Рәсимә Ураҡсина: Төңөлмәгеҙ бер үк тормоштан… (№10, 2010)\n10 Ноябрь 2018, 14:49\nЙәнә самауыр “йыҡмаҡсыбыҙ”, йәмәғәт. Был юлы Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, билдәле балалар яҙыусыһы, БДПУ-ның мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы тәрбиәләү кафедраһы доценты РӘСИМӘ УРАҠСИНА менән.\nЙәнә самауыр “йыҡмаҡсыбыҙ”, йәмәғәт. Был юлы Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, билдәле балалар яҙыусыһы, БДПУ-ның мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы тәрбиәләү кафедраһы доценты РӘСИМӘ УРАҠСИНА менән. Ҡунаҡ ҡаршылау – күңелле мәшәҡәт. Ғәҙәттәгесә, редакция хеҙмәткәрҙәре үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарын әҙерләне, күркәм генә сәй табыны хәстәрләнде. Билдәләнгән ваҡытҡа ҡояштай балҡып Рәсимә Булат ҡыҙы үҙе лә килеп инде. “Ҡунаҡ ашы – ҡара-ҡаршы” тигәндәй, ул ҡабартып бәлеш бешергән. Күстәнәсте киҫеп табынға бирер алдынан рецебын да һорап алдыҡ (был хаҡта түбәндәрәк уҡып белерһегеҙ). Артабан Рәсимә апай редакциябыҙҙың гөлдәй сибәр ҡыҙҙарына төрлө-төрлө сәскә орлоҡтары өләште.\n- Гөл үҫтереү – яратҡан шөғөлөм, ҡыҙҙар. Баҡсамда иҫ киткес матур бер сәскә үҫә: “Ирҙәр күҙе” тип атала. Уҡытыусым бүләк иткәйне. Орлоҡтары өлгөргәс, улары менән дә бүлешермен.\n- Ҡыҙыҡ… Әллә ысынлап та ирҙәр ҡарашына оҡшағанмы?\n- Сәскәһенең таждары ҙур ғына. Бәбәге күҙ ҡараһы төҫлө. Асылып бер нисә сәғәт кенә тора ла, шунда уҡ йомола ла ҡуя. Бына хикмәт, мин әйтәм, ирҙәр ҙә шулай бит. Һоҡланып ҡарап тороуҙары бик аҙға ғына етә. Ҡараштарын башҡаларға күсерергә генә торалар.\nҠыҙҙар шулай үҙ-ара сөкөрләшкән арала һөйләшеүгә егеттәр ҡушылды һәм беҙ “ысын әңгәмә”гә күстек.\nШоңҡарҙар. Рәсимә Булатовна, һеҙҙе тынғыһыҙ зат – педагог, ғалимә, шағирә, йәмәғәт эшмәкәре һәм, ниһайәт, алдынғы ҡарашлы, һөйкөмлө, нәзәкәтле ҡатын-ҡыҙ тип беләбеҙ. Ошо төшөнсәләрҙең ҡайһыһы күңелегеҙгә яҡыныраҡ? Бөгөнгө әңгәмә барышында кем булараҡ асылырға теләр инегеҙ?\nРәсимә Ураҡсина. Әле һеҙ телгә алып үткәндәрҙең һәммәһен дә бергә туплап иңемә һалып бара алғанмын икән, тимәк, шуларҙың барыһына ла туҡталып үтеү урынлы булыр. Әммә, иң тәүге сиратта үҙемде уҡытыусы итеп тоям. Һөнәрем хаҡына хатта юғары вазифаларҙан баш тартырға тура килгән осраҡтар ҙа булды. Сөнки нисек кенә ымһындырғыс тойолмаһын, кабинеттан кабинетҡа ҡағыҙ тотоп йөрөүҙе, йәиһә ҡултамғалар ҡуйып ултырыуҙы күҙ алдына ла килтермәйем. Ә уҡытҡанда, балаларымдың күҙҙәренә бағып, тере һыу эскәндәй нурланып, балҡып ҡайтам.\nШоңҡарҙар. Тимәк, уҡытыусы – ул һөнәр генә түгел, ә диагноз…\nРәсимә Ураҡсина. Нәҡ шулай. Башҡорт дәүләт университетын тамамлағанда һайлау мөмкинлеге булды: матбуғат баҫмаларына алырға ҡуш ҡуллап риза инеләр, “Башҡортостан” радиоһына диктор итеп тә саҡырылғанмын. Тормош иптәшем Урал аръяғына эшкә ебәрелгәс, Сибай педагогия училищеһында ла эш урыны вәғәҙә иттеләр. Урал иһә: “Үҙең һайла, теләйһең икән Өфөлә ҡалабыҙ”, – тине. Ә мин ҡәтғи ҡарарға килгәйнем инде: “Сибайға китәбеҙ, педагогия училищеһында эшләп ҡарағым, уҡытыусыларҙы уҡытҡым килә”, – тип яуапланым.\nШоңҡарҙар. Рәсимә апай, һеҙҙе бала сағығыҙҙа шиғыр һәм тиҙәйткестәр менән һөйләшкән тиҙәр. Шуларҙың берәйһе булһа ла хәтерегеҙҙә һаҡланғанмы?\nРәсимә Ураҡсина. Дөрөҫөн генә әйткәндә, мин бик һаҡау булдым. Шуға ла бер ваҡытта ла сәхнәлә шиғыр һөйләтмәнеләр. Иллә мәгәр олоһо ла, кесеһе лә телемдән ҡурҡыр ине. Таҡмаҡ сығарырға, кешегә ҡушамат тағырға оҫта була торғайным. Улары барыһына ла ғүмерлеккә йәбеште.\nБеҙҙән ике өй аша Мәкәримовтар йәшәй. Аталары – Мирғәли. Мирсаяф исемле малайҙары ағайым менән йәштәш. Бала саҡта Мирсаяф ағайға күҙем дә төшөп йөрөгәйнем. “Мәкәримов Мирсаяф Мирғәли малайы машинаның майына маңлайын майлаған да мендәргә менеп мендәрҙе майлаған”, – тип үртәүемде ағайым ишетеп ҡалһа, эй орошор ине. Ә мин һис тә әрләшә белмәйем. Бер уҫал ҡыҙыбыҙ булыуы хәтеремдә. Үҙе гел уҡытыусы булып уйнай. Ҡысҡырынып, аҡбур менән бәренеп тамам йәнгә тейгәс, нисек быны уҡытыусылыҡтан төшөрөргә, тип баш ватабыҙ. Бер көндө ҡарап ултырҙым-ултырҙым да: “Хәсрәттең тоҡсайының ҡапсығының ауыҙын бәйләгән ебенең һүрендеһенең осо һи-и-ин!”, – тип әйттем дә һалдым. Теге илап ҡайтты ла китте. Һәм башҡаса уҡытырға килмәне.\nШоңҡарҙар. Тимәк тел ололарҙан әрләнергә лә, руссалап әйткәндә, “переворот” яһарға ла ярҙам иткән…\nРәсимә Ураҡсина. Эйе, телдәрлегем һәм ныҡышмаллығым мине юҡтан бар яһаны, һаҡау, бытылдыҡ бер ҡыҙ баланан һүҙ оҫтаһына әүерелдерҙе. Бишенсе синыфҡа Өфөгә беренсе интернат-мәктәпкә уҡырға килдем. Башҡорт теле дәресендә уҡытыусыбыҙ Ләйлә Сабур ҡыҙы Ваһапова көҙ тураһында инша яҙырға ҡушҡайны. Ауылда өйрәнелгәнсә дәфтәр битенә шиғри юлдар теҙҙем:\n“Алтын ҡанаттарын йәйеп,\nБеҙҙең илгә килде көҙ,\nӘ һеҙ ҡоштар китәһегеҙ,\nҺағынырбыҙ инде беҙ…”\nӘммә ул ваҡытта шиғыр яҙамдыр тигән уй башыма ла килмәй ине. Икенсе көндө уҡытыусыбыҙ иншаларҙы барлап сыҡты ла, “арағыҙҙа шиғыр яҙыусы ла бар икән. Рәсимә хәҙер уны үҙе һөйләп ишеттерер”, – тип мине таҡта алдына саҡырҙы. Сыҡтым да шылдыр-былдыр килеп уҡыным тегене. Бер кем һис ни аңламағас, уҡытыусым ашыҡмай ғына уҡырға тәҡдим итте. Ләкин нисек кенә тырышһам да әҙәмсә уҡып килештерә алманым. Телемдең етешһеҙлеге ныҡ һиҙелә ине. Бәхетемә күрә, Гөлли Арыҫлан ҡыҙы Мөбәрәкованың ГИТИС-ты тамамлап ҡайтып, мәктәпкә балалар студияһы ойошторорға килгән сағы. Ләйлә Ваһапова мине етәкләп уның янына алып барҙы ла: ”Бына бер шәп ҡыҙыҡай бар, Дим буйынан, шуны һөйләшергә өйрәт әле”, – тине. Гөлли апай минән ниҙер әйттереп ҡараны ла, үҙ ҡанаты аҫтына алырға ризалығын белдереп йылмайып ҡына ҡуйҙы. Апайыбыҙ беҙгә хуш еҫ бөркөп торған ап-аҡ ҡулъяулыҡтарға берәр ус бузый таштар төрөп алып килгәйне. Шуларҙы ауыҙыбыҙға ҡабып таш аша һүҙҙәрҙе әйтергә тейешбеҙ. Мин үтә тырыш уҡыусы булараҡ, тиҙерәк һөйләргә өйрәнеүҙе маҡсат итеп ҡуйҙым. Интернатта режим. Киске унда әүен баҙарына юлланаһың. Һәммәһе лә йоҡоға талғас, ипләп кенә теге таштарҙы алып бәҙрәф бүлмәһенә инеп бикләнәм дә шөғөлләнә башлайым. Ә тәрбиәселәр төн һайын ошо тирәнән ниндәй сәйер тауыш килә икән, тип аптыраша икән. Бер көндө бәҙрәф ишеген шаҡыйҙар. Мине күреп аптырап ҡалдылар ҙа: “Һинме ни унда, беҙ бит ен эйәләгән тип торабыҙ, ниңә йоҡламайһың әле?” – тип шелтәләргә тотондолар. Ә мин ғәйепле төҫ менән: ”Һөйләшергә өйрәнәм”, – тигән булдым. Уның ҡарауы маҡсатыма тиҙ өлгәштем. Күп тә үтмәҫтән Гөлли апай мине төп ролдәргә тәғәйенләй башланы. Телевидениела һәм радиолағы балалар тапшырыуҙарында ла йыш ҡатнаштырырҙар ине.\nШоңҡарҙар. Ҡасан үҙегеҙҙең балалар яҙыусыһы икәнегеҙҙе тойҙоғоҙ?\nРәсимә Ураҡсина. Кескәй генә саҡтан балалар донъяһы менән ҡыҙыҡһына инем. Педагогия училищеһында белем биргәндә студенттар менән балалар баҡсаларына, башланғыс мәктәптәргә йыш йөрөнөк. Бала күңеленә үтеп инерлек итеп яҙылған, сабыйҙарҙың күҙҙәрен яндырып ебәрерлек, йөрәгенә осҡон һалырлыҡ шиғыр ҙа, йыр ҙа юҡ ине ул саҡта. Шул ихтыяждан сығып, үҙем яҙған әйберҙәрҙе тәҡдим итә башланым. Бик күп шиғырҙарым студенттарҙың дәфтәрҙәрендә ҡалды. Шулай итеп, әкренләп балалар өсөн яҙа башланым.\nШоңҡарҙар. Ул осорҙа шағирҙар, балалар яҙыусылары әүҙем эшләп ихтыяжды ҡәнәғәтләндерһә, бөгөнгө башҡорт әҙәбиәтендә Рәсимә Ураҡсина исемле яҙыусы булыр инеме икән?\nРәсимә Ураҡсина. Һис шикһеҙ. Һуңлап булһа ла ошо йүнәлештә эш башлар инем тип уйлайым. Сөнки миңә балалар менән аралашыуы ҡыҙығыраҡ. Таныштарыма, туғандарыма ҡунаҡҡа барһам да, өҫтәл артында ололар менән гәпләшеүгә ҡарағанда, аулағыраҡ мөйөштә балалар менән гөрөлдәшеүе күңеллерәк тойола.\nШоңҡарҙар. Әҙәбиәттә, шул иҫәптән башҡорт әҙәбиәтендә лә, проза, поэзия, драматургия менән бер рәттән “һәм башҡа жанрҙар” тигән төшөнсә бар. Публицистика, тәнҡит, сатира һәм юмор, шулай уҡ балалар әҙәбиәте лә әлеге шул “һәм башҡалар” иҫәбендә. Әммә балалар әҙәбиәте айырым бер йүнәлеш булараҡ йәмғиәттең ҡурсауына мохтаж. Бынан тыш, күп кенә илдәрҙә балалар әҙәбиәтен пропагандалау буйынса махсус программалар ҡабул ителгән. Беҙҙә лә ошо эште йәйелдерергә ваҡыттыр.\nРәсимә Ураҡсина. Әлбиттә, балалар әҙәбиәтен үҫтереү мәсьәләһенә Яҙыусылар союзы ғына түгел, Мәғариф министрлығы ла үҙ өлөшөн индерергә бурыслы. Сөнки балалар өсөн яҙылған әҫәрҙәрҙе үҙләштермәй тороп, ололар әҙәбиәтен уҡыу мөмкин түгел. Үҫкән саҡта “Партизан малай”, “Дуҫ булайыҡ”, “Ҡайҙа һеҙ Питер малайҙары”, “Нисә йәш һиңә, комиссар?”, “Кәмһетелгәндәр” кеүек әйберҙәрҙән һуң ғына өлкәндәр әҙәбиәтенә күсә инек. Бөгөн ана шул күсәгилешлелек юғалды. Ә инде балалар әҙәбиәтен һанламайбыҙ икән, бер юлы өлкәндәр әҙәбиәте уҡыусыһын да юғалтабыҙ тигән һүҙ.\nДәреслектәрҙә балалар әҙәбиәте Октябрь революцияһынан һуң барлыҡҡа килде тиһәләр ҙә, башҡорт балалар әҙәбиәтенең тарихы быуаттар төпкөлөнә барып тоташа. Сөнки ҡиссалар тәү сиратта балаларға тәғәйенләнгән. Фәнни хеҙмәтемдә лә мин ошо фекерҙе үткәрергә тырыштым. Бөгөн иһә балалар әҙәбиәте үҫеш юлында. Һуңғы йылдарҙа йәш-елкенсәк өсөн яҙылған тарихи әйберҙәр ҙә өҫтәлә. Минең, мәҫәлән, барлыҡ мәшәҡәттәремдән арынып, мәктәпкәсә йәштәгеләр өсөн “Урал батыр” менән бәйле берәй әйбер яҙғым, эпостың тәфсирен биргем килә. Балалар баҡсаһы өсөн бөгөн ул шул тиклем кәрәк.\nӘммә шуныһы үкенесле: беҙҙә балалар әҙәбиәтенә ҡағылышлы кешеләрҙе табып үҫтереүҙе маҡсат итеп ҡуймайҙар. Хатта ниндәйҙер кимәлдә балалар өсөн яҙыусыларға кәмһетеп ҡарау ҙа бар.\nШоңҡарҙар. Балаларға замандың рухи ҡиммәттәрен һеңдереү өсөн уларҙың зауығын белеп һөйләшеү талап ителә. Йәш быуын әҙәби әҫәрҙәр уҡыһын өсөн Урал батыр менән Аҡъял батырҙан бер аҙ тайпылып тороп, әйтәйек, “Гарри Поттер”ҙың башҡортса вариантын яҙырға кәрәктер, бәлки.\nРәсимә Ураҡсина. Уныһы ла бар. Рус балалар әҙәбиәтендә ҡыҙыҡ-ҡыҙыҡ образдар, һүҙҙәр уйлап табалар. Ә беҙҙә саҡ ҡына яңы исемдәр индерә башлаһаң, грамматика, лексика ҡанундарын боҙоуҙа ғәйепләйҙәр. Бер нисә йыл элек Сибай театры заказы буйынса компьютерҙың зарарлы икәнлеген аңлатырға теләп, “Бишмәтле картуф” тип исемләнгән әкиәт-пьеса ижад иткәйнем. Уны замана балаларының теле менән яҙҙым. Пьесала ғаилә, китап уҡыу проблемаһын да яҡтыртҡанмын. Үкенесле әлбиттә, әммә бөгөн шуны бер сәхнәлә лә ҡуйҙыра алмайым.\nШоңҡарҙар. Рәсимә апай, көнөгөҙ нимәнән башлана?\nРәсимә Ураҡсина. Йоҡонан уянам да, ятҡан килеш ныҡ итеп киреләм. Артабан үҙемде төңгөлдәтеп һөйөп тауышымды уятам.\nШоңҡарҙар. Етеш йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан йыш ҡына оло быуын вәкилдәренең яҙмышҡа, тормоштоң рәхимһеҙлегенә һуҡраныуына шаһит булаһың. Бөгөнгө йәшәйешегеҙ менән ҡәнәғәтһегеҙме? Йәғни шөкөр итә беләһегеҙме?\nРәсимә Ураҡсина. Хатта шөкөрмөн. Тормошомдан бик ризамын. Үҙемде бик бәхетле кешеләр иҫәбенә индерәм. Һис ниндәй “комфорт” күрмәйенсә, аслы-туҡлы үҫтек бит беҙ. Биш-алты йәштән колхоз эшенә егелдек. Хәҙерге йәшәйешем ожмахтың үҙелер. Өйөмдә һыуҙың йылыһы ла, һалҡыны ла ағып тора. Бешерәм тиһәм плитәм бар. Элек бит яландағы һыйыр тиҙәктәрен сүпләп яға инек. Бәләкәй генә ағас киҫәге күрһәң дә эләктереп алып усаҡ алдына килтереп һалаһың. Шул ғәҙәт ҡаныма һеңгән: әле булһа юлымда осраған тапсыҡтарҙы урап үтә алмайым.\nЙәнә бер күренеш һәр саҡ күҙ алдымда: магазинға алма килгән. Беҙ, бала-сағалар, себен һымаҡ шул тирәлә уралабыҙ. Матур итеп кейенешкән ҡаланан ҡайтҡан апайҙар алманы бысаҡ менән ҡалын итеп әрсеп ашай. Ҡабыҡтары ергә ҡойолоп-ҡойолоп төшә. Шулар иҫ киткес йәл тойолдо миңә. Һәм алмаға ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт ғүмерлеккә тороп ҡалды. Аллаға шөкөр, бөгөн баҡсамда алмағастарым күп. Алманың бөртөгөн дә серетмәҫкә тырышам. Тоҡлап алып ҡайтып күрше-тирәләге әбейҙәргә, зәғифтәргә таратам. Студенттарымды һыйлайым.\nШоңҡарҙар. Әйткәндәй, шул ”блокада синдромы” өсөн тормош иптәшегеҙ Урал Ғәзиз улы йыш шелтәләйҙер әле үҙегеҙҙе...\nРәсимә Ураҡсина. Һис тә шелтәләмәй. Мин бит уны ғүмерем буйына ҡунаҡ һымаҡ ҡабул итәм. Шулай ҙа иң мөһим эштәрҙе уйлап килә ул. Шулайтайыҡ, былайтайыҡ, тип хужалыҡ эштәрен “мөхәррирләй”. Ғөмүмән, уны физик эштәрҙән азат итергә тырышам. Юҡ-барҙан ғауға ҡуптарып мыжымайым.\nШоңҡарҙар. Һеҙ көслө зат булараҡ уны йәлләйһегеҙ инде?\nРәсимә Ураҡсина. Ҡатын-ҡыҙ, ысынлап та, көслө зат. Ә ирҙәрҙе һаҡларға кәрәк. Сөнки улар донъяуи мәсьәләләр менән мәшғүл. Элек-электән шулай булған. Ир-ат аҡса тапҡан,ә ҡатын-ҡыҙҙар йыйған малды урынһыҙ тәләфләмәҫкә тырышҡан, хәләлдәрен өрмәгән ергә ултыртмаған. Бөгөн, үкенескә ҡаршы, милли традицияларҙан ситләштек.\nШоңҡарҙар. Урал ағай менән яҙмыш һеҙҙе нисек осраштырҙы?\nРәсимә Ураҡсина. Класташтар беҙ. Интернатта уҡығанда алты йыл дауамында бергә гәзит сығарҙыҡ. Ул – рәссам, мин – мөхәррир. Урал үҙ баһаһын белде. “Һин – редактор, башта мәҡәләләреңде килтереп һал, шунан мин һүрәт эшләрмен”, – ти торғайны. Яҙмаларымды әҙерләйем, әхирәтем Гүзәл (АРТ студияһы директоры Гүзәл Яубаҫарова) менән алдына ватман һалабыҙ, банка менән һыу ҡуябыҙ, буяуҙар бирәбеҙ. Тегенең эргәһендә йүгерешеп йөрөйбөҙ. Урал бумалаһын һыуға бер генә тапҡыр манып ала ла алыштырырға бойора. Гүзәл менән сиратлап йөрөп һыу яңыртабыҙ. Өндәшмәйбеҙ – түҙәбеҙ, юғиһә һүрәтен төшөрөп бөтмәйенсә йоҡларға ятыуын самалайбыҙ.\nМәктәптән һуң Урал ағайығыҙ Мәскәү тарафтарына юлланды. Дүрт йыл хат алыштыҡ. Ә инде уҡыуын тамамлап ҡайтып миңә тәҡдим яһағас: “Ана, йәш ҡыҙҙарҙы ал, беҙ бит класташтар, һинән туғыҙ айға ҙурыраҡмын да”, – тип ҡаршылашҡан булғайным, “Һынағанмын инде һине, Рәсимә. Әгәр ҙә гәзит сығарғанда минең менән әрләшкән булһаң, ғүмерҙә лә алмаҫ инем үҙеңде” , – тип кенә яуапланы.\nШоңҡарҙар. Әле йәшлек йылдарын иҫкә алып гәзит сығарып ҡарағанығыҙ юҡмы?\nРәсимә Ураҡсина. Элегерәк Урал ағайығыҙҙың командировканан ҡайтыуына гәзит сығарып ҡуйғылай инем. Күршеләрҙе төрлө байрамдар менән ҡотлап стенгазеталар яһау ҙа ғәҙәткә ингәйне. Ғөмүмән, Уралдың рәссам булыуы тормошта миңә бик ныҡ ярҙам итте. Әйткәндәй, үҙемдә лә рәссамлыҡ һәләте барлығын тоям. Аллаһы тәғәлә насип итһә, мәле еткәс, ҡылҡәләмгә тотоноп, картиналар ижад итергә лә мөмкинлегем булыр төҫлө. Балалар өсөн тәғәйенләнгән китаптарымдың рәссамы булараҡ сығыш яһау хаҡында хыялланам.\nШоңҡарҙар. Әгәр ҙә йөҙ йылдан һуң башҡорт милләте бөткән тиһәләр, ә һеҙгә теге яҡ тарафтан ҡарап тороу мөмкинлеге бирелһә, шул хәл өсөн яуаплылыҡты ниндәйҙер кимәлдә үҙегеҙҙең иңегеҙгә алыр инегеҙме?\nРәсимә Ураҡсина. Үҙен уҡытыусы тип иҫәпләгән һәр кеше иңендә телдең киләсәге өсөн яуаплылыҡ тойғоһо йөрөтәлер. Эйе, мин башҡорт йәмғиәттәрен ойоштороуҙа ҡатнашманым. Сөнки ваҡытым етмәне. Ләкин башҡорт әҙәбиәте буйынса уҡыусыларыма мөмкин булған мәғлүмәтте биреп, йомро йомғаҡ һымаҡ итеп алдарына һалырға тырыштым. Һәр яңы исем, яңы әҫәр менән таныштыра барҙым. Байтаҡ йылдар Өфө музыка колледжында башҡорт әҙәбиәтен уҡытырға тура килгәйне. Икенсе курсты тамамлағас, студенттарымдан курс эштәре яҙҙыртам. Һәм һәр саҡ тере авторҙар хаҡында. Студенттарға һорауҙар әҙерләп, ҡулдарына фотоаппарат тоттороп автор эргәһенә ебәрәм. Башҡорт балалары бармаҡ менән генә һанарлыҡ ине унда. Хәтеремдә: Әбйәлилдән килгән бер егеткә Рәшит Солтангәрәев буйынса курс эше яҙырға ҡуштым. “Эй, апай, миңә былай ғына ҡуйығыҙ инде, мин Әбйәлилдән бит, башҡорт әҙәбиәтен яҡшы беләм”, – ти был. “Ғәфү ит, туғаным, ҡуя алмайым. Һин Солтангәрәйҙе барып күрергә тейешһең”, – тинем. Аптырағас китте егетебеҙ Яҙыусылар союзына. Рәшит ағай менән баҫҡыста ҡапма-ҡаршы баҫып оҙаҡ итеп һөйләшеп торғандар. Һуңынан әлеге уҡыусым миңә ентекле итеп курс эше яҙып тапшырып, ыңғай баһа алды. Йәйге каникул тамамланып, уҡыуҙар башланғас, Рәшит Солтангәрәев арабыҙҙан китеп барҙы. Теге егет ошо хаҡта белеп ҡалған да: ”Апай, ишеттегеҙме, Солтангәрәй үлгән. Шундай яҡшы яҙыусы менән танышып өлгөрөүемә ҡыуанып бөтә алмайым, хәҙер уның бер әйберен дә ҡалдырмайынса уҡыясаҡмын”, – тип кабинетҡа йүгереп килеп инде.\nМәскәүҙә Щепкин исемендәге юғары театр училищеһында башҡорт студияһы студенттарын уҡытҡанда ла үтә ныҡыш булдым. Өфөнән тоҡлап-тоҡлап гәзит-журналдар алып китә торғайным. Беҙ милли тел буйынса дәүләт имтиханы тапшырған берҙән-бер студия булдыҡ. Махсус комиссия төҙөттөк. “Институт тарихында ундай имтихандың булғаны юҡ”, тип уҡыу йорто етәкселеге ризаһыҙлыҡ белдереп маташҡайны: “Уныһында минең эшем юҡ. Нисек инде башҡорт театрына эшкә ҡайтырға тейеш булған студенттар башҡорт теленән дәүләт имтиханы тапшырмаһын. Аңлай алмайым. Рөхсәт бирмәйһегеҙ икән, башҡорт хөкүмәте менән бәйләнешкә инәм”, – тип һүҙемдә ныҡ торғас, ризалашмай саралары юҡ ине.\nРәсимә Ураҡсина. Ул йылдар үҙе бер тормош мәктәбенә торош булды. Мәскәү уҡытыусылары үҙҙәрен үтә юғары баһалай. Унда меркантилизм һауаһы хөкөм һөрә. Мин дә уларҙан ҡалышмаҫҡа тырышам. Эшкә матур итеп кейенеп барам. Барыһы менән дә йылмайып иҫәнләшәм. Бер милли тел уҡытыусыһы ла кафедра ағзаһы түгел. Ә мине ни эшләптер кафедраға алдылар. Шундағы уҡытыусыларҙың береһе кафедралаш коллегаларымдан: “У вашей башкирки так сильно развито чувство собственного достоинства, что она из себя представляет?” – тип һорай икән. Улар иһә: “Рәсимә Булат ҡыҙы – фән кандидаты, атҡаҙанған уҡытыусы, Бөтә Рәсәй конкурстары лауреаты, шағирә һәм министр урынбаҫары ҡатыны”, – тигәндәр. “То-то оно, она так держится как будто нам ровня”, – тигән була икән тегеһе. Ә мин ысынлап та үҙ дәрәжәмде беләм. Һис ниндәй осраҡта ла юғалып ҡалмайым. Мәрйәләр аш-һыу менән булышып йонсомайҙар күрәһең - байрамдарға күпсетеп ҡоймаҡ, ваҡ бәлеш, сәк-сәк бешереп алып килһәм, барыһы ла аптырашта ҡала. Тантаналарҙа, мәжлестәрҙә уҡыу йортоноң ректоры Афонин миңә һәр ваҡыт һүҙ бирер ине. Мин иһә матур итеп телмәр тота торғайным. Студенттарым да: “Апай, рәхмәт инде, бик матурһығыҙ, күркәм итеп кейенәһегеҙ”, – тип һоҡланыуҙарын белдереп кенә торҙо. Былар хаҡында оҙон-оҙаҡ сурытыуымдың сәбәбе шул – “Шоңҡар” аша йәштәргә ҡайҙа ғына барһағыҙ ҙа, үҙ дәрәжәгеҙҙе белегеҙ тип әйткем килә. Ә абруйҙы белемлеләр, заман менән бер ҡатарҙан атлаусылар ғына яулай ала, әлбиттә.\nШоңҡарҙар. Бөгөнгө педагогиканың яраһына ла берәй ус тоҙ һибәйек әле. Билдәле булыуынса, методикалар йыш үҙгәреп тора. Уҡытыусының кемдеңдер уҡытыу алымына һуҡырҙарса таянып эш итеүе дөрөҫмө?\nРәсимә Ураҡсина. Берәүгә лә иҫем китеп эйәрмәнем. Ғөмүмән, һәр уҡытыусының үҙенең методикаһы булырға тейеш, тигән фекерҙәмен. Быйыл яҙған дәрес конспектын икенсе йылға ҡуллана алмайым мин. Сөнки алдымда башҡа уҡыусылар, башҡа студенттар. Исем- фамилиялары ғына түгел, эске донъялары ла айырыла. Етмәһә, дәрес алып барған мәлдә көтөлмәгән хәлдәр килеп тыуыуы, яҙған конспектыңдың шунда уҡ юҡҡа сығыуы ихтимал.\nӘле бына бер ваҡиға хәтеремә килеп төштө: Сибайҙа йәшәгән саҡ. Гипертония кризисы менән өйҙә ятам. Бер мәлде училище директоры шылтыратты ла: “Етәр, сирләп ятма, Өфөгә “Йыл уҡытыусыһы” бәйгеһенә йыйын, Салауат Юлаев буйынса дәрес бирәсәкһең”, – тине. Поезға ултырып Өфөгә юландым. Үҙемдең сумка күтәрерлек тә хәлем юҡ. Баш ҡалаға юл төшһә, ғәҙәттә Факиһа Туғыҙбаевала туҡталам. Был юлы ла шулай иттем дә, китапханаға юл тоттом. Ә кискеһен дәрес конспекты яҙырға ултырҙым. Факиһа, Салауат Юлаев тураһында поэма яҙҙым, бер кемгә лә уҡыманым әле тигәйне. Миңә шул ғына кәрәк: “Факиһа, мин әйтәм, иртәгә дәрестә ҡатнашаһың, әлегә бер кем дә ишетмәгән поэманан өҙөк уҡыйбыҙ”.\nИке сәғәт кенә йоҡланым да иртә менән матурлыҡ салонына киттем. Дәресте егерменсе мәктәптә күрһәтергә тейешмен. Уны аудиотаҫмаға яҙылған йырҙан башларға ниәтләгәнмен. Класта шул тиклем кеше күп. Магнитофонды тоҡандырырға ғына уйлағайным, ут һүнде (конкурста ҡатнашыусыларҙың дәресен юҡҡа сығарыу өсөн махсус эшләнгән әйбер ине был). Юғалып ҡалдым. Былай ҙа сирлемен, тамам нервыларым ҡуҙғалды. Дәрес башланырға биш минут ҡалған. Кластан сыҡтым да, тынысланыр өсөн һикәлтәгә тотоноп, “билге лә генә һалдым әй биләнгә…” тип “Шәүрә”не ҡысҡырып йырлайым. Бына ҡыңғырау ҙа яңғыраны. Бер аҙ тынысланғандай иткәс, дәресте нимәнән башларға һуң хәҙер тип, класҡа йүнәлдем. Килеп ингәс, уйым менән генә балаларҙы ҡамап алдым да: “Һаумыһығыҙ, мин һеҙгә Сибайҙан килдем, тип –үҙемдең шиғырымды һөйләп алып киттем. Артабан: “Балалар, күҙ алдына килтерегеҙ әле – ниндәйҙер ғәрәсәт, ел-дауыл һеҙҙе әллә ниндәй алыҫ бер илгә осороп алып киткән. Сит кешеләр, сит донъя (бындай тойғоно мин Нюренбергта кисерҙем). Бында бер көн ҡалыу мөмкин түгел. Нимә эшләр инегеҙ?” тип һорайым. Төрлө яуаптар яңғыраны. Һәм араларынан берәүһе: “Салауат Юлаевтың иленән мин тиәсәкмен”, – тип белдергәйне, теге баланың янына барып арҡаһынан һөйөп, маңлайынан үбеп үк алдым да: “Ысынлап та Салауат Юлаев иленән беҙ, ул йөрөгән тупраҡтан йөрөйбөҙ, ул эскән һыуҙы эсәбеҙ, ул ҡараған йондоҙҙарға ҡарайбыҙ”, –тип һүҙемде дауам иттем. Артабан Факиһа шиғырын уҡып ишеттерҙе. Һөҙөмтәлә, дәресемдең ошо баш өлөшө өсөн маҡтанылар мине.\nШоңҡарҙар. Рәсимә апай, әҫәрҙәрегеҙ нисек тыуа? Тәүлектең ниндәй мәлендә ижад итәһегеҙ?\nРәсимә Ураҡсина. Әҫәр яҙыр өсөн тулышҡанымды тоям. Башта бер бысраҡ ерҙе ҡалдырмай таҙартам, керҙәр йыуам. Өйҙө йыйыштырам. Тәмле итеп аш, бәлештәр бешерәм. Намыҫым бер төрлө таҙарып тынысланғас ҡына, өйҙәгеләргә: “Мине борсомағыҙ, бик тәмләп сәй эсергә уйлаһағыҙ ғына саҡырығыҙ”, – тип ижад донъяһына сумам.\n“Тәмле-тәмле тәмлекәс” китабына тулышҡан мәлем. Шул тиклем яҙышҡым килә. Эшкә йөрөргә теләк юҡ. Әммә училищеға бармаҫлыҡ бер сәбәп тә таба алмайым. Сараһыҙҙан, уңайһыҙ булһа ла, участка табибын саҡыртып больничный астырҙым да, эштән шылтыратып борсомаһындар өсөн, Өфөгә тикшерелергә китәм тип хәйләләнем. Һәм шул бер аҙна эсендә “Тәмлекәс”те яҙып бөттөм. Көнөм менән төнөм буталды. Хатта бөтөнләй йоҡламаным да, шикелле. Ваҡыты-ваҡыты менән яҙғандарымды кемгәлер уҡығым килеп киткәс, “Сырҡ-сырҡ сырҡылдыҡ, сәбәп табып инеп сыҡ” тип, ҡыҙым аша Инга әхирәтемә хат яҙып ебәрҙем.\n“Бәпес ҡоймағы”н иһә Мәскәүҙә ижад иттем. Китабым башта төшөмә инде. Бер ваҡыт тамам тулыштым. Әммә әлеге лә баяғы яҙырға форсат юҡ. Эш муйындан. Әмәлгә ҡалғандай, уҡыу йортона китеп барғанда һис уйламаҫтан башым әйләнеп йығылып аяғымды ҡаймыҡтырҙым да, ике аҙна урындан ҡуҙғала алмайынса яттым. Китабым шул мәлдә яҙылды.\nЫшанаһығыҙмы-юҡмы, Чуковскийҙың “Муха-Сакатуха”һын төшөмдә башҡортса уҡыным:\nСыңҡылдаҡ алтын ҡорһаҡ,\nОса яланға табан,\nБер һумлыҡ аҡса таба…”\nАна шундай ғәжәп хәлдәр булғылай минең менән.\nШоңҡарҙар. Журнал уҡыусыларға теләктәрегеҙ?\nРәсимә Ураҡсина. Тормошта һынауҙар күп ул, ҡыҙҙар, егеттәр. Ниндәй генә хәлдәргә тарыһағыҙ ҙа алтын урталыҡты табып, дөрөҫ ҡарар ҡабул итергә, аҡыл менән йәшәргә өйрәнегеҙ. Тормоштан төңөлмәгеҙ бер үк…\nШоңҡарҙар. Ихлас әңгәмәгеҙ, фәһемле кәңәштәрегеҙ өсөн рәхмәт, Рәсимә апай. Һәр ваҡыт бөгөнгөләй йәш, яҡты сырайлы, күркәм зат булып ҡалығыҙ.\nСамауыр “түңкәрелде”, дуҫтар. Ә Рәсимә Булат ҡыҙы нисек йылмайып, балҡып килеп инһә, шул сүрәттә беҙҙән сығып китте. Дөрөҫөрәге, “тере һыу” артынан, студенттары янына ашыҡты.\nГөлшат ҠАҺАРМАНОВА яҙып алды.\nРәсимә Ураҡсинанан “бик ҡабаланғанда тиҙ генә бешерә торған” кәбеҫтә бәлеше рецебы.\nЙәш кәбеҫтәне ваҡ ҡына итеп турарға. Уға самалап тоҙ, шәкәр һалып емшегәнсе ыуаларға. Шунан иретелгән һары май, йә һыйыр майы, борос һалып баҫып ҡуяһың.\nБер стакан шыйыҡ майға өс стакан һалҡын һыу ҡушаһың. Самалап сода, тоҙ һалғас, бушаҡ ҡына итеп баҫаһың. Йоҡа ҡамыр йәйеп (0,5 см) таба төбөнә һалаһың, эслекте мул һәм тигеҙ итеп таратаһың, һауаһын сығарыу өсөн ипләп кенә ус менән тығыҙлайһың, өҫлөк ҡамырын тағы ла йоҡараҡ итеп йәйеп, ябаһың да ситтәрен ҡупшы ғына итеп семеткеләп сығаһың. 30-40 минуттан мейестән алып, бер аҙ таҫтамал менән ҡаплап тораһың да эҫе генә көйөнсә ус аяһындай шаҡмаҡтарға бүлеп, һәр кемдең алдына ҡуяһың. Тәмле булһын!


Башҡортостанда хәйриә эшмәкәрлегенә йөҙҙәрсә миллион һум аҡса бүленә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда хәйриә эшмәкәрлегенә йөҙҙәрсә миллион һум аҡса бүленә. Меңләгән кешегә кәрәкле ярҙам күрһәтелә. Был хаҡта республика башлығы Рөстәм Хәмитов “Ҡатын-ҡыҙҙар диалогы. Сикһеҙ мәрхәмәтлелек” форумында белдерҙе.\nРеспубликала хәйриә эшмәкәрлеге тик һуңғы биш йылда ғына ныҡлар үҫешә башланы. Даими эшләгән фондтар,мәрхәмәтлелек тирәләй хоҡуҡи мөхит барлыҡҡа килде.\nТөрлө илдәрҙең изгелеккә битараф ҡала алмаған ҡатын-ҡыҙҙары Конгресс-холл бинаһында бөгөн дә тәжрибә уртаҡлаша. Ҡунаҡтарҙы “Мәрхәмәт” хәйриә мәғариф фондында, 13-сө һәм 28-се мәктәп-интернаттарында көтәләр.


Апрелдә картуфҡа хаҡ 23,4 процентҡа артҡан\nБынан тыш, кәбеҫтә, кишер, ҡыҙыл сөгөлдөр, помидорға, лимонға ла хаҡ күтәрелгән. Ит менән балыҡтың бер нисә төрө, эремсек, аҡ май, ҡәһүә, ҡайнатмалар ҙа ҡиммәтләнгән. Тауыҡ итенә, һоло ярмаһына, ҡарабойҙайға, йомортҡаға, ит консерваларына хаҡ төшкән.\nАлтындан эшләнгән ювелир биҙәүестәр, ҡайһы бер кейем-һалым, смартфон һәм планшеттар ҙа арзанайған. Ҡала-ара маршрут автобустарына билетҡа хаҡ 1,4 процентҡа күтәрелгән, торлаҡ ремонтлау арзанайһа, пластик тәҙрәләр ҡуйҙырыу 2,1 процентҡа ҡиммәтләнгән\nВенера Ғәйнанова, Башҡортостанстат хеҙмәтенең хаҡтар һәм финанстар буйынса бүлек етәксеһе: «Республикала апрелдә инфляция 0,4 процент тәшкил итә, Рәсәйҙә ул 0,3 процент булған. Былтыр йыл аҙағындағы һығымталарҙы алып ҡарағанда, Башҡортостан Волга буйы федераль округы төбәктәре араһында хаҡтарға индексация буйынса дүртенсе урынды биләй».


Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында үҙгәреш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында үҙгәреш\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығында үҙгәреш 30.10.2018 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров Михаил Киреевты торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләү тураһындағы Указға ҡул ҡуйҙы. Әлегә тиклем был вазифаны Владислав Туманин башҡара ине. Ул Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтайға һайлауҙан һуң 1 октябрҙә вакант урынға тәғәйенләнде.\nМихаил Киреев Красногорск хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары булып эшләне һәм торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләрен көйләне. Радий Хәбиров Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы итеп тәғәйенләнгәс, Михаил Киреев Красногорск башлығы бурыстарын үтәне.\nКиреев Михаил Юрьевич 1975 йылдың 20 февралендә Стәрлетамаҡта тыуған. Һамар тимер юл транспорты инженерҙары институтын, Башҡорт дәүләт университетының Стәрлетамаҡ филиалын тамамлаған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1993 йылда “Стәрлетамаҡ” локомотив депоһында башлай.\nТөрлө йылдарҙа Башҡортостандың “Гостранссигнал” предприятиеһында участка начальнигы, “Башхимпромэнерго”, “Уралхимпромэнерго” директоры, Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары булып эшләй. 2017 – 2018 йылдарҙа — Мәскәү өлкәһенең Красногорск ҡала округы хакимиәте башлығының беренсе урынбаҫары.


Илдар Бикбаев Башҡортостан Президенты һайлауҙарына «Рәсәй патриоттарынан» кандидат итеп күрһәтелде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nИлдар Бикбаев Башҡортостан Президенты һайлауҙарына «Рәсәй патриоттарынан» кандидат итеп күрһәтелде\n11:59, 23 июня 2014 Йәмғиәт\n«Рәсәй патриоттары» Илдар Бикбаевты ваҡытынан алда Башҡортостан Президенты һайлауҙарына кандидат итеп күрһәтте. Ҡарар йәкшәмбе, 22 июндә, сәйәси партияның Башҡортостан буйынса төбәк бүлексәһе конференцияһында ҡабул ителде. 42 делегат берҙәм тауыш менән Илдар Бикбаевты һайланы. Тауыш биреү йәшерен рәүештә уҙҙы. Кандидатты партияның сәйәси советы ла хупланы. Конференцияла «Рәсәй патриоттары» лидеры Геннадий Семигиндың ҡултамғаһы ҡуйылған тейешле ҡарарҙы уҡып ишеттерҙеләр.\n— Һайлау алды кампанияһының төп йүнәлеше – хәҙер «Рәсәй патриоттары» алып барған йүнәлеш, — тип һөйләне Илдар Бикбаев. — Нигеҙҙә «Берҙәм Рәсәй» ҙә, «Рәсәй патриоттары» ла Халыҡ фронты тарафынан ойошторолған, улар бергә бара. Мин тап «Рәсәй патриоттарын» һайланым, сөнки улар халыҡҡа яҡыныраҡ һәм ысын күңелдән тауыш бирә тип иҫәпләйем.\nИлдар Бикбаев ябай булмаған һайлауҙарға әҙер булыуын билдәләне.\n— Ғүмеремдә күп нәмәләр булды, әлбиттә, ҡыйынлыҡтар алда әле, әммә беҙ уларҙан ҡурҡмайбыҙ. Минең девиз: «Ҡыйын мәсьәләләрҙе шунда уҡ хәл итәбеҙ, мөмкин булмағандарҙы – бер аҙ һуңыраҡ». Шуға күрә һайлау алды көрәше ауырлыҡтарында мәсьәләләр күрмәйем.\nИлдар Бикбаев муниципаль фильтрҙан үтеүенә һәм муниципаль район һәм ҡала округтарында депутаттарҙың етерлек ҡултамғаларын йыйыуға ышана.\n— Урындағы кимәлдә «Рәсәй патриоттары» вәкилдәре булған депутаттар аҙҙан түгел, уларҙың ярҙамына ышанам, — тип билдәләне БР Президентына кандидат.\nПартияның һайлауҙарҙа ҡатнашыуы менән бәйле мәсьәләләр буйынса һайлау берләшмәһенең тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп Заһир Хәкимов тәғәйенләнде. Конференцияла шулай уҡ һайлау документтарында ҡулланыу өсөн партияның ҡыҫҡа атамаһы һәм, 2014 йылдың майында ҡабул ителгән, һайлау берләшмәһенең яңы эблемаһы раҫланды.\nПартияның төбәк бүлексәһе етәксеһе Заһир Хәкимов кандидатты күрһәтеү буйынса бөтә документтар пакетын Үҙәк һайлау комиссияһына киләһе аҙнала тапшырыласағын һөйләне.\nБелешмә. Илдар Зиннур улы Бикбаев 1959 йылда Иглин районының Урман ҡасабаһында тыуған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1974 йылда Өфөнөң һығылмалы валдар заводында башлай. Ленин орденлы Үҙәк дәүләт физик культура институтын тамамлаған.\nТөрлө йылдарҙа Ленин орденлы Үҙәк дәүләт физик культура институтында, Мәскәү медицина стоматология институтында, Башҡорт дәүләт университетында эшләй. 1986–2013 йылдарҙа Ҡораллы Көстәр сафында хеҙмәт иткән.\nII дәрәжә «Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн» орден миҙалы, «Хәрби батырлыҡ өсөн» миҙалы, Башҡортостан Республикаһының Почет грамотаһы менән бүләкләнгән, «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре» тигән маҡтаулы исемгә эйә. Башҡортостан Республикаһының Йәмәғәт палатаһы составына ике тапҡыр һайланған. Башҡортостан Республикаһының Эҙәрмәндәр отряды төбәк йәмәғәт фонды советы рәйесе.


Өфөлә тирмәләр ни өсөн янған? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә тирмәләр ни өсөн янған?\n28 сентября 2018 — 16:12 ГТРК «Башкортостан»\nСалауат Юлаев һәйкәле янында торған тирмәләрҙең яныуын урамдағы видеокамералар төшөрөп алған.\nВаҡиға буйынса Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы мәғлүмәттәр еткерҙе. Утты һүндереүҙә 5 техника һәм 12 кеше ҡатнаша. Асыҡланыуынса, ике тирмә һәм өс киоск янып, көлгә әйләнгән. Янғын һүндереүселәр төнгө сәғәт бер тула тигәндә генә утты һүндерергә өлгәшә. Кешеләр араһында зыян күреүселәр һәм йәрәхәтләнеүселәр юҡ.\nӘле янғын сығыу сәбәптәре асыҡлана, ваҡиға урынында белгестәр эшләй. Шаһиттар төшөрөп алған видеонан күренеүенсә, тирмәләр ныҡ яна, уттың таралауына көслө ел дә булышлыҡ итә.


Ни өсөн ауылдар әүҙемлек күрһәтә? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n19 марта 2018 — 15:43\nРәсәй президентын һайлауҙа республика халҡы, ысынлап та, ҙур әүҙемлек күрһәтте. Ил етәксеһен һайлау сәйәси тормоштағы мөһим ваҡиғаларҙың береһе. Йәмғиәт өсөн үтә лә етди һынау. Башҡортостанда йәшәүселәр быны аңлап ҡабул итте. Ауылдарҙағы халыҡтың байтаҡ өлөшө төшкә тиклем гражданлыҡ бурысын үтәгәйне.\nҠаланан айырмалы ауылдарҙа халыҡ берҙәм тауыш биреү көнөн байрам кеүек көтөп ала. Дәүләкән районы Ҡыҙрас ауылында урынлашҡан 1736-сы участкала тауыш биреүселәрҙе дәртле көйҙәргә бейетеп, йылы сәй, аш-һыуҙар менән һыйланылар. Участкаға инеүселәрҙең дә кәйефтәре күтәренке ине. Уларҙың һәр ҡайһыһы комиссия ағзаларын, бер-береһен байрам менән ҡотланы. Көн яртыһында тауыш биреүселәрҙең яртыһынан күберәге гражданлыҡ бурысын үтәгәйне лә инде. Улар рәтен быйыл Ҡыҙрас ауыл биләмәһендә 18 йәше тулған тағы ла 9 егет һәм ҡыҙ тулыландарҙы. Тәүге тапҡыр тауыш биреүселәргә иҫтәлекле бүләктәр ҙә тапшырылды. Ил президентын һайлау һәр кемдең гражданлыҡ бурысы. Тауыш биреү хоҡуғы булған һәр гражданин ҡайҙа булыуына ҡарамаҫтан, ҡалала, ауылда, ялда, йәки эштә – ул үҙенең киләсәген билдәләүгә үҙ өлөшөн индерергә тейеш.\nАуылдарында һайлау участкалары булмаған тауыш биреүселәр өсөн махсус транспорт ойошторолған. Ә төрлө сәбәптәр арҡаһында һайлау участкаларына килә алмағандарға комиссия ағзалары үҙҙәре йорттарына барҙы. 87 йәшлек ағинәй Ғәйшә Әкимбәтова Рәсәй Президенты вазифаһына дәғүә иткән иткән һигеҙ кандидаттың да барлыҡ дебаттарын тыңлап, күңелемә ятҡанын һайланым, ти.Дөйөм алғанда, Дәүләкән районында 31 меңгә яҡын тауыш биреүсе теркәлгән. Улар өсөн 44 һайлау участкаһы эшләне. Дүртәүһендә һайлау бюллетендәрен эшкәртеү комплекстары урынлаштырылған, тауыш биреүселәрҙең хәүефһеҙлеге лә тәьмин ителде.\nХалыҡтың әүҙемлеге, күңел күтәренкелеге менән бер рәттән һайлауҙарҙың мөһимлеген, әһәмиәтен аңлау – ил яҙмышын хәл иткән ваҡиғаға етди ҡарашын күрһәтә. Сөнки һәр кем аңлай: президент һайлау — ил киләсәген һайлау.


Һәр телмәрҙә – Ватансылыҡ тойғоһо » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ҡоролтай тауышы » Һәр телмәрҙә – Ватансылыҡ тойғоһо\nБДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалында “Рәсәйҙә федерализм тарихы. Автономиялы Башҡортостан Республикаһының барлыҡҡа килеүенә — 100 йыл” тигән Бөтә Рәсәй фәнни-ғәмәли конференцияһы булды.\nСарала ҡатнашыусыларҙы ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары Альберт Шәйхетдинов, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты аппараты етәксеһе Рөстәм Баянов, шулай уҡ уҡыу йортоноң ойоштороу комитеты ағзалары ихлас тәбрикләне һәм конференция эшенә уңыштар теләне.\nСараны уҡыу йортоноң тарих факультеты деканы урынбаҫары Людмила Маркелова алып барҙы. Белгестәр, шул иҫәптән сит илдәрҙән саҡырылған ғалимдар Рәсәй Федерацияһы субъекттарының үҙенсәлектәре, уларҙың интеграцияһы, Рәсәйҙең тарихи үҫешендә федератив мөнәсәбәттәр тураһында фекер алышты. Ғөмүмән, конференцияла Рәсәйҙең төбәк сәйәсәте үҙенсәлектәре, федерализмдың хоҡуҡи нигеҙҙәре, Башҡортостан йөмһүриәтенең ойошторолоу тарихы, Башҡортостан халыҡтарының этноконфессиональ тарихы, республиканың арҙаҡлы сәйәси, дәүләт эшмәкәрҙәре һәм башҡа мөһим темалар яҡтыртылды. Пленар өлөш Башҡортостан Республикаһы Милли архивының бүлек начальнигы Азат Ярмуллиндың доклады менән башланып китте. Ул “Стәрлетамаҡ ҡалаһында 1919 – 1922 йылдарҙа Башҡорт Совет республика хөкүмәтенең эшмәкәрлеге” тигән темаға арналды һәм ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты.\n— Башҡортостандың барлыҡҡа килеү һәм дәүләтселек булдырыу тарихына илебеҙҙең бер нисә ҡалаһы бәйле: Мәскәү, Өфө, Ырымбур, Силәбе, Саранск һәм Стәрлетамаҡ. Башҡортостан автономияһын булдырыу идеяһы Мәскәүҙә мосолмандарҙың I Бөтә Рәсәй съезында 1917 йылдың майында теркәлә. Башҡорт делегацияһы бында автономия өсөн милли хәрәкәттең етәксе органы итеп Башҡорт өлкә бюроһын булдыра. Шулай итеп, Мәскәүҙә Башҡортостан Республикаһын булдырыу эшен башлап ебәрәләр, — тине Азат Шакирйән улы. Башҡортостан автономияһы 1917 йылда уҡ иғлан ителеүгә эҙмә-эҙлекле дәлилдәр килтерҙе. Шулай уҡ Стәрлетамаҡтың Башҡорт Совет Республикаһының беренсе баш ҡалаһы булыуына ла шик ҡалдырманы.\nТарихтың быға тиклем бигүк билдәле булмаған биттәре лә асылды. Әйтәйек, Башҡортостан Милли архив фондында 1919 – 1920 йылдарҙа Башвоенкомат хәрби частарының Стәрлетамаҡта урынлашҡан адрестары күрһәтелгән документтар һаҡланған. Уларға ярашлы Башвоенкомат Үҙәк урамының 148-се йортонда урынлашҡан булған. Бында уҡ 250 кешенән торған комендант ротаһы ла булған. Шулай уҡ ревизия комиссияһы ла, 166 кешенән торған пулемет командаһы ла бында булған. Ә 107 кешенән торған ат конвойы Бохар урамында урынлашҡан булған.\nАшҡаҙар урамында иһә осоусы эскадронлы айырым элемтә ротаһы, Башвоенкоматтың этап-транспорт бүлеге һәм дезертирлыҡҡа ҡаршы көрәш буйынса комиссия эшләгән. Арзаевская урамындағы 4-се йортта айырым кавалерия эскадроны торған.\nСтәрлетамаҡтың Баҙар майҙанында БашЧК ҡарамағындағы Айырым команда булған, хәрбиҙәрҙең аҙыҡ-түлек магазины, Башвоенкоматтың әйберҙәр склады урынлашҡан. Шулай уҡ Стәрлетамаҡта тыл ополчениеһы ротаһы, Башҡорт территориаль полкы, ә Ашҡаҙар зыяраты аръяғында 274 кешенән торған айырым Башҡорт еңел артбатареяһы, Стәрле йылғаһы аръяғындағы Скачково ауылында 886 кешенән торған айырым Башҡорт уҡсылар батальоны булыуы ла билдәле. Бынан тыш, Стәрлетамаҡта “Башҡортостан хәбәрҙәре” һәм “Известия Башкирии” тигән хөкүмәт гәзиттәре сыҡҡан. Уларҙың редакциялары ла Баҙар майҙанында урынлашҡан.\n— Республиканың 100 йыллығын байрам итеү уңайынан Башҡортостан дәүләтселеген булдырыуҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһының ролен күрһәтеү мотлаҡ кәрәк, тип уйлайым, — тип тамамланы һүҙен Азат Ярмуллин.\nОшоға бәйле күргәҙмәләр ойоштороу, БАССР-ҙың дәүләт учреждениелары булған биналарға иҫтәлекле таҡтаташтар беркетеү, Стәрлетамаҡтағы БАССР хөкүмәте эшмәкәрлеге тураһындағы документтарҙы һәм материалдарҙы йыйынтыҡ итеп сығарыу бөгөн байрам алды уңайынан көн талабы булып тора. Әлеге тема көнүҙәк һәм артабан Башҡортостан Республикаһының барлыҡҡа килеү тарихын тулыландырасаҡ ҡына.\nРежиссер, “Йәнле лента” кинокомпанияһы директоры, Рәсәй Кинематографистар союзы ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Булат Йосопов “Бабич” һәм “Беренсе республика” фильмдарын төшөрөүен тарихи хәтерҙе кино сәнғәте аша булдырыу тураһында ентекле һөйләне. Өфө ҡунаҡтары БДУ-ның тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан тарихы, археологияһы һәм этнологияһы кафедраһы доценты Нурислам Ҡалмантаев башҡорт дворяндары Аҡсулпановтар тураһында быға тиклем белмәгән-ишетмәгәндәрҙе һөйләп хайран итте. Тел, тарих, әҙәбиәт институтының Көньяҡ ҡулъяҙмалар бүлеге мөдире, тарих фәндәре кандидаты Әхәт Сәлихов, тарихи сығанаҡ булараҡ, “Башҡорт” гәзите тураһында ентекле һөйләне, онотолған тарих биттәренә туҡталды.\nПленар һәм секция ултырыштарынан тыш, сарала ҡатнашыусылар, ғалимдар Стәрлетамаҡ ҡалаһындағы Муллаян Халиҡов менән Әхмәтзәки Вәлиди хөрмәтенә ҡуйылған иҫтәлекле таҡтаташҡа сәскәләр һалды, Ишембай районының Көҙән ауылына Әхмәтзәки Вәлиди музейына экскурсияға барҙы, Торатау эргәһендә фотоға төштө. Урындағы ҡоролтайға ошондай ҙур конференция ойоштороуҙарына рәхмәт әйтергә генә ҡала.\nАвтор: Римма ҒӘЛИМОВА


Башкирская эстрадно-фольклорная группа «АШКАДАР» — СТӘРЛЕТАМАҠ ДӘҮЛӘТ КОНЦЕРТ-ТЕАТР БЕРЛӘШМӘҺЕ\n/ Филармонияһы / Башкирская эстрадно-фольклорная группа "АШКАДАР"\nБашҡорт эстрада — фольклор төркөмө «Ашҡаҙар»\nБашҡорт эстрада — фольклор төркөмө «Ашҡаҙар» башҡорт эстрада — фольклор төркөмө 1991 йылда Стәрлетамаҡ филармонияһына нигеҙ һалынған йылда уҡ барлыҡҡа килә. Шул уҡ йылдың 12 декабрендә үҙенең тәүге концерты менән уңышлы сығыш яһап, ҡалабыҙ мәҙәниәте тормошона яңы һулыш өрә.\n“Ашҡаҙар” төркөмөнөң тәүге солистары – Венер Абдуллин, Фирзинә Абдуллина, Зәйнәб Иҫәнғолова, Миңлеғәле Хөснөтдинов, Рәйхана һәм Миңлеғәле Хәсәновтар, баянсы Ильяс Йосопов. Ул замандарҙа Венер Абдуллин етәкләгән “Ашҡаҙар” төркөмө яңынан — яңы йыр — бейеүҙәре, сәхнә образдары менән халыҡ күңеленә тиҙ арала үтеп инә. Тик аяҡҡа саҡ баҫып килгән коллективҡа матди-техник базаһын тулыландырыу еңелдән булмай. Ошо ваҡытта ҡала хакимиәте башлығы Спартак Әхмәтов артистарҙың талантын һәм тырышлығын күреп оло ярҙам күрһәтә. Коллективты башҡорт милли кейемдәре, музыка ҡоралдары, шулай уҡ артистарҙы торлаҡ йорттар менән тәьмин итеүе оло маҡтауға лайыҡ.\nЙылдан — йыл «Ашҡаҙар» төркөмө музыкаль — театрлаштырылған программалары менән өлкән һәм йәш быуын тамашасылары араһында киң танылыу алып республикабыҙ мәҙәниәте күген балҡытып тора.\nХәҙерге көндә «Ашҡаҙар» төркөмө заман талаптарына яуап бирерлек ижади эҙләнеүҙәр юлында, башҡорт халҡының тарихына, йолаларына таянып ижад итә. Филармониябыҙҙың тәүге ҡарлуғастары Башҡортостандың атҡаҙанған артистары — ҡурайсы Миңлеғәле Хәсәнов һәм бейеүсе Рәйхана Хәсәнова ниндәй генә сәхнәлә сығыш яһамаһын, сәнғәт һөйөүселәргә күңелле, сағыу байрам кәйефе бүләк итә. Рәйхана Хәсәнова башҡарған “Заһиҙә”, “Тирәккәйем”, “Әйҙә бейе”, “Ҡубыҙ менән бейеү” һәм башҡа бейеүҙәре һәр саҡ көслө алҡыштарға күмелә. Миңлеғәле Хәсәновтың “Шафиҡ”, “Ҡалды”, “Байыҡ”, “Наполеон Бонапарт”, “Торналар” инструменталь композициялары ҡурай моңон бейеклектәргә күтәрә.\nБашҡорт халҡының мәҙәниәтен, ғөрөф-ғәҙҙәттәрен, күркәм йолаларын, тарихыбыҙҙы халыҡҡа көй — моңдар аша еткереү – “Ашҡаҙар” төркөмө йырсыларының төп бурыстарының береһе. Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ғәзинур Хужәхмәтовтың яңғыҙ йыр программалары ҙур уңыш ҡаҙана, ҡомартҡы булып һаҡланған бороңғо башҡорт халыҡ йырҙарын ихлас башҡарыуы һәр тамашасының күңелен арбай. Сағыу тауышлы Зөлфиә һәм Рәмил Әүбәкировтарҙың мөхәббәткә, бәхетле тормошҡа, ғаилә ныҡлығына бағышлап йырлауҙары тыңлаусыға ял һәм күтәренке кәйеф бүләк итеп сихри моң даръяһына солғай. Үҙенә генә хас моңло тауышы менән күптәрҙе арбаған.\nРишат Хәмитов республикала ғына түгел, ә сит өлкәләрҙә лә яҡшы таныш. Уны тамашасы халыҡ һәм эстрада йырсыһы, йор һүҙле алып барыусы, шулай уҡ юмор өлкәһендәге ижад емештәре өсөн дә хөрмәт итә. Талантлы йырсыларыбыҙ – Гүзәлиә Татлыбаева, Илдар Рәхимғолов, ҡурайсыбыҙ Динар Абдуллин – “Ашҡаҙар”ҙың киләсәге. Үҙҙәренең моңло тауыштары, дәртле йырҙары менән коллективҡа дөрләп килеп ингән йәштәргә артабан да ижади ҡаҙаныштар насип булһын!\n“Ашҡаҙар” төркөмө программаларын Башҡортостандың ҡала һәм райондарында ғына түгел, Рәсәй Федерацияһының башҡа төбәктәрендә – Силәбе, Ҡурған, Ырымбур, Свердловск, Пермь, Һамар, Төмән, Ульяновск өлкәләрендә, Мәскәү, Санкт — Петербург ҡалаларында ла йылы ҡабул итәләр.\n“Ашҡаҙар” башҡорт эстрада — фольклор төркөмөнөң асылыуҙан алып әлеге көнгә тиклем үтелгән ижад юлы мәртәбәле һәм оло маҡтауға лайыҡ.\nАртисты эстрадно-фольклорной группы «АШКАДАР»


Айыуҙар ҡышҡы йоҡонан уянған | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӘ бына йәнлектәр, киреһенсә, иркенләп урман-ҡырҙарҙа сәйәхәт итә. Башҡортостан милли паркында урынлаштырылған видеокамералар биш айыуҙы төшөрөп алған. Әммә улар бер-береһе менән осрашмай ғына, һәр ҡайһыһы айырым йөрөгән.\nПарк хеҙмәткәрҙәре әйтеүенсә, әле тәбиғәттә тайыштабандарҙы йыш осратырға мөмкин. Сөнки улар ҡышҡы йоҡонан уянып, үҙҙәренә аҙыҡ эҙләй.


Ауылға иғтибар кәрәк » "Урал" гәзите\nАуылға иғтибар кәрәк\nҮткән аҙнала Волгоград ҡалаһында, “Берҙәм Рәсәй” партияһының тәҡдиме буйынса, Рәсәй ауыл биләмәләре депутаттарының форумы үтте. Башҡортостан делегацияһы етәксеһе булып “Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһының Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе рәйесе Рәмзил Ишһарин барҙы.\nСъезға илебеҙҙең һәр төбәгенән 1900-ҙән ашыу кеше йыйылған. Уларҙың күпселеген ауыл биләмәһе башлыҡтары, депутаттары, ауыл хужалығы етәкселәре тәшкил иткән. Делегаттар белдереүенсә, форумда ауылдар йылдар буйы хәл итә алмаған проблемалар күтәрелгән. Тәү сиратта, ауыл хужалығы продукцияһының үтә арзан булыуы. Делегаттар: “Һөттөң бер литры 20 һум ғына булыуы көлкө! Уның хаҡын, исмаһам, бер литр солярка хаҡы кимәленә еткерергә кәрәк”, – тип белдерҙе.\nШулай уҡ ҡорға йыйылғандар илдә ауыл хужалығын үҫтереү, ауыл тормошо сифатын күтәреү, эш урындары асыу кеүек мәсьәләләрҙе тикшерҙе. Әлбиттә, медицина ярҙамының ваҡытында күрһәтелмәүе йәки уның сифатһыҙлығы һәр ауылды борсоуға һала. Шуға күрә делегаттар “Ауыл докторы” проектында ҡатнашҡан табиптарҙың йәшен арттырырға кәрәклеген белдерҙе. “Юғары уҡыу йортонан һуң килгән йәш белгестең бер нәмә лә белмәүе, кѳтѳлмәгән осраҡта юғалып ҡалыуы билдәле. Ә бит тәжрибәле табиптар ҙа шау-шыулы, бысраҡ ҡаланан экологик яҡтан таҙа булған ауылға эшкә килергә әҙер”, - тине улар.\nБыл тәҡдимде РФ Премьер-министры, “Берҙәм Рәсәй” партияһы рәйесе Дмитрий Медведев та яҡлап сыҡты һәм “Ауыл докторы” проектында 40, хатта 45 йәшкә тиклемге табиптарға ҡатнашырға мөмкинлек бирергә кәрәклеген әйтте.\nИлебеҙҙең бар ауылдарын борсоған мөһим проблема - мәктәптәрҙең ябылыуы. “Әгәр мәктәп ябылһа - ауыл бөтәсәк”, - тине делегаттар. Форумда күтәрелгән бѳтә мәсьәләләр буйынса резолюциялар ҡабул ителде. Хәҙерге ваҡытта уларҙы хәл итеү буйынса программалар әҙерләнә.\n“Берҙәм Рәсәй” сәйәси партияһының Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе рәйесе Рәмзил Ишһарин съездан алған тәьҫораттары менән уртаҡлашып: “Хәҙерге ваҡытта ауылда хәл ителмәгән социаль, иҡтисади мәсьәләләр күп. Минеңсә, тәү сиратта, ауылда эшһеҙлек проблемаһын хәл итеү мөһим. Съезда төп иғтибар ошо һорауға йүнәлтелде. Әгәр ауылдарҙа ауыл хужалығы предприятиелары эшләһә, эшһеҙлек юғалыр. Халыҡтың матди хәле лә яҡшырыр, иртәнге көнгә ышаныста уяныр ине. Шуға күрә дәүләтебеҙ ошо йүнәлештә ныҡлап эшләргә тейештер, тип уйлайым”, - тине.\nЭйе, ауылдарҙағы насар тормош шарттары күптән иғтибар талап итә. Шуға күрә депутаттар ҡоронда күтәрелгән мәсьәләләр ҡағыҙҙа ғына ҡалмаҫ, тип ышанғы килә.


Урал аръяғы үҫеше ни өсөн тотҡарлана? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 августа 2015 — 16:23\nСибайҙа Урал аръяғы райондарының иҡтисади үҫеше өйрәнелде. Ошо мәсъәләгә арналған кәңәшмәне Респулика башлығы Рөстәм Хәмитов үткәрҙе һәм төбәк үҫешен күҙаллаған маҡсатлы программа тейешле кимәлдә үтәлмәүен белдерҙе. Ошоно күҙ уңында тотоп Урал аръяғы райондарының үҫеш программаһы тағы ла 5 йылға оҙайтылды. Был ваҡыт эсендә инвесторҙар йәлеп итеү һәм яңы эш урындарын булдырыу йәһәтенән эшмәкәрлекте әүҙемләштерергә кәрәк. Республика башлығының Сибайға эш сәфәре тураһында киләһе репортаж.\nХәбәрсе. Сибайҙағы балалар ижады йортонда был юлы һөйләшеү етди булды. Ҡала юбилейына килгән Рөстәм Зәки улы тап ошонда Урал аръяғы төбәгенә ҡараған 7 райондың хакимиәт башлыҡтарын йыйҙы. Улар өсөн һөйләшеү еңел булмаясағы шунда уҡ билдәле булды.\nБорсолорға урын бар-Урал аръяғы райондары үҫешен күҙаллаған маҡсатлы программа селпәрәмә килеүе ихтимал. Программаны бойомға ашырыуға байтаҡ көс һәм аҡса йүнәлтелгән, ә һөҙөмтә юҡ кимәлендә. Рөстәм Хәмитов программаның үтәлешен контролдә тотоусы һәр министр һәм хакимиәт башлығынан был хәлгә аңлатма бирүҙе талап итте. Урал аръяғы –Республиканың эре төбәктәренең береһе. Шуға ҡарамаҫтан байтаҡ күрһәткестәр буйынса артта ҡала. Мәҫәлән, урындағы властар эре инвесторҙар йәлеп итеүгә өлгәшә алмаған. Республика башлығы билдәләүенсә, әле Урал аръяғы Республика ярҙамы иҫәбенә генә үҫешә .\nУрал аръяғы райондарының үҫеш программаһы бойомға ашырыла башлағандан алып, төбәккә 50 миллиард һум аҡса йүнәлтелгән, ә уңышлы эшләй башлаған предприятиелар һанын бармаҡ менән һанарлыҡ. Мәҫәлән,Сибай тирмәне заманса ҡорамалдар ярҙамында тәүлегенә 300 тонна иген эшкәртә ала. Сеймал бында эргәләге райондарҙан килтерелә. Социаль тармаҡ та ихтибарҙан ситтә ҡалманы. Сибайҙағы балалар художество мәктәбе ике ҡатлы бинала урынлашҡан һәм тиҙҙән бында заманса күргәҙмәләр залы ишектәрен асасаҡ. Фекер алышыуҙарҙа республика башлығы тәү сиратта хәл итеүҙе талап иткән йүнәлештәрҙе билдәләне. Урал аръяғында ауыл хужалығы һәм сәнәғәт һаман аҡһай. Бөтә мәсъәләләрҙе хәл итеү өсөн маҡсатлы программаны тағы ла 5 йылға оҙайтырға ҡарар ителде. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, Урал аръяғы проблемаларын министрлыҡтар ғына түгел, халыҡ та хәл итә ала. Шуның өсөн дә инициативалы,әүҙем кешеләргә таянырға кәрәк.\nӘ ябыҡ ишектәр артында етди һөйләшеүҙәр барған мәлдә, Сибай халҡы байрам итте. Сәскәләр карнавалы һәм башҡа тамашалар ҡала юбилейы уңайынан үткәрелгән тантанаға килеүселәләрҙең барыһының күңеленә лә хуш килде.


АстрономияБиологияВоспитательная работаГеографияДиректору, завучуДоп. образованиеДошкольное образованиеДругоеИЗО, МХКИностранные языкиИнформатикаИсторияКазахский язык и лит.Классному руководителюЛогопедияМатематикаМузыкаНачальные классыОБЖОбществознаниеРусский язык и литератураСоциальному педагогуТехнологияУкраинский языкФизикаФизкультураХимияШкольному психологуЯзыки народов РФ Инфоурок / Воспитательная работа / Другие методич. материалы / Ауылымдың арҙаҡлы шәхесе Файзуллин Р.К.\nМуниципаль бюджет дөйөм белем биреү ойошмаһы Рысай ауылы дөйөм белем биреү мәктәбе Башҡортостан Республикаһы Учалы районы МР Ауылымдың арҙаҡлы шәхесе ветерандар советы рәйесе, оло ихтирамға лайыҡ Файзуллин Рәүил Кәлимулла улына бағышлайым Эште үтәне: Рысай урта мәктәбе Педагог-китапханасы Әминева А.Р. Рысай 2015 Кеше Кешеләргә кәрәк булһын, Бер ҡайҙа ла артыҡ булмаһын. Эшләгәндә, янып эшләһен дә, Ял иткәндә, көлһөн, Йырлаһын! Һыҡранмаһын тормошонан кеше, Үҙе биҙәп торһон ул уны. Ҡыуанһын ул, Яҡты эҙен күреп Аҡыллы һәм оҫта ҡулының. Хыялланһын, Янһын, Ҡанатланһын, Тынғы белмәй алға ынтылһын, Һөйһөн, Көйһөн, Күркәм булһын кеше, Халыҡ ғәме менән ул тулһын! Үҙ ҡайғыһын кескәй ҡайғы итеп, Иң ҙур байрам көтөп йәшәһен. Рәми Ғарипов. Кеше - ер тәбиғәтенең иң бөйөк емеше. Әммә кеше шул тәбиғәттең хазиналары менән кинәнһен өсөн сәләмәт, көслө, аҡыллы булырға тейеш. Файзуллин Рәүил Кәлимулла улы 1935 йылдың 9 июнендә Башҡортостандың Учалы районы Рысай ауылында тыуа. Бала саҡтың хәтирәләре кеше әллә нисә йәшкә еткәндә лә онотолмайҙар бит ул. Урамда үҫкән бәпкә үләндәрендә, йәмле ҡырҙарында, йәшел туғайлыҡтарында, бесәнлектәрендә тәгәрәп үҫкән мәлде күңелдән сығарып ташлап буламы ни? Әсәһе янына ҡырға, баҫыуҙарға йөрөгәне Рәүилдең бөгөнгөләй күҙ алдында. Ләкин ундай рәхәтлекте күп татырға тура килмәй шул, быға яуыз фашист сәбәпсе була . Һуғыш афәте бәлә, интегеүҙәр алып килә. Кисә шар һуғып уйнаған малайҙарҙы кинәт кенә ҙурайтып, бөтә тормош мәшәҡәттәрен ҡатын – ҡыҙ, ҡарт – ҡоро, бала – саға елкәһенә һала. Рәүил дә хәленән килгәнсә яҙҙан көҙгәсә колхозда эшләй, ә ҡышын мәктәпкә уҡырға йөрөй. Нисек кенә ауыр булмаһын, уның уҡырға теләге бик ҙур була. Әсәһе Мөхтәрәмә менән атаһы Калимулла Файзуллиндар Әсәһен, Мөхтәрәмә апайҙы, 1942 йылдың һалҡын ҡышында разнарядка буйынса Белорет районының Тирлән урман хужалығына ағас ҡырҡырға ебәрәләр. Уның ике бәләкәй балаһы ҡәйнәһе ҡарамағында ҡала. Ул ваҡытта Рәүилдең атаһы бронь буйынса “Краснахта “шахтаһында фронт өсөн алтын сығарыу эшендә була. Атаһы Файзуллин Кәлимулла Файзулла улы 1943 йылдың башында үҙ теләге менән һуғышҡа китә. Оҙаҡ һуғышырға тура килмәй - 1943 йылдың 10 мартында һәләк була. Уны Сумск өлкәһенең Ивот тигән ауыл янында ерләйҙәр. Ауылға Кәлимулла ағайҙың үлеме турында ҡара ҡағыҙ килгәс, Мөхтәрәмә апайҙы Тирләндән колхозға, балалары янына ҡайтаралар. Шулай итеп, ул үҙенең 27 генә йәшендә ике бала менән тол ҡала. Мөхтәрәмә апай Калимуллаһына һуңғы һулышына саҡлы тоғро ҡала, ҡабаттан кейәүгә сығып тормай, ғүмерен балаларын тәрбиәләүгә бағышлай. Биш йылға яҡын ауылдаштары менән шулай михнәт арбаһын тарталар. Ваҡытынан элек олоғайған ошо малайҙарға “ Һуғыш бөттө, фашист тар – мар ителде” тигән хәбәр күпме йылылыҡ һәм шатлыҡ алып килә! Рәүил 1951 йылда Рысай мәктәбенең ете класын тамамлап, колхозға эшкә сыға. Тәүҙә, һөнәре булмағас, төрлө эштә йөрөй. Ауылда ул саҡта тракторсы һөнәре бик почетлы булыуын йәш үҫмер күрә. Күп уйлап тормай, 1953 йылда Вознесенка ауылына тракторсылар курсына уҡырға бара. Шулай итеп ул тик яҡшы билдәләргә генә өлгәшеп, тракторсы һөнәрен үҙләштерә. 1954 – 1957 йылдарҙа тыуған ауылында трокторист булып эшләй. Тәүге эшләгән тракторы янында Механизатор эше бик ауыр ҙа, яуаплы ла. Иртә таңдан, ҡара төнгә саҡлы арыта, әммә ҡайтышлай Яйыҡ һыуын эсеп ебәрһәң, хәл кереп, дарман ҡайта. Йәшлек үҙенекен ҡыла - киске уйындарға сығарға ла үҙендә дәрт, көс таба. -Тыуған ер, тыуған тупраҡ шулай ул, - ти торғайны ундай ваҡытта әсәһе, - кейендерә лә, туйындыра ла, көс тә бирә. Ваҡыт үҙенекен итә, армияла хеҙмәт итеү ваҡыты ла етә. Рәуил 1957 – 1960 йылға саҡлы үҙенең һалдат бурысын үтәп ҡайта. Хеҙмәт иткән осорҙа ул үҙен өлгөлө һалдат итеп күрһәтә. Рядовой, отделение командиры, взвод командиры урынбаҫары вазифаһын үтәй. Армиянан сержант званиеһында ҡайта. . ... Тәгәрмәстәр аҫтында рельстар туҡылдай, поезд һалдаттарҙы тыуып – үҫкән яҡтарына алып ҡайта. Рәүил вагон тәҙрәһенән ҡараған, ә күҙ алдында әсәһе яҙған хаттарҙан юлдар... “Колхозда һине көтәләр, улым. Һәйбәт, тырыш тракторисыбыҙ ҡайта, тиҙәр... Хужалыҡ ҙур хәҙер, механизаторҙар ауылда юғары баһаланыусы һәм хөрмәтле кешеләр...” Һалдаттан ҡайтҡас та тракторҙа эшләүен дауам итә Рәүил. Тракторисҡа колхозда эш етерлек. Бер ҡараңғынан икенсеһенә тиклем трактор эргәһенән китмәй эшләне Рәүил. Тракторҙың төҙөклөгөн дә ваҡытында ҡарап торорға кәрәк. Яҙҙан ерҙе тырмалатып сәсергә, көҙөн урып – йыйыу эштәрендә, колхоз малдарына аҙыҡ әҙерләүҙә, ҡышҡылыҡҡа баҫыуҙарҙы туңға һөрөүҙә өлгөр генә. Көҙ, тәбиғәт йөҙ төрлө буяуҙарға мансылған осор етә. Баҫыуҙарҙа иген йыйылып, бураларға һалынған, ер туңға һөрөлгән, ауыл кешеһенең мәшәҡәттәре бер аҙ кәмегән ваҡыт була. Ауылдың һәр кешеһе тупраҡ көсөнөң тағы күпмегә ҡеүәтләнеүен, тыуған еренең уңышты йәнә ни тиклем арттырғанлығын ашыҡмайынса, крәҫтиәндәрсә иҫәпләргә ярата. Игенсе яҙғы сәсеүгә, ураҡ өҫтөнә күңеле менән тиҫтәләгән тапҡырҙар ҡайта әле, ә механизатор, бәлки, мең дә бер мәртәбәлер, сөнки ул уңыш яҙмышын хәл итеүсе төп хужа. Үҙенең тәүге, бәлки иң ҡәҙерле маҡтау ҡағыҙҙарының береһелер ҙә , Рәүил 1962 йылда тракторҙа эшләгән осоронда ала. 1961 йылда Рысай ауылына йәш уҡытыусы эшкә килә. Рәүил бер күреүҙә ғашиҡ була, Сәлиха лә тырыш егетте үҙ итә. Улар шул йылдың декабрь айында өйләнешәләр. Уҡымышлы, һылыу ҡатынына тиң булыу теләге Рәүилдә уҡырға дәртен тағы ла нығыраҡ көсәйтә. Ул 1963 – 1964 йылда Йылайырҙа (Юлдыбай ауыл хужалығы училищеһында ) бер йыл бригадирҙар курсында уҡый. Аттестатынан күренеүенсә, егәрле егет тик “бишле” билдәләренә генә өлгәшкән. Шулай уҡ уҡыған осоронда маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләнә. Уҡып ҡайтҡас, йәш белгесте Рысай бүлегенә бригадир итеп ҡуялар. Эш бермә-бер арта, тракторҙа эшләгәндә үҙенең эше өсөн генә яуап бирһә, хәҙер инде бөтә бригада, йәғни бөтә ауыл эшселәре өсөн яуаплы булырға тура килә. Эше ниндәй генә ауыр булһа ла, үҙенә оҡшай. Эшенең һөҙөмтәләрен күреп ҡыуаныр ине. Бригадаға яңы техника, яңы белгестәр килә башлағас, Рәүил ағай үҙенең белемен тағы ла арттырырға ҡарар итә лә, күп уйлап тормай, Аксенов ауыл хужалығы техникумына уҡырға керә. Балаларын, ғаиләһен ауылда ҡалдырып , өс йыл техникумды очно уҡып, аграном – ойоштороусы һөнәрен үҙләштерә. Ҡулына ҡыҙыл диплом тотоп, кире тыуған колхозына эшкә ҡайта. Ҡыҙыл диплом менән бергә маҡтаулы ҡағыҙ менән дә бүләкләйҙәр. Әйтеүе генә еңел - өс йыл, ә ул саҡта нимәләрҙе ҡорбан итеүен ғаиләһе генә белә. Ҡатыны Сәлихә Заһир ҡыҙын да белемен камилләштерергә юғары уҡыу йортона уҡытыусылар курсына уҡырға ебәрәләр. Ул ике малайын эйәртеп, икәүһен ҡәйнәһенә ҡалдырып, Өфөгә уҡырға бара. Ләкин былай итеп уҡып булмаясағын аңлап, уға кире ҡайтырға тура килә. Ул иренең белемен арттырыуын өҫтөнөрәк ҡуя, уның тыныс итеп уҡып бөтөүен теләй. Сөнки Рәүилде колхоз өс йыл тулайым уртаса эш хаҡы түләп уҡырға ебәргән була. Колхоз шундай ышаныс күрһәткәндә нисек итеп үҙеңдең уҡыуыңды өҫтөн ҡуяһың инде тип уйлай ҡатыны. Бындай ихтирам, ярҙамсыллыҡ бер – береһен яратҡан, бер – береһен хөрмәт иткән парҙар араһында ғына булалыр ул. Ғаилә ҡалдырып, уҡырға сығып китеүе еңел булмай, әлбиттә, ләкин заман талабына тап киләм тиһәң, үҙеңдә көс табаһың инде. Бригаданың ярты килеме ҡырсылыҡтан булғанлыҡтан, агроном һөнәрен үҙләштереү бик ярап ҡала. Мул уңыш үҫтереү, гектар көсөн арттырыу өсөн бөтәһен дә эшләргә тырышалар. Эйе, ауыр саҡтар ҙа күп була. Ләкин тормош гел алға бара, хужалыҡ нығый, кешеләр үҙгәрә. Уйлап ҡараһаң, уларҙың бөтәһе лә үҙенә айырым бер тарих булып тора. Тәртип өсөн көрәште генә алайыҡ. Ниндәй сыҙамлылыҡ, бер һүҙлелек, инанғанлыҡ кәрәк уны нығытыу өсөн! Йәки бына дөрөҫ сәсеү әйләнешен индереү. Бында ла иҫке ғәҙәттәрҙе емереп ташлау өсөн күпме көс һалырға тура килә. Белгес булараҡ, бөтә механизаторҙарҙы тәрән һөрөү өсөн көрәшкә күтәрә. Унан бөтә көс юғары сифатлы, класлы орлоҡтар әҙерләүгә бирелде... Шулай итеп ул үҙенең тимер атына атланып ала ла иртә таңдан, ҡара кискә саҡлы бер баҫыуҙан икенсе баҫыуға эш барышын тикшереп, етешһеҙлектәрҙе бөтөрөп, яңы пландар ҡороп 23 йыл бригадир теҙгенен арымай – талмай тарта ла тарта. Рәүил ағай үҙенең бригадир булып эшләгән осоро өсөн ҡыуана ла, ғорурлана ла. Ауыл үҫте, күпме халыҡ яңы өйҙәр һалып керҙе, ферма һыйырҙары өсөн таш биналар, үлән оно етештереү өсөн АВМ төҙөлдө, иген һаҡлау өсөн зернаток, тауыҡ, сусҡа фермалары булдырылды. Эшләгән – тешләгән, тиҙәр боронғолар, дөрөҫ. Йыл һөҙөмтәләре буйынса грамоталарын да алып торҙо, маҡтанылар ҙа, ВДНХ-ға ла ебәрҙеләр. Эшләгән эшен яҡшы баһаланылар. Бер көн кис эштән ҡайтыуына ҡатыны менән балалары серле йылмайып, район газеты менән ҡаршы алалар. Атаһы бейе, һөйөнсө, мә, беренсе биттәге указды уҡы! Рәүил ағай газетаға текәлә. Шунда әллә ни була уға: бөтә тәненән ток йүгерәме ни – ҡулдары ҡалтырай, аяҡ быуындары йомшара, күҙен баҡҡан хәрефтәр һикерешә. Миңәме, орден бирәләр? Булмаҫ, күңелем ышанмай... Был указда “Башҡортостан” колхозының Рысай бүлексәһе бригадирына Файзуллин Рәүил Кәлимулла улына өсөнсө дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены менән бүләкләнә тип яҙылған була. Күп тә тормай, районға саҡырып, орденды тағып ҡайтаралар. Шундай оло хөрмәт, ышаныс белдереп торғанда нисек инде тырышып эшләмәйһең. Эйе, тырышты Рәүил. Орден өсөн түгел , ә шундай ышаныс белдергәндәре өсөн. 1981 йылда урып – йыйыу эштәре бөтөүгә тағы ла бер ҡыуандырҙылар. Былай тип яҙылғайны унда : «Ауыл хужалығы өлкәһендәге хеҙмәтегеҙ өсөн Башҡорт АССР-ы Верховный Советы Президиумы 1981 йыл 21 сентябрь Указы менән Һеҙгә “Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған ауыл хужалығы работнигы” - тигән почетлы исем бирҙе.” Тағы бер нисә йылдан икенсе дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены тапшыралар. Уның араһында күпме маҡтау ҡағыҙҙары! Эйе, бирелгән маҡтау ҡағыҙҙары менән ордендарҙы ҡарап сығып ҡына ла әйтергә була , насар эшләнмәгән. Әгәр үҙеңдән һуң шундай эҙ ҡалдыра алаһың икән, был ғүмерен заяға уҙғарманы тигән һүҙ. 1990 йылда заманалар болғанышып, үҙгәреп торған ваҡытта, уға яңы эш тәҡдим итәләр. Ғаиләһе менән кәңәшләшергә, уйларға бер көн ваҡыт бирелә. Яҡындары менән һөйләшкәс, Рәүил ағай үҙен кооперацияла һынап ҡарарға була. Шулай итеп, ул Сәфәр сельпоһының председателе булып китә. Үҙенең ете йыл ғүмерен ошо эшкә бәйләй. Бында ла яҡшы күрһәткестәргә өлгәшә. Йәше еткәс, маҡтау ҡағыҙы, яҡшы һүҙҙәр менән хаҡлы ялға оҙаталар. Хаҡлы ялға сыҡҡас, был март айы була, ихатала, баҡсала, мал-тыуар - эш күп була, ваҡыт һиҙелмәй үтә. Ләкин бына көҙ еткәс, ғүмер буйы етәксе эшендә эшләгән кешегә ваҡыт үткәреүе ауырлаша. Шул саҡ уға Учалылағы һөнәрселек училищеһының хужалығына завхоз эшен тәҡдим итәләр. Яңы дәрт менән яңы эшкә тотона. Был эшендә лә өс йылға яҡын эшләй. Ләкин йәш үҙенекен ала, йөрөп эшләү ауырлаша. 2000 йылда ялға китә. Тиктормаҫ, дәртле Рәүил ағай йәмғиәт эштәрендә элеккесә әүәҫ башҡара. Бөгөнгө көндә ауылдың ветерандар советы менән етәкселек итә. Төрлө сараларҙа ҡатнаша, өмәләр менән етәкселек итә, халыҡ менән бергә ҡайнап йәшәй. Ҡатыны Салиха Заһир ҡыҙы менән дүрт балаға ғүмер биреп, матур итеп тәрбиәләп, өлгөлө ғаилә булып 55 йыл бергә-бергә, иңгә-иң терәп йәшәйҙәр. Афарин Рәүил ағай, шулай дәртле, тормошта әүҙем, һаулыҡта йәш йәшәп ятығыҙ. Ҡушымта Тырыш хеҙмәтенең емештәре 30 Автор Аминева Алсу Равиловна\nДВ-462256 Получить свидетельство о публикации\n17.02.2016 Просмотров: 186 Комментариев: 0 Воспитательная беседа на тему: 23 февраля\n17.02.2016 Просмотров: 1858 Комментариев: 0 Программа пришкольного лагеря "Муравейник"\n17.02.2016 Просмотров: 782 Комментариев: 0 "Психолого-педагогическая характеристика учащихся 5 класса"\n17.02.2016 Просмотров: 212 Комментариев: 0 Сценарий праздничной программы ко Дню 8 марта в начальной школе\n17.02.2016 Просмотров: 1317 Комментариев: 0 Конспект заседания родительского клуба на тему "Дети - зеркало семьи"\n17.02.2016 Просмотров: 141 Комментариев: 0 Анализ учебно-воспитательной работы за год в 5 классе\n17.02.2016 Просмотров: 1546 Комментариев: 0 888662888641888632888610888604888591888589


МАЛ ЧУМАҺЫ, инфекцион ауырыуҙар төркөмө, башлыса киҫкен үтә, клиник билдәләре күп, йоғошло, үлем м‑н тамамлана. Ауырыуҙы үҙенсәлекле вирустар тыуҙыра. Ауырыу мал‑тыуар араһында киҙеү рәүешендә тарала, йылдың төрлө миҙгелендә барлыҡҡа килә, бөтә йәш төркөмөнә ҡараған малды зарарлай.\nСусҡа чумаһы. Классик һәм Африка (Африка биҙгәге, Монтгомери ауырыуы) төрҙәрен айырып йөрөтәләр. Ауырыуҙы тыуҙырыусы: классик С.ч. — составында РНК булған Flaviviridae ғаиләһенең Pestivirus затына ҡараған вирусы, Африка С.ч. — составында ДНК булған Asfarviridae ғаиләһенең Asfivirus затына ҡараған вирусы; тышҡы мөхиттә тотороҡлолар. Африка чумаһы вирусының тәбиғәттәге резервуарҙары — ҡырағай сусҡалар һәм орнитодорос төркөмөнә ҡараған талпандар. Ауырыуҙы тыуҙырыусының сығанаҡтары — ауырыу хайуандар һәм вирус йөрөтөүселәр. Алиментар һәм аэроген юл м‑н йоға: мал аҙығы, көтөүлектәр, транспорт саралары, һирәк осраҡта — йәрәхәтләнгән тире аша. Вирус лимфоциттарға һәм тамырҙың эске көбөнөң күҙәнәктәренә (эндотелиоциттар) үтеп инә, үрсей, организмдың ҡан тамырҙары, аш һеңдереү, һулыш алыу, нервы системаларында некроз тыуҙыра, шешендерә һәм дистрофик үҙгәрештәргә килтерә, иммунитетты ҡаҡшата. Инкубация осоро — 3—8 тәүлек (ҡайһы берҙә 2—3 аҙнаға тиклем). Ауырыу киҫкен, ярым киҫкен, һирәгерәк хроник рәүештә үтә. Төп симптомдары: тән т‑раһының 40,5—41,0°С тиклем күтәрелеүе, пульстың, тын алыуҙың йышайыуы, күп ҡан һауыу, ашҡаҙан‑эсәк юлы эшмәкәрлегенең боҙолоуы, көҙән йыйырыу, фалиж, анемия һ.б. Иммунизацияланған малда классик чума аҙ беленгән билдәләр м‑н типик булмаған формала булыуы мөмкин. Диагностикалау өсөн клиник, лаб. (вирусологик), патологоанатомик, эпизоотологик тикшеренеү мәғлүмәттәрен һәм биопробаны ҡулланалар. Ауырыу малды махсус майҙансыҡтарҙа салалар, үләкһәләрен яндыралар. Иҫкәртеү: ауырыу сусҡаларҙы изоляциялау, карантин, клиник һау малды вакцинациялау һ.б. Башҡортостанда сусҡаларҙың классик чума м‑н ауырыуының һуңғы осраҡтары 2000 й. 6 хужалыҡта теркәлгән.\nЙыртҡыс чумаһы. Ауырыуҙы тыуҙырыусы — Paramyxoviridae ғаиләһенең Morbillivirus затына ҡараған вирусы. Эт, төлкө, аҡ төлкө, көҙән, бүре, бесәй, нутриялар һ.б. ауырый, 2—12 айлыҡ хайуандар тиҙ бирешә. Тыуҙырыусы сығанаҡтары — ауырыу хайуандар. Ауырыу аэроген, алиментар юл м‑н һәм енси ағзалар аша йоға. Ауырыу тыуҙырыусы ҡан ағымы м‑н организм буйлап тарала, нервы системаһының боҙолоуына, йөрәк мускулында, бауырҙа, бөйөрҙә, һулыш алыу, аш һеңдереү ағзаларының лайлалы тиресәләрендә, тирелә шешеү һәм дистрофик үҙгәрештәр тыуҙыра. Инкубация осоро — 3—90 тәүлек. Төп симптомдары: тән т‑раһының күтәрелеүе, аппетит юғалыуы, хайуандың үҫеше тотҡарланыуы, конъюнктивит, ринит, йүткереү, диарея, парездар һ.б. Диагностикалау өсөн клиник, гистологик, патологоанатомик, эпизоотологик тикшеренеү мәғлүмәттәрен ҡулланалар. Дауалау медикаментоз (гипериммун сыворотка, глобулин, антибиотиктар, симптоматик саралар). Иҫкәртеү: ауырыу хайуандарҙы изоляциялау, планлы вакцинация һ.б. БР‑ҙа йыртҡыс йорт хайуандарында теркәлә.\nҺыйыр малы чумаһы РФ‑та һәм БР‑ҙа 1928 й. бөтөрөлә.


2021 йылда Өфөлә бөтә донъя уйындарын уҙғарыу мөмкинлеге лә Мәскәүҙә ҡаралды\nРөстәм Хәмитов Рәсәйҙең спорт министры Виталий Мутко һәм халыҡ-ара уйындар ассоциацияһы президенты Хосе Перурена Лопез менән осрашты.\nРәсәйҙә олимпия уйындары программаһына инмәгән спорт төрҙәре комитеты ойошторолған. Шуға ла Өфөлә бындай уйындарҙы уҙғарыу ушу, каратэ, акробат гимнастикаһы, спорт бейеүҙәре үҫешенә яңы этәргес бирәсәк. Виталий Мутко Башҡортостанды Рәсәйҙең спорт алдынғыһы тип атаны. 2013 йылда республика спорт, шул иҫәптән күләмле спортты үҫтереү буйынса иң яҡшы күрһәткестәргә өлгәшкән. Халыҡ-ара ярыштарҙы уҙғарыу өсөн ҙур төҙөлөш эштәре башҡарыу талап ителмәй, ике тиҫтәнән ашыу спорт комплексы әле үк эшләп килә, тине Рөстәм Хәмитов. Өфөнән тыш, уйындарҙы уҙғарыуға Перуның баш ҡалаһы Лима менән Американың Алабама штатынан Бирмингем ҡалалары дәғүә итә. Еңеүсене комиссия билдәләйәсәк.


Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы » "Урал" гәзите\nАбҙаҡ мәҙәниәт йортонда тѳрлѳ хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусылар йыйылышы уҙҙы.\nУнда тѳрлѳ тарафтарҙан 57 хәрби хәрәкәт ветераны килде. Йыйылыштың тѳп маҡсаты - ҡала-район территорияһында Башҡортостан Респуб-ликаһы региональ йәмәғәт ойошмаһының Белорет филиалын (Башҡортостан хәрби хәрәкәттәр ветерандары союзы) булдырыу, идаралыҡ составын, идаралыҡ рәйесен, уның урынбаҫарҙарын һәм ревизия комиссияһын һайлау.\nЙыйылышта ҡатна-шыусылар бер тауыштан Абҙаҡ ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Байрас Буранбай улы Фазыловты филиалдың рәйесе итеп һайлап ҡуйҙы.\n- Был вазифала миңә ауыл биләмәләре хакимиәттәре башлыҡтары тѳп ярҙамсы булыр тигән ниәттәмен,- тине Байрас Фазылов. - Әйткәндәй, районда 3 хакимиәт башлығы - хәрби хәрәкәттәр ветераны. Был йәмәғәт ойошмаһын булдырыуға ыңғай ҡараштамын, сѳнки ҡала, ауыл һәм ҡасабаларҙа кѳн итеүсе хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыусыларға иғтибар һәм ярҙам кәрәк. Үҙемәүрһәтелгән ышанысты аҡларға тырышасаҡмын.\nБашҡортостанда хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашыу-сыларҙы бер-ләштергән йәмәғәт ойошмаһының барлыҡҡа килеүе ыңғай күренеш. Был һәр ауылда тиерлек йәшәүсе хәрби хәрәкәттәрҙә ҡат-нашыусыларға йәшәү стимулы һәм аралашыу мѳмкинлеге бирәсәк.


Фашист өңөн туҙҙырышты Беҙҙең быуын - ҡаты тоҡом...\n10 Май 2019, 11:07\nМинең атайым Биҡҡолов Хәмит Ғәлиулла улы 1904 йылда I Дәүләтҡол (Етебулаҡ) ауылында крәҫтиән ғаиләһендә донъяға килгән. Йәштәштәре менән бергә Ишкинин Ғиниәтулла хәҙрәткә йөрөп, башланғыс белем ала. Артабан уҡыуын дауам итеү, ғилемле булыу теләге уны Ырымбурҙағы Каруанһарайға алып килә. Заманына күрә ҙур ғына белемгә эйә булып, үҙ ауылына иң беренсе уҡытыусы булып эшкә ҡайта атайым. Оҙаҡламай яҡын-тирә ауылдарҙан да балалар күпләп килеп белем ала башлай. Атайым ҡулында дүртенсе класты тамамлағас, уҡыусылары Күгәрсен мәктәбендә уҡыуҙарын бик яҡшы ғына дауам итәләр.\nКомсомол етәксеһе булып, ауыл йәштәрен әйҙәп, бик матур спектаклдәр ҡуйып йөрөгәндәр. Ололар һөйләүенсә, «Зәңгәр шәл», «Башмағым», «Ялан ҡыҙы» әҫәрҙәрен сәхнәләштергәндәр. Клуб сәхнәһенән төшмәгән атайым: скрипкала ла оҫта уйнаған, моңло итеп өҙҙөрөп йырлаған да. Кешеләрҙе фотоға төшөрөп, “кәртешкә”ләрен таратыр булған. Фотоға төшөр өсөн әллә ҡайҙарҙан килер булғандар уға.\nБерәйһенең малы ауырып китһә лә уны саҡыртыр булғандар. Бына шундай күп яҡлы талантлы, зиһенле, бар эшкә лә өлгөр кеше булған атайым.\nАтайым – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны ла. Йәштәштәре кеүек, ҡәһәрле һуғыштың бар михнәттәрен татырға тура килгән уға. 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһында кавалерист булып ут эсендә йөрөгән. Һуғышта ҡаты яраланып, ауылына ҡайта. Тик 6 айҙан һуң, яраһы әҙерәк төҙәлеү менән, кире фронтҡа китә. Миңә ул ваҡытта өс йәштәр тирәһе булғандыр, уның икенсе тапҡыр һуғышҡа киткәнен иҫләйем.\n1945 йылдың авгусында тыуған яҡтарына иҫән-һау әйләнеп ҡайта яугир. Ҡайтыу менән ең һыҙғанып эшкә тотона: мәктәптә уҡытыуын дауам итә.\nХаҡлы ялға киткәнсе туған мәктәбендә кескәй балалар йөрәгенә белем орлоҡтары сәсте атайым. Уның уҡыусылары араһында билдәле кешеләр бик күп. Шуларҙың береһе - ғалим, профессор Вәли ағай Псянчин.\nАтайым Биҡҡолов Хәмит Ғәлиулла улы лайыҡлы тормош юлы үткән кеше. Мин, хәҙер һикһәнгә етеп барған ҡыҙы, уның менән ғорурланып, йылы хәтирәләр менән иҫкә алам.\nОшо яҡты донъяла йәшәп, ирем менән өс балаға ғүмер бирҙек. Әлеге көндә ейән-ейәнсәрҙәремде һөйөп ҡыуанам. Тыныс, мул тормошта йәшәүебеҙҙә атайымдың – һуғыш ветеранының да өлөшө ҙур. Илдәр имен, халыҡтар дуҫ-татыу булһын!


Рөстәм Хәмитов республика депутаттарын оптимист булырға саҡырҙы | Новости Башкортостана\n06.07.2017 в 20:54 \_\_ Общество \_\_ 470\nБашҡортостанды үҫешкән һәм уңышлы төбәк булараҡ танытыу өҫтөндә эшләргә кәрәк. Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов бөгөн Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаттары алдында сығыш яһап ошо турала белдерҙе. Башҡортостан көслө һәм ҡеүәтле төбәк, республикала байтаҡ йүнәлештәрҙә күрһәткестәр яҡшы, айырым тармаҡтар уңышлы эшләй. “Халыҡ араһында ла ыңғай күренештәргә иғтибарҙы күберәк йәлеп итергә, позитив ҡараш тәрбиәләргә кәрәк”, - тине Рөстәм Хәмитов. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Руфина Шаһапова ла республикалағы ыңғай хәл-ваҡиғалар, күренештәр тураһында күберәк һөйләргә кәрәк, тине. “Йәшәйештең айырым өлкәләрендә етешһеҙлектәр бар, әлбиттә, әммә йәмғиәттә социаль оптимизмды тәрбиәләп кенә етди үҫешкә өлгәшеп буласаҡ”, - ти депутат. Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтайҙың бөгөнгө пленар ултырышы быйылғы яҙғы сессияла һуңғыһы булды. Депутаттар 50-гә яҡын закон проектын ҡараны. Умартасылыҡ, бюджетҡа һәм һайлауҙар кодексына үҙгәрештәр кеүек документтар беренсе уҡыуҙа тыңланылды. Айырым категория граждандарға бушлай юридик ярҙам күрһәтеү, автомобилдәрҙе махсус туҡталҡаларға алып барыу, халыҡ мәшғүллеге тураһында закон проекттары икенсе-өсөнсө уҡыуҙа ҡабул ителде.


«Рәсәй Башҡортостан» телеканалының репортажы «ТЭФИ-Төбәк 2016» премияһының махсус призына дәғүә итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Рәсәй Башҡортостан» телеканалының репортажы «ТЭФИ-Төбәк 2016» премияһының махсус призына дәғүә итә\n11:06, 9 ноября 2016 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 9 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nСпорт хәбәрсеһе Зилә Афзалованың «Яңы йыл мөғжизәһе» тип аталған эше (операторҙары — Илшат Ҡаҙаҡҡолов һәм Урал Шәрипов, компьютер графикаһы рәссамы — Вилдан Магомедов) Бөтә Рәсәй телевизион конкурсының финалына сыҡты. Репортаж «Еңеп сығыу» тигән махсус номинацияла баһаланды, унда спорт менән шөғөлләнгән һаулыҡ мөмкинлектәре сикле кешеләр тураһында иң яҡшы 24 тапшырыу тәҡдим ителгән.\nТөп герой Кемран Парталиев онкология сире менән ауырый, әммә күптәнге хыялы — хоккейсы булыуы теләге үҫмергә ҡурҡыныс сир менән көрәшкәндә көс бирә.\nФиналсылар араһында «Рәсәй Мәҙәниәт Башҡортостан» телеканалының баш мөхәррире Айгөл Кантюкова ла бар.\nБронза «Орфей» өсөн көрәштә Башҡортостан телевидениеһының башҡа вәкилдәре лә ҡатнаша.\n«Мәғлүмәт сығарылышын алып барыусы» номинацияһында — Айгөл Кантюкова (Бөтә Рәсәй дәүләт телерадиокомпанияһының Башҡортостандағы филиалы); «Танып-белеү тапшырыуы» — «Уфимский городовой» проекты («Бөтә Өфө» телекомпанияһы); «Балалар өсөн тапшырыу» — «Ҡымыҙ юлы» (Башҡортостан юлдаш телеканалының «Тамыр» студияһы).\nТеги: телевидение,тэфи,репортаж,рәсәй башҡортостан


Сабырлыҡ | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > вәғәздәр > Сабырлыҡ\n« Шәйех Нәүәүиҙең 40 хәҙисе\nҠурҡыуҙан доғалар »\nБар маҡтау-шөкөр итеүебеҙ Аллаһ Тәғәләгә булһа ине. Уның хаҡ хәбибе Мөхәммәдкә ﷺ күңелдәребеҙҙең түрҙәренән сыҡҡан салауаттарыбыҙ ирешһә ине. Аллаһ Тәғәлә һәр беребеҙҙең дә тәндәребеҙгә сәләмәтлек, ил-көндәребеҙҙгә тыныслыҡ, күңелдәребеҙгә мәғрифәт нурҙары һалып, тормоштарыбыҙға бәрәкәт биреп, Үҙе риза булырлыҡ ғәмәлдәр ҡылырға насип әйләһен.\nАллаһ Тәғәлә беҙҙе һәр беребеҙҙе сабырлыҡҡа өндәп: «Сабыр булығыҙ, Аллаһ Тәғәлә сабыр булған ҡолдары менән бергә була», — тип әйтә.\n«Үә-стәғиинүү биссабри үә-ссаләәти үә иннәһәә ләкәбииратүн илләә ғәләл-хааши-ғиин».\n«Ауырлыҡты күтәрергә сыҙамлы булып, йәғни сабыр килеш үә намаҙ уҡып Аллаһтан ярҙам һорағыҙ!». «Әл-Бәҡара / Һыйыр», 2:45\nАллаһ Сүбхәнә үә Тәғәләнән ярҙам һорайһығыҙ икән, ул ваҡытта, мосолман ҡәрҙәштәрем, сабырлыҡ менән һәм шулай уҡ доғалар, намаҙҙар менән Аллаһ Тәғәләнән берәр нәмәне һорағыҙ.\n«Сабыр төбө — һары алтын» тип, — әйтәләр бит, йәғни ниндәйҙер ауырлыҡтар килеп, ҡыйынлыҡтар килеп, уларға түҙә алһаң, һиңә хәйерле булыр, ти.\nХәҙрәти Ғосман رضي الله عنه (разыйАллаһү ғәнһә): «Ниндәй генә ауырлыҡтар килһә лә, ниндәй генә ҡыйынлыҡтар килһә лә, түҙегеҙ, сабыр булығыҙ, тешегеҙҙе ҡыҫығыҙ. Был Аллаһ Тәғәләнең бер рәхмәте, бер бәрәкәте. Ул һеҙгә шуға ҡарап иғтибар итә», — тип әйткән.\nАллаһ Тәғәлә Үҙе лә әйтә:\n«Фә'иннә мәғәл-ғүсри йүсраа».\n«Ауырлыҡтан һуң, ысынлап та, еңеллек бит». «Инширах / Асылыу», 94:5\nҺәм тағы ла шул сүрәлә әйтә:\n«Иннә мәғәл-ғүсри йүсраа».\n«Ысынлап та ауырлыҡтан һуң еңеллек бит! ».\n«Инширах» сүрәһендә ике тапҡыр ҡабатлап ҡуя: ауырлыҡтан һуң еңеллек килә, сабыр булығыҙ, тип әйтә. Бындай кешеләр менән Мин иңгә-иң терәшеп торам, тип әйтә.\nӘйүб عليه السلام ( ғәләйһис-сәләм) тормошона күҙ һалайыҡ әле. Ул Аллаһ Тәғәләгә шуның тиклем күп итеп ғибәҙәт ҡыла торған ҡол ине, шунан, бер көндө шайтан Аллаһ Тәғәлә ҡаршына килеп баҫып:\n- Йә Раббым, миңә ошо ҡолоңды тура юлдан һаташтырырға рөхсәт ит әле, — тип әйткән.\nАллаһ Тәғәлә Ҡөръән Кәримдә ихлас булырға саҡыра. Ихлас булһағыҙ, һеҙгә шайтандың солтанаты, йәғни хөкөмө етмәйәсәк, һеҙҙе аҙаштыра алмаясаҡ, тип әйтелә.\nӘйүб عليه السلام менән дә шулай уҡ. Уның тормош рәуеше һәр кешегә таныш. Аллаһ Тәғәлә биргән ризыҡтан һәр төрлө ерҙәргә, төрлө-төрлө хәйерселәргә, меҫкендәргә, ярлыларға үҙе ҡапсыҡ-ҡапсыҡ ризыҡ өләшә торған булған. Үҙе лә ярлы булған бер бәндә ине, хәйерле вәғәзе өсөн уға бер солтан бер ни тиклем ер һәм мал-тыуар биргән була. Уның байлығы бик тә ишәйеп китә. Шайтан Аллаһ Тәғәләнән рөхсәт алғас, Әйүб عليه السلام янына килеп, уның игендәренә ут төртә.\nШайтан Әйүбте عليه السلام эҙләп тапҡанда, ул мәсеттә Аллаһ Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылып ултыра ине. Ул бер ҡарт рәүешендә Әйүб عليه السلام янына килә лә:\n- Әй Әйүб, һинең унда барлыҡ игендәрең дә янып бөттө. Харап булды! Харап булдың бит, ә хәҙер инде ни эшләрһең? — тип фетнә сығара башлай.\nӘйүб عليه السلام, намаҙынан сәләм биреп сыға ла:\n- Йә Раббым, шөкөр, өҫтөмдән бер йөктө төшөрҙөң. Минең һаман да зекер ҡылған ваҡытта, игендәрем нишләй икән, тип бер фекер тыуып ала ине. Күңелемде бер аҙ борсоп, Һиңә зикер ҡылыуҙан тыйып тора ине, — тип Аллаһҡа доға ҡылған.\nБылай ҙа булмағас, Шайтан икенсе көндө Әйүбтең عليه السلام, барлыҡ малдарына мор (холера) ебәрә, барыһы ла йығылып үлә. Һәм ҡабаттан Әйүб عليه السلام янына бара, һәм ул, ғәҙәттәгесә, мәсеттә намаҙ уҡып ултырған була. Йүгереп килеп:\n- Эй Әйүб, харап булдың, харап булдың, унда бөтә мал-тыуарыңа мор төштө: һарыҡтарың да, һыйырҙарың да ҡырылып бөттө, — тип фетнә сығара башлай.\nӘйүб عليه السلام, намаҙын тамамлап сәләм әйткәс:\n- Йә Раббым, шөкөр, өҫтөмдәге был йөктө лә алып шатландырҙың мине. Мин бит Һиңә тағы ла нығыраҡ ғибәҙәт итә алам, — тип, шатланып доға ҡыла башлай.\nШайтан ҡыҙып сығып китә. Өсөнсө көндө ул Әйүбтең عليه السلام балалары йыйылған өйгә килә. Бер балаһының тыуған көнө була, һәм балалар ғына йыйылып, тыуған көнөн үткәрә торған булғандар. Шул ваҡытта шайтан былар өҫтөнә йортның түбәһен емереп төшөрә. Бер генә балаһы ла иҫән ҡалмай, һәм шайтан мәсеткә йүгереп китә. Әйүбтең عليه السلام намаҙ уҡыған ваҡытына тура килә, һәм сәләм биргәнен көтөп, артынан тыз-быз йөрөй башлай.\nНамаҙ тамалап сәләм биреүен күргәс тә:\n- Харап булдың, эй Әйүб, харап булдың! Балаларыңдың өҫтөнә түбә емерелеп төштө, барыһы ла һәләк булды. Ниндәй ҡайғы, ниндәй хәсрәт, — тип, яңынан фетнә сығармаҡсы була.\n- Йә Раббым, шөкөр, мин ғибәҙәт ҡылған ваҡытта, нисек кенә ғаиләмде туйҙырырмын, тәьмин итеп торормон икән, тигән фекерҙәр килеп китә ине. Хәҙер Һин ундай фекерҙән дә азат иттең, йә Раббым, рәхмәт Һиңә, — тип доға ҡыла Әйүб عليه السلام.\nБыны күреп, шайтан уның йөҙөнә төкөрә, һәм шул төкөрөктән уның йөҙөндә әллә ниндәй йәрәхәттәр пәйҙа була. Бер аҙҙан һуң Әйүбтең عليه السلام, тәне серей башлай, ҡортлап, насар иҫтәр сыға башлай. Күрше — яҡындары: «Тормаһын беҙҙең эргәлә, әйҙәгеҙ ситкә, ауыл ситенә сығарып ҡуяйыҡ», — тип унан йырағая башлайҙар. Ҡатындарҙың береһе генә, Руҡыя исемлеһе генә ҡала, ҡалғандары шулай уҡ ташлап китәләр. Әйүпте عليه السلام сүплек эргәһенә сығарып ташлайҙар. Япа-яңғыҙ, ашарына юҡ, ә ул: «Аллаһҡа шөкөр», — тип доға итә. Үҙенең сабырлығын ташламай, киреһенсә, тағы ла күберәк шөкөр итә башлай.\nБер ваҡыт ҡатыны Руҡыя, уға икмәк һыныҡтары алыр өсөн, үҙенең сәстәрен киҫәргә була. Был ваҡытта сәс ҡырҡыу — урам ҡатынына тиңләшеү, шуларҙың рәтенән булыу тип һаналған. Әйүб عليه السلام, сәбәптең ниҙә икәнен дә белмәгәс, үҙе ауырыуынан юнәлгәс, Руҡыяны ҡайыҙлап алырға нәҙер әйтә. Шунан һуң Аллаһ Тәғәлә уға тағы ла ҡатыраҡ һынау бирә: бөтә тәне сереп бөтә. Ҡорттар бөтә тәнен ашап бөтөрөп, ике генә ҡорт ҡала — береһе телендә, береһе йөрәгендә. Шул ваҡытта Әйүб عليه السلام, Аллаһ Сүбхәнә үә Тәғәләгә доға ҡыла:\n- Йә Раббым, минең йөрәгем менән телемде булһа ла ашатма, йөрәгем ашалһа, нисек итеп зекер ҡылырмын, телем ашалһа, нисек тәсбих әйтермен һуң?\nШул ҡорттарҙың береһе умарта ҡортона әүерелә, береһе һөлөккә, йәғни файҙа килтереүсе ҡорттарға алышыналар. Аллаһ Тәғәлә Джәбраил عليه السلام аша, уға шифа-дауаһын ебәрә, аяҡтарынан шишмә сығып, шул һыуҙар сәбәпле Аллаһ Тәғәлә дауаһын бирә һәм Әйүб عليه السلام, сәләмәтләнә.\nОнотмағыҙ, ауырлыҡтан һуң еңеллек килә. Ниндәй генә ауырлыҡ, ҡыйынлыҡ килһә лә, һынма, сабыр бул. Аллаһ сабыр булыусылар менән икәнен онотма, әй мосолман ҡәрҙәшем!\nРәнйетһәләр ҙә, мыҫҡыл итһәләр ҙә, телеңде Әбү Бәкер хәҙрәт кеүек тешләп тор. Аслыҡ-яланғаслыҡ, ниндәй генә башҡа төр ғәләмәт килһә лә, беҙҙең атай-әсәйҙәребеҙ, әбей-бабайҙарыбыҙ кеүек сабырлы булайыҡ. Ниндәй ауыр тормош кисергән кешеләр бит улар: аслыҡты үткәргәндәр, бер һыныҡ икмәккә ҡәнәғәт булғандар. Өс-дүрт балаға бер ыштан, бер күлмәк, мәктәпкә бара алмаҫлыҡ дәрәжәлә аяҡтарына ла юҡ ине. Аллаһ Тәғәлә ташламаҫ тинеләр, Аллаһ Тәғәлә ташламаны. Бына бөгөнгө көнгә күҙ һалайыҡ әле: ниндәй ауырлыҡтан һуң еңеллек килде. Аллаһҡа шөкөр, ниндәй гүзәл заманда йәшәйбеҙ бит.\nТағы бер мәсьәлә — нәҙер мәсьәләһе бар. Аллаһ Тәғәлә Әйүбкә нәҙере тураһында иҫенә төшөрә: «Һауыҡҡас ҡатынымдың кәрәгең бирәм тигәйнең», — хәҙер нәҙеренде үтә», — тип әйтә. 10 үләнде өҙөп, бер тапҡыр һуғырға ҡуша Аллаһ Тәғәлә. Бында ла ике төрлө мәсьәлә: береһе – нәзергә тоғро булыу, икенсеһе — үҙ әһелеңә ҡул күтәрмәү.\nКүргәнебеҙсә, бар ерҙә лә сабыр булырға кәрәк. Ғибәҙәттә 5 ваҡыт намаҙ уҡыйбыҙ, ауыр булһа ла, унан айырылма, ҡартайғас, ятып булһа ла, сабыр булып урын өҫтөндә уҡырһың. Сабырлыҡ менән үҙенендең ураҙаларыңды тот, сабырлыҡ менән зекер-тәсбихтәренде әйтерһен, сабырлыҡ менән Ҡөръән уҡы, сабырлыҡ менән кешеләргә изгелек эшлә.\nСабырлыҡ менән, мосолман ҡәрҙәшем, икенсе мосолманға ихтирам күрһәт, күрше-яҡындарың менән яҡшы мөғәләмәлә бул. Күршеләрҙең дә төрлөһө була бит: яхшылары, ямандары. Ниндәй генә уҫал күршеләрең булмаһын, уларға ҡарата ихтирамлы бул. Һине мыҫҡыл итеп, һүгеп, кешеләргә һинең турала насар итеп һөйләп йөрөһә лә, уға ҡәҙер-хөрмәт күрһәт. Пәйғәмбәребеҙ ﷺ үҙ күршеләренә ҡарата иң күркәм холоҡ күрһәткән кеше. «Мин инде күршеләремдең минең мираҫыма балаларым кеүек хаҡтары бар кешеләр кеүек күрә башлаған инем», — тип әйткән ул.\nҠәҙерле ҡәрҙәштәр! Һәр эштә, һәр ерҙә сабыр булырға тырышайыҡ. Үҙебеҙгә йөкләнгән вазифаны сабыр булып үтә, үҙебеҙҙең өйҙә сыҡҡан ыҙғыштарға, күршеләр тарафынан сыҡҡан һүҙҙәргә — барыһына ла сабыр булып, Аллаһҡа шөкөр итергә тырышайыҡ. Был — Ислам диненең төп асылы, нигеҙе. Аллаһ Тәғәлә беҙҙең халҡыбыҙға, милләтебеҙгә, бабаларыбыҙға ҙур сабырлыҡ биргән.\nАллаһ Тәғәлә барыбыҙға ла күркәм сабырлыҡ биреп, Үҙенең ҡаршыһына изге ғәмәлдәребеҙ менән баҫып, Үҙенең йөҙөн күрергә насип әйҙәһә ине.\nИлдус хәҙрәт Фәиз, «Болгар» мәсете имам-хатибы, «Шура» альманағынан\nСабырлыҡ — һәр хикмәттең башы: https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/sabyrly%D2%A1-%D2%BB%D3%99r-xikm%D3%99tte%D2%A3-bashy.html\nСабырлыҡ тураһында нәсихәттәр; https://nazir1965.com/din/sabyrly%D2%A1-tura%D2%BBynda-n%D3%99six%D3%99tt%D3%99r.html\nӘбейҙең нәсихәте; https://nazir1965.com/v%D3%99%D2%93%D3%99zd%D3%99r/%D3%99bek%D3%99j-n%D3%99six%D3%99te.html\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 26.04.2019 в 00:15, и размещена в категории вәғәздәр. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УРАМДА БУРАН БУЛҺА ЛА ӨЙҘӘРҘӘ БУРАН УЙНАМАҺЫН - 2015 - Мәҡәләләр\n- Кешенең, бигерәк тә ауыл кешеһенең тормошо һауа торошо, тәбиғәт ҡанундары менән тығыҙ бәйле. Шуға күрә йылдың төрлө миҙгелендә лә тәбиғәткә иғтибарлы булыу, эшмәкәрлекте һауа торошона ярашлы ҡороу донъя көткәндә ныҡ ярҙам итә. Баҡса эштәренә тотоноуҙың уңайлы мәлен дә, бесәнгә төшөү ваҡыты еткәнлеген дә, бал ҡорттарына бәйле эшмәкәрлекте лә һауа торошо "әйтеп бирә". Шуға күрә йылдың төрлө миҙгелендәге һауа торошона, тәбиғәттәге үҙгәрештәргә ҙур иғтибар бүләм һәм утыҙ йылдан ашыу махсус дәфтәремә теркәп барам. Бөгөнгө көндә, теләк булғанда, хатта алдағы бер йылдың һауа торошо хаҡында белергә була, ләкин үҙең күреп-белеп яҙып ҡуйған яҙмалар күпкә тулыраҡ һәм дөрөҫөрәк мәғлүмәт бирә, минеңсә.\nЙылдың һәр миҙгелендә алдағы көндәрҙең хәл-торошон асыҡлау өсөн дәфтәремә күҙ һалам. Шулай, уҙған ҡышҡа ҡарап, алда ниндәй йәй, ә көҙгә ҡарап, ниндәй яҙ булырын һәм шуға ярашлы, йәйҙән - ҡыш, ә яҙҙан көҙ тураһында белергә була. Быйылғы ҡыш сағыштырмаса йылы булыр, тип өмөтләнергә урын бар. Шулай ҙа ҡыш барыбер үҙенекен итеп, ҡаты һыуыҡ көндәре менән өшөтөп аласаҡ. Бигерәк тә ғинуар уртаһында берәй аҙна һауа температураһы бик түбән булыр, тип уйлайым. Ҡар быйыл күп яуасаҡ, сөнки июль-август айҙарында яуым-төшөм күп булды.\nЯҙ иртә килһә лә, оҙаҡҡа һуҙыласаҡ, тип күҙаллайым. Сентябрь башында көндәр аяҙ торған, тимәк, март йылы һәм аяҙ һауа торошо менән башланасаҡ. Унан инде көндәр болотлап, ямғырҙар яуҙы, хатта ҡар күҙе лә төштө. Ай аҙаҡтарында ғына көндәр аяҙып, йылынып китте. Шуға күрә март аҙағында йылы көндәр көтөргә мөмкин. Октябрҙә ямғыр, ҡар ҡатыш ямғыр һәм ҡар күп яуҙы, тимәк, апрель айы ла яуым-төшөмгә бай буласаҡ, тип күҙалларға мөмкин. Ләкин яҙ барыбер үҙенекен итеп, ай аҙағына көндәр аяҙып, һауа температураһы күтәрелер, тип уйлайым. Айҙың иң күркәм һәм ғәҙәттәге йылы айы - майҙа буласаҡ һауа торошон ноябрь "билдәләй". Дәфтәргә теркәлгән яҙыуҙарҙан сығып һүҙ йөрөткәндә, май башы йылы буласаҡ. Унан һуң инде ямғырҙар яуып, көндәр һыуып китеүе бар. Шулай ҙа бер аҙҙан һауа торошо яҡшырып, көндәр тағы ла йылый башлаясаҡ.\nЙәйҙе аяҙ, тыныс һауа торошо менән ҡаршыларбыҙ, тип ышанам. Ямғырҙар ҙа яуасаҡ. Мәҫәлән, 2014 йылдың 4-5 декабрендә көслө ҡар яуҙы, тимәк, июндең ошо көндәрендә урамға ҡулсатырһыҙ сыҡмау хәйерле буласаҡ. 10-нан һуң көндәр йылып, ай аҙағына тиклем эҫе һауа торошо урынлашасаҡ.\nАлдағы ярты йыллыҡҡа ошондай прогноздар бирергә баҙнат итәм. Әлбиттә, килтерелгән мәғлүмәттәрҙе теп-теүәл һәм аныҡ прогноз тип уйлау хата булыр ине, шулай ҙа дөйөм һыҙаттар тура килер, тип уйлайым. Ә икенсе ярты йыллыҡҡа ҡыштың һәм яҙҙың үҙенсәлектәренән сығып күҙаллауҙар эшләргә мөмкин буласаҡ.\nУрамда ниндәй генә һауа торошо булмаһын, иң мөһиме, күңелдәрҙә һәм өйҙәребеҙҙә тыныслыҡ булһын, бурандар уйнамаһын.\nНаҙгөл САФИУЛЛИНА яҙып алды.\nЯҙылған: 19.01.15 | Ҡаралған: 1004


Вакцина яһатыуҙы оҙаҡҡа һуҙмағыҙ\n10 Сентябрь , 16:00\nОло Ыҡтамаҡ үҙәк район дауаханаһының анестезиолог-реаниматологы, шул уҡ ваҡытта эндоскопист вазифаһын башҡарыусы Эльмира Гәрәева 2 августан 5 сентябргә тиклем Мәсәғүт ауылындағы ковид-госпиталдә эшләй һәм коронавирус йоҡтороусыларҙың нисек итеп сир менән көрәшеүҙәрен үҙ күҙҙәре менән күрә.\nУның әйтеүе буйынса, ковид-госпиталгә килеүселәрҙең күпселеге – Мәсетле районы халҡы. Вирустың кемгә нисек йоғонто яһарын алдан белеп булмай, уны төрлө кеше төрлөсә кисерә. Вакцинаны сәләмәт кешеләргә лә, сирләп һауығыусыларға ла ҡуйҙырырға кәрәк.\n– Эльмира Фәрит ҡыҙы, коронавирустан вакцинаның булыуына ҡарамаҫтан, Мәсетле районында сирләүселәр һаны артыуын дауам итә. Быны һеҙ нисек аңлатырһығыҙ?\n– Граждандар ҡыш һуңында уҡ прививка яһата башлауҙарына ҡарамаҫтан, вакцинациялау темпы түбән кимәлдә ҡала. Беҙҙең районда ул 51,6 процент тәшкил итә. Кешеләр вакцинацияның ғүмер-ҙе һаҡлап ҡалыуҙың берҙән-бер ысулы икәнен аңлап етмәй.\nКовид-госпиталдәргә эләгеүсе пациенттарҙың 92 проценты – вакцина яһатмаусылар. Ә инде прививка эшләтеп тә ауырып китеүселәр, ҡағиҙә булараҡ, сирҙе еңел үткәрә, улар реанимацияға эләкмәй.\nКүптәр дауаханаға һуң – үпкә туҡымаһы 50 процентҡа тиклем зарарланғас ҡына мөрәжәғәт итә.\n– Вакцинация хәлде күпкә яҡшыртасаҡ, тип фараз ителә ине. Тимәк, ғалимдарҙың тиҙҙән коллектив иммунитет барлыҡҡа киләсәк һәм барыһы ла яҡшы буласаҡ тигәндәре аҡланманы?\n– Улай тип әйтеп булмай. Беҙ әлегә коллектив иммунитет булдырыуға ирешмәгәнбеҙ. Тик халыҡтың 80 процентында иммунитет барлыҡҡа килгәндә генә беҙ сирҙе еңдек, тип әйтә аласаҡбыҙ.\n– Районда әлегә тиклем прививкаға ҡырҡа ҡаршы булыусылар бар. Һеҙ бындай кешеләргә ҡарата ниндәй мөнәсәбәттә?\n– Бындай ҡарашта булған кешеләр менән мин килешмәйем. Улар үҙҙәренә йәки яҡындарына ярҙам кәрәк булғанға тиклем бындай сирҙең барлығына ышанмай, уның үҫеш киңлеген аңламай.\n– Вакцинацияға ҡаршы булыусылар хатта сирҙе үткәрергә әҙер, тик прививка яһатмаҫҡа. Һеҙ нисек уйлайһығыҙ: сирҙе үткәрергәме әллә вакцина яһатырғамы?\n– Әлбиттә, вакцина яһатырға. Хроник сирлеләр вирусты бик ауыр үткәреүен оноторға ярамай. Һәр кем уның эҙемтәһен, нимә булырын күҙ алдына килтерергә тейеш. Үлем осраҡтары артҡандан-арта. Кешеләр вакцина яһатҡандан һуң, бер нәмә лә булмаясағын һәм ул ысынлап та һаҡлаясағын аңларға тейеш.\n– Вакцинациянан һуң, киреһенсә, ауырыйһың, тигән фекер йөрөй халыҡ араһында. Быны нисек аңлатырһығыҙ?\n– Кешеләрҙең прививка яһатыр алдынан сирҙәрен, вакцина яһауҙы тыйған симптомдарҙы йәшереүҙәре арҡаһында вакцинаның файҙаһы кәмей. Ә күптәре сирләп йөрөгәнен белмәй ҙә.\nШулай уҡ вакцина яһатҡандан һуң кешеләр һаҡланыу сараларын күҙәтмәй, улар беҙгә сир йоҡмай, тип уйлай. Әммә ләкин улар үҙҙәре вирус таратыусылар булыуҙары мөмкин.\nТулы иммунитет тәүге прививка яһатҡандан һуң 42 көндән генә барлыҡҡа килә икәнен оноторға ярамай.\n– Ә прививканың үҙенән кешенең сирләп китеүе мөмкинме?\n– Юҡ. Кешегә вирустың үҙен индермәйҙәр бит. Беҙҙә ҡулланылған вакциналар, атап әйткәндә, “Спутник” тере түгел. Ул аденовирус нигеҙендә яһала һәм мускулға ҡаҙала. Унда коронавирус аҡһымы фрагменттары бар. Шуға күрә вакцина үҙе сирләүгә алып килмәй.


Йәш зоотехниктың ҡолағына кемдеңдер “йәйләүгә сығайыҡ, боронғоса” тигәне эленеп ҡалды. Һауынсыларҙың береһе теленән ысҡынған ошо һүҙ күңеленә ятты. Этҡаҙған уяһы электән ымһындыра ине. Йәмле урын, кеше аяғы баҫмаған тапҡырҙар. Ә тирәләй – туғайҙар, тәрән йырындары малға иркен. Үләне ат бауырынан, ә һыуы... Көтөүсе Мөлөк ағай елкә тырнаны.\n– Һыу ғына юҡ.\n– Зәғфрәм ҡойоһо бар ҙа...\nҠойоно урынына барып ҡаранылар. Тәрән ҡул эсендә, кеше күҙенән йәшеренгән инеш. Ғәжәйеп серле, хатта шомло ла. Эҫе томрала үтә лә танһыҡ һыу. Күҙ йәштәреләй бөрсөкләп-бөрсөкләп кенә һарҡа. Гүйә әжәл дарыуы... Бер эсһә, сыпсыҡ та туймаҫ.\nЮлсылар бит-ҡулдарын сылатты. Һыуы теште ҡамаштырыр.\n– Ҡойо ҡаҙабыҙ, Мөлөк ағай...\n– Була инде.\nХәниф Ғафаров тура председателгә уҡталғайны ла, урынында булмағас, партком Насыровҡа тейҙе.\nПарторг уйланып ултырҙы.\n– Боронғо йола, онотолған шул. – Насыров ипле, тыныс зат. Кешегә һис тауыш күтәрмәҫ. – Һауынсылар ризалашһа...\nЗөлҡәрнәй Ҡотлояров килешергә лә, кире һуғырға ла белмәне. Ғәҙәттә парторг тәҡдименә кире тормаҫҡа тырыша.\n– Йәйләү мәшәҡәтле, һауынсыларға йорт кәрәк.\n– Теге будканы илтәбеҙ. – Хәниф сәмләнде.\n– Кардалар ҡорорға тура килә...\n– Ҡорабыҙ, Зөлҡәрнәй ағай!\n– Ярар, һин яуаплы булаһың! – тине председатель ахырҙа. – Кешеләр йый, машина ал.\nЭтҡаҙған уяһында эш тоҡанды. Башта ҡойо ҡаҙынылар.\nХәниф дөрөҫ самалаған: үләнле төбәктә шундуҡ һөт күтәрелде. Һауынсылар ҙа, көтөүселәр ҙә дәртләнде.\nҒәтиәт Полинаны күңеленән һыҙып ташлай алмай шул. Хажиғәли, шаярып, ҡанһыраған яраһына тейҙе. Полина уйҙарында, ҡараштарында, йөрәгенә инеп ултырҙы... Бәлки, яңылышалыр, юҡҡа ымһыналыр? Мәрйәне ауылда өнәп бөтмәҫтәр... Текә генә баҫып уҙа магазин алдынан Ғәтиәт. Кешеләрҙең үҙен күҙәтеүен тоямы икән? Уға тиң ҡыҙ юҡ таһа Мәғҙәндә, юҡ! Полина – врач, ап-аҡ халатын кейһә, Ғәтиәт үлә яҙа. Полина – һары алма, Полина йылмая, Полина – уның ҡәҙерлеһе!.. Юҡ, быны аңлатып булмай. Полина Мәғҙән ҡыҙҙарының береһенә лә оҡшамаған. Күҙҙәре әллә ҡайҙа, зәңгәрһыу күктәргә саҡырып тора. Ғәтиәт үҙен шул күҙҙәргә батыр ҙа ҡуйыр төҫлө тоя.\nУл көн бәхет тантанаһы ине. Бәлки, уны ғүмерендә лә онотмаҫ. Йәштәр, йыйналышып, Әй буйына боҙ киткәнен ҡарарға сыҡты. Бер төркөм. Гармун да, ашамлыҡ та алдылар.\nБиҙәртау артындағы аулаҡта бар тирә-йүн ус төбөндәгеләй генә. Ана, Әй һылыуҡай. Үҙен ҡоршап торған боҙҙарын аҡтарып ташлаған да, елкенеп, алға алҡына. Ана, Төлкөнтау, Буртау, Нәжебил, ана, Ҡоҙаса әрәмәлеге!\nТәнзилә әхирәте Полинаның ай-вайына ҡараманы.\n– Унда әйбәт егеттәр. Һин белгәндәр... Ғәтиәт, Марс... Беҙ – ҡыҙҙар: Асия, Фатима...\nПолина көлә, Тәнзиләнән айырылмай. Көҙгө пальтоһының яғаһын күтәргән. Ел уйнаҡлай шул үрҙә.\n– Ҡыҙҙар, ниндәй йәмле беҙҙең яҡтар!\n– Әйҙә, Марс, гармуныңды!..\nБеҙ – мәғҙәндәр, беҙ – мәғҙәндәр,\nЙәмле Әй буйҙарынан...\nЙыр Әй әрәмәлектәренә тарала, алыҫта Ҡоҙаса яғында, ала-сола булып баҫыуҙар, тау һырттары күренә. Әле йәшеллек күҙгә салынмай, тәбиғәттең саҡ уянып, бөрө тиртеп торған сағы. Талдар һутҡа тулышҡан, ҡайындар, йәш ҡыҙҙарҙай, һәр өндән тертләй. Әй, ярҙарынан сығып, уйһыуҙарға йәйелгән. Боҙҙар аҡтарыла, ташҡын ҡайтмай әле. Тәбиғәт бына уянам, бына йөҙөмдө асам тип тора, үҙ мәлен көтә.\nСиҙәмгә гәзит йәйеп ебәрҙеләр, шунда сүгәләгән булдылар. Ҡыҙҙар йырлай, Полина ихлас тыңлай. Аңлаймы икән башҡортса йырҙарҙы, ни уйлай икән? Марс оҫта барыбер... Егеттәр Полинаға иғтибар итмәгән була, һәр береһенең күҙ атып йөрөгәне бар шул.\nӘрәмә араһына, Әй төбәктәренә китеп юғала йыр ауаздары. Йәштәр бер-береһенә һырығышҡан. Хәҙер көндәр ҙә аяҙыраҡ, күк иңе яҡтыраҡ. Зәңгәрһыу һауа күңелдәрҙе әсир итә.\nСыбыҡ-сабыҡ араһы үтәнән-үтә күренеп тора. Соҡор-саҡырҙарҙа һаман ҡар ята. Оҙаҡламай, оҙаҡламай донъя йәшеллеккә күмелер, был сауыллыҡтар ҡара урманға әйләнер. Йәшел япраҡтар әрәмәне кеше күҙенән йәшерер. Әлегә тәбиғәт тә кешеләр һымаҡ иләҫ-миләҫ, хискә тарыған: ниҙер көтә, нимәлер өмөтләнә. Ҡыҙҙарҙың иләҫ-миләҫ сағы, моңланалар... Йәй етһә, бушамаҫтар, донъя мәшәҡәте баҫыр, әле һағышланалар.\nӘйткән инең: әгәр һөйә ҡалһаң...\n– Әйҙә, ҡыҙҙар, егеттәр, иҫтәлеккә фотоға төшәбеҙ! – Тәнзилә, Марсы яғына ҡарап, күҙ ҡыҫа.\nФотограф Вәғиз бойора:\n– Бер-берегеҙгә һырығышып ултырығыҙ! Марс, яҡыныраҡ! Полина, Ғәтиәт!\n– Ҡасандыр бер Әй буйында йөрөгәйнек тип иҫкә төшөрөрбөҙ. Шулай бит, Полина?\n– Башҡортса әйт!\n– Эһе... Эһе!\nҠыҙҙар шарҡылдап көлөшә.\n– Әйҙә, бейейбеҙ! – Тәнзилә – осҡор, тәүләп уртаға төшә.\n– Матрос бейеүе: Ғәтиәт Ҡотлояров! – Тәнзилә – яһил.\nМарсы шуны ғына көткән тиерһең: марш, матрос бейеүе ләһә!\nЕгет йомшаҡ ҡына баҫып түңәрәккә сыға. Күҙҙәре ҡыҙҙы эҙләй. Кинәт устарын яндырып ботинкаларына һуғып ала, унан – тубыҡтарына... Китте. Эй, матрос, эй, үләнһеҙ палуба! Көй шаша, палуба айҡала-сайҡала, матрос та туҙған. Палуба айҡала-сайҡала, матрос оса... Палуба менән матрос, ер, күк, гүйә, тоташа. Эй, ел, эй, ҡойон, тын алырға, күҙ асырға мөрхәт бирегеҙ! Күҙ эйәрмәй ул аяҡтарға, ул ҡулдарға. Ғәтиәт әле сүгеп китә, әле килеп баҫа, әле ҡабат тыпырҙата, сиҙәмде төйә генә...\n– Һай, афарин бейеүсеһенә!\n– Һай, молодец!\n– Беҙҙең егеттәр ҙә ул!\nЙыш-йыш тын ала, томан аша күрмәй ҡыҙҙы, йөҙөн яҡынлап сырамыта алмай. Оҡшаттымы икән, килештерҙеме? Әллә мыҫҡыллап көләме? Башҡорт башына урыҫса көйгә баҫып маташа – мыҫҡыл итәме? Полина, ҡайҙа һин? Һинең баһаң?..\n– Йә... – Марс гармун күректәрен тарта, ҡыҙҙар аптырап тормай, “өсмөйөш”кә төшә. Полинаны ла етәкләйҙәр... Береһе лә ҡатып баҫмаһын, әйҙә, көй әрәмгә китмәһен!\nАта һайыҫҡанский... һай.\nҺай, Вәғиз! Һайыҫҡан. Үҙе күрше Әпшәндән, ә әпшәндәрҙе һайыҫҡан тиҙәр.\n– Һай, үҙебеҙҙең Вәғиз – артистарыңа биргеһеҙ...\n– Фатимаға ғына бирәбеҙ!\nҒәтиәт был көндө һис онотмаҫ. Ғүмеренең иң илаһи мәле тип хәтеренә һеңдерер. Әй әрәмәлеге, Биҙәртау артындағы ул көн яҙмыш бүләге һымаҡ күренәсәк егеткә.\nТөштән һуң колхоз рәйесе менән парторг Ҡоҙаса фермаһы йәйләүенә йыйынды. Социалистик ярышта еңеүсе һауынсыларға ҡыҙыл вымпелдар тапшырырға! Зоотехник Ғафаровты ла саҡырттылар.\nИнде сығып киттекме, тиһәләр, Эскесе Төхфәт баҫыша. Зөлҡәрнәй Ҡотлояров тегене бухгалтер Йомро Ишбулдыға атҡарҙы ла юлында булды.\nБухгалтерия халыҡ менән тулған, баш ҡалҡытыр әмәл юҡ. Тауыш алыштырмайҙар. Бухгалтер Йомро Ишбулды был мәлдә Бурансы бригадаһына наряд иҫәпләү менән мәшғүл; бригада иҫәпсеһе тейешле аҡсаһын алып ҡайта һалырға ашыға, өҫтәүенә, Төхфәт ҡаңғырта. Ишбулдының икенсе яғаһынан ултырып алған да үҙенекен тәпәй:\n– Яҙ, яҙ! Председатель әйтте бит!\n– Төхфәт ағай, көт әҙерәк, бурансыларҙы ебәрәм дә...\nЙомро Ишбулдының башы буталып китте. Бәй, бурансыларға яңылыш иҫәпләп тора лаһа! Һаташа башлағанмы?\n– Яҙ, Ишбулды, яҙ, Йомро!\n– Һин! – Йомро Ишбулды, йәне көйөп, Эскесенең яңаҡ төбөнә ҡундырҙы. Теге янтайып китеп, башы менән йомро мейескә бәрелде.\nСаҡ баҫылғандай итте шау-шыу.\n– Алкаш! Тағы кәрәкме?\nИшбулды ҡыҙып алған, үҙен кешеләр тота. Эскесе Төхфәт йәһәт кенә тая һалды. Йомро Ишбулды ла, ниһайәт, тынысланып ултырҙы:\n– Уф, бер алкаштан ҡотолдоммо?!\nҠотлоярҙар Этҡаҙған йәйләүенә тиҙләтеп барып та етте. Томра эҫелә бар донъя тымған һымаҡ.\n– Былар үлеп бөткәнме? – тип ҡысҡырҙы председатель машинаһынан төшөү менән. – Атаң баштары!\nҠыуышҡа ыңғайланылар. Көтөүсе үлек ише йоҡлай, эте өрөргә тотондо.\n– Ә-ә... председатель! Ҡотлояров иптәш... – Мөлөк күҙҙәрен тырнап йыртып килеп сыҡҡан.\n– Яп-ямаҡ бесәй балаһы, йоҡлайҙар, эш ҡайғыһы юҡ! Ҡайҙа һауынсылар? – Пыр туҙа рәйес.\n– Анау будкала! – Көтөүсе кардалар яғына һонолоп күрһәтте.\n– Һыйырҙар ҡайҙа?\n– Һыуалышҡа килтергәйнем, – тип аҡланды ул. – Эҫелә барыбер яталар.\n– Ай, атаң башы, беҙ уларға вымпел килтерәбеҙ, ә улар?.. Уят барыһын да!\nКөтөүсе будкаға ташланды. Бер аҙҙан йоҡоло күҙҙәрен ыуа-ыуа һауынсылар сыҡты. Йәштәре лә, ололары ла шунда. Түрәләр яҡыныраҡ барҙы. Парторг: “Һаумыһығыҙ”, – тип башлағайны, рәйес уны бүлдерҙе.\n– Ашайһығыҙ, йоҡлайһығыҙ, ә һыйырҙар тора, көтөүсегеҙ – хыр-хыр... Беҙ һеҙгә вымпел килтергән булабыҙ. Ярышҡа йомғаҡ яһап...\n– Зөлҡәрнәй... Ҡотлояров иптәш, мин... – Партком Насыров һүҙ алды. – Хөрмәтле һауынсылар, икенсе квартал буйынса колхозда, районда беренселекте алыуығыҙ менән ҡотлайым.\nТеләкһеҙ генә ҡул саптылар, парторг яңы колхоз исеменән вымпел тапшырғас, айырым һауынсыларҙы күккә сөйөп ташланы, ә рәйестең бер керпеге лә һелкенмәне. Хушлашҡанда: “Ярай, шулай дауам итегеҙ, туғандар!” – тип белдерҙе. Һауынсылар бары шунда ғына терелгәндәй итте, рәхмәт әйтеп, оҙатып ҡалдылар түрәләрҙе.\nНасыровтың хәтере ҡалды председателдең ҡылығына. Үҙ алдына нисәмә ҡат, шул ағас тел менән ҡабат бергә йөрөмәм, тип һүҙ бирә, тик ни эшләһен. Әле һаман да тегенең һүгенеүенән ҡолаҡ остары яна. Һауынсылар алдында малай-шалай һымаҡ тора, ә рәйес телендәген эт тә еймәҫ.\nПартком бер партия комитеты ултырышында был мәсьәләне күтәреп тә маташты. Зөлҡәрнәй менән күҙмә-күҙ аңлашып та, һаман рәт сыҡмай.\nЗөлҡәрнәйҙәр аръяҡҡа тип киткәс, Йыуан Сәйҙәләр эштә оҙаҡламаны.\n– Монасип ағай, мин бригадаларға ведомостарҙы әҙерләп бөттөм; был болала башым ҡаңғырып китте, ҡайтайым...\nЙыуан артынан Шыма Мөхтәр ҙә шылды. Ә Басир ҡарт, хәҙер келәт мөдире, быларҙы тышта күптән көтә ине.\nЭйәртенешеп, шыпырт ҡына яңғыҙаҡ бисә өйөнә барып инделәр. Ул уларҙың “йәшертен штабына” әйләнгәйне инде.\n– Мин әйтмәнем, Шыма, – тине Йыуан ханым, ең һыҙғанып өҫтәл әҙерләгәндә. – Әбхалиҡ ағайым әйтте: һуҙмай эшләгеҙ, ул хаттың йөкмәткеһен Мөхтәр туған яҡшылап уйлаһын, тине.\n– Таштың бөтә гонаһтарын жый... – тине Шуҡ ҡарт, ҡапыл етдиләнеп.\n– Жый, имеш, ә һеҙ нишләйһегеҙ? – Шыма Мөхтәр ҡыҙарҙы-буҙарҙы. – Һеҙ ҙә тотоноғоҙ! Исмаһам, факттар бирегеҙ! Факттар!\n– Тәкәбберлеген дә ҡалдырма!\n– Факттар, факттар! – Шыма Мөхтәр бер үк һүҙен ҡабатланы.\n– Ярай, сәйенә-мәйенә етешегеҙ! Һыуына! – тип ҡыҫтаны хужабикә.\nШыма Мөхтәр “ярты”һына тотондо. Ә Шуҡ тынманы:\n– Айыу Мөхтәбәр менән ашлыҡ сәлдереүҙәрен һырлап-килештереп яҙ!\n– Һин кемде өйрәтәһең? – Ирҙәр тауышы менән екерҙе Шуҡ ҡартҡа Йыуан бисә. – Мөхтәр үҙе белә. Ултыр мында!\n– Тотоғоҙ! Аҙағы хәйерле булһын! – Тәғәйен теләкте аяҡсы колхоз экономисы әйтте.\n– Урыҫса яҙаһың инде, урыҫса! – Шуҡ ҡарт тәпәүен белде.\n– Ай әттә генәһе, мәңге урыҫса яҙғанды инде! Мөхтәр дуҫ үҙе белә!\nДуҫтар ҡоронда Әбхалиҡ үҙе булмаһа ла, бында яҡында ғына йөрөгәндәй ине уның шәүләһе. Ә Шыма Мөхтәрҙе ул белә...\nҮҙе башлы, иҫәп-хисапҡа шәп. Шыма. МТС-та бухгалтерияла эшләгәндә Әбхалиҡ Әлимбаев уны Дыуанға алып барҙы. Мөхтәр ҡорҙашына үҙенең хәрби кителен кейҙерҙе. Ҡыҙыл Йондоҙ орденын, миҙалдарын таҡты түшенә, “вперед” тип имтиханға индереп ебәрҙе. Һуғышҡа саҡлы Дыуанда уҡыһа ла, Әбхалиҡ курсын тамамлап бөтмәгәйне, имтихан тапшырмаған. Бына хәҙер, фронттан ҡайтҡас, агроном дипломы кәрәк.\nШыма-яугир ҡаршыларында! Техникум уҡытыусыларының фронтовиктан күҙҙәре шар икән: Әбхалиҡ сатнатып яуап ҡайтарып тора. Башлы бит. “Бишле” ҡуйып сығаралар. Шулай Шыма Әбхалиҡ ағаһы өсөн имтихан тапшырып сыға. Юлда тәгәрәп ятып көләләр: “Вәт, уҡытыусыларҙың күҙе шар... Ә мин йәп-йәш кенә бит йөҙгә! Фронтовик!”\nӘлимбаев шунан һуң башлы егетте үҙ итә, гел үҙенән ҡалдырмай.


Таныш булығыҙ: "Юлдаш"тар - Айгүзәл Сәрсәмбаева\nТыуған көнөм: 1995 йылдың 1 авгусы.\nТыуған ерем: Учалы районының Науруз ауылы.\nБелемем буйынса мин: инженер-технолог, СММ-менеджер.\nРадиола нисек эш башланым: әсәйем һөйләй торғайны: бәләкәй саҡта, 3–4 йәш булғанда, “магнитофонға инәм” тип илап ҡаңғыртҡанмын. Ул, аптырағас, мине магнитофонға яҙҙырып, һөйләтер булған. Ҙурайғас, ул теләгемде онотҡайным.\nБер мәл “Юлдаш” радиоһына социаль селтәрҙә эшләүсе хеҙмәткәр эҙләүҙәре тураһындағы иғланды күреп ҡалдым! Баҙнатһыҙ ғына: “Мин һеҙҙең менән эшләгем килә”, – тип яҙҙым. Хәбәремде ебәрҙем дә, телефонымды алыҫҡа һалып ҡуйҙым. Башымда, әллә яуап бирәләр, әллә юҡ, тигән уйҙар ине...\nИкенсе көнөнә яуап ҡайтарҙылар бит! Минең, минән дә нығыраҡ әсәйемдең нисек ҡыуанғанын күрһәгеҙ ине!\n“Телеүҙәккә килегеҙ, танышырбыҙ. Эш урыны тураһында тулыраҡ һөйләшербеҙ”, – тине Нәркәс Ғәҙелшина.\nҠыуанып, дәртләнеп “Юлдаш” радиоһы мөхитенә килеп индем.\nАллаға шөкөр, тип эшкә йөрөйөм.\nАлып барыусы булып эшләмәһәм дә, шулай ҙа “магнитофон”ға инеп киттем. Тимәк, бала саҡ хыялым тормошҡа ашты. Кем белә, бәлки, киләсәктә тапшырыуҙар ҙа эшләй башлармын.\nЭшемдә иң оҡшағаны: эшемдең ижади, төрлө яҡлы һәм ҡыҙыҡлы булыуы.\n“Юлдаш” минең тормош юлымда – үҙе бер ғүмер! Был эштә кешенән ныҡ етеҙ булыу талап ителә. Бер көн, төп эшемдән тыш, «Гөлнәзирә», «Буги-буги» бейергә өйрәнһәм, икенсе көндә Ғафури районы буйлап Уҡлыҡаяға йә Ирәмәлгә сәйәхәт ҡылам.\nРәхмәтлемен: етәкселәргә, коллегаларыма. Өфөгә эшкә килгәс, улар миңә ныҡлы рухи терәк булды.\nЭшкә бәйле ҡурҡыныс төш: ныҡ хисле булғанғалыр, төштәремә “Юлдаш” егеттәренең мәрәкәһе, дәртле йырҙары, эш буйынса төрлө төбәккә сәйәхәттәр йыш ҡына инә. Улар ҡурҡыныс түгел, киреһенсә, күңелде күтәреп ебәрә.\nЯратҡан йырым: «Арғымаҡ” төркөмөнөң “Бирешмә” йыры.\nКитабым: Стивен Кови, “7 навыков высокоэффективного человека”.\nЭштән арып киткән саҡтарҙа: нисек кенә эшеңде яратһаң да, ял да итә белергә кәрәк. Волейбол секцияһына йөрөйөм, һирәк-һаяҡ булһа ла һабаҡташтарым менән осрашырға тырышам.\nҒорурланған һуңғы ҡаҙанышым: Өйрәнгән мөхитемде алыштырырлыҡ көс һәм мөмкинлектәр табып, Силәбенән Өфөгә күсеп килеүем.