Батырлыҡ – ҡандарында » Архив газеты "Йәшлек"\nКөрәге булһа, сүбе табылыр.\nӘхмәр Үтәбайҙың: «Ир-егеттән азаматлыҡ китһә, азатлығы бөтә, халҡы бөтә», – тигән һүҙҙәре бар. Уйлыларҙы уйландырмай ҡалмай был фекер, шиғри юлдар күңелде шомға һала. Әйтмәксе лә, батырҙарыбыҙ бахырға әйләнеп бөтһә, беҙ, ҡатын-ҡыҙҙар, кемдәргә таянырбыҙ, кемдәрҙән яҡлау эҙләрбеҙ, кемдәрҙә һаҡлау табырбыҙ? Үкенескә күрә, сит илдәрҙең йоғонтоһо арҡаһында бөгөн йәмғиәттә көслө заттың абруйы махсус рәүештә кәметелә, юҡҡа сығарыла: ир-егеттең һүҙе хәҙер һүҙ түгел, ғаиләлә ҡатындар хакимлыҡ итә, уландар әсә итәгенә йәбешеп үҫә. Шунан нишләп ир ҡанаты киҫелмәһен? Ошо бөтә үҙгәрештәргә бирешмәй, әлдә лә аҫыл ир-егеттәребеҙ үҙ асылын һаҡлап алып ҡала. Булдыҡлы ла, аҡыллы ла, эшһөйәр ҙә, ғорур ҙа, сая ла, һөйгәненә терәк, ғаиләһенә ҡалҡан, ата-әсәһенә ғәзиз ул булған башҡорт азаматтарының күплеген раҫлап, «Һай, башҡорт егеттәре!» тип аталған яңы рубрика асабыҙ. Һеҙҙе, гәзит уҡыусыларыбыҙ, төрлө өлкәлә эшләгән төрлө һөнәр эйәләре, төрлө йәштәге аҫыл ир-егеттәр менән даими таныштырып барырға ниәтләйбеҙ. Үҙегеҙҙән дә хаттар көтөп ҡалабыҙ: ғорурланырлыҡ атайҙар, ағайҙар, ҡустылар (улдар, синыфташтар, күршеләр һ. б.) исемен халыҡ белһен, һәр кем уларҙан өлгө алһын.\n1941 йылдың июлендә тәүгеләрҙән булып ил һағына баҫҡан Учалы районының Һәйтәк ауылынан Мөждәбә Шаһиев бер йылдан Витебск янындағы алышта фашистарға әсиргә эләгә. Концлагерҙың тамуҡ ялҡынында ҡурылып-өтөлгән башҡорт егете бер мәлгә лә иреккә сығыу уйынан кире ҡайтмай, йәне-тәне менән азатлыҡҡа ынтыла, илбаҫарҙарға ҡарата үс бәғерен телә. Һәм, ниһайәт, улар, бер нисә тәүәккәл, ҡыйыу кеше, ҡасыу планын тормошҡа ашыра. Мең михнәт кисереп, француз партизандарына барып юлыға совет һалдаттары. Шунан Мөждәбә макизар – француз партизаны булып китә, үҙен аямай арыҫландарса дошманға ҡаршы һуғыша. Француз Ҡаршылығында ҡатнашыусы егеттең күкрәген Францияның «Яугир миҙалы» һәм «Партизан миҙалы» биҙәй. Бөйөк Еңеүгә ҡәҙәр алыштарҙа үҙен һынатмаған Мөждәбә тыуған иленә ҡайтҡас та, һынауҙарға бирешмәй, ныҡлығын, ғәҙеллеккә ышанысын юғалтмай. «Хыянатсы» тигән хурлыҡлы тамғаны 1953 йылға тиклем күтәреп йөрөргә тура килә ҡаһарман йөрәкле яҡташыбыҙға: НКВД хеҙмәткәре килеп, эштән һуң уны ун ике саҡрым алыҫлыҡта ятҡан район үҙәгенә йәйәүләп ҡыуып алып китә, һорау алыуҙар сәғәттәр буйына бара, иртән тағы ла йәйәүләп ҡайтырға ла колхоз эшенә сығырға кәрәк... 1957 йылда Никита Хрущев исеменә Францияның Президенты Шарль де Голдән хат килә. Унда совет яугирҙарына – Франция Ҡаршылығы сафында фашистарға ҡаршы һуғышыусыларға рәхмәт белдерелеп, һәр береһенең исеме күрһәтелгән була. Шул иҫәптән Һәйтәк ауылы егете Мөждәбә Шаһиевтың да. Һәм ул шунда уҡ геройға әйләнә, наградалары, партбилеты кире ҡайтарыла, хатта уның тураһында Свердловск киностудияһы документаль фильм төшөрә. Ошо ҡаһарманлыҡ, тәүәккәллек кеүек һыҙаттар, илгә һөйөү хисе, изге аманат ишеләй, быуындан-быуынға тапшырыла килә, сөнки Мөждәбә Шаһиевтың ейәндәре – Асаф менән Ғаяз, бүләһе Денис хәрбиҙәр тормошон һайлаған. Ғаяз ағайҙың улы Айваз да Санкт-Петербургтағы А. Попов исемендәге хәрби-диңгеҙ институтында уҡый. Дүртенсе курста белем алған яҡташыбыҙ курсант Айваз Фәррәхов – буласаҡ хәрби психолог.\nБала сағында ул йыш ауырый: йә тымау тейҙереп, хәлһеҙ, күңелһеҙ генә йөрөй, йә быуылып йүткерә, йә юғары температура. Атаһы, аптырағандың көнөнән, исмаһам, һаулығын нығытмаҫмы, тигән уй менән биш йәшлек улын Салауат Тимербаев етәкләгән саңғы секцияһына килтерә. Малайға көн дә балалар йортоноң стадионына йөрөү еңел булмай, әлбиттә. Әммә уға саңғыла шыуыу оҡшай: көсөргәнеш тә яһарға кәрәкмәй, саҡ ҡына аяғыңды ҡыбырлатаһың да шыуаһың да китәһең. Тренер ҙа уны артыҡ ҡаңғыртмай, үҙ яйына ҡуя. Бер ни тиклем ваҡыттан һуң малайҙың танауы мышҡылдауҙан туҡтай, тамағы ла ауыртмай, йүтәл дә юғала: саф һауала саңғыла йөрөү һаулығын нығыта, үҙ-үҙенә ышанысын арттыра. Беренсе синыфҡа һау-сәләмәт бала булып бара, рәхәтләнеп физкультура дәрестәрендә шөғөлләнә. Учалы урта мәктәбенең унынсы синыфында уҡып йөрөгән сағында, урындағы матбуғатта Рауил Йәзәриевтың саңғы секцияһы тураһындағы мәҡәләһен уҡып, шул гәзитте ҡулына тота ла танылған тренерға килә: «Һеҙҙең секцияла шөғөлләнергә теләйем». Рауил Матим улына ныҡыш егет оҡшай һәм ул Айвазды секцияға ҡабул итә. Алдына юғары маҡсаттар ҡуйып йәшәгән Учалы ауылы егете бәләкәйҙән саңғы секцияһына йөрөүсе егет-ҡыҙҙар менән тиҙ арала уртаҡ тел таба, әммә бергә оҙаҡ шөғөлләнергә, еңеүҙәр яуларға тура килмәй. Бер йылдан татыу төркөм менән хушлаша: Айваз Фәррәхов өсөн белем алыу беренсе урынға сыға, һәм ул дөрөҫ эшләй ҙә – мәктәпте көмөш миҙалға тамамлай.\n– 2006 йылдың 8 март көнө еңел атлетика буйынса «Учалы гәзите» призына эстафета булғайны, шунда мине, ун беренсе синыф уҡыусыһын, физкультура уҡытыусыһы Ынйы Шаһиморатова беренсе этапҡа ҡуйҙы, – тип һөйләй Айваз. – Тәүҙә ҡатнашырға теләмәнем, сөнки алда имтихандар, күп уҡырға кәрәк. Ләкин мине өгөтләп күндерҙеләр (был эстафетала беренсе этап иң ауыры иҫәпләнә – һигеҙ йөҙ метрҙы юғары тиҙлектә йүгереп үтеү талап ителә – авт.). Старт иғлан ителгәс, еңел генә йүгереп сығып киттем. Артҡа боролоп ҡарайым, бер кем дә мине баҫтырмай, барыһы ла байтаҡ алыҫта ҡалған. Аптыраным, әлбиттә, сөнки беренсе этапҡа береһенән-бере көслөрәк спортсыларҙы ҡуялар. Шул ваҡытта: «Йүгер! Йүгер!» – тип ҡысҡырғандарын ишеттем. Бөттө былай булғас, тимәк, кемдер минең үксәгә баҫа, шуға ла миңә йүгерергә ҡушалар, тип тиҙлекте арттыра төштөм. Инде финишҡа яҡынлағас, кинәт кенә хәл бөттө, аяҡтарға гер аҫтылармы ни. Күҙ ҡырыйы менән генә Рауил Матим улын шәйләнем, тауышын ишеттем: «Әйҙә, әйҙә, Айваз!». Уның һүҙҙәре ярҙам итте, һуңғы тамсы хәлде усҡа йомарлап, иң беренсе эстафета таяғын иптәшемә тапшырҙым. Аҙаҡ ҡына белдем, баҡтиһәң, «йүгер» тип миңә түгел, минән һуң килгән икенсе берәүгә ҡысҡырғандар, имеш.\nСпорт ныҡыш егеткә тәүге бейеклекте лә яуларға ярҙам итә. Башлыса, адмирал һәм генералдарҙың улдары уҡыған юғары уҡыу йортона документтарын тапшырғас, әңгәмәләшеүҙе, медицина һәм психологик һайлауҙы еңел үтә. Һуңғы тикшереү ваҡытында бөтә абитуриенттар ҙа физик әҙерлек нормаларына имтихан тота. Күптәр уны тейешле кимәлдә тапшыра алмай, уҡыуҙан тороп ҡала. Ә башҡорт егете, кроста иң беренсе йүгереп килеп, юғары һөҙөмтә күрһәтә һәм автоматик рәүештә юғары уҡыу йортоноң йыйылма командаһына эләгә. Шунан алып ул, офицер күпбәйгеһе буйынса спорт мастерына кандидат, атыу, йөҙөү, йүгереү буйынса ярыштарҙа даими ҡатнаша. Абруйлы юғары уҡыу йортонда белем алыу менән спорт нисек һыйыша, ике юҫыҡта ла алдынғылар рәтендә булыу ауыр түгелме, тигән һорауҙарға курсант хәрбиҙәрсә ҡыҫҡа яуаплай: «Суворов әйтмешләй, уҡыуҙа ҡыйын булһа ла, алышта еңел. Береһе икенсеһенә һис тә ҡамасауламай». Фәррәховтың уйынса, кеше һәр ваҡыт эш менән мәшғүл булырға, һәләттәрен камиллаштырырға тейеш: «Әгәр көнөң бушҡа үтте икән, тимәк, был артҡа бер аҙым эшләнең, тигән һүҙ».\nӘйткәндәй, Айваздың һәләттәре бының менән генә бөтмәй – ул тик «бишле» билдәләренә генә музыка мәктәбен тамамлаған. Гармунсылар конкурсында йыш ҡына призлы урындар яулаған йәш музыкантҡа уҡытыусыһы Шамил Шаһабетдинов ошо өлкәлә яҡты киләсәк юраған, егеттең атаһы юлынан барырға, хәрби булырға теләүен бер нисек тә аңламаған. Ғәҙеллек өсөн шуны ла әйтеп китеү кәрәк, Ғаяз ағай үҙе лә улының теләген өнәп етмәгән, тик ныҡыш Айвазды еңермен тимә, барыбер үҙенекен эшләгән.\n– Алдыма маҡсат алһам, шуны бойомға ашырмайынса ҡуймайым, – тип йылмая әңгәмәсем. – Минең дуҫым Даръял Кәбиров та шундай уҡ ныҡыш. Ул да Учалы ауыл мәктәбен тик «бишле»гә тамамлаған, бер институтта уҡыйбыҙ. Шундай дуҫым булғанға һөйөнөп бөтә алмайым. Ул минең өсөн яҡшы өлгө.\nӘнисә Марат ҡыҙы һәм Ғаяз Аусат улы Фәррәховтарҙың улы Айваз үҙенә тормоштан ни кәрәклеген яҡшы белә һәм ныҡлы аҙымдар менән маҡсатына табан атлай, бейеклектәр яулай. Шуға ла, барыһы ла уныңса булырына шик тыумай. Ул бит еңеүселәр затынан.\nавторы: Нур | 17 июля 2010 | | Фекерҙәр (0)\nЯҡты уйлыларҙың йөҙө нурлы\n«Илебеҙ сәләмәт кешеләр менән көс ...\nБатыры бар халҡымдың\n«Мин – бәхетле, хыялым тормошҡа ашты!»


Рөстәм Хәмитов бер көнлөк эш хаҡын көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙамға йүнәлтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов бер көнлөк эш хаҡын көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙамға йүнәлтте\n9:59, 3 сентября 2014 Йәмғиәт\n2 сентябрҙә Башҡортостан башлығы Рөстәм Хәмитов бер көнлөк эш хаҡын республиканың төньяҡ-көнбайышында көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙам йөҙөнән аҡса йыйыу өсөн асылған махсус иҫәпкә күсерҙе. Был хаҡта төбәк башлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә. Бынан тыш, республика етәксеһе алып барған Башҡортостан Президенты ҡарамағындағы Инвестиция мөхитен яҡшыртыу буйынса йәмәғәт советының киңәйтелгән ултырышы барышында, Рөстәм Хәмитов барыһына ла шулай эшләргә кәңәш итте. Республика етәксеһе миҫалына беренселәрҙән булып Башҡортостан Президенты Хакимиәте һәм республика Хөкүмәте хеҙмәткәрҙәре ҡушылды.\nУлтырышта РФ Дәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин Рөстәм Хәмитовҡа Ҡырым Республикаһы Белогорск районы халҡынан һәм етәкселегенән рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе. Депутаттар унда командировкаға барып ҡайтты, уларға мәғлүмәт материалдары тапшырылды. Уларҙа, Ҡырымға ярҙамдың иң күп өлөшөн Башҡортостан Республикаһы йүнәлткән, тип әйтелгән.\nРөстәм Хәмитов Белогорск районына ярҙам итеүҙә ҡатнашҡандарҙың барыһына ла рәхмәт әйтте һәм хәҙер Краснокама, Яңауыл һәм Ҡалтасы райондары халҡына күмәкләп ярҙам итеү кәрәклеген билдәләне. Унда уҙған йома 440 йортто емереп көслө дауыл уҙҙы. Уларҙың 50-һен йүнәтеп булмай, яңынан төҙөүҙе талап итә, тағы ла шул самаһы яртылаш емерек – шулай уҡ нигеҙенән башлап тигәндәй һалырға кәрәк.\n«Ундағы күренеш хәрби хрониканы хәтерләтә: йорт нигеҙенә тиклем емерелгән, тик мейес кенә емереклек араһынан етем булып ҡарап тора, — тип һөйләй Рөстәм Хәмитов. — Ундағы кешеләргә хәҙер бик ҡыйын. Ҙур эш алып барабыҙ, ҡышҡа тиклем өйҙәрҙең байтаҡ өлөшөн тергеҙергә кәрәк. Ҡырымға ярҙам иттек — бының өсөн барыһына ла оло рәхмәт. Республика халҡына был ҡатмарлы хәлдә лә ярҙам итеүҙәренә үтенес бар. Залда ултырғандарҙың барыһына ла бер көнлөк эш хаҡын көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙам йөҙөнән йүнәлтергә тәҡдим итәм».\nБашҡортостанда республиканың төньяҡ-көнбайыш райондарында көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙам йөҙөнән аҡса йыйыу өсөн махсус иҫәп асылған:\n«ИНН 0274900243(КПП 027401001)\nНазначение платежа: Безвозмездное пожертвование на ликвидацию последствий стихийного бедствия, произошедшего 29.08.2014 на северо-западе РБ».\nБашҡортостан Республикаһының айырым маҡсатлы социаль программалар фонды. Белешмә өсөн телефон: 246-38-76.\nТеги: рөстәм хәмитов,көслө дауыл,ғәҙәттән тыш хәл


Төбәктә республиканың иң яҡшы туристик туҡталышы һайланасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктә республиканың иң яҡшы туристик туҡталышы һайланасаҡ\n10:16, 20 марта 2017 Йәмғиәт\nТөбәктә республиканың иң яҡшы туристик туҡталышы һайланасаҡ Фото: автор\nӨФӨ, 2017 йыл, 20 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/. Башҡортостан Республикаһы Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы булышлығында «Рус географик йәмғиәте»нең төбәк бүлексәһе иң яҡшы туристик туҡталышҡа конкурс уҙғара. Унда тәбиғи һәм милли парктар, ҡурсаулыҡтар, заказниктар, шулай уҡ тәбиғәтте төҙөкләндереү эшмәкәрлеге өлкәһендә проекттарҙы ғәмәлгә ашырған ойошмалар һәм предприятиелар ҡатнаша ала. Конкурс 1 июндән 1 сентябргә ҡәҙәр өс этапта уҙғарыла. Һөҙөмтәлә иң яҡшы биш туристик туҡталыш һайлап алынасаҡ.


Беларусь Республикаһының рәсми делегацияһы килде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n18 сентябрь, Шәмбе\nБеларусь Республикаһының рәсми делегацияһы килде\n17:07, 30 июня 2009 Сәйәсәт\nӨфөгә Беларусь архитектура һәм төҙөлөш министры Александр Селезнев етәкселегендә Беларусь Республикаһы делегацияһы килде.\nРәсми кешеләр менән бергә Башҡортостанға бизнес вәкилдәре лә — "Неман" быяла заводы", "Барановичидрев", "Могилевдрев" асыҡ акционерҙар йәмғиәттәре һәм "Домостроение" гәзит ҡағыҙы заводы" республика унитар предприятиеһы етәкселеге килде.\nБыл көнгә Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов һәм БР Хөкүмәте Премьер-министры Раил Сарбаев менән рәсми осрашыуҙар планлаштырылған.\nСәфәр программаһын БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин менән осрашыу аса. Артабан Беларусь бизнесы вәкилдәре менән Башҡортостан предприятиелары етәкселәренең эшлекле осрашыуы үткәреләсәк.\nКөндөң икенсе яртыһында ҡунаҡтар Өфө буйлап экскурсия яһаясаҡ һәм "Ласселсбергер" заводына, "Электрозавод" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең Өфө трансформатор заводына барасаҡ. Шулай уҡ Беларусь делегацияһы "Балтика" Белорус тарихи-мәҙәни үҙәге эше менән танышасаҡ һәм белорус диаспораһы вәкилдәре менән осрашасаҡ, тип планлаштырыла. Бының өсөн ҡунаҡтар Иглин районының Балтика ауылына барасаҡ.\nТеги: делегация, осрашыуҙар


Башҡортостан Президентына рәхмәт белдерелде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Президентына рәхмәт белдерелде\n11:44, 15 марта 2010 Иҡтисад\nХХI быуат Сифат билдәһе Советы һәм «Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе» күргәҙмәһенең башҡарма дирекцияһы Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимовҡа Башҡортостан тауар етештереүселәренең Бөтә Рәсәй сифат конкурсындағы юғары һөҙөмтәләре өсөн рәхмәт белдерҙе.\nМәғлүм булыуынса, конкурс йыл һайын Рәсәйҙең иң яҡшы тауарҙарын, хеҙмәтләндереүҙәрен һәм технологияларын алға һөрөү Милли программаһы сиктәрендә үткәрелә. 2009 йылда унда Рәсәйҙең 28 төбәгенән, шулай уҡ Беларустан һәм Украинанан 100-гә яҡын предприятие ҡатнашты.\nБашҡортостан күргәҙмәлә үҙенең биш предприятиеһы менән бөтә дәрәжәләге наградаларҙы йыйҙы. «Каустик» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ) өс «ХХI быуат алтын Сифат билдәһе»нә лайыҡ булды. «Башспирт» асыҡ акционерҙар йәмғиәте биш алтын, биш көмөш һәм ике бронза награда алды. «Нефтехимэшкәртеү ннституты» дәүләт унитар предприятиеһы Мәскәүҙән Алтын Сифат билдәһе килтерҙе. «Сода» асыҡ акционерҙар йәмғиәте (Стәрлетамаҡ) бер юлы алты алтын Сифат билдәһе алды. «Ишембай ойоҡ фабрикаһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте иҫәбендә — ике «алтын».\nСираттағы «Бөтә Рәсәй маркаһы (III мең йыллыҡ). ХХI быуат Сифат билдәһе» XXIII Халыҡ-ара күргәҙмәһе (конкурсы) 25-28 майҙа үтәсәк, тип хәбәр итә БР Сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министрлығы.\nТеги: сифат, күргәҙмәләр, БР Президенты


Республиканың төп телеканалы эфирында сыҡҡан «Башҡорттар» тапшырыуына биш йыл\nБөтә донъяла йәшәүсе милләттәштәребеҙ тормошон, проблемаларҙы яҡтыртҡан, аныҡ дәлилдәрҙе асып һалған проект 2011 йылдың 8 апрелендә эш башлай. Тәүге яҙма Һамар өлкәһенән әҙерләнә.\nӘйткәндәй, проект бығаса эфирға сыҡҡан «Йәдкәр» тапшырыуының дауамы ла булып тора. Биш йыл эсендә «Башҡорттар» проекты Бөтә донъя башҡорттарының көнитмешен яҡтырта. Үҙ эшен яратып башҡарған көслө журналистар тарафынан эфирға йөҙҙәрсә яҙма әҙерләнә. Скайп аша студия менән тура элемтә лә булдырыла. Сит илдәрҙә йәшәүсе милләттәштәребеҙ әле лә бәйләнеште өҙмәй, тапшырыу аша республикабыҙ тормошо, милләт киләсәге менән хәбәрҙар булып йәшәй.


Башҡортостанда беренсе Нестеров премияһы лауреаттары иғлан ителде // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n11:40, 23 января 2018 Мәҙәниәт\nБашҡортостанда беренсе Нестеров премияһы лауреаттары иғлан ителде Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 23 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов һынлы сәнғәт һәм сәнғәт фәне өлкәһендә Михаил Нестеров исемендәге Дәүләт премияһын тапшырыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Наградаға Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы Фирдант Нуриәхмәтов, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған рәссамы Николай Калинушкин (вафат булғандан һуң) һәм Михаил Васильевич Нестеров һәйкәлен эшләгән өсөн республиканың атҡаҙанған рәссамы, Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты доценты Владимир Лобанов лайыҡ булдылар.\nФирдант Нуриәхмәтов «Дала» (Элиста), «Кеше – тәхет» (Рязань), «Күккә төбәлгән кеше» (Санкт-Петербург) кеүек киң билдәле скульптура композициялары авторы. Уның әҫәрҙәре Рус дәүләт музейында, Третьяков дәүләт галереяһында, М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында һаҡлана.\nНиколай Калинушкиндың ижады республикала скульптура сәнғәтен үҫтереүгә ҙур йоғонто яһаған. Уның күренекле эштәренең береһе – Еңеү паркында локаль һуғыштарҙа һәләк булған Башҡортостан һалдаттарына бағышланған һәйкәл («Ҡайғырыусы әсә»).\nВладимир Лобанов – байтаҡ скульптура композиялары авторы. Уның эштәре иҫәбендә – маршал Жуков бюсы (Сипайлово), «Ете ҡыҙ» баҡса-парк композицияһы (Башҡорт дәүләт филармонияһы янында), «Ғаилә» (Рус драма театры эргәһендә), «Флора» (ӨМЭПБ Мәҙәниәт һарайы эргәһендә), С.Т. Аксаков хөрмәтенә иҫтәлекле билдә (Шаҡша).\n2017 йылда премияға бөтәһе 150-ләп эш дәғүә иткән. Республиканың 27 билдәле рәссамының һәм дүрт алдынғы сәнғәт белгесенең 57 графика, һынлы сәнғәт, биҙәү-ҡулланма сәнғәте, скульптура һәм әҙәбиәт әҫәре һайлап алыу турын үткән. Был эштәр декабрҙә М.В. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында «Йолалар һәм рухилыҡ» республика тематик күргәҙмә-конкурсы экспозицияһында тәҡдим ителде.\nТеги: премиялар, Башҡортостан Башлығы, сәнғәт


Сусҡа малына хәүеф янай » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Сусҡа малына хәүеф янай\nЙәмғиәт Сусҡа малына хәүеф янай\nАфрика сусҡа тағуны (чума) тиҙ тарала – Ҡалмыҡ Республикаһына һәм Волгоград өлкәһенә килеп еткән. «Россельхознадзор» мәғлүмәттәре буйынса, афәт Рәсәйҙең үҙәк райондарына йылына 600 саҡрым тиҙлектә етеп килә. Бындай темптар менән ул Башҡортостанға 2012 йылда килеп етәсәк.\nКеше сәләмәтлегенә хәүеф янамаһа ла, вирус бер нисә көн эсендә бөтә сусҡа малын ҡырып һала. Ғалимдар сиргә ҡаршы көрәш юлын әлегә уйлап тапмаған. Федераль трасса буйлап йөрөүсе транспорт Башҡортостанға сир индереү хәүефен тыуҙыра. Махсус постар булдырыу мөһим. Шулай уҡ ситтән һатып алынған сусҡа малына контролде көсәйтеү талап ителә.\nҠабан сусҡаһы миграцияһы ла сир таралыуға булышлыҡ итә. Әлеге ваҡытта республика урмандарында 11 мең тирәһе ҡабан сусҡаһы йәшәй. Уларҙың үҫеш тенденцияһы имен иҫәпләнһә лә, сир хәүефе артыуы көн кеүек асыҡ.\nБаҙар – сир таралыуы ихтималлығының өсөнсө юлы. Шуға күрә контролде көсәйтеү талап ителә.\nБР ауыл хужалығы министры А. Йыһаншин алып барған ведомство-ара комиссия ултырышында һүҙ сирҙең республика территорияһына үтеп инеүенә юл ҡуймау тураһында барҙы.


Эх, был чаттар! Бөтөнләй теңкәне ҡороттолар!\n«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » Эх, был чаттар! Бөтөнләй теңкәне ҡороттолар!\n13.05.2019 Эх, был чаттар! Бөтөнләй теңкәне ҡороттолар!\nйәғни Мәғәнәһеҙ диалогтар күпме ваҡытты ала\nЯңыраҡ интернетта шундай мәҡәләгә юлыҡтым. Ул чаттарҙағы мәғәнәһеҙ һөйләшеүгә арналғайны. Был, әлбиттә, тәрән уйға һалды. Һәм мин дә үҙ фекеремде еткерергә булдым.\nМәктәп чаты, балалар баҡсаһы чаты, уларға тағы ла ҡушып, уҡытыусыһыҙ һәм тәрбиәсеһеҙ атай-әсәйҙәрҙеке. Ошо төп чаттарға башҡалары ла ҡушыла. Ҡайһы саҡ улар миңә бөтөнләй кәрәкмәгән һәм мәғәнәһеҙ булып күренә. Тик нимә эшләргә, заманаһы шулай бит, замана менән бергә атлау зарур.\nӘлбиттә, чаттарҙы мөһим мәғлүмәттәр өсөн асалар. Унда уҡытыусылар, тәрбиәселәр, әсәйҙәр һәм һирәк осраҡта атайҙар әңгәмә ҡора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы берәүҙәр чатты һүҙ бутҡаһына әйләндерә. Был сығырҙан сығара. Ошоға ҡыҫҡа ғына миҫал: «Балалар баҡсаһында иртәнге гимнастикаға аҡ футболка, ҡара шорты һәм чешкалар кәрәк», – тип яҙа тәрбиәсе. Бер ҡараһаң, был ҡыҫҡа ла, аңлайышлы ла мәғлүмәт кеүек. Һәр кем ҡараны – ҡара, аҡты – аҡ тип белә. Юҡ-юҡ, был төҫтәрҙе ҡайһы бер әсәйҙәр айырмай икән. Шунан китә һүҙ теҙмәһе:\n– Ҡарамы, ә бәлки ҡарағусҡыл зәңгәр төҫ тә ярайҙыр?\n– Минең ҡыҙымдың шортыһы юҡ, велосипедка барамы?\n– Ә минең улым тулы кәүҙәле, уға был әйберҙәр бөтөнләй килешмәй, үткән йыл алғандары ярамай...\n– Улығыҙға фастфудты әҙерәк ашатығыҙ! Макдоналдс, Киэфсиға әҙерәк йөрөп, өйҙә күберәк бешеренергә кәрәк... Шунда ябығырһығыҙ...\n– Беҙҙең ҡайҙа туҡланғанда һеҙҙең эшегеҙ булмаһын!\n– Ә алһыу футболка мөмкинме икән?\n– Был форманың ҡағиҙәһен кем индерҙе? Мин ялыу яҙам!\n– Һоро төҫтәге шорты менән килһәк буламы?\nӘле был бер чаттың ғына мәңге сиселмәҫ мәсьәләһе, ә улар миндә күп. Хатта ҡайҙа, кем нимә яҙышҡанын уҡып өлгөрөп тә булмай. Тәрбиәсе, уҡытыусы тарафынан яҙылған һәр мәғлүмәт ошондай мәғәнәһеҙ полилог менән тамамлана. Бының менән генә бөтһә әле... Тәрбиәсе, уҡытыусы булмаған чатта уларҙы битәрләү, әрләү дауам итә.\nБаҡтиһәң, ҡайҙандыр ағыулы үрмәксе оялаған банан индергәндәр икән, вирус һалынған мандариндар ҙа һатыуға сығарылған, ә ағыуланған леголар? Ул бит балаларҙың яратҡан уйынсығы! Ошо ваҡыт хәүефле видеоларҙың «мөһим» булыуы менән иҫәпләшмәйенсә, бер әсә тағы яуап яҙа:\n– Етәме, юҡмы? Беҙ әле балаларҙың сығарылыш кисәһе хаҡында һөйләшәбеҙ?\n– Ниндәй сығарылыш кисәһе?\n– Беләһегеҙме, һеҙҙән башҡа ата-әсәйҙәргә сығарылыш кисәһе тураһында әңгәмәләшеү ҡыҙығыраҡ!\n– Был видеояҙмалар ҙа һеҙҙең балаларығыҙҙың хәүефһеҙлеге өсөн һалына!\nҒауға ҡыҙғандан-ҡыҙа бара! Уның һуңында атай-әсәйҙәр бер-береһен кәмһетеп, мыҫҡыллап, дошманлашып туҡтай.\nОшоноң менән бөттө, тип уйлайһығыҙмы? Юҡ, бер нисә минуттан чатты спамдар менән «байытыу» дауам итә! Бигерәк тә байрамдар алдынан төрлө открыткалар һалыу, ҡотлау видеояҙмаларын ебәреү! Баш әйләнеп китә хатта. Һәр атҡан таңыбыҙ, яңы көнөбөҙ байрам икән. Мәҫәлән: Улдар көнө, Ҡыҙҙар көнө, Бәхет көнө, Үбешеү һәм Ҡосаҡлашыу көндәре һәм башҡа көндәр. Быларҙың барыһы ла байрам һәм уларҙың һәр береһенә тәғәйен открыткалар, видеолар бар. Уларҙа яҙылған теләктәр нисектер мәғәнәһеҙерәк, сәйерерәк тойола әлбиттә.\nҺәр ата-әсәләр чаты агрессияға дусар, минеңсә. Бында лидерҙар бер-береһен баҫып алырға тырыша. Утҡа май һибеү дауам итә:\n– Алдағы байрамға 500 һумдан аҡса йыябыҙ.\n– Ниңә улай әҙ? 1000 һумдан һалышайыҡ! Улар беҙҙең балаларҙы тәрбиәләй, уҡыта! Бар көндәрен балаларға бағышлай!\n– 1000 һум – ни эшләп улай күп? Минең артыҡ аҡсам юҡ! 100 һумдан йыйһаҡ та етә! Эштәре шул бит!\n– Ә балаларға нимә алабыҙ?\n– Бүләкһеҙ булмай, алырға кәрәк!\n– Тик кәнфиттәр түгел, тештәре боҙола!\n– Ә минең баламдың мандаринға аллергия!\n– Ата-әсәләр фондында яҡшы бүләк алырлыҡ аҡса ҡалманы, өҫтәп, 300 һумдан йыяйыҡ!\n– Һеҙҙең, бәлки, аҡсағыҙ тауыҡ сүпләһә лә бөтмәйҙер?\n– Бөтәһе 1300 була, күсерәм! Кемдең картаһына ырғытырға?\nЧаттағы постың нимә хаҡында барыуы мөһим түгел! Һәр бер мәғлүмәткә яуап та, һорау ҙа табыла бында. Һинең яҡлылар, һиңә ҡаршылар. Тик яҙышырға ваҡытың ғына булһын. Уф, арыным шикелле мин, арыным... Тиҙҙән каникул, телефонға килгән хат-хәбәрҙәр кәмер, тигән өмөт менән йәшәйем. Юҡ инде, һине бер кем дә тыныслыҡта ҡалдырырға ашыҡмай. Әүҙем ата-әсәләр ял көндәрендә лә тынғы белмәй! Төрлө темаға әңгәмәләр дауам итә...


Салауатта 400 самаһы кеше халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашасаҡ\n27 Сентябрь 2010, 10:37\nБөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыуға Салауат ҡалаһы 230 мең бланк (хаталарҙы һәм ҡабаттан тултырыу мөмкинлеген иҫәпкә алып) алды. Анкеталар менән бергә Салауатҡа халыҡ иҫәбен алыусының атрибуттары ла бирелде. Дөйөм алғанда йәниҫәптә 371 халыҡ иҫәбен алыусы ҡатнашасаҡ.\nСалауатта был эшкә кандидаттар һайлап алғанда конкурс ярайһы юғары булған: бер урынға биш кеше. Эшләй башлаған салауатлыларға өҫтөнлөк бирелгән. Был юлы йәниҫәпселәр сифатында күберәк ир-егеттәр эшләйәсәк, тип хәбәр иттеләр халыҡ иҫәбен алыу штабынан.\nТеги:бөтә рәсәй халыҡ иҫәбен алыу


Бәләкәй Олимпиада уйындары » Журнал\nЖурнал для детей » Журнал тураһында » Хаттар » Бәләкәй Олимпиада уйындары\nБәләкәй Олимпиада уйындары\nБаҫылды : 2-06-2014, 15:38 |\nРубрика: Хаттар / Бәпембә\nАвтор: Бәләкәй Олимпиада уйындары\nХаттар / Бәпембә\nБаймаҡ районының Төркмән ауылы «Йәйғор» балалар баҡсаһында бәләкәй Олимпиада уйындары булып үтте. Был ярышта Төркмән, Иҫәнбәт, Күсей, Басай, Әхмәр ауылдары балалар баҡсаларынан 20-нән ашыу кескәйҙәр үҙ көсөн һынаны. Уйын бик ҡыҙыу барҙы, унда кескәй чемпиондар төрлө спорт ярыштарында, эстафетала әүҙем ҡатнашты.\nБик көсөргәнешле уйындан һуң, Төркмән ауылы «Йәйғор» балалар баҡсаһы беренсе урынға сыҡты. Икенсе урынға Күсей ауылының «Ҡояшҡай» һәм яңыраҡ асылған Иҫәнбәт ауылының «Аҡбуҙат» балалар баҡсалары лайыҡ булды. Ә өсөнсө урындарҙыӘхмәр ауылынан «Ләйсән», Басайҙан «Тейенкәй» баҡсаһы тәрбиәләнеүселәре алды.\nКескәйҙәргә бындай ярыштар күберәк булһын, дуҫлыҡ күпере өҙөлмәһен,нығыһын тигән теләктә ҡалабыҙ.


Йырсы ла була алманы Гөлдәриә ВӘЛИТОВА\n10 Апрель , 11:15\nТик Гөлсирә генә һаман шул уҡ. Эшләгән эше лә, уҡыған уҡыуы ла, фатиры ла, ғаиләһе лә юҡ. Йырсы ла була алманы. Һаман да ата-әсәһе ай һайын пенсияһынан ун мең һум аҡса ебәреп, ҡыҙҙарына тормошта үҙ урынын табырға ярҙам итә.\nйәки Балҡый алмаған “йондоҙ”\nБына инде 14 йыл беҙ, дүрт әхирәт, бергәләп аралашып йәшәйбеҙ. Тормошта төрлө саҡ булды, әммә бер ваҡытта ла дуҫлыҡҡа хыянат итмәнек, ауырлыҡты ла, бәхетте лә бергә бүлешәбеҙ. Характерҙар ҙа, биләгән вазифалар ҙа, һөнәребеҙ ҙә төрлө, әммә күңелдәребеҙ бер бөтөн.\nМин һөнәрем буйынса журналист, ярайһы ғына танылыу яуланым шикелле, һәр хәлдә, барған ерҙә танып, хәбәр ҡушып торалар. Әммә бының менән артыҡ маһайырға яратмайым, яңы танышлыҡтарға ышанып етмәйем. Уҫалыраҡ, тураһын бәреп әйтә торған холҡома әхирәттәремдән башҡа таныштарым үпкәләп кенә бара. Иремдән айырылғанға ете йыл, улымды яңғыҙым үҫтерәм. Тәүге мөхәббәт уттары ҡанаттарымды көйҙөрөп, һауанан дыңҡылдатҡансы ергә һуғып төшөрһә лә, һөйөү хистәренән ваз кисмәнем әле. Аҡбуҙаттағы әкиәт егетен көтмәһәм дә, юлымда арыу ғына мосолман егете осрауына өмөтөм ҙур.\nГөлназ класташым иһә хоҡуҡ белгесе, арабыҙҙа иң тыныс һәм аҡыллы кеше. Һәр һүҙен үлсәп һөйләй, беҙҙең менән уйнап-көлөп йөрөһә лә, ят кешеләр алдында үҙ-үҙенә йомола. Бер ҡасан да аҡылын юйып ғашиҡ булғаны юҡ, киреһенсә, горизонтта күренгән (хатта урамда шаяртып һүҙ ҡушырға маташыусы ла) һәр ир-егетте буласаҡ ире кеүек күреп, энә күҙәүенән үткәреп, сифатһыҙ тауар яһап ҡуя.\nӘлиә баш ҡаланың мәғариф бүлегендә ҙур ғына вазифа биләй. Вазифаға ярашлы, үҙен кешеләр алдында һауалы тотоп маташа, ә беҙҙең менән ихласлап ултырып һөйләшә, байрамдарҙа һәйбәт шараптар менән һыйлап ала. Күп кешенән һәм эштән ҡәнәғәт түгел, хатта үҙенең тормошо һәм вазифаһы менән дә. Алты йыл инде ғаиләле ир менән аралаша, айына ике-өс тапҡыр осрашыу ике яҡты ла ҡәнәғәтләндерә. Беҙ ҙә кеше тормошона ҡыҫылмайбыҙ, 40 йәшкә етеп барған кеше үҙ башы менән уйлар хәлдә була бит. Әлиә менән беҙ ниндәйҙер студенттар байрамында танышып, аралаша башлағайныҡ.\nАлтынайыбыҙ – ике балаға әсәй, иренә яратҡан ҡатын. Бер түгел, ике юғары белеме бар, әммә үҙен тулыһынса ғаиләһенә һәм йортона арнаған. Нуғай ҡасабаһындағы өйөн гөл итеп тота, балалары һәр саҡ таҙа, бөхтә, дәрестәре ҡаралған, әллә нисәмә түңәрәккә йөрөй. Ә ире өсөн нисек өҙөлөп торғаны һәр кемгә өлгө булырлыҡ. 3-сө кластан алып яратҡан класташына кейәүгә сыҡҡайны, һаман да уны ярата, йән атып тора. Иртәнсәк тороуына таҙа кейем, һөттә бешкән бутҡа, ә төшкө һәм киске табынға кәм тигәндә өс төрлө ризыҡ бешерелә. Иренең рөхсәте булмаһа, беҙҙең менән дә аралашмаҫ ине, моғайын, әлдә уныһының ышанысын ныҡлы яулағанбыҙ. Шулай ҙа бер нәмә эсте бошора: осрашҡан һайын Алтынай телефондан күрһәтмәләр яуҙырып ҡына тора.\n– Зилә, күгәрсенем, алгебранан өйгә эшеңде эшләнеңме? Балыҡтарыңды ашаттыңмы? Батырхан ҡустың витаминын эстеме? Атайың ҡайттымы?\n– Йәнем, һыуытҡыста кәбеҫтә ашы ҡалдырҙым, мотлаҡ йылытып аша, яраймы? Мунса тоҡандырылған, ҡыҙыу сағында барып, имән миндеге менән сабынып ал, йәме! Мин тағы берәй сәғәт ултырам да ҡайтам. Бына ҡыҙҙар һиңә сәләм әйтә, ҡасан шешлек бешереп, ҡунаҡҡа саҡырыр икән, тиҙәр (ә ул турала бөтөнләй һүҙ ҙә булманы). Эштән арып ҡайта шул, тинем. Эйе, күҙ нурым, ай аҙағына саҡырырмын.\n– Алтыным, мунсанан сыҡтыңмы? Һүҙгә әүрәп, онотолоп киткәнмен, әҙерәк ял ит тә мине килеп кенә ал инде, йәме. Әлиәнең фатирында ултырабыҙ. Такси саҡыртам тиһәм, оялмай ҙа 500 тәңкә һорай (саҡыртырға уйламағайны ла). Ул аҡсаға һин әллә күпме заправить итәһең, эйеме? Ярай, алтыным, үҙ яйыңа ғына ҡарап килерһең.\nҺорау артынан һорау яуып ҡына тора. Шулай татлы телле булғанға ла матур итеп йәшәйҙер инде ул. Алтынай Гөлназдың ҡоҙасаһы була, 20 йәшенә ҡунаҡҡа килгәнендә танышҡайныҡ, шунан бирле айырылышҡан юҡ. Тыуған көн һәм төрлө байрам һылтауы менән осрашып алабыҙ, театрға, концерттарға йөрөйбөҙ. Тағы ла өй ремонтлау, ихата йыйыштырыу, мунса йыуыу кеүек эштәрҙе лә бергәләп башҡарабыҙ. “Бәйләнештә” һәм ватсапта айырым чат булдырҙыҡ та, көн һайын шунда аралашып торабыҙ. Йылдар дауамында бер туғандар кеүек булып, яҡынайып бөттөк, бер аҙ күрешмәһәк, бер-беребеҙҙе һағынып бөтәбеҙ.\nБеҙҙең тағы ла бер уртаҡ дуҫ ҡыҙыбыҙ бар. Гөлназ, мин, Алтынай Өфөгә килеп, ҡуртымға фатир алып йәшәй башлаған саҡта, дүртенсе ҡыҙ кәрәккәс, иғлан буйынса уны табып, бергә йәшәгәйнек. Исеме Гөлсирә, йырсы булырға хыялланған Нефтекама ҡыҙы. Тик беҙ уны үҙебеҙҙең әхирәт тип атай алмайбыҙ, быға бер нисә сәбәп бар. Беренсенән, уның аралашыу даирәһе бигерәк ҙур, һәр береһенә ваҡыт таба алмай. Беҙҙең менән йылына ике, уҙа барһа, өс тапҡыр осраша. Икенсенән, уның йәшәү рәүеше беҙҙең өсөн аңлашылмаған ребус булып ҡала килә. Ундағы эгоизм, вайымһыҙлыҡ һәм яуапһыҙлыҡ беҙҙең аҡылға бөтөнләй һыймай. Тағы ла, ул үҙен кешеләр араһында ла, ҡунаҡта ла “йондоҙ” итеп тоя. Барыһын да баштан яҙып үтәйем әле.\nФатирға килеп инеү менән Гөлсирә үҙен: “Йырсы, музыка белгесе”, – тип таныштырҙы. Беҙ, ауылдан килгән “томана” ҡыҙҙар, ауыҙ асып уға текәлдек. Һомғол буйлы, оҙон ҡара сәсле, ялтыр-йолтор биҙәүестәр таҡҡан, мул биҙәнгән, бейек үксәле туфли менән ҡыҫҡа итәкле ҡара күлдәк кейгән һылыу ҡыҙға һоҡланып та, бер аҙ көнләшеп тә текәлдек. Ике егет уның артынса төрлө ҙурлыҡтағы ҡумталарҙы ташый ҙа башланы. Аҙаҡ, белеүебеҙсә, уларҙа кейем-һалым һәм биҙәнгестәр булып сыҡты. Зал бүлмәһенең яртыһын яңы ҡыҙҙың тренажеры биләне. Ике йыл бергә йәшәү дәүерендә ул бер генә көн дә эшләмәне. Беҙ иртәнге сәғәт 6-нан тороп эшкә китәбеҙ, ул рәхәтләнеп йоҡлап ҡала. Кискә табан биҙәнеп, яһанып, әле беребеҙҙең, әле икенсебеҙҙең эшенә килеп китә.\n– Айҙар Ғәлимовтың студияһына вокал дәресенә барҙым. Мотлаҡ бейеү менән дә шөғөлләнергә ҡуштылар. Буй-һының бейеүселәрҙеке кеүек, ниндәй спорт менән шөғөлләнәһең, тип һоранылар. Ысынлап та, башҡорт эстрадаһында минең кеүек һомғол буйлылар юҡ шул.\n– Бөгөн урамда Булат Йосопов менән таныштыҡ. Яңы фильм төшөрә башлаған икән. Төп героиняның әхирәтен уйнарға саҡырғайны, баш тартырға тура килде. Миңә бит вокал менән ныҡлап шөғөлләнергә кәрәк.\nКилгән һайын хеҙмәттәштәрем алдында шундайыраҡ хәбәр һөйләй ине Гөлсирә. Аҙаҡ аңлап ҡалдым, уға кешеләрҙең һоҡланыулы, аптыраулы ҡараштары кәрәк икән. Әммә журналистар көн һайын тигәндәй тере яҙыусылар, йырсылар, дәүләт эшмәкәрҙәре менән аралашып торғас, уға артыҡ иғтибар бирмәнеләр. Шуға ла ул аҙаҡ матбуғат йортон урап үтер булды. Өйҙә ашарға сиратлап бешерә инек, бергәләп туҡланабыҙ. Һәр көн тигәндәй итле һурпа, бик булмаһа, йәшелсәләр менән төрлө ярма быҡтырабыҙ, ял көндәрендә бергәләп ҡамыр ризыҡтары бешерәбеҙ. Ә Гөлсирә, сираты етһә, беҙҙе һыуҙа бешкән дөгө, һоло йәки арпа менән һыйлай, бик булмаһа, магазин билмәне бешерә, йомортҡа ҡура. Иртәнсәк һуң торғас, кисен телевизор ҡарарға, оҙаҡ итеп телефондан һөйләшергә ярата, тик беҙ уны был ғәҙәте өсөн тәнҡитләй башлағас, төнгө клубтарға сығып китер булды. Әйткәндәй, йоҡоһо туйғас, ул иң тәүҙә сәғәттәр буйы физик күнекмәләр эшләй, артабан ванна бүлмәһенә инеп юғала. Йыуына, битенә һәм муйынына массаж яһай, төрлө битлек һылай. Кәштә тулып ултырған төрлө төҫтәге һәм ҙурлыҡтағы флакондар араһынан кәрәклеһен нисек табалыр, аңламаҫһың. Икмәкһеҙ генә сыр, йомортҡа һәм әфлисун менән тамаҡ туйҙырып алғас, биҙәнергә ултыра. Был “изге эш” өсөн ваҡытын һәм аҡсаһын һис йәлләмәй ул. Аҡса тигәндән, беҙ уның эшһеҙ килеш һәр ваҡыт аҡсалы йөрөүенә аптырай инек. Серен аҙаҡ ҡына, беҙҙең яндан күсеп киткәс, аңланыҡ. Баҡтиһәң, Гөлсирә төрлө банктан кредиттар алған икән. Һәм, әлбиттә, уларҙы түләмәгән. Берҙән-бер көндө беҙгә коллекторҙар шылтырата башланы, хатта бер нисә тапҡыр, Гөлсирәне эҙләп, өйгә лә килеп киттеләр. Ә ул был ваҡытта Төркиәлә ял итә ине.\nБыл хәлдәргә инде 16 йыллап ваҡыт үтте. Беҙ, дүрт әхирәт, яҡты хыялдар һәм юғары маҡсаттар артынан тормош юлы буйлап алға атланыҡ. Ипотека тигән ауға эләкһәк эләктек, һәр беребеҙ торлаҡлы булды. Белем алдыҡ, эшләнек, ниндәйҙер кимәлдә дәрәжәләр яуланыҡ, вазифалар йөкләнек. Кемебеҙҙер – ир ҡатыны, бала әсәһе. Отпуск, оҙайлы байрамдар мәле етһә, тейәнешеп тыуған яҡтарға, атай-әсәйгә ярҙам итер өсөн сабабыҙ. Иҫән саҡтарында ошолай ғына итеп булһа ла ҡәҙер-хөрмәт күрһәтергә тырышҡан көнөбөҙ.\n– Гөлдәриә, һин алйотмо әллә, фатир алам тип, банкка ай һайын ярты эш хаҡыңды биреп ятырға? Был бит көпә-көндөҙ кеше талау! – тине ул, минең ипотекаға фатир алыуымды белгәс.\n– Яртыһын түгел, өстән ике өлөшөн. Һуң, 40 йәшкә тиклем кеше тупһаһын тапап булмай бит. Хәҙер ыҙаланам, ә аҙаҡ улымдың үҙ фатиры булыр.\n– Ә атаһы ниңә алып бирмәй? Айырылғанда шундай шарт ҡуйырға ине...\n– Мөнәсәбәттәр айырылышыуға барып еткән икән, шарт ҡуйып торғо килмәй ул. Икенсенән, беҙҙең айырылышыуға бала ғәйепле түгел бит.\n– Барыбер бала өсөн һин генә яуаплы түгел. Йәйге ялдарға улыңды иреңә йәки атайыңдарға ҡайтарып, ял итеп ал. Эш, бала, ипотека тип йонсоп йөрөйһөң, ирҙәр ҡарар ҡиәфәтең ҡалмаған. Бына мин урамға сығыу менән мотлаҡ 2 – 3 ир танышырға тәҡдим яһай.\n– Ә ниңә берәйһе менән танышып, кейәүгә сыҡмайһың һуң?\n– Ни өсөн? Һинең кеүек айырылырғамы әллә Алтынай кеүек өй тауығына әйләнергәме? Арағыҙҙа Әлиә иң аҡыллыһы, ирле лә түгел, яңғыҙ ҙа. Әммә ул да лоханулась. Ҡала мэрияһынан шундай вазифалы, аҡсалы ир-аттар менән аралаша, ә һөйәркәлеккә бер хәйерсене һайлаған. Сәскә менән күстәнәскә риза булып тора. Һөйәркә булғас, кәмендә шәшке тун бүләк итерлек булһын!\n– Эй, Гөлсирә, һинең менән миңә шул сәскәне биреүсе лә юҡ бит әле әлеге мәлдә.\n– Мин эҙләмәйем генә, машина бүләк итерлеген таба алам. Улар өсөн ваҡыт кәрәк, ә миңә яңы йырҙар яҙҙырырға кәрәк. Ике килоға һимергәнмен, фитнесҡа йөрөй башланым.\nГөлсирә нисек кенә үҙен “йондоҙ” итеп күрһәтергә тырышмаһын, унан йырсы сыҡманы. Сағыу талантың булмаһа, матурлыҡ менән генә тамашасы күңелен яулап булмай шул. Әммә һуңғы тапҡыр дүрт йыл элек концертта ҡатнашыуына ҡарамай, беҙҙең танышыбыҙ сәнғәт тураһында һүҙ сыҡҡан һайын үҙен ҡыҫтыра.\n– Беҙҙең артистар араһында ундай нәмә юҡ...\n– Фидан Ғафаров менән концертта ҡатнашҡан саҡта...\n– Рөстәм Ғиззәтуллин менән киләһе осрашыуҙа мотлаҡ ул турала кәңәшләшермен...\nБеҙҙең менән уға ҡыҙыҡ түгел, сөнки беҙ инде күптән ауыл томаналары түгел, уның кеүек кенә “йондоҙ”ҙарға иҫебеҙ китеп бармай. Бибисара Азаматова, Илһам Вәлиев, Флүрә Үҙәнбаева, Әлфиә Юлсурина кеүек йырсыларҙың талантына мөкиббән китеп, яныбыҙҙа ғына йөрөгән “аҫылташ”ты һанламай башлағанбыҙ. Гөлсирәнең был үпкә һүҙҙәре телдән-телгә күсеп, эйәләренә, йәғни беҙгә лә, килеп етте. “Ауыл ауыл инде, сәнғәтте аңлайҙармы ни улар?!” Шуғалыр ҙа аралашыу йылдан-йыл һирәкләнә бара. Әйткәндәй, Гөлсирә алған кредиттарын барыбер түләмәгән. Ысын булһа, уларҙың бер өлөшөн атаһы менән әсәһе түләй, ти. Үҙенән был турала һорағаным юҡ.\nЯланда төрлө сәскә, үлән булған кеүек, ерҙә кешеләр ҙә күп һәм төрлө. Матур гөлләмәне боҙған сүп үләне кеүек, дуҫлыҡта ла бер үк тулҡынға көйләнгән кешеләр араһына ситтәр килеп эләгеүе бар. Әммә ят тупраҡҡа берегә алмаған гөл кеүек, улар ҙа был төркөмгә инә алмаясаҡ.


Скрантон (Арканзас) — Башҡорт Википедияһы\n35°21′37″ с. ш. 93°32′27″ з. д.\n224 кеше (1 апрель 2010)\n1,218242 км² (1 апрель 2010)\nСкрантон (ингл. Scranton) — АҠШ-тың Логанокругында урынлашҡан (Арканзас штаты, АҠШ) 222 кеше йәшәгән ҡалаһы (2000 йылда халыҡ иҫәбе буйынса статистик мәғлүмәттәр күрһәтеүенсә).\nАҠШ иҫәп алыу Бюроһы мәғлүмәттәре буйынса Скрантон ҡалаһының майҙаны 1,29 квадрат километр тәшкил итә, ҡала эсендә һыу ресурстары юҡ.\nСкрантон ҡалаһы диңгеҙ кимәленән 115 метр бейеклектә урынлашҡан.\n2000 йылда халыҡ иҫәбе алыу мәғлүмәттәре буйынса. Скрантонда 222 кеше йәшәгән, 66 ғаилә, 90 хужалыҡ һәм 112йорт иҫәпләнгән. Халыҡтың уртаса тығыҙлығы бер квадрат километрға 170,8 кеше тәшкил итә. Скрантон халҡының раса составы: 97,30 % аҡ тәнле халыҡ, 0,90 % — ҡара йәки афроамерикандар, 1,80%-ы — ҡатнаш раса вәкилдәре.\n90 йорт хужалығының 90 проценты — 18 йәшкә тиклемге бала тәрбиәләй, халыҡтың 55,6 % бергә йәшәгән ирле-ҡатынлы парҙар, 15,6 % ҡатын-ҡыҙ ирһеҙ йәшәй, 25,6 % кешенең ғаиләһе юҡ.Бөтә халыҡтың 23,3%-тын үҙ аллы йәшәүсе ғаилә тәшкил итә , шуларҙың 17,8%-тын 65 йәштән өлкәнерәк яңғыҙ кешеләр тәшкил итә. Йорт хужалығының уртаса күләме 2,47 кеше тәшкил итә, ә ғаиләнең уртаса күләме — 2,85 кеше.\nҠала халҡы иҫәбе буйынса мәғлүмәттәр буйынса 2000 йылда йәштәр диапазоны түбәндәгесә : халыҡтың 23,9 проценты — 18 йәштән кесе кеше, 12,2 % — 18-24 йәшлек, 24,3 проценты — 25- 44 йәшкә тиклем, 21,2 % — 45 — 64 йәштә, 18,5 % — 65 йәштә һәм өлкәнерәк йәштә. Кешенең уртаса йәше 39-ҙы тәшкил итә. Һәр 100 ҡатын-ҡыҙға 96,5 ир-егет тура килә. Шул уҡ ваҡытта 18 йәштән өлкән ҡатын-ҡыҙға 87,8 18 йәштән өлкән ир-егет тура килә.\nЙорт хужалығының бер йыллыҡ килеме ҡалала 26 000 аҡш долларына тиң ә бер ғаиләнең уртаса килеме — 30 313 доллар. Шул уҡ ваҡытта ир-аттың йыллыҡ килеме уртаса 16 875 доллар тәшкил итә, ә ҡатын-ҡыҙҙарҙың килеме 18750 долларға тигеҙ. Йән башына килем йылына 25 970 доллар тәшкил итә. 11,5 % ғаилә һәм халыҡтың 17,8%-ты халыҡ иҫәбен алыу мәленә ярлылыҡ сигендә йәшәй, уларҙың 34,2%-ты 64 йәштә һәм унан өлкәнерәк йәштәге кешеләр.\n↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 United States Census 2010 — 23\nСайтта АҠШ иҫәп алыу Бюроһы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Скрантон_(Арканзас)&oldid=861167 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:58 19 ғинуар 2019 үҙгәртелгән.


Башҡортостан Республикаһы буйынса 37-се район-ара һалым инспекцияһы 21 декабрҙә сәғәт 11-ҙә халыҡ ижады үҙәгендә (Баймаҡ ҡалаһы, С.Юлаев проспекты,34) предприятие, учреждение, ойошмаларҙың баш бухгалтерҙары һәм шәхси эшҡыуарҙар өсөн семинар-кәңәшмә үткәрә. Темаһы – 2012 йылдың 1 ғинуарынан үҙ көсөнә инәсәк закондағы үҙгәрештәр.\nОҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәне, райондың йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнашҡаны өсөн һәм 50 йәше тулыу айҡанлы Харрасов Рауил Ғүмәр улы Баймаҡ районы муниципаль район хакимиәтенең Почет грамотаһы менән бүләкләнде.\nҮҙәк майҙанда урынлаштырылған шыршынан тыш, ҡалала тағы ла 8 урында –“Машзавод”, “ГРП”, “Малыш” биҫтәләрендә, Есенин, Иҙелбай, Әлибаев урамдарында, Салауат Юлаев исемендәге ял һәм мәҙәниәт паркында урман ҡупшыҡайҙары ҡуйыласаҡ.\n“Тамаша”лар – Баймаҡта\nБыл аҙнала “Тамаша” журналының бүлек мөхәррирҙәре Лилиә Ҡәйепова, Лидия Танатова һәм фотохәбәрсе Ринат Нәбиуллин эш сәфәре менән Баймаҡта булды. Улар Баймаҡ үҙәк район китапханаһында китапханасылар, уҡытыусылар, Темәс, Йомаш ауылдары халҡы менән осрашты, “Тамаша” журналы, уның йөкмәткеһе хаҡында һөйләне, үҙҙәренең ижади пландары менән уртаҡлашты.\n24 декабрҙә Баймаҡ ҡалаһында мәктәп командалары араһында волейбол буйынса ярыш үтәсәк. Уның бағыусыһы шәхси эшҡыуар Н.Н. Жжонов. Ярышта ҡатнашырға район мәктәптәренең 8-се класҡа тиклемге уҡыусылары саҡырыла. Еңеүселәрҙе грамоталар һәм тәмлекәстәр көтә. Белешмәләр өсөн телефон 8-961-367-2989.\nЙәштәр янып йәшәй\n105-се һөнәрселек училищеһы студенттары (СДМБ ойошмаһы ағзалары) Иҙрис Дәүләтов етәкселегендә эскелек, тәмәке тартыу һәм наркоманияны профилактикалау буйынса анкета үткәреп, “Йәштәр һау тормош өсөн” тигән сара үткәрҙе. Ҡыҙҙар һәм егеттәр шулай уҡ Яңы йыл алдынан оло йәштәгеләрҙе, инвалидтарҙы йөкмәткеле концерт менән дә ҡыуандырмаҡсы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:38 Комментариев нет:\n18 декабрь – ЗАГС хеҙмәткәрҙәре көнө\nКеше яҙмыштарын хәл итеүселәр\nХөрмәтле ЗАГС хеҙмәткәрҙәре!\nЫсын күңелдән һеҙҙе һөнәри байрамығыҙ менән ҡотлайым!\nҺеҙҙең һөнәрегеҙ – кешеләрҙең яҙмыштарын хәл итә, сөнки үҙ ғүмерендә һәр әҙәм балаһы ЗАГС хеҙмәте аша үтә. Беҙҙең көндәлек тормошобоҙҙо һеҙҙең оператив, тырыш, ентекле эшегеҙҙән тыш күҙ алдына ла килтереп булмай. ЗАГС органдары гражданлыҡ акттарын теркәп кенә ҡалмай, ә һәр кемдең яҙмышында хәл иткес, әһәмиәтле ролде лә башҡара.\nБеҙҙең райондың ЗАГС хеҙмәткәрҙәре юғары профессионализм, иғтибарлылыҡ, кешенең бәхетенә ҡыуана белеүе менән айырылып тора. Улар граждандарҙың хоҡуҡтарын яҡлауға йүнәлтелгән мөһим бурыстарҙы атҡара, ғаилә һәм демографик сәйәсәт һағында тора.\nҺеҙ киләсәктә лә үҙегеҙҙең эшегеҙҙе тырышып башҡарырһығыҙ, матур, изге йолаларығыҙҙы дауам итеп, тыуған районыбыҙ граждандарының мәнфәғәтен яҡлап, фиҙаҡәр хеҙмәт өлгөһө күрһәтерһегеҙ, тип ышанам.\nЫсын күңелдән һеҙгә һәм яҡындарығыҙға ныҡлы һаулыҡ, мөхәббәт, бәхет, ғаилә именлеге, район һәм республика үҫешенә йүнәлтелгән һөнәрегеҙҙә ҙур-ҙур уңыштарға өлгәшеүегеҙҙе теләйем.\nИ. СИТДЫҠОВ, муниципаль район хакимиәте башлығы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:36 Комментариев нет:\nӘсилә – 1000-се бала!\nБаймаҡ муниципаль район хакимиәтенең гражданлыҡ хәле акттарын теркәү бүлеге хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамдары алдынан тағы бер тантаналы ваҡиға кисерҙе – ҡала һәм районыбыҙҙа меңенсе бала донъяға ауазын һалды. Бәхетле ата-әсә – Баймаҡ ҡалаһында йәшәүсе Миләүшә һәм Ринат Аҡҡусҡаровтар. Улар икенсе балаларына Әсилә тип исем ҡушҡандар. Әсилә ғәрәп исеме, “ҡиммәтле, билдәле” тигәнде аңлата икән.\n...Тантанала ЗАГС бүлеге начальнигы Зөлфиә Әминева бәхетле ғаиләгә Әсиләнең тыуыу тураһында таныҡлығын, иҫтәлекле бүләк тапшырҙы (һүрәттә). Йәштәр бүлеге секторы мөдире Земфира Яҡшығолова йәштәрҙе матур байрамдары менән ҡотлап, ошо тантана иҫтәлеге итеп бүләкләп үтте. ЗАГС бүлегенең белгес-эксперты Оксана Сәхибгәрәева әсәлек капиталын юллау өсөн документтар теҙмәһен тапшырҙы.\nҒаилә – кескәй генә дәүләт, тибеҙ. Уның шатлығы районыбыҙ, илебеҙ өсөн дә оло шатлыҡ.\nР. Әхмәтйәнова фотоһы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:35 Комментариев нет:\n"Уңыш"та өйрәнәһе тәжрибә күп\nАуыл хужалығы предприятиелары етәкселәре һәм баш белгестәре, төрлө ведомстволар етәкселәре ҡатнашлығындағы семинар-кәңәшмәләр хәҙер инде матур йолаға әүерелеп бара һәм ул агрокомплекс тормошондағы проблемаларҙы өйрәнеү, уларҙы хәл итеү юлдарын эҙләү-табыу, киләсәккә уй-ниәттәр билдәләүҙә етди аҙым булып тора. Ошо көндәрҙә райондың ҡеүәтле предприятиеларының береһе – “Уңыш” АХК-һы базаһында ойошторолған семинар-кәңәшмә был фекерҙе тағы бер ҡат иҫбатланы.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:31 Комментариев нет:\nҺеҙҙе бассейн көтә!\nҠалабыҙҙың күрке – “Баһадир” физкультура-һауыҡтырыу комплексының йөҙөү бассейны халыҡтың популяр ял итеү урынына әүерелде. Йәйгеһен Граф, Талҡаҫ күлдәрен үҙ итеүселәр хәҙер көҙгө-ҡышҡы миҙгелдә лә яратҡан шөғөлдәренә бирелә ала. Ә беҙ, үҙ сиратыбыҙҙа, гәзит уҡыусыны сәләмәт йәшәүгә әйҙәгән был урын менән ентеклерәк таныштырырға теләйбеҙ.\nБассейн иртәнге сәғәт 10-дан киске 9-ға тиклем эшләй. Һыуға инер алдынан һәм сыҡҡас та душта сайынып алыу мотлаҡ – шуға күрә лә йыуыныу кәрәк-ярағы алып килергә кәрәк. Бер сеанс бер сәғәт дауам итә. Уның эсенә йыуыныу, кейенеү-сисенеү ваҡыты ла инә. Шуға күрә лә бассейнға килеүселәргә быны иҫәпкә алырға кәрәк.\nҺайлауҙарҙа ҡатнашырға хоҡуғы булған сәйәси партиялар исемлеге\n(2011 йылдың 9 декабренә ҡарата):\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:27 Комментариев нет:\n«Әкиәт донъяһында йәшәйем төҫлө...»\nФәхриямал Рамаҙан ҡыҙы Билалова 1922 йылдың буранлы-ҡарлы миҙгелендә донъяға килә. Әллә шуғамы икән, уның тормошонда һалҡын, һыуыҡ көндәр күп була.\nЭшһөйәр атаһы, егәрле әсәһе (Троицк ҡалаһында Зәйнулла ишанда белем алған Шоғайып мулланың ҡыҙы) ҡулында оҙаҡ иркәләнергә тура килмәй уға. 1933 йылда олатаһының донъяһын туҙҙырып, үҙен һөргөнгә ебәргәс, әсәһе был ҡайғыны күтәрә алмай, вафат була. Атаһы яңынан өйләнә, ләкин 1937 йылда уны ла “мортазинсы” тип ҡулға алалар һәм «Беломорканал»ға алып китәләр.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 12:24 Комментариев нет:\nСыңғыҙ ауылында тыуғанмын. Бала сағым, мәктәп йылдарым Шүлкә ауылында үтте. Ошо ауылдан хәрби хеҙмәткә алындым, кире әйләнеп ҡайттым. Ошо өс кенә урамдан торған, бейек-бейек ҡарағайҙар менән уратып алынған сихри тәбиғәтле Шүлкә ауылынан башлана минең шиғриәткә юлым.\nӘлеге көндә Сибай ҡалаһында эшләйем. Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә ике шиғырҙар йыйынтығым донъя күрҙе. Өсөнсөһө үҙ сиратын көтә.\nРед. Әйткәндәй, Фәнис Сирбаев күптән түгел «Юлдаш йыры» республика конкурсында икенсе урын яуланы.\nҠарағайҙар иле – Шүлкә!\nАуыл минең кескәй, күркәм.\nЙылғалары – таҙа, һалҡын,\nИзге йәнле минең халҡым.\nСит ерҙәрҙә ғүмер үтә.\nҮткән һымаҡ шуға бушҡа,\nӘллә Хоҙай шулай ҡушҡан.\nЮҡтыр һиңә һис бер үпкә.\nАлып китте бары яҙмыш\nҺәм дә әйтте: “Һағын, яҙыш!”\nҠарағайҙар тейә күккә.\nКүккә тейер һымаҡ түбәм,\nАуылымды ҡайтып күрһәм.\nҒүмер тигән нәмә ағын йылға,\nҮтте инде ярһыу тулҡыны.\nҮтте инде шашып һөйөүҙәрем,\nУйлап-уйлап йөрәк һулҡыны.\nҒүмер тигән нәмә — иҫкән елдәр,\nШаулар япраҡ күптән шаулаған.\nҒүмер буйы шаулап йәшәп булмай –\nКүптән инде күңел аңлаған.\nҒүмер тигән нәмә бер көн һымаҡ:\nНаҙлы иртә, ҡыҙыу төш мәле.\nҠайнар хистәреңдән айлы кистә\nАҡ йондоҙҙар эреп төшмәле.\nҒүмер тигән нәмә – һары Ҡояш:\nКискә табан яйлап һүрелә.\nОфоҡ ситендәге һаран ҡояш\nҠалған ғүмер кеүек күренә.\nХәтеремдә һаман бала саҡта\nШарым осто елгә тәгәрәп.\nЗәңгәр генә шарым Баймаҡ буйлап\nОсто, осто... Илап, тәгәрәп\nЯтып ҡалдым ҡулдарымды һуҙып,\nӘ шар осто һаман шәберәк.\nҠабат торам, ҡабат йүгерәмен,\nҺауа шарым миңә бик кәрәк.\nТерһәк ҡанай, терһәк һыҙырылған,\nӘллә осто минең өлөшөм?\nТотторманы, ел бик көслө ине,\nӘ кешеләр торҙо көлөшөп...\nХәтеремдә һаман: бала саҡта\nШар артынан илап йүгерҙем.\nШул шар менән осҡан һымаҡ булды\nКиләсәгем, барлыҡ ғүмерем.\nШул шар менән минең бәхет осҡан,\nҠулдарымдан киткән ысҡынып.\nӘле һаман зәңгәр шарҙы ҡыуам,\nИлағылар килә ҡысҡырып.\nЙөрәк ҡанай, йөрәк яраланған,\nУл шар минең тейеш өлөшөм.\nҠолай-ҡолай йүгерәмен һаман,\nӘ кешеләр тора көлөшөп...\nИке тирәк кенә тороп ҡалған,\nКүңелемдең ике терәге.\nӨйҙө кемдер һүтеп тейәп алған,\nЕмерелә инде йөрәгем.\nИке тирәк кенә тороп ҡалған —\nҠартатайым менән Өләсәй.\nИкәүһе лә шаулап япраҡ ярған,\nТик барыбер әрнеп йән әсей.\nҠайҙа минең бала саҡтарым?\nЭҙләйемме икән әйләндереп\nАунап ятҡан нигеҙ таштарын?\nТешләйемме икән терһәгем?\nТаныш эҙҙәр, таныш әйбер эҙләп\nТомалана бара күҙҙәрем.\nӨй урыны – ялан, ялан, ялан.\nЕмерелде шағир йөрәге...\nӘгәр уҡыусы иҫләһә, йәш ижадсыларҙың эшмәкәрлеген әүҙемләштереү маҡсатында гәзитебеҙ Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы уңайынан ижади конкурс иғлан иткәйне. Конкурс һүлпән башланып китһә лә, аҙаҡҡа табан ҡыҙыулаша төштө. Бына һуңғы шиғырҙарҙы баҫып, конкурсҡа йомғаҡ яһар мәл дә етте.\nШулай итеп, беренсе урын иң беренсе булып шиғырҙарын ебәргән Икенсе Этҡол мәктәбе уҡыусыһы Гүзәл Дәүләтшинаға эләкте. Икенсе урын иң йәш шағирә – Таһир ауылынан Әлиә Ибраһимованыҡы. Әйткәндәй, Әлиә, 3-сө класта ғына белем алыуға ҡарамаҫтан, “Мин уҡырға яратам” исемле үҙенең шиғри йыйынтығын да сығарыуға өлгәшкән. Афарин!\nӘ өсөнсө урындарға – Ишмырҙа мәктәбе уҡыусыһы Илмир Ғәлиев, Мерәҫ мәктәбенән – Гөлдәниә Үзбәкова һәм Аҡморон мәктәбенән Фәнүзә Үҙәнбаева лайыҡ булды. Аҡморон мәктәбе уҡыусыларының әүҙемлеген билдәләп үтмәй булмай. Нәфисә Мәмбәтова етәкләгән ижади түңәрәк ағзалары уҡыусылары дәррәү генә үҙҙәренең ижад емештәрен ебәргән.\nЕңеүселәрҙе 20 декабрҙә сәғәт 11-гә редакцияға саҡырабыҙ.\nКемдәр урын алмаған, кәйефтәрегеҙ төшмәһен! Эш урында ла, бүләктә лә түгел. Ә иң мөһиме үҙегеҙҙә – ул ижад ҡомары. Шул ҡомарығыҙ һүнмәһен, илһам ҡанаттарығыҙ талмаһын! Шул сағында һеҙҙең яулар үрҙәрегеҙ тағы ла бейегерәк, еңеүҙәрегеҙ сағыуыраҡ булыр! Уңыштар һеҙгә!\nКонкурс еңеүселәренә бүләктәр әҙерләүҙә ярҙам иткән бағыусыларыбыҙ – «Заман» магазины хужаһы Тимур Фәхретдиновҡа, «Илсебикә» рестораны хужаһы Радик Хәйбуллинға рәхмәт белдерәбеҙ.\nБеҙҙең илдәй ил бармы?\nБеҙҙең илдәй илдәр бармы:\nТыуған еребеҙ йәмле.\nҺауаһы саф, күге аяҙ,\nӘ һыуыбыҙ бик тәмле.\nБары тик беҙҙә генә\nӘсәй, атай, яҡты ҡояш,\nТатыулыҡҡа тап төшмәһен,\nЕрҙә һуғыш булмаһын.\nКүҙ йәшенә тулмаһын!\nӘлиә Ибраһимова, Таһир мәктәбенең 3-сө класс уҡыусыһы.\nДуҫ халыҡтар төйәге\nБашҡортостан, күп милләтле\nДуҫ халыҡтар иле һин,\nКүптәр һиндә яҡлау тапты,\nКүптәре – үҙ бәхетен.\nЕте быуын ата-бабам\nҺиндә ғүмер кисергән.\nОнотолмай һис ҡасан.\nЕте ырыу халҡы һиндә\nЙәшәй бер туған булып,\nБәлә килһә, ташламаҫтар,\nҺуҙырҙар ярҙам ҡулын.\nСит ерҙә лә «башҡорт» тигән\nИсемгә тап төшөрмәй,\nВәлиди кеүек улдарың\nХеҙмәт итте ял белмәй.\nТөрлө милләт халҡын һин\nУрыҫ, мари – һәр береһе\nҺөйләшә үҙ телендә.\nҺәр бер халыҡ үҙ йолаһын\nИркен өйрәнә ала.\nБайрамдарҙа күңел асып,\nЙәм, дәрт, көс-дарман ала.\nБашҡортостан – ожмах иле,\nДуҫ халыҡтар төйәге.\nРәсәйҙең йөҙөк ҡашы һин,\nҺиндә тыуҙым, һиндә үҫтем\nҺиндә мин белем алам.\nҺиндә генә күңелемә\nЯҡын һөнәрҙе алам.\nГөлдәниә Үзбәкова, Мерәҫ урта мәктәбе уҡыусыһы.\nКүктәге йәйғор кеүек\nТөрлө сәскәләр кеүек,\nЙәшәйҙәр туған булып.\nМин яратам еремдең\nТауҙар, йылға, ҡырҙарын,\nМин яратам илемдең\nИхлас ул һәм ҡыҙҙарын.\nКүгемдә ҡояшым балҡый,\nЙәйғор һуҙған көйәнтә.\nХалҡым, хәс тә, йәйғор төҫлө:\nБеҙ дуҫбыҙ һәм күмәк тә!\nНәфисә Мостафина, Үрге Иҙрис мәктәбенең 4-се класс уҡыусыһы.\nРәсәй күкрәгендә йөрәк һин\nБашҡортостан – минең тыуған илем,\nӘсәм кеүек ғәзиз еркәйем!\nТәбиғәтең – үҙе бер мөғжизә,\nҺинән гүзәл ерҙе белмәйем.\nКүпме милләт һине төйәк иткән,\nБарыһына ҡояш, әсә һин.\nТыныс булһын һәр саҡ һинең күгең,\nБалаларың татыу йәшәһен!\nБашҡортостан – ҙур йөрәкле илем,\nҺин татыулыҡ, дуҫлыҡ өлгөһө!\nҺинең сәскә атыу – милләттәрҙең\nТуғанлашып йәшәү билгеһе.\nБашҡортостан – минең данлы илем,\nРәсәй күкрәгендә йөрәк һин.\nҺине төйәк итеү – үҙе бәхет,\nБарыбыҙға бик тә кәрәк һин!\nНаҙгөл Йәналина, Йомаш мәктәбенең 8-се класс уҡыусыһы.\nТорҡолдашып ҡайтһын торналар\nТаң атҡанда бөгөн ҡарап торҙом\nТорҡолдашып торна киткәнен,\nҮҙем генә һиҙҙем йөрәгемдең\nҺулҡып-һулҡып ҡына типкәнен.\nКиткәндәрен күрҙем. Ҡайтыуҙарын\nИмен-аман күреп булырмы?\nЙылы яҙҙа торна тубы күреп\nКүңел шатлыҡ менән тулырмы?\nОсрашыуҙар йыраҡ, алда әле\nҠарлы-боҙло һалҡын ҡыш ята.\nТорна сыңы, гүйә, бер моң булып\nҺағыш тулы уйҙар уйлата.\nЭй, торналар, барыр ерегеҙгә\nТеүәл генә барып етегеҙ.\nТуҡталыштар һайын ялдар итеп,\nБеҙҙән сәләм әйтеп үтегеҙ!\nМәле еткәс йылы яҙҙар килер,\nИмен генә торһон донъялар.\nТыуған ергә тере бер йәм булып\nТорҡолдашып ҡайтһын торналар!\nЗөбәйлә Маннапова. Ҡаҡтуғай ауылы.\nБар донъяға ауаз биреп\nОран һалды бер сабый.\n“Кемем бар?” – тип һорай һалды\nТышта торған бер һантый.\n“Улым бармы, ҡыҙым бармы?\nКемем булһа ла ярай.\nҒаиләмдә үҫә минең\nИке ҡыҙым һәм малай.\nҠыҙым икәү – иптәштәр, тик\nУлым үҫә яңғыҙы.\nТағы ҡыҙым тыуһа әгәр\nТаҫма кәрәк ал-ҡыҙыл.\nТаҫманы ла алдан алып\nҠуйғайным да күгенән.\nКәрәк булһа икенсеһе –\nХәҙер генә йүгерәм!”\nТышта ҡалған бер һантый.\nӘсә генә бәпес тапмай –\nӨҙгөләнә һәр атай.\nГармунсыға күҙ теймәһен!\nУйна, егет, гармуныңда,\nУйна тағын оҫтараҡ.\nҮҙем дә бит уйнар инем,\nНығыраҡ баҫ телдәренә\nЙырға һалдым әйтер һүҙем,\nТүҙә алмай һөйләмәй.\nЭй, ағыла, ағыла һуң\nГармунсыға күҙ теймәһен,\nОҫта икән ҡулдары!\nСәхнәләрҙә сыңлап китә\nГармун моңо тағын да.\nБар оҫталар ары торһон\nХәлиҙә Ишдәүләтова. Ишей ауылы.\nБуранбай ҙа тигән ауыл ҡайҙа?\nҺаҡмар буйҙарында туғайҙа.\nМинең уйҙар тағы һиңә ҡайта,\nАлыҫ-алыҫтарҙан урай ҙа.\nКөйәнтәгә элеп силәктәрҙе\nБара инек шишмә һыуына.\nКүрше еңгәй әйтте: “Матур булаң\nШишмә һыуы менән йыуынһаң”.\nЯлан аяҡ йүгереп менә инек\nМәңгеләшкән аяҡ-ҡул эҙҙәрен\nҺыйпап ҡарай инек тағы ла.\nБейек тауҙың яңғыҙ ҡайынына\nБер саҡ алһыу таҫма бәйләнем.\nБер үҫмергә сәләм әйтһен, тиеп\nЙөрәк серҙәремде һөйләнем.\nҠайһы ергә, ҡасан килгәндәрҙер\nЗар илаған ауыл ҡарттары.\nНиңә бөгөнгәсә һаҡланмаған\nҒүмерем буйы һағынып йәшәйем мин\nКүк тирәкле талғын Һаҡмарҙы.\nТөйәк иткән ерем яҡшы ла бит,\nНығыраҡ һөйәм тыуған яҡтарҙы. Буранбайҙар тыуһын, ир етһендәр,\nӘрмеләрҙән килһен хаттары.\nШул хаттарҙы уҡып, ҡыуанышып\nАуыҙ йырһын ауылым ҡарттары!\nТаңһылыу Сөнәғәтова. Түбә ауылы.\n“Күңелем тулап туҡтаны”, –\nТиһәм дә ышанмағыҙ.\nХистәрем әле һаман да\nҺаман ниҙер дәғүә итеп,\nНимәлер көтә күңел.\nБәхет миңә бөгөн кәрәк,\nӘ иртәгеһен түгел!\nМоратыма ирешкән юҡ,\nЮҡ әле маҡтанаһы.\nМенәһе тауҙар артында\nМин – ир заты\nМин – ир заты.\nФани донъя һалған ҡанатын.\nАуырлығын тойоп бөгөлһәм дә,\nЭй, аҡ Донъя, һине яраттым!\nБеләктәремдә көс бар әле, шөкөр!\nКөс юҡ, тиеп лыпын ятманым.\nНисек кәрәк – шулай ятланым.\nИр-ат бит мин, Әҙәм нәҫеленән.\nАяҡтарҙа ныҡлы торамын.\nҺөйгәнемдең йәнен иретерлек\nКүңелен мең ҡат урарлыҡ!\nЯҡты аяҙ көндәр,\nСалт йондоҙло төндәр,\nКөҙ етте тип уйламаҫһың да.\nТыуған көндә иламаҫһың да!\nАлтын көҙҙәр еткән,\nЙәмле йәйҙәр үткән,\nЙыл фасылы үҙгәрә тора.\nЙәшлек – яҙҙар кеүек,\nБеҙҙең наҙҙар кеүек,\nОсҡонлана – күҙҙәргә ҡара!\nАяҙ был көндәрҙә,\nШатлана йөҙҙәр ҙә,\nНур балҡыта бөтә тирә-яҡ!\nБеҙҙең әле бөгөн\nЭҙ ҡалдырып эшләр, йәшәр саҡ!\nМөхәммәт Минбагисов. Урғаҙа ауылы.\nТаш атҡанға аш ат, тиеп\nҒүмерем буйы үтәйем.\nМин дә бит балаларымды\nҠолаҡҡа элдеме, тиеп\nСиттән генә күҙләйем.\nИзгелеккә – изгелек, ти.\nДөрөҫ халыҡ мәҡәле.\nЭшләгәнең бармы берәй\nИзгелекте, әйт әле?\nЭй, ғүмер, ғүмеркәйем,\nНиңә улай ҡыҫҡаһың?\nЗауыҡ менән йәшәгәндә\nТөп күтәрә һуғаһың?\nҒүмер үтеп китмәһен, тип,\nАртҡа ҡарайым туҡтап.\nСерем иткәндә лә үтә,\nЯтмайыҡ оҙаҡ йоҡлап.\nЭй, ғүмерҙәр, үтә инде ул,\nИнде, дуҫтар, нишләйек?\nХоҙай биргән бар ғүмерҙе\nМатур итеп йәшәйек!\nТәнзилә Ғәлимйәнова-Алтынғужина. Ниғәмәт ауылы.\nКөслө ямғыр! Күктә йәшен-уҡ!\nЙөрәк шаша, башта аҡыл юҡ.\nЙылға ташып, ярҙар күмелде.\nХис-тойғолар алды күңелде.\nЯмғыр үтте, ҡояш асылды,\nХистәр һүнде, йөрәк баҫылды.\nЙылға ярҙар менән сикләнде,\nАҡыл элеп, йөрәк бикләнде.\nСабыр йөрәк нишләп ашҡынған –\nКүләүектәр ҡалды ташҡындан.\nАҡ юрғанын ябыр алдынан\nҺылыу ҡайын ап-аҡ тәненә,\nСисеп һалған һары күлдәген\nЛәззәтләнеү биреп йәненә.\nҠара толомдарын туҙҙырып\nЭй, ҡойона ямғыр һыуына!\nЗифа буйлы, бөҙрә тәлгәшле\nЯп-яланғас ҡайын йыуына.\nЭргәһендә йәп-йәш ҡарағай,\nӘллә нишләп уға ҡарамай,\nТорған була йыш-йыш тын алып,\nКейемкәйе бөткән сыланып.


“Улар алдында тәрән ихтирам менән баш эйәм”\n22 Июнь , 19:15\nАндрей Назаров Хәтер һәм ҡайғы көнө хаҡында яҙҙы.\nБашҡортостан Хөкүмәтен Премьер-министры Андрей Назаров социаль селтәрҙәге сәхифәһендә Хәтер һәм ҡайғы көнө хаҡында яҙҙы.\n“Бөгөн, Хәтер һәм ҡайғы көнөндә, Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булғандарҙың барыһын да иҫкә алдыҡ. Вокзал янындағы майҙанда “Фронтҡа киткән яҡташтарға” һәйкәленә сәскә һалдыҡ: шул дәһшәтле осорҙа тап ошонан ата-бабаларыбыҙ алғы һыҙыҡҡа киткән.\nБеҙ Тыуған илебеҙҙе ҡотҡарыу хаҡына бөйөк батырлыҡ ҡылған ҡаһармандарҙы һәм батырлыҡ тарихын, тиңдәшһеҙ ватансылыҡты һәм юғары рух көсө һис ҡасан да онотмаясаҡбыҙ. Ветерандар һәм тыл эшсәндәре – уртаҡ Еңеүебеҙгә үҙ өлөшөн индергәндәрҙең барыһы алдында ла тәрән ихтирам менән баш эйәм.\nБашҡорт АССР-ының да яҙмышы еңелдән булмаған, ләкин халҡыбыҙ аслыҡҡа ла, ыжғыр һалҡындарға ла бирешмәгән, бөтә нәмәне фронтҡа йүнәлткән. 700 меңдән ашыу кеше һуғышҡа киткән; 322 мең яҡташыбыҙ яу яландарында һәләк булған йәки хәбәрһеҙ юғалған. Беҙҙә төҙөлгән данлы дивизиялар дошманды ҡыйратҡан; улар араһында генерал-майор Миңлеғәле Минһаж улы Шайморатов етәкселегендәге легендар 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы, 170-се, 186-сы, 214-се уҡсылар дивизиялары, 21-се гвардия уҡсылар дивизияһы ла бар.\nРеспубликабыҙҙан 200 меңдән ашыу хәрби хеҙмәткәр орден һәм миҙалдар менән наградлана. 300-ҙән ашыу һалдат һәм офицер СССР Геройы, Рәсәй Федерацияһы Геройы һәм Дан орденының тулы кавалеры була.\nБөгөн беҙ, һис ҡасан да булмағанса, күп милләтле халҡыбыҙҙың берҙәмлегенә мохтажбыҙ. Илебеҙ шул ҡот осҡос хәл-ваҡиғаларҙың әйләнеп ҡайтыуына юл ҡуймау өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләй. Донбассты яҡлап, махсус хәрби операция үткәреү тураһында берҙән-бер хаҡлы ҡарарға килдек. Тыуған илебеҙгә янаған ҙур хәүефкә ҡәтғи кәртә ҡуйҙыҡ.\nОшо көндәрҙә Рәсәй яугирҙәре туғандаш Украинаның ҡала, ауылдарын нацизмдан азат итеп, йәнә ҡаһарманлыҡ ҡыла”, – тип яҙҙы Андрей Назаров.


Башҡорт бал ҡорттары Монголияға "оса" // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡорт бал ҡорттары Монголияға "оса"\n17:28, 28 мая 2009 Иҡтисад\nБашҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү институты Монголияға ебәреүгә 600 бал ҡорто пакетын һәм 150 инә бал ҡортон әҙерләй. Ебәреү датаһы 2 июнгә билдәләнгән.\nҒилми-тикшеренеү институтынан хәбәр итеүҙәренсә, шул рәүешле башҡорт тоҡомо бал ҡорттарынан алыҫ илдә боронғо кәсепте тергеҙә башлаясаҡтар.\nХәтерегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, республика менән Монголия араһында бал ҡорттары ебәреү тураһында оҙайлы ваҡытлы контрактҡа быйыл февраль айында ҡул ҡуйылғайны. Контракт суммаһы ун миллион һумлыҡ тип билдәләнгән, ә ғәмәлдә булыу ваҡыты — 2014 йылға тиклем.\nӘлеге ваҡытта Өфөлә директоры Чинзориг Жамцын етәкселегендә "Шаамарын тахой" кооперативы вәкилдәре бал ҡорттары пакеттарын комплектлауҙа ҡатнаша.\nӘйткәндәй, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү институтының монгол партнерҙары менән хеҙмәттәшлеге былтыр башланғайны. Ул саҡта республикабыҙҙан бер нисә тиҫтә умарта оҙатылғайны. Монголия башҡорт бал ҡорттарын алыу менән генә ҡыҙыҡһынып ҡалманы, шулай уҡ Башҡорт дәүләт аграр университеты менән ғилми-методик тәьминәт тураһында ла контракт төҙөнө. Унда, атап әйткәндә, дуҫ илдән йәштәрҙе "умартасы" һөнәренә уҡытыуҙы ойоштороу тураһында һүҙ барҙы.\nТеги: бал ҡорттары, Монголия, контракт


2010 йылдың яҙында Башҡортостан 8250 егетте РФ Ҡораллы көстәренә һалдатҡа оҙата. Саҡырыу компанияһы бөгөн, 1 апрелдә, старт алды. Ә бер көн алдан хәрби комиссариат хеҙмәткәрҙәре, республиканың ҡала һәм райондары хакимиәттәре вәкилдәре һәм башҡа саҡырыу өсөн яуаплы кешеләр уҙған йылға йомғаҡ яһарға һәм быйылғы саҡырыу кампанияһынының үҙенсәлектәрен тикшерергә Өфөлә йыйылды.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, республиканың резерв саҡырыу комиссияһының рәйесе Рафаил Диваев һүҙҙе 2010 йылда саҡырылыусы контингенттың дефициты күҙәтелеүенән башланы. Сәбәбе - демографик өҙөклөк, был турала Башҡортостандың хәрби комиссариатында алдан уҡ әйтәләр ине инде. Республикала ла, Рәсәйҙә лә тыуым кәмеүе 1990-сы йылдар башына тура килә. Һөҙөмтә булараҡ - йәштәр бөгөн күпкә кәмерәк, мәҫәлән, үткән 10 йыл менән сағыштырғанда. Миҫал өсөн, 2009 йылда хеҙмәткә саҡырыу йәшенә еткән егеттәр 2001 йыл менән сағыштырғанда 38 процентҡа кәмерәк. Ләкин хеҙмәткә саҡырыу планы киреһенсә арта ғына бара. Был, тәү сиратта, хеҙмәт итеү ваҡытының бер йылға ҡыҫҡартылыуына бәйле. Сағыштырыу өсөн: 2006 йылда, ике йыл хеҙмәт иткән осорҙа, республика армияға 10 меңдән ашыу егетте оҙата, 2007-лә хеҙмәт итеү ваҡыты йыл ярымға тиклем кәметелә, ә саҡырылыусылар һаны 12,5 меңгә тиклем арта, 2008-ҙә бер генә йыл хеҙмәт итергә булғас, Ҡораллы Көстәр сафын 17,5 мең Башҡортостан егете тулыландыра, 2009-ҙа уларҙың иҫәбе 22 меңдән ашып китә.\nХәрби комиссариат күҙаллауҙары буйынса, кеше ресурстары дефицитының иң юғары нөктәһе 2010-2012 йылдарға тура киләсәк. Ләкин бынан бер юлы барыһын да армияға алырға тырышасаҡтар, тигән һығымта яһарға ярамай. Элеккесә олораҡ йәштәге егеттәргә өҫтөнлөк биреләсәк - күп осраҡта улар хеҙмәтте кисектереүгә хоҡуҡтарын файҙаланып өлгөргән. Юғары белемле егеттәр һәр ваҡыт ҙур һорау менән файҙалана, бигерәк тә бер йыл хеҙмәт итеүгә күскәс, уларҙың тейешле белеме бар, юҡ икән, хеҙмәт барышында кәрәкле материалды тиҙ үҙләштерәсәктәр. Башҡортостан хәрби комиссариатының һәр бүлексәһе алдында - республикала нисә административ район бар, улар ҙа шул сама - бер саҡырыу кампанияһы дауамында 10 процент самаһы юғары уҡыу йортон тамамлаусыларҙы хәрби хеҙмәткә ебәреү бурысы тора. Әммә был бурысты 2009 йылда 12 бүлексә генә үтәгән.\nДөйөм алғанда хеҙмәткә саҡырыусыларҙың белем кимәле йыл һайын төшә бара, тип үкенес менән билдәләй Рафаил Диваев. Миҫал өсөн, 2009 йылда буласаҡ һалдаттарҙың 3,6 проценты мәктәптә туғыҙ класс тамамлаған. Ә 2008 йылда был һан 2,1 процент тәшкил иткән.\nЙәштәрҙең һаулыҡ торошо ла насарая. Әгәр 2007 йылда медицина критерийҙары буйынса егеттәрҙең хеҙмәткә яраҡлылығы 71,5 процент тәшкил итһә, 2009-ҙа ул 68,7-гә төшкән. Йәштәр күп осраҡта эндокрин, һөйәк-мускул ауырыуҙары, шулай уҡ психикаһы ҡаҡшау менән яфалана. Урындағы саҡырыу комиссиялары яраҡлы тип тапҡан 693 егет Өфөләге Республика йыйылма пунктында контроль тикшереүҙән һуң өйөнә әйләнеп ҡайтҡан. 36 кеше табиптар ҡарары буйынса ғәскәрҙән бороп ҡайтарылған. Бындай кире ҡайтарыуҙар өсөн вице-премьер саҡырыу комиссияларын ҡаты шелтәләргә саҡырҙы.\nРафаил Диваев туҡталған йәнә бер киҫкен проблема - хеҙмәттән тайпылыусылар. Хеҙмәт итеү ваҡыты бер йылға ҡыҫҡартылыуына ҡарамаҫтан, хәрби хеҙмәттән ҡасып ҡалырға теләүселәр иҫәбе кәмемәй. 2009 йылда 354 кеше хеҙмәттән тайшаныусы тип табылған.\nБР Хәрби комиссары вазифаһын башҡарыусы Илдар Баһаутдинов мәктәптәге хеҙмәткә саҡырыуға әҙерлек курсын тәнҡитләп сығыш яһаны, уның әйтеүенсә, был курс хәҙерге заман талаптарына яуап бирмәй. Йәмәғәт ойошмаһынан йәмәғәт-дәүләт ойошмаһына әйләнгән РОСТО-ға (ДОСААФ) ҙур өмөттәр бағлана. ДОСААФ нигеҙендә егеттәрҙе хәрби хеҙмәткә әҙерләү РФ Хөкүмәте раҫлаған 2020 йылға тиклем граждандарҙы хәрби хеҙмәткә әҙерләү федераль системаһы концепцияһында ҡаралған. Рафаил Диваевтың билдәләүенсә, республика Президенты ҡушыуы буйынса әлеге мәлдә Башҡортостанда ла ошондай төбәк программаһы әҙерләнә.\n2008-2009 уҡыу йылында 2,5 мең кеше хәрби белгеслек алған. Яҙғы саҡырыуға план - бер мең ярымға яҡын.\nХәрби комиссар вазифаһын башҡарыусы уҙған саҡырыу кампанияһының тәүге тапҡыр хәрбиҙәр ҡатнашлығынан тыш үтеүен хәтергә алды. Рәсәйҙә үткәрелгән үҙгәртеп ҡороуҙарға ярашлы һәм Ҡораллы Көстәр хеҙмәткәрҙәренең иҫәбе кәмеүе арҡаһында, илдең хәрби комиссариаттарында бар хәрби вазифалар ҙа граждан вазифаларына алмаштырылған.\nИлдар Баһаутдиновтың билдәләүенсә, яңы сифатында ла хәрби комиссариаттар бурысын теүәл үтәгән. Республика саҡырыу комиссияһы рәйесе менән хәрби комиссар вазифаһын башҡарыусы хеҙмәткә саҡырыу планын һәм саҡырылырға тейешле граждандарҙың иҫәбен алыуҙы камиллаштырыу кәрәк, тигән уртаҡ фекергә килде.\nФото www. aif. ru сайтынан.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠАРСӘЙЕМ ҺАНДЫҒЫ - 2015 - Мәҡәләләр\nҠәрсәйем һандығына нисә йәш икән?1904 йылда тыуған Сибәрбикә ҡәрсәйемдең килен булып төшкәндә алып килгән ҡомартҡыһы ул. Уға һаҡ ҡына ҡағылып алам да, тыным ҡурылып, туҡтап ҡалам. Иҫ киткес сибәр, баҫалҡы, аҡыллы, мөләйем ҡәрсәйемдең, батыр, тәүәккәл, көслө, шул уҡ ваҡытта хис-тойғоға бай, йомшаҡ күңелле ҡартайымдың рухтары алдында баҙап ҡалам. Шулай ҙа был ҡомартҡы-һандыҡтың ғәзиз кешеләрем тураһында хәтирәләр һаҡлауын белеп, тулҡынланып, уны асырға баҙнат итәм.\nЯнымда ултырған Шәмсиә апайым (атайымдың һылыуы) менән һарғайып бөткән фотоһүрәткә бағабыҙ. Унан беҙгә бөркөт ҡарашлы ҡартайым һәм сабыр ғына текәлеп ҡәрсәйем ҡарай. Ниндәй матур иштәр! Мин улар тураһында байтаҡ беләм кеүек. Тауҙар ҡуйынына һыйынып ултырған Ҡарабәрҙе ауылы кешеләре сығышы менән Бөрйән ырыуы Байулы араһына ҡарай. Ошо оло ҡәүемдең бер ярсығы - ҡәрсәйем үҙенә иште лә ошо ырыу кешеһенән һайлай. Бөрйән ҡәбиләһе Монаш араһы вәкиле булған (Күгәрсен районы Сирбай ауылынан) ҡартайым Таһир менән осраҡлы танышалар. Атаһы менән юл ыңғайы Ҡарабәрҙегә белеше Хәсән Билаловтарға һуғылған йәш егет үҙенең ғүмерлек йәрен - Сибәрбикәне таба. Фирғәнә далаларында баҫмасылар менән алышҡан ҡыҙыл командир Таһир Яхин яңы тормош төҙөүҙә әүҙем ҡатнаша, " Ҡыҙыл коммунар" колхозы бригадиры була. Ҡәрсәйем менән 4 балаға - Шәмғиә, Мөхтәр, Мазһар, Шәмсиәгә ғүмер бирәләр. Ҡан ҡойошло һуғыштарҙа ҡатнашһа ла, күңеле менән романтик, нескә хисле була ҡартайым. Хаттарын шиғри юлдар менән яҙа.\nҺандыҡтан ҡартайымдың көндәлек дәфтәрен алам. Бында ҡартайым 1927 йылдарҙа Фирғәнәлә булған ваҡиғаларҙы һүрәтләй... Ә былары һуғыштан яҙған хаттары, йырҙары... Уны һуғышҡа 1941 йылдың 10 декабрендә алалар. 1942 йылда 9 сентябрь көнө Сталинград янында барған һуғышта һәләк була. Ҡулымда ҡартайымдың фронтҡа китер алдынан (Алкино) хәрби әҙерлек үтеп ятҡанда яҙған хаты. Ирҙәре, ағайҙары, һөйгәндәре менән осрашыу өсөн күпме ҡатын-ҡыҙ йәйәүләп барған унда! Беҙҙең күрше ауылдан бер апай ирен күрер, уға тыуған йорттоң наҡыҫ, әммә ғәзиз ризығын ауыҙ иттерер өсөн Әлкәгә йүнәлгән (340 саҡрым тирәһе!) Нисә көн буйына йәйәүләп, хәлдән тайып, оло өмөт менән килеп еткән ҡатынға һалдаттар тейәлгән эшелондың иртә менән фронтҡа китеүен әйтәләр. Ҡайтҡас, яҙмыш еленең әсеһенә, йөрәгенең әрнеүенә, арыуҙың сигенә еткән апай былай тип йырлаған, тиҙәр:\nӘлкә йәмһеҙ, Әлкә йәнһеҙ,\nӘлкә ҡотһоҙ, мәсетһеҙ.\nТыумаһын, тыуһа тормаһын,\nМинең кеүек бәхетһеҙ...\n...Ҡартайымдың иҫ киткес йылылыҡ менән яҙылған хатын уҡыйым да, күҙемә йәш, тамағыма төйөн ултыра. Ул һуғышҡа бармаһа, иҫән булып, беҙҙе күрһә, ниндәй бәхетле булыр инек - ниндәй матур тәрбиә, рухи байлыҡтан мәхрүм булғанбыҙ... "Йә, нихәл, әбей? Иҫән генә тораһығыҙмы? Әбей, минән һиңә күп сәләм һәм дә күҙемдең ҡаралары кеүек күргән балаларыма бик күп сәләм. Шулай уҡ барса булған ағай-энеләргә. Апай-еңгәләргә, барыһына ла күп сәләм. Шулай уҡ барсаһына бәхиллек теләйем. Инәйем менән Хәйрулла ағайға күп сәләм һәм фатиха өмөт итәм. Әбей, мин был хаттан элек ике хат яҙғайным. Әллә алдың, әллә юҡ. Бында беҙҙең янға Нәҡиә еңгәй менән Йәнғәле ҡайнағаның ҡатыны килде. Исмаһам, ҡош телендәй генә хат та яҙмағанһығыҙ. Күңелем әллә нишләп ҡуйҙы. Мин көттөм... Күңел тигән нәмә бик нескә. Шулай, ситтә үпкәләрһеҙ булмай. Мин үҙем былай шәп кенә йөрөйөм. Командир булып уҡып, ун көнлөк курс бөтөп сыҡтым. Ҡайнаға (Сәғәҙей Билалов, Азат Абдуллиндың "Ун өсөнсө председатель" пьесаһынан Сәғәҙиевтың прототибы тип әйтәләр ине. Һуғышҡа тиклем колхоз председателе булған. Һабантуйҙарҙа көрәштә берәүгә лә бил бирмәгән. Матур күңелле кеше булған. Башҡорт кавалерия дивизияһында һуғышҡан. Ҡәрсәйемдең бер туған ағаһы) Демала икән, үҙем күргәнем юҡ. Беҙ уларға 4 саҡрым етмәй ятабыҙ. Бер нисә кеше арҡылы сәләм әйтеп ебәрҙе. Кейәү ауырып, беҙҙең яндан уны Уфаға оҙатҡайнылар. 25 көнләп була инде, бер хәбәр ҙә юҡ. Әллә ҡайтты микән, тип уйлайбыҙ. Үҙемдең янда яҡын иптәштәр күп: Минеғәле, Ғәлимөхәмәт, Ишмөхәмәт. Санъяптан бар. Нисек булһа ла һеҙ миңә хат яҙығыҙ үҙегеҙҙең хәлде белдереп, утын-бесән, мал хәлдәрен. Иген алдығыҙмы? Тағын кемдәр китте? Барыһын да яҙығыҙ.\nБындағы хәлдәрҙе бында килеп ҡайтҡан кешеләрҙән һорашырһығыҙ. Йәнә кешеләр барып ҡайта, мин дә барам, тип, юлға сыға күрмә, зинһар. Балаларҙы ынйытып, донъяңды туҙҙыра күрмә. Минән үтенес шул. Хуш. Хатҡа яҙып һүҙҙәр бөтмәҫ. Йәнекәйем, инде һағындым. Бәлки, тупраҡтар ситтә булмаһа, ҡайтырмын. Мин ҡайтҡансы балаларҙы етем итмә. Хушығыҙ. Ҡыҙым Шәмғиә, килмәгән ерҙәрен килештереп уҡы. Хатты үҙең яҙ. Тиҙ яҙығыҙ. Хәлегеҙҙе белгем килә". Ҡартайымдың ҡәрсәйемә яҙған наҙ тулы хаттарын, шиғыр-йыр юлдарын уҡыйым да, уларға һоҡланып бөтә алмайым. Ғәзиздәрем икеһе лә матур йырлаған, тиҙәр. Уларҙың моңло тауышы ҡайсаҡ ҡолағымда яңғыраған кеүек. Ҡартайым хатынан тағы юлдар:\n"Ҡайсаҡ йөрәгемдә урғылған йырҙарҙы ҡысҡырып йырлап ебәрәм...\nИртәнсәккәй тороп тышҡа сыҡһам,\nҠамсат ҡына бүркем сөйҙә юҡ.\nЙәнкәй-йәнәшәмде һораһағыҙ -\nҺыу алырға киткән,өйҙә юҡ.\nАҡбуҙатҡайыма йөктәр һалдым,\nТуҡталмайса малҡай юл үтһен.\nБеҙгә хаслыҡ ҡылған был дошман\nЯҙ ауырып ятып, көҙ үлһен.\nҺаҡмарҙарға төштөм, ай, һал менән,\nҺал бәйләнем һары тал менән.\nӘхирәткәй күрке баҡый-иман менән,\nДонъя күрке һөйгән йәр менән.\nИшеккәйем алды, ай, алмағас,\nИртә сыҡһам шуға таянам.\nТөштәремдә күреп, ай, ҡыуанам\nЙөрәккәйем һығылып уянам.\nТүңәрәккәй күлдә, ай, күк суртан,\nКүреккәйҙәре ҡатып үлмәһен.\nКүп нужалар күрҙе, ай, был башым,\nБер рәхәттәр күрмәй үлмәһен.\nБара торғас бер ултырҙым\nАҡ ҡайынға етеп, һалҡынға.\nМин ултырған ергә күк үлән дә үҫмәҫ\nКүкрәгемдән сыҡҡан ялҡынға.\nҺауаларҙа осҡан, ай, ҡоштарҙың\nҠанат осҡайында дарманы.\nҺине генә миңә, мине һиңә\nҠауыштырыу Хоҙай фарманы.\nЕбәк тә генә билбау, ай, билеңдә,\nЕфәкселәр бармы илеңдә?\nМәжлестәргә инеп һүҙ башлайһың,\nИл солтанымы әллә үҙең дә?\nАҡ ҡарсыға кеүек түшен киреп,\nҠаҙҙар бара һыуға, ҡойоға.\nБашҡайҙарына нужа төшһә,\nАрыҫлан кеүек ир ҙә бойоға.\nАҡҡош микән килә, ай, ҡыр буйлап,\nТауыштары килә һыу буйлап.\nАҡылһыҙ ҙа ир түгел инем,\nБашҡайҙарым бөттө һеҙҙе уйлап".\nЭйе, күп беләм һәм шул ваҡытта бик аҙ беләм кеүек мин ҡартайым һәм ҡәрсәйем тураһында. Күңелемдә бер яҡты донъя булып йәшәй улар. Яҙмышыма рәхмәтлемен, бәләкәйҙән ауылымдың ағинәйҙәре тәрбиәһендә үҫтем. Матур (Мәрфуға) инәй, Хәҙисә, Сәрби, Минзифа инәйҙәрҙең рух шәрифтәре алдында баш эйәм. Әммә һәр ваҡытта йәндәремде әсеттергән бер тойғо булды. Минең өләсәйем, ҡәрсәйем, ҡартайым булманы. Өләсәйем Шәмселбанат ауылда абыстай булған. Хәмиҙулла бабайым менән 6 балаға ғүмер биргәндәр. Бәләкәстәре Ниғмәт ағай (Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы) 1945 йылда Хәмиҙулла бабай һуғыштан ҡайтҡас тыуған. Баланан һуң шәбәйеп китә алмай, 38 йәшендә вафат була өләсәйем. Ә Сибәрбикә ҡәрсәйем 1950 йылда ауырып үлә. Уны Шәмиғол хәлфәгә лә алып барып ҡарайҙар. Көндән -көн һурығып, 4 балаһы өсөн йәндәре өҙөлөп, мәңгелеккә күҙен йома. Мин күп йылдар һуң тыуһам да, уларҙы күрмәһәм дә, ошо ҡәҙерле кешеләремде һағынып йәшәйем. Уларҙың йылы ҡараштарынан, арҡамдан һөйөр йылы ҡулдарынан мәхрүммен.\nҺаҡ ҡына ҡағылам ҡәрсәйем һандығына. Рәхмәтлемен изге ҡомартҡыға күңел дәфтәремә яңы биттәр яҙғаны өсөн...\nЯҙылған: 20.04.15 | Ҡаралған: 1211


“Физикаһыҙ үҫеш юҡ” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » “Физикаһыҙ үҫеш юҡ”\n“Физикаһыҙ үҫеш юҡ” 22.12.2015 // Белем һәм тәрбиә\nИңендәге һөнәри бурысын ҙур теләк менән ихлас башҡарған педагогтар бихисап. Шуларҙың береһе – Рәми Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернатының физика уҡытыусыһы Әлиә Шәрәфетдинова.\nУл Мейәс ҡалаһында тыуып үҫкән, Силәбе дәүләт университетында белем алған. Уҡыған йылдарында уҡ тырыш, әүҙем, маҡсатҡа ынтылышлы булыуы менән айырылып торған.\nХәҙер инде Әлиә Даян ҡыҙының 1-се гимназия-интернатҡа тәүге тапҡыр аяҡ баҫыуына ла ике тиҫтә йылдан ашыу ваҡыт үткән. Үҙе уҡытҡан предметты төплө белгән, балаларға ябай, аңлайышлы төшөндөргән сабыр холоҡло, итәғәтле педагогты һәр кем хөрмәт итә. Физиканан имтихан тапшырырға йыйынған сығарылыш класс уҡыусылары йылдан-йыл арта. Әлиә Даян ҡыҙы уларға өҫтәмә дәрестәр бирергә һәр саҡ әҙер.\nУның атаһы “Урал” автомашиналары эшләнгән заводта баш белгес булған, әсәһе – абруйлы технолог. Эшкә бик иртә йөрөгәндәр. Ғаиләлә иһә – өс бала. Ҡустыһы Марат менән һеңлеһе Вилена тулыһынса Әлиәнең ҡарамағында. Бәләкәстәрҙе уятып, йыуындырып, кейендереп, балалар баҡсаһына оҙатыуын, кис әкиәт уҡып йоҡлатыуын йылмайып хәтергә ала ул хәҙер. Өлкәндәр эштән ҡайтыуға өй йыйыштырылған, ашарға әҙерләнгән... Яуаплылыҡ, олоно – оло, кесене кесе итә белеү, хәстәрлекле булыу кеүек сифаттар Әлиәнең күңеленә шулай бала саҡтан һалынған.\nӘсәһе яғынан олатай-өләсәйе лә ғүмер буйы мәктәптә эшләгән. Яҡты донъянан киткәндәренә байтаҡ ваҡыт уҙыуға ҡарамаҫтан, Миәкә районының Әнәс ауылы халҡы әле булһа данлыҡлы уҡытыусылары Зоя апай һәм Зәйни ағай Йыһаншиндарҙы тәрән ихтирам менән иҫкә ала. Әлиә ҡәҙерлеләре биргән һабаҡтарҙы күңеленә һеңдергән: һәр кем уны талапсан, ғәҙел кеше тип белә.\n– Һәләтһеҙ уҡыусы юҡ. Педагог һәр баланың үҙенсәлеген күрә белергә тейеш, – ти ул. – Кемдер физиканы үҙһенмәһә, тәү сиратта үҙемде ғәйепле һанайым: уның күңелендә предметҡа ҡарата ҡыҙыҡһыныу уята алмағанмын. Тимәк, был уҡыусыға иғтибарҙы арттырырға бурыслымын. Бөгөнгө тормошта бит физиканың әһәмиәте айырыуса ҙур. Иҡтисади үҫеш уға туранан-тура бәйле.\nТуҡтауһыҙ камиллашыу юлында Әлиә Шәрәфетдинова. Махсус әҙәбиәттән, гәзит-журналдан, Интернеттан үҙ предметына, мәғрифәт, педагогика, психология мәсьәләләренә ҡағылышлы яңылыҡтарҙы даими күҙәтеп, өйрәнеп бара. Шуға күрә лә уның дәрестәре көтөп алына.\nАвтор: Хөриә АБЫҘГИЛДИНА.


Йылдың иң шәп бүләге кемдәргә насип булды?\n20 Декабрь 2018, 20:24\nКүгәрсен мәғлүмәт үҙәге уҙып барған яҙылыу кампанияһы барышында гәзит уҡыусылар араһында төрлө акциялар үткәрҙе, приздар уйнатты. Быйылғы бүләк отоштар араһында иң шәбе һәм күптәрҙең иң көтөп алғаны, әлбиттә, велосипед уйнатыу булғандыр, моғайын. Ул бүләктәр “Башҡортостан Республикаһы” дәүләт унитар предприятиеһы тарафынан “Башҡортостандың 100 йыллығына - 100 велосипед” акцияһы сиктәрендә алынды. 20 декабрҙә редакция хеҙмәткәрҙәре, беҙҙеңгәзит уҡыусыларҙың иң әүҙемдәре велосипед уйнатыуға йыйылды. Был акцияла “Мораҙым”гәзитен алдырған 348, “Кугарчинские вести”ны уҡыған 507 квитанция ҡатнашты.\nКүгәрсен мәғлүмәт үҙәге уҙып барған яҙылыу кампанияһы барышында гәзит уҡыусылар араһында төрлө акциялар үткәрҙе, приздар уйнатты. Быйылғы бүләк отоштар араһында иң шәбе һәм күптәрҙең иң көтөп алғаны, әлбиттә, велосипед уйнатыу булғандыр, моғайын. Ул бүләктәр “Башҡортостан Республикаһы” дәүләт унитар предприятиеһы тарафынан “Башҡортостандың 100 йыллығына - 100 велосипед” акцияһы сиктәрендә алынды.\n20 декабрҙә редакция хеҙмәткәрҙәре, беҙҙең гәзит уҡыусыларҙың иң әүҙемдәре велосипед уйнатыуға йыйылды. Был акцияла “Мораҙым” гәзитен алдырған 348, “Кугарчинские вести”ны уҡыған 507 квитанция ҡатнашты. Бына, ниһайәт, күптәр түҙемһеҙләнеп көтөп алған ваҡыт та етте. Күгәрсен мәғлүмәт үҙәге директоры (баш мөхәррире) Альбина Ладыженко йыйылыусыларҙы уйын шарттары менән таныштырғас, сарала ҡатнашырға килгән гәзит уҡыусылар лототрондан бәхетле һандарҙы тартып та сығарҙылар.\nҺүҙҙе оҙон-оҙаҡҡа һуҙмай ғына, еңеүселәрҙең исемдәрен атайбыҙ: шулай итеп, “Мораҙым” гәзитен алдырыусылар араһында 18 тиҙлекле “Форвард” велосипедын Яҡшембәт ауылынан Фирҙәүес Ҡолтаева отто. “Кугарчинские вести”ны алдырыусылар араһында велосипед юл төҙөү-ремонтлау идаралығы эшсәне Асия Күсмәеваға насип булды.\nОшо уҡ көндә тантаналы шарттарҙа өр-яңы велосипедтар хужаларына тапшырылды.\nАсия Күсмәева велосипедта йөрөргә ярата икән, шуға ла шәп бүләккә бик һөйөндө.\n“Эшкә лә, кәрәк еремә лә велосипед менән йөрөйөм. Гәзиттә бындай бүләк уйнатыу тураһында иғлан сыҡҡан һайын, эх, миңә эләкһә ине тип, һәр саҡ ҡыҙығып ҡарай инем. Яңы йыл алдынан ысынлап та мөғжизә булды был. Иҫән-һау эшләгеҙ, беҙҙе шулай гел ҡыуандырып тороғоҙ”, - тине ул беҙгә иң изге теләктәрен юллап.\nЯҡшембәт ауылынан килеп еткән Фирҙәүес Ҡолтаева ла бүләккә бик ҡыуанды. “Гәзитте 20 йылдан артыҡ алдырабыҙ, һәр һанын уҡып барабыҙ”, - ти ул.\nБеҙ йылдың иң шәп бүләге – велосипедты отоусыларҙы ысын күңелдән ҡотлайбыҙ һәм бүләктәребеҙ оҙаҡ ҡыуанысҡа булһын, тип теләйбеҙ.\nӘ кемдәргә был юлы бәхет йылмаймаған, бер ҙә төшөнкөлөккә бирелмәгеҙ. 26 декабрҙә иртәнге 11-ҙә гәзит уҡыусыларыбыҙҙы автомобиль кәрәк-яраҡтары уйнатыласаҡ акцияла көтөп ҡалабыҙ. Тик был бүләк отошта үҙҙәре шәхсән ҡатнашҡан кешеләрҙең квитанциялары ғына уйнаясаҡ. Килегеҙ, күрегеҙ һәм ҡатнашығыҙ!


Атайымды фронтҡа ураҡҡа төшкән саҡта алып киттеләр. Ҡалтасыла ике көн тотҡандар. Унан һуң бер хаты килде. «Урман араһындабыҙ, һуғышҡа китергә әҙербеҙ», – тип яҙғайны. Мин ул хатты гармун итеп эшләп, уйнап йөрөнөм – ҡағыҙ юҡ заман ине.\nӨс ауылдаш – Вәсби Мәғәсүмов, Хәсән бабай һәм минең атайым бергә булғандар. Вәсби бабай, фронттан ҡайтҡас, беҙгә хәл белергә килгән. «Минсафа килен, кешеһе тура килһә, кейәүгә сыҡ, көтмә Мөбәрәкте», – тигән ул әсәйемә. Һәләк булды, тип тураһын әйтергә баҙнат итмәгәндер инде, күрәһең.\nЯу эсенә ингәндә атайымды Вәсби бабай оҙатып ҡалған икән. Шул төндә Днепр күперен шартлатҡандар. Һалдаттар эшелоны менән күпер аҫтына кереп киткән. «Вагондар төшкән урында икенсе көндә лә ҡан күтәрелә ине», – тип һөйләне яуҙаштар.\nӘсәйем дә, өләсәйем дә – атайымдың әсәһе – ҡайғынан һығылып-һығылып иланы. Өләсәйем иҫенә төшөрә лә: «Улым...» – тип һыҡтай торғайны.\nҺандыҡ төбөнә ул атайымдың йыуылмаған майкаһын йәшереп ҡуйған, уны ваҡыт-ваҡыт, һағынған һайын, алып еҫкәй торған булған. Шуны әсәйем белмәйенсә алып йыуған. Өләсәйем, улымдың еҫе ҡалмаған, тип, эй, иланы.\nАтайымдың тағы ла ҡалын бер гимнастеркаһы бар ине. 1945 йылда өләсәй, инде сирләп үлем түшәгендә ятҡанда, шул гимнастерканы үҙенә кейҙертте лә, бүтән һалманы. Бына әсәйҙәр өсөн бала нисек ҡәҙерле!\nӘсәйебеҙ һуғыш ваҡытында ат ҡараны. Был эше өсөн алабута ҡатыш арыш бирәләр. Уны, иләп, арыш менән алабутаны айыра һәм алабутаны килелә ҡара орлоғо ялтырағансы төйә. Шунан телде йоторлоҡ бутҡа бешерә, күршеләр ҙә ашарға керә торғайны.\nУл ауыр йылдарҙа әсәйем нисек тә булһа һыйырҙан яҙмаҫҡа тырышты. Алабута бутҡаһына һыйыр майы һалып ашаныҡ – тәме әле лә ауыҙҙа.\n...Бәләкәй булһам да, атайымды иҫләйем, ул күңелемдә мөһабәт кеше булып ҡалған. Һуғышҡа тиклем гел атлы эштә эшләне. Ошо күренеш һис хәтерҙән юйылмаҫ: биш йәшлек сағымдыр, көн дә тиерлек дубрға (ат һарайына) барып, ҡасып торам да уның артынан баҫыуға йүгерәм. Атайым, аптырап, мине күтәреп ала ла атҡа ултыртып, ҡайтарып ҡуя. Ул һуғышта һәләк булғанда миңә ете йәш тулып уҙғайны.\nБөгөнгө яҡты киләсәк өсөн йәнен фиҙа ҡылған атайым тураһында «Хәтер» китабының 318-се битендә шундай юлдар бар: «Сөләймәнов Мөбәрәк, 1909 йылғы, рядовой, 1942 йылдың мартында хәбәрһеҙ юғала». Ләкин ул әле лә беҙҙең хәтерҙә – балаларының, ейәндәренең, бүләләренең күңелендә йәшәй.


Башҡорт дәүләт академия драма театры Еңеү көнөнә концерт әҙерләй // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт дәүләт академия драма театры Еңеү көнөнә концерт әҙерләй\n15:07, 6 мая 2013 Мәҙәниәт\n8 майҙа Башҡорт дәүләт академия драма театрында Бөйөк Ватан һуғышында еңеүгә 68 йыл тулыу айҡанлы «Йөрәктәрҙә – Еңеү яҙы» исемле концерт үтә. «Тантаналы сарала театр артистары, сәхнә йондоҙҙары ҡатнашасаҡ, унда һуғыш тураһында йырҙар һәм шиғырҙар яңғыраясаҡ. Шулай уҡ артистар театр репертуарынан тематик өҙөктәр күрһәтәсәк. Был концерт Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына, Ватанды һаҡлаусыларға хөрмәт һәм рәхмәт йөҙөнән ойошторола», — тип хәбәр иттеләр театрҙың әҙәби бүлегенән.\nТеги: концерттар,еңеү көнө


Фгос 30 | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\nАңлатма яҙыу Мәктәптең башланғыс кластары өсөн башҡорт теленән яҡынса программа дөйөм белем биреүҙең дәүләт стандартына нигеҙләнеп, белем йөкмәткеһен заман талаптарына тура килтереп яңыртыу, уның сифатын һәм һөҙөмтәлелеген күтәреү бурыстарын хәл итеү маҡсатында төҙөлдө һәм эш планын төҙөү өсөн нигеҙ булып тора. Ул һәр баланың башҡорт теленән сифатлы белем алыуға хоҡуғын гарантиялай, һәр уҡыусыға тигеҙ мөмкинселектәр тыуҙыра, дөйөм белем биреүҙең төрлө баҫҡыстарындағы уҡытыу программаларының бәйләнешен булдыра.\nЯңы стандарттар буйынса төп иғтибар уҡыусының эшмәкәрлеген үҫтереүгә һәм үҙаллылығына бирелә. Башҡорт теле дәрестәре, телмәр үҫтереү менән бер рәттән, баланың танып белеүен, фекерләү һәләтен үҫтерергә, уҡыусының дөйөм үҫеш кимәлен күтәрергә ярҙам итергә тейеш. Башланғыс мәктәп грамотаға өйрәтеүҙән башлап, етеҙ, аңлап, дөрөҫ һәм тасуири уҡыу, грамоталы яҙыу, дөрөҫ һөйләү, үҙеңде итәғәтле һәм әҙәпле тота белеү күнекмәләрен, уҡыусыларҙың интеллектуаль һәм көслө ихтыярлы шәхес булып үҫеүен тәьмин итергә тейеш. Был бурысты хәл итеүҙә башҡорт теленең, телмәр эшмәкәрлегенең әһәмиәте айырыуса ҙур.\nБашҡорт телен өйрәнеү, үҙләштереү уҡыусыларҙы ижади эшкә өйрәтә, тормошҡа әҙерләй. Телде дөрөҫ ҡулланыу - фекерҙе асыҡ, теүәл, матур һәм дөрөҫ итеп әйтә һәм яҙа белеү тигән һүҙ.\nБалалар башҡорт телендә аралаша, белем ала, башҡа фәндәрҙе өйрәнә, төрлө күренештәргә һәм ваҡиғаларға мөнәсәбәтен белдерә, үҙенең һәләттәрен үҫтереүгә нигеҙ һала.\nТел фекерләүҙән айырылғыһыҙ, телмәр баланың фекерләү һәләтен үҫтереүҙә төп сара һанала. Телде дөрөҫ ҡулланыу барыһынан да элек эҙмә-эҙлекле итеп фекер йөрөтә алыуға ҡайтып ҡала. Уҡыусы ни тиклем логик эҙмә-эҙлекле фекер йөрөтә алһа, уның теле лә, ғәҙәттә, шул тиклем төҙөк була. һөйләү һәм яҙыу күнекмәһе уҡыусыға йәмғиәт тормошонда әүҙем ҡатнашыу һәм мәктәптә уңышлы уҡыу өсөн кәрәк. Тимәк, башланғыс класс уҡыусыларын телмәр эшмәкәрлегенең бөтә төрҙәренә (һөйләгәнде аңлау, һөйләшеү, уҡыу, яҙыу) өйрәтеү төп урында тора.\nБыл программала башланғыс кластарҙа башҡорт теле фәне буйынса уҡытыу тематикаһы, уның йөкмәткеһе һәм уҡыусы үҙләштерергә тейеш булған универсаль уҡыу эш төрҙәре системаһы, метапредмет, шәхси, предмет һөҙөмтәләре тәҡдим ителә.\nЯңы стандарттар буйынса уҡыусыларҙа лингвистик (тел), аралашыу (коммуникатив), этнокультура әлкәһенә ҡараған (культурологик) компетентлыҡ булдырыу талап ителә.\nЛингвистик компетентлыҡ (уҡыусыларҙың башҡорт теленән мәғлүмәтлеләге) өндәр һәм хәрефтәрҙе, һүҙьяһалышын, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе, һүҙ төркөмдәрен, һөйләм киҫәктәрен, лексик һәм грамматик берәмектәрҙе, лингвистик анализды һ. б. үҙ эсенә ала.\nЭтнокультура әлкәһенә ҡараған (культурологик) компетентлыҡ, йәғни телде милли-мәҙәни юҫыҡта үҙләштереү - ул уҡыусыларҙың телгә өйрәнеү барышында милли үҙенсәлектәрҙе сағылдырған текстар менән эшләүе, халҡыбыҙҙың тормош- көнкүреш, йола, ғөрөф-ғәҙәт үҙенсәлектәрен, шанлы үткәнен, әҙәп-әхлаҡ нормаларын, телмәр әҙәплелеген, һынлы сәнғәт әҫәрҙәрен, мәҙәниәтен, халыҡ ауыҙ-тел ижады үрнәктәрен белеүе, башҡорт халҡының телмәр әҙәплелеген үҙләштереүе, рухи ҡомартҡыларын ихтирам итеүе һ. б.\nтуған телдә камил һөйләшеү, фекереңде еткерә белеү, тел һәм телмәр күнекмәләрен тәрән үҙләштереүгә өлгәшеү;\nПрограмманың бурыстарын тормошҡа ашырыу өсөн заманса эш методтарын һәм алымдарын ҡулланырға кәрәк. Дәрестә уҡыусыларға төплө белем нигеҙҙәре, ныҡлы күнекмәләр биреү менән бергә, уларҙың танып белеү эшмәкәрлеген һәм фекерләүен үҫтереүсе, дөйөм үҫешен тәьмин итеүсе алымдар һәм саралар менән файҙаланыу мотлаҡ талап булып тора. Уҡыусылар грамматик ҡағиҙәләрҙе практик эш нигеҙендә аңлап, әүҙем үҙләштерергә, алған белемдәрен аңлата, нигеҙләй, иҫбатлай, ҡуллана белергә тейеш. Уҡыусыларға проект төҙөү методын ҡулланыу ҙа тәҡдим ителә. Проект төҙөү эше тәүҙә уҡытыусы етәкселегендә башҡарыла.\nУңышҡа ирешеү өсөн тел дәрестәрен уҡыу дәрестәре менән тығыҙ бәйләп барыу һорала. Бары шунда ғына уҡыусылар һүҙҙең мәғәнәһен, ҡулланылыш үҙенсәлеген дөрөҫ тоя аласаҡтар.\nУҡыусыларға текстың төҙөлөшө, типтары, жанрҙары, бәләкәй күләмле халыҡ ижады әҫәрҙәре хаҡында белем биргәндә, тәрбиәүи эш тә алып барыла. Был текстар уҡыусыларҙың әҙәпле телмәр мәҙәниәтен, дөйөм мәҙәни үҫешен формалаштырыуға ярҙам итә.\nГрамматик материалды өйрәнеү төшөнсәне күҙәтеүҙән, күнегеүҙәр эшләүҙән башлана. Уҡыусылар телмәр өндәрен, һүҙҙәрҙе, уларҙың формаларын, һөйләмдәрҙе, текстарҙы күҙәтәләр, сағыштыралар, төрлө күнегеүҙәр эшләйҙәр. Тәүге осорҙа уҡытыусы ярҙамында, һуңынан, мөмкин булғанда, уҡыусылар көсө менән һығымта яһала, ҡағиҙә уйлап сығарыла. Уҡыусыларҙың тормош тәжрибәһенә, тел байлығына, элекке белемдәренә нигеҙләнеү әһәмиәткә эйә. Эште ошолай ойоштороу грамматик төшөнсәләрҙе һәм орфография ҡағиҙәләрен аңлы үҙләштерергә ярҙам итә.\n1-4 кластарҙа башҡорт теле предметы буйынса белем биреү, һөйләү һәм яҙма телмәр формалаштырыу, уҡыусыны кешелек сифаттарына эйә булған эшмәкәр шәхес итеп тәрбиәләү, универсаль уҡыу эшмәкәрлегенә өйрәтеү - программаның төп йүнәлештәре булып тора.\nУниверсаль уҡыу эшмәкәрлеге - белем ала белеүҙе, йәғни уҡыусының яңы социаль тәжрибәне, белем, күнекмә һәм компетенцияларҙы аңлы һәм әүҙем рәүештә уңышлы үҙләштереү һөҙөмтәһендә үҙкамиллашыуға һәләтлелеген аңлата.\nШуны ла иҫтә тоторға кәрәк: уҡытыу-тәрбиә биреү алымдары, формалары һәм технологиялары һәр ваҡыт үҙгәреш кисерһә лә, уларҙың нигеҙе - башҡорт теле үҙгәрешһеҙ универсаль сара булып ҡала килә. Тел - ул изге мираҫ, ата-бабаларыбыҙҙан ҡалған оло ҡаҙаныш. Быуаттар үтә, быуындар алмашына, ә тел һаман йәмғиәткә һәм кешенең рухи үҫешенә хеҙмәт итә. Кеше тел мөхитендә аралашып тәрбиәләнә, аң-белемгә эйә була, үҙендә ысын кеше сифаттарын үҫтерә.\nМетодик яҡтан дөрөҫ ойошторолған дәрес яҡшы йыһазландырылған кабинетта уҙғарылырға һәм яҡшы итеп башланып киткән дәрес шундай уҡ кимәлдә тамамланырға тейеш;\nУҡытыусы үҙ эшмәкәрлеген һәм уҡыусыларҙың эшмәкәрлеген планлаштырырға һәм аныҡ итеп маҡсат, бурыстарҙы билдәләргә тейеш;\nДәрес проблемалы һәм үҫтерешле, уҡытыусы уҡыусыларҙы эшмәкәрлеккә йүнәлдерә һәм уларҙы класташтары менән хеҙмәттәшлеккә йүнәлтә белергә тейеш:\nУҡытыусы проблемалы һәм эҙләнеү ситуацияларын ойоштора, уҡыусыларҙың эшмәкәрлеген активлаштыра алырға тейеш;\nРепродукция минимум, ә күберәк ижад һәм ижадташлыҡ булырға тейеш;\nВаҡытты рациональ ҡулланыу һәм һаулыҡ һаҡлау һәм хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре үтәлергә тейеш;\nДәрес үҙәгендә уҡыусылар булырға тейеш;\nУҡыусыларҙың мөмкинлектәрен һәм индивидуальүҙенсәлектәрен, шулай уҡ кластың профилле булыуы, уҡыусыларҙың тырышлығы, балаларҙың кәйефе иҫәпкә алынырға тейеш;\nУҡытыусы үҙенең методик оҫталығын күрһәтә белергә тейеш;\nКире бәйләнеш булдырырға тейеш;\nДәрес йылы мөнәсәбәттә үтергә тейеш;\nРефлексия булырға тейеш;\nДәрестә нимәләргә иғтибар итергә?\nҺайлау мөмкинлеге (уҡыусының һәр өйрәнеү һәм етәкселек итеү эшмәкәрлегендә һайлау мөмкинлеге булдырыу);\nАсыҡлыҡ (белемде биреү генә түгел, ә уның сиктәрен күрһәтеү, уҡыусыны өйрәнелгән курс сиктәрендә ятҡан проблема алдына ҡуйыу);\nЭшмәкәрлек (уҡыусы үҙ эшмәкәрлеге аша белем, күнекмәләрҙе үҙләштерергә һәм үҙенең белемен ҡуллана алырға тейеш);\nИдеальность – идеяллек, өлгөлө, һоҡландырғыс (уҡыусыларҙың мөмкинлектәрен, ҡыҙыҡһыныуҙарын, белемдәрен максималь рәүештә ҡулланыу);\nКире бәйләнеш (уҡыу процесында даими рәүештә үҫтерешле система ярҙамында кире бәйләнеш алымдарын контролдә тотоу).\nУҡыу ситуацияһын барлыҡҡа килтереү түбәндәгеләрҙе иҫәпкә алырға тейеш:\nУҡыусының йәш үҙенсәлеге;\nУҡыу предметының үҙенсәлеге;\nУҡыусыларҙы универсаль уҡыу эшмәкәрлегенең формалашыуы.\nДәрестең үҙенсәлеге һәм сифаты уның маҡсаттарына, йөкмәткеһенә, үткәреү методикаһына, мәктәптең, уҡытыусының һәм уҡыусыларҙың үҙенсәлектәренә бәйләнгән. Уҡытыусылар тарафынан үткәрелгән күп төрлө дәрестәрҙең дөйөм һыҙаттарын билдәләү өсөн уларҙы классификацияларға кәрәк. Яңы быуын Федераль дәүләт белем биреү стандартарына ярашлы, ниндәй маҡсатҡа йүнәлтелгәнлегенә һәм ниндәй һөҙөмтәләр алырға теләүгә ҡарап, дәрестәр түбәндәге типтарға бүленә:\nДәрес тибы Маҡсат Уҡытыуҙың һөҙөмтәһе\nЯңы белемде тәүгә күрһәтеү (яңы белем менән таныштырыу) дәресе Предмет буйынса яңы белемде тәүге (беренсе тапҡыр) үҙләштереү Үҙ һүҙҙәре менән ҡағиҙәләрҙе, төшөнсәләрҙе, алгоритмдарҙы барлыҡҡа килтереү, өлгө (үрнәк), алгоритм буйынса ғәмәлдәрҙе эшләү\nПредмет буйынса белемде ҡулланыу дәресе Ҡатмарлы күнегеүҙәрҙе эшләү өсөн предмет буйынса белемде ҡулланыу Айырым уҡыусылар йәки класс коллективы тарафынан ҡатмарлы күнегеүҙәрҙе эшләү\nҺығымта яһау һәм систематизациялау (алған белемде системаға һалыу) дәресе Предмет буйынса белемде, универсаль эшмәкәрлекте систематизациялау Һығымталар буйынса йомғаҡ яһай белеү, универсаль уҡыу эшмәкәрлегенең кимәлен күтәреү\nҠабатлау дәресе Предмет буйынса белемде нығытыу, универсаль уҡыу эшмәкәрлеген формалаштырыу Айырым уҡыусылар йәки класс коллективы тарафынан күнегеүҙәрҙе хатаһыҙ эшләү; хатаһыҙ телдән яуап биреү; үҙ хаталарыңды табыу һәм төҙәтеү; бер-береңә ярҙам итеү\nКонтроль дәрес (тикшереү дәресе) Практик эштәрҙе башҡарыуҙа предмет буйынса белемде тикшереү Контроль йәки үҙ аллы эштең һөҙөмтәләре\nКоррекцион (төҙәтеү) дәрес Хаталар өҫтөндә индивидуаль эш Үҙ хаталарыңды табыу һәм төҙәтеү\nҠатнаш дәрес Бер дәрес рамкаларында эшләй алмаған күнегеүҙәрҙе эшләү Ҡуйылған дидактик бурыстарҙы хәл итеү\nУҡыу экскурсияһы Тирә-яҡ мөхитте, күренештәрҙе яҡындан өйрәнеү Реаль тормош ситуацияларында тирә-яҡ мөхитте, күренештәрҙе яҡындан өйрәнгәндә предмет буйынса белемгә эйә булыу һәм уларҙы ҡулланыу; ижади отчет төҙөү\nПроекттар эшләү һәм практика дәресе Теоретик ҡағиҙәләрҙе (положениеларҙы) өйрәнеүҙе практик яҡҡа йүнәлтеү Дәрестәрҙең типологияһы менән бер рәттән хәҙерге методика фәне дәрестең структураһына ла ҙур иғтибар бүлә. Дәрестең структураһы – уның бөтөнлөгөн тәьмин итеүсе бөтә элементтарының берләшмәһе. Дәрестең өлөштәре бер-береһе менән тығыҙ бәйләнә һәм билдәле тәртиптә эҙмә-эҙлекле төҙөлә. Дәрестең структураһы ҡуйылған маҡсаттарға, өйрәнеләсәк материалдың йөкмәткеһенә, уҡытыу методтары һәм алымдарына, уҡыусыларҙың белем һәм үҫеш кимәленә, уҡытыу процесында дәрестең урынына бәйле. Дәрестәрҙең структураһы күп төрлө, уларҙы тапалған бер ҡалып буйынса ғына үткәрергә ярамай. Үрҙә һанап киткән факторҙарҙан тыш, дәрестең структураһына уҡытыусының ижади потенциалы, конкрет класта конкрет шарттарҙа эшләүе лә тәьҫир итә. Дәрестә ҡулланылған методтар, алымдар, юлдар төрлө бәйләнештә, тәртиптә килергә мөмкин. Заманса башҡорт теле дәресенә белемде үҙләштереү, синтез (тикшеренеү), ҡабатлау һәм нығытыу, белемде тикшереү, практикала ҡулланыу, үҙ аллы эш кеүек элементтарҙың бер-береһенә бәйләнеп килеүе хас.\nФГОС шарттарында дәрестең ҡайһы бер төрҙәренең структураһы\nЯңы белемде үҙләштереү дәресе\nДәрестең маҡсат һәм бурыстары. Уҡыусыларҙың уҡыу эшмәкәрлегенә мотивация.\nЯңы белемде тәү тапҡыр үҙләштереү;\nУҡыусының аңлауын беренсе тапҡыр тикшереү;\nТәү тапҡыр нығытыу.\nӨй эше буйынса мәғлүмәт, уны эшләү буйынса инструктаж.\nБелем һәм күнекмәне комплекслы ҡулланыу (ҡабатлау дәресе)\nӨй эшен тикшереү, уҡыусыларҙың белемен нығытыу һәм уларға ишеттереү. Белемде актуалләштереү.\nБеренсе тапҡыр белемде нығытыу:\nа) таныш ситуацияла (өйрәнелгәнсе);\nб) үҙгәртелгән ситуацияла (конструктив).\nБелемде ижади ҡулланыу һәм яңы ситуацияла белемде алыу (проблемалы эш);\nРефлексия. (Дәрескә һығымта эшләү).\n← Фгос 22 Фгос 59 →


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №17, 26 апрель - 2 май, 2014 - Информационные страницы\n№17, 26 апрель - 2 май, 2014\nБЕР ТӨҪТӘ СЫҠҺА ЛА...\nиғтибарҙы йәлеп итә\n"Киске Өфө" тәү сиратта башҡа гәзиттәрҙән тәрән фәлсәфәһе, ваҡиғаларҙы төрлө яҡлап яҡтыртыуы менән айырылып тора. Шуға күрә, ил, донъя хәлдәренә, йәмғиәттәге актуаль проблемаларға милләттәштәрҙең ниндәй фекерҙә булыуын, замандаштарҙың ҡарашын белергә теләгән осраҡта, аҙнаһына бер тапҡыр "Киске Өфө" гәзитенә мотлаҡ күҙ һалырға кәрәк.\nГәзит оло быуын кешеләре һәм йәштәр араһында фекер, фәһем, аҡыл, тәжрибә уртаҡлашыу күпере ролен үтәй кеүек. Сөнки "Киске Өфө"лә арҙаҡлы ғалимдар, зыялылар, ағинәйҙәр фекере менән бергә, бөгөн уңыш ҡаҙанған егет һәм ҡыҙҙар, матур-матур йәш ғаиләләр, фекерле йәш быуын кешеләре тураһында мәҡәләләр ҙә урын ала.\nШулай уҡ хәҙерге мәғлүмәт баҙарын тултырған төрлө сыбар-сыбар гәзит-журналдар араһында традицион бер төҫ менән генә баҫылып сыҡҡан "Киске Өфө"нөң дизайнын да юғары баһалар инем. Фотоһүрәттәр, материалдарҙы урынлаштырыу тәртибе, биҙәлеш - бөтәһе лә гәзит уҡыусының иғтибарын йәлеп итерлек, ҡыҙыҡһындырырлыҡ булыуы менән отошло.\nБДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетының фән буйынса декан урынбаҫары.\nЫсынлап та, барлыҡ уҡытыусылар ҙа законды белеп бөтмәйҙер, ә бит улар директорҙары алдында талаптар ҡуя башлаһа, йә йөрәк ауырыуы менән сирләйәсәк, йә эштән китергә мәжбүр буласаҡ.\nМузейға етәкселәрҙең, чиновниктарҙың, халыҡ менән эшләгән барлыҡ вазифалы кешеләрҙең дә йөрөүе мотлаҡ. Бәлки, ошо музейҙарҙа булмайынса, тере тарихҡа күҙ һалмайынса, халыҡ менән эшләү ҙә мөмкин түгелдер.\nМиндә эшләгән егеттәр ауылда йорттар төҙөй, ата-әсәһенең йорт-ҡураһын бөтәйтә, тимәк, ауылға йән инә. Киләсәктә ауылға "зәңгәр яғыулыҡ" та индерергә уй бар. Әлегә утын яғып этләнәләр.\n"Ниндәй ауырыуҙы һауыҡтырыу өсөн ҡайһы көйҙө унарға кәрәк булыуын да әйтә алам", - тип белдергән. Был бит башҡа һыйырлыҡ түгел! Беҙҙең бөтөн милләтте һауыҡтырырҙай уйын ҡоралыбыҙ бар икән дә баһа!


Эт - кешенең дуҫы\nБыл билдәле һүҙбәйләнеште Нефтекамала йәшәүсе Татьяна Ведерникова йыш ҡабатлай. Сөнки дүрт аяҡлы дуҫы уға ысын мәғәнәһендә ҙур ярҙамсы. Ҡалала теләгән ергә барыу, юлды хәүефһеҙ сыға алыу мөмкинлектәре сикләнгән ҡатын өсөн икенсе тормош башлауға тиң.\nТатьяна Яковлевна өйрәтелгән эт һорап һуҡырҙар йәмғиәтенә бер йыл элек килгән. Әүҙем тормош алып барған ҡатынға ҡала буйлап йөрөргә ярҙам кәрәк була. Махсус өйрәтелгән этте алыу еңелдән түгел. Бының өсөн ул Нефтекамала медицина комиссияһы үтеп, Мәскәүҙә лекциялар тыңлаған һәм имтихан тапшырған.\nТатьяна Ведерникова: «Морондоҡ кейҙерелмәгән ҙур этте күргәс, күптәрҙең ҡото оса. Мин уны маршрутҡа өйрәтеп алдым. Иң яҡын дуҫыма әйләнде. Кәрәккән ергә алып бара, алып ҡайта».\nДүрт аяҡлы дуҫы менән Татьяна Яковлевнаға ҡала буйлап йөрөү еңелләшкән. Шулай ҙа тәүге осорҙа ҡаршылыҡтар аша үтергә лә тура килгән. Уның маһмай менән инеүенә автобус кондукторҙары ризаһыҙлыҡ белдергән. Федераль закон буйынса, бындай эт ябай йорт хайуаны түгел, ә реабилитацияла ҡатнашыусы, шуға ул һәр ерҙә хужаһы менән йөрөргә хоҡуҡлы.\nЖанна Запольских, Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең Нефтекама филиалы рәйесе: «Бөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәтенең беҙҙәге филиалында 270 кеше иҫәптә тора. 2005 йылдан бирле инвалидтарға яраҡлаштырылған мөхит программаһы буйынса реабилитация бара. Инвалид шәхсән реабилитация картаһы тултыра. Эт алырға теләүсе белгестәр тикшереүен үткәндән һуң уның өйрәтелгән эт ярҙамына мохтажлығы күрһәтелә».\nРәсәйҙә бындай эттәрҙе өйрәтеүсе махсус мәктәптәр күп түгел. Уларҙың береһе - Мәскәү өлкәһендә. Кешеләр менән эшләргә башлыса лабрадор тоҡомло эттәр һайлап алына. Статистиканан күренеүенсә, йөҙ эттең егерме бише генә тейешле талаптарға өйрәнеп китә. Шуға инвалидтарға дүрт аяҡлы ярҙамсыны көтөп алыу оҙаҡҡа һуҙыла.


Бер ауылдан өс батыр | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nКөйөргәҙе районы Кинйәбыҙ ауылы Советтар Союзы геройҙары Ғәфиәтулла Арыҫланов, Сәлмән Биктимеров, Хәсән Ғайсиндарҙың тыуған төйәге. Йәшләй генә өс егет тә ошо ауылдан фронтҡа китә һәм немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы ҡаты алыштарҙа ҙур батырлыҡтар күрһәтә. Хәмдиә Солтанова инәһенең ике улына арнап яҙған шиғырҙарын йыш ҡына ҡулына ала. Балаһының ғүмере өсөн борсолоп көндә тиерлек йөрәге һыҡтаған әсәй йәшләй генә һуҡыр ҡала. Был шиғырҙар әсә кешенең ни тиклем сыҙамлы икәнен, өмөтөн бер ҡасан да өҙмәүен күрһәтә.\nШуға ла ике улының һуғыштан иҫән-һау әйләнеп ҡайтырын әсенеп көткән әсәнең ҡулъяҙмаларын уҡыған һәр кем әле булһа уларҙы күҙ йәштәрен сығармайынса уҡый алмай. Геройҙың әсәһенең шиғырҙары Кинйә абыҙ ауылындағы йорт-музейында һаҡланасаҡ. Тиҙҙән ул тәртипкә килтереләсәк. Советтар Союзы геройы Ғәфиәтулла Арыҫланов 1915—се йылда ошо ағас йортта тыуған. Уның туғаны ла немец-фашист илбаҫарҙарына ҡаршы илебеҙ бойондороҡһоҙлоғо өсөн көрәшкән.Кинйә Абыҙ ауылында тыуған тағы бер батыр-Сәлмән Биктимеров. Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлығы өсөн уға Советтар Союзы Геройы исеме бирелгән. Ғәфиәтулла Арыҫланов менән улар бергә уйнап үҫкәндәр.Атайым дәһшәтле һуғыш йылдарын беҙгә балаларына бик һөйләргә яратмай торғайны, ти Геройҙың улы Харрас Биктимеров.\nДәһшәтле һуғыш йылдарындағы хәтирәләрҙе ирҙәр бергә йыйылып һөйләшкәндә генә ишетеп ҡала торғайныҡ, тип хәтерләй ул.Кинйәбыҙ ауылы тағы ла бер Советтар союзы геройы – Хәсән Нәзир улы Ғайсин менән дә данлыҡлы. Ул сержант дәрәжәһендә 700-сө уҡсылар полкының пулемет бригадаһы командиры булып хеҙмәт итә. Бөйөк Ватан һуғышында Воронеж өлкәһендә Михайловка ауылы өсөн барған ҡаты алыштарҙа ул ҙур ҡаһарманлыҡ күрһәтә.Кинйә Арыҫланов исемендәге музейҙа 3 геройҙың да фотолары һәм фронттан яҙған хаттары һаҡлана. Хәсән Ғайсин һәм Сәлмән Биктимеров фронттан әйләнеп ҡайта, ә Ғәфиәтулла Арыҫланов фронтта һәләк була.Кинйәбыҙ ауылында дүрт урам, шуларҙың өсөүһе Советтар Союзы геройҙары исемен йөрөтә. Ҡаһармандарҙы ҡәҙерләп иҫкә алғанда, уларҙы телдән төшөрмәй киләһе быуынға тапшырғанда ғына, тарих юйылмаясаҡ, ти бындағы халыҡ.


УЛАРҘЫҢ БЫЗЫЛДАУЫ ЛА ФАЙҘАЛЫ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» УЛАРҘЫҢ БЫЗЫЛДАУЫ ЛА ФАЙҘАЛЫ\nУЛАРҘЫҢ БЫЗЫЛДАУЫ ЛА ФАЙҘАЛЫ\nИбраһим ауылында йәшәүсе Хәбир Вәлиев умартасылыҡ, бал, ҡорттар тураһында шул тиклем тәмләп һөйләй, уның менән аралашҡандан һуң был кәсеп менән шөғөлләнеү теләге уянды хатта. Әңгәмәләшеүсем һүҙҙәренсә, яҡшы умартасы булыу өсөн был өлкәгә ғашиҡ булыу – төп шарт. Хәбир Дамир улы бал ҡорттары менән бынан 10 йыллап элек ҡыҙыҡһына башлай.\n-Тәжрибә аҙ булғас, тәүҙә ауырыраҡ ине, хаталар ҙа булды. Китаптар уҡып, умартасылар менән аралашып, әкренләп оҫталыҡ арта бара. Теләк ҙур булғас, өйрәнеү ҙә мауыҡтырғыс. Эш уңышлы барһын өсөн һәр ваҡыт һаҡта торорға, иренмәҫкә, бер туҡтауһыҙ эшләргә, эҙләнергә кәрәк. Ә инде саҡ ҡына иғтибарыңды кәметһәң, бал ҡорттары ла шулай уҡ яуап бирә - уларҙан ҡолаҡ ҡаҡҡаныңды көт тә тор, - ти ул.\nБал ҡорттарының эшсән, теүәл һәм таҙалыҡ ярата торған иҫ киткес мөғжизәле йән эйәләре булыуына һоҡланған Хәбир ағай уларҙы күберәк өйрәнгән һайын үҙенә яңынан-яңы асыштар аса. “Бер ҡорт көнөнә өс-дүрт мең сәскәгә ҡуна һәм “йорт”тарынан 5 саҡрым алыҫлыҡта китеп, кире юлды аҙашмайынса таба ала. Кәрәҙ төҙөлөшө лә үҙе бер мөғжизә. Кәрәҙ күҙәнәгенә һалынған йомортҡа кокон менән сорнала. Уға инфекция түгел, хатта радиация ла үтеп инә алмай”, - тип һоҡланыуын белдерә Хәбир Вәлиев.\nТынғыһыҙ умартасылар бер миҙгелде тамамлау менән икенсеһенә әҙерләнә башлай. Хәбир ағай тәүҙәрәк умарталарын ҡышҡылыҡҡа баҙға төшөргән була. Ләкин унда елләтеү мөмкинлеге булмай, дымлылыҡ ҡорттарға насар йоғонто яһай, шуға урамына бина төҙөй. Уның һүҙҙәренсә, ҡорттар таҙалыҡты ярата, төрлө сит еҫтәрҙе үҙ итмәй. Мәҫәлән: бензин, тир, ҡан, спирт, хушбуй еҫтәренә улар бик асыуланалар. Ҡорттарҙы ваҡытында төрлө ауырыуҙарға ҡаршы дауалап торорға кәрәк.\nХәбир Дамир улы элегерәк клуб мөдире булып эшләй, комсомол секретары йөгөн дә тарта. Бөгөн иһә көс-дарманын яратҡан шөғөлөнә йүнәлтеүе менән бәхетле ул. Продукцияны етешереүе – бер. Уны һата ла белергә кәрәк бит әле. Умартасы әйтеүенсә, алыпһатарҙарға ла бирергә мөмкин. “Тик минең даими клиенттарым бар. Балығыҙ сифатлы, тәмле булды тип ҡабат-ҡабат киләләр. Юғиһә ҡайһы берҙә бал урынына ҡуйы татлы шыйыҡса һатыусылар ҙа юҡ түгел. Кеше аҡсаһын түгеп, ышанып, шифалы баллы булам тип һинең продукцияны ала икән, нисек итеп уға бер файҙаһы ла булмаған нимәлер ҡушылған бал һатырға мөмкин һуң ”, - ти умартасы. Балдың файҙаһы тураһында ла ул мөкиббән китеп һөйләй.\n- Умарта менән шөғөләнеү һаулыҡ өсөн дә бик файҙалы. Белгестәр әйтеүенсә, саф һауа, сәскәләр, бал еҫе, хатта бал ҡорттарының бызылдауы кешенең сәләмәтлегенә ыңғай йоғонто яһай, нервыларҙы тынысландыра. Уларҙың ояһын асыу менән хуш еҫ бөркөлә. Был тын юлдарына шифа бирә. - ти Хәбир ағай. – Балдың үҙенең файҙаһы тураһында әйтеп тә тораһы түгел. Унда кеше өсөн кәрәк булған бөтә төр витаминдар ҙа бар. Шуға ла һәр көн өҫтәлдә бал булырға тейеш, тип һанайым. Ҡорттар тураһында мәғлүмәт Ҡөрьән китабында ла бар бит. Шуға күрә Аллаһы Тәғәлә уны кешелеккә файҙа килтерһен өсөн юҡҡа ебәрмәгәндер.\nӘйткәндәй, уңған, булған Хәбировтар һәр ваҡыт үҙҙәре етештергән тәбиғи аҙыҡ менән туҡланырға тырыша. Табындарын хужабикә Минира Исмәғил ҡыҙы һалған күпереп бешкән икмәк, һөт аҙыҡтары һәм, әлбиттә, бал биҙәй. Бал ҡорттарын тәрбиәләүҙән тыш, егәрле йорт хужалары һыйырын да, һарығын да, тиҫтәләгән ҡош-ҡортон да ҡарарға өлгөрә. Йәйгеһен иһә уларҙың ихатаһы сәскәгә күмелә, баҡсалары йәшелсәгә, еләк-емешкә тула.\nЗаман ауырлыҡтары алдында баш эймәй, кәсеп итергә теләген дә, әмәлен дә тапҡан ошондай егәрле ғаиләләр ҙур һоҡланыу хисен уята


Яңы федераль программаға старт бирелә\n21 Июнь , 14:16\nБашҡортостанда юғары уҡыу йорто һәм колледждарға ҡабул итеү кампанияһы старт алды. Быйыл уның дөйөм ил буйынса яңылығы бар. Федераль программа буйынса колледжар өсөн “Профессионалитет” программаһына старт бирелә.\nРәсәй министрлығы тарафынан раҫланған кадрҙар әҙерләү” “Профессионалитет” программаһы йәштәрҙе тиҙ генә хеҙмәт баҙарында кәрәкле булған һөнәрҙәргә уҡытыуҙы күҙ уңында тота.Бынан тыш ошо программа сиктәрендә тармаҡлы предприятиелар белем биреү программаһын төҙөүҙә туранан- тура ҡатнашасаҡ. Был хаҡта Башинформ агентлығына әңгәмәһендә Башҡортостандың фән һәм мәғариф министры Айбулат Хажин белдергән.\nБашҡортостанда ошо программа буйынса Өфө машиналар төҙөү колледжы базаһында ОДК-УМПО менән берлектә тәүге белем биреү- етештереү кластеры төҙөлә. Ул машиналар төҙөү тармағына ҡағыла.\nПроекттың дөйөм бюджеты- федераль, төбәк һәм предприятиеның аҡсаһын иҫәпкә алғанда 244 миллион һум буласаҡ. Шулай уҡ предприятие маҡсатлы килешеү нигеҙендә белем алған студенттарға өҫтәмә түләүҙәр булдырған.\n“Профессионалитет” программаһына 9 класс базаһы менән дә уҡырға инергә мөмкин. Ҡабул итеү имтихандары юҡ, аттестат конкурсы ғына буласаҡ. Юғары, уртаса балдары булған йәштәр өҫтөнлөк менән файҙаланасаҡ. Студенттарға стипендия түләнәсәк, ситтән килгәндәргә дөйөм ятаҡ ҡаралған.