Ынйы бөртөктәрен Ғафуриҙа йыйҙыҡ\n27 Июль 2018, 11:57\nКүптән түгел Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты башҡорт филологияһы факультетының 2-се курс студенттары Ғафури районында диалектологик практика үтте. БДПУ доценты, филология фәндәре кандидаты Зөләйха Әхмәт ҡыҙы Хәбибуллина етәкселегендәге студенттар төркөмөнөң маҡсаты – Көньяҡ диалектына ҡараған Урта һөйләштең Еҙем һөйләшсәһен өйрәнеү ине.\nДиалектологик практика вузда өйрәнелгән башҡорт диалектологияһы курсы буйынса белемде нығытыу, урындағы халыҡ менән йәнле аралашыу барышында уларҙың тормош-көнкүреше, йәшәү рәүеше, кәсеп-һөнәрҙәре менән танышыу, ерле халыҡтың һөйләше буйынса мәғлүмәт туплау кеүек маҡсаттар ҡуя. Студенттар Имәндәш, Иҫке Тайыш, Таш-Аҫты, Юрмаш, Аҡташ, Ҡаранйылға ауылдары халҡы менән осрашып, ерле һөйләш үҙенсәлектәрен өйрәнде. Урындағы халыҡ менән тығыҙ аралашып, информаторҙарҙан нәҡ был төбәктәгесә һөйләгән ер-һыу атамаларының килеп сығышын, мәҙәк хәл-ваҡиғалар, теге йәки был урынға бәйле легендалар, риүәйәттәр, халыҡ йолаларын, фольклор жанрҙарына ҡараған йыр, таҡмаҡ, көләмәс, әкиәттәрҙе яҙып алды һәм үҙҙәренә бик йөкмәткеле һәм фәһемле материал тупланы.\nРеспубликабыҙҙың төрлө төбәктәренән – Ҡырмыҫҡалы, Нуриман, Күгәрсен, Балаҡатай, Дыуан, Салауат, Мәсетле ра-йондарынан йыйылған студенттарға Ғафури районын күреү, урындағы халыҡ менән танышыу, аралашыу бик оҡшаны. "Был практика беҙҙе тағы ла нығыраҡ яҡынайтты, берләштерҙе, рухи яҡтан байытты, бер ҡасан да онотолмаҫлыҡ булып күңелдә ҡалды", – ти улар.\nАҡташ ҡаяһы буйында\nПрактикабыҙҙың тәүге көнө Юрмаш, Аҡташ ауылдарында үтте. Беҙ килеүгә йәмле Еҙем буйындағы Аҡташ ҡаяһы яланында Юрмаш башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы Лилиә Салауатова ҡыҙҙары Наҙгөл, Фаягөл, Лиана менән ҡаҙанда аш бешереп, самауыр ҡайнатып йөрөй ине инде. Ғәҙәттә тирә-яҡтан килеүсе ял итеүселәр менән шығырым тулы Аҡташ яланы байрамса төҫ алған. “Көндәр эҫе торғас, ауыл тарихын, тирә-йүндәге ер-һыу атамаларын, халыҡ йолаларын күп белгән апайҙар менән бында, тәбиғәт ҡосағында осраштырырға булдыҡ. Табында самауыр янында һүҙҙәребеҙ берегер, өлкән йәштәге апайҙарҙың теле нығыраҡ асылыр”, - тип хужабикәләрсә йылы, ихлас ҡаршыланы Лилиә Хисаметдин ҡыҙы. Уның һүҙҙәренән, хәрәкәттәренән, был осрашыуҙы ойоштороуынан Юрмаш мәктәбе уҡытыусыһының тырышлығы, ойоштороу һәләте, ярҙамсыллығы, һәр эшкә яуаплы ҡарауы, башҡортҡа хас ҡунаҡсыллығы күренеп тора.\nКүп тә үтмәне, беҙҙең янға оло йәштәге етеҙ кәүҙәле апай килде. Үҙен Миңлегөл Әхтәмова булам, тип таныштырған был апай беҙҙе, юлдан арып килгәнһегеҙҙер, халыҡ йыйылғансы беҙгә инеп сәй эсегеҙ, тип, ай-вайына ҡуймай, өйҙәренә саҡырҙы. Өйҙә йорт хужаһы Низаметдин ағайҙың да беҙҙе көтөүен, унан ниндәйҙер мәғлүмәт тупларға булыуын иҫтә тотоп, бөтә төркөмөбөҙ менән Миңлегөл апайҙарға юлландыҡ. Ҡунаҡсыл хужабикәнең өҫтәле ҡорот, эремсек, ҡаймаҡ, тарттырылған муйыл, бал, балан һәм ҡарағат ҡайнатмалары, бауырһаҡ, тағы әллә күпме ҡамыр аштары менән тулған. Апайыбыҙ ҡыҙҙар һәм егеттәргә теге йәки был ризыҡтың нисек әҙерләнеүе тураһында һөйләй-һөйләй ҡыҫтап сәй эсерҙе. Һуңынан ауыр бала саҡ хәтирәләре менән уртаҡлашты, Бөйөк Ватан һуғышы башланыу хәбәрен һәм Еңеү көнөн иҫтәрендә тотҡан Миңлегөл апай менән Низаметдин Әхтәмовтар йәштәргә уңыштар, эшһөйәр, илһөйәр булыуҙарын, һәр ерҙә лә тәртипле, тәүфиҡлы булыуҙарын теләп оҙатып ҡалдылар.\nАҡташ яланына ҡабат килгәндә байрамса кейенгән өлкән йәштәге апайҙар йыйылған ине инде. Табында самауыр сәйен эсә-эсә, Нәрисә апай Ҡәҙерғолованың йырлаған моңло йырҙарын, башҡарған шиғырҙарын, мөнәжәттәрен тыңлау, Ҡарағай ауылындағы «Гөлдәр» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Ленира Үтәгәнованың һәм Рауза апай Шәмсетдинованың һөйләгән ауыл тарихын, ер-һыу атамаларына бәйле легендаларын, төрлө риүәйәттәрҙе тыңлау онотолмаҫлыҡ булды.\nСтуденттар хәҙерге Юрмаш ауылына 1936 йылда Иҫке Тайыш ауылынан сыҡҡан биш ғаилә тарафынан нигеҙ һалыныуын, уның тәүге атамаһы Суҡ ҡайын булыуын, Бәле мороно, Яман сурман тигән атамаларҙың нисек килеп сығышын йотлоғоп тыңланы. Был ауылда йәшәүсе сыуаш милләтенән булған Варвара апай Никифорованың саф башҡортса, ерле халыҡ һөйләшендә һөйләгән Әүлиә зыяратына бәйле хикәйәте ышандырырлыҡ булды.\nЮрмашта иң шатландырғаны – башланғыс мәктәп коллективының тыуған яҡҡа, уның тәбиғәтенә бәйле тарихи ваҡиғаларҙы, легенда, риүәйәттәрҙе мөмкин тиклем күберәк яҙҙыртып ҡалыу, халҡыбыҙҙың бай ауыҙ-тел ижады мираҫында Еҙем һөйләшсәһендә теркәлгән өлгөләр мөмкин тиклем күберәк булһын ине тигән фекерҙе хуплауы булды.\nАҡташ ауылында Гөлниса әбей Да-уытованан бик күп материал яҙып алдыҡ. Ҡәһәрле һуғыш арҡаһында 13 йәшендә үкһеҙ етем ҡалыуы, үҙенән бәләкәй дүрт туғанын, береһенә лә бирмәй, үҙе ҡарап үҫтереүен иҫенә төшөрөүе еңел түгел ине күп ауырлыҡтар күргән 92 йәшлек әңгәмәсебеҙгә. Ул һуғыш йылдарында, аш бешерергә тоҙ бөткәс, Уҡлыҡая аҫтынан көйәнтәләп тоҙло һыу ташыған, Усолкаға тоҙ ҡайнатырға йөрөгән. Оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, оҙон көйлө халыҡ йырын моңло итеп башҡарыуы таң ҡалдырҙы.\nСтуденттар был ауылда Менәүәрә әбей Иҙрисованың, Әнисә әбей Дауытоваларҙың хәтирәләрен түкмәй-сәсмәй яҙып алдылар, иҫтәлеккә күмәкләп фотоға төштөк.\nПрактика барышында Ҡаранйылға ауылында урынлашҡан Жәлил Ғиниәт улы Кейекбаевтың йорт-музейын күреү бәхете тейҙе. Беҙҙе, музейҙың етәксеһе Римма Ишмырҙина һәм бөйөк яҡташы, остазы, башҡорт телен фәнни яҡтан өйрәнеүгә нигеҙ һалыусы ғалим-тюркологҡа арналған һәм музейҙы асыуға, уны яңынан-яңы экспонаттар менән байытыуға ҙур тырышлыҡ һалған Ғиндулла Ширияздан улы Шәйәхмәтов йылы ҡаршы алды.\nРимма Камил ҡыҙы музей тураһында ентекле һөйләне. Жәлил Кейекбаевтың тормош юлы хаҡында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр килтерҙе, ғөмүмән, музей тарихы, унда һаҡланған материалдар менән таныштырҙы.\nЫнйы бөртөктәреләй тел күренештәрен йыйып йөрөгәндә беҙ бик күп кешеләр менән аралаштыҡ, ҡунаҡсыл күркәм ғаиләләрҙә булдыҡ, өлкән йәштәгеләрҙән байтаҡ материал яҙып алдыҡ, аудио, видео материалдар тупланыҡ. Уларҙың һәр ҡайһыһы киң күңеллелеге, ихласлығы, йомартлығы, ярҙамсыл булыуҙары менән айырылып тора, һәр ҡайһыһы оло ихтирамға лайыҡ һәм уларға ҙур рәхмәт белдерәбеҙ.


«Китаптар» — беренсе башҡортса асыҡ электрон китапхана.\nЯратҡан китаптарығыҙ һәм баҫмалар бер урында.\nБулған башҡортса китаптар бер урында.\nӘлегә беҙҙең китапханала 900 ашыу электрон китап йыйылған. Шуларҙың араһынан һәр бер кеше үҙенә оҡшаған, кәрәкле китапты табып аласаҡ. Башҡорт классиктары, балалар өсөн китаптар, фәнни һәм мағариф китаптары. Әгәр башҡортса китап уҡып алырға кәрәк тигән уйҙар йөрөткән булһағыҙ, тимәк берәй нимә һайлап, уны уҡый башларға ваҡыты еткән!\nБашҡорт телен өйрәнгәндәргә\nБалалар өсөн башҡортса китаптар\nКомпьютерҙа, планшетта һәм телефонда\nКомпьютерҙа ғына ултырып эшләмәгән. Беҙ күптән инде мобиль яйланмаларҙа эшләйбеҙ һәм ҡатмарлы эштәр башҡарабыҙ. Шуға беҙ сайтты булдырғанда төрлө экрандарға автоматик рәүештә яраҡлашҡан дизайн ҡулландыҡ.\nБергә ҡулланабыҙ. Бергә яҡшыртабыҙ\nБыл проект 2014 йылда ябай һөйләшеүҙән башланды. Оҙаҡ ваҡыт китапхана төҙөү эштәре таштан ҡарағандар өсөн ябыҡ ине. Ул ваҡытта беҙ китаптар эҙләнек, сканланыҡ, цифралы форматтарға күсерҙек, сайттың дизайнын, төҙөлөш эштәрен алып барҙыҡ. Был эш еңел булманы, күп көстәр һәм ваҡыт алды. Яҡшыға булыр тип ышанабыҙ. Хәҙер инде, система бөтәһенә лә асыҡ буласаҡ. Ниндәйҙер ваҡыт система beta билдәһен йөрөтәсәк. Бөтөн багтарҙы төҙәтеп, иң кәрәкле функцияларын эшләп бөткәс, рәсми релиз буласаҡ. Әлегә 9 мартҡа билдәләнгән.\nИлдар Кинйәбулатов, координатор, идея, дизайн, програм. Раджап Ахматьянов, координатор, сканлаусы Марат Ахметшин, координатор, сканлаусы Ирек Вәлиев, идея, координатор Александр Батыргариев, программалау Алмас Гиниатуллин, программалау Рәил Сәлимов, сканлаусы Акрам Алибаев, сканлаусы Альфия Акбутина, сканлаусы Айнур Танат, сканлаусы Марат Даутов, сканлаусы\nКунсылыу Кутлубаева, сканлаусы Марсель Урманшин, сканлаусы Газиз Юсупов, сканлаусы Илмир Ишбаев, сканлаусы Салих Фатихов, сканлаусы Тимур Юсупов, сканлаусы Ильнур Нурмухаметов, сканлаусы Гульсум Тлявсина, сканлаусы Алсу Акбулатова, сканлаусы Марат Булатов, сканлаусы Ильсияр Салихова, сканлаусы\nЭлектрон китаптарығыҙ бармы?\nӘгәр һеҙҙең электрон форматҡа күсерелгән китаптарығыҙ булһа, башҡалар менән бүлешегә ҡурҡмағыҙ! Кеше башҡортса китаптар менән ҡыҙыҡһынып уҡый башлаһа, китап уҡыу уның ғәҙәтенә инеп китә. Шулай итеп беҙ башҡорт телен һәм әҙәбиәтен һаҡлаясаҡбыҙ.\nКитап өҫтәүгә күсергә\nАвторҙарға һәм нәшриәтселәргә\nБаҫтырылмаған китабығыҙ бармы? Йә элекке китаптарығыҙҙы кешегә таратырға теләгегеҙ бармы? «Китаптар» китапханаһы һеҙҙең һымаҡтар өсөн иң яҡшы мөмкинлек. Электрон китапты баҫтырыу һәм таратыу һеҙгә яңы аудитория һәм ҡыҙыҡһыныусылар табырға ярҙам итер.\nКитаптар тураһында дуҫтарығыҙға һөйләгеҙ!


Ҡанаттарың талмаһын, “Аҡбуҙат”! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Ҡанаттарың талмаһын, “Аҡбуҙат”!\nҠанаттарың талмаһын, “Аҡбуҙат”! 26.12.2014 // Әҙәбиәт\nҠыҙыл келәм буйлап үтеү – һәр кино фестиваленең йолаһы. Ана, Куба, Иран, Татарстан, Үзбәкстан вәкилдәре килә. Уларҙы Рәсәйҙең билдәле кино сәнғәте вәкилдәре алыштыра, Башҡортостан артистары мәртәбәле атлап уҙа. Шәп башланып китте “Аҡбуҙат” халыҡ-ара милли һәм этник фестивале: рух күтәренкелеге, профессиональ әҙерлек, халыҡ-ара кимәл тойолдо!\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Салауат Сәғитов, кино фестивален асып, сарала ҡатнашыу- сыларға Президент Рөстәм Хәмитовтың ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе. “Ҡанатлы ат Йыһан буйлап донъя гиҙгән кеүек, беҙҙең “Аҡбуҙат” та юғары осһон, бейеклектәр яулаһын!” – тиелә унда. Салауат Тәлғәт улы исеме донъяға билдәле оператор, заманында Ю. Гагариндың Йыһандан осоп ҡайтыуын, ядро ҡоралын тикшереүҙәрен киноға төшөргән Мәхмүт Мөхәмәтйән улы Рафиҡовҡа Салауат Юлаев орденын тапшырҙы. Рәсәйҙең мәҙәниәт министры Владимир Мединскийҙың ҡотлау хаты ла уҡып ишеттерелде. Әйткәндәй, Мәхмүт Рафиҡов — беҙҙең яҡташыбыҙ, 1924 йылда Башҡортостанда тыуған. Операторлыҡ хеҙмәте өсөн “Ника” премияһына ла лайыҡ булған шәхес. Залда ултырыусылар Мәхмүт Мөхәмәтйән улын аяғүрә тороп алҡышланы!\nРәсәйҙә киң билдәле актриса Ольга Кабо менән башҡорт егете Таһир Вахитов тантананы бик дәртле, йәнле итеп алып барҙы. “Һәр халыҡ үҙенсә ҡунаҡсыл, ә бына башҡорттарҙың ҡунаҡсыллығы хаҡында легендалар яҙырлыҡ!” – тине Ольга, хис-тойғоларын йәшермәйенсә. Эйе, ул Азат Биксурин ҡырҡып алып уйнаған ҡурайға ла, “Мираҫ” ансамбленең сығышына ла таң ҡалды! Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры артистарының, “Сураман” этно-төркөмө, “Шатлыҡ” бал бейеүҙәре халыҡ ансамбленең сығыштары – былар барыһы ла тамашасыға иҫ киткес тәьҫир итте. Скрипкасы, 1996 йылда фильм-әкиәттә Аҡбуҙатты эҙләгән Сыңғыҙ Ханнанов үҙенең виртуозлығы менән залдағыларҙың күңелен яуланы.\n“Ҡыҙыл келәм” кемгә дан килтерер? Ә инде сәхнәгә бер-бер артлы данлыҡлы жюри ағзалары күтәрелә башлағас, сараның профессиональ кимәле тағы ла асыла төшкәндәй булды. Актер, режиссер Шәүҡәт Абдусәлимов, актер, йәмәғәт эшмәкәре Давлат Худоназаров, артист, Европа киноакадемияһы ағзаһы Актан Арым Кубат, кинодраматург, профессор Одельша Агишев милли һәм этник кино фестиваленең әһәмиәте, халыҡтарҙың мәҙәниәт аша бер-береһенең рухи донъяһына юл һалыуы хаҡында һөйләне.


Ҡыҙҙар ҡыуанысы | Йәншишмә\nРегина менән Гөлфиә яулаған кубоктары менән.\nУра-а! Еңеү! Гөлфиә менән Регинаның шатлығы эсенә һыймай. Ҡыуаныстан йөҙҙәре балҡып яна. Күпме көткәйнеләр. Атай-әсәйҙәре лә уларға ышанып, призлы урын алһағыҙ, беҙҙең юбилейға ҙур бүләк тә булыр, тигәйне. Гөлфиә лә, еңһәм генә ярар ине, тип нисәмә тапҡыр эстән генә ҡабатлап йөрөнө. Ҡыҙҙар ныҡ итеп тырышты. Йәй көндәрен дә бушҡа үткәрмәнеләр. Ауыл клубында булһа ла теннис уйнау оҫталығын арттырҙылар.\nБына, ниһайәт, бәхет уларға йылмайҙы!\nКемдәр тураһында һүҙебеҙме? Өфөләге 13-сө махсус интернат-мәктәптең X «А» синыфы уҡыусылары, бер туғандар Гөлфиә Арыҫланова менән Регина Ғәдиевалар хаҡында. Улар сентябрҙә «Артек» халыҡ-ара балалар үҙәгендә коляскала ултырыусы йәштәр араһында теннис буйынса үткән Рәсәй беренселегендә ҡатнашып, республиканың намыҫын уңышлы яҡланы. Илдең төрлө төбәктәренән – Ҡазан, Һамар, Пермь, Санкт-Петербург, Мәскәүҙән килгән тенниссыларҙы еңеп, Гөлфиә хатта ике тапҡыр – яңғыҙы һәм Регина менән парлы уйнап, алтын миҙал яуланы. Һеңлеһе тағы ла бер үҙе ҡатнашҡан ярышта бронза миҙал хужаһы булды.\n– Уйындар бер аҙна барҙы. Бер аҙ арыһаҡ та, онотолмаҫ тәьҫораттар алдыҡ. Икенсе төбәктәрҙән килгән балалар менән танышып, дуҫлаштыҡ. Айыу тауға ла мендек. Бик оҡшаны, – ти улар.\nҠыҙҙар интернат-мәктәпкә Ҡырмыҫҡалы районының Мырҙа ауылынан килгән. Алтынсы синыфтан коляскалы теннис секцияһына йөрөйҙәр. Вячеслав Шамаев етәкселегендә көн һайын, хатта ял көндәрендә лә, ике сәғәт ярым шөғөлләнәләр. Гөлфиә быйыл спорт мастерлығына кандидат булырға ынтыла. Шуға «Аҡбуҙат» ипподромында иппотерапия буйынса шөғөлләнеүен бер аҙға туҡтатып торған. Ә ауылда атта һыбай йөрөүен ташламай. Буш ваҡыты булдымы, фантастик китаптар уҡырға әүәҫләнеп алған, музыка ла тыңлай. Әхирәте Мәрйәм Иҫәнаманова ла үҙен маҡтап бөтә алмай:\n– Был мәктәпкә килгәс, урыҫса насарыраҡ белә инем, ул миңә ныҡ ярҙам итте. Әле лә бер-беребеҙгә булышып торабыҙ. Ниндәйҙер ярышҡа барһаҡ та, терәк-таяныс булабыҙ. Ауылға ҡунаҡҡа, тыуған көндәргә йөрөшәбеҙ.\nГөлфиәнең ҡатнашмаған конкурсы юҡтыр ул. Фольклор-инструменталь ансамбль солисы булараҡ, «Таланттар балҡышы», «Мираҫ» республика бәйгеләрендә лә көсөн һынап, призлы урындар ала.\nӘ Регина канистерапияла бик теләп шөғөлләнә. Хайуандарҙы бик ярата.\n– Эттәрҙе һикерергә, төрлө командаларҙы үтәргә өйрәтәбеҙ. Улар беҙҙе тыңлай. Түңәрәк буйлап йөрөйбөҙ. Үҙемә бик оҡшай, – ти ҡыҙ.\nБына бит мөмкинлектәр сикләнһә лә, ниндәй уңыштарға ирешеп була. Афарин, ҡыҙҙар!\n« Китапханала ҡунаҡта\nҺаман да мәрәй юғалтабыҙ »


Өфө мәктәптәре янында светофорҙар урынлаштырыласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө мәктәптәре янында светофорҙар урынлаштырыласаҡ\n15:20, 26 августа 2011 Йәмғиәт\nӨфө мәктәптәре янында светофорҙар урынлаштырыласаҡ. Ата-әсәләр һәм мәктәп директорҙары тарафынан бер нисә тапҡыр күтәрелгән был мәсьәлә Өфөнөң ҡала Советы ултырышында ҡаралды.\nӘммә светофорҙар һәр мәктәп янында ла булмаясаҡ. Уҡыу учреждениеларын депутаттар һайлап аласаҡ.\nСитуацияға ҡала башлығы Павел Качкаев комментарий бирҙе.\n— Был процеста бер нисә ҡатнашыусы бар – ата-әсәләр, уҡыусылар, беҙҙең юлдар, Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы, — тине ул. – Һәр мәктәп янында ла светофорҙар урынлаштырырға кәрәк, тип әйтеү ҙә дөрөҫ түгел.\nҠала башлығының фекерен Өфөнөң ҡала Советы рәйесе Ирек Ниғмәтуллин да хупланы. Ул һәр осраҡты айырым ҡарап, уларға баһа бирергә тәҡдим итте. Бының өсөн улар светофорҙар ҡуйыуҙың кәрәк булыу-булмауы хаҡында мәғлүмәт һорап, мәктәп директорҙарына һәм Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһына мөрәжәғәт итте.\n— Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан светофорҙар ҡуйыуҙың кәрәге юҡ, тип кенә яуап бирҙеләр, — тине Ирек Ниғмәтуллин. — Әммә беҙҙең депутаттар урындарға барып, уларҙың кәрәклеген асыҡланы.\nИрек Ниғмәтуллин мәктәптәрҙә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен өйрәнеүҙе тергеҙергә тәҡдим итте. Павел Качкаев та ошо фекерҙә.\n— Балалар юлдарҙы зебралар аша үтһен өсөн генә лә уларға юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен өйрәтергә кәрәк, — тип иҫәпләй ул.\nПавел Качкаев һүҙҙәренә ҡарағанда, Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында халыҡ күпкә тәртиплерәк, кешеләр юл аша тыйылған урындарҙан йүгереп үтмәй. Бындай хәл ниңәлер Өфө өсөн генә хас.\nТеги: юл хәрәкәте ҡағиҙәләре, мәктәптәр, урындағы власть


Рөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2014 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет бирҙе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2014 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет бирҙе\n10:45, 27 марта 2015 Сәйәсәт\nРөстәм Хәмитов Башҡортостан Хөкүмәтенең 2014 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет бирҙе Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 27 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n26 мартта республиканың Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Хөкүмәттең 2014 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет бирҙе.\n— 2014 йыл ауыр тамамланды. Тышҡы сәйәси, уның артынса иҡтисади хәл дә ҡатмарланды. Ноябрь-декабрь айҙарында нефткә хаҡтар кәмене, кредит һәм ипотека ставкалары күтәрелде, — тине төбәк етәксеһе. — Шундай шарттарҙа республика иҡтисадының тотороҡлоғон һәм бюджеттың тигеҙләнешен һаҡлап ҡалыуҙы төп дөйөм ҡаҙаныш тип иҫәпләйем.\nРөстәм Хәмитов хәбәр итеүенсә, былтыр тупланма бюджетҡа 165,8 миллиард һум аҡса ингән, был 2013 йылғы күрһәткестәрҙән 7,6 процентҡа күберәк. Республика Рәсәй Президентының майҙа сығарған указдарын тормошҡа ашырыу буйынса бурыстарҙы тулыһынса үтәгән. Бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу өсөн 2,5 миллиард һум бүленгән. Федераль ҡаҙнанан 5 миллиард һумдан ашыу аҡса йәлеп ителгән.\n2014 йылда тулайым төбәк продукты 1,5 процентҡа артҡан һәм 1 триллион 344 миллиард һум тәшкил иткән. Республика тулайым төбәк продукты күләме үҫеше темптары буйынса илдә икенсе урынға сыҡты, был уртаса Рәсәй күрһәткесенән 2,5 тапҡырға күберәк.\nРөстәм Хәмитов сәнәғәт, төҙөлөш, агросәнәғәт комплексы өлкәһендә уҙған йыл йомғаҡтарын барланы, инвестиция проекттарын ғәмәлгә ашырыу, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа булышлыҡ итеү саралары, ШОС һәм БРИКС илдәре саммиттарына әҙерлек хаҡында һөйләне, социаль һәм йәштәр сәйәсәте, һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, мәҙәниәт һәм спорт өлкәһендәге эш һөҙөмтәләрен билдәләне.\nРеспублика Хөкүмәте алып барған эштең һөҙөмтәлелеген федераль рейтингтар ҙа дәлилләй. Мәҫәлән, Башҡортостан дәүләт-шәхси партнерлыҡты үҫтереү буйынса 51-се урындан 11-гә күтәрелде. Өфө Рәсәйҙең Тәбиғәт ресурстары һәм экология министрлығы рейтингында беренсе урынды алды. Төбәк һатып алыуҙарҙың асыҡлығы буйынса милли рейтингтың «Гарантиялнған асыҡлыҡ» тигән иң юғары баһаһына лайыҡ булды һәм өсөнсө урынға сыҡты. «Эксперт» рейтинг агентлығы республиканы максималь инвестиция мөмкинлектәренә эйә булған һәм минималь иҡтисади хәүефле ун төбәк иҫәбенә индерә.\n— Ошо ҡатмарлы шарттарҙа республика Хөкүмәте иҡтисадтың һәм социаль тотороҡлоҡтоң үҫешен тәьмин итеү буйынса тейешле саралар күрҙе. Һөҙөмтәлә төп өлкә һәм тармаҡтар үҫешендә һәйбәт һөҙөмтәләргә ирешелде, уртаса Рәсәй күрһәткестәренән юғарыраҡ кимәлдә төп макроиҡтисади күрһәткестәр тәьмин ителде. Маҡсатыбыҙ — һуңғы йылдарҙа өлгәшелгән һөҙөмтәләрҙе һаҡлау, иҡтисадта һәм социаль өлкәлә артабанғы үҙгәрештәр өсөн нигеҙ булдырыу, — тине Рөстәм Хәмитов.


Ризван Хажиев - Журнал Агидель\nФәйзрахман Зағафуран улы Зағафуранов 1913 йылдың 10 октябрендә хәҙерге Мәсетле районының Һөләймән ауылында тыуа. Вафаты – 1975 йылдың 5 сентябре, Өфө. Совет-Фин һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнаша. 1939 йылдан ВКП(б) ағзаһы. Башҡортостан юғары коммунистик ауыл хужалығы мәктәбен тамамлай. Башҡортостан коммунистик юғары уҡыу йортонда (1935 – 1937) уҡыта, Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу мәктәбе (1937 – 1940), Темәс педагогия училищеһы (1943 – 1945) директоры, 1945 – 1950 йылдарҙа КПСС-тың Баймаҡ район комитетының бүлек мөдире, секретары, беренсе секретары булып эшләй (1945 – 1950), 1940 – 1967 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе. СССР Юғары Советы (1955 – 1959, 1963 – 1967), БАССР Юғары Советы (1951 – 1967) депутаты. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957, 1963), «Почет Билдәһе» (1949), Ҡыҙыл Йондоҙ (1940) ордендары менән наградлана.\n...Беҙ, Һөләймән ауылының бер төркөм егеттәре, Әй буйында йылым менән балыҡ һөҙөп йөрөйбөҙ. Ауылдан алыҫ ҡына «Зауыт ҡаштауы» тип аталған төбәктә балыҡ шәп эләгә. Етмәһә, йылымдың да еллеһен тапҡанбыҙ. Үҙе балыҡ тотмаһа ла, беҙҙең кеүек йәш-елкенсәккә биреп, «гәрнис»ен алып торған Ғафый ҡарттың 50 метрлыҡ йылымы ине был. Шуға ла балыҡ өләшкәндә: «Быныһы – һиңә, быныһы – йылымға» тигән лаҡап ауылда әле лә онотолмаған. Көн матур, аяҙ июль күгендә ҡояш йылмая, яҡындағы болонда салғы тауыштары сыңлай, аръяҡ талында ҡоштар сутылдай, яр аҫтына теҙелгән оялары тирәләй ҡарлуғастар өйөрөлә.\nҠапыл беҙ йылым менән сығасаҡ ташлы утрауға ҡаршы яр башына ҡара «Волга» килеп туҡтаны. Беҙ шыр ебәрҙек, сөнки йылым менән балыҡ тоторға ярамағанлығын яҡшы беләбеҙ.\n– Ҡурҡмағыҙ, егеттәр, ҡурҡмағыҙ! – Машинаның асыҡ тәҙрәһенән Ғафый ҡарттың яңғырауыҡлы тауышы ишетелде. Ул кабинаның ишеген асып, йәшел үләнгә төштө. Артынан ҡара сәстәренең уртаһынан ғына буйҙан-буйға сал йүгергән, урта буйлы, ҡалын ғына кәүҙәле, мөләйем йөҙлө, илленән уҙған ят ағай күренде һәм таяғына таянып, сатанлабыраҡ беҙҙең яҡҡа атланы. Беҙ ҙә, бәләнең баш осонан үтеп китеүен күреп, иркен тын алдыҡ һәм йылымды ярға тарттыҡ.\n– Оһо, – тине ят ағай, һикерешеп ятҡан балыҡтарға төбәлеп. – Бәрҙеһе лә, борожо ла, ажауы ла, алабуғаһы ла бар бит. Бындай балыҡ Әйҙә генә булалыр ул!\n– Ә һеҙ, ағай, үҙегеҙ ҡайҙан һуң? – тип һорай һалды кемдер, батырсылығы етеп.\n– Мин дә, һеҙҙең һымаҡ, Әй һыуын эсеп үҫкән Һөләймән егете. Зағафуранов булам.\n– Зағафуранов! – Беҙ өнһөҙ ҡалдыҡ. Уның беҙҙең ауылдан булыуын, Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумы Рәйесе икәнлеген күптән белһәк тә, тәүләп күрәбеҙ.\n– Йә, ауылдаштар, – тип башланы Фәйзрахман ағай, беҙ ике биҙрәгә яҡын балыҡты яр башындағы йәшел сиҙәм өҫтөнә сығарып түккәс, – ҡайһығыҙ кем малайы була? Һеҙ йәштәрҙе мин әтейегеҙ буйынса ғына белермен инде ул.\nҺәр ҡайһыбыҙ кем нәҫеленән, кем улы булыуы тураһында теҙеп алып киттек. Фәйзрахман ағай иһә тыныс ҡына тыңлап, беҙҙең атайҙарға үҙенсә баһа биреп ултырҙы. Ул арала усаҡ яғылды, балыҡ таҙартылып, ҡаҙанға һалынды. Үҙ-ара йылы әңгәмә оҙаҡ ҡына дауам итте, һәм беҙ балыҡ һурпаһын һемереп, йәнә йылымға тотондоҡ. Үкенескә ҡаршы, ауылыбыҙҙың арҙаҡлы ир-азаматын бүтән күрергә насип булманы миңә. Ул 1975 йылдың 5 сентябрендә, мин «Совет Башҡортостаны» гәзитенең Учалы яҡтарындағы үҙ хәбәрсеһе булып эшләп йөрөгәндә, донъя ҡуя. Үҙе үлһә лә, яҡты һәм үлән баҫмаҫ эҙ ҡалдырып китте ул.\nҺөләймән ауылының Әй ярына терәлеп ултырған мәсетендә күп йылдар ислам диненә тоғро хеҙмәт иткән Насибулла мәзиндең Әхмәҙулла һәм Фәйзулла исемле улдары була. Әхмәҙулланан – Мостафа, Мөғәфә, Мортаза, Фәйзулланан – Зағафуран, унан Фәйзрахман донъяға килә. Әммә уның бала сағы фәҡирлектә үтә: биш йәшендә атайһыҙ, туғыҙ йәшендә әсәйһеҙ тороп ҡала. Ярай әле, малайҙы ике йыл алда ғына Мәләкәс ауылындағы Ҡорбанғәлегә икенсе бисәлеккә барған Зөләйха апаһы һыйындыра. Ләкин унда ла, 1921 йылғы аслыҡтан һуң, тормош шәптән түгел. Армиянан әле генә ҡайтҡан Мөғәфә ағаһы хәл белергә тип Мәләкәскә килә һәм оло мейес алдында йыртыҡ күлдәк-ыштан кейеп, әсе ҡатыҡ ашап ултырған, күҙҙәре йәшкә батҡан ябыҡ сырайлы Фәйзрахманды күреп, йөрәге әрней ҙә, апаһының ай-вайына ҡуймай, алып ҡайтып китә.\nИке йыл тигәндә Фәйзрахман, һуңлап булһа ла, мәсеттәге мәктәпкә йөрөй башлай. Дүрт йыл уҡый ул бында. Уҡытыусы Абдулла Таһиров, малайҙың зирәклеген, тырышлығын күреп, уға төп уҡыу программаһынан тыш та һабаҡ бирә, үҙ ҡанаты аҫтына ала. Фәйзрахман бигерәк тә математика дәрестәрен үҙ итә, мәктәпте тамамлағас, Благовещенск ҡалаһындағы хисапсылар курсына барып керә. Артабан ул Дыуан районының Иҫке Хәлил ауылындағы сельпола, Мәсетле районының кустпомсоюзында хисапсы булып эшләй. Уҡыуға көслө теләк инде егет ҡорона кереп, танауы еҫ белә башлаған Фәйзрахманға тынғы бирмәй. Тик ҡайһылай итеп Өфөгә китергә? Эшләп алған аҡсаһы ашарға, кейенергә лә етмәй, осон осҡа саҡ ялғап тора. Әллә хәллерәк йәшәгән Әхмәҙулла бабаһына барып ҡарарғамы?\n– Ауыр һорау ҡуйҙың бит әле, улым, – ти Әхмәҙулла ҡарт, уны тыңлап бөтөргәс. – Бына Мортаза ла (Мортаза Әхмәҙуллин һуңынан хәрби училище тамамлай. Танкист. 1941 йылдың 7 ноябрендә Мәскәүҙә хәрби парадта ҡатнаша. Һуғыштан һуң Өфө ҡалаһының Орджоникидзе районы хәрби комиссары. «Славные сыны Башкирии» тигән 4 томлыҡ китаптың хәрби консультанты, полковник – Р. Х.), хәрби училищеға барам, тип теңкәгә тейә. – Ул бер аҙ уйланып ултырҙы ла һүҙен дауам итте: – Әллә, тим, ҡышлау үгеҙен һуйып һатырғамы икән?\nШулай итәләр, һәм бер айҙан ВЛКСМ-дың Мәсетле район комитеты йүнәлтмәһе менән ике туған егеттәр Өфөгә килеп төшә. Зағафуранов коммунистик ауыл хужалығы мәктәбенең комсомол бүлексәһенә урынлаша, ә Әхмәҙуллин Ульяновск танк хәрби училищеһына китә.\nУртаса буйлы, төҫкә сибәр, сөм-ҡара сәсле, һәр саҡ ыҫпай кейенеп йөрөгән Фәйзрахман белемгә ынтылышы, яҡшы уҡыуы, әүҙем йәмәғәтсе булыуы менән башҡа студенттарҙан айырылып тора, һәм, мәктәпте тамамлау менән, уны уҡытырға ҡалдыралар. Ләкин ил өҫтөнә ҡара һөрөм булып ҡанлы 1937 йыл яҡынлаша. Көндәрҙең береһендә Фәйзрахманды директор Буранчин саҡыртып ала.\n– Илдә лә, республикала ла хәл ҡатмарлаша бара, – тип уратыбыраҡ башлай ул һүҙен. – «Халыҡ дошмандары» ишәйеп китте. Хаҡмы, нахаҡмы икәнен ҡарап тормайҙар, алалар ҙа китәләр. Белеп булмай, уларҙың беҙгә лә килеп етеүе ихтимал. Телең бигерәк тик тормай шул үҙендең: кем булыуына ҡарамай, тотаһың да туранан һалдыраһың. Эте бар, бете бар, тигәндәй, берәйһе өҫтөңдән яҙҙы ебәрҙе. Ярлы малайы тип тормаҫтар. Бәләнән баш-аяҡ. Әллә шау-шыу баҫылғансы Стәрлетамаҡта яңы ғына асылған мәҙәни-ағартыу училищеһына китеп уҡытып тораһыңмы? Ризамы?\nСтена буйына теҙелгән ултырғыстарҙың береһенә арҡаһын терәп ултырған Фәйзрахман сәстәрен артҡа һыпырҙы ла борсолған йөҙөн үҙен ҡурсаларға тырышҡан директорға борҙо.\n– Риза булмай ҡара, – тине ул уйсан ғына. – Тик шуныһы ғәжәп: беҙҙә лә хаиндар табылыр микән?\n– Осоро шундай: аптырарға кәрәкмәй хәҙер.\n– Ҡасан юлға?\n– Иртәгә үк. Бына Мәҙәниәт министрлығы биргән йүнәлтмә.\nИкенсе көндө егет яңы ғына өйләнгән йәш ҡатыны, шул уҡ комвуздың һуңғы курсында уҡып йөрөгән Баймаҡ ҡыҙы Маһикамалды етәкләй ҙә вокзалға төшә. Тәүге йылда ул Стәрлетамаҡ мәҙәни-ағартыу училищеһының комсомол ойошмаһы секретары булып эшләй, һуңынан уҡытырға күсә, артабан училище директоры итеп тәғәйенләнә. Йыл ярымда ябай уҡытыусынан директор дәрәжәһенә еткәс, Зағафуранов Стәрлетамаҡта насар эшләмәгән.\n«Көндәрҙең береһендә, – тип хәтерләй ул йылдарҙа Стәрлелә уҡып йөрөгән яҡташыбыҙ, Абдулла ауылы егете Нурый Мирсаев, – директор беҙҙе коридорға теҙҙе лә уҡыу өсөн түләү кәрәклеге тураһында хөкүмәт ҡарарын уҡып ишеттерҙе. Беҙҙең күҙҙәр дүрт булды. Нишләргә хәҙер? Уҡырға түләү түгел, унда-бында эш табып, йәнде көскә аҫыраған көн. Минең кеүек үкһеҙҙәр өсөн ул ифрат ауыр. Шулай башты баҫып тәҙрә төбөндә торғанда, Зағафуранов саҡыртып алды.\n– Мин дә һинең һымаҡ етем үҫтем, – тине ул, арҡамдан ҡағып. –Ләкин нишләйем, хөкүмәт ҡарарын үтәргә кәрәк. Хәлеңде лә аңлайым. Беҙ былай эшләйек: уҡыуың тамамланырға күп ҡалмаған бит, шуға, бөтә яуаплылыҡты үҙ өҫтөмә алып, һиңә аттестат тоттороп ебәрәм (ул йылдарҙа диплом тигән нәмә юҡ ине). Тик ҡара, кешегә һөйләнеп йөрөмә! Ҡайтҡас уҡ РОНО-ға ин. Уның мөдире минең яҡташ. Эш табып бирер. Бына уға хат та яҙҙым.\nТиҙҙән мин Ҡорғат ете йыллыҡ мәктәбендә йыр дәрестәре алып бара башланым, пионер вожатыйы вазифаһын да үтәнем».\nЙәше лә һалдат хеҙмәтенән үтеп барған Фәйзрахманды көтмәгәндә Ҡыҙыл Армия сафына саҡыралар һәм уҡсы полктың комсомол комитеты секретары итеп һайлайҙар. Шул килеш 1940 йылдың ғинуарында аҡ финдар менән башланған һуғышҡа барып керә һәм шунда күрһәткән батырлығы өсөн тәүге хәрби награда – Ҡыҙыл Йондоҙ ордены менән бүләкләнә.\nХәҙер һүҙҙе Фәйзрахман Зағафурановтың оло ҡыҙы Флүрәгә бирәйек. Ул медицина фәндәре кандидаты, 1963 йылда Башҡортостан медицина институтын тамамлағас, 22 йыл Өфө Күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институтында эшләй. Аҙаҡ Башҡорт дәүләт университетының кеше эшмәкәрлегенең хәүефһеҙлеген тәьмин итеү һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау кафедраһында уҡыта.\n– Фин кампанияһы бөткәс, 1940 йылдың майында, әтейем Стәрлетамаҡҡа ҡайтып төштө, – тип хәтер ебен тағата Флүрә Зағафуранова. – Электән дә һомғол кәүҙәле, киң яурынлы әтейем хәрби формала бейегерәк, ҡалҡыуыраҡ булып күренде. Баҫҡан урынымда күҙҙәремде таҫырайтып ҡаттым да ҡалдым, ә ул мине күтәреп алды ла иҙән буйлап бейене лә китте. Үҙе бейей, үҙе һуғышта отоп ҡайтҡан «Три танкиста» йырын йырлай. Эй рәхәт миңә уның йылы ҡосағында. Ҡысҡырып көләм, сәпәкәй итәм. Әсәйем иһә ниңәлер күҙ йәштәрен һөртә. Өйҙә күп торманы әтейем, ун көн тигәндә йәнә армияға китеп барҙы.\nБөйөк Ватан һуғышын Фәйзрахман Зағафуранов Одесса хәрби округының 173-сө дивизияһы 223-сө полкында ВЛКСМ комитеты секретары сифатында ҡаршылай. Фашистарҙың көслө баҫымы аҫтында ҙур юғалтыуҙарҙы үҙ елкәһендә татый ул. Мәскәү янындағы алыштарҙа кәрәген алған немецтар 1942 йыл баштарында һөжүмде туҡтата, фронт тын алып ҡала. Ошонан файҙаланып, Зағафурановты Горький хәрби-сәйәси училищеһының ҡыҫҡа ваҡытлы курсына ебәрәләр. Майҙа уны тамамлай һәм Дон менән Сталинград араһында һуғышҡан 169-сы танк бригадаһының 370-се батальонына хәрби комиссар итеп тәғәйенләнә.\nГенерал-лейтенант Андрей Еременко етәкселегендәге Сталинград фронтының уртаһында ҡайнай уларҙың танк бригадаһы. 1942 йылдың 19 ноябрендә Көньяҡ-Көнбайыш һәм Дон фронттарының көслө контрһөжүме башлана. Икенсе көн уларға сентябрҙән ҡамауҙа һуғышып, Волга ярындағы ҡаланы дошманға бирмәгән Сталинград фронты ғәскәрҙәре лә ҡушыла. 23 ноябрҙә Калач-Советский районында Көньяҡ-Көнбайыш һәм Сталинград фронттары осраша, дошмандың 330 мең кешелек 22 дивизияһы ҡамауҙа ҡала. Алыштар тағы ла киҫкенләшә, сөнки көн һайын тәрән ҡар йырып алға барырға, ҡамау ҡулсаһын ҡыҫырға кәрәк, ә уны тик «Т-34» танкылары ғына булдыра. Рота политругы, өлкән лейтенант Фәйзрахман Зағафурановҡа ла эш етерлек. Әле бер взводҡа, әле икенсеһенә саба ул, егеттәрҙең рухын күтәреү өсөн ҡулынан килгәндең бөтәһен дә эшләргә тырыша: фронт хәбәрҙәре менән таныштыра, айырым яугирҙарҙың ҡаһарманлыҡтары тураһында һөйләй, ил һәм донъя яңылыҡтарын еткерә. Теге йәки был танкист яраланып госпиталгә оҙатылһа, танк рычагтары артына ултырған, пушка, пулеметтарға тотонған саҡтары ла аҙ булмай.\n1943 йылдың 9 ғинуарында уның фронттағы һуңғы алышы була. Дон далаларына һибелгән сираттағы станицаны алыу атакаһы һүнеп ҡала. Алда барған рота командирының да танкыһы яндырыла. Быны күҙәтеп торған Зағафуранов резервтағы һуңғы танк башняһына һикереп менде лә:\n– Күрмәйһегеҙме, командирҙың машинаһы яна! – тип люкты асып ҡысҡырҙы. – Алға! Командирҙы ҡотҡарырға!\nЛәкин экипаж ашыҡманы.\n– Рота командирының бойороғо булмайынса бер ҡайҙа ла бармайбыҙ! – тип ҡырт киҫте танк командиры.\nБындай һөмһөҙлөк тыныс холоҡло, һалдаттар менән иркен һәм ябай һөйләшеүсе Зағафурановты сығырынан сығарҙы.\n– Мин һиңә, рота командирының танкыһы яна, тип әйттем! – тип екереп ебәрҙе ул, кобураһынан пистолетын сығарып, командирҙың елкәһенә терәне. – Хәҙер үк машинаңды бор! Юғиһә...\nШунда уҡ танк водителе – рычагтарға, наводчик – пушкаға, радист – рацияһына, уҡсы пулеметына тотондо, һәм «Т-34» танкыһы, айыуҙай үкереп, Дон ярҙарында үҫкән ҡыуаҡтарҙы төбө-тамыры менән аҡтарып, боҙ ҡатыш ҡар киҫәктәрен сәсрәтә-сәсрәтә алға ырғыны. Танк башняһының тотҡаһына саҡ тотоноп барған Фәйзрахман: «Ниңә малай-шалай һымаҡ килеп мендем әле? – тип ыжғыр елдән битен тун яғаһы менән ҡаплап, үкенеп ҡуйҙы. – Үҙҙәрен генә лә ебәрергә мөмкин ине бит». Ләкин һуң ине, һәм танк алға барыуын дауам итте.\nҠапыл яҡында ғына снаряд шартланы, һәм уның көслө тулҡыны Зағафурановты танк өҫтөнән йолҡоп алды ла ҡалын көрт өҫтөнә атып бәрҙе. Тәкмәсләп барып төшкән комиссар байтаҡ өнһөҙ ята һәм кискә табан ғына аңына килә.\n– Суҡынмыштар, – тип эстән генә әрләне ул танкистарҙы, – әллә мине күрмәнеләрме, әллә күрмәмешкә һалыштылармы? Кем асыҡлай уны хәҙер?\nУл, аяғына баҫырға тип, ҡуҙғала ғына башлағайны, һул аяғының сәнсеп алыуына ҡысҡырып ебәрҙе лә йәнә көрткә сумды. Тик шунда ғына Фәйзрахман ҡан һарҡып торған һул сирағының салбар аша һерәйеп тороуын күреп ҡалды. Күрәһең, снаряд ярсығы сираҡ һөйәген аҡтарып бәргән, ләкин аяҡ бөтөнләй өҙөлмәгәйне әле. Ул ҡалтыранған ҡулдары менән салбар ҡайышын сисеп алды ла, яраһын сепрәк менән ҡушып бәйләгәс, яҡындағы таш һарайға шыуышты.\nИртәгәһенә төштән һуң ғына һарай эргәһенән үтеп барыусы икенсе часть һалдаттары, ыңғырашҡан тауышты ишетеп, яралы Зағафурановты табып алалар һәм госпиталгә оҙаталар. Табиптар снаряд ярсығы сәрпәкләгән сираҡты шунда уҡ киҫеп ташлай. Әммә оҙаҡ ваҡыт медицина ярҙамы күрмәй ҡан эсендә ятҡан яралы комиссарҙа гангрена башланғас, операция яһап, аяҡты тубыҡтан өҫтәрәк киҫеп алалар.\nФевраль баштарында Фәйзрахманды поезд менән Магнитогорскиҙағы эвакуация госпиталенә алып китәләр. Уның өсөн ауыр, ғазаплы көндәр башлана. Юҡ, тән яраһынан һыҡтанмай ул. Яра ни булыр ҙа бөтәшер, ә бына күңел яраһынан нисек ҡотолорға? Һыңар аяҡлы һайыҫҡан һымаҡ һикергеләп йөрөгән ғәрип һалдаттың хәҙер кемгә кәрәге бар? Маһикамал шундай йәш, матур, сибәр. Үҙе кеүекте табыр әле, ә миңә ғәриптәр йортона юлланырға ғына ҡала. Әллә бөтөнләй күҙ көйөгө булып йөрөмәҫкәме? Шундай ауыр уйҙар борсой Фәйзрахманды, һәм ул үҙенең Магнитогорскиҙа ятыуын да, ҡайһы ере яраланыуын да һуғыш ваҡытында Стәрлетамаҡтан Иҫке Сибай ауылына күсеп килгән ғаиләһенә хәбәр итмәй, хаттарында госпиталдең номерын ғына күрһәтә.\nБер көн Молотов исемендәге колхоз парторгы Маһикамал Зағафуранованы саҡыртып ала.\n– Бына почтальон ниндәйҙер сәйер хат ҡалдырып китте, – тип ҡаршылай парторг йәш ҡатынды. – Адресы Магнитогорскиҙа ятҡан Фәйзрахмандыҡы, тик яҙыуы уныҡы түгел. Әллә бер-бер хәл булдымы икән?\nМаһикамалдың йөрәге «жыу» итеп ҡалды һәм ул хатты асып, күҙ йүгертте. «Мин ирегеҙ дауаланып ятҡан госпиталдың баш врачы булам, – тип яҙылғайны унда. – Өлкән лейтенанттың Дон фронтында һул аяғын снаряд ярсығы телеп үтә, һәм ампутация яһайҙар. Ләкин гангрена башлана. Беҙгә килтергәс, йәнә операция яһарға тура килде. Хәҙер яраһы уңалып килә. Тик шуныһы, Маһикамал Лотфулловна: Зағафуранов өйөнә ҡайтырға теләмәй, минең кемгә кәрәгем бар, тип зарлана. Ирегеҙҙе алып ҡайтырға теләһәгеҙ, яҡын көндәрҙә килеп сығығыҙ. Тик тәүҙә үҙемә керегеҙ, сөнки Фәйзрахман Зағафуранов был хат тураһында белмәй».\nИкенсе көн Маһикамал таң һарыһы менән колхоз рәйесе Ибраһим Уйылданов егеп йөрөгән ат менән кашауайға етеһе менән барған ҡыҙы Флүрәне толопҡа төрөп ултыртты ла, ҡырпаҡ ҡарҙы ярып, Иҫке Сибайҙан 40 саҡрымда ятҡан Магнитогорскиға юлланды. Сана еңел, ат та шәп, башын алға һоноп, дуғаһындағы еҙ ҡыңғырауҙы сыңлатып, малҡай иҫкән елгә ҡаршы елә генә. Күңеле лә шатлыҡ менән тулы Маһикамалдың бит алмалары тағы ла алһыуланып, күпереп торған ирендәре бер аҙ асылған, күҙҙәренән өмөт сатҡылары сәсрәп торған йәш ҡатын үҙе лә бына-бына ҡанаттарын йәйеп, осоп китер төҫлө. Әйтерһең, һуғыш ҡойононда зәғифләнгән ғәрип ирен ҡаршыларға түгел, ә туйға китеп бара. Йәнгел ауылында төн үткәреп, төш ауғансы госпиталь ҡапҡаһы төбөнә килеп тә туҡтаны.\nФлүрә Зағафуранова иҫтәлектәренән: «Оҙон юлдан арып килгәнгәме, бесәнгә күмелеп йоҡлап киткәнмен. Күҙҙәремде асһам, алдымда ҡултыҡ таяғына таянған, йөҙөн һаҡал-мыйыҡ баҫҡан, арҡаһына тоҡсайға ҡуша бәйләнгән аяҡҡа оҡшаш ниндәйҙер әйбер аҫҡан ят ир тора. Ул, күҙҙәрен сылт-сылт йомоп, нимәлер әйтергә теләй, ләкин һүҙҙәрен ишетмәйем. Эргәһендәге әсәйем:\n– Бына был әтейең була, – ти, шат йылмайып.\nКүҙ алдыма өс йыл элек кенә фин һуғышынан орден тағып ҡайтҡан, киң күкрәкле, төҙ һынлы, гимнастеркаһына портупеялы ҡайыш быуған офицер килеп баҫты. Ул мине көслө ҡулдары менән күтәреп, иҙән буйлап бейеп киткәйне. Ә был – бөтөнләй икенсе кеше.\n– Юҡ, был минең әтейем түгел! – тип сәрелдәп илап ебәргәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдым. – Әтейемдең аяғы икәү ине лә баһа.\nАтайым, күҙҙәренә тығылған йәштәрен һөртөп, ситкә боролдо.\n– Ул саҡта һинең әтейең булмаясаҡ! – Әсәйем ҡапыл ҡырыҫланып китте. – Башҡаларҙыҡы булыр, ә һинеке – юҡ.\nТик аҙаҡ ҡайтып, мине мунсала йыуындырып, аяҡтарыма һәҙәпле туфлиҙар кейҙергәндә генә мин уның йомшаҡ ҡулдарын тойҙом, һәм уға булған ихтирамым, һөйөүем тағы ла арта төштө. Шуныһын да әйтәйем: әтейем бер ҡасан да һуғыш тураһында һөйләргә, һуғыш тураһындағы фильмдарҙы ҡарарға яратманы. Иҫке Сибайҙан Темәскә күсеп, Башҡорт педагогия техникумында директор булып эшләгән осорҙа ул йыш ҡына Өфөнән, арҡаһына йөкмәп, уҡыусылар өсөн дәреслектәр, дәфтәрҙәр, ә миңә печенье, перәниктәр алып ҡайтыр ине».\nТемәстә ни бары йыл ярым ғына эшләп ҡала Зағафуранов: 1945 йылдың март урталарында КПСС-тың Баймаҡ район комитетының беренсе секретары Әхәт Биктимеров үҙенә саҡыртып ала.\n– Ишетеп беләм, – тине ул, Зағафурановтың таяҡҡа таянған протез аяғын алға уратыбыраҡ ташлап, ишекте шар асып килеп кереүен күреп, ике ҡуллап барып күреште лә өҫтәл янына ишараланы. – Темәстә ярайһы ғына тәртип урынлаштырғанһың икән. Халыҡ та, техникум коллективы ла маҡтау һүҙҙәре генә әйтә һинең турала..


«Йәшлек» гәзите » Махсус биттәр » Ҡыҙҙыр шешлек, торма түҙеп!\n29.04.2016 Ҡыҙҙыр шешлек, торма түҙеп!\nМай байрамдары тигән һүҙҙе ишетеү менән шешлек, усаҡ, туғандар-дуҫтар менән йырлашып ултырыу күҙ алдына килә. Байрам табынығыҙ тәмле, мул булһын өсөн беҙҙән рецептар ҡабул итегеҙ!\nГрилдә бешерелгән йәшелсә телде йоторлоҡ була. Уларҙы ит, балыҡ янына гарнир итеп тә бирергә, былай ғына ла ашарға мөмкин. Тәмле булыуы менән бер рәттән, файҙалы икәнлеген дә беләбеҙ. Асыҡ һауала, гриль ярҙамында бешереп, табынға бирелгән помидор, картуф һәм башҡа йәшелсәләр ялығыҙҙы тағы ла сағыуыраҡ итһен, дуҫтар!\n2 баклажан, 1 ташҡабаҡ, 1 татлы борос, 2 помидор, 1 баш һуған, 2 ҡалаҡ алма һеркәһе, 4 ҡалаҡ үҫемлек майы, борос, тоҙ.\nТашҡабаҡты йыуып, киптереп, алты өлөшкә бүлергә. Баклажандарҙы ла әҙерләргә, тышын әрсемәҫкә. Уларҙы маринадҡа һалғанға тиклем әсеһен бөтөрөү өсөн ярты сәғәткә тоҙло һалҡын һыуға һалып торорға кәңәш итәбеҙ. Был ысул әсе тәмде генә бөтөрмәй, йәшелсәне йомшағыраҡ та итә. Татлы боросто уртаға бүлеп, орлоғон таҙартырға. Помидорҙан башҡа бөтә йәшелсәне лә эре итеп турап, тәрән һауытҡа һалып, тоҙ-борос, алма һеркәһе менән май һибергә. Теләгәндәр әнис тә һалып ебәрә. Маринад та һалынғас, йәшелсәне яҡшылап бутарға һәм, өҫтөн ябып, сәғәт ярымға ҡалдырырға. Йылы көндә улар ошо ваҡытта яҡшы итеп маринадлана, һалҡында төнө буйы ла тоторға була.\nХәҙер ут яғып, күмерҙең ҡыҙғанын көтөргә кәрәк. Йәшелсәне рәшәткәгә бер ҡат итеп кенә теҙеп, ике яғын да ҡыҙҙырырға кәрәк, һәр береһе өсөн 15 минут самаһы ваҡыт китә. Уларҙы бындай ысул менән әҙерләү мәшәҡәтле генә, ит ҡыҙҙырыуҙан да ауырыраҡ. Сөнки һуты ағып, үҙҙәре янып бара. Гриль янынан китмәгеҙ, туҡтауһыҙ күҙәтеп тороғоҙ.\nЙәшелсәне уттан алғас, һауытҡа һалып, 15 минут ныҡлап ҡаплап торорға кәрәк, тәме тағы ла сағыуланасаҡ.\nТабынға йылы килеш бирелә.\nЯрты кило көмрө балыҡ, 4 балғалаҡ соя соусы, 1 кишер, 2 ҡалаҡ аҡ май, бер услап йәшел һуған, әнис, петрушка, һарымһаҡ, төрлө тәмләткестәр – күңелегеҙ ҡушҡанын һайлағыҙ!\nБалыҡты таҙартып, тигеҙ киҫәктәргә бүлергә лә, соя соусына һалып, ярты сәғәт самаһы тоторға. Кишерҙе нәҙек кенә итеп түңәрәкләп турарға, йәшел тәмләткестәр, һарымһаҡ та ваҡлана. Йомшарған аҡ майға бөтә тәмләткесте һалып бутарға. Балыҡ киҫәктәрен фольгаға теҙеп, өҫтөнә май яғып, кишер ҡуйырға. Ике киҫәк балыҡты бер фольгаға һалып, конверт һымаҡ урарға. Ул мангалда 20 минут самаһы әҙерләнә. Табынға төрлө йәшелсә, дөгө ярмаһы менән бирергә була.\nТАУЫҠ ИТЕ ӨСӨН МАРИНАД\nТауыҡ итенән эшләнгән шешлектең бер проблемаһы бар – ул ҡорораҡ килеп сыға. Беҙҙең рецептар һутлы, тәмле аҙыҡ әҙерләргә ярҙам итер. Маринад өсөн эмаль һауыттан да яҡшырағын таба алмаҫһығыҙ, алюмин кәстрүлде ҡулланмағыҙ. Шулай уҡ быяла һауыт та ярай, мәҫәлән, банка. Иткә килгәндә, тауыҡтың аҡ ите, боттары яҡшы, шешлек булғас, һум итте һайларға кәрәк. Ләкин күптәр ҡанаттарын да айырым ҡыҙҙырырға ярата, ҡыҫҡаһы, ҡайһы урыны оҡшай – шуны ҡулланығыҙ.\nМаринад әҙерләгәндә һеркә ҡулланыу – классика. Әллә ҡасандан барлыҡҡа килһә лә, әле һаман да итте һеркә ярҙамында йомшартыусылар етерлек. Маринадтың бер кило иткә иҫәпләнгән тәүге варианты:\n100 грамм 9 процентлыҡ аш һеркәһе, ярты кило һуған, 2 балғалаҡ тоҙ, 1 балғалаҡ шәкәр, 10 бөртөк хуш еҫле борос, 20 бөртөк ҡара борос, 5 лавр япрағы, 1 балғалаҡ үҫемлек майы.\nБашлы һуғандың берәүһен иҙергә кәрәк, уның һуты иткә ныҡлап һеңергә тейеш. Ҡалған һуған дүңгәләкләп турала. Боросто иҙеп, һуғанға ҡушырға. Үҫемлек майы, шәкәр, тоҙ һәм аш һеркәһен башҡа ингредиенттар менән бутарға. Ошо массаға бер стакан һыу ҡушыла. Маринад әҙер! Ит һалҡынса урында ике сәғәт самаһы маринадта тотола.\nБыл әскелтем тәмле маринадты тауыҡтың ҡанаттарын ҡыҙҙырыу өсөн ҡулланыу яҡшы. Ул 3 кило самаһы иткә етә.\n1 стакан шыйыҡ бал (ҡуйырып киткәнен иретеп алығыҙ), 1 ҡалаҡ горчица, 10 бөртөк ҡара борос, әсе һәм татлы паприка, 1 ҡалаҡ аш һеркәһе.\nБөтә ингредиенттарҙы ла бергә бутарға. Ошо массаны ҡанаттарға һыларға кәрәк. Уларҙы маринадҡа һалып тормай ғына, шундуҡ әҙерләргә була. Бик шәп ризыҡ килеп сыға.\nБындай маринад Көнбайышта популяр, электән ҡалған рецепт. Шешлек ҡыҙғылтыраҡ төҫтә килеп сыға. Тауыҡтың бөтә өлөштәре өсөн дә ҡулланырға мөмкин. Ләкин аҡ итте ошо ысул менән маринадлағанда айырыуса тәмле, һутлы булып бешә. Бигерәк тә ҡатын-ҡыҙҙар өсөн шәп рецепт – майлы тип ҡайғырырға түгел.\n1 литр гранат һуты, 10 бөртөк ҡара борос, 25 грамм тоҙ.\nБөтә ингредиенттарҙы ла бергә бутарға. Ит ныҡлап йомшарһын, маринадты һеңдерһен өсөн тауыҡты бер тәүлек тоталар.\nТауыҡ итенән шешлек\n1 кило тауыҡтың аҡ ите, бер стакан ойоған һөт, 1 балғалаҡ горчица, 1 балғалаҡ керән, 1 балғалаҡ бал, һарымһаҡ, ҡара һәм ҡыҙыл борос, тоҙ, соя соусы, үҫемлек майы, 3 ҡалаҡ лимон һуты.\nһөткә керән, горчица, иҙелгән һарымһаҡ, бал, борос, тоҙ өҫтәргә. Тоҙҙо кәрәгенән әҙерәк ҡулланығыҙ, сөнки маринадҡа аҙаҡ соя соусы ла өҫтәлә, ә ул ныҡ тоҙло. Аҡ итте шаҡмаҡлап турап, ике сәғәткә маринадҡа һалырға. Ике сәғәт етә, артығы кәрәкмәй, юҡһа ит иҙелә башлай. Ҡыҙҙыра башлар алдынан ғына соя соусы, лимон һуты һәм үҫемлек майын бергә бутарға. Тауыҡ киҫәктәрен алып, һөттән таҙартырға һәм лимонлы шыйыҡсаға тығып алып, шампурҙарға теҙергә. Тәмле һәм һутлы шешлек 10 минутта әҙер була.\nШешлек өсөн яңы һуйылған иттән дә яҡшыһы юҡ. Ләкин ҡайһы саҡ туңдырылғанын да ҡулланырға тура килә. Бындай осраҡта тулыһынса иреп бөткәнен көтөргә кәрәк, ирегән генә түгел, һыуыҡ та булмаҫҡа тейеш хатта. Уны бүлмә температураһында тоторға тура килә. Итте ағып торған һыуҙа йыуып, яҡшылап ҡоротоғоҙ.\nҺис шикһеҙ, иң шәп шешлек ике-өс айлыҡ бәрән итенән килеп сыға, мал орғасы булһа, тағы ла яҡшыраҡ. Ләкин уны һатып алам тиһәң, “ат хаҡын” түләргә кәрәк, хужалар йәш бәрәнен һуйырға йәлләңкерәй. Ҡыҫҡаһы, иттең мөмкин тиклем йәшерәген һайлау талап ителә. Баҙарҙа йәш һарыҡ ите ап-аҡ майы, ҡыҙыл ите менән айырылып тора. Ҡартыраҡ малдың майы һарғылт, ите ҡарараҡ була. Һарыҡ итенән шешлек әҙерләгәндә һөйәктәрен алып ташлау мотлаҡ түгел.\nШешлек Кавказдан килеп сыҡҡан аҙыҡ, әлбиттә, башҡа халыҡ итте унда йәшәүселәргә еткереп үк ҡыҙҙыра алмай. Был төбәк халҡы өсөн шешлек – тотош бер мәҙәниәт. Ә беҙ уларҙың рецебын ҡарайыҡ:\n1 кило ит, 5 баш һуған, төйөлгән ҡара борос, тоҙ, 150 грамм шарап, үҫемлек майы.\nИтте ҙур булмаған киҫәктәргә бүлгесләргә, борос менән тоҙ һибергә. Балдаҡлап туралған һуғанды тәҫләп һалып, шарапты һәр өлөшкә тейерлек итеп һибеп сығырға. Үҫемлек майы иң аҙаҡ ҡушыла, ныҡлап бутала. Теләһә ниндәй тәмләткес ҡушып тормағыҙ, тәме китә. Йәш ит ике сәғәттә әҙер була, уртаса алғанда, уны 5 сәғәт самаһы маринадта тоторға кәрәк.\nИтте шампурҙарға һуған менән сиратлап теҙергә. Ул утта 15 минут самаһы ҡыҙҙырыла. Шампурҙарҙы әйләндергеләп торорға, ваҡыты-ваҡыты менән шарап һибергә онотмағыҙ. Кавказ халҡы шешлекте йәшел тәмләткес менән ашай, петрушка, кинза, әнисте ваҡламай, табынға шул килеп ҡуялар.\nБыл маринад өсөн тәбиғи, бер ниндәй татлы емеш тә ҡушылмаған йогурт кәрәк.\n1 кило һарыҡ ите, 1 стакан йогурт, 4 ҡалаҡ үҫемлек майы, 1 лимон, һарымһаҡ, ярты балғалаҡ тимьян, бөтнөк, ҡара борос, тоҙ.\nИтте бер тигеҙ өлөштәргә бүлергә, тоҙ, борос һибергә. Йогуртҡа үҫемлек майы, тәмләткестәр ҡушырға. Лимондың һутын һығып алып, ҡалған өлөшөн ҡырғыс аша үткәрергә, бөтнөктө лә ваҡ итеп турарға. Бөтә ингредиенттарҙы бергә бутарға – маринад әҙер. Уны ит өҫтөнә ҡойорға. 6 – 8 сәғәт самаһында әҙер була.\nШешлек өсөн һарыҡтың һум ите генә түгел, бауыр-бөйөрө, йөрәге лә бик шәп.\n1 кило ит, 6 баш һуған, ярты стакан 3 процентлы аш һеркәһе, 4 помидор, 1 лимон, аджика, киптерелгән барбарис, 20 грамм һарыҡтың эс майы, тоҙ, борос, йәшел тәмләткестәр.\nИтте вағыраҡ итеп турарға, һауытҡа һалып, борос, тоҙ, һуған, лимон һуты, аш һеркәһе өҫтәргә. Ныҡлап бутарға. Ауыр нәмә менән ҡаплап, дүрт сәғәт самаһы ситкә ҡуйып торорға. Аҙаҡ ит киҫәктәрен помидор, һуған менән сиратлап теҙергә. Иткә май һөртөргә. Шешлек 15 минутта әҙер була.\nТабынға йәшел тәмләткестәр, аджика йәки башҡа соус менән бирелә.\nШешлек ҡыҙҙырыр өсөн йүкә, имән, ҡайын утынын алығыҙ. Ылыҫлы ағастарҙан иткә еҫ һеңәсәк. Шулай уҡ утынды яндырғанда бензин йәки башҡа яғыулыҡтарҙы ҡулланмағыҙ – еҫе сығып торасаҡ.


Хәбәрҙәр: Сергей Аксенов: “Беҙ үҙ йортобоҙға ҡайтабыҙ. Ҡырым- Рәсәйҙә.”\nСергей Аксенов: “Беҙ үҙ йортобоҙға ҡайтабыҙ. Ҡырым- Рәсәйҙә.”\nҠырым фейерверк һәм байрам концерттары менән ярымутрау статусы буйынса референдумдың тамамланыуын билдәләй. Бюллетендәрҙең яртыһын тикшергәндән һуң, Ҡырымдың Үҙәк һайлау комиссияһы шулай тип хәбәр итте: ярымутрауҙың Рәсәй составына Федерация субьекты рәүешендә инеүе өсөн граждандарҙың 95,5 проценты тауыш биргән, ҡырымлыларҙың 3,5 проценты ярымутрауҙың автономия статусында Украина составында ҡалыуы яҡлы.\nҠырым администрацияһы башлығы Сергей Аксенов барыһын да еңеү менән ҡотланы:\n“Беҙ үҙ йортобоҙға ҡайтабыҙ. Ҡырым- Рәсәйҙә. Беҙ быны бергәләп, һеҙҙең ҡыйыулығығыҙ, һеҙҙең ярҙамығыҙ, Рәсәйҙең ярҙамы, Рәсәй халҡының, уның президентының ярҙамы менән эшләнек. Һеҙҙең был еңеүегеҙҙе бер кем дә тартып ала алмаясаҡ. Беҙ бергәләп Рәсәйгә ҡайтабыҙ! Ура! Һеҙҙең барығыҙҙы ла ҡотлайым!”\nТауыш биреүҙәрҙең рәсми һөҙөмтәһе киләһе сәғәттәрҙә иғлан ителәсәк.\nҠырымдың Юғары советы бөгөн үк республиканың Рәсәй Федерацияһы составына инеүе өсөн рәсми заявка төҙөргә йыйына.\nТауыш биреүгә халыҡ дәррәү йыйылып килде һәм ул тыныс шарттарҙа үтте. Референдумды ойоштороусылар мәғлүмәттәре буйынса, плебисцитта ҡатнашҡан автономиялы республика халҡы 83 процентҡа тиерлек еткән. Севастополь һәм Симферополдә был һан тағы ла юғарыраҡ- 89 процент.\nСимферополдең үҙәк майҙанында меңдәрсә халыҡ Рәсәй флагтары аҫтында йыйылды. Улар өсөн был тарихи көн булды, референдум һөҙөмтәләрен Украина властары һәм Көнбайыш танырға теләмәһә лә, халыҡ яҡшыға өмөтләнә.


Тыныслыҡ? Хеҙмәт? Май? » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Тыныслыҡ? Хеҙмәт? Май?\nТыныслыҡ? Хеҙмәт? Май? 28.04.2017 // Йәмғиәт / Анонстар\nҠасандыр 1 Май байрамы сәйәси тантана ине. “Бөтә донъя пролетарийҙары, берләшегеҙ!” тигән төп оран үҙе үк уның сәйәси нигеҙҙә барлыҡҡа килгәнен күрһәтеп тора. 1886 йылдың 1 майында АҠШ-та Чикаго полицияһы урындағы эшселәрҙең демонстрацияһын баҫтыра, һәм был күп ҡорбанға килтерә. Ошо ваҡиғанан һуң өс йыл үтеүгә, II Интернационалдың Парижда үткән конгресы 1 майҙы Бөтә донъя пролетариатының теләктәшлек көнө тип иғлан итә һәм был датаны социаль талаптар ҡуйған демонстрациялар менән билдәләргә тәҡдим итә. Рәсәйҙә уны беренсе тапҡыр 1890 йылда байрам итәләр. Ә Совет осоронда ул хеҙмәтсәндәрҙең йылына бер тапҡыр киң ҡолас менән үткәрелгән дөйөм тантанаһына әйләнә. Нисек баһаларға бөгөн был байрамды? Уның әһәмиәте бармы?\n1 Май байрамы тиһәләр, заводтағы йәшлек йылдарым иҫкә төшә. Моторҙар эшләү берекмәһендә цехтың партия бюроһы етәксеһе: “Кемдәр демонстрацияға сыға?” – тип әйтеү менән, кемуҙарҙан был исемлеккә инергә ынтылабыҙ. Юҡ, бөтә донъя пролетарийҙарына теләктәшлек күрһәтергә ашҡыныуҙан түгел был.\nПартия сәйәсәтен яҡлау теләге лә тыумай. Беҙ бит әле йәш, “коммунизм”, “үҫешкән социализм” кеүек төшөнсәләр ҙә бер ҡолаҡтан инә, икенсеһенән сығып та китә. Байрам колоннаһына ҡушылырға теләк белдереүҙең сәбәбе икенсе нәмәлә.\nҺәр демонстрацияла колоннаның башынан артҡы рәттәренә саҡлы төрлө флагтар, плакат менән транспаранттар, һауа шарҙары елберҙәп барыуын әле лә хәтерләйһегеҙҙер. “Тыныслыҡ! Хеҙмәт! Май” тип яҙылғаны аҙым һайын осрай ине. Тик, цехтың партия, комсомол һәм профсоюз лидерҙарына транспаранттар әҙерләтеү, графикты яраштырыу кеүек мәсьәләләр менән бергә, эшселәрҙе демонстрацияға сығырға өгөтләргә лә тура килә. Ә сәйәси әүҙемлек күрһәтергә һәр пролетарий ынтылып торҙо тип булмай. Күптәр был байрамды ғаиләһе менән үткәрергә, көн йылы булғанда тәбиғәткә сығырға теләй. Бигерәк тә бер нисә йыл рәттән ҡатнашҡандар был “иреклеләрҙең ирекһеҙ эшенән” баш тартырға һылтау табырға тырыша.\nБындай осраҡта матди ҡыҙыҡһындырыу тыуҙыра башлайҙар: байрам транспаранты тотоп барған өсөн – 10 һум, КПСС Үҙәк Комитеты Политбюроһы ағзаһының портретын тотҡандарға 20-шәр һум аҡса яҙалар. Дөрөҫ, социализм идеалдарын йәш эшселәрҙең береһе лә инҡар итмәй, ләкин 10 һум аҡса ла эсте тишмәй. Аҙмы был, күпме?\nСағыштырыу өсөн: уҙған быуаттың 70-се йылдарында завод ашханаһында бер туҡланып сығыу 80-90 тингә төшә, киноға билет ололар өсөн – 20, балаларға – 5 тин, ҡала үҙәгенән аэропортҡа такси менән барыу – 5 һум, самолет менән Өфөнән Сочиға хәтлем осоу 40 һум тора ине. Байтаҡ йылдар сиратта торғандан һуң ғына алып була торған “Жигули” автомобиленең хаҡы – 5 мең һум. Һыйыр итенең килограмы магазинда ике һум тора, тик уны эләктерер өсөн таң һарыһынан кибет алдында сиратҡа баҫырға кәрәк. Ә уны был көндә килтермәүҙәре лә бар... Баҙарҙа ошо уҡ итте теләгән ваҡытта барып алырға була, тик күпселектең хәленән килмәй, сөнки бер кило ит өсөн 6 һум һорайҙар! Ҡара икмәктең бер “буханка”һы 16 тин (шуға уны ауыл халҡы һәм ҡалаларҙың хосуси секторында йәшәгәндәр малға ашатыу өсөн тоҡлап алды), аҡ ҡалас 22 тин торҙо. Ә долларҙың рәсми курсы үткән быуаттың 70-80-се йылдарында 92 тин ине.\nОло йәштәге эшселәрҙе демонстрация өсөн биреләсәк аҡса әллә ни ҡыҙыҡһындырманы шикелле, сөнки юғары разрядлы токарҙар, слесарҙар, фрезлаусылар айына 400-500-әр һум аҡса ала ине. Әйткәндәй, республика матбуғатындағы журналистарҙың хеҙмәт хаҡы был заманда 150 һумдан ашманы, яңы эшкә ҡабул ителгән хәбәрселәргә айына 120 һум түләнеләр. Ул саҡта совет йәмғиәте тураһындағы көләмәстәр киң мәғлүмәт сараларында баҫылмай һәм тапшырылмай, ләкин телдән-телгә бөтә ил буйлап тарала ине. Шуларҙың береһе иҫтә ҡалған: “Кем ул совет халҡы? Эшһеҙлек юҡ, ләкин йүнләп эшләгәндәр ҙә күренмәй, йүнләп эшләүселәр юҡ – ә план үтәлә, планды үтәйҙәр – кибеттә һатып алырлыҡ әйбер табылмай, һатып алырлыҡ нәмә юҡ – һыуытҡыста барыһы ла бар, һыуытҡыс тулы – береһе лә ҡәнәғәт түгел, ҡәнәғәт түгелдәр – ә барыһы ла ыңғай тауыш бирә”.\nСтудент саҡта инде байрам демонстрацияһына “бушлай” сыға инек. Төркөмдөң кураторын да, деканатты ла тыңламай булмай – имтихандар тапшыраһы бар бит. Башҡорт дәүләт университеты алдына иртә таңдан уҡ сығып баҫып, колонналарға теҙелә башлайбыҙ. Лекция башланырға биш минут ҡалғас уянып өйрәнгән халыҡтың, тәбиғи, иртәнге сәғәт алтыла уҡ тороп урамға сыҡҡыһы килмәй. Шуға уятыуҙы ла байрамса итергә тырышалар: ятаҡтың һәр ҡатында көнэлгәре билдәләп ҡуйылған гармунсы тантаналы көй һуҙып ебәрә һәм уйнай-уйнай коридорҙың бер башынан икенсе осона табан йөрөй. Университет алдында берәй сәғәт тапанып торғандан һуң, яйлап ҡына ҡуҙғалабыҙ. Пушкин, Ленин, Достоевский урамдары буйлап атлап үткәс, Әй урамының төньяҡ осонда тағы туҡтап көтөп торабыҙ – башҡа урамдарҙан Октябрь проспектына табан ағылған колонналарҙы үткәрергә кәрәк. Трибуна янына етәрәк бығаса ҡулға йомарлап тотоп килгән әләмдәр өҫкә ҡалҡа, ятҡырылған хәлдәге плакаттар ҙа “аяғүрә” ҡалҡа, сөнки демонстрацияның төп өлөшө – ҡала советы эргәһендәге трибуналарҙа торған етәкселек һәм күренекле граждандар янынан үтеү – башлана бит. Ошо тапҡырҙы уҙып, “Мәктәп-интернат” туҡталышы тәңгәленә еткәс, эреле-ваҡлы транспаранттарҙы ошонда көтөп ултырған йөк автомашиналарының кузовтарына ырғытабыҙ ҙа демонстрация сәғәттәрендә Рәсәй, Комсомол урамдары буйлап йөрөүгә күсерелгән йәмәғәтселек транспорты туҡталыштарына ашығабыҙ: кемдер һөйгән ҡыҙы менән киноға барырға һөйләшеп ҡуйған, кемдәрҙер байрам көндәренә ауылына ҡайтырға йыйына.\nӘлбиттә, 1 Май байрамы ул сәйәси тантана ине. “Бөтә донъя пролетарийҙары, берләшегеҙ!” тигән төп оран үҙе үк уның сәйәси нигеҙҙә барлыҡҡа килгәнен күрһәтеп тора. 1886 йылдың 1 майында АҠШ-та Чикаго полицияһы урындағы эшселәрҙең демонстрацияһын баҫтыра, һәм был күп ҡорбанға килтерә. Элегерәк “полиция бер ғәйепһеҙ тыныс демонстранттарға атҡан” тип яҙалар ине. Бөгөн килеп, “тәүҙә эшселәр полицияға ҡаршы ата башлаған, шуға был ваҡиға ҡораллы бәрелеш менән тамамланған” тигән яҙмалар ҙа күренә. Һәр хәлдә, ҡораллы полицейскийҙар үҙҙәрен ҡыйырһытырға бирмәгәндер, танкка ҡаршы күҫәк менән барып ҡара...\nБында шуныһы мөһим: демонстрацияны шулай ҡанға батырыу синфи көрәштең ҡырҡыулашыуына һәм эшселәрҙең үҙ байрамын булдырыуға алып килгән. Ошо ваҡиғанан һуң өс йыл үтеүгә, II Интернационалдың Парижда үткән конгресы 1 майҙы Бөтә донъя пролетариатының теләктәшлек көнө тип иғлан итә һәм был датаны социаль талаптар ҡуйған демонстрациялар менән билдәләргә тәҡдим итә. Рәсәйҙә уны беренсе тапҡыр 1890 йылда байрам итәләр. Ә Совет осоронда ул хеҙмәтсәндәрҙең йылына бер тапҡыр киң ҡолас менән үткәрелгән дөйөм тантанаһына әйләнә.\nНисек баһаларға бөгөн был байрамды? Уның әһәмиәте бармы? Ошо тантананы кәрәкмәй тип иҫәпләүселәр уның идеологик нигеҙҙә булыуына, шуға ла хәҙерге заманда инҡар ителергә тейешлегенә баҫым яһай. Бер яҡтан ҡарағанда, дөрөҫ тә кеүек: әлеге социаль талаптарҙы совет предприятиеларының эшселәре кемгә ҡуя ала ине? Сталинғамы? Әллә һуңыраҡ Коммунистар партияһының үҙәк комитетынамы? “Партия һәм совет власы хеҙмәтсәндәр мәнфәғәтен көнө-төнө ҡайғырта” тигән лозунг бар сағында ундай талаптар менән урамға сығырға кемдең башы икәү? Хәйер, халҡыбыҙҙың тулыһынса бәхетле булыуы тураһында һәр байрамда дежур ораторҙар трибунанан асыҡ иғлан итә ине. Улар тарафынан бөтә донъя буржуазияһына ла эшселәр синыфын иҙгәне өсөн биҡ ҡаты эләгә ине. Дөрөҫ, был ораторҙарҙың береһе лә Европала булмаған һәм ундағы предприятиеларҙың эшселәре менән һөйләшеп ҡарамаған...\nТора-бара был байрам Латин Америкаһындағы карнавал төҫөнә инә башланы: йыр-бейеү, үҙешмәкәр артистарҙың сығыштары, колонналарҙы күҙ яуын алырлыҡ итеп биҙәү, кибеттә күптән күренмәгән тауарҙар менән урам сауҙаһы ойоштороу... Тик Рио-де Жанейро байрамдарынан айырмаһы ла бар ине: демонстрацияға сығыу һәр предприятиеның һәр цехы, һәр бер учреждение йәки уҡыу йорто өсөн мотлаҡ, ә лозунгтар фәҡәт Коммунистар партияһы идеологияһына ғына ярашлы итеп яҙылған һәм тейешле кимәлдә раҫлатылған.\nДөрөҫ, аҙнаһына элекке берәү урынына ике ял көнө индереү, торлаҡты бушлай биреү, медицина хеҙмәтләндереүен һәм белем алыуҙы түләүһеҙ итеү кеүек дәүләт хәстәрлеген һис инҡар итеп булмай. Тик уларҙы совет хөкүмәте үҙ белдеге менән башҡарған, йәғни эшселәр синыфының талабы буйынса тип әйтергә нигеҙ юҡ. Ә хөкүмәттең былай эшләрлек форсаты булған, әлбиттә: һәр предприятиеның табышы Үҙәккә китеп торған бит. Шуға тағы зыялыларҙы тиндәр алып ҡына эшләргә мәжбүр итеүҙе, ә колхозсыға хеҙмәт хаҡын аҡсалата бөтөнләй түләмәүҙе лә иҫәпкә алһаҡ, хөкүмәттең ғәйәт ҙур сумманы экономиялауы нығыраҡ аңлашыла төшөр. Африка һәм Азияның яңы бойондороҡһоҙлоҡ алған илдәренә лә даими ярҙам күрһәтеп тора алғас, тимәк, Совет хөкүмәте ярлы булмаған.\nИкенсе яҡтан, әйҙәгеҙ, уйлашайыҡ: был байрамдың тәүге маҡсаты изге булған бит – эшләгән халыҡ үҙ мәнфәғәттәрен үҙе яҡлай алырға тейеш түгелме ни? Әллә барыһы ла Дәүләт Думаһының ниндәй ҡанундар сығарғанын көтөп кенә ултырһынмы? Беҙҙә һаман да элекке советса йәшәү рәүеше өҫтөнлөк итә, күрәһең – бөтәһен дә көтөп ултырырға өйрәнгәнбеҙ.\nЯңыраҡ мәғлүмәт сараларында Нефтекамскиҙағы бер предприятиеның эш хаҡы түләүҙе тотҡарлауы һәм прокуратураның ҡыҫылырға мәжбүр булыуы тураһындағы хәбәр күренде. Кисектерелгән хеҙмәт хаҡы буйынса 4,5 миллион һумлыҡ бурыс йыйылған. Прокуратура хоҡуҡи яуаплылыҡ тураһында иҫкәрткәс, эш хаҡын тулыһынса (!) түләп тә ҡуйғандар. Тимәк, аҡса булған! Ярай ҙа был предприятие коллективы һуңлабыраҡ булһа ла тейешле органдарға хәбәр иткән (шунда эшләгәндәр үҙҙәре ялыу яҙғандыр тип ышанайыҡ). Ә бит баш баҫып өндәшмәй генә эшләп йөрөгән, эш хаҡы һуңлатылыу сәбәпле туған-тыумасаларына бурысҡа батҡан кешеләр әллә ни саҡлы... Бигерәк тә хосуси фирмаларҙа эшләгәндәргә ҡағыла был, улар йыш ҡына эш биреүсенең пенсия фондына иғәнә түләп бармауына ла риза булырға мәжбүр.\nБөтә донъя пролетариатын яҡлашырға йыйынған эшселәр синыфы, шулай итеп, ҡайһы саҡ үҙ хеҙмәт хаҡын да ваҡытында ала алмай. Нефтекамскиҙағы ошо предприятие етәксеһенә (ойошманың исеме лә, етәксенең фамилияһы ла телгә алынмай) 32 мең һум штраф һалынған. Ә уның, ошо штрафты түләгәс, үҙенә 132 мең һум премия яҙҙырыу мөмкинлеге булһа? Штрафын да ниндәй сығанаҡтан түләй бит әле... Бына ни өсөн кәрәк ул 1 Май байрамы – хеҙмәтсәндәрҙең үҙ мәнфәғәтен яҡлай алыуын күрһәткән көн!\n...Мәктәптә уҡыған саҡта байрам демонстрацияһында шулай тип йырлай торғайныҡ:\nБеренсе Май байрамын\nБеҙ тәбрик итәбеҙ,\nБыл һүҙҙәрҙә сәйәсәт тә, идеологик ҡараш та юҡ, фәҡәт байрам шатлығы. Шуға күрә 1 Май – Хеҙмәтсәндәрҙең халыҡ-ара теләктәшлек көнө – ниндәйҙер ҡыуаныслы ваҡиға булып иҫтә ҡалған. Хәҙер инде сәйәси яғы мөһим дә түгел, ләкин өмөт һәм шатлыҡ – кешенең мәңгелек юлдаштары. Байрам менән, ватандаштар!


Дүрт йыл элек тотонған һыу өсөн быйыл түлә\nБеҙҙең редакцияға Өфөнөң Киров районында йәшәүселәр мөрәжәғәт итте. Улар октябрҙә торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн килгән квитанциялағы хаҡтарға ризаһыҙлыҡ белдерә.\nОктябрь айы өсөн килгән квитанцияла һыуға хаҡтың дүрт-биш тапҡыр артыуының сәбәбен аңламаған фатир хужалары ризаһыҙлыҡ белдерә. Өҫтәлмә түләүҙәрҙең ҡайҙан алынғанын уларға бер кем дә аңлатмай.\nБаш ҡаланың Киров районындағы ҡайһы бер йорттарҙа йәшәүселәр идарасы компанияға мәрәжәғәт итә. Милекселәр әйтеүенсә, уларға 2012 йылда ойошма коммуналь хеҙмәттәр өсөн һалымды түбәнәйткән була, был ҡабаттан иҫәпләү барышында асыҡланған. Быйыл шул аҡсаларҙы йорт хужалары түләргә тейеш килеп сыға. Был хәл айыныҡын айына, йәғни ваҡытында иҫәпләшергә яратыусы Инсаф Фәттәховты ла аптырашта ҡалдырған.\nКиров районы хакимиәтендә беҙгә, идарасы компания 2012 йылда хаҡты өйҙәге иҫәпләү ҡоролмалары мәғлүмәте буйынса ғына билдәләгән, ә дөйөм йорт ихтыяждары өсөн сығымдар күҙ уңынан ысҡынған, тип аңлаттылар.\nАйгөл Куликова, Өфөнөң Киров районы хакимиәтенең торлаҡ хужалығы идаралығы етәксеһе урынбаҫары: «Идарасы ойошманың иғтибарһыҙлығы. Ҡануниәттең боҙолоуын кисектереү маҡсатында Берҙәм иҫәп-касса үҙәге муниципаль унитар предприятиеһына иҫәпте кире ҡайтарыуҙы һорап мөрәжәғәт итте. Һалым инспекцияһының тикшереүе һәм ҡарары менән ойошманың сайтында танышырға мөмкин».\nУрындағы халыҡ торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләүҙең ҡатмарлы арифметикала иҫәпләнеүен аңлап етмәй. Быға бәйле, ниндәй маҡсатта артыҡ аҡса түләйбеҙ, тигән һорау тыуа. Фатир хужалары һәм идарасы ойошмалар араһындағы тығыҙ бәйләнеш булғанда бәлки, бындай аңлашылмаусанлыҡ булмаҫ та ине.


Starmania Slot Game | Үрге Сайтында Слот\nЕңергә менән оло Старание, һеҙҙә бар, миллионлаған йолдызлар көтә һеҙҙең өсөн спина. Был ғәжәйеп уйын автомат эйә красочный һәм лучезарный тема йолдызлар, улар заставляет һеҙҙе уға влюбиться. Беҙ булдырабыҙ тураһында ғына хыяллана ғына ала белеү йолдызлар, әммә был уйын килтерә, һеҙ уларға, был һеҙҙең экрандарҙа Үрге ғына Слот. Әгәр һеҙ кем наслаждайся матурлығына төнгө күк йөҙө, ул саҡта әлеге уйын өсөн билдәләнгән һеҙҙе. Ғына түгел, графика уйындар, матур, ул, шулай уҡ, ир үрге дәрәжәлә килем-артыҡ 95%!\nӘгәр һеҙ уйлайһыҙ, был һеҙҙең уңыш һеҙҙең файҙаһына, унан һуң уны ауыҙ бында спиннинг! Район һеҙҙең ставкалары бәйле рәүештә һеҙҙең бюджет һәм тормошоғоҙҙа уңыш-тип әйт үҙе өсөн. Һеҙ получает комбинация өс йәки унан күберәк йолдызлар, был еңеү. Әммә был ғына төп выигрыш. Шул 5 барабаны һәм 3 уйын линияһы, Һеҙҙең яҙмыш ҡулында 6 сияющих йондоҙ. Әммә был дебри һәм рассеется, тип яҡшыраҡ әйберҙәр кибеттә һеҙҙең өсөн.\nЙондоҙ аса, үҙ унау был Старание!\nМузыкант эшләй ала сө ставка 0.10 өсөн 20.00 кредиттар. Менән 10 барлыҡ линияларын, выигрыш булып һанала, был ике яҡ – һул яҡтан уң яҡҡа һәм уң яҡтан һул яҡҡа. Джекпот-был ҡасан 5 оло ҡыҙыл йондоҙ был слот дуэт выигрыш, дауа икәнем 500 ваҡыт ставкалар. Хатта шунан һуң, оҫта башҡарыусы һайларға мөмкин, уйнар өсөн еңеүгә.\nҺеҙ беләһеҙме бында үҙ счастливо йолдызы!\nДикий символы лә уяна өсөн барабана 2, 3 һәм 4 бары, һәм алыштыра ала, барыһы да йондоҙ, икенсе символы разброска. Символы scatter-был бик файҙалы символы уйындар. Менән 200 бер тапҡыр һеҙҙең ставкалары өсөн утарға, ул, шулай уҡ, кире ҡайтарып бирә 10 юҡҡа синов. Һәм һәр кем өсөн ирекле спина, бар ҡырағай, ул вязаться. Ике һүҙҙә, өлкә алырға оло выигрыш ала ғына бейек.\nУл атала Йондоҙо-мания арҡаһында! Бағышлана бирелеү барлыҡ уйындар-маньяки, был уйын бер изге төшөнсә автоматтары булып торған бик файҙалы. Еңел уйнай һәм аңларға, юҡ бында ҡатмарлы бонусы был раундтан. Тема уникаль булып тора һәм үҙенә йәлеп итә, юҡ, юҡ, уртаҡ тел табылды өсөн күңел асыу, уйынсылар ғына буласаҡ китәргә байыта, улар ҡасан перестают вращается был Старание!


Сәйәсәт - Bash.News\nПолитологтар, социологтар фекеренсә, Рәсәй президенты һайлауында Владимир Путиндың еңеүе тәбиғи күренеш\nСөнки был юғары вазифаға дәғүә иткән һигеҙ кандидат араһында тик ғәмәлдәге дәүләт башлығының ғына төплө уйланылған программаһы булды. Был документ илдең эске ҡеүәтен үҫтереүгә, ил халҡының тормош сифатын яҡшыртыуға ғына түгел, башҡа илдәр менән бәйләнештәрҙе нығытыуға ла йүнәлтелгән.\n19 мар, 22:59\nӨфө гарнизонының хәрби суды 45 йыллығын билдәләне\nОшо иҫтәлекле датаға арналған тантаналы йыйылыш хәрби суд бинаһында үтте. Фиҙаҡәр хеҙмәттәре һәм хәрби өлкәлә ғәҙеллек булдырыусы судъялар эшмәкәрлеге «Маҡтау билдәләре» менән баһаланды.\n«Беҙҙең һайлау - беҙҙең еңеү»\nБөгөн Өфөнөң «Спорт» һарайы алдындағы майҙанда һайлау кампанияһы тамамланыуы уңайынан митинг-концерт үтте. Республика эстрада йырсылары менән бергә, Рәсәйҙең билдәле сәхнә йондоҙҙары сығыш яһаны. Байрамға Республика Башлығы ла килде.\nҺайлау барышында 80-дән ашыу ялған ялыу ҡабул ителгән\nСәйәси кампания барышына тап төшөрөргә теләүселәр алдан уҡ төшөрөлгән видеояҙмалар таратырға ла тартынмаған. Ләкин күҙәтеүселәр был материалдарҙың Рәсәй Президенты һайлауына бөтөнләй ҡағылышы юҡлығын иҫбатлаған. Был турала Башҡортостандың йәмәғәт палатаһы эш йомғаҡтарына арналған матбуғат конференцияһында белдерҙе.\nҮткән һайлау - демократияға асыҡ миҫал\nБыл фекерҙе политолог Константин Сафронов беҙҙең телеканалға биргән интервьюһында белдерҙе. Константин Сафронов фекеренсә, бығаса үткән һайлауҙарҙан айырмалы быйыл гражданлыҡ бурысын үтәүселәр юғары әүҙемлек күрһәткән. Айырыуса ғаиләләре менән килеүселәр ҙә байтаҡ.\n19 мар, 19:44\nПолитологтар фекеренсә, быйылғы һайлау сәйәсәт майҙанында оҙаҡ йәшәүселәр өсөн һуңғыһы булыуы ихтимал\nҺәр хәлдә Жириновский, Явлинский кеүек кандидаттарҙың киләһе һайлауҙа ҡатнашыуы икеле. Был йәһәттән, Зюганов урынына Грудининды тәҡдим итеүсе Коммунистар партияһы ла асыҡ миҫал. Һайлауҙа еңеүҙән һуң Владимир Путин бөтә дәғүәселәре менән дә осрашырға теләүен, шулай уҡ хөкүмәт составында үҙгәрештәр хаҡында уйлана башлауын белдерҙе. Әлбиттә, был үҙгәрештәр инаугурациянан һуң булыр тип көтөлә.\n19 мар, 16:44\nРөстәм Хәмитов һайлауҙар буйынса комментарий бирҙе\n– Башҡортостанда Рәсәй Президентын һайлау ойошҡан, легитим шарттарҙа үтте. Уның һөҙөмтәләрендә шикләнеү өсөн сәбәп юҡ, - тине Республика Башлығы.\n19 мар, 10:51\n«Салауат Юлаев» һаҡсыһы ла һайлауҙа ҡатнашып үҙ тауышын бирҙе\nАлександр Логинов тормош иптәше менән Өфөнөң Октябрь районында Рәсәй фәндәр академияһының биохимия һәм генетика институтында урынлашҡан һайлау участкаһына килде. «Салауат Юлаев» клубының тик ике тәрбиәләнеүсеһе генә Өфө пропискаһы буйынса тауыш бирә ала. Ҡалған уйынсылар һайлауҙа тыуған ҡалаларына ҡайтып ҡатнаша.\n18 мар, 19:24\nӨфөләләр «Уңайлы ҡала мөхитен формалаштырыу» программаһы буйынса ойошторолған тауыш биреүҙә әүҙем ҡатнашып, ҡайһы биләмәне тәртипкә килтереү кәрәклеген билдәләй\nИсемлектә - Непейцев дендропаркы, Дим, Яҡутов, Ҡашҡаҙан, Беренсе май, «Нефтехимик» паркттары бар. Шулай уҡ бюллетендә «Тулҡын», «Таш йылға» скверҙары, Максим Рыльский урамы, Өфөнөң йылға буйы өсөн дә билдә ҡуйырға була. Объекттарҙың дизайн проекттары менән 300-гә яҡын һайлау участкаһында танышырға була. Иң күп тауыш алған биләмәләр быйыл төҙөкләндереләсәк, бының өсөн федераль ҡаҙнанан аҡса бүленә. Рейтинг һөҙөмтәләре 25 мартта иғлан ителә.\n18 мар, 19:08\n«Үҫеш партияһынан» Рәсәй Президентына кандидат Борис Титов гражданлыҡ бурысын Краснодар крайының Абрау-Дюрсо участкаһында үтәне\nҺайлауға ул ғаиләһе менән килде. Титов үҙе иң тәүҙә тауыш биреп, ғаилә ағзаларының бюллетень тултырғанын көткән. Бюллетендәрҙе урнаға төшөрөү хоҡуғын Титов командаһы йәш быуынға биргән.\n18 мар, 13:34\nБөгөн Рәсәй халҡы ил президенты өсөн тауыш бирә\nИртәнге сәғәт 8-ҙә Башҡортостанда 3 мең 436 һайлау участкаһы үҙ ишектәрен асты. Һайлаусылар һаны - 3 миллион 43 мең ярым. Республикала 3 миллион 68 меңлдән ашыу бюллетень баҫтырылған. Улар рус, рус- башҡорт һәм рус-татар телдәрендә. Уларҙы теләгән һәр кем үҙ телендәге бюллетенды алырға хоҡуҡлы. Шулай уҡ электрон урналар өсөн 349 мең самаһы бланк әҙерләнгән. Ҡала һәм райондарҙа тауыштарҙы һанау өсөн 181 участкала бюллетендәрҙа комплекслы эшкәртеү комплекстпары урынлаштырылған. Өфө ҡалаһының һәм райоынының дүрт тиҫтәгә яҡын һайлау учкасткаһында яңы быуын КОИБ-тары ҡулланыла. Бөгөн һайлау учкасткаларында күҙәтеүселәрҙең һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре күпләй п эшләй. Шулай уҡ ОБСЕ миссияһы күҙәтеүселәре- Швейцария менән Финляндия вәкилдәре лә килгән.\n18 мар, 10:09\nИртәгә Республикала һайлау барышын Башҡортостан юлдаш телевидениеһында күҙәтеп барырға мөмкин\nБеҙҙең телеканалдың яңылыҡтар хеҙмәте журналистары иртәнге сәғәттәрҙән алып район-ҡалаларҙың һайлау участкаларынан тура эфирға сыға. Үҙәк һайлау комиссияһында әле күсмә станцияны урынлаштырыу бара. «Башҡортостан» ҡунаҡханаһында иртәгә асыласаҡ матбуғат үҙәгендә лә техник хеҙмәтләндереү бурысы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы иңендә ята. Белгестәр әйтеүенсә, был яуаплы бурысты атҡарыу артыҡ ҡатмарлыҡтар тыуҙырмай, сөнки Республиканың төп телеканалы мәртәбәле һәм ҙур сараларҙы даими трансляциялай.\n17 мар, 20:31\nИртәгә Рәсәй халҡы ил президенты өсөн тауыш бирә\nЗакон буйынса, тауыш биреүгә бер тәүлек алдан тынлыҡ көнө иғлан ителә. Бөгөн барлыҡ форматтағы өгөт-агитациялар тыйыла, һайлаусылар кем өсөн тауыш бирергә икәнлеген үҙҙәре уйлап хәл итергә тейеш. Йәкшәмбе иртәнге сәғәт 8-ҙә Башҡортостанда 3 мең 436 һайлау участкаһы үҙ ишектәрен асасаҡ. Һайлаусылар һаны - 3 миллион 43 мең ярым. Республикала 3 миллион 68 мең бюллетень баҫтырылған. Улар рус, рус- башҡорт һәм рус-татар телдәрендә. 18 мартта теләгән һәр кем үҙ телендәге бюллетенды алырға хоҡуҡлы. Шулай уҡ электрон урналар өсөн 349 мең самаһы бланк әҙерләнгән.\n17 мар, 20:30\nРәсәйҙең ғәмәлдеге Президенты Владимир Путин ил граждандарын йәкшәмбе, 18 мартта уҙасаҡ һайлауҙа ҡатнашырға саҡырҙы\nБыл турала ул махсус мөрәжәғәттә белдерҙе. Рәсәй лидеры халыҡты Конституция буйынса властың берҙән-бер сығанағы булыуын һәм илебеҙҙең киләсәге тап халыҡ ихтыярына бәйле икәнлеге хаҡында иҫкәртте. «Бөйөк, яратҡан Рәсәйҙең киләсәген һайлау хоҡуғын файҙаланығыҙ», - тип өҫтәне Владимир Путин.\nБөгөн ил президентын һайлау алды агитация кампанияһының һуңғы көнөн кандидаттар үҙ файҙаһына уҙғарып ҡалырға тырышты\nТөрлө төбәктәргә сығып, берәүҙәр һайлаусылары менән аралашты. Томск өлкәһенән Борис Титов мәҫәлән, Өфөлә һайлаусылар менән осрашты. Бәғзеләр телевидение аша киң аудитория алдында сығыш яһаны. Ә PutinTeam командаһы яңы ағзалар ҡабул итте.\n16 мар, 23:15\nМәскәүҙә «Рәсәй- мөмкинлектәр иле» тип исемләнгән йәштәр форумы тамамланды\nАсыҡ платформа һәләтле йәштәрҙе табыу һәм үҫтереү маҡсатында ил Президенты Владимир Путин башланғысы менән ойошторола.\n16 мар, 17:51\nРөстәм Хәмитов: Башҡортостан һәр саҡ Владимир Путиндың ярҙамын тоя\nБСТ каналына биргән ҙур интервьюла Рөстәм Хәмитов Рәсәй Президентының яңыраҡ Өфөгә килеүе тураһында һөйләне. Владимир Путин һәр саҡ ябай халыҡтың пробемаларына кешесә ҡарай, тине ул.\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Президентын һайлауҙарға әҙерлеккә баһа бирҙе\nБСТ каналына биргән ҙур интервью сиктәрендә Башҡортостан Башлығы, был һайлауҙар бөтә ил тормошонда иң мөһим сара, тип белдерҙе. Республика һайлау үткәрергә тулыһынса әҙер.\n16 мар, 00:07\nРөстәм Хәмитов өлөшләтә төҙөлөштә ҡатнашыусылар өсөн борсолоуын белдерҙе\nБСТ каналына биргән ҙур интервьюһында Рөстәм Хәмитов өлөшләтә төҙөлөштә ҡатнашып алданғандар темаһын да ситләп үтмәне. Һәр береһе өсөн борсолоуын белдерҙе.\n16 мар, 00:04\n2030 йылға Башҡортостан халҡы уртаса 80 йыл йәшәйәсәк\nРөстәм Хәмитов БСТ каналына ҙур интервью биргән ваҡытта, республикала ғүмер оҙонлоҙо тураһында һорау күтәрҙе. 2030 йылға уртаса йәшәү дауамы 80 йәшкә етергә тейеш, тине ул.\n16 мар, 00:00


Хәлим Әмиров – башҡорт халҡының арҙаҡлы улы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Хәлим Әмиров – башҡорт халҡының арҙаҡлы улы\nМузейға 1977 йылда Бөйөк Октябрь байрамы хөрмәтенә Коммунистар партияһы ҡарарына ярашлы нигеҙ һалынған. Ошоға тиклем экспонаттарҙы йыйыу эше барған, халыҡтан күп әйбер тупланған. Ул ваҡытта хазинаға тиң кейемдәр ҙә һаҡланған булғандыр әле. Бөгөн, мәҫәлән, этник башҡорт кейемен төбәктәрҙә табыуы ауыр. Яңауыл музейы реконструкциянан һуң асылғас, моғайын, милли башҡорт кейеменә айырыуса иғтибар бүленер, тип өмөт итәйек. Республиканы бар иткән аҫаба халыҡ ул — башҡорттар.\nОшо ауылда тыуған Рәфис Мөхәмәтдиновтың шиғырҙарын уҡыу менән башланып китте кисә – мәктәп уҡыусыһы Азат Сибәғәтуллин ҡайһылай матур итеп һөйләне тетрәндергес шиғырҙы! Ә Ләбибә Гәрәева шағир һүҙҙәренә яҙылған йыр ҙа башҡарҙы. Фәнәүи Сәлиховтың нәҫеленән икән Яңауыл сәнғәт мәктәбе уҡыусылары Әдис менән Данир Сәлиховтар. Береһе — баянда, икенсеһе аккордеонда уйнаны 3-сө һәм 6-сы класс балалары.\n— Беләһегеҙме, уға хаталы ғәйеп ташланылар. Ул бит, киреһенсә, Һәҙиә Дәүләтшинаның исемен күтәргән, СССР Яҙыусылар союзы идараһы рәйесенә яҙған, әҙибәнең әҫәрҙәрен баҫтырыуҙы һораған. Был хаҡта архив материалдары бар.\nӘ “Мораҙым” повесына килгәндә, беләһегеҙме, уның бит прототиптары — Яңауыл районында йәшәгән кешеләр, ҡайһы берҙәре теге замандарҙа иҫән дә ине әле. Ғәйнан Әмири — башҡорт халҡына хеҙмәт иткән, сәсәндәр ижадын өйрәнгән ысын башҡорт рухлы яҙыусы. Шуға күрә яҡташтары уның исеменә тап төшөрөүгә һис юл ҡуймаясаҡ, беҙ киреһенсә, уның кеүек ҡәләм оҫтаһының эшмәкәрлеген балаларға өйрәтеү яғында! – тине Р. Яхин.\n— Башҡорт халҡының легендар улының иҫтәлегенә ҡуйыласаҡ сараға килгәнегеҙ өсөн рәхмәт. Һәр халыҡ үҙенең шәхестәрен белергә, уларҙың эшмәкәрлеге миҫалында йәш быуынды тәрбиәләргә бурыслы. Автономия өсөн көрәш Башҡортостандың һәр төбәгендә барған. Беҙ үҙебеҙҙең яҡтың ҙур шәхесе Хәлим Әмировтың эшмәкәрлеге менән сикһеҙ ғорурланабыҙ! – тине ул.\n— Беҙҙең төбәк башҡорттары үҙ диалектында һөйләшә, эйе, беҙ әҙәби телдә әңгәмәләр ҡормайбыҙ, әммә беҙ ҙә Башҡортостан өсөн хеҙмәт итәбеҙ. Ата-бабаларыбыҙ ҙа тарихи Башҡортостан сиктәрендә көрәш алып барған. Хәлим Әмиров – Башҡорт автономияһы өсөн көрәш осоронда үҙ һүҙен әйткән шәхес. Милләттәштәребеҙҙең эшмәкәрлеге һәр башҡорт өсөн үрнәк булырға тейеш! – тине.\n— Төрлө осорҙар кисергән беҙҙең төбәк. Бына минең үҙем бала саҡта татар телендә уҡыған саҡтарым да булды, торараҡ башҡорт мәҙәниәтен ныҡлап өйрәнә башланым. Башҡорт икәнебеҙҙе белә инек бит инде. Беҙ — Уран ырыуы башҡорттары! Шуға күрә халыҡтың бөгөн үҙаңы асылып, рухи тамырҙарын барлаған мәлен күреүе – минең өсөн бик ҡыуаныслы хәл. Ҡасандан бирле көрәшәбеҙ бит инде үҙ асылыбыҙ өсөн. Беҙгә башҡа төбәк башҡорттарының телмәренә ҡараған кеүек ҡарарға кәрәкмәй, беҙҙең үҙ һөйләшебеҙ. Район, ауыл хакимиәттәренә, мәктәпкә сараны юғары кимәлгә күтәреп ойоштороуға булышлыҡ иткәндәре өсөн сикһеҙ рәхмәт! – тине.\n— Хәлим Әмиров Петроградта ғәскәрҙәр араһында Башҡорт автономияһы етәкселегенең сәйәсәтен алып барыусы, Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте мәнфәғәтен алға һөргән, пропагандалаған эшмәкәрҙәрҙең береһе булған. Быны Башҡортостан Республикаһының йәмәғәт ойошмалары архивында бик ҡыҙыҡлы һәм ҡиммәтле документ – “Бәхет көнө” тип аталған йыйынтыҡ та тағы бер тапҡыр иҫбатлап тора. “Бәхет көнө” йыйынтығы Башҡорт хөкүмәте һәм ғәскәрҙәренең советтар яғына сығыуына бер йыл тулыу айҡанлы 1920 йылдың февралендә Петроградта баҫылған. Унда Башҡорт автономияһы етәксеһе Зәки Вәлиди, Башҡорт уҡсы бригадаһы комиссары Ғабдулла Ибраһимов мәҡәләләре һәм Башревком вәкиле Хәлим Әмировтың “Башҡорт хәрәкәте” исемле доклады урын алған...\nРайон: Яңауыл районы


Ҡөрьән менән дауалай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иман » Ҡөрьән менән дауалай\nЗәйнулла ишан – Волга буйы, Урал, Көнбайыш Себер һәм Ҡырым биләмәһендәге Нәҡшбәндиә тәриҡәтенең һуңғы “Бөйөк шәйехе” – үҙ заманының күренекле фекер эйәһе һәм талантлы уҡытыусыһы була. Ул мәғариф системаһын үҫтереүгә тос өлөш индерә, “Рәсүлиә” мәҙрәсәһен аса. Шөкөр, исеме бөгөн дә онотолмай.\nЗәйнулла ишандың фәлсәфәүи һәм педагогик мираҫы хәҙерге йәштәргә тәрбиә биреүҙә лә әүҙем файҙаланыла. Был йәһәттән аҫыл мосолман ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙҙың береһе – Гөлнур Миҙәхәт ҡыҙы Фәҡиеваны (Шәйхисламованы) телгә алмау мөмкин түгел. Ул Зәйнулла Рәсүлевтең идеяларын өйрәнеүгә, таратыуға ҙур тырышлыҡ һала. Күптән түгел Дағстанға сәфәрендә Зәйнулла ишандың бөйөк мираҫына тағы ла бер тапҡыр ҡағылырға насип була уға. Дағстандар күренекле дин әһеленең яҡташтарын ихлас ҡабул итә, ҡунаҡсыллыҡ күрһәтә, бай йөкмәткеле экскурсиялар, осрашыуҙар, әңгәмәләр ойоштора. Башҡортостандан килгән ҡунаҡтарҙың һөйләгәндәре уларҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Был осрашыу ике республика – Башҡортостан менән Дағстан араһындағы дуҫлыҡты нығытыуға тос өлөш индерә. Әйткәндәй, 2016 йылда Махачкалалағы йома мәсеттәренең береһенә Зәйнулла Рәсүлевтең исеме бирелә. Был ваҡиға ла Зәйнулла ишан тәғлимәтенең республикабыҙҙа ғына түгел, илебеҙҙең башҡа төбәктәрендә лә ҙур әһәмиәткә эйә булыуы хаҡында һөйләй.\nБөйөк шәхестең фәлсәфәүи һәм педагогик мираҫын таратыу йәһәтенән Гөлнур апайҙың башҡарған эше юғары баһаға лайыҡ. Ул 1958 йылда Әбйәлил районының Юлдаш ауылында тыуған. Әсәһе Һәҙиә Ғәҙелша ҡыҙы менән атаһы Миҙәхәт Хәсән улы бала саҡтан уҡ ҡыҙҙарында мосолман диненә ҡарата ихтирам һәм һөйөү тәрбиәләргә тырыша. Әле иһә Гөлнур апай балаларын һәм ейәндәрен ошо рухта тәрбиәләй. Өлкән улы Хәбир – Өфөнөң Дим районындағы “Мәҙинә” мәсете хәҙрәте, балаларға һәм ололарға ғәрәп телен, ислам мәҙәниәтен өйрәтә. Ҡыҙҙары Гөлнара менән Гөлйөҙөм, донъяуи белем алыуға ҡарамаҫтан, һәр йәһәттән әсәһенә ярҙам итә. Ейәндәре Гөлнур апайҙы бигерәк ярата, ихтирам итә. Намаҙ уҡығанда кескәй балалар тынып ҡала, һәр доғаны йотлоғоп тыңлай, отоп алырға, аңларға тырыша.\nГөлнур апайҙың тағы ла бер һәләтен телгә алырға кәрәктер. Ул Ҡөрьән менән дауалай, кешегә һаулығын ҡайтара, әҙәм затының тәбиғәт, Аллаһ Тәғәлә менән үҙ-ара бәйләнеше ҡанундарын яҡшы белә, аңлай. Ул башта беҙҙең уй-ниәттә, эске кисерештәрҙә йәшеренгән сирҙең сәбәбен асыҡлай, уны дауалау алымын билдәләй. Йәштәр, балалары ауыр хәлгә тарыған ғаиләләр менән үткәргән әңгәмәләрҙә йыш ҡына изге Ҡөрьәнде, хәҙистәрҙе файҙалана.\nГөлнур Миҙәхәт ҡыҙы фән өсөн ҡыҙыҡлы һәм ҡатмарлы мәсьәлә – “индиго” балалар тыуыуына ҡарата үҙ фекерен белдерә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бындай сабыйҙарға тейешенсә иғтибар юҡ, йыш ҡына уларҙы сирле, сәйер тип табалар. “Индиго”лар менән бер ниндәй ҙә эш алып барылмай, айырыуса ауыл ерендә. Гөлнур апай әйтеүенсә, психологтар һәм дин әһелдәре улар менән эшләргә тейеш, сөнки “индиго” балаларҙың донъяға ҡарашы бөтөнләй икенсе, улар был мөхитте үҙҙәренсә ҡабул итә, шуға күрә уларға ваҡытында ярҙам итергә, йүнәлеш бирергә кәрәк.\nӘйткәндәй, Гөлнур апайҙың миңә лә, ғаиләмә лә ярҙамы ҙур булды. Иң мөһиме – ул халҡым тарихына, күренекле дин әһелдәренә ихтирам, һөйөү тәрбиәләне. Бының өсөн уға ҙур рәхмәт!\nБашҡорт ере – изге төйәк. Ошо төбәктә тыуып үҫкән Зәйнулла ишан кеүек күренекле, көслө дин әһелдәре тормошобоҙға яңы һулыш бирә, рухыбыҙҙы күтәрә, донъяға яңыса ҡараш тәрбиәләй. Ниндәй генә ҡыйынлыҡтар кисермәһен, башҡорттар көслө рухлы халыҡ булып ҡала, сөнки уларға ошо изге ерҙә йәшәргә, тырышып эшләргә, балалар тәрбиәләргә булышлыҡ иткән бай мираҫ ҡалдырылған.\nАвтор: Илһам ШАФИҠОВ


Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары исемлегендәге рейтингы тағы күтәрелде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары исемлегендәге рейтингы тағы күтәрелде\n13:56, 28 сентября 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың тәүге ун иң яҡшы лоббисы-төбәк лидерҙары араһындағы рейтингы күтәрелеүен дауам итә. Был «Независимая газета» заказы буйынса иҡтисади яңылыҡтар агентлығы менән ағымдағы йылдың август айында үткәрелгән тикшереүҙәр йомғаҡтарынан күренә.\n«Көслө һөҙөмтәлелек» номинацияһында төбәк лидерҙары исемлегендә Рөстәм Хәмитов, Кемерово өлкәһе губернаторы Аман Тулеев менән Татарстан Президенты Рөстәм Миңлехановты үтеп, етенсе урынды биләй. Әгәр быйыл июлдә Башҡортостан Президентының позицияһы 4,04 балл менән баһаланһа, августа был коэффициент тағы артты һәм 4,11 балға етте.\n«Көслө һөҙөмтәлелек» номинацияһында тәүге өс лоббист-төбәк лидерҙары исемлеген Мәскәү мэры Сергей Собянин башлап ебәргән, артабан Георгий Полтавченко (Санкт-Петербург) һәм Александр Ткачев (Краснодар крайы) килә.\n2011 йылдың июль айындағы Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары-төбәк лидерҙары рейтингын тикшереү һөҙөмтәләре 28 сентябрҙә «Независимая газета» сайтында баҫылып сыҡҡан.\nТеги: башҡортостан президенты, рейтингылар


Республика парламентының һуңғы, 42 - се ултырышы депутаттарҙың закондар сығарыу ҡомарын 28 пункттан торған көн тәртибе һәм дүрт айлыҡ көсөргәнешле хеҙмәткә йомғаҡ яһау\nменән сикләне. Үткән сессияның төп ваҡиғаһы булып, әлбиттә, Рәсәй Президенты тәҡдиме буйынса Мортаза Рәхимовҡа Башҡортостан Президенты вәкәләттәре бирелеүе һәм Дәүләт Йыйылышы депутаттарының быны бер тауыштан хуплауы торҙо. Башҡа эштәргә килгәндә, депутаттар үҙҙәренең республика һайлаусылары алдындағы ғәҙәти бурыстарын үтәне.\nФаразлауыбыҙса, Рудик Исҡужин депутаттар тарафынан берҙәм рәүештә РФ Федерация Советына республиканың Дәүләт Йы йылышынан вәкил итеп һайланды.\n- Был хеҙмәт миңә яңы мөмкинселектәр бирә һәм, әлбиттә, б ик почетлы, эш миңә таныш, эшмәкәрлек өлкәһе лә билдәле һәм мин Башҡортостан закон сығарыусыларының лайыҡлы вәкиле булыу өсөн бөтә көсөмдө һаласаҡмын, - тине яңы сенатор. Элекке профессиональ разведчик Рудик Ғәзиз улы дүрт тел белә , юрист, халыҡ - ара сәйәсәт белгесе, һуңғы өс йылда ул Башҡортостандың башҡарма власынан сенатор булып эшләне.\nДепутаттар өсөнсө уҡыуҙа ярайһы уҡ әүҙем рәүештә алты\nзакон проекты ҡабул итте, улар араһында республиканың ике\nүҙаллы һәм әһәмиәтле законы - экологик экспертиза һәм инновацион эшмәкәрлек тураһында - 2007 йылдың 1 ғинуарында ү ҙ көсөнә инәсәк. Бер юлы өс уҡыуҙа ҡаралған "Бала ҡарау өсөн\nопекундарға ( попечителдәргә) аҡса түләү тәртибе һәм күләме тураһында" законына төҙәтмәләр айырым иғтибар талап итә.\nБР Дәүләт Йыйылышы эшмәкәрлегенә уның рәйесе Константин Толкачев йомғаҡ яһаны.\n- Парламент президиумы ете ултырыш үткәрҙе, уларҙа 168 мәсьәлә ҡаралды. Биш пленар ултырышта 93 закон проекты тикшерелде һәм 52 закон ҡабул ителде - бөгөн уларҙың 42 - һе нә республика Президенты ҡул ҡуйған. Дөйөм алғанда, 189 ҡара р ҡабул ителгән, уларҙың 11 - е - норматив хоҡуҡи йөкмәткеле. Депутаттар 318 федераль закон проектын ҡараны һәм үҙ\nфекерен белдерҙе, шулай уҡ 137 закон сығарыу инициативаһы менән сығыш яһаны, - тип хәбәр итте Константин Борисович һәм\nбер нисә һүҙ менән генә парламенттың 2007 йылдың тәүге яртыһындағы киләсәген күҙаллап үтте.\nУлтырышта Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов, БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов һәм уның урынбаҫарҙары, Хөкүмәт һәм Федерация Советы ағзалары, федераль министрлыҡ һәм ведомстволарҙың территориаль органдары, республиканың суд һәм хоҡуҡ һаҡлау органдары етәкселәре, ҡала һәм район хакимиәттәре етәкселәре, йәмәғәт ойошмалары һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡатнашты.


Үҙең белмәһәң, ирекмәндәр ярҙам итер\n7 Май 2019, 14:08\nРайон халҡының күпселеге заманса телевизорға эйә. Әммә аналог сигналын тотоусы иҫке телевизорҙар ҙа бар әле. Район хакимиәтенең биләмәләр һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге начальнигы Гүзәл Сәфиуллина әйтеүенсә, приставкаларҙы көйләгән саҡта ҡайһы бер кешеләрҙең һорауҙары тыуа. Шуға күрә ярҙам итеү өсөн был эшкә ирекмәндәр йәлеп ителә. #национальныепроекты;#нацпроекты;#региональныепроекты;#регпроекты;#нацпроектыБашкортостан;#ВладимирПутин\nРайон халҡының күпселеге заманса телевизорға эйә. Әммә аналог сигналын тотоусы иҫке телевизорҙар ҙа бар әле.\nБындай йорттар район буйынса 4 процент иҫәпләнә. Ундай телевизорҙарға һанлы приставка алырға кәрәк буласаҡ. Ә һанлы сигнал тотоу режимына күсерелмәгән яңы телевизорҙарҙы көйләргә генә кәрәк. Район хакимиәтенең биләмәләр һәм кадрҙар менән эшләү бүлеге начальнигы Гүзәл Сәфиуллина әйтеүенсә, приставкаларҙы көйләгән саҡта ҡайһы бер кешеләрҙең һорауҙары тыуа. Шуға күрә ярҙам итеү өсөн был эшкә ирекмәндәр йәлеп ителә. Бөгөн районда барыһы 26 ирекмән иҫәпләнә, яҡын киләсәктә уларҙың һанын арттырыу күҙаллана. Уларҙың был йүнәлештә белеме булһын өсөн ирекмәндәр махсус курстар ҙа үтәсәк.\nӘлегә һанлы телевидениеға тоташыу буйынса бөтә ауыл биләмәләрендә аңлатыу эштәре алып барыла. Ошоға бәйле һорауҙар менән тәүлек әйләнәһенә эшләгән бушлай федераль “ҡыҙыу элемтә” телефонына ла шылтыратырға мөмкин: 8-800-220-20-02.


Кем һин, изге Вәли? » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Мәғариф, мәҙәниәт » Кем һин, изге Вәли?\nКем һин, изге Вәли?16.02.2015\nТатарҙар «День Святого Валентина» тигәнде «Изге Вәли көнө» тип йәһәт үҙгәртһә лә, беҙҙең байрам түгел инде ул. Ислам дине генә түгел, православие ла был датаны инҡар итә. 1969 йыл, ысынбарлыҡта ниндәй шәхес булыуы тураһында ышаныслы дәлилдәр һаҡланмағас, католиктар ҙа Валентинды изгеләрҙең рәсми исемлегенән төшөрөп ҡалдырҙы.\nНигеҙе икелерәк булһа ла, Ғашиҡтар көнөн билдәләү йылдың-йылы киңерәк ҡолас йәйә. 90-сы йылдарҙа ғына тәүләп ишетһәк тә, Рәсәй йәштәренең 80 проценты теге йә был кимәлдә әһәмиәт бирә икән. Бер ҡараһаң, насар бер нимәһе юҡ, киреһенсә, бындай саралар йоғонтоһо менән кешеләр нәзәкәтлерәккә, хислерәккә әйләнә торған. Ә икенсе яҡтан - байтаҡ өҫтәмә проблемалар ҙа тыуҙыра икән шул…\nИзге Валентин көнөнөң нисек барлыҡҡа килеүен барыһы ла белә инде. Әйткәндәй, бер түгел, ике версия бар. Беренсеһе буйынса боронғо Рим менән 268-270 йылдарҙа идара иткән император Клавдий II һалдаттарға ғаилә ҡорорға тыя. Хәрби табип һәм рухани Валентин тыйыуға ҡарамай йәшерен рәүештә никах йолаларын башҡарыуҙы дауам итә. Тотола, төрмәгә ултыртыла. Ошо арала төрмәсенең ҡыҙы Юлиәгә ғашиҡ булып, хат - «валентинка» яҙа. 269 йылдың 14 февралендә язалап үлтерелә.\nИкенсе легенда ниңәлер һирәгерәк билдәле. Уның буйынса Валентин - патриций, йәғни аҡһөйәк була. Үҙе йәшерен христиан булараҡ, ялсыларын да әүрәтә. Бер ир менән ҡатынға христиан дине буйынса никах уҡый. Властар белеп ҡала, ҡулға алалар. Валентин аҡһөйәк булғас үҙенә әллә ни ҡурҡыныс янамай, ялсылар иһә үлем язаһына хөкөм ителә. Валентин уларҙы тынысландырып йөрәк рәүешендә киҫелгән ҡыҙыл ҡағыҙға хат яҙа - мөхәббәт барыһынан да өҫтөн тигәнде аңлатырға тырышҡан була инде ( был хатты тапшырған һуҡыр ҡыҙыҡайҙың күҙе асыла, аҙағынан үтә сибәр ҡатынға әйләнә, ти). Тик патрицийҙың үҙенә лә ҡоро һүҙ генә булып күренгәндер инде, ялсылары урынына Валентин үҙе яза ҡабул итә.\n… ошо матур легендалар менән генә лә сикләнергә лә булыр ине. Әммә хәҡиҡәткә хыянат итмәйек. Тарихсыларҙың раҫлауынса, Валентин көнө бөтөнләй икенсе рәүештә килеп сыға. Боронғо Римда луперкалия тигән йола киң таралған була. Рим ҡалаһына нигеҙ һалған Ромул менән Рэмды имеҙеп үҫтергән инә бүре хөрмәтенә (икенсе версия буйынса малды бүреләрҙән һаҡлаған затҡа бағышлап) ҡорбан салына. Тиреһенән сыбыртҡы әтмәләйҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙы яралар. Йәнәһе лә, шул осраҡта түллелеге артасаҡ. Йола башҡарыусылар шәрә кө-йөнсә ҡала буйлап йүгереп йөрөр булалар, тора бара сара тамам аҙғынлыҡ сығанағына әйләнә. Халыҡтың үҙенә оҡшай, христиан дине хөкөм һөрә башлағас та, инә бүре байрамдары оҙаҡ дәүер дауам итә. Шуға 494 Рим Папаһы Геласий I ҡамсы һәм перәник принцибын ҡуллана: луперкалияларҙы ҡәтғи рәүештә тыя, халыҡ ҡәнәғәтһеҙлек белдермәһен өсөн бер көн алдан (мәжү-силек байрамы 15 февраль билдәләнгән була) изге Валентин көнө байрамын ғәмәлгә индерә.\nӘ бит 2008 йылдан Рәсәйҙә 8 июль Бөтә Рәсәй Ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнө билдәләнә. Датаһы христиандарҙың изге Петр һәм Февронияларына бәйле булһа ла, илебеҙҙең бөтә конфессиялары ла хуплау белдерҙе. Бәлки берәй саҡ боронғо Муром ҡалаһы кенәзе ғаиләһе иҫтәлеге сит-ят Вәлиҙе популярлыҡ буйынса уҙып китә алыр?\nБер ҡыҙ икенсеһенә хәбәр һала: «Валентин көнөн йәнем һөймәй!» Әхирәте уныһын-быныһын уйламай яуап ҡайтара: «Ә минең егетем бар…» Ошо ҡыҫҡа ғына көләмәстә лә, датаның кемгә байрам, кемгә - төшөнкөлөккә бирелергә сәбәп икәнлеге яҡшы күренә. Сей яраға тоҙ һипкән кеүек бит инде! Юҡҡа ғына түгел, Америка психологтары иҫкәртә - Валентин көнөн яңғыҙаҡтар үтә ауыр кисерә, үҙ-үҙҙәренә ҡул һалыусылар күбәйә. Беҙҙә лә, йөрәк өйәнәге ҡубып «Ашығыс ярҙам» саҡыртыуҙар һи-ҙелерлек дәрәжәлә арта, ти. Юҡҡа түгелдер инде, Германияла бер ыңғайы 14 февраль - Психик сирлеләр көнө лә билдәләнә, ти. Махсус клиникалар биҙәлә, сиркәүҙәрҙә һауығыуҙарын һорап ғибәҙәт йолалары башҡарыла…\nИнтернеттағы бихисап материалдарҙы байҡап сыҡҡас, был көндө ауыр кисереүселәргә психологтарҙың түбәндәге кә-ңәштәре ҡамасауламаҫ, тигән һығымтаға килдек.\n1.Иғтибарҙы икенсе йүнәлешкә ебәреү. Мәҫәлән, дуҫтар менән осрашыу, ҡа-тын-ҡыҙҙарға - магазиндарҙы байҡап сығыу, оҙаҡ тотона алмай һуҙып йөрөгән эште башҡарыу. Үҙ-үҙеңә байрам бүләк итергә лә мөмкин - яратҡан шөғөл менән булыу, тәмлерәк ризыҡ менән һыйланыу. Иң ышаныслыһы, бер нимә лә булмағандай (ысынында ла был иң ябай көн!) ҡәҙимге режимды күҙәтеү.\n2.Энергияны күберәк сарыф итеү. Физик эш йә спорт менән шөғөлләнеү яҡшы - арыған кешенең юҡ-барға көйөргә көсө лә, ваҡыты ла, теләге лә ҡалмай.\n3.Ҡомар хисен ҡуҙғытыу. Мәҫәлән, бирелеп кәрт уйнау.\nПсихологтар, бәғзе оло-ларҙың Валентин көнөн нәфрәтләнеп ҡабул итеүҙәре лә яҡшы билдә түгел, тип иҫкәртә. Бер көнгә генә булһа ла, үҙ фекерегеҙҙе үҙегеҙҙә тотоғоҙ, кемдер ихлас күңелдән шатлана, өмөтләнә икән - унан һеҙгә ни зыян, тирә-йүндәгеләрҙең ҡыуанысын уртаҡлашырға өйрәнегеҙ.\nӘйе, төшөнкөлөккә бирелгән ололарға юҡтан проблема яһама, башҡа бәләң юҡтыр, тип кенә ҡул һелтәү ҙә килешһә, үҫмерҙәр өсөн был көн «валентинка» алмау күңел ғазабына әйләнеүе бик тә ихтимал. Үҙ-үҙенә йомолоуы, мин һимеҙ (ябыҡ, буйға бәләкәй, йәмһеҙ һ.б) булғас, бер кемгә лә кәрәкмәйем тигән яҙыҡ һығымтаға инаныуы бар. Ата-әсәнең бурысы - үҙ-үҙенә ышанысын нығытыу, бер кемдән дә кәм булмаған шәхес икәнлегенә төшөндөрөү. Ниндәйҙер ҡыҙыҡлы шөғөлгә ылыҡтырыу, спортҡа йәлеп итеү ыңғай һөҙөмтәләр бирә торған - ундайҙарҙың иптәштәре күп була. Һәр хәлдә лә, ололарға Валентин көнөндә айырыуса сабыр һәм кеселекле булыу зарур. Открытка алмаһаң да, был тирә-йүндәгеләр һиңә битараф тигәнде аңлатмай. Кемдер ояла, кемдер был датаға әһәмиәт бирмәй, тигәнде төшөндөрөргә кәрәк.\n8 март Халыҡ-ара байрам тип аталһа ла, бөтә илдәрҙә лә билдәләнмәй бит инде. Донúяла һатылған бар сәскә букеттарының 70 проценты фәҡәт Валентин көнөнә тура килә. Шуға ла Валентин көнөнөң икенсе исеме - Сәскә магазиндары байрамы.\nҒөмүмән, шау-шыу күп сығарылыу был көндөң ниндәйҙер илаһи мәғәнәһен күрһәтмәй, был ни бары масштаблы реклама кампанияһы. Мәҫәлән, косметик фирмаларҙың сауҙа әйләнеше был көндә 25 процентҡа арта. Донúяла йылына 1 миллиард самаһы дана открыткалар һатыла, 800 миллионын ҡатын-ҡыҙ ала. Һәм, аңлауы ҡыйын түгелдер инде, төп өлөшө әлеге лә баяғы Валентин көнөнә тура килә.\nАмерикала 15 процент ҡатын-ҡыҙ алдан килешеп ҡуя ла, бер-береһенә эш урынына сәскәләр ебәртә. Йәнәһе лә, коллегалар алдында оят булмаһын өсөн…\nРәсәй буйынса статистика юҡ, ә бына Америкала ҡатын-ҡыҙҙар бүләктәргә уртаса 85 доллар тотҡан, ир-ат - 150 доллар. Шул уҡ ваҡытта барлыҡ һатылған бүләктәрҙең 85 процентын гүзәл зат алған, ти.\nКеше кешене яратмау билдәһеме икән, 9 миллион кеше был көн йорт йәнлектәрен тәбрикләй… Бик борсолдорғос тенденция!\nИлфат ЯНБАЕВ әҙерләне.\nБарлыҡ мосолман донъяһы өсөн изге байрам - Ҡорбан ғәйетен бөтә ауыл көтөп алды. Үҙен мосолман тип һанаған, Аллаһы Тәғәләгә рәхмәтле кеше ошо көндә... Тотош уҡырға\nАҡ сәскәләр бүләккә\nНыҡлы ғаилә - ил тотҡаһы, тиҙәр. Рухи һәм физик яҡтан һау-сәләмәт, лайыҡлы шәхес булып китер балалар татыу, тулы ғаиләләрҙә ярала. Тап уларҙың... Тотош уҡырға\nХалыҡты берләштергән көн\nЕребеҙгә, ниһайәт, бар тереклекте уятып, йәнә яҙ килде. Тәбиғәтебеҙҙең ошо миҙгеле айырыуса байрамдарға бай. Йылдар үтһә лә, уларҙың әһәмиәте... Тотош уҡырға\nБесәйгә - көлкө, сысҡанға - үлем\n1 апрель - Көлкө, йә Иҫәрҙәр көнө. Бер аҡыл эйәһе әйткән бит, донъяла иң ғәҙел өләшелгән нәмә - аҡыл. Сөнки бер кем дә уның үҙенә етешмәүенә бәлә... Тотош уҡырға


Ҡот осҡос хәбәр алдыҡ, дуҫтар!\n30 Март , 09:58\nКисә кис яратҡан актерыбыҙ, Башҡортостандың халыҡ артисы, Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең Стәрлетамаҡ башҡорт драма театры актеры Фәһим Әхмәтйәнов 57 йәшендә фажиғәле рәүештә арабыҙҙан китеп барҙы.\nУл ҡатыны, ғүмерен балаларға белем биреүгә арнаған Хөснә Әхмәтйәнова менән Әбйәлил районына туғандарын ерләшергә китеп барған. Йөк машинаһы менән уларҙың автомобиле Белорет районында бәрелешә. Икеһе лә урында вафат була...\nҒаилә ике балаға ғүмер биргән.\nФәһим Әхмәтйәнов Ишембай районы Ибрай ауылында тыуған. Өфө сәнғәт институтын тамамлағандан алып ысын мәғәнәһендә ғүмеренең аҙағына тиклем тормошон Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрына арнаны, бихисап ролдәре ҡалды.\nӘхмәтйәновтар ғаиләһенең балаларының, яҡындарының ауыр ҡайғыһын уртаҡлашабыҙ һәм сабырлыҡ теләйбеҙ.


Сабыр итеүҙең дә сиге бар... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сабыр итеүҙең дә сиге бар...\nСабыр итеүҙең дә сиге бар... 28.02.2014 // Йәмғиәт\nБеҙҙең дәүер кешеләре бала саҡ шатлығы күреп үҫмәне. Һуғыш осорона тура килдек. Аслыҡ, яланғаслыҡ, бәләкәй көйө ауыр эшкә егелдек. Аяғыбыҙҙан сабата төшмәне. Иҫке-моҫҡо кейеп үҫтек. Беренсе класҡа уҡырға барғанда, мәктәбебеҙ янды.\nАуылдағы буш торған өйҙәрҙә тубыҡланып уҡып, беренсе класты тамамланыҡ. Тора-бара ауыл ҡарттары партаға оҡшатып өҫтәлдәр эшләне. Кулак мөһөрө менән Себергә ҡыуылған Нәби бабайҙың өйөн мәктәп иттеләр. Беҙгә ете класс тамамлағандар белем бирҙе. Китаптар, яҙышырға ҡағыҙ булманы. Ун өс йәшебеҙҙә ете класты тамамланыҡ, артабан уҡырға мөмкинлек юҡ ине.\nУл заманда Архангел районында башҡорт балалары өсөн урта мәктәп булманы. Ҡайһы берәүҙәр илле саҡрымда ятҡан элекке Оло Тәләк районындағы Түбәнге Ләмәҙ мәктәбенә йөрөп уҡыны. Беҙҙең кеүектәр Аҙау ауылындағы "Ҡыҙыл партизан" промартеленә эшкә егелде. Йәй көнө йүкә ағасын ҡуптарыуҙа, һыҙырыуҙа, көҙөн утын әҙерләүҙә йөрөнөк. Йәшләй эшкә алмай йонсоттолар, беҙҙең өсөн льготалы коэффициент түләргә кәрәк бит. Ун һигеҙ йәшем тулғас армияға алдылар, өс йыллыҡ хеҙмәт стажым бар ине.\nАтайым Бөйөк Ватан һуғышынан, Волхов эргәһендә аяғы яраланып, 1943 йылда ҡайтты. Ауыр эшкә яраманы. Хеҙмәткә һәләтһеҙ булһа ла, унан "единоличный" һалым алдылар. Ябай һалым өсөн 270 литр һөт, 48 кило ит, 100 дана йомортҡа, ике һарыҡ тапшырырға кәрәк, ә "единоличный" ике тапҡырға күберәк. 1961 йылға тиклем шулай дауам итте. Инәйем "Герой әсә" исемен йөрөтһә лә, хөкүмәт хәстәрлегенә мохтаж булһа ла, яҡлау тойманы. Ике ағайым — армияла, береһе — ФЗО-ла. Бөтә хужалыҡ эше минең елкәгә төштө. Армияла хеҙмәт итеү ҙә еңелдән булманы. Ырымбур өлкәһенең Тоцкое ҡаласығындағы ябыҡ хәрби полигонда 1954 йылда хеҙмәт юлын башланым. Тап шул осорҙа бында атом бомбаһына һынау үткәрелде. Бөтә таҙартыу эшен ябай һалдат үтәне.\nРадиация нурланышы алып, госпиталгә эләктем. Дауалап ҡаранылар, һауыҡтыра алмағас, 1957 йылда ҡайтарып ебәрҙеләр. Хәрби серҙе 20 йыл буйы һаҡларға тейешһегеҙ, тип ҡултамға алдылар.\nЭшкә урынлашыу, йәшәү өсөн хәрби серҙе ныҡлы һаҡланым. Ҡайһы ойошма ауырыу, зәғиф кешене алһын инде... Армияға тиклем ете класты ғына бөткәйнем. 1960 йылда Аҙау мәктәбе һигеҙ йыллыҡ итеп үҙгәртелгәс, яңы бина төҙөү башланды. Шунда мине балта оҫтаһы итеп эшкә алдылар. Алты ай эсендә яңы мәктәп әҙер ине. Белемем һай булһа ла, хеҙмәт уҡытыусыһы булып киттем. Юғары уҡыу йортон тамамлаған уҡытыусылар ҡайтты. Йәштәр өсөн киске мәктәп асылғас, һөйөнөп белем алдыҡ. 1969 йылда Башҡорт дәүләт университетына уҡырға индем. Шулай итеп, география уҡытыусыһы булып эшләй башланым. Инде рәхәтләнеп йәшәйем тигәндә, армияла алған сир үҙен һиҙҙерә башланы. 1983 йылдың ҡышында Республика клиник дауаханаһына эләктем.\nАуылға ҡайтҡандан һуң күргән бәләләрҙе һөйләп бөтөрөрлөк түгел. Мине "кеше туҡмағанһың" тип, нахаҡҡа ғәйеп тағып, милицияға яҙып бирҙеләр. Сирле көйөмә 15 тәүлек бикле торҙом. Аҙаҡ тағы дауаханаға эләктем. Ҡайтһам, эштән бушатҡандар... Больничныйҙы түләмәнеләр. Прокуратура ла, райком да яҡламаны. "Тәнҡит мәҡәләләре менән теңкәгә тейҙең", — тип асыуландылар ғына.\nАуылдан 55 саҡрымдағы урыҫ мәктәбенә ебәрҙеләр. Бик тырышып эшләнем, Маҡтау ҡағыҙҙары алып, өс йылдан Аҙау мәктәбенә ҡайттым. Аяҡ салыусылар бында ла булды, әммә ауырлыҡтарға сынығып өлгөргәйнем инде, бирешмәнем. Ғәйеплеләр язаһын алды. Сабыр итеүҙең дә сиге бар бит.\nХәҙер мин хаҡлы ялда, мохтажлыҡ кисермәйем. Йәштәргә: "Бер ҡасан да башығыҙҙы түбән эймәгеҙ, белемгә эйә булығыҙ, үҙегеҙҙе илдең ысын хужаһы итеп тойоғоҙ!" — тип әйтмәксемен.\nАвтор: Фанияз САДИҠОВ.\nРайон: Архангел районы, Аҙау ауылы.\nТотош уҡырға 1 762\nТотош уҡырға 1 417\nТотош уҡырға 1 777\nТотош уҡырға 1 809\nТотош уҡырға 1 626\nТотош уҡырға 1 820\nТотош уҡырға 1 466\nТотош уҡырға 1 881\nТотош уҡырға 633\nТотош уҡырға 588\n« Ғинуар 2021 »


Хәбәрҙәр: БМО Сүриәлә тикшереү башлай.\nБМО Сүриәлә тикшереү башлай.\nБМО инспекторҙары дүшәмбе көн Сүриәлә, шул иҫәптән 21 августа химия һөжүме һөҙөмтәһендә 1300 кеше һәләк булған Дамаск ҡалаһы ситендә лә тикшереү башлаясаҡ. 20 эксперттан торған команда 5 объектта буласаҡ, уларҙың тикшереүе барған ваҡытта һуғыш туҡтатылып торасаҡ.\nДамаск властары, БМО-ның ҡоралһыҙландырыу буйынса юғары вәкиле Ангела Кане Сүриәнең сит ил эштәре министры Вәлит әл- Мөғәллим менән осрашҡандан һуң бер тәүлек үткәс, үҙҙәренең ризалығын бирҙе. Сүриә министры, химик һөжүм баш күтәреүселәрҙең эше булыуын иҫбатлау өсөн, властарҙың БМО менән хеҙмәттәшлек итергә әҙер булыуын белдерҙе.\nСүриә дәүләтенең киң мәғлүмәт саралары туннелдә табылған баш күтәреүселәр ҡулланған ағыулы матдәләр хаҡында хәбәр итте. Әйтеүҙәренсә, уларҙы ҡулланыуҙан хөкүмәт ғәскәрҙәренең хәрби хеҙмәткәрҙәре зыян күргән.\n“Сиктәрһеҙ врачтар” ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, уҙған ял көндәрендә, химик матдәләр менән ағыуланып, уларға 3600 кеше мөрәжәғәт иткән. 355 кеше һәләк булған.\nКонфликттың ике яғындағылар ҙа үҙҙәренең химик һөжүмгә ҡағылышлы булыуын инҡар итә.


Заман йылъяҙмаһын яҙыусылар билдәләнде » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Заман йылъяҙмаһын яҙыусылар билдәләнде\nЗаман йылъяҙмаһын яҙыусылар билдәләнде\nБелеүегеҙсә, 13 ғинуарҙа Рәсәй матбуғаты көнө билдәләнде. Был көндә Башҡортостандың ошо тармаҡтағы лайыҡлы хеҙмәткәрҙәре, заман менән бергә атлаған редакция коллективтары тәбрикләнде.\nРәсәй матбуғаты көнө Бөйөк Петрҙың указы буйынса ойошторолған илдәге беренсе баҫма «Ведомости» гәзитен сығарыу иҫтәлегенә арналған. Уның беренсе һаны 1703 йылдың 1 ғинуарында (иҫке стиль буйынса 13 ғинуарҙа) донъя күрә. Петр Беренсе гәзитте реформаларҙы үткәреүгә булышлыҡ итеүсе мөһим сара һәм Рәсәй империяһының ҡеүәтен раҫлаусы итеп күрә.\nБашҡортостан журналистарын һөнәри байрамы менән Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары буйынса агентлыҡ етәксеһе Борис Мелкоедов ҡотланы, йыл дауамында уҙғарылған байтаҡ конкурс еңеүселәре дипломдар һәм бүләктәр алды. Еңеүселәр рәтендә, «Башинформ» агентлығы, «Башҡортостан» гәзите, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы, район баҫмалары менән бергә, «Йәшлек» гәзите лә бар ине. Беҙҙең баҫма Башҡортостан Республикаһының дәүләт телдәрен өлгөлө ҡулланыу конкурсында юғары баһаланды.\nКиң мәғлүмәт сараларының сайттары ла бөгөн ҙур әһәмиәткә эйә, улар буйынса ла еңеүселәр билдәләнде. Бынан тыш, сифат мәсьәләләрен, финанс һәм һалым белемен арттырыуға йүнәлтелгән темаларҙы, хәйриә эшмәкәрлеген иң яҡшы яҡтыртыу буйынса ижади ярыш та үткәйне.\nҒөмүмән, йыл буйына журналистар матбуғат дуҫтарын яңылыҡтар, замандаштарҙың йәшәйеше, лайыҡлы хеҙмәт эйәләре, проблемалы мәсьәләләр менән генә таныштырмай, ә күп һанлы конкурстарҙа ла әүҙем ҡатнаша.\nСығыу ваҡыты 17-01-2014, 11:32 | Ҡаранылар: 1118\n2014 йылдың иң яҡшы журналистары билдәләнде\nРеспубликаның студент матбуғаты иғтибарына!\nЖурналистар – Сочиҙа


Боҙҙа елдәй етеҙ елеп... » Башҡортостан гәзите\nБоҙҙа елдәй етеҙ елеп...\n12-01-2018, 00:03 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға\nХәйбулла районы ошоға тиклем бил бирмәҫ батырҙар төйәге булараҡ дан ҡаҙанһа, тиҙҙән үҙенең боҙҙа ут сәсрәткән ҡыйыу һәм зирәк хоккейсылары менән дә ҡыуандырмаҡсы. Күптән түгел Садовый ауылында бөтә талаптарға яуап биргән ҡойма менән уратып алынған, яҡтылыҡ үткәрелгән, махсус билдәләр ҡуйылған хоккей майҙансығы сафҡа инде. Киң профилле спорт майҙансығын төҙөүгә материалдар һатып алыуға республика һәм урындағы ҡаҙнанан 300 мең һум аҡса тотонолған.\nРайон хакимиәтенең социаль, йәштәр сәйәсәте һәм спорт бүлеге начальнигы Ринат Мортаев белдереүенсә, районда спортҡа ҡарата һөйөү һәм сәләмәт тормошто пропагандалауға ҙур иғтибар бирелә. Төбәк спортсылары республикала ғына түгел, Рәсәй буйынса ла призлы урындар яулай. Һуңғы йылдарҙа балаларҙы сәләмәт тормошҡа йәлеп итеү маҡсатында күп ауылдарҙа хоккей майҙансыҡтарының асылыуы маҡтауға лайыҡ. Улар ҡышҡы спорт төрҙәре менән шөғөлләнгән кешеләргә ҙур ҡыуаныс килтерә.\nСадовыйҙа төҙөлгән хоккей майҙансығы “Сәләмәт милләт – сәләмәт Рәсәй” дәүләт программаһына ярашлы тормошҡа ашырылған. Иң мөһиме – спорт майҙансығын төҙөү идеяһын күптәр күтәреп алған һәм һәр кем ҡулынан килгәнсә ярҙам күрһәткән. Әйткәндәй, Садовыйҙан Алексей Червяков менән урындағы ауыл Советы депутаты Шамил Ҡоҙаяровтар – был объектты төҙөү тәҡдимен индереүсе һәм ойоштороусылар ҙа. Эшҡыуар булараҡ, Шамил Ҡоҙаяров төҙөлөш эштәрен финанслаған, техника менән ярҙам иткән.\nКаникул көндәрендә бында балаларҙың шат тауыштары яңғырап тора, хоккей уйнарға теләгәндәрҙең һаны көндән-көн арта. Хатта араларында ҡыҙҙар ҙа бар. Садовый спортсылары үҙҙәренең хоккей лигаһын булдырыу маҡсатын ҡуйған: көндөҙ боҙ майҙансығында балалар шөғөлләнһә, кисен ололар уйнай. Кем белә, бәлки, тап бында шөғөлләнеүселәр араһынан киләсәктә билдәле хоккейсылар сығыр.\nСиҙәм урта мәктәбендәге спорт залы “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Балалар спорты” проектына ярашлы өр-яңынан сафҡа индерелә. Ошоға тиклем физкультура дәрестәре, спорт залының насар булыуы сәбәпле, күпселек тышта, асыҡ стадионда үткәрелгән. Мәктәптең физкультура уҡытыусыһы Илнар Сәмиғуллин әйтеүенсә, сиҙәмдәр еңел атлетика һәм саңғы буйынса районда иң яҡшылар иҫәбендә. Хәҙер бөтә талаптарға яуап биргән спорт залы сафҡа ингәс, волейбол, баскетбол, футбол һәм көрәш буйынса ныҡлап шөғөлләнеү өсөн мөмкинлектәр бар, киләсәктә беҙҙең тәрбиәләнеүселәребеҙ ҙә был төр буйынса районда яҡшы күрһәткестәргә өлгәшер, ти. Шулай уҡ бында заманса йыһазландырылған тренажер залы булдырылған. Ауыл халҡы, йәштәр ҙә спорт залында шөғөлләнә ала.\nПроекттың дөйөм хаҡы – 1 миллион 400 мең һумдан ашыу.\nРайонда йылдан-йыл спортты, сәләмәт тормошто үҙ итеүселәрҙең һаны артыуын иҫәпкә алып, быйыл Аҡъяр ауыл биләмәһе халҡы “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ҡушылып, район үҙәгендә күп функциялы спорт майҙансығын төҙөү проекты өсөн тауыш биргән. Эштең дөйөм хаҡы – дүрт миллион һум, шуның 300 мең һумын халыҡтан йыйыу ҡарала.\nАҡъяр ауыл биләмәһе башлығы Эльдар Буранбаев әйтеүенсә, төҙөләсәк объект үҙ эсенә хоккей\tҡаласығын, баскетбол, волейбол, гандбол, мини-футбол һәм ҙур теннис уйнау өсөн майҙансыҡтарҙы ала. Төҙөлөш эштәрен быйыл башлау ҡаралған.\nШулай уҡ “Республиканың 100 йыллығына – 100 объект” программаһына ярашлы, Аҡъярҙа бассейн төҙөү планлаштырыла. Тимәк, сәләмәт тормош алып барыу һәм спорт менән шөғөлләнеү өсөн районда уңайлы мөмкинлектәр буласаҡ. Тик үҙеңә иренмәҫкә, спорт менән ныҡлап шөғөлләнергә генә кәрәк. Сәләмәт тәндә сәләмәт рух икәнлеген һәр кем иҫендә тоторға тейеш.