Өс бер туғанға ҡарата тағы ла бер енәйәт эше - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nРеспубликаның тәфтиш комитеты инкассаторҙарға һөжүм итеүҙә ғәйепләнеүсе өс бер туғанға ҡарата тағы ла бер енәйәт эше ҡуҙғатты. Быға тиклем уларға ҡарата бер нисә статья буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылғайны инде. 22 августа инкассаторҙар ҡәҙимге эшен башҡарырға — банкоматтарҙың береһен ҡулаҡса менән тулыландырырға килә. Шул ваҡытта шартлау яңғырай. Магазинға ингән ике йәш кешенең береһе инкассаторҙарға ниндәйҙер шыйыҡса һибә, икенсеһе шырпы һыҙып ырғыта. Был фажиғәлә бер инкассатор һәләк булды.\n24 ноября Рәсәй һәм донъя хәбәрҙәре


IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы төбәк халҡын берләштереүгә йүнәлтелгән — Зөһрә Рәхмәтуллина // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nIV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы төбәк халҡын берләштереүгә йүнәлтелгән — Зөһрә Рәхмәтуллина\n18:23, 20 ноября 2015 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 20 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nБашҡортостан халыҡтары ассамблеяһы IV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатмарлы геосәйәси шарттарҙа башҡорттарҙы ғына түгел, төбәк халыҡтарын берләштереүгә йүнәлтелгән етди ҡарарҙар ҡабул итеүҙәрен көтә. Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллина күләмле форум алдынан ошо хаҡта белдерҙе.\nЗөһрә Рәхмәтуллина фекеренсә, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы мәҙәниәтте, телде, тарихи хәтерҙе һаҡлауға, лайыҡлы йәш быуын тәрбиәләүгә, экологик, демографик проблемаларҙы хәл итеүгә ҙур өлөш индерә. Делегаттар башҡорттарҙың, шулай уҡ республикала йәшәүсе башҡа халыҡтарҙың да яҙмышына ҡағылышлы мәсьәләләрҙе ҡарай.\n«Йәмғиәттәге әхлаҡи һәм психологик мөхит күп осраҡта төп халыҡтың үҙенә булған мөнәсәбәтенә бәйле», — тип ышана парламентарий.\nАссоциация етәксеһе ҡоролтайға етди әҙерлек алып барылыуы хаҡында һөйләне. Республиканың барлыҡ райондарында һәм башҡорттар күпләп йәшәгән урындарҙа делегаттар һайланған, улар ошо йыйында сығарылған ҡарарҙарҙы яҡташтарына еткерәсәк.\n«Форумға Рәсәй халыҡтары ассамблеяһы рәйесе Светлана Смирнованың килеүен көтәбеҙ. Федерация кимәлендә күп һанлы ассамблеяларҙың эшмәкәрлеген ойоштороусы кешенең беҙҙең съезда ҡатнашыуы — яҡшы билдә», — тип иҫәпләй Зөһрә Рәхмәтуллина.\nРеспублика халыҡтары ассамблеяһы форумдың резолюция проектына индереү өсөн аныҡ тәҡдимдәр ебәргән. Был саралар башҡорт халҡын үҫтереүгә генә түгел, күп милләтле Башҡортостан халҡын берләштереүгә йүнәлтелгән. Атап әйткәндә, «Урал батыр вариҫтары» йәштәр форумын, Милли кейем көнө, Башҡорт теле көнөн үткәрергә тәҡдим ителә.


ЯНҒЫН БИШ КЕШЕНЕҢ ҒҮМЕРЕН ѲҘҘѲ\n19 ғинуарҙа Яңауыл ҡалаһындағы 5 ҡатлы йорттоң бер фатирында янғын сыға. Ут тарттырып ҡуйыла торған түбә пленкаһын газ баллоны ярҙамында һуҙғанда барлыҡҡа килә. Бер юлы дүрт фатирға газ таралыу сәбәпле, янғын майҙансығы күҙ асып йомғансы ҙурая. Янғында 5 кеше һәләк булған, бѳтәһе 9 фатир зыян күргән. Күп ҡатлы йортта йәшәүселәрҙең барыһы ла эвакуацияланған.\nРемонт барған фатирҙың 32 йәшлек йѳклѳ хужабикәһе вафат булған. Мәрхүмәнең 39 йәшлек ире һәм 15 йәшлек улы реанимация бүлегендә ята. Икенсе фатирҙа 67 йәшлек ҡатын һәм уның 43 йәшлек ҡыҙы янып үлгән. Тағы ла ике бала янғын ҡорбаны булған. Тән йәрәхәте алып, зыян күреүселәр ҙә бар.\nРеспублика Президенты Р.З.Хәмитов, һәләкәт урынында булып, ундағы хәл-торош менән яҡындан танышты һәм Яңауылда республика ғәҙәттән тыш хәлдәр комиссияһының ашығыс ултырышын үткәрҙе. Утта һәләк булыусыларҙың туғандарына 1 миллион һумдан да кәм булмаған компенсация түләнәсәк, иҫән ҡалған ҡаза күреүселәр ҙә ярҙамһыҙ ҡалмаясаҡ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №15, 12 - 18 апрель, 2014 - Информационные страницы\n№15, 12 - 18 апрель, 2014\nАйнур СОБХАНҒОЛОВ, Ишембай нефть колледжының 1-се курс студенты, "Юрматы батыры" титулын яулаусы:\n- Тыумышым менән Стәрлебаш районы Ҡабаҡҡыуыш ауылынанмын. Был бәйгелә Ишембай командаһы составында сығыш яһаным. Ярыш булғас, кемдер еңә, ә кемдер еңелә инде. "Юрматы батыры" исемен яулау - минең өсөн көтөлмәгән бәхет булды. Ололап, елән, бүрек кейҙерҙеләр, түргә ултырттылар. Үҙемде ысын батыр итеп хис иттем хатта. Ошондай халҡыбыҙҙың рухын, характерын сағылдырған милли спорт ярыштары күберәк үтһен ине, тип теләге килә. Республика ярыштарында ҡатнашҡаным юҡ, әммә әлеге бәйге киләсәктә яулаясаҡ еңеүҙәргә лә өмөт уятты, нығыраҡ әҙерләнеп, республика кимәлендәге ярыштарға сығырға, тигән сәм барлыҡҡа килде. Милли көрәш менән шөғөлләнә башлағас, уҡыуым да яйға һалынды, киләсәккә маҡсаттарым да аныҡлана төштө. Бында тренерҙарым Мансур Һөйәрғоловтың, Нурулла Хисмәтуллиндың өлөшө ҙур. Бер туған ҡустым да миңә эйәреп спортҡа ылыға - шул да һөйөндөрә.\n(Теманың дауамын уҡырға).\nмуллыҡҡа өлгәшеп буламы?\nХәҙер уларҙың күпселеге ауылға бесән сабышырға, утын әҙерләргә түгел, тик ял итергә генә ҡайта. Шулай итеп, шәхси хужалыҡтарҙа ла үҙ ҡулың менән эшләү иҡтисади яҡтан отошһоҙ тип иҫәпләнә.\nХАЛЫҠ АҠЫЛЫНА ТАЯНҒАНДЫҢ…\nэске көсө ныҡ була\nБеҙ йәш быуынды киләсәккә оло маҡсаттар ҡуйып йәшәргә өйрәтергә тейешбеҙ. "Тормош һабаҡтары" - тап ошондай фән, ул йәш быуында мәҙәнилек тәрбиәләй, ул - халыҡ аҡылы, башҡорт мәҙәниәте.\nАУЫЛДАР ЙӘНӘ ҺЫНАУ АЛДЫНДА:\nнигеҙҙе дауам итергәме, әллә күсеп китергәме?\nТыуым күрһәткесенең артыуы 19 муниципаль район һәм 4 ҡала округында күҙәтелә. Иң ҙур күрһәткес Бөрйән (22,4), Баймаҡ (18,7), Әбйәлил (18,4), Хәйбулла (17,7) һәм Учалы (16,8) райондарында.\nБөгөн бөтөн донъяла этникаға тартылыу көслө. Сөнки глобалләшеү шарттарында беҙ яйлап бер төрлөгә, бер милләткә әйләнә барабыҙ кеүек. Ә милли уйын ҡоралдарыбыҙ, халыҡ көйҙәребеҙ беҙҙе бына ошонан һаҡлап тора.\nСИТТӘН КИЛГӘН МУЛЛАЛАР...\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙары, ире менән бер рәттән яуға сапҡан. Был беҙҙең борондан килгән йәшәү рәүешебеҙ. Ғәрәп ҡатындары кеүек, тотош бөркәнеп йөрөһә, атҡа атланып, дошманға ташланыу түгел, кәзә көтөргә лә эшкинмәҫ ине.\nАУЫЛДАРЫБЫҘҒА ХУЖА БУЛАЙЫҠ!\nБыл саҡырыу бар тарафҡа тарала\nАуылдар икеһе лә ағинәйҙәренән уңды, икеһендә лә улар әүҙем эшләй. "Ауыл халҡы үҙҙәре "Ағинәйҙәр ҡоро"на ағза итеп алыуҙы һорап килә башланы", тип, башлаған эштәренән ҡәнәғәт булып торалар.


Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Страница 333\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 14-12-2011, 05:02\nКом: 0 // Уҡынылар: 1096 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 14-12-2011, 05:00\nГәзитебеҙҙең яңырыу осорон кисереүен бөтәһе лә күрә. Шуға уҡыусыларыбыҙ ҙа үҙ тәҡдимдәрен әйтә, фекерҙәрен ихлас еткерә. Мәҫәлән, "Халыҡ тауышы" рубрикаһында тәүге мәҡәлә күренеү менән редакциябыҙға төрлө тарафтан хаттар яуҙы. Ысынлап та, авторҙарыбыҙ ярҙамында баҫманы уҡымлы итеп әҙерләү өсөн ҡулдан килгәндең барыһы ла ғәмәлгә ашырыла.\nӘ "Барлыҡ коллектив менән – "Башҡортостан"ға!" тигән акцияға дуҫтарыбыҙҙың әүҙем ҡушылыуына тамсы ла шикләнмәнек. Уны шунда уҡ күтәреп алдылар, фекерҙәштәребеҙҙең күп булыуы — ҡыуаныслы хәл. Берҙән-бер көн туған мәктәбемдең уҡытыусылары ла ошо йәһәттән теләктәшлек белдерҙе.\nЕйәнсура районының Үрген урта мәктәбе директоры Юлай Солтанбаев әйтеүенсә, балаларға төплө белем һәм яҡшы тәрбиә биреү йүнәлешендә мөғәллимдәр бурысына яуаплы ҡарай. Һәр балаға шәхси ҡараш булдырғас, һөҙөмтәләр ҙә асыҡ күренә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1344 тапҡыр // Тотош уҡырға\nДуҫлыҡ ептәрен нығытып...\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 14-12-2011, 04:07\nуҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!\nАрабыҙҙа наҙандар күп, белгән һирәк.\nЭй, туғандар, наҙанлыҡтан\nҡурҡыу кәрәк!” —\nтигән бөйөк башҡорт мәғрифәтсе-шағир Мифтахетдин Аҡмулла (1831–1895). Был шиғри юлдар һәр милләттәшебеҙгә яҡшы таныш. Аҡмулланың үҙ халҡының киләсәген ҡайғыртып, белем-ғилемгә өндәп әйткән һүҙҙәре күптәргә тормош девизы булып киткәндер. Башҡорт халҡын юғары мәҙәниле, әҙәпле итеп күрергә тырышыу, ошо фекерҙе һәр әҫәрендә тигәндәй алғы планға ҡуйыуы Аҡмулланы тәрән фекерле, фәлсәфәүи шиғырҙар яҙыуға килтергән.\nКом: 0 // Уҡынылар: 2053 тапҡыр // Тотош уҡырға\nӘғзәм олатайҙы уҙырмын тимә!\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 14-12-2011, 03:25\nБөрйән районында үткән Ҡурай байрамында Мөхәмәт Ҡәҙерғолов исемендәге конкурс ойошторолдо һәм "Мәсемташ" халыҡ ансамбленең 65 йәше билдәләнде.\nСараны Мөхәмәт Ҡәҙерғоловтың бүләһе Азат Суфиянов асты. Һәр ҡурайсы конкурсҡа ҙур өмөт бағлай ине. Сәхнәнең зауығы, биҙәлеше, костюмдарҙың сағыулығы ла залда ултырыусыларҙың иғтибарынан ситтә ҡалманы.\nЕңеүселәрҙе билдәләү жюриға, ай-һай, еңел булмағандыр — береһенән-береһе оҫта бәйгеселәр араһынан иң-иңдәрҙе һайлап ҡара! Шулай ҙа гран-при Ғәлиәкбәр ауылынан 79 йәшлек Әғзәм Әминевкә эләкте.\nЙөҙимәндәрҙең йөҙө яҡты\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 13-12-2011, 05:59\n— Мәктәптәре ҡайҙа икән? — Ғафури районының Йөҙимән ауылына килеп инеп, апаруҡ барғас, юлдаштарымдан шулай тип һорағанымды һиҙмәй ҙә ҡалдым.\nҒәҙәттә, күпселек ерҙә белем усағы ике ҡатлы итеп кирбестән һалына, мин бында тигәндәй әллә ҡайҙан күренеп тора.\n— Мәктәп бинаһы иҫкерәк инде, — тине “Табын” гәзите мөхәррире Мәрхәбә Собханғолова, уңайһыҙланғандай.\n— Шулай булһа ла мах бирмәйҙәр, — тине район хакимиәтенең мәғариф бүлеге методисы Әлфиә Шаһиева. — Тырыштар, шәптәр. Районда үҙ йөҙҙәре бар. Күптән түгел генә Таңсулпан Рәхмәтуллинаға “Башҡортостандың мәғариф отличнигы” исеме бирелде.\nУл арала машинабыҙ тәпәшерәк кенә мәктәп алдына килеп туҡтаны.\nҺандуғастар моңо түгелде\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 13-12-2011, 05:19\nЙыр-моң һөйөүселәр быйыл телевизор экрандарында “Гәлсәр һандуғас” продюсерлыҡ үҙәге конкурсының туҡталып ҡалыуына һағайып ҡалды. Ни булды икән? Әллә барыһы ла яратып өлгөргән тапшырыуҙы бөтөрөп ҡуйҙылармы?\nХалыҡтың шөбһәләнеүе тиккә түгел ине. Ун бер йыл элек ойошторолған проект ошо осорҙа әллә күпме талантты табып, уларҙың исемен тамашасыға еткерҙе. Йондоҙ булып балҡыусылар араһында кемдәр генә булманы: махсус белем алып, тормошон сәнғәт менән бәйләп тә, халыҡҡа үҙенең моңон еткереүҙән мәхрүм булған йәштәр, уҡытыусылар, иҡтисад белгестәре. Ҡайһыларының хатта махсус белеме лә юҡ. Шулай ҙа аһәңле, хис-тойғоло, һағышлы, иң мөһиме — халыҡсан, күңелгә инерҙәй итеп йырлауы менән һиммәтле ине улар.\n13-сө халыҡ шағиры, 7-се халыҡ яҙыусыһы\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 10-12-2011, 06:30\nТәбиғәтте, тормошто шиғри күңел менән ҡабул итә белеү бала саҡта һалына. Әгәр кеше ғүмере дауамында шул балалыҡ хистәрен юғалтмай икән, тимәк, ул — шағир йә яҙыусы. Ҡәләм әһелдәре хаҡында, бала йәнле кеше, тип юҡҡа әйтмәйҙәр, күрәһең. Ләкин ул — “тәтәй”гә әүрәүсе сабый түгел, ә балаларса күңел сафлығы менән кешеләрҙең йөрәген имләүсе.\nКисә Башҡортостан Республикаһының Хөкүмәт йортонда нәҡ ана шундай ике улын хөрмәтләү тантанаһы булды.\n“Был бүләктәр лайыҡлы улдарын тапты.\nКом: 1 // Уҡынылар: 1268 тапҡыр // Тотош уҡырға\nБөйөк рәссамдың талантына иғтибар кәмемәй\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 10-12-2011, 05:22\nБашҡортостан мәшһүр урыҫ рәссамы, Башҡорт дәүләт художество музейына нигеҙ һалыусы, РСФСР-ҙың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Михаил Васильевич Нестеровтың тыуыуына 150 йыл тулыуға әҙерләнә. Башҡортостан Хөкүмәтенең матбуғат хеҙмәте ошо хаҡта хәбәр итте.\nӨфөлә тыуған бөйөк рәссамдың талантына һәм мираҫына иғтибар әле лә һис кәмемәй.\n— Михаил Васильевич сәнғәт донъяһында күренекле шәхес булып ҡала, — тине Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, юбилейҙы үткәреү буйынса ойоштороу комитеты рәйесе Зөһрә Рәхмәтуллина. — Бөйөк оҫтаның тыуыуына 150 йыл тулыу — республикабыҙҙың мәҙәни тормошонда иҫтәлекле ваҡиға.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1417 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 9-12-2011, 05:20\nБашҡорт ҡыҙы. Ҡашыҡҡа һалып йоторлоҡ гүзәллеге менән генә түгел, быуаттар төпкөлөнән килгән саялығы, аҡыллылығы, уңғанлығы, сабырлығы, изгелеге менән күптәрҙе әсир итә ул. Заманалар үҙгәрә, кеше холҡона үҙ тамғаларын һала, әммә милләтебеҙ һылыуҙары юғарыла һанап үтелгән сифаттарын, Аллаға шөкөр, һаҡлап килә.\nСаялыҡ һәм ҡыйыулыҡ егеттәргә генә түгел, гүзәл заттарға ла хас сифат. Башҡорт ҡыҙҙары борон ат менеп һыбай сапҡан, йәрҙәре менән бергә яу юлдарын үткән, ниндәй генә замандарҙа ла түҙемле, сабыр булып ҡала белгән.\nТаланттарға алмаш үҫтерәбеҙ\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 9-12-2011, 05:05\nБөрйән районының мәҙәниәт һарайы, үҙәк китапханаһы, балалар сәнғәт мәктәбе — ошо ерҙе төйәк иткән, милли тамырҙарына тоғро, йыр-моңға ғашиҡ халыҡты мәҙәнилеккә, әхлаҡҡа, күңел матурлығына әйҙәүсе усаҡтар. Уларҙың хеҙмәткәрҙәре “Барлыҡ коллектив менән — “Башҡортостан”ға!” акцияһына ихлас ҡушылды. Ауылдарҙағы клуб, китапхана хеҙмәткәрҙәре лә уларҙың өлгөһөнә эйәрҙе.\nТөп милли баҫмабыҙҙағы туған тел, милли рух, йәнтөйәк тураһындағы мәҡәләләр бер кемде лә битараф ҡалдырмай. “Башҡортостан” илдә алып барылған сәйәсәтте халыҡҡа аныҡ еткерә барыуы менән дә ихтирамға лайыҡ.\nАртҡа 1 ... 329 330 331 332 333 334 335 336 337 ... 340 Алға Бит башына


Өфөлә ғалим-филолог Флорида Фазылова ҡапыл вафат булды\nӨфөлә Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының әҙәбиәт ғилеме бүлеге өлкән ғилми хеҙмәткәре, филология фәндәре кандидаты Флорида Сәлим ҡыҙы Фазылова ҡапыл вафат булды. Уға 59 йәш ине.\nФлорида Фазылова башҡорт шиғриәте өлкәһендә белгес, Мостай Кәримдең 11 томлыҡ әҫәрҙәр йыйынтығын төҙөүсе, ғалим-тикшеренеүсе булды.\n«Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында бергә уҡыныҡ, курсташтар, биш йыл буйына бер дөйөм ятаҡта йәшәнек. Кисә генә күрҙем, йылмайышып һаулыҡ һораштыҡ. Ике улы ҡалды. Йәненә тыныслыҡ. Туғандарына һәм яҡындарына көс һәм сабырлыҡ теләйем», — тип яҙҙы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры Зөһрә Рәхмәтуллина социаль селтәрҙәге сәхифәһендә.


1 Февраль 2011, 14:43\n«Йәш йүнәлеш» йәштәр йыйынтығы сыҡты. Ул – МР-3 форматында. Диск «Йәш йөрәктәр» һәм «Йәш йүнәлеш» төркөмдәренең берҙәм эшен сағылдыра. Унда Радик Юлъяҡшин, Dany, Zindan, Илгиз Абдрахманов һәм бүтән йәш йырсыларҙың йырҙары тупланған. «Музыкаль фишка», «Моңдаръя» МР-3 дискылары ла йәштәрҙең күңеленә хуш килер. «Йондоҙло футбол» йыйынтығы республикабыҙҙың төрлө йәштәге халҡы яратып тыңлаған йырҙарҙан тора. Унда Өфөнөң «Динамо» стадионында журналистар менән ярышып футбол уйнаған йырсыларҙың шәп йырҙары тупланған. Шулай уҡ проекттың DVD-диск варианты ла бар.Ғәзим Ильясовтың «Бәхетлемен» тип исемләнгән альбомы һәм шундай уҡ исем аҫтында DVD-дискыһы донъя күрҙе.\n«Йәш йүнәлеш» йәштәр йыйынтығы сыҡты. Ул – МР-3 форматында. Диск «Йәш йөрәктәр» һәм «Йәш йүнәлеш» төркөмдәренең берҙәм эшен сағылдыра. Унда Радик Юлъяҡшин, Dany, Zindan, Илгиз Абдрахманов һәм бүтән йәш йырсыларҙың йырҙары тупланған.\n«Музыкаль фишка», «Моңдаръя» МР-3 дискылары ла йәштәрҙең күңеленә хуш килер.\n«Йондоҙло футбол» йыйынтығы республикабыҙҙың төрлө йәштәге халҡы яратып тыңлаған йырҙарҙан тора. Унда Өфөнөң «Динамо» стадионында журналистар менән ярышып футбол уйнаған йырсыларҙың шәп йырҙары тупланған. Шулай уҡ проекттың DVD-диск варианты ла бар.\nҒәзим Ильясовтың «Бәхетлемен» тип исемләнгән альбомы һәм шундай уҡ исем аҫтында DVD-дискыһы донъя күрҙе.\n«Иң матур йырҙарҙы һайлап ҡына» МР-3 дискыһы Ирек Ноғомановтың йырҙарынан тора.\nДискыларҙы «Моң» студияһында, «Меркурий» һәм «Экватор» сауҙа үҙәктәрендә табырға була.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 21.02.2017\nВладимир путин Мәскәүҙә барлыҡ хрущевкаларҙы һүтеп, урынына яңы торлаҡ төҙөргә ҡушты. Баш ҡала мэры Сергей Собянин менән осрашыуҙа Президент , ҡарар урындағы халыҡтың ышанысын аҡлар тип белдерҙе һәм күләмле проектты ғәмәлгә ашырыу өсөн инвестициялар йәлеп итеү кәрәклеген билдәләне.\nПремьер-министр Дмитрий Медведев дәүләт компанияларына Рәсәйҙә етештерелгән компьютер программаларын үҙләштереүҙе тиҙләтергә ҡушты. Дмитрий Медведев фекеренсә, илебеҙҙә сифаты программалар сығарыла, әммә ҡулланыусылар күптәнге ғәҙәт буйынса сит илдекенә өҫтөнлөк бирә.\nДональд Трам Ҡушма штаттарҙың милли именлек советы башлығы итеп 54 йәшлек генерал Герберт Макмастерҙы тәғәйенләне. Ирак һуғышы ветераны тура һүҙлеге һәм ҡәтғи ҡараштары менән йәмәғәтселек араһында билдәлелек яулап өлгөргән.\nӘзербайжан Президенты Илһам Әлиев тормош Иптәше Мехрибан Әлиеваны беренсе вице-президент итеп тәғәйенләне. Вазифа 2016 йылдың 26 сентябрендә үткән референдум һөҙөмтәһендә барлыҡҡа килде. Беренсе вице-президент талап ителгән саҡта дәүләт башлығын алмаштырыу вәкәләттәренә эйә буласаҡ.\nАвстралияла 140 мең ғаилә балаларын вакцинациялауҙан баш тартҡаны өсөн социаль пособиелар һәм һалымға ташламаларҙан мәхрүм ителде. Илдә йоғошло ауырыуҙар менән хәл ҡәтғиләшә, шуға ла хөкүмәт прививкалар яһатыуҙы әүҙемләштереү яҡлы.


Ғына Теркәлә ала Һеҙ бушлай Джинин, етди Мөнәсәбәт, дуҫлыҡ Һәм никах - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nҒына Теркәлә ала Һеҙ бушлай Джинин, етди Мөнәсәбәт, дуҫлыҡ Һәм никах\nУлар өсөн был мәсьәлә шулай тора\nХәҙерге ваҡытта бушлай уңышһыҙлыҡтар арҡаһында Етди мөнәсәбәт, никах, дата романтика, Дуҫлығы, берҙәмлеге һәм дуҫлығы флирт булмағанТеркәү-системаһына инә, социаль селтәрҙәрҙә Һәм башҡа сайттарҙа теркәлгән загрузки Профиль төҙөлә башланы. Беҙ һеҙҙең шәхси яҡлап тулы Мәғлүмәт бирҙе. Һеҙ нисек анонимность контакт мәғлүмәт Асыҡтан-асыҡ н, шуға күрә Бер кем дә булғаны бар, Хатта әгәр был тулыһынса гарантиялана.\nБеҙгә бирелгән бөтә кәрәкле нәмә Беҙҙең файҙаланыусылар, - был эште башынан Ҡоралды һәм ҡоралдары өсөн. Шулай уҡ сайтының мобиль версияһы Булыуы, һәр саҡ уны оҙатып ҡала. Мөхәббәт тарихы-етди дата яҙып Ваҡиға булып тора. Цзинань ҡала йыйыныусы дустар-Циндао-Вэйхай-Яньтать, Цяньдао, Цзыбо, сайтынан Табырға йыйыныусы яңы дустар, ҡала, Бөтә Рәсәй һәм тыныслыҡ.\n1 бушлай Контакт аралашыу Һәм был Дуҫлыҡ һәм\nDez. Dezember: Dating: Video-Chat, Paare suchen, Chatten, Flirten\nиғлан танышты заможняя ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләй башҡа ҡыҙҙар менән танышып теркәлгән бушлай видео веб ч рулетка шунда таныштыҡ. бушлай теркәү видео чат видео менән танышты онлайн 1000 ч рулетка бушлай таныша видео онлайн ҡыҙы менән шунда танышҡан.


Инфляция Башҡортостанда ғинуар-октябрҙә 7 процент тәшкил итте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИнфляция Башҡортостанда ғинуар-октябрҙә 7 процент тәшкил итте\n16:55, 7 ноября 2014 Иҡтисад\nҠулланыу хаҡтары индексы республикала ғинуар-октябрҙә 107 процент тәшкил итте, тип хәбәр итә Башҡортостанстат. Октябрҙә тауарҙарға һәм хеҙмәттәргә хаҡтар уртаса 0,7 процентҡа артты.\nРеспубликала быйыл күберәк хеҙмәттәр – 10,1 процентҡа – ҡиммәтләнде. Аҙыҡ-түлеккә хаҡтар ун айҙа 8,8 процентҡа, аҙыҡ-түлек булмаған тауарҙарға 3,3 процентҡа күтәрелде.\nРәсәй Федерацияһы буйынса уртаса алғанда ҡулланыу хаҡтары индексы ғинуар-октябрь йомғаҡтары буйынса 107,1 процент тәшкил итте, Волга буйы федераль округы субъекттарында – 106 проценттан алып (Удмуртия Республикаһы) 108, 3 процентҡа тиклем (Һамар өлкәһе).


11 Декабрь 2018, 10:57\nКрасноусолдағы 2-се мәктәптең 1 “А” класс уҡыусылары уҡытыусылары Рима Ибәтуллина ойоштороуында “Ҡоштарға ҡышын ярҙам ит!” акцияһы иғлан итеп, тымыҡ, матур көндө ҡоштарға тағараҡтарын сығарып элделәр.\nМәктәптә был акция йыл да иғлан ителә, уҡыусылар ата-әсәләре, ағайҙары ярҙамында ҡош оялары, тағараҡтар эшләп килтерәләр. Ҡыш көнө ҡайҙан ем табырға белмәй йөрөгән ҡоштар әллә ҡайҙан күреп, осоп киләләр. Ҡоштарға ярҙам итеү балаларҙа ла яҡшы, изге тойғолар ғына уята. Ҡоштар ҙа талпынып-талпынып осоп, сут-сут һайрап үҙҙәренең рәхмәт һүҙҙәрен белгертә.


Ике ҡатын менән йәшәр инеңме?\n20 Ноябрь , 08:00\nРәлиф Кинйәбаев Хикәйә\nМөхтәр ул көндө тағы ла “төшөрөп” ҡайтты. Ҡатыны, өйләнешеүҙәренә биш йыл ғына булһа ла, быны иренең ҡиәфәтенә, күп һөйләнеүенә, шаяртыуына ҡарап, белә. Был юлы ул һөйләнеп, шаяртып торманы: “Беҙгә бик етди бер мәсьәлә хаҡында һөйләшеп алырға кәрәк”, – тип иғлан итте.– Бөгөн арыным, иртәгә һөйләшербеҙ, – тип кире ҡаҡты ҡатыны.\nСөнки шуны белә: Мөхтәр – хис-тойғоло кеше. Эсеп алһа, юҡ-барҙы һөйләй башлай, тик торғандан асыуланышып ҡуйыуҙары ла ихтимал. Дүрт йәшлек улдары яңы ғына йоҡлап китте. Йә, уятып ҡуйырҙар. Былай ғаилә ситтән ҡарағанда бик татыу күренә. Һәр хәлдә, аҡса бөттө, ашарға етмәй, кейем-һалым туҙҙы, тип әрләшкәндәре юҡ. Ҡатыны ла яңыраҡ эшкә сыҡҡас, ғаилә ҡаҙнаһына тос ҡына өлөш индерә. Ашханала эшләүе лә ярҙам итә. Кисен сумкаһы төбөндә артып ҡалған кәтлит, хатта матур ит киҫәктәре лә ятыуы бик мөмкин. Ә бына ире, Мөхтәр, үҙгәрҙе. Һуңлабыраҡ ҡайта башланы, бер-ике тапҡыр балыҡҡа барам, тип сығып китеп, икешәр көн йөрөп, байтаҡ ҡына балыҡ алып ҡайтты. Быныһы ла шикле, сөнки Мөхтәр балыҡ ашау түгел, уның еҫен дә яратмай һәм ваҡ ҡылсығын сүпләп ултырырға теләмәй. Ире эшләгән төҙөлөш ойошмаһында аҡсаны мул түләйҙәр. Быға тиклем ҡатынын финанстарҙан өҙмәй торғайны. Һуңғы арала һыҡмырланды. Ҡатыны ҡара иҫәп менән генә үткән айҙарҙа 50 меңгә яҡын аҡсаны иренең үҙ кеҫәһендә ҡалдырыуын йә ҡайҙалыр тотоноуын иҫәпләп сығарҙы. 50 мең һум! Әле бына ир генәһе, туҡ йыртҡыс һымаҡ, бүлмәлә мөйөштән-мөйөшкә йөрөй. Күренеп тора, нимәлер әйтергә йә тауыш сығарырға теләй. Кухня яғында шешә зыңлағаны һәм араҡы ҡойолғаны ишетелде. Бер аҙҙан тағы ла берҙе күтәреп эсте. Бәләкәй генә бер бүлмәле фатирҙа күңелде уйнатып, араҡы еҫе таралды. Ҡатыны был юлы ла түҙҙе. Араҡы еҫен генә күтәрергә мөмкин. Әгәр ят хушбуй еҫе таралһа, нимә эшләрһең? Хәтерләһәң, уныһы ла бер нисә тапҡыр булды түгелме һуң? Ошо хаҡта әйткәс, Мөхтәр аптыранды, еҫкәп ҡараны. “Конторҙа булдыҡ, кәңәшмә үткәрҙеләр. Гардеробта бергә элергә тура килде, шунда берәй ҡатындың тунынан күскәндер”, – тип аҡланды.\nӨсөнсөгә шешә зыңланы һәм араҡы ҡойолғаны ишетелде.\n– Мөхәббәтем һин минең, – тине ире ҡатынының күҙҙәренә туп-тура ҡарап. Һин миңә нимә әйтер инең, әгәр мин фатирыбыҙға тағы ла бер ҡатын алып ҡайтһам?\nҠатыны торманы, урынында ырғыны һәм бер киҙәнеүҙә ирен диванға һуҙып һалды, өҫтөнә менеп ултырҙы: “Мин һине йоҡлағанда быуып үлтерәм һәм ошо 9-сы ҡаттан тышҡа ырғытам!” – тине.\nИре, көндәр буйы офиста ултырғыс йылытып, компьютерҙа соҡоноп ултырған нәмә, ҡатынының өс йыл буйы декрет ялында булғандан һуң ашханала көн һайын ҡутара ашап, тығыҙланған мускулдарына ҡарап, эстән генә, “был шулай итәсәк. Тәүҙә быуып үлтерәсәк, һуңынан, ышаныслы булһын өсөн, тәҙрәнән сығарып ташлаясаҡ. Үҙенең енәйәтен минең икенсе ҡатын алып ҡайтыуыма бәйләп аңлатасаҡ. Уны аҡлаясаҡтар, ләкин мин булмаясаҡмын. Ә был миңә кәрәкме?” тип кенә уйлап өлгөрҙө һәм әллә һушын юғалтты, әллә йоҡлап китте.\nЙоҡлаған иҫерек ирҙән дә матур йәнлек юҡ. Ҡатыны эшен бөтөрҙө лә, иренә килеп һыйынды һәм ҡосаҡлап, бер үбеп алды. Төнгө ут яҡтыһында тегеһенең кәйефе күтәрелеүҙән ауыҙ ғынаһы йырылды һәм ул ап-асыҡ итеп: “Гөлнур!” – тине.\nБыл исемде ишетеүгә ҡыуанырға ғына булыр ине, әгәр ҡатындың исеме Гөлнара булмаһа. Ҡатын яңы мәғлүмәттәргә өмөтләнеп, йылы ғына итеп: “Әү, ҡәҙерлем?” – тине.\nИр, ҡәнәғәтлек тойғоһон белдереп, еңелсә генә хырылданы һәм тағы ла ойоп китте.\nГөлнараның башындағы компьютеры үҙенән-үҙе уларҙың тормошона мөнәсәбәте булған Гөлнурҙарҙы иҫәпләп сығара башланы һәм тәүге секундтарҙа уҡ йорт аша ғына ятаҡта йәшәгән яңғыҙ ҡатын эргәһендә туҡталды һәм шалтырлап өр-яңы мәғлүмәттәр өҫтәлә башланы. Ире улы Зәкиҙе балалар баҡсаһына алып барыуҙы ғына түгел, кисен алып ҡайтыуҙы ла үҙ ихтыяры менән үҙенә алды. Гөлнурҙың үтенесе менән ике тапҡыр кран йүнәтергә, бер тапҡыр йоҙаҡ рәтләргә, бер тапҡыр мебель йыйырға саҡырыу алды. Улы менән шәмбе һәм йәкшәмбе ял паркына сығыуға өҫтөнлөк бирә. Теге аҙнала ғына парктан ҡайтҡас, улы: “Алһыу менән уйнаныҡ”, – тип хәбәрен һөйләгәйне. Был мәғлүмәт тә ғаилә һәм уның именлеге файҙаһына түгел.\nСөнки Гөлнурҙың ҡыҙы ла, эйе, Алһыу исемле.\nГөлнара ҡабаланманы. Ваҡиғаларҙың артабан үҫешен күҙәтергә, һығымталар яһарға ҡарар итте.\nИртән бер нәмә булмағандай эшкә йыйынған Мөхтәр Гөлнараның эшкә ҡабаланмауына иғтибар итте: “Мин отгул алдым. Зәки өйҙә ҡала”, – тине ҡатыны. Гөлнара үҙҙәренең ҙур булмаған тарихында хәл иткес көндәр кисереүен күңеле менән һиҙә ине. Әрләшеү, һауыт-һаба ватыу, сумаҙанын ишек төбөнә ҡуйыу был осраҡта ярҙам итмәйәсәк. Иң тәүҙә асыҡларға кәрәк: Мөхтәр менән Гөлнурҙың мөнәсәбәттәре ниндәй кимәлгә еткән? Ҡатын киске алтыларҙа улын кейендереп, урамға сығып китте. Улы тәрбиәләнгән балалар баҡсыһы эргәһенән үтте һәм аҡрын ғына атлап, Гөлнур йәшәгән йорт эргәһенә килде. Киске эңер, аяҡ аҫтында ағастарҙан ҡойолған япраҡтар ҡыштырҙай. Гөлнара улына ағастарҙан айырылған бәләкәй япраҡтар хаҡында әкиәт һөйләй һәм алға ҡарай. Ә алда балалар коляскаһын этеп, икәү килә. Мөхтәр менән Гөлнур һәм бәләкәй Алһыу. Улар бер-береһен күрә ләкин бер һүҙ ҙә өндәшмәй. Бәләкәй Зәки аптыранып, бер атаһына, бер әсәһенә ҡарай, нимә өндәшергә, ҡайһы яҡҡа ынтылырға белмәй. Малай түҙмәне: “Атай!” – тип ҡысҡырҙы һәм теге өсәү яғына ынтылды. Ләкин әсәһе ҡулдарынан ныҡ тотоп тора, ысҡынырлыҡ түгел. Малай аптыранып, әсәһенә ҡарай. Әсәһенең күҙҙәренән ниңә йәш аға?\nӘсә менән ул өйҙәренә ҡайтты. Оҙаҡламай атай кеше лә килеп инде һәм өҫтөн дә һалмай, ултырғысҡа ултырҙы.\n– Ниңә өҫтөңдө һалмайһың? – тине ҡатыны тыныс ҡына.\nӨндәшмәй генә ашанылар. Улы атаһын, көн һайын кис йоҡлар алдынан булғанса, уйнарға саҡырҙы. Ләкин күпме генә ихлас булырға тырышмаһын, мөнәсәбәттәрҙең яһалма икәнлеге, ялғанға ҡоролғанлығы күренә лә ҡуя.\n– Атай, һинең машинаң минекенә төкәлде бит. Һин урап үтергә тейешһең! – тип асыуланғандай итә улы.\nАтаһының күңеле өйҙә түгел, бынан алыҫ та китмәй, йорт аша ғына өйөрөлә. Бына Зәки йоҡлап китте.\n– Йә, нимә эшләйбеҙ? – тине ҡатыны.\n– Мин һеҙҙең икегеҙҙе лә ҡарай алам. Һин миңә үҙемә оҡшағанса йәшәргә ихтыяр бир.\n– Һин быны нисек күҙ алдына килтерәһең? – тине ҡатыны.\n– Мин нисек теләйем, шулай күҙ алдына килтерәм, – тине ире. – Һәр хәлдә, берегеҙ ҙә мәхрүм булмаясаҡ.\nӘ иртән Мөхтәр никах балдағын өҫтәлгә һалды ла, сығып китте.\nВаҡыт тигәндәре йылға һымаҡ аға ла ҡуя шул. Шулай итеп, ун йыллап ғүмер үтте лә ҡуйҙы. Гөлнара улы менән икенсе фатирға күсеп китте. Йорт аша ғына йәшәүсе Гөлнур менән ҡыҙын һәм Мөхтәрҙе күрмәҫ өсөн. Әйткәндәй, Гөлнара менән Зәки юҡҡа ҡабаланды. Сөнки Мөхтәр йәш кәләшендә бик оҙаҡ торламаны. Мөхтәрҙең ике ғаиләне лә ҡарай алам, тип кәперенеүҙәре, шулай уҡ аҡсалата ла, тормошлата ла раҫланманы. Сөнки ике ғаилә араһына ҡыҫылып, өсөнсөһө килеп инде. Мөхтәрҙең бынан абруйы күтәрелмәне, түбәнерәк төштө. Улар араһына ике-өс йыл аша булып торған көрсөктәр килеп ҡыҫылды. Ҡыҫҡаһы, Мөхтәр вазифаһын юғалтып, эшһеҙ ҡалды. Гөлнур менән Алһыу яңы ир, яңы атай тапты. Тик мөнәсәбәттәре ал да гөл түгел, шикелле.\nӘ Гөлнара улын йоҡларға һалғандан һуң һалҡын түшәгендә төндәр буйы боршаңлап әйләнә һәм ирен иҫкә төшөрә. “Бәлки мин хаталанғанмындыр, – тип уйлай Гөлнара. – Әллә Мөхтәрҙең тәҡдименә ризалашырға кәрәктеме икән? Ана бит, йәшәп ҡарағас, Гөлнур за бик оҙаҡ тотманы. Аҡсаһы бөткәс, ҡыуҙы ла сығарҙы”.\nГөлнара үҙен ғәйепләй. Бер алданғас, ир ҙә эҙләп йөрөмәне. Барлыҡ тормошон Зәкиенә бағышланы ла ҡуйҙы.\nГөлнара айырылышҡас, тәүге тапҡыр ауылына ҡайтҡайны Шунда әсәһе әллә аптыранып, әллә ҡыҙын йыуатырға теләп: “Шулай инде, урыҫ байыһа, өй төҙөй, башҡорт байыһа, түшәк яңырта”, – тип әйтеп ҡуйғайны. Ә Гөлнара шул көндө кис телевизорҙан үҙе ишетте, Германиянан берәү беҙҙең илгә ҡатын эҙләп килгән. Шул немец Рәсәй матур һәм яңғыҙ ҡатындар иле икән, тигән фекер әйтте.\nНиңә шулай ул, ирҙәр өсөн айырылышҡандан һуң яңы тормош башлана, ә балалы ҡатын өсөн барлыҡ киләсәккә кәртә ҡуйыла? Ғәҙелме был?


"Хыял хыял булып ҡала" тибеҙ ҙә беҙ, күңел тауышына битараф ҡалып, ваҡытына күрә кәрәгерәк булған нәмәне һайлайбыҙ. Шула й ҙа тормош үҙе ҡасан да булһа алыҫта ҡалған хыялды тормошҡа\nашырырға күндерә. Билдәле художник Владислав Меостың әсәһе Валентина Суровцева\n- Меос менән дә шулай булған. Валентина Федоровна 1913 йылд а Иглин ҡасбаһында тыуған. Бухгалтерлыҡҡа уҡып сыҡҡас, ул ба р ваҡытын тип әйтерлек һандарға бағышлай.Баласаҡ хыялы ҡайҙа лыр алыҫта тороп ҡала, төп урынды көндәлек проблемалары менә н тулы ябай тормош биләй. Ирен юғалтҡанда уға әле утыҙ йәш т ә тулмаған була. Эдуард Михайлович Меос, Төнъяҡ - Осетия АСС Р хакимиәте ағзаһы, Орджоникидзе сиктәрендә барған һуғышта ф ашист бомбаһы ярсыҡтары тейеп һәләк була. Валентина Федоровн а бер үҙе улын тәрбиәләй, ғүмеренең күп өлөшөн өй һәм эш ара һында йүгереп үткәрә. Йылдар үтә. Бер көндө ул улының бергә эшләгән иптәше менән х удожество фонды эштәре тураһында һөйләшкәндәрен ишетеп ҡала һәм башын сайҡап былай ти:" Балалар, уҡыған ваҡытта һеҙ рәсс ам булырға хыяллана инегеҙ, ә хәҙер ниндәйҙер плакаттар төшө рәһегеҙ". Ҡапыл уның йөҙө асылып китә:"Ҡайҙа әле мин һеҙгә н исек яҙырға кәрәклеген күрһәтәм", - ти ул. Һәр беребеҙҙе уратыусы тирә - яҡты ул икенсе төрлөрәк итеп к үрә. Өйрәнелгән бүлмә, сәскәләр, ҡала майҙаны йәки урам, йыл ға яры уның полотноларында гүйә терелгән кеүек була. Уның бө гөнгө күргәҙмәләрендә сағылыусы тап ошо балаларса бер ҡатлыл ыҡты бында килеүселәр төрлөсә ҡабул итә, кемдер һоҡлана, ә к емдер кире ҡаға. Ә профессионаларға килгәндә инде, башҡорт с әнғәте класигы Борис Домашников был һүрәттәрҙе күреп:"Ниндәй\nэштәр!.. Барыһы ла асыҡ һәм таҙа! Ниндәй һайлап ала белеү о ҫталығы! Барыбер мәктәп беҙҙе боҙа, үҙеңде һаҡлап ҡалырға ҡа масаулай" ,-- тип билдәләне. Үҙешмәкәр рәссамдың 90 йәшенә арналған өсөнсө күргәҙмәһендә Валентина Меостың йөҙҙән ашыу картинаһы ҡуйылды. 1993 һәм199 8 йылдарҙа "Урал" галереяһында һәм Ҙур күргәҙмә залында үтк ән тәүге ике күргәҙмәһенән айырмалы рәүештә, хәҙерге ҡайһы б ер картиналары профессиональ эштәргә яҡын. Уның һүрәттәрендә\nиң мөһиме һыҙыҡтарҙың туралығы түгел, ә рәссамдың тормошто нисек итеп күреүе булһа ла, алға китеш һиҙелә. Йоҡо бүлмәһен ең яҡты тондарҙа бирелеүе авторҙың үҙ йортон яратыуы, вазала\nуртаҡ урын тапҡан ялан сәскәләре һәм баҡса пиондары уның үҙ\n- үҙе һәм тирә - яҡ менән дуҫ булып йәшәй белеүе тураһында һөйләй. Һары төҫ менән зәңгәр төҫ гармонияла бирелә: пасха б айрамын әфлисундар тулыландыра. Тәбиғәттең төрлө торошон буя уҙар аша бирергә ашығып һәм бик яратып яҙған Валентина Федор овна. Асыҡ һәм аңлайышлы эштәр араһында береһе генә һорауҙар\nтыуҙыра -- ул берҙән - бер автопортрет, картинала йәш Вален тина нимә тураһындалыр моңая. Рзмерҙары ҙур булмаған, экспрессия һәм фантазия ташып торған\nкартиналар һоҡланыу һәм ниндәйҙер йылылыҡ тойғоһо тыуҙырала р. Әйтегеҙсе, тағын ҡайҙа һеҙ Владимир Ильич Ленинды һәм уны ң һеңлеһен принц һәм принцесса кейемендә күрер инегеҙ Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Валентина Федоровна "Ижад" күргәҙмә залынд а үҙенең картиналары араһында була алмай, ул бик ауыр йөрөй һәм өйҙән сыға алмай тиерлек. Хәҙер картиналар ҙа яҙмай инде\nул, әйтер һүҙемде картиналарымда әйттем, ти ул. Әйткәндәй, авторҙың һуңғы эштәренән өсәүһе Михаил Васильевич\nНестеров исемендәге Башҡортостан дәүләт художество музейы т арафынан һатып алынған. Бер ҡатлы тип атарлыҡ булған сәнғәт тамашасыларҙа ғына түгел, белгестәрҙә лә ҡыҙыҡһыныу уята, кү рәһең. Һүрәттәрҙә: Валентина Суровцева - Меос һәм уның картиналары.


Видные деятели ба | Всемирный курултай башкир | Page 2\n2008 йылда Мәскәүҙә булды был хәл. Элекке СССР дәүләттәренә ҡараған Яҙыусылар союзы ағзалары ҡатнашлығында халыҡ-ара форумға йыйылғанбыҙ. Башҡортостандан икәнлегебеҙҙе белеп, ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ, үзбәк, ҡарағалпаҡ милләте вәкилдәре: “Зәки Вәлидиҙең Ватанынан!” – тинеләр тәрән ғорурлыҡ менән. Нуғай телле Ҡабарҙа-Балҡар халыҡ яҙыусыһы Иса Капаев айырыуса ҙур иғтибар бүлде: “Зәки Вәлидиҙең ҡыҙы бит улайһа һин!” – тип ебәрҙе хатта. […]\nБеҙ халыҡ шағирҙарыбыҙҙың ысын мәғәнәлә халыҡтыҡы, улар менән күҙгә-күҙ аралашыу мөмкинлеге булғанына сикһеҙ бәхетлебеҙ. Әле генә Ҡәҙим Әбделғәлим улы Аралбаев үҙенең 75 йәшлек юбилейын уҙғарҙы. Кисә Актерҙар йорто сәхнәһендә үтте. Шағирҙы ҡотлар өсөн Башҡортостандың төрлө төбәктәренән, Һамар өлкәһенән, Татарстандан яҡындары, ҡәләмдәштәре, хеҙмәттәштәре һәм уҡыусылары йыйылды. Ҡәҙим Аралбай тыуғанынан алып ергә, халыҡҡа яҡын, сөнки ул баҫыуҙа […]\n“Мин уның менән 1927 йылда Германия ға, Беренсе бөтә донъя күргәҙмәһенә ба рыр алдынан таныштым. Ул бик матур кеше ине: мөһабәт кәүҙәле, ҡарағусҡыл, мөләйем йөҙлө, аҡыллы ҡарашлы. Беҙҙең концерттар Майндағы Франкфурттың Ҙур опера театрында барҙы. Йомабай ҡурайҙа башҡорт көйҙәрен уйнаны, һәм был иҫ киткес ине! Ғәжәп саф, яңы һәм һоҡландырғыс! Залдағы туп-тулы сит ил тамашасыларының […]


19 Апрель 2019, 17:15\n«Салауат Юлаев» хоккей клубының баш тренеры кем булыр?\nНиколай Цулыгин 2018/19 миҙгеле башында етәксе итеп ҡуйылғайны. Былай арыу ғына эшләне. Юлаевсылар Гагарин кубогының да ярымфиналына китеп етте, тик 2:4 иҫәбе менән «Авангард» командаһынан еңелеп ҡуйҙылар. Шулай ҙа бронза миҙал яуланылар.\nБер һүҙ менән әйткәндә, Цулыгинға тренер булараҡ клуб етәкселеге лә, күпселек фанаттар ҙа ыңғай ҡарашта. ТАСС хәбәр итеүенсә, ул «Салауат Юлаев» клубының тренеры булып ҡаласаҡ.


Һорауға - яуап » Архив газеты "Йәшлек"\nЭш урыны буш торорға тейеш түгел\nЭш хаҡы тураһында белешмәне ҡайҙан алырға?\nМиңә хаҡлы ялға китергә күп тә ҡалманы. Әммә эшләгән ойошмам пенсиямды иҫәпләү өсөн биш йылға эш хаҡы тураһында белешмә бирә алмай, сөнки янғын ваҡытында бөтә архив юҡҡа сыҡҡан. Пенсия фондында пенсия күләмен иҫәпләү өсөн башҡа йылдарҙы алырға кәңәш итәләр. Әммә был осраҡта уның күпмелер өлөшөн юғалтасаҡмын. Нимә эшләргә?\nПенсия фондында һеҙгә дөрөҫ аңлатмағандар. Эш шунда: уларҙа мотлаҡ социаль страховкалауы өсөн иҫәпләүҙәр тураһындағы мәғлүмәт һаҡланырға тейеш. Бындай тәртип «Мотлаҡ пенсия страховкалауы системаһында шәхси иҫәп тураһында» Федераль закон һәм «Шәхси мәғлүмәттәр иҫәбен алып барыу тәртибе тураһында»ғы инструкция менән билдәләнгән. Ошо документтарға һылтанып, Пенсия фондынан 1997 йылдан башлап теләһә ҡайһы биш йылға һеҙҙең эш хаҡы тураһындағы мәғлүмәтте табыуҙарын талап итегеҙ.\nКемдәр компенсацияға дәғүә итә ала?\nРәсәй Һаҡлыҡ банкыһында һаҡланған аҡсаһы янған кешеләргә компенсация түләнә, тип ишеткәйнем. Ул барыһына ла түләнәме?\n1966 йылға тиклем тыуған граждандарҙың компенсацияға хоҡуғы бар. Шул иҫәптән I һәм II төркөм инвалидтары, инвалид балаларҙың һәм бала саҡтан инвалид булған граждандарҙың ата-әсәләре һәм опекундары, тыныс ваҡытта улдары хәрби хеҙмәттә һәләк булғандарҙың ата-әсәләре, балалары өсөн иҫәп асып, улар өлөшөнә аҡса һалып барған граждандар. Компенсация 1991 йылдың 20 июненә тиклем һалынған аҡса буйынса түләнә.\nУның күләме аҡсаның күпме ваҡытҡа һалыныуына ҡарап билдәләнә. Әлегә тиклем аҡсаһы банкыла һаҡланған кешеләр һәм дә иҫәптәре 1996 – 2009 йылдарҙа ябылған кешеләр сумманың 100 процентын аласаҡ. Иҫәптәре 1992 йылда ябылған кешеләр иһә ни бары 60 процент күләмендәге компенсацияға хоҡуҡлы.\nӘсәлек капиталын бөгөндән файҙаланыр ...


НИСЕК БУШЛАЙ ГАЗ ҮТКӘРЕРГӘ?\n4 Сентябрь 2021, 08:10\nРеспублика ауылдарына газ үткәреп бөтөү буйынса төп һорауҙар.\nАпрель аҙағында, Федераль Йыйылышҡа яһаған Мөрәжәғәте мәлендә, Владимир Путин Рәсәй халҡының ер участкаларына бушлай газ үткәреү талабын ҡуйҙы. Йәй башында Дәүләт Думаһы ошо хаҡта закон ҡабул итте һәм ул ғәмәлгә инде. Хәҙер торама пунктҡа тиклем һуҙылған торбанан кеше йәшәгән биләмә сигенәсә газды бушлай һуҙырға тейештәр. Ҡулланыусы ошо сиктән өйөнөң эсенә газ үткәреү һәм кәрәкле ҡорамалдар (ҡаҙанлыҡ, һыу йылытҡыс, торбалар, плита, иҫәпләгестәр һ.б.) һатып алыу сығымдарын ғына түләй.\nКешеләр өсөн был закон бик урынлы. Элек газ селтәренә тоташыу сығымдары башҡарылған эштәрҙең ҡатмарлылығына һәм участканың алыҫлығына ныҡ бәйле ине. Әгәр газ үткәргес йорт янынан үтһә, участкаға тиклем һуҙыу 27 мең һум самаһы булды, ә инде, мәҫәлән, юлдың аҫтынан торба һуҙырға кәрәкһә, йөҙәр мең, хатта миллион һумғаса аҡса сарыф итеү ихтималлығы бар ине. Хәҙер был сығымдар газ бүлеүсе ойошмалар иҫәбенә һалына.\nҺәр йортҡа газ инәсәкме?\nБашҡортостанда газ үткәреп бөтөүгә ҡағылышлы программаға ярашлы, республиканың 2500 торама пунктындағы 180 мең йортҡа зәңгәр яғыулыҡ үткәреү бурысы тора. Закон быға тиклем газ селтәренә тоташтырылған ауылдарға ҡағыла. Ябай итеп әйткәндә, ауылға зәңгәр яғыулыҡ үткәрелеп тә кемдер ниндәйҙер сәбәп менән уға тоташмай ҡалған булһа, бына шуларға селтәр бушлай һуҙыласаҡ. Ә инде ошоғаса ауылығыҙға газ бөтөнләй килеп етмәгән булһа, көтөргә тура киләсәк, сөнки ул эш икенсе программаға ярашлы башҡарыла. Үҙегеҙ йәшәгән ауылдың әлеге программаға инеү-инмәүен түбәндәге һылтанма аша Рәсәй Федерацияһының берҙәм газ үткәреү операторы сайтына инеп белергә мөмкин: connectgas.ru/gasification_program\nҒариза нисек бирелә?\nПрограммаға эләгеү өсөн «Газпром газ бүлеү Өфө» компанияһының рәсми сайтына инеп (www.bashgaz.ru), йәки компанияның клиент үҙәктәрендә, Күп функциялы үҙәктәрҙә ғариза ҡалдырырға мөмкин. Яҡын арала быны Дәүләт хеҙмәттәре порталы аша ла башҡарыу мөмкин буласаҡ.\nБына ниндәй документтар кәрәк:\n- ерҙең һәм йорттоң һеҙҙең шәхси милек булыуын раҫлаған документтарҙың күсермәһе. Әгәр ер менән йорт, мәҫәлән, өләсәйегеҙҙең исемендә икән, нотариустан ышаныс ҡағыҙы алырға кәрәк;\n- ситуация планы. Ул – һеҙҙең участкағыҙ һәм йортоғоҙ күрһәтелгән схема. Уны үҙегеҙ ҙә эшләй алаһығыҙ, шулай уҡ асыҡ кадастр картаһы менән ҡулланырға мөмкин: pkk.rosreestr.ru/\nӘгәр йортоғоҙ өсөн сәғәтенә ете кубометрҙан күберәк газ тотонолһа, максималь сығымды иҫәпләү зарур. Ул нисек иҫәпләнә? Дүрт комфоркалы газ плитаһы сәғәтенә 1,6 кубометр газ яға, 100 квадрат метр майҙанлы йортто йылытыуға һәм һыу эҫетеүгә сәғәтенә яҡынса бер кубометр зәңгәр яғыулыҡ сарыф ителә. Әгәр махсус газ ҡорамалдары менән ҡулланмаһағыҙ һәм бер нисә ҡатлы һарай ише йортоғоҙ булмаһа, был пункт һеҙгә ҡағылмай.\nДокументтарығыҙ теүәл булһа, һеҙҙең менән килешеү төҙөйәсәктәр. Эштәр башланғанға тиклем кәрәкле ҡорамалдар һатып алырға һәм йортоғоҙҙо әҙерләргә тейешһегеҙ.\nГаз күпме ваҡыт эсендә үткәрелә?\nЗаконда аныҡ сроктар билдәләнмәгән. Был осраҡта йортоғоҙҙоң газ бүлеү селтәренән ни кимәлдә алыҫ урынлашыуы һәм торба һуҙыу өсөн шарттар мөһим роль уйнай.\nӘлеге программаға бәйле газ өсөн түләү хаҡтары үҙгәрәме?\nЮҡ, үҙгәрмәй. Газға тарифты дәүләт билдәләй, был осраҡта йыллыҡ инфляция кимәле иҫәпкә алына. Өҫтәмә түләү күҙалланмай.\nЙортҡа газ үткәргәндә сығымдарҙы нисек кәметергә?\nБиләмә һәм йорт эсендә башҡарылған эштәрҙең хаҡына күп кенә нәмәләр йоғонто яһай:\n- участкала һуҙылған газ торбаһының оҙонлоғо, газ үткәргесте һуҙыу алымы, газ ҡорамалдарының төрө, иҫәбе һәм хаҡы. Ғәҙәттә, был эштәргә йөҙ меңдән күберәк аҡса кәрәк.\nБашҡортостанда 2019 йылдың аҙағынан Радий Хәбировтың башланғысы менән граждандарҙың өйөнә газ үткәреү өсөн сертификат бирелә. Уны бығаса газ үткәрелмәгән шәхси йортта йәшәгән һәм түбәндәге категорияларҙың береһенә ҡараған кешеләр алыу хоҡуғына эйә:\n- Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар;\n- Бөйөк Ватан һуғышы һәм хәрби хәрәкәттәр инвалидтары;\n- ннвалид бала тәрбиәләгән ғаиләләр;\n- күп балалы ғаиләләр.\nСертификат менән газ үткәреү проекты, төҙөлөш-монтаж эштәре, газ ҡорамалдары – плита, ҡаҙанлыҡ, газ иҫәпләгес, сигнализатор һатып алыу һәм монтажлау өсөн иҫәпләшергә мөмкин. Был башланғыс ауыл кешеләренә бик ҡулай булды. Республикабыҙҙа әлеге сертификат ярҙамында 2021 йылдың авгусына ҡарата 3,4 мең йортҡа зәңгәр яғыулыҡ үткәрелгән.\nҠайҙа мөрәжәғәт итергә?\nБыл осраҡта түбәндәге телефондар буйынса газ бүлеү ойошмаһына мөрәжәғәт итә алаһығыҙ:\n+7 (800) 347-8-800 (стационар телефондан бушлай шылтыратыу);\n+7 (347) 286-21-07 (оператор тарифына ярашлы);\n+7 (987) 471-71-04 (мобиль бәйләнеш операторы тарифына ярашлы).


Төн йоҡоңдо алырҙар... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Төн йоҡоңдо алырҙар...\nТөн йоҡоңдо алырҙар... 24.10.2015 // Йәмғиәт\n“Һалымыңды түлә лә тыныс йоҡла!” – Матбуғат һәм телевидение аша тапшырылған был саҡырыуға элек көлөмһөрәп кенә ҡарай торғайныҡ. Ниндәй генә реклама юҡ, йәнәһе. Ләкин һалым ҡануниәтендә булған яңы үҙгәрештәр беҙҙе, ысынлап та, йоҡонан мәхрүм итергә һәләтле...\nМөлкәт, ер һәм транспорт һалымдарын беҙ быйыл 1 октябрҙән дә ҡалмай түләп бөтөргә тейеш инек. Күпселек шулай эшләне лә. Әммә дәүләт алдындағы бурысын үтәргә ашығып бармаған граждандар ҙа бар. Улар ошо көндәрҙә уны мотлаҡ түләү кәрәклеге тураһында иҫкәртеү аласаҡ. Был хаттарҙың бер өлөшө йорт адрестары буйынса ебәрелгән, ҡалғаны ноябрҙең беренсе яртыһында оҙатылып бөтәсәк.\nТалапта бурыстың күләме генә түгел, ә пеня ни саҡлы булыуы ла (ошо документ ебәрелгән көнгә ҡарата) күрһәтелә. Әйтәйек, һалым 1000 һум тәшкил иткәндә, һалым түләүсегә көн һайын 27 һум 05 тин пеня яҙылып барасаҡ.\nӘ был талапты үтәмәһәң? Ул саҡта һалым органы бурысты түләтеү тураһындағы дәғүә менән судҡа мөрәжәғәт итәсәк. Был һеҙгә кәрәкме?


Енәйәтсе үҙ хөкөмөн алды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЕнәйәтсе үҙ хөкөмөн алды\n20 июля 2018 — 16:33 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн ҙур транспорт компанияларының береһе етәксеһе урынбаҫары Альфред Исламовтың енәйәт эше буйынса суд ҡарары сыҡты. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр март айында ул танышы Әмирйән Вәлиуллинды үлтереүҙә ғәйепләнеп, ҡулға алынғайны. Әмирйән Вәлиуллин ҡала – ара рейстарҙы хеҙмәтләндереүсе бер-нисә автобус хужаһы була. Әммә килемдең әҙ булыуы арҡаһында, ул фирманан айырылып тиҙҙән үҙе водителдәр йыйған. Бындай юл етәкселәргә оҡшамай. 2017-се йылдың 29 мартында Әмирйән Вәлиуллиндың тәнен Сипайлово биҫтәһендә табалар. Уның түшенә бысаҡ ҡаҙап китәләр. Енәйәтсене икенсе көнөнә үк ҡулға алалар. Октябрь районы суды ғәйепле тип танылған Альфред Исламовты ун йылға иркенән мәхрүм итте һәм Вәлиуллиндар ғаиләһенә бер миллион ярым һум аҡса түләргә тейеш тигән ҡарар сығарҙы. Мәрхүмдең ҡатыны һәм дүрт үҫмер балаһы тороп ҡалған.


Дәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин республика халҡы менән осрашыуҙар үткәрҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин республика халҡы менән осрашыуҙар үткәрҙе\n15:52, 3 сентября 2013 Сәйәсәт\nТөбәк аҙналығы сиктәрендә Башҡортостандан Дәүләт Думаһы депутаты Рафаэль Мәрҙәншин граждандар менән осрашыуҙар үткәрҙе. Бынан тыш, ул республика райондарында ойошторолған мөһим сараларҙа ҡатнашты.\nДепутат Туймазы ҡалаһының 2-се, 4-се һәс 5-се урта дөйөм белем биреү мәктәптәре уҡытыусылары менән осрашты. Парламентарий үҙенең закондар сығарыу эшмәкәрлеге тураһында отчет менән сығыш яһаны, алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһының йыл ярым эсендәге эшмәкәрлеге тураһында һөйләне, һорауҙарға яуап бирҙе.\nШулай уҡ Рафаэль Мәрҙәншин Октябрьский ҡалаһында граждандарҙы ҡабул итте. Депутатҡа 60-тан ашыу кеше мөрәжәғәт итте. Граждандарҙың күпселеген республиканың хоҡуҡ һаҡлау һәм тикшереү органдарының эшмәкәрлегенә, суд ҡарарҙарының үтәлмәүенә бәйле мәсьәләләр, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендәге проблемалар борсой.\nҺөҙөмтәлә 34 запрос әҙерләргә ҡарар ителде, күпселек граждандарға осрашыуҙа ҡатнашҡан юристар урындарҙа уҡ консультацион ярҙам күрһәтте.\nНефтселәр көнө һәм Муниципалитет көнөнә ҡарата ойошторолған саралар сиктәрендә Приют ҡасабаһында Рафаэль Мәрҙәншиндың Бәләбәй районы халҡы һәм «Башнефть-Ишембай» акционерҙар нефть компанияһы бүлексәһенең хеҙмәт коллективы менән осрашыуы үтте.\nТеги: дәүләт думаһы депутаттары,төбәк аҙналығы


Тәбиғәттең серҙәре күп\n24 Ноябрь 2017, 14:24\nКүсейемдең күркәм ере – Йәнтәл тауында торам. Сәстәремде сихри ел ҡуҙғыта. Алтын ҡояш та мине иркәләй. Күҙҙәремде йомам. Эй, ниндәй рәхәт! Ипләп кенә күҙҙәремде асам. Әле генә йәп-йәшел булған ҡайындар алтындай һары төҫкә ингән – ҡояш төҫөнә.\nЭй, тәбиғәтем, мине ашатҡан, кейендергән, йәшәткән тәбиғәтем, рәхмәт һиңә!\nМин уйҙарға сумам. Кеше өсөн тәбиғәттең әһәмиәте бик ҙур. Ул беҙгә мамыҡ, йөн, ағас, металл, күмер, нефть, аҙыҡ һәм тағы ла бик күп нәмәләр бирә. Үҙенең матурлығы менән шатландыра һәм һоҡландыра. Япраҡтарҙың һәм үләндең йәшел төҫө кешене тынысландырыуын, арығанлыҡты бөтөрөүен беләһеңме? Эйе, тәбиғәт беҙҙең һаулыҡты ла һаҡлай. Йәйгеһен асыҡ һауала уйнап, йылғала һыу инеп, үҙебеҙгә күпме көс-дәрт алдыҡ. Ҡышҡы урманда саңғыла йөрөү ҙә сыныҡтыра.\nТәбиғәтте яратыу, уның тураһында хәстәрлек күреү кешене изге күңелле итә. Уның серҙәре бик күп, тик төшөнә, аңлай белергә кәрәк!\nЗөлфиә ӘХМӘТОВА, III синыф уҡыусыһы.


Халыҡ берҙәмлектең кѳсѳн яҡшы аңлай » "Урал" гәзите\nҺуңғы йылдарҙа ауыл хакимиәте биләмәләрендә халыҡҡа лайыҡлы тормош булдырыу, йәшәү шарттарын яҡшыртыу йәһәтенән ҙур эштәр башҡарыла. Социаль проблемаларҙы хәл итергә тѳрлѳ дәүләт программалары, хакимиәттәргә Башҡортостан ҡаҙнаһынан квартал һайын бүленгән субсидия ла ҙур ярҙам булып тора.\nБыл йәһәттән хакимиәт башлыҡтарының халыҡ менән уртаҡ тел табып, уңышлы диалог булдыра белеүе лә маҡсаттарҙы тормошҡа ашырырға булышлыҡ итә. Халыҡ мәнфәғәте күҙ уңынан ысҡынмағанлыҡтан, ауылдарҙа ҡулдан килгән тиклем ниндәйҙер үҫеш булдырыу бѳгѳн кѳнүҙәк мәсьәлә булып тора. Шул арҡала иң тѳпкѳл ауылдарҙа ла һәр ваҡыт дѳйѳм проблемалар күҙ уңында тотола, ҡайҙандыр ярҙам кѳтѳп ултырмай, уртаҡ проблемаларҙы бергәләп хәл итеүҙең иң яҡшы алым булыуын бѳгѳн халыҡ та яҡшы аңлай. Яңыраҡ ҡына райондың сигендә урынлашҡан Исҡушты ауылындағы яңылыҡтар менән дә шатланып бүлештеләр. Фельдшер-акушер пунктының терапевы Заһиҙә Нәбиулла ҡыҙы Полякова урамдарына яҡтыртҡыстар ҡуйылыуы, ауыл халҡына йыл һайын да тиерлек диспансеризация үткәрелеп тороуына ҙур ҡәнәғәтлек белдерҙе:\n- Быға тиклем ауырыған кешеләргә тѳнгѳ саҡыртыуҙар булғанда ҡараңғы урамдан йѳрѳүе хәүефле лә, ҡурҡыныс та ине, хәҙер иһә хакимиәт тырышлығы менән яҡтыртылған урамдан тѳндә лә тыныс атлап үтергә була. Район үҙәгенә йыраҡ булыу сәбәпле, халыҡҡа ҡала дауаханаһына ла йѳрѳүе еңел түгел, сѳнки, берҙән, юл алыҫ, икенсенән, ауылда башлыса ололар йәшәй, ә уларға айырым мѳнәсәбәт, тәрбиә кәрәк. Врачтарҙың үҙҙәре Исҡуштыға килеп медицина тикшереүе үткәреүе арҡаһында был мәсьәлә лә уңышлы хәл ителә. Шуныһын да билдәләп үтергә кәрәк, һуңғы ваҡыттарҙа кѳслѳ ҡар яуыу сәбәпле, урамдарға кѳрт ятты, Закир Таипов юлды «һә» тигәнсе таҙартып ҡуя. Уның үҙ эшен намыҫ менән башҡарыуын һоҡланып күҙәтәбеҙ. Хакимиәт башлығы Венер Ғариф улы Йосопов үҙе лә ауылға йыш килеп хәлде белешеп, халыҡ менән осрашып тора. Әлеге ваҡытта ФАП- ты модулле итеү мәсьәләһе ҡарала. Күптән кѳткән был хыял да тормошҡа ашыр тип ышанабыҙ, - ти Заһиҙә Нәбиулла ҡыҙы.\nҺуңғы ваҡытта Асы ауыл хакимиәтендә башҡарылған эштәр тураһында ҡыҙыҡһынып, Венер Ғариф улы менән дә әңгәмәләштек.\n- Әле тулы ҡеүәткә урамдарҙы яҡтыртыу эше бара. Ябай лампаларҙың энергияны күп алыуы, уларҙың тиҙ сафтан сығыуы, ярты йыл һайын ремонт кәрәклеге ҙур сығымдар талап итә ине. Шуға күрә Башҡортостан Башлығы ҡарары менән квартал һайын бүленгән субсидияны ошо мәсьәләне хәл итеүгә йүнәлттек һәм уға бѳтәһе 40 яҡтылыҡ - диодлы лампалар һатып алдыҡ. Әле дүрт ауылға бүлеп, уларҙың 20-һен ҡуйҙыҡ та инде. Был эшебеҙ сығымдарҙы ике тапҡырға кәметеүгә килтерәсәк. Асы ауылының электригы Фәнил Шәрипов лампаларҙы алыштырыуға ҙур яуаплылыҡ менән ҡарап, эшен еренә еткереп башҡара. Уның менән хеҙмәттәшлекте артабан да дауам итергә уйлайбыҙ. Яңыраҡ, республикала 2018 йылға “Урындағы инициативаларға ярҙам итеү” программаһы старт алды. Быйыл да был конкурста ҡатнашыу ѳсѳн заявка бирҙек. Конкурсты үтә алһаҡ, Асыла спорт майҙансығы эшләргә тигән ҡарар ҡабул иттек. Был йәһәттән дѳйѳм йыйылыш уҙғарып, инициатив тѳркѳм тѳҙѳнѳк тә инде.\nР.Р. Сѳнәғәтова, Й.А. Сәлимйәнова, Ф.М. Ноғаманова, Р.Л. Шәрәфетдинова был яуаплы эште үҙ ѳҫтѳнә алды. Сара барышында Асы ауыл клубы хеҙмәткәрҙәре концерт күрһәтте, муниципаль райондың финанс бүлеге начальнигы Әминә Тимербай ҡыҙы Зиятдинова программала ҡатнашыуҙың ыңғай яҡтарын телгә алып, ауыл халҡының әүҙемлеген хупланы һәм халыҡты борсоған һорауҙарға яуап бирҙе. Йыйылышта тѳрлѳ тәҡдимдәр яңғыраны, мәҫәлән, Асы ауылы депутаты Әлтәф Түлебаев мәктәптең тәҙрәләрен алыштырырға тәҡдим итһә, Асы шифаханаһының шәфҡәт туташы Фәриҙә Ноғаманова, йәштәрҙең ял ваҡытын дѳрѳҫ ойоштороуҙың мѳһимлеген билдәләп, был йәһәттән шарттар булдырыу ѳсѳн ауылда спорт майҙансығы тѳҙѳргә кәрәк, тине. Сәләмәт йәштәр - сәләмәт киләсәк, тигәнде күҙ уңында тотоп, ауыл халҡы берҙәм тауыш менән һуңғы тәҡдимде хупланы. Хыялыбыҙ тормошҡа ашһа, спорт майҙансығында мәктәп уҡыусылары ла шѳғѳлләнә, физкультура дәрестәре үткәрә аласаҡ. Ә ҡышҡыһын был майҙансыҡта хоккей коробкаһы эшләргә планлаштырабыҙ. Сама менән 750 мең һумлыҡ проекттың 540 меңен республика бирһә, ҡалғанын урындағы бюджет, халыҡ һәм бағыусылар менән бергәләп хәл итергә ниәтләгәнбеҙ. Аҡса йыйыуҙан тыш, халыҡ майҙансыҡ тѳҙѳүҙә ҡул кѳсѳ менән дә ярҙам итә ала.\n- “Реаль эштәр” программаһы ла күп социаль проблемаларҙы хәл итә. Быйыл ошо программа ярҙамында Исҡушты ауылының зыяратын кәртәләү ѳсѳн смета тѳҙѳнѳк. Бының ѳсѳн сама менән 300 мең һум аҡса кәрәк буласаҡ, - тип үҙҙәренең яңылыҡтары менән бүлеште Асы ауыл хакимиәте башлығы Венер Йосопов.


Белорет металлургия комбинатында етештереү күләмдәре арта // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБелорет металлургия комбинатында етештереү күләмдәре арта\n16:07, 30 ноября 2009 Иҡтисад\nБР Профсоюздар федерацияһы һәм Рәсәй Тау-металлургия профсоюзы төбәк ойошмаһы етәкселегенең Белорет металлургия комбинаты профактивы һәм уның идара итеүсе директоры Виктор Камелин менән осрашыуында Белорет металлургия комбинатындағы финанс-иҡтисади хәл тикшерелде.\nҺөйләшеүҙең йөкмәткеһен Рәсәй тау-металлургия профсоюзының республика ойошмаһы рәйесе Марат Хөсәйенов бәйән итә:\n— Эш хаҡы кимәле буйынса предприятие хатта Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалынан алда бара. Әлеге ваҡытта комбинат эш менән тулыһынса тәьмин ителгән. Әгәр беренсе ярты йыллыҡта предприятиеның зыянлы эшләүе 230 миллион һум самаһы тәшкил итһә, бөгөн иһә был һан 10-11 миллион һумға төшкән, ә йыл аҙағына БМК зыянһыҙ эшләү режимына сығырға планлаштыра. Көрсөккә тиклемге һөҙөмтәләр әлегә юҡ, әлбиттә, ләкин эш күләме буйынса тотороҡло үҫеш күҙәтелә. Ҡатнаш сым цехында һыуыҡ килеш деформацияланған арматура етештереү буйынса ҡорамалдарҙың яңы линияһын сафҡа индереү ҙә мөһим факт булып тора. Заманса ҡорамалдар комплексы Белорет металлургия комбинатында бөтөнләй яңы продукция; төҙөлөш тармағында ҡулланылған 4-12 миллиметр диаметрлы арматура сымы етештереүҙе үҙләштерергә булышлыҡ итәсәк. Бер йыл тирәһе элек беҙ был цехта булғайныҡ. Ул саҡта ҡорамалдар буш тора, кешеләр юҡ ине. Хәҙер иһә цех гөрләп тора.\nТеги: сәнәғәт, социаль үҫеш, профсоюздар


Республиканың юғары уҡыу йорттарында тулҡынландырғыс мәл: белгестәргә дипломдар тапшырыла | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n29 июня 2015 — 15:47\nШат йөҙҙәр, ныҡлы аҙымдар һәм киләсәккә ҡыйыу өмөттәр. Өфө дәүләт нефть-техник университетын ҡыҙыл дипломға тамамлаусы студенттарҙың күбеһен эш урындары көтә лә инде. Йыл һайын йәш белгестәрҙең 90-93% йүнәлтмә буйынса эшкә урынлаштырыла.Залда алма төшөрлөк тә урын юҡ. Уҡыу йортон тамамлаусы 3000 ашыу йәш белгестең 500-ҙән ашыуы уны тик «бишле» билдәләренә генә бөткән. Уларҙың күбеһе эре нефть һәм газ компанияларының исемле стипендиаттары, ғилми конкурстар һәм олимпиадалар еңеүселәре. Уҡыу алдынғылары араһында сит ил граждандары ла бар. Кот-дИвуар африка дәүләтенән Атсе Яо Доменик Бэрнабэ уҡыу йортон тамамлаусы 1000-се сит ил студенты.Доменик уҡыуға ғына түгел йәмәғәт эшенә лә өлгөрә. Ул Африка дәүләттәренән килеүсе студенттар берлеген ойошторған. Артабан уҡыуын аспирантурала дауам итергә ниәтләй. Башҡорт телен һәм мәҙәниәтен ныҡлап өйрәнергә теләй.Техник ВУЗды егеттәр менән бер рәттән ҡыҙҙар ҙа уңышлы тамамлай. Киләсәктә яғыулыҡ-энергетика компанияларында инженерҙар, геологтар һәм башҡа техник һөнәр эйәләре итеп күрә улар үҙҙәрен.Өфө дәүләт нефть-техник университетына белем алыу теләге менән Башҡортостандан ғына түгел, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән, сит илдәрҙән дә киләләр. Әлеге ваҡытта уҡыу йортона документтар ҡабул итеү бара. Бер нисә йылдан бөгөнгө абитуриенттар ҙа уҡыу йортоноң ғорурлығына әйләнер.


жүктеу/скачать 236.19 Kb.\nөлшемі 236.19 Kb.\n«Башҡортостан Республикаһында 2009 йылда граждандар йәмғиәте хәле тураһында»\nЙәштәр йәмәғәт берләшмәләре\nБәләкәй һәм урта бизнес\nӘсә һәм баланың һаулығын , репродуктив һаулыҡты һаҡлау\nҒаиләне, ҡатын-ҡыҙҙарҙы һәм балаларҙы социаль яҡлау\nВетерандар, инвалидтар һәм оло йәштәге кешеләр хаҡында\nГраждандар йәмғиәтенең экологик йүнәлештәге институттары\nБАШҠОРТОСТАН РЕСПУБЛИКАҺЫ ЙӘМӘҒӘТ ПАЛАТАҺЫ ДОКЛАДЫ\n«2009 ЙЫЛДА БАШҠОРТОСТАН РЕСПУБЛИКАҺЫНДА ГРАЖДАНДАР ЙӘМҒИӘТЕ ХӘЛЕ ТУРАҺЫНДА»\nВластың граждандар йәмғиәтенә асыҡлығы, сәйәси ҡарарҙар ҡабул иткәндә йәмәғәтселек фекерен һис шикһеҙ иҫәпкә алыу – хәҙерге демократик дәүләттең мотлаҡ атрибуты. Дәүләттән бойондороҡһоҙ коммерцияға ҡарамаған ойошмалар мөһим социаль башланғыстар менән йышыраҡ сығыш яһай, власть һәм бизнес менән тығыҙ партнерлыҡта йәмғиәт алдында торған проблемаларҙы хәл итеүҙә ҡатнаша. Бер үк ваҡытта тап улар дәүләт системаһы етешһеҙлектәрен объектив тәнҡитләүселәр булып тора.\nБөгөн Рәсәй йәмғиәтенең бөтә ҡатламдары донъя финанс көрсөгө эҙемтәләрен үҙендә тойҙо. Ләкин был ярайһы уҡ ҡатмарлы шарттарҙа ла алға киткән граждандар йәмғиәте сәйәси тотороҡлолоҡ, социаль партнерлыҡ һәм инновацион үҫештең өҫтәмә гарантияһы булып тора.\nШуға күрә хәҙерге демократик дәүләт граждандар йәмғиәте институттарын үҫтереү яҡлы. Бында, Рәсәй Федерацияһы Президенты Д.А. Медведев үҙенең Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһендә билдәләүенсә, был йәһәттән «граждандар йәмғиәтен үҫтереү өсөн шарттар булдырыу дәүләттең бурысы булып тора. Тирә-йүнендәге хәлдәргә битараф булмаған кешеләр үҙ изге ынтылыштарын тормошҡа ашырыу өсөн бөтә мөмкинлектәргә эйә булырға тейеш».\nГраждандар йәмғиәтенең һөҙөмтәле институттарын ойоштороу һәм үҫтереү ижтимағи-сәйәси модернизацияның мөһим маҡсаттарының береһе тип иҫәпләнә. «Ватансылыҡ, толерантлыҡ, гражданлыҡ һәм дөйөм кешелек ҡиммәттәре позицияларында торған бөтә йәмәғәт берләшмәләре менән үҙ-ара хеҙмәттәшлек дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдарының төп бурыстарының береһе булып ҡала. Дәүләттең роле граждандар мәнфәғәттәрен күҙәтеүҙе тулы кимәлдә тәьмин итеүгә ҡайтып ҡала» - тип билдәләнә Башҡортостан Республикаһы Президенты М.Ғ. Рәхимовтың Мөрәжәғәтнамәһендә.\nШулай итеп, 2009 йыл башына дәүләт менән коммерцияға ҡарамаған ойошмалар араһында диалог алып барыу өсөн һөйләшеү майҙансығы һәм йәмәғәт башланғыстары эксперт үҙәге булдырыуға социаль ихиыяж тыуҙы. 2009 йылдың 3 апрелендә нигеҙ һалынған Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы ошондай граждандар йәмғиәте институтына әүерелде.\nГраждандар хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын яҡлау, граждандар йәмғиәтен үҫтереү Палата эшендә өҫтөнлөклө йүнәлештәр булып тора. Төбәк закон проекттарына йәмәғәт экспертизаһы үткәреү, дәүләт власы органдары эшмәкәрлеген йәмәғәт контроленә алыу ҙур әһәмиәткә эйә. Йәмәғәт палатаһы ағзаларына изгелек, әхлаҡлылыҡ һәм ғәҙеллек идеалдарын, дәүләт һәм йәмғиәт үҫешенең федератив, демократик принциптарын тормошҡа ашырыуға булышлыҡ итеү кеүек яуаплы бурыс йөкмәтелгән. Уның ағзалары кеше һәм граждандың Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы менән гарантияланған хоҡуҡтарын һәм азатлыҡтарын яҡларға бурыслы.\nБашҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы күптән түгел эшләй башлауға ҡарамаҫтан (уны ойоштороу байтаҡ көс һалыуҙы талап итте), уның ағзалары байтаҡ мөһим социаль-иҡтисади һәм сәйәси башланғыстарҙы бойомға ашырыуға өлгәште. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы тураһында Закон, Йәмәғәт палатаһының Эш регламенты һәм уның ағзаларының Этика кодексы әҙерләнде һәм ҡабул ителде. Йәмәғәт палатаһының эшмәкәрлеге баштан уҡ үҙ һөҙөмтәләренең асыҡлығы принциптарына ҡоролдо, Интернет селтәрендәге www.op-rb.ru адресы буйынса рәсми сайт материалдарына мөрәжәғәт итеп, теләгән бер кеше улар менән таныша ала.\nБашҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы ағзалары Рәсәй Федерацияһы Йәмәғәт палатаһы саҡырыуын беренселәрҙән булып ҡабул итте һәм Рәсәй Федерацияһы Президенты Д.А. Медведевтың Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтнамәһенә тәҡдимдәр пакетын әҙерләп бирҙе. Уларҙан иң мөһимдәре – тыл эшсәндәрен һәм өсөнсө дәрәжә инвалидтарын пенсия менән тәьминәт итеүҙе арттырыу, шулай уҡ мәғариф тураһындағы законда төбәк компоненты тураһында положениены ҡайтанан тергеҙеү хаҡында инициативалар. Бынан тыш, Йәмәғәт палатаһы ағзалары бәләкәй бизнесты, Башҡортостан Республикаһы иҡтисадын инновацион үҫтереү, милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе көйләү һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлауҙы яҡлап сығыш яһаны.\nИдара итеү аппаратына дәүләт сығымдарын ҡыҫҡартыу инновацион үҫеш шарттарының береһе булып тора. Тап шуға күрә 2009 йылда Башҡортостан Йәмәғәт палатаһы республиканың граждандар һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәре штаттарын ҡулайлаштырыуҙы хупланы, шулай уҡ төбәк биләмәһендә федераль чиновниктар һанын кәметергә саҡырып сығыш яһаны. Һуғыш һәм хеҙмәт ветерандары тураһында Законға, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә ярҙамға, әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты яҡлауға ҡағылышлы закондарға Йәмәғәт палатаһы тәҡдим иткән үҙгәрештәр закон көсөнә эйә булды.\nБашҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәте исеменән Йәмәғәт палатаһы ағзалары Рәсәй Федерацияһы Президенты Д.А. Медведевтың «Алға, Рәсәй!» программа мәҡәләһенә, Президенттың РФ Федераль Йыйылышына 2009 йылғы Мөрәжәғәтнамәһенә, шулай уҡ башҡа күп кенә ижтимағи-сәйәси ваҡиғаларға ҡарата үҙ фекерҙәрен халыҡҡа еткерҙе.\nПалата ағзалары йәмәғәт башланғысында һорауҙарға яуап бирә, граждандарҙы ҡабул итә һәм дәүләт власы, урындағы үҙидара органдарында уларҙың мәнфәғәттәрен яҡлай. Бөгөн Йәмәғәт палатаһы ағзалары исеменә 20 мөрәжәғәт килде, улар араһында экологик, хоҡуҡ һаҡлау һәм социаль йүнәлештәге мәсьәләләр, шулай уҡ байтаҡ конструктив тәҡдимдәр. Уларҙың береһе лә иғтибарһыҙ ҡалдырылманы, һәр хат буйынса хоҡуҡ һаҡлау йәки башҡа дәүләт органдарына, киң мәғлүмәт сараларына запростар ебәрелде йәки квалификациялы яуап бирелде. Әлеге ваҡытта “БР Йәмәғәт палатаһы тураһында” республика законына төҙәтмәләр әҙер, улар Палатаға үҙ бинаһына һәм бер аҙ хеҙмәткәрҙәр штатына эйә булырға булышлыҡ итәсәк, был граждандар мөрәжәғәттәре менән эште системалы нигеҙҙә ойошторорға мөмкинлек бирәсәк.\nҮрҙә һанап кителгәндәрҙән тыш, бер йыл эсендә Йәмәғәт палатаһы ағзалары Башҡортостандың граждандар йәмғиәте үҫешенә мониторинг үткәрҙе һәм анализ яһаны. Һәм бөгөн уның һөҙөмтәләре нигеҙендә Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы үҙ тарихында тәүге «Башҡортостан Республикаһында 2009 йылда граждандар йәмғиәте хәле тураһында» докладын тәҡдим итә. Ул йәмәғәт һәм хоҡуҡ һаҡлау ойошмалары активистарына, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәткәрҙәргә, фәнни берләшмә вәкилдәренә көндәлек эштәрендә ярҙам итәсәк, шулай уҡ XXI быуатта республикалағы граждандар йәмғиәтенең үҫеш проблемалары менән ҡыҙыҡһыныусыларҙың барыһына ла файҙалы буласаҡ.\nБашҡортостанда, тотош илдәге кеүек үк, граждандар йәмғиәтенең аяҡҡа баҫыу, уның институциональ структураһы формалашыу процестары бара. Рәсәй Федерацияһы Юстиция министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы тарафынан Йәмәғәт палатаһына бирелгән статистика мәғлүмәттәре ошо хаҡта һөйләй. Уларға ярашлы, 2010 йылдың 1 ғинуарына төбәктә 4484 коммерцияға ҡарамаған ойошма, шул иҫәптән 2483 йәмәғәт берекмәһе, 829 дини ойошма, 1172 коммерцияға ҡарамаған башҡа ойошмалар теркәлгән.\nБынан тыш, 951 йәмәғәт ойошмаһы, 1434 профсоюз ойошмаһы, 9 милли-мәҙәни автономия, 13 ижтимағи хәрәкәт, 3 йәмәғәт учреждениеһы, 57 йәмәғәт фонды, 1 ижтимағи үҙешмәкәрлек органы, 9 йәмәғәт берекмәһе союзы (ассоциацияһы), 1 сауҙа-сәнәғәт палатаһы, 211 автономялы коммерция булмаған ойошма, 1 адвокат палатаһы, 8 адвокат бюроһы, 12 адвокаттар коллегияһы, 1 нотариаль палата, 68 крәҫтиән (фермер) хужалығы ассоциацияһы, дәүләткә ҡарамаған 4 пенсия фонды, 277 коммерция фонды, 246 коммерцияға ҡарамаған партнерлыҡ, 201 шәхси учреждение, 123 юридик шәхестәр берләшмәһе (союзы, ассоциацияһы), 6 эш биреүселәр берекмәһе, 3 территориаль йәмәғәт үҙидараһы, 12 башҡа төрлә коммерцияға ҡарамаған ойошма теркәлгән.\nШул уҡ ваҡытта килтерелгән һандар нигеҙһеҙ иллюзиялар тыуҙырырға һәм “уңыштан башты әйләндерергә” тейеш түгел. Һанап кителгән ойошмаларҙың күбеһе “ҡағыҙҙа ғына” бар, байтағы уставҡа ярашлы эшмәкәрлек менән шөғөлләнмәй. Был проблема Башҡортостандың ижтимағи-сәйәси үҫешендә иң мөһим бурыстарҙың береһе булып ҡала.\nГраждандарҙың ижтимағи-сәйәси әүҙемлеге характеры граждандар йәмғиәте хәленең мөһим индикаторы булып тора. 2009 йылда Башҡортостан Республикаһында, башҡа һәр тотороҡло демократик йәмғиәттәге кеүек, ижтимағи-сәйәси әүҙемлек бигерәк тә сәйәси лидерҙар, функционерҙар һәм сәйәси партиялар активистары эшмәкәрлегендә сағылды.\nБөгөн Башҡортостан Республикаһында сәйәси партияларҙың 7 төбәк бүлексәһе теркәлгән. Улар араһында иң ҙурҙары – «Берҙәм Рәсәй» Бөтә Рәсәй сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһе (62700 кеше) һәм «Рәсәй Федерацияһы Коммунистар Партияһы» сәйәси партияһының Башҡортостан республика бүлексәһе (3645 кеше).\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, Башҡортостанда теркәлгән сәйәси партиялар бүлексәләренең күбеһе әлеге ваҡытта, граждандар йәмғиәтенең башҡа институттары кеүек үк, системалы көрсөккә дусар. Уларҙың ағзалыҡ системаһы һәм тәүге бүлексәләр инфраструктураһы үҫешмәгән. Теркәлгән партияларҙың күбеһенең сәйәси әүҙемлеге Өфө ҡалаһы административ сиктәрендә генә ҡала.\nӘлеге ваҡытта Берҙәм Рәсәй, КПРФ һәм Ғәҙел Рәсәй партиялары республика бүлексәләренең генә үҙ сайттары һәм ваҡытлы баҫмалары бар. Хәйер, сәйәси партияларға дәүләттән кәм булмаған кимәлдә йәмғиәт өсөн асыҡ һәм үҙ һайлаусыларына ҡарата ихтирамлы булырға кәрәк.\nДөйөм алғанда, 2009 йылда Башҡортостан Республикаһы халҡының сәйәси әүҙемлеген Башҡортостан Республикаһы ҡала округтары һәм ауыл муниципаль берәмектәренең вәкәләтле урындағы үҙидара органдарына һайлауҙар сағылдырҙы. 2009 йылдың 4 ноябрендә тауыш биреүгә һайлаусыларҙың 81,41 проценты килде. Рәсәй Федерацияһының башҡа субъекттары менән сағыштырғанда – был электораль әүҙемлектең, тимәк, граждандарыбыҙҙың сәйәси социалләшеүенең, иң юғары күрһәткесе. Һайлауҙар бөтә 134 һайлау округында ла үтте тип танылды, уларҙан 134 депутат һайланды.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер сәйәси партиялар ҡала һәм район Советтары составына үҙ вәкилдәрен үткәрә алманы. Шуның менән бәйле Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы, һайланма урындағы үҙидара органдарында төрлө идеологик спектрҙар партиялары вәкилдәре булырға тейеш, тип иҫәпләй, сөнки был республиканың сәйәси системаһын нығытып ҡына ҡалмаясаҡ, шулай уҡ Башҡортостан граждандар йәмғиәтенең артабанғы үҫешенә лә булышлыҡ итәсәк.\nӘүҙем һәм пассив һайлау хоҡуғы менән бер рәттән, Рәсәй Федерацияһы Конституцияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы граждандарға демонстрациялар, митингылар, пикеттар, петициялар аҫтына ҡултамғалар йыйыу, рәсми кешеләр менән туранан-тура бәйләнеш рәүешендә ҡарарҙар ҡабул иткәндә власть органдарына туранан-тура йоғонто яһау хоҡуғы бирә. Былтыр төрлө ойошмалар тарафынан Башҡортостан Республикаһында 108 ижтимағи-сәйәси сара ойошторолдо, уларҙа, Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы эксперттары баһалауынса, 30 000-дән ашыу кеше ҡатнашты.\nДөйөм алғанда, Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы власть яғынан граждандарҙың тыныс акциялар үткәреү азатлығына конституцион хоҡуҡтарын боҙоу факттарын теркәмәне. 2009 йылда Башҡортостан Республикаһында ижтимағи-сәйәси хәлде тыныс, ә халыҡ акциялары ваҡытында граждандарҙың һәм дәүләт органдарынаң үҙ-ара мөнәсәбәте Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы хоҡуҡ майҙаны сиктәрендә барҙы, тип баһаларға мөмкин.\nШул уҡ ваҡытта, йәмғиәттә сәйәси һүлпәнлек көсәйеүгә тенденция, граждандарҙың күбеһе һәм, иң элек, йәштәр ижтимағи-сәйәси тормошта ҡатнашмауы һәм хатта бындай мәғлүмәт менән ҡыҙыҡһынмауы Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһында борсолоу тыуҙыра. Тарихи тәжрибә өйрәтеүенсә, социаль һүлпән массалар экстремистик пропагандаға һәм тоталитар идеологияларға еңел бирелеүсән була. Шуға күрә Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы юғары уҡыу йорттарына, мәктәптәргә, республика киң мәғлүмәт сараларына һәм йәмәғәт берекмәләренә үҫеп килеүсе йәш быуында гражданлыҡ позицияһы тәрбиәләү буйынса эште әүҙемләштерергә тәҡдим итә.\nКиң мәғлүмәт саралары граждандар йәмғиәтенең мөһим сегменты булып тора, Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы уны үҫтереүгә бик етди иғтибар бирә. Республика киң мәғлүмәт саралары йәмәғәтселек фекере формалашыу процесына ҙур йоғонто яһай һәм дәүләт менән йәмғиәт араһында элемтә каналы булып тора.\nБынан тыш, республика киң мәғлүмәт саралары көндәлек тормошо үҙәк баҫмалар биттәрендә сағылыш тапмаған ҡала һәм райондарҙың үҫеш проблемалары тураһында берҙән-бер мәғлүмәт сығанағы булып тора. Мәҫәлән, 2009 йылда Башҡортостан Республикаһы гәзиттәрендә һәм журналдарында ҡала һәм райондарҙың социаль-иҡтисади хәле тураһында 5000-дән ашыу һәм үткәрелгән милли-мәҙәни сәйәсәт тураһында шул тиклем үк мәҡәлә баҫылды. Башҡортостан Республикаһының милли-мәҙәни һәм тарихи-мәҙәни үҙәктәренең эше әүҙем популярлаштырыла.\nБашҡортостанда ҡулланыусының һәр социаль һәм профессиональ өлкәлә талабын ҡәнәғәтләндерерлек үҫешкән киң мәғлүмәт саралары баҙары булдырылған. 2009 йылдың 1 декабренә ҡарата республикала төрлө милекселек формаһындағы 1016 ваҡытлы баҫма теркәлгән. Милли баҫмаларҙы һаҡлауға һәм артабан үҫтереүгә ҙур әһәмиәт бирелә. Күп граждандарыбыҙ өсөн улар туған телендә мәғлүмәт алыуҙың берҙән-бер сығанағы булып тора бит. Был республика власть органдарының күп милләтле халҡы алдында үҙенсәлекле миссияһы, бурысы, сөнки мәғлүмәт алыу мөмкинлеге кешенең Рәсәй Федерацияһы һәм Башҡортостан Республикаһы Конституциялары менән гарантияланған айырылғыһыҙ хоҡуҡтарының береһе ул. Дәүләт матбуғат баҫмаларының күбеһе Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының 6 телендә сыға.\n2009 йылда Башҡортостан Республикаһы киң мәғлүмәт саралары Интернет-майҙанда лайыҡлы урын алды һәм хәҙерге заман мәғлүмәт технологияларын ҡулланыу мөмкинлеген киңәйтте. Республикала матбуғат баҫмаларының берҙәм Интернет-порталы, республика дәүләт баҫмаларының Интернет-сайттары, шулай уҡ оператив мәғлүмәттәр менән алмашыу өсөн корпоратив форум эшләй башланы. Спутник һәм кабелле телевидение йылдам үҫешә.\nӘммә Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы журналистар берләшмәһе алдында торған, власть иғтибарын йәлеп итеүҙе талап иткән ҡайһы бер етди проблемаларға күҙ йомоп ҡарай алмай. Йәмғиәттә республиканың ижтимағи-сәйәси тормошон яҡтыртыуға махсуслашҡан альтернатив журналистикаға ихтыяж бар. Был мәғлүмәт майҙанын дәүләткә ҡарамаған баҫмалар тулыландыра алыр ине.\nҺүҙ азатлығы менән хәл билдәле бер борсолоу тыуҙыра. Ҡайһы бер баҫмалар етәкселеге эске цензура ҡуллана, был журналист ижады азатлығын сикләй. XXI быуат Башҡортостан Республикаһы журналисы, дүртенсе власть вәкиле булараҡ, рәсми идеологияға буйһонмау ғына түгел, мөхәрририәт сәйәсәтенең ведомство сикләүҙәренән азат булырға тейеш.\nАхыр килеп, түбән эш хаҡы һәм журналист профессияһының абруйы төшөүе борсоуға һала. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы, бындай шарттарҙа журналистар цехының сағыу һәм талантлы вәкилдәрен финанс яғынан яҡлау маҡсатында дәүләт һәм муниципаль гранттар булдырырға кәрәк, тип иҫәпләй.\nБашҡортостанда Евразия халыҡтарының быуаттар буйына бергәләп йәшәү, төрлө мәҙәниәттәр, конфессиялар һәм традицияларҙың үҙ-ара конструктив эш итеү тәжрибәһе тупланған, ул республика граждандар йәмғиәтенең XXI быуаттағы үҫеш спецификаһын билдәләй ҙә. 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәренә ярашлы, этник состав буйынса республика халҡының 36,3 процентын – урыҫтар, 29,8% – башҡорттар, 24,1 процентын татарҙар тәшкил итә. Башҡортостан Республикаһында бөтәһе 130 халҡы вәкиле йәшәй, уларҙың 11-енең тупланып йәшәү урындары бар. Тап шуға күрә лә милли-мәҙәни йәмәғәт берекмәләре Башҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәте структураһында һиҙелерлек роль уйнай.\n2009 йылда Башҡортостан Республикаһында 9 милли-мәҙәни автономия эшләне. Халыҡтар тупланып йәшәгән биләмәләрҙә ойошторолған 14 тарихи-мәҙәни үҙәк һәм республика “Халыҡтар дуҫлығы йорто” милли мәҙәниәттәрҙе тергеҙеү һәм үҫтереү кеүек мөһим дәүләт бурысын үтәй.\n2000 йылда Башҡортостан Республикаһы халыҡтары ассамблеяһын ойоштороу республика милли-мәҙәни хәрәкәтенең иң юғары нөктәһе булды. 2009 йылда был абруйлы йәмәғәт берләшмәһе составына 30-ҙан ашыу милли-ижтимағи ойошма инде. Башҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәте үҫешендә 2009 йылдың июнендә Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһының Икенсе съезын үткәреү мөһим ваҡиға булып торҙо, унда 34 милләттән 504 делегат ҡатнашты.\nШул уҡ ваҡытта, Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы 2009 йылда ҡайһы бер федераль закондар Башҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәте институтына етди хәүеф менән янауын борсолоп билдәләй. Иң элек, бында һүҙ Рәсәй мәғариф стандартында милли-төбәк компонентын юҡҡа сығарыу тураһында һүҙ бара. Бының менән бәйле, Йәмәғәт палатаһы федераль дәүләт власы органдарын мәғариф сәйәсәте йүнәлешенә йәмәғәтселек фекере талаптарын иҫәпкә алып төҙәтмәләр индерергә, ә Башҡортостан Республикаһынан һайланған Рәсәй Федерацияһы Дәүләт Думаһы депутаттарын һайлаусылар алдындағы үҙ йөкләмәләрен үтәргә саҡыра. Рәсәй Федерацияһының Европа төбәк телдәре хартияһын кисекмәҫтән ратификациялауы ла талап ителә.\nБашҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәтендә дини ойошмалар һиҙелерлек урын биләй. Беҙҙең күп проблемаларыбыҙ рухи йүнәлештәребеҙҙе юғалтыуыбыҙ, халыҡ тормошоноң әхлаҡи нормалары йомшарыуы менән бәйләнгән бит.\n2010 йылдың 1 ғинуарына, БР Хөкүмәте ҡарамағындағы Дин эштәре буйынса совет мәғлүмәттәренә ҡарағанда, республикала 829 дини ойошма юридик шәхестәр статусына эйә, улар 15 төрлө конфессия мәнфәғәттәрен сағылдыра. Башҡортостан Республикаһында иң йоғонтоло дин булып ислам һәм православие тора, уларҙың берләшмәләре дөйөм дини ойошмалар һанының 86 проценттан ашыуын тәшкил итә. Шуның 67 проценты – ислам, 19 проценты православие конфессияларына ҡарай. Республика биләмәһендә Ислам өммәһен 434 мосолман общинаһы ингән «Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты» һәм 473 общинаны берләштергән «Башҡортостан Республикаһы мосолмандарының Диниә назараты» сағылдыра. Бынан тыш, Рус православие сиркәүе Өфө епархияһының 250 приходы эшләй. Республика дини конфессиялар лидерҙары Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы составына инә.\nБашҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы дини эшмәкәрҙәрҙең экстремизмға ҡаршы принципиаль сығыштарын юғары баһалай. Республикабыҙҙа бындай кире күренештәр өсөн ерлек юҡ. Ләкин донъялағы хәлдәрҙе иҫәпкә алып, уяу булырға, йәштәребеҙҙе насар йоғонтоларҙан һаҡларға, үҫеп килеүсе быуынды рухи агрессиянан ҡурсаларға кәрәк.\nЙәштәр йәмәғәт берләшмәләре Башҡортостан Республикаһы граждандар йәмғиәте структураһында һәр ваҡыт мөһим урын биләне.\nБөгөн Башҡортостан Республикаһы йәштәре мәнфәғәттәрен төбәк һәм урындағы әһәмиәттәге 70-тән ашыу балалар һәм йәштәр йәмәғәт берләшмәләре сағылдыра. 275 000 самаһы кеше уларҙың ағзалары булып тора, ә сараларҙа 700 000-дән ашыу граждан ҡатнаша.\nҠануниәт сифатын яҡшыртыу, ижтимағи мөнәсәбәттәрҙе һөҙөмтәле социаль-хоҡуҡи көйләү юлдарының береһе булып йәштәр ойошмаларының закондар сығарыу процесында ҡатнашыуы тора. 2007 йылдан Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай ҡарамағында Йәштәр йәмәғәт палатаһы эшләп килә, ул Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың йәштәр сәйәсәте өлкәһендә эшмәкәрлегенә булышлыҡ итеү маҡсатында төҙөлгән консультатив һәм кәңәшмә орган булып тора. 2009 йылдың мартында йәштәр парламентаризмы муниципаль кимәлдә лә үҫеш алды.\nЙәштәр йәмәғәт берләшмәләре элек-электән ойоштороу мәҙәниәтенең, диалог алып барыу, кешеләр менән эшләү, компромисс һәм консенсус табыу оҫталығының иң яҡшы мәктәбе булып торҙо. Әммә бөгөн төрлө кимәлдәге кадрҙар резервтарын ойошторғанда йәштәр йәмәғәт берләшмәләренең потенциалы дәүләт тарафынан етерлек кимәлдә һөҙөмтәле файҙаланылмай.\nҒаиләнең ижтимағи абруйын күтәреү, йәштәрҙең буш ваҡыты проблемаларын хәл итеү бик етди иғтибар талап итә. Наркомания, эскелек, берәҙәклек, ваҡыт үткәреүҙең деструктив формалары бигерәк тә тап йәштәр мөхитенә ҡағылды. Шуға күрә йәмәғәт ойошмалары менән берлектә дәүләт власы һәм урындағы үҙидара органдарына спиртлы эсемлектәр һәм тәмәке изделиелары һатыу өлкәһендә закондарҙың үтәлешенә контролде көсәйтергә, йәш быуынға “һыра һәм тәмәке культын” көсләп тағыусы агрессив рекламаға ҡаршы әүҙемерәк көрәшергә кәрәк.\nСочи ҡалаһында 2014 йылғы ҡышҡы олимпиадаға әҙерлек менән бәйле спорт йүнәлешендәге коммерцияға ҡарамаған ойошмалар ҡеүәтен тағы ла һөҙөмтәлерәк файҙаланырға кәрәк. 2010 йыл башына Башкортостанда 72 спорт федерацияһы теркәлде, ә спорттың төрлө төрҙәре менән шөғөлләнеүселәр һаны 918 мең кешенән артып китте.\nЙәмәғәт берләшмәләре тренер һәм башҡа спорт хеҙмәткәрҙәрен һайлап алыу, ҡуйыу һәм квалификацияһын күтәреү, киң мәғлүмәт сараларында спортты һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау буйынса планлы һәм маҡсатҡа йүнәлешле эш алып бара. Күп спорт йәмғиәттәре, спорт төрҙәре буйынса федерациялар спорт һәм туризмдың төп олимпия, паралимпия һәм сурдлимпия төрҙәрен үҫтереүҙең дәүләт (көрәш, хоккей), ведомство программаларын әҙерләү һәм тормошҡа ашырыуҙа әүҙем ҡатнаша.\nӘммә Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһын спортты коммерциялаштырыуға, уның күмәк спорт характерын юғалта барыуына дөйөм Рәсәй тенденцияһы ла борсомай ҡалмай. Йәмәғәт палатаһы ағзалары Башҡортостан Республикаһында аҙ тәьмин ителгән граждандарҙың тормош сифатын яҡшыртырлыҡ арзан «социаль» спорт инфраструктураһын һаҡлау һәм артабан үҫтереү өсөн әүҙем сығыш яһай.\nПрофсоюз ойошмалары Башҡортостанда иң күмәк йәмәғәт берекмәләре статусын биләүен дауам итә. Шуны әйтеү ҙә етә: Башҡортостан Республикаһында профсоюз ағзаларының дөйөм һаны 1 миллион 8 мең 100 кеше тәшкил итә.\n2009 йылда донъя иҡтисади көрсөгө эҙемтәләренә ҡаршы көрәш, эш урындарын һәм хеҙмәткәрҙәрҙең эш хаҡында һатып алыу һәләтен һаҡлап ҡалыу Башҡортостан Республикаһы Профсоюздар федерацияһының төп бурысы булды. Хәлгә йылдам мониторинг үткәреү һәм килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итеү маҡсатында профсоюз хеҙмәткәрҙәре тарафынан тәүлек әйләнәһенә телефон элемтәһе эше ойошторолдо.\nБәләкәй һәм урта бизнес республика иҡтисадының иң һиҙелерлек һәм әһәмиәтле секторына әүерелә бара, сөнки граждандар йәмғиәтенең һәм конституцион ҡоролош тотороҡлолоғоноң нигеҙе – ул ныҡлы урта синыф.\nБашҡортостан Республикаһы Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы, «Эшлекле Рәсәй» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк ойошмаһы, «Рәсәй таянысы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк ойошмаһы, «Башҡортостан Республикаһының сауҙа-сәнәғәт палатаһы», «Башҡортостан Республикаһының Эш биреүселәр союзы» һәм «БР Бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уға ярҙам фонды» эшҡыуарҙарҙың башланғыстары буйынса ойошторолған иң ҙур йәмәғәт берләшмәләре булып тора.\nБөгөн муниципаль берәмектәрҙәге ҡайһы бер Эшҡыуарҙар союздары һәм советтары тарафынан башҡарылған ҙур ижтимағи эш хаҡында ышаныслы һөйләргә мөмкин. Өфө ҡалаһы эшҡыуарҙары союзы ағзалары башланғысы менән һәм уларҙың ҡатнашлығында 2009 йылдың февралендә Өфө ҡалаһы прокуратураһы ҡарамағында Бәләкәй һәм урта бизнесты яҡлау буйынса йәмәғәт советы ойошторолдо. 2009 йылдың майында БР Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте ҡарамағында Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү өлкәһендә координация советы төҙөлдө. Уның составына Союздың ун вәкиле инде.\n«РСПП» Дөйөм Рәсәй эш биреүселәр берләшмәһенең төбәк бүлексәһе – «Башҡортостан Республикаһы Эш биреүселәр союзы»ның конструктив эшмәкәрлеген айырып билдәләргә кәрәк. 2008 йылда ойошторолғандан һуң ул республика территорияһында эш итеүсе тармаҡ эш биреүселәр берекмәләрен берләштерҙе һәм уларҙың эшмәкәрлеген тупланы.\n2009 йылда Башҡортостан Республикаһы эш биреүселәренең йәмәғәт берләшмәләре бәләкәй һәм урта бизнес субъекттарына һалым баҫымын кәметеү, кредиттар алыу мөмкинлеген арттырыу, техник көйләү принциптарын камиллаштырыуҙың мөһим башланғыстары менән сығыш яһаны. Коррупцияны иҫкәртеү һәм дәүләт, муниципаль заказдарҙан файҙаланыу мөмкинлегенең үтә күренеүсәнлеген тәьмин итеү эшендә эшҡыуарлыҡ ойошмалары яғынан дәүләт власы органдарына етди ярҙам күрһәтелде.\nБашҡортостан Республикаһында бәләкәй һәм урта бизнесҡа «Новая экономическая газета», шулай уҡ «Предприниматель Башкортостана», «Вести Торгово-промышленной палаты Республики Башкортостан» гәзиттәре, «Бизнес-партнёр» бәләкәй бизнес журналы, Башҡортостан Республикаһы Эшҡыуарҙар ойошмалары ассоциацияһының рәсми сайты һәм башҡа бик күп электрон һәм баҫма киң мәғлүмәт саралары яғынан мәғлүмәттәр менән йылдам ярҙам күрһәтелә.\nМәғлүмәт технологияларын үҫтереү мәсьәләләре хәҙерге донъяла йәмғиәтте үҫтереүҙең өҫтөнлөклө бурыстары булып тора. Журналдар, гәзиттәр сығарыу кеүек традицион мәғлүмәт ресурстары менән бер рәттән «Электрон Башҡортостан» программаһы киң үҫеш алды.\nРеспубликала ҡала һәм район китапханалары ҡарамағында эшҡыуарҙар өсөн 24 мәғлүмәт-консультация бюроһы асылды. 2009 йылда ғына был бюроларға 102556 мөрәжәғәт килгән. Бынан тыш, «Башҡортостандың бәләкәй бизнесы», «Башҡортостан Республикаһының инновацион ҡеүәте» махсус сайттары булдырылды.\nШуның менән бергә Йәмәғәт палатаһы эксперттары, артыҡ административ ҡаршылыҡтар, кредит ресурстарынан файҙаланыу мөмкинлектәренең сикләнеүе коррупция һәм ҡайһы бер намыҫһыҙ чиновниктарҙың профессиональ булмауы Башҡортостан Республикаһында бәләкәй һәм урта бизнестың инновацион үҫешен ҡатмарлаштыра, тип иҫәпләй.\nШуғә күрә көн тәртибенә бәләкәй һәм урта бизнесты үҫтереүгә йәмәғәт мониторингын ойоштороу буйынса мәсьәләне индерергә кәрәк. Рейдерлыҡҡа ҡаршы көрәш тә, атап әйткәндә, бер нисә йыл инде киң мәғлүмәт сараларын йәлеп итеп, дәүләт контроль һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары яғынан һөжүмгә дусар ителгән Стәрлетамаҡ станоктар эшләү заводындағы хәл Йәмәғәт палатаһының иғтибар үҙәгендә.\nДәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеүгә административ регламенттар эшләү, ғәмәлгә индереү һәм камиллаштырыу, уларҙан рөхсәт документацияһын тултырғанда эшҡыуарҙарға нигеҙләнмәгән саманан тыш юғары талаптарҙы бөтөрөү буйынса эште дауам итергә кәрәк.\nТейешле етерлек принцибына нигеҙләнеп, ысынлап та кәрәкле документтарҙы һәм муниципаль мәғлүмәттәр базаһында булмаған мәғлүмәттәрҙе генә талап итергә кәрәк.\nБаҙар мөнәсәбәттәрен үҫтереүҙә граждандар йәмғиәтенең роле һәм әһәмиәте эшҡыуарҙарҙың йәмәғәт берләшмәләрен генә түгел, шулай уҡ граждандарҙың сифатлы тауарҙар һәм хеҙмәттәргә эйә булыуға хоҡуҡтарын яҡлау буйынса ҡулланыусылар хәрәкәтен институциалләштереүгә ҡайтып ҡала. 2009 йылда Башҡортостан Республикаһы территорияһында ошондай эшмәкәрлекте тормошҡа ашырыусы 14 коммерцияға ҡарамаған йәмәғәт ойошмаһы теркәлгән. 2009 йылда йәмәғәт берләшмәләренең Башҡортостан Республикаһы ҡулланыусылары хоҡуҡтарын яҡлау буйынса эше хужалыҡ итеүсе субъекттар һәм граждандар араһында ағартыу эшендә, консультациялар биреүҙә, дәғүә ғаризалары төҙөүҙә һәм судта яҡлағанда эштәрҙе ҡарауҙа булышлыҡ күрһәтеүҙә, шулай уҡ киң мәғлүмәт саралары ярҙамы менән аңлатыу эше үткәреүҙә сағылды.\nШул уҡ ваҡытта ауыл ҡулланыусылар йәмғиәттәре пайсыларының хоҡуҡтарын боҙоуға бәйле шелтәләр әлегә күп. Ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендәге йәмәғәт берләшмәләре етештереүселәргә, башҡарыусыларға һәм һатыусыларға йәмәғәт йоғонтоһо сараларын ҡулланып, граждандарҙың хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен үтәү буйынса эште әүҙемерәк тормошҡа ашырырға тейеш.\nҺаулыҡ һаҡлау өлкәһендә БР хирургтары ассоциацияһы, БР ашығыс медицина ярҙамы хеҙмәткәрҙәре ассоциацияһы, БР терапевтары ассоциацияһы, Башҡортостан радиологтары ассоциацияһы, БР ортопед-травматологтары һәм протезистары ассоциацияһы, Башҡортостан кардиологтар ғилми йәмғиәте, «Рәсәй педиатрҙары союзы» йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан республика бүлексәһе, Һаулыҡ һаҡлауҙы ойоштороусылар, онкологтар ассоциацияһы кеүек профессиональ медицина берләшмәләре уңышлы эшләй.\nҒалимдарҙың һәм табиптарҙың медицина ярҙамын камиллаштырыу буйынса тырышлығын берләштереү һәм эшмәкәрлеген көйләү, белгестәрҙең иҡтисади, профессиональ һәм социаль хоҡуҡтарын тормошҡа ашырыуға булышлыҡ итеү һәм яҡлау, медицинаның төрлө өлкәләрендә яңы ғилми эшләнмәләрҙе һәм алдынғы профессиональ тәжрибәне ғәмәлгә индереү уларҙың эшмәкәрлегендә төп йүнәлештәр булып тора. Медицина белгестәре ассоциациялары ауырыуҙарға ҡағылышлы медицина стандарттарын, халыҡҡа медицина ярҙамы күрһәтеүҙе яҡшыртыу буйынса айырым маҡсатлы программаларҙы әҙерләүҙә әүҙем ҡатнаша.\nӘсә һәм баланың һаулығын, репродуктив һаулыҡты һаҡлау өлкәһендә “Бөтә Рәсәй инвалидтар йәмғиәте” дөйөм Рәсәй йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан республика ойошмаһы, БР Балалар фонды, БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы, “Бергә” сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалаусыларҙың республика ирекле ижтимағи хәрәкәте уңышлы эшләй.\n2009 йылда Башҡортостан Республикаһында һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр халыҡтың тәбиғи артымы теркәлде. Әммә финанс көрсөгөнөң кире социаль эҙемтәләре демографик хәл динамикаһын ҡайтанан кире яҡҡа үҙгәртеүе ихтимал тигән хәүеф бар. 2010-2012 йылдарға “Ғаилә” республика программаһы проектын эшләгәндә быларҙың барыһын да иҫәпкә алырға кәрәк. Ул социаль институт булараҡ, ғаиләне нығытыуға, торлаҡ программаһын комплекслы хәл итеүгә, әсәлекте һәм балалыҡты һаҡлауға йүнәлтелергә тейеш.\nҒаиләне, ҡатын-ҡыҙҙарҙы һәм балаларҙы социаль яҡлау өлкәһендә “Рәсәй балалар йорто”, Дөйөм Рәсәй йәмәғәт фонды бүлексәһе – БР Балалар фонды тарафынан ҙур эш башҡарыла. БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы ҡатын-ҡыҙҙарҙың гражданлыҡ әүҙемлеген үҫтереүгә, уларҙы ижтимағи, сәйәси һәм иҡтисади процестарға йәлеп итеүгә булышлыҡ итә.\nВетерандар, инвалидтар һәм оло йәштәге кешеләр хаҡында һәр яҡлап хәстәрлек күреү, уларҙың социаль-иҡтисади хоҡуҡтарын һәм гарантияларын яҡлау – дәүләттең генә түгел, шулай уҡ граждандар йәмғиәтенең дә туранан-тура бурысы. Граждандарҙың ошо социаль яҡтан аҙ яҡланған төркөмөнөң комплекслы проблемаларын хәл итеп, Йәмәғәт палатаһы һуғыш, хеҙмәт, Ҡораллы Көстәр һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары ветерандарының (пенсионерҙарҙың) Башҡортостан республика йәмәғәт ойошмаһы менән тығыҙ бәйләнештә эшләй.\nШул уҡ ваҡытта ҡабул ителгән программаларҙың тейешле финанс тәьминәте булмай тороп, Федерация субъекты кимәлендә социаль тәьминәт системаһын яҡшыртыу мөмкин түгел. Ошоноң менән бәйле Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы, 2009 йылда Рәсәй дәүләт ҡоролошоноң федераль принцибынан унитар башланғыстар яғына боролоу тенденцияһы әүҙемләшеүен дауам итте, тип борсолоп билдәләй. Бюджет-ара мөнәсәбәттәр торошо ҙур хәүефкә һала. Сөнки тап бөгөн төбәктәр Рәсәй дәүләте социаль йөкләмәләренең күпселеге буйынса төп яуаплылыҡҡа эйә. Шуның менән бергә Федерация субъекттары бюджетына йыйылған һалымдарҙан бүлемдәр өлөшө кәмеүен дауам итә. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы иҫәпләүенсә, был проблема бөтә граждандар, күп милләтле халҡыбыҙҙың күпселеге мәнфәғәттәрендә хәл ителергә тейеш. Ошоға бәйле ул федераль ҡануниәткә тейешле үҙгәрештәр һәм өҫтәмәләр индереүгә өлгәшергә тейеш.\nИмен экологик мөхиткә хоҡуҡ, уның торошо тураһында дөрөҫ мәғлүмәттәр алыу кеүек үк, кеше һәм граждандың айырылғыһыҙ конституцион хоҡуҡтарының береһе булып тора. Граждандар йәмғиәтенең экологик йүнәлештәге институттары ошо хоҡуҡтарҙы яҡлау һәм тормошҡа ашырыу менән шөғөлләнергә тейеш. 2009 йылда Башҡортостан Республикаһында ошондай 16 йәмәғәт ойошмаһы теркәлгән. Шуларҙың иң абруйлылары – «Башҡортостан Республикаһының Экологтар союзы», «Бөтә Рәсәй тәбиғәтте һаҡлау йәмғиәте»нең Башҡортостан республика бүлексәһе һәм «Экорост» йәштәр экология ойошмаһы.\nТирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған ойошмалары йәмәғәт экологик контроль һәм экспертизаның, граждандарҙы экологик мәғлүмәттәр менән тәьмин итеүҙең, экологик эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеүҙең, экологтарҙы һәм халыҡтың экологик мәнфәғәттәрен хоҡуҡи яҡлауҙың социаль әһәмиәтле функцияларын башҡара, шулай уҡ тәбиғәттән файҙаланыу һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау өлкәһендә закон сығарыу инициативалары менән сығыш яһай. Башҡортостан экологтарының халыҡ-ара бәйләнештәре нығый.\nДөйөм алғанда, Башҡортостан Республикаһында, бөтә Рәсәй Федерацияһындағы кеүек үк, граждандар йәмғиәтенең аяҡҡа баҫыуы һәм үҫеше ҡайһы бер вазифалы кешеләрҙең фекерләү инертлығы һәм граждандарыбыҙҙың күпселегендәге социаль конформизм психологияһы менән бәйле байтаҡ ойоштороу һәм финанс ҡыйынлыҡтарына осрай.\nЕгерме йыллыҡ үҙ аллы демократик үҫеш осоронда Башҡортостан Республикаһының дәүләт органдары ойошторолоуҙың тәүге этабында граждандар йәмғиәте институттарына булышлыҡ итеү буйынса ғәйәт ҙур эш башҡарҙы.\nШул уҡ ваҡытта граждандар йәмғиәте институтының дәүләт машинаһына финанс йәһәтенән бәйһеҙлеге уның дәүләт учреждениеһынан төп айырмаһы булыуын хәтерҙә тоторға кәрәк. Беҙҙең йәмәғәт ойошмалары федераль һәм халыҡ-ара гранттар алыуға конкурстарҙа ҡатнашырға, шулай уҡ “Социаль йүнәлешле коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға булышлыҡ итеү мәсьәләһе буйынса Рәсәй Федерацияһының айырым закон акттарына үҙгәрештәр индереү тураһында” 288283 5-се федераль закон проекты потенциалын тормошҡа ашырырға тейеш.\nБашҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы, дәүләт власы органдарына дәүләт сәйәсәте өҫтөнлөктәрен билдәләгәндә йәмәғәтселек фекеренә йышыраҡ мөрәжәғәт итергә кәрәк, тигән фекерҙә. Донъя финанс көрсөгө башланыу менән бюджеттан финанслауҙы талап иткән Башҡортостан Республикаһы халҡының йәмәғәтселек фекерен өйрәнеү программаларының күпселеге туҡтап ҡалды, беҙҙеңсә, быға юл ҡуйырға ярамай, сөнки йәмәғәтселек фекеренә системалы мониторинг булмай тороп, демократия принциптарында дәүләткә идара итеү мөмкин түгел.\nҒаилә ҡиммәттәре Башҡортостан Республикаһы һәм Рәсәй Федерацияһының милли идеяһы рангына индерелеүгә лайыҡ, һәм киң мәғлүмәт саралары был йәһәттән ҙур әһәмиәткә эйә булырға тейеш. Башҡортостан Республикаһы Йәмәғәт палатаһы әсәлекте, атайлыҡты һәм балалыҡты яҡлап, эзмә-эҙлекле сығыш яһай. Республиабыҙ территорияһында патронат ғаиләләрҙә намыҫһыҙ ата-әсәләр ғәйебе менән балаларҙың һәләк булыуы осраҡтары ҡабатланырға тейеш түгел. Ошоноң менән бәйле Йәмәғәт палатаһы Башҡортостанда Бала хоҡуҡтарын яҡлау буйынса вәкил вазифаһының булдырылыуын хуплай, шулай уҡ Башҡортостан Республикаһында Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкилде граждандарҙың законлы хоҡуҡтарын яҡлау эшендә ҙур әүҙемлек күрһәтергә саҡыра.\nБеҙ алданған өлөшсөләрҙең төҙөлөш бизнесындағы намыҫһыҙ вәкилдәргә ҡарата ғәҙел талаптарын хуплайбыҙ һәм Башҡортостан Республикаһының хоҡуҡ һаҡлау органдарына намыҫлы һатып алыусыларҙың милек хоҡуҡтарын тергеҙеү буйынса бөтә сараларҙы күрергә тәҡдим итәбеҙ.\nЙәмәғәт палатаһы йәш быуындың һаулығы өсөн көрәшергә ниәтләй, айырыуса мәктәптәр һәм юғары уҡыу йорттары эргәһендә урынлашҡан сауҙа нөктәләрендә спиртлы эсемлектәр һатыуҙы сикләү өсөн сығыш яһай.\nБашҡортостан Республикаһы Президенты М.Ғ. Рәхимов, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте һәм Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары Йәмәғәт палатаһы эшмәкәрлегенә бөтә яҡлап булышлыҡ итә, шулай уҡ йәмәғәтселек фекере лә ыңғай баһаға эйә. Үҙ сиратыбыҙҙа беҙ граждандарҙы республикалағы граждандар йәмғиәтен үҫтереүгә әүҙемерәк ҡушылырға, инициатива күрһәтеүҙән һәм үҙ иңенә яуаплылыҡ алыуҙан ҡурҡмаҫҡа саҡырабыҙ. Башҡортостан Республикаһында граждандар йәмғиәте дәүләт власы органдары тарафынан “юғарынан” ойоштороласаҡ тип көтөргә ярамай. Ул үҙ иленең гражданы һәм патриоты тип иҫәпләнгән кешеләр, Башҡортостан Республикаһының бөтә күп милләтле халҡы тарафынан төҙөлөргә тейеш.


Гөлназ Ғәлимуллина: “Донъя асыҡ – шуға инандым…”\nСираттағы әңгәмәсебеҙ – “Тамыр” телерадиостудияһы режиссеры Гөлназ Ғәлимуллина. Билдәле булыуынса, һәләтле ҡыҙҙың Боден трагедияһының 10 йыллығы айҡанлы төшөрөлгән “Күл янындағы йорт” фильмы мәртәбәле халыҡ-ара конкурста ҡатнашып, танылыу яуланы – финалға сыҡты. Апрель айында яҡташыбыҙ Лас-Вегаста бүләкләү тантанаһында булып ҡайтты.\n– Гөлназ, йәнә бер еңеүең менән һине! Быға тиклем дә фильмдарың төрлө фестиваль, конкурстарҙа уңыш яулай ине. Шулай ҙа беҙҙе бөгөнгө көнгә һуңғы ҡаҙанышың ҡыҙыҡһындыра. Лас-Вегастан ниндәй тәьҫораттар менән ҡайттың?\n– Рәхмәт! Әлбиттә, ҡәнәғәтлек тойғоһо менән, дәрт, илһам алып ҡайттым. Әйткәндәй, Интернет селтәрендә төрлө мәғлүмәт таралған: кемдәрҙер “гран-при” тигән һүҙ ҙә ысҡындырған. Улай уҡ түгел. Беҙ – финалда. Әммә БСТ каналы өсөн ул ысын мәғәнәһендә “гран-при”ға бәрәбәр. Сөнки финалда беҙҙең менән бер рәттән – CNN, National Geographic, Рәсәйҙән – НТВ, ОРТ каналдары, “Раша тудей”ҙың филиалдары бар.\n– Фестивалгә тәҡдим иткән эшең “Күл янындағы йорт” тип атала…\n– Эйе, был фильмды былтыр 2 июлгә, Боден күле янындағы авиаһәләкәттең 10 йыллығына тип төшөрөп, көнөндә үк эфирға сығарҙыҡ. Ул маҡсатты тормошҡа ашырыу өсөн ай самаһы ваҡыт талап ителде. Шул арала бер аҙнаға Германияға ла барып ҡайттыҡ. Авиаһәләкәт урынында, самолеттың төп өлөшө төшкән алма баҡсаһында, һәйкәлдәр янында булдыҡ. Трагедияның тере шаһиттары менән аралашып, барыһын да үҙ күҙебеҙ менән күреүгә, үҙ ҡолағыбыҙ менән ишетеүгә өлгәштек.\nФильмды “Күл янындағы йорт” тип атауыбыҙ юҡҡа түгел. Ундағы күренештәр аҡыл үҫеше йәһәтенән артта ҡалған балалар йортонан башлана. Ошонда тәрбиәләнеүселәр һәм эшләүселәр әлеге трагедияның тәүге шаһиттары була. Һәләтле балалар ултырған самолет мөмкинлектәре сикләнгәндәр янына ҡолап төшкән... Бында ниндәйҙер сер һаҡлана һымаҡ. Әммә уныһын Аллаһы Тәғәлә генә белә. Үкенескә күрә, тормошта беҙ аңлап, төшөнөп бөтмәгән нәмәләр күп. Быға бер ниндәй ҙә мәғәнә һалманым. Тамашасы үҙе һығымта яһар…\nЙәнә шуныһы мәғлүм булды: һәләкәткә тарыған балаларҙың береһе ниндәйҙер һүрәтендә, алдан күргән кеүек, самолеттан ҡолап төшөүсе һындарҙы сағылдырған. Малай күл янында урынлашҡан, тирә-яғын сәскәләр уратып алған йорт хаҡында хыялланған булған. Һәм шулай килеп сыҡҡан да: Боден күле яры хәҙер уның мәңгелек төйәгенә әүерелгән. Ундағы һәйкәлдәр янына йыл да сәскәләр һалына. Һүрәт һаҡланған. Шулай ҙа кадрҙа ул юҡ. Әсәһе һуңғы сиктә әңгәмәнән баш тартты.\n– Әлеге ауыр ҙа, тетрәндергес тә темаға тотонорға нимә мәжбүр итте?\n– Был хаҡта һөйләргә теләгем бар ине. Бер кемгә лә сер түгел, 11 сентябргә бәйле трагедияны онотмайҙар. Шул темаға ҡағылышлы фильмдар ҙа төшөрөлә. Башҡортостанда ла ул көн хаҡында йыш телгә алалар. Әммә 2 июлгә бәйле фажиғәне күптәр хәтерләмәй ҙә. Шуға ла һәләкәттә вафат булған балалар тураһында еткерергә, трагедия хаҡында һөйләргә кәрәклеген кем дә булһа әйтергә тейештер, тигән фекер төйнәп йөрөй инем. Күп тә үтмәҫтән нәҡ шул темаға ҡағылышлы фильмға заявка бирелеп, ыңғай яуап алынды һәм был эште миңә йөкмәттеләр. Нисәмә йылдар инде унда һәләк булған балаларҙың яҡты образы менән йәшәй инем. Улар араһында минең йәштәштәрем һәм мәктәптәштәрем дә бар ине бит. Ә инде Германияға барғас, был ваҡиғаның ни тиклем ҡурҡыныс һәм тетрәндергес булғанлығын үҙ йөрәгем менән тойҙом. Фажиғә урынына аяҡ баҫып, реаль тупраҡты тотоп ҡарағас, шаһиттар менән аралашҡас, бында, ысынлап та, кеше факторының әүҙем урын алғанын аңланым: диспетчерҙарҙың яңылышыуы, самолеттарҙың бәрелешеүе, ергә ҡолап төшөүе, балаларҙың үле кәүҙәләре, ата-әсәләрҙең аһ-зары – һәммәһе лә күҙ алдына баҫты. Йәнә шуныһына инандым: ер йөҙөндә кеше хәсрәтен үҙ хәсрәте кеүек күреүселәр бар икән. Ҡайғы уртаҡлашыу өсөн илдәр, ҡитғалар араһындағы сиктәр ҙә кәртә түгел. Германияла был трагедияны беҙгә ҡарағанда ла нығыраҡ иҫләйҙәр.\nҠайһы бер ата-әсәләрҙең ул ҡурҡыныс ваҡиғаларға ҡабаттан әйләнеп ҡайтырға теләмәүе, беҙҙең менән аралашыуҙан баш тартыуы аңлашыла, әлбиттә. Ә бит күптәргә, ысын мәғәнәһендә шул көндө яңынан кисерергә, йөрәктең иң түрендә урын алған хәтирәләрҙе барларға, ғүмерҙә лә уңалмаҫ яраларҙы ҡанһыратырға тура килде. Балалары ата-әсәләр өсөн фәрештә образында ҡалған. Әйберҙәре лә шул килеш һаҡлана… Әлеге фильм аша ғүмерҙең ҡабатланмаҫ миҙгел икәнлеген, яҡындар менән бергә булған мәлдәрҙе ҡәҙерләү, яратырға, йәшәргә ашығыу кеүек төшөнсәләрҙе лә еткерергә теләнек.\n– Конкурстарҙа ҡатнашырға кем дәртләндерә һине?\n– Махсус рәүештә, конкурс өсөн булһын әле, тип фильм төшөргән юҡ, әлбиттә. Минеңсә, ул – мәғәнәһеҙлек. Кешегә нимәлер еткерер, уй-фекерҙәреңде асып һалыр өсөн эшләйһең. Ниндәй ҙә булһа конкурсҡа саҡырыу килеп төшә лә тапшырыуҙы шунда ебәреүҙәре ихтимал. Һинең был хаҡта белмәүең дә бар.\n– Һин – Өфө ҡыҙы. Башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында белем алдың. Режиссура нимәһе менән ылыҡтырҙы?\n– “Тамыр”ҙа эшләүемә 10 йыл инде. Ниңәлер баштан уҡ кадрға сығып эшләү оҡшаманы. Уларҙы уйлап табырға яраттым. Шул йәһәттән режиссура ҡыҙыҡһындыра ине. Тора-бара ҙур булмаған фильм-тапшырыуҙар төшөрөргә баҙнат иттем. Һәм был йүнәлештә байтаҡ эшләп ташланым. Тормош миңә темаларҙы үҙе бирә.\n– Тимәк, хәҙер үҙеңде режиссура өлкәһендә таптым, тип иҫәпләйһең. Был йәһәттән кемдәрҙе остазым, уҡытыусым тип әйтә алаһың?\n– Эйе, таптым. Дөрөҫөн генә әйткәндә, әлегә бер ҡайҙа ла махсус белем алманым. Бына һиңә уҡытыусы, уға эйәреп йөрө лә режиссер һөнәренең нескәлектәрен үҙләштер, тиеүсе лә булманы. Барыһы ла үҙенән-үҙе килеп сыҡты. Шулай ҙа, әленән-әле телеүҙәк бинаһы коридоры буйлап артынан йүгереп йөрөгән бер кеше бар ине. Ул – Майя Ҡорбанова. Уның менән аралашыуҙар эҙһеҙ үтмәне: һөнәри һәм шәхси үҫеш йәһәтенән дә камиллашырға ярҙам итте. Шулай уҡ Шәүрә Урманцева һәм Айгөл Малбаеваларҙан күпкә өйрәндем. Аллаһы Тәғәлә насип итһә, ВГИК-ка уҡырға инергә иҫәбем дә юҡ түгел. Бәлки, яҡын киләсәктә ниндәйҙер ҙур фильмға ла тотонормон әле. Был маҡсатты тормошҡа ашырыр өсөн, ысынлап та, ҙур фекер еткерергә әҙер булырға тейешһең. Әлеге көндәге белемем, тәжрибәм ни бары ваҡ фильм-тапшырыуҙар эшләүгә генә яраҡлы, тигән фекерҙәмен.\n– Үҙең нисек уйлайһың, эштәреңдең уңышы ниҙә икән?\n– Эш мәлендә үҙеңде нисегерәк тотаһың?\n– Эштә артыҡ талапсан үә ҡатымын. Әммә коллегаларым тормошта йомшаҡ, асыҡ, алсаҡ, теләһә ниндәй темаға ла һөйләшә алырлыҡ күңелсәк икәнемде һәм миндәге ошо ике образдың бер юлы осраша алмауын белә.\n– Режиссерҙың илһамы нисегерәк була?\n– Ижад – ул тормош рәүешем. Хатта бөтә байрамдарым да сыҡҡан тапшырыуҙарыма бәйле һымаҡ тойола миңә. Дөрөҫөн генә әйткәндә, ялдың нимә икәнен дә белмәйем. Һәр саҡ уйлап, тимәк, эшләп йөрөйөм. Күргән һәр нәмә башымдағы идеялар ҡумтаһына һалынып бара. Ә ул режиссер өсөн бик кәрәк. Сөнки нәҡ фекер байлығы сюжеттың тәрән мәғәнәле булыуына йоғонто яһай. Илһам төшөнсәһе эске халәтеңә бәйлелер ул. Һин нимәгә өлгәшергә теләйһең? Әйтәйек, үҙем хеҙмәтем аша кеше тормошона ыңғай йоғонто яһау маҡсаты менән янам. Тамашасы ижад емешемде күреп фәһем алған, үҙе өсөн ниндәйҙер һығымта яһаған икән – ошо минең өсөн иң ҙур илһам сығанағы.\n– “Тамыр”ҙа тағы ла ниндәйҙер проекттарың бармы?\n– Бөгөнгә “Профили” тапшырыуҙар циклын тормошҡа ашырам. Күләм артынан ҡыумайым, миңә сифат мөһимерәк. Әллә нисә эште бер юлы алып барыу яҡлы түгелмен. Хәйер, әгәр ҙә башҡарған хеҙмәтеңә эш тип кенә ҡарайһың икән, ул саҡта күләмде арттырырға, иңеңә бер нисә проект алырға ла мөмкин, ә инде ижад – башҡа процесс. Һәр нәмәне күңелең, йөрәгең аша үткәреүҙе талап итә. Минең юлым шул.\nӘйткәндәй, радиотапшырыуҙар әҙерләргә, һәм мотлаҡ тура эфирҙа эшләргә яратам.\n– Шекспир сонеттарын тәржемә итеүең хаҡында ла ишетеп беләбеҙ…\n– Тап шулай. Һәм ҡасан да булһа айырым китап туплап сығарғым килә. Илһамлы минуттарҙа шиғырҙар ҙа яғҙылайым, әммә һуңғы арала уларҙы матбуғат баҫмаларына тәҡдим иткәнем юҡ – үтә шәхси һымаҡ тойолалар. Хәйер, бөгөнгө көндә тик заказ буйынса ғына эшләйем тиһәм дә хата булмаҫ. Шуныһы ғәжәп, кемдер шиғри юлдар кәрәк тип мөрәжәғәт итһә, тиҙ үк яҙып бирә алам. Әммә үҙемдең фекерҙәремде еткерер өсөн һүҙ байлығым етмәҫ кеүек. Ҡайһы берҙә һүҙҙәр менән түгел, ә кадрҙар менән уйлайымдыр һымаҡ.\n– Әйткәндәй, һине федераль телеканалдарға эшкә саҡыралар икән…\n– Эйе, 2012 йылда РЕН ТВ каналының документалистика бүлеге етәксеһе Оксана Борковская үҙҙәренә саҡырғайны. Бөгөн килешеү нигеҙендә улар менән хеҙмәттәшлек итәм (әйткәндәй, уңайлы ысул. Хәҙер күптәр шул юлға өҫтөнлөк бирә). Мәскәүҙә төпләнеп ҡалырмынмы-юҡмы – уныһын ваҡыт күрһәтер. Бында ла башлаған проекттарым, әле тотонмаған идеяларым күп. Уларҙы ла тормошҡа ашырырға кәрәк.\n– Аңлауымса, ниндәйҙер көтөлмәгән хәл булмаған был һинең өсөн…\n– Федераль каналдарҙа эшләү теләге көслө ине. Әммә тормошомдо ҡырҡа үҙгәртергә, ҡапыл Мәскәүгә сығып китергә баҙнатсылығым етмәне. Ышанаһығыҙмы-юҡмы, ниндәйҙер саҡырыу өмөт иттем. Эйе, көтөп ултыралар, ти (көлә). Шуға тәҡдим килгәс, тәүәккәлләргә ҡарар ҡылдым. Шулай ҙа, минеңсә, ҡайҙа эшләүең әллә ни ҙур әһәмиәткә эйә түгел, иң мөһиме – халыҡ өсөн хеҙмәт итеү.\n– Сит тарафтарҙа күп йөрөйһөң.Төрлө кешеләр менән аралашаһың. Нимәләр аңланың? Ниҙәр етмәй беҙгә?\n– Беҙҙең халыҡҡа ниңәлер уҫаллыҡ һәм көнсөллөк хас. Мәскәү менән сағыштырғанда уҡ шулар һиҙелә ине. Сит илгә сыҡҡас тағы ла нығыраҡ күҙгә бәрелде. Йәнә ялҡаулыҡты еңә алмайбыҙ. Лас-Вегас сүллектә урынлашҡан ҡала. Әммә бай йәшәйҙәр, һәр бер сүп-сарҙан шоу яһарға, төрлө юлдар менән аҡса эшләргә генә торалар һәм маҡсатын тормошҡа ашыра ла беләләр. Ә беҙ булғанды ла юҡҡа сығарабыҙ. Үҙебеҙҙе күрһәтә, мөмкинлектәрҙе файҙалана, ҡалыптарҙан ҡотола алмайбыҙ. Бына шундай күңелһеҙерәк һығымтаға килдем. Тағы ла шуға инандым – баҡһаң, донъя асыҡ икән. Теләк булһа, һәр идеяны тормошҡа ашырырға мөмкин. Ә инде үҙ ҡаҙаныңда ғына ҡайнаһаң, күңелгә алама уйҙар оялай башлай.\n– Кәңәштәренә ҡолаҡ һалыр, ауыр саҡта эс серҙәреңде бүлешер кешең кем?\n– Элек өләсәйем була торғайны. Ә хәҙер йыш ҡына әсәйем менән һөйләшеп, серләшеп алам. Шулай ҙа бөтә донъямды асып һалырҙай кешем юҡ, тип әйтер инем. Хәйер, әҙәм балаһының хатта үҙенә лә әйтергә ҡыймаған серҙәре лә булыуы ихтимал бит...\n– Кемгә оҡшарға теләр инең?\n– Кумирым юҡ минең. Шулай ҙа геройҙарымдын яҡшы һыҙаттары – үҙе үк өлгө. Ирек Зариповты ғына алайыҡ. Миңә уның хаҡта тәүгеләрҙән булып тапшырыу эшләргә яҙҙы. Шуның менән ғорурланам. Һуңғараҡ документаль фильм төшөрҙөм. Ул, ысынлап та, тормоштоң тәмен белгән һоҡланғыс кеше. Ауыр мәлдәрҙә йыш ҡына Иректе күҙ алдына килтерәм, уның һүҙҙәрен иҫкә төшөрәм.\nҠыҫҡаһы, көслө ихтыярлы кешеләр менән аралашып, уларға һоҡланып йәшәйем. Әйткәндәй, мин һәр бер геройымды яратырға тейеш, шунһыҙ ихласлыҡ булмаясаҡ.\n– Дөрөҫөн генә әйткәндә, һине спорт стилендә килерһең тип күҙ алдына килтергәйнем…\n– Төрлө стилдә лә үҙемде уңайлы тоям. Ҡайһы саҡта бөгөнгө ише махсус рәүештә ҡатын-ҡыҙ образына инеп китәм. Сөнки, әйтеп үтеүемсә, мине ҡаты итеп күрәләр, хатта ҡурҡалар ҙа.\n– Шәхси тормош хаҡында һүҙ ҡуҙғатһаҡ…\n– Бушлыҡ. Тынлыҡ. Һиллек… Башҡаса өҫтәрлек һүҙ юҡ. Бәғзе ваҡыт үҙемде үтә яңғыҙ итеп тойоп, киләсәгем өсөн хафалана биреп тә ҡуям. Шулай ҙа ул хаҡта артыҡ уйланмаҫҡа тырышам. Был йәһәттән бер героинямдың: “Мин яңғыҙ түгел, ә ирекле” тигән яуабы оҡшағайны. Тимәк, минең дә әлегә иркем ҙур. Ә инде дуҫтарым үҙемдән күпкә өлкән. Улар менән аралашыуы ҡыҙығыраҡ та, еңелерәк тә. Ә иң мөһиме – фәһемлерәк. Яҡындарға килгәндә, бер туғандарым да, ике туғандарым да юҡ. Тормошомда ысын мәғәнәһендә яңғыҙлыҡ бар. Шуға ла балаларымдың күп булыуын теләйем. Ғаилә, мөхәббәт менән янғым килә.\n– Әңгәмәң өсөн рәхмәт, Гөлназ! Хыялдарыңдың тормошҡа ашыуын теләйбеҙ!\nГ. БАТЫРШИНА әңгәмәләште, 2011 й.