Республиканың күренекле фән эшмәкәре Зәки Әлибаевҡа 50 йәш // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n23 сентябрь, Кесе йома\nРеспубликаның күренекле фән эшмәкәре Зәки Әлибаевҡа 50 йәш\n13:42, 10 января 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 10 ғинуар, 2017 йыл. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Владимир Романов/. Бөгөн билдәле филолог һәм әҙәби тәнҡитсе, журналист, Башҡортостандың юғары мәктәбе вәкиле Зәки Әлибаев үҙенең 50 йәшлек юбилейын билдәләй.\nЗәки Арыҫлан улы Әлибаев 1967 йылдың 10 ғинуарында Башҡорт АССР-ның Белорет районы Йөйәк ауылында күп балалы ауыл эшсәндәре ғаиләһендә донъяға килә. Тыуған ауылында урта мәктәптә белем ала. Унда яратҡан дәресе башҡорт теле һәм әҙәбиәте була. 1984 йылда Өфөгә килеп Башҡорт дәүләт университетының филология факультетына уҡырға инә. Институт йылдарында Зәки Әлибаевтың фәнгә ынтылышы асыҡлана.\nЗәки Әлибаевтың шәхес булыуына ул йылдарҙа университетта эшләгән тотош арҙаҡлы педагогтар төркөмө тәьҫир итә: Роберт Байымов, Нәғим Ишбулатов, Ғәли Сәйетбатталов, Эрнст Ишберҙин, Абдрахман Ғәлләмов.\nУҡыуын уңышлы тамамлағандан һуң Зәки Әлибаев үҙ эшмәкәрлеген университетта дауам итә. Аспирантурала уҡый, башҡорт романдарында конфликт тәбиғәте темаһын өйрәнә.\n1996 йылда диссертация яҡлап филология фәндәре кандидаты булып китә. Ассистент, өлкән уҡытыусы һәм доцент булып эшләй. 2009 йылдан алып М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт әҙәбиәте һәм мәҙәниәте кафедраһында доцент сифатында әүҙем ғилми-педагогик эшмәкәрлеген алып бара.\nЗәки Әлибаев илленән ашыу ғилми һәм уҡытыу-методика хеҙмәте авторы. Уның әҙәби һәм тәнҡит мәҡәләләре йыш ҡына «Ватандаш», «Ағиҙел», «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналдарында, республика гәзиттәрендә баҫыла. Һуңғы йылдарҙа ғына Роберт Байымов, Мирас Иҙелбаев, Зәйнәб Биишева, Жәлил Кейекбаев, Кирәй Мәргән һәм башҡа яҙыусылар ижады тураһында етди ғилми материалдары донъя күрә. Зәки Әлибаев прозаны өйрәнеү менән генә сикләнеп ҡалмай, уның ижадында атаҡлы шағирҙар Мостай Кәрим, Мәүлит Ямалетдинов, Рәми Ғарипов һәм Аҡмулла ижадтарын тәрән анализлау мәҡәләләре бар. Әле ул башҡорт романында шиғриәтте өйрәнеүгә арналған етди эш өҫтөндә эшләй.\nЙәш ғалим 20 йылдан ашыу төрлө кимәлдәге ғилми-ғәмәли конференцияларҙа әүҙем ҡатнаша. Ул доклад менән Өфө, Яҡут, Астана, Нигде (Төркиә) ҡалаларында сығыш яһай. Уның мәҡәләләре Ашхабад, Истанбул, Таулы-Алтай, Ҡыҙыл, Урал, Тамбов һәм башҡа ҡалаларҙың ғилми баҫмаларында сыға. Һуңғы йылдарҙа бик ҡыҙыҡлы һәм перспективалы тема – хәҙерге заман башҡорт прозаһына эпик традицияларҙың тәьҫирен өйрәнеү, боронғо башҡорт эпостарында герой концепцияһын, «Урал батыр» эпосында башҡорт романы сығанаҡтарын тикшереү менән шөғөлләнә.\nЗәки Арыҫлан улы әүҙем йәмәғәт эшмәкәрлеге алып бара. 2015 йылда, Әҙәбиәт йылында, «Башҡортостан уҡытыусыһы» журналы лауреаты була. Ул Рәшит Назаров исемендәге республика әҙәби конкурсында жюри ағзаһы. Зәки Әлибаевтың студенттары Рәсәй халыҡтары телдәре һәм әҙәбиәттәре буйынса бөтә Рәсәй студенттар олимпиадаһында еңеү яулай. Юҡҡа ғына түгел, ҡәләмдәштәре уны 2016 йылдың ноябрендә республиканың Яҙыусылар союзы идаралығы рәйесе вазифаһын башҡарыусы итеп һайлай.\nӘҙәбиәт һәм фән өлкәһендә ҙур ҡаҙаныштары өсөн Зәки Әлибаев «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре» тигән маҡлы исемгә лайыҡ була. Ул Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы.


Тексты выступления главы сельского поселения Нигаматовский сельсовет Вахитовой Фании Гиляжовны\nБашҡортостан Республикаһы Баймаҡрайоны муниципаль районының Ниғәмәт ауыл советы ауыл биләмәһе советы хәкимиәт башлығы Вәхитова Фәниә Ғиләжҡыҙының отчеты\nТағы ла бер йылды артта ҡалдырып, 2013 йылдың тәүге айҙарын барлай башланыҡ та инде. Уҙған йылды дөйөмләштереп, киләһе йылға маҡсаттар ҡуймайынса эшләү мөмкин түгелдер.\n2012 йылдың Ниғәмәт ауыл Советы өсөн насарҙарҙан булмауын баштан уҡ һыҙыҡ өҫтөнә алыу кәрәктер. 6 ауылды үҙ эсенә алған ауыл Советы биләмәһендә 3661 халыҡ иҫәпләнә. Йыл башынан 146 кешегә артҡан.Бөтәһе: 2010 йылда – 3492 кеше, 2011 йылда – 3515 кеше, 2012 йылда – 3664 кеше. Тыуым буйынса ла күрһәткестәр насарҙан түгел:2011 йылда – 36 бала, 2012 йылда – 38 бала доньяға килгән.Үлем осраҡтарына килгәндә 12%. Шуныһы ҡыуаныслы, суицид осрағы булмаған.\nАуылда мал көтмәйенсә йәшәп булмай.Һуңғы йылдарҙағы ҡоролоҡҡа ҡарамаҫтан мал һаны кәмемәне. 2012 йылда 1930 баш эре мөгөҙлө мал иҫәпләнде. Ауыл халҡының малын көтөү өсөн бөтәһе 11 урында һыйыр малы,4 урында аттар көтөүҙәр ойошторолдо. 18 көтөүсе йәлеп ителде. Яһалма ҡасырыу буйынса 2 пункт эшләне, көтөүҙәргә үгеҙҙәр бүленде. Көтөүселәргә Салауат исемендәге АКХ , «Рәхимов” КФХ-һы аттар беркетте, 2 көтөүсе үҙенең шәхси аттары менән көттө. Көҙ көнө малдарҙы һатыу өсөн ауыл халҡына ярҙам күрһәтелде, шулай уҡ ҡышлатыу өсөн бесән, һалам мәсьәләләре күҙ уңынан ысҡындырылманы.Сабынлыҡ ерҙәрен тәртипкә килтереү буйынса ер эштәре башҡарылды. 28 кеше сабынлыҡ менән тәьмин ителде. Ауыл халҡынан һөт йыйыу шулай уҡ йылдағыса ойошторолдо. Малсылығ буйынса Салауат исемендәге ауыл хужалығы кооперативыэшләне.7917 ц. һөт етештерелде. Һыйыр башына 1759 кг. Тәшкил итә. Эре мөгөҙлө мал 275 башҡа, артым 627 ц. үҫте. Йылҡы малы 14 башҡа, артым 68 ц. тәшкил итте. 95 баш эре мөгөҙлө мал өҫтәмә һатып алынды. Әлеге көндә 698 баш эре мөгөҙлө мал иҫәпләнә.Июнь айында Салауат исемендәге АКХ-һында район һауынсылары, техник осеменаторҙары район конкурсы булып үтте.. Салауат исемендәге АКХ-ға дәүләт тарафынан 3196 мең һумлыҡ ярҙам күрһәтелде. Әммә ҡоролоҡ арҡаһында уңыш быйылғы йылда булманы..\nАуыл хужалығы йүнәлешендә бөтәһе 11 крәҫтиән – фермер хужалығы эшләй. 2 кеше 2012-2014 йылдарҙа КФХ нигеҙендә ғаилә малсылыҡ фермаларын үҫтереү программаһында ҡатнашып береһе грантҡа лайыҡ булды, икенсеһе документтар тапшырыу өҫтөндә. Бал ҡорто, умартасылыҡ менән шөғөлләнеүселәр һаны артты. Нийәтшин Азат Сәйет улы Республика бәйгеһендә был йүнәлештә беренсе урын алды. Әүҙем рәуештә малдарҙы биркалау һәм табра һуғыу үткәрелде. Бының өсөн аыул хәкимиәте тарафынан аҡса бүленде.\nАыул биләмәһендә бәләкәй эшҡыуарлыҡүҫеш юлында. 2011 йылда 21 сауҙа нөктәһе халыҡты көнкүреш тауарҙары менән тәьмин итһә, 2012 йылда улар һаны 2-гә артты. 7 пилорама халыҡты төҙөлөш материалдары менән тәьмин итә. Шулай уҡ халыҡты утын, газ менән тәьмин итеү, һөт йыйыу, күмер яғыу, йәшелсә үҫтереү кеүек тармаҡтар ҙа үҫешә.. Көнөнә 3 тапҡыр Үрге Яйыҡбай – Баймаҡ маршрутындағы шәхси автобус юл йөрөүселәргә хеҙмәт күрһәтә. Сибай- Байым йүнәлешендәге шәхси маршрут менән студенттар файҙалана.. Еңел автомашина, трактор һатып алыусылар һаны ла артты. Кредит алыусылар һаны ла арта.2012 йылда Россельхоз банк хеҙмәте менән 22 кеше файҙаланған. Былар барыһы ла халыҡтың йәшәү кимәлен күрһәтеүсе факторҙар.\nАуыл биләмәһендә урынлашҡан 5 мәктәптә бөтәһе 399 балаға 60 уҡытыусы белем һәм тәрбиә бирә. Балалар баҡсаларында 95 бала тәрбиәләнә. Әлбиттә, илдәге оптимизация беҙҙең мәғариф учреждениеләрен дә урап үтмәне. 2012 йылда 12 кеше ҡыҫҡартылыу сәбәпле икенсе эшкә күсергә, йә булмаһа эшһеҙлек буйынса иҫәпкә торорға мәжбүр булған.\nАуыл биләмәһенән 21 бала инвалидлыҡ буйынса пособие ала. Балаларын тәрбиәләүҙә битарафлыҡ күрһәткән !ҙ ата-әсә махсус иҫәптә тора.2011 йылға ҡарағанда улар һаны 2-гә кәмегән. Ләкин ҡыҙғанысҡа ҡаршы, береһе урынына икенселәре табылып тора. Был ғаиләләр даими конролдә:рейдтар, профилактик әңгәмәләр үткәрелеп, уларға ҡарата 32 протокол төҙөлгән. Бәлиғ булмағандар комиссиһы тарафынан 3 ата-әсәнең тәртибе тикшерелгән.\nХоҡуҡ боҙоуҙар күләме киреһенсә 3-кә артҡанг, 2011 йылда-26, 2012 йылда – 29. Был инде участка инсперторының эшкә яуапһыҙ ҡарауы һөҙөмтәһе. Кыҙғанысҡа ҡаршы ауыл Советы үҙ вәләкәтендә булмаған эштәр менән дә шөғөлләнергә мәжбүр.\nАуыл хакимиәтенең төп тәғәйенләнеше халыҡҡа информацион, методик ярҙам күрһәтеү, тейешле документтар менән тәьмин итеү. 2012 йылда төрлө һорауҙар меннән 1643 кеше мөрәжәғәт иткән. Уларҙың барыһы ла ыңғай хәл ителгән. һорауҙарҙың күпселеге ер участкаһы, торлаҡты яҡшыртыу, ағас менән ярҙам итеү, сабынлыҡ ере менән тәьмин итеү һәм башҡаларға ҡағыла.. Эшһеҙлек буйынса иҫәпкә тороу үҙәгенә бөтәһе 50 кеше теркәлгән, 398 ғаиләгә субсидия юлланылған, 158 гражданға нотариаль хеҙмәт күрһәтелгән.\nБөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан ветерандарҙың тол ҡатындарының 3-һөнә квартира алыр өсөн сертификат бирелгән.Шундай уҡ сертификатҡа 2012 йылда 2 күп балалы әсә, 3 етем бала эйә булған. Торлаҡ хәлен яҡшыртыу маҡсатында 6 кеше иҫәпкә ҡуйылған. Күп балалы ғаиләләр өсөн 20 ер участкаһына кадастр паспорттары эшләнелгән. Ләкин күп балалы ғаиләләр Баймаҡтан, йә Иҫке Сибайҙанер алырға ашҡына.\nӨлкән йәштәге кешеләр даими иғтибар үҙәгендә. 2012 йылда 24 кеше хаҡлы ялға сыҡҡан. Ярҙамға мохтаж 42 кешегә 6 социаль хеҙмәткәр ярҙам күрһәтә.\nШуныһы ҡыуаныслы, йәштәр һуңғы йылдарҙа ауылда төпләнә. 2012 йылда 2 йәш ғаилә «Ауылды социаль үҫтереү» программаһында ҡатнашып, льготалы ссуда алып өй төҙөнө. Өйҙәрҙе сафҡа индереү буйынса ауыл биләмәһе районда тәүге урындарҙы биләй. 2010 йылда – 14 өй, 2011 йылда- 16 өй, 2012 йылда 14 өй, 921 кв.м. торлаҡ сафҡа инде.\nФельдшер – акушерлыҡ пункттары ла 5 ауылда уңышлы эшләп килә.. Улар тарафынан бөтәһе 2917 ауырыуға ярҙам күрһәткән.,97 мең һумлыҡ дарыу һатылған.\n2012 йылдың иң ҙур ваҡиғаларының береһе Ниғәмәт мәҙә!ниәт йортон сафҡа инеүе. Мәҙәниәт усаҡтарышулай уҡ 5 ауылда эшләп килә. Улар тарафынан халыҡтың ялын ойоштороу буйынса маҡсатлы эш алып барылды. Даими рәүештә төрлө саралар, конкурстар үткәрелеп барылды. 1812 йылдағы Ватан һуғышының 200 йыллығына арналған район смотр- конкурсында беҙҙең биләмә 2-се дәрәжәле дипломға лайыҡ булды. Был сараларҙа «Атайсал», «Ағинәйҙәр» клубы ағзалары әүҙем ҡатнашты. Темәс , Юлыҡ ауылдарының «Атайсал», «Ағинәйҙәр» клубы ағзаларының беҙҙә булыуы, уҙебеҙҙекеләрҙең Төркмән, Кәрешкә ауылдарына барыуы оло сараға әйләнде.\nКитапхана хеҙмәткәрҙәре лә мәҙәни сараларҙан ситтә ҡалманы. Айырым үҙҙәренә лә мәҙәниәт йорттары, ҡатын- ҡыҙҙыр Советтары менән бергәләп тә төрлө саралар ойошторҙолар. Ниғәмәтттә асылған моделле китапхана, шулай уҡ йыл сараһына әүерелде.\nҠатын –ҡыҙҙар Советтарының эшен дә ыңғай яҡтан баһалап китер инем. Бигерәк тә Байым ауылы ҡатын ҡыҙҙар Советы әүҙем эшләне. Рәйесе Вәлиева Таңһылыу Әхмәтхан ҡыҙы.Улар ысын мәғәнәһендә, ауыл Советы үткәргән сараларҙың үҙәгендә булдылар.\nУрындағы үҙидараны яңғыҙ ғына үҫтереп булмай. Шул маҡсаттан 6 ауылда ла старосталар һайлап ҡуйылды. Көтөүҙе контролдә тотоу, көтөүселәргә аҡса йыйыу мәсьәләләрендә уларҙың ярҙамы ҙур булды. Бигерәк тә Байым ауылы старостаһы Аминева Нәғимә Заһит ҡыҙын билдәләп үтер инем.\nАуыл биләмәһе йәштәр араһында зона, район спорт ярыштарынан ситтә ҡалманы. Егеттәр волейбол командалары һуңғы 2 йылда рәттән 1-се урынды зона ярышында яуланы. Район ярышында тәүге 6 иҫәбенә инде. Шулай уҡ 5 йыл рәттән 23 февраль-Ватан һаҡлаусылар көнөнә арналған волейбол ярыштарын үткәреү матур йолаға әүерелде.. Был ярыштарҙа 5-6 команда мотлаҡ ҡатнашып тора.\nХәҙерге заманда мәғлүмәтһеҙ йәшәү мөмкин түгел. Биләмә халҡы телефон, IP ТВ, интернет менән файҙаланыу, кәрәҙле телефон менән бәйләнеш тотоу мөмкинселектәренә эйә. Яҙма баҫмаларға ла бик теләп яҙылы. 2012 йылда баҫмаларға яҙылыу 105%үтәлгән.Был эштә бигерәк тә Таңғатарова Фәхирә Шәйхетдин ҡыҙы әүҙем эшләй.\nНиғәмәт ауыл биләмәһе Баймаҡ районында берҙән – бер үҙ-үҙен финанс яғынан тәьмин итеүсе биләмә һынала. Үҙ ҡаҙнаны тулыландырыу 2011 йылда – 113%, 2012 йылда -114% үтәлгән.Был тотороҡлоҡ беҙгә күп кенә эштәрҙе башҡарырға, ауыл биләмәһендәге социаль объекттарға ярҙам итергә мөмкинселлек бирә.. Даими үткән мәҙәни , спорт һәм башҡа сараларҙы үткәреү өсөн аҡса бүленә. Мәктәптәр, балалар баҡсаларының Яңы йыл байрамдарын үткәреү өсөн шыршылар менән тәьмин итеү, ҡыш бабай тоғона күстәнәстәр һалыу күптән инде ғәҙәткә әйләнгән. Әүҙем уҡыусыларҙы Арҡайым тәгәрмәс – ҡалаға ебәрәү үҙ көсөндә ҡала. Мәктәп автобусының страховкаһы булмау сәбәпле был сара кисектерелгәйне. Быйыл вәғәҙәне үтәрбеҙ тип уйлайбыҙ.\nНиғәмәт ауыл биләмәһендә эшләргә теләге булған кешеләр өсөн эш урындары етерлек. Талҡаҫ шифаханаһында әлеге көндә 70 кеше эшләй. Йәйге сезонда эшсе ҡулдарға моғтажлыҡ тағы ла арта. Унан тағы Ирәндек ял базаһы, Отленок балалар лагеры, АКХ,КФХ, ИП-ларҙа эш урындары етерлек.\n2012 йылда бөтә төр саралар, эшләнгән эштәр өсөн бөтәһе хакимиәт бюджетынан 1652834,71 һум аҡса тотонолған. Был сумма эсенә төҙөкләндереү, Иҫән-Түбә, Бикеш-Байым юлдарын төҙөү, Талҡаҫ ял үҙәге, таҙартыу ҡоролмалары төҙөү проект – смета документтары, 2-се Этколда һыу үткәргес проект экспертиза документтары, күп балалы ғаиләләр өсөн ерҙе бүлеү-үлсәүдокументтары, юлдарға ҡырсынташ түшәү, асфальт юлдарҙы өлөшләтә ямау, ташҡындың эҙемтәләрен бөтөрөү, туҡталыштарҙы яңыртыу, юл. Тамғаларын эшләтеү, ҡыйлыҡтарҙы өйҙөртөү, рекультивация үткәреү, обелисктарға реставрация үткәреү һәм башҡа эштәр инә.Төҙөкләндереү өсөн ҙур иғтибар бүленде.\n2012 йылда үткән Рәсәй Федерацияһы Президенты, район Советына депутаттарһайлауҙарында биләмә халҡы әүҙем ҡатнашты. Районда 5 һайлау участогында, шул иҫәптән Ниғәмәт тә КОИБ-тарҙың ҡуйылыуы был мөһим сараның яңылығына әүерелде.\nӘлбиттә уңыштар менән бер рәттән етешһеҙлектәр ҙә юҡ түгел.. Беҙҙең алда йәштәрҙе йәмәғәт эштәренә йәлеп итеү, хоҡуҡ боҙоуҙарҙы кәметеү, яңынан –яңя эш урындарын булдырыуөсөн бәләкәй эшҡыуарлыҡты артабан үҫтереү, бала тәрбиәләү эшенә битараф ата-әсәләрҙең үҙ аңын үҫтереү өсөн профилактик саралар үткәреү, планлы эш алып барыу һәм башҡа бихисап эштәр тора. Ә быларҙың бөтәһен дә беҙ, ошонда ултарғандар-активменән берлектә эшләһәк кенә атҡарып сыға аласаҡбыҙ.\nТәрбиә эшендә мәсеттәрҙең әһәмиәте ҙур. Биләмәнең ғ ауылындамәсеттәр эшләп килә. Түбәнге Яйыҡбай ауылы мәсете тарихи ҡомартҡылар исемлегенә индерелеп, 2013 йылда реконструкция үткәреләсәк. Әлеге көндә мәсеттәргә техник һәм кадастр паспорттары эшләнелде, ә Иҫән ауылында мәсет нигеҙенә таш һалынды.\n2013 йылға яңы уй, пландар менән аяҡ баҫтыҡ. 2013 йылдың ноябрь айында 2-се Этҡол ауылында мәҙәни – социаль объекты сафҡа индереү планлаштырылды. Ул үҙ эсенә мәктәп,библиотека, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пунктын аласаҡ.Хәҙрге көндә унда фундамент эштәре башҡарыла. Бер рәттән 2-се Этҡолда һыу үткәргес торбаларын һуҙыу эштәре бара.Үрҙә һынап үткән проекттар буйынса эштәр башҡарыласаҡ. Иҫән ауылында Орленок лагерының яңы корпусы төҙөләсәк.Завод сафҡа инәсәк.\nРеспублика кимәлендәге «Байым ишан » көндәре, Иҫән ауылында «Урал батыр » эпосын ятҡа һөйләү республика ярыштары үтәсәк. Бындай саралар беҙҙән ҙур яуаплылыҡ талап итә. Быйылғы йылдың Тирә яҡты һаҡлау йылы булыуы ла бик күп эштәрҙе башҡарыуҙы күҙ уңында тота.\nМин ышанам, беҙ бергәләп барыһын да атҡарып сығырбыҙ. 2012 йылда башҡарған бөтә төр эштәр, саралар өсөн барығыҙға ла рәхмәт, һаулыҡ, уңыштар теләйем. Иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт.\npages -> Постановление От 29 января 2016 года №41


Башҡортостан Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерләнә - Правительство Республики Башкортостан\n– Рәсәй Бөтә донъя фольклориадаһын беренсе тапҡыр ҡабул итә. Уны икенсе төрлө мәҙәни Олимпиада тип тә атайҙар, – тине Радий Хәбиров. – Был бик ҙур сара, тотош республика буйынса үтәсәк. Башҡортостанға донъяның 80-дән ашыу дәүләтенән 3000-гә яҡын артист киләсәк. Тотош республика буйынса 72 майҙансыҡ булдырыла.


Ил башлығы "Көнсығыш"ты сәләмләне\nИл Президенты “Көнсығыш” Бөтә Рәсәй йәштәр мәғариф форумында ҡатнашыусыларға сәләмләү телеграммаһы ебәрҙе. Йыйын беренсе тапҡыр Владивостокта үтә.\nВладимир Путин форумдың Рәсәй йәштәр белем мәғариф майҙансыҡтары араһында лайыҡлы урын биләренә ҙур ышаныс белдерҙе. Ни өсөн тигәндә, сара Алыҫ Көнсығышты үҫтереү кеүек мөһим һәм хәл итеү күптән көтөлгән темаға арналған.\n“Рәсәйҙең һәм сит ил дәүләттәренең талантлы, дәртле йәштәре был төбәктең геосәйәси, социаль-иҡтисади ҡеүәтен нығытыуға йүнәлтелгән программалар, башланғыстар тәҡдим итәсәк”, – тип ышаныс белдерҙе Владимир Путин һәм форумда ҡатнашыусыларға уңыштар теләне.\nМайҙансыҡта һигеҙ лаборатория эшләйәсәк. Сарала ҡатнашыу өсөн конкурс ярҙамында 18 – 30 йәшлек 600-ҙән ашыу белгес һайлап алынған. Уларҙың һәр береһе Алыҫ Көнсығышты үҫтереү буйынса үҙ проектын тәҡдим итәсәк.


һандар һәм факттар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Хәтер » һандар һәм факттар\n10.05.2013 һандар һәм факттар\nБөйөк Ватан һуғышында СССР-ҙың дөйөм демографик юғалтыуы 26,6 миллион кеше була. Был күрһәткестең 38,5 миллион кеше тигән варианты ла бар.\nГерманияның 5 миллионға яҡын кешеһе һәләк була. Уның союздаштарыныҡы – 806 мең.\nҒалим Г. Кривошеев етәкселегендәге тикшеренеүселәр төркөмө беҙҙең илдең һуғышта ҡатнашмаған халҡынан яҡынса 13,7 миллион кешенең һәләк булыуын асыҡлаған. Шуларҙың 7 миллиондан ашыуы оккупацияланған биләмәлә бомбаға тотоуҙан һәләк булһа һәм хәрби хәрәкәттәрҙә үлтерелһә, 4 миллионы аслыҡтан, йоғошло сирҙәрҙән, медицина ярҙамы юҡлыҡтан ҡырылған. Ҡалған 2 миллионы Германияла мәжбүри эштән донъя ҡуя.\nЛенинград блокадаһында аслыҡтан миллионға яҡын ватандашыбыҙҙың ғүмере өҙөлә. Блокада 880 көн дауам итә. Был осорҙа икмәк нормаһы эшселәр өсөн 250 г тәшкил иткән, ә хеҙмәткәрҙәр, балалар, иждивинецтар өсөн күләме ике тапҡыр бәләкәй була.\nҺуғыш йылдарында совет биләмәһендә 1710 ҡала һәм ҡасаба, 70 меңдән ашыу ауыл емерелә. 32 мең сәнәғәт предприятиеһының эше туҡтала, 98 мең колхоз һәм 1876 совхоз юҡҡа сығарыла.\nДөйөм алғанда, СССР-ҙың матди юғалтыуҙарының суммаһы 2 триллион 600 миллиард һумға торош иткән.\nРәсәй Оборона министрлығының 2005 йылғы мәғлүмәттәре буйынса, 1941 – 1945 йылдарҙа 4 559 000 совет хәрбийе әсиргә эләккән. Уларҙың 4 380 000-е һәләк булған. Шуныһы бар: 1944 йылдың 1 майында, немец документтары буйынса, совет әсирҙәре һанының 5 миллиондан ашыуы билдәле.\nИлебеҙ ҡатын-ҡыҙҙары, Ватанын яҡлап, һуғыштың тәүге көндәрендә үк яуға китә. Донъя тарихында башҡа бындай күренеш теркәлмәгән. Фронтта бер миллиондан ашыу ҡатын-ҡыҙ ҡатнашҡан.\nСССР Хәрби көстәрендә ҡатын-ҡыҙҙар хәрби формированиелары төҙөлә. Теләүселәрҙән торған өс авиация полкы, уҡсылар бригадаһы, айырым запас уҡсылар полкы, ҡатын-ҡыҙ снайперҙар мәктәбе, моряк ҡатын-ҡыҙҙар ротаһы ирҙәрҙән ҡалышмай дошманды ҡыра.\n1941 йылдың 22 июненә СССР сигендә Германияның өс армия төркөмө – 181 дивизияһы – урынлашҡан булған. Уларға 3 флот ҡушылған.\n22 июндә СССР-ға ҡаршы һуғышты Германия ғына башламай, ә Италия менән Румыния ла иғлан итә, ә 23 июндә Словакия ла ҡушыла.\nЕвропа биләмәһендә һуғыш 1945 йылдың 8 майында, Үҙәк Европа ваҡыты менән 22 сәғәт 43 минутта тамамлана.\nБөйөк Ватан һуғышы йылдарында илебеҙҙә 870 мең берәмек хәрби техника сығарыла. Шуларҙан – 120 мең самолет, 90 мең танк, 360 мең пушка һәм 300 мең миномет.\nҺәр бишенсе яугир наградаға лайыҡ булған. 11 681 кешегә Советтар Союзы Геройы исеме бирелгән.


Матур ҡыҙ менән бразилия ч рулетка - Видеочивать Бразилия - Bate-Papo!\nМатур ҡыҙ менән бразилия ч рулетка\nБашҡа ҡушымталар эшләйәсәк\nТик беҙҙең ҡыҙҙар вебок трансляция алып барылаУларҙың барыһы ла түҙемһеҙлек менән көтә, һеҙ уны яҙылған. Бөтә донъя менән ойошторолған онлайн әҙермен һинең өсөн Красотки сәләм. шоу һәм аралашыу.\nЧ-егерме дүрт рулетка тамашасы өсөн асыҡ, һәм наслаждайся трансляция һайларға ғына ҡала.\nбылар барыһы ла бүлмәне бер ниндәй теркәүһеҙ-рулетка һәм тамашасы менән аралашыуҙан башҡа моделе мөмкин. Барыһы яратам иғтибар, диалогты башлай һәм поздороваться ч. шулай ҙа ҡурҡа. Һәм, әлбиттә, бүләктәр һәм лайка бүлмә хужабикәһе ҡуйырға онотмағыҙ. Тиҫтәләгән моделе һөйөүселәр арының береһе булды. приват китте.\nҺеҙ бында һеҙгә бер кем дә иғтибар ҡыҙыма йүнәлтелгән һәм бөтә булыуы аралашыуға ҡамасауланы.\nШундай мөмкинлек өсөн доплачивать тура килә, әммә нәҡ шәхси иң ҡыҙыҡлы булды ч бара. Һәр ҡулланыусы һәм таратыу өсөн алынған аҡса түләргә партнерлыҡ һылтанмалар реферальный. Брендированный материалдар ҡулланыла торған пакетҡа партнерлыҡ, йәлеп итеү трафика. Мобиль ҡушымталар тәржемә ителгән телдә урын һәм иркенлек бар, яҡшы неде.\nҠатын-ҡыҙҙар ир-егеттә эҙләргә өсөн интернет аша таныш был филиппины, филиппин ҡыҙы менән таныштырыу\nЕ бразилски чат рулетка избор на пол\nвидеочивать ҡарап башҡа бушлай теркәү видео чат башҡа өлкәндәр өсөн видео теркәү танышты чатта теркәлергә бушлай онлайн без рулетка етди танышты башҡа бушлай ч рулетка ҡотосорғос фото бушлай таныша ҡатын-ҡыҙ менән танышырға теләй өлкәндәр өсөн теркәлгән танышты


Ҡоҙа Ғ.Хөсәйенова хикәйәһе\n26 Июнь 2020, 00:00\n– Килеп тә еттегеҙме ни? – тип шул саҡ ишектән ҡаҡса ғына буйлы әбей килеп сыҡты.Йә Хоҙай, Рәйсә ләһә. Әхмәтша үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Үҙгәргән... Ләкин ул танымай буламы һуң?!. Шул һөйкөмлөлөгө. Элеккесә, еңел генә баҫып атлап йөрөүен күр әле һин уның. Ҡарт иҫе китеп ҡарап ҡатты ла ҡалды. Ярай әле, хәл-әхүәл һорашып, танышып, сөкөрлөгө сыҡҡан башҡалар быны абайламаны.– Күреп китәйем, тип беҙгә лә һуғылған бит әле ҡоҙа. Рәхмәт инде, оло кешегә күп кәрәкме ни, – тип килеп күрешкәс, Әхмәтша бер аҙ ҡаушабыраҡ төштө. Шулай ҙа ҡәҙерле кешеһенең яурынынан ҡосаҡлап, һаҡ ҡына үҙенә тартҡанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Тегеһе генә бер нәмә аңламай сутырлауын белде.Уғаса булмай төпкө бүлмәнән:– Кемдәр маҙаһыҙлап йөрөй унда?– тигән ҡарлыҡҡан тауыш ишетелде.Рәйсә әбей, шунда уҡ еңел генә баҫып, эскә инеп тә китте. Ашығып бабайына кемдәр килгәнен аңлатты. Өҫтәл артына ултырғас та йорт хужаһы тынғылыҡ бирмәне.Туҡтауһыҙ “әбей”, тип ҡысҡырып Рәйсәне саҡырған һайын Әхмәтшаның бармаҡтары йоҙроҡҡа төйнәлде. Мөртәт, ҡайһылай әллә кем булып ятҡан була. Йәшерәк ваҡытым түгел, күрмәгәнеңде күрһәтер инем мин һиңә, тип эсенән ярһыны. Ысын мәғәнәһендә төпкө бүлмәләгегә көнләшеп ҡараны. Әҙ генә ваҡытҡа уның урынында булғыһы килде. Һуҡыр булып торорға ла ризалашыр ине...\nБарыһы ла клубҡа концерт ҡарарға киткәс, өйҙә бер үҙем генә тороп ҡалдым. Шулай яңғыҙым ғына булғанда, яйлап тороп өй йыйыштырырға яратам мин. Бәләкәйҙән эшләп үҫкәнгәлер инде, иҙән йыуып, саңды һөртөп алыу бер ни түгел. Уның ҡарауы, йыйыштырып сыҡҡас, бүлмәләр яҡтырып, кәйеф күтәрелеп китә бит ул.\nБыл юлы ла әсәйемдәрҙең сығып китеүе булды, шунда уҡ эшкә лә тотондом. Талғын ғына итеп музыка ҡуйҙым. Ара-тирә үҙем дә йырлап алам. Йырларға яратам. Бәләкәй саҡта концерттарҙа ла ҡатнаша торғайным әле. Атайым менән әсәйем дә бик матур йырлай. Моғайын, уларҙан киләлер был һәләт. Атайым гармунда ла уйнай. Баянда уның һымаҡ оҫта уйнаған кешене белмәйем дә. Икәүләшеп ғүмер буйы сәхнәнән төшмәнеләр. Бөгөнгө концертта ла ҡатнашалар. Шулай күңелле итеп, парлашып йәшәһендәр генә инде, тип теләйем.\nБашта мейесте аҡлап алырға булдым. Эй ҡыҙыҡ та инде, нимәгә генә тотонһам да, бала саҡты хәтерләткән берәй нәмәгә тап булам да торам. Ҡасышлы уйнағанда ошо мейес башына менеп, йәшенеп ултырабыҙ. Ана, ишек яңағында һәр беребеҙҙең буй оҙонлоғон күрһәтеп торған уйымдар ҙа шул көйө. Ә беҙ өс ҡыҙ үҫтек. Бер-беребеҙҙе шулай үлсәй инек.\nИҙән йыуа башлағас, ҙур ғына ботаҡ урынын күреп, көлкөм килде. Элек һеңлеләрем шул урынға етһә, сепрәгегеҙҙе эсенә тығып, матурлап һөртөгөҙ, тип яндарынан китмәй, ҡарап эшләттем. Шулай итмәһәң, эсендә бысрағы тора ла ҡала. Тыңлайҙар ине. Бахырҡайҙарымдың асыуы ла килгәндер инде. Эй, бала саҡ йылдары. Әллә ҡайҙарҙа тороп ҡалды. Һағынып иҫләргә генә инде хәҙер.\nЭштәрҙе бөтөрөп, бер аҙ хәл алайым әле, тип ултырғайным ғына ҡолағыма һаҡ ҡына ишек шаҡыған тауыш ишетелгәндәй тойолдо. Аптырап киттем. Ауылда улай туҡылдатып тормайҙар. Кем булыр икән? Инде ҡараңғы ла төшә башлаған. Эй, Хоҙайым, ниңә генә әсәйемдәр менән бергә концерт ҡарарға китмәнем икән? Исмаһам, ишекте лә эстән бикләп ҡуймағанмын, тип баштан төрлө уй үтте. Уғаса шаҡыу йәнә ҡабатланды.\n– Кем бар унда?– тип саҡ һорай алдым.\n– Балам, ҡурҡма, мин алама кеше түгел улай. – Күрәһең, тауыштың бер аҙ ҡалтырабыраҡ сыҡҡанын һиҙгән был. – Әлфиә менән Ғәлинур ошонда йәшәйме? Шуны ғына белешергә тигәйнем.\n– Ә һеҙ үҙегеҙ кем булаһығыҙ һуң?\n– Туған тейешле кеше. Алыҫтан килдем.\nТауышы мөшкөл генә сыҡҡан һымаҡ. Йәл булып китте. Ары-бире була ҡалһа тип, ҡулыма уҡлау алдым да ишекте барып астым. Ә унда оло ғына йәштәге бабай баҫып тора.\n– Әйҙәгеҙ, уҙығыҙ, – тинем. – Һеҙ дөрөҫ килгәнһегеҙ, тик әлегә атайым менән әсәйем өйҙә юҡ. Оҙаҡламай ҡайтып етерҙәр инде.\n– Эй, рәхмәт төшкөрө. Балаҡайым, бигерәк йонсоғайным. Әллә күпме тапмай, аҙашып йөрөнөм. Хәҙер ни был яҡтар танырлыҡ та түгел, үҙгәреп бөткән. Попутканан төшөп ҡалдым да ҡайҙа барырға белмәй аптырандым. Элек ни ауыл осонан уҡ сабынлыҡтар башлана ине бит, хәҙер бер ни ҙә ҡалмаған. Әллә нимәләр төҙөп бөткәндәр. Тороп ҡалған бесәнлектәр ҙә сабылмай ята. Халыҡ бик мал-тыуар аҫрап бармай, ахырыһы. Беҙ йәш саҡта ҡуна ятып, алтышар-һигеҙешәр саҡрым йөрөп, эшләй инек. Үҙгәрҙе шул замандар...\nАяғын сискән арала бабай шулай әллә күпме хәбәрен һөйләп өлгөрҙө.\n– Ауыл үҙгәргән, мин әйтәм. Матурланған, ҙурайған, тик шуныһы, һеҙгә килеп еткәнсе бер бәләкәй малайҙан башҡа әҙәм заты осраманы. Ҡайҙа булып бөткәндәрҙер? Шул телевизорҙан, интернет тигән нәмәләренән айырыла алмайҙарҙыр инде. Телефондарын ҡулдарына бер алһалар, донъяларын оноталар. Ҡасандыр гөрләп торған урамдар эс бошорорлоҡ буп-буш. Яңылышып, күршеләрегеҙгә инеп йөрөгәнмен. Улар өйрәтеп ебәрҙе, – тип, бабай яйлап ҡына баҫып, түргә уҙҙы. Урындыҡҡа ултырып, бер аҙ хәл алды ла, тороп, стеналағы фотоларҙы ҡарай башланы. Күптәрен таный ҙа әле ул, исемдәре менән әйтә хатта. Күҙҙәре лә һәйбәт күрә икән. Танымағандарын, кемгәлер оҡшатып, минән һорашты. Үҙемә лә ҡыҙыҡ булып китте, бабай менән йәнәш баҫып, фоторәсемдәрҙе бергәләп ҡарарға тотондоҡ.\nБер заман бабайымдың йөҙө кинәт яҡтырып киткәндәй булды. Шунан миңә боролдо ла, хәйләкәр генә йылмайып:\n– Ҡыҙым, бынауы матрос формаһындағы кешенең кем икәнен беләһеңме? – тип һорап ҡуйҙы.\n– Әлбиттә, ул беҙҙең Әхмәтша бабайыбыҙ.\n– Ә хәҙер әйтеп ҡара әле, һинең алдыңда кем баҫып тора тип уйлайһың?\nМин бер фотоға, бер бабайға ҡарайым. Был икәү араһында ниндәйҙер оҡшашлыҡ бар кеүек. Ысынлап та, шул уҡ ҡыйылып торған ҡаш, ғорур ҡараш, бөҙрә сәс, тик улар ағарған һәм һирәкләнгән генә.\n– Әллә һеҙме ул?\n– Эйе, ҡыҙым, тап үҙе, Әхмәтша бабайың.\n– Атайым менән әсәйем үҙегеҙ тураһында бик күп һөйләгәне булды. Ә ниңә ҡайтҡанығыҙ юҡ һуң? Һағынмайһығыҙмы ни?\n– Һағынмаған ҡайҙа инде ул. Мин бит һеҙҙән алыҫ түгел, биш-алты саҡрымда ғына ятҡан Балыҡлы ауылында тыуып үҫтем. Хәҙер генә унда бер кемем дә ҡалмаған. Туған булғас, атайыңдар менән йөрөшөп, аралашып йәшәнек. Егерме йыл самаһы элек ҡайтып киткәйнем дә... – Шунан бабай ҡапыл тынып ҡалды. Күҙҙәрен бер нөктәгә төбәп, уйға батты. Ә мин сәй әҙерләргә аш бүлмәһенә йүнәлдем.\nБына ниндәй икән Әхмәтша бабай. Һикһән алты йәштәмен, ти. Ҡурҡмайынса оҙон юлға сыҡҡан бит әле. Пермдә йәшәйбеҙ, тине, ахырыһы. Кейгән кейеме ҡала кешеһенекенә оҡшаған. Ул тиклем оло йәште биреп тә булмай үҙенә. Йәш ваҡытында бик сибәр булғанлығы күренә. Кәүҙәһе лә төп-төҙ. Арыған булыуына ҡарамаҫтан, аяғында ҡайһылай ныҡ баҫып тора.\n– Әллә ҡунаҡ бар инде, – тип һөйләнә-һөйләнә оҙаҡламай атайым менән әсәйем ҡайтып инде.\n– Эйе, Әхмәтша бабай килде. Ашарға бешеп кенә сыҡты, әйҙәгеҙ барығыҙ ҙа өҫтәл янына. Бабай ныҡ арыған, асыҡҡандыр ҙа, тиҙерәк табынға саҡырығыҙ инде, – тип әсәйемдең ҡолағына шыбырлап өлгөрҙөм.\nКөтөлмәгән ҡунаҡты күреп, улар ҙа аптырап ҡалды. Үҙ күҙҙәренә үҙҙәре ышанманылар.\n– Ниңә, исмаһам, хәбәр итмәнең, район үҙәгенән ҡаршы алған булыр инек. Үҙебеҙ барып күрмәгәс, шулай инде, – тип бер аҙ аҡланғандай итеп, атайым бабайҙы ҡосаҡлап алды.\n– Уй, ағай, нисек килеп еттең? Йонсоп бөттөң инде, – тип әсәйем дә ҡунаҡ менән ике ҡуллап барып күреште.\nТабын артында Әхмәтша бабай ниндәй йомош менән йөрөгәнен әйткәс, аптырауҙан барыбыҙ ҙа шаңҡып ҡалдыҡ. Бына һиңә, мә... Туҡһанға етеп килгән бабай йәшлек мөхәббәтен эҙләп килгән.\n– Һеҙ аптырамағыҙ, әллә нимә уйлай күрмәгеҙ тағы. Ситтән генә булһа ла күреп китергә тигән уй менән килгәйнем дә, насип булманы. Үткәндәр иҫкә төшөп, тынғы бирмәй, ныҡ һағындыра. Һуңғы ваҡытта бигерәк тә. Ҡатыным да насар кеше булманы. Йәне йәннәттә булһын. Дүрт бала үҫтерҙек. Тик бына уны барыбер онота алманым. Шул ғына, – бабай кеҫәһенән ҡулъяулығын сығарып, дымланған күҙҙәрен һөртөп алды.\n– Әллә үлгәнме? – Әсәйем күҙҙәрен ҙур асып, бабайға текәлде.\n– Әстәғәфирулла, ауыҙыңдан ел алһын, тәүбә, тиң. Иҫән, Аллаға шөкөр. Ҡыҙы район үҙәгендә йәшәй. Адресын табып, өйҙәренә барҙым. Хәлде аңлатып биргәс, тыңлағыһы ла килмәне. Нимә ҡалған һиңә ҡартайған көнөңдә, тип әрләп сығарҙы. Күпме генә ғүмерем ҡалғандыр. Башҡаса әллә ҡайта алам, әллә юҡ. Исмаһам, кәртешкәһен дә күрһәтмәне. Үҙем дә ғәйепле. Һүҙемде матур ғына итеп, уратыбыраҡ башлар урынға, туп-туралай бәреп әйттем дә ҡуйҙым шул. Йәнәһе лә, миңә Рәйсәне күрергә кәрәк. Фәлән дә фәсмәтән...\nРәйсә... Һин дә ҡартайғанһыңдыр инде. Шулай ҙа сибәрлегеңде юғалтмағанһыңдыр. Матур ғына, ыҡсым ғына бер әбей булып йөрөйһөңдөр. Битеңдәге сирыштарың да үҙеңә килешеп кенә торалыр. Бигерәк һылыу инең шул.\n...Һуғыштан һуңғы ауыр йылдар. Ауылдағы һалдатка ҡатындар менән бергә мәктәптә уҡып йөрөгән Рәйсә лә лесхозға эшкә йөрөй. Атаһы репрессияға эләккәнлектән, уларҙың ғаиләһенә ҡарата мөнәсәбәт икенсерәк булды. Иптәштәренән айырмалы рәүештә, ун биш йәшлек ҡыҙ, ололар менән бергә егелеп, бесәнен дә, утынын да әҙерләне, ҡарағай үҫентеләре ултыртып, аҙаҡтан уларҙың араһын утарға йөрөнө. Бигерәк тә йыуан-йыуан ағастарҙы ҡул бысҡыһы менән йығып ауҙарыу ауыр ине, бысҡы ҡыҫыла ла ҡуя, уны тартып алғансы арманһыҙ булаһың... Аҙаҡ ул ағастарҙы ботарға һәм берәр метр оҙонлоҡта бысып, әрҙәнә итеп өйөргә лә кәрәк бит әле.\nЯрай әле апайҙары һәйбәт, ҡыҙҙы йәлләп, еңелерәк эш табалар. Быны Рәйсә үҙе лә аңлай. Шуға йүгереп йөрөп ҡулынан килгәндең барыһын да эшләргә тырыша. Тал сыбығындай нескә генә булһа ла, ағас ботаҡтарын бер урынға ташып яндыра, әрҙәнә өйөшә. Һыу килтереп, сәй ҡайнатырға ла өлгөрә. Үҙҙәре яҙыша белмәгәс, апайҙары армиялағы ирҙәренә хат яҙҙыра, килгәнен уҡыта. Зирәклеген әйт әле һин уның, күңел кителерлек, ауырыраҡ һүҙҙәр яҙылған урынын уҡымайынса үтеп китергә лә башы етә. Анау Шәкирә апайҙың ире бигерәк ҡаты күңелле. Теләһә нимә яҙып, гел ҡатынының күңелен төшөрә. Имеш, мин ҡайтыуға үҙеңдең дә, балаңдың да эҙе булмаһын. Әйтерһең дә, бала уныҡы түгел, бер Шәкирә апайҙыҡы ғына. Ҡайҙа барһын инде улар?\nҠайһы ваҡытта Рәйсәгә сигеү сигергә, селтәр бәйләргә лә ҡушалар. Был эштәрҙе лә ҡыҙ рәхәтләнеп үтәй. Төрлө төҫтәге мулинелар менән күҙҙең яуын алырлыҡ итеп сигеп ҡуя. Шуға заказдар яуып ҡына тора.\nҮҙенең яратҡан урыны ла бар. Шунда барып ултыра ла, донъяһын онотоп, эшкә тотона. Ана, үрҙәрәк, бәләкәй генә аҡланда, ботаҡтарын тарбаҡландырып, һомғол буйлы йәш ҡарағай үҫә. Иҫ китмәле матур урын, ә йәш тиркенән сыҡҡан хуш еҫтән баштарың әйләнерлек. Рәйсә уның төбөнә яҫы ғына түмәр килтереп ҡуйған да бөтә эшен шунда башҡара. Ғәҙәттә, ҡыҙ кеше ҡайын ағасына һоҡланыусан була, ә бына ул шул ҡарағайға мөкиббән китте. Бер үҙе бер яланда яңғыҙ ғына ултырғанғамы икән, башта ул йәл һымаҡ тойолғайны, аҙаҡ, киреһенсә, ҡарап, һоҡланып туя алманы – ағас бер ниндәй ҙә ел-дауылға бирешмәй үҫеүен дауам итә бит. Ә хәҙер ярата. Ярата, сөнки тап ошо урында ул башҡаларҙыҡын ғына түгел, ә тәүге тапҡыр үҙенә төбәп яҙылған мөхәббәт хатын уҡыны. Хәҙер был ҡупшыҡай ҡыҙҙың иң яҡын серҙәше лә. Бөтә нәмәһен уның менән уртаҡлаша.\nУл көндө лә, ғәҙәттәгесә, эшкә килеп еткәс, ҡыҙ тиҙерәк яратҡан урынына ашыҡты. Иҫәнләшеп, ҡупшыҡайҙы бер аҙ ҡосаҡлап, һөйләшеп торҙо. Инде китәйем генә тигәндә, күҙҙәренә ҡарағайҙың иң аҫҡы ботағы эргәһендә барлыҡҡа килгән бәләкәйерәк ағас ҡыуышлығына ҡыҫтырылған ҡағыҙ киҫәге салынды. Нисек элегерәк күрмәне икән? Ҡасандан бирле тора һуң ул? Оҙаҡ уйлап тормай үрелеп алды ла уҡый башланы. Бәй, уға исемләп яҙылған да баһа. “Рәйсә, һине күптән оҡшатып йөрөйөм...” Уй, берәйһе күреп ҡалмаһа ғына ярар ине. Ҡыҙ хатты тиҙ генә ҡуйынына тыҡты. Йәшерә-йәшерә саҡ уҡып бөттө, йөрәге эсенә һыймай типте. Әхмәтша яҙған бит. Уф, апайҙары һиҙеп ҡалмаһын инде, ояты ни тора. Ә үҙенә шул тиклем рәхәт. Баҫҡан урынында ут сығарған, йор һүҙле, бригадир егеткә күптәр ғашиҡ, ә ул Рәйсәне һайлаған.\nЯуап хаты менән бер аҙ көттөрҙө ҡыҙ. Башта нимә яҙырға белмәй аптыраны. Унан ҡыҙ кешегә тыйнаҡлыҡ та хас бит әле, тип егеттең сабырлығын һынаны. Эштә күрешәләр ҙә бит, әммә ауыҙ күтәреп һөйләшеп тороу ҡайҙа инде. Әйтер һүҙеңде хат аша ғына еткереп була. Оҙаҡ яуап булмағас, Әхмәтша әллә нимәләр уйлап бөткәйне. Ағас ҡыуышлығын көн дә килеп ҡарап китә, ә унда бер нәмә лә булмай. Һуңынан инде матур йөкмәткеле, саф күңелдән яҙылған хаттар алышынып ҡына торҙо. Ағас ҡыуышлығы почта йәшниге ролен үтәне.\nХат менән бергә бер көндө һөйгәне иҫ китмәле матур бүләк тә һалғайны. Ҡып-ҡыҙыл ҡашлы көмөш алҡалар. Их, тағып йөрө ине лә, ярамай. Шунда уҡ һиҙеп ҡаласаҡтар. Шуға иң яҡшыһы – уларҙы йәшереп ҡуйыу. Рәйсә шулай итте лә. Ныҡ итеп күргеһе килгәндә ҡарап ала ла, аҙаҡ кире урынына һалып ҡуя.\nҺөйгәненең ауыр эштә йөрөгәнен күреү генә Әхмәтшаның йөрәген әрнетте, яйын тура килтереп, беше ботаҡтарҙы ташып өйгән ваҡытта, ярҙам итешергә тырышты. Рәйсәнең бит остарын соҡорайтып, матур итеп йылмайыуын күреү өсөн дә әллә ниҙәр ҡыйратырға риза ул. Их, тиҙерәк өйләнешһәләр, бер көн йөрөтмәҫ ине ошонда.\nРәйсә лә ныҡ өйрәнде егеткә. Эше буйынса ҡайҙалыр оҙағыраҡ тотҡарланһа, йөрәге леп-леп тибергә тотона, ян-яғына ҡаранып көтә, ҡараштары менән уны эҙләй башлай. Алыҫтан күреп ҡалыу менән йөҙөндә йылмайыу сатҡылары барлыҡҡа килә. Сабира, Зәйнәп, Шәкирә апайҙары ла, Әхмәтшаның үҙен күрмәһә лә, Рәйсәгә ҡарап, бригадирҙарының яҡынлашыуын белеп тора. Йәштәрҙең бер-береһен оҡшатыуын күптән һиҙеп йөрөй улар, тик ҡыҙ баланы оялтмаҫ өсөн үҙенә генә был турала әйткәндәре юҡ.\nТамағын туйҙырып, бер аҙ хәл ингәс, бабай теремекләнеп китте. Арҡаһын терәп, яйлабыраҡ ултырҙы.\n– Матур йөрөнөк беҙ Рәйсә менән. Өйләнешергә генә өлгөрмәй ҡалдыҡ. Миңә әрме хеҙмәтенә повестка килеп төштө, – тип башланы һүҙен. – Диңгеҙ флотына эләктем. Айырылышыуы бик ҡыйын булды. Үҙемдең эстә ут янһа ла, өс йыл ни, үтә лә китә, тик һин көт кенә, тип һөйгәнемде йыуатҡан булам. Үтмәй торһон, һин көткәндә бик оҙаҡ уҙа икән ул өс йыл ваҡыт.\nСевастополгә эләктем. Хәл-әхүәлде белдереп, Рәйсә менән хәбәрләшеп торабыҙ. Тик ни сәбәптәндер бер заман кинәт хаттар килеүҙән туҡтаны ла ҡуйҙы. Ҡайтырға ярты йыл самаһы ғына ҡалғайны. Нимәләр генә булды икән? Көн аралаш яҙып һалам, яуап юҡ. Аҙаҡ, фото менән ебәргән хатым кире килгәс, башҡа яҙырға кәрәкмәгәнлеген аңланым. Һуңынан туғандарым аша һөйгәнемде кейәүгә биреүҙәре тураһында белдем. Атаһы төрмәлә саҡта бергә ултырған дуҫы менән иҫән-имен ҡайтһалар, туғанлашырға вәғәҙә бирешкән була. Элек ни ҡыҙ кешенән ризалығын һорап торманылар. Һөйгәнемдең яҙмышы ла шулай хәл ителә лә ҡуя.\nРәйсә лә шулай ҡайғырҙымы икән? Моғайын, уға ла ҡыйын булғандыр, эйеме? Бер ҙә күрмәгән ете-ят кешегә биреп ебәрһендәр әле. Мине барыбер иҫенә төшөрөп-төшөрөп алғандыр ул.\nБабайым, үҙенең әйткән һүҙҙәрен ҡеүәтләгәнде көткән һымағыраҡ, беҙгә текләп ҡараны. Әсәйем зирәк кеше бит инде, шунда уҡ:\n– Бәй, ҡыйын булмаған ҡайҙа. Йән атып торған егетен юғалтһын, яратмаған кешеһенә биреп ебәрһендәр. Ишеү етмәһә, ауылыңдан, туғандарыңдан айырылып сығып кит, – тигәс, ҡарт башын бер яҡҡа ҡыйыш һалып, уйланыбыраҡ торҙо ла, риза булған төҫ менән һүҙен артабан дауам итте.\n– Хеҙмәтемде тултырып ҡайтҡас, ауылда йәм тапманым. Әсәйемдәр күпме генә өгөтләмәһен, яндарында тороп ҡала алманым. Шулай ауылдан сығып киттем. Хәтерегеҙҙә булһа, бынан байтаҡ йылдар элек бер ҡайтҡайным, унда ла Рәйсәне күреп булманы. Башҡа районда йәшәгәс, эҙләргә ваҡыт етмәйерәк ҡалды.\n– Ә ул Рәйсә апайҙы мин беләмме икән? Бәлки, ҡыҙы менән танышмындыр, – тип бабай һөйләүҙән туҡтаған арала әсәйем һүҙгә ҡушылды. Район үҙәге алыҫ түгел дә инде. Концерттар менән йөрөгәс, беҙҙе лә белмәгән кеше юҡ ул.\n– Ҡыҙы дауаханала аш бешереүсе булып эшләй. Флүзә исемле, буғай.\n– Бәй, мин бер Флүзәне беләмсе. Аралашып йөрөйбөҙ. Әгәр шул булһа инде. Ашханала ундай исемле башҡа кеше юҡ шикелле.\n– Шулаймы? – Бабайҙың йөҙө май ҡояшылай балҡып китте. – Шулдыр, шулдыр, – тип әсәйемдең ҡулдарынан тотоп алды. Әйтерһең бөтә өмөт ошо ҡулдарҙа ғына.\n– Ярай, иртәгә барып килермен. Телефоны булһа, бөгөн үк һөйләшер инек тә бит...\nАнау тиклем юл үтеп килгән ағаһын әсәйем ныҡ йәлләгәндер инде. Иртәгәһенә иртә менән район үҙәгенә сығып та китте. Ул тотонһа, булдыра торған кеше инде былай.\nТөш ауыуға әсәйем ҡайтып та инде. Бер үҙе түгел. Флүзә апай менән. Уны күргәс, Әхмәтша бабайҙың төҫө үҙгәреп китеп, йөҙөн ситкә борҙо. Кисәге һөйләшеүҙәре иҫенә төшкәндер, күрәһең. Үпкәһе ҙур булһа ла, белгертмәҫкә тырышты. Ни тиһәң дә ризалашып килгән бит әле.\nҠунаҡ ҡатынды кейәүе түргә алып ингәс, Әлфиәнең ҡайтыуын дүрт күҙ менән көтөп ултырған Әхмәтша бабай яҡшы һүҙҙәр ишетергә генә өмөтләнеп, мөлдөрәп һеңлеһенә ҡараны.\n– Уратып-суратып торма, тураһын әйт, – тине бабай, сабырһыҙланып.\n– Әйтәм, әйтәм, тыныслан. Сәй эсеп кенә алабыҙ ҙа юлға сығабыҙ.\n– Шулай, ҡыҙы менән һөйләштек. Ризалашты. Тик һин бер ниндәй ҙә Әхмәтша түгел, ә Флүзәнең ире яғынан туған тейешле кешеһе. Рәйсә әбейгә ҡоҙа булаһың инде. Ҡоҙағый, тип барып күрешерһең. Бабайы бик көнсөл, уҫал кеше, ти. Тома һуҡыр булһа ла әбейҙең ҡотон алып бөткән.\nҠапыл ғына әйтелгән яңылыҡтан бабай бер аҙ албырғап ҡалды. Әллә ниндәй туҙға яҙмаған һорауҙарын бирҙе. Нимә һөйләгәнен үҙе лә аңламаны шикелле. Ҡыҙ янына тәүге тапҡыр осрашыуға барырға йыйынған егетме ни?\nМашинаға инеп ултырғас та Әхмәтша тыныслана алмай борғаланып бер булды. Тиктомалға уфылдап, тыны ҡыҫылды.\n– Барыһы ла шулай тиҙ генә хәл ителеүенә ҡыуанырға кәрәк, ә һин, – тип Әлфиә ағаһын әҙерәк орошоп та алды.\nҒәлинурға ҡыҙыҡ ине. Өлкән йәштә лә кеше шулай үҙен бала-саға һымаҡ тоторға мөмкин икән, тип ауыҙ сите менән генә йылмайып, ҡайнағаһын күҙәтте.\nФлүзә иһә тәҙрәнән күҙен алмай, бер һүҙ ҙә өндәшмәй генә барҙы. Эсенән әллә нимәләр уйлайҙыр ҙа инде. Күңеле был эште бөтөнләй өнәмәй ҙә бит, Әлфиәнең генә һүҙен йыға алманы. Был сәйер бабайҙы һис аңлай алмай ул. Йәш саҡтарында булған – бөткән. Хәҙер нимә тип йөрөмәк кәрәк. Ҡыҙыҡ, әсәһе йәшлек мөхәббәтен иҫләйме икән? Был турала уға бер ваҡытта ла һөйләгәне булманы.\n... Бына машина ыҡсым ғына бер йорт янына килеп тә туҡтаны. Ҡапҡанан йәш кенә ир кеше күренде.\n– Һәйбәт кенә килеп еттегеҙме, апай? – тип башта Флүзә менән күреште. – Һин шылтыратҡас та әсәйем әҙерләнә башлағайны, күптән көтә инде, – тип әйҙүкләп йортҡа саҡырҙы. Ихласлап башҡалар менән күрешеп сыҡты.\n– Килеп тә еттегеҙме ни? – тип шул саҡ ишектән ҡаҡса ғына буйлы әбей килеп сыҡты.\n– Йә Хоҙай, Рәйсә ләһә. Әхмәтша үҙ күҙҙәренә үҙе ышанманы. Үҙгәргән... Ләкин ул танымай буламы һуң?!. Шул һөйкөмлөлөгө. Элеккесә, еңел генә баҫып атлап йөрөүен күр әле һин уның. Ҡарт иҫе китеп ҡарап ҡатты ла ҡалды. Ярай әле, хәл-әхүәл һорашып, танышып, сөкөрлөгө сыҡҡан башҡалар быны абайламаны.\n– Күреп китәйем, тип беҙгә лә һуғылған бит әле ҡоҙа. Рәхмәт инде, оло кешегә күп кәрәкме ни, – тип килеп күрешкәс, Әхмәтша бер аҙ ҡаушабыраҡ төштө. Шулай ҙа ҡәҙерле кешеһенең яурынынан ҡосаҡлап, һаҡ ҡына үҙенә тартҡанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Тегеһе генә бер нәмә аңламай сутырлауын белде.\nУғаса булмай төпкө бүлмәнән:\n– Кемдәр маҙаһыҙлап йөрөй унда?– тигән ҡарлыҡҡан тауыш ишетелде.\nРәйсә әбей, шунда уҡ еңел генә баҫып, эскә инеп тә китте. Ашығып бабайына кемдәр килгәнен аңлатты. Өҫтәл артына ултырғас та йорт хужаһы тынғылыҡ бирмәне.\nТуҡтауһыҙ “әбей”, тип ҡысҡырып Рәйсәне саҡырған һайын Әхмәтшаның бармаҡтары йоҙроҡҡа төйнәлде. Мөртәт, ҡайһылай әллә кем булып ятҡан була. Йәшерәк ваҡытым түгел, күрмәгәнеңде күрһәтер инем мин һиңә, тип эсенән ярһыны. Ысын мәғәнәһендә төпкө бүлмәләгегә көнләшеп ҡараны. Әҙ генә ваҡытҡа уның урынында булғыһы килде. Һуҡыр булып торорға ла ризалашыр ине...\n– Барыһына ла етешеп ултыр әле, ҡоҙа, бөтөнләй ыратмайһың даһа, – тип һый-ниғмәттәрҙе уның яғынараҡ шылдырып ултырҡан ваҡытта әбей ҡапыл туҡтап ҡалды ла һынаулы ҡарашын Әхмәтшаға төбәне. Таныны, ахырыһы, тип Әхмәтшаның тәне буйлап борсолоу ҡатыш ниндәйҙер йылылыҡ үтте.\n– Йөҙөгөҙ шул тиклем таныш, әллә ҡайҙа ғына күргән һымаҡмын. Флүзәләрҙең туйында булғанһығыҙҙыр инде, моғайын, тип кеткелдәп көлөп ҡуйҙы.\n– Шулайҙыр, – тип кенә ҡуйҙы Әхмәтша, артыҡ тулҡынланыуын белдермәҫ өсөн.\nҠайтырға йыйынғас, Әхмәтшаның күңеле үҙенән-үҙе тынысланды. Мораҙына иреште бит. Хыялы тормошҡа ашты. Инде үлһә лә үкенесле түгел. Күрҙе Рәйсәһен.\nУрамға сыҡҡас, ҡарт ҡаршылағы бейек тау итәгендәге төп-төҙ булып үҫеп ултырған ҡарағайҙарға иғтибар итте. Ағастан таралған тәмле еҫ бында тиклем килеп еткән хатта. Күкрәген тултырып, тәрән итеп тын алды. Ҡасандыр үҙҙәре тәрбиәләп үҫтергән ҡарағайҙар ҙа барҙыр, бәлки, улар араһында...\n– Әле генә йәш үҫентеләр ине, ана хәҙер ҡайһылай булып үҫеп киткәндәр, – тип һөйләнеп ҡуйҙы Рәйсә лә, уның уйҙарын ҡеүәтләгәндәй. – Беҙ мәктәптә уҡыған йылдарҙа эй шул ҡарағай араһын утарға йөрөтә торғайнылар. Оҙон итеп ике-өс рәт алаһың да китеп тик бараһың. Сүп араһынан күренмәй ултырған үҫентеләр артыңдан матур булып, рәт-рәт теҙелеп ҡала. Үҙеңдең эш һөҙөмтәһен күреп ҡыуанған булаһың. Апаруҡ ҡына эш хаҡы ла яҙалар ине әле.\n– Эйе, йәш саҡта күп ултырттыҡ инде беҙ уларҙы. Хәҙер ул ағасты ҡырҡырға ғына беләләр. Яңыларын ултыртыу тураһында уйлап та ҡарамайҙар.\n– Шулай. Һеҙгә лә эләккән икән...\n– Эләкмәгән ҡайҙа тиһең. Барыһын да эшләнек, – тип Әхмәтша «ҡоҙағыйы» менән һаубуллашып, һуңғы тапҡыр һөҙөп кенә бер ҡараны ла машина яғына ыңғайланы.\nРәйсәнең күҙ алдынан шул ваҡыт ниндәйҙер таныш картиналар йүгереп үткәндәй булды. Кемдәрҙер ағас йыға, арыраҡ йәш ҡыҙҙар бесән әйләндерә. Һомғол кәүҙәле, ҡара бөҙрә сәсле бәһлеүән егет тә улар араһында. Рәйсәгә ҡарап, матур итеп йылмайып та ала.\nНимә булды һуң әле был? Иҫенә килгәндә, янында бер кем дә юҡ ине. Ә Әхмәтша ултырған машина был ваҡытта күҙҙән юғалып, әллә ҡайҙарҙа елдерә ине.\nБалыҡлы ауылы янына етәрәк, бабай машинаны туҡтатырға ҡушты.\n– Кесе йомошоңдо ошонда ғына йомошла, бик алыҫ йөрөмә, – тип кейәүе артынан ҡысҡырып ҡалһа ла, айырыуса бер еңеллек менән ул ашығып урман яғына ҡарай юлланды. Машиналағылар абайламай ҙа ҡалды. Ағаслыҡ араһына барып ингәс, артабан ҡайҙа барырға кәрәклеге тураһында әҙерәк уйланып торҙо ла ҡулына ерҙә ятҡан бер ағасты таяҡ итеп таянып, юлын дауам итте. “Хәҙер табам мин һине. Яңлышырға тейеш түгелмен. Бер үҙең генә әллә ҡайҙан күренеп, айырылып тора инең бит, ҡырҡып ауҙармаған булһалар, барыбер табам. Тик хәҙер, минең һымаҡ, һин дә олпатланғанһыңдыр инде, дуҫҡай!”\nУрман эсе ҡараңғы, күҙ өйрәнгәнсе ҡыйыныраҡ шул. Бер аҙ торғас, бабай ҡарашын алға ташланы. Бәй, ана лаһа, ҡаршыһында ғына торған бит. Шул, шул үҙе. Уй, ҡайһылай ҙур булып үҫкән.\n– Йә, иҫәнме-һаумы, хәлдәрең нисек? Танырлыҡ та түгел бит хәҙер һине. Инде бер нәмәгә лә бирешерлек түгелһең, – тип ҡарағайға барып һыйынды. Бер аҙ хәлһеҙләнгәнен тойоп, ағас төбөндәге бүрәнәгә ултырҙы. Һай, рәхәт шул һинең яныңда, тип ҡуйын кеҫәһенән ручка, ҡағыҙ сығарып, нимәлер яҙырға тотондо.\n– Бына ҡайҙа ултыраһың икән, эҙләп, хәл бөттө лә баһа. Ниңә өндәшмәй-нитмәй юҡҡа сыҡтың да ҡуйҙың ул. Нимә эшләп ултыраһың бында? – тип уғаса булмай, бабай янына туғандары килеп етте.\n– Хәҙер, балалар ҡуҙғалырбыҙ, атлай тороғоҙ, – тип ағас янына барып нимәлер эшләне лә, уның менән хушлашып, тегеләр артынан эйәрҙе. Башҡаса күрә алмам инде тип, ҡарағай күҙҙән юғалғансы әллә нисә тапҡыр артына боролоп ҡараны Әхмәтша.\n... Ҡунаҡтар киткәс, Рәйсә әбейгә әллә нимә булды ла ҡуйҙы. Бер һүҙ өндәшмәйенсә, әле бер нәмәгә барып тотондо, әле – икенсеһенә. Кейем шкафын барып асып, иң төптә эленеп торған камзулын килтереп сығарҙы. Эске кеҫәһен ҡапшап ҡараны ла риза төҫ менән ултырғыс башына элеп ҡуйҙы.\nИртәгәһен, йоҡоһонан елләнеп килеп торҙо. Тамаҡ ялғап алғас, ипләп кенә һүҙ башлап, төпсөк улы Ильястан үҙен тыуған ауылына алып барып килтереүен үтенде. Уның, ваҡытым юҡ, һуңғараҡ иркенләп барырбыҙ, тигәненә лә ҡараманы. Нимәгәлер һуңлап ҡуйыуҙан ҡурҡҡан һымаҡ, ашыҡтырыуын белде.\nУлының ризалашмай сараһы ҡалманы. Балыҡлыға элегерәк күп йөрөттө ул әсәһен. Йыш ҡына, ауылға етәрәк урман янында, туҡталып китерҙәр ине. Әсәһе шундағы бер ағас төбөнә баҫып уйланырға ярата торғайны. Уның ниндәйҙер бер оло серҙе һаҡлағанын һиҙгән дә һымаҡ Ильяс, ләкин бер ваҡытта ла был турала һорарға ҡыйманы. Кәрәк булһа, үҙе һөйләр ине. Ә бына атаһы менән барғанда унда һуғылмайҙар. Хәҙер байтаҡ йылдар был яҡтарға килгәндәре юҡ. Был юлы нисектер әсәһе ҡапыл ғына йыйынды.\nТеге урынға еткәс, Ильяс машинаһын туҡтатты. Әсәһе лә әҙер генә ултырған икән. Ергә аяғы тейеү менән, улын ҡултыҡлап, алға йүрмәләне.\nБына улар таныш ҡарағай төбөндә. Әбей ҡытыршы ҡулдары менән ағасты элеккесә һыйпап, яратып алды. Ауыҙ эсенән генә әллә нимәләр шыбырланы. Шунан камзул кеҫәһенә тығылды. Унан бәләкәй генә төйөнсөк сығарып, улына тотторҙо.\n– Нимә ул, әсәй?\n– Алҡалар, бүләк алҡалар. Көмөштән яһалған. Ғүмерем буйы йәшереп һаҡланым. Хәҙер уның урыны ошонда. Минең әхирәтем уны бер ҡасан да юғалтмаясаҡ. Беҙҙең төҫөбөҙ итеп мәңге һаҡлаясаҡ. Ана, өҫтә ағастың ҡыуышлығын күрәһеңме, шунда һал. Элек аҫта ғына була торғайны. Ағас менән бергә ул да юғары менеп киткән. Минең буй етәрлек түгел хәҙер.\nИльяс бер нәмә аңламаһа ла артыҡ һорау биреүҙе урынһыҙ һанап, әсәһенең ҡушҡанын үтәне. Тик, ҡулы ниндәйҙер ҡағыҙ киҫәгенә тейеп, туҡтап ҡалды.\n– Оһо, әллә хат инде, – тип тартып сығарғайны, аптырауҙан Рәйсә бер аҙға шаңҡып ҡалды.\n– Кит, булмаҫ. Нимә тип яҙылған?\n– Хәҙер уҡыйым: “Был донъяла инде бер үкенесем дә ҡалманы. Һине лә күрҙем, бына уны ла. Башҡаса күрешә алмабыҙ инде. Хушығыҙ.”\n– Кем яҙған?\n– Белмәйем, исемен ҡуймаған.\n– Әхмәтша... Үҙе булған икән. Бына ниңә ашҡынған икән. Күңелем нимәлер һиҙенгәйне шул. Эй, Хоҙайым.\n– Кем тинең, әсәй?\n– Юҡ, бер кем дә түгел. Әйҙә ҡайтайыҡ, балам. Ауылға инеп тормайыҡ, үҙебеҙгә ҡайтайыҡ, йәме.


Стәрлетамаҡта сит илдә ял итергә теләүсе егерменән ашыу кеше мутлашыусы туроператор тоҙағына эләккән\nДөйөм алғанда улар 500 мең һумдан ашыу аҡсаһынан ҡолаҡ ҡаҡҡан. Араларында берәүҙәре сит илдә ун көн урынына биш көн ял итһә, кемдәргәлер бындай бәхет бөтөнләй тәтемәгән, өсөнсөләре аҡсаларын кире ҡайтарырға уйлаһа ла, һемәйеп ҡалған. Юҡҡа сыҡҡан аҡсалар хужаларына кире ҡайтарылырмы һуң?\nТөркиә урынына Анапа. Фәйзуллиндар ғаиләһе күңелһеҙ тамамланған сәйәхәтте теләр-теләмәҫ кенә иҫкә ала. Башта улар 105 мең һумға йыл буйы хыялланған Урта диңгеҙ ярына путевка һатып ала. Юлға сығыр көн килеп еткәс кенә уларға йә самолет боҙоҡ, йә сәйәхәт ваҡыты күсте, тигән һылтауҙар табыла башлай. Ахыр сиктә Фәйзуллиндар сит илгә сәйәхәттән баш тартып, ҡалған аҡсаларына Анапала ял итергә була. Тормошҡа ашмаған тур өсөн аҡса ғаиләгә бөгөнгәсә ҡайтарылмаған.\nАсыҡланыуынса, тишек кәмәгә ултырыусылар бер Фәйзуллиндар ғына түгел. Икенсегә сабый көткән Ерменкиндар Төркиәлә туғыҙ көн урынына биш көн ял итеп ҡайта. Хәйер, ял итеү урынына нервылар ҡаҡшаны, ти улар. Турагентлыҡ был хәлгә төрлөсә аҡланыуҙар таба.\nАнна Ерменкина, зыян күреүсе: «Икенсе балабыҙ тыуғансы, ял итеп ҡайтырға теләнек. Бына бит документтар, килешеү бар. Аҙаҡтан асыҡланыуынса, бындағы яҙыуҙар күҙ буяуы ғына булған. Агентлыҡҡа шылтыратҡайныҡ, системала өҙөклөктәр килеп сыҡты, тип яуапланылар».\n«География» турфирмаһының төп офисы Екатеринбургта урынлашҡан. Клавдия Юртаева байтаҡ ваҡыт ошо агентлыҡтың франшизаһы аҫтында эшләй. Ҡатмарлыҡтар быйыл, ҡатын шәхси эшҡыуар булараҡ теркәлгәс башлана.\nМәсьәләне асыҡлар өсөн беҙ Клавдия Юртаева менән бәйләнешкә индек. Ул, фирма банкротлыҡҡа төштө, әммә зыян күреүселәргә яҡын арала аҡсаларын кире ҡайтарасаҡмын, тип ышандыра.\nБуш вәғәҙәләрҙән арыған зыян күреүселәр әлег ваҡытта хоҡуҡ һаҡлау органдарына мөрәжәғәт иткән. Мутлашыусылар тоҙағына эләккән туристар мәсьәләнең ыңғай хәл ителеренә өмөтләнә.


Ҡунаҡтарға, сит-яттарға Өфө тураһында ниҙәр һөйләр инең?\nБиттәр : # « 86 87 88 89 90 91 92 93 94 » #\nМИЛЛИ РУХҺЫҘ МИЛЛИ ТЕАТР БУЛМАЙ\nСтаниславский, театр гардеробтан башлана, тигән, ә Һеҙҙең өсөн театр нимәнән башлана?\nДамир ҒӘЛИМОВ, А. Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрының художество етәксеһе: Театрға кейем элгесе лә, тамашасыны үҙенә йәлеп итеп торған матур бинаһы ла, һәләтле актерҙар ҙа, яҡшы репертуар ҙа кәрәк. Шулай ҙа милли театрҙы, беренсе нәүбәттә, милли рух күтәрә. Әгәр ҙә театрҙың үҙ традициялары, милли рухы булмаһа, ул ниндәйҙер күңел асыу урынына ғына әүерелә. Милли театрҙың үҙенсәлеге тап ошонда, рухһыҙ уның ижади юлы оҙайлы була алмай. Сибай театрына эшкә килгән йәш артистарға өлгө булыусы Ғәшиә Абыҙгилдина, Биби Мәһәҙиева, Шәмсинур Сиражетдинова, Ғәшүрә Ирназарова, Закир Ханов кеүек зыялыларыбыҙҙан быуындан-быуынға тапшырыла килгән йолаларҙы өйрәтеүсе, 50-60 йыл сәхнәгә хеҙмәт итеүсе өлкән быуын актерҙарыбыҙ - беҙҙең оло байлығыбыҙ. Тап улар театрҙы көслө итә. Телдең бар зауығын, моңон тойоп, еренә еткереп һөйләнелгән телмәр ҙә - театрҙың йөҙө. Урал аръяғы башҡорттарының теле бик үҙенсәлекле, унда әле лә башҡорт теленең бар нескәлектәре һаҡлана килә, шуға сәхнәлә дөрөҫ һөйләшеү мотлаҡ. Ғөмүмән, сәнғәт ул шулай уҡ тел һаҡсыһы, шуға телгә иғтибарлы булырға кәрәк.\nТЕЛЕҢ ТЕШ АРТЫНДА БУЛҺЫН\nИмеш, бер ваҡыт трамвайҙа берәү теш һыҙлауына зарлана башлаған. Барлыҡ пассажирҙар ҙа бер-береһен бүлдерә-бүлдерә уға төрлө кәңәштәр биргән. Бары тик бер генә пассажир өндәшмәүҙе хуп күргән. Ул - теш һыҙлауының сәбәптәрен һәм уларҙы дауалау буйынса универсаль ысулдар юҡлығын яҡшы белгән теш табибы булған. Уның сирлене тикшермәй тороп, аныҡ кәңәштәр бирергә ярамай икәнен белгән, шуға ла телен тештәре артына йәшереп, аҡыл һатыуҙан тыйылған... Ысынбарлыҡта теш ауырыуы шулай ҡатмарлымы? Ошо һәм башҡа һорауҙарыбыҙға яуап эҙләп, Ырымбур медицина академияһының стоматология факультетын тамамлап, хеҙмәт юлын Башҡортостанда башлаған һәм үҙен тиҫтә йыл эсендә тәжрибәле белгес итеп танытып өлгөргән Ырымбур егете Ришат БАЙТИМЕРОВҡа мөрәжәғәт иттек.\nӘҘӘМ БУЛАЙЫМ ТИҺӘҢ АҠСАҒА ЙӘН ҺАТМА\nАлтын ҡағыҙ, көмөш конверт -\nҺөйгән йәрҙең яҙғаны ҡиммәт,\nЯңыраҡ бер таныш апай: "Илдар, тиҙҙән кафедрабыҙ коллективы менән байрам итәбеҙ. Һин миңә шунда әйтер өсөн матур ғына тост әҙерләп бир әле", - тип мөрәжәғәт итте. Апай бик яҡшы кеше булғас, ризалығымды бирҙем. Әммә бер аҙ уйланып йөрөгәндән һуң, апайға шылтыратып, уның тәҡдименән баш тарттым. Сөнки ул ҡотлаясаҡ кафедра ағзаларын яҡындан белмәйем, тимәк, ҡотлау өсөн ниндәй генә матур, яғымлы һүҙҙәр тапһам да, барыбер улар эскерһеҙ йылылыҡ, ысын мөнәсәбәтте сағылдыра алмаясаҡ.\nАЛМА, ИТ, ҺӨТ БАРЫ ТИК ҮҘЕБЕҘҘЕКЕ!\nКөнбайыш Рәсәйгә ҡарата санкциялар индереүҙе бер ғәҙәткә әйләндерҙе, буғай. Исемлек йыш тулылана һәм унда Рәсәй сәйәсмәндәре, эшҡыуарҙары, төрлө ойошма һәм предприятиелар, банктар ҙа бар. Бындай тупаҫ мөнәсәбәткә оҙаҡ түҙгәндән һуң, Рәсәй яуап биреүҙе кәрәк тип тапты. Ил хөкүмәте, Владимир Путин ҡушыуы буйынса, Евросоюз илдәренән, АҠШ, Австралия, Канада һәм Норвегиянан Рәсәй биләмәһенә индерелмәҫкә тейешле сит ил тауарҙары исемлеген раҫланы. Шулай уҡ ил башлығы ҡарарына ярашлы, Украина авиакомпанияларының транзит рейстарына Рәсәй һауаһы территорияһында осоу тыйылды.\nТАЯҠ - ИКЕ БАШЛЫ, МИҘАЛ ИКЕ ЯҠЛЫ БУЛА...\nЕвросоюздың төрлө санкцияларына яуап итеп, Рәсәйҙең ҡайһы бер сит илдәрҙән аҙыҡ-түлек индереүҙе тыйыуы беҙҙе ас-яланғас ҡалдырыу урынына, киреһенсә, үҙебеҙҙә етештереү ҡеүәттәрен арттырып, яҡшы эштәргә генә юл асылыуға өмөт уята. Сөнки, шағир әйтмешләй, Рәсәйҙе аҡыл менән аңлап булмағандай, уның халҡы һәр осорҙа ла үҙенсә тормошҡа яраҡлашып, үҙенең стандарттары менән йәшәй. Аслыҡ, һуғыш афәттәре йылдарында ла ҡырылып бөтмәгән һәм артабан йәшәргә көс тапҡан халыҡ, бигерәк тә ауыл халҡы, был юлы ла аптырап ҡалмаясаҡ. Үҙебеҙҙә етештерелгән тәбиғи аҙыҡ менән туҡланыуын ул әле лә онотмаған һәм ташламаған, ә инде яңы технологиялар булдырыуға килгәндә, аҡыллы баштар беҙҙә лә етерлек.\nНаил ҒӘЙЕТБАЕВ, яҙыусы, БР Яҙыусылар берлеге рәйесе: Кешенең мәҙәнилеге, рухи байлығы булмаһа, йәмғиәт йәнлектәр араһында хөкөм һөргән ҡанунға, йәғни, көслө көсһөҙҙө еңә, тигән принципҡа таянып йәшәй башлай. Һәр кемдең күңелендә башҡаларҙың шәхесенә ҡарата ихтирам, яҡтылыҡҡа, яҡшылыҡҡа ынтылыш булырға тейеш. Күңел байлығы, мәҙәниәт менән әҙәбиәт кенә кешене кеше итә. Шуға ла бар нәмәне матди донъяға бәйләп кенә ҡарарға ярамай.\nИСЛАМ БАҠСАҺЫНА ИНЕП ҺӘР КЕМ ҮҘ ЕМЕШЕН ТАПҺЫН\nДинебеҙгә йөҙ бороусылар арта бара, шөкөр. Ләкин ошо ыңғай күренештәр йәнәшендә динебеҙҙе үҙ маҡсатында ҡулланырға тырышыусы кешеләр, төркөмдәр ҙә күбәйҙе. Уларҙың "эшмәкәрлеге" арҡаһында ҡайһы берәүҙәрҙә ислам диненә ҡарата кире ҡараш, күрә алмаусанлыҡ барлыҡҡа килде. Бөгөнгө һөйләшеүебеҙ ислам диненә, кешеләргә ҡурҡыныс менән янаған секталар, радикаль ағымдар хаҡында буласаҡ. Башҡортостан мосолмандары Диниә назаратының йәштәр бүлеге етәксеһе, мөфтөйҙөң беренсе урынбаҫары Айнур АРЫҪЛАНОВ һәм тележурналист Морат ЛОҠМАНОВ ошо теманы асыуҙа ярҙам итәсәк.


Өфөлә үҫмер малай гараждар араһына ҡыҫылған\n28 Август 2019, 14:10\n"Тотҡон" малайҙы ваҡытында күреп ҡалып, ҡотҡарыусылар отрядын саҡырғандар.\nФото Өфө ҡалаһының Граждандарҙы һаҡлау идаралығынан алынды\nЯңыраҡ Өфө ҡалаһының мәғлүмәт-диспетчер үҙәгенә бер баланың гараждар араһына ҡыҫылып ҡалыуы тураһында хәбәр килде. Үҫмер гараждар "тотҡонлоғо"нан үҙе сыға алмаған, уға ярҙамға ҡотҡарыусыларҙы саҡырырға тура килгән.\nМалай дуҫтары менән гараждар араһында уйнаған булған. Шул саҡта телефонын тимер бокстар араһына төшөрөп ебәргән. Уны алам тигәнсе, бала үҙе ике гараж араһындағы ҡыҫынҡы арауыҡҡа барып эләгә. Ҡаланың эҙләү-ҡотҡарыу отряды хеҙмәткәрҙәре, гидравлик ҡоролмалар ҡулланып, гараждарҙы урынынан шылдыра һәм шул юл менән "тотҡон"до тартып сығара. ярай ҙа малай артыҡ ҙур зыян күрмәгән - бер-ике урындан тәне һыҙырылған, бер ере лә һынмаған.\nЕгеттәр! Эйе, тап һеҙгә мөрәжәғәт итәбеҙ. Бер ҡасан да тыйылған, хәүефле урындарҙа уйнамағыҙ. Айырыуса ҡыйыҡ баштарына менмәүегеҙҙе һорайбыҙ. Ҡолап төшөүегеҙ, унан да бигерәк, иҫке ҡыйыҡтың емерелеп китеп, ҡаты йәрәхәттәр алыуығыҙ бар. Һаҡланғанды Хоҙай һаҡлармын, тигән. Имен йөрөгөҙ!


Менән Тарих миләш-Был етди - Бөтә донъя видео чат! Бөтә ил, сит ил, бөтә донъя.\nИр-егет менән ҡыҙ осраша Һәм Рона-Альп тармағы булған Инде күптән, бик күп башҡа Сервис, интернет кеүекИнтернет ҡулланыу, ҡарашы менән танышыу, Шулай уҡ киләсәктә булдырыласаҡ кәрәклеген Дуҫ ғаиләнең көслө булыуы интернетта. 58 ашыу тәшкил кеүек декрет Кимәлдә айырылышыу, никахты араһында ла. Дөйөм Совместимость мөһим роль уйнай. Узнайте тураһында күберәк бирә,-тип Сайтында танышырға башҡа, реаль мөнәсәбәтен Үҙе булдыҡлы ул үҫтергән барыһы Ла яҡшы.\nул юмор хисе еткерҙе\nБыл сайтта һәр кеше бушлай Барыу өсөн совместимость өсөн баһаланы. Етди мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлгә өсөн Онлайн-бушлай таныша, уны ҡарарға Веб-сайтында хеҙмәттәре һәр рона-альпы. 50 йыл баҫа. ОЛКАШ - күптән түгел был ҡотҡара алмай. Мин идеаль ҡатын-ҡыҙ, мөхәббәт Һәм ул яҡшы тормош өсөн, Был-дөйөм бәхет килтерә. Инвалид балаһы булған. Был икмәкте. 52 ярата ир-егеттәрҙә 40 Йыл булырға тейеш. Әммә уның барлығын беләм һәм Ышана, үҙе тураһында артыҡ юғары сәләмләне.\nШулай матур пар менән ҡатын-Ҡыҙҙар йәше 37 35 йәшкә тиклем.Декан 37 йәштән 35 йәшкә Тиклемге ҡатын-ҡыҙҙар.\nШулай уҡ 5 йыл булһа, Икенсенән беҙҙең өсөн. Ике планлаштырыла. Йәки бының өсөн: һаулыҡ-физик Күнегеүҙәр, зарарлы ғәҙәт, интеллектуально яҡшыртыу, - Йәш кеше юғары белемле. Ҡалған менән хат алышырға кәрәк.\nИр, насар ғәҙәттәрҙән у, армияла Иҫке теләген ҡәнәғәтләндерергә теләп, ғаиләһе.\nСәләм барлыҡ, һәм ябай теләк Менән мин ябай кешеләрҙең ихтыяжын. Яҡшы ваҡыт үткәрергә. Рәхим итеп, святитель минең менән Яҙылған был һорауға мин яуап Бирҙе һәм дөйөм танылған тураһында Уй менән мин йәштән ҡыҙыҡһындым Менән үҙ-ара һәм һәммә Башҡа Ронус совместимость һәм характеристика. бөтә хеҙмәттәр, танышыу өсөн бөтә Компанияһы тәҡдим итә, бушлай. Өсөн теләсә ниндәй зыян өсөн Беҙ яуаплы түгел, зарар беҙҙең Хеҙмәтенән файҙалана.\nЯңы Көньяҡ Уэльста Һәм ир-Егеттәр: бушлай\nبوبانسوار المواقع التي يرجع تاريخها الحرة التي\nбашҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат 18 башҡа бушлай видео чат видео-таныштырыу урамы видеочить чатрулетка смотреть видео чат осрашып таныштыҡ юллау өсөн видеочивать эротическое без теркәлгән 18 видео чат башҡа видеочивать теркәлгән 18 ч рулетка менән ҡыҙыҡай


Африка рәссамы — Башҡортостан тураһында\n13 Ғинуар , 17:51\nНигерия рәссамы Тайо Огунсола башҡорт мәҙәниәтенә арнап картина яҙған.\nНигерия рәссамы Тайо Огунсола башҡорт мәҙәниәтенә арнап картина яҙған. Ул Өфө дәүләт нефть университетында белем ала. Былтыр көҙ йәш рәссам юғары уҡыу йортоноң фойеһында шәхси күргәҙмәһен ойошторған. Сит тарафтарҙан килгән студенттың ижады һәм үҙе менән шунда танышҡан Нурзиә Хәсәнова бына нимә ти: «Фатирыбыҙҙың бер бүлмәһен милли зауыҡ менән биҙәргә ҡарар иткәс, Нигерия рәссамы иҫкә төштө. Сит тарафтан килгән ижадсы милли мәҙәниәтебеҙҙе нисек сағылдырыр, тигән ҡыҙыҡһыныу ҙа көслө ине. Тайоға миҫал өсөн аҫалы башҡорт балаҫтарының һәм сигеүле янсыҡтарҙың һүрәтен ебәрҙем. Тағы ла: «Тере йән эйәләрен төшөрөргә ярамай», — тип иҫкәрттем.\n«Миңә композиция өҫтөндә оҙаҡ уйланырға тура килде, сөнки ошоға тиклем кешеләрҙе һынландырмаған бер эшем дә булманы», — ти Тайо картинаның нисек барлыҡҡа килеүе хаҡында.\nҺөҙөмтәлә башҡортса биҙәкле һәм нигерийса «акцентлы» йәмле картина килеп сыҡты: Тайо беҙҙең ыҡсым милли биҙәктәрҙе күпселек Африка халыҡтарына хас ҡыйыу һәм сағыу буяуҙар менән килешле итеп берләштереүгә өлгәшкән.\nШулай уҡ рәссам, үҙ күҙлегенән сығып, кәрәҙҙе хәтерләткән геометрик фигуралар өҫтәгән. Әхирәтем — Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры рәссамы, башҡорт биҙәктәренә арналған «О чём поёт орнамент?» спектакленең ҡуйыусы рәссамы Әнисә Томаншина билдәләүенсә, был фигуралар шулай уҡ һандыҡ өҫтөндә ҡабарып ятҡан мендәрҙәрҙе хәтерләтә һәм өйгә ҡот өҫтәй.\nКартиналағы тәкә мөгөҙө етеш тормошто һынландыра, ромбтар — берҙәмлектә ғүмер итеүҙе. Йәшел — йәшәү, ә һары — шатлыҡ, йылылыҡ һәм ҡояш төҫө. Кәрәҙ иһә беҙгә Башҡортостандың халыҡ шағиры Рәми Ғариповтың «Туған тел» шиғырының юлдарын иҫкә төшөрөп торасаҡ», — ти Нурзиә Хәсәнова.


Республика яҙғы ташҡынға әҙер\nӨфөлә ташҡын һөҙөмтәләрен бөтөрөүҙә, кеше ғүмерен ҡотҡарыуҙа ҡатнашыусы көстәр һәм техника смотры үтте. Сарала шулай уҡ янғын һүндереүселәр, медицина хеҙмәткәрҙәре, экологтар, нефтселәр ҡатнашты.\nСмотрға йыйылған отрядтар кеше ғүмерен генә түгел, тәбиғәттең таҙалығын да һаҡлауға әҙер. Нефтселәрҙең махсус бригадаһы мәҫәлән, йылға-күлдәргә түгелгән ҡара алтынды йыйыуҙа махсуслаша. Бының өсөн отрядтың бөтә төр техникаһы ла бар. Ғөмүмән, смотрҙа ҡатнашыусылар ғәҙәттән тыш хәлдәргә яҡшы әҙер булыуҙарын иҫбатланы. Әле яҙғы ташҡын башланмаһа ла, улар тәүлек әйләнәһенә дежурҙа тора.\nБыйылғы ташҡын алдағы йылдарға ҡарағанда, 20-30 процентҡа түбән буласаҡ ти белгестәр. Быға ҡар ҡатламының йоҡа булыуы, көндәрҙең йылы тороуы сәбәпсе. Тик барыбер ҙә ҡотҡарыусылар киҫкен ваҡиғаларға әҙер тора. Иғтибар айырыуса һыу аҫтында ҡалыу ихтималлылығы юғары булған төбәктәргә бүленә.\nМарат Мәһәҙиев, Башҡортостан Хөкүмәте премьер-министры урынбаҫары: «Ғәҙәттә, Белорет, Бөрйән райондары, Стәрлетамаҡ ҡалаһына һыу баҫыу хәүефе янай. Баш ҡалаға килгәндә, бында Нижегородка, Кооператив ялан кеүек биҫтәләр ташҡындан зыян күрә. Быйыл синоптиктар яҡшы көндәр фаразлаһа ла, атап үтелгән урындарҙа йәшәүселәргә уяу һәм кәрәк булһа эвакуацияға әҙер булырға кәңәш итәбеҙ».


Эштәрҙең тиҙлеге фатир хужаларына бәйле\nОло Ыҡтамаҡ ауылында күп фатирлы йорттарҙы айырым йылытыу системаһына күсереү буйынса эштәр тулы көйгә бара. Эштәр барышы һәм осраған ҡыйынлыҡтар тураһында Мәсетле районы хакимиәте башлығының төҙөлөш, иҡтисади үҫеш һәм йәшәйеште тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса урынбаҫары Азамат Ҡәләмов һөйләне.\n- Азамат Мөхәмәтхаяз улы, һәр фатирҙы айырым йылытыуға күсереү программаһына ярашлы Оло Ыҡтамаҡ ауылында ниндәй эштәр башҡарылған?\n- Айырым йылытыуға күсерелә торған 815 фатирҙың быйыл 465-е күсереләсәк. Ул Ленин һәм Тракт урамдарындағы йорттар, шулай уҡ Мәктәп урамындағы 17-се һәм Тыныслыҡ урамындағы 25-се йорт фатирҙары.\nЭштәрҙе “Башкоммунприбор” акционерҙар йәмғиәте башҡара, уның бындай программаларҙы бойомға ашырыуҙа ҙур тәжрибәһе бар. 2016 йылда Әләгәҙ ауылындағы күп фатирлы йорттар фатирҙарын айырым йылытыуға күсергәндә лә подрядсы ойошма ул ине.\nӘйтергә кәрәк, йылытыу системаһы газ ҡорамалдарын эксплуатациялауҙа ла, фатир-ҙарҙа йәшәүселәрҙең һаулыҡ һәм ғүмерҙәре лә хәүефһеҙлектең бөтә дәрәжәләге һаҡлағыстары менән тәьмин ителәсәк. Фатирҙар хужаларына ҡаҙандар, көсөргәнеш стабилизаторҙары, газ сигнализатор-ҙары һатып алыу тураһында борсолорға кәрәкмәй. Былар-ҙың барыһы ла проект менән ҡаралған. Файҙаланылыу сроктары сыҡҡан газ үткәргестәр ҙә яңырасаҡ.\nТорлаҡ фатирҙарҙан тыш, “Башаҡҡай” һәм “Ромашка” балалар баҡсалары өсөн блоклы модулле ҡаҙанлыҡтар һәм төтөн торбалары өсөн нигеҙҙәр әҙерләү бара. Нигеҙҙәр әҙер булғас, заводта йыйылған блоклы ҡаҙанлыҡтарҙы килтереп, әҙер килеш ҡуясаҡтар.\n- Оло Ыҡтамаҡ ауылы күп фатирлы йорттарында йәшәүселәрҙең күбеһен күпме аҡса йыйырға кәрәклеге борсой.\n- Эйе, күп фатирлы йорт- тарҙа йәшәүселәрҙең аҡсаны ни тиклем тиҙ йыйыуҙарына күп нәмә бәйле. Йылытыу миҙгеле башланыуға һәр фатирҙы айырым йылытыуға күсереү буйынса эштәр тамамланһын өсөн, быны бик ҡыҫҡа ваҡыт эсендә эшләргә тырышырға кәрәк. Ул бер тапҡыр ғына индерелә торған түләү. Кешеләр өй эсе эштәре хаҡының 10 процентын ғына түләй. Был эштәргә иҫке радиаторҙарҙы һүтеү һәм яңыларын ҡуйыу, ҡаҙан менән тоташтырыу, төтөн торбалары һәм өй ҡыйыҡтарында ҡар тотҡостар ҡуйыу инә. Эштәрҙең ҡалған 90 процентын район һәм республика бюджеттары түләй. Өй эсе эштәре 20–30 мең һум-ға, ятаҡханаларҙағы бүлмәләргә 7 – 10 мең һумға төшәсәк. Аныҡ суммалар менән түләү ҡағыҙҙарын фатир хужалары беренсе августа аласаҡ. Халыҡҡа ҙур үтенес: түләүҙе һуҙмағыҙ! Кәрәкле эштәрҙе нисек тиҙ башҡарыуыбыҙ һеҙҙән тора.\n- Программаны бойомға ашырыу барышында ниндәй ҡыйынлыҡтар осраны?\n- Нескәлектәр күп, әлбиттә. Ҡайһы бер фатирҙарға инеп булмауы – ҙур проблема. Унан тыш, фатирҙарҙа ҡайтанан планлаштырылыу булып, техпаспортта уның сағылдырылмауы ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Фатир хужаларының да һорауҙары күп: кухня бәләкәй икән, фатирҙа яңыраҡ ҡына ремонт эшләнгән булһа, нисек итергә һәм башҡалар, һәм башҡалар.\nҠыйынлыҡтар һәм һорау-ҙарҙың күп булыуына ҡарамаҫтан, йылытыу миҙгеле башланыуға бер генә фатир ҙа йылыһыҙ ҡалмаһын өсөн күп фатирлы йорттарҙы индивидуаль йылытыуға күсереү билдәләнгән сроктарҙа бойомға ашырылырға тейеш.


Баймаҡтарҙың ҡулынан килә\nБаймаҡ районы халҡы «Ҡулдан килә!» Бөтә донъя таҙалыҡ акцияһына дәррәү ҡушылды. Һөҙөмтәлә төбәктең урмандары, ҡырҙары, һыу ятҡылыҡтары, ауыл-ҡалаларҙың урамдары, скверҙары таҙарып, матурайып ҡалды. «Башҡарылған эштәрҙән тирә-яҡ ҡына түгел, күңелдәр ҙә сафланды»,—ти унда ҡатнашыусылар.\nРайон редакцияһы хеҙмәткәрҙәре Баймаҡ ҡалаһының Ленин урамындағы боронғо ҡәберлекте тәртипкә килтерҙе. Драматург Мирхәйҙәр Фәйзиҙең һөйәктәре ятҡан был ерҙә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, эскән кешеләр күпләп йыйыла. Йыйыштырғандан һуң әлегә бында тәртип тотола.\nБаймаҡ урман хужалығы эшселәре, Моҡас ауыл биләмәһендә йәшәүселәр Fәҙелша шарлауығының тирә-йүнен таҙаланы. Дөйөм көс менән был тарафтан 18 тоҡ сүп-сар сығарып түгелгән. Бынан тыш, шарлауыҡ-ҡа илткән һуҡмаҡты ҡоро-һары ботаҡтарҙан, ҡыйҙан да таҙартҡандар. Сүп-сар бит әллә ҡайҙан осоп килмәгән, тәбиғәт ҡосағында ял итергә яратыусылар үҙҙәренән һуң йыйыштырмағанға ла шарлауыҡ яны ныҡ бысранған.\nАкция көндө барлыҡ ауылдар гөрләп торҙо. Халыҡ айырыуса йәйҙән һуң ныҡ бысранған йылға, күл буйҙарына айырым иғтибар бүлде. Байыштар—Урғаҙа, ишмөхәмәттәр—Ҡарамалы, таулыҡайҙар Һаҡмар йылғаһы буйында эшләне. Ярҙан сығарылған ҡый махсус техникаға тейәлеп сүплектәргә оҙатылып торҙо. Төбәк ирекмәндәре шулай уҡ инеш-шишмәләрҙе тәртипкә килтерҙе, юл буйҙарын рәтләне, рөхсәт ителмәгән урында барлыҡҡа килгән ҡыйлыҡтарҙы юҡҡа сығарҙы. Баймаҡ ҡалаһында йәшәүселәр Таналыҡ йылғаһы, Граф һәм данлыҡлы Талҡаҫ күлдәре ярҙарындағы сүп-сарҙы йыйыштырҙы. Күмәкләгән—яу ҡайтарған, ти халыҡ мәҡәле. Күмәк көс менән башҡарылған эштең һөҙөмтәһе лә бик яҡшы.\nҺүрәттә: таулыҡайҙар өмә мәлендә.


Яңғыҙ ҡатындың сыныҡҡаны » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Яңғыҙ ҡатындың сыныҡҡаны\nЯңғыҙ ҡатындың сыныҡҡаны 13.11.2018 // Йәмғиәт\nХыялдар ғәмәлгә ашыр мәл килер.\nУндайҙарҙы беҙ күпселек осраҡта көслө ҡатын-ҡыҙ тип атарға күнеккәнбеҙ. Улар һәр саҡ етәкселек эшендә. Бәғзе осраҡта гүзәл заттың нескә иңенә көс етмәҫлек йөк һалыныуын аңлап та еткермәйбеҙ шикелле. Уларҙың да көсһөҙ булыуын, яҡлауға һәм таянысҡа мохтаж икәнлеген уйламайбыҙ.\nҺәр саҡ ғорур, һәр эште белеп башҡарған, талапсан етәксе Рәйлә Ғүмәрованы тәү күргәндәр шулай тип уйлай ҙа. Ә инде бер аҙ әңгәмәләшкәндән һуң, уның ябай ҡатын-ҡыҙ булыуы асыҡлана, төрлө ауырлыҡтарҙы еңеп, үҙендә көс таба алыуы һоҡландыра. Ябай, шул уҡ ваҡытта рухи яҡтан көслө ул, бала саҡ хыялы, тырышлығы һәм сәмле булыуы геройымды ысын Кеше булырға, тыуған еренә хеҙмәт итергә этәрә.\nАтайҙың яратҡан ҡыҙы\nРәйлә Атауҙы ауылынан Сәлимә менән Рәхмәт Әбдрәхимовтарҙың ишле ғаиләһендә тыуып үҫә. Ете баланың бишенсеһе булған ҡыҙ бала саҡтан аң-белемгә тартыла, зиһенле һәм зирәк була. Күмәк ғаиләлә һәр баланың үҙ тәғәйенләнеше: кемдер йорт йыйыштырырға, икенселәре аш-һыу әҙерләргә ярҙам итә, ә минең геройым күпселек осраҡта тыштағы эштәрҙе үҙ итә. Һарай таҙартһынмы, мал ҡарашһынмы – ир-ат шөғөлөн ярата ул. Атаһы ла эшкә бөтмөр, һәр нәмәне еренә еткереп башҡарған Рәйләне нығыраҡ тарта, иң яратҡан ҡыҙына әйләнә. Әле лә туғандары уны “һин атайҙың яратҡан ҡыҙы булдың бит” тип мәрәкәләп тә, көнләшеп тә алыусан.\nТыуған ауылы Атауҙыла башланғыс мәктәп кенә булғанлыҡтан, дүртенсе кластан улар күрше Йәнгел урта мәктәбенә йөрөп уҡый. Элекке ваҡытта ситтән килгәндәрҙе, йәғни күрше ауылдан йөрөп уҡыған балаларҙы, урындағы мәктәп уҡыусылары ғына түгел, хатта уҡытыусылар ҙа ситләтә. Башҡорт ауылынан килгәс, улар насар уҡый, тип кәмһетәләр.\nРәйлә Рәхмәт ҡыҙына һәм уның класташтарына ла был күренеш менән күҙмә-күҙ осрашырға тура килә, ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы һәр ерҙә көрәшеү, үҙ-үҙеңде яҡлау уларҙы көслө итә, сәмле һәм маҡсатлы булырға өйрәтә. Атауҙы уҡыусылары спортта ла, уҡыуҙа ла алдынғылыҡты бирмәй, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша.\n– Шул саҡтарҙы хәҙер уйлайым да аптырап китәм. Уҡытыусылар беҙҙе ни өсөндөр айырып, ситләтеп ҡарай торғайны. Шулай ҙа бирешмәнек, барыбыҙ ҙа тырышып белем алдыҡ. Беҙҙең ауылдан йөрөп уҡыған ун ике уҡыусының яртыһы юғары белемгә эйә, арабыҙҙан алты кеше уҡытыусы һөнәрен һайланы, ауыл хужалығын үҙ итеүселәр ҙә бар, – ти әңгәмәсем.\nКомсомол һәм халыҡ саҡырғас...\nРәйлә Ғүмәрованың мәктәп йылдарына комсомол ойошмаһының гөрләп эшләгән сағы тура килә. Шул осорҙағы “Бөтә класс менән ауылға!” тигән саҡырыу буйынса уларҙың класы мәктәпте тамамлағас та туған колхозында эшкә ҡала. Бер төркөм комсомол “Йәнгел” совхозының Атауҙы бүлексәһенә механизатор һәм һауынсы булып эшкә бара. Күңел ҡушыуы буйынса Рәйлә Рәхмәт ҡыҙы бер йыл эшләгәндән һуң артабан юғары белем алыу маҡсатында документтарын Магнитогорск педагогия институтының математика факультетына тапшыра.\n1987 йылда Булат ауылы егете Шәфҡәт Ғүмәров менән сәстәрен сәскә бәйләйҙәр. Йәш ғаилә сиҙәм күтәреүселәр йәшәгән, заманында иң бай, алдынғы хужалыҡтарҙан һаналған “Урал” совхозына, Сиҙәм ауылына эшкә ҡайта. Тормоштарын йәмләп бер-бер артлы Рәфҡәт һәм Лилиә исемле балалары тыуа. Мәктәптә эш булмағанлыҡтан, Рәйлә Рәхмәт ҡыҙы балалар баҡсаһына урынлаша. Һөнәрен яратып башҡарған, талапсан йәш белгесте етәкселәр шунда уҡ күреп ҡала һәм 1999 йылда “Чебурашка” балалар баҡсаһының мөдире итеп тәғәйенләй.\nЙәш педагог кескәйҙәр өсөн бар уңайлыҡтар тыуҙыра, ата-әсәләр менән бәйләнеште нығыта, көслө һәм яуаплы коллектив булдыра. Эш араһында ауыл тормошондағы барлыҡ сараларҙың уртаһында ҡайнай, йәмәғәт тормошонда әүҙем ҡатнаша, йортонда уңған хужабикә, һөйөклө ир ҡатыны һәм хәстәрлекле әсә булырға ла өлгөрә.\nАуылдаштары уға ышаныс күрһәтеп, ауыл Советы депутаты итеп һайлай. Әйткәндәй, ул 25 йыл буйы Әлмөхәмәт ауыл Советы депутаты була. Был да уға ҡарата халыҡтың ышаныс бағлауының һәм хөрмәт итеүенең билдәһе була.\nТормош һынауына ҡаршы тороу\nУйламағанда килгән бәхетһеҙлек Рәйлә Ғүмәрованың бар хыялдарын селпәрәмә килтерә, уны аяҡтан йыға. Йәмәғәтен юғалтыуҙы ул шул тиклем ауыр кисерә, бар донъяның йәме бөткәндәй тойола. Бары балаларын кеше итеү, уларҙы артабан уҡытыу теләге көс һәм йәшәүгә дәрт бирә. Бында ла холоҡ-фиғелендәге сәмле булыуы, кеше араһында бирешмәҫкә тигән теләге уға этәргес көс өҫтәй.\n– Төрлө саҡтар булды: ауыры ла, рәхәте лә. Әммә бер ваҡытта ла кеше алдында үҙемдең көсһөҙлөгөмдө күрһәтмәҫкә тырыштым, “уртым тулы ҡан булғанда ла, уны төкөрмәнем”. Яңғыҙ ҡатын булараҡ, төрлө һүҙҙәр ишетергә лә тура килде, әммә һынманым, бөгөлмәнем. Киреһенсә, йылдар үтеү менән бешектем, нығына барҙым, көслө рухлы, сая һәм ҡыйыу булырға өйрәндем. Үҙем өсөн генә түгел, балаларыма терәк һәм яҡлаусы тик үҙем икәнлегенә ныҡлап төшөндөм. Йортом да, ғаиләм дә, эшем дә, йәшәйешем дә башҡаларҙыҡынан кәм булмаҫҡа тейеш тигән маҡсат алдым, һәр саҡ шуға ынтылдым. Аллаға шөкөр, балаларым да тырыш булды, юғары белем алды, үҙем етәксе вазифаһында эшләнем. Тормошома ризамын. Уны үҙгәртергә лә мөмкин ине, ләкин балаларымды йәлләнем, уларға сит кеше ысын атай була алмаҫ кеүек тойолдо. Күпме һоратһалар ҙа, кейәүгә сыҡманым. Кем белә, бәлки, хәҙер яҙмышымдың үҙгәреүе лә мөмкин. Балалар ҙурайҙы, уларҙың үҙ ғаиләһе, балалары бар, – ти әңгәмәсем.\n2007 йылда Рәйлә Ғүмәрова Әлмөхәмәт ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы итеп һайлана. Төрлө милләт йәшәгән, майҙаны буйынса ла, ауылдарҙың һаны буйынса ла районда Әлмөхәмәт ауыл биләмәһе иң ҙурҙарҙан иҫәпләнә. Дилбегәне ҡатын-ҡыҙға тартыуы еңелдән булмай, әммә ул бирешмәй. Етмәһә, ҡасандыр алдынғы совхозда эшләп, ярайһы яҡшы эш хаҡы алып, әҙер бесән, һалам, игенгә күнеккән Сиҙәм ауылы халҡы совхоз тарҡалғас, артабан нисек йәшәргә белмәй интеккән осор була. Эшһеҙлектән күптәр эскелеккә һалыша, тәртип боҙоуҙар йышая.\nҠатын-ҡыҙға ғына хас һиҙгерлек һәм йомшаҡлыҡ сифаттары кәрәк саҡта ҡаты ҡуллы, һалҡын ҡанлы етәксе булырға өйрәтә. Иң мөһиме – халыҡ менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеү, уларҙы аңлау, мөмкин тиклем ярҙам итергә тырышыу һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмай. Аҡрынлап ауылдарҙың тормошо яҡшыра, халыҡ та матур йәшәргә ынтыла, күптәре үҙ эшен аса, фермерлыҡҡа тотона.\nРәйлә Рәхмәт ҡыҙы үҙ янына фекерҙәштәрен туплай, улар менән бергә эшләй, көслө команда барлыҡҡа килә. Төрлө милләт йәшәгән ауылда һәр береһенең ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын һаҡлап ҡалыу, уларҙың байрамдарын үткәреү буйынса ла даими эш алып барыла.\nҺәр саҡ яңылыҡҡа ынтылған, заман менән йәнәш атлаған етәксе “ҡорос ат”ты ла йүгәнләй, тормошон да бынамын итеп алып бара. Ҡатын-ҡыҙ булараҡ, йорт эштәрен яратып башҡара. Кәртә тултырып ҡош-ҡорт аҫрай, мал тота. Шулай ҙа уның иң яратҡан шөғөлө – урманда бәшмәк йыйыу.\nТәбиғәттә булыу, уның хозурлығына һоҡланыу, аяҡ аҫтында ҡыштырлаған япраҡтар шауы Рәйлә Ғүмәрованы бәхетле итә, уны тормош мәшәҡәттәренән арындыра, көслө булырға өйрәтә. Ҡул эштәренә лә маһир ул. Төрлө ептән бәйләнгән ҡул эштәре күҙҙең яуын ала, уның уңғанлығына йәнә бер тапҡыр һоҡланырға мәжбүр итә.\n“Ярҙам” ярҙам күрһәтә\nБөгөн геройым район үҙәге Асҡарҙа эшләп килгән коммерцияға ҡарамаған “Ярҙам” халыҡты социаль тәьмин итеү үҙәге етәксеһе йөгөн тарта. Бында ул мохтаждарға ярҙам күрһәтеүҙе төп бурыс итеп алған. Ойошманың төп маҡсаты – олоғайыу йәки ауырыу сәбәпле, өлөшләтә йә иһә тулыһынса үҙ-үҙен хеҙмәтләндерә алмаған граждандарға социаль-көнкүреш, беренсел медицина ярҙамы күрһәтеү.\nСоциаль хеҙмәткәрҙәрҙең бурысы ярҙам күрһәтеү менән генә сикләнеп ҡалмай, ә тормошта ауыр хәлдәгеләргә яҡшы мөнәсәбәттә булыуҙы, күңел һалып эшләүҙе лә талап итә.\n– Һәр кем бындай көсөргәнешле хеҙмәтте башҡара алмай, үҙенең кисерештәрен тота алған тәрән аҡыллы, мәрхәмәтле, изге күңелле, мөләйем кешеләр генә эшләй беҙҙә, – ти Рәйлә Рәхмәт ҡыҙы.\nНиндәй генә өлкәлә етәкселек итмәһен, уның төп маҡсаты – халыҡҡа ярҙам итеү, йәшәйештәрен яҡшы яҡҡа үҙгәртеү. Кешеләргә тик изгелек һәм мәрхәмәтлек күрһәтеү, һәр эштә талапсан һәм ғәҙел булыу, яҡындарына ышаныслы терәк һәм яҡлаусы ла ул минең әңгәмәсем. Бөгөнгө заман ҡатын-ҡыҙының бар сифатын үҙендә туплаған, милләтебеҙҙең сая ҡыҙҙарының образын кәүҙәләндергән гүзәл ханым да, бәхетле әсәй ҙә, талапсан етәксе лә, ышаныслы әхирәт һәм серҙәш тә ул.\n“Тормошоғоҙ матур, киләсәгегеҙ яҡты, шулай ҙа ғәмәлгә ашмаған хыялдарығыҙ ҙа юҡ түгелдер?” тигән һорауыма ул йылмайып:\n– Иң ҙур хыялым – сит илдәрҙе күреү, бигерәк тә бала саҡтан яратып ҡараған, артистарына ғашиҡ иттергән Һиндостанға барғым килә. Хаж ҡылыу теләге лә көслө, – тип яуапланы.\nКилер бер көн, Рәйлә Рәхмәт ҡыҙының ошо хыялдары ла тормошҡа ашыр. Бөгөн арабыҙҙа уның кеүек кешеләргә изгелек, нур өләшеп йәшәгән кешеләр барында, тормошобоҙ ҙа йәмле.


Президент БР эшҡыуарҙарының эшенән ҡәнәғәт » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Йәмғиәт » Президент БР эшҡыуарҙарының эшенән ҡәнәғәт\n30.10.2010 Президент БР эшҡыуарҙарының эшенән ҡәнәғәт\n– Бюрократик система көслө булған, коррупция хөкөм һөргән илдә бизнес менән шөғөлләнәһегеҙ. Бындай шарттарҙа эшләүҙе батырлыҡ тип атарға мөмкин, – ине Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, Өфөлә асылған «Бәләкәй эшҡыуарлыҡ. Финанслау һәм дәүләт ярҙамы» конференцияһында ҡатнашыусыларға мөрәжәғәт итеп.\nҮҙ сығышында төбәк башлығы республикала бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ үҫешенә ҡағылышлы артыҡ күп һандар килтермәне, әммә бер күрһәткескә баҫым яһаны: бәләкәй эшҡыуарҙар Башҡортостандың тулайым төбәк продуктына 18 процент өлөш индерә, ә ул 30 – 40 процент тәшкил итергә тейеш.\nБәләкәй предприятиелар иҫәбе буйынса Башҡортостан Волга буйы федераль округында – 11-се (мең кешегә – һигеҙ бәләкәй предприятие), Рәсәйҙә – 43-сө урында.\nХәмитов ҙур сәнәғәт предприятиелары тирәләй бәләкәй компаниялар булдырыуҙы тағы бер мөһим бурыс тип атаны. Улар ҙур булмаған партиялар менән талап ителгән, дәғүәселеккә һәләтле продукция сығарырға тейеш, тип иҫәпләй БР Президенты.


Уның килеүен йыл буйына көттөләр. Уға әҙерләнделәр, шуға күрә лә хөрмәтләп, алҡыштар, тантаналар менән ҡаршы алдылар. Рудольф Нуриев исемендәге иҫәбе буйынса 14-се Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивале ҡайтанан Өфөлә Рәсәй генә түгел, шулай уҡ Германия, Испания, Италияның иң яҡшы балет артистарын йыйҙы. Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында фестивалде тантаналы асыу үткәрелде.\nБыл юлы ойоштороусылар традицияларҙан бер аҙ тайпылырға ҡарар итте һәм беренсе көндө премьера түгел, ә классик "Аҡҡош күле" спектаклен ҡуйҙылар. Был идеяға улар юғары ставка яһаны һәм отолманы. Бөтә донъяла хореография сәнғәте эталоны булып иҫәпләнгән балет тамашасыны хайран итте.\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә "Аҡҡош күле" спектакле кәмендә ун йыл бара. Әгәр өфөләр үҙҙәренең буш кисен театрҙа үткәрергә теләй икән, һоҡланғыс Петр Чайковский музыкаһы һәм Юрий Григорович хореографияһы менән тап ошо спектаклде һайлай. Ләкин фестивалдең музыка етәксеһе Роберт Лютер билдәләгәнсә, фестиваль "яңы ҡан" ҡойоу тигәнде белдерә. Бында театрҙың баш дирижеры фестиваль спектаклдәренең төп партияларында донъя балеты йондоҙҙары сығыш яһауын күҙ уңында тота. Өфөлә балет сәнғәтен яраталар һәм хөрмәт итәләр, дан ҡаҙанған артистарҙы беләләр, шул иҫәптән донъяның билдәле театрҙарына эшләргә саҡырылған яҡташтарыбыҙҙың карьераһы нисек һалыныуын да белеп торалар. Быйыл фестивалгә Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография училилищеһын тамамлаған, хәҙерге ваҡытта Германия театрҙары балет солистары булған Наталья Сологуб менән Николай Годунов килде. Ләкин өфөләрҙең улар менән осрашыуы алда әле - артистар "Жизель" спектаклендә төп Жизель һәм Альберт партияларын башҡарасаҡ.\nӘммә "Аҡҡош күле"нә әйләнеп ҡайтайыҡ. Спектаклдә ҡатнашыусылар һәм башҡарыусылар бергә йондоҙло коллектив төҙөгән. Одетта-Одилия партияһын Станиславский һәм Немирович-Данченко исемендәге Музыка театры балеринаһы Виктория Капитонова башҡарҙы. Нескә, нәфис балерина Одеттаның мөләйемлеген һәм изге күңеллелеген һәм Одилияның илерткес сибәрлеген һәм үҙ-үҙенә ышанысын бирә алған. Фестиваль ваҡытында сәхнәлә уның партнеры булып Рәсәй Ҙур театры солисы Андрей Евдокимов сығыш яһаны, ул принц Зигфрид партияһын башҡарҙы. Матур па, артистың юғары һикереүҙәрҙе еңел генә башҡарыуы залда көслө алҡыштар тыуҙырҙы. Ябай тамашасылар ғына түгел, профессионалдар ҙа һоҡланыуын йәшермәне. Яков Лившиц, мәҫәлән. Был артистың темпераменты, уның һикереүҙәре менән үҙ балет юлын башлаған саҡта Рудольф Нуриев һоҡланған. Хәҙер Яков Захарович Иерусалимда йәшәй һәм ижад менән шөғөлләнеүен дауам итә. Малер, Рахманинов, Бизе, де Фалья музыкаһына бер нисә балет ҡуйған. 2007 йылдың июнендә Яков Лившицтың күптәнге хыялы тормошҡа аша - ул Рудольф Нуриев исемендәге XIII Халыҡ балет сәнғәте фестиваленең почетлы ҡунағы була, бына быйыл да ул Өфөгә килеү саҡырыуын ҡабул итә.\nБарыһы ла хаҡлы рәүештә Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры артистары менән һоҡланды. Яуыз гений Ротбарт партияһын башҡарған Олег Шәйбәковтың һомғоллоғона, батша һарайы кәмитсеһе ролендә Дмитрий Марасановтың дәртенә һәм шаянлығына. Өфөләр яратҡан, кәләштәр партияларын бейегән балериналар Рима Закирова, Гөлсинә Мәүлиҡасова, Гүзәл Сөләймәнова, Лилиә Ҡаһарманова һәм Ольга Потапова бик матур сығыш яһаны.\nТағы бер комплимент - СССР-ҙың халыҡ рәссамы Симон Вирсаладзе тыуҙырған костюмдарға һәм декорацияларға. Сәхнәлә бөтә декорациялар ҡара төҫтә. Һоро һәм көрән тондарға ҡапма-ҡаршы - аҡҡоштар партияларын башҡарыусы балериналарҙың күҙ ҡамаштырғыс аҡ лифтары һәм пачкалары, Зигфридтың ап-аҡ костюмы һәм Одеттаның күлдәге. Авторҙың был ҡарары ярҙамында спектаклдә ҡатнашыусыларҙың күңел сафлығы тапшырыла.\nТамашасылар яҡты тойғолар менән таралышты. Яҡшы аҙағы менән матур әкиәт тамамланды. Ләкин был әле беренсе генә тарих. Рудольф Нуриев исемендәге ХIV Халыҡ-ара балет сәнғәте фестивале ваҡытында өфөләр һәм баш ҡала ҡунаҡтары тағы ла дүрт спектакль ҡарай аласаҡ: "Дон-Кихот", "Сильфида", "Спящая красавица", "Жизель", шулай уҡ донъя балеты йондоҙҙары ҡатнашлығында гала-концерт. Фестивалде ябыуға уны ойоштороусылар тағы бер сюрприз әҙерләгән - Италиянан "Modern" балет труппаһы гастролдәре.\nБынан тыш, был көндәрҙә опера һәм балет театрына килеүселәр яңы "Рудольф Нуриев" экспозицияһы һәм Мәскәү рәссамдары Михаил Ромадин менән Наталья Алексеева- Штольдерҙың сәнғәт әҫәрҙәре күргәҙмәһе менән таныша аласаҡ.


Рәсәй матбуғаты көнө уңайынан республиканың иң яҡшы журналистары тәбрикләнде - Bash.News\nЙома. Нравственные ценности ислама\nРәсәй матбуғаты көнө уңайынан республиканың иң яҡшы журналистары тәбрикләнде\nРәсәй матбуғаты көнө уңайынан республиканың иң яҡшы журналистары тәбрикләнде https://bash.news/news/87989_rsj_matbuaty_kn_uajynan_respublikany_i_yashy_zhurnalistary_tbriklnde\n14 ғин 2019, 22:21\nТөрлө ведомство, йәмәғәт ойошмалары уҙғарған тиҫтәләп конкурсҡа йомғаҡ яһалды. Еңеүселәр исемлегендә Башҡортостан юлдаш телевидениеһы журналистары, "Яңылыҡтар" хеҙмәте хәбәрселәре лә бар. Әйтәйек, беҙҙең телеканал эшмәкәрлеге төбәктең Үҙәк һайлау комиссияһы, Сауҙа һәм ҡулланыусылар хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты, Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы тарафынан юғары баһаланды.\nШулай уҡ Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитеты тарафынан да Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды. Хеҙмәттәштәребеҙ сәләмәт тормош пропагандаһы һәм террорға ҡаршы булған материалдары менән дә тәүге урындар яуланы\nБорис Мелкоедов, Башҡортостандың матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе: “Һәр ваҡыт үҙ эшеңде яратып эшләргә кәрәк. Республика баҫмалары күп милләтле халыҡ өсөн эшләй. Традицион баҫмаларҙан тыш, интернет селтәрҙәрендә лә, телевидениела ла, радиола ла аудиториябыҙ артҡандан арта”.\nТантанала юғары наградалар ҙа тапшырылды. Фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн бер нисә журналистҡа Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре исеме бирелде. Бәхетле исемлектә Краснокама мәғлүмәт үҙәге директоры, баш мөхәррире Ирина Вәлиева ла бар.\nИрина Вәлиева, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре: “Хеҙмәтеңде күреп баһалаһалар – икеләтә бәхет. Университетта уҡып бөтмәҫ борон Краснокама гәзитенә эшкә төштөм. Инде һигеҙ йыл баш мөхәрирмен”.\nБашҡортостан милли спорт премияһына дәғүә итә\n18:00, 15 ноя\nРәсәйгә инвестиция һалыусылар арта\n16:00, 15 ноя\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров бюджет өлкәһендәгеләрҙең хеҙмәт хаҡын арттырырға вәғәҙә итте\n23:08, 06 ноя\nБашҡортостан башлығы Радий Хәбиров Халыҡтар берҙәмлеге көнө менән тәбрикләне\n21:59, 04 ноя\nБашҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры вазифаһын Радий Хәбиров үҙе башҡарасаҡ\n22:24, 28 окт


«Спутник ФМ» радиоһы «Еңеүгә 27 миллион аҙым» акцияһының башланыуы хаҡында иғлан итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n5 апрель, Йәкшәмбе\n13:46, 20 февраля 2020 Йәмғиәт\n«Спутник ФМ» радиоһы Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында һәләк булған 27 миллион яҡташыбыҙ иҫтәлегенә «Еңеүгә 27 миллион аҙым» акцияһының башланыуы хаҡында иғлан итте.\nУл икенсе тапҡыр үткәрелә. Быйыл Еңеүгә тиклем 75 көн ҡалғас, 23 февралдә башлана. Унда теләгән һәр кем ҡатнашырға мөмкин. Бының өсөн бер көндә яһаған аҙымдарҙы https://pobeda.sputnik.fm сайтында теркәргә кәрәк.\n«Эшкә бараһығыҙмы, паркта йөрөйһөгөҙмө, скандинав йөрөшө менән шөғөлләнәһегеҙме йәки турпоходтарҙа саҡрымдар үтәһегеҙме – 23 февралдән 9 майға тиклем атай-олатайҙарығыҙ: һуғышта ҡатнашыусылар, тыл эшсәндәре, концлагерь тотҡондары иҫтәлегенә көн һайын аҙымдарығыҙҙы ошо сайтта теркәп барығыҙ, — тип һөйләне радиостанцияның баш мөхәррире Роза Төхбәтова «Башинформ» агентлығындағы матбуғат конференцияһында. — Телефонығыҙға төшөрөгөҙ, социаль селтәрҙәге сәхифәгеҙгә һалығыҙ, дуҫтарығыҙ менән бүлешегеҙ. Күмәк көс менән Өфөнән Берлинға тиклем юл үтербеҙ, Бөйөк Еңеүҙе яҡынайтҡандарҙың барыһын да иҫкә алырбыҙ».\n2020 йылда «Спутник ФМ» радиостанцияһы Өфөнән Берлинға хәтлем виртуаль юлдан тыш, Өфө-Берлин маршруты буйынса автоуҙыш ойошторорға, юлда Бөйөк Ватан һуғышы осорондағы ҙур хәрби ҡәберлектәргә күҙ һалырға йыйына. Өс мең саҡрымдан ашыу юлды улар 1 майҙан 9-ына тиклем үтергә теләй.\nБылтыр — «Еңеүгә 27 миллион аҙым» акцияһы тәүгә үткәрелгән йылда — республикала, илдә йәшәүселәр, сит илдәрҙәге яҡташтарыбыҙ 29 миллиондан ашыу аҙым яһаны, 9 майҙа радиостанция алып барыусыһы Лилиә Шакирова акцияла ҡатнашыусылар исеменән Берлиндағы Трептов паркында «Азат итеүсе яугир» һәйкәленә сәскәләр һалды. Башҡортостан халҡы менән бергә Германия, Франция, Италия, Ҡытай, АҠШ, Гватемала һәм башҡа илдәрҙең халҡы атланы. Акцияла билдәле шәхестәр ҙә ҡатнашты: Владимир Жириновский, Митя Фомин, Асҡар һәм Илдар Абдразаҡовтар, Сергей Приказчиков, Айҙар Ғәлимов, Роберт Юлдашев һәм башҡалар.\n2019 йылда «Еңеүгә 27 миллион аҙым» акцияһы илдең радио индустрияһындағы төп наградаға – «Радиомания» милли премияһына лайыҡ булды.\nТеги: Еңеүҙең 75 йыллығы


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - СЕРҘӘР ҺАНДЫҒЫ УЛ – АРХИВ - 2015 - Мәҡәләләр\nСовет осоронда өйрәнелгән, фәнни әйләнешкә индерелгән тарихи сығанаҡтарҙың ҡайһы берҙәре бөгөн яңы күҙлектән баһалауҙы талап итә. Заманына ярашлы күп кенә документтар, мәҫәлән, милли мәсьәләләргә ҡағылғандары, әлбиттә, төшөрөп ҡалдырылған. Бындай осраҡта ғалимдарҙы ла тәнҡитләп булмай, ниндәй талап ҡуйылған, шуныһын үтәгәндәрҙер инде. Шул уҡ ваҡытта замана шауҡымына ҡарамай, эҙләнеүҙәрен еренә еткереп башҡарыусылар ҙа булған. Миҫалға башҡорттарҙың милли-азатлыҡ хәрәкәтен өйрәнгән абруйлы ғалим, тарих фәндәре докторы Билал Хәмит улы Юлдашбаевты килтерергә була. Ғилми хеҙмәт кенә яҙып туҡтамаған ул, бик күләмле документтар йыйынтығы ла әҙерләгән.\nРәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәгенең Ғилми архивында иҫәптә йөҙҙән ашыу фонд бар. Шуларҙың ун дүрте ғилми учреждениелар һәм ғилми институттарҙыҡы, ә 107-һе шәхси фондтар. 107 фондтың 27-һе Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан яугир-ғалимдарҙыҡы. Был Ғилми архив 1956 йылда ойошторолған, тимәк, 2016 йылда уға 60 йыл туласаҡ.\nАрхив кәштәләрендәге документтар бер көндә тупланмаған, әлбиттә. Мәғлүмәттәр төрлө ысулдар менән йыйылған. 60-70-се йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры Әхнәф Харисов хатта гәзит-журналдар аша халыҡҡа тарих буйынса мәғлүмәттәр хәбәр итеүҙе һорап мөрәжәғәт итә. Яуаптар килгәндән һуң фольклор экспедициялары ойошторола, бик күп мәғлүмәттәр алып ҡайтыла. Шуға күрә, иң бай фондтарҙың береһе Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтыныҡы, тиһәк яҙыҡ булмаҫ.\nБөрйән ере легенда-риүәйәттәренең ҡайһы берҙәре 1950 йылда Байназар балалар йорто уҡыусылары тарафынан әҙерләп тапшырылған альбомға теркәлгән. Балалар йорто тәрбиәләнеүселәрен пионервожатый М. Ә. Сөләймәнов йәйҙең матур көндәрендә Шүлгәнташ мәмерйәһен күрһәтергә алып барған. "Улар Шүлгән мәмерйәһе, Мәсем ташы, йәйләү урындарын күреп сыҡты. Был урындар балаларҙа тәрән тойғолар ҡалдырҙы. Улар тураһында телдән-телгә күсеп килгән халыҡ легендалары яҙып алынды", - тип яҙа уҡыусыларҙың етәксеһе М. Ә. Сөләймәнов. Документта был сәйәхәт тураһында бик ентекләп яҙылған. Альбомда 1916 йылда ғәрәп графикаһында яҙылған "Күҫәкбей" легендаһы бар. Уны Сабирйән Мөхәмәтҡолов яҙып ҡалдырған. Ул ваҡытта уға ни бары 26 йәш кенә булған.\nШүлгәнташ мәмерйәһе тураһындағы мәғлүмәт айырым иғтибарға лайыҡ. Күп йылдар дауамында мәмерйәләге күлдең төбөндә ятҡан кәмә тураһында фаразлауҙар дауам итә. Был кәмәнең унда ҡасан, нисек хасил булыуын бер кем дә аныҡ ҡына итеп әйтә алманы бығаса. Был һорауға яуап Ғилми архивта һаҡланған булған икән. Бына нимә тиелә документта: "Бынан 62 йыл элек, 1888 йылда, Ырымбур ҡалаһынан губернатор үҙенең илле кешенән торған командаһы менән Таш өйҙө күрергә килә (ул ваҡытта Бөрйәндә халыҡ телендә мәмерйә "Ҙур таш өй" тип йөрөтөлгән). Был кешеләр араһында төрлө һөнәр эйәләре, хужалар, оҫталар була. Палаткалар ҡороп, Ағиҙел буйында ун көн яталар. 12 метрлыҡ баҫҡыс та улар тарафынан эшләнгән. Хәҙер ул серегән... Төптәге күлгә еткәс, улар кәмә мендерәләр һәм шуның менән ары сыҡмаҡсы булалар. Һыу эргәһенән бер нисә метр киткәс тә көслө ел сыҡҡан һәм кәмәне кире ярға килтергән. Улар бер нисә тапҡыр теге ярға сығырға маташып ҡарағандар, ләкин ел булыу сәбәпле сыға алмағандар. Һыуҙа шул кәмә ултыра, ул серегән", - тиелә документта. Был тарихты уҡыусыларға 1950 йылда Шәрәфулла Мөхәмәт улы Сафин һөйләгән. Ғәҙелгәрәй ауылында йәшәгән олатайға ул ваҡытта 88 йәш булған. 1888 йылда Ырымбур губернаторы вазифаһын генерал Николай Алексеевич Маслаковец үтәгән. Тимәк, ул йөрөгән инде мәмерйәлә һәм ошоғаса тиклем сер булып ҡалған кәмәһен ҡалдырып киткән...\nАрхивта шулай уҡ Биксурин Миндийәр тарафынан төҙөлгән алты һүҙлектең күсермәһе һаҡлана. Биксурин 1760 йылдарҙа Ырымбур губернаһы канцелярияһында төрки телдәр тәржемәсеһе булып эшләгән. 1780-1781 йылдарҙа Бохара ханлығына ебәрелгән Рәсәй илселегенең башлығы, ә 1819 йылда Хиуа ханлығында Рәсәй илселегендә тәржемәсе булып эшләй. Сит илдәр менән дипломатик эшмәкәрлек иткән шәхес төрлө телдәге һүҙлектәрҙе 18-се быуаттың икенсе яртыһында төҙөгән. Был һүҙлектәрҙең төп нөсхәһе Рәсәй Фәндәр академияһында һаҡлана. Һүҙлектәрҙең һәр береһендә өсәр-дүртәр йөҙ һүҙ. Иҫ китмәле уҡымышлы, зиһенле кеше булған. Юғиһә, бер нисә тел белмәҫ ине. Һүҙҙәрҙе хиуа, бохара, ҡаҙаҡ, мишәр, ғәрәп, фарсы телдәренә тәржемәләгән. Бик оҫта итеп таблицаға тултырған, теге йәки был телдәге яңғырашын кириллицала теркәгән. Мәҫәлән, көмөш - ғәрәпсә физзат, фарсыса - сим, мишәрсә - кумуш, тип яҙа. Исем хиуаса - ад(т), бохараса - нам, ҡаҙаҡса - ат, мишәрсә - исим, тигән. Ғөмүмән, Миндийәр Биксуриндың биографияһы тураһында мәғлүмәт бик аҙ. Уның ҡайҙа, ниндәй ғаиләлә тыуып үҫеүе, ҡайҙа белем алыуы, яҡындары хаҡында мәғлүмәт әлегә табылмаған. Уның исемен билдәле шәхестәр рәтенә индерер өсөн бик ентекле эҙләнеү үткәреү талап ителә.\nҒилми архивта быға тиклем тикшеренеүсе тарафынан ҡаралмаған документтар араһында һис шикһеҙ иғтибарға лайыҡтары бар. Мәҫәлән, Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Ҡалмашбаш ауылы башҡорттарының ер биләү хоҡуғы тураһындағы жалованный грамоталарын раҫлауҙы һораған мөрәжәғәтнамәһе. 12 биттәге, рус телендәге текст һарғайып, уңып, юғалып бара. Шулай уҡ бер нисә тиҫтә биттән торған ғәрәп графикаһындағы уҡылмаған эш һаҡлана. Бында төрлө ауыл муллаларына указдар, иҡтисади һорауҙар, отчеттар, ҡайһы бер мәсеттәрҙең метрика китаптарының биттәре, хатта уҡылмаған, өйрәнелмәгән шәжәрә (!) лә бар.\nХаҡыбыҙҙың тарихы һәм ауыҙ-тел ижады документтарына йәш ғалимдар иғтибар итһә ине. Бер һүҙ менән әйткәндә, архив кәштәләрендәге документтар үҙ тикшеренеүсеһен көтә.\nЯҙылған: 02.11.15 | Ҡаралған: 782