Традицион йондоҙ атамалары — Башҡорт Википедияһы\nТрадицион йондоҙ атамалары\nЙондоҙло күк картаһы, «Cellarius Harmonia Macrocosmica», 1708\nХәҙерге заман традицион Европа астрономияһында йондоҙҙарҙың күбеһе — айырыуса яҡтылары — боронғо мәҙәниәттәрҙән алынған яңғыҙлыҡ исемдәрен йөрөтә. Бөтә йондоҙлоҡтар латин атамаһында булһа, йондоҙ исемдәренең күпселеге ғәрәптәрҙән ингән. Бының сәбәбе шул: Европалағы ҡараңғы быуаттарҙа фәнгә, шул иҫәптән астрономияға ла, ҡыҙыҡһыныу һүнә, ә ғәрәп донъяһында астрономия ғилеме үҫеүен дауам итә. Клавдий Птолемейҙың антик донъялағы төп астрономик хеҙмәт тип һаналған «Әл-мәғест» тигән китабы ғәрәп теленә тәржемә ителә. Был хеҙмәт грек телендә яҙылып, латин теленә тәржемә ителгән була һәм уға йондоҙҙарҙың күк йөҙөндә нисек урынлашыуын ентекле тасуирлаған йондоҙ каталогы ла инә. "Әл-мәғест"тәге каталогты грек һәм латин телдәренән ғәрәпсәгә тәржемә итеү күп йондоҙҙарға ғәрәп атамаһы бирелеүгә нигеҙ була. "Әл-мәғест"тән тыш, ғәрәптәр грек һәм латин телдәрендәге һуңғыраҡ осорҙар сығанаҡтарын да ҡуллана.\nМәҫәлән, ғәрәптәр Буға йондоҙлоғондағы иң яҡты йондоҙ булған Opisthen (грек. Οπισθεν — «һуңынан» йәки «сираттағы») йә Opiso (грек. Οπισω — «һуңынан килеү») тигән грек атамаһын тәржемә итәләр, ул Әлдабаран (ғәр. الدبرانالدبران (әl-dabarān) «эйәреүсе») булып китә, сөнки был йондоҙ күк йөҙө буйлап тәүлек эсендәге хәрәкәтендә һәр ваҡыт Өлкәр йондоҙлоғо артынан эйәрә. Шулай итеп, Буғалағы был иң сағыу йондоҙҙоң өс төп исеме бар: ҡәҙимге атамаһы — Әлдабаран (русса — Альдебаран), каталогтағы атамалары — Alpha Tauri (Буға Альфаһы) һәм 87 Tauri (Буға 87-һе). Был атамаларҙың бөтәһе лә ҡулланыла, ләкин хәҙерге астрономдар ғилми атама һаналған һуңғы икеһенә өҫтөнлөк бирә.\nКөп йондоҙҙарҙың атамаһы, айырыуса ғәрәпсәләре, уларҙың антик йондоҙ каталогтарындағы йондоҙлоҡтарҙа нисек урынлашыуын һүрәтләй. Мәҫәлән, Ригель (ғәрәпсә — «аяҡ») тигән йондоҙ — һунарсы Ориондың (Орионды башҡорттар Арҡысаҡ тип атаған) аяғын, Денеб (ғәрәпсә — «ҡойроҡ») Аҡҡош йондоҙлоғондағы аҡҡоштоң ҡойроғон билдәләй. Йондоҙҙарға ғәрәп исемдәре биреү һуңғары ла дауам итә. Мәҫәлән, Торна йондоҙлоғо Планциус тарафынан 1598 йылда ғына тәҡдим ителә, әммә уның йондоҙҙарының береһе Торна Гаммаһы Ras Alkurki (ғәрәпсә — «Торна Башы») тип атала, сөнки ул йондоҙлоҡта Торнаның башын билдәләй.\nҠайһы бер йондоҙҙарға уларҙың йондоҙлоҡтағы урынына бәйһеҙ исемдәр ҡушылған. Мәҫәлән, Ҡуяндағы йондоҙға (Ҡуян Бетаһы) Ниһал тигән атама бирелгән, ул ғәрәпсә «һыуһын ҡандырыусы дөйә» мәғәнәһен бирә, сөнки боронғо ғәрәптәр Ҡуян йондоҙлоғон традицион ғәрәп астеризмындағы Дөйә каруаны менән бәйләгән.\nКүп йондоҙҙарҙың ғәрәпсә атамаһында «әл» приставкаһы бар, ул инглиз телендәге «the» артикленә тап килә. Бер үк ғәрәп тамыры байтаҡ йондоҙҙарҙың исеменә инә; мәҫәлән, денеб — «ҡойроҡ» — тамыры унлаған йондоҙҙоң атамаһында бар. Күп йондоҙҙарҙың ғәрәп телендәге атамаһы Европа телдәренә ингәндә ул телдәрҙең талаптарына яраҡлашыу барышында боҙолған, шунлыҡтан уларға этимологик анализ яһау ярайһы уҡ ауырлыҡтар тыуҙыра һәм төрлөсә аңлауға килтерә.\nҠайһы бер йондоҙҙарҙың элекке грек йә латин атамаһы һаҡланып ҡалған. Мәҫәлән, Арктур (грекса «Етегән һаҡсыһы»), Капелла (латинса «Кәзә»), Спика (латинса «бойҙай башағы») һәм башҡалар. Һуңғы быуат эсендә ҡытай, һинд һәм башҡа мәҙәниәттәрҙәге атамалар ҙа танылыу алды. Мәҫәлән, Koo She (ҡытайса «йәйә һәм уҡ»), Simiram (полинезса «таң яҡтыһындағы диңгеҙ»). Билдәле астрономдар, астронавтар исемдәре ҡушылған йә милли исемдәр йөрөткән йондоҙҙар бар. Мәҫәлән, Елкән Гаммаһы Регор тип атала, был һүҙ Аполлон-1 шартлағанда һәләк булған ҡаһарман астронавт Роджер Чаффи исеменең палиндромы булып тора.\nЙондоҙҙарҙың яңғыҙлыҡ исемдәре лә, каталог исемдәре лә баш хәрефтән яҙыла (Вега, Лира Альфаһы, 3 Lyrae), сөнки улар — үтә мөһим һәм бик билдәле объекттарға бирелгән махсус атамалар.\nХәҙерге ваҡытта бойондороҡһоҙ астрономик һәм астрологик ойошмалар араһында «йондоҙ исемдәре» менән сауҙа итеүселәр күп, улар тауарҙарына сертификаттар ҙа бирә. Быға бәйле шуны әйтергә була: теләһә ниндәй ойошма тарафынан бирелгән йондоҙ исемдәре Халыҡ-ара астрономия союзы (ХАС) тарафынан танылмай. ХАС — астрономик объекттарға рәсми исем бирергә хоҡуғы булған берҙән-бер ойошма һәм астрономик берләшмәнең танылыуын тик ул ғына яулаған. ХАС коммерция эшмәкәрлеге менән шөғөлләнмәй һәм «йондоҙ атамалары һатыу» эшмәкәрлеге алып бармай.\nТөрлө ойошмаларҙың йондоҙ атамалары һатыуына ХАС үҙ мөнәсәбәтен белдерергә мәжбүр була.\nӘлеге ваҡытта йондоҙҙарҙың рәсмиләштерелгән яңғыҙлыҡ исемдәре юҡ. Төрлө каталогтарҙа йондоҙҙарҙың рәсми идентификаторҙары бар; каталогтарҙарғы идентификаторҙарҙы алып барыу барышын ХАС-тың махсус төркөмө күҙәтә. Шулай ҙа ҡайһы бер каталогтарҙа (мәҫәлән, SIMBAD’та) йондоҙҙарҙың традицион атамалары өҫтәмә мәғлүмәт итеп бирелә; ләкин был атамалар был каталогтарҙыңрәсми өлөшөнә индерелмәй. Дөйөм ҡабул ителгән атама йөрөтөүсе йондоҙҙарҙың һаны — 500-ҙән ашыу.\n1 Йондоҙҙарҙың традицион ғәрәп атамалары\n2 Йондоҙҙарҙың традицион ҡытай атамалары\nЙондоҙҙарҙың традицион ғәрәп атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙондоҙ атамаларының иң боронғолары Ғәрәбстан ярымутрауында исламға тиклем үк барлыҡҡа килгән. Ләкин ғәрәп телендәге йондоҙ атамаларының күпселеге грек телендәге тасуирламаларҙың тәржемәһе рәүешендә һуңыраҡ осорҙа барлыҡҡа килгән. Искәндәриәнән (Мысыр) Клавдий Птолемей 1 025 йондоҙҙоң тасуирламаһын йыйған. Китап б. э. т. яҡынса 140 йылда баҫылып сыҡҡан. 8-се һәм 9-сы йөҙ йыллыҡтарҙа ғәрәп теленә тәржемә ителгәндән һуң ул «Әлмәғест» тигән ҡыҫҡартылған ғәрәп атамаһы аша киң билдәлелек ала. «Әлмәғест»тә ғәрәп телендә бирелгән күп йондоҙҙарҙың тасуирламалары йондоҙҙарҙың атамалары булып киткән.\nҺуңыраҡ мосолман астрономдары йондоҙҙарҙы күҙәтеү өсөн обсерваториялар файҙалана башлаған һәм тағы ла күберәк йондоҙ тапҡан, трактаттар яҙып, йондоҙҙарҙы төрлө зиждәргә (таблицаларға) индергән. Улар араһында иң билдәлеһе — Әс-Суфи яҙған «Тик торған йондоҙҙар йондоҙлоҡтары китабы». Ул хеҙмәтендә үҙенә билдәле булған бөтә йондоҙҙарға ҡағылышлы күҙәтеүҙәрҙе, уларҙың нисек урынлашыуын, дәүмәлен, яҡтылығын, төҫөн һүрәтләгән.\nЕвропала Урта быуаттарҙа һәм Яңырыу дәүерендә ҡайһы бер йондоҙҙарҙың боронғо атамалары ғәрәп телен йүнләп белмәгән авторҙар тарафынан хаталы итеп күсерелә йә дөрөҫ булмаған тәржемәлә бирелә. Ошо сәбәпле йондоҙ атамаларының тарихы ҡатмарлашып китә. Ҡайһы бер йондоҙҙар бер нисә ғәрәп һүҙе менән аталған, ҡайһы берҙәренең исеме ғәрәп һәм латин атамаларының ҡатнашмаһын хасил булған.\nЙондоҙҙарҙың традицион ҡытай атамалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЙондоҙҙарҙың традицион ҡытай атамалары — йондоҙҙарҙың боронғо ҡытай әҙәбиәтендә, тарихында, динендә, мифологияһында, фольклорында, операларында, шулай уҡ астрология, йондоҙнамә (火羅) һәм фэн-шуй ише юрамыш ысулдарында ҡулланылған атамалары ул. Йондоҙҙарҙың ҡытайса атамалары ҡайһы бер осраҡтарҙа урыны буйынса иҫәп һанынан һәм ҡытай йондоҙлоғо атамаһынан тора. Иҫәп һаны династиянан династияға үҙгәреп торорға мөмкин.\nҠытай астрономияһы үҙенең антиклыҡ дәүерендә алдынғы була һәм Птолемей тасуирлағанға ҡарағанда биш тапҡырға күберәк йондоҙҙо белә. 1875 йылда Густав Шлегель ҡытай антиклығы әҫәрҙәрендә осраған йондоҙ атамаларына тулы күҙәтеү яһай. Уның «Uranographie Chinoise» тигән хеҙмәте көнбайыш астрономияһында билдәле булған 760 йондоҙҙоң атамаһын сағыштырып бирә\n↑ Buying Stars and Star Names — Официальная позиция Международного астрономического союза по поводу покупки звёзд и имен звёзд (англ.\n↑ , rmsc.org\n↑ Xiaochun Sun, Jacob Kistemaker, «The Chinese sky during the Han», с. 8, <http://books.google.com/books?id=87lvBoFi8A0C>\nЙондоҙҙарҙың традицион атамалары исемлеге\nНазвания звёзд, Стивен Гибсон (инг.)(инг.)\nНазвания звёзд, Джим Калер (инг.)(инг.)\nНазвания звёзд, Ян Ридпат (инг.)(инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Традицион_йондоҙ_атамалары&oldid=951597 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:27 3 июнь 2020 үҙгәртелгән.


Башҡортостандан берҙән-бер вәкил Рафаэль Яхин Абу-Дабиҙа донъя чемпионатында Рәсәй өсөн сығыш яһай // Спорт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандан берҙән-бер вәкил Рафаэль Яхин Абу-Дабиҙа донъя чемпионатында Рәсәй өсөн сығыш яһай\n9:00, 6 октября 2017 Спорт\nӨФӨ, 2017 йыл, 6 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/.\nСибай күп профилле профессиональ колледжының дүртенсе курс студенты Рафаэль Яхин Абу-Дабиҙа (Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәре) WorldSkills Competition-2017 донъя чемпионатында Рәсәй исеменән сығыш яһаясаҡ. Ул «Таш юныу эше»ндә сығыш яһаясаҡ.\nРафаэлдең алдағы еңеүҙәре уға илебеҙ данын яҡлау мөмкинлеген бирҙе. Башта ул төбәк чемпионатында иң яҡшыһы булды, һуңынан Краснодарҙа милли чемпионатта еңде. Уның йомғаҡтары буйынса Рафаэлде Рәсәй йыйылмаһының киңәйтелгән составына индерергә ҡарар ителде. Һайлап алыу этаптарынан һәм күнекмәләрҙән һуң илебеҙ исеменән донъя ярыштарында ҡатнашыу хоҡуғы бирелде.\n«Башинформ» агентлығына милли эксперт, Сибай колледжының махсус фәндәр, тәбиғи ташты эшкәртеү технологияһы уҡытыусыһы Марина Попова һөйләүенсә, ошо йүнәлеш буйынса ҡатнашыусыларҙы Рәсәй Федерацияһының тик алты субъектында: Татарстанда, Мәскәүҙә һәм Мәскәү өлкәһендә, Краснодарҙа, Тывала һәм Башҡортостанда әҙерләйҙәр.\n«Таш юныу эше Рәсәйҙә бик популяр түгел һәм ныҡлап үҫешмәгән. Беҙҙә кирбестән генә һалалар, ә Европала эзбизташтан эшләйҙәр. Уларҙа скульптуралар күп, ҡулдан эшләнгән нәмәләр юғары баһалана, заказдар байтаҡ, — тип һөйләне Марина Попова. – Абу-Дабиҙа ошо компетенция буйынса 11 ил, шул иҫәптән Бразилия, Австрия, Швейцария, Франция, Италия, Англия вәкилдәре йыйыласаҡ. Чемпионат 14-19 октябрҙә үтә».\nӘлеге ваҡытта Рафаэль Яхин Мәскәүҙә, унан ошо көндәрҙә Берләшкән Ғәрәп Әмирлектәренә осасаҡ. Уның эше билдәле. Башҡортостандың йәш профессионалына бәләкәй архитектура формаһын (арканың өлөшөн һәм кроншейин) эшләргә кәрәк.\n«Рафаэлдең еңеү яуларға бөтә мөмкинлектәре лә бар, — тип иҫәпләй Марина Попова. – Франциялағы һуңғы күнекмә уның призлы урынға дәғүә итә алыуын күрһәтте. Алдағы чемпионатҡа әҙерлек эше көн һайын Сибай колледжында ла алып барылды, унда уның менән төбәк тренеры – Әсҡәт Ишбаев шөғөлләнде. Студентыбыҙҙың бөтә кәрәкле практикаһы һәм тәжрибәһе бар, ул үҙ-үҙен ышаныслы тоя башланы, барыһын да яҡшы итеп эшләй алыуын белә. Өс-дүрт көн дауамында уға өс модуль эшләргә кәрәк буласаҡ».\nРафаэль өсөн күсмә күнекмәләрҙе Марина Попова ойошторҙо. Уның еңендә биш милли чемпионат тора.\nБерләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендәге ярыштарҙа ошо компетенцияла резервта – Тыванан ҡатнашыусы.\nҠатмарлыҡ тураһында һүҙ йөрөткәндә, Сибайҙан милли эксперт ҡайһы берҙә ҡоралдар етмәү менән бәйле ҡыйынлыҡтар килеп тыуыуын билдәләне. Улар ҡайһы берҙә етешмәй һәм кәрәк булғанда тулыландырыу мотлаҡ.\n«Ошо йәһәттән Сибай колледжы директоры Лундеж Байморатов ҙур ярҙам күрһәтә. Ул баштан уҡ беҙҙе кәрәкле ҡорамалдар менән йыһазландыра. Хәҙер уның ярҙамы менән колледж базаһы таш юныу эше буйынса Махсуслаштырылған компетенция үҙәгенең аккредитация майҙансығы буласаҡ. Бынан тыш, быйыл WorldSkills Russia хәрәкәтенең төбәк координация үҙәге директоры Илшат Рәхмәтуллиндан мәғлүмәти һәм ойоштороу ярҙамын күрҙек. Ул был хәрәкәт менән яңыраҡ етәкселек итә башланы, әммә әле уҡ байтаҡ мәсьәләләребеҙҙе хәл итә», — тип уртаҡлашты Марина Попова.\nШул арала, Рафаэль Яхин Сибай колледжынан ошондай мөһим ярыштарҙа ҡатнашыусы тәүге вәкил түгел. Был урта махсус белем биреү йорто студенттары үҙҙәре тураһында Германиялағы (2013 йыл) һәм Бразилиялағы (2015 йыл) донъя чемпионаттарында белдерҙе. Быйыл Краснодарҙа уҙған милли чемпионатта йәнә ошо колледж уҡыусыһы Илмир Сәйетбатталов еңеү яуланы.\nБерләшкән Ғәрәп Әмирлектәрендә уҙасаҡ 44-се WorldSkills Competition-2017 донъя чемпионатында халыҡ-ара хәрәкәттә ҡатнашыусы 75-тән ашыу илдең йәш профессионалдары ҡатнашасаҡ, улар миҙалдар өсөн 50 компетенцияла көс һынашасаҡ.


Фирғәт Ғарипов: Театр – һаҙлыҡ ул, яҡшы мәғәнәлә (№1, 2010)\n9 Ноябрь 2018, 16:13\nБөгөнгө әңгәмәмде заманыбыҙ арыҫланы йәш артист Фирғәт Ғарипов менән ҡорҙом.\nТулы исеме: Ғарипов Фирғәт Рәмил улы\nТыуған көнө: 2 февраль, 1984 йыл.\nТыуған ере: Белорет районы, Сермән ауылы\nБелеме: Өфө Дәүләт сәнғәт академияһы, театр факультеты, 2004 йыл\nЭше: М. Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артисы.\nҒаилә хәле: өйләнгән, ҡатыны Ләйсән менән Сармат исемле 3 йәшлек ул үҫтерәләр.\nҮткән йыл Башҡортостанда халҡыбыҙҙың атаҡлы улы, бөйөк артист Арыҫлан Мөбәрәковтың тыуыуына 100 йыл тулыу айҡанлы күп кенә саралар уҙҙы. М. Ғафури исемендәге башҡорт академия драма театрында А. Мөбәрәковтың тормошо һәм ижад юлына бағышланған театрлаштырылған кисә бер нисә тапҡыр ҡабатлап күрһәтелде. Төп ролде башҡарған егет – Фирғәт Ғариповты тамашасы Арыҫлан Мөбәрәковтың йәш сағы менән сағыштырҙы: төҫкә-башҡа ла оҡшап тора, тауышы ла Арыҫлан Ҡотлоәхмәт улыныҡына ауаздаш. Бөгөнгө әңгәмәмде заманыбыҙ арыҫланы йәш артист Фирғәт Ғарипов менән ҡорҙом.\n- Фирғәт, үҙеңде А. Мөбәрәков менән сағыштырыуҙарына нисек ҡарайһың? Ғорурлыҡ хисе тыуамы?\nӘммә бөйөк актерҙың ауылдашы булыуым менән, уның 100 йыллығына арналған сарала Гөлли Арыҫлан ҡыҙы был ролде тап миңә ышанып тапшырыуы менән ифрат ғорурланам. Бәлки, Гөлли апай ҙа, ниндәйҙер оҡшаш һыҙаттар табып, мине һайлағандыр һәм мин уның ышанысын аҡларға, һүҙҙәре, иҫтәлектәре буйынса Арыҫлан Мөбәрәковтың образын мөмкин тиклем ысынбарлыҡҡа яҡынайтып һынландырырға тырыштым.\n- Ғорурлыҡ хисе тыуҙырған әйберҙәр теҙмәһе бының менән генә бөтмәйҙер бит?\n- Юҡ, әлбиттә. БАДТ артисы булыуым менән сикһеҙ ғорурмын. Институтты тамамлағас, республикабыҙҙың төп театрына эшкә саҡырылыуыма ифрат шатмын. Бында миңә барыһы ла оҡшай: коллектив, театрҙың атмосфераһы, еҫе… Эйе-эйе, театрыбыҙҙың еҫе лә оҡшай миңә. Эшкә байрамға ашыҡҡан төҫлө йүгерә-атлай килеп инәм. Ғүмеремдең күпселек ваҡыты ошонда үтә …\nТағы ла улым Сарматтың атаһы булыуым менән ғорурланам.\n- Шундай ят та, матур ҙа исем – Сармат. Исемде кем һайланы?\n- Үҙем һайланым. Улыма исем ҡушыу тарихына ла театр сәбәпсе. Ҡатыным йөклө ваҡытта “Урал батыр” (башҡорт халыҡ эпосы мотивтары буйынса Ғ. Шафиҡов эшкәртеүендә, реж. Р. Хәкимов) спектаклен сәхнәләштерә инек. Ошо эпосҡа бәйле күп кенә тарихи китаптар уҡып сыҡтым. Ҡоштар батшаһы Самрауҙың исеме оҡшап ҡалды. Шулай бер саҡ ҡулыма Сармат боландары тураһында китап килеп эләкте. Боронғо сармат ҡәбиләләренең тарихын ҡыҙыҡһынып уҡыным. Күптәр ҡаршы булды, был исемде ҡуштырыуыма әммә мин үҙ һүҙемдә торҙом. Сармат Фирғәт улы – яңғырай бит!\n- Улың үҫеп килә, уға ҡарап үҙеңдең дә бәләкәй сағыңды йыш ҡына иҫкә алаһыңдыр. Ниндәй ине малай сағында Фирғәт Ғарипов?\n- Бик шуҡ, тиктормаҫ инем, атайым мине һәр саҡ “лығырҙаҡ, тел биҫтәһе” тип йөрөттө. Урамда малайҙар араһында башлап йөрөүсе, теләһә нимә уйлап сығарыусы мин булдым. Бер саҡ шулай уйындан уймаҡ сыҡты, усаҡ яғып шаярғанда өр-яңы бураны яндырҙыҡ. Мискә эсенә инеп, кәрбит шартлата инек, нисек үҙебеҙ шартламағанбыҙ, Аллам һаҡлаһын.\nТағы ла бәләкәйҙән хыялға бирелеүсе, романтик булдым. Күп уҡыйым мин. Бәләкәй саҡта төрлө тылсымлы әкиәттәр менән танышам да, уларҙы ысынбарлыҡта дауам итәм. Бер заман рыцарь булыу теләге тыуҙы. Атайым ағастан ҡылыс, ҡалҡан эшләп бирҙе, ә әсәйем (ул - рәссам, мәктәптә рәсем, һыҙма дәрестәре уҡыта), орнаменттар төшөрөп уларҙы матур итеп биҙәне, тағы ла ҡағыҙҙан шлем яһаны, уны шулай уҡ семәрләне. Күршебеҙҙең башҡорт тоҡомло бәләкәй генә аты була торғайны, шуны һорап алам да, обмундированиемды кейеп, сығып китәм һыбай урам буйлап, сәғәттәр буйы йөрөй инем. Шул саҡта миңә “рыцарь” ҡушаматы тағылып ҡалды. Әле һаман ауылға ҡайтһам, рыцарь ҡайтҡан, тип көләләр.\nБәләкәйҙән ике донъяла параллель рәүештә йәшәйем: фани донъямда һәм үҙем уйлап сығарған әкиәти донъяла. Һуңғыһында рәхәт, әллә күпме хыялға бирелергә була. Унда мин ҡеүәтле. Тик олоғайған һайын фани донъяға йышыраҡ ҡайтырға тура килә, ғаиләм бар, улым, улар тураһында хәстәрлек ерҙә булыуҙы талап итә.\nУҡыған китаптарым да әкиәт, фантастика. Бына бит… (өҫтәлдә ятҡан Толкиндың “Властелин колец” китабын күрһәтә). Ә етди китаптар ҡыҙыҡ түгел миңә… Улай тиһәм дә… эшем талап иткәндә, уҡыйым, уларҙың да ҡыҙығын табам.\n- Әҙәбиәт дәресен яратмағанһыңдыр инде…\n- Киреһенсә, мәктәптә иң яратҡан дәрестәрем рәсем, хеҙмәт һәм урыҫ әҙәбиәте булды. Әсәйемә тартҡанмындыр, ярайһы ғына һәйбәт һүрәт төшөрәм мин. Ҡатынымды ла әсәйемә оҡшатып, рәссамдан һайланым (көлә). Бәләкәйҙән төрлө ваҡ-төйәк нәмәләр эшләргә яратам. Әле лә ваҡыт булғанда фантазияларыма ирек бирәм. Бына был батша һарайын майонез, попкорн һауыттарынан, пластилин, буяу һәм сәтләүектәр ярҙамында эшләнем (кәштәлә урынлашҡан әллә нисә корпустан торған һарайҙы күрһәтә - матур килеп сыҡҡан). Ҡул эштәремдең барыһы ла әкиәти донъямдан, уҡыған китаптарымдан алынған. Ғөмүмән, ваҡ-төйәк әйбер яратам. Иң яратҡан магазиным да “100 ваҡ-төйәк”, ысын. Төрлө брелок, сувенир, бәләкәй уйынсыҡтар булһынмы… Уларҙы миңә яҡындарым йыш ҡына бүләк итә, үҙем дә бүләккә тап шундай әйберҙәр һайлайым. Тағы ла сәскәләр яратам. Бүләк итергә һәм алырға ла. Тамашасы сәскә бүләк итһә, нишләптер бик ҡоро ғына рәхмәт әйтеп ҡалам, ә эстән ныҡ шатланам. Хисле кеше булһам да, тойғоларымды күрһәтергә был осраҡта тартынаммы икән? Ә бына был гөлдө сүплектән табып алып ултырттым (кәштә өҫтөндәге гөлдө күрһәтә). Йәлләнем. Ҡатыным Ләйсән мине: “Сәскәләр ярата бит ул әхирәтем”, - тип шаярта. Бик сентименталь кешемен шул. Кино ҡарағанда ла илап ебәрә алам. Бөтөнләй ситкә тайпылдым, шикелле. Ә тап әҙәбиәт дәресенә һөйөүем киләсәгемде хәл итте лә инде. Шиғыр, проза уҡырға яраттым. Урта синыфтарҙа тасуири уҡыусылар конкурсында миңә Земфира Самат ҡыҙы Алдағолова исемле уҡытыусы иғтибар итеп, дәрестәрҙән һуң ҡалып, шиғыр уҡыу серҙәренә төшөндөрөр ине, район конкурстарына әҙерләүсе лә ул булды. Мәктәпте тамамлағас, театрал булырға тап Земфира Самат ҡыҙы тәҡдим итте, сикһеҙ рәхмәтлемен уға.\n- Белеүемсә, институтты 3 йылда тамамлағанһың. Нисек килеп сыҡты?\n- Мин мәктәптә русса уҡыным, күберәк русса аралашырға тура килде. Шуға, уйлап та тормаҫтан, институтҡа рус бүлегенә М. И. Робинович төркөмөнә имтихандар тапшырҙым. Тик һуңғы этапта, “Тышҡы ҡиәфәтең менән рус бүлегенә тартмайһығыҙ”, - тип сығарып ебәрҙеләр. “Былай булғас, аграр университетҡа барам инде”, – тип уйлайым. Эйе, икенсе теләгем ветеринар булыу ине. Хайуандарҙы бик яратам мин, мал врачына уҡыйым да, ҡалала йәшәһәм – бесәй-эттәр, ауылда йәшәһәм – һыйыр-аттарҙы дауалаясаҡмын тип планлаштыра инем.\n- Ә беләһеңме, Өфөлә өйһөҙ хайуандар өсөн приют асырға уйлайҙар, бина бүлгәндәр, ти …\n- Юҡ, мин беҙҙең халыҡты аңламайым (Фирғәттең кәйефе үҙгәреп китте). Ниндәй приют ти ул! Илебеҙҙә күпме ауырыуҙар, етем балалар, ә улар етем эт-бесәйҙәрҙе ҡарай, имеш! Хайуандарҙы ни тиклем генә яратһам да, бындай хәлде ахмаҡлыҡ тип иҫәпләйем. Ауылда ат булһынмы, һыйырмы, имгәнһә, приютҡа түгел, ә тура ит комбинатына оҙаталар. (Ҡайһылай хаҡ һүҙҙәр! Тик әңгәмәбеҙ бөтөнләй башҡа өлкәгә күскәс, миңә әҙерәк уңайһыҙ ине, нисек кире төп темаға ҡайтырға, тип баш ваттым).\n- Ә аграр университетҡа барып етмәнеңме ни? (Фирғәт айнығандай булып китте).\n- Юҡ, сығып барғанда мине Таңсулпан Бабичева туҡтатты. Тура II курсҡа, башҡорт курсына уҡырға килергә тәҡдим итте. Тик миңә тәүге семестрҙа уҡ I курс өсөн имтихандарҙы тапшырырға кәрәк ине. Тураһын әйтәм – ҡыйын булды, ғөмүмән, студент йылдары ауыр үтте минең өсөн, шуға уларҙы иҫләргә лә яратмайым. Таңсулпан Даһи ҡыҙы һәм тағы бер остазым Римма Тәлғәт ҡыҙы Харисоваларҙың минең артист булып формалашыуымда уйнаған ролдәре әйтеп бөткөһөҙ ҙур. Римма Тәлғәт ҡыҙы һәр саҡ: “Һин күҙле бүкәндән барыбер артист эшләйәсәкмен” – ти торғайны. Бөгөн актер булып эшләп йөрөйөм икән, тимәк, был уҡытыусымдың да эш һөҙөмтәһе. Рәхмәт уларға.\nБашҡа урында эшләү театрҙан айырасаҡ, ә был минең өсөн мөмкин булмаҫлыҡ хәл. Тағы тамашасының күҙҙәрен, уның нисек ҡабул итеүен күреү ҙә бик мөһим, ә радио тыңлаусыны ишетеп кенә була шул. Театрҙы һаҙлыҡ менән сағыштыралар, һәйбәт мәғәнәлә. Бында килеп эләкһәң – батаһың, тиҙәр. Ысынлап та шулайҙыр ул. Театрҙан китһәм дә, барыбер кире әйләнеп ҡайтыр инем. Оҡшай миңә эшем, туҡтауһыҙ ижади процесс бара, бер ниндәй торғонлоҡ, бер төрлөлөк юҡ. Артист булыуыма ҡыуанам.\n- Ә шулай ҙа артист та, ветврач та булмаһаң, кем булыр инең икән?\n- Белмәйем, әммә барыбер халыҡ менән, ижтимағи эштә эшләр инем. Бәлки, балалар менән. Эйе, улар менән эшләргә ныҡ яратам. Ҡанымда бар, ахыры, балаларға һөйөү: әсәйем Айгөл Иҡсан ҡыҙы - уҡытыусы, атайым Рәмил Рафаэль улы балалар йортонда эшләй, ҡустым Айтуған балалар табибы булырға йыйына, БДМУ-ла уҡый. Эйе, моғайын, балалар өсөн байрамдар ойоштороусы булыр инем.\n- Бына мин һинең менән һөйләшеп ултырам, мөмкинлек булһа, һин кемдән интервью алыр инең?\n- Рәми Ғариповтан. 5 минут ҡына булһа ла аралашырға теләр инем. Яҙмышы ауыр булған уның. Бөйөк шәхес.\n(Хәҙер инде миндә лә ғорурлыҡ хисе уянды. Р. Ғарипов исемендәге гимназияла уҡыуымды, 3 йыл буйы уның класс-музейында бөйөк шағирҙың портретына ҡарап ултырыуымды, был музейҙа хатта экскурсовод булырға тура килеүен, Рәми Йәғәфәр улының биографияһынан ҡыҙыҡлы факттар, уның ҡатыны, хәҙер инде мәрхүмә, Надежда Васильевнаны, ҡыҙы Гөлнара Рәми ҡыҙын яҡындан белеүемде, һәм тағы әллә нәмәләр һөйләп ташланым. Күп һөйләйем мин.Тағы реаллеккә әйләнеп ҡайтабыҙ).\n- Берәй компанияның “йөҙө” булырға теләр инеңме?\n- Юҡ. Ә нимәгә кәрәк ул? Белгән кеше былай ҙа белә, белмәһәләр – танытырбыҙ (көлә).\n- Ә кешелә ниндәй сифаттарҙы ихтирам итәһең? Ҡайһыларын яратмайһың?\n- Кешенең асыҡ һәм ябайҙарын үҙ итәм. Бәйләнсектәрен яратмайым.\n- Ә үҙеңә ниндәй ҡылыҡһырлама бирер инең?\n- Бигерәк хәтерһеҙ һәм иғтибарһыҙмын, “Маша-растеряша” – ул минең турала. Ошоға бәйле төрлө ҡыҙыҡ хәлдәргә тарып тик йөрөйөм: Мәскәүҙә дипломды юғалтып, яңылыш ҡына кире табып алдым; гастролдәргә китергә тип тимер юл вокзалына паспортһыҙ килдем бер мәл, ярай поезды тотҡарланылар, такси менән кире ҡайтып килеп өлгөрҙөм; Санкт-Петербург ҡалаһында һабантуй ваҡытында концертҡа костюмһыҙ килгәнмен, ярай әле шул ваҡытта Рөстәм Ғиззәтуллин һәм уның аҡ сәхнә костюмы эргәлә булып сыҡты. Рөстәм ағайҙың хәлемә инеүе арҡаһында ғына байрамды матур итеп үткәреп ебәрҙек. Ә костюмдың миңә ҙур икәнен һиҙмәнеләр ҙә шикелле! Кәйефем үҙгәреүсән минең. Һәр саҡ һәр нәмәгә ҡарата үҙемдең фекерем бар, был турала кемдең нимә уйлауы күп ваҡыт минең өсөн мөһим түгел.\nЙыш ҡына үҙем теләмәҫтән кешене үпкәләтеп ҡуям, әммә үҙ хатамды аңлап, ысын күңелдән ғәфү үтенә беләм.\nИнтуитив рәүештә кешенең кем икәнлеген айыра беләм, быға тиклем һирәк яңылышылды.\nМаҡтанырға яратмайым. Әлегә үҙемде бөйөк эш эшләгән кеүек хис итмәйем.\n- Һуңғы традицион һорау. Журнал уҡыусы йәштәштәргә ниндәй теләктәрең булыр?\n- Үҙ-үҙегеҙҙән көлә белегеҙ – был көслөләрҙең сифаты.\n- Ҡыҙыҡлы әңгәмә бүләк иткәнең өсөн рәхмәт, Фирғәт. Яңы матур ролдәр, ғаилә бәхете теләйем һиңә!\nФирғәт Ғариповтың гримм бүлмәһендә ҡунаҡта Ләлә АҠСУРИНА булды.


12 июндә Өфөлә байрам саралары 10 минутлыҡ салют менән тамамлана | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n12 июндә Өфөлә байрам саралары 10 минутлыҡ салют менән тамамлана\n08 июня 2016 — 15:49\nБыл көндә баш ҡала 3 байрамды бергә билдәләй – Рәсәй көнө, ҡала һәм милли батыр-Салауат Юлаевтың тыуған көнө. Байрам һабантуй тәртибендә уҙғарыла, Өфөнөң барлыҡ райондарында ла күмәк халыҡ ҡатнашлығында күңел асыу саралары ойошторола. Киске 11-ҙә ҡала Советы алдындағы майҙанда байрам салюты буласаҡ. Әйткәндәй, элекке йылдарҙа байрамға Мәскәүҙән эстрада йондоҙҙары саҡырыла ине. Быйыл уларҙан баш тартҡандар. Рәсәй, Өфө көндәрен һәм Салауат батырҙың 262 йыллығын үҙебеҙҙең артистар сығышы биҙәйәсәк.


Янғын һүндереүселәр Көньяҡ Урал ҡурсаулығын уттан ҡотҡара // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЯнғын һүндереүселәр Көньяҡ Урал ҡурсаулығын уттан ҡотҡара\n12:50, 4 августа 2010 Йәмғиәт\nУҙған тәүлектә республика территорияһында дөйөм майҙаны 291 гектарлыҡ 16 яңы тәбиғи янғын сығанағы барлыҡҡа килде. Янғын һүндереүселәр ете янғынды йүгәнләй алды. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығының оператив мәғлүмәте буйынса, әлеге ваҡытта 241 гектар майҙанда 15 тәбиғи янғын һаман һүндерелмәгән, әммә артабан таралыуҙан туҡтатылған.\n3 августа Көньяҡ Урал ҡурсаулығында тау итәгендә үлән һәм ҡыуаҡлыҡтар янып китә. Утты һүндереүгә Инйәр, Межгорьеның янғын һүндереүселәре йәлеп ителә, Урман хужалығы министрлығы хеҙмәткәрҙәре лә ярҙам итә. Янғын аҫтан тарала –урманда, ағастарға ҡағылмайынса, ҡыуаҡтар һәм үлән яна. Бөгөнгө көндә берҙәм эш итеү һөҙөмтәһендә өс гектар территориялағы янғын артабан таралыуҙан туҡтатылған, һәм көн дауамында уны тулыһынса һүндереү планлаштырыла.


07 сентября 2017 — 15:45 ГТРК «Башкортостан»\nФранцияның Атлантикалағы утрауҙарына “Ирма” атамаһы алған көслө дауыл ябрылды. Уның эҙемтәләре ҡеүәтле шартлауға тиң. Уға Саффир-Симпсон шкалаһы буйынса иң юғары бишенсе категория бирелгән. Ғәрәсәт Сен-Мартен утрауының 95 проценты емергән, алты кешенең ғүмерен өҙгән. Пуэрто–Рикола бер ҡорбан тураһында әле билдәле. Метеорологтар “Ирма”ның артабан Куба һәм Флоридаға табан юлланыуын хәбәр итә. Унда йәшәгән халыҡты һәм туристарҙы эвакуациялай башлағандар.\n“Йәшел патруль” йәмәғәт ойошмаһы 2017 йылдың йәй айҙары буйынса Рәсәй субъекттарының экологик рейтингын төҙөнө. Улар һауаның, һыуҙың, сифатын, сүплектәрҙең һанын, йәмәғәт ойошмаларының әүҙемлеген тикшергән. Тәүге урындарҙа Тамбов өлкәһе, Алтай республикаһы һәм крайы. Иң таҙалар исемлегенә Мәскәү һәм Санкт-Петербург та ингән. Ә экологик яҡтан иң күп проблемалар Свердловск һәм Силәбе өлкәләрендә. Улар исемлектең һуңғы урындарын биләй.\nАғыулы йомортҡалар донъяның 40 илендә табылған. Шул иҫәптән, Рәсәй, Америка Ҡушма штаттары, Европа илдре һәм башҡалар. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бер йыл элек Нидерландтағы тауыҡ фермаһында паразиттарҙы ағыулаған инсектицид фипронил тигән матдә эләккән тауыҡ йомортҡалары донъя баҙарына тарала. Кешенең һаулығына ҙур зыяны юҡ, әммә организмдың эске ағзаларын зарарлауы ихтимал. Бигерәк тә, балалар өсөн хәүефле.


Ишембайҙа юл-транспорт фажиғәһендә 20 йәшлек ҡыҙҙың ғүмере өҙөлгән\n«Киа Рио» автомобилендә 24 йәшлек водитель Бульвар урамындағы светофорҙың ҡыҙыл утына сығып «Мицубиси Лансер» машинаһына бәрелә, һуңынын йәйәүлене тапай. Ҡыҙ алынған тән йәрәхәттәренән шунда уҡ һәләк була.\nУҙған ял көндәрендә республиканың Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы тарафынан 2700 юл ҡағиҙәһен боҙоу осрағы теркәлгән. 89 водителдең рулгә эскән килеш ултырыуы асыҡланған. Бер ураланған автомобиль табылған.\nни өсөн бер урында ӘхМәтов, икенсеһедә ӘхТәмов?


«Беҙҙең Өфөлә 10 – 15 миллион кеше йәшәмәһә лә, ул да үҙенә күрә бер мегаполис. Халыҡта, мегаполиста йәшәүсе кешеләрҙең тормошҡа ҡарашы, ҡылыҡтары, характерҙары бүтән төрлө була, тигән фекер йөрөй. Йәнәһе лә, ҡалала позитив әҙ, һалҡынлыҡ хөкөм һөрә. Ә минең быға ҡаршы төшкөм килә». Сәғиҙулла Байегет 5 декабрҙә Нефтселәр мәҙәниәт һарайында үтәсәк концертының нимә хаҡында буласаҡ икәнен шулай тип аңлатты.\nЗөһрә Бураҡаева сценарийы буйынса ойоштороласаҡ мюзикл ҡыҙыҡлы сюжетҡа ҡоролған. Унда ауыл тормошо ла ситтә тороп ҡалмай, ҡалалағы тормош, мөхәббәт өсмөйөшө, ауыл ҡыҙының аҡ хыялдары, ҡалала үҙ урынын табырға теләүе – барыһы ла сағыла. Фирүзә Париж, Гөлнур ҡарабулатова, Артур ҡунаҡбаев, «Һомай» төркөмө, 4 – 5 бейеү төркөмө күңелдәрҙе күтәрерлек ҡыҙыҡлы тамаша бүләк итмәксе. Күп йырҙарҙы артистар джаз төркөмөнә ҡушылып башҡарасаҡ. Халыҡ музыка ҡоралдары ансамбле менән берлектә фолк-рок стилендәге моңдарҙың тәҡдим ителеүе лә һәйбәт күренеш – башҡорт сәхнәһендә был тәүге тапҡыр буласаҡ. Талантлы ҡумыҙсы Миңдеғәфүр Зәйнетдиновтың сығышы ла тамашасыларҙың күңеленә хуш килер. «Концерттан – мюзиклға» йәки «Хәтәр мегаполис» тип аталған тамаша үҙенең исемен аҡламаҡсы.


"Башҡортостан гәзите" » Юбилейҙар » Ҡотлайбыҙ!\nРәсәй юғары һөнәри белем биреүҙең почетлы хеҙмәткәре, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре, атаҡлы психолог, профессор Вадим САФИН ошо көндәрҙә 85 йәшлек оло юбилейын билдәләй.\nВадим Фәтхи улы Ейәнсура районының 2-се Назар ауылында тыуған, Яңы Себенле мәктәбендә уҡыған. Башта Ырымбур өлкәһенең Желтый педагогия училищеһын, аҙаҡтан Ырымбур дәүләт педагогия институтын тамамлаған. Ул ғүмер буйы изге маҡсатына – кешеләрҙең холоҡ-фиғелен өйрәнеүгә тоғро ҡалды.\nЯҡташыбыҙ республикала беренсе булып фәнни һәм ғәмәли психологияға нигеҙ һалды, шулай уҡ республика тарихында БДПУ-ла тәүге психология кафедраһын асыуға өлгәште.\nПсихология өлкәһендә күренекле ғалим Вадим Сафинды әүҙем йәмәғәт эшмәкәре тип тә беләбеҙ. Үткән быуаттың һынылышлы 90-сы йылдарында Башҡортостандың киләсәге өсөн бихисап ниәттәрҙе тормошҡа ашырҙы, “Урал” башҡорт халыҡ үҙәге рәйесенең беренсе урынбаҫары вазифаһын да уңышлы башҡарҙы. Ул — Америка гуманистик йүнәлештәге психологтар ассоциацияһы һәм Халыҡ-ара психология фәндәре академияһының мөхбир ағзаһы.\nКөрәш ҡайҙа – шунда мөғәллим, тиҙәр. Әйтерһең дә, был һүҙҙәр фәҡәт Вадим Сафинға төбәлгән. Ғөмүмән, үҫәргән уҙаманы бар ғүмерен халҡының мәнфәғәтен хәстәрләүгә арнаны.\nВадим Фәтхи улы! Һеҙҙе ысын күңелдән тыуған көнөгөҙ менән ихлас ҡотлайбыҙ! Тыныс ҡартлыҡ, балаларығыҙҙың һәм яҡындарығыҙҙың ҡәҙер-хөрмәтендә йәшәүегеҙҙе теләйбеҙ.\nҠотлайбыҙ! 16.02.2018 // Юбилейҙар\nХөрмәтле Венера Миҙхәт ҡыҙы! Һеҙҙе һоҡланғыс юбилейығыҙ менән ихлас ҡотлайбыҙ! Байтаҡ ваҡыт үтеп...


Бер йылдан уҡ реаль һөҙөмтәләрҙе күрербеҙ – геофизик «Торатау» геопаркын булдырыу хаҡында // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n10:46, 13 декабря 2018 Мәҙәниәт\nБер йылдан уҡ реаль һөҙөмтәләрҙе күрербеҙ – геофизик «Торатау» геопаркын булдырыу хаҡында Фото: http://mage.ru/\nӨФӨ, 2018 йыл, 13 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова, Азат Ғиззәтуллин/.\nДиңгеҙ арктик геология-разведкалау экспедицияһының генераль директоры Геннадий Казанин Башҡортостан етәксеһенең «Торатау» геопаркын булдырыу тураһындағы ҡарарына үҙенең профессиональ фекерен белдерҙе.\n«Был күптән көтөлгән һәм мөһим Указ. Ниһайәт, геопарк ойоштороу мәсьәләһе ғәмәлгә ашырыла һәм беҙ бер йылдан уҡ ниндәйҙер һөҙөмтәләрҙе күрербеҙ, ниндәйҙер реаль мәсьәләләр хәл ителер. Шулай уҡ «Торатау», «Йөрәктау» тәбиғәт һәйкәлдәренә халыҡ-ара статус биреү мәсьәләһенә нөктә ҡуйылыр. Һис шикһеҙ, бындай осраҡта улар халыҡ-ара кимәлдә яҡлана, сөнки донъяла Торатау кеүек үҙенсәлекле объект юҡ. Был тауҙарҙың төрлөлөгөн һаҡларға мөмкинлек бирә, туризм да үҫешә. Шуныһы ла мөһим: шихандар ҙур мәҙәни әһәмиәткә эйә», — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына танылған геофизик.\nТеги: Торатау, геопарк


Беҙ ҙә - гагаринсылар! » "Урал" гәзите\nҠаланың 25-се “Тирмәкәй” балалар баҡсаһының тәрбиәләнеүселәре “Беҙ - гагаринсылар!” Республика олимпиадаһында ҡатнашып, еңеү яуланы. Ул мәктәп уҡыусыларының Юрий Гагарин исемендәге кубогына Республика олимпиадаһына ярашлы үткәрелгән мәғариф-патриотик проект булып тора.\nОлимпиаданы Башҡортостан Республикаһында мәғариф проекттарын үҫтереү буйынса “Виктори” йәмғиәт комитеты ойошторҙо. Уның маҡсаты - кешенең беренсе тапҡыр космосҡа осоуы тураһында иҫтәлекте йәш быуынға еткереү, балаларҙың һәләтен үҫтереү. Олимпиада ѳс йүнәлештә барҙы: интеллектуаль полиолимпиада, физик культура, “Космостағы донъям” һүрәттәр конкурсы.\nОлимпиадала беҙҙең балалар баҡсаһының ѳлкән, мәктәпкә әҙерлек тѳркѳмдәренә йѳрѳгән 22 бала ҡатнашты. Һүрәттәр конкурсында Тимур Фәтҡотдинов призер булды. Физик культура буйынса Фидель Зарипов менән Залина Мингәрәева еңеү яуланы. Ҡалабыҙҙан Олимпиаданың муниципаль этабында ҡатнашҡан мәктәпкәсә белем биреү ойошмалары араһында “Физик культура” йүнәлешендә улар иң яҡшы һѳҙѳмтә күрһәтте.\n13 майҙа республикабыҙҙың баш ҡалаһында Рәсәй Федерацияһы Геройы, летчик-космонавт С.Н. Ревин, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте буйынса комитеты рәйесе Э.Р. Айытҡолова ҡатнашлығында махсус наградлау тантанаһы булып үтте. Еңеүселәргә Дипломдар, иҫтәлекле миҙалдар һәм бүләктәр тапшырҙылар. Балаларҙы Олимпиадаға әҙерләгән физик культура буйынса инструкторы, юғары категориялы педагог Динә Әҙелмырҙина ла Маҡтау грамотаһына, иҫтәлекле бүләккә лайыҡ булды.\nШулай итеп, беҙ, ата-әсәләр, кескәйҙәребеҙҙең һәләтен күреп, улар менән һәр кѳн ныҡлы күнекмәләр үткәргән “Тирмәкәй” балалар баҡсаһының физкультура уҡытыусыһы Динә Нуретдин ҡыҙы Әҙелмырҙинаға ҙур рәхмәтебеҙҙе белдерәбеҙ, артабанғы хеҙмәт юлында ла юғары уңыштарға ѳлгәшеүҙәрен теләйбеҙ.


БР Йәмәғәт палатаһы ағзалары төбәктә Эшҡыуарлыҡ йорто асырға теләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБР Йәмәғәт палатаһы ағзалары төбәктә Эшҡыуарлыҡ йорто асырға теләй\n17:14, 14 августа 2013 Йәмғиәт\nРеспублика башлығының Йәмәғәт палатаһы ағзалары менән осрашыуында Палата ағзаһы Денис Мусин Өфөлә Эшҡыуарлыҡ йорто асыуҙа ярҙам күрһәтеүҙәрен һорап Президентҡа мөрәжәғәт итте. Уның һүҙҙәренсә, бөгөнгө көндә республика эшҡыуарҙарының үҙҙәренең айырым майҙансығы юҡ. Унда түңәрәк өҫтәлдәр, семинарҙар, эшлекле осрашыуҙар, съездар үткәрергә булыр ине. Мәҫәлән, Мәскәү, Санкт-Петербург, Екатеринбург ҡалаларында бындай Эшҡыуарлыҡ йорттары бар, тип һөйләне Палата ағзаһы. Әлеге ваҡытта осрашыуҙар үткәреү өсөн майҙан бүлеү үтенесе менән ведомстволарға мөрәжәғәт итергә тура килә.\n— Был мәсьәләне хәл итеү өҫтөндә уйларға кәрәк, — тине Рөстәм Хәмитов. – Ниндәйҙер бүлмә һайларға кәрәк. Әлеге ваҡытта Конгресс-холл яңыртыла, бинаның бер ҡаты үҙгәртеләсәк. Бүлмәне шунан бүлергә була. Икенсе яҡтан, был мәсьәлә буйынса Өфө хакимиәте менән кәңәшләшергә кәрәк: улар байтаҡ бүлмәләрҙе ҡуртымға бирә.\nТеги: бр президенты,бр йәмәғәт палатаһы


Бәләбәйҙә торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәренең «Иң яҡшы һөнәрмән» республика конкурсы тамамланды\nКонкурстың төп маҡсаты - эшсе һөнәрҙәрҙең абруйын күтәреү. Бәйгелә электрик-монтажлаусы, урам һепереүсе, тракторсы-механик, слесарь-сантехник, иретеп-йәбештереүсе, ҡаҙанлыҡ ҡорамалдары операторҙары теоретик һәм практик ярыштарҙа оҫталығын һынаны.\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡта эшләүселәр тәүҙә тест һорауҙарына яуап бирҙе. Слесарь-сантехниктарға төрлө ҡатмарлы хәлдәрҙән сығыу юлдары, хеҙмәт хәүефһеҙлеге нормаларын үтәү хаҡындағы һорауҙар бирелде. Бындай конкурстар, хеҙмәткәрҙәрҙең яуаплылылғын һәм эш барышында ҡағиҙәләрҙе нисек үҙләштереүҙәрен дә асыҡларға ярҙам итә.\nСлесарь-сантехниктар ярышы ҡатнашыусыларҙан айырыуса көсөргәнешлек һәм теүәллек талап итте. Салауат ҡалаһынан килгән Руслан Баһауетдиновтың ҡулында хеҙмәт ҡоралдары уйнап тора. Көн һайын торбаларға деталдәр эшләү улар өсөн ғәҙәти хәл булһа, конкурс шарттарынан бер кем дә тайпылмаҫҡа һәм эшен тәғәйен ваҡытҡа тамамларға тейеш.\nӘ был уҡыу бүлмәһе иретеп-йәбештереү өсөн ҡулайлаштырылған. Бында республиканың төрлө төбәктәренән 17 белгес көс һынаша. Конкурста еңеүсе Рәсәй күләмендә ярышта ҡатнашасаҡ. Дуғала иретеп-йәбештерелгән йөйҙө ямау, эш аҙағында деталь һыуынғас, шлактарҙан таҙартыу. Был конкурсты ҡырҡ йыл дауамында Бәләбәй индустриаль колледжында иретеп-йәбештереүселәр әҙерләүсе Александр Рупницкий баһаланы.\nАлександр Ружницкий, Бәләбәй индустриаль колледжы директоры урынбаҫары, Рәсәйҙең профессиональ белем биреү отличнигы: «Конкурста республиканан 21 вәкил ҡатнаша. Теоретик өлөштә 20 төрлө тест һорауҙарына яуаптар алынды, практик өлөштә -диаметры 102, ҡалынлығы - 4 миллиметр булған торбаны нығытылған хәлдә иретеп-йәбештереү бурысы ҡуйылды. Бөтә эштәр технологик карталар буйынса баһалана».\nҠаҙанлыҡ операторҙары конкурсы ла теоретик һәм практик өлөштәрҙән торҙо. Хеҙмәт хәүефһеҙлеген үтәү, төрлө хәлдәрҙән сығыу юлдары, эш барышында аварияларҙы иҫкәртеү, баҫымды һәм температураны даими күҙәтеү һәм үтәү, ҡаҙанды тоҡандырғанда метан газы шартлауын булдырмау... Баймаҡ ҡалаһынан конкурсант Рафик Солтангилдин өсөн был ярыш өсөнсөһө. Йылдан-йыл ҡорамалдар яңыларына үҙгәртелеп тора, тест һорауҙары ла ауырлашаһа ла, бындай конкурстар үҙ көсөн самаларға булышлыҡ итә һәм сәмләнеп эшләргә дәрт уята.\nБыл паркта урам һепереүселәр конкурсы. Улар мотосалғы менән сүп үләндәрен сабыуҙа таһыллығын һынаны. Парк-баҡса тәрбиәләүсе уңғандар эшмәкәрлеге тырыш ҡырмыҫҡаларҙы хәтерләтә. Ярты сәғәт эсендә сүп баҫҡан майҙан бөхтә һәм тәрбиәле урынға әүерелде. Өфөнөң 53-сө торлаҡ-коммуналь хужалығынан Юлиә Сөләймәнова беренсе урын яуланы.\nНиндәй конкурс техника менән эшләүселәрҙән тыш үтһен инде. Нәүфәт Мират улы Мостафин Нуриман районы үҙәгендә ҡырҡ йылдан ашыу торлаҡ-коммуналь хужалығында эшләй. Уның тырышлығы Республика башлығының маҡтау ҡағыҙы менән баһаланған. Ул тауға күтәрелеү, прицеп тағыуҙы уңышлы үтте, тик боролмалы ҡаршылыҡтарҙа ғына бер аҙ хаталанды.\nСлесарь-сантехниктарҙан -Әсғәт Арыҫланов, ҡаҙанлыҡ операторҙарынан - Любовь Попова, иретеп-йәбештереүселәрҙән - Эльвир Маннанов, тракторсы-механиктар араһында Әнис Васиковтарға етеүсе булманы. Эшсе һөнәрҙәрҙең абруйын үҫтереүсе конкурс киләһе йыл тағы ла киңерәк даирәлә ойоштороласаҡ.


Бөгөн Ислам диненең оло байрамы - Ҡорбан ғәйете - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n12 сентября 2016 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн Ислам диненең оло байрамы — Ҡорбан ғәйете.\nРеспубликала ул ял көнө тип иғлан ителгән. Байрамды бөтә мосолмандар түҙемһеҙләнеп көтөп алды. «Ҡорбан» һүҙе «яҡынайыу» мәғәнәһендә, Аллаһы Тәғәләгә изге ғәмәлдәр менән яҡынайыуҙы аңлата. Байрам көнөндә ҡорбан ҡылыу - бөйөк бүләккә ирештерә торған яҡшы эш. Ҡорбан өсөн мал – дөйә, һыйыр, кәзә йәки һарыҡ махсус һимертелә. Салынасаҡ мал һау-сәләмәт булырға тейеш. Иттең бер өлөшө ярлыларға һәм мохтаждарға таратыла, икенсе өлөшө байрам табынын әҙерләүгә-туғандарға, дуҫтарға бешереп ашатыла, ә өсөнсө өлөшөн инде мосолман үҙенә алып ҡалырға мөмкин. Мәккә Мәҙинәлә был көндәрҙә донъяның барлыҡ тарафтарынан миллиондарса мосолмандар йыйылған. Ҡорбан байрамы көнөндә диндарҙар тәүәф ҡыла.\n09 сентября Йөрәк тибеше араһында барлыҡҡа килгән ижад\n12 сентября Республика мосолмандарын Ҡорбан ғәйете менән Рөстәм Хәмитов ҡотланы


Мәкерле сирҙән һаҡланығыҙ » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Сәйәсәт, иҡтисад » Мәкерле сирҙән һаҡланығыҙ\nМәкерле сирҙән һаҡланығыҙ16.02.2015\nГрипп - тын алыу юлдарының көслө йоғошло ауырыуҙарының береһе. Вирустарҙың 100-ҙән ашыу төрө араһында A , В, С вирустары ғына киҙеүҙе тыуҙыра. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә ул һап-һау кешене лә аяҡтан йығыуы менән ҡурҡыныс. Бөгөн, сиргә бәйле, күп кенә төбәктәрҙә, шул иҫәптән беҙҙә лә ҡайһы бер белем усаҡтарында карантин иғлан ителгән. Киҙеү бөтә донъя ғалимдары тарафынан киң өйрәнелә. Шулай ҙа ул - ҡотолғоһоҙ сир. Сир тиҙ үҙгәрә һәм үтә йоғошло. Вирустың үҙен электрон микроскоп аша ғына күрергә мөмкин. Ул бик тотороҡһоҙ, уны хатта туп-тура төшкән ҡояш нурҙары, хлор, һелте кеүек дезинфекциялаусы матдәләр бик тиҙ үлтерә, 70 градустан юғары температураға сыҙай алмай.\nИнфекция ауырыу кеше йүткергәндә, сөскөргәндә бүленеп сыҡҡан ваҡ ҡына төкөрөк, һеләгәй тамсылары аша йоға. Сөскөрөү йә йүткереү аша вирус ике-өс метр алыҫлыҡҡа тиклем таралып, сәләмәт кешенең дә тын юлдарына эләгә һәм, лайлалы ҡатламында үрсеп, ауырыу тыуҙыра.\nКиҙеү диагнозы эпидемия осоронда ғына ҡуйыла башлай. Уның төрө танауҙан һәм тамаҡтан алынған анализ буйынса асыҡлана. Грипп менән киҫкен вируслы респиратор инфекцияның нисек айырылыуын да белергә кәрәк. Грипп ҡапыл һәм көслө башлана. Сир йоҡҡандан алып клиник симптомдары күренгәнсе яҡынса бер көндән алып биш көнгә тиклем ваҡыт үтә. Был ваҡыт эсендә грипты ҡуҙғытыусы өлөшсәләр танауҙың лайлалы ҡатламына эләгеп бик тиҙ үр-сей. Был ваҡытта тымауҙы һәм тамаҡ ауыртыуын һиҙмәүегеҙ мөмкин. Баш сатнап ауыртһа, күҙҙәр, мускулдар, быуындар һыҙлаһа, ҡапыл температура юғары күтәрелһә - был грипп билдәләре.\nИң ҡулай һаҡланыу сараһы - киҙеүгә ҡаршы прививка. Вакциналанған булып та, ауырыйһың икән - сир барыбер еңелерәк үтә. Ниндәйҙер сәбәптәр арҡаһында вакцинация алдан яһалмаған осраҡта, уны киҙеү эпидемияһы баш-ланғандан һуң да эшләтергә мөмкин. Әммә кеше киҙеү менән зарарланғас, прививка эшләтеүҙең файҙаһы ҡалмай.\nКиҙеү айырыуса тәүге өс көндә зарарлы. Сирле сөскөрөү аша инфекцияны илленән ашыу кешегә йоҡтора ала. Һауа аша йоҡҡан вирустар ете метрға тиклем тарала. Киҙеү вирустары үтә «теремек». Кеше ҡулы менән ҡаплап сөскөргән хәлдә лә, вирустарҙан ҡотолоу мөмкин түгел. Сөнки ауырыу шул уҡ ишек тотҡаһын тота. Шуға күрә ҡулығыҙҙы йышыраҡ һабынлап йыуығыҙ. Эпидемия ваҡытында йәмәғәт урындарында йөрөмәүең, дөйөм туҡланыу урындарында тамаҡ ялғамауың, ҡул биреп күрешмәүең хәйерле. Шулай уҡ гигиена талаптарын ҡәтғи үтәү, битлек кейеү, бүлмәләрҙе даими елләтеү, нормаль температура режимын һаҡлау зарур. Дөрөҫ туҡланыу, калорияға бай ризыҡтар, кәбеҫтә, сөгөлдөр, кишер, алма, цитрус емештәр ашау ҙа файҙалы. Танау тишектәренә оксолин йәки виферон майы һөртөргә онотмағыҙ. Һарымһаҡ һәм антибактериаль матдәгә бай прополис сәйнәргә кәрәк.\nҺаулыҡ микстураһы ла бик файҙалы. Уны түбәндәгесә әҙерләйҙәр. 50-шәр мл алоэ һәм каланхоэ һутын, аралия, элеутерококты бергә ҡушып, төнәтмә әҙерләгеҙ. Уны сәйгә 10-15 тамсы тамыҙырға. Алоэ һутын танау тишектәренә һөртөргә мөмкин. Уның һутын һығып алыу өсөн япраҡтарҙы биш-ете көн һыуытҡыста тоторға кәрәк. Киҙеүҙән ылыҫлы төнәтмәләр ҙә ныҡ ярҙам итә.\nӘгәр сөскөрә башлаһағыҙ, үҙегеҙҙе насар тойһағыҙ, тамағығыҙ әсеп, танауығыҙ ҡысытып тора икән, дарыуханаға йүгерегеҙ. Гриппологтар фекеренсә, вирустан тик махсус препараттар ғына ярҙам итә. Реклама бик күп дарыуҙы, шул иҫәптән аспиринды грипҡа ҡаршы сара булараҡ тәҡдим итә. Әммә уның вирусын үлтерә торған берҙән-бер дарыу - римантадин. Ҡалғандары иһә сирҙе килтереп сығарыусы вирус-ты үлтермәй, бары тик температураны төшөрөргә, тән һәм баш ауыртыуын баҫырға ғына ярҙам итә. Ауырыған саҡта составында аспирин булған препараттарҙы эсеүҙән тыйылырға кәрәк. Улар ҡанды шыйығайта. Ә юғары температура ваҡытында был хәүефле. Шунлыҡтан киҙеүҙән баш ауыртҡанда табиптар ибупрофен йәки составында парацетамол булған препараттарҙы эсергә ҡуша. Табиптар йыш ҡына һуңғы ваҡытта оциллококцинум исемле препаратты билдәләй. Ул, ауырыуҙың ниндәй стадияһында булыуына ҡарамаҫтан, яҡшы ярҙам итә. Уны профилактика ниәтендә аҙнаһына бер-ике дозала алдан ҡуллана башлау тағы ла отошлораҡ. Ололарға ла, балаларға ла бирергә мөмкин. Кире эҙемтәләре юҡ. Арбидол, кагоцел эсеү ҙә яҡшы һөҙөмтә бирә.\nИнтерферон тамыҙыу ҙа ярҙам итә. Тик уны аҙнаһына бер түгел, ә көнөнә бер нисә тапҡыр ҡабатлау яҡшы һөҙөмтә бирә. Өс сәғәттән һуң ул һаҡлаусы сара була ала - танауға эләккән вирустарҙы юҡ итә.\nСирҙе антибиотиктар менән дауаларға кәрәкме?\nКүп кеше киҙеүҙән дауаланғанда антибиотиктар менән мауыға. Был дөрөҫ түгел. Сөнки улар вирусҡа тәьҫир итмәй. Әгәр ҙә антибиотикты табип яҙһа, тимәк, ул вирусҡа бәйле өҙлөгөү килеп сығыуҙан ҡурҡа.\nАяҡтарҙы эҫе һыуҙа тоторғамы?\nТемпература булғанда, быны эшләргә ярамай. Эш шунда: температура юғары булһа, йөрәк йыш тибә, ә аяҡтарҙы ҡайнар һыуға тыҡһаң, уға өҫтәмә көс төшә. Быны төрлө ингаляцияға (картуф йәки дарыу үләндәре төнәтмәһендә ултырыу) ҡарата ла әйтергә мөмкин.\nКиҙеүҙән һуң өҙлөгөү - сирҙең төп ҡурҡынысы. Йыш ҡына түбәндәге өҙлөгөүҙәр күҙәтелә: бактериаль пневмония, ринит, синусит, бронхит, отит, йөрәк-ҡан тамырҙары системаһының өҙлөгөүе, хроник сирҙәрҙең ҡуҙғыуы.\nЛимон майы ашау бик файҙалы: 1 лимонды 1 минутҡа ҡайнар һыуға һалып, ҡабығы менән бергә ит турағыстан үткәрегеҙ. 100 г аҡ май, 1-2 аш ҡалағы бал ҡушып болғатығыҙ. Һыуытҡыста һаҡлағыҙ һәм ғәҙәти май һымаҡ ҡулланығыҙ.\nӘлиә ДАУЫТОВА әҙерләне.\nГүзәл булайым тиһәң\nБөтә дәүерҙәрҙә лә ҡатын-ҡыҙ битенә ҙур иғтибар бүлгән. Миҫал итеп ҡаштарҙы алайыҡ. Улар борондан уҡ гүзәллектең мөһим бер өлөшө һаналып, үҙ иленә... Тотош уҡырға\nОрганизмға етди иғтибар\nҺуңғы ваҡытта сәләмәт тормош алып барыу модаға инде. Был йәһәттән һаулығын ҡайғыртыусылар ваҡыты-ваҡыты менән организмды шлактарҙан, токсиндарҙан... Тотош уҡырға\nБәләкәй бөжәктән ҙур бәлә\nБар тәбиғәт уянып, япраҡ ярған, сәскә атҡан мәл етте. Ҡышҡы һыуыҡтарҙан арыған күңел тәбиғәткә, саф һауаға ынтыла. Үҫемлектәр менән бергә башҡа... Тотош уҡырға


“ Әсәйемдең унан биш малайы булып үлеп торған”\n19 Апрель 2020, 23:15\nТик... күпмелер ваҡыт үткәс, әсәйемдең бер туған һеңлеһе менән йөрөп алып китте ағайыбыҙ.\n- Әсәйем иртә етем ҡалған минең. Шуғалырмы, кәртә башында уйнап йөрөгән сағында ғына, ун өс йәшендә, һоратҡандар. Этҡолдағы указлы мулла улы Рәхмәтуллаға әйттергәндәр. Кулактарҙы ҡыуған йылдарҙа ул ағайҙы Мурманск яғына ебәргәндәр. Йәшләй генә яңғыҙ ҡалған әсәйем артынан ун йәшкә кесе егет йөрөй башлай. Һыуға барһа ла артынан эйәрә, бер ҙә тынғы бирмәй икән. Шулай итеп, атайым әсәйемде алған барыбер, өс балалары булды. Рәшит, Рәсүл ағайҙарым һәм мин. Мин юлда тыуғанмын. Хәл былай була. Апһындары әсәйемде өлкән тип ныҡ ҡына ҡыйырһытҡас, ағайымдарҙы етәкләп өйҙән сыҡҡан да киткән. Бик ғәрсел ине ул, һүҙ күтәрмәгән. Мин ҡорһаҡта ғына булғанмын. Әсәйемдең шундай ауыр сағында донъяға килгәнмен. Сыңғыҙҙан Баймаҡҡа китеп барған саҡта, Ҡуянтау эргәһендәрәк тулғағы башланған. Ни эшләргә лә белмәгән, ышыҡланам тиһә ағас юҡ, ултырып хәл алырлыҡ ташы ла күренмәй. Үҙенсә бер әмәлен тапҡандыр инде, май айының матур мәлендә, тәбиғәт ҡосағында донъяға килгәнмен.\n- “Шоңҡар”ҙар: Атайымды бер ҡасан да күрмәнем тинегеҙ, ә Рәхмәтулла ағайҙың яҙмышы билдәлеме?


Рәсәй-Башҡортостан радиоһына-90 йыл - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n21 февраля 2017 — 16:25 ГТРК «Башкортостан»\nРәсәй-Башҡортостан радиоһына-90 йыл.\nЮбилейға арнап волейбол буйынса ярыш уҙҙы. Башҡорт дәүләт аграр университетының спорт майҙанында беҙҙең телерадиокомпанияның өс командаһы осрашты. “Милли тапшырыуҙар бүлеге һәм радио хеҙмәткәрҙәре”, “Операторҙар һәм водителдәр” һәм “Техник хеҙмәтләндереү бүлеге” командаһы. Турнирҙың төп кубогын “Милли тапшырыуҙар бүлеге һәм радио хеҙмәткәрҙәре” командаһы яуланы. Һәр ҡатнашыусыға миҙал һәм кубоктан тыш, төрлө иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.


Һуңғы тапҡыр ниндәй китап уҡының? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Рубрикалар » Һуңғы тапҡыр ниндәй китап уҡының?\nҺуңғы тапҡыр ниндәй китап уҡының?\nКитап уҡырға яратыусыларға һайлау мөмкинлеге бар бөгөн. Китап кәштәләрендә ниндәй генә әҙәбиәт юҡ. Күренекле яҙыусыларҙан алып телевидение «йондоҙ»ҙары, артистарға, эшҡыуарҙарға тиклем үҙҙәренең иҫтәлектәрен нәшер итә, халыҡ дауалаусылары дауалау алымдары тәҡдим иткән сағыу китаптарын сығара. Интеллектуаль эштә эшләгәндәрҙең күп ваҡытын интернет алһа ла, уларҙың әҙәбиәт уҡырға ваҡыты ҡаламы, һуңғы тапҡыр кем ниндәй китап уҡыны икән?\nРәлиә ҒАФАРОВА, БДУ студенты:\n– Мин Ян Мартелдең «Жизнь Пи» тигән китабын уҡыным. Был әҫәрҙе, фильм итеп төшөрөлөп, кинопрокатҡа сыҡҡас, ҡыҙыҡһынып уҡығайным, аҙаҡ киноверсияһын ҡараным. Уйланырға урын бар. Әҫәрҙе төрлө кеше төрлөсә аңлай, бер яҡтан, балалар өсөн йәнһүрәт һымағыраҡ тойолһа ла, икенсе яҡтан, автор кеше психологияһын тәрән аңлаған һәм шуны бирергә тырышҡан. Ҡыҙыҡһынғандар фильмын ғына ҡарап хушһынмаһын, китабы күпкә байыраҡ та, ҡыҙыҡлыраҡ та...\nМиләүшә АБДРАФИҠОВА, уҡытыусы:\n– Рәшит Солтангәрәевтың «Яғылмаған мейес» әҫәрен уҡыным. Минең турала яҙылған кеүек булды. Әҫәрҙә үҙемде танып, эй оялдым инде… Иремә йылы мөнәсәбәттә булырға тырышам хәҙер.\nМ. МОРАТОВА, декрет ялында ултырған әсә:\n– Бала менән өйҙә ултырғас, китап уҡырға бөтөнләй ваҡытым ҡалмай. Һуңғы тапҡыр ниндәй китап уҡығанымды иҫләмәйем дә…\nГөлсәсәк ӘБДЕЛМӘНОВА, БДПУ хеҙмәткәре:\n– Әле Таңсулпан Ғарипованың «Бөйрәкәй» романын уҡыйым. Иҫ китмәле әҫәр, композицияһы, сюжеты бик ҡыҙыҡлы. Хәҙерге заман уҡыусыһын ылыҡтырырлыҡ итеп, бик көслө яҙылған.\nЛәйсән ШӘҮӘЛИЕВА, реклама агентлығы етәксеһе:\n– Мин ике ай элек Валентин Пикулдең «Каторга «Богатство» китабын яратып уҡып сыҡтым. Әҫәрҙә һүҙ рус-япон һуғышы, Курил утрауҙарын яулап алыу тураһында бара. Бик мауыҡтырғыс тарихи әҫәр.\nВәлимә ҒИЗЗӘТУЛЛИНА, тәрбиәсе:\n– Һуңғы ваҡытта эзотерик әҙәбиәт менән ҡыҙыҡһынып киттем. Валерий Синельниковтың «Сила намерения» тигән китабы оҡшаны. Әҫәр тылсымлы уй-ниәттәр тураһында. Беҙ бөтәбеҙ ҙә – мөғжизә, тик шуны үҙебеҙ генә белмәйбеҙ, донъябыҙҙы эске аңыбыҙ менән үҙебеҙ төрлө яҡҡа үҙгәртә, ҡыҙыҡлы итә алабыҙ, тигән фекерҙе үткәрә автор. Уҡырға тәҡдим итәм.\nРимма ӘБСӘЛӘМОВА, банк хеҙмәткәре:\n– Эрнст Мулдашевтың бөтә китаптарын да табып уҡып сыҡтым. Күренекле офтальмолог мауыҡтырғыс экспедициялары тураһында яҙа, мәңгелек һорауҙарға яуап эҙләй, уҡыусыға тормош мәғәнәһенең асылын аңлатырға тырыша. Кеше бәхете, тормоштағы уңышһыҙлыҡтарҙың килеп сығыуы, күңел бөтөнлөгө хаҡында ҡыҙыҡлы күҙәтеүҙәре күңелемә оҡшаны.\nӘле Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең тарихы тураһында китап уҡырға ниәтләйәм.\nЗ. ЙӘҺҮҘИНА яҙып алды.\nСығыу ваҡыты 26-04-2013, 12:24 | Ҡаранылар: 813\nКитап уҡырға! Аңларға! Лайыҡлы йәшәргә!\nБилдәле әҙиптәр китап уҡырға өндәй\n“БӘЙЛӘНЕШТӘ” СЕЛТӘРЕНДӘГЕ КИТАП УҠЫУ АЛЫШЫНДА ҠАТНАШЫРҒА САҠЫРАБЫҘ!


Ғилемһеҙ иген дә үҫмәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Ғилемһеҙ иген дә үҫмәй\nҒилемһеҙ иген дә үҫмәй 08.02.2014 // Белем һәм тәрбиә\nҺуңғы йылдарҙа “Салауат Юлаев” хоккей командаһы ғына түгел, “Салауат Юлаев” тип нарыҡланған бойҙай ҙа киң танылыу яуланы. Былтыр Башҡорт дәүләт аграр университетының юғары сортлы бойҙай барлыҡҡа килтергән бер төркөм ғалимдары республиканың Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһына лайыҡ булды. Ул ғына түгел, “Салауат Юлаев” менән “Ватан” сорттары Рәсәйҙең селекция ҡаҙаныштары дәүләт реестрына индерелде.\nҮткән көҙ төбәк игенселәренә генә түгел, ә юғары уҡыу йорто ғалим-уҡытыусылары өсөн дә уңышлы булды. Мәҫәлән, Мәскәү һәм Өфө ҡалаларында ойошторолған агросәнәғәт күргәҙмәләрендә улар ете ғилми хеҙмәте өсөн алтын, көмөш, бронза миҙалдар һәм дипломдар менән бүләкләнде.\nҒалимдар эштәрен нәшер итеп, ҡаҙаныштары менән дә ихлас бүлешәләр. Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусылары ғилми хеҙмәттәренән өҙөмтә килтереү буйынса 59 аграр уҡыу йорто араһында дүртенсе урынды биләй.\nРәсәй Мәғариф һәм фән министрлығы бойороғо менән уҡыу йортона федераль инновация майҙансығы статусы ла бирелде.\nБында һәр кем фән менән шөғөлләнә ала. Шуға ла йәш ғалимдар советы, студенттарҙың ғилми йәмғиәте уңышлы эшләп килә. Ҙур ныҡышмалылыҡ менән эҙләнеүҙәр алып барыуҙарының һөҙөмтәһе күҙ алдында. Былтыр, мәҫәлән, йәш ғалимдарҙың һәм ғилми учреждениеларҙың республика конкурсында “Экология”, “Биология фәне”, “Социаль-иҡтисади проекттар” номинацияларында еңделәр, шулай уҡ өс грант яулап оло ҡыуаныс кисерҙеләр. Ә 15 эш республика инновация проекттарының берҙәм каталогына индерелде. Бынан тыш, университеттың йәш ғалимдары Рәсәй гуманитар ғилми фондының грантын яуланы.


Предприятиеларҙа бәхетһеҙлек осраҡтары һаны кәмей\n3 Декабрь 2009, 17:28\nБашҡортостанда производствола бәхетһеҙлек осраҡтары һаны кәмей. Был ыңғай тенденция 8 йыл инде күҙәтелә. «Башинформ» агентлығында үткән матбуғат конференцияһында БР-ҙың баш хеҙмәт инспекторы Виктор Силантьев һөйләүенсә, 2006 йыл менән сағыштырғанда кеше үлеүгә килтергән бәхетһеҙлек осраҡтары һаны ике тапҡырға кәмегән. Бөгөн хеҙмәт инспекцияһы тарафынан 63 кеше үлеү осрағы теркәлгән. 155 кеше ауыр имгәнгән. Рәсәй Статистика идаралығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, 2008 йылда Рәсәйҙә производствола бәхетһеҙлек осраҡтары һөҙөмтәһендә 58300 кеше ҡазаға тарыған.\nЭлеккесә, ауыл хужалығы, төҙөлөш, эшкәртеү һәм транспорт кеүек тармаҡтарҙа кешеләр йышыраҡ имгәнә.\nВиктор Силантьев, Башкортостанда производствола хәүефһеҙлекте тәьмин итеү буйынса ҙур профилактик эш үткәрелеүе статистикала сағылды, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды. 2009-2011 йылдарға Республика хеҙмәт шарттарын яҡшыртыу маҡсатлы программаһы раҫланған һәм ул уңышлы эшләй.\nИҡтисади көрсөк шарттарында производствоның түбән төшөүе һәм эшләүселәр һаны кәмеүе лә имгәнеүҙәрҙең кәмеүенә йоғонто яһаны.\nИнспекция белгестәре һөйләүенсә, производствола имгәнеүҙәрҙең күбеһе бейектән ҡолағанда һәм транспорт һәләкәттәрендә алынған. Төп сәбәптәр булып кеше факторы, хеҙмәтте ойоштороу шарттарының ҡәнәғәтләнерлек булмауы, хеҙмәт дисциплинаһын боҙоуҙар тора. Бәхетһеҙлек осраҡтарының 40 проценты – юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоу арҡаһында. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эскелек арҡаһында имгәнеүселәр байтаҡ. Бындай осраҡтарға ҡазаға тарыусыларҙың үҙҙәренә лә, уларҙың ғаилә ағзаларына ла бер ниндәй ҙә компенсация түләнмәй.\nВиктор Силантьев һөйләүенсә, инспекторҙар ауыр имгәнеүҙәр һәм үлем менән осраҡтарҙы ғына тикшерә. Әгәр предприятиела фажиғә була ҡалһа, эш биреүсе бер тәүлек эсендә был турала Дәүләт хеҙмәт инспекцияһына хәбәр итергә тейеш. Бәхетһеҙлек осраҡтарын йәшереү факттары ла булғылай. Быйыл ошондай 31 осраҡ теркәлгән. Был осраҡтар буйынса 26 вазифалы һәм 9 юридик шәхес яуаплылыҡҡа тарттырылған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эш урынын һаҡларға маташып һәм эш биреүсенең баҫымы аҫтында производствола имгәнеүҙәрен йәшерергә әҙерҙәр. Был бигерәк тә шәхси предприятиеларға хас. Хеҙмәт инспекторҙары, уларҙың эшендә “күптән үткән” тигән төшөнсә юҡ, тип айырып билдәләне. Хатта әгәр кеше производствола 20 йыл элек имгәнгән булып, бөгөн генә инспекцияға мөрәжәғәт итһә лә, ул компенсация түләүгә дәғүә итә ала.


Өфөлә Башҡортостан Республикаһының Граждандар форумы асылды.\n18 Июнь , 11:33\nФорумда ҡатнашыусыларҙы сәләмләп, Башҡортостан Башлығы «Башҡортостан Республикаһында граждандар йәмғиәтен үҫтереү өсөн» тигән маҡтаулы билдә булдырылыуы хаҡында иғлан итте. Уға лайыҡ булғандарға премия түләнә.\nӨфөнөң «Торатау» конгресс-холында Башҡортостан Республикаһының Граждандар форумы асылды. Алтынсы тапҡыр үткәрелгән был сара коммерцияға ҡарамаған ойошмалар, бизнес, власть, халыҡтың үҙ-ара аралашыуы майҙансығына әүерелә. Форумда Башҡортостандың ҡала һәм райондарынан, шулай уҡ Рәсәй төбәктәренән коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың вәкилдәре ҡатнаша. Граждандар форумы бер үк ваҡытта республикабыҙҙың коммерцияға ҡарамаған ойошмаларының күргәҙмә майҙансығы булып тора, унда иң яҡшы тәжрибәләр, һөҙөмтәле технологиялар, яңы социаль программалар һәм проекттар тәҡдим ителә, ә икенсе яҡтан, пленар ултырыш һәм тематик майҙансыҡтар эше сиктәрендә социаль мәсьәләләрҙе хәл итеү өсөн социаль-шәхси һәм йәмәғәтселек партнерлығы, хәйриәлек, коммерцияға ҡарамаған ойошмаларҙың йәмғиәттәге роле темаларына ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләрҙе тикшереү урыны ла.\nЭкрандан республика етәксеһе Радий Хәбировтың сәләмләүе яңғыраны. Әлеге ваҡытта ул Петербург халыҡ-ара иҡтисади форумында ҡатнаша.


"Туғанлыҡ" еңеүсеһен тапты\nИң мөһим хәбәрҙән башлайыҡ: Төрки телле театрҙарҙың "Туғанлыҡ" халыҡ - ара фестивалендә "Иң яҡшы спектакль"\nноминацияһында Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының Айрат Әбүшахманов ҡуйған "Кәкүк ояһы" спектакле еңеүсе тип танылды. "Туғанлыҡ" "геройына" иһ ә диплом һәм "Режиссерҙың иң яҡшы эше" номинацияһында премия тапшырылды. Шулай уҡ "Иң яҡшы ирҙәр роле" номинацияһында Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың х алыҡ артисы Хөрмәтулла Үтәшев наградаға лайыҡ булды. Был турала Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында фестивалде ябыу тантанаһында хәбәр ителде. Айрат Әбүшахмановҡа призды ж юри рәйесе - Мария Ермолова исемендәге театрҙың художество е тәксеһе, профессор, Рәсәй театр сәнғәте академияһының актер оҫталығы кафедраһы мөдире, СССР - ҙың халыҡ артисы, Рәсәй Д әүләт премиялары лауреаты Владимир Андреев тапшырҙы.\nТеатр булған ерҙә халыҡ йәшәй. Театр булмаған ерҙә - кеше ләр төркөмө. Нәҡ ошо һүҙҙәр "Туғанлыҡ" фестиваленең төп идея һын айырыуса асыҡ сағылдыралыр, моғайын. Фестиваль театрҙар ҙы берләштереүҙән тыш, уртаҡ проблемаларҙы ла асыҡланы.\n- Төрки телле театрҙарҙың дүртенсе "Туғанлыҡ" халыҡ - ара фестивале нимә ул Ул - Өфө ҡалаһының, Башҡортостан Республикаһының, бөтә илдең байрамы. Һәм мин театр коллективтары һәм театр тәнҡитселәрен генә түгел, һәр бер тамашасыны айырым күҙ уңында тотоп әйтәм. Сөнки, әгәр ҙә фестиваль ҡаланың театр байрамына әйләнмәй икән, тимәк ул үҙ\nмаҡсатына ирешмәне, тигән һүҙ, - тине фестивалде ябыу тантанаһында РФ атҡаҙанған мәҙәниәт эшмәкәре, театр тәнҡитсеһе Николай Жегин. - Был йәһәттән "Туғанлыҡ" беҙҙең и ң ҡыйыу өмөттәребеҙҙе аҡланы, бик уңышлы үтте. Беҙ ҡала халҡының театрға булған ҡыҙыҡһыныуын ҡыуанып та, ғәжәпләнеп тә күҙәттек. Хатта "Туғанлыҡтың" тәнҡитселәр коллегияһы спектаклдәрҙе тикшергән ваҡытта ла зал тулы булды. Баш ҡала халҡы ғына түгел, яҡын - тирәләге ауыл һәм ҡалаларҙа йәшәүселәр ҙә театралдар булып сыҡты. Төрки театрҙарының сығыштарын ҡарау, төрлө халыҡтарҙың милли мәҙәниәтенә сумыу теләге менән халыҡ төрлө райондарҙан да килгән ине. Тағы ла мин тамашасыларҙың һәр ваҡыт, хатта көсһөҙ спектаклдәрҙе лә аяғүрә баҫып алҡышлауҙарына шаһит булдым. Ө фө тамашасыһының ҡунаҡсыллыҡ йолалары, һис һүҙһеҙ, ихтирамға лайыҡ.\nФестиваль - бөгөнгө театр процесын сағылдырыусы көҙгө. Бы л мәғәнәлә "Туғанлыҡ" ваҡиғаларға бай булды, фекерләү өсөн етерлек аҙыҡ бирҙе. Бында ҡуйылған спектаклдәрҙән беҙ\nхалыҡтың милли тормошон уның бар төрлөлөгөндә күреү, матур йолалар, ғөрөф - ғәҙәттәр, бейеүҙәр ҡарап һоҡланыу бәхетенә ирештек, ысын театр менән осраштыҡ. Психологик театрҙың тере һәм бөгөн дә беҙҙең арала булыуын аңланыҡ, бының өсөн уға ҙур рәхмәт!\nМәжит Ғафури исемендәге академия драма театрының Айрат Әбүшахманов ҡуйыуындағы "Кәкүк ояһы" спектакле лә быны раҫланы. Психологик театрҙың тере өлгөһө - ул миндә бик ҙур тәьҫораттар ҡалдырҙы.\nФәрит Бикчәнтәев ҡуйған "Апалы - һеңлеле өсәү" спектакле лә фестивалдең лайыҡлы биҙәгенә әйләнде.\n"Туғанлыҡ" сиктәрендә үҙ сәнғәтен бына тигән итеп күрһәте үгә өлгәшкән башҡа күп кенә театрҙар һәм актерҙарҙы ла мин б өгөн яңыса күрҙем. Фестиваль театрҙың киләсәгенә оптимизм ме нән\nҡарау мөмкин булыуын күрһәтте, сөнки төрки телле театрҙарҙы ң реаль эше дауам итергә тейеш һәм ул дауам итәсәк.\nҺүҙемде тамамлап, Башҡортостан Республикаһы етәкселегенә һәм фестивалде ойоштороуҙа ҡатнашыусы һәр кемгә ҡунаҡтарҙы б ик йылы итеп ҡаршы алыуҙары, театрҙарҙың шығырым тулы залдары, үҙебеҙҙе бында өйҙәге кеүек тойоуыбыҙ өсөн ҙур рәхмәт белдерергә теләйем. Фестивалдәрҙең бындағы кеүек бер тотҡарлыҡһыҙ, шыма үтеүен һирәк осратырға тура килә.\n- Хөрмәтле жюри ағзаларының "Туғанлыҡ" номинацияларында Башҡорт дәүләт академия драма театрын да билдәләүе беҙҙең өсөн бик ҡыуаныслы хәбәр, - тип мөрәжәғәт итте залда\nултырыусыларға БР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, Б Р мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешев. - Беҙ\nбыны бер театрға ғына түгел, Башҡортостандың дөйөм театр сәнғәтенә бирелгән юғары баһа, тип ҡабул итәбеҙ. Төрки телле театрҙарҙың дүртенсе "Туғанлыҡ - 2006" халыҡ - ара фестивале н ябып, миңә Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов һәм БР Хөкүмәте исеменән фестивалдә ҡатнашыусыларҙың барыһын да уны уңышлы тамамлау менән ҡотларға һәм ижади уңыштар теләргә рөхсәт итегеҙ. Шулай уҡ фестиваль үткәреү идеяһын хуплап ҡаршы алыуҙары өсөн БР Президентына, Рәсәй Мәҙәниәт һәм киң коммуникациялар\nминистрлығы һәм беҙгә матди ярҙам да күрһәткән Халыҡ - ара "ТӨРКСОЙ" ойошмаһына ҙур рәхмәт белдерергә теләйем.\n"Туғанлыҡ" фестивале республика өсөн мөһим булған дата - Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй составына инеүенә 450\nйыл тулыуҙы байрам итеү билдәһе аҫтында ойошторолдо. Быға бәйле төрки театрҙары фестивале ҙур сәйәси әһәмиәткә эйә, сөнки ул халыҡтарҙы берләштереүҙең юғары идеяһына, сәнғәт ярҙамы менән милли тамырҙарҙы тергеҙеүгә ярҙам итә. Ә хәҙер Башҡортостан Хөкүмәте исеменән Төрки телле театрҙарҙың дүртенсе "Туғанлыҡ" халыҡ - ара фестивален ябыҡ тип иғлан итергә рөхсәт итегеҙ!


Ҡурсаҡ ғаиләнән башланған тарих...\n13 Август 2019, 17:20\nБала саҡта өләсәйем беҙгә ауыр һуғыш йылдарына тура килгән ваҡиғалар, үҙенең кисергәндәре, ауыл тарихы тураһында йыш һөйләй торғайны. Һөйләгәндәренән, айырыуса әхирәте Рәҡиә апай хаҡындағы ҡыҙыҡ та, аптыратҡыс та бәйәне күңелемә уйылып ҡалған. Сәйер, нисек инде буй еткән ҡыҙ менән егет, хат аша яҙышып, ҡурсаҡ уйынындағы кеүек, юрамал ғаилә ҡорған?.. Олоғая бара Рәҡиә менән Николай ҡорған хат уйынының бөтә тәрәнлеген һәм фажиғәһен аңланым. Йәшлектәре һуғыш осорона тура килгән ҡыҙ менән егет миндә йылы тойғо, тәрән ихтирам уятты, шундай ауыр заманда ла ниндәй һоҡландырғыс кешеләрҙең йәшәүе ғәжәпкә һалды.\n1941 йыл... Тыуған илебеҙгә дошман баҫып ингәс, бөтә халыҡ оло ҡайғыға ҡалып, ир-егеттәрҙе фронтҡа оҙата. Күп тә үтмәй, һуғыш яланынан берәм-берәм ҡара ҡағыҙҙар килә башлай. Ауылда ир-егеттәр юҡ. Бөтә ауыр эш ҡатын-ҡыҙҙар, әбей-бабайҙар, балалар иңендә. Һыйыр егеп ер һөрөргә лә тура килә уларға. Оҙон көн буйы эштәләр, ә төндәрен фронтҡа ебәрергә йөн бейәләй, ойоҡбаш бәйләйҙәр, ҡәҙерлеләренә хаттар яҙалар. Ҡайғы-хәсрәттәре лә, шатлыҡ-ҡыуаныстары ла уртаҡ ауыл ҡатын-ҡыҙҙарының. Кәрәсин лампаһы тирәләй ултырып алалар ҙа, ҡул эштәренә әүрәп, таҡмаҡтар, бәйеттәр әйтешәләр, хатта хан заманындағы, күптән инде онотолоп бөткән әкиәттәрҙе иҫтәренә төшөрәләр. Бына гармунсы көй һыҙҙыра, уға ҡушылып йыр ағыла, түңәрәккә төшөп бейеп тә китәләр. Шулай үҙ кәйефтәрен үҙҙәре күтәргән булалар...\nШундай кистәрҙең береһе. Оло апайҙар бәйләм менән ултырһа, ҡыҙҙар ҡулъяулыҡтар, тәмәке янсыҡтары сигә.\n– Әйҙәгеҙ, һәр әйбергә үҙебеҙҙең исем-шәрифте, адресты яҙып һалайыҡ. Ойоҡ-бейәләйҙәр, янсыҡ-ҡулъяулыҡтар, бәлки, беҙҙең туғандарға йә уларҙың яуҙаштарына насип булыр. Минең ике ағайым фронтта бит, – тип өндәшә Рәҡиә әхирәттәренә.\nУл үҙе сиккән тәмәке янсығының эсенә адресын яҙып һала. Фронтҡа ебәрергә, ҙур ғына тоҡсай-посылка әҙер була. Посылка китеп, күпмелер ваҡыт үткәс, ауылға яугирҙәрҙән рәхмәт хаттары килеп төшә. Рәҡиә, үҙенең адресын яҙғас, уға төбәп яҙылған шәхси хат та була араларында. Ҡыҙ бик ҡыуана. Сәләмде Николай исемле егет ебәргән икән.


“Башҡортостан” яҙмышы — һеҙҙең ҡулда » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » “Башҡортостан” яҙмышы — һеҙҙең ҡулда\n“Башҡортостан” яҙмышы — һеҙҙең ҡулда 18.11.2011 // Әҙәбиәт\nБыл көндәр — ваҡытлы матбуғат өсөн үҙенә күрә сәсеү осоро. Халҡыбыҙ юҡҡа ғына «Һабанда һайрашмаһаң, ырҙында ыңғырашырһың» тимәгән бит. Беҙ ҙә ошо үтә лә яуаплы һәм мөһим кампанияны һеҙҙең менән бергәләп тиҙ арала атҡарып сыҡһаҡ ине. Бураҙналарыбыҙға бөгөн төшкән тос орлоҡтар киләһе йылда «Башҡортостан»дың уңыш-тиражында сағылмай ҡалмаҫ тигән өмөттәбеҙ.\nМатбуғат – ул заман йылъяҙмаһы, тормошобоҙ көҙгөһө, тибеҙ. Йәмғиәт үҙен даими һуғарып тороусы матбуғатһыҙ, рухи аҙыҡһыҙ йәшәй алмай. Дөрөҫ, заман технологиялары ныҡ үҫешкән бөгөнгө дәүерҙе уҙған быуаттың 80 — 90-сы йылдары менән сағыштырыу бөтөнләй мөмкин түгел. Ул саҡтарҙа, Интернет тигән ғәләмәттең “и” хәрефе лә ишетелмәгән осорҙа, тағы 20 — 30 йылдан виртуаль донъяға башкөллө кереп китерен, моғайын, бер кем дә күҙ алдына килтерә алмағандыр. Ә хәҙер күптәр, быға тиклем заман ҡаҙаныштарын ҡулланмайынса, йәғни телевизорһыҙ, компьютерһыҙ, кеҫә телефонһыҙ нисек көн иттек икән, тип аптырап ҡуя.\nЭйе, барлыҡ тормошобоҙҙо, аң-зиһенебеҙҙе яулап алған Интернет ауы беҙҙе башҡа мәғлүмәт донъяһына – китапҡа ла, гәзит-журналдарға ла — йөҙ менән боролорға мөмкинлек бирмәй. Бәғзеләр Интернет-донъяла аҙашып йөрөй торғас, ысынбарлыҡҡа күҙ һирпеп тә ҡарай алмау дәрәжәһенә барып етте, шикелле. Шулай булмаһа, гәзит-журнал баҙары әүәлгесә гөрләп торор, һәр ғаилә, исмаһам, кәмендә өс-дүрт дана матбуғат баҫмаһы алдырып, ҡыуанып йәшәр ине. Бөгөн иһә ауыл-ҡалаларҙа гәзит-журналды күпләп алдырыусылар бармаҡ менән генә һанарлыҡ ҡалып бара түгелме? Был – Интернет менән телевидениеның кеше аңына көслө һөжүм итеүенең бер касафаты. Һүҙ ҙә юҡ, улар ваҡытлы матбуғаттың бик етди конкуренттарына әйләнде. Бының шулай булып китеүенә кем ғәйепле һуң? Әлбиттә, заман алдатҡыстарынан, арзан әүрәткестәрҙән баш тарта алмаған үҙебеҙ. Иң ныҡ борсолдорғаны һәм әсендергәне: беҙҙең битарафлыҡ ышығында Интернет ҡолона әүерелә барған, бөгөн гәзит-журналды ғына түгел, хатта китапты ла ҡулына тотоп ҡарарға теләмәгән йәш быуын яҙмышы…\nЙәшерен-батырын түгел, республикабыҙҙың төп баҫмаһы иҫәпләнгән “Башҡортостан” гәзитен дә күп ғаиләләр байтаҡ йылдар буйы алдырмай. Ә бит бынан сирек быуат элек уның тиражы йөҙ меңдән ашыу ине, төп гәзит һәр өйҙә көтөп алынған ҡунаҡҡа бәрәбәр була торғайны. Статистика мәғлүмәттәре күрһәтеүенсә, бөгөн хатта ҙур-ҙур башҡорт ауылдарына ла ул бер-ике дана ғына килә. Мәҫәлән, Баймаҡ районының Ҡолсора, Учалы районының Рәсүл ауылдарында һәм башҡа бихисап төбәктә гәзитебеҙҙе берәр дана ғына алдыралар! Бәғзеләр һаман да, матбуғатҡа яҙылыу өсөн аҡса юҡ бит, тип зарлана, шул уҡ ваҡытта кемдәргәлер «йәшел йылан» өсөн ул анһат табыла… Меҫкенлектән ҡасан арынып, үҙ мәртәбәбеҙҙе ҡасан үҙебеҙ үк күтәрербеҙ икән, йәмәғәт?!\nАңлашыла, был сараһыҙлыҡтың сәбәптәре тәрәндә ята. Илебеҙ оҙаҡҡа һуҙылған иҡтисади тетрәнеүҙәрҙән һуң һаман ныҡлап аяҡҡа баҫа алмай интегә. Күптәр эшһеҙлектән, аҡсаһыҙлыҡтан яфа сигеүен дауам итә. Әммә хәҙер бит республикабыҙҙың сәнәғәт тармағында ғына түгел, малсылыҡ менән игенселектә лә тотороҡло үҫеш күҙәтелә. Булдыҡлы ғаиләләр дәррәү эшҡыуарлыҡҡа тотондо, уңғандар крәҫтиән-фермер хужалыҡтары ойошторҙо, күптәр иһә шәхси ярҙамсы хужалығында ишле мал-тыуар аҫрай, тиҫтәләгән умарта тота, йәшелсә-емеш үҫтерә. Өҫтәүенә, күпме ир-азамат Себерҙә аҡса “һуға”. Ауылдарыбыҙҙа, ҡалаларыбыҙҙа өр-яңы йорттар ҡалҡа, өй беренсә берәр, хатта икешәр машина. Бына ошо матди байлыҡ янында матбуғат баҫмалары иш янына ҡуш булһын ине лә бит…\nЮҡ, беҙгә һаман да нимәлер ҡамасаулай, гәзит-журналға яҙылмау өсөн төрлө һылтау табабыҙ. Һөҙөмтәлә балаларыбыҙ ҙа ваҡытлы матбуғатты уҡыу түгел, хатта бөтөнләй күрмәй үҫә. Был инде — рухиәтебеҙҙең көндән-көн ярлылана, киләсәгебеҙҙе билдәһеҙлек томаны баҫа барыуының күңелһеҙ күренеше.\nТағы ла бер хәл аптырата: күп кенә мәктәптәрҙә, шул иҫәптән юғарыла әйтеп кителгән ауылдарҙағы урта мәктәптәрҙә лә, бер гәзит-журнал да алдырмаған уҡытыусылар бар. Ә бит бөгөн һәр белем усағы – мәҙәни-мәғрифәтселек үҙәге, нәҡ ошонда милли матбуғатҡа һөйөү тәрбиәләнергә тейеш. Мәғлүмәти яҡтан сикле кеше нисек итеп уҡыусыларға белем һәм тәрбиә биреүгә өлгәшә икән? Айырым директор әфәнделәр ҙә битарафлыҡ һаҙлығына батҡан кеүек. Ә бит һәр гәзит-журнал – алдынғы ҡарашлы мәктәп етәкселеге һәм ижади эшләгән уҡытыусы өсөн ҡиммәтле әсбап та, тәрбиә сығанағы ла.\n“Башҡортостан” гәзитен мин үҙ дәрестәремдә һәр ваҡыт уңышлы ҡулланам, ундағы тәрбиәүи йәһәттән әһәмиәтле, фәһемле мәҡәләләр эшемдә ҙур файҙа бирә,” — тип билдәләгән айырым уҡытыусылар йөҙ тапҡыр хаҡлы. Ысын мөғәллим фәҡәт шулай эшләргә тейеш тә! Мәгәр республикабыҙҙағы мең ярымдан ашыу башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы ғына ла “Башҡортостан”ға яҙылһа, уның тиражы күпмегә артасағы көн кеүек асыҡ.\nЙәнә статистика мәғлүмәттәренә мөрәжәғәт итәйек: Башҡортостанда барлығы 1700-ҙән ашыу мәктәп, ошо тиклем үк китапхана (әйткәндәй, был күрһәткес буйынса беҙ Рәсәйҙә — беренсе), 2408 мәҙәниәт усағы иҫәпләнә. Бынан тыш, күпме предприятие, төрлө кимәлдәге власть органдары бар. Республикалағы бихисап ойошма-учреждениеларҙың яртыһы ғына төп баҫманы берәр дана алдырһа ла, тираж нисек үҫер ине!\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы бер район-ҡала етәкселәре ведомство подпискаһын уҙғарғанда “Башҡортостан”ды күрмәмешкә һалыша. Бындай сәйәси күрәшлек менән яфаланыусылар шуны аңлаһын ине: “Башҡортостан” – республиканың төп ижтимағи-сәйәси гәзите – Башҡортостан Республикаһы етәкселегенең көндәлек эшмәкәрлеген даими яҡтыртыусы баҫма ғына түгел, ул алып барған сәйәсәтте халыҡҡа төшөндөрөүсе йоғонтоло ҡорал да. Президент ҡул ҡуйған указдар, Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡабул иткән закондар, Хөкүмәт сығарған ҡарарҙар ҙа халыҡҡа гәзит аша үҙ ваҡытында барып етергә тейеш. Үҙ сиратында уҡыусылар үҙҙәрен борсоған проблемаларҙы, тәнҡит мәҡәләләрен етәкселек хөкөмөнә нәҡ ошо баҫма аша сығара ала. Ҡыҫҡаһы, власть менән халыҡ араһындағы йәнле күпер, тура бәйләнеш ролен үтәүсе матбуғат күптәр өсөн әүәлгесә төп трибуна ғына түгел, фекер алышыу майҙансығы ла, рухи таяныс та, дуҫ-серҙәш тә булып ҡала.\nАлда торған мөһим сәйәси кампанияларҙың уңышы – 4 декабрҙә үтәсәк Дәүләт Думаһына һайлау, киләһе йылдың мартында уҙасаҡ Рәсәй Президентын һайлау – ауыл, район, ҡала кимәлендәге етәкселәрҙең һайлаусылар менән нисек эшләүенә, халыҡтың рухи ихтыяжын нисек ҡәнәғәтләндереүенә лә бәйле буласаҡ. Йәғни алдағы һайлауҙар — буласаҡ депутаттар өсөн генә түгел, урындағы власть вәкилдәре өсөн дә үтә яуаплы имтихан.\nҺынауҙарҙа һынмаҫ өсөн бөгөнгө мөһим сарала – гәзит-журналдарға яҙылыу осоронда – ҡала, район, ауыл хакимиәте башлыҡтарына “Башҡортостан” гәзитенең һәр предприятие, ойошма, мәктәп, китапхана, мәҙәниәт усағына килеүен тәьмин итеүҙе, халыҡ араһында уны күберәк яҙҙырыуға өлгәшеүҙе иң яуаплы бурыс тип ҡарарға кәрәктер.\nКиләһе йылда 95 йыллыҡ юбилейын билдәләйәсәк “Башҡортостан” гәзите бөгөн икенсе һулыш кисерә: йөкмәткеһе генә түгел, биҙәлеше лә шаҡтай үҙгәрә төштө. Иң мөһиме — үҙ уҡыусылары мәнфәғәтен күҙәтеү, уларҙың хәстәре менән йәшәү әүәлгесә баҫмабыҙҙың төп ҡиблаһы булып ҡала. Әммә матбуғат бер урында ғына тапанырға тейеш түгел, юғиһә, был аяуһыҙ донъяла үҙен тапап китеүҙәре ихтимал. Ә милли матбуғатҡа бындай хәүеф янамай тип бер кем дә әйтә алмаҫ.\nҠыҫҡаһы, был ҡатмарлы осорҙа мөхәрририәт уҡыусыларға бары тик юғары сифатлы тауар – уҡымлы баҫма тәҡдим итергә бурыслы. Ошо маҡсатҡа өлгәшеү өсөн гәзиттең өр-яңы концепцияһы эшләнде. Уға ярашлы “Ете тарафтан ете хәбәр”, “Халыҡ тауышы”, “Юрист кәңәштәре”, “Ялыу кенәгәһе”, “Ижтимағи мөнбәр”, “Аҙна ҡаҙнаһы”, “Иҡтисади күҙәтеү” кеүек өр-яңы рубрикалар донъя күрҙе, “Эшҡыуарлыҡ”, “Мең дә бер кәңәш”, “Матур үтһен ялығыҙ!” һымаҡ махсус биттәр барлыҡҡа килде, даими уҡыусыларыбыҙҙың яратҡан рубрикаһы — “Өлгөрбай яҙмалары” тергеҙелде. Донъяның төрлө тарафтарында йәшәүсе милләттәштәребеҙҙең тормошон яҡтыртыу маҡсатында ошо көндәрҙә генә “Башҡорт донъяһы” исемле махсус ҡушымта нәшер ителде. Гәзиттең йөҙөн билдәләгән “Аҡмулла”, “Тубырсыҡ”, “Тәгәрмәс”, “Йәшәйһе бар, һаҡла үҙеңде”, “Дуҫлыҡ тирмәһендә”, “Йәнтөйәк” кеүек махсус биттәр, “Көн ҡаҙағында”, “Көн һайын ошо урында”, “Борсоулы хат эҙенән”, “Хаттар яҙҙым”, “Нисек йәшәйһең, ауыл?”, “Дин үә заман” , “Тормош һабаҡтары” рубрикалары бөгөн дә һәр кемдең күңеленә хуш килә.\nМөхәрририәт гәзиттең һәр һаны бай йөкмәткеле, мәҡәләләр уҡымлы ла, ҡыҙыҡлы ла булһын өсөн бар көсөн һала, яңынан-яңы конкурстар иғлан итә, акциялар уҙғара. Мәҫәлән, гәзиттең йөкмәткеһен аналитик мәҡәләләр менән тағы ла байытыу һәм башҡорт публицистикаһын үҫтереү маҡсатында “Ҡәләмгир” конкурсы иғлан ителде. Ижади бәйгелә ҡатнашыусылар халҡыбыҙҙы борсоған социаль-иҡтисади, рухи-мәҙәни мәсьәләләрҙе генә түгел, ер-һыуыбыҙ яҙмышы, эскелек, наркомания, әхлаҡ проблемаларын да тәрән яҡтыртҡан төплө һәм фәһемле мәҡәләләре менән һөйөндөрөр, тип ышанам.\nБөгөн редакция коллективы гәзиттә баҫылған материалдарҙың барыһы ла һәр кемгә файҙалы ла, кәрәкле лә булһын өсөн тырыша. Анкета уҙғарғанда һәм осрашыуҙарҙа гәзит уҡыусылар еткергән барса иҫкәрмәләр, кәңәштәр, тәҡдимдәр иғтибарға алына һәм ныҡлап өйрәнелә. Шунһыҙ мөмкин дә түгел, сөнки «Башҡортостан» — ул халыҡ, ғаилә гәзите. “Тубырсыҡ”ты уҡыған 6 йәшлек баланан алып 60 йәшлек олатай-өләсәйгә тиклем төрлө ҡатлам вәкилдәренең рухи ихтыяжын ҡәнәғәтләндереү, уларҙың зауығына тап килгән бай жанрлы мәҡәләләр әҙерләү – төп бурыстарыбыҙҙың береһе.\nГәзит – ул коллектив хеҙмәт емеше, бер матбуғат баҫмаһын да авторҙарһыҙ күҙ алдына килтереп булмай. Был йәһәттән “Башҡортостан” гәзите мөхәрририәте үҙ авторҙарына иғтибарҙы бермә-бер көсәйтте: уларҙың исемлеге төҙөлдө, һәр кем тураһында тулы мәғлүмәт тупланды, штаттан тыш хәбәрселәребеҙ менән хәбәрләшеп тороу ғәҙәти күренешкә әүерелде. 28 ноябрҙә Башҡорт дәүләт филармонияһында уҙғарыласаҡ матбуғат байрамында иң әүҙем авторҙарыбыҙға рәхмәт хаттары тапшырыу күҙ уңында тотола.\nМөхәрририәт ҡарамағында кәңәшселәр ҡоро төҙөүҙе гәзиттең тематик йүнәлештәрен билдәләүҙә, уҡыусыларҙың уй-фекерен сағылдырыуҙа отошло алым һәм файҙалы эш тип баһаларға мөмкин. Танылған публицист Марсель Ҡотлоғәлләмов рәйеслегендә йәмәғәтселек башланғысында эшләүсе ҡор ағзалары бына кемдәр: академик Марат Аҙнабаев, “Аҡ тирмә” клубы рәйесе Ләлә Бейешева, күренекле шағир Хәсән Назар, матбуғат ветераны, ғалим Сәлимйән Ғүмәров, билдәле эшҡыуар Иршат Аҫылғужин, БДУ доценты Фәнзил Санъяров. Улар – төрлө йүнәлештә эшләүсе арҙаҡлы шәхестәребеҙ – гәзиттең йөкмәткеһен яҡшыртыу юлдары тураһында кәңәштәрен биреп кенә ҡалмай, үҙ теләктәре менән төрлө ҡала-райондарҙа, мәктәптәрҙә, юғары уҡыу йорттарында һәм башҡа ойошмаларҙа булып, “Башҡортостан”ға яҙылыусылар иҫәбен арттырырға, айырыуса “тел бөтә бит” тип зарланып та, милли матбуғатты алдырмаусы зыялыларыбыҙҙың намыҫын уятып, сәменә тейергә һүҙ бирҙе.\nӘгәр гәзитебеҙҙең ысын дуҫтары, юғарыла телгә алынған ил ағалары, ил инәләре кеүек, үҙе йәшәгән урында, тыуған төбәгендә “Башҡортостан”ды пропагандалауҙа тилберлек күрһәтһә, күрше-күләне, туған-тыумасаһы, дуҫ-ише араһында 5 — 10 данаға булһа ла яҙҙыртыуға өлгәшһә йәки уны яҡын кешеләренә бүләк итһә, милләт, тел һәм ил алдында ошонан да ҙурыраҡ хеҙмәт һәм хөрмәт булмаҫ ине.\nШуныһы ла мәғлүм булһын: хәҙерге көндә гәзитебеҙҙең дөйөм тиражы 27,5 мең булһа ла (77 проценты тирәһе – әҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә һәм ветерандарға бушҡа яҙҙырылған йома һанының тиражы), төп индекс буйынса тираж бик түбән — халыҡ үҙ аҡсаһына түләп яҙылған өлөш ни бары 6,5 мең дана самаһы тәшкил итә. Күреүегеҙсә, тәрән уйҙарға һалырлыҡ һан…\nРеспубликаның төп баҫмаһы тиражын киләсәктә йомарт бағыусылар ярҙамында ғына “эшләп-яһап” булмаясаҡ. Уны бары тик уҡыусылар үҙ аҡсаһына яҙылып ҡына йәшәтә ала. Халҡыбыҙ гәзитебеҙгә дәррәү яҙылған осраҡта ғына “Башҡортостан” бөгөнгө упҡын ситенән тайшанып ҡала аласаҡ.\nКилеп тыуған сетерекле хәлдән нисек сығырға һуң? Нисек итеп республика йөҙөн билдәләүсе баҫмабыҙҙы, рухи ҡәлғәбеҙҙе, аяҡҡа баҫтырырға? Әйҙәгеҙ, уйлашайыҡ һәм үҙебеҙ үк эшкә тотонайыҡ! «Башҡортостан» гәзите журналистары тап шулай эшләне лә: үҙ гәзиттәрен үҙ ғаиләләренә генә түгел, туған-тыумасаһы, дуҫ-ише өсөн дә көнэлгәре Яңы йыл, тыуған көн бүләге итеп яҙҙырып ҡуйҙы! Шуныһы ҡыуаныслы: редакция коллективының был башланғысын башҡалар ҙа дәррәү күтәреп алды. Иң беренселәрҙән булып «Барлыҡ коллектив менән – «Башҡортостан»ға!» акцияһына Архангел районының Тирәкле, Күгәрсен районының Хоҙайбирҙин, Ғафури районының Яугилде мәктәптәре һәм «Табын» гәзите редакцияһы, Илеш районының Һеңрән мәктәбе коллективтары ҡушылды. Иң мөһиме – «Башҡортостан»ға хеҙмәттәштәр менән бергә яҙылыу хәрәкәте көндән-көн киңәйә һәм әүҙемләшә бара. Ысын рух тантанаһы, ватансылыҡ тойғоһо бына ошо дөйөм ынтылышта асыҡ күренә.


Башҡортостан халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестры Әхмәт Жубанов исемендәге халыҡ музыка ҡоралдары оркестрҙарының беренсе халыҡ-ара конкурс-фестивалендә Гран-при яуланы. Бәйге Ҡаҙағстандың Аҡтүбә ҡалаһында үтте.\nБашҡортостандың халыҡ артисы Рәмил Ғәйзуллин әйтеүенсә, республика артистарына Рәсәйҙең һәм Ҡаҙағстандың 16 халыҡ оркестры коллективы менән көс һынашырға тура килгән. Әйтергә кәрәк, Ҡаҙағстанда милли мәҙәниәткә, халыҡ музыка ҡоралдарына ҙур иғтибар менән ҡарайҙар. Оркестрыбыҙ миҫалында республика тәжрибәһе юғары баһаланды.\nХалыҡ-ара конкурста яуланған Гран-при Башҡортостан халыҡ музыка ҡоралдары милли оркестрының беренсе юғары наградаһы түгел. Уҙған йылда ул Магнитогорскиҙа "Европа-Азия" милли музыка ҡоралдары оркестрҙары һәм ансамблдәренең халыҡ-ара фестиваль-конкурсында иң яҡшыларҙан тип танылды.


Өфө – Торатау – Октябрьский\n20 Август 2019, 18:02\nV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатнашҡан октябрьскийлылар тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, һөҙөмтәләрҙе тикшереү һәм киләсәккә пландар билдәләү өсөн Халыҡтар дуҫлығы йортона йыйылды.\nV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатнашҡан октябрьскийлылар тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, һөҙөмтәләрҙе тикшереү һәм киләсәккә пландар билдәләү өсөн Халыҡтар дуҫлығы йортона йыйылды. Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һәм йыйындың башҡа ҡатнашыусылары сығыштарында яңғыраған фекер һәм тәҡдимдәр аныҡ төҫмөр йөрөтә һәм башҡорт этносы, бөтә республика үҫеше мәсьәләләренә ҡағыла.\nБеренсе көн. Конгресс-холл\nҠоролтайҙың Октябрьский бүлек-сәһе башҡарма комитеты рәйесе Ришат Исхаҡов һөйләй:\n– Йыйын "Торатау" Конгресс-холлында үтте. Бында донъяның 50 иленән 500 вәкил килде. Башта ҡоролтайҙың ҡала һәм район бүлексәләре рәйестәре һәм ҡала, район хакимиәттәре башлыҡтары менән ултырыш үтте, беҙ көн тәртибен, регламентты, резолюцияның эш проектын тикшерҙек.\nҺуңынан пленар ултырыштың беренсе өлөшө башланды. Беҙҙең делегация – биш кеше, урындар партерҙа, күренеш яҡшы, тыңларға ҡыҙыҡ.\nV Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында иң тәүҙә профессор Рәшит Шәкүров сығыш яһаны, был асылда аҡһаҡалдың сәләмләү һүҙе булды. Башҡортостан халыҡтары ассамблеяһын РФ Дәүләт думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллина тәҡдим итте. Ул башҡа халыҡтарға ихтирамлы һәм тиң мөнәсәбәт, ошо күп милләтле һәм төрлө конфессиялы донъялағы татыулыҡты һаҡлау тураһында һөйләне, бигерәк тә бөгөн, күптәр иң ҡурҡыныс – милли рәнйеште ҡоторторға торған мәлдә, йәштәргә – башҡорт халҡының ғына түгел, республиканың, бөтә илдең төп мобилизация сығанағына дөрөҫ тәрбиә биреү мәсьәләһен ҡуҙғатты.\nПленар ултырыштан һуң башҡорт милли әҙәбиәте классигы, сәйәсәт эшмәкәре Шәйехзада Бабичҡа һәйкәл асыу тантанаһы булды.\nПленар ултырыштың беренсе өлөшөнән һуң Ҡоролтай делегаттары темалар буйынса секцияларға бүленде, унда күп төрлө мөһим мәсьәләләр тикшерелде, тәҡдимдәр индерелде, улар бөтәһе лә “Башҡорт халҡының үҫеш стратегияһы”нда тупланасаҡ.\nРишат Нәжип улы тарих секцияһын һайлаған:\n– Бында республиканың етәксе ғалим-тарихсылары йыйылды. Улар беҙҙең ата-бабаларыбыҙҙың тормош-көнкүреше тураһында бай мәғлүмәткә эйә, айырыуса 17-18-се быуаттан башлап. Докладтар фекер алышыу менән сиратлашып барҙы.\nПленар ултырыштың икенсе өлөшөндә секция етәкселәре башҡарылған эштәрен депутаттар ҡарамағына һәм йыйын резолюцияһында раҫлауға тәҡдим итте.\nБөтә донъя башҡорттары ҡорол-тайының тәүге көнө алдынғы ижад коллективтары концерты менән тамамланды. Бик күп ҡыҙыҡлы осрашыуҙар булды: башҡа ҡала һәм төбәктәрҙән килгән хеҙмәттәштәр, танылған артистар, ҡумыҙсы Миңдеғәфүр Зәйнетдинов менән. Ул Австралиялағы Халыҡ-ара ҡумыҙсылар фестивале лауреаты, Хакасияла Халыҡ-ара “Полбек” төрки телле халыҡтарҙың фольклор фестивале, Норвегияла уҙған Халыҡ-ара ҡумыҙсылар бәйгеһе дипломанты. Оҫталыҡ дәресендә ҡатнашып, ҡумыҙҙа ла уйнап ҡарарға мөмкин ине.\nИкенсе көн. Торатау итәгендә\nИшембай районы Торатау итәгендә уҙған республика байрамында Бөтә донъя башҡорттары ҡоролта-йы башҡарма комитетының яңы етәксеһе исеме билдәле булды – ул шағирҙар Тамара һәм Хисмәтулла Юлдашевтарҙың улы – Искәндәр Юлдашев. Быға тиклем ойошманы етәкләгән һәм V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайын әҙерләүҙә ҡатнашҡан Данир Ғәй-\nнуллин пленар ултырышта баш-ҡарылған эш тураһында хисап тотто. йәмәғәтселек яңы етәксе – белемле, әүҙем, Искәндәр Юлдашевтың Ҡоролтайға яңы һулыш индерәсәгенә ышана. Ҡоролтай сиктәрендә тағы ла бер тармаҡ – Президиум булдырылған, был ойоштороусылар фекеренә ҡарағанда, ойошма эшен көсәйтергә тейеш.\nРеспубликаның “Торатау йыйыны” фольклор байрамы Баш-ҡортостандан 50 меңдән ашыу кешене йыйҙы. Ул республикалағы бөтә халыҡтарҙың берҙәмлеген күрһәтте. Изге Торатауҙы легенда-риүәйәттәр сорнап алған, шуға күрә был урындың һәм байрамдың әһәмиәте айырыуса ныҡ һиҙелә. Роберт Юлдашев башҡарыуында иҫ киткес ҡурай моңо ағыла, һыбайлылар ярышы, тирә-йүндә – тирмәләр... Тарих йәнләнә.\nСъездың төп концепцияһы – халыҡтар берлеге, бында ниндәй ырыуҙан булыуың, һөйләшең ниндәй булыуы, Пермь башҡортомо һин әллә Канадананмы – мөһим түгел... Иң мөһиме – әкренләп үҙаң үҫә. Тарихҡа күҙ һалһаҡ, күпме ҡан ҡойғос һуғыштар, фетнәләр булған, улар тотош быуындарҙың ҡырылыуына килтергән! Уҡ-йәйәһен тотҡан, атҡа һыбай менгән милли костюмлы башҡорт образы – мәңгелеккә һаҡланған. Тамырҙарыбыҙҙы онотмайбыҙ. Шул уҡ ваҡытта замана башҡорто – анализлай, көнүҙәк мәсьәләләрҙе хәл итә белгән белемле, зиһенле кеше. Беҙҙең турала үҙебеҙҙе нисек тотоуыбыҙ, нисек һөйләшеүебеҙ, нисек эшләүебеҙҙән сығып фекер йөрөтәләр. Тимәк, халҡыбыҙ тураһында күҙаллау беҙҙең һәр ҡайһыбыҙға бәйле.\nҺөҙөмтә һәм бурыстар\nЙыйындағы сығыштарҙы иҫкә төшөрөп һәм үҙ яҙмаларын ҡарап сығып, Халыҡтар дуҫлығы йортонда йыйылған Ҡоролтайҙың ҡала бүлексәһе ағзалары үҙҙәренең эш йүнәлешен, “Башҡорт халҡының үҫеш концепцияһы”н тикшерҙе.\nПедагогтарҙы, беренсе сиратта, телде үҫтереү мәсьәләһе борсой. Ул бала саҡтан, дөрөҫөрәге, бәпес саҡтан килә. “Бар әйберҙең нигеҙе – ғаилә, әсә роле”, – тип иҫәпләй туған тел уҡытыусыһы Зөлфиә Сафиуллина. Әлбиттә, бөтәһе лә улай ябай түгел, сөнки урбанизация эшсәнлеге ҡаланы күп милләтлегә әүерелдерә, бындай шарттарҙа милләт-ара аралашыу теле өҫтөн сыға. Фекер алышыу барышында элек ҡаланың балалар баҡсаларында башҡорт һәм татар төркөмдәре булыуын, ата-әсәләр өсөн асыҡ дәрестәр үткәрелеүен, уларҙың был дәрестәрҙе ҡыҙыҡһынып ҡарауын иҫкә төшөрҙөләр. Ул саҡта балалар мәктәпкә дөрөҫ ҡуйылған һөйләм менән килгән, яңы материалды өйрәнеү һөҙөмтәле уҙған. Әммә иң мөһиме – ғаиләлә башҡортса һөйләшһәләр, балаларға уны мәктәптә өйрәнеү ҙә ҡыҙыҡлыраҡ. Йыйында Шәйехзада Бабич һәйкәлен асҡанда, генерал Шайморатов иҫтәлеген мәңгеләштереү тураһындағы күптәнге фекерҙе лә иҫкә төшөрҙөләр. Һәйкәл тураһындағы мәсьәләне республика халҡы ҡат-ҡат күтәреү сәбәпле, уны халыҡ аҡсаһына төҙөү күҙҙә тотола. Монументаль скульптура ғына түгел, кино ла тарихты тергеҙергә ярҙам итә. Шуға күрә республикала киноиндустрияһын үҫтереү тураһындағы мәсьәлә ҡуҙ-ғатыла. Күптән Салауат Юлаев тураһында фильм төшөрөргә хыялланалар. Был проекттар Ҡоролтай бүлексәләрендә йәнле ҡыҙыҡһыныу уята һәм үҙаллы интерактив эшкә илһамландыра. Мәҫәлән, Ҡоролтайҙың ҡала бүлексәһе Московка, Мулла һәм башҡа ауылдар халҡы алдында уларҙың тарихы, аҡһаҡалдары, ҡыҙыҡлы архив материалдары менән сығыш яһарға йыйына. Уртаҡ ҡыҙыҡһыныу һәм ихтирам бындай сараларҙы һәр кем өсөн әһәмиәтлерәк итә.


Йәшәү өсөн көрәш\n4 Май 2019, 05:54\nХикәйә– Шәберәк булығыҙ инде! Ҡыуып етә бит! – Әсәйем тын да алмай һыуыҡ ҡар өҫтөнән алға саба.\nҠаса торғас, беҙҙең дә аяҡтар талды инде. Туҡтап торорға ваҡыт юҡ.\n– Әсәй, ул артта тороп ҡалды! – Ҡустым мыжыңҡырай, бигерәк бәләкәй шул әле. Оҙаҡ йүгерә алмай, бара бирә лә ҡарға сума ла ҡуя.\nТын етмәй. Аяҡтар ҙа арыны. Кеше күҙенә күренмәй йүгерер өсөн шырлыҡ ағастар ҙа йә ҡая, тау-таш аралары ла күҙгә салынмай. Бөтә тәбиғәт беҙгә ҡаршы кеүек тойола. Боролоп ҡарағас, беҙҙең арттан тағы ла йүгереп килеүселәр күҙгә ташланды. Улар араһында минең әхирәтем дә бар. Уның ауыҙынан эҫе, ҡуйы пар сыға, ә күҙҙәрендә шомло бушлыҡ.\nҠапыл мылтыҡ атҡан тауыш бөтә урман буйлап яңғыраны.\n– Әсәй, улар беҙҙе ҡыуып етһә, ни булыр?\n– Ҡыуып етмәйәсәктәр, – тине әсәйем ҡаты итеп. Ә үҙенең күҙҙәренән эркелеп йәш аға.\n– Улар беҙҙе үлтерәсәктәрме? – ти ҡустым ишетелер-ишетелмәҫ кенә тауыш менән.\n– Әгәр ҡыуып етһәләр, улар беҙҙе...\n«Ба-бах!..» Әлеге ҡот осҡос яңғыраған тауыш барыбыҙҙы ла ҡурҡытты. Әсәйем дә йөҙө менән ҡарға ауҙы.\n– Әсәй, тор инде, хәҙер бит ҡыуып етәләр... Ул ятҡан ерҙәге ҡар ҡуйы ҡара-ҡыҙыл төҫкә инеп, ирей башланы.\n– Ҡасығыҙ, йән киҫәктәрем! – тине ул хәлһеҙ генә. Әсәйебеҙҙең тәнен ҡан ҡаплап, бөтөнләй хәрәкәтһеҙ ҡалып, күҙҙәрен йомдо.\n– Әсәй! Әсәкәйем! Әсәй... Ләкин һуң ине. Ул бер ни ҙә өндәшмәне.\nКешеләр... Ниңә генә улар беҙҙе йәлләмәй, ниңә шулай таш бәғерле һуң үҙҙәре? Беҙ бер ниндәй ҙә зыян эшләмәнек тә.\nНи тиклем арыһаҡ та, йәшәүгә өмөт итеп, әсәйебеҙҙе ҡалдырып булһа ла, тағы алға ынтылдыҡ.\n– Ох, әйттем бит тейҙе, тип! Кем мәргән? Ә? – тип маһайҙы һунарсы.\n– Шә-әп. Ҡатыныма бынамын тигән башлыҡ тектереп бирәсәкмен, вәт, – тине икенсеһе.\n– Ҡара әле, Ильяс! Бында бәләкәй генә эҙҙәр ҙә бар түгелме?\n– Балалары булырға тейеш. Йүгерҙек арттарынан! Был яман тауыш урман буйлап шаңдау булып яңғыраны.\n...Ә был ваҡытта тындары бөткән ике төлкө балаһы, йәштәрен йотоп, бар көстәренә әжәлдән ҡасып китеп бара ине...


Хәбәрҙәр: Германия ҡасаҡтарҙың яңы ағымын ҡабул итә.\nГермания ҡасаҡтарҙың яңы ағымын ҡабул итә.\nГерманияға Венгрия һәм Австриянан төнөн һәм бөгөн иртән йөҙҙәрсә ҡасаҡ поездарҙа килде. Мюнхенда уларҙы тимер юл вокзалының бер залына урынлаштырҙылар. Урындағы халыҡтан торған волонтерҙар ҡасаҡтарға һыу һәм аҙыҡ-түлек таратты. Мигранттарҙың документ мәсьәләләрен мөмкин ҡәҙәр ябайлаштырҙылар. Төрлө мәғлүмәттәр буйынса, ошо төндә ил территорияһына Сүриә, Ирак һәм Эритреянан өлөшләтә поездар, өлөшләтә автобустар менән 600-1500 ҡасаҡ килгән.\nГермания канцлеры Ангела Меркель бөгөн ҡасаҡтарҙы ҡабул итеү проблемаһы хаҡында Испания хөкүмәте башлығы Мариано Рахой менән һөйләште.\n“Үҙ-ара ғәйепләүҙәр урынына беҙ дөйөм Европа һыйыныу урыны биреү сәйәсәтен булдырырға тейешбеҙ,-тип белдерҙе Ангела Меркель.-Бында һүҙ кисекмәҫтән ҡасаҡтарҙы теркәү үҙәктәре булдырыу тураһында ла һүҙ бара. Улар бөтә Евроберләшмәне хеҙмәтләндерергә, ҡасаҡтар килгән хәүефһеҙ илдәрҙе асыҡларға тейеш. Иҡтисади ауырлыҡтарҙың һыйыныу урыны алыуға сәбәп була алмауын аңлаһындар өсөн, мигранттарҙы ватандарына кире ҡайтарыу мөмкинлектәрен дә ҡарарға кәрәк. ЕС илдәре араһында ҡасаҡтарҙы ғәҙел итеп бүлеү ҙә мөһим.”\nГерманияның федераль полицияһы иһә илгә ҡасаҡтарҙы легаль булмаған юлдар менән ташыған енәйәтселәргә ҡаршы көрәште көсәйтте. Bild гәзите хәбәр итеүенсә, ошо йылдың 7 айында ғына ла поездарҙағы, сик буйындағы тикшереүҙәр ваҡытында ошондай енәйәттәрҙә шик аҫтына алынған 1785 кеше ҡулға алынған. Уларҙың күбеһе- Венгрия кешеләре, икенсе урында румынияныҡылар.


Беҙ ғорурланған кешеләр\n17 Октябрь 2018, 18:04\nЯңыраҡ Һөләймән ауыл клубында данлыҡлы ауылдаштарын иҫкә алдылар.\nФәйзрахман Зәғәфүрәновтың тыуыуының 105 һәм Ризван Хажиевтың 79 йыллығына ар- налған күргәҙмәләр-ҙә фотоһүрәттәре, ҡулъяҙмалары ҡуйылғайны, был шәхестәрҙең биографиялары менән танышырға мөмкин ине.\nКитапханасы ошо материалдарға байҡау яһаны, ҡаҙаныштар менән таныштырҙы, мәктәп директоры Фәйрүзә Дусмөхәмәтова уларҙың тормошонан ҡыҙыҡлы факттар тураһында һөйләне.\nФәйзрахман Зәғәфүрән улы Һөләймән ауылында тыуып үҫкән. 18 йыл ул БАССР-ҙың Юғары Советы Президиумы рәйесе вазифаһын башҡарған. 2001 йылда ауыл мәктәбенә уның исеме бирелде, ошонда уҡ уның хөрмәтенә мемориаль таҡта асылды.\nАуылдаштары арҙаҡлы яҡташтары Ризван Ҡазихан улын онотмай, ул ауылға йыш ҡайта һәм халыҡ менән осраша торғайны. Уның “Һөләймән һәм һөләймәндәр” китабы ҙур ҡиммәткә эйә, тап ул ауылдың тәүге шәжәрәһен эшләне. 2015 йылда “Башҡортостан” гәзите редакцияһы Ризван Хажиев исемендәге премия булдырҙы.\nОшо уҡ кистә сәхнәнән көйҙәр һәм йырҙар яңғыраны, дәртле бейеүҙәр Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына арналды. Тамашасылар Ләмәҙтамаҡ һәм Һөләймән ауылдарының һәүәҫкәр артистары тарафынан ойошторолған концерт номерҙарын ҡарап ҙур шатлыҡ кисерҙе.\nОшондай саралар рухты күтәрә, тыуған яғыбыҙҙың һәләтле кешеләр сығанағы икәнен иҫбатлай, һәм беҙ улар менән ғорурланырға, шундай шәхестәргә лайыҡлы булырға тырышырға тейеш.\nҺөләймән ауылы китапханасыһы.


Эшҡыуар кәңәш бирә\n"БАШвестЪ" гәзитенең бөгөнгө геройы - эшҡыуар Анатолий Жохов. Ул ҡасан үҙ эшен асырға ҡарар иткән? Анатолий Жоховтың яңы башлап тотоноусы эшҡыуарҙар өсөн ниндәй кәңәштәре бар? Уның һөйләгәндәре йәш эшҡыуарҙар өсөн күпмегә файҙалы булыр, уныһын һеҙгә хөкөм итергә.\n- 1997 йылда дуҫымдың кәңәше буйынса үҙ эшемде астым, - тип һөйләй бөгөнгө геройыбыҙ. - Сервис үҙәге инженеры булараҡ, клиенттарҙан көн дә бер үк һорауҙы ишетә инем: "Ҡайҙа картридж һатып алып була?" Аңлашыла, тимәк, был тауар менән һатыу итеп була. Һәм мин изге кәңәш менән файҙаландым - һәм бөгөнгәсә үкенмәйем.\nБашта беҙ компаньоным менән эшләнек һәм бер ни тураһында ла уйламаныҡ. Ә 3-4 йылдан һуң... Башта янғын һүндереүсе килде һәм беҙгә ҡаты шелтә менән янаны. Һуңынан - һалым, дәүләт, милиция... Һинең үҙ офисың булыуына, һәм уны үҙ көсөң менән йыһазландырыуға ҡарамаҫтан, уларҙың бөтә талаптарын үтәү мөмкин түгел. Әммә бөтәһен дә ташларға һуң ине - бары тик алға барырға һәм үҙ-үҙеңде күрһәтергә кәрәк.\nҺәм хәҙер, үткәнгә күҙ һалып, шуны әйтә алам: старт капиталы булһа, теләһә ниндәй эш менән шөғөлләнеп була. Ә беҙҙә капитал булманы. Талаптарҙың күплегенә һәм административ тотҡарлыҡтарға ҡарамаҫтан, беҙгә энтузиазм ярҙам итте.\n- Анатолий, бизнес менән шөғөлләнеү файҙалымы?\n- Болоттарҙан юғары табышлылыҡты көтөргә кәрәкмәй - 10-15 процент. Әгәр һеҙ күпкә өмөт итһәгеҙ, һеҙгә килмәйәсәктәр. Сер түгел, хәҙерге ваҡытта Өфөлә 60 фирма картридждар менән сауҙа итә. Бында икмәк менән оҡшашлыҡ үткәреп була, уның хаҡы бөтә ерҙә лә бер үк. Әммә был айырмаға ла йәшәп була, айырыуса һеҙҙә ғаилә бизнесы ҙур булмаһа. Бөтә мәсьәлә тик әйләнештә: ул ни тиклем юғары, табыш та күберәк. Әлеге ваҡытҡа тиклем шундай эшҡыуарҙар бар, улар 90-сы йылдарҙағыса эшләргә теләй. Йәғни, хаҡтарҙы ике тапҡырға арттырып, бер нисә айҙан олигарх булырға. Әммә был осор, үкенескә ҡаршы, күптән үтте инде.\n- Һеҙҙең фирма нимә менән шөғөлләнә?\n- Башлыса, картридждар заправкалау, шулай уҡ яңыларын һатыу менән шөғөлләнә. Бынан тыш, беҙ компьютер техникаһы ремонты буйынса хеҙмәттәр күрһәтәбеҙ. Дүрт йыл дауамында компьютер һатыу буйынса йүнәлеште үҫтерергә тырышабыҙ, әммә юғары конкуренция арҡаһында был йүнәлеште үҫтереү ауыр.\n- Нимәгә һорау ҙур - картридждар заправкалауға йәки яңыларын һатыуға?\n- Әлбиттә, беренсеһенә. Һәм ул көрсөк шарттарында ла актуаль булып ҡала. Өҫтәүенә көрсөккә тиклем ике вариант булһа: заправкалау йәки яңыларын һатып алыу, ә хәҙер өсөнсө вариант ҡушылды: Ҡытайҙа етештерелгән картридж (ул ике тапҡырға осһоҙ). Схема түбәндәгесә: картридж заправкалана, әгәр был мөмкин булһа, ә һуңынан Ҡытайҙа етештерелгәне һатып алына. Был күпкә осһоҙға төшһә лә, оҙаҡ хеҙмәт итмәй.\n- Техник яҡтан ҡыйынлыҡтар бармы?\n- Һис шикһеҙ. Ғәмәлгә килгәндә, етештереүсегә уның аппараттарын заправкаламай торған итеп эшләү ауыр түгел. Миҫал өсөн, махсус микросхемалар ҡуйырға, быны билдәле япон брендтарының береһе эшләгән. Был эҙмә-эҙлекле, тәртип менән эшләнелә.\n- Үҙегеҙҙең картридждар заправкаланамы?\n- Әлбиттә! Был эштә нескәлектәр етерлек, улар тураһында тик белгес кенә белә ала. Кешеләргә, мәҫәлән, артабанғы ремонт күҙлегенән йорт һәм офис өсөн нимә һатып алырға кәңәш итер инек. Бында бер ниндәй ҙә коммерция мәнфәғәттәре күҙ уңында тотолмай. Ҡай саҡта эре магазинға инеп, 700 һумға принтер, ә һуңынан мең һумлыҡ картридж алған кешеләр йәл миңә. Шуның менән бергә ул беҙҙә мең һум тора, ә эре магазинда - 1,5 мең һум. Әммә кешеләр барыбер унан һатып ала - сөнки "ышаныслы"...\nМагазиндар кешеләрҙе алдай, тип әйтмәйем. Ҡай саҡта һатыусылар нимә рекламалағандарын белмәй. Асылда, принтер 700 һум тормай (уның хаҡы - ике мең), әммә етештереүсе бында зыянға һата, ә һуңынан бер меңгә картридж һата, ә уның хаҡы 150 һум тора. Шулай итеп ул элек юғалтҡанын ҡайтара.\nТағы бер миҫал: бер аҙна элек беҙгә өйҙә бухгалтер булып эшләгән бер ханым килде. Ул беҙҙән һәр ваҡыт принтер өсөн бер мең һумлыҡ картридж һатып ала, һәм һәр ваҡыт, икенсе тапҡыр килгәнендә биш мең һум алып киләм һәм бына тигән лазер принтеры һатып алаñàºìûí, тип белдерә. Беҙ уға бөтә накладнойҙы һанап, һеҙ ошо ваҡытта ун мең һум сарыф иттегеҙ, тип әйтәбеҙ. Ә ул, яҡшы, ә иҫке принтерҙы ҡайҙа ҡуяйым, тип һорай. Ташлағыҙ, тим. Ә ул һаман да үҙенекен тыҡый, йәнәһе, иҫке принтер уға оҡшай. Магазинда һатыусылар әйтеүенсә, яҡшы принтер...\nҠыҫҡаһы, иҫке принтерҙы ташлап, яңыһын һатып алыу отошло. Ә ниндәй принтер һатып алырға - уныһы инде айырым мәсьәлә. Беҙ үҙебеҙ билдәле маркалар һәм моделдәр һатабыҙ, һуңынан уларҙы бер ниндәй ҡыйынлыҡһыҙ хеҙмәтләндерә алабыҙ.\n- Көрсөккә килгәндә...\n- Хәҙер күп предприятиелар бурысҡа продукция һорай. Күп фирмалар бурысҡа картридждар алырға теләй. Замана үҙгәрҙе - түләгеҙ, ә иртәгә алырһығыҙ, тип яуап бирәм мин. Һуңынан фирма директоры шылтырата башлай. Был осраҡта бөтәһе лә кәйефтән тора - әгәр ул иртәнге сәғәттәрҙә күтәренке икән - бирәбеҙ, кәйеф булмаһа - юҡ. Әммә бурысҡа бирелгән картридждар суммаһы ғәйәт ҙур.\n- Эшҡыуарлыҡҡа ярҙам күрһәтеү йүнәлештәре хаҡында нимә әйтә алаһығыҙ?\n- Беҙ дәүләт ярҙамы көтәбеҙ. Президент белдереүенсә, бәләкәй бизнес административ баҫымдан азат булырға тейеш. Әммә ғәмәлдә, мәҫәлән, әлегә шул уҡ экологик паспортты бер кем дә юҡҡа сығарманы һәм алыу процедураһын ябайлаштырманы. Нимә ул экологик паспорт? Аңлатам: Ғәҙәттәр тыш хәлдәр министрлығы эргәһендә ниндәйҙер ойошма бар, ул, миҫал өсөн, минең был лампочканы ҡайҙа ташлаясағымды билдәләй. Баҡтиһәң, мин уларҙы ҡайҙалыр тапшырырға һәм бының өсөн аҡса түләргә тейеш булып сығам. Был ойошма беҙҙең предприятиела ниндәй ҙә булһа материалдың яныу-янмауын тикшерә икән. Һәр предприятиела айырым электр кабеле булырға тейешлеген яңыраҡ белдек. Әгәр һеҙ торлаҡ йорттағы берәй бүлмәне ҡуртымға алһағыҙ, дөйөм кабель менән файҙалана алмайһығыҙ - үҙегеҙгә кабель үткәрергә кәрәк.\n- Конкуренттар менән үҙ-ара мөнәсәбәттәр нисек?\n- Төрлө ваҡыт була. Кемгәлер бурысҡа бирәбеҙ. Конкуренттар араһында көнáàéûø өлгөһө (минең ҡарашҡа, улар кешеләрҙе алдай) буйынса эшләүселәр бар. Бындай алым, бәлки, күпләп һатырға һәм күп аҡса эшләргә ярҙам итәлер. Әммә беҙ, бәхеткә күрә, бындай "нәҫелдән" түгел. Табыш ҙур түгел, әммә нымыҫыбыҙ таҙа.


Йәштәрҙе лабораторияға саҡыралар\n20 Июль , 23:19\nБашҡортостанда йәштәрҙең ғилми лабораторияларын булдырыу планлаштырыла. Был ғилми үҙәктәр “Фән” милли проектын тормошҡа ашырыуға ярашлы булдырыла.\nБашҡортостанда йәштәрҙең ғилми лабораторияларын булдырыу планлаштырыла. Был ғилми үҙәктәр Рәсәй Президенты Владимир Путиндың май указдары тарафынан билдәләнгән “Фән” милли проектын тормошҡа ашырыуға ярашлы булдырыла.\nОшо турала күптән түгел Башҡортостан Башлығы Хакимиәте етәксеһе Александр Сидякин “Фән сәғәте” форматында үткәргән кәңәшмәлә лә әйтте. Башҡортостан Башлығының фән буйынса кәңәшсеһе Руслан Ҡазыханов хәбәр итеүенсә, республиканың юғары уҡыу йорттары, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге институттары Рәсәйҙең фән һәм юғары белем министрлығына ошондай йәштәр үҙәктәре асыуға һигеҙ ғариза биргән дә инде.\n“2021-2023 йылдарға илдең юғары уҡыу йорттарындағы йәштәр лабораторияларын финанслауға йыллыҡ сығымдар 1,8 миллиард һум тәшкил итәсәк, шуға күрә һәр үҙаллы лаборатория йыл һайын 15-18 миллион һумлыҡ грант алыуға иҫәп тота ала”, – тине Руслан Ҡазыханов.\nЙәштәр лаобораторияһы асыу өсөн мотлаҡ шарт - проектта йәш аспиранттарҙың һәм өлкән курс студенттарының ҡатнашыуы.


Баш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә\n14:01, 6 июня 2016 Иҡтисад\nБаш ҡалала «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2016 йыл, 6 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Галина Бахшиева/.\nӨфөлә «рәсми» вакансияларҙың күпселегендә хеҙмәт хаҡы 15-20 мең һум тәшкил итә.\nМәҫәлән, 12,7 мең вакантлы урындарҙың 3,7 меңдән ашыуында хеҙмәт хаҡы — 15-20 мең, 3,1 мең буш эш урындарында 20 мең һумдан ашыуыраҡ.\nМеңгә яҡын вакансия 8-10 мең һум күләмендәге эш хаҡын күҙ уңында тота.\nТағы ла 500-ҙән ашыу буш эш урынында айына 6,9-8 мең һумлыҡ хеҙмәт хаҡы вәғәҙәләйҙәр.\nЙәйге каникулдар ваҡытында уҡыусылар һәм студенттар өсөн эш урындарын иҫәпкә алып, 1,5 мең самаһы вакансия 6,9 мең һумдан артмаған хеҙмәт хаҡына тура килә, тип хәбәр иттеләр Өфөләге халыҡ мәшғүллеге үҙәгендә.\nТеги: мәшғүллек хеҙмәте,эш хаҡы,өфө


Башҡортостан Торлаҡ-коммуналь хужалығы идарасы компанияларының Бөтә Рәсәй рейтингының лидерҙары исемлегенә инде\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһендә һөҙөмтәле идара итеүсе ойошмалар күләме буйынса иң яҡшы өс төбәк исемлеген 40,86 балл менән Белгород өлкәһе аса. Башҡортостан 39 балл менән икенсе урында, өсөнсө баҫҡыста 37,21 балл йыйған Ленинград өлкәһе. Бөтә Рәсәй рейтингын Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһен үҙгәртеп ҡороуға булышлыҡ итеү фонды төҙөгән. Һөҙөмтәләр ойошманың сайтында баҫылған. Рейтингта барлығы 734 мең 726 йортҡа идара итеүсе 38 мең 912 ойошма иҫәпләнә. Билдәләнеүенсә, һөҙөмтәләр буйынса торлаҡ хужалары идарасы компаниялар тураһында фекер туплай һәм тейешле ҡарар ҡабул итә ала.


Ратмир Мәүлиев — Нефтекама хакимиәте етәксеһе // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n12:01, 18 марта 2019 Сәйәсәт\nРатмир Мәүлиев — Нефтекама хакимиәте етәксеһе Фото: социаль селтәрҙәр\nӨФӨ, 2019 йыл, 18 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Азат Ғиззәтуллин/.\nРатмир Мәүлиев Нефтекама хакимиәте башлығы вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде. Был хаҡта бөгөн республика хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров хәбәр итте. Ҡаланың элекке башлығы Рәшит Дәүләтов үҙ теләге менән отставкаға китте.\nРатмир Мәүлиев 1989 йылдың 14 авгусында Нефтекамала тыуған. «Юриспруденция» һөнәре буйынса Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. «МИРБИС» Мәскәү халыҡ-ара юғары бизнес мәктәбендә «Коммерция эшмәкәрлегендә менеджмент» программаһы буйынса профессиональ әҙерлек үткән. 2015 йылда Ютазы башҡарма комитеты етәксеһе урынбаҫары вазифаһын биләгән. Шунан һуң Татарстандың Әлмәт районы башлығының инвестиция үҫеше буйынса кәңәшсеһе булып эшләгән.


Фитнес – ул энергия һәм һомғоллоҡ\n17 Октябрь 2018, 14:04\nӘле февралдә үк Оло Ыҡтамаҡта фитнес-аэробика буйынса занятиелар башланды. Был ауылыбыҙҙың гүзәл заттары өсөн шәп яңылыҡ булды.\nФитнес-аэробика – ул, ҡағиҙә булараҡ, ритмлы көйгә эйәреп башҡарыла торған күнегеүҙәр комплексы. Ул кәйефте күтәрә, көн буйына етерлек дәрт бирә, унан тыш буй-һынды матурайта.\nОло Ыҡтамаҡ һылыуҡайҙары өсөн күнекмәләрҙе фитнес-аэробика буйынса сертификаты булған инструктор Ильвина Хәйерзаманова алып бара.\n– Мин – ике бала әсәһе, – ти ул. – Бер нисә йыл элек кәүҙәмде формаға килтерергә булдым. Өйҙә күнегеүҙәр эшләргә маташтым һәм, әгәр беҙҙә фитнес менән төркөм занятиелары булһа, был минең кеүектәргә бик ныҡ ярҙам итер ине, тигән фекергә килдем. Сөнки фекерҙәштәрең менән бергә шөғөлләнеү еңелерәк. Бына шунда ундай занятиеларҙы үҙемә ойошторорға кәрәк, тигән фекер тыуҙы ла инде.\nИльвина Екатеринбург ҡалаһында курс үтә һәм дипломлы инструктор булып китә. Хәҙер белемдәре менән баш-ҡаларға ла уртаҡлашып, шатланып фитнес буйынса күнекмәләр алып бара. Йәшенә, ни менән шөғөлләнеүенә һәм социаль урынына ҡарамаҫтан, һәр ҡатын-ҡыҙҙың һомғол, йыйнаҡ һәм дәртле булып күренгеһе килә. Фитнес-аэробика ошоларҙың барыһына ла ирешергә ярҙам итәсәк. Ни бары аҙнаһына бер-ике тапҡыр (эшләгәндәр өсөн дә уңайлы ваҡытта) – киске сәғәт алтынан һуң үтеүсе төркөм занятиеларына йөрөргә кәрәк.\n– Матурлыҡ ҡорбандар түгел, ә даими тренировкалар талап итә! Тәүлектә 24 сәғәт, үҙеңде теремегерәк тойоу һәм артыҡ ауырлыҡты ташлау өсөн бары тик бер сәғәт кенә табырға кәрәк, – ти Ильвина.\nФитнес-аэробика мускулдарҙың бөтә төрҙәренә лә көс төшөрөүсе күнегеүҙәр-ҙе, степ-платформалағы һәм ауырайт-ҡыстар менән күнегеүҙәрҙе үҙ эсенә ала. Күнекмәләр тәжрибәле позитив тренер күҙәтеүендә һәм ритмлы көй аҫтында үтә. Күңелһеҙләнергә тура килмәй!\nФитнес-зал клиенттары күнекмәләр һөҙөмтәләренән шат. Күптәр кәйеф, эш һәләте, тире торошо яҡшырҙы, килеш-килбәт үҙгәрҙе, ышаныс һәм энергия барлыҡҡа килде, ти.\nӘйтергә кәрәк, теләһә ҡайһы йәштә шөғөлләнә башларға мөмкин.Район мәҙәниәт һарайының фитнес-залында төҙөлгән өс төркөмдөң береһендә хатта 70 йәшлек ҡатындар ҙа бар.\nҠаҙаныштары һәм фитнес-зал асылыуына Ильвина ата-әсәһенә, дуҫтарына, айырыуса ире Робертҡа рәхмәтле. Сөнки ул уның идеяһын хуплап ҡына ҡалмай, ә кәрәк булғанда ҡиммәтле кәңәштәрен дә бирә, дәртләндереп тә ебәрә.\nХәҙер ул ҡатын-ҡыҙҙарға тонуста ҡалырға, үҙҙәрен яратырға һәм ышанырға ярҙам итә.\nҠәҙерле ҡыҙҙар һәм ҡатындар! Көҙгө депрессияны ҡыуып ебәрергә һәм формала булырға теләйһегеҙме? Көс артыуын тойорға һәм хәлегеҙҙе яҡшыртырға уйлайһығыҙмы? Ул саҡта Ильвинаға шылтыратығыҙ. Яҙылыу өсөн телефон: 8-917-401-75-14 йәки район Мәҙәниәт һарайына килегеҙ (2-се ҡат, 21-се кабинет).