Егеттәрҙәй мәле Йәнйегеттең » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Егеттәрҙәй мәле Йәнйегеттең\nЕгеттәрҙәй мәле Йәнйегеттең 26.02.2016 // Йәмғиәт\nОлуғ ғалим Әнүәр Әсфәндиәров “Башҡортостан ауылдары тарихы” тигән китабының Краснокама районына арналған яҙмаларын Йәнйегеттән башлап, уның яҡын-тирәлә иң боронғо икәнен билдәләгән. Гәрәй ырыуы башҡорттарының аҫаба ерҙәрендә урынлашҡан ул. Уның хаҡында телгә алынған тәүге архив мәғлүмәттәре 1701 йылға ҡарай: Теләков фамилиялы кеше ҡартатаһы Йәнйегеттең 1612 йылда ергә хоҡуғын нығытҡан ышаныс грамотаһы алыуы хаҡында бәйән итә. Был ир-уҙамандың ситтән килгәндәрҙән һаҡланыу өсөн аҫабалығын рәсми ҡағыҙ менән нығытырға мәжбүрлеген раҫлай. Һөҙөмтәлә Ағиҙелдең түбәнге ағымындағы ер биләмәләре хужаһының исеме ауылға атама булып күскән.\n1961 йылда нәшер ителгән “Башҡорт АССР-ының административ-территориаль бүленеше” исемле белешмә-китапта ауылда 1 055 башҡорт йәшәүе хаҡында әйтелә. Баҫманың 1981 йылғы сығарылышында ла “Ағиҙел” колхозына ҡараған Иҫке Йәнйегет халҡының башҡорт икәнлеге телгә алына. 2010 йылда иһә ауылда 253 ир-егет һәм 276 ҡатын-ҡыҙ теркәлһә, әле 290 йортта 556 кеше көн итә.\nҺуңғы йылдарҙағы ҡулайлаштырыу мәсьәләһе Иҫке Йәнйегетте лә урап үтмәгән. Мәҫәлән, ауыл хакимиәте Яңы Йәнйегеткә күсерелгән. Башлыҡ Ирина Ниғәмәтова белдереүенсә, Иҫке Йәнйегет халҡы ғәҙәти тормош менән йәшәй, урындағы социаль учреждениелар хеҙмәтен лайыҡлы атҡара. Әйтәйек, “Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы, урта мәктәп бар. Китапхана, клуб хеҙмәткәрҙәре иһә, электән нығынған йолаларға ярашлы, ауылдаштарының ялын күңелле һәм файҙалы итеп ойоштороуға күп көс һала.\nАуылда көн иткән 556 кешенең күпселеге өлкән йәштәгеләр булһа, 200-гә яҡыны хеҙмәткә яраҡлы. Уҙған быуаттың икенсе яртыһында районда алдынғылар рәтендә һаналған “Ағиҙел” колхозы бөтөрөлгәс, эшсе халыҡ та төрлө урынға таралған. Заманында игенселек, малсылыҡ шөғөлдәрен үҙ иткәндәрҙең бәғзеләре Себер яғына юлланһа, ҡулы тәғәйен һөнәргә оҫталары яҡын-тирәлә ялланып аҡса таба. Араларынан бер нисәүһе үҙ эшен асҡан.\nАралашырға насип булғандарҙың күбеһе үткәнде һағынып иҫкә алһа ла, бөгөнгөнө хурлағандар булманы. Киреһенсә, берәүҙең дә ас-яланғас түгеллеген, теләк булһа, гөрләтеп йәшәү мөмкинлеген билдәләнеләр. “Ауылда нисек буш ултырмаҡ кәрәк?!” – ти уңғандар. Араларында күпләп һыйыр малы, ҡош-ҡорт аҫрағандар байтаҡ. Һарыҡсылыҡ, йылҡысылыҡ менән шөғөлләнәләр, умартасылыҡҡа тотонғандар, Ағиҙелдә балыҡ тотоп табыш алалар. Бәрәңгене, йәшелсә-емеште иһә барыһы ла үҫтерә.\nТормошто йылыта “Ҡояшҡай”\n“Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы 1978 йылда эш башлаған. Унда әле өс тиҫтәгә яҡын сабый тәрбиәләнә.\nЗаманса учреждениеның йәш етәксеһе Зифа Басирова, уңған тәрбиәселәр, уларҙың ярҙамсылары киләсәк быуын мәнфәғәтендә арымай-талмай эшләп, ата-әсәгә тыныс хеҙмәт көнө тәьмин итә. Учреждениела белем һәм тәрбиә биреүҙең яңы стандарттары теүәл үтәлә, уларға ярашлы даими үткәрелгән сараларҙы ойоштороуға ата-әсәләр ҙә йәлеп ителә. Сабыйҙарҙың физик үҫеше, сәләмәтлек торошо – һәр саҡ иғтибар үҙәгендә.\nБылтыр райондың 18 балалар баҡсаһы араһында уҡыу йылына әҙерләнеү буйынса иғлан ителгән конкурста III урынды яулап, “Ҡояшҡай” хакимиәттең махсус бүләгенә лайыҡ булған. Коллективтың дөйөм уңышы был. Сирек быуат ғүмерен тәрбиә эшенә арнаған Зифа Хәбибуллина, сабыйҙарға ике тиҫтә йылдан ашыу тәмле, туҡлыҡлы аш-һыу әҙерләгән ашнаҡсы Финсирә Гәрәева – ауылдаштарының ҙур хөрмәтен яулаған хеҙмәткәрҙәр.\n87 йәшенә яҡынлашҡан Барый Ғаффан улы Ғүмәров ауылда иң ихтирамлы кешеләрҙең береһе икән. Өс тиҫтә йылдан ашыу етәксе вазифаларҙа эшләгән, шул иҫәптән оҙаҡ ваҡыт “Ағиҙел” колхозының рәйесе булған. Ветерандың бихисап наградалары араһында Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм ике “Почет Билдәһе” ордендары бар. “Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре”, “Краснокама районының почетлы гражданы” тигән маҡтаулы исемдәре лә күп нәмә хаҡында һөйләй.\nАрмияла иҫәп-хисап үҙенсәлектәренә ныҡлы өйрәнеп ҡайтҡан егет башта халыҡ хужалығы иҫәбе буйынса инспектор була, унан МТС-та кадрҙар бүлегенә етәкселек итә. Яуаплы вазифаға уны ауыл хакимиәттәрен эреләтеү башланғас “егәләр”: 1954 йылдың июлендә Иҫке Йәнйегет ауыл Советы башҡарма комитеты рәйесе вазифаһын ышанып тапшыралар.\n– Тәжрибәле өлкән ағайҙар дәртләндереп торғас, эшкә ҡолас киреп тотондом, – тип хәтерләй ул саҡтарҙы Барый Ғаффан улы.\nАл-ял белмәй, бер ниндәй шелтә-тәнҡиткә урын ҡалдырмай, бурысын намыҫ менән башҡара коммунист. Ыңғай эш һөҙөмтәләрен, ойоштороу һәләтен иҫәпкә алып, 1962 йылда уны “Ағиҙел” колхозының партия комитеты секретары, бер аҙҙан хужалыҡ рәйесе итеп һайлайҙар.\nАрҙаҡлы ир-уҙаман тормош хәтирәләре тупланған “Яҙмыш һуҡмаҡтары буйлап” тигән китабында оҙайлы хеҙмәт юлында иңгә-иң терәшеп эшләгән коллегаларын, бар яҡлап терәк булған ауылдаштарын, райондың, республиканың төрлө йылдарҙағы етәкселәрен йылы һүҙҙәр менән телгә ала. Рәхмәтенең иң ҙурын һөйөклө ҡатыны, өс бала әсәһе, 14 ейән-ейәнсәренең яратҡан өләсәһе, күптән түгел 85 йәшен билдәләгән Сәмәниә Мөхәмәтйән ҡыҙына юллай.\nМатур-матур шиғырҙар ижад иткән Тәскирә апай хаҡында быға тиклем дә ишеткәнем бар ине. Тәмле ҡоймаҡ еҫе аңҡыған өйөндә әйҙүкләп ҡаршы алды ул. Төпсөк ҡыҙы Рәмиә лә бында икән.\nТәскирә менән Муллайән Талиповтар биш малай һәм өс ҡыҙға ғүмер биргән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ғаилә башлығы баҡыйлыҡҡа иртәрәк күскән. Хеҙмәт ветераны Тәскирә апайҙың күкрәген “Әсәлек миҙалы” һәм “Әсәлек даны” ордендары биҙәй. Ейән-ейәнсәрҙәре менән ҡыҙыҡһыныуыбыҙға ул шиғри юлдар менән яуапланы:\n“Ә оноҡсоҡтарым – етәү”, – тип өҫтәне бай өләсәй. Ихлас йылмайып, һөйөү-наҙ менән бәйән итте ул бәләкәстәр хаҡында. Улдарының СССР-ҙың төрлө тарафында хәрби хеҙмәт үткәнен ҙур ғорурлыҡ менән хәтеренә төшөрҙө.\nТәскирә Талипова 34 йыл малсылыҡта эшләгән. Ауыр хеҙмәтенән тыш, ауылдың мәҙәни тормошонда ла әүҙем ҡатнашҡан. Апай яҡшы сығышы өсөн 1955 йылда тәүге маҡтау грамотаһына лайыҡ булғаны, үҙҙәрендә “Шишмә” тип аталған ансамбль ойоштороуҙары, “Оҙата барма” тигән халыҡ йырын айырыуса яратып башҡарыуы хаҡында һағышланып һөйләне. Әле лә форсат сыҡҡан һайын сәхнәгә саҡыра уны ауылдаштары.


Башҡортостандың онкология хеҙмәте яңы ҡорамалдар менән йыһазландырыласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың онкология хеҙмәте яңы ҡорамалдар менән йыһазландырыласаҡ\n16:50, 19 января 2010 Йәмғиәт\nРеспублика клиник онкология диспансерына яңы ҡорамалдар һатып алыуға һәм йыһазландырыуға федераль бюджеттан Башҡортостан Республикаһына 460 миллион һум аҡса күсереләсәк. Финанслау онкологик сирле ауырыуҙарға медицина ярҙамын камиллаштырыуға йүнәлтелгән сараларҙы тормошҡа ашырыу нигеҙендә башҡарыла. Дөйөм алғанда 2010 йылда был маҡсатта федераль бюджеттан йәмғеһе 5 миллиардан ашыу һумдың бүленеүе көтөлә. Өс федераль һаулыҡ һаҡлау учреждениеһын, бер округ дауаханаһын һәм туғыҙ төбәк онкология диспансерын, шулар иҫәбендә Башҡортостандың онкология диспансерын да, йыһазландырыу ҡаралған.\n“Яңы юғары технологик ҡорамалдар, атап әйткәндә, УЗИ аппараттары, томографтар, шул иҫәптән ядро-магнит-резонанслы, эндоскопик ҡорамалдар һәм тағы ла башҡаһын һатып алырға йыйынабыҙ, — тине РКОД-ың баш табибы Владимир Ручкин. – Ҡорамалдарҙың бер өлөшө, мәҫәлән. компьютер томографы, килтерелеп, әлеге мәлдә монтажлана”.\nБындай техника республиканың онкология хеҙмәтендә элек тә булған, әммә әлеге мәлдә ул иҫкергән, шуға күрә әкренләп файҙаланыуҙан алына.\n“Заманса ҡорамалдар диагностиканы яҡшыртырға булышлыҡ итә, һөҙөмтәлә пациенттарҙы тикшереү ваҡытын ҡыҫҡартып, дауалау сифатын күтәрергә мөмкинлек буласаҡ”, — тине Владимир Николаевич.\nХәҙерге көндә Республика клиник онкология диспансерында дөйөм майҙаны 17 мең квадрат метрлыҡ алты ҡатлы хирургия корпусы төҙөлөшө тамамлана. Әле биҙәү эштәре һәм ҡорамалдарҙы урынлаштырыу, монтажлау алып барыла. Бында хирургия блогы, реанимация, рентгенология, эндоскопик, стерилләү бүлектәре һәм лабораториялар урынлашасаҡ. Төҙөлөш республика бюджеты саралары иҫәбенә башҡарылған, был маҡсатҡа 1060 миллион һум сарыфланған. Яңы бина һаулыҡ һаҡлау мәсьәләләренә арналған сираттағы республика Советы алдынан файҙаланыуға тапшырыласаҡ, тип көтөлә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, иҫәп буйынса алтынсы медсовет 2010 йылдың сентябрендә Башҡортостандың баш ҡалаһында үтәсәк.\nКлиниканың икенсе сираты – 240 койкаға иҫәпләнгән корпус – аҙ ғына һуңыраҡ сафҡа индереләсәк.\nТеги: һаулыҡ һаҡлау, онкология хеҙмәте


Власть йәмәғәт ойошмалары менән берлектә эшләргә тейеш\nБыл турала бөгөн Республика Башлығы коммерция булмаған ойошмаларҙың Өфөлә үткән форумында белдерҙе. Йәмәғәт ойошмаларының тәүге осрашыуы 90-сы йылдар башында үткәрелгән була. Был йыйын икенсеһе, сарала 600-ҙән ашыу делегат ҡатнаша.\nӘлеге ваҡытта Башҡортостанда төрлө йүнәлештә эшләгән 5 меңләп ойошма теркәлгән. Уларҙың төп өлөшөн тарихи-мәҙәни үҙәктәр, ижади, һөнәри союздар, дини ойошмалар, ҡатын-ҡыҙҙар, балалар, үҫмерҙәр берлектәре биләй. Һуңғы йылдарҙа был исемлекккә хәйриә эшмәкәрлеге менән шөғөлләнеүсе фондтар ҙа өҫтәлде. Йәмәғәт ойошмалары ябай кешеләрҙең проблемаларын хәл итергә ярҙам итә, әммә уларҙың үҙҙәрен борсоған мәсьәләләр ҙә бар. Форумда һорауҙар уртаға һалып тикшерелде.\nБала саҡтан ҡолаҡ ҡатылығы менән яфаланған Виктория Ильина хәҙер тирә-йүндәге тауыштарҙы ишетеү мөмкинлегенә эйә. Ҡыҙға «Русфонд» һәм «Мәрхәмәт» хәйриә фондтары күп каналлы ишетеү аппараты алырға ярҙам иткән. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында Виктория хаҡында репортаж күрһәтелгәндән һуң изге кешеләр 200 мең һумға яҡын аҡса күсергән. Үҙебеҙ генә был аҡсаны йыя алмаҫ инек, ти Викторияның әсәһе Дилә.\nРеспубликала аяуһыҙ сирҙәргә дусар булған, физик мөмкинлектәре сикләнгән, етем һәм аҙ тәьмин ителгәндәргә, яу һәм тыл ҡаһармандарына ярҙам күрһәтеү буйынса тиҫтәләрсә хәйриә фондтары эшләп килә. Шулай уҡ дини ойошмалар, эшҡыуарлыҡҡа, спортты, туризмды үҫтереүгә булышлыҡ итеү, йорт хайуандарын яҡлау һәм башҡа йүнәлештәр буйынса берлектәр бар. Улар көн һайын йөҙҙәрсә кешенең проблемаһын хәл итеп изгелеккә ышанырға, тулы ҡанлы тормош менән йәшәргә ярҙам итә.\nТик ярҙам итеү өсөн матди сығымдар ҙа талап ителә. Рөстәм Хәмитов аҡса йәлеп итеүҙең юлдарын эҙләргә ҡушты. Бының өсөн эшләү генә түгел, үҙ проекттарыңды күрһәтә белеү ҙә мотлаҡ. Күргәҙмә материалдарҙы, презентацияларҙы бағыусыларҙы ҡыҙыҡһындырылыҡ итеп эшләргә кәрәк, тине Республика Башлығы.\nБыл программа сиктәрендә спорт майҙансыҡтары, һыу селтәрҙәре, юлдар, күперҙәр төҙөү буйынса 70 проект тормошҡа ашырылған. Хәҙер тәжрибәне Башҡортостан буйынса таратыу ҡарала. Хәҙер халыҡ төҙөкләндереү эштәрен ойоштороусы ғына түгел закон проектының авторы ла була ала, былтыр ошо хаҡтағы ҡануни документа ҡабул ителгән. Шулай уҡ Рөстәм Хәмитов йәмәғәт ойошмаларының йүнәлештәрен арттырырға ла тәҡдим итте һәм был эшкә муниципаль бермектәрҙе йәлеп итергә ҡушты.\nБашҡортостанда власть стурктураларының йәмәғәт ойшмалары менән берлектә эшләүе үҙ һөҙөмтәләрен дә бирә. Былтыр республикала 6 тиҫтәнән ашыу социаль проект ғәмәлгә ашырылған. Грант аҡсаһына инвалидтар өсөн һыу инеү урыны эшләй башлаған, физик мөмкинлеге сикләнгән балаларға лагерь ойошторолған, хаҡлы ялдағыларға халыҡ кәсептәрен өйрәтеү башланған. Был ҙур эштең башланғысы ғына тип әйтергә мөмкин. Сөнки коммерция булмаған ойошмалар әле аяҡҡа баҫыу осоро кисерә. Быйыл маҡсаттар ҙурыраҡ. Республиканың йәмәғәт ойошмалары үҙ проекттарына федераль бюджеттан 19 миллион һумға яҡын аҡса алған, шулай уҡ 15 берлек 34 миллион һумлыҡ грант яулаған.


Оло Алаҡай күленең таш палаткалары — Башҡорт Википедияһы\n55°57′54″ с. ш. 60°55′22″ в. д.HGЯO\nОло Алаҡай күленең таш палаткалары\nТау түбәһе бейеклеге 10 м\nОло Алаҡай күленең таш палаткалары (рус. Каменные палатки озера Большие Аллаки) — Рәсәйҙең Силәбе өлкәһенә ҡарай. Урта Уралға ҡараған гранит тау ҡалдыҡтарынан торған ҡаялар.\nҠаялар Силәбе ҡалаһынан төньяҡта, Екатеринбург ҡалаһынан көньяҡта, Касли ҡалаһынан 12 км алыҫлыҡта Оло Алаҡай күленең ярҙарында урынлашҡан. Археология һәм тәбиғәт ҡомартҡыһы булып тора. Сәйәхәтселәр араһында ныҡ популяр булған урындарҙың береһе.\n2010 йылдың көҙөнән был урын Аллаҡ ауылында йәшәүсе Дмитрий Крапивиндың шәхси биләмәһенә күскән.\nОло Аллак күле\n2 Оло Алаҡай күле\n3 Археологик асыштар\nОло Алаҡай күленең көньяҡ-көнсығыш (Ҡыҙыл Партизан ҡасабаһынан алыҫ түгел) һәм көнбайыш яры буйлап иҫ китмәле ғәжәйеп ҡаялар — таш палатҡалар теҙелеп киткән. Иң ҙур ҡаялар Бей-Таш һәм Кинель-Таш тип атала. Бейеклектәре 10 м -ға етә.\nИң ҡыҙыҡлылары көньяҡ-көнсығыш ярында урынлашҡан. Уларҙы Ҙур (дәү) таш палатҡалар, Алаҡай миһрапы (жертвенник Аллаки) тип атайҙар.\nЯрҙан 50 м алыҫлыҡта, яланғас ҡалҡыу ерҙә урынлашҡандар. Бөтәһе 8-10 метрға тиклем бейеклегендәге 14 ҡая сығынтылары күренеп тора. Эргәләрендә ағастар юҡ, шуға күрә ҡаялар башҡа ярҙан да яҡшы күренеп тора.\nҠаяларҙың формаһы бик ҡыҙыҡ:береһе таш сфинксҡа, икенсеһе кҡмрө танаулы кешене хәтерләтә. Был бигерәк тә яҡтылыҡтың билдәле бер йүнәлештә төшкәнендә асыҡ күренә. Боронғо заманда был ерҙең ғибәҙәт ҡылыу урыны булыуы һис тә ғәжәп түгел.\nОло Алаҡайҙағы был археология ҡомартҡыһы башлап 1914 йылда урал археологы Владимир Яковлевич Толмачевы тарафынан һүрәтләнгән. Ул бында ҡаялағы боронғо һүрәттәрҙе тапҡан, уларҙы үҙенә күсереп алған. Ҡаялағы яҙмалар беҙҙең көндәргә тиклем һаҡланып ҡалған, әммә вандалдарҙан өлөшләтә зыян күргән.\nТолмачев археологик ҡаҙыуҙар менән шөғөлләнеп таш һәм бронза башаҡтарын, керамика ярсыҡтары, төрлө формалы гранит плита, баҡыр һөңгө, хатта ҡош формаһындағы баҡыр һын тапҡан.\nӘ күлдең эсендә яр буйлап ике кеше баш һөйәге табылған. Толмачев был табыштарының йәшен мезолит, неолит һәм бронза быуат дәүерҙәренә тура килә тип билдәләй. Һуңғараҡ кешенең үрге палеолит осоронда уҡ килеүе асыҡланған.\nЯрты быуат тирәһе үткәс, 1969 йылда был ерҙәрҙе ҡабатлап археолог В. Т. Петрин өйрәнә башлай. Ул ҡаяға төшөрөлгән һүрәттәрҙең билдәле булмаған тағын бер төркөмөн тапҡан.Ҡаҙыу эштәре барышында тау гәлсәренән эшләнгән әйберҙәр ҙә килеп сыҡҡан..\nОло Алаҡай күленең көнбайыш ярында (Ваҡ палаткалар) тағын бер ҡаялар теҙмәһе табыла. Ваҡ таш палаткалар бейек булмаған матрац формаһындағы гранит киҫәктәренән тора, күбеһе ер өҫтөнә һәленеп тора.\nБер нисәүһенең бейеклеге 2 м тирәһе генә.\nБыл ҡаяларҙа ла боронғо һүрәттәр табыла. Тик күптәрен ҡая аҫтындағы усаҡтарҙан сыҡҡан ҡором ҡаплаған. Һүрәттәр бөтөнләй үк юҡҡа сыҡмаған.\n2014 йылда «Ураловед» проекты менән был урындарҙы тикшереүселәр ҡаялағы таштарҙың бер өлөшөн кемдер таҙартыуын һәм һүрәттәрҙең айырым өлөштәре һаҡланыуын асыҡлаған.\n2010 йылда был иҫтәлекле урындар Алаҡай ауылы кешеһе Д. В. Крапивиндың шәхси милкенә күскән. Шулай ҙа был урындарға инеү ирекле.\nҠаяларҙан күлгә ҡарап торғанда шундай матур пейзаж асыла. Көнбайышта горизонт өҫтөнән Потанин һәм Сейәле (Вишневые горы) тауҙар ҡалҡып тора. Алаҡай күленән алыҫ түгел «Большая медведица» тораҡ пункты урынлашҡан.\nОло Алаҡай күле[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТөп мәҡәлә: Оло Алаҡай\nЭрозион-тектоник сығышлы, тәрән соҡорҙо хәтерләтеп торған урынды алып торған күл.\nКүл оҙонса формала, оҙонлоғо 4 км, киңлеге 2,5 км. Уртаса тәрәнлеге — 4,7 метр, максималь тәрәнлеге — 7 м тиклем етә. Күлдең өҫкө йөҙө — 8,27 кв. км.\nҺыу күләме — 39 миллион куб.метр, ә һыу йыйыу майҙаны — 58,4 кв.км.\nКүлдең яр буйы һыҙығы — диңгеҙ кимәленән 234 м бейеклектә. Ярҙары тәпәш, ҡайһы бер урындары бигерәк тә көньяҡ ярҙары һаҙлыҡланған. Кесе Киҫегәс (Малый Кисегач) күле менән шишмә тоташтырып тора. Яр ситтәрендә күл төбө ком һәм таштарҙан тора. Төпкә, тәрәнгәрәк киткән һайын төбө ләм менән алмашына\nКүлдә суртан, алабуға, сабаҡ, ҡорман балыҡ, шырт балыҡ, ҡарабалыҡ, табан балыҡ, опто, бөгәрсәй, алабалыҡ тереклек итә.\nАрхеологик асыштар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n. Бында бөтәһе ике ҡаяла өс төркөм һүрәттәр табыла. ғалимдар төркөмө. Ҡая һүрәттәренең күпселеге уларҙы атмосфера яуым-төшөмдәренән ышыҡлап торған ҡаяташ-күҙерек арҡаһында һаҡланып ҡалған. Ҡалынлығы 1-2 см линияһы Күп кенә антропоморф һүрәттәр (фараз буйынса шамандар) бар. Шулай ҙа селтәр, тараҡ, ромб һәм айырым киҫәктәр рәүешендәге геометрик формалағы һүрәттәр өҫтөнлөк итә,. Һүрәттәрҙең мәғәнәһен асыу, аңлау мөмкин түгел.\nБөтәһе Оло Алаҡай күле эргәһендәге ҡаяларҙа дүрт төркөм боронғо һүрәттәр бар. Улар бөтәһе лә охра менән эшләнгән. Һыҙыҡтар ҡыҙыл төҫтә, ҡалынлыҡтары 1-1,5 −2 см тирәһендә.\nАрхеологтар был ҡаялар миһрап (жертвенник) урындары була. Ғалимдары күҙаллауы буйынса бында даими рәүештә ҡорбан салыу үткәргәндәр.\nБыл ҡая боронғо ғибәҙәт ҡылыу урыны булған. Йәше 7 мең йылдан ашыу. Ҡая таш янында бронза уҡ башаҡтары, керамика фрагменттары, түңәрәк формаһында гранит плиталар, баҡыр һөңгө табылған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Оло_Алаҡай_күленең_таш_палаткалары&oldid=1023287 ҡабул ителгән\nСиләбе өлкәһе ҡаялары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:45 26 март 2021 үҙгәртелгән.


“Ағас ултырт – ғүмер бүләк ит!”\n30 Апрель 2019, 16:06\n20 апрелдән 20 майға тиклем Баш-ҡортостанда халыҡ, хеҙмәт коллективтары, йәмәғәт ойошмалары, ирекмәндәр һәм сәйәси партиялар вәкилдәре ҡатнашлығында урмандарҙы тергеҙеү буйынса айлыҡ уҙғарыла.\n“Ағас ултырт – ғүмер бүләк ит!” девизы аҫтында барған “Йәшел Башҡортостан” берҙәм республика акцияһы был айлыҡтың төп һәм сағыу ваҡиғаһына әйләнде. Шәмбе беҙҙең район эшсәндәре лә ағас ултыртырға сыҡты. Ул мәсетлеләр өсөн ысын байрамға әйләнде. Акцияны асып, район хакимиәте башлығы Әнис Әсәҙуллин был экологик сараның мөһимлеген билдәләне һәм тыуған төйәкте йәшелләндереүгә, райондың экологик торошон яҡшыртыуға өлөш индергән өсөн рәхмәт белдерҙе һәм хәүефһеҙлек тураһында оноторға ярамағанлығы хаҡында ла иҫкәртте. Башҡортостан Республикаһының торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары Юрий Палтусов мәсетлеләрҙе ихлас сәләмләне. Шулай уҡ Оло Ыҡтамаҡ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Радик Ғәләүетдинов ағас ултыртырға килеүселәргә мөрәжәғәт итте.\nАкцияның тәүге өлөшө Оло Ыҡтамаҡ ауылының үҙәк майҙанында үтте – ғаилә аллеяһына нигеҙ һалынды. Аллея булдырыуға районыбыҙҙа рухи-әхлаҡи ҡиммәттәрҙе һәм традицияларҙы һаҡлаусы һәм үҫтереүсе, ололарға хөрмәт күрһәткән, бер-берҙәрен ихтирам иткән, балаларында тыуған илгә һөйөү тәрбиәләгән ғаиләләр саҡырылды. Ғаилә аллеяһына 15 күк шыршы ултыртылды. Һәр ғаилә үҙе ултыртҡан шыршы тураһында хәстәрлек күрәсәк. Күк шыршы осраҡлы ғына һайланмаған: ул – ғаилә именлеге, етеш тормош, оҙон ғүмер билдәһе. Был аллея район хал- ҡы һәм ҡунаҡтары өсөн ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлау символы, ғаилә менән күмәкләшеп ял итеү өсөн күркәм урын буласаҡ.\nАғас ултыртыу өсөн иң ҙур майҙан Түбәнге Бобин ауылының 50-се кварталында йәйелдерелде. Унда барлығы 21 мең үҫенте ултыртылды. Ҡарағай үҫентеләрен ултыртыуҙа 168 кеше ҡатнашты. Улар өсөн төшкө аш ойошторолдо. Ағас ултыртыусыларҙың барыһы ла күтәренке кәйефтә таралышты, сөнки улар үҙ хеҙмәттәре менән тыуған еребеҙҙе йәшелләндереүгә, уның экологияһын яҡшыртыуға өлөш индергәнлеген яҡшы аңлай ине.\n“Йәшел Башҡортостан” акцияһы райондың барлыҡ ауыл биләмәлерендә үтте, уларҙа 2152 райондашыбыҙ ҡатнашты.


Хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш дауам итә\nИглин һәм Нуриман райондарынан ғына йөҙләп егет Ҡораллы көстәр сафын тулыландырасаҡ.\nИглин районында егеттәрҙе хөрмәтләп әрмегә оҙатыу матур йолаға әйләнгән. Йылдағыса хәрби хеҙмәткә саҡырылыш байрамына Афғанстан һәм Чечнялағы хәрби бәрелештәрҙә ҡатнашыусылар килде. Улар йәштәргә Ватан алдындағы хәрби бурысты намыҫлы үтәүҙәрен теләп, оло быуын вәкилдәренең Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында да, Афған һәм Чечнялағы бәрелештәрҙә лә әүҙем ҡатнашыуын билдәләне. Иглин ҡасабаһындағы мәктәптә үткән сарала туғыҙынсы һәм ун беренсе синыф уҡыусылары автоматты тиҙлеккә йыйыуҙа, ҡул көрәшендә көс һынашты.


Уҫы өйәҙе — Башҡорт Википедияһы\n27 ғинуар (7 февраль) 1781\nПермь наместниклыгы[d] һәм Пермь губернаһы\n321 774 кеше,\n284 547 кеше (1897)\n16 910,8 квадратная верста\nУҫы өйәҙе — 1781—1923 йылдарҙа Рәсәй империяһы Пермь губернаһы һәм РСФСР составындағы административ-территориаль берәмек. Өйәҙ ҡалаһы — Уҫы.\nУҫы өйәҙе Пермь губернаһының көньяҡ-көнбайышында урынлашҡан булған. Уның майҙаны 19 246 км2 (16 911 кв. в.) тәшкил иткән. Кама һәм Сылва йылғаларының күп ҡушылдыҡтары баш алған өйәҙ территорияһының төньяҡ һәм көнсығыш өлөштәре үҙенең таулы урында ятыуы менән айырылып торған. Бындағы иң әһәмиәтле ҡалҡыулыҡтар: Уинский, Шермятинский һәм Ашанский, шулай уҡ: Острая, Титешная һәм Белая тауҙары. Был тауҙар урындағы казённый идаралыҡҡа ҡараған тау заводтары: Кнауф (Йоҡ-Кнауф һәм Бизәр), һәм Г. С. Кондюриндың Камбарка заводы эшкәрткән баҡыр мәғдәненә бай булған. Өйәҙҙең төньяҡ өлөшө тупрағы башлыса балсыҡлы, көньяғында — урыны менән ҡом ҡатнашмалы, ҡара тупраҡ. Өйәҙҙең көньяҡ өлөшө ер өҫтө тигеҙ дала, ялан культуралары өсөн бик уңайлы. Бөтөн ағымы дауамында, Ҡама йылғаһы, башта Оханск өйәҙе, ә һуңғараҡ — Вятка губернаһының Сарапул өйәҙенән айырып, тик һул яры менән генә Уҫы өйәҙенә ҡарай. Өйәҙ биләмәһендә Ҡама ҡушылдыҡтары күп булһа ла, артыҡ ныҡ кескәй булыуы сәбәпле, уларҙың суднолар йөрөтөү һәм һал ағыҙыу өсөн әһәмиәте юҡ. На реке Ҡама йылғаһында 4 пристань — Осинская, Ершовская, Еловская һәм Камбарская булған; төп йөктәр — металл, урман изделиелары, етен; 4 пристандың бөтөн әйләнеше 1 миллиард һумға еткән. Өйәҙ территорияһында күлдәр юҡ, һаҙлыҡтар аҙ. Урман өйәҙҙең дөйөм майҙанының 3/5 өлөшөн тәшкил итә.\nӨйәҙ Пермь наместничествоһы Пермь өлкәһе составында 1781 йылдың 27 ғинуарында барлыҡҡа килгән . 1796 йылдың 12 декабренән - Пермь губернаһы составында.\n1923 йылдың 3 ноябрендә өйәҙ бөтөрөлгән, уның территорияһының бер өлөшө Урал өлкәһе Сарапул округы Уҫы районы составына ингән.\n1896 йылдың 1 ғинуарына халыҡ һаны 284 547 кеше (143 500 ир-ат һәм 141 047 ҡатын-ҡыҙ). тәшкил иткән. Дин тотоу буйынса бүленеш: православие динендәгеләр — 176 998, католиктар — 26, протестанттар — 5, иҫке тәртип православиеһы (старообрядцы) — 46 617, мосолмандар — 50 528, Иудейҙар (иудаизм динендәгеләр) — 10, мәжүсиҙәр — 5 570, башҡа диндәгеләр — 278. Ҡатламға бүленеш буйынса: дворяндар — 214, руханиҙар — 1 369, почётлы граждандар һәм сауҙагәрҙәр — 253, мещандар — 829, хәрбиҙәр — 19 458, крәҫтиәндәр — 257 546, башҡа ҡатламдар — 363.\n1897 йылғы йәниҫәп мәғлүмәттәре буйынса өйәҙҙә 321 774 кеше тәшкил иткән. Шул иҫәптәнурыҫтар — 266020, башҡорттар — 34407, татарҙар — 13690, удмурттар — 5907, типтәрҙәр — 1614.\nХрамдар: 35 православие, 4 единоверческий, 3 иҫке тәртип православиеһы сиркәүҙәре һәм 50 мосолман мәсете. 62 мәктәп, 1 почта-телеграф һәм 1 почта бүлексәһе, 3 дауахана (40 карауат, 4 врач, 16 фельдшер).\n1913 йылда өйәҙ составына 45 улус ингән:\nАлександровский — Зипуново ауылы,\nӘлнәш — Әлнәш ауылы,\nАшапский — Ашапский заводы ауылы,\nБарҙым — 1-се Ҡыҙылъяр (Краснояр) ауылы,\nБәҙрәж — Бәҙрәж ауылы,\nБиҙәр — Биҙәр заводы ауылы,\nОло Уҫы — Оло Уҫы ауылы,\nБукор-Юрковский — Богородское ауылы (Букор Юрков, Фоки),\nБымовский — Бымовский завод ауылы,\nДубровский — Дуброво ауылы (Дубровтағы Троицкое),\nЕлпачинский — Елпачиха ауылы,\nКамбарский — Камбарский завод ауылы,\nМаркетовский — Маркеты ауылы,\nОрдынский — Ордынское ауылы,\nОшьинский — Ошья ауылы,\nПечменский — Печмень ауылы,\nСавинский — Савинское ауылы,\nСайгатский — Сайгатка ауылы,\nСәрәш — Сәрәш ауылы,\nСудинский — Судинское ауылы,\nУйын — Уйын заводы,\nШерментский — Шерментский заводы ауылы,\nЮгокнауфский — Югокнауфский заводы ауылы.\nБөтөн губерналар араһында уңдырышлыларҙың береһе булып иҫәпләнгән Уҫы өйәҙе, урында ҡулланырлыҡ ҡына икмәк етештермәгән, хатта райондың тау заводтарын да икмәк менән тәьмин иткән. Йыл һайын уртаса: арыш — 1 182,68 км2 (108 250 дис.), бойҙай — 112,53 км2 (10 300 дис.), һоло — 618,37 км2 (56 600 дис.), арпа — 106,09 км2 (9 710 дис.), борай — 19,12 км2 (1 750 дис.), ҡарабойҙай — 166,18 км2 (15 210 дис.), тары — 0,45 км2 (41 дис.), борсаҡ — 52,99 км2 (4850 дис.), бәрәңге — 8,19 км2 (750 дис.) сәселгән.\nУртаса уңыш йыйыу: арыштан 61 438,3 т (3 750 700 бот), бойҙайҙан 2 266,2 т (138 350 бот), һолонан 33 416 т (2 040 000 бот), арпанан 6 554 т (400 100 бот), борайҙан 765 т (46 700 бот), ҡарабойҙайҙан 6 465,7 т (394 720 бот), тарынан 11,5 т (700 бот), борсаҡтан 2 422,3 т (147 880 бот), картуфтан 3 286,7 т (200 650 бот) тәшкил иткән.\nЭлек шулай уҡ ҙур күләмдә етен игелгән; орлоғо ла, етен сүсе лә мөһим һатыу предметы булған; йыл һайын етен сәсеүлектәре 92,757 км майҙанды биләгән2 (8 490 дис.); уртаса орлоҡ йыйыу 3 448,1 т (210 500 бот), етен сүсен йыйыу — 1 673,3 т (102 150 бот) тәшкил иткән. Киндерҙе (тарма) 25,675 км ергә сәскәндәр2 (2 350 дис.), 1 968,9 т (120 200 бот) орлоғон һәм 1 118 сүсен(68 250 бот) йыйып алғандар.\n1895 йылда өйәҙҙә (ҡаланы ҡыҫтырмайса) 78 972 баш ат, 91 150 баш эре мөгөҙлө мал, һарыҡ (ҡуй) — 130 645 баш, сусҡалар — 29 283 баш, кәзәләр — 4 370 баш иҫәпләнгән. Умартасылыҡ бик ныҡ үҫешкән булған, 16,4 т (1 000 бот) яҡын бал ағыҙып алғандар .\nБашлыса өйәҙҙең көньяҡ өлөшөндә, урмандың төрлөлөгө һәм арзанлығы менән бәйле, кустарсылыҡ (кәсепселек) етештереүенең иң таралғаны ағас эшләнмәләр етештереү булған. 4 пристанда йыл һайын уртаса хаҡы 250 000 һум булған ағас эшләнмә (изделие) тейәлгән. Халыҡ шулай уҡ тау-завод эштәре, судноларҙа йөрөү һәм Ҡама йылғаһында балыҡ тотоу менән шөғөлләгән.\n2 араҡы ҡыуыу заводы (етештереү 887 900 һум тәшкил итә),\n20 он тартыу предприятиелары (173 500 һум тәшкил итә),\n4 ыҫмала-дегет-скипидар заводы (17 400 һум тәшкил итә);\n5 күн тауарҙар заводы (33 450 һум тәшкил итә);\n2 етен иләү фабрикаһы (10 120 һум тәшкил итә);\n2 киндер сүсе (сүс арҡан) фабрикаһы (8 435 һум тәшкил итә);\n1 әйберҙәр буяу йорто (1 120 һум тәшкил итә);\n4 таҡта ярыу заводы (66 680 һум тәшкил итә);\n3 көршәкселек заводы (6 120 һум тәшкил итә);\n4 кирбес заводы (7 375 һум тәшкил итә);\n9 септә әҙерләү заводы (8 970 һум тәшкил итә);\n1 фарфор-фаянс заводы (3 350 һум тәшкил итә);\n1 быяла заводы (7 200 һум тәшкил итә);\n4 шырпы фабрикаһы (16 700 һум тәшкил итә);\n1 экипаж бинаһы (3 210 һум тәшкил итә);\nтау заводтары — Югокнауфский, Биҙәр һәм Камбарский.\nӨйәҙҙең 7 төп йәрминкәһенең дөйөм әйләнеш суммаһы 0,5 млн. һумдан артып китә.\n1895 йылда земство килеме 192 468 һум, сғымы — 206 872 һум булған, шул иҫәптән:\nземство идаралығына — 15 868 һум,\nхалыҡ мәғарифына — 45 725 һум,\nврач өлөшөнә — 51 300 һум.\nОса, уездный город Пермской губернии // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nФазылов Р. Р. Уҫы өйәҙе // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Уҫы_өйәҙе&oldid=1104165 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:01 3 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Әхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы — Башҡорт Википедияһы\nӘхмәтов Мөхәмәтхәй Әхмәт улы\nБАССР, Ҡыйғы районы, Аблай ауылы\nВикипедияла Әхмәтов фамилиялы башҡа кешеләр тураһында мәҡәләләр бар.\nМөхәмәтхәй Әхмәт улы Әхмәтов (1942—1995) филология фәндәре кандидаты, доцент.\nБашҡортостандың, Ҡыйғы районы Аблай ауылында урман эше хеҙмәткәре ғаиләһендә донъяға килә. Ауылында урта мәктәпте тамамлай, 1959 йылда Башҡорт дәүләт университетының башҡорт-рус бүлегенә уҡырға инә. 1964 йыл университетты уңышлы тамамлай һәм үҙҙөренең районына уҡытыусылыҡ эшенә ебәрелә. Ике йыл эшләгәс, ул армия сафына алына, унда бер йыл хеҙмәт иткәндән һуң, ҡайтып үҙ ауылында эшләй башлай.\n1967 йыл Башҡорт дәүләт университетының башҡорт теле кафедраһына аспирантураға саҡырыла һәм боронғо төрки тамға яҙыуҙы өйрәнеү маҡсатында уҡырға Алма-Атаға, Ҡаҙагстан академияһының Тел ғилми-тикшеренеү институтына ебәрелә. 1970 йыл кандидатлыҡ дәрәжәһенә ваҡытынан алда диссертация яҡлап университетҡа ҡайта. Университеттың башҡорт теле кафедраһында 25 йыл буйына студенттарға тәрән йөкмәткеле лекциялар уҡый, уларҙың диплом эштәренә етәкселек итә.\nМ. Ә. Әхмәтов «Орхон-Йәнәсәй яҙма телендә ҡылым һәм башҡорт теленә мөнәсәбәте» исемле рус телендә монография сығарҙы. Ул Волга буйы һәм Урал регионында Орхон-Йәнәсәй тамға яҙыуы буйынса берҙән-бер уникаль белгес булды.\n«Башҡортостан. Ҡыҫҡаса энциклопедия».\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Әхмәтов_Мөхәмәтхәй_Әхмәт_улы&oldid=800509 ҡабул ителгән\nҠыйғы районында тыуғандар\n1995 йылда вафат булғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:42 14 апрель 2018 үҙгәртелгән.


Өфө фатирға иң юғары хаҡ буйынса 10 миллионлы ҡала иҫәбенә инде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:01, 16 января 2019 Иҡтисад\nӨфө фатирға иң юғары хаҡ буйынса 10 миллионлы ҡала иҫәбенә инде Фото: Олег Яровиков\nDomofond.ru күсемһеҙ милек порталы аналитиктары Рәсәй ҡалаларында яңы төҙөлгән йорттарҙағы фатирҙарға хаҡтар динамикаһын иҫәпләне.\n2018 йылдың декабрендә квадрат метрҙың хаҡы буйынса Мәскәү алдынғы урынды бирмәне. Йыл аҙағына яңы йорттарҙа «квадрат» хаҡы илдең баш ҡалаһында яҡынса 210 мең һум тәшкил итте.\nИкенсе урында — Ҡырымдың Алушта ҡалаһы. Бында бер квадрат метр өсөн уртаса 124,5 мең һум һорайҙар.\nӨсөнсөлә — Санкт-Петербург (118,7 мең һум).\nМиллионлы ҡалаларҙа яңы төҙөлгән йорттарҙа торлаҡ хаҡы\nМиллионлы ҡалалар рейтингында тәүге ике урын үҙгәрмәне: Мәскәү һәм Санкт-Петербург. 2018 йыл йомғаҡтары буйынса өсөнсө урынды Ҡазан алды. Татарстандың баш ҡалаһында яңы һалынған йортта бер квадрат метр 76,6 мең һумға етте.\nДүртенсе урында Екатеринбург — бер «квадрат» өсөн 70,5 мең һум.\nТәүге бишәү исемлегенең аҙағында Түбәнге Новгород — 67,8 мең һум.\nБашҡортостандың баш ҡалаһы Өфө рейтингта алтынсы баҫҡысты биләй. Яңы төҙөлгән йортта бер квадрат метрҙың хаҡы уртаса 65,4 мең һумға баһалана.\nТеги: хаҡтар, фатирҙар


Балтаста Самауыр байрамы үтте\n28 Апрель 2018, 14:23\n“Ак калфак” һәм “Сәхибжамал” татар ҡатын-ҡыҙҙары берләшмәләренең райондағы бүлексәләре ойошторған “Самауыр яны — ғаилә йәне” тигән сарала райондың өлгөлө ғаиләләре һый-хөрмәтле, еҙ самауырлы табын артында осрашты. Милли йолалар, шул иҫәптән самауырлы табын артында осрашыуҙар, байрамдар ғаиләләрҙә үҙ-ара дуҫлыҡты, быуындар бәйләнешен нығыта, ауылдарға йән өрә. Нәҡ ошо маҡсат менән саҡырылған туғыҙ ғаиләнең һәр береһенең үҙенсәлекле, өҫтөнлөклө яҡтарын, һәләттәрен, уңыштарын күрһәтеп, түргә сығарҙы байрамдың хужабикәләре — “Етегән шишмә” ансамбле ҡыҙҙары.\nАйгиз, Айназ, Айзилә, Нурсилә, Инзилә, Айнур, Айгүзәл, Наҙгөл. Ниндәй матур исемдәр! 11 балаға ғүмер һәм тәрбиә биреп үҫтереүсе, Рәсәй Президенты ҡулынан “Ата-әсә даны” миҙалы алыусы Альбина һәм Винер Хәйҙәршиндарҙың әлеге ваҡытта “өйҙәге” балалары улар. Оло улдары Артур — Башҡорт дәүләт аграр университетында V курста, Альмир Өфө дәүләт нефть-техник университетында III курста уҡый. Оло ҡыҙҙары Элита үҙе әсәй, тормош иптәше менән Айһылыу һәм Айҙар исемле балалар үҫтерә. Хәйҙәршиндар — әүҙем ғаилә. Балалары араһында ла йырсылар, спортсылар, КВН-сылар, гармунсылар бар. Был юлы улар ҡунаҡтар иғтибарына Айгиз башҡарыуында татар халыҡ йыры “Зөләйха”ны тәҡдим итте.\nҒаиләләр эстафетаһын Түбән Һикеяҙ ауылынан Әҡбәровтар — колхоз рәйестәре династияһы вәкилдәре күтәреп алды. Тәүге колхоздың беренсе рәйесе Фәтхлисламдан башланғыс ала династия. Васфи, Айрат, Илдар Әҡбәровтар — был юлды лайыҡлы дауам итеүселәр.\nТормош иптәше Ринаттың һәм уның бер туғаны Муллаяндың гармун моңдарына ҡушылып Рәмзиә Әҡбәрова халыҡ йырҙарын башҡарҙы. Ейәне Данил шаян шиғыры менән тамашасыларҙың күңелен яуланы. Айгөл һәм Илдар Әҡбәровтар ҡунаҡтарҙы бауырһаҡ менән һыйланы.\nНөркә ауылында 40 йыл бергә йырлы-моңло, татыу ғүмер кисерә Зөлфирә һәм Әҙһәм Кашаповтар. Зөлфирә апай гармун уйнап, икәүләп матур йыр башҡарҙылар.\nШишмә ауылынан Рәфисә Әхәтова һәм уның ҡоҙағыйҙары: Янаҡтайҙан Светлана Әхтәриева, Иҫке Балтастан Лилиә Нурисламова, Сәйтәктән татыу килендәштәр Нина, Раушания һәм Резеда Мөбәрәковаларҙың сығыштарында халҡыбыҙға хас күркәм ғаилә мөнәсәбәттәре күрһәтелде. Көмьязы ауылынан Илзирә һәм Шамил Ғиниәтуллиндарҙың ғаилә бишегендә биш бала “тирбәлә”. Кескенәләре Диананың дүрт кенә айлыҡ булыуына ҡарамаҫтан, бик матур итеп, “Йомортҡа тәгәрәтеү” йолаһын һәм йыр әҙерләп килгән улар байрамға. Иҫке Тимкә ауылында бер өйҙә өс быуын вәкиле: Нурйынан апа, уның улы Рәдим, килене Рәзинә, һәләтле ейәнсәрҙәре Эльнара, Сөмбөл бер-береһенә оло хөрмәт һәм ярҙам күрһәтеп йәшәй. Халыҡ-ара һәм республика вокал конкурстары лауреаты Сөмбөл Солтанғәлиева атаһы Рәдимдең баян моңдарына ҡушылып “Гармунсы булсын ярың” йырын башҡарып, тамашасылар һөйөүен яуланы.\nШтәнде ауылында йәшәүсе Зөлфә һәм Нәжип Әхмәтйәновтар — ғүмерҙәрен район мәғарифына бағышлаған хөрмәтле уҡытыусылар. Улдары Әлфрит һәм Дамир, ҡыҙҙары Рима һәм Зинфира, кейәүҙәре, килендәре — барыһы ла районда яуаплы урындарҙа эшләй. Зөлфә апай һуғыштан һуңғы йылдарҙа тол ҡатындарҙы бейетеп гармунда уйнарға өйрәнгән. “Әнкәй гармунына бейеү” тип аталды Әхмәтйәновтарҙың күмәк композицияһы.\nКөнтүгеш ауылының йөҙөк ҡашы — йырлы-моңло, эшһөйәр, әүҙем Ғәлиндар ғаиләһе. Ауыл хужалығында эшләп, бөгөнгө көндә бал ҡорттары ҡарап, балаларына ярҙам итеп йәшәүсе Ким ағай, ғүмерен уҡытыусы эшенә бағышлаған Любина апай, Себер яҡтарында ла татар моңона тоғро булып ҡалған, бөгөн эстрада йондоҙҙары менән бергә сәхнәләрҙә балҡыған баянсы Руслан Ғәлинды үҫтергән оҫта йырсы һәм баянсыбыҙ, район сәхнәһе йондоҙо Фиғәт, әсәле-ҡыҙлы-ейәнсәрле сәхнәләребеҙгә йәм биреүсе Любина, Сулпан, Азалия, самауыр менән бейеп күңелдәрҙе әсир иткән килендәре Гөлсибәр, йырсы-бейеүсе килендәре Әдүсә һәм уның ейәнсәре Гөлназ... Ишле нәҫелдең, туғандарҙың берҙәм булып тормош көтөүендә, күмәкләшеп сәхнәләрҙә балҡыуында 37 йыл ҡәйнәһе Тәсҡиә апа менән татыу йәшәп, уның васыяттарына тоғро ҡалыусы Любина апайҙың роле ҙур. Тормош иптәше Ким ағай менән 41 йыл йырлы, емешле ғүмер итәләр. “Талҡан бешереү” йолаһы һәм туғанлыҡ тураһында дәртле халыҡ йырҙары менән тамамланы улар байрамды.\n“Самауыр яны — ғаилә йәне” байрамын музыкаль яҡтан “Моң” халыҡ тальянсылар ансамбле биҙәне. “Ак калфак” татар ҡатын-ҡыҙҙары республика ойошмаһы етәксеһе Люция Вафина ғаиләләргә һәм “Ак калфак” район татар ҡатын-ҡыҙҙары ойошмаһы етәксеһе Камилә Халиҡоваға Маҡтау грамоталары һәм бүләктәр тапшырҙы.\nРөстәм Вәлиев фотоһы.


“Был тиклем дә ярлы булырҙар икән!”\n26 Март 2020, 22:25\nУл ирен игәргә кереште.\n“Стенка”лар сыға башлаған мәл. Ул саҡта стена буйын тотош ҡаплап торған ошо йыһазы булған кеше бай, хәлле һаналды. Бәғзеләр “уларҙың стенкаһы бар” тип ауыҙ тултырып һөйләр ине. Көндәрҙең береһендә “Рәмистәр ҙә алған икән” тигән хәбәр ишетелде.\nБыға айырыуса ике туған һеңлеһе Гөлнараның ҡолағы ҡарп итеп ҡалды.\n- Кит, булмаҫ, - тине ул.\n- Ысын! Үҙем күрҙем!\nБыл хәбәр Гөлнараның тыныслығын урланы. Ул ирен игәргә кереште:\n- Нисек инде улар алғанды беҙ һаман алмағанбыҙ! Ысын булһа, әҙәм ыстрамы! Кит, һинең дә ир булып йөрөүең! Мысыр хәйерсеһе!\nЯңылыҡтың дөрөҫлөгөнә үҙ күҙҙәре менән инанырға китте ҡатын ағайҙарына. Ысынлап та, ялтлап торған теге шкафтар уларҙың өйөн йәмләп ултыра ине. Матур итеп ҡатлы-ҡатлы китаптар теҙеп ҡуйылған. Ҡатын шкафтарҙы асып-аысп ҡараны. Унан:\n- Ни эшләп алыуын-алғас уны анау Насиптарҙыҡы һымаҡты алманығыҙ?!Был әллә нисегерәк һымаҡ, - тине.\n- Беҙгә ошоноһо оҡшай, - тине еңгәһе.\n- Мин тегендәйен алыр инем.\nҠайтҡанда урамда осраған һәр кешегә Гөлнараның һүҙе бер ине:\n- Бынау ағайым менән еңгәмде йәлләп килеүем әле. Бигерәк ауыр йәшә йҙәр инде. Эй, Алла, “стенка” алған булғандар ҙа эсен китап, журнал менән тултырғандар. Йә, һантыйҙар! Кем “стенка”ға теләһә нәмә тыға инде?! Исмаһам, бер бөртөк йүнле һауыт-һабаһы булһасы! Кеше бит хырусталь һауыттар, алтын, көмөш ялатылған ҡалаҡтар ҡуя. Ә улар… Был тиклем дә ярлы булырҙар икән!


Район баҫмаһын яратып уҡыйбыҙ\n3 Июнь 2019, 16:33\nБәлки, ҡайһы берәүҙәр көлөмһөрәп баш сайҡар, әммә Гәзит-журналдарға яҙылыусылар көнөнә Раевка почтамтына килгән кешеләрҙең күбеһе тап шундай фекер белдерҙе.\nХәбәрсе эшенең еңел булмауын яҡшы белгән гәзит уҡыусыларыбыҙ был көндө лә беҙгә ярҙамға килеп, “Әлшәй хәбәрҙәре” гәзитенә 2019 йылдың икенсе яртыһына яҙылды. Улар иҫәбендә баҫмабыҙҙы даими алдырыусы Елена Морозова, Татьяна Гаврилова, Рида апай Шәнгәрәева (ул район баҫмаһына үҙе генә түгел, бүләккә туғандарына ла яҙҙырҙы) һәм башҡа бик күптәр бар. Ә беҙ үҙ сиратыбыҙҙа уларҙы матур бүләктәр менән ҡыуандырҙыҡ. Был көндө шулай уҡ Рәсәй почтаһы иғлан иткән бөтә Рәсәй матбуғатҡа яҙылу ун көнлөгө сиктәрендә, үҙәк, республика баҫмаларына ла ярайһы ғына ташлама менән яҙылырға мөмкин ине.\nКоллегаларым тураһында ла әйтеп үткем килә. Фәнүзә Суфиянова һәм Айгөл Мөхәмәтдинованы уҡыусыларыбыҙ гәзиттә баҫылған мәҡәләләре буйынса белһә, башҡа хеҙмәткәрҙәребеҙ тураһында улар бик хәбәрҙар түгел. Көн һайын район баҫмаһының һәр һанына намыҫлы һәм яуаплы инженер-версткалаусылар Рүзинә Һиҙиәтуллина һәм Лилиә Абдуллова бар тырышлығын һәм оҫталығын һала. Дубляж гәзиттәрендә бүлек мөдирҙәре Резеда Хөсәйенова һәм Люциә Филипова етәкселегендә тәжрибәле тәржемәселәр Роза Мохатова һәм Люзиә Ғиниәтулина эшләй.\n“Әлшәй хәбәрҙәре” гәзитенә бөтә материалдарҙы ҙур хеҙмәт стажына эйә, яуаплы секретарь Зилә Вәлиуллина тикшереп, төҙәтмәләр индереп әҙерләп ебәрә һәм һәр һанын контролдә тота.\nРеклама өсөн яуаплы мөләйем ҡыҙыбыҙ Алина Антипина клиенттар менән һәр ваҡыт итәғәтле мөнәсәбәттә. Баш бухгалтер Алексей Козловский ҙа үҙ вазифаһын тырышып башҡара.\nӘ беҙҙең әлшәйҙәргә яҡшы таныш, иғтибарлы етәксебеҙ, баш мөхәррир Светлана Жуковская барыһы өсөн дә яуап бирә.\nҺәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер тырыш шоферыбыҙ Сергей Козловский гәзиткә яҙылыуҙың альтернатив алымын һайлаған ойошмаларға баҫмабыҙҙы ваҡытында илтеп еткерә.\nҘур булмаған, әммә татыу коллективыбыҙ район йылъяҙмаһын булдырыусы баҫманың уҡыусылар күңеленә хуш килһен өсөн бөтә тырышлығын һала. Беҙ һәр ваҡыт һеҙҙең ярҙамығыҙға ышанабыҙ, ҡәҙерле дустар, был юлы ла һеҙ 126 район баҫмаһына яҙылдығыҙ. Беҙгә шылтыратығыҙ, хаттар яҙығыҙ. “Әлшәй хәбәрҙәре”нә яҙылығыҙ һәм уҡығыҙ.


Уҡытыу-тәжрибә участкаларының етәкселәре өсөн Өфөлә семинар үтә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nУҡытыу-тәжрибә участкаларының етәкселәре өсөн Өфөлә семинар үтә\n13:28, 12 марта 2010 Йәмғиәт\nӨфөлә, Республика балалар эколого-биология үҙәгендә 15 мартта уҡытыу-тәжрибә участкалары мөдирҙәре өсөн инструктив–методик семинар башлана. 50-гә яҡын кешенең ҡатнашыуы көтөлә.\nУнда уҡытыу-тәжрибә участкаларын ойоштороуҙы камиллаштырыу һәм эшен алып барыу, уҡытыу-тәрбиә процесында уларҙың баһаһын күтәреү, уҡыусыларҙың фәнни-тикшеренеү эшмәкәрлеген арттырыу мәсьәләләре тикшереләсәк.\nСеминарҙа ҡатнашыусылар мәктәп яны участкаһын йәшелләндереүҙә дарыу үләндәрен ҡулланыу һәм участкаларҙа тәжрибә эшмәкәрлеген алып барыу алымдары менән танышасаҡ.\nБындай уҡытыу-тәжрибә участкаларының һәр эколого-биология үҙәгендә булыуын билдәләп үтергә кәрәк. Уларҙың спецификаһы мөмкин тиклем балалар белем алған уҡыу программаһына яраҡлаштырылған, шуның арҡаһында йәш тикшеренеүселәр теоретик белемдәрен практикала нығыта һәм төрлө техникаларҙы үҙләштерә ала.


Инфоурок / Другое / Конспекты / "Тыуған ил ҡайҙан башлана?" темаһына оҫталыҡ дәресе.\n(Мастер класс “Йыл уҡытыусыһы” конкурсына)\n1.Проектор аша сюжет ҡарау.\nҺеҙҙең күңелегеҙгә ниндәй уйҙар килде?\nЭйе, тыуған ер,тыуған йорт!\n2. Ә туған ил ҡайҙан башлана һуң? Был һорауға яуапты бергәләп эҙләп ҡарайыҡ. Яуаптар(тыуған өй, тәбиғәт, мәктәп, урам, ишек алды)\nҺәр кем уны үҙенсә һөйә, үҙенсә аңлай, уның менән ғорурлана. Ниндәй генә гүзәл, иҫ китерлек урындарҙа булһаң да, үҙ төйәгең яҡыныраҡ, йүгереп ҡайтҡы, тиҙерәк үҙ тупрағыңа аяҡ баҫҡы килә. «Тыуған илем – алтын бишек», – тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәрҙер.\n3.Халҡыбыҙҙа тыуған ер тураһында ниндәй уй-фекерҙәр бар икән?Әйтем- мәҡәлдәргә өндәшәйек әле?!\nТыуған илдең әреме лә хуш еҫле!\nТуған ерҙең туҙаны ла ҡәҙерле!\nҮҙ илең алтын бишек!\nБик дөрөҫ һүҙҙәр. Халҡыбыҙҙың билдәле “Заятүләк менән Һыуһылыу” эпосында Заятүләк тә бит, һөйгән ҡыҙы янында булыуға ҡарамаҫтан, һыу аҫты батшалығында йәшәһә лә, тыуған ерен, Балҡантауын һағынып зарыға… “Алтын – көмөш яуған ерҙән, тыуған – үҫкән ер яҡшы” тигән боронғолар.\n4.Ә беҙҙең бәләкәй Ватаныбыҙ, донъяға килгән еребеҙ – Дәүләкән! Эсәр һыуыбыҙ – Дим!\nИлем оран һалғас, дәүләкәндәр\nАрыҫландай яуға ташланған.\nФерапонтов, Утин, Бусаргиндар\nГерой тигән үлмәҫ дан алған!\nКүп инәйҙәр ирҙәрен һуғышҡа оҙатҡанда, кеҫәләренә бер ус тупраҡты төйнәп һалып ебәргәндәр, шул мөғжизә яу ҡырынан һаҡлап алып ҡайтһын өсөн!\nУстарыма алдым ҡара тупраҡ,\nНимә икән был, тип ҡарама.\nҠәҙимгесә ябай тупраҡ ҡына,\nТик мөғжизә унда ярала.\n5. Ә хәҙер күҙҙәрегеҙҙе йомоғоҙ, күҙ алдына килтерегеҙ. Һеҙ – ағас. Аяҡтарығыҙ ағастың тамыры. Кәүҙәгеҙ ағас олоно. Ул һығылмалы һәм ҡеүәтле була ала. Олондо ботаҡтар уратып алған. Ботаҡтарҙағы япраҡтар елгә хәбәр һөйләй. Ҡояш нурҙары һеҙҙе йылыта. Һеҙ ерҙә ныҡ баҫып тораһығыҙ. Ә хәҙер күҙегеҙҙе асығыҙ ҙа ошо һүрәткә ҡарағыҙ. (Һүрәттә ике ағас) Береһе -көслө, сөнки ул үҙ ерендә, үҙ тупрағында ныҡлы тамыр йәйеп үҫкән, ә икенсеһе – ғәрип, тамыры аҡтарылған. Шулай итеп үҙ еребеҙҙә ныҡлы торайыҡ.\n6.Ә хәҙер әҙерәк баштарыбыҙҙы эшләтеп алайыҡ әле. Ребус сисәйек. Төркөмдәргә эш.\nНиндәй һүҙ килеп сыҡты? Әҙәбиәт! Ни өсөн тип уйлайһығыҙ? Сөнки быйылғы йыл Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Әҙәбиәт йылы тип иғлан ителде.\nНимә ул әҙәбиәт? Ул – тел, халыҡ, тыуған ил, тыуған ер. Халҡым Аҡмулла һүҙе, Мостай һүҙе, Әхиәр һүҙе менән йәшәй.\nӘ беҙҙең ҡалабыҙҙа, районыбыҙҙа Әҙәбиәт йылында ижадтары менән ғорурланырлыҡ яҡташтарыбыҙ бармы икән? Кемдәрҙе беләһегеҙ?\nИң ҙур йондоҙобоҙ – Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Әхиәр Хәкимов. Уның исемен әйткәндә, илебеҙҙә булған фажиғәне иҫкә төшөрөп китмәү мөмкин түгел. Ә.Хәкимов 1941 – 1945 йылдарҙа ауыр һуғыш юлын үтә. Һуғыш тураһында “Осар ҡоштар”, “Күпер”, “Аҡһаҡ бүре”, “Эшелон”, “Туй” повестарын яҙа, үҙе һуғыш уты эсендә йөрөгән кеше генә шундай әҫәрҙәр яҙа алаҙыр ул.\nБөгөнгө көндә лә районда үткәрелгән сараларҙың уртаһында булған шағирәбеҙ, коллегабыҙ Рәсимә Ураҡсина оло хөрмәткә лайыҡлы шәхес. Балалар өсөн яҙылған шиғырҙары мәктәп дәреслектәрендә ҙур урын ала.\nЯйлап, ләкин ныҡлы аҙымдар менән шиғриәт үренә күтәрелгән, Шәйехзада Бабич премияһы лауреаты Лариса Абдуллина исеме күптәребеҙҙең күңелендә урын алды.\nШулай уҡ коллегабыҙ, хәҙер инде, ныҡлы яҡташыбыҙ, Хәлилова Миңзәлә Вәсил ҡыҙының шиғырҙары төрлө йәштәгеләр араһында үҙенең уҡыусыһын таба.\nШиғырҙарына көйҙәрен дә яҙып халыҡты һөйөндөргән Гөлүзә Арҫланова тураһында әйтмәй китеү мөмкин түгел. Улар инде республика кимәлендә лә танылыу тапҡан яҡташтарыбыҙ.\nӘҙәбиәт йылында мин тағы ла, ҡәҙимге тормош алып барып, күңелдәгеһен аҡ ҡағыҙға төшөрөп, баҫалҡы ғына йәшәп ижад иткән кешеләр хаҡында ла әйтеп китмәксемен. Районыбыҙҙа сыҡҡан “Балҡантау” газетаһында әленән – әле уларҙың шиғырҙары баҫыла. Лариса Абдуллинаның әсәһе Гөлшат Ҡотләхмәт ҡыҙы Саматова, Юсеева Тәнзилә Ғәлимарҙан ҡыҙы, Атанғолова Земфира Хәмит ҡыҙы, Фәйзуллин Рәмил Нәбиулла улы, Хәмитов Наил Ғәйзулла улы һәм башҡалар. Улар тыуған ере, уның тәбиғәте, халҡының тормошо, Дим, Асылы тураһында матур шиғырҙар ижад итә.\n7.Һәр кемдән дә ҡала ерҙә, ҡала эҙҙәр,\nДаһиҙарҙан ҡала илгә даһи һүҙҙәр. (Рәшит Шәкүр)\n8.Уҡығыҙ һеҙ шағирҙарҙың китаптарын –\nСаф йөрәктән ҡайнап сыҡҡан хитаптарын!\nЙәнегеҙгә дауа булыр ялҡындары –\nУҡығыҙ һеҙ шиғырҙарҙың алтындарын!\n9. Ә хәҙер беҙ ҙә үҙебеҙҙе шиғриәт өлкәһендә һынап ҡарайыҡ. Синквейн һүҙе бөгөнгө көндә береһенә лә ят түгел, шулай итеп:\nӘҙәбиәт (исем әйтәбеҙ)\nРухлы, илһамлы (ике сифат)\nХисләндерә, дәртләндерә, рухландыра (өс ҡылым)\nӘҙәбиәт йылында китаптар уҡыйыҡ! (мәғәнәле һөйләм)\n10. Әҙәбиәт, шиғриәт, яҡташтар, тел, тыуған ер был һүҙҙәр бер – береһе менән бик тығыҙ бәйләнгән тип уйлайым. Улар бөтәһе лә беҙҙең тыуған еребеҙ!Тыуған еребеҙҙе Ер-әсә тип тә әйтәләр. Беҙҙең бар булмышыбыҙ ҙа әсәйҙән һәм тыуған еребеҙҙән бит! Шуға ла уларҙың икеһен дә һаҡларға, ҡурсаларға, ҡәҙерләргә бурыслыбыҙ!\nМинең Ватан – атҡан ал таң,\nӘсәм теле ҡөҙрәте,\nҮҙ илемде яратырға\nТуған телем өйрәтте, - тип әйтһен һәр бер кеше. Иғтибарығыҙ өсөн рәхмәт!\nНигматуллина Нурсиля Минисламовна\nНомер материала: ДБ-027577


дети » Страница 144\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Страница 144\nМахсус бит // 22-02-2011, 09:32\nХәрби хеҙмәт бөгөнгө көндә яуаплылыҡ, мотлаҡ күренеш кеүек хис-тойғолар, уйҙар тыуҙырамы 18 йәшен тултырған егеттә?...\nМахсус бит // 22-02-2011, 09:31\nКисә республикала «Башҡортостан йәштәре – яҡташ хәрбиҙәргә» тигән акция башланды. Ул 30 апрелгәсә дауам итәсәк һәм үҫеп килгән быуында илһөйәрлек тәрбиәләүгә йүнәлтелгән. Акция барышында йыйылған аҡса, посылка һәм бүләктәр Башҡортостандан сыҡҡан хәрбиҙәргә, Рәсәй Ҡораллы Көстәрендә әрме хеҙмәтен үтәүсе егеттәргә ебәреләсәк....\nТуған телебеҙгә ҡарата битараф булмайыҡ!\nМахсус бит // 19-02-2011, 18:57\nТел... Ҡыҫҡа ғына һүҙ, ә үҙе ниндәй ҡөҙрәтле көскә эйә! Ул – быуаттар буйына тупланған рухи хазина, ата-бабаларыбыҙҙың быуындан-быуынға күсә килгән изге аманаты. Аманатҡа хыянат итергә ярамай, ә уны һаҡлай, ҡәҙерләй белергә кәрәк. Ләкин телебеҙгә ҡарата битараф булғандар көндән-көн артҡандан-арта. Шундай хәлгә шаһит булыуыма йөрәгем әрнеп, ҡулыма ҡәләм алдым. Башҡорт ауылындағы мәктәп уҡыусыларынан: “Һеҙ әсә теле, әҙәбиәте дәресен яратаһығыҙмы?” – тигән һорау алынды. “Юҡ, күпер аша үтһәк, башҡорт теле кәрәкмәй, беҙ һөйләшә беләбеҙ, ә ни өсөн дәрес итеп өйрәнәбеҙ ул?” – тигәнде ишетеүе үкенесле булды. Уҡыусыларҙың бөтөнләй тиерлек башҡорт әҙәбиәтен белмәүе, китап уҡымауы күңелде ҡырҙы. Башҡорт ауылында шундай быуын үҫеп килеүенә кем ғәйепле?...\nМахсус бит // 19-02-2011, 18:45\nМахсус бит // 19-02-2011, 16:00\nТыныс ҡына ғүмер кисерәм тиһәң, телеңде тешләп йәшәргә кәрәк тә бит, әммә һәр кем өнһөҙ-тынһыҙ булһа, донъяны тутыҡ баҫып китмәҫме? Йүгерек яҙғы һыуҙар аҫтына инмәһә, ярҙай ҡалын боҙҙар ҙа иреп аҡмаҫ ине....\nМахсус бит // 19-02-2011, 10:34\n«Ҡоро закон»ға – һуңғы нөктә...\nИҫерек водителдәргә ҡаршы көрәш ҡыҙғандан-ҡыҙа. Күптән түгел ҡабул ителгән яңы закон вариантына водителдең ҡанында алкоголь булыу-булмауын тикшереүҙе аңғартыусы һуңғы өҫтәмәләр индерелде.\nВодителдең иҫерек булыуы тик...\nСусҡа күҙе йондоҙ күрмәҫ\nМахсус бит // 12-02-2011, 11:43\nХәҙерге заман гөрләп, аҡтарылып аҡҡан ташҡын йылға менән бер. Ул таштарҙы ҡуҙғатырға маташа, ярҙарҙы йыуа, ағас-ҡыуаҡтарҙы тамырынан аҡтара. Монтарлы һыуҙың төбөндә һәр саҡ ҡом ҡайнай, өҫтөндә сүп-сар өйөрөлә.\nОшо күренештең сағылышылыр инде, Мәскәү гәзиттәренең ҡайһыһын ғына асма, олигархтар һәм милек бүлешеү тураһында мәҡәләләргә төртөләһең. Теманың көнүҙәк булыуы Рәсәйҙә баҙар иҡтисадының формалашыуы ниндәйерәк баҫҡыста тороуын күрһәтә. Әйткәндәй, миңә ошо мәсьәләләр буйынса гәзит һәм журналдарҙа, радиолағы сығыштарҙа ҡайһы бер фекерҙәрем менән уртаҡлашыу форсаты булды....\nАртҡа 1 ... 140 141 142 143 144 145 146 147 148 ... 158 Алға


Башҡортостандың яҙыусылар союзы ағзаһы Нияз Алсынбаевтың “Изге бүре балалары” (“Дети священного волка”. Уфа. 2013. На русском языке) китабының ҡоролошо ғәҙәттәгесә түгел . Беренсенән, был китаптың титул битендә үк исеменә ҡыҫҡа аңлатама бирә автор: башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренең популяр тарихы. Китаптың төп өлөшөн алып тора ошо тарих. Әммә уға тиклем “Китап тураһында уҡыусылар фекере” урын алған. Финанстар белгесе Аслан Есполов (Астана, Ҡаҙағстан), филология фәндәре докторы, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Розалия Солтангәрәева (Өфө), юрист Элмира Жалмагамбетова (Астана, Ҡаҙағстан), педагог Гөлсара Зикирина (Күкшелтау, Ҡаҙағстан), тарих фәндәре кандидаты Миләүшә Мирхәйҙәрова (Өфө, Башҡортостан), А. Ғәбитов (Баймаҡ районы, Башҡортостан) Алсынбаев яҙған тарихҡа үҙ мөнәсәбәтен белдерә. Бүтән ҡайһы бер китапта “Баш һүҙ”, “Инеш һүҙ” булғылай торғайны. Шуның урынын алған әле әйткән фекерҙәр. Һәйбәт алым. Хәҙерге заманса әйтһәң, китапҡа реклама. Рекламаны тауарҙы этәреүсе көс, тиҙәр бит. Магазин кәштәһе янында китапты асып, быны һатып алырғамы – юҡмы, тип торғанда ыңғайға этеп ебәрә ҡыҫҡа ғына итеп китаптың асылын белдергән фекерҙәр.\nШунан һуң китаптың төп өлөшө башлана: башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренә Нияз Алсынбаевтың ҡарашы тасуирлана. Был хаҡта ентекләберәк саҡ ҡына торараҡ һүҙ булыр.\nКитаптың икенсе өлөшөндә автор башҡорттарҙың һәм ҡаҙаҡтарҙың ғөрөф- ғәҙәттәренә, фекер үҙенсәлектәренә ҡағылышлы яҙмаларҙы урынлаштырған. Былары, дөрөҫөн әйткәндә, башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәре тарихын яҙған саҡта тыуған, әммә темаһы буйынса китаптың төп өлөшөнә туры килмәүҙән айырымланған бүлек.\n“Изге бүре балалары”ның өсөнсө өлөшөн башҡорт халҡының ырым-ышаныуҙарына нигеҙләнеп яҙылған хикәйәттәр тәшкил итә.\nБына ошондай үҙенсәлекле – әҙәби ҙә, ғилми ҙа түгел, әммә икеһен бергә ҡушып туҡығандан барлыҡҡа килгән китап. Мәғлүм булыуынса, әҙәби китап – ул башынан аҙағынаса халыҡтың иртәктәренән, әкиәт, хикәйәт, риүәйәттәренән, яҙыусы уйлап тапҡан роман, повесть, хикәйә, шиғыр, драма, поэманан торған китап. Халыҡтың бөтөн ҡатламына ла тәғәйенләнгән була ул. Ғилми китап – ғалим унда һәр төрлө дәлилдәр: лаборатор тикшереүҙәр, һынауҙар, сағыштырыуҙар, бығаса йәшәгән ғалимдарҙың әйткән-яҙғандарына һылтанмалар аша үҙ фекерен раҫлай. Ғилми китап ғалимдарға, студент, аспиранттарға тәғәйенләнә.\nДөрөҫ, фәнни-популяр әҙәбиәт тигән төшөнсә лә бар. Быныһы инде тәүге ике бүлеккә тап килмәгән китаптарҙы баҫтырып сығарыуҙы аҡлау өсөн табылған бер уйҙырма. Быныһы уҡыусыларҙың һәммәһенә лә тәғәйенләнә. Ғәжәпкә ҡаршы, тап ошондай китаптар торған һайын нығыраҡ тарала һәм күберәк уҡыла. Бының сере ябай ғына сиселә. Кешеләр, ҡайһы ғына ҡитғала йәшәмәһен, ниндәй генә телдә һөйләшмәһен, тәне аҡ, ҡара, ҡыҙғылт, һары булмаһын, – һәр саҡ күберәк белергә, яңынан-яңы белем үрҙәренә өлгәшергә тырыша. Ошо ынтылыш нигеҙендә белемдең ниндәйҙер бер өлөшөн ныҡлап өйрәнеүселәр ғалим булып китә. Ә тормош күренештәрен һүрәтләй белеүселәр яҙыусы була. Ҡалған күпселек улар уйлап тапҡанды өйрәнә һәм яҙғанды уҡый – шуның менән белемгә ынтылыш ҡеүәһен ҡәнәғәтләндерә. Әммә ҡалын-ҡалын әҙәби китапты уҡыу еңел нәмә түгел. Мауыҡтырғыс булһа ла, күп ваҡыт һәм түҙем талап итә. Ғилми әҙәбиәтте әйтеп тораһы ла түгел, уны уҡыр өсөн махсус әҙерлек кәрәк. Әйтәйек, электроника терминдарын аңлар өсөн генә лә техник вуз бөтөү талап ителә.\nӘлеге әҙерлек һәм түҙемлек һәр кешегә лә бирелмәй. Күпселек аҙыраҡ уҡып күберәк белергә теләй. Бына ошонда фәнни-популяр әҙәбиәт ярҙамға килә лә инде. Ул еңел уҡыла, аңлайышлы телдә, махсус терминдарһыҙ яҙыла, шул уҡ ваҡытта яҙыусылар яҙа торған һүрәтләүҙәрҙе барлыҡҡа килтерә, ғалимдар фекере менән эш итә. Күпселеккә ошо үҙенсәлек кәрәк тә инде. Ул вуз бөтмәһә лә фәнни-популяр әҙәбиәт аша ете ҡат ер аҫтында ни барлығын, быуат-быуаттар элек нимә булғанлығын, киләсәктә йыһанда ниҙәр булыуы ихтималлығын белә ала. Кешеләрҙең туҡһан туғыҙ өлөшөнә ошо кәрәк.\n“Изге бүре балалары” китабы башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренең популяр тарихы тип юҡҡа ғына әйтмәй Нияз Алсынбаев. Һәр автор кеүек үк, ул да китабын уҡыусыларҙың күберәк булыуын теләй һәм тик фәнни-популяр әҙәбиәт кенә меңәр-меңәр уҡыусы бирә алғанын да белә. Әлбиттә, башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренең һәр ваҡиғаһы үҙе романға торош. Тик Нияз Алсынбаев нисек кенә эшмәкәр булмаһын, ул тиклем күп роман яҙырға ауырһыныр. Һәр ваҡиғаны тарихи факттарға таянып, тарихи шәхестәрҙең үткәндәрен ғилми раҫлар ине, Нияз Алсынбаев Башҡорт дәүләт педагогия университетының тарих – инглиз факультетын тамамлаған булһа ла, тарихсы һөнәре буйынса эшләмәй. Шуға күрә үҙе белгәндәрҙе бүтәндәргә еткерер өсөн фәнни-популяр китапты ҡулай һанай.\nХәҙер инде башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренең тарихына ныҡлабыраҡ туҡталайыҡ. Был фани донъяла әле йәшәүсе башҡорттарҙың күпселеге совет дәүерендә тыуып-үҫеп, шул заман тәрбиәһен алған кешеләр. Мәктәп, урта махсус, юғары уҡыу йорттарында ла башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәре тураһында ләм-мим әйтелмәне, тарих китаптарында был турала яҙылманы. Ошо мөнәсәбәттәргә ҡағылышлы һүҙ булһа, ул тик риүәйәт, ҡисса кеүек халыҡ ижады өлгөләрендә генә ине. Уларҙа иһә һүрәтләнеш бер төрлө генә күрһәтелде: ҡаҙаҡ башҡортҡа барымтаға йөрөгән, башҡорт ҡаҙаҡҡа ҡарымта ҡайтарған. Шул талаш-тартышта кемдер еңеп батыр булған, икенсеһе бахыр ҡалған. Икенсе мәғлүмәт – ҡаҙаҡтарҙың уҙған быуаттың уртаһында Башҡортостанда күмәкләп көн итеүе хаҡында ине. Былары ҡаҙаҡтың оҫта малсы булыуҙары тураһында ҡарһүҙ һәм ҡайһы бер мәрәкә шәхестәр хаҡында көләмәстәр ине. Шуның менән вәссәләм.\nҠаҙаҡтарҙа башҡорттар тураһында һөйләнгән һүҙ ҙә ошонан ары китмәгәндер, моғайын. Сөнки ул заманда республикалар, халыҡтар араһындағы мөнәсәбәт хаҡында һөйләү тик синфи ҡараштан ғына сығып булды, китаптарға инһә был һүҙ ете ҡат иләктән һөҙмәйенсә үткәрелмәне. Маҡсат бер генә ине – социалистик революцияға ҡәҙәр халыҡтар араһында ниндәйҙер дуҫлыҡ, ярҙамлашыу мөнәсәбәтенең булыуы ла мөмкин түгеллеген, әгәр аралашыу була ҡалһа, тик рус эшсеһе һәм крәҫтиәне аша ғына барыуы ихтимал тигән уйҙырманы алға һөрөү булды. Социалистик осорҙа иһә был мөнәсәбәт республикаларҙың береһенән икенсеһенә промышленность, сеймал һәм эшсе көсөн күсереп ултыртыу рәүешендә барҙы, миллион һумдар, тонналар, меңәр кеше һаны менән иҫәпләнде. Тығыҙ аралашыу рәүеше Ҡаҙағстандағы сиҙәмде күтәреү, металл сығарыу, күмер ҡаҙыуҙа, мәҙәниәттә башҡорттарҙың ҡатнашыуы тип аталды. Ҡаҙаҡтарҙың Башҡортостанға килеп дуҫлыҡ ептәре һуҙыуына миҫалдар ҙа юҡ ине шикелле, һәр хәлдә автор уларҙы күрһәтмәй, ә миңә билдәле түгел.\nНияз Алсынбаев башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәрен юллауҙы бик тәрәндән башлай. Боронғо риүәйәт буйынса, башҡорттар Уралға Аҡ бүрегә эйәреп килгән. Шуға уларҙы әле лә изге бүре балалары тип һанайбыҙ, ти ул. Ә ҡаҙаҡ менән башҡорт яҙма тарихҡа тиклемдән алып күрше йәшәй, бер-береһен ярты һүҙҙән аңлай. Ағай-эненең ыҙғышып, һүҙгә килешеп киткән сағы ла булғылай инде, ни хәл итәһең, тормош бит. Шуның һымаҡ, ҡаҙаҡ менән башҡорт араһында барымта, ҡарымта ла сығып киткеләгән. Әммә бер ваҡытта ла үлемесле һуғыш, меңәр кешене ҡырыу, шул арҡала тере күңелдә ғүмерлек үс һаҡлау булмаған, ти Нияз Алсынбаев. Дөрөҫ, 1755 йылғы хәлде беҙ ҙә, улар ҙа онотмағанбыҙ. Башҡорт баш күтәреүен баҫтырыр, ҡанға батырыр өсөн килгән Мәскәү батшаһы ебәргән ҡырғынсыларҙан ҡасып, бик күп башҡорт ҡаҙаҡ далаһына китә. Ҡаҙаҡтар уларҙы бәләгә тарыған туғаны итеп ҡаршы ала, тамағын туйҙыра, йәшәргә ер бирә. Әммә араға өсөнсө бәндә ҡыҫыла. Көс өсәү булдымы, һис шикһеҙ, икәүһе берәүгә ҡаршы берләшә һәм өсөнсөнө йә ҡыҫырыҡлап сығара, йә юҡ итә. Урыҫ яғы ҡаҙаҡты башҡортҡа ҡаршы һөсләтә ала. Урҙа ғәскәре башҡортто ла, уны һыйындырған ҡаҙаҡты ла ҡыҙғанмай: меңәрләгән кеше һәләк була. Иҫән ҡалғандары кире иленә ҡаса. Яйыҡтың уң ярында быларҙы мыҫҡыллы йылмайып урыҫ ғәскәре ҡаршылай. “Былары беҙҙе тамам юҡ итә икән”, – тип ҡурҡҡан башҡортҡа теймәйҙәр. “Беҙҙән ҡасып киткәйнегеҙ ҙә ул, ҡаҙаҡты туған күреп, ана ни эшләтте жолдасығыҙ, – тиҙәр. – Беҙҙең менән һыйышып йәшәүгә ни етә”, – тип тә өҫтәйҙәр. Бына ошо була инде “бүлгеләү һәм типкеләү” сәйәсәте.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәрендә быға оҡшаш миҫалдар бар. Башҡорт та, ҡаҙаҡ та тәбиғәт балалары, Аллаһ ҡолдары. Тәбиғәт менән Аллаһ ҡына алдамай, ә беҙ бөтөнөһөн дә шулай күрәбеҙ һәм һәммәһенә лә ышанабыҙ, кенә ҡыумайбыҙ. Ошоно өсөнсөләр оҫта файҙалана.\nБашҡорт менән ҡаҙаҡ араһында дошманлыҡҡа ҡарағанда дуҫлыҡ, туғанлыҡ бәйләнештәре көслөрәк һәм нығыраҡ. Уның шулайлығын беҙ 1917 йылдан башлап эшмәкәрлек иткән Башҡорт хөкүмәте һәм Әхмәтзәки Вәлиди тарихынан яҡшы беләбеҙ. Вәлиди менән бергә Петербургта хеҙмәттәшлек иткән ҡаҙаҡтар башҡорттар менән ҡуша ерле автономия ҡороуға тотоналар. Ошонан башлап ныҡ алға китте ҡаҙаҡ халҡы һәм бөтөн донъя үҙен һанларлыҡ бойондороҡһоҙ дәүләт төҙөй алды, халыҡ-ара абруй ҡаҙанды.\nБашҡорттар менән ҡаҙаҡтар күрше йәшәгән халыҡтар ғына түгел, күп йәһәттән бер-береһенә ныҡ оҡшаған ҡәүемдәр. Уларҙың һүҙен төшөнөр өсөн тылмас кәрәкмәй, ғөрөф-ғәҙәттә лә яҡынлыҡ бик күп. Хатта ашаған ризығыбыҙ ҙа берҙәй үк. Туғанлығыңды танып, етәкләшеп, әйҙә, елдер дала буйлап! Ҡара, һоҡлан: ана ниндәй бөйөк Астана төҙөп ҡуйҙы ҡаҙаҡ. Беҙҙең дә шуға хәлебеҙҙән килмәйме ни? Килә!\nАна шул хаҡта һөйләй Нияз Алсынбаев “Изге бүре балалары” китабында. Уны яҙыр өсөн автор бик күп китап уҡыған, башҡорт – ҡаҙаҡ мөнәсәбәттәренә ҡағылышлы һәр мәғлүмәтте бала сағынан уҡ йыя килгән, тарих менән ныҡлап шөғөлләнә башлағас, әллә күпме фактик материал табып, шуларҙы анализлаған. Ошоноң һөҙөмтәһе булып тыуған да инде фәнни-популяр китап. Ҡотлайым, ҡәләмдәш, уңышлы хеҙмәт емешең менән! Шуға өҫтәп бер теләгемде лә еткерәйем: һинең ҡулыңда халҡыбыҙҙың меңәр битле китапҡа ла һыймаҫ тарихынан бай материал бар. Ошо ваҡиғалар тураһында, башҡортто ла, ҡаҙаҡты ла иреккә күтәргән батырҙарыбыҙ хаҡында романдар яҙһаң икән. Быға һинең ҡулыңдан килә!


Мәүлидүн-Нәби тарихе | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Мәүлидүн-Нәбигә мөнәсәбәт һәм уның тарихы\n« Мөхәммәд пәйғәмбәрҙең сифаты\nМәүлидүн-нәби айындағы һәм көнөндәге ғәмәлдәр »\nМәүлидүн-Нәбигә мөнәсәбәт һәм уның тарихы\nМәүлидүн-Нәбигә мөнәсәбәт һәм уның тарихы.\nМәүлид — ғәрәпсәнән башҡортсаға тыуыу мәғәнәһен бирә.\nМәүлидүн-нәби — һөйөклө бәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафаның, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, тыуған көнө. Атаһы Ғабдуллаһ менән әсәһе Әминәне Аллаһ Тәғәлә ҡауыштырып, уларҙан барлыҡҡа килгән яралғы ла, буласаҡ Аллаһ Рәсүле яралғыһы булараҡ һәр ваҡыт Уның ҡарамағында булған һәм һәр булмышы, һәр йәшәйеше Раббыбыҙ тарафынан был затты төрлө һынауҙар аша үткәреп, Йәбраил фирештә арҡыры бәйғәмбәр булараҡ әҙерләү. Әҙерләү ваҡыты тамамланғас Раббыбыҙ уға бәйғәмбәрлек бирә, Ҡөрьән — Кәримде иңдерә. Ер йөҙөндә Ислам динен йәйелдерергә һәм халыҡтарҙы шул дингә өндәргә бойора. Хәҙрәти Рәсүл Әкрәм Аллаһ Тәғәләнең иң яҡын илсеһе булараҡ, тура юлды, донъя һәм әхирәттә мәңгелек бәхет-сәғәдәткә, рәхмәткә ирешеү юлын, Ислам динен Аллаһ Тәғәләнең һуңғы китабы — Ҡөрьән-Кәрим менән күрһәтте һәм өйрәтте. Был бөйөк бәйғәмбәрҙең донъяға килгән көнө — Рабиғул-әүүәл айының 12-се көнө тип иҫәпләнә. Уның тыуған көнөн билдәләү хаҡында вафатынан һуң 600 йыл дәүер эсендә бер ниндәй ҙә мәғлүмәт булмағанын раҫлағандар Ислам ғалимдары.\nЫсынбарлыҡта Рәсүл-Әкрәм, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, ифрат ябай күңелле кеше булғанлыҡтан тыуған көнөн үткәрмәгән, тип әйткән ғалимдар ҙа бар. Был бик үк дөрөҫлөккә тап килмәй.\nБеренсенән: ғәрәптәрҙә генә түгел башҡа халыҡтарҙа ла ярлы-ябаға, фәҡирҙәр һәм дәрүиштәр тыуған көн үткәреү тигән нәмәне белмәгәндәр. Ғажизығыҙға, ошоғаса тыуған көнгә бәйле бәйғәмбәребеҙҙең бер генә хәдиҫе лә осраманы, тип әйтеп булмай, бар, ләкин унда, һәр дүшәмбе көн, үҙенең тыуған көнө булһа ла, Аллаһ Рәсүле ураҙа тоторға һәм аслыҡ менән гөнаһтарҙан ҡотолорға бойора. Алыҫка бармайыҡ, беҙҙең башҡортта ла баймы ул, ярлымы тыуған көндө байрам булараҡ үткәреү ошо осорҙа ғына башланды. |\nИкенсенән: бәйғәмбәрлек килгән Рәсүл-Әкрәмдең йәшәйешенең һәр дәҡиҡаһы* Аллаһ Тәғәләгә һәм кешелек донъяһына хеҙмәт итеүгә тәғәйенләнгән. Ҡөрьән-Кәримде халыҡҡа еткереү, Ислам динен донъяға таратыу һәм Аллаһ Тәғәләнең һуңғы китабының һуңғы аяттарын халыҡҡа еткереп бөтөүгә, Аллаһ Рәсүленең вафат булыу ваҡыты ла етә.\nОшо осраҡта, тыуған көн үткәрәм тип, аш-һыу әҙерләп, мәжлес йыйып ултырыу мөмкин ме? Һис юҡ. Һәм был тәртипһеҙлекте күргән Аллаһ Тәғәлә асыуланыр, һөймәҫ ине\nБеренсе мәртәбә мәүлид-шәрифте һижри иҫәп менән 600 йылда үткәргәндәр.\nБашлап үткәреүсе Ғираҡтың Әрбил ҡалаһы әмире Әбү Сәғид Кәүкәбри бин Зәйнетдин Ғәли бин Биктикин була. Ул күп кенә изге һәм күркәм ғәмәлдәр эшләгән, бик шөһрәтле, мәшһүр шәхес булған.\nСығыштары менән Иҙел-Тубыл араларында йәшәгән башҡорттарҙың ҡыпсаҡ ҡәбиләһенән булып Мәмлүктәр иле солтандарынан булараҡ тарихҡа инеп ҡалған Әз-Заһир Бейбарс һәм Әл-Әшрәф Ҡәйетбай мөбәрәк Мәүлид үткәреүҙе дауам итеүҙәре хаҡында ла тарихи мәғлүмәттәр бар. Был ғәмәлде көнсығыш һәм көнбайыш ғалимдары бик ныҡ хуплайҙар. Улар араһында Әхмәд бин Ғәли бин Мөхәммәд әл- Ғаскалани, уның шәкерте Әл-Хәфиз Әс-Сәхәүи, Әл-Хәфиз Әс- Сүйүтий. Ул ваҡытта, бер кем дә был ғәмәлде инҡар итмәй, ни өсөн шулай эшләйһегеҙ, тигән ғәжәпләнеү булмай. Шул ваҡыттан башлап мосолмандар Мәүлид-Шәрифте үткәрә башлайҙар.\nИкенсе сығанаҡтарға таянғанда, мәҫәлән: Әл-Хәфиз Әс-Сәхәүий «Фәтүәләр» китабында Мәүлид тураһында: «Мәүлид- Шәрифте Бәйғәмбәребеҙ, уға Аллаһ рәхмәте һәм сәләме булһын, Аллаһ Тәғәлә алдына кире ҡайтыуынан һуң өс быуат үткәс байрам итә башлағандар. Донъяның барса урындарында әһле-Ислам Мәүлидте үткәргәндәр, төрлө садаҡалар таратҡандар, „Мәүлид доғалары“н уҡығандар, шуға күрә бәрәкәттәре лә килә торған булған», —тип яҙған.\nДәҡиҡа* — Минут.\nБәйғәмбәребеҙгә бәйле хикәйәттәр...: https://nazir1965.com/tarix/b%D3%99j%D2%93%D3%99mb%D3%99rebe%D2%99g%D3%99-b%D3%99jle-xik%D3%99j%D3%99tt%D3%99r.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 28.11.2017 в 00:50, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Хәбәрҙәр: Италия: балалар клиникаларында фажиғәле хәлдәр.\nИталия: балалар клиникаларында фажиғәле хәлдәр.\nКесе йома Катания ҡалаһында фажиғәле хәл булған- хәстәханаларҙа урын булмау сәбәпле, врачтар яңы тыуан бәпәйҙе- Николь ди Пьетроны ҡотҡара алмаған. Шәхси “Джибиино”клиникаһында, врачтар баланың тыуғас та уҡ ҡыйынлыҡ менән тын алыуын күргән. Тейешле ҡорамалдар булмау арҡаһында, урынында ярҙам күрһәтә алмағандар һәм баланы күршеләге хәстәханаға алып киткәндәр. Унда урындар булмаған, йәнә ике клиникала ла шундай хәл ҡабатланған.\nИркенләп һулай алмаған баланы 100 километр алыҫлыҡтағы Рагуза ҡалаһына алып киткәндәр. Бәпәйҙе алып барып еткерә алмағандар- ул тиҙ ярҙам машинаһында вафат булған.\nӘсә балаһының үлемендә иғтибарһыҙлығы арҡаһында хата яһаған медперсоналды ғәйепләй. Facebookтағы битендә ул Николдең “булдырмау мөмкин булған” хаталар сәбәпле үлеүе хаҡында яҙа. Өҫтәп, “ғәҙеллек урынлаштырыуға” өмөт белдерә.\nНеаполдә шул уҡ аҙнала тағы бер ваҡиға була- 8 айлыҡ ҡыҙ бала үлә, Италия балалар медицина учреждениелары эше сифатына шик тыуа. Хәҙер ғәҙәттән тыш ваҡиғалар менән Италия һаулыҡ һаҡлау министрлығы ғына түгел, полиция ла ҡыҙыҡһына.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 16.11.2016\nХоҡуҡ һаҡлау органдары бөгөн Роснано компанияһы офисында тентеү үткәрҙе. Тәфтиш саралары ширҡәт етәкселәренең береһенә ҡарата уҙғарыла, уның Ярославль өлкәһендә урынлашҡан фармацевтика предприятиеһы төҙөлөшө тотҡарланыуы менән бәйле булыуы ихтимал, тип билдәләнә мәғлүмәттә.\nЭлекке иҡтисади үҫеш министры Алексей Улюкаевтың енәйәт эшендә яңы фигуранттар барлыҡҡа килеүе ихтимал. Был турала хоҡуҡ һаҡлау органдарына һылтанып, «Риа Новости» агентлығы хәбәр итте.\nМонополияға ҡаршы федераль хеҙмәт айырым тарифтарға киләһе биш йылға хаҡ арттырыуҙы туҡтатып торорға тәҡдим итте. Ведомство етәксеһе Игорь Артемьев фекеренсә, коммуналь түләүҙәрҙе индексациялауҙы кисектереү граждандарҙың был өлкәләге бурыстарын кәметеү өсөн яҡшы мөмкинлек.\nЛатвия оборона министрлығы элекке Лиепае Совет хәрби ҡаласығы нигеҙендә НАТО хәрби-диңгеҙ базаһы төҙөргә ниәтләй. Уны киләһе ун йыл эсендә сафҡа индереү күҙаллана.\nЕврокомиссия визаһыҙ ҡыҫҡа ваҡытлы сәйәхәт килешеүҙәре төҙөлгән илдәрҙең граждандарына Шенген зонаһына ингән өсөн 5 евролыҡ йыйым индереүҙе күҙаллай. Был аҡсаларҙы берлек ағзалары именлекте тәьмин итеү маҡсатында тотонмаҡсы.\nПакстан Һиндостан нигеҙендә хәрби күнекмәләр башланы. Уларҙа танктар, артиллерия, башҡа ауыр ҡорал ҡулланыла. Күнекмә барышында илбаҫарҙарға ҡаршы тороу юлдары өйрәнелә. Пакстан әрмеһе уҡыуҙары Кашмир провинцияһында ике яҡлы мөнәсәбәттәр киҫкенләшкән мәлдә үтә.


Электрон почта — Башҡорт Википедияһы\nЭлектрон почта (ингл. email, e-mail) – һанлы хәбәрҙәрҙе (рус. цифровые сообщения) авторҙан бер йәки күберәк алыусыға ебәреү ысулы. Хәҙерге электрон почта Интернет йәки башҡа компьютерҙар селтәре аша эш итә.\nЭлектрон почта клиентының ғәҙәти интерфейсы\nЭлектрон почта адресын яҙыу өсөн ҡулланылған символ\nБашта электрон почта термины документты төрлө электрон тапшырыу ысулдарына ҡағылышлы ҡулланалар. Мәҫәлән, 1970 йылдарҙың авторҙары был терминды документтарҙы факс аша тапшырыуҙы тасуирлау өсөн дә ҡуллана.\nЭлектрон почта (ингл. email, e-mail [iˈmeɪl]?, ингл. electronic mail) — компьютер селтәрен файҙаланыусылар араһында (шул иҫәптән — Интернет аша) электрон хәбәрҙәрҙе («хат», «электрон хат» йәки «хәбәрҙәр») ебәреү һәм ҡабул итеп алыу буйынса технология һәм хеҙмәт.\nЭлектрон почта үҙенең элементтарының составы һәм эшләү принциптары буйынса ғәмәлдә ғәҙәти (ҡағыҙ) почта системаһын ҡабатлай: шул уҡ ваҡытта уның терминдарын (почта, хат, конверт, һалыу, йәшник, ташыу һәм башҡалар), шулай уҡ уға ғына хас булған үҙенсәлектәрҙе — ҡулланғанда ябайлығы, хәбәр тапшырғандағы тотҡарлыҡтар, етерлек дәрәжәлә ышаныслы булыуы һәм шул уҡ ваҡытта алып барып тапшырыуҙы гарантияламауын үҙләштерә.\nЭлектрон почтаның яҡшы яҡтары түбәндәгеләр: төрҙөң адресы, ҡулланыусының исеме@домендың_атамаһы (мәҫәлән, somebody@example.com) бик еңел кеше хәтерендә ҡала; ябай тексты ла, шулай уҡ ниндәйҙер бер формаға һалынған тексты, ирекле файлды ла (текстға һалынған документтар, медиафайлдар, программалар, архивтар һәм башҡаларҙы) тапшырыу мөмкинлеге; серверҙарҙың бойондороҡһоҙ булыуы (талап ителгәндә улар бер-береһенә туранан-тура мөрәжәғәт итә); хәбәрҙәрҙе тейешле адресҡа тапшырыуҙағы юғары ышаныслылыҡ; кеше һәм программалар өсөн ҡулланыуҙағы ябайлыҡ, хәбәрҙәрҙе юғары тиҙлектә тапшырыу.\nЭлектрон почтаның етешһеҙлектәре: шундай күренеш булды, спам (реклама һәм вирустар) ебәреү; хәбәрҙе тапшырыуҙың тотҡарланыу мөмкинлеге (бер нисә тәүлеккә тиклем); почта йәшниктәренең күләмдәренең сикләнеүе (шәхси ҡулланыусылар өсөн).\nХәҙерге ваҡытта һәр ҡулланыусы бушлай үҙенең электрон почта йәшниктәрен булдыра ала, бының өсөн интернет-порталдарҙың береһендә теркәлеү генә лә етә.\n5 Хәҙерге заман архитектураһы (SMTP)\n5.2 Почтаны мартшрутлаштырыу\n6 Почта алыу протоколдары\n7 Хат структураһы\n7.1 Хат исемдәре\n8 Коммерцияла файҙаланыу\n9 Рәсәйҙә закондар ярҙамында көйләү\nЕвропала, Америкала һәм башҡа төбәктәрҙә электрон почтаның исемен яҙғанда ике генә вариант ҡулланыла — «email» һәм, һирәгерәк, «e-mail» (2011 йылдың мартынан инглиз телле киң мәғлүмәт сараларында «электрон почта» тигән исемде «e-mail» тип түгел, ә «email» тип яҙырға тәҡдим ителә), рус телендә иһә варианттар байтаҡ. Кириллица ҡулланылғанда йышыраҡ «e-mail» атамаһы осрай. Әммә башҡаса яҙыуҙы ла осратырға мөмкин:\nэлектрон почта, эл. почта;\nимейл, мейл (инглиз теленән транскрипция);\nе-мейл, емейл, емайл (транслитерацияның төрлө варианттары).\nӘлегә һүҙлектәрҙә уның дөрөҫ яҙылышы теркәлмәгән. Грамота.ру белешмә бюроһы, Е. Ваулиндың «Минең компьютерым» һүҙлегендә е-майл һәм е-мэйл тип яҙырға тәҡдим итә, тип билдәләй, әммә бындай яҙылыштың әҙәби нормаларға тап килмәүенә лә күрһәтеп үтә, шул уҡ ваҡытта, башҡа яуапта латип хәрефтәре менән e-mail тип яҙырға ла кәңәш итә. Шул уҡ Грамота.ру Рәсәй Фәндәр Академияһының Урыҫ орфографик һүҙлегендә «электрон адрестың» имейл, тип аталыуын да билдәләй.\nУрыҫ телле рәсми документтарҙа түбәндәгесә:\nтекста («бәйләнеш ысулдары» мәғәнәһендә) «электрон почта» һүҙе ҡулланыла;\nбәйләнештәр исемлегендә «e-mail» префиксы ҡулланыла (E-mail: user@example.com).\n1965 йылда Массачусет технология институты (MIT) хеҙмәткәрҙәре Ноэль Моррис һәм Том Ван Влек IBM 7090/7094 компьютерҙарына урынлаштырылған CTSS (Compatible Time-Sharing System) операция системаһы өсөн mail программаһын яҙа. Шул датаны электрон почтаның барлыҡҡа килеү ваҡыты тип иҫәпләргә була.\nЭлектрон почта ҡулланыусыларҙың күп кеше ҡулланған системаларҙа бәйләнешкә инеүе аша үҫешә. Ҡулланыусылар, mail программаһын (йәки уның эквивалентын) ҡулланып, бер мейнфрейм (ҙур компьютер) сиктәрендә бер-береһенә хәбәр ебәреү мөмкинлеген ала. Артабанғы аҙым — ҡулланыусыға хәбәрҙе икенсе машина аша ебәреү мөмкинлеге. Бының өсөн машинаның исеме һәм ҡулланыусының исеме күрһәтелә. Адрес foo!joe (ҡулланыусы joe foo компьютерында) рәүешендә яҙылырға мөмкин . Электрон почтаны булдырыуҙағы өсөнсө аҙым — хатты өсөнсө компьютер аша тапшырыу. UUCP ҡулланылған осраҡта ҡулланыусының адресы бер нисә аралашсы машина (мәҫәлән, gate1!gate2!foo!joe — joe-ға хат gate1, gate2 машинаһы аша foo машинаһына) аша ҡулланыусыға тиклемге маршрутты үҙ эсенә ала. Бындай адрестың етешһеҙлеге — хат яҙыусы (йәки ҡулланыусы эшләгән машина администраторы) адресаттың машинаһына тиклемге теүәл юлды белергә тейеш.\nБүлгеләнгән глобаль DNS исемдәр системаһы барлыҡҡа килгәндән һуң, адресты күрһәтеү өсөн домен исемдәре — user@example.com — ҡулланыла, ҡулланыусы user example.com машинаһында. «Машинала эшләү» төшөнсәһенә ҡайтанан төшөнөү менән бергә бара ул: почта өсөн бүленеп ҡуйылған серверҙар ҡулланыла башлай, ғәҙәти ҡулланыусылар уларға инә алмай, ә тик хакимдар ғына (администратор ғына) инеү мөмкинлегенә эйә, ә ҡулланыусы, йәғни файҙаланыусы үҙ машиналарында эшләй, почта ҡулланыусыларҙың машинаһына түгел, ә почта серверына килеп инә, шунан ҡулланыусылар үҙ почтаһындағы хәбәрҙе төрлө селтәр протоколдары аша (әлеге мәлдә киң таралғандары — POP3, IMAP, MAPI, веб-интерфейс) ала . DNS менән бер үк ваҡытта почта ташыу маршруттарын биләү системаһы уйлап табыла, ә почта адресындағы домен исеме, аныҡ компьютер исеме булыуҙан туҡтап, почта адресының бер фрагментына ғына әйләнә. Доменды хеҙмәтләндереү өсөн бик күп серверҙарҙың яуаплы булыуы (уларҙың төрлө ҡитғаларға һәм төрлө ойошмаларҙа урынлашыуы) ихтимал, шул уҡ ваҡытта бер үк домендың ҡулланыусыларының үҙ-ара бер ниндәй уртаҡлығы ла булмауы ихтимал, был бигерәк тә электрон почтаның бушлай тотонолған серверҙарына хас.\nБынан тыш электрон почтаның башҡа системалары ла (уларҙың ҡайһы берҙәре әле лә бар) була, мәҫәлән: Фидонет селтәрендә Netmail. Интернет селтәренән уларға инеү һәм унан кире сығыу почта шлюз аша башҡарыла.\n1996 йыл, 4 июль (АҠШ-тың Бойондороҡһоҙлоҡ көнө) — Hotmail почта серверының коммерция нигеҙендә эшмәкәрлеге башлана. Серверҙың эшләй башлауы интернет-провайдерҙан азат булыуҙы аңлата.\n1997 йыл, 8 март — Yahoo! компанияһы RocketMail порталын һатып ала, ул — бушлай почта сервистарының береһе. Yahoo! Email сервисы барлыҡҡа килә.\n1998 йыл, 15 октябрь — Mail.Ru-нан бушлай электрон почта эшләй башлай.\n2000 йыл, 26 июнь — Яндекс. Почта — Яндекс компанияһынан бушлай почта сервисы эшләй башлай.\n2004 йыл, 1 апрель — Google компанияһынан бушлай почта сервисы эшләй башлай.\nЭлектрон почтаны тапшырғанда MTA, MDA һәм MUA араһындағы үҙ-ара бәйләнештәр\nЭлектрон почта терминологияһында түбәндәге компоненттар бар:\nMTA (ингл. Mail Transfer Agent - почтаны ебәреү агенты) — почта серверҙары араһында почта йөрөтөү өсөн яуап бирә; ҡағиҙә булараҡ, беренсе MTA селтәр буйынса VAU-нан хәбәр ала, ул үҙ сиратында хәбәрҙе MDA-ға тапшыра; smart host аша почтаны ебәрергә мөмкин. (ингл. Agent Transfer Mail — почтаны ебәреү агеты)\nMDA (ингл. Mail Delivery Agent — почта ташыусы агент) — файҙаланыусыға почтаны тапшырыу өсөн яуап бирә.\nMUA (ингл. Mail user agent — файҙаланыусының почта агенты; урыҫ телендә почта клиенты тигән термин ҡулланыла) — ҡулланыусы интерфейсын тәьмин итеү, килгән хаттарҙы экранға сығарыу һәм яуап биреү, хат яҙыу, хаттарҙы икенсе адресҡа ебәреү мөмкинлеген биргән программа.\nMRA (ингл. Mail retrieve agent) — почта серверы, икенсе серверҙан MDA өсөн тәғәйенләнгән протоколдар буйынса почтаны алыу менән шөғөлләнә.\nҠулланыусылар почтаһын һаҡлау өсөн бүленгән серверҙарҙы файҙаланған осраҡта ҡулланыусының сервер менән эш итеүе был схемаға тура килмәгән протоколдар буйынса алып барылыуы ихтимал.\nПочта серверҙары ғәҙәттә MTA һәм MDA ролен үтәй. Ҡайһы бер почта серверҙары (программалары) MTA ролен дә, шулай MDA ролен дә үтәй.\nХәҙерге заман архитектураһы (SMTP)Үҙгәртергә\nТөп мәҡәлә: SMTP\nПочта ебәреүҙең иң ябай осрағы\nДонъяла SMTP (ингл. simple mail transfer protocol — почта тапшырыуҙың ябай протоколы) электрон почта менән дөйөм ҡабул ителгән алмашыу протоколы булып тора. Улар дөйөм ҡулланыуҙа булған ашырыу DNS логтарҙы почта ҡағиҙәләрен билдәләү өсөн (был система шәхси ла, кеүек Microsoft Exchange, SMTP башҡа сығанаҡтарҙан килгән мәғлүмәтттын сығып эш итә ала).\nТөрлө домендарҙа үҙенең, бер-береһенән бойондороҡһоҙ почта системаһы көйләнгән. Һәр почта доменының бер нисә файҙаланыусыһы булырға мөмкин. (Ләкин ғәмәлдә бер ойошма йәки шәхес бер почта системаһы хеҙмәтләндергән бик күп доменға хужа булыуы ихтимал). Почта узелдан узелға почта ташыу программаһын (ингл. mail transfer agent, MTA; мәҫәлән: sendmail, exim4, postfix, Microsoft Exchange Server, Lotus Domino һәм башҡалар) файҙаланып тапшырыла. Бер-береһе менән бәйләнештә булғанда системалар стандарттар буйынса эш итә, бының өсөн SMTP протоколы ҡулланыла. Асыҡ һәм ябыҡ протоколдар булыуға ҡарамаҫтан, почта системаһы һәм ҡулланыусының үҙ-ара бәйләнеше дөйөм алғанда бер ниндәй ҡағиҙә менән дә сикләнелмәй. Поста системаһында эшләгән һәм ҡулланыусыны хеҙмәтләндергән программа MDA (ингл. mail delivery agent, почта ташыусы агент) тип атала. Ҡайһы бер почта системаларында MDA һәм MTA-ның бер программаға берләштерелеүе ихтимал, ә башҡаларҙа төрлө программалар булараҡ айырып ҡуйылыу мөмкинлеге лә бар. Ниндәйҙер почта системаһына инеү өсөн MUA (ингл. mail user agent) программаһы ҡулланыла.\nБирелгән почта системаһы эсендә (ғәҙәттә бер ойошмала булған) ойошма эсендәге хәбәрҙәрҙе тапшырыу, шулай уҡ электрон почтаға бәйле бурыстарҙы атҡарыу менән шөғөлләнеүсе бик күп почта серверҙарының булыуы ихтимал.\nDNS ҡабул итеүсе сервер сифатында (MX-яҙыу) интернеттың теләһә ниндәй узелын күрһәтә ала, хатта ул узел ҡулланыусы доменының домен зонаһы өлөшө булмауы ла ихтимал. Шулай итеп уны почта релеингын (ебәреүҙе) өсөнсө серверҙар аша көйләү өсөн ҡулланырға мөмкин. Сит сервер (мәҫәлән, ҡулланыусының серверена ҡарағанда ышаныслыраҡ) почтаны ҡулланыусы домены өсөн ҡабул итеп ала һәм уны мөмкинлек тыуыу менән ҡулланыусының почта серверҙарына ебәрә. Бындай серверҙар асыҡ релейҙар тип атала.\nПочта серверы, почтаны алғас (локаль сығанаҡтан йәки икенсе бер серверҙан), почтаны эшкәртеү өсөн үҙенсәлекле ҡағиҙәләрҙең барлығын-юҡлығын тикшерә, әгәр ҙә үҙенсәлекле ҡағиҙәләрҙең булмауы асыҡланһа, почта доменының сервер өсөн локаль булыу-булмауы тикшерелә. Әгәр булһа, хат эшкәртеү өсөн ҡабул ителә. Әгәр ҙә домендың локаль булмауы асыҡланһа, почтаны маршрутлаштырыу процедуралары ҡулланыла).\nПочта алыу протоколдарыҮҙгәртергә\nПочта ебәрелгән адрес серверына килеп еткәндән һуң килгән почтаны ваҡытлыса йәки даими һаҡлау ойошторола. Почта менән эшләүҙе ике төрлө модель ҡулланыла: почта һаҡлағыс (йәшник)) концепцияһы йәки почта терминалы.\nПочта һаҡлағыс концепцияһында килгән почта сикләнгән күләмдә серверҙа ваҡытлыса һаҡлана (ҡағыҙ почта өсөн ҡулланылған почта йәшниктәренә оҡшаш), ә ҡулланыусы ваҡыт-ваҡыт почтаны асып ҡарай һәм хаттарҙы «ала» (йәғни клиент хаттың күсермәһен үҙенә күсереп ҡуя ла почта йәшнигенән оригиналды юйҙыра). Ошо концепция нигеҙендә POP3 протоколы эшләй.\nПочта терминалы концепцияһы почта йәшниге менән бәйле, бөтә корреспонденциялар (ебәрелгән хаттарҙың күсермәләрен дә индереп), серверҙа һаҡлана, ә ҡулланыусы корреспонденцияларҙы ҡарау һәм яңы хат яҙыу өсөн (шул иҫәптән башҡа яуап хатын да) һаҡлағысҡа мөрәжәғәт итә. IMAP протоколы һәм түләүһеҙ почта хеҙмәттәренең күпселек веб-интерфейстары ошо принцип нигеҙендә эшләй. Почта аша килгән хаттарҙы ошолай һаҡлау өсөн почта серверҙарынынан ҙур ҡеүәттәр талапт итә, һөҙөмтәлә, күп кенә осраҡта почта ебәргән почта серверҙары менән хаттарҙы һаҡлау серверҙары араһында бүленеш барлыҡҡа килә.\nПротокол эшенә нигеҙләнеп, уларҙы ике төп критерий буйынса бүлергә мөмкин:\nсерверҙың хеҙмәт етештереүсәнлеге — был йәһәттән IMAP, РОРЗ-ҡа ҡарағанда, ресурстарға талапсаныраҡ, сөнки почта эшкәртеү буйынса бөтә эш (эҙләнеү кеүек) сервер елкәһенә төшә, ә РОРЗ тик почтаны клиентҡа ғына тапшырыу менән шөғөлләнә; каналдың үткәреү һәләтлеге — был йәһәттән IMAP «ота»: РОРЗ бөтә хаттарҙы ла тулыһынса тапшыра, ә IMAP хаттарҙың айырым өлөштәрен генә, әйтәйек, текст өлөшөн генә, тапшыра ала, ә ҡалған өлөштәрен — үтенес (запрос) буйынса ғына.\nSMTP протоколдары буйынса тапшырылғанда электрон хат түбәндәге өлөштәрҙән тора.\n1 SMTP-конверттың сервер тарафынан алынған мәғлүмәттәре. Был мәғлүмәттәрҙең бер өлөшө хаттың үҙендә булмауы ихтимал. Мәҫәлән, RCPT TO (envelope to)-ла хатты алыусылар исемлеге бирелә, шул уҡ ваҡытта хатта уны алыусының күрһәтелмәүе мөмкин. Был хәбәр серверҙан ситкә SMTP протоколы сиктәрендә генә тапшырыла, һәм протоколды алмаштырыу арҡаһында (мәҫәлән, алыусы узелда эске маршрутлаштырыу барышында) был хәбәрҙең юғалыуы ихтимал. Күпселек осраҡта хатты алыусы был мәғлүмәтте белмәй, сөнки ул почта йәшнигенә инеү өсөн SMTP-протоколдарын (POP3, IMAP) ҡулланмай. Системаның эшкә һәләтлеген контролдә тотоу өсөн был инфоормация почта серверҙары журналдарында һаҡлана.\n2 Хәбәр үҙе (SMTP протоколы терминологияһында — 'DATA'), буш юл менән бүленгән түбәндәге өлөштәрҙән тора: хат исеме (ингл. headers) — уларҙа ярҙамсы информация һәм хат улар аша үткән почта серверҙары билдәләре, өҫтөнлөктәр тураһында билдәләр, хат яҙыусының һәм хат алыусының адрестары һәм исемдәре һәм башҡа мәғлүмәттәр күрһәтелә; хат үҙе (ингл. body) — уның эсендә хәбәр.\n3 SMTP-конверт мәғлүмәттәре\n4 SMTP-конверт мәғлүмәттәрендә параметрҙарҙы үҙ эсенә ала, улар түбәндәге командалар менән бирелә:\n5 HELO/EHLO параметры — хатты ебәреүсе узелдың исеме (FQDN), йәки хатты ебәреүсе узелдың адрес-литералы,\n6 FROM MAIL параметры — хат яҙыусының e-mail-н үҙ эсенә ала. Адрестың ирекле булыуы ихтимал (шул иҫәптән ғәмәлдә булмауы, SMTP быны рөхсәтитә; әммә RFC 5321 ҡулланыу тәҡдимдәрен үҙ эсенә ала, йәки махсус хәбәрҙәр өсөн Null Reverse-Path;, йәки ғәмәлдә ҡулланылған e-mail-ды), әммә тап ошо мәғәнә хәбәр ташфыуҙағы хаталар тураһында белдереүҙәр яҙыу өсөн файҙаланыла. Спамға тәүге тикшереү ваҡытында ла һәм башҡа осраҡтарҙа ла был адрестың тикшерелеүе мөмкин[ниндәй?]. Хәбәр ебәргәндә клиент MAIL FROM-ғаFrom яланынан йөкмәтке төҙөй.\n7 RCPT TO параметры — конвертта почта ташыу өсөн иң мөһим йөкмәтке, унда бер йәки бер нисә ҡулланыусының электрон адрестары була. SMTP-конвертты тултырғанда RCPT TO-ны бер нисә тапҡыр файҙаланырға мөмкин. Хәбәр ебәргәндә ғәҙәти почта клиенты RCPT TO өсөн To, Cc һәм BccПяландарынан йөкмәтике туплай.\nХаттың исеме RFC стандарттары менән тасуирлана:\n[RFC:2076 2076 RFC] — Common Message Headers Internet (хәбәрҙәр исемдәренең дөйөм ҡулланылышҡа ҡабул ителгән стандарттары), мәғлүмәттәрҙе үҙ эсенә башҡа RFC-ҙан ала: [rfc:822 822 RFC], [rfc:1036 1036 RFC], [rfc:1123 1123 RFC], [rfc:1327 1327 RFC], [rfc:1496 1496 RFC], [rfc:1521 1521 RFC], [rfc:1766 1766 RFC], [rfc:1806 1806 RFC], [rfc:1864 1864 RFC], RFC 1911).\n[rfc:4021 4021 RFC] — MIME-ТӨР of Карла Registration and email Header (MIME исемдәре өсөн почтаһыны һәм исемдәрҙе теркәү).\nХаттың исеме хаттың йөкмәткеһенән буш юл менән айырыла.\nИсемдәр хаттарҙы һәм ярҙамсы билдәләрҙе журналға теркәү өсөн файҙаланыла (ҡайһы берҙә уларҙы кладждар тип атайҙар). Microsoft Outlook-та улар «Интернеттағы исеме» тип атала.\nҒәҙәттә исемдәр аҫтан өҫкә ҡуйыла.\nЙыш ҡулланылған исемдәр\nХәҙерге ваҡытта почта системаларын коммерцияла файҙаланыуҙың түбәндәге модельдәре бар:\nЙорт һәм корпоратив системалар — почта системаһы хужаһының үҙ йәки ҡуртымға алаған йыһазында эшләй (ғәҙәттә ул почта серверы эшләй торған домен хужаһы ла булып тора).\n1 почта ҡабул итеү/ебәреү хеҙмәте ситтән тороп башҡарыла. Ойошма (шәхес) домен менән идара итә һәм үҙалла яҙышыу архивын һаҡлай.\n2 Почта ҡабул итеү/ебәреү һәм һаҡлау хеҙмәтен сит ойошма үҙе йыһаздарында башҡара. Заказ биреүсе хаттар ебәреү һәм архивҡа кереү өсөн башҡарыу системаһына кереү мөмкинлеген ала. Шул уҡ ваҡытта почто домены заказсы милендә ҡала.\n3 Хаттарҙы ҡабул итеү, ебәреү, саҡлау эшен башҡарыусы үтәй, почто домены башҡарыусыла була. Был сервистарҙың күпселеге бушлай һәм реклама күрһәтеү иҫәбенә эшләй, йәки башҡа серверҙаға бушлай ҡушымта булып тора.\nРәсәйҙә закондар ярҙамында көйләүҮҙгәртергә\nФедераль закон № 152-ФЗ «Персональ мәғлүмәттәр тураһында».\nСравнение серверов электронной почты (инг.)баш.\n↑ 1,0 1,1 Электронная почта — Словарь — SeoPult.Ru.\n↑ Email потерял дефис 2014 йылдың 1 март көнөндә архивланған.\n↑ Журнал «КомпьютерПресс» | Интернет-почта\n↑ 4,0 4,1 Вопрос № 220471 Грамота.ру\n↑ Поиск ответа. new.gramota.ru. 14 март 2019 тикшерелгән.\n↑ MuttWiki: MailConcept 2008 йылдың 16 декабрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Электрон_почта&oldid=1065451 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 29 август 2021 в 22:39\nБыл бит һуңғы тапҡыр 22:39 29 август 2021 үҙгәртелгән.


Борсолорға урын юҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Борсолорға урын юҡ\n60 йәшлектәр хәҙер ҡарт түгел\n50 йәшкә яҡынлашҡан һайын күптәр яңы эшкә урынлашыуҙа ҡыйынлыҡ кисерә, ә ҡайһы берәүҙәрҙе биләгән вазифаһын бушатыуын һорайҙар. Был айырыуса ялға китергә ашыҡмаған әүҙем пенсионерҙарға ҡағыла. Әйткәндәй, бынан ары әлеге мәсьәлә үткәндәрҙә ҡаласаҡ.\nИл Хөкүмәте пенсия йәшен күтәреү буйынса ҡанун проектын хупланы. Ул байтаҡ яңылыҡты күҙ уңында тота. Реформа йәш дискриминацияһына бәйле проблеманы хәл итеп, олоғайыуына ҡарамаҫтан, эшен дауам итергә теләгәндәрҙең хоҡуғын яҡлаясаҡ. Быйыл Рәсәйҙә 46,5 миллион пенсионер иҫәпләнә, шуларҙың 12,3 миллионы, йәғни 26 проценттан ашыуы, эшләп йөрөй. Хаҡлы ялға сығыу йәшенә еткәндәрҙең яртыһынан күберәге тәүге осорҙа бөтөнләй эшен ҡалдырырға ашыҡмай, ҡалғандарының да ялға үҙ теләге менән китеүе икеле.\n50 йәште үткәндәрҙең күбеһе байтаҡ проблемаларға осрай. Ҡайһы берәүҙәрҙән биләгән вазифаһын йәштәргә тапшырыуҙы һорайҙар, ә яңы эш табыу еңелдән түгел. Психолог Наталья Толстая әйтеүенсә, күптәр төшөнкөлөккә бирелә, ә бит әле көс-ҡеүәт етерлек. Тик йәштәр үксәгә баҫып килә, хаҡлы ялға сыҡҡанды түҙемһеҙлек менән көтә.\nШул уҡ ваҡытта эш биреүселәр тәжрибәле өлкән кадрҙарҙы һаҡлап ҡалыу яғында булырға тейеш. Белеүебеҙсә, бындай хеҙмәткәрҙәр эшмәкәрлек өлкәһе менән яҡшы таныш, балалары үҫеп еткән, эшкә күберәк иғтибар бирә, ҙур тырышлыҡ һала. Әммә бөгөнгө пенсия системаһы эш биреүсене әүҙем, тәжрибәле һәм белемле пенсионерҙы вазифаһынан бушатып, был урынға стажерҙы йәки мигрантты ялларға мәжбүр итә.\nҺаулыҡ һаҡлау, мәғариф, идара итеү кеүек өлкәләрҙә тәжрибә – иң мөһим күрһәткестәрҙең береһе, ләкин өлкән йәштәге табиптар һәм уҡытыусыларҙың урынына дауаханаларҙа, мәктәптәрҙә яңы ғына уҡыуын тамамлаған тәжрибәһеҙ йәштәр килә. Улар үҙ эшенең оҫтаһына әүерелгәнсә мәшғүллеккә бәйле ҡыйынлыҡтар тыуасаҡ. Һөҙөмтәлә илдә ҡиммәтле белгестәргә – ҡытлыҡ, ә өлкән быуын араһында эшһеҙлек артасаҡ.\nПенсия тураһындағы Законға үҙгәрештәр индереү проекты ошондай етешһеҙлектәрҙе юҡ итеүгә йүнәлтелә. Гүзәл заттар 55-тә, ир-егеттәр 60-та үҙҙәрен бер ҙә әбей йә бабай итеп тоймай, тыныс ҡына өйҙә ултырырға теләмәй. Эш биреүселәргә көс-дәрте ташып торған “йәш пенсионерҙар”ҙы хеҙмәттән бушатырға тура килмәйәсәк.\nРәсәй халыҡ хужалығы һәм дәүләт хеҙмәте академияһының Социаль анализ һәм күҙаллау институтында белдереүҙәренсә, хәҙер 60 йәшлектәрҙе ҡарт тип иҫәпләргә ярамай.\n– Кешеләрҙең һаулығында ла, йәшәү рәүешендә лә, фекерләү һәләтендә лә байтаҡ үҙгәреш булды. 60 йәшкә еткәндәрҙе оло тип әйтеү бөтөнләй дөрөҫ түгел, – тине институт лабораторияһы мөдире Дмитрий Рогозин.\nРәсәй Президенты Владимир Путиндың май указы өр-яңы кимәл ҡуйҙы: 2024 йылға ғүмер оҙайлылығы 78 йәшкә тиклем артырға тейеш. Әлеге пенсия системаһы һаҡлап ҡалынһа, “эшһеҙ тыныс ҡартлыҡ”ҡа егерме йыл самаһы тура киләсәк.\nӘүҙем пенсионерҙарҙың күпселеге был фекер менән килешмәйәсәк, әлбиттә. Әммә пенсия йәше йыш ҡына “эштән бушатыу ҡағыҙы”на әүерелә. Өлкәндәрҙең судта яҡлау эҙләүе, ғәҙәттә, уңышһыҙ тамамлана. Йәш дискриминацияһы Рәсәй Хеҙмәт кодексы менән тыйылһа ла, бәхәстә эш биреүсе өҫкә сыға.\nБынан ары оло быуынды дәүләт яҡлаясаҡ, сөнки йәштәр эйә булған хеҙмәт хоҡуҡтары уларға ла тараласаҡ. Бынан тыш, реформа өлкәндәргә яңы эш эҙләүҙе ябайлаштырмаҡсы. Әле тәҡдим ителгән вакансияларға күҙ һалһаҡ, йыш ҡына “йәше 45-тән артмаҫҡа тейеш” тигән талап ҡуйыла. Тиҙҙән бындай ғәҙелһеҙлек юҡҡа сығасаҡ һәм өлкәндәр ҡулай, ҡыҙыҡлы һөнәрҙе һайлап, үҙҙәрен яңы өлкәлә лә һынап ҡарай аласаҡ.\nТағы ла бер мөһим яңылыҡ – пенсия күләмен арттырыу. Эшкә һәләтлелек йәшен күтәреү быға булышлыҡ итәсәк. Әле пенсияның уртаса күләме 14 мең һум самаһы тәшкил итә. Йыл һайын ул 400 – 500 һумға индексациялана, асылда иһә был һиҙелмәй ҙә тиерлек. Реформа һөҙөмтәһендә ул кәмендә бер мең һумға үҫәсәк.


Секс Мажаралары-Уйын – Уйын Өлкәндәр Өсөн Онлайн\nЫсын Секс Мажаралары Уйын Мохтаж Платформаларында Был Уйындың Геймер\nШулай итеп, һеҙ шул булыр геймер, ул уйындары тарихы тураһында күберәк хәстәрләй, д графигы тураһында. Ярай, ул ваҡытта был сайтта һеҙҙең өсөн түгел. Секс мажаралары сөнки был-беҙҙең уйын уйын ғына була, кем тарих менән күркәм бара, шулай уҡ потрясающий график. Был HTML5 коллекция ғына тора-уйын, исеменең һәм элек беҙҙең сайт барлыҡҡа килгәс, беҙ уны мотлаҡ беҙҙең команда протестировать тейеш. Беҙ был сюжеттың сифаты третировать, озорство секс-н, раят стилендә яһалған, шулай уҡ, дизайн һәм хата хата булмаҫ., Был уйын нисек кенә тест үтәсәк, уның беҙҙең платформаға скачать беҙ, уның туранан-тура һеҙҙең үҙ браузер бушлай унда уйнарға мөмкин.\nҘур эш тәжрибәһенә эйә булған өсөн донъя уйындары беҙҙә ололар командаһы, уйын нисек эшләй һәм беҙҙең менән бәйләнеш булдырыу, шулай уҡ компания менән, уларҙың бындай хеҙмәтенә рекламировать үҙ сайты буласаҡ. Сөнки нәҡ беҙҙең монетизация трафик беҙ бик яҡшы ысул табып, уйынды бушлай тәҡдим итә, реклама беҙгә килеүселәр шулай уҡ раздражать түгел. Беҙ был һөйләшеүҙәре, уйындары тураһында һәм шулай уҡ платформа, беҙ улар тәҡдим итәләр, параграф икенсе. Һеҙ беләһегеҙме, ни өсөн беҙгә ышаныуы, был әлеге порноигровой геймер өсөн иң яҡшы сайтта, һәм һеҙ ни эшләргә беҙгә күберәк баһалайым., Баһаланы һәм ҡасан һеҙ нәмә, наслаждайся был тәрән һеҙ ахыр сиктә ашыу кимәлдә булған.\nУйын, Ул Һеҙҙең Сәйәхәтегеҙҙең Күсереп Эротическое\nБеҙ был коллекция булдырып, беҙ теләгән уйынсыларыбыҙ күп төрлөлөгөнә килтергән өсөн, улар барыһы да, нимә ул сессия һәм иң яҡшы уйын өсөн кәрәк, идеаль оргазм. Беҙҙең сайтта бөтә үҙенсәлектәр төрлөлөгө коллекция уйын тарала. Төрлө темаға һәм төрлө уйын фокусировка беҙҙә йыш була., Аниме һәм мили уйындар беҙҙең experience girlfriend-порноигра, китә ҡыҙҙар менән енси мажараларҙы һеҙгә файҙалы булыр, әммә беҙгә башҡа спектр уйын аҙағында иблис булғас, ханым, һеҙ ҙә улар кеүек оҫта уйнай йәки яуыз, охотится был секс-рабыня, булдыҡһыҙ йә ҡыҙ кеүек уйнарға тырышып, иҫән-һау калырға. Ғаләм менән фантастик уйын беҙҙең сайтта буласаҡ, эльфы тултырып, орк, тролль һәм нимфа, уның трахнуть мөмкин. Әммә реалистик уйындары ла беҙҙе бар, идеаль енси тормош йәнләндереп, һеҙгә ҡыҙыу егеттәр улар өсөн уйнай, уларға енси мажара эҙләп буйынса түбәндәге гулять ҡала.\nӘ тағы бер парта порноигры беҙҙең сайтта буласаҡ. Порноигры беҙҙә бар, ххх торғанда ул-билдәле бяшняла уйындар, йәки телевизорҙан фильм. Wow порноигра беҙҙә бар, хатта бер нисә star wars game of thrones һәм өлкәндәр өсөн уйын уйнай. Бына ниңә яраттым мин, - тип әйтә, беҙҙең сайттар-сайттар был, гик каприз гик булдырыу өсөн непослушный. Өлкәндәр уйыны етди ҡарай һәм уйын ваҡытында беҙгә ышанырға, беҙ беренсе булып әлеге VR-интерактив порноигр менән секс-уйынсыҡ һәм тәжрибә максималь тәҡдим виртуаль беҙҙең уйынсылар, улар секс менән сағыштырырға мөмкин.\nСайтта уйланылған яҡшы һәм хәүефһеҙ, ул иҫ киткес тура килә өсөн Порноигр\nКоллекцияларында, беҙ бында улар туранан-тура күрһәтеп, тѳрлѳ уйындар менән генә HTML5. Әгәр ҙә һеҙ беләһегеҙме, был шулай, уйын ғына ғибәрәт, ул нисек эшләй һәм xbox Station Play н, П булған һәм, төрлө һәм загрузки һеҙҙең өсөн түгел, улар кәрәк. Бына беҙҙең коллекцияла кеүек күренә. Кросс менән-платформа HTML5-енси мажаралы уйындар урын алалар наслаждаться уйындар һеҙҙең һәр береһе, бында һеҙҙең дә ҡушылыуығыҙҙы ине, сөнки уйындар бөтә телефондар һәм планшет эшләгән бөтә был, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, уларҙы эшләү өсөн ios, д android йәки-тағы шул. Һуңынан үҙе барған сайттар, улар мобиль оптимизирован өсөн навигация була.\nБеҙ шулай уҡ сервер беҙгә аҡса һалыуҙан бер аҙ. Уйын, был коллекцияһын улар һеҙ күрерһең, ни тиклем күберәк, ғәҙәттә. Бына ни өсөн беҙҙең һөҙөмтәле хостинг кәрәк. Быны беҙ, шулай итеп, һеҙ ҙә буласак тип загрузки 10 секундтан ашыу уйын көтә. Һәм загружаться ҡасан, уларға, һеҙҙең булып уйнағас, уларҙы бер ниндәй ҙә тотҡарлыҡ йәки ябай. - Булмауға ҡарамаҫтан, беҙҙән ни онлайн уйынсылар булып, беҙгә яҡшы уйын тәҡдим серверы аласыз. Шулай уҡ берләшмә ағзалары функцияһын шул уҡ ваҡытта беҙҙең өсөн беҙ башлап ебәрҙек., Бындай уйын менән һәм шулай гик һаны бер урындар һаны, әлбиттә, был хаҡта аңлатма бүлеге һөйләшеү булды, серверҙар өсөн бөтә уйынсыларға һәм секс мажаралары discord беҙ башлап ебәреүсе-уйнай.\nСекс Уйындар Өсөн Бөтәһе Бушлай\nҺеҙ беләһегеҙ, YouTube һәм Facebook һыйҙырыу кеүек аҡсаны күп эшләй, бер һатыусы ағзаһы түгел? Ярай, беҙ үҙ стратегияһы һәм карталар тормошҡа ашырыу уйнатыласаҡ шул уҡ беҙҙең сайтта буласаҡ, һәр платформанан был уйындарына мең көн популярлыҡ сифаты һәм уйынсылар йәлеп ителгән. Инде беҙҙең берләшмә булып, тирә-яҡ ойошторолған был сайтта, һәм һеҙ саҡырғас, беҙ уның өлөшө булды. Секс мажаралары һеҙгә ҡушылам-уйын бушлай. Gameplaywise һуң бер нәмә лә үҙгәрмәгән кеүек, һеҙ ҡушыла., Шул уҡ уйында иң һеҙ получает, һеҙ улар шул тиклем уйнап булмай, ни тиклем теләсә, сөнки һеҙ нисек теркәлгән һәм билдәләй ала, сөнки уйынсыларҙың һәм бөтөнләй, хатта интерфейс берләшмәләре функцияһы үҙгәрә. Беҙгә һеҙҙең ярҙам аша бәйләнеш системаһы әммә улар менән массаж һәм башҡа уйынсы менән дуҫлаша алмай. Бынан тыш, ҡатнашҡан саҡтар булды икән, һеҙгә мөрәжәғәт алырҙай булып, уйын башланыу яңы категория алырға йәки һеҙ яратҡан уйын кинк һеҙҙе яратҡан, һеҙ унда уйнарға мөмкин. Скачать аҙнала беҙ уйнаған, шуға ла беҙҙең сайтта закладка ғына кәрәк., Беҙ өлкәндәр өсөн йыйын ойоштороласаҡ интернет берләшмәләре иң дәртле уйын, һәм беҙ бында һеҙҙе күреүемә шатмын. Төн буйы беҙҙең сайтта бушлай тиле уйын наслаждайся!


Archives for Ноябрь 23rd, 2018 | Йәншишмә\nАрхив записей за 23 ноября 2018\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:41\nДуҫтар, белегеҙ, декабрҙә төп бүләк – велосипед уйнатыла. Ул кемгә эләгер икән? Уйында гәзитебеҙгә 6 айҙан алып 1 йылға тиклем яҙылғандар ҡатнаша ала. Еңеүсе йәрәбә тартып сығарыу юлы менән билдәләнә. Әйҙәгеҙ, ашығайыҡ, һанаулы ғына көндәр ҡалды. «Йәншишмә»гә яҙылып, квитанцияғыҙҙың күсермәһен тиҙерәк редакцияға ебәрә һалығыҙ. «Тимер ат» һеҙҙе көтә. Гәзиткә ярты йылға яҙылыу хаҡы – 490 …\nContinue reading ‘Велосипед кемгә эләгер?’ »\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:38\nБүләгебеҙ – стена сәғәте баш ҡалалағы Ҡасим Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы сәнғәт интернат-гимназияһының VII «А» синыфы уҡыусыларына яҙған икән. Бында белем алыусы уҡыусылар «Йәншишмә»гә йыл да яҙылмай ҡалғаны юҡ. Ә уны ойоштороуҙа беҙҙең күптәнге дуҫыбыҙ, китапханасы Венера Миңлеғәли ҡыҙы Билалова ярҙам итә. Рәхмәт инде уға.\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:25\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:17\nУҡыған мәктәбең, синыфың: Ауырғазы районы Талбазылағы лицейҙың XI «Б» синыфында уҡыйым. Төрлө өлкәлә яулаған уңыштарың: 2017/18 уҡыу йылында экология буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһының төбәк этабында, «Таҙа фән» фәнни-ғәмәли конференцияһында – еңеүсе, ботаника буйынса йәш экологтарҙың Бөтә Рәсәй слётында призёр булдым. Уңышлы булыу серҙәре: эшһөйәр, маҡсатыңа ынтылыусан, тырыш булһаң, теләгәнеңә ирешәһең.\nНаписал в 23 ноября 2018, 11:11\nУҡыған мәктәбең, синыфың: Ауырғазы районы Талбазылағы лицейҙың XI синыфында белем алам. Төрлө өлкәлә яулаған уңыштарың: үткән уҡыу йылында урыҫ әҙәбиәте буйынса Бөтә Рәсәй олимпиадаһының район, төбәк этаптарында еңеүсе булдым. Быйыл да урыҫ теле һәм әҙәбиәте буйынса муниципиаль этапта беренсе урын алдым. Уңышҡа өлгәшеү серҙәре: фәнгә ҡарата ҡыҙыҡһыныуым һәм тырышлығым булыуы, аҙаҡ шуны иҫбатларға теләү.\nНаписал в 23 ноября 2018, 10:55\nНаписал в 23 ноября 2018, 10:50


Башҡортостанда туристар өсөн Ҙур Көньяҡ Урал һуҡмағын һалалар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n09 июля 2018 — 15:40 ГТРК «Башкортостан»\nПоходҡа Рәсәй география йәмғиәтенең төбәк бүлексәһе һәм Башҡортостан Экология министрлығы белгестәре сыҡты. Маршрут Белореттан башланып «Ирәмәл» тәбиғәт паркы аша уҙа. Уның оҙонлоғо яҡынса 140-150 саҡырым. Был арауыҡты бер аҙна эсендә үтергә мөмкин. Походта ҡатнашыусыларҙың маҡсаты – маршрутты маркировкалау, билдәләр эшләү, картаһын әҙерләү. Был эш тамамланғас, туристар яңы маршруттан үҙаллы йәки туроператорҙар аша үтә ала.


27 августа 2015 — 15:27\nКисә Америка Ҡушма штаттарында тура эфир ваҡытында ике кешене атып үлтергәндәр. „Дабл ю, ди би джей ете„ телеканалы журналисы 24 йәшлек Элисон Паркер һәм оператор 27 йәшлек Адам Уард Монета ҡалаһының сауҙа үҙәгенән тура эфирға сыҡҡанда уларға ҡарата ут асҡандар. Енәйәтсе ҡасырға тырышып аварияға осрай һәм ҡаты йәрәхәттәрҙән дауаханала һәләк була. Асыҡланыуынса, ул телеканалдың 41 йәшлек элекке хеҙмәткәре. Енәйәтсе фажғәне видеоға төшөрөп интернет селтәренә һалып өлгөргән һәм оператор өсөн мин эштән ҡыуылдым, ә журналист миңә ҡарата расистик фекерҙәр еткерҙе, тип яҙап ҡалдырған.\nМексикала йәнә КолимА вулканы урғыла. Дәүләттең иң әүҙем вулканы быйылғы йәй эсендә өсөнсөгә уяна. Төтөн бағанаһы 5600 метрға тиклем күтәрелгән. Урындағы властар ғәҙәттән тыш хәл иғлан иткән. Тимәк, тау буйында йәшәгән халыҡ кәрәк булһа, ашығыс рәүештә хәүефһеҙ урынға күсеп китергә әҙер булырға тейеш.\nРәсәйҙә сит илдәрҙә етештерелгән көнкүреш химия тауарҙарын һатыуҙан алалар. Рәсәй ҡулланыусылар хоҡуҡтарын яҡлау идаралығы продукциялар хәүефһеҙлек талаптарына яуап бирмәй, тип тапҡан. Henkel, Procter & Gamble, Colgate-Palmolive кеүек билдәле компанияларҙың импортлы тауарҙары был исемлеккә ингән. Ҡайһы магазин кәштәләренән был тауарҙар юғала ла башлаған,тип хәбәр итә Коммерсант газетаһы. Белгестәр әйтеүенсә,бында борсолорға урын юҡ-сикләү индерелгән бар химия тауарҙарының да аналогтары кәштәләрҙә бар.


Ҡурай байрамы Рәсәй төбәктәре буйлап үҙенең сәйәхәтен дауам итә\n16 Март 2017, 10:15\nӨФӨ, 2017 йыл, 16 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. «Ҡурай байрамы» Рәсәй төбәктәре буйлап үҙенең сәйәхәтен дауам итә. Март айында Башҡортостандың ижади коллективы Пермь крайында, Ҡурған, Төмән һәм Свердловск өлкәләрендә сығыш яһай. 23 мартта фестиваль Пермь крайының Барҙы ауылы Мәҙәниәт һәм ял итеү үҙәгендә үтә. 24 мартта байрамды Сафакүл ауылы, 25 мартта – Ҡурған ҡалаһы, 26 мартта Ҡурған өлкәһенең Шадринск ҡалаһы ҡабул итә.\n28-29 мартта фестиваль Төмән өлкәһендә билдәләнгән. Байрам Свердловск өлкәһендә тамамланасаҡ: 30 мартта сара – Түбәнге Тагилда, 31 мартта Екатеринбургта үтә.\nҠурай байрамы сиктәрендә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты көнүҙәк тарих һәм мәҙәниәт мәсьәләләрен, урындарҙа башҡорт этносын артабан үҫтереү перспективаларын тикшереү өсөн тарихсыларҙы, этнографтарҙы, генеалогия өлкәһе белгестәрен йәлеп итеп, түңәрәк өҫтәл уҙғарырға ниәтләй. Шулай уҡ урындағы Башҡорт ҡоролтайының киңәйтелгән ултырышы ойоштороласаҡ.\nОшо уҡ майҙансыҡта «Башҡортостан» киностудияһының фильмдары күрһәтеләсәк. Тамашасылар «Әсе бал», «Күңел йыры», «Тере шишмә» исемле документаль таҫмаларҙы һәм «Ай һәм Урал тауҙары нисек барлыҡҡа килгән» анимация фильмын ҡарай аласаҡ.\nПроектты ойоштороусылар – Башҡортостан Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге һәм Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты.\nТеги:халыҡ ижадыҡурай байрамы


Алтындан һалалармы ни! » Башҡортостан гәзите\nАлтындан һалалармы ни!\n30-03-2013, 05:49 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nӘммә юлдарҙың сифаты һис кенә лә яҡшырмай\nРеспублика юлдарының торошо һаман да – иң көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе. Уларҙың тейешле сифатта булмауына зарланыусылар етерлек. Дәғүә белдермәҫлек тә түгел шул: йәй буйы төҙөкләндерһәләр ҙә, яҙ етеү менән ниңәлер тағы үтә алмаҫлыҡҡа әйләнә лә ҡуя. Үҙебеҙ ҙә шаһитбыҙ: соҡор-саҡырлы асфальт бихисап машинаны ремонтларға мәжбүр итә.\nЮлдарҙың насар булыуының төп сәбәбе – уларҙы йүнәтеүгә аҡсаның аҙ бирелеүе, тип белдерҙе яңыраҡ республика Президенты. Йыл һайын 3,5 мең саҡрым юл ремонт талап итһә лә, ысынбарлыҡта шуның биштән бер өлөшө генә эшләнә икән. Әле республика күперҙәренең яртыһына ремонт кәрәк, ә юлдарҙың 76 проценты төҙөкләндереүгә мохтаж. Шул уҡ ваҡытта урындағы юлдарҙың 20 проценттан ашыуына һаман таш та түшәлмәгән. Шуға ла Рөстәм Хәмитов юл төҙөлөшөнөң сифатын яҡшыртыу, был йүнәлештә яңы технологияларҙы үҙләштереү, Көнбайыш илдәренең тәжрибәһен өйрәнеү кәрәклеген билдәләне. Шулай ҙа тармаҡтағы хәлде ҡапыл ғына тамырынан үҙгәртеү мөмкин булмауын күптәр аңлайҙыр.\nБашҡортостандың автомобиль юлдарын 2030 йылға тиклем үҫтереү стратегияһына ярашлы, был тармаҡҡа 600 миллиард һум самаһы аҡса бүлеү күҙ уңында тотола. Әммә күңелһеҙ һандар ҙа юҡ түгел: һуңғы ун йылда беҙҙең юлдарҙа машиналар иҫәбе 56 процентҡа артһа ла, юл һалыуҙы финанслау күләме 18 процентҡа ҡәҙәр кәмегән, был бигерәк тә 2006 – 2010 йылдарҙа күҙәтелгән. Шулай ҙа һуңғы осорҙа хәл яҡшырған – финанслау 2010 йылдағы менән сағыштырғанда 13 процентҡа үҫкән.\nСиттән инвестициялар йәлеп итеү ҙә күҙаллана. Бындай мөмкинлектән файҙаланып, тәүге трасса төҙөлә лә инде: Европа – Көнбайыш Ҡытай юлы водителдәр өсөн түләүле буласаҡ, уның 200 саҡрымы беҙҙең республика биләмәһе аша үтә.\nТармаҡта эшмәкәрлекте яйға һалыу кәрәклеге көн кеүек асыҡ. Ни тиһәң дә, төбәк юлдары төҙөкләндереүгә ҡарағанда биш тапҡырға тиҙерәк эштән сыға, һәм аҡса етмәүен ҡайһы саҡ төп сәбәп тип һис кенә лә атап булмай. Ҡайһы ваҡыт эшсе ҡулдар етешмәүе лә бәкәлгә һуға: мәҫәлән, 2012 йылда асфальт түшәүҙең ҡар ятҡансы дауам итеүе күпкә ишара. Баш ҡаланың Салауат Юлаев проспектында юлсыларҙың эште үҙ мәлендә тамамлап өлгөрмәүе, һөҙөмтәлә был трассала хатта хәрәкәт тиҙлеген сикләргә мәжбүр булыуҙары – ошоноң сираттағы асыҡ миҫалы.\nЭйе, юлдарҙың сифаты ла бик йыш һорау тыуҙыра. Өфө – Аэропорт юлын бынан бер йыл элек подрядсылар ҡабаттан үҙ иҫәбенә төҙөкләндерергә мәжбүр булһа ла, был улар өсөн ғәҙәттән тыш хәл тип ҡабул ителде. Ә бит йыш ҡына баш ҡаланан алыҫта ятҡан райондарҙа эштең сифаты бөтөнләй тикшерелмәй тиерлек.\nШулай ҙа төҙөкләндереү генә түгел, төҙөү кәрәклеге лә шик тыуҙырмай. Бөгөн республиканың һәр икенсе кешеһенең еңел автомобиле бар, уларҙың һаны арта барыуы тиҙҙән ҙур ҡыйынлыҡтарға килтереүе ихтимал. "Был йәһәттән бөгөн үк сара күрелмәһә, хәлдең тағы ла ҡатмарлашыуы һәм юлдарға саманан тыш көс төшәсәге көн кеүек асыҡ. Был бөтә республика буйынса иҡтисади үҫештең түбәнәйеүенә генә килтереп ҡалмаясаҡ, киләсәктә юлдарҙы рәтләү күпкә ҙурыраҡ сығымдар талап итәсәк", – тип борсолоу белдерә Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитеты рәйесе Ильяс Мөниров.\nЮл төҙөлөшө буйынса бурыстар билдәле. "Башкиравтодор"ҙа хәбәр итеүҙәренсә, Өфө – Инйәр – Белорет трассаһының халыҡ телендә "Ҡәйнә теле" тип аталған өлөшөндә капиталь ремонт көтөлә, шулай уҡ Өфөнөң Затон биҫтәһенә урау юлды төҙөү тамамланасаҡ. Халыҡ-ара саммиттарға әҙерлек программаһына ярашлы, Өфө – Аэропорт юл үткәргесен һалыу башланған да инде. Федераль юлдар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалмаясаҡ: әле М-5, М-7 һәм Өфө – Ырымбур трассаларының 284 саҡрымын йүнәтеү күҙ уңында тотола.\nЭйе, был һандар бер аҙ өмөтләндерһә лә, юлдарыбыҙ барыбер тиҙ арала тейешле сифатын юғалта. Шуға ла, әгәр түләүле трассалар күпләп төҙөлә башлаһа, түләүһеҙҙәре бөтөнләй ҡарауһыҙ ҡалыр тип хәүефләнеүселәр ҙә юҡ түгел.\nБөтә донъя иҡтисади форумы белгестәре үткәргән тикшеренеү һөҙөмтәһе буйынса, Рәсәй юлдары донъяла иң насарҙар рәтенә ингән – мөмкин булған ете баллы система буйынса ни бары 2,3 балл йыйған. 144 ил араһында беҙ – 136-сы урында.\nИң юғары баһаға Франция, Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре, Сингапур, Португалия, Оман, Швейцария, Австрия, Гонконг, Финляндия, Германия юлдары лайыҡ булған. БДБ илдәрендә иң яҡшы юлдар — Азербайжан, Тажикстан һәм Ҡаҙағстанда. Иң насары — Молдавияла.\nАвтор: Рәшит ЗӘЙНУЛЛИН