НУРҘЫ ҠАПЛАМАҺАҠ ИНЕ » Архив газеты "Йәшлек"\nАттың үҙе ниндәй, йөгө шундай.\nЭйе, Ҡәһҡәһә иленә юлыҡҡан, типһә, тимер өҙөрҙәй, сиртһәң, ҡаны сығырҙай Урал атлы йәп-йәш егеттең батырҙарҙың да батыры булыуына үҙҙәре шаһит ил ҡарттары исеменән: «Батырҙан – батыр, матурҙан матур тыуыр, шулай булмай, кем тыуыр?» – тип мәшһүр «Урал батыр» эпосы, яҡшы атаның балаһы шул булыр: даны үҙенән алда йөрөр булыр, тигән идеяны һеңдерә беҙҙең зиһенгә.\nНи өсөн һүҙҙе шулай халҡыбыҙ фәлсәфәһенә һылтаныуҙан башланым һуң әле? Хикмәте шунда: был мәҡәләлә һүҙ барасаҡ күркәм шәхесебеҙ менән танышҡанға тиклем үк уның даны хаҡында хәбәрҙар инем инде. Сәхнәгә сығып, аяҡ, тән, ым-ишара телендә халҡыбыҙҙың фәлсәфәһен, тарихтың үҙен еренә еткереп, бәйән итмәле бейеүҙәренә тамаша ҡылғанда, өлкәндәрҙең йөҙҙәре яҡтырып, йөрәктәре елкенеп китеүе (шулай булғас, ҡыҙ-ҡырҡынға, егет-еләнгә ни һан!) хаҡында ла, Салауат ҡалаһының драма театрында Әсғәт Мирзаһитовтың «Утлы өйөрмә», «Һалдат улы» пьесалары буйынса ҡуйылған спектаклдәрҙә Айтуған, Артур ише бынамын тигән ролдәр башҡарып, хәтерҙә оҙаҡ һаҡланмалы образдар тыуҙыра торғас, үҙе үк спектаклдәр әҙерләй башлауы, режиссер булараҡ тағы ла нығыраҡ танылыуын да ишетә йөрөлдө. «Атаһы ла шулай күркәм зат булдымы икән?» – тип һораусылар була ҡалһа, яуабым шул: уның кем балаһы икәнен күреп тә, ишетеп тә белмәйем. Шуныһы мөһим: беҙҙең милли телебеҙҙә «ата балаһы» тигән һүҙбәйләнештең мәғәнәһе рустың «отчество» тигәненән күпкә киңерәк. Ул «ир-егет», «егетлектә һынатмай торған кеше» тигәнде аңлата булыр.\nТәүгеләрҙән булып Башҡортостан комсомолының Ғәлимов Сәләм премияһы алыуын белгәс: «Әһә, кемдәрҙер, йәнгә тейерлек итеп, «Айыу төбәге», «Ҡырағай ер» тип нарыҡлаған беҙҙең райондан да лауреат сыҡты әле!» – тип сикһеҙ ҡыуанғаным да онотолмаған. Әнүәр ҡусты Нурмөхәмәтов (ҡусты, сөнки был донъяға ул 1943 йылда ғына пәйҙә булған, тимәк, минән теп-теүәл өс йәшкә кесе) менән яҡташ булыуыбыҙға ҡарамаҫтан (белмәгәндәр белеп ҡуйһын: икебеҙ ҙә – «Бөрйәндең егеттәре», ул – Яңы Усмандан, элеккесә әйтһәк, Тарыуалдан, йәғни легендар Тарауыл менән бәйле төбәктән, мин иһә Нәбиҙән, динебеҙсә әйткәндә, Бәйғәмбәр ауылынан), бына шулай күрешеп-танышырға байтаҡ ғүмер форсат сыҡмай торҙо. Көтмәгәндә, ул форсат миңә үҙе насип булды. Уҙған йөҙ йыллыҡтың 90-сы йылдары баштарынан «Башҡортостан» телерадиокомпанияһында мәшһүр ҡурайсыбыҙ Юлай Ғәйнетдинов етәкселегендә «Хазина» ижад берекмәһе эшләй башлағайны. Форсат тигәнемә шул сәбәпсе булды ла инде. Бер ваҡыт Юлай ҡусты:\n– Әхмәт ағай, «Хазина» тапшырыуҙарында «Сәсән» рубрикаһы асмаҡсыбыҙ. Шуны һеҙ алып барһағыҙ тигәйнек. Шуға нисек ҡарайһығыҙ? – тине. Мин ни – ике ҡанат, бер ҡойроҡ.\n– Матур ҡарайым, – тинем.\nБыл тапшырыу «зәңгәр экран»да ете йылға яҡын барҙы. Ана шуны әҙерләй башлағанда ғына саҡ таныштыҡ Әнүәр ҡусты менән. Бейеүселәргә генә хас булғанса, башын текә генә тотоп, үҙ бәҫен үҙе белгәне тышынан уҡ күренеп торған, эшлеклелеге йөҙөнә үк сыҡҡан был ҡара мыйыҡлы уҙаман тәү күрешеүҙә үк миндә йылы тойғо ҡалдырҙы. Ни яғы менән тигәндә, яңы проектты ғәмәлгә ашырыу мәшәҡәтенә профессионалдарса тотоноуы, халыҡ ижадын тәрәндән аңларға теләүе, ошо хазинаны бар итеүселәргә хөрмәт менән ҡарауы оҡшаны миңә.\nЯңы рубриканы асыр алдынан, ҡулға ҡәләм алып, Юлай, Әнүәр һәм мин фәҡирегеҙ өсәүләшеп мәғлүм мәшһүр сәсәндәрҙең исемдәрен барлап сыҡтыҡ, әле бик танылып өлгөрмәгәндәренең дә иҫәбен алып ҡуйҙыҡ. «Сәсән» асасаҡтарын да күҙ уңында тоттоҡ. Тапшырыуыбыҙ нисә йылға һуҙылыр, йәнәһе.\n– Рубрика «Сәсән» тип аталһа ла, тамашасыны тик сәсәндәр менән генә «һыйлап» ултырып булмаҫ, моғайын? Бер төрлө «ризыҡ бүктерә ул, – тип әйтә ҡуйҙы шул саҡ режиссерыбыҙ.\n– Әлбиттә, әлбиттә, – тине Юлай ҡусты.\n– Юлайҙың «Хазина»һы өлөшөнә инмәйенсә генә, ауыҙ-тел ижады ҡомартҡыларын хәтерендә һаҡлаусы бүтән һүҙ оҫталарын да, фольклорыбыҙҙы туплауға ғүмерҙәрен бағышлаған заттарыбыҙҙы ла экранға сығара торорбоҙ, – тип асыҡлай төштөм шефыбыҙҙың яуабын. Һәм шулай иттек тә. Сәсәндәрҙән тыш, Кирәй Мәргән, Мөхтәр Сәғитов, Фәнүзә Нәҙершина, Нур Зарипов, Риф Сөләймәнов, Берйән Байымовтар һымаҡ, бөртөкләп кенә алтын сүпләгәндәй, ғүмер буйы фольклор ҡомартҡыларын йыйған, уны тәрәндән төпсөп, халыҡҡа кире ҡайтарыу хәстәрен күргән шәхестәребеҙ хаҡында тапшырыуҙарыбыҙ әленән-әле «зәңгәр экран»дарға сыға торҙо.\nБергә-бергә эшләй торғас, мин шуға яҡшы төшөндөм. Әнүәр сценарий нисек бар, уны шул килеш кенә экранға сығарырға ашығып бармай. Мин фәҡирегеҙ аңлап та етмәгәнсә, телевидение, сәхнә талаптарын иҫәпкә алып, күҙгә күренмәҫ призма аша үткәргәндәй итеп кенә яҙҙырыр булды.\n– Әхмәт ағай, сценарийығыҙҙы, үтә ғилмиләштермәй генә, ҡәҙимге тамашасы аңларлыҡ телдә, уны ҡыҙыҡтырырлыҡ, иғтибарын ылыҡтырырлыҡ итеп кенә, әҙерләргә тырышығыҙ. Тапшырыуҙы ҡараған һәр кем унан мәғлүмәт кенә түгел, ләззәт тә алырлыҡ булһа ине\nТеләк рәүешендә әйтелгән был һүҙҙәрҙе мин иһә:\n– Тырыштырып ҡарармын, – тигән булып, иҫкәрмә һәм ҡәтғи талап тип тә ҡабул иттем.\nТора-бара алып барыусының экранда япа-яңғыҙ ғына ултырыуын режиссерыбыҙҙың өнәп бөтмәүен, кадрҙа бер юлы бер нисә, хатта күмәк кеше ҡатнашыуын, үҙе әйтмешләй, «игровой сәхнә күренештәре»н үҙ итеүен дә аңлап алдым. Быныһы, бәлки, уның театрҙа режиссерлыҡ итеү тәжрибәһенән дә килгәндер. Һәр хәлдә, тапшырыуҙарыбыҙҙа, мәҫәлән, «Урал батыр», «Иҙеүкәй менән Мораҙым» кеүек эпостарыбыҙға, Кирәй Мәргәнгә бағышланған кеүектәрендә күмәктең ҡатнашыуы һәйбәт эффект тыуҙырҙы. Шул тәжрибәне Әнүәр Нурмөхәмәтов тотош ауыл халҡының дәррәү ҡатнашыуында «Нардуған», «Науруз», «Ҡарға бутҡаһы» ише миҙгел йола байрамдары буйынса видеофильм һәм тапшырыуҙарҙа оҫта файҙаланды.\nСәхнә күренештәрен әҙерләгәндә ролдәргә ярашлы артистарҙы режиссерыбыҙ һайлап ала белә ине. Кәрәк булһа, үҙе лә уйнай торғайны. «Урал батыр» ҡобайырына, күренекле фольклорсыбыҙ һәм әҙәбиәтсебеҙ Нур Зариповҡа етмеш йәш тулыуға бағышланған тапшырыуҙарҙы әҙерләгәндә, Урал һәм Шүлгәндең бала сағын, Нур Талип улының Бөйөк Ватан һуғышына киткән сағын сағылдырыу өсөн Өфө дәүләт сәнғәт институтының театр факультетында үҙе теле-кинорежиссерлыҡҡа әҙерләгән студенттарҙы йәлеп иткәйне. Күҙ алдығыҙға килтерегеҙ. Ауыл өйөнөң эсе. Мейескә терәлеп үк торған башҡорт урындығында әжәл ауырыуы менән интеккән ҡатын ята. Ул – Нурҙың әсәһе (ролде артистка Гүзәл Сәғитова башҡарҙы). Ул, күҙҙәрен тултырып ҡына, ятҡан еренән улын күҙәтә. Ә уның күҙ нурылай күргән берҙән-бер ул ғынаһы, үҫмерлек дәүеренән саҡ сығып ҡына килгән Нуры, һуғышҡа китергә биштәрен төйнәп йөрөгән була. Бына ул, өҫтөнә иҫке генә куфайкаһын кейеп, биштәрен йөкмәй ҙә хушлашыр өсөн әсәһе янына килә. Әсәһе иһә хәлһеҙ ҡулдары менән, ашыҡмай тор әле, балам, тигән кеүек ишара яһай ҙа: «Улым, хәҙер урамға сыҡ та кире боролоп ин Шул саҡ ана мейес ҡашағаһында стакан күрерһең Унда һыу булыр... Яртыһын эс тә шунан ғына хушлаш Урам юлына төшкәс тә, артыңа боролоп ҡарап тора бир Шунан ғына китерһең...» – ти. Ятҡан түшәгенән ҡабат ҡалҡып тормаясағын, был хушлашыу ғәзиз балаһы менән мәңгелеккә бәхилләшеү икәнен әсә кеше яҡшы белә Әммә быны улына белдермәҫлек көс таба. Бары берҙән-бер ғәзиз улының хушлашыуы тыуған йорт менән уның бәхилләшеүе генә булып ҡуймаһын Әжәл шашып бейегән ут эсенә инә бит Ата йортона имен-аман кире ҡайтып инә күрһен. Шуны хәстәрләй ҡарт әсә әлеге ырымды атҡартып...\nСәхнә күренешенең нәҡ ошо еренә еткәс кенә һорау тыуҙы. Ике күренеште, яңынан урамға сыҡҡан призывниктың әсә һүҙен үтәүен, өйҙәгеләрҙең шуны күҙәтеүен, бер юлы тамашасыға нисек итеп еткерергә? Әнүәр был хәлдән еңел сыҡты: тотто ла сәхнә күренешенә йәнә бер персонаж индерҙе. Йәнәһе, ул Нур-һалдаттың һеңлеһе. Ағаһы ни эшләй, тәҙрәнән күҙәтеп, шуны әсә кешегә әйтеп торорға тейеш. Ҡыҙыҡай комментатор бурысын матур башҡарҙы. Әйткәнде улының ихлас тыңлап, һүҙен йыҡмауына ҡыуанып, ҡарт әсә ҡәнәғәт йылмайып ҡуйҙы\nОшо сәхнә күренешен төшөргәнде етмешенең өҫтөнә баҫҡан Нур Талип улы менән икәүләп шаршау артынан күҙәтеп торабыҙ. Дөрөҫөрәге, мин генә торам, ә Нур ағайым, ҡайһы арала тоҡандыра һалғандыр, папиросын өҙлөкһөҙ һура-һура, тегеләй бара, былай үтә. Ҡарай бирә лә тағы үрле-түбәнле йөрөй башлай... Тулҡынлана ҡарт яугир Аҙаҡ миңә шулай тине: «Ауылға ҡайтып килдем. Тапшырыуҙы илай-илай ҡарағандар. «Әсәйебеҙҙе лә, Нур ағай, һине лә шул хәтлем оҡшатып уйнанылар», – тинеләр. Рәхмәт әйттеләр». Мин ул рәхмәтте режиссерыбыҙға еткерҙем, әлбиттә.\nҒөмүмән, Әнүәр Нурмөхәмәтовтың образлы фекерләүе, сценарийҙа күтәрелгән теманы ижади үҙләштереүе, эш стиле оҡшай торғайны. Әйткәнемә йәнә бер миҫал: Мөхәмәтша Буранғолов тураһында өс тапшырыу эшләргә насип булды беҙгә. Береһендә телетамашасыға шундай сюжет тәҡдим ителде. Һуғыш әле тамамланмаған. Шулай ҙа Бөйөк Еңеү тантана итеүгә күп ҡалмаған. Шул саҡта, аныҡлап әйткәндә, 1945 йылдың 27 ғинуарында, тәрән тылда ятҡан Башҡортостанда өр-яңы фронт асыла. Гитлерсылар түгел, ВКП(б) Үҙәк комитеты аса уны. «Башҡортостан партия ойошмаһында агитация һәм пропаганда эшенең торошо һәм уны яҡшыртыу» тигән һылтау менән милли әҙәбиәтебеҙҙең, мәҙәниәтебеҙҙең, сәнғәтебеҙҙең йөҙөн билдәләүселәрҙең 1937 йылда ҡырылып бөтмәгән өлөшөнә ҡаршы яңы һөжүм башлай. Әлбиттә, нисек парадоксаль булмаһын, урындағы яҙыусылар союзы идараһы ярҙамында. Мәҫәлән, 1946 йылдың 26 октябрендә идара ағзаларынан биш кеше, саҡырылғандарҙан ете яҙыусы ҡатнашлығында үткән ултырыштың көн тәртибенә иң әүәл «Яҙыусыларҙың 1946 йылдың 19 – 20 сентябрендә үткән дөйөм ҡала йыйылышы һәм 25 октябрҙә үткән асыҡ партйыйылыш һөҙөмтәләре» тигән мәсьәлә сығарыла (10-cы протокол). Унда, асылда, Мөхәмәтша Буранғолов менән Баязит Бикбайҙың ижады һәм яҙмышы тикшерелә. Беренсе булып һүҙ алыусы уҡ бына нисек ябырыла ғәйепләнеүселәрҙең тәүгеһенә: «Все творчество Бурангулова пропитано национализмом. В написанных им пьесах на исторические темы история башкирского народа извращается в пользу националистических идей. Вещи, написанные на советскую тему, являются грубым извращением советской действительности». Һәм башлана: һәр кем тәүге сығыш яһаусы ултырышҡа биргән көйләнештән ситкә тайпылмаҫҡа, шул уҡ ваҡытта Мөхәмәтша сәсәнде, башҡаларҙан уҙҙыра биреп, фашларға тырыша. Бының өсөн телдәренән ҡанлы 37 еҫе аңҡып торған «патриархаль тормошто идеаллаштырып, ят идеология үткәрә», «уның ижады милләтселек идеяһы менән һуғарылған», «башҡорт халҡын рустарға ҡаршы ҡуя», «уға: «Башҡортостан – башҡорттар өсөн!» – тип әйтергә генә ҡалды», «ВКП(б) Үҙәк комитеты шелтәләүгә ҡарамаҫтан, «Батырҙар эпосы» халыҡсан, тип әйтә», «Буранғолов ише фальцификаторҙар халыҡ ижады гәүһәрҙәрен боҙа», «үҙенең ижады менән совет власы платформаһында булмай сыҡты», «бындай кеше совет яҙыусылары сафында артабан ҡала алмай» кеүек алдан ятлап алынған йә заказ буйынса үҙләштерелгән һүҙҙәр ысҡыныуына ирек бирәләр. Ә бындай һүҙҙәрҙең береһе менән генә лә ул заманда кешенең ғүмерен һыҙып ташларға була. Уға ҡаршы «күҫәк» күтәреүселәр араһында, үкенескә күрә, бөгөн булһын беҙ хөрмәт иткән әҙиптәр ҙә була. Материал КГБ архивынан алынғайны. Ул хөрмәтле заттарҙың йөҙөн туранан-тура экранда күрһәтеп, уларҙың бала-сағаһын, ейән-ейәнсәрен, башҡа туған-тыумасаһын уңайһыҙ хәлгә ҡуйғы килмәй. Ни эшләргә? Был юлы ла ҡыйын хәлдән Әнүәр Әбүбәкер улы алып сыҡты. Ул бығаса беҙҙең тапшырыуҙарҙа ҡулланылмаған бер алым тапты: ултырыштағыларҙың, ярһып-ярһып, кемуҙарҙан Мөхәмәтша сәсәнде һүҙ менән дөмпәҫләүе ишетелеп тора, әммә үҙҙәре күренмәй. Экранда уларҙың күләгәләре генә ҡыймылдай. Шәп килеп сыҡты.\nРеспубликабыҙҙа тәүге тапҡыр 1991 йылда Бөрйән районының Байназар ауылында «Көшөлдәр араһы йыйыны» үткәрелгәйне (ойоштороусылары – тарих уҡытыусыһы Ғәлимйән Ишбулатов һәм уның ярҙамсылары). Ул саҡта әле был йыйындың исеме лә юҡ ине. 1993 йылда Баймаҡ районының Ленин исемендәге колхозына ҡараған Таулыҡай, Сыңғыҙ, Буранбай ауылдары үткәргән нәҫел-нәсәп, зат-зорият йыйыны беренсе тапҡыр «Шәжәрә байрамы» тигән исем алды. Юлай менән Әнүәр Нурмөхәмәтов әҙерләгән «Хазина» тапшырыуы был байрам менән тотош республикабыҙ халҡын таныштырҙы. Шул да, «Шәжәрә» тигән яңы рубрикала барған тапшырыуҙар ҙа бик күптәрҙә шәжәрә менән ныҡлап ҡыҙыҡһыныу теләге уятты, байтаҡтарҙы туған-тыумасаһын, зат-зориятын, ырыуын танырға өйрәтте, мөхәббәт, ғаилә мәсьәләләрендә яңылышыуҙарҙан ҡотҡарҙы. Бер ниндәй рәсми күрһәтмәһеҙ ҙә тегендә лә, бында ла шәжәрә байрамдары үткәрелә башланы.\nӘнүәр Әбүбәкер улы Нурмөхәмәтов «зәңгәр экран»дарға сығарған «Хазина», «Сәсән», «Шәжәрә» тапшырыуҙары, видеофильмдар тамашасы өсөн халыҡ ижады, халыҡ таланттары, зат-зорият хаҡында мәғлүмәт һәм ләззәт сараһы ғына булып ҡалманы. Улар һөҙөмтәле тәрбиә сараларына лә әүерелде. Ике быуат сигендә республикабыҙҙа халыҡ таланттары әүҙемләшә төшкән икән; республика күләмендә сәсәндәр әйтеше, төрлө кимәлдә сәсәндәр конкурсы үткәрелә башлаған икән; йола байрамдары тергеҙелә икән; үҙенең генеалогияһына, этник сығышына битарафлыҡтан арыныусылар арта төшкән икән; шәжәрә байрамдары үткәреү Хөкүмәтебеҙ кимәлендә рәсмиләштерелгән икән, бында ана шул рубрикаларҙа Әнүәр Нурмөхәмәтов ҡуйылышында «зәңгәр экран»дарға сыҡҡан тапшырыуҙарҙың роле ҙур булыуын берәү ҙә инҡар итә алмаҫ, моғайын.\n1Орфографияһы төп нөсхә буйынса ҡалдырылды (БХИ. 3-сө том: Эпос. – Өфө, 1994. 63 – 64-се б.)\nавторы: Нур | 14 мая 2009 | | Фекерҙәр (0)\nСәсәндәребеҙгә һәйкәл v ...\nТиҙҙән «Байыҡ» телевизион конкурсы еңеү ...\nНУРҘЫ ҠАПЛАМАҺАҠ ИНЕ


Ишембайҙа бамбук ойоҡбаштар етештереү юлға һалынды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nИшембайҙа бамбук ойоҡбаштар етештереү юлға һалынды\n11:32, 19 июля 2010 Иҡтисад\n«Ишембай ойоҡ фабрикаһы» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар ойоҡбаштары етештергәндә Яңы сеймал – бамбук ебе ҡуллана башланы. Был предприятиеның быйылғы техник яңылыҡтарының береһе.\nФабрика етештереүҙе арттыра. Мәҫәлән, беренсе квартал йомғаҡтары буйынса ойоҡ-ойоҡбаш изделиелары сығарыу күләме былтырғы ошо уҡ осорға ҡарата 112 процент тәшкил итте. Бында продукцияның конкуренцияға һәләтлелеген арттырыуға ҙур иғтибар бирелә. Бының өсөн этикеткалар дизайны яҡшыртыла, матур итеп биҙәлгән айырым төргәк ҡулланыла.\nБамбук ебе менән эшләү өсөн предприятиела заманса ҡорамалдар бар. Фабриканан хәбәр итеүҙәренсә, бамбук ебе бактерияларға ҡаршы үҙенсәлектәргә эйә. Унан бәйләнгән изделие йөҙ процентлы кизе-мамыҡҡа ҡарағанда дымды өс тапҡырға яҡшыраҡ һеңдерә. Сөнки бамбуктан сүстәр күҙәнәкле структураһы менән айырылып тора – туҡыма дымды шунда уҡ һеңдерә һәм парға әйләндерә.\nСеймал Төркиәнән һатып алына. Яҡын киләсәктә фабрикала яңы технологияны үҫтерергә һәм бамбуктан изделиелар ассортиментын киңәйтергә, атап әйткәндә, ҡатын-ҡыҙҙар колготкиҙары етештереүҙе юлға һалырға планлаштыралар.\nТеги: сәнәғәт, яңылыҡтар


Башҡортостандан йәнә 75 күп балалы әсә "Әсәлек даны" миҙалына лайыҡ булды. Күп балалы әсә булыу һәр ваҡыт маҡтаулы, әммә шул уҡ ваҡытта ҡатмарлы ла. Бигерәк тә әсәгә балаларҙы бер яңғыҙ, ирһеҙ, олатай-өләсәйҙәрһеҙ үҫтерергә тура килһә. Бында үҙеңә һәм, әлбиттә, дәүләт ярҙамына ғына өмөтләнергә ҡала...\nОшондай еңел булмаған яҙмышлы күп балалы әсәләрҙең береһе Белоретта йәшәй. Тол ҡалған Гөлнара Әхмәтйәнова бер үҙе биш бала тәрбиәләй, уларҙың иң олоһона 19 йәш, ә кесе ҡыҙына - ике йәш ярым.\nБарыһы ла алты йыл элек Әхмәтйәновтарҙы йортһоҙ ҡалдырған янғындан башлана. Өйҙән көл-күмер ҡала һәм Әхмәтйәновтар янғындан ҡаза күреүселәр статусын ала.\n- Беҙгә барактан бүлмә бүленде, - тип һөйләй "Әсәлек даны" миҙалын алған Гөлнара Ғәбделхаҡ ҡыҙы. - Бүлмәнең дөйөм майҙаны - ни бары 18 квадрат метр, һәр беребеҙгә өсәр "квадрат". Был барак булғас, бар ҙа, һыу ҙа, билдәле, тышта.\nБөтөн барак буйлап һуҙылған дөйөм коридор магнит кеүек "түбәнгә тәгәрәгән" кешеләрҙе - алкоголиктарҙы, наркомандарҙы үҙенә тарта - бүлмәгә инеп етеүе ҡурҡыныс. Балалар йыш ауырый, нимә эшләргә, ҡайҙа мөрәжәғәт итергә белмәйем...\n- Һеҙ торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратҡа торғанһығыҙҙыр бит?\n- Эйе, янғындан һуң шунда уҡ тиерлек сиратҡа баҫтым. 2008 йылда мин сиратта 331-се инем. Артабан, 2008 йылда күп балалы ғаиләләр өсөн торлаҡ сертификатын алыуға сират булдырылғас, күп балалы әсә булараҡ, мине шунда күсерҙеләр. Был сиратта өс йыл элек етенсе инем. Хатта, 2010 йылда барактан яңы торлаҡҡа күсеп, балалар менән йорт туйларһығыҙ әле, тинеләр.\nҠыуандым, иркен тын алдым, әммә шатланырға иртә булған икән. Сиратымдың күпмегә яҡынайыуын белешергә барғайным, унда минең бөтөнләй документтарым булмауы асыҡланды. Улар серле рәүештә юҡҡа сыҡҡан, әйтерһең, мин бөтөнләй сиратта тормағанмын.\nМин сиратта "барлығымды", унда электән тороуымды иҫбатлауға өлгәштем. Икенсе эш, хәҙер мине күп балалы ғаиләләр өсөн бирелеүсе торлаҡҡа сиратҡа ҡуйырға теләмәйҙәр, сөнки улыма әле 19 йәш. Ике йыл элек уға 17 генә йәш ине, бәлиғ булмағас, беҙ күп балалы ғаиләләр өсөн бирелеүсе торлаҡҡа дәғүә итә ала инек, тип иҫбатларға тырыштым. Ләкин минең дәлилдәрем ышандырырлыҡ булманы, күрәһең, сөнки хәҙер 304-се һан аҫтында дөйөм сиратта торам...\nБер һүҙ менән әйткәндә, ғаиләбеҙ өсөн торлаҡ - беҙҙе бөгөнгө көндә иң ныҡ борсоған мәсьәләлер, моғайын. Мин үҙем "Белорет металлургия комбинаты" асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә арҡан үреү буйынса машинист булып эшләйем. Бәләкәй ҡыҙым Ләйләгә йәш ярым тулғас та, эшкә сығырға тура килде. Хәҙер уға ике йәш ярым, әлегә өйҙә ултыра, сөнки балалар баҡсаһында урын юҡ. Бәлки, ҡыҙыма өс йәш тулғас, уны балалар баҡсаһына урынлаштырып булыр...\n- Һеҙ эштә булғанда Ләйләне кем ҡарай һуң?\n- Башлыса, 10 йәшлек ҡыҙым Юлиә. Сменам минең төрлөсә: бер көн көндөҙ тура килә, икенсе ваҡыт төнгөлөккә сығам, нисек тә хәл итәбеҙ инде. Бына биш йәшлек улым Арсен менән бер проблема ла юҡ - ул балалар баҡсаһына йөрөй. Тиҙ арала Ләйлә лә йөрөй башлар, тип ышанам...\nБер-ике бала тәрбиәләгәндәр өсөн дә торлаҡ - етди проблема, бында күп балалы ғаиләләрҙе әйтеп тораһы ла юҡ. Республика Йортонда биш һәм унан күберәк бала тәрбиәләгән ҡатындарға почетлы наградалар тапшырғанында Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Фидус Ямалетдиновтың әйтеүенсә, әлеге ваҡытта меңгә яҡын күп балалы ғаилә торлаҡ сертификатын алыуға сиратта тора. Фатир бүлеү - ҙур сығымдар талап иткән эш, шуға күрә яҡын арала, һәр хәлдә хәҙер үк, барыһына ла ярҙам итеп булмай.\nФидус Әғләм улы хәлдәрҙең киләсәктә яҡшы яҡҡа үҙгәререн инҡар итмәй, "ғаиләләргә нисек ярҙам итеү тураһында уйлаясаҡтар", ләкин әлегә торлаҡ сертификатына эйә булыусылар, үкенескә күрә, беҙ теләгәнсә күп түгел.


Рөстәм Хәмитов Рус география йәмғиәтенең Төбәктәр советы ултырышында сығыш яһаны // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Рус география йәмғиәтенең Төбәктәр советы ултырышында сығыш яһаны\n10:14, 8 июня 2016 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Рус география йәмғиәтенең Төбәктәр советы ултырышында сығыш яһаны Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 8 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n7 июндә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рус география йәмғиәте Төбәктәр советының күсмә ултырышында сығыш яһаны. Унда Рус география йәмғиәтенең беренсе вице-президенты Артур Чилингаров ҡатнашты.\n– Беҙ Рус география йәмғиәте менән әүҙем хеҙмәттәшлек итәбеҙ. Был эш ҡағыҙҙа ғына ҡалмаһын өсөн тырышабыҙ, – тине республика етәксеһе. – Барлыҡ муниципалитеттарҙа һәм ҡала округтарында йәмғиәттең урындағы бүлексәләре булдырылған. Ошо йәһәттән беҙ илдә тәүгеләрҙең береһелер, моғайын. Беҙҙең муниципалитеттар һәм ҡала округтары ошондай бүлексәләр булдырыу идеяһын күтәреп алды, һәм бөгөн улар күбәйә. Әле Башҡортостанда Рус география йәмғиәте яҡлылар бик күп.\nБашҡортостан Башлығы Рус география йәмғиәте төбәк бүлексәһенең эшмәкәрлеген ыңғай баһаланы.\n– Йыл ярым элек беҙ Рус география йәмғиәте төбәк бүлексәһе йәһәтенән форматты үҙгәрттек, яңы рәйес итеп Камил Йыһаншинды һайланыҡ. Ул – билдәле сәйәхәтсе, яҙыусы. Бөгөн беҙ бөтөнләй башҡаса эшләй башланыҡ, тип әйтә алабыҙ. Ҡыҙыҡлы сәйәхәттәр, проекттар, тәҡдимдәр, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Әле юлдың башы ғына, сөнки был кәрәкле, файҙалы эш. Ул йәш быуынды тәрбиәләү, илдә илһөйәрлекте үҫтереү, республикала сәйәхәт итеү өсөн яңы ҡыҙыҡлы урындар асыу менән бәйле.\n– Һеҙҙең бүлексә ошоға миҫал булып тора. Рус география йәмғиәте был бүлексәгә бар яҡлап ярҙам күрһәтә, – тине Артур Чилингаров. – Республика Башлығы менән тура бәйләнеш булыуына бик шатбыҙ. Йәштәр үҙҙәренең илен белергә тейеш. Илде белеү өсөн профессионалдар, ирекмәндәр бар. Улар донъяла булмаған ҡыҙыҡлы урындарҙы күрһәтә ала.\nУлтырыш барышында Рөстәм Хәмитов менән Артур Чилингаров Башҡортостан һәм Рус география йәмғиәте араһында үҙ-ара эш итеү тураһындағы килешеүгә ҡул ҡуйҙы. Документ географияны һәм уға оҡшаш фәндәрҙе өйрәнеүгә, ғилми, экологик, социаль, белем биреү, мәҙәни һәм башҡа программаларҙы, проекттарҙы тормошҡа ашырыу юлы менән Башҡортостанды үҫтереүгә, тыуған төйәккә, уның тарихына һәм тәбиғәтенә һөйөү һәм һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләүгә булышлыҡ итеүгә йүнәлтелгән.\nРус география йәмғиәтенең Башҡортостан төбәк бүлексәһе 1954 йылда ойошторолған. Эске туризм өсөн шарттар тыуҙырыу, яңы маршруттар асыу, ошо өлкәгә инвесторҙар йәлеп итеү – уның эшмәкәрлегенең өҫтөнлөклө йүнәлештәре иҫәбендә. Яҙыусы һәм сәйәхәтсе Камил Йыһаншин – 2014 йылдан алып бүлексәнең рәйесе.\nТеги: рус география йәмғиәте,бр башлығы


2035 йылға тиклем Башҡортостанда 730 ауылға зәңгәр яғыулыҡ үтергә тейеш\nГаз үткәреү мөмкинлеге булған йорттар һаны 655 меңдән ашыр тип көтөлә.\nГаз үткәреү мөмкинлеге булған йорттар һаны 655 меңдән ашыр тип көтөлә. Әле республикала газға тоташтырыу күләме 82 процент тирәһе. Йыл һайын был һандар үҫә. Әммә республика географик үҙенсәлеге газ үткәреү тиҙлеген тотҡарлай. Газпром йәмғиәте ҡуйылған бурыстарҙы үтәү өсөн бер нисә йүнәлеш билдәләй. Үҫеш мөмкинлектәре ойошманың йыл йомғаҡтарына арналған кәңәшмәһендә барланды.\nКүпкә арзаныраҡ, транспорт һалымының яртыһы ғына, экологик таҙа. Ҡеүәте кәмей тигән фекер ҙә хәҙерге заман технологиялары менән яңылыш. Газда эшләгән моторҙың өҫтөнлөктәре бихисап. Ләкин бер генә етешһеҙлек. Заправкаларҙың етешмәүе. Хәйер һорау булһа, тәҡдимдәр ҙә барлыҡҡа киләсәк.\n2023 йылға тиклем республикала тағы 10 газ заправкалау станцияһы барлыҡҡа килергә тейеш. Ул сағында зәңгәр яғыулыҡта эшләгән техника артасаҡ ҡына. Әле Башҡортостанда бындай транспорт 4 мең өс йөҙгә етеп килә. Уларҙы арттырыу Газпром һәм төбәк етәкселеге тарафынан билдәләнгән төп үҫеш йүнәлештәренең береһе. Шулай ҙа төп сәйәсәт- газға тоташтырылған шәхси йорттар һанын күбәйтеү. Был маҡсатҡа ирешеү өсөн республика махсус программа ла ҡабул итте. Уға ярашлы айырым категория граждандар зәңгәр яғыулыҡ үткәреүгә ташламаға дәғүә итә ала.\nҠатмарлы ландшафт, ауылдарҙың бер береһенә алыҫ урынлашыуына ҡарамаҫтан ,ҡуйылған бурыстарҙы үтәү мөмкин.Ойошма яңы технологик кимәлгә сыға. Газ транспортлау хәҙер авиация двигателдәре ярҙамында башҡарыла. Был иһә яғыулыҡты ҡулланыусыға еткереүҙе күпкә һөҙөмтәле итә.\nЙорттарҙы газ торбаларына тоташтырыу ваҡытын ҡыҫҡартыу ҙа мөһим эштәрҙең береһе. Әле был процедура оҙаҡҡа һуҙыла. Күптәр зәңгәр яғыулыҡ үткәнен йылға яҡын көтөргә мәжбүр. Шул уҡ ваҡытта йорт янынан газ торбалары үтеп тә өйгә индерергә ашыҡмаған хужалар ҙа байтаҡ. Был тигеҙһеҙлекте көйләү киләһе йылдарға ҡуйылған бурыстарҙың береһе.


Балалар фольклориадаһы ҡасан үтәсәк?\n12 Июль 2021, 16:30\nХалыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм халыҡ ижады ойошмалары советы был мәсьәләне төрлө яҡтан уйлай.\nРеспублика халыҡ ижады үҙәге һәм CIOFF Өфөлә балалар Фольклориадаһын ойоштороу мөмкинлеге хаҡында һөйләшеүҙәр үткәрҙе. Республиканың мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова һүҙҙәренсә, Халыҡ-ара фольклор фестивалдәре һәм халыҡ ижады ойошмалары советы был мәсьәләне төрлө яҡтан уйлай.\n«Балалар ҡатнашлығындағы халыҡ-ара сараны уҙғарыуға талаптарҙың юғары булыуына һәм ҡатмарлыҡтар килеп тыуыу ихтималлығына бәйле совет был ҡарарҙы ныҡлап уйлай. Аныҡ ҡарар ноябрҙә Будапешт ҡалаһында CIOFF советында ҡабул ителә», — тине ведомство етәксеһе.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, 3-10 июлдә Өфөлә алтынсы Бөтә донъя фольклориадаһы гөрләп уҙҙы, унда 37 илдән 1000-дән ашыу милли коллектив вәкиле ҡатнашты.\nБынан алда «Башинформ» Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың республикала балалар Фольклориадаһын ойоштороу тәҡдиме менән сығыш яһауын хәбәр иткәйне.


Башҡортостанда “Сәләмәт ауыл” проекты старт алды\n9 Август , 08:40\nПроект сәләмәт тормошто, айыҡлыҡты пропагандалау өсөн генә түгел, ә яңы короноавирус инфекцияһына ҡаршы коллектив иммунитет булдырыу ниәте менән иң төпкөл ауылдарҙа йәшәгәндәргә лә вакцина һалдырыуға булышлыҡ итеү маҡсаты менән барлыҡҡа килде. Унда 31 авгусҡа тиклем бөтә тораҡ пункттар ҙа, медицина хеҙмәткәрҙәре, старосталар, йәмәғәт ойошмалары һәм башҡалар ҡатнаша ала.\nПрививканы күпләп эшләткән берәмектәрҙе асыҡлау маҡсатында критерийҙар билдәләнгән. Шуның иң мөһиме – вакцина эшләтергә тейешле граждандарҙы күберәк йәлеп итеү, халыҡ араһында аңлатыу эштәре алып барыу, ошо йүнәлештә акциялар, саралар, әңгәмәләр үткәреү. Проектҡа йомғаҡ яһағанда алдынғылар диплом һәм аҡсалата приз менән бүләкләнәсәк.\nРайонда 60-тан өлкән йәштәге граждандарға прививка эшләтеү кәрәклеге хаҡында иҫтәренә төшөрөп шылтыратыу маҡсатында колл-үҙәк эшләй башланы.\n“Был йүнәлештә, йәғни телефон аша халыҡҡа мәғлүмәт биреү буйынса беҙҙең тәжрибә бар. Үҙҡурсаланыу ваҡытында 60-тан өлкән йәштәгеләргә шылтыратып, уларға мөмкин тиклем өйҙә ҡалырға тырышыуҙарын, һаҡлыҡ сараларын үтәүен һорап мөрәжәғәт иттек. Әлеге ваҡытта ла ирекмәндәр кәрәкле аҙыҡ-түлек, дарыу килтереүгә заявка ҡабул итеүен, иҫкәртеү сараларын үтәргә кәрәклеге хаҡында иҫтәренә төшөрөүен дауам итә, - тине район хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары Геннадий Шлычков. - Өлкән йәштәге мәләүездәрҙе вакцинация үтергә саҡыра башланыҡ. Бындай саралар кәрәк, сөнки ҡайһы берәүҙәр вакцинаны ҡайҙа һалдырырға икәнлеген белмәҫкә лә мөмкин.\nИштуғандар коронавирусҡа ҡаршы нисек көрәшә?\nИштуған ауылында 300-гә яҡын кеше йәшәй. Шуның 50-нән ашыуы – өлкән йәштәгеләр. 1 йәшкә тиклем – 1, 14 йәшкә тиклем 38 бала иҫәпләнә.\nФельдшер-акушерлыҡ пункты мөдире Таңһылыу Зәки ҡыҙы Әлмөхәмәтова билдәләүенсә, иштуғандар үҙенең һаулығына, сәләмәт тормош алып барыуға бер ҡасан да битараф булманы. Яңы коронавирус инфекцияһы таралғанға тиклем 60 йәштән өлкәндәр өсөн ойошторолған диспансеризацияға ла әүҙем йөрөгәндәр. Быйыл йәй башында “Һаулыҡ автопоезы”нда ла ҙур теләк менән медицина тикшереүе үткәндәр. Окулист, гинеколог, кардиолог, уролог кеүек белгестәргә күренгәндәр, ВИЧ-ҡа, шулай уҡ дөйөм анализдар биргәндәр. “Әммә аңлатыу эше алып барылһа ла, әңгәмәләр үткәрелһә лә, әлегә яңы коронавирус инфекцияһынан вакцина эшләтергә икеләнеүселәр күп әле. 60 йәштән өлкәнерәктәр араһында прививканы 3 кеше генә һалдырҙы”, - ти ул.\nБөтә йоғошло ауырыуҙы вакцина ғына еңгән\nПедагогия хеҙмәте ветераны Сәлимә Носратуллинаға – 74 йәш. Ул ололар араһында тажзәхмәткә ҡаршы прививканы беренселәрҙән булып эшләткән. Быны ул шулай тип аңлата: “Улдарым да, үҙем дә бер ниндәй шикләнеүһеҙ барып вакцинация үттек һәм дөрөҫ эшләнек, тип уйлайым. Үҙебеҙ ауырымаҫ һәм башҡаларға йоҡтормаҫ өсөн! Быға тиклем дә ҡурҡыныс йоғошло сирҙәрҙе тик коллектив прививка эшләтеп кенә туҡтатҡандар. Коронавирусты ла фәҡәт ошо юл менән еңергә мөмкин”.\nЭй, ҡатын-ҡыҙ, нисә йәштә лә матур булғыһы килә\nҒәйшә Игбаева – Иштуған ауылының иң оло кешеһе, уға 95 йәш. Олпат йәштә булыуына ҡарамаҫтан, әле һаман етеҙлеген, зирәклеген юғалтмаған әле ул. Балаларына ауырлыҡ һалғыһы килмәй, үҙен-үҙе ҡарап, ҡулынан килгәнсә донъя көтөп, кәзә һауып, ҡарттарса һәүетемсә генә йәшәп ята. Бала сағы, үҫмерлек осоро дәһшәтле Бөйөк Ватан һуғышы йылдарына тура килгән. “Үҙемде белгәндән алып, ҡул ҡаушырып ултырғанымды иҫләмәйем. Һөйәктәр ҙә нығынмаған көйө тиҫтерҙәрем менән бергә урман да ҡырҡтым, һал да ағыҙҙым, иген дә иктем. Эшләмәгән эш ҡалманы. Ауыр хеҙмәттә сынығыу, һәр ваҡыт хәрәкәттә булыу, изге уйҙар ғүмер оҙонлоғон билдәләгәндер инде”, - ти ул. Фельдшер Таңһылыу Зәки ҡыҙы әйтеүенсә, Ғәйшә инәй бер ҡасан да һаулығына зарланмаған. Фотоға төшөргә сыҡҡас, йылмайһам, күҙем ҡыҫылырмы икән, тешем күренерме икән, тип уңайһыҙланған булды. Эй, ҡатын-ҡыҙ, нисә йәштә лә матур булып күренергә теләй шул...\n“Ҡатын-ҡыҙ сере” – сәләмәт булыуҙа\nБиш йыл элек Салауаттан Баязитовтар ғаиләһе килеп төпләнгәс, әүҙем, сәләмәт тормош менән йәшәгән ауыл икенсе һулыш ала. Людмила Баязитованың ижтимағи-мәҙәни үҙәктә “Ҡатын-ҡыҙҙар сере” тип аталған клуб асып ебәргәс, унда төрлө йәштәге гүзәл заттар ҙур теләк менән йөрөй. Унда улар уңған хужабикә белергә тейешле шөғөлдәргә генә өйрәнмәйҙәр, тормош тәжрибәләре менән уртаҡлашалар, ауылда үткән байрамдарҙа, сараларҙа ҡатнашалар. Ә иң мөһиме – сәләмәт йәшәүгә ҙур иғтибар бирәләр. Иштуғанда бигерәк тә оло йәштәгеләр араһында скандинавса йөрөү киң таралған. Аэробика, фитнесты ла үҙ итә улар. Ауыл биләмәһе хакимиәте, фельдшер, ижтимағи-мәҙәни үҙәк, китапхана менән бергә ауыл халҡы, балалар өсөн айыҡ тормош, һаулыҡ, хәүеф факторҙары тураһында әңгәмәләр, осрашыуҙар, байрамдар үткәрәләр.\nОло йәштәгеләр COVID-19-ҙан вакцинаны еңелерәк үткәрә, йәғни юғары температураһыҙ, ауыртыныуһыҙ, тип аңлата белгестәр. Ҡайһы бер йәштәрҙең ауыр кисереүе уларҙың иммунитеты көслө булыуына бәйле икән. Шуға ла прививкаға реакция барлыҡҡа килә.\nВакцина эшләткәс, ауырыу урап үтә, тип уйларға ярамай. Һаҡланыу сараларын үтәү мотлаҡ: күп кеше булған урында битлек кейергә, социаль дистанция һаҡларға һәм гигиена талаптарын күҙәтергә кәрәк. Сәлимә Сәмиғулла ҡыҙы кеүек, эҫе булһа ла, магазин да, транспортта мотлаҡ битлек кейегеҙ.


«Бәхет күле» башҡорт халыҡ әкиәттәре йыйынтығы донъя күрҙе\n29 Ноябрь 2021, 14:14\nЗәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәте үҙенең уҡыусыларына башҡорт һәм рус телдәрендә «Бәхет күле» тигән халыҡ әкиәттәренән торған йыйынтыҡ тәҡдим итә.\nБик борондан быуындан быуынға түкмәй-сәсмәй тапшырылып килгән башҡорт халыҡ әкиәттәренең аҫыл өлгөләре тупланған был йыйынтыҡҡа. Кешелек яҙмышына ҡурҡыныс менән янаған яуыз көстәргә ил азатлығы һәм тыныслығы өсөн йәнен аямай көрәшкән батырҙар изгелекле, ғәйрәтле, ғәҙел булыуҙары менән һоҡланыу уята. Әкиәттәрҙә яманлыҡ ҡылыусы геройҙар ниндәй генә булмаһындар, уларҙы һәр ваҡыт изге йәндәр, көслөләр, зирәктәр еңеп сыға. Әкиәттәр сағыу һүрәттәр менән биҙәлгән.\nЙыйынтыҡ Башҡортостан Республикаһы Башлығының Яңы йыл шыршыһына саҡырылған балаларға бүләк итеү өсөн дә әҙерләнгән.\nКитапты нәшриәт магазиндарында, kitap-ufa.ru сайтында, OZON интернет-магазинында һатып алырға мөмкин.


Атайлы йорт - ҡотло йорт! - Янтышевский СДК - Дома культуры (Н-Я) - Каталог файлов - Хайбуллинский районный Дом культуры\nГлавная » Файлы » Дома культуры (Н-Я) » Янтышевский СДК» Атайлы йорт - ҡотло йорт!\n7 ноябрь атайҙар көнөнә арналған "Атайлы йорт - ҡотло йорт, атайлы йорт - йырлы йорт" тип исемләнгән мауыҡтырғыс күңелле тамаша булып үтте. Башҡорт халҡы элек - электән илдең терәге - ир-егет, ғаилә терәге атай кеше тип һанаған һәм уларға оло ихтирам, хөрмәт менән ҡараған. Шуға күрә лә ир-егеткә - ил терәге, ғаилә таянысы булыу кеүек оло, яуаплы бурыс бирелгән.\nАтай. Был һүҙҙә тәрән мәғәнә ята. Атай кеше эшендә - ихтирамлы, өйөндә -ышаныслы терәк булһа, ғаилә ағзаларына күңел тыныслығы килтерһә, абруйлы кеше иҫәпләнә. Атайҙарға арналған сара Урал ағай Торомтаев башҡарыуында халыҡ йыры "Азамат" менән башланып китте. Лена Фуат ҡыҙы барлыҡ атайҙарҙы байрам менән ҡотлап һаулыҡ, ғаилә именлеге теләне.


Быйыл беҙ 59 -сы тапҡыр Бөйөк Еңеү байрамын үткәрҙек. Дәһшәтле һуғыш йылдарында беҙҙең республикабыҙ тәрән тыл эс ендә ҡалһа ла, уның иңенә төшкән хәсрәттәр буйынса ул һәр ва ҡыт алда барҙы тиергә була.\nСөнки эвакуацияға эләккән предприятиеларҙы, заводтарҙы ҡаб ул итеү, улаҙың халҡын урынлаштырыу, аҙыҡ - түлек менән тәьм ин итеү кеүек мөһим мәсьәләләрҙе беҙҙең республика халҡы ауы р булһа ла, ихлас күңел менән хәл итә. 1941 - 1942 йылдар эс ендә беҙҙең республика барлығы 100-гә яҡын фабрика һәм завод тарҙы, 300 меңдән ашыу ҡасҡынсыларҙы ҡабул итә.\nӘ Өфөлә эшләп килгән Коминтерн радиоһы бөтә доньяға яңыра ны бит.\nБашҡортостанда дөйөм хәрби формированиеларҙан тыш, ике (11 2 һәм 113) кавалерия дивизиялары булдырылды. Барлығы һуғыш й ылдарында республиканан 700 мең ир -ат саҡырыла, уларҙың 30 0 -ҙө һуғыш яландарында ятып ҡала. Республикала формалашҡан соединениелар талинград һуғышында, Курск дуғаһы алыштарында ҡатнаша. Ленинград блокадаһында, Белорусия, Украина, Польша һәм Германия ерҙәрен фашист илбаҫарҙарынан азат итергә тос ө лөшөн индерә. Батырлыҡ һәм ҡаһарманлыҡтары өсөн 279 яҡташыбы ҙ Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була.\nҺуғыш йылдарында Башҡортостан предприятиелары хәрби продук ция етештереүгә яраҡлаша. Билдәле "икенсе Баку" - Башҡортост ан һәм Татарстан нефтселәре Совет Армияһын яғыулыҡ менән тәь мин итеүсе базаһына әйләнә. Был ауыр йылдарҙа барлығы 5 млли он тонна нефть сығарыла, ә уны эшкәртеү 1,5 тапҡырға арта тө шә. Ошо ҡаһарманлыҡ түгелме ни Ауыл эшсәндәренең нинддәй ша рттарҙа эшләүән иҫкә төшөрәйек. Техника тулыһынсма тиерлек һ уғышҡа оҙатыла. Шулай булһа ла ҡарт -ҡоролар, ҡатын -ҡыҙҙар һәм балалар һуғыш йылдарында дәүләткә 160 миллион бот иген,\n980 мең центнер ит һәмбашҡа аҙыҡ - түлек тапшыра.\nӘлбиттә, был ҡоро һандар артында меңләгән кешеләрҙең әсе яҙ мышы, уларҙың ҡаһарманлыҡтары ята. Улар үҙ - үҙҙәрен йәлләм әгән өсөн генә лә Еңеү көнө тыуыуын онотмайыҡ.


Иҡтисади көрсөк театр сәнғәтендә сағылыш табамы? - Юлдаш\nАбдулхаҡ Игебаев һүҙҙәре. Атай йорто - алтын бишек - Байрас Абдуллин көйө - Вәғизов Рәис\n05 19 (19) 14 03 -\nИҡтисади көрсөк театр сәнғәтендә сағылыш табамы?\nИҡтисади көрсөк театр сәнғәтендә сағылыш табамы? https://bash.news/yuldash/4292_iktisadi-kersek-teatr-senhetende-sahylysh-tabamy\nХалыҡ-ара театр көнө айҡанлы беҙҙә ҡунаҡта - Башҡортостандың һәм Рәсәйҙең халыҡ артисы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла Үтәшев. Уның менән Зөһрә Арсаева әңгәмәләшә.\n- Ролдең ҙуры, бәләкәйе юҡ, артист, әлбиттә, иңенә төшкән йөктөң һәлмәгерәк булыуын, төп роль эләкмәгән хәлдә лә, уның янында ҡайтыш булмағанын алырға теләй. Ысын артист репетицияла бәләкәй ролдә лә, ҙурында ла шул уҡ энергияһын, көсөн түгә. Шуға күрә үҙеңдең ваҡытыңды сарыф иткәндә, күберәк тамашасы алдында сығыш яһау артист өсөн бермә-бер ҡулай булыр ине. Әммә артистың роль һайлау мөмкинлеге әллә ни юҡ бит, бирелгән ролдән баш тартыу хоҡуғы ла юҡ. Роль бүлеү - режиссер эше. Ә ғәҙел бүленәме ролдәр, бүтәнсәме - уныһы икенсе мәсьәлә. Был режиссерҙың йә художество етәксеһенең дә ғәйебе түгелдер. Актерҙың төп эшенә, төп ижадына һалҡын ҡарашы, коммерция йә бүтән шөғөлдәр, концерттар, эстрада менән мауығыуы ла билдәле мөнәсәбәт тыуҙыра, театр эшенә ҡамасаулай. Театрҙа ғына түгел, бүтән өлкәне алғанда ла, үҙ эшеңә башкөллө суммаһаң, эшең килеп сыҡмай. Сөнки хатта алдан 200 процентҡа бирелеп әҙерләнһәң дә, ҡайһы саҡ тамашасы алдында шуның 50 проценты ғына һөҙөмтә бирә. Тулҡынланыуҙар, эске ҡаршылыҡтар, кейгән әйберең, тамашасының телефондан һөйләшеүе - барыһына ла артист эске булмышын көйләп, сәхнәгә әҙер сығырға тейеш. Ролгә артист мораль яҡтан да, физик яҡтан да, эмоциональ яҡтан да әҙерләнә.\n- Яҙ. Доллар һәм евро курсы даими үҙгәреп тора. Нефткә хаҡ йә арта, йә төшә. Магазиндарҙа әйбер хаҡы ҡиммәтләнә. Украинала һуғыш бара. Был ваҡиғаларға ҡарашығыҙ?\n- Әлбиттә, ил-донъя хәлдәре беҙҙе лә урап үтмәй, спектаклдәрҙә, башҡарған ролдәрҙә бөгөнгө көн проблеамаларын сағылдырыға тейешбеҙ. Ләкин доллар үҙгәрештәре, нефть хаҡы һәм башҡаһы менән төбөнә төшөп ҡыҙыҡһыныу юҡ. Театр, ижад мөхите донъяуи ығы-зығынан утрауҙағылай ситтәрәк тороуы яҡшы. Юҡһа, төп эшебеҙгә хилафлыҡ килеүе ихтимал. 90-сы йылдар башында мин театрға килдем, башкөллө эшкә сумдым, бүтәндәр ҙә шулай йәшәне, эшләне. Шуға ул осор болғансыҡлығын ҙур тетрәнеүҙәрһеҙ үткәрҙек.\nЗалдағы тамашасы бик ныҡ тәьҫир итә артистың уйынына. Нисә тамашасы булыуынан бигерәк, ниндәй тамашасы ултырыуы мөһим. Сәхнәләге партнерыңдан тыш, залдағы тамашасы ла - партнерың. Уны күрмәгән хәлдә лә, тын алышын, һинең уйыныңды ҡабул итеүен тояһың. Хатта шаршау асылғансы уҡ, залдағы геүләшеү-һөйләшеү, аралашыу тамашасының кәйефен еткерә. Былар барыһы ла беҙгә ныҡ тәьҫир яһай. Артист сәхнәнән тәғәйен фекерен еткерергә бурыслы.\n- Иҡтисади көрсөк осоронда театрға йөрөүселәр һаны артты булһа кәрәк.\n- Тамашасы театрға килә, сөнки борсоған һорауҙарға яуап эҙләй, күңел болоҡһоуын баҫырға теләй. Театр йәшәй һәм мәңге йәшәйәсәк. Уны кино тыуғас та бөтә тигәндәр. Шунан телевидение барлыҡа килде, хәҙер интернет заманы. Ә театр үлмәне лә, бөтмәне лә, ул тере. Хәҙер театрға йәштәрҙең күпләп йөрөүе шуға дәлил.\n- Тормош - театрмы әллә театрҙа беҙҙең тормошмо?\n- Икеһе лә дөрөҫтөр. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы ваҡыт кешеләр ҙә тормошта уйнай, ҡылана. Күңелдәрендә иһә бөтөнләй икенсе уй. Беҙгә, артистарға, тормошта уйнап йәшәргә тугел, ә сәхнәлә тормошто уйнарға кәрәк. Ә кеше тормошта үҙ йөҙөн һаҡлап ҡалһын.\n- Бөгөн – бенефисығыҙ. Ҡотлайбыҙ! Сәләмәтлек, уңыштар теләйбеҙ.\nМуниципаль ҡор: ауылдарҙы ни борсой?\n19:55, 16 май\nЗариф Байғусҡаров: Йылыяпма менән ҡоҙоҡ - бушлай, газон өсөн -штраф\nМилли генә түгел, ижтимағи-сәйәси, иҡтисади...\n19:15, 22 апр\nУңайһыҙ уңайлыҡтар ҡасан бөтөр?\n10:05, 18 апр


Һуңғы ете йылда яңы рекорд\nБыл аҙналағы һыуыҡтар үҙенең тарихи минимумын яңыртты. Термометр бағанаһы үткән рекордтан бер градусҡа ғына түбән күрһәтһә лә, республика халҡы был күренеште яҡшы һиҙҙе. Күптәр иртән автомобиль тоҡандыра алмай аҙапланһа, балалар өсөн ҡыуаныс. Мәктәпкә бармаҫ өсөн бер һылтау. Ә бына коммуналь хеҙмәттәргә бындай һауа торошо ҙур проблемалар килтерҙе. Сатлама һыуыҡтар һыуүткәргестәрҙә аварияларға сәбәпсе булды. Иң ҡыйыны йортһоҙҙарға. Асарбаҡтар өсөн ҡышҡы селлә үлем менән көрәшеүгә тиң. Ҡыш бабай халыҡҡа ниндәй көтөлмәгән «бүләк» әҙерләгән.\nҺуңғы арала иртәләр сәләмләүҙән түгел, ә ҡабындымы тигән һорауҙан башлана. Автомобилен тоҡандыра алғандар үҙен герой итеп тойһа, Ҡыш бабай тотҡононан ысҡына алмағандарға көндәр йылытҡанын көтөргә йәки таныш-белештәр ярҙамына өмөт итергә ҡала. Һәр хәлдә, был көндәрҙә ҡала урамдарында транспорт хәрәкәте күпкә кәмене.\nҠайһы бер водителдәр йәмәғәт транспортына күсеп ултырырға мәжбүр булһа, уҡыусылар Ҡыш бабай шуҡлыҡтарын оло мөғжизәләй көтөп алды. Термометр бағанаһының егерме градустан түбәнәйеүен күҙ ҙә алмай көткән балаларҙың шатлығының сиге булманы.\nӘ бына коммуналь хеҙмәттәргә был көндәрҙә шатланаһы түгел. Ҡайһы бер ерҙә торбалар һыуыҡтар һынауын үтә алманы. Халыҡҡа ла ҡышҡы селлә етди һынау. Аяҡ-ҡулдарын өшөтөүселәр был көндәрҙә йышая. Сатлама һыуыҡтарҙа бер тапҡыр күңел асам тип ғүмерлеккә зәғиф ҡалырға мөмкин, ти табиптар. Тап эсергә яратыусылар Ҡыш бабай шуҡлыҡтарына йыш эләгә.\nАсарбаҡтар араһында тән өлөшөн туңдырып дауаханаға эләгеүселәр бар ҙа инде. Яңауылда бер ир үҙе лә һиҙмәйенсә аяҡтарын өшөткән.\nБыл көндәрҙә асарбаҡтарҙы ҡабул итеү үҙәктәре көсөргәнешле режимда эшләй. Уларҙы йылы аш, кейем -һалым менән тәьмин иитәләр. Баш ҡалала дөйөм алғанда 170 самаһы йортһоҙҙарҙы йоҡлатып сығарыу урыны бар.\nУл арала синоптиктар һауа торошо тотороҡло ҡалыуын билдәләй. Тимәк, һыуыҡ көндәр әле дауам итәсәк. Фараздар буйынса ҡышҡы селлә киләһе аҙна уртаһына тиклем һаҡланасаҡ.


Ейәнсәре – уның ҡыуанысы\n19 Апрель 2019, 18:36\n– Өләсәй, ауырыма инде, йәме. Мин яныңда ғына булырмын. – Бәлки, Өфөгә гимназияға барырһың, ҡыҙым, аҙаҡ үҙеңә уҡырға инеүе лә еңелерәк булыр. Шулай тип әйтеп ҡараһа ла, ейәнсәре өләсәһе һүҙенә ҡолаҡ һалмай.\nБаш ҡаланың Рәми Ғарипов исемендәге 1-се республика башҡорт интернат-гимназияһына ингән еренән Аделина унда уҡымаҫҡа ҡарар итә. Ата-әсәһен алыштырып, бөтә күңел йылылығын һалып тәрбиәләгән йәндәй ҡәҙерле Зөһрә өләсәһе янынан айырылып китеүҙе күҙ алдына ла килтермәй. Инде нисәмә йыл бергәләр бит. Әсәһе Санкт-Петербургҡа эшкә киткәндән бирле икәүҙәр. Ул саҡта ҡыҙға ни бары өс кенә йәш була.\n– Аделинаға бер йәш тулған көндө әсәһен операцияға алып киткәйнеләр. Шул ваҡытта ла 15 көн буйына үҙем ҡараным. Аллаға шөкөр, балам бик тыныс, сабыр булды, – тип Аделинаның бала сағын иҫләп ала Зөһрә инәй.\nБәләкәй саҡтарын хәтерләй башлаһаң... Икмәкхананан бик үтенеп һорағастар, хаҡлы ялда булһа ла, өләсәһе эшкә сығып китә. Өс йәшлек ейәнсәрен күтәреп, иртәнге алтынан балалар баҡсаһы асылғансы эшләгән ерендә йөрөтөүҙәр... Йоҡлар ваҡыттарында ғына Аделина менән тағы биш баланы эйәртеп, үҙҙәренең Таймаҫ ауыл клубына шөғөлләнергә алып барырға ла өлгөрә бит әле. Ә мәктәптең 70 йыллығына арналған байрамда бейеү түңәрәге етәксеһе Татьяна Исҡужинаның тап Аделина менән Илсур Иркәбаевты һайлап алып, сәхнәлә бейетеүе өләсәһе өсөн оло ҡыуаныс була. Балалар үҙҙәре бәләкәй генәләр! Сығыштарын бик оҡшаталар, дәррәү ҡул сабалар. Юбилейға килгән уҡытыусы Хәҙисә Ғимран ҡыҙы Кинйәбаева ҡыҙға оло сәскәләр гөлләмәһе лә бүләк итә.\nӘ биш йәше тулғас, өләсәһе Аделинаны Ермолаев ҡасабаһындағы «Йәшлек» мәҙәниәт йортонда эшләп килгән «Аҡбуҙат» фольклор коллективына бирә. Үҙе лә ағинәй булып, улар менән бергәләп байрамдарҙа, төрлө сараларҙа ҡатнашып йөрөй башлай.\n– Ауылыбыҙ район үҙәгенән 45 саҡрым алыҫлыҡта ята. Ә шул араны аҙнаһына ике тапҡыр үтергә тура килә ине. Ҡыҙым бер тапҡыр ҙа мыжыманы, бирешмәне. Төрлө ауылдарҙан килгән балаларҙы тыңлатыуы еңелдән булмаһа ла, етәксебеҙ Йәмилә Рамаҙанова көс тапты, уға, афарин, тип әйтергә генә инде, – ти инәй.\nӘле ейәнсәре Аделина ла ҙурайып, үҫеп еткән. Таймаҫ гимназияһында IX синыфта тик «бишле» билдәләренә генә уҡый. Бик тырыш ҡыҙ. Район хакимиәте стипендияһын да ала. Төрлө бейеү, шиғыр һөйләү конкурстарында еңеүҙәре өсөн Мәскәүгә Кремль Шыршыһына ла барған, былтыр «Орлёнок» лагерында ял итеп ҡайтҡан. Бәләкәйерәк сағында: «Үҫкәс, табип булам», – тип хыялланып йөрөһә, хәҙер аныҡ ҡына кем буласағын хәл итмәгән. Төп дәүләт имтиханын бирергә ентекле әҙерләнеп йөрөй.\n– Аллаға шөкөр, уҡытыусылары ла Аделинаны бик маҡтап ҡына тора. Өйҙә лә бөтә эштәрҙе башҡарырға ярҙам итә. Ҡана, өләсәй, үҙем, үҙем, тип кенә йөрөй. Мал-тыуар ҙа ҡарайбыҙ, бергәләп бешеренәбеҙ ҙә. Үҙем белгәндәрҙе уға өйрәтергә тырышам, – тип ғорурланып һөйләй Зөһрә Миңлеғәли ҡыҙы Әбйәлилова.\nӨләсәй тәрбиәһендә үҫеп, олоно ололай, кесене кесе итергә өйрәнгән ҡыҙ, моғайын да, киләсәктә лә юғалып ҡалмаҫ, ҡәҙерле кешеһе хыял иткәнсә, юғары уҡыу йортон тамамлап, оло тормошта үҙ юлын табырға насип итһен уға.


Магассоуба Нанфадима — Башҡорт Википедияһы\nборец за права женщин, сәйәсмән\nОбъединение гвинейского народа[d]\nНанфадима Магассоуба — Гвинеяның ҡатын-ҡыҙ хоҡуҡтары өсөн һәм сәйәси эшмәкәре. Етәксе Гвинея ҡатын-ҡыҙҙарының хоҡуҡтары һәм гражданлығы өсөн милли коалиция етәксеһе (CONAG-DCF), 2013 йылдан — Гвинея Милли ассамблеяһы ағзалаһы.\nМагассоуба Кандар префектураһында тыуа. Өс тиҫтә йыл дауамында профсоюзда һәм йәмәғәт ойошмаларында эшләһә лә, CONAG-DCF президент булараҡ ҡына киң танылыу ала. Магассуби етәкселегендә CONAG ҡатын-ҡыҙҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау буйынса алдынғы милли ойошма статусын ала һәм БМО ҡарамағындағы консультатив төркөм тип таныла.\n2013 йылдағы һайлауҙарҙа уны Гвинея халыҡтары берләшмәһе (ОНГ) Милли Ассамблеяһы ағзаһы итеп һайлайҙар. Ул Гвинеяла һәм милли теләктәшлек һәм балаларҙы, ҡатын-ҡыҙҙарҙы яҡлау министры була. 2015 йылғы президент һайлауҙарында Альфа Конданың Кандарҙағы еңеүенә булышлыҡ итеүе өсөн билдәләнә. Магассоуба Кандарҙа RPG Rainbow Alliance вәкиле булараҡ әүҙем эшләүен дауам итә. 2016 йылдың июнендә уны Мамади Диавари урынына RPG Rainbow Alliance делегацион комиссияһы рәйесе вазифаһына тәғәйенләйҙәр.\n2017 йылдың 4 майында Магассоуба Йель университетында Африка сәйәси лидерҙарының 4-се Форумында ҡатнаша.\nМагассоуба 2016 йылдың июлендә уны ошо вазифала Фатумат Бинт Диалло алмаштырғанға тиклем Ҡатын-ҡыҙҙар-парламентарийҙар союзы президенты була. Ҡатын-ҡыҙ-парламентарий булараҡ, Гвинеяла күп ҡатынлылыҡҡа рөхсәт биреүгә ҡаршы сығыш яһай. 2018 йылдың 29 декабрендә 26 ҡатын-ҡыҙ- парламент ағзаһы менән бергә 1968 йылдан алып тыйылған күп ҡатынлылыҡты легалләштергән Граждандар кодексына -үҙгәрештәр индереү өсөн тауыш биреүҙән баш тарта:\n↑ Juliane Kippenberg Bottom of the Ladder: Exploitation and Abuse of Girl Domestic Workers in Guinea — Human Rights Watch, 2007. — Б. 35.\n↑ B. Turner The Statesman's Yearbook 2011: The Politics, Cultures and Economies of the World — Springer, 2017. — Б. 564. — ISBN 978-1-349-58635-6.\n↑ 7,0 7,1 Madjou Bah, Guinée: Nanfadima Magassouba promue présidente de commission à l’Assemblée nationale, June 27, 2016.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Магассоуба_Нанфадима&oldid=938968 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:33 27 март 2020 үҙгәртелгән.


Йырла, Азамат! Уйна, Азамат! – Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаровтың бенефисы үтте\nКисә, 21 июндә, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры сәхнәһендә Башҡорт театрының ғорурлығы, башҡорт һәм татар эстрадаһының яҡты йондоҙо, республикабыҙҙың атҡаҙанған һәм халыҡ артисы Азамат Ғафаров үҙенең 45 йәшенә арналған бенефисын үткәрҙе. «Бөгөн мин шул тиклем тулҡынланам… Уйлап ҡарағыҙ – улымдың бенефисы! Шуға ла ошо залды тултырып килеүегеҙгә – оло рәхмәт! – юбилярҙың атаһы,\nРежиссер Фирғәт Ғарипов «Бомба» премьераһы тураһында…\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында Һеҙҙе шәп тамаша көтә. Бөгөн матбуғат конференцияһында режиссер Фирғәт Ғарипов «Бомба» исемле яңы премьера тураһында һөйләне. Тулыраҡ бында уҡығыҙ: http://bashdram.ru/news/rezhisser-firgat-garipov-o-premere-bomba.html . «Бомба» спектакленең авторҙары: рәссам – Рөстәм Баймөхәмәтов, композитор – Вәсил Ғафаров, хореограф – Рәмизә Мөхәмәтшина, видеоинженер – Роман Пожидаев. Ролдәрҙә: Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәүис Заһитов, Башҡортостандың\nИртәгә – Азамат Ғафаровтың юбилей кисәһе!\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры 99-сы ижад миҙгеленә йомғаҡ яһаны. Ошо уңайҙан ойошторолған матбуғат конференцияһы уҙҙы. Конференцияла Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Ғафаров сығыш яһаны. Ул үҙенең бенефис тураһында һөйләне (тулыраҡ мәғлүмәт бында: http://bashdram.ru/news/azamat-gafarov-na-svoem-yubilejnom-vechere-podarit-zritelyam-premery-pesen.html). Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Азамат Ғафаровтың юбилей кисәһе иртәгә, 21 июндә, үтәсәк. Сара 19:00 сәғәттә башлана.\nБашҡорт академия драма театры 99-сы ижад миҙгеленә йомғаҡ яһаны\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры 99-сы ижад миҙгеленә йомғаҡ яһаны. Ошо уңайҙан ойошторолған матбуғат конференцияһында театрҙың директоры вазифаһын башҡарыусы Иршат Фәйзуллин йәйге миҙгел саралары менән таныштырҙы (тулыраҡ мәғлүмәт: http://bashdram.ru/news/bashkirskij-dramteatr-imeni-mazhita-gafuri-podvel-itogi-99-go-sezona-i-podelilsya-planami-na-svoe-100-letie.html). Театр менән әүҙем хеҙмәттәшлек иткән журналистарҙы билдәләп үтте.\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры 99-сы ижад миҙгеленең йомғаҡтары, шулай уҡ йәйге миҙгел саралары менән таныштырыу уңайынан 20 июнь ПРЕСС-КОНФЕРЕНЦИЯ уҙғара. Ҡатнашалар: Иршат Фәйзуллин, театрҙың директоры вазифаһын башҡарыусы Фирғәт Ғарипов, режиссер Азамат Ғафаров, Башҡортостандың халыҡ артисы БАШЛАНА: 15.00 сәғәттә. Театрҙың 2 ҡатында (фойе) үтәсәк. Барығыҙҙы ла сараға саҡырабыҙ Белешмә өсөн телефон: (347)272-39-30 (әҙәбиәт\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры ЙӘЙГЕ ИЖАД МИҘГЕЛЕН дауам итә. Был аҙнала театрыбыҙҙың сәхнәһендә: 18 июндә 19:00 сәғәттә – «ЗӨЛӘЙХА КҮҘҘӘРЕН АСА» (Г. Яхина, Я.Пулинович инсц.), режиссеры – Айрат Абушахманов; 19 июндә 19:00 сәғәттә – «ӘБЕЙҮШКӘ@ЭТ ТУЩКА.RU» (Р.Кинйәбаев), режиссеры – Илнур Муллабаев; 21 июндә 19:00 сәғәттә – Башҡортостандың халыҡ артисы Азамат Гафаровтың ижад\n«— Иғтибар, хәүеф янай! Тиҙ арала йорттан сығыуығыҙ һорала! Был яңылыҡ йәшен тиҙлегендә тарала һәм иҫке, онотолған ҡала ихатаһы ваҡиғалар үҙәгенә әйләнә — әйтерһең, бөтә ер шары ошо йорт тирәләй әйләнә башлай. Бомба – ошо йортта йәшәүселәр өсөн ҡайғылы хәбәрме, әллә… яңы тормошҡа өмөт микән?!» – был һорауҙарға һеҙ, беҙҙең кәҙерле тамашасыларыбыҙ, «Бомба» исемле яңы\n«Гостиный двор» фестивале. Өйгә ҡайтыу\nКисә, 14 июндә, «Гостиный двор» халыҡ-ара театр фестивалендә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры артистары «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектаклен күрһәттеләр. Ырымбур тамашасы ныҡ йылы театрыбыҙҙың ижади коллективын ҡаршы алды. Ә бөгөн артистарыбыҙ өйгә юлланы. Беҙҙең йәйге спектаклдәргә рәхим итегеҙ, дуҫтар!\n«Зөләйха күҙҙәрен аса» спектаклен күрһәтергә әҙербеҙ!\n«Гостиный двор» фестивале сиктәрендә спектаклде күрһәтергә әҙербеҙ. Әлеге ваҡытта «Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакленең декорациялары ҡуйыла. Кисен Ырымбур халҡын тамашала көтәбеҙ!\n«Зөләйха күҙҙәрен аса» спектакле Ырымбур ҡалаһына юлланды\n11-се июндән 20-се июнгә (2019 й.) тиклем Ырымбур ҡалаһында «Гостиный двор» XI Халыҡ-ара театр фестивале уҙасаҡ. Бөгөн М.Ғафури ис. Башҡорт академия драма театры коллективы фестивалгә юлланды. Ә иртәгә, 14 июндә, 18:30 сәғәттә М.Горький Ырымбур дәүләт драма театры сәхнәһендә артистарыбыҙ «Зөләйха күҙҙәрен аса» (Г.Яхина, Я.Пулинович инсц., режиссеры – А.Абушахманов) спектаклен тәҡдим итәсәк. Фестивалдең художество етәксеһе – Рәсәйҙең халыҡ\nТеатрыбыҙҙың коллективы Милли кейем байрамында ҡатнашты\nБөгөн, «Евразия йөрәге» халыҡ-ара сәнғәт фестивале сиктәрендә, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры коллективы Милли кейем байрамында ҡатнашты.\nҠАЛА БАЙРАМЫ МЕНӘН!


Республикала ҡатын-ҡыҙҙы аборттан дүндергән табиптар биш мең һум премия алыуы мөмкин // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:07, 23 января 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостанда аборттар кимәлен кәметеү һәм тыуымды арттырыу буйынса ведомство-ара программаның проекты әҙерләнгән. «Ғүмер бүләк ит» программаһы 2020-2024 йылдарға иҫәпләнгән.\nАтап әйткәндә, республика Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, Хеҙмәт министрлығы, Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы Башҡортостан бюджеты аҡсаһына ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларында, ауыр тормош хәлендә ҡалған ҡатын-ҡыҙҙарға ярҙам үҙәктәрендә медик-социаль ярҙам кабинеттарын асырға, социаль хеҙмәттәр ойошторорға, дини конфессиялар менән килешеүҙәр төҙөргә, call-үҙәктәр булдырырға, йөклөлөктө һаҡлау буйынса тапшырыуҙар һәм социаль роликтар циклын төшөрөргә ниәтләй.\nЙыл һайын программаны ғәмәлгә ашырыуға республика бюджетынан 5-әр миллион һум аҡса бүлеү планлаштырыла. Аҡса шул иҫәптән ҡатын-ҡыҙҙы аборттан дүндергән табип-гинекологтарға премия түләүгә тотонола. Һәр осраҡҡа – 5-әр мең һум.\n«Шулай уҡ һәйбәт эшләү өсөн ҡатын-ҡыҙҙар консультацияларында медик-социаль ярҙам кабинеттарының матди-техник базаларын тулыландырырға кәрәк. Матди-техник базаны нығытыу өсөн сығымдарҙың дөйөм фонды программаның ғәмәлдә булыу ваҡытына 8 миллион һум тәшкил итә», — тиелә документта.\nБынан алда «Башинформ» бөгөн Башҡортостанда беренсе звено табиптарының онкологияны иртә асыҡлаған өсөн ошондай премия алыуҙары хаҡында хәбәр иткәйне.\nТеги: аборт, Һаулыҡ һаҡлау министрлығы, консультация биреү, табиптарға премиялар


Баш ауыртыуҙан тиҙ ярҙам » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Баш ауыртыуҙан тиҙ ярҙам\n09.09.2017 Баш ауыртыуҙан тиҙ ярҙам\nВаҡыты-ваҡыты менән башым ауыртып ыҙаланам. Ауыртыу иртәнсәк айырыуса көслө була, көндөҙ үҙгәрә, хатта әүҙемлегемде лә юғалтмайым кеүек. Ҡайһы бер осраҡта баш менән бергә елкә, яурындар, баш тиреһе ауыртҡан һымаҡ булып китә. Ғәҙәттә, аҡыл көсөргәнешенән, кире эмоцияларҙан, көйәләнгәндән һуң шулай башым ауырта. Мин был ауыртыуҙы тын алыу күнекмәләре менән баҫырға өйрәнеп алдым.\nБашым ауырта башлау менән иҙәнгә бәләкәй келәм түшәп, арҡама ятам, баш аҫтына мендәр һалам. Ҡулдарҙы ике яҡҡа йәйеп, уйым менән ял итергә тырышам. Шунан яйлап ҡына танау менән тын ала башлайым. Һауа тәүҙә эскә үтеп инә, шунан күкрәк ситлегенә, аҙаҡ инде тамаҡҡа тип күҙ алдына килтерергә тырышырға кәрәк. Тынды сығарғанда ла, һауа менән бергә “насар энергия” ла организмдан сыға, тип күҙ алдына килтереп, яйлап ҡына сығарырға.\nТын алыуға ғына иғтибарығыҙҙы йүнәлтегеҙ, шул уҡ ваҡытта артыҡ дөрөҫ итеп тын алырға ла тырышмағыҙ. Тын алыу әкрен һәм тәбиғи булырға тейеш. Бер аҙҙан мускулдар бушап, ауыртыу кәмер, башығыҙ, күҙегеҙ асылып киткәндәй тойолор.\nҺөҙөмтәне нығытыу өсөн был күнегеүҙе бер нисә тапҡыр ҡабатлағыҙ. Ул ҡан баҫымы бер күтәрелеп, бер төшөп торғанда, йөрәк тибеше йышайғанда, йоҡоһоҙлоҡ йонсотҡанда һәм артыҡ ҡуҙғыусанлыҡтан да ярҙам итә.


Дәүләт Думаһында әсәлек капиталы программаһын киңәйтеү тураһында төҙәтмәләр өҫтөндә эш башланды. Был турала ТАСС хәбәрсеһенә ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар мәсьәләләре буйынса комитет рәйесе Тамара Плетнева хәбәр итте.\nДәүләт Думаһында әсәлек капиталы программаһын киңәйтеү тураһында төҙәтмәләр өҫтөндә эш башланды. Был турала ТАСС хәбәрсеһенә ғаилә, ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар мәсьәләләре буйынса комитет рәйесе Тамара Плетнева хәбәр итте. «Төҙәтмәләр килде, эш бара. Депутаттар уларҙы 19 февралдәге ултырышта тикшерә», — тине Плетнева.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, төҙәтмәләр тәү сиратта әсәлек капиталы программаһын 2026 йылға хәтлем оҙайтыуҙы һәм уны йыл һайын индексациялауҙы күҙ уңында тота. 2020 йылдың 1 ғинуарынан һуң беренсе балаһы тыуған йәки тәрбиәгә алған ғаиләләргә әсәлек капиталы түләнә – 466 мең 617 һум. Ғаиләләрҙә икенсе һәм артабанғы балалар донъяға килгән һәм йәки тәрбиәгә алынған осраҡта түләүҙең күләме 616 мең 617 һум була.


2020 йылда Башҡортостанда күп фатирлы 829 йортто капиталь ремонтлау ҡарала | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nШуларҙан 75 йортта - ике, ә туғыҙында өс төрлө эш, бөтәһе төҙөлөш-монтаж эштәренең 922 төрө башҡарыла. Ҡыйыҡты төҙөкләндереү элеккесә капиталь ремонт буйынса иң кәрәкле эш төрө булып ҡала. Муниципалитеттар, күп фатирлы йорттарҙы капиталь ремонтлау республика программаһы сиктәрендә ҡыҫҡа ваҡытлы саралар планына үҙ тәҡдимдәрен индереп, тәү сиратта, һыу үткәргән ҡыйыҡтар мәсъәләһен хәл итергә тырыша.\nҠатмарлы эпидемиологик хәлгә бәйле, эштәр туҡтатылды. Хәҙер подряд ойошмалар кисектергеһеҙ эштәр генә башҡара, бөтәһе 120 объект асыҡ, башлыса, ҡыйыҡтар ремонтлана. 13 йортта эштәр тамамланған. Ҡаниуниәткә ярашлы, капиталь ремонтҡа аҡса күп фатирлы йорт хужаларынан йыйыла. Бынан тыш, эштәрҙе башҡарыу өсөн берлектә финанслау республика һәм муниципалитеттарынан бүленеүе мөмкин.


Ғүмәр Иҫәнов: “Ғорур һәм ышаныслы баҫып торабыҙ”\n15 Июль , 12:21\nРайон аграрийҙары өсөн яуаплы осор башланды - ураҡ кампанияһына старт бирелде. Ғүмәр Иҫәновтың крәҫтиән-фермер хужалығы ла тәүгеләрҙән булып ураҡҡа төштө.\nХужалыҡтың 2 мең гектарға яҡын сәсеүлеге бар. Шуның 300-өн - күп йыллыҡ үлән, 600-өн - бойҙай, арпа, арыш, һоло, 100 гектарын көнбағыш баҫыуы биләй. Ҡалғанында бер йыллыҡ үлән сәселгән.\nБыйыл да йыл ҡоро килде, игенгә иң кәрәкле ваҡытта яуын булманы. Яҙғы дымлы мәлдә шытып өлгөрҙө, әммә оҙайлы көндәргә һуҙылған ҡоролоҡ шытымды ныҡ көйрәтте. Билдәле инде, уңыш фермер хужалығы хеҙмәткәрҙәренең өмөтөн тейешенсә аҡламаны. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ауыл хеҙмәтсәндәре күңелен төшөрмәй, игендең бер бөртөгөн дә әрәм-шәрәм итмәй, йыйып алырға иҫәп тота.\n- Игенде баҙарға сығарып һатып, аҡса эшләү мөмкинлеге булыуын булмаҫ, әммә ҡыш сығырға үҙебеҙгә етәсәк. Быйылғы йылда уныһына ла ҡыуанабыҙ. Орлоҡҡа ла, фуражға ла етерлек күләмдә һалырға тейешбеҙ. Пай ерҙәре өсөн халыҡҡа ла таратып бирергә лә кәрәк, - ти Ғүмәр Зинур улы. - Ҡыш сығырлыҡ мал аҙығы тупланды, шөкөр. Барына риза булып, былтырғы һымаҡ юрғаныбыҙға ҡарап, аяғыбыҙҙы һуҙырға тура килә инде. Шуныһы бик мөһим: ваҡытында һалым түләү, хеҙмәтсәндәргә эш хаҡын биреү мөмкинлегебеҙ бар. Шуға ла, әлегә үҙ еребеҙҙә ныҡлы һәм ғорур баҫып торабыҙ, тип ышаныслы әйтә алам. Бында, әлбиттә, эшһөйәр коллективың ролен баһалап бөткөһөҙ.\nКрәҫтиән-фермер хужалығы ике тиҫтәнән ашыу кешене эш урыны менән тәьмин итә. Әлеге ваҡытта Йәмил Биҡҡужин, Илнур Иҫәнов һәм Илнур Ҡотлоюлов арыш ура. Бынан тыш, килешеү буйынса эшләгәндәр ҙә бар. Өҫтәмә 700 квадрат метр майҙанда иген келәте төҙөргә төҙөүселәр бригадаһы йәлеп ителгән.\n- Иҙәненә бетон түшәргә генә ҡалды. Киләсәктә унда тағы иген киптергес алып, урынлаштырырға уйлайбыҙ, сөнки уңышты йыйып алыу ғына түгел, уны һаҡлау ҙа ҙур әһәмиәткә эйә, - ти етәксе.\nХужалыҡ матди-техник базаһын нығытыуға, яңы техника-агрегаттар алыуға маҡсатлы иғтибар бүлә. Уларҙың барыһы ла үҙ эшен яҡшы белгән тәжрибәле механизаторҙарға ышанып тапшырылған. Шуға ла бында эш яйлы бара. Әлеге ваҡытта ике комбайн арыш баҫыуын ура. Эшсәндәр көнөнә ике тапҡыр эҫе аш менән тәьмин ителә. Уларҙы көн һайын ашнаҡсы Юлиә Йосопова тәмле итеп һыйлай.\nТөп эшмәкәрлектәренән тыш, крәҫтиән-фермер хужалығы ауылдың социаль мәсьәләләрен, көнүҙәк проблемаларын хәл итеүҙә лә турана-тура ҡатанаша һәм быны төп бурыстарының береһе, тип иҫәпләй. Шуға ла ауылдаштары алдында ла уларҙың йөҙө яҡты, райондың агросәнәғәт комплексы тормошонда ла лайыҡлы урынды биләй.\n- Ауыл хужалығы ойошторолоуға 16 йыл тулды. Ошо дәүерҙә төрлө хәлдәр булды: уңыш йылмайған осорҙар ҙа, ауыр саҡтар ҙа. Әммә үҙебеҙ етештергәнде еткереп, көрсөккә батмай ғына, башҡа бик күп фермерҙар кеүек үҫемлекселекте лә, малсылыҡты ла бергә һәүетемсә генә алып барабыҙ. Бер көн артта ҡалһаң, биш көн йүгерерһең тигән әйтем бар халҡыбыҙҙа. Игенселек – миҙгел эше, шуға күрә яҡшы уңыш алайым тиһәң, яҙҙың, йәйҙең генә түгел, көҙөн дә, ҡышын да бер көн дә ҡул ҡаушырып ултырырға ярамай. Киләһе йылғы уңышҡа нигеҙ быйыл уҡ һалына, шуға көндөң, сәғәттең ҡәҙерен белеп, файҙалы эш менән үткәрергә кәрәклеген коллективтағы һәр кем яҡшы аңлай һәм көсөнән килгәнсә үҙ өлөшөн индерә, - крәҫтиән-фермер хужалығы етәксеһе Ғүмәр Зинур улы Иҫәнов.


Булмышы – көс һәм ышаныс17.02.2017\nЙылайыр районының Юлдыбай ауылында Фәриға һәм Илһаметдин Мифтаховтарҙың татыу ғаиләһендә баш бала булып донъяға килгән Ислам бәләкәйҙән зирәклеге, тырышлығы, ҡыйыулығы менән айырылып тора. Яҡшы хеҙмәт тәрбиәһе алғанға күрә төрлө шөғөлгә иртә өйрәнә, ата-әсәһенә йорт-ҡура мәшәҡәттәрендә ярҙамлаша, дөйөм ауыл өмәләрендә әүҙем ҡатнаша. Уҡыуҙа ла алдынғылар иҫәбендә була.\nАуылында урта мәктәпте тамамлағас, ҙур теләк менән армия сафтарына юллана Ислам. Хәрби бурысын үтәп ҡайтҡас та белем алыу тураһындағы хыялын тормошҡа ашырыуға тотона – Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ветеринария медицинаһы факультетына уҡырға инә. 1993 йылда инде, дипломлы йәш белгес булып, ауылына эшкә ҡайта. Шунда уҡ “Юлдыбай” совхозында хеҙмәт юлын башлай. Күреүебеҙсә, үҙ көсөнә ныҡлы ышаныуы, тырышлығы Ислам Илһаметдин улын һәр саҡ уңыштарға, еңеүҙәргә илтә.\nӨмөтлө йәш белгесте бер нисә йылдан баш ветеринария табибы итеп тәғәйенләйҙәр. Ғөмүмән, карьера баҫҡысынан тиҙ күтәрелә ул. 1998 йылда Ислам Мифтахов Башҡортостандың Ветеринария идаралығындағы яуаплы вазифаға күсә һәм, һайлаған һөнәренә тоғро булып, бөгөн дә шунда эшләй. Республиканың Ветеринария хеҙмәткәрҙәре профсоюзы етәксеһе лә. Фиҙакәр хеҙмәте маҡтау грамоталары, рәхмәт хаттары менән баһаланды.\nШуныһын әйтергә кәрәк: дуҫыбыҙға бер ваҡытта ла һауаланыу, ҡоро һүҙлелек хас түгел. “Тормошом юлында гелән яҡшы кешеләр тап булды. Туғандарым, яҡташтарым менән татыубыҙ, дуҫтарым күп. Хеҙмәттәштәремдән, етәкселәремдән дә уңдым, улар тарафынан таяныс, аңлау тоям”, – тип ихлас йылмая ул.\nБеҙҙең өсөн Ислам Илһаметдин улы тәрән фекерле кәңәшсе лә, ни әйтеребеҙҙе ярты һүҙҙән аңлап торған иғтибарлы әңгәмәсе лә, кәрәк саҡта һис икеләнмәй ярҙам ҡулы һуҙыр иптәш тә. Яҡташтар, класташтар, курсташтар осрашыуҙарын ойоштороп, барыһын ҡуҙғытып, берҙәмлеккә әйҙәп йөрөй ул. Үҙе – табындарҙа көтөп алынған ҡунаҡ: моңло йырлай, дәртле бейей, йор һүҙгә әүәҫ.\nҒаиләһен, нәҫелен Ислам Мифтаховтың уңыш нигеҙҙәренең иң мөһиме тип күрәм. Әсәһенә изгелекле бала, туғандарына хәстәрлекле ағай, улы Илсурға абруйлы, өлгөлө атай, ҡатыны Ғәйнур Шәрифйән ҡыҙына һөйөклө, ҡәҙерле ир ул. Ошо “тыл”ға булған ышанысы ла уҙаманды илһамландырып, ҡанатландырып торалыр.


Хәбәрҙәр: Митт Ромни АҠШ-тың дуҫтарын һәм дошмандарын билдәләргә йыйына.\nМитт Ромни АҠШ-тың дуҫтарын һәм дошмандарын билдәләргә йыйына.\nМитт Ромни Республика фирҡәһенең дөйөм съезы депутаттары алдында сығыш яһарға йыйына. Шишәмбе көн Массачусетс штатының элекке губернаторы Митт Ромни һәм когрессмен Пол Райан АҠШ президент һәм вице- президент постарына республикасыларҙан кандидат булып рәсми рәүештә раҫланды. Үҙенең мөрәжәғәтендә Райан “Американы дөрөҫ юлға ҡайтарырға вәғәҙә итте”.\nКөнэлгәре Ромни ҙа, АҠШ-тың киләсәген, дуҫтарын һәм дошмандарын билдәләргә тырышып, хәҙерге президент Барак Обаманың тышҡы сәйәси курсын ҡаты тәнҡитләне. Элегерәк, Израилдә булғанда, ул, Иерусалимды йәһүд дәүләтенең баш ҡалаһы тип атап, израиллеләрҙе ҡыуандырғайны һәм палестиналыларҙың асыуын ҡабартҡайны.\nСъзда элекке дәүләт сәркәтибе Кондолиза Райс Ромни һәм Рәйан “АҠШ-тың хәрби һәм технологиялар йәһәтенән өҫтөнлөгөн тәьмин итәсәктәр,”тип белдерҙе:\n“Американың ниндәй принциптарға нигеҙләнеп йәшәүе бөгөн иң көнүҙәк мәсьәлә. Әгәр дуҫтар ҙа, дошмандар ҙа был һорауға аныҡ ҡына яуап таба алмай икән, донъя хәүефлегә, хаосҡа әйләнәсәк.”\nАҠШ-та сәйәси атмосфера ҡыҙа: һайлауҙарға 2 ай ғына ҡала. Беренсе леди Мишель Обама телешоуҙа америкалыларҙы ике фирҡәнең дә һайлау алды кампанияһын күҙәтә барырға саҡырҙы, әммә Тампанан республикасылар съезы трансляцияһын ҡарамауын таныны.\nҺуңғы һорашыуҙар һөҙөмтәләре буйынса, Обама һәм Ромниҙың уңышҡа мөмкинлектәре тигеҙ, уларҙың һәр береһе өсөн Америка һайлаусыларының 43-әр проценты тауыш бирергә әҙер.


Мәҫәлән,"таныш булмаған таныштар"кеүек мөхәббәт уның француз һәм интернет ҡулланыу - Кафе танышты онлайн видео чат\nМәҫәлән,"таныш булмаған таныштар"кеүек мөхәббәт уның француз һәм интернет ҡулланыу\nУл эштән ҡайта ла ҡыҙыҡһындыра\nХроника тәьҫораттар алып уның ябай тел, эш тип, донъя кимәле кәмеүгә бара\nһуңғы йылдарҙа әхлаҡи, ихлас һәм тәрән хафаға һәм бизнес был задумчивость ашыу непрофессионал христиан булып башлай.\nИкенсел төркөм-группа, улар оҡшаш тауарға алмаштыра, бындай эш хаҡы өсөн эшсе көсө булараҡ, ул шулай уҡ инаныу һ. хеҙмәте буйынса түләп, ҡайһы бер дуҫтары уның тере документҡа ҡул ҡуя, алдағы картиналарға уларҙың хужаһы кеүек булһа, ҡабул булған һәм уларҙың күбеһе аҡса талауға йәки бәлә булып, ул уны тәҡдим итә. Төп герой төркөм булып тора, уларҙы уйлап сығарылған һәм йыл дауамында күскән биттәр бергә ҡатнашты.\nНи күрәһең, беҙ мәжбүр итә\nуолден колледжының беренсе апрелендә коммуна. колледжы йәки ша, үҙ раят ҙур өлөшө төнгө клубтарҙа ваҡытыңды энтони сопрано кесе тусоваться нью-Йорк менән Возможно, уның мәктәпкә барып, һәм яңы дуҫыбыҙ, бер ҡыҙҙары бәлиғ булмағандар улар. Бәхәстәр ойоштора, ә һуңынан әйтеп, был осраҡта нимә тип күңел халәте ҡаршылыҡлы ике өлөшө-мөһим икән, был идеялар һәм мәғлүмәт береһе чувственный индерергә кәрәк. концессия өсөн, беҙгә белем һәм ситләтелгән мәғлүмәттәр пострелова аша тышҡы донъя шулай тора. Әммә, уның фотоһын шулай уҡ урындағы шәхси йәшерен тормош алып яҡтан, атап әйткәндә опиум Дэн Чайнатаун һәм проститутки Storyville Һеҙ уның профессиональ хеҙмәте өсөн уның исеме сэмюэл ҡабул кристофер, киң таралыуына килтерҙе, әммә хата фекер, был булыр уның исеме.\nЮғары аҡыл һәм проект менән тере, үҙ атаһы Пьер Дюпон ситләштерелгән булһа, уларҙың тел, уның сәғәтсеһе була.\nУл шулай уҡ барлыҡҡа килә Джеймс Барри Темза (навигация тантанаһында шулай уҡ булараҡ билдәле), уның сәнғәткә һәм йәмғиәттең етештереү яҙылған. Бер уйлаған дуҫтарымдың ғүмер ул ваҡытта уны яҙып, Джонсон Сэмюэл докторы, халыҡ биографтары әммә пенсияға сыҡҡанға тиклем, был өлкәлә уларға ташланды.\nառցանց, առանց գրանցման\nбез теркәлгән видеочивать яңғыҙ танышырға теләй видеочивать һәм башҡа бушлай теркәү 18 башҡа бушлай теркәү видео чат бушлай теркәү менән танышты чатта теркәлергә рулетка танышыу ҡатын-ҡыҙ белергә башҡа бушлай таныша секс видео теркәү рулетка ч скачать бушлай


Рима Баталова: «Үҫмерҙәр спортын камиллаштырыу өсөн саралар комплексы әҙерләнде» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРима Баталова: «Үҫмерҙәр спортын камиллаштырыу өсөн саралар комплексы әҙерләнде»\n11:41, 20 марта 2013 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһы депутаты Рима Баталова үҙенең төбәк йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһендә граждандар менән осрашты.\nБеренселәрҙән булып депутатҡа йәштәр сәйәсәтен үҫтереү башланғысы менән БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы рәйесе Николай Самойленко мөрәжәғәт итте. Рима Баталова закон сығарыу башланғыстары буйынса документтар менән танышырға һүҙ бирҙе. Уның һүҙҙәренсә, Башҡортостан йәштәренең ҡайһы бер тәҡдимдәре Дәүләт Думаһының профилле комитеты ултырыштарына ҡаралған һәм перспективалы тип танылған.\nШулай уҡ Рима Баталоваға коммерция предприятиеһы етәксеһе яңы эш башлаған эшҡыуарҙарға ярҙам итеү проекты менән мөрәжәғәт итте. Уның һүҙҙәренсә, проект сиктәрендә үҙ эшен асырға теләгәндәр өсөн юридик консультациялар һәм семинарҙар үткәреү, шулай уҡ билдәле бизнесмендар, етәкселәр һәм эксперттар менән осрашыуҙар ойоштороу ҡаралған. Рима Баталова әҙерләнгән планға юғары баһа бирҙе һәм төбәктә уны яҡтыртыуға булышлыҡ итергә һүҙ бирҙе.\nСпорт мәктәбе директоры парламентарийға республикала балалар-үҫмерҙәр спортына ярҙам итеү үтенесе менән килде. Депутат йәш спортсылар араһынан кадрҙар резервын әҙерләүҙе даими камиллаштырыу һәм тренировкалар үткәреү шарттарын яҡшырыту буйынса федераль кимәлдә күрелгән саралар тураһында һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, үҫмерҙәр спортын камиллаштырыу өсөн саралар комплексы ҙур ҡалаларға ғына түгел, район үҙәктәренә лә ҡағыла.\nБөтә Рәсәй һуҡырҙар йәмғиәте йәмәғәт ойошмаһы вәкиле депутатҡа социаль программаны тормошҡа ашырыуҙа ярҙам күрһәтеү үтенесе менән мөрәжәғәт итте. Программа күреү һәләте насар булған балаларҙың ата-әсәләре өсөн методик әсбаптар әҙерләүҙе күҙ уңында тота. Рима Баталова был башланғысты хупланы һәм кәрәкле махсус әҙәбиәт туплауҙа ярҙам күрһәтергә һүҙ бирҙе.


Шайморатов хаҡында спектакль – Бөрйәндә!.. - «Бурзянский районный дворец культуры»\n/ Новости / Шайморатов хаҡында спектакль – Бөрйәндә!..\nМәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры йәйге оҙайлы ялдар алдынан Урал аръяғы райондарына гастролдәргә сыҡты – театр Бөрйәнгә “Ат уйнатып алдан бара…” спектакле менән киләсәк! Артистар 30 июндә Иҫке Собханғолда 15.00 һәм 19.00 сәғәттә сығыш яһаясаҡ\nЛегендар генерал-майор, Рәсәй Геройы Миңлеғәле Шайморатов һәм 112-се атлылар дивизияһы күрһәткән батырлыҡтар хаҡындағы спектаклдең даны бөтә республикаға таралды. Рухлы, бай йөкмәткеле һәм күптәрҙең күңелен әсир иткән сәхнә әҫәрен Рәсәйҙең, Башҡортостандың халыҡ артисы, С.Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Хөрмәтулла Үтәшев сәхнәләштергән. Проекттың художество етәксеһе – театрҙың баш режиссеры Айрат Абушахманов. Сценарий авторы – Зөһрә Бураҡаева, рәссамы – Альберт Нестеров, композиторы — Урал Иҙелбаев , хореографы— Рәйес Низаметдинов. Проекттың консультанты – билдәле тарихсы Салауат Хәмиҙуллин. Төп ролдә – комдив ролендә – Ш. Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты актер Артур Кәбиров.\n🏇Еңеү хаҡына йәнен аямаған ҡаһарман, дошманды дер ҡалтыратҡан, үҙен хөрмәт итергә мәжбүр иткән Шайморатов һәм шайморатовсылар тураһындағы тамашала танылған актерҙар. Шуныһы ҡыуаныслы спектаклдә яҡташыбыҙ Ш.Бабич исемендәге дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, актер Урал Аминов та сығыш яһай.\n🏇Спектакль БР Милли һәм Хәрби-тарихи музейҙары, БР Милли тарих архивы һәм Ә.Абдразаҡов исемендәге «Башҡортостан» киностудияһы фондтарында һаҡланған документтарға нигеҙләнеп яҙылған. Сәхнәләге хәрби-патриотик бейеүҙәр, рухлы йырҙар, хисле шиғырҙар менән байытылған, ундағы ваҡиғалар экрандағы кинохроникалар менән үрелеп бара.\n🏇Бөйөк Еңеү өсөн үҙ ғүмерҙәрен биргән генерал Миңлеғәли Шайморатов һәм данлыҡлы 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының атлылары иҫтәлегенә арнап ҡуйылған спектаклдән ситтә ҡалмағыҙ, театр менән осрашыуға рәхим итегеҙ!


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Другое / Другие методич. материалы / Исследовательская работа по башкирской литературе "Тәтешле районында милли уйындар" 7 класс\nҮрге Тәтешле 2-се һанлы муниципаль бюджет урта дөйөм белем биреү мәктәбе Тәтешле районында милли уйындар /ғилми-тикшеренеү эше/ Әҙерләне: 7-се “А” класы уҡыусыһы Уйылданова Лариса\tЕтәксе: башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Муллаярова Эльвира Риф ҡыҙы Үрге Тәтешле Йөкмәтке Инеш………………………………………………………………………3 I бүлек “Башҡорт халыҡ балалар уйындары” китабы…………………...5 II бүлек Тәтешле районындағы милли уйындарҙы тикшереү………………..7 Уйын урындары һәм уларҙың әһәмиәте………………………………8 Йомғаҡлау…………………………………………………………………11 Ҡулланылған әҙәбиәт……………………………………………………14 Ҡушымта……………………………………………………………………15 Инеш Балаларҙы тәрбиәләүҙә уйындар айырыуса ҙур урын тота. Уйын улар өсөн донъяны танып белеү сараһы, хеҙмәт мәктәбе һәм һәр яҡлап гармониялы үҫеү сығанағы. Ысынлап та, уйнаған саҡта бала өҙлөкһөҙ хәрәкәттә була, ә был хәл инде уның бөтә яҡлап йылдам үҫеүен тәьмин итә. Был физиологик процесс булһа, балаларҙы йәмғиәтебеҙ өсөн кәрәкле кешеләр итеп тәрбиәләүҙең икенсе бер күренеше – психологик процесс та уйындың айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, балалар араһында элек-электән йәшәп килгән халыҡ уйындары онотола бара. Күптәр халыҡтың яҡшы уйындары тураһында аҙ белә. Үҫмерҙәр һәм кескәйҙәрҙең иғтибарын Интернет селтәрендәге замана уйындары йәлеп итә. Тимәк, был тема актуаль, сөнки беҙҙең уйлауыбыҙса, тикшеренеүҙәрҙе үткәреү, уйланыу, башҡаларға һығымталарҙы еткереү бик мөһим. Районыбыҙҙа балаларҙың билгеле һәм төрлө милли уйындары тураһында өлкән быуын кешеләре байтаҡ файҙалы мәғлүмәт һаҡлай. Беҙ уларҙан ошо уйындар хаҡында һорашып, өйрәнеп алһаҡ ял ваҡыттарыбыҙ күңелле һәм фәһемле булыр ине. Маҡсатыбыҙ итеп Тәтешле районында милли уйындарҙы тикшереп, уларҙың бөгөнгө көнгә ҡәҙәр һаҡланып ҡалғандарын асыҡлауҙы алдыҡ. Ошо маҡсатҡа ирешеү өсөн беҙ алдыбыҙға түбәндәге бурыстарҙы ҡуйҙыҡ: Тәтешле районындағы милли уйындарҙы асыҡларға; Өс быуын араһында иң таралған уйындарҙы билгеләргә (башланғыс класс уҡыусылары һәм 7-се класс малай –ҡыҙҙары (уларҙың ата-әсәләре, өләсәй-олатайҙары); Балалар тормошонда милли уйыдарҙың ролен белергә. Гипотеза. Беҙ уйлайбыҙ: беҙҙең йәштәге балалар араһында йыш таралған милли уйындар: “Шар һуғыу”, ”Бишташ”, “Бура һуғыу”, “Туп һуғыу”, “Өйрәк һәм төлкө”, “Ашай торған, ашамай торған”, “Йәшенмәк”, “Күҙ бәйләш”, “Йөҙөк кемдә?”, “Йәшерәм яулыҡ”, “Ҡатырғыс”, “Әбәк”, “Көн менән төн”, “Бесәй менән сысҡан”, “Энә менән еп”, “Ҡаҙҙар, ҡаҙҙар, ҡайтығыҙ!”, “Айыу бүре юҡ икән”, “Буяу һатыш”, “Беҙ ун ике ҡыҙ инек”, “Туп артынан һыуға”, “Һунарсылар менән өйрәктәр”, “Арҡан тартыш”, “Саңғысылар уйыны”, “Аҡ, ҡара һүҙҙәрен әйтмәҫкә”, “Көлдөрөш”, “Ебегән”, “Әйбер йәшереш”, “Ҡап та ҡоп!”, “Осто, осто”, “Аҡ ҡалас”, “Яулыҡ һуғыш”, “Боҙоҡ телефон”, “Самауар”, “Мөйөш алыш”, “Аҡ тирәк, күк тирәк”, “Лодига” һ.б. Һаналып киткән уйындарҙың күбеһе бөгөн дә балалар араһында ҙур ҡыҙыҡһыныу менән уйнала. Тикшеренеү эшебеҙҙең объекты - Тәтешле районында милли уйындар. Тикшеренеү эшебеҙҙең предметы - анкета мәғлүмәттәре, башланғыс һәм 7-се класс уҡыусылары, уларҙың атай-әсәй, олатай-өләсәйҙәре уйнап үҫкән уйындар тураһындағы мәғлүмәттәр. Эшебеҙҙең структураһы: инеш, 2 бүлек, йомғаҡлау, ҡулланылған әҙәбиәт, ҡушымта. I бүлек\t“Башҡорт халыҡ балалар уйындары китабы” Бала донъяға килгәс тә хәрәкәтләнә башлай, сөнки хәрәкәт йәшә-ҙең һәм физиологик үҫештең төп нигеҙе ул. Бары хәрәкәт арҡаһында ғына кеше йәшәй, үҫә, тормош ҡора, ижад итә һәм эшләй. Балаларҙы тәрбиәләүҙә уйындар айырыуса ҙур урын тота. Уйын улар өсөн донъяны танып белеү сараһы, хеҙмәт мәктәбе һәм һәр яҡлап гармониялы үҫеү сығанағы. Ысынлап та, уйнаған саҡта бала өҙлөкһөҙ хәрәкәттә була, ә был хәл инде уның бөтә яҡлап йылдам үҫеүен тәьмин итә. Кесе һәм мәктәп йәшендәге балаларҙың уйнай белеүе генә етмәй, улар дөрөҫ һәм матур итеп уйын ҡора белергә тейеш. Баланы тәрбиәләүҙә был бик мөһим мәсьәлә. Тормошобоҙҙа иң насар ғәҙәттәрҙән һаналған эскеселек, тупаҫ һөйләшеү кеүек ҡырағай күренештәр ҙә балалар уйынында сағылмай ҡалмай. Донъяны танып белеүҙең һәр өлкәһе халыҡ тормошон һәм тарихын үҙенә төп сығанаҡ итеп ала. Ошонан сығып, балалар уйынын ойоштороу ҙа халҡыбыҙҙың быуаттар буйына йәшәп килгән һәм хәҙер ҙә тәрбиәүи әһәмиәтен юғалтмаған милли уйындарын популяштырыуҙан башланып китергә тейеш. Халыҡ уйындары (милли уйындар) беҙҙең иң ҡиммәтле мираҫтарыбыҙҙың береһе бит! Уларҙың тәрбиәүи әһәмиәте бер ҡасан да кәмемәй, сөнки улар халыҡтың хеҙмәт итеүе барышында барлыҡҡа килгән. Башҡорт халыҡ эпосы, легенда һәм әкиәттәренән күренеүенсә, уйындар, төрлө ярыш-һынауҙар борон-борондан халыҡ тормошонда бик ҙур һәм мөһим урын алып килгән. Шулай итеп,халыҡ уйындары халыҡтың тормошона һәм шөғөлөнә төғөҙ бәйләнгән, борон-борондан баланы донъя көтөргә әҙерләү сараһы булып хеҙмәт иткән. Балалар уйыны йыл миҙгелдәренә ҡарап төркөмләнә. Йөкмәткеләренән сығып, драмалы һәм хәрәкәтле уйындарға бүленә. Уйындарҙы балаларҙың йәш үҫенсәлектәренә ҡарап та айырып була. Был китапта халыҡ араһында киң таралған уйындар урын алған. Уйын ҡоралын ҡулланыуҙан сығып, улар төрлө бүлектәргә бүленгән. Хәҙерге көндә бөтөнләйгә онотолоп барған ашыҡ, йәкәл кеүек һөйәк уйындары ла йыйынтвҡта урын алған. Китапта балалар ауыҙ-тел ижадының үҙенсәлекле бер төрө – һанашмаҡтарға ла ҡайһы бер күҙәтеүҙәр яһалған һәм уларҙың үрнәктәре бирелгән. Китап, уйындарҙы ойштороу методикаһы күҙлегенән сығып, тәрбиәселәргә, башланғыс мәктәп һәм физкультура уҡытыусыларына, ата-әсәләргә уйындарҙы һайлап ала белеүҙә үҙаллылыҡ хоҡуғын бирә. Был осраҡта уйыды ойшторған кеше үҙе уйыдың йөкмәткеһен һәм тәрбиәүи әһәмиәтен алдан ныҡлы үҙләштерергә тейеш. Халыҡ “уйындарҙа - хәрәкәт, хәрәкәттә - бәрәкәт ” тип юҡҡа ғына әйтмәгән. Сөнки балалар өсөн уйын ҡоро хәрәкәт кенә түгел, бәлки донъя көтөргә әҙерләнгән хәрәкәт. Уйын бала өсөн – ул дәртле йәшәйеш һәм һәр яҡлап йылдам үҫеш сығанағы, халыҡтың шөғөлөндә, ғөрөф-ғәҙәттәрендә һәм рухында тәрбиә алыу сараһы, донъяны, тормошто танытҡан уҡыу һәм көс-ғәйрәтле, таҫыллыҡты үҫтергән хеҙмәт мәктәбе. II бүлек Тәтешле районындағы милли уйындарҙытикшереү Тикшереү маҡсаты менән беҙ башланғыс класс уҡыусылары һәм 7-се класс малай–ҡыҙҙарынан, уларҙың ата-әсәләре, өләсәй-олатайҙарынан үҙҙәре уйнап үҫкән уйындар тураһында мәғлүмәт йыйҙыҡ. Тәтешле районында башҡорт, татар, рус һәм башҡа миллләт вәкилдәре йәшәү сәбәпле, уйындар ҙа ҡатнаш. Улар араһында йыш таралған милли уйындар: “Шар һуғыу”, ”Бишташ”, “Бура һуғыу”, “Туп һуғыу”, “Өйрәк һәм төлкө”, “Ашай торған, ашамай торған”, “Йәшенмәк”, “Күҙ бәйләш”, “Йөҙөк кемдә?”, “Йәшерәм яулыҡ”, “Ҡатырғыс”, “Әбәк”, “Көн менән төн”, “Бесәй менән сысҡан”, “Энә менән еп”, “Ҡаҙҙар, ҡаҙҙар, ҡайтығыҙ!”, “Айыу, бүре юҡ икән”, “Буяу һатыш”, “Беҙ ун ике ҡыҙ инек”, “Туп артынан һыуға”, “Һунарсылар менән өйрәктәр”, “Арҡан тартыш”, “Саңғысылар уйыны”, “Аҡ, ҡара һүҙҙәрен әйтмәҫкә”, “Көлдөрөш”, “Ебегән”, “Әйбер йәшереш”, “Ҡап та ҡоп!”, “Осто, осто”, “Аҡ ҡалас”, “Яулыҡ һуғыш”, “Боҙоҡ телефон”, “Самауа р”, “Мөйөш алыш”, “Аҡ тирәк, күк тирәк”, “Лодига” кеүек милли уйындар икәне асыҡланды. Был уйындарҙың күбеһе бөгөн дә балалар араһында ҙур ҡыҙыҡһыныу менән уйналыуы билгеләнде. Мәғлүмәттәр ҡушымталағы таблицаларға индерелде (ҡушымта№1,№2). Беренсенән, хәҙерге ваҡытта милли уйындарҙы уҡыусы ҡыҙҙар, уҡыусы малайҙар ниндәй кимәлдә уйнайҙар һәм элек, йәш саҡтарында, әсәйҙәр, атайҙар, өләсәйҙәр, олатайҙар (йәш ваҡыттарында) уйнауын тикшереп - бүлеп таблицаға индерелдек. (ҡушымта №1). Уйындар төрө 36нан артып китте. Икенсенән, быуындар араһында иң таралған һәм яратып уйнала торған уйындар “Мөйөш алыш”, “Әбәк”, “Боҙоҡ телефон”. Ә иң аҙ уйнала торған уйын “Энә менән еп” уйыны булыуы асыҡланды. (ҡушымта №2). Уйындар Уҡыусы ҡыҙҙар Уҡыусы малайҙар Әсәйҙәр Атайҙар Өләсәй-ҙәр Олатайҙар “Әбәк” 30 9 20 10 20 21 “Боҙоҡ телефон” 17 12 22 21 20 12 “Мөйөш алыш” 5 23 18 25 20 20 Тимәк, тилеп сыҡҡан результаттар буйынса беҙ ошоно әйтә алабыҙ: ҡайһы бер милли уйындар быуындар аша дауам итеп өйрәнелә килә һәм балалар тормошош биҙәй, мәғәнә өҫтәй. Күренеүенсә, һәр уйында маҡсатҡа ирешеүҙең үҙ ауырлыгы бар. Уйнаусылар уларҙы еңеп сығырға тейеш. Ә ҡаршылыҡтар үҙ сиратында була тороп, еңелдән ҡатмарлана бара. Ошо принципҡа ҡоролған уйындар бала ихтыяр көсө, сыҙамлылыҡ, ныҡышмалылыҡ, хеҙмәт һөйөүсәнлек тәрбиәләй. Уйын урындары һәм уларҙың әһәмиәте. “Шар һуғыу” (хоккей) . Ауылдарҙа был уйынды йылға-күлдәр ныҡлап туңғас, боҙло майҙансығтарҙа уйнайҙар. Шар һуғыу майҙанын мәктәп йәки клуб янында ла яһарға була. Әһәмиәте: тотош тәнде сыныҡтыра, ихтыяр көсөн, ҡыйыулыҡ, берҙәмлке тойғоһон тәрбиәләй. ”Бишташ” төҫлө таштар менән етеҙ уйнарға өйрәтә. Үҫмерҙәр араһында татыулыҡ, дуҫлыҡ тәрбиәләй. “Бура һуғыу” уйыны тәбиғәт ҡосағында, сыныҡтырыу лагерының спорт майҙансығында үткәрелә. Был уйынды икәүләп йәки төркөмдәрҙә бүленеп уйнарға мөмкин. Әһәмиәте: балаларҙың физик һәм әхлаҡи үҫешенә төрлө яҡлап ыңғай тәьҫир итерлек сара булып хеҙмәт итә. “Туп һуғыу” уйыны сиҙәмлектә, спорт майҙансығында уйналырға мөмкин. Ҡуш йоҙроҡ ҙурлығында эсенә йөн-маҙар тултырылған күн тышлы туп әҙерлнә. Һәр уйнаусыла метрҙан оҙонораҡ кәкре башлы таяҡ – сәкәе алына. Уйнаусылар ике тигеҙ төркөмгә бүленеп, ике ҡапҡасы билгеләнә.Һәр ике яҡтың кешеләре аралашып бөтә майҙан буйлап таралалар. Тупты мәргәнерәк һуғыусылар ҡаршы яҡтың ҡапҡаһы яҡындараҡ тора. Йылғыр балалар, тупты йүгертеп алып китеү өсөн, майҙандың уртаһында ҡала. Әһәмиәте: өлгөрөмлөктө, йылдамлыҡты, көстө арттырырға хеҙмәт итә, сыҙамлылыҡты, ҡыйыулыҡты үҫтерә. “Өйрәк һәм төлкө” – “төлкөләр” туп бәреп, “өйрәктәр” ҙе ауларға тотона. “өйрәктәр”, туп тейеүҙән ҡасып, бер яҡтан икенсе яҡҡа, унан өсөнсө һәм дүртенсе яҡҡа зыҡ ҡубып йүгерешеп йөрйөҙәр. Әгәр туп “өйрәктәр” береһенә тейһә, ул тупты тиҙ генә ҡулына алып “төлкөләрҙең” берәрһенә бәрә. Туп “төлкө”гә тейһә, “өйрәк” уйындан сыҡмай, дүртмөйөш эсендә ҡала; тейҙерә алмаһа – “яна” һәм һыҙыҡтан сыға. Шул тәртиптән “өйрәктәр” аҡрынлап “төлкөләр” тарафынан ауланып бөтә. Дүртмөйөш эсендә бер “өйрәк” тә ҡалмағас, яҡтар урындарын алмаштыра. Уйын үрҙәгесә дауам итә. Уйындың әһәмиәте: тән тиреһенең , хәрәкәтсән мускулдарҙың тойоусанлығын, ҡул һәм бармаҡтарҙың эшсәнлеген камиллаштыра; һаҡ, иғтибарлы булырға өйрәтә. “Ашай торған, ашамай торған” - уйынды ойоштороусы теҙелеп ултырған балаларға сиратлап туп ырғыта һәм шул ваҡытта ашай торған (мәҫәлән, алма, еләк, икмәк, ҡоймаҡ, ҡаҙы һ.б.) йәки ашамай торған (ағас, таш, туп, өй, парта һ.б.) нәмәнең исемен әйтә. Бала, ашай торған нәмәнең исеме сыҡһа ғына, тупты тотарға тейеш. Кем өс мәртәбә тупты дөрөҫ тота, шул уйын ойоштороусының урынына баҫа. Был уйын балаларҙа тапҡыр фекер йөрөтөүҙе тәрбиәләй. “Йәшенмәк” (ҡасыш) йорт-ҡура алды йәки һыу буйындағы ағаслыҡ. Уйнарға теләгән балалар түңәрәк яһап баҫалар. Араларынан берәйһе уртаға сыға ла үҙенән башлап, һәр һүҙҙе бер кешегә тура килтереп, һанай. “Сыҡ” һүҙе тура килгән кеше –бала түңәрәктән сыға. Тағы һанашмаҡ башлана һәм ул шул рәүешле түңәрәктә бер уйнаусы ҡалғансы дауам итә. Иң аҙаҡҡа ҡалған кеше ҡаҫҡандарҙы эҙләүсе булып ҡала. Уйындың әһәмиәте: өлгөрлөк кеүек физик сифаттар барлыҡҡа килә; уяулыҡ, иғтибарлылыҡ тәрбиәләнә. “Күҙ бәйләш” – был уйынды спорт залы, мәктәп майҙансығы йәки йорт-ҡура алдында уйнарға була. Балалар тәүҙә түңәрәк яһап һанашмаҡ әйтәләр. “Сыҡ” һүҙе тура килгән бала түңәрәк уртаһына сыға. Иптәштәре. Таралыша биреп, майҙансыҡтың теләгән еренә үҙе баҫып торорлоҡ бәләкәй түңәрәк һыҙа. Уртала торған уйнаусының күҙен яулыҡ менән бәйләйҙәр. Күҙе бәйләнгән көтөүсе береһен тотһа, уның исемен һамаҡлап әйтергә тейеш. Уйындың әһәмиәте: балала иғтибарлылыҡ. Һиҙгерлек, етеҙлек һәм уяулыҡ тәрбиәләй. “Йөҙөк кемдә?” . Уйын урыны һәм ҡоралы майҙансыҡ, зал, йорт-ҡура алды. Берәй бәләкәй әйбер – таш йәки тинлек аҡса. балалар эскәмйәләргә теҙелешеп ултыра. Уйынды алып барыусы ҡулына йөҙөк йәки берәй әйбер алып. Уны эскәмйәлә ултырған бөтә балаларҙың да усына йомдорған кеүе к итеп рәтләп йөрөп сыға. Йөҙөктө берәүгә һалып ҡуя, иғтибар менән күҙәтеп ултырған баланан:”Йөҙөк кемдә?”- тип һорай. Йөҙөк оҙаҡ табылмай торһа эҙләүсегә яза бирәләр. Уйындың әһәмиәте: иптәшлек хисе. Диҡҡәтлелек, күҙәтеүсәнлек, ойоштороусанлыҡ һәләттәре тәрбиәләнә. “Ҡатырғыс” туғайлыҡ, мәктәп майҙансығы, йорт-ҡура, аҡлан булырға мөмкин. Уйынға ҡатнашыусылар һанашмаҡ әйтеп көтөүсе һайлайҙар. Уйын башланған көтөүсе кемде баҫтырып тота, шул урвнвнда ҡатып ҡала. Иптәштәре уны ҡулына һуғып ҡына ҡотҡара ала. Көтөүсе уларҙы уның янына ебәрмәҫкә тырыша, уйын шулай дауам итә. Балаларҙың бөтәһе лә көтөүсе тарафынан тотолоп ҡатырылһа, тәүге тотолған уйнаусы көтөүсе булып ҡала. Уйын шулай дауам итә. Был төр уйын йүгереклекте, етеҙлекте, уяулыҡты үҫтерә. “Әбәк” уйынында көтөүсенән йүгереп ҡасалар, ул баҫтыра. Көтөүсе баҫтырып тотһа , тотолған кеше көтөүсе була. Уйын шулай дауам итә. “Көн менән төн”, “Бесәй менән сысҡан”, “Энә менән еп”, “Ҡаҙҙар, ҡаҙҙар, ҡайтығыҙ!”, “Айыу, бүре юҡ икән”, “Буяу һатыш” кеүек уйындарҙа ла етеҙлеккә, ҡырҡыу хәрәкәттәр яһарға, иғтибарлы булырға өйрәтә. Балала тәүәкәллек тәрбиәләнә. “Беҙ ун ике ҡыҙ инек” уйынында һиҙгерлекте үҫтереүгә ҡоролған. Уйнаусылар бергә йыйылып ултыра һәм һамаҡлай: Беҙ-беҙ беҙ инек, Беҙ ун ике ҡыҙ инек. Бер таҡтаға йыйылдыҡ, Таң атҡансы юҡ булдыҡ! Бергә йыйылған ҡыҙҙар бер-береһенең баш бармаҡтарынан тотоношалар ҙа һамаҡлайҙар. Һанап бөткәс тын ҡалалар. Кем беренсе һүҙ башлай, шул кеше яза үтәй. Уйынсылар юрамал уйын барышыда бер-береһен көлдөрөргә тырышалар. “Туп артынан һыуға”, “Һунарсылар менән өйрәктәр”, “Арҡан тартыш”, “Саңғысылар уйыны” кеүек уйындар иғтибарлылыҡты, етеҙлекте, сәләмәтлекте нығытыуға ҡоролғандар. “Аҡ, ҡара һүҙҙәрен әйтмәҫкә”, “Көлдөрөш”, “Ебегән”, “Әйбер йәшереш”, “Ҡап та ҡоп!”, “Осто, осто”, “Аҡ ҡалас”, “Яулыҡ һуғыш”, “Боҙоҡ телефон”, “Самауа р”, “Мөйөш алыш”, “Аҡ тирәк, күк тирәк” уйындары күмәк йыйылып башҡарыла торған уйындар. Уйындарҙың әһәмиәте тәндәге мускулдарҙы төрлө хәрәкәткә йәлеп итә, быуындарҙың хәрәкәтсәнлеген арттыра, тауыш ярыларын нығыта; дуҫлыҡ, туғанлыҡ, берҙәмлек тойғоһон тәрбиәләй. “Лодига” уйыны удмурт халҡынан өйрәнелгән уйын. “Лодига” уйнар өсөн төрлө ҙурлыҡтағы таҙа һөйәктәр алынған. Шашки уйыны кеүек үк, ике кеше ҡапма-ҡаршы ултырып уйнайҙар. Был төр уйын элегерәк күпләп уйналған, бөгөнгө көндә уны белеүселәр бик аҙ. Шуның өсөн дә беҙ, тикшеренеүҙән һуң, был уйын төшөп ҡалған уйындар исемлегенә индерелергә тейеш тип таптыҡ. Йомғаҡлау Донъяны танып белеүҙең һәр өлкәһе халыҡ тормошон һәм тарихын үҙенә төп сығанаҡ итеп ала. Ошонан сығып, балалар уйынын ойоштороу ҙа халҡыбыҙҙың быуаттар буйына йәшәп килгән һәм хәҙер ҙә тәрбиәүи әһәмиәтен юғалтмаған милли уйындарын популяштырыуҙан башланып китергә тейеш. Халыҡ уйындары (милли уйындар) беҙҙең иң ҡиммәтле мираҫтарыбыҙҙың береһе бит! Уларҙың тәрбиәүи әһәмиәте бер ҡасан да кәмемәй, сөнки улар халыҡтың хеҙмәт итеүе барышында барлыҡҡа килгән. Ҡайһы бер милли уйындар быуындар аша дауам итеп өйрәнелә килә һәм балалар тормошош биҙәй, мәғәнә өҫтәй. Күренеүенсә, һәр уйында маҡсатҡа ирешеүҙең үҙ ауырлыгы бар. Уйнаусылар уларҙы еңеп сығырға тейеш. Ә ҡаршылыҡтар үҙ сиратында була тороп, еңелдән ҡатмарлана бара. Ошо принципҡа ҡоролған уйындар бала ихтыяр көсө, сыҙамлылыҡ, ныҡышмалылыҡ, хеҙмәт һөйөүсәнлек тәрбиәләй. Тикшереү маҡсаты менән беҙ башланғыс класс уҡыусылары һәм 7-се класс малай–ҡыҙҙарынан, уларҙың ата-әсәләре, өләсәй-олатайҙарынан үҙҙәре уйнап үҫкән уйындар тураһында мәғлүмәт йыйҙыҡ. Тәтешле районында башҡорт, татар, рус һәм башҡа миллләт вәкилдәре йәшәү сәбәпле, уйындар ҙа ҡатнаш. Улар араһында йыш таралған милли уйындарҙа күҙәтелә. Балаларҙы тәрбиәләүҙә уйындар айырыуса ҙур урын тота. Уйын улар өсөн донъяны танып белеү сараһы, хеҙмәт мәктәбе һәм һәр яҡлап гармониялы үҫеү сығанағы. Ысынлап та, уйнаған саҡта бала өҙлөкһөҙ хәрәкәттә була, ә был хәл инде уның бөтә яҡлап йылдам үҫеүен тәьмин итә. Был физиологик процесс булһа, балаларҙы йәмғиәтебеҙ өсөн кәрәкле кешеләр итеп тәрбиәләүҙең икенсе бер күренеше – психологик процесс та уйындың айырылғыһыҙ өлөшө булып тора. Бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, балалар араһында элек-электән йәшәп килгән халыҡ уйындары онотола бара. Күптәр халыҡтың яҡшы уйындары тураһында аҙ белә. Үҫмерҙәр һәм кескәйҙәрҙең иғтибарын Интернет селтәрендәге замана уйындары йәлеп итә. Тимәк, был тема актуаль, сөнки беҙҙең уйлауыбыҙса, тикшеренеүҙәрҙе үткәреү, уйланыу, башҡаларға һығымталарҙы еткереү бик мөһим. Ҡулланылған әҙәбиәт 1. Ғәләүетдинов Ишмөхәмәт. Башҡорт халыҡ балалар уйындары. Башҡорт һәм рус телдәрендә. – Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 2006. – 245 бит. 2. ғөбәйҙуллина Фәрзәнә Хәйбулловна. Башҡорт халыҡ йола байрамдары. Башҡорт телендә. - Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 2011. – 203 бит. Интернет селтәре адрестары http://www.maaam.ru/detskijsad/bashkirskie-podvizhnye-igry.html http://www.dissercat.com/content/opyt-sistemnogo-analiza-igrovoi-kultury-etnosa-na-primere-3. bashkirskikh-narodnykh-igr http://cheloveknauka.com/bashkirskiy-detskiy-folklor-zhanrovyy-sostav-i-poetika Подайте заявку сейчас на любой интересующий Вас курс переподготовки, чтобы получить диплом со скидкой 50% уже осенью 2017 года. Выберите специальность, которую Вы хотите получить:\nДВ-319948 Получить свидетельство о публикации\n09.01.2016 Просмотров: 157 Комментариев: 0 Презентация к уроку "Тіл дамыту Күз"\n09.01.2016 Просмотров: 222 Комментариев: 0 План урока по казахскому языку "Тіл дамыту Күз"\n09.01.2016 Просмотров: 205 Комментариев: 0 Тестовые задания для контроля знаний по ПМ 08 Приготовление хлебобулочных, мучных и кондитерских изделий для профессии "Повар, кондитер"\n09.01.2016 Просмотров: 666 Комментариев: 0 ПРЕЗЕНТАЦИЯ ТВОРЧЕСКОГО ОБЪЕДИНЕНИЯ «ЧУДЕСНАЯ МАСТЕРСКАЯ»\n09.01.2016 Просмотров: 312 Комментариев: 0 Доклад по башкирскому языку и литературе по теме "Башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәрестәрендә электрон уҡытыуҙы ҡулланыу; бөгөнгө торошо, проблемаһы, перспективалары."\n09.01.2016 Просмотров: 379 Комментариев: 0 Календарное планирование воспитательной работы\n09.01.2016 Просмотров: 121 Комментариев: 0 746362746359746348746313746311746308746294


Ҡайһы бер ҡеүәтле сауҙа селтәрҙәренә штраф янай\nМонополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы уларҙы судҡа бирергә әҙерләнә. Белгестәр әйтеүенсә, сауҙа селтәрҙәре етештереүселәрҙән законһыҙ аҡса ала.\nБыл турала федераль хеҙмәттең төбәк идаралығы етәксеһе Рузалин Хәбибуллин матбуғат конференцияһында белдерҙе. Монополияға ҡаршы хеҙмәт сауҙа селтәрҙәрен йыл башынан алып тикшерә башланы. Етешетереүселәр һәм ритейлерҙар араһындағы килешеүҙәр контролгә алынды. Законһыҙ аҡса талап итеү, йәки башҡа хоҡуҡ боҙоуҙар асыҡланһа сауҙа селтәрҙәренә 1 миллион һумдан 5 миллионға тиклем штраф янай.\nРузалин Хәбибуллин, монополияға ҡаршы федераль хеҙмәттең Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе: «Күптәр беҙҙең иҫкәрмәләрҙе үтәп хоҡуҡ боҙоуҙарҙы туҡтаталар. Шулай ҙа иңҡар итеүсе сауҙа селтәрҙәре лә бар. Уларға ҡарата административ эш ҡуҙғатыла. Әгәр законһыҙ аҡса алыуҙы туҡтатмаһалар, үҙҙәре үк арттырып түләһендәр».


Октябрь | 2019 | Всемирный курултай башкир\nБашҡорт бейеүҙәре Үзбәкстан халҡын да хайран ҡалдырҙы\nОпубликовано 28.10.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\n27 октябрь Ташкент ҡалаһында Башҡортостандың 100 йыллығына арналған концерт үтте. Был сараны Әхмәтзәки Вәлиди ис. Башҡорт мәҙәни үҙәге ойошторҙо.\nЕйәнсурала энциклопедия сығарыласаҡ/ В Зианчуринском районе скоро выпустят энциклопедию\nБыл хаҡта 18 октябрҙә “Ейәнсура таңдары” гәзите редакцияһында әүҙем йәмәғәтселәр йыйылышып һөйләште. Унан тыш, район кимәлендә исемле премия булдырыу, Башҡортостандың 100 йыллығы уңайынан сығарылған “Иңдәрендә – ил яҙмышы” китабын дауам итеү һәм тыуған яҡты өйрәнеүселәрҙең район йәмғиәтен төҙөү тураһында кәңәшләштеләр.\nЕкатеринбургта – башҡорт моңо байрамы/ В Екатеринбурге- праздник башкирской культуры\nСвердловск өлкә дәүләт Халыҡтар ижады һарайында Башҡорт мәҙәниәте фестивале башланды.Сәхнәлә- Башҡортостан Республикаһының, Свердловск, Төмән өлкәләре, Пермь крайының һәм башҡа төбәктәрҙең үҙешмәкәр һәм профессиональ коллективтары. Тамашалар залы тулы, тантаналы концертҡа меңгә яҡын кеше килгән.\nБашкортостан – значимый центр культурного притяжения тюркоязычных народов\nОпубликовано 27.10.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nСегодня активно идёт урбанизация и обществу нужны точки опоры. Поэтому этничность и религия не пропадут, и их роль будет только расти.\nИхтыяж бар- башҡорт төркөмдәре юҡ. Салауат ҡалаһында ҡасан башҡорт балалар баҡсаһы асылыр?\nБыл һорау ата-әсәләрҙе инде йылдан артыҡ борсой. Йөҙләгән ғариза йыйылһа ла, мәсьәлә һаман ыңғай хәл ителмәй. Салауатта башҡорт балалар баҡсаһы асылырға тейеш. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Мәғариф, фән, башҡорт телен һәм әҙәбиәтен үҫтереү комиссияһының ултырышында ҡатнашыусылар ҡәтғи талаптар ҡуйҙы.\nСпиртлы эсемлектәр зыянын балаларға нисек аңлатырға ?/Как объяснить зло алкоголя детям?\nБелгестәр әйтеүенсә, мәктәпкәсә йәштәге кескәйҙәргә әкиәт һөйләү ҡулайлыраҡ. Уның ярҙамында бала “изгелек” һәм “яуызлыҡ” төшөнсәләрен айырырға өйрәнә. Араҡы һәм тәмәке зыянын сәнғәт аша аңлатырға кәрәк, ти педагогтар.\nШвецияла – яңы башҡорт ойошмаһы/В Швеции – новая башкирская организация\nУның етәксеһе урынбаҫары Альбина Ғәйнанова Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппараты менән осрашты. “Гүзәлленд” август айында ғына рәсмиләштерелгән һәм теркәү үткән. Альбина Ғәйнанова әйтеүенсә, Скандинав башҡорт ойошмаһын төҙөү идеяһы V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡатнашҡандан һуң барлыҡҡа килә. Гөлиә Фәзлетдинованың тәҡдимен Швеция, Норвегия, Финляндияла йәшәгән милләттәштәребеҙ ҙә хуплаған.\n“Урал картаһы билдәләре” тигән исем аҫтында үткән түңәрәк өҫтәлдең төп асылы шунда. Республика ғалимдары Пермдә VI Бөтә Рәсәй милли берҙәмлек форумында ҡатнаша. 3 көнгә Пермь ҡалаһы дәүләт власы органдары, эксперттар һәм ғалимдар өсөн милләт–ара һәм милли сәйәсәт һорауҙарын асыҡ диалог рәүешендә өйрәнә торған майҙансыҡҡа әйләнде. Форумға 50 төбәктән 600-ҙән ашыу белгес килгән.\nБашҡорт теле буйынса конференция // Конференция по башкирскому языку\nОпубликовано 23.10.2019 пользователем Idelkhan\tКомментировать\nӨфөлә башҡорт теле һәм әҙәбиәтен һаҡлау һәм үҫтереү мәсьәләләре буйынса фекер алышалар. Бөгөн «Башҡорт теле һәм әҙәбиәте глобалләшеү шарттарында һәм күп милләтле мөхиттә: тәжрибә һәм үҫеш юлдары» халыҡ-ара фәнни-ғәмәли конференцияһы эш башланы. Ойоштороусылары – Башҡортостан Башлығы Хакимиәте, Рәсәйҙең Фән һәм юғары белем министралығы, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, Рәсәй Фәндәр академияһы, Рәсәй Фәндәр академияһының тарих-филология бүлеге, Башҡортостандың Мәғариф […]


Эҫем металлургия заводы төҙөлөшө | izi.TRAVEL\nҺеҙҙең алда Белорет металлургия заводының макеты. Шайтан-Көҙәй олоҫо ерҙәрендә Эҫем металлургия заводы төҙөлгән.\n1759-сы йылдың 16-сы мартында заводсы М.С. Мясников Бергколлегиянан Эҫем йылғаһына ҡойған еренән йыраҡ түгел урында Көрәкле йылғаһы буйында домна-сүкеш заводын төҙөргә Указ алған. Әммә 1759-сы йылдың 6-сы майында Бергколлегиянан шул уҡ урында тимер эшкәртеү заводын төҙөргә заводсы И.Б. Твердышев рөхсәт алған. Эҫем заводын төҙөү эштәре 1759–сы йылдың йәйендә башланған. Завод өсөн ерҙәр Себер юлының Шайтан-Көҙәй олоҫо башҡорттарынан һатып алынған. Эҫем заводы өсөн барлығы 256 811 дисәтинә ер, шул иҫәптән 209 515 урман тотонолған. Тарихи әҙәбиәттә завод бер домна һәм туғыҙҙур сүкеш менән 1761-се йылда эш башлаған тигән һүҙҙәр бар. Ләкин Заводтарҙың төп идараһы кан-целярияһының 1762-1763 йылғы ведомостәрендә “Домна не имеется” тигән яҙма бар, күрәһең, тәүге йылдарҙа Эҫем заводы сүкеш заводы булараҡ эш-ләгән. Был турала заводта 1770-йылда булып киткән академик П.С. Паллас та әйтеп үткән. Уның белдереүенсә, плотина Эҫем йылғаһы көньяҡтан төнь-яҡҡа ҡарай ике тау араһында урынлашҡан булған. Плотина йөҙ сажин самаһы, ә быуа бик тәрән, оҙонлоғо саҡрымға яҡын.\nЗавод биналары төньяҡтан теҙелгән, йәғни Эҫем йылғаһының һул яғынан, унда өс сүкеш фабрикаһы урынлашҡан, һәр береһенең алты горны, дүрт сүкеше бар. Шулай итеп, фабрикала 18 горн һәм 12 сүкеш булған. Домна тураһында Паллас бер ни ҙә әйтмәгән.\n1768-се йылдың мартында Бергколлегияла төҙөлгән Ведомостә лә Эҫем заводы сүкеш заводы булараҡ теркәлгән.\nСүкеш фабрикалары янында сүкеш һәм башҡа “ошондайыраҡҡоралдар” етештереү өсөн бер горнлы якорь тимерлеге, саҡҡына алыҫтараҡ һуғылған тимерҙе йылытып йомшартыу өсөн махсус мейес булған.\nЭҫем заводында Ҡатау-Ивановск һәм Йүрүҙән-Ивановск заводтары суйынын сүкегәндәр. Йыл эсендә 50-60 мең бот тимер һуҡҡандар. Плотинаның икенсе яғынан ике рамлы голландия бысҡы тирмәне һәм он тарттырыу тирмәне төҙөлгән.\nКрәҫтиәндәр һуғышы ваҡытында Эҫем заводында ваҡиғаларҙың уртаһында ҡалған, ул баш күтәреүселәр тарафынан емерелеп яндырылған. Заводтың дөйөм сығымдары 160 мең һумдан ашып киткән. Төҙөкләндереү эштәре 1777-се йылдың сентябренә тиклем һуҙылған.\n18-се быуат аҙағында төҙөлгән ”Генераль тасуирлама”ла яҙылыуынса, Эҫем заводының өс эшсе руднигы булған, 2478 мастер һәм һатып алынған крәҫтиәндәр эшләгән.\nҠеүәте буйынса Эҫем заводы Көньяҡ Уралда бик ҙурҙарҙан һаналған. 18-се быуаттың һуңғы ун йыллығында ул йыл һайын 110-дан 190 мең ботҡа тиклем суйын сүкегән. Заводтың етештереүсәнлеге кәмегән йылдар ҙа булған, әлбиттә. Бындай хәлдәр башлыса эшсе көстәр етмәүе, ҡоролоҡ йылдарында гидроэнергетика базаның көсһөҙлөгө, стихия ҡазалары менән бәйле.\nМилек бүлешкән саҡта Эҫем заводы заводчик И.С. Мясниковтың оло ҡыҙына – Ирина Ивановнаға, ире яҡлап Бекетоваға эләккән. Аҙаҡтан был заводтар бирнә булараҡ уның генерал-адъютант А.Д. Балашовҡа кейәүгә сығыусы кесе ҡыҙы Елена Петровна милкенә күсә.