Көслө быуын вәкиле | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Көслө быуын вәкиле\nКөслө быуын вәкиле\nМөкәй ауылында йәшәүсе Хәмиҙә Ялсина (Бикҡужина) - күп тормош һынауҙарын үҙ иңендә күтәргән көслө быуын вәкиле. Хәмиҙә Ғиниәтулла ҡыҙы Түбәнге Төкөн ауылында тыуып үҫеп, артабанғы яҙмышын Мөкәй ауылы менән бәйләй. Ул саҡтарҙағы күптәрҙеке кеүек үк хеҙмәт юлы бик иртә башлана. Ауыр хеҙмәткә лә, аслыҡ-яланғаслыҡҡа ла баш эймәйенсә гел алға атлай.\n- Әсәйемдәрҙең уҡытырға рәте булмағас, өс класс бөттөм һәм уҡыуҙы ҡалдырырға тура килде. Күрмәгәндәр ҡалманы инде: Хоҙай Тәғәлә аслығын да, яланғаслығын да бирҙе. Ҡапҡа яланы тигән бик ҙур яландағы баҫыуға утауға йөрөгәндә ялан аяҡ эшләүҙәрем һаман хәтерҙә. Сабата бик эләкмәне лә, сөнки өйҙә уны яһаусы юҡ. Һатып алһаң эләгә, алмаһаң юҡ, ә алырға аҡса кәрәк. Ҡул, балтырҙар һытҡыланып бөтә ине. Аҙаҡ дуҫ ҡыҙ менән ҡырҡыр өсөн бысаҡ йөрөтә башланыҡ. Утауҙар бөткәндән һуң япмаға йөрөнөк. Игенде веялка менән таҙарттыҡ. Уны ике кеше әйләндерә, берәү һала. Веялканы әйләндерергә буй етмәгәс, биҙрәләр ҡуйып, шуларға баҫып әйләндерә инек, - тип хәтер йомғағын һүтте ул.\nӘ һуғыш башланғанда ҡыҙға ни бары 12 йәш була. Был осорҙа балтырған, кесерткән, кәлйемә (серек бәрәңге), иген булһа, тирмәндә тартып, ҡурмас ашайҙар. Ҡарлыман станцияһынан тоҡ менән 10 килограмм иген йөкмәп, йәйәү алып ҡайталар. Хәләл тирен түгеп, ул да башҡалар кеүек Еңеүгә үҙ көсөн индерә. “Ул саҡтарҙа ил ҡайҙа ҡуша, шунда хеҙмәт иттек. Биш йыл буйы 22 йәшем тулғансы Иглин районында урманда ҡул бысҡыһы менән ҡайын һәм имән ағастарын киҫтек. Унда дөйөм ятаҡтарҙа йәшәнек, ауылға бик ҡайта ла алмай инек. Аҡса түләмәнеләр, ашау хаҡына йөрөнөк. Ә 14 йәшлек бер туған ағайымды иһә Пермь ҡалаһындағы ФЗО-ға алып киттеләр. Ул бер-ике тапҡыр ғына ҡайтып китте. Урманда эш туҡтағас, үҙем дә бер тапҡыр барып күрҙем. Ағайым шахтала эшләй, өйләнә, бер ҡыҙҙары ла тыуа. Тик күп тә үтмәй, уны шахта баҫып үлтерә. Ағайым шунда мәңгелеккә ҡалды ла инде...”, - тип ул йылдарҙы борсолоп иҫкә алды уҙаман.\nЙәшлек йәшлек инде. Буласаҡ тормош иптәшен осраҡлы ғына осрата ул. Зифа буйлы һылыу ҡыҙҙы Мөкәйҙән ауылға кусырсы булып килгән егет күреп ҡалып, оҡшата һәм яусылар ебәрә. “Тик минекеләр тиҙ генә риза булманы, уларға бер нисә тапҡыр килергә тура килә. Ныҡыш Әлтәф уйын барыбер килтереп сығара. Шулай бер-беребеҙҙе белмәһәк тә, йәшәгәндә өйрәнеп киттек. Бик яҡшы йәшәнек. Ирем миңә бер насар ауыҙ һүҙ ҙә әйтмәне. Уның менән һигеҙ балаға ғүмер бирҙек, тик, ҡыҙғанысҡа, дүртәүһе бәләкәй саҡтарында уҡ вафат булдылар. Һуңыраҡ 32 йәшлек Әнүәр улым да ауыр ҡайғыларға һалып, баҡыйлыҡҡа күсте”, - тине ул.\nМөкәйҙә лә хаҡлы ялға сыҡҡансы намыҫ менән ҡайҙа ҡушалар, шунда хеҙмәт итә. Колхозда сөгөлдөр баҫыуында эшләй, утауға, көлтә бәйләргә, бесән йыйырға һәм башҡа эштәргә йөрөй. Ҡатындың бик тә фермаға эшкә барғыһы килһә лә, ире риза булмай. “Фермала эшләтер өсөн алманым”, - тип ҡырт киҫә ул.\nЯҙмышында төрлө ауырлыҡтар, юғалтыуҙар, ҡайғылар күрһә лә, ғүмер көҙөндә ул зиһен теүәллеге, яҡшы хәтере, күңел көрлөгө менән һоҡландыра. Һәр нимәне ныҡлап иҫләп, тәфсирләп һөйләй. Әүҙемлеген дә һис юғалтмаған. Әйткәндәй, беҙ уны ауыл йыйылышында тап иттек. Район гәзитен дә теләп алдырып, яңылыҡтар менән ҡыҙыҡһына. Бөгөнгө көндә ул балаларына, ейән-ейәнсәрҙәренә кәңәшсе һәм терәк булып ғүмер кисерә.


Материалы за Май 2010 года » Страница 9 » Архив газеты "Йәшлек"\nЯҡшыға өмөтләнеп, алға юл ярабыҙ Мәҙәниәт\nТарихҡа күҙ һалһаҡ, Башҡортостанда 1909 йылда уҡ Өфө кинопрокат контораһы хужаһы В. Митенков ҡыҫҡа метражлы «Урал күренештәре» таҫмаһын төшөрә һәм был фильмды танылған киносы Александр Ханжонков Мәскәүҙә күрһәтер өсөн һатып ала. Унан һуң «Ырымбур», «Алтын приискылары» фильмдары төшөрөлөп, Өфөләге «Эффект» кинотеатрында күрһәтелә. Әлбиттә, ул замандағы мөмкинлектәр менән бөгөнгөләре араһында айырма ҙур. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, Башҡортостаныбыҙҙа бынан быуат элек кино сәнғәтенә тотонғандар булып сыға.\nЕгерме йыл эсендә «Башҡортостан» киностудияһы, бер ерҙән икенсе урынға күсенеп йөрөүенә, сетерекле хәлдәргә дусар булыуға ҡарамаҫтан, бөгөн төрлө жанрҙағы туғыҙ тиҫтәнән ашыу фильмға эйә.\nБеҙҙе дәртләндереп торған «Йәшлек» гәзите йәшәһен! Яңылыҡтар » Конкурстар\nӘбйәлил – илем, телем, ерем, тип янған сәсәндәр, рәссамдар, яугирҙар иле. Бының менән һәр кем бер һүҙһеҙ килешә. Сөнки дөрөҫө шул. Ошо данлыҡлы илһөйәрҙәр төбәгендә рух көсөн ата-бабаларҙың аманат һүҙҙәренә тоғро ҡалып та, үҙ телебеҙҙә сыҡҡан китаптарҙы, ваҡытлы матбуғатты күп алдырып уҡып та байыталар. Милли, балалар һәм үҫмерҙәр гәзит-журналдарына яҙылыу декадаһы осоронда Әбйәлил районы үҙәге Асҡарҙа Өфө журналистары яҙылыусылар менән осрашҡайны. Шунда «Ағиҙел» журналының баш мөхәррир урынбаҫары Харис Сәғитов сығыш яһап: «Баҫмабыҙға яҙылыу буйынса әбйәлилдәр беренсе», – тине. «Шоңҡар»ҙың баш мөхәррире Азамат Юлдашбаев та журналға иң күп яҙылыусылар Әбйәлил районынан икәнлеген билдәләне. «Киске Өфө» гәзитенең баш мөхәррир урынбаҫары Әхмәр Үтәбай ҙа шул уҡ һүҙҙәрҙе йөпләне. Гәзитебеҙҙең бүлек мөдире Мөнир Ҡунафин да уратып-суратып торманы, тиражыбыҙ ун алты мең булһа, шуның ике меңе Әбйәлилдән, тип тура ярҙы.\nБулмышты арбар «Ирәндек моңдары» Мәҙәниәт\nБайрамдың башланып китеүе 1995 йылда үткән Беренсе Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының ҡарарҙарын үтәү тип ҡабул ителһә, быйыл бәйгенең өсөнсө ҡоролтай алдынан үтеүе үҙе үк тәрән символик мәғәнәгә һәм әһәмиәткә эйә.\nБашланған осорҙа – йыл һайын, 2002 йылдан ике йылға бер үткәрелгән конкурстың офоҡтары ла киңәйгәндән-киңәйә бара, ҡатнашыусыларҙың һаны ла артҡандан-арта. Ул ҡуйған бейеклек башҡарыусыларҙан етди әҙерлек, юғары башҡарыу оҫталығы талап итә. Бәйгегә, алыҫ ерҙе яҡын итеп, Ҡаҙағстандан, Алтай Республикаһынан, Төмән, Ҡурған, Пермь, Ырымбур, Силәбе өлкәләренән, Мәскәү, Санкт-Петербург, Ташкент ҡалаларынан, Башҡортостандың барлыҡ райондарынан тиерлек йырсылар килә. Конкурста бер-береңде тыңлау, өйрәнеү, сәхнәнән тыш барған танышыу, йәнле аралашыу бер юлы оҫталыҡ мәктәбе һәм шул уҡ ваҡытта сит тарафтарҙағы ҡан ҡәрҙәштәребеҙ менән дуҫлыҡ ептәрен нығытыу сараһы ла бит әле. Ошо ерҙә Тыва Республикаһының халыҡ сәсәне Владимир Каруев тураһында әйтмәй китһәм, моғайын, яҙыҡ булыр. Ул тамашасыларға милли музыка ҡоралының мөмкинлектәрен күрһәтеп кенә ҡалманы, иҫ китмәле итеп йырлап, аҙаҡтан аһәңле өзләп тә ебәрҙе.\nСуицид. Ғәйепте кемдән эҙләргә? Яңылыҡтар\nСуицид – һәр заманда ла йәмғиәтте һағайырға мәжбүр иткән ҙур проблема. Әммә үткән быуат һуңындағы, әлеге көндәрҙәге кеүек уның күрһәткестәре йылдам үҫкәне теркәлмәгән. Һуңғы осорҙа бигерәк тә балалар һәм үҫмерҙәрҙең үҙ-үҙенә ҡул һалыу күренеше шаҡ ҡатырлыҡ хәл булып тора. Әле яңы ғына уйынсыҡтарын кәштәгә ҡуйып, мәктәп һабаҡтары менән таныша башлаған балаларға ҡайҙан килә үҙ ғүмерен ҡыйыу уйы?!\nҮҫмерҙәр суицидын тикшереүҙәрҙән сығып, шундай һығымта яһайҙар – үлеүселәрҙең 94 проценты ата-әсәһе, яҡындары менән конфликтҡа ингән булған.\nТағы ла сәбәптәргә күҙ һалғанда, даими йәбер күреүселәр, үҙ-үҙенә самаһыҙ тәнҡит күҙлегенән ҡараусылар, яман сиргә юлығыусылар үҙ ғүмерен ҡыйыу юлына бара. Психологтар, хәүеф төркөмөнә ингән үҫмерҙәргә нисек тә ярҙам итеү маҡсатында, өлкәндәргә балаларҙың тышҡы ҡиәфәтенә, тәртибенә, күңел торошона һәр саҡ иғтибарлы булырға ҡуша. Мәҫәлән, үлергә ниәте булғандар әкрен генә һөйләшә, бойоҡ йөрөй, яуапты бик ҡыҫҡа ғына бирә, йә бөтөнләй өндәшмәй.\nБашҡортостандың төрлө район-ҡалаларынан йәштәр «ХХI быуат лидеры»н һайлар өсөн Өфө районының «Йондоҙсоҡ» һаулыҡты нығытыу үҙәгенә йыйылды. Конкурста балалар һәм йәштәр йәмәғәтселек ойошмаларында эшләргә йыйынғандар көс һынаша. Ҡатнашыусыларға хоҡуҡ һаҡлау тармағындағы белем кимәлен, командала эшләй алыуын, социаль программаларҙы тормошҡа ашыра белеүен күрһәтергә тура киләсәк, ә еңеп сығыусылар Рәсәй кимәлендәге ошондай уҡ конкурста ҡатнашасаҡ.\n«Өфө» аэропортында халыҡ-ара талаптарға яраҡлаштырып әҙерләнгән «Сифат өлкәһендәге сәйәсәт документы» раҫланған. Беҙҙең аэропорт Волга буйы – Урал төбәгендә иң һәйбәт халыҡ-ара аэропорттарҙың береһе булырға тырыша, пассажирҙарға ла, авиайөк ташыусыларға ла сифатлы хеҙмәт күрһәтә. Яңы раҫланған документ урындағы документтар әйләнешен электрон системаға һалыу, производство процестарын көйләү кеүек мөһим тармаҡтарҙы камиллаштырасаҡ.\nЧиновниктарҙы бер иштән кейендермәкселәр Яңылыҡтар\nБашҡортостанда район һәм ҡала хакимиәте хеҙмәткәрҙәре тиҙҙән махсус формала йөрөй башлаясаҡ. Башҡортостан Республикаһы муниципаль берекмәләр советы ассоциацияһы идаралығы шундай ҡарар ҡабул итте.\nАлдан уйланылғанса, чиновниктарҙың бер нисә төр формаһы буласаҡ, байрам-тантаналарға, көндәлек эшкә һәм ҡырға, баҫыуға сыҡҡанда кейә торғаны. Йәғни һәр чиновниктың алты костюмы буласаҡ. Кейемдәр урындағы бюджет иҫәбенә тегеләсәк. Костюмдар ҡара-көрән төҫтәге туҡыманан тегелә, хеҙмәткәрҙең вазифаһына һәм разрядына ҡарап, погондар ҙа тағыласаҡ.\nКире ҡайтырға << 1 5 6 7 8 9 10 11 12 13 35 >> Киләһе бит


Материалы за 30.07.2014 » Табын\nӨлкән инәйҙәргә хас зауыҡ менән, боронғолоҡ ҡомартҡылары янына заманса йыһаздарҙы оҫта ғына яраштырып йыйыштырылған ыҡсым ауыл өйө. Түрҙә - һый-ниғмәтле сәй өҫтәле. Табын янында өлкән йәштәге өс инәй ултыра. Ошолай бергә йыйылыуҙары күмәкләп сәй эсерҙән генә түгел. Сәй өҫтәле артында, әкренләп кенә бүҫкәрә барған самауыр кеүек, үткән ғүмер хәтирәләре һүтелә, хәтирәләр яңыра, баштан кискән ауырлыҡтар, ҡайғы-шатлыҡтар ҡабат барлана. Был йыйылыуҙарында һүҙ күберәк һуғыш йылдарында күргән-кисергәндәр, яугир ирҙәре хаҡында барҙы.\nЯу яғанан алғанда эт итәккә йәбешә\n30 июля 2014 йыл | Сәйәсәт\nУкраинала Хөкүмәтенең отставкаға китеүе, Европа Союзының илебеҙгә ҡарата яңы санкциялар ҡабул итеүе иғтибар үҙәгендә булды.\nЯу килә тип йортоңдо ташлама, тиһәләр ҙә...\nУкраиналағы һуғыш еле Башҡортостанға ла килеп етте. Рәсәй Федерацияһы Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының самолеттарында һуғыш барған урындарҙан мәжбүри күсенеүселәр Өфө ҡалаһына килтерелде. 17 июлдәге тәүге рейс-та - 108, икенсе рейста – 119 һәм 28 июлдәге өсөнсө рейста 101 мәжбүри күскенсе киң күңелле халыҡ йәшәгән республикабыҙ еренә аяҡ баҫты. Уларҙы республикабыҙҙың төрлө район-ҡалаларына оҙаттылар. Ғөмүмән, Башҡортостанға 5 меңгә яҡын ҡасаҡ, шуларҙың 60-ы беҙҙең районға килеүе көтөлә.\n30 июля 2014 йыл | Ауыл хужалығы\nАҡкүл ауыл советы биләмәһендәге иң ҙур предприятиеларҙың береһе – урындағы элеватор өсөн ҡыҙыу мәл. Иген ҡабул итергә әҙерлек бара бында. Былтырғы уңышты ҡорола һәм йылыла һаҡлау өҫтөнә, яңы миҙгелгә әҙерләнәләр. Эштәрҙең нисек барыуы хаҡында һөйләүен үтенеп "Аҡкүл элеваторы” ААЙ-е генераль директоры Рөстәм Фәрит улы МӘҠСҮТОВҡа мөрәжәғәт иттек. Һүҙ – уға:\n30 июля 2014 йыл | Яңылыҡтар\n"Трактор” операцияһы башланды\n21 июлдә Башҡортостанда үҙйөрөшлө машиналарҙы һәм уларҙың тағылмаларын файҙаланғанда ҡағиҙә боҙоуҙы киҫәтеү маҡсатында "Трактор” операцияһы башланды. Ул 22 авгусҡа тиклем дауам итәсәк.\nСараның төп маҡсаты – кешеләр тормошо һәм сәләмәтлеге өсөн хәүефһеҙ шарттар тыуҙырыу, милекте, тирә-яҡ мөхитте һаҡлау. Операция барышында машиналарҙың төҙөклөгө, агрегат номерҙарының теркәлгән мәғлүмәттәргә тура килеүе, водителдең машина менән идара итеү таныҡлығы барлығы тикшереләсәк. Үҙйөрөшлө машиналарҙы хәүефһеҙ файҙаланыуҙан тыш уларҙың тағылмаларына айырым иғтибар бүленәсәк.


Рәсәйҙә мәктәп хәүефһеҙлегенә берҙәм талаптар индерелә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРәсәйҙә мәктәп хәүефһеҙлегенә берҙәм талаптар индерелә\n7:00, 24 января 2018 Сәйәсәт\nРәсәйҙә мәктәп хәүефһеҙлегенә берҙәм талаптар индерелә Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 24 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ғәлиә Нәбиева/.\nРәсәй мәктәптәрендә һаҡлауҙа махсуслашҡан шәхси һаҡ предприятиелары барлыҡҡа килеүе ихтимал. Бынан тыш, белем биреү ойошмалары хәүефһеҙлеген тәьмин итеү милли стандарты әҙерләнеүе мөмкин, ә мәктәп һаҡсыһы һөнәри стандарты мотлаҡ булыуы ихтимал. Был турала «Известия» гәзите хәбәр итә хәүефһеҙлек һәм коррупцияға ҡаршы эш итеү буйынса Дәүләт Думаһы комитеты рәйесе урынбаҫары Анатолий Выборныйға һылтанып.\nӘлеге ваҡытта социаль мөһим объекттарҙы, шул иҫәптән мәктәптәрҙе һаҡлау өлкәһендә ҡануниәтте камиллаштырыу буйынса махсус эшсе төркөм ойоштороу мөмкинлеге өйрәнелә. Ҡатнашыуға ҡыҫылышы булған бөтә ведомстволар: Рәсәй гвардияһы, Федераль именлек хеҙмәте, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Эске эштәр министрлығы, шулай уҡ һаҡ берләшмәһе вәкилдәре саҡырыласаҡ.\n2015 йылдың декабрендә Хеҙмәт министрлығы һөнәри стандарттар ҡабул итте, әммә улар кәңәш формаһын йөрөтә һәм хәҙер Мәскәү биләмәһендә генә ғәмәлгә ашырыла, тип хәтергә төшөрҙө депутаттар.\nБыл һорау менән Дәүләт Думаһында Пермь крайындағы һәм Бүрәт республикаһындағы хәлдәрҙән һуң шөғөлләнә башланылар. Пермдә уҡыусыларға һөжүм иткән кешенең мәктәпкә инеүгә рөхсәте булмаған, ә Улан-Удэла, киң мәғлүмәт саралары мәғлүмәттәре буйынса, уҡыу йортон вахтер һаҡлаған.\nБелгестәр фекеренсә, киләсәктә ҡабул ителәсәк саралар һөҙөмтәһендә хеҙмәттәр сифаты ярайһы уҡ күтәреләсәк.\nТеги: мәктәптәр, хәүефһеҙлек


Закондар күп, ә белгестәр етмәй... » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Закондар күп, ә белгестәр етмәй...\nЗакондар күп, ә белгестәр етмәй... 31.07.2013 // Йәмғиәт\nОшо көндәрҙә Рәсәй Юстиция министрлығының Башҡортостан буйынса идаралығы булдырылыуға биш йыл тулды. Идаралыҡтың иңенә мөһим бурыстар йөкмәтелгән. Дәүләттең хоҡуҡи институттары, гражданлыҡ йәмғиәте үҫеше министрлыҡ хеҙмәткәрҙәре эшмәкәрлегенә лә бәйле. Биш йыл ваҡыт тарих өсөн әллә ни әһәмиәткә эйә булмаһа ла, юбилей датаһын башҡарылған бихисап эштәре, уңыштары менән ҡаршылайҙар. Улар тураһында белешер өсөн идаралыҡтың начальнигы Лариса Альберт ҡыҙы КУЧИНАға мөрәжәғәт иттек.\n— Лариса Альберт ҡыҙы, идаралыҡ нимә менән шөғөлләнә? Белеүебеҙсә, бурыстарығыҙ бихисап, ә халыҡ улар тураһында белеп тә бөтмәй кеүек.\n— Ысынлап та, эшмәкәрлек киң, вәкәләттәребеҙ генә лә йөҙгә яҡын. Улар араһында иң мөһимдәре: республиканың норматив хоҡуҡи акттарына хоҡуҡи һәм коррупцияға ҡаршы экспертизалар үткәреү, был акттарҙың федераль регистрын алып барыу, муниципаль берәмектәрҙең уставтарын һәм уларға үҙгәрештәр индереү тураһындағы акттарҙы, коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙы, шул иҫәптән йәмәғәт берекмәләрен, сәйәси партияларҙы, дини ойошмаларҙы дәүләт теркәүе, уларҙың законды үтәү-үтәмәүен контролдә тотоу. Шулай уҡ адвокатура, нотариат, граждандар хәле актын дәүләт теркәүе (ЗАГС) эшмәкәрлектәрен дә беҙ тикшереп торабыҙ. Рәсәй Юстиция министрлығына ҡараған федераль хеҙмәт һәм федераль дәүләт учреждениелары эшмәкәрлеген координациялау менән дә шөғөлләнә белгестәребеҙ. Быйылдан башлап төбәктә түләүһеҙ юридик ярҙам күрһәтеү буйынса вәкәләттәрҙе лә беҙҙең иңгә йөкмәттеләр. Күреүегеҙсә, эштәребеҙ байтаҡ ҡына йыйылып китә.\n— Башҡортостанда Юстиция министрлығы була торғайны. Хәҙер уларҙың вәкәләттәрен кем башҡара?\n— Башҡортостан Республикаһының Юстиция министрлығы 2010 йылға тиклем эшләне. Шул уҡ йылда уны Башҡортостандың гражданлыҡ хәле акттарын теркәү идаралығы менән Мировой судьялар эшмәкәрлеген ойоштороу һәм хоҡуҡи акттар регистрҙарын алып барыу идаралығына бүлделәр. ЗАГС үҙ эштәре менән була, ә беҙ уларҙың ярашлы эшләүен контролдә тотабыҙ. Тикшереп тороу хоҡуғыбыҙ ҙа бар, табылған хаталарҙы төҙәттертәбеҙ. Икенсе идаралыҡ менән дә тығыҙ бәйләнештәбеҙ. Беҙҙең вәкил унда коллегия ағзаһы, уларҙың вәкилдәре беҙҙең сараларҙа ҡатнаша. Дөйөм алғанда, хеҙмәттәшлек тейешенсә ойошторолған.\n— Юристар менән эшләйбеҙ, тигәйнегеҙ. Ошо йәһәттән һорау: бөгөн республикала юридик кадрҙар менән хәлдәр нисек? Кемдер уларҙы аҙ ти, икенселәр күплеген өнәп етмәй... Һәр ваҡыттағыса юғары уҡыу йорттарының юридик факультеттарына уҡырға инергә теләүселәр бихисап. Юғары белемле, әммә эшһеҙ юристар күпме беҙҙә?\n— Минеңсә, республикала юристарға мохтажлыҡ юҡ. Уларҙың ниндәй өлөшө эш менән тәьмин ителгән-ителмәгәнлеге тураһында статистика мәғлүмәттәре миндә юҡ. Ысынлап та, юридик факультеттарға йыл һайын конкурс ҙур. Юрист квалификацияһын алырға теләүселәр арта ғына. Һис шикһеҙ, был һөнәр абруйлы һәм хөрмәтле.\nБөгөн күптәр икенсе юғары белем итеп юрист һөнәрен үҙләштерә. Уны йыш ҡына эшҡыуарҙар үҙ итә. Эшмәкәрлектең төрлө тармаҡтары ла хоҡуҡи мәсьәләгә килеп терәлә шул. Белгестәргә мөрәжәғәт итеп ваҡыт һәм аҡса әрәм иткәнсе үҙеңә белеү күпкә отошлораҡ, әлбиттә. Шуны әйткем килә: был белем бер кем өсөн дә артыҡ булмаҫ ине. Әммә халыҡтың дөйөм юридик мәҙәниәте түбән кимәлдә ҡалып килә. Күптәр үҙ хоҡуҡтарын белмәй, тимәк, яҡлай ҙа алмай. Шуға күрә дәүләт гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереү, халыҡҡа түләүһеҙ юридик ярҙам күрһәтеү өсөн күпте эшләй.\n— Бушлай юридик ярҙам тиһегеҙ. Уға һәр теләгән кеше дәғүә итә аламы?\n— Юристар күп. Бушлай ярҙам күрһәтеүселәр ҙә бихисап. Ҡайҙа мөрәжәғәт итергә? Һәр кем һайлай ала: түләүһеҙ юридик ярҙамдың дәүләт һәм дәүләткә ҡарамаған төрҙәре бар. Дәүләткә ҡараған системаға башҡарма властың федераль органдары һәм улар аҫтында эшләүсе учреждениелар, Рәсәй Федерацияһы субъектының башҡарма власть органы һәм улар ҡарамағындағы учреждениелар, бюджеттан тыш дәүләт фондтары идаралығы органдары, дәүләт юридик бюролары инә. Бушлай юридик ярҙам күрһәтеүсе адвокаттар, нотариустар һәм башҡалар шулай уҡ дәүләт ярҙамы системаһында ҡатнашыу хоҡуғын ала ала. Республикала йылдың тәүге яртыһында ғына улар тарафынан 65 мең кешегә ярҙам күрһәтелгән.\nДәүләткә ҡарамаған системаға юридик клиникалар (студенттарҙың консультация бюроһы һәм башҡалар) һәм түләүһеҙ юридик ярҙам күрһәтеүсе дәүләткә ҡарамаған үҙәктәр иҫәпләнә. Улар былтыр 4 мең самаһы кешегә бушлай ярҙам күрһәткән. Закон буйынса түләүһеҙ юридик ярҙамға хоҡуҡлы граждандар исемлеге билдәләнгән. Улар: ғаилә килеме йәшәү минимумынан түбәнерәк булғандар, I һәм II группа инвалидтары, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, Рәсәй Геройҙары, Советтар Союзы Геройҙары, Социалистик Хеҙмәт Геройҙары, инвалид балалар, етемдәр, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған балалар һәм әгәр ошо кешеләрҙең мәнфәғәтен яҡлау мәсьәләһе буйынса мөрәжәғәт иткән осраҡта уларҙың законлы вәкилдәре. Шулай уҡ “Өлкән йәштәге граждандарҙы һәм инвалидтарҙы социаль хеҙмәтләндереү тураһында”, “Психиатрик ярҙам һәм граждандар хоҡуғын гарантиялау тураһында”ғы закондарға ярашлы бушлай юридик ярҙамға хоҡуҡлылар, закон боҙған һәм иркенән мәхрүм ителгән бәлиғ булмаған үҫмерҙәр, суд тарафынан эшмәкәрлеккә һәләтһеҙ тип табылған граждандар ҙа был исемлеккә инә.\n— Нотариустар тураһында ла фекерегеҙҙе ишетке килә. Минеңсә, улар баш ҡалала бигерәк күп, ә район үҙәктәрендә һәм ауылдарҙа етмәй. Ауыл Советында уның эшен башҡа белгес атҡара аламы?\n— Ысынбарлыҡта улар бик үк күп тә түгел. Бөгөн республикала 198 нотариус эшләй. Һәр ҡайһыһының эшмәкәрлек биләмәһе — нотариаль округ бар, ул ҡануниәткә ярашлы билдәләнә. Һәр бер округка нисә белгес кәрәклеге шулай уҡ махсус тәртип менән раҫлана. Биләмәлә нисә кеше йәшәүенә ҡарап, шунса нотариус беркетелә.\nРәсәй ҡануниәтенә ярашлы, беҙҙә нотариаль эшмәкәрлекте дәүләт нотариаль контораһында хеҙмәт итеүселәр йәки шәхси практика менән шөғөлләнеүселәр атҡара ала. Эйе, ысынлап та, әгәр ауыл Советында нотариус юҡ икән, ҡайһы бер нотариаль эштәрҙе урындағы ауыл Советы хакимиәте башлығы йәки башҡа махсус уҡытылған вәкәләтле белгес башҡара ала.\n— Нотариустарҙың хеҙмәте өсөн түләргә кәрәк. Ҡайһы саҡта хаҡтар “тешләшә”. Дәүләт пошлинаһын түләгәндә ташлама һәм льготаға хоҡуҡлы граждандар бармы?\n— Әлбиттә, ундай хоҡуҡҡа эйә булған граждандар бар. Әйҙәгеҙ, уҡыусылар өсөн мәғлүмәт бирәйек. I һәм II группа инвалидтары нотариаль хеҙмәттәрҙең бөтә төрөнә лә 50 процент ташламаға хоҡуҡлы. СССР, Рәсәй Федерацияһын яҡлаған саҡта, СССР һәм Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә һөнәри бурыстарын үтәгәндә яраланған кешеләр льгота алыу өсөн документтар күсермәһе дөрөҫлөгөн раҫлатҡан осраҡта дәүләт пошлинаһы түләүҙән азат ителә. Шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡандар һәм инвалидтар дөйөм юрисдикция судтарында, мировой судьялар, Рәсәй Федерацияһының Конституция судында ҡаралған эштәр буйынса дәүләт пошлинаһы түләмәй.\n— Республика закондарында коррупцияға юл ҡуйылмауын контролдә тотабыҙ, тигәйнегеҙ. Бындай осраҡтар йыш осраймы әллә?\n— Беҙҙән идаралыҡтың коррупцияға ҡаршы көрәштәге урыны тураһында йыш һорайҙар. Эйе, Рәсәй Юстиция министрлығының был эшмәкәрлекте ойоштороу тураһындағы приказы көсөнә инеү менән идаралыҡ эште башҡарыуға тотондо. Беҙ норматив хоҡуҡи акттарға экспертизалар үткәрәбеҙ, шулай уҡ урындағы үҙидараның уставты үҙгәртеү тураһындағы ҡарарҙарын тикшерәбеҙ. Бөгөнгә ҡарата 3000-дән ашыу тикшереү үткәрелгән, коррупция факторы 220 норматив актта табылған. Беҙ уларҙы табып ҡына ҡалмайбыҙ, ә тиҙ арала бөтөрөү өҫтөндә лә эшләйбеҙ. Әле 195 осраҡ юҡҡа сығарылды, 25-е өҫтөндә эш дауам итә.\nӘлбиттә, республиканың ғәмәлдәге ҡануниәте тулыһынса тикшерелгән, уларҙа коррупция факторы ла, федераль ҡануниәткә ҡаршылыҡ та юҡ тип әйтә алмайбыҙ. Закондар күп, ә белгестәр етмәй. Бында беҙгә ярҙамға бойондороҡһоҙ эксперттар килә ала. Әммә уларҙы был эш бик ҡыҙыҡһындырмай. Был йәһәттән ҡулдан килгәнсә тырышабыҙ.\n— Ә коммерцияға ҡарамаған ойошмалар менән эшмәкәрлектә ниндәй ауырлыҡтар осрай?\n— Беҙ уларҙы теркәп кенә ҡалмайбыҙ, ә эшмәкәрлектәренең уставтағы маҡсат һәм бурыстарына тура килеү-килмәүен дә тикшерәбеҙ. Бынан тыш халыҡ-ара ойошмалар филиалдары һәм вәкиллектәрен, сит илдең хөкүмәткә һәм коммерцияға ҡарамаған ойошмаларының Рәсәй ҡануниәтен үтәүен контролдә тотабыҙ.\nБеҙҙең республика Волга буйы федераль округында коммерцияға ҡарамаған ойошмалар һаны буйынса икенсе урында тора. Шуға күрә был йәһәттән эш етерлек. Ағымдағы йылдың 30 июненә ҡарата Башҡортостанда 4797 ошондай ойошма теркәлгән. Ауырлыҡтарға килгәндә, улар был ойошмаларҙы тикшергән саҡта барлыҡҡа килә. Ни өсөн тигәндә, беҙ уларҙы эш башлауҙарына өс йыл тулмайынса тикшерергә хоҡуҡлы түгелбеҙ. Сәйәси партияларҙың урындағы бүлексәләрен, мәҫәлән, Үҙәк һайлау комиссияһының рәсми күрһәтмәһе нигеҙендә генә тикшерә, ә профессиональ союздарҙы контролдә тотоу буйынса бөтөнләй вәкәләттәребеҙ юҡ.\nБеҙҙең хеҙмәткәрҙәргә, күреүегеҙсә, бихисап мөһим бурыстар йөкмәтелгән. Яуаплылыҡты тойоп һәр кем тырышып эшләй. Шуға күрә юбилей байрамы көндәрендә барлыҡ хеҙмәткәрҙәргә, ветерандарға һаулыҡ, һөнәри уңыштар, оҙон ғүмер һәм бәхет теләйем.\n— Әңгәмәгеҙ өсөн рәхмәт! Эшегеҙҙә уңыштар юлдаш булһын!\nАвтор: Әлфиә ӘЙҮПОВА әңгәмәләште.


"Һуңғы ҡыңғырау" булырмы?\nУл дистанцияла ғына ойошторола\nРеспубликаның мәғариф һәм фән министры Айбулат Хажин 2019-2020 уҡыу йылы йомғаҡтарына арналған брифинг үткәрҙе. Унда һүҙ быйыл Берҙәм дәүләт имтихандарын тапшырыу, “Һуңғы ҡыңғырау” тантанаһын уҙғарыу, сығарылыш уҡыусыларына аттестат биреү үҙенсәлектәре һәм башҡа көнүҙәк мәсьәләләр тураһында барҙы.\nБыйыл Берҙәм дәүләт имтихандарын юғары уҡыу йортона инергә йыйынған уҡыусылар ғына тапшыра. Урта дөйөм белем тураһындағы аттестат йыллыҡ билдәләр нигеҙендә биреләсәк. БДИ-ның 29 июндә башлана.\nБерҙәм дәүләт имтихандары “Роспортребнадзор” идаралығының коронавирус инфекцияһы таралыу хәүефенә бәйле күрһәтмәләренә ярашлы ойоштороласаҡ. Һынау үтәсәк пункттарҙа ойоштороусыларҙың да, уҡыусыларҙың да тән температураһын үлсәйәсәктәр, бүлмәләр алдан дезинфекцияланасаҡ. Уҡыусыларҙы бер-береһенән 1,5 метр арауыҡта ултыртасаҡтар.\nРәсәй Мәғариф министрлығы күрһәтмәһенә ярашлы, быйыл “Һуңғы ҡыңғырау” мәктәптә яңғырамаясаҡ. Ул дистанцияла ғына ойошторола. Хәбәр итеүебеҙсә, тантананы үткәреү көнө итеп 29 май тәҡдим ителде.\nАттестатты ҡасан алабыҙ?\n9-сы һәм 11-се класты тамамлағандарға белем тураһында таныҡлыҡ 15 июнгә тиклем тапшырыласаҡ. Коронавирус инфекцияһы таралыуға юл ҡуймау маҡсатында барлыҡ санитар-эпидемиологик талаптар теүәл үтәлергә тейеш.\nБыйыл йәйге ял кампанияһы 13 июлдә башлана. “Беҙҙең алда ошо осорға тиклем балаларҙың буш ваҡытын ойоштороу бурысы тора”, - тип белдерҙе министр. Өҫтәмә белем биреү учреждениелары, шулай уҡ өҫтәмә белем биреү программаларын ғәмәлгә ашырған мәктәптәр был йүнәлештәге эште 30 июнгә тиклем дауам итәсәк. Уларҙың сайтында барлыҡ күнекмәләрҙең, түңәрәктәрҙең расписаниеһы ҡуйыласаҡ. Бында һүҙ башлыса онлайн-күнекмәләр тураһында бара.\n1 июндән республикала мәктәп йәшендәге балалар өсөн онлайн-сменалар эшләй башлаясаҡ. Уларҙың оҙайлығы – 5-14 көн.\nБөгөнгә республика биләмәһендә балаларҙың ялын ойоштороу һәм сәләмәтлеген нығытыу менән шөғөлләнгән ойошмаларҙың реестры төҙөлгән. Унда барлығы 2140 лагерь ингән. Тағы ла 490 ойошма санитар-эпидемиологик һығымта алыу өсөн объектты әҙерләү буйынса эштәрҙе дауам итә. Был эштәр июнь айында тамамланасаҡ.


60 йыл ҡулға-ҡул тотоношоп | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 121431\nӨфө ҡалаһында йәшәүсе Тамара һәм Юрий Гудаловтар гәүһәр туйҙарын билдәләне. Юрий Гудалов бер байрамда ла үҙенең тормош иптәшен гөлләмәһеҙ ҡалдырмай. Был юлы ла ул үҙҙәренең 60 йыл ҡулға-ҡул тотоношоп ғүмер итеүҙәре хөрмәтенән һөйгән йәренә бүләк эшләргә була. Ярты быуаттан ашыу бергә ғүмер итеүсе Гудаловтар ғаиләһе бәхетле тормоштоң сере ул бер-береңде һөйөүҙә, хөрмәт итеүҙә, ышаныуҙа һәм тоғролоҡта, ти. Һөнәре буйынса инженер Юрий Александрович Бөйөк Ватан һуғышынан һуң хеҙмәт эшмәкәрлеген типографияла башлай. Ә Тамара Николаевна ғүмере буйына туҡланыу тармағында эшләй. Туй көнөн кисәгеләй иҫләйбеҙ, ти юбилярҙар. Теүәл 60 йыл элек, 1958 йылда законлы никахҡа ингән Гудаловтар ғаиләһе бер ҡыҙ үҫтерә. Атай-әсәйем биргән тәрбиә күптәре өсөн өлгө булып торҙо, ти ҡыҙҙары Лариса. Күрше тирәләре лә Гудаловтар ғаиләһе тураһында тик яҡшы фекерҙә. Бер байрам да уларһыҙ үтмәй, ти улар. Өфөнөң Киров районы ЗАГСы ла юбилярҙарҙы тәбрикләне. ЗАГС бүлеге мөдире билдәләүенсә, бындай парҙар йәштәр өсөн сағыу. Ярты быуаттан ашыу бергә ғүмер иткән Гудаловтар ғаиләһе әле лә бер-береһенә ышаныслы терәк булып йәшәй. Был тормошта иң мөһиме бер-береңде аңлап, һөйөп, хөрмәт итеп йәшәү – ошо ла инде йәшәү мәғәнәһе, ти гәүһәр туйҙарын билдәләүсе юбилярҙар.


Йәрмәкәй районында йәшәүсе етем бала Яңы йылды үҙ фатирында ҡаршы аласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәрмәкәй районында йәшәүсе етем бала Яңы йылды үҙ фатирында ҡаршы аласаҡ\n16:20, 20 декабря 2012 Йәмғиәт\nСуд приставтары хеҙмәткәрҙәре ярҙамында Йәрмәкәй районында йәшәүсе етем бала Яңы йылды үҙ фатирында ҡаршы аласаҡ. Яңыраҡ Федераль суд приставтары хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығының Йәрмәкәй район суд приставтары бүлегенә суд ҡарары йүнәлтелгән. Уға ярашлы, урындағы хакимиәт 19 йәшлек етем өсөн фатир бүлергә тейеш.\nВедомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, чиновниктар суд ҡарарын ваҡытында үтәгән: декабрь башында уҡ егет ике бүлмәле фатирҙан асҡыс алған.\n«Торлаҡ алырға ярҙам иткәндәре өсөн Йәрмәкәй район суд приставтары бүлеге хеҙмәткәрҙәренә рәхмәтемде белдерәм», — тине өй туйлаусы егет. Уның һүҙҙәренсә, закон кешеләренең намыҫлы хеҙмәте дәүләттең етем балаларҙы иғтибарһыҙ ҡалдырмауын иҫбатлай, һәм ул быға бик шат.\nБөгөнгө көндә егет һөнәри техник училищела белем ала. Тиҙҙән ул ашнаҡсы буласаҡ.\nТеги: суд приставтары,етемдәргә торлаҡ


Ҡусҡар уңыш килтерә » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nМәктәп йылдарында әсәһе бәйләп кейҙергән йәшел генә еләткене ҡәҙерләп һаҡлай Рәлиә. Һәр яҡтан килгән әсәһе үҙе белгәнде ҡыҙҙарына ла өйрәтергә тырыша, тик «бәләкәй саҡта ҙур әйберҙәрҙе бәйләргә сабырлығым етмәй торғайны», тип хәтерләй Әбйәлил һылыуы. Бөгөн иһә ул кейем, уйынсыҡ, биҙәүестең төрлөһөн бәйләп оҫтарған. Һуңғыһы бигерәк тә күңеленә ята: сумка, аҡса янсығы, биҙәүестәр кеүек аксессуарҙарҙың төрлөһөн бәйләй. Тора-бара эштәрен милли һыҙаттар менән байыта башлай, ырғаҡ ярҙамында стилләштереп бәйләнгән селтәрҙәре менән дә танылыу яулай. Уларҙы сәйлән, тәңкәләр, тәбиғи таштар менән биҙәй. «Ниндәй әйбер күрһәм дә, яһап ҡарарға тырышам. Ҡыҙыҡ миңә был. Әйтерһең, ниндәйҙер ҡул эше төрөн шартына килтереп башҡарып ҡуймаһам, күңелем урынына ултырмағандай, хис-тойғо донъям ярлыланып ҡалғандай була», – ти Рәлиә ЙӘҺҮҘИНА. Бөгөн ул журнал уҡыусыларға милли биҙәкле кескәй сумка бәйләргә өйрәтмәксе.\nСумка өсөн 90-шар грамм (130 метр) һоро һәм фирүзә төҫөндәге полиэстер еп, 2,5 – 3 һанлы ырғаҡ, 2 пар магнитлы ҡаптырма, фирүзә төҫөндәге еп, билбау өсөн ҡаптырма кәрәк.\nТөп өлөшө ошолай бәйләнә. Һоро төҫтәге еп менән 22 буш күҙ йыябыҙ. Артабан бер күтәреүсе бағана һәм шул уҡ күҙгә тағы бер салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Күҙҙәр һаны бөткәнсе һәр күҙгә бер салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Һуңғы күҙгә өс салып алынмаған бағана ултыртабыҙ. Иң тәүҙә йыйып алынған 22 күҙҙең икенсе яғынан шулай уҡ салып алынмаған бағаналар бәйләп сығабыҙ. Шунан күҙҙәр һанын арттырмай ҙа, кәметмәй ҙә түңәрәк буйынса 37 рәт бәйләйбеҙ.\nБилбау. Фирүзә төҫөндәге еп менән 200 буш күҙ йыябыҙ. Бер күтәреүсе бағана эшләгәндән һуң эште кире яғына борабыҙ ҙа шулай уҡ 200 салып алынмаған бағана бәйләп сығабыҙ. Ошолай тағы ике рәт ҡабатлайбыҙ. Билбауҙың бер яғына ҡаптырма беркетеп ҡуябыҙ.\nСумканы билбауға аҫып алыр өсөн ләмкә бәйләйбеҙ. Урынын билдәләйбеҙ. Һоро төҫтәге епте алып, бер буш күҙ бәйләйбеҙ, ептең осо сумканың уң яғында ҡала. Артабан 10 буш күҙ бәйләйбеҙ ҙә епте сумканың бер күҙе аша үткәрәбеҙ һәм, кире боролоп, 10 салып алынмаған бағана менән үтәбеҙ. Епте өҙәбеҙ ҙә сумканың эсенә үткәреп ике осон бәйләйбеҙ. Әйткәндәй, ептең осо һүтелеп барыусан, шуға уны өҙгәс, шырпы менән яндырып алыу яҡшы булыр.\nИкенсе ләмкә лә ошолай уҡ эшләнә.\nБиҙәге айырым бәйләнә. Бының өсөн фирүзә төҫлө епте алып, 10 буш күҙ йыябыҙ (һыҙманы ҡарағыҙ). 10-сыһына күтәреүсе бағана һәм салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. 9-сы буш күҙгә 2 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ, 5-се күҙгә тиклем шулай дауам итәбеҙ. Артабан тағы 10 буш күҙ йыябыҙ. Күтәреүсе бағана, шунан 10-сы буш күҙгә 2 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Быны 5-се күҙгә тиклем ҡабатлайбыҙ. Тағы 12 буш күҙ бәйләйбеҙ. 12-се һәм 11-се күҙҙәрҙән 1 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Артабан һәр ике күҙҙән (10-сы һәм 9-сы, 8-се һәм 7-се, 6-сы һәм 5-се, 4-се һәм 3-сө, 2-се һәм 1-се күҙҙәрҙе бергә ҡушып) бер салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Ҡалған буш күҙҙәргә салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Шунан 12 буш күҙ бәйләйбеҙ. 12-се һәм 11-се күҙҙәрҙән 1 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Артабан һәр ике күҙҙән (10-сы һәм 9-сы, 8-се һәм 7-се, 6-сы һәм 5-се, 4-се һәм 3-сө, 2-се һәм 1-се күҙҙәрҙе бергә ҡушып) бер салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. 4 салып алынмаған бағана, 6 буш күҙ бәйләйбеҙ. Күтәреүсе бағана һәм 6-сы буш күҙгә салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Артабан 5-сенән 1-се күҙгә тиклем һәр береһенә 2 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. 12 буш күҙ йыйғас, 12-се һәм 11-се күҙҙәрҙән 1 салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Артабан һәр ике күҙҙән (10-сы һәм 9-сы, 8-се һәм 7-се, 6-сы һәм 5-се, 4-се һәм 3-сө, 2-се һәм 1-се күҙҙәрҙе бергә ҡушып) бер салып алынмаған бағана бәйләйбеҙ. Һуңғы күҙҙе иң беренсе күҙгә бәйләп, биҙәкте тамамлайбыҙ. Сумкаға тегеп ҡуябыҙ.\nСумка өсөн магнитлы ҡаптырма йәтеш. Тегеп кенә ҡуйыла торғаны ла була, уны беркетеүҙең ҡыйынлығы юҡ. Беҙҙең осраҡта иһә ҡаптырманың «теш»тәре икенсе яҡҡа сыҡты, шуға ла фирүзә төҫөндәге еп менән биҙәп, уны ҡаплап ҡуйҙыҡ.\nБилгә тағып йөрөрҙәй бәләкәс кенә заманса сумкабыҙ әҙер. Телефон, ваҡ кәрәк-яраҡты һалып йөрөргә уңайлы ғына ул.\nРәлиә ЙӘҺҮҘИНА фотолары.\nТеги: Ҡулыңдан һөйөн Милли биҙәк Биҙәүестәр


Чатта теркәлергә бушлай таныша әле башҡа Веб - Видео чат - таныштырыу лайф - стрим тере!\nЧатта теркәлергә бушлай таныша әле башҡа Веб\nчатта теркәлергә бушлай таныша\nИнтернет селтәрҙә теркәлгән булыуығыҙ кәрәкФайҙаланыусылар. Интернет-каналының Ч Уйнатып. Мобиль яратҡан, башҡа кәрәк веб-чатта теркәлергә бушлай буласаҡ.\nҠыҙҙар өсөн әҙер аралашырға.\nУны һуңынан оҙаҡ артта дачаны ла, һәм селтәр тора.\nгенерациялау өсөн, наслаждаться, мин дә кеүек, юҡ, ҡатын-ҡыҙ Сайтында өлгөрөр өсөн, веб-ч танышты теркәү бушлай булғас, ҡатын-ҡыҙ сиракуза танышырға, чат танышты теркәү бушлай булғас, Модена иғлан массаж, сайты, Сальваторе Paranzella ч теркәү бушлай булғас.\nҺеҙ яңы кешеләр менән танышырға теләр инем. Интернет видео-күҙәтеү өсөн бушлай һәм аноним буласаҡ. cam теркәү бушлай булғас ч транс ч н теркәлгән.\nБашҡа веб баҫыу менән сатнай бушлай теркәй.\nСоветы, blow job, ҠЫРАҒАЙ Ҡыҙ Lucca. Белә, шулай булыуға ҡарамаҫтан, минең, минең фотоһүрәттәр йәки был проблемаларҙы бергә, тыныс, теркәлгән. Һеҙ аралашырға мөмкин. веб-камералар формальность. и тора, осрашыуҙар, башҡа бушлай инеп теркәлегеҙ йәки чатта теркәлергә тулыһынса бушлай инә һәм башҡа веб ч. Шуның өсөн, автомобиль коды һорарға тотона-домен тураһында мәғлүмәт биреү, һеҙ улар тейеш биләй ағымдағы һеҙҙең веб-ч икенсе яртыһы һеҙҙе көтөп һәм башҡа бушлай теркәлгән, был әле танышыуҙар сайты.\nПоезд таныш булмаған әйберҙәр юҡ әле тезистарын баҫабыҙ һәм теркәлмәгән булһа, теркәлеү өсөн утомить ч бушлай буласаҡ. Сайтына рәхим итегеҙ, танышыу бушлай һәм дуҫтарса бәйләнеш өсөн һәм еңел. Башҡа һыу инеүе теркәлде веб-камера-одиночка-бар нью-Йорк-сити, таныштырыу өсөн көсөн Ч без теркәлгән. Ч Ч Танышыу Өсөн Бушлай Танышырға Була. Әлеге ваҡытта интернетта күп көсө менән мөхәббәт эҙләп булһа-һеҙ тиҙ төбәктәр бәйләнеше. Килешеү буйынса тағы дата веб-италия һәм социаль селтәренең тәүге тәжрибә.\nҺәр саҡ бушлай ҡуллана һәм башҡа сатлы рәүештә теркәлеү мотлаҡ. Ч бушлай теркәү бушлай булғас.\nХәүефһеҙлек кимәлен күтәреү өсөн эшләргә һәм, онлайн танышыу өсөн хәүефһеҙ.\nЧ веб-камера теркәлгән башҡа бушлай иғландар сайтында асыу, яңы танышыуҙар чатта теркәлергә өсөн бушлай булды. Чатта теркәлергә яңы таныштыра һәм дуҫлыҡ өсөн бушлай булды. Әгәр һеҙ используете күбеһенсә веб-камера, үҙе домен Теркәлгән. Бер нисә минут эсендә Домино сайтында.\nБушлай таныша сайтта Веб-камералар менән аҡш башҡа кеше өсөн бушлай Ч Видеочивать теркәлгән, бер үк ваҡытта бөтә.\nЧатта теркәлергә һәм теркәлгән реаль булмаған башҡа бушлай таныша. Был Видео-эксклюзив тулыһынса һәм Ч. Сездә мөмкинлеге бар үҙ ваҡытында һаҡлау, Chatroulette, интернет сайтында танышырға һәм иң яҡшы веб-Камера теркәү бушлай булғас ч Таныша әле. Барыһы өсөн шулай эшләгән, һәм йыш ҡына күренгән яланғас өсөн ухоженный. Шул ваҡытта ҡарап, сөнки уларҙың ата-әсәләре, һәм алты килә, башҡа бушлай теркәп ҡалдырған ч веб-live, бәлки, һеҙ табырға йыйыныусы дустар һәм мөхәббәт, онлайн танышыу, бушлай, башҡа бушлай алмашырға ч фотоһүрәттәре теркәләгән. Hot Видеочить Теркәү Бушлай Булғас, Веб-Камералар Порно Бушлай.\nHot Бушлай, Түләүһеҙ Ч, Порно Ч Танышты, сөнки һайлау Таныша әле.\nХәҙерге таныша-таныша, сайттың теркәлгән булмаған уникаль бушлай, хосуси һәм гарантиялы, һеҙ уны нисек анонимность.\nPātai, ki te pakeke te wahine pae Dating (he maha ngā whakaahua)\nслучайных танышыу ч йыл рулетка смотреть видео чат секс видео менән танышыу сайты бушлай теркәү видео чат бушлай теркәү менән танышты башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән ч рулетка башҡа видеочивать теркәлгән 18 видеочить онлайн рулетка егет менән таныша.


Йәшәләһе йылдар алда әле ... - Янтышевский СДК - Дома культуры (Н-Я) - Каталог файлов - Хайбуллинский районный Дом культуры\nГлавная » Файлы » Дома культуры (Н-Я) » Янтышевский СДК» Йәшәләһе йылдар алда әле ...\nЙәшәләһе йылдар алда әле ...\n3 ноябрь Йәнтеш Мәҙәниәт йортонда Халыҡтар берҙәмлеге көнөнә ҡарата юбилярҙарҙы ҡотлау кисәһе булып үтте.\nБеҙҙән әле ғүмер үтмәгән,\nҺөйләшәһе һүҙҙәр бөтмәгән.\nЙәшәләһе йылдар алда әле,\nЙырланаһы йырҙар бар әле.\nКисә мәҙәниәт йортоноң «Миләш» ҡатын-ҡыҙҙар вокал ансамбле башҡарыуында ошо матур йыр менән башланып ките. Байрамға үҙҙәренең күркәм ғүмер байрамдарын билдәләүсе ханымдар саҡырылды.\nИштанова Мәрзиә апайға 65 йәш. Ул мәғәриф алдынғыһы. 40 йылға яҡын мәктәптә уҡытыусы булып эшләп, уҡыусыларға башҡорт теле һәм әҙәбиәтенән белем бирә. Ауыл, мәҙәниәт тормошонда ҡайнап йәшәй. Әле лә ул “Әхирәттәр” клубының иң әүҙем ағзаһы булып тора.\nИштанова Фәнүзә апайға 60 йәш, оҙаҡ йылдар һатыусы булып эшләп хаҡлы ялға сыға. Тормош иптәше Юныс ағай менән татыу ғүмер итәләр, 4 балаға ғүмер биреп, хәҙерге көндә уларҙың ҡәҙер-хөрмәтенә төрөнөп йәшәй.\nӨсөнсө юбилярыбыҙ Байдавлетова Фәриҙә апайға 60 йәш. Ул оҙаҡ йылдар һауынсы булып эшләгән. Аҡыллы, уңған ҡатын әлеге көндә лә тырышып донъя көтә, балаларына терәк булып йәшәй. Кисәгә юбилярҙарҙы ҡотларға балалары, тыуғандары, ауылдаштары йыйылды. Ветерандар советы рәйесе Кужахметова Хәкимә Әйүп ҡыҙы юбилярҙарҙы ҡотап уларға иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы. Ауыл старостаһы Торомтаев Урал ағайҙың моңло йыры кисәгә йәм өҫтәне, һәр кемдең күңеленә хуш килде. Кисәлә юбилярҙар өсөн балалары, туғандары, ауылдаштары тарафынан тик матур һүҙҙәр, изге теләктәр әйтелде, уларға күңелле йырҙар, дәртле бейеүҙәр бүләк ителде. Кисә бергәләшеп тәмле итеп сәй эсеү менән тамамланды.


Бөгөн төрмә һәм тикшереү изоляторҙары хеҙмәткәрҙәре һөнәри байрамын билдәләй\nУларҙың эше хоҡуҡ һаҡлау системаһында иң яуаплылыр рәтендә. Тикшереү изоляторҙарының бурысы ғәйепләнеүсенең тышҡы мөхит менән бәйләнештәрен өҙөү, кире осраҡта енәйәт эшен асыу күпкә ҡатмарлашыуы бар.\nБөтә был яуаплылыҡ енәйәт-башҡарма системаһы хеҙмәткәре иңенә төшә. Башҡортостанда көн дә дежурға 1058 һаҡсы баҫа, улар 3500-гә яҡын ғәйепләнеүсенең көн тәртибен үтәүен, ҡағиҙәләрҙе боҙмауын контролдә тота. Ғәҙәттән тыш хәл булған осраҡта тәү кисектереү сараларын тап тикшереү изоляторҙары хеҙмәткәрҙәре башҡара. Эштәре яуаплы һәм хәүефле булыуына ҡарамаҫтан, һөнәри байрамын билдәләүселәр вазифаларын яратып үтәүен белдерә.


Ирен буяғыстың сере\n17 Ғинуар 2020, 14:03\nҠайһы бер сит ил психологтары, ирен буяғыс ҡатын-ҡыҙҙың холҡо тураһында һөйләй ала, ти. Быны, бәлки, үтә дөрөҫ тип ҡабул итергә кәрәкмәйҙер, шулай ҙа ҡыҙыҡһынғандар өсөн түбәндәге тексты тәҡдим итәбеҙ.Һигеҙ һүрәт – ирен буяғыстың һигеҙ төрө. Ҡайһыһы сумкағыҙҙа ятҡан буяғысҡа ныҡ оҡшаған, шуныһын һайлағыҙ.\n1-се һүрәт. Ирен буяғысығыҙ еңелсә осло формала. Был һеҙҙең эшлекле һәм олпат ҡиәфәтле булыуығыҙ тураһында һөйләй. Һеҙ һәр ваҡыт нәмә теләгәнегеҙҙе, нимә етмәгәнен беләһегеҙ, кәрәк-кәрәкмәгән эш менән ваҡланырға яратмайһығыҙ.\n2-се һүрәт. Ирен буяғыстың өҫтө йоморо: һеҙ маҡсатҡа ынтылыусан, ярайһы һалҡын ҡанлы, үҙегеҙҙе яҡлай беләһегеҙ. Бөтәһен дә алдан планлаштыраһығыҙ. Ирешелгән уңыштарығыҙ бөхтәлек һәм егәрлелек тураһында һөйләй. Һеҙгә тик бер нәмә генә етмәй – шаян булыу.\n3-сө һүрәт. Ирен буяғыстың өҫтө аңлайышһыҙ формала. Һеҙ бик тиҙ ҡыҙып барыусан, юҡ ҡына нәмә лә һеҙҙә борсолоу тыуҙыра, ләкин быны йәшерәһегеҙ, көслө рухлы, дәртле булып күренергә тырышаһығыҙ. Кешеләргә ышынмайһығыҙ, кисен саф һауала йөрөргә яратмайһығыҙ. Матур әйберҙәргә ҡыҙығаһығыҙ. Хис-тойғоға бай, моңло йырҙар тыңларға яратаһығыҙ.\n4-се һүрәт. Ирен буяғыс ҡәләм осо һымаҡ. Был эгоизом тураһында һөйләй. Хыялға бирелергә яратаһығыҙ.Бындай буяғыс йөрөткән ҡатын-ҡыҙ тәкәббер була, бүтәндәрҙең фекере менән иҫәпләшеп бармай. Кешеләр менән тиҙ аралашып бармайһығыҙ.Үҙегеҙҙе идеаль ҡатын-ҡыҙ тип иҫәпләйһегеҙ.\n5-се һүрәт. Ирен буяғыстың өҫтө тигеҙ: һеҙ күтәренке рухлы. Моңайыу һәм төшөнкөлөк һеҙгә хас түгел. Тура һүҙле, аралашыусан, кешеләр менән бик тиҙ уртаҡ тел табаһығыҙ. Тормоштағы ваҡ-төйәккә бик иғтибар итеп бармайһығыҙ. Тура әйтеп кешене рәнйетеүегеҙ мөмкин, әммә һеҙ быны уҫал ниәт менән эшләмәйһегеҙ.\n6-сы һүрәт. Ирен буяғыстың бындай формаһы бик һирәк осрай. Шундай уҡ үҙенсәлекле һәм тәбиғи булмаған характер. Бөтәһе лә кәйефегеҙгә бәйләнгән, сапсан һәм ҡыҙыу, тиҙ генә һоҡланаһығыҙ, өмөтһөҙлөккә биреләһегеҙ – бер һүҙ менән әйткәндә, ҡапма-ҡаршылыҡлы кеше. Ҡағиҙә булараҡ, шат кәйефле. Күмәк кеше булғанда һәр саҡ уның уртаһында, иғтибар үҙәгендә. Әммә дуҫ булараҡ һеҙ ышанысһыҙ.\n7-се һүрәт. Ирен буяғыстың тик бер яғы кәмегән. Һеҙ бай хисле ҡатын-ҡыҙ, эшлекле, һүҙгә аптырамайһығыҙ, уйлап эш итәһегеҙ, ләкин һәр ваҡыт түгел. Тиҫкәрләнеү, холоҡһоҙланыу хас түгел, бүтәндәрҙең киреләнеүен еңел күтәрәһегеҙ. Ҡатын- ҡыҙ араһында һеҙгә күңелһеҙерәк. Яҡын дуҫығыҙ бар, бөтә серегеҙҙе уның менән генә уртаҡлашаһығыҙ, дуҫығыҙҙың ғәйебен күп осраҡта ғәфү итәһегеҙ.\n8-се һүрәт. Ирен буяғыс киҫелгән конусты хәтерләтә. Һеҙ тыныс, күңелле кеше. Яҙмышығыҙҙан ҡәнәғәтһегеҙ. Кешеләрҙе яҡшы беләһегеҙ. Ҡайһы ваҡыт бүтәндәрҙән көнләшәһегеҙ – был һеҙҙең кәйефегеҙ төшөүгә сәбәп була.


“Беҙҙең Бөрйән – ҡуйы урман” тип йырлайбыҙ ҙа ул…” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Экология » “Беҙҙең Бөрйән – ҡуйы урман” тип йырлайбыҙ ҙа ул…”\n“Беҙҙең Бөрйән – ҡуйы урман” тип йырлайбыҙ ҙа ул…” 28.03.2017 // Экология\nӘлфиә ЮЛСУРИНА, Башҡортостандың халыҡ артисы:\nТәбиғәт – ул әсәй кеүек. Барыһын да беҙгә, йәғни балаларына, бирә. Юҡҡа ғына Ер-Әсә тимәйҙәр бит. Ошо изгелеккә, мәрхәмәткә кешеләр нимә менән яуап ҡайтара һуң? Урманына инеп, саф һауаһын һулағанда, ҡоштар моңон тыңлап кинәнгәндә, һалҡын шишмә һыуын эсеп, һыуһын ҡандырғанда, йылғаларында ҡолас ташлап йөҙгәндә, ялан емештәрен йыйғанда, шифалы үләндәренән сихәт тапҡанда шул хаҡта уйлайбыҙмы икән?\nБашҡортостандың халыҡ артисы, яратҡан йырсыбыҙ Әлфиә ЮЛСУРИНА менән әңгәмәбеҙҙә ошо һорауҙарға яуап табырға тырыштыҡ.\n– Башҡортостандың иң гүзәл төбәктәренең береһе Бөрйәндә тыуып үҫкән кеше булараҡ, һеҙҙең өсөн нимә ул тәбиғәт?\n– Илаһи бер күренеш. Серле лә, мөһабәт тә, көслө лә, шомло ла, изге лә. Бөтә нәмәһен – йылыһын, шифаһын, емешен, дауаһын кешеләргә бирә. Шул уҡ ваҡытта үҙе яҡлауға мохтаж. Тәбиғәттең ниндәйҙер сихри тартыу көсө бар. Бигерәк тә ижад кешеләре өсөн илһам сығанағы ул.\nЭлек ауылда хәҙерге шикелле урамдарҙа колонка юҡ ине. Ҡатын-ҡыҙ көйәнтәләп һыуға Иҙелгә йөрөнө. Әсәйем Фатима: “Һыуға барған саҡта ҡаяларға ҡарап бейеү ижад итә торғайным, хәрәкәттәрен уйлай инем”, – тип иҫләй. Ул Силәбелә мәҙәниәт институтын тамамлаған, күмәк кеше ҡатнаша торған тамашаларҙы ҡуйыу буйынса режиссер һөнәрен алып сыҡҡан.\nБеҙҙең яҡтар бигерәк матур. Минең дә мәктәптә уҡыған йылдарҙан алып ҡая таштар араһында яңғыҙ ғына ҡалып уйланып, хыялдарға бирелеп ултыра торған урыным бар. Аҫта шишмә аға. Уның йырын тыңлап, тирә-яҡҡа һоҡланып, күпме ултырғаныңды ла онотаһың. Бөтә серҙәремде белә ул ҡая таш. Бер кемгә һөйләмәй торған ҡыуаныстарымды ла, һағыштарымды ла һаҡлай был урын. Тыуған яҡҡа ҡайтҡан һайын әле лә барам унда, бала сағым, йәшлегем менән осрашам. Тәбиғәт һатмай, барыһын да сер итеп һаҡлай.\n– Быйыл иғлан ителгән Экология йылында республикабыҙҙа нимәләр эшләнергә тейеш тип уйлайһың?\n– Һуңлап иғлан ителде был махсус йыл, тип уйлайым. Тәбиғәт ҡанһыраған сиккә етте. Нисәмә йыл буйына: “Эй, кешеләр, нимә эшләйһегеҙ һеҙ?” – тигән кеүек ҡарай ул беҙгә.\nПроблемалар иҫ киткес күп. Күҙ буяу өсөн генә булмаһын ине был йыл. Һөнәребеҙ буйынса беҙ, артистар, Башҡортостанды иңләп-буйлап күп йөрөйбөҙ. Төрлө райондарҙа булабыҙ. Һәр урында халыҡтың тәбиғәткә ҡарата ниндәй мөнәсәбәттә булыуын күрәбеҙ. Мәҫәлән, Әбйәлил яҡтарында һәр аҙнаның кесе йомаһында экологик өмәләр үткәрелә икән. Уның һөҙөмтәһе оло юлдан барғанда уҡ күренеп тора. Урмандар ҡороған, ауған ағастарҙан таҙартылған, бер ергә өйөп ҡуйылған.\nБындай санитар эштәрҙе башҡарыр өсөн юғарынан етәкселәрҙең күрһәтмәһен генә көтөп ятырға ярамай. Үҙебеҙ йәшәгән ерҙе таҙа тоторға тейешбеҙ. Балаларыбыҙҙың балалары, килер быуындар һоҡланырлыҡ хозур тәбиғәтебеҙҙе һаҡларға кәрәк. Һәр кем ошо эшкә бәләкәй генә булһа ла үҙ өлөшөн индерә ала.\nЭс бошорлоҡ күренештәр бихисап. Атайымдың һеңлеһе Хәҙисә апай, ғүмер буйы Бөрйәндә йәшәгән кеше булараҡ: “Бынау тау битләүҙәрендә ҡайынлыҡ ине, хәҙер юҡ”, – тип тәбиғәткә сыҡҡан һайын әрнеп телгә ала. Ысынлап та, бер быуын кеше ғүмерендә лә әллә күпме үҙгәреш күҙгә ташлана. Алаҡуян тигән йылғала, мәҫәлән, элек беҙ һыу инә инек. Апайҙар, еңгәләр кер сайҡай торғайны. Әле тар ғына булып ағып ята. Ағиҙел дә ярҙан ярға ташып аҡты. Хәҙер ҡайһы бер ерҙә тауыҡ кисерлек урындары ла бар.\nМин эколог та, биолог та түгелмен. Әммә шул йылғаларға ҡарап ҡына ла тәбиғәттең ниндәй фажиғә алдында торғанын күрәм. Көнө-төнө Бөрйән ағасын ҡырҡып ситкә ташыу хәҙер шундай һөҙөмтә бирә.\nШүлгәнташҡа китеп барған ерҙә һул яҡта йәмһеҙ булып ятҡан сүп өйөмөн күреп эс боша. Ағиҙел буйындағы бысраҡлыҡты күреп йән әрней. Урмандарға инһәң дә, кеше артынан ҡалған ҡый өйөмдәренә тап булаһың.\nБөрйән тәбиғәтенә һоҡланырға, ҡарарға тип ситтән туристар күп килә. Шундай урындарҙа махсус сүп-сар һауыттары ҡуйырға, бәҙрәфтәр урынлаштырырға кәрәк. Унан һуң һәр кемдең үҙ артынан йыйыштырып китергә тейешлеген аңлауы мөһим. Әбйәлилдәр өлгөһө башҡа райондар өсөн дә үрнәк булырға тейеш. Улар урмандарҙы ғына түгел, шишмәләрҙе лә таҙарта, тәртипкә килтерә. Яҡтыкүлгә сит төбәктәрҙән ял итергә килгән кешеләр һоҡланып китә. Беҙҙең Шүлгәнташҡа ла ҡайҙан ғына килмәйҙәр. Йыйыштырған урында ғына түгел, ә сүпләмәгән ерҙә таҙа була тигәнде онотмаһаҡ ине.\n– Бала саҡтағы Бөрйән менән хәҙергеһе араһында айырма бармы? Ул нимәлә сағыла?\n– Бәләкәй саҡта ла бик күҙәтеүсән булдым. Яр буйында йәшәгән кешеләр арба менән дә, машиналап та тиреҫен, сүп-сарын Ағиҙелгә ташлай ине. Ә бит мосолман дине, ғөмүмән, кеше әҙәбе буйынса һыуға сүп түгеү түгел, төкөрөргә лә ярамай. Ул – изге төшөнсә, йәшәү сығанағы. Мин бала саҡта әле Иҙел бөтөү хәлендә түгел ине. Ташҡын мәлендә яр буйында нимәләрҙе генә күрмәйһең: иҫке кәстрүлдәр ҙә, машина тәгәрмәстәре лә, аяҡ кейемдәре лә… Күптәр үҙ ихатаһын таҙа тотоуҙы ғына хәстәрләй, ә унан ситтә нимә булыуы менән ҡыҙыҡһынмай. Мәҙәни кимәлдең түбәнлеге, балаларға кесе йәштән тәбиғәтте һаҡларға кәрәклеген өйрәтмәү арҡаһында ла килеп сығалыр был хәлдәр.\nМәктәптә уҡыусыларҙы нимәгә генә өйрәтмәйҙәр, ә экологик тәрбиәгә иғтибар юҡ. Беҙҙең заманда ла булманы ул. Әйтерһең, тәбиғәт мәңге шулай, бар һәм киләсәктә лә йәшәйәсәк. Тыуған илде яратырға кәрәк, тибеҙ. Ә шул илһөйәрлек тойғоһоноң үҙеңдең бәләкәй генә төйәгеңдән башланғанын, йыртҡыстарса таланған тәбиғәттең кешеләрҙең яҡлауына, ҡурсалауына мохтаж икәнлеген төшөндөрөү мөһим.\nТәбиғәтте һаҡлау өсөн һәр кем ҡулынан килгән эште башҡара ала. Халыҡты ойошторорға була. Әгәр урманды йығылып ятҡан ағастарҙан таҙартырға рөхсәт ителһә, кешеләр уны мунсаһына яғырға булһа ла ташып алыр ине. Ә былай бушҡа сереп ята, урман эсенә керерлек түгел. Ситтәре таҙартылһа ла, эстә ҡурҡыныс.\nҠайһы бер урындарҙа яҙ, көҙ тәбиғәтте таҙартыу буйынса ниндәйҙер акциялар үткәрелә. Әммә унда ла был сара, ғәҙәттә, аҙаҡтан күңел асып табын ҡороуға әйләнеп китә. Бындай саралар күҙ буяу өсөн һирәкләп түгел, ә аҙна һайын, көн һайын башҡарылырға һәм унда һәр кем ҡатнашырға тейеш, тип уйлайым.\n– Тыуған яғыңдың ниндәй урындары менән ғорурланаһың?\n– Әлбиттә, һәр яҡтың үҙ матурлығы. Әлшәй, Миәкә райондарында Дим буйҙары һоҡланғыс. Дала, ялан яҡтарының да үҙ гүзәллеге. Учалының күлдәре, Ирәмәле – мөғжизәле урындар. Ә инде үҙемдең тыуған яғым Бөрйән – серле лә, ғорур ҙа, мөһабәт тә. Һарғаялағы ҡурсаулыҡ, Шүлгәнташ мәмерйәһе кемдәрҙе генә таң ҡалдырмай.\nБөтә кеше һоҡланған йәнә бер урын хаҡында әйткем килә. Бер урында Ағиҙел ат дағаһы кеүек бормаланып аға. Уртала – утрау. Ҡая башынан ҡараһаң, иҫ киткес күренеш барлыҡҡа килә. Ул ерҙе бөтә фотографтар ҙа төшөрөргә тырыша. Беҙҙең яҡтың шәп йырсыһы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был донъянан иртә киткән Райман Ишбаевтың, башҡа күп кенә моң эйәләренең клиптары ошо урында төшөрөлгән. Миңә ҡалһа, был – йыһандан көс ала, Хоҙай менән һөйләшә торған ер. Тыуған яғымдың матур урындары күп. Нөгөш буйындағы Ғәлиәкбәр ауылы урманға текәлеп ултырған. Мораҙым ауылына гел һоҡланам. Тик был матурлыҡҡа һоҡланырға ғына түгел, ә һаҡларға ла кәрәклеген онотмаҫҡа тейешбеҙ.\n– Һин йәйге ялыңда, бер нисә кешенән торған төркөм туплап, Ағиҙел йылғаһын таҙартыу буйынса изге эштәр башҡарғанһың. Был мөһим һәм кәрәкле эшкә тотонорға нимә этәргес булды?\n– Ағиҙелдә һыу инеп йөрөгән ерҙәрҙең бысраҡ булыуын күреп йән әрнеүе ошо эшкә тотонорға сәбәпсе булды. Һыу инеп рәхәтен күрәбеҙ, ә уға рәхмәтле булырға онотабыҙ. Һыуға изге төшөнсә тип ҡараған, тыуған яғыбыҙҙы яратҡан, тәбиғәтенә битараф булмаған бер төркөм кеше йәй ике көн буйы Ағиҙелде таҙарттыҡ. Бөрйәндә йәшәгән, ауыл хужалығы идаралығында эшләгән Гөлсирә Манапова, Өфөлә йәшәп, тыуған яҡҡа ҡайтҡан эшҡыуарҙар Лена Аллабирҙина менән Яник Балдыбаев, баш ҡаланан ялға ҡайтҡан уҡытыусы Ирек Вәлиев, әхирәтем, шәфҡәт туташы булып эшләп, әле хаҡлы ялдағы Венера Ишниязова, “Таң” гәзите хәбәрсеһе Айнабат Аҡыевалар яр буйынан да, йылғала кәмә менән йөрөп тә бер йөк машинаһы сүп-сар йыйҙыҡ. Яник уны сүп өйөмөнә алып барып бушатты. Быны беҙ йөрәк ҡушыуы буйынса эшләнек. Бер кем дә күрһәтмә бирмәне. Экология йылы ла иғлан ителмәгәйне әле. Һәр кеше шуны ҡағиҙә итеп алһа, донъябыҙ матур булыр.\n– Бөрйәндә туризмды үҫтереү буйынса төрлө йүнәлештәрҙә проекттар булдырыла. Был ҡырағай туризмға ла юл асып, кешеләр тәбиғәткә ҙур зыян килтерер тип уйламайһыңмы?\n– Оҙаҡ йылдар буйына Бөрйәнгә юл булманы. Был бер яҡтан тәбиғәтебеҙҙе, урманды һаҡлап торҙо. Хәҙер Белорет яғынан да, Мораҡ аша ла юлдар һалынды. Тәбиғәттең ҡырылыуына юл асылды. Урманды көнө-төнө “КамАЗ”-лап ташыйҙар, ә урындағы халыҡ өй һалырға ағас һорап ала алмай. Бер тапҡыр Бөрйәнгә самолет менән ҡайтырға тура килде. Өҫтән ҡот осҡос күренеш хасил булды: урман эстән гектарлап-гектарлап ҡырылған, ағастарҙың төптәре генә һерәйеп ултырып ҡалған. “Беҙҙең Бөрйән – ҡуйы урман” тип йырлап йөрөгән булабыҙ ҙа ул… Мин, әлбиттә, сәйәсмән түгел, әммә байлығыбыҙҙы шул тиклем дә тәләфләп ситкә һатыуҙы аңламайым. Финдар, мәҫәлән, урмандары күп булһа ла, ағасты беҙҙән ала. Ә бит улар тәбиғәттәренә шул тиклем һаҡсыл ҡарай: илдәрендә 30 милли парктары бар, ҡайһы бер бәләкәй ҡалаларының урамдарында ҡуяндар ҙа, хатта боландар ҙа иркен йөрөп ята, тип яҙалар.\nӘлбиттә, донъялар үҙгәрә. Элекке быуаттағы һымаҡ йәшәү мөмкин булмаған хәл. Рәсәйҙә лә “Алтын ҡулса” кеүек турист маршруттары асыла. Беҙҙең Башҡортостанды ла, бигерәк тә Бөрйәнде килеп күрергә теләүселәр йылдан-йыл арта. Шулай булғас, туризмдың ойошҡан рәүештә үҫеүе – һәйбәт күренеш. Килгән кешеләр беҙҙең тәбиғәткә әллә ни зыян итәлер тип уйламайым. Төп халыҡта күберәк яуаплылыҡ булырға тейеш. Әгәр беҙ үҙебеҙҙе хужаларса тотоп, тәбиғәтебеҙгә һаҡсыл ҡараһаҡ, битараф булмаһаҡ, башҡаларҙан да шуны талап итһәк, яҡшы булыр. Беҙҙең яҡта иген үҫмәй, шуға ҡортсолоҡ менән туризмдың үҫешенә ыңғай ҡарарға кәрәк.\n– Өйөгөҙҙөң алдында баҡсала боланут (иван-чай) тигән шифалы сәскә үҫкәнен күреп ғәжәпкә ҡалдыҡ. Уны ҡырҙан күсереп ултырттығыҙмы, әллә электән шунда үҫәме?\n– Үҙенән-үҙе үҫә. Сәйгә өҫтәһәң, шул тиклем тәмле. Элек уны сит илдәргә сығара торған булғандар. Батшалар сәйе тип йөрөтөүҙәре лә юҡҡа түгел – организм өсөн бер ниндәй ҙә зыяны юҡ. Ҡайһы бер үләндәрҙең, сәскәләрҙең нимәгәлер файҙаһы булһа, икенсе яғынан самалап, сикләп эсеү кәрәк.\nБеҙҙең бәләкәй баҡсала төрлө үләндәр үҫә. Ҡайтҡан һайын йыям, киптерәм, салаттар яһап ашайым. Ҡуян тубығы, кәзә һаҡалы, юл япрағы, кесерткән, балтырған, һуҡыр кесерткән, меңъяпраҡ, туҡранбаш – нимә генә үҫмәй унда. Әлморон сәскәһе, ҡарағат япрағы, ҡайын бөрөһө, еләк сәскәләрен йыям. Үләндәр менән дауаланам. Ун көн әрем төнәтмәһе эсеп алам. Гастролдә йөрөү сәбәпле, уҙған йәй ҡайһы бер үләндәрҙе, сәскәләрҙе йыя алмай ҡалдым. Һәр ҡайһыһының – үҙ мәле, иң файҙалы сағын үткәреп ебәрмәҫкә кәрәк.\nШифалы үләндәрҙе быҡтырып сәй ҙә яһай торғайным. Магазинда һатылған буяулы сәйҙәрең ары торһон. Ул тәме, ул дауаһы – әйтеп бөткөһөҙ. Һәр үләнде айырым һауытта тотам. Бына, мәҫәлән, уҫаҡ ҡайырыһын ағас япраҡҡа бөрөләнгән ваҡытта йыйырға кәрәк. Урманда маралдар ҙа ҡайҙа уҫаҡ үҫә, шунда кимерергә төшә. Ул көс бирә. Әлбиттә, ағасҡа зыян килтермәҫлек, үҙеңә етерлек, артыҡ ҡомһоҙланмайынса, әрәм-шәрәм итмәй генә йыйырға кәрәк. Үләндәрҙе лә тамырынан йолҡоп алмаҫҡа, йыйып бөткәс, урман, яланға рәхмәт әйтеп китеү мөһим. Үләндәр хаҡында күп һөйләй алам. Сүп тип ҡараған дегәнәктең дә япрағы ла, тамыры ла бик файҙалы. Ҡайһы берәүҙәренең ағыулы булыуын да оноторға ярамай. Самаһын белеп кенә, һаҡ ҡулланырға кәрәк.\n– Ысынлап та, һинең күптән дарыу үләндәре йыйыу менән шөғөлләнгәнеңде беләбеҙ. Был эшкә кемдән өйрәндең, ҡасандан һәм ни сәбәпле тотондоң? Ҡышҡы һалҡындарҙа ниндәй яҡтың үлән сәйҙәре менән хушланаһың?\n– Бынан егерме йыл элек оҙаҡ ҡына дауаханала яттым. Ни хәлдә керһәм, шул хәлдә сыҡтым – файҙаһы булманы. Эҙләнә, уйлана башланым. Яҙыусы, үләндәр белгесе Рим Ахмедовтың “Одолень-трава” тигән китабы минең өсөн файҙалы ҡулланмаға әйләнде. Үләндәр менән дауаландым. Шунан һуң ун өс йыл йүткереүҙең, тымау тейеүҙең ни икәнен белмәнем. Әле лә, шөкөр, ул сирҙәрҙән яфаланмайым. Үләндәрҙең иҫ киткес файҙалы икәнен үҙ тәжрибәмдә ышандым. Флүзә исемле әхирәтемдең туғаны, Салауат ҡалаһында йәшәгән үләндәр белгесе Фәриха исемле апай менән таныштым. Ул, үҙенең тыуған яғы Ишембай яландары буйлап йөрөтөп, күп үләндәр хаҡында һөйләне, шифаларын, нисек ҡулланырға кәрәклеген аңлатты. Уға утыҙ-ҡырҡ йыл элек яман шеш диагнозы ҡуялар. Үләндәр менән дауаланып, бөгөн 80-де үтеп, имен-аман йәшәп ята, бик йәш күренә. Үҙеңдең организмыңды тыңлай белергә, тойорға, өйрәнергә кәрәк. Һәр кемдең эске тойомлауы булырға тейеш. Тәбиғәтебеҙ шул тиклем мәрхәмәтле, бай. Белеп, шифаһын файҙаланып, ҡәҙерләп йәшәү зарур.\n– Ҡулыңдан килһә, Бөрйәндә нимәләр эшләр инең?\n– Урмандарҙы һаҡлау, таҙартыу буйынса аныҡ эштәр хаҡында уйлар, ағастарҙы аяуһыҙ киҫеүҙе контролдә тотор инем. Ағастар ултыртыуҙы ла яйға һалырға кәрәк. Элек беҙҙә сувенир цехы була торғайны, шуны яптылар. Уны кире тергеҙер инем. Ябай ғына, әллә ни ҙур ҙа түгел ағас һауыттарҙы “Ағиҙел” етештереү берекмәһе меңәр һумға һата. Ә Бөрйәндә эшләһәләр, шул сама тормаҫ ине. Ябай халыҡ алырлыҡ хаҡ ҡуйылыр ине. Бына мин еҙнәм яһап биргән ағас һауытта тоҙ һаҡлайым. Бик уңайлы, матур ҙа.\nАғас эшкәртеү цехын да асырға кәрәк тип уйлайым. Ситкә арзан хаҡҡа сеймал килеш оҙатҡансы, эшкәртеп һатһаҡ, күпкә артығыраҡ килем алыр инек. Урман эсендә ауып, ҡый булып ятҡанын да файҙаланырға була.\nБөрйән халҡын тағы ла бер мөһим проблема борсой. Ул да булһа – район үҙәгендә мунса юҡлығы. Бөтә кеше лә үҙ өйөндә йәшәмәй бит. Һәр кемдең үҙ мунсаһы ла юҡ. Ситтән күсеп килгән белгестәр ҙә, таш йорттарҙа йәшәгән урындағы халыҡ та шуға зарлана. Ҡулымдан килһә, бөгөндән төҙөп ҡуйыр инем. ХХI быуатта йәшәгән кешеләр башҡаларҙан мунса һорап йөрөй алмай бит инде.\nЭлек бар ине ул беҙҙә йыуыныу урыны. Шул ерҙе ситтән килгән эшҡыуар һатып алып, ҡунаҡхана, кафе һымаҡ уңайлыҡтар төҙөп ҡуйған. Һүҙ ҙә юҡ, бөгөн улар ҙа кәрәк. Бигерәк тә туризм үҫешкән заманда. Әммә мөһим, кәрәкле бинаны емереп, мәсьәләне икенсеһен төҙөү иҫәбенә хәл итергә ярамай. Унан һуң мунса торған ерҙәге ҡунаҡханала кешеләрҙең йоҡоһо тыныс, кафела ризыҡтары тәмле буламы икән, тип тә уйлап ҡуяһың. Ҡытайҙар, мәҫәлән, фэн-шуй энергетикаһына ҡарап, унда бындай йорттар төҙөмәҫ ине. Ярай, улар – башҡа милләт, уларҙың йәшәү рәүештәре лә, тормош ҡағиҙәләре лә, донъяға ҡараштары ла икенсе, беҙҙекенә оҡшамаған, ти. Әммә нисек кенә булһа ла, район үҙәген мунсалы итергә кәрәк.\n– Кеше борон тәбиғәткә яҡын булған. Башҡортто тәбиғәт балаһы тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Ҡара ер күренеп, йәшел үләнгә аяҡ баҫыу менән йәйләүгә сығып киткән, йәй буйы сәхрәлә йәшәп, тәбиғәт менән бер бөтөнгә әйләнгән. Әле ошо бәйләнеш юҡҡа сығып бара һымаҡ. Сәбәптәре техник прогреста ғынамы икән?\n– Әлбиттә, донъялағы үҙгәрештәр хатта төпкөл ауылдарҙа йәшәп ятҡандарға ла ҡағылмай ҡалмай. Хәҙер, элекке шикелле, усаҡ яғып, ҡыуыш ҡороп көн итеүҙе күҙ алдына ла килтереп булмай. Тәбиғәткә ял итергә сыҡҡанда ла ике көн түҙергә мөмкин әле, өсөнсө көнөнә ялҡыта башлай. Телевизорһыҙ, Интернетһыҙ йәшәгәндәр бик һирәк хәҙер. Элек кеҫә телефонһыҙ нисек ғүмер иткәнбеҙ икән, тип аптырайбыҙ бөгөн. Шулай ҙа тәбиғәт менән бәйләнешебеҙ өҙөлгән тип әйтмәҫ инем. Һәм ул өҙөлөргә тейеш тә түгел. Беҙ бәхетлебеҙ, сөнки тыуған ауылыбыҙ бар. Ҡайтып ята, тәбиғәткә сыға алабыҙ. Ҡиммәтле юлламалар һатып алып, ҡайҙалыр сит ерҙәргә барғансы (кемдер өсөн донъя күрергә улары ла кәрәктер), тыуған яғыңда рәхәтләнеп ял итеүгә, ҡоштар моңон тыңлап илһамланыуға, еләк-емешен, үләнен йыйып хушһыныуға етәме һуң?! Уның тәбиғәте генә беҙгә йәшәүгә ҡөҙрәтле көс бирә, ләкин шул ғәзиз ер – һыуыбыҙ, урман-ҡырыбыҙ хаҡында хәстәрлек күреп, ялыбыҙҙы ла уның файҙаһына әүҙем эш менән үткәрһәк, тәбиғәт менән кешеләр араһындағы бәйләнеш тә өҙөлмәҫтер, моғайын.\n– Үҙеңде ниндәй ағас, йәнлек һәм сәскә менән сағыштыраһың?\n– Ҡыҙыҡ һорау. Был хаҡта уйланғаным юҡ ине. Ағасым, моғайын, уҫаҡтыр, сөнки мин уның нисек үҫкәнен күҙәтергә яратам. Япраҡтары елһеҙ көндә лә елберләп, елпелдәп кенә ултыра. Тағы был ағастың усаҡта шырт-шырт итеп янғанын күҙәтеүе әллә ниндәй уйҙарға һала. Үҙен ғүмер ағасы тип әйтеүҙәрендә лә бер хикмәт барҙыр. Йоҡлаған ергә лә уҫаҡ ағасы киҫәген ҡуйырға кәрәк, тынысландыра, тиҙәр.\nКөслө ҡоштарҙы яратам. Бөркөт бейектә яңғыҙ ғына осоп йөрөй. Көслө лә, ғорур ҙа. Көтөүҙәре, туптары менән йөрөгән ҡоштарҙы үҙ итмәйем. Ҡош булһам, моғайын, ғорур һәм яңғыҙ бөркөт образын һайлар инем.\nБеҙҙең яҡ кешеләре сәғәт сәскәһен белә. Ул урманлы ерҙә үҫә. Ялан яғында күргәнем юҡ. Бына шул сәскә оҡшай миңә. Бәлки, уның ысын атамаһы башҡалыр, әммә беҙ шулай тип йөрөттөк, сөнки биш тажлы кескәй генә сәскәләренең уртаһынан сығып торған һабаҡтары сәғәт телдәре кеүек әйләнә. Тик бының өсөн сәскәһенең төбөнән бармаҡ менән борорға кәрәк.\nКүрер күҙгә бик ташланып та бармаған, әллә ҡайҙан балҡып янып та ултырмаған ошо ғәжәйеп сәғәт сәскәһе тыуған яғымдың иң матур биҙәге булып күңелемдә йәшәй.\n– Бала саҡтағы тәбиғәт менән бәйле иң сағыу хәтирәләрең?\n– Бала саҡта тәбиғәттең матурлығын бик аңлап та бөтмәйһеңдер. Атай, әсәй менән бергә бесәнгә йөрөй торғайныҡ. Хәҙисә апайым үҙе менән еләккә алып бара ине. Уларҙың: “Их беҙҙең Бөрйән матур бит”, – тип һоҡланыуҙарына аптырайым. Бөтә ерҙә лә шулайҙыр инде, тип уйлайым. Хәҙер үҙем тыуған яғымдың гүзәллегенә һоҡланып туймайым. Уны аңлар өсөн йылдар тәжрибәһе лә, кешенең рухи үҫеше лә кәрәктер. Хоҙай тыуҙырған был илаһи матурлыҡҡа ғәжәпләнәм. Нисек ошоларҙың барыһын да бер төбәктә булдырырға мөмкин?! Һәм уны нисек еңел генә юҡҡа сығарырға була? Иҫ киткес!\nБеҙҙең бер кейәүебеҙ – ҡытай милләтенән. Бөрйәнгә ун йыл буйына ҡайтып йөрөй, был – ерҙәге ожмах, тип һәр ваҡыт иҫе китеп һоҡлана. Машинала барған ерҙән туҡтай ҙа, һикереп төшөп, видеоға төшөрә башлай. Шунан “ватсап”тан Ҡытайҙағы дуҫына ебәрә. Уныһы иҫе китеп һоҡланыуын белдерә. Башҡортостанда үҙ эшен асып, республика буйлап төрлө райондарҙа йөрөгән кейәүебеҙ: “Бөрйән – тәбиғәте менән дә, балы менән дә башҡа яҡтарҙан айырылып торған мөғжизәле төбәк”, – тип һоҡланып туймай. Балды ла Ғәлиәкбәр ауылынан барып алды. Ундағы тәбиғәткә лә ғашиҡ булып ҡайтты.\n– Тәбиғәттең ҡайһы миҙгеле яҡын?\n– Бөтә миҙгелдәр ҙә оҡшай. Тик үҙем яҙ тыуғанғамы икән, ер ҡарҙан әрселгәс, дымлы тупраҡ еҫен бигерәк яратам.\nБер йылы яҙ бәрәңге сәсергә ауылға ҡайттым. Таңғы дүрттәр тирәһендә һандуғас тауышын ишетеп хайран ҡалдым. Уның шул тиклем дә моңло һайрағанын бер ваҡытта ла ишеткәнем юҡ ине. Ҡайҙан килә кескәй генә ҡошҡа шул сама үҙәк өҙгөс моң? Бер генә тапҡыр ҙа бер төрлө нотаһы ҡабатланмай. Йөрәктәрҙе айҡап өҙҙөрә генә. Үҙенән-үҙе күҙҙән йәш аҡты. Илаһи моң тетрәндерҙе. Киләһе йыл тап шул ваҡытта, шул көндә һандуғас тауышын тыңларға тип тағы ауылға ҡайттым, ләкин ул йылы һандуғас һайраманы. Ҡалаға эсем бошоп килдем. “Ашҡаҙар” радиоһын тыңлап ултырам. Ғалим, ҡоштар буйынса белгес Эрнест Ишбирҙин тапшырыу алып бара. Шунда уның: “Быйыл һандуғас һайраманы”, – тигәнен ишетеп хайран ҡалдым. Күрәһең, ҡоштар ҙа, йылдың нисек килеүенә, тәбиғәт шарттарының ниндәй булыуына ҡарап, үҙҙәренең тормошон яйлайҙыр. Шунан һуң тәбиғәттә барыһы ла үҙ-ара бәйләнештә, тип нисек әйтмәҫһең?!\n– Тыуған яғыңа ҡайтҡанда төйәгебеҙҙең ниндәй мөйөшөндә мотлаҡ булырға тырышаһың?\n– Әйтеп киттем инде. Мине тынысландыра, уйландыра торған ҡаяға йыш киләм. Ҡайтҡан һайын унда бармай ҡалғаным юҡ. Күңелем менән бала сағыма, йәшлегемә ҡайтам. Йәшәүгә көс алам.\n– Ҡырҙа йөрөгәнеңдә ниндәйҙер мөғжизәле хәлдәргә тарығаның булдымы?\n– Барған һайын аптырайым: Учалы еренә аяҡ баҫыуым була, ниндәйҙер ғәжәйеп көслө энергетика солғап ала. Башҡа ерҙә ундай күренеште тоймайым, хатта үҙебеҙҙең Бөрйәндә лә. Ул көс бөтә күҙәнәктәремдә һиҙелә. Ниндәйҙер мөғжизәгә эйә булған ерҙер, ахыры, был төбәк. Юҡҡа ғына Учалынан Абдулла Солтанов кеүек мәшһүр йырсы, Нәжиә Аллаярова, Абрар Ғабдрахманов, Флүрә Килдейәрова, Нәзифә Ҡадирова, Спартак Ильясов һымаҡ башҡа бик күп таланттар сыҡмағандыр.\n– Бөрйән менән бәйле иң әрнеткес ваҡиға?\n– Иң әрнеткәне – Ағиҙелдең күҙ алдында ҡороуы. Урманды һөйләй-һөйләй арып бөттөк инде. Яр буйындағы ағастарҙы күпләп ҡырҡыу, йылғаның таштарын, ҡомдарын машиналап ташыу арҡаһында ҙур һыулы йылғаның ҡороп барыуы – ҡот осҡос күренеш. Тәбиғәткә һаҡһыҙ ҡағылыу уны кире элекке хәленә ҡайтарып булмаҫ кимәлгә төшөрҙө. Ҡалғанын булһа ла һаҡлап ҡалыу өсөн бөгөн оран һалырға тейешбеҙ. Мотлаҡ берәй сараһын күрергә кәрәк. Был хәл башҡаларҙы ла борсомай ҡалмайҙыр бит. Кешенең ҡулынан килмәҫтәй эш юҡ табаһа.\n– Тәбиғәтте һаҡлау буйынса тағы ниндәй тәҡдимдәрең булыр?\n– Теләгем, тәҡдимем үтә ябай: яралы тәбиғәтебеҙгә хәлдән, ҡулдан килгәнсә ярҙам итергә, шишмәләрҙе, йылғаларҙы таҙартырға, ағастар ултыртырға, йөрөгән ерҙәребеҙҙә бысраҡ сүп-сар ҡалдырмаҫҡа, ошо ябай ғына эштәргә балаларҙы өйрәтергә кәрәк. Тәбиғәт – кешелектең тереклеге. Ул яҡлауға, һаҡлауға, ҡурсалауға, йәлләүгә мохтаж. Матбуғат саралары, радио, телевидение аша был хаҡта һәүетемсә генә һөйләргә түгел, ә оран һалырға кәрәк. Глобаль эштәр ҡулдан килмәһә лә, хәлебеҙсә ябайын ғына эшләһәк тә, тәбиғәткә кешеләрҙән ҙур ярҙам булыр ине. Беҙ шуларҙы эшләргә бурыслыбыҙ, әгәр беҙ кеше икән...\nАвтор: Зөһрә ҠОТЛОГИЛДИНА әңгәмәләште.


Башҡортса ҡотлауҙар - Страница 9 из 9 -Котлау сайты\nТөп бит » Башҡортса ҡотлауҙар\nТабын җырлары »\n« Туган көн\nПоздравления с юбилеем на башкирском языке\n20 йәш ул, май айының үҙе кеүек, иң дәртле,\nиң көслө, иҫ китмәле шәп, гүзәл, күңелле сағы.\nБәхетең тулы, ул көндән көн артһын, мәхәббәт шишмәң саф булһын.\nЙөрәгеңә лә, беләгеңә лә ил таянырҙай көс ҡеүәт өҫтәлһен.\nРәхмәт һиңә һәр ваҡыт яҡты йөҙөн, тәмле һүҙҙәрең менән ҡаршылағаның өсөн.\nКиләсәктә лә ул хазинаңдың шишмәһе һайыҡмаһын, ауырлыҡтар килмәһен.\nБалаларың башлы-күҙле булып үҙең кеүек матур тормош ҡорһон.\nӨйөң бәхеттән нурга сумһын.\nҠәҙерлебеҙ! һине 45 йәшлек матур юби лейың — дәрт-дарманлы, маҡсатлы, был тормоштоң, йәшәүҙең ҡәҙерҙәрен белеү осороң етеү менән ихлас күңелдән ҡотлайбыҙ, һиңә иң мөһиме — ныҡлы һаулыҡ, башҡорт моңондай оҙон, бәхетле ғүмер теләйбеҙ. Киләсәк йылдарың өмөт менән тулы булып, ғүмер йомғағың шатлыҡ-һөйөнөстәрғә генә тулып тәгәрәһен. Яҡындарыңдың терәк- таянысы булып, тирә-яҡҡа йәм өҫтәп, нур һибеп, матур йәшә!\nТормош һуҡмағынан ғорур атла, Ҡаршылыҡтар булһа, туҡтама, һау-сәләмәт булып оҙаҡ йәшә Яҡындарың менән йәнәшә.\n50 йәш — ул ҡартлыҡ түгел,\nӘ ғүмерҙең матур сағы.\nБик оҙаҡ йәшә тағы.\nЙәшкә ҡарап күңел ҡартаймаһын,\nСапһын, әйҙә, ғүмер саптарың.\nӘ ғүмереңде әле йәшәп туймаҫ,\nГөрләп торған елле саҡтары.\nТәбрикләйбеҙ юбилейығыҙ менән,\n50 йәш — ул сәскә саҡ ҡына!\nДонъя имен, йәнегеҙ тыныс булып\nЕң һыҙғанып йәшәр саҡ ҡына.\nХоҙай һиңә сәләмәтлек бирһен,\nҺин булғанда ҡояш нур сәсә.\nКәңәшсебеҙ, ҡәҙерлебеҙ булып,\nЙәшә һин шулай йөҙгәсә.\nҠәҙерлебеҙ беҙҙең! 55 йәш ул ир-егет өсөн ғүмерҙең ҡап уртаһы ғына,\nтормошта үткән юлға һығымталар яһап, киләсәккә яңы пландар ҡорор саҡ ҡына.\nОшо иҫтәлекле көнөң менән ҡотлап, һиңә ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, йән тыныслығы,\nкүңел көрлөгө һәм һәр саҡ йылмайып йәшә үеңде теләйбеҙ.\nКешелекле бит һин, изге йәнле,\nЯрҙамсыл һин дуҫҡа, туғанга.\nҺинән гәзиз кеше бармы икән.\nБеҙ бәхетле тик һин булганга.\nҺыҙылып атҡан сихри алһыу таңдар\nКилһен һиңә ҡояш, нур булып.\nСәләмәтлек, бәхет юлдаш булһын,\nҠыуаныстар килһен урғылып!\n——————70 йәшлек оло юбилейы менән ысын күңелдән ҡотлайбыҙ.\nХоҙай Тәғәләнең мең рәхмәте яуһын һиңә, әсәйебеҙ, өләсәйебеҙ, беҙгә йәшәү нуры биргәнең өсөн. Оҙон ғүмер, тән сихәте, һаулыҡ, күңелеңдәге йән йылыһының нуры һүнмәйенсә, һүрелмәйенсә, беҙгә, балаларыңа, йәшәйеш сығанағы булып тороуыңды теләйбеҙ.\nСәстәреңә, әсәй, сал керһә лә,\nҺин бит беҙҙең йөрәк түрендә.\nОҙаҡ йәшә, әсәй, ауырымайынса,\nҺин – был донъяла бер генә.\nИң изге теләктәр менән – .\nҠулдары ла наҙлы шул.\nТел йоторлоҡ тәмле шул.\nУл бәйләгән ойоҡбаштар\nБуранлы һыуыҡ ҡышта ла\nБала саҡтан һеңгән уның\nИң ҡәҙерле, изге һүҙҙәр\nБарыһы – әсәйҙәргә.\nКөтөп алдым тыуған көндө,\nТәмле бәлеш, торттар менән\n———— күркәм юбилейы – 70 йәше менән ихлас күңелдән ҡайнар ҡотлап, ныҡлы һаулыҡ, оҙон ғүмер, шатлыҡ-ҡыуаныстар теләйбеҙ! Хоҙай һине сәләмәтлектән, күңел тыныслығынан, ҡартлыҡ бәхетенән айырмаһын. Ҡартайған көнөңдә балаларыңдың, ейән-ейәнсәрҙәреңдең шатлыҡтарын уртаҡлашып, ҡәҙер-хөрмәт күреп, беҙгә терәк булып, оҙаҡ йәшә. Һин булғанға беҙгә тыныс, донъя бөтөн.\nҺин булғанға беҙҙең тормош\nҺин бит беҙгә оло терәк.\nЙондоҙҙарға ай нисек кәрәк,\nҺин дә беҙгә шулай бик кәрәк.\nКөндәреңде шатлыҡ биҙәһен,\nСәләмәтлек үҙе бәхет бит ул –\nХоҙай шунан мәхрүм итмәһен.\nИң изге теләктәр менән\nЫнйы ҡарлы ҡыштың ҡояшлы көндә-ренең береһендә\nбеҙҙең өсөн иң ҡәҙерле булған кешебеҙ 70 йәшлек\nКүркәм юбилейын билдәләй.\nҠәҙерлебеҙ! Беҙ һинән көс һәм илһам алабыҙ.\nБар мәшәҡәттәрҙе ситкә ҡуйын,\nйышыраҡ һинең янға ҡайтырға ашығабыҙ,\nһин беҙҙе һәр ваҡыт нурлы йөҙөң,\nтелеңде йоторлоҡ ризыҡтарың менән ҡаршы алаһың,\nйөрәгең тулы наҙыңды беҙгә өләшәһең.\nКотло булһын юбилейың,\nҺиңә бүген етмеш йәш.\nСирләмә, гел йылмайып тор\nЙөзең булһын гел йэп-йэш.\nТыуған көнөң менән ҡотлайым! … йыл элек ата-әсәйең һиңә, кешелә була торған иң ҡиммәтле нәмәне – ғүмер бүләк иткән. Бүләгеңде юҡҡа сарыф итмә, уны мәғәнәгә, бәхетле көндәргә, мөхәббәткә һәм ҡыҙыҡлы мажараларға тултырып йәшә. Һәр саҡ йөрәгеңде тыңла. Хыялдарыңды тормошҡа ашырған һайын, үҙең менән сикһеҙ ғорурланып: “Эйе! Мин быны булдырҙым!” – тип шатлыҡтан ҡысҡырырға яҙһын. Башҡарған һәр эшеңдән күңелең ҡанатланһын, эсеңдәге күбәләктәр танго бейеһен. Көс-ҡеүәтеңде һәм һәләтеңде донъяға бүләк ит. Һөйөү һәм намыҫ менән йәшә. 90 йәште ҡыуған саҡта, артыңа әйләнеп: “Бына был, исмаһам, ғүмер!” – тип әйтә алырлыҡ булһын.\nБөгөн иң тылсымлы көн – һинең тыуған көнөң! Йөрәктән сыҡҡан ҡотлауҙарымды ҡабул итеп ал. Был көндә һиңә иң-иң яҡшы теләктәрҙе генә теләйәсәктәр: ныҡлы һаулыҡ, бәхет, именлек, сағыу тормош… Ә мин, һине ҡанатландырған хыялдарыңдың тормошҡа ашыуын, ҡуйған маҡсаттарыңа ирешеүеңде теләйем. Тормош һуҡмағынан атлағанда, тик яҡшылыҡҡа ғына булған ышаныс, донъяға ҡарата изгелек һәм киң күңеллелек, бигерәк тә, мөхәббәт һинең менән йәнәш атлаһын. Сөнки тап мөхәббәт беҙҙе көслө итә. Тормош, бәлки, ябай әйбер түгелдер ҙә, тик беҙ бит уның тәмен тойор өсөн йәшәйбеҙ. Һин дә уның тәмен тойоп, тулҡындары менән ярышып, тулы бәхеткә ҡойоноп йәшә. Һәм ошо бәхетең башҡа миллион халыҡты дәртләндерһен. Тыуған көнөң менән!\nХөрмәтле …. һеҙҙе ысын күңелдән тыуған көнөгөҙ менән ҡайнар ҡотлайым. Һеҙгә бәхет-шатлыҡ, һаулыҡ-сәләмәтлек, башлаған эштәрегеҙҙә һәм яулаған үрҙәрегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ һәммәһелә ғәилә именлеге теләп ҡалабыҙ. Һәр ваҡыт шулай алсаҡ йөҙлө, шат күңеллле булығыҙ.\nБөгөн һинең матур тормош байрамың! Тыуған көнөң! Ошо күркәм көн уңайынан ихлас күңелдән ҡотлайым, донъяла булған барлыҡ изге теләктәрҙе генә теләйем! Барыһы ла һәйбәт булһын!


Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың президиум ултырышында утыҙҙан ашыу закон проектына төҙәтмәләр ҡаралды - Bash.News\nДәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың президиум ултырышында утыҙҙан ашыу закон проектына төҙәтмәләр ҡаралды\nДәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың президиум ултырышында утыҙҙан ашыу закон проектына төҙәтмәләр ҡаралды https://bash.news/news/88515_dlt_jyjylyshy_oroltajy_prezidium_ultyryshynda_utyan_ashyu_zakon_proektyna_ttmlr_araldy\n22 ғин 2019, 21:41\nТуберкулез сирен таратыуға юл ҡуймау маҡсатында был туралағы закон ҡәтғиләшә. Ҡанун проектына үҙгәрештәр бөгөн Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың президиум ултырышында тәүге уҡыуға тәҡдим ителде. Ул инфекцион сир шиге булғандарға медицина тикшереүе уҙғарыу тураһында. Элек диспансер күҙәтеүе туберкулездан интеккән кешеләр менән бәйләнешкә ингән граждандарға ғына ҡағыла ине.\nБашҡортостанда дәүләт милкен хосусилаштырыуҙа, төбәккә инвестициялар йәлеп итеүҙе әүҙемләштереү маҡсатында был тармаҡ эшмәкәрлегенә капиталь сығымдар һалыуҙы ябайлаштырыу ҡарала. Ул предприятие тарафынан тапшырыла торған документтар күләмен кәметеү һәм был процедура ваҡытын ҡыҫҡартыу тураһында.\nКиләсәктә Дәүләт — шәхси патртнерлығы проекттарында ҡатнаша алыусы объекттар даирәһенең киңәйеүе мөмкин. Ғәмәлдә был төр программаға мәғлүмәт системаларын индереү күҙ алдында тотола. Шулай уҡ депутаттар республикала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүҙә дәүләт һәм муниципаль милкен һатып алыу, ҡуртымға алыуға үҙгәрештәр индереү яҡлы. Мәҙәни һәм тарихи объекттарҙы һаҡлау тураһындағы республика ҡанунына ла үҙгәрештәр көтөлә. Ул һаҡлауға мохтаж объекттар булған майҙанда төҙөлөш алып барыуға бәйле. Депуттатар утыҙҙан ашыу закон проектына төҙәтмәләр ҡараны. Уларҙың күбеһе тәүге уҡыуға тәҡдим ителгән.\nБСТ Y.Metrika: 478\nБашҡортостанда тағы дүрт кандидат Республика башлығы вазифаһына теркәү үтте\n21:43, 02 июл\nБашҡортостанда митингылар уҙғарыу тыйылған урындар күбәйә\n08:04, 26 июн


Инфоурок / Иностранные языки / Конспекты / Конспект урока: Уфа- столица Башкортостана.Вопросительное предложение.\nТема: Өфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы. Һорау һөйләмдәр.\n2.Артикуляцион күнегеү.Башҡорт телендә дөрөҫ һөйләшер өсөн төлдәрҙе шымартып алайыҡ.\n1) Башҡорт телендәге үҙенсәлекле өндәрҙе ҡабатлайбыҙ;\n-Уҡыусылыр,был шиғыр юлдарында бөгөнгө дәресебеҙҙең темаһы бар һеҙ нисек уйлайһығыҙ, беҙ нимә тураһында һөйләшәсәкбеҙ?\nЭйе, Өфө - Башҡортостандың баш ҡалаһы.\n3.Дәрестең темаһын әйтеү,маҡсатын аңлатыу.\nБөгөнгө дәресте республикабыҙҙың баш ҡалаһы Өфөгә арнайбыҙ. Өфөнөң иҫтәлекле урындары менән танышырбыҙ һәм һорау һөйләмдәр темаһын нығытырбыҙ.\n4.Өй эшен тикшереү. 222- се күнегеү.\nТаҡтаға һөйләмдәр яҙыла.\nӨфө - ҙур һәм матур ҡала.Өфө ниндәй ҡала? Өфө матур ҡала!\n-Балалар былар ниндәй һөйләмдәр?\nДәфтәрҙәргә бөгөнгө числоны, класта эш тип яҙабыҙ.\nМатур яҙыу Таҡтала бирелгән һөйләмдәрҙе яҙып ҡуйығыҙ.\n6. Ә хәҙер беҙ һеҙҙең менән Өфөнөң иҫтәлекле урындарына сәйәхәткә сығабыҙ.\nБашҡортостан картаһынан кем Өфөнө табып күрһәтә?\nКитап буйынса эш. 247- се күнегеү “Өфө”тигән текст өҫтөндә эшләү.\n-үҙ аллы уҡыу;\n-һүҙлек эше: Имән ҡала-\nТыуған яҡты өйрәнеү музейы-\nЮғары уҡыу йорто-\n-руссаға тәржемә итеү;\nЯл минуты. Өфө урамдары киң,\n-Бик яҡшы, уҡыусылар. Ә хәҙер Өфө тураһында һөйләшеп үтәйек.\nӨфө ҡалаһына 1574 йылда нигеҙ һалынған. Элек башҡорттар Өфөнө Имән ҡала тип атаған.Өфө 7 районға бүленә. Өфөлә Тыуған яҡты өйрәнеү музейы, М.В.Нестеров исемендәге Художество музейы,халыҡ шағиры М.Ғафуриҙың йорт – музейы бар.Ҡалала алты театр эшләй, ундан ашыу юғары уҡыу йорто бар,мәктәптәр,техникумдар,колледждар бик күп. Слайдтар күрһәтелә.\n-Рәхмәт, ..... !\nУҡытыусы: Өфөгә килгәндә яр башында – ике мөһабәт һәйкәл ҡаршы ала. Береһе башҡорт халҡы менән рус халҡының мәңгелек дуҫлығын данлай. Икенсеһе Салауат Юлаевҡа арналған. Салауат батыр текә сағылда ат өҫтөндә илен һаҡлап тора.\nС.Юлаев һәйкәле турында һөйләп китә.\nС.Юлаев – башҡорт халҡының милли геройы. Салауат Юлаев һәйкәле – илебеҙҙәге иң ҙур атлы скульптура.Уның ауырлығы 40 тонна. Ул бронзалаштырылған суйындан ҡойолған. Һәйкәлдең авторы – скульптор С.Д.Тавасиев\n- Дуҫлыҡ монументы тураһында һөйләп үтә.\nӨфө ҡалаһының көньяғында Дуҫлыҡ монументы бар. Был монументҡа нигеҙ 1957 йылда башҡорт һәм руҫ халҡының дуҫлығы хөрмәтенә һалынған. Элек башҡорттарҙың ерҙәре күп булған.Уның байлығына бөтәһе лә ҡыҙыҡҡан, йыш ҡына яу асҡандар.Бер ваҡыт башҡорттар руҫ батшаһына ярҙам һорап барғандар. Батшаға тоғро хеҙмәт итергә һүҙ биргәндәр. Башҡорт халҡы үҙенең ярҙамсыллығы, батырлығы менән дан алған. Әле лә был ике халыҡ дуҫ һәм татыу йәшәйҙәр.\nУҡытыусы: Ҡалала театрҙарҙар бар. Башҡорт Академия драма театры,Опера һәм балет театры, “Нур” татар драма театры, Милли йәштәр театры, Рус драма театры,Ҡурсаҡ театры.\nШулай уҡ Өфөлә Дәүләт циркы ла бар.\nӨфө ҡалаһы бик ҙур, бай ҡала.Урамдары киң һәм матур. Беҙ уның менән ғорурланырға тейешбеҙ.\nШулай итеп ҡаланың ниндәй данлыҡлы, тарихи урындарын белдек?\n-Бөгөнгө дәрескә йомғаҡлау үткәрәйек. Бының өсөн викторина һорауҙарына яуап бирәбеҙ. Викторина таратып бирәм. Дәфтәрҙәрҙә эшләйҙәр.\n-Һин Башҡортостан тураһында нимә беләһең? (Башҡортостан-республика)\n-Ул ҡайҙа урынлашҡан? (Уралда)\n-Башҡортостан республикаһының майҙаны күпме?(143,6 мең квадрат километр)\n-Унда күпме халыҡ йәшәй? (4 миллиондан ашыу)\n-Баш ҡалаһы? (Өфө)\n-Иң бейек тау? (Ямантау)\n-Башҡортостанда дарыу үләндәре үҫәме?( 200-ҙән ашыу дарыу үләндәре үҫә)\n-Иң оҙон йылға? (Ағиҙел)\n8.Һөйләмдәрҙе тултыр.(дополни предложения )\n1) Өфө -Башҡортостандың …\n2) Ағиҙел -Башҡортостандың иң оҙон…\n3) Башҡортостанда 21… бар.\n4) Башҡортостан флагы тора … төрлө төҫтән .\n5) Мин … йәшәйем.\nҒ) баш ҡалаһы.\n6) Ямантау иң бейек …\n-Бик яҡшы, уҡыусылар. Дәфтәрҙәрегеҙҙе алмашып эшегеҙҙе тикшерегеҙ. Экранда дөрөҫ яуаптар.\n8.Өй эше. 249 –сы күнегеү.\nҺеҙҙең дәрестә ҡатнашып ултырыуығыҙға, тырышып эшләүегеҙгә бик ҡәнәғәтмен. Афарин! Дәрестән бик мөһим, яңы белемдәр алғанһығыҙҙыр тип уйлайым.\nДәресте йыр менән тамалап ҡуяйыҡ.\n«Гүзәл Өфөм - башҡалам» йырын башҡарыу.\n-Дәрес бөттө! Сығырға мөмкин!\nНомер материала: ДВ-398617


Рәсәйгә Көньяҡ Корея, бельгия һәм Алжир эләкте » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Спорт » Рәсәйгә Көньяҡ Корея, бельгия һәм Алжир эләкте\nШулай итеп, киләһе йылда Бразилияла уҙасаҡ футбол буйынса донъя беренселегендә ҡатнашасаҡ командалар төркөмдәргә бүленде.\nҺәр төркөмдә – дүртәр команда, һигеҙ төркөмгә бүленеп, төп приз өсөн көрәште 12 июндә башлап, 13 июлдә еңеүсене асыҡлаясаҡтар. Рәсәй йыйылма командаһы «Н» төркөмөндә башта – Көньяҡ Корея, һуңынан – Бельгия һәм аҙағында Алжир уйынсылары менән плей-оффҡа сығыр өсөн үҙ-ара осрашасаҡ. Әлбиттә, күптәр Рәсәйгә уңыштар юрай, сөнки уның дәғүәселәре үтеп сығырлыҡ, тип баралар. Тик, нисек кенә тимә, барыһы ла алдан һайлап алыу уйындарындағы еңеүенән һуң ошо бәхеткә ирешкән. Тимәк, унда көсһөҙҙәр юҡ.\nКореянан башлайыҡ. Рәсәй уйынсылары улар менән бер ваҡытта ла рәсми ярыштарҙа осрашмаған. Ә инде яңыраҡ үҙ-ара дуҫтарса уйынды ысынға алырға ярамай. Унда беҙҙекеләр еңһә лә, Корея уйынсылары хәл иткес уйындарҙа ҡыуып еткеһеҙ була. Улар бик шәп йүгерә. 2002 йылда Корея йыйылма командаһы ярымфиналға барып етә. 2006 йылда төркөмдән сығып, Франция менән Швейцарияға ғына отола. Ә инде дүрт йылдан һуң уҙған чемпионатта плей-оффта Уругвай командаһынан һуңғы минутта ғына еңелә. Шуға күрә улар Рәсәй футболсыларынан күпкә тәжрибәлерәк тә, сосораҡ та.\nБельгия командаһы тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Ул СССР заманынан алып беҙгә аяҡ салыусы булып һанала. 1986 йылда ул ваҡыттағы көслө булып иҫәпләнгән Союз футболсылары төркөмдән сығыуын-сыға, ә бына плей-оффта Бельгияға абынып, чемпионаттан төшөп ҡала. 2002 йылда ла ошо уҡ ил уйынсылары беҙҙең егеттәрҙе өйөнә ҡайтара. Алжирҙыҡы иһә бөтөнләй ят команда. Бында уйын ғына кемдең кемлеген асыҡлар. Дөйөмләштереп әйткәндә, ысынлап та, дәғүәселәрҙе үтерлек. Көслө Бразилия, Германия йә иһә Англия түгел. Шуға күрә, ныҡлап әҙерләнеп, көрәшергә генә ҡала. Ҡалған төркөмдәр ошолай.\n2. Босния һәм Герцеговина\n3. Көньяҡ Корея\nСығыу ваҡыты 13-12-2013, 04:05 | Ҡаранылар: 646\nДүрт путевка өсөн йәрәбә үтте


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ШӘРИФ МАНАТОВ - 2017 - Мәҡәләләр\nШәрифйән Әхмәтйән улы Манатов - Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте етәкселәренең береһе, 1917 йылда милли хәрәкәттең идара органы - Башҡорт мәркәз шураһын етәкләгән ир-уҙаман. Уның етәкселегендә Мәркәз шура 1917 йылдың 15 ноябрендә (хәҙергесә 28 ноябрҙә) Башҡортостан автономияһын иғлан итә. Республика тарихында тәрән эҙ ҡалдырған был шәхес сығышы менән Ҡурған башҡорттарынан.\nШәриф Манатов 1892 йылдың 20 октябрендә Ырымбур губернаһы Силәбе өйәҙе (хәҙерге Ҡурған өлкәһенең Әлмән районы) Манат ауылында тыуған. Бөгөнгө көндә, үкенескә күрә, был ауыл бөткән.\nШәриф Манатов Өфөләге "Ғәлиә" мәҙрәсәһендә, артабан Семипалатинск ҡалаһында Уҡытыусылар семинарияһында уҡый. 1910 йылда Санкт-Петербург ҡалаһындағы Бехтерев институтының тарих-филология факультена уҡырға инә. Бында йәш егет сәйәси-революцион эшмәкәрлек менән мауығып китә. Һөҙөмтәлә, 1914 йылда полицияның эҙәрлекләүенән ҡасып, Швейцарияға сығып китә. Эмиграцияла революционерҙар менән аралаша, большевиктарҙың лидеры Ленин менән танышып ала. 1917 йылдың Февраль революцияһынан һуң Башҡортостанға ҡайта. Өфөлә "Тормош" гәзите редакцияһында эшләй. 1917 йылдың йәйенән Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылып китә. Оҙаҡламай Ш. Манатов милли-хәрәкәт лидерҙарының береһенә әүерелә. 20-27 июлдә үткән I Башҡорт ҡоролтайында милли хәрәкәттең идара органы - Башҡорт мәркәз (үҙәк) шураһы башҡарма комитетына рәйес итеп һайлана. 1917 йылдың көҙөндә Шәриф Манатов Рәсәйҙең Ойоштороусылар йыйылышына (Учредительное Собрание) депутат итеп һайлана.\nУның етәкселегендәге Башҡорт мәркәз шураһы 1917 йылдың 15 ноябрендә Башҡортостан автономияһын иғлан итә. 8-20 декабрҙә Ырымбурҙа үткән III Дөйөм Башҡорт ойоштороу ҡоролтайында Башҡортостан автономияһы раҫлана. Шәриф Манатов автономияның юғары закон сығарыу органы - Кесе ҡоролтайы составына һайлана. Үҙ сиратында, Кесе ҡоролтай үҙ составынан Башҡорт хөкүмәтен һайлай. Хөкүмәт рәйесен һайлаған ваҡытта ҡыҙыу көрәш башлана. "Был ҡоролтайҙа Арғаяш кантонлығы башҡорттарынан Ғәбделхай Ҡорбанғәлиев менән Минһаж исемле арҡадашы, монархист урыҫтар менән берләшеп, оппозиция тәшкил итергә маташты… Ҡорбанғәлиев Манатовты Башҡортостан хөкүмәте рәйесе итергә тырышты, беҙ иһә адвокат Юныс Бикбовты һайларға уйлай инек", - тип яҙа Вәлиди. Шулай итеп, күпселек тауыш менән Башҡорт хөкүмәте рәйесе итеп Ю. Бикбов һайлана.\nЕтәкселектән ситләтелеү сәбәпле, Шәриф Манатов 1918 йылдың ғинуарында Петроградҡа, Ойоштороу йыйылышына китә. Бында ул Милләттәр эштәре буйынса комиссариат (Наркомнац) янындағы Мосолман үҙәк комиссариатында эшләй башлай. Мосолман эштәре буйынса комиссар Мулланур Вәхитовтың урынбаҫары итеп раҫлана. Әммә мосолман комиссариаты алға һөргән Татар-Башҡорт республикаһы тураһындағы идея уның күңеленә хуш килмәй. Манатов башҡорт эшмәкәрҙәре Ф. Әхмәҙуллин, Т. Имаҡовтар (икәүһе Өфө мосолман комиссариатында эшләй) менән бергә айырым Башҡортостан автономияһы өсөн сығыш яһай башлай.\n1918 йылдың майында Өфөгә килгән сағында Ш. Манатовты Мәскәүҙә бергә эшләгән коллегаһы, татар эсеры Ғәлимйән Ибраһимов ҡулға алып, Ф. Әхмәҙуллин һәм Т. Имаҡовтар менән бергә төрмәгә ябып ҡуя. Июнь айында, Өфө аҡтар ҡулына күсеү сәбәпле, Манатов Сарапул ҡалаһы төрмәһенә күсерелә. Төрмәлә ике ай тирәһе ултырып сыға.\nАртабан Ш. Манатов РСФСР-ҙың Милләттәр эштәре буйынса халыҡ комиссариатында (Наркомнац РСФСР) эшләй. 1919 йылдың ғинуарында уны Төрөк коммунистар партияһының матбуғат баҫмаһын сығарыуҙа ярҙам күрһәтеү өсөн Төркиәгә ебәрәләр. Бында ул 1920 йылдың октябренә тиклем эшләй.\n1920 йылдың декабренән Наркомнацтың БашЦИК янындағы вәкиле булып эшләй. 1924 йылдан Башҡортостан халыҡ мәғарифы янындағы Академик үҙәккә етәкселек итә. Артабан 1925-1932 йылдарҙа Ярославль педагогия институтында уҡыта, Әзербайжан компартияһы үҙәк комитетында эшләй, Баҡы педагогия институты ректоры булып китә.\n1934 йылдан Фрунзе ҡалаһында Ҡырғыҙ дәүләт педагогия институтында уҡыта. 1935 йылда, "контрреволюцион буржуаз милләтсел идеологиянан" ҡотолмаған кеше булараҡ, ул партия сафтарынан һәм эшенән сығарыла. Шунан һуң Шәриф Манатов Силәбе өлкәһенең Смородиновка ауылында йәшәгән ағаһы янына ҡайтып төшә. 1936 йылдың көҙөндә ошо ауылда вафат була. Уны күрше Учалы районының Көсөк ауылы зыяратына алып барып ерләйҙәр.\nДәүләт китап палатаһы директоры.\nЯҙылған: 21.11.17 | Ҡаралған: 632


Бөрйән районында ҡояш электр станцияһы асылды - Правительство Республики Башкортостан\n26 февралдә Өфөлә XIX Рәсәй сәнәғәт форумы асылды. Унда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров ҡатнашты.\nФорум сиктәрендә Бөрйәндә ҡояш электр станцияһы асыу тантанаһы үтте. Европалағы иң ҙур гибрид ҡояш электр станцияһын асыу видеоэлемтә форматында ойошторолдо.\n– Ҡояш энергетикаһын ҡулланыу буйынса беҙ Рәсәйҙә беренселәр рәтендә. Был йүнәлештә эшебеҙҙе дауам итәсәкбеҙ. Әле Стәрлебаш районында ҙур ҡояш станцияһы төҙөлә. Артабан да ошондай объекттар сафҡа инәсәк, сөнки климат шарттары беҙгә шундай мөмкинлек бирә, – тине Радий Хәбиров. – Бөрйән районы өсөн ҡояш электр станцияһы оло ярҙам. Йыш ҡына ут һүнеү сәбәпле урындағы халыҡ көнкүрештә ҡыйынлыҡтар кисерә ине. Хәҙер уларҙы электр энергияһы менән тотороҡло рәүештә тәьмин итеү мөмкинлеге тыуҙы.\nФорум сиктәрендә Радий Хәбиров һәм «Хэвел» төбәк регенерацияһы» генераль директоры Зоя Санджиева хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Бөрйән ҡояш электр станцияһынан тыш «Хэвел» компанияһы тағы ла өс инвестиция проектын тормошҡа ашырҙы. Хәйбуллала – Бүребай, Көйөргәҙе районында Бөгөлсән, Ейәнсурала Иҫәнғол ҡояш электр станциялары сафҡа инде. Дөйөм инвестиция күләме 5 млрд һум тәшкил итте.


Радий Хәбиров Мортаза Рәхимовты 85 йәше менән тәбрикләне\n7 февралдә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республиканың беренсе Президенты Мортаза Рәхимовты 85 йәшлек юбилейы менән ҡотланы һәм Башҡортостан Республикаһының почёт грамотаһын тапшырҙы.\n–Мортаза Гөбәйҙуллович, беҙ Һеҙҙең наградаларҙы барлап сыҡтыҡ. Рәсәйҙең иң юғары исем-дәрәжәләренең барыһына ла эйәһегеҙ, «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» ордены менән бүләкләнгәнһегеҙ, – тине Радий Хәбиров. – Юбилейығыҙ уңайынан Башҡортостан Республикаһының почёт грамотаһын тапшырырға рөхсәт итегеҙ. Хәйриә эшендә әүҙем ҡатнашҡанығыҙ һәм республика тормошо һәм үҫешенә битараф булмағанығыҙ өсөн рәхмәтемде белдерәм.\nТөбәк етәксеһе юбилярҙың Башҡортостан үҫешенә индергән тос өлөшөн айырым билдәләне.\n–Башҡортостан үҫеше өсөн күпме көс һалыуығыҙҙы республика халҡы белә, аңлай. Һеҙ төбәкте иң ауыр йылдарҙа етәкләнегеҙ, иң ҡатмарлы ҡарарҙар ҡабул иттегеҙ. Республика, уны тап һеҙ етәкләгән заманда Рәсәй Федерацияһы субъекттары араһындағы алдынғы төбәккә әүерелде. Башҡортостан тап шул мәлдә тотош Рәсәй һәм сит илдәргә танылды, тине Радий Хәбиров. –Биләмәләр, муниципаль берәмектәр, инфраструктураны үҫтереү, эре предприятие, ауыл хужалығы ойошмалары асылыуы – Һеҙҙең ҡаҙаныш. Иң мөһиме – халыҡ һөйөүе. Был хаҡта Һеҙҙең адресҡа яуған меңәрләгән ҡотлау хаттары һөйләй. Мин Һеҙгә ныҡлы һаулыҡ, ғаилә именлеге теләйем. Һеҙ беҙҙең өсөн остаз булып тораһығыҙ. Артабан да республика үҫеше өсөн бергәләп эшләрбеҙ тип ышанам.\n–Йылы һүҙҙәрегеҙ өсөн рәхмәтлемен. Ысынлап та, күп нәмәләр эшләнде, шул иҫәптән Һеҙҙең менән бергә, – тине Мортаза Рәхимов. – Бөгөн һеҙгә ауыр. Сөнки әлеге республика бөтөнләй башҡа. Шуның өсөн мин дә Һеҙгә һаулыҡ, түҙемлек һәм ышаныслы команда теләйем.


Ҡырым менән Башҡортостан уҡыусыларын телекүпер тоташтырҙы // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҠырым менән Башҡортостан уҡыусыларын телекүпер тоташтырҙы\n17:15, 24 апреля 2014 Йәмғиәт\nКүмертауҙа урындағы 1-се гимназия һәм Ҡырым Республикаһының Щёлкино ҡалаһы 1-се мәктәп-интернаты араһында телекүпер ойошторолдо. Щёлкино урынлашҡан Ҡырымдың Ленин районы Башҡортостандың шефлыҡҡа алынған Белогорск районы менән туғандаш.\nӘңгәмәнең төп илһамландырыусыһы – Хәрби хәрәкәттәр ветерандарының йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе, Күмертауҙың 1-се гимназия директоры урынбаҫары Максим Пержинский. Уның башланғысын хуплаусы гимназистар республика, ҡала, мәктәп тураһында сығыштар әҙерләне. Уҡыусылар бер-береһенә әҙерләгән һорауҙар тормоштоң төрлө өлкәләренә ҡағылды: мәҙәниәт, әҙәбиәт, сәнғәт, мәктәптә белем алыу, шөғөлдәр.\nКүмертау хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлегенән хәбәр итеүҙәренсә, әңгәмә дуҫтарса мөнәсәбәттә уҙҙы. Телекүпер хеҙмәттәшлекте дауам итергә вәғәҙә биреү менән тамамланды.\nБилдәләп үтергә кәрәк, был аҙнала Күмертау гимназияһында Ҡырым менән Рәсәйҙең ҡушылыу темаһына асыҡ дәрестәр циклы уҙҙы. Быға оҡшаш класс сәғәттәре хәҙер республиканың бөтә белем биреү учреждениеларында үтә.\nТеги: ҡырым республикаһы,телекүпер


Рәсәй Федерацияһының дәүләт символдары\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы Башҡортостан Республикаһының дәүләт символы булып тора. Башҡортостан Республикаһы Парламенты тарафынан 1999 йылдың 6 июлендә ҡабул ителде. Рәсәй Федерацияһы Дәүләт геральдика регистрында 164-се номер аҫтында.\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт гербы милли орнамент менән уратып алынған түңәрәк эсендә ҡалҡып килеүсе ҡояш һәм уның нурҙары фонында Салауат Юлаев һәйкәле һүрәтенән тора. Түбәндәрәк ҡурай сәскәһе тажы, халыҡтар батырлығы символы, һүрәтләнгән. Башҡортостан Республикаһының Дәүләт флагы төҫтәренә буялған, аҡ төҫлө юлына «Башҡортостан» тигән яҙма менән таҫма төшөрөлгән. Башҡортостан Республикаһы Дәүләт гербының төҫлө һүрәтендә Салауат Юлаевҡа һәйкәл һәм орнамент – алтынһыу, ҡурай сәскәһе – йәшел, ҡалҡып килеүсе ҡояш – асыҡ алтынһыу төҫтә, ҡояш нурҙары – һары, һәйкәл менән орнамент араһындағы фон – аҡ, эске һәм тышҡы түңәрәктәр – ҡуйы алтынһыу төҫтә.\nСалауат Юлаев – башҡорт халҡының милли геройы, башҡорт батырҙарының ҡаһарманлығына, тыуған тәбиғәтенә дан йырлаусы халыҡ шағиры, уның ижады төрлө ҡыҫырыҡлауҙарға ҡаршы көрәш рухы менән һуғарылған, телдән телгә күсә килгән. Әммә гербта конкрет шәхес һүрәтләнмәгән. Салауатҡа һәйкәл – азатлыҡ һәм ғәҙеллек өсөн көрәшеүсе дөйөмләштерелгән яугир егет образы, ул Башҡортостан халыҡтарының дуҫлығын һәм берҙәмлеген символлаштыра.\nГербтың авторы – Фазлетдин Фәррәх улы Ислахов.\nБашҡортостан Республикаһының Дәүләт флагында зәңгәр төҫ – Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының асыҡлығын, изгелеген һәм уй-ниәттәренең сафлығын; аҡ төҫ – Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының тыныслыҡты һөйөүен, эскерһеҙлеген, үҙ-ара хеҙмәттәшлеккә әҙер булыуын; йәшел төҫ – иректе, тормоштоң мәңгелеген аңлата.\nҠурай сәскәһе – дуҫлыҡ символы, уның аҡ буй уртаһында урынлашҡан ете таж япрағы Башҡортостан Республикаһы территорияһында йәшәүсе халыҡтарҙың берләшеүенә нигеҙ һалыусы ете ырыуҙы символлаштыра.\nРауил Бикбаев, Рәшит Шәкүр һүҙҙәре (башҡорт телендә)\nФәрит Иҙрисов, Светлана Чураева һүҙҙәре (рус теленә тәржемә)\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт гимнының аудиофайлы\nГимндың башҡорт телендәге тексы\nГимндың рус телендәге тексы


Йәш үләнгә аяҡ баҫтыҡ!\n12 Май , 16:23\nЕр-әсә бүләк иткән йәшеллектә беҙгә кәрәк булған әллә күпме витамин бар. Яҙын йәш үләндәрҙән өс тапҡыр булһа ла аш бешереп ашаһаң, шифаһы йыл буйына етә, тигәнде ишеткән бар. Йәш кесерткән организм өсөн иң файҙалыһы. Аш-һыуыбыҙҙы төрләндереп, түбәндәгесә ҡайнатма һәм ябай ғына турамалар әҙерләп ҡарайыҡ.\nЙәшеллеккә аяҡ баҫтыҡ, тимәк йәшәйбеҙ әле! Әсәй-өләсәйҙәрҙең был һүҙҙәрендә тәрән мәғәнә ята. Һуғыш ваҡытында бөтә нәмә фронтҡа, тип аслы-туҡлы көн итеп, тырышып эшләгән ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар өсөн яҙын морон төрткән үләндәр ҙур өмөт, йәшәүгә көс уятҡан. Балтырған, һарына, йыуа, ҡуҙғалаҡ, ҡаҡы, ҡымыҙлыҡ, хатта кесерткән менән алабута ла күптәрҙең ғүмерен һаҡлап ҡалырға ярҙам иткән.\nЕр-әсә бүләк иткән йәшеллектә беҙгә кәрәк булған әллә күпме витамин бар. Яҙын йәш үләндәрҙән өс тапҡыр булһа ла аш бешереп ашаһаң, шифаһы йыл буйына етә, тигәнде ишеткән бар.\nЫумас ыуып, бәпкә үләненән, кесерткәндән бешерелгән аш, шулай уҡ кесерткәндән, ҡуҙғалаҡтан турама – витаминдарға бик бай яҙғы аҙыҡтарҙың бер нисәүһе генә. Ҡуҙғалаҡ, ирәүәндән тағын бәлештәр бешереп ашау ҙа танһыҡҡа бик килешеп ҡала.\nЙәш үләндәрҙе яҡшылап әҙерләп, ҡышҡылыҡҡа туңдырып та ҡуйырға була. Йыуып, һыуын ҡоротоп, турап, бер бешерерлек кенә итеп самалап, һауыттарға һалып ҡуйырға мөмкин. Әйткәндәй, буталмаҫҡа һәр ҡапсыҡ тышына яҙып ҡуйырға ла була. Ҡышҡы һыуыҡ көндәрҙә йәй еҫтәре сығарып, аштар бешереп ашауы үҙе ни тора! Үләндәрҙе киптереп тә, тоҙлап та һаҡларға була.\nЙәш кесерткән организм өсөн иң файҙалыһы. Аш-һыуыбыҙҙы төрләндереп, түбәндәгесә ҡайнатма һәм ябай ғына турамалар әҙерләп ҡарайыҡ.\n250 грамм бәпембә сәскәһе, 1,5 литр һыу, һәр литр шыйыҡсаға 750 грамм шәкәр, 1 лимондың һуты, 2 әфлисун кәрәк.\nӘфлисунды йыуып, ҡабығы менән бергә нәҙек итеп турайбыҙ. Бәпембә сәскәләрен йыуып, таҫтамалда киптерәбеҙ. Ҡайнатма өсөн һары өлөшө генә алына. Кәстрүлгә сәскәләрҙе, әфлисунды һалып һыу ҡоябыҙ һәм бер сәғәт ҡайнатабыҙ. Һөҙөп алғас, күләмен үлсәйбеҙ. 1 литр шыйыҡсаға 750 грамм иҫәбенән шәкәр, лимон һуты өҫтәйбеҙ. Тағы бер сәғәт ҡайнатабыҙ ҙа банкаларға тултырып ҡуябыҙ.\n1) 200 грамм ҡуҙғалаҡ, 1 әсе алма, ярты услам йәшел һуған, 3-4 редис, 2 тырнаҡ һарымһаҡ, 150 мл ҡаймаҡ, тәменсә тоҙ, әнис кәрәк.\nАлманы эре ҡырғыстан үткәреп, редисты ярымҡулсалап турайбыҙ, үләндәрҙе ваҡлайбыҙ. Барыһын бергә ҡушып, тоҙ һәм иҙелгән һарымһаҡ өҫтәйбеҙ ҙә ҡаймаҡ һалып бутайбыҙ.\n2) Бер услам ҡаҡы, 2 бешкән картуф, 2 ҡалаҡ үҫемлек майы, тәменсә тоҙ, борос кәрәк.\nҠаҡының таҙартылған һабағын турайбыҙ, бешкән картуфты турайбыҙ. Тоҙ, борос, үҫемлек майы һалып бутайбыҙ.\n(Рецептар Интернет селтәренән алынды).


Республика Хәрби Дан музейының ғилми хеҙмәткәре Фәрит Вахитовтың сираттағы китабы шулай атала.\n«Китап»нәшриәтендә баҫылған китаптың бөгөн исем туйы үтте. Осрашыуҙа Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, студенттар, мәктәп уҡыусылары һәм Ҡырымдың Белогорск районынан килгән ҡунаҡтар ҡатнашты. Автор уларға рус телендә нәшер ителгән китаптың яҙылыу тарихы хаҡында һөйләне. «Ҡаһарман кешеләр» Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары хәтирәләренә таянып төрлө йылдарҙа яҙып алынған 26 очеркты берләштерә. Әйткәндәй, яңы баҫманы электрон версияла Хәрби Дан музейының рәсми сайтында ла табырға мөмкин.


БЕҘ — БАЙМАҠ ШАҒИРӘЛӘРЕ! — Официальный сайт Районного муниципального бюджетного учреждения культуры "Баймакская межпоселенческая центральная библиотека" муниципального района Баймакский район Республики Башкортостан\nБЕҘ — БАЙМАҠ ШАҒИРӘЛӘРЕ!\n«Йәнгүҙәй» әҙәби-ижад берекмәһе донъяһында\n“Иң аҙаҡҡы һүҙ – ир-егеттеке!” — тиһәләр ҙә, ҡатын-ҡыҙҙың бер һүҙһеҙ генә йылмайыуы барыбеҙ үҙенекен итә – телдәр көрмәлә. Ә инде гүзәл зат шиғри телмәргә күсһә, бындай илаһи мәлде юҡҡа сығармаҫ өсөн хатта бар тәбиғәт тынып ҡала.\nМостай Кәримдең ошондай шиғыры бар бит әле:\nИмеш, һине Хоҙай яратҡан, ти,\n(Әйтерһең дә, уға шунан ҡулай\nДөрөҫ түгел! Һине мин яраттым\nУттан, һыуҙан, нурҙан,\nБөтмәҫ хыял, һүнмәҫ өмөттәрҙән\nҺәр бер моңло йырҙан.\nҒазап ҡуштым, йәнә шик өҫтәнем —\nӘскетлем тәм һалдым,\nШатлыҡтарҙың ҡәҙерен белеү өсөн\nАҙ ғына ғәм һалдым.\nАйҙар… Йылдар… Ғүмер буйы шулай\nҺине бар ҡыламын.\nҺының, рухың камиллашҡан һайын\nКүҙҙәреңдең тылсымынан ҡаушап,\nХатта зар буламын.\nӘ шулай ҙа, һине ижад итеп,\nҮҙем бар буламын.\nҠатын-ҡыҙ бөтмәҫ-төкәнмәҫ донъя мәшәҡәттәрен баҫыр өсөн уттай көслө, ғәрәсәтте еңер өсөн һыуҙай сабыр, яҡындарына наҙлы, нурлы, моңло һәм сәмле булырға тейештер ул. Башҡорт әҙәбиәтендә гүзәл заттарҙың ошо сифаттарын асҡан, ҙурлаған әҫәрҙәр бик күп.\nШулай уҡ сағыу ижад өлгөләренең авторҙары ҡатын-ҡыҙ булыуы бер ҙә һирәк осрай торған күренеш түгел. Баймаҡта йәшәп яҙышыусы бихисап ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ ҙа быға асыҡ миҫал була ала. Әйҙәгеҙ, «Беҙ — Баймаҡ шағирәләре» тип аталған исем аҫтында улар ижады менән таныштырыуҙы башлап ебәрәйек!\nАйгөл Ишемғужина (Иҙелбаева), “Йәнгүҙәй” әҙәби-ижад берекмәһе рәйесе.\nТанһылыу Вәлиева (Ҡарасурина) – Баймаҡ районы Ишей ауылында тыуып үҫкән. Ғүмер буйы шул уҡ райондың Байым мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте, рус теле һәм әҙәбиәтенән уҡытҡан. Оҙаҡ йылдар директорҙың уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары булған. Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү буйынса Почетлы хеҙмәткәре.\nШиғырҙары, хикәйәләре башҡорт матбуғатында баҫылып тора. 2018 йылда “Башҡортостан ҡыҙы” журналы “Әсә йөрәге” исемле видеошиғыр конкурсында – беренсе, АЙҘАР БАЙЫҠ — 2018 СӘСӘНДӘР РЕСПУБЛИКА БӘЙГЕҺЕНДӘ 3-сө урын яуланы.\n— Хикәйәгә сюжет эҙләү кәрәкмәй, атай-әсәй, үҙең, туғандар, таныштар, дуҫтар кисергән йә аяныслы, йә үкенесле, йә онотолмаҫлыҡ тәрән эҙ ҡалдырған йә башҡа төрлө ваҡиғалар әйләнә-тирәләге тормошта етерлек. Мин төрлө тарихтарҙы тыңларға яратам, шуларға таянып, хикәйә яҙам”, – ти ул.\nТаңһылыу апайҙың шиғриәте лә үҙенсәлекле, халыҡсан, фәлсәфәүи. Һеҙгә уның бер шәлкем шиғырҙарын тәҡдим итәбеҙ.\nБашҡортсалап әйтһәм, «первый»лығың,\nБеренсе һәм тәүге булыуың\nТимер юлың аша уҙыуым.\nТәүге тапҡыр күрҙем таш йорттарын,\nТирәктәрен үҫмер* ҡаланың.\n(Яуап булмаһа ла, кешеләрҙең\nҺаулығын һорашып ҡаламын…)\nКилдем, күрҙем, уҡыуына керҙем,\nПервый участокта — ятағы.\nБыныһы мөһим түгел,\nКүңелемдең ҡанатлы сағы.\nХан һарайы ятаҡ!\nБеҙҙе көткән — бөтәһе әҙер!\nАуыл балалары, беҙ хайранбыҙ:\nАҡ япмалар, сылт аҡ эскәтер!\nҠаланан ҡайтышлай өҙөп алам —\nБеҙҙә үҫмәй был сәнскәк сәскә.\nҺоҡланам уйҡылдағы талдарға\nИртәләрҙә һырыған бәҫкә.\n…Етмеш ҡыҙҙа — етмеш төрлө хыял,\nӨҫтәл уртаҡ. Һәм ризыҡ уртаҡ.\nӘ һин беҙҙе йәшәргә өйрәттең\nПервый участоктағы ятаҡ.\nҺин беренсе, тәүге һәм ғүмерлек,\nҺиндә тапты мине һөйгәнем.\nКүңелемдең түрендә — урының,\nТормоштағы тәүге төйәгем.\n*Беҙ уҡырға барғанда Сибайға 14 йәш ине.\nАҡ селтәр шәл һалдылар.\nБеҙ балан ултыртҡан яҙҙар\nЙәшлек булып ҡалдылар.\nНәфис кенә, саф, пак ҡына\nАҡ тәңкәле баланым.\nБалан тәңкәле саҡта мин\nАҡ хыяллы баламын.\nСәскәйҙәрем инде аҡ — сал,\nБаландар бала ғына.\nБала ғына баландарым\nҺағыштан сара ғына.\nЯҙмыш әсеһе янында\nБалан тәме бал ғына.\nБалан әсеһе бал ғына,\nЯндарымда бул ғына.\nАп — аҡ, ана, шау аҡ, ана,\nБаландар аҡ саҡтарҙа мин\nБер ҡайғыһыҙ баламын.\nМин — өсөн.\nҺин — ләкин.\nБеҙ — бәлки?…\nБаҡсаларҙа ап — аҡ муйыл,\nАуылымда аҡ кистәр\nАҡ кистәрҙә, йәнде арбап,\nӨймәләм тула хистәр.\nАуыл кисе, муйыл еҫе,\nМуйыл сәскәһе еҫе.\nАйлы кистәр, аҡ муйылдар\nТәүге мөхәббәт төҫө.\nАҡ муйыл — баҡса гөлө.\nҠапҡа төбө — һөйөү иле,\nАрала — муйыл еле.\nАлма булып алдарына\nӨҙөлөп төшкән дә бар.\nЕл булып иҫкән дә бар,\nГөл булып үҫкән дә бар.\nБушҡа ышанып, ымһынып,\nАуыҙҙар бешкән дә бар.\nТалпынып осҡан да бар,\nЙығылып төшкән дә бар.\nХушлашмайса киткән дә бар,\nҺарғайып кипкән дә бар.\nҺағынып көткән дә бар,\nТөңөлөп бөткән дә бар.\nҺинһеҙ миңә йәшәү юҡ, тип,\nСаҡ үлмәй ҡалған да бар.\nЯтҡа күҙ һалған да бар,\nСығынлап алған да бар.\nБулды, бар һәм буласаҡ,\nМөхәббәт ғашиҡ йәндәрҙе\nҮҙ тигәнсә борасаҡ,\nЕбәк арҡан үрәсәк.\nДонъя йөгөн иңдәр күтәрмәй ул,\nБар йөктәрҙе йөрәк күтәрә.\nКүтәрә лә һәр береһен иләп,\nҮҙе аша һөҙөп үткәрә.\nАуырҙары еңеләйеп ҡала,\nӘсеһенең әсеһен ала.\nМатурҙарын матурыраҡ итеп,\nТатлыһына тағы тат һала.\nҺәүетемсә бара кеүек донъя.\nЙәндә һиллек, күңелең — ҡаҙна.\nТик йөрәктә һаман тәрәнәйә\nЙөк арбаһы һалған бураҙна.\nСыуаҡ, матур Еңеү таңы атты,\nИртә менән кәкүк саҡырҙы.\nӘле иҫән яугирҙәргә бер аҙ\nҒүмер юраны ул, ахыры.\nДаулы, яулы килгән дүрт яҙҙа ла\nСаҡырғандыр һуғыш кәкүге.\nОҙаҡ ҡысҡырһа ла, тиҙ тымһа ла\n— Тиктәҫкә түгел…\nБоҫорап ятҡан дымлы ҡара тупраҡ\nКөткән саҡта һабан төрәнен,\nТотлоҡҡандыр, ишетеп кешеләрҙең\n— Атакаға! — тигән һөрәнен.\nҮҙе генә белгән ышығында\nДошман аңдығанда һағайып,\n«Таптың саҡырыр ер…» — тине микән\nӘле атай түгел атайым.\nӘ ауылда әсә юлға ҡарай\nМаңлайына ҡуйып ҡулҡайын\n— Арттырмасы, кәкүк, хәсрәтемде,\nИҫән ҡайтһын яңғыҙ улыҡайым.\nСаҡыр, кәкүк, тағы ғүмер юра,\nЙәшәһендәр әле яугирҙәр.\nЕңеү таңын йыл да ҡаршы алһын\nУлар һаҡлап ҡалған был ерҙәр.\nТОЛ КӘЛӘШ ЙЫРЫ.\nМин — ун ете, ә һин — егермелә.\nУл йәйҙә беҙ шундай йәш инек.\nАҡ бәхеттең етенсе ҡатында\nАтлап түгел, осоп йөрөнөк.\n— Көҙөн, ураҡтан һуң, туйыбыҙ булыр,\nӨй һалырбыҙ, донъя көтөрбөҙ.\n— Бер — бер артлы бәпәйҙәр табырмын,\nҒүмер юлын бергә үтербеҙ,\nБергә генә ғүмер итербеҙ.\n…Мин һинеке, һин минеке булып\nВәғәҙәләр бирешкән ал таңда\nБәхет ҡанаттарын ҡайырҙы.\n— Көт һин мине, — тинең.\nҺинең өсөн яуҙар үтермен.\nМине һиңә Хоҙай инселәне,\nҠайт, бәғерем, өҙөлөп көтөрмөн.\n— Көт һин, иркәм, — тинең, — ышанып көт,\nКөтһәң генә тере ҡалырмын.\nЙәйге кистә тәҙрә ҡағырмын да,\nҠосағыма алырмын да, — тинең,\nКәләш түшәгенә һалырмын.\nҒүмер буйы төштәремдә генә\nКүрешергә тәҡдир яҙғандыр.\n«Хәбәрһеҙ юғалды,» — тине ҡағыҙ.\nҠайтыр күперҙәрең янғандыр.\nБеҙҙән тыуыр сабыйҙар менән дә\nЙөҙалманыҡ бәхет күлендә.\nУлдар ҡалды һиндә, сит — ят илдә,\nҠыҙҙар шиңде миндә, түлемдә.\n…Йөҙалманыҡ бәхет күлендә.\nЙәш инек бит. Һөйөп, һөйөлөп тә\nТанһығыбыҙ ҡанмаҫ саҡ ине.\nБерәй ҡөҙрәт булып, һин ҡайт ине,\nЙәйге кистә тәҙрә ҡаҡ ине.\n…Эш менән үтәләр ине көндәр.\nЭй төндәре оҙон яңғыҙҙың!\nҠәһәр һиңә, һуғыш!\nИке тарафтарҙа ҡалдырҙың,\nБәхет ҡанаттарын ҡайырҙың.\nЯҙҙар, йәйҙәр етһә,\nИлерерҙәй булып һағынам.\nЕтмеш биш йыл шулай…\nҺыңар ҡанат менән ҡағынам.\nҺыуға һалдым, ергә инселәп.\nИнде һин көт, таңда юлға сығам.\nТапҡансы йөрөрмөн илселәп.\nКөт мине, эҙләрмен, табырмын,\nМәңгегә яныңда ҡалырмын.\nЙәрәшелгән кәләш булып ҡына ҡалғандарға арнайым.\nБЫНА ШУЛАЙ, ЙӘНЕКӘЙ!\n— Сәстәр оҙон да ул һеҙҙә,\nАҡыл яғы ҡойтораҡ…\nЕтте төртмә телләнеүең,\nИнде минеке сират!\nСәсем, киреһенсә, ҡыҫҡа,\nАҡылым — арҡан буйы.\nАҡылдан тыуа һәр һүҙем,\nАҡылдан тыуа уйым.\nСәс нимә ул?\nҮҙем шау аҡыл ғына.\nАрҡан булып ишелгәнмен,\nҺинең аҡыл — ҡыл ғына!\nКүҙҙәрем аҡыллы минең —\nКүҙ йома эсең тарға.\nҠолаҡтарым да аҡыллы —\nЫшана хисең барға.\nҠулдарымдың үҙ аҡылы —\nТашыңа — аш ҡулыңа.\nАяҡтарға ни әйтерһең?\nҠаршы сыҡмай юлыңа.\nСәс оҙон ни, сәс ҡыҫҡа ни —\nПеләш булмаһам була.\nТамсы булып тама — тама\nБашыма аҡыл тула.\nБына шулай, йәнекәйем,\nАҡыл беҙҙә өймәләм.\nҮҙемдән артып ҡалғандан\nҺиңә лә өлөш бүләм.\nМиңә иһә — яғымлы һүҙ,\nЙылы ҡосағың, иңең.\nБар яһиллығың онотам —\nХәтерем ҡыҫҡа минең.


Рәсәй банкы футбол буйынса донъя чемпионатына иҫтәлекле купюра сығара // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРәсәй банкы футбол буйынса донъя чемпионатына иҫтәлекле купюра сығара\n17:33, 22 мая 2018 Йәмғиәт\nРәсәй Үҙәк банкы 100 һумлыҡ яңы иҫтәлекле аҡса сығарҙы. Ул футбол буйынса донъя чемпионатына арналған.\n«Известия» Рәсәй банкы рәйесенең беренсе урынбаҫары Ольга Скоробогатоваға һылтанып хәбәр итеүенсә, уның тиражы 20 миллион тәшкил итә.\nАҡсаның уң яғында Рәсәй йыйылмаһы ҡапҡасыһы Лев Яшин һәм спортсының ҡаҙаныштарын ҡабатларға хыялланған малай төшөрөлгән. Был быуындар күсәгилешлелеген символлаштыра. Һул яғында Рәсәй картаһы менән ер шары рәүешендәге футбол тубы баҫылған. Аҫта уйындар ойошторолған ҡалалар исемлеге яҙылған.\nКупюралар Һамарҙа, Волгоградта, Краснодарҙа, Санкт-Петербургта һәм Мәскәүҙә әйләнешкә ингән дә инде, июнь аҙағында иһә улар илдең барлыҡ төбәктәренә килеп етергә тейеш.\nФутбол буйынса донъя чемпионаты 14 июндән 15 июлгә тиклем 11 ҡалала уҙа. Рәсәйҙәге донъя чемпионатына сит илдәрҙән миллиондан ашыу футбол көйәрмәне килергә ниәтләй. Ябай көйәрмәндәрҙән тыш Рәсәйгә сәйәсмәндәр ҙә килә.\nТеги: аҡса, Рәсәй банкы