Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - З. Биишева\nБиишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы, Зәйнәб Биишева — башҡорт яҙыусыһы, шағиры, прозаигы, драматургы, тәржемәсеһе, Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты; 1908 йылдың 15 ғинуарында Башкортостандың Күгәрсен районы Төйөмбәт ауылында тыуған — 1996 йылдың 24 авгусында Өфө ҡалаһында вафат булған.\nЫрымбур башҡорт педагогия техникумын тамамлай. 1929—1931 йылдарҙа Баймаҡ районы Темәс ауылында уҡытыусы булып эшләй. Уҡытыусылар квалификацияһын күтәреү курстарын тамамлағас (1931) — Башҡортостан китап нәшриәтенең һәм «Пионер» журналының мөхәррире. Был журналда уның беренсе хикәйәһе баҫылып сыға. «Партизан малай» исемле беренсе китабы 1942 йылда баҫыла.\n60-лап кипабы Рәсәйҙең һәм донъяның төрлө телдәрендә нәшер ителә.\nБашта ул балалар яҙыусыһы булараҡ таныла. Балалар өсөн хикәйәттәр, шиғырҙар, әкиәттәр ижад итә. «Дуҫ булайыҡ», «Көнһылыу», «Гөлъямал», «Сәйер кеше», «Уйҙар, уйҙар…» һымаҡ заман өсөн бик тә актуаль повестар яҙа. «Мөхәбәр һәм нәфрәт», «Нәҙер», «Тылсымлы ҡурай» исемле сәхнә әҫәрҙәре яҙа.\n1968 йылда «Кәмһетелгәндәр», «Оло Эйек буйында» романдары өсөн Салауат Юлаев исемендәге премия.\n1968 йылда әҙәбиәт өлкәһендә күренекле хеҙмәтәре һәм ижтимағи эшмәкәрлеге өсөн өсөн «Почет Билдәһе» ордены, БАССР Юғары Советы Почет Грамотаһы.\n1992 йылда «Башҡортостан» киностудияһы Зәйнәб Биишева тураһында докуметаль фильм төшөрә. 2008 йылда яҙыусының 100 йыллығына документаль ҡуйылған фильм төшөрә. Зәйнәб Биишева исемен йөрөтә:\nСтәрлетамаҡ дәүләт педагогия академияһы\nМораҡ ауылында дөйөм белем биреү мәктәбе\nКүгәрсен районында профессор, яҙыусы, уҡытыусыларға бирелә торған премия.


Ошо көндәрҙә талантлы журналист, яҙыусы, Һ. Дәүләтшина исемендәге дәүләт, М. Аҡмулла исемендәге әҙәби премиялар лауреаты, Башҡортостан йыртма календарының оҙаҡ йылдар әүҙем төҙөүсе авторҙарының береһе Факил Мырҙаҡаев үҙенең 70 йәшлек юбилейын билдәләй.\nФакил Сәлих улын беҙ балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ижад иткән хикәйә-повестары аша яҡшы беләбеҙ. Яҙыусы әҫәрҙәрендә бөгөнгө үҫмерҙәрҙең тормошон сағылдыра, уларҙың холоҡ-фиғел, кисерештәре, эш-шөғөлдәре, уйындары аша мауыҡтырғыс итеп еткерә алған. Улар – ябай ҙа, шул уҡ ваҡытта һәр береһенең үҙ фекере бар, зирәк һәм тапҡыр,тырыш һәм сос малайҙар-ҡыҙҙар. Әҫәрҙәр йәш быуынды заман тыуҙырған рухи сирҙәрҙән азат итергә, йәмғиәт дусар булған ярамаған эш-хәлдәрҙән ҡурсаларға ярҙам итә.\nБыл йыйынтыҡҡа ингән «Баҙарҙарға барһаң...», «Ҡайын һуты», «Хушлашыу вальсы», «Йәйге каникул» повестары һәм хикәйәләре шатлыҡ-һөйөнөстәре, ҡыйынлыҡ-көйөнөстәре, тәүге мөхәббәт хистәре, әхлаҡи һәм рухи проблемалары менән бөгөнгө йәштәр донъяһын һынландыра.\n"Ҡайынлыҡ – малайҙар төбәге".\nБыл китап күптән түгел авторҙың юбилейы уңайынан донъя күрҙе. Йыйынтыҡ уҡыусылар тарафынан яратып ҡабул ителгән «Аҡтүш-Пират һәм Рөстәм менән Марат», «Ҡайынлыҡ – малайҙар төбәге» повестарынан һәм хикәйәләрҙән тупланды.\nБыл китаптарҙағы тәрән фекерле, бай йөкмәткеле әҫәрҙәр балаларҙы ғына түгел, өлкәндәрҙе лә битараф ҡалдырмай. Һәр әҫәре үҙ уҡыусыһын таба тора, уларҙы уйландыра, донъяға ҡарашын киңәйтә. Улар шундай ябай , еңел һәм мауыҡтырғыс итеп яҙылған, уҡыған һайын уҡығы, геройҙарҙың артабанғы яҙмыштарын тиҙерәк белге килә.\nБыл китаптарҙы беҙҙең нәшриәттең магазиндарынан һатып алырға мөмкин.


Краснодар крайының Тихорецк ҡалаһында халыҡ Рәсәйгә ҡаршы санкцияларҙы оҙайтыуҙы талап итеп урамға сыҡҡан. Көнбайыш санкциялары илдә фермерлыҡ үҫешенә етди этәргес биргән. Митингта 1 мең 500 фермер ҡатнашҡан.\nБразилия парламентының элекке етәксеһе, президент Дилма Руссефҡа ҡарата импичмент иғлан итеү тәҡдимен индереүселәрҙең береһе Эдуарду Кунья 15 йылға иркенән мәхрүм ителде. Ул коррупцияла, ҡанунһыҙ юл менән аҡса эшләүҙә, һалымдар түләүҙән ҡасыуҙа ғәйепләнә. Уға 8 йыл дауамында дәүләт вазифаларын биләү тыйылды.\nКөньяҡ Корея етәкселеге илдең экс-президенты Пак Кын Хены ҡулға алды. Ул ришүәтселектә, вазифаһын үҙ мәнфәғәтендә ҡулланыуҙа ғәйепләнә. Тәфтишселәр мәғлүмәттәренә ҡарағанда, Пак Кын Хеның әхирәттәре сәйәси ҡарарҙар ҡабул итеүгә ҡыҫылған һәм тиҫтәләрсә миллион долларҙы төрлө фондтарға күсереүгә өлгәшкән.\n31 марта Ауыр йөк машиналары хәрәкәте сикләнә\n31 марта Иртәгә яҙғы саҡырылыш башлана


ММС күҙәтеү - Культурный мир Башкортостана\nШаршамбы, 22 март 2017\nИлебеҙҙең баш ҡалаһында Мәскәүҙәге Башҡортостан яҡташтарының тормошо өсөн ҡыҙыҡлы ике сара үтте. «Радио Сити» клубында «Заман» төркөмөнөң тәүге «Пульсом» клибының исеме туйы уҙҙы.\nӨфөлә «Урал батыр» нәфис фильмында төп ролгә кастинг иғлан ителгән\nДүшәмбе, 06 март 2017\nӨфөлә «Урал батыр» тулы метражлы нәфис фильмында төп һәм башҡа ролдәргә кастинг иғлан ителгән. Ҡатнашыусылар 18-25 йәштә булырға тейеш, башҡорт телен белеү мотлаҡ. Кастинг 18 мартта көндөҙгө сәғәт 2-лә Башҡорт дәүләт филармонияһында уҙа.\n“Матур ғаилә – ил ҡото” төбәк-ара форумы сигендә “Йәш быуынды тәрбиәләүҙә халыҡ педагогикаһының, диндең, халыҡ йолаларының, мәҙәниәттең һәм әҙәбиәттең роле” темаһына арналған “түңәрәк өҫтәл” ойошторолдо. Унда ғалимдар, уҡытыусылар, республика төбәктәренән килгән ата-әсәләр, ҡоролтай рәйестәре ҡатнашты.\nДүшәмбе, 27 февраль 2017\nМатур тәбиғәт ҡосағында ятҡан Белорет районының Йөйәк ауылы республикаға билдәле шәхестәр биргән, таланттарға бай тѳбәктәрҙең береһе булараҡ та танылыу алған. Ошо кѳндәрҙә уларҙың береһе, билдәле филолог һәм әҙәби тәнҡитсе, журналист, Башҡортостандың юғары мәктәбе вәкиле Зәки Әлибаев 50 йәшлек юбилейын билдәләне.\nМар. Сәлим ижады тормошонда тағы бер йыл\nӨфөлә “Рәсәйҙең алтын ҡаурыйы: Марсель Сәлимов” тигән биобиблиографик баҫма донъя күрҙе. “Белая река” нәшриәтендә баҫылған йыйынтыҡ “Марсель Сәлимов. Журналист, шағир, яҙыусы-сатирик, йәмәғәт эшмәкәре” китабының дауамы булып тора.\n2017 йылда республика Башлығы гранттарын иң сағыу ижади коллективтар аласаҡ\nЙома, 10 февраль 2017\nБашҡортостанда мәҙәниәт һәм сәнғәт эшмәкәрҙәренә республика Башлығы гранттарын иң сағыу ижади проекттар аласаҡ. Төбәк Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр итеүҙәренсә, уҙған көндәрҙә бойороҡҡа ҡул ҡуйылған.\nБеренсе этапта, 27 февралгә тиклем, муниципалитет һәм ижади берекмәләр кимәлендә рус, башҡорт, татар йәки сыуаш телдәрендә яҙышҡан иң яҡшы үҙешмәкәр шағирҙар асыҡлана. Әҫәрҙәр «Бәләбәй хәбәрҙәре» гәзите редакцияһына ебәрелә. Икенсе этапта, 1 марттан 21-нә тиклем, жюри конкурс эштәрен ҡарай һәм дәғүәселәрҙән ете лауреат һәм дипломант билдәләй.\n«Хыялға ҡаршы» Белоретҡа юллана\n“Хыялға ҡаршы” спектакле 9 февралдә Белорет районы Инйәр ҡасабыһына юллана. Әйтергә кәрәк, был спектакль алыҫ араларҙы яҡынайтырға әүәҫләнгән.\nТәрбиәүи эпостар, әкиәттәр, риүәйәттәр, йырҙар рухи донъябыҙҙың алтын бағанаһын тәшкил итә. Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай Башҡорт дәүләт драма театрында "Заятүләк менән Һыуһылыу" легендаһы сәхнәләштерелде.\n«Керәшен һыуыҡтары-2017» фестивале еңеүселәре асыҡланды\nШишәмбе, 24 январь 2017\nБөрөлә «Керәшен һыуыҡтары» асыҡ республика эстрада йыры һәм бейеү фестиваль-конкурсы тамамланды. Йолаға әүерелгән сара 23-сө тапҡыр уҙғарылды. Конкурсты ябып гала-концертта еңеүселәрҙең исемдәре асыҡланды.\nТеатр сәнғәте уны юҡһына…\nОшо көндәрҙә күренекле актер, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәфил Нәбиуллинға 65 йәш тулған булыр ине. Рәфил Нәбиуллин заманында башҡорт театрының сағыу йондоҙо булды. Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында бихисап төп ролдәрҙе башҡарҙы.


Прототип үҙәге Башҡортостанда нефть химияһының уникаль продукттарын етештерергә мөмкинлек бирәсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nПрототип үҙәге Башҡортостанда нефть химияһының уникаль продукттарын етештерергә мөмкинлек бирәсәк\n13:29, 28 января 2015 Иҡтисад\nФото: Олег Яровиков | Видео: Ринат Исҡужин, Мирон Доровских, Юлия Антипина\nӨфөлә «Башҡортостан Республикаһының нефть химияһы һәм эшкәртеү институты» дәүләт унитар предприятиеһы базаһында Башҡортостан Республикаһының Прототип үҙәге эшләй башлаясаҡ. Ул нефть химияһы өлкәһендә талап ителгән продукттар етештереүҙең тулы схемаһын булдырырға мөмкинлек биргән инженер-етештереү комплексы.\n— Ошо үҙәктәге ҡорамалдарҙың күбеһенең Рәсәйҙә аналогтары юҡ, — тип хәбәр итте республика Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Дмитрий Шаронов журналистар менән осрашыуҙа. — Ул нефть химияһы продукцияһына күп һанлы тикшереүҙәр үткәрергә һәм Рәсәйҙә сығарылмаған продукттарҙың аналогын алырға мөкинлек бирә.\nПрототип үҙәге теләһә ниндәй продукттың формулаһын асыҡларға һәм уны етештереүҙең яңы технологияһын уйлап табырға ярҙам итә. Дмитрий Шароновтың һүҙҙәренсә, Прототип үҙәге сафҡа инеү менән эшҡыуарҙар «булған продукттарҙы етештереүҙең технологияһын шымарта ала».\n— 2015 йылдың аҙағында, бөтә пилот майҙансыҡтары тулы күләмдә эшләй башлағас, беҙ йылына 50 меңдән ашыу тәжрибә үткәрә аласаҡбыҙ, — тине вице-премьер.\nБашҡортостан Республикаһының нефть химияһы һәм эшкәртеү институты директоры Эльшат Теляшев әйтеүенсә, Прототип үҙәгендә сит илдәрҙә һатыуға сығарылған продукттар етештереү технологиялары булдырылған.\n2014 йылда Башҡортостанда инновация инфраструктураһын үҫтереүгә 1,4 миллиард һум йүнәлтелгән, шул аҡсаларҙың 80 проценты — федераль бюджеттан, тип белдерҙе Дмитрий Шаронов. 2015 йылда федераль гранттарҙы йәлеп итеү буйынса эш дауам итәсәк.\nТеги: нефть химияһы,прототип үҙәге


Шәһәр Шәриф - Журнал Агидель\nМөхәммәт Ғәләйһис-сәләм менән һөйөнөс биреү\nҒәләйһис-сәләм, Хаҡ (Алла) йәнәбтәре хәҙрәттәренә доға ҡылып, улы Исмәғил Ғәләйһис-сәләмдең нәҫеленә бәрәкәт (бер кешенең башҡаларҙан берәй сифатта өҫтөн булыуы) биреүҙе теләне. Хаҡ йәнәбтәре Ибраһим Ғәләйһис-сәләмдең доғаһын ҡабул итеп, уның балаларын бөйөк бер милләт итәсәген вәғәҙә итте. Былар Тауратта мәҙкүрҙер (әйтелеп үтелгәндер). Таураттан һуң ингән Забур вә Инжилдә лә олуғ бер пәйғәмбәр киләсәге, уның бәғзе сифаттары вә ғәләмәттәре зекер ителде (телгә алынды, әйтеп үтелде).\nИсмәғил Ғәләйһис-сәләмдең икенсе улы Исхаҡ Ғәләйһис-сәләм нәҫеленән Яҡуп, Муса, Дауыт, Сөләймән, Ғайса (ғәләйһимүс-сәләм) кеүек пәйғәмбәрҙәр килһә лә, Мөхәммәт Ғәләйһис-сәләмдең ваҡытына ҡәҙәр Исмәғил Ғәләйһис-сәләм нәҫеленән ундайҙар күренгәне юҡ ине. Шунлыҡтан Исмәғил Ғәләйһис-сәләм балаларынан олуғ бер пәйғәмбәр килеүҙе көттөләр. Хәҙрәт Ғайсанан һуң (600 йыл ҡәҙәр) пәйғәмбәр килмәй тороу сәбәпле, халыҡты наҙанлыҡ баҫып, әүәлге пәйғәмбәрҙәрҙең диндәренә дә төрлө бидғәттәр (диндә булмаған йола) ҡатнашҡайны. Шул ваҡытта пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Ғәләйһис-сәләм донъяға тәшриф итте (донъяға килде).\nНәсәб Шәриф (пәйғәмбәрҙең нәҫеле)\nМөхәммәт Ғәләйһис-сәләм ғәрәптәр араһында иң мөғтәбәр (хөрмәтле) үә ҡәҙерле булған Ҡурайыш ҡәбиләһенән булып, нәсәб шәриф (нәҫеле) Исмәғил Ғәләйһис-сәләмгә тоташалыр. Асыҡ мәғлүм булған бабалары шуларҙыр: Мөхәммәт бине Ғәбделмоталлиб, бине Һашим, бине Ғәбдеманаф, бине Ҡусай, бине Киләб, бине Мурра, бине Ҡәғб, бине Лүәй, бине Ғәлиб, бине Фиһр, бине Мәлик, бине Нәҙр, бине Кинәнә, бине Хүҙәймә, бине Мудрикә, бине Ильяс, бине Мүҙар, бине Низар, бине Мәғдд, бине Ғәднән. Әсәһе: Әминә бине Ваһап, бине Ғәбде, бине Манаф, бине Зөһрә, бине Киләбтер. Киләбтә нәсәбтәре пәйғәмбәребеҙ нәсәбе менән бергә ҡушыла.\nРәсүлулла (салалаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) тарих миләди 517 йыл 20 апрелдә рәбиғел әүүәлдең 12-һендә дүшәмбе көн таң ваҡытында донъяға килде. Тыуған ваҡытында әсәһе һис бер зәхмәт үә бала ауырыуы күрмәне. Сөннәтле вә киҫелгән хәлдә тыуҙы. Арҡаһында күгәрсен йомортҡаһынан бәләкәйерәк бер ғәләмәт бар ине. Уға «Хатам нүбүүәт», «Мөһөр нүбүүәт» тиерҙәр (пәйғәмбәрлек мөһөрө). Донъяға килеүе бөтөн әҡрәбәләренә (туғандарына) һөйкөмлө күренде. Һәммәһенә ҙур шатлыҡ булды. Бабаһы (ҡартатаһы) Ғәбделмоталлиб, ҙур туй үткәреп, бик күп халыҡты һыйланы, Мөхәммәт тип исем ҡуйҙы. Әбүжәһл, Әбүләһәбтәргә лә һөймәле (һөйкөмлө) күренеп, Әбүләһәб һөйөнөстән Ҫүәйбә исемле кәнизәген (ҡол ҡатынды) азат итте.\nХәҙерге ваҡытта (12 рәбиғел әүүәл) донъя үә әхирәттә бәхетле булыуыбыҙға сәбәп булған пәйғәмбәребеҙҙең тыуған көнө булғанлыҡтан, бөтә мосолмандарға иң ҙур байрам көнөлөр. Рәсүлулланың атаһы Ғабдулла балаһы донъяға килгәнсе әйләнеп ҡайтыу ниәте менән, Шам (Дамаск) тарафына сауҙа менән сәфәргә киткәйне. Шул сәфәрендә вафат булып, Мәҙинәлә дәфен ителде (ерләнде). Рәсүлулла етем булып донъяға килде.\nПәйғәмбәр тыуған Үиләдәт ваҡытындағы бәғзе ваҡиғалар\nРәсүлулланың тыуыуынан 50 көн элек Йәмән батшаһы, Ҡәғбәтулланы харап итергә тип, ҙур филдәре үә ғәскәр менән Мәккәгә килгәйне. Аллаһы Тәғәлә тарафынан Абабил ҡоштары уның бөтә ғәскәрен ваҡ таштар менән һәләк итте. Ғәрәптәр был йылды «Ғәм әл-фил» (фил йылы) тиерҙәр. Ҡөрьәндә былар хаҡында «Сүрәтүл-фил» назил булған (күктән индерелгән). Шул йылдарҙа ғәрәп араһында, бигерәк тә Ҡурайышта көслө аслыҡ, ә Рәсүлулла тыуған йылдан ямғыр күп яуып, игендәр үә емештәр башҡа йылдарға ҡарағанда нисә өлөш артыҡ үә күп етешкән. Ғәрәптәр был йылды «иркенлек, шатлыҡ йылы» тип атаған. Рәсүлулла тыуған көндө күп әҙәмдәр ахыр заман пәйғәмбәренең донъяға килеүен төштәрендә күргән. Бабаһы (ҡартатаһы) Ғәбделмоталлиб яңы тыуған баланың олуғ бер зат буласағын төшөндә күргән вә шул кистә Ҡәғбәтулла янында: «Ғәләмдә рәхмәт итеп ебәрелгән бала тыуҙы», – тигән тауыш ишеткән. Шатлығынан оло зыяфәт (ҡунаҡ итеү, хөрмәтләү) үә туй итеп, Рәсүлулланы гүзәл ҡасидә (маҡтау шиғыры) менән маҡтанылар.\nСаф һауалы ерҙә, ауылда үҫкән бала сәләмәт, үткер зиһенле була тип, Мәккә халҡы йәш балаларын ҡәрйәләрҙә (ауылдарҙа) һөт әсәләренә имеҙергә биреп тәрбиә итерҙәр ине. Ауыл ҡатындары ла Мәккәгә килеп, имеҙергә үә тәрбиә итергә балалар алып китә торған булды. Рәсүлулланы ла Мәккә сәхрәһендә мәғишәт иткән (йәшәгән) Бәнү Сәғт ҡәбиләһенән Хәлимә исемле ҡатынға имеҙергә бирмәксе булғандар. Ҡатын башта: «Үҙебеҙ ҙә фәҡир, был етем баланы тәрбиә итеүҙән файҙа булырмы икән?» – тип икеләнеп торған. Ләкин Рәсүлуллаға күҙе төшкәс, ул бала күңеленә бик һөйкөмлө күренеп, Хәлимә уны ауылына алып киткән. Рәсүлулланы тәрбиәгә алыу менән өйҙәренә бәрәкәт ингән, малдарының һөтө лә арта башлаған. Шунан: «Был баланың аяғы еңел, бәрәкәтле булһа кәрәк», – тиешеп, ихлас тәрбиә итә башлағандар. Малай бик тиҙ үҫеп, алтынсы айҙа аяғына баҫа, туғыҙ ай тулғас асыҡ һөйләшә башлап, бишенсе йәшенә ҡәҙәр шунда тәрбиәләнә.\nРәсүлулла ошонда саҡта әҙәм сүрәтендәге ике фәрештә килеп, баланың күкрәген яра ла, йөрәгендәге боҙоҡ ҡанды алып, нур тултыра. Быны «Шаҡ сандр ваҡиғаһы» тип атағандар. Хәлимә бик һөйөп тәрбиә иткәнлектән, айырылғыһы килмәһә лә, был ваҡиғанан ҡурҡып, баланы әсәһенә тапшыра.\nӘсәһе үә олатаһының вафаты\nРәсүлулла алты йәшенә еткәндә, әсәһе вафат булды. Унан һуң малайҙы олатаһы Ғәбделмоталлиб тәрбиә итә башланы. Ғәбделмоталлиб, Рәсүлулла хаҡында төрлө төштәр күргәнлектән үә төрлө ваҡиғалар ишеткәнлектән, уны үҙ балаһынан артыҡ күреп, ихлас вә риғәйә (ололау) менән тәрбиә итте.\nРәсүлулла һигеҙ йәшенә еткәндә, Ғәбделмоталлиб та йөҙ йәшенән үтеп вафат булды. Ул Ҡурайыш ҡәбиләһенең рәйесе үә иң йомарт, иң аҡыллы ирҙәренән һанала ине. «Аллаһының миңә биргән ниғмәттәренән (муллыҡ, байлыҡ) әҙәмдәр генә түгел, ҡоштар ҙа файҙаланһын», – тип тау баштарына аҙыҡ ҡуйҙыра ине. Вафатында бөтә Мәккә халҡы илап, бер нисә көн сауҙа итмәй матәм (траур, ҡайғы) тотто. Рәсүлулла ла йыназа артынан илап эйәрҙе.\nҒәбделмоталлиб вафат булғас, малай Абуталиб тәрбиәһенә күсте. Ул ваҡытта Рәсүлулланың атаһы менән бер туған ҡәрҙәше Абуталибтың хәле уртаса ғына ине. Уны тәрбиәләй башлағас, быларҙа ла бәрәкәт артты, Абуталибтың бәхете асылды. Рәсүлулла ағаһының күҙенә бик һөйкөмлө күренде. Уны үҙ балаларынан да яҡыныраҡ күреп, шәфҡәт һәм мәрхәмәт менән тәрбиә итте.\nРәсүлулла мөләйем, йомшаҡ күңелле, әҙәпле ине. Башҡа балалар кеүек, ауыҙына килгәнде һөйләп йөрөмәй, ашарға-эсергә һорап борсомай ине. Бирһәләр, ҡәнәғәт итә, бирмәһәләр – өндәшмәй. Бәғзе көндәрҙә Харам Шәрифкә барып зәм-зәм һыуы эсә лә шуның менән ҡәнәғәтләнә ине. Шул ваҡыттан уҡ Рәсүлулланың әҙәпле исеме сығып, күрше-тирәһе балаларына: «Мөхәммәт кеүек әҙәпле, инсафлы булырға кәрәк», – тип әйтә ине.\nРәсүлулла (салаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) 12 йәшенә еткәндә, Абуталиб сауҙа менән Шамға сәфәр итмәк булды. Рәсүлулла ла уның менән сәфәргә сығырға теләне. Абуталибтың шәфҡәте килеп, уны үҙе менән бергә алды. Шам виләйәтендәге Бусра ҡалаһына килгәс, уларға нәсараларҙың (христиандарҙың) ҙур ғалимы Бәхирә исеме менән мәшһүр булған раһиб (монах) тап булды. Бәхирә: «Әүәлге китаптарҙың яҙыуына ҡарағанда, ғәрәптәрҙән бер пәйғәмбәр киләсәк, шуның хәбәре юҡмы?» – тип белеште. «Әүәлгәсә ишетелгәне юҡ», – тип яуап бирҙеләр.\nБәхирә Рәсүлулланы аҡ болот күләгәләп торғанын күреп, үҙенең ғилеме менән уның ахыр заман пәйғәмбәре булыуын самаланы. Янына саҡырып, нәҫел-нәсәбен, уй-фекерен, ниндәй төштәр күргәнен һорашты ла киләсәк пәйғәмбәр хаҡында әүәлге китаптарҙа хәбәр бирелгән сифаттарҙы үә ғәләмәттәрҙе Рәсүлуллала тапты. Яйын табып, Рәсүлулланың арҡаһында булған нүбүүәтлек (пәйғәмбәрлек) мөһөрөн үбеп: «Был бала ахыр заман пәйғәмбәре булһа кәрәк», – тип шәһәдәт (гуаһлыҡ) бирҙе. Әүәлге китаптарҙа, яурынында бер ғәләмәт булыр, тип яҙылғайны. Һуңынан Абуталибҡа: «Малдарығыҙҙы ошо ерҙә һатып ҡайтыуығыҙҙы мәслихәт күрер инем», – тине. Абуталиб малдарын Бусра ҡалаһында һатып, Мәккәгә ҡайтып китте.\nРәсүлулла (салаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) 25 йәшенә еткәндә, Хәҙисә бине Хүләдтең малы менән сауҙа итергә Шамға китте. Хәҙисә үҙе бик бай үә һәр йыл Шамға каруан ебәреп, сауҙа иттерә ине. Рәсүлулланың ғәйәт тоғро үә аҡыллы булыуын ишетеп, уның был сәнәлә (йылда) мал менән Шамға барыуын үтенде. Рәсүлулла, ҡабул ҡылып, Хәҙисәнең ҡоло Мәйсәрә менән сәфәр итте. Башҡа йылдарға ҡарағанда бик күп файҙа итеп ҡайттылар. Хәҙисә бик шатланды, Рәсүлуллаға рәхмәт әйтеп, килешкәндән күберәк хаҡ бирҙе.\nСәфәрҙән ҡайтҡас, Мәйсәрә Рәсүлулланы Хәҙисәгә бик маҡтаны, Бусрала бер раһибтың риғәйә иткәнен, ахыр заман пәйғәмбәре шул булыр, тип хәбәр биргәнен һөйләне. Хәҙисә Рәсүлулланың тоғролоғона, әхлағына ҡыҙыҡты, теләһә, уға кейәүгә бармаҡ булды. Рәсүлулла, кәңәш иткәндән һуң, ҡабул итте. Ул ваҡыт Хәҙисә 40 йәшендәге тол ҡатын ине.\nРәсүлулла (салаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) 35 йәшенә еткәндә, көслө ямғыр булып, Ҡәғбәнең ҡайһы бер урындары ярылды. Ҡурайыш халҡы, хәләл малдарҙан ғына иғәнә йыйып, Ҡәғбәне яңынан бина итте. Бина тамам булғас та, Хәжәр әл-әсүәд (ҡара таш) ҡуйғанда ихтилал (дау, ыҙғыш) сыҡты. Бәғзеләр, беҙҙә шәрәфәт күберәк, бәғзеләре, беҙ күберәк иғәнә иттек, бәғзеләре, беҙҙең ҡаныбыҙ күп, беҙ урынлаштырабыҙ, тинеләр. Йәнә бәғзеләре, беҙ һуғышабыҙ, ҡайһы ҡәбилә еңә, шул урынлаштырыр, тип өс-дүрт көн ҡысҡырыштылар. Аҙаҡ килеп, Мәсет әл-Харам ҡапҡаһынан иң элек кергән кешенең хөкөмөнә һәммәһе риза булырға, тип һүҙ ҡуйыштылар. Шул ваҡыт ҡапҡанан Рәсүлулла килеп инде, һәммәһе: «Мөхәммәт керҙе, ул тоғро, хөкөмөнә ризабыҙ», – тине. Араларында тоғролоғо менән исеме сыҡҡанлыҡтан, уның осрауына шатландылар.\nРәсүлуллаға эштең нимәлә икәнлеген һөйләгәс, ул бер кейем өҫтөнә «Хәжәр әл-әсүәд»те алып ҡуйып: «Һәр мөйөшөнән бер ҡәбилә рәйесе тотоп барһын», – тине. Барып еткәс, үҙе мөбәрәк (ҡәҙерле, бәхетле, хөрмәтле) ҡулына алып, урынына ҡуйҙы. Был тәдбире (эштең ахырын уйлап эшләү, алдан күреү) өсөн һәммәһе шатланып, Рәсүлуллаға рәхмәт уҡыны.\nПәйғәмбәребеҙҙең элекке хәлдәре\nРәсүлулла (салаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) йәш ваҡытынан күркәм холоҡло, инсафлы ине. Фәҡир вә ғажиздарға (көсһөҙ, зәғиф, бер эш тә эшләй алмаған кеше) шәфҡәтле булыуҙы, туған-ҡәрҙәштәргә ололап ҡарауҙы, ҡунаҡ һыйлауҙы яратты. Халыҡ араһында тоғролоҡ, яҡшылыҡ менән исеме сығып, «Мөхәммәт әл-Әмин» тип аталыр ине. Был һүҙ, ышаныслы үә тоғро Мөхәммәт, тимәктер. Һүҙҙе уйлап, аҙ ғына һөйләй, һәр эшендә үә һүҙендә бик тоғро булғанлыҡтан, халыҡ араһында низағ-ыҙғыш, талаш, ғауға сыҡҡанда, күп ваҡыттарҙа унан хөкөм иттерәләр ине. Әүәле китаптарҙа ебәреләсәге вәғәҙә ителгән пәйғәмбәр ошо Мөхәммәт булһа кәрәк, тип уйлаусылар ҙа бар ине.\nУл ваҡытта ғәрәптәрҙең һәммәһе тиерлек мөшриктәр (поттарға ғибәҙәт итеүселәр) ине. Рәсүлулла йәш ваҡытынан уҡ поттарҙы һөймәй үә яҡын да бармай ине. «Был халыҡ утын, таш киҫәктәренән яһалған нәмәләргә ғибәҙәт итә, уларҙан ни файҙа көтәләр икән », – тип ғәжәпләнеп йөрөй ине. Үҙе ваҡыт-ваҡыт Хира тауына барып ғибәҙәт ҡыла, ҡайһы ваҡыттарҙа аҙыҡ алып килеп, шунда унар, ун бишәр көн халыҡҡа ҡатнашмайынса ғибәҙәт (табыныу) менән мәшғүл булып ваҡыт үткәрә торғайны.\nУл ваҡыт ғәрәптәрҙә шиғыр үә хөтбәнән нотоҡ, вәғәз башҡа ғилем, мәғрифәт юҡ, уҡый-яҙа белеүселәр бик аҙ ине. Рәсүлулла 40 йәшенә ҡәҙәр шундай яһил (наҙан, белемһеҙ) халыҡ араһында һис кемдән ғилем, мәғрифәт өйрәнмәй, уҡыу, яҙыу менән мәшғүл булмай, остаз (уҡытыусы) алдына барып дәрес күрмәй тереклек итте.\nРәсүлулла (салаллаһу Ғәләйһи үә сәлләм) 40 йәшенә еткәндә, Аллаһы Тәғәлә бөтөн ғәләмгә рәхмәт еткерҙе. Халыҡтың донъя үә әхирәттә бәхетле булыуына, дин үә мәғрифәт юлына кереүҙәренә сәбәп булған ул мөбәрәк затты пәйғәмбәр итеп күндерҙе (ебәрҙе). Уға вәхи (Аллаһы Тәғәлә бойороғон йәшерен рәүештә ирештереү) килә башланы. Вәхи әүүәл мөрәттәбтә (тәртипкә килтерелгән, рәткә һалынған, төҙөлгән) руъйә садика, йәғни дөрөҫ төш күреү, менән башланды. Төшөндә нимә күрһә, һәммәһе күргәненсә заһир (асыҡ билдәле) була ине.\nХира тауында булған 17-се рамаҙанда Ябраил Ғәләйһис-сәләм вәхи килтереп: «Йә, Мөхәммәт, ысын хаҡ пәйғәмбәр һин, мин һиңә Алла тарафынан ебәрелдем»,– тине. «Иҡра» сүрәһен индерҙе. Беренсе мәртәбә фәрештәне күреү үә уның арҡылы вәхи килеү Рәсүлуллаға ауыр булды. Тетрәп, хәҙрәт Хәҙисәһе янына ҡайтып, ваҡиғаны һөйләне. «Үҙемә зарар булыуҙан ҡурҡтым», – тигәc, Хәҙисә: «Һин мосафирҙарҙы хөрмәт, етемдәрҙе, ғәриптәрҙе, ҡәрҙәштәрҙе риғәйә итәһең, тоғро һөйләйһең, халыҡты үҙеңдән риза итергә тырышаһың, һис хәүеф итмәй, Аллаһы Тәғәлә һиңә зарар килтермәҫ, Аллаһы менән йәмин (ант) итәм, һин был өммәттең пәйғәмбәре булһаң кәрәк», – тине.\nҺуңынан Хәҙисә үҙенең туғаны Вәрәкә бин Нәүфәлгә барып, ошо ваҡиғаны һөйләне. Вәрәкә яуабында: «Әй, Хәҙисә! Әгәр һөйләгәнең дөрөҫ булһа, вәхи килтергән зат хәҙрәт Мусаға килгән Ябраил булып, Мөхәммәт тә был өммәттең пәйғәмбәрелер», – тине. Вәрәкә әүәлге китаптарҙы уҡыған ҙур ғалим ине. Вәрәкә Рәсүлуллаға осрағанда: «Йә, Мөхәммәт! Халыҡ һиңә ыҙа үә яфа итер, ялғансы тиер, Мәккәнән сығарырҙар, әүәлге пәйғәмбәрҙәргә лә шулай булды. Әгәр сәләмәт булһам, ҡулымдан килгән ҡәҙәр ярҙамсың булырмын», – тине. Ләкин оҙаҡ тормай вафат булды.


Балаларҙы үлемдән кем ҡотҡарған?\n7 Май 2019, 17:50\nКисә төндә Ҡалтасы районының Ҡалтасы ауылында ла янғын сыҡҡан. Килеп еткән янғын һүндереүселәр, “Ашығыс ярҙам” хеҙмәте вәкилдәре һәм полицейскийҙар ағас йортто ут ялмағанын күрә. Бер сәғәттән ул һүндерелә.\n46 йәшлек ирҙең тәне бешә, ул табиптар ҡулына тапшырыла. Әммә унда йәшәгән ғаилә ағзалары, шул иҫәптән ике бала, иҫән ҡала.\nКем ҡотҡарған уларҙы? Янғынды иҫкәртеү ҡулайламаһы! Уның тауышына уянған кешеләр ваҡытында яна башлаған өйҙән сығып өлгөрә. Белеүебеҙсә, бындай приборҙарҙы имен булмаған, ярҙамға мохтаж күп балалы, 2018 йылдың 1 ғинуарынан сабыйы тыуған ғаиләләргә бушлай бирәләр, тик уның батарейкаларының көсө барлығын даими күҙәтеп торорға, талап ителгәндә алмаштырырға кәрәк.\nФото: БР Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы сайтынан.


«Таҙтүбә чауа будет?»\n12 Март 2011, 23:05\nЙәмле Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан Вәзәм тигән ауылға үткән быуаттың 80-се йылдарында баш ҡаланан геологтар килеп төшә.Бер олатайҙы геологтарҙы тау-таш атамалары, тоҡомдары менән таныштырыу өсөн яуаплы итеп билдәләйҙәр. Олатай геологтарҙы эйәртеп алып китә: улар гел русса ғына һөйләшә. Ә беҙҙең олатай: «Нисек кенә быларға аңлатырмын икән?» – тип ҡайғыра.\nЙәмле Һаҡмар йылғаһы буйында урынлашҡан Вәзәм тигән ауылға үткән быуаттың 80-се йылдарында баш ҡаланан геологтар килеп төшә.\nБер олатайҙы геологтарҙы тау-таш атамалары, тоҡомдары менән таныштырыу өсөн яуаплы итеп билдәләйҙәр. Олатай геологтарҙы эйәртеп алып китә: улар гел русса ғына һөйләшә. Ә беҙҙең олатай: «Нисек кенә быларға аңлатырмын икән?» – тип ҡайғыра.\nАуыл ҡаршыһында ултырған Алтыш тигән тауҙы олатайыбыҙ «Передний зуб» тип аңлата.\nБер аҙҙан икенсе тауға барып етәләр, ә олатай эстән уйлай, үҙенсә, ләкин бер нисек тә руссалап был тауҙың исемен әйтә алмай. Уның атамаһы Таҙтүбә. Аңлата алмағас, олатай геологтарҙың үҙҙәренә: «Голова, который червяк кушает, чауа будет, ә?» – тип һорау бирә.\nГеологтар быны нисек аңлағандыр инде, үҙ-ара бик рәхәтләнеп көлөшәләр.


Рөстәм Хәмитов: «Банкылар ярҙамынан тыш бер эште лә тормошҡа ашырыу мөмкин түгел» // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов: «Банкылар ярҙамынан тыш бер эште лә тормошҡа ашырыу мөмкин түгел»\n14:20, 24 марта 2011 Иҡтисад\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов әлеге ваҡытта Өфлә барған бөтә Рәсәй банк-ара конференцияға йүнәлеш бирҙе.\n— Был конференция иҫәп буйынса етенсе сара һәм Рәсәйҙең банк берләшмәһе өсөн был әһәмиәтле ваҡиға, – тип сәләмләне БР Президенты Р.З. Хәмитов форумда ҡатнашыусыларҙы. – Республика етәкселеге был традицияны бар яҡлап хуплай.\nРөстәм Хәмитов, республика 2010 йылды яҡшы социаль иҡтисади күрһәткестәр менән тамамланы һәм 2011 йыл тағы ла уңышлыраҡ буласаҡ тип фекер йөрөтөргә бөтә тәүшарттар бар, тип билдәләне. Төбәкте артабан үҫтереү эшендә банк берләшмәһенең әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ.\n— Банк системаһы – беҙҙең ярҙамсыбыҙ. Һеҙҙә ресурстар ҙа, аңлау ҙа, профессиональ кадрҙар ҙа бар. Әйткәндәй, был Рәсәйҙә юғары профессиональ белгестәр менән тулыһынса тиерлек тәьмин ителгән күп булмаған тармаҡтарҙың береһе, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика башлығы.\nУл, банкылар ҡатнашлығында ғына халыҡтың йәшәү кимәлен күтәрергә: эш хаҡын арттырырға, яңы эш урындары булдырырға, торлаҡ менән тәьмин итергә мөмкин, тип билдәләне.\n— Ниндәй генә тармаҡты алмайыҡ, ниндәй генә эшмәкәрлек йүнәлешен ҡарамайыҡ – банк берләшмәһенең ярҙамынан башҡа был эштәрҙе тормошҡа ашырыу мөмкин түгел. Шул уҡ ваҡытта һеҙ ҙә беҙ булмай тороп, ҡағиҙәләрһеҙ, нормалар, закондарһыҙ йәшәй алмайһығыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Власть һеҙ яҡшы эшләһен өсөн булдырылған да инде.\nҒилми-ғәмәли конференция «Банктар. Процестар. Стандарттар. Сифат» исеме аҫтында үтә, кредит ойошмаларының бығаса булған эшмәкәрлек стандарттарына төҙәтмәләр индереү һәм яңыларын ҡабул итеү юлы менән банктар эше сифатын артабан яҡшыртыу буйынса тәҡдимдәр әҙерләү – йыл да үткәрелеүсе форумдың төп маҡсаты.\n— Әгәр баштараҡ, әҙерләнгән стандарттар банктарға ниндәйҙер өҫтәмә йөк, сираттағы күҙәтеү баҫымы булмаҫмы, тигән шигебеҙ булһа, хәҙер тап ошолай булғанда ғына эшебеҙҙең мәҙәниәтле, асыҡ, эшебеҙҙе көйләүселәребеҙгә генә түгел, клиенттарыбыҙға ла аңлайышлы буласағын аңлайбыҙ, — тине үҙенең сығышында Рәсәй банктары ассоциацияһы президенты Гарегин Тосунян. — Стандартлаштырыу банк өлкәһендәге хеҙмәт етештереүсәнлеген күтәреүгә булышлыҡ итә. Стандартлаштырылған бар нәмә конвейерға еңелерәк һалына. Был хеҙмәт күрһәтеүсегә лә, уның хеҙмәттәренән файҙаланыусыға ла уңайлы.\nГарегин Тосуняндың билдәләүенсә, стандарттар банкылар менән үҙҙәренең теләге буйынса ҡабул ителә һәм үҙенә күрә тәртип, үҙ-үҙеңде тотоу мәҙәниәте лә булып тора: «Һеҙ бында джинсыларҙа килмәнегеҙ бит, костюмдар кейгәнһегеҙ».\nУл йәнә банк эшмәкәрлеген стандартлаштырыуға нигеҙ һалған фажиғәле һәләк булған Рәсәй Үҙәк банкыһы рәйесе урынбаҫары Андрей Козловты иҫкә алды, йыл һайын үткәрелеүсе форум тап уның иҫтәлегенә бағышлана. Ете йыл эшләү дәүерендә форумда ҡатнашыусылар менән 17 сифат стандарты ҡабул ителгән, тағы унауһының проекттары әҙерләнгән. 26 мартҡа тиклем дауам итәсәк форумда тап ошоларҙы тикшерергә кәрәк буласаҡ та инде.\nТеги: банк, стандартлаштырыу, сифат, Бр Президенты


Әнис Төйәләҫ ҡасабаһында тыуған. Мәктәптә уҡыған сағында биология фәне менән мауыға, медицина юлынан китергә уйлай. 2007 йылда Силәбе өлкәһенең Троицк ҡалаһында урынлашҡан Урал дәүләт ветеринария медицинаһы академияһына уҡырға инә. Тауарҙы өйрәнеү һәм экспертиза үткәреү һөнәре буйынса диплом алған белгес Сибай ҡалаһының торлаҡ-коммуналь хужалығы идаралығына эшкә төшә. Әлеге көндә яуаплы, эшһөйәр егет бында баш инспектор вазифаһын башҡара. Әнис Насыров ҡала һәм ҡасаба биләмәләрендә төҙөкләндереү ҡағиҙәләрен боҙоу осраҡтарын асыҡлау һәм теркәү менән шөғөлләнә. Уның әйтеүенсә, законһыҙ һәм рөхсәтһеҙ төҙөлөш материалдарын өйөү, сүп-сар түгеү, ер ҡаҙыу эштәрен башҡарыуға бәйле боҙоҡлоҡтар йыш теркәлә. Ҡала урамдарында, парктарҙа яҙлы-көҙлө өмәләр үткәреүҙе ойоштороу ҙа йәш белгестең иңендә.\nЯуаплы, бар эште белеп, урын-еренә еткереп башҡарыусы егетте коллегалары ихтирам итә, уның аҡыллы кәңәштәренә ҡолаҡ һала. Тырыш һәм намыҫлы хеҙмәте өсөн Ә.В.Насыров 2016 йылда ҡала хакимиәтенең Почет грамотаһы менән бүләкләнгән. Йыл йомғаҡтары буйынса яҡшы эш күрһәткестәренә өлгәшкән белгес ҡала Советының Почет грамотаһына ла лайыҡ булды.


ШӘЛДӘРЕ АША ШАТЛЫҠ ӨЛӘШӘ\n2 Декабрь 2019, 13:00\nҺәр бер кеше—уҡылмаған китап. Яҡындан аралашмайынса, уның хаҡында бер ни белеп булмай. Яҙмыш осраҡлығы буйынса бер мәл Зимфира Хәйрулла ҡыҙына минең өйөмдә төн үткәрергә тура килде. Шул саҡ уның тормошо, ҡыҙыҡһыныуҙары һәм ғаиләһе тураһында белдем дә инде.\nЯулыҡ һәм шәл—ҡатын-ҡыҙҙың алыштырғыһыҙ аксессуары. Уның күп йыллыҡ тарихы бар. Шуға ҡарамаҫтан, ул әле лә гүзәл заттарға айырым бер нәзәкәтлек бирә, биҙәк булып тора. Шаҡмаҡлап йә өсмөйөшләп бәйләнгән шәлдең йыл әйләнәһенә кәрәге тейә. Уны бәләкәй генә осоҡ ҡыҙҙар ҙа, оло ханымдар ҙа ярата.\nШәл бәйләүселәр инде—ысын ҡул оҫталары. Улар ғәҙәти генә нәмәнән ғәжәп бер мөғжизә тыуҙыра кеүек. Ундайҙарҙың ҡулы “алтын” тип әйтер инем мин. Юғиһә, ҡайҙан тыуһын шундай матурлыҡ?! Оҫта ҡуллылар бер ҙә эшһеҙ тормай бит ул. Һәр ваҡыт донъяны йәмләүҙәрен дауам итә.\nШундай оҫталарҙың береһе булған Зимфира Хәйрулла ҡыҙы Үтәғолова тураһында һөйләп китмәксемен. Йылайыр районының Юлдыбай ауылында тыуып үҫкән ул.\nБашҡорт дәүләт институтының сит телдәр факультетын тамамлаған Зимфира. Уның барлыҡ хеҙмәт юлы Йылайыр районының һәм Сибай ҡалаһының мәктәптәрендә үтә.\nЗимфира—итәғәтле, эшһөйәр, алсаҡ һәм асыҡ ҡатын. Ул һәр ваҡыт башҡаларға ярҙамға килергә әҙер. Был уңған ханым әсәһенең юлы менән бара тип әйтер инем. Әсәһе, йәшләй генә тол ҡалып, дүрт баланы тәрбиәләп үҫтерә. Тегеүгә лә, бәйләүгә лә оҫта була ул. Зимфира бала саҡтан уҡ унан ошо оҫталыҡҡа өйрәнә.\nУл хәҙер хаҡлы ялға сығып, Сибай ҡалаһында йәшәй. Уның үҙ өйө, баҡсаһы бар. Баҡсаһында емеш-еләк һәм йәшелсәләрҙән тыш, күп төрлө сәскәләр ҙә үҫә. Сәскә үҫтереүгә һәм ҡул эштәренә һөйөүе уның ижади шәхес булыуын күрһәтеп тора.\nЗимфираның сит телдәр буйынса белемен ҡыҙына тапшырыуы ниндәйҙер кимәлдә уның яҙмышын хәл иткән тип әйткәндә лә була. Ҡыҙы сит ил кешеһенә кейәүгә сыҡҡан, хәҙер Австрияла. Улы иһә Сочи ҡалаһында. Балалары йыраҡта йәшәгәс, әсәгә улар янына йыш ҡына сәфәр ҡылырға тура килә. Ғөмүмән, сәйәхәт итергә ярата ул Зимфира Хәйрулла ҡыҙы. Ул Европа илдәренең яртыһын тиерлек\nҠайҙа ғына булһа ла, уңған ханым ҡул эштәрен ҡалдырмай. Шуға күрә уның шәлдәре республикабыҙ халҡын ғына түгел, сит ил кешеләрен дә йылыта. Кемгәлер шәлдәрен һатып бирһә, кемгәлер бүләк кенә итә. Миңә лә матур бер шәл бүләк итте Зимфира ханым. Уны иңдәремә һалған һайын оҫтабикә ҡулының йылыһын һәм йөрәгендәге ихласлығын тойғандай булам.\nЗимфира ханым, ҡулығыҙан һөйөнөгөҙ!\nЙылайыр районы Йылайыр ауылы.


Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары бер көнлөк эш хаҡын көслө дауылдан зыян күргәндәргә күсерә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары бер көнлөк эш хаҡын көслө дауылдан зыян күргәндәргә күсерә\n11:00, 4 сентября 2014 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 4 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары һәм секретариат хеҙмәткәрҙәре республиканың төньяҡ-көнбайышында көслө дауылдан зыян күргәндәргә ярҙам йөҙөнән аҡса йыйыу өсөн асылған махсус иҫәпкә бер көнлөк эш хаҡын күсерергә ҡарар ҡабул итте. Дәүләт Йыйылышының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, парламентарийҙар төбәк башлығы Рөстәм Хәмитовтың Краснокама, Яңауыл һәм Ҡалтасы райондары халҡына ярҙам күрһәтеү тәҡдимен хупланы. Был өс районда үткән йома көнө 440 йортто емереп дауыл уҙҙы.\nБындай ярҙам итеү формаһы тәүге тапҡыр ҡына ҡулланылмай. Быға тиклем парламентарийҙар Краснодар өлкәһендә һыу ташыуҙан зыян, Иглин районының Урман ҡасабаһы эргәһендә арсенал шартлау, 2014 йылдың ғинуарында Яңауылда газ балоны шартлау һөҙөмтәһендә ҡаза күреүселәргә ярҙам күрһәткән ине.\nШулай уҡ депутаттар тарафынан Ҡырым Республикаһының Белогорск районына шәфҡәтлек ярҙамы күрһәтелә. Микроавтобус, райондың мәктәп китапханалары өсөн яңы китаптар, етем балалар өсөн мәктәп кәрәк-яраҡтары һатып алынған.\nТеги: бр дәүләт йыйылышы,көслө дауыл,ғәҙәттән тыш хәл


Байрам йәме - сүплеккә ташлана\nӨфөнөң әле бер, әле икенсе урынында Яңы йыл шыршылары өйөмдәре хасил була. Ылыҫлы ағастарҙан ҡала халҡы ғына түгел, ә улар менән кәсеп итеүселәр ҙә ҡотолоу яйын ҡарай.\nӨфөнөң урман зонаһында бер йөк ылыҫлы ағастар ташланған. Байрам биҙәктәре көндән-көн күпләп сүп контейнерҙары эргәһендә ҡалдырыла. Уларҙы Европалағы кеүек эшкәртеү ысулдарын ҡулланғанда тәбиғәткә лә файҙа килтерелер, тирә-яҡта сүплектәр ҙә хасил булмаҫ ине,бәлки.\nЭрика Пильнова, Өфөлә йәшәүсе: «Германияла Яңы йыл үткәндән һуң ҡулланылған ылыҫлы ағастарҙы махсус ҡоролмала турап ҡыуаҡ һәм сәскә төбөнә һалғандарын күрҙем. Он хәленә еткерелгән ағас ҡалдыҡтары ерҙең дымын һаҡлай һәм тупраҡтың әселеген арттыра».\nБыл ташландыҡ ҡупшыҡайҙарҙы һатып файҙа күреп өлгөрмәгән алыпһатарҙар эшеме? Нисек кенә булмаһын, малдарға витаминлы аҙыҡ, ә кешеләргә көс биреүсе ылыҫлы ағастарҙы ҡайҙа етте шунда ташлап китеү бер ниндәй тәртәгә лә һыймай.\nЯңы йыл байрамдары тамам. Байрамдың төп биҙәге һәм атрибуты булған йәшелкәйҙәргә генә көн бөткән. Уларға рәхимһеҙ йәндәр ошо урман эсендә сүплек ойошторған.\nӘлегә республикала уларҙы эшкәртеүсе махсус пункттар юҡ дәрәжәһендә. Элегерәк был функцияны өлөшләтә «Өфөнө йәшелләдереү хужалығы» үтәгән. Махсус техника ярҙамында ылыҫлылар ваҡ өлөштәргә туралған. Был масса хужалыҡ теплицаһының ерен ашлауға ҡулланылған. Етештереү күләме ҙур булмаған. Әммә ылыҫлылар әрәм ителмәгән. Белгестәр уларҙың һәр өлөшөнөң хужалыҡта файҙа килтереүен дәлилләй.\nБынан тыш, шыршынан ылыҫ майы һығырға мөмкин. Ә унан ҡалған һыуҙы тондороп флорентин һыуы алына. Был продукттар һыуыҡ тейгәндә һәм иммунитет ҡаҡшағанда бик файҙалы, ти, белгестәр.\nЫсынында иһә, ылыҫлыларҙы әрәм итмәү өлкәһендә беренсе аҙымды эшҡыуарҙар яһай. Шәхси фирмалар уларҙы артабан эшкәртеү хеҙмәттәрен күрһәтергә тәҡдим итә. Рәсәйҙең баш ҡалаһында уларҙы ҡабул итеү буйынса бер-нисә пункт асылыуы -ла илебеҙҙә экологик мәҙәниәттең күтәрелеүенә булышлыҡ итәсәк.\nӘ беҙҙең ерлеккә килгәндә, шыршылар байрам үтеү менән ырғытыла. Уларҙың һуңғы төйәге Яңы Черкассылағы - ҡаты ҡалдыҡтар полигонында. Ә шулай ҙа Яңы йыл байрамын йәшел шыршы менән ҡаршыларға яратыусыларға уйланырға урын бар. Ылыҫлыларҙы сүплеккә ташлағансы, ҙур көршәктәрҙә йә булмаһы ихата артында үҫтереп биҙәү күңелгә ятышлыраҡ бит.


Көҙйылға — Башҡорт Википедияһы\n(Көҙ-Йылға битенән йүнәлтелде)\nКөҙ-Йылға — элекке ауыл, Межгорье ҡалаһының бер өлөшө.\n3 Халыҡ иҫәбе\nКөҙйылға ҡасабаһы, Өфө ҡалаһынан көньяҡ-көнсығышта 140 км алыҫлыҡта, Белорет юлының 40 километрында, Көньяҡ-Урал ҡурсаулығындағы Ямантау тауы итәгендә урынлашҡан.\nКөҙйылға – махсус барлыҡҡа килгән ҡасаба – 1930 йылда шундай уҡ статус менән Нура (Сосновка), Ермотай (Туҡан янында), Урта Төлмәй, Капкалка (Инйәр зонаһына ҡарайҙар) ҡасабаларҙың береһе булып һанала. Ошо ҡасабаларҙың барлыҡҡа килеүе һәм урынлашыуы Белорет металлург комбинатының артабан үҫеүенә, иң мөһиме Туҡанда руда ятҡылыҡтарын киңәйтеү һәм Инйәр зонаһында ағас күмерен, яғыулыҡ материалдарын етештереүгә булышлыҡ итә . Башҡортостандың төрлө райондарынан махсус ебәрелгән, ул ваҡытта кулак булып һаналған халыҡ Көҙйылға аулына беренсе күсеп килеүсе булып һанала. Улар НЭП заманында яҡшы донъя көтөүселәр, икмәк үҫтереүселәр, аҙаҡ аяуһыҙ рәүештә тыуған ерҙәренән һөрөлгән, йәшәгән йорттарынан, хужалыҡ милектәренән, малдарынын – аттар менән һыйырҙарынан һәм башҡа ваҡ малдарынан яҙған кешеләр, шул уҡ ваҡытта граждан һәм политик хоҡуҡтарынан мәхрүм ителгән, үҙҙәренең тырышлыҡтарын һәм кешелек дәрәжәһен юғалтмаған халыҡ була. Ул заманда уларҙы классик дошман, социаль хәүефле элемент йә ябайса элемент тип кенә атайҙар. Һөрөлөп (ҡыуылып) килгән кешеләрҙең шул хәтлем ҡыйын шарттарҙа көн итеүҙәре, коменданттарҙың аяуһыҙ ҡыланыуҙары тураһында (иң ныҡ аяуыҙ Городецкий була) күп мәҡәләләр, китаптар яҙылған. Көн һайын иртән Көҙйылға урамдары буйлап шығырҙап ҙур арба үтә, мәйеттәрҙе йыйып йөрөйҙәр (көнөнә уларҙың һаны 30-40 кешегә етә). Ҡайһы ваҡыттарҙа бер төн эсендә тотош ғаилә һәләк була. (02.11.2004 йылғы «Урал» гәзитенән алынған) Үлгән кешеләрҙәң ерләнгән зыяраты эргәһендә (1930 – 1932 йылдарҙа уларҙың һаны 8000 кешегә етә) 2013 йылда мемориаль таҡта ташы асылған. Махсус ҡасаба тирә- яҡтан сәнскеле тимер сым менән уратып алынған, 50-се йылдарҙа ла уйнап йөрөгән балалар, шул тимер сымдарға эләгеп, аяҡтарын имгәтәләр. Күсеп килгән халыҡтың төп шөгөлө урман ҡырҡыу була. Элекке игенселәр, ашнаҡсылар, икмәк бешереүселәр ағас ҡырҡыусыларға әйләнеп китәләр һәм уларҙың төп эш ҡоралдары булып ағас ҡырҡа торған балта, арҡыры бысҡы, ауыр ҡалун балта, ағас туҡмаҡ һәм шына һанала – был уларҙың төп эш ҡоралына әйләнә. Эш ваҡытында физик көс кенә түгел, ә тырышлыҡ, таҫыллыҡ, сослоҡ та кәрәк була. Әҙер ағас продукцияһын аттарҙа Нәре, кесе Инйәр йылғалары ярҙарына сығаралар. Унан инде ташҡын ваҡытында ағасты һал менән Инйәр гаваненә ағыҙғандар. Ә эшлекле ағасты, утынды, ағас күмерен (Инйәрҙә, Биләғошта, Рәүәттә күп күмер эшкәртеү мейестәр була) БМК-аға ебәрәләр. Көҙйылға леспромхозына Ҡайлыш, Машаҡ, Капкалка урман бүлексәләре ҡарай. Тәүҙә Ҡайлыш урманында репрессияға эләккән кешеләр эшләй. Ямантауҙың һул яҡ биләмәһе ҡасабаһынан 5-6 саҡырым алыҫлығында була. Һуғыштан һуң Ҡайлышҡа үҙ иленә күсеп ҡайтыусылар һәм ауыр енәйәттәре өсөн ултырып сыҡҡан кешеләрҙе ебәрәләр. Унда десятник булып Якупов Ҡөтләхмәт эшләгән. 1956 йылда урман бүлексәһен ябалар, халык Көҙйылғаға йәшәргә күсә. Леспромхоздың директоры булып Коновалов, Кирпичев, Лисовский эшләйҙәр. Ул ваҡыттарҙа Көҙйылғала артель дә була, ундағы халыҡ картуф, йәшелсә, һоло үҫтерәләр, саналар, дуғалар эшләйҙәр,йүкәнән бауҙар, йүгәндәр, сабаталар үрәләр. Сабата төп эш аяҡ кейемебула ул заманда. Көн һайын тимер сетка үрәләр, шунан уларҙы төрлө ойошмаларға һәм урындағы халыҡҡа һаталар. Беренсе күсеп килгән, унарлаған милләттән һәм төрлө диндән булған кешеләрҙе еңел булмаған тормош берләштерә, туплай, интернационал ойошмаға әйләндерә. Уларҙың Тыуған илгә, халыҡҡа нәфрәте лә,яуызлығы ла булмай. Ваҡыт үтә, тормош яйға һалына. Халыҡ барактар, контора, балалар баҡсаһы, мәктәп, клуб (яңы клуб 1952 йылда һалынған), дауахана,ат аҙбары төҙөйҙәр. 1931 йылда мәктәп төҙөлә (беренсе мөдирҙәре Чиряев, Тверсков, Кириллов булалар). 1941 йылда һуғышҡа китер алдынан Кириллов мәктәп эргәһенә өс тирәк үҫентеләрен ултыртҡан, хәҙер шул ағастар янында 2009 йылда сквер яһайҙар һәм политик репрессия ҡорбандарына иҫтәлек мемориалы асалар (был Башҡортостанда беренсе ҡаласыҡ була). Һуғыштан һуң мәктәп директорҙары булып Котельников, Руденко, Володин, Ю,В. Кириллов – В.Т. Кирилловтың улы, Ф.Ф. Рахматуллин, Нафиҡов, Р.И.Ғәлиуллина эшләйҙәр (Хәҙерге ваҡытта Р.И.Ғәлиуллина Межгорье ҡалаһының 3-се һанлы мәктәбендә эшләй, ул ҡаланың почётлы гражданины). Һуғыш башланғанда, элекке репрессияға эләккән кешеләр һәм уларҙың улдары (91 кешенән 30 һуғыштан ҡайтҡандар), граждан һәм сәйәси хоҡуғын алыусылар, Тыуған илде һаҡларға һуғышҡа китәләр һәм еңеү өсөн тос өлөш индерҙеләр. Шатлыҡлы еңеү көнөн бөтәһе лә күрә алмай. Һуғыштан әйләнеп ҡайтыусыларҙың исемдәре “Улар еңеү менән ҡайттылар», ә яуҙа һәләкбулғандарҙың исемдәре “Хәтер» китаптарына индерелде. Еңеүгә махсус ҡасабаның халҡы ҙа ҙур өлөшөн индерҙе. Бөйөк Ватан Һуғышы ваҡытында данлыҡлы хеҙмәттәре өсөн Көҙйылға леспромхозынан 171 кеше бүләккә лайыҡ булған. 1950 йылдарҙан һуң күп һөрөлгән кешеләр граждан хоҡуҡтарына әйә булғас, паспорт алғас, үҙҙәренең тыуған яҡтарына ҡайтып китәләр. Көҙйылға Татлы ауыл советына индерелә. Көҙйылға урынына Белорецк – 16, йәғни Солнечный ҡасабаһы, 1995 йылдан Межгорье ҡалаһы ЯАББ ҡала округы төҙөлә.\n1959 йыл — 759 кеше; 1989 йыл — 332 кеше.\nСәлихов Әмир Йосоп улы Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлаған һәм 1982 йылдан бирле офтальмолог булып эшләй. Медицина буйынса докторлыҡ диссертацияһын яҡлай, юғары табип категорияһын раҫлай. Әлеге ваҡытта Мәскәүҙә клиникала — Веерная урамында, 24а-се йортта «клиникалар Прайм» эшләй.\nҒәлиев Урал Мостафа улы — 1953 йылда Башҡортостан Республикаһының Белорет районы Ҡөҙйылға ҡасабаһында тыуған. Һөнәре буйынса табип. Башҡортостан медицина институтын тамамлаған, шифахана директоры — БМК профилакторийы директоры, «Башҡортостандың атҡаҙанған табибы» исеменә лайыҡ булған.\nМ.Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында «Йәшәрбеҙ» китабы авторы радиоспектакль ҡуйған. Яныбай Хамматов исемендәге премия лауреаты. 2 том «Мин Көҙйылғаға ҡайтам».\nХалиҡов Марат Ишбулды улы, 1956 йылдың 25 ноябрендә Көҙйылға ҡасабаһында тыуған, Өфөлә йәшәй. Башҡорт дәүләт университетында белем алған, һөнәре — «тарих», квалификация — «тарих һәм йәмғиәтте өйрәнеү уҡытыусыһы», Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының дәүләт һәм муниципаль идара итеү кафедраһы доценты.\nЯҡупов Ҡотой Яҡуп улы Ассы ауылында тыуған, Көҙйылғала йәшәгән һәм эшләгән. Хеҙмәт итеү урыны: 148-се гвардия артиллерия миномёт 16-сы гвардия кавалерия дивизияһының полкы, байраҡсы. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны.\nСәхийәров Зиннәт Сәхиәр улы 1902 тыуған, Берҙоғол аулында тыуған. Ғаиләһе менән Көҙйылғала йәшәгән. Хеҙмәт итеү урыны: 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы. Ҡыҙылармеец. Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Бик күп наградалары бар.\n↑ Көҙйылға // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nМежгорье №5 за 19 марта 2021 «Наши земляки – герои»\nУрал от 02.11.2004\nМежгорье №14 (517) за 8 апреля 2005 «Сильна память в человеке – не забыть нам и во веки…\nМежгорье 19.11.2004 «Московская сага»…\nМежгорье 25.10.2013 №43 «О городских топонимах и новом памятнике»\nНаше время №49 за 1 ноября 2013 “Место памяти и скорби”\nБелорецкий рабочий от 14 января 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nБелорецкий рабочий от 21 января 2020 “Мы будем знать и помнить о них\nБелорецкий рабочий от 4 февраля 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nБелорецкий рабочий от 14 февраля 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nБелорецкий рабочий от 25 февраля 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nБелорецкий рабочий от 27 марта 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nБелорецкий рабочий от 15 мая 2020 “Мы будем знать и помнить о них”\nМеталлург от 26 10. 2019 “За чёрной пропастью колючей”\nМеталлург от 16.05.2020 стр. 7\nКөҙйылға // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://pamyat-naroda.su/awards/33645102 https://1418museum.ru/heroes/18010368/ [http:////salikhov.me/salixov-amir/ //salikhov.me/salixov-amir//\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Көҙйылға&oldid=1047957 ҡабул ителгән\nБелорет районының бөткән ауылдары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:45 19 июль 2021 үҙгәртелгән.


Словакия республикаһы (1939—1945) — Башҡорт Википедияһы\nСловакия республикаһы (1939—1945)\nСловак Республикаһының Милли Гимны\nМорава[d], Дунай, Попрад[d], Дунаец[d], Грон[d] һәм Białka[d]\nпарламент республикаһы[d] һәм однопартийная система[d]\nSlovak koruna (1939–1945)[d] һәм словак кронаһы[d]\nВенгрия короллеге, Өсөнсө рейх, Польша Республикаһы[d] һәм Богемия һәм Моравия протектораты\nАвтономная Словацкая земля[d]\nСловакия республикаһы (1939—1945) Викимилектә\nВенгрия һәм Германияға территорияларҙы биреү\nСловакия республикаһы (словак. Slovenská republika; тарихи әҙәбиәттә шулай уҡ «Беренсе Словак республикаһы» словак. prvá Slovenská republika) — дәүләт, 1939—1945 йылдарҙа хәҙерге Словакия территорияһыың күп өлөшөндә (Беренсе Вена арбитражына ярашлы, шулай уҡ «бәләкәй һуғыш»тан һуң, Венгрияға бирелгән көньяҡ һәм көнсығыш өлкәләренән тыш); нацистик Германияның клиент дәүләте: Икенсе донъя һуғышы башланғандан һуң Словакияның бойондороҡһоҙлоғо Ось һәм бер нисә нейтраль илдәр һәм шулай уҡ 1941 йылға тиклем СССР тарафынан ғына таныла.\nСловак глинков партияһы Чехословакия ҡолатылғанға тиклем үк Гитлер менән хеҙмәттәшлек итә башлай һәм Словакияны составында Чехословакия үҙ маҡсаты итеп ҡуя, шуға күрә әлеге партияны немецтар үҙенең союздашы булараҡ ҡабул итә.\n1939 йылдың 9 мартында Прага хөкүмәтенә тоғро ҡалған чехословак армияһының частары Словакия территорияһын баҫып ала һәм Тисоны властан ситләштерәләр. 1939 йылдың 14 мартындаСловакия парламенты Словакия республикаһының бойондороҡһоҙлоғон иғлан итә, ә немец ғәскәрҙәре Чехияны оккупациялай. 18 мартта Войтех Тука Фердинанд Дюрчанский менән бергә "Германия һәм Словакия дәүләте араһындағы һаҡлау мөнәсәбәттәре тураһында килешеү"гә ҡул ҡуялар. 3 көн үткәндән һуң Словакияға венгр ғәскәрҙәре һөжүм итә. Конфликт Венгрияның тактик еңеүе һәм Словакия территорияһының бер буйы (Стакчин — Собранце һыҙатында) Венгрия файҙаһына тартып алыныуы менән тамамлана.\nУрталыҡты тотоусы Словак глинков партияһы лидеры Йозеф Тисо Словакия президенты булып китә, ә уға ҡаршы Германияның «ҡәтғи тәҡдиме» буйынса премьер-министр һәм эске эштәр министры вазифаларына партияның радикаль ҡанаты лидерҙары Войтех Тука һәм Александр Мах ҡуйыла.\nСловакия республикаһын дипломатик яҡтан — Германия, шулай уҡ бер нисә уның союздашы һәм нейтраль илдәр: Италия, Япония һәм Ҡытайҙа про-япон хөкүмәттәре (шул иҫәптән Маньчжоу-го), Хорватия, Испания, Советтар Союзы (1941 йылға тиклем), Литва, Эстония, Швейцария, Сальвадор һәм Ватикан таныйҙар.\n1939 йылдың 1 сентябрендә, иртәнге сәғәт биштә, Фердинанд Чатлоша етәкселегендәге «Бернолак» словак армияһы сик буйы аша үтә һәм Польша Республикаһына ҡаршы хәрби ғәмәлдәр башлай. Һуғыш һөҙөмтәһендә Словакия 1920-се йылдарҙа һәм 1938 йылда юғалтҡан территорияларын кире ҡайтара, 7 октябрҙә «Бернолак» армияһының демобилизацияһы тураһында иғлан ителә.\nИке йылдан Словак экспедицион корпусы булдырыла, Бөйөк ватан һуғышы башланыуы менән ул СССР-ға йүнәлтелә.Һуңынан ул Икенсе һаҡлау һәм «Етеҙ дивизияһы» итеп үҙгәртеп ҡорола, подразделениеларының бер өлөшө (2000 словак һалдаты) 1943 йылдың 30 октябрендә Мелитополь тирәһендә советтар яғына күсә. 2-се һаҡлау дивизиһының бер нисә ҡораллы подразделениеһы 1943 йылдың көҙөндә Минск районында партизандарға ҡушыла һәм немецтарға ҡаршы һуғыша.\n1941 йылдың көҙөндә словак-венгр мөнәсәбәттәре Германия баҫымы аҫтында яйға һалына. Словакия һәм Венгрия хөкүмәттәре башлыҡтары Войтех Тука һәм Ласло Бардоши 1941 йылдың 25-26 ноябрендә Берлинда словак һәм венгр аҙсылыҡтарының элек тыйылған сәйәси һәм мәҙәни ойошмаларын теркәү тураһында килешәләр.\n1942 йылдың 15 майында Йозеф Тисо йәһүдтәҙе көнсығышҡа күпләп ҡырған урындарға һәм үлем лагерҙарына депортациялау тураһында законға ҡул ҡуя. Әлеге закон ярты йыл дауамында ғәмәлдә була һәм 1944 йылға тиклем депортациялар үткәрелмәй. 1942 йылда Словакиянан 57 628 йәһүд депортациялана; асыҡ мәғлүмәттәргә ярашлы, уларҙан барыһы яҡынса 280—800 кеше иҫән ҡалған.\n1943 йылдың июнендә Ватикандағы үҙенең илсеһе (Карол Сидор) аша Словакия хөкүмәте АҠШ-ҡа меморандум ебәрә. Меморандумда элек Берлиндан килгән бойороҡтарҙы үтәргә мәжбүр булған Словакия шулай ҙа һуғыштан һуң үҙенең сәйәси бойондороҡһоҙлоғон һаҡлап ҡалырға иҫәп тотоуын (бәлки, чехтар һәм поляктар менән федерация составында) билдәләй.\n1944 йылда Ҡыҙыл Армияның Словакия сиктәренә яҡынлашыу сәбәпле Көнсығыш Словакия армияһы булдырыла. 29 августа илдә нацистар власына ҡаршы ихтилал башлана. Илгә вермахт ғәскәрҙәре индерелә. Улар Көнсығыш Словакия армияһының бер өлөшөн ҡоралһыҙландырыуға өлгәшәләр, әммә яҡынса 2 мең хәрбиҙәр баш күтәреүселәр яғына күсеп өлгөрә. Башта төбәктә 40 мең немец һалдаты тотола, әммә баш күтәреүселәрҙең һаны артыуы арҡаһында был һан 83 меңгә тиклем еткерелә. 28 октябрҙә ихтилал баҫтырыла, әммә яҡынса 20 мең словак РККА частары яғына күсә. 1944 йылдың аҙағында Словакия тулыһынса тиерлек (РККА азат иткән бер нисә сик буйы райондарынан тыш) Германия контроле аҫтына күсә һәм тулыһынса үҙаллылығын юғалта.\nБаш күтәреүселәр автоколоннаһы\n1944 йылдың 21 сентябрендә Ҡыҙыл Армия Медзилаборец тирәһендә Словакия сиктәрен үтә. 1945 йылдың 4 апрелендә Братислава азат ителә — Беренсе Словаия республикаһы ҡолатыла һәм Словакия ҡабаттан Чехословакияның бер өлөшө булып ҡала. 1945 йылдың 8 майында Словакияның һуңғы премьер-министры Штефан Тисо Кремсмюнстер аббатлығында Словакия Республикаһының Икенсе Бөтә донъя һуғышында капитуляцияһына ҡул ҡуя. 1947 йылдың ноябрендә Братислава халыҡ суды Штефан Тисоны 30 йылға иркенән мәхрүм итә. Ул, срогы тамамланыуға тиклем, 1959 йылдың 28 мартында төрмәлә вафат була.\n1945 йылдың апрелендә Йозеф Тисо Баварияға ҡаса, әммә 1945 йылдың 6 июнендә Америка армияһы уны ҡулға ала һәм Чехословакияға тапшыра. 1947 йылдың 18 апрелендә дәүләт хыянаты өсөн Йозеф Тисо аҫып үлтерелә. Уның менән бергә элекке радикал-премьер Войтех Тука ла ҡаса, уны шулай уҡ тоталар һәм Чехословакия властарына тапшыралар. Братислава халыҡ суды Туканы үлем язаһына хөкөм итә, әммә ул хөкөм ҡарарын үтәүгә тиклем төрмәлә вафат була.\nТерритория жупаларға (Župa) бүленгән:\nТренчин жупаһы (Тренчин)\nНитрян жупаһы (Нитра)\nТатр жупаһы (Ружомберок)\nПогрон жупаһы (Банска-Бистрица)\nШариш-Земпл жупаһы (Прешов)\nЗакон сығарыу органы — Словак Ере Сеймы (Slovenskej krajiny Snem), дәүләт башлығы — Президент (Prezident), башҡарма органы — хөкүмәт рәйесенән (vlády predseda) һәм министрҙан торған Хөкүмәт (vláda).\nКонституция и некоторые законы первой Словацкой республики (словак.)\nМарьина В. В. Словакия периода Второй мировой войны в доkументах российских архивов 2016 йылдың 20 декабрь көнөндә архивланған.\nрегиондар *Генерал-губернаторлыҡ (Варшава\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Словакия_республикаһы_(1939—1945)&oldid=1057333 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:12 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Шанкара — Башҡорт Википедияһы\nШанкара (Ади Шанкара санскр. आदि शंकर [aːd̪i ɕəŋkərə], Шанкарачарья; 788—820) — һинд аҡыл эйәһе, Ведантаның алдынғы вәкиле, дини реформатор һәм полемист, шағир һәм мистик. Упанишада нигеҙендә эҙмә-эҙлекле монизм системаһы — адвайта-веданта төҙөй.\nШанкараның тормош юлын традицион тасуирлау, нигеҙҙә, мөғжизәле һәм легендар ваҡиғаларҙы һүрәтләй. Уның ата-әсәһенең (брахмандар) күп йылдар балаһы булмай. Улар Тричура тауҙарында Вришадринатх ҡорамында Шиванан бала һорай. Шива уларҙың төшөнә инә һәм һайлау мөмкинлеге бирә: оҙаҡ һәм бай, уңышлы йәшәгән уртаҡул улдар йәки ҡыҫҡа ғүмерле, әммә бөйөк аҡыл эйәһе булған бер генә ул. Ата-әсә һуңғыһын һайлай һәм малайға Шанкара (Шива эпитеттарының береһе) исемен бирә. Малайға биш йәш булғанда атаһы мәрхүм була. Ошо йәшендә ул дүрт Веданы өйрәнә башлай, юғары һәләт күрһәтә һәм тиҙҙән үҙенең уҡытыусыларын да уҙып китә. Һигеҙ йәшендә, Шанкараға башта бирелгән ғүмер мөҙҙәте үткәс, уны әсәһенең күҙ алдында крокодил эләктереп ала һәм бары тик әсәһе улы санньяса булһын тип ризалыҡ биргәс кенә ебәрә. Шанкара Һиндостандың төньяғына гуру эҙләп сығып китә, нармада йылғаһы ярында ул Гаудападаның уҡыусыһы Говинданы осрата. Бында Шанкара адвайта нигеҙҙәрен өйрәнә, шиваит һәм вишнуит гимндарының күпселеген яҙа, бик күп фәлсәфәүи трактаттар булдыра һәм «Брихадараньяк-упанишада»ға комментарийҙар яҙа. Бадараянаның күрәҙәлегенә ярашлы, уның тексына бары тик һыуҙы тынысландырыусы ғына дөрөҫ итеп аңлатма бирә ала. Шанкара, «һыу йәлеп итеү»ҙең махсус мантраһын уҡып, ярҙарынан сыҡҡан Нармад йылғаһын тынысландырғас ҡына Говинда күрәҙәлек тураһында иҫенә төшөрә. Шанкара, уҡытыусыһының фатихаһын алып, дүрт йыл эсендә "өсләтә ҡанун"дың барлыҡ әҫәрҙәренә: Бадараяндың «Брахма-сутра», «Бхагавад-гита» һәм төп Упанишадаға комментарийҙар яҙа. Шанкара изге Кайлас тауына, унда уға юғары белем биреүесе (Дакшинамурти) сифатында Шива килә, һәм Бенаресҡа хаж ҡыла. Говинда вафат булғандан һуң, уны Нармада утрауҙарының береһендә ерләйҙәр һәм һуңынна ҡорам төҙөйҙәр, Шанкара уҡыусылары, уларҙың бер өлөшө Говинданың уҡыусылары була, менән Праягаға юллана, унда бик күп диспуттар үткәрә һәм яңы арҡалаштар таба. Шунан Шанкара йәнә «ике мең ғибәҙәтхана ҡалаһына» юллана һәм Ганг йылғаһы ярындағы гхатта (ерләү йолаларын атҡарыу ғибәҙәтханаһы) урынлаша. Бер ваҡыт ул урамда чандаланы (һинд йәмғиәте яратмаған ҡатлам: шудра һәм брахман ҡатын-ҡыҙынан тыуған малай) осрата һәм уға, йола бысраҡлығынан ҡурҡып, юл бирергә бойора. Әммә чандала, адвайттың Атмана берҙәмлеге тәғлимәтенә һылтанып, барлыҡ тере йән эйәләренең берлеге тураһында әйтә. Шунан һуң Шанкара урың аяғына йығылап ғәфү итеүен һорай.\nВафат булырҙан бер нисә йыл алда Шанкара Һиндостан буйлап сәйәхәт итә һәм монастыр ойоштора (Дваракала, Бадринатхтан 45 километр алыҫлыҡта булған Джошиматхта, Пуриҙа, Шрингериҙа, Канчиҙа), уларҙың ҡайһы берҙәре әле лә эшләй. Ул 33-сө йәшендә күп һанлы уҡыусылары һәм арҡалаштары араһында вафат була. Бер нисә урынды уның ҡәбере тиҙәр (Канчи, Кедарнатх), әммә уның Кайлас тауында илаһҡа (йәйғор тәненә әйләнеүе) әүерелеүе тураһында риүәйәттәр бар.\n↑ Немецкая национальная библиотека, Берлинская государственная библиотека, Баварская государственная библиотека, Австрийская национальная библиотека Record #118642278 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.\nШанкара // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nШанкарачарья // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nОфициальный сайт Лакшми Нарасимха Питам 2018 йылдың 30 сентябрь көнөндә архивланған.\nBAV: ADV11168102 · BIBSYS: 90181658 · BNC: a11006390 · BNE: XX1076078, XX1001546 · BNF: 119236417 · CiNii: DA00555377 · GND: 118642278 · ICCU: BVEV011794 · ISNI: 0000 0001 2133 338X · LCCN: n79073884 · LNB: 000093243 · NKC: jn20000605242 · NLA: 36222635 · NLG: 196107 · NSK: 000076061 · NTA: 06830403X · NUKAT: n99011166 · LIBRIS: 105018 · SUDOC: 02712200X, 091591236 · VIAF: 54116823\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Шанкара&oldid=1065405 ҡабул ителгән\n788 йылда тыуғандар\n820 йылда вафат булғандар\nБыл бит һуңғы тапҡыр 20:16 29 август 2021 үҙгәртелгән.


Халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашыуҙа - алдынғылар иҫәбендә\n11 Ноябрь 2021, 12:44\nБашҡортостан халыҡ иҫәбен алыуҙа ҡатнашыу буйынса алдынғылар иҫәбенә инде.\nБыл хаҡта Росстат башлығы Павел Малков Рәсәй президентының хөкүмәт ағзалары менән кәңәшмәһендә хәбәр итте. Беҙҙең республиканан тыш, ошо саралар уңышлы тормошҡа ашырылған төбәктәр иҫәбенә Мәскәү һәм Мәскәү өлкәһе, Санкт-Петербург, Төньяҡ Кавказ, Ставрополь, Краснодар крайы, Волгоград өлкәһе, Мордовия, Тула өлкәһе, Чукотка һәм Татарстан ингән.\nАлдан хәбәр итеүебеҙсә, Башҡортостанда дүрт миллиондан ашыу кеше иҫәпкә алынған. Спикер һүҙҙәренсә, бөтәһе 133,5 миллион кеше иҫәп алыуҙа ҡатнашҡан, был иһә илебеҙ халҡының дөйөм баһалау һанынан 91,6 процент. Күпселек төбәктәрҙә әлеге күрһәткес — 80-90 процент.\nЦифрлаштырыу иҫәбенә оператив йомғаҡтар быйыл декабрҙә үк билдәле була, 2022 йылдың ғинуарында ентекле йомғаҡ яһала, ә тулы һөҙөмтәләр киләһе йыл дауамында иғлан ителә, элек бының өсөн 3-4 йыл кәрәк булды. Иҫәп алыу йомғаҡтары менән бөтә власть органдары һәм урындағы үҙидара органдары файҙалана (күләмле федераль һәм төбәк программаларын, проекттарын әҙерләүҙән алып айырым инфраструктура объекттарын: юлдар, мәктәптәр, дауаханалар һәм башҡа объекттар төҙөү тураһында ҡарарҙарға тиклем).


Һандуғас кеүек һайрау, әтәс кеүек ҡысҡырыу йәки айыу кеүек үкереү | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҺандуғас кеүек һайрау, әтәс кеүек ҡысҡырыу йәки айыу кеүек үкереү\n29 июня 2018 — 17:19\nУчалы районы егете Нәбип Ханов 40-тан ашыу төрлө йәнлек, ҡоштарҙың тауыштарын ҡабатлай ала. Бала сағынан ҡоштар һайрауын, йорт хайуандары тауышын ҡабатлап үҫкән Нәбип Кәтип улы бөгөн кәм тигәндә 40 ашыу төрлө тәбиғәт тауыштарын ҡабатлай влв. Шуларҙың яртыһы ҡоштар һайрауы.Быуындан быуынға күсеп килгән өзләүҙе лә тауыш ҡабатлауҙың бер төрө, ти Нәбип Ханов. Тәбиғәт тауышын ҡабатлау ябай шөғөл түгел, ти Нәбип Ханов. Уның ярҙамында кеше тәбиғәт менән берләшә. Тауыш сығарған ваҡытта барлыҡҡа килгән вибрация эске органдарға микромассажда яһай.Төрлө ҡоштар, йәнлектәрҙең тауышын ҡабатлау өсөн махсус техника ла бар. Иң мөһиме ирен, теш, тел менән дөрөҫ эш итә белер кәрәк. Һөҙөмтәлә кеше үҙе теләгән тауыштарҙы сығара, йәки берәй ишеткән тауышты ҡабатлай ала.Бөгөн тәбиғәт оркестры үҙенең ысулын да эшләгән. Ике көнлөк төрлө семинарҙар, бер-нисә сәғәтлек оҫталыҡ дәрестәре лә бирә. Киләсәктә Нәбип Ханов үҙенсәлекле оркестр ойоштороп концерттар, төрлө төрлө тауыштар сығарыу буйынса конкурстар ойошторорға уйлай.


Тормош юлдары ҡатмарлы. Ғибрәт. Әминә Яхина\n27 Май , 16:48\nЯңыраҡ бер таныш ҡатын менән болниста ятырға тура килде. Уның менән койкаларыбыҙ йәнәшә булып, төрлө ваҡиғалар, хәлдәр тураһында һөйләшеп киттек.- Ауырып китеүемдең сәбәбе лә шул, күршемде оҙатам тип кенә барған инем,һалҡын алдырҙым, етмәһә, ғибрәт күреп ҡайттым.\n- Ниндәй ғибрәт? Һөйлә әле , апай, - тинем ҡыҙыҡһынып.\n- Ҡапыл ғына бер урамда йәшәгән Сөләймән ағай үлгән тигәс, таныш кешене , етмәһә, тәүге ҡатыны менән ҡатышып та йәшәгәс, күршемде һуңғы юлға оҙатмаһам, яҙыҡ булыр тип, уларҙың йортона юлландым ,- тип хәбәрен башланы ла апай, күҙҙәренә йәш алды.\n- Апай, әллә илайһығыҙ инде?\n- Илайым. Ундай ғибрәтте ошо йәшемә етеп, ишеткәнем дә, күргәнем дә юҡ ине.\nАпайҙың берсә илап, берсә көйөп һөйләгән хәбәренән һуң мин дә аптырашҡа ҡалдым. Ысындан да йөрәк өҙгөс хәл, апай әйтеүенсә, ғибрәт.Уның был хәбәренән һуң , ҡылт итеп бер притча иҫкә төштө.\n… Бер йәш егет өйләнгәндән һуң, ҡатынын йортона алып ҡайтҡан. Улар менән был йортта ирҙең атаһы ла йәшәгән. Йәштәрҙең балалары тыуған, атаһы уларға хужалыҡта ярҙам иткән. Йылдар үтә торған, аталары олоғайған, йыш ауырый башлаған. Килендәре оло кешене “артыҡ тамаҡ” һынап, иренең иҫенә төшөрә башлаған, шул арҡала өйҙә йыш ҡына тауыш сыҡҡан.\nУлының йыш ҡына насар кәйефтә йөрөгәнен күреп атаһы:\n- Улым, һеҙгә йәшәргә ҡамасаулағым килмәй, шуға күрә ҙур итеп кәрзин үр ҙә, мине анау ҡаяға алып барып, шунан аҫҡа ташла. Көйәләнмә, мин бит хәҙер инде ҡартайҙым, үлергә лә ваҡыттыр,- тигән.\nУлы ағас ҡайырынан ҙур итеп кәрзин үргән дә , атаһын шунда ултыртып, ярҙамға үҫеп килгән улын алып, ҡаяға табан юл тотҡандар. Инде был ир атаһын ҡаянан ташлайым тип уҡталғанда, улы телгә килеп:\n- Атай, кәрзинде ташлама,- тигән.\n- Ниңә?- тигән атаһы аптырап.\n- Ә һин ҡартайғас, ул кәрзин миңә кәрәк булыр…\nУлының был һүҙенән һуң, ир атаһын кәрзиндән бушатмай ғына, кире йортона табан юнәлгән…\nСөләймән һуғыш башланған йылды донъяға килә. Атаһы һуғыштың беренсе көндәренән үк фронтҡа китә һәм яу яланында батырҙарса һәләк булды тигән ҡара ҡағыҙ килә йәш ҡатынына. Һуғыш тамамланғас әсәһе икенсе тапҡыр тормошҡа сыға, тик буласаҡ кейәүе уға баланы ҡалдырырға талап ҡуя. Ярай әле атаһының һеңлеһе үҙ ғәиләһендә уға ла урын таба, аслы-туҡлы булып, бәләкәйҙән эшкә егелеп үҫә малай. Йәше еткәс Сөләймән армияға алына, уҙен бер кем дә көтмәгәнен белеп, яҙмышын хәрби хеҙмәткә бәйләргә ҡарар итә. Хәрби кешенең эше тынғыһыҙ, уны көтөп торған яҡын кешеләрҙең булмауы ла сәбәп булғандыр, һирәкләп кенә ҡайта ул тыуған яҡтарына. Инде утыҙға етеп килгән буйҙаҡ егет отпуска алып тыуған яҡтарына ҡайтҡанында ҡоҙа тейешле кешеләрендә фатирҙа йәшәгән йәш ҡыҙға ғашиҡ була. Ҡыҙҙың да ниндәйе бит, һығылмалы кәүҙәле, нескә билле, ап-аҡ йөҙлө, зәңгәр күҙле һылыуҡай. Исеме лә ниндәй матур – Аҫылбикә. Һөнәре лә бит ниндәй- шәфҡәт туташы! Һылыуҡай үҙенән оло кешегә бик яҡынлайһы ла килмәгән һымаҡ, тик егет ныҡ тора, бөгөн үк ҡоҙа ебәрәм и бөттө. Ҡоҙаһы ла уны хуплап, ҡыҙҙы күндерергә тырыша. Тағы ҡыҙҙы күреп һөйләшергә тип килһә, уның ял көнө аталарына тип ауылға киткәнлеген белгәс, Сөләймән күп уйлап тормай, уның ата-әсәһе менән танышырға ҡарар итә, етмәһә, отпускаһы бөтөргә һанаулы көндәр генә ҡалған. Мыҡты кәүҙәле, хәрби кейемле, бөҙрә сәсле, ҡояштай балҡып килеп ингән егетте ҡайны тейешле кеше бер күреүҙән оҡшата. Аҫылбикәнең атаһы ла һуғышты үткән фронтовик офицер булып сыға. Шулай итеп, ҡайны-ҡәйнә ризалығын алып, йәштәр никахлашып, матур туй үткәреп, алыҫ юлға сығалар. Йәштәр фатир алып, матур донъя ҡороп ебәрәләр, шәфҡәт туташына эше лә табыла. Бер-бер артлы ике малайға ғүмер бирәләр.Өлкәненә Миҙәхәт, кесеһенә Морат тип исем ҡушалар. Хәрби тормош тынғыһыҙ булһа ла, етеш тормошта бәхетле йәшәй улар. Хеҙмәт стажын тултырып, Сөләймән отставкаға сыҡҡас, тыуған яҡтарына ҡайтып, яҡындағы ҡалала төпләнәләр.\nОҙаҡ йылдар ситтә йәшәгәнгәгәлер, улар туғандары, дуҫтары менән осрашыуға сарсағанлыҡтан, иң беренсе туғанлыҡ ептәрен барлайҙар, дуҫтары менән араларын яҡынайталар. Икеһе лә бер төптән, ихлас булғас, уларҙың йортонан кеше өҙөлмәй. Туҡһанынсы йылдарҙа донъялар буталып торһа ла, уларға эш тә табыла.Балалар инде үҫмер осорона етеп, үҙҙәренең күңеленә ятҡан һөнәр һайлайҙар. Бик үк һөйләшеп, асылып бармаған, романтик күңелле Миҙәхәт гитара ҡылдарын сиртергә яратҡанлыҡтан, музыка белгесе һәнәрен һайлаһа, шаян, шуҡ, тиктормаҫ Морат электрик һөнәрен үҙләштерә . Баҫалҡы холҡло, төҫкә лә бик күҙгә һалынып бармаған оло улдары ҡыҙҙар менән дә бик аралашып бармай, ә инде баҫҡан урынында ут уйнатып йөрөгән, оҙон буйлы, төҫкә әсәһе һымаҡ һылыу Моратҡа ҡыҙҙарҙан ихтибар етерлек була, бәлки шуғалыр ҙа, йәшләй генә өйләнеп тә ҡуя ул. Балалар ир ҡорона етә башлағас, Сөләймән менән Аҫылбикә , ауыл балалары булараҡ, үҙ йорттарын булдырыу хыялы менән янып, ҡала ситенән урын алып, йорт төҙөргә керешәләр. Икеһе лә уңған кешегә хыялдарын тормошҡа ашырыу еңел булмаһа ла, тырышып- тырмашып йорт төҙөп, шатлыҡтары менән туғандары, дуҫтары менән ихлас бүлешәләр. Өс бүлмәле фатирҙарын һатып, бер бүлмәле фатир алып бирәләр бәләкәй улына. Ғәиләле кеше айырым йәшәһен тип уйлайҙар. Тик Моратты, балалары тыуғас, ғәилә тормошо, бер төрлөлөк тиҙ ялҡтыра, иптәштәре менән күңел асыу уға яҡыныраҡ була. Ниэшләһен йәш кәләше, балаһын ала ла әсәләренә ҡайтып китә. Ә иркенгә сыҡҡан егет бер ерҙә оҙаҡ эшләргә яратмай, әшнәләш дуҫтары ла күбәйгәс, уны ата-әсәһе үҙҙәренә алып, фатирға өлкән улдары Миҙәхәтте сығаралар.\nБәлә ағас башынан түгел, кеше башынан йөрөй тиҙәр бит. Уның ҡасан килерен бер кем белмәй. Себер стажы булған Аҫылбикә илле йәшендә пенсияға сығып, үҙе өсөн иркенләп йәшәргә зур пландар ҡороп, Миҙәхәтенә кәләш әйттереп, туй үткәрәм тип йөрөгәндә, юл фажиғаһына осрап һәләк була. Үлем ул һәр ғәилә өсөн оло трагедия. Ҡорған пландар, хыялдар селпәрәмә килә. Аҫылбикәһенең үлеме Сөләймән өсөн, балалары өсөн бар донъяның бер көндә аҡтарылып түнкәрелеүенә тиң булды. Улар өсөн йән атып, һәр көн көләс йылмайып Сөләймәнчик, тип башынан һыйпаусы ҡатыны, алтыным Миҙәхәтем тип йыуатыусы, йән бәғерем Моратҡайым тип өҙөлөүсе әсәләре уларҙы мәңгелеккә ташланы. Әйтерһең, ҡапыл ғына ҡояш һүнеп, барлыҡ донъяны ҡара болот ҡапланы.\nТик был ауыр ҡайғы уларҙы берләштермәне, тып-тырағай итеп таратты ғына, ата менән улдары бер-береһенән йыраҡлашты, былай ҙа илгәҙәк булмаған Миҙәхәт бүлмәһендә бикләнде, йәрәшкән ҡыҙы ла унан ситләште, әллә туй булмағанға үпкәләп, сит ҡалаға юлланды. Эш урыны табырға ашыҡмаған Мораттың атаһы менән борсағы бешмәне, күп ваҡытын дуҫтары менән күңел-сафа ҡороп үткәрҙе, ә аҙаҡтан күрше ҡалаға юлланды. Һирәк-һаяҡ ҡына ата йортонда күренгеләп ҡалды. Ҡатынының үлеменән һуң өс йылдан һуң Сөләймән яңғыҙ йәшәгән ҡатын менән ҡауышты. Тик был ҡатыны Аҫылбикәһе һымаҡ илгәҙәк булманы, ул айт тип әйтеүгә тайт тип торманы, иң алда ишек дуҫтары өсөн ябылды, унан туғандар менән аралашыу һирәгәйҙе. Хатта балалары ла килмәҫ булдылар. Шулай, кем арбаһына ултырһаң, шуның йырын йырлайһың, тиҙәр бит. Уның ҡарауы, ҡатынының туғандары менән аралашыу йышайҙы. Сөләймән дә хәҙер элекке кеүек һикерә баҫып, мәжлестәрҙә бейеп йөрөмәй, ҡатынының ҡаты ҡарашын күреп, шымып ҡалды.\nҠайғы яңғыҙ йөрөмәй тигәндәре лә дөрөҫкә сығып, инде утыҙҙы ғына үткән кесе улының үлем хәбәре килә.Эскелек арҡаһында йәштәр эләгешеп китеп, Моратты туҡмап үлтергәндәр. Улын матур итеп, шартына килтереп һуңғы юлға оҙатты Сөләймән. Йәше етмештән уҙһа ла, өйҙә ултырманы үҙе, бер түгел, ике эштә эшләүен дауам итте, донъяһын да матур ҡараны, ҡатынына ла хөрмәт күрһәтте. Тик бына оло улының юғары белеме булмау арҡаһында эшендә ҡыҫҡартылыуы эсен бошорҙо. Нихәл итәһең, хәленән килгәнсе ярҙам итергә тырышты. Уныһын да әйтер инем, эш эҙләү урынына ҡырҡҡа етеп барғанда институтҡа уҡырға ингән, йәнәһе лә юғары белем кәрәк. Һуңғы ваҡытта ҡатынының да , үҙенең дә һаулығы китте. Ҡатыны барыһын да сихырға япһарып, кемгә генә күренмәнеләр! Бер файҙаһы теймәне, тик аҡсалары ғына елгә осто. Болнис тупһалары ла күп тапалды, ҡатыны аяҡтан яҙып таяҡҡа таянды, етмәһә күҙе менән ыҙалай. Шуға күрә лә күберәк башҡалала ҡыҙҙары эргәһендә йәшәй башланы. Башҡала болнисында дауаланыу ҙа икенсе шул. Сөләймәндең шәкәр ауырыуы аҙа башланы, машинала йөрөү ҙә ауырлашты. Йәше лә арыу үҙенең, һикһәнде ҡыуалап килә. Бер көн улы килеп, оҙаҡ ҡына һөйләшеп ултырҙылар, улы мунса яғып, атаһын йыуындырып алды. Бөтә донъяны таҙартып, арыу ғына эштәрен башҡарғас, күңеле иреп китте Сөләймәндең.\n- Улым, һинән башҡа яҡын кешем юҡ, әллә минең янда ғына йәшәйһеңме?- тип өндәште.\n- Эй, атай, һинең бит ҡатының бар. Ул мине бик өнәмәй.\n- Ниндәй ҡатын?-тине әсенеп атаһы, - өс ай ҡайтҡаны юҡ, ҡыҙына китте.\n- Ул булмаһа, мин риза һине ҡарарға, атай. Тик шартым бар, бар донъяңды, машинаңды минең исемгә яҙҙыр.\n- Һуң…әле мин…\n- Ул бисәне беләм мин, һиңә берәй хәл булһа, ун бер йыл һине ҡараным тип даулашасаҡ. Унан һуң Мораттың ҡыҙы барлығын да онотма.\n- Тик улым һүҙ бир, мине яҡшылап тәрбиәләп, һуңғы юлға оҙатырға. Бар терәгем һин генә.\n- Карточкаңды ла миңә бир, кодын әйтһәң, аҡсаһын пенсия һайын үҙеңә тотторормон.\n- Һуң теге…\n- Мин һиңә барыһын да әйттем, үҙең хәл ит, атай.\nАтаһының ризалығын алыу менән, Миҙәхәт атаһы менән тейешле урындарға йөрөп, бөтә мөлкәтте үҙенә яҙҙырып та ҡуйҙы. Пенсия аҡсаһына квартплатаһын ҡаплай башланы, аҡсаһы булмағанлыҡтан унда бурыс йыйылып киткән ине. Машинаға ултыртып, атаһын болнис буйлап йөрөттө. Ә үҙе көндәрен институтта үткәрҙе, көндөҙге бүлектә белем ала бит. Атаһының икенсе пенсияһына уҡыған өсөн түләүҙе түләр кәрәк, тигән ҡарар ҡылды.\nБер көн ҡайтһа, атаһы менән Наза апаһы сөкөрләшеп сәй эсеп ултыралар. Бына һиңә мә! Улар менән ултырып сәй эсте лә, төпкө бүлмәгә инеп ятып, смартфонын ҡабыҙҙы.Наза апаһы тегеләй үтте, былай үтте, инде түҙмәй;\n- Миҙәхәт, һин өйөңә ҡайтмайһыңмы?- тип һорап ҡуйҙы.\n- Мин үҙ өйөмдә ятам.\n- Нимә? Әллә башың эшләмәйме? Өйгә әле атаң хужа. Шулай уҡ мин- хәләл ҡатыны.\n- Атай, ниңә өндәшмәйһең? - тине атаһы эргәһенә барып Миҙәхәт.\n- Эш былай, кәләш, ныҡ ауырып киткән инем, һин дә янымда булмағас, өйҙө улыма яҙҙырҙым. Ярай, көйәләнмә, пенсиям арыу, икебеҙгә етер.\n- Бына нисек?- тине аптырауға ҡалған ҡатыны.\nИкенсе көнөнә ҡатыны магазингә сығып аҙыҡ-түлек алырға кәрәк тип һүҙ башлағас, Сөләймән улына ҡараны. Уныһы ишетмәмешкә һалышып, бүлмәһенә инеп бикләнде.\n- Сөләймән, һыуытҡыс бөтөнләй буш бит!- тине ҡатыны\n- Барырбыҙ, - тине лә Сөләймән,- Миҙәхәт, магазингә барып әйләнәйек ,- тип улының бүлмәһенә шаҡыны.\n- Аҡса юҡ! Пенсияңа бер аҙна бар бит әле, - тип екерҙе улы.\n- Нисек юҡ?\n- Һин бабай, әллә карточкаңды ла уға тотторҙоңмы?, - тине аптырап ҡатыны.\n- Машинаны йөрөтөп булмағас, биргән инем шул,- тине аҡланғандай Сөләймән.\n- Миҙәхәт, атайыңдың карточкаһын бир! Такси менән барырбыҙ магазингә. Кейен бабай.\n- Улым, апайың әйткәнен ишеткәнһеңдер.\n- Надоели! – тине лә Миҙәхәт, тиҙ генә курткаһын эләктереп, ишекте шарт ябып, сығып та китте.\n- Эй, әбей, минең дә, һинең дә һаулыҡ самалы. Балаларға көн ҡалды шул.\n- Эх, һин! Тураһын әйтһәң ни була? Минең кәрәгем бөттөмө? Һин тип нисә йыл ваҡытымды әрәм иттем! Ә улыңа килгәндә, нисә йыл бергә йәшәп, ҡыл ҡыбырҙаттымы һуң был йортта? Нисәмә йыл эшһеҙ ята, һинән аҡса һурғанды һиҙмәне тип уйлайһыңмы?Аллаға шөкөр, квартирам бар, балаларым мин тип өҙөлөп тора. Үкенерһең әле.\n- Әбей, ҡыҙма әле.\n- Йәшә улың менән!\nҠатыны тиҙ генә шкафтан әйберҙәрен йыйып, төйнәй ҙә башланы.\nТәүге ҡарамаҡҡа аталы-уллы матур ғына йәшәп ятҡандар кеүек ине, бер тапҡыр уларҙы болниста осратып, бер яҡтан һурығып, таяҡҡа тотоноп йөрөгән ағайҙы йәлләп:\n- Бер урамда йәшәйбеҙ, ингеләп йөрөгөҙ,- тинем.\nУл йылды улы менән болнистан ҡайтышлай, бер нисә тапҡыр инеп сыҡтылар. Матурлап аш ашатып, күстәнәстәр һалып оҙатҡыланым.Инде улар күренмәй башлағас, аш һалып, пирожкиҙәр бешереп,иптәшемде ебәрҙем ағайҙың хәлен белешеп кил тип. Ҡара янып ҡайтты иптәшем уларҙан:\n- Әллә атаһын ас тота инде, өйҙә һөт тә, икмәк тә юҡ. Асыуланған инем, буш һыуытҡысты күрһәтеп, улы магазингә китте. Әлдә әле аш һалғанһың, инде асыҡҡан байғош. Ашын ашап, пирожкиһе менән сәй эсеп ултыра ине, улы килеп инде лә, ҡулындағы пирожкиһен тартып алды. Мин аптырап:\n- Ниңә улай итәһең?- тигән инем.\n- Уға күп ашарға ярамай. Диабет. Диета тотабыҙ, - тип аҡырҙы.\nАғайҙы йәлләп, бәлки уны ҡарарға берәй ҡатын кәрәктер, тигән уйға ҡалып, шул турала уға белдергәйнек, эй ҡыуанып китте. Ашарға ла бешерер, һөйләшергә лә кеше булыр тигән булды. Шулай ҙа, улыма әйтермен тигән булды.Бер нисә көндән шылтыратҡан инем, телефонды улы алды. Эштең ниҙә икәнен аңлатҡас, яуабы ҡоро булды:\n- Нам не нужен лишний рот.\nБына шулай. Кеше тормошона ҡыҫылып булмай бит инде. Етмәһә ағай бөтөнләй яңғыҙ түгел, бер әсәләш һеңлеләре, ҡустылары бар. Ул турала бер көн һүҙ ҡуҙғатҡас, иптәшем әй теп һалды, ул малай ишекте бикләп, бер туғанын да индермәй икән , хатта телефонын да тартып алған тип. Туғандары военкоматҡа, ветерандар советына мөрәжәғәт итеп ҡарағандар, ярҙам итегеҙ, ағайҙы үҙебеҙ ҡарайбыҙ тип. Тик ҡыбырлаусы, ағайҙың хәленә инеүсе булмағас, ҡул һелтәгәндәр. Бер Миҙәхәтте осратҡанымда, ағайҙың хәлен һораштым, матур итеп кенә һөйләште, хәҙер йөрөй алмай, ята тине. Мин уны яҡшы ҡарайым, ул риза тине. Ниңә туғандарын индермәйһең тигәс, уларҙан бер файҙа юҡ, атайым көйәләнә генә, тине.\nЙыл башында ағайҙы тыуған көнө менән ҡотларға тип шылтыратҡас, телефонды улы алды. Әҙерәк хәл белешкәс, ағай менән һөйләшәйем тиһәм, уның ауыҙынан әллә ниндәй аңлашылмаған тауыштар ғына ишеттем. Бөтөнләйгә телдән яҙған! Инде байрам үткәс, хәлен белешербеҙ тиһәм, уның үлем хәбәрен ишеттем.\nУларҙың йорто эргәһендә ике-өс машина, улар эргәһендә бер нисә ир тора ине. Һаулыҡ һораштым да, өйҙә кемдәр барлығын белешергә булдым.Шунда бер ир:\n- Өйҙә бер кем дә юҡ,- тине. Мин аптырауға ҡалып:\n- Мәйет ҡайҙа һуң?- тип һорап ҡуйҙым. Ир кеше гараж эргәһендә торған ағайҙың машинаһы яғына ымлап:\n- Багажникта,- тине. Мин саҡ ҡолап китмәнем. Ул арала ҡапҡанан улы күренде.\n- Улым, был ниткән хәл, былар ысынды һөйләйме?- тип улына ҡараным. Ул минең һүҙемде ишетмәгән кешегә һалышты ла, машинаһының ишеген асып, нимәнелер алды ла, ҡапҡа яғына юнәлде.\n- Туҡта әле, улым, улай ярамай бит. Ниңә Газель саҡырманың?, - тигәс\n- Һәр нәмәгә түләр кәрәк, минең аҡсам юҡ, - тип инеп тә китте.\nЙә, Хоҙай! Мәйет багажникта! Улы һөйләшергә лә теләмәй. Нимә уйлай икән бынау ирҙәр? Уларҙы байҡап сыҡҡас, ағайҙың бер туған ҡустыһы Сәғәҙәтте абайлап ҡалдым.\n- Был ни хәл, Сәғәҙәт? Ағайыңды өйгә индерегеҙ, моғайын аят белгән кеше барҙыр арағыҙҙа, матурлап оҙатайыҡ, яҡшы кеше ине бит,- тип уға ҡараным. Уныһы, ҡулын һелтәне лә, минән алыҫҡараҡ юлланды. Ул арала тағы бер машина килеп туҡтаны ла, унан тәүге ҡатынының апайының ҡыҙы Рита күренде. Тиҙ генә уға хәлде аңлатып биргәс, икәүләп өйгә инеп, Миҙәхәт менән һөйләшергә булдыҡ.\nХәлде аңлата башлағас, Миҙәхәт ҡыҙҙы ла китте.\n- Ниңә килдегеҙ, мин һеҙҙе саҡырманым,- тине.\n- Улайһа, мәйетте өйгә индер,аят уҡытайыҡ, кешенән оят бит , - тигән ине апаһы\n- Ҡайҙа улайтып яҙылған? – тип әллә ниндәй библия китаптарын һөйрәп сығарҙы.\n- Оят һиңә, атайың хәрби пенсионер булды, яңы ғына пенсия алды, исмаһам матурлап һуңғы юлына оҙатырға кәрәк, - тип әйтә башлаған инем,\n- Хәҙер үк сығып китегеҙ, иначе мин һеҙҙе..,- тип миңә екеренә башланы.\nАңламаған кеше менән айҡалашып, талашып йөрөүҙән файҙа сыҡмаясағын белеп, Рита менән өйҙән сығып киттек. Элек шым ғына итәғәтле күренгән ирҙе алмаштырып ҡуйғандармы ни? Аптыраным,ниңә ул бер кемдең дә һүҙенә ҡолаҡ һалмай? Ниңә атаһының туғандары менән кәңәшләшмәгән? Әсәһенең өс туған ағаһы ҡала муллаһы, мәйетте оҙатыу шарттарын өйрәтер ине. Әллә уларға хәбәр бирмәгәнме? Бындай ғибрәтте күрмәгәс, башым ошо уйҙарҙан тубалдай булды. Ул арала ҡоҙа тейешле кешеләре Газель машинаһы менән килеп туҡтаны. Эштең ниҙә икәнен төшөнгәс, мәйетте багажниктан алып, үҙенең машинаһына һалырға тигәйне, Миҙәхәт, бер ни өндәшмәй, машинаһын ҡабыҙҙы ла, ҡуҙғалып та китте. Ҡалғандар ни эшләһен, уның артынса ҡуҙғалдылар. Мин әллә барырғамы, юҡмы тип торғанда, Рита:\n- Апай, ултыр беҙҙең машинаға, ҡатындарҙан башҡа бер кем юҡ бит,- тигәс, ризалаштым. Машина ҡала яғына боролғас:\n- Бәй, яңы төҙөгән зыяратҡа ҡуялармы ни? Мине Аҫылбикәм эргәһенә ҡуйығыҙ, унда урын миңә лә бар тигән ине ,- тип аптыраным.\n- Күрәһең бит, бер кем менән һөйләшмәй. Еҙнәм йәл,- тип уфтанып ҡуйҙы Рита.\nБеҙ барып еткәндә зыярат әҙер түгел ине. Көн дә һалҡын ғына, яланда ел үтәнән үтә өрә, йоҡаҡ кейенеп сыҡҡанмын. Ул арала Сөләймән ағайҙың һеңлеләре, уның үлем хәбәрен ишетеп, юлға сыҡҡандарын белгертеп, Ритаға шылтыраттылар. Уларҙы көтә торғас, тамам туңылды, аяҡтар итек эсендә ҡатты, теш-тешкә теймәй ҡалтырата башланы. Һеңлеләре килеп еткәс, мәйетте багажниктан алып, ике ултырғыс араһына таҡта ҡуйып, шунда һалдылар. Яҡын барманым, сөнки марля һымаҡ материалға һалынып, үтә күренеп ята ине мәйет. Кәфенләнмәгәне күренеп тора, тоҡ бәйләгән кеүек баш осонан,аяҡ яғынан бау бәйләнгән ине. Аят уҡыусы ла булманы. Иҫән сағыңда ҡәҙерле генә кеше шундай ҡәҙерһеҙ киткәненә йән әсене, һыҡтаны. Ҡәберенә сәскә һалыусы ла булманы, ап-аҡ ҡарҙар араһында ҡара ер өйөлөп, двп киҫәгенә фамилияһы һәм исеменең баш хәрефе ҡулдан ғына яҙылып, штакетниккә беркетелгән яҙыу ҙа күңелемде ҡырҙы…\nАпайҙың был бәйәне күңелемдә ныҡ уйылып ҡалды, мине уйға һалды.\nКеше тормошонда өс байрам була. Беренсеһе- кеше яҡты донъяға тыуғанда, икенсеһе- никах байрамы, ә өсөнсөһө- һуңғы юлға оҙатыу, уны инде байрам тип атап та булмай, шулай ҙа кешене һуңғы юлға оҙатыу ҙа тантаналы булырға тейештер. Сөнки һәр кеше үҙ ғумерендә ниндәйҙер эҙ ҡалдырып китә: балалар үҫтерә, йорт һала, ағас ултырта, кемдер яңы асыштар эшләй, кемдер китаптар яҙа, кемдер балаларға белем бирә, кемдер бар тормошон илебеҙҙе һаҡлауға бағышлай.\nБыл донъяға тыуғас, беребеҙ ҙә мәңгелек түгел. Яңыраҡ ауылда бер ир мәрхүм булды. Яңғыҙ ғына ата-әсәһенән ҡалған өйҙә йәшәне, бала-сағаһы ла булманы, хөкөмәткә бил бөкмәй, унда- бында йәйҙәрен эшләй ине тамаҡлыҡ, уныһын да эскелеккә тотонор ине. Инде пенсия алып йәшәй башлағайны,ҡайҙалыр эсеп, асҡысын юғалтып, өйө эргәһендә туңып ятҡан. Туғандары йыйылып, матур итеп оҙаттылар һуңғы юлға.\nБыл кеше ниңә багажникка һалып атаһын һуңғы юлға оҙатты икән? Ай-һай, ул ирҙең зиһене теүәл түгелдер, әллә үтә һаранлыҡ касафаты микән? Ярай, атаһының донъяһын һатыр, шул аҡсаға бер килке көн итер, ятырға бер бүлмәле фатиры бар. Ә аҙаҡтан нисек йәшәр? Уның үҙен матурлап һуңғы юлға оҙатыусы булыр микән? Уйланайыҡ әле...


Республиканың 11 ҡалаһында ҡышҡы ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликаның 11 ҡалаһында ҡышҡы ауыл хужалығы йәрминкәләре үтте\n16:27, 17 декабря 2012 Иҡтисад\nБашҡортостанда үткән ял көндәрендә Яңы йыл алды ауыл хужалығы йәрминкәләрендә 330 тоннанан ашыу ит, 35 тонна ҡош ите һәм 6,7 тонна бал һатылды. Йәрминкәләр республиканың 11 ҡалаһында, шул иҫәптән Өфөлә үтте.\nМәҫәлән, Өфөлә бындай 12 йәрминкә үткәрелде. Дөйөм алғанда төбәктә ике көн эсендә – 15 һәм 16 декабрҙә – 2400-ҙән ашыу сауҙа урыны ойошторолдо, тип хәбәр иттеләр БР Ауыл хужалығы министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nАуыл хужалығы йәрминкәләрендә йәмғеһе 82,8 миллион һумға продукция һатылды. Һыйыр итенең килограмы уртаса – 180-270 һум, сусҡа ите – 150-230 һум, һарыҡ ите – 190-290 һум, йылҡы ите 200-280 һум тәшкил итте.\nҠаҙ итенең килограмы йәрминкәләрҙә 250-350 һумға, өйрәк ите – 130-300 һумға, тауыҡ ите – 65-280 һумға һатылды. Балдың килоһы 220-400 һумға тәҡдим ителде.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ҡышҡы йәрминкәләр республикала һәр ял көнө һайын 30 декабргә тиклем үткәреләсәк.


Ауыл хужалығы » Страница 8 » Табын\n12 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы\nРайон хужалыҡтарында иген һәм ҡуҙаҡлы культуралар уңышын йыйыу дауам итә.\nПланға ҡарата уңыштың 71 проценты йыйып алынған. Әммә уҙған йомала, шулай уҡ ял көндәрендә яуған ямғырҙар ураҡ эштәрен тотҡарланы. Хужалыҡтарға бөртөклөләрҙән тыш, "татлы тамыр” уңышын йыйып алаһы бар. Был төшөмлө культура район буйынса дөйөм 3742 гектар майҙанды биләй. Иң тәүгеләрҙән булып йома көндө "Восход-СТ” хужалығы сөгөлдөргә төшөп, 1050 гектарҙың 50-һендәге уңышты йыйып алды. 633 гектар майҙанды биләгән кукурузды силосҡа һалыу планлаштырыла. Урып йыйыу эштәре менән бер рәттән киләһе уңышҡа ла нигеҙ һалына, ужым культураларын сәсеү бара.\nСәйетбаба – баллы төбәк\n08 сентября 2017 йыл | Ауыл хужалығы\nЭлектән уңған ҡортсолары менән дан тотҡан Сәйетбаба төйәгендә бер нисә йыл рәттән үткәрелеп килгән Бал байрамы быйыл да матур үтте. Ауыл мәҙәниәт йорто алдында барған Бал йәрминкәһендә, башҡорт тирмәһе янында халыҡ умарта күселәй гөжләп торҙо.\nКүңелһеҙ хәлгә тарыуың бар\nҮтәк ауылына ингән урында һөтсөлөк фермаһы биләмәһенән сыҡҡан "Т-150” тракторын тап иттек. Хәҙер бында "ШЭ Р.В.Рәжәпов” хужалығы үҙ эшмәкәрлеген алып бара, техника ла был хужалыҡтыҡы булып сыҡты.


Йәш башҡарыусылар өсөн яңы проект\n12 Октябрь 2018, 14:31\nБашҡортостанда йәш һәм талантлы башҡарыусылар өсөн «Алтын йырҙар» проекты старт ала. Проект Йәштәр эштәре буйынса федераль агентлыҡ һәм республиканың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы булышлығында уҙғарыла.\nКонкурстың бүләк фонды 1 миллион һумдан ашыу тәшкил итә. Шоуҙың бөтә этаптарын Башҡортостан юлдаш телевидениеһында ҡарарға мөмкин. Кастингтар 22-30 октябрҙә республиканың дүрт ҡалаһында — Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Туймазыла һәм Сибайҙа ойошторола.\n«Әгәр һиңә 16-30 йәш, башҡорт телендә йырлайһың икән — көсөңдө һынап ҡарарға кил! Төрлө форматтағы һәләтле йырсыларҙы — яңғыҙ башҡарыусыларҙы, дуэттарҙы, төркөмдәрҙе көтәбеҙ», — тип саҡыра ойоштороусылар.\nҠатнашыу өсөн анкета тултырырға һәм башҡорт телендә музыкаль сығыш әҙерләргә кәрәк. Проектта ҡатнашыу бушлай.\nОшонда тулыраҡ мәғлүмәт алырға һәм ҡатнашыусының анкетаһын тултырырға мөмкин.


Матбуғат йортонда күп функциялы медиаүҙәк асырға йыйыналар // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:48, 21 февраля 2020 Иҡтисад\nМатбуғат йортонда күп функциялы медиаүҙәк асырға йыйыналар Фото: Валерий Шахов\nМатбуғат йортонда күп функциялы медиаүҙәк асыу планлаштырыла, тип хәбәр итте Башҡортостандың Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары агентлығы етәксеһе Борис Мелкоедов коллегия ултырышында.\nУның һүҙҙәренсә, унда заманса матбуғат үҙәге, ньюс-рум, журналистар өсөн китапхана булырға тейеш. Үҙәктә республиканың барлыҡ киң мәғлүмәт саралары урынлашыр тип күҙ уңында тотола.\nБыл бинаның тарихы 1967 йылға, Өфөлә гәзит-журнал һәм редакция-нәшриәт комплексы төҙөү тураһында ҡарар ҡабул ителгән ваҡытҡа барып тоташа.\n1971 йылда Матбуғат йортоноң производство корпусы асылған. Бер йылдан редакция-нәшриәт комплексы төҙөлөшө тамамланған. Шул ваҡыттан бирле бинала республика һәм ҡала гәзит-журналдары, альманахтар һәм башҡа баҫмаларҙың редакциялары урынлашҡан.\nҺуңғы бер нисә тиҫтә йылда бинаға аҡса һалынмаған. Ул насар торошта, коммуникацияларҙы алмаштырыуҙы һәм яңынан планлаштырыуҙы талап итә.\nТеги: киң мәғлүмәт саралары, мәғлүмәт йорто


“Һеҙ – башҡалар өсөн үрнәк” » Башҡортостан гәзите\n“Һеҙ – башҡалар өсөн үрнәк”\n1-12-2017, 00:04 // Спорт һәм туризм // Баҫып сығарырға\nБыйыл июлдә Төркиәнең Самсун ҡалаһында үткән XXIII йәйге Сурдлимпия уйындарында ҡатнашҡан спортсыларға һәм уларҙың тренерҙарына, спорт мәктәбе директорҙарына, инструкторҙарға дәүләт наградалары тапшырылды. Хәтерегеҙгә төшөрәбеҙ: уйындарҙа Башҡортостан спортсылары ун бер миҙал яулағайны – дүрт алтын, алты көмөш, бер бронза.\n– Беҙ һеҙҙең менән ғорурланабыҙ, ҡаҙаныштарығыҙ – республиканың үҫешенә һалынған хазина. Сурдлимпия хәрәкәте – спорт ҡына түгел, ул мөмкинлектәре сикләнгән кешеләр өсөн өҫтәмә үҫеш мөмкинлеге. Һеҙ – башҡалар өсөн үрнәк, – тине республика Хөкүмәте Премьер-министры Рөстәм Мәрҙәнов бүләкләү тантанаһында. Ул Сурдлимпия хәрәкәтенең дәүләт ярҙамына мохтаж булыуын, мөмкинлектәре сикләнгәндәр спорт менән даими шөғөлләнһен өсөн шарттар тыуҙырыуҙың мөһимлеген билдәләп үтте.\nӘлеге ваҡытта Башҡортостанда ишетеү һәләтендә кәмселеге булған 3 меңгә яҡын спортсы бар. Уларҙың 137-һе олимпия резервындағы махсус спорт мәктәптәрендә шөғөлләнә. Әлбиттә, уларға яҡшы шарттар тыуҙырыу мөһим. Шуға ла ҡыҙҙар һәм егеттәр Өфөнөң Ҡамышлы урамында төҙөлгән “Спорт әҙерлеге үҙәге” бинаһының асылыуын түҙемһеҙлек менән көтә. Үҙәк сафҡа инһә, Өфөлә халыҡ-ара ярыштар ҙа ойошторолор тип көтөлә.\n15-се балалар һәм үҫмерҙәр олимпия резервы махсус спорт мәктәбе тренеры:\n– Беҙҙең хеҙмәтте юғары баһалағандары өсөн республика етәкселегенә рәхмәт. Ҡаҙаныштарыбыҙ етерлек – һуңғы өс йылда Рәсәй беренселегендә һәм халыҡ-ара ярыштарҙа 25-тән ашыу призлы урын алдыҡ. Әммә уларға ирешеүе еңелдән түгел, сөнки әлегә беҙ теләгәнсә шарттар тыуҙырылмаған. Мәҫәлән, еңел атлетика менән тулы циклда шөғөлләнеү һәм ярыштар ойоштороу өсөн яҡшы манеж, майҙандар юҡ. Сөйөү буйынса сектор Өфөнөң Затон биҫтәһендәге 5-се спорт мәктәп-интернатында һәм 128-се мәктәптә генә бар.


5 сентябрҙә Башҡортостандағы ер тетрәү – белгестәр фекере // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n5 сентябрҙә Башҡортостандағы ер тетрәү – белгестәр фекере\n14:55, 5 сентября 2018 Йәмғиәт\n5 сентябрҙә Башҡортостандағы ер тетрәү – белгестәр фекере Фото: www.emsc-csem.org\nӨФӨ, 2018 йыл, 5 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\nБөгөн таңғы дүрт тирәһендә Башҡортостанда ер һелкенеүе теркәлгән. Быны үҙендә айырыуса Өфө, Белорет һәм Салауат райондарында йәшәүселәр тойған. Өфөләр социаль селтәрҙә йорттарының бәүелгәнен һиҙеүен яҙа, биналарҙа люстралар, карауаттар һелкенгәнен, ә йорт хайуандары борсоулы булғанын билдәләй.\nАлдан хәбәр ителгәнсә, 5,5 магнитудалы ер һелкенеү шаршамбы Уралда Өфөнән көнсығышҡа табан 133-се саҡрымда булған. Сейсмик әүҙемлек Силәбе өлкәһенең Ҡытау-Ивановск муниципаль районында 10 саҡрым тәрәнлектә теркәлгән.\nТөбәк Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы хәбәр итеүенсә, республика биләмәһендә ер һелкенеү оҙаҡ булмаған. «Литосфера плиталарының хәрәкәте ер тетрәүгә килтергән, — тип «Башинформ» агентлығына комментарий бирҙеләр ведомствоның матбуғат хеҙмәтендә, ҡайһы бер кешәләрҙең һелкенеүҙең техноген характер йөрөтөү тураһында фекерен кире ҡағып. — Оператив хеҙмәттәр биләмәләрҙе ҡарап сыҡты. Электр һәм газ, һыу тәьминәтендә өҙөклөктәр юҡ. Һәләк булғандар, зыян күргәндәр юҡ. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан Республикаһы буйынса Баш идаралыҡтың оператив штабы йыйылған».\n«Ер шары йәшәй, үҫешә һәм ер һелкенеү – ул ғәҙәти күренеш», — тип аңлатма бирҙе Башҡортостандағы төнгө ер һелкенеүгә география фәндәре кандидаты, М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының Өҫтәмә белем биреү институты ҡарамағында география уҡытыусылары курстары етәксеһе, профессор Ринат Фәтҡуллин.\nУның һүҙҙәренсә, бер нисә йыл элек Өфөлә ер тетрәгәйне, ул саҡта ашығыс хеҙмәттәр хатта Октярь проспектында йәшәүселәрҙе эвакуациялау тураһында иҫкәрткәйне. Ғалим шулай уҡ Урал тауҙарынан көнбайышҡа табан Өфө урынлашҡан платформа өлөшөндә иң күберәге 2 балл була алыуын билдәләне.\nУның коллегаһы, география фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең Почетлы геодезисы, Хәрби фәндәр академияһының ғәмәлдәге ағзаһы профессор Геннадий Турикешев Башҡортостанда үҙендә лә ер һелкенеү булыуы ихтимал тип иҫәпләй. Мәҫәлән, уның һүҙҙәренсә, көслө ер тетрәү Башҡортостандың Архангел районында 19 быуатта булған.\n«Өс баллы ер тетрәү беҙҙең көндәрҙә Мәләүездә, Өфөлә булды. Урал тауҙары – тергеҙелеүсе тауҙар, улар күтәрелә, ҡатламдарҙың тектоник ҡайтанан төҙөлөүе бара һәм бына ҡайҙалыр нимәлер булған», — тип билдәләй белгес. Шулай уҡ, ғалим фекеренсә, ер тетрәүгә кеше факторы ла сәбәпсе булыуы ихтимал. «Бындай ер һелкенеү йыш ҡына Татарстанда Әлмәт районында була. 1982-2000 йылдарҙа унда 700-гә яҡын ер тетрәү теркәлгән», — ти Геннадий Турикешев. Шул уҡ ваҡытта ул 2018 йылдың 5 сентябрендәге ер тетрәүгә нимә сәбәпсе булыуын әйтә алмай. «Моғайын, ул үҙенән-үҙе булғандыр», — тип фекерләй агентлыҡ әңгәмәсеһе.\nҒалим шулай уҡ әле сейсмология мәсьәләләре менән шөғөлләнеүсе берҙән-бер ойошма Өфөлә булыуын өҫтәне. Ул Башҡорт дәүләт университеты ҡарамағында Космик хеҙмәттәр үҙәге. Вуздың сейсмик станцияһы Өфө районының Лекаревка ауылында урынлашҡан.\nТеги: ер һелкенеү


Радулов Александр Валерьевич — Башҡорт Википедияһы\nАлександр Радулов — ЦСКА уйынсыһы (2012 йыл)\nТүбән Тагил, Рәсәй\nсит яҡ һөжүмсе\n2004 Динамо Мәскәү\n2004—2006 Квебек Ремпартс\n2006—2008 Нэшвилл Предаторз\n2008—2012 Салауат Юлаев\n2012—2016 ЦСКА Мәскәү\n2016—2017 Монреаль Канадиенс\n2017—... «Даллас Старз»\nБунша, Rads, Радул, Радик\nРаду (ингл. Radu)\nРадулов Александр Валерьевич (5 июль 1986 йыл) — Рәсәй хоккейсыһы, һөжүмсе. Ике тапҡыр донъя чемпионы. 2017 йылдан «Даллас Старз» хоккей клубы уйынсыһы.\nАлександр Радулов 24.09.2011 Амур—Салауат Юлаев\n4 Спорт ҡаҙаныштары\n5.1 Халыҡ-ара ярыштары\nАлександр Валерьевич Радулов 1986 йылдың 5 июлендә Свердловск өлкәһенең Түбәнге Тагил ҡалаһында тыуған. Тәүге аҙымын «Спутник» клубында башлай. Һуңынан Тверь хоккей командаһында, «Динамо» (Мәскәү), Салауат Юлаев, өс миҙгел Канаданың йәштәр лигаһында сығыш яһағас, НХЛ-дың «Нэшвилл Предаторз» командаһында ике миҙгел уҙғара. Радулов юлаевсылар рәтенә НХЛ-дың «Нэшвилл Предаторз» клубынан 2008 йылда күсеп килә. 2012 йылдан — Мәскәүҙең ЦСКА командаһы уйынсыһы. Үҙ карьераһында юниорҙар араһында Рәсәй командаһы составында ике тапҡыр донъя беренселегенең бронза миҙалына лайыҡ була. Канада хоккей лигаһының иң шәп уйынсыһы исемен дә ала. Рәсәй йыйылма командаһында 2007 йылдан сығыш яһай башлай.\nРадуловтар сығыштары менән Түбәнге Тагилдан. Атаһы Валерий Юрьевич урындағы «Спутник» хоккей командаһында уйнаған. Александрҙың олатаһы ла хоккей мөхитендә ҡайнап, спорт майҙансығының хеҙмәткәре булып эшләй. Шуға ла ағалы-ҡустылы Радуловтар, ғаилә традицияһын дауам итеп, боҙ майҙансығын икенсе өйгә әйләндерә. 1999 йылда Радуловтар ғаиләһе Ярославль ҡалаһына күсеп китә. 13 йәшлек Александр Ярославль хоккей мәктәбендә шөғөлләнеүен дауам итмәксе була. Тик ундағы тренер, буласаҡ «йондоҙ»ға ҡарап, хоккей һинең шөғөлөң түгел, тип ишекте яба. Радулов юғалып ҡалмай, бер йыл буйы ағаһының командаһында шөғөлләнгәндән һуң, Мәскәүҙең «Динамо» хоккей клубына барып яҙыла. Тормош дауам итә. Йәш Радулов яйлап "Динамо"ның төп составына эләгә, тик унда нығына алмай һәм клуб етәкселеге Сашаны Тверь хоккей командаһына ҡуртымға бирә. Шунан башлана ла инде геройыбыҙҙың уңыштары. Ул Тверь хоккей һөйөүселәренең кумирына әйләнә. Һәр бер йәш хоккейсы хыялланған һымаҡ, Александр ҙа НХЛ-да уйнағыһы килә. Ул ваҡыттағы донъя "йондоҙҙары"ның гәзит-журналдарҙа сыҡҡан фотоларын йыя, улар кеүек булыр өсөн көнө-төнө үҙ өҫтөндә эшләй. Һәм хыялы тормошҡа аша. «Динамо» өсөн бер генә уйын уҙғарған Радуловҡа НХЛ белгестәре күҙ һалып, «Нэшвилл Прэдаторз» клубы вәкилдәре уны һайлап ала. Шулай итеп кесе Радулов океан аръяғына юллана. Тик унда ла шунда уҡ төп составҡа эләкмәй, фарм-клубта уйнарға мәжбүр була. Бер миҙгелдә генә 32 шайба индереп, 45 пас бирә, иң өмөтлө уйынсыға әйләнә. Һөҙөмтәһе көндән-көн яҡшыра бара. Икенсе йылына 62 уйында 61 гол индереп, 93 тапҡыр гол индереүгә булышлыҡ итә. Бер осрашыуҙа хатта ете тапҡыр уңышҡа өлгәшә. Шулай ҙа ҡайһы бер белгестәр, был һөҙөмтәһенә ҡарамаҫтан, төп составҡа тиҙ генә эләкмәҫ, тип күҙаллай. Әммә 20 йәшлек уйынсы барыһын да пыран-заран килтерә, һәм "Нэшвилл"дың төп составына юл ала.\nБик көслө, хәрәкәтсән уйынсы, — тип билдәләй уны клуб тренеры Барри Тротц.\nНи тиклем күберәк уйнай, шул хәтлем тотоп алғыһыҙ хоккейсыға әйләнә. Бындай тиҙлеге менән ул, башҡаларҙан айырмалы рәүештә, күп ҡапҡасыларҙың "дошманы"на әүерелде. Тик ҡапҡаға ғына уҡталыуы менән Александр хатта Овечкиндан да ҡурҡынысыраҡ була. Күнекмәләр ваҡытында ла, ял иткәндә лә һис кенә лә тик ултырмай. Уның энергияһы командаға ла ҙур йоғонто яһай. Тәүге миҙгелдә ул «Нэшвилл» составында 64 уйында 37 (18+19) мәрәй туплай. Күп тә үтмәй, Рәсәй йыйылма командаһы составына саҡырыу ала. Рәсәй хоккей һөйөүселәренең күптәренә билдәле булмаған Александр, барыһын да хайран ҡалдырып, команда составында донъя чемпионы исемен яулай. Ул ғына ла түгел, еңеү шайбаһын индерә. Егеттең шатлығын бөтә Түбәнге Тагил халҡы байрам итә. Бигерәк тә шунда ҡалған олатаһы ҡаланың иң хөрмәтле кешеһенә әйләнә. Шуғамы икән инде, Радуловтың хис-тойғолары тыуған яғына тарта. Беренсе булып «Салауат Юлаев» клубы етәкселеге быны һиҙеп ҡалып, уның менән ҡыҙыҡһыныуын белдерә. «Нэшвилл» клубы менән килешеү дауам итһә лә, Александр Радулов, өфөләрҙең саҡырыуын ҡабул итеп, Башҡортостанға юллана. 2011 йылда «Салауат Юлаев» составында Гагарин Кубогына эйә була.\nАлександр Радулов атай булды... — «Что происходит?» сайты, 2015, 12 ноябрь. (рус.)\nХоккейсы Радулов һәм гимнастка Дмитриева туй үткәрҙе. — «НТВ-Спорт» сайты, 2015, 11 август. (рус.)\nКарьера[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nСпорт ҡаҙаныштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nДонъя чемпионатты бронза призеры (Мәскәү 2007).\nДонъя чемпионаты еңеүсеһе (Канада 2008).\nДонъя чемпионаты еңеүсеһе (Швейцария 2009).\nГагарин Кубогы призеры (Салауат Юлаев 2010).\nГагарин Кубогы эйәһе (Салауат Юлаев 2011).\nРәсәй чемпионы (Салауат Юлаев 2011).\nРәсәй чемпионы (ЦСКА 2015).\nГагарин Кубогы бронза призеры (ЦСКА 2015).\nГагарин Кубогы көмөш призеры (ЦСКА 2016).\nЙәштәр донъя чемпионаты көмөш призеры 2005, 2006.\nИң яҡшы уйынсы (CHL) 2006.\nИң яҡшы бомбардир (CHL) 2006.\nИң яҡшы бомбардир Квебек Баш юниор хоккей лигаһы (Жан Беливо Трофи) 2006.\nЯҡшы уйынсы Мемориал кубогы (Стэффорд Смайт Мемориал Трофи) 2006.\nМайкл Брир Мемориал Трофи эйәһе 2006.\nЯҡшы һөжүмсе Квебек Баш юниор хоккей лигаһы (Telus Кубогы) 2006.\nИң яҡшы уйынсы КХЛ регуляр чемпионаты 2009—2010.\nИң яҡшы бомбардир КХЛ плей-оффтың 2009—2010.\nСекунда призы — иң шәп голы тыуған хоккейда, 6 секунда («Салауат Юлаев» — «Югра» ярышы)..\n«Яҡшы бомбардир» призы эйәһе 2010—2011.\n«Алтын сәкән» призы эйәһе 2009—2010, 2010—2011.\nБөтө йондоҙҙар ярышы (КХЛ) биш тапҡыр ҡатнашыусы (2009, 2010, 2011, 2012, 2013).\nУ Үткәргән уйындар һаны Штр Штраф ваҡыты +/− Плюс-минус\nГ Голдар П Һөҙөмтәле пастар М Мәрәйҙәр\n- Статистика билдәле түгел — Статистика һаналмай\n2003-04 ТХК Тверь Юғары хоккей лигаһы 42 15 16 31 -- 102 -- -- -- -- -- --\n2003-04 Динамо Мәскәү Суперлига 1 0 0 0 -- 2 -- -- -- -- -- --\n2008-09 Салауат Юлаев КХЛ 52 22 26 48 26 92 4 0 2 2 1 4\n2009-10 Салауат Юлаев КХЛ 54 24 39 63 44 62 16 8 11 19 7 10\n2010-11 Салауат Юлаев КХЛ 54 20 60 80 27 83 21 3 15 18 9 42\n2011-12 Салауат Юлаев КХЛ 50 25 38 63 1 64 6 0 6 6 1 2\n2012-13 ЦСКА Мәскәү КХЛ 48 22 46 68 12 86 9 1 6 7 -4 0\n2013-14 ЦСКА Мәскәү КХЛ 34 9 25 34 19 75 - - - - - -\n2014-15 ЦСКА Мәскәү КХЛ 46 24 47 71 37 143 16 8 13 21 7 20\n2015-16 ЦСКА Мәскәү КХЛ 53 23 42 65 27 73 20 4 12 16 5 26\n2016/17 Монреаль Канадиенс НХЛ 76 18 36 54 10 62 6 2 5 7 0 6\n2017/18 Даллас Старз НХЛ\nХалыҡ-ара ярыштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЮниор донъя чемпионаты 2004 Рәсәй (юниор.) ЮДЧ 6 2 5 7 2\nЙәштәр донъя чемпионаты 2004 Рәсәй (йәш.) ЙДЧ 6 2 1 3 4\nЙәштәр донъя чемпионаты 2006 Рәсәй (мол.) ЙДЧ 6 1 3 4 4\nБөтәһе (юниор. һәм йәш.)\n2007 Рәсәй ДЧ 9 2 0 2 6\n2008 Рәсәй ДЧ 6 0 3 3 2\n2009 Рәсәй ДЧ 9 4 6 10 10\n2010 Рәсәй ОУ 6 4 1 1 2 4\n2011 Рәсәй ДЧ 4 9 2 5 7 6\n2013 Рәсәй ДЧ 6 8 5 5 10 4\n2014 Рәсәй ОУ 5 5 3 3 6 4\nБөтәһе (төп йыйылма команда)\n↑ «Что происходит?» сайты, 2015, 12 ноябрь 2015 йылдың 16 ноябрь көнөндә архивланған. (рус.)\n↑ «НТВ-Спорт» сайты, 2015, 11 август (рус.)\nСалауат Юлаев рәсми сайт\nИке тапҡыр донъя чемпионы Александр Радулов Өфөлә уйнауына бик шат(недоступная ссылка)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Радулов_Александр_Валерьевич&oldid=1056550 ҡабул ителгән\nII дәрәжә «Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн» ордены миҙалы менән наградланыусылар\nАлфавит буйынса хоккейсылар\nСалауат Юлаев командаһының уйынсылары\nРәсәй хоккей һөжүмселәре\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:09 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Рөстәм Хәмитов «Һөт иле» фестивалендә булды\n28 Август 2017, 14:05\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Конгресс-холл янындағы Салауат Юлаев исемендәге майҙанда уҙған «Һөт иле» VII бөтә Рәсәй фестивалендә булды.\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Конгресс-холл янындағы Салауат Юлаев исемендәге майҙанда уҙған «Һөт иле» VII бөтә Рәсәй фестивалендә булды.\nРеспублика етәксеһе ҡала халҡы менән аралашты, ғилми-танып белеү шоуы, 3D-баҫма, роботтар шоуы һәм башҡалар ойошторолған «Һөт почтаһы», «Флипбук-студия», «Йәшел оранжерея», «Йәшәрткес алма», «Һөт медиа-студияһы», «Һөт оҫтаханалары», «Инновацион асыштар биләмәһе» интерактив күңел асыу майҙансыҡтарын ҡараны. Байрам сиктәрендә «Һөт юлы буйлап сәйәхәт» тигән квест һәм спорт фестивале уҙҙы.\nРөстәм Хәмитов фермер баҙарында һәм һөт йәрминкәһендә булды, унда үҙ продукцияһын республиканың иң эре ауыл хужалығы етештереүселәре тәҡдим иткәйне. «Һөт иле»ндә тәүгә «Сыр кибете» ойошторолдо. Унда сараға килеүселәр Башҡортостандың сыр ҡайнатыусылары етештергән төрлө сыр сортынан ауыҙ итә һәм һатып ала алды.\nӨфөлә 2011 йылдан уҙғарылып килгән «Һөт иле» бөтә Рәсәй фестивале – Рәсәйҙә һөт һәм һөт продукцияһына арналған иң ҙур ғаилә байрамы. Уны ойоштороусылар – Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, Башҡортостан Ауыл хужалығы министрлығы, Өфө хакимиәте, Милли һөт етештереүселәр союзы (СОЮЗМОЛОКО) һәм Башҡортостандың Сауҙа-сәнәғәт палатаһы.\nФестиваль һөттө һәм һөт продукцияһын ҡулланыуҙы дәртләндереү Бөтә Рәсәй программаһын ғәмәлгә ашырыу сиктәрендә ойошторола һәм уҙғарыла. Сараның маҡсаты – Башҡортостан етештереүселәренең һөт һәм һөттән эшләгән аҙыҡ-түлекте ҡулланыуҙы арттырыу, дөрөҫ туҡланыуҙы һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалау.\nБыйыл фестивалдә һөт эшкәртеү менән шөғөлләнеүсе 25 ҙур ойошма һәм 14 фермер хужалығы ҡатнашты.\n2017 йылдың ете айында Башҡортостанда 1,044 миллион тонна һөт, 180 мең тонна ит етештерелгән. Республика тулайым һөт продуктының күләме буйынса Рәсәйҙә икенсе урынды биләй.


Мерәҫтәр сәләмәт тормош яҡлы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Мерәҫтәр сәләмәт тормош яҡлы\nМерәҫтәр сәләмәт тормош яҡлы 19.07.2013 // Йәмғиәт\nРеспубликала “Айыҡ ауыл” конкурсында ҡатнашыусы ауылдар һанының йылдан-йыл арта барыуы ҡыуандыра. Әйҙәүсе булғас, ҡушылыусыһы табылыр тигәндәй, айыҡ йәшәү яҡлылар, сараны күптән көткәндәй, шунда уҡ дәррәү күтәреп тә алды. Райондарҙан бер генә түгел, хатта бер нисә ауыл акцияла ҡатнашып, иҫерткес эсемлектән баш тартырға теләк белдерҙе. Улар халыҡтың әхлаҡи һәм физик сәләмәтлеген һаҡлау буйынса төрлө эш алып бара, сәләмәт йәшәү рәүешенә саҡырыусы саралар үткәрә.\nБаймаҡ районының Мерәҫ ауылы ла быйыл акцияла ҡатнашырға теләк белдергән. Мерәҫ – райондың иң матур, төҙөк төбәктәренең береһе. 2007 йылда «Иң матур ауыл” телевизион конкурсында мерәҫтәр призлы урынды яулаған. Ике йыл рәттән муниципаль район хакимиәте башлығының төҙөкләндереү буйынса күсмә вымпелына лайыҡ булған. Ғөмүмән, ауылда эшһөйәр, тырыш, дәртле халыҡ йәшәй.\n—Беҙҙә һәр кем сәмләнеп донъя көтә, — ти Мерәҫ ауыл биләмәһе башлығы Таңсулпан Хафизова. – Кемделер өгөтләү кәрәкмәй, тик ойоштороу ғына булһын. “Айыҡ ауыл” акцияһына ҡушылырға тәҡдим иткәс, ауылдаштар шунда уҡ риза булды. Бының өсөн беҙҙә шарттар етерлек. Иң мөһиме — халыҡ эскелеккә бирелмәгән, һәр кем үҙенсә донъя көтөргә тырыша, эшен таба, йүнен күрә.\nЫсынлап та, Таңсулпан Миңләхмәт ҡыҙының һүҙҙәрендә хаҡлыҡ бар. Ауыл төҙөк, таҙа. Йорттар береһенән-береһе матурыраҡ. 212 шәхси хужалыҡта 812 кеше йәшәй. Мерәҫ мәктәбендә 61 уҡыусы белем алһа, балалар баҡсаһына 25 бәләкәс йөрөй. Шәхси эшҡыуарҙарҙың күпселегенең пилорамаһы бар, улар ағас эшкәртеү, умартасылыҡ менән шөғөлләнә. Ауылда өс шәхси һәм бер райпо магазины бар.\nӘлбиттә, янында кәңәшселәре һәм фекерҙәштәре булмаһа, етәксе бер үҙе генә яуаплы эшкә тәүәккәлләргә батырсылыҡ итмәҫ ине. Ветерандар (етәксеһе – Рәфилә Ямантаева), ҡатын-ҡыҙҙар (Эльвира Әбдрәхимова) советтары, “Ағинәйҙәр” (Миңнур Мифтахетдинова), “Атайсал” аҡһаҡалдар клубы ағзалары (Ғәбит Ямантаев), клуб, китапхана хеҙмәткәрҙәре, мәктәп коллективы, ауыл депутаттары менән берлектә башҡарған эш үҙ һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмаҫ.\nАуылдаштары араһында сәләмәт тормош алып барыуҙа иман йортоноң да роле ҙур. Мерәҫ ауылы мәсетенең имам-хатибы Хәмзә хажи Хафизов әйтеүенсә, һуңғы ваҡытта дин юлына баҫыусылар күбәйә. Бигерәк тә йәштәр иманға тартыла, мәсеткә йөрөй. Аҙна һайын йома намаҙы үтә, йәштәргә никах уҡыйҙар, сабыйҙарға исем ҡушалар, армияға барыусылар имен-һау әйләнеп ҡайтһын өсөн доға ҡылалар, фатиха бирәләр. Беҙ барған көндә ауыл халҡы мәсеттең соланын яңыртыу өсөн өмәгә сыҡҡайны.\nМерәҫ ауылының бер яҡ ситендә “Ҡыҙыл китап”ҡа индерелгән ҡарағастар үҫә. Ауылдың матурлығын һаҡлап, уны киләсәк быуынға тапшырыу маҡсатында был урын кәртәләп алынған, һәм уға “Еңеү паркы” тигән исем бирелгән. Унда Бөйөк Ватан һуғышында хәбәрһеҙ юғалғандар иҫтәлегенә ҡуйылған “Билдәһеҙ һалдатҡа” һәйкәле бар. Был парк – ауыл халҡының иң яратҡан ял урындарының береһе, ул һәр саҡ ҡараулы һәм таҙа. Кис унда балалар уйнай, йәштәр тәүге мөхәббәт һүҙҙәрен әйтә, ололар бер-береһе менән осрашып аралаша. Әйткәндәй, ауылдың иң өлгөлө ғаиләләренең береһе, күптән түгел бергә йәшәүҙәренең 50 йыллығын билдәләгән Гөлсирә менән Роберт Әбдрәхимовтар ҙа ҡасандыр ошо ҡарағастар араһында ғүмерлеккә бергә булырға һүҙ биргән. Мерәҫтәр сәләмәт тормош алып барыу юлында һәр яҡлап өлгө күрһәтә. Ауыл хакимиәте башлығы эскелекте үҙ итеүселәр менән шәхси һөйләшеү алып бара, хатта теләүселәр өсөн махсус дауалау тәҡдим ителә. Шулай уҡ изге йома көнөндә бер генә сауҙа нөктәһендә лә алкоголле эсемлек һатылмай, байрам өҫтәлендә “ялтыр баш”тар түрҙән урын алмай.\nКиләсәктә алкоголһеҙ туй үткәреү буйынса ла эш башланған. Был йәһәттән ауылдың ағинәйҙәре һәм аҡһаҡалдары ғәйәт ҙур эш башҡара. Уларға Мерәҫ ауылында бөгөн иҫән булған берҙән-бер һуғыш ветераны Хажғәле Рыҫмөхәмәтовтың аҡыллы һүҙҙәре, тос фекерҙәре лә ҡушыла. Утыҙ йылдан ашыу дин юлында булған олатайҙың һәр һүҙе ауылдаштары өсөн фәһемле, ҡылған ғәмәлдәре өлгө. "Күмәкләгән — яу ҡайтарған" ти халыҡ мәҡәле лә. Бер уйҙан, бер теләктән изге эшкә тотонғандар икән, тимәк, мерәҫтәрҙең “Айыҡ ауыл” акцияһында еңеүҙәренә ышанысы ҙур. Ышаныстан да бигерәк, теләктәре көслө.