“Ҡорбан байрамын яңы мәсеттә үткәрергә ниәтләйбеҙ”\n28 Май , 09:32\nИзге эшкә бөтәһе лә ҡушылды.\nҒибәҙәтхана – Аллаһ йорто, уны матур тотоу, тәрбиәләп тороу – мосолмандарҙың дөйөм бурысы. Изге Ҡөрьәндә “Мәсет төҙөгән кешегә Аллаһ Тәғәлә йәннәттә йорт һалып ҡуйыр” тиелгән икән, тимәк, был ғәмәлдең сауабы, бәрәкәте икһеҙ-сикһеҙ.\nОшо йәһәттән Яңауыл районы үҙәгендә барған эш оло баһаға лайыҡ. Унда ике ай элек “Ислам” мәсетенә ҙур ремонт яһау кәрәклеге хаҡында иғлан ителгәс, халыҡ дәррәү ярҙам күрһәтергә тотонған. Яңауыл һәм Ҡалтасы райондарының имам-ахуны Ибраһим хажи хәҙрәт Абзалетдин әйтеүенсә, эш өсөн ниҙәр кәрәк – барыһын да үҙҙәре килтереп биреп тора. “РемСтройМонтаж” йәмғиәте, “Кровля-Дар” магазины, “Урал” сауҙа йорто, башҡа эшҡыуарҙар, төрлө ойошма-предприятие вәкилдәре, айырым кешеләр...\n– Шулай берҙәм көс менән ремонт эше тиҙ арала ырап китте, – ти Ибраһим хәҙрәт. – Әлегә бинаның түбәһен яңырттыҡ, тәҙрәләрҙе, йылытыу системаһын алмаштырыу бара, иҙән һалыу өсөн дә барыһы ла әҙер. Төҙөлөш материалдары һатылған магазиндарҙың хужалары үҙҙәре шылтыратып хәлде белешеп тора. “РемСтройМонтаж” эшселәре ремонт менән мәшғүл.\nӘлбиттә, мәсетте яңыртыу кәрәклеге хаҡында иң тәүҙә район хакимиәте башлығы Илшат Әғзәм улы Вәзиғәтов менән һөйләштек, шулай уҡ Юғары мөфтөй, Рәсәй мосолмандарының Үҙәк диниә назараты рәйесе Тәлғәт хәҙрәт Тажетдиндың фатихаһын алдыҡ. Уларҙың ризалығынан башланған изге ғәмәлде күмәкләп еренә еткереп атҡарып сығырбыҙ, тип ышанам.\nИбраһим хәҙрәт һүҙҙәренсә, Яңауылдың үҙәгендәге был иман йорто 26 йыл элек төҙөлгән, иҫкереп барған. “Ҡалабыҙ – заманса үҫеш юлында. Мәсет тә уның менән бергә яңырырға тейеш”, – ти имам-ахун.\nӘ ҡалала дингә килгәндәр йылдан-йыл күбәйә. Рамаҙан айында улар ҡатнашлығындағы йәмәғәт намаҙҙары, ифтарҙар мәсеттең төкәтмәһендә үткәрелгән. Ауыҙ асыуға бергәләшеп райондың башҡа ауылдарына ла йөрөгәндәр. Мәҫәлән, ифтар бер нисә рәт Истәктә уҙғарылған – уларҙың күптән түгел төҙөлгән ҙур, матур мәсете бар.\n“Дөйөм алғанда, ике районда 25 иман йорто иҫәпләнә. Ҡатнашып, бергә йәшәйбеҙ, эшләйбеҙ, ярҙам итешәбеҙ. Аллаһ юлында шулай уртаҡ маҡсатлы, берҙәм булыу зарур. “Әҙәм балаһы миңә табан атлап килһә, уның ҡаршыһына йүгереп барырмын”, – тиелгән изге Ҡөрьәндә, тимәк, Аллаһҡа яҡынайған һайын тормошобоҙҙа бәрәкәт артыр. Әле “Ислам” мәсетен ремонтлауға ла күмәкләп тотонғанбыҙ икән, иншаллаһ, Раббыбыҙ рәхмәтендә атҡарып сығырбыҙ”.\nИбраһим хажи хәҙрәт үҙе тамырҙары менән – Яңауылдан. Ата-бабалары дини ғилем таратыусылар булған. Әсәһе ошо райондың Һандуғас ауылында тыуып үҫкән, унан Ҡалтасыға кейәүгә сыҡҡан. Балалар ике яҡтан туғандары араһында хәстәрлектә буй еткергән. “Хәҙер ҙә ошо ике аралағы юлға саң ҡундырмайым. Әле бигерәк тә мәсеттә ремонт барғас, йәшәгән урыным Ҡалтасынан Яңауылға көн дә йөрөйөм, – ти имам-ахун. – Бындағы ярҙамсым Камил Миҙхәт улына ҙур рәхмәт – ойоштороу мәшәҡәттәренең күбеһе уның иңенә төшә. Икебеҙ ҙә элекке хәрби, хаҡлы ялға сыҡҡас, дин юлына ныҡлап баҫҡан кешеләр булараҡ, аңлашып, бурыстарыбыҙҙы теүәл үтәргә күнеккәнбеҙ”.\nМәсеттең ошо төкәтмә яғында дин ғилеменә уҡытыу ҙа алып барыла икән. Ҡатын-ҡыҙ һәм ир-егеттәр өсөн айырым остаздар һабаҡ бирә. Өҫтәүенә Ибраһим хәҙрәт йәш быуынға асыҡ дәрестәр ҙә үткәрә. “Балаларға дингә бәйле тормош һабаҡтары бирергә тырышам, – ти ул. – Белеүегеҙсә, беҙҙең районда мосолмандар ғына йәшәмәй, башҡа милләт вәкилдәре лә күп. Әммә һәр береһе дингә бәйле тормош һабаҡтарын шул ҡәҙәр ҡыҙыҡһынып, бирелеп китеп тыңлай. Шулай уҡ уҡытыусылар ҙа. Эйе, әҙәм балаһына – йәшме ул, өлкәнме – Аллаһ һүҙе кәрәк, һәм уны беҙ, диндарҙар, ваҡытында еткереп торорға тейешбеҙ. Үҙем, дүрт бала атаһы һәм дүрт ейән-ейәнсәргә олатай булараҡ, ғаиләлә лә ошондай тәрбиә алып барыу зарурлығына ныҡлы инанғанмын”.\nӘлеге ремонтҡа әйләнеп ҡайтҡанда иһә, эш күп әле. Барыһы ла заманса итеп яңыртыла. Манараны ла алмаштырыу ҡаралған. Ниәтләүҙәренсә, яңыртылған бина Ҡорбан байрамына әҙер булырға тейеш. Яңауылдар был ваҡиғаны шатлыҡ ҡатыш тулҡынланыу менән көтә.


Президент тәҡдим итә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Президент тәҡдим итә\nПрезидент тәҡдим итә 31.08.2018 // Сәйәсәт\nРәсәй Президенты пенсияға сығыу йәшен арттырыу тураһындағы закон проектына үҙенең өҫтәмәләрен тәҡдим итте.\nПенсия системаһындағы үҙгәрештәр һәр саҡ йәмғиәттә борсолоу, ҡапма-ҡаршы фекерҙәр тыуҙырҙы. Өлкәндәргә лә, йәштәргә лә ҡағылған ҡырҡыу мәсьәлә буйынса ил башлығының фекерен ишетеү һәр кем өсөн мөһим ине. Төп бурыс – пенсия системаһының тотороҡлолоғон һәм финанс ныҡлығын оҙаҡ йылдарға тәьмин итеү. Хәҙерге һәм киләсәк пенсионерҙарҙың килемдәрен һаҡлауҙан тыш, уны арттырыу хаҡында хәстәрлек күреү кәрәк.\nПрезидент 90-сы йылдарҙағы демография көрсөгөн иҫкә төшөрөп, шул осорҙағы аҙ һанлы быуындың хеҙмәткә һәләтле йәшкә етеүен билдәләне. Бөгөнгө эшсе көстәрҙең пенсия фондына күсерелгән аҡсаһы хәҙерге пенсионерҙарға түләүгә китә. Хеҙмәткә һәләтле йәштәгеләр һаны аҙ булғас, түләүҙәр ҙә кәмей.\nҘур үҙгәрештәр еле алдында албырғап ҡалған халыҡтың борсолоуын ил етәксеһе аңлай, әлбиттә. Кемдер бөгөндән хаҡлы ялға сығып, ваҡытын ғаиләһенә, балаларына, ейәндәрен тәрбиәләүгә бүлмәксе. Көтмәгәндә хыялдарыңды юҡҡа сығарған үҙгәрештәрҙе ыңғай ҡабул итеүе ауыр. Әммә әлеге осорҙағы демографик үҫеш һәм хеҙмәт баҙарындағы хәлде анализлау яҡын арала төплө ҡарарға килеүҙе талап итә.\n– Беҙҙең ҡарарҙар ғәҙел, уйланылған, халыҡтың мәнфәғәттәрен иҫәпкә алған булырға тейеш. Шуға бәйле, уларҙы мөмкин тиклем йомшартҡан саралар тәҡдим итәм, – тине Владимир Путин.\nБЕРЕНСЕ. Президент фекеренсә, ҡатын-ҡыҙға пенсия йәшен һигеҙ йылға арттырыу дөрөҫ түгел, уны биш йылға тиклем кәметергә кәрәк. Күп балалы әсәләр ваҡытынан алда хаҡлы ялға сығасаҡ. Мәҫәлән, өс бала тәрбиәләгән әсә – өс йылға, дүрт бала ҡарағаны дүрт йылға иртәрәк, ә биш һәм күберәк бала тәрбиәләгәндәр элеккесә – 50 йәштән.\nИКЕНСЕ. Беренсе булып үҙгәрештәр менән осрашҡан кешеләргә ауыр буласағы бәхәсһеҙ. Президент, был хәлде иҫәпкә алып, алдағы ике йылда пенсияға сығасаҡ хеҙмәтсәндәр өсөн айырым льгота тәҡдим итә – пенсияны яңы пенсия йәшенән алты айға иртәрәк рәсмиләштереү хоҡуғын.\nӨСӨНСӨ. Өлкән йәштә эшһеҙ ҙә, пенсияһыҙ ҙа ҡалыуың бик ихтимал. Иллене уҙғас, эш табыуы ауыр. Был йәһәттән ил етәксеһе күсеү осоронда пенсияға тиклемге биш йылды пенсияға сығыу алдындағы йәш тип иҫәпләүҙе тәҡдим итә. Ошо йәштәге кешеләрҙе эштән сығарған һәм йәшенә ҡарап эшкә алмаған етәкселәр өсөн административ һәм хатта енәйәт яуаплылығы ҡаралырға тейешлеген әйтте. Әгәр ҙә кеше үҙ ирке менән эштән китһә, яңыһын тапҡансы, социаль гарантияларҙан файҙалана аласаҡ. Пенсияға сығыу алдында торғандар өсөн эшһеҙлек буйынса пособие күләмен ике тапҡырға арттырыу ҡараласағын, йәғни уның әлеге 4 мең 900 һумдан 11 мең 280 һумға күтәреләсәген белдерҙе.\nДҮРТЕНСЕ. Эшселәрҙең ҡайһы бер категориялары өсөн элекке льготалар һаҡланасаҡ. Был иҫәптә – шахтерҙар, эҫе цехтарҙа, химия производствоһында эшләүселәр, Чернобыль фажиғәһендә ҡатнашыусылар һ.б. Аҙ һанлы Төньяҡ халыҡтары өсөн пенсия тәғәйенләү ҡағиҙәһе һаҡлана. Ауыл хужалығында 30 йыл хеҙмәт иткән, ауылда йәшәгән һәм әлеге көндә эшләмәгән пенсионерҙың страховка пенсияһына 25 процент өҫтәмә лә түләнәсәк.\nБИШЕНСЕ. Был тәҡдим күптәрҙе ҡыҙыҡһындырыр. Кем хеҙмәт юлын иртә башлаған, уға йәш буйынса ғына түгел, ә стажына ҡарап та пенсияға сығыу мөмкинлеге билдәләнәсәк. Закон проектында уның күләме ҡатын-ҡыҙ өсөн – 40, ә ир-ат өсөн 45 йыл ҡаралһа, ил етәксеһе уны 37 һәм 42 йыл менән сикләргә уйлай.\nАЛТЫНСЫ. Президент күсеү осоронда, пенсия системаһында үҙгәртеп ҡороу тамамланғанға ҡәҙәр, бөтә федераль льготаларҙы (күсемһеҙ милеккә һәм ергә) һаҡлау яғында. Тимәк, элекке кеүек үк 55 йәшкә еткән ҡатын-ҡыҙ һәм 60 йәшлек ир-ат льготаларҙан файҙалана аласаҡ.\n– Бөгөн әйтелгән тәҡдимдәр төҙәтмәләр рәүешендә ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Дәүләт Думаһына тапшырыласаҡ, – тине Владимир Путин, мөрәжәғәтен йомғаҡлап. – Алдыбыҙҙа ябай булмаған, ауыр, әммә мөһим ҡарар ҡабул итеү тора.\nТөбәктәрҙәге ташламаларҙы һаҡлау мәсьәләһе урындағы власть ҡарамағында ҡалды.\nҮҙгәрешһеҙ ҡалған тәҡдимдәр\n- Пенсия йәшен арттырыу бер нисә этаптан тороп, 2019 йылдың 1 ғинуарынан башланасаҡ.\n- Ир-ат өсөн пенсияға сығыу йәше 65-кә тиклем күтәрелә.\n- Социаль пенсиялар тәғәйенләү йәше арта (ул рәсми рәүештә тейешле стажы булмағандарға ҡағыла). Ҡатын-ҡыҙҙың – 68 (хәҙер 60 йәш), ир-аттың 70 (хәҙер 65) йәшкә етеүе мотлаҡ.\n- Социаль сәбәптәр арҡаһында страховка пенсияһы алғандарға пенсия реформаһы ҡағылмай.


Һаҡ булығыҙ, талпан!\n31 Май 2019, 14:13\nКөндәр йылыныу менән талпандарҙың кешегә ҡаҙалыу осраҡтары тураһында ишетелә башлай. Талпандар тупраҡ 5-7 градусҡа тиклем йылынғас әүҙемләшә. Уларҙың кешегә иң күп һөжүм иткән ваҡыты май-июнь айҙарына тура килә. Август аҙағында, сентябрь баштарында ла талпандарҙың әүҙемлеге күҙәтелә. Республикала йыш осраған һәм кеше һаулығына ҙур ҡурҡыныс тыуҙырған талпан энцефалиты сирен ошо сир менән зарарланған талпандар йоҡтора.\nТалпандар күпселек осраҡта урман һуҡмаҡтарында туплана, сөнки уларҙы хайуандарҙың һәм кешеләрҙең еҫе ылыҡтыра. Һеҙ талпан тешләүен һиҙмәҫкә лә мөмкинһегеҙ. Ләкин бер аҙҙан тешләнгән урын шешеп сыға. Ғәҙәттә, тешләнеүҙән сир башланғанға тиклем аҙна - ун көн үтә. Уның билдәләре: кинәт кенә тән температураһының 38-39 градусҡа тиклем күтәрелеүе, баш, тән ауыртыуы, хәлһеҙлек, күңел болғаныу, йөҙҙөң һәм күҙҙең ҡыҙарыуы. Ауырыуҙың 3-5-се көнөнә нервы системаһының зарарланыу билдәләре беленә башлай – тартышыу, һаташыу, хәрәкәтләнеү ҡыйынлығы һ.б.\nТалпан энцефалитының эҙемтәләре күп төрлө: тулыһынса төҙәлеүҙән алып инвалидлыҡҡа, хатта үлемгә тиклем. Ҡайһы бер осраҡта талпан ҡаҙалған урын ҡыҙарып тора, һуңынан ҙурайып, күк төҫкә инә. Кеше грипп менән сирләгәндәге кеүек хәлһеҙлек тоя, радикулит йәки быуындарҙың елһенеүе күҙәтелә. Ошо билдәләрҙе күрһәгеҙ, кисекмәҫтән табипҡа мөрәжәғәт итегеҙ.\nИң ышаныслыһы – талпандан тешләнмәү сараһын күреү. Бының µөсөн урманға барғанда ҡалын, шыма туҡыманан тегелгән асыҡ төҫтәге µөҫ кейеме, эстән кейгән оҙон еңле күлдәктең яғалары муйынға һылашып торорға, күлдәк салбарға ҡыҫтырылған булырға, салбар итеккә йәки ботинкаға ҡыҫтырылған, носкиҙар тығыҙ резинкалы булырға тейеш, башты һәм муйынды яулыҡ йәки кепка менән ҡапларға кәрәк. Талпандарҙы ҡурҡытыу µөсөн тәндең асыҡ µөлөштәренә репелленттар һөртөргә мөмкин. Бынан тыш, һәр сәғәт һайын үҙегеҙҙе һәм юлдаштарығыҙҙың өҫ-башын ҡарап тороғоҙ.\nТалпан ҡаҙалһа ни эшләргә?\nТалпанды ни тиклем тиҙерәк алһағыҙ, шул тиклем организмға ағыу аҙыраҡ эләгәсәк. Иң яҡшыһы уны медицина учреждениеһында алдырыу, әлбиттә.\nӘгәр үҙ аллы алырға теләһәгеҙ, пинцет йәки таҙа марля уралған бармаҡтар менән талпандың томшоғона яҡыныраҡ эләктереп, пинцетты тәнгә перпендикуляр хәлдә тотоп, ҡабаланмай ғына талпанды үҙ күсәре буйлап әйләндереп тартып алығыҙ. Шулай уҡ ныҡлы епте уның томшоғона бәйләп, киҫкен хәрәкәттәр яһамай ғына µөҫкә тартырға кәрәк. Талпанды алғанда бик һаҡ ҡыланырға тырышығыҙ, сөнки ул һытылһа, эсендәге ағыуы яра аша организмға эләгәсәк.\nӘгәр талпандың башы µөҙөлөп тәндә ҡала икән, шул урынға йод йәки спирт һөртөгөҙ һәм стерилль энә менән алығыҙ. Талпанды алған кешегә, ҡулдағы ваҡ яралар аша инфекция организмға үтеп инмәһен µөсөн, ҡулдарын һабынлап йыуырға кәрәк.\nТалпандың энцефалитлы икәнен билдәләү өсөн, уны тере килеш таҙа һауытта 2 тәүлек эсендә микробиологик лабораторияға тапшырырға кәрәк. Тикшергәс, тешләнгән кеше прививка эшләтмәгән булһа, талпан ҡаҙалғандан һуң 96 сәғәт һуҙымында энцефалитҡа ҡаршы иммуноглобулин индерелә. Шулай уҡ 21 көн буйына ул кеше күҙәтеү аҫтында була.\nБыл мәкерле, күпселек осраҡта үлемесле сирҙән ҡотолоуҙоң профилактик юлы булып вакцинация тора. Уны яһау схемаһын белгес билдәләй. Ә талпан энцефалитына ҡаршы планлы профилактик вакцинацияның тулы курсы өс инъекциянан тора: тәүге ике прививка 30 тәүлек арауыҡ менән эшләнә, өсөнсөһө – икенсеһенән һуң бер йыл уҙғас. Вакцинация алдынан терапевта тикшереү үтергә һәм прививка кабинетына йүнәлтмә алырға кәрәк. Бындай прививканы өс йылға бер тапҡыр ҡуйҙырыу мотлаҡ.\nИҫегеҙҙә тотоғоҙ! Ябай ғына һаҡланыу сараларын күреп, үҙеңде ҙур бәләнән - талпан энцефалиты тигән ауыр сирҙән һаҡлап ҡалырға мөмкин.


Йәмле лә, тәмле лә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эй ултыра балыҡсы... » Йәмле лә, тәмле лә\nЙәмле лә, тәмле лә 07.02.2017 // Эй ултыра балыҡсы...\nУның урындағы һөйләштәрҙә айырым атамалары һирәк. Күптәр телмәрҙә урыҫса исемен (сиг) ҡулланһа, ҡайһы берәүҙәр “сөгә” ти. Һөмбаштар ғаиләһенә ҡараған алабалыҡ балыҡсылыҡ хужалығында ла тотола. Күп ашауы һәм тиҙ ҙурайыуы менән дан алған. Шуға ла уға “абсолют йыртҡыс” тигән исем дә йәбешкән. Табышын ҡыуғанда барлыҡ көсөн һалһа ла, үҙе балыҡсыға бөтөнләй ҡаршылашмай тиерлек. Был уның ҡурҡаҡлығына бәйле тип аңларға кәрәк. Алабалыҡ ауға эләккәндә лә туламай, тиҙәр. Шуға ла браконьерҙар өсөн айырыуса шәп табыш икән ул.\nҮрсеүе лә – үҙенсәлекле, беҙҙәге йылға-күлдәрҙә бик һирәк осрай торған күренеш. Мәҫәлән, яҙғыһын ыуылдырыҡ сәсеү өсөн Ерекле һыу һаҡлағысынан Таналыҡҡа үрләгән алабалыҡтарҙы күрергә мөмкин. “Үҙ ғүмеремдә уны ике генә тапҡыр тоттом, – тип һөйләгәйне бер мәл билдәле прозаик, һәүәҫкәр балыҡсы Сабир ағай Шәрипов. – Тәүгеһен Нуриман районында Ҡариҙел йылғаһы ҡултығында эләктерҙем. Бәй, был ниндәй ят балыҡ, тип аптырап ҡалдым. Янымда Өфө районы гәзите журналисы Алексей Чуранов тора ине, унан һораным. “Алабалыҡ бит”, – тип яуапланы юлдашым. Табышымдың ҙурлығы иғтибарға алырлыҡ булмаһа ла, матурлығы хайран ҡалдырҙы. Икенсегә иһә алабалыҡты Ағиҙелдә, Бөрйән районының Яңы Монасип ауылы янында ҡаптырҙым. 35 – 40 сантиметр самаһы ине, йылтырмаға эләкте”.\nМинеңсә, уларҙың күпләп йәшәгән урыны – Ырымбур өлкәһендәге Ерекле һыу һаҡлағысы. Алда әйткәнемсә, алабалыҡ ыуылдырыҡ сәскәндә ошо һыу ятҡылығынан Таналыҡ йылғаһына күтәрелә. Элегерәк табыш артынан был тарафта күп йөрөлдө. Тик эләккән алабалыҡтарҙың ауырлығы дүрт килограмдан ашмай ине. Ике тапҡырға ҙурыраҡтары бар, тигәйнеләр ҙә, ундайҙарҙы ҡаптырып булманы.\nАлабалыҡтың төҫ-ҡиәфәтенә килгәндә, ул бәрҙегә оҡшаған: арҡаһында ҡара төртөктәре бар, тәңкәләре ныҡ, ауыҙы ҙур, тештәре тигеҙ, аҙауҙары өҫкө һәм аҫҡы яңаҡтарында урынлашҡан. Арҡаһы киң, йәшкелт-ҡара төҫтә, эс яғы иһә ап-аҡ. Оҙонлоғо метр ярымға етә. Ләмле һыу төбөн яратмағанлыҡтан, ҡырсынташлы, ылымыҡһыҙ, ҡомло тәрән ерҙә йәшәй. Башҡа йыртҡыс балыҡтарҙан айырмалы, күҙҙәре ҙур, төнөн дә яҡшы күрә. Яратҡан аҙыҡтары – ташбаш, сабаҡ, күкен. Уларҙың ҙур булмағанын (алты-һигеҙ сантиметрлығын) ырғаҡҡа эләктереп, һикертеп уйнатыу ҙа етә. Ялтыр балыҡтарҙы ҡуйыу ҙа отошло. Табыш иһә оҙаҡ көттөрмәҫ. Ашарға яратҡанлыҡтан, йыл дауамында шәп ҡаба алабалыҡ. Уны ҡорман балыҡтарҙың өйөрө араһынан да эләктерергә мөмкин, сөнки бер-береһенә яҡын йөрөйҙәр.\nОктябрь айында, һыу туңа башлағас, йылтырмаға яҡшы ҡабыусан. Емде артыҡ күп һалыу кәрәкмәй, мәкегә әҙләп кенә төшөрөргә кәңәш ителә. Үлгән балыҡты уйнатып тотоу ҙа яҡшы һөҙөмтә бирәсәк. Ә әле, ҡыш мәлендә, нисек тоторға һуң? Ҡармаҡ ебенең – 0,12-0,18 миллиметрлығын, ырғаҡтың 12-14-се һанлыһын һайлау яҡшыраҡ. Йылтырманың көмөш төҫөндәгеһен алыу отошло булыр. Мәке алдында тауышланыу бөтөнләй тыйыла. Эләктергәс, ҡабаланмай ғына сығарыу фарыз. Горизонталь һәм вертикаль йылтырмаға берҙәй һәйбәт ҡаба.\nҺуңғы йылдарҙа, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алабалыҡты үрсетеү мәсьәләһе бөтөнләй күтәрелмәй тиерлек. Уны браконьерҙар күпләп аулай, өлкәгә ҡулайлаштырыу еле лә ҡағылмай ҡалманы. Миҫал өсөн, күлдәре менән дан тотҡан Әбйәлил районында балыҡтарҙы һаҡлау менән шөғөлләнгән бер генә дәүләт инспекторы ла юҡ. Тимәк, уларҙы үрсетеү тураһында нисек һүҙ йөрөтмәк кәрәк? Быйылғы Экология йылында был мәсьәлә айырыуса көнүҙәк булырға тейештер, моғайын.\nАлабалыҡтан күп төрлө аш-һыу әҙерләргә мөмкин. Һурпа яһайһыңмы, ҡыҙҙыраһыңмы, мейес эсендә ҡураһыңмы – барыһы ла тәмле килеп сыға.\nЫҫлау ысулы ла бар. Бының өсөн тәүҙә балыҡтың эсен таҙартып, һәйбәт итеп йыуабыҙ. Төрлө тәмләткестәр һалып, ике сәғәт тотҡас, ыҫлау йәшнигенә теҙәбеҙ. Утҡа ерек йә алмағас онтағы һалырға кәңәш ителә. Ярты сәғәттән ризыҡ әҙер ҙә булыр. Алабалыҡтың ни ҡәҙәр тәмле икәнен әйтеп тораһы ла юҡ.\nСелбәрә ебәреү һөҙөмтә бирерме? 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...\nЯңыраҡ Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы белгестәре Түбәнге Кама һыу...\nУйылдан Ғәлин атаһының ошо һүҙҙәрен иҫтән сығармай....


21 Апрель 2011, 12:30\nБөгөн «Роснано» йәмғиәтенең Өфө дәүләт авиация техник университетына рәсми визиты сиктәрендә Башҡортостан предприятиелары һәм ойошмаларының наноиндустрия өлкәһендәге проекттары күргәҙмәһе үтә. Уның эше менән танышырға республика Президенты Рөстәм Хәмитов та килде. Төбәк башлығын БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Юрий Пустовгаров, БР сәнәғәт һәм ииновацион сәйәсәт министры Роберт Ваһапов, ӨДАТУ ректоры Морат Ғөзәйеров оҙатып йөрөй.\nКүргәҙмә экспонаттарын ҡарағандан һуң Роснано делегация ӨДАТУ-ның тәржрибә хужалығы һәм университетта ойошторолоусы нанотехнологиялар үҙәге менән танышасаҡ.\nҮҙәктең тулы исеме – Күләмле наноструктурланған материалдарҙы эшләп сығарыу һәм ҡулланылышҡа индереү буйынса төбәк-ара фәнни-техник (инжиниринг) үҙәге. Биомедицинала, автомобилдәр эшләүҙә һәм авиацияла, төҙөлөштә һәм башҡа тармаҡтарҙа ҡулланыуға тәғәйенләнгән иретмәләр алыу өсөн үҙәк хеҙмәткәрҙәре ғилми-тикшеренеү һәм тәжрибә-конструкторлыҡ эштәрен башҡарасаҡ. Миҫал өсөн, бында үҙенсәлеге буйынса ҡатыштырылған ҡоростан яҡшыраҡ булған наноструктурланған ҡорос алыу технологияларын уйлап табыу һәм ҡулланылышҡа индереү эштәре алып барыласаҡ, артабан бындай ҡорос ныҡлы тимерсыбыҡтар һәм метиз продукцияһы етештереүҙә файҙаланыласаҡ.\nПроекттың потенциаль инвесторҙары араһында — «Росатом» дәүләт корпорацияһы һәм «Система» акционерҙар финанс корпорацияһы.\nҮҙәк Өфөлә һәм Саров ҡалаһында эшләйәсәк.


“Яугилде кубогы” Яугилделә ҡалды » Табын\nЯугилде мәктәбендә "Яугилде кубогы"на волейбол ярышы булып үтте. Ғаилә йылына бағышлап уҙғарылған был сара баштан, йәғни 2009 йылда уҡ ғаилә ҡиммәттәрен һаҡлау, ғаилә институтын нығытыуҙы маҡсат итеп ҡуйған ине. Ошо сараны\nойоштороусы, республикаға киң билдәле шәхес\nНиязбай Булатбай улы Сәлимов халыҡты сәләмәт йәшәү рәүешенә ылыҡтырыу, насар ғәҙәттәрҙән арындырыу, быуындар бәйләнешен нығытыуҙы ла маҡсат итеп ҡуя. Шул осорҙан башлап был турнирҙа йыл һайын ғаилә командалары ҡатнаша.\nТәүге йылда Бурлы ауылынан Зәйнуллиндар һәм Яугилденән Солтанморатовтар командалары ҡатнашһа, артабанғы йылдарҙа уларға Яугилденән Абдуллиндар, Ғәлиәхмәтовтар командалары ла ҡушылды.\n2018 йыл Башҡортостанда Ғаилә йылы тип иғлан ителде һәм был спорт байрамы ошо сараға арнап уҙғарылды. Ярышта барлығы 9 команда ҡатнашты. Байрамды тантаналы асыуҙа Ниязбай Сәлимов, Бурлы ауыл биләмәһе башлығы Азат Хәйретдинов, Бурлы урта мәктәбе директоры Рауил Солтанморатов ҡатнашты. Спортсыларға еңеүҙәр, йылы теләктәр теләнде. Ярыш ике төркөмгә бүлеп уҙғарылды. Тәүге төркөмдә ғаилә командалары - Бурлынан Зәйнуллиндар, Яугилденән Абдуллиндар һәм Солтанморатовтар, Еҙем-Ҡаран ауылынан ҡунаҡ сифатында саҡырылған Йомағоловтар командалары ҡатнашты. Икенсе төркөмдә Яугилде, Ҡормантау, Бурлы ауылдары, мәктәп уҡыусылары һәм уҡытыусылар командалары үҙ-ара көс һынашты. Көнө буйы барған ярышта ғаилә командалары араһында Зәйнуллиндар еңеү яуланы һәм бер кубокка эйә булды. Йомағоловтар - икенсе, Абдуллиндар өсөнсө урынды алды. Солтанморатовтар командаһы башлыса йәш егеттәрҙән (Рауил Солтанморатовтың өс улы - Радик, Айҙар, Илдар, ике туған ҡустыһы Русландың улы Тимур) тора ине һәм уларға өлкәндәр менән типә-тиң алышыуы ауырға төштө. Киләһе йылдарҙа, быуындарын нығыта төшкәс, уларҙың еңеп сығасаҡтарына шик юҡ.\n"Яугилде кубогы" өсөн биш команда үҙ-ара көс һынашты. Көсөргәнешле ярышта Яугилде командаһы төп призды яуланы. Әйтергә кәрәк, турнир ойошторолғаны бирле, йәғни 10 йыл һуҙымында яугилделәрҙең был кубокты тәүге тапҡыр яулауҙары ине. Тәүге йылда иң аҙаҡҡы урында булһалар, йылдан-йыл үҫешә килеп, быйылғы уңышҡа өлгәшә алдылар. Тимәк, был сараның һөҙөмтәһе бар. Бурлы мәктәбе уҡытыусылары командаһы - икенсе, Ҡормантау ауылы командаһы өсөнсө урын алды. Еңеүселәргә Маҡтау грамоталары һәм иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды. Турнирҙың "Иң өлкән уйынсыһы" тип Еҙем-\nҠарандан 58 йәшлек Раил Йомағолов табылды. Башҡа номинациялар түбәндәгесә билдәләнде: "Иң шәп капитан" - Вадим Ғәлиәхмәтов (Яугилде командаһы), "Иң шәп һөжүмсе” – Тимур Солтанморатов, "Иң шәп таратыусы” – Наил Шәрипов, "Иң шәп һаҡсы” – Айрат Шәйәхмәтов, "Иң һөҙөмтәле уйынсы” – Искәндәр Зәйнуллин менән Рамаҙан Мифтахов, "Иң шәп блокировкалаусы” Альберт Кәримов.\n- Был спорт байрамы 10-сы тапҡыр уҙғарыла һәм иң баштан уҡ ғаилә ҡиммәттәрен берләштереү, ғаилә инс-титутын нығытыуҙы маҡсат итеп ҡуйҙы. Улдары аталары, ейәндәре олаталары менән бергә туп һуғып йөрөүе уйын тип кенә ҡарарға ярамай, был ысын мәғәнәһендә команда – ғаилә командаһы. Ун йыл һуҙымында аҙмы-күпме тәжрибә тупланды. Киләсәктә был турнирҙы киңәйтә барып, ошо төбәктең, бәлки тотош райондың ғаилә командалары турнирына әүерелдереү маҡсатҡа ярашлы булыр ине. Барығыҙҙы ла спорт байрамы менән ҡотлайым, - тине үҙ сығышында турнирҙы ойоштороусы Ниязбай Сәлимов. Уның һүҙҙәренә ауыл биләмәһе башлығы Азат Хәйретдинов, мәктәп директоры Рауил Солтанморатов та ҡушылды.\n- Был турнирҙа беренсе тапҡыр ҡатнашабыҙ һәм байрамдан күңел күтәренкелеге алып, рәхәтләнеп ял итеп ҡайтабыҙ. Ойоштороу кимәле бик юғары һәм хужаларға ҙур рәхмәт белдерәбеҙ. Еҙем-Ҡаранда бындай турнирҙар юҡ, шуға ла киләсәктә ошондай ярышты үҙебеҙҙә лә уҙғарырға ниәт бар, - ти Раил Йомағолов.\nӘйтергә кәрәк, Йомағоловтарҙың ғаилә командаһында Раил Рәйес улының ике улы, ейәне, тормош иптәше, килене лә бар ине. Бар эштәрен ташлап, ғаиләләре менән бер көндө спортзалда уҙғарыуҙарына "Афарин!” тиергә генә ҡала. Солтанморатовтар, Абдуллиндар, Зәйнуллиндар ғаиләләре лә шундай уҡ хуплауға лайыҡ. Туп һуғырға баҙнат итмәгәндәре башҡалар өсөн "янып-көйөп” ултырҙы.\nҒөмүмән, бынан тиҫтә йыл элек уҙғарыла башлаған "Яугилде кубогы” турнирының ғүмере оҙон булһын, йылдан-йыл яңы ғаиләләр спортҡа ылығып, ошо ярышта ҡатнашһын ине. Сәләмәт тәндә – сәләмәт рух, тип белмәй әйтмәгән халҡыбыҙ. Ә халыҡты сәләмәт йәшәү рәүешенә ылыҡтырыуҙы ғаиләнән башлау иң дөрөҫ алым.\n-Ярышты уҙғарыуға бағыусылыҡ ярҙамы күрһәткән шәхси эшҡыуар, Бурлы ауылы уҙаманы Илгизәр Сәлимйәновҡа, Яугилденән шәхси эшҡыуар Рәмил Солтанморатовҡа,"Урожай” крәҫтиән хужалығына (етәксеһе Нәжип Хисаметдинов), ярышты ойоштороусы ла, бағыусы ла булған Ниязбай Сәлимовҡа ҙур рәхмәтлебеҙ,-тине Азат Хәйретдинов.\nӘйткәндәй, ярыш барышында ла үҙҙәре теләп бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтеүсе табылды. Ярыш ҡарарға тип килгән Имәнлек ауылы егете Рәфис Зәйнетдинов аҡсалата ярҙам күрһәтте. Был инде ошо төбәктә спортҡа, айырыуса волейболға иғтибар арта барыуы хаҡында һөйләй.


Силәбе башҡорттары ҡоролтайы уҡытыусылар етешмәү проблемаһын билдәләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСиләбе башҡорттары ҡоролтайы уҡытыусылар етешмәү проблемаһын билдәләне\n15:08, 16 ноября 2012 Сәйәсәт\nМәктәптәрҙә башҡорт теле уҡытыусылары етешмәү проблемаһы Силәбе башҡорттары ҡоролтайы ултырышында ҡаралды. Кәңәшмә Силәбенең Ш.Бабич исемендәге 15-се китапханаһында үтте. Унда ҡала һәм райондарҙың ҡоролтай рәйестәре, Ҡоншаҡ һәм Арғаяш райондарының мәғариф идаралығы етәкселәре – йәмғеһе 50-нән ашыу кеше ҡатнашты. Ҡоролтай активистары башҡарылған эшкә йомғаҡ яһаны, тип хәбәр иттеләр Башҡортостан Республикаһының Силәбе өлкһендәге Даими вәкиллегенең матбуғат хеҙмәтенән.\nБашҡортостан Республикаһының Силәбе өлкәһендәге вәкиле Амур Хәбибуллин ултырышта ҡатнашыусыларға Башҡортостан вәкиллегенең социаль-иҡтисади бурыстары хаҡында һөйләне, эшҡыуарҙар менән үҙ-ара әүҙем эшләргә саҡырҙы.\nМәктәптәрҙә башҡорт телен уҡытыу темаһы иғтибар үҙәгенә булды. Ҡоншаҡ районының мәғариф идаралығы начальнигы Рауил Асатуллин башҡорт теле уҡытыусылары етешмәүҙең төп сәбәптәре араһында мотивация булмауын атаны. Мәҫәлән, йәш белгестәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләне хәл итеүгә тос өлөш индерер ине.\nТеги: башҡорттар төбәктәрҙә


Һайланмыш уның яҙмышы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Шәхестәр » Һайланмыш уның яҙмышы\n“Тормош йәмләр затлы мәрйендер”.\nМ. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры фойеһы, залы халыҡ менән тулы. Республиканың төрлө төбәктәренән генә түгел, Силәбе өлкәһенән, Мәскәү ҡалаһынан да ҡунаҡтар килеп төшкән. Һәр кемдең ил инәһе, мәғрифәтсе Мәрйәм Бураҡаеваға үҙ һүҙен әйткеһе, рәхмәтен еткергеһе килә.\nБашҡортостандың халыҡ артисы, мәшһүр ҡурайсы Азат Айытҡолов башҡарған “Урал” көйө менән башланып киткән кисә аҙағынаса ошо юғары нотала, милли тойғолар, башҡорт рухиәте менән һуғарылып барҙы. З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының ҡурайсылар, Н. Сабитов исемендәге балалар музыка мәктәбе ансамблдәре байрамды милли көйҙәребеҙ менән дауам итте. Ошо моңдар оҙатыуында сәхнәгә Мәрйәм апайҙың үҙен саҡырҙылар.\nБына ул – милләте өсөн биш бала тәрбиәләп үҫтергән башҡорт ҡатыны Мәрйәм Бураҡаева. Уны ҡотларға был көндә сәхнәгә Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зариф Байғусҡаров, республиканың мәғариф министры урынбаҫары Рәнис Алтынбаев, Мәғариф министрлығының бүлек начальнигы Розалия Сафиуллина, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Гөлнур Ҡолһарина, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Данир Ғәйнуллин, Ейәнсура районы хакимиәте башлығы Дәмин Юланов, Баймаҡ, Әлшәй, Көйөргәҙе, Күгәрсен, Мәләүез райондарының хакимиәт вәкилдәре күтәрелде. Һәр береһе телмәрендә рәсми һүҙ һөйләп, ҡағыҙҙан фекерен еткереп торманы. Һәр сығыш ил инәһенә олуғ ихтирам менән һуғарылғайны.\nҒалим, яҙыусы Рәшит Шәкүр әйткәнсә, Мәрйәм Бураҡаеваның ғүмер юлы үҙе йәшәгән осор башҡорт халҡының яҙмышы менән тығыҙ бәйләнгән, шуға ла уның хаҡында һөйләгән һәр кеше милли ваҡиғалар тураһында ла бәйән итте. Яҙыусы Ғәлим Хисамов иһә Мәрйәм Сабирйән ҡыҙына иҫәпһеҙ-һанһыҙ уҡыусылары исеменән рәхмәтен еткерҙе. Сығыштар араһында Фәнүр Тоҡомбәтов, Лилиә Ҡолмөхәмәтова, Нәғим Нуриманов тарафынан башҡарылған халыҡ йырҙары, “Ятаған” төркөмөнөң моңдары әҙибәнең тормош юлы хаҡындағы уйҙарға сорнаны. Диҡҡәт Бураҡаев менән бергә ҡорған матур тормоштарының оҙаҡҡа бармауы берсә һағыштарға һалды, берсә үҙәктәрҙе өҙҙө. Нисек ҡарап үҫтерҙе икән Мәрйәм апай биш балаһын бер үҙе?!. Етмәһә, йәмғиәттәге күпме эштәр, яңы идеялар, милли хәрәкәттәге ғәмәлдәр... Һанай китһәң, Мәрйәм Бураҡаева күтәреп сыҡҡан күпме милли идея бөгөн халҡыбыҙ араһына инеп киткән.\nЗәйнетдиновтар ғаиләһенең сығышы сараға айырым бер йәм өҫтәне. Тап ошондай ғаиләләрҙең милләт тотҡаһы булыуы хаҡында һөйләй бит Мәрйәм Бураҡаева. Мәскәүҙән Зәбиҙә Хажиеваның “Ҡумыҙ сыңы” бейеүе (ҡуйыусыһы – хореограф Йәмилә Бикбаева) кисәне биҙәп ебәрҙе. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте рәйесе Гөлнур Ҡолһарина Мәрйәм апайға тапшырған Р. Ҡушаева исемендәге “Милләт әсәһе” миҙалы ҡайһылай килешә апайыбыҙға!\n“Йәйләү” башҡорт балалары өсөн тәғәйенләнгән лагерь тураһында Баймаҡ районы хакимиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы Илдус Зәйнуллин әйткән һүҙҙәргә һәр башҡорт ғаиләһе ҡушыла алыр ине, сөнки тап ошо лагерҙан балалар милли тойғо менән берләшеп ҡайта. Кешегә педагогик хистәр, һәләт Аллаһ Тәғәлә тарафынан бирелгәненә үҙем дә шаһит булдым. Уртансы улым “Йәйләү”ҙә булып ҡайтҡандан һуң, һәр эште, хатта һөйләгән һүҙен ундағы тәртиптәр менән сағыштыра башланы. Ә Мәрйәм Бураҡаева беҙҙең ғаилә ағзаһына әйләнде: “Мәрйәм инәй шулай тип әйтте, Мәрйәм инәй “башҡортса бына ошолай һөйләшегеҙ” тине, Мәрйәм инәй һүҙҙең аҙаҡҡы ижегенә баҫым яһағыҙ, тип әйтте!” – тип мине тәрбиәләне улым. Белмәйем, ул йөҙҙәрсә, меңдәрсә балаға Мәрйәм инәй нисек йоғонто яһағандыр, әммә “Йәйләү”ҙә булған һәр бала уны яратып телгә ала, һағына, рухташы, дуҫы итеп таный! Ҙур рәхмәт, Мәрйәм апай, ошо милли тойғо өсөн!\n“Башҡортостан ынйылары” конкурсын да ҙур милли сара кимәленә күтәрҙе уҡытыусылар, уҡыусылар. Ул хаҡта Әлшәй районы хакимиәте башлығы урынбаҫары Айҙар Солтанғолов ентекләп һөйләне. Йырсылар Лилиә Ишемйәрованың, Заһир һәм Рәфис Иҫәнсуриндарҙың сығышы яҡташтар сәләме булараҡ ҡабул ителде.\nБашҡортостан Яҙыусылар союзы исеменән сығыш яһаған ғалим Фәнил Күзбәков, халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан Ғарипова мәғрифәтсе, яҙыусы, йәмәғәтсе Мәрйәм Бураҡаеваның ижадына, эшмәкәрлегенә тулы анализ, баһа бирҙе. Шағирәләрҙең сығышына Мәрйәм апай, һәр ваҡыттағыса, үҙе идея тәҡдим итте: һәр әҙибә күренекле башҡорт ҡатынына арнап шиғыр яҙырға һәм уларҙың исемдәрен сәхнәгә алып сығырға тейеш. Тамара Ғәниева, Тамара Юлдашева, Земфира Аҡбутина, Тәнзилә Дәүләтбирҙина, Ғәлиә Кәлимуллина, Зөлфиә Ханнанова, Гөлназ Ҡотоева, Лариса Абдуллина, Айгөл Йәмилева, Гөлнур Ҡыуатова – һәр беребеҙ Һомайҙан башлап Мәрйәм апайҙың үҙенә килеп бәйләнгән рухи ептең юғалмауын күрһәтерлек сығыш тәҡдим иттек.\n“Арғымаҡ” төркөмө солисы Ринат Рамаҙанов үҙ сығышында төркөмдәрен тап Мәрйәм Бураҡаева китабының исеме буйынса алыуын әйтте, төркөм сарала ҡатнашыусыларға заманса милли йырҙар бүләк итте.\nКөслө халыҡ ҡына Мәрйәм Бураҡаева кеүек ҡатын-ҡыҙҙарын үҫтерә ала, минеңсә. Уйлап ҡараһаң, шаҡ ҡатырлыҡ бит, үҙеңдекеләрҙән тыш, тотош башҡорт донъяһы балалары өсөн “Тормош һабаҡтары” дәреслеген яҙ, “Йәйләү”ҙә уларҙы тәрбиәлә, “Арғымаҡ”ҡа ултырып, “Милләтеңә хеҙмәт ит!” тип осороп ебәр. Быны эшләгән кеше милләтебеҙҙә берәү генә, ул – Мәрйәм Бураҡаева!\nТотош уҡырға 687\nТотош уҡырға 21 073


Республикала ясле төҙөү буйынса программа ҡабул ителгән | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\nРеспубликала ясле төҙөү буйынса программа ҡабул ителгән\nБашҡортостанда йәш ярымдан өс йәшкәсә балалар өсөн ясле төҙөү буйынса программа ғәмәлгә ашырыла башлай. Ошо хаҡта республика Башлығы Рөстәм Хәмитов профессияларында уңышҡа өлгәшкән төбәк вәкилдәре менән осрашыуҙа белдерҙе. Бөгөн балалар баҡсалары түгел, ә ясле һалыу менән бәйле проблемалы участкаларҙы ябырға тырышабыҙ. Беҙҙә тейешле программа ҡабул ителгән, алдағы ике-өс йылда йәш ярымдан өс йәшкәсә балаларҙы ҡабул итеүгә иҫәпләнгән байтаҡ мәктәпкәсә балалар учреждениеһы төҙөләсәк, – тине Рөстәм Хәмитов. – Был балаларына өс йәш тулғансы өйҙә ултырырға мәжбүр булған әсәләрҙең, ғаиләләрҙең йөгөн нисектәр кәметеү өсөн киләһе ҙур аҙым. Алдағы ике-өс йылда был мәсьәлә нигеҙҙә хәл ителергә тейеш.


Өфөнөң «Родина» кинотеатрында Башҡорт киноһы аҙналығы үткәрелә // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөнөң «Родина» кинотеатрында Башҡорт киноһы аҙналығы үткәрелә\n11:53, 21 мая 2015 Мәҙәниәт\n25 майҙа «Родина» кинотеатрында «Башҡортостан» киностудияһының ойошторолоуына 25 йыл тулыуға арналған Кино аҙналығы башлана. Биш көн дауамында күрһәтеләсәк бөтә фильмдар ҙа халыҡ-ара кинофестивалдәрҙә ҡатнашҡан һәм призлы урындар алған.\n25 майҙа Айнур Асҡаровтың «Еңмеш» лирик комедияһы, Роман Пожидаевтың «Карусель» һәм «Япраҡ», Таңсулпан Бураҡаеваның «Өйләнәм» һәм Булат Йосоповтың «Визит» фильмдары күрһәтелә.\n26 майҙа программаны документаль фильмдар дауам итә. Режиссер Вилүрә Иҫәндәүләтованың «Мөрйәләрҙән төтөн сыға әле...» фильмы тыуған ауылын ташлап китергә теләмәгән һәм ярты быуаттан ашыу яңғыҙы йәшәгән олатай хаҡында бәйән итә. Шул уҡ режиссерҙың «Ике килгән ғүмер» исемле фильмы тамашасыларҙы паралимпиясы Ирек Зариповтың яҙмышы менән таныштыра. Тамашасыларға Айнур Асҡаровтың «Әсе бал» фильмы һәм Радик Килмәмәтовтың оҙон көйҙәрҙе үҙенсәлекле башҡарыусы Абдулла Солтанов тураһында «Күңелдән сыҡҡан йыр» таҫмаһы ла тәҡдим ителә.\n27 майҙа Кино аҙналығын Тулы метражлы нәфис фильм көндәре дауам итә. Тамашасылар Айсыуаҡ Йомағоловтың «Ел ҡыуыусы» комедияһын, 28-дә Булат Йосоповтың «13-сө раунд» мелодрамаһын ҡарай ала.\n29 майҙа, Анимациялы кино көнөндә, «Башҡортостан» киностудияһы кескәй тамашасыларҙы саҡыра. Рим Шәрәфетдиновтың «Алдар менән һоро бүре», «Ел һуҡҡан яҡ», Елена Юшкованың «Төлкө менән ҡор», «Бишек йыры» мауыҡтырғыс фильмдары һәм башҡа эштәр бер кемде лә битараф ҡалдырмаясаҡ. Фильм төшөрөүселәрҙең тамашасылар менән осрашыуы ла ҡаралған, тип хәбәр итте «Башҡортостан» киностудияһы мөхәррире Сәлимә Батисова.\nФильмдар көндөҙгө сәғәт 2-лә башлана. Инеү ирекле.\nТеги: башҡорт киноһы,«башҡортостан» киностудияһы


Рөстәм Хәмитов Владимир Путин менән осрашты » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Рөстәм Хәмитов Владимир Путин менән осрашты\nСочиҙа Рәсәй Президенты Башҡортостан Президентын ҡабул итте. Һөйләшеүҙә һүҙ республиканың социаль-иҡтисади хәле тураһында барҙы һәм, әлбиттә, Рөстәм Хәмитов 2015 йылда Өфөлә уҙасаҡ халыҡ-ара саммиттарға әҙерлек тураһында ла һөйләне.\n– Беҙҙең төп бурыс – халыҡтың йәшәү кимәлен күтәреү, – тине Рөстәм Зәки улы. – Былтыр майҙа ҡул ҡуйылған Указдарҙы үтәү буйынса ла эштәр етди алып барыла. Эш хаҡтарын күтәреүҙә лә насар эшләмәйбеҙ. Бөгөн, мәҫәлән, табиптар айына уртаса 30 – 33 мең һум ала, уҡытыусыларҙыҡы ла артты.\nБеҙҙә тыуым яҡшы, былтыр рекорд ҡуйылды – 60 меңгә яҡын сабый тыуҙы. Балалар баҡсаларында урын дефициты бар ине, 2011 йылдан урындар һанын бер нисә тапҡырға арттырҙыҡ, яңы баҡсалар ҙа төҙөйбөҙ. Ғаилә балалар баҡсалары нормативтары булдырҙыҡ.\nБеҙҙә күп балалы ғаиләләр һаны 36 меңгә етә, уларҙың 25 меңләбе бушлай ер алыуға ғариза яҙыр, тип уйлайбыҙ. Әлегә иҫәптә 16 мең ғаилә тора.\nРөстәм Хәмитов Рәсәй Президентына ғаиләләргә башҡа ярҙам саралары тураһында ла һөйләне. Владимир Путин күрһәткестәрҙе яҡшы тип баһаланы.\nИҡтисадҡа килгәндә, тулайым төбәк продукты былтыр биш процентҡа артҡан. Сәнәғәт етештереүе индексы буйынса ла һөҙөмтәләр насар түгел. Бөгөн ил башлығы йыш һөйләгән эконом класлы торлаҡ төҙөү ҙә беҙҙең төп бурыстар иҫәбенә инә. Был йәһәттән, Рөстәм Хәмитов белдереүенсә, төҙөлөштәр киләһе йылдан башланасаҡ.\nӘйткәндәй, көҙгә Рәсәйҙең Үҙәк диниә назараты төҙөлөүгә 225 йыл тула. Республика башлығы Владимир Путинды ошо датаны билдәләүгә Өфөгә саҡырҙы. Рәсәй Президенты һүҙҙәренсә, башҡорт ислам үҙәгенең бай тәжрибәле булыуы, тарихы ҡыҙыҡһыныу уята, уға ил кимәлендә әһәмиәт биреү дөрөҫ.\nСығыу ваҡыты 24-05-2013, 12:31 | Ҡаранылар: 567\nВалентина Матвиенко: «Үҫешегеҙ кәйефте күтәрерлек»


Яу юлын бергә үтеп\n21 Февраль 2021, 15:00\nИгеҙәктәр Руслан һәм Рөстәм Хоҙайғоловтар - Түбә ауылынан. Урындағы мәктәпте тамамлап, Баймаҡ ҡалаһындағы 105-се һөнәрселек училищеһында ысын ир-егеттәргә хас булған водитель һәм иретеп йәбештереүсе һөнәрен үҙләштерәләр. 2002 йылдың 22 ноябрендә икеһе лә бер көндө әрме сафына саҡырыла. Тәүҙә Ставрополь крайының Невинномысск ҡалаһында һаҡ взводында хәрби әҙерлек үтәләр. Уның өс айын Ырымбур өлкәһенең Быҙаулыҡ ҡалаһында урынлашҡан хәрби часта зенит ҡоролмаһын өйрәнәләр. Һуңынан - Чечня. Ике улын да бер юлы утлы ғәрәсәткә оҙатҡан әсә йөрәге нисек түҙҙе икән?..\nРуслан һәм Рөстәм Хоҙайғоловтар бронепоездарҙа һаҡ взводында хеҙмәт итә. Моздок менән Ханҡала ҡалалары араһындағы йөктәрҙе, кешеләрҙе оҙатып йөрөйҙәр. Үҙҙәрен хәүеф аҫтына ҡуйып, башҡаларҙың ғүмеренә лә, һаулығына ла яуаплы булғандар. Ҡайһы бер осраҡта һалдаттарҙы һыуытҡыстар эсенә һалып оҙата торғайныҡ, тип әйтеүҙәренән генә лә хәүефтең ни тиклем көслө булғанын аңларға мөмкин.\nАғалы-ҡустылы Хоҙайғоловтар 2005 йылдың ноябрендә тыуған яҡтарына имен-һау әйләнеп ҡайта. Икеһе лә бер йылда өйләнә. Рөстәм Ринат улы ошо уҡ ауыл ҡыҙы Розалияға өйләнә. Руслан Ринат улы иһә Үрге Иҙрис ауылы һылыуы Миңзәләне ала. Бөгөн улар үҙ йорттарында матур донъя көтә. Тәүге ғаиләлә – өс, һуңғыһында ике бала тәрбиәләнә. Рөстәм менән Руслан икеһе лә Себер тарафтарында вахта ысулы менән эшләй.\nЯу юлын бергә үткән игеҙәктәр бөгөн дә бер-береһенә ныҡлы терәк булып, тормош юлынан бергә атлайҙар.


Аллаға ышан, әммә үҙең дә ҡыймылда\n27 Ноябрь 2010, 21:27\nБашҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты быйыл туғыҙ айҙа төбәктә күпме торлаҡ төҙөлөүе тураһында һандар һәм факттар килтерә. Шуларға күҙ һалайыҡ: дөйөм майҙаны 1406,3 мең квадрат метр тәшкил иткән 15,5 мең фатир файҙаланыуға тапшырылған. Был – уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 86,6 процент. Республиканың мең кешеһенә иҫәпләгәндә, 346 квадрат метр торлаҡ майҙаны сафҡа индерелгән. Шуныһы ҡыҙыҡ, шәхси торлаҡ йорттар өлөшө дөйөм сафҡа индерелгән торлаҡтың 76,9 процентын тәшкил итә. Шәхси төҙөүселәр дөйөм майҙаны 1081,8 мең квадрат метрлыҡ 10 меңдән ашыу шәхси йорт төҙөгән (2009 йылдың ғинуар – октябренә ҡарата – 83,6 процент). Дәүләткә ышаныс ҡалмағас, тимәк, халыҡ, кредиттарға батып булһа ла, үҙе ҡуҙғала башлаған. Республика предприятиелары һәм ойошмалары ла йорттар төҙөү менән шөғөлләнә икән. Мәҫәлән, улар туғыҙ айҙа майҙаны 324,5 мең квадрат метр торлаҡты файҙаланыуға тапшырған. Был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата – 98,3 процент. Халыҡ әйтеме раҫҡа тура килә: Аллаға ышан, әммә үҙең дә ҡымшан.\nБашҡортостан Республикаһының Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты быйыл туғыҙ айҙа төбәктә күпме торлаҡ төҙөлөүе тураһында һандар һәм факттар килтерә.\nШуларға күҙ һалайыҡ: дөйөм майҙаны 1406,3 мең квадрат метр тәшкил иткән 15,5 мең фатир файҙаланыуға тапшырылған. Был – уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата 86,6 процент. Республиканың мең кешеһенә иҫәпләгәндә, 346 квадрат метр торлаҡ майҙаны сафҡа индерелгән. Шуныһы ҡыҙыҡ, шәхси торлаҡ йорттар өлөшө дөйөм сафҡа индерелгән торлаҡтың 76,9 процентын тәшкил итә. Шәхси төҙөүселәр дөйөм майҙаны 1081,8 мең квадрат метрлыҡ 10 меңдән ашыу шәхси йорт төҙөгән (2009 йылдың ғинуар – октябренә ҡарата – 83,6 процент). Дәүләткә ышаныс ҡалмағас, тимәк, халыҡ, кредиттарға батып булһа ла, үҙе ҡуҙғала башлаған.\nРеспублика предприятиелары һәм ойошмалары ла йорттар төҙөү менән шөғөлләнә икән. Мәҫәлән, улар туғыҙ айҙа майҙаны 324,5 мең квадрат метр торлаҡты файҙаланыуға тапшырған. Был уҙған йылдың ошо уҡ осорона ҡарата – 98,3 процент.\nХалыҡ әйтеме раҫҡа тура килә: Аллаға ышан, әммә үҙең дә ҡымшан.


Коллекцияһында - 725 янғын һүндереү машинаһы! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Коллекцияһында - 725 янғын һүндереү машинаһы!\n21.04.2016 Коллекцияһында - 725 янғын һүндереү машинаһы!\nНаил Нәғим улы Ильясов янғын һүндереү хеҙмәтендә 25 йылдан ашыу эшләй. Хеҙмәт юлын лейтенант дәрәжәһендә башлап, хәҙер ул эске хеҙмәт полковнигы, "Өфөоргсинтез" ПАО-һы менән "Транснефть-Урал" ЯСЙ-һын һаҡлау буйынса "Федераль янғын һүндереү хеҙмәтенең Башҡортостан республикаһы буйынса 5-се отряды" федераль ҡаҙна учреждениеһын етәкләй.\nНаил Нәғим улы коллегалары араһында ихтирам ҡаҙанған, йәмәғәт эштәрендә лә әүҙем. Атап әйткәндә ул мөҡмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн хәйриә акцияларын ойоштора. Ир уҙаманының бер ҡыҙыҡлы шөғөлөн ентеклерәк тасуирларға кәрәк. Ул янғын һүндереү машиналарының моделдәрен йыя.\n- Барыһы ла 1999 йылда башланды. Тап шул мәлдә Рәсәй Президенты Борис Ельцин Указы менән 30 апрель Рәсәй янғын һағы көнө тип билдәләне. Ҡатыным байрам менән ҡотлап, миңә ҡыҙыл төҫлө «Москвич-427» автомобиле моделен бүләк итте. Шул мәлдә был оло юлдың башланғысы икәнен мин дә, хәләл ефетем дә белмәне. Һөнәрем яратҡан шөғөлөмә ҡушылды, ти Наил Нәғим улы.\n- Шул көндән башлап моделдәр йыя башланым. Тәүҙә үҙемә ҡыҙыҡ булды - тағы ниндәй янғын һүндереү машиналарының моделдәре бар икән? Өфөлә унау таптым. Аҙаҡ "Машинки" магазины директоры менән танышып, шуның аша заказ яһай башланым. Әле ул магазин ябылды, ләкин эшлекле бәйләнеш дауам итә. Ошо көндәрҙә йыл башында сыҡҡан моделдәрҙе килтерергә һораным. Интернет аша яҙҙырып алам.\nӘле минең йыйылмала 725 модель бар. Улар барыһы ла 43-сө үлсәмле. Араһында бик уникаль, ҡулдан эшләнгәндәре лә байтаҡ. Мәҫәлән 1898 йылда Санкт-Петербургта ҡулланылған Смирновтың механик баҫҡысы. Уның моделе ни бары 50 данала сыҡҡан.\nXVII- XVIII быуаттарҙың янғын һүндереү ылауҙары, ХХ быуаттың 20-се йылдарындағы, һуғыш һәм һуғыштан һуңғы мәлдәге совет автомобилдәре, хәҙерге заман машиналары бар.\nРәсәйҙә ҡулланылғандары менән бер рәттән сит ил янғын һүндереү техникаһы ла оҡшай. АҠШ, Франция, Англия, Италия, Франция машиналары бар. Былтыр япондар ҡулланған урман янғындарын һүндереүсе вездеход моделен алдым.\nИң ныҡ оҡшаған модель ҡайныһы тигән һорауға яуап бирә алмайым - бөтәһе лә берҙәй ҡәҙерле. Йыйылманы һат тип тәҡдим итеүселәр булды. Ләкин бар нәмә лә аҡса менән иҫәпләнмәй, ҡәҙерле нәмә һатылмай тинем. Автомобилия менән 16 йыл дауамында шөғөлләнәм бит.\n2016 йыл Рәсәйҙең Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы системаһында Янғын һағы йылы тип иғлан ителде. Яңыраҡ Наил Нәғим улы үҙенең моделдәр йыйылмаһын Рәсәйҙең һәм Гиннестың рекордтар китабына индереүҙе һорап ғариза бирҙе. Өфөлә йәшәүсе МЧС хеҙмәткәренең моделдәре бар донъяға билдәле булыр тип ышанабыҙ.


Зөлфәр Әхмәтов кинола көсөн һынай\nЗөлфәр Әхмәтовты Өфөлә осратыуы еңелдән түгел. Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисын Павел Лунгин үҙенең яңы фильмына саҡырған. "Август аҙағында - булам", - тигән ышаныслы тауышты ишетәм телефон трубкаһында. Зөлфәр Өфөгә ҡайтҡан, әммә тағы ла оҙаҡҡа түгел. Поезд уны яңынан Мәскәүгә алып китте, ул билдәле режиссер Андрей Смирновтың фильмында төшә.\n- Бөтәһе лә сәхнә хәрәкәте буйынса уҡытыусы Айҙар Закировтың тәҡдименән - үҙемде каскадер сифатында һынап ҡарауҙан башланды. Был минең беренсе аҙымым булды. Дөрөҫ, башҡорт режиссерҙары төшөргән фильмдарҙа төшөргә тура килде, әммә бына кинола трюктар яһарға тура килмәне. Тик сәхнәлә - спектаклдәрҙә.\nЙәштәр театры Рәсәй театр сәнғәте академияһы (РАТИ) профессоры, ВГИК-та һәм РАТИ-ла сәхнә хәрәкәте уҡытыусыһы Айҙар Закиров менән хеҙмәттәшлек итә. 2002 йылда ул рус труппаһының баш режиссеры Мөсәлим Күлбаев менән бергә Редьярд Киплинг әҫәре буйынса "Мы с тобой одной крови" тигән спектакль ҡуйҙы. 2008 йылда "Робин Гуд" спектаклен сәхнәләштерҙе. Ике спектаклдә лә Айҙар Закиров акробатик трюктарҙың авторы булды, бында артистар, шулай уҡ Зөлфәр, йәйә һәм ҡылыс менән эш итә белеү оҫталыҡтарын күрһәтте.\n- Павел Лунгиндың фильмында мин һуғыш күренештәрендә төштөм. Ҡайһы бер эпизодтарҙа мин рус кешеһе булып сығыш яһаным, башҡаларында поляк булдым. Киноға төшөү тәьҫораттары - иҫ киткес! Һуғыш күренешендә беҙ ҡылыс менән фехтовать итәбеҙ, ә эргәлә һыбайлылар - туҙан, бысраҡ, сыңлау, ҡысҡырыштар.\nКүренештәргә әҙерләнеү ҙә ҡыҙыҡлы үтә. Трюктар репетицияһы, костюмдар кейеп ҡарау. Гримлаусыларҙың эшен айырым билдәләргә кәрәк. Грим һалыу ауыр - шуға ла һиңә айырым иғтибар - бөтәһе лә тәбиғи булырға тейеш.\nКүмәк күренеште төшөрөү - фильм өҫтөндә эште тамамлау этабы. Аҙаҡ таҫманы монтажлау ҡала - һәм Павел Лунгиндың "Иван Грозный һәм митрополит Филипп" тигән яңы картинаһы прокатҡа сыға. Фильм беренсе рус батшаһы Иван IV батшалыҡ итеүҙә драматик күренештәренең береһен хикәйә итә. Фильмда Рәсәйҙең танылған актерҙары - Олег Янковский, Александр Домогаров, Иван Охлобыстин һәм башҡалар төштө. Актер Петр Мамонов Иван Грозный ролен башҡарҙы.\n- Фильм Суздалдә - боронғо рус ҡалаһында төшөрөлдө, - тип һөйләй Зөлфәр. - Эштән буш ваҡытта мин, турист булараҡ, ҡаланың иҫтәлекле урындарын тикшерҙем. Ғибәҙәтханала, сиркәүҙә, Кремлдә булдым - иҫ киткес матур, онотолмаҫлыҡ мөхит.\n- Зөлфәр, киноға төшкәндә һеҙҙә үҙеңде ысын артист итеп тойоу хисе булдымы?\n- Мин күренекле режиссер менән эшләүемә шатмын. "Ысын" тигән билдәләмә менән һаҡ булыр инем. Минең уйымса, профессияла - теләһә ниндәйендә, минекендә генә түгел - нимәлер өйрәнеп була. Бер мәҙәк иҫкә килеп төштө. Абитуриент театр уҡыу йортона ингән ваҡытында, ул үҙен халыҡ артисы, тип һанай, икенсе курста - ул атҡаҙанған, ә өсөнсө курста - ябай артист, ә инде һуңғы курста - ул бер кем дә түгел. Һөҙөмтә шундай - мин ни тиклем күп беләм һәм булдыра алам - алда танып-белеүҙәр ҙә күп.\n- Спектаклдәрҙә һин төп ролдәрҙе башҡараһың, яратҡандарың бармы?\n- Башҡарған ролдәрем барыһы ла минең күңелемә хуш килә. Улар йыйылма образдар, улар өҫтөндә мин бер көн генә эшләмәйем бит. Әммә береһен, бәлки, беренсе ҙур ролемде, мин уны сәнғәт академияһын тамамлағандан һуң театрға килгәс алдым, айырым күрһәтер инем. Ул "Яҡын-алыҫ" спектаклендә Йорт эйәһе.\n- Зөлфәр, һин кинола һәм сәхнәлә ауыр трюктар күрһәтәһең, үҙеңде нисек яҡшы физик формала тотаһың?\n- Спорт һәм тағы ла спорт. Бала саҡтан уҡ спорт менән шөғөлләндем. Көрәш, бокс, еңел атлетика. Бөтә төрҙәр менән дә шөғөлләндем, нимә кәрәк, барыһын да алдым. Мин хәҙер үҙем тренер булдым - ике йыл сәнғәт академияһында фехтование уҡытам. Ә театрҙа спорт секторы өсөн яуаплымын.\n- Телефондан һөйләшкән ваҡытта, Өфөгә ҡайттым, тип әйткәйнең, ә хәҙер яңынан киноға төшөргә йыйынаһыңмы?\n- Эйе, режиссер Андрей Смирновта. Ул 30 йыл тәнәфестән һуң яңынан режиссура менән шөғөлләнә башланы. Аҡса йыйып, 2007 йылдың аҙағында "Жила-была баба" тигән фильм (сценарийҙы ун йыл элек яҙған) төшөрә башланы. Фильм ауыл ҡатыны һәм уның дүрт ире тураһында. Был фильмда ла мин каскадер сифатында төшәсәкмен.\n- "Иван Грозный һәм митрополит Филипп" һәм "Жила-была баба" - икеһе лә тарихи фильмдар. Әгәр ҙә боевикта төшөргә тәҡдим булһа, риза булырһыңмы?\n- Дөрөҫөн әйтәм, был турала уйлағаным юҡ. Бөтә жанрҙарҙан миңә фантастика оҡшай. Фантастика ҡыҙыҡһындыра, ул һәр саҡ мауыҡтырғыс, шуға ла фәнни фантастикаға, миҫал өсөн, Жюль Верн әҫәрҙәренә өҫтөнлөк бирәм.\nМин башҡа артистар кеүек кинола ла, шулай уҡ театрҙа ла яңы ҡыҙыҡлы ролдәр тураһында хыялланам. Әле мин үҙемдең актерлыҡ эшмәкәрлегем башында торам, шуға ла ышанам, минең барыһы ла алда әле.


Ул беҙҙең менән йәшәй!\n16 Ғинуар 2020, 16:26\nҮткән быуаттың 60-сы йылдары уртаһында Баймаҡ интернат-мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы шағир Шәйехзада Бабичтың тормош юлы һәм ижады тураһында үткәрелгән әңгәмә барышында, минең Йылайыр районынан икәнде белеп: «Бабичтың ғүмере Йылайыр ауылында фажиғәле өҙөлә, ә һин, Такалов, шул ваҡиға хаҡында ниҙәр беләһең?» – тигән көтөлмәгән һорау бирҙе. Мин юғалып ҡалдым. Үкенескә ҡаршы, был һорауға яуабым юҡ ине, сөнки уҡытыусы ауыҙынан ишетелгән хәбәр минең өсөн яңылыҡ булды. Беренсенән, ул заманда дәреслектәрҙә Бабич тураһында мәғлүмәт юҡ кимәлдә ине, икенсенән, уның ҡыҙылдар ҡулынан һәләк булыуын бик яҙып барманылар.\n...Бер нисә йылдан һуң, мәктәпте тамамлап, тыуған районым үҙәгендә редакцияла эш башлағас, Ш. Бабичтың яҙмышы менән ҡыҙыҡһыныу мөмкинлеге тыуҙы. Йылайыр урамдарынан үткәндә, ҡасандыр уҡытыусымдың һорауы тынғылыҡ бирмәне. Уйҙарым менән үҙемде Бабичтың эҙҙәренән йөрөгән кеүек хис итә инем. Уның ошо ауыл уртаһында ғазаплы үлемгә дусар булыу ваҡиғаһын күҙ алдына килтерергә тырыштым, ҡасан да ул фажиғәнең асылын белеүгә өмөт иттем.\nТулыһынса тиерлек урыҫтар йәшәгән был ауылда иң элек шул күҙгә ташланды: Бабич тураһында һүҙ сыҡһа, урындағы халыҡ һағайып китә. Шағир исемен телгә алмау ғына түгел, ә уны халыҡ хәтеренән юҡҡа сығарырға, уға ҡара яғырға маташыусылар күп ине. Ундайҙарҙың ҡарашын, фекерен тик төплө тарихи дәлилдәр, ныҡлы хәҡиҡәт менән генә үҙгәртергә була ине. Һәм был еңел булмаған, бик мөһим бурысты район матбуғаты аша атҡарып сығарыу маҡсатын үҙ алдыбыҙға ҡуйҙыҡ.\nТәүҙә гәзит биттәрендә «Шағирҙың ҡәбере ҡайҙа?» тигән баш аҫтында бер нисә мәҡәлә донъя күрҙе. Әйткәндәй, 30-сы йылдарға ҡәҙәр Йылайырҙа Шәйехзада Бабич ерләнгән урын бындағы педтехникум йәштәре көсө менән кәртәләп ҡуйылған булған (1924 йылғы фотоһүрәт һаҡланған), әммә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, йылдар үтеү менән был изге урын билдәһеҙлеккә дусар ителә. 1980 йыл аҙаҡтары – 1990 йыл баштарында район гәзите хеҙмәткәрҙәре Мотал Рәмов, Кинйә Күскилдин, ауыл хәбәрселәре Мөслим Әбсәләмов, Әмир Моратов кеүек йәмәғәт эҙәрмәндәренең әүҙемлеге һәм ауыл ҡарттарының шаһитлығы менән Шәйехзада Бабичтың ҡәбере урыны яңынан асыҡланды.\n...Шәйехзада Бабичтың тыуған төйәге – Дүртөйлө районы йәмәғәтселеге, журналистары менән ижади, дуҫлыҡ бәйләнештәр булдырыу өсөн матбуғат хеҙмәткәрҙәре унда барып ҡайтты, Әсән ауылы һәм Дүртөйлө ҡалаһының музейҙарында, район гәзите редакцияһында булды. Сәфәр барышында «Юлдаш» Дүртөйлө ҡала-район гәзите коллективы менән килешеү төҙөп, даими рәүештә махсус алмаш биттәр сығара башланыҡ. Бабич исеме ике район халҡының дуҫлыҡ күперенә әйләнде.\n...Шәйехзада Бабичтың тыуыуына 100 йыл тулған 1995 йылда Йылайырҙа һәм Әсәндә уға һәйкәл ҡуйылды. Ә 2008 йылда шағирҙың һуңғы төйәге булған Йылайыр ауылында бөтә республика кимәлендә оло тарихи ваҡиға – Бабич һөйәктәрен ҡабаттан ерләү сараһы үтте. Башҡортостандың барлыҡ йәмәғәтселеге ҡатнашлығында мосолман ҡанундары сиктәрендә башҡарылған был изге хәтер-ҡәҙер акцияһы данлы шәхестең исемен ололау, рухын сафландырыу тантанаһы булып халыҡ күңелендә уйылып ҡалды. Хатта ки ҡасандыр данлы шәхес исеменә ҡара яғырға тырышҡан Йылайырҙың оло быуын вәкилдәре шағир ҡәбере алдында үҙҙәренең хаталы ҡарашын танырға мәжбүр булды.\nЖурналистикала дүрт тиҫтә йыл эшләү, район башҡорттары ҡоролтайын күп йылдар етәкләү дәүерендә бөйөк Бабич феномены арҡаһында миңә бихисап арҙаҡлы шәхестәр менән аралашыу насибы тейҙе. Мәҫәлән, Башҡортостаныбыҙҙа үткәрелгән «Бабич көндәре», «Бабич уҡыуҙары», «Шағирҙың эҙҙәре буйлап» кеүек матур саралар барышында халыҡ шағирҙары Мостай Кәрим, Назар Нәжми, Рауил Бикбаев, Ҡәҙим Аралбаев, Хәсән Назар, күренекле ғалимдар Әхмәт Сөләймәнов, Ғәзим Шафиҡовтар менән ижади хеҙмәттәшлек итергә тура килде.\n...Быйыл, Башҡортостаныбыҙ оҙайлы көрәш, ҙур юғалтыуҙар аша үҙ дәүләтселеген алыуына бәйле бер быуатлыҡ юбилейын билдәләгән көндәрҙә, халҡыбыҙҙың арҙаҡлы улы Шәйехзада Бабичтың яу ҡорбаны булыуының да 100 йыллығы хәтергә алынды.\n...Яугир-шағир, йәмәғәт эшмәкәре Ш. Бабичты үҙ ҡуйынына алған Йылайыр ере уның рухын ҡәҙерләп һаҡлай. Район үҙәге мәсете янында шағирҙың ҡәбере өҫтөндә уға һәйкәл ҡуйылған, яңы урамдарҙың береһе уның исемен йөрөтә. Йылайыр башҡорт гимназияһына Шәйехзада Бабич исеме бирелгән. Район ауылдарының күпселек урамдары ла шағир исеме менән аталған. Йылайырҙа йыл һайын үткәрелеп килгән Бабич шиғырҙарын һөйләү буйынса ижади бәйге хәҙер төбәк дәрәжәһен алды. Бабич үҙе тураһында даими иҫкә төшөрөп тора, шиғырҙарында, халыҡ күңелендә йәшәй.\nМиңә ҡалһа, ҡасандыр уҡытыусым биргән һорауға хәҙер яуап таптым кеүек...\nБыйыл миңә Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайының «Ал да нур сәс халҡыңа!» миҙалын тапшырҙылар. Бөйөк шағир-яугир, йәмәғәт эшмәкәре Шәйехзада Бабичтың ялҡынлы һүҙҙәре менән нарыҡланған был награда милләтебеҙҙең данлы шәхесенә булған мөнәсәбәтемде тағы ла нығыраҡ яҡынайтты, рухи көс, ижади ҡомар өҫтәне.\nБаш ҡалабыҙ Өфөлә лә Шәйехзада Бабичҡа мөһабәт һәйкәл ҡуйылыуы күңелдә сикһеҙ ҡыуаныс, оло шатлыҡ уятты. Ысын шағирҙың бөйөклөгөнә лайыҡлы баһа. Ул беҙҙең менән йәшәй!\nБашҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат хеҙмәткәре,


«Аҡ Торна» конкурсында еңеүгә дәғүә иткән төп тәржемәселәр билдәләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Аҡ Торна» конкурсында еңеүгә дәғүә иткән төп тәржемәселәр билдәләнде\n17:36, 18 октября 2012 Йәмғиәт\nТөрки телле шиғриәт әҫәрҙәрен тәржемә итеүселәрҙең II «Аҡ торна» Халыҡ-ара конкурсы жюрийы һәм ойоштороу комитеты 2012 йылғы конкурс эштәренең шорт-лисын баҫтырып сығарҙы.\nБылтыр тәүгә үткәрелгән «Аҡ торна» бәйгеһе уникаль мәҙәни сараға, төрки телле шиғриәт әҫәрҙәрен тәржемә итеүселәрҙең илдәге берҙән-бер масштаблы конкурсына әүерелде. Унда Рәсәйҙең күп төбәктәренән, шулай уҡ яҡын һәм алыҫ сит илдәрҙән авторҙар ҡатнаша.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, әлеге конкурста Рәсәйҙең Мәскәү, Өфө, Ҡазан, Астрахань, Силәбе, Барнаул, Горно-Алтайск, Новороссийск һәм башҡа ҡалаларынан, шулай уҡ Ҡаҙағстан, Украина, Әзербайжан, Ҡырғыҙстан, Литва, Молдова һәм Үзбәкстандан йәмғеһе 286 эш ҡабул ителгән.\n«Аҡ торна»ның шорт-лисына 35 ҡатнашыусы индерелде. Улар башҡорт, татар, ҡаҙаҡ, төрөк һәм башҡа төрки телдәрҙән шиғырҙар тәржемә иткән.\nБәйгенең ойоштороу комитетынан хәбәр итеүҙәренсә, әлеге ваҡытта жюри ағзалары алдында үтә ауыр эш тора – шорт-лисҡа индерелгән ҡатнашыусылар араһынан еңеүселәрҙе билдәләү.\nЕңеүселәрҙе тәбрикләү тантанаһы Өфөлә ноябрҙә үтә. Шунда уҡ «Фәлсәфәүи лирика», «Гражданлыҡ лирикаһы», «Мөхәббәт лирикаһы» номинацияларында лауреаттар һәм дипломанттарҙың исемдәре әйтеп ишеттереләсәк. Шулай уҡ «Башҡорт теленән иң яҡшы тәржемә өсөн» махсус приз да ҡаралған.\nШуны ла билдәләп үтәйек, «Аҡ торна» сайтында урынлаштырылған конкурстың шорт-лисына «Башинформ» агентлығы тәржемәсеһе Ҡарлуғас Ишемғолованың да фамилияһы индерелде. Ул башҡорт теленән Рафаэль Сафиндың шиғырҙарын тәржемә иткән. «В трудные минуты – себе» («Ғәжәп түгел») һәм «Танец в огне» («Ут эсендә бейеү») тигән тәржемәләре жюри тарафынан иң яҡшылары тип табылған.\nТеги: шиғриәт,конкурстар,тәржемәләр,«аҡ торна»


Президент яңы саралар тәҡдим итте\n12 Май 2020, 01:15\nПрезидент яңы саралар тәҡдим итте. Ярҙам айырыуса балалары булған ғаиләләргә күрһәтеләсәк.\n– Әле, сикләү режимынан сыға ғына башлаған саҡта, кешеләрҙә һәм бизнеста бик күп проблемалар йыйылды. Хәҙер беҙгә өҫтәмә саралар, кешеләргә тура ярҙам кәрәк, – тине Владимир Путин.\nБыға тиклем Владимир Путин өс йәшкә тиклемге балалары һәм әсәлек капиталына хоҡуғы булған ғаиләләр өс ай дауамында бишәр мең һум аласаҡ тигәйне. Был ярҙам төрөндә бер ни тиклем сикләүҙәр бар ине, тейешле ваҡыттан һуңыраҡ тыуғандар уға дәғүә итә алмай ине. Хәҙер бөтә ғаиләләр ҙә уны аласаҡ. Шулай уҡ әсәлек капиталына хоҡуғы булмағандар ҙа был ярҙамға дәғүә итә. Тағы бер сара: ата-әсәләрҙең береһе йә икеһе лә эшен юғалтҡан осраҡта, уларҙың бәлиғ булмаған һәр балаһы өсөн өс ай дауамында (апрелдән июнгә тиклем) өсәр мең һум түләнә.\nБынан тыш, Владимир Путин “балалары булған ғаиләләрҙең хәлен аңлайым һәм уларға һәр саҡ ярҙам кәрәклеген беләм” тине һәм яңы сара тәҡдим итте. 1 июндән 3 йәштән 16 йәшкә тиклемге балалары булған ғаиләләр һәр бала өсөн 10 мең һум түләү ала аласаҡ. Был түләү бер тапҡыр башҡарыласаҡ, уны иртәгәнән интернет аша юллай башларға була. Шулай уҡ балалар пособиеһы 3375 һумдан ике тапҡырға артасаҡ.\nАлдараҡ белдерелгән сара, өс йәштән ете йәшкә тиклемге аҙ тәьмин ителгән ғаиләләр 1 июндән был пособиены юллаясаҡ. Улар ай һайын 5,5 мең һум аласаҡ. Шуныһы, аҡса йыл башынан килгән осор өсөн йыйылып бирелә, һәм июндә бер бала өсөн ғаилә шунда уҡ алты айҙың аҡсаһын, тимәк 33 мең һум самаһы буласаҡ. Артабан 5,5 һум кимәлендә түләү дауам итәсәк.\nВладимир Путин белдереүенсә, 27 миллион самаһы Рәсәй балаһы ярҙам аласаҡ.


Ата-әсәй, ғаилә йылыһы, кешелек үҫешендә ғаиләнең роле хаҡында һәр халыҡтың тапҡыр мәҡәлдәре, әйтемдәре бар. Ата-әсәләрҙе данлаған, рәхмәт һүҙҙәре еткерелгән күпме шиғырҙар, йырҙар ижад ителгән. «Донъяла бер ни менән дә алмаштырмаҫлыҡ байлыҡ бар: ул — ата-әсә наҙы», «Ата-әсә фатихаһы — бәхеткә юл», «Һин — тамырың ерҙән ҡупҡан ағас, шәжәрәңде әгәр юғалтһаң», «Бала тәрбиәләү, кәм тигәндә, ул тыуырҙан йөҙ йыл алданыраҡ башлана». Был юлдарҙың йөкмәткеһенә, әлбиттә, быуаттар буйына тупланған зирәк аҡыл һәм күҙәтеүсәнлек һалынған.\nИглин районының Түбәнге Ләмәҙ ауылында күп балалы ябай ғаиләлә тыуып үҫкән ҡыҙҙың ошондай үрҙәргә күтәрелеүенең сере нимәлә? Уның тыуған яҡтарынан, үҫкән ғаиләһенән, бала саҡ һәм үҫмер осоронан башҡа был һорауға төплө яуап табыуы мөмкин түгел.\n— Сәләмәт булһын, балам,\nАҡыллы булһын, балам,\nИнсафлы, шат, уңған булһын,\nБәхетле булһын, балам! —\nошолай итеп һамаҡлай-һамаҡлай Фәниә апай бәләкәс ҡыҙ һәм улдарын мунсала берәм-берәм йыуындырып, сайындырып аталарына бирә тора, ә Йыһанур ағай: «Юғары белем алһын, агроном, табип, уҡытыусы, профессор, министр булһын», — тип өҫтәп, һөйә-һөйә кейендереп, уларҙы өйгә ташый.\nАта-әсәйҙең үҙ-ара йылы мөнәсәбәте, балаларына инанып теләгән ихлас теләктәре күңелгә лә, ҡолаҡҡа ла һеңеп ҡала инде ул. Күккә лә китәлер әле. Шулай булмаһа, ваҡыты еткәс, шул тиклем дә бермә-бер тормошҡа ашмаҫтар ине.\n...Киске эштәрҙе бөтөргәс, ҙур ғаилә өҫтәл тирәләй ултырып билмән эшләй. Ата-әсәләр шат: балалары иҫән-һауҙар, һәйбәт уҡыйҙар, эшкә, тормошҡа өйрәнеп үҫеп киләләр, шөкөр. Балаларға ла күңелле: һәр береһенә бүлеп бирелгән мәшәҡәттәр тамам, дәрестәр әҙерләнгән, иң оҡшағаны — атай-әсәй менән бергәләп һөйләшә-кәңәшләшә, мәж килешеп өҫтәл артында ултырыу.\nУртаҡ эш тағы ла нығыраҡ яҡынайта. Йылы, яҡты туғанлыҡ хистәре күңелдәрҙән ҡулдар аша билмәндәргә күсә. Туңдырып ҡуйғас, оҙаҡҡа етер әле улар. Оҙаҡламай өйгә тәмле билмән еҫе тарала.\n...Һәр баланың зауығына, йәшенә, ҡыҙыҡһыныуына ҡарап, гәзит-журналдарға яҙылалар, әҙәби китаптар һатып алына был ғаиләлә. Ҡайһы бер кистәр бергәләп ҡыҙыҡлы китаптар уҡыуға, шиғыр ятлауға, йырҙар өйрәнеүгә арнала. Балаларының ижади уңыштарына ҡыуанып, ирәйеп, йылмайып ултыра өлкәндәр. Уларҙың ҡыҙыҡһыныуын, хәстәрен күреп, күңелдәре үҫә, үҙҙәрен таяныслыраҡ, ышаныслыраҡ һиҙә сабыйҙар һәм үҫмерҙәр.\n— Атайым менән әсәйем ғүмер буйы совхозда эшләне. Әсәйем фермала быҙауын да ҡараны, һыйырын да һауҙы, совхоз ашханаһында аш бешереүсе булып та эшләне. Атайым бухгалтер, иҡтисадсы, ферма мөдире булды. Ҙур йорт, оло хужалыҡ: умарталыҡ, мал-тыуар, ҡош-ҡорт, данлыҡлы Иглин һуғаны үҫкән әллә күпме түтәлдәр, картуф, йәшелсә, емеш баҡсалары... Уларҙы бит ҡарарға, утарға, һыу һибергә, үҫкәс, йыйып алырға кәрәк. Был эштәрҙең бөтәһенә лә беҙ, балалар ҙа, йәлеп ителдек. Атай-әсәйебеҙҙең егәрлелеге, талапсанлығы, йәшәү рәүештәре тәүге тормош һабаҡтары бирҙе. Йөҙөбөҙҙө йыртып әрләү, ҡул күтәреп йәберләү, эсеп ғауға күтәреү кеүек күңел яралары һалырлыҡ хәлдәрҙе күрмәй буй еткерҙек ғаиләбеҙҙә. Әсәйем беҙҙе, өс ҡыҙын — уңған хужабикә булырға әҙерләһә, һәр эшкә маһир атайым улдарына ир-егет тәрбиәһе бирергә тырышты. Әле лә хәтерҙә: әсәйем ҡабат-ҡабат эшләтеп, тап-таҙа итеп иҙән, тәҙрә, кер йыуырға, ҡарап тороп үҙе күрһәтә-күрһәтә, оҫта итеп аш-һыу йүнәтергә өйрәтте. «Эшләгәнең беҙҙең өсөн булһа, өйрәнгәнең — үҙең өсөн, балам», — тиер ине ҡәҙерлем. Өлкән апай булараҡ, мин дә белгәндәремде һеңлеләрем менән уртаҡлаштым. Шуның өсөн ятаҡта тороп уҡыған саҡтарҙа ла, ғаилә ҡороп йәшәй башлағас та, ҡатын-ҡыҙҙың йорт эштәрен илап түгел, йырлап, илһамланып башҡарҙыҡ.\nӘсәйемде ауылда «матур Фәниә» тип йөрөттөләр. Һәр саҡ ҡупшы кейенеп, биҙәнеп-төҙәнеп, килешле биҙәүестәрен дә тағып, халыҡ араһына сыға ине ул, хатта эшкә барғанында ла кешеләр һоҡланып ҡарай ине уға. Бөхтәлек, зауыҡ, әҙәплелек, намыҫсанлыҡ, үҙ-үҙеңде яҡлай, бәҫеңде һаҡлай белеү кеүек сифаттар күрше Ҡарамалы ауылынан килен булып төшкән, Бөйөк Ватан һуғышында башын һалған яугир ҡыҙынан, ябай ауыл ҡатынынан беҙгә, өс ҡыҙына ла күскәндер, тип уйлайым.\nКемдең ниндәй һөнәр һайлауы хаҡында ла ғаиләбеҙ менән йыйылып кәңәшләшә инек, — ти Зөһрә Йыһанур ҡыҙы үҫмер йылдарын хәтерләп.\n«Әсәйле сағымды һағынам»\nЫсынлап та, һөнәрҙәре буйынса педагог булмаһалар ҙа, тәрбиә алымдарын ни тиклем белеп йәшәгән Бәшировтар. Берҙән, һәр балаһының нимәгә ынтылышы барлығын тойғандыр инде улар. Һөнәр һәм тормош иптәшен дөрөҫ һайлау кешенең яҙмышын хәл итеүе хаҡында ла һәйбәт белгән ата менән әсә. Шуға күрә «тегендә бар, шунда уҡы!» тип үҙҙәренең ҡәтғи ҡарарҙарын сығармай, балаларын ипләп кенә оло тормош юлына, уларҙың үҙҙәре менән килешеп, әҙерләгәндәр. Халыҡ педагогикаһына таянған улар һәм яңылышмаған. Ете ул-ҡыҙҙарының бөтәһенә лә юғары белем биреп, үҙ тиңдәре менән бәхетле ғаилә ҡорорға булышлыҡ иткәндәр. Улар хәҙер ата-әсәләре өлгөһөндә үҙҙәре заманға яраҡлы, эшлекле, белемле илһөйәр балалар тәрбиәләй. Ейән-ейәнсәр, бүләләр егерме ете булып китте хәҙер. Был ғаиләлә уҙған йыл демографик мәсьәләне яҡшыртыуҙа уңышлы осор булған икән: биш бәпес донъяға килгән.\nИке ағаһынан һуң битлеге менән донъяға килгән, көтөп алынған ҡыҙға яратып Зөһрә тип исем ҡушҡандар. Ул бәләкәйҙән иркә ҡыҙыҡай түгел, ә тырыш, сәмле, маҡсатлы шәхес булып үҫә. Ике һеңлеһенә һәм ике ҡустыһына өлкән апай булараҡ, уларҙың һәйбәт уҡыуына ла, эш рәте белеп үҫеүенә лә, тормошта тәғәйен юлдарын табып, үргә үрләүҙәрендә лә үҙен яуаплы тойоп, туғандары, тип янып йәшәй. Был ҡурсалау тойғоһо әле лә ташламай уны. Һәм был тойғо, моғайын, уның лидерлыҡ сифаттарын үҫтереүҙә ҙур роль уйнағандыр. Ағалары агроном, зоотехник һөнәрҙәрен үҙ итһә, Зөһрәне педагогика фәне тарта. Ғөмүмән, туғанлыҡ тойғоһо ныҡ һалынған Бәшировтар күңеленә: ҡайғы-шатлыҡтарын да, донъя мәшәҡәттәрен дә уртаҡлашып, рухи яҡтан бер-береһен күтәрмәләп, кәңәш-төңәш итешеп, татыу ғүмер итәләр. Был күренеш тә — ғаиләләге тәрбиә һөҙөмтәһе бит. Туғанлыҡ тойғоһо артабан йәшерәк быуындар йәшәйешендә дауам итә. Мәҫәлән, ауылда донъя көткән туғандарға ҡалала тороусылар ҡайтып һыйына. Ә ҡалала йәшәүселәргә ауылдағыларҙың йомошо төшә, балаларын уҡырға, эшкә урынлаштырыуҙа ла ҙур терәк ҡалалағы туғандар. Зөһрә Йыһанур ҡыҙының бәләкәйҙән яратып, үҙ ҡанаты аҫтында эшкә өйрәтеп, хәстәрләп үҫтергән һеңлеһе Альбина — күптән инде баш ҡала кешеһе. Дипломлы белгес кенә түгел, ә апаһы артынан ғалимлыҡ юлынан китеп, философия фәндәре кандидаты дәрәжәһенә күтәрелгән ханым ул хәҙер. Апаһы, Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Зөһрә Рәхмәтуллинаның ярҙамсыһы вазифаһын башҡара.\nМәҡәләнең дауамын "Ватандаш" журналының 1-се һанында уҡығыҙ (2018).\nГөлфиә Юнысова әңгәмәләште.


Нәҙер һәм ант итеү | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Һорауҙар һәм яуаптар > Нәҙер һәм ант итеү\n« Нәҙер әйтеп\nНәҙер ул тел менән әйтелә. Әгәр тел менән әйтелмәһә, ул күңелдәге уй-ниәт кенә була. Нәҙер тел менән әйтелергә тейеш, ҡысҡырып әйтелергә лә, бышылдап әйтелергә лә мөмкин. Нәҙер менән ант улар бер-береһенә үҙ-ара оҡшаш. Ант та тел менән әйтелә. Әммә нәҙер әйткәндә «нәҙер иттем» тигән һүҙ әйтелә, нәҙер һүҙе ҡулланыла. Күңелдән генә уйлау ул нәҙер булмай. Күңелдәге уйҙы, ниәтте эшләргә була, эшләмәҫкә була, йәғни үҙ ихтыярыңда. Ә нәҙер әйтһә, уны үтәү вәжип. Эшләмәһә, гонаһлы була.\nАнт итеү һәм нәҙер әйтеү\nҺорау: Нимә ул ант итеү?\nЯуап: Ант итеү — ул тирә-йүндәгеләрҙе бер нәмәнең дөрөҫлөгөнә инандырыу өсөн әйтелә торған һүҙ.\nҺорау: Ант итеүҙең ниндәй төрҙәре бар?\nЯуап: Ант итеү өс төрлө була:\n1. Әл-ғамус — ул ялған ант итеү, йәғни бер ҡылынмаған ғәмәлде ҡылманым тип, йә иһә киреһенсә әйтеп, ант итеү. Мәҫәлән, кемдер: «Ысынлап та, мин быны эшләмәнем», — тип ант итә, ләкин ысынында ул быны эшләгән була. Бындай ант итеү ҙур гонаһ һәм улар батыусылар тип аталалар, сөнки был донъяла гонаһҡа, ә һуңынан утҡа баталар. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Аллаһҡа ширек килтереү, ата-әсәне тыңламау, кеше үлтереү һәм ялған ант ҙур гонаһҡа керә», — тине. Бындай ант итеүсе кәффарәт түләргә тейеш түгел, Аллаһы Тәғәләгә тәүбә ҡылырға тейеш.\n2. Ялбарыулы ант итеү — әл-мөнғаҡыд — ул бер кешенең киләсәктә бер ғәмәлде ҡылыуға йә иһә ҡылмауға һүҙ биреүе. Был антты сит кеше арҡаһында боҙһа ла ул кәффәрат түләргә тейеш.\n3. Буш ант биреү — әл-ләғү — бер кешенең үткәндә булған бер хәл өсөн үҙен хаҡлы тип уйлап ант итеүе, ләкин ысынында ул яңылыша.\nҺорау: Берәүҙе ант итергә мәжбүр итһәләр һәм ул ант итеп, уны боҙһа, кәффәрат түләргә тейешме?\nЯуап: Әйе, тейеш .\nАнт итеүгә бәйле шарттар\nҺорау: Ниндәй осраҡтарҙа мосолман ант иткән булып һанала?\nЯуап: Әгәр ул Аллаһы Тәғәләнең Әр-Рахмән, Әр-Рахим кеүек бер исеме йәки бөйөклөгө, Уның ҡөҙрәте кеүек бер сифаты менән ант итһә, анты дөрөҫ, Аллаһы Тәғәләнең ғилеме менән ант итеү дөрөҫ түгел.\nҺорау: Әгәр кеше «Аллаһының асыуы менән ант итәм» тиһә, был ант итеү буламы?\nЯуап: Юҡ, ант итеү булып һаналмай.\nҺорау: Әгәр кеше: «Әгәр мин ошоно эшләһәм, миңә Аллаһының асыуы төшһөн» тип әйтеүе ант булып һаналамы?\nҺорау: Әгәр кемдер ант иткәндән һуң «Аллаһы теләһә» тип өҫтәһә, ант итеү буламы?\nЯуап: Был ант итеү булмай, сөнки уның антын Аллаһы теләһә, боҙарға ла мөмкин.\nҺорау: Әгәр кемдер: «Әгәр мин быны эшләһәм, мин йәһүд, йә иһә насара, йә иһә мәжүси, йә поттарға табыныусы кеше булам», — тиһә, был ант итеү булып һаналамы?\nЯуап: Эйе, был ант итеү була һәм уны боҙған өсөн кәффәрат түләргә кәрәк.\nҺорау: Әгәр кемдер пәйғәмбәр ﷺ менән йәки Ҡөръән менән йәки Кәғбә менән ант итһә, был ант итеүгә инәме?\nЯуап: Юҡ, Аллаһынан һәм Уның исемдәренән һәм сифаттарынан башҡа әйберҙәр менән ант итеү ширек килтереү булып һанала. Әбү Дауыд Әбү Һурайранан хәҙис риүәйәт итә: Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Атайҙарығыҙ, әсәйҙәрегеҙ, үҙегеҙгә тиң булғандар менән, Аллаһынан башҡа теләһә ниндәй нәмә менән ант итмәгеҙ, бары тик дөрөҫөн әйткәндә Аллаһы менән генә әйтегеҙ», — тине.\nҺорау: Әгәр кемдер намаҙ уҡымаҫҡа, йәки ата-әсәһе менән һөйләшмәҫкә, йәки кемде лә булһа үлтерергә ант итһә, нишләргә?\nЯуап: Был гонаһлы эш булып һанала, был кешегә антын боҙоп, кәффәрат түләргә кәрәк. Әбү Мөслим Һурайранан хәҙис риүәйәт итә: Пәйғәмбәребеҙ ﷺ: «Кем дә булһа бер нәмә менән ант итһә, һуңынан был әйберҙән һәйбәтерәкте күрһә, үҙенең антын боҙоп, хәйерлерәк эште эшләһен», — тине.\nҺорау: Әгәр кемдер үҙенә-үҙе бер нәмәне тыйһа, был уға хәрам буламы?\nЯуап: Юҡ, харам булмай, ләкин антын боҙған өсөн кәффәрат түләргә тейеш.\nҺорау: Әгәр кәфер ант итеп, һуңынан Ислам ҡабул иткәндән һуң, антын боҙһа, уға кәффәрат түләргә кәрәкме?\nЯуап: Юҡ, кәрәкмәй, сөнки шәриғәттә мосолмандың ғына ант итеүе дөрөҫ булып һанала.\nҺорау: Әгәр кемдер үҙе эшләй алмаған, мәҫәлән, ташты алтынға әйләндереү кеүек нәмә менән ант итһә, ул антын боҙоусы булып һаналамы?\nЯуап: Эйе, шулай итеп ант итеүсе шунда уҡ уны боҙоусы ла булып һанала.\nҺорау: Кемдер Басрала (ҡала ла) булырға ант итһә, ләкин үлеменә тиклем шунда була алмаһа, уның тормошоноң ҡайһы ваҡытында был анты боҙолған булып һанала?\nЯуап: Ғүмеренең һуңғы ваҡытында анты боҙолған булып һанала. Мәҫәлән, әгәр ире ҡатынына: «Әгәр мин Басраға бармаһам, һин айырылаһың», — тиһә, үлгәнсе Басраға бара алмаһа һәм ҡатыны менән жимағ ҡылмаған булһа, — ҡатыны иренең үлеменән һуң уның мөлкәтенән мираҫ ала алмай. Шулай уҡ ул ғыйдда ла көтмәй. Әгәр ҡатыны менән жимағ ҡылһа, ҡатыны мираҫ та ала һәм ғыйдда ла көтөргә тейеш була.\nҺөйләшмәҫкә ант итеү\nҺорау: Әгәр кемдер һөйләшмәҫкә ант итһә һәм намаҙҙа Ҡөръән уҡыһа, анты боҙолған булып һаналамы?\nЯуап: Юҡ, анты боҙолған булып һаналмай.\nҺорау: Әгәр кемдер бүтән кеше менән бер нисә көн буйына һөйләшмәҫкә ант итһә, ул нисә көн антын тоторға тейеш?\nЯуап: Өс көн буйына антын тоторға тейеш була.\nҺорау: Әгәр бер нисә ай буйына өндәшмәҫкә ант иткән булһа, нишләргә?\nЯуап: Был осраҡта, Әбү Хәнифә фекеренсә, 10 ай, ә уҡыусылары әйтеүенсә, 12 ай буйына антын тоторға тейеш була.\nҺорау: Әгәр кемдер икенсе кеше менән һөйләшмәҫкә ант итеп, йоҡлағанда һөйләшһә, анты боҙолған булып һаналамы?\nЯуап: Эйе шул, анты боҙолған була.\nҺорау: Кемдер икенсе кешегә уның рөхсәтенән башҡа һөйләшмәҫкә ант иткәндән һуң, был иптәше менән ул рөхсәт иткәс кенә һөйләшһә, ләкин ул уның рөхсәт итеүе тураһында белмәһә, анты боҙолған буламы?\nҺорау: Кемдер икенсе кешенең ҡатыны менән һөйләшкә ант итһә һәм был ҡатын иренән айырылғас уның менән һөйләшһә, анты боҙолған буламы?\nЯуап: Юҡ, анты боҙолмай.\nҺорау: Кемдер икенсе кешенең ҡолы менән һөйләшмәҫкә ант итеп, хужаһы был ҡолдо азат иткәс һөйләшһә, антын боҙған буламы?\nАшау-эсеүҙән тыйылыуға ант итеү\nҺорау: Әгәр берәү икмәк ашамаҫҡа ант итһә, уға ниндәй икмәк ашарға ярамай?\nЯуап: Ул йәшәй торған илдә йәки ҡалала ғәҙәттә ниндәй икмәк ашаһалар, шул икмәкте ашарға ярамай. Әгәр ул дөгө йәки кукуруз көлсәһен ашаһа, анты боҙолмай.\nҺорау: Кемдер билдәле бер бәрәстең итен ашамаҫҡа ант итһә һәм был бәрәсе үҫеп һарыҡ булғандан һуң һуйып ашаһа, уның анты боҙоламы?\nЯуап: Эйе, боҙола.\nҺорау: Бер кеше өлгөрмәгән емештәрҙе ашамаҫҡа ант итеп, өлгөргәндән һуң ашаһа, уның анты боҙоламы?\nЯуап: Юҡ, нәҡ өлгөрөү йәки өлгөрмәү халәте был кешенең фекерен билдәләгән сәбәпле боҙолмай.\nҺорау: Кемдер силәктән һыу эсмәҫкә ант итһә, ләкин был силәктән сынаяҡҡа һалып эсһә, анты боҙоламы?\nЙортҡа инеү йәки сығыуға һәм йәшәүгә ант итеү\nҺорау: Бер кеше билдәле бер йортҡа инмәҫкә ант итһә, ләкин йорт ишелгәс уға инһә, анты боҙоламы?\nҺорау: Әгәр ул йорттарға инмәҫкә ант итһә һәм ишелгән йортҡа инһә, анты боҙоламы?\nЯуап: Был осраҡта анты боҙолмай.\nҺорау: Әгәр бер кеше йорттарға инмәҫкә ант иткәндән һуң Ҡағбәғә, мәсеткә һәм сиркәүгә инһә, анты боҙоламы?\nЯуап: Юҡ, боҙолмай.\nҺорау: Бер кеше билдәле бер өйҙә тормаҫҡа ант итһә һәм унан мөлкәтен һәм ғаиләһен ҡалдырып сыҡһа, шәриғәт был осраҡта нисек хөкөм итә?\nЯуап: Ул антын боҙоусы була, сөнки уға ант иткәндән һуң был өйҙән мөлкәте, ғаиләһе менән күсеп китергә кәрәк.\nБашҡа төрлө ант итеүҙәр\nҺорау: Бер кеше сауҙа итеү һәм аренда менән шөғөлләнмәҫкә ант иткәндән һуң был эшкә икенсе берәүҙе яллаһа, анты боҙоламы?\nҺорау: Әгәр кемдер ергә ултырмаҫҡа ант итһә, ләкин балаҫҡа йәки сыптаға ултырһа, анты боҙоламы?\nҺорау: Кемдер билдәле бер түшәккә ятмаҫҡа ант иткәндән һуң, уның өҫтөнә икенсе урын (түшәк) йәйеп ята, анты боҙоламы?\nҺорау: Бер кеше өҫтөндәге кейемен кеймәҫкә йәки йөрөгән (ултырған) транспортына ултырмаҫҡа ант итһә, ул антын боҙамы?\nЯуап: Әгәр ул ант итеү менән үк был кейемен сисһә йәки транспорттан сыҡһа, анты боҙолмай, әгәр улай эшләмәһә, анты шунда уҡ боҙолған була.\nҺорау: Бер кеше билдәле бер ваҡытҡа бурысын түләргә ант итһә һәм ул бурысын ялған аҡсалар менән бирһә, антын боҙоусы буламы?\nҺорау: Бер кеше бурысын яҡын арала бирергә вәғәҙә итһә, быны нисек аңларға?\nЯуап: Ваҡыт бер айға ҡәҙәр һуҙыла.\nИҫкәрмә. Әгәр кеше ни ҙә булһа эшләргә ант итһә, антын үтәү өсөн үҙ ғүмерендә бер мәртәбә эшләү ҙә етә.\nӘгәр бер ғәмәлде ғүмер буйы ҡылмаҫҡа ант итһә, антын үтәү өсөн ғүмере буйы был ғәмәлде ҡылырға ярамай, әгәр ул был ғәмәлде бер мәртәбә ҡылһа ла, анты боҙола.\nНәҙер әйтеүҙең ҡайһы бер халәттәре\nҺорау: Әгәр бер кеше үҙенең вәғәҙәһен ниндәй ҙә булһа бер шарт менән бәйләһә, мәҫәлән, кемдер: «Әгәр Аллаһы Тәғәлә был ауырыуҙан мине шифаландырһа, мин фәлән тиклем ваҡытҡа ураҙа тотам йәки хаж ҡылам йәки ҡол азат итәм", — тиһә, был вәғәҙәне үтәү важибмы?\nЯуап: Әйе, важиб, сөнки Аллаһының: «Үҙҙәренең вәғәҙәләрен үтәһендәр» тигән әмере бөтә кеше өсөн дә бер үк. Әбү Хәнифәнән риүәйәт ителә: «Әгәр берәү: «Был ғәмәлде ҡылһам, хаж ҡылам йәки бер йыл ураҙа тоторға вәғәҙә бирәм», — тиһә, уға вәғәҙәһен боҙоп кәффәрат түләү рөхсәт ителә». Уның уҡыусыһы Мөхәммәдтең дә фекере лә шулай уҡ.\nҺорау: Әгәр кемдер гонаһ ҡылырға вәғәҙә бирһә, уға нишләргә?\nЯуап: Гонаһ ҡылмаҫҡа һәм кәффәрат түләргә кәрәк.\nҺорау: Әгәр кемдер үҙенең бөтә мөлкәтен меҫкендәргә таратырға вәғәҙә бирһә, нишләргә?\nЯуап: Үҙен һәм ғаиләһен тәьмин итеү өсөн бер өлөш малын ҡалдырып, ҡалғанын таратырға, һуңынан аҡса эшләп тапҡандан һуң, ғаиләһен тәьмин итеүгә ҡалдырған ҡалған өлөшөн дә таратып бөтөрөргә кәрәк.\nАнтты боҙған өсөн кәффәрат түләү\nҺорау: Әгәр мосолман антын боҙһа, уға нишләргә?\nЯуап: Был турала Аллаһы Тәғәлә Үҙенең китабында былай тине: «Аллаһ һеҙҙе ғазап ҡылмаҫ уйнап әйткән анттарығыҙ өсөн уны үтәмәһәгеҙ, мәгәр ғазаб ҡылыр шәриғәт буйынса ант ителгән, дөрөҫ урында ант итеп тә, ул ант үтәлмәһә. Ул үтәлмәгән анттың кәффәрате: ун меҫкенгә аш ашатмаҡ, өй әһелдәребеҙ ашаған ризыҡтың уртаса булғаны менән, йәки ун меҫкенгә кейем кейҙермәк йәки бер ҡол азат итмәк, быларҙы эшләргә көсө етмәһә, өс көн буйы ураҙа тотар. Был йөкләтелгән эштәр үтәмәгән анттарығыҙҙың кәффәрате, анттарығыҙҙы әлбиттә үтәгеҙ! Бына шулай Аллаһ Үҙенең хөкөмдәрен һеҙгә асыҡ итеп аңлата, шулай булғас, шатланып Аллаһҡа шөкөр итәрһегеҙ».\n«Мәидә / Аш-Яулығы», 5:89\nҺорау: Әгәр кемдер антын боҙған өсөн кәффәратте ярлыларға ашатыу менән түләргә теләһә, уға быны нисек үтәргә?\nЯуап: 10 ярлыны 1 көн дауамында ашатырға йәки ярты сағ бойҙай йәки бер сағ арпа йәки хөрмә (емеш) бирергә кәрәк. Шулай уҡ бының хаҡын аҡсала та бирергә мөмкин.\nҺорау: Әгәр кәффәрате кейем-һалым таратыу менән түләргә теләһә, нисек үтәргә?\nЯуап: Бар тәнде ҡапларлыҡ һәм намаҙ уҡырға яраған кейемдәрҙе таратырға кәрәк.\nҺорау: Әгәр мосолман ҡол азат итергә теләһә, ул ниндәй ҡолды азат итергә тейеш?\nЯуап: Азат ителеүсе ҡолдың сифаттарын беҙ «Зиһар кәффәраты» темаһында әйтеп үттек. Ҡол иҫән-һау булырға тейеш,\nҺорау: Ураҙа менән кәффәрат түләгәндә өс көн буйына бер өҙлөкһөҙ тоторға кәрәкме?\nӘт- Тәсһил Әз-Зарури ли Мәсәил Әл-Ҡудури\nНәҙер әйтеп — ошо биттә уҡығыҙ: https://nazir1965.com/%D2%BBorau%D2%99ar-%D2%BB%D3%99m-yauaptar/n%D3%99%D2%99er-%D3%99jtep.html#more-6491\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 19.09.2018 в 01:15, и размещена в категории Һорауҙар һәм яуаптар. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


«Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын рәсми асыу тантанаһы булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Өфө» аэропортының яңы халыҡ-ара терминалын рәсми асыу тантанаһы булды\n11:42, 15 мая 2015 Йәмғиәт\nФото: Олег Яровиков, Хәлит Сафин | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских\nӨФӨ, 2015 йыл, 15 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Илья Спиридонов/.\n14 майҙа «Өфө» халыҡ-ара аэропортының яңы терминалын рәсми асыу тантанаһы булды. Унда Шанхай хеҙмәттәшлек ойошмаһы ағзалары булған дәүләттәрҙең транспорт министрҙары ҡатнашты.\nТантанаға ШОС-тың генераль секретары Дмитрий Мезенцев, Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов, Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов, Афғанстан Ислам Республикаһының транспорт һәм граждандар авиацияһы министры Баташ Мөхәммәҙулла, Беларусь Республикаһының транспорт һәм коммуникациялар министры Анатолий Сивак, Ҡытай Халыҡ Республикаһының транспорт министры Ян Чуаньтан, Ҡырғыҙ Республикаһының транспорт һәм коммуникациялар министры Арғынбәк Малабаев, Монголияның юл һәм транспорт министры Намхай Тумурхуу, Тажикстан Республикаһының транспорт министры Шерали Ганджалзода, «Үзбәкстан тимер юлдары» дәүләт-акционерҙар тимер юл компанияһы идараһы рәйесенең беренсе урынбаҫары Даврон Дехканов һәм башҡа рәсми кешеләр килде.\n– «Өфө» аэропорты илебеҙҙең ун ҙур аэропорттары иҫәбенә инә. Яңы терминалға, инфраструктураға Рәсәй бюджетынан ярайһы уҡ күләмдә аҡса тотонолған. Был ошо ҡунаҡсыл төбәктән пассажирҙар ташыуҙы үҫтереүгә этәргес буласаҡ, – тине Рәсәйҙең транспорт министры Максим Соколов.\n– Транспорт объекттары тарихында тәүге тапҡыр туғыҙ министр бер юлы ошондай ҡоролманы аса. Әлбиттә, был тарихи ваҡиға, – тип билдәләне республика Башлығы Рөстәм Хәмитов. – Аэропортты яңыртыуҙы дауам итеү тураһында ҡарар ҡабул итеүебеҙ бик һәйбәт. Быйылдан проектлауға тотонабыҙ, киләһе йылдан эске һауа юлдары терминалын төҙөй башлаясаҡбыҙ.\nҠыҙыл таҫманы киҫкәндән һуң, республика ҡунаҡтары пассажирҙарҙың осоп китеү-килеү залдарын ҡараны, шулай уҡ яңы халыҡ-ара терминалдың инфраструктураһы менән танышты.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, яңыртылған терминал ике ҡатлы. Тәүгеһендә багаж алыу, тапшырыу урындары, икенсеһендә таможня тикшереүе, хәүефһеҙлек зонаһы һәм халыҡ-ара рейстарҙы көтөү залы урынлашҡан.\nТеги: «өфө» аэропорты,бр башлығы,шос


Әсә йөрәге (хикәйә)\n27 Ғинуар 2020, 00:00\nӘсә күңеленә шом төштө, йөрәге йыш-йыш тибеп, аяҡ быуындары ҡалтыраны.– Юҡ, балам, юҡ, һине урманды үткәртмәй боролмайым, – тип, һаман атлауын дауам итте. Алдағы теге ир һыны нисек көтмәгәндә барлыҡҡа килде, шулай уҡ ҡапыл ғына юҡ булды ла ҡуйҙы. Әллә мал-тыуарын эҙләп йөрөгән берәй ауыл кешеһе булдымы икән? Көҙ көнө мал-тыуар шулай ҡайтмай, хужаларын маҙаһыҙлап ала. Айырыуса һыйырға быҙауы ҡушылып алһа, ҡайтыр юлдарын оноталар...\nСтанция ауылдан дүрт саҡрым тирәһе алыҫлыҡта ята. Йәйәүләп сыҡҡанда, поезға сәғәт ярымда еңел генә барып етеп була. Атаһы эштән ҡайтып өлгөрмәгәс, Гөлсәсәкте әсәһе, ауыл осона ҡәҙәр генә булһа ла тип, оҙата сыҡты. Ауыл осона еткәс, юл өҫтөндә ятҡан зыяратты үткәнсе генә барырға булды. Шунан юл урман араһына инә. Балаһын урманда япа-яңғыҙын ҡалдырып китергә әсәнең йөрәге етмәне. Эңер төшә башланы. Шулай бара торғас, күңелгә шом һалып, күҙ үлсәме араһы алыҫлыҡта ғына алдарында бер кеше һыны хасил булды. Әле генә юҡ ине, ҡайҙан килеп сыҡты? Кейеменә, хәрәкәт итеүенә ҡарағанда, ир кеше булырға тейеш. Әсә күңеленә шом төштө, йөрәге йыш-йыш тибеп, аяҡ быуындары ҡалтыраны.\n– Юҡ, балам, юҡ, һине урманды үткәртмәй боролмайым, – тип, һаман атлауын дауам итте. Алдағы теге ир һыны нисек көтмәгәндә барлыҡҡа килде, шулай уҡ ҡапыл ғына юҡ булды ла ҡуйҙы. Әллә мал-тыуарын эҙләп йөрөгән берәй ауыл кешеһе булдымы икән? Көҙ көнө мал-тыуар шулай ҡайтмай, хужаларын маҙаһыҙлап ала. Айырыуса һыйырға быҙауы ҡушылып алһа, ҡайтыр юлдарын оноталар...\n– Әсәй, ярай, оҙаттың бит инде, яҡты күҙҙә һин дә урманды үтеп өлгөр, әтеү һинең өсөн борсоласаҡмын, – тип әсәһен кире борорға тырышты.\nШул ваҡыт ауыл яғынан йөк машинаһы күренде. Ҡыҙ атаһының машинаһын, күрмәһә лә, тауышынан танып тора. Тик был ул түгел ине. Йәйәүлеләр эргәһенә еткәс, машина туҡтаны. Кузовында алты-ете һунарсы, һалам түшәлгән иҙәнгә ҡырын төшөп ятып алғандар ҙа кәрт һуғалар. Юлсыларҙы күргәс:\n– Әйҙәгеҙ, әйҙә, әтеү поезға һуңлайһығыҙ! – тип, әсә менән ҡыҙҙы ултырырға саҡырҙылар. Ҡыҙ һаман да:\n– Әсәй, йә бар инде ҡайт, ана, станция ла күренеп ята, – тине.\n– Юҡ, балам, был тиклем ирҙәр араһына, ни йөрәк менән яңғыҙыңды ултыртып ебәрәйем, – тип, кузовҡа, ҡыҙы эргәһенә менеп ултырҙы. Һунарсыларҙың берәүһе:\n– Апай, борсолма ҡыҙың өсөн, һәйбәт итеп алып барып еткерербеҙ, – тиһә лә,\n– Юҡ инде, бында килеп еткәс, барып етеп ҡайтам, – тип, ултырған урынынан ҡуҙғалманы.\nСтанцияға бик тиҙ килеп еттеләр. Олпат кәүҙәле, оло йәштәге һунарсы, әсә менән ҡыҙға кузовтан төшөргә ярҙам итеп:\n– Апай, был ҡараңғыла ҡурҡмайынса нисек ауылыңа ҡайтып етәрһең икән? – тине борсолоп.\nНисектең алдына төшөп алам да, йүгереп, һә тигәнсе ҡайтып етәм. Мин ни йөрөмәгән кеше түгел дә, – тине, эсендәге бер аҙ ҡурҡыуын усына йомоп. Ә ҡыҙ өндәшмәне, сөнки ул үҙе лә шул турала уйлап, эстән ут яна ине.\nКүп тә тормай, поезд килде. Ҡыҙ вагонға менеү менән тәҙрәгә ҡапланып, әле генә ауылы яғына, ҡараңғылыҡҡа инеп киткән әсәһенең һынын эҙләне... Көҙ ҡараһына энә менән төртһәң дә, бер нәмә лә күренмәй. Ҡыҙҙың йөрәге жыу итеп китте. Башына, әллә үҙем генә төшөп ҡалайыммы икән, тигән уй ҙа килде. Вагонға инеп, сумкаһын алып, сығыу яғына ыңғайланы. Тәҙрәгә йәнә күҙ һалды. Ауыл яғынан елеп килгән машина фары яҡтыһында ҡыҙ ҡулын һелтәп ҡыҙыу-ҡыҙыу атлаған әсәһенең шәүләһен шәйләп алды. Был атаһының машинаһы ине. Ҡыҙ уны шунда уҡ таныны.\n– Атай, атаҡайым, Аллаҡайым минең, мең рәхмәт һеҙгә! – тип, ҡыҙҙың йөрәге шатлығынан күкрәген ярып сығырҙай булып дөпөлдәп типте һәм күҙҙәренән шатлыҡ йәштәре бәреп сыҡты. Поезд яйлап ҡына ҡуҙғалып китте. Машина әсәһе тәңгәленә еткәс, туҡтаны. Ниһайәт, ҡыҙ еңел һулап, вагонға инеп, буш урынға ултырҙы.\nБыл хәл ҡырҡ йыл тирәһе элек булһа ла, ҡыҙ уны кисәгеләй хәтерләй. Күҙҙәренә, әле булһа, шатлыҡ йәше бәреп сыға. «Рәхмәт, атай, әсәйем өсөн рәхмәт!» – тип эстән генә ҡыуанып ҡабатлай...


Ҙур донъяға юл...\nСалауат районы федераль программаларҙа уңышлы ҡатнаша. Былтыр «Бәләкәй ауылдарға юл» программаһы буйынса Ташауыл ауылына өс саҡрымға яҡын юл һалынған. Был ауыл халҡынан тыш, төбәккә килеүсе туристарға ла уңайлыҡтар тыуҙырған.\nОшо көндәрҙә Салауат районы Көҫәпәй ауылы халҡы ла күтәреңке кәйеф менән йәшәй. Оҙаҡ йылдар дауамында ауылға илтеүсе юл түбән сифатлы булған. Ниһайәт, яңы һалынған асфальт һәм күперҙәр Көҫәпәйҙәр тормошон күпкә уңайлыраҡ итәсәк.\nСалауат районында «Ауыл биләмәләренең тотороҡло үҫеше» федераль маҡсатлы программаһы ла уңышлы тормошҡа ашырыла. Көҫәпәй ауылын Кропачев - Мәсәғүт - Красноуфимск менән тоташтырған дүрт саҡрымда юл төҙөлөшө 2017 йылдың майында башланған һәм эш 20 декабргә тулыһынса тамамланыр тип күҙаллана. Ошоға тиклем аҫылмалы күпер аша тормош көтөргө мәжбүр булған ауыл халҡының һәм фермерҙарҙың тормошо күпкә яҡшырасаҡ.


Экологтар Урал аръяғы йылғаларындағы һыуҙың сифаты яҡшырыуын билдәләй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЭкологтар Урал аръяғы йылғаларындағы һыуҙың сифаты яҡшырыуын билдәләй\n9:56, 14 апреля 2015 Йәмғиәт\nЭкологтар Урал аръяғы йылғаларындағы һыуҙың сифаты яҡшырыуын билдәләй Фото: Андрей Старостин\nӨФӨ, 2015 йыл, 14 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм Экология министрлығы дәүләт аналитика контроле идаралығының лаборатор тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, Урал аръяғында һыу объекттарының сифаты яҡшырыуы күҙәтелә.\nВедомствоның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, тимер, марганец, сульфаттар, нитриттар, нитраттар һәм хлоридтар күләме буйынса Таналыҡ йылғаһындағы һыуҙың сифаты яҡшырған. Төйәләҫ йылғаһында ла баҡыр һәм марганец буйынса ыңғай динамика күҙәтелә.\n— Таналыҡ һәм Төйәләҫ йылғалары буйындағы ерҙәр 2009 йылдан күҙәтеүгә алынған. Былтыр Төйәләҫ йылғаһының уң ҡушылдығы булған Ҡарағайлы йылғаһы үҙәнен таҙартыу һәм киңәйтеү буйынса эштәр башланды. Ошо маҡсатта федераль бюджеттан 8 миллиондан ашыу аҡса бүленде. Таҙартыласаҡ урын11 километрҙан ашыу тәшкил итәсәк. Һис шикһеҙ, ошо сараны ғәмәлгә ашырыу ыңғай һөҙөмтә бирәсәк, — тип аңлатма бирҙе министрлыҡтың Сибай биләмә комитеты рәйесе Гөлнара Ноғоманова.\nТеги: экология,һыу объекттары


Башҡортостанстат ҡарамағында Йәмәғәт советы эшләйәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанстат ҡарамағында Йәмәғәт советы эшләйәсәк\n15:28, 11 апреля 2014 Йәмғиәт\nФедераль дәүләт статистикаһы хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса территориаль органы (Башҡортостанстат) ҡарамағында Йәмәғәт советы эшләйәсәк. Ведомствоның бойороғо менән уның шәхси составы раҫланды.\nУға республиканың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы, БР Эшҡыуарлыҡ ойошмалары ассоциацияһы, БР Журналистар союзы, киң мәғлүмәт саралары, фән берләшмәһе, бер нисә юғары уҡыу йорттары һәм урта махсус белем биреү йорттары инде.\nБашҡортостанстат ҡарамағындағы Йәмәғәт советы статистика мәғлүмәттәренең бөтә ҡулланыусылары: граждандар, йәмәғәт ойошмалары, дәүләт власы органдары ихтыяждарын үтәүгә булышлыҡ итергә тейеш. Башҡортостанстаттан «Башинформ» агентлығына аңлатыуҙарынса, ижтимағи орган методологияны, отчетлыҡ формаларын төҙәтеү буйынса, статистик иҫәп өлкәһендә ҡануниәтте ҡулланыу буйынса Росстатҡа тәҡдимдәр әҙерләйәсәк.\nТеги: ижтимағи совет,башҡортостанстат,статистика


23 октябрь — Башҡорт Википедияһы\n23 октябрь — григориан стиле буйынса йылдың 296-сы көнө (кәбисә йылында 297-се). Йыл аҙағына тиклем 69 көн ҡала.\n23 октябрь Викимилектә\nВенгрия: Республика көнө.\nЛивия: Еңеү һәм азатлыҡ көнө.\nБразилия: Лётчиктар көнө.\nМексика: Доктор көнө.\nРәсәй: Реклама хеҙмәткәрҙәре көнө.\n1689: Англия парламенты Хоҡуҡтар хаҡында билль ҡабул итә.\n1914: Мәскәүҙә Щукин театр училищеһы асыла (хәҙер Борис Щукин исемендәге Театр институты).\n1931: Башҡортостан республика оборона спорт-техник ойошмаһы (РОСТО) ойошторола.\n1946: БМО Генераль Ассамблеяһының беренсе ултырышы башлана.\n1956: Венгрияла советтарға ҡаршы ихтилал башлана.\n1958: Борис Пастернак әҙәбиәт буйынса Нобель премияһы лауреаты итеп иғлан ителә.\n1974: Халыҡ-ара Олимпия комитетының Веналағы 75-се сессияһы XXII Олимпия уйындарын 1980 йылда СССР-ҙың баш ҡалаһы Мәскәүҙә үткәреү тураһында ҡарар ҡабул итә.\n1985: Мәскәүҙә рок-лабораторияһы эш башлай.\n1989: Будапешта Венгр Республикаһы ойошторолоу тураһында иғлан ителә.\n2001: Беренсе iPod һатыуға сығарыла.\n2002: Дубровкалағы Театр үҙәгендә «Норд-Ост» мюзиклы барғанда террорсылар 800 тирәһе кешене аманатҡа ала.\nМазунова Лидия Константиновна (1945), ғалим-педагог-методист. 1969 йылдан Башҡорт дәүләт университеты уҡытыусыһы, 1997 йылдан башҡа телдәрҙә белем биреү методикаһы һәм икенсе сит тел кафедраһы мөдире. Педагогия фәндәре докторы (2006), профессор. (2006). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1997). Сығышы менән хәҙерге Үзбәкстандың Андижан ҡалаһынан.\nСавицкий Александр Казимирович (1945), музыкант, педагог. 1970 йылдан хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты уҡытыусыһы, доцент (1989). Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы һәм атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Сығышы менән хәҙерге Мәскәү өлкәһенең Балашиха районы Савино ҡасабаһынан.\nМарков Геннадий Павлович (1970), инженер-механик, ауыл хужалығы эшмәкәре, йәмәғәтсе. 2005 йылдан «Үмәр» яуаплалығы сикләнгән йәмғиәт директоры. Башҡортостан Республикаһы керәшендәренең милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (2012). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баҡалы районы Үмәр ауылынан.\nЖданова Елена Александровна (1980), спортсы. 1995—2005 йылдарҙа күреү буйынса инвалид спортсыларҙың еңел атлетика буйынса Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Рәсәйҙең халыҡ-ара класлы (1998) һәм атҡаҙанған (2001) спорт мастеры. Инвалидтарҙың бөтә донъя уйындары чемпионы (2003) һәм төрлө кимәлдәге башҡа чемпионаттар еңеүсеһе, призёры һәм рекордсыһы. 2-се дәрәжә «Ватан алдында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены кавалеры (2002). Өфөнөң 20-се балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәбе һәм күреү буйынса инвалидтарҙың «Луч» республика спорт-тергеҙеү үҙәге тәрбиәләнеүсеһе. Сығышы менән хәҙерге Алтай крайының Бийск ҡалаһынан.\nКоваль Юрий Никифорович (1936—6.11.2020), журналист. 1969 йылдан СССР Журналистар союзы ағзаһы. 1966 йылдан «Ленинец», «Вечерняя Уфа» һәм «Советская Башкирия» гәзиттәре, 2001—2008 йылдарҙа «Бельские просторы» журналы хеҙмәткәре. Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2006). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nҒилфанов Мулланур Вәли улы (1951), муниципаль хеҙмәткәр, жужалыҡ эшмәкәре. 1990—1993 йылдарҙа Ағиҙел ҡала хакимиәте башлығы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (2006). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Краснокама районы Иҫке Ҡабан ауылынан.\nИшбулдин Рәмил Илдус улы (1966), ғалим-йөрәк-ҡан тамырҙары хирургы. 2001 йылдан Республика кардиология диспансерының бүлек мөдире, бер үк ваҡытта 1995 йылдан Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2007). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (2009). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районы Прибельский ауылынан.\nБукет Евгений Васильевич (1981), Украина журналисы, тыуған яҡты өйрәнеүсе һәм йәмәғәт эшмәкәре. «Викимедиа Украина» ойошмаһының идара рәйесе. Вики-Һабантуй 2015-тә ҡатнашыусы.\nПантюхин Анатолий Алексеевич (1932—31.05.2017), табип-терапевт, 1969—1989 йылдарҙа Ҡариҙел үҙәк район дауаханаһының баш табибы, Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры.\nТрапезников Василий Николаевич (1957), спортсы, йәйәнән уҡ атыу буйнса СССР-ҙың халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1982). Шәхси иҫәптә СССР-ҙың абсолют чемпионы (1982), РСФСР чемпионы (1981), Европа Кубогын яулаусы (1995). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Дүртөйлө ҡалаһынан.\nЛюбушкин Виктор Васильевич (1913—1.02.1983), СССР партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1939—40 йылдарҙағы совет‑фин һуғышында ҡатнашыусы. 1955—1961 йылдарҙа КПСС-тың Сибай ҡала комитетының 1‑се секретары; 1966—1974 йылдарҙа Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты директоры. Башҡорт АССР-ының III—VI саҡырылыш Юғары Советы депутаты. Ленин (1956), ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1949, 1971), Ҡыҙыл Йондоҙ (1970), ике Почёт Билдәһе (1961, 1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Ырымбур өлкәһенең Кваркен районы Айҙарәле ҡасабаһынан.\nҠалҡаманов Ғәриф Хәким улы (1923—1992), хужалыҡ эшмәкәре. Шишмә районы «Победа» колхозының элекке рәйесе. Ике Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры. Сығышы менән ошо райондан.\nШакирова Рима Шәһит ҡыҙы (1948), Стәрлетамаҡ дәүләт филармонияһының 1996—2009 йылдарҙағы художество етәксеһе. Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nРыбалко Павел Семёнович (1894—28.08.1948), хәрби эшмәкәр. Ике тапҡыр Советтар Союзы Геройы (1943, 1945). Бронетанк ғәскәрҙәре маршалы (1945). Беренсе донъя, Граждандар һәм Бөйөк Ватан һуғыштарында ҡатнашыусы. 1919—1920 йылдарҙа Стәрлетамаҡ өйәҙ хәрби комиссариатының сәйәси бүлек мөдире. Сығышы менән хәҙерге Украинаның Сумы өлкәһе Лебедин районының Кесе Выстороп ауылынан.\nҒәзизов Чингиз Барый улы (1949), юрист. Башҡортостан Республикаһының беренсе Кеше хоҡуҡтары буйынса вәкиле (1996—2004). Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған юрисы, Рәсәй Федерацияһы Прокуратураһының почётлы хеҙмәткәре (1994).\nТаймаҫов Салауат Усман улы (1949), ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Тарих фәндәре кандидаты (2000), доцент (2000).\nЧариков Владимир Петрович (1949), спортсы, хоккейсы, тренер. 1967—1970 йылдарҙа «Салауат Юлаев» хоккей командаһы уйынсыһы. 1991 йылдан «Салауат Юлаев» хоккей клубының баш администраторы, 1999—2010 йылдарҙа — начальнигы. Шайбалы хоккей буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1998). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n23 октябрҙә тыуғандар\n1715: Пётр II, Рәсәй императоры.\n1734: Никола-Эдм Ретиф де ла Бретон, Франция яҙыусыһы.\n1868: Фредерик Уильям Ланчестер, Англия инженеры.\n1875: Гилберт Льюис, АҠШ физигы һәм химигы.\n1904: Святослав Рерих, рус рәссамы.\n1928: Юрий Сау́льский, СССР композиторы, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1990).\n1940: Пеле, «футбол батшаһы».\n23 октябрҙә вафат булғандар\n1872: Теофиль Готье, Франция яҙыусыһы.\n1946: Эрнест Сетон-Томпсон, Канада яҙыусыһы.\n1972: Борис Ливанов, СССР-ҙың театр һәм кино актёры, СССР-ҙың халыҡ артисы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=23_октябрь&oldid=1086968 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 22 октябрь 2021 в 18:39\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:39 22 октябрь 2021 үҙгәртелгән.


Поляктар ҙа башҡорт телен өйрәнһә… | Всемирный курултай башкир\nСаҡырыу ҡағыҙы алғас…\nПольшала үтәсәк IV халыҡ-ара төркиәт конгресына саҡырыу ҡағыҙы алғас та бер нисә кеше юлға әҙерләнә башланыҡ. Былтыр беҙҙең башҡорт филологияһы факультетын тамамлап, әле Варшава университетының шәрҡиәт факультеты докторантураһында уҡып йөрөгән элекке студентыбыҙ Вячеслав Черневтың изге уйҙар менән янғанын, был эштең халҡыбыҙ өсөн ифрат әһәмиәтле булырын һәм уны тормошҡа ашырыр өсөн берҙәм көс талап ителеүен ныҡлы аңлай инек. Әлбиттә, конгреста ҡатнашырға теләк белдереү генә аҙ, ситтә сығыш яһар өсөн әллә күпме эш башҡарырға кәрәк. Әҙерлек тотош йәйҙе алды. Әммә Варшаваға барыу миңә генә насип булды.\nПольшала уҡыу октябрҙә башлана. Шуға ҡарамаҫтан, Вячеслав минең менән бергә барырға булды, яңғыҙ ҡалдырманы.\nӨфөнән Брестҡа тиклем поезд йөрөй. 15 сентябрҙә иртәнсәк шуға ултырып ҡуҙғалып киттек. Юлыбыҙ аҙаплы түгел, әммә оҙон булды. Төбәлгән ергә ике тәүлектән ашыу барып, артабан Брест – Тересполь, Тересполь – Варшава йүнәлешендә йөрөгән поездарға күсеп ултырҙыҡ. Ике илде айырып торған Буг йылғаһы аша үтеү күңелгә онотолмаҫлыҡ матур мәл булып уйылды. Варшаваға барған поезға ингән һәр бер кешенең ауылдағы һымаҡ һаулыҡ һорашыуы ла йөрәккә майҙай яғылды.\nПольшаның баш ҡалаһына килеп еттек. Ҡулда әйбер күп. Вокзалдан сыҡҡас та ҡыҙыҡһынып, ауыҙымды асып тигәндәй, тирә-яҡҡа ҡарайым. Беҙҙәге кеүек: “Һеҙҙе ҡайҙа алып барырға? Әйҙәгеҙ, миңә ултырығыҙ. Хаҡты ҡиммәт алмайым”, – тигән һүҙҙәр менән таксистар уратып алыр һымаҡ ине. Тик янға берәү ҙә килмәне. Күрәм: вокзал ишегенең ҡаршыһында такси тора. Ултырҙыҡ, һөйләшеп киттек. Баҡтиһәң, бында вокзал етәкселеге ике корпорация менән генә килешеү төҙөгән, кешеләрҙе фәҡәт шуларҙың таксистары ташый. Поездан төшкәндәр, ҡаршыла торған машинаны күреп, ултыра ла китә.\nӘ күрмәгәндәр өсөн (ундай кешеләр үҙен һуҡыр (слепой) тип атағанды яратмай икән, күрмәгән (незрячий) тиеү хәйерле) ҡаланың һәр ерендә бер-береһенә яҡын һәм ҡалҡыбыраҡ торған өсәр юл һыҙылған. Вячеслав улар буйлап күргән кешенән дә шәберәк йөрөй. Бынан тыш, “зебра”лар ҙа һаулығы буйынса мөмкинлеге сикләнгәндәрҙең хәлен иҫәпкә алып һыҙылған: аҡ урындары эре генә бызыртмаҡ итеп яһалған. Ҡалала “Польша күрмәгәндәр берләшмәһе” тигән ойошма эшләй.\nСәфәребеҙҙә тик яҡшы кешеләр юлдаш булды. Поезда кемдәрҙе генә осратманыҡ! Вячеслав улар менән төрлө телдә ихлас аралашты, фекер алышты, аҡыллы кәңәштәрен бирҙе. Хеҙмәттәшемдең Интернет үҙенсәлектәрен шәп белеүенә, тел әйләнмәҫ терминдарҙы киң ҡулланып, яттан өйрәтеүенә хайран ҡалып, һоҡланып, ғорурланып барҙым. Йәштәр уның әйткәндәрен ҡабат-ҡабат һорап, яҙып алып ултырҙы. Сәйер ҙә кеүек ине был күренеш: тыңлаусыларҙың күҙҙәре шәп, өҫтәүенә хеҙмәттәшемдән өлкәнерәк һымаҡтар, ә Вячеслав, күрмәүенә ҡарамаҫтан, күпте белә, һәр кемгә уларҙың туған телендә кинәнеп аңлата…\nҠунаҡханаға урынлаштыҡ. Таҙа, матур, яҡты, йылы. Барыһы ла полякса йә инглизсә һөйләшә. Ошоға бәйле Вячеслав минең тәржемәсемә әйләнде. Килеп төшкәндең икенсе көнөндә һайлауға барып гражданлыҡ бурысыбыҙҙы үтәнек.\n“Төрки халыҡтары – быуаттар һәм илдәр аша” тип аталған IV халыҡ-ара төркиәт конгресы Варшава университетында 21–23 сентябрҙә булды. Уны университеттың шәрҡиәт факультеты ойошторған. Конгреста 11 илдән 100-ҙән ашыу ғалим ҡатнашты. Беренсе көндә пленар ултырыш булды, тәбрикләү һүҙе менән Варшава университетының шәрҡиәт факультеты деканы, профессор Петр Тараха, төркиәт һәм Урта Азия кафедраһы етәксеһе Агата Барея-Стажинска, Азербайжандың Польшалағы илсеһе Гасан Гасанов һәм башҡалар сығыш яһаны. Артабан егерме секцияның эше асылды. Уларҙа Литва, Венгрия, Ҡаҙағстан, Албания, Төркиә, Ҡытай, Украина, Азербайжан һәм башҡа илдәрҙән килгән ғалимдар төрки халыҡтарҙың тарихын, телен, мәҙәниәтен, социаль хәлен һәм башҡа мәсьәләләрен яҡтыртҡан сығыштарын тәҡдим итте.\nКонгресс тарихында беренсе тапҡыр башҡорт секцияһы булдырылыуын һәр кем хуплап ҡабул итте, уңыштар теләне. 21 сентябрҙәге ултырышта мин рәйес булдым. Икенсе көндә иһә беҙҙең секцияға сығышы менән Ҡаҙағстандан булған, әле Венгрияның Сегед университетында эшләп йөрөгән Раушангөл Мукушева етәкселек итте.\nБеҙгә башҡорт телмәрен Варшава урамдарында ғына ишеттереп йөрөргә түгел, ә конгреста ла яңғыратырға насип булды. Сығыш яһар алдынан: “Мин ике телдә – башҡортса һәм урыҫса һөйләй алам. Ҡайһыһын һайлайым?” – тип һорағас, ғалимдар бер тауыштан башҡортса һөйләүемде теләне. Минән һуң һүҙ тоторға йыйынған докторант Вячеслав Чернев менән дә шундай уҡ хәл булды. Биш телдә сығыш яһай алғанын белдергәйне, унан да башҡортса һөйләүен үтенделәр. Аҙаҡ һорауҙарға яуап бирҙек.\nАудиториялағылар башҡорт теленең шул ҡәҙәр йомшаҡ, моңло, матур икәне тураһында ихлас әйтте, Ҡытайҙан килгән уйғыр ҡыҙҙары: “Һеҙ һөйләгәндәрҙең барыһын да аңлап ултырҙыҡ, телмәрҙәребеҙ шул тиклем оҡшаш икән”, – тип һөйөндө, үҙ-ара бәйләнеште дауам итеү, аралашып йәшәү теләген белдерҙе, туғанын тапҡандай ҡыуанды, ғорурланды…\n23 сентябрҙә конгресты ябыу тантанаһында бер нисә ғалим сығыш яһарға тейеш ине. Иң беренсе һүҙҙе миңә бирҙеләр. Башҡортостан сәләмен, рәхмәт һүҙҙәрен башҡортса еткерҙем. Беҙҙәге ҙ, ҫ, һ, ә, ө, ү, уы[w] өндәренең барыһының да инглиз телендә булғанын әйтеп, миҫалдар килтереүем аудиторияны тағы ла йәнләндереп ебәрҙе. Вячеслав уларҙы поляксаға тәржемә итте. Ихлас йылмайып, ҡыҙыҡһынып тыңланылар, алҡышланылар. Буш ҡул менән бармағайныҡ. Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтынан Фирҙәүес Хисамитдинова һәм уның хеҙмәттәштәре тырышлығы менән төҙөлгән ете томлыҡ “Башҡорт теленең академик һүҙлеге”н һәм үҙебеҙҙең башҡорт филологияһы факультеты уҡытыусыларының китаптарын бүләк иттек.\n“Рәхмәт һеҙгә! – тине аҙаҡ бер ғалимә ҙур ҡыуаныс менән. – Башҡорттоң мул ҡуллы, киң күңелле, ихлас икәнен бында ла күрһәттегеҙ”. Һөйләшеп киттек. Баҡтиһәң, ул Украинанан килгән археолог-профессор Светлана Беляева икән, атаһы сығышы менән Баймаҡтан булған.\nКонгреста сығыш яһау менән бер рәттән төп маҡсатыбыҙ Варшава университетында башҡорт үҙәген булдырыу, шәрҡиәт факультеты менән М. Аҡмулла исемендәге БДПУ араһында башҡорт телен уҡытыу тураһында меморандум төҙөү тураһында һөйләшеү алып барыу ине. Конгреста үҙебеҙсә сығыш яһауыбыҙҙың һөҙөмтәһе ҙур булды. Ғалимдар башҡорт теленең башҡа төрки телдәр менән оҡшашлығын һәм уларҙан айырылып торған үҙенсәлектәрен асыҡ тойомлаған. Шул арҡала беҙгә иғтибар артты, артабанғы һөйләшеүҙәргә юл ярылды. Шәрҡиәт факультеты деканы Петр Тараха, төркиәт һәм Урта Азия кафедраһы мөдире Агата Барея-Стажинска һәм шунда уҡ уҡытҡан ғалимә Мажена Годзиньска төркиәт өлкәһендәге тикшеренеүҙәрҙә башҡорт йүнәлешен файҙаланыуҙың айырыуса әһәмиәтле булырын билдәләне. Конгрестың һуңғы көнөндә Варшава университетының шәрҡиәт факультеты һәм М. Аҡмулла исемендәге БДПУ араһында килешеү төҙөү тураһында һөйләшелде.\nИке быуатлыҡ тәжрибә\nВаршава университеты – бик боронғо уҡыу йорто. Быйыл уға 200 йыл тула. Корпустарҙың стеналарына боронғо грек стилендә уйып яһалған һындарға һоҡланып туйғыһыҙ. Заманында бында билдәле төркиәтсе А. Заянчковский, тел ғилеме нигеҙҙәре менән шөғөлләнгән Бодуэн де Куртенэ эшләгән. Университетта 45 мең студент белем ала, уларҙың 1425-е – һаулығы буйынса мөмкинлеге сикләнгән кешеләр. Көндөҙгө бүлектәгеләрҙең барыһы ла бушлай уҡый, ә ситтән тороп белем алыу түләүле.\nШәрҡиәт факультетының 13 бүлегендә 150 уҡытыусы эшләй, 1500 студент ғилем туплай. Унда ғәрәп теле һәм ислам белеме, боронғо шәреҡ һәм башҡа кафедралар бар. Факультетта ҡытай, ғәрәп, япон, корей, йәһүд, фарсы, әссүриә һәм башҡа телдәрҙе өйрәнәләр. Төркиәт һәм Урта Азия халыҡтары кафедраһында иһә төрөк һәм азербайжан телдәре үҙләштерелә. Факультет ҡарамағында шулай уҡ шәрҡи телдәр мәктәбе бар. Унда ҡаҙаҡ, үзбәк, һинд, ғәрәп, чечен һәм башҡа бихисап тел өйрәнелә.\nВаршава университетында һаулығы буйынса мөмкинлеге сикләнгәндәрҙе ҡараған айырым бюро эшләй. Етәксеһе Павел Вдувик үҙе лә күрмәй икән. Ауырыу студенттар менән эшләү алымдарын Америкаға барып өйрәнгәндәр. Әйткәндәй, Варшавала “Пожеточна” тип аталған үҙенсәлекле кафе бар. Унда интеллектуаль мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр генә эшләй.\nБеҙҙә ниңә шулай түгел?\nӨфө кешеһе көн дә ҡатнашҡан бер күренеш: күптән утилгә ырғытырға ваҡыты еткән, трактор һымаҡ йөрөгән, эсендә газ еҫе борҡоп торған иҫке “ПАЗ”-дар, бер-береһенең өҫтөнә менә яҙып уҙышҡан, юл буйы кеҫә телефоны аша көнәркәшенең ҡайһы ерҙә китеп барғанын һүгенә-һүгенә һөйләгән водителдәр йөрөткән маршруткалар… Бындайҙы Варшавала күрмәҫһең. Сағыу төҫтәргә буялған матур, ҙур автобустар туҡталыштарға 5-10 минут һайын килеп тора. Салонда билет алыр өсөн махсус касса, сығырға теләгәндәр баҫһын өсөн һәр урында төймә бар. Әйткәндәй, ул төймәләр хатта тыш яҡтан да ҡуйылған. Тимәк, ишеге ябылып өлгөргән автобусҡа килеп еткән кеше шуға баҫып инә ала. Беҙҙәге һымаҡ водитель яғына йүгермәй, инәлмәй, йылмайған булып әртисләнмәй.\nВаршавала шулай уҡ юл транспорты итеп велосипедты һайлағандар күп икән. Йәше лә, ҡарты ла, балалар ҙа, хатта итәк кейгән ҡатын-ҡыҙ ҙа рәхәтләнеп йөрөй. Бының өсөн киң итеп махсус юлдар тротуарға ла, транспорт йөрөгән маршрутта ла һалынған. Айырым урындарға 15-20-ләгән велосипед ҡуйылған. Уларға атланаһың да, махсус төймәгә баҫҡас (шунан мәғлүмәт бирелә), үҙ юлыңдан китәһең. Егерме минут барыу бушлай, артабан – түләүле.\nҒөмүмән, үҙ ерендә хужа булып, ҡәнәғәт йәшәй, иле матур булһын, үҫешһен өсөн барлыҡ көсөн һала поляктар. Эйе, был йәһәттән Башҡортостан етәкселеге һәм халҡы ла бик тырыш, күп эш башҡара. Шулай ҙа төбәгебеҙ, милләтебеҙ мәнфәғәтендә сит илдән уртаҡлашыр тәжрибә өлгөләре лә бихисап. Әйтәйек, Варшава университетында студенттар туған телебеҙҙе өйрәнгән мәлдә, Башҡортостандағы башҡорт балаһы уны белмәһә, быға ата-әсә үҙе лә битараф ҡалһа… Шуны онотмаһаҡ ине: башҡорт телен белгән кеше инглизсә таҙа һөйләшә ала, алтай, балҡар, ғағауыз, ҡаҙаҡ, ҡарағалпаҡ, ҡарайым, ҡарасай, ҡумыҡ, ҡырғыҙ, нуғай, сыуаш, татар, төркмән, төрөк, тыва, уйғыр, үзбәк, хакас, шор, азербайжан, яҡут һәм башҡа милләт вәкилдәре менән еңел аралаша, улар араһында үҙ кеше була.\nфилология фәндәре докторы, профессор, М. Аҡмулла исемендәге БДПУ уҡытыусыһы.\nӨфө – Варшава – Өфө.\n« ТӨРКИ ОРКЕСТРҘА – ҠУРАЙ ТАУЫШЫ


Бөгөн Өфө-Бөрө трассаһында прицеплы йөк автомобиленә ут тоҡанған\nҮтеп барыусы автомобиль пассажирҙары күп тонналы машинаның яныуын телефонға төшөрөп ала, ләкин бер кем дә туҡтарға баҙнат итмәгән. Видеояҙма «Бәйләнеш» сайтының «БашДТП» төркөмөнә урынлаштырылған.\nУнда фураның кабинаһын ялҡын телдәре ялмап алғаны күренә, водитель эргә-тирәлә юҡ. Шаһиттар йөк автомобиленең юл ситендә тигеҙ генә тороуон билдәләй, күренеүенсә, водитель транспорт сараһы төтәй башлау менән хәрәкәтте туҡтатҡан.\nЙөк автомобиле генән түгел, республикала бөгөн хатта, локомотивҡа ла ут ҡапты. Ғәҙәттән тыш хәл Шишмә районындағы Шиңгәккүл станцияһында теркәлде. «Яңылыҡтар» хеҙмәтенең ватцабына килгән видеояҙманан күренеүенсә, ваҡиға урынында янғын һүндереүселәр эшләй. Улар уттың таралыуына юл ҡуймай.