Исемең матур, кем ҡуйған?.. » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Исемең матур, кем ҡуйған?..\nИсемең матур, кем ҡуйған?.. 21.08.2018 // Йәмғиәт\nӘминә, Сәлимә, Сафия, Ильяс, Бәхтийәр, Азамат... Шөкөр, һуңғы йылдарҙа балаларына бына шундай мәғәнәле, күркәм исемдәр ҡушҡан милләттәштәребеҙ арта бара. Бер үк ваҡытта сабыйын ҡолаҡҡа ятмаған, туҙға яҙмаған исем менән атаусылар ҙа табылып тора.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары былтыр 5 декабрҙә Башҡортостан Ғаилә кодексының 58-се статьяһына үҙгәрештәр индереү тураһында закон ҡабул иткәйне. Уға ярашлы, хәҙер ата-әсәләргә балаһына мәғәнәһеҙ исем ҡушыу, атамала һандар, әр һүҙҙәре, тыныш билдәләре (дефистан тыш) ҡулланыу тыйыла. Был мәсьәләне саҡ ҡына алдараҡ Рәсәй Дәүләт Думаһы ла ҡарап, тейешле документ ҡабул иткәйне.\nБР Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты мәғлүмәттәренә ярашлы, һуңғы осорҙа республикала иң йыш ҡушылған малай исемдәре Әмир, Тимур, Данил, Арыҫлан булған, ҡыҙҙар араһында Самира һәм Әминәләр – алдынғылар рәтендә. Шул уҡ ваҡытта Ғаяр, Имран, Арлан, Аймир, Зәхрә, Сәминә кеүек һирәк исемдәр ҙә ҡушылған. Әле булһа мода артынан ҡыуыпмы, әллә башҡаларҙан айырылып торорға теләпме, мәғәнәһе билдәһеҙ исемдәр менән мауығыусылар ҙа етерлек. Мәҫәлән, Башҡортостанда Доменик, Кемаль, Радэль, Рубин исемле малайҙар, Нирмала, Авелина, Элияна, Анаис исемле ҡыҙҙар тыуған.\nБалаларына матур яңғырашлы, мәғәнәле исемдәр ҡушҡан милләттәштәребеҙгә мөрәжәғәт итеп, был изге, яуаплы ғәмәлде башҡарғанда нимәләргә таяныуҙары, ниндәй уй-ниәттән сығып эш итеүҙәре, ни өсөн тап шул исемде һайлауҙары менән ҡыҙыҡһындыҡ.\nМөнир ҠУНАФИН, яҙыусы:\n– Әле кәләш алмаҫ элек үк “улым тыуһа, исеме Йәдкәр буласаҡ” тигән уйым бар ине. Студент саҡта Мөхәммәтсәлим Өмөтбаевтың “Һәр кемдең дә ҡалыр бер йәдкәре...” тигән һүҙҙәрен уҡығас барлыҡҡа килгән ҡарар ул. Ғаилә ҡороп, уллы булғас, изге ниәтем тормошҡа ашты. Бындай исемде тәүгә ишеткән ҡатыным Гөлшат минең теләкте башта аптырабыраҡ ҡабул итте. Әммә улыбыҙҙың исеме шул тиклем килешле тип һанайым. Өмөтбаев әйтмешләй, Йәдкәр – ул минең киләсәгем, нәҫелемдең дауамы, вариҫым.\nҠыҙыбыҙға ла исемде үҙем һайланым. Сулпан – ҡояшты саҡырыусы таң йондоҙо. Дуҫтар, туғандар араһынан “Сулпан – ҡайһы бер төбәктәрҙә ир-егет исеме, Таңсулпан тип ҡуш” тигән кәңәш биреүселәр булды. Әммә миңә ҡыҫҡа варианты нығыраҡ оҡшай ине. Ҡыҙыбыҙҙы тормошобоҙға йондоҙ ише нур өҫтәүсе, ғаиләбеҙҙе йылылыҡҡа, наҙға күмеүсе оло бүләк тип ҡабул иттем. Ғөмүмән, балаларға мәғәнәле, күркәм исемдәр ҡушыу яҡлымын.\nАлһыу БӘХТИЕВА, йырсы:\n– Азамат улыбыҙ тыуғас, исеме мотлаҡ ир-егеттәрсә ғорур яңғыраһын, тигән теләктән сығып эш иттек. “Ҡыҙ баланың исемендә – йондоҙ балҡыуы йәки сәскәләр нәфислеге, ир-ат исемендә ҡылыс сыңлауы һәм аҡһаҡалдар аҡылы сағылырға тейеш”, – тигәндәр бит.\nҠыҙҙарыма исем һайлауҙың үҙенә күрә бәләкәй генә тарихы бар. Бер мәл Баймаҡта үткән аят ашында Мерәҫ ауылынан Асрар исемле ҡарт Ҡөрьән сүрәләре уҡыны. Аяттан һуң миңә: “Әйҙә, ҡыҙым, һиңә китап асам”, – тине. Шул бабай, 40 йәштән һуң ике ҡыҙ табырһың, уларға мосолман исемдәре ҡушырһың, тип юраны. Был хәбәргә, әлбиттә, аптыраным, бик үк ышанып та етмәнем.\nИкенсегә әсәлек бәхетен татығас, “ҡылт” итеп шул һөйләшеү иҫемә төштө һәм ҡыҙыма Мөхәммәт пәйғәмбәребеҙҙең ҡыҙы Фатиманың исемен һайланым.\nӨсөнсө балам – Зәйнәбем ваҡытынан алдараҡ тыуып, мине арыу уҡ хәүефкә һалды, дауаханала оҙаҡ ятырға тура килде. Исем һайлағанда, бәпесем һауығып ҡына китһен инде тигән изге теләктә “сәләмәтләндереүсе” тигән мәғәнәгә эйә Зәйнәб исеменә туҡталдым.\nШөкөр, ҡыҙҙарым тормошомдоң биҙәге булып үҫеп килә, уларға ҡарап ҡыуанып бөтә алмайым. Исемдәрҙең кеше яҙмышына тәьҫиренә ышанам, шуға күрә был мәсьәләлә уйлап эш итергә кәрәк тип һанайым.\nЗемфира ҒИРФАНОВА, журналист:\n– Мин мәктәп йылдарынан әҙәби әҫәрҙәр, айырыуса тарихи романдар уҡырға яраттым. Шул саҡта уҡ боронғо исемдәр хаҡында уйлана, халҡыбыҙҙа мәғәнәле, матур яңғырашлы исемдәрҙең күп булыуына һоҡлана торғайным. Тәүге балам Салауат Юлаевтың тыуған көнөнә ҡарай донъяға килде. Һис бер икеләнеүһеҙ улыбыҙға Салауат тигән исем һайланыҡ. Исеме есеменә тап килгәндер: улым – ҡыйыу, рухлы, аҡыллы. Бәләкәйҙән спорт менән дуҫ булды, әле лә сәләмәт тормош алып бара. Бауман исемендәге Мәскәү дәүләт техник университетының баскетбол командаһында уйнай. Уҡыуҙа ла, спортта ла уңыштары менән һөйөндөрә.\nҠыҙыма исемде кейәүгә сыҡмаҫ элек үк һайлағайным. Беҙ уҡыған Башҡорт дәүләт университетында “Йәнгүзәл” исемле фольклор ансамбле ойошторолғайны. Атамаһын ишетеп, ҡайһылай матур, ҡыҙым тыуһа, мотлаҡ Йәнгүзәл буласаҡ, тип уйлап ҡуйғайным. Аллаға шөкөр, хыялым тормошҡа ашты, шундай матур ҡыҙға әсәй булыу бәхетенә ирештем. Йәнгүзәлем дә һәр яҡтан ҡыуандыра, мәктәптә яҡшы уҡый, бар йәһәттән әүҙем. Бейеү сәнғәтен үҙ иткән ҡыҙым Париж, Төркиә сәхнәләрендә бейеп ҡайтты.\nКинйәбеҙҙең исеме лә бик сағыу – Йәнбулат. Ул һүрәт төшөрөргә ярата. Башҡорт халыҡ бейеүҙәре ансамблендә бейей. Үҙенсә ҙур тырышлыҡ һалып, беренсе класты тамамланы. Балаларымдың киләсәге матур булһын, яҡты хыялдары тормошҡа ашһын, тигән изге теләктәмен.


22 Октябрь 2019, 11:50\nИкмәк—ил байлығы, тиҙәр. Был ысынлап та шулай. Кешене туйындырып тороусы төп аҙыҡ ул. Шуға ла электән уны үҫтереүселәр—игенселәр хеҙмәте оло баһаланған.Эйе, икмәкһеҙ бер генә көн дә йәшәп булмай. Уның ҡәҙерен айырыуса аслыҡты кисереүселәр яҡшы аңлай. Ул дәүерҙәр ҡабатланыуын һис теләмәйбеҙ, әммә йәш быуынға икмәк ҡәҙерен аңлатыу, уны ололарға өйрәтеү—беҙҙең бурыс.16 октябрь Икмәк көнө билдәләнде. Ошоно иҫәптә тотоп, "Сулпылар" балалар баҡсаһындағы сираттағы бер көнө нәҡ ил байлығына - икмәккә арналды.\nИкмәк—ил байлығы, тиҙәр. Был ысынлап та шулай. Кешене туйындырып тороусы төп аҙыҡ ул. Шуға ла электән уны үҫтереүселәр—игенселәр хеҙмәте оло баһаланған.\nЭйе, икмәкһеҙ бер генә көн дә йәшәп булмай. Уның ҡәҙерен айырыуса аслыҡты кисереүселәр яҡшы аңлай. Ул дәүерҙәр ҡабатланыуын һис теләмәйбеҙ, әммә йәш быуынға икмәк ҡәҙерен аңлатыу, уны ололарға өйрәтеү—беҙҙең бурыс.\n16 октябрь Икмәк көнө билдәләнде. Ошоно иҫәптә тотоп, "Сулпылар" балалар баҡсаһындағы сираттағы бер көнө нәҡ ил байлығына - икмәккә арналды. Төркөмдәрҙә әңгәмәләр үткәрелде, ә инде мәктәпкә әҙерлек төркөмөндә бай мәғлүмәтле асыҡ дәрес уҙғарылды. Балаларға икмәктең нисек үҫкәне, уның ниндәй ауырлыҡтар менән беҙҙең өҫтәлгә килеп эләгеүе хаҡында бәйән ителде. Шулай уҡ комбайнер һөнәре менән яҡынса таныштырҙыҡ. Тәрбиәләнеүселәр ҡамыр эшләү, икмәк бешереү серҙәренә өйрәнде. Ғөмүмән, икмәк көнөнә арналған эшмәкәрлек фәһемле һәм файҙалы булды. Асыҡ дәрес аҙағында балалар "яңы" бешеп сыҡҡан икмәкте ҡотлап "Аҡ ҡалас" йырын башҡарҙы. Кескәйҙәргә ял көндәрендә әсәйҙәре менән берәй тәмле бәлеш йәки\nикмәк бешереп ҡарарға тәҡдим ителде. Киләсәктә оло хеҙмәт емеше булған икмәкте улар тағы ла нығыраҡ ҙурлар, ҡәҙерләр тип ышанғы килә.


Бөгөн Өфөнөң Аксаков паркында Таджик мәҙәниәте көнө ойошторолдо. Унда республикала йәшәүсе төрлө милләт халыҡтары йыйылды.\nСәхнәлә таджик халҡының милли бейеүе. Ул халыҡтың көнкүрешен, тәбиғәт күренештәрен сағылдыра. Таджик милли бейеүендә төп ролде ҡулдар башҡара, улар бейеүгә тәьҫирлелек бирә, уның эҫтәлеген аса. Таджик мәҙәниәт көнөндә башҡа халыҡтар ҙа сығыш яһаны. Сәхнәгә башҡорт, төркмән, мари, чечен халыҡтары ла сыҡты.\nБайрамға килеүселәрҙең күбеһе өсөн парк осрашыу майҙаны булды. Күптән күрешмәгән дуҫтар өҫтәл артында яңылыҡтар менән бүлешә. Мәхмүт Хаджи Чечен республикаһынан 1975 йылда ғаиләһе менән Башҡортостанға күсенеп килә. Был икенсе тыуған яғыма әйләнде тип ҡыуана ул.\nБайрамға килеүселәр таджик милли ашамлыҡтарын да тәмләп ҡарай алды. Ҡунаҡтар өсөн әҙерләнгән өҫтәлдәре былау, люля-кебаб, Шәрек тәмлекәстәренән, емеш-еләктәренән һығылып тора. Ә оҫталар ҡыҙҙырған шешлектәрҙән майҙанда тәмле еҫтәр аңҡый.\nБөгөн таджик халҡы өсөн икеләтә байрам. Таждик республикаһының бойондороҡһоҙлогона 24 йыл. Ошо уңайҙан сараға сит ил вәкилдәре, Рәсәй мосолмандары диниә назараты рәйесе Тәлғәт Тажетдин да саҡырылды. Байрамға йыйылыусылар Башҡортостанда дүртенсе тапҡыр ойошторолған сара киләсәктә лә дауам итер тигән теләктә ҡалды.


«Аҙна яңылыҡтары» республика һәм ил тормошона тос өлөш индергән шәхестәребеҙ хаҡындағы яҙмалар шәлкемен дауам итә\nУлар беҙҙең арала юҡ, ләкин башҡарған эштәре тарихты, халҡыбыҙ ирешкән ҡаҙаныштарҙы сағылдыра, йылъяҙмабыҙҙы байыта. Бөгөнгө геройыбыҙ Әхтәм Ҡормаев. Ул Башҡортостан иҡтисадына нигеҙ һалыуҙа ҡатнашҡан һәм 22 йыл етәксе вазифаһында эшләгән банкир.\nӘхтәм Ҡормаев республикаға бик күп арҙаҡлы шәхестәр тәрбиәләгән Кушнаренко районының Баҡай ауылынан. Иҡтисадсы. Үҙ эшенә мөкиббән бирелгән, бар ғүмерен тыуған ил үҫешенә арнаған шәхес. Талапсан да, егәрле лә, бер үк ваҡытта ғәҙел дә ине тип хәтерләй Әхтәм Нурый улын яҡындан белгәндәр. Рәғинә Ҡормаева-Усманова ла бер туған ағаһы кеүек ваҡытында банк системаһында эшләгән.\nУл билдәле яҙыусы ла, ғалим да, артист та түгел. Хеҙмәт юлы республика иҡтисадын үҫтереүгә арналған. Бөгөн дә финанс институттары һәм төбәк банктары Әхтәм Ҡормаевты Башҡортостан дәүләт банкы етәксеһе, Ватанға тоғро хеҙмәт иткән шәхес булараҡ хөрмәтләп иҫкә ала. 22 йылдан ашыу банкҡа етәкселек итә ул. Финанс системаһында ябай хеҙмәткәрҙән юғары етәксегә тиклем күтәрелә. Әхтәм Нурый улы ауыр, бер үк ваҡытта яҡты хеҙмәт юлы үткән. Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында күҙе насар күргәнлектән фронтҡа алынмай, тылда фиҙаҡәрлек күрһәтә. Башҡортостанға эвакуацияланған халыҡ менән бер рәттән предприятие, заводтарҙы урынлаштырыуҙа ҡатнаша. Унан һуң илде аяҡҡа баҫтырыу осоронда ла күп көс һала.\nСергей Коровин, Башҡортостан милли банкы идарасыһы урынбаҫары: «Әхтәм Нурый улының эшмәкәрлеге баһалап бөткөһөҙ. Тап ул эшләгән йылдарҙа Башҡортостанда сәнәғәт, яғыулыҡ, химия, металлургия, машиналар эшләү тармаҡтары киң үҫеш ала. Башҡортостан банкында аҡса һәм кредит ресурстары алғы сафҡа сыға».\nЮҡҡа ғына Марсель Ҡотлоғәлләмовтың Әхтәм Ҡормаевҡа арнапған китабы "Аҡсанан да ҡиммәтерәк" тип аталмаған. публицист шәхесте төрлө яҡлап аса. Ғүмеренең аҙағынаса халҡы өсөн, республиканың иҡтисади киләсәген хәстәрләп йәшәгән иленең лайыҡлы улын китап уҡыусыһының күҙ алдына баҫтыра.\nБилдәле шәхестең билдәһеҙ яҡтары әлбиттә, бының менән генә сикләнмәй. Әхтәм Ҡормаев тормош иптәше менән икеһе лә бар ғүмерен банк системаһына арнауҙарына ҡарамаҫтан, өс балаһы ла медицина өлкәһен һайлай. Һөҙөмтәлә әле балалары ғына түгел, ейән-ейәнсәрҙәре лә - һаулыҡ һағында.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МИЛЛИ КИНО МЕНӘН ГЕНӘ ХАЛҠЫҢДЫ ДОНЪЯҒА ТАНЫТА АЛАҺЫҢ - 2015 - Мәҡәләләр\nМИЛЛИ КИНО МЕНӘН ГЕНӘ ХАЛҠЫҢДЫ ДОНЪЯҒА ТАНЫТА АЛАҺЫҢ\nКино барлыҡҡа килгән генә мәлдә алдынғы ҡарашлы кешеләр уға ҙур уңыштар юрап, кино - ул иң мөһим сәнғәт төрө, тигән. Советтар Союзы дәүерендә кино пропаганданың иң ҡеүәтле ысулдарынан һаналһа, бөгөнгө донъя кинематографын сәнғәт тип түгел, кино бизнесы тип атау күпкә дөрөҫөрәктер ҙә. Ошондай шарттарҙа милли кинематограф үҙенең алдына ниндәй бурыстар ҡуйырға тейеш? Ғөмүмән, нимә һуң ул милли кино? Ни өсөн беҙҙең тамашасы, башҡорт киноһы юҡ, тигән фекерҙә? "Башҡортостан" киностудияһы режиссерҙары Вилүрә ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА һәм Таңсулпан БУРАҠАЕВА менән ошо һорауҙарға яуаптар эҙләйбеҙ.\n"Милли кино" тигән төшөнсәне нисек аңлатырһығыҙ? Башҡорт киноһын мотлаҡ башҡорт ижадсыһы төшөрөргә һәм унда бары тик башҡорт халҡының милли рухы, әхлаҡи ҡиммәттәре сағылырға һәм был кино бары тик үҙебеҙҙең тамашасыларға ғына тәғәйенләнергә тейешме?\nТ. БУРАҠАЕВА: Милли кино - ул халыҡтың мәҙәниәтенә таянып, халыҡ тураһында төшөрөлгән фильм. Боронғораҡ заман күрһәтеләме унда, бөгөнгө көнмө, фильм милләттең рухын, йәшәйеш үҙенсәлектәрен, холоҡ-ҡылығын асып бирергә тейеш. "Ә уны мотлаҡ башҡорт кешеһе төшөрөргә тейешме?" тигән һорауға элегерәк "Эйе" тип яуап бирә инем, хәҙер ҡарашым бер аҙ үҙгәрҙе. Әлбиттә, үҙебеҙҙән башҡа беҙҙең мәҙәниәтте өйрәнеп, икенсе халыҡ тураһында кино төшөрөргә теләгән кеше булмаҫ та, әммә был ихтимал, сөнки донъя кинематографияһында ундай осраҡтар бар. Милли киноның тағы бер күрһәткесе: ул да булһа - тел. Донъя кимәлендә ҡарағанда, бөгөн милли телдәргә ҡыҙыҡһыныу арта. Хәтерегеҙҙә булһа, урыҫтар ҙа аңлаһын өсөн киноны урыҫ телендә төшөрөргә кәрәк, тигән тенденция барлыҡҡа килгәйне бер заман. Хәҙер, киреһенсә, башҡа милләт вәкилдәре субтитр менән ҡарауҙан да ҡыйынһынмай, телдең моңо уларға халыҡты нығыраҡ аңларға булышлыҡ итә. Фантастик фильмдарҙа, әйтәйек, "Аватар" йәки бик популяр булған "Игра престолов" тигән сериалда уйлап табылған халыҡҡа тел дә уйлап табалар, сөнки ул бик тәбиғи яңғырай. Шуға ла башҡорт киноһы башҡорт телендә булһа, был дөрөҫөрәк тә буласаҡ, тип уйлайым.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Тик шул уҡ ваҡытта "кино теле" тигән төшөнсә лә бар. Тауышһыҙ кинолар осоро булған, йәғни кино теле хәрәкәт аша ла күрһәтелә ала. Субтитрҙары инглиз телендә барған ҡаҙаҡ фильмын ҡарағанда уларҙың нимә хаҡында һөйләшеүе тураһында уйламайым да, минең ундағы картиналарға, операторҙың, режиссерҙың оҫталығына иҫем китә. Тимәк, ижадсы талантын телһеҙ ҙә күрһәтә ала. Икенсенән, һәр телдең үҙенең көсө, моңо бар, фильмдарға ул мәртәбә генә өҫтәй. "Башҡорт фильмын тик башҡорт ҡына төшөрә аламы?" тигәнгә килгәндә, башҡа милләттән булған белгестәр ижади процеста ҡатнаша алһа ла, режиссер барыбер башҡорт булырға тейештер. Кинопленка ул шундай тылсымлы әйбер, унда һинең ҡаныңа һеңгән милли асылың да сағылыш таба, уға һинең энергетикаң күсә, шунда ғына фильм тамашасының күңеленә барып етә. Халҡыңдың яҙмышы елегеңә үтеп һыҙлағанда ғына, йөрәк ҡаның менән һуғарылғанда ғына милли кино төшөрөп була. Милли фильм билдәле бер халыҡтың тормошона бәйләнгән, шуның өсөн уны прокатҡа сығарыуы ла ауыр. Кино үҙенә түгелгән сығымдарҙы ҡапларға бурыслы, тип, көнбайышса фекер йөрөтә башлаһаҡ, үҙебеҙҙең милли юҫыҡтағы кинолар зыян күрәсәк. Милли колоритты декоратив маҡсатта ғына ҡуллана башларға тура килмәҫ тимә ул саҡта. Коммерция фильмының милләтен билдәләүе ауыр. Тик шул ваҡытта тап милли кино менән генә кинофестивалдәр, кинофорумдар аша үҙеңдең халҡыңдың барлығын донъяға таныта алаһың. Йәғни, глобаль донъяла милли кинематографтың үҙ урыны бөтөнләй юҡ, тип уйларға ярамай.\nТ. БУРАҠАЕВА: "Ни өсөн берәй билдәле генә Голливуд йәки Рәсәй актерын саҡырып, прокатҡа сығырҙай кино төшөрмәйһегеҙ?" тип һорайҙар йыш ҡына. Ҡаҙаҡтар "Кочевник" фильмы менән был юлды үтеп ҡараны һәм фильм тулыһынса уңышһыҙлыҡҡа дусар булды. Тимәк, прокатҡа сығыу беҙҙең өсөн беренсел маҡсат булырға тейеш тә түгел.\nМилли кинематография үҫешен тәьмин итеүсе киностудиябыҙ, белгестәребеҙ бар, йыл һайын фильмдар төшөрөлөп тора, тик шулай ҙа ни өсөн тамашасыларыбыҙҙың күбеһе, башҡорт киноһы юҡ, тигән фекерҙә һуң?\nТ. БУРАҠАЕВА: Беҙҙең халыҡтың ҡыҙыҡ бер үҙенсәлеге бар: ул һәр ваҡыт нимәлер өмөт итеп һәм был өмөтө аҡланһын өсөн кемгәлер талаптар ҡуйып йәшәй. Һуңғы осорҙа милли идея эҙләйбеҙ, тибеҙ, ләкин кемдер ул идеяны уйлап сығарып, беҙгә тотторорға тейеш һымаҡ. Нишләп лидерҙар тыумай һәм беҙҙе дәртләндереп, артынан эйәртмәй, тибеҙ. Башҡорт киноһына ҡарата ла шундай талап, ахыры: кемдер төп милли идея булырлыҡ фильмды төшөрөп, беҙгә күрһәтергә тейеш, имеш. Әйтерһең, шул саҡта бөтәһенең дә күңеле тынысланып, рухланып китер, улар нимә өсөн йәшәгәнен аңлар, милләт үҫеп, алға китер. Юғиһә, ҡасан ысын кино төшөрә башлайһығыҙ, ни өсөн Салауат Юлаев тураһында фильм төшөрмәйһегеҙ, тигәнерәк һорауҙарҙы бөтөн ерҙә лә бирмәҫтәр ине. Бының менән шуны ғына әйтергә теләйем, милли идея ҡағыҙға яҙылған ниндәйҙер аныҡ идея булмаған кеүек, беҙҙең милли кино ла ниндәйҙер бер төп фильм түгел. Беҙ төшөргән бөтөн фильмдарҙа милли идея бар, сөнки был идея халҡыбыҙҙың асылында, йәшәйешендә, донъяға ҡарашында, мәҙәниәтендә - бары тик быны тоя, күрә белергә кәрәк. Шул саҡта тамашасы фильмдарға ҡарата артыҡ талапсан булмаҫ ине, сөнки бер фильмда халыҡты бөтөн яҡлап асып та булмай.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Шул уҡ Салауат Юлаевты ла бер фильмда ғына асып бөтөп булмаясаҡ. Береһендә уны шағир-импровизатор итеп, икенсеһендә бала сағын һәм йәшлеген, өсөнсөһөндә Палдискиҙа тотҡонлоҡта үткән ғүмерен төшөрөргә булыр ине. Шул уҡ ваҡытта батырҙың бер яғын асып ҡына ла уның шәхесен күрһәтеп була. Унан һуң, ҙур йылға тулы һыулы булһын өсөн бәләкәй генә инештәр ҙә кәрәк бит әле. Киностудия бар көсөн 15-20 йыл буйына ҙур бер кино төшөрөүгә генә һалды икән, ти, ул саҡта базала башҡа бер кино ла булмаясаҡ. Кино юҡ, тиһәләр ҙә, әле беҙҙең ҡыҫҡа метрлы фильмдар ҙа, документаль фильмдар ҙа, йәнһүрәттәребеҙ ҙә бар. Аҡсаң күп булып та, идеяһыҙ фильм төшөрөү ҡурҡынысы бар. Ә бына бәләкәй генә бюджетҡа барыһын да нисек һыйҙырырға тип баш ватҡанда фантазияң нығыраҡ эшләй башлай. Үҙенә күрә бер мәктәп был ижад кешеһе өсөн.\nМатди мөмкинлектәребеҙҙе иҫәпкә алып, ҡыҫҡа фильмдарға ла һалынған ҙур идеяларҙы күрә белһә ине тамашасы. Йыл һайын "Кино төнө" үтә, быйыл 7 яңы фильм тәҡдим ителде. Башҡорт киноһы юҡ, тигән кеше киноға бөтөнләй йөрөмәйҙер ул, тип кенә уйларға ҡала. Былтыр киностудия беренсе тапҡыр этник фильмдар фестивале уҙғарҙы, әллә унда тамашасылар залдарҙы тултырып йөрөнө тиһегеҙме? Быйыл декабрҙә үтәсәк икенсе фестивалдә был хәл үҙгәрер, тип ышанам. Шулай ҙа тамашасы менән бәйләнеш барлыҡҡа килә, йәш режиссерҙар республика буйлап кино күрһәтеп, яҡшы башланғысҡа юл һалды ла инде. Халҡыбыҙҙың бер шәп яғы бар, уны бер ҡуҙғытып ебәрһәң, дәртләнә лә китә ул. Башҡорт бит ул йырлы-моңло халыҡ, оҙаҡ түҙеп өйөндә ята алмай барыбер. Яңыраҡ Ырымбурҙа йөрөп ҡайттыҡ, Ә. Абдразаҡов, Д. Юлтый, М. Буранғолов, Ә. Әбделмәнов, Ғ. Амантаев, С. Агиштың ауылдарында булдыҡ. Ошо сит мөхиттә, далала ултырған ауылдарҙа йәшәүсе 80-90 йәшлек инәйҙәр ҙә килде башҡорт киноһын күрергә. Ағас клублы, 5-6 өйлөк ауылда көн күрһәләр ҙә бөтөнләй икенсе донъяла йәшәй улар. Йәнһүрәттәргә балалар һымаҡ көләләр, фильмдарҙа күрһәтелгән төрлө яҙмышлы геройҙарҙы йәлләп илайҙар, кино бөткәс тә ҡайтып китмәйҙәр, һорауҙар бирәләр. Балалар йәнһүрәттәрҙе ҡабат-ҡабат һорай, уларға бөтөн нәмә танһыҡ. Бөтөн халыҡ өйөндә телевизор ҡарай, клубтар юҡ ауылдарҙа, төшөргән киноларыбыҙҙы кем ҡарар инде, тип уйлайһың ҡайһы берҙә, ә бына ошондай йәнле осрашыуҙарҙан стимул алаһың да, тағы яңы эштәргә тотонаһың.\nҺеҙ үҙегеҙҙең ижади ҡеүәтегеҙҙе тулыһынса тормошҡа ашырам, тип әйтә алаһығыҙмы?\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Эш бында беҙҙең нимә эшләргә һәләтле булыуыбыҙҙа ла түгел. Әлбиттә, һәр ижадсы үҙенең хыялында әллә ниндәй проекттар йөрөтә. Бына мин бер башҡорт геройы тураһында фильм эшләр инем, тик уны масштаблы итеп күрһәткем килһә, Францияға ла, Германияға ла барырға кәрәк. Бының өсөн тағы ла матди яҡты уйлайһың. Әле төшөргән киноларҙы биҙәр өсөн оркестрҙар яллап, шәп музыка яҙҙырғым килмәй, тиһегеҙме әллә? Композиторға мөрәжәғәт итһәң, был аҡсаға бына ошолай ғына яҙам, тип әйтәсәк. "Мөрйәнән күтәрелә төтөн, бер үк һүрелмәһен" фильмында шул урман араһында бер үҙе йәшәп ятҡан ағайҙың өйөн һауанан төшөргөм килмәйме? Хыялдар ҙа мөмкинлектәр менән бергә үҫә, әле лә ватылған машиналарҙы тауға тиклем этеп мендереп, ҡышын һыуыҡта аэросаналарҙа өшөп йөрөһәк тә, эшләр өсөн шарттар юҡ, тип бер кем дә зарланмай.\nТ. БУРАҠАЕВА: Кино юҡтан бар булмай, иң тәүҙә уның идеяһы тыуа. Быйыл һиңә матди мөмкинлек биреләме, юҡмы, йылдың ҡайһы миҙгелендә бирелеүенә ҡарайһың да, ошо әҙер идеяларҙың береһен һайлап алып эшләргә тотонаһың. Әлбиттә, ҡеүәтемде тулыһынса файҙаланам, тип әйтә алмайым, яңы уҡып бөттөм, киләсәктә һис шикһеҙ тағы ла ҡыҙыҡлы проекттар буласаҡ. Көрсөк заманында ниндәйҙер юлдарын табып, нимәлер төшөрөп, милли кино сәнғәте усағын һүндермәүебеҙ ҙә яҡшы күренеш. Үкенес инде шулай ҙа, йылдар буйы ситуация үҙгәрмәй һәм һин үҙеңде ниндәйҙер бөйөк эшкә тотонорға әҙерлек үтеп йөрөгән уҡыусы һымаҡ ҡына тояһың. Әммә беҙ күңелдәребеҙҙе төшөрмәйбеҙ, ҡолас ташлап эшләр көндәр ҙә булыр әле, киностудияның хәле йылдан-йыл яҡшыра бит барыбер.\nДәүләт финанслауы проблемаһы уның булыуында йәки булмауында түгел, бәлки, уның аҙ һөҙөмтәле булыуындалыр? Дәүләт ярҙамының кәрәкле фильмдарға китмәгән осраҡтары буламы?\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Финанс көрсөк тормоштоң бөтөн өлкәләрен ялманы бит инде. Дәүләт финанслауы йылдан-йыл кәмегән хәлдә лә, киностудияның беренсе маҡсаты - ундағы режиссерҙарҙы эш менән тәьмин итеү. Шуға йәнһүрәттәр ҙә, ҡыҫҡа метрлы фильмдар ҙа, документаль фильмдар ҙа йыл һайын төшөрөлә. Унан һуң, һәр сценарийҙы художество советы ҡарай. Шуға ла аҡсаның кәрәкмәгән ергә китеүе - булмаған хәл, киреһенсә, уның аҙ булыуы һөҙөмтәһендә шәп ике әйбер араһынан береһен генә һайларға тура килә. Шуға ла режиссерҙар, миңә мөмкинлек бирмәйҙәр, тип үпкәләй алмай. Режиссерҙарға тамашасының талабы ҙур булһа ла, ижади коллективтың уларҙың күңелен тынысландырырҙай кино төшөрөрлөк финанс мөмкинлеге юҡ, быны ла танырға тура килә. Шулай ҙа беҙ, ярай әле киностудия бар, тип шөкөр итәбеҙ. Башҡортостанда булған мөһим ваҡиғаларҙан киножурнал эшләнә. Яңыраҡ генерал Шайморатовҡа һәйкәл асылды, яҡташтары телевизорҙан һәйкәлдең таңғы 4-тә, томанды йырып нисек ауылға килеп инеүе хаҡында һөйләп тора. Их, шунда камера булһа ине, тигән үкенес шунда уҡ күңелде ялманы...\nАртҡа әйләнеп ҡарап, ҡайһы ғына фильмды алып ҡарама, уларҙың береһе лә буш түгел, йөкмәткеһе яғынан тәрән, фәлсәфәһе лә бар, режиссерҙарҙың күңел һыҙланыуын да сағылдыра. Ҡарап сыҡҡас та, был геройҙың ғүмере минең өсөн һабаҡ, быныһы өлгө, тип уйланһын ине тамашасы. Кеше ниндәй генә дәүерҙә, ниндәй генә шарттарҙа йәшәмәһен, иң тәүҙә кеше булып ҡалырға бурыслы. Ижад кешеһен дә ана шул кеше тигән иң юғары сифат борсой, беҙ шунан бер нисек тә тайпыла алмайбыҙ. Кемдер беҙҙе хыялый ҙа тиер, әммә беҙ бит юғары сәнғәт аша тамашасыны уйландырырға ынтылабыҙ. "Мөрйәнән күтәрелә төтөн, бер үк һүрелмәһен" киноһында ғүмер буйына яңғыҙ йәшәгән геройҙы, мәҫәлән, бәхетле йәшәгән тип әйтеп буламы? Мин бәхетле, тип әйтеп торһа ла, уның күңеле тулы һағыш, тормоштоң күпме ләззәттәренән мәхрүм ҡалған. Шунан был кешене аҡыллы тип иҫәпләй алабыҙмы? Икенсе яҡтан, һин уның урынында булһаң ни эшләр инең? Бер үҙе урманда йәшәүе батырлыҡ та һымаҡ, икенсе яҡтан, батырлыҡмы ул? Бына бындай һорауҙарҙы беҙ тамашасыларға ҡалдырабыҙ. Хөкөм сығарыр алдынан ныҡ уйларға кәрәк, уйлана белгән кеше генә аҡыллы тип иҫәпләнергә хаҡлы шуға ла.\nҠыҫҡа метрлы фильмдарҙы оҫта итеп төшөрөргә өйрәндек хәҙер. Тулы метрлы фильмдар ошондай уҡ уңышҡа өлгәшә алыр инеме?\nТ. БУРАҠАЕВА: Халыҡ араһында ҡыҫҡа метрлы фильм - ул етлекмәгән фильм тигәнерәк ҡараш йөрөй. Ҙур фильм төшөрә алмағанға, ҡыҫҡа метрлы фильмдар төшөрәләр, тип уйлайҙар улар. Сығымдар яғынан ҡарағанда был шулайҙыр, әммә ҡатмарлылыҡ йәһәтенән улар бер нисек тә айырылмай. Киностудияла ҙур фильмдар төшөрөлгәне бар, мәҫәлән, Айсыуаҡ Йомағоловтың, Булат Йосоповтоң фильмдарын алайыҡ. Әгәр ҙә мөмкинлектәр булһа, тулы метрлы фильмдарҙы барыһы ла төшөрә аласаҡ.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Тулы метрлы фильмдар тотош ағым булып килә алмай, мәҫәлән, ҡапыл ғына финанс мөмкинлек килеп тыуҙы ла, бөтөн режиссерҙар уға тотоноп китте түгел. Әгәр ҙә етди тотоноп, халыҡтың да фекерен алып, яҡшы сценарий менән төшөрһәң, ун йыл эсендә ҙур бюджетлы тарихи бер фильм эшләргә була. Ҡырғыҙҙар бит "Курманджан датка" фильмын шулай уҡ оҙаҡ йылдар төшөргән, ә ниндәй һөҙөмтә бирҙе ул! Ә замансараҡ, ябайыраҡ сюжетлы фильмды 1-2 йыл эсендә төшөрөп бөтөргә була.\nМилли кинематографияның үҫешен тулы метрлы фильмдар ғына билдәләйме?\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Мотлаҡ түгел. Ҙур кино юҡ икән, беҙҙә кино үҫешмәгән, тип уйлау хата. Был бигерәк тә фестивалдәргә йөрөгәндә күренә. Ҡайһы берҙә ниндәйҙер дәүләт фестиваль үткәрә, ә үҙҙәрендә кино бөтөнләй үҫешмәгән. Ҡайһы бер республикаларҙың киностудияһы юҡ, тимәк, уларҙың кино ижад итергә базаһы юҡ. Мәҫәлән, Чебоксарҙа шундай фестиваль үтә, ҡайҙан ғына ҡатнашыусылар килмәй унда. Тик уларҙың донъя кимәлендәге фильмдары ҡайҙа? Сағыштырып ҡараһаҡ, беҙҙә ҡыҫҡа метрлы фильмдар ҙа, документалистика ла, йәнһүрәттәр ҙә фестивалдәрҙә лайыҡлы сығыш яһарлыҡ кимәлдә, үҙ киноң өсөн оялып ултырмайһың.\nТ. БУРАҠАЕВА: Милли кинематография үҫешен тулы метрлы фильм ғына билдәләмәй. Тағы берҙе ҡабатлайым, финанс яғынан ҡыҫҡа метрлы фильмды төшөрөүе еңелерәк, шуға улар беҙҙә күберәк. Сифат яғынан улар һис тә насар түгел. Америка фильмдары менән сағыштырыуҙан киләмелер ҡыҫҡа метрлы киноға бындай мөнәсәбәт? Улайға ҡалһа, "Оскар"ға тәҡдим ителгән милли кинолар ҙа бар. Яңыраҡ бер ҡаҙаҡ режиссеры Ермек Турсуновтың "Килен" фильмы "Оскар"ҙың һайлап алыу турҙарының ярым финалына етте. Ә ҡырғыҙ режиссеры Эльнура Османалиеваның "Сәйҙә" ҡыҫҡа метрлы фильмы Венеция кинофестиваленең конкурс программаһына үтте.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Унан һуң "Оскар"ға ла иң һәйбәт фильмдар бара тип әйтеп булмай бит. Һәр фестивалдең үҙенең девизы һайлана һәм ошо девизға торошло фильмдар һайлап алына - был фестивалдәрҙең эске сәйәсәте. Мәҫәлән, Венеция кинофестивалендә һыу темаһы өҫтөнлөк ала. Дини фестивалдәр бар.\nБашҡорт киноһын йыш ҡына ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ кинолары менән сағыштыралар, минеңсә, был бөтөнләй урынһыҙ кеүек. Ни тиһәң дә, был дәүләттәрҙә кино сәнғәте үҫеше беҙҙең республикалағы кеүек 25 йыл менән генә сикләнмәй бит?\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: СССР тигән бөйөк дәүләт бар саҡта Ҡырғыҙстан да, Ҡаҙағстан да - союз, беҙ автономлы республикалар инек. Һәр бер союздың үҙенең киностудиялары бар ине - "Ҡырғыҙфильм", "Ҡаҙаҡфильм" һ.б. Ни өсөн бөгөн ҡырғыҙҙарҙың бөтөн документаль фильмдары һәйбәт? Сөнки һуғыш ваҡытында Балтика буйы киностудияһы бөтөн базаһы менән эвакуацияланып, Ҡырғыҙстанда көслө кино мәктәбе тыуҙыра. 1941 йылда Ҡаҙағстандың Алма-Ата киностудияһы "Мосфильм" һәм "Ленфильм" киностудиялары менән ҡушыла. "Берләштерелгән Үҙәк киностудия" тип атала ул һәм 1944 йылға тиклем бөтөн киноларҙың 80 проценты ошонда төшөрөлә. Эйзенштейнға "Иван Грозный" фильмын төшөрөргә ярҙам итеп йөрөгән ҡаҙаҡ та кино сәнғәте серҙәренә өйрәнеп йөрөгәндер бит инде. Унан һуң, тәжрибә менән бергә матди база ла тороп ҡала. Бөгөн ҡырғыҙҙар ҙа, ҡаҙаҡтар ҙа ошо мәлдә сәселгән орлоҡтарҙың уңышын йыя. Ә Башҡортостанда киностудия барлыҡҡа килгәнгә 25 кенә йыл. Беҙҙә бындай техник база бер ҡасан да булманы. Былтыр күсенгән бина иҫәбе буйынса унынсыһы икәнен генә иҫәпкә алһаҡ та, хәлебеҙҙең нисек булыуын самаларға тейештәр. Ижад кешеһе өсөн матди-техник база үҙе бер ҡорал.\nТ. БУРАҠАЕВА: Тағы ла прокат темаһына әйләнеп ҡайтҡанда, ҡаҙаҡтар ҙа, ҡырғыҙҙар ҙа һан яғынан башҡорттарға ҡарағанда күберәк. Ҡырғыҙҙарҙың үҙҙәренең әйтеүе буйынса, уларға сит кинолар бөтөнләй килмәй, улар тик үҙҙәренең киноларын ғына ҡарай. Ҡаҙағстанға Голливуд кинолары килә, тик ҡаҙаҡтарҙың үҙҙәренең кинолары уларға конкуренция тыуҙыра ала. Сама менән ҡаҙаҡтар - 10 миллион, ҡырғыҙҙар 4 миллион, уларҙың һәр береһе кино ҡарауға 100-әр һум ғына сығарып һалһа ла, кино төшөргән сығымдар ниндәйҙер кимәлдә кире ҡайта ла ҡуя. Башҡортостанда башҡорттар күпме, ә Өфөлә? Бөтөн райондар буйлап күрһәтеп үтһәк тә, прокат ҡеүәһе сикле беҙҙә. Беҙ үҙебеҙҙе яҡуттар менән сағыштыра алыр инек. Әлбиттә, уларҙың матди хәле яҡшыраҡ, сөнки алмас ятҡылыҡтарына бай төбәк. Улар фильмдарға бик ҙур инвестициялар һала, минеңсә, һуңғы осорҙа яҡут фильмы тигән феномен да барлыҡҡа килде хатта.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Яҡут фильмы феномены тип әйтергә ашыҡмайыҡ әле, Таңсулпан. Яңыраҡ ҡына өр-яңы фильмдары сыҡты, унан алдараҡ төшөрөлгән 1-2 фильмдарын ҡарарға тура килде. Уларҙа мәңгелек туңлыҡ һәм ауылдарының аралары шул тиклем йыраҡ, мәҫәлән, береһе Өфөлә урынлашҡан икән, икенсе ауылдары Баймаҡта һымаҡ. Бер көндө бер ауылда күрһәтәләр ҙә киноны, вертолет менән икенсеһенә алып китәләр. Башҡа кинолар уларға барып та етмәй. Сифаты яғына килгәндә, был кинолар һауалағы спектакль кеүек. Улар шуны кино тип уйлайҙар, әммә был әле кино түгел. Хәҙер яҡуттар үҙҙәрен аҡлау өсөн, беҙ үҙебеҙҙең кинобыҙҙы булдырабыҙ, ул традицион Рәсәй киноһына ла, Голливуд фильмына ла оҡшамаған, тип әйтәләр. Яҡуттар бик талантлы, бик музыкаль халыҡ, уларҙың һәр береһе рәссам, шаман, тик милли кино уларҙа әлегә юҡ. Улар әле үҙенең киноһын булдырырға маташа ғына. Бына башҡорт фильмы тигән феномен барлыҡҡа килә башланы. Т. БУРАҠАЕВА: Ысынлап та, Санкт-Петербург дәүләт кино һәм телевидение институты үткәргән Питеркит фестиваленә беренселәрҙән булып Айнур Асҡаров, Андрей Носков юл һалды инде. Хәҙер унда, Башҡортостанда төшөрөлгән, тиһәләр, тимәк, был сифатлы кино, тигән мөнәсәбәт барлыҡҡа килде. Мин фестивалгә "Кәләш алам" фильмын алып килгәс, уҡытыусыбыҙ курсташтарыма: "Һеҙ Таңсулпанға ҡарамағыҙ, уның артында бөтөн Башҡортостан тора, ә һеҙ үҙегеҙҙең булмаған мөмкинлектәрегеҙҙән сығып кино төшөрәһегеҙ", - ти. Техник яҡтан мөмкинлектәр бар беҙҙә, мәҫәлән, крандар ҡулланабыҙ, ә ул кранды ҡуртымға алыу ныҡ ҡыйбатҡа төшөр ине.\nВ. ИҪӘНДӘҮЛӘТОВА: Матди базаһы бөтөнләй булмаған башҡа өлкәләр менән сағыштырғанда, беҙҙең эшләргә мөмкинлегебеҙ бар, етәкселек тарафынан ярҙам, аңлау бар, идеяларҙы худсоветҡа сығара алабыҙ. Быйыл киностудияның штатында булмаған ике режиссерҙың - Руслан Юлтаев һәм Андрей Носковтың кинолары үтте. Йәғни, бәләкәй генә бюджеттан башҡаларға ла ярҙам итеү ысулдарын табабыҙ. Беренсе кинофестивалдә кинопавильон төҙөлдө, быйыл тон студия төҙөлөп ята, үҙебеҙҙең тауыш яҙҙырыу студияһы буласаҡ. Был йәһәттән республика Башлығының грантынан ҙур файҙа күрәбеҙ, ул беҙгә генә түгел, күпме мәҙәниәт усаҡтарына ярҙам булды. Ике кино төшөрөлдө был гранттарға, береһе Булат Йосоповтоң "Визит" фильмы, икенсеһе Айнур Асҡаровтың "Әсә" киноһы.\nӘмир ағай Абдразаҡов театр режиссеры булһа ла, башҡорт киноһы булһын, тип, башҡорт яҙыусыларының әҫәрҙәрен күмәк сәхнәләр, аттар, менән төшөрөп, телевизион ысул менән булһа ла сериал рәүешендә сығара алған. Бөгөнгө көн күҙлегенән ҡарағанда, ул бик дөрөҫ эшләгән, кемдер башларға тейеш ине бит. Ҡаҙағстанда киностудияла эшләгән Малик Яҡшимбәтов ҡайтып, матур кино мәктәбе өлгөһө күрһәткән. "Врата свободы" киноһын төшөргән саҡта уның эргәһендә ярҙам итеп йөрөүсе йәш егеттәр - Рияз Исхаҡов, Даян Ғәйетҡоловтар уның фатихаһы буйынса уҡырға киттеләр. Йәш булһа ла, киностудияның тарихы бай, киләсәге лә киноларға, шәхестәргә бай булыр.\nЙәмғиәттең милли кино репертуарына иғтибар итеп, хатта уға ниндәйҙер тәнҡит һүҙҙәре белдереүе, бәлки, битарафлыҡҡа ҡарағанда яҡшыраҡтыр ҙа. Икенсе яҡтан, бөгөнгө кинотеатрҙарҙың потенциаль тамашасыһының йәше уртаса 25-30 йәш тип алһаҡ һәм уларҙың төрлө махсус эффектлы Голливуд киноларында тәрбиәләнеүен иҫкә төшөрһәк, башҡорт режиссерҙары уларҙың талабына бер ҡасан да яуап бирмәйәсәк, сөнки милли киноның үҫеш юлдары бөтөнләй икенсе төрлө. Абруйлы халыҡ-ара фестивалдәрҙә лайыҡлы баһа алып йөрөгән режиссерҙарыбыҙҙың фильмдары кинематографик яҡтан белемле, заманса әйткәндә, эстетик йәһәттән алдынғы тамашасыларға тәғәйенләнеүе лә башҡорт киноһының юғарылығы тураһында ғына һөйләй түгелме? Һәр хәлдә, башҡорт киноһы, уның үҙенең ныҡлы нигеҙҙәре, тимәк, киләсәге лә бар. Тамашасыға уны күрә белергә өйрәнергә генә кәрәк.\nЯҙылған: 28.09.15 | Ҡаралған: 1378


Баш ҡалала башҡарыусы музыканттарҙың Заһир Исмәғилев исемендәге III халыҡ-ара конкурсын үткәреүгә әҙерлек башланды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала башҡарыусы музыканттарҙың Заһир Исмәғилев исемендәге III халыҡ-ара конкурсын үткәреүгә әҙерлек башланды\n11:47, 31 марта 2016 Мәҙәниәт\nБаш ҡалала башҡарыусы музыканттарҙың Заһир Исмәғилев исемендәге III халыҡ-ара конкурсын үткәреүгә әҙерлек башланды Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2016 йыл, 31 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n7 ноябрҙән 16-на тиклем Өфөлә башҡарыусы музыканттарҙың Заһир Исмәғилев исемендәге III халыҡ-ара конкурсы уҙғарыла. Музыкаль бәйге Өфө дәүләт сәнғәт институтында ойошторола. Конкурс күренекле башҡорт композиторының тыуыуына 100 йыл тулыуға арнала.\nУнда йәш музыканттар – концерт берләшмәләре һәм музыкаль театр артистары, юғары уҡыу йорттары, урта һөнәри белем биреү ойошмалары уҡытыусылары, ассистент-стажерҙар һәм студенттар ҡатнаша ала. Конкурсанттар «Яңғыҙ башҡарыу», «Фортепиано», «Скрипка», «Виолончель», «Контрабас» номинациялары буйынса ике йәш төркөмөнә бүленә. Конкурс тыңлауҙары бер нисә турҙа ойошторола. Жюри составында абруйлы музыканттар, композиторҙар, музыка эшмәкәрҙәре эшләй.\nКонкурс программаһына индерелгән башҡорт композиторҙары әҫәрҙәренең ноталары З.Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының сайтында бирелгән. Положениеға ярашлы, ҡатнашыу өсөн ғаризаларҙы 2016 йылдың 19 сентябренә тиклем ismagilovkonkurs@mail.ru электрон адресына ебәрергә кәрәк.\n2016 йылда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың указы менән республикала танылған композитор, СССР-ҙың халыҡ артисы, Глинка исемендәге РСФСР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты Заһир Исмәғилевтың 100 йыллығы билдәләнә. Документҡа ярашлы, юбилей сараларын әҙерләү һәм үткәреү буйынса ойоштороу комитеты булдырылған.\nТеги: конкурстар,юбилейҙар,башҡорт музыкаһы,заһир исмәғилев


2009 йылда Башҡортостанда 400 килограмдан ашыу наркотик юҡ ителгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n2009 йылда Башҡортостанда 400 килограмдан ашыу наркотик юҡ ителгән\n9:03, 30 декабря 2009 Йәмғиәт\n29 декабрҙә Рәсәй Федерацияһының Наркотиктар әйләнешен контроллек итеү федераль хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы хеҙмәткәрҙәре менән 50 килограмдан ашыу наркотик, шул иҫәптән кило ярым героин, 10 килограмм марихуана, 15 килограмдан ашыу мәк үләне утта юҡ ителгән. Был турала “Башинформ” мәғлүмәт агентлығына идаралыҡтың матбуғат хеҙмәте вәкиле Роман Покотило хәбәр итте. “Наркотиктар менән сауҙа итеүҙән килгән килем ике миллион ярым һумдан ашып китер ине,” – тип тә өҫтәне ул.\nСуд ҡарарына ярашлы, енәйәт эше материалдары буйынса енәйәтсенең ғәйебен иҫбат итеүсе булып торған наркотиктар юҡ ителергә тейеш. Наркоконтроль идаралығы тәфтишләгән енәйәт эштәрен тикшереү һөҙөмтәһендә, республика судтары менән 150 хөкөм ҡарары сығарылған.\nМиҫалға, Башҡортостан биләмәһендә хәрби хеҙмәткә тиклемге йәштәге егет ярҙамында 600 грамм героин һатырға ниәтләгән Чечен республикаһының 29 йәшлек гражданына ҡарата асылған эш буйынса наркотиктар юҡ ителгән. Башҡортостан Республикаһының Мәләүез районы суды ирҙе ҡаты режимлы холоҡ төҙәтеү колонияһына ете йылға иркенән мәхрүм итеүгә, енәйәттәшен дүрт йылға тәрбиә колонияһына ебәрергә хөкөм сығарған.\n2009 йылда БР буйынса идаралыҡ менән барыһы 400 килограмм наркотик, шул иҫәптән 15 килограм героин, 300-ҙән ашыу марихуана, шулай уҡ 10 миллион һумдан ашыу суммаға тиң синтетик наркотиктар юҡ ителгән.\nБыл наркотик матдәләр 2009 йылда тикшерелгән 500-ҙән ашыу енәйәт эше буйынса әйберләтә дәлил булған.\nТеги: наркоконтроль хеҙмәте, наркотиктар


«Аҡ тирмә» үҙәге Мәскәүҙә хәйриә фестивалендә башҡорт мәҙәниәте менән таныштыра // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Аҡ тирмә» үҙәге Мәскәүҙә хәйриә фестивалендә башҡорт мәҙәниәте менән таныштыра\n17:51, 4 мая 2016 Мәҙәниәт\nМәскәүҙәге «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге «Бөтә ғаилә менән. Халыҡтар дуҫлығы» IV хәйриә фестивалендә башҡорт мәҙәниәте менән таныштыра. Был хаҡта үҙәктең етәксеһе Гөлсинә Батыршина хәбәр итте.\nФестивалдә төрлө халыҡтарҙың милли мәҙәниәте күрһәтелә. 6 майҙа «Халыҡтар дуҫлығы. 15 республика — 15 туған» девизы аҫтында байрам концерты ойошторола. Һәр ҡатнашыусы үҙ халҡының фольклоры, ғөрөф-ғәҙәттәре, йыр-бейеүҙәре менән таныштыра. Сарала төрлө халыҡтарҙың һәм милләттәрҙең аш-һыуын тәмләп ҡарарға мөмкин. «Эшлекле Рәсәй» йәмәғәт ойошмаһынан ҡотлау менән Миссис Рәсәй-2015 Светлана Гагарина сығыш яһай. Федерация Советы ағзаһы Валентина Петренконың ҡотлауы уҡып ишеттереләсәк. «Бөтә ғаилә менән. Халыҡтар дуҫлығы» хәйриә фестивален уҙғарыу барышында йыйылған аҡса ампутация яһалған кешеләр өсөн реабилитация бүлегенә ҡорамалдар һатып алыуға йүнәлтелә.\nМәскәүҙәге «Аҡ тирмә» башҡорт милли-мәҙәни үҙәге — «Ашҡаҙар таңдары» республика башҡорт фольклоры фестивале лауреаты, Латвияла «Вентспилс гөлләмәһе» халыҡ-ара фольклор фестивале, «Мәскәү халыҡтары», «Хорҙар алышы» бөтә Рәсәй конкурсы, «Ике телдә йырлайбыҙ» милләт-ара йыр конкурсы, «Этнодонъя» этнографик парк-музейында «Науруз-2016» дипломанты.\nТеги: хәйриә фестивале,милли мәҙәниәт


Материалы за 28.02.2013 » "Урал" гәзите\n28-02-2013, 14:16 / Мәҙәниәт\nАбҙаҡ мәҙәниәт йортонда мәктәп һәм мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре тарафынан әҙерләнгән сара Ватан һаҡсыларына арналды. Унда Бѳйѳк Ватан, афған һәм чечен һуғыштары ветерандары, хәрби бурысын үтәгәндә һәләк булған яугирҙәрҙең ата-әсәләре саҡырылды....\n28-02-2013, 13:53 / Спорт һәм туризм\nТѳрлѳ йылдарҙа Олимпия уты эстафеталары тураһында ҡыҙыҡлы факттар Хәҙерге Олимпия хәрәкәте тарихында тәүге тапҡыр Олимпия уты 1928 йылда Амстердамдағы йәйге Уйындарҙа барлыҡҡа килә. Урындағы электроэнергетик компанияһы хеҙмәткәре урындағы стадион башняһында тәүге Олимпия утын ҡабыҙа. Бының менән ул күп быуаттар элек һүнеп ҡалған ғѳрѳф-ғәҙәтте тергеҙә. Хәҙер Олимпия утын һыу аҫтынан да, һауанан да, космостан да, телефон сымдары буйынса ла тѳп стадионға килтерәләр, ә уны ҡабыҙыу ритуалы тамашасы ѳсѳн кѳтѳлмәгән мѳғжизәгә әйләнә. Беҙ Олимпия эстафетаһының тѳрлѳ йылдарҙағы иң ҡыҙыҡлы факттарын...\n28-02-2013, 13:52 / Мәҙәниәт\nГимназистар үҙ традицияһына тоғро\nҮҙен хөрмәт иткән һәр уҡыу йортоноң, белем биреү усағының традициялары, ҡиммәттәре була. Был, һис шикһеҙ, шулай булырға тейеш тә, сөнки нәҡ ошо ҡиммәттәр аша йәш быуын күңеленә тәрбиә орлоҡтары һалына, Тыуған илебеҙгә, мәшһүр яҡташтарыбыҙға, телебеҙгә, милләтебеҙгә ҡарата хөрмәт уятыла. Бушҡа ғына:” Мәктәп - ул белем усағы ғына түгел, ә тәрбиә һәм шул уҡ ваҡытта милли, интернациональ рухты, үҙаңды, һәм шәхесте үҫтереүсе, формалаштырыусы социаль институт та”, - тип әйтмәйҙәр. Ошо йүнәлештә тәрбиәләнеп белем алған балалар мотлаҡ йәмғиәтебеҙгә кәрәкле кешеләр булып үҫәсәк, улар иңенә ятҡан...\n28-02-2013, 13:50 / Сәйәсәт\nЙәмәғәт үҙидаралыҡтарын нисек тѳҙѳргә?\nГәзитебеҙҙең алдағы һанында үҙидаралыҡтар тѳҙѳү тураһында һүҙ башлағайныҡ. “Баймаҡ - рух ҡалҡаны” тигән мәҡәләне уҡып, ауылдарҙан шылтыратыуҙар һәм һорауҙар булды. “Ауылда эш юҡ, шул арҡала эскелек, йәштәрҙең юлдан аҙыуы арта бара, һыу буйҙары, урамдарҙа сүп-сар түгеү буйынса, мал кѳтѳүҙе яйға һалыуҙа ла етешһеҙлектәр бик күп. Ысынлап та, быларҙың барыһын да ҡайҙандыр үҙәктән килеп кенә хәл итеп тә, ярҙам итеп тә булмай, халыҡ үҙенең лайыҡлы йәшәү рәүешен үҙе ойоштора белергә тейеш. Бына шул яҡтан беҙҙә әлегә етешһеҙлектәр күп. Ошо йәмәғәт ойошмаһын етәкләрлек, халыҡты үҙ артынан эйәртерлек...\n28-02-2013, 13:48 / Яңылыҡтар\nМилек һалымы тураһында\n2013 йылдың март башынан һалым инспекцияһы 2012 йылға физик шәхестәргә милек һалымын иҫәпләй башлаясаҡ һәм апрелдә белдереү ҡағыҙҙары граждандарҙың йәшәгән урындарына ебәреләсәк. 2012 йылға милеккә, транспорт һәм ер һалымдарын түләү срогы 2013 йылдың 1 ноябрендә сығасаҡ. Милеккә һалымға ташла-малары булған граждандар үҙҙәре менән пенсия, инвалидлыҡ, хеҙмәт һәм башҡа тѳр ветеран булыу тураһында таныҡлыҡтары менән килеп, ғариза яҙырға тейеш....\n28-02-2013, 13:47 / Яңылыҡтар\n138 мең һумлыҡ штраф\nСиләбе ѳлкәһе кешеһе Башҡортостанда мышы үлтергән ѳсѳн 138 мең һум штраф түләйәсәк. Әбйәлил район суды Силәбе кешеһенән мышыны атыуҙан килгән 138 мең һумлыҡ зыянды ҡаплатыу тураһында ҡарар сығарған. Уҙған йылдың ноябрендә ул ҡырағай хайуанды лицензияһыҙ атып алған. Бынан алда суд һунарсыға 15 мең һум штраф һалған булған....\n28-02-2013, 13:45 / Мәғариф\nБелорет муниципаль районында “Йыл уҡытыусыһы - 2013” конкурсына йомғаҡ яһалды. Быйылғы сарала ҡала һәм райондан бөтәһе 11 педагог үҙ оҫталығын күрһәтте. Бынан тыш, өс йыл педагогик стажы булған өс белгес “Уңышҡа тәүге аҙым” номинацияһында ярышты. Ике турҙа үткән конкурстың тәүгеһендә уҡытыусылар дәрес бирҙе, дәрескә анализ яһаны, класс сәғәте үткәрҙе һәм жюри ағзаларының һорауына яуап бирҙе, педагогик тәжрибәһе менән уртаҡлашты. Икенсе турҙа иһә уҡытыусылар оҫталыҡ класы күрһәтте. 2003 йылдан бирле үткәрелеп килгән традицион конкурсты тантаналы ябыу сараһы ҡаланың 14-се гимназияһында...


Конференция емешле булды\n11 Июнь 2019, 11:59\n16 майҙа Стәрлетамаҡ ҡалаһының быйыл ғына үҙ ишектәрен асҡан өр-яңы 23-сө урта белем биреү мәктәбендә башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларының төбәк-ара конферен-цияһы уҙҙы. Ул Бөтә Рәсәй Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыу-сыларының I съезы йомғаҡтарына арналды.\nКонференция башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына фәнни-методик ярҙам күрһәтеү, съезда ҡаралған көнүҙәк мәсьәләләрҙе һәм тәҡдимдәрҙе уртаға һалып тикшереү өсөн уҙғарыла. Сара сиктәрендә белем биреү учреждениеһының икенсе ҡатында мауыҡтырғыс, ҡыҙыҡлы, мәғлүмәтле күргәҙмәләр, экспозициялар эшләне, башҡортса төрлө китаптар, открыткалар, милли биҙәүестәр һатып алыу мөмкинлеге лә булды.\nКонференция эшендә беҙҙең райондан мәғариф бүлеге методисы, Красноусолдағы 2-се, 3-сө, башҡорт гимназия-интернаты, Табын, Бурлы, Үзбәк, Еҙем-Ҡаран, Сәйетбаба, Йөҙимән, Ҡауарҙы мәктәптәренең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары, Красноусолдағы “Миләшкәй”, “Әкиәт” балалар баҡсаһы мөдире, өлкән тәрбиәсеһе, “Табын” гәзите бүлек мөдиренән торған делегация ҡатнашты.\nКонференция Стәрлетамаҡ Дәүләт филармонияһы артисы Динар Абдуллин ҡурайҙа башҡарған халҡыбыҙҙың мәшһүр “Урал” көйө менән асылды. Сараны асыу тантанаһында республиканың төрлө төбәктәренән килгән коллегаларын сәләмләп Стәрлетамаҡ ҡала округы хакимиәтенең мәғариф бүлеге начальнигы Йыһангир Йыһанша улы Ишбаев сығыш яһаны.\nПрограммаға ярашлы, сарала ҡатнашыусылар төркөмдәргә бүленеп, Стәрлетамаҡ ҡалаһы белем биреү учреждениелары, гимназия, лицей, колледждарының башҡорт теле һәм әҙәбиәте, туған тел уҡытыусыларының, тәрбиәселәрҙең оҫталыҡ дәрестәрен ҡараны. Алты төрлө дискуссия (фекер алышыу) майҙансығы эшләне. Уларҙың икәүһендә районыбыҙ уҡытыусылары ла сығыш яһаны. 1-се – “Рәсәйҙең күп милләтле палитраһында туған телдәр: бөгөнгөһө һәм киләсәге” тигән майҙансыҡта Табын ауылы төп белем биреү мәктәбенең башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сажиҙә Хәбир ҡыҙы Йәнмырҙина “Башҡортлоҡтоң орлоҡтарын сәсәм...” сығышында уҡытыу урыҫ телендә булған күп милләтле мәктәптә башҡорт телен уҡытыу үҙенсәлектәре менән таныштырҙы. 6-сы – “Башҡорт телен өйрәнеүҙә цифр-лы белем биреү мөхитен булдырыу” тигән майҙансыҡта Бурлы урта дөйөм белем биреү мәктәбе уҡытыусыһы Ләйсән Әнүәр ҡыҙы Хәлилова туған тел дәрестәрендә заманса технологиялар ҡулланыу тәжрибәһе менән уртаҡлашты.\nПленар ултырышта конференцияға йомғаҡ яһалды. I Бөтә Рәсәй Башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары съезында күтәрелгән проблемалар һәм уның резолюцияһы проекты тураһында Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының милли мәғариф, регион-ара хеҙмәттәшлек һәм дәреслектәр нәшер итеү бүлеге етәксеһе Розалия Расих ҡыҙы Сәфиуллина бәйән итте.\nБДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты деканы, доцент, филология фәндәре кандидаты Рәйсә Хәким ҡыҙы Илешева “Башҡорт телен үҫтереүгә заман талаптары” исемле доклад менән сығыш яһаны. Ошо уҡ юғары уҡыу йортоноң башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты профессоры, филология фәндәре докторы, балалар яҙыусыһы Рәмзәнә Әсхәт ҡыҙы Әбүталипова башҡорт телен уҡытыуҙа күтәрелгән көнүҙәк мәсьәләләр тураһында һөйләне.\nБДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы доценты, тарих фәндәре кандидаты, Стәрлетамаҡ ҡалаһы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Ләйсән Йәркәй ҡыҙы Йосопова күп милләтле дәүләттәрҙә тел мәсьәләһенә бәйле сәйәсәт тарихы менән таныштырҙы. Артабан конференция сиктәрендә үткән дискуссия майҙансыҡтары модераторҙарына һүҙ бирелде. Улар әйтеп үткән майҙансыҡтарҙа тупланған, конференция резолюцияһына тәғәйенләнгән тәҡдимдәр менән таныштырып үтте. Ошоноң менән конференция үҙ эшен йомғаҡланы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БЕҘ ҘӘ ЙӘШ ИНЕК БИТ, ЙӘҒНИ ҠОРҘАШТАРЫМА НӘСИХӘТ - 2018 - Мәҡәләләр\nБынан илле (хатта ун биш-егерме!) йылдар менән генә сағыштырғанда ла, көнкүрешебеҙгә әүҙем үтеп инә барған фән үҙгәрештәре, ысынлап та, хәҙерге йәштәрҙең оло быуынға бер аҙ өҫтәнерәк ҡарауына һылтау булып торалыр. Шулай ҙа, йәштәребеҙҙең ололарҙы һәр тарафтан тәнҡитләп, улар менән булышыуы ул хәтлем үк һиҙелмәй, быға ваҡыттары ла юҡтыр, күрәһең. Ә бына күп кенә ҡартыраҡ кешеләрҙең: "Ә-ә-әй, хәҙерге йәштәрҙе... Әйтер инем инде... Беҙҙең саҡта йәштәр бөтөнләйгә башҡа булды. Беҙ барыбыҙ ҙа "эш", тип яндыҡ. Колхозда ла бил бөктөк, заводтарҙа лә тир түктек. Әрмегә барып, ил дә һаҡланыҡ. Хәҙер йәштәргә тик комьпютер ҙа уйын-көлкө генә булһын, башҡа нәмә кәрәкмәй..." Ҡорҙаштарымдың, йәғни, оло йәштәге бәғзеләрҙең бына шулай һымағыраҡ итеп һөйләшкәнен ишеткеләгәнем бар.\nБындай хәбәрҙәрҙең мәғәнәһенә әллә ни иғтибар ҙа бирмәй "эйе шул, шула-а-й, хәтерләйһеңме, анау йылдары..." тип, замандашыңдың һүҙен йыҡмай, хатта күтәреп алып китергә лә була, әммә мин бына ошо мәсьәләгә объектив күҙлектән сығып ҡарауҙы өҫтөнөрәк күрәм. Ысынлап та, әгәр хәтерләргә тырышып ҡараһағыҙ, хөрмәтле ҡорҙаштар, беҙҙең турала ла бынан ҡырҡ йылдар самаһы элек ололар тап ана шулай итеп "бурылдашҡылай" торғайны бит. "...Йәштәр боҙолдо, тамам шашты, әҙергә "хәҙер", тиеп кенә тора. Беҙҙең һымаҡ, мылтыҡ тотоп, "За Родину, за Сталина!", тип атакаларға барып, үлем менән көн дә осрашып йөрөһә, белерҙәр ине шәй... Һуғыштан һуң ас-яланғас көйө илде бөлгөнлөктән күтәреүҙәре генә ниндәй ауыр булды. Хәҙер йәштәр Алланы ла бар тип белмәй..." Ғөмүмән, һәр быуын ололары йәштәр менән ризалашҡыһы килмәй.\nТәрәнерәк фекерләп, уйлап ҡарайыҡ әле, туғандар. Хәҙерге замандың йәштәре тормошто нисек алып барыуына күҙҙәребеҙҙе аса биреберәк бағайыҡ. Беренсенән, илдәге барлыҡ етештереү өлкәһендә тик йәштәребеҙ көс түгә лә баһа! Унда-бында осраған, хаҡлы ялға сыҡһа ла, эшен әле бер аҙ дауам итергә теләүсе, йәштәр менән тәжрибә бүлешеүсе олораҡтарҙы ғына иҫәпкә алмағанда. Телевизорҙа йыш ҡына күрһәткән ҙур ғына, хатта гигант производстволарҙы етәкләгән яуаплы эштәрҙә лә күпселек йәштәр йөҙөн күрәбеҙ. "Ҡара әле, әсәһе, бынау заводтың директоры беҙҙең кесе улыбыҙ йәшендә генә бит! Әй, үткән ғүмер..." тип һөйләшкеләп тә алабыҙ өйҙә бәғзе ваҡыт. Икенсенән, илебеҙҙә һәүетемсә генә юғары ҡаҙаныштарға өлгәшкән һәр төрлө фәнни-техник үҙгәрештәрҙе артабан алға этәреү ҙә оло быуын вәкилдәрен алыштырып торған йәш кадрҙарыбыҙ ҡулында. Утыҙға ла яҡынлашмаған фән кандидаттарыбыҙҙың күплеге, әле генә өсөнсө тиҫтәһен тултырған фән докторҙарыбыҙ барлығы күп нәмәгә ишара. Өсөнсөнән, һаулыҡ һаҡлау эшендә лә, ҡатмарлы операциялар атҡарған хирургтарҙың йәп-йәш кенә икәнлеген күреп һөйөнәбеҙ. Тимәк, беҙҙең быуын кешеләре хәҙер "һөйләнмәй" генә, үҙ ҡартлығын ифрат та тыныс ҡаршы алырға тейештер. Дүртенсенән, ил һағында ла йә унда, йә бында сығып торған локаль конфликттарҙа батырлыҡ күрһәткән йәш егеттәребеҙ, хатта ҡыҙҙарыбыҙ хаҡында хәбәрҙарбыҙ. Борон-борондан Рәсәйҙе, йомшаҡ итеп әйткәндә, яратып етмәгән Ҡушма штаттарҙы һәм башҡа Европа илдәренең батшаларын үҙебеҙ менән һәр саҡ иҫәпләшергә мәжбүр итеүсе дәһшәтле әрмебеҙҙең төп олонон да йәштәребеҙ тәшкил итә. Артабан, икмәк, ит, үҫемлек аҙыҡтары етештереүселәребеҙ - йәштәр түгелме? Кемебеҙҙә хәҙер "ни ашарға", тигән киҫкен проблема тора? Колхоз-совхоздар бөтөрөлөүгә лә ҡарамаҫтан, мал аҫырап, бынамын итеп тормош ҡороп йәшәгән йәштәребеҙ ҙә бихисап. Бынан тыш, беҙ эшләгән осорҙа, беҙҙең эш хаҡынан тотҡан һалымды атай-әсәйҙәребеҙгә пенсия итеп түләп барған булһалар, хәҙер беҙ ай һайын алып торған пенсия ҡайҙан килеп тора тип уйлайһығыҙ? Ифрат дөрөҫ! Әлеге йәштәребеҙҙең эш хаҡынан тотолоп килгән һалым иҫәбенән. Икенсе төрлө итеп әйткәндә, йәштәребеҙ - беҙҙе хәҙерге көндә туйындырып тороусылар. Күп кенә хакимиәт башлыҡтары, төрлө өлкәләрҙәге министрҙар һәм уларҙың урынбаҫарҙарының да йәше әле ҡырҡҡа ла яҡынлашмағандары булыуы ла, минеңсә, күп нәмәгә ишара. Уларҙан юғарыраҡ органдарҙа ла ҡарт-ҡоролар әллә ни күренмәй бит хәҙер.\nБына ошо хаҡта фекер йөрөткәндә бер мәсьәләне айырып асып һалырға ла ниәтем. Беҙ йәш саҡта бәғзе ололарҙың "Алланы ла һанламайҙар", тигәне ифрат та дөрөҫ булған. Ысынлап та, беҙҙе "һөйөклө партиябыҙ" тап ана шундай рухта тәрбиәләп үҫтерҙе бит инде. Бына был мәсьәләлә хатта беҙҙең оло быуын кешеләре хәҙерге йәштәрҙән үрнәк алырға тейеш, тиһәм дә, хаталанмаҫмын. Аллаһ Тәғәлә Бәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм аша барса халыҡтарға ебәргән оло хәҡиҡәтте аңлаған йәштәр хәҙер күбәйгәндән-күбәйә. Бәғзе беҙҙең кеүек ҡартыраҡтар "...хәййәғәләс-саләһ, хәййәғәләл-фәләх..." (намаҙға ашығығыҙ, ҡотолорға (уттан) ашығығыҙ) тип саҡырған аҙандың мәғәнәһен аңларға теләмәй, йомшаҡ-йомшаҡ баҫып, Аллаһ йортон урап үтеп киткән мәлдә, йәш кенә егет һәм ҡыҙҙарыбыҙҙың бер-береһен "Әссәләмү ғәләйкүм!" тип сәләмләй-сәләмләй йома намаҙына ашығыуҙарын күреп һөйөнәһең. Имам һөйләгән хөтбәне тыңларға, йәмәғәт намаҙын уҡырға мәсеткә килгән йәштәребеҙ ололарға ҡарағанда мәртәбәләргә күберәк, айырыуса ҡала ерҙәрендә. Улар бит, кемдер әйтмешләй, барыһы ла "мулла" түгел. Һәр кемеһе ҡайҙалыр эшләп йөрөй. Хатта ауылда имам булып торған бәғзе йәш егеттәрҙең вахта ысулы менән булһа ла ғаиләһенә аҡса эшләп алып ҡайтҡандарын беләм. Әйткәндәй, ҡала ерендәге шундай йәштәрҙең күпселеге үҙҙәренең балаларын башҡорт мәктәбендә уҡытырға тырыша. Бына ни әйтер инем мин хәҙерге йәштәребеҙ хаҡында, ҡәҙерле туғандар.\nӘлбиттә, һәр ваҡыттағыса, проблемаларыбыҙ ҙа етерлек (улар Ер йөҙөндә бер ҡасан да бөткәне юҡ һәм бөтмәйәсәк). Йәштәргә эш етешмәү, моғайын, иң беренсе сиратта торалыр. Әммә уныһын һәр кем үҙенсә хәл итергә тырыша. Кемдер Себергә, йә иһә башҡа яҡҡа китеп аҡса таба. Ә күптәр үҙебеҙҙә лә теләгәненә ирешә. Әле күптән түгел, телевизорҙан "республикала буш эш урындары эшһеҙҙәр һанына ҡарағанда ике мәртәбәгә күберәк" тигән мәғлүмәт күреп ҡалдым. Әгәр был хәбәр дөрөҫлөккә тап килһә, артабан да өмөтләнергә була. Тик мин әле маҡтаған йәштәребеҙҙең исемлегенә иртәнән кискә тиклем, һис "кипмәҫтән" эскелек менән булышҡан, ата-әсәһенең пенсияһына, йә иһә ҡатынының эш хаҡына, йә булмаһа, сабый пособиеһына ғына йәшәп ятҡандар инмәй, әлбиттә. Ундайҙар беҙҙең ваҡытта ла булды, беҙҙән алда ла булғандыр, моғайын. Әммә уларға ҡарап, барлыҡ йәштәребеҙ хаҡында һүҙ йөрөтөү ғәҙел булмаҫ. Ә "суицид", "наркомания", "эскелек" тип аталған афәттән йәштәребеҙҙе тик иманға килеү генә ҡотҡарыр, иншаллаһ. "Эскелек" тигәндәй, кемгә нисектер, әммә миңә һуңғы йылдарҙа ҡала урамдарында иҫерек йәштәр күпкә, хатта мәртәбәләргәлер, һирәгерәк күренгеләгән һымаҡ тойола. Был хаҡта статистика мәғлүмәттәрен белмәйем, әммә беҙҙең заманда "һуҡмыш" йәштәр ҡала урамында аҙым һайын тиерлек осрай ине. Был күренеште лә йәштәребеҙгә бер "плюс" итеп иҫәпләйем.\nЯҙылған: 18.12.18 | Ҡаралған: 501


Иҡтисад // Сәнәғәт\nСтратегик инвестор булғанда, көрсөк тәнҡитһеҙ\nБөлгөнлөккә төшөү, хеҙмәткәрҙәр һанын кәметеү, эштән китеү... Бөгөн киң мәғлүмәт саралары бары тик ошо хаҡта һөйләй Бәлки, етер? Кәүгәне туҡтатырға һәм үҙеңдең әлеге хәлеңдә аҙ ғына булмаһа ла позитив табырға ваҡыт түгелме? БЮТ каналында сираттағы "Власть менән диалог" программаһы төшөрөлдө, ул нәҡ ошо оптимизм менән һуғарылған төп фекер менән ҡылыҡһырлана. Тапшырыуҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт, инвестиция һәм инновация сәйәсәте министры Юрий Пустовгаров ҡатнашты.\nШулай итеп, беҙҙе ишек төбөндә үк ҡаршылайҙар һәм "кулуарҙар" буйынса билдәһеҙ йүнәлештә алып китәләр. Грим һалыусы бүлмәһенә үтәбеҙ һәм, әлбиттә, унда беҙҙе матурлайҙар, аҙаҡ - бер бинанан икенсеһенә күсәбеҙ. 10 минут, 20, ярты сәғәт... Ниһайәт, башлайбыҙ!\nСтудияла яҡты һәм тыныс. Һәм бына бер журналист был тынлыҡты боҙа - министрға бәләкәй эшҡыуарлыҡ тураһында беренсе һорау бирә:\n- Ни өсөн быйыл Халыҡ-ара эшҡыуарлыҡ һәм бизнес аҙналығы үткәрелмәй? Үткән йылда был сара "төбәк тормошонда төп ваҡиға" кеүек билдәләнгәйне бит.\nЮрий Леонидович аңлайышһыҙ яҡтарҙы ҡалдырмай, дуҫтарса һәм тулы яуап бирә, һәм проблеманың асылын, ә аҙаҡ тотош финанс көрсөгөн бөтөнләй башҡаса аңлау башта әкренләп теҙелә бара:\nЭш шунда, Эшҡыуарлыҡ аҙналығы - айырым проект, ул, асылда, үҙенең бурысын үтәне. Сиратта - яңы программалар һәм проекттар, бөтөнөһөн эсенә алған яңы пландар. Иң элек, ул эшҡыуарҙарға күп тапҡырҙар ярҙам күрһәтеүҙе тәҡдим иткән республикала бәләкәй бизнес субъекттарын яҡлау программаһы ғына түгел. Шулай итеп, 2008 йылда федераль һәм республика бюджеттары средстволарынан 70 миллион һум тирәһе бүленгән булһа, киләһе йылда был сумма 700 миллион һум тәшкил итәсәк. 2010 йылда - өс тапҡырға\nПрограмма эсенә ниндәй саралар инәсәк? Был декабрҙә, Эшҡыуарлыҡты яҡлау буйынса совет үткәндән һуң, билдәле буласаҡ. Бөгөн шуны әйтеп була: ярҙам эшмәкәрлектең бөтә йүнәлештәре буйынса күрһәтеләсәк (шулай уҡ үҙ эшеңде асыуға субсидиялар һәм гранттар, был көрсөк шарттарында мөһим).\n- Хәҙерге шарттарҙа Башҡортостанға инвестициялар ағымы кәмемәҫме?\n- Уйлауымса, юҡ. Инвесторҙарыбыҙҙың бөтәһе лә - стратегик. Улар үҙҙәренең бизнесын мәңгегә беҙҙең төбәк менән бәйләргә ҡарар иткән кешеләр. Улай ғына түгел - улар үҙҙәренең бөтә өҫтөнлөктәрен аңлай - ул уңайлы иҡтисади мөхит, һәм матди-техник тәьминәт менән идара итеү мөмкинлектәре, һәм үҙеңдең һалыуҙарыңда ышанғанлыҡ. Был инвестиция проекттарының дөйөм күләме менән раҫлана - улар республикала 70-кә яҡын.\n- Хөкүмәт көрсөк шарттарында беҙҙең предприятиеларға нисек ярҙам итә?\n- Бында берҙәм ҡарар йәки әҙер ҡалып юҡ, бөтә проблемаларҙы айырым хәл итергә кәрәк. Ҡай берәүҙәр һатыу итеү яғынан уңа, әммә финанс средстволары етешмәй, ә ҡай берәүҙәрҙең, киреһенсә, һатыуы бармай. Кемдер проблемаһыҙ йәшәй. Өфө моторҙар эшләү берекмәһе, миҫал өсөн, өс йылға алдан заказдар ала, өҫтәүенә бөтә заказдар - экспорт.\nПроблемалы урындар ҙа бар. Мәҫәлән, ғүмер буйы Рәсәй заводтарын "комплектлауға" эшләгән "Автонормаль" Бәләбәй заводы, Туймазы автобетоновоздар заводы, шулай уҡ өлөшләтә "НефАЗ". Бөгөн уларҙың хәле еңелдән түгел. Шуға күрә хөкүмәткә оператив рәүештә иғтибар итергә кәрәк Әйткәндәй, Туймазыла беҙ продукцияны тулыһынса алмаштырыу буйынса процесс башланыҡ, быға техник мөмкинлектәр булышлыҡ итә, ә Нефтекама автозаводында хөкүмәт 100 автобус сығарыуға дәүләт заказы урынлаштырҙы.\nҠыҫҡаһы, һәр предприятие менән шәхси эшләйбеҙ: етәкселек менән әңгәмәләшәбеҙ, банкылар, акционерҙар менән осрашабыҙ... Һәм һөҙөмтәле ҡарар табыла. Әлбиттә, ҡайһы бер предприятиелар "торасаҡ" һәм кешеләр китәсәк. Әгәр ҡараһаң, былар көрсөк булмаған шарттарҙа ла саҡ-саҡ һөйрәлеп килгән компаниялар. Көрсөк уларҙың ыҙаланыуҙарына нөктә ҡуйҙы. Шуға күрә был йәмғиәттең иҡтисади үҫеш закондары - бер ниндәй ҙә трагедия түгел.\n- Эшҡыуарҙарға көрсөк шарттарында нимә эшләргә?\n- Әйтергә кәрәк, көрсөк эшҡыуарлыҡта ла бөтәһен дә үҙ урындарына ҡуйҙы. Миҫал өсөн, эре сауҙа предприятиелары бөлгөнлөккә төштө, бәләкәйҙәре - киреһенсә, эшләүен дауам итә, һәм беҙ күрәбеҙ, уларҙа аҙыҡ-түлек бөтмәй. Минең шәхси фекерем шундай: ярҙам итергә мөмкинлек бар икән, ярҙам итергә кәрәк. Әгәр предприятие кредит алып, яңы инфраструктура үҫешенә аҡса һалған икән, ә көрсөк шарттарында аҡса ҡайтара алмай - нимә әйтәһең, уңманы. Бындай предприятиеға уның бурыстарын кем булһа ла ҡаплаһын өсөн, үҙен бер һумға һатаһы ғына ҡала. Был етәксенең алдан күрә белмәүсәнлеге тураһында һөйләй: ныҡлыҡ запасы һәр саҡ булырға тейеш.\nНәҡ бөгөн, көрсөк шарттарында, бизнесты ул аҙ булған өлкәләргә йүнәлтергә кәрәк. Иң элек, сәнәғәткә. Ни өсөн? Сөнки нәҡ бәләкәй бизнес беҙҙең продукцияның үҙҡиммәтен кәметеүҙе тәьмин итә аласаҡ. Үҙегеҙ уйлап ҡарағыҙ: ҙур предприяиеларҙа бер үк бизнес-процесс менән ундарса кеше - иҡтисадсы, бухгалтер, аналитик һәм башҡалар шөғөлләнә ала. Ә бәләкәй бизнеста бер кеше бөтәһе өсөн дә яуап бирә һәм бөтәһен дә хәл итә. Сағыштырып ҡарағыҙ, ҡайҙа производство файҙалы? Ҡайҙа сығымдар аҙ?\nӘгәр беҙ иҡтисадта нимәгәлер өлгәшергә теләһәк, эре бизнес бәләкәй бизнес менән берләшергә тейеш Юғиһә - банкротлыҡ,, хәйерселеккә төшөү... Башҡа варианттар юҡ. Европа, мәҫәлән, быны 90-сы йылдарҙа үтте. Үҙендә изделиеларҙы иң юғары өҫтәлгән ҡиммәт менән сығарған һәм ахырҙа йыйған компаниялар ғына быны кисерә алды, ә ҡалғандары (деталдәр, машинаның быуындарын әҙерләү) - шәхсиҙәргә бирҙеләр.\n- Нефть запастары бөтһә, республика нимәгә таяныр? Киләсәк әгәр нефттә булмаһа, ниҙә булыр?\n- Юғары технологиялы производстволарҙа. Башҡаса әйткәндә, өҫтәлгән ҡиммәттәрҙе күтәреүҙә. Беҙ вертолеттар йәки автобустар йыябыҙ, эш унда түгел - өҫтәлгән ҡиммәт унда юҡ. Ул - һатыу хаҡы һәм түбән үҙҡиммәт араһындағы айырмала. Был ҡараштан беҙҙә яғыулыҡ-энергетика комплексы предприятиелары ойошҡан, улар республика һалым керемдәренең 60-70 процентын тәьмин итә. Был предприятиелар булды һәм буласаҡ. Улар беҙҙең конкурентлы предприятиеларыбыҙ, уларҙа киләсәк.\nҺәм икенсе - бәләкәй бизнес. Әгәр тарихҡа күҙ һалһаң, бөйөк америка көрсөгө, бизнесты үҫтереү өсөн шарттар булдырылған ваҡытта бөттө. Юлдар, йорттар төҙөлә башланы, "батмай торған" компаниялар барлыҡҡа килде. Уйлауымса, шул уҡ беҙҙе көтә.\n- Көрсөк арҡаһында эштән киткән кешеләр һуң?\n- Эш урындарын кәметеү булды, миҫал өсөн, Өфө моторҙар эшләү берекмәһендә - быны күптән эшләргә кәрәк ине. Беҙ күп йылдар өҙлөкһөҙ үҫеш дауамында бер аҙ көсһөҙләндек: кәрәк булмаған кешеләрҙе йыя башланыҡ, кәрәк булмаған функцияларҙы уйлап таптыҡ. Һәм был иҡтисади тотҡарлыҡ беҙҙе "һушҡа" килтерҙе.\nРеспублика буйынса хәлгә килгәндә, әле 13 мең кеше ҡыҫҡартылған эш ваҡыты режимында эшләй. Ноябрь уртаһында бындай кешеләрҙең һаны 20 мең ине - йәғни ыңғай һөҙөмтәләр тураһында әйтеп була. Көрсөк шарттарында эштән китеү тураһында өс мең тирәһе бойороҡ булды. Закон буйынса был кешеләр тағы ике ай эшләйәсәк, ә алдағы өс ай дауамында - пособие аласаҡ\nУлай ғына түгел, ошо уҡ предприятиелар эшсе һөнәрҙәренә персонал йыйыуын дауам итә. Яҡын киләсәктә Өфөлә дүрт мең эш урыны менән тағы ла ике завод сафҡа инәсәк - улар керамик плиткалар һәм Өфө трансформатор заводы. Бынан тыш, 2009-2010 йылдарҙа беҙҙә башҡа проекттар рәтендә тағы ла 12 мең эш урыны барлыҡҡа киләсәк. Ә 2014 йылға тиклем инвестиция программаһы сиктәрендә - тағы 50 мең. Бында ниндәй эшһеҙлек èíäå!


Материалы за Июль 2012 года » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nМайя Таһирова (1931–2003)\nБашҡорт балетының аҡҡошо Майя Таһирова күңелендә яралған хис-тойғолар буранын һис йәшермәй бейеүе менән тамашасыны арбаған. Кисерештәрен тыя алмайынса, сәхнәлә гел күҙ йәштәренә мансылған өсөн театр һөйөүселәр үҙ-ара уны «гәлсәр күҙ йәшле ҡыҙыҡай» ...\nӘбүләистәр өҫтәлендә - Себер еләктәре...\nЕйәнсура районының Әбүләис ауылына алдан хәбәр итмәй генә командировкаға барырға булдыҡ. Ниәтебеҙ ошо ҡәҙимге тормошта ауылдың нисек көн күреүен белеп, һеҙгә, баҫманы уҡыусыларға, һүрәтләү ине. Бөгөнгө баҙар арттарында егәрле әбүләистәр яйын...\nУның тауышы йөрәккә май булып яѓыла, йәнде тынысландыра. Аҡ йөҙө, төҙ һыны менән дә арбай ул. Ә күҙҙәре гел йылмая. Әйтерһең дә, Алһыу Бәхтиеваның һәр көнө, сәғәте, минуты тик ҡыуаныс-шатлыҡтарҙан ғына тора. Шулай бәхет ҡойоно уйнатып йөрөүенән...\n«Япа-яңғыҙ мин донъяла»,– тимә …\nКешеләр яҙмышы, йәйғорҙай, төрлө төҫтәрҙән үрелгән: күңелдәрҙе күккә күтәрерлек бәхетле миҙгелдәр ҙә, ҡайғылы мәлдәре лә етерлек. Берәүҙәр өлөшөнә төшкән һынауҙарҙы лайыҡлы күтәрһә, икенселәрҙең ҡанаттары ҡайырылып һыныуы ихтимал. “Уларҙы...\n«Бәхет хаҡы» – Хәлисә Мөҙәрисованың «Бәйге хаҡы» повесы буйынса режиссер Айрат Әбүшахманов сәхнәләштергән музыкаль мелодрама шулай атала. Уҙған миҙгелдәє театр донъяһында ҙур шаңдау тыуҙырған был әҫәр бер кемде лә битараф ҡалдырманы, эште ғаиләнән...\nХәлисә МӨҘӘРИСОВА: “Алтын шәфәҡ уттарында Аҡ болоттар яна”\nӨмөт Өмөт уты – яҡты йондоҙ Дәүерҙәр төнөндә ул. Өмөтһөҙлөк иң тәрәндә – Упҡындар төбөндә ул....\nБәхет һәм моң тулҡынында\n“Ашҡаҙар” радиоканалының эшләй башлауына ни бары ике йыл. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә яңы радио, үҙ маҡсатын ғәмәлгә ашырып, меңәрләгән тыңлаусының ихтирамын һәм һөйөүен яулау бәхетенә өлгәште. Каналдың уңышлы эшмәкәрлегендә баш мөхәррир Миләүшә Ҡасим...


Башҡорт телен уҡымау – ҡанунды боҙоумы?\nӨфөләге 61-се мәктәп етәкселеге башҡорт теленән аттестация үтмәгән уҡыусыны 7-се синыфҡа күсермәү тураһында ҡарар иткән. Мәғариф министрлығы мәктәп ҡарары менән тулыһынса риза.\nӨфөлә башҡорт телен уҡытыуға бәйле ғауға сығарҙылар. 61 мәктәптә 6 класс уҡыусыһы Владислав Мартинс уны өйрәнеүҙән баш тартҡан. Ул үҙе түгел, атаһы менән әсәһе Башҡортостанда конституция буйынса билдәләнгән дәүләт теле булған башҡорт теленә ҡаршылар, малайҙарын да дәрескә йөрөтмәгәндәр.\nМәктәп етәкселеге башҡорт теленән аттестация үтмәгән уҡыусыны күсермәү тураһында ҡарар иткән. 7-сегә күсеү өсөн Владислав Мартинсҡа альтернатив тәртиптә башҡорт теленән аттестация үтергә кәрәк, әммә малайҙың ата-әсәһе төп халыҡ теленә өҫтән ҡарай.\nИкенсенән улар ҡанунды боҙа. Федераль ҡануниәт буйынса төбәк властәре мәктәптәрҙә Милли телде уҡытыу-уҡытмауҙы үҙҙәре хәл итергә тейеш. Башҡортостанда башҡорт теле рус теле менән бер ҡатарҙан дәүләт теле булараҡ аҙнаһына ике дәрес өйрәнелә.\nВладислав Мартинстың атаһы Вадим Дмитриевич тамырҙары менән немец, әсәһе Зоя Фәһим ҡыҙы үҙен урыҫ тип атай. “Беҙҙе башҡорт телен көсләп уҡыталар. Мин дә, минең ата-әсәйем дә уны уҡымаған булһаҡ та Өфөлә бына тигән йәшәйбеҙ. ЕГЭ-ны беҙгә башҡорт теленән түгел, урыҫ теленән бирергә”- ти малайҙың атаһы. Владислав үҙе “миңә урыҫ теле һәм инглиз теле кәрәгерәк”, - тип әйтә. Шуныһын да әйтеп үтергә кәрәк - ныҡ кәрәкле тип иҫәпләгән урыҫ теленән дә малайҙың белеме өслө билдәһенән артмай.\nМәктәп директоры ла ҡайһыбер ваҡытта үҙ вәкәләтен ҡулланып, бөтөн синыф менән башҡорт телен уҡымау теләген белдерткәндәргә рөхсәт биргән хәлдәр ҙә теркәлгән. Мәҫәлән Бәләбәйҙә татар гимназияһында балалар синыфтары менән дәүләт телен уҡымаған. Уҡытыу программаһын боҙоуҙа ғәйепләнгәс, киләһе йылда беренсе сентябрҙан башлап уҡытасаҡбыҙ, тип вәғәҙә биргәндәр.\nМәғарифте күҙәтеү идаралығы мәктәп ҡарары менән тулыһынса риза. Мәғариф министрлығында ла был мәсьәләгә ҡарата фекер ошондай уҡ - Дәүләт телен барыһы ла өйрәнергә тейеш. Сөнки ул уҡытыу программаһына индерелгән. Башта башҡорт теленән баш тарт, һуңынан физика, химия, башҡа фәндәр оҡшамай башлар. Уларын да уҡымаҫҡамы ни тигән һорау ҡуя министрлыҡ түрәләре.


Өфө травматология пунктына мөрәжәғәт итеүселәр һаны арта | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 January 2016 — 15:46\nБында йыл башынан меңдән ашыу кеше мөрәжәғәт иткән. Һынған, ҡаймылҡтырған аяҡ-ҡулдарҙың сәбәбе – тайғаҡ юлдар. Күпләп ҡар яуыуға ҡарамаҫтан, урамдар таҙартылмай. Әммә был иң ҡурҡынысы түгел. Ҡар аҫтында ҡалған боҙ йәйәүлеләр һәм автомобиль менән идара итеүселәрҙең һаулығына зыян килтерә ала.Ҡыш- йылдың иң гүзәл, шул уҡ ваҡытта хәүефле лә миҙгел.Тап ошо осорҙа урамдарҙа һәм юлдарҙа, бигерәк тә ҡалала, имгәнеү һәм йәрәхәтләнеү осраҡтары арта. Һигеҙенсе класс уҡыусыһы Артур урамда йығылып ҡулын һындырған. Мәктәпкә уҡырға йөрөһә лә, хәҙер яҙма контроль эштәрҙе башҡарыу ауырлашты, ти уҡыусы.Ҡыш миҙгелендә төрлө йәрәхәт алыу һаны күбәйә. Һауа торошо үҙгәргәндә айырыуса иғтибарлы булырға кәрәк, ти балалар травмотологы Азат Әхмәтҡужин.Бәлә аяҡ аҫтында тигәндәй, ярты ай элек ян-баш һөйәген, ҡулын һындырған Светлана ханым юлдарҙың насар булыуына, кеше йөрөгән ерҙәр боҙҙан таҙартылмауына зарлана. Һөҙөмтәлә Светлана ханым бына инде ай ярым гипс менән йөрөргә мәжбүр.Белгестәр ҡыш миҙгелендә уңайлы, үксәһеҙ аяҡ кейеме һайларға тәҡдим итә. Йәрәхәттәргә килгәндә, беренсе урында аяҡ-ҡулдарҙы һындырыу, аҙаҡ баш мейеһе һелкенеүе, умыртҡа һөйәгенә зыян килеүе осраҡтары теркәлгән. Ҡыш бауыры оҙон, тимәк тайғаҡ юлдар мәсъәләһе әле оҙаҡ ваҡыт дауамында көнүҙәк булып ҡаласаҡ. Юлды таҙартмауға, коммуналь хеҙмәттәр үҙ эшен еренә еткереп башҡармауына туҡтауһыҙ зарланырға мөмкин. Әммә һәр кеше үҙ ғүмере һәм сәләмәтлеге өсөн,тәү сиратта, үҙе генә яуаплы булыуын оноторға тейеш түгел.


«Мәҙәни йомалар»ҙа башҡорттарҙың хәрби тарихы тураһында фекер алышыу буласаҡ // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n«Мәҙәни йомалар»ҙа башҡорттарҙың хәрби тарихы тураһында фекер алышыу буласаҡ\n17:38, 21 января 2015 Мәҙәниәт\n23 ғинуарҙа Өфөләге Арт-клубта «Мәҙәни йомалар» проекты сиктәрендә «18-19 быуаттарҙа башҡорттарҙың хәрби тарихы» темаһына лекция үткәрелә. Уны тарих фәндәре кандидаты, «Өфө пехота полкы» хәрби-тарихи клуб етәксеһе Рәмил Рәхимов алып барасаҡ.\n«Мәҙәни йомалар» — Арт-клубтың мәғрифәтселек проекты. Бында мәҙәниәт, сәнғәт, тарих, фән темаларына әңгәмәләшеү өсөн ижади кешеләр саҡырыла.\n— «Мәҙәни йома» арт-клубында яҡшы кешеләр менән төрлө темаларға аралашырға мөмкин. Көндәлек мәшәҡәттәрҙән арынырға, рәссамдарға, ғалимдарға, дизайнерҙарға һорау бирергә теләһәгеҙ, беҙгә килегеҙ. Маҡсатыбыҙ — Өфө ҡалаһының мәҙәни мөхитен үҙгәртеүҙә ҡатнашыу, — тип аңлатты арт-клуб директоры Айгөл Рәшитова.\nАрт-клуб түбәндәге адрес буйынса урынлашҡан: К.Маркс урамы, 37, 1-се корпус, 310-сы бүлмә. Тулыраҡ мәғлүмәт — сайтта.\nТеги: мәҙәни проект,арт-клуб


Башҡортостанда “Сүп-сар” реформаһы нисек эшләй? - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда “Сүп-сар” реформаһы нисек эшләй?\n06 мая 2019 — 14:29 ГТРК «Башкортостан»\n2019-сы йылдың беренсе ғинуарынан ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарына ҡағылышлы яңы ҡанун үҙ көсөнә инде. Уға ярашлы, сүп-сар менән эш итеү тәртибенә үҙгәрештәр индерелде. Һәр ауылда махсус майҙансыҡтарҙа контейнерҙар урынлаштырыла. Ҡырмыҫҡалы районының Сахай ауылында йәшәүсе Әсфәндийәровтар ғаиләһе “сүп-сар” реформаһын ыңғай ҡаршы ала. Яҙлы-көҙлө йыйылған ҡыйҙы трактор яллап түгергә тура килһә, хәҙер иһә махсус контейнерҙар бар, ти улар. Ҡырмыҫҡалы районында беренсе майҙансыҡтарҙы үткән йылдың декабрь айында ҡулайлаштыра башлайҙар. Әле райондың һәр ауылында яҡынса 15 контейнер бар. Ҡарлыман ауылы старостаһы әйтеүенсә, бөтә мәсьәләләр ҙә ауыл халҡы менән бергә хәл ителә.\nШулай ҙа сүп-сар өлкәһендә проблемалар республиканың барлыҡ төбәктәрендә хәл ителгән тип әйтеп булмай. Ҡайһы бер төбәк операторҙары сүп-сар контейнерҙары һәм уларға майҙансыҡтар етмәүгә зарлана. Контейнерҙар ҡуйғанда ла бәхәстәр тыуа. Халыҡ сүп-сар йыйыу өсөн майҙансыҡтың йорт эргәһендә булыуын теләмәй, ҡалдыҡтарҙы ташлау өсөн дә йыраҡҡа йөрөүҙән баш тарта. Республиканың экология министрлығы мәғлүмәттәре буйынса, Башҡортостан биләмәһендә ошондай 14 мең контейнер майҙансығы әҙерләнгән, 25 мең контейнер ҡуйылған. Бынан тыш төбәктә ҙур габаритлы сүп-сар өсөн махсус майҙансыҡтар төҙөү күҙаллана. Республиканың ҡайһы бер райондарында йәшәүселәр сүп-сарҙы әле лә ялан уртаһына түгеүҙе хуп күрә. Урындағы халыҡ быны ауылдарҙа махсус контейнерҙар юҡлығы менән аңлата. 4 ай үтте, ә контейнерҙар әле лә юҡ, ти улар. 2019-сы йылдың беренсе ғинуарынан ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарына ҡағылышлы яңы ҡанун үҙ көсөнә инде. Уға ярашлы, сүп-сар менән эшләү тәртибенә ҙур үҙгәрештәр индерелде. Мәҫәлән, быйыл Башҡортостан 5 зонаға бүленде һәм төбәк операторҙары һайлап алынды. Улар көнкүреш ҡалдыҡтарын йыйыу, уларҙы айырыу һәм эшкәртеү менән шөғөлләнәсәк. Әле Башҡортостанда йөҙәрләгән законһыҙ сүплек иҫәпләнә. Ҡанунға ярашлы бер-нисә йыл эсендә ул ерҙәрҙе таҙартып, эшкәртергә тейештәр.


“Аҡсарлаҡ”та үтә бала саҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » “Аҡсарлаҡ”та үтә бала саҡ\n“Аҡсарлаҡ”та үтә бала саҡ 26.02.2019 // Белем һәм тәрбиә\n“Баҡсабыҙға йәм дә, йән дә инде”, – тип һөйөнә тәрбиәселәр.\nКескәйҙәрҙең дә донъяһы, өлкәндәрҙеке кеүек үк, күп яҡлы, сағыу ваҡиғаларға, иҫтә ҡалырлыҡ байрамдарға ифрат бай. Шулай булмаһа, иртән тороу менән яратҡан тәрбиәселәре эргәһенә барырға ашҡынып та тормаҫ ине бәләкәстәр.\nҺабантуймы, Рәсәй, Балаларҙы яҡлау йә булмаһа Космонавтика көнөмө – кескәйҙәр һәр байрамды “Аҡсарлаҡ” (“Чайка”) баҡсаһында ҙур әҙерлек менән ҡаршы ала. Тәрбиәселәр, балалар күңеленә изгелек, илһөйәрлек орлоҡтарын һалыу менән бергә, төрлө һөнәрҙәр хаҡында әңгәмә ҡороп, улар үҙләштерерлек мәғлүмәт менән таныштыра.\nАсыҡ ишектәр көнө – ата-әсәләр өсөн көтөп алынған фәһемле ваҡиға, сөнки улар көн тәртибен ойоштороу, туҡланыу, балаларҙың ял һәм үҫеш шарттары менән яҡындан танышыу, шулай уҡ педагогтарҙан тейешле кәңәш алыу мөмкинлегенә эйә.\nБөтә ғүмерен ошо теремек, илгәҙәк, һәр нәмә менән ҡыҙыҡһыныусан сабыйҙар тәрбиәләүгә арнаған Регина Исламова капиталь ремонттан һуң танымаҫлыҡ булып үҙгәргән йорттоң ҡайнап торған тормошо менән таныштырҙы.\n– 1954 йылда һалынған бинаның ниндәй хәлдә булғанлығын аңлайһығыҙҙыр. Ремонт эштәре 26 миллион һумға тиерлек төштө. Йыһазландырыуға, уйынсыҡтар алыуға йәнә дүрт миллион һум тотонолдо. Йылылыҡ, һыу селтәрҙәре алмаштырылды, йорттоң ҡыйығы яңыртылды, иҙәндәр ҙә, стеналар ҙа хәҙер өр-яңы. Биләмәне төҙөкләндереү буйынса ла ҙур эш башҡарылды: ҡартайған ағастарҙы ҡырҡтыҡ, уңдырышлы ҡара тупраҡ килтереп, сәскә клумбалары яһаныҡ, балалар өсөн уйын ҡорамалдары ҡуйҙыҡ. Ҡалабыҙҙың бөтә белгестәре тиерлек “Аҡсарлаҡ”ты әкиәт донъяһына әүерелдереү өсөн тырышлыҡ һалды, фантазияһы, идеялары менән уртаҡлашты. Туймазының “Стройрегионсервис” компанияһы етәкселәренә һәм хеҙмәткәрҙәренә лә рәхмәт. Сағыштырмаса ҡыҫҡа ваҡыт эсендә баҡсабыҙҙың эсен дә, тышын да гөл иттеләр, – тип һөйөнөп бөтә алмай Регина Исламова.\nБөгөн алты төркөмдә 140 бала тәрбиәләнә. “Аҡсарлаҡ”ҡа эләгеү өсөн электрон сират булдырылған. Ата-әсәләр сабыйҙарын туҡландырыуға көнөнә 106 һум түләй. Коллектив бөтә тейешле педагогтар, тәрбиәселәр менән тулыһынса тәьмин ителгән. Хәүефһеҙлек саралары ла уйланылған. “Кер йыуыу, үтекләү кеүек эштәр аутсорсингка тапшырылғас, мәшәҡәттәр бер аҙ еңеләйҙе, үҙебеҙҙең төп бурысыбыҙҙы үтәүгә иғтибарыбыҙ артты”, – ти Регина Венер ҡыҙы.\n“Аҡсарлаҡ”тың өлкән төркөмөндә бөгөн айырыуса күңелле. Аделинаны һәм Каринаны тыуған көндәре менән ҡотлап, кескәйҙәр үҙҙәренең маһирлығын күрһәтә, бер-береһенә йылы һүҙ әйтергә, дуҫлыҡ ҡәҙерен белергә өйрәнә.\n– Оло йортобоҙҙоң ҡото ла, биҙәге лә бит ул – балалар. Кескәйҙәрҙең шат тауышы яңғырап торған, ғаилә йылылығы хөкөм иткән татыу мөхиттәге хеҙмәт бары кинәнес кенә килтерә беҙгә, – ти тәрбиәселәр.


Башҡортостандың социаль сәйәсәте артабан да әсәлек, ғаилә һәм балалыҡты яҡлауға ҡороласаҡ | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n16 ноября 2019 — 13:11 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика алдында торған тағы бер мәсьәлә – халыҡ һанын арттырыу. Ошо турала Хөкүмәт рәйесенең беренсе урынбаҫары Андрей Назаров күп балалы ҡатын-ҡыҙҙарҙың бер төркөмөнә “Әсәлек даны” миҙалын тапшырыу тантанаһында белдерҙе. “Әсәлек даны” миҙалын тапшырыу тантанаһына бер ауылда йәшәп, хатта бер ойошмала эшләгән, биш һәм унан да күберәк сабыйға ғүмер бүләк иткән ҡатын-ҡыҙҙар саҡырылыуы һирәк. Хәйбуллалағы Степной ҡасабаһындағы “Айгөл” балалар баҡсаһында эшләгән был тәрбиәселәрҙе үҙенсәлекле рекорд ҡуя, тип әйтһәң дә хата түгел. Хеҙмәттәштәр хәҙер мәғариф тармағында тиҫтәләгән йыл бергә хеҙмәт итеү генә түгел, ә хатта күршеләр ҙә. Башҡортостандың бихисап район ҡалаларынан был юлы награда алырға 47 әсә саҡырылғайны. Улар төп эше – бала бағыуҙан тыш, йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнаша. Кемдер уҡытыусы булһа, араларында һатыусылар, тәрбиәселәр, ауыл хужалығы тармағында эшләүселәр бар. Был юлы тантанаға Баймаҡтағы Темәс ауылынан бер-нисә гүзәл зат саҡырылды. Миҙал хужалары араһында 41 йәшен яңы тултырған өләсәйҙәр ҙә бар. Башҡортостанда бөгөн 12, 11 бала аҫыраған ғаиләләр күп түгел. Ә бына биш сабый үҫтергән парҙар һаны меңдән ашыу. Уларға ярҙам күрһәтеү дәүләт кимәлендәге сәйәсәттең өҫтөнлөклө йүнәлеше. Беренсе вице-премьер Андрей Назаров әйтеүенсә, хәҙер демографик программа Башҡортостан башлығы Радий Хәбировтың махсус Указына ярашлы алып барыла. Был документ республикала халыҡтың 4 миллион 100 мең кешегә еткереләсәгенә нигеҙ. Яңы дауаханалар, мәктәптәр һәм социаль обьекттар. Быларҙың барыһы ла республика мәнфәғәтенән сығып төҙөлә. Тағы шуныһы. Бөгөн Башҡортостанда “Әсәлек даны” миҙалын йөрөткән гүзәл заттар һаны 7 мең 919 кеше. Тиҫтәләрсә йылдар буйынса бирелеп килгән награда республиканың көндәлек тормошоноң иң күркәм йолаларының береһенә әйләнде.


Уңайһыҙ шарттарҙа уңайлыҡтар булдырыла\nАпрелдә Өфөлә инвалид коляскаларын ремонтлау буйынса оҫтахана асылғайны, ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ул мөмкинлектәре сикләнгәндәр өсөн ҡотҡарыу үҙәгенә әйләнде. Бында коляскаларҙан тыш, ҡултыҡ таяғы һәм башҡа йөрөү ҡулайламалары ла йүнәтелә. Рәсәйҙә бындай оҫтаханалар икәү генә, ошондай уҡ сервис үҙәге Калининградта бар. Шуға урында күрһәтелгән хеҙмәткә ихтыяж да ҙур. Ойошманың бәләкәй бинала урынлашыуы ғына хәлде ҡатмарлаштыра.\nБаш ҡалала инвалид коляскаларын ремонтлау оҫтаханаһы барлығын ишеткәс, Радик Латипов еңел һулап ҡуя. Быға тиклем ул өс йыл дауамында ҡатынының техникаһын үҙе йүнәткән. «Запас частарҙы табыуы ҡыйын»,-ти ир. Йортонан Гагарин урамындағы яңы сервис үҙәге алыҫ урынлашһа ла, ваҡыт табып бында юллана ул.\nРадик Латипов: «Бындай оҫтаханалар ҡалаға бик кәрәк. Инвалид коляскалары даими ҡарау талап итә, юғиһә, тиҙ эшлектән сығалар. Оҫтахана етәксеһе ҡайҙа урынлашыуҙары хаҡында телефондан яҡшы итеп аңлатты, оҙаҡ эҙләргә тура килмәне».\nБашҡортостанда 6 меңгә яҡын кеше инвалид коляскаһында йөрөй. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә Өфөләге сервис үҙәге лә мөмкинлектәре сикләнгәндәр араһында популярлыҡ яулап өлгөрә. Мастер Михаил Петровтың ял итергә лә ваҡыты юҡ. Етмәһә, уға тығыҙ шарттарҙа эшләргә тура килә. Әгәр хәҙер электр коляскаһын килтерһәләр, ул уны ҡабул итә алмаясаҡ. Сөнки бындай техниканы һүтеү өсөн ҙурыраҡ майҙан кәрәк.\nМихаил Петров, инвалид коляскаларын ремонтлаусы: «Беҙгә эшләр өсөн урын тар. Яңы бина кәрәк. Бынан тыш, эш ҡорамалдары ла юҡ тиерлек. Беҙ бында әле тубыҡланып эшләйбеҙ! Токарь, фрезерлы, быраулап тишеү өсөн станоктар булһа, еңелерәккә төшөр ине».\nОҫтахана селтәрен булдырыу - мөмкинлектәре сикләнгәндәрҙе яңы эш урындары менән тәьмин итеүгә лә тәүге аҙым.\nТатьяна Селезнева, «Алтернатива» инвалидтар ойошмаһы рәйесе: «Шиналарҙы монтажлау өсөн уңайлыҡтар, ҡорамалдар юҡ. Инвалид коляскаларын ҡайһы саҡ бысраҡ килеш килтерәләр. Шуға уларҙы йыуыр өсөн дә айырым урын талап ителә. Һәр нәмәлә тәртип булырға тейеш тип уйлайбыҙ».\nОйошмаға Кувыкин һәм Гагарин урамдарында торлаҡ булмаған муниципаль фондтан ике бина бүлеп бирелгән була. Шулай ҙа сәнәғәт менән шөғөлләнеү өсөн был майҙандар ғына етмәй. Оҫтахана хеҙмәткәрҙәре ҡала хакимиәтенән тағы ярҙам һорай.\nАнна Горюхина, Өфө ҡала хакимиәтенең мәғлүмәт-аналитика бүлеге етәксеһе урынбаҫары: «Ойошма Өфө үҙәгендә урынлашҡан айырым сәнәғәт бинаһы кәрәк тип мөрәжәғәт итте. Уларға муниципаль милек реестрында ҡуйылған талаптарға тура килгән буш бина юҡлығы хаҡында рәсми яуап ебәрҙек. Әлеге көндә Башҡортостандың Ер һәм мөлкәт министрлығында ойошмаға Репин урамы 6-сы йорт адресы буйынса урынлашҡан бинаны биреү ҡарала».\nНисек кенә булмаһын, оҫтахана хеҙмәткәрҙәре изге эшен туҡтатырға уйламай. Ауырлыҡтарға өйрәнеп бөткәндәр. Иң мөһиме - сервис үҙәге эшләй. Ихтыяж ҙур. Изгелек тә кире ҡайтыр тип ышана улар.


ДОНЪЯ ЯҢЫЛЫҠТАРЫ - 20.06.2017\nКарелияның Ладожское күлендә балыҡҡа сыҡҡан биш үҫмерҙең кәмәһе түңкәрелгән. Икәүһе ярға үҙаллы сыҡҡан. Бер ҡыҙҙың кәүҙәһе табылған, ике егетте әле һаман эҙләйҙәр. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, былтыр ошо уҡ күлдә кәмә түңкәрелеп балалар лагеренда ял иткән 14 уҡыусының ғүмере өҙөлгәйне.\n1 июлдән Рәсәйҙә эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙҙары электрон формала бирелә башлай. Тиҙҙән ошо документтар буйынса ваҡытлыса эшкә яраҡһыҙлыҡ, йөклөлөк һәм бала табыу буйынса пособиелар түләнәсәк. Дмитрий Медведев, бындай системаның элекке эшкә яраҡһыҙлыҡ ҡағыҙын тултырыуға ҡарағанда тиҙ һәм уңайлы булыуын билдәләне. Проблемалар тыумаһын өсөн һуңғыһы ла әлегә ғәмәлдә ҡала.\nТөньяҡ Корея төрмәһенән сығарылған Америка гражданины Отто Уормбиер вафат булған. Алдан хәбәр ителеүенсә, студентты Төньяҡ Корея хөкүмәтенә ҡаршы эшмәкәрлек алып барғаны өсөн 20 йылға иркенән мәхрүм иткәйнеләр. Әммә төрмәләге язалауҙарҙан ул комаға эләгә. Был ваҡиғаларҙан һуң уны кире Америкаға ҡайтарырға булалар. Отто ошо көндәрҙә аңына килмәй вафат булған.\nАмерика хәрбиҙәре ултырған НАТО внедорожнигы Литваның Мариямполе ҡалаһында аварияға эләккән. Еңел автомобилдә 4 ҡыҙ булған, уларҙың өсәүһенә медицина ярҙамы талап ителгән. Шаһиттар әйтеүенсә, юғары тиҙлек алған хәрби автомобиль еңел транспортҡа барып бәрелгән. Билдәләнеүенсә, рулдә ултырған хәрби водитель айныҡ булған. Юл-транспорт ваҡиғаһы буйынса тикшереү башланған.


Франциянан – орден менән » Архив газеты "Йәшлек"\nБулмаҫтай алтмышҡа етһә лә булмаҫ.\nСәфәрҙең маҡсаты – Башҡортостан менән Франция араһында мәҙәниәт өлкәһендәге хеҙмәттәшлек проекттарын тикшереү, шулай уҡ «Француз альянсы» йәмәғәт ойошмаһының почетлы директоры Нина Антонованы бүләкләү. Уға Франция Республикаһы Хөкүмәте «Академик пальмалар ордены кавалеры» тигән юғары исем биргән. Орденды тапшырыу тантанаһы Әхмәтзәки Вәлиди исемендәге Милли китапханала үтте.\nСәфәргә ярашлы, Мирей Шеваль һәм Эдвард де Люмле Башҡортостан Республикаһының Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ, Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлыҡтары етәкселәре менән осрашты. Бынан тыш, Франция вәкилдәре М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетында булды, Милли китапханала француз уҡыу залының эше менән танышты.\nСит ерҙәргә барып, фәһем алып\nФранцуз ҡуйған швед спектаклен ҡараясаҡбыҙ


Өфөлә Бөтә Рәсәй торлаҡ коммуналь хужалығы форумы дауам итә\nБөгөн Торлаҡ-коммуналь хужалығы дәүләт мәғлүмәт системаһы буйынса кәңәшмәнең пленар ултырыш үтә.\nСираттағы түңәрәк өҫтәлдәрҙең береһе ҡулланыусыларҙың торлаҡ хужалығына бәйле белемен арттырыуға арналды. Үҙенең хоҡуҡтарын, ресурстар менән тәьмин итеүсе, идарасы компанияларҙың вазифаларын һәм яуаплылыҡтарын белгән торлаҡ хужалары тармаҡта ҡағиҙә боҙоуҙарҙы бөтөрөргә булышыр ине тигән һығымта яһаны ҡатнашыусылар. Тағы бер мөһим тема торлаҡ хужалығы тармағына бизнес вәкилдәрен йәлеп итеүгә ҡағыла. Күп осраҡта муниципаль предприятиелар һөҙөмтәһе: эшләй, ә был шәхси инвестор өсөн отошһоҙ. Улар хаталарҙың ҡиммәт булыуын яҡшы аңлай тип билдәләнде форумда. Әҙер схема ла бар - концессия. Ул муниципаль милектең инвесторға ҡуртымға бирелеүен аңлата. Эшҡыуарға ҡулланыусыларға тәҡдим ителгән уңайлыҡтарҙың сифаты һәм торлаҡ-коммуналь сектор фондын модернизациялау буйынса ҡаты талаптар ҡуйыла. Тармаҡты алға этәрәсәк тағы бер башланғыс ул тармаҡтағы берҙәм мәғлүмәт базаһы. Бында һәр идарасы компания буйынса тулы мәғлүмәт табып, хатта коммуналь түләүҙәр индереү мөмкинлеге ҡарала. Ул киләһе йыл рәсми рәүештә эшләй башлар тип күҙаллана.\nАнатолий Дубовский, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ тармағы буйынса йәмәғәт контроль төбәк үҙәге етәксеһе: «Республикала тарамҡтағы мәғлүмәт системаһы 2017 йылда индереләсәк. Ул тармаҡта мәшғүл предприятиелар эшмәкәрлегенә аныҡлыҡ индерәсәк. Мәҫәлән, әгәр ҙә торлаҡ хужаһына ике төрлө идарасы компаниянан түләү квитанцияһы ала икән, был мәғлүмәт базаһы аша ул йортон ысынында кем хеҙмәтләндергәнен шунда уҡ күрә аласаҡ».


«Боронғо Өфө» археология паркын булдырыу Концепцияһы раҫланды - Правительство Республики Башкортостан\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров федераль әһәмиәттәге «Өфө-II ҡаласығы» археология ҡомартҡыһы биләмәһендә «Боронғо Өфө» археология паркын булдырыу Концепцияһы тураһында Республика Хөкүмәте ҡарарын раҫланы. Археология паркы булдырыуҙың төп маҡсаты - уникаль ҡомартҡыны һаҡлау һәм популярлаштырыу.\nӘйткәндәй, федераль әһәмиәттәге мәҙәни-тарихи ҡомартҡы биләмәһендә музей комплексы төҙөү мәсьәләһе әле 2006 йылда уҡ күтәрелә. Ул археологик ҡомартҡыны һаҡлауҙы тәьмин итер, шулай уҡ башҡалаға туристар ағымын йәлеп итеүсе ҙур үҙәк булыр, тип күҙаллана.\n«Өфө-II ҡаласығы» археология ҡомартҡыһы 1953 йылда крайҙы өйрәнеүсе П.Ф.Ищериков тарафынан асыла. Артабан ул Н.Мәжитов, М.Садыҡова, В.Овсянников етәкселегендә өйрәнелә. 2006 йылдан ғилми экспедицияларҙы Башҡорт дәүләт университеты Күсемһеҙ мәҙәни мираҫ объекттарын файҙаланыу һәм һаҡлау буйынса ғилми-етештереү үҙәге менән берлектә алып бара. 2012 йылдан археология ҡомартҡыһы «Боронғо Өфө» республика тарихи-мәҙәни музей-ҡурсаулығы тарафынан өйрәнелә.\nКүп һанлы хроноиндикаторҙар (иләнгән еп, алҡа, муйынсаҡтар), шулай уҡ радиоуглерод анализдарға ярашлы, бында кешеләр IV-XIV быуаттарҙа йәшәгән. «Өфө-II ҡаласығы» IV-XIV быуаттарҙан ҡалған иң эре археология ҡомартҡыһын һаҡлау һәм өйрәнеү маҡсатында ойошторола. Бөгөн уның фондында археологик, этнографик һәм палеонтологик коллекцияларҙы тулыландырған 6362 музей предметы һаҡлана.\nБиләмәне музейға әйләндереү – археологик ҡоматҡыны заманса файҙаланыу мөмкинлеген бирә, уны килер быуындар өсөн һаҡлауҙы тәьмин итә, шулай уҡ башҡалабыҙҙың туристик үҙәгенә әүерелер өсөн шарттар тыуҙыра.


ТУҠТА, БАЙРАМ, БӨТМӘЙ ТОР! » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Спорт һәм туризм » ТУҠТА, БАЙРАМ, БӨТМӘЙ ТОР!\nТУҠТА, БАЙРАМ, БӨТМӘЙ ТОР! 22.06.2018 // Спорт һәм туризм\nБәхет килһә килә бит ул. Футбол буйынса донъя чемпионатында Рәсәй йыйылма командаһының тәүге еңеү шатлығынан айнып өлгөрмәнек, йәнә бер ҡыуаныс кисерергә яҙҙы. Икенсе осрашыуҙа ла беҙгә бәхет йылмайҙы. Ә бит төркөмдән плей-офҡа сыға алмаҫбыҙ тип уйлағайныҡ...\nБыл юлы Египет уйынсылары менән сәкәләштек. Беренсе таймда, иҫәп асылмаһа ла, күңелдән шом китмәне. Ҡунаҡтар командаһында мәртәбәле Англия чемпионатының быйылғы иң яҡшы футболсыһы Мөхәмәт Сәләх бар бит! Уны нисек туҡтатаһың?!\nӘммә икенсе таймда 15 минут эсендәге хәлдәр бөтәһен дә баштан-аяҡ үҙгәртте. Тәүҙә Египет вәкиле яңылыш үҙ ҡапҡаһына туп индерҙе... Артабан өс минут эсендә Денис Черышев менән Артем Дзюба, бер-бер артлы гол индереп, көйәрмәндәрҙе һөйөндөрҙө.\n3:1 – көньяҡ ҡунаҡтары тыуған яҡтарына йүнәлә. Ә беҙҙең байрам дауам итә. Әле Уругвай спортсылары менән өсөнсө матч булырына ҡарамаҫтан, Рәсәй футболсыларына плей-офф осрашыуына әҙерләнә башларға мөмкин. Унда уларҙы кем көтә – испандармы, португалдармы йә Ираҡ футболсыларымы? Был 25 июндә билдәле буласаҡ.


Материалы за 26.02.2018 » "Урал" гәзите\n26-02-2018, 11:51 / ---\nБынан ҡырҡ йыл элек Сермән ауылында Нәзифә һәм Риф Аҙнабаевтарҙың ғаиләһендә төпсөк малай булып донъяға килә Ғәҙел. Яҙ миҙгелендә тыуғанғамы, ул алсаҡ, ярҙамсыл, кеселекле булып буй еткерә. Ул мәктәп йылдарында уҡ спорт менән дуҫ була. Саңғы ярыштарында ла, еңел атлетикала ла алдынғылыҡты бирмәй. Шуға күрә лә, 1995 йылда Сермән мәктәбендә XI класты тамамлағас, күп уйлап тормай, Стәрлетамаҡ физкультура техникумына уҡырға инә. Ике йыл эсендә уны уңышлы тамамлап, диплом алып, тыуған яғына эшкә ҡайта. Студент сағында уҡ йәйге ялында “Ағиҙел” турбазаһында спорт буйынса өлкән инструктор булып...\n26-02-2018, 11:46 / ---\nИнтернетта спецназыбыҙҙың Сүриәләге ҡаһарманлыҡтары тураһында уҡығандан һуң, берәй батырҙы күреп һѳйләшергә тигән хыял менән яндым. Һәм бына яҙмыш рәхимлеген күрһәтте. Әллә ҡайҙа йѳрѳргә лә кәрәкмәне: мәҡәләмдең геройы үҙебеҙҙеке - Тирлән егете....\n26-02-2018, 11:44 / Мәғариф\nЯныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында туған телде уҡытыуҙың алдынғы тәжрибәләрен ѳйрәнеүҙе, йәш быуынды Яныбай Хамматовтың ижади мираҫын ѳйрәнеүгә йәлеп итеү, һәләтле уҡыусыларҙы күрһәтеү, уларға йүнәлеш биреү һәм уҡыусы балаларҙың һәм студенттарҙың ғилми-тикшеренеү эшендәге ҡаҙаныштарын пропагандалау маҡсатында ойошторолған “Хамматов һабаҡтары” II Республика фәнни-ғәмәли конференцияһының йомғаҡлау сараһы булып үтте....


Үҙебеҙҙең тарихтан һабаҡ алайыҡ » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » On-line яңылыҡтар » Үҙебеҙҙең тарихтан һабаҡ алайыҡ\n...ә 7 ноябрь - Октябрь революцияһының йөҙ йыл-лығы. Яҡшы булдымы, насар булдымы - йәмғиәтебеҙҙә был хаҡта һаманға тиклем бәхәстәр тынмай. Дискуссия башлап тормайыҡ, әммә һабаҡ алырға кәрәктер: нисек кенә хөрт булып күренмәһен, тыныс тормош йәмғиәттәге ҡан сәсрәткән бола-сыуалыштарҙан мең артыҡ! Планетабыҙҙың төрлө тарафтарында «төҫлө революциялар» ялҡыны тоҡандырылған мәлдә был хаҡта онотмау хәйерле. Египет, Ливия, Сүриә, шул уҡ Украина һ.б. Ҡайһыһында законһыҙ юл менән быға тиклем килгән системаны емереп ырғытҡандан һуң ябай халыҡ етеш һәм тыныс йәшәй башланы? Власҡа килгәндәр генә ота, ҡалғандар зар илап терһәк тешләй.\nЭйе, икенсе миҫал да бар - Октябрь революцияһынан һуң ил алға китә. Әммә бы-ның өсөн башта Граждандар һуғышы, аслыҡ-яланғаслыҡ, сәйәси репрессиялар аша үтергә тура килә бит.\nИке ярҙағы 30 октябрь һәм 7 ноябрь даталарын 4 ноябрь байрамы тоташтыра - Халыҡтар берҙәмлеге көнө. Был байрам Ватаныбыҙ тарихындағы данлы ваҡиға - 1612 йылда Минин һәм Пожарскийҙың халыҡ ополчениеһы ғәскәрҙәре Мәскәүҙе сит ил баҫҡынсыларынан азат итеүгә бәйле. Был данлыҡлы кампанияла башҡорттар ҙа ҡатнашыуы мәғлүм.\nБарығыҙҙы ла байрам менән ҡотлап, тәү сиратта, тыныс тормош теләйбеҙ!\nҒүмере заяға уҙмаған\n30 октябрь - сәйәси репрессиялар ҡорбандарын иҫкә алыу көнө, 4 ноябрь - Халыҡ берҙәмлеге көнө. Был даталарҙың йәнәш килеүе бер ҙә осраҡлы түгелдер.... Тотош уҡырға\nЕңеү байрамы менән!\nҠәҙерле Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, тыл хеҙмәткәрҙәре! Хөрмәтле учалылар! Һеҙҙе ысын йөрәктән илебеҙҙең төп байрамы - Бөйөк Еңеү көнө менән... Тотош уҡырға\n17-28 ноябрь Мәскәү ваҡыты буйынса 23.30 сәғәттә «Россия 24» телеканалы «Антитеррор антологияһы» исемле документаль фильмдар циклы күрһәтә. ... Тотош уҡырға\nБөйөк Еңеү байрамы алдынан «Халыҡ фронты - Башҡортостан Республикаһында Рәсәй өсөн» Бөтә Рәсәй йәмәғәт хәрәкәтенең төбәк бүлексәһе «Георгий таҫмаһы»... Тотош уҡырға\nАфғанстандан һалдаттарыбыҙ сығарылыуға сирек быуат та үтеп китте. Яҙмыш булдымы, яңылыш булдымы? Сәйәси хатамы, әллә кисектергеһеҙ ихтыяжмы? Тиҫтә... Тотош уҡырға


Өфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай\n11:08, 4 сентября 2015 Йәмғиәт\nӨфө аэропортында томан арҡаһында ете авиарейс ергә төшә алмай Фото: Олег Яровиков\nӨфө аэропортында ҡуйы томан арҡаһында 18 рейс тотҡарлана.\nАэропорттың рәсми сайтындағы онлайн-табло мәғлүмәттәренә ярашлы, Санкт-Петербург, Мәскәү, Анталья, Нижневартовск, шулай уҡ Ларнака, Екатеринбург, Ырымбур, Анапа, Когалым һәм Ханты-Мансиҙан килеүсе самолеттар кисектерелгән.\nӨфө аэропортының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, төндә ете самолет Силәбе, Һамар, Түбәнге Кама һәм Ҡазан ҡалаларындағы запас аэродромдарға ебәрелгән.\nФедераль авиация ҡағиҙәләре тулыһынса үтәлә — пассажирҙарға эсемлектәр һәм ҡайнар аш бирелгән.\nӘлеге ваҡытта «Ютейр» авиакомпанияһы самолеты Мәскәүгә осорға әҙерләнә.\nТеги: томан,рейстарҙың тотҡарланыуы


Күңелендә – йәйғор балҡышы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Күңелендә – йәйғор балҡышы\nКүңелендә – йәйғор балҡышы 30.01.2019 // Йәмғиәт\nТормошто нисек бар, шулай ҡабул итеү һәм үҙен бәхетле итеп тойоу күп осраҡта кешенең үҙенән тора, ти күңел белгестәре. Ысынлап та, кемдер, мәҫәлән, ямғыр яуған мәлдә бысраҡ күләүекте күреп ытырғанһа, икенсе берәү тап унда сағылған йәйғорҙо абайлап, күңеленә йәм ала, дымлы саф һауа һулап кинәнә. Бөгөнгө геройыбыҙ ҙа ғүмерҙең һәр көнөнән, минутынан йәм-тәм табып, яҙмыш һынауҙарынан өҫтөн булып ғүмер итә. “Тормош шул тиклем матур, йәшәп туймаҫлыҡ”, – ти ул.\nҺатлыҡ ауылында, бер-береһе өсөн йән атып торған мөхәббәтле ғаиләлә, йәш парҙың тәүге шатлығы, һөйөү емеше булып донъяға килә Тәскирә апай Ишемтаева. “Бар донъя тик наҙҙан, шатлыҡтан ғына тора һәм туғандарым менән һәр ваҡыт шулай ата-әсә һөйөүенә күмелеп, бәхеткә генә төрөнөп йәшәрбеҙ кеүек тойола торғайны”, – ти ул, хәтирәләрҙән күҙҙәренә тығылған йәштәрҙе йәшерергә тырышып.\n...Салт аяҙ күк йөҙөн кинәт ҡаплаған ҡара болоттай була уларҙың ғаилә бәхетен емергән яҙмыш һынауы. Быға тиклем ерҙән атлап түгел, осоп тигәндәй йөрөгән, һәр эште йырлап ҡына еренә еткереп эшләгән әсәһе ҡапыл хәрәкәтһеҙ ҡала. Береһенән-береһе бәләкәй биш балаһы күҙенә мөлдөрәп ҡарап торғанда (был ваҡытта уларҙың иң ҙурына – 11, иң кесеһенә ни бары бер йәш була), ике ҡулының береһен күтәреп, уларҙың башын да һыйпай алмаған йәш ҡатын ниҙәр кисергәндер, күҙ алдына ла килтереүе ауыр... “Энцефалопатия сире” тигән диагноз ҡуйылһа ла, асылда ҡатындың һаулығына бәйле бихисап һорауҙар тороп ҡала. Бына шулай, Тәскирә Тәлғәт ҡыҙының ғәмһеҙ бала сағы 11 йәшендә тамамлана, артабан ул ике ҡустыһы менән ике һеңлеһенә әсәй урынына ҡала, балаларҙы бағыу, өйҙәге икмәк һалыу, кер йыуыу, ашарға бешереү, баҡса утау кеүек донъя мәшәҡәттәре уның иңенә төшә. Кеше көнлө булып, хәрәкәтһеҙ ултырған, үҙе хатта үрелеп һыу ҙа эсә алмаған әсәнең балалары яфаланыуға нисек йөрәге түҙһен инде – иренә икенсе ҡатын алырға кәңәш итә. 16 йәштән кәләш итеп алған Асияһын ни тиклем өҙөлөп яратһа ла, ҡайҙа барһын ир, күмәк баланы ҡарарға, үҫтерергә, донъя көтөргә кәрәк – яҙмышына баш эйеп, Тәлғәт ағай Фатима исемле ҡыҙға өйләнә.\n– Шундай тетрәнеүҙәр кисерһәм дә, бала сағымды бик бәхетле осор тип иҫләйем. Ҡартәсәйем (уны “әббәй” тип йөрөттөк) беҙҙе бик яратты, һәр ваҡыт урман-ҡырҙарға алып сыға ине, үлән танырға өйрәтте. Әсәйем хәрәкәтһеҙ ултырһа ла, шуны шулайыраҡ, быны былайыраҡ эшләгеҙ, тип үҙе белгән бар эшкә төшөндөрҙө, шуға ла аптырашып торманыҡ. Әйткәндәй, әсәйем Фатима апайҙан тыуған һеңлебеҙҙе лә бик яратты. Уны үҙе ултырған еренән бер аҙ хәрәкәтләндерә алған аяғына һалдырып, бәүетә торғайны.\nЙәштән сынығып, донъя көтөүҙең бар мәшәҡәттәрен белеп үҫкән ҡыҙ 1978 йылда Ибраһим ауылына килен булып төшкәс тә һынатмай, тормош иптәше Әмир Нуретдин улы Ишемтаевтың ғына түгел, уның туғандарының да ихтирамын, һөйөүен яулай.\nЙәш саҡта кешенең күңеле яңы офоҡтарға тартыла бит ул, Ишемтаевтар ҙа 1983 йылда Үзбәкстанға барып төпләнә. Атаһына, туғандарына ауыр булмаһын тип, йәнә ике йылдан сирле әсәһен дә үҙҙәренә алып киләләр. Илдә сәйәси болғаныш башланғас, яҙмыш елдәре уларҙы 1993 йылда Яңы Уренгой ҡалаһына алып китә. 17 йыл йәшәй улар был тарафта. Тыуған яҡтарға, йәғни Мораҡ ауылына 2010 йылда ҡайтып төпләнәләр.\nҠайҙа ғына йәшәһәләр ҙә, Тәскирә апай әсәһен (ул 2002 йылда вафат була) үҙенән ҡалдырмай, ҡәҙерләп тәрбиәләй, тыуған яҡты һағынып һары һағыштарға батмаһын өсөн, йыл һайын ял ваҡыттарында ауылға алып ҡайта. Ҡыҙы һымаҡ уҡ Асия апай ҙа тормошто, кешеләрҙе ярата, ауылға ҡайтҡанда яҡындары, ауылдаштары менән аралашып туя алмай...\nЯҙмыштың уҫал шаярыуы буламы – атаһы Тәлғәт ағай ҙа ғүмеренең һуңғы йылдарында бер ҡулһыҙ, бер аяҡһыҙ ҡала. Ғүмер буйы эшһеҙ тора алмаған ир хатта махсус арбала ултырған килеш тә һыңар ҡул менән утын өйә, түтәлдәр утай...\nКешене эсәр һыу, ейәр ризыҡ йөрөтә, ти ололар. Башта Ибраһимға ҡайтып төпләнергә ҡарар итһәләр ҙә, Чернобылдә һаулығын ныҡ ҡаҡшатып ҡайтҡан Әмир ағайға дауаханалы ерҙә яҡшыраҡ булыр тип, район үҙәгендә нигеҙләнә Ишемтаевтар. Күңелдәренә ятҡан йорт һатып алып, уны үҙҙәренең зауығына тап килтереп биҙәп, матурлап алалар. Бәләкәйҙән ҡәртәсәһе менән дарыу үләндәрен йыйып өйрәнгән Тәскирә апайҙың баҡсаһында ниндәй генә үлән, сәскәләр үҫмәй! Шифалы үләндәрҙең һәр береһен матурлап үҫтереп, ваҡытында йыйып киптереп, үҙҙәре генә ҡулланып ҡалмай, бар туған-ырыуға, таныш-тоношҡа ла тараталар. Өй эстәре иһә бәйләнгән, тегелгән ҡул эштәренән торған күргәҙмәне хәтерләтә. Балаҫ һуғыуҙы ла үҙ итә уңған хужабикә. Шуға ла был өйҙә һәр ваҡыт һағынып көтөп алынған ҡунаҡтар – улдары Фәрүәз менән Зилфәт, килендәре, ейән-ейәнсәрҙәре ҡайтҡан һайын бүләккә мотлаҡ аллы-гөллө ептәр алыуҙы ғәҙәт итеп алған.\nТормош аҡлы-ҡаралы төҫтәрҙән генә тормай. Уның йәйғор балҡышын күреү өсөн үҙ күңелеңдә лә ҡояш балҡыуы кәрәк. Тәскирә апайҙың күңеленә иһә барыһына ла етерлек йылылыҡ, изгелек тупланған. Шуға ла барлыҡ туғандарының, яҡындарының сағыу ҡояш нурҙарына үрелгән сәскәләрҙәй уның янына тупланыуы һис тә ғәжәп түгел. Донъяға ғашиҡ кеше үҙе лә донъяға нур таратып йәшәй.


Күңелһеҙ тамамланған ял\nҠырмыҫҡалы районы Тауһеңер ауылы янындағы күл буйында ҡояшта ҡыҙынып ятҡан ирҙе автомобиль таптҡан. Ниндәйҙер мөғжизә менән ул иҫән ҡалған. Әле зыян күреүсе дауаханала. Ҡатмарлы опеорациялар үткәргән. Ирҙе тапатҡан автомобиль һәм уның хужаһы тураһында мәғлүмәт юҡ. Бәхетһеҙ осраҡ мәлендә бер кемдә машинаның дәүләт һандарын иҫтә ҡалдырмаған. Полиция транспорт ваҡиғаһы урынын ҡалдырып киткән водитлде эҙләй.\nЙәкшәмбе күл буйында ял итеүселәр күп була. Зыян күреүсенең яҡындары әйтеүенсә, улар ҙа йорт эштәрен бөтөрөп ғаиләһе менән һыу инергә була. 56 йәшлек Евгений күл буйында ҡыҙынырға ҡарар итә.\nБәхетһеҙ осраҡ шаһиттары шунда уҡ хәрәкәтһеҙ ятҡан иргә ярҙамға ашыға. Ял итеүселәр күп булыуына ҡарамаҫтан, машинаның дәүләт теркәү һандарына берәү ҙә иғтибар итеп өлгөрмәй. Тиҙ ярҙам машинаһы менән уны башта Ҡырмыҫҡалы үҙәк район дауаханаһына артабан Өфөнөң 21 ҡала клиниҡ дауаханаһына алып киләләр. Ике өҫкө яңаҡ һөйәгенә опреция яһағас уны ябай палатаға күсерәләр.\nНаталья Ғилмийәрова, Өфөнөң 21-се ҡала клиник дауаханаһының яңаҡ-бит хирургияһы бүлеге мөдире вазифаһын башҡарыусы: «Пациентты беҙҙең дауаханаға 30 июль алып килделәр. Шунда уҡ уның яңағына операция яһаныҡ. Әлеге ваҡытта зыян күреүсенең хәле тотороҡло тип баһалана. Ул ябай палатаға күсерелде».\nВаҡиға алдынан мин атайымды тапатҡан ир менән һөйләшеп торҙом, сөнки минең ҡыҙым менән уның ейәнсәрҙәре бергә уйнап йөрөй ине, ти Евгенийҙың ҡыҙы. Атаһының хәле тотороҡло тип баһаланһа ла, уның эргәһенән китмәй. Даими хәлен белешеп тора.\nСветлана Якимова, зыян күреүсенең ҡыҙы: «Ваҡиға алдынан атыйымды тапатҡан ир менән үҙем һәйләшеп торҙом. Уның ейәнсәрҙәренең ҡайтҡылары килмәй ине. Мин тағын әҙерәк уйнап алһындар инде тип өндәштем. Ул ҡайтырға кәрәк шул тип, ҡабаланып ҡыҙҙарҙы алды ла, машинаһы менән артҡа сикккән мәлдә атайым өҫтәнән үтеп китте. Ҡысҡырып артынан йүгереп тә ҡараным, әммә ул туҡтаманы».\nМашинаның дәүләт теркәү һандары билдәле булмауы, эҙләү операцияһын ҡатмарлаштыра. Шуға күрә, Эске эштәр министрлығы юл транспорт ваҡиғаһы урынын ҡалдырып киткән ирҙе табыуҙа шаһиттарҙан ярҙам һорай.\nМаксим Радионов, Башҡортостан буйынса эске эштәр министрлығының йәмәғәтселек менән бәйләнештәр бүлеге етәксеһе: «Әлеге ваҡытта кешене тапауҙа ғәйепләнеүсе автомобиль хужаһын асыҡлау буйынса эштәр алып барыла. Шаһиттарға һәм ниндәй ҙә булһа мәғлүмәт белеүселәргә полицияға мөрәжәғәт итеүҙәрен үтенәбеҙ».\nӘле зыян күреүсенең сәләмәтлегенә хәүеф янамай. Аяҡҡа баҫҡансы уға бары-тик оҙайлы реабилитация курсы талап ителәсәк.


1 Ғинуар 2018, 16:35\n28 декабрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «Һөнәре буйынса иң яҡшыһы» һөнәри оҫталыҡ конкурсы еңеүселәренә һәм призерҙарға дипломдар тапшырҙы.\n2017 йылда конкурс алты номинация буйынса уҙғарылды: «Иң яҡшы иретеп йәбештереүсе», «Бүлеү селтәрҙәрен файҙаланыу буйынса иң яҡшы электр монтеры», «Иң яҡшы умартасы», «Иң яҡшы ауыл хужалығы етештереү тракторсыһы-машинисы», «Иң яҡшы маляр», «Иң яҡшы ашнаҡсы-кондитер».\n— Һеҙ — үҙ эшегеҙҙең оҫтаһы. Эшегеҙҙе баһалағандарҙың бөтәһенә лә — белгестәргә ысын оҫта, эшсе һөнәрҙәрегеҙҙә иң яҡшы булыуығыҙҙы күрһәттегеҙ, – тип ҡотланы Рөстәм Хәмитов. – Хәҙер инде һеҙ эшләгән тармаҡтарҙа эшләүселәр күп кенә йәштәр һәм ололар ҙа һеҙгә тиңләшәсәк. Ә беҙ иһә бик шәп профессионалдар барлығын беләбеҙ.\n— Был конкурстар ярҙамында эшсе һөнәрҙәрҙең айбруйы үҫә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Һөнәри оҫталыҡ тармаҡтың, предприятиеның уңышлылығын билдәләй. «Алтын ҡулдар» ни тиклем күберәк булһа, шул тиклем яратҡан республикабыҙ тиҙ үҫешәсәк.\nТөбәк етәксеһе әйтеүенсә, биш йылда төрлө эшсе һөнәрҙәр буйынса 30 конкурс уҙғарылған. Алты йылда унда 700-ҙән ашыу кеше ҡатнашҡан. Уларҙың 118-е конкурста еңеүсе һәм призер булды, федераль этаптарҙа республиканың данын яҡланы. Атап әйткәндә, Илгиз Шәнгәрәев – илдең иң яҡшы умартасыһы, ә Артем Трясцин Бөтә Рәсәй конкурсында «Иң яҡшы иретеп йәбештереүсе» номинацияһында өсөнсө урын яуланы.\n— Нәҡ эшсе ҡулдар беҙҙе уратып алған бөтә нәмәне булды. Сифатлы, оҫта эшләүегеҙ һәм унда ғына туҡтап ҡалмай, оҫталығыҙ артабан үҫтерергә теләүегеҙ өсөн рәхмәтлебеҙ, – тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. – Бындай конкурстарға ярҙам күрһәтербеҙ һәм дауам итербеҙ. Төрлө кимәл етәкселәрегеҙ матди яҡтан ярҙам итһендәр. Был грамоталарға премиялар, ниндәйҙер түләүҙәр өҫтәлһен ине. Ул хеҙмәтегеҙгә баһа биреүгә ҙур өлөш булыр, әлбиттә.


Һеҙҙең алда баш эйәбеҙ!\n8 Май 2019, 18:09\nРайоныбыҙҙың бөтә фронтовиктарын, һуғыш ветерандарын һәм тыл хеҙмәтсәндәрен, яугирҙарҙың һәм яу яландарында хәбәрһеҙ юғалған һалдаттарҙың тол ҡатындарын, һуғыш балаларын һәм барлыҡ ғафуриҙарҙы Бөйөк Еңеү көнө менән ихлас күңелдән ҡотлайым.\nИлебеҙ өсөн иң мөһим, иң ҙур байрам – 9 Май бар донъяға беҙҙең еңеүебеҙҙе хәтерләтеп тора. Миллионлаған ҡорбандар килтергән һуғыштың һалҡын еле һәр ғаиләгә ҡағылды. Шуға ла беҙҙең Еңеүҙең ниндәй ауырлыҡтар аша яуланғанын оноторға хаҡыбыҙ юҡ. Ветерандар, тап һеҙ киләсәк быуындарға ғүмер бүләк иттегеҙ. Һеҙҙең ҡаһарманлығығыҙ, сыҙамлығығыҙ һәм Тыуған илебеҙгә булған сикһеҙ һөйөүегеҙ алдында түбәнселек менән баш эйәбеҙ.\nҺеҙҙең фронттағы еңеүегеҙ һәм хеҙмәт ҡаҙаныштарығыҙ үҫеп килеүсе йәш быуынды илһөйәрлек рухында тәрбиәләүҙә сағыу миҫал булып тора. Һеҙгә, ҡәҙерле ветерандар, һаулыҡ, бәхетле оҙон ғүмер, имен һәм тыныс тормош, аяҙ күк йөҙө теләйбеҙ!


“Иртән иртүк торорға кәрәк, Хоҙай барыһын да өйөп бирә”, - тигән ололарҙың һүҙенә тағы бер тапҡыр инанырға тура килә. Тирә-йүн йәшеллеккә төрөнөп, береһе артынан икенсеһе күкрәп сәскә атҡан, ҡоштар шатланып һайрашҡан мәлдә Бурлы ауылында йәшәүсе Рәүсилә менән Рәйес Хисмәтуллиндарҙың икенсе ҡыҙҙары донъяға ауаз һала. Таң менән өйҙә тыуған балаға Аллаһы Тәғәлә лә барыһын да үлсәп тормай, биргән дә ҡуйғандыр инде. Һомғол буй, нурлы йөҙ, сибәрлек, янып торған күҙҙәр, һандуғас моңло тауыш, бейеп торған аяҡтар, бәйләп-сигеп нимәлер тыуҙырған ҡулдар - былар барыһы ла Красноусол мәҙәниәт һарайының алыштырғыһыҙ алып барыусыһы, актеры, йырсыһы, бейеүсеһе Рәзилә Рәйес ҡыҙы Хәбибуллина тураһында.\nБындай кеше сәхнә өсөн генә тыуған кеүек. Бурлы мәктәбендә 10-сы класты тамамлаған ҡыҙ күп уйлап тормай, Стәрлетамаҡ мәҙәниәт-ағартыу техникумының хореография бүлегенә документтарын тапшыра. Ҡояш кеүек янып торған ҡыҙ уҡырға уңышлы кереп, бында күңел биреп уҡый. 1988 йылда ҡулына диплом алған Рәзилә Рәйес ҡыҙын Бурлы мәҙәниәт йортона директор итеп тәғәйенләйҙәр. Төрлө идеялар менән янып эш башлаған белгес район үҙәгендә лә иғтибарҙан ситтә ҡалмай. 1989 йылда яңы төҙөлгән “Айгүзәл” ансамбленә эшкә саҡыралар һәм бында ул1996 йылға тиклем эшләй. Һуңынан 12 йыл методик бүлек мөдире булып хеҙмәт итә. Район үҙәгендә үткән төрлө мәҙәни сараларға күңел һәм рух байлығын һалып сценарийҙар яҙа, уларҙы күпселек үҙенә алып барырға тура килә. Бер сара ла уның ҡатнашлығынан тыш үтмәй тиһәң дә була.\nБөгөнгө көндә Рәзилә Рәйес ҡыҙы яратҡан эшендә мөкиббән китеп эшләй. Һәр көнө, минуты эш менән мәшғүл, сәхнә тәжрибәһе лә ярҙам итә уға. Әле яңы ғына Мостай Кәримдең “Ай тотолған төндә” трагедияһында төп ролде – Тәңкәбикәне башҡарып барыһын да таң ҡалдырҙы. “Һеҙҙең өсөн йырлайым мин, ошо Красноусолда” тип йырлап ебәрһенме, яҙын ярҙарынан урғылып сыҡҡан йылғалай моң ағыла уның күңеленән, кәрәкһә осоп ҡунып бейеп тә ала.\n- Беҙҙең эш байрамдан тора. Тамашасы өсөн кәйефең һәр саҡ күтәренке, уйҙарың яҡты, эске донъяң күркәм булыуы кәрәк. Эш башлаған осорҙо әлеге менән сағыштырып булмай, әлбиттә, хәҙер матур биҙәлгән сәхнәләр, костюмдар төрлө-төрлө, аппаратуралар төҙөк. Ролдәремдең барыһы ла ҡәҙерле, һәр бер тәғәйен эште күңелгә яҡын алып, күңел биреп башҡарам. Өйҙә лә һүҙҙәрен ятлап йөрөйөм, репетицияларҙы ҡалдырмайым. Тормош иптәшемә рәхмәтлемен, ул үҙе лә сәнғәт кешеһе булараҡ өйрәтә, ярҙам итә. Ғаиләлә өс ҡыҙ үҫтек. Рәйлә апайым иптәше Рауил менән атай-әсәй урынына ҡалған кешеләр, улар беҙгә ҙур терәк-таяныс. Рәйсә һеңлем тормош иптәше Мәжит менән 4 бала тәрбиәләп, матур итеп йәшәп яталар. Оҙаҡ йылдар туй, юбилейҙар, төрлө байрамдарға тамада ла булып йөрөнөм, һөйләү оҫталығым халыҡҡа оҡшай. Тәрән мәғәнә һалынған йырҙарҙы үҙ итәм, - тип үҙенең эше һәм тормошо тураһында ҡыҫҡаса һөйләп үтте мәҙәниәт өлкәһендәге киң профилле белгес Рәзилә Рәйес ҡыҙы Хәбибуллина.\nҺәләт кешегә тәбиғәттән, Аллаһы Тәғәләнән биреләлер. Ул ниндәйҙер бер мөғжизә менән атай-әсәйҙән дә тапшырыла. Рәзилә Рәйес ҡыҙына ла йыр-бейеүгә һөйөү атаһынан күскән. Ә инде ошо һәләтте үҫешергә ярҙам иткән тормош иптәше Винерҙың оҫта музыкант булыуы яҙмыш ҡушыуылыр. Уларҙы ошо сәхнә осраштыра ла инде. Винер Зиннур улы әле “Красноусол” шифаханаһында эшләй, ҡатынының йырҙарына үҙе аранжировкалар яһай. Баҫҡан ерендә осҡон сығарыр ут кеүек ҡыҙ менән баҫалҡы, аҙ һүҙле, уйлап һөйләр егет тормошта ла, сәхнәлә лә тап килгәндәр. Уларҙы бергә эшләгән иптәштәре лә: “Береһе ут булһа, икенсеһе һыу”, - тип атай. Моңға сорналған ғаиләлә өс бала – Марсель, Әлиә, Айҙарҙы тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ҡыҙҙары Әлиә, кейәүҙәре Азат уларға ейәндәре Тимурҙы бүләк итеп, өләсәй-олатай булыу роленә лә индергәндәр.\nРәзилә Рәйес ҡыҙы буш ваҡыттарында бәйләргә ярата. Уның бәйләгән әйберҙәре үҙе бер сәнғәт өлгөһө. Башлыҡ, бейәләй, башалтайҙарын да, Интернетта нимә күрә бәйләп ҡарай. Һоҡланғыс бер әйбер килеп сығыуына күңелендә рәхәтлек тоя.\nТәрән хисле булғанға ла күңел кисерештәрен, йөрәк йылыһын тамашасыһына аҙ өләшмәне Рәзилә Рәйес ҡыҙы. Үҙенең тырышлығы, ныҡышмалылығы менән һәләтен бар яҡтан асҡан йырға-моңға талантлы гүзәл зат бөгөн дә иртә менән тороп тәҙрә төптәрендә гөрләп үҫеп ултырған гөл-сәскәләренә һыу һипкәс, иртәнге ҡояш нурҙарына бағып, алтын юбилейы алдынан барыһын да күҙ уңынан үткәрҙе. “Ә бит үтелгән йылдар бушҡа булмаған”, - тип уйлап, ҡабаланып яратҡан эшенә юлланды.