«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӨЙҺӨҘ ЕРҘӘ ЙӨЙ ЭҘЛӘҮ КӘРӘКМЕ? - 2017 - Мәҡәләләр\nБыл донъялағы ҡатмарлы тормошобоҙ шулай ҡоролған: кемебеҙ менән булһа ла, әленән-әле төрлө хәлдәр булып тора. Һәр кешенең ғүмерен уңыштар һәм уңышһыҙлыҡтар оҙатып бара. Бизмәнгә һалып үлсәү мөмкин булған хәлдә, уларҙың сағыштырмаһы, ысынында, типә-тиң генә булыр ине. Сөнки Аллаһы Тәғәлә беҙҙең өсөн ваҡытлыса биргән ошо ғүмеребеҙҙә һис бер ғәҙелһеҙлек юҡ. Тик һәр әҙәм балаһы бар нәмәне фәҡәт үҙ үлсәме менән генә үлсәп, үҙ күҙлегенән сығып баһалай.\nҺәр кемдең үҙ күлдәге үҙенә яҡыныраҡ, тигән әйтем дә йөрөй халыҡта. Шуның өсөн дә беҙ үҙебеҙгә Раббыбыҙ тарафынан бирелгән һанһыҙ ниғмәттәрҙе күпселек ваҡытта һиҙмәйбеҙ, күрмәйбеҙ, хатта күрмәмешкә һалышабыҙ. Үҙебеҙгә бирелгән ғүмеребеҙ, һаулығыбыҙ, балаларыбыҙ, яҡындарыбыҙ, эшебеҙ, дәрәжәләребеҙ, йортобоҙ, мал-мөлкәтебеҙ һәм башҡа бихисап байлығыбыҙ өсөн Уға шөкөр итеп, зекерҙәр әйтеп йәшәргә һәр саҡ онотабыҙ, шуның менән үҙебеҙгә үҙебеҙ золом (ғәҙелһеҙлек) ҡылабыҙ. Әммә, ниндәйҙер берәй юғалтыу кисерһәк, уның беҙгә ебәрелгән һынау икәнлеген дә күптәребеҙ танымай, шунлыҡтан, быны ифрат та ауыр кисерәбеҙ. Ул ғына ла түгел, берәй бәлә-ҡаза килһә, шунда уҡ "Кем быға ғәйепле?" тигән һорауға яуап эҙләй башлайбыҙ. "Бәлә-үн" һүҙе ғәрәпсәнән урыҫ теленә "испытание, беда", тип тәржемәләнә. Башҡа күп һүҙҙәр кеүек, был төшөнсә беҙҙең телебеҙгә шул көйө күскән. "Тапһаң - ҡыуанма, юғалтһаң - ҡайғырма" тигән мәҡәл дә бар. Быныһы һәммәбеҙҙең тәҡдиребеҙгә ышанып, яҙмышыбыҙ менән ризалаша белеү зарурлығын аңлаталыр.\nТеге йәки был күңелһеҙ хәл булған һайын ғәйеплене һәр осраҡта ла мотлаҡ эҙләү кәрәкме икән? Бәлки, улай уҡ түгелдер? Кемдәргәлер ошо һорау сәйер йәиһә ғәжәп тә тойолоуы мөмкин, әммә мин ошо хаҡта йыш ҡына уйланып алам. Кемдер берәү икенсе кешенең әйберен урлаған, йорт-ҡаралтыһын үртәгән, йәиһә уны ҡыйырһытҡан һымаҡ аныҡ осраҡтар бар кешегә лә аңлашыла. Мәҫәлән, ошо араларҙа телевидение экрандарында күрһәткән ваҡиға: шуҡ малайҙы автомобиль менән төкөтөп "тәрбиәләгән" оло йәштәге бизнесмен, әлбиттә, был малайҙың йәрәхәтләнеүендә аныҡ ғәйепле! Бында һис икеләнеү юҡ... Бының һымаҡ осраҡтарҙа ғәйепле кешене табып, уны, һис һүҙһеҙ, тейешенсә яуапҡа тарттырыу мотлаҡ. Һәм шулай итәләр ҙә: аныҡ эш боҙоусыны, йә иһә енәйәтсене тейешле органдар кисекмәҫтән эҙләп таба. Ә ниндәйҙер бүтән төрлө, һис кемде лә ғәйепләп булмаҫлыҡ бәхетһеҙлек килә икән, бына шунда килеп тыуа ла инде, урыҫтар әйтмешләй, "кто крайний?" тигән һорау. Халҡыбыҙҙа бындай күренеште "йөйһөҙ ерҙән йөй эҙләү"гә лә оҡшаталар...\nКиң мәғлүмәт сараларында ла йыш ҡына теге йәки был күңелһеҙ ваҡиғалар өсөн "ғәйеплеләр"ҙе эҙләү осраҡтарын ишетергә, йәиһә күрергә тура килә. Телетапшырыуҙарҙы даими ҡарап барған кеше булараҡ, бына шундай күренештәргә аҙым һайын тигәндәй юлығам. Ниндәйҙер берәй районда ғәҙәттәгенән иртәрәк яҙ килгәнлектән көндәр кинәт йылынып, ҡар шәпләп иреп китә икән, яҙғы ташҡын һыу өйҙәрҙе, кәртә-ҡураны баҫыуы мөмкин. Әммә шул бәлә-ҡазаны алдан күҙаллап, хәстәрлек саралары күрмәгән "крайний" кешенең мотлаҡ табылыуы миңә, мәҫәлән, әллә ни аңлашылып етмәй. Ҡар күп яуған райондарҙың береһендә, көрттө соҡоп уйнап, ишелеп төшкән ҡар аҫтында ҡалып фажиғәгә юлыҡҡан бала өсөн дә кемделер ғәйепләргә йыйыналар ине, буғай. Бала сағыбыҙҙа ундай "ҡар мәмерйәләр"ен беҙ ҙә яһарға ярата инек. Барлыҡ илдәге ҡар өйөмөн ҡайҙалыр ҡырға ташып сығарып бөтөү һәр саҡ мөмкин дә булмайҙыр шулай ҙа, тип уйлайым. Уның менән генә кемдеңдер башына төшәсәк бәлә-ҡазаны ла күҙаллап булмайҙыр. Был өлкәлә иң тәү нәүбәттә ата-әсәнең үҙ балаларына иғтибарлыраҡ булыуы зарур, минеңсә. Тәнгә һөртә торған "Энәлек" төнәтмәһен эскән һикһәнләгән кеше үлемендә ғәйепләп, һатыусыларҙы яуапҡа тарттырыуҙар ҙа илде баҫып алған эскелек һәм шуның арҡала йыш булып торған үлем осраҡтарын бөтөрөүгә булышлыҡ итмәйәсәге көн кеүек асыҡ. Уның ҡарауы, нормаль һәм сифатлы араҡы эсеп тә, йыл да әллә күпме меңәрләгән кешеләр үлә. Тик был, ни өсөндөр, нормаль күренешкә һанала. Мин, мәҫәлән, "Принимать внутрь - опасно!" тип тышына ҙур итеп яҙылған шыйыҡсаны эсеп үлгән кешеләр үҙ үлемендә фәҡәт үҙҙәре генә ғәйепле, тигән инаныуҙамын.\nЭлегерәк, оҙайлы хеҙмәт иткән дәүеремдә шундай күренештәр беҙҙең әрмелә генә булалыр, тип уйлай инем. Илебеҙ тәненең айырып алып булмаҫлыҡ бер ағзаһы булған әрмебеҙҙә лә бындай миҫалдар етерлек. Хәрби табип булараҡ, һәр саҡ тиерлек шундай хәл-ваҡиғаларҙың шаһиты булыу ғына түгел, уларҙың эсендә лә йөрөргә тура килә ине. Әммә, "күп тапҡырҙар килеп бәрелгән кирбескә өйрәнә алмаған баш" һымаҡ, сирек быуат дауамында ла "ғәйепһеҙгә ғәйепләүҙәргә" һис күнегеп китә алманым һәм быға гелән тәнҡит күҙлегенән сығып ҡараным. Шундай осраҡтарҙың бер нисәүһе хәтерҙә ҡалған.\nЯҙылған: 24.04.17 | Ҡаралған: 773


"Таҡмаҡ" бәйгеһе дауам итә! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » "Таҡмаҡ" бәйгеһе дауам итә!\n04.09.2010 "Таҡмаҡ" бәйгеһе дауам итә!\nТә-әк, отпускылар тамам. Эйе, эшкә тотонорға ваҡыт. Ялыбыҙ бигерәк оҙон булып китте. Йәйҙең дә булды хәтәре, ҡояш төндә лә йоҡламаны, эҫеһе һүрелмәне, күргәне – күрҙе, күбеһе аңламаны-күрмәне, хатта Башҡортостанда алмаштырҙылар түрәне... Шул ваҡытта таҡмаҡ ҡайғыһы ла, тамаҡ ҡайғыһымы? Йөрәкте тотоп, һыу эсеп йәшәлде был өс ай. Бер аҙ һүрелгәс, яңы түрәгә лә күнегелгәс, бер сама сылатҡас тамаҡты, дауам итәйек «Таҡмаҡ»ты.\nЭште үткән «ҡоролтай» темаһына шәп таҡмаҡ ижад итеүселәрҙең исем-шәрифтәрен атауҙан башлайыҡ. Был юлы ун биш кеше таслы булды: Фәнүзә Биктимерова, Ләлә Ғүмәрова (Әбйәлил), Йәғәфәр Йәнәлин (Баймаҡ), Гөлсирә Шафиҡова (Мәсетле), Рәхимә Юламанова (Йылайыр), Әсмә Әбсәлиҡова (Күгәрсен), Зәлифә Фәйзуллина (Архангел), Люциә Байназарова (Стәрлебаш), Таһир Латипов (Өфө), Нәтижә Вахитова (Хәйбулла), Гөлшат Рәхмәтуллина (Күгәрсен), С. Билалова (Бөрйән), Илһам Латипов (ҡыйғы), Нәжми Хилажев (Учалы), Харис Теләмов (Ейәнсура).\nТаслы таҡмаҡсылар араһында ҡайһы бер авторҙарҙың таҡмаҡтары баҫылып өлгөрмәүе лә мөмкин, сөнки килгән бар хаттар ҙа иғтибарға алынып, баҫыуға әҙерләнде, йомғаҡ шунан сығып яһала. Беләһегеҙ инде, тас көтөп ултырмағыҙ, әле генә бирмәйбеҙ әле бындай затлы бүләкте. Һәр яңы тема һайын ун йә егерме әүҙем таҡмаҡсыға шулай тас бирелеп барыла. Йыл аҙағында иң күп тасҡа эйә булыусы «иң-иң»дәр араһында иң төп бүләк – эсе тулы ҡымыҙ булған кәритәләр уйнатыласаҡ һәм еңеүселәргә алып барып тапшырыласаҡ. Башҡа иҫтәлекле бүләктәр ҙә вәғәҙәләй мөхәррир. «Йәшлек»тең 20 йәшлек юбилейы байрамында оло майҙан да тоторға тура килмәгәйе әле үҙегеҙгә.\nШулай итеп, алдағы ике айға, йәғни октябрҙең урталарына тиклем тема – «Башҡортостан һәм перепись, йәғни халыҡ иҫәбен алыу».\nТаҡмаҡтарығыҙҙың тәүге юлдары былай башланырға тейеш:\n1. «Минең илем Башҡортостан...»\n2. «Һай, перепись, перепись...»\nИҫегеҙҙә тотоғоҙ: әйтелгән таҡмаҡтарығыҙҙа ошо юлдар йә шул юлдарҙың мәғәнәһе мотлаҡ булһын ине. Бер ҙә булмаһа, ошо юлдарҙан башланып, берәй фәһемле һәм ҡыҙыҡлы тарих, боросло хәл-ваҡиға һөйләнергә лә мөмкин.\nУңыштар теләп, Мөнир ҡУНАФИН.\nДонъям тотҡаһы бит ул.\nТормош йөктәрен тартабыҙ,\nБулмаһа ла эшебеҙ.\nИлап түгел, бер йән булып,\nЙәшәй белгән кеше беҙ.\nИңдәрендә – пар ҡанат.\nҺүрелмәһен өмөт-ҡояш –\nРәхмәт уға мең ҡабат.\nЭй, ғүмерҙең алтындан да\nАйға ҡарап һағынам.\nКүргән һайын таң алдынан\nКүңеле киң, йөҙө асыҡ.\nШул йәрҙе лә һанға һуҡмай,\nҡайҙа китерһең ҡасып?\nУға булған мөхәббәтем\nСамауыр кеүек ҡайнай.\nСәғәттәрҙә – 60 минут,\nМинут һайын уйлайым.\nҮткән рәхәт көндәремде\nКейер итеге лә юҡ.\nҡыҙҙар һөйә лейтенантты,\nМиңә конюхы ла юҡ.\nКейеменә ҡыҙыҡты шул,\nКейем туҙа ла ҡуя.\nАлһыу күлдәген кейә.\nБеҙ ташлаған әбейҙәрҙе\nЙәп-йәш егеттәр һөйә.\nҺөйә, һөйөлә белә.\nЭсеп алһа, оҡшап ҡала\nИсемдәре – Әптерәй.\nЕүеш танауын терәй.\nИсемдәре – Ишбулды.\nУны уйлап ята торғас,\nТөнгө сәғәт биш булды.\nМаңлай сәсе бөҙ(ө)рә.\nЭштән ҡайтмай оҙаҡлаһа,\nКөтөп үҙәк өҙөлә.\nҡайтып килә кибеттән.\nҡыйыш-мыйыш атлап килә,\nТамаҡ төбөн ебеткән.\nБабайымды ҡартайтма, тип\nТүгелеп илап бара.\nХәсбиямал, китмә, йәме,\nБоҙолоп ҡуйыр ара.\nҺул күршеләге һөйгәнем,\nНисә күрмә – иҫерек.\nУйҙарында тик араҡы,\nБерәй ярты, бер сирек.\nШешәләшен таба алмай,\nАуылды биш ураны.\nЭшкә түгел, бөгөн ял.\nҡыҙыҡтарҙы һөйләп ал.\nХәсбиямал эйәрткән дә\nКөртмәлегә алып китте,\nЙоторлоҡ, тип, телеңде.\nҡара урман уртаһында\nБик тә уңған көртмәле.\n– Сәрбиямал килендәшем,\nҺин йыраҡҡа китмәле.\nӘллә ҡайҙа йөрөгәнсе,\nКилсе, килсе бирерәк.\nБыл тирәнең көртмәлеһе\nСейәнән дә эрерәк.\nТик бында ла, тегендә лә\nБер үк төрлө ҙурлыҡтағы\nТағы килде, тағы юҡ,\nХәсбиямал алдай, тип.\nСейәнән дә эрерәк\nКөртмәлеләр булмай, тип.\nБер аҙ уйлап ҡарап торҙо\nХәсби емеш тиргәнде.\n– Нисек һуң мин күрмәйем\nУйлай-уйлай саҡ төшөндө\nХәсбиямал еңгә кеүек,\nЛупа күҙлек кейгәндә\nЕмештәр ҙур күренә.\nКөн дә бында килгәндәр.\nКөртмәле эре була тип,\nҡалын күҙлек кейгәндәр.


Аҙашыңдың бурыстарын түлә! | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nАҙашыңдың бурыстарын түлә!\n26 сентября 2019 — 19:03 ГТРК «Башкортостан»\nКредит, алимент буйынса бурысмы ул, башҡа бирәсәктәрме – ниндәй булһа ла юл менән ойошмаға аҡсаны ҡайтарып бирергә. Ошондай маҡсат менән эш иткән суд приставтары ҡайһы ваҡыт хатта бурыслының аҙашын да яуапҡа тарттырып ҡуя. Ҡамышлы ауылында йәшәгән ханым тап шундай хәлдә ҡалған. Ҡыҙының да, үҙенең дә хыялын тормошҡа ашырыу өсөн Светлана Иванова 14 йәшенән эшкә төшә һәм аҡса йыя башлай. Һаҡлыҡ иҫәбендәге сумма менән бергә киләсәккә ышаныс та яйлап арта. Тик һаҡлау ысулы ғына ышанысһыҙ. Бер-бер артлы банк картаһынан аҡса сисә башлағандарынан ҡото осҡан Светлана смстағы ҡыҙыу линияға шылтырата һәм Псков суд приставтарына эләгә. Псков ҡалаһында -ҙенең аҙашы йәшәүен ишетеп, аптырашта ҡала. Аҙаштарҙың исем- шәрифтәре генә түгел, хатта тыуған көнө, йылдары ла оҡшаш булып сыҡты. Приставтар хатаһын танып, Светлананы аҙаштар реестрына индерҙе. Ә бына тотолған аҡсаны тиҙ генә ҡайтарырға ашыҡманылар. Беҙ репортажды әҙерләгән ваҡытта Светланаға бөтә тотолған аҡсалар кире ҡайтарылды. Приставтар ебргән хата өсөн яңғыҙ әсәгә ай буйына бер туҡтауһыҙ Псковҡа шылтыратырға, көйөнөргә тура килде. Ауырлыҡтар артта ҡалыуына һөйөнә ханым һәм артабан да йорт һатып алыу өсөн аҡса йыйыуын дауам итә. Тик был юлы банк картаһында түгел, ти ул.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЙӘШ СӘСӘНДӘР УРАЛ БАТЫР ЕРЕНДӘ БӘЙГЕ ТОТТО - 2015 - Мәҡәләләр\nЯңыраҡ Бөрйән ерендә XVII "Урал батыр" эпосын яттан һөйләүсе йәш сәсәндәр республика бәйгеһе үтте. Халҡыбыҙ эпостары, шуларҙың иң бөйөгө булған "Урал батыр" - милләтебеҙҙең быуындан-быуынға тапшырыла килгән бай хазинаһы, ауыҙ-тел ижады өлгөһө ул. Был сәсәнлек бәйгеһенең йылдан-йыл билдәлелек яулай барыуы ла һоҡланғыс күренеш. Быйыл да унда барыһы 108 уҡыусы, 27 команда ҡатнашты. Матур йолаға әүерелгән был сараны БР Мәғариф министрлығы ойошторҙо.\nБеренсе сәхнәлә йәше буйынса ике төркөмгә бүленгән 100-ҙән ашыу бала "Урал батыр" эпосын яттан һөйләү буйынса көс һынашһа, икенсе сәхнәлә башҡорт халыҡ эпостарын сәхнәләштереү буйынса ярыш старт алды. Бер яҡта Йәнбикәнең көйләп-көйләп уландарын тыйғанын тыңлап китһәң, икенсе яҡта ҡуңыр буғаһын юғалтҡан ҡыҙ һамаҡланы. Унан Ҡәһҡәһәнең ыҫылдап ниҙер әйткәне менән ҡыҙыҡһынып, кире тәүге сәхнәгә яҡынлайһың да, Һыуһылыу менән Заятүләктең осрашыуын күрер өсөн икенсеһенә кире йүгерәһең. Ә инде бәйгеселәрҙең оҫталығы, тырышлығы һәм әҙерлеге хаҡында туҡталмай һөйләргә лә һөйләргә мөмкин. Һәр икенсе ҡатнашыусының ҡулында думбыра, ҡумыҙ, дөңгөр кеүек музыка ҡоралы, һәр икенсеһе һамаҡлай йә өзләй, ә инде ым, ишара менән импровизациялау хаҡында әйтеп тораһы ла түгел. Баланы ошондай юғары кимәлдә яттан һөйләй белеү маһирлығына өйрәтеп, артислыҡ һәләттәрен үҫтереп, сәхнәгә мендереп баҫтырыу өсөн улар менән шөғөлләнгән һәм майҙанға оҙата килгән уҡытыусыларҙың, әлбиттә, хеҙмәте баһалап бөткөһөҙ ҙур һәм маҡтауға лайыҡ. Юғары синыф уҡыусылары барыһы ла тигәндәй эпосты тулыһынса ятлаған булһа, бәләкәйерәктәр мең юлдан да түбән төшөрмәне. Бәйгеселәрҙе дәртләндереү, уларҙа сәм уятыу өсөндөр, бөрйәндәр ҡунаҡтарға күрмәккә эпосты ятлаусы балалар баҡсаһы тәнәйҙәрен дә сығарҙы. Бармаҡ башындай ғына балаларҙың сабый тауышы менән шундай олуғ әҫәрҙе бәйән итеүен ишетеүҙән тәндәр зымбырланы, күңел тулышты.\nЯрыш бик ҡыҙыу барҙы. Береһенән-береһенең костюмы матур, береһенән-береһенең һамағы моңло, тауышы көслө, ҡыланыштары килешле. Жюри талаптары ла ҡаты, уҡып тороусыны ҡапыл туҡтатып: "Йә әле, фәлән-фәлән ерҙән дауам ит", - ти ҙә ҡуялар. Унда ла аптырап тормай бәйгеселәр, шунда уҡ элеп алып һамаҡлай ҙа китәләр. Шул ваҡыт ошо бәйгене ойоштороусы һәм үткәреүселәрҙең был тәңгәлдә ярайһы уҡ юғары уңыштарға өлгәшкәнлеген аңлайһың. Бында бер йыллыҡ ҡына хеҙмәт һәм тәрбиә түгел, бында ныҡлы системаға һалынған эш барышын, мәғариф, мәҙәниәт һәм фәнде бергә үреп ишелгән арҡан ныҡлығын тояһың. Ә инде бөтөн ошо ыңғай энергияның халыҡ мәнфәғәтендә балалар аша башҡарылыуы икеләтә ғорурландыра.\nБалалар өсөн матур ял да ойошторолғайны бында. Улар Урал батыр эҙҙәре буйлап йөрөнө, йәйге тәбиғәткә һоҡланды. Шүлгәнташ мәмерйәһе стенаһындағы һүрәттәрҙе ҡат-ҡат һыйпап ҡарап, әллә ни төр әкәмәтле тарихтар тыңлап, тәьҫораттарҙан биттәре алһыуланып, ҡараштары уйсанланғандай булды. "Йә, нисек?" - тигән һорауға күптәре күҙҙәрен селт-селт йомғолап: "Ух!" - тип кенә әйтә алды. Йылҡысыҡҡан күле янында, боронғо Аҡбулат ауылы ерлегендәге Ҡыпсаҡ батыр убаһында ла легендалар тыңланылар. Бәйгеселәр өсөн сәхнәлә бер туҡтауһың йыр-бейеү, яланда спорт уйындары алып барылды.\nБәйгенең өсөнсө көнөндә генә еңеүселәр билдәле булды. Баһалама ағзалары оҙаҡ ҡына фекерләшкәндән һуң, "Урал батыр" эпосын яттан һөйләүсе йәш сәсәндәрҙең XVII республика конкурсы урындарын түбәндәгесә билдәләне. Ниндәй ҙә булһа башҡорт халыҡ эпосынан өҙөк сәхнәләштереүҙә I урын Белорет ҡалаһы командаһына бирелһә, II урынды Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия-интернаты менән Бөрйән районы командалары бүлеште. III һикәлтәгә иһә Учалы, Ейәнсура райондары менән Сибай ҡалаһы командалары баҫты.\nДөйөм ярыш буйынса командалар араһында беренселек Учалы районы уҡыусыларына тәтене. Икенсегә Белорет ҡалаһы һәм Салауат районы командалары ирешһә, өсөнсөнө Ишембай ҡалаһы, Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия-интернаты һәм Күгәрсен районы командалары яуланы.\nЭпосты яттан уҡыусылар буйынса бәйгеселәр ике төркөмгә бүленде, тип, әйтеп үткәйнек инде. Бәләкәйҙәр төркөмөндә маҡтаулы I урынды лайыҡлы рәүештә Күгәрсен районы һылыуы Гөлфиә Кисенбаева биләне . II урынды Белорет ҡалаһынан Ләйсән Үтәбаева менән Ғ. Әлмөхәмәтов исемендәге Республика музыка гимназия-интернатынан Искәндәр Хужабиргәнов уртаҡлашты. III урын иһә Ейәнсура районынан Ғайсар Ҡансурин, Ағиҙел ҡалаһынан Гүзәл Хәбибуллина һәм Бөрйән районынан Ҡәҙриә Күлбирҙина уртаҡлашты.\nЮғары синыфтар төркөмөндә баһалама ағзалары I урынға Салауат районы уҡыусыһы Айҙар Ғәйнетдинов лайыҡ тип тапты. II урынды Илеш районынан Лиана Ғәлиуллина менән Ишембай ҡалаһынан Гөлфруз Хисмәтуллина араһында бүлде. Дәүләкән районынан Илнура Сафина, Мәләүез ҡалаһынан Нурсилә Яҡшыева һәм Ҡыйғы районынан Филүзә Ғимашеваларҙың уҡыуын III урынға тип баһаланы. Гран-при Учалы ҡыҙы Зарема Әминеваға тапшырылды.\nБәйге үтеп китте, быйыл беренсе, икенсе урын алғандар киләһе йыл мотлаҡ Гран-приға, лауреаттар призлы урынға өлгәшеү ҡомары менән янып ҡайтты. Байрамға матур биҙәк булып килеп торған кескәйҙәр ағай-апайҙарҙың нисек сәмләнеп көс һынашҡанын күреп дәрес алды, тәүгә килеүселәр ярыш шарттарын үҙҙәрендә һынап ҡараны, оҫталар бер-береһенең көсөн самаланы. Бәйге шулай булалыр инде ул.\nӘлбиттә, конкурста ҡатнашыусыларҙың барыһы ла сәсән булып та бөтмәҫ, әммә улар ошо йәштәрендә халҡыбыҙҙың оло ҡомартҡыларының береһен яттан белә, уны уҡыған һәм өйрәнгән. Был үҙе үк оло еңеү, ҙур мәртәбә. Был үҙе үк уҡытыусыларҙың, мәктәптәрҙең бер ҡаҙанышы. Улар балаларҙа рухи ҡиммәттәребеҙгә ҡарата һөйөү һәм ихтирам уята алған. Киләсәктә был эште күтәреп алыусылар һәм ойоштороусыларға ярҙам ҡулы һуҙыусылар тағы ла күберәк булһын ине.\nЯҙылған: 27.07.15 | Ҡаралған: 1248


Социаль страховкалау фондында Башҡортостандың ташламалары булған граждандарына ни өсөн шифахана юлламаларының етмәгәнен аңлаттылар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nСоциаль страховкалау фондында Башҡортостандың ташламалары булған граждандарына ни өсөн шифахана юлламаларының етмәгәнен аңлаттылар\n10:30, 17 ноября 2017 Иҡтисад\nСоциаль страховкалау фондында Башҡортостандың ташламалары булған граждандарына ни өсөн шифахана юлламаларының етмәгәнен аңлаттылар Фото: inbalashikha.ru\nСоциаль страховкалау фондының төбәк бүлексәһе мәғлүмәттәре буйынса, 2017 йылда федераль ҡаҙна ташламаға эйә булған граждандарҙы шифахана-курорт дауалау менән тәьмин итеүгә 96,5 миллион һум бүлә. Был яҡынса 4,3 мең юллама йәғни тәьмин ителгәнлек 25-27 процент.\n«Социаль страховкалау фондының Башҡортостан бүлексәһендә 15,6 мең ғариза тапшырыусы иҫәптә тора. Йәғни ташламаға эйә булыусыларҙың 2,5-3 йылға бер тапҡыр юллама алыуы мөмкин. Әммә 2017 йылда дәүләткә бер юллама 24,2 мең һумға төшә. Ә нормативтар буйынса бер кешенең шифахана-курорт дауалауына ни бары 1494 һум (айына 124,5 һум) күсерелә. Бүленгән аҡса бөтә льготалыларҙы йыл һайын путевкалар менән тәьмин итеү өсөн етмәй. Асылда, ташламалары булған бер гражданды юллама менән тәьмин итеү өсөн 16 граждандың финанс ресурстары тәьмин ителә», — тип Фондта аңлаттылар. Ташламалары булған граждандар үҙ сиратын ведомство сайтындағы электрон сиратта күҙәтә ала.\nТеги: Социаль страховкалау фонды, ташламалары булған граждандар, юлламалар


Һырғалаҡ һауыҡтыра ла, дуҫлаштыра ла\nӘбйәлил районында йәшәүселәр үҙ көсө менән тау битендә тюбингта шыуыу трассаһы эшләгән. Яңы йылдың тәүге көндәрендә майҙанды асыу тантанаһы үтте.\nБуранғол һәм Исхаҡ ауылдары араһындағы тау итәгендә һырғалаҡ яһау идеяһы Раян Мәғәфүровтыҡы. Ошо уҡ райондың Үтәгән ауылында тыуып үҫкән егет тыуған яғында «Ауыл табибы» программмаһы буйынса былтыр эш башлай. Йәш белгес тәүге көндәрҙә үк күп ваҡытын саф һауа аҫтында үткәреүсе балаларҙың һирәк ауырыуына, өйҙә ултырырға яратыусыларҙың башы сирҙән сыҡмауына иғтибар итә. Һәм быйыл ҡыш бөтә ауылды тышҡа сығарыуҙы маҡсат итеп ҡуя. Һәм тюбинг өсөн трасса яһау идеяһын күтәреп сыға.\nТау итәгендә трасса эшләү ниәтен Амангилде ауыл советы депутаты Морат Усманов та күтәреп ала. Ул майҙанға ут үткәреү, тюбингтар һатып алыу эшен үҙ өҫтөнә ала. Яңы майҙансыҡ ошо яҡтарҙағы бөтә ауылдар халҡын ҡыуандыра. Ойошторусылар әйтеүенсә, бында ғаилә менән килеп ял итергә мөмкин. Туҡланыу урыны ла ҡаралған, әммә спиртлы эсемлектәр һатылмай. Трасса тәү сиратта йәштәрҙе сәләмәт йәшәү рәүешенә йәлеп итеүҙе маҡсат итеп ҡуя. Һырғалаҡ урыны шау-шыу булмаһын өсөн ауылдан ситтәрәк эшләнгән. Хәҙер бында кискә тиклем кеше өҙөлмәй, трассаны балалар ғына түгел, өлкәндәр ҙә үҙ итеп өлгөргән. Һырғалаҡ һауыҡтыра ла, дуҫлаштыра ла, ти әбйәлилдәр.


Рөстәм Хәмитов Баймаҡ районында булды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Баймаҡ районында булды\n10:54, 27 августа 2012 Сәйәсәт\n24 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре барышында Баймаҡ ҡалаһы һәм районында булды, тип хәбәр иттеләр БР Президентының матбуғат хеҙмәтенән.\nБаймаҡта республика башлығы «Башҡорт деликатестары» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшмәкәрлеге менән танышты. Предприятие быйыл асылған, уны төҙөүгә инвесторҙар 140 миллион һумдан ашыу аҡса һалған. Бөгөнгө көндә предприятие 80 төр ит продукцияһы етештерә. Рөстәм Хәмитов изделиеларҙы етештереү технологияһы менән танышты. «Башҡорт деликатестары» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте продукцияһы Өфө, Магнитогорск, Силәбе, Учалы, Сибай ҡалаларына һәм Урал аръяғы райондарына поставкалана.\nШулай уҡ Баймаҡ ҡалаһында Башҡортостан Президенты «Баймаҡ ҡойоу-механика заводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә булды, унда яңы ҡорос ҡойоу цехын ҡараны. Дөйөм суммаһы 110 миллион һум тәшкил иткән проект 2013 йылда тулы ҡеүәтенә эшләй башлаясаҡ. Предприятие етәкселеге яңы производство асыу тураһындағы пландары менән бүлеште. Һүҙ тимер юл транспорты тәгәрмәстәре өсөн комплектлаусы изделиелар етештереү хаҡында бара. Проект ҡиммәт тора, әммә уның киләсәге өмөтлө. Рөстәм Хәмитов был мәсьәләне тикшереп, уны хәл итергә ярҙам итәсәген белдерҙе.\nБашҡортостан Президентын ҡаланың уртаһында урынлашҡан быуа мәсьәләһе менән дә таныштырҙылар. Бығаса ул элекке баҡыр иретеү заводы ҡарамағында булған. Быуа ныҡ ләмләнгән. Урындағы властар уны таҙартып, бында ял зонаһын ойошторорға планлаштыра. Республика етәксеһе был тәҡдимде хупланы.\nҠуянтау ауылында Башҡортостан Президенты бонкротлыҡ сигендәге «Баймаҡ» фәнни-производство берекмәһе ауыл хужалығы предприятиеһында булды. Уның төп эшмәкәрлек йүнәлештәре – үҫемлекселек, малсылыҡ һәм элиталы орлоҡсолоҡ. Хеҙмәткәрҙәр билдәләүенсә, предприятиеның хәлен яҡшыртыу өсөн мөмкинлектәр бар. Бының өсөн милек формаһын алмаштырыу зарур, сөнки «Баймаҡ» фәнни-производство берекмәһе яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең ойоштороусыһы булып Рәсәй ауыл хужалығы фәндәре академияһының Башҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты сығыш яһай. Рөстәм Хәмитов предприятиены һәм уның хеҙмәт традицияларын һаҡлап ҡалыу кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. «Предприятие республиканыҡы булырға тейеш», – тине Башҡортостан Президенты.\nШул уҡ ауылда Рөстәм Хәмитов ике ҡатлы йорттарҙың береһендә булды, унда ҡаҙанлыҡҡа ремонт эшләнгән. Хәҙер 11 йортта йәшәгән кешеләрҙең фатирҙарында индивидуаль йылытыу приборҙары урынлаштырылған, был, әлбиттә, уларҙың йәшәү шарттарын яҡшыртҡан.\nБынан һуң республика башлығы Ҡуянтауҙағы яңы мәктәп төҙөү барышы менән танышты, ул 108 урынға иҫәпләнгән. Белем биреү учреждениеһы авария хәлендә тип танылғас, уның урынында яңы ике ҡатлы бина төҙөргә ҡарар ителгән. Уны төҙөүгә республика бюджетынан 52 миллион һум аҡса бүленгән.\nНиғәмәт ауылында Рөстәм Хәмитов яңыраҡ реконструкциянан һуң асылған Мәҙәниәт йортонда булды.


«Ирәмәл» тәбиғәт паркында «Урал батыр» эпосы буйынса экологик-мәҙәни маршрут булдырыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Ирәмәл» тәбиғәт паркында «Урал батыр» эпосы буйынса экологик-мәҙәни маршрут булдырыла\n11:37, 25 марта 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 25 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\n«Ирәмәл» тәбиғәт паркында башҡорт халыҡ эпосы «Урал батыр» буйынса экологик-мәҙәни маршрут булдырыла. Был хаҡта Башҡортостандың Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы хәбәр итә. Проект Рус география йәмғиәте ойошторған конкурс йомғаҡтары буйынса 650 мең һум күләмендәге грант аҡсаларына тормошҡа ашырыла.\nТәбиғәт паркының директор урынбаҫары Илсаф Ғәбдиев фекеренсә, проектты ғәмәлгә ашырыу республикала туристик эшмәкәрлекте үҫтереү өсөн нигеҙ буласаҡ һәм әҙәби ҡомартҡыға йәмәғәтселектең иғтибарын йәлеп итәсәк.\n— Тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, «Урал батыр» ҡырғыҙҙарҙың «Манас», яҡуттарҙың «Олонхо», ҡалмыҡтарҙың «Джангар» әҫәрҙәре менән бер рәттән иң боронғо эпостарҙың береһе булып тора, — тип аңлатма бирҙе Илсаф Ғәбдиев. — Экскурсияға килеүселәр әҫәрҙә һүрәтләнгән һәм «Ирәмәл» тәбиғәт паркы топонимикаһында сағылыш тапҡан урындарҙы үҙ күҙҙәре менән күрә ала.\nЯҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, яңы экскурсия объекты 10 меңгә яҡын туристы йәлеп итәсәк. Проекттың белем биреү һәм социаль файҙаһы ла бар. Унда туристарҙы хеҙмәтләндереү буйынса эш урындары барлыҡҡа киләсәк. Проектты ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә «Ирәмәл» тәбиғәт паркы биләмәһендә экскурсияның конспекты (технологик карта) әҙерләнәсәк. 25 километр оҙонлоғондағы махсус маршрутта туристар өсөн ете йыһазландырылған туҡтау урындарын булдырыу планлаштырыла. Эштәр ағымдағы йылда башҡарыласаҡ.\n«Ирәмәл» тәбиғәт паркы Белорет, Учалы райондары менән Силәбе өлкәһе сигендә урынлашҡан. Уның майҙаны 49 гектарҙан ашыу тәшкил итә. Эшмәкәрлегенең төп йүнәлештәре — тәбиғәт комплекстарын һәм уларҙың төрлөлөгөн һаҡлау\nТеги: туризм,тәбиғәт паркы,«ирәмәл» тәбиғәт паркы,«урал батыр» эпосы


Аутсорсинг – һәйбәт күренеш » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Аутсорсинг – һәйбәт күренеш\nАутсорсинг – һәйбәт күренеш 31.07.2018 // Йәмғиәт\nӘммә уны насар маҡсатта файҙаланғандар ҙа бар\nҺәр яңылыҡты халыҡ шикләнеп, икеләнеп, бик һаҡ ҡабул итә. Бынан бер нисә йыл элек республиканың Финанс министрлығы мәктәп, дауахана, мәҙәниәт учреждениеларын һәм башҡа дәүләт, муниципаль ведомстволарҙы йыйыштырыу, туҡланыу, транспорт менән тәьмин итеү, һаҡ хеҙмәте кеүек төп йүнәлешкә ҡағылмаған эштәрҙән арындырып, аутсорсинг компанияларына тапшырҙы. Райондарҙа йүнсел кешеләр барлыҡҡа килер, яңы предприятиелар асылыр тигән ышаныс та бар ине.\nШулай итеп, республикала хеҙмәтләндереү өлкәһендә аутсорсинг “машинаһы” эш башланы. Әлбиттә, халыҡ үҙгәреште ауыр ҡабул итте, ризаһыҙлыҡ белдергәндәр әле лә бар. Системаның етешһеҙлектәре лә юҡ түгел. Хәйер, һәр һәр башланғысҡа хас күренеш был.\nСығымдар ни өсөн арта?\nХөкүмәттәге аутсорсингты ойоштороу мәсьәләһенә арналған кәңәшмәлә республика Башлығы Рөстәм Хәмитов системалағы етешһеҙлеккә айырым туҡталды.\n– Мин туҡландырыуҙы ойоштороу, йыйыштырыу, һаҡлау функцияларын тапшырыу бөтә ерҙә лә лайыҡлы, яҡшы һөҙөмтәләр менән үтмәүе тураһында хаттарҙы күп алам. Хаталар бар, әммә шул уҡ ваҡытта башланғыстың дәрәжәһен төшөрөргә теләгәндәр ҙә осрай. Мәктәп директорҙары корпусы, баш табиптар менән осрашып, был мәсьәләне тикшерҙек. Ҡайһы бер белем биреү учреждениеларында туҡланыу сифаты насарайған, мәғариф учреждениеларын һаҡлауҙы ойоштороуҙа ла етешһеҙлектәр күренә. Төп тәғәйенләнештәренә тура килмәгән ойошмаларға хеҙмәтләндереү функцияларын тапшырыуға бәйле ауырлыҡтар килеп тыуҙы. Аҡса ла аҙ бүленә башланы. Беҙҙең мәктәптәр, учреждениелар өлкәһендә эшләгән был структуралар ҙа аҡсаны әҙерәк эшләй. Халыҡ зарлана. Бер һүҙ менән әйткәндә, унда ла мәсьәләләр барлыҡҡа килде, – тине Рөстәм Зәки улы.\nСоциаль өлкәне аутсорсингка күсереүҙең изге ниәттәрҙән сығып башҡарылыуы аңлашыла. Мәҫәлән, мәктәп етәкселеген иҙән йыуыу, биләмәне таҙартыу, һаҡлау, туҡландырыу кеүек хужалыҡ эшенән арындырып, ул барлыҡ көсөн белем биреүгә йүнәлтһен, баш табип иһә дауалау бурыстарын атҡарһын, көйләһен өсөн ошондай ҡарар ҡабул ителә. Махсуслаштырылған ойошмаларҙы йәлеп иткәндә лә эш сифатлы башҡарылыр, ҙур күләм иҫәбенә сығымдар ҙа кәмер тигән маҡсаттар ҡуйыла.\nБала һуттың сифатын белә\nАутсорсинг, әлбиттә, кисә генә республика тормошона килеп инмәне. Һаулыҡ һаҡлау системаһы тәүгеләрҙән булып ошо форматҡа күсә башлай, әммә унда ла әле һаман мәсьәләләр бар. Дауаланыусыларҙан “дауаханала насар ашаталар” тигән ризаһыҙлығын бөгөн дә ишетергә була. Мәсьәләне көйләү буйынса кәңәшмәләр үткәреп, хәл итеү юлдарын асыҡлаһалар ҙа, ундағы аңлашылмаусылыҡтарҙың осона сығып бөтә алмайҙар.\nАутсорсинг көнәркәшлек тыуҙырһа, хеҙмәтләндереү яҡшырыр, бюджет учреждениеларында туҡланыу хаҡы ла кәмер, тигән маҡсаттар ҙа ҡуйыла. Тик система көтөлгәнсә яйлы ғына эшләп китмәне. Мәктәптәрҙә лә туҡланыу хаҡы артҡан, шуға ла һәр тинен иҫәпләп йәшәгән халыҡтың ризаһыҙлыҡ белдереүен аңларға була. Икенсе күҙлектән сығып ҡарағанда, аҙыҡ-түлеккә лә хаҡ даими артып тора. Сифатлы аҙыҡ-түлек менән тәьмин итәм тигән предприятие, әлбиттә, ҡиммәтле ризыҡ аласаҡ. Был иһә хаҡҡа ла туранан-тура йоғонто яһай. Ошондай етешһеҙлектәр килеп тыуғанда, ябай директорҙарҙың был хәлде күҙәтеүҙә тотоу өсөн вәкәләттәре юҡ. Әммә атай-әсәйҙәрҙә нәҡ ошо борсолоу тыуҙыра ла инде. Һин аҡса түләйһең, ә бала “тәмһеҙ” тип ашамай ҡайта, һөҙөмтәлә аҡса елгә оса.\nМәҫәлән, яңыраҡ туғыҙ йәшлек улым йәйге лагерҙа булғайны. Өйгә ҡайтҡас: “Әсәй, беҙгә сифатһыҙ, арзан һут эсерҙеләр”, – тине. Туғыҙ йәшлек бала эсемлектең осһоҙ булыуын ҡайҙан белһен, тигән һорау тыуыр. Белә, сөнки ул интернеттан был аҙыҡтың нисек әҙерләнгәнен, уларҙы нисек айырырға мөмкин булыуын ҡыҙыҡһынып өйрәнә. Магазинға сыҡҡанда ла ошо нескәлектәргә, һаҡлау ваҡытына тиклем иғтибар итеп, тышлыҡтарын уҡый, беҙгә лә файҙалы кәңәштәр бирә. Хәҙерге балалар белеп тыуа, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр. Эйе, аутсорсинг тормошобоҙға ҡапыл килеп инде, шуға ла күп кенә эшҡыуарҙар, йүнселдәр белмәй ҙә ҡалды. Был иһә ошо өлкәлә монополистар барлыҡҡа килеүенә булышлыҡ итте. Монополист иһә, һәр ваҡыттағыса, үҙенең шарттарын мәжбүри таға. Асыҡ көнәркәшлек булһа, урындарҙа етәкселәр ғәҙел эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнгәндәрҙе генә ошо эшкә йәлеп итеүгә көс һалһа, бәлки, бындай уҡ етешһеҙлектәргә юл ҡуйылмаҫ ине. Шул саҡта “бөгөн дауаханала шул тиклем яҡшы ашаттылар, сөнки район хакимиәтенән туҡланыу сифатын тикшерергә килгәйнеләр” тигән һүҙҙәр ишетелмәҫ ине.\nҺаулыҡ һаҡлау министры Әнүәр Бакиров был өлкәлә демпингтың йоғонтоһо ауырлыҡтар тыуҙырыуын белдерҙе, йәғни конкуренттарҙы ҡыҫырыҡлап сығарыу маҡсатында тауарҙарҙы үҙ хаҡынан түбән хаҡҡа тәҡдим итәләр. Ошо йәһәттән аукциондарҙа икенсе өлкәләрҙән ҡатнашҡан компаниялар ҙа хаҡты саманан тыш кәм ҡуйып, беҙҙең республиканың хәл иткес, яуаплы тармағын – туҡландырыу өлкәһен яулай бара. Шуға ла бөгөн аутсорсинг системаһында намыҫлы эшҡыуарҙарҙы табыу ҙур мәсьәләгә әйләнгән.\n– Хәлгә идара итә алмағанығыҙҙы аңлаһағыҙ, баш тартығыҙ. Шартлыса отош өсөн аукциондар, конкурстар ойоштормағыҙ. Эре дауаханалар ғәҙәти хәлгә ҡайтһын. Уның эргәһендә әйләнгән мутлашыусыларҙы туйындырырға кәрәкмәй. Һаҡлыҡтың бында ҡағылышы юҡ. Нисек инде 90 һумға ауырыу кешене ашатырға мөмкин? – тип Рөстәм Хәмитов дауаханаларҙа туҡландырыуҙы элекке хәлгә ҡайтарыуҙы ла инҡар итмәүен белдерҙе.\nБыл насар күренеш түгел\nРеспубликаның социаль өлкәһендә дәүләткә ҡарамаған секторҙы үҫтереү буйынса эш 2016 йылдан ныҡлап башланды. Бюджет учреждениелары эшмәкәрлегендә һигеҙ профилгә ҡарамаған йүнәлеш билдәләнгән: биналарҙы йыйыштырыу, һаҡлау, техник хеҙмәтләндереү, туҡланыуҙы ойоштороу, ҡаҙанлыҡтарҙы хеҙмәтләндереү, йомшаҡ инвентарҙы тәрбиәләү (йыуыу), уҡыусыларҙы ташыу һәм башҡалар. Әлеге ваҡытта 56 муниципалитет мәғариф учреждениеларының туҡланыу системаһын аутсорсингка тапшырған. Төбәктә 1 100 мәктәпте һәм 855 балалар баҡсаһын хеҙмәтләндергән 82 оператор эшләй.\nФинанс министры Рида Собханҡолова белдереүенсә, туҡланыуҙы аутсорсингка күсереү мәктәптәрҙә һәм балалар баҡсаһында элек булған тәртип боҙоуҙарҙы асыҡлауға булышлыҡ иткән. Шул иҫәптән – туҡланыу блоктарында тейешле ҡорамалдарҙың етешмәүе, ярағанлыҡ сертификаты булмаған аҙыҡты файҙаланыу, түбән квалификациялы хеҙмәткәрҙәрҙең эшләүе, биналарҙың санитар талаптарға яуап бирмәүе, иҫкергән аҙыҡ-түлекте ҡулланыуҙан алыуҙы тикшергән автоматлаштырылған системаның булмауы. Яңы система ошо мәсьәләләрҙе хәл итеүгә булышлыҡ итә.\nБлаговещен, Туймазы ҡалалары, Ҡыйғы, Белорет, Йылайыр, Краснокама, Мишкә, Шишмә, Әлшәй райондары мәғариф учреждениеларында аутсорсинг буйынса туҡланыуҙы уңышлы ойошторғандар. Мәҫәлән, Нефтекама дауаханаһының баш табибы Альбина Кузнецова белдереүенсә, аутсорсингка күскәнгә тиклем пациенттарҙың 40 проценты туҡланыуға ризаһыҙлыҡ белдергән, ә хәҙер, киреһенсә, уларҙың 96 проценты ҡәнәғәт.\nШулай уҡ аутсорсингка күсеүҙең икенсе сәбәбе лә бар – мәктәп, дауахана, социаль, мәҙәниәт учреждениеларының профилгә ҡарамаған йүнәлеш буйынса күҙәтеү органдары ҡуйған талаптарҙы үҙаллы хәл итә алмай. Хәҙер күҙәтеү органдары ҡаты талаптар ҡуя, шулай уҡ сертификат йә лицензия булмаһа, учреждение был эш менән шөғөлләнә алмай. Биналарҙы һаҡлауҙы ойошторғанда ла һәр мәғариф учреждениеһына йырып сыҡҡыһыҙ талаптар ҡуйыла. Әгәр ҙә мәктәп директоры уларҙың һәр береһе артынан йүгерә башлаһа, уҡыу-уҡытыу эшенә, ысынлап та, ваҡыты ҡалмаясаҡ. Етмәһә, хәҙер етешһеҙлектәр булһа, етәкселәргә штраф һалырға ғына торалар. Шуға ла, ошо күҙлектән сығып фекер йөрөткәндә лә, аутсорсинг системаһы бер яҡтан отошло.\nЕтешһеҙлектәр ҡайҙан килеп тыуа һуң? Әлбиттә, уны ойоштора белмәүҙән. “Ҡайҙа муниципалитет башлыҡтары үҙаллы, һәйбәт, сифатлы эшләй, шунда һөҙөмтә бар. Эш бармаған һәм директор корпусы был саҡырыуға ҡаршы яңғыҙҙан-яңғыҙы тороп ҡалған урындарҙа өҙөклөктәр килеп тыуа”, – тине Рөстәм Зәки улы.\nӘлбиттә, яңы эшкә тотонған саҡта абынмаған кеше юҡтыр. Шуға ла аутсорсингка күсеүҙең күҙгә ташланмаған етешһеҙлектәре лә бихисап. Әле уларҙың эшмәкәрлегенә һалым инспекцияһы, пенсия һәм социаль страховка кеүек фондтарҙың ныҡлы иғтибары талап ителә, сөнки ҡайһы бер намыҫһыҙ аутсорсинг компаниялары хеҙмәткә яллаған кешеләрҙе рәсми теркәмәй эшләтә. Мәҫәлән, иҙән йыйыусы бер нисә ҡатын менән аралашҡандан һуң уларҙың рәсми теркәүһеҙ эшләүе асыҡланды. Эш хаҡтары ла бик түбән. Етмәһә, йыуыу өсөн кәрәк-яраҡты ла үҙ иҫәбенә алалар. Улар өсөн отпускы ла ҡаралмаған. Ауырый ҡалһа, эштән китергә мәжбүр. Ҡайҙа эшләйһегеҙ, эш биреүсегеҙҙе беләһегеҙме, тигән һорауға: “Юҡ, телефон аша һөйләштек. Аҡсаны иҫәпкә күсерәләр. Рәсми теркәлмәйсә эшләтәләр. Әле 4800 һум хеҙмәт хаҡы алам”, – тигән яуапты йыш ишетергә тура килә. Шуға ла ошондай “күләгәлә” эшләткән, хеҙмәткәрҙәренең хоҡуғын күҙәтмәгән операторҙарҙың законһыҙ эшмәкәрлегенә юл ҡуйырға ярамай.\nҒөмүмән, аутсорсинг – һәйбәт күренеш, әммә уны насар маҡсатта файҙаланғандар ҙа бар...


Декрет ялында ултырыусы ҡатын-ҡыҙҙар республика мәшғүллек үҙәктәрендә белемен камиллаштыра ала\nПредприятеларҙа эш урындары ҡыҫҡартылған көрсөк мәлендә был айырыуса маҡсатҡа яраҡлы сара. Нефтекама ҡалаһы ҡатын-ҡыҙҙары ла әҙерлек курстарына ҙур теләк менән йөрөй. Белгестәр бында тәүҙә әсәләрҙең мөмкинлектәре менән ҡыҙыҡһына, һуңынан уларға теге йәки бьл йүнәлеш буйынса белемен алырға кәңәш итә. Курстар бушлай ойошторола.\nКлара Шадрина, халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге белгесе: «Беҙҙең программа хеҙмәт мөнәсәбәттәрендә торған һәм әлеге мәлдә өс йыллыҡ декрет ялында булған ҡатын-ҡыҙҙарға иҫәпләнгән».\nБелемде камиллаштырыу курстары ҡатын-ҡыҙҙарға оҙайлы ял ваҡытында ла эш тәжрибәһен онотмаҫҡа ярҙам итә. Һуңынан эшкә инеп китеүе лә еңелерәк буласаҡ.\nЛәйсән Өмөтҡолова, бухгалтер: «Был курстарҙа ҡатын-ҡыҙҙар эш үҙенсәлектәрен иҫкә төшөрә. Һуңынан улар тыныс күңел менән эшкә сыға ала тип уйлайым».


Республика делегацияһы Рус география йәмғиәтенең беренсе фестивалендә ҡатнашты // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nРеспублика делегацияһы Рус география йәмғиәтенең беренсе фестивалендә ҡатнашты\n14:47, 7 ноября 2014 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 7 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлсәсәк Ханнанова/.\nҮткән көндәрҙә Мәскәүҙә, Үҙәк рәссамдар йортонда Рус география йәмғиәтенең I фестивале тамамланды. Ул 31 октябрҙән алып 6 ноябргә тиклем уҙҙы, унда Рәсәйҙең бөтә төбәктәренән ижади коллективтар ҡатнашты. Башҡортостандан республиканың Милли музейы делегацияһы, шулай уҡ Башҡорт дәүләт филармонияһының «Далан» фольклор-эстрада төркөмө булды.\nРус географияһы йәмғиәте Фестивалгә Рәсәй төбәктәренән иң сағыу иҫтәлекле нәмәләрҙе йыйырға тырышҡан. Бындай масштаблы сара Рәсәйҙең иң оло йәмәғәт ойошмаһының 170 йылға яҡын тарихында тәүге тапҡыр уҙғарылды. Фестивалде Рус география йәмғиәте Президенты, Рәсәй оборона министры Сергей Шойгу асты. Фестивалдең һәр көнө айырым темаға арналғайны: экспедицияларға, тикшеренеүҙәргә, тәбиғәтте һаҡлауға, фәнгә, Рус география йәмғиәте төбәктәренә һәм уҙаҡташтарына. Тематик көндәр ҡунаҡтары – билдәле сәйәхәтселәр, ғалимдар, фотографтар, авторҙар коллективтары һәм телетапшырыуҙар алып барыусылары төрлө-төрлө лекциялар һәм презентациялар уҙғарҙы. Рус география йәмғиәтенең төбәк бүлексәләре зонаһында фестивалгә килеүселәр илдең һәр 85 субъектында география һәм мәғариф өлкәһендәге, экспедиция эшендәге һәм йәмғиәт эшмәкәрлегендәге ҡаҙаныштары тураһында белә алды.\nБашҡортостан экспозицияһы боронғо йыһаздар һәм халыҡ кәсептәре предметтары менән биҙәлгән башҡорт тирмәһендә ойошторолғайны. Экспозицияла республика оҫталары бөтә теләүселәр өсөн бәйләм-бәйләү, кейеҙ, мәрйендәр менән эш итеү буйынса оҫталыҡ кластары күрһәтте. Ә экспедиция көнөндә Башҡортостан Республикаһынан БР халыҡ артисы Артур Туҡтағолов етәкселегендә «Далан» төркөмө сығыш яһаны. Башҡорт дәүләт филармонияһы режиссеры, эстраданың художество еткәсеһе Илшат Фәхртдинов менән бергә артистар бер сәғәтлек концерт ҡуйҙы, республика милли мәҙәниәтенең бөтә үҙенсәлеген күрһәтте.\nТеги: фестиваль,рус география йәмғиәте


Номикос йорто (Таганрог) — Башҡорт Википедияһы\n47°12′36″ с. ш. 38°56′24″ в. д.HGЯO\nНомикос йорто (Таганрог)\nҠала Таганрог, Греческая урамы, 53\nАрхитектура стиле кирпичный стиль\nНигеҙләүсе сауҙагәр Николай Михайлович Ломбако\nНигеҙләнгән XIX быуаттың өсөнсө сиреге\nНомикос йорто — Ростов өлкәһе Таганрог ҡалалаһындағы XIX быуаттың икенсе яртыһындағы төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекты. Греческая урамы, 53 адресы буйынса урынлашҡан. Тарих һәм мәҙәниәт ҡомартҡыһы исемлегенә инә.\nТаганрог ҡалаһында Греческая урамы, 53 адресы буйынса йорт XIX быуаттың өсөнсө сирегендә барлыҡҡа килә.Ул II гильдия сауҙагәре Николай Михайлович Ломбако ғаиләһе өсөн төҙөлгән була. Уның һәм уның хатыны Павлина Васильевнаның бер нисә балаһы була. 1867 йылдың 31 ғинуарында беренсе балалары — улы Василий, ике йылдан һуң ҡыҙҙары Мария тыуыуы билдәле.\n1866—1867 йылдарҙа Греческая урамындағы 53-сө йорт һатыла һәм Каломира Васильевнаның — Антон Дмитриевич Номикостың ҡатынының милкенә күсә. XIX быуаттың беренсе яртыһы документтарында, ул, бәлки, Антон Дмитриевичҡа ҡағылышлылыр, мәғлүмәт һаҡланып ҡалған: 1831 йылдың 1 авгусында Андрей Григорьевич Номико һәм Ефимия Ларионовнаның улдары Антонийҙың тыуыуы һәм шул уҡ йылдың 16 авгусында суҡындырылыуы тураһында яҙыу бар.\nАнтондың үҙенең һәм Каломира Номикостың ғаиләһе күп балалы була: Василий, Калиопа, Екатерина, Михаил, Евангелие һәм Александр тигән исемдәр алған балаларының тыуыуы билдәле. Өлкән улы Василий 1884 йылда тыуған, Александр һәм Евангелие игеҙәк булалар. Каломира Номикос һатып алынған йортто үҙгәртеп ҡороуға етди тотоноп китә һәм был өлкәлә нәтижәгә өлгәшә. Уның ире ҡалала актив эшмәкәрлек алып бара— макарон фабрикаһына нигеҙ һала, ә һуңынан вальцовкалау тирмәне — ул уны 1882 йылда төҙөй. , ул изготовить Уның предприятиеларында эшләнгән продукциялар юғары сифатлы тип танылыу ала һәм бер нисә наградаға лайыҡ була. Ә милек хужаһының үҙе тураһында ҡыҙыҡлы тәфсирҙәр билдәле: ул күңелле тәбиғәтле, мәргән атыусы була. Ҡалала өсөнсө кинозал «Иллюзион» ойоштора. Ләкин ул бик аҙ эшләп ҡала.\nАнтон Номикос 1894 йылдың 12 мартында вафат була. 1912 йылдан уның өйөн өлөшләтә Таганрогтың Панагиото фамилиялы кешеһенең агентура-комиссион контораһы биләй. 1920 йылда йортта профессиональ медицина мәктәбе урынлаша, ул төрлө ваҡыттарҙа төрлөсә аталып йөрөй: медицина техникумы, медицина училищеһы һәм фельдшер-акушер мәктәбе.\nСауҙагәр Номикостың йорто 1925 йылға тиклем уның вариҫтарыныҡы була. 1941 йылда бында фәхишәләр йорто асыла. 1992 йылдан алып йорт төбәк әһәмиәтендәге мәҙәни мираҫ объекттары исемлегенә индерелгән. Йортта «Спецпроекттрест» урынлашҡан.\nМөйөштәге ике ҡатлы йорт кирбес стилендә төҙөлгән. XX быуат башында балкон һәм башня рәүешендәге өҫтәмә архитектура биҙәлеше барлыҡҡа килә. Тәҙрә башындағы көпләүсе таштар, кәрниздәр, кирбес тәҙрә йөҙлөгө фасадты биҙәүсе элементтар булып торалар. сандрик уйын ҡоралы һәм наличники. Икенсе ҡаттағы тәҙрәләр ярымтүңәрәк формаһында эшләнгән һәм кирбес колонналар менән уратып алынған, . Фигуралы һәм ярымтүңәрәк фронтондар кәрниз өҫтөндә урынлашҡан. Фронтонда биҙәк ролен уйнаған, орнамент рәүешендә урынлашҡан тура дүртмөйөшлө сығынтылар ҡуйылған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Номикос_йорто_(Таганрог)&oldid=683959 ҡабул ителгән


Янып-көйөп эшләр сағым ғына әле!\nСибайҙар һәм Иҫке Сибайҙар редакцияға килеп 530 һумға яҙыла ала. Йыллыҡ подписка—990 һум. * Электрон вариантҡа яҙылыу—354 һум, йыллыҡ—606 һум. * Почта аша яҙылыу хаҡы: 6 айға—551 һум 34 тин. Йыллыҡ подписка—1005 һум 48 тин. * Кемдәр гәзиткә яҙыла һәм квитанцияһының күсермәһен редакцияға ебәрә, уларҙы шәп бүләктәр көтә! * 2017 йылға «Атайсал» гәзитенә яҙылыу дауам итә. Ашығығыҙ! 30 декабрҙә Лото-уйын уҙғарыласаҡ. *\n—ти республикабыҙҙың башҡа сәнғәт усаҡтарында ун йыл самаһы эшләп һәм ярайһы ғына тәжрибә туплап, кире Сибайға ҡайтҡан йәш йырсы Айгөл Әсәҙуллина. Уның исеме күптәргә яҡшы таныш: йырсы үҙенсәлекле моңо, юғары һәм сағыу сопраноһы менән үҙ тыңлаусыларын тапҡан һәм уның моңона ғашиҡ тамашасылар ҙа бихисап.\nӘбйәлил районының Хәлил ауылы ҡыҙы Fәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге музыка мәктәбендә, Өфө сәнғәт училищеһында уҡый. Хеҙмәт юлын Сибайҙа башлай. Аҙаҡ яҙмыш уны Стәрлетамаҡ филармонияһында, баш ҡалабыҙҙағы «Мираҫ» фольклор йыр һәм бейеү ансамблендә һынап ҡарай…\nЯңы ижад миҙгеленән, алда әйткәнебеҙсә, Айгөл йәнә Сибай концерт-театр берекмәһендә эш башлай. Яңы дәрт һәм дарман менән, бар күңелен һалып әҙерләнә йырсы миҙгелде асыу концертына. Уға уңышлы ижад, тамашасыларҙың йылы алҡыштарын теләйбеҙ! Аҡ юл һиңә, Айгөл!


Сафуан Әлибаев Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге премияға лайыҡ булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСафуан Әлибаев Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге премияға лайыҡ булды\n11:07, 7 марта 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Президенты Указы менән балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы «Һайланма әҫәрҙәр. II том» китабы өсөн яҙыусы Сафуан Әлибаевҡа тапшырылды.\nБашҡортостан Республикаһының балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт һәм сәнғәт өлкәһендә Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһы 2005 йылдың 1 октябрендә булдырылды. Был ваҡыт эсендә уға яҙыусылар Факил Мырҙаҡаев һәм Кәтибә Кинйәбулатова лайыҡ булды. Сафуан Әлибаев премияның өсөнсө лауреаты булды.


Өфөлә айырым райондарҙа ирегән ҡар һыуҙары подьездарҙы баҫа | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 марта 2016 — 15:33\nКүләүектәр кешеләргә генә түгел, автомобилдәргә лә йөрөргә ҡамасаулай. Мәсьәлә ҡасан хәл ителер? Альбина Абҡадирова декрет ялында. Көн һайын ҡыҙы менән саф һауа һуларға тип балалар майҙансығына йөрөй. Ләкин, йәш әсәгә подъездан сығып, тәғәйен урынға барып етеүе еңелдән түгел. Октябрь Проспекты 89, кәсер 3 адресы буйынса урынлашҡан йортта йәшәүселәрҙең барыһына ла ауырға тура килә. Бигерәк тә оло кешеләр ыҙалана. Улар сүп-сарын сығарып ташлай алмай, сауҙа кибеттәренә лә ҡурҡа ҡурҡа ғына йөрөй. Көндөҙ ҡар иреһә һыу махсус урынға ағып төшөргә тейеш. Әммә, был йорт янында ул йыйылып ята. Хатта подъезд төбөнә тиклем барып етә. Фатир хужалары билдәләүенсә, ошондай хәл бер нисә йыл дауам итә. Өфөнөң башҡа райондарында ла мәсьәлә киҫкен ҡала. Мәҫәлән, Богдан Хмельницкий урамында машиналар кәмә кеүек йөҙөргә мәжбүр. Сипайлово биҫтәһендә лә урам эстәрендә ҙур күләүектәр ята. Ҡар иреһә, һыу медицина һәм социаль учреждениелар алдын да баҫа. Мәҫәлән, был бинала дауахана урынлашҡан. Юлдан кешеләр генә түгел, еңел машиналар ҙа үтә алмай.Кешеләр урындағы торлаҡ-коммуналь хужалығына, район хакимиәтенә мөрәжәғәт итеп ҡараған. Һуңғы көндәрҙә Өфөлә көндәр йылы тора. 9 мартта һауа температураһы 8 градусҡа тиклем күтәрелде. Ошолай дауам итһә, ҡар тиҙ иреп бөтәсәк. Тимәк, һыу баҫыу тураһында мөрәжәғәттәр ҙә күбәйәсәк.


Алмас Әмиров 50 йәшлек юбилейын билдәләй | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 мая 2018 — 15:40 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостандың халыҡ артисы, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театры актеры Алмас Әмиров 50 йәшлек юбилейын билдәләй. 16 майҙа киске сәғәт 7-лә ул ғаиләһе, туғандары, ижадташ дуҫтары менән тамашасыларҙы театр залына юбилей кисәһенә ҡунаҡҡа саҡыра. Алмас Әмиров менән бер кемде лә таныштырыу кәрәкмәйҙер. Эше тип янған, ғаиләһе тип үлгән, яҙмышынан уңған, тотошлай Ер шарындағы хатта, иң бәхетле ир-егеттәрҙең берһелер ул.Әмировтарҙың ғаилә тормошо ла, эше лә бергә үрелеп бара. Шулай ҙа балаларға иғтибар төп урынды биләй. Балалар ҙурайыу менән бер ни ҙә үҙгәрмәгән — нимә генә эшләһәләр ҙә гел бергә. Дәрес эшләү мәлдәрен дә Алмас Әмиров ғаиләһенең матур мәлдәренең береһе, тип ҡабул итә.Бергәләп ял итергә яратҡан ғаилә киләсәк сәйәхәт тураһында йыш һөйләшергә ярата. Тормошҡа оптимистик ҡарашта булыу кәрәк, тип һанай Алмас Әмиров. Әммә шаян йөҙ аҫтында, етди холоҡ икәнен яҡындары ғына белә. Ауыр саҡтарымда ла, Алмас мине йыуатыр, тынысландырыр һүҙ таба белә, ти Гөлнара Ирнес ҡыҙы.\nЙырлай ҙа ул, оҫта уйнай ҙа. Бейеп китеү ҙә актерға бер ни тормай. Юбилярҙың, етди, фәлсәфәүи образдары ла бар. Әлифбанан бер себеш моноспектаклендә бер үҙе сәғәт ярым дауамында залдың иғтибарын тота ала. Ҡаһым түрәлә Ҡолтүбә образы үҙе ни тора. Күптәр ярата уны, ә уның йөрәгендә инде нисә йылдар тик күҙ ҡараһы — Гөлнараһы ғына. Мәсем-хан, Ҡотош, Мәүлит, Дәрүиш, Вәлиәхмәт, Сабира, Яппар һәм башҡалар – образдары күп, ә үҙе ул бер бөртөк кенә. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрының алмаштырғыһыҙ актеры, Башҡортостандың халыҡ артисы, Ш.Бабич ис. дәүләт йәштәр премияһы лауреаты Алмас Хәҙис улы Әмиров ғаиләһе, туғандары һәм дуҫтары өсөн дә бер бөртөк һәм алмаштырғыһыҙ.


Республиканың атҡаҙанған иҡтисадсыһы\n13 Август 2020, 17:01\nМирғәсим Искәндәр улы Мостафин (1930-2018) Мәләүез ҡалаһы һәм районы иҡтисады үҫешенә, төҙөлөшөнә һәм төҙөкләндереүгә ҙур өлөш индергән ойоштороусы, иҡтисадсы, күренекле етәксе.\nМирғәсим Мостафин Башҡортостандың Бүздәк районы Устөбө ауылында 1930 йылдың 14 авгусында тыуған. 1947 йылда ете йыллыҡ мәктәпте тамамлап, Өфө финанс-иҡтисад техникумына уҡырға инә, 1968 йылда Бөтә Союз Мәскәү финанс-иҡисад институтын тамамлай.\nХеҙмәт юлын Балаҡатай районында дәүләт килеме инспекторы булараҡ башлай. Артабан Өфө өлкә финанс ойошмаһында, БАССР Финанс министрлығында, Күгәрсен районында төрлө вазифа башҡара. 1963 йылда берләштерелгән Мәләүез район финанс ойошмаһы мөдире итеп тәғәйенләнә.\n1965 йылда Мирғәсим Искәндәр улы Мәләүез районы башҡарма комитеты рәйесенең беренсе урынбаҫары итеп һайлана. Уның инициативаһы, ҡатнашлығында тара комбинаты төҙөлә, шулай уҡ ул Ира һыуалғысы һәм таҙартыу ҡоролмаһының проект-смета документтарын әҙерләүҙе, ятаҡхана һәм һөт сәнәғәте техникумын төҙөүҙе тиҙләтеүгә өлгәшә.\nГаз менән тәьмин итеү өсөн Мәләүездә Федоровка трактында яңы газ бүлеү станцияһы төҙөлә, төҙөлөш материалдары заводы һәм башҡа сәнәғәт предприятиеларына газ үткәрелә. “Космос” кинотетры, 8-се мәктәп, элемтә узелы, ҡунаҡхана, матбуғат йорто, эске эштәр бүлеге бинаһы, дауахана комплексының беренсе сираты сафҡа индерелә. Яңы клубтар, балалар учреждениелары селтәре киңәйә, Ленин, Смоленск урамдарына тәүгә асфальт түшәлә. Торлаҡ күп төҙөлә, автопарк тулыландырыла, яңы элемтә хеҙмәте барлыҡҡа килә. Өс айҙа “Уңыш” стадионы күтәрелә. Ошо уҡ йылдарҙа “Трудовик”, “Победа”, “Ашҡаҙар” Трясин, Чапаев исемендәге, һыйыр малы һимертеү буйынса М. Ғафури исемендәге хужалыҡтарҙа мал үҫтереү комплекстары йылдам төҙөлә. 1970 йылдан 1981 йылға тиклем Мостафин Шаран район советы башҡарма комитеты рәйесе була.\n1981 йылдан 1987 йылға тиклем Мирғәсим Искәндәр улы ҡала предприятиеларында етәксе вазифаһын башҡара. 90-сы йылдар башында Мәләүез районы финанс ойошмаһына мөдир итеп тәғәйенләнә. 1997 йылдан финанс идаралығы начальнигы – район хакимиәте башлығы урынбаҫары посында бюджет көрсөгөнән сығыуға, эш хаҡы һәм башҡа түләү буйынса бурысты бөтөрөү өсөн күп көс һала.\nМирғәсим Мостафин ике “Почет Билдәһе” ордены, өс миҙал, “Башҡортостан Республикаһы Шаран районы алдында ҡаҙаныштары өсөн” түш билдәһе менән наградланған. “Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы”, “Мәләүез районы һәм ҡалаһының Почетлы гражданы”, “Шаран районының Почетлы гражданы” исемдәренә лайыҡ булған.\nБөгөн 14 августа Мостафин Мирғәсим Искәндәр улына 90 йәш тулыр ине.\nДмитрий ЯШИН әҙерләне.


Ауылына күрә халығы\n13 Август 2019, 11:21\nҺыуына күрә балығы, ауылына күрә халығы, тип бушҡа әйтелмәгән. Һәр ауыл үҙенсә йәшәй, көн күрә. Тәүге ҡарамаҡҡа бер иш тойолған ауылдарҙың да үҙенә генә хас холҡо, йолаһы, уларҙы башҡаларҙан айырым итер кешеләре бар. Нәҡ шундайҙар ауылды тотоп торалыр ул.\nТарыуалдарҙы – Яңы Усман ауылын ғына алайыҡ. Был ауылда заманса йәшәргә ынтылған, заманса фекерләгән, заман заңын үҙенеке иткән кешеләр бихисап.\nҮткән аҙнала шул яҡтарға юл төшкәндә бер-ике урында ботлоҡ биҙрәләр менән көрәк күрҙек. Унан алда ла беҙгә “йүкә” телефон Яңы Усман ауылы кешеләренең, юлды тигеҙләү, рәтләү маҡсатында, карьерҙарға биҙрәләр менән көрәктәр ҡалдырып китеүен хәбәр иткәйне.\nБыл һүҙ дөрөҫ булып сыҡты: ысынлап та, юл ситендәге ике карьерға, дөрөҫөрәге, ташы соҡолған урынға, үрҙә әйтелгән юлды рәтләгес “ҡорамалдар” ҡуйып кителгәйне.\nКем йомробаштың идеяһылыр, әммә бик дөрөҫ ҡарарға килгән тарыуалдар: техникаһы менән юлға сыҡҡан һәр кем, теләге һәм ваҡыты булһа, юл ситендәге карьерҙар эргәһенә ҡалдырылған ботлоҡ биҙрәләргә шундағы уҡ көрәк менән таш тултырып, соҡор-саҡырҙы тигеҙләп китә.\nӘйткәндәй, баштары эшләгән тарыуалдарҙың – кеше-ғара алып китмәһен өсөн, биҙрәләрҙең төбөн төртөкләп тишкәндәр. Шулай ҙа бер нисә биҙәргә айыу майы һөртөүсе, дөйөм мал эргәһенән тыныс ҡына үтеп китә алмаусыһы ла табылған...\n- Был изге эштең идеяһы – ауыл йәштәренеке. Һәптеюҡ ергә 10-лап биҙрә менән көрәк ҡуйылған, - тине Байғаҙы ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Азат Мәжитов, был матур эште кем башлауын юллап шылтыратҡас.\nИзгелек эшлә лә һыуға һал – балыҡ белер, балыҡ белмәһә, халыҡ белер, ти халыҡ мәҡәле. Ысынлап та, беҙҙең халыҡ изге, сауаплы эштәр артынан ҡыбырлай башланы. Бындай эштәргә башлыҡтың, хакимиәттең ҡушыуы кәрәкмәй, йөрәк ҡушыуы етә. Бындай эштәр өсөн хаҡ-баһаны кемдәндер көтөү кәрәкмәй – Төп Хакимдар үҙе күреп, фәрештәләре яҙып тора. Кемдеңдер ҡулдары менән тигеҙләнгән, рәтләнгән юлдарҙан күберәк кеше үтә икән – сауабы арта ғына барасаҡ. Районыбыҙҙа изгелек ҡылыуҙа ярышыусылар арта – ошоноһо тағы ла ҡыуаныс!


“Ун бер йәштән башланған юл” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Ун бер йәштән башланған юл”\n“Ун бер йәштән башланған юл” 09.10.2018 // Йәмғиәт\nДенис Өмөтбаев донъяға башҡорт шиғырҙарын яңғырата.\n– Миңә ете йәш булғанда, ағайым автостоп менән ауылдарға сығып китте. Үҙе менән алмағанға, ҡала ситендә илап тороп ҡалдым. Шунда “ҙурайып алһам, үҙем йөрөйәсәкмен” тигән маҡсат яралды ла инде. Ун бер йәш тулғас, Баймаҡ һәм Хәйбулла райондары ауылдары буйлап автостоп менән үҙем йөрөп килдем.\nУн дүрт йәштән өйҙән ситтә уҡыным, юлға өйрәндем. Поезд менән диңгеҙгә барыу хыялым ҙур ине. Студент булғанға тиклем шул хыялдан айырылманым. Егерме бер йәшемдә Бөйөк Британияға сығып китеп, сәфәрҙә алыҫ юл тәмен татыным. Әлегә тиклем 25 илде күрҙем: Бөйөк Британия, Швеция, Финляндия, Украина, Һиндостан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Үзбәкстан, Беларусь, Польша, Чехия, Словакия, Австрия, Германия, Нидерланд, Азербайжан, Грузия, Әрмәнстан, Монголия, Черногория, Македония, Сербия, Босния, Герцеговина, Албания.\nСәйәхәт хаҡында һүҙ алып барғанда, минең өсөн иң ҡыйыны – унан туҡтап ҡалыу. Был юлға бер баҫҡанһың икән, ул үҙенә тартып тик тора.\nСәйәхәт итә башлау өсөн студент саҡ – иң яҡшы мәл. Ата-әсәһенән фатиха һорап, шул осорҙо ҡулланып ҡалһын ине йәштәр. Оҡшаһа, донъяның сәфәр ҡылырға яңынан-яңы мөмкинлектәр биреүенә инанырҙар.\nБөтә нәмә лә тәжрибә аша килә. Осһоҙ хаҡҡа сәйәхәт итергә теләгәндәргә даими эҙләнергә, төрлө ысулдарҙы ҡулланырға, ҡунаҡханаларҙа түгел, ә мосафирханала (хостел – авт.) туҡтарға кәңәш итәм.\nДенисты Башҡортостанда күптәр беләлер. Сит илдәргә даими сәфәр ҡылыуы менән бер рәттән, ул республикабыҙҙың төрлө ерҙәренә, айырыуса тауҙарға йыш йөрөй. Улай ғына түгел, төрлө илдәрҙә булғанда, төрлө милләт вәкилдәрен М. Аҡмулланың “Башҡорттарым, уҡыу кәрәк!” һәм Рәми Ғариповтың “Туған тел” шиғырҙарын ятлатып видеоға төшөрөүе рухлы егеткә ҡарата ихтирамды арттыра.\nКүптән түгел Ҡырғыҙстанда үткән Бөтә донъя күсмә халыҡтар уйынында Башҡортостандан ҡатнашҡан бер төркөмдә Денис та булды. Уйындар бөткәс, ул үҙе кеүек сәйәхәт “сире” йоҡҡан бер нисә дуҫы менән Урта Азия илдәре буйлап сығып китте. Инстаграмдағы сәхифәһендә егет был сәфәр хаҡында бына ни тип яҙа:\n“Өс республика, бер халыҡ-ара сара, ике мең саҡрым юл, утыҙ автомобиль, дүрт автобус, бер ишәк, дүрт мосафирхана, өс баҙар, йөҙ саҡрым йәйәүле юл, өс тау һырты, ике тауға күтәрелеү, диңгеҙ кимәленән 4400 метр бейеклектә булыу, 3000 фотоһүрәт, унлаған яңы танышыу, тонна яҡшы кәйеф һәм ҡыуаныстар”.


Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Ҡыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та\nҠыҙыҡ та, ҡыҙғаныс та 01.08.2018 // Сәләмәт булайыҡ\n* Америка ғалимдары һәм табиптары билдәләүенсә, көндөҙгө йоҡо йөрәк-ҡан тамырҙары эшмәкәрлегенә ыңғай йоғонто яһай. Ошо ваҡытта аҙнаһына өс тапҡыр 20-30 минут серем итеп алған кешеләрҙә инфаркт, инсульт хәүефе 40 процентҡа кәмей. Бер үк ваҡытта көндөҙгө ҡыҫҡа йоҡоноң ҡан баҫымына һәм тотош организмға ыңғай йоғонто яһауы асыҡланған.\n* Помидор ашарға яратҡандарҙа инсульт хәүефе ике тапҡырға кәмей. Был йәшелсә составында көслө антиоксидант – ликопин – бар. Ул ҡан ҡуйырыуынан һәм тромб барлыҡҡа килеүҙән һаҡлай. Ликопин йәшелсәлә генә түгел, томат пастаһында, һутында, консерваланған помидорҙа ла була. Әйткәндәй, помидорҙарҙы йылытҡанда, ҡайнатҡанда уның концентрацияһы хатта арта икән.\n* Инсульт – донъяла иң күп таралған ауырыуҙарҙың береһе. Йыл һайын унан яфаланған алты миллион сирле теркәлә. Миокард инфаркты менән сағыштырғанда, инсульт менән өс тапҡыр күберәк ауырыйҙар. Ҡатын-ҡыҙҙың – 40, ир-аттың 25 проценты был сирҙән һуң яҡты донъя менән хушлаша. Пациенттарҙың күпселеге тулыһынса һауыҡмай.\n* 300 мең сирлене тикшереп, ғалимдар шундай һығымта яһаған: депрессияға, йәғни күңел төшөнкөлөгөнә йыш бирелгәндәрҙә инсульт хәүефе оптимистарға ҡарағанда 45 процентҡа йышыраҡ күҙәтелә. Ғәҙәттә, ундай кешеләр тәмәке тартыуға, самаһыҙ туҡланыуға әүәҫ, физик әүҙемлектән баш тартыусан. Улар көсөргәнеште ауыр кисерә, шул сәбәпле баш мейеһе тамырҙары ҡаҡшай.\n* Тикшереүҙәр күрһәтеүенсә, төн уртаһына тиклем эш менән булғандар, аҙаҡтан һигеҙ сәғәт йоҡлаһа ла, йөрәк-ҡан ауырыуҙарына дусар була. Төндә тейешле ваҡыттан аҙ ял иткәндәр ҙә – хәүеф төркөмөндә.\n* Мысыр мумияларын компьютер томографияһы аша тикшергәс, уларҙа йөрәк ауырыуҙары йыш таралғанлығы асыҡланған.\n* Башҡа көндәр менән сағыштырғанда, йөрәк өйәнәктәре күберәк дүшәмбе иртән теркәлә. Табиптар был ваҡытты “хәйерһеҙ” тип йөрөтә, сөнки ошо мәлдә организмда кортизол кеүек стресс гормондары кимәле юғарыраҡ һәм ҡан ҡуйыраҡ була. Ә инсульт осраҡтары күберәк ҡыш күҙәтелә икән.\n* Миокард инфарктынан вафат булған ҡатын-ҡыҙҙың өстән ике өлөшө бер ҡасан да күкрәк тирәһендә ауыртыу тоймаған. Организмда етештерелгән эстрогендар кимәле кәмеү сәбәпле, гүзәл зат менопауза ваҡытында йөрәк ауырыуҙарына тиҙ бирешә.\n* Америкала йыл һайын 2300 донор йөрәге ултыртыла. Пациенттарҙың 25 проценты был мөмкинлекте көтөп ала алмайынса яҡты донъя менән хушлаша.\n* Көлгән саҡта ҡан тамырҙары киңәйә һәм көсөргәнеш кәмей – был йөрәкте һаҡларға ярҙам итә.\n* Элегерәк инсульт өлкәндәр ауырыуы тип һанала ине. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, һуңғы йылдарҙа ул “йәшәрә”: 45 йәшкә тиклемге кешеләрҙә лә теркәлә. Мәҫәлән, Америкала йыл һайын бәлиғ булмағандар араһында дүрт меңгә яҡын инсульт осрағы теркәлә.


Өфөлә вакансиялар һаны артты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә вакансиялар һаны артты\n11:22, 2 мая 2012 Иҡтисад\nӨфөлә бер аҙна эсендә буш эш урындары 1500 берәмеккә артҡан. Бөгөн ҡаланың вакансиялар банкында 21700 эш урыны иҫәпләнә.\nОшо уҡ ваҡытта ҡаланың мәшғүллек хеҙмәтендә 8200 эшһеҙ иҫәптә тора, уларҙың 7400-ө тиерлек эшһеҙлек буйынса пособие ала.\nӨфөнөң хеҙмәт баҙарында көсөргәнешлек коэффициенты бер аҙ кәмеп, әле 0,4-кә тиң. Рәсми эшһеҙлек кимәле лә төшкән һәм 1,46 процентты тәшкил итә, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡты эш менән тәьмин итеү хеҙмәтенән.\nБөгөн мәшғүллек хеҙмәтендә йәмғеһе 8700-ләп кеше иҫәптә тора.


Ауылдың төп көсө-гүзәл заттар\n29 Ғинуар 2018, 13:59\nНиндәй генә заманалар кисермәһен ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы үҙ бурысын ошоға тиклем намыҫлы башҡарып килә. Һүҙем Иҫке һәм Яңы Монасип, Нәби ауыл гүзәл заттары хаҡында булыр.\nНиндәй генә заманалар кисермәһен ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы үҙ бурысын ошоға тиклем намыҫлы башҡарып килә. Һүҙем Иҫке һәм Яңы Монасип, Нәби ауыл гүзәл заттары хаҡында булыр. Ҡайһы берәүҙәр был йәмәғәт ойошмаһы эшен артыҡ баһалап та еткермәҫ, әммә уның эшмәкәрлеге булмаһа бөгөнгө эшһеҙлек, мәҙәни торош һүлпәнәйеп, күрше күршенең хәлен белмәгән заманда ауыл йәшәйеше, бәлки төҫһөҙләнеп тә бөтөр ине. Тап ошо совет ағзалары ауылдың һулышын күҙәтеп, уны көйләндереп тороусы көс булып тора ла инде. Уларҙың эше ниҙән ғибәрәт һуң? Күп, төрлө яҡлы һәм бушлай. Эйе, ауыл, район кимәлендә үткән һәр сарала тип әйтерлек улар ҡатнашмай ҡалмай. Бынан тыш совет ағзалары үҙҙәре лә ауыл тормошон йәнләндереү маҡсатында төрлө йүнәлештәге конкурс, мәҙәни саралар үткәреп тора. Айырып әйткәндә, Иҫке Монасип ҡыҙҙары мәсет таҙартыу, ағас ултыртыу кеүек изге эштәрҙә әүҙем ҡатнашһа, Яңы Монасип, Нәби ауыл гүзәл заттары кис ултырып ҡул эштәрен өйрәнеүҙе яйға һалған. Тормош булғас һәр ваҡыт ыңғай ғына бармай, ауылдың күңелһеҙ ваҡиғалары ла совет ағзалары иңенә төшә. Эскән ғаиләләргә, көмөшкә һатыусыларға рейдар яһаған саҡта ауыл советы етәкселеге һәр ваҡыт ярҙамға ҡатын-ҡыҙҙар ойошмаһына мөрәжәғәт итә. “Берҙәмлектә – көс” тип юҡҡа әйтмәй бит халыҡ. Бындай һөйләшеүҙәр күпселек һөҙөмтәһеҙ ҡалмай. Үткән йылдың декабрь айында Яңы Монасип ауылында үткән өс ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советының отчет йыйылышында беҙ быларға шаһит булдыҡ та инде.\nӘ 25 ғинуар көндө Нәби ауылында алдағы йылды планлаштырыуға арналған осрашыу үтте. Ойоштороусылар сараны милли үҙаң тәрбиәһе нигеҙендә быуындар ялғанышын һүрәтләү нигеҙендә башлап ебәрҙе. Өләсәйҙәр үҙенә әллә күпме сер, хикмәт, зиннәт һыйҙырып йорттоң ҡото булып торған һандыҡтан үҙ ҡулдары менән эшләгән ҡашмау, һаҡал, камзул, сулпы, суҡтарҙы сығарып ейәнсерҙәренә таныштырҙы. Үҙҙәре сығарған мөнәжәттәрҙе йырлап ишеттерҙе. Артабан Иҫке Монасип, Яңы Монасип, Нәби ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзалары сәхнә тултырып “Беҙ бит ауыл ҡыҙҙары” йырын башҡарҙы.\nСараны өс ауылдың кураторы Зөлфиә Ҡунафина отчет сығышы менән дауам итте. Иҫке Монасип ауыл советы башлығы Гүзәл Баймырҙина үҙ биләмәһенә ҡараған ҡатын-ҡыҙҙар советың тупланып, тулы бер көс булып эшләүен һыҙыҡ өҫтөнә алып үтеп, үҙ эшенә яуаплы ҡарағаны өсөн Нәби ауыл ҡатын-ҡыҙҙар советы етәксеһе Римма Рәхмәтуллинаны маҡтау грамотаһы менән бүләкләне. Рәмилә Фәхретдин ҡыҙы Салауатова үҙ сығышында һуңғы ваҡытта был ойошма ағзаларының әүҙем эшләүенә һоҡланыуын белдерҙе һәм Нәби ҡатын-ҡыҙҙар советы ағзалырына танытма тапшырҙы. Осрашыуға саҡырылған ҡунаҡтар – Әбделмәмбәт ағинәйҙәре йыр күстәнәсе алып килһә, ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Земфира Ғөбәйҙуллина сынаяҡтар бүләк итте.\nСараның икенсе өлөшөндә “Ағас башын ел бутай, кеше башын һүҙ бутай” тигән темаға диспут үткәрелде. Район үҙәгенән саҡырылған психолог Инзирә Баязитова нимә ул ғәйбәт, уның кешегә ҡарата эҙемтәлере һәм унан ҡотолоу юлдары тураһында ентекле итеп һөйләп китте. Был ҡыҙыҡлы фекер алышыу мул сәй табыны артында ла дауам итте.\nӘйтергә кәрәк, күҙ ҡамашырлыҡ ҡул эштәре өлгөләренән күргәҙмә лә ойошторолғайны. Киләсәккә тағы ла яңы пландар, аныҡ бурыстар ҡуйып әлләкүпме наҙ, нығыш, дәрт, фәһем алып таралышты был саранан ауыл көсө булып торған гүзәл заттар.


Төбәктән мең контрактсы Рәсәй Ҡораллы Көстәре сафын тулыландырасаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nТөбәктән мең контрактсы Рәсәй Ҡораллы Көстәре сафын тулыландырасаҡ\n18:18, 2 октября 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостан Республикаһы хәрби комиссары Анатолий Балтинский «хәрби хеҙмәткә контракт нигеҙендә оҙатыуға көс һалыуҙы» быйыл көҙгө саҡырыуҙың үҙенсәлеге булып тора, тип атаны.\nРәсәй армияһы сафын Башҡортостандан 1000 контрактсы тулыландырасаҡ. Хәрби комиссарҙың әйтеүе буйынса, 700-ләп йәш егет йыйылған да инде. Көҙгө саҡырыуға тағы ла 300 йәш егет йыйырға ҡалды.\nРеспубликанан хеҙмәт итеүгә теләүселәр һаны аҙ түгел, сөнки был үҙ иркең менән хеҙмәт итеү, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Анатолий Балтинский. Ул армияның абруйы үҫеүенә һәм призывниктарҙың матди яҡтан ҡыҙыҡһыныуҙарына бәйле. Контрактсыларҙың аҡсалата тәьминәте 20-30 мең һумға тиклем артты. Егеттәрҙең торлаҡ алыу мөмкинселеге тыуа, был шулай уҡ мөһим роль уйнай.\nШул уҡ ваҡытта контракт буйынса хеҙмәткә алыуға бик етди ҡарайҙар, тип билдәләне хәрби комиссар. Бик яҡшы сәләмәтлек күрһәткестәрененән тыш, белем кимәле лә ҙур әһәмиәткә эйә.\nБөгөн армияла медицина белгестәренә ихтыяж ҙур. Фельдшер-табиптар, взвод командирҙары етешмәй. Рәсәйҙән ситтә урынлашҡан частарҙан заявкалар бар.\nТеги: ҡораллы көстәр һәм йәмғиәт,көҙгө саҡырыу


Атайһыҙ бала – ярты етем,\nәсәйһеҙ бала – үкһеҙ етем.\nНиңә шулай икән: яман хәбәр ҡоштай осоп тарала. Уны йәшереп тә, кешенең ҡыҙыҡһындырыуын һүндереп тә булмай.\nАуыл туҙҙырылған умарта кеүек геүләне.\n– Оятһыҙ! Ҡара, бәләкәй балаһын ташлап, ят ир менән сығып ҡас әле! Ҡыҙ бала бит әле, етмәһә! Ҡәбәхәт...\nҒиндулла бабайҙың төҫө ҡарайҙы. Ул уҡытыусы, коммунист, ә ҡыҙы шундай ғорур исемдәргә тап төшөрҙө. Нисек хәҙер ауылдаштарының йөҙөнә ҡарар? Нисек балаларҙы намыҫлы булырға өйрәтер? Хурлыҡ! Ғәрлек!\nҠәнзәфәр кейенде лә урамға сыҡты. Сатнама һыуыҡ. Һуңғы төндәрен һанаған ҡыйырсыҡ ай Көңгөр яғында балҡый ине. Шырт иткән тауыш та юҡ. Өй тәҙрәләрендә яҡты күренмәһә лә, күптәр йоҡламай, сөнки ауылға язалау отрядтарының бәреп инеү ҡурҡынысы бар. Ул сағында инде үлемде көт тә тор. Ҡәнзәфәрҙә лә йоҡо ҡайғыһы юҡ. Батырҡай менән әңгәмәләшергә, еңелеү сәбәптәрен бергәләшеп аңларға, артабан эште нисек ойоштороу хаҡында кәңәшләшергә тейеш ул. Ҡаршыға ике һыбайлы осраны. Командир ҙа, тегеләр ҙә бер-береһенә һүҙ ҡушманы. Былар – һаҡта тороусылар. Һәр тейешле аулаҡ урында ҡарауыл ҡуйылған. Полковник Папав та йоҡлап ятмайҙыр, башында әллә ниндәй мәкер ҡайнайҙыр. Бәлки, ҡаланы оборонала ғына тотмайынса, һөжүмгә күсеүҙе планлаштыралыр?..\nЕгерме йылдан артыҡ ваҡыт уҙҙы, Аллаға шөкөр, әсәй шап-шаҡтай. Ул минең ниндәй күңел ғазаптары кисергәнемде белмәй ҙә ҡалды. Ярай, белмәһен. Уйланиһәң, мин уның кисергәндәре менән ҡыҙыҡһынғаным булдымы? Яраттымы ул берәй ҡасан? Ниңә тап атайҙы ире итеп һайлаған? Ниндәй хыялдар менән йәшәгән, тормошонан ҡәнәғәтме? Бер ни ҙә белмәйем. Беҙҙең бер ҡасан да ҡатын-ҡыҙҙарса серләшкәнебеҙ булманы. Мин уны ҡырыҫлыҡта ғәйепләйем, ул – мине. Ҡайһы берҙә ҡылыҡтарын аңлайым кеүек, күпселектә – юҡ. Ул һалҡын мөнәсәбәте менән үҙенән биҙҙереп тора, ә мин һаман уға йылышам.\n1775 йылдың 17 мартында Екатерина II-нең Пугачев болаһын «Мәңгегә оноторға һәм тәрән өндәшмәү һаҡларға» тигән манифесы иғлан ителде.\nАғиҙелдең һул яғына урынлашҡан, кем «Ашҡаҙар», кем «Эстәрле» пристане тип йөрөткән урында халыҡ ҡайнаша. Майҙан – баҙар түгел, сөнки бында тик ирҙәр генә, етмәһә бөтәһе лә ҡораллы. «Ҡорал» тигәндәре шул киҫтән, уҡ-һаҙаҡ, суҡмар, айбалта, һөңгө, ике йә өс йәпле ағас һәнәк. Яр буйындағы ағастарға, ҡағылған ҡаҙыҡтарға аттар бәйләнгән, тышауланғандары арыраҡ көҙгө елдәр киптерергә өлгөргән үләнде ялмап йөрөй.\nҺағынырһың – мин булмам\nБулат менән Фәриҙәнең ғаилә тормошо бер яйға һалынған килеш дауам итте. Фәриҙә юҡ-барға йәнен борсоманы. Һәр иртә эшкә килгәс, кем иренә, кем ҡәйнәһенә зарланды, һәр кем үҙ ғаиләһендәге шатлыҡ-ҡайғы менән уртаҡлашты. Фәриҙә һис ҡасан ғаиләһе, үҙе тураһында һөйләмәне. Башҡаларҙы «эйе, шулай, дөрөҫ иткәнһең» тип йөпләгәндәй булды, ҡайһы бер нәмәне аңламағанға һалышты. Эстән генә: «Эй, йүләрҙәр, кемгә кәрәк һеҙҙең зарығыҙ, кемгә ҡыҙыҡ һеҙҙең иҫерек ирегеҙ, аҡылһыҙ балаларығыҙ,\nШулай итеп, мин йәнә мәркәздә, йәғни Өфөлә. Юҡ, әлбиттә, ауылдан сыға белмәгән "ҡырағай" башҡорт бисәһе түгелмен түгеллеккә. Элек тә килгеләп торҙом баш ҡалаға, хатта бер-ике төн ҡунып ҡалырға ла насип итте. Әммә әлеге килеүем ул саҡтағы ваҡ-төйәк мәшәҡәттәр менән йөрөү ише түгел. Әлеге сәйәхәтте минең бында тәүге килеүем менән генә сағыштырырға мөмкин. Мәркәз үҙе бер ҡарағай джунгли һымаҡ ҡаршыланы мине. Ул саҡтағы мин – 16 йәшлек үҫмер ҡыҙыҡай...\n...Сөмбөл йәшеллеккә күмелеп ултырған Сәмәрҡәнд ҡалаһына килеп төштө. Халыҡ ташҡынына эйәреп, ҙур бинаға табан атланы. Ишектән инеүгә, кемдер уның еңенән тартты. Был кешенең ағаһы икәнен танып, Сөмбөл шатлығынан илап ебәрҙе.\n– Ағай, килмәһәгеҙ, аҙашырмын тип бик ҡурҡҡайным, рәхмәт, ярай ҙа килгәнһегеҙ.\nАғаһы һеңлеһен ҡосаҡлап, маңлайынан үбеп алды.


Приют (Бәләбәй районы) — Башҡорт Википедияһы\nПриют (Бәләбәй районы)\nПриют (рус. Приютово) — Башҡортостан Республикаһының Бәләбәй районындағы эшселәр ҡасабаһы. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 20891 кеше. Почта индексы — 452017, 452018, ОКАТО коды — 80 209 565.\nПриют ҡасаба советы[d]\n19 132 кеше (1 ғинуар 2019)\nҠасабала «Газпром трансгаз Өфө» яуаплығы сикләнғән йәмғиәттең линия-производство идаралығы (ЛПУ) урынлашҡан. Идаралыҡ Төмән өлкәһенән килгән нефть һәм газ үткәргесте хеҙмәтләндерә.\n2010 йыл 14 октябрь 20891 9597 11294 45,9 54,1\nНизамов Камил Разетдин улы (13 ноябрь 1938) — СССР һәм Рәсәй инженер-нефтсеһе. Техник фәндәре докторы (2001), профессор (2003).\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Приют_(Бәләбәй_районы)&oldid=920296 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 25 ноябрь 2019 в 15:22\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:22 25 ноябрь 2019 үҙгәртелгән.


14 Ғинуар , 21:45\nИнститутта уҡытҡан таныш уҡытыусы менән шахмат уйнарға яратабыҙ. Дуҫ та, коллега ла түгел кеше менән шулай, йыш осрашып, аралашып йәшәйбеҙ. Беҙҙе фәҡәт ошо интеллектуаль уйын яҡынайта, берләштерә. Шәмбе көн иртән, осрашыу тураһында һүҙ ҡуйышҡандан һуң, өй тирәһендәге мәшәҡәттәрҙе тамамлайбыҙ ҙа мәҙәниәт йортона барып ике-өс сәғәткә шахмат клубының аулаҡ мөйөшөн биләйбеҙ. Ҡамасаулаусы, урынлы-урынһыҙға бимазалаусы юҡ. Партнерым аҙ һүҙле, тыныс фиғелле, төп эше хаҡында һөйләй һалып бармай, үҙенә ҡағылышлы ниндәй ҙә булһа өҫтәмә мәғлүмәтте лә ситләтеп үтергә тырыша.\nҠымтыҡ йоҡа ирендәр, шешенке ҡабаҡтар аҫтына боҫҡан төҫһөҙ күҙҙәр, эскә тартылып соҡорайған ас яңаҡтар--эс серен йәшерә белгән йомоҡтоҡо. Бар ғәме--алдындағы аҡлы-ҡаралы шаҡмаҡтарҙа, комбинацияға ярашлы урынлаштырылған фигураларҙа. Беҙ ғәҙәттә блиц уйнайбыҙ. Партияларҙы бик йыш мин отам, сөнки парнерым һәр йөрөшөн икеләнеп оҙаҡ уйлай ҙа цейтнотҡа эләгеп шахмат сәғәтендәге “флаг”ы ҡолай. Ошондай осраҡта ул ҡәҙерле нимәһен юғалтҡан кешеләй көйәләнеп китә: “Был партия тулыһы менән минеке ине! Бәхәсһеҙ минеке! Оҫта гроссмейстерҙарса ҡоролған, уйланылған ситуацияға, таҡталағы минең тулы өҫтөнлөккә ҡара, королеңде төрлө яҡтан ҡамап алғанмын бит инде, өс, юҡ, ике йөрөш кенә етмәне, ҡәһәрең! Ниңә ваҡытты иҫәпләргә, әйҙә, ары секундтарҙы-минуттарҙы һанамай, сәғәтһеҙ генә уйнайбыҙ?!” “Юҡ инде, хәҙер һиңә ирек ҡуйһаң бер йөрөштө көнө буйы уйлаясаҡһың. Шуны көтөп ултырырғамы миңә? Бармай!” “Сәсрәп кенә кит, һинеңсә булһын, тик иҫеңдә тот: был юлы кәрәгеңә бирәм, һыу эскеһеҙ итәм!” Шулай ти ҙә минең ығышыуҙы ла көтмәй икебеҙ өсөн дә шаҡмаҡтарға пешкаларҙы, фигураларҙы ҡабаланып теҙергә керешә. Иғтибарһыҙлығым арҡаһында ҡайһы берҙә ничьяға уйнап, йә еңелеп ҡуйһам теге атҡа менгәндәй ҡыуанып китә: “Кем менән сәкәләшкәнегеҙҙе беләһегеҙме, ҡаршыма ултырырҙан алда уйнарға өйрәнергә ине башта!”--тип кәпәренә.\nТанышымды йомоҡ тиһәм дә шахмат хаҡында һүҙ сыҡһа ул киреһенсә, үтә һүҙсәнгә әүерелә, бәхәсләшеп, ғәҙеллек даулап сеп-сей булып талашып китеүҙән дә тартынмай.\nБөгөн ул иртә менән тағы шылтыратты:\n– Хәйерле иртә, хөрмәтле яҙыусы әфәнде, онотманыңмы бөгөн шәмбе көн икәнен, мат алырға ҙур сумка эҙерләгәнһегеҙҙер?\n– Юҡ шул, миндә бәләкәй барсетка ғына бар. Ҡалғандарын һеҙҙең оло күн портфелегеҙгә нышып тултырырбыҙ,--тинем.--Бер сәғәттән барып етермен!\n– Слушай, давай беҙгә кил! Ҡатын командировкала. Шәп кофенан да ауыҙ иттерермен!\n– Ҡунаҡҡа саҡыраһығыҙ, әләйгәс?\n– Дөрөҫөрәге аулаҡҡа.\n– Тик бер генә шарт--хужа ҡунаҡтың ишәге, тип минән еңелеү талап итмәгеҙ берүк, холҡомдо беләһегеҙ!\nБына мин уның өс бүлмәле фатирында. Ҡыҫҡа буйына һөйрәлтеп йомшаҡ халат кейеп, аяҡтарына шипатайҙар ҡатҡан фатир хужаһы пеләш башын ҡырын һала биреп, үткелеккә үк килеп, ҡосаҡлап, ирәбе йылмайып ҡаршы алды ла шунда уҡ эргәләге бүлмәнең ишеген асты:\n–Тотош фатирҙы күрһәтеү һеҙгә кәрәк тә ҡыҙыҡ та түгелдер, ярты ғүмерем үткән эш өңөмә рәхим итегеҙ!\nҠаршы яҡтағы тәҙрәһенә затлы шторалар эленгән урта ҙурлыҡтағы бүлмәнең ике яғын шкафтарға теҙелгән китаптар биләгән. Уң яҡта йомшаҡ күн диван, ҡәнәфиҙәр, журнал өҫтәле, тәҙрә яҡ мөйөштә компьютер өҫтәле.\n– Өңөңдө әйтәм, арҙаҡлы фән кандидаты, бик тә күркәм. Ә китаптарыңдың күплегенә килгәндә, докторлыҡ диссертацияһын яҡларға етерлек.\n–Монография күптән әҙер, тик гәзит-журналдарҙағы публикациялар ғына тотҡарлай эште. Өлгөрөрмөн тимә: лекциялар, зачеттар, имтихандар…\n–Ауыры ауған, фәнни хеҙмәт әҙер, тиһегеҙ бит, ҡалғаны әкренләп. Ә ваҡыт етмәүгә килгәндә, кәңәшем шул: һеҙгә шөһрәт тә, дан да, билдәлелек тә килтермәгән шахматты әҙерәк уйнағыҙ.\n–Бына унан һис айырыла алмайым. Йәшәүемдең бер өлөшө бит ул шахмат, мейене ял иттереүсе, тормош проблемаларын аҙға ғына булһа ла оноттороп тороусы бер сара.--Ҡойолдораһынан хәбәр һөйләүгә аптыраңҡырап төбәлеүемде шундуҡ аңлап та алды. - Фатирыма саҡырып та ауыҙыма йөҙөк йәшерәйемме? Кемдер әңгәмә ҡорорға, уны күтәрмәләргә тейештер бит?\n–Значит, ҡәҙерле ҡунаҡ, ҡулайлап диванға урынлашығыҙ, хәҙер вәғәҙәләгән кофены бында ғына килтерәм. Бәлки, ҡандала тәме килгәндән ауыҙ итербеҙ, саманан ашырмай ғына?\n–Уҙған быуат аҙағында уҡ ташлаған нәмәне тәҡдим итмәҫкә лә мөмкин!\nХужа сығып китеүе булды асыҡ ишектән килеп ингән ҙур, инһеҙ аҡ бохар бесәй абруйлы атлап яҡынланы ла ҡабаланмай ғына эргәләге ҡәнәфи өҫтөнә һикереп ултырып, нишләп ваҡытһыҙ йөрөйһөң әле бында, тигәндәй йәшел күҙҙәрен ялтлатып төбәлде. Яратмай, екһенеп ҡарай, һымаҡ.\n–Таныш булығыҙ: беҙҙең ғаилә ағзаһы Өмөт,--тине килешле һауыттар, ашамлыҡтар ҡуйылған батмус тотоп килеп ингән хужа.--Бик зыялы, аҡһөйәктәр нәҫеленән. Ул үҙенең урынын, дәрәжәһен, абруйын белә. Беҙгә ҡамасауламаҫ.\n–Өмөт?! Аҡ өмөт була инде!\n–Исемен әйтәм, бер аҙ сәйерерәк ишетелә, эттәрҙе, бесәйҙәрҙе ғәҙәттә икенсерәк атайҙар шикелле?\nФатир хужаһы боҫрап торған хуш еҫле кофены алдыма ултыртҡас һорай ҡуйҙы:\n–Иң тәүҙә шахмат уйнайбыҙмы, әллә ошо бесәйгә ҡағылышлы баштан үткән бер ваҡиға хаҡында һөйләйемме?\n–Мат алырға бер ваҡытта ла һуң түгел, өлгөрөрһөгөҙ, әйҙәгеҙ, мөмкин булһа икенсеһенән башлайыҡ!\nКофенан ауыҙ иттем дә иғтибар менән тыңлағанлығымды белгертеп ҡулдарымды ҡаушырҙым.\n–Эт ояһында көслө, тиҙәрме әле, күр ҙә тор, бөгөн шахмат таҡтаһы артында туҙҙырам, пыран-заран килтерәм!\n–Кемдең көслө икәнлеген уйын күрһәтер. Теге тарихыңды һөйләгеҙ инде?\nҠорбанының еҫен тойомлап өлгөргән ҡырағай кейектәй һөйләнеләсәк хикәйә тотошлайы менән булмышымды солғап алғайны инде.\nХужа ла дивандың икенсе башындағы буш ҡәнәфигә ялпашып, минең яҡҡа аушайыңҡырап ултырып хәбәргә күсте:\n–Был бесәйҙең яҙмышы туранан-тура кешенекенә, дөрөҫөрәге бала яҙмышына бәйле, яҙыусы булараҡ бәлки берәй әҫәрегеҙгә керетеп ебәрерһегеҙ. Килеп сыҡмаһа ғибрәтле тарих итеп тыңлағыҙ ғына. Бынан өс йыл элек ҡаты сирләп киттем. Көтмәгәндә, тип әйтә алмайым, сөнки электән үк бөйөрҙәрҙә таш барлығын белә инем. Төн уртаһында өйәнәк тотто бит, ҡоромағыр, тын алырмын тимә, бөгәрләп йыҡты. Ҡатын шундуҡ шылтыратҡайны, “Тиҙ ярҙам”дың носилкаһына һалып ҡала дауаханаһына алып та киттеләр. Ары--анализдар, иртәгеһенә үк дөйөм наркоз аҫтындағы операция. Операция яһаусы табип һуңынан күрһәтте, ике бөйөрҙән бер устай таш алғандар бит, үҙемде эскерле әҙәмгә иҫәпләмәйем, әммә әйтәм, “носить камень за пазухой”, тигәндәре ошо булалыр, күрәһең. Өсөнсө көнгә наркоз шауҡымынан айнып, яра урынын ҡармап тотоп хирургия бүлегенең оҙон коридорына сыҡҡайным, артымда бала тауышын ишетеп һиҫкәнеп киттем. Ҡайырылһам, 7-8 йәштәр самаһындағы, сибек кәүҙәле, ыҫмалалай ҡара, етек сәсле, көңгөрт йөҙлө ир бала эргәмә терәлеп үк тиерлек килеп баҫҡан, имеш. Өҫтөндәге дауахана халаты, күп йыуыуҙан һарғылт төҫкә ингән, сәйнәлгәндәй бөтәрләнеп бөткән аҡ күлдәк, оло тапочкалар уны йәмһеҙ ҡарасҡыға ла оҡшатып ҡуя бер аҙ.\n–Ағай, һаумы?--Саф башҡортса мөрәжәғәт итте бала.\n–Хәйерле иртә!--Шулай тинем дә китергә йыйынғайным, был минең халат еңемдән еңелсә эләктерҙе, китмәй тор, йәнәһе.\n–Һиңә берәй нимә кәрәкме әллә?\n–Кәрәкмәй бер нимә лә… Бөтә нимәм дә бар минең…\n–Һеҙҙең менән йоҡлайым инде бөгөн, йәме?! Рөхсәт ит?--Бер ни ҙә аңламауымды күргәс өҫтәп ҡуйҙы.--Тыныс ҡына ятырмын, һеҙгә ҡамасауламай ғына…--Мәленән алда ҡырҡа баш тартып ҡуймаһын, тигәндәй тилмереп ҡарай был.\n–Улым, һин ҡайҙан?\n–Приюттан килтерҙеләр. Һуҡыр эсәгемде ҡырҡтылар бында.\nҒәҙәти булмаған тәҡдимгә ни тип яуап бирергә белмәгәнлектән уратып-ситләтеп ҡотолмаҡ булдым:\n–Әле иртә бит әле, көн яңы башланып ҡына тора. Йоҡлау мәсьәләһен дә кискеһен хәл итербеҙ.\n–Әпәкәй менән ант итәм!\n–Палатам анау ерҙә,--коридорҙың осона төрттө,--инһәң ишек төбөндәге карауат минеке. Килереңде көтөрмөн!--Бала яҡын итеп, үҙ итеп шулай тине лә коридорҙың икенсе осона ҡарай йүнәлде, ә мин үтенесте аҙағынаса төшөмәйенсә аңҡы-тиңке килеп тороп ҡалдым.\nПеревязка мәлендә шәфҡәт туташынан һорай ҡуйҙым:\n–Кем һуң әле ул Өмөт?\nШәфҡәт туташының йөҙөнән һағышлы, моңһоу йылмайыу йүгереп үтте:\n–Ауыл балаһы. Приютта йәшәй хәҙер. Аҙна элек аппендицитҡа операция яһағайнылар. Илгәҙәк, һөйкөмлө, тағы нескә күңелле, рәнйеүсән, тәбиғәттән бирелгән зыялылығы ла бар. Яңғыҙым ҡурҡам, тип гел генә йоҡларға кеше эҙләй. Беренсе көн операциянан һуң булһа ла иламһырағас бер ағай менән йәнәш һалдыҡ, ул сыҡҡайны, аяғы һынған бабайға күсте, бөгөн ул да ҡайта. Өмөттөң бар белгәне көндөҙ сыраҡ яндырып йөрөгән Диоген ише кеше эҙләү. Тағы бындағы медперсонал уға күсәнәстәр ташыйбыҙ, ә ул ашарға ашыҡмай, килтергәнебеҙҙе одеалы аҫтына һала, атайым-әсәйем килһә, бергәләп тәмләрбеҙ, ти. Бына ошондай ҡыҙғаныс күренеш әле беҙҙә. Ә хоҡуҡтарынан яҙҙырылған ата-әсәһе күренмәҫтәрҙер инде башҡаса. Күренмәҫтәр… Йөрәктәре әрнемәйме икән иманһыҙҙарҙың, баланы яҙмыш ҡосағына ташла ла сыҙап ят имеш! Бына бит эскелек ниндәй кимәлгә төшөрә әҙәм балаһын! Ә бит һөйләүҙәре буйынса әсәһе--уҡытыусы, атаһы Себер тарафтарына вахтаға йөрөп эшләгән. Хәҙер икеһе лә өйҙә, эшһеҙ ти, бар белгәндәре--өй беренсә араҡы теләнселәү. Улай тиһәң, хәҙер ауылдарҙа эш бармы икән ул? Шуға ла өмөттән яҙған халыҡ эскелеккә бирелгән…--Эшен тамамлап сығыр саҡта өҫтәп ҡуйҙы.--Зинһар унан баш тартмағыҙ. Әгәр ризалашмаһағыҙ беҙгә икенсе берәүҙе эҙләргә тура киләсәк, таба алмаһаҡ бала коридорҙа ултырып таң аттырасаҡ…\nКискеһен шул, ситке палатаға ингәйнем, ишек яғына өңөлөп ҡарап ултырған Өмөттө күрҙем.\n–Улым, әйҙә минең менән!\nТеге шуны ғына көткәндәй ырғып тороп, килә һалып етеп, һыйынып, етәкләп алды, ҡыуаныстан килгән күҙ йәштәрен ҡул һырты менән һыпырҙы. Ирекһеҙҙән етек башты һыйпап ҡуйҙым, арыҡ арҡанан ҡаҡтым.\nЙоҡларға яттыҡ. Миңә ҡосаҡларға өлгөргән бала ҡолағыма бышылданы:\n–Ә мин ипле генә ятырмын, тыйнаҡ ҡына. Аҡтырнаҡ һымаҡ…\n–Ауылда беҙҙең һис бер кемгә өрә белмәгән этебеҙ бар. Эт булғас ул этләшергә тейеш бит инде. Өрөргә. Шунан тешләшергә. Ә ул аҡыллы, йыуаш. Атайым эсеп ҡайтып әсәйемә тауыш күтәрһә, шым ғына сығып китәм дә әүеҫлектәге Аҡтырнаҡтың янына барып һыйынам. Ә ул мине ҡосаҡлап ята, биттәремде ялап-ялап алғылай. Һәйбәт эт ул, кеше һымаҡ, һөйләшә генә белмәй…\nАпаруҡ ятып ташланыҡ. Бала һаман уяу.\n–Өмөт, һин нишләп йоҡламайһың?\n–Һиҙҙермәй генә янымдан тороп китерһең дә мин тағы яңғыҙ ҡалырмын.\n–Ә мин нишләп тороп китәйем?\n–Ят менән йоҡламайҙар.\n–Ә һин нишләп миңә ят була ти? Һине оҙон көн буйы беләм дә баһа. Йоҡла. Бер ҡайҙа ла китмәм, ситкә шылып та ятмам.\n–Тағы ла ант итәһеңме?\n–Ант итмәй генә бергә йоҡлайыҡ, йәме?\n–Йә… Ә һин әкиәттәр беләһеңме?\n–Белә инем, хәҙер ҡыҙым ҙурайып үҫеп еткәс, уларҙы онотоп бөтөп тә барам инде.\n–Ә һин онотҡаныңды ҡабаттан хәтереңә төшөр ҙә һөйлә.\n–Борон-борон заманда йәшәгән ти әбей менән бабай. Уларҙың балалары булмаған, ти…\n–Уларҙың балаһын да тартып алғандармы әллә?\n–Юҡ шул, улар һәйбәт кешеләр булған…\n–Минең атайым, әсәйем дә һәйбәттәр. Аҡыллылар. Эшсәндәр. Тырыштар. Һөйкөмлөләр. Эсмәгән саҡтарында… Теге саҡ райондан апайҙар килеп ата-әсәйең һине рәнйетәләрме, тип һоранылар. Юҡ, тинем, улар эскән саҡтарында ғына ямаҡайҙар, айыҡ саҡтарында донъялағы иң яҡшы кешеләр, тинем.\n–Дөрөҫ әйткәнһең. Насар атай-әсәй булмай.\n–Нишләп шул араҡыны сығаралар икән? Уны һатмаһалар Разифаның, Фәриттең, Нурзиәнең, Хәлилдең аталары ла гел һәйбәт булырҙар ине, Бикйәндең атаһы аҫылынмаҫ, Нәзирәнең әсәһе янып үлмәҫ ине…\n–Һатмаһындар ине шул,- тигән булдым баланың әйткәндәрен йөпләп.\n–Һатмаһындар! Беҙҙең ауылда ғына түгел, бөтә ерҙә лә. Араҡыны сығармаһалар атайым, әсәйем бөтөнләй эскеләре килмәй айығырҙар ҙа мине иҫтәренә төшөрөп эҙләп килеп етерҙәр ине. Киләләр ул… Бына күрерһегеҙ… Шунан урталарына ятып икеһен дә алмашлап еҫкәп йоҡлап китермен. Ул сағында бер кемгә лә инәлмәҫмен… Бер кемгә лә…--Тауыш әкренәйгәндән-әкренәйә барып бөтөнләй тынып ҡалды һәм бала тигеҙ итеп тын алып, ирендәрен сәпелдәтеп йоҡоға талды.\nТағы ла ике көн бергә йоҡланыҡ. Өсөнсө көн Өмөт яныма килде:\n–Мине бөгөн сығаралар…--Ирендәрен бүлтәйткән, бына-бына илап ебәрер хәлдә.\n–Һин әлегә приютта йәшәп тор. Бына дауахананан сығырмын да яныңа барырмын. Барырбыҙ.\n–Унда һалҡын, ҡурҡыныс…\n–Улым, ә һин бер ҡасан да, бер нимәнән дә ҡурҡма, йәме. Әгәр ҙә барын да яҡшыға юрап йәшәһәң бөтәһе лә һәйбәт булыр. Исемең үҙе үк шуны әйтеп тора. Һин кешеләрҙән йылы эҙләмә, үҙең башҡаларҙы йылыт, һыйындыр. Шул саҡта һине ҡурҡыныс һағаламаҫ, һәр саҡ урап үтер!\n–Миңә киләм, тинең?\n–Ошолай көндәрҙән һуң!\nӨмөт бер бармағымды бөгөп ҡуйҙы:\n–Бөгөнгө көн үтте!\nХушлашыр мәлдә ишек төбөнә барҙы ла ҡайырылып килеп ҡосаҡлап алды. Баланың сәстәренән иҫерткес хуш еҫ килә ине.\nДауахананан сыҡҡас ҡатыныма ошо хәлде һөйләнем. Ул минең уй-теләгемде уҡығандай, ҡыҙыбыҙ үҫеп үҙаллы йәшәй, әйҙә ошо баланы уллыҡҡа алып тәрбиәләйек, тип тәҡдим итте. Ҡыуанып киттем. Тейешле урындарҙан рөхсәт алып, кәрәкле документтарҙы тултырырҙан алда башта баланы күрәйем, тип приютҡа йүнәлдем.\nТәрбиәсе ҡаршы алды:\n–Һаумыһығыҙ. Һеҙ кемгә килдегеҙ?\n–Өмөткә. Ә бына фамилияһын хәтерләмәйем. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы.\n–Өмөт бөтәбеҙгә лә кәрәк инде ул. Ә уны… алып киттеләр. Башҡаланан килеп. Былай ир ҙә, ҡатын да яҡшы кешегә оҡшағандар.\nКүңелемдәге ниндәйҙер нескә ҡыл өҙөлгәндәй итте. Хистәремде белгертмәҫкә тырышып ауыр көрһөндөм:\n–Уның яҡшы ғаиләгә эләгеүенә өмөт итәйек.\n–Шулай ғына булһын инде. Ә һеҙ моғайын да дауахананан килгән әкиәтсе ағайҙыр. Яңылышманыммы?\n–Улайһа, Өмөт һеҙгә бүләк ҡалдырып китте бит әле.-- Коридорҙа бер аҙ юғалып торғас бәләкәй генә бесәй балаһын тотоп килеп инде.--Өмөт уның менән йоҡлап йөрөнө инде ошоғаса. Үҙе әйтмешләй, йылытып. Теләһәгеҙ алығыҙ. Кәрәкмәй икән…\nЙоҙроҡтай ғына йән эйәһе ҡалдырма мине бында, тигәндәй ялбарыулы ҡарап ултыра. Һәр тереклек был донъяла йылыға, яҡтыға, игелеккә өмөт итә шул. Ниндәй хәлдә лә.\n- Алам, - тинем ышаныслы итеп, - өмөттө үҙем менән алам!


Конкурстар | Юрюзань\nКүңелгә һүнмәҫ нур, рух һалыусылар\nОпубликовано 9 Март, 2020 - 13:25. Автор: Лилия\nЭлек-электән уҡытыусылар белем биреүҙе тәрбиә эше менән тығыҙ бәйләнештә алып бара. Ысын педагог һәм тәрбиәсе шиғыр ятлатһынмы, йыр өйрәтһенме – көн һайын да баланың рухын үҫтереү, белемен арттырыу, уны шәхес итеп тәрбиәләүгә ҙур тырышлыҡ һала.\nШуныһы ҡыуаныслы, районыбыҙҙа эшен мөкиббән китеп яратҡан, үҙ һөнәренең оҫтаһы булған, белемле, тәжрибәле уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр бихисап. Районыбыҙҙа нисәнсе йыл рәттән уҙғарылған "Йыл уҡытыусыһы" һәм "Йыл тәрбиәсеһе" конкурстары быға дәлил булып тора.\n2 мартта район мәҙәниәт йортонда үткән "Йыл уҡытыусыһы – 2020" һәм "Йыл тәрбиәсеһе – 2020" бәйгеләренең йомғаҡлау тантанаһына конкурсанттарҙан тыш, мәктәп директорҙары, уҡытыусылар, тәрбиәселәр, мәғариф ветерандары, ауыл биләмәләре башлыҡтары саҡырылғайны.\nРайондың мәғариф бүлеге етәксеһе Нелли Рәхмәтуллина:\n– 2020 йылға районда мәғарифты үҫтереү буйынса план ҡабул ителде. Бөгөн уҡытыусыларҙың уртаса йәше 43-45-кә тигеҙ. Шуның өсөн мәктәптәргә яңы технологиялар индереүе ҡыйыныраҡ. Коллективта тәжрибәле өлкән йәштәге педагогтар ҙа, йәштәр ҙә булырға тейеш. Уҡытыусылар һәм тәрбиәселәр – улар йәш быуынды тәрбиәләүсе, ғөмүмән, беҙҙең киләсәгебеҙгә ҙур йоғонто яһайҙар, – тип педагогтарҙың һәм тәрбиәселәрҙең эшен юғары баһалап, уларға рәхмәттәрен белдерҙе.\nБөйөк Еңеүҙе данлап\nОпубликовано 26 Февраль, 2020 - 13:46. Автор: Лилия\nХәрби-патриотик йырҙар Тыуған илгә һөйөү, ватансылыҡ рухын тәрбиәләүҙә ҙур әһәмиәткә эйә. 1941 – 1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышында ата-олатайҙарҙың ҡаһарманлығын, афған һәм чечен яуҙарында егеттәрҙең хәрби батырлыҡтарын данлап байтаҡ йырҙар ижад ителгән, күпме кинофильмдар төшөрөлгән.\nКонкурстың йомғаҡлау концертында 4 ансамбль һәм 11 йырсы сығыш яһаны. Әйтергә кәрәк, бында мәктәп уҡыусылары, йәштәрҙән тыш, Чечнялағы хәрби бәрелештәрҙә булған Вадим Хисбуллин да ҡатнашты. Мәсетле ауылы яугиры “Майский вальс” йырын башҡарып, райондың хәрби хәрәкәттәре ветерандары берлеге исеменән сығыш яһаны. Урмантауҙан Алина Ғафарова “Я живу в Заповедном краю”, Лағырҙан Илдар Ғәлимов – “Я служу России”, Малаяҙҙан Мария Чистякова “Ах, эти тучи в голубом” йырҙарын яңғыратһа, кесе төркөмдә Тирмәндән Вилнур Төлкөбаев “Офицеры”, Арҡауылдан Алия Мөхәмәтйәнова – “Это просто война”, Земфира Фәтихова – “Я хочу, чтобы не было войны”, Нәсибаштан Гөлсинә Әхмәтова “Алеша” һ.б. яңғыҙ башҡарыусылар хәрби тематикаға ҡараған йырҙар аша үҙ һәләтен күрһәтте. Ансамблдәрҙе Мөрсәлимдән “Зарница”, Янғантауҙан “Созвездие”, Малаяҙҙан “Надежда” төркөмдәре тәҡдим итте. Мөрсәлим ауылынан “Йәшлек” дуэты “Кукушка” (“Битва за Севастополь” фильмынан) йырын башҡарҙы. Конкурста башлыса тик русса йырҙар ғына булды.\nБыйылғы “Бөйөк Еңеүгә Дан!” патриотик йырҙар бәйгеһе Рәсәй киноһы йылына бағышланды. Йырсылар сығышы социаль видеороликтар, хәрби документаль фильмдар, анимациялы кинофильм менән байытылды. “Илнур һәм Нәсимә” дуэты юморы ла тамашасылар күңелен күтәрҙе.\nШиғыр яҙ ҙа – Ҡыш бабайҙан күстәнәс от!\nОпубликовано 10 Декабрь, 2015 - 10:15. Автор: Лилия\nХөрмәтле, дуҫтар! Яңы йыл етергә һанаулы ғына көндәр ҡалды. Һәр кем был байрамдан мөғжизәләр, бүләктәр көтә. Һеҙгә лә беҙ бүләк эшләргә булдыҡ, хөрмәтле гәзит уҡыусыларыбыҙ!\nБүләкте отоу өсөн ижади конкурста ҡатнашып, унда еңеүсе булырға кәрәк. Конкурстың шарттары түбәндәгесә: өс куплеттан да кәм һәм ҙур булмаған ҡыҙыҡлы шиғыр яҙырға ла уны редакцияға килтерергә, йәки электрон адресына ебәрергә кәрәк. Шиғырҙа киләһе йыл хужаһы – маймыл, шыршы, Йүрүҙән, мөғжизә һәм фәрештә һүҙҙәре булыуы шарт. Конкурс декабргә тиклем дауам итәсәк. Еңеүсене Ҡыш бабайҙан күстәнәс көтә!\nҒаилә – тормош мәғәнәһе\nОпубликовано 6 Ноябрь, 2015 - 16:50. Автор: Лилия\n“Йәш ғаилә – 2015” республика конкурсының район этабында Малаяҙ ауылынан Антон һәм Елена Смагуловтар еңеүсе булды .\nЙыл һайын үткәрелеп килгән “Йәш ғаилә” конкурсы ғаилә усаҡтарын нығытыусы, районыбыҙҙың әүҙем йәштәрен билдәләүсе, уларҙың һәләттәрен асыусы сараға әүерелә бара. Быйыл да был конкурста ҡатнашыусылар, бәйгегә етди ҡарап, бик матур әҙерләнгәйне.\nРайондың мәҙәниәт бүлеге “Шоңҡар” йәштәр клубы менән берлектә үткәргән был конкурс, йола буйынса, визитканан башланды. Һәр ғаилә үҙҙәре менән таныштырыуҙың үҙ ысулын уйлап тапҡайны. Антон һәм Елена Смагуловтар визиткаға ҡыҙыҡлы, көлкөлө тамаша әҙерләгәйне. Улар сәхнә күренеше аша ғаиләләренең тарихы, көнкүреше, ғәҙәттәре менән таныштырҙы. Малаяҙ ауылынан Эльвира менән Эльмир Вәлиевтарҙың матур шиғыр юлдары менән байытылған визиткалары ла дәррәү алҡыштарға күмелде. Һәр ғаиләнең сығышын фотослайдтар, видеояҙмалар биҙәне.\nАртабанғы “Мин буласаҡ йондоҙ” конкурсында иң бәләкәй бәйгеселәр сығыш яһаны. Мирон Смагулов “Әсәй” йырын башҡарһа, Эмилия Вәлиева һоҡландырғыс итеп бейене.Жюри ағзалары шулай уҡ бәйгеселәрҙең ҡул эштәренән, төрлө тәмлекәстәрҙән һығылып торған өҫтәлдәрҙе лә баһаланы.\nЯрышта ҡатнашыусыларҙың фантазия байлығы, бер-береһен ярты һүҙҙән аңлап тороуҙары, берҙәмлеге һоҡландырҙы. “Блиц-интервью”ла ғаиләләргә төрлө ҡыҙыҡлы һорауҙар бирелде. Ике ғаилә лә, ҡапыл ғына бирелгән һорауҙарға ҡаушап ҡалмай, тос һәм отҡор яуап бирҙе.\nОпубликовано 20 Май, 2015 - 11:07. Автор: Лилия\nКүптән түгел зәңгәр экрандарҙа сыҡҡан “Музейҙағы төн” тигән Америка фильмы киң билдәлелек алды. Бында төп герой музейға һаҡсы булып эшкә урынлаша. Һәр төн был музейҙа экспонаттар терелә, әйберҙәр урындарынан күсә... Биш йыл рәттән Салауат Юлаев музейында үткәрелгән “Музейҙар төнө” акцияһы ла халыҡҡа ошо киноға оҡшаш тәьҫораттар бүләк итте – барыһы ла сәғәт иртәнге туғыҙҙан алып төнгө икегә тиклем музей менән яҡындан танышты, төрлө ҡыҙыҡлы конкурстарҙа, флешмобта ҡатнашты, бейеп күңел асты.\nБыйыл “Музейҙар төнө” Салауат Юлаев музейы, район мәҙәниәт йорто, “Шоңҡар” үҫмерҙәр клубы менән берлектә ойошторолоп, Еңеүҙең 70 йыллығына арналды. “Музей мозаикаһы” тип аталған программала балалар әүҙем ҡатнашты. Улар бейене, йырланы, төрлө уйындарҙа, спорт ярыштарында үҙҙәрен һынаны, мәҙәниәт йорто майҙансығын төрлө сағыу һүрәттәр менән биҙәне. Балаларҙы дәртләндереп, уларға иҫтәлекле бүләктәр һәм Маҡтау грамоталары тапшырҙылар. Сараға йыйылған халыҡ “Театр яҙы” район конкурсы еңеүсеһе – Сыбаркүл ауылы клубының “Шишмәкәй” коллективы ҡуйған “Һалдат әсәһе” тигән тетрәндергес спектакль ҡараны, “Еңеү көнө” бейеү флешмобында ҡатнашты.\nБер юлы ике еңеү\nОпубликовано 17 Апрель, 2015 - 16:33. Автор: Лилия\nТаймыйҙан Алина Руфиева төп тажды ла алды, “Йүрүҙән” һылыуы ла булды. 10 апрелдә Малаяҙ район мәҙәниәт йортонда халыҡтың иң яратҡан, иң матур, түҙемһеҙләнеп көткән “Салауат һылыуы – 2015” гүзәллек бәйгеһе үткәрелде. Һылыуҙар менән конкурсҡа тиклем таныш булһаҡ та, бәйгенең иң аҙағына тиклем еңеүсе тажын кем кейере сер булып ҡалды. Конкурс шартына ярашлы, жюри ағзалары иң беренсе ҡыҙҙарҙың аш-һыуға, ҡул эштәренә оҫталығын баһаланы. Улар ҡыҙҙар әҙерләгән милли ризыҡтарҙан һығылып торған өҫтәлдәрҙе ҡарап, уларҙың оҫталыҡтарына һоҡланды. Һуңынан бәйгеселәр сәхнәгә сығып, үҙҙәре менән таныштырҙы.\n“Иң яҡшы педагогик инициатива”\nОпубликовано 6 Апрель, 2015 - 10:39. Автор: Лилия\n20-се тапҡыр үткәрелгән быйылғы “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы – 2015” төбәк-ара конкурсында Малаяҙ башҡорт гимназияһының юғары категориялы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Ләйсән Закир ҡыҙы Әхмәтшина ҡатнашты.\nКонкурс положениеһына ярашлы, 24 февралдә ул беренсе турҙа Өфө ҡалаһының Дим биҫтәһендәге 102-се башҡорт гимназияһында 6-сы класта әҙәбиәт дәресенән яҙыусы-журналист Рәүеф Насировтың “Ил балаһы Шакирйән” тигән повесы буйынса дәрес үткәрҙе. Дәресте комиссия ағзалары юғары баһаланы, сөнки Ләйсән Закир ҡыҙы электрон белем биреүҙең эффектлы алымдарын ҡулланып, “Вотум” программаһын уңышлы күрһәтте.\nТәүге турҙың 2-се өлөшөндә “Мәғарифтағы инициативам” конкурсында үҙе эшләгән белем биреү ойошмаһының эш концепцияһына индергән идеялары, ата-әсәләр һәм йәмәғәтселек берлегендә эш тәжрибәһе, педагогик инициативаһы менән бүлеште. Әлбиттә, 18 кешенән торған комиссия ағзаларының һорауҙарына ла Ләйсән Закир ҡыҙы төплө, нигеҙле, фәнни яуаптар бирә алды, электрон дәреслектәр менән эшләүҙең өҫтөнлөгөн иҫбат итте.\nИкенсе турҙа электрон белем биреү буйынса оҫталыҡ дәресе конкурсында ҡатнашыу бәхете лә тейҙе гимназия уҡытыусыһына.\nБашҡортостандың Шүлгәнташ мәмерйәһе тураһында оҫталыҡ дәресендә сайт аша виртуаль экскурсия уҙғарҙы.\nhttp://www.cmdp-kvorum.org/ | ссылка на запись


Барыһын бер ҡалыпҡа һалмағыҙ\n2 Март 2020, 13:56\nҺаумыһығыҙ, Лариса ханым, Зөлфиә һеңлекәш. "Ағиҙел" журналының беренсе һанын уҡып сыҡҡас, “Юғары маҡсатлы ижад” мәҡәләһендәге шиғырҙарға байҡау яһап ҡаным ҡайнап, үпкәләп ултырам әле.\nБеҙҙе бәләкәйҙән яулыҡ ябындырып тәрбиәләмәнеләр. Әсәйем Хәкимә, ете бала табып үҫтергән, ауыл кешеһе булараҡ башынан яулығын һалманы. Шундай уңған, аң-белемле, белдекле кеше булды. Өләсәйем дә биш намаҙын ҡалдырмаҫ ине, тик, ысын доньяла ята, ялҡау, әҙерҙе генә көтөп ултырған әбей ине. Әсәйем килен булып төшкәндә уға бары 58 йәш булған. Яулығын арттан һәлендереп ябынған олоғара әбей булды тиер ине әсәй. Әсәйемдәр менән 32 йыл бергә йәшәне, тик мин уның сынаяҡ ҡына йыуғанын да күргәнем булманы. Ни өсөн яҙам мин быларҙы? Эш яулыҡтамы ни? Мин дә хәҙер алтмыштан уҙған, ике ҡыҙ үҫтергән, ейән-ейәнсәрле ҡатынмын. Яулыҡ бөркәнеп түрҙә ултырыу ике ятып бер төшкә кермәй. Яулыҡ ябыныу ғына кешегә аҡыл, аң өҫтәмәй. Сәсе оҙондоң аҡылы ҡыҫҡа тигән әйтем дә бар, яулыҡ бәлки аҡылһыҙ башты ҡурсалауҙыр? Һеҙгә ҡағылмай ҙа быныһы. Ә шулай ҙа бар кешене яулыҡҡа ҡарап баһалап булмай ул. Нисәмә йылдар үҙен генә хәстәрләгән, минең атламаҫ балам булырға тейеш түгел тип артымдан ишек кенә лә бикләп ҡалмаған кеше менән ғүмер иттем. Атай-әсәй һүҙен тыңлап, ир шулай булырға тейештер тип түҙеп йәшәнем. Шөкөр, яулыҡ ябынып йөрөмәһәм дә, оло ҡыҙым Роза иҡтисад фәндәре кандидаты, ОГУ доценты, бәләкәй ҡыҙым Римма техникумдың юридик факультетын тамамлаған, шиғырҙар яҙа, дүрт китап авторы. Үҙемдең дә үҙнәшер менән сығарылған өс китабым бар, Булат Рафиҡов премияһы лауреатымын, райондың мәҙәниәт йортонда сәхнә оҫтаһы булып та танылғанмын.\nМәсеткә йөрөп ҡат-ҡат белем алып кеше ирен уртаҡлашып йәшәгәндәрҙе лә беләм, минең ундай холҡом булманы, бер ирҙе лә ымһындырмай яланбаш йөрөйөм.\nЯулыҡ ябынмаған ҡатын-ҡыҙҙың ҡарашында иблес уттары, тип уйламайыраҡ яҙғандыр ул Зөлфиә шиғырында. Был бит шундай ҡурҡыныс һүҙҙәр, яла яғыу. Зәйнәп апайҙар, Һәҙиә апайҙар баш ҡаплап йөрөмәгәндәр, уларҙы ла шул рәткә ҡуяһығыҙмы? Ярай, улар хәҙер юҡ инде, ә яулыҡһыҙ ҙа күпме иҫ китмәле ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ бар бит башҡорттар араһында, ил тотҡалары ла юҡ түгел. Аят тыңлағанда бер кемебеҙ ҙә яулыҡһыҙ доға ҡылмай.\n“Тартылыу” шиғырында Көнсығышҡа тартыла Зөлфиә һеңлекәш. Беҙҙә хәҙер бар аҡсалылар ҙа ситкә ынтыла, тик сәйәхәттән ҡайтҡандар барыһы ла үҙ Башҡортостаныбыҙҙы маҡтап бөтә алмайҙар, Аллаһ Тәғәләнең һайланма ере тиҙәр. Башҡа ерҙәр менән тиңһеҙ ул үҙебеҙҙең Башҡортостан. Сит илде лә, диңгеҙ ҙә күрер аҡсам да, мөмкинлегем дә юҡ. Америка, Ҡытай, Көнсығыш тип хыяллағансы Ағиҙел, Дим, Нөгөш буйҙарын, Бөрйән яҡтарын барып күрегеҙ - бына ҡайҙа ул мөғжизә, ожмах.\nӘйтмәйем, һуңғы осорҙа яулыҡлылар күбәйҙе. Был бит тренд та, мода ла, тенденция ла. Һәр кем үҙенсә йәшәй, тик бөтә ҡатын-ҡыҙҙы бер ҡалыпҡа һалып яңғылышаһығыҙ, туташтар, бына шундай минең фекерем.


Осар тейенде күргәнегеҙ бармы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Осар тейенде күргәнегеҙ бармы?\nОшо көндәрҙә интернет киңлеген иңләүселәрҙең иғтибарын Башҡортостан тәбиғәтенә бәйле ваҡиға йәлеп итте. “Тере журнал”да тәбиғәт тураһында бик ҡыҙыҡлы блог алып барған Силәбе фотографы Евгений Попов Ирәмәл тауында осар тейенде фотоға төшөргән.\nЙәнлек Башҡортостандың “Ҡыҙыл китабы”на индерелгән һәм бик һирәк осрай. Осар тейендең (русса – “белка-летяга”) тәпәйҙәре араһында айырым тире ярыһы бар. Был уға 50 метрға тиклем араға планер һымаҡ осорға мөмкинлек бирә.\nАғастан-ағасҡа осҡан тейенде Евгений Попов урман буйында ял иткәнендә күреп ҡалған. Ғәҙәттә, йәнлек көндөҙ ағас өңдәрендә йәшенеп ултыра, төндә һунарға сыға. Экологтар фекеренсә, йәшәгән урыны – таралыу ареалы тап шул Ирәмәл буйынан үтә. Әйткәндәй, һуңғы мәртәбә осар тейенде былтыр йәйгеһен Архангел районындағы Атыш шарлауығы янында күргәндәр.\nСиләбе фотографына бәхет йылмайған, тип әйтергә мөмкин. Ә һеҙ, гәзит уҡыусылар, һирәк осраған хайуандарға йәки ҡоштарға юлыҡҡанығыҙ бар?\nАйгөл ХӘМИТОВА, Сибай ҡалаһы:\n– 2012 йылдың август айында саҡырылмаған төнгө ҡунаҡ – ярғанат тәҙрәнән килеп инде. Компьютер артында ултыра инем. Бер мәл тәҙрә пәрҙәһенең ҡыштырлауы иғтибарҙы йәлеп итте. Шунан һуң иҙәнгә, фырылдап, әсе итеп һыҙғырып, имәнес йөҙлө хайуан килеп төштө һәм бүлмәлә оса башланы. Мин ҡысҡырып, үҙем дә һиҙмәҫтән, аш-һыу бүлмәһенә инеп бикләндем. Ҡустым өйҙән ҡасып сығып китте. Бер мәл ишек һәм иҙән араһына ярғанат ҡанатын тыға башланы. Шундағы ҡотом осоуы... Аҙаҡ уны, өҫтөнә сепрәк ҡаплап, көскә урамға сығарып ташланыҡ. Барыбер йоҡо йоҡо булманы, ҡустым урамда машинаһына бикләнеп төн уҙғарҙы.\nАльбина ИЛЬЯСОВА, Көнбайыш Австралияның Перт ҡалаһы:\n– Тәүҙә бында мин ҡара аҡҡош күрҙем. Аҡ төҫтәгегә өйрәнгәнгә күрә нисектер сәйер булды. Тора-бара өйрәндем.\nКөнгөрәләр менән дә шундай хәл булды. Улар һыйыр һымаҡ – үлән ашай, кәүҙәләренең ҙурлығы ла шул сама, супермаркеттарҙа итен дә һаталар. Хайуандар ҡала урамдарында йөрөмәй, күбеһенсә ситтә күренә. Кавершам милли паркындағы көнгөрәләрҙе туристар өҙлөкһөҙ ашатып ҡотортҡан, улар кеше янына үҙҙәре килеп һорана.\nВомбат, валлаби кеүек йәнлектәр ҙә осрай. Улар Рәсәй халҡына экзотик булһа ла, бындағылар өсөн ғәҙәти күренеш.\nАделаида ҡалаһында бик ҡыҙыҡ күренешкә юлыҡтым. Урам буйлап барһам, мәктәп кеүек бина янында аҡ ҡайын үҫеп ултыра! Тирә-яғы кәртәләнгән, етмәһә, ағаста турғай һикерә. Бына миңә шул иң ҡыҙыҡлыһы булды.\nФаягөл ЮНЫСОВА, Мәскәү ҡалаһынан:\n– Бала саҡта беҙгә – Хәйбулла районының Әбеш ауылына цирк килде. Миңә дүрт йәш самаһы булғандыр. Артистар үҙҙәре менән ҡулға өйрәтелгән маймыл һәм йылан алып килгәйне. Шул йылан ныҡ хәтерҙә ҡалды. Үҙе йыуан, үҙе һимеҙ – ҡот осҡос инде! Туҙбаш йыланды ғына күреп өйрәнгән ауыл балалары бигерәк ҡурҡты.\nФотоға ла төшөрҙөләр уның менән, мин яҡын да барманым. Ауыҙын ҙур асып, йотор һымаҡ тойолдо. Өҫтәүенә, саталы теле өҙлөкһөҙ сыға-кире инә. Шул саҡтан был йән эйәләрен яратмайым, ҡурҡыу тороп ҡалған.\nЭ. БУЛАТОВ яҙып алды.\nСығыу ваҡыты 6-03-2015, 10:04 | Ҡаранылар: 477\nТөнгө Стәрле буйлап автоуҙышыу


Берҙәм дәүләт имтиханында иң популяр фәндәр – профилле математика һәм йәмғиәтте өйрәнеү\n23 Май , 14:00\n2022 йылда дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы ковидҡа тиклемге ваҡыттағы кеүек ойошторола. Аттестат алыу өсөн ун беренселәр рус теленән һәм математиканан һынау тота (юғары уҡыу йортона инергә йыйынмаһа ла). Был турала Башҡортостан хөкүмәтенең Республикаға идара итеү үҙәгендә уҙған оператив кәңәшмәһендә мәғариф министры вазифаһын башҡарыусы Илдар Мәүлитбирҙин белдерҙе.\nДәүләт йомғаҡлау аттестацияһының төп осоро – 26 майҙан 2 июлгә тиклем, өҫтәмә осор – 5 -20 сентябрҙә. Быйыл төп осорҙа 156 имтихан ҡабул итеү пункты эшләй. Имтихандарҙа 17 545 ун беренсе класс уҡыусыһы ҡатнашырға йыйына. Берҙәм дәүләт имтиханында ҡатнашыусылар араһында иң популяр фәндәр – профилле математика һәм йәмғиәтте өйрәнеү. Информатика һәм ИКТ, биология, физика, химия, тарихҡа ла ҡыҙыҡһыныу юғары.\n2022 йылда туғыҙынсыларҙың дәүләт йомғаҡлау аттестацияһы ла ғәҙәттәгесә уҙғарыла. Сығарылыш уҡыусылары аттестат алыу өсөн дүрт имтихан бирә: рус теленән, математиканан, ә ике фәнде үҙе һайлай. Башҡортостанда дәүләт йомғаҡлау аттестацияһын 42 411 уҡыусы тапшырырға әҙерләнә.


Улымды килендән көнләшәм\n11 Июнь 2019, 17:37\nӘсҡәт һуң ғына өйләнде. Улы кәләш алмаҫ элек:-\tКүгәрсенем, ҡасан ғына килен алып ҡыуандыраһың инде, үҙ ҡыҙым кеүек кенә күреп, өрмәгән ерҙәргә ултыртмаҫ инем, - тип өҙөлгән Миңзифа әбей тәүге көндәрҙән үк Хәмиҙәгә яҡты сырай күрһәтмәне. Килененең шат йылмайып йөрөүен, берәй яңы кейем алып кейеүен күрһә лә, әллә ҡалай була ла ҡуя. Улын киленәнән көнләшә ине ул.\nӘсҡәт һуң ғына өйләнде. Улы кәләш алмаҫ элек:\n- Күгәрсенем, ҡасан ғына килен алып ҡыуандыраһың инде, үҙ ҡыҙым кеүек кенә күреп, өрмәгән ерҙәргә ултыртмаҫ инем, - тип өҙөлгән Миңниса әбей тәүге көндәрҙән үк Хәмиҙәгә яҡты сырай күрһәтмәне. Килененең шат йылмайып йөрөүен, берәй яңы кейем алып кейеүен күрһә лә, әллә ҡалай була ла ҡуя. Улын киленәнән көнләшә ине ул.\nБер көндө магазинда торалар. Килене эре барсалы яңы матур күлдәген кейеп килгән. Ауыл кешеһенең ни, эсендәге - тышында. Ҡайһыһы ҡайҙан алыуын төпсөнә, икенсеһе тауары ниндәй, тип, тотоп-тотоп ҡарай.\n- Ирем Өфөнән тыуған көнөмә алып ҡайтты,- тине Хәмиҙә шат йылмайып.\n- Харап килешеп торасы үҙеңә.\n- Һинең өсөн генә теккәндәрҙер ул.\n- Йылы тәнеңдә туҙһын!\nБисә-сәсәнең сутырлашыуына бер ситтәрәк ҡолаҡ һалып торған Миңниса әбейгә был етә ҡалды. Ҡайһылай эре ҡылана, хәстрүш, үҙеңде минең улым алмаған булһа, бындай аллы-гөллө кейемдәрҙе төшөңдә лә күрмәҫ инең! Әллә кем балаһы тиерһең. Әбей эстән ҡара янды. "Ҡара әле, кеше балаһына алған, ә үҫтергән әсәһенә юҡ. Шулай була тиме. Былай ҙа эш хаҡын тулыһынса шул йолҡошҡа биреп тора", - тип эстән уйланы. Бер нисә көндән улы әсәһенә лә шундай уҡ күлдәк алып ҡайтты.\nХоҙай Миңниса әбейҙең килененә лә, улына ла оҙон ғүмер бирмәгән. Алтмышы тулыр-тулмаҫтан Хәмиҙә апай, унан бер нисә\nйылға һуңғараҡ ире Әсҡәт ағай гүр эйәһе булды. Балалары икеһенә лә һәйкәл эшләтеп ҡуйҙы. Ейән-ейәнсәрҙәре ауылды, инде туҡһанын ваҡлаған өләсәйҙәренә юлды һыуытманы. Инде ҡартайыуына, хәтере насарланыуына зарланған әбей әйләнгән һайын бер нәмәне генә тылҡырға онтоманы.\n-Үлеп-нитем китһәм, эте-бете көлөрлөк булмаһын, миңә лә ыштубы памятник эшләтегеҙ, түлке әсәйегеҙҙеке һымаҡ матур булһын!\nАх, был көнсөллөк!