Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы халҡы карьерҙан сыҡҡан ҡара һөрөмгә зарлана - Bash.News\nБаймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы халҡы карьерҙан сыҡҡан ҡара һөрөмгә зарлана\nБаймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы халҡы карьерҙан сыҡҡан ҡара һөрөмгә зарлана https://bash.news/news/88603_bajma_rajony_ike_sibaj_auyly_xaly_kareran_syan_ara_rmg_zarlana\n23 ғин 2019, 21:27\nЯбылмаған карьерҙар бүлеп сығарған ҡара һөрөм, унан зарарланыу ихтималлығы, дөйөм хәүеф Сибайға яҡын урынлашҡан ауылдарҙа йәшәүселәрҙе лә борсомай ҡалмай. Шул иҫәптән бер нисә саҡрым алыҫлыҡтағы Баймаҡ районы Иҫке Сибай ауылы халҡын да... Ҡасабаның яңы биҫтәһендә көн итеүселәр ҡара һөрөмдөң үҙҙәре өсөн зарарлы булыуын билдәләй һәм сара күрергә кәрәк тигән фекер белдерә. Был хаҡта улар урындағы инцидент проектына ла һорау менән мөрәжәғәт итте.\nИҫке Сибай Баймаҡ районының бер ауыл биләмәһе булып һыналһа, ул Сибай янында урынлашкан ауылдарҙың береһе. Һуңғы йылдарҙа ауыл яңы биҫтәләр иҫәбенә үҫә бара. Ошондай микрорайондар менән Сибай араһы бер нисә сакрым ғына.\nАуылдың ҡалаға яҡын урынлашыуы урындағыларҙың Сибайға йөрөп эшләүе менән дә отошло, ауылдың үҫеүе лә ошо факторҙарға бәйле. Кеше Иҫке Сибайҙа күпләп йорттар һала, бөгөн ҡайһы бер биҫтәләр Сибайҙың осона етеп бара тиһәк тә хата булмаҫ. Ләкин карьер бүлеп сығарған насар еҫ һуңғы ике көндә яңы микрорайон халкын да борсолорға мәжбүр итте. Ел ауыл яғына иҫһә, уны асык тойомларға була , ти урындағылар.\nРауил Саникин, Мостай Кәрим урамында йәшәүсе: “Шуны ла билдәләргә кәрәк, һаулыҡ өсөн зарарлы еҫтең булыуы айырым урамдарға, айырыуса Сибай ҡалаһына яҡын урынлашҡан биҫтәләргә ҡағыла”.\nӘлеге көндә Сибайҙа экологик контроль лабораторияһы эшләй. 3 белгес, эколог һәм йәмәғәтселәрҙән торған комиссия ҡалала бер ай дауамында тикшереүҙәр алып барасак. Ял көндәрендә ошо лаборатория Иҫке Сибай ауылы биләмәһенең сакырыуы буйынса яңы биҫтәләргә килеп тикшереүҙәр үткәрҙе.\nӘнисә Ғәлина, Иҫке Сибай ауылы биләмәһе башлығы: “Был проблеманың булыу ихтималлығын урындағы власть диарәләрәе күҙәтеү аҫтына алды. Сөнки инцидент проектына ошо хакта бик күп һорауҙар килә башланы”.\nЙомабай Йәғәфәров, Баймаҡ районы хакимиәтенең ғәҙәттән тыш хәлдәр һәм граждандар оборонаһы бүлеге етәксеһе: “Хәүефле урынға якын урынлашкас, урындағыларҙың борсолоуы аңлашыла. Айырыуса хроник сирҙәре булған кешеләр өсөн был эҙемтәһеҙ үтмәй. Бөгөн борсолоу белдергән кешеләр араһында анлатыу эштәре алып барыла”.\nУҙған аҙнала республикала 274 янғын булған, 1 кешенең ғүмере өҙөлгән\n16:16, 17 июн


Материалы за Декабрь 2009 года » Страница 4 » Архив газеты "Йәшлек"\nКүҙҙәргә нур ҡайтарыр! Башҡортостан\nХалыҡта «Күҙҙәр – күңел көҙгөһө» тигән әйтем бар. Ә табиптар иһә уларҙы хаҡлы рәүештә «мейенең дауамы» тип атай. Уларҙың фекеренсә, 90 процентҡа яҡын мәғлүмәтте кеше күҙҙәр аша ҡабул итә. Шуға күрә күҙҙәрҙе бик тә һаҡларға кәрәк. Ләкин һәр осраҡта ла был талап теүәл үтәлмәй. Күҙҙәрҙең тыумыштан да, ғүмер дауамында ла зәғифләнеү осраҡтары байтаҡ. Нәҡ шундай ауырыуҙарға «Риа-Медоптик» үҙәге сәләмәтлек бүләк итә. «Риа-Медоптик» клиникаһы республиканың офтальмология өлкәһендә генә түгел, ә ил күләмендә билдәле. Ул тәү башлап ун бер йыл элек баш ҡалабыҙ Өфөлә ойошторола. Бөгөн инде клиника, республика сиктәрен уҙып, Ҡара диңгеҙ, Себер тарафтарына тиклемге географик киңлекте биләй. Әммә клиника хеҙмәтенең әһәмиәте ер йөҙөн солғап алыу менән түгел, һаулығын нығытҡан пациенттарҙың йылдан-йыл арта барыуы менән баһалана. Күреү һәләтен юғалтҡан меңдәрсә кеше ҡабат яҡты донъяны күреү бәхетенә ирешә.\nавторы: admin | 19 декабря 2009 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\n"Гәлсәр"ҙәрҙе халыҡ ярата Мәҙәниәт\n«Гәлсәр һандуғас» – республикабыҙҙың төрлө тарафтарынан иң шәп моң әһелдәрен туплаған, «Башҡортостан» телерадиокомпанияһы ойошторған берҙән-бер телевизион проект. БСТ каналы тамашасылары был проектты яратып өлгөрҙө лә инде. Фестивалдең гала-концертында конкурстың һуңғы дүрт йылы лауреаттары сығыш яһаясаҡ. Ошо һәм башҡалар хаҡында проекттың етәксеһе, Башҡортостандың атҡаҙанған артисткаһы\nЗемфира БАЙБУЛДИНА менән әңгәмәләштек.\n– «Гәлсәр һандуғас» телефестивале 2001 йылда тәүге тапҡыр эфирға сыҡты. Конкурс түгел, ә фестиваль булараҡ барлыҡҡа килде һәм уның маҡсаты Яңы йыл төнөнә республикабыҙҙың танылған артистары ҡатнашлығында байрам концерты әҙерләү ине. Быға тиклем, Яңы йыл сәғәттәре һуҡҡас, халыҡ үҙәк телевидение концерттарын ҡарай торғайны. Сөнки «Башҡортостан» телевидениеһында ундай башҡорт телендәге тамаша булманы. Шулай итеп, был проект өс йыл дауам итте, һәм уны алып барыу бәхете миңә эләкте. Етәкселеккә оҡшағас, «Гәлсәр һандуғас» өҫтөндә әүҙем эш башланды. Продюсерлыҡ үҙәге булдырылып, яңы исемдәр асыу, йәш йырсыларҙы камиллаштырыу конкурстың төп маҡсатына әйләнде.\n«Рәсәй өсөн һәр кем мөһим!» Яңылыҡтар\nБындай сара һәр дәүләт өсөн дә мөһим, һәм унда һәр кешенең ҡатнашыуы тотороҡло үҫешкән йәмғиәт өсөн даими һәм йоғонтоло социаль сәйәсәт булдырыу өсөн кәрәк. Уны үткәреү дәүләттең эске эше генә түгел, был процесс барышында алынған мәғлүмәттәр БМО программаһы буйынса ҡаралған Бөтә донъя халыҡ иҫәбен алыуҙың бер өлөшө лә булып тора. Ер шарында йәшәгән халыҡтар тураһында мәғлүмәттәр базаһын булдырыу ҡарала. БМО-ның Статистика комиссияһы мәғлүмәттәре буйынса, 2010 йылда донъяның 70-тән ашыу илендә халыҡ иҫәбе алынасаҡ. Был эш шулай уҡ БМО тарафынан Бөтә донъя халыҡ иҫәбен алыу программаһы һәм 2010 йылда Торлаҡ фонды раунды программаһы сиктәрендә лә үткәреләсәк.\nТоҡандырыусы, әйҙәүсе, уятыусы ла Сәйәсәт\n«Урал» башҡорт халыҡ үҙәге йәмәғәт ойошмаһының эшмәкәрлегенә байҡау яһағанда, уның барлыҡҡа килеү мәлен, шул йылдарҙа булған ваҡиғаларҙы иҫкә төшөрмәйенсә мөмкин түгел. Эйе, үткән быуаттың 90-сы йылдары боролоштар, үҙгәрештәр осоро. Ул йылдарҙа республика халҡының, милләттәштәребеҙҙең рухын уятыусы, хәүеф-хәтәрҙән ҡурсалаусы ролен дә үтәне үҙәк. Бөгөн һиллек, тыныслыҡ хөкөм һөрә кеүек, әммә был хәл итәһе мәсьәләләр юҡ тигәнде аңлатмай. «Урал» үҙәге халыҡ мәнфәғәтен яҡлау йәһәтенән әле лә үҙ алдына мөһим бурыстар ҡуйып эш итә. Улай ғына ла түгел, иңенә телебеҙ, еребеҙ, тәбиғәтебеҙ киләсәге кеүек ил хәстәрен дә һалған. Ике тиҫтә йыл эсендә башҡарылған эштәр һөҙөмтә бирҙеме? Әлеге көндә үҙәк тарафынан ниндәй мәсьәләләр хәл ителә? Халыҡтың өмөтө аҡланамы?\n«Урал» халыҡ үҙәге етәксеһе, отставкалағы подполковник, уңышлы эшҡыуар, Юрматы ырыуының ҡор башы, хәйриәлек эше менән әүҙем шөғөлләнеүсе Риф Шәрифрахман улы Иҫәнов уй-фекерҙәре менән уртаҡлаша.\n«Геройҙарыма «Һеҙ» тип өндәшәм» Мәҙәниәт\n– Хөрмәтулла Ғаззалиевич! Театрҙағы хеҙмәт юлығыҙ нисек башланып китте? Ул йылдар матбуғаты яҙыуынса, Һеҙ, башҡорт театры сәхнәһенә «утлы өйөрмә» булып, Әсғәт Мирзаһитовтың «Утлы өйөрмә» драмаһы буйынса ҡуйылған спектаклдәге төп роль – Айтуған образы менән килеп ингәнһегеҙ.\n– Студент йылдарында уҡ, тәүге курстың аҙаҡтары тирәһендә, йырлы-бейеүле күмәк сәхнәләргә йөрөй башланыҡ. Мостай Кәримдең «Ҡыҙ урлау»ында, һабантуй сәхнәләрендә һәм башҡа уйындарҙа ҡатнашҡан йәштәр сифатында йөрөүебеҙ бөгөнгөләй хәтерҙә. Уҡыуҙы тамамлағас, үҙебеҙҙең таныш булған, яҡын күргән театрыбыҙға, таныш коллективҡа эшкә килдек.\nЛек Вәлиевтың, «Утлы өйөрмә» спектакленең репетицияһына саҡырып, студент кешегә ҙур ышаныс, өмөт бағлауын тулҡынланыу менән ҡабул иттем. Әҫәрҙең бөтә нескәлеген тойоп, аңлап башҡармаһам да, был минең өсөн бик ҙур тәжрибә булды. Студент йылдарынан уҡ репетицияларға килеп йөрөү персонаждар, геройҙарҙы яҡынданыраҡ белеүгә булышлыҡ итте. Шулай уҡ Хөсәйен Ҡудашев, Дәриға Фәйзуллина, Илшат Йомағолов кеүек бөйөк артистар менән бергә эшләүе үҙе бәхет ине.\nҺәр бер артисҡа Мостай Кәрим әҫәрҙәре буйынса ҡуйылған спектаклдәрҙә уйнау – үҙенә күрә тормош мәктәбе үтеү, тип әйтер инем. Ижад юлымдың башында уҡ Мостай Кәримдең әҫәре менән күҙмә-күҙ осраштым – диплом эшем әҙиптең «Йәйәүле Мәхмүт» спектаклендә Мәхмүт роле булды.\nАпайыма хат Яңылыҡтар » Хаттар яҙҙым\nӘсмә апай! Беҙ бына байтаҡ ғүмер кисергәнбеҙ, әммә шул йылдар эсендә һиңә бер ҡасан да хат яҙғаным булманы.\nӘлбиттә, хәҙерге заманда телефондан шылтыратып та әйтер һүҙҙе еткереп була. Тик хатты, иҫкә төшкәндә, һуңынан да алып уҡыйһың бит, шул яғы яҡшы.\nТәбиғи, олоғая бара бала саҡ, йәшлек йышыраҡ иҫкә төшә. Ә беҙҙең бала саҡ бик ауыр заманда – һуғыш һәм унан һуңғы йылдарҙа үтте. Ә барыбер бала саҡ – ғүмерҙең иң матур мәле. Ауылыбыҙ Яңы Ҡауарҙы (Ғафури районы) донъяның матур, ожмахтай ерендә урынлашҡан. Бейек тирәктәр араһынан аҡҡан йылы Еҙем йылғаһы, күпереп ятҡан туҡ иген баҫыуҙары, еләкле ҡыуаҡлыҡтар – ысын ожмах шул! Ә ауыл урамы ниндәй йәшел – көнө буйы ауна. Ә беҙҙең өй, ауылдағы иң матур өй, атайымдың оҫта ҡулдары менән һалынған. Ул ауылдың иң уртаһында – мәктәп менән контора эргәһендә.\nТыуған ере – алтын өҫтөндә, Башҡортостан » Юбилейҙар\nТормош шулай бит ул... Тап бөгөн атҡан таңға, бөгөн сыҡҡан ҡояшҡа ынтылып бер ҡарамай, иртәгә атасаҡ таңды, сығасаҡ ҡояшты көтөп ғүмер уҙа. Әйтелмәгән йылы һүҙ, ҡылынмаған изгелек, бөгөн сыҡҡан ҡояш кеүек, офоҡ араһына инеп юғала.\nАҙмы-күпме йәшәлгән ғүмеремдә күпме изгелек ҡылғанымды хәтерләмәйем. Әммә миңә ҡарата ҡылған изгелектәрҙе онотасағым юҡ. Оноторға хаҡым юҡ.\nУл саҡта Башҡорт дәүләт университетының IV курсында уҡый инем. «Махсус курс» буйынса беҙҙе профессор Эрнст Ишбирҙин уҡыта башланы. Быға тиклем беҙ уны «Башҡорт әҙәби теленең тарихы» китабының авторҙашы булараҡ, «Историческое развитие лексики башкирского языка» һәм «Башҡортостан ҡоштары» китаптары буйынса күптән белә инек инде.


"Алтын тирмә" еңеүселәре кем?\n13 Май , 19:23\nКүгәрсен википедиясылары - башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары Воскресенка мәктәбенән Э. Аллабирҙина, Ҡалдарҙан С.Вәлитова, Тәүәкәндән Г. Сәлихова гөн "Алтын тирмә" телевикторинаһында ҡатнашты. Улар интеллектуаль уйында википедия мәҡәләләрен уҡытыу-тәрбиә эшендә даими, әүҙем ҡулланыусы булараҡ саҡырылғайны. - Ошо йүнәлештә викимәктәптә уҡып сертификат алдыҡ, республика уҡытыусылары өсөн оҫталыҡ дәрестәре бирҙек, википедистар форумында ла ҡатнаштыҡ. Тапшырыуҙа башҡорт википедияһын нисек дәрестәрҙә, сараларҙа ҡулланыуҙары тураһында һөйләнек. Бәйге бик сәмле барҙы.Төрлө кимәлдәге, төрлө темаларға һорауҙар бар ине. Спорт, мәҙәниәт, халыҡ ижады, әҙәбиәт, тарих һ. б.. Үҙ белемебеҙҙе генә күрһәтеп ҡалманыҡ, күп яңы мәғлүмәт алдыҡ. "Алтын тирмә" интеллектуаль викторинаһы беҙҙең еңеү менән тамамланды, - тип тәьҫораттары менән уртаҡлашты Гөлназ Салауат ҡыҙы.


Туған тел - ӘҘИПТӘР - Фәниә Чанышева\nФәниә Чанышева (1926)\nФәниә Ғафар ҡыҙы Чанышева 1926 йылдың 1 сентябрендә Башҡортостандың Бүздәк районы Иҫке Күҙәй ауылында крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. 1945 йылда тыуған ауылының урта мәктәбен тамамлағас, Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегенә уҡырға инә. 1949 йылды институтты уңышлы бөтөрөп сыҡҡас, Ҡыйғы районы Абзай урта мәктәбенә уҡытыусы булып эшкә китә. Илленсе йылдарҙа Өфөлә Башҡортостан китап нәшриәтендә — редактор, “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналы редакцияһында әҙәби сотрудник булып эшләй.\nАлтмышынсы йылдарҙың урталарынан башлап Фәниә Чанышева ныҡлап ижад эше менән шөғөлләнә. Гәзит, журнал биттәрендә күберәк педагогик темаларға мәҡәләләр, очерктар, хикәйәләр, шиғырҙар менән сығыш яһай.\nУтыҙ йылға яҡын ижади эшендә өс проза китабы: “Һаумы, яҡты көн” (1981), “Мөхәббәт менән осрашыу” (1986), “Һағышлы һуҡмаҡтар” (1992), дүрт шиғырҙар йыйынтығы: “Ғүмер миҙгелдәре” (1974), “Иҫтә, һаман да иҫтә” (1979), “Боҙ һәм ялҡын” (1984), “Көҙгө сәскәләр” (1996) донъя күрҙе.\nФәниә Чанышева айырыуса йәштәрҙә гражданлыҡ яуаплылығы, юғары әҙәп-әхлаҡ принциптарын тәрбиәләүгә ныҡ иғтибар итә. Уның шиғырҙары әсәлек һөйөүе, тәрән лиризм тойғолары менән һуғарылған.\nӘҙибә балалар әҙәбиәте һәм тәржемә өлкәһендә лә эшләй.\n1980 йылдан Яҙыусылар союзы ағзаһы.\nҺАҒЫШЛЫ ҺӘМ НАҒЫШЛЫ ИЖАД Үҙебеҙҙең башҡорт, татар әҙибәләренең, мосолман шағирәләренең нәзәкәтле ижадына ифрат һоҡланам мин. Һуштарҙы алырлыҡ, хайран ҡалдырырлыҡ итеп яҙа улар. Әйтерһең дә, шағирәләребеҙ нәфис хистәрҙән тылсымлы келәмдәр һуғалар! Был тылсымлы келәмдәргә ентекләберәк баҡһаң, маңлай күҙҙәрен генә түгел, күңел күҙҙәрен дә ҡамаштырырлыҡтыр. Ошондай илаһи заттар, миһырбанлы әҙибәләр араһында Фәниә Чанышева ла бар. Әллә инде Фәниә исемле бер бөртөк кенә ҡыҙым менән аҙаш булғанғамы, Фәниә Чанышева минең өсөн айырыуса яҡын кеше. Был яҡынлыҡ арҙаҡлы ҡәләмдәшем Ғилемдар ағай Рамазановҡа булған оло ихтирамымдан да, хәләл ефетем Маһиҙә менән Фәниә Чанышеваның тиҫтәләгән йылдар буйына дауам иткән эскерһеҙ дуҫлығынан да килә торғандыр, моғайын. Был яҡынлыҡ намыҫсан, халыҡсан әҙибәнең йөрәк теле, аҡыл теле, иман теле менән яҙған әҫәрҙәрен зауыҡланып, яратып уҡыуымдан да килә торғандыр, моғайын. Ул үҙ йәнендә ер көсөн, тәбиғәт көсөн, тереклек көсөн тойған сая рухлы шағирә. Ана шуның өсөн дә уның шиғырҙары тәьҫирле лә, серле лә. Берсә был шиғырҙар Сәрмәсән һандуғастары булып болоҡһоп сутылдай кеүек, берсә ғашиҡтарҙың мөлдөрәгән күҙ йәштәре булып йылтылдай кеүек, йәки улар Урал бөркөттәре булып айбарланып саңҡылдай кеүек, йәки Ер-әсәнең борсоулы, утлы йөрәге булып һулҡылдай кеүек. Хәүефле заман, буръяҡлы донъя ғәмдәре хаҡында ҡат-ҡат уйлап, бауыры һыҙлап, бәғзе ваҡыт йөрәген усына йомарлап бына шундай тәрән хисле, аһәңле, мөғжизәле шиғырҙар яҙҙы тынғыһыҙ ҡәләмдәшебеҙ Фәниә Чанышева. Уның ижады ғәмле лә, фәһемле лә, һағышлы ла, нағышлы ла. Ул донъяға һоҡланыуҙан, дәүер шаңдауҙарынан, йән ғазаптарынан, Баш Йортобоҙ — Башҡортостанға булған ҡайнар мөхәббәттән яратылған ижад. Был ижадтың тәрән тамырҙары шағирәнең тыуып-үҫкән илендә, ата-бабалары төйәгендә, ырыҫлы Бүздәк ерендә. Ана шуға күрә лә мөхәббәтенең йөҙөк ҡашы булған ошо мәрхәмәтле тупрағына, Бүздәк еренә ул үҙенең иң аҫыл шиғырҙарын бағышланы. Суйыр ташлы, көмөш һыулы Сәрмәсән йылғаһын да, Дүрткел тауының текә һуҡмаҡтарын да, гармун моңдары яңғырап торған Күҙәй ауылын да, тос башаҡлы баҫыу-ҡырҙарын да, һомғол ҡайындарын да, ялбыр имәндәрен дә, утлы ҡуҙҙай баҙлап ултырған мышарҙарын да, тәңкә-тәңкә яуған йомарт ҡарҙарын да, ап-аҡ ҡалас үҫтергән ҡап-ҡара тупрағын да һағыныу йырҙарына ҡушып йырланы: Ғәм дә, тәм дә — тупраҡ ҡараһынан, Сафлыҡ, паклыҡ — ҡарҙар ағынан... Кем бар икән тағы, минең һымаҡ, Шишмә буйҙарына һибелеп ҡалған Ҡауырыйҙарға тиклем һағынған. Бөтә ғүмере буйҙарына йәнтөйәген сарсап һағынып, ҡасандыр һиртмәле сәңгелдәге эленгән атай йортона, тыуған яғына табынып, тормоштоң михнәтен дә, рәхәтен дә яҡташтары, милләттәштәре менән бергә уртаҡлашып ғүмер һөргән эшһөйәр ижадсы ул Фәниә Ғабделғафар ҡыҙы Чанышева. Тыуған ил, ғәзиз ер тойғолары, ҡатын-ҡыҙ, әсәлек тойғолары, дуҫлыҡ-туғанлыҡ, миһырбанлыҡ тойғолары уның сәсмә әҫәрҙәренән һәм шиғриәтенән изге усаҡ йылыһы һымаҡ бөркөлөп тора шикелле. Ысынлап та, әҙибәнең һәр повесы, һәр хикәйәһе, һәр шиғыры үҙенсәлекле аһәңгә эйә. Шағирәнең шиғырҙарын уҡый башланыңмы, әйтерһең дә, күңелгә ялҡынлы моң һарыла. Уның гәзиздәрҙән-ғәзиз атай-әсәйенә, күҙ ҡараһылай ҡәҙерле тормош юлдашы Ғилемдар Йыһандар улы Рамазановтың яҡты рухына бағышланған шиғырҙары айырыуса тәьҫирле итеп, әсенеп-тетрәнеп яҙылғандар. Был шиғри юлдарҙа шағирәнең ҡанһыраған йән ауазы ла, әрнегән бәғер тауышы ла, йөрәк парәһенең һағышы ла ишетелә: Онотаһы, онотаһы ине, Килмәй икән, килмәй көсөмдән, Хатта тауышың ишетелә кеүек Өйөрөлгән буран эсенән. * * * Мөғжизәме, серме — нимә һуң был? Баш осомда ғына, яҡында, Иртән — иртә тимәй, кис — һуң тимәй, Саҡыра ла кәкүк саҡыра. Кәккүк, кәккүк! — тиһә, Сут-сут итеп, Һандуғасы китә ҡушылып, ...Әллә ал таңдарҙа һинең йәнең Ҡайта микән һайрар ҡош булып? Их, был донъя тигәндәре фани ғына шул. Ғүмер, әйтерһең дә, бер күҙ һирпеп алыр арауыҡ ҡына. Ләкин әҙәм балаһы хоҙай тарафынан бирелгән ошо ғүмер арауығында әллә ни саҡлы файҙалы эштәр атҡара ала. Эш менән үткән ғүмер — алтын ғүмер тип бер ҙә юҡҡа ғына әйтмәгәндәрҙер боронғолар. Боронғоларҙың тапҡыр был мәҡәле Фәниә Ғабделғафар ҡыҙы Чанышеваға бик тә тап килә. Ни өсөн тигәндә, уның көндәре, аҙналары, айҙары, йылдары заяға уҙманы. Бәғзе саҡтарҙа яҙмыштың ялҡындарында янып, боҙҙарында туңһа ла һыр бирмәне, ҡулынан килгән хәтлем намыҫлы хеҙмәте менән нурландырырға тырышты донъяны. Сабыр холоҡло әсә булараҡ та, саф күңелле, хәстәрлекле ир ҡатыны булараҡ та, танылған яҙыусы һәм шағирә булараҡ та ул ҡәләмдәштәренең, дуҫ-иштәренең, милләттәштәренең абруйын ҡаҙанды. Фәниә Ғабделғафар ҡыҙы Чанышева 1926 йылдың 1 сентябрендә Башҡортостандың Бүздәк районы Күҙәй ауылында тыуған. 1945 йылда тыуған ауылының урта мәктәбен тамамлағас, Башҡорт дәүләт педагогия институтының башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлегенә уҡырға инә. 1949 йылда институтты уңышлы бөтөрөп сыҡҡас, Ҡыйғы районы Абзай урта мәктәбенә уҡытыусы булып эшкә китә. 1950 йылдың йәйендә институтта бергә уҡыған фронтовик-шағир Ғилемдар Йыһандар улы Рамазанов менән Фәниә Ғабделғафар ҡыҙы Чанышева икәүләшеп башлы-күҙле булып ғаилә ҡороп ебәрәләр. Илленсе йылдарҙа Фәниә Чанышева Өфөлә Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә — мөхәррир, “Башҡортостан уҡытыусыһы” журналы редакцияһында әҙәби хеҙмәткәр булып эшләй. Алтмышынсы йылдарҙың урталарынан башлап ныҡлап ижад эше менән шөғөлләнә. Ә бит Фәниә Чанышева бәләкәй сағынан уҡ шиғырға, моңға әүәҫ бала була. Ҡартатаһының дини китаптарҙы көйләп уҡыуын, атаһы Ғәбделғафарҙың үҙе сығарған шиғырҙарын тасуирлап һөйләүен тыңлап, күңеленә, зиһененә һеңдереп үҫкән ул. Бала саҡ хәтирәләрен, йәшлек хәтирәләрен, ғүмер миҙгелдәренең хәтирәләрен әҙибә “Үҙем тураһында” тигән мәҡәләһендә былай тип яҙҙы: “Әҙәбиәткә йәштән үк мөкиббән киткән, яратҡан кеше булараҡ, Ғ. Туҡай, М. Ғафури, Һ. Таҡташ һәм башҡа бик күп шағирҙарҙың әҫәрҙәрен яттан белә инем. Үҙем иһә бары тик ҡырҡ йәштән һуң ғына яҙа башланым. Утыҙ йыллап ижад дәүерендә алты китабым донъя күрҙе. Өсөһө шиғырҙар йыйынтығы: “Ғүмер миҙгелдәре, “Иҫтә, һаман да иҫтә”, “Боҙ һәм ялҡын”. Өсөһө проза әҫәрҙәре: “Һаумы, яҡты көн”, “Мөхәббәт менән осрашыу”, “Һағышлы һуҡмаҡтар”. Был урында әҙибәнең фекерҙәренә ҡушылып, ошо һүҙҙәрҙе лә өҫтәп әйтке килә. 1996 йылда Башҡортостан “Китап” нәшриәте танылған авторҙың шиғырҙарын, йырҙарын татар телендә баҫып сығарҙы. “Көҙгө сәскәләр” тип атала ул. Китап “Көҙгө сәскәләр” тип аталһа ла, мин унда яҙ сәскәләрен, мөхәббәт сәскәләрен, бәғер сәскәләрен, моң сәскәләрен күргәндәй булдым. Уларҙың хистәрҙе наҙлаған зауыҡлы ҡыңғырауҙарын, нәфис сыңғырауҙарын ишеткәндәй булдым. Яҙғы күкрәүҙәре менән, ләйсән ямғырҙары менән, ете төҫтәге йәйғорҙары менән күңелем сәхрәһенә йәшлегем аҡсарлағының елеп ҡайтыуын хис иткәндәй булдым. Танылған шағирәнең “Көҙгө сәскәләр” йыйынтығына уның күңел ынйылары тупланған. Был китап бер кемде лә битараф ҡалдырмаҫ. Эйе, Фәниә Чанышеваның шиғриәтебеҙҙең гәүһәрҙәре булырлыҡ шиғри табыштары ла һәм сәсмә әҫәрҙәре лә байтаҡ. Тик быны күрә белергә һәм баһалай белергә генә кәрәк. Һәр ижадсы өлөшөнә төшкән көмөшөн алырға хаҡлы. Хөрмәтле Фәниә Ғабделғафар ҡыҙы Чанышева ла һәр йәһәттән үҙенең үҙенсәлекле ижады менән күптән инде ҙур ихтирамға һәм етди баһаға лайыҡлы әҙибә. (Абдулхаҡ Игебаев) 1996 й.


Порно Гей Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Секс\nПорно Уйын Гей-Былар Барыһы Ла, Һеҙ Бөгөн Кис Нимә Теләй Өсөн Кәрәк.\nБер көн шулай беҙҙең күп порноигр сайттар, улар аласыз һайларға, әммә уларҙың береһе лә бындай стиль төрлөлөгө һәм gnu раят эйә булһа, шул тиклем гейне-порноигр. Ҡасан беҙ булдырған был сайт, беҙ беләбеҙ, сөнки беҙҙең уйынсылар күп булғас, наслаждайся виртуаль донъя үҙ фантазияһы теләйем. Шулай итеп, беҙ сайт булдырып, һәр кем ҡайғыртыр, кем икән беҙҙең сайтта. Аҙ белгән, һәм беҙгә ниндәй булыуы фантазиянан һы уйынсылар өсөн, ул беҙҙең визит яһай, әммә ҡорамалдарҙың булыу-булмауға ҡарамаҫтан, уның менән ул был сәфәр ҡылып, уның бөтә уйын уйнап алабыҙ., Беҙ коллекцияһын тәҡдим итә, тик улар был уйынды HTML5, ул, билдәле булыуынса, туранан-тура һеҙҙең браузер эшләргә теләсә ниндәй төҙөлөшө. Әммә, бынан тыш, барлыҡ уйынын беҙ бер нисә протестировать ҡоролош ғәмәлдә, уларҙың функциональ инандым.\nБыл потрясающий һәм иң яҡшы коллекция бер өлөшө енси уйын-был факт, бушлай ашаталар, уға барыһы. Беҙ стратегияһын булдырыу монетизация беҙҙең сайттың, улар һеҙ булдылар аҡса алып, мәғлүмәт һәм реклама булып һеҙ алаһығыҙ һеҙгә уйын түгел процесын туҡтатып булмай. Бында бөтәһе лә туплайбыҙ, килем алыу өсөн һеҙ күңел уйығыҙ менән ололар өсөн интерактив ярҙам максималь, ул гомоэротический һеҙҙең барлыҡ хыялдар ҡәнәғәтләндермәй, улар һеҙ булырға мөмкин.\nБына Һеҙ Беҙҙең Сайтыбыҙҙа Нимә Мәжбүр Кончать\nБеҙ был уйынды ойоштороп коллекцияларында, фантазияһын тормошҡа ашырырға мөмкинлек бирә, беҙ һәр уйынсы теләйем, мөмкин булған улар. Уйын уйын булманы, gnu лицензияһы һәм бөтә персонаждар менән беҙҙең бөтә төр күренеше. Тик был тағы ла мөһим, беҙҙең булып енси уйын, сөнки аласыз настроить уларҙы һеҙҙең үҙ фантазияһы, тип теләмәй. Уйын яҡшыртыу менән бер көй-был секс-симулятор, үҙгәртергә мөмкин, һеҙ унда персонаждар, улар һеҙ трахать булһа, шул тиклем ентекләп, һеҙ үҙегеҙҙең мөхәббәт уйын тергеҙә ала., Бынан тыш, уйын беҙҙең сайтта буласаҡ, төрлө хәлдәр булыуын иҫәпкә алып, һеҙгә тәҡдим итергә һәм персонаждар коновко һеҙҙең менән, һеҙ өҫтөнлөк нигеҙләнгән.\nӘммә беҙҙә күп уйын булды, шулай уҡ сайтта енси һирәк. Беҙ гей сайтында береһе менән ялбыр-уйын, шулай уҡ күп хентай-уйын, улар аласыз наслаждаться. Бынан тыш, беҙҙе иң ҙур категория гей-пародийный уйын, интернетта, унда һеҙ барлыҡ персонаждар ҡатнашлығында уйын да бик күп табырға мөмкин булһа, һеҙ яратҡан йәнһүрәт, уйындар һәм хатта иң ғәҙәти супергеройҙар тураһындағы фильм, уны ғәфү итеп булмай гея. Хатта беҙҙең өсөн уйын булды гей-табы беҙҙең сайтта, шулай уҡ ҡайһы бер секс-һәм уйындар менән симулятор бдсм монстр., Ғаилә бүлеге гей-тикшереп тормай уйын шулай уҡ, әгәр һеҙ мауығып, хыял, фантазия атай һәм ул араһындағы секс йәки ағаһы менән бәйле. Беҙгә тағы бик күп ҡыҙыҡ һәм китапханаларҙа табырға була. Һын ғына индерергә, моғайын һеҙ был коллекциянан ҡайһы бер уйынын һәм ҙур һөҙөмтә бирә.\nХәҙерге Платформалары Өсөн Уйын Өлкәндәр Өсөн\nҠасан һеҙ беҙҙең сайтҡа икән, һеҙ белергә, ул нисек урап ниндәй ҙә дәреслек. Сөнки был, барыһынан интуитивно тип беҙ шул тиклем ябай файҙаланыу һәм аңлайышлы. Уйын ҡоралдары ҡарарға ярҙам итә, сезгә табырға, улар телисез икән, уйнайбыҙ, тип бер секунд. Һеҙҙең браузер үҙенең булған бөтә уйындар уйнай, һәм беҙҙең уларҙың сервер урынлаштырыу. Бер ниндәй ҙә хәүеф юҡ беҙҙең сайтта. Беҙ һеҙҙе бер ҡасан да йүнәлтелгән, платформа тәҡдим шифрлау һәм беҙҙең яҙмыш. Һеҙгә бирелергә тейеш түгел, һәм беҙ ниндәй ҙә булһа шәхси мәғлүмәт. Беҙҙең платформа тулыһынса һыу инеү неограниченный тимәк, һеҙ иҫәп яҙмаһын булдырырға кәрәк., Хатта беҙҙең бүлек аңлатма булһа, һеҙ унда башҡа уйынсы менән бәйләнешен, шәхес тә үҙ тотоу. Шулай итеп, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй булырға мөмкин һеҙҙең гей-һы, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ тораһы бармы йәки ябай гей ҡыҙыҡһыныусан, бер сайт һеҙҙең булһа, һеҙҙең фантазия бындай кимәлдә булыуын тәрән уларҙы үтәйәсәкбеҙ, һәм был сайтта тип аталған гей-уйын порно.


Өфөлә «Сәк-сәк байрамы» ғашиҡтарға тоннанан ашыу милли тәм-том бүләк итәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә «Сәк-сәк байрамы» ғашиҡтарға тоннанан ашыу милли тәм-том бүләк итәсәк\n13:00, 9 февраля 2016 Йәмғиәт\nӨфөлә «Сәк-сәк байрамы» ғашиҡтарға тоннанан ашыу милли тәм-том бүләк итәсәк Фото: Олег Яровиков\n14 февралдә, ғашиҡтар көнөндә, Өфөләге Ҡунаҡһарай алдындағы майҙанда «Сәк-сәк байрамы» тигән күләмле акция ойошторола. Сара үҙенә күрә мәҙәни импортты алмаштырыу символы буласаҡ, ғәҙәти «валентинкалар» урынына өфөләргә һәм баш ҡала ҡунаҡтарына милли ризыҡ — сәк-сәк бүләк итәсәктәр. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Сәк-сәк байрамы» проектының координаторы Елена Хазиева һөйләне.\n«Ваҡиға үҙәгендә — 1100 килограмлыҡ иң ҙур сәк-сәк эшләү. Сәк-сәктән яһалған алтын төҫөндәге ҡурай сәскәһе Башҡортостандың символы һәм мәҙәни коды булыу ихтималлығына эйә. Рекордты Рәсәйҙең Рекордтар китабы вәкилдәре теркәйәсәк. Бынан алдағы рекорд — бер тонна сәк-сәк — Ҡазанда ҡаланың 1000 йыллығын билдәләгәндә ҡуйылғайны», — тине ул.\n«Газпром» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең XI ҡышҡы Спартакиадаһы көндәре барышында «СОГАЗ» страховкалау төркөмө мәҙәни импортты алмаштырыу акцияһының партнеры булып тора. 12 февралдән 19-на тиклем Өфөгә спорт ярыштарына бөтә илдән һәм яҡын сит илдәрҙән өс меңгә яҡын кеше килә. Көн һайын Ҡунаҡһарай алдындағы майҙанда ярышта ҡатнашыусыларҙы бүләкләү тантанаһы үтәсәк.\nКүңел асыу программаһында — заманса этник музыка фестивале һәм диджей көйҙәре (көндөҙгө сәғәт 3-тә башлана), конкурстар һәм көтөлмәгән бүләктәр. Киске 8-се яртыла сәк-сәк фигураһын тамамлау акцияның иң юғары нөктәһе буласаҡ, һуңынан спортсыларҙы бүләкләү, бер үк ваҡытта килеүселәрҙең барыһын да татлы ризыҡ менән һыйлау башланасаҡ. Сәк-сәк таратыу үҙенсәлекле хәйер буласаҡ — боронғо традиция тормошобоҙға органик рәүештә үтеп инәсәк.\nТеги: байрам,сәк-сәк,милли ризыҡ


Нефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө менән! // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n16:19, 4 сентября 2010 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты республика нефтселәрен һәм газсыларын уларҙың бөгөн билдәләнгән һөнәри байрамдары менән ҡотланы. Ҡотлауҙа былай тиелә:\nНефть һәм газ сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө – республикабыҙ өсөн үҙенсәлекле байрам.\nТармаҡтың йөҙәр мең белгесе нефть сығарыуҙа һәм нефть эшкәртеүҙә, нефтехимия объекттары төҙөлөшөндә намыҫлы эшләй, нефть-газ сәнәғәте комплексы өсөн кәрәкле ҡорамалдар уйлап таба һәм етештерә.\nЯғыулыҡ-энергетика комплексы – иҡтисадыбыҙҙың нигеҙе. Ул ауыр йылдарҙа Башҡортостан халҡының һәм бар илдең тырышлығы менән булдырылған. Беҙ ветерандарыбыҙҙың хеҙмәт батырлығына тейешле ихтирамыбыҙҙы белдерәбеҙ.\nӘле техника, технология бөтөнләй икенсе, әммә эш үҙе бер ҙә еңелләшмәне. Сығарылған нефттең һәр тоннаһы – ауыр фиҙаҡәр хеҙмәт һөҙөмтәһе ул. Тармаҡтың әлеге быуынының ветерандарҙан ҡалышмауын беҙ ғорурланып күҙәтәбеҙ. Юғары оҫталыҡ, яуаплылыҡ – Башҡортостан предприятиеларында, бөтә ил буйынса һәм унан ситтә эшләгән яҡташтарыбыҙҙы бына ниндәй сифаттар билдәләй.\nБыл көндә нефть-газ комплексының бөтә хеҙмәтсәндәренә рәхмәт һүҙҙәре менән мөрәжәғәт иткем, эштәрендә уңыштар теләгем килә. Һеҙгә һәм һеҙҙең яҡындарығыҙға һаулыҡ, именлек һәм бәхет!\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Р. Хәмитов".


ӨФӨ, 2018 йыл, 12 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/. Рәсәй театрҙары совет классигы, күренекле ҡырғыҙ яҙыусыһы Сыңғыҙ Айытматовтың 90 йыллығын билдәләй (1928 — 2008).\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт драма театрында Сыңғыҙ Айытматовтың «Сыңғыҙхандың аҡ болото» повесы буйынса спектакль ҡуйыла. Инсценировка авторы — Елена Баранчикова.\nСәхнәләштереү өсөн театрға Йәштәр театры режиссеры Мөсәлим Күлбаев саҡырылған. Репетициялар башланған, ләкин премьера ғинуарҙа була, тип хәбәр иттеләр театрҙың әҙәбиәт бүлегенән.\nКүрше республикала ла Айытматов әҫәре буйынса спектакль ҡуйырға әҙерләйҙәр. Ҡазанда Ғ.Камал исемендәге театр «Быуаттан да оҙон көн» романы буйынса спектакль әҙерләй. «Татар-информ» хәбәр итеүенсә, премьера 4, 5, 6 һәм 7 ноябргә билдәләнгән. Режиссер — Илгиз Зәйниев, рәссам — Геннадий Скоморохов, композитор — Эльмир Низамов, балетмейстер — яҡташыбыҙ Сәлимә Әминева.


Өфөлә 65 йәшлек ир уҙаманы тауҙан шыуғанда һәләк булған - Bash.News\nӨфөлә 65 йәшлек ир уҙаманы тауҙан шыуғанда һәләк булған\nӨфөлә 65 йәшлек ир уҙаманы тауҙан шыуғанда һәләк булған https://bash.news/news/113634_fl_65_jshlek_ir_uamany_tauan_shyuanda_lk_bulan/?lang=bash\n10 ғин 2020, 00:50\nКаникулды дауаханала. Рөхсәт ителмәгән урындарҙа тау шыуып, ауыр тән йәрәхәттәре алған балалар һаны арта. Шул уҡ ваҡытта өлкәндәр ҙә хәүефһеҙлек талаптарын инҡар итә. Уҙған шишәмбе Өфөнөң «Трамплин» туҡталышы янындағы биләмәлә сираттағы күңелһеҙ осраҡ теркәлә. БСТ каналы хәбәрсеһе Гөлназ Хәйбуллина дауам итә.\nҠар өҫтөндә ҡыҙыл раузалар. Улар 7 ғинуарҙа теркәлгән бәхетһеҙ осраҡ хаҡында иҫкә төшөрә. 65 йәшлек ир ейәнсәре менән тауҙан тюбингта шыуғанда үҙен насар тоя башлай һәм ҡапыл ағасҡа бәрелә. Һөҙөмтәлә шунда уҡ һәләк була.\nЕте йәшлек ҡыҙ мөғжизә менән иҫән ҡала. Йәрәхәттәре ауыр булмай. Дауаханала амбулатор тикшереүҙән һуң өйгә ҡайтарыла. Олатаһының үлем осрағына бәйле тәфтишселәр тикшереү ойошторған.\nЕвгений Каневский, Рәсәй Тәфтиш комитетының Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе өлкән ярҙамсыһы: “Тәфтишселәр тарафынан ваҡиға урыны ҡаралды, шаһиттарҙан һорау алына. Ирҙең һәләк булыу сәбәбен асыҡлау маҡсатында суд-медицина экспертизаһы ойошторола. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса процессуаль ҡарар сығарыласаҡ”.\nКүңелһеҙ осраҡ Өфөнөң Октябрь районында теркәлә. Биләмә спорт мәктәбенә ҡарай һәм саңғысыларға күнекмә яһау өсөн махсуслашҡан. Бында тюбинг һәм санала шыуыу тыйылған. Әммә ҡала халҡы талаптарҙы үҙһенмәй, күрәһең.\nАҡса йәл, биләмәлә сәләмәтлек өсөн ҙур зыян килеү ихтималлығы хаҡында уйланмайҙар ҙа. Өфөнөң йәмәғәт күҙәтеүе үҙәге, граждандарҙы яҡлау идаралығы, Бөтә Рәсәй халыҡ фронты белгестәре хәүефле һаналған участкаларҙа даими рейдтар ойоштора. Сираттағы профилактик сара барышында ла тиҫтәнән ашыу кешегә иҫкәртеүҙәр яһалды.\nАльфред Шәймәрҙәнов, Өфөнөң йәмәғәт күҙәтеүе үҙәге инспекторы: “Беренсенән, был урын тюбингта шыуыуға махсус йыһазландырылмаған. Икенсенән ағастар үҫә, яңылыш хәрәкәт аяныслы тамамланыуы ихтимал. халыҡты иҫкәртәбеҙ, әммә улар һаман да аңлап етмәй, һаман ошондай хәлдәр ҡабатлана”.\nДамир Ғәйнетдинов, Өфөнөң Октябрь районы буйынса граждандарҙы яҡлау идаралығы етәксеһе: “Тюбингта бигерәк ҡурҡыныс инде, тормозы, рулдәре юҡ, тауҙан юғары тиҙлек йыя. Туҡтатыуы хәүефле, шуның өсөн ағастар, тауҙар араһында һәләк булырға мөмкин”.\nРөхсәт ителмәгән урындарҙа тюбингта шыуып йәрәхәтләнеүселәр көндән-көн арта. Берәүҙәрҙең баш мейеһе һелкенһә, икенселәр аяҡ-ҡулын һындыра. Өфөнөң 17-се балалар клиник дауаханаһында статитистик күрһәткестәр ҡыуандырмай.\nРинат Хәйруллин, табип-травматолог: “Яңы йыл байрамдарында амбулатор ярҙам алыусы балалар бик күп булды. Утыҙлап бала травматологияға, унауһы нейрохирургия бүлегенә һалынды. Уларҙың күбеһе тау шыуғандан һуң йәрәхәт алған, тюбингта шыуалар. Умыртҡа бағанаһын һындырыусылар ҙа бар”.\nНефтекаманан алты йәшлек Раяз да бәләкәй генә тауҙан шыуып аяғын һындыра. Күңелһеҙ осраҡ декабрь аҙағында теркәлә. Һөҙөмтәлә малай Яңы йылды ла, тыуған көнөн дә дауаханала ҡаршылай.\nӘлфиә Солтанова, Раяздың әсәһе: “Илап бөттөк инде, башта реанимацияға эләктек, ныҡ ауыр булды. Тубыҡтан аҫтараҡ ике һөйәге һынған. Вытяжкала ятыу уңайлы булды, операция яһарға кәрәкмәне. Тағы ла ике ай гипста булабыҙ, унан оҙайлы реабилитация көтә”.\nБелгестәр шулай уҡ юлда ла иғтибарлыраҡ булырға саҡыра, медицина учреждениеһында авария һөҙөмтәһендә ауыр тән йәрәхәттәре алған кескәй пассажирҙар ҙа дауалау курсы үтә. Әйтәйек, бер пациент хәүефһеҙлек ҡайышын дөрөҫ таҡмай - һөҙөмтәлә ике машина бәрелгәндә умыртҡа бағанаһына бар көсөргәнеш төшә. Ҡыҙҙың теләге бер – тиҙерәк аяҡҡа баҫыу.\nБашҡортостанда бер кеше янып үлгән\n16:10, 17 ғин\nКисәге аварияла йәрәхәттәр алған еңел машина пассажиры дауаханала мәрхүм булған\n12:10, 17 ғин\nПрокуратура Өфөнөң Пекин урамында булған осраҡты тикшерә\n13:00, 15 ғин\nӨфөлә йортта газ шартлауға бәйле фатирһыҙ ҡалған 12 кеше ваҡытлыса йәшәү пунктына урынлаштырыла\n12:00, 15 ғин\nӨфөлә бер йортта газ шартлаған\n11:00, 15 ғин


Халыҡ-ара туған тел көнөн Башҡортостан юлдаш телеканалы ижадсылары милли кейемдәрҙә билдәләйәсәк\n21 февралдә программаларҙы алып барыусылар эфирға милли кейемдәрҙә сыға. Был көндө республиканың төп телеканалында тамашасы иғтибарына Башҡортостан халыҡтары телдәре һәм милли мәҙәниәттәргә арналған программалар тәҡдим ителәсәк.\n"Сәләм", "Счастливый час", "Бәхетнамә", "Телеүҙәк" һәм "Интервью" проекттары милли-мәҙәни мөхитте һаҡлау һәм үҫтереү, туған телдәрҙе өйрәнеү мәсьәләләре буйынса фекер алышыу майҙансыҡтарына әйләнәсәк. Билдәле шоумен, "Башҡорт телен" өйрәнәм проектында ҡатнашыусы Селестин Жульен йәштәрҙе милли мәҙәниәткә ылыҡтырыу үҙенсәлектәре менән таныштырасаҡ. Тамашасылар шулай уҡ Башҡортосна халыҡтарының йырҙары, этник музыкаға ҡоролған програмалар ҙа ҡарай аласаҡ. Башҡортостан юлдаш телеканалы - республикала дәүләт телдәре булған рус һәм башҡорт телдәренән тыш, татар, украин, марый, сыуаш, удмурт һәм башҡа халыҡтар телдәрендә программалар әҙерләүсе берҙән-бер телекомпания. Телеканалдың фольклор, тарих, мәҙәни мираҫ, төрлө халыҡтар ижаджына арналған программалары күп тапҡырҙар республика һәм Рәсәй кимәлендәге конкурстар һәм фестивалдәрҙә еңеү яуланы.


Мөхтәрәм уҡыусыларыбыҙ! 3 декабрҙән 13 декабргә тиклем 2019 йылдың тәүге ярты йыллығына гәзит-журналдарға ташламалы хаҡ менән арзаныраҡҡа яҙылыу ун көнлөгө иғлан ителде. Ошо мәлдә республиканың һәр ҡалаһында-ауылында ДО665 индекслы "Киске Өфө"гә - 532 һум 14 тингә, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары һәм I - II төркөм инвалидтары - 478 һум 56 тингә яҙыла алаһығыҙ. Был мәғлүмәтте йәнәшәгеҙҙәге дуҫ-иштәрегеҙгә, туғандарығыҙға ла еткерһәгеҙ ине. Әйҙәгеҙ, ошо ун көнлөктә "Киске Өфө"гә лә дәррәү яҙылайыҡ, тип саҡырабыҙ.


Ҡорал тапшыр ҙа, аҡса ал » Табын\nБындай хәл-ваҡиғаларҙың күпселеге эске эштәр органдарында теркәлмәгән ҡоралдан ҡылына. Был факт ҡорал хужаларының уларҙы һаҡлау, йөрөтөү һәм ҡулланыу ҡағиҙәләренә илке-һалҡы ҡарауын күрһәтә. Ҡоралды дөрөҫ һаҡламау һәм ҡулланмауҙың, ябай күңелһеҙлектәргә килтереүҙән тыш, административ, хатта енәйәт яуаплылығына ла сәбәп булыуын оноторға ярамай.\nОшоларға бәйле рәүештә Рәсәй Эске эштәр министрлығының Ғафури районы буйынса бүлеге тарафынан ҡорал әйләнеше менән бәйле хоҡуҡ боҙоуҙарҙы асыҡлау һәм бөтөрөү маҡсатында ҡорал хужаларының өйҙәренә йөрөп профилактик саралар комплексы уҙғарыу планлаштырылды. Асыҡланған факттар буйынса ғәйеплеләр законда ҡаралған яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ.\nШуға ла Ғафури эске эштәр бүлеге граждандарҙы үҙҙәрендә законһыҙ һаҡланған утлы һәм газ ҡоралын тапшырырға саҡыра. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең 2012 йылдың 3 апрелендәге "Законһыҙ һаҡланған ҡорал һәм боеприпастарҙы үҙе теләп тапшырған граждандарға түләү тураһында” Ҡарарына ярашлы, граждан үҙендә законһыҙ һаҡланыусы шыма көбәкле һунар мылтығын тапшырһа, бер берәмек өсөн 2300 һум, травматик ҡоралдың бер берәмеге өсөн 3000 һум, һыҙма ҡорал өсөн патрондарҙың тапшырылған бер берәмегенә 15 һум аҡса аласаҡ.\nлицензия-рөхсәт эше буйынса өлкән\nинспектор, полиция капитаны.


Рөстәм Хәмитовтың иң яҡшы лоббистар исемлегендәге рейтингы тағы күтәрелгән // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитовтың иң яҡшы лоббистар исемлегендәге рейтингы тағы күтәрелгән\n11:40, 24 августа 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Рәсәйҙең тәүге ун иң яҡшы лоббисы-төбәк лидерҙары араһындағы рейтингы күтәрелеүен дауам итә. Был «Независимая газета» заказы буйынса иҡтисади яңылыҡтар агентлығы менән ағымдағы йылдың июль айында үткәрелгән тикшереүҙәр йомғаҡтарынан күренә.\n«Көслө һөҙөмтәлелек» номинацияһында төбәк лидерҙары исемлегендә Рөстәм Хәмитов Кемерово өлкәһе губернаторы Аман Тулеев менән етенсе-һигеҙенсе урындарҙы бүлешә. Әгәр быйылғы йылдың июнендә Башҡортостан Президентының позицияһы 4,01 балл менән баһаланһа, июлдә был коэффициент тағы артҡан һәм 4,04 балға еткән.\n«Көслө һөҙөмтәлелек» номинацияһында тәүге өс лоббист-төбәк лидерҙары исемлеген Мәскәү мэры Сергей Собянин башлап ебәргән, артабан Валентина Матвиенко (Санкт-Петербург) менән Роман Абрамович (Чукотка АО) килә.\n2011 йылдың июлендәге Рәсәйҙең иң яҡшы лоббистары-төбәк лидерҙары рейтингын тикшереү һөҙөмтәләре 24 августа «Независимая газета» сайтында донъя күргән.


Республикала Өфө тураһында «көрсөккә ҡаршы» ролик популярлыҡ яулай бара // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала Өфө тураһында «көрсөккә ҡаршы» ролик популярлыҡ яулай бара\n10:18, 23 апреля 2015 Йәмғиәт\nСоциаль селтәрҙәрҙә ҡояшлы Өфөгә арналған һәм фотограф Николай Крицкий төшөргән фотоһүрәттәрҙән төҙөлгән ролик популярлыҡ яулай бара.\nКадрҙа бәхетле өфөләрҙең — балаларҙың, йәштәрҙең, ветерандарҙың шат йөҙҙәре күренә. Роликта Илһам Шакиров башҡарыуында «Иҙел буйы ҡайындары» йыры яңғырай. Халыҡтың Сергей Аксаков исемендәге баҡсала ял итеүе, Ленин урамы, «Ҡунаҡһарай»ҙағы фонтандар, Өфөлә сираттағы «Шыршылар» фильмын төшөрөү... Баш ҡалалағы «Минең бер көнөм» салют менән тамамлана.\nТабип-косметолог Әлиә Туҡаева быны өфөләрҙең яңыраҡ блогер Илья Варламов Башҡортостандың баш ҡалаһын бысраҡ ҡала тип белдереүенә яуабы тип иҫәпләй.\n— Мин был роликты бик уңышлы тип уйлайым, — тине журналист һәм блогер Шамил shamil Вәлиев. — Билдәле йырсы Илһам Шакировтың тауышы уға үҙенсәлек өҫтәй.\nНиколай Крицкий һүҙҙәренсә, роликты 12 көн төшөргәндәр, ә музыкаһын ике йыл эҙләгәндәр. Автор «Башинформ» агентлығы аша уға һәм кешеләргә яҡшы кәйеф бүләк иткәндәре өсөн баш ҡала халҡына рәхмәт белдерҙе.


Именлек нигеҙе – мөхәббәтле ғаилә » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБыйыл Көньяҡ Кореяла Бөтә донъя тыныслыҡ өсөн Федерацияһы тарафынан үткәрелгән «Хәҙерге замандың мөһим мәсьәләләрен хәл итеү: парламентарийҙарҙың һәм дин әһелдәренең яуаплылығы» тип исемләнгән 32-се Халыҡ-ара лидерлыҡ конференцияһында ҡатнаштым. Cәйәхәттән бай тәьҫораттар алып ҡайттым. Уларҙы һеҙҙең менән дә уртаҡлашырға булдым.\nТыныс иртәләр иленә\nБашҡортостан Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе Рәшиҙә Солтанова менән Федерацияның Өфөләге вәкиле Ольга Ким фатихаһы менән сәфәргә сыҡтым. Ҡулымда – Бөтә донъя тыныслыҡ өсөн Федерацияһының рәйесе, доктор Томас Г. Уолш ҡул ҡуйған саҡырыу ҡағыҙы. Программала ер йөҙөнөң юғары дәрәжәләге етәкселәре, закон сығарыусылары, дин әһелдәре һәм йәмәғәт ойошмалары лидерҙары ҡатнашлығында урындағы, милли, төбәк һәм глобаль кимәлдәге мөһим мәсьәләләрҙең, шул иҫәптән климат шарттарының үҙгәреүе, экстремистик идеологияларҙың таралыуы, гуманитар катастрофалар һәм конфликттар кеүек күренештәрҙең инновацион сиселеше ҡараласағы, ҡунаҡтарҙы Федерацияны ойоштороусыларҙың береһе доктор Мун Хан Хак Джа никахҡа инеүселәргә фатиха биреү сараһына йыясағы хаҡында хәбәр ителгәйне.\nМәскәүҙән осҡан самолет туғыҙ сәғәттән һуң Сеулдан 70 километр алыҫлыҡта ятҡан иҫ киткес мөһабәт Инчхон аэропортында ине. Унда мине «UPF» («Федерация за всеобщий мир») яҙыулы ҡатырға тотҡан мөләйем ҡыҙ ҡаршы алды. Бер рейста килгән мәскәүҙәр менән дә таныштыҡ: ирле-ҡатынлы Разбегиндар икән. Виктор Николаевич грунттар һәм төҙөлөш механикаһы буйынса ғалим, эшҡыуар, Рәсәйҙә сыҡҡан һәм сит илдәрҙә инглиз телендә таралған «Основания, фундаменты и механика грунтов» тип аталған фәнни баҫманың баш мөхәррире булып сыҡты.\nСеулға аяҡ баҫҡас, ҡараһаң, кәпәс төшөп китерлек быяла бинаға арбалып текәләбеҙ. Донъяла бейеклеге буйынса (554,5 м.) өсөнсө урында торған 123 ҡатлы Lotte World Tower башняһына яҡын ҡунаҡханаға урынлаштырҙылар. Көндәр йылы торһа ла (+30), ямғыр быҫҡаҡлай. Бында русса аңламайҙар, инглизсә белгәндәр ҙә һирәк.\nКонференция асылышына хәтлем барырға өлгөргән джакузи ҙа, төрөк хамамы ла оҡшаны. Саунала ҡатын-ҡыҙҙарҙың телевизор ҡарап ятыуҙары мәҙәк тойолдо. Гүзәл заттар үҙҙәренең өҫ-башын ҡарауға күп ваҡыт бүлә.\nБиш тәүлекте бергә үткәрәсәк танышым – «Владивосток» телевидение һәм радио тапшырыуҙары компанияһының ижтимағи-сәйәси бүлеге мөхәррире Галина Михайловна Медведева менән бик йылы таныштыҡ.\nРәсәйҙән йәнә лә ҡалмыҡтар Саглар ханым һәм уның ире, лама дәрәжәһен алған Санал Санжиевтар менән дә еңел генә аралашып киттек. Асылышта Рәсәй делегацияһы бер өҫтәл артында ултырҙыҡ. Бөтә донъя тыныслыҡ өсөн Федерацияһының рәйесе Томас Г. Уолш, Федерацияның Евразия буйынса генераль секретары Константин Крылов, Мәскәүҙә теркәлгән Рәсәй йәмәғәт төбәк ойошмаһы рәйесе Дмитрий Викторович Самко, генераль секретары Мария Назарова (Башҡортостан килене, ире – Салауат ҡалаһынан) менән дә ошонда күрештек. Рәсәйҙән йәмғеһе 8 делегатбыҙ икән. Телмәрҙәр ете телгә тәржемә ителде. Русса каналға баҫһаң, ап-асыҡ ишетелеп, аңлашылып тора. Халыҡ күп, 120 ил вәкиле ҡатнашҡан сара бит, бигерәк тә Африка илдәренән килгәндәр күҙгә салына. Әлеге ваҡытта Көньяҡ Кореяның Асан ҡалаһында урынлашҡан Сан Мун университетында фото һәм видеомонтаж өлкәһендә реклама һәм пиар белгесе һөнәрен үҙләштергән Христина Паличева – Екатеринбург ҡалаһынан. Конференцияға тәржемәсе сифатында саҡырылған. Әсәһе Рәйсә Хөснитдин ҡыҙы Шәмсетдинованың башҡорт ҡыҙы булыуын, Өфөлә тыуып, аҙаҡ ғаиләһе менән Благовар районы Таң ҡасабаһына күсеүен, БДПИ-ның сит телдәр факультетын тамамлауын ғорурлыҡ менән һөйләне. Мин дә яҡташ ҡыҙыбыҙға сикһеҙ һоҡланыуымды белдерҙем. Сөнки сит илдә белем алыуы ғына түгел, ошондай конференцияларға эшләргә саҡырылыуы ла күпте һөйләй.\nБөтә донъя тыныслыҡ өсөн Федерацияһы – бик абруйлы халыҡ-ара ойошма. Уның ғәйәт ҙур эштәр башҡарыуын, эшмәкәрлегенең күп яҡлылығын тормошҡа ашырған проекттарынан күрергә мөмкин: «Донъя шоссеһы», «Байкал», «Ауыл ҡалаға ярҙам итә», «Мистер һәм Мисс Университет», «Йәш тыныслыҡ илселәре», «Спорт – тыныслыҡ яҡлы!» программалары таныулы. Федерация кешелектең бер илаһи инештән яралып, аһәңдең һәм бергәлектең тотҡаһы булыуын таныуға нигеҙләнеп, бөтә диндәрҙе лә ерҙәге тыныслыҡ өсөн диалогҡа һәм хеҙмәттәшлеккә саҡыра. Өфөлә лә ойошманың вәкиле бар. Ольга Ким өфөләрҙе ошо изге эштәргә ылыҡтырыу буйынса эшмәкәрлек алып бара.\nҮҙе тере саҡта доктор Мундың «Человек планеты, любящий мир» китабының исем туйына бөтә донъянан ағылалар. Йыйынтыҡ Көньяҡ Кореяла бестселлерға әйләнә. Рәсәйҙә лә уның уҡыусыларының һаны артҡандан-арта. 1960 йылдың апрелендә доктор Мун Сон Мён менән Хан Хак Джа сәстәрен сәскә бәйләгән. Шул ваҡыттан алып улар ысын атай-әсәй, ысын остаз, ысын лидер өлгөһөн күрһәтеп, йәмәғәтселек һәм рухи тормошта әүҙем ҡатнашҡан. Заман заңы менән ауаздаш сараларҙы үткәреп, кешелектең рухи бейеклеген билдәләүсе бөтә донъяла тыныс тормош төҙөү хәстәрен күрәләр. Ирле-ҡатынлы Мундарҙың тыныслыҡ яҡлап 120 илде урап сыҡҡандары билдәле. Уларҙың мөхәббәткә һәм үҙ-ара килешеп йәшәүгә нигеҙләнгән йәмғиәт төҙөүгә ынтылыуҙары донъялағы бихисап проекттар аша тормошҡа ашырыла. Яҡын Көнсығыштағы дини-ара татыулыҡ һәм килешеүсәнлек, тәбиғи ресурстарҙы һәм технологияларҙы үҙ-ара тигеҙ бүлешеү идеяларын яҡлаусы бизнес-проекттар, донъялағы процестарҙы глобаль күҙаллаусы кадрҙарҙы үҫтереүсе мәғариф усаҡтарын, журналист этикаһын билдәләүсе медиаойошмалар булдырыу – шулар иҫәбендә.\nДоктор Мун донъялыҡта юҡ инде. 6 йыл элек баҡыйлыҡҡа күскән. Уның тол ҡатыны Хан Хак Джа 4000 парға фатиха бирҙе, ә 200 мең пар фатиханы интернет аша алды. Донъялағы именлек хаҡына мөхәббәттә һәм килешеп йәшәүгә ант итеп, никах балдаҡтары алмашты йәштәр. Ғаилә институтына тарҡалыу хәүефе янаған хәҙерге заманда, мөхәббәтле ғаилә төҙөп, бер-береһенә тоғро булырға бөтә ғаләм алдында ант биргән йәш йөрәктәрҙең саф ниәттәре ҡыйралмаһын, һөйөүҙәре һүрелмәһен, парһыҙҙар табышып ҡауышһын, тормош юлын етәкләшеп үтеүҙән дә ҙурыраҡ бәхет юҡ, тигән идея менән һуғарылғайны сәхнәлә барған театрлаштырылған тамаша, сығыштар.\n«Тыныс иртәләр иле» Көньяҡ Корея һәм коммунистик режим хөкөм һөргән Төньяҡ Кореяның бер ғаилә булып берләшеүе элек мөмкин түгел хәл булһа, бөгөн ул – көн талабы. Халҡы нимә тиһә, шул алға киләсәк, – тине сығышында Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Сергей Свинцов. – Кибер атакаларҙы кире ҡағыу, иң шәп ҡорал уйлап табыу өсөн Ер йөҙөндә бер триллион доллар аҡса китә. Һуғышты президенттар түгел, ә кешеләр уйлап тапҡан яһалма аң башлауы хәүефе бар, шуға ҡоралланыуҙы туҡтатып, ул сығымдарҙы яңы объекттар төҙөүгә йүнәлтеү файҙаһын ҡарарға кәрәк», – тигән тәҡдим менән сығыш яһаны ул. Конференцияла ҡатын-ҡыҙҙың ер йөҙөндә тыныслыҡ урынлаштырыуҙағы роле, ғаилә, экология, социаль тигеҙһеҙлек мәсьәләләре һыҙыҡ өҫтөнә алынды. Илдәрҙә тыныслыҡ, дөйөм баҙар, сауҙа-иҡтисади берлек булдырыу, терроризм, эшһеҙлек кеүек күренештәрҙән ҡотолоу өсөн даими эшмәкәрлек алып барыу хаҡында сығыштар фәһемле тойолдо.\n2018 йылдың апрелендә ике Корея башлығы 11 йыл эсендә беренсегә осрашып, һуғыш асылыу хәүефе бөтөүе хаҡында бөтә донъяға иғлан итте, денуклеаризация – атом йәҙрәһенән азат зона хаҡында декларацияға ҡул ҡуйҙы. Пхеньянда үткән саммит һөҙөмтәләре ҡыуандыра: КХДР Ионбендағы эксперименталь ядро реакторын ябырға, сиктәге бер километр алыҫлығында урынлашҡан күҙәтеү нөктәләрен дә алып ташларға килеште. Быйылғы йылдың ноябрь айынан халыҡ-ара килешеүҙәр буйынса ярамаған урындарҙа хәрби уҡыуҙар һәм осоуҙарҙы туҡтатырға тигән талапты ла үтәйәсәген белдерҙе. Ярымутрауҙың көнсығышында һәм көнбайышында тимер юл һәм автотрассаларҙы тоташтырыу эштәре башланасағын хәбәр итте. Был Рәсәй өсөн дә йөк ташыуға уңайлы буласаҡ. Төньяҡ һәм Көньяҡ Корея 2032 йылда берләшеп, йәйге Олимпиада уйындарын үткәреүгә теләк белдергән. 2020 йылда Токиола уҙасаҡ олимпиадаға ике илдән бер команда барасаҡ. 2018 йыл аҙағына тиклем Төньяҡ Корея хөкүмәте лидеры Ким Чен Ын Сеулға эшлекле сәфәр менән киләсәк. Көньяҡ Корея Президенты Мун Чжэ Инды КХДР халҡы иҫ киткес күңел күтәренкелеге менән ҡаршы алғаны ҡыуандырҙы. Тимәк, тыныслыҡ илселәренең эше бушҡа түгел. Мөнәсәбәттәр йылына, ҡоралланыуҙан туҡтап, барлыҡ ынтылыштар кешеләр файҙаһына ыңғай эшмәкәрлек алып барыуға йүнәлтелә. Ким Чен Ындың АҠШ Президенты Дональд Трамп менән быйылғы дипломатик осрашыуҙары киҫкен һорауҙарҙың тыныс юл менән хәл ителәсәгенә ышаныс өҫтәй һәм өмөт уята.\nКиләсәктә Ер шарын йәшел планета итергә, бөтөн, имен килеш һаҡларға, уның байлыҡтары киләһе быуындарға етерлек итеп йәшәргә тигән илаһи ынтылыш фарыз халыҡтарға. Яҡты киләсәккә илткән юлдарҙы асыҡ тойомлау, уны хәстәрләү – бөгөнгө көн талабы. Ошо хаҡта һәр кем уйланырға тейеш. Аңлашылмаусанлыҡ йә уйлап еткермәгәнлек арҡаһында донъялар көлгә әйләнмәһен, халыҡтарыбыҙ бер-береһенең үҙенсәлектәрен, телен, ғөрөф-ғәҙәттәрен ихтирам итһен, татыу һәм дуҫ йәшәһен. Кешене кеше иткән сифаттар, мәңгелек ҡиммәттәр ергә һалып тапалмаһын. Сеул тәьҫораттары шул хәҡиҡәтте тәҡрарлай.


Республикала 25-се диализ үҙәге эшләй башланы - Bash.News\nРеспубликала 25-се диализ үҙәге эшләй башланы\nРеспубликала 25-се диализ үҙәге эшләй башланы https://bash.news/news/110952_respublikala_25se_dializ_ge_eshlj_bashlany\nӨфөнөң Октябрь районында бөйөр сирлеләрҙе дауалау буйынса «Диаверум» алдынғы провайдерҙар холдингына ингән «Сфера-Эстейт» клиникаһы асылды.\nСипайлово биҫтәһендәге яңы диализ үҙәге бөйөр сирлеләргә талап ителгән медицина ярҙамын яҡынайта был иһә уларға транспорт сығымдарын кәметергә мөмкинлек бирә. Японияла етештерелгән заманса ҡорамалдар менән йызландырылған «Сфера-Эстейт» клиникаһында ҡан таҙартыу йәғни гемодиализ процедуралары күрһәтелә. Медицина учреждениеһы тулы ҡеүәтенә эшләгән осраҡта 60-тан ашыу кешене ҡабул итә ала.\nСергей Захаров, «Диаверум» компанияһының медицина директоры: “Беҙҙең үҙәктә юғары квалификациялы медицина хеҙмәткәрҙәре, шәфҡәт туташтары, табиптар эшләй. Уларҙың диализ үҙәктәрендә тәжрибәһе ҙур. «Диаверум» компанияһының төп маҡсаты пациенттарға яҡшы мөнәсәбәттә булыу. Диализ буйынса сифатлы хеҙмәт күрһәтеү, ауырыуҙарға психолог ярҙамы ойоштороу, санитар эпидемиология талаптарын теүәл үтәү һәм медицина персоналының даими рәүештә белемен камиллаштырыуҙы тәьмин итеү”.\nДиализ пациенттарын дауалауҙа һыуҙың сифаты баһалап бөткөһөҙ әһәмиәткә эйә. «Сфера-Эстейт» клиникаһында һыу әҙерләү системаһы Рәсәйҙә иң яҡшыһы.\n«Сфера-»стейт" клиникаһында пациенттарға яҡшы мөнәсәбәт күрһәтелә. Дауалауҙан тыш та уларҙы хәстәрләргә, күңел йылыһын бирергә ынтылалар.\nОльга, пациент: “Хеҙмәткәрҙәр һәр ваҡыт иғтибарлы, ихтирамлылар. Йылмайып өндәшәләр, бер ваҡытта ла күңелде ҡырғандары юҡ”.\n«Диаверум» компанияһы белгестәре нефрология паталогияларын дауалау алымдарын камиллаштырыуҙан тыш пациенттарҙың йәшәү шарттарын еңеләйтеү буйынса хеҙмәттәр күрһәтеүгә һәм иҫкәртеү саралары уҙғарыуға ҙур иғтибар бүлә.Бөйөрҙәрҙең хроник ауырыуҙары кешеләрҙең көндәлек көрәше. Бөгөн диализ үҙәктәре асылыу менән тиңһеҙ алышта улар яңғыҙ түгел.\nБыйыл Башҡортостанда кеше органдарын күсереп ултыртыу буйынса 50 операция яһалған\n15:13, 03 дек


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠОМАҠ, ТАЛПАН... - 2021 - Мәҡәләләр\nБашҡортостанда үткән аҙнала ғына сысҡан биҙгәге менән ауырыуҙың дүрт осрағы теркәлгән, тип хәбәр итте республика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә төбәктең Роспотребнадзор идаралығы начальнигы Анна Казак.\n"Быйыл кимереүселәр һаны артыуын күҙәтәбеҙ һәм быға барыһының да иғтибарын йүнәлтәбеҙ. Беҙ граждандарҙы һәм эшҡыуарҙарҙы йыл да кимереүселәргә ҡаршы комплекслы саралар күрергә кәрәк булыуы хаҡында иҫкәртеп торабыҙ", - тип билдәләне баш санитар табип.\nКимереүселәрҙән янаған хәүефтән тыш, республикала көндән-көн талпан ҡаҙалыуға бәйле мөрәжәғәттәр һаны арта. Һуңғы мәғлүмәттәргә ярашлы, Башҡортостандың медицина учреждениеларына 1015 кеше килгән. "Үткәрелгән тикшеренеүҙәр һөҙөмтәһендә талпандарҙың 0,5 проценты вируслы талпан энцефалиты, ә 18,8 проценты талпан боррелиозын йөрөтә. Тимәк, күпселеге кешелә Лайм ауырыуын барлыҡҡа килтереүсе боррелиялар сығанағы булып тора", - тине Анна Казак. Белгес шулай уҡ талпан вируслы энцефалит һәм Лайм ауырыуын йоҡтороусылар әлегә республикала теркәлмәүен һыҙыҡ өҫтөнә алды. Башҡортостанда талпандарҙан һаҡланыу маҡсатында барлығы 1700 гектар ер эшкәртелгән, Өфөлә - 800 гектар тирәһе.\nӘйткәндәй... Сысҡан биҙгәгенә ҡаршы вакцинация юҡ, шуға күрә унан хәүефһеҙлек сараларын күреп кенә һаҡланып була. Ауырыу тән температураһы юғары булыуы менән билдәләнә, ул 40 градусҡа тиклем барып етергә мөмкин. Баш ауырта, ҡалтырата, күңел болғана, дөйөм хәлһеҙлек тояһың. Бит, елкә тирәһендә тире ҡыҙарып сығырға мөмкин. Был сиргә күреү һәләтенең насарайыуы, аңдың буталыуы ла хас. Ауырыған кешене беренсе билдәләре күренеү менән мотлаҡ дауаханаға урынлаштырырға кәрәк. Үҙ аллы дауаланыу ҡәтғи рәүештә тыйыла.\nТалпан вируслы энцефалиты үҙен 2-3 көндән һуң ғына һиҙҙерә. Зарарланған кешенең хәле ҡапыл насарая, тәүге билдәләре киҙеүҙе хәтерләтә: кеше өшөп ҡалтырана, мускулдары һыҙлай, температураһы юғары күтәрелә, тәне ҡыҙара. Артабан энцефалиттың төрөнә ҡарап, ул еңелсә үтергә лә, арҡа һәм баш мейеһенә зыян килтерергә лә мөмкин. Талпандан боррелиоз йоҡтороуҙың да эҙемтәләре хәүефле. Был осраҡта ауырыу үҙен шунда уҡ һиҙҙермәй, организмда таралып, баш мейеһенә күскәндән һуң тире, быуындар, йөрәк-ҡан тамырҙары һәм нервы системаһына зыян килтерә.\nЯҙылған: 20.05.21 | Ҡаралған: 144


Маҡтансыҡ Һигеҙаяҡ / Гөлшат Әхмәтҡужина » Журнал\nЖурнал для детей » Журнал тураһында » Авторҙар » Маҡтансыҡ Һигеҙаяҡ / Гөлшат Әхмәтҡужина\nМаҡтансыҡ Һигеҙаяҡ / Гөлшат Әхмәтҡужина\nБаҫылды : 17-02-2014, 17:50 |\nРубрика: Авторҙар / Әкиәттәр / Хайуандар илендә\n"Аҡбуҙат"та баҫылған: 03-2012\nИсеме: Маҡтансыҡ Һигеҙаяҡ\nАвтор: Гөлшат Әхмәтҡужина\nАвторҙар / Әкиәттәр / Хайуандар илендә\n— Ә минең аяҡтарым һигеҙ, үәт! — тип маҡтанды бер көн Һигеҙаяҡ диңгеҙҙәге йән эйәләре алдында. — Ә һинеке бөтөнләй юҡ бит әле, — тип кәмһетте ул Һөлөктө. — Ха-ха-ха!\nҺигеҙаяҡ ары китте, ҡыуанысынан, маһайыуҙан һыуҙа әйләнеп-әйләнеп алды: уның кеүек һигеҙ аяҡлы берәү ҙә юҡ бит! Ул бер бөртөк кенә! Нисек шатланмаҫһың? Башҡаларҙан ни менәндер өҫтөн булыу ҡалай ҙа ҙур ғорурлыҡ бит әле ул, ә!\nШул ваҡыт бының ҡаршыһына Балыҡ дуҫы килеп сыҡты.\n— Белгең килһә, — тине Балыҡ, тамағын ҡырыбыраҡ, үҙенә-үҙе ҡыйыулыҡ өҫтәп, — Минең ҡырҡ ике аяҡлы йән эйәһен күргәнем бар.\nҺигеҙаяҡ бер аҙ аңшайып ҡарап торҙо дуҫына. Китсе, булмаҫ. Балыҡ шаярта ғыналыр.\n— Ҡайҙа ул? Алдашаһың!\n— Яр буйындағы таш аҫтында йәшәй.\n— Киттек! Күрһәт...\nУлар диңгеҙ ярына яҡын килделәр.\n— Ана, күрәһеңме? Шул таш аҫтынан ул ҡояшта ҡыҙынырға сыға.\nОҙаҡ көттөрмәне Ҡырғаяҡ дуҫтарҙы, бихисап аяҡтарын ҡупшы ғына иттереп алмашлап баҫып, килеп тә сыҡты. Һай-һай, ҡарап тороуҙары бер кинәнес үҙенә! Ҡайһылай ҙа ваҡ-ваҡ атлап килә ул!\n— Ә минең ҡаным зәңгәр... Минеке генә түгел инде. Үрмәксенең, йылға ҡыҫалаһының, саяндың да ҡаны зәңгәр... Беҙҙең ҡанда баҡыр бар, ти әсәйем, — тине Һигеҙаяҡ күңелһеҙ генә.Ҡаныбыҙ шуға зәңгәр икән. — тине Һигеҙаяҡ күңелһеҙ генә.\nDanielFlum | Гости\n27 марта 2014 11:50\nLike 0 `\nлорен скотт голая\nУра!, автор голимо накреативил!\nКонкурстар / Тәбиғәт 2013/2014\nТәбиғәт һаҡлау конкурсы


Сентябрҙә баҡса эштәре\n9 Сентябрь 2021, 16:15\nКөҙҙөң беренсе айында баҡсала эштәр бөттө, тип еңел һулап ҡуйырға иртәрәк әле. Йәшелсә, емеш-еләк баҡсаһы, сәскәләр араһында тормош ҡайнауын дауам итә. Күп кенә йәшелсә, елек-емеш йыйылған, тоҙланған йәшелсә банкалары кәштәләргә урынлаштырылған. Шулай ҙа тамамланмаған эштәр бар.\nКөҙҙөң беренсе айында баҡсала эштәр бөттө, тип еңел һулап ҡуйырға иртәрәк әле. Йәшелсә, емеш-еләк баҡсаһы, сәскәләр араһында тормош ҡайнауын дауам итә.\nКүп кенә йәшелсә, елек-емеш йыйылған, тоҙланған йәшелсә банкалары кәштәләргә урынлаштырылған. Шулай ҙа тамамланмаған эштәр бар.\nҠыуаҡ һәм ағастарға ашлама индерергә онотмағыҙ. Ҙур, бигерәк тә емеш бирә торған үҫемлектәр һәм улар аҫтындағы тупраҡта миҙгел дауамында уңдырышлығы бөтә, шуға күрә тиҙ арала туҡлыҡлы матдәләр запасын тулыландырырға кәрәк. Көҙөн тупраҡҡа азотлы ашлама индермәйҙәр, ә составында калий һәм фосфор булғанына баҫым яһайҙар. Был уңайҙан көҙгө ашламалар, көл, суперфосфат, хлорлы калий отошло буласаҡ.\nБаҡсаны ҡоротҡостарға ҡаршы эшкәртергә онотмағыҙ. Ағас-ҡыуаҡтарҙың япрағы ҡойолғансы, тупраҡҡа бөжәктәр йәшеренгәнсе, баҡсаны инсектицидтар менән эшкәртергә кәрәк. Бының өсөн Актара, Инта-вир препаратын ҡулланығыҙ. Был эште октябргә ҡалдырырға ярамай - сөнки ҡоротҡостар тәрәнгә китәсәк. Ағас япраҡтары ҡойолғас уларҙы икенсе төрлө перпарат менән эшкәртергә кәрәк.\nҠыуаҡтарҙың төбөндәге, рәт араларындағы сүп үләндәрен йолҡоғоҙ.\nЭҫе һәм ҡоро йәйҙән һуң ағастарға туйындырғансы һыу һибәләр. Тупраҡ метр-метр ярым тәрәнлектә дымланырға тейеш. Уның өсөн йәш ағастарға - 40, ҙурыраҡтарына 50-70, бик ҙурҙарына 100 литрҙан күберәк һыу кәрәк. Шуны иҫтә тотоғоҙ: быны ағастың япраҡтары ҡойолоп бөткәнсе эшләү зарур.\nАғас-ҡыуаҡтарҙы формалаштырығыҙ. Ҡороған, ауырыу, зарарланған ботаҡтарын киҫегеҙ.\nЙәш ағас-ҡыуаҡ ултыртығыҙ, ғәҙәти булмаған төрҙәре, сорттары менән биҙәгеҙ.\nҠурай еләге ҡыуағын киҫегеҙ. Ремонтант сортынан йәйҙең тәүге яртыһында уҡ уңыш йыйып алырға теләһәгеҙ, ҡыуаҡта 3-5 ботаҡ ҡалдырығыҙ.\nЯҙғыһын йәшелсә сәсер өсөн тупраҡ әҙерләргә онотмағыҙ.\nАсыҡ грунтта үҫтерелгән ҡыяр, помидорҙарҙың һабағын йыйып алығыҙ. Газондан сабып алынған үлән, йәшелсә һабаҡтарын, ағас ботаҡтарын ҡайҙа ҡуйырға белмәһәгеҙ, бейек түтәлдәр яһағыҙ.\nШуны иҫтә тотоғоҙ: хатта сентябрь ҙә емеш-еләк һәм йәшелсә баҡсаһында эштәрҙе теүәлләр өсөн һуңғы ай түгел.


«Еңеү урманы» Бөтә Рәсәй акцияһы Нуриман районында ойошторолдо\nЕңеүҙең 70 йыллығына арналған сара Өфө моторҙар эшләү берекмәһе хеҙмәткәрҙәре, Нуриман районы йәштәре менән берлектә «Берҙәм Рәсәй» партияһының йәш гвардиясылары, Моторҙар эшләүселәр союзы ҡатнашлығында үтте. Өфө моторҙар эшләү берекмәһенән Бөйөк Ватан һуғышы яуында башын һалған 300 яугирҙың исеме ҡарағайҙар аллеяһы менән мәңгеләштерелде.\nӨфө моторҙар эшләү берекмәһенең ял базаһы «Упҡан»ға олоһо ла, кесеһе лә ҙур теләк менән йөрөй. Рәсәйҙә Бөйөк Ватан һуғышы еле ҡағылмаған бер генә ғаилә лә юҡ тиерлек. Һәр ғаиләлә ҡаһарман атай-олатайҙар хаҡында яҡты иҫтәлектәр һаҡлана. Илебеҙ азатлығы өсөн ҡорбан булыусылар рухын иҫкә алыу ҙур сауап. Иртә менән быҫҡаҡлап торған ямғыр ҙа изге эшкә ҡамасауламаны.\nБөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы ойошторолған акцияны 300 ҡарағай менән Нуриман район хакимиәте тәьмин иткән. Дымлы һауа шарттары-ағас ултыртыу өсөн ҡулай. Бер юлы ике файҙалы эш башҡарыла: «Еңеүселәр аллеяһы» будырыла һәм ял базаһы биләмәләре йәшелләндерелә. Киләсәктә бында гранит һуҡмаҡтар түшәү ҙә ҡаралған. Яугирҙар рухына ағас ултыртыуҙың тәрбиәүи роле лә баһалап бөткөһөҙ.\n«Еңеү урманы» акцияһында Өфө моторҙар эшләү берекмәһе хеҙмәт ветерандары ла әүҙемлек күрһәтте. Илебеҙ ҡеүәте өсөн тырышып эшләгән уңған инәйҙәр йәштәрҙе берләштереүсе, париотик рухын үҫтереүсе өмәләргә ыңғай ҡарашта.\n«Еңеү паркы» Бөтө Рәсәй акцияһы сиктәрендә, тап Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған яугирҙар һаны тиклем 27 миллион ағас ултыртыу ҡаралған. Нуриман ерендәге кеүек хәтер аллеяһын ултыртыу республикабыҙҙың башҡа төбәктәр ҙә лә дауам итәсәк.


Енес генетикаһы — Башҡорт Википедияһы\nЕнес генетикаһы — генетика фәненең бер бүлеге. Енестәр айырмаһының генетик нигеҙҙәрен, енес билдәләренең нәҫелдән тапшырылыу законлылыҡтарын өйрәнә.\nҮҫеш кисергән организмдың енесен ниндәй сәбәптәр билдәләй һуң?\nНиңә күпселек төрҙәрҙә организмдарҙың (шул иҫәптән кешенең дә) енестәр нисбәте ғәҙәттә 1:1 тәшкил итә? Үҙенең теоретик һәм практик әһәмиәтенән сығып, был һорау кешене күптән ҡыҙыҡһындырған. Һәр төрҙө, һәр айырым организмды ҡылыҡһырлаусы, уны таныулы иткән билдәләре һәм үҙсәнлектәре бар. Организдың билдәләре һәм үҙсәнлектәре тейешле гендарҙың тәьҫире аҫтында индивидуаль үҫеш барышында формалаша. Енес өсөн дә яуаплы булған, енес билдәләренең формалашыуы өсөн дә яуаплы гендар бар.\n1 Енес хромосомалары\n2 Кешенең енесе\nЕнес хромосомалары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nАйырым енесле организмдарҙың күбеһендә ата һәм инә заттарҙың хромосомалар йыйылмаһы бер үк түгел. Дрозофила хромосомалары йыйылмаһында хромосомаларҙың өс пары буйынса ата һәм инә заттар бер-береһенән айырылмай. Ә бер пар буйынса ярайһы уҡ ҙур айырма күҙәтелә. Инә заттың ике бер иш (парлы) таяҡса рәүешендәге хромосомаһы бар.\nАта заттың ундай хромосомаһы тик берәү генә, икенсе парын үҙенсәлекле — ике яурынлы хромосома төҙөй. Ата һәм инә заттарҙағы айырма булмаған хромосомаларҙы аутосомалар тип атайҙар.\nАта һәм инә заттарҙы айырып торған хромосомаларҙы енес хромосомалары тип атайҙар. Шулай итеп, дрозофиланың хромосомалар йыйылмаһы алты аутосоманан һәм ике енес хромосомаһынан тора.\nАта затта һыңар, ә инә затта икеләтә һандағы таяҡса һымаҡ енес хромосоманы Х- хромосома тип атайҙар. Ә икенсе енес хромосомаһын (ата заттағы ике яурынлы хромосома, инә затта ул юҡ) — У- хромосома тип йөрөтәләр.\nШулай итеп, енес буйынса дрозофиланың кариотибы:♀ инә заттыҡы — 2n+ ХХ, йәғни 6 + ХХ һәм\n♂ ата заттыҡы — 2n+ ХУ, йәғни 6+ХУ\nҮрсеү процесында ата һәм инә хромосомалар йыйылмаһындағы енес айырмалыҡтары нисек һаҡлана? Был һорауға яуап бирер өсөн аталанған саҡта һәм мейозда хромосомаларҙың үҙен нисек тотоуын асыҡларға кәрәк.\nИнә заттың енес күҙәнәктәре өлгөргән саҡта һәр инә күҙәнәктә мейоз һөҙөмтәһендә дүрт хромосоманың гаплоид йыйылмаһы килеп сыға: өс аутосома һәм Х-хромосома.\nАта заттарҙа сперматозоидтарҙың ике төрө барлыҡҡа килә. Берәүҙәре өс аутосома һәм Х-хромосомалы, икенселәре — өс аутосома һәм У-хромосомалы була.\nАталанған саҡта ике комбинацияның булыуы мөмкин. Инә күҙәнәк тип-тигеҙ йә Х-, йә У- хромосомалы спермий менән аталан ыуы ихтимал. Беренсе осраҡта аталанған инә күҙәнәктән инә зат, икенсе осраҡта — ата зат үҫешә. Организмдың енесе аталанған саҡта билдәләнә һәм ул зиготаның хромосома йыйылмаһына бәйле була\nРР: ♀ 6 + ХХ × ♂ 6+ХУ\nгаметалар: ♀(3+Х) ♂ (3+Х), (3+У)\nF(Яңы быуын): (3 + Х) +(3+Х) = 6 + ХХ ♀; (3+Х) +(3+У) = 6+ХУ ♂, йәғни енестәр нисбәте: 1:1\nКешенең енесе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКеше хромосомаларының диплоид һаны — 46. Был һанға 22 пар аутосомалар һәм 2 енес хромосомаһы инә.\nҠатын-ҡыҙҙарҙа Х-хромосомалар икәү, ирҙәрҙә — бер Х- һәм бер У-хромосома. Шуға ярашлы ирҙәрҙә сперматозоидтарҙың ике төрө — Х- һәм У-хромосомалар менән барлыҡҡа килә.\nҠайһы бер айырым енесле организмдарҙың (мәҫәлән, бөжәктәрҙең) У-хромосомаһы бөтөнләй юҡ. Был осраҡта ата затта бер хромосомаға кәмерәк: Х- һәм У-хромосома урынына унда тик Х-хромосома ғына бар. Был саҡта мейоз процесында ир гаметалары барлыҡҡа килгәндә, конъюгация өсөн Х-хромосомаға партнер булмай һәм ул башҡа күҙәнәктәрҙең береһенә китә.\nһөҙөмтәлә бөтә булған сперматозоидтарҙың яртыһының Х-хромосомаһы була, ә икенсе яртыһының — булмай. Йомортҡа Х-хромосомалы спермий менән аталанғанда, ике Х-хромосомалы комплекс барлыҡҡа килә. Ундай йомортҡанан инә зат үҫешә.\nӘгәр инә күҙәнәк (түл) Х-хромосомаһыҙ спермий менән аталанһа, бер Х-хромосомалы (инә заттың түленән алынған) организм ата зат үҫешеп китә.\nБеҙ үрҙә ҡараған бөтә миҫалдарҙа ике төрлө спермий үҫешә:\nйә Х-һәм йә У-хромосомалар менән (дрозофила, кеше), йә спермийҙарҙың яртыһы —Х-хромосомалы, ә икенсе яртыһы енес хромосомаһынан бөтөнләй мәхрүм ителгән.\nЕнес хромосомалары йәһәтенән инә күҙәнәктәр бөтәһе лә бер тигеҙ. Бөтә булған осраҡтарҙа ла беҙ ата гетерогаметалылыҡ (төрлө гаметалылыҡ) менән эш итәбеҙ.\nИнә енесе гомогаметалы (бер иш гаметалы).\nШуның менән бергә тәбиғәттә енес билдәләүҙең икенсе тибы ла осрай. Ул инә гетерогаметалылыҡ менән характерлана. Бында әле яңы ғына ҡарап үткән мөнәсәбәттең киреһе күҙәтелә.\nИнә енескә төрлө енес хромосомалары(Х, У) йәки тик бер генә Х-хромосома (Х+О) хас. Ир енесе бер иш Х-хромосомалары парына эйә. Был осраҡта инә гетерогаметалылыҡ урын аласағы ап-асыҡ. Мейоздан һуң ике төр инә күҙәнәк барлыҡҡа килә. Шул уҡ ваҡытта бөтә спермийҙар хромосомалар комплексы йәһәтенән бер иштәр (бөтәһе лә бер Х-хромосома йөрөтә). Тимәк, толҡаттың енесе йомортҡаның ниндәй: Х-йәки У-хромосомалыһымы — аталанған булыуы менән билдәләнә.\nҠайһы бер бөжәктәрҙә, мәҫәлән күбәләктәрҙә, инә гетерогаметалылыҡ күҙәтелә. Умыртҡалы хайуандар араһында ул ҡоштарға һәм һөйрәлеүселәргә хас.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Енес_генетикаһы&oldid=793803 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:57 28 март 2018 үҙгәртелгән.


Ҡытай Рәсәй менән хеҙмәттәшлекте киңәйтергә әҙер\n16 Июнь , 10:35\nВладимир Путин Ҡытай Халыҡ Республикаһы Рәйесе Си Цзиньпин менән ике яҡлы хеҙмәттәшлекте 2022 йыл аҙағына рекорд кимәленә еткерергә һөйләште.\nЭлгәрерәк Ҡытай Рәсәй менән сауҙа эшен дауам итергә ниәтләүе тураһында белдергәйне. Ил башлығы Си Цзиньпин менән энергетика, сәнәғәт һәм транспорт өлкәләрендә хеҙмәттәшлекте киңәйтергә һөйләште, тип хәбәр итә Кремль матбуғат хеҙмәте. Улар Рәсәйгә ҡаршы индерелгән санкциялар шарттарында ике яҡлы хеҙмәттәшлекте һәм шулай уҡ халыҡ-ара проблемаларҙы тикшерҙе. «2022 йомғаҡтары буйынса сауҙа-иҡтисади хеҙмәттәшлек торошо рекордлы күрһәткестәргә барып етәсәк тип көтөлә һәм киләсәккә перспективалар ентекле тикшерелде. Кооперацияны энергетик, финанс, сәнәғәт, транспорт һәм башҡа өлкәләрҙә киңәйтергә һүҙ ҡуйышылды», - тип билдәләнелә белдереүҙә.


Быйыл майға тиклем Өфөнөң Инорс биҫтәһендә йәйәүлеләр өсөн ике ер аҫты үткәүеле төҙөкләндерелә башланырға тейеш\nКалинин районы хакимиәтенән хәбәр итеүҙәренсә, реконструкция ике этапта алып барыласаҡ. Был көндәрҙә предприятиеларҙың береһе баҫҡыстарҙы аҡтарыу менән мәшғүл. Шулай уҡ яҙғылыҡҡа яҡтыртыу ҡоролмаларын яңыртыу, тирә-яҡты төҙөкләндереү күҙ уңында тотола.\nРемонт эштәре тамамланғандан һуң ер аҫты үткәүелдәре муниципаль милеккә тапшырыла. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, Инорс биҫтәһендәге объекттарҙы төҙөкләндереү мәсьәләһе бер йыл самаһы элек күтәрелә башлағайны. Сөнки ул ваҡытта Сельская Богородская урамы аша сығып барғанда туғыҙ йәшлек игеҙәк ҡыҙҙар автомобиль аҫтына ҡалып һәләк булды. Ҡот осҡос фажиғәне бәлки иҫкәртеп тә булған булыр ине. Әммә ул мәлдә ярым емерек хәлдә ҡалған ер аҫты үткәүеле йәйәүлеләр өсөн бикле торған.


Хәрби әҙерлек отличнигы\n23 Июль 2018, 19:02\nБөгөн Илназ Шәйхетдинов тыуған яғынан бик алыҫта.\nЮҡ, ул ситкә бәхет эҙләп сығып китмәгән, оҙон аҡса артынан да түгел. Егеткә бары тик хәрби бурысын алыҫ Хабаровск өлкәһендә ракета ғәскәрҙәрендә үтәргә тура килә. Араларҙың алыҫлығы ҡурҡытмай, сөнки яҡындары менән һөйләшергә телефон бар, өҫтәүенә часта Башҡортостандан яҡташтары ла бихисап. Бигерәк тә Сәпәш егете яҡын дуҫына әйләнгән. Илназ яҡшы хеҙмәт итә, хәрби әҙерлектә юғары күрһәткестәргә өлгәшкәне, уҡыуҙа алдынғылар сафында булғаны өсөн һалдаттың ата-әсәһенә часть командованиеһынан рәхмәт хаты ла килгән инде.\nӘ армияға тиклем тыуған Ҡармыш мәктәбен тамамлап, Аксен агросәнәғәт колледжының Раевка бүлегендә ир-егеттәр өсөн кәрәкле шофер һәм сваркалаусы һөнәрҙәрен үҙләштерә, һәр ваҡыт спортҡа өҫтөнлөк бирә. Ғаиләлә берҙән-бер бала булһа ла, ул иркә булып үҫмәй, киреһенсә, һәр ваҡыт ярҙам итергә тырыша, бер эштән дә ҡурҡып тормай. Ғаилә заманса иркен йорт һалып ингән, бында улдарының да өлөшө ҙур икән, уның төҙөлөштә әүҙем ҡатнашыуы тураһында әсәһе Гөлиә Рафаил ҡыҙы һәм Инсаф Инҡилап улы ғорурлыҡ менән һөйләй.\nИлназ ата-әсәһенә йыш шылтырата, һалдат тормошо тураһында бәйән итә, киләсәккә пландары менән уртаҡлаша. Ә өлгөлө һалдатҡа армияла ҡалырға тәҡдим итәләр, шулай уҡ уҡыуын дауам итергә лә теләге ҙур. Хеҙмәте тамамланыуға дүрт айҙан күберәк ваҡыт бар әле. Тырыш, маҡсатына ынтылыусы егеттең уй-хыялдары тормошҡа ашыр, тип ышанабыҙ.


Ҡурайсының бәхет юлы\nПресса ⇒ Ҡурайсының бәхет юлы\nАвтор: Гөлфиә ЮНЫСОВА/ "Башҡортостан" гәзите\nЭй, ҡурайым, илаһи моң булып,\nУрап сыҡ һин донъя ғәләмдәрен.\nЕткер, әйҙә, бөтә кешелеккә\nБашҡортомдоң дуҫлыҡ сәләмдәрен.\nЭйе, Башҡортостан еренән һут, күктәрҙән нур алып, яҙғы, йәйге наҙлы елдәрҙә тирбәлеп үҫкән үләндең, музыка ҡоралы булараҡ, даны бөтә донъяға таралды. Сөнки күңелдәрендә ер-ил ғәмен, халҡыбыҙҙың тарихи үткәндәренең рухи көсөн, ғорурлығын, азатлыҡҡа ынтылыу хис-кисерештәрен, ҡайғы-һағыштарын, хеҙмәт, батырлыҡ сәме менән һуғарылған бөгөнгө көнкүрешен, киләсәккә булған өмөт-ышаныстарын ошо ябай, ләкин тылсымлы ҡурай моңдары аша еткереү маһирлығына эйә ҡурайсы ир-уҙамандарыбыҙ булды һәм, Аллаға шөкөр, әле лә бар улар.\nИсемдәре башҡорт сәнғәтенең алтын фондына инеп ҡалған Буранбай, Ғәбит, Ишмөхәмәт сәсәндәр, Йомабай Иҫәнбаев, Ғиниәтулла Ушанов, Ғата Сөләймәнов, Рәхмәтулла Бүләкәнов, Ишмулла Дилмөхәмәтов, Абдулла Хәлфетдиновтарҙың данлы юлын дауам иттереүселәр башҡорт ҡурайының илаһи моңон, ил, донъя сәхнәләрендә яңғыратҡан күренекле замандаштарыбыҙҙан Азат Айытҡолов, Роберт Юлдашев, Рәмил Ғәйзуллин, Риф Ғәбитов, Ишморат Илбәков, Юлай Ғәйнетдинов, Ришат Рәхимовтың исемдәре хәҙерге башҡорт музыка сәнғәтендә йондоҙ булып балҡый. Уларҙың береһенә – халҡыбыҙҙың яратҡан, уның сәхнәләргә сығыуын көтөп алған мәшһүр ҡурайсыбыҙ Азат Миңлеғәли улы Айытҡоловҡа – ошо көндәрҙә 60 йәш тулды. Кемгә нисектер, миңә, уны бала сағынан күреп белгән кешегә, был ысынбарлыҡ сәйерерәк кеүек тә әле ул.\nӨфөлә башҡорт мәктәп-интернатында бергә уҡып, ялдарҙа ҡустым менән тыуған ауылым Һарышҡа ҡайтҡылап йөрөгән ҡара ҡашлы, ҡара күҙле, бәләкәйҙән етди холоҡло, 11-12 йәшлек теремек малай ҙа ошолай ил ағаһы йәшенә еткән икән дә. Ә инде уның бай ижадлы тормош юлына, бихисап изгелекле эштәренә байҡау яһаһаң, ышанмайынса ла сара юҡ.\nНиндәй серле һуҡмаҡтар алып килеп төшөрөп ебәргән һуң Йылайыр районының Юлдыбай ауылында тыуып, ата-әсәһе иҫән-һау килеш етемлек кисереп үҫергә мәжбүр булған малайҙы тап ул үтергә тейешле оло юлға – яҙмыш юлына?!\n– Әсәйем менән атайым мин бәләкәй саҡта уҡ айырылышып, икеһе лә яңы ғаилә ҡороп, ситтә көн күрҙе. Иҫ белгәнемдә өләсәй-олатай ғаиләһендә йәшәй инем. Өләсәйемде – “әсәй”, ә һирәк-мирәк кенә ҡайтҡылап йөрөгән әсәйемде “апай” тип үҫтем, – тип хәтерләй Азат ҡусты, үҙенең бала сағын иҫкә алғанда. – Өләсәйем Хөсниямал затлы нәҫелдән, заманына күрә уҡымышлы, әҙәпле, уңған ҡатын ине. Бөтмәҫ-төкәнмәҫ ауыл эштәренә башлап ул өйрәтте. Халыҡ мәҡәлдәрен һәм йырҙарын һәйбәт белә ине. Йәйҙәрен еләк-емешкә, тирә-яҡтағы тәбиғәтте күрһәтергә алып сыға торғайны. Ул миңә ошо төбәккә бәйле тарихи ваҡиғалар хаҡында һөйләй. Йырлап та ебәрә. Ағастар шаулауы, ҡоштар һайрауы ла бергә ҡушылып, күңелемде тәрән кисерештәргә солғай.\nИр-аттарҙан олатайымдан башҡа бәләкәй сағымда ҡурсалап, үҙенсә тәрбиә биреп йөрөгән ағайым (әсәйемдең ҡустыһы) Риф Сәхиулла улы Айытҡоловҡа рәхмәтлемен. Өләсәйемдең туғаны Бараков Сәғәҙәт олатайымдың да ҡунаҡтарҙа өҙҙөрөп ҡурай уйнауы хәтеремдә уйылып ҡалған.\nШул саҡта уҡ ҡурайсы булһаң ине тигән уй тыуҙы, тип әйтә алмайым. Әммә был илаһи моң мине яҡты, дәртле аһәң менән сорнап, ҡайҙалыр алыҫҡа, яҡтылыҡҡа саҡырған кеүек була ине.\nУл саҡта һәр ауылда бала-саға күп ине. Юлдыбайҙа тиҫтерҙәрем байтаҡ булды. Мал-тыуар, ҡош-ҡорт ҡарау, картуф, йәшелсә баҡсаларын утау, утын ярып индереү, өй, ихата, аҙбар таҙартыу кеүек эштәр башҡарыу – бөтәбеҙ өсөн дә тәбиғи күренеш, әлбиттә. Уҡыуҙа ла һынатмайым. Тик мин, уларҙың күбеһенән айырмалы рәүештә, киләсәктә ата-әсә ҡурсалауына өмөт итә алмауымды бик яҡшы аңлай инем. Юҡҡа ғына, атайлы бала – арҡалы, тип әйтмәйҙәр бит. Етемлегемде иҫкә төшөрөп кәмһетеүселәр ҙә булғыланы. Былай ҙа китек сабый күңеле тел яраһын үтә лә ауыр кисереүсән бит ул.\nБер ҡышҡы көндә әсәйемдең бер туған ағаһы – олатайым менән утынға китеп барабыҙ. Трактор санаһында уның малайы ла ултыра. Һин дә мин һөйләшеп барғанда, олатайым улының арҡаһынан ҡағып: “Минең улым инженер буласаҡ. Ә һин йөрөрһөң әле, ауыл көтөүен көтөп”, – тимәһенме.\n“Уҡыясаҡмын, кеше буласаҡмын барыбер!” тигән сәмле уйҙан ярһып типте йөрәгем. Аҙаҡ рәхмәт әйттем әле был һабағы өсөн олатайыма. Билдәле ҡурайсы инем инде ул саҡта. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы икәнлегемде лә, республикала ғына түгел, сит илдәрҙә лә уңышлы сығыш яһап йөрөүемде лә гәзит-журналдарҙан уҡып белә ине ауылдаштарым.\nҮҙ машинамда елдереп ҡайтып төштөм бер саҡ ауылға. Ул осорҙа машинаны һәр кем ала алмай ине әле. “Нәҫелебеҙгә дан килтерҙең, уңыштарың менән ҡотлайым, улым!” – ти олатайым, ҡул биреп күрешкәндә. “Бөтәһе өсөн дә һиңә рәхмәтем ҙур, олатай, – тим, – хәтерләйһеңме теге ваҡыт ҡыш утынға барған саҡты?”\nОлатайым ҡаушап киткәндәй булды: “Ғәфү ит инде, улым, ә бына минең малай өмөттө аҡлай алманы”, – ти күҙ йәшен һөртөп.\n– Ә мин һиңә ысынлап рәхмәтлемен, олатай. Шул саҡтағы сәмләнеүем әле булһа мине артымдан этәреп, алға әйҙәгәндәй.\n…Уҡып кеше булыуға өмөт рухи көс бирә хисле малайға. Ауылда уның кеүек атай-әсәйһеҙ үҫкән балалар ҙа байтаҡ. Уларҙың ҡайһы берҙәрен Аҡъяр балалар йортона ебәрәләр. Көнләшеп тороп ҡала Азат. Унда барыр өсөн дә кемдер юлларға тейеш шул.\nӘсәһенең ағаһы менән еңгәһенең үҙҙәренең балалары күп. Ата-әсәһенә кәрәкмәгән малай уларға ла ғәзиз түгел инде. Башланғыс мәктәпте тамамлап, 5-се класҡа күскәс, хәҙер инде ҡайҙа ла үҙен яҡларлыҡмын, аҡты ҡаранан айырырлыҡмын тип хис итә Азат. Тиҙерәк, тиҙерәк осоп китергә ине был оянан. Бейегерәк осҡан һайын офоҡтар киңәйәсәк, ҡанаттар нығынасаҡ бит.\nСуворов училищеһына китермен тип тә хыял итә малай. Физик эш башҡарып, спорт менән шөғөлләнеп, өмөтөн тормошҡа ашырырға әҙерләнә.\nЮлдыбай – ҙур ауыл, элек район үҙәге лә булған ул. Мәҙәниәт йорто ла бар. Кино көн дә, район үҙәгенән, хатта Өфөнөң үҙенән концерт ҡуйырға киләләр, Азат береһен дә ҡалдырмаҫҡа тырыша. Улар малайҙы әкиәт донъяһына илтә. Тамашанан һуң да оҙаҡ ҡына сыңлап тора әле йыр-моң уның күңелендә.\nТирә-яҡта данлыҡлы ҡурайсы Ишғәле олатаһы килгеләп йөрөй Азаттарға. Уның өҙҙөрөп уйнауын хайран ҡалып тыңлай малай. “Их, шулай итеп ҡурай уйнаһаң ине” – был уй буй етмәҫлек хыял ғына шул. Оҫта ҡурайсы башҡарыуында шундай илаһи көйҙәрҙе тыңлау ҙа оло бәхет әлегә. Аҙаҡ ҡына Азат Айытҡолов был ҡурайсының Ишмулла Дилмөхәмәтовтың атаһы икәнен белә.\nБаланың ихлас өмөттәрен күктәр ҙә ишеткәндер, бәлки. Яҙмышының тылсымлы ҡапҡалары көтмәгәндә асылып, уҡытыусыларының абруйы, ихлас тырышлығы ярҙамында, уға бөтә республикаға танылған данлыҡлы 1-се мәктәп-интернатҡа урынлашыу бәхете тейә.\n1967/68 уҡыу йылы башланғас, имтихан да бирмәй генә инеп китә. “Уҡып кеше” булырға ашҡынып килгән малайға дәрестәргә белем алыуҙан тыш та рухи һәм физик яҡтан үҫешеү өсөн ишектәр шар асылып, ҡаршылап торған һымаҡ була.\nАзат Айытҡолов ғүмеренең ошо мәлен бына нисек хәтерләй:\n– Уҡыу йорто тәүге көндән үк бик оҡшаны. Яғымлы уҡытыусылар, тәрбиәселәр беҙҙең өсөн атай-әсәйҙе алмаштырҙы. Бер кем дә таңдан уятып, эшкә ҡыумай, бөтә нәмә уҡыу, белем алыу өсөн ныҡлы тәртипкә буйһондоролған. Һәр кемгә – тигеҙ ҡараш, тигеҙ хоҡуҡ һәм бурыстар. Кейемдәр шәп, ашау һәйбәт. Иң оҡшағаны: ниндәй генә түңәрәктәр юҡ икән бында?! Техникаға өйрәтә торғандары ла, спорт, сәнғәт йүнәлешлеләре лә етерлек. Ныҡлап милли көрәш спорты менән шөғөлләнә башланым. Ҡурай түңәрәге барлығын ишетеп ҡалып, унда ла яҙылдым. Етәксеһе Әҙһәм Динислам улы Исҡужин мөләйем дә, талапсан да, түңәрәкселәр менән бик тиҙ уртаҡ тел таба белә.\nТәүге көндә үк бер көйҙө өйрәнеп уйнай башланым. Уҡыусылар ғына түгел, Әҙһәм ағай ҙа ғәжәпләнде. Дәртләнеп икенсе көйгә лә тотонғайным, Әҙһәм ағай, улай ҡабаланма, ҡустым, быныһын һәйбәтерәк итеп өйрәнергә кәрәк әле башта, тип ысынбарлыҡҡа ҡайтарҙы.\nИнтернатта уҡығанда Әҙһәм ағай иң яҡын, иң ышаныслы кешемә әүерелде. Әле лә уның менән үткән һәр ижади сәғәт, һәр әңгәмә, фәһемле кәңәштәре хәтеремдә. Мине ул ҡурай уйнарға өйрәтеп кенә ҡалманы, профессиональ ҡурайсы булып китеүемдә лә роле ҙур булды.\nБеҙҙең мәктәп-интернаттан бер нисә етем баланы Белорет балалар йортона ебәрергә булғандар. Араларында минең кандидатура ла бар икән. Уҡытыусылар йыйылышында Әҙһәм Динислам улы минең өсөн аяҡ терәп көрәшкән: “Ул оҫта ҡурайсы була торған бала, уны Өфөнән ебәрһәк, ҙур хата эшләйәсәкбеҙ бит”, – тип ҡурсалаған.\nМин был хәлде ишетеп, тағы ла нығыраҡ тырыштым: буш ваҡытымда ҡурай уйнауҙы камиллаштырҙым, башҡа фәндәрҙән дә һәйбәт өлгәшеү булды маҡсатым.\nРеспубликаның юғары власть әһелдәре, В.И. Лениндың 100 йыллығына арналған тантанала Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры сәхнәһендә 100 ҡурайсы ҡурай уйнарға тейеш, тигән ҡарар сығарған. Был тиклем кешене бөтә Башҡортостанда табып булмай ул осорҙа. Әҙһәм ағайҙың ҡурайсылар ансамбле иң көслө булыуын һәм тиҙ арала башҡа ҡурайсыларҙы ла өйрәтә алыу мөмкинлеген белеп, был эште атҡарып сығыу уға йөкмәтелгән. Ағайыбыҙ беҙгә хәлде аңлатҡас, дәртләнеп эшкә тотондоҡ. Беҙгә сәнғәт училищеһында уҡытып йөрөгән мәшһүр ҡурайсы, ҡурайға өйрәтеү дәреслектәренең авторы Ғата Сөләймәнов ағай ҙа ярҙам итте. Тиҙ арала 100 ҡурай ҙа яһап өлгөртөргә кәрәк ине. Педагогтарыбыҙҙың күҙәтеүе һәм өйрәтеүе арҡаһында был эште лә атҡарып сыҡтыҡ. Фәһемле булды беҙҙең өсөн был сара: йөкмәтелгән бурыстарҙы ҙур яуаплылыҡ менән башҡарырға, кәрәк саҡта тиҙ генә ойошоп, бар көс-дәртте туплай белергә өйрәтте ул.\nИҫтә ҡалған йәнә бер күренеш: милли кейемдәге 100 ҡурайсы Башҡортостандың иң ҙур сәхнәһендә илһамланып һәм ҙур ғорурлыҡ менән ҡурай уйнаны. Тамашасылар, күп милләтле республика халҡы вәкилдәре һоҡланып, гөрләтеп ҡул сапты. Был тантана телевидение аша ла күрһәтелгәс, уны күптәр ҡарай алды.\nОшо ваҡиғанан һуң, моғайын да, ҡурайҙа уйнарға теләүселәр һаны артҡандыр. Ә мин үҙемдең буласаҡ һөнәремде тапҡанымды аңланым. Мәшһүр ҡурайсы Ишмулла Дилмөхәмәтов ағайҙың бейеү алиһәһе Рәшиҙә Туйсина апай менән сит ил тамашасыларын хайран ҡалдырып, гастролдә сығыш яһап йөрөгән осор ине бит ул. Был да мине сәмләндереп, күңелемде дәртләндереп, юлдарымды яҡтыртып ебәргәндер. Бер ҡыҙыҡ хәлде хәтерләп әле лә көлөп ҡуям: 7-се класта уҡығандамы икән, Әҙһәм ағай бер мәл ҡурай кабинетына килеп инде. “Ниңә кәйефең юҡ?” – ти. Мин бер ҡатлы бала күңелем менән уйлағанымды әйтәм: “Ишмулла ағайҙар һымаҡ Франция сәхнәләрендә сығыш яһай алмаҫмын инде”, – тим. Әҙһәм ағай кисерештәремде яҡшы аңлап, ышаныслы һәм етди итеп: “Һин, ҡустым, Францияға ғына түгел, Америка Ҡушма Штаттарына ла барып етерһең, профессор ҙа буласаҡһың әле!” – тине. Үҙем дә аптырайым Әҙһәм ағайҙың әйткән һүҙҙәре раҫҡа сыға ла ҡуя ул.\n…Эйе, ғүмере буйы остазының күңел йылыһын тойоп, уның алдан күрә белеүсәнлегенә ғәжәпләнеп, оло хөрмәт тойғолары менән иҫкә алып йәшәй бөгөн үҙе лә данлыҡлы ҡурайсы-башҡарыусы, Әҙһәм ағаһы һымаҡ остаз-ҡурайсы Азат Миңлеғәли улы Айытҡолов.\nТик ул көндәргә тиклем күпме кәртәләр үтәһе, тырышлыҡтар һалаһы, ҡатмарлы тормош баҫҡыстарынан буйлап үрләйһе лә үрләйһе бар әле. 8-сене бөтөргәс, беҙҙең училищеға килһен Азат, тигән Ғата Сөләймәнов.\n– Юҡ, ашыҡмаһын, урта мәктәпте бөтөрһөн әле. Ҡурай менән шөғөлләнеүҙе әлегә бында дауам итербеҙ, – тигән Әҙһәм ағаһы. Ә Азат Айытҡолов үҙе профессиональ белем алыу өсөн училищела ла уҡырға кәрәклеген белмәгән дә икән. “Мин ҡурайҙа уйнай беләм инде, филармонияға мәктәп тамамлағас барһам да эшләй алырмын”, – тип уйлаған.\nОстазының 8-сене бөтөргәс тә училищеға ебәрмәүенә лә бик рәхмәтле Азат Миңлеғәли улы. Берҙән, матди яҡтан ярҙам ҡулы һуҙыусы булмағас, стипендияға ғына уҡып сыға алыуы икеле. Икенсенән, малай ғына көйө, рухи яҡтан нығынмайынса, сәнғәт донъяһына барып инеп, сынығып йәшәп китеүҙәре ауырға төшөр ине үҫмерлек осоронан сығып етмәгән хисле, сәмле, эҙләнеүсән йәш студентҡа.\nВаҡыты еткәс, барыбер инә ул училищеға. Был ваҡытта инде ҙур һәм бәләкәй сәхнәләрҙә сығыш яһап өлгөргән, үҙ принциптарын яҡлай алған, донъяның төрлө саҡтарында нимә эшләргә йәки эшләмәҫкә кәрәклеген яҡшы аңлаған, республиканың иң өлгөлө уҡыу йортонда өлгөргәнлек аттестаты алып, артабан белемен арттырыу маҡсатында үҙе теләп уҡырға килгән егет була инде ул училище ишеген асҡанда. Бер ниндәй ҡаршылыҡһыҙ имтихандарын “бишле”гә генә тапшырып инеп тә китә.\nСтудент тормошо күңеленә хуш килә Азаттың. Ҡурай буйынса артабанғы дәрестәрҙе мәшһүр ҡурайсы һәм педагог Ғата Сөләймәновтан алыуы йәш музыкант өсөн, әлбиттә, оло бәхет була һәм уның профессиональ үҫеше өсөн ҙур роль уйнай. Уҡыуға мөкиббән был етди тәбиғәтле үҫмерҙе училищела инде һәйбәт беләләр. Ошо уҡыу йорто ҡала күләмендә уҙғарған мәҙәни сараларҙа ҡатнашырға саҡыралар. Һабаҡташы Рәжәп Нәҙерғоловтың да училищеға инеп, үҙе менән бергә уҡыуы бигерәк тә тәүге мәлдә, икенсе ҙур коллективта өйрәнгән осорҙа, рухи таяныс була.\nҒүмерлек мөхәббәтен дә Өфөлә таба Азат. Автобуста тәүге осрашҡанда уҡ Фәниә исемле һөйкөмлө ҡыҙҙың күңеленә үтә лә яҡын икәнен тоя. Тормошонда терәк булырлыҡ ғаилә ҡорорға, тигән хыял менән йәшәгән егет ун туғыҙ йәшендә генә өйләнеп ҡуя.\nҮтә йәш булһа ла, ғаиләне ғаилә башлығы ҡарарға тейешлеген һәйбәт белә егет. Училищела уҡыу менән бер рәттән, алда әйткәнемсә, ошонда уҡ үҙе лә уҡыта, пединститутта түңәрәк алып бара, йәйҙәрен студент отрядтары менән райондарҙа элеватор, мал аҙбарҙары һалыуҙа һәм башҡа төҙөлөш эштәрендә ҡатнаша. Училищены тамамлағас, тағы ла бер йыл ошо уҡыу йортонда дәрестәр бирә.\nТалантлы, тырыш белгесте юғары ойошмаларҙа ла күҙ уңында тотҡандар. Бер көндө КПСС Өлкә Комитетының мәҙәниәт бүлеге етәксеһе йәш ҡурайсыны саҡыртып ала ла филармонияға эшкә барырға тәҡдим итә. Әгәр риза булһаң, фатир мәсьәләһен дә тиҙерәк хәл итер инек, тип ҡыҙыҡтыра. Филармония – артист өсөн ижад урыны инде ул, тик ул айҙар буйы гастролдә йөрөгәндә бер-береһенән бәләкәйерәк өс бала менән Фәниәһе нимә эшләр?! Фатир ҙа ныҡ кәрәк, тиктормаҫ өс малайҙы ятаҡта тәрбиәләү еңел түгел.\nҠатыны бер һүҙһеҙ фатихаһын бирә. Әҙһәм Исҡужин ағаһы ла оло сәнғәт, сәхнә юлына сығыр алдынан: “Филармония – хыялдарыңды тормошҡа ашыра торған тәбиғи эш урының, ҡанаттарыңды нығытыусы ижад күгең. Хәйерле юл! Тик һәр саҡ алдыңды-артыңды ҡарап йөрө. Эсеү, тартыу кеүек һәм исемеңә тап төшөрөрҙәй, ижади эшеңә ҡамасау булырлыҡ яман шөғөлдәрҙән, һәр төрлө ығы-зығынан ары тор, ваҡланма!” – тип фәһемле кәңәштәрен әйтә.\n– Был һүҙҙәр күңелемдә һәр саҡ сыңлап, юлдарымды яҡтыртып торҙо, остазымдың аҡылын алдан ҡуйҙым, – ти филармонияла 38 йыл намыҫлы хеҙмәт итеп, халыҡ һөйөүен дә, юғары исемдәр ҙә яулауға өлгәшкән Азат Миңлеғәли улы.\nҮҙе һайлап алған яратҡан һөнәре күңелен ҡанатландыра, донъя көтөрлөк матди килем бирә, тик артистар тормошо һоҡланып ҡул сабыуҙарҙан ғына тормай. Тулҡынланыу, борсолоуҙар, тетрәнеүҙәр, ғәҙелһеҙлектәр, юл хәүефтәре – береһе лә урап үтмәй Азат Айытҡоловты.\nҮҫеп килгән балаларын, һөйөклө ҡатынын ҡалдырып, оҙайлы командировкаларға юлланыу күпме өҙгөләгәндер хисле йөрәкле йәш ғаилә башлығын. Төпкөл ауылдарҙа телефон-маҙар ҙа юҡ. Хәл белешерлек тә әмәл булмаған саҡтарҙы ла тыныс кисерергә өйрәнергә кәрәк бит әле. Әгәр өйрәнеп булһа?! “Балалар ауырый” тигән хәбәр алғанда ла сәхнәгә һәр саҡ йылмайып сығырға, бөтә булмышыңды һалып, профессиональ оҫталыҡ менән көйҙәреңде башҡарырға кәрәк. Иртәгәһенә бөтәһен дә ташлап, осоп ҡына ҡайта һалырлыҡ түгел: ижади эш, коллективты ауыр хәлгә ҡуймау, сығыш яһау пландары…\nТүҙемлеге, артист хәлен аңлауы, ниндәй шарттарҙа йәшәгәндә лә оптимист булып ҡала белеүе, балаларҙы һәйбәт тәрбиәләүе өсөн рәхмәте сикһеҙ Азаттың ҡатыны Фәниәгә.\nЮл бит, аварияға эләгеп, мөғжизә менән генә иҫән ҡалған осраҡтар ҙа байтаҡ булды инде. Уларҙан оҙон-оҙаҡ ҡурҡып, һәр саҡ хәтергә төшөрөп йәшәү мөмкин түгел. Ҡайтып бер аҙ хәл алғас та, тағы ла юлға әҙерләнергә кәрәк. Өйҙә саҡта малайҙарға иғтибар бүлергә тырыша ғаилә башлығы: кино-театрҙарға алып бара, концерттарына саҡыра, ниндәй уйҙар менән йәшәүҙәрен белеп, фәһемле кәңәштәрен бирергә тырыша. Бергәләп тәбиғәткә сығыуҙар, ҡунаҡҡа ла бергәләп барыуҙар, ә иң мөһиме, атайҙарының үҙҙәрен ни тиклем ныҡ яратыуын, ниндәй генә осраҡта ла аңлап ярҙам итергә әҙер тороуын, эшенең үҙенсәлеген белеп үҫеүҙәре атай менән балалар араһын һыуытмай, рухи бөтөнлөктән айырмай.\n– Филармонияла миңә ижади үҫешем өсөн осраҡлыҡтар ҙа ҙур роль уйнаны, – тип хәтерләй Азат Миңлеғәли улы. – Мәҫәлән, эшкә барғас та мәшһүр йырсы Рамазан Йәнбәков төркөмөнә эләгеүем оло мәктәп булды. Ул – ҙур тормош тәжрибәһе туплаған юғары кимәлдәге популяр йырсы. Ә минең быға тиклем уның кимәлендәге йырсыларға уйнағаным юҡ. Йыр ваҡытында күберәк йырсыны асырға тырышаһың, уның өсөн йырҙың тарихын, мәғәнәһен тәрән аңларға, башҡарыусы менән бер бөтөнгә әйләнергә кәрәк. Рамазан ағай уйлағанын тура бәреп әйтә торған, ял ваҡыттарында шаярып һөйләшергә яратһа ла, эштә үтә лә етди, талапсан йырсы һәм етәксе булды. Филармониялағы хеҙмәт юлым Үзбәкстан, Тажикстан, Ҡырғыҙстан республикаларына гастролдәрҙән башланып китте. Ике айға яҡын йөрөп ҡайттыҡ. Арып-талып, ғаиләмде һағынып, уҡытыу эшенә генә күсермен, ҡабат гастролгә сыҡмам инде тип ҡайтҡайным, бер аҙ ваҡыттан һуң яңы юлдар, яңы гастролдәр үҙенә тартты. Шауҡымлы шул ул сәнғәт, магнитлы шул сәхнә.\n“Йәдкәр” төркөмөндә эшләүем ижад юлымда яңы баҫҡысҡа күтәрелеү булды, тип уйлайым. Күренекле йырсылар Ғәли Хәмзин, Тәнзилә Үҙәнбаева, Мәүлетбай Ғәйнетдинов, Миңнеғәли Хановтар менән яҡындан аралашып, Башҡортостан һәм күрше өлкәләр, республикалар буйлап халҡыбыҙҙың күркәм йолаларын, йыр-моңдарын таратып, урындағы халыҡтан яңы йырҙар өйрәнеп, уларҙың йәшәү рәүеше, көнитмеш хәлдәре менән танышып йөрөгән фәһемле лә, күңелле лә, мәшәҡәтле лә осорҙо әле лә һағынып хәтерләйем.\nУл ваҡытта, Совет осоронда, Башҡортостанда икенсе республикалар менән мәҙәниәт, әҙәбиәт өлкәһендә хеҙмәттәшлек итеп йәшәү ҙур әһәмиәткә эйә булды. Мәҫәлән, мин ул саҡта йәш башҡарыусы ғына булһам да, Яҡутстанда Башҡортостан әҙәбиәте, сәнғәте көндәрендә ҡатнаштым. Унан һуң Таулы Алтай, Ҡарағалпаҡ, Татарстан, Сыуаш республикаларында, Мәскәүҙә үтте бындай ҙур саралар. Мин уларҙа йырсылар менән дә, яңғыҙым да сығыш яһаным. Бик кәрәкле, иҫтә ҡалырлыҡ әҙәби-мәҙәни байрамдар ине улар. Бер илдә туғандарса йәшәгән кешеләрҙең сәнғәте, сәнғәт әһелдәренең ижады, халыҡтарҙың көнкүреше менән танышыу ижад кешеһенең күңелен байыта, ижади офоҡтарын киңәйтә бит ул.\n“Йәдкәр”ҙән һуң бер нисә йыл күренекле йырсы Нәзифә Ҡадирова төркөмөндә эшләп, СССР-ҙың бөтә төбәктәрендә тиерлек концерттар ҡуйҙыҡ. Ижади ғүмеремдә Башҡортостанды иңенән буйына дүрт-биш тапҡыр урап сығылғандыр. Бәләкәй ауылдарҙың утын яғып йылытыла торған иҫке клубтарын да урап үтмәй торғайныҡ. Унда ла йыр-моңға һыуһаған кешеләр йәшәй. Уларҙың һәр башҡарыусыға хайран ҡалып, ихлас йылмайып, беҙгә көс-дарман биреп ҡул сабып ултырыуҙары бөтә арығанлыҡты, һыуыҡ сәхнәлә баҫып тороуҙы ла оноттора. Йәл, хәҙер ошо тамашасыларыбыҙ концерттарҙы һәм яратҡан артистарын бары тик телевизор аша ғына ҡарай ала.\nҠанаттар осҡанда нығый тигән кеүек, Азат Айытҡоловты ла кисерештәр һәм хеҙмәт тулы ижад йылдары тәжрибәһен арттыра, яңы бейеклектәргә күтәрә. 1980 йылда уҡ ул ҡурайсыларҙың Йомабай Иҫәнбаев исемендәге республика конкурсында Гран-при яулай, 1986 йылда – халыҡ музыка ҡоралдарында уйнаусыларҙың Бөтә Рәсәй конкурсында дипломант, 1991 йылда – Ғ. Сәләм исемендәге йәштәр, 2000 йылда Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияларына лайыҡ була. 1991 йылда – “Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы”, 1998 йылда “Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған артисы” тигән юғары исемдәр бирелә уға. Иң мөһиме – халыҡ һөйөүе, арҙаҡлы ҡурайсыны хөрмәт итеүе.\n90-сы йылдар башындағы илдәге ауырлыҡтар мәҙәниәт өлкәһенә лә ҡағылмай ҡалмай: филармониянан да бик күп артист эштән китергә мәжбүр була. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, формаль рәүештә штат ҡыҫҡартыу исемлегенә Азат Айытҡолов та эләгә. Бер ниндәй иҫкәрмәһеҙ, Башҡортостанда ғына түгел, элекке Советтар Союзы төбәктәрендә билдәле, улай ғына ла түгел, донъя сәхнәләрендә дан яулаған, һоҡланырлыҡ әҙәпле, үҙ эшенә мөкиббән бирелгән, хеҙмәт тәртибен бөтәһенән өҫтөн ҡуйып, гөрләтеп эшләп йөрөгән кешене бер ниндәй иҫкәртеүһеҙ, иҫкәрмәһеҙ эштән ебәрһендәр әле?!\nИжад кешеләре ғәҙелһеҙлекте тәрән кисерә, кемдер был саҡта, бәлки, юғалып та ҡалыр, шаңҡып, хәлен хәмер менән баҫырға тырышыр ине. Аҙмы ни ундайҙар?! Тик был ауырлыҡтарҙа сынығып үҫкән, бала саҡтың яҡты хыялдарына ғүмер буйы тоғро ҡалған Азат Айытҡоловҡа ҡағылмай. Әлбиттә, ул да бындай көтөлмәгән тондороуҙан шаңҡып ҡалғандыр. Шатлыҡлы күренеш түгел бит. Кем белә, бәлки, юғарынан шундай күрһәтмә килгәндер йә йәш етәксенең үҙенең баш-баштаҡлығы булғандыр. Уларын тикшереп тормай, үҙ көсөнә, үҙ хаҡлығына ышанған ҡурайсы, ижади төркөмдәрҙә ҡалмаһа ла, филармониянан китмәҫкә ҡарар итә, әҙәби-музыкаль лекторийҙа эш башлай. Кем белә, бәлки, яҙмыш тарафынан был үҙгәреш тә кәрәк булғандыр. Уның ижади миссияһына киң офоҡтар асыла. Бер ваҡыт Азат Айытҡоловтың ҡатынының яҡташтары йәш егеттәрҙе ҡурай уйнарға өйрәтеп, ансамбль төҙөшөү өсөн Ҡырмыҫҡалыға саҡыра. Кейәү кеше был эшкә сәмләнеп, дәртләнеп тотона. Хеҙмәт юлын ҡурайсы-педагог булып башлаған сәнғәт эшмәкәре бит әле ул. Үҙе лә иң шәп педагогтарҙа белем алған кеше аҙна-ун көндән Ҡырмыҫҡалының ҡурайсылар ансамбле Бишауыл-Уңғар ауылында, аҙаҡ етмешкә яҡын кеше район мәҙәниәт һарайында сығыш яһай.\nҺәйбәт башланғысты Башҡортостандың башҡа төбәктәрендә лә ишетәләр һәм китә саҡырыуҙар: Әлшәй, Ауырғазы, Миәкә, Шишмә, Йылайыр, Архангел, Ғафури, Салауат, Илеш, Ишембай, Яңауыл, Йәрмәкәй, Борай, Бишбүләк, Баймаҡ һәм башҡа райондар, Силәбе, Пермь, Ҡурған өлкәләре, Мәскәү ҡалаһы… Һәр эшләгән төбәктә бер нисә тиҫтәнән торған ҡурайсылар ансамбле барлыҡҡа килә, тимәк, ҡурайҙа уйнарға өйрәнеүселәр, Азат Айытҡоловтың уҡыусылары, йөҙәрләп иҫәпләнә бит инде. Күпмелер ваҡыттан уларҙың да үҙ уҡыусылары барлыҡҡа килә. Ҡурайсы атайҙарҙың уландары ла уның һөнәренә ылыға.\n– Ансамбль ойошҡас, өйрәнгәндәрен артабан камиллаштырыу өсөн нығыраҡ танылған кешене етәксе итеп ҡалдыра инем, – ти Азат Миңлеғәли улы. – Уҡыусыларымды ҡурай конкурстарында, концерттарҙа осратып торам. Был, һис шикһеҙ, шатлыҡлы күренеш. Араларында сәнғәт училищеһының ҡурай бүлеген тамамлаусылар ҙа булды.\nАзат Айытҡолов Башҡортостан мәҙәниәтен үҫтереүҙәге баһалап бөткөһөҙ фиҙакәр был хеҙмәте хаҡында һөйләп тә йөрөмәне, гәзит-журналдарға яҙҙыртып рекламалап та маташманы, ниндәйҙер баһалар ҙа өмөт итмәне. Ә үҙенә генә хас сәм һәм тыйнаҡлыҡ менән бар тәжрибәһен, рухи көсөн, профессиональ мөмкинлеген һалып, ҡулынан килгән изгелекле эшен башҡарҙы. Бәлки, бары тик ул ғына, йәне-тәне менән илдә ҡурайсылар артыуын, ҡурай моңоноң киңерәк таралыуын теләгән мәшһүр ҡурайсы, оҫта педагог-остаз, илһөйәр рухлы, ихлас йөрәкле ир-уҙаман Азат Айытҡолов ҡына, башҡара алғандар ҙа әле ул был эште.\n1990 – 1995 йылдарҙа талантлы ҡурайсы, йырсы, бейеүсе һәм музыканттарҙан торған ижади төркөм төҙөп, үҙебеҙҙең ил төбәктәренә генә түгел, ә Бельгия, Голландия, Төркиә, Австрия, Германия, Швейцария, Италия кеүек илдәргә лә гастролдәр ойоштора. Башҡортостан һәм Мәскәүҙәге мәҙәниәт етәкселектәре, барасаҡ илдәрҙең был эштәргә яуаплы ойошмалары, айырым кешеләре менән оҫта эш итә белергә, визалар мәсьәләһен хәл итеү йүндәрен күрергә лә кәрәк бит әле. Бына кемдә ул сәм һәм ижади талантҡа ҡушылған тырышлыҡ, тормош тәжрибәһе туплаған һайын асыла барған өр-яңы һәләттәр!\n– Ысын ҡурайсы булып өлгөрөп етеү өсөн физик яҡтан көслө булыу, үпкәләрҙең сәләмәтлеге, тауыш сығарыу ағзаларының ныҡлығы, бармаҡтарҙың етеҙлеге кәрәк, унан һуң эскелек, тартыу кеүек алама ғәҙәттәр менән мауыҡмау бик мөһим, – ти Азат Миңлеғәли улы, – унан һуң ҡурайсы үҙе уйнаған көйҙәрен тәрәндән аңлап, фәлсәфәһен төшөнөп, йөрәге аша үткәреп, халыҡҡа еткерергә тейеш. Милли көйҙәребеҙҙә бит халҡыбыҙҙың яҙмышы, тарихы сағыла.\nЫсын ҡурайсы киң мәғлүмәтле булырға тейеш. Ошоно иҫтә тотоп, Азат Айытҡолов 1994 йылда ситтән тороп БДУ-ның филология факультетын, аҙағыраҡ БДУ-ның Сибай институтында музыка бүлеген тамамлай, әле ул – Өфө сәнғәт институты аспиранты.\nИнструменталь башҡарыу сәнғәтенең классик традицияларын дауам итеүсе виртуоз һәм иң моңло ҡурайсы тигән дан алған Азат Айытҡоловтың репертуарында “Ашҡаҙар”, “Буранбай”, “Ғилмияза”, “Тәфтиләү”, “Таштуғай”, “Уйыл”, “Урал”, “Шәүрә”, “Йәйәүле Мәхмүт”, “Сәлимәкәй”, “Хисам”, “Зөлхизә”, “Ҡаһым түрә”, “Зәлифәкәй”, “Томан” кеүек оҙон көйҙәр ҙә, “Сыңрау торна”, “Зарифа”, “Мөғлифә”, “Суҡ муйыл”, “Перовский”, “Порт-Артур” кеүек йыр-бейеү көйҙәре лә бар.\nУларҙың күбеһе тап Азат Айытҡоловтың юғары халыҡсан кимәлдә башҡарыуында йыр-моң һөйөүселәр хәтерендә һаҡлана. Халыҡ йырҙарынан тыш күңеленә ятҡан моңло эстрада йырҙарын да уйнарға ярата Ҡурайсы.\n– Ҡурай – өйҙә, клубтарҙа, тар даирәлә ҡулланылыусы уйын ҡоралы, – ти Азат Айытҡолов. – Уның төп сифаты – моң. Яҡында ишетелгәндә ул кешегә бик көслө тәьҫир итә. Ҙур залдарҙа ҡысҡыртып уйнарға тура килгәнлектән, моң үҙгәрә. Радио, телевидение аша яңғырағанда ла шулай. Элекке ҡурайсыларҙан айырмалы беҙ, хәҙергеләр, баянға, органға, думбыраға, ҡумыҙға, синтезаторға, хатта инструменталь ансамблгә ҡушылып уйнайбыҙ. Был милли уйын ҡоралының яңы яңғырашҡа, мөмкинлеккә эйә булғанын күрһәтә. Тик улар менән артыҡ мауығырға ла ярамай, – тип уйлайым.\nҠурайсы-солист һәм ҡурайсы-аккомпаниатор сифатында ул донъяның 30-ҙан ашыу илендә гастролдә булып, башҡорт моңон уларҙа йәшәүсе төрлө милләт халыҡтарына бүләк итә. Ижади осрашыуҙар үҙенең дә күңел офоҡтарын киңәйтә, оҫталығын арттыра. Остазы Әҙһәм Исҡужиндың юрағаны юш килә. Ысынлап та, АҠШ-та ла сығыш яһай Азат Миңлеғәли улы. Уларҙан тыш Дания, Финляндия, Монголия, Канада, Испания, Португалия, Австралия, Яңы Зеландия, Сингапур, Нидерланд, һуғыш барған осорҙа Афғанстан, Венгрия, Ҡытай, Бельгия, Австрия, Германия, Швейцария, Төркиә сәхнәләренән башҡорттоң моңло ла, дәртле лә илаһи көйҙәрен уйнап, уларҙың мәҙәниәтле, юғары зауыҡлы тамашасыларын да хайран итә ул. Халыҡ рухын сағылдырған көй-моңдо аңлатыр өсөн тәржемәсе кәрәкмәй шул.\nҠурайҙың үҙ тыуған еребеҙҙә, үҙ мөхитебеҙҙә ролен күтәреү, ҡурайсыларҙы берләштереп, алда торған проблемаларҙы бергәләп хәл итер өсөн республикабыҙҙа Ҡурайсылар союзы төҙөлгәс, уның рәйесе (2007–2010 йылдар) Азат Айытҡолов етәкселегендә маҡсатҡа ярашлы байтаҡ эш башҡарыла. Шуларҙың береһе – рәйестең ил музыканттары араһындағы абруйлы, һүҙенең үтемлелеге арҡаһында Башҡортостан һәм Рәсәй мәҙәниәт чиновниктарына ҡурайҙы тынлы оркестр инструменты иҫәбенә индереү зарурлығын иҫбат итеп, ҡурайсыларға 25 йыллыҡ профессиональ хеҙмәт стажы булғандарға пенсия тәғәйенләүгә өлгәшә. Был льгота өсөн йөҙәрләгән ҡурайсы рәхмәт әйтер әле уға киләсәктә.\nБәхет ул – маҡсаттарыңдың, теләктәреңдең тормошҡа ашыуы. 60 йәшлек етди ғүмер бейеклегенә баҫҡанда, Азат Миңлеғәли улы Айытҡоловтың ихлас йөрәктән: “Эйе, мин – бәхетле кеше! Үҫмер саҡтарымда хыял иткән иң изге теләктәрем ысынбарлыҡ булып алдыма килде”, – тип әйтергә хаҡы бар. Бала сағынан ҡурай моңона ғашиҡ булып, Ишмулла Дилмөхәмәтовтар кеүек, Башҡортостанда ғына түгел, сит илдәргә лә ҡурай моңон еткерә алыусы данлыҡлы ҡурайсы булырға ине теләге. Үҙ ғаиләһен ҡороп, хәстәрлекле ғаилә башлығы, балалары арҡа терәрлек, ғорурланырлыҡ атай булырға хыял йөрөттө. Шөкөр, ул инде имәндәй ерҙә ныҡ баҫып торған, белем алып, үҙ ғаиләләрен ҡороп, гөрләтеп донъя көткән Илгиз, Әнүәр, Айҙар исемле өс улан атаһы, ете ейән-ейәнсәр олатаһы. 11 генә йәшендә бәхет юллап баш ҡалаға уҡырға тип килгән яңғыҙ малайҙың фамилияһын ғорурланып үҙенән башҡа тағы ла 10 кеше йөрөтә, йөҙәрләгән шәкерте уның илһамлы һөнәрен үҙ итте.\nКүптән түгел мәшһүр ҡурайсы һәм танылған тәжрибәле педагог Азат Айытҡолов Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтында башҡорт музыкаһы факультеты деканы булып эшләй башланы, тимәк, үрләйһе үрҙәре, башҡараһы эштәре алда әле.\nӘйткәндәй, 10 мартта “Башҡортостан” концерт залында Азат Айытҡоловтың 60 йәшлек юбилейына арналған ҙур кисә үтәсәк. Киске 7-лә башланасаҡ сәнғәт байрамында күмәкләп ҡатнашайыҡ, илебеҙҙең мәшһүр ҡурайсыһын ихласлап хөрмәтләйек, ҡәҙерле милләттәштәр!\nГөлфиә ЮНЫСОВА, Башҡортостандың халыҡ шағирәһе\n"Башҡортостан" гәзите, 09.03.2016


Уларҙа ла һанлы телевидение күрһәтә\n29 Апрель 2019, 15:10\nТоронтайыш ауыл Советы буйынса бөтәһе 10 льготасыға юлдаш антеннаһы ҡуйылған, сиратта - тағы ла 8 кеше.\nХәбәр итеүебеҙсә, 3 июндән федераль каналдар программалары аналог форматта күрһәтмәйәсәк. Районда һанлы телевидениеға күсеү буйынса эштәр дауам итә. Һанлы сигналды тотоу зонаһынан алыҫ урынлашҡан ауылдарҙа, ә был 300 йорт, шул иҫәптән Торонтайыш ауыл биләмәһенә ҡараған Һарай һәм Хрустали ауылдарында юлдаш антенналары ҡуйыла.\nБыл йорттарҙа йәшәүселәргә юлдаш антеннаһы ҡорамалдары льготалы хаҡҡа - 6 мең һумдан һатыла. Ә пенсияларына федераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға һәм ай һайын пособие иҫәпләнгән балалы аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә һанлы приставка бушлай бирелә. Торонтайыш ауыл Советы буйынса бөтәһе 10 льготасыға юлдаш антеннаһы ҡуйылған, сиратта - тағы ла 8 кеше.\n- Ҙур булмаған Һарай ауылында бөтәһе 170 йорт иҫәпләнә, шуларҙың 41-е буш тора. Ауылда йәшәүселәрҙең күбеһе күптән инде IP телевидение, “Телекарта” һәм “Триколор” буйынса телевизион тапшырыуҙар ҡарай, - ти ауыл биләмәһе хакимиәте белгесе Зөлфиә Марс ҡыҙы Сафина. – Март аҙағында алты льготасыға юлдаш антеннаһы ҡуйылды. Улар өс йыл буйы бушлай 85 канал, артабан инде егерме канал ҡарай аласаҡ.\nСафиндар ғаиләһе лә льготасылар категорияһына ҡарай. Әлфиә Хәмит ҡыҙы оҙаҡ йылдар “Росгострах” йәмғиәтендә страховка агенты булып эшләгән. Пенсияһы ҙур түгел – һигеҙ меңдән саҡ ҡына күберәк. Ул пенсияһына федераль социаль өҫтәмә ала. Бындай бүләккә – бушлай бирелгән “Телекарта” приставкаһына ул сикһеҙ шат. Уның телевизоры иҫке һәм яратҡан ташырыуҙарын юлдаш антеннаһы менән генә ҡарай ала. Йорт мәшәҡәттәренән бушаған ваҡытта Әлфиә Хәмит ҡыҙы һуңғы яңылыҡтарҙы белеү өсөн БСТ каналын, шулай уҡ “Ҡурай” һәм “Туган тел” каналдарын ҡарарға ярата. Моңло йырҙар тыңлай-тыңлай кухняла аш-һыу әҙерләй, тегергә ярата. Ул шулай уҡ гөлдәр үҫтереү менән мауыға. Тәҙрә төптәрендә төрлө төҫтәге яран гөлдәре, халыҡта “ҡатын-ҡыҙ бәхете” тип йөрөтөлгән спатифиллум гөлө сәскәгә күмелеп ултыра.\nТормош иптәше Фәтих Зәки улы оҙаҡ йылдар урмансы булып эшләгән. Ул шулай уҡ балта оҫтаһы ла. Элек бура бураған, мебель яһаған. Ҡатыны менән ихата тултырып мал-тыуар аҫрайҙар. Өс һыйыр, өс үгеҙ, һарыҡтар, ҡош-ҡорт – бөтәһе лә иғтибар талап итә.\nЯл көндәрендә шау-гөр килеп балалары, ейәндәре ҡайта. Бөтә ғаилә бергә йыйылып, мул табын артында, рәхәтләнеп һанлы телевидение тапшырыуҙарын ҡарайҙар.


Бөтә Рәсәй һабантуйында Башҡортостан Президенты призына ат сабышы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБөтә Рәсәй һабантуйында Башҡортостан Президенты призына ат сабышы үтәсәк\n13:07, 14 июня 2013 Йәмғиәт\n29 июндә Пермь крайының Барда ҡасабаһында IV Бөтә Рәсәй ауыл һабантуйы үтә.\nБайрам сиктәрендә Бөтә Рәсәй ауыл һабантуйы-2013, Пермь крайы губернаторы, Татарстан Республикаһы Президенты, Башҡортостан Республикаһы Президенты һәм Барда районы башлығы приздарына ат сабыштары үтәсәк.\nПермь крайының Ат спорты федерацияһынан хәбәр итеүҙәренсә, ярыштарҙа ҡатнашыуға заявкалар 15 июнгә тиклем ҡабул ителә. Башҡортостан һәм Татарстан һыбайлылары тәүгеләрҙән булып сарала ҡатнашырға теләк белдергән. Ҡатнашыусыларҙың тулы исемлеге 19 июндә билдәле буласаҡ.\n— Ат сабышы, милли көрәш менән бер рәттән, һәр ваҡыт һабантуй байрамының төп сараһы булып торҙо. Быйыл шулай уҡ Бөтә Рәсәй арбалы ат ярыштары ла үтәсәк. Аттарҙан тиҙлек, шулай уҡ көс һәм сыҙамлыҡ талап иткән был бәйге бик ҡыҙыҡлы булыуға оҡшай. Һабантуйҙарҙа бындай ярыштар үткәреү артабан матур йолаға әүерелер, тип ышанам, — тине Пермь крайы Ат спорты федерацияһының башҡарма директоры Оксана Перетягина.\nТеги: байрамдар, һабантуй


“Йәшел ҡалҡан”ға иғтибар көсәйә » Башҡортостан гәзите\n“Йәшел ҡалҡан”ға иғтибар көсәйә\n14-07-2017, 09:06 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға\n“Берҙәм Рәсәй” партияһының “Бәләкәй ҡалалар парктары” проекты республикабыҙҙа Бәләбәйҙә, Белоретта, Благовещенда, Учалыла һәм Күмертауҙа тормошҡа ашырыла. Быйыл финанслауҙың дөйөм күләме 22,5 миллион һумдан ашыу тәшкил итте, шуның 18,7 миллионы федераль ҡаҙнанан, ҡалғаны республика бюджетынан бүленде.\nӘле ошо ҡалаларҙа йәшәгән халыҡтың теләге һәм тәҡдиме нигеҙендә парктарҙы төҙөкләндереү буйынса саралар билдәләнде, дизайн проекттары раҫланды, етәкселәр һәм инициатива төркөмдәре менән кәңәшмәләр үткәрелде.\nПроект шарттарына ярашлы, сарала 250 меңгә тиклем халыҡ йәшәгән ҡалалар ҡатнаша ала. Республикабыҙҙа был категорияға 20-нән ашыу муниципалитет инә. Быйыл төҙөкләндереү исемлегенә эләгә алмағандар киләсәктә ҡатнашыу мөмкинлегенә эйә, сөнки проект өс йылға иҫәпләнә. Йыл аҙағына тиклем тәүге этап үтәлергә тейеш. Проекттың төбәк координаторҙары эш сифатына баһа бирәсәк, йомғаҡ яһаясаҡ.


Хужалыҡтарҙың яҙғы хәстәре | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Хужалыҡтарҙың яҙғы хәстәре\nХужалыҡтарҙың яҙғы хәстәре\nЙыланыш ауылында яҙғы баҫыу эштәренә арналған агрономик конференция үтте\nРайонда яҙғы баҫыу эштәре башланды. Хужалыҡтар ужым культураларын туҡландырыу, баҫыуҙарҙы тырматыу, ер һөрөүгә тотондо. Бер нисәүһе сәсеүгә төштө. Уларға 6,6 меңдән ашыу гектар майҙанға яҙғы культураларҙы сәсеү бурысы тора. Баҫыу эштәрен ҡулайлы агротехник мөҙҙәттә уҙғарыу өсөн ауыл хужалығы предприятиелары, крәҫтиән-фермер хужалыҡтары етәкселәре Йыланыш ауылына кәңәшмәгә йыйылды. Агрономик конференция район етәкселеге, ауыл хужалығы идаралығы белгестәре ҡатнашлығында үтте.\nРайон хакимиәте башлығы Марс Кашапов хужалыҡ етәкселәрен игенселек тармағындағы яңы алымдарҙы ҡулланырға саҡырҙы. “Баҫыуҙарҙы эшкәртеү технологияһы күптән алға киткән инде. Ваҡыттан артта ҡалырға ярамай, бер нисә хужалыҡ берләшеп, техниканы яңыртыуҙы уйларға кәрәк. Кооператив төҙөп, үҙегеҙ үҫтергән игенде эшкәртеп, әҙер продукция етештерергә була. Ауыл хужалығы өсөн бөгөн төрлө дәүләт программалары эшләй”, – тине ул.\nБыл йәһәттән Йыланыш ауылы фермерҙарында алға китеш күҙәтелә. Мәҫәлән, Артем Федоров СПУ-6 универсаль сәскесе һатып алған, яңы машина тулыһынса автоматик рәүештә эшләй һәм уның ярҙамында яҡшы һөҙөмтәгә лә ирешергә була. Шулай уҡ ул ауыл хужалығы техникаһына навигаторҙар ҡуйырға ниәт итә. Ошо яңылыҡ эш барышын күҙәтеп, сығымдарҙы контролләргә мөмкинлек бирә. Василий Брагин “Дон” маркалы комбайн алып ҡайтҡан. Ул – “Победа” ауыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативының рәйесе, былтыр иген культураларын эшкәртеү өсөн ҡорамалдар алыуға республика гранты отҡайнылар. Был ауылда Александр Пономарев етәкселегендәге “Братья Пономаревы” агрофирмаһы ла уңышлы эшләй. Ғөмүмән, Миәшәгәр ауыл биләмәһендә ерҙәр эшкәртелә. Агроконференцияла ҡатнашыусылар менән уларҙың тәжрибә уртаҡлашырлыҡ ыңғай миҫалдары бар ине.\nРайон хакимиәтенең ауыл хужалығы, эшҡыуарлыҡ һәм инвестиция буйынса идаралығы начальнигы Рәмил Хамматов кәңәшмәлә белдереүенсә, яҙғы баҫыу эштәрен һөҙөмтәле атҡарып сығыу өсөн аграрийҙар барлыҡ кәрәкле ресурстар менән тәьмин ителәсәк. Бөгөн Салауат районында 11 ауыл хужалығы предприятиеһының 8-е игенселек менән шөғөлләнһә, 150-нән ашыу КФХ-ның 24-е быйыл иген сәсеүҙе планлаштыра.


Өфө Рәсәйҙең иң төҙөк ҡалаларының береһе тип танылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө Рәсәйҙең иң төҙөк ҡалаларының береһе тип танылды\n10:42, 25 ноября 2011 Йәмғиәт\n2010 йылда үткәрелгән «Рәсәйҙең иң төҙөк ҡала (ауыл) биләмәһе» исеменә бөтә Рәсәй конкурсына йомғаҡ яһалды. Конкурс һөҙөмтәләре буйынса Хөкүмәт рәйесе Владимир Путин 2011 йылдың 18 ноябрендәге 2079-р һанлы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы. Документ менән дүрт «I категориялы муниципаль берәмек – Рәсәй Федерацияһы субъекттарының административ үҙәктәре булған ҡала биләмәһенә (ҡала округына)» призлы урындар биреү раҫлана. Рәсәй Федерацияһы Хөкүмәтенең беренсе дәрәжә дипломы Бөйөк Новгород ҡалаһына тапшырылды, икенсе дәрәжә дипломды үҙ-ара Өфө менән Новосибирск бүлеште, өсөнсө урынға Саранск, Хабаровск һәм Ижевск ҡалалары лайыҡ булды, тип хәбәр ителә РФ Хөкүмәте сайтында.\nТеги: төҙөкләндереү, конкурстар, өфө