға ырғытыу менән үк ҡабаттан боролоп, аэродромға йүнәлә. Беҙҙе аэродромға иһә ана шул ҡаршы алып тороусы автомобилдә алып ҡайтты. Парашюттан һикергән мәлде фотоға йә видеоға төшөрөргә мөмкин. Быны инструктор ҡулына беркетелгән кескәй генә аппарат ярҙамында эшләй.\nҠоштар осоп етә алмаҫлыҡ бейеклектән тирә-яҡты күҙәтә алыу хозурлығы – был осоштан тыуған тәьҫораттарҙың иң ҡыҫҡаһы. Ә уларҙың барыһын да яҙа башлаһаң, моғайын, бик күпкә һуҙылыр ине. Өҫтән күҙ һалғанда ваҡ-ваҡ машиналар йыбырлашып йөрөүсе автострадалар, тирә-яҡҡа һибелгән йорттар, баҫыуҙар, күлдәр-йылғалар бик-бик бәләкәй күренә. Ахыр килеп, ана шул үҙең йәшәгән ерҙең ҡәҙерен белеү өсөн ваҡыты-ваҡыты менән уға бейектән күҙ һалырға ла кәрәктер.\nДөйөм алғанда, Калифорния штаты Америкала сәйәхәтселәрҙе үҙенә ымһындырып торған төбәктәрҙән һанала. Сөнки бында танышыу өсөн ҡыҙыҡлы урындар, ысынлап та, бик күп.\nАвтор: Ф. ИСХАҠОВА


Proclaiming the Word - Беспорядок в нашей жизни, если Бог не на первом месте | Outlines of Messages\n"Әйтелгәндәргә өҫтәп, һеҙҙән һорайбыҙ, туғандар, беҙҙең өсөн доға ҡылығыҙ: һеҙҙәге кеүек, башҡа ерҙә лә Раббының һүҙе тиҙ таралһын һәм ихтирам ителһен." (Тессалуникелеләргә 2-се хат, 3-сө бүлек, 1-се аят)\nБеспорядок в нашей жизни, если Бог не на первом месте\nИеремия китабында өс төрлө ваҡиға бәйән ителгән.\nБеренсе ваҡиға Иеремия исемле йәш кеше менән бәйле. Иеремия Аллаһы тарафынан ауыр бурыс үтәр өсөн һайланған.\nИкенсе ваҡиға Израиль (Йәһүҙиә) халҡы менән бәйле. Күп йылдар Аллаһыҙ етәкселек итеү, идолдарға табыныу етте, тип хәл иткән Аллаһы Тәғәлә. Ул Иеремияға йәһүдтәргә яңылыҡ әйтергә ҡушҡан: "Уларҙы вавилонлылар ҡулға ала."\nӨсөнсө ваҡиға. Аллаһы Тәғәлә менән бәйле. Балалары бунт күтәргәндә Ата йөрәге һыҡрап уларға ҡараған.\nАллаһы беҙҙең тормошта беренсе урында булмаһа, беҙ бик ҡатмарлы ситуацияға юлығабыҙ. Аллаһ беренсе урында булмаһа, беҙҙең тормошта сыуалыш була.\nБына нимә йәһүдтәр менән килеп сыҡты. Улар башҡа халыҡтар, уларҙың аллалары менән бутала башланы. Уларҙың ҡатнаш никахтар барлыҡҡа килде. Улар ситуацияны контролдә тоторға уйланылар, ләкин ваҡиғалар уларҙы контролдә тотто.\nИҫкәртеү 1 R11; Әгәр һин Аллаһ юлынан бармаһаң, бәхетһеҙлектең тайғаҡ юлына эләгәһең.\nИеремия Йәһүҙиәнең кризисы (көрсөгө) тураһында бик ҡаты сағылдырҙы: R17; Шул саҡта һәр бейек ҡалҡыулыҡта, һәр ҡыуаҡ аҫтында һин аҙғынлыҡ, зина ҡылдың. R17;(Иеремия 2,20б).\nЙәһүҙиәгә күршеләренең үләне йәшелерәк күренде.\nТиҙҙән улар теге яҡта булдылар, ботҡа ялған Алла Ваалға табындылар. Үҙҙәренең балаларын ҡорбан итеп ялған молохҡа килтереп яндырҙылар. 28-се шиғыр әйтеүенсә, уларҙың нисә ҡалаһы булһа, шул тиклем Аллаһы булған. Улар үҙҙәренең сексуаль практикаһында бәйһеҙ, эштәрендә намыҫһыҙ булалар. Аллаһ әйтте, R20; етер R21; Башта был зыянһыҙ кеүек ине. Шыңғырауыҡ (гремучая) йылан балаһы ла шулай ине. Күҙ асып йомғансы сағып өлгөрә. Ҡаранып өлгөрә алмайһың, ул һине арбай, һәм һинең менән күңелһеҙ хәлдәр була. Аллаһы стандарттарынан тайпылыу бәхетһеҙлеккә алып бара.\nИҫкәртеү 2. R11; Аллаһыҙ етәкселәргә эйәреү аллаһыҙ тормошҡа этәрә.\nЙәһүдтәр ошоно эшләнеләр.\nУлар Аллаһыҙ етәкселәргә ҡаршы торманылар. R16; Священниктар "Ҡайҙа Аллаһ?"- тип һораманылар, пәйғәмбәрҙәр ялған Алланы Ваалды хөрмәт иттеләр. R17. (Иеремия 2,8)\nЙәһүҙиә халҡының дини етәкселәре Аллаһты эҙләнеләр. Судьялар Аллаһты һәм мораль нигеҙҙәрҙе белмәнеләр. Батшалар Аллаһҡа ҡаршы булдылар, Аллаһы йорто урынына үҙҙәренең батшалығын төҙөнөләр. Аллаһы һүҙе урынына Вааланы хупланылар. Аллаһыҙ етәкселәргә эйәреү беҙҙе лә уларҙың тормош стиленә килтерҙе.\nИҫкәртеү 3 R11; Беренсе урынды - Аллаһтың урынын алыу - ул харап булыуға килтерәсәк.\nЙәһүҙиә үҙенең юлдары Аллаһтыҡынан яҡшыраҡ булыр тип фараз итте:\nR17; Минең халҡым ике насарлыҡ ҡылды:\nМине, тере һыу шишмәһен ташланылар (ҡалдырҙылар) һәм үҙҙәренә яһалма һыу шишмәһе астылар, ә уларҙа һыу тормай. R 17; (Иеремия 2,13)\nЙәһүҙиә һалҡын саф ағым шишмә урынына оҙаҡ торған, боҙолған иҫке һау ятҡылығын ҡуллана.\nЙәһүҙиә үҙ юлынан үҙенсә йәшәргә теләне.\nАллаһы урынына беренсе булырға теләү уңышһыҙлыҡҡа килтерә.\nИҫкәртеү 4 R11; Тәүбәне һанға һуҡмау таш йөрәккә әйләндерә.\nЙәһүҙиә үҙҙәренең хатаһын таныманы, яуызлыҡтарында тәүбәгә килмәнеләр. Ћөҙөмтәлә уларҙың йөрәктәре ташҡа әйләнде, әммә улар буйһонманы. Ћуңғы сиктә Аллаһ уларҙы урындарынан күсерәсәк, сөнки улар Аллаһҡа килеүҙән баш тарттылар.\nR 16; Сөнки улар миңә арҡалары менән боролдолар, ә йөҙҙәре менән түгел. R17; (Иеремия 2,27 b).\nЋөҙөмтәлә нимә килеп сыҡты?\n37-се бүлек беҙгә әйтә, Аллаһы Вавилон халҡы етәкселәренә Иерусалимға ҡаршы барырға рөхсәт бирҙе. Улар ҡаланы ҡаманылар һәм унда үтеп инделәр.\nЙәһүдтәр батшаһы буйһонмаусылыҡ айҡанлы әсирлеккә эләкте. Уны, уларҙың балаларын үлтергәндәрен ҡарарға ҡуштылар. Уның күҙҙәрен соҡоп алдылар, сынйыр менән бығаулап, мәңгелеккә зинданға яптылар. Иерусалимда батша һарайын яндырып көлгә әйләндерҙеләр. Уңыштарҙы юҡҡа сығарҙылар. Күп ғаиләләрҙе ҡырҙылар. Байтаҡ халыҡ әсирлеккә алынып, Вавилонға ҡыуылды һәм ҡолдарға әйләндерелде.\nИҫкәртеү 5 R11; Гөнаһтың һөҙөмтәләре була.\nЋөҙөмтәләр шунда уҡ булмаҫҡа мөмкин, киләһе аҙнала ла түгел, әммә гөнаһ һөҙөмтәһеҙ булмай.\nR 16; Шулай итеп бик ныҡ уйла һәм һығымта яһа: Аллаһы Тәғәләңде ҡалдырып китеүең (баш тартыуың) бик яман һәм ҡыҙғаныс.\nR17; (Иеремия 2 : 19 b);\nБеҙ һәммәбеҙ ҙә камил уҡ булмағас, мораль сир менән яфаланабыҙ, тип аҙып китеүебеҙ бар, был хәлде Изге китап (Библия) "гөнаһ" тип атай, әммә беҙҙе һөйөүсе Аллаһы был бәләкәй хаталарға иғтибар бирмәй, тип уйлайбыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, улай түгел. Аллаһы беҙҙе ныҡ яратһа ла. Ул изге һәм ғәҙел, шуға ул яуызлыҡ менән килешә алмай. Пәйғәмбәрҙәр Аввакум һәм Ишағыя (Исайя) әйткәненсә, R16;\nЋинең саф күҙҙәрең\nЯуызлаҡҡа ҡарамаҫтар R17;\n(Аввакум 1,13). Әммә закон боҙоу һеҙҙе Аллаһтан айырҙы, һеҙҙең гөнаһтарығыҙ Уны һеҙҙән сирҡандыра. R17; (Исайя 59,2)\nДжеймс Г.Сперджен яҙған:\nЭш - ул һеҙҙең шәхси һайлау; хеҙмәт итеү Ғайса үтенесе һөҙөмтәһе. Эштә һеҙ эш хаҡы алаһығыҙ, ә хеҙмәт иткәндә - һеҙ түләйһегеҙ.\nЭштә һеҙ бирәһегеҙ кире ҡайтарып алыр өсөн, ә хеҙмәт иткәндә һеҙ элек алғанығыҙҙы кире ҡайтарып бирәһегеҙ.\nЭш һеҙҙең һәләтегеҙгә бәйле, ә хеҙмәт итеүегеҙ һеҙҙең Аллаһҡа хеҙмәт итергә әҙер булыуығыҙға бәйле. Яҡшы эшләнгән эш һеҙгә маҡтау килтерә, ә яҡшы үтәлгән хеҙмәт итеү Ғайсаға хөрмәт күрһәтә.\nБыл хеҙмәт беҙҙең Аллаһты һәм Ғайса Мәсихте данлау өсөн үтәлә.\nБыл биттәге материалдарҙы һеҙ копияһын эшләп файҙалана алаһығыҙ, тик бер шарт бар:\nАтабыҙға ғибәҙәт ҡылырға һәм дә йөкмәткеһен үҙгәртмәҫкә. Шулай уҡ үҙегеҙҙең уҡыусыларығыҙға һәм тыңлаусыларығыҙға был материалды ҡайҙан алыуығыҙҙы хәбәр итегеҙ:\nWWW PROWRD-EU - страница служения "Возвещение Божьего слова!" (Международное служение ОЕД по преподаванию Библии).


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ӘҘӘБИ ТЕЛДЕ БЕЛЕҮ КӘРӘК ҺЕҢРӘНДӘРГӘ, ТАҘЛАР, ҒӘЙНӘГӘ... - 2020 - Мәҡәләләр\nБашҡорт теле Көньяҡ Уралда, Ағиҙел - Яйыҡ йылғалары бассейнында бик боронғо замандарҙан бирле йәшәгән башҡорт ҡәбиләләренең теленән, йәғни диалекттарынан (ҙурыраҡ төбәктәрҙә таралған һөйләш айырмалығы тел ғилемендә диалект тип, ә бер нисә ауыл йәки район өсөн хас булған һөйләш айырмалығы һөйләш йәки урындағы һөйләш тип атала) халыҡ теле булып формалашҡан. Улар, территориаль яҡтан бер-береһе менән күрше булып, бик йыш һәм тығыҙ аралашыр булғандар, шул сәбәпле уларҙың телдәрендә аҡрынлап уртаҡ элементтар арта барған. Шулай итеп, башҡорт ҡәбиләләре теленән бөтә башҡорттар өсөн дә аңлайышлы булған дөйөм башҡорт халыҡ теле барлыҡҡа килгән. Дөйөм башҡорт халыҡ теле составында Көньяҡ (Ҡыуаҡан), Көнсығыш (Юрматы) һәм Төньяҡ-көнбайыш диалекттар бар. Һәр диалект һөйләштәргә бүленә. Көньяҡ диалект Эйек-Һаҡмар, Урта һәм Дим һөйләштәренән тора. Көнсығыш диалект Ҡыҙыл, Әй-Мейәс, Арғаяш һәм Салйот һөйләштәренән тора. Төньяҡ-көнбайыш диалект Ҡариҙел, Танып һәм Түбәнге Ағиҙел, Ыҡ һәм Ғәйнә һөйләштәренән тора.\nБашҡорт әҙәби теленең ике төрлө формаһы бар: әҙәби һөйләү теле һәм яҙма әҙәби тел. Башҡорт әҙәби теленең һөйләү формаһы дөйөм башҡорт теле нигеҙендә бик боронғо замандарҙа уҡ барлыҡҡа килгән. Ул, асылда, героик эпостарҙың, ҡобайырҙарҙың, легендаларҙың, сеңләүҙәрҙең, башҡорт классик йырҙарының теле. Уларҙың теле лә талантлы башҡорт сәсәндәре, йырсылары, һүҙ оҫталары тарафынан быуаттар буйына эшкәртелгән, шымартылған.\nӘҙәби телдең яҙма формаһы үҙенең лексик, грамматик һәм дөрөҫ яҙыу нормалары тәртипкә килтерелгән һәм законлаштырылған булыуы менән характерлана. Башҡорт әҙәби теленең яҙма формаһы 1919-1923 йылдарҙа формалаша. Шулай итеп, хәҙерге башҡорт әҙәби яҙма теле дөйөм башҡорт әҙәби һөйләү теленән үҫеп сыҡҡан әҙәби милли тел иҫәпләнә. Ә милләт кешеләрҙең теләге һәм ирке менән тыуа торған күренеш түгел, ул - тарихи категория.\nБашҡорт әҙәби теле көньяҡ һәм көнсығыш диалекттарға нигеҙләнгән, тигән фекер әле булһа йәшәп килә. Ләкин хәҙерге башҡорт әҙәби теленә ҡарата былай тип әйтеү дөрөҫ түгел. Башҡорт әҙәби теле халыҡ теленә яҡын, уның дөйөм нормаларына нигеҙләнә. Әҙәби тел нормалары камиллаштырылғанда хәҙер диалекттарға мөрәжәғәт ителмәй, ә халыҡ телендә киң таралған күренештәр алына. Әҙәби тел диалекттарҙан өҫтөн тора. Хәҙерге ваҡытта әҙәби тел диалекттарға йоғонто яһап, уларҙы шымартыуға табан алып бара. Әҙәби телгә диалекттарҙың тәьҫире кәмей. Әҙәби тел нормалар системаһына ҡоролған. Уның нормалары бөтә кеше өсөн мотлаҡ. Уның нормаларын камиллаштырырға һәм байытырға кәрәк. Хәҙерге башҡорт әҙәби теленә, әлбиттә, дөйөм халыҡ телендә ҡулланылған күп кенә һүҙҙәр инеп тә бөтмәгән. Мәҫәлән, башҡорт теле һүҙлектәренә үҫемлектәр донъяһына ҡараған күп һүҙҙәр, бөжәктәрҙең, тау тоҡомо һәм минералдарҙың, бәшмәктәрҙең һәм башҡа күп кенә өлкәгә ҡараған нәмәләрҙең атамалары инеп бөтмәгән. Ә ул атамалар халыҡ телендә бар. Тимәк, диалект һүҙҙәр бөгөн дә башҡорт әҙәби телен байытыу өсөн әһәмиәтле бер сығанаҡ булып тора.\nТөньяҡ-көнбайыш диалектына Башҡортостандың Асҡын, Тәтешле, Яңауыл, Илеш, Дүртөйлө, Ҡариҙел, Борай, Бөрө, Саҡмағош, Балтас, Ҡалтасы райондарында, Пермь өлкәһендә йәшәгән башҡорттарҙың һөйләштәре инә. С.Ф. Миржанова был диалектҡа арналған китабында һәр һөйләштең фонетик, морфологик һәм лексик үҙенсәлектәрен тейешле фәнни кимәлдә тасуирлаған.\nБашҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектында һөйләшкән һәм ошо мөхиттә йәшәгән башҡорт булараҡ, мин беҙҙең диалектта уҡытырға тигән идеяны алға һөрөп йөрөүселәргә ҡәтғи ҡаршымын. Сөнки бының файҙаһына ҡарағанда зыяны күберәк, тигән ҡараштамын. Диктант - ул ниндәйҙер ҡағиҙәләрҙе үҙләштереү кимәлен, дөйөмләштереп әйткәндә, телде белеү кимәлен тикшереү. Үрҙә диалекттар үҙҙәре һөйләштәрҙән тора тип әйтелгәйне инде. Асҡын һәм Ҡариҙел башҡорттарының теле Яңауыл һәм Борай башҡорттарының теленән айырыла. Ә был диктант тексы ниндәй һөйләште төньяҡ-көнбайыш диалектының нигеҙе итеп алды һуң? Ниндәй ҡағиҙәләргә нигеҙләнеп тикшереләсәк? Һорауҙар бихисап.\nИкенсенән. Уҡытыуға килгәндә, бының өсөн башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалектының лексик, грамматик һәм дөрөҫ яҙыу нормаларын тәртипкә килтереп, законлаштырырға кәрәк буласаҡ бит. Әйтелешендә һәм яҙылышында "диалект тел" менән башҡорт әҙәби теле араһындағы норматив башҡалыҡты кәүҙәләндереүҙе көн тәртибенә ҡуясаҡ. Ә был әлеге башҡорт әҙәби теле үткән оҙайлы юлды ҡабатлау буласаҡ, һәм ул тел нисек аталасаҡ һуң әле?\nБыл халҡыбыҙҙың бер өлөшөн башҡорт әҙәби теле йоғонтоһонан ситләтеүгә килтерәсәк. Башҡорт әҙәби теленең йоғонтоһо самалы йәки бөтөнләй булмаған һөйләштәр бит бөгөн үҙҙәренең үҙенсәлектәрен һаҡлап килә, әммә башҡа телдәрҙең тәьҫиренә лә бирелә. Быны беҙ, "Туган илем Татарстан, Казан минем баш калам" тип уҡытып сығарылған башҡорттар, үҙ елкәбеҙҙә татығанбыҙ инде. Башҡорт теленең төньяҡ-көнбайыш диалекты татар теленең йоғонтоһона бирелә башлағаны һиҙелеп тора. Һуңғы осорҙа мәктәптә уҡытыу татар телендә алып барылғанлыҡтан, район гәзиттәренең татар һәм рус телдәрендә генә донъя күреүе, ауылдарҙа мәктәптәрҙең ябылыуы арҡаһында был шауҡым көсәйгәндән-көсәйә генә бара. Шулай уҡ күрше өлкәләрҙә мәктәптә уҡытыу урыҫ телендә алып барылғанлыҡтан, үҙенең туған телен онота башлау кеүек күңелгә ауыр күренеште лә осратырға мөмкин.\nБеҙгә юҡ-бар менән булышып, көс сарыф иткәнсе, әҙәби телдең йоғонтоһон киңәйтеү һәм тәрәнәйтеү йүнәлешендә берҙәм булып эш итеү файҙалыраҡ булыр. Шағир Ғәбиҙулла әйткәнсә,\nТел - үҙәге милләт ағасының,\nТик үҙәктә телдең ҡеүәте.\nТаянмаһа ошо үҙәгенә\nМилләттең юҡ иле, дәүләте.\nЯҙылған: 29.05.20 | Ҡаралған: 185


25 Ноября , 09:01\nСәүҙәне оҡшатып йөрөгән егеттең әсәһе ҡыҙға еңгәләре аша хәбәр еткерә: "Айғырҙың ҡыҙын килен итеп тә тормайым!"\nЙәш уҡытыусы ҡыҙ ныҡ ғәрләнә. Әсәһенә лә үпкәләргә уйлап ҡуя: тура һүҙле, башбирмәҫ холоҡло булыуына. Ә әсәй кеше уйлап та бирмәй! "Э-э-эй, бахыр!" - хатта ирендәрен шапылдатып ебәрә! "Үҙемдең быҙау малайымдың уҡытыусы ҡыҙға буйы етмәҫ..." - тимәй икән...\nӘсәһе һуғыш йылдарында ел-ямғыр тейҙермәй үҫтерә ҡыҙҙарын. Һуғыштан һуң да, еңеп ҡайтҡан ире оҙаҡ йәшәмәй, яралары шауҡымынан донъя ҡуйғас, сәскәләй ҡурсалап, уҡытып сығарған ҡыҙҙарына һүҙ тейҙергән кешене ер менән тигеҙләп, уның һүҙҙәре иғтибарға лайыҡ түгеллеген бер һөйләм менән аңлата.\nЙәш йөрәкте һағыш ташы менән баҫтырып, өҫтөнә ғорурлыҡ тауын өйөп ҡуйып, эшен дауам итеүҙән башҡаһы ҡалмай Сәүҙәгә.\nРафилдың йөрөгән ҡыҙын оҡшатмай әсәһе.. Үҙенең тыуған ауылынан булғанға улы белмәгән сәбәптәре булғандырмы, боҙоҡ телефон берәй оҡшамаған хәбәр еткергәндерме, улына тура өндәшмәй, үҙенең һеңлеләре аша ойотҡо һалырға ҡуша. Теге апайы "былай" тип, был апайы"тегеләй" тип өндәшеп ҡараһалар ҙа, Рафил ҡуймай, һөйгәне янына ашҡына.\n"Беҙҙең уҡытыусы ҡыҙҙы ҡарата алһаң, ысын егет булаһың, ҡарата алмаһаң, егетмен, тип тә йөрөмә.. Өйлән ана тегенеңә!" - өндәшмәҫ бер еҙнәһе ҡунаҡҡа килгән ҡәйнешенең сәменә тейә. Ҡунаҡ һыйлаған әсе бал да мөхәббәт хистәрен томалап торғандырмы, егет клубҡа "Һы! Әйттерерһең әллә ни!" тигән һүҙҙәр менән юнәлә. Күреп өлгөрмәй ул ҡыҙҙы. Һуңлаған була.\n"Әйттем бит!"- тип ҡаршы ала еҙнәһе. Шунан инде Рафилға ҡыҙҙың ауылына юл төшөрөп, алдан "күреп ҡайтырға" тигән уй менән барып сығыуҙан башҡаһы ҡалмай.\n"Шул егет һине күҙләп килгән! "- тигән хәбәр ҙә Сәүҙәгә шыпырт ҡына килеп етә. Ҡыҙҙар егеттең буй-һынын иҫе китеп тасуирлаһа, еңгәйҙәре зат-ботон, донъя хәлен дә һүрәтләй.\nЙәштәр бер-береһенә күҙ ташлап, яҙа-йоҙа бер нисә тапҡыр осрашып һөйләшеп тә өлгөрмәй, тормоштарын ҡырҡа үҙгәрткән ваҡиға була. Район комсомолдарының конференцияһы.\nУҡытыусы-активист булараҡ Сәүҙә әхирәте менән бара. Бер ни уйламай регистрация үтеп торғанда, янындағы егеттең партбилет һоноп, яҙылып үтеп китеүен абайлап ҡала. Аһа, был бит теге Рафил. Әртистәр һымаҡ һылыулығы өҫтөнә, инде партия ағзаһы ла! Әле сос етеҙ Сәүҙә өлгөрмәгән!\nУндай егеткә отказ бирмәй аҡылы бар ҡыҙҙар.\nЯңы йыл байрамында ҡоҙа килә. Сәстәр сәскә бәйләнә.\nФото tvoiekino.ru сайтынан алынды.


Уйын Өлкәндәр Өсөн Андроид: Бушлай Уйнарға Мобиль Ххх\nУйын өлкәндәр өсөн Android: уйын килергә ваҡыт!\nРәхим итегеҙ һәм бер бөтөн рәхим итегеҙ: һеҙ наткнуться на Өлкәндәр уйындар Android, мин һеҙҙең бәхетле булыр, беҙҙе һәм алымдары тураһында һөйләне, ни өсөн һеҙ тейеш, кисекмәстән теркәлгән, әгәр ҙә иртә! Һеҙ, моғайын, был берләшмәләрҙәге иң яҡындарының исемен ала, йәғни бөтөн тураһында беҙ, өлкәндәр өсөн уйындар, алып килһен һезгә, тик уларҙы файҙаланыу өсөн яраҡлаштырылған өсөн android мобиль яйланма. Иғтибар, был осраҡта "өлкәндәр" контент енси ҡарап – мәҫәлән, һеҙ үҙегеҙҙең телефон порноигра уйнарға йыйыла., Әгәр, һеҙҙе лә ҡыҙыҡһындыра икән, мөмкин тиклем тиҙерәк убираться доджа береһе – бөтә был һүҙҙәр-һүҙҙәр, платформалар яһаласаҡ, был беҙ! Бөтәһе өсөн дә мин һеҙгә ҡала керә ҡыйыулыҡҡа саҡыра үҙ өҫтөнә ала, шулай уҡ ентекле һүрәтләй түбән, ни өсөн һеҙ өйрәнергә инә алмай һәм теләмәй, беҙ тәҡдим итә ала. Крысиный ҡотолоу юлы эҙләп башҡа йүнәлештәре: исеменән берҙән, ул һеҙҙе иҫәпкә алырға кәрәк, ҡасан һеҙҙең кеҫә телефоны уйындары xxx, - өлкәндәр был уйын өсөн Android., Дөрөҫөрәге, мин бында мөмкинлеген аңлата, ни эшләп беҙ шундай бөйөк, һыу өсөн түләмәйенсә үҙе әҙерләгән литания һеҙҙе аңлай ала һәм, бысраҡ уйын ләззәт окт. Айлыҡ, сөнки был мажара булды, кисерә алмайбыҙ бындай ваҡытта улар һинең алда!\nБөгөн уйын бушлай\nНенавижу кеше әйберҙәр өсөн түләүҙәре, тоғро? Бигерәк тә бөтөнләй әйберҙәрен бушлай алырға мөмкин! Һөҙөмтәлә мин был факттарҙа һеҙгә алдан хәбәр итергә теләр инем, тип Adult android эконом ваҡытта һәм эконом-берләшмә был уйын түләүһеҙ: һеҙ бер тин түләргә кәрәк буласаҡ, әгәр телисез икән инә. Бынан тыш, беҙ pay to win хеҙмәт урыны тәғәйенләргә планлаштырыла: бында барыһы ла тиң булыуҙары шарт, һәм һеҙгә бер ниндәй ҙә баҫым да яһау юҡ, беҙ һеҙҙең ҡулдағы аҡса өсөн ебәрә, төрлө титулдар өсөн алға шыуыша., Беҙ аңлап, һуңғы ваҡытта был проект һөҙөмтәлә ауыртыу һәм ғазаптар күп кеше уйын аша үтә, улар үҙ хаҡын аҡлай ябай түгел. Шайтан алырға, хатта эксклюзив түгел, өлкәндәр өсөн был жанр: рәт-рәт ҡарағыҙ әле, ни булды индустрияһы төп мошенниктар! 76 Fallout, Sky man ' s no ... исемлекте дауам итергә мөмкин! Шулай вәғәҙә донъяла күп кеше, ә һуңынан үтәй. Иҫ киткес уйындар android өсөн хәҙер иң өлкәне-был факт шул ябай, әйбер ала, тип беҙ һеҙгә вәғәҙә етте, һәм улар беҙ килтергән әгәр түгел, һеҙ бер нәмә лә юғалта тигәнде., Был система яҡшы, беҙ уларҙы тотоусыға гарантияланған һәм көсөргәнеш, беҙ аҙыҡ-түлек килтерелгән, улар һеҙ ысынлап та ла телисез эйә. Әгәр быны эшләй алмаһаҡ, икенсе урында үҙем табырмын һине!\nТормош булғас төрлө тәмләткестәр, ысынлап та, бәхетле һәм һеҙҙең хаҡта һөйләй һәм мин ғорур уйын 48 нәҡ шуға күрә, беҙ әле булһа торған булһа, тағы 2 стадияла уҡ бета-эшләй (уйнай сикләнгән була, уларҙың хәл-торошта, әммә уларҙың әле лә йәшәй). Мин уйлайым, дөрөҫ булды, тип әйтә беҙ ысынлап 50 уйын билдәһенә өлгәшә, сөнки ул ваҡытта, ҡасан, һеҙҙең уҡыу, был, моғайын, был ике исем менән сығарыу булды инде. Ҡыҙғанысҡа, ысынбарлыҡҡа тоғро булырмын мин хәлдән ябай әйткәндә, беҙгә яҡшыраҡ уйын 4 тиҫтә була: уларҙың барлыҡ 100 %-ҡа беҙҙең өсөн платформа эксклюзив., Кеше өсөн, концепциялар менән таныш түгел: бөтә, бында һеҙ тип табылды, һәм беҙ төҙөүсе булып эшләй. Ниндәй уйын менән дә хеҙмәттәшлек һәм башҡаны һатып алмайбыҙ беҙ түгел, сит дистрибьютор, был берләшмәләрҙәге иң күп жанрҙарҙа эшләйем был эште. Был бирә һезгә иң яҡшы ысулы туранан-тура бизнес менән шөғөлләнеү кеүек тойола, сөнки был да – беҙгә бында бөтә командалар үҙ етештереү, аҙағына тиклем ваҡыт булды һәм шулай булып ҡала. Һеҙ армияға ебәрергә тура килә, беҙҙең өсөн фекерҙәрҙе үҙгәртеп – мөмкин булһа, ә беҙҙе баҫтырғандары, беҙ башҡа мөмкинлектәр XXX-уйын. Уйын өлкәндәр өсөн android тотоп бөтә сере лә шул тиклем!\nЙондоҙло мобиль ҡоролмалар өсөн нәфис әҫәрҙәр\nСөнки беҙ иғтибарҙы тулыһынса на мобиль яйланма, йәғни беҙ был мөмкинлекте флоренция, ысынлап та, яҡшы нимә эшләгәнен иң яҡшы уйындар. Бер кеше өсөн күп кеше унда һыу инеү булды донъя уйындары порноигр үҙенсәлектәрен билдәләү, дөрөҫөн күрһәтә, улар таң күренде. Әгәр һеҙ был визуаль пурист береһе, һеҙ хәҙер мин әйтеп биргән ябай: өлкәндәр уйыны өсөн Android-был бөтә ҡиәфәте тураһында, детка! Эксперттар бюджет яҡынса яртыһын беҙгә бирергә буйынса 3D – рендеринг һәм рәссам, график, шулай уҡ дизайнер, шулай булғас, бөтә тәжрибә – башынан аҙағына тиклем-шулай оҡшай, уның кеүек уйындар өсөн aaa компанияһы тора., Беҙ ҙә аҡса йәлләмәй, һәм беҙ был бала менән йомшаҡ та була: үҙҙәренең иң яҡшы бәләкәй һәм беҙ бер нәмә талап риза түгел. Әлбиттә, тырышлығыбыҙҙы тупланыҡ һәм был ысынлап шулай уҡ беҙҙең android төҙөлөшө, тип аңлата мөмкин оптимизирован мобиль телефондар өсөн беҙҙең бөтә рендеринг беҙ, техник характеристикалары һәм операцион системаһы булыуы билдәле. Был беҙҙең өсөн бурысы булғандарға ауырға, әммә ышанам, тип, һуңғы һөҙөмтә ысынлап та булмаясаҡ нәмә тылсымлы., Беҙ яҡын йылдарҙа ныҡлап эшләүен тәьмин итеү өсөн был урындарҙы үҙе һәм башҡалар алдында өҫтөнлөк тип уйлайым, сөнки кем түгел, хатта яҡын график бүлеге тура килә. Һеҙ бында туры йүгерек ҡарашын күҙаллағанда бер генә материал бирергә тейеш тураһында иң яҡшы өлгөһө, тип әйтә икән, беҙ: фантастически уйын беҙҙең күренә түгелме?\nХәҙер бушлай туранан-тура тултырыусылар\nШул тиклем ярата инем мин бында ултырһа ла, бөтә көн һәм баҫтырыу тураһында һөйләй, беҙҙең матур селтәрҙәр, мин уйлауымса, был, моғайын, ул ваҡытта бөтә процедураларҙы үҙ аллы килгән һәм мин һеҙгә ябыу һәм тикшерергә саҡырғы килә. Хәтеремдә: ирекле инеү, һәм һеҙ аласыз, теләсә ҡайһы ваҡытта китте. Талап итмәй загрузки, 48 жанры киң спектрын һәм уйын уйын булманы беҙгә тылсымлы һәм енси. Был хыял, ысынлап та, төш булған, һәм шуға күрә беҙҙең кеш ҡарап тикшерҙем, анализ тартынҡы әйберләр һеҙ беҙҙең менән.\nШуның өсөн ҙур рәхмәт, - тип загляни – ә хәҙер уйнай башлай һәм церебраль, һин, әҙәпһеҙ урод!


Хыял-маҡсаттарҙы ысынбарлыҡ итеп...\n14 Ғинуар , 19:23\n“Яҡшы хәбәрҙе кешеләргә беренселәрҙән булып еткереү күңелгә ҙур кинәнес бирә”\nГөлдәриә Йосопова. Был исем Башҡортостан юлдаш телеканалы тамашасыларына ла, радио тыңлаусыларға ла, шиғриәт һөйөүселәргә лә, ғөмүмән, киң йәмәғәтселеккә яҡшы таныш. Иҫ киткес егәрле, төплө фекерле журналист, хисле, йор аҡыллы, күҙәтеүсән шағирә тип беләбеҙ уны. Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы бына инде ике тиҫтә йылдан ашыу Башҡортостан Журналистар союзының иң ҙур бүлексәләренең береһе һаналған Башҡортостан юлдаш телевидениеһының беренсел ижади ойошмаһын да уңышлы етәкләй. Ул – Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре. Күркәм ғүмер байрамын билдәләгән көндәрҙә ҡәләмдәшебеҙ менән ихлас әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Гөлдәриә Ғәтиәт ҡыҙы, әйҙәгеҙ әңгәмәне һеҙҙең бала саҡҡа “сәйәхәттән” башлайыҡ. Белеүебеҙсә, журналистикаға илткән һуҡмағығыҙ ҙа кескәй саҡта уҡ – мәктәп йылдарында һалынған.\n– Мин Федоровка районының Бала Сытырман ауылынан. Атайым – агроном, әсәйем Пугачев исемендәге совхозда умартасы булды. Матур мөнәсәбәтле, мөхәббәтле ғаиләлә үҫтем, шуға күрә бала сағымды йылы тойғолар менән иҫкә алам. Атайымды, ғаиләле булғандан һуң, Аксен ауыл хужалығы техникумына уҡырға ебәрәләр. Өс йыл көндөҙгө бүлектә белем алды. Матур уйынсыҡтар, бүләктәр тотоп, беҙҙе һағынып ҡайтып инеүе, иртәнсәк йоҡонан иркәләп кенә уятыуы онотолмаҫ хәтирәләр булып иҫтә ҡалған. Үкенескә ҡаршы, ҡәҙерле кешебеҙҙең ғүмере бик иртә – 40 йәшендә генә өҙөлдө. Үҙем күптән ул йәште үтһәм дә, атайым ҙур тормош тәжрибәһенә, ҙур аҡылға эйә кеше булып күңелемдә һаҡлана. Ә инде оло тормошҡа әсәйем әҙерләне. Ул беҙгә, өс балаһына, лайыҡлы белем һәм тәрбиә бирҙе. Бөгөн дә кәңәшсебеҙ, терәк-таянысыбыҙ булып матур итеп ғүмер кисерә. Атайым менән әсәйем, шулай уҡ ике өләсәйем биргән һабаҡтар тормошта юғалып ҡалмаҫҡа, ниндәй генә һынаулы мәлдәрҙә лә кеше булып ҡалырға ярҙам итте.\nӨйөбөҙгә бик күп гәзит-журналдар алдыра торғайныҡ, шуға күрә уҡыу культы көслө булды. Матбуғат менән дуҫлыҡ та мәктәп осоронда уҡ башланды. Тәүге мәҡәләм башланғыс класта уҡыған саҡта баҫылды. “Башҡортостан пионеры” гәзитенең йәш хәбәрсеһе булдым, үҙебеҙҙең райондың “Еңеүгә” гәзитенә лә йыш яҙыштым. Талантлы тиҫтерҙәрем, мәктәп тормошо, спорт, үҙешмәкәр сәнғәт саралары тураһында мәҡәләләр ебәрә торғайным. Уларҙың ташҡа баҫылыуы шатлыҡ та, артабан яҙышыуға дәрт тә өҫтәй ине. Зөһрә Ҡотлогилдина, Йомабикә Ильясова, Диана Килдина кеүек билдәле журналистар хат яҙып, кәңәштәр бирә торғайны. Асылда, был башҡорт журналистикаһы өсөн кадрҙар әҙерләүҙең бик яҡшы алымы булған.\nБына шулай, минең алда “үҫкәс кем булырға?” тигән һорау торманы ла шикелле, сөнки һәр ваҡыт “журналист буласаҡмын” тинем һәм, шөкөр, хыял-маҡсаттарыма өлгәшергә яҙҙы.\n– Һеҙ Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетын тамамлағанһығыҙ. Ул заманда баш ҡаланың иң төп уҡыу йортона инеү бик һирәктәр өлөшөнә эләккән бәхет булғандыр, моғайын. Нисек уҡырға индегеҙ?\n– Мәктәптә яҡшы уҡыным, теүәл фәндәр ҙә еңел бирелде. Математиканан уҡытыусым үҙ йүнәлеше буйынса китеүемде теләне, әммә мин ижади мөхиттең – журналистиканың күңелемә яҡыныраҡ булыуын белә инем инде. Мин тәүҙә һис бер ауырлыҡһыҙ Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға индем. Икенсе курста Радищев исемендәге стипендияға эйә булдым. Ул замандағы 75 һум ярайһы уҡ тос сумма ине.\nӨсөнсө курстан һуң Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт университетының журналистика факультетына уҡырға күстем. Был маҡсатлы эш КПСС Үҙәк Комитетының “Милли журналистика кадрҙары әҙерләү тураһында” ҡарарына ярашлы башҡарылды. Мәскәүҙәге башҡорт студенттары үҙ-ара татыу булып, бер-беребеҙгә ярҙам итеп йәшәнек. Ә төркөмөбөҙҙә төрлө союздаш республикаларҙан йыйылған студенттар күп булды. Улар менән бер ғаилә кеүек дуҫ булдыҡ. Бөгөн Рәсәй Журналистар союзын етәкләгән билдәле журналист Владимир Соловьев та – беҙҙең курсташ. Шөкөр, курсташтар менән дуҫлыҡ, аралашыу өҙөлгәне юҡ. Әйткәндәй, баш ҡала университетын ҡыҙыл дипломға тамамлауға өлгәштем.\n– Хеҙмәт юлығыҙҙы радиола башлағанһығыҙ. Был үҙегеҙҙең һайлаумы, әллә осраҡлылыҡмы?\n– Мин үҙемде гәзит журналисы итеп күрә инем. “Башҡортостан”, “Ленинсы” кеүек етди баҫмаларҙа практика үтеп, тәүге хеҙмәт сынығыуы алырға тура килде. Шул ваҡытта Матбуғат йортонда “тиҙҙән йәштәр өсөн башҡорт телендә үҙаллы гәзит донъя күрә башлаясаҡ” тигән яңылыҡ барлыҡ башҡорт йәмәғәтселегенә дәрт өҫтәп, рухландырып ебәргәйне. Ойоштороу эштәре менән шөғөлләнгән талантлы журналист Вил Ғүмәров ошо гәзиткә эшкә алам, тип тә дәртләндергәйне, әммә яҙмыш радиоға алып килде. Ләкин шуны ла әйтергә кәрәк: радио ла минең өсөн таныш, үҙ донъя ине. Мәктәп йылдарында гәзиттәргә ебәргән мәҡәләләремде Башҡортостан радиоһына ла һорап алалар, мәктәп тормошона арналған тапшырыуҙар мәлендә уҡыйҙар ине. Шуға күрә тормошта бер нәмә лә осраҡлы булмайҙыр, тип уйлайым. Ә инде “Йәшлек” гәзитенә килгәндә, унда эшләргә яҙмаһа ла, был баҫма менән дуҫлыҡ бөгөнгәсә өҙөлгәне юҡ.\n1995 йылда Башҡортостан телевидениеһына эшкә күстем. Бында иртәнге “Сәләм” мәғлүмәти-музыкаль тапшырыуының алып барыусыһы, етәксеһе, артабан ижтимағи-сәйәси һәм мәғлүмәт программалары редакцияһының махсус хәбәрсеһе булып киттем.\nӘ бөгөн инде Башҡортостан “Юлдаш” телеканалының мәғлүмәт программалары баш редакцияһының баш белгесе булып эшләйем. Ғөмүмән, хеҙмәт йылдарымдың күпселек өлөшө яңылыҡтар хеҙмәтендә үтте, быйыл ошо өлкәлә эшләүемә 22 йыл була. Был хеҙмәт оперативлыҡ, ваҡиғалар уртаһында ҡайнауҙы, улар араһынан иң мөһимдәрен, көнүҙәк темаларҙы дөрөҫ һайлауҙы талап итә. Журналист булараҡ, республиканың мин булмаған бер-ике генә районы ҡалды шикелле (йылмая – автор), Рәсәй ҡалаларында, хатта сит илдәрҙә командировкаларҙа булып, ҙур-ҙур сараларҙы яҡтыртырға тура килде. Шулар араһынан Мәскәүҙә үткән Башҡортостан көндәре, Эстонияла Салауат Юлаевҡа бюст, Санкт-Петербургта Исмәғил Тасимовҡа таҡтаташ асыу тантаналары матур хәтирә булып иҫтә ҡалған. Ғөмүмән, яңылыҡтар хеҙмәтенә рәхмәтлемен. Эшемде һәр ваҡыт яратып башҡарҙым һәм башҡарам. Ниндәйҙер яңылыҡты, яҡшы хәбәрҙе кешеләргә беренселәрҙән булып еткереү күңелгә ҙур кинәнес бирә.\nОҙаҡ йылдар парламент журналисы булараҡ эшләргә, йәғни закондар сығарыу эшмәкәрлеген, уларҙың үтәлешен яҡтыртырға тура килде. Был өлкә лә яҡын һәм ҡыҙыҡлы. Республика парламентының 25 йыллығы уңайынан хеҙмәтемде юғары баһалап, юбилей миҙалы менән бүләкләнеләр. Был да – ҙур ғорурлыҡ.\n– Телевидение – тиҙлек тә, йыйнаҡлыҡ та талап иткән хеҙмәт, ә яңылыҡтар хеҙмәтендә эшләү айырыуса яуаплылыҡ өҫтәй...\n– Эйе, телевидениела бурысыңа яуаплы ҡарау бик мөһим, күп осраҡта шәхси ваҡытың менән иҫәпләшмәй эшләргә тура килә. Эфир хаталарҙы һәм аҡланыуҙарҙы ҡабул итмәй.\nҒөмүмән, тура эфир, яңылыҡтар хеҙмәтендәге эш көтөлмәгән хәл-ваҡиғаларға әҙер булыуҙы, ваҡытында дөрөҫ ҡарар ҡабул итә белеүҙе талап итә. Телевидение – ул команда менән эшләргә өйрәткән хеҙмәт, һәм мин үҙемде юғары профессиональ команданың бер өлөшө булыуым менән бәхетлемен, хеҙмәтемдән уңдым, тип һанайым.\n– Журналистикалағы күсәгилешлек тураһында ла фекерҙәрегеҙҙе белге килә...\n– Ундай күренеш һәр өлкәлә лә булырға тейеш. Заманында беҙ ҙә олпат, тәжрибәле журналистарҙан байтаҡ нәмәгә өйрәндек. Бына ошо “Башҡортостан” гәзитендә практика үтеүем дә ярайһы уҡ етди сирҡаныс булды ул. Хәҙер инде беҙгә ҡарап йәштәр өйрәнә. Әйткәндәй, бер йыл элек Башҡорт дәүләт университетында уҡыта башланым. Буласаҡ журналистарға “Тележурналистика нигеҙҙәре” һәм “Яңылыҡтар тележурналистикаһы” тигән курстар алып барам. Студенттар менән эшләү бик оҡшай. Шулай итеп, үҙемде яңы ролдә асам, тиергә мөмкин.\n– Һеҙҙе хисле лә, ихлас та шағирә булараҡ та беләбеҙ. Шиғриәт донъяһына һөйөү, ҡәләм тирбәтеү нисек башланды?\n– Шиғырҙарҙы ла бала саҡтан яҙҙым. Мәҡәләләрем менән бергә улар ҙа матбуғат биттәрендә донъя күрә килде. 1984 йылда Башҡорт дәүләт университетына уҡырға ингәс, “Шоңҡар” әҙәби түңәрәгендә шөғөлләнә башланым. Әммә ҡайһылыр бер мәлдә, шиғриәттән бер аҙ ситләшеп, төп эшемә – журналистикаға бирелдем. Икенсе улым Әмир тыуғас, күңел нисектер үҙенән-үҙе шиғриәткә, ижадҡа тартылдымы – даими ғына яҙыша башланым. Ул саҡта интернет селтәре киң таралып өлгөргәйне. Ижад емештәремде уҡыуҙары, баһалауҙары тағы ла дәрт өҫтәне. Әле бына 55 йәшем алдынан, һуңғы йылдарҙа яҙылған шиғырҙарымды туплап, “Киләсәккә хат яҙам” тигән китабымды әҙерләнем. Шиғырҙарҙан тыш, хикәйәләр ҙә ижад итәм, улар башлыса проза.ру сайтында рус телендә баҫылып килә.\n– Ғаиләгеҙ менән дә яҡынданыраҡ таныштырып үтһәгеҙ ине.\n– Тормош иптәшем Венер Рафаил улы Йосопов – Әй буйы башҡорто, Ҡыйғы районынан. Ҡәйнәм-ҡайным алдынғы ҡарашлы, зыялы кешеләр булды, балаларына ла матур тәрбиә биреүгә өлгәшкәндәр. Беҙ Венер менән радиола бергә эш башланыҡ, әммә һуңғараҡ ул, тормошон ҡырҡа үҙгәртеп, яңы йүнәлеш буйынса уҡып, хоҡуҡ һаҡлау органдарына эшкә күсте. Бөгөн иһә – запастағы подполковник.\nҒаиләбеҙҙә ике ул үҫте. Өлкәне Алмаз бөгөн ғаиләле, киленебеҙ – Архангел районы ҡыҙы. Ҡыуанысыбыҙ, йыуанысыбыҙ булып биш йәшлек ейәнсәребеҙ үҫеп килә, уның “өләсәй, олатай!” тип килеп инеүе лә үҙе бер байрам төҫлө.\n42 йәшемдә тағы ла әсәй булыу бәхетен татыным. Әмир улыбыҙ 6-сы класта уҡый, спорт, музыка менән шөғөлләнә. Эш ни тиклем генә мөһим булмаһын, ҡатын-ҡыҙҙың төп тәғәйенләнеше һәм бәхете – әсә булыуҙа, ғаиләһенең именлегендә.\n– “Башҡортостан” гәзитен уҡыусыларға теләктәрегеҙ, әйтер һүҙегеҙ...\n– Яратҡан гәзитемдең уҡыусыларына иң изге теләктәремде еткерәм, иң мөһиме – һаулыҡ теләйем. Шулай уҡ башланып торған Яңы йыл менән ҡотлайым. Ул барыбыҙ өсөн дә уңышлы, бәрәкәтле килһен, заман зәхмәте – коронавирусты еңеү йылы булһын.\n– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт! Һеҙгә лә иң матур теләктәр, ғүмер байрамығыҙ ҡотло булһын!\nГөлдәр ЯҠШЫҒОЛОВА әңгәмәләште.


Хәбәрҙәр: Греция кредиторҙар менән һуғышта түгел, алышта ғына еңде.\nГреция кредиторҙар менән һуғышта түгел, алышта ғына еңде.\nГреция хөкүмәте һәм премьер-министр Алексис Ципрас еңеүҙе байрам итә. Улар Грецияның бурысы буйынса бәхәстә Евротөркөмдө еңеүгә өлгәште. Кредиторҙар менән йомалағы һөйләшеүҙә кредит килешеүен 4 айға оҙайтырға ҡарар ителде. Был ваҡытты Ципрас аҡса эҙләүгә түгел, бурысты глобаль реструктуризациялау хаҡындағы һөйләшеүҙәргә бағышларға уйлай.\nАлексис Ципрас, Греция премьер-министры:\n“Кисә беҙ һуғышта түгел, алышта ғына еңдек. Беҙҙе алда һөйләшеүҙәрҙән һәм беҙҙең партнерҙарыбыҙ менән мөнәсәбәттәрҙән тыш та ауырлыҡтар көтә.”\nЦипрас милләткә телемөрәжәғәтендә кредиторҙар менән һөйләшеүҙәрҙең финанс мәсьәләләренә генә түгел, ә тәүге нәүбәттә “Грецияның суверенлығын тергеҙеүгә” ҡағылыуын белдерҙе. Уның һүҙҙәре буйынса, Европа консерваторҙары илде быуып ташлауҙы маҡсат итеп ҡуйған, әммә уларҙың маҡсаты барып сыҡмаған.\nМәғлүмәт агенстволары иһә, Мальта премьер-министры Эдвард Шиклунға һылтанып, еврозона ил-ағзаларының Грецияның валюта союзынан сығыуына әҙер булыуын хәбәр итте. Әгәр ҙә Афина артабан да кредиторҙар менән уртаҡ тел табырға тырышмаһа, был мотлаҡ тормошҡа ашасаҡ.


Ысын мөхәббәтем янымда » Архив газеты "Йәшлек"\nЫсын мөхәббәтем янымда Яңылыҡтар » Икәү генә белер сер\nЫшанаһығыҙмы, мин 27 йәшемә тиклем ҡыҙҙарға ғашиҡ булыу түгел, уларҙы күҙгә лә элмәй инем. Сөнки атай-әсәйем бәләкәйҙән, ҡыҙҙар менән сыуалыу уҡыуҙан ситләштерә, иң тәүҙә уҡыу яғыңды уйла, тип ҡаныма һеңдерҙе. Бер ваҡыт (урта кластарҙа уҡый инек әле ул ваҡытта) иптәш малайымдың ғаиләһе икенсе ауылға күсеп китте. Ул йылдарҙа шул модала ине: дуҫ егет һәм ҡыҙҙар, ситкә китһә, ауылда ҡалған әшнәләренең адресын әле үҙҙәре йәшәгән ерҙәге ҡыҙҙарға йәки малайҙарға бирә лә, яйлап хат алышыу башлана. Армияла хеҙмәт иткән егеттәр ҙә шул рәүешле ҡыҙҙар менән таныша ине. Бер көндө миңә дуҫым йәшәгән ауылдан бер ҡыҙҙан хат килеп төштө. Ул танышырға теләүен белдергәйне. Әсәйем был хатты алып уҡыны ла, миңә:\n– Буш менән булма – уҡыу яғын ҡара! – тип хат алышыуҙан тыйҙы.\nКүндәм бала ни, хат яҙышыуҙан баш тартып, уҡыуымды ҡайғырттым. Институтта ла шул юлды ҡыуҙым. Бәлки, шуғалыр ҙа аспирантураға ҡалдырыуҙарына өлгәшкәнмендер (элек вуз уҡытыусылары өмөтлө студенттарын үҙҙәре аспирантурала ҡалдыра торғайны) – ҡулыма диплом алғас, Мәскәүгә уҡырға киттем. Һәм... тәмле лә, татлы ла, әсе лә, ғазаплы ла беренсе мөхәббәт емешен шунда татыным.\nИкенсе курста уҡырға барған йыл. Белоруссияның Минск ҡалаһынан беренсе курсҡа уҡырға ингән Мария тигән ҡыҙға үлеп ғашиҡ булдым. Мин дә уның йөрәге түрендә урын алғанмын икән. Мөхәббәтебеҙ дөрләп тоҡанып китте һәм, беҙҙе хисле лә, моңло ла, һағышлы ла ғишыҡ нурҙарына сорнаны.\nУҡыу менән бер рәттән дворник булып та эшләнем. Стипендия яғы ла яҡшы. Шунлыҡтан аҡса яғынан бер ҙә ҡытлыҡ кисермәнем. Форсатын табып, Марияның тыуған ҡалаһына, ғаиләһенә барып, ҙур ғына ерҙә эшләгән ата-әсәһе менән дә таныштым. Тегеләр мине ситкә тибәреүен тибәрмәне, шулай ҙа ҡыҙҙарының һайлауын бигүк өнәп еткермәүҙәрен һиҙҙем. Әммә һуңғы һүҙ барыбер ҡыҙҙарында ҡалды – ул мине һайланы. Шулай итеп, уҡыған ерҙә ятаҡтан айырым бүлмә алып, бергә йәшәй башланыҡ. Ниәттәребеҙ ныҡлы ине. Әсәйем дә Мәскәүгә бер килеүендә уның ата-әсәһе менән танышты. Тик минекеләрҙең фекере һөйгән ҡыҙымдың ата-әсәһенең уй-фекеренән алыҫ китмәне: тормош иптәшең үҙ милләтеңдән булырға тейеш! Әммә мөхәббәтебеҙ ҡыҙыу, ҡарар ныҡлы – бер һүҙ ҙә беҙгә йоғонто яһай алманы. Һөйөү еңде!\nӘммә... Әле, егермеләп йыл үткәс тә, шундай ҡыҙыу һөйөүҙең дә ҡапыл һүрелеүе мөмкин икәнлегенә ышанғым килмәй. Иҫкә төшһә, һаман йөрәкте өйкәп йөҙәтә.\nБер йәйҙә ауылға ҡайтып киттем. Алдан вәғәҙәләшеү буйынса, Мария минең янға – тыуған ауылыма килергә тейеш ине. Көтәм – ул юҡ, көтәм – юҡ. Үсектем дә, ҡыҙыулыҡ менән һөйгәнемә ҡаты ғына итеп яҙып ебәрҙем һәм... аҙаҡ ныҡ үкендем. Тик терһәкте тешләп булмай – был беҙҙең араға һуңғы нөктәне ҡуйҙы. Хатта Минскиға барыуым, аңлашырға теләүем дә юҡҡа булып сыҡты. Иң мөһиме – ни өсөн минең менән бергә булырға теләмәүенең сәбәбен аңлатманы. Әллә ул һирәк-һаяҡ Белоруссияһына ҡайтып киткәнендә башҡа ҡыҙҙар менән сыуалыуым ҡолағына барып еттеме, әллә булмаһа ҡорһағындағы сабыйыбыҙҙы юғалтыуы кире йоғонто яһанымы...\nНыҡ ғазапландым. Ошо хәлем ярты йыл тирәһе дауам иткәндер. Өҙөлөп яратыуым, онота алмауым, һағыныуым-һарғайыуым тураһында уға тиҫтәләгән түгел, йөҙәрләгән хат яҙғанмындыр – яуап булманы.\nВаҡыт – дауа, тигәндәре дөрөҫ. Яйлап йән ярам уңалды. Эш, яңы мөхит ауыр уйҙарҙан ҡотолдорҙо. Үҙ кәлейәмә индем. Буласаҡ ҡатыным менән таныштым. Ул – башҡорт ҡыҙы ине. Тиҙҙән гөрләтеп туй яһаныҡ. Бер-бер артлы өс балабыҙ тыуҙы. Шул саҡ мин ир кеше өсөн бик мөһим булған бер хәҡиҡәтте аңланым: һинән бала табырға теләгән ҡатын ғына ир менән ҡатын араһындағы ысын яратыуҙы аңлаталыр. Беренсе мөхәббәтем ара-тирә иҫкә төшөп, күңелде һыҙлатып-һыҙлатып ебәрһә лә, ысын мөхәббәтем янымда, үҙ илемдә, үҙ еремдә, үҙ милләтемдән икәнлеген аңлауҙан башым күккә тейгәндәй.\nӘ беренсе мөхәббәт ул... беҙҙең баш өҫтөндә йөҙгән еңел аҡ болот ҡына.\nЙәшлек хаталары хаҡ һорай\nЙәйғор төҫө тураһында\nАбыныр өсөн түңгәк табыла...\nМөхәббәт һәм алтын урталыҡ


Мәҙәниәтһеҙ тормош юҡ\n9 Ноябрь 2020, 18:08\nРайон халҡының көнкүрешен, социаль именлеген тәьмин итеү менән бергә рух байлығы, мәҙәнилеген күтәреү, ялын ойоштороу ҙа мөһим. Байрам, тантаналы сараларҙы урындағы үҙешмәкәр артистар сығышы биҙәүе ғәҙәти күренешкә ингән, ә сәхнәгә сығырғансы, күпме көс, тырышлыҡ һалына.Мәҙәниәт учреждениелары йәмғиәттә социаль, үҙ-ара бәйләнеш булдырыу функцияларын үтәй, райондың мәҙәни, мәғлүмәти, тәрбиә нигеҙен формалаштыра, социаль-иҡтисади үҫешенә йоғонто яһай.Районда алты мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениеһы бар. Ҡала мәҙәниәт һарайында урындағы һәм республика саралары уҙғарыла. “Мәҙәни-ял үҙәге” муниципаль бюджет учреждениеһы ҡарамағында - 47 филиал, шул иҫәптән, Ергән, Корнеевка, Нөгөш ауыл күп функциялы комплекстары ауыл халҡына ҙур мөмкинлектәр аса. “Мәләүез үҙәкләштерелгән китапхана системаһы“ мәҙәниәт учреждениеһы 30 китапхананы берләштерә. Был өлкә лә заман талабы буйынса яңырыу кисерә, Ергән һәм Корнеевкала моделләштерелгән, йәғни матди һәм мәғлүмәт ресурстары менән тулыһынса тәьмин ителгән, барлыҡ уңайлыҡтары булдырылған яңы быуын китапханалары эшләй. Ҡаланың 1-се һәм Ергән ауылы балалар сәнғәт мәктәптәрендә балалар өҫтәлмә белем ала, ижади һәләттәрен үҫтерә. Тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында бик күп ҡыҙыҡлы мәғлүмәт табырға була, ҡаланың филиалы Партизан ауылында урынлашҡан, унда ла бай күргәҙмә материал тупланған.\nРайон халҡының көнкүрешен, социаль именлеген тәьмин итеү менән бергә рух байлығы, мәҙәнилеген күтәреү, ялын ойоштороу ҙа мөһим. Байрам, тантаналы сараларҙы урындағы үҙешмәкәр артистар сығышы биҙәүе ғәҙәти күренешкә ингән, ә сәхнәгә сығырғансы, күпме көс, тырышлыҡ һалына.\nМәҙәниәт учреждениелары йәмғиәттә социаль, үҙ-ара бәйләнеш булдырыу функцияларын үтәй, райондың мәҙәни, мәғлүмәти, тәрбиә нигеҙен формалаштыра, социаль-иҡтисади үҫешенә йоғонто яһай.\nРайонда алты мәҙәниәт һәм сәнғәт учреждениеһы бар. Ҡала мәҙәниәт һарайында урындағы һәм республика саралары уҙғарыла. “Мәҙәни-ял үҙәге” муниципаль бюджет учреждениеһы ҡарамағында - 47 филиал, шул иҫәптән, Ергән, Корнеевка, Нөгөш ауыл күп функциялы комплекстары ауыл халҡына ҙур мөмкинлектәр аса. “Мәләүез үҙәкләштерелгән китапхана системаһы“ мәҙәниәт учреждениеһы 30 китапхананы берләштерә. Был өлкә лә заман талабы буйынса яңырыу кисерә, Ергән һәм Корнеевкала моделләштерелгән, йәғни матди һәм мәғлүмәт ресурстары менән тулыһынса тәьмин ителгән, барлыҡ уңайлыҡтары булдырылған яңы быуын китапханалары эшләй. Ҡаланың 1-се һәм Ергән ауылы балалар сәнғәт мәктәптәрендә балалар өҫтәлмә белем ала, ижади һәләттәрен үҫтерә. Тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында бик күп ҡыҙыҡлы мәғлүмәт табырға була, ҡаланың филиалы Партизан ауылында урынлашҡан, унда ла бай күргәҙмә материал тупланған.


Дуҫлыҡ өсөн сиктәр юҡ | Новости Башкортостана\nДуҫлыҡ өсөн сиктәр юҡ\n12.04.2016 в 21:32 \_\_ Общество \_\_ 548\nБаш ҡалабыҙҙа йәштәрҙең “Төркиҙәр алтыны” тип аталған мәғариф форумы асылды. Уның маҡсаты – милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе нығытыу, Рәсәй халыҡтарының мәҙәни хеҙмәттәшлеген үҫтереү. “Конгресс-холл” бинаһындағы тантаналы сарала Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, шулай уҡ федераль власть вәкилдәре, төбәк ведомстволары етәкселәре ҡатнашты.\n– Рәсәй – төрки донъяһының бер өлөшө, уның географик һәм тарихи үҙәге, – тине Рәсәй Президенты Хакимиәте етәксеһе урынбаҫары Магомедсалам Магомедов. – Беҙҙәге барлыҡ милләттәр, шулай уҡ БДБ илдәре, башҡа сит дәүләттәр халыҡтары араһындағы дуҫлыҡтың, татыулыҡтың әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Ватандаштарыбыҙҙың барыһы ла, ниндәй милләт булыуына ҡарамаҫтан, Рәсәй дәүләтселеген нығытыуға тос өлөш индерә. Өфөлә ойошторолған йыйын ошо изге маҡсатҡа табан етди аҙым булыр, тип ышанам. Илебеҙҙәге милли сәйәсәт тәү сиратта йәш быуындың – киләсәкте хәл итеүселәрҙең – мәнфәғәттәренә йүнәлтелгән.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов форумдың халыҡ-ара кимәлдә үткәрелеүенә иғтибар итергә саҡырҙы. Уныңса, төрки йәштәребеҙ ватандаштары ғына түгел, Таможня союзына ҡараған сит илдәрҙәге тиҫтерҙәре менән дә тығыҙ аралаша алырға тейеш.\n– Төрки донъя әле булһа үҙенә хас һыҙаттарҙы, берҙәмлеген һәм үҙенсәлеген һаҡлап килә. Был халыҡтарҙың мәҙәниәте Рәсәй цивилизацияһының ҙур бер өлөшө булыуын айырып билдәләргә кәрәк. Был – күп милләтле илебеҙҙең байлығы. Элеккене өйрәнеү менән генә сикләнмәҫкә, тарихты лайыҡлы дауам итергә, үҙебеҙгә яҙырға кәрәк, – тине Рөстәм Зәки улы.\nДуҫлыҡ өсөн сиктәр юҡФорумдың географияһы киң генә: тиҫтәнән ашыу төбәктән 250-ләп вәкил килгән. Белем биреү программаһы тарихи, мәҙәни, социаль һәм иҡтисади блоктарҙан тора. Фекер алышыуға, тәжрибә уртаҡлашыуға, халыҡ кәсептәрен һәм йолаларын күрһәтеүгә ҙур иғтибар бирелә.\nСара 16 апрелгәсә барасаҡ. Уның программаһында йәш ҡунаҡтар өсөн Өфө буйлап сәйәхәт, төрлө лекциялар, тренингтар ойоштороу ҙа ҡаралған. Йыйында ҡатнашыусылар шулай уҡ социаль проекттар төҙөйәсәк.


Республика йортонда Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙылар // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспублика йортонда Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырҙылар\n15:09, 12 марта 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 12 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ольга Мортазина/.\nКесаҙна көндө Республика йортонда Башҡортостандың дәүләт наградаларын тапшырыу тантанаһы үтте. Тантананы төбәк Башлығы Хакимиәте етәксеһе Сергей Молчанов алып барҙы. Ул Рөстәм Хәмитов исеменән бүләкләнеүселәргә намыҫлы хеҙмәттәре, республика һәм ил үҫешенә ҙур өлөш индергәндәре өсөн рәхмәт белдерҙе.\n— Төрлө өлкәләрҙә, тармаҡтарҙа эшләүегеҙгә ҡарамаҫтан, һеҙгә уртаҡ һыҙаттар хас. Һеҙҙе юғары профессионаллек, яуаплылыҡ, һөнәргә тоғролоҡ, ватансылыҡ кеүек сифаттар берләштерә, — тине Сергей Молчанов. — Уҙған йыл йомғаҡтары буйынса барлыҡ социаль-иҡтисади күрһәткестәр буйынса яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшелгән. Тап һеҙҙең хеҙмәтегеҙ арҡаһында беҙ ошо күрһәткестәргә ирештек, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе.\nБөгөн төрлө тармаҡта эшләүсе 45 хеҙмәт алдынғыһы бүләкләнде. Улар араһында депутаттар һәм чиновниктар, ветеринарҙар һәм малсылар, табиптар һәм слесарҙар, музыка мәктәптәре уҡытыусылары һәм музей хеҙмәткәрҙәре, урмансылар һәм сауҙа өлкәһендә эшләүселәр, китапханасылар һәм журналистар бар.\n«Урал сасси» гәзитенең баш мөхәррире Юрий Михайловҡа, «Өмөт» гәзитенең хаттар бүлеге мөдире Гөлара Арыҫлановаға, «Тамыр» телеканалы комментаторы Гөлфиә Раяноваға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре» исеме бирелде.


Кескәй күңелдәргә — изгелек орлоғо » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Кескәй күңелдәргә — изгелек орлоғо\nКескәй күңелдәргә — изгелек орлоғо 02.05.2018 // Белем һәм тәрбиә\nБыл алсаҡ йөҙлө мөләйем ҡатын Стәрлетамаҡ ҡалаһында бик күптәргә таныш. Һәр ваҡыт йылмайып, үҙенең белгәндәре менән уртаҡлашырға әҙер тора ул. Ғаиләлә һәйбәт ҡатын, хәстәрлекле әсә, изге күңелле өләсәй, бергә эшләгән хеҙмәттәштәренә тоғро дуҫ. Һүҙ ҡаланың 62-се балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Лира Әнүәр ҡыҙы ЯППАРОВА хаҡында. Лира апай һәр саҡ дәртле, башҡаларға ла бойоғорға ирек бирмәй. Ошондай күркәм шәхестең тормошо нисек үрелде икән?\n— Һеҙ кескәйҙәр менән эшләйһегеҙ, ә үҙегеҙ бала саҡта ниндәй инегеҙ?\n— Өс малайҙан һуң көтөп алынған ҡыҙ булып тыуғанмын. Әммә иркә үҫтем, тип әйтә алмайым, ябай ғаиләнәнмен, атай-әсәйебеҙ һәммәбеҙгә йылыһын тигеҙ өләшергә тырышты. Үҙемде белә-белгәндән бирле бик шаян, тиктормаҫ, ҡыҙыҡһыныусан ҡыҙ инем. Бергә уйнап үҫкән балаларҙы һәр ваҡыт нимәгәлер өйрәтеү, уйындар ойоштороу, әкиәттәр һөйләү минең яратҡан шөғөлөм булды. Йәй көндәре уларҙы эйәртеп тыуған ауылым Шәрипҡолдо (Ҡырмыҫҡалы районы) уратып алған урманға емеш-еләк йыйырға алып барыу әллә ниндәй батырлыҡтай тойола ине.\n— Тимәк, һөнәрегеҙ, ысынлап та, тәбиғәттән килә. Был оҫталыҡ артабан нығына ғына барғандыр?\n— Күңелле мәктәп йылдары, әлбиттә, һәр баланың иҫендә ҡала. Пионер, комсомол сафтарына инеү, тырышып уҡыу, төрлө сараларҙа әүҙем ҡатнашыу тиһеңме... Мәктәпте яҡшы билдәләргә генә тамамлап, киләсәктә уҡытыусы һөнәрен һайлаясаҡмын тигән уй Белорет педагогия училищеһына алып килде.\nСтудент саҡта Сибай, Учалы, Баймаҡ, Бөрйән ҡыҙҙары дуҫлашып, аралашып йәшәнек. Уларҙа башҡорт рухының көслө булыуы, тел байлығы мине хайран ҡалдырҙы. Ысынлап та, ошо яҡтарҙа легенда, риүәйәттәрҙә һөйләнгән ысын башҡорттарҙың йәшәүенә инандым.\n— Һеҙ яҡшы уҡыу ғына түгел, спортта ла бик әүҙем булғанһығыҙ бит...\n— Эйе, еңел атлетика менән шөғөлләндем, бигерәк тә йүгерергә ярата инем. 1982 йылда училищены тамамлап, ҡулға ирекле диплом алып, артабан уҡыуымды дауам итеү теләге менән Стәрлетамаҡ ҡалаһына юлландым. Шулай ҙа, теүәл фәндәргә ғашиҡ булып, педагогия институтының физика-математика факультетына уҡырға индем. Хәйер, спортҡа тормошомда һәр саҡ урын бар. Башта йәмәғәтем, аҙаҡ ике улым менән физик күнекмәләр яһаныҡ. Хәҙер уларҙың балалары менән кинәнеп шөғөлләнәбеҙ, бейеүгә лә йөрөйҙәр.\n— Шулай ҙа математиканы түгел, тәрбиәсе эшен ғүмерлек юлдашығыҙ иткәнһегеҙ...\n— Улдарым үҫте, уларға балалар баҡсаһына йөрөй башларға ваҡыт етте. Күп уйлап торманым, 1986 йылда 58-се балалар баҡсаһына тәрбиәсе булып эшкә урынлаштым. Эшем шул тиклем оҡшай, кескәй генә балаларҙы изгелеккә, тырышлыҡҡа өйрәтеү, уларға төрлө яҡтан өлгө булыуҙа иҫ киткес ҡыуаныс табам.\n1995 йылдар... Башҡорт теленә ҡарата йәмғиәттең ҡарашы үҙгәргән ваҡыт, балалар баҡсаларында башҡорт төркөмдәре эшләй башланы. Үҙем кеүек телен яратҡан хеҙмәттәшем менән бергә беренселәрҙән булып 24 башҡорт балаһынан торған төркөм асып ебәрҙек. Уларға халҡыбыҙҙың телен, мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәтә башланыҡ.\n17 йыл ошо баҡсала эшләгәндән һуң, яңы асылған 62-се башҡорт балалар баҡсаһына күстем һәм бөгөн дә яратҡан “Толпар”ымда эшләп йөрөйөм, коллегаларымдан уңдым.\nӘммә педагог үҙ ҡаҙанында ҡайнап ҡына йәшәргә тейеш түгел. Ошо маҡсаттан сығып, 2012 йылда ҡалала уҙған “Йыл педагогы” конкурсында, ә икенсе йылына республика кимәлендәгеһендә ҡатнаштым. Ғөмүмән, һәр саҡ өйрәнеп, яңылыҡҡа ынтылып эшләргә тырышам.\n— Киләсәккә булған пландарығыҙ менән уртаҡлашһағыҙ ине.\n— Минең бер хыялым бар: белгәндәремде йыйып, төйнәп, тәрбиәселәр өсөн ҡулланма яҙырға ине.\n— Лира апай, һеҙҙең балаларҙы башҡорт телендә һөйләшергә өйрәтеүҙә, уларҙа башҡорт рухы тәрбиәләүҙә өлөшөгөҙ бик ҙур. Башҡортостан, Рәсәй Мәғариф министрлыҡтарының Почет грамоталары менән бүләкләнеүегеҙ, ә 2006 йылда мәғариф алдынғыһы исеме бирелеүе – быға етди дәлил. Һеҙгә кәңәштәрегеҙ, йылы һүҙҙәрегеҙ, тәрбиәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт. Уй-ниәттәрегеҙ тормошҡа ашһын!\n— Рәхмәт. Балалар тыуып торһа, ҡала мөхитендә йәшәгән атай-әсәйҙәрҙең рухы һүрелмәһә, хыялдарым, ысынлап та, тормошҡа ашыр әле.\nАвтор: Зәлиә КАМАЛОВА.\nТотош уҡырға 1 185\nТотош уҡырға 771


Дөйәғоштар янына сәйәхәт\n20 Июнь , 12:16\nТирә-яҡты өйрәнеү дәресендә беҙ дөйәғоштарҙың Африкала ғына йәшәгәнен өйрәнгәйнек. Баҡтиһәң, улар яҡында ғына, Ғафури районының Инйылға ауылында ла барҙар икән\nТирә-яҡты өйрәнеү дәресендә беҙ дөйәғоштарҙың Африкала ғына йәшәгәнен өйрәнгәйнек. Баҡтиһәң, улар яҡында ғына, Ғафури районының Инйылға ауылында ла барҙар икән. Быны беҙ ошо ауылда урынлашҡан фермаға килгәс белдек.\nДөйәғоштар беҙҙе көтөп торған кеүек шунда уҡ йүгерешеп сыҡтылар ҙа, беҙ алып килгән емде тиҙ арала ҡулдан алып та бөттөләр. Шунда уҡ бейеп тә, йүгерешеп тә күрһәттеләр. Был ҙур ҡоштарҙы күҙәтеүе бик ҡыҙыҡлы булды.\nФермала тағы ла төрлө төҫтәге фазандарҙы, павлиндарҙы, тауыҡтарҙы осраттыҡ. Ҡойроҡтарын йәйеп ебәргән павлиндарҙың матурлығына ла иҫебеҙ китте.\nҠоштарҙан тыш төрлө йәнлектәр ҙә йәшәй икән: дөйәләр, яктар, ламалар, таплы боландар, марал, һарыҡтар, кәзәләр, ҡуяндар, төлкөләр... Рәсемдәрҙә генә күргән йән эйәләрен күҙәтеүе беҙҙең өсөн бик ҡыҙыҡл булһа, ә яҡындағы кафеға инеп, дөйәғош йомортҡаһынан тәбә ашау файҙалы булды.\nҺәр беребеҙ экскурсиянан бай тәьҫораттар менән ҡайтты. Ошо сараны ойошторған уҡытыусыбыҙға, ата-әсәләргә ҙур рәхмәтлебеҙ.\nАвтор:Гүзәл Иҙрисова, Өфө районының А.С.Пикунов исемендәге Дорогин мәктәбе уҡыусыһы


Байрамдарҙы йәмләп килгәнһегеҙ был ергә...\n6 Май 2019, 16:43\nСәйетбаба ауылының йәмле Өйә буйында, тәбиғәттең йәнләнгән мәлендә, әсә-атаһына Еңеү көнөнә байрам бүләге булып Тәскирә менән Уйылдан Юлдыбаевтар ғаиләһендә икенсе ҡыҙ бала – Рәмилә туғаным, апайым тыуа. Яҙ көндәренең наҙлы йылыһы һымаҡ мәрхәмәтлек, ихласлыҡ, иплелек, сабырлыҡ, һөйөү хистәре менән тулы уның күңеле.\nМәктәптә тик “5”-ле билдәләренә генә уҡып, 8-се кластан һуң Салауат педагогия училищеһына уҡырға инә. Уны тамамлағас, бында алған белем менән генә сикләнеп ҡалмай, ситтән тороп М.Аҡмулла исемендәге педагогия институтының Салауат ҡалаһындағы филиалын тамамлай. 19 ғына йәшендә Сәйетбаба мәктәбендә пионервожатый булып та эшләп ала. Хәҙерге көндә Красноусолдың 1-се мәктәбендә уңышлы эшләп, бәләкәс балаларға уҡырға, яҙырға, математика фәне серҙәренә өйрәтә, башланғыс белем бирә. Дөйөм хеҙмәт стажы ла хәҙер 37 йыл булып киткән. Уҡыусылары, ата-әсәләр уны бик яраталар, хөрмәт итәләр. Башланғыс кластан сығарған уҡыусылары уның ғүмерлек дуҫтарына әйләнә бара. Һәр береһе менән аралашырға ла, кәңәштәр бирергә лә үҙенең диңгеҙҙәй тәрән һәм киң күңелендә урын да, ваҡыт та таба. Бар күңелен биреп, намыҫлы эшләгәне өсөн “Рәсәй Федерацияһының почетлы мәғариф хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә, бихисап Маҡтау грамоталарына лайыҡ булған кеше лә ул беҙҙең ҡәҙерлебеҙ. Уның күңел матурлығы, аҡыл зирәклеге, һәр кешегә ҡарата алсаҡлығы, ихласлығы, һөйкөмлөлөгө беҙҙең йәшәйешкә лә көс, дәрт өҫтәй һәм киләсәктә лә шулай дауам итһен ине.\nРәмиләбеҙ үҙебеҙҙең ауыл егете, йәштәше Мөнир Зөлҡәфей улы менән матур тормош ҡороп, аҡыллы, тәртипле өс бала тәрбиәләп оло тормош юлына сығарҙылар, барыһына ла юғары белем алырға ярҙам иттеләр. Кейәүебеҙ, еҙнәбеҙ ҙә тырыш, уңған, һәйбәт кеше булыуы менән айырылып тора. Ул хәҙер инде бик күп йылдар Ауырғазы күп профилле колледжының Красноусол филиалында юғары категориялы өлкән мастер булып эшләй, үҙ эшенең оҫтаһы.\nОшо көндәрҙә улар матур ғүмер байрамдарын билдәләй. Киләсәктә лә бер-берегеҙгә оло терәк, таяныс, беҙгә кәңәшсе булып, дуҫтарығыҙға һөйөүегеҙҙе өләшеп, матур итеп ҡорған донъяғыҙға ҡот-бәрәкәт өҫтәп, тормош юлын парлы үтегеҙ. Күрһәткән изгелектәрегеҙ мең-мең рәхмәт булып үҙегеҙгә әйләнеп ҡайтһын.


Ҡөрьәнде таңда уҡы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Ҡөрьәнде таңда уҡы\nҠөрьәнде таңда уҡы 21.07.2017 // Иман\nБөтөн дауа – тәбиғәттә. Тәнгә лә, күңелгә лә шифа – унда ғына.\nТаң менән ысыҡ кисеп, теләктәреңде әйтһәң, улар ҡабул булыр, тигән һүҙҙәр бар. Аллаһ Тәғәләнең ҡөҙрәте был. Таңғы ысыҡтың ғына түгел, ошо мәлдә ҡылынған доғаларҙың да көсө мөғжизәгә тиң. Тәбиғәттең уянған мәлендә бөтөн изге теләктәр ҡабул була, тән дә, йән дә шифа ала.\n“Ике йөҙлөләр иртәнге һәм төнгө намаҙҙарҙы уҡыуҙан ситләшергә тырышалыр, — тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. — Әгәр бының арҡылы нимә юғалтҡанын белһәләр, ғәмәл ҡылырға тубыҡланып килерҙәр ине”.\nЭйе, күптәр был ваҡыттағы намаҙҙарҙы иң ауыры тип һанай. Ә йоҡонан ваҡытында уяныу өсөн физик һәм рухи әҙерлек, ихтыяр көсөнөң булыуы мөһим. Иң мөһиме — иртәнге ғибәҙәттең башҡалары араһында айырыуса ҙур әһәмиәткә эйәлеген оноторға ярамай.\n“Намаҙҙы көндөҙҙән ҡараңғы төнгә ҡәҙәр (өйлә, икенде, аҡшам, йәстү) ҡыл, ә Ҡөрьәнде таңда, шаһиттар (фәрештәләр) янында уҡы”, — тиелгән изге китапта. Тимәк, иртәнсәк әҙәм балаһы яңғыҙы булмай, уның доғаларын тыңлаусылар бар.\nТаңда намаҙ уҡымау Аллаһ Тәғәләнең ярҙамынан мәхрүм ҡалыуға килтерә. Ошолай булмаһын өсөн йоҡлар алдынан бүлмәне елләтергә, йәстүҙән һуң ваҡытында йоҡларға ятырға кәрәк. Иртәнге намаҙҙың ни ҡәҙәр ҙур әһәмиәткә эйәлеген, уны ҡалдырырға ярамағанлығын аңға ныҡлы һеңдереү мөһим. “Тағы бер-ике минут ҡына ятам да...” тигән уйҙың алдатҡыс икәнлеген оноторға ярамай.\nИртәнсәк самолетҡа өлгөрөргә йә эш буйынса ҡайҙалыр барырға тура килһә, берәү ҙә ләззәтләнеп йоҡлап ятмаясаҡ, мотлаҡ уянасаҡ. Ошо күренеш менән сағыштырғанда ғына ла, мосолмандың иртәнге намаҙҙы ҡалдырыуын аҡлау мөмкин түгел: әгәр ул таңдан тормай икән, тимәк, әҙерлеге лә шул саҡлы. Үҙ-үҙеңде тәрбиәләргә, хаталарыңды төҙәтергә өйрәнергә кәрәк.\nТотош уҡырға 1 413\nТотош уҡырға 967\nТотош уҡырға 902\nТотош уҡырға 1 117


Һулаҡайҙар уң ҡул менән эш итеүселәрҙән айырыламы?\n“Википедия” сайтында һулаҡайҙарҙы башлыса һул ҡул менән ҡулланыусы кешеләр тип һүрәтләйҙәр. Дөйөм халыҡ араһында улар 15 процентты тәшкил итә, йәғни һәр етенсе кеше һул ҡулы менән тотона.\nБылар, дөйөм алғанда, һул ҡул менән уң ҡулына ҡарағанда йышыраҡ тотоноусылар. Яҙыу өсөн ҡулланылған ҡул һул йәки уң ҡуллылыҡтың дөрөҫ күрһәткесе булып тормай. Шулай, күп һулаҡайҙар уң ҡул менән яҙа, ә һул ҡулы менән күпселек башҡа эштәрҙе башҡара (асыҡ миҫал – Чарли Чаплин, ул уң ҡулы менән яҙһа ла, скрипкала һул ҡулы менән уйнаған).\nРайонда нисә һулаҡай йәшәүе тураһында статистика, әлбиттә, юҡ. Әммә, күптәр, моғайын, үҙҙәрен шундай тип һанай-ҙыр. Һулаҡайҙар уң ҡул менән эшләүселәрҙән айырыламы икән? Был һорауға мәсетлеләр яуап бирҙе.\nҒәлиә Шәрхиева, уҡытыусы:\n– Минең улым Азамат – һулаҡай. Башҡа балаларҙан үҙенә бер төрлө айырмалары юҡ. Уның һулаҡай икәнен мин бәләкәй сағында уҡ аңланым. Уйынсыҡтарҙы, телевизорҙың пультын, ҡалаҡты һул ҡулы менән тота тор-ғайны. Киренән өйрәтеп тә торманым.\nУл яҡшы уҡый. Туғыҙынсы класты ике “дүртле” билдәһе менән тамамланы, ҡалғандары тик “бишле”. Үҙ аллы, яуаплы. Өйгә эште һәр ваҡыт үҙе эшләй. Мин уны һирәк тикшерә торғайным. Олимпиадаларҙа, шахмат һәм сатраш буйынса төрлө ярыштарҙа ҡатнаша, еңә һәм бүләкле урындар ала. Бер тапҡыр ҡаҙаныштары өсөн Башҡортостан Республикаһы Башлығы шыршыһына барҙы. Ул – мауығыусы кеше. Әле футбол менән ҡыҙыҡһына, көн дә кисен майҙансыҡта уйнай. Ҡулын һындырған, тарамыш тартылыу осраҡтары булғайны, шуңа ҡарамаҫтан, спортты ташламаны.\nАйдинә Ямалетдинова, уҡыусы:\n– Күберәк мин һул ҡул менән яҙам, әммә еңел генә уң ҡулға ла күсә алам. Бының менән ҡыйынлыҡтар юҡ. Китап уҡырға һәм хәрәкәтле уйындар яратам.\nЗөләйха Мөхтәрова, тәрбиәсе:\n– Минең Розалия ҡыҙым бәләкәй сағынан уҡ һул ҡулы менән эш итә. Уны уң ҡулы менән тотонорға өйрәтергә уйламаным да. Уның барыһы ла яҡшы килеп сыға. Әле өсөнсө класты тамамланы, яҙыуы матур, яҡшы һүрәт төшөрә, ҡул эштәре менән шөғөлләнә, хужалыҡта миңә ярҙам итә. Һул ҡулы менән тотоноуҙан һис ауырлыҡ тоймай.