«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЯҠШЫНЫҢ АТЫ ҠАЛЫР - 2020 - Мәҡәләләр\nЯҠШЫНЫҢ АТЫ ҠАЛЫР\nҠарттар ҡара аҡылға бай, йәштәр яңы аҡылға бай, тигән боронғолар. Борон-борондан ололар үҙҙәренең ҡара аҡылын, донъяуи белемен, тәжрибәһен быуындан-быуынға, йәштәргә тапшыра килгән. Элек ололар халыҡ медицинаһын һәйбәт белгән, киҫкен мәлдәрҙә бер-береһенә ярҙам итергә ашыҡҡан.\nЭлек ауылдарҙа бигерәк тә кендек әбейҙәренең ярҙамына мохтажлыҡ ҙур булған бит. Улар йөклө йәш килендәрҙе үҙҙәренең ҡарауы аҫтына алып, кәңәштәрен биреп торған, бала тыуғас та әжәл ҡырҡ көн, ҡырҡ төн әсәһен дә, балаһын да аңдып тора, тип, өҙлөгөүҙән һаҡланыу юлдарын өйрәткән. Ул замандарҙа бер баланың да зәғиф булып тыуғанын, ДЦП менән ауырығанын хәтерләмәйем.\nҺыу ағыр ҙа таш ҡалыр, яҡшынан иҫкә алып, һағынып һөйләрлек исем ҡалыр, тигән ата-бабаларыбыҙ. Яңы Байрамғол ауылында, мәҫәлән, 1935-1939 йылғы балаларҙың тәрән донъяуи белемле, изгелекле, ҡулдары имле кендек инәйе Мифтахова Бәҙеғол инәйҙе, Ғилмисафа инәйҙе (халыҡ уны "Һымыс әбей" ти ҙә ҡуя ине) ауылдаштары һаман да һағынып иҫкә ала. Ғилмисафа инәй ҡот ҡойған, йөрәк һылаған, муллалар булмағанлыҡтан, уны балаларға исем ҡушырға ла саҡырғандар. Шаһизатова Факиһа инәй ҙә алсаҡ, киң күңелле кеше булып хәтерҙә ҡалған. Ауылдаштары уға йөрәк һылатырға йөрөр ине. Шаян, йор һүҙле, күңелсәк Шаһизатова Мәнфүзә инәйҙең дә ҡуш яулығын ябынып, биҙрә, батмус сиртеп, ҡумыҙ уйнап ултырғаны хәтерҙә, ул да күп кенә балаларҙың кендек инәйе булды, ноҡот һалды.\nӨшкөрөү, эс һәм йөрәк һылау...\nНәбиуллина Роза апай шулай уҡ күп балаларҙың кендек инәйе булды. Эстәре түбәнләгән ҡатындар эс һылатырға, мейе ҡаҡтырырға, кернә тарттырырға, йөрәк һылап, урынына ултырттырырға йыш ҡына уға килер ине. Уның һөйләгәндәренән: "Инәйем Иҙелбаева Менәүәрә беҙ, балалар, әҙ генә сөскөрһәк тә, тиҙ генә мунса яғып ебәрер ҙә шарылдатып сабындырыр ине. Ҡатыҡ, көл һыуы менән йыуындырҙы. Өйҙә һәр саҡ тондоролған көл һыуы ултыра торғайны. Ул да мейе ҡағыр, йөрәк ултыртып һылар ине. Ҡатындар бәпәйләгәндә, һуңғылығы төшмәһә, инәйемде килеп алып китер булдылар. Әзәйем (был яҡта өләсәйҙе "әзәй" тиҙәр) Мәхмүтова Мөхтәримә Сорағолда йәшәне. Ул быума ауырыулыларҙы дауалай торғайны. Доғаларын уҡып-уҡып, ашъяулыҡҡа бөтә төр ризыҡтарҙы теҙеп ултырта ла, уртаһына баланы һала. Ашъяулығы, ризыҡтары менән баланы һыуға сумырып ала. Баланы ала, ә ашъяулыҡ ризығы менән һыуға ағып китә. Бер ағайҙың алты балаһы ла быума ауырыулы булды. Әзәйем алтыһын да шәбәйтте, әле дүртеһе тере".\nЯңы Байрамғол ауылы ҡыҙы Закирова Миңзирә лә өләсәһе тураһында үҙенең яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашҡайны: "Йылдар үткән һайын бик йыраҡта ҡалған бала сағым, тормоштоң әсе-сөсөһөн елегенә үткәнсе татыған, күпте күргән, күпте белгән Мәүлиха, Ғәйникамал әзәйҙәрем һағындырып иҫкә төшә лә торалар. Мифтахова Мәүлиха әзәйем бик изге күңелле, уҡымышлы кеше ине. Күҙ алдымда: бәләкәй генә өйҙә әзәйем, атайым, инәйем, береһенән-береһе бәләкәй генә биш бала йәшәп ятабыҙ. Элек шампунь тигән нәмәләр булманы бит инде, һабын да әле ул тиклем мул эләкмәне. Бер ваҡыт баштарыбыҙҙы ҡутыр йәки шире тигән нәмә баҫты. Әзәйем уҡынып, дарыу эшләп алды ла беҙҙең баштарға һөрттө. Бер-ике көндән ул эшләгән дарыу ҡутырҙы бөтөнләй һыпырып алды. Әзәйем тондоролған көл һыуы менән баштарыбыҙҙы таҙартып йыуҙы ла бал ҡортоноң балауыҙынан эшләнгән дарыуын һөрттө. Ике аҙна үткәс, беҙ был ҡутырҙарҙан бөтөнләйгә таҙарындыҡ. Дүртенсе синыфта уҡый инем, ноябрь каникулында бәйләргә өйрәнергә уйланым. Шунда бәйләм менән булышып ултыра торғас, ялығып китеп, тимер карауат башына менеп һикерҙем, күҙ асып йомғансы энәләр минең тубыҡ аҫтына ҡаҙалды ла торҙо. Әзәйем ҡаушап ҡалманы, доғаларын уҡып, энәләрҙе һурып алып, аяғымдың яранан өҫкө яғын ат ҡылы менән бәйләп ҡуйҙы. Атайым эштән килгәс, тиҙ генә Уральск дауаханаһына алып барҙы һәм врачҡа хәлде аңлатып бирҙе. Аяғым шешкәндән шешә бара. Врач нимә тип әйткәндер инде, мин уны ишетерлек, аңларлыҡ хәлдә түгел инем, атайымдың кәйефе төшкәнлеген күреп, хәлемдең шәптән түгеллеген тойҙом. Беҙ ҡайтып кереү менән әзәйем: "Үҙем беләм", - тине лә атайыма тиҙ генә ат тиҙәге йыйып алып килергә ҡушты. Әзәйем ат тиҙәгенә үләндәр ҡушып, йылытып, аяғыма һалды. Шеш таралып китмәһен өсөн аяғымды ат ҡылы менән өс урындан бәйләп ҡуйҙы. Көн һайын шул процедура ҡабатланып торҙо. Ат тиҙәген алыштырған һайын ҡылдарҙы ниндәйҙер доғалар уҡып алмаштырып бәйләне. Ҡырҡ көндән һуң минең аяҡтағы шеш һытылды. Ни йәнем менән түҙгәнмендер инде - әзәйем мәк сәскәһенең орлоғон ашатты ла, атайыма эскәмйәгә ҡуйып, аяғымды бөгөргә ҡушты, яранан һүл аҡты ғына. Әзәйем үлән һыуы менән ярамды йыуып торҙо. Күпмелер шулай маташа торғас, аяғым үҙ хәленә керә башланы, әзәйем яйлап ҡына атлап йөрөргә ҡушты. Көн дә бал ҡортоноң балауыҙынан эшләгән шыйыҡсаһын аяғыма һөрттө. Был аяҡ менән мартҡа тиклем шулай ыҙаланым. Бер көндө атайым мине тағы ла Уральск дауаханаһына алып барҙы. Врач иғтибар менән аяғымды ҡараны ла: "Әзәйең әүлиә булған икән", - тине. Ҡаны ағыуланған, тип, аяғымды ҡырҡырға булғандарын аҙаҡ ҡына белдем. Тиктормаҫ бала сағым хәтирәһе булып, тубығым аҫтында тәрән соҡор тороп ҡалды. Һау булыуыма, зәғифләнмәй ҡалыуыма әзәйемә мең-мең рәхмәтлемен.\nКүпмелер ваҡыт үткәс, мин тағы ла ауырып киттем. Был юлы күҙемде трахома баҫты. Әзәйем атайыма: "Был ауырыу ныҡ йоғошло, ҡыҙыңды Учалыға алып бар. Унда врач Баһауетдинов эшләй, ул дауалар", - тине. Шулай итеп, мине Учалыға больницаға алып барып һалдылар. Әзәйемдең был ауырыуҙың йоғошло икәнен белеп, дауаханаға һалырға ҡушыуы ла һоҡланырлыҡ бит. Мин дауаханаға киткәс, өйҙө көл һыуы менән йыуып, ағартып ҡуйған. Хәҙерге тел менән әйткәндә, дезинфекция эшләгән. Әзәйем эңер төшкәс, шайтандар йөрөй, тип, беҙҙе урамда йөрөтмәҫкә тырыша торғайны. Йоҡлар алдынан ауыҙҙарыбыҙҙы сайҡатырға, аяҡ-ҡулдарыбыҙҙы йыуырға ҡуша ине..." - тип һүҙен тамамланы Миңзирә Аллабирҙе ҡыҙы.\nТағы бер ғәжәп хәл\nХалыҡ табиптары, имсе инәйҙәр тураһында яҙғас, 2000 йылда үҙебеҙ шаһит булған бер хәл-ваҡиға тураһында ла һөйләп китмәй булдыра алмайым. Һеңлем, Бөрйәндә йәшәгән ҡустыбыҙҙың ҡыҙы, ауыр хәлдә булып, Белоретҡа дауаханаға алып килеүҙәре тураһында хәбәр итеп шылтыратты. Ҡыҙҙың хәле бик ауыр, боролоп та ята алмай. Ул тәүге тапҡыр үҙенең туйы барған ваҡытта йығылған икән. "Беренсе тапҡыр йығылғаным нисек тә үтеп китте. Бер аҙҙан тағы ла йығылдым. Бер мыйыҡлы ир килә лә муйынымды һыға. Бөрйән дауаханаһында ике көн реанимацияла яттым. Белоретҡа нисек килтергәндәрен белмәйем, - тине лә, әсәһенә үпкә һүҙҙәрен әйтеп ташланы. - Күпме әйттем мин һеҙгә, абыстайлыҡҡа уҡыйым, тип. Рөхсәт итмәнегеҙ бит, шулай уҡыу буламы, тинегеҙ. Абыстайға уҡыһам, былайтып ауырып ятмаҫ инем, эсем ҙурая ла ҙурая, ярау итеүе - бер бәлә... Атайым менән кейәүегеҙ әле Белорет урамында йөрөп яталар. Улар килгәс, мин тағы ла ныҡ итеп ауырып алам. Ир врачты саҡырып килтерерҙәр, ул миңә укол эшләр. Ул уколдарҙың миңә бер генә файҙаһы ла теймәй. Һеҙ миңә мулла саҡырып килтерегеҙ", - тимәһенме. Беҙ аптырандыҡ, Белоретта бер кемде лә белмәйбеҙ, ул муллаһын ҡайҙан табырға икән һуң, тип тәрән уйға ҡалдыҡ.\nҠустым менән кейәү палатаға килеп кереү менән ҡыҙыбыҙ ныҡ итеп ауырыны ла китте. Быуылып, ҡарағусҡыл сирень төҫөнә керҙе. Ҡустым яһалма тын алдырып ҡараны. Ҡыҙыбыҙ алдан әйткәнсә, ир врач килде, укол эшләне. Ирем менән коридорға сығып, ауыр, аяныслы хәлдә туғандарыбыҙға ярҙам итергә хәлебеҙҙән килмәгәнгә йөрәгебеҙ әрнеп, өмөтһөҙлөккә бирелеп, шаҡҡатып стенаға һөйәлдек. Шул саҡ ҡаршы палатанан оҙон буйлы, тулы ғына кәүҙәле бер ҡатын килеп сыҡты. - Мин Чечнянан килдем, - тине. Бәлки, исем-шәрифен дә әйткәндер, мин ишетерлек хәлдә түгел инем. - Бындай ауырыуҙарҙы больница дауалай алмай, ваҡытығыҙҙы әрәм итәһегеҙ. Белоретта баба Шура йәшәй, уға барһағыҙ, яҡшыраҡ булыр, - тине. Баба Шура христиан диненән, беҙ мосолмандар бит, улай ярармы, әллә ҡыҙыбыҙҙың һораған муллаһы ошо урыҫ әбейеме икән, тип аптыраштыҡ. Баланың хәле бик ауыр, бәлки, был уның һуңғы үтенеселер, тип, баба Шураны эҙләп киттек. Ишекте бәләкәй генә кәүҙәле, ап-аҡ сәсле әбей асты. Көс-хәлгә ни өсөн килгәнебеҙҙе аңлатып бирҙем.\n- Дауаханаға килә алмаһағыҙ, бәлки, фотографияға ҡарап булһа ла дауалап ҡарарһығыҙ, - тинем (ҡайһы бер кешеләрҙең фотографияға ҡарап та дауалайҙар, имеш, тигән һүҙҙәрҙе ишеткәнем бар ине).\n- Кем һеҙгә мине фотографияға ҡарап кеше дауалай, тип әйтте, - тип әбейем мине әрләп ташланы. - Баланы бында килтерегеҙ, - тине.\n- Баланың хәле бик ауыр шул, уны бында бер нисек тә килтереп булмай, бәлки, беҙҙең туғаныбыҙ булып, дауаханаға барып, ҡыҙыбыҙҙы ҡарарһығыҙ, - тип үтендем. Ул ризалашты, транспорт табырға ҡушты. Шура әбейҙе дауаханаға алып барҙыҡ. Ике көн үткәс, ҡыҙҙың дауахананан сығыуы тураһында ишеттек. Аҙаҡ ҡыҙым үҙе һөйләне: "Палатаға килеп кергән саҡта Шура инәй йығылып китә яҙған, атайым менән ирем саҡ тотоп алып ҡалған, - тип башланы ул һүҙен. - Мин, тиргә батып, йәнгә талашып, ныҡ итеп ауырып ятҡанмын. Күҙем алдында ҡулындағы тәреһе туҡтамай өйрөлөп торғаны ғына хәтерҙә. "Ауырыуы ныҡ көслө, мин, йылға аша килеп, уны дауалай алмайым. Бына бит тәре өйөрөлөп тик тора. Ҡыҙығыҙҙы өйөмә алып килһәгеҙ, яҡшыраҡ булыр", - тип ҡайтып киткән. Атайым менән ирем, такси яллап, мине Шура инәйгә алып килделәр, носилка менән өйгә индерҙеләр. Тәүге өс көндә инәй ишек төбөнән ары үткәрмәне. Иң алда миңә суҡынырға ҡушты, үҙе лә уҡынып, суҡынып алды. Атайым менән әсәйемдең ризаһыҙлыҡтан йөҙҙәре сирылып киткәйне: "Ничего страшного, Бог один", - тине. Балауыҙҙы иретте лә һыуыҡ һыуға һалып, доғаларын уҡып, баш осомда өйөрөлтә башланы. Балауыҙҙа аҡһаҡ әбейҙең, бала имеҙеп ултырған ҡатындың, йәш ҡыҙҙың һындары хасил булды. "Һине өс көндән үлерлек итеп сихырлағандар. Ауылығыҙҙа яңыраҡ ҡына кем үлде, шул кешенең мәйет һыуын эсергәндәр бит", - тине. Өс көн шулай доғаларын уҡып, баш осомда балауыҙ ҡойоп дауаланы. Дүртенсе көндө яңы ғына һалған тауыҡ йомортҡаһын алып килергә ҡушты. Йомортҡаны һытып, банкаға һалды ла өҫтөнә һыу ҡойҙо: "Әгәр йомортҡа аҫҡа төшһә, тиҙ йүнәлерһең, юғары күтәрелһә, оҙаҡ шәбәйә алмаҫһың", - тине. Доғаларын уҡып, йомортҡаны баш осомда өйөрөлтөп йөрөтә башланы. Йомортҡа тамырланып, ҡарағусҡыл төҫкә инеп өҫкә ҡалҡты, унда ла балауыҙҙағы һымаҡ һындар барлыҡҡа килде. Шура инәй өс көн баш осомда йомортҡаны өйрөлтөп йөрөтөп өшкөрҙө. "Мин ныҡ арыным, әҙерәк ял итеп алырға кәрәк", - тигәс, ирем менән бер аҙнаға Учалы районындағы туғандарыбыҙға барып йәшәп килдек.\nШура инәй иремә иртәнге сәғәт 4-тә йылғанан биҙрәне кирегә ҡаратып һыу алып килергә ҡушты. Шул һыуҙы өшкөрөп, мине көн һайын сайындырҙы. Иң һуңынан Шура инәй тағы ла йомортҡаны баш осомдан йөрөтөп өшкөрҙө. Был юлы йомортҡа аҫҡа төштө, төҫө лә үҙгәрмәне.\n- Һине сихырлаған кешеләрҙең үҙҙәренең дә тормоштары алға бармаҫ. Бер йылдан һиңә илап килерҙәр, бер үк йәлләй күрмә, әтеү сихырҙары үҙеңә кире ҡайтыр. Ҡулыңды йәшер ҙә күкиш күрһәт тә ултыр. Йәнә сихырлап ҡарарҙар, килерһең, - тине. Миңә был аҡсалар өсөн теге донъяла яуап тотаһы бар, тип, дауалағаны өсөн хәйер итеп биргән аҡсаны алманы. Май, балыҡ, бал биреп ҡарағайныҡ, ҡулымдың көсөн ҡайтармаҫлыҡ ҡына тип, әҙ генә алды. Беҙ ҡайта торған көндө инәйебеҙ матур итеп өҫтәл әҙерләгәйне, гармунда уйнап, таҡмаҡ әйтте. Һыу өшкөрөп бирҙе лә:\n- Ҡайтҡас, ошо һыу менән башыңдан аша ҡойонорһоң да кеше аяғы баҫмаған ергә, берәй ҡайын төбөнә түгерһең. Ҡайынға "Прости меня, пожалуйста, Матушка-Береза. Береги мое здоровье", тип әйтерһең, - тине.\nҠайтҡас, ул әйткәнсә эшләнем. Һыуҙы бер ҡайын төбөнә түктем. Күп тә үтмәне, күҙгә күренеп япраҡтары кибеп ҡойолоп, ҡайын ҡыуарҙы. Хәҙер ул ағас юҡ инде. Ҡайын ағасының бөтөн ауырыуҙы үҙенә алып, тиҙ арала ҡороуы ла хайран итә. Эйе, Шура инәйҙең әйткәне раҫ булды, мине рәнйеткән кешеләр килеп илап ултырҙылар. Тормоштары ла алға барманы. Ишегем алдына тутығып бөткән бысаҡ ырғытып киткәндәр. Иремдең бысағы икән, тип, һандыҡҡа һалып ҡуйған булдым. Тәүге балам, улым, үлде. Шура инәйҙе башҡа күрергә яҙманы. Беҙ уға сикһеҙ рәхмәтлебеҙ, йәне ожмахтың түрендә генә булһын инде. Аллаһҡа шөкөр, дүрт балаға ата-әсә булдыҡ", - тип һүҙен тамамланы ҡыҙым.\n- Шунан, ҡыҙым, абыстайлыҡҡа уҡыр инеңме? - тип һораным.\n- Һис шикһеҙ, уҡырмын, инәй, - тине.\nКүңелдең киңлеге, изгелеклеге милләтеңдең, диндең ниндәй булыуына ла ҡарамай шул. Ошо иҫ киткес матур, яҡты донъяла шөкөр итеп, ҡыуанып ҡына йәшәп ятыу урынына үсле, көнсөл, тар күңелле әҙәм балалары бер-береһен харап итергә төрлө юлдар эҙләүе лә аптырата.\n"Яманлыҡ ҡылған кешене үҙе ҡылған яманлыҡ сорнап аласаҡ. Ундай кеше йәһәннәмлектер, улар мәңгегә утта ҡалыр", - тип әйтелә "Баҡара" (Һыйыр") сүрәһенең 81-се аятында. Хоҙай Тәғәлә тарафынан тәбиғәттә бер генә нәмә лә тиккә генә яратылмаған. "Ул һеҙҙең өсөн күктән ямғыр яуҙырҙы. Эсер өсөн һыу бирҙе, хайуандарығыҙ утлап йөрөһөн өсөн үләндәр үҫтерҙе. Һеҙҙең өсөн игендәр, зәйтүндәр, хөрмә ағастары, йөҙөмдәр һәм еләк-емештәрҙең һәр береһен үҫтерҙе. Быларҙа башында фекере булған кеше өсөн, әлбиттә, Аллаһтың барлығына, Уның сикһеҙ ҡөҙрәтенә дәлил бар" (Нәхел ("Бал ҡорто") сүрәһе 10-11-се аяттар). Беҙ, әҙәм балалары, урмандарҙы, йәнлектәрҙе аяуһыҙ ҡырыу, ғәзиз еребеҙҙең байлыҡтарын йыртҡыстарса талау ғына түгел, хатта тауҙарҙы ла кимерә башланыҡ. Ҡыҙғаныс, был яуызлыҡтарҙың аһы килер быуындарға хәтәр булып төшөр инде бер заман.\nЯҙылған: 21.08.20 | Ҡаралған: 512


Радий Хәбиров 93 йәшлек ветеранға башҡорт хоккейын ҡараһын өсөн телевизор бүләк итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n13:28, 22 января 2020 Йәмғиәт\nРадий Хәбиров 93 йәшлек ветеранға башҡорт хоккейын ҡараһын өсөн телевизор бүләк итте Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2020 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Азат Ғиззәтуллин/.\nРадий Хәбиров Көйөргәҙе районына эш сәфәре барышында Шәбағыш ауылында йәшәгән Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рәшит Ишморатовҡа барҙы. Республика башлығы ветеранды яҡынлашып килгән Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 75 йыллығы менән ҡотланы. Рәшит Әхмәҙулла улына 93 йәш. Ул 1943 йылдың ноябрендә Алыҫ Көнсығышҡа хеҙмәткә саҡырылған, 1945 йылдың авгусына тиклем Уссурийск крайы Ворошилов ҡалаһында (хәҙер Уссурийск) хеҙмәт иткән. 1946 йылдың көҙөнә хәтлем Кореяла 38 параллель буйынса сикләү һыҙатында булған. 1950 йылдың майында демобилизацияланған.\nДемобилизациянан һуң Рәшит Әхмәҙула улы тыуған ауылына ҡайтҡан, Куйбышев исемендәге совхозда тракторсы булған, уның дөйөм хеҙмәт стажы 67 йыл тәшкил итә. Хәләф ефете менән дүрт бала тәрбиәләп үҫтергәндәр. «Японияны еңгән өсөн», «Кореяны азат иткән өсөн» миҙалдары, «Отличник-пулеметсы» билдәһе менән бүләкләнгән.\nРадий Хәбиров сәй табынында ветеранға оҙон ғүмер, ныҡлы һаулыҡ теләне.\n«Миңә һеҙҙең хоккей ҡарарға яратыуығыҙ, «Салауат Юлаев» өсөн көйөүегеҙ хаҡында әйттеләр, шуға күрә һеҙгә ҙур телевизор бүләк итергә булдым. Республикала Бөйөк Еңеүҙе байрам итеүгә әүҙем әҙерлек алып барабыҙ. Бик күп саралар була, айырыуса ветерандарға иғтибар бүләбеҙ», — тине Башҡортостан башлығы.\nХәҙерге көндә Көйөргәҙе районында алты Бөйөк Ватан һуғышы ветераны бар, улар араһынан берәүһе Ленинград ҡамауында йәшәгән һәм тағы берәүһе — концлагерҙар тотҡоно.


жүктеу/скачать 209.99 Kb.\nКлючи – 2014 - ЙӨКМӘТКЕҺЕ\nI БҮЛЕК. Кәрим Ҡараныӈ тормошо һәм ижад юлы\nII БҮЛЕК. Кәрим Ҡара әҫәрҙәрен анализлау 2.1 Яҙыусы әҫәрҙәренеӈ сюжет-композиция үҙенсәлеге\n2.2 Образдар системаһы\nБашҡортостан Республикаһы Асҡын районы хакимиәтенең\nрайон мәғариф бүлеге муниципаль ҡаҙна учреждениеһы\nКлючт урта мәктәбе\nМуниципальное казенное учреждение районный отдел образования Администрации муниципального района Аскинский район\nРеспублики Башкортостан МБОУ СОШ с.Ключи\nКәрим Ҡара ижады\nӘҙерләне: 9-сы класс уҡыусыһы\nҒилмиярова Лилиә Иршат ҡыҙы\nЕтәксе: башҡорт теле һәм әҙә-\nбиәте уҡытыусыһы Миндиярова\nРоза Зиннур ҡыҙы\nКлючи – 2014 -\nI бүлек. Кәрим Ҡара ижады һәм тормош юлы........................................5\nII бүлек. Яҙыусы әҫәрҙәрен анализлау..................................................7\n2.1 Яҙыусы әҫәрҙәренеӈ сюжет-композиция үҙенсәлеге…...........……..7\n2.2 Образдар системаһы.....................................................................15\nҠулланылған әҙәбиәт исемлеге...........................................................24\nБыл ғилми тикшеренеү эше яҡташ яҙыусылар ижадын өйрәнеүгә арналған.\nКәрим Ҡара Асҡын районы Күнгәк ауылы мәктәбендә уҡытыусы булып эшләй. Уның әҙәбиәткә килеүен көслө, ғәйрәтле шишмә урғылып сығыу менән тиӈләргә була. Әҫәрҙәренеӈ һаны, сифаты ла бындай сағыштырыуға хоҡуҡ бирә. Кәрим Ҡара яҙыусы булараҡ үҙен проза өлкәһендә, бигрәк тә повестары менән нығыраҡ танытҡан яҙыусы. Ул инде өс тиҫтәнән артыҡ повесть, егерменән артыҡ хикәйәләр авторы. 2009 йылда уныӈ әҫәрҙәре айырым йыйынтыҡ булып баҫылып сыҡты. Татар телендә баҫылып сыҡҡан «Без әнкәй йөрәгеннән чыктык» тигән проза йыйынтығы — әҙәбиәттә ваҡиға булараҡ ҡабул итәрлек китап ул.\nКәрим Ҡара үҙенеӈ әсәрҙәрен тормоштан алып яҙа, бөгөнгө көндә борсоған проблемаларҙы күтәреп сығара, кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе асыҡлай.\n«- Ниӈә яҙаһыӈ? – тиҙәр миӈә. — Яҙғандарыӈ, йөрәкте яралай... Яҙ шатлыҡтар тураһында. Әйләнә-тирәне күҙәт: ниндәй матур, ниндәй рәхәт тормош...\n....Эйе, мин ҡара халыҡтан сыҡҡанмын, аҡ һөйәктәр нәҫеле түгелмен. Көн дә байрам, көн дә туй түгел был донъя миӈә. Тырышып-тырмашып тормош арбаһын тартҡан замандаштарым, мин — һеҙҙеӈ арала! Һеҙ шатланған саҡта — минеӈ күӈелем хөр, һеҙ ҡайғыға ҡалғанда — мин ҡара янам. Яҙғандарым барыһы ла һеҙҙеӈ турала. Бер кәлимә һүҙ алдашҡаным юҡ, кем дә бармаҡ төртөп күрһәтә алмаҫ. Әгәр шулай булмаһа, яҙмаҫ та инем... Дан өсөн дә, аҡса өсөн дә яҙғаным юҡ минеӈ” [3, 6].\nЯҙыусыныӈ барлыҡ әсәрҙәрендә лә геройҙар тормоштан алынған, ҡайһы бер образдарҙыӈ прототиптары беҙҙеӈ арала йөрөй. Яҙыусы ни тиклем генә уйҙырма яҙмаһын, ул тормош материалынан ары китмәй.\nЯҙыусыныӈ ижадына тулыһынса баһа биреүе ҡыйын. Матбуғатта уныӈ яӈы сыҡҡан китабына ғына тәнҡит табырға була. Ә инде ижады тураһында фәнни тикшеренеүҙәр бөтөнләй юҡ. Шуға күрә лә был рефераттың актуаллеген билдәләй.\nРефераттың объекты булып Кәрим Ҡараныӈ тормошо һәм ижады тора. Cубъекты – яҙыусыныӈ ижад иткән повесть һәм хикәйәләре.\nРефераттың маҡсаты – Кәрим Ҡараныӈ әҫәрҙәренә анализ биреү.\nМаҡсаттан сығып түбәндәге һорауҙары тикшереү кәрәк:\nКәрим Ҡараныӈ биографияһын асыҡлау,\nУныӈ ижади үҙенсәлектәрен барлау,\nПовесть, хикәйәләренә анализ яһау.\nРеферат инеш, ике бүлек, йомғаҡлау һәм ҡулланылған әҙәбиәт исемлегенән тора.\nКәрим Ҡара үҙенеӈ повесть һәм хикәйәләре менән әҙәбиәткә килеп ингән яҙыусы. Уныӈ әҫәрҙәре республика баҫмаларында йыш күренә. 2010 йылда әҫәрҙәре йыйынтыҡ булып донъя күрҙе. Был китап биттәрендә мауыҡтырғыс һәм ғибрәтле ваҡиғалар, үҙенсәлекле образдар һәр уҡыусыныӈ күӈелен арбарлыҡ.\nКәрим Ҡара (Һади Барый улы Кәримов) 1958 йыда Учалы районы Ахун ауылында донъяға килгән. Атаһы ғүмер буйы шофер булып эшләй, әсәһе хаҡлы ялға сыҡҡансы фермала һыйыр һауа. Ишле ғаиләлә алты бала үҫә, Һади — иӈ кесеһе, биш апаһы бар. 1974 йылда Бөрө педагогия институтыныӈ рус теле һәм әҙәбиәте факультетына уҡырға инә. 1978 йылда уны тамамлағас, Асҡын районы Күнгәк ауылына уҡытыусы итеп ебәрәләр һәм ул шул ауылда төпләнеп ҡала. Бөгөнгө көндә мәктәптә уҡытыусы булып эшләй. Ғаиләһе бар. Тормош иптәше Альбинаныӈ да һөнәре — уҡытыусы. Ул һәм ҡыҙ үҫтергәндәр, улар инде үҙҙәре ғаилә ҡорған.\nҺади Кәримов шаҡтай һуӈ ғына ижад менән шөгөлләнә башлай. Тора-бара әҙәбиәт уны ныҡлап әҫир итә. Бөгөнгө көндә утыҙҙан артыҡ повесы, егерменән күберәк хикәйәһе нәшер ителгән. Беренсе хикәйәләре „Ҡыҙыл таӈ” гәзитендә донъя күрә, бына улар: „Нимә кәрәк кешегә?”, „Керерһеӈ уттарға ла...”, „Бала саҡҡа мәдхиә”, „Йондоҙҙар атылмаһын...”. Унан инде „Тулпар” журналында — „Лашбайға сәйәхәт”, „Шаярыу”, „Инфаркт”, „Ҡыпсаҡ”, „Принцтар һәм принцессалар”, „Банан Хисами”; „Ағиҙел”дә — „Матильда”; „Арғымаҡ”та — „Беҙ әсәйҙеӈ йөрәгендән сыҡтыҡ”; „Иҙел”дә „Пацифист”, „Ҡасҡын” повестары донъя күрҙе. Төрлө матбуғат баҫмаларында бөгөнгө көндә „Беҙҙеӈ бомждыӈ үлеме”, „Теге донъянан ҡайтыу”, „Cтатист”, „Бәйет ҡошо – һайыҫҡан” тигән әҫәрҙәре үҙ сираттарын көтөп ята.\nИжадта кәләмен сарлап өлгөрһә лә, авторҙыӈ тәүге китабы шаҡтай һуӈ нәшер ителде. Быны „Ҡыҙыл таӈ” гәзитендә Дилбәр Булатова ошолай тип аӈлата: „... авторҙыӈ тәүге китабы шаҡтай һуӈ нәшер ителгәнгә уныӈ үҙенеӈ дә „ғәйебе” бар: ул — тормошта ғәжәйеп тыйнаҡ, хатта ҡыйыуһыҙ кеше. Әммә әҙәбиәттә түгел. Кәрим Ҡараны бөгөнгө көндә Башҡортостан әҙәбиәтендә повесть жанрын әйҙәп барыусыларҙыӈ береһе тип икеләнеүһеҙ әйтергә мөмкин” [2;7]. Дөрөҫ, хикәйәләр ҙә ижад итә ул, әммә хикәйә уныӈ өсөн тарыраҡ кеүек. Повеста иһә ул үҙен ғәжәйеп иркен тоя, был жанрға хас үҙенсәлекле алымдар менән оҫталарса эш итә.\nII БҮЛЕК. Кәрим Ҡара әҫәрҙәрен анализлау\n2.1 Яҙыусы әҫәрҙәренеӈ сюжет-композиция үҙенсәлеге\nУныӈ повестары, ғәҙәттә, ябай ғына сюжетҡа ҡорола. Автор ваҡиғаларҙы махсус рәүештә ҡатлауландырмай, уҡыусыны хайран ҡалдырыу маҡсатын тотмай. Cюжет артыҡ тармаҡланмайынса, үҙәккә алынған төп геройға ҡағылышлы ваҡиғаларға, заманыбыҙ өсөн актуаль булған проблемаларға нигеҙләнеп төҙөлә, башҡа персонаждар, нигеҙҙә, үҙәк геройҙыӈ характерын асыу өсөн ярҙамсы вазифа үтәйҙәр. Ләкин ябай ғына шарттарҙа йәшәгән, уҡыусыға ғәйәт таныш булып күренгән типик герой яҙмышына тәрән фәлсәфәүи йөкмәтке һалына. Табиғи, тормошсан, йәғни реалистик ситуациялар нескә психологик деталдәр менән сигелеп, ышандырыу көсөнә эйә булған, сәнғәтсә картина тыуа. Был үҙенсәлектәре менән Кәрим Ҡара әҫәрҙәре халыҡ ижады традицияларын дауам итә, тиергә мөмкин. Бер төп герой, ваҡыт һәм пространствола эҙмә-эҙлекле дауам итеүсе ваҡиғалар теҙмәһе, ябай образдарға йөкмәтелгән ҡатлаулы тормош фәлсәфәһе, параллелизм һәм киҫкен контрастлыҡ алымдарын яратып ҡулланыу боронғо бәйет, әкиәттәрҙе хәтерләтә һымаҡ. Халыҡсанлыҡты ул аӈлы рәүештә үҙенеӈ ижад кредоһы тип баһалай: „... Замандаштарым, мин һеҙҙеӈ арағыҙҙа!.. Минеӈ яҙғандарым бөтәһе лә һеҙҙеӈ турала...” [2;7]\nВаҡытлы матбуғатта баҫылып сыҡҡан әҫәрҙәр — бәхетһеҙ мөхәббәт, ҡыҙғаныс осраҡтар, йәшлектәрен һағынып һыҡраныусы әбей-бабайҙар, нигеҙҙә, ауыл тормошо хикәйәләгән яҙмалар араһында йәш яҙыусыныӈ әҫәрҙәре тематик яҡтан яӈы булыуы, оригиналлеге менән иғтибарҙы йәлеп итә.\nУл хикәйә-повестарын иӈ актуаль мәсьәләләргә бағышлай, уларҙа бөгөнгө тормош, бөгөнгө кешеләр тураһында һөйләй, көн үҙәк мәсьәләләрҙе ҡуҙғата.\nНамыҫ. Аҡса. Ялған. Ижад. Ғаилә. Йәшәйеш... Ҡиблалар, ҡиммәтәр алышынған осорҙа был төшөнсәләрҙеӈ мәғәнәһе, дөрөҫрәге, уларға ҡарата мөнәсәбәт үҙгәрә. Ярлыларға һәм байҙарға бүленеш был процесстыӈ тышҡы яғы булһа, кешеләр аӈында, ҙур ижтимағи төркөмдәр аӈында барған үҙгәрештәр инде тәрәнерәк, ҡарлаулыраҡ күренештәр. Автор ошо туфанда „упҡын ситендә бейегән” йомосҡа — айырым кеше образдарын фәлсәфәүи-психологик яҫсылыҡта һүрәтләй, заман картинаһын бирергә омтола, донъя ағышына үҙ мөнәсәбәтен белдерә, үҙ хәҡиҡәтен бәйән итә.\nКәрим Ҡараныӈ уҡыусыға әйтер һүҙе бар, һис шикһеҙ, бар... Ул, тупаҫ, рәхимһеҙ ысынбарлыҡ дингеҙе эсенән миһырбанлылыҡ, кешелеклелек, иҙгелек кеүек ынйы бөртөктәрен күреп, йыйып ала ла, устарына һалып беҙгә күрһәтә һымаҡ. „Ә шулай ҙа бар ул донъяныӈ әҙәм балаһы үрмәләй торған үрҙәре... Һәр кешенеӈ үҙенә генә хас бурысмы, билдәләнешеме булырға тейештер бит?” — тип фекер йөрөтә Фәрит („Лашбайға сәйәхәт” повесты).\n„Ни сәсһәӈ — шуны урырһыӈ! Әрней был йөрәк, шап-шаҡтай ир тыштан ҡарағанда, ә бушҡа үткән ғүмер, мәғәнәһеҙ йылдар ағымы, елгә сәсәлгән уйҙар, фекерҙәр, хәленән килә ине бит уныӈ да, — тип үрһәләнә танылған шағир Шамил Дәүләт („Инфаркт”). „Тән ижтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн ғүмеремде сарыф иткәнмен, аҡса, ҡорһаҡ, кейем, нәфсе ҡоло булып йәшәгәнмен”, — тип үкенә Марат („Шаярыу”). „Кемдер донъя малы артынан ҡыуа, кемдер йылы урынға урынлашып үҙ тыныслығын һаҡлай. Әммә шулар араһында, — ти автор, — йән тураһында ҡайғытҡандар, төн йоҡламай уйланғандар, рух офоҡтарын киӈәйтергә ынтылған заттар ҙа бар. Уянайыҡ, ғәмһеҙлек, битарафлыҡ йоҡоһонан арынайыҡ, үҙ-үҙебеҙҙе алдап йәшәү етер, кешелеклелегебҙҙе юғалтайыҡ”, — тип саӈ ҡаға ул.\nЯҙыусы кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе асыҡлап, бөгөнгө көндә борсоған проблемаларҙы күтәреп сығып ҡына ҡалмай, уларҙы һәр уҡыусыныӈ йөрәгенә еткереп, тәрән тойғолар ҡалдырып бәйән итә, уйланырға, фәһем алырға юл ҡуя. Эскелек, яӈғыҙлыҡ, буйҙаҡлылыҡ — беҙҙеӈ йәмғиәттеӈ көнүҙәк проблемаларына әйләнгән осорҙа Кәрим Ҡара ижад иткән кеүек әҫәрҙәр бик фәһемле.\nЯға аҫтына һалып алған кеше, ысынлап та, нимә эшләгәнен белмәй башлай. «Йәшел йылан» ауырыуы менән ағыуланыу арҡаһында күпме кеше енәйәт юлына баҫа, ғаиләләр тарҡала, балалар үкһеҙ етем ҡала, яҙмыштар һына.\nЭскеселек, уныӈ һөҙөмтәһе „Ғафу ит мине...” повесында төп тема. Ҡатыны Нәзирә өсөнсөгә йөклө булып, дауаханаға ятҡас, ире Илгизгә, ул өйҙә бумағанда эсмәй генә донъяны, балаларҙы ҡарап тороға үтенә. Ә ир ҡатынын дауаханға урынлаштырып, ҡайтышлай уҡ бер яртыны „һалып” ала. Көҙ етеүгә ҡарамаҫтан, бесән ҡырҙан килтерелмәгән, шуға ла ул улдарын ашатып, бесәнде килтерергә ат белешәм тип, ағаһына китә. Унда ла „аҡбаш” менән һыйлана. Ә балалар бер үҙҙәре ҡалыуҙан, өйҙө аҫтын-өҫкә килтереп, мәж килеп уйнайҙар, һиҙмәҫтән теливизорҙыӈ тәҙрәһен ватып төшөрәләр.\nИҫерек аталары, ҡайтҡас, балаларын ҡылған ҡылыҡтары өсөн „өлөш” бирәм, тип ялан өҫ өйҙән тышҡа ҡыуып сығара. Улдары һалҡын көҙҙә ишек төбөнән китмәйенсә, аталарыныӈ ишек асыуын зар-интизар көтөп, өшөп, туӈып үләләр. Иртән, айныған Илгиз тышҡа сығам тип, ишекте саҡ асып сыға. Кире әйләнеп ингәндә ишек төбөндә ниндәй бүрәнәләр ята тип текләберәк ҡараһа, балалары ятҡанын күрә. Ҡайғыһына, ҡылған ҡылығына ышана алмай аҫылынып үлә. Ә ҡатыны Нәзирә йәш сабыйы, ҡайғы-хәсрәттәре менән бер үҙе тороп ҡала.\n— Шунан, Илгезкәйем, туйҙыӈмы инде эсеп? — тип әрнеп һөйләшә ул. — Күӈелеӈ булдымы инде, күӈеллеме һиӈә? Алма кеүек ике улыӈды ҡәберҙәргә һалдыӈ, үҙеӈ ана ,бауға мендеӈ. Шуға ашҡына инеӈме? Теләгәнеӈде таптыӈ инде улайһа, тик бына мине кемдәргә ташлап киттегеҙ һуӈ, Илгиз, шуны ғына аӈлат әле миӈә...\nҠот осҡос ҡайғылар кисергән Нәзирә („Ғафу ит мине...”) бәхет нурын киләсәктән өмөт итә.\nӘҙәбиәттеӈ аҫыл үрнәктәре миҫалында Кәрим Ҡара ла кешелекте мәӈге борсоған һорауҙарға яуап эҙләй, йәшәү мәғәнәһе, кешенеӈ ерҙәге тәғәйенләше тураһында уйланыуҙарын сәнғәтә юғарылыҡтағы, дөйөмләштереү көсөнә эйә булған образдар системаһы аша уҡыусыға еткерергә ынтыла. Уныӈ әҫәрҙәрендә яӈылышыу, алданыу мотивы йыш ҡына төп фон, төп композицион сара уҡ булып китә.\nМиҫәлән, „Лашбайға сәйәхәт” повесында төп геройҙыӈ барыһы ла ал да гөл кеүек. Яратҡан эше бар, ҡатыны сибәр ә үҙе уныӈ өсөн өҙөлөп тора, улдары үҫә, ике бүлмәле бар уӈайлыҡтары булған бына тигән фатиры бар. Бына шул яйлы ғына барған тормошо эшһеҙ ҡалыуҙан, селпәрәмә килә.\n— Барыһыныӈ да нигеҙендә аҡса ята. Үҙ-үҙеӈде был донъяла ирекле итеп һиҙеү өсөн күп аҡса кәрәк, тип саҡ тар һуҡмаҡҡа баҫмай ҡала.\n„Лашбайға сәйәхәт” повесыныӈ геройы Фәрит ғүмер буйы иллюзиялар тотҡонлоғонда йәшәй, әммә эшһеҙлек, аҡсаһыҙлыҡ, тән ғазаптары, хыйәнәт михнәттәрен татып, аҙағында көрәшселәр сафына баҫа. Уныӈ ауылға ҡайтып китеүен йомшаҡлыҡ, еӈелеү тип аӈларға кәрәкмәй. Дан-шөһрәткә, хаҡимлыҡ ҡылыуға, байлыҡ тупларға ынтылыу тәбиғи хәлгә әүрелгән был заманда выждан сафлығы, кешелеклелегеӈде һаҡлап ҡалыу ҙа рухи көс һәм ихтияр талап итәлер. Фәриттә донкихотлыҡ, иррациональ башланғыс та юҡ түгел, әммә был образдыӈ төп ҡиммәте уныӈ эҙләреҙәр юлына баҫыуында, һуӈлап булһа ла „уянып”, иҫкесә йәшәү рәүешендән, үҙ-үҙен алдауҙан баш тартыуҙа. Урау-урау юлдар үтеп, ул, аҙаҡта, туған ауылына йүнәлә, уныӈ бар ғүмере үк Лашбайға — бала саҡ сафлығына — сәйәхәт булараҡ күҙаллана.\n„Лашбайға сәйәхәт” повесын идея-эстетик йөкмәткеһе яғынан яҙыусыныӈ ижади кредоһы тип баһаларға мөмкин хатта. Әммә форма яғынан әҫәр шаҡтай аҡһай. Барыһын да әйтеп бөтөрөргә тырышыу һиҙелә. „Фәриттеӈ хикәйәһенә бағышланған оҙон абзац, геройҙыӈ кеше ышанмаҫлыҡ мажараларға юлығыуы ла бик отошло түгел, минеӈсә”, тип яҙа Дилбәр Булатова \n„Шаярыу” повесында Мараттыӈ тормошо шулай уҡ ялғанға, йәғни лә аҡса нигеҙенә ҡоролған булып сыға.\n... Ә-ә, шунан һуӈ әйтем мин үҙ-үҙемә, донъяныӈ тотҡаһы — аҡса, тинем, йә теләһә ниндәй юлдар менән аҡса тап, тинем, йә булмаһа йәшәп ятма имгәк булып. Һинән башҡа ла хәйерселәр менән тулған был ер шары. Ә хәҙер ҡара. Ҡара! —Ашығып-ашығып, үҙ-үҙенә иҫәп бирмәй, Марат ҡулдарын болғаланы, шап та шоп ишектәрҙе асып япты. — Барыһы ла бар! Күҙ һал бүлмәләргә, был мебельдәр, был люстра беләһеӈме күпме тора, ковер ... аяҡтар бата малай, был түшәктә ожмах үҙе төшкә керә. Барыһы ла бар, барыһы ла высший сорт! Теләгемә ирештем. Бәхет шул була тип ҡабатлайым ҡат-ҡат, ҡайһы саҡ үҙ бәхетемә үҙем ышанмайым, биттәремде семеткеләп ҡарайым...\nБыға ҡаршы Фәрит дуҫты: — Тик һин артыҡ ябайлаштырып ебәрәһеӈ буғай „бәхет” төшөнсәһен. Һый-ниғмәт эсендә йөҙөп, затлынан-затлыға ғына төрөнөп бәхетлемен тип күкрәк һуғырға... Юҡ, юҡ. Мин һис тә ҡаршы түгел кешенеӈ етеш тормошта йәшәүенә. Тик уныӈ менән генә бөтәме ни, артыҡ ҡатлаулы, ҡырыҡ киртәм бит был ауһыҙ ҙа, гүзәл дә булған донъя. Кешенеӈ күӈеле...\n... Бар да ал да гөл һинеӈ, әйеме? Бындай саҡта дуҫлыҡҡа, мөхәбәткә ни һынау! Әгәр бына һин ауыр хәлдә ҡалһаӈ, әйтәйек ауырып китһәӈ, яҡын кешеләреӈ ниндәй хәләткә керер?\nБыл ике дуҫ быны тикшереү өсөн эксперемент ҡуйырға һүҙ ҡуйыша. Марат ҡатыны ауылдан ҡайҡас та „ауырыуға” һабыштырырға тейеш була. Һәм осраҡлы бер шаярыу арҡаһында селперәмә емерелеп тә төшә.\nАҡса, донъя малы артынан ҡыуыу... Минән һуӈ нәмә ҡала? Кем һағынып иҫкә алыр, рәхмәттәр уҡып, „урыны йәнәттә булһын” тип изге теләктәр теләгән берәр бәндә булырмы?.. Маратты был һорауҙар көндән-көн борсой башлай.\n... Ваҡ-төйәккә сәселеп, таралып бөттө шикелле ғүмерем. Байлыҡ тупларға ашҡындым, турыһын әйткәндә, ҡорһаҡты ҡайғыртып ғүмер үтте. Тәмлерәк ашарға, затлыраҡ киенергә, күберәк йоҡларға, мин-минләнеп үҙеӈде башҡаларҙан өҫтөн ҡуйырға — бар ынтылыштарым ахыры сиктә шуларға барып бәйләнә.\nӘҙем балаһы шуныӈ өсөн генә тыуамы был донъяға? Тереклек итеүҙеӈ берәр мәғәнәһе барҙыр бит... Барыһы ла шулай йәшәй тип ҡул һелтәргә була, һәр кем был ҡояш аҫтында үҙенә йылыраҡ урын эҙләй, үҙ нәфсеһен ҡәнәғәтләндереү өсөн күршеһенеӈ боғаҙын сәйнәп өҙөргә әҙер. Бар кешелек шулай яӈылышамы? Башта һиҙелер-һиҙелмәс кенә тойолған яӈылыш тора-бара хәҡиҡәт менән кеше араһында үтеп сыға алмаҫлыҡ упҡын хасил итмәйме? Йәне турында, күбәләк булып талпынған йәне тураһында бәндә бөтөнләй уйламай түгелме тип фәлсәфәүи уйҙарға бирелә төп герой.\nМарат барыһын да яӈынан башларға, аҡса ҡоло булып йәшәмәҫкә, һәр көндөӈ тәмен белеп, йәшәүҙеӈ ҡәҙерен белеп, кеше булып йәшәргә ҡарар ҡыла.\nШулай итеп, төп геройҙыӈ ғибрәтле яҙмышы миҫалында автор тағы ялҡынланып, ҡайнарланып „кеше булып йәшәргә” кәрәклеген иҫбатлай.\n”Шаярыу” повесында Мараттыӈ — сауҙа, алыш-биреш өлкәһендә тәжрибәле „акула”ныӈ бер ҡатланып барса мал-мөлкәтенән ҡолаҡ ҡағыуы шулай уҡ бәхәскә урын ҡалдыра. Был повеста һөйләп сығыу, хикәйәләү алымы йәнле һүрәтләүгә ҡарағанда күберәк ҡулланыла, инеш өлөш оҙонораҡ һуҙыла, күӈелдә „әҫәрҙеӈ бешеп етәһе бар” тигән тәъҫир ҡала. Повестыӈ бәхетһеҙ осраҡ менән тамамланыуы иһә был тойғоно тағы ла көсәйтә төшә.\nАртабан „Инфаркт” повестын ҡарап үтәйек. Милли үҙ-аӈ, туған тел яҙмышы өсөн һин нимәләр эшләнеӈ, ҡәләм оҫтаһы, тигән һорау ҡуя был әҫәрендә Кәрим Ҡара. Төп герой — күренекле шағир Шамил Дәүләтов. Повеста инде абруй ҡаҙанған яҙыусы үткәндәрен барлай. Баҫылырға, китаптар сығарырға, обоймаға керергә кәрәк өсөн ул исем яулағандар алдында аҡрынлап тел йәшерергә, кәрәк саҡта уларға оҡшарҙай сығыштар яһарға, гел кәӈәшләшеп яҙырға оҫтара. Партияны маҡтарға икән, ниӈә маҡтамаҫҡа, Лениндыӈ бөйөк юлбашсы икәнен меӈ тапҡыр тәкрарлағандар, ул меӈ дә беренсе тапҡыр ҡабатлаясаҡ, уға ла һәйбәт, хужалар ҙа ҡәнәғәт. Иӈ мөһиме — отошло тема, баҫмай ҡараһындар унда капиталистарҙы хурлап яҙған шиғырҙарҙы. Бына шулай Дәүләтов республиканыӈ танылған шағиры булып китә.\n...Ярымһаҡланып, тәрилкә тотоп, меҫкенләнеп йөрөмәне түрәләр алдында, ну унда һирәк-мирәк булғандыр ике йөҙләнгән саҡтары. Дан, аҡса артынан ҡыуып туймаҫтай ҡыланманы. Меӈдәрсә, нәмә ул, миллиондарса кешеләр уныӈ кеүек йәшәй,йәшәнеләр, йәшәйәсәктәр. Ниӈә трагедия яһарға бынан? Ваҡытында туры килмәле, бар ил битлек кейеп йәшәгәндә ул бер үҙе щәрран яра дөрөҫлөк даулап ҡысҡырып ни ҡыра алыр ине? Йә йомарҙар ине бөтөнләй, йә эскеселеккә һабышып дауаханаларҙа үҙ тиӈдәре араһында йоҙроҡ төйөп „дөрөҫ” шиғырҙарын шыӈшып йөрөр ине. Күренекле яҙыусы Шамил Дәүләт битарафлыҡ ҡалҡаны артына йәшеренергә ҡарар итә.\nӘрней шағирҙыӈ йөрәге, шап-шаҡтай ир тыштан ҡарағанда, ә бушҡа үткән ғүмер, мәғнәһеҙ йылдар ағымы, елгә сәселгән уйҙар, фекерҙәр...\nШулай итеп, яҙыусыныӈ повестары ябай сюжетҡа ҡоролған. Фәлсәфәүи уйланыуҙар, лирик сигенеүҙәр әҫәрҙәрҙеӈ сюжетына ҡушылып китәләр. Композицион алымдарҙы ла уӈышлы ҡуллана ул — беренсе йөмләнән үк мауыҡтырғыс хәл-ваҡиғаларға сорнап ала.\nЯҙыусы өсөн төп герой — иӈ яҡын серҙәш дуҫы ла, тикшеренеү объекты ла һәм ул дуҫын уттан алып һыуға һала, мөмкин булған барлыҡ һынауҙарға дусар итә лә, гүйә үҙе лә, ихтиярын таҡмайынса ғына, уныӈ ни эшләрен, ниндәй ҡарар ҡабул итерен ҡыҙыҡһынып көтөп, һынап тора. Уныӈ иғтибары, ваҡиғалар сиселешенән бигерәк, геройҙыӈ күӈел донъяһына, уй ағымына төбәлгән. Йыш ҡына уныӈ позицияһы геройҙыӈ дөйөмләштереүҙәре менән тап килә. Был герой кем һуӈ ул? Ниндәй ул? Беҙҙеӈ ҡарашҡа, Кәрим Ҡараныӈ күпселек повестарында бер уртаҡ герой хәрәкәт итә. Ул төрлө исемдәргә, тормош шарттарына эйә булырға мөмкин, әммә төп характер сифаттары әҫәрҙән-әҫәргә күсә килә.\nИӈ тәүге повесть „Лашбайға сәйәхәт”тәге Фәрит булһынмы, „Банан Хисами”лағы Хисами, „Шаярыу”ҙағы Марат, „Ҡасҡын”дағы Cәлимме — уларҙыӈ эске хәләттәре бер-береһенә шундай оҡшаш. Был уртаҡ герой — беҙҙеӈ эсе ялҡын, тышы һалҡын заманыбыҙҙыӈ әҙәбиәтендә иӈ төгәл гәүҙәләндерелгән геройы, тиергә була. Ул ҡаһарманлыҡтан алыҫ, әммә ҡол да түгел; моӈло булһа ла саманан тыш хыялый тип тә булмай үҙен... Миҫал өсөн, әгәр XIX быуат классик рус әҙәбиәтенеӈ „бөгөнгө көн геройҙар” мөлкәтле, дәрәжәле, яҡшы тәрбиә алған, гражданлыҡ һәм ирек хисенә эйә заттар булһа, Кәрим Ҡараныӈ геройы уларға хас сифаттарҙан — хаҡиҡәтте, йәшәйеш мәғәнәһен эҙләү ынтылышына ғына эйә. Тормошто ул ҡайһы берҙә ситтән генә ҡарап күҙәтә, ә ҡайһы саҡ ваҡиғаларҙыӈ уртаһында ҡайнай, торош һынауҙарын үҙ елкәһендә татый. Бары тик үҙ уйҙары менән мәшғүл булырға мәжбүр хәлдә, ауырлыҡтарҙан ни тиклем иҙелгән хәләттә лә уныӈ рухы азат. Һынмай ҡалған рух, меҫкенлеккә төшмәгән йән, керләнмәгән күӈел... Унда нәфрәт юҡ, ул әйләнә-тирәһендәге кешеләрҙән, яҡындарынан үс алырға йыйынмай. Ғөмүмән, ул ғәйеп эҙләмәй, үҙе дусар булған хәл-ситуацияларҙан сығыр юл эҙләй. Аҙаша-аҙаша, яӈылыша-яӈылыша юл эҙләй.\nВаҡиғалар бик ҡыҫҡа ваҡыт араһында киҫкенләшә. Күнегелгән һуҡмаҡтан келтерәп кенә тәгәрәгән тормош арбаһы ҡапыл туҡтай. Бығаса кисектерелеп килгән хәл иткес һорауҙар яуап талап итә башлай. Геройҙыӈ бар яҙмышы бер төйөнгә төйнәлә, һан сифатҡа күсергә әҙерләнә. Күсеш үтәлә һәм артабан йүнәләште үҙгәртә, йәки инде, башҡасараҡ келтерәп, элекке юлынан тәгәрәүен дауам итә. Юғарыла һанап үтелгән геройҙар тәүгеһен һайлай. Улар шуны аӈлай: тормош рәүешен үҙгәртергә кәрәк, иҫкесә йәшәргә ярамай. Нисек йәшәргә кәрәклеген улар әле төшөнөп тә бөтмәйҙәр: Фәрит ҡотолоу юлын туған ауылына ҡайтыуҙа күрә, Хисами сит ил күренештәренә әҫирләнгән, Мараттыӈ юл фажиғаһынан иҫән ҡалыу-ҡалмауы билгеһеҙ, Cәлим армиянан ҡасыу юлын һайлай.\nҠасыу мотивы „Инфаркт”, „Принцтар һәм принцессалар” повестарында ла үҙәк урында. Күренекле яҙыусы Шамил Дәүләт битарафлыҡ ҡалҡаны артына йәшеренергә ҡарар итә. Табибә Нурия яӈғыҙлыҡ һаҙлығынан үҙенсә ҡотолорға талпынып ҡарай. Ҡот осҡос ҡайғылар кисергән Нәзирә („Ғафу ит мине...”) бәхет нурын киләсәктән өмөт итә.\n„Шаярыу” повесында Марат образаныӈ беҙҙеӈ проза өсөн сағыштырмаса яӈы образ икәнен дә билдәләргә кәрәк. Эшҡыуарҙарыбыҙ көндән-көн күбәйһә лә, әҙәби әҫәрҙәрҙә улар аҙ күренә әле. „Яӈы татар” Маратты бер яҡлы ғына: „был — ыӈған герой”, йә иһә „тиҫкәре герой” тип баһалау мөмкин түгел. Ул, тормоштағы кеүек үк, ыӈғай һәм кәмселекле яҡтары булған, үҙ-үҙен баһаларға һәм аӈларға һәләтле, ҡатлаулы кеше образы булараҡ ғәүҙәләнә.\nБилдәле булыуынса, әҙәби әҫәрҙеӈ фәнни хисап йәки публицистик яҙмаға хас булмаған артабанғы үҙенсәлектәре, нескә хасиәте бар: яҙыусы, образдар системаһы, сюжет, һ.б. сәнғәтсә һүрәтләү саралары ярҙамында, һүҙҙәр менән генә әйтеп-аӈлатып булмай торған уй-ферерҙе уҡыусыға еткерә ала. Ижади шәхес күп осраҡта ниндәйҙер эске тойомлауға таянып ижад итә һәм йышҡына иӈ етди, хатта йөҙләгән факттарға таянып яҙылған социологик тикшеренеүҙәр отчетында ла күҙ уӈынан ысҡындырылған, күрһәтеп бирелә алмаған тормош законсылыҡтарын аса, һиҙгер барометр кеүек, йәмғиәттеӈ кәйефен сағылдыра, әле салымланып, бөрөләнеп кенә килгән ижтимағи хәрәкәттәрҙеӈ эске һулышын тоя.\nКәрим Ҡара әҫәрҙәрендә яӈылышыу, ялған, йәиһә ысынбарлыҡтан ҡасырға тырышыу („Ҡасҡын” повесы) мотивтарыныӈ өҫтөнлөк алыуын ошо күҙлектән аӈлатып булалыр. Баҙар хаҡимлеге урынлашыу, беренсел капитал туплау осороноӈ ығы-зығыларында юғалып, аптырап ҡалған Фәриттәр, Нуриялар — былар ҙур бер ҡатлам — зыялыларҙыӈ рухи хәләтен сағылдырыусы образдар.\n„Принцтр һәм принцессалар” повесыныӈ төп герое — „нәфис ләлә сәскәһе” Нурия — ҡырыҫ ысынбарлыҡ менән күҙгә-күҙ бәрелешә. Ул яӈғыҙ һәм ярҙамһыҙ. Принцтар тураһында хыялланған Көлһылыу – Золушка — Нурияныӈ „ярты ҡырағай” ауыл егете менән төн үткәреүе — был уныӈ бер төҫлөлөк, билдәһеҙлек, сараһыҙлыҡтан ҡотолорға талпыныш яһауы ул.\nЙәш әҙип ижад иткән образдарҙыӈ сәнғәтсә бөтөнлөккә эйә булыуын билдәләргә кәрәк. Уныӈ повесть-хикәйәләрендә артыҡ персонаждар, кәрәкмәгән детальдәр юҡ тиерлек, киреһенсә, һәр образға мәғнәүи йөк һалынған. Күҙәтеүсәнлек, кеше типтарыныӈ иӈ характерлы сифаттарын тотоп ала белеү, көнкүреш ситуацияларын урынлы ҡулланыу авторға тормошсан образдар тыуҙырырға мөмкинлек бирә. Иӈ мөһиме — яҙыусы ысынбарлыҡ хаҡикәтенә тоғро ҡала һәм кеше психологияһыныӈ нескәлектәрен белеп эш итә: натуралистик һүрәтләүгә лә төшөп китмәй, алһыу төҫтәргә мансып, күпертеп тә биҙәкләмәй, синтиминтализмға ла бирелмәй. Мәҫәлән, „Принцтар һәм принцессалар” повесында образдар тотош бер галерея тәшҡил итә. Бында яӈы күлдәк алыуҙан башы күккә тейгән Зөлфиә лә, йөрәк сире менән дауаханала ятҡан ҡарсыҡ, уныҡ фырт түрә улы, шәфҡәт туташы Ғәлиә, һаман дәрте һүнмәгән ҡарсыҡ, эскесе Шәүҡәт, көнсөл ирҙән ҡыйналып ғүмер иткән Алһыу ҙа бар.\nКәрим Ҡара бер-ике деталь, репликалар ярҙамында ла дөйөмләштереү көсөнә эйә булған образ ижад итергә һәләтле. Шәүҡәттеӈ һүҙҙәренә иғтибар итәйек: „Һиндә ине йомошом, Нуриякәй-сибәркәй, — тине ул, ҡулын-ҡулға ыуғалап, — бар өмөт һиндә генә инде, малай... Дуҫлыҡ хаҡына ҡотҡара күр... Һинеӈ хәлеӈдән килә, мин бит күр һорамайым. Һуӈғы тапҡыр булыр, честное пионерское...” Бер нисә ҡыҫҡа һөйләмдә Шәүҡәт хаҡында ни тиклем мәғлүмәт! Ишара-жесттар (ҡуллдарын ыуғалауы). Ялағайлыҡ, йөҙ грамм хаҡына анттар итеүгә тиклем төшөп етеү... һәм эскесенеӈ һүрәте, социаль типтыӈ портреты әҙер.\nЙәки Фердинандтыӈ нисек „килеп инеүен” ҡарап үтәйек: „Шул ваҡыт ишектә әлеге егет күренде. Башында саҡ эләгеп торған спорт шапкаһын рәтләп алды, киӈ устары менән ауыҙ-морон тирәһен һөрткөләне, ялтырап, янып торған зәӈгәр күҙҙәрен яҡ-яҡҡа йөгөрттө”. Әҫәр аҙағында Фердинанд менән Нурияныӈ һөйләшеүендә күпме юмор һәм шул уҡ ваҡытта драматизм — ирекһеҙҙән авторҙыӈ характер сифаттарын шундай оҫта һүрәтләй ала белеүенә һоҡланаһыӈ.\n„Беҙ әнкәйҙеӈ йөрәгенән сыҡтыҡ” әҫәрендәге Әсә образы ла автоҙыӈ уӈышы. Әсәләр тураһында күп яҙыла, әммә Кәрим Ҡара инде яҙылғанды ҡабатламай, яӈы буяу-штрихтар таба, киренке психологик коллизиялар аша ҙур тәъҫир көсөнә эйә образ тыуҙыра, түҙем, уӈған, һабыр ауыл ҡатындарына мәдхиә йырлай. „Эсе тулған насарлыҡ ҡына булған кеше юҡ ул. Төрлө саҡтары булғандыр: яҡшылары ла, насарҙары ла...” — ти был әҙәрҙә лирик герой. Автор һәр геройын, хатта тиҫкәре персонаждарҙы ла гуманистик принциптан сығып, үҙ итеп, йөрәк хисен һалып тасуирлай. Шуға ла был геройҙар уҡыусыны битараф ҡалдырмай. Улар мөхәббәттеӈ, иректеӈ тәмен белергә өндәй, үкенеү-һағыштар, юғалтыу-рәнйеү хистәренә лә күмә, матурлыҡтыӈ, йәшәйештеӈ йәмен тоярға өйрәтә.\nПовестарыныӈ төп геройҙары бик ҡыҙыҡлы шәхестәр. Нурияныӈ кейәүгә сыҡмаған йәш табибә, Фәриттеӈ эшһеҙ ҡалған йәш журналист, Cәлимдеӈ йәш һалдат, Мараттыӈ „яӈы урыҫ”, Шамил Дәүләттеӈ күренекле шағир булыу факттары үҙе үк ҡыҙыҡһыныу уята. Шуныӈ менән бер рәттән, автор композицион алымдарҙы ла уӈышлы ҡуллана. Беренсе йөмләләрҙән үк ул уҡыусыны үҙенә әүертеп, ҡыҙыҡһыныуын ҡуҙғатып, мауыҡтырғыс ваҡиғалар уртаһына алып инә. Башта уҡ һалынған „ойоҡто” үҙенекен итә — уҡыусы һуӈғы һөйләмгә тиклем көтөлмәгән ваҡиғалар, хайран ҡалырлыҡ хәлдәр тотҡонлоғонан ысҡына алмай. „Шаярыу”, „Ҡасҡын” повестарында ваҡиғалар айырыуса киренке. Лирик тайпылыуҙар, фәлсәфәүи уйланыуҙар ҙа әҫәрҙәрҙеӈ сюжет туҡымаһына берегеп китә. Яҙыу манераһыныӈ эмоционаллеге, экспрессивлығы, популяр детектив йәки мөхәббәт романдарына хас еӈел аӈлайышлылыҡ та әҫәрҙәрҙе уҡымлы итә.\nКәрим Ҡараныӈ яҙыусы булараҡ өлгөрөп еткәнлеге халыҡтыӈ һөйләм теленә таянып ижад итеүендә лә асыҡ күренә. Ул, мәҫәлән, диалогтарҙы характер асыусы сара булараҡ яратып ҡуллана. Ҡом араһынан килеп сыҡҡан алтын бөртөктәре шикелле, халыҡ телендә йөрөгән, әммә әҙәби әҫәрҙәрҙә әле ҡулланылмаған фразеологик әйтемдәр, үткен ғибәрәләр, тапҡыр эпитеттар „ялтырап-ялтырап” китәләр.\nЛәкин ҡайһы саҡта автор артыҡ „тырышып” ташлай. Дилбәр Булатова, мәҫәлән „Принцтар һәм принцессалар” повесында йәш ҡыҙ һәм дәртле ҡарсыҡҡа бына ниндәй ярлыҡтар тағылғанын атап үтә: „ҡарт ҡарға”, „ҡарт тәре”, „ауыҙына шайтан төкөргән ҡарсыҡ” йәки „тоҙ күҙ ҡыҙ”, „өлгөрмәгән өйрәк бәбкәһе”, „ҡайыш ҡолаҡ”... Бындай билдәләмәләр, әлбиттә, образдар тураһында әллә ни мәғлүмәт бирмәй. Күҙгә бәрелеп торған тағы бер етешһеҙлек бар: һөйләмдәрҙә инверсия алымы самаһыҙраҡ ҡулланыла, һөҙөмтәлә ҡайһы бер осраҡта логик бөтөнлөккә зыян килә. Быға миҫал итеп „Лашбайға сәйәхәт” повесынан бер нисә һөйләмде ҡарап үтәйек: „Тик әле һуӈ түгел бит бер-беребеҙ өсөн йәшәргә, улыбыҙҙы бергәләп үҫтетергә” йәки „Йүләр, һин аӈламайһыӈ уны, нисек була ул, һин яратаһыӈ, һине яратһалар” йәки „Ул һәр ваҡыт ниӈәлер, әйтерһеӈ, Жора уны тыӈлап ята, уйлаған уйҙарын ҡысҡырып, беҙ тип һөйләй ине”.\nCтилистик хаталар ҙа осраштыра. Миҫал өсөн түбәндәге һәйләмде ҡарайыҡ. „Ашығып, тиҙ генә гидреалин, камфара, строфантин кеүек йөрәк эшсәнлеген яҡшыртыуға тиҙ тәъсир яһай торған дарыуҙарҙан укол яһаны”. „Ашығып”, „тиҙ генә” һүҙҙәре бер үк мәғәнәне тиерлек белдерәләр, икеһен дә ҡулланыу „майлы май” кеүек яӈғырай, бер үк һүҙҙәр ҙә ҡабатлана. Һөйләм оҙон һәм буталсыҡ, ул әҙәби әҫәрҙә түгел, гәзит мәҡәләләренә нығыраҡ килешер ине. Һәм инде, әлбиттә, „уйларҙы ҡысҡырып һөйләп”, „ҡорһаҡты туйҙырып”, „хан заманында һалынған хрущевка” кеүек һүҙбәйләнештәр мәҙәк яӈғырай. „...Үҙен талғын дулҡындар өҫтөндә кеүек тойҙо ул, һәммәһе лә үҙ урынына ултырды” — бында шулай уҡ логик төгәлһеҙлек ярылып ята. Ғөмүмән алғанда, авторға тел-стиль сараларына иғтибарлыраҡ һәм әҫәрҙәренеӈ теленә талапсаныраҡ булырға кәрәктер, моғайын.\nИӈ мөһиме — Кәрим Ҡараныӈ инанған яҡты ҡиблаһы, кешеләргә әйтер ялҡынлы һүҙе һәм талантлы ҡәләме бар. Әҫәрҙәрҙеӈ үҙәгендә ваҡиғалылыҡтан бигерәк Кеше, Кеше яҙмышы, уныӈ рухи үҫеш-үҙгәреше, тетрәнеүҙәре, эҙләнеүҙәре тороуы был фекерҙе иҫбатлайҙыр.\nӘҙәбиәтебеҙҙеӈ көндән-көн һағайып, урыҫлашып барған бөгөнгө осор, заман әҙиптәребеҙ алдында тағы ҙур һорау ҡуя: дөйөм кешелек идеалдары бер нәмә, ә бына милли үҙаӈ, туған тел яҙмышы өсөн һин ниҙәр эшләнеӈ, ҡәләм оҫтаһы? Кәрим Ҡараныӈ әҫәрҙәрендә милли рух кеше образдарында, уларҙыӈ нәҡ бөгөнгө заман кешеһе кеүек фекер йөрөтөүендә, милләттәштәребеҙгә хас холоҡ сифаттарына эйә булыуҙарында сағыла. Шиғриәт яҙмышы өсөн борсолоусы Шамил Дәүләт, ҡалаға һыймай, ауылға ҡайтҡан Фәрит, тормош ауырлыҡтарынан арыған ир ҡатыны Cания, Щедриндыӈ „пескаре” һымаҡ тыныслыҡ һөйөүсе Наил, ауыл „ҡырағайы” Фердинанд, бер ҡалаҡ һурпаға тилмереп ятҡан яӈғыҙ ҡарсыҡ, „тормоштоӈ бар бысраҡтарын йыуып ташларға” теләгәндәй, илай-илай иҙән йыуған Әсә, сәрхуш Шәүҡәт һәм, әлбиттә, ҡалалашҡан, урыҫ һәм көнбатыш мәҙәниәте традицияларында тәрбиәләнгән Нурия — былар башҡорттатарҙыӈ айырым-айырым ҡатламдарын, төркөмдәрен кәүҙәләндергән типтар.\nКәрим Ҡараныӈ күп биҙәкле ижадыныӈ төп айышы, беҙҙеӈсә, төптәрәк ята. Матур әҙәбиәттеӈ нәфислеген ул образ саралары, тел менән генә түгел, әҫәрҙеӈ эске моӈо, символикаһы, фәлсәфәүи фекерлек хәсиәттәре менән дә сорнап, иркен эш итә. Бөгөнгө тел менән әйткәндә, яҙыусы Кәрим Ҡара образдар менән фекерләүсе заман философы ла.\nШулай итеп, Кәрим Ҡараныӈ ижады үҙенсәлекле алымдар менән айырылып тора. Уныӈ геройҙары беҙҙеӈ арала йәшәгән ябай кешеләр. Ләкин ябай булһаларҙа, улар яҙмышына фәлсәфәүи йөкмәтке һала. Повесть һәм хикәйәләре ябай ғына сюжетҡа ҡорола. Артабан яҙыусыныӈ үрҙә атап үтелгән әҫәрҙәренә анализ яһап үтербеҙ.\nДөйөмләштереп әйткәндә, яҙыусыныӈ төп геройы „былай йәшәргә яраймы? тигән һорауға „юҡ” тип яуап бирә һәм ҡотолоу юлы — ҡасыуҙа, ситләшеүҙә тигән ҡарарға килә. Әммә автор бында ғына туҡталып ҡалмаҫ, уны әле тағы ла ҡатлаулыраҡ һынауҙарға дуҫар итер, тигән фараз ҡылабыҙ. Банан Хисами Африкала ла Хисами булып ҡала, тип раҫлай бит ул, Лашбайға сәйәхәт — ул үҙ намыҫыӈа сәйәхәт, иӈ мөһиме — үҙеӈә үҙгәреү фараз, бәхетте үҙеӈдән башларға кәрәк, ти яҙыусы әҫәрҙәрендә.\nБулатова Д. Таяныч. —Уфа: Juventa, 2009, 150 б.\nБулатова Д. Язганнарым сезнеӈ турыда / Кызыл таӈ, 30 декабрь, 2009.\nКәрим Кара. Без әнкәй йөрәгеннән чыктык. — Уфа: Китап, 2009.\nКәрим Ҡара. Көнбагыш сатучы // Тулпар, 2009, №3, 6-23 б.\nКәрим Ҡара. Шаяру / Ышаныч, 2010, №№68-94.


Беҙ йәйге ҡояш аҫтында рәхәтләнеп ял итергә әҙерлә нһәк, республика етәкселеге энергетика хужалығын, торлаҡ - к оммуналь һәм социаль тәғәйенләнештәге объекттарҙы алдағы көҙгө - ҡышҡы осорға әҙе рләү хәстәрен күрә башланы ла инде. Күптән түгел Мәскәүҙе те трәткән ваҡиғалар был һорауҙарҙы айырыуса көнүҙәккә әйләндерҙе.\nРеспубликаның министрлыҡ, ведомство, предприятие, йылылыҡ\nтәьмин итеүселәр йыйылған ултырышты республика Хөкүмәте Пре мьер - министры Рафаэль Байдәүләтов алып барҙы. Ул һуңғы ваҡытта ре спубликала йылылыҡ менән тәьмин ителештә өҙөклөк булмауын билдәләне. Ра фаэль Байдәүләтов әйтеүенсә, йылытыу сезонына барлыҡ сығанаҡтарҙан\nбер миллиард 700 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән.\n- Өҙөклөктәр булдырмаҫҡа беҙгә алдан ремонт эштәрен үткәр еүебеҙ ярҙам итте, - тине БР торлаҡ - коммуналь хужалыҡ мини стры Гемань Әсәҙуллин. - Хәйер, айырым проблемалар булманы түгел.\nМәҫәлән, февраль айында Өфөнөң Ленин районында ҡаҙанлыҡты ң боҙолоуы арҡаһында ҡырҡҡа яҡын торлаҡ йорт йылытыуһыҙ ҡалд ы. Шул уҡ айҙа авария алты йөҙгә яҡын торлаҡ йорт, бер нисә уҡыу йорто, балалар баҡсаһы һәм дүрт дауахананы йылытыуһыҙ һ әм йылы һыуһыҙ ҡалдырҙы. Приютово эшселәр ҡасабаһында йылытыу селтәрендәге проблемалар 58 торлаҡ йорт һәм ике балалар баҡсаһын электрһыҙ һәм йылы һыуһыҙ ултырырға мәжбүр итә. Бәхеткә ҡаршы, бындай етешһеҙлектәр тиҙ арала бөтөрөлә - иң етди ремонт тәүлек самаһына һуҙыла.\nҺанап үтелгән хәлдәрҙең төп сәбәбе ҡорамалдарҙың иҫкерере үе. Гемань Әсәҙуллин әйтеүенсә, улар тиҫтә йылдар буйына файҙаланыла. А вария була ҡалһа, ҡаҙанлыҡтарҙың 40 проценты ғына резерв линияларын фай ҙалана ала.\nЭнергия менән тәьмин итеүселәр үҙ сиратында граждандарҙың хеҙмәтләндәреү өсөн түләргә ашыҡмауына зарланды. "Башкирэнер го" асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Николай Курапов б ындай битарафлыҡ өсөн ҡала һәм район хакимиәте башлыҡтарын яуапҡа\nтарттырырға тәҡдим итте. Аҡса юҡ икән, тимәк селтәрҙе ремон тларға ла, яңы ҡорамалдар алырға ла мөмкинселек юҡ, ти ул. Ә\nкиләһе йылытыу сезонына 55 километр йылытыу селтәрен, 76 ки лометр һыу үткәреү селтәрен алмаштырырға, биш ҡаҙанлыҡты ремонтларға кәрәк.


Республикала яҙғы хәрби саҡырылыш йомғаҡтары билдәләнде: 254 призывник әрмегә яраҡһыҙ булып сыҡҡан // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:48, 15 июля 2019 Йәмғиәт\nРеспубликала яҙғы хәрби саҡырылыш йомғаҡтары билдәләнде: 254 призывник әрмегә яраҡһыҙ булып сыҡҡан Фото: Олег Яровиков\nЯҙғы хәрби саҡырылыш һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостанда 4191 кеше әрме хеҙмәтенән азат ителгән, 254 кеше яраҡһыҙ булып сыҡҡан. Бының турала бөгөн БР Хөкүмәте кәңәшмәһендә Башҡортостан хәрби комиссары Игорь Харченко хәбәр итте.\n69 саҡырылыш комиссияһына тикшереүгә 20 483 кеше саҡырылған, 20 426 кеше килгән. Улар араһынан хәрби хеҙмәткә яраҡлы тип 14 217 призывник табылған. 3935 кеше — сикләүҙәр менән яраҡлы.\n1992-2001 йылғы призывниктарҙың бер өлөшө ДОСААФ-та һигеҙ хәрби һөнәр буйынса уҡыған. Мәҫәлән, 952 кеше С категорияһында водитель таныҡлығы алған.\nИгорь Харченко саҡырылыш комиссияһы ағзалары ниндәй проблемаларға юлығыуы тураһында ла әйтеп үтте. Водителдәрҙе әҙерләү сифаты түбән: курсанттарҙың 10 проценты ғына машина йөрөтөү буйынса һынауҙы бер биреүҙә тапшырған. Шулай уҡ менингит һәм пневмококк ауырыуынан вакциналар етешмәй.\nРадий Хабиров һаулыҡ һаҡлау министры вазифаһын үтәүсе Максим Забелинға был һорауҙы хәл итергә бойорҙо.\nТағы Игорь Харченко Башҡортостанда элек хөкөм ителгән йәки иреккә сығарылған 2500 граждандан торған саҡырылыш резервы барлығын әйтте.\n«Ләкин Генштаб бындай призывниктарға наряд ебәрмәне», — тине военком.


Танышыу өсөн секс - Кафе танышты онлайн видео чат\nБыл шәмбе төндә, һинең менән үҙем һәм иптәше\nБөтә ир-егеттәр һеҙҙе күреп ҡыҙыҡлы невероятно бүлмә аша.\nШулай ҙа уның номерына һорағас, һеҙ уның менән һеҙҙең өсөн йәшерен яҡынлашыуы тураһында хыялланғанда, һеҙҙең үҙенең дуҫтары уның тураһында һөйләгән кеүек. Төн тиҙерәк тамамланыуын, һеҙ киттегеҙ һәм һеҙҙең менән хыял ғына мечтательный мистер. Беҙ ир-атты бик ҡыҙыҡ күреп, беҙ тура килә тип теләй инем, тик беҙҙә ҡурҡыу тауыҡ булыуын кире ҡағып булмай. Ханым, үҙгәртергә беҙ йыйылдыҡ уйынға. Минең бер серҙәрен уртаҡлашыусы төп даталар һәм мин элемтә коучинг йыйылды.\nҺеҙ быға әҙер булырға бармы? Был бик һөйкөмлө егет, ҡурҡып уҡ баш тарта тап шулай, һеҙ нисек.\nШулай итеп, ханым, һеҙҙе көтә\nУға дөрөҫ булғанды кире ҡағыуыңдан ҡурҡамын. Сөнки мин бик күп ҡыҙыҡлы, аҡыллы, кешене татлы һораным мин, ҡатын-ҡыҙ менән нисек мөрәжәғәт итергә кәрәк. Ут төндә сыҡҡас, теләгәндәр улар хужа батырлыҡ өсөн бик сибәр ҡыҙ йылмайып яҡынлаштым. Хәҙер һеҙ был тиклем өсөн, беренсе аҙымдарын яһай.\nҺәм был-тотош һеҙҙең эшләргә мөмкин.\nСоциолог булараҡ раҫлауынса, хәҙерге замандың етди проблемалары булған кешеләр, барьерһыҙ эске һәм тарҡау, тулы ҡанлы аралашыуға ҡамасауларБеҙ нисек йәшәнек? Өйҙә, эштә, супермаркет ял көндәре, кистәрен телевизор йәки интернет, һирәк - посиделки коллегалары менән. Барыһы ла ғәҙәттәге тормошҡа ҡатмарлы."втискивать"кеше тере аралашыу. Яңғыҙлыҡ - беҙҙең төп ишетеү һәм әйтеү күнекмәләрен тикшереү һәм ябыҡлыҡ юғалта.Ә бит беҙҙең шәхси тормошта бәхет һәм оҫта аралаша туранан-тура бәйле - унда икенсе половинка табып, һәйбәт ҡыҙ йәки һөйгәне өсөн рәт-рәт, һис бер нәмә лә бурыслы һөйләшә? Беҙ барғанда заседании һәм ябыу башлай, урамда танышып түгел, күрше бүлеге хеҙмәткәрҙәре эргәһенән үтә ҡыҙыҡлы, матур незнакомки. кафеһы янына килергә баҙнат итмәй. Был порочный круг йомоҡ булып сыҡты бармы? Интернет, беҙҙең безжалостно ваҡытта йотоп, ғәжәп тә кеүек, ә беҙ ярҙам итербеҙ!Рулетка өсөн махсус чат булдырыла беҙҙең өсөн, беҙҙең өсөн иң ҡиммәтле бүләк, тип, беҙҙең тормош булғас - аралашыу.\nЧатта теркәү бушлай булғас Ч АҠШ\nҠыҙ Менән-Бында Басыгыз! Осрашыу ғәҙәттәрҙән ситтә эшләргә кәрәк, һеҙҙеңсә? Аҡш бесәй-был матур осрашыуҙар үткәреү өсөн мөмкинлектәр, виртуаль camАмерикала, шулай итеп, һеҙгә тәҡдим итәм! Тематик күргәҙмә ч бүленгән, уларға яҡшы кәйеф бирер, әгәр һеҙ яңғыҙ йәки парлы, һеҙ барығыҙ. каруанһарай, һеҙҙең хәлгә арналған. Видео-ч аҡш-та бер нисә зал бүленгән, тип бесәй room. Ҡасан килеп ингән ч (нисек күрергә аласыз, һеҙ, автомат менән инә отпускайте ҡултамғаһыҙ), шунда уҡ бүлмә, һеҙ ниндәй кеше булған америка менән тура эфирҙа фекер алышыу. бәлки, һеҙ төймәгә еңел күрелмәле cam ярҙамында веб-камералар өҫкө өлөшөндә видео-аҡш видео, ч-ч аҡш теләһә ниндәй америка йәки крайы-был тәү сиратта арауыҡ һәм ял өсөн бөтә шатлыҡ, инглиз йәки чатта үҙен камиллаштырырға, ҡайһы бер ҡағиҙәләрҙе үтәү барыһы уҡ булыр, тине һаумы, cam тиклемге кешеләр индерелгән. Бынан тыш, был ярайһы бушлай, видео-һәм егет йәки ҡыҙ менән алышып маташа. American ч дөйөм алғанда, беҙ үҙебеҙҙең һәм төҙөлөштәре яғынан fufu ғәжәпләнде. Әйт по-английский, ч һәр ваҡыт еңел түгел, әммә был видео-ч, һеҙ тиҙ аңлап, был ярайһы икенсел, ахыр сиктә.\nДубай ҡатын-ҡыҙ таныштырҙылар: бушлай теркәлгән.\nYn darganfod y ddinas Waterford. Safle yn dyddio ar y cyd ddinas waterford\nетди таныштырҙы. секс видео фото танышты видео чат бушлай онлайн трансляция заможняя ҡатын-ҡыҙ фото һәм видео менән танышты йыл видеочивать башҡа бушлай таныша теркәлгән ҡыҙ менән танышып бушлай видео видео без бушлай танышыу сайттарына теркәлдем видео без танышыу сайттарына теркәлдем


Питерҙы күреп ҡайтты | Йәншишмә\nПитерҙы күреп ҡайтты\nНаписал в 1 июня 2018, 10:45\nМоғайын, күптәрҙең бер минутҡа ғына булһа ла үҙҙәрен Президент итеп күҙ алдына килтереп ҡарағандары булғандыр. Ләкин бөтә кеше лә был вазифаны биләй алмай, сөнки ул – ил башлығы, етәксе, әйҙәп барыусы ғына түгел, ә бөтә халыҡтың йөҙө лә. Бар милләт халҡы үҙенә ҙур өмөттәр бағлай, ышана. Шуға күрә тик үтә яуаплы, илһөйәр, тоғро, талапсан кеше генә ил башлығы була ала.\nСанкт-Петербург ҡалаһында үткән «Әгәр ҙә мин Президент булһам» тип аталған Бөтә Рәсәй конкурсының һуңғы этабында илебеҙҙең 85 төбәгенән 30 меңдән артыҡ кеше ҡатнашты. Конкурс дүрт номинация буйынса барҙы: эссе, һүрәт, видеоролик һәм проект.\nБәйгенән беҙҙең Иҫке Собханғол мәктәбе лә ситтә ҡалманы. Икенсе этапҡа Айгизә Иҫәнғужина, Тимур Хоҙайбирҙин, Наил Һөйәрғолов (етәкселәре – Н. М. Ғәлиева), Айтуған Аҙанғолов (етәксеһе – А. М Вәлиәхмәтова), Искәндәр Ғәбитов (етәксеһе – Г. К. Ғәбитова), Ғаян Ишмөхәмәтов (етәксеһе – Ф. Ш. Малаҡаева) үтте.\nӘ инде VI синыфтан Айгизә Иҫәнғужинаға Санкт-Петербургҡа барып, эссе номинацияһына яҙылған эшен яҡлап ҡайтырға насип булды.\nБеренсе көндә ҡатнашыусылар ҡунаҡханаға барып урынлашһа, иртәгеһенә иһә оҫталыҡ дәрестәре, конкурс эштәрен яҡлау, ҡаланың күренекле урындары буйынса сәйәхәт ойошторолдо. Өсөнсө көндө инде бәйгеселәрҙе бүләкләү һәм сараны ябыу тантанаһы үткәрелде.\nҠыҙға Санкт-Петербург ныҡ оҡшаған.\n– Әлбиттә, юл йөрөү әҙерәк арытһа ла, ошондай матур, үҙенсәлекле архитектура ҡомартҡыларына бай, мәҙәниәте менән айырылып торған тарихи ҡаланы күреү минең өсөн бик шатлыҡлы булды. Мәҙәни программаға ингән бөтә саралар ҙа бик ҡыҙыҡлы ине. Мин үҙем өсөн бик күп яңылыҡ белдем, иҫтәлекле урындар менән таныштым. Бәйгегә әҙерләнгәндә һәр саҡ ярҙам иткән атайыма, әсәйемә, шулай уҡ уҡытыусым Нурзилә Мозафар ҡыҙына һәм Нәфисә Әнүәр ҡыҙына ҙур рәхмәтемде белдерәм. Конкурс миңә онотолмаҫ тәьҫораттар бүләк итте. Ошондай фәһемле, матур саралар тағы ла күберәк булһын ине, – ти Айгизә.\n« Беҙгә уҡырға килегеҙ!\nБатырлыҡ дәресе »


Башҡортостан делегацияһы – Ҡырғыҙстанда // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан делегацияһы – Ҡырғыҙстанда\n18:13, 11 декабря 2014 Иҡтисад\nБашҡортостандың эшлекле даирәләр делегацияһы эш сәфәре менән Ҡырғыҙстанға юлланды. Уның составында 19 кеше, араларында «Башҡортостан йылға пароходсылығы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте, «Баштехкомплект», «Радоил», «Евразия» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттәре һәм башҡа компания вәкилдәре бар. Делегацияның етәксеһе — Башҡортостан Республикаһының РФ Президенты ҡарамағындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле Артур Шәйнуров.\nСәфәр сиктәрендә ике республика эшҡыуарҙары араһында һөйләшеүҙәр алып барыласаҡ. Делегация ағзалары «Бишкәк» ирекле иҡтисади зонаһына барасаҡ, «Башҡортостан Республикаһы миҫалында Рәсәй Федерацияһында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү институттарын булдырыу» темаһы буйынса түңәрәк өҫтәлдә ҡатнашасаҡ.\nБөгөнгө көндә үҙ-ара сауҙа итеү күләме буйынса Башҡортостандың партнеры булған илдәр араһында Ҡырғыҙстан 21-се урынды биләй.


Республикала Башҡортостандың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының махсус проекты сиктәрендә ике йылда дүрт меңгә яҡын кеше яңы һөнәр үҙләштергән, квалификацияһын күтәргән\nОшо маҡсатта федераль һәм төбәк ҡаҙнаһынан сығымдар бүленә. Программа хеҙмәт баҙарындағы хәлде көйләргә ярҙам итә. Уға ярашлы, «Технодинамика» холдингының «Гидравлика» агрегат предприятиеһынан 389 белгес һөнәр яңыртҡан, 50 кеше ойошмаға эшкә урынлашҡан.\nЗавод цехында токарҙар көслө тауыш аҫтында эшләй. Эдуард Ҡотдосов ҡына бер нимә лә ишетмәй. Һаңғырау-телһеҙ егет ойошмала ун йылдан ашыу. Тәжрибә туплаған эшсегә былтыр республика программаһы сиктәрендә квалификацияһын күтәрергә мөмкинлек тыуған. Бынан ары ул ишетмәгән һәм һөйләй алмаған хеҙмәттәштәренә үҙе уҡыуҙар үткәрә аласаҡ.\nЭдуард Ҡотдосов, токарь, производствола уҡытыу буйынса мастер: «Мин уҡырға барыуымды белгәс бик ҡыуандым. Ҡатмарлы булыр тип уйлағайным, һаңғырау-телһеҙҙәргә белем алырға бөтә шарттар булдырылды. Хәҙер үҙемдең белгәндәремде башҡаларға ла өйрәтә алам».\nБашҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығының юғары уҡыу йорттары һәм ойошмалар менән берлектәге проекты ике йыл элек старт алған.\nУның ярҙамында предприятиенең 389 эшсеһе квалификация күтәреү буйынса белем алған һәм яңы һөнәрҙәр үҙләштергән. Мәҫәлән, ғүмер буйы токарь булып эшләгәндәр артабан фрезерсы станогы артына баҫа ала. Программаға ярашлы, завод 50 йәш кадр менән тулылынаған. Уларға биш ай дауамында эш хаҡы программа буйынса бүленгән аҡсанан түләнгән.\nАйҙар Шарапов, инженер: «Мин тап ошо программа ярҙамында инженер булып эшкә урынлаштым. Өфө авиация техник университетында магистратурала белем алам. Уҡыуымды тамамламағас күп ерҙә эшкә алмағайнылар».\nБелгестәрҙең квалификацияһын күтәреү өсөн Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында яңы белем стандарттары буйынса программа төҙөлгән. Былтыр ярты йыл эсендә генә бер предприятиенан 211 кеше уҡып дипломлы булған.\nИван Сергиенко, М.Аҡмулла исемендәге башҡорт дәүләт университетының «Асыҡ электрон университет» департаменты етәксеһе: «Уҡытыу ғәҙәти лекциялар , практика һәм электрон рәүештә алып барылды. Предприятиеларҙа компьютер кластары булдырылды һәм эшселәр үҙаллы шөғөлләнеп белгәнен нығыта алды».\nБашҡортостандың хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, республикала эшһеҙлек кәмеүгә табан бара. Бер йыл элек 26 мең эшһеҙ иҫәпләнһә, әле был һан дүрт меңгә кәмегән. Төбәктә ике йыл элек 23 мең эш урыны тәҡдим ителһә, әле 32 мең хеҙмәт урыны белгестәрҙе көтә.\nҺуңғы йылдарҙағы көрсөк һәм башҡа сәбәптәрҙән ҡыҫҡартыуҙар һәм оптималләштереүҙәр бара.Тап ошондай шарттарҙа тәжрибәле кадрҙарҙы һаҡлап ҡалыуҙа һәм яңыларын эшкә өйрәтеүҙә республика программаһы ҙур мөмкинлектәр аса.


Борайҙа йәшәүсе Миңлеғәлиевтар ике тиҫтә йылға яҡын халыҡҡа хуш еҫле тәмле икмәк тәҡдим итә\nФәрит Миңлеғәлиев районға табип, баш табип булараҡ билдәле ине. Ойоштороу, етәкселек һәләте сағылышымы, 2000 йылда — магазин, унан икмәк бешереү цехы асырға нәҡ ул тәҡдим итә.\n— Ул йылдарҙа Борайҙа айырым икмәк бешереүсе юҡ ине әле, Фәрит “икмәк һәр саҡ кәрәк кешегә” тип, икмәк бешереү йортон асыуҙы ҡуҙғатты. Тәүҙә үҙебеҙҙең магазинда һаттыҡ, унан башҡалар ҙа ала башланы, — тип һөйләй был идеяларҙы тормошҡа ашырыусы Рима Миңлеғәлиева.\nИкмәк бешереү менән бергә төрлө ҡамыр ризыҡтарын да етештерә башлайҙар. Уларҙы халыҡ көндәлек өҫтәленә лә, байрам табындарына ла яратып ала. Аҙыҡ-түлек тауарҙары менән бергә үҙҙәрендә етештерелгән ризыҡтар “Гүзәл” магазинының үҙенә тартып торған, алмаштырғыһыҙ һәм иң кәрәкле өлөшө булып тора. Бирелә тауар төрлөлөгө етерлек, әммә һатыу нөктәһен популяр иткәне — үҙҙәрендә бешерелгән икмәк һәм икмәк-булка эшләнмәләре. Ҡамыр ризыҡтарын халыҡ һорауы буйынса етештерәбеҙ, тиһәләр ҙә, фантазия ла һоҡланырлыҡ. Иң талапсан хужабикәләргә лә оҡшарлыҡ итеп бешерелгән икмәк, сәк-сәк, бауырһаҡ, торт, бәлештәр кәштәләрҙән бер ҡасан да өҙөлмәй. Биш төрлө икмәк тәҡдим ителә. Ҡарабойҙайҙыҡы иһә хәҙер ризыҡты һайлап ҡына ала торған заман кешеләре күңеленә айырыуса хуш килде. “Тәмле лә, бик файҙалы ла”, — ти етештереүселәр үҙҙәре лә.\nИкмәк һәм икмәк-булка эшләнмәләре цехында 60-лап төрҙәге продукция әҙерләнә. Етештереү күләме көнөнә 800 килограмм тәшкил итә. Әлеге баҡса, бесән ваҡытында һәм ситтән ҡайтыусылар күп булғанда, күләм тағы ла арта. Һәр яңылыҡ, үҙенсәлекте һатып алыусылар һорауы буйынса эшләйбеҙ, тип аңлатһалар ҙа, эште халыҡтың үҫә барған ихтыяж-талаптарына тура килерлек итеп ойоштора белеү ҙә кәрәк. Етәксе был яҡлап хеҙмәткәрҙәренең булдыҡлылығын алғы планға ҡуя.\n— Тауар ассортименты, ризыҡтарҙың төрлө булыуы һәм сифаты технологтың тырышлығына, оҫталығына бәйле. Яңы продукция башта өйҙә бешерелеп ҡарала, унан цехта әҙерләнеп, һатыуға сығарыла. Кәрәкле сеймалдарҙың сертификаттары булғанын ғына алабыҙ. Ондо ла тәүҙә аҙ күләмдә алып бешереп ҡарайбыҙ, унан ғына заказ бирәбеҙ, — ти Рима Мидхәт ҡыҙы.\n“Миңлеғәлиева” шәхси предприятиеһында 30-лап кеше эшләй, уларҙың 18-е — икмәк-булка эшләнмәләре цехында. Һатыусылар Рима Дәүләтшина, Рәзилә Ғүмәрова, Земфира Хәтмуллина, Гөлүсә Мәүлиева, ҡаптарға төрөүсе Наталья Хәмиҙуллина магазинда халыҡты хеҙмәтләндерә. Уларҙың етеҙлегенә, теүәллегенә иң дөрөҫ баһаны биренән ҡәнәғәт сығып киткән һатып алыусылар бирәлер. Етәксе һәм хеҙмәткәрҙәр араһында үҙ-ара ҡәнәғәтлек, аңлашыу булғанда, һуңғы һөҙөмтәнең уңышына ғәжәпләнәһе юҡ. Икмәк, ҡамыр ризыҡтарын килештереп бешереү һәм халыҡҡа яңы, йомшаҡ килеш тәҡдим итеү өсөн барлыҡ шарттар ҙа бар. Мейес заманса технологияларға нигеҙләнгән, продукцияны төрөү машинаһы ҡулланыла. Әле күптән түгел генә “Гүзәл” магазины яңы бинаға күсте, хәҙер кәрәк тауарҙы һайлап алырға уңайлы. Береһенән-береһе ҡыҙыҡтырып торған бәлештәрҙең ҡайһыһын һайларға белмәй аптырауың ғына мөмкин. Предприятие менән етәкселек итеүҙе хәҙер Миңлеғәлиевтарҙың ҡыҙы Алһыу башҡара. Магазиндың бинаһын яңыртыу — уның инициативаһы, киләсәккә пландары ла, бәлки, киңерәк, замансараҡтыр. Шулай була күрһен, был кешеләр файҙаһына. Сөнки беҙ Борайҙы ошо уңайлы һәм хужабикәләрҙе күп мәшәҡәттәрҙән ҡотҡарған, башҡа һатыу нөктәләре араһында үҙ маркаһын лайыҡлы тотҡан “Гүзәл”дән башҡа күҙ алдына ла килтермәйбеҙ.


13 Май 2011, 14:17\nРеспубликаның 11 районы ауыл хужалығы предприятиелары ужым культураларын туҡландырыуҙы тамамланы, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығынан. Йәнә 27 районда күп йыллыҡ үләндәргә минераль ашламалар индереү тамамланған. Йәмғеһе 476 мең гектар майҙанда - ужым культураларын, 181 мең гектарҙа күп йыллыҡ үләндәрҙе туҡландырыу үткәрелгән. Сағыштырыу өсөн, был күрһәткестәр былтыр 401 мең һәм 157 мең гектарға тиң ине.\nТеги:ауыл хужалығыяҙғы баҫыу эштәреминераль ашламалар


23-24 октябрҙә Туймазы районында йәш журналистарҙың республика фестивале үтә\nСараны Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы, журналистар берлеге һәм «Йәшлек» гәзите редакцияһы ойоштора.\nФестиваль программаһы бай йөкмәткеле булмаҡсы. Унда йәш ижадсылар өсөн оҫталыҡ дәрестәре, түңәрәк өҫтәлдәр, Туймазы ҡала һәм районы предприятие-ойошмалары буйынса медиадесант, Рәсәй матбуғатының билдәле шәхестәре ҡатнашлығында эшлекле уйындар ойошторола. Форумда ҡатнашыусылар араһында шулай уҡ «Тыуған яҡ» биҙәктәре конкурсы уҙғарыла. Унда йәш авторҙар үҙҙәре йәшәгән район-ҡалаларҙа уҙған сағыу ваҡиғалар тураһында яҙмаларын тәҡдим итә ала.


Республикала халыҡ-тарихи йыр фестивале уҙғарыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала халыҡ-тарихи йыр фестивале уҙғарыла\n15:43, 11 ноября 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/.\n16 ноябрҙә Башҡортостанда «Ҡаһым түрә ҡунаҡҡа саҡыра» тип аталған башҡорт халыҡ тарихи йырҙарын башҡарыусыларҙың төбәк фестивале ойошторола. Сара Стәрлетамаҡ районының Айыусы ауылында үтә. Унда республиканың төрлө ҡалаларынан һәм райондарынан иң яҡшы ижади коллективтар һәм яңғыҙ башҡарыусылар ҡатнаша. Айыусы ауылында тыуып үҫкән профессор Рим Йәнғужиндың тыуыуына 75 йыл тулыуға арналған «Кешеләр, мәҙәниәт, арауыҡ: Евразия донъяһының социомәҙәни динамикаһы» исемле бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнашыусылар фестивалдең абруйлы ҡунаҡтары буласаҡ.\nФестивалде асыу тантанаһы Айыусы ауылының мәҙәниәт йортонда уҙа. Сара көндөҙгө сәғәт 12-лә башлана. Унан алдараҡ, иртәнге 11-ҙә, урындағы мәктәптә биҙәү-ҡулланма ижады күргәҙмәһе асыла. Көндөҙгө сәғәт 1-ҙә Ҡаһым түрә стелаһына һәм «Ашҡаҙар» йыры һәйкәленә сәскә һалыу ойошторола.\nҠаһым Мырҙашев, халыҡта ул Ҡаһым түрә булараҡ билдәле, — 1812 йылғы Ватан һуғышында һәм 1813–1814 йылдарҙа рус армияһының сит ил походтарында ҡатнашҡан башҡорт полктарының береһенең командиры.\nРим Йәнғужин (1941-2007) — этнограф, тарих фәндәре докторы, профессор, Башҡортостандың атҡаҙанған фән эшмәкәре. 1964 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлаған. 1968 йылдан алып шунда уҡ уҡытҡан, 1991 йылдан Башҡортостан тарихы һәм этнографияһы кафедраһы мөдире булған. Утыҙ йылға яҡын Башҡорт дәүләт университетының этнографик экспедицияларына етәкселек иткән. Рим Йәнғужин етәкселегендә университетта этнография музейы асылған. Туҡһандан ашыу фәнни эштәр, шул иҫәптән биш монография авторы.\nТеги: фестиваль,хәтер,халыҡ-тарихи йыр


Яңауылда алты йәшлек бала өҫтөнә мәктәп ҡапҡаһы ҡолаған\nБәхетһеҙ осраҡ кисә кис теркәлә. Әле табиптар башы йәрәхәтләнгән малайҙың ғүмере өсөн көрәшә. Районға Өфөнән нейрохирургтар бригадаһы ла барған. Бала ныҡ ауыр хәлдә.\nРоберт Мәрҙәнов, табип-хирург: «Ашығыс рәүештә Республика клиник дауаханаһынан нейрохирург, реаниматолог-анестезиолог саҡырттыҡ. Балаға операция яһалды».\nКүңелһеҙ хәлгә малай мәктәп-интернат биләмәһендә тарый. Шаһиттар әйтеүенсә, тимер ҡапҡа уға уйнап үрмәләгән саҡта ҡолай. Әле район мәғариф идаралығы эргәһендә махсус комиссия төҙөлгән. Фажиғә сәбәптәре асыҡлана. Бынан тыш, бөтә мәктәптәр, интернаттар, балалар баҡсаларында тикшереү эштәре ойоштороу ҡаралған.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАТЫП БАРЫУСЫНЫ ҠОТҠАРЫУ - УНЫҢ ҮҘ ЭШЕМЕ? - 2021 - Мәҡәләләр\nБАТЫП БАРЫУСЫНЫ ҠОТҠАРЫУ - УНЫҢ ҮҘ ЭШЕМЕ?\nРәсәй Иҫәп палатаһы ошо көндәрҙә РФ Пенсия фонды сығымдарын тикшереү һөҙөмтәләре буйынса отчетында шаҡ ҡатырғыс бер мәғлүмәт бирҙе: йәше буйынса пенсия алыусылар һаны кәмегән, ә фонд бюджеты сығымдары, киреһенсә, артҡан. Был ниндәй ғиллә?\nИл хөкүмәте өсөн "артыҡ тамаҡ", "ек күремселәре" иҫәпләнгән пенсионерҙар һанының бер йыл эсендә бермә-бер кәмеүенән пенсия тәьминәте чиновниктары, ниһайәт, иркенерәк тын алып, ҡыуаныс кисерә торғандыр. Ни тиһәң дә, ҡарттар һанының кәмеүе пенсия реформаһының тәүге "емештәре" бит, тик улар өсөн был татлы емеш булһа ла, ябай халыҡ өсөн ул бик әсе, сөнки кәмеүсе категория араһында пандемия ҡорбандары ла, фәҡирлек сигендә йәшәп донъя ҡуйғандар ҙа етерлек. Росстат хәбәр итеүенсә, 2020 йылдың июленән 2021 йылдың июленә тиклем бер йыл эсендә Рәсәйҙә пенсионерҙар һаны 1 млн 200 мең кешегә кәмегән. Пенсия реформаһының төп маҡсаты - пенсия алыусылар һанын кәметеү маҡсаты, шулай итеп, күҙ алдында бойомға ашырыла башланы. Тәүге "уңыштар" шул турала һөйләй. 2018 йылда Рәсәй Президенты пенсия йәшен кисектереү тураһында указ ҡабул иткән ваҡытта Рәсәйҙә пенсионерҙар һаны 43,5 млн ине һәм был 2010 йылдан алып илдә уларҙың һаны туҡтауһыҙ йылдан-йыл арта барған осор булды. Мәҫәлән, 2008 йылда барлығы 38,4 млн пенсионер булһа, был һан ун йылдан тағы 5 миллионға артып, әлеге 43,5 млн тәшкил иткәйне. Был хәл ил хөкүмәтендә оло хафа һәм борсолоу тыуҙырҙы: пенсия түләүҙә бюджет наҡыҫлығы арҡаһында ауырлыҡтар башланды. Шунлыҡтан, ул ваҡыттағы премьер Д. Медведев, финанс министры А. Силуанов, ул саҡтағы иҡтисад министры М. Орешкин менән стратегик проекттар үҙәге етәксеһе А. Кудрин, Үҙәк банк рәйесе Э. Нәбиуллина һәм башҡа ҡайһы бер чиновниктар ҡатнашлығында пенсия йәшен кисектереү реформаһы бойомға ашырыла.\nӘлеге көндә пенсионерҙар һаны ҡырҡа кәмеүенең өс төрлө сәбәбе атала. Әйтеп кителеүенсә, тәүгеһе, әлбиттә, пенсия реформаһы. Был турала указ көсөнә ингәндән һуң хаҡлы ялға китергә тейешле өлкән йәштәгеләр эш урындарында тотҡарланырға мәжбүр булды һәм һөҙөмтәлә пенсия алыусылар һаны тәүге йылы уҡ 326 мең кешегә кәмене. Киләһе 2020 йылда иһә "артыҡ тамаҡтар" һаны 300 меңгә кәмергә тейеш тип көтөлһә лә, коронавирус арҡаһында яҡты донъя менән хушлашыусылар иҫәбе өҫтәлеп, был күрһәткес йәмғеһе ярты миллиондан (568 мең 700) артып китте. Бында коронавирусты ғына ғәйепләү дөрөҫ булмаҫ: өсөнсө сәбәп - өлкән быуын вәкилдәренең фәҡирлек сигендә йәшәү шарттары ла үҙ эшен эшләне, ти эксперттар, сөнки аҙыҡ-түлеккә, дарыуҙарға, коммуналь хеҙмәттәргә хаҡтарҙың көндән-көн юғары үрләүе ҡарттарҙы аслы-туҡлы көн күрергә мәжбүр итте һәм улар араһында үлем кимәлен арттырҙы.\nШулай итеп, пенсия реформаһы үҙенең төп маҡсатына - пенсия алыусылар иҫәбен кәметеүгә ирешһә лә, был өлкән йәштәгеләрҙең тормош хәлен яҡшыртманы. Шуға күрә халыҡ мәнфәғәтен күҙәтеүсе ҡайһы бер бик һирәк депутаттар пенсияны арттырыуҙың башҡа төрлө юлдарын эҙләй һәм ниндәй ҙә булһа тәҡдимдәре менән сығыш яһай башланы. Мәҫәлән, шундай эшмәкәрҙәрҙең иң әүҙеме РФ Дәүләт Думаһының "Ғәҙел Рәсәй - Хәҡиҡәт хаҡына" фракцияһы етәксеһе Сергей Миронов ҡаҙна ҡытлығын тулыландырыу маҡсатында "ил бюджеты менән пенсионерҙар араһында кәрәге теймәгән аралашсы" булараҡ, Рәсәй Пенсия фондын бөтөрөргә тәҡдим итте. Депутаттар ЛДПР етәксеһе Владимир Жириновский, Алексей Журавлев, Вера Ганзя һәм башҡалар ҙа был идеяны хуплап сыҡтылар. Ни өсөн тигәндә, ысынлап та, пенсионерҙар һаны кәмеүгә ҡарамаҫтан, РФ Иҫәп палатаһы тикшереүҙәре һөҙөмтәһендә Пенсия фондының сығымдары арта ғына бара икән. Бына парадокс, ләкин уның сере бөгөнгө тормошҡа хас ябай ғына: фонд чиновниктарына бер йыл эсендә эш хаҡы 17,8 процентҡа арттырылды һәм ул уртаса 78 меңдән айына 91 меңгә барып етте. Ә был фондтың тулайым сығымдары Иҫәп палатаһы мәғлүмәттәре буйынса 117,7 миллиардҡа барып баҫа, имеш. Фонд хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡы сығымдарынан тыш, был ведомство үҙ ҡарамағындағы 2,3 млн кв.м. майҙан тәшкил иткән күсемһеҙ милекте тотоуға, ремонтҡа, эш буйынса кәрәкле тауарҙар, эш һәм хеҙмәттәр күрһәтеү буйынса мәғлүмәт-коммуникация технологиялары өсөн һәм ҡайҙалыр яңы ведомство биналары төҙөүгә сығымдар, йәғни Пенсия фондының эске, үҙ кәрәгенә сығымдары ҡабара ғына бара. Был ведомствоны бөтөрөү шуға ла бюджетты тулыландырыуға байтаҡ өҫтәмә булыр ине, ти ошо тәҡдим яҡлылар.\nЛәкин, һәр ваҡыттағыса, халыҡҡа яҡшылыҡ теләгән тәҡдимдәр теләк булып ҡына ҡала шул, чиновниктар бюрократияһы иң тәүҙә үҙҙәренең "комфорт мөхите"н ҡайғырта, уның менән һис хушлашырға теләмәй. Ул ғына ла түгел, Пенсия фонды позицияһын артабан нығытыу сараһы күрелә: М.Топилин урынына яңы етәксе, иҡтисад фәндәре докторы Н.Кричевский тасуирлауынса,"тәжрибәле һәм прогрессив ҡарашлы" Андрей Кигимдың тәғәйенләнеүе лә ошо хаҡта һөйләй кеүек. Хөкүмәт премьеры Михаил Мишустин да уға социаль үҫеш йүнәлешендә ҙур өмөттәр бағлай. Быға тиклем Социаль страховка фондын етәкләгән Кигим ошо ведомство менән РФ Пенсия фондын берләштереү һөҙөмтәһендә эште яныса ойошторорға тейеш тип ҡарала. Әллә инде, ҡалыплашып өлгөргән системаның нигеҙе иҫкесә ҡала килә икән, уның етәкселәрен алыштырыуҙан ни фәтүә булыр икән? Өлкән йәштәге граждандар, ғүмерҙәре етһә, тағы ла көтөр, үҙгәреш өмөт итер, шулай итеп, 2030 йыл да килеп етер, һәм дәүләт, ниһайәт, еңел һулап, пенсия менән тәьмин итеү бурысын граждандарҙың үҙ елкәһенә күсереп тә ҡуйыр. Һәр хәлдә, эксперттарҙың тел төбөнән шул аңлашыла...\nЯҙылған: 10.09.21 | Ҡаралған: 272


Республика ауыл хужалыҡтарында яҙғы-сәсеү кампанияһына әҙерлек тамамланыу алдында\nБаҫыуға йәлеп ителәсәк техникаларҙы ремонтлау һуңғы этапҡа сығарылды. Бишбүләк районы хужалыҡтарында эш 80 процентҡа теүәлләнгән.\nБишбүләк районында быйыл 60 мең гектарҙан ашыу ер эшкәртеләсәк. Яҙғы-сәсеү эштәрен ауыл эшсәндәре бер ай эсендә атҡарып сығырға ниәтләй. Быға техникаларҙың төҙөклөгө, яғыулыҡ-майлау материалдары ла һәм әлбиттә, механизаторҙың булдыҡлығы ла үҙ һөҙөмтәһен бирәсәк. Баҫыу эштәренә барлығы өс тиҫтәләп техника йәлеп ителәсәк. Уларҙың күбеһе яңы.\nКөҙ айҙарында иген һаҡлау келәттәренә оҙатылған орлоҡтар ҙа иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Ауыл эшсәндәре ҡыш дауамында уларҙың дымлылығын күҙ уңында тотто. Ә инде һауа температураһы бер аҙ күтәрелә төшкәс, иген һәм майлы культураларын ағыулау эшенә тотонасаҡ. Был ысул билдәле булыуынса зарарлы матдәләрҙән һаҡлау маҡсатында башҡарыла.\nБишбүләк районының почетлы гражданины Владимир Абрамов 79 йәшен тултырыуына ҡарамаҫтан, яратҡан эшенән айырылмай. Бар ғүмерен республика ауыл хужалығын үҫтереүгә арнаған замандашыбыҙ йәштәрҙе эшкә өйрәтеүҙе үҙ бурысы һанай\nЗаманға яраҡлашып эш башлаған төбәк хужалыҡтарының береһе йыл да үҙ уңыштарына ҡыуанып бөтә алмай. Икенсенән, Бишбүләк районы иҡтисадын үҫтереүгә үҙ өлөшөн индерә. «500 ферма» республика программаһында ҡатнашып һөт һыуытҡысы алыуға өлгәшә. Тәүлегенә 2 мең самаһы һөт һауып алына. Продукцияны реализациялау ҙа уңышлы хәл ителә. Ул урындағы предприятиеға 21 һум 50 тингә оҙатыла. Әйткәндәй, хужалыҡ йыл аҙағына тиклем яңы мал һарайы төҙөүҙе күҙаллай.


Өфөлә йөклө ҡатынды үлтереүҙә ғәйепләнеүсе уның мәйетен таҡталар аҫтына йәшергән — Тәфтиш комитеты видеоһы // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\n18:24, 15 февраля 2018 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөлә йөклө ҡатынды үлтереүҙә ғәйепләнеүсе уның мәйетен таҡталар аҫтына йәшергән — Тәфтиш комитеты видеоһы Фото: Рәсәйҙең Башҡортостан Республикаһы буйынса Тәфтиш комитеты\nҒәйепләнеүсе һүҙҙәренсә, үлтергәндән һуң ул мәйетте йәшерергә булған: ҡатындың йәнһеҙ кәүҙәһен ҡала ситенә алып сыҡҡан, Фёдоровка ауылы янында ҡулайлы урын тапҡан.\n«Мин теләһә ниндәй ишектәр ташый башланым, уны ситкәрәк күсерҙем. Ҡалдырҙым. Һуңынан табырҙар тип уйланым. Икенсе көндө кәүҙәне яңынан йәшерергә килһәм, был өйөмдәр юҡ ине», — тип һөйләне ул.\nЗыян күргән ҡатынды һөйрәгәндәр, уны ҡаны аҡҡан, тип өҫтәне тәфтишсе. Енәйәтсе уның өҫтөнә сүп-сар өйгән һәм ҙур йәшник ҡуйған.\n«Икенсе көндө багажниктан көрәк алып, соҡор ҡаҙа башланым. Мәйеткә таҡталар ташланым. Йәшникте ошонда күсерҙем», — тине ир.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, февраль башында хоҡуҡ һаҡлау органдары хеҙмәткәрҙәре Өфөнөң Калинин районы Фёдоровка ауылы янындағы урманда бер кешенең бысаҡ менән сәнскеләнгән кәүҙәһен тапҡайны. Ул 2017 йылдың 9 декабренән хәбәрһеҙ юғалған тип иҫәпләнгән 34 йәшлек ҡатын булып сыҡты.\nТәфтишселәр мәғлүмәте буйынса, 9 декабрҙә ул өйөнән сығып киткән һәм хәбәрһеҙ юғалған. Ҡатын йөклө булған, тип фаразлана. Башҡортостандың Эске эштәр министрлығы тәфтишселәре, эксперт-криминалистары ғәйепләнеүсенең эҙенә төштө һәм 30 йәшлек ирҙе ҡулға алды. Ир үҙ ғәйебен таныны. «Үлтереү» статьяһы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған.


Архив газеты "Йәшлек" » Страница 353\nУл донъяны тик үҙенсә күрҙе Башҡортостан » Хәтер\n2008 йылдың 30 мартында күренекле рәссам Рәшит Фәтих улы Имашев вафат булды. Уның йөрәге яңы әҫәр яҙғанда туҡтаған.\nУл 1939 йылдың 31 мартында Миәкә (хәҙерге Бишбүләк) районының Аҙнай ауылында тыуа. Ата-әсәһе – уҡытыусылар. Фәтих ағай Рейхстагты штурмлағанда Берлинда һәләк була. Рәшит Өфөнөң 9-сы интернаты (Р. Ғарипов исемендәге Республика башҡорт гимназия-интернаты), Ҡаҙан һынлы сәнғәт училищеһын һәм В. Суриков исемендәге Мәскәү дәүләт һынлы сәнғәт институтын тамамлай. Урта мәктәптә уҡығанда рәсемдәре «Азат хатын», «Һәнәк», «Саян», «Детский мир», «Юность» журналдарында баҫыла.\nКире ҡайтырға << 1 349 350 351 352 353 354 355 356 357 796 >> Киләһе бит


59. Хәшер (Ҡыуып сығарыу)\n(Хәшер сүрәһе 24 аяттан тора. Мәҙинәлә ингән. «Хәшер» — ҡыуып сығарыу, бер урынға туплау, йыйнау мәғәнәләрендәге һүҙ. 2—7 нсе аяттарҙа йәһүд ҡәбилаһе Надир тоҡомон ҡыуыпп сығарыу тураһында һөйләнә. Һүҙҙең беренсе мәғәнәһендәге исемде алған сүрә.)\nКүктәрҙә һәм Ерҙә булғандарҙың барыһы ла еңелеү белмәҫ, хикмәт эйәһе —Аллаһты маҡтап тәсбих әйтә.\nКитабы булған халыҡтың иман килтермәгәндәрен (Тәурәтле йәһүдтәрҙе) әүәлгеһендә йорттарынан ҡыуып сығарған — Аллаһтыр. Һеҙ уларҙың ҡыуыласағын күҙ алдына ла килтерә алмай инегеҙ. Улар: ҡәлғәләребеҙ беҙҙе Аллаһтан һаҡлар, тип өмөтләнә ине. Әммә Аллаһтың язаһы уларға көтмәгән яҡтан килде. Ул уларҙың йөрәктәренә ҡурҡыу һалды. Улар өйҙәрен үҙ ҡулдары менән һәм дә мөьминдәрҙең ҡулы менән харап иттеләр. Әй, һеҙ! Башында аҡылы булғандар, бынан ғибрәт алығыҙ.\nӘгәр ҙә Аллаһ уларҙың тәҡдиренә ҡыуыласаҡтарын яҙып ҡуймаған булһа, әлбиттә, уларҙы донъяла уҡ язалаған булыр ине. Әхирәттә лә улар өсөн йәһәннәм ғазабы бар.\nБыл (ҡыуылыу һәм язалар) уларҙың Аллаһҡа һәм уның Пәйғәмбәренә ҡаршы килеүҙәре арҡаһында булды. Аллаһҡа ҡаршы килгән кеше белеп торһон, Аллаһтың язаһы бик тә хәтәр буласаҡ.\nХөрмә ағастарының берһен генә киҫеүегеҙ ҙә йәки киҫмәйенсә ҡалдырыуығыҙ, Аллаһтың рөхсәте менән генә булыр. Аллаһ юлдан яҙғандарҙы меҫкен хәлдә ҡалдырыу өсөн шулай эшләй.\nАллаһ ярҙамы менән уларҙан алған ғәнимәт малдары Пәйғәмбәргә тейеш; сөнки һеҙ ул малды алыр өсөн ат менеп, дөйәгә атланып килмәнегеҙ. Аллаһ пәйғәмбәрҙәрен айырым кешеләрҙән өҫтөн ҡылыр. Аллаһтың һәр нәмәгә ҡөҙрәте етә.\nАллаһ ярҙамындә Пәйғәмбәр өсөн яулап алынған илдәрҙәге байлыҡ-ғәнимәт Аллаһҡа, Пәйғәмбәргә, уның яҡындарына, йәтимдәргә, фәҡирҙәргә һәм юлда ҡалған юлсыларға булыр. Шулай булғас, был малдар, был байлыҡ бары тик байҙар араһында ғына бүлешер өсөн була алмай. Пәйғәмбәр һеҙгә нимә бирһә, шуны алығыҙ, нәмәне алырға тыя икән, уны алмағыҙ. Аллаһтың язаһынан ҡурҡығыҙ. Аллаһтың язаһы бик тә хәтәрҙер.\n(Аллаһ биргән был ғәнимәт малдары) йорттарынан ҡыуылған һәм малдары таланған, Аллаһтан бер ниғмәт һәм ризалыҡ өмөт иткән, Аллаһтың диненә һәм Пәйғәмбәренә ярҙам иткән фәҡир мөһәжирҙәргә бирелергә тейеш. Бына, улар — тура юлдағылар.\nБайтаҡтан әүүәл Мәҙинәне ватан итеп, ихлас күңелдән иман килтергән кешеләр үҙҙәре янына күсеп килгән мөһәжирҙәрҙе яҡын итеп ҡаршы алырҙар, уларға бирелгән мал (ғәнимәт) арҡаһында (күпсенеп) көнләшеү хисе тоймаҫтар. Хатта үҙҙәре ҡыйын хәлдә (ас) булһалар ҙа, улар (мохтаждарҙың, Мөһәжирҙәрҙең) ихтыяжын алға ҡуйыр. Кем нәфсеһен (малға хирыҫлығын) тыя белә, шул мораҙына ирешкәндәрҙән булыр.\nБыларҙан һуң килеүселәр әйтер:\n— Раббыбыҙ, беҙҙе һәм беҙҙән элек килеп киткән иманлы ҡәрҙәштәребеҙҙе, зинһар, ярлыҡа; күңелдәребеҙҙә, иман килтергәндәргә ҡаршы һис бер хөсөтлөк ҡалдырма. Раббыбыҙ, шик юҡ, Һин — сикһеҙ мәрхәмәтле, сикһеҙ рәхмәтле.\nМонафиҡтарҙы бер ҙә күргәнең юҡмы ни? Китаплы халыҡтың кәфер булған ҡәрҙәштәренә әйттеләр:\n— Әгәр һеҙ йортоғоҙҙан ҡыуылһағыҙ, шик юҡ, беҙ ҙә һеҙҙең менән бергә китәсәкбеҙ; һеҙҙән башҡа һис берәүгә лә эйәрмәйбеҙ. Әгәр һуғышҡа керер булһағыҙ, әлбиттә, ярҙам итербеҙ, — тигән һүҙҙәрен ишетмәнеңме? Аллаһ шаһиттыр, улар, әлбиттә, ялғансы.\nЫсындан да, әгәр улар ҡыуылһа, монафиҡтар йорт ташлап, уларға эйәрмәҫ. Тегеләре һуғышҡа керһә, ярҙамға килмәҫ. Табандарын ялтыратып, һуғыш ҡырын ташлап ҡасырҙар. Ахырҙа уларҙың үҙҙәренә лә ярҙам итеүсе булмаҫ.\nШуныһы көн кеүек асыҡтыр, һеҙҙән ҡурҡыу уларҙың йөрәктәренә кереп урынлашҡан. Был ҡурҡыу Аллаһ ғазабынан ҡурҡыуға ҡарағанда көслөрәк. Улар — (Хәҡиҡәттең ҡайһы яҡта икәнен) аңламай торған нәҫел.\nУлар (иманһыҙҙар) берҙәм булып һеҙгә ҡаршы һуғыша алмаҫтар; нығытылған ҡәлғәләр артына йәки таш ҡоймаларға боҫоп ҡына һуғышырҙар. Үҙ араларындағы һуғыш ҡаты булыр. Гәрсә, улар һиңә берҙәм булып күренер, әммә уларҙың күңелдәре айырым. Улар — аҡылға ултырмаған бер халыҡтыр.\nУларҙың хәле үҙҙәренән алда ғына йәшәп киткән һәм гөнаһтарына күрә язаһын да алған ҡәүемдәрҙеке кеүек. Уларға хәтәр яза бар.\nМонафиҡтарҙың хәле иһә нәҡ шайтандың хәле кеүек. Шайтан кешегә:\n— Инҡар ит! — тине. Кеше инҡар иткәс:\n— Мин һеҙҙән йыраҡ торам, сөнки мин ғәләмдәрҙең Раббыһы булған Аллаһтан ҡурҡам, — ти.\nИкеһенең дә ахыры — мәңгелек ут булыр. Улар шунда ҡаласаҡ. Бына был (йәһәннәм) — залимдарҙың язаһы.\nӘй, иман килтергән бәндәләр! Аллаһтың язаһынан ҡурҡығыҙ һәм һәр кем, киләсәк өсөн нимә әҙерләгәнлеге тураһында уйланһын. Аллаһтың язаһынан ҡурҡығыҙ. Аллаһ һеҙҙең нимә ҡылғанығыҙҙан хәбәрҙар.\nАллаһты онотҡан һәм шуның арҡаһында Аллаһ та уларға (яҡшылыҡтың) нимә икәнен онотторған кешеләр кеүек булмағыҙ. Улар — Аллаһ юлынан яҙған бәндәләр.\nЙәһәннәмгә кергәндәр менән йәннәткә кергәндәр тиң булмаҫ. Йәннәттәгеләр — мораҙҙарына ирешкән мөьминдәр.\nӘгәр ҙә Беҙ был Ҡөръәнде тау башына индергән булһа инек, ихтимал, Аллаһтан ҡурҡыуҙан тетрәп, тау урталай ярылған булыр ине. Был миҫалдарҙы Беҙ кешеләр һабаҡ алһын, тип килтерәбеҙ.\nАллаһтың сифаты шулдыр —Унан башҡа олуғ ҡөҙрәтенә эйә зат юҡ. Күренмәгәндәрҙе лә, күренгәндәрҙе лә белеп тороусы. Аллаһ — мәрхәмәтле, Аллаһ — рәхимле.\nАллаһтың сифаты шулдыр — Унан башҡа олуғ ҡөҙрәткә эйә зат юҡ. Ул бөтөн мөлкәттең берҙән-бер хужаһы, изгеҙер, именлек өләшеүсе, ышаныс биреүсе. Күҙәтеп, һаҡлап тороусы. Еңелеү белмәҫ. Теләгәнен башҡарыусы. Олуғлыҡта тиңе булмаған. Уға тиңләштерелгәндәрҙең барсаһынан өҫтөн — бер Аллаһ.\nАллаһ шулдыр, Ул (ғәләмдәрҙе) барлыҡҡа килтереүсе; яралтыусы (юҡтан бар итеүсе), хасил иткәндәргә рәүеш (тәртип, һүрәт, система) биреүсе — Аллаһ. Иң матур исемдәр Аллаһта ғына. Күктәрҙә һәм Ерҙә булғандарҙың барсаһы Уға тәсбих әйтә. Ул — һәр ваҡыт ҡөҙрәт һәм хикмәттәр эйәһе.


Зат. Франция секс өлкәндәр өсөн бушлай таныша танышты секс танышты ча-ча - өлкәндәр өсөн секс сексуаль бушлай таныша иғлан танышҡан ҡатын Шлюха\nЗат. Франция секс өлкәндәр өсөн бушлай таныша танышты секс танышты ча-ча — өлкәндәр өсөн секс сексуаль бушлай таныша иғлан танышҡан ҡатын Шлюха\nҠатын шлюха, дуҫтарса, яғымлы һәм бөхтә, e, физика g тартты һәм күкрәгенә н китте, һәйбәт кеше өсөн, вежливый, һәм әлеге ваҡытта ике пособничество ҡосаҡлап. Мин хард шулай уҡ ҡайһы берҙәрен яратып, әгәр хистәрҙе үтә. Һеҙ йәше, фотоға һәм тәҡдимдәрегеҙ булһа, рәхим итегеҙ! Рәхмәт, s тиҙ һәм tr. Был матур девка, ул amuserais, ҡатын-ҡыҙ йәки ир-егет менән бер аҙ булһа ла, мин паломниктар s ашыу элек булдырылған. Мин физик һәйбәт булды, пирсинглы бөхтә һәм интим e мин, мин, тип, һеҙ мин күрһәткән, һеҙҙең һәм доброжелательный әгәр, һеҙгә оҡшай миңә. Мин ҡаршы төндә бер нәмә лә булмай, улар йылы тамамланды, ике-һәм төркөмдәр, саклауда беҙ күберәк, ҡыуандыра, ул шул тиклем күберәк була. Һеҙҙең тәҡдимдәрҙе көтә электрон почта аша, адресы күрһәтергә онотмағыҙ мине, мин яуап бирә алмаған ине. Токио Һаумы, кеше эҙләнем мин секс-ваҡиға, дөйөм рифмоваться менән секс s tr чувственный, шатлыҡ, йылы. Минең рәхәт-был башлыса һеҙгә, ә ул, һеҙ нимә эшләйһегеҙ. Мин яратам һаран ир-аттар, һәм ул һалҡын күҙҙәре булмаған, улар яҡшы беләләр, сөнки уларҙы теләгән. Мин яҙа мин һорай һәм хәбәрҙәр менән һүрәтләп, фотоһы минең өсөн! Кәкүк, һин был билдәһеҙ каприз менән осрашыуын әйткәндер? Мин уйын өсөн партнерҙар кәрәк, ир-егет, ҡатын-ҡыҙ, әгәр мөмкинселек булһа). Мин бик игровая! Мин эшләгән йәки sms йәки t нахалка ч.\nEl R. Почта һеҙҙең яуап биреү тиҙлеге күберәк була, мин һеҙгә хәбәр бирәсәк, һәм һеҙ фантазия! Мин борсолоп Jef токио минең ғаилә тормошо, миңә кәрәк, — тип мин кешенән биреү, d сэр, мин иҙәнгә tr s ишек, мин яратмай, мин оҙон әҙерләй һәм эшләй, мин ласкать, йәшеренлек гарантиялана, гигиена тәьмин итә. Бөтә фантазияларын тәҡдим итә, урын, урын, бәйләнеш өсөн яуап йыйнаҡ. Токио Сәләм, мин йәш ҡатын-ҡыҙ, ул эзләй экстремаль күңел, мин теләр инем менән уратып e дик булып, йә хатта күберәк, әгәр һеҙҙең теләгегеҙ, j organiserais төркөмө, әгәр, һис шикһеҙ, һеҙ, дуҫтары ярҙамы менән джан d. Мин яратам; осалар, мин эшләй көсләп, мине сперма һәм күп глотать ҡапларға мәжбүр була. Святитель минең менән һеҙҙең менән фото һәм хәбәр һөйләм. Мин алам яҡшы хәрәкәт итәм мин! Тиҙ tr ‘s A теләгән кешеләр осрап, етәксеһе op мөхәббәт энергияһы менән туҡланып, көсөн һәм стимуляторҙар tr’ s һүҙ. Мин һеҙҙән хәбәрҙәр көтә.\nҙур булмаған өлгөһө)\nJ, тирбәлә лә, минең теләк һезгә бүлеп, миңә лә. Токио включается егет ҡатын-ҡыҙ эҙләү, бәйләнеш мөмкинлеге, ә һуңынан, тәжрибә бар, һәм мин яратып ауыҙ итә ала. Минең мин алам, әгәр һеҙ түгел, ҡала үҙәгенән алыҫ, әгәр ҡыҙыҡһыныусылар, рәхим итегеҙ, м ҡысҡыра, осрашыу тураһында килешә! Тиҙ s A tr\n← танышыу сайттарына теркәлдем


Башҡортостанда 200-ҙән ашыу йәшерен документ киң йәмәғәтселек иғтибарына сыға | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 мая 2017 — 16:03 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда 200-ҙән ашыу йәшерен документ киң йәмәғәтселек иғтибарына сыға. Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай башланғысы менән айырым һаҡ аҫтындағы архив йыйынтыҡҡа баҫтырылып көҙгә интернетҡа ҡуйыласаҡ. Закондар тупланмаһының 22-се томында 1942 йылда Башҡортостан хөкүмәте ҡабул иткән ҡарарҙар урын аласаҡ.\nҺары ҡағыҙҙа күренер-күренмәҫ хәрефтәр менән яҙылған был һүҙҙәр 75 йыл элек тотош бер ғаилә яҙмышына ҡара болот булып яғыла. Сәйәси репрессияға эләккән меңәрләгән кеше өсөн Башҡортостан ере һуңғы төйәккә әйләнә.\nАрхив хеҙмәте ветераны Рәфҡәт Вәлишин ярты йыл дауамында алыҫ 42-сы йылда Башҡортостан хөкүмәте һәм коммунистар партияһы ҡабул иткән бөтә ҡарарҙарҙы өйрәнә. Барлығы 300-ҙән ашыу документ тикшерелә, улар араһынан тарих өсөн иң мөһимдәре һайлана. Әлегә тиклем был мәғлүмәттәрҙе асыуға рөхсәт булмай.\nАвария хәрәкәт ваҡытында йоҡлап киткән машинист һәм кочегар арҡаһында сыға. Уларҙы илке-һалҡылыҡта ғәйепләйҙәр һәм ҡаты язаға тарттыралар.\nТап 1942 йылда Башҡортостандың аграр тармағы өсөн яңы дәүер башлана, Ҡырмыҫҡалы районында шәкәр заводы төҙөү ҡарар ителә. Ошо һәм башҡа бик күп мәғлүмәттәр архив белгесте өсөн дә ҙур асыш була.\nҺуғыш барған көнбайыштан тиҫтәләрсә предприятие күсерелә. Хәрби техника, самолет, снаярдтарҙың күп өлөшө тап беҙҙең республиканан фронтҡа оҙатыла. Тәүге башҡорт истребителдәре халыҡ көсө менән төҙөлә.\nЙәшерен мәғлүмәттәрҙә киң йәмәғәтселеккә еткереү башланғысын Дәүләт йыйылышы – Ҡоролтай күтәреп сыға. Быға тиклем баҫтырылған 21 томда Башҡорт автономияһы барлыҡҡа килгәндән – 1919 йылдан алып мәғлүмәттәр һаҡлана.\n1942 йыл Бөтә илдәге кеүек Башҡортостан халҡы өсөн бик ҡатмарлы була. Бер ус бойҙай өсөн ас халыҡты яланға сығарып аталар, бер ҡаршы һүҙ илгә хыянат итеүгә тиңләнә. Тик һуғыш шарттарында күп мәғлүмәттәр йәшерен ҡала. 75 элек булған ысынбарлыҡ хәҙер асыҡлана. Йыйынтыҡ көҙгә электрон рәүештә Дәүләт йыйылышы-Ҡоролтай сайтында баҫыласаҡ.


Павлов майҙаны (Новочеркасск) — Башҡорт Википедияһы\nПавлов майҙаны (Новочеркасск)\nПавлов майҙаны — Ростов өлкәһе Новочеркасск ҡалаһы майҙандарының береһе.\nXIX быуат башында Павлов майҙанында дон казактарының төп учреждениелары торған. Был урында 15 йыл дауамында Яңы Черкасскиҙың административ үҙәге була. Майҙан исеме ул ваҡытта Парад майҙаны тип йөрөтөлә.\n1895 йылдағы документтарҙа ул Институт майҙаны тип атала башлай, сөнки XIX быуат уртаһынан башлап был урында Мария дон ҡатын-кыҙҙар институты тора. Институты икенсе бинаға күсерелгәс, майҙан яңынан Дон Ғәскәре атаманы Н. И. Святополк-Мирской исемен йөрөтә. 1910 йылда майҙан территорияһында Серафим Саровский сиркәүен һалалар. Һуңынан сиркәү 1930-сы йылдарҙа емерелә. Шул уҡ ваҡытта майҙандың исеме тағы ла үҙгәртелә, ул немец социалисты Фердинанд Лассаль хөрмәтенә Лассаль майҙаны тип атала.\n1963 йылда майҙан Павлов майҙаны тип атала. XXI быуат кешеләре был майҙандың Бөйөк Ватан һуғышы геройы Павлов хөрмәтенә аталғанын беләләр. 1942 йылдың сентябрендә ул Тимофей Васильевич Колыванов менән бергә, немец һуғыш кәрәк-яраҡтары тейәлгән вагонды шартлатып, тимер юл хәрәкәтен туҡтатҡан. Бының өсөн немецтар уны үлтергәндәр. Георгий Павлов үлгәндән һуң 2-дәрәжә Ватан һуғышы ордены менән бүләкләнгән.\n↑ Новочеркасск-столица мирового казачества: история и современность,Евгений Иванович Кирсанов Вагриус, 2008 — Всего страниц: 975\n↑ Площадь Павлова//Муниципальное бюджетное учреждение культуры Новочеркасская Централизованная библиотечная система\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Павлов_майҙаны_(Новочеркасск)&oldid=695760 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:14 15 июнь 2017 үҙгәртелгән.


Йәш экологтар ғүмере өсөн хәүефле урында ял итә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЙәш экологтар ғүмере өсөн хәүефле урында ял итә\n13:05, 27 июля 2010 Йәмғиәт\nМәләүез район-ара прокуроры «Йәш эколог» Республика экология-биология үҙәгенең йәйге лагеры эшен туҡтатыуҙы һорап судҡа дәғүә биргән. Был турала БР Прокуратураһының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nЛагерь Нөгөш һыуһаҡлағысы буйында урынлашҡан. Тикшереү барышында прокуратура хеҙмәткәрҙәре һауыҡтырыу лагерында балаларҙың йәйге ялын ойошторғанда закондар боҙоуҙы асыҡлаған. Мәҫәлән, лагерға балалар килер алдынан эсәр һыуға анализ үткәрелмәгән, һыу ятҡылығының ярҙары һәм төбө тикшерелмәгән, йөҙә белмәгән балаларға һыу инеү урыны юҡ. Лагерь урман эсендә урынлашҡан, һыу менән тәьмин итерлек сығанаҡ һәм гигиена саралары ҡаралмаған. Туристик лагерь территорияһы бер ниндәй айырыу билдәләре менән билдәләнмәгән.


Баймаҡ менән Сибайҙың яңы һулышы | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБаймаҡ менән Сибайҙың яңы һулышы\n17 December 2020 — 11:24 ГТРК «Башкортостан»\nБаймаҡ ҡалаһы подъездарҙы ремонтлауға 10 миллион аҡса ала, Урғаҙала тиҫтәләрсә йылдар хәл ителмәгән һыу мәсьәләһе урынынан ҡуҙғалды. Сибайҙа иһә сәнәғәт обьекттарында етештереү күләме арта. Радий Хәбиров ике көнлөк эш сәфәре менән Урал аръяғында булып ҡайтты. Һөйөнөрлөк ваҡиғалар менән төбәктә бихисап проблемалар ҙа асыҡланды. Башҡортостан башлығының урындағы хакимиәттәр алдына ҡуйған бурыстары, социаль өлкәләге яңы проекттар тураһында тулыраҡ мәғлүмәттәр хәбәрсебеҙ Ғәзиз Лоҡмановтың махсус яҙмаһында.\nПрививка яһатыу тиҙлеге арта\nБал, ҡымыҙ һәм ҡаҙылыҡ еңһен\nРеспублика йәмәғәтселеге бөгөн халыҡ шағиры Мостай Кәримде иҫкә ала\nХалыҡ иҫәбен алыу бара\nСергей Греков CОVID-19-ға ҡаршы етди көрәшергә саҡыра\nКоронавирус сәбәпле 18 октябрҙән ғәмәлгә ингән сикләүҙәр нисек үтәлә?\nҮткән тәүлектә Башҡортостанда мәкерле сирҙән тағы 35 кеше һәләк булған\nӨфөлә “Йәшлек хаус” асылды\nҠышҡы тәгәрмәс кейергә ваҡыт\nЮғары әҙерлек тураһындағы указда яңы өҫтәмәләр бар\nРеспубликала һуңғы тәүлектә 36 886 кеше коронавирустан прививка яһатҡан. Һөҙөмтәлә Башҡортостанда COVID-19-ға ҡаршы вакцинаның беренсе компонентын яһатҡан кешеләрҙең һаны 1 479 634-кә еткән. Икенсе компонентты 1 274 766 кеше һалдырған. Төбәккә дөйөм алғанда 1 911 248 доза вакцина килтерелгән....\nБөгөн төбәк аҙыҡ-түлек брендтарының «Рәсәй тәмдәре» милли конкурсында тауыш биреү башланды. 20 октябрҙән 7 ноябргә тиклем һәр төбәк халҡы үҙенә оҡшаған өс брендты яҡлап тауыш бирә ала. Бының өсөн сайтҡа үтергә һәм исемлектән төбәкте менән бренд атамаһын һайларға кәрәк. «Башҡортостан аҙыҡ-...\nМостай Кәрим Башҡорт АССР-ы ойошторолған йылда донъяға килгән. Ил ағаһының тормош һәм ижад юлы Башҡортостанға һәм унда йәшәгән һәр милләт вәкиленә мөхәббәт менән һуғарылған. Башҡорт әҙәбиәтенең алтын фондына ингән «Айгөл иле», «Йәйәүле Мәхмүт» драмалары, «Ҡыҙ урлау» комедияһы, «Ай тотолған төндә...\nУн йылға бер үтергә тейешле иҫәп алыу кампанияһы быйыл тәүге тапҡыр һанлы форматта үтә. 15 октябрҙән 14 ноябрға тиклем Рәсәй халҡы үҙенә уңайлы 3 ысул менән иҫәп алыу ҡағыҙындағы 33 һорауға яуап бирергә хоҡуҡлы. Кушнаренко районында 15-се октябҙән 17-һенә тиклем Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу...\nҮткән аҙнаны ҡала хакимиәте коллективы ҡайғылы юғалтыу менән тамамлағайны. Йома Өфө хакимиәтебашлығы урынбаҫары Гөлнара Вәлиева коронавирус сирен еңә алмай баҡыйлыҡҡа күсте. Был аҙнаның оператив кәңәшмәһен Сергей Греков CОVID-19-ға ҡаршы етди көрәшергә өндәп башланы. Сергей Грековтың яңы урынбаҫары...\nРеспубликала күләмле рейдар үтә. Хәҙер төшкө аш ваҡытында ла яҡындағы кафеға тиҙ генә инеп сығыу мөмкинлеге юҡ. Һәр ваҡыт үҙең менән прививка яһатыу хаҡында белешмә йәки сертификат булырға тейеш, ти егеттәр.Ресторан, матурлыҡ салондары хужалары аҡсалата зыян кисереүҙәрен йәшермәй, шулай ҙа...\nАуырыуҙың яңы 664 осрағы теркәлгән. Меңдән ашыу кеше әле госпиталдәрҙә ята. Пандемия башланғандан алып Башҡортостанда 78 мең 137 кеше яңы коронавирус инфекцияһы менән ауырыған, 2 мең 195-е һәләк булған. Республикала әле 1 миллион 457 мең кеше вакцинаның беренсе компонентын алған.\n“Киләсәк быуын өсөн яңы мөмкинлектәр”. Өфөлә “Йәшлек хаус” асылды. Йәштәр һәм ирекмәндәр йорто Башҡортостан башлығы ҡарары менән булдырылды һәм уны асыу тантанаһында Радий Хәбиров ҡатнашты. Республика етәксеһе бинаны ҡарағандан һуң, йәштәр ойошмалары вәкилдәре менән аралашты. Башҡортостан...\nКиләһе кесаҙна, 21 октябрҙә Башҡортостанда тәүге ҡар көтөлә. Был хаҡта һауа торошо белгестәре хәбәр итте. Метеорологтар мәғлүмәттәре буйынса республикала 21 октябрҙә ҡар яуып юлдарҙа боҙлауыҡ барлыҡҡа килеүе ихтимал. Бөгөн, 20 октябрҙә, урыны менән бер аҙ ҡар ҡатыш ямғыр яуыр, тип...\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров коронавирус таралыу хәүефенә бәйле юғары әҙерлек тураһындағы указға өҫтәмәләр индерҙе. 2021 йылдың 25 октябренән 18 йәштән оло граждандар ваҡлап һатыу баҙарҙарына COVID-2019-ға ҡаршы вакциналау тураһында сертификат йәки һуңғы алты айҙа коронавирус менән...


Республиканың Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, майҙа Башҡортостанда йәшәүселәрҙе өҫтәмә өс көн ял көтә\nБайрамдар уңайынан, 1, 2, 3, 4, 9, 10 һәм 11 май ял көндәре тип иғлан ителә. 30 апрелдә һәм 8 майҙа эш көнө бер сәғәткә ҡыҫҡартыла. 1 май - Яҙ һәм хеҙмәт байрамы менән 9 май - Еңеү көнө ял һәм байрам көндәре булып тора. Алдараҡ хәбәр ителеүенсә, ял һәм байрам көндәрен һөҙөмтәле файҙаланыу өсөн 4 ғинуар - йәкшәмбе ялы 4 май, дүшәмбегә күсерелгән. 9 майҙың аҙналыҡ ял көнө шәмбегә тура килеүе сәбәпле, ул 11 майға күсерелә. Рәсәй Хеҙмәт Кодексына ярашлы, 1 һәм 9 май көндәре йыллыҡ отпуск биргәндә календар көндәре иҫәбенә индерелмәй.


Тәүге ултырыш, тәүге бурыстар » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Сәйәсәт » Тәүге ултырыш, тәүге бурыстар\nТәүге ултырыш, тәүге бурыстар 05.01.2018 // Сәйәсәт\n— Былтыр республикала 4085 янғын булған. Был күрһәткес элгәре йыл менән сағыштырғанда 1,5 процентҡа кәмерәк, — тине Марат Мәһәҙиев. — Һәләк булғандар һаны ла түбәнәйгән. Яңы йыл байрамы осоронда, 2017 йылдың 22 декабренән 2018 йылдың 10 ғинуарына тиклем, республикала янғынға ҡаршы хеҙмәттәр әҙерлеге юғары кимәлдә буласаҡ. 30 декабрҙән 2 ғинуарға тиклем Башҡортостанда 70 янғын сыҡҡан, дүрт кеше һәләк булған (былтыр 17 кеше). Республика юлдарында 28 юл һәләкәтендә биш кеше һәләк булған, 30-ы имгәнгән.\nХөкүмәт Премьер-министры йәмәғәт хәүефһеҙлеге өлкәһендәге эште көсәйтеү бурысын ҡуйҙы.\n— Ял дауам итә, ошо арала көндәрҙең һалҡынайыуы көтөлә, — тине Рөстәм Мәрҙәнов. — Беҙҙең дөйөм бурыс — янғынға юл ҡуймау. Иҫкәртеү сараларын да көсәйтеү шарт!\nТорлаҡ-коммуналь хужалыҡ предприятиелары юғары әҙерлек тәртибендә эшләй. Авария була ҡалһа, 500-ҙән ашыу бригада йәлеп ителәсәк, резервтағы 297 электр сығанағы, 44 мең тонна яғыулыҡ әҙерләнгән.\nҠар таҙартыу техникаһы ла тулыһынса әҙер. Өфөлә генә – 410, бөтә республика буйынса 845 берәмек техника юлдарҙы ҡарҙан таҙартыуға сығырға әҙер. Ошо арала Өфөлә эшләү өсөн 49 техника һатып алыу күҙаллана.\nРеспублика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Николай Хорошилов әйтеүенсә, тармаҡ штат тәртибендә эшләй. Ни бары өс ғәҙәттән тыш хәл күҙәтелгән: 30 декабрҙә Өфөнөң Орджоникидзе районында һыу тәьминәтендә бер сәғәткә өҙөклөк булған, 31 декабрҙә Бөрйән районындағы – 15 йортта, 1 ғинуарҙа иһә Саҡмағош районында 36 йортта ут һүнгән.\nПремьер-министр Президиум ағзаларын Яңы йыл алдынан республика Башлығы Рөстәм Хәмитов тәғәйенләгән Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары менән таныштырҙы. Андрей Трухан бер үк ваҡытта Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитеты рәйесе буласаҡ. Ошоға бәйле Хөкүмәт ағзалары араһындағы бурыстар бүленешенә үҙгәреш индерелде. Николай Хорошилов торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләрен көйләйәсәк, Андрей Трухан иһә төҙөлөш, архитектура, ҡала төҙөлөшө, транспорт, юл хужалығы һәм металл булмаған продукция етештереү мәсьәләләре менән шөғөлләнәсәк. Яңы вице-премьерға шулай уҡ Башҡортостан милкенә тапшырылған Ҡырымдағы “Юбилей” балалар шифаханаһын реконструкциялау бурысы ла йөкмәтелде.\nРөстәм Мәрҙәнов Башҡортостан Республикаһының төньяҡ-көнсығыш райондарын социаль-иҡтисади үҫтереүҙең урта сроклы комплекслы программаһына етәкселек итеүҙе Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдиновҡа ҡайтарырға ҡушты.


Уҡытыусыларға һәм табиптарға күрһәткән хеҙмәттәре өсөн бүләк алыу тыйыласаҡ - Bash.News\nУҡытыусыларға һәм табиптарға күрһәткән хеҙмәттәре өсөн бүләк алыу тыйыласаҡ\nУҡытыусыларға һәм табиптарға күрһәткән хеҙмәттәре өсөн бүләк алыу тыйыласаҡ https://bash.news/news/86274_uytyusylara_m_tabiptara_krtkn_xemttre_sn_blk_alyu_tyjylasa\nСәскә һәм кәнсә тауарҙарҙан башҡа. Илдең хеҙмәт министрлығы Дәүләт Думаһына ошондай закон проекты тәҡдим итте. Әлегә медицина һәм мәғариф өлкәһе белгестәре 3 мең һумға тиклем генә бүләк алыу хоҡуғына эйә. Ә инде ҡануниәт үҙ көсөнә ингән осраҡта был хеҙмәткәрҙәр, миңә ришүәт бирмәксе итәләр, тип етәкселегенә барып әйтергә тейеш.\nТик бына өс меңдән артығын бирмәгеҙ тигән бер генә табипты ла хәтерләмәйем. Уҡытыусылар ҙа, миңә сәскә генә бүләк итегеҙ, тип ултырмай. Хәйер, йүнле сәскәләр гөлләмәһе лә хәҙер өс мең тирәһе. Кәнсә тауарҙарының да табиптар һәм уҡытыусылар араһында валютаға әйләнеп китеүе лә бар бит.\nУл арала үҙебеҙҙең мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы репетиторҙар менән көрәш башланы. Белем биреү менән мәктәптәрҙә шөғөлләнергә тейештәр, тине Айбулат Хажин. Ә уның сиктәренән тыш, аң-белемгә өйрәтеүселәр - эшҡыуарҙар, әйткәндәй, шул уҡ уҡытыусылар, һәм уларҙы күләгән сығарыу мөһим. Түләүһеҙ белем биреүҙең түләүле дәрестәре тураһында Флорида Ким.\nӨфөлә йәшәүсе Альбина Ғайсина кинйә улына йәнә репетитор эҙләй. Былтыр өлкәне юғары уҡыу йортона уҡырға ингән - хәҙер икенсе малайҙы әҙерләргә сират.\nРепетиторға мөрәжәғәт итмәйенсә лә мөмкин түгел. Сөнки был аҙымға уҡытыусылар үҙҙәре үк этәрә. Йәнәһе лә, был белемең менән генә юғары уҡыу йорттары ябыҡ. Ысынмы, әллә бушмы иҫбатлап ҡара.\nБелем кимәлен күтәреү теләге менән аҡланып аҡса эшләргә теләүсе мөғәлимдәр ҙә юҡ түгел. Ундайҙар уҡытыусылар үҙҙәре үк шул уҡ репетитор булып китә һәм балаларҙы йәлеп итеү өсөн барыһын да эшләйәсәк.\nУҡытыусыларҙың темаларҙы төплө аңлатырға ваҡыты ла етмәй тигән фекерҙәр ҙә бар. Ысынлап та, хәҙерге уҡытыу системаһы уларҙы күберәк отчет яһау эшенә йәлеп итте.\nНисек кенә булмаһын, Мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Айбулат Хажин репетиторлыҡ эшҡыуарлыҡҡа әйләнгән күренешкә ҡәтғи ҡарашын белдерҙе. Өҫтәмә дәрестәр үткәреү яҡшы, әммә күләгәлә аҡса эшләү ысулына әйләнмәгән осраҡта.\nИлдең 70 проценттан ашыу уҡытыусыһы репетиторлыҡ эшмәкәрлеге алып бара. Улар араһында, әлбиттә, төрлө педагогтар бар. Эшҡыуар-уҡытыусы менән уҡытыусы-ярҙамсы төшөнсәләрен бутап аңлау ҙа хата.\nАйбулат Хажин да бөтә уҡытыусыларҙы бер ҡалыпҡа һалырға теләмәй. Күләгәлә, һалымдар түләмәйенсә эшҡыуарлыҡ ойошторған репетиторҙар эшмәкәрлегендә тәртип булдырырға кәрәк.\nРепетиторлыҡ, әлбиттә, ике яҡлы миҙал. Был эшмәкәрлектең сәскә атыуына ата-әсәләр ҙә булышлыҡ итә. Баҙар ҡағиҙәһе ябай - һорау булғанда һатыу итеү ҙә бар. Күрәһең, бар мөғәллимдәр ҙә репетиторлыҡҡа киткән, былай килемле булғас. Шунан килеп уҡытыусылар етмәй тибеҙ. Башҡортостанда ауыл мәктәптәренә педагогтар йәлеп итеү буйынса махсус проект эш башлай. Ул "Ауыл табибы" программаһына оҡшаш буласаҡ, ләкин ниндәй аҡса менән йәлеп итәсәктәре әле билдәһеҙ. Шулай ҙа торлаҡ алыуға, кредитҡа ташлама вәғәҙә итеүҙәре мәғлүм.\nБелорет заводында рессорҙар һәм пружина етештереү автоматлаштырылған линияға күсте\n23:37, 25 июн\nБаймаҡ районында ирҙәр йәмәғәт ойошмаһына берләште\nБалтас районы хужалыҡтары 15 июлгә тиклем мал аҙығын әҙерләүҙе тамамларға йыйына\n22:50, 25 июн\nБашҡортостан хужалыҡтарында был көндәрҙә төп көс мал аҙығы әҙерләүгә йүнәлтелгән\n18:07, 25 июн