Материалы за Август 2012 года » Страница 7 » Башҡортостан гәзите\nҺаулығы юҡтың — ҡәҙере юҡ\nСоциаль мәсьәлә // 28-08-2012, 03:45\nБДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалында физик тәрбиәгә иғтибар ҙур\nХәҙер, баҙар шарттарына ярашлы, йәш уҡытыусы, инженер йә булмаһа менеджер төрлө яҡлап үҫешкән, үҙ һөнәрен энәһенән ебенә тиклем өйрәнгән, ижади фекерләгән белгес булырға тейеш. Әммә бының өсөн һанап үтелгән “күрһәткестәр” генә етәме? Халыҡ әйтмешләй, һаулығың юҡ икән, аҡылың да, уңғанлығың да — һуҡыр бер тин. Шуға ла уҡыу йорттарының төп бурысының береһе — студентҡа белем һәм рухи тәрбиә биреү менән бер рәттән, уны физик яҡтан сыныҡтырыу.\nИҡтисад // 28-08-2012, 03:44\nРеспубликала быйыл тулайым һауым 1,200 миллион тоннанан ашыуҙы тәшкил иткән. Был тәңгәлдә Стәрлетамаҡ, Саҡмағош һәм Дүртөйлө райондары хужалыҡтары алдынғылыҡты бирмәй. Уларҙың һәр береһендә 23 мең тоннанан ашыу һөт етештерелгән.\nЙыл башынан алып бер һыйырҙан 2670 килограмм һөт һауып алынған (былтырғыға ҡарағанда 265 килограмға күберәк). Ауырғазы, Дүртөйлө, Көйөргәҙе, Мәләүез, Мәсетле, Стәрлетамаҡ, Тәтешле, Өфө, Саҡмағош райондарында бер һыйырҙан уртаса 3 мең килограмдан ашыу һөт һауып алынған.\nҺыу — йәшәү сығанағы\nСәйәсәт // 28-08-2012, 03:43\nБөгөн Мәскәүҙә Башҡортостандың Рәсәй Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиллегендә “Төбәкте һыу менән тәьмин итеү системаһы. Яңы технологияларҙы ғәмәлгә индереү тәжрибәһе” төбәк-ара конференцияһы үткәрелә. Әлеге сара “Таҙа һыу” федераль программаһын тормошҡа ашырыу маҡсатында республикабыҙ менән Мәскәү ҡалаһы араһында ҡул ҡуйылған хеҙмәттәшлек тураһындағы килешеүҙә сағылыш тапҡайны.\nҺәр сәскәнең — үҙ төҫө\nЙәмғиәт // 28-08-2012, 03:42\nШәмбе иртәһендә баш ҡаланың Ленин урамы гөл-сәскәгә, йыр-моңға күмелгәйне. Айырыуса Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры алдында халыҡ күп. Бында күренекле артистар, Рөстәм Сөләймәнов етәкселегендәге милли симфоник оркестр сығыш яһай.\nБыға тиклем Өфөнөң һәр районы сәскә байрамын айырым-айырым үткәрә ине. Быйыл беренсе тапҡыр күптән матур йолаға әүерелгән сағыу сара Ленин урамында ойошторолдо. Был күптәрҙең күңеленә хуш килде. Әлеге сарала республика етәксеһенең ҡатнашыуы байрамдың мәртәбәһен күтәрҙе. Рөстәм Хәмитов экспозицияларҙы ҡарап сыҡты, халыҡ менән әңгәмәләште.\nҮҙемә ҡалһа, байрамға дүрт йәшлек ҡыҙым Дилә менән килгәйнем. Ҡыҙыҡайҙың сәскәгә сабый саҡтан уҡ иҫе китә, тик быға тиклем бер тапҡыр ҙа сәскәләр байрамында булғаны юҡ ине.\nИҡтисад // 28-08-2012, 03:34\nИғтибар! Яңы рубрика: Финанс ғилеме\nФинанс ғилеме, иҡтисад серҙәре тураһында күпте беләбеҙме? Ошо өлкәлә эшләгәндәрҙе, эшҡыуарҙарҙы иҫәпкә алмағанда, юҡтыр, моғайын. Сер түгел: арабыҙҙа девальвацияны дефолттан айырмағандар, облигация менән фьючерс кеүек финанс инструменттары тураһында ғүмерендә бер тапҡыр ҙа ишетмәгәндәр ҙә юҡ түгел. Ярай, быларҙы белеүҙең, бәлки, күптәребеҙгә кәрәге лә юҡтыр. Әммә кредит һорап мөрәжәғәт иткәндә, килешеүҙең ниндәй юлдарына күҙ һалырға онотмаҫҡа, эштән бирелгән пластик картаның ниндәй өҫтөнлөктәре бар, аҡсаны банктан башҡа тағы ниндәй ойошмаларҙа һаҡларға була, нимә ул интернет-банкинг – ошо һәм башҡа бик күп һорауға яуап табыу тормошобоҙҙо күпкә еңеләйтер, байтаҡ ҡатмарлыҡтан ҡурсалар ине, эйе бит?!\nКом: 0 // Уҡынылар: 901 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАлтын-көмөш күп ерҙә фетнә сыға\nЙәмғиәт // 28-08-2012, 03:26\n“Ғәрәп яҙы”н “Курд яҙы” алмаштырырмы?\nТөньяҡ Африка һәм Яҡын Көнсығыш илдәрендәге “Ғәрәп яҙы” исеме менән нарыҡланған революция еле курдтарға ла килеп етте, ахырыһы. Сүриәлә барған ыҙғышты улар үҙ маҡсатында файҙаланып ҡалырға тырыша. Быуаттар һуҙымында үҙбилдәләнешкә ынтылып та, бойондороҡһоҙлоҡ ала алмаған халыҡ өсөн Сүриәләге боларыш һуңғы мөмкинлек кеүек.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1279 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҠорҙар үтте, иртәгә — мәктәпкә!\nСоциаль мәсьәлә // 28-08-2012, 03:23\nӨфө ҡалаһы уҡытыусыларының август кәңәшмәһе мәғариф өлкәһендә эшләүселәрҙең уҡыу йылы алдынан әһәмиәтле “старты” ине. Былтырғы уңыш-етешһеҙлектәрҙе барларға, һығымталар яһарға ваҡыт булды. Киләһеләре менән сағыштырырға, үҙенә күрә йөкләмәләр алырға форсат етте. Башҡа өлкәләрҙән айырмалы рәүештә, мөғәллимдәргә яуаплы эш — йәш быуынды тәрбиәләү бурысы йөкмәтелгән. Ошо тәрбиә нисек — илебеҙҙең киләсәк яҙмышы ла шулай. Уҡый-яҙа белмәгән балаға хәреф өйрәтеү генә түгел, ысын мәғәнәһендә илебеҙҙең патриоттарын тәрбиәләү, сабыйҙар күңеленә күп милләтле халҡының нигеҙе булған дуҫлыҡ, татыулыҡ тойғоларын һалыу ҙа — улар иңендә.\nДүрт айҙа төҙөлгән мәктәп\nСоциаль мәсьәлә // 28-08-2012, 03:19\nӨфө ҡалаһының Дим биҫтәһендәге 101-се урта мәктәп уҡыусыларының ҙур шатлығын, ғорурлыҡ тойғоһон уртаҡлашмайынса булмай. Өс йыл “кеше тупһаһы”н тапағандан һуң яңы уҡыу йылын йәш димдәр өр-яңы, әллә ҡайҙан балҡып торған, заманса йыһазландырылған мәктәптә башлаясаҡ. Был бәхеткә өлгәшкәндәре өсөн улар иң тәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовҡа, “Өфө ҡалаһының Инвестиция-төҙөлөш комитеты” муниципаль унитар предприятиеһына һәм “Башкиргражданстрой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенә рәхмәтле. Сөнки мәғариф учреждениеһы бинаһы дүрт ай эсендә ҡалҡып сыҡты, һәм бына ул уҡыусыларын ҡабул итергә әҙер.\nСәйәсәт // 28-08-2012, 03:12\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Указы менән\n“Витязь” машина эшләү компанияһы хеҙмәткәрҙәре:\nтокарь Бушин Алексей Николаевичҡа, фрезеровщик Гаврилов Евгений Валентиновичҡа, баш конструктор Ильин Александр Ивановичҡа, баш конструктор урынбаҫары Микалуцкий Владимир Кузьмичҡа — “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған машина эшләүсеһе”,\n“Уралмостострой” йәмғиәте филиалының 30-сы күпер төҙөү отряды хеҙмәткәрҙәре:\nКом: 0 // Уҡынылар: 931 тапҡыр // Тотош уҡырға\nАртҡа 1 ... 3 4 5 6 7 8 9 10 11 ... 45 Алға Бит башына


«Етәксе һөнәрен алмаштыра» проекты дауам итә\nБашҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы тарафынан ул 2013 йылдан үткәрелә. Ошо осорҙа эшсе костюмын республиканың бер нисә министры кейеп ҡараны. Проект сиктәрендә Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе оҫталығын инженер, ә республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса комитеты рәйесе ташсы һөнәрендә һынап ҡараны.\nЭшсе формаһы Вячеслав Ғиләжетдиновты бер нисә йылға йәшлегенә алып ҡайтты. Өс тиҫтә йыл элек инженер һөнәрен үҙләштергән йәш белгес авиация двигателдәрен өйрәнә башлай. Ҡеүәтле ҡоролманың төҙөлөшөн ул бөгөн дә онотмаған. Компрессор станцияһы авиация двигателе нигеҙендә эшләй. Ғәҙәттә, һауала мең ярым сәғәт эшләткәндән һуң, двигатель артабан яраҡһыҙ тип табыла. Әммә тап Өфө инженерҙары уға ерҙә икенсе ғүмер бирә.\nВячеслав Ғиләжетдинов Өфө дәүләт авиация институты белгестәре менән ҡеүәтле двигателде ерҙә ҡулланыуға патент яҡлаған. Бөгөн был тәжрибә барлыҡ донъяла киң таралған.\nВячеслав Ғиләжетдинов, Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе: «Йәшлегемә ҡайтҡандай булдым. Әле лә хәтерҙә, двигатель төймәһенә баҫыу ҙур ҡыйынлыҡ менән бирелгәйне. Эшләп китһен инде, тип тулҡынлана инек ваҡытында. Хәҙер инде замансалаштырылған технология эште тағы ла яҡшырта. Тейешле кнопкаға баҫтың, эшләне».\nРеспубликаның Транспорт һәм юл хужалығы буйынса комитеты рәйесе лә етәксе костюмын эшсе кейеменә алыштырҙы. Ильяс Мөниров һөнәре буйынса ташсы. Нефть университетында белем алғанда ул 4-се разряд ташсы таныҡлығын алған. Совет осоронда һәр студент өҫтәлмә һөнәр үҙләштерә ине, тип хәтерләй етәксе.\nИльяс Мөниров, Башҡортостандың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса комитеты рәйесе: «Минеңсә, һәр ир-егет бер нисә һөнәр үҙләштерергә бурыслы. Ир аҡыл менән дә, ҡулы менән дә нимә булһа ла эшләй белергә тейеш. Ул ваҡытта кеше эшһеҙ ҡалмай, ғаиләһен дә туйҙыра аласаҡ».\nБөгөн эшсе һөнәрен үҙләштереүселәргә ҡарағанда юғары белемле белгестәр күберәк. Шул уҡ ваҡытта инженер, ташсы, механик, электриктарҙың эш хаҡы ҡайһы бер офис хеҙмәткәрҙәренең килеменән күпкә юғары. Республиканың хеҙмәт баҙарында эшсе ҡулдар етмәй. Шуға күрә йәштәргә һөнәр һайлар алдынан уйланырға урын бар.


Сермән күп тармаҡлы ауыл клубында “Йондоҙло мозаика” исемле бик шәп концерт булды. Концерт ябай түгел. Балалар сәнғәт мәктәбенең хореография бүлеге уҡыусылары “Беҙгә бѳгѳн 10 йыл” темаһына арналған байрам сараһын ауылдаштарына, ҡунаҡтарға бүләк итте.\nЭйе, 2008 йылдың алтын кѳҙѳндә балалар сәнғәт мәктәбендә хореография бүлеге асыла. Мәктәп директоры Әлфиә Идиәтуллина Учалы сәнғәт училищеһын яңы ғына тамамлап килгән Сермән һылыуҙары - Елена Ағзамова менән Зинира Дәүләтованы ҡуш ҡуллап эшкә саҡыра. Шул ваҡытта башлана ла инде “Йондоҙ” ансамбленең йылъяҙмаһы. Бейеү ансамблегеҙҙе ни ѳсѳн шулай тип атанығыҙ, тигән һорауға: “Һауалағы йондоҙҙар кеүек, беҙ сәхнә йондоҙҙарын ҡабыҙырға булдыҡ”. Ә бит ҡыҙҙарҙың уй-хыялдары тормошҡа ашҡан. 10 йыл эсендә 30 бейеүсе сығарған мәктәп! Беҙҙең тәүге сығарылыш уҡыусылары: Ләйсән Низаметдинова, Диана Таипова һәм Лиана Таипова, Аделина Садиҡова һәм Эльвина Садиҡова, Айсель Озер, Айдария Аубакирова, Рината Усманова әле лә бейеүҙән айырылмай, яратҡан шѳғѳлдәрен уҡыу йорттарында, ғѳмүмән, тормошта дауам итәләр.\nШуныһы ҡыуандыра, уҡыусылар һаны йылдан-йыл арта. Быйыл I класта 23 бала, II класта - 13, III класта - 12 уҡыусы. Балалар бейеү түңәрәгенә ҙур теләк менән йѳрѳй, уҡыусыларын ярты һүҙҙән, күҙ ҡарашынан аңлап торалар.\nТырышҡан ташҡа ҡаҙаҡ ҡаҡҡан, тигәндәй, Зинира Харис ҡыҙы һәм Елена Николаевнаның ең һыҙғанып эшләүе үҙ емештәрен бирҙе. Ун йыл эсендә “Йондоҙ” ансамбле ниндәй генә конкурстарҙа, бейеү бәйгеләрендә ҡатнашмаған, маҡтаулы исемдәр, призлы урындар яуламаған. “Афарин” республика, “Бейе, Учалы” асыҡ муниципаль, “Яҙ” район, балалар-үҫмерҙәр ижадының зональ, “Алтын йондоҙ ямғыры”, “Алтын Бриз” халыҡ-ара конкурстары, Юрий Рыбаков исемендәге бейеү байрамы һәм башҡа ярыштар - коллективтың, һәр йәш бейеүсенең, остаздарының бихисап уңыштарының бер нисәүһе генә.\n- Был “Йондоҙ”обоҙҙоң I урындары ғына, ә күпме II һәм III урындар яуланған, оҫталыҡ, тәжрибә тупланған, - тине сәхнәнән балалар сәнғәт мәктәбе директоры Әлфиә Мидхәт ҡыҙы. Уның һүҙҙәренең дѳрѳҫлѳгѳнә бай йѳкмәткеле юбилей концертын тамаша ҡылған һәр кем инанғандыр.\nЗауыҡ менән биҙәлгән сәхнә, уйлап тѳҙѳлгән концерт программаһы, оҫта алып барыусылар Зѳлфиә Ялалетдинова менән Гѳлфиә Шакирова - бѳтәһе лә урынлы һәм уңышлы булды. Мәктәпкәсә йәштәге балаларҙың сығышы, Ләйсән Низаметдинованың “Топотуха”, Илүзә Аубакирова менән Аделина Бәхтийәрова “Әхирәттәр” бейеүе күңелдәрҙе елкендерҙе. I класс уҡыусыларының “Медуза” бейеүендә үҙеңде һыу аҫты батшалығында кеүек хис итһәң, II кластағыларҙың “Сәскәле аҡлан”ы сағыу йәйҙе иҫкә тѳшѳрҙѳ. Рус, башҡорт, татар, йәһүд, һинд, испан... - ниндәй генә милләт бейеүҙәре юҡ ансамбль репертуарында. Һәр бер сығышҡа ғына хас костюм, прическа, грим, артистарың ары торһон! Әйткәндәй, сәхнә костюмдарын үҙебеҙҙең Сермән уңғаны - Рәғиҙә Рауил ҡыҙы Ғаззалова тегә. Ул нисек ѳлгѳрәлер, нисек уйлап табалыр?! Аңлатыуҙарынса, был йәһәттән мәҙәниәт бүлеге, ата-әсәләр аҡсалата ярҙам итә икән.\nТѳрлѳ класс бейеүселәренең сығыштарын берләштергән “Сюита” юбилей концертының һуңғы һәм кѳслѳ аккорды булып яңғыраны. Юбилейға бик күп ҡунаҡтар килгәйне. Вазифалы кешеләр, коллегалары, ауылдаштары, ата-әсәләр ансамблдең юғары уңыштарына, һәләтле балаларға, ғѳмүмән, музыка мәктәбенең ижади эшмәкәрлегенә һоҡланыуҙарын белдереп, теләктәрен әйттеләр, бүләктәрен тапшырҙылар.\nБына шундай матур бейеү байрамы менән ҡыуандырҙылар беҙҙе Сермән “Йондоҙ”ҙары. Уларға киләсәктә лә ҙур уңыштар, асыштар, яңынан-яңы бейеүҙәр теләйбеҙ. Гел шулай татыу, берҙәм булып ҡалығыҙ, оҙаҡ йылдар яҡты йондоҙ булып балҡығыҙ!


Выбор (гәзит) — Башҡорт Википедияһы\nСалауат ҡалаһының ижтимағи-сәйәси баҫмаһы\n3 октябрь 1954\nНефтселәр урамы, 29\n3000 дана (2015 йыл, декабрь)\n«Выбор» — Салауат ҡалаһының аҙнаһына ике тапҡыр урыҫ телендә донъя күргән ижтимағи-сәйәси гәзите.\nОйоштороусылары — Башҡортостан Республикаһының Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы һәм «„Башҡортостан Республикаһы“ Нәшриәт йорто» дәүләт унитар предприятиеһы.\nГәзит ҡаланың социаль, иҡтисади, мәҙәни һәм спорт тормошо хаҡында дөрөҫ һәм ышаныслы мәғлүмәт кенә биреп ҡалмай, уларға төплө анализ яһай. Баҫма биттәрендә төрлө факттарға аңлатмалар, уҡыусыларҙың уй-фекерҙәре, уларҙан килгән хаттар даими урын ала. «Выбор» шулай уҡ ҡала Советының һәм ҡала хакимиәтенең рәсми документтарын баҫтырып сығара.\nСовет хөкүмәте ҡарарына ярашлы, 1948 йылда «18-се комбинат»ҡа (хәҙер Газпром Нефтехим Салауат берекмәһе) нигеҙ һалынғас, унда эшләүселәр өсөн махсус ҡасаба төҙөү планлаштырыла. Ошо йылдың июнь айында тәүге барак ҡалҡып сыға, ә көҙгә инде тәүге урам барлыҡҡа килә. 1949 йылда был нефтехимиктар ҡасабаһына башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаев хөрмәтенә «Салауат» исеме бирелә, һәм ул яҡындағы Ишембай ҡала Советына бойһондорола. Нәҡ ошо Салауат эшселәр ҡасабаһында 1952 йылдан «Сталинская новостройка» исемле гәзит сыға башлай.\n1954 йылдың 12 июнендә ҡасаба «республика әһәмиәтендәге ҡала» статусын ала. Быға тиклем донъя күреп килгән баҫма ошо йылдың 3 октябренән «Ленинский путь» исеме аҫтында ҡала гәзите булып нәшер ителә. Уның беренсе һаны 4000 дана тираж менән баҫыла.\n↑ Официальный сайт газеты «Выбор»: Журналисты газеты «Выбор» 2016 йылдың 5 март көнөндә архивланған. (рус.)\n↑ Газета, которую читают\n↑ «Сталинская новостройка» гәзитенең беренсе һаны\n↑ Гәзиттең бер һаны\n↑ Газета «Выбор». Официальный сайт города Салавата. Тәүге сығанаҡтан архивланған 27 декабрь 2015. 27 декабрь 2015 тикшерелгән. 2013 йылдың 16 февраль көнөндә архивланған.\n«Выбор», гәзит — Башҡорт энциклопедияһы 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 27 декабрь 2015)\n«Выбор» гәзитенең рәсми сайты (рус.) (Тикшерелеү көнө: 27 декабрь 2015)\nАдминистрация городского округа город Салават Республики Башкортостан. Город > СМИ города > Газета «Выбор» (рус.) (Тикшерелеү көнө: 27 декабрь 2015)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Выбор_(гәзит)&oldid=1052043 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:02 9 август 2021 үҙгәртелгән.


25 Ғинуар 2019, 16:47\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Денис Назаров Сибай карьерына барып таусылар менән осрашҡан, эш барышы менән танышҡан.“Килеп сыҡҡан хәлде бөтөрөү өсөн мөмкин булғандың барыһы ла эшләнә. Эш әүҙем бара. Ҡалалағы экологик хәл беҙҙең һәр беребеҙҙе борсой. Проблеманы хәл итеү өсөн республика етәкселеге, ғалимдар, табиптар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм депутаттар – барыһы ла тырыша”, – тине Денис Назаров.\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Денис Назаров Сибай карьерына барып таусылар менән осрашҡан, эш барышы менән танышҡан.\n“Килеп сыҡҡан хәлде бөтөрөү өсөн мөмкин булғандың барыһы ла эшләнә. Эш әүҙем бара. Ҡалалағы экологик хәл беҙҙең һәр беребеҙҙе борсой. Проблеманы хәл итеү өсөн республика етәкселеге, ғалимдар, табиптар, йәмәғәт эшмәкәрҙәре һәм депутаттар – барыһы ла тырыша: ”, – тине Денис Назаров.\nШулай уҡ ул Сибайҙың балалар һәм үҫмерҙәр өсөн социаль приютында була, балаларға бүләктәр һәм емеш-еләктәр килтерә. Денис Назаров приютҡа тәүге йыл ғына ярҙам итмәй, даими килеп тора. Әле лә унда тәрбиәләнеүселәр менән аралашҡандан һуң, уларҙың музыка менән шөғөлләнергә теләүҙәрен асыҡлай. Киләһе килгәнендә гитара һәм башҡа музыка ҡоралдары бүләк итергә вәғәҙә бирә.


Хуш килдегеҙ, мордва туғандар!\n12 Март 2011, 15:51\nСараны уҙғарыу өсөн беҙгә Мордовиянан рәсми делегация килде. Уның составында Мордва Республикаһы Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары – мәҙәниәт министры Петр Тултаев, милли сәйәсәт министры Александр Лузгин, уның урынбаҫары Александр Карьгин, фин-уғыр халыҡтарының Волга буйы мәҙәни үҙәгенең башҡарыусы директоры Юрий Мишанин, Мордовияның берләштерелгән республика крайҙы өйрәнеү музейы директоры Павел Калигин һәм матбуғат баҫмалары етәкселәре бар ине. Рәсәй төбәктәрендә Мордовия көндәрен уҙғарыу былтыр, йәғни 2010 йылда башланған. Саранск делегациялары илдең 20 субъектында булған. Быйылғы сәфәрҙә милли төбәктәр араһынан Башҡортостан тәүгеһе.Мордва Республикаһы көндәре сигендә Конгресс-холда «Мордва халҡының мәҙәниәте – күп милләтле Рәсәй ҡаҙанышы» темаһына «түңәрәк өҫтәл» ойошторолдо. Ошо уҡ бинала мордва оҫталарының ҡул эштәре, китаптар күргәҙмәһе эшләне.\nСараны уҙғарыу өсөн беҙгә Мордовиянан рәсми делегация килде. Уның составында Мордва Республикаһы Хөкүмәте рәйесе урынбаҫары – мәҙәниәт министры Петр Тултаев, милли сәйәсәт министры Александр Лузгин, уның урынбаҫары Александр Карьгин, фин-уғыр халыҡтарының Волга буйы мәҙәни үҙәгенең башҡарыусы директоры Юрий Мишанин, Мордовияның берләштерелгән республика крайҙы өйрәнеү музейы директоры Павел Калигин һәм матбуғат баҫмалары етәкселәре бар ине. Рәсәй төбәктәрендә Мордовия көндәрен уҙғарыу былтыр, йәғни 2010 йылда башланған. Саранск делегациялары илдең 20 субъектында булған. Быйылғы сәфәрҙә милли төбәктәр араһынан Башҡортостан тәүгеһе.\nМордва Республикаһы көндәре сигендә Конгресс-холда «Мордва халҡының мәҙәниәте – күп милләтле Рәсәй ҡаҙанышы» темаһына «түңәрәк өҫтәл» ойошторолдо. Ошо уҡ бинала мордва оҫталарының ҡул эштәре, китаптар күргәҙмәһе эшләне.\nБР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Зөһрә Рәхмәтуллина белдереүенсә, Башҡортостанда республикала йәшәүсе барлыҡ халыҡтарҙың милли-мәҙәни үҫеше аспекттарын көйләүсе тейешле ҡануниәт булдырылған. Был юҫыҡта «Башҡортостан халыҡтары» дәүләт программаһын атап китмәү мөмкин түгел. Программаға, әлбиттә, мордва халҡының фольклорын, мәҙәниәтен, телен һаҡлау йүнәлештәре лә индерелгән. Был хаҡта БР мәҙәниәт министры Асҡар Абдразаҡов та ентекле мәғлүмәт бирҙе.\nБашҡортостан менән Мордва Республикалары 1998 йылда гуманитар тармаҡта һәм Мәҙәниәт министрлыҡтары араһында Хөкүмәт-ара хеҙмәттәшлек тураһында килешеү төҙөгәйне. Был документ Башҡортостан мордваларының тарихи төйәктәре менән бәйләнешен нығытыуға ла ҙур йоғонто яһай.\nМордва Республикаһы көндәренә арналған саралар исемлегендә ҡунаҡтарҙы Стәрлетамаҡ, Федоровка райондарына алып барыу, унда мордва милләте өсөн эшләнгән эштәр менән таныштырыу ҙа күҙалланғайны. Делегация вәкилдәре сәфәрҙән ҡәнәғәт ҡалды, Башҡортостан етәкселегенә мордваларға, ғөмүмән, һәр милләткә иғтибары өсөн рәхмәт белдерҙе.\nБашҡортостанда 26 меңдән ашыу мордва бар. Диаспора, башлыса, Бәләбәй, Бишбүләк, Дәүләкән, Дыуан, Йәрмәкәй, ҡырмыҫҡалы, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Шишмә райондарында көн итә. Был милләт балалары туған телен белһен өсөн республикала күп эш эшләнә – 13 мәктәптә мордва теле уҡытыла, 442 уҡыусы телде предмет булараҡ өйрәнә, 11 мордва теле һәм әҙәбиәте кабинеты булдырылған. Стәрлетамаҡ педагогия колледжында башланғыс кластар һәм мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары өсөн белгестәр әҙерләнә. Мордва телен өйрәнеүсе балаларҙың төбәк-ара олимпиадаларҙа ҡатнашып, тәүге урындарға лайыҡ булыуын да өҫтәһәк, киләсәктә республикабыҙҙа йәшәүсе һәр йәш мордваның үҙ телен камил беләсәгенә шик юҡ.


Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева: «Кадрҙар һаулыҡ һаҡлауҙың төп проблемаһы булып ҡала» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nДәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева: «Кадрҙар һаулыҡ һаҡлауҙың төп проблемаһы булып ҡала»\n12:36, 23 января 2014 Сәйәсәт\nМедицина хеҙмәткәрҙәренә социаль ярҙам итеү саралары бөтә ерҙә лә индерелергә тейеш. Бындай фекерҙе Рәсәй Президенты Владимир Путинда үткән һаулыҡ һаҡлау системаһын үҫтереүҙең көнүҙәк мәсьәләләре буйынса кәңәшмә йомғағында Дәүләт Думаһының Һаулыҡ һаҡлау буйынса комитеты ағзаһы, Башҡортостандан депутат Сәлиә Мырҙабаева әйтте.\n«Сәләмәтлек» милли проектын ғәмәлгә ашыра башлағандан алып һәм артабан һаулыҡ һаҡлауҙы модернизациялау сиктәрендә өлкәгә бик ҙур финанс сығымдар һалынған, тип билдәләне депутат. Бөтә үҙгәртеп ҡороуҙарҙың төп маҡсаты үҙгәрешһеҙ ҡала – илдә медицина ярҙамы күрһәтеү сифатын арттырыу һәм кешеләргә асыҡ булыу.\nСәлиә Мырҙабаева фекеренсә, был стратегияның һөҙөмтәләре күренә – илдә демографик хәл яҡшырҙы, халыҡтың үлем кимәле кәмеүгә һәм рәсәйлеләрҙең ғүмер оҙонлоғо артыуға үҫеш йүнәлеше беленде. Әммә һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә проблемалар ҡала әле.\n— Бөгөн медицина ярҙамы сифатына һәм асыҡлығына тәьҫир итеүсе үтә киҫкен проблема – ул кадрҙар проблемаһы, табиптар һәм урта медицина персоналдары тәьминәте проблемаһы. Ә медицина ярҙамының сифаты тәү сиратта табиптар һәм медицина кадрҙары булыуына һәм табиптың квалификацияһына бәйле. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, кадрҙар сәйәсәте мәсьәләһе, медицина хеҙмәткәрҙәре тәьминәтенә ҡағылған мәсьәлә тик һуңғы ике йылда ғына күтәрелә башланы, — тип билдәләп үтте парламентарий.\nРәсәйҙә эшләп килгән «Ауыл табибы» программаһы ҡалаларға, ауылдарға һәм ҡасабаларға 2012 йылда өҫтәмә 8 мең табипты йәлеп итергә мөмкинлек бирҙе, 2013 йылда – 6 меңгә тиклем. 2014 йылға планлыштырған аҡсалар менән тағы ла 5,9 мең табипты йәлеп итергә буласаҡ. Әммә, табиптар һәм медицина кадрҙары дефицитының дөйөм һаны – 40 мең кешене иҫәпкә алғанда, был ғына етмәй. Программа Федерация менән субъекттарҙың бергә финанслау шарттарында эшләй. Әммә медицина кадрҙарында үтә ҙур дефицит кисергән төбәктәр уға тулы күләмдә ҡушылманы, тип зарланды депутат.\n— РФ Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, территориялар проектҡа ҡушылырға мөмкинлек тапһын өсөн, резервта 500 миллион һум ҡалдырҙы. Шунлыҡтан «Берҙәм Рәсәй» партияһы эшмәкәрлеге йүнәлештәренең береһе – ул бергә финанслауға мөмкинлек тапһындар өсөн РФ субъекттары, губернаторҙарыбыҙ менән эш итеү, — тип өҫтәне Сәлиә Мырҙабаева.\nТөбәктәр һаулыҡ һаҡлау өлкәһен финанслауға өҫтәмә саралар таба алырлыҡ, тип ышана парламентарий. «Иң мөһиме — өҫтөнлөктәрҙе дөрөҫ ҡуя белеү», — тип иҫәпләй депутат.\nТеги: дәүләт думаһы депутаттары,һаулыҡ һаҡлау


Билдәле ғалим Анатолий Васильевич Венедиктовтың беҙҙ ең яҡташыбыҙ булыуы мәғлүмме һеҙгә Ул 1887 йылдың 30 июнендә Өфө губернаһының Ергән ҡасабаһында тыуған. Өфө гимназияһын тамамлағандан һуң, Петербургка килә, унда ике юғары уҡыу йортон: 1910 йылда - Политехник институттың\nиҡтисад бүлеген, ә 1912 йылда - Петербург университетының юридик факультетын тамамлай.\nҮҙенең "Акционер компанияларҙың ҡушылыуы" тип аталған тәүге хеҙмәтен Анатолий Венедиктов егерме ете йәшендә баҫтыра ( 1914 йыл). Артабан ул егерменән ашыу ғилми хеҙмәт\nяҙа, улар араһында киң билдәле монографик тикшереүҙәр - " Дәүләт предприятиеларының хоҡуҡи тәбиғәте" (1928), "Сәнәғәттә килешеү тәртибе" (1935), "Дәүләт социалистик\nмөлкәте" (1948) һәм башҡалар бар.\nВенедиктовтың бала саҡ һәм үҫмер йылдары Рәсәйҙә революцион - демократик хәрәкәт йылдарына тура килә. Әле\nгимназияла уҡыған ваҡытта уҡ ул ваҡыттағы тәртиптәргә ҡаршы\nпротест юлына аяҡ баҫа.\n1905 йылда ун һигеҙ йәшлек Анатолий Венедиктов Өфөнөң РСДРП ойошмаһына инә. 1906 йылдан 1908 йылға тиклем Петербургта Политехник институттың социал - демократтар\nтөркөмөндә большевиктар фракцияһы эшендә әүҙем ҡатнаша.\n1922 йылда Венедиктов профессор исемен яҡлай, ә 1936 йылда уға юридик фәндәр докторы исеме бирелә. 1942 йылда РСФСР - ҙың атҡаҙанған фән эшмәкәре исеменә, 1949 йылда\nСССР Дәүләт премияһына лайыҡ була. Ленин ордены менән\nнаградлана, 1958 йылда СССР Фәндәр академияһы ағзаһы, Варшава хоҡуҡ университетының почетлы докторы итеп һайлана. 1959 йылда уға Бөтә донъя тыныслыҡ советының Почет грамотаһы тапшырыла. 1959 йылдың 9 авгусында Ленинградта вафат була.\n1988 йылдың сентябрь айында Башҡорт медицина институтының ( бөгөн БДМУ) уҡыу корпустарының береһендә, Фрунзе урамы, 47 адресы буйынса мәрмәр таҡтаташ асыла. Унда башҡорт һәм\nрус телдәрендә "Элек 1- се һанлы Өфө гимназияһы булған был\nбинала билдәле совет юрисы, СССР Дәүләт премияһы лауреаты, академик Венедиктов Анатолий Васильевич уҡыған. 1887 - 1959"\nТаҡтаташты асыуҙа ғалимға арналған ғилми конференцияға килеүсләр ҡатнаша. Улар араһында Венедиктовтың уҡыусыһы, Ленинградтың элекке мэры Анатолий Собчак та була. Уҡыу йортоноң музейында булып ул уҡытыусыһы тураһында күп яңы нимә белә.\nАнатолий Васильевич Өфөлә, Октябрь революцияһы урамы, 20 адресы буйынса, икенсе ҡатта йәшәй. Буласаҡ академик врач По лферов ғаиләһендә тәрбиәләнә.


Ева Симонайтите — версиялар араһындағы айырма — Башҡорт Википедияһы\nЕва Симонайтите — версиялар араһындағы айырма\nЕва Симонайтите (үҙгәртергә)\n18:36, 14 апрель 2018 версияһы\n14 байт алынған , 3 года назад\n→Әҙәби эшмәкәрлеге: clean up, replaced: урыҫ → рус (7) using AWB\n06:19, 6 апрель 2018 версияһы (төҙәтеү)\n18:36, 14 апрель 2018 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\nә (→Әҙәби эшмәкәрлеге: clean up, replaced: урыҫ → рус (7) using AWB)\n[[Файл:Stamps_of_Latvia,_2013-29.jpg|справа|мини|208x208пкс|Почта маркаһы Латвия, 2013 йыл]]\n1914 йылдан матбуғатта баҫыла, әммә 1935 йылға тиклем уның исеме яҙыусы булараҡ билдәле булмай. Уның хикәйә, повесть һәм романдарының төп темаһы — "летувнинок"тарҙың, йәғни литва һәм Көнсығыш Пруссияның Клайпед крайындағы литваларҙың көндәлек тормошо.\nОшо темаға арналған «Шимонис яҙмышы» романы (1935, Литва дәүләт премияһы, 1936; урыҫсағаруссаға тәржемә 1966 йылда) уға киң танылыу килтерә. «Пикчюрнен» повесы (1953, урыҫсағаруссаға тәржемә «Буше һәм уның апалары», 1954) кулаклыҡтың асылын аса. «Вилюс Каралюс» романы (1-2 өлөштәр, 1939—1956, Литва ССР-ының дәүләт премияһы, 1958; урыҫсағаруссаға тәржемә 1961 йылда) ХХ быуат башындаға литваларҙың тормошон киң тасуирлай һәм әлегә тиклем литва реалистик романының өлгөһө булып һанала.\n«Ә шулай булды …» автобиграфик трилогияһы (1960, урыҫсағаруссаға тәржемә 1963 йылда), «Сит өйҙә» (1962, урыҫсағаруссаға тәржемә 1965 йылда), «Тамамланмаған китап» (1965, урыҫсағаруссаға тәржемә 1968 йылда) [[XX быуат]] башынан [[Икенсе донъя һуғышы]] аҙағына тиклем осорҙо үҙ эсенә ала. Трилогияға «Яҡын тарихы» (1968) романы ҡушыла. «Кунялистың һуңғы сәйәхәте» Литваны һуғыштан һуңғы йылдарҙа һүрәтләй (1971, урыҫсағаруссаға тәржемә 1974 йылда). Дөйөм алғанда Ева Симонайти ижады темалар һәм әҙәби алымдар буйынса ғәҙәти күренеш. Әҫәрҙәре бик күп телдәргә тәржемә ителгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/799932 ҡабул ителгән


41. Фуссиләт (Аңлатылды)\n(Фуссиләт сүрәһе 54 аяттан тора. «Фуссиләт» — аңлатылды мәғәнәһендәге һүҙ. Мәккәлә ингән.)\n(Ҡөръән) рәхимле һәм миһырбанлы Аллаһ ҡатынан индерелде.\nМәғлүмәтлеләр өсөн, аяттары асыҡ аңлайышлы ғәрәп телендә яҙылған Китап ул.\nБыл — ҡыуаныслы хәбәр еткереүсе һәм киҫәтеүсе Китаптыр. Ләкин күп кеше унан йөҙ сөйөрҙө. Шуға күрә, улар (ул өгөттәрҙе, һөйөнөслө хәбәрҙәрҙе) ишетмәй.\n— (Эй, Мөхәммәд) күңел күҙҙәребеҙҙе элпә ҡаплап торғанға күрә, беҙ һинең өгөттәреңде ишетмәйбеҙ. Ҡолаҡтарыбыҙ ҙа томаланған. Һинең менән беҙҙең арала ниндәйҙер бер (күренмәҫ) кәртә бар. Тик, һин үҙ (дин)еңсә йәшә, беҙ ҙә үҙ (дин)ебеҙсә йәшәйек.\n— Мин һеҙҙең кеүек үк (ғәҙәти) кеше. Берҙән-бер Илаһ - Ул һеҙҙең дә Раббығыҙ, тип миңә уахи ителде. Бары тик Уға ғына йүнәлегеҙ. Унан ярлыҡау һорағыҙ, — тип. Аллаһҡа тиңдәш эҙләгәндәрҙең хәле бик тә хәтәр-яман.\nУлар зәкәт бирмәй. Әхирәт көнөн инҡар итәләр.\nХаҡтыр, иман килтереп, изгелек ҡылғандар өсөн бөтмәҫ-төкәнмәҫ әжерҙәр бар.\nҺин уларҙан һора:\n— Ысындан да, Аллаһ Ерҙе ике көндә юҡтан бар иткәнен инҡар итеп, унан да ҡөҙрәтлерәк башҡа бер хоҙай бар, тип уйлайһығыҙмы? — тип. — Аллаһ — ғәләмдәрҙең Раббыһылыр.\nУл (Ер йөҙөнә) ҡаҡшамаҫ тауҙар урынлаштырҙы. Бәрәкәттәр булдырҙы һәм теүәл дүрт көн эсендә һәр кемдең ихтыяжынса ризыҡтар тәҡдир итте.\nУнан һуң томан төтөн хәлендәге Күккә теләген йүнәлтте (Күкте яһаны); һәм Ергә һәм күктәргә әмер итте:\n—Теләһәгеҙ ҙә, теләмәһәгеҙ ҙә, Миңә бойһоноғоҙ! —тине. Тегеләр икеһе лә бер юлы:— Теләп бойһонабыҙ, — тинеләр.\nШулай итеп, уларҙы ике көндә ете ҡат күк рәүешендә яралтты һәм һәр Күккә үҙ вазифаһын йөкләне.\nҺәм Беҙ яҡын ғәләмде ҡәндилләр (йондоҙҙар) менән биҙәнек, (тәртиптәре) боҙолоуҙан да һаҡланыҡ. Бына был ғәмәлдәр еңелмәҫ ҡөҙрәтле Аллаһтың тәҡдире.\n(Ошонан һуң да) улар (имандан) йөҙ сөйөрһәләр, әйт һин (кәферҙәргә):\n— Мин һеҙҙе Ғәд һәм Сәмүд ҡәүеменең башына төшкән (йәшенле дауыл) әфәт(е) кеүек, һеҙҙең дә шул хәлдә ҡаласағығыҙҙы киҫәтеп ҡурҡытҡан инем, — тип.\nПәйғәмбәрҙәр уларҙың алдарына сығып та, арттарына төшөп тә:\n— Аллаһтан башҡаға ғибәҙәт ҡылмағыҙ, — тип өгөтләнеләр. Ләкин улар:\n— Раббығыҙ беҙҙең янға фәрештәләрен төшөрһөн (Үҙенең бар икәнен һәм ҡөҙрәтле икәнен беҙгә иҫбат итһен). Шулай булмағанда беҙ һеҙҙең менән күндерелгән нәмәләрҙе (аяттарҙы) инҡар итәбеҙ, — тинеләр.\nҒәд ҡәүеме иһә донъяла саҡта хаҡһыҙ рәүештә тәкәберләнде:\n— Беҙҙән дә ҡөҙрәтле кем бар? — тип маһайҙылар. Улар үҙҙәрен бар иткән Аллаһтың уларҙан күпкә ҡөҙрәтле икәнен күрмәйҙәрме? (Күрмәмешкә һалышалармы?) Улар аяттарыбыҙҙы инҡар итте.\nШулар өҫтөнә Беҙ уларға донъяла уҡ рисуайлыҡ-хурлыҡ ғазабын татытыу өсөн, әфәт көндәрендә зәмһәрирҙәй әсе һыуыҡ елдәр иҫтерҙек. Әхирәт ғазабы тағын да хәтәрерәк буласаҡ. Кәферҙәргә шунда ярҙам итеүсе табылмаҫ.\nСәмүд халҡына иһә Без тура юл күрһәттек. Әммә (күңел күҙҙәре) һуҡыр булыу сәбәпле, улар аҙғынлыҡ юлын һайланы. Шулай итеп, ҡылған әшәкелектәренә күрә, уларға рисуайлыҡ ғазабының йәшене килтереп һуҡты.\nИманлыларҙы ҡотҡарҙыҡ. Улар (гөнаһ эшләүҙән һаҡлана) ҡурҡа ине.\nАллаһҡа ҡаршылар (мөшриктәр, кәферҙәр, дәһриҙәр) утҡа (йәһәннәмгә) ташланаһы Көндө бер урынға килтерелер.\nНиһайәт, шунда барғас, ҡолаҡтары, күҙҙәре һәм тиреләре, уларҙың (донъяла ҡылған) яманлыҡтарына шаһит буласаҡ.\nУлар үҙҙәренең тәненә әйтер:\n— Ни өсөн һин миңә ҡаршы шаһитлыҡ ҡылаһың? — тип әйтерҙәр. Тән әйтер: — Һәр нәмәне һөйләштерә торған Аллаһ беҙҙең дә телебеҙҙе асты. Иң әүәл һеҙҙе яралтты. Яңынан Уға ҡайтарыласаҡһығыҙ.\n— Һеҙ ҡолаҡтарығыҙҙы ла, күҙҙәрегеҙҙе лә, тәнегеҙҙе лә һеҙгә зыянға шаһитлыҡ итмәһендәр тип, һаҡланманығыҙ бит, ҡылған гөнаһтарығыҙҙы Аллаһ күрмәҫ-белмәҫ, тип уйланығыҙ.\n— Раббығыҙ хаҡында йөрөткән (кәфер) уйығыҙ һеҙҙе харап итте һәм һеҙ бәхетһеҙлеккә дусар булдығыҙ.\nӘгәр ҙә улар (утта яныу ғазаптарына) сыҙай алһа, (сыҙай алмаһа ла) (мәңге) утта ҡалыр. Ғазапты еңеләйтеүҙе теләп ялбарһалар ҙа, уларға еңеллек булмаҫ.\nБеҙ уларға (иманһыҙҙарға) бер тотһа ебәрмәй торған дуҫтар тәғәйенләнек. Был дуҫтары уларҙың донъяла элек һәм хәҙер ҡылған (яманлыҡтарын) яҡшылыҡ тип күрһәтә (ләззәтле боҙоҡлоҡҡа өндәй) һәм ахырҙа ла Сәғәдәткә ирешәсәкһегеҙ, тип алдай. Үҙҙәренән әүәл йәшәп киткән ендәр һәм кешеләр башына төшкән ғазаптарға былар ҙа лайыҡ. Шик юҡтыр, улар юғалтыуҙарға дусар.\nАллаһты инҡар итеүселәр:\n— Ҡөръәнде тыңламағыҙ. Уҡый башлаһалар, ғауға ҡуптарығыҙ, шаулашығыҙ. Шулай иткәндә, Ҡөръән тауышын баҫтырырһығыҙ, (еңәрһегеҙ), — тип әйтәләр.\nИнҡар итеүселәргә Беҙ дәһшәтле ғазап тәмен татытасаҡбыҙ һәм уларҙы ҡылмыштарына күрә иң ҡаты язаға тартасаҡбыҙ.\nАллаһҡа ҡаршы булғандарҙың язаһы — уттыр. Аяттарыбыҙҙы инҡар иткәндәре өсөн, улар (тамуҡта) мәңге ҡаласаҡ.\n— Раббыбыҙ, беҙҙе аҙҙырған ендәрҙе һәм юлдан яҙҙырған кешеләрҙе беҙгә күрһәт, зинһар. Улар ҙа рисуай булһын, язаға тартылһын. Беҙ уларҙы аяҡ аҫтыбыҙға һалып тапарбыҙ, — тип әйтерҙәр.\n—Хаҡтыр, Раббыбыҙ — Аллаһ, тип тура юлға баҫҡандар янына фәрештәләр иңер.\n— (Ахырзамандан) ҡурҡмағыҙ, (туғандарығыҙ өсөн) хафаланмағыҙ, ҡыуанығыҙ: һеҙ алдан уҡ вәғәҙә ителгән йәннәткә керәсәкһегеҙ, — тип һөйөнсө алырҙар.\n— Беҙ (фәрештәләр) донъяла ла, Әхирәттә лә һеҙҙең дуҫтарығыҙ булырбыҙ. Йомарт ярлыҡаусы, рәхмәте киң Аллаһ әҙерләгән ризыҡтарҙан йәнегеҙ нимә теләй, шуның менән хушланырһығыҙ, теләгәнегеҙҙе табырһығыҙ.\nАллаһҡа йүнәлергә өндәгән һәм дә үҙе лә изгелекле ғәмәлдәр ҡылған һәм:\n— Мин мосолман! — тигән кешенең һөйләшеүенән дә тәмле һүҙле башҡа берәү бармы икән?\nИзгелек менән яманлыҡ бер булмаҫ. Һин яманлыҡты изгелегең менән баҫ (яманлыҡҡа яуап итеп, изгелек ҡыл. Ул таш менән бәрһә, һин аш менән бәр). Шулай ғәмәл ҡылғанда, икегеҙҙең арағыҙҙағы дошманлыҡ бөтөр, һеҙ дуҫлашырһығыҙ.\nБыл ғәмәлдәргә (һиңә яманлыҡ ҡылғанға изгелек ҡылыуҙы) бары тик сабыр иткәндәр (ҡыйынлыҡтарға түҙгәндәр) һәм насибы булғандар ғына ирешә ала.\nӘгәр шайтандан килгән әшәке фекер һине биләп алһа, Аллаһҡа һыйын. Аллаһ барыһын да ишетеп, күреп тороусолор.\nТөн һәм көндөҙ, Ҡояш менән Ай Уның мөғжизәләренән. Әгәр ҙә Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылырға ынтылһағыҙ, Ҡояшҡа ла, Айға ла табынмағыҙ. Уларҙы юҡтан бар итеүсе Аллаһҡа ғына сәждә итегеҙ.\nӘгәр кешеләр артыҡ ғорур (тәкәббер) булһа (Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылмаһалар), уның ҡарауы (эргәһендәгеләр) Раббы янындағы фәрештәләр арымай-талмай, кис-көндөҙ Уға тәсбих әйтәләр.\nҺин йәнһеҙ, ҡоп-ҡоро тупраҡты күрәһең. Был да Уның дәлилдәренәндер. Беҙ шул ҡоро тупраҡ өҫтөнә ямғыр яуҙырғас, тупраҡҡа йән керә, бүртә. Уға йән биреүсе, әлбиттә, мәйеттәрҙе лә терелтә ала. Уның ҡөҙрәте һәр нәмәгә етә.\nАяттарыбыҙҙағы Хәҡиҡәтте боҙоп, тура юлдан сыҡҡандар йәшеренеп ҡала алмаҫ. Шулай булғас, Ҡиәмәт көндө утҡа ташланған яҡшымы, әллә Ҡиәмәт көндө именлек эсендә (йәннәттә) булғанмы? Теләгәнегеҙсә ғәмәл ҡылығыҙ. Ул һеҙҙең нимә ҡылғанығыҙҙы күреп тора.\nҮҙҙәренә Китап килеп, уны инҡар итеүселәр (һис шикһеҙ, тейешле язаһын алыр). Ҡөръән — тиңе булмаған Китап.\nУның артына ла, алдына ла нәжеслек йәбешмәҫ. Ул хикмәт эйәһе һәм ныҡ маҡталған Аллаһтан индерелде.\n(Эй, Мөхәммәд) һинән алда килгән пәйғәмбәрҙәргә һөйләнгәндән башҡа һүҙҙәр һиңә һөйләнмәҫ. Әлбиттә, һинең Раббың ярлыҡаусы һәм әсе ғазап биреүсе лә.\nӘгәр ҙә Беҙ был Ҡөръәнде (ғәрәпсәнән) башҡа телдә китап иткән булһа инек, улар әйтер ине:\n— Ни өсөн ул аяттар (ғәрәпсә) тәфсилләп аңлатылмай? Үҙе ғәрәп булған килеш, Ҡөръәне ғәрәпсә түгелме ни? (Ғәрәптәргә башҡа телдәге китап аңлашылмаҫ), —тип әйтерҙәр ине. Әйт һин:\n- Ул кешеләргә тура юл күрһәтеүсе бер рәһбәр һәм шифа. Иман килтермәгәндәрҙең ҡолаҡтарында һаңғыраулыҡ бар һәм Ҡөръән уларға дөм-ҡараңғы (донъя кеүек булыр). Әйтерһең дә, уларҙы (тауыш ишетелмәҫ) йыраҡлыҡтан саҡыралар.\nХаҡтыр, Мусаға Китап (Тәүрәт) бирҙек. Ләкин ул да ҡаршылыҡҡа осраны (уның бер өлөшөнә ышандылар, ҡайһы өлөштәрен инҡар иттеләр йәки бер төрлө кешеләр Тәүрәткә инандылар, икенсе берәүҙәре уға ышанманылар). (Әгәр ҙә) Аллаһтың (язаларҙы Ҡиәмәт көнөнә саҡлы кисектерәм, тигән) һүҙе булмаһа ине, уларҙың (ул ике төркөмдөң) араларындағы ғауғалы бәхәс бик тиҙ бөтөрөлгән булыр ине (Аллаһ уларҙы һәләк иткән булыр ине). Ҡөръәнгә (Аллаһтан индерелгәненә) улар бик ныҡ шикләнеп ҡарай.\nКеше изгелек ҡыла икән, үҙ файҙаһына булыр. Кеше яманлыҡ ҡыла икән, үҙенә зарар булыр. Раббың бәндәләренә ғәҙелһеҙ түгел (гөнаһ ҡылмағанды язаламаҫ).\nҠиәмәт көнөнөң ҡасан буласағы тураһындағы мәғлүмәт бары тик Аллаһ ҡарамағындалыр. Уның ғилеменән тыш бер генә емеш тә (ҡабығын ярып) үҫеп сыҡмаҫ, һис бер ҡатын ауырлы булмаҫ һәм бала тапмаҫ (һис бер әсә хайуан быуаҙ булмаҫ һәм быҙауламаҫ). Аллаһ уларҙан (кәферҙәрҙән):\n— Миңә тиңдәш (ҡөҙрәт эйәләре) ҡайҙа? — тип һораған Көндө улар:\n— Ант итеп әйтәбеҙ, арабыҙҙан (Һиңә тиң зат бар тип) шаһитлыҡ итеүсе булмаҫ, — тип әйтерҙәр.\nӘүәлендә (фани донъяла) улар ялбарып табынған нәмәләрҙе (Ҡиәмәттә) юҡҡа сығыр. (Шунда ғына) улар ҡасып ҡотолор урын булмағанын аңлар.\nКеше хәйер һорауҙан (байлыҡ, мал, сәләмәтлек, оҙон ғүмер теләнеүҙән) туҡтамаҫ. Өҫтөнә берәй бәлә килһә, шунда уҡ өмөтһөҙлөккә төшә, меҫкен хәлдә ҡала.\nХаҡтыр, башына төшкән зыяндан һуң, Беҙ уға ниғмәт әйләһәк:\n— Был минең үҙ хеҙмәтем арҡаһында килде, Ҡиәмәт буласағына ышанмайым. (Ҡиәмәт көнөндәге хисап ысын була ҡалһа) Раббыға ҡайтарыла ҡалһам, Уның хозурында минең өсөн тағын да мулыраҡ ниғмәттәр буласаҡ, — тип һурән һалыр. Беҙ инҡарсыларға (күпме гөнаһ) ҡылмыштары тураһында хәбәр бирәсәкбеҙ һәм уларға ауыр ғазап әсеһен татытырбыҙ.\nКешеләргә ниғмәт биргәнебеҙҙән һуң, тәкәбберлек менән йөҙ сөйөрәләр. Ләкин уларҙың башына берәй бәлә килһә, (Аллаһҡа) ялбара башлайҙар.\n— Ул (Ҡөръән) Аллаһ тарафынан ингән булып та, һеҙ уны инҡар итәһегеҙ икән — (хаҡтан) айырылған, йыраҡлашҡан кешенән дә аҙашҡаныраҡ башҡа берәү булырмы икән? — тип.\nЙыраҡта йәшәүсе халыҡтарға һәм үҙ ҡәүемдәре араһында ла аяттарыбыҙҙы күрһәтәбеҙ, уның (Ҡөръәндең) ысын икәнен (Аллаһтан индерелгәнен) яҡшы белһендәр өсөн. Раббыңдың һәр нәмәгә шаһит булғанлығы етмәҫме?\nИғтибар итегеҙ: улар Раббы менән (Ҡиәмәт көнөндә) ҡауышыуға шикләнәләр. Белеп тороғоҙ, Аллаһ бөтөн нәмәне үҙ ихтыяры менән урап аласаҡ.


Нисек һайларға дозиметр?\nҺеҙ бында: Home Советы Нисек һайларға дозиметр?\nХәҙерге донъяла, үкенескә ҡаршы, йыш ҡына тура килә, төрлө ысулдар оберега һәм үҙен яҡындарын от нурланышы артыҡ. Әммә был-шаҡтай ҡатмарлы, сөнки бындай нурҙары һүнеп китеү невидимка һәм неодим. Уларҙың булыу әүҙемлек һәм көнкүреш шарттарында үлсәтергә ғына мөмкин дозиметр тормош.\nЗыяны тураһында сәламәтлегенә, уларға мөмкин грозить частой булыуы зонаһында менән повышенном изучением, ҡот осҡос һөйләргә. Шуға күрә яҡшыраҡ уберечься һәм һаҡларға, яҡындарын, уның.\nДозиметр тормош – шаҡтай ябай прибор, эшләүсе нигеҙендә счетчик Гейгер. Ул измерять радиацион һауа фон, продукттары, төрлө предметтар. Уның әлеге түгел високосный, тик ҡулланыу өсөн өендә уны ла етә. Бынан тыш,, унда шаҡтай ябай асыҡларға кешегә-непал.\nМотлаҡ иғтибар итергә, пудра көнкүреш дозиметр?\nҺеҙгә аңлашыла тейеш, нисек файҙаланырға прибор.\nИғтибар итегеҙ: типо һаны һәм датчик. Шуға бәйле чувствительность айланмалар.\nТ прибору тейеш предаваться тейешле сифат сертификаты.\nЙүнәлеш булырға тейеш, ыҡсым һәм уңайлы, бәлки, бөтә проблемалар ине, уны үҙе менән алырға.\nБаҡһаң факультативные функцияларын, улар конструкция прост.\nНисек файҙаланырға прибор?\nДозиметр тормош шаҡтай ябай эксплуатация, уларға ҡыйын түгел өйрәнергә файҙаланырға.\nОбратимся иғтибар, уның өсөн ҡулланырға мөмкин, бындай маҡсаттары:\nконструкция радиационного фона йортонда йә урамда;\nтикшереү булыу радиоактив элементтар был туҡланыу продукттары;\nтикшереү булыу радиоактив изучении йыл, ниндәй ҙә булһа фәнде.\nИң башта, ҡарағанда тикшереү керешергә, кәрәк иҫтә тоторға кәрәккәне тураһында, был тәбиғәттә даими рәүештә күҙәтә тәбиғи радиацион фон, ул мотлаҡ өсөн пре парат һәм ярайһы ғына һаулыҡ өсөн. Әммә уны арттырыу мөмкин хисе ҡатмарлы нәтижәләре,.\nӨсөн, исследовать дәрәжәһе радиоактивность ярҙамында көнкүреш дозиметр, кәрәк:\nМөмкин прибор. Обдуть күрһәткестәрен доза алдында яңы исследование, әгәр кәрәк.\nӘгәр телисез икән, исследовать асыҡ пространство (урамы, ишегалды, теләсә ҡайһы ере), слеты, өсөн прибор түгел испачкаться. Әгәр исследуй урын – бина, проведет бер нисә ғилми хеҙмәт урындарҙа уны – якынрак стенам, үҙәгенә, аҫтында потолков.\nӘгәр Һеҙ желает исследовать ниндәй ҙә булһа предмет йә иһә туҡланыу продукты, понести прибор максималь өҫтөндә туп. Һеҙ үткәрергә бындай үлсәү уҡ йәки кибеттә баҙарҙа, янында булған алыр һатып: был тиҙ арала һәм бик уңайлы.\nБындай ваҡ-төяк еңел Һеҙгә незаменимые ярҙамсыһы.\nБерегите үҙ сәләмәтлеге һәм һаулыҡ, яҡындарын.\nСтоматологияһы. Нисек дөрөҫ һайларға стоматологическая клиникаһында\nҠатын-кыҙҙар стрижки – ниндәй һайларға?


Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әленән үк ныҡлы әҙерлек эштәре бара\nВаҡыт бар һымаҡ тойолһа ла, республикабыҙҙың һәр төбәгендә тиерлек Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығына әленән үк ныҡлы әҙерлек эштәре бара.\nКүгәрсен районының Волостновка ауыл биләмәһенә ҡараған ҙур булмаған Түләбай ауылынан Бөйөк Ватан һуғышында 51 кеше һуғышта ҡатнаша. Уларҙың 30-ы яу яланында ятып ҡала. Иҫән ҡатҡандарынан да ауылда бары тик бер ветеран ғына ҡалған. Ләкин яугир ауылдаштарын онотмайҙар бында. Элек был хаҡта ауыл клубы эсендәге стенд ҡына хәтерләтеп торһа, быйыл түләбайҙар уйлашып, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар иҫтәлегенә һәйкәл ҡоя.\nҺәйкәл булдырыуға һәр кем ҡулынан килгәнсә ярҙам итә. Кемдер аҡса тапшыра, был эштән ауылдан сығып киткәндәр ҙә, урындағы ауыл хакимиәте лә ситтә ҡалмай, бәғзеләр төҙөлөш материалдары бирә. Һәйкәл ҡойоуҙы Түләбайҙар ауылдашы, Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педогогия университеты уҡытыусыһы Фаил Хисмәтуллинға ышанып тапшыра.\nҺәйкәл асыу тантанаһына ауылдың олоһо ла, кесеһе лә йыйылды, ҡасандыр сығып китеп, хәҙер ситтә йәшәүселәр ҙә ҡайтты. Яугир ауылдаштарыбыҙ иҫтәлегенә хөрмәт йөҙөнән ҡунаҡтар ҙа килгәйне. Һуғыш һәм тыл ветерандары байрамда йола буйынса түрҙән урын алды. Улар хәтирәләре менән уртаҡлашты.\nКадр артында: Тантанала ҡатнашыусылар артабан бының менән генә сикләнмәйенсә һәйкәл тирәһен матурлау, эргәһендәге мәҙәниәт йортон төҙөкләндереү һәм бының өсөн Күгәрсен районы хакимиәтенә мөрәжәғәт итеү мәсьәләләрен дә күтәрҙе.


Борон-борон заманда Урал батыр Йәншишмәнең һыуын тирә-яҡҡа бөркөп, еребеҙҙе йәшәрткәс, тәбиғәттә бик күп яңы төр ағастар, үләндәр, еләк-емештәр барлыҡҡа килгән, гүзәл сәскәләр керпектәрен асҡан. Кейектәр, ҡоштар, хайуандар күбәйгән. Халыҡ һаны ла тиҙ артҡан. Кешеләргә эсәр һыу етмәй башлаған, ти.\nУрал батыр улдары Иҙелде, Нөгөштө, Яйыҡты һәм Шүлгәндең улы Һаҡмарҙы кәңәшкә саҡырған. Егеттәр оҙаҡ уйлап тормаған, халыҡҡа хеҙмәт итер өсөн йылғаларға әйләнер булған. Уларҙың кәләштәре, һөйгән ҡыҙҙары илап ҡалған. Бигерәк тә Иҙелдең кәләше Аҡнур ныҡ һағынған ирен. Унһыҙ йәшәй алмайым, тип эҙләп китә. Иҙел йылғаһының башланған урынынан алып уның бейек ярҙары буйлап хәле бөткәнсе йүгерә лә йүгерә. Үҙе бер туҡтауһыҙ: «Иҙел, туҡта инде, мине көт!» – тип ҡысҡыра икән. Аҡнурҙың баҫҡан эҙҙәрендә аҡ сәскәләр үҫеп сыға бара, туҡтап хәл йыйған саҡта күҙ йәштәре аҡҡан урындарҙа ап-аҡ ҡайындар барлыҡҡа килгән, ти.\nБер нисек тә Иҙелде ҡыуып етә алмаҫын аңлағас, Аҡнур үҙе лә һыуға ингән. Тулҡындар уны ҡосаҡлап алып, алыҫ-алыҫтарға йөҙҙөрөп алып киткән. Ә өҙөлөп киткән мәрйендәре аҫыл таштарға әйләнгән, күлдәк, камзул, елән тәңкәләренән ап-аҡ ялтыр балыҡтар яралған, беләҙек, йөҙөк, алҡа, сулпыларынан гүзәл, ҡиммәтле тиреле шәшкеләр, һыуһарҙар, йофарҙар, кештәр, ҡондоҙҙар барлыҡҡа килгән. Саф һәм тоғро мөхәббәттән яралғанға ла, улар матурҙар, көслөләр, ти. Кешеләргә лә, тәбиғәткә лә тик изгелек кенә килтереүсе был йәнлектәр – Иҙел һәм Аҡнурҙың балалары бит ул!\nӘ Иҙел сибәр Аҡнуры менән ҡушылғас, тағы ла көслөрәк, таҙараҡ, тәрәнерәк булып киткән. Халыҡ уны яратып Ағиҙел тип йөрөтә башлаған.\nБына шулай беҙҙең йәмле Ағиҙелебеҙ бөгөн дә мәңге йәшел тәбиғәткә, мәңге йәшәр мөхәббәткә дан йырлап, һаман аға ла аға.


6 Апрель 2018, 17:21\nҠобараһы осоп йүгереп килеп ингән дуҫына Ильяс бер һорау ҙа биреп өлгөрмәне. Динар: «Сәләм! Хәлдәр?» – тине лә елдереп уның китаптары, дәреслектәре торған шкаф янына үтте. «Сәләм, Динар, әллә бер ни булдымы, нимә эҙләйһең?» – тип ҡыҙыҡһынды.\nҠобараһы осоп йүгереп килеп ингән дуҫына Ильяс бер һорау ҙа биреп өлгөрмәне. Динар: «Сәләм! Хәлдәр?» – тине лә елдереп уның китаптары, дәреслектәре торған шкаф янына үтте. «Сәләм, Динар, әллә бер ни булдымы, нимә эҙләйһең?» – тип ҡыҙыҡһынды. Дуҫы алан-йолан ҡаранды ла куртка эсенән бер бәләкәй генә төргәк сығарып, ниндәйҙер китаптың эсенә тыҡты. Был күренешкә аптыраған Ильяс: «Ни булды, дуҫ? Артыңа ут ҡаптымы әллә? Нимә эшләйһең һин, ә?» – тине. Китап кәштәһенә ике ҡулының устары менән терәлеп торған Динар дуҫына бөтә кәүҙәһе менән боролдо ла зәңгәр күҙҙәрен тултырып: «Бөттө. Булды. Һин ғәфү ит мине, дуҫ!» – тип Ильясты яурынынан тотоп һелкетте лә атылып сығып та китте.\nШарт итеп ябылған ишеккә ҡарап тороп ҡалды Ильяс. Ишектән күҙ ҡарашын иҙәнгә йүнәлтте. Бәй, Динарҙың бысраҡ эҙҙәре ята ла баһа, тимәк, аяҡ кейемен дә һалмай инеп сыҡҡан икән дуҫы! Бүлмә уртаһында уйға батып торғанында әсәһе лә ҡайтып инде. Иҙәндәге эҙҙәрҙе күреп, улына һораулы ҡарашын төбәне. «Ғәфү ит, әсәй, дуҫым килгәйне, хәҙер һөртәм, асыуланып та өлгөрмәҫһең», – тип ваннаға инеп тә китте. «Ильяс, тағы ла Динар килдеме? Нимәлер булған, аяҡ кейемен дә һалмағас… Балам, ул бит һинән оло, нимәгеҙ уртаҡ һуң? Нишләптер оҡшап етмәй миңә ул егет, улым, иғтибарлы булсы дуҫың менән, ә», – тине бер ҙә асыуланырға уйламаған әсәһе. Биҙрәгә һыу тултырып йыуыныу бүлмәһенән сығып килгән Ильяс: «Әсәй, һуң бит ул минән тик өс йәшкә генә ҙур. Студент. Ҡыҙыҡ уның тормошо. Минең һымаҡ мотоциклдар менән дә ҡыҙыҡһына. Йәйгә ике тәгәрмәсле «тимер ат» алам, тип курьер булып эшкә урынлашты. Мине лә саҡыра, аҡсаһы һәйбәт, ти. Әсәй, тәүәккәлләп ҡарайымсы?» – тине ул. Ҡәҙерлеһе үҙенең был һөйләшеүгә ҡарашын тәүҙә үк белдергәйне, әле лә ҡабатланы: «Иң мөһиме – мәктәптә белем алыуың. Атайың да был турала әйтте. Беҙ – ҡаршы! Дөрөҫ аңла. Бәлки, йәйге каникулыңда эшләп алырһың, ҡарарбыҙ уныһын. Тик хәҙер…» – тип йылмайҙы ул улына. Тегеһе лә ихлас көлөп: «Уҡырға, уҡырға һәм уҡырға!» – тип бүлмәһенә инеп китте.\n«Динар нимә һалды икән?» – ҡыҙыҡһыныуын еңә алманы. Биҙрәһен бүлмә уртаһына ҡуйҙы ла үҙенең өҫтәле янына килде. Күҙе менән китаптарҙы «ҡапшай» башланы. «Быға бит нимәлер булған. Нишләп ул бер ни ҙә аңлатманы? Ҡото осҡан. Төш мәлендә генә телефондан һөйләштеләр, эштә ине. Тимәк, эш ваҡытында миңә килгән. Эше аҡсалы икәне күренә, һиҙелә. Яңыраҡ ҡына текә генә айфон һатып алды. «Һуңғы модель, шәп! Һин нимә аңлайһың ул, мелкота?» – тип ғәрләндерҙе Ильясты. Ике-өс аҙнанан малайҙың күҙ алдында алтын ҡул сәғәте тағып йөрөй башланы. Ә хаҡы?.. «Эшенән ҡыуҙылармы икән ни быны?» – тигән уйҙар борсоно. Ильяс Динарҙың ниндәй китапты тотоп торғанын да күрмәне. Сөнки малайҙың иғтибары тик дуҫына йүнәлтелгән ине. Ошолай ҡурҡаҡ хәлендә уны бит тәүгә күреүе. «Математика», «Физика», «Русский», «Башҡорт теле», «Пушкин», «Есенин», «Мотоциклдар» китабы… «Туҡта, был «матайҙар» нишләп урынынан шылып киткән әле?» – тип уйланды егет. Ильястың уҡыу әсбаптары – бер урында, ә яратҡан журнал-китаптары айырымыраҡ теҙелгән бит ул! Матайҙар тураһында журналын Динар менән әллә нисә тапҡыр ҡарап, киләсәктә үҙҙәренең елдерәсәк маркаһын һайлап та ҡуйҙылар. Дуҫы килгән һайын журналдың яңы һанын килтерә, тик әйләндереп-тулғандырып, аҡтарып бөтһәләр ҙә, тәүге һайлаған байктарынан яҡшырағын тапманылар әле. Әлбиттә, Динар хәтәр текә, ҡиммәтле байк һайланы. Уның уйы буйынса, бер-ике йылда ул аҡса туплаясаҡ, Алла бирһә. Курьер эше аҡсалы икәнен Ильяс тәүгә ишетте шунда. Журналға ынтылғайны ғына…\nИльястың журналды алам тип һуҙылған ҡулы һауала эленгән килеш ҡалды: «Бер нәмәгә лә теймәгеҙ! Ҡулығыҙҙы төшөрөгөҙ! Тик кенә тороғоҙ!» – тигән әмерҙәр яңғырай башлағас, сикһеҙ аптырап артына боролдо. Ишегенең алдында бер нисә полицейскийҙы күреп, бөтөнләй шаҡ ҡатты малай. «Был ниндәй кино, әсәй?!» Улының өнһөҙ һорауын ишеткән төҫлө, әсәһе йәһәт кенә үҙен ҡосоп алды: «Балам, Ильяс, нишләнең, улым? Әйт, дөрөҫөн һөйлә, улым, ҡайҙа йәшерҙең?» – тип ярһып бышылданы. Өнөммө-төшөммө, тип торған Ильяс бер һүҙ ҙә әйтә алманы. Ҡапыл әсәһе: «Килмәгеҙ! Туҡтағыҙ! Бына, күрәһегеҙме? – тип иҙәнгә төртөп күрһәтте. – Динарҙың аяҡ кейеменең эҙе. Уның ғына эше был! Минең балам ғәйепле түгел! Түгел! Тапамағыҙ эҙҙәрҙе!» – тип илап, һығылып төштө. Ул арала атаһы килеп инде, эргәһендәге кеше адвокат икән. Бүлмәләге полицейскийҙарҙың береһе иҙәндәге эҙҙәрҙе фотоға төшөрһә, икенсеһе Ильястың ымлауы буйынса китаптарҙы аҡтарырға кереште…\nШул төндө улар полиция бүлегендә үткәрҙе. Ильясҡа бик күп һорауҙарға яуап бирергә һәм ҡағыҙҙарға ҡул ҡуйырға тура килде. Бөтә һорауҙар ҙа дуҫы тураһында ине: ҡасандан бирле беләһең, ҡайҙарҙа бергәләп йөрөнөгөҙ, кемдәр менән аралаштығыҙ, нисә тапҡыр бер үк адреста булдығыҙ, наркотиктар ҡулландығыҙмы, уларҙы һаттығыҙмы, күпме аҡса эшләнегеҙ? Динарҙың курьерлығы ошо ағыуҙы таратыуға бәйле булыуы Ильясты бик ныҡ аптыратты. Уның менән осраштырғас, дуҫы тәүҙә: «Мин таныш түгел был малай менән. Бер ҙә күргәнем юҡ. Белмәйем», – тине ҡоро ғына. Былай ҙа шок хәлендә ултырған Ильяс Динарға күҙҙәрен тултырып ҡарарға ғына көс тапты. Әсәһенең әйткәндәрен ишетепме, адвокатты тыңлапмы, Динар һүҙҙәрен кире алды. Тик наркотиктар минеке түгел, бөгөн Ильясҡа барманым, уны хатта күрмәнем, тип тайпылып маташты. Дуҫының ошо көнгә төшөүе, аяҙ көндө йәшен һуҡҡан кеүек булды. Алдап-хәйләләп маташҡан егетте ныҡ ҡына йәлләне. Күңелендә дуҫына булған хөрмәт итеү тойғоһо урынына бушлыҡ барлыҡҡа килде лә ҡуйҙы. «Дуҫ» та «дуҫ» тип йөрөгән Динарҙың алдашып, тик үҙен генә яҡлап маташыуы ғәрләндерҙе. Тик Ильяс ҡаршы бер һүҙ ҙә өндәшмәне, сөнки һуңғы күрешкәндәрендә Динар ғәфү үтенеп өлгөргәйне.\nЕнәйәт эше бик күп ваҡытты алып, Ильястың йөрәгенә мәңге онотмаҫлыҡ «тормош дәресе» булып уйылды. Ул Динарҙы йәлләне: нимәгә алданған бит! Дуҫым, тип ҡайһылай сурытыр ине!\nИльяс, әлбиттә, адвокат һәм ата-әсәһенең ҙур ярҙамы менән язанан имен ҡотолдо. Енәйәтте ул эшләмәгән бит, малайҙың бында ни ҡыҫылышы бар, тиһегеҙме? Ильястың өйөндә таптылар бит был матдәләрҙе. Уның бүлмәһендә. Яратҡан китабы эсенән. Тик эштәрен бик яҡшы башҡарыусы полиция хеҙмәткәрҙәре һәм адвокат малайҙың ағыулы матдәләргә ҡыҫылышы булмағанын дәлилләп, төрмәнән алып ҡалдылар.\nБына шулай, дуҫһыҙ ҙа йәшәп булмай донъяларҙа, терәк, таяныс бит ул. Ҡайғы-шатлыҡтарыңды ихлас бүлешеп, һин тип йән атҡан, эскерһеҙ, ышаныслы дуҫың булыуы – оло бәхет.\nӘ мин һеҙгә бер сер сисәм: йәшерәк саҡта дуҫ тип аталған кешеләр күп була, тормош кәртәләрен йыра торғас, һирәгәйә килә, иң тоғролары ғына ҡала янда.\nӘ һеҙҙең дуҫтарығыҙ кем? Иғтибарлы булығыҙ, йәме.\nӘлмира ИСХАҠОВА, йәмәғәт именлеге белгесе, психолог.


«Бөгөнгө эстрада ул – шоу» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » «Бөгөнгө эстрада ул – шоу»\n21.01.2018 «Бөгөнгө эстрада ул – шоу»\nБөгөн уның менән йыр һәм сәнғәт тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Иҙел, Яңы йыл байрамын ниндәй кәйеф менән ҡаршы алдың? Ниндәй маҡсаттар, хыялдар менән янаһың?\n– Аллаға шөкөр, кәйеф шәп, күңел көр. Байрамдар ҙа күңелле үтте. Иң яҡын, ҡәҙерле кешеләр менән йырлашып, бейешеп, күңелле итеп табын артында ултырҙыҡ. Йыл буйы йырҙан, дуҫ-туғандарҙан айырылмай, ошо шәп кәйефтә йәшәргә, эшләргә иҫәп тотам инде.\n– Тамашасылар һине концерттарҙа, “зәңгәр экран” аша ниндәй генә образда күргәне юҡ?! Ә Ҡыш бабай ролен үҙ ғүмереңдә нисә тапҡыр уйнарға тура килде?\n– Ышанаһығыҙмы, юҡмы, бер тапҡыр ҙа уйнаманым.\n– Быға, ысынлап та, ышаныуы ҡыйын. Һиндә, йырсы булараҡ дан ҡаҙанған Иҙел Аралбаевта, актерлыҡ һәләтен күреү бер аҙ аптырата ла...\n– Мин ваҡытында Сибай сәнғәт колледжының театр факультетын тамамланым. Әгәр ҙә күңелемдә йыр сәнғәтен ныҡлы өйрәнеү теләге булмаһа, бөгөн Сибай театрында йәки Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында эшләп йөрөгән булыр инем, моғайын. Сөнки диплом алғас, ошо ике театр ҙа үҙенә эшкә саҡырғайны. Минең өсөн был оло мәртәбә булды. Әлеге мәлдә йыр менән театр сәнғәтен берләштергән опера һәм балет театрында эшләп йөрөйөм. Ниндәй уңыштар, ҡаҙаныштар булыр, әлегә әйтә алмайым, ваҡыт күрһәтер. Иҫ белгәндән сәнғәтте яраттым, телевизорҙан бейеү ансамбле сығыш яһағанда айырыуса мөкиббән китеп ҡарай инем. Бала саҡта сәхнәнән төшмәнем: ҡурайҙа ла уйнаным, актерлыҡ һәләте лә булды, бейенем дә, йырланым да. Тәүге теләгем бейеүсе булыу ине, тик кәүҙә төҙөлөшө тап килмәгәс, икенсе юлды һайларға тура килде. Сәнғәт училищеһының бер юлы өс факультетына ла уҡырға ингәйнем, ул ваҡыттағы директор Камил Абдрахман улы Вәлиев саҡыртып алып, береһен һайларға ҡушты. Мин ул саҡта үҙемдә йырсы булырлыҡ талант барлығына ышанмай инем. Ҡурай – ул беҙҙең ҡанға һалынған, был йүнәлеш буйынса ла ҙур асыш яһай алмаҫ инем. Шуға күрә театр юлын һайланым.\n– Хәҙер театр үҙенә тартамы?\n– Ҡыҙыҡһынам. Әлеге ваҡытта башҡорт театрҙарының ниндәй репертуар, ниндәй актерҙар менән эшләүен беләм. Үҙемде теге йәки был актер урынына ҡуйып ҡарайым. Оҡшағандары күп, ҡабул итә алмағандары ла осрай. Ә эшкә барырға теләк юҡ, үҙемә йырсы булараҡ үҫергә, камиллашырға тигән маҡсат ҡуйғанмын.\n– Күңелеңә классик йырҙар яҡынмы әллә эстрадамы?\n– Элекке эстраданы яратам. Мәшһүр шәхестәребеҙ, белеме буйынса опера йырсылары Мәғәфүр Хисмәтуллин, Камил Вәлиев та бит композитор әҫәрҙәрен башҡарған. Ә бөгөнгө эстрада ул – шоу. Халыҡ ижадына, йыр сәнғәтенә ҡарата шундай һаҡсыл ҡарашта тәрбиәләнгәнгәме, күңелем менән еңел-елпене ҡабул итә алмайым. һәр замандың үҙ геройы булған кеүек, хәҙерге йәштәр Элвин Грейҙы тыңлап үҫһә, мин халыҡ йырҙарында тәрбиәләндем. Олатайым да, туғандарым да, ғөмүмән, Буранбай ауылының һәр йырсыһы оҙон көйҙәрҙе башҡара. Азамат Тимеров, Абдулла Солтанов, Илһам Вәлиев, ағалы-ҡустылы Абдразаҡовтар – минең кумирҙарым. Халыҡ йырҙары, классик әҫәрҙәр, ретро йырҙар тауышыма ла, булмышыма ла яҡын.\n– Ә туғандарың, таныштарың араһында опера яратыусылар бармы? Нисек кенә булмаһын, был сәнғәт төрөн күптәр үҙ итеп бармай...\n– Эйе, ябай халыҡҡа опера сәнғәтен аңлауы ауыр. Уҡый башлаған осорҙа үҙем дә классик сәнғәтте ҡабул итә алмай торғайным. Ваҡыт үтеп, үҙемде бер аҙ әҙерләгәс кенә уларҙы башҡарырға батырсылыҡ иттем. Спектаклдәрҙе ҡарайым, уйланып йөрөйөм. Йөкмәткеһе менән көйҙөң гармонияһын аңлағас, тағы бер ҡат ҡарай инем. Опера сәнғәтенең нескәлектәре бик күп, тамашасыға әҙерлек кәрәк.\n– Өфөгә килеүеңә байтаҡ ваҡыт үтте. Баш ҡала күңелеңдәге ябай ауыл малайын ҡыуып сығара алдымы?\n– Нисек кенә булмаһын, мин – тәбиғәт балаһымын. Ауылымды һағынып ҡайтам. Ҡышҡыһын ауылдағы төтөн еҫен, йәйен бесән мәлен яратам. Сит илдә булһам, Башҡортостанды юҡһынам, тәбиғәтен, климатын һағынам.\n– Сәхнәлә һин күңелле кеше, ә тормошта нисекһең? “Йондоҙ ауырыуы” йоҡманымы?\n– Кешенең холҡо ситтән күренә бит, үҙ-үҙемде баһалай алмайым. Һәр нәмәнән позитив эҙләргә тырышам. Эргә-тирәмдә шат күңелле, йор һүҙле кешеләр булһа, үҙемде иркен тотам, шаярам, көләм. Ә инде өндәшмәҫ, етди кешеләр алдында шаярып тороу ахмаҡлыҡ кеүек күренә бит, үҙемде тыям. Кемгәлер, бәлки, “йондоҙ ауырыулы”, кемдәрҙер өсөн артыҡ ябаймындыр. Ваҡыт үтә, кешеләр ҙә үҙгәрә бит. Кемдер алға китә, кемдер артта ҡала, көнләшеүселәр ҙә була. Һәр кем үҙ күҙлегенән, үҙенсә ҡабул итә.\n– Көнө буйы йырларға тура киләме?\n– Оят булһа ла әйтәм инде, йырлауҙан башҡа һөнәрем юҡ (көлә – авт.). Иртәнсәк торғас та тауышты уятыр өсөн яйлап ҡына йырлай башлайым. Өйрәнәһе йырҙарҙы барлайым, аҙаҡ – репетиция, кискелеккә концерттар. Уның араһында төрлө тапшырыу төшөрөлә, конкурстарға әҙерлек бара. Көн һайын, иртәнән кискә тиклем йырлайым, тип әйтһәм дә, дөрөҫ булыр. Йырламаған саҡта башҡаларҙы тыңлайым. Имтихандарға әҙерләнгән саҡта төшөмдә лә йырланым, хатта бүлмәләш егеттәрҙе уятҡанмын.\n– Белеүемсә, тәүҙә опера театрының хорында эшләгәнһең. Был һинең өсөн нимәлер бирҙеме?\n– Әлбиттә, хорҙа йырлау миңә ҙур тәжрибә булды. Бәләкәй генә аҙымдар менән опера сәнғәтенә килеп инеү, тип атар инем был осорҙо. Яңғыҙ йырлауға ҡарағанда, бер-береңде тыңлап, аңлап, хорҙа йырлау күпкә ауыр.\n– Ни өсөн опера һәм балет театры? Һине, моғайын, филармониялар ҙа эшкә алырға теләк белдергәндер...\n– Юҡ шул, мине филармонияға эшкә ҡабул итмәнеләр. Конкурс иғлан ителгәйне, ниндәйҙер сәбәптәр менән үтмәнем. Күңелемде төшөрөп, депрессияға бирелеп ултыра торған кеше түгелмен. Тимәк, шулай кәрәк булған, тип уйланым да, артабан эш эҙләргә тотондом. Опера һәм балет театры мине үҙенә саҡырҙы, етәкселәренә ҙур рәхмәтемде еткергем килә.\n– Ниндәй партияларҙы башҡараһың?\n– Әлегә маҡтанырлыҡ ҙур ролдәр булманы, ваҡтарын һанап тороу кәрәкмәҫ. Эшләргә лә эшләргә әле миңә.\n– Шулай ҙа Салауат Юлаев роле менән тамашасыларҙы таң ҡалдырғаныңды йәшереп ҡалдыра алмаҫһың...\n– Бала саҡтан ҡартатайымдан, атайымдан Салауат Юлаев шәхесенең бөйөклөгө тураһында ишетеп үҫтем. Уның тураһындағы әҙәбиәтте уҡыным, йырҙарҙы тыңланым. Училищеға уҡырға ингәс, ҡартатайым Салауатты уйнаған Арыҫлан Мөбәрәков тураһында һөйләне һәм уның кеүек булырға өндәне. Фильмды ҡарағас, үҙемдә лә батыр ролен башҡарыу хыялы барлыҡҡа килде. Бер аҙ уҡып театр тормошона төшөнә башлағас, ролдәрҙең еңел генә уйналмауын аңлағас, күктән бер аҙ ергә төштөм. Шулай ҙа институтҡа уҡырға ингәндә, имтихандар ваҡытында Салауат арияһын йырлап маташтым.\nТеатрҙа “Салауат Юлаев” операһы ҡуйылыуын ишеткәс, кастингка килдем. Репетицияларға бер аҙ йөрөгәс, төп ролгә алдылар. Был уңышыма, минән бигерәк, ҡартатайым ныҡ шатланды.\n– Ә Илһам Вәлиев менән дублер булыу ҡурҡытманымы?\n– Илһам Вәлиев – Рәсәй кимәлендә билдәле шәхес, кумир, бик күпте күргән кеше. Шул уҡ ваҡытта ябай ҙа, миңә белгәндәрен йәлләмәй өйрәтте. Уның менән бергә эшләү ҙә, дублер булыу ҙа оло бәхет.\n– Йыш ҡына талантлы артистар еңел-елпе йырҙар менән мауыға, тамада эшенә тотона. Хатта сәнғәтте ташлап, икенсе һөнәр һайлағандар ҙа бар.\n– Һәр кемдең үҙ маҡсаты, үҙ юлы. Күңеленә рәхәтлек бирһә, тамашасыны ылыҡтыра ала икән, әйҙә еңел-елпене лә йырлаһындар. Ә бына сәнғәтте ташлаусылар йәл. Уның урынында икенсе берәйһе уҡыһа, халыҡҡа хеҙмәт итер ине. Тимәк, йыр сәнғәтен күтәрерлек шәхесте юғалтҡанбыҙ. Төрлө сәбәп була, әлбиттә. Һәр хәлдә, сәнғәткә килгәндә үк, бар ауырлыҡ хаҡында уйлап, аңлап, ҡабул итеп килдем. Күңелем һүрелмәҫ, тип уйлайым.\n– Тәнҡит һүҙҙәрен йыш ишетергә тура киләме? Уларҙы нисек ҡабул итәһең?\n– Тәнҡит кәрәк нәмә ул, айыҡ аҡыл менән, аңлап ҡабул итәм. Ҡолондоң билен ауырттырмаҫ, артыҡ маһайып китмәҫ өсөн бирелгән дарыу кеүек. Һәр ваҡыт абруйлы кешеләрҙең фекеренә ҡолаҡ һалам. Мәҫәлән, конкурстарҙа мин кешене үҙем менән сағыштырмайым. Төшөп ҡалам икән, хаталарымды эҙләйем. Ныҡышмалылыҡ та күрһәтәм. “Ирәндек моңдары” конкурсында тәүге тапҡыр ҡатнашҡанда, беренсе турҙа уҡ төшөп ҡалдым. Икенсеһендә – 3-сө урын, 2016 йылда ғына гран-при яуланым.\n– Тамашасылар алдында юғалып ҡалған осраҡтар булдымы?\n– Элек булғыланы, хәҙер тәжрибә тупланым инде. Залдағы мөхит сығыш яһауға йоғонто яһай. Кемдер, ҡаш аҫтынан ҡарап: “Беҙ килдек, йә күрһәтегеҙ һөнәрегеҙҙе!” – тип ултырһа, ауыр. Ә яратып, ихлас ҡарап, ҡыуанып ултырған кешеләр алдында йырлауы ла рәхәт. Һәр хәлдә, сәхнәгә сығам икән, һәр кешенең күңеленә йырҙарымды еткерергә тырышам.\n– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Иҙел! Яңы йыл һиңә ижади уңыштар, һаулыҡ, моңло йырҙар алып килһен!


Ауылды улар йәшәтә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ауыл хужалығы » Ауылды улар йәшәтә\nГрант аҡсаһына — һөтсөлөк фермаһы.\nСтепной ауылында йәшәгән Рогалевтарҙы районда яҡшы беләләр. Шәхси эшҡыуарҙар малсылыҡ, игенселек һәм йылҡысылыҡ тармағында берҙәй уңышлы шөғөлләнә. Аталы-уллы Владимир һәм Виталий Рогалевтарҙың хужалығында әле эштең иң ҡыҙған мәле. Малды имен-һау ҡышлатыу, быҙауҙар тәрбиәләү, һөттөң тамсыһын да әрәм-шәрәм итмәй һауып алыу — хужалыҡ өсөн төп бурыстарҙың береһе.\n“Рогалев” крәҫтиән (фермер) хужалығы, “Ғаилә малсылыҡ хужалығын үҫтереү” программаһында ҡатнашып, ете миллион һумдан ашыу грант аҡсаһы алыуға өлгәшә. Уға районда беренселәрҙән булып һөтсөлөк фермаһы төҙөйҙәр. Шулай уҡ һауын аппараттары, һыуытҡыс һатып алына, фермаға йылытыу ҡорамалдары урынлаштырыла. Малдарҙы йәйләүгә сығарыу осорона Рогалевтар ферманың йәйге вариантын да төҙөргә хыяллана.\n— Хужалыҡта әле 80 баш һыйыр малы, шуның 50-ләбе — һауын һыйыры, 60-лап йылҡы малы иҫәпләнә. Һөттө Ырымбур өлкәһенә тапшырабыҙ, итте үҙебеҙҙең Аҡъяр баҙарында һатабыҙ. Шулай уҡ эшселәргә теләктәре буйынса аҡсалата ғына түгел, итләтә йәки мал аҙығы менән иҫәпләшәбеҙ. Эшкә үҙебеҙҙең ауылдаштарҙы алабыҙ. Яңы ферманың эшмәкәрлеге көйләнһә лә, тағы ла хеҙмәткәрҙәр кәрәк буласаҡ. Ҡатыным Альбинаға ҙур рәхмәт, ул — уң ҡулым, бар яҡлап ярҙам күрһәтә, — ти эшҡыуар.\nАлда әйтеүебеҙсә, Рогалевтар эшҡыуарлыҡтың бер нисә йүнәлешен һайлаған. Йылҡысылыҡ тармағын үҫтереү буйынса ла байтаҡ сығым һалынған. Бынан өс йыл элек Екатеринбург ҡалаһынан “першерон” аты һатып алынған. Был йылҡы тоҡомо башҡорт, йүгерек һәм юртаҡ аттан күпкә эрерәк һәм ауырлығы менән дә айырыла. Шулай булғас, малдың ите лә күберәк сыға. Йылҡысылыҡты тик ҡымыҙ етештереүҙә һәм итен һатыуҙа ғына күрмәй, ә тоҡомло атты үрсетеү буйынса ла эш алып бара Рогалевтар. Шулай уҡ район һабантуйҙарында уларҙың юртаҡтары ат сабышында һәр саҡ призлы урындар яулай. Артабан да был йүнәлештә эште йәйелдермәксе улар.\nТехника паркын яңыртыу, яңы ҡорамалдар һатып алыу өсөн дә аҡса йәлләмәй фермер. “Иҫке техникаға ремонт өсөн әллә күпме сығым һалғансы, яңыһын алыу күпкә отошло”, — ти ул. Көҙөн иһә “РостСельмаш” заводынан өр-яңы “Вектор” комбайны һатып алынған.\nБер уйҙан һәм бер төптән, бер-береһен аңлап, ярҙам итешеп, үҙ эшен булдырған, ауылдаштарын эшле һәм ашлы иткән аталы-уллы Виталий менән Владимир Рогалевтарға артабан да уңыштар насип булһын. Тап улар кеүек уңғандар бөгөнгө ауылды йәшәтә, ауыл хужалығын үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерә.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАЛАЛАР ҺӘМ АСАРБАҠ ӘСӘЛӘР - 2017 - Мәҡәләләр\nБАЛАЛАР ҺӘМ АСАРБАҠ ӘСӘЛӘР\nҠаршымдағы ултырғыста башын эйеп, ике ҡулы менән битен ҡаплап, бер йәш кенә ҡыҙ һыҡтап-һыҡтап илай. Балаҡайҙың кисерештәрен йөрәгем өҙөлөп, бөтә күңелем менән аңлаһам да, көсһөҙлөгөмдән бер һүҙ ҙә өндәшә алмай тешләнәм. Йә уның йөрәгенә үтеп инерҙәй һүҙҙәр ҙә килмәй бит әле кәрәк саҡта! Илай торғас, баланың еҙ сәстәре туҙрап бөттө, уларҙы өҫкә һыпырған һайын, башын күтәреп, миңә күҙ ташлап ала ла, артабан һыҡтай. "Ни өсөн мин? Ни өсөн миңә төштө был өлөш? Мин кем алдында ғәйеплемен һуң?"\nИх, балаҡай.... Нисек кенә итеп ярҙам итәйем һуң һиңә? Ҡайһылайтып ҡына күңел һыҙланыуҙарыңды баҫайым икән? Аптырағас, эргәһенә килеп, арҡаһынан һөйөп-һыйпап, тынысландырырға маташтым. Берәй йыуатырлыҡ һүҙ әйтәйем тиһәм, үҙемдең дә йәштәр түгелергә генә тора бит әле, йәнемде үртәп! Ошо мәлдә был ҡыҙҙың күҙ йәштәренең сәбәпсеһе ҡулыма килеп эләкһәме! Ете кеше лә тота алмаҫ ине мине, Аллам һаҡлаһын! Мин уны... мин унымы... Мин уны нимә эшләтә алырмын икән, ә? Тормоштоң ҡайһы бер хәлдәрендә үҙеңдең көсһөҙлөгөңдө аңлауҙан да ауырыраҡ нәмә юҡтыр ул. Ярай, табырмын ул кешене. Һөйләшермен. Аңлатырмын. Илармын. Инәлермен. Ялбарырмын.... Тағы нимә эшләй алам мин, үҙ балаһынан баш тартып, рәхәтләнеп "шәхси" тормошон рәткә һалып йөрөгән ҡатын алдында? Закон тарафынан бөтәһе лә эшләнгән: ҡатын үҙ ҡыҙына ҡарата әсәлек хоҡуғынан мәхрүм ителгән. Балаға ҡарата булған бөтә бурыстарынан азат ителгән. Нимә кейер икән, тамағы туҡмы-түгелме, сәләмәтме минең алтыным, тип борсолорға ла кәрәкмәй. Нилектәндер тормошо аҫҡа тәгәрәгән мәлдә туҡтай алмаған ул. Бәлки, шуғалыр ҙа, ул балаһының ғүмерен, киләсәген аяу өсөн бер бөртөк ҡыҙын кеше тупһаһында ҡалдырып киткәндер, ә? Үҙе менән бергә һөйрәтеп йөрөү ҡурҡыныс икәнен аңлағандыр ҙа, ә? Араҡы ҡолона әйләнеп, үҙенең әсә генә түгел, ә ҡатын икәнен күптән онотҡан әҙәм аҡтығын аҡларға йыйынмайым мин, йәмәғәт. Әсә үҙ балаһынан баш тартһын өсөн ҡот осҡос сәбәптәр генә булыуы мөмкин тип фаразлайым. Улай тиһәң, күпме күрәбеҙ: аяҡ-ҡулдары булмаған инвалид ҡатындар ҙа үҙ балаларын ситкә типмәй, наҙлап, һөйөп үҫтерә. "Яратмағас, ниңә мине был донъяға тыуҙырған ул? Нишләп тыуғас та ҡалдырып китмәгән?" Йөрәк түренән әрнеп сыҡҡан ошо һүҙҙәргә мин яуап таба алмайым.\nЗилә - ҡаршымдағы ҡыҙҙың исеме. Уның бөгөнгө көндә тормошо матур: ҡыҙым, балам, матурым, аҡыллым тип өҙөлөп торған яҡындары бар. Илауының сәбәбе: биологик әсәһенең ҡайһы берҙә шылтыратып рәнйетеүе, ҡарғыш һүҙҙәре яуҙырыуы. Әле бына, Яңы йыл байрамдарынан һуң, таныш түгел номер аша шылтыратып, балаһының "хәлен" белешә башлай ул. "Бөтәһе лә яҡшы. Уҡыйым. Ата-әсәйемдәр мине ярата", - тип яуап биргән Зилә. Быны ишеткән иҫерек ҡатын үҙенең тормошондағы насарлыҡтарҙа балаһын ғәйепләгән. Мәңгелеккә төҙәтеп булмаҫлыҡ күңел яраһы һалыуы әҙ күренгәндер, күрәһең, йәлләп тормаған, тағы ла шунда услап тоҙ һипкән. Телефонды ҡолағына терәп илап алып киткән ҡыҙҙарын күргән ата-әсәһе был һөйләшеүгә ирекһеҙҙән ҡыҫылырға мәжбүр булған. Оятһыҙ ҡатын быларҙың да ҡотон алған: "Баламды боҙғанһығыҙ, мин уны һеҙҙән тартып алам!" - тип аҡырған. Ике көн буйы шылтыратып йонсотҡан уларҙы "әсәй" кеше. Зилә хатта яңғыҙы урамға сығырға ла ҡурҡа башлаған. Уҡыған еренә лә, йыраҡ тип тормай, бөгөн ата-әсәһе оҙатып килгән. Зиләне 6 йәшенән үҙ ғаиләләренә алып, бөтә күңелдәрен биреп, сикһеҙ яратып, һөйөп үҫтереп килгән был ғаилә ағзаларының да хәҙер баштары ҡатҡан. "Беҙ алғанда ул элементар гигиена ҡағиҙәләрен генә лә түгел, хатта йүнләп һөйләшә лә белмәй, кешенән ҡурҡҡан, хатта ҡалаҡ та тота алмаған бала ине. Күпме күҙ йәше түктек, күпме психолог, невролог аша үттек - баланы "терелттек", өйрәттек, Аллаға шөкөр. Сәскә кеүек матур бит ул! Аҡыллы. Итәғәтле. Ипле. Әҙәпле. Тәртипле. Шул тиклем ғазаптар үткәреп, инде онотоп, төнгө һаташыуҙары бөттө тигәндә... Беҙ бер ҡасан да Зиләбеҙҙең үҙ әсәһе менән аралашыуына сик ҡуйманыҡ. Ни тиһәң дә, әсәй әсәй инде! Зилә үҙе риза булманы. Хатта шылтыратҡанда ла телефонды алмай торғайны. Ҡотон алып бөткәндер элек, тип уйлайбыҙ. Беҙгә һөйләмәгән тағы ла әллә ниндәй хәлдәр булғандыр әле балаҡайҙың. Ҡыҙыбыҙҙы, беҙҙе яҡлағыҙ, зинһар, аралағыҙ шул бәрейҙән", - тинеләр Зиләнең хәҙерге атаһы һәм әсәһе.\nТормошта яңылышмаған кеше юҡтыр ул. Өләсәйем мәрхүмкәйем әйтмешләй, абынмаҫ ат булмаҫ, яңылышмаҫ кеше булмаҫ. Ни өсөндөр, беҙҙең хаталарыбыҙ арҡаһында күбеһенсә балаларыбыҙ ыҙалай. Әлеге ситуацияны психологик яҡтан ҡараһаҡ, нимә күрәбеҙ? Тулы ғаиләлә, яҡшы тәрбиә алып үҫкән ҡыҙ кеше тормошоноң ҡайһылыр мәлендә абына. Шул абыныуҙан был ҡатын ҡабат "күтәрелеп" китә алмай. Ата-әсәһенең, туғандарының ярҙамын ҡабул итмәй. Хатта балаһының күҙ йәштәре лә айнытмай уны. Киреһенсә, балаһын, ата-әсәһен, туғандарын ғәйепләй, эргә-тирәһендәгеләр генә сәбәпсе тип уйлай үҙенең йүнһеҙ тормошонда. Йәғни, йәшәйеше өсөн булған яуаплылыҡты ул башҡалар елкәһенә күсереп һалмаҡсы! Психологияла был күренеш үҙ-үҙеңде ҡорбан итеп күрһәтеү тип атала. Әйтергә кәрәк, ҡайһы бер күҙлектән ҡарағанда, үҙ-үҙеңде аҡлау өсөн был бик уңай позиция. Сөнки мин яҡшымын, изге күңеллемен, тик мине уратып алған кешеләр үтә насар, мине аңламайҙар һәм ҡәҙерләмәйҙәр шул, тип уйлай бындай кешеләр. Һәм үҙҙәренең ошо фекеренә ышаныу ғына түгел, инаналар хатта. Шуға күрә, әгәр ҙә кемдер берәү ситуацияны үҙгәртер өсөн юлдар тәҡдим итһә - ҡабул итмәйәсәк! Ысынбарлыҡты дөрөҫ итеп күрә һәм анализлай белмәү хата өҫтөнә хата эшләүгә килтерә. Әгәр ҙә инде шәхестең мейеһе психоактив матдәләр менән томаланған булһа - ул ваҡытта инде бындай хаталарҙың һөҙөмтәһе ҡот осҡос булыуы мөмкин. Тормошта "ҡорбан" ролендә булыусылар, асылда, йәшәйешкә булған асыуын, үпкәһен иң яҡын кешеләренә төшөрә. Тора-бара был үтә лә агрессив кешеләр яңғыҙ ҡалырға мәжбүрҙәр: ябай ғына итеп әйткәндә, башҡалар уларҙан йонсой һәм уларға ҡул һелтәргә мәжбүр булалар. Ошо рәүешле кеше упҡынға тәгәрәп төшөп тә китә. Эскеселәр, наркомандар, енәйәтселәр, ауырыуҙар, асарбаҡтар был кешене ихластан үҙҙәренең араларына ҡабул итә. Артабан ниндәйерәк яҙмыш көтә уны - бер кем дә әйтә алмай. Сөнки иң тәрән һәм төпкөл упҡындан да тик өҫкә ҡарай ғына үрмәләп була. Тик был ситуацияла теләгеңдән тыш оло тырышлыҡ, ныҡышмалылыҡ кәрәк икәнен онотмаһаҡ ине.\nХәҙерге көндә был әсә үҙенән үҙе бик ҡәнәғәт булып, асарбаҡтар менән "еңел" һәм "рәхәт" йәшәй. Тормошҡа булған үпкәһе йөҙөнә тәрән һырҙар һалып, йәш ҡатынды мәлһеҙ ҡартайтҡан. Уны күргән һәр бер кеше, ытырғанып, һаҫыҡ ҡатындың эргәһенән ҡасыу яғын ҡарай. Ул әлегә балаһын рәнйетеүҙән ары китә алмай. Иманым камил, ғүмеренең иң һуңғы тын алышында уның ауыҙынан: "Балам, ғәфү ит, кисер мине, балам!" - тигән һүҙҙәр сығасаҡ. Әммә Зилә уны ишетерме?\nЯҙылған: 10.04.17 | Ҡаралған: 385


«Бер ваҡытта ла бер кемгә лә оҡшарға тырышманым» » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Мәҙәниәт һәм сәнғәт » «Бер ваҡытта ла бер кемгә лә оҡшарға тырышманым»\n13.10.2019 «Бер ваҡытта ла бер кемгә лә оҡшарға тырышманым»\nРушана ВӘЛИЕВА... Бәләкәй буйлы, нескә билле, һөймәлекле генә һипкелле ҡыҙҙың көслө һәм моңло тауышына һоҡланмау мөмкин түгел. Ул үҙенең таланты менән Башҡортостан данын үҙәк телевидениела, “Голос” тапшырыуында яҡлап сығыш яһаны. Хәҙер инде башҡорт ҡыҙын Рәсәйҙең һәр төбәгендә беләләр, тыңлайҙар, яраталар. Бөгөн беҙ Рушананың үҙе һәм әсәһе Нурия Урал ҡыҙы менән бергәләп әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Рушана, мин һинең талантың менән 2013 йылдан, “Голос. Дети” проектында ҡатнашҡан ваҡыттан, танышмын. Тик ул саҡта остаздарҙың береһе лә һине үҙ командаһына алманы. 13 йәшлек ҡыҙ баланың быға күңеле төшмәнеме?\n– Әлбиттә, күңел төпкөлөндә өмөт бар ине, үтмәгәс, ауыр булды. Шулай ҙа мөмкинлектәремде айыҡ аҡыл менән баһаланым. Ул саҡта тапшырыуға осраҡлы ғына, хатта ниндәйҙер кимәлдә әҙерлекһеҙ барып эләктем. Зәңгәр экрандарҙан “Голос. Дети” проектының тәүге миҙгелендә ҡатнашырға саҡырып, реклама башланды. Шул йылдың август айында Нуриман районында урынлашҡан балалар лагерында ял иттем. Гитарамды үҙем менән алғайным, мәҙәни сараларҙа сығыш яһаным. Яңы дуҫтарым күмәкләшеп мине ошо конкурста ҡатнашырға өгөтләне. Тәүҙә етди ҡабул итмәһәм дә, һуңға табан ҡыҙығып киттем. Өйгә ҡайттым. 31 август, конкурсҡа ғариза биреүҙең һуңғы көнө. Ағайым гитарала уйнай, мин йырлайым. 2 – 3 тапҡыр репетиция яһаныҡ та, атайым видеоға төшөрә башланы. Шунда уҡ ул яҙманы беркетеп, интернет аша ғариза ебәрҙек. Ике аҙна үтеүгә саҡырыу ҙа килде.\nНурия Урал ҡыҙы:\n– Саҡырыуға өмөт юҡ ине, тәүҙә аптырап ҡалдыҡ. Атаһы Риф, эштән китә алмағас, баш тартырға ла уйланыҡ. Бала күңелен уйлап ҡына Мәскәүгә үҙем барырға батырсылыҡ иттем. Киләһе этапҡа үтмәгәс, Рушананы йыуатып, талаптар юғары булыуын аңлатырға тура килде. Ул саҡта тәүге этапҡа эләгеү ҙә беҙҙең өсөн оло еңеүгә тиң ине.\n– Ә нисә йәштә сәхнәгә сыҡтың?\n– Дүрт йәш ине. Әсәй тураһында йырлағанымды хәтерләйем, ә үҙемдең теләк менәнме әллә атай-әсәйем өгөтләнеме – иҫтә ҡалмаған. Ғаиләбеҙ менән йыр яратабыҙ, атайым оҙаҡ йылдар мәҙәниәт өлкәһендә эшләне. Әсәйем яҡлап ҡартатайым башҡорт халыҡ йырҙарын матур башҡара, ә атайым яҡлап ҡартатайым – оҫта гармунсы. Үҙемде белә-белгәндән йырлайым. Өйҙәге архивта йырҙарым менән видеояҙмалар һаҡлана.\n– Үҫә килә бер осор Рушана тик инглиз телендәге генә йырҙарҙы тыңлай, йырлай башланы. Башҡорт, татар, хатта рус эстрадаһына битараф булыуы беҙҙе аптыратты. Шулай ҙа ҡаты бәрелмәнек, бала күңелендәге йырға ҡыҙыҡһыныуҙы һүндерге килмәне. Хәҙер инде ҡабат туған моңдары менән ҡыҙыҡһына башланы.\n– Йырҙан тыш, балалар баҡсаһынан уҡ бейеү түңәрәгенә йөрөнөм. Телевизорҙан ғына күреп, моңона ғашиҡ булғайным, атай-әсәйемдән скрипка таптыра башланым. Улар риза булмағас, Яңы йыл байрамында Ҡыш бабайҙан һорап хат яҙҙым. Теләгем тормошҡа ашты. Унан инде музыка мәктәбенең скрипка класында белем алдым.\n– Хәҙер был ҡоралда уйнайһыңмы?\n– Һирәк кенә. Сөнки скрипка атай йортонда ҡалды. Үҙем менән алып барырға намыҫым етмәне. Былай ҙа дөйөм ятаҡ бүлмәһен музыка студияһына әйләндерҙем (көлә – авт.): гитара, синтезатор, ноутбук һәм башҡалар менән тулы. Улар янына скрипка ла алып барыу артыҡ булыр ине. Ярай әле музыка менән шөғөлләнеү өсөн махсус бүлмә бар.\n– Белеүемсә, һинең ағайың да – талантлы егет...\n– Артур ағайым менән беҙҙең йәш айырмаһы биш йыл булһа ла, татыу, дуҫ булдыҡ. Ул да матур йырлай, тик музыкаға өҫтөнлөк бирә. Музыка мәктәбен тамамланы, гитарала уйнай. Шулай уҡ үҙен оҫта аранжировка яһаусы итеп танытты. Ҡазан архитектура-төҙөлөш институтын тамамлап, Өфөлә эш башланы. Миндәге музыка зауығын ул тәрбиәләне. Хәҙер ҙә унан кәңәштәр һорайым. Байтаҡ йырҙарыма аранжировка эшләне.\n– Вокал буйынса уҡыныңмы?\n– 7 – 8 йәштәге күнекмәләрҙе иҫәпкә алмағанда, махсус белемем юҡ. Ниңәлер үҙем белгәнсә, тәбиғи тауыш менән йырлауҙы өҫтөн күрҙем. Кумирҙарым күп, төрлө йырсы оҡшай. Әммә бер ваҡытта ла бер кемгә лә оҡшарға тырышманым.\n– Ә һине бар Рәсәйгә танытҡан “Голос” проектының етенсе миҙгеленә нисек эләктең?\n– 2013 йылдағы кеүек үк, алдан ғариза яҙып. Дөрөҫөн әйткәндә, 10 класта уҡығанда ла бәхетемде һынап ҡараным. Тик ул йылда кастингтан үтә алманым. Ныҡышлыҡ күрһәтеп, былтыр тағы ла бәхетемде һынап ҡарарға булдым. Шулай ҙа, өсөнсө тапҡыр үтә алмаһам, башҡаса йөрөмәм, тип үҙемә һүҙ биргәйнем.\n– Проект барышында вокал белемең булмауы ҡамасауламанымы?\n– Юҡ, артыҡ һиҙелмәне. Беҙҙең командала ноталарға эләгеү, музыка теүәллеге буйынса ҡаты талаптар булманы. Остазыбыҙ Сергей Шнуров башҡарыу манераһына, кисерештәргә, йырҙың йөкмәткеһенә, ижади алымдарға баҫым яһаны. Ә икенсе команда йырсылары менән вокал уҡытыусылары махсус шөғөлләнә ине. Уларҙа башҡарыу техникаһы ныҡлы эшләнде.\n– Командала конкурентлыҡ көслөмө? Ғәҙәттә, шоу-бизнеста төрлө интрига күп була...\n– Юҡ, интригаларға ваҡыт юҡ. Беҙҙең арала дуҫлыҡ булды. Күңелле итеп аралаша инек, бер-беребеҙҙе конкурент күрмәнек. Сергей Мушта, Шаэн Оганесян менән һаман да бәйләнеш тотам.\n– Проекттың финал осоро хәтереңдә нисек ҡалды?\n– Матур ҙа, ҡурҡыныс та төш кеүек. Декабрь айы, сессия ваҡыты. Имтихандар, зачеттар, улар араһында – оҙайлы репетициялар, йырҙар өйрәнеү, тапшырыуға төшөү... Тура эфирҙар күп булды. Ҡурҡыу, тулҡынланыу, ашҡыныу, дәрт һәм башҡа төрлө меңәрләгән күңел кисереше... Студиянан дөйөм ятаҡҡа тиклем – сәғәт ярымлыҡ юл. Төнгө сәғәт 12-лә ҡайтам да, ашарға ла хәл ҡалмай, йоҡлап китә инем. Ике имтиханды кисектереп торорға ла тура килде.\nНисек кенә булмаһын, мин башлаған юлды аҙағына тиклем алып барып еткерергә тейеш инем. Матур һәм лайыҡлы итеп. Ошо маҡсат көс-ҡеүәт бирҙе.\n– Йырсы ҡыҙҙың юғары белемде математика йүнәлешендә алыуы бер аҙ аптырата. Һәм ҡайҙа әле, Мәскәүҙең үҙендә!\n– Өлкән кластарҙа уҡығанда өс йүнәлеш буйынса һайлау алдында торҙом: йыр, режиссерлыҡ һәм математика. Бик оҙаҡ икеләнгәндән һуң, һуңғыһын һайланым. Был фәнде электән яраттым, олимпиадаларҙа ҡатнашып йөрөнөм. Һандар, ҡатмарлы формулалар менән эшләү миңә файҙаға ғына, хыялланырға яратыусан романтик булмышымды улар бер аҙ “ергә яҡынайта”.\nНиңәлер элек-электән Мәскәү тураһында ғына хыялландым. Әсәйемдәр Өфө йә Ҡазан университетына барырға тәҡдим итте, тик ризалашманым. Тыуған йорттан айырылыуы тәүге осорҙа ауыр ине, һағынып илаған ваҡыттар ҙа булды. Шулай ҙа өйҙәгеләргә һиҙҙермәнем, ни тиһәң дә, үҙем һайлаған юл ине бит. Хәҙер инде өйрәндем. Етмәһә быйыл Башҡортостанда үткән концерт-фестивалдәрҙә сығыш яһарға саҡырыу буйынса йыш ҡайтып йөрөнөм.\n– Һабаҡташтарыңдың, уҡытыусыларыңдың һиңә мөнәсәбәте нисек? Имтихандар мәлендә ташламалар буламы?\n– Университетта минең уңыштарымды беләләр, хуплайҙар, маҡтайҙар. Тапшырыуҙы ҡарап, мине ҡеүәтләп торҙолар. Башҡа факультеттан студенттар ҙа, уҡытыусылар ҙа килеп, танышып китәләр. Тик имтихандар ваҡытында миңә башҡалар менән бер талаптар ҡуйыла. Сөнки беҙҙә талантлы һәм спорт алдынғыһы булған йәштәр күпләп белем ала. Концерттарға ебәрәләр, әммә ҡалдырылған дәрестәрҙе үҙаллы үҙләштерергә тейешмен.\n– Интернет бөгөн аралашыу майҙанын үтәй, социаль селтәрҙәрҙә һиңә иғтибар бермә-бер артты. Аралашырға ваҡыт ҡаламы? “Ҡара тәнҡит” комментарийҙарына иғтибар итәһеңме?\n– Хаттар күп килә, мөмкин тиклем яуап яҙырға, рәхмәт һүҙҙәремде еткерергә тырышам. Тик һәр саҡ интернетта ултырырға ваҡыт булмай. Башлыса хуплау һүҙҙәре яҙалар. Шулай уҡ кире эмоцияларға тулы хәбәрҙәр ҙә, комментарийҙар ҙа осрай. Тәүҙә күңелемә яҡын ала инем. Бигерәк тә проект барышында ҡыйын булды. Киләһе этапҡа үтә алмаған конкурсанттарҙың дуҫтары, туғандары кире фекерҙәрен күп яҙҙы. Аҙаҡ үҙ-үҙемде уларға иғтибар итмәҫкә яйланым, сөнки ундай кисерештәр менән еңеү яулау, алға барыу бик ауыр. Тәнҡит булғас, ул йырға йәки башҡарыу оҫталығына ҡағылырға тейеш. Ә башҡа һүҙҙәр – көнләшеү хисе йә күңел бысраҡлығы ғына. Хәҙер инде маҡтауҙарға маһаймаҫҡа, тәнҡиттәргә күңел төшөрмәҫкә өйрәндем.\n– Рушана, йәйге ялдарыңды быйыл нисек үткәрҙең?\n– Мәскәү ритмынан һуң Талбазылағы тынлыҡҡа өйрәнеп китеүе бер аҙ ҡыйын булды. Сентябрь-октябрь айҙарында Өфө, Стәрлетамаҡ, Ҡазан, Санкт-Петербург ҡалаларына концерттар ҡуйырға ниәтләгәс, ялдар башлыса ижад менән үтте. Яңы йырҙар өйрәндем, әҙерлек эштәре лә күп булды. Туғандар, дуҫтар менән аралаштым. Ҡыҫҡаһы, ялдарҙа ял итмәнем.\n– Бындай ҙур концерттар, ғәҙәттә, килем килтермәй, тиҙәр...\n– Әлеге ваҡытта минең аҡса эшләргә тигән маҡсатым юҡ. Бары матур итеп тәүге концертымды ойоштороп, тамашасылар алдында сығыш яһарға теләйем. Әлбиттә, залды арендалау, сәхнә ҡорамалдары табыу, реклама һәм башҡа ойоштороу эштәре сығымдар ғына түгел, ваҡыт та талап итә. Уларҙы атҡарып сығырға ярҙам иткән атай-әсәйемә оло рәхмәтемде еткергем килә.\n– Продюсер менән эшләү еңелерәк булмаҫ инеме?\n– Ойоштороу һәм финанс мәсьәләләре буйынса еңелерәк булыр ине. Тәҡдимдәр булды, әлегә баш тартып киләм. Беренсенән, продюсерҙың күҙаллаған форматында ижад итергә кәрәк буласаҡ. Ә минең үҙем ижад икән йырҙарҙы күңелем ҡушҡанса башҡарғым килә. Икенсенән, әле минең төп эшем – уҡыу. Ижадҡа буш ваҡыттарымды ғына бүлә алам. Ике йылдан, ҡулға диплом алғас, был турала ныҡлап уйлаясаҡмын.\n– Башҡорт эстрадаһы менән ҡыҙыҡһынаһыңмы? Үҙеңә ижадташ дуҫтар таптыңмы?\n– Әлбиттә! “Голос” проектының тауыш биреү этабында күп йырсы миңә ярҙам итте. Интернет аша аралашабыҙ, концерттар ваҡытында ла минең менән үҙ күреп аралашалар. Бигерәк тә ихлас күңелдән көс-ҡеүәт биреп тороусы Зәйнетдин оҡшай.\n– Нурия апай, баланың Мәскәүҙә уҡыуы, ижад итеүе иң тәүҙә ата-әсәнең кеҫәһенә һуға. “Әлегә уҡы, аҙаҡ...” – тигән өгөтләүҙәр булманымы?\n– Рушана бала саҡтан ҡиммәтле кейем- һалымға, биҙәүестәргә битараф булды. Хәҙер ҙә артыҡ ихтыяжы юҡ. Икенсенән, ул университеттың бюджет бүлегендә уҡый, шуға ла әллә ни сығым китмәй. Ижадҡа килгәндә, күберәк үҙенең көсө менән алдыра. Йырҙарҙы үҙе ижад итә, аранжировканы ағаһы йә дуҫтары эшләй.\nӘлбиттә, ҡулыбыҙҙан килгәнсә ярҙам итәбеҙ. Сөнки баланың талантын үҫтереү, башланғыстарына булышлыҡ итеү – ата-әсәнең бурысы. Уның киләсәге хәл ителә.\n– Рушана, киләсәккә үҙеңә ниндәй ижади маҡсаттар ҡуяһың?\n– Хәҙер инде “Голос” проектынан арынып, үҙаллы Рушана Вәлиева тигән йырсы булырға теләйем. Башлаусы артист булараҡ, “Голос” тормошомда үтә лә мөһим роль уйнаны, билдәлелек яуларға ярҙам итте. Әммә һәр ваҡыт уның исеме артында йәшәп булмай, артабан үҙ юлымды табырға тейешмен.\n– Әңгәмә өсөн һеҙгә ҙур рәхмәт! Алда үтәсәк концерттарҙа һиңә уңыштар насип булһын!


Буранбай васыятына тоғролоҡ — Сибайское концертно-театральное объединение\nБуранбай васыятына тоғролоҡ\nБаймаҡ районының Буранбай ауылы үҙенең һоҡланғыс шәхестәре менән данлыҡлы. Республикабыҙға, илебеҙгә данлыҡлы ҡурайсы, бейеүсе, йырсы, шағирҙар бүләк иткән төйәк ул. РСФСР-ҙың атҡаҙанған һәм БАССР-ҙың халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты, Салауат Юлаев ордены кавалеры Рәшиҙә Туйсина, яҙыусы, драматург Наил Ғәйетбаев, дәүләт эшмәкәре, Башҡортостандың атҡаҙанған металлургы Рәсих Хәмитов, шағир, прозаик һәм журналист, Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Әхмәр Үтәбаев, ғалим-этнолог, философия фәндәре кандидаты Зәкирйән Әминев, Өфө ҡалаһының Әҙеһәм Исҡужин исемендәге 9-сы балалар музыка мәктәбе директоры, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әхиәт Ғәйетбаев, Өфө сәнғәт колледжының музыка мәктәбе уҡытыусыһы, республика, Рәсәй, Халыҡ-ара ҡурай бәйгеләре лауреаты Таһир Хәмитов, джаз фестивалдәре лауреаты Фәрхәт Ишбирҙин, билдәле йырсылар Марсель Ҡотоев, Иҙел Аралбаев, Юнир Һағынбаев һәм башҡа күптәр нәҡ ошо ауылда тыуып үҫкән, ошонан илһам һәм көс алып, киләсәккә атлаған.\nУларҙы белмәгән, улар менән ғорурланмаған, уларға һоҡланмаған кеше юҡтыр ул. Кемеһелер мәшһүр халыҡ йырҙарын иҫ киткес моңло итеп башҡара, икенсеһе аһәңле итеп ҡурайҙа уйнай, өсөнсөһө сәхнәне дер һелкетеп бейей, дүртенсеһе шиғырҙар ижад итә… Ә ауылдың үҙендә йәшәгән йырсылар Фәннүр һәм Фәттәх Аралбаевтар, Хәбир Раев һәм башҡаларҙы кемдәр генә белмәй икән?! Әйтерһең, барса таланттар ошо ауылға тупланған, тик ошонда ғына тыуа…\nБөгөн Сибай концерт-театр берекмәһендә йырсы булараҡ танылыу алған, тамашасыларҙың хаҡлы ихтирамын ҡаҙанған Ғаяз Ғәйетбаев та — нәҡ Буранбай ауылы егете. Тыңлаусыларын әсир итерҙәй аһәңле моң, халыҡсанлыҡ, иркен тын уға ата-олатайҙарының ҡанынан бирелгән. Тап ана шул Буранбай ауылы мөхитендә үҫеүе, туғандарының, ауылдаштарының моңло йырҙарын тыңлау бәхете Ғаязда тыумыштан башҡортобоҙҙоң илаһи йырҙарына һөйөү уятҡандыр һәм үҙен дә тыңлап туймаҫ “йыр батшаһы” иткәндер, тип уйларға тулы нигеҙ бар. Һәр хәлдә, ундағы баритональ тауыш бик һирәктәрҙә генә осрай.\n…Йәмле Һаҡмар буйына төшөп, йәйге ҡояш нурҙарына яңы һауған һөттәй йылынған һыуҙа рәхәтләнеп сумып уйнағандан һуң тиҫтерҙәре менән ҡомда аунаған мәлдәрендә күңел төпкөлөнән һарҡыған моң тәьҫирендә татлы уйҙарға бирелеп ятырға ярата Ғаяз. Үҫкәс кем булырға?\nӨфө сәнғәт училищеһының Сибай филиалында Башҡортостандың халыҡ артисы Камил Вәлиев ҡулында белем эстәп, диплом алған егетте 2001 йылда ҡуш ҡуллап ҡалалағы филармонияға эшкә ҡабул итәләр. Шул мәлдән алып филармонияның һәр концертында Ғаяз Ғәйетбаевтың исем-шәрифе ишетелә башлай. Артабан ул бар тамашаларҙың айырылғыһыҙ бер өлөшөнә, һәр концерттың ҡотона әйләнә. Уның һалмаҡ тауышы, күңелгә ятышлы тембры үҙенә арбап, саҡырып торған кеүек. Шуғалыр ҙа Ғаяз сәхнәгә сыҡҡанда, тамашасылар илаһи тәьҫир аҫтында тын алырға ла ҡыймай шымып ҡала һәм тәрән уйға сума. Ул башҡарған “Таң атҡанда”, “Һағыныу”, “Ҡыр ҡаҙҙары”, “Нурия”, “Кәтинкә” һәм башҡа халыҡ йырҙары күптән инде тик уныҡы булараҡ ҡабул ителә, сөнки уны бер кем дә Ғаязса башҡара алмай…\nКомпозиторҙарыбыҙ ижад иткән “Тыуған ауылым” (Хөсәйен Әхмәтов һүҙҙәре һәм көйө), “Серле күҙҙәр” (А. Саттаров һүҙҙәре, Рәмил Яхин көйө), “Ғүмер япраҡтары” (Әсхәт Кәшфуллин һүҙҙәре, Нур Дауытов көйө), “Ауылым” (Мотал Рәмов һүҙҙәре, Дамир Солтанов көйө) һәм башҡа бик күп йырҙар сәхнәләрҙә йыш башҡарылып, тамашасыларҙың хаҡлы һөйөүен ҡаҙанды. Ә мәшһүр “Сибай” йыры һуң?! Уны Ғаяз Ғәйетбаев һуҙғанда йырҙың авторы Шәйәхмәт Сибаевтың үҙен күргәндәй, уның менән күрешкәндәй булаһың түгелме ни?! Әйткәндәй, Сибай концерт-театр берекмәһе артистарының ошо юлдар авторы сценарийына нигеҙләнгән “Атайсалын данлар уландар” исемле театрлаштырылған тамашаһында төп ролде — Баймаҡ районының Иҫке Сибай ауылынан сыҡҡан дәүләт эшмәкәре, “Сибай” йырының авторы Шәйәхмәт Сибаев образын нәҡ Ғаяз Ғәйетбаев һынландырҙы һәм тамашасыларҙың ихлас алҡыштарын, ихтирамын яуланы. Миңә ҡалһа, арҙаҡлы Сибай кантон образын уға еткереп, уның кимәлендә башҡарған артист юҡ әле!\nҒөмүмән, Сибай артистарының даими тамашасылары Ғаяз Ғәйетбаевты оҫта алып барыусы, һәләтле актер итеп тә белә. Сәхнәлә ул тыуҙырған образдар ябайлығы, халыҡсанлығы менән айырылып торһа, конферансье булараҡ, Ғаяз тамашасыларҙың иғтибарын үҙенә йәлеп итеү һәләтенә эйә. Урынлы шаяртыуҙары, килеп тыуған ҡытыршылыҡтарҙы башҡаларға һиҙҙермәй генә шымартып ебәрә алыуы, тамашасы менән даими бәйләнеште өҙмәүе уның ысын сәхнә оҫтаһы булыуын асыҡ күрһәтә.\nТыуған ауылына исем биргән арҙаҡлы шәхес Буранбай Ҡотдосов ҡаны уйнай шул унда! Буранбай сәсән үҙе лә йырсы ла, ҡурайсы ла, йор һүҙле оратор ҙа булған. Буранбай ауылында таланттарҙың күпләп тыуыуы һәм ғалимдар аңлата алмаған феномен, бәлки, нәҡ ошо сәсәндән киләлер! Мөхәмәтша Буранғоловҡа Ғәбит сәсән Арғынбаев Буранбай хаҡында былай тип һөйләгән бит: “Ул йырлағанда кешеләр үҙ-үҙҙәрен онотҡан, ит турап ултырғандар ҡулдарын киҫкән, һыуҙан ҡайтып килгән ҡыҙҙар һыуҙарын түккән, һуғышҡан кешеләрҙең һелтәнгән ҡулдары ҡатып ҡалған, ауырыуҙар сирҙәрен онотоп, тороп ултырған…”\nУнан килеп, Буранбай үҙенең йыр-моңға маһирлығын халыҡҡа васыят итеп ҡалдыра. Был хаҡта “Буранбай” йырында асыҡ әйтелә:\nБуранбайҙың ғына, ай, йырҙарын\nВасыяттай итеп тотоғоҙ…\nБөгөн Буранбай ауылында ҡанбабаларының васыятын аманат итеп тотоусылар бихисап, быға һоҡланмау мөмкин түгел! Юҡҡамы ни дүрт йөҙләп кенә йорттан торған ауыл, республикабыҙҙың төп тамаша залы булған Конгресс-холл сәхнәһендә бына тигән концерт программаһы менән сығыш яһап, бар халыҡты хайран ҡалдырҙы! Ауылдаштары араһында Ғаяз Ғәйетбаевты ла күреү һәм уның аһәңле моңон тыңлау Өфө тамашасыларында һоҡланыу тыуҙырһа, беҙҙең, йәғни сибайҙар, өсөн ул ғорурлыҡ булды…\nАтаһы Ғиниәт Солтанморат улы Буранбайҙа ғына түгел, тотош Баймаҡ районында үҙен оҫта гармунсы һәм баянсы, һәләтле скрипкасы һәм мандолинасы ғына түгел, моңло тауышлы йырсы итеп тә таныта. Әсәһе Сәғирә Зәкәриә ҡыҙы ла ҡалышмай. Сәғирә апайҙың моңон ауылдаштары билдәле йырсы Фәриҙә Ҡудашеваның тауышына бәрәбәр ҡуя. Бына шундай атай менән әсәйҙән моңло балалар тыумай, кем тыуһын инде! Ғаяздың бер туған ағаһы — Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әхиәт Ғәйетбаев, мәҫәлән, бөтә республикаға билдәле шәхес. Хәким ағаһы ла — күптәргә яҡшы таныш йырсы. Ә бына Нур ағаһы үҙен ауыл еренә бағышлаған — тыуған ауылында ҡалған. Дөрөҫ, уның да сәнғәт юлынан китергә теләге булмаған түгел, тик… “Йә, барығыҙ ҙа әртис булып бөтһәгеҙ, ауылды кем күтәрә? Кем миңә алмашҡа килә?” — Аталарының ошо һүҙҙәрен аша атлап үтергә баҙнат итмәй йәш егет… Әммә мәжлестәрҙә уның йырын һәр кем йотлоғоп тыңлай.\n— Тәү башлап сәхнәгә сыҡҡан көнөм бөгөнгөләй күҙ алдымда, — ти Ғаяз минең һорауыма яуап итеп. — Оялдыммы икән-юҡмы, йүнләп хәтерләмәйем… Миңә ул саҡта 4–5 йәштәр тирәһе генә ине… Үҙем яратҡан йырҙы башҡарҙым. Аҙаҡ ауылдаштарым геү килеп ҡул сапҡан булды инде. Ә мәктәптә уҡый башлағас, концерттан ҡалдырманылар.\nБөгөн Ғаяз кәләше Рәзилә менән Исламетдин исемле ул үҫтерә. Уның да йыр-бейеүгә һәләте әле үк күҙгә ташлана. “Атанан күргән — уҡ юнған, әсәнән күргән — тун бескән” тип юҡҡа әйтмәйҙәрҙер, күрәһең. Рәзилә Хөснулла ҡыҙы ла заманында “Сибай” халыҡ бейеүҙәре ансамблендә солист булды һәм үҙен оҫта бейеүсе итеп танытты. Әле ул Иҫке Сибай ауылының балалар сәнғәт мәктәбендә хореография дәрестәре алып бара, үҙе белгәндәрҙе йәш быуынға өйрәтә. Уның класында шөғөлләнгән ҡыҙҙар һәм малайҙар урындағы мәҙәниәт йортоноң ғына түгел, район сәхнәһенең матур биҙәге булараҡ та дан алды.\nҒәйетбаевтар үҙ ҡулдары менән төҙөп ингән матур йортта йәшәй. Заман менән бергә атларға тырышҡан ғаиләлә уңайлы шарттарҙы кемдеңдер булдырғанын көтөп ултырмайҙар — шәхси хужалыҡтарында барыһын да хужа менән хужабикәнең уңған ҡулдары булдыра. Ғаязды йыш ҡына трактор руле артында күрергә мөмкин — ҡайныһы Хөснулла Ғәйзулла улы үҙ ҡулдары менән йыйған үҙйөрөшлө техникала бесәнен дә сабып ташый, ике ғаиләгә етерлек утынын да әҙерләшә. “Ергә эйел — табыш оҙаҡ көттөрмәҫ” тигән әйтемдең асылын аңлап йәшәгән уҙамандарҙың береһе ул.\nСибай ҡалаһы.Автор: Мотал РӘМОВ, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың Журналистар союзы ағзаһы\n← Буранбай васыятына тоғролоҡ\nТик Гүзәлсә балҡый →\n© 2020 Сибайское концертно-театральное объединение. Все права защищены.


Ҡарурмандан – асыҡлыҡҡа\nРеспублика Башлығы Башҡортостан урмандарын ҡуртымға алыусы эшҡыуарҙарға йәшерен эш алып барыу менән шөғөлләнмәҫкә, үҙ бурыстарына яуаплыраҡ ҡарарға ҡушты. Етешһеҙлектәр төҙәтелмәгән осраҡта инвесторҙар менән хеҙмәттәшлек килешеүенең ваҡытынан алда өҙөлөүе лә мөмкин. Сөнки әле республика урмандарын ҡуртымға алыусылар инвестициялар һалыу, һалым түләү, ағас ултыртыу буйынса пункттарҙы тулыһынса үтәмәй. Тармаҡтағы проблемалар һәм уларҙы хәл итеү юлдары бөгөн Хөкүмәт ултырышында ла тикшерелде.\nИнвесторҙарҙың эшмәкәрлеге ите миңә, һөйәге һиңә тигән мәҡәлде хәтерләтә. Улар ылыҫлы ағастарҙы һатып ҡына байырға теләй, ә ҡайын һымаҡ япраҡлы сорттар делянкаларҙа сереп ятып ҡала. Был өйөмдәр урманды бысратыуҙан тыш, янғын хәүефһеҙлеге лә тыуҙыра. Ябай халыҡтың иһә туҙып ятҡан ағастарҙы утынға ташырға ла хоҡуғы юҡ. Уның ҡарауы, урманды ҡуртымға алыусылар тәбиғәт байлығы иҫәбенә кеҫә ҡалынайтыуын дауам итә, ә килешеүҙә ҡаралған пункттарҙы үтәмәй. Хатта, ҡаҙнаға инергә тейешле һалым да ялынып тигәндәй түләтелә\nУрманды ҡуртымға алыусылар эшкәртеү эшен дә яйға һалырға уйламай. Улар ситкә сифатлы ҡарағай бүрәнәләрен оҙатыу менән сикләнә. Һуңынан иһә үҙебеҙҙең сеймалдан етештерелгән материалдар республикаға бишләтә хаҡ менән әйләнеп ҡайта. Ағас ташыу эшенең үтә лә йәнләнеүе тағы бер проблемаға килтергән - эшҡыуарҙарҙың ауыр йөк машиналары төбәктәрҙә юлдарҙы иҙеп бөтә. Инвесторҙар шулай уҡ ҡырҡылған ағастар урынына йәш үҫентеләр ултыртып фондты яңыртыу эшен дә башҡарырға тейеш. Тик улар был тәңгәлдә лә бурыстарын үтәмәй.\n«Башлеспорм», «Селена» кеүек билдәле предприятиелар республикаға 2009-2011-се йылдарҙа килә. Башҡортостан инвесторҙарға уңайлы шарттар тыуҙыра. Эшҡыуарҙар үҙ сиратында миллиардтарса һум инвестиция һалырға һүҙ бирә, әммә ваҡыт үтеү менән улар яуаплылыҡтан ҡаса башлай.\nИнвесторҙар килешеү төҙөгән ваҡытта ерле халыҡты эш менән тәьмин итәсәген дә белдерә. Әммә бөгөнгө ултырышта асыҡланыуынса, был күрһәткес тә артыҡ юғары түгел. Мәҫәлән, проект өсөн был бик аҙ. Урман - халыҡ байлығы һәм\nуны файҙаланыуҙан тотош республикаға табыш килергә тейеш. Бөгөн иһә киреһенсә, был тармаҡ тик проблемалар ояһына ғына әйләнеп бара. Бөгөн урман сәнғәтселәренең кластерын, сеймал базаһы төҙөү тәҡдимдәре бар, был яңылыҡтар тармаҡ эшен әҙ булһа ла яҡшыртыр тип көтөлә.\nУлтырышта билдәләнеүенсә, әлеге ваҡытта урманды ҡуртымға алыусыларҙың эшмәкәрлеге үҙе үк ҡара урман һымаҡ. Улар биргән вәғәҙәләрен үтәмәй, тәбиғи байлыҡтан табыш алыу яғын ғына ҡайғырта, ағас ултыртыу, эшкәртеү менән шөғөлләнмәй. Эшҡыуарҙарҙың йәшел ҡалҡанға ҡарата мөнөсәбәтен үҙгәртеү өсөн бер йылға тиклем ваҡыт бирелде. Етешһеҙлектәр төҙәтелмәгән осраҡта ҡәтғи саралар күреләсәк, ҡуртымға бирелгән майҙандарҙы тартып алыуға тиклем.


Ысын джентльмендар ҡайҙа йәшәй? » "Урал" гәзите\nЫсын джентльмендар ҡайҙа йәшәй?\nБыл һүҙ барыһына ла таныш. Инглиз телендә - тәү башлап аристократ, мещан, аҡһөйәк затына ҡараған кеше мәғәнәһендә ҡулланыла башлай. Бармы ул бөгөн ысын джентльмендар? Йәмәғәт транспортында урын биргән, гөлләмәләр бүләк иткән, ишек асып алдан үткәреүсе, етмәһә, үҙенең ҡатын-ҡыҙына ғына түгел, ғөмүмән, бар гүзәл заттарға иғтибар күрһәтеүсе ир- уҙаман.\nЕвропала аристократ ир-егеткә ҡатын-ҡыҙға ҡарата айырыуса иғтибарлы булыу, уның күңелен күреү, кәйеф-сафа ҡорғанда, ресторан-кафеларҙа улар өсөн дә түләү бурыс итеп ҡуйылған.\nБаҡтиһәң, төрлө илдә төрлөсә икән. Ирландияла, Израилдә йәшәүсе ир-аттар йәмғиәт транспортында ҡатын-ҡыҙға урын бирмәй, улар өсөн түләй һалып бармай, супермаркеттарҙа балалары менән тороусы йәш әсәләрҙе сиратһыҙ үткәрмәй. Шул уҡ ваҡытта улар гүзәл заттарға йыш йылмайырға, комплименттар яуҙырырға әүәҫ.\nГерманияла ла ҡатын-ҡыҙ өсөн түләү ҡаралмаған. Хәйер, немкалар үҙҙәре үк ир-егеттәрҙең улар өсөн аҡса сығарыуҙарына ҡырҡа ҡаршы. Мин үҙаллы, финанс яҡтан тотороҡло ҡатын-ҡыҙмын һәм үҙем өсөн түләү мөмкинлегем бар, тип һанай улар.\nНорвегияла ҡатын-ҡыҙ өсөн түләйҙәр, ләкин транспортта урын биреү күренеше бик һирәк. Ауырлы булмаһаң, ирҙәр урындарынан да тормай.\nФранцуздар комплименттар әйтергә, гүзәл зат менән әңгәмә ҡорорға әүәҫ. Шул уҡ ваҡытта улар бер аҙ һараныраҡ та, имеш. Һөйгәндәренә бүләк алып, улар өсөн түләй һалып бармайҙар.\nАҠШ - ысын джентльмендар иле. Ирҙәр ҡатын-ҡыҙҙарға иҫ киткес иғтибарлы: лифтҡа етәкләп индерәләр, комплименттарға һаран түгел, бүләктең дә иң ҡиммәтлеһен алырға тырышалар. Сиратта ауыр сумкалы ҡатын-ҡыҙҙы алдан үткәрәләр.\nТаиландта ирҙәр транспортҡа бер кемде лә -ҡатын-ҡыҙ булһынмы, ҡарт-ҡоромо, бала-сағамы - аямай һәм этешә-төртөшә салон үҙәгенә ынтыла. Әйткәндәй, Японияла ла ошо уҡ хәл.\nАнглияла, джентльмендар йәнтөйәгендә, ысын ир-егеттәр бөтмәгән әле. Бында үҙен аристократтарса тотоусылар һирәк түгел.\nЧехияла иһә, ирҙәр ҡатын-ҡыҙҙарға хатта иғтибар бирергә лә ҡурҡа. Гүзәл заттар, ирҙәренә ике-өс бала табып та, кафе-ресторандарҙа, кинотеатрҙарҙа үҙҙәре түләй. Шулай уҡ был илдә ирҙәр уларҙы сиратһыҙ үткәрмәй, ауыр сумкаларын ҡулдарына алмай.\nРәсәйҙә иһә ир-егеттәр, финанс хәле ниндәй генә булмаһын, йәмәғәт урындарында сығымдарҙы үҙҙәре түләргә тырыша. Барыһы ла түгел, әлбиттә, әммә күбеһе. Тимәк, беҙҙең ирҙәр ысын джентльмен булып сыға түгелме?\nЭ. МѲХӘМӘҘИЕВА әҙерләне.


Өфөлә һәм Нефтекамала ҡышҡы йәрминкәләрҙә 18,7 миллион һумға ит һәм бал һатылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә һәм Нефтекамала ҡышҡы йәрминкәләрҙә 18,7 миллион һумға ит һәм бал һатылды\n10:50, 19 февраля 2013 Иҡтисад\nҮткән ял көндәрендә Өфөлә һәм Нефтекамала ойошторолған ағымдағы йылдың тәүге ҡышҡы йәрминкәләрендә 18,7 миллион һумға ит һәм бал һатылды. Шуларҙың 17,2 миллион һумы Башҡортостан баш ҡалаһына тура килә. Был хаҡта БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nӨфөлә йәрминкәләр ете майҙансыҡта ойошторолдо, уларҙа республиканың 21 районынан хужалыҡтар ҡатнашты. Ауыл хужалығы етештереүселәре 67,2 тонна ит, 4,2 тонна ҡош ите, 1,5 тонна бал алып килгән. Ике көн эсендә баш ҡала йәрминкәләрендә ете меңгә яҡын кеше ҡатнашты.\nНефтекамала үткән йәрминкәләргә килгәндә, ике көн эсендә уларҙа йәмғеһе 1,5 миллион һумға 6,4 тонна ит, 400 килограмм ҡош ите, 300 килограмм бал һатылды.\nҺыйыр итенең килограмы уртаса – 202-265 һум, сусҡа ите – 180-280 һум, һарыҡ ите – 250-300 һум, йылҡы ите 230-280 һум тәшкил итте. Ҡаҙ итенең килограмы – 270-300 һумға, өйрәк ите – 200-300 һумға, тауыҡ ите – 90-160 һумға, күркә ите 250-270 һумға һатылды. Балдың килограмы 290-400 һум торҙо.


Бөгөн иртән Ейәнсура районында теркәлгән аварияла бер кешенең ғүмере өҙөлдө\nРеспубликаның баш автоинспекторы Динар Ғилметдинов хәбәр итеүенсә, Иҫәнғол яғына китеп барыусы 12-се модель ВАЗ автомобиле водителе идара итеү һәләтен юғалтып, юлдан төшөп китә. Артабан ул электр бағанаһына бәрелеп түңкәрелә. Урындағы мәктәптәрҙең береһендә уҡыған 16 йәшлек үҫмер алынған ауыр йәрәхәттәрҙән һәләк була.\nТикшереүҙәр барышында руль артында ултырыусы 18 йәшлек егеттең водитель таныҡлығы булмауы асыҡлана. Ә транспорт хужаһы эскән килеш пассажир креслоһында ултырған булған. Уларҙың икеһенә лә медицина ярҙамы талап ителгән.


Аҡсаға - зачет\nБашҡортостан буйынса Тәфтиш комитеты идаралығы Өфө дәүләт авиация техник университетының стандартлаштырыу һәм метрология кафедраһы доцентына ҡарата\nенәйәт эше ҡуҙғатҡан. 68 йәшлек доцент ришүәт алыуҙа ғәйепләнә.\nТикшереү фараздары буйынса, уҡытыусы төркөм старостаһынан студенттарҙан 500-шәр һум күләмендә аҡса йыйыуҙарын һорай. Бының өсөн доцент «Метрология, стандартлаштырыу, сертификациялау» фәне буйынса зачет ҡуйырға вәғәҙәләй. Һөҙөмтәлә утыҙ бер студенттан 15 мең 500 һум аҡса алып, уҡыусыларының эштәрен тикшермәйенсә, бер ҡыйынлыҡһыҙ зачет ҡуя. Әлеге ваҡытта осраҡ буйынса оператив-тикшереү эше алып барыла, уның һөҙөмтәләре буйынса тейешел процессуаль ҡарар ҡабул ителәсәк.\nМаксим Родионов, Башҡортостан буйынса эске эштәр министрлығының матбуғат һәм йәмәғәт бәйләнештәре бүлеге етәксеһе: «Уҡытыусы бер нисә төркөм старосталарына аҡсаға зачет ҡуйырға тәҡдим итә. Әлеге ваҡытта ришүәт алыу осрағы буйынса тикшереү эштәре бара, материалдар Рәсәй Тәфтиш комитетының төбәк бүлексәһенә ебәрелде».


Журналистың ҡуйын дәфтәренән\n2 Август 2019, 21:00\n– Тамаҡ ялғарғамы? – Эйе. Һорауҙа яуап та асыҡ фаразлана ине, хәйер – төшкө аш мәлендә урамда ошо ағай менән йыш осрашыла.\n– Тамаҡ ялғарғамы?\nҺорауҙа яуап та асыҡ фаразлана ине, хәйер – төшкө аш мәлендә урамда ошо ағай менән йыш осрашыла.\n– Нисекһең? – Был да – ғәҙәти өндәшеүҙәренең береһе.\nОҙон һүҙгә төшмәй, хөрт түгеллекте, хәлдең, аралатып, “бишле”нән дә баһалы булып киткәнен аңғартам.\n– Үҙең һуң?\n– Шәп! – Яңылығы кәмеһә лә, әле затлылығы ҡалған пальтоһының яғаһын күтәрә бирҙе. Кейенә белә кеше: күҙгә лә төртөлмәй, урынлы ла – ҡанындалыр инде. – Пенсияла һәйбә-ә-т. Кафеға китеп барыу. Йүнле генә шарап алып ултырайым, тим.\n– Ә-ә-ә… – Йөпләмәйем дә, ғәйепләмәйем дә: үҙенең иркендә – бында сикте үтмәү генә шарт.\nАртабан, яғаһын тағы тарта биреп, – өшәнес бөгөн, һүҙен бик мөһим өҫтәмә менән тулыландырҙы:\n– Балалар ярҙам иткәндә – һәйбәт…\nЫсынлап та: башта – һин, аҙаҡ – улар, шундай екһеҙ түңәрәк. Ябыҡ ҡулса, әрләнелһә лә, файҙалы ла булғылай шулай, һәм асылмаһын да.\nҮҙем дә кисергән бар шуны. Алыҫ сәфәрҙә сағымда, бөтөнләй мәлһеҙ, хыянатсыл рәүештә телефон ватылды. Өр-яңы тиерлек нәмә – өс ай ҙа юҡ ине әле. Оятһыҙ ҡиммәт булыуын сауҙаханалағы телдәр ҡыҙ, мөғжизәүи ныҡлығына бәйләп, ҡат-ҡат туҡыһа ла, төшөп тә китте, экраны селпәрәмә килде. Ә өҫтәмә быяла ип-имен ҡалды – сығып осто ғына. Гүйә, һәләкәтте алдан белеп, әҙер торған да, секундында ғына шыйған, йәнәһе, ул быға ярсыҡ та ҡыҫылышһыҙ.\n– Эшләгәс, теймәй тор, берәй айҙан өйҙә булам, хәл итербеҙ, – тине диңгеҙ буйындағы ҡалала уҡыған улым. Баяғы быяланы, мине хәстәрләп, ул йәбештергәйне каникулға ҡайтҡанында.\nТиҙ йүнәтеү урынына тапшырыу йәки үҙемә яҡын, таныш ошондай уҡты алыу уйы игәһә лә, әйткәнен тоторға булдым. Сатнауҙан хасил ҡытыршы үрмәксе ауы өҫтөнән бармаҡ бите ҡырҡылыулы ауыр йөрөһә лә, улымдың хәстәре, хәстәргә хөрмәтем туҡтатты. Бер нисә көндән өйрәнә лә төшөлдө, ауҙы ҡышҡы тәҙрәләге биҙәктәрҙәй ҡабул итәм хәҙер. Тағы ла камилыраҡ итергә ваҡыты ғына етмәгән һүрәтсенең, ә һыуыҡ бит ана күпме оҙаҡ һыҙа.\nУл ғынамы, быяланы бөтөнләй ҙә алмаштырмаҫҡа хәл ҡылдым – кеҫәнән йыш сығармаҫҡа киләсәккә һабаҡ та булһын, сәнғәт әҫәре рәүешендә лә һаҡланһын. Яңыһын алайым. Әммә улым менән бергә ҡарармын – вәғәҙәмде мотлаҡ үтәргә тейешмен дәһә. Баяғы хәстәр ҡулсаһының өҙөлмәүе шарты был.\n– Ҡа-а-лай ҡар яуа... – тип ихлас һоҡланыуымды ишетеүгә, тәҙрә янына йылдам килеп баҫылманы:\n– Эше шул, – тип шаяртылды ғына. Һәм быға хөрмәт менән ҡараным: тел тапҡырлығы – бөйөк нәмә.\nӘ миңә күренеш бик оҡшай. Эштән сығыуға машина һепереү мәшәҡәтенә, тығындарҙың күбәйеүенә, инде, март аҙағында, күктән төшөү түгел, ерҙәгеһе ирергә тейешлеккә ҡарамаҫтан, аңлатҡыһыҙ күңел рәхәтлеге кисерәм. Аҙ ҙа булды быйыл, етмәһә, ҡаланы аҡлығы менән таҙартманы. Һуңлап килһә лә, муллап килгән әле, һай, рәхмәт...\nЯлҡытҡыс йыйылыштар ваҡытында яуһа ла – бер йыуаныс. Ипләп кенә баҫып, тәрбиәле бесәй үтеп бара өҫтөнән. Аһ-аһ, ҡыҙылтүштәр туҡтаған дабаһа... Тумпайышып, шуның менән донъя күркәмләп, олпат ҡына ултыралар.\nҠарҙы мин ямғырға ҡарағанда күберәк яратам һымаҡ. Һәр хәлдә, оло юлда туҡтап, ап-аҡ ҡалын юрғанлы ҡарағай урманына, көрт кисеп, инеп киткәнем бар.\nОшо “юҡ нәмәгә” һоҡланыуым аптыраталыр, эйе, ләкин бынан зыян күрәм тип уйламайым. Ә бына матдилыҡ тип шашыуҙың, йәһәт муллыҡ вәғәҙәһенә тел шартлатыулы ышанып, ҡайҙалыр аҡса һалыуҙың, һалмаған һиңә баш сайҡаулы ғәжәпһенеүҙең күпселектә юғалтыулы тамамланғанын тарих белә.\nҠыҫҡаһы, һоҡлан – һаҡланырһың.


Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы яңы йылға тиклем эш хаҡы буйынса бурысты бөтөрөүҙе талап итте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n16:35, 10 декабря 2018 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы яңы йылға тиклем эш хаҡы буйынса бурысты бөтөрөүҙе талап итте Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 10 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\n«Ләкин был һан аныҡ түгел. Ул хеҙмәт хаҡы буйынса йәшерен бурысты иҫәпкә алмай, уны асыҡлау өсөн законлы нигеҙ кәрәк, — тип асыҡлыҡ индерҙе Татьяна Астрелина. — 2015 йылдан башлап хеҙмәт хаҡы буйынса фактик бурысты асыҡлау эше уның арта барыуын күрһәтә. Әгәр 2015 йылдың 1 ғинуарына ул 152 миллион һум тәшкил итһә, 2018-ҙең 1 ғинуарына был һан 481,8 миллион һумға тиклем артып, 1 декабргә 635,6 миллион һумға еткән».\nЭш хаҡы буйынса дөйөм бурыстан 65-тән 75% тиклеме — бөлгөнлөккә төшкән предприятиеларҙыҡы. Быйыл 1 декабргә 400 миллион һумдан ашыу ошондай 77 бурыслыға тура килә.\nАстрелина банкротлыҡ процедураһында һәм хеҙмәт хаҡы буйынса бурысы булған предприятиеларҙы контролгә алыу кәрәклеген белдерҙе.\nБашҡортостандың Дәүләт хеҙмәт инспекцияһы етәксеһе әйтеүенсә, 13 141 кеше алдында 635 миллион һумлыҡ бурыс бар.\nРеспублика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Яңы йыл алдынан, 28 декабрҙә, муниципалитет башлыҡтарын тыңлаясағын һәм эш хаҡы буйынса бурысты бөтөрөүҙе контролдә тотасағын һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n«635 миллион — беҙҙең өсөн бик ҙур һан. 28 декабргә быны күрергә теләмәҫ инем», — тип билдәләне төбәк етәксеһе.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, эш хаҡы буйынса бурыс, оператив кәңәшмә