Ен — Башҡорт Википедияһы\nЕн һүрәте төшөрөлгән боронғо ашшур ташы\nЕн (ғәр. جن "жин") — ғәрәп мифологияһындағы зат, һуңынан ислам тәғлимәтенә инеп китә, яуыз көстәргә ҡарай. Исламға тиклем ғәрәптәр ендәргә табынған. Исламға ярашлы, ендәр төтөнһөҙ саф ялҡындан яралтылған, кешенең 5 һиҙеү ағзаһының береһе лә уны тоймай, кешеләр йәнәшендә йәшәй, уларҙан алдараҡ барлыҡҡа килгән, кешеләр кеүек үк Аллаға ышаныу-ышанмауҙары мөмкин.\nҒәрәп мифологияһында ендәрҙең дүрт төрө бар: ғифрит, гүл, силә, мәрид (мәлик). Улар араһында иң ҡеүәтлеһе һәм яуызы — ғифрит, утты уйнатыусы был ен иблескә хеҙмәт итә һәм кешегә етди зыян яһарға һәләтле. Гүл — ғәрәп мифтарындағы зат, ҡатын-ҡыҙ ҡиәфәтендә, сүллектәрҙә һәм зыяраттарҙа йәшәй, яңы йән биргән үләкһә менән туҡлана. Мәридтәр (мәликтәр) — һауа ендәре, аҡыллылар, бөтә ендәрҙең батшаһы тип һаналалар. Силә — ендәрҙең иң көсһөҙө, ҡиәфәтен үҙгәртә алмай һәм ағастан ҡурҡа (ағас таяҡ менән бер һуҡҡандан да үлә).\nКөнбайыш мәҙәниәтенә ендәр тәү сиратта Мең дә бер кисә тигән йыйынтыҡ аша барып ингән, унда енде ҡулдарын күкрәге тәңгәлендә ҡаушырған, әммә лампа эсенә бикләнгән, лампаны ышҡып, уны уятҡан һәр кемдең теләген үтәй торған тылсымлы зат итеп күҙ алдына килтерәләр.\n1 Исламға тиклемге мәҙәниәттә\n2 Исламда ендәр\n3 Сөләймәндең ендәре\n4 Ендәр — ауыҙ-тел ижадында\n5 Ендәр сәнғәттә\n5.2.5 Компьютер уйындары\nИсламға тиклемге мәҙәниәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nАрхеологик табылдыҡтарға ҡарағанда, төньяҡ-көнбайыш Ғәрәбстанда илаһтарға табынған кеүек итеп ендәргә табынғандар. Боронғо Пальмирала кешеләр «енней»ҙәргә — һәйбәт илаһтарға баш эйгән. Борон мәжүси ғәрәптәрҙең илаһтай күреп ендәргә инанғанлығын Ҡөрьән сүрәһе лә дәлилләй:\nМәккәлеләр ендәргә табынғанда ҡорбан килтергән.\nЕндәргә рим мифологияһында — генийҙар, ә боронғо гректарҙа даймондар, йәки демондар (бор. гр. δαίμων) тап килә.\nИсламда ендәр[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠөрьән сүрәһе: Ендәр\nИсламға ярашлы, Аллаһ аҡылы булған йән эйәләренең өс төрөн яралтҡан: нурҙан — фәрештәләрҙе, балсыҡтан — кешеләрҙе һәм өткөс ялҡындан — ендәрҙе. Ен һүҙе жәннә (йәшерен) тигән ғәрәп һүҙенән барлыҡҡа килгән. Шулай итеп, ендәр кеше күҙенә күренмәҫ заттар була.\nМөхәммәттең сәхәбәһе Ибн Ғәббәс былай тигән: «Беренсе булып (әҙәм заттары барлыҡҡа килгәнсе) Ергә ендәр ебәрелгән. Әхләҡһеҙлеге һәм дошмансыллығы менән бөтә мөмкин булған сиктәрҙе үткәс, Аллаһы Тәғәлә улар янына Иблесте (ул мәлгә ҡәһәрләнмәгән һәм бик ғилемле, иманлы булғанлыҡтан фәрештәләр араһында йәшәгән ен) һәм тағы бер нисә фәрештәне ебәргән. Улар көс менән әшәкелекте һәм һуғыштарҙы туҡтатҡан. Бынан һуң Әҙәм (менән Һауа) яратылған».\nИсламда яҙылғанса, кешеләр кеүек үк ендәр ҙә хаҡ йә нахаҡ юлды һайларға хоҡуҡлы.\nШулай итеп, ендәр араһында иманлылар (мосолмандар) һәм мөртәттәр бар, былары Иблескә хеҙмәт итә һәм шайтан тип йөрөтөлә. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙең Ҡөрьән уҡығанын ишетеп, күп ендәр ислам ҡабул иткән:\n14 быуат ғәрәп манускриптында ендәр һүрәте\nМосолмандар инаныуынса, күп кешеләрҙе Иблес ялғанға һәм күп аллалылыҡҡа әүрәтә. Был ен, Аллаһ тарафынан һайлап алынып, фәрештәләр менән күктә йәшәргә тейеш булған, тик сикһеҙ хакимлығынан иҫереп, Аллаһтың бойороғон боҙған һәм күктән ҡыуылған.\nЕндәр күп йәһәттән кешеләргә оҡшаған, улар ризыҡ ейеүгә мохтаж, өйләнә, бала таба, үлә, Аллаһ уларға ла үҙ рәсүлдәрен ебәрә. Тик ендәр кешеләрҙән оҙағыраҡ йәшәй. Кеше кеүек үк, ендәр ҙә ҡиәмәт көнөндә сират күперенән үтәсәк, иманлылары ғына йәннәткә эләгәсәк.\nАли яҙмаларында ендәр һүрәте: Гүлистан һарайы\nСәләфиҙәр фекеренсә, ендәр кеше ҡаршыһына әҙәм, януар йә үҫемлек ҡиәфәтендә килеп баҫа ала. Ендәр шулай уҡ тере заттарҙың йәнен һәм тәнен баҫып алырға һәләтле, ҡайһы берҙә улар быны зыян килтерер өсөн йә иһә кешегә ғашиҡ булһалар эшләй. Ендән һаҡланыр өсөн мосолманға өйөндә Ҡөрьәнде йышыраҡ уҡыу фарыз. Әгәр кешегә ен эйәләшһә, уны тик Аллаһ исеме менән генә ҡыуып сығарып була. Яуыз ендәр һәм шайтандар кешене юлдан яҙҙыра, илаһтарға табынырға мәжбүрләй. Өйгә ен эйәреп инмәһен өсөн, мосолман ишектән ингәндә «бисмиллаһ» әйтә.\nЕндәрҙең тормош-көнкүреше күп йәһәттән кешенекенә оҡшаш. Уларҙың ғаиләләре, балалары, батшалары, хөкөмдәре, туйҙары һәм башҡа йолалары бар. Ҡайһы бер хәҙистәр ендәрҙе 3 төргә бүлә: оса ала торғандары, йыландарға, эттәргә оҡшағандары һәм гел сәйәхәт итеп йөрөүселәре. Мөхәммәт пәйғәмбәрҙе оҙатып йөрөгән Абдуллаһ ибн Мәсүд билдәләүенсә, пәйғәмбәрҙең Ҡөрьән уҡығанын тыңларға килгән ендәрҙе ул үҙ күҙе менән күргән һәм уларҙы, йыландан башлап аҡ кейемле оҙон буйлы кешеләргә тиклем төрлө сүрәттә инеләр, тип һүрәтләгән. Ендәр аждаһа, ҡырағай ишәк һәм башҡа хайуандар рәүешенә инә алған. Ҡайһы берҙә кешеләрҙе алдаштырыр өсөн кеше сүрәтенә лә ингәндәр. Хәҙистәр раҫлауынса, ендәр һөйәккә ит үрҙереп, тиреҫ ашап та йәшәй ала.\nИбн Тәймиә ендәрҙе наҙан, мөртәт, хыянатсыл тип тасуирлаған, шулай итеп, ул сәләфилектең төп тәғлимәттәренә яҡын торған, ул шулай уҡ ендәрҙең, сихырсыларҙы «йәшерен хәҡиҡәт» менән тәьмин итеп, сеанстар ваҡытында мәрхүмдәрҙең тауышы менән һөйләүе тураһында әйткән.\nӘр-Рәхман сүрәһенең 33-сө аятында Аллаһ ендәрҙең күктең сигенә етергә һәләтле булыуын, быны тик Аллаһ ихтыяры буйынса ғына эшләй алыуын телгә ала. Әгәр ен үҙ белдеге менән күктән ситкә сығырға һәм Аллаһтың фәрештәләргә әйткән бойороҡтарын ҡасып ҡына тыңлап торорға теләһә һәм был енәйәте өҫтөндә тотолһа, Аллаһ ихтыяры менән күк йондоҙо тарафынан яндырылыр, тиелгән.\nСөләймәндең ендәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҠөрьән раҫлауынса, Исраил батшалығының иң бөйөк хакимдарының береһе Сөләймән Аллаһтан иң ҡеүәтле ендәрҙе лә тыңлатырлыҡ көс алған. Ендәрҙән Сөләймән төрлө йомоштар башҡартҡан һәм тыңламағандарына яза биргән.\nСөләймән ендәрҙе тырышып һәм күп итеп эшләргә мәжбүр иткән. Сөләймән йән биргәс тә таяғын таянып ултырыуын дауам иткән, ә ендәр уны үҙҙәрен күҙәтә тип уйлаған.\nЕндәр — ауыҙ-тел ижадында[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБалыҡсы тураһында әкиәттәге ен: Мең дә бер кисә\nЕндәр Ғәббәси хәлифәлеге осоронан баш алған бөтә мосолман илдәрендәге фольклорҙа ла осрай, унда ен (ҡатын-ҡыҙ енесенән булһа — еннири) төшөнсәһе барлыҡҡа килгән. Ул замандарҙа еннириҙәр тураһында риүәйәттәр ҙә булған, мәҫәлән, Жәйһәл Еннири хаҡында. Ислам тәғлимәтселәре ендәргә әллә ни әһәмиәт бирмәһә лә, мосолман нәфис әҙәбиәтендә ендәр, уларға бәйле мөхәббәт тарихтары, улар һаҡлаған хазиналар, хаҡ динлеләрҙе аҙҙырырға, юлдан яҙҙырырға тырышыуҙары тураһында күп яҙылған. Ендәр урта быуаттарҙағы ғәрәп һәм мосолман фольклорында яуыз көстәр яғында йөрөүсән киң таралған персонаж булған.\nЕндәр «Мең дә бер кисә» әкиәттәрендә һәм башҡаларҙа ҡатнаша. Улар күп осраҡта төрлө бәлә-ҡаза — ауырыуҙар, көтөлмәгән үлем — сәбәпсеһе булып тора йә, киреһенсә, кешеләргә ярҙам итә. Ҡатын-ҡыҙ ендәр ирҙәрҙе әүрәтә.\nМосолман мистикаһының бер яғы — ендәрҙе буйһондороп, улар ярҙамында мөғжизәләр ҡылырға тырышыу. Ендәрҙе буйһондороу тураһындағы китап-ҡулланмалар әле булһа ҙур һорау менән файҙалана.\nФәләстиндәр инаныуынса, ендәр теләһә ниндәй ҡиәфәткә инә ала. Фәләстин ҡатын-ҡыҙҙары ҡояш байығас май һауытын асмай, сөнки был ваҡытта ул ендеке була тип иҫәпләй, әммә асырға ихтыяж тыуһа, Аллаһҡа ялбарып, доғаларын уҡый. Фәләстиндәр менән ғәрәптәр ендәрҙең төндәрен урамға сығыуына ышана, шунлыҡтан кешеләр ҡараңғы төшкәс күтәрмәгә ултырмаҫҡа тырыша, ултырырға тура килһә, Аллаһ исеменә доғалар уҡый. Бала күтәрмәгә йығылһа, был урынға тоҙ менән һыу һипкәндәр. Баланы ен сихырынан ҡурсалау өсөн йома алдынан уларҙы әрләмәгәндәр һәм ҡояш байығас көҙгөгә ҡаратмағандар. Ғәрәптәр араһында костер аша һикереү ҙә тыйылған, сөнки был ендәрҙең йәненә тейер ҙә улар боҙом ебәрер, тип һаналған. Костерҙы һүндерер алдынан ғәрәптәр (атап әйткәндә, фәләстиндәр) былай ти: Бә’д әс-сәмәһ, йә сәкени-н-әр! («Ялҡында йәшәүселәр, рөхсәт итһәгеҙсе!»). Төнөн һыҙғырырға, иҙән йыуырға, һыбыҙғыла уйнарға ярамай, юғиһә ендәр асыуланыр, тигән хәүеф булған. Фәләстиндәрҙә булған бер хөрәфәттә (ислам тәғлимәте менән бәйле түгел) ендәрҙең нисек барлыҡҡа килтерелгәне тураһында һөйләнелә, унда шулай тиелә: тәүана Һауа бер юлы 40-ар бала тапҡан, улар араһынан йәмһеҙ 20-һен ырғытыр булған, ә Аллаһ шуларҙы йәлләп ендәргә әйләндергән.\nӘзербайжан риүәйәттәрендә ендәр һыбай йөрөргә ярата: улар йәшеренеп кенә атҡа менә лә тегене аҡ күбеккә батырғансы саптыра. Йылҡы хужалары енде тотоп кәрәген бирер өсөн атты һыртына ыҫмала һөртөп сығарып ебәрә. Ен атҡа менгәс, уның һыртына йәбешә лә ҡаса алмай. Ендең тәненә энә ҡаҙау уның өсөн иң ҡурҡыныс яза һанала. Ен уға энә ҡаҙаған кешенең ихтыярһыҙ ҡолона әүерелә. Ҡоллоҡтан ҡотолор өсөн ен берәй баланың тәненән энәне һурып алыуын үтенә, һурып алһа, алма бирергә вәғәҙә итә. Энә һурып алынғас та, ен юҡҡа сыға.\nРуандала геноцид сағында хутуҙар һәм тутсиҙар мосолман райондарынан ситтәрәк йөрөргә тырыша, сөнки мосолмандар менән мәсеттәр ендәр ҡарауы аҫтында тип ҡурҡа. Чьянгугуҙа мәсеттәрҙе емермәйҙәр, сөнки уларҙы ендәр һаҡлай тип уйлайҙар һәм уларҙың асыуынан ҡурҡалар.\nЕндәр Көнбайыш мәҙәниәтендә «Мең дә бер кисә» йыйынтығындағы Аладдин тураһындағы әкиәт аша билдәле. Унда һөйләнгәнсә, көршәккә бикләнгән тылсымлы һәм ҡеүәтле зат, көршәкте ышҡып, уны иреккә сығарған һәр кемдең 3 теләген үтәй алған.\nЕндәр сәнғәттә[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРедьярд Киплингтың «Ни өсөн Дөйәнең үркәсе бар» (1898) тигән әкиәтендә, Бөтә Сүлдәрҙең Хакимы булған Ен Дөйәне тылсымы менән үркәсле иткән, тиелә.\nБер туған Стругацкийҙарҙың «Дүшәмбе шәмбенән башлана» тигән китабында ғифриттәр сихыр һәм тылсым институты ҡорамалдарының береһе булып тора.\nЛазарь Лагиндың «Хаттаб уғлы ҡарт» повесы.\nДжонатан Страудтың фәнтәзиле китаптары — Сәмәрҡәнд бетеүе, Голем күҙе, Птолемей ҡапҡаһы, Сөләймәндең йөҙөгө.\nАлександр Рудазовтың метағаләмендә осрайҙар.\nДонъя кинематографында ендәр — киң таралған персонаждар. «Бағдад уғрыһы» (1940 йыл) тигән британ фильмында ен кеше сүрәтендәге бәһлеүән зат булып кәүҙәләнә һәм үҙен лампанан сығарған малайға буйһона.\n«Аладдиндың тылсымлы лампаһы» (1966 йыл) тигән совет фильмында ла ен уттан сыҡҡан зат булып тора.\nРежиссёр Роберт Картцмандың 1997 йылда төшөрөлгән «Теләктәрҙе үтәүсе» һәм Джек Шолдерҙың 1999 йылдағы «Теләктәрҙе үтәүсе-2» фильмдарында яуыз ен ҡатнаша.\nБагдадский вор (Бөйөк Британия, 1940)\nВолшебная лампа Аладдина (СССР, 1966)\nСедьмой джинн (СССР, 1976)\nЯ мечтаю о Джинни - 15 лет спустя (АҠШ, 1985)\nДжинн без бутылки (АҠШ, 1992)\nЧудо-пляж (АҠШ, 1992)\nКазаам (АҠШ, 1996)\nИсполнитель желаний (АҠШ, 1997)\nИсполнитель желаний 2 (АҠШ, 1999)\nАрабские ночи (АҠШ, 2000)\nЗови меня Джинн (Рәсәй, 2005)\nХоттабыч (Рәсәй, 2006)\nСвятилище красных песков / Red Sands (АҠШ, 2009)\nБитва титанов (АҠШ, 2010)\nСверхъестественное (АҠШ, 2005)\nДжинн (АҠШ, 2014)\nМультфильмдар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nУченик Волшебника (СССР, «Экран» ижади берекмәһе, 1984 йыл, С. Прокофьева китабы буйынса)\nАладдин (АҠШ, 1992),\nВозвращение Джафара (АҠШ, 1994)\nУтиные истории: заветная лампа (АҠШ, 1990)\nУтиные истории ( «Джинн двух господ» серияһы)\n↑ Ар-Рахман 55:14\n↑ 15,0 15,1 Ibn Taymiyyah, al-Furqān bayna awliyā’ al-Raḥmān wa-awliyā’ al-Shayṭān («Essay on the Jinn»), translated by Abu Ameenah Bilal Phillips\n↑ Джинн 2013 йылдың 22 июнь көнөндә архивланған. // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская Энциклопедия, 1987—1988.\n↑ Ҹин (сказка о джинне). — Азербайджанские сказки. — Баку: Издательство Академии наук Азербайджанской ССР, 1963.\n↑ Kubai, Anne (April 2007).\nДжинн // Брокгауз һәм Ефрондың энциклопедик һүҙлеге: 86 томда (82 т. һәм 4 өҫтәмә том). — СПб., 1890—1907. (рус.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ен&oldid=1052857 ҡабул ителгән\nҒәрәп мифологияһында мифик заттар


Уларҙың ораны - айтайлаҡ, тамғаһы - һәнәк, ағасы – өйәңке\nБашҡорт халҡының иң көслө ырыуҙарының береһе - юрматылар йыйын ойошторҙо. Ҡор Ишембай ҡалаһының Мәҙәниәт һарайында пленар ултырыш менән асылды. Унда юрматы башҡорттары йәшәгән Стәрлебаш, Стәрлетамаҡ, Федоровка, Мәләүез, Ауырғазы, Ғафури, Туймазы һәм Баҡалы райондарынан, шулай уҡ юрматылар ерендә һалынған - Ишембай, Стәрлетамаҡ, Салауат, Мәләүез ҡалаларынан, Ырымбур, Свердловск өлкәләренән, Татарстандан ҡәрҙәштәребеҙ йыйылды.\nУлтырышта ырыу тарихы, уның арҙаҡлы шәхестәренең яҙмышы, юрматыларҙың төрлө дәүерҙә ил алдында тотҡан бурыстары һәм баһалары, халыҡтың көнитмешенә, мәҙәниәтенә ҡағылышлы темаларҙы күтәргән йөкмәткеле сығыштар яңғыраны. Венгр ғалимы Аттилла Төрөк мадъяр һәм башҡорт мөнәсәбәттәре тураһында ҡыҙыҡлы мәғлүмәттәр еткерҙе.\nЙыйында «Юрматы ырыуы» ижтимағи ойошмаһының уставы, гербы һәм гимны ҡабул ителде, ырыуҙың ҡор башы итеп Ишембай районы Һайран ауылы уҙаманы Риф Иҫәнов һайланды. Йыйындың икенсе өлөшө Торатау итәгендә дауам итте. Байрам ҡунаҡтарына бай этнографик экспозиция, шәжәрәләр, халыҡ һөнәрмәндәренең ҡул эштәре һәм милли ризыҡ күргәҙмәләре күрһәтелде.\nТамашасының күңелен арбағаны шул булды - 13 быуатта йәшәгән Юрматы бейҙең бөгөнгө вариҫтары, йәғни һәр район вәкилдәре аҡ тирмәләр ҡорҙо, үҙҙәренең боронғо бабалары Юрматынан таралған бейҙәр Тәтегәс бей, Аҙнай бей, Ҡаһым түрә һәм башҡа тарихи шәхестәрҙең шәжәрәләре менән таныштырҙы. Ҡасандыр юрматылар беренселәрҙән булып рус дәүләтенә ҡушылһалар, әлеге ваҡытта ла улар үҙ ерҙәрен ташламай, ергә ерегеп йәшәй.\nЙыйын юрматы ырыуы халҡына яңы маҡсаттар ҡуйҙы. Башҡортостандың барлыҡҡа килеүенә 100 йыл айҡанлы яңырған ырыуҙар хәрәкәте барышында йыйын әләмен юрматыларға табындар тапшырһа, киләһе йыйынды мең ҡәбиләһе башҡорттары ҡабул итеп алды.


«Бөрө сиңерткәһе» Денис Лысенко Meeting Madrid 2018 халыҡ-ара турнирында еңеү яуланы // Спорт | новости башинформ.рф\n17:33, 25 июня 2018 Спорт\n«Бөрө сиңерткәһе» Денис Лысенко Meeting Madrid 2018 халыҡ-ара турнирында еңеү яуланы Фото: Башҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы\nӨФӨ, 2018 йыл, 25 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/.\nБашҡортостан спорты тәрбиәләнеүсеһе, «Бөрө сиңерткәһе» Денис Лысенко Meeting Madrid 2018 халыҡ-ара турнирында еңеү яуланы.\nЯҡташыбыҙ 2 метр 30 сантиметр бейеклекте үтте. Республика Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы сайтында хәбәр итеүҙәренсә, пьедесталдың икенсе баҫҡысын Австралиянан Брендон Старк биләй, бронза миҙалды Көньяҡ Африка һикереүсеһе Кристофер Молея алды.


Утыҙ йыллап әрней ул яра... Табылырмы йөрәктәргә дауа?!.\n15 Февраль 2019, 20:47\nБөгөн – яугир-интернационалистарҙы иҫкә алыу көнө Афғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуға 30 йыл (1989)\nБөгөн – яугир-интернационалистарҙы иҫкә алыу көнө\nАфғанстандан совет ғәскәрҙәрен сығарыуға 30 йыл (1989)\n“Ҡыҙыл йондоҙ”ло ир аҫылы\nСовет ғәскәрҙәрен утлы Афған еренән сығарыуға быйыл 30 йыл. Бер уйлаһаң, күпме һыуҙар аҡҡан, әммә меңләгән әсәләр, меңләгән һалдат, халҡыбыҙ йөрәгенә уйылған тәрән яралар һаман да уңалмай. Илебеҙ сиктәрен, уның тыныслығын һәм халыҡтар именлеген һаҡлау бурысын үтәгәндә батырлыҡтар күрһәткән, шомло тауҙар илендә батырҙарса һәләк булған ил улдарының исемен оноторға ҡайһыбыҙҙың хаҡы бар?!.\nҺүҙебеҙ ҙә бөгөн утыҙ йылдан ашыу һуғыш яраларын тәнендә, үҙәк өткөс әсе елле, ҡайнар ҡом сүлдәре иле - нисә йөҙләгән совет һалдаты ҡорбан булған Афған ере менән бәйле хәтирәләрҙе йөрәгендә һаҡлаусы Хәлит Ҡотлогилдин хаҡында.\nХәйер, Мораҙым ауылында йәшәүсе ысын ир аҫылын районыбыҙҙа белмәгән кеше бик һирәктер, Афған һуғышындағы хәрби ҡаһарманлыҡтары өсөн 1982 йылда “Ҡыҙыл йондоҙ” ордены менән бүләкләнгән яугирҙың тирә-яҡта намыҫлы, булдыҡлы тигән даны бар.\n5-6 йыл элек уның менән яҡындан танышып һөйләшеү бәхете тейгәйне. Әңгәмәсем аҙ, әммә йор һүҙле, киң күңелле, тормош ваҡлыҡтарынан өҫтөн ҡала белгән оло йөрәкле кеше, намыҫлы эшсән һәм хәстәрлекле ғаилә башлығы булараҡ иҫемдә ҡалды. Бына, насип булғас, тағы ла күрештек.\n- Хеҙмәттәш дуҫтарым байрамыбыҙ уңайынан Мәскәүгә саҡырғайны, бармай ҡалдым инде, - тине ул.\n33 йыл буйы иңгә-иң терәшеп татыу йәшәгән тормош юлдашының (мәрхүмә Гөлфиә апайҙың алсаҡ йөҙө, тормош иптәшенең данлы үткәндәрен ҙур ғорурлыҡ, тәрән ихтирам менән телгә алыуы... – бөтәһе лә күҙ алдымда!-авт.) баҡыйлыҡҡа күсеүе генә танышыбыҙҙың төпһөҙ зәңгәр күҙҙәренә тағы ла уйсанлыҡ, һағыш төҫөн бөрккән. Тик Хоҙайҙың: “Көслөлөрҙе һынармын”тигәне шулдыр, юғалтыу ғазаптары ла ысын яугирҙың рухын һындыра алмаған. Ул һаман да элеккесә алсаҡ, кешеләрҙе, тормошто сикһеҙ яратыуы менән тирә-яҡҡа өлгө булырҙай, урынлы ғына мәрәкәләп, башҡаларҙың күңелен бөтәйтер һәләткә лә эйә көслө зат. “Хужабикәһеҙ донъяларҙың йәме юҡ инде”, - тиһә лә, көтөлмәгән “ҡунаҡтары”н, йәғни беҙҙе, хуш еҫе бөркөп торған мәтрүшкәле сәй һәм үҙенең хеҙмәт емеше – кәрәҙле бал менән һыйларға ла өлгөрҙө. Һыҙланған йөрәге менән хәтер йомғағын һүтеүе бик ауыр булһа ла, һөйләшеүҙән баш тартманы.\nИлһөйәрлек тойғоһо - ғаиләнән\nХәлит Ҡотлогилдин 25 майҙа (рәсми документтарҙа июндә тип теркәлгән) мөһабәт тауҙарға һыйынып ултырған йәмле Мораҙым ауылында тыуған. Башланғыс мәктәпте тамамлағас, артабан уҡыуын Юлдыбай урта мәктәбендә дауам итә. Үҫмер өсөн һалдат тормошона әҙерлек нәҡ шул 6 йыл дауамында Мораҙым-Юлдыбай араһын тапаған саҡрымдарҙан башлана ла инде. Ә ысын ир-егет мотлаҡ армия сафында булырға тейеш, армияға барыу өсөн физик яҡтан ныҡлыҡ кәрәк тигән “ҡанундар”ҙа уға ғаилә тәрбиәһенән үк аңына һеңә. 5 бала тәрбиәләнгән ғаиләлә бөркөттәй 4 ул үҫә, 4 – һе лә тыуған ил алдындағы бурыстарын намыҫ менән үтәй. Атаһы Шәрифйән Әхмәтғәле улы - Бөйөк Ватан һуғышы, ә ҡартатаһы 1-се бөтә донъя һуғышы ветераны була. Осраҡлыҡмы, туғанлыҡ бәйләнешеме – афғансы был тормош фактына үҙе лә ғәжәпләнә: атаһы менән ул бер көндө, 25 майҙа тыуған, ғәзиз кешеһе шанлы 44-тең 14 ноябрендә ҡаты яраланһа, үҙе Афғанда 82-нең 14 ноябрендә йәрәхәтләнә. Ғөмүмән, тәрән илһөйәрлек тойғоһо, хәләл көс менән сәмләнеп йәшәү, хатта ҡортсолоҡ менән мауығыу ҙа уҙаманға өлкән яугирҙан бирелгән.\nӘсе елдәр, шомло тауҙар илендә\nХәтерегеҙҙәлер, ҙур һәм берҙәм илебеҙ тарҡалып, үҙгәрештәр осоро башланғас, төрлө сығанаҡтарҙа Афған һуғышына бәйле мәғлүмәттәр (күпселек-ялған) таратыусы, хәрби мөхиттән бөтөнләй алыҫ торған замана “зыялылар”ы йышайып китте. “Аңды-тоңдо белмәгән йәш үҫмерҙәрҙән һорап та тормай, тау-таш араһына итеп тыҡҡандар” кеүегерәк хәбәрҙәр – шул сәйәсәттең беренсе ҡарлуғастары булды. Әйтерһең дә, ул йылдарҙың ауырлығын, әрнеү-һағыштарын үҙ иңдәрендә татыған 60-сы йылғылар үҙҙәре өсөн яуап тота алмай!\n- Армияға әҙерлек элек мәктәп буҫағаһынан уҡ башлана торғайны. Мәктәпте бөткәс, военкомат уҡытты – 4 айлыҡ шофер курстарын үтеп, ҡулыма водитель танытмаһы алғас, 1979 йылдың 12 октябрендә армияға киттем, һауа-десант ғәскәрҙәренә эләктем. Ә 19 октябрҙә Кишиневта инем (ул ваҡытта Молдавия - совет республикаһы). Афған еренә индергәнсе, илебеҙ сиктәрендәге көсөргәнешле хәлдәрҙе, тотороҡһоҙлоҡто аңлатып, Украинаның Болград ҡалаһында хәрби әҙерлек курстары үткәрҙеләр. Мылтыҡтан атырға, граната бәрергә, хәрби хәйлә алымдарына ныҡлап өйрәттеләр. Һәр яҡлап ентекләп тикшерҙеләр, айырыуса психологик яҡтан. Биш тапҡыр саҡыртып, бишеһендә лә бер үк һорауҙы бирҙеләр. Һин бит үҙең мосолман, дошманың да мосолман, мосолманға ҡаршы мылтыҡ тоҫҡап ата алырһыңмы? Бишеһендә лә бер төрлө яуап ҡайтарҙым: “Мин Совет Армияһына ант бирҙем, уның приказын үтәйәсәкмен!” Бер ваҡытта Башҡортостандан 80 кеше алынды, иң тәүҙә күрше 103 –сө Витебск дивизияһынан 40 самолет йүнәлде, унан һуң беҙҙең 104-се Болғар дивизияһын ебәрҙеләр. Яҡташтарым Вәхит Тазетдинов, Фидат Зәитов, ауылдашым Ғәрифйән Казбаков менән бергә хеҙмәт иттек. Ниһайәт, 1980 йылдың 15 апрелендә беҙ Кабул ҡалаһында инек, - тип, нисек тауҙар иленә эләккәнен һөйләп үтте афғансы.\nАртығын төпсөнөү кисәге яугирҙың йөрәк яраларын тағы ла ҡуҙғытыу булыр ине. Бер тәүлектә ҡырҡҡа төрләнгән Афған еренең шыҡһыҙ климаты шул һуғышта хәрби бурысын үтәгән һәм һәләк булған хөрмәтле яҡташыбыҙ – Нуҡай ауылы егете Алик Рөстәмовтың хаттарында бына нисек һүрәтләнгәйне: “Ике көн ҡар яуа, шунан ике көн ҡояш яндыра, өткөс елдәре елеккә үтә, тауҙары шомло”... Ҡотлогидинға ла һәр афғансы кисергән әсе елдәрҙе, һағыныу ғазаптарын, һәр аҙымда һағалап торған үлем “күҙҙәре” менән дә ҡапма-ҡаршы осрашырға тура килә. Улай ғына түгел, 10 көндән хеҙмәтен тултырып тыуып-үҫкән еренә ҡайтырға сығырға тейешле мәлдә, 1981 йылдың 14 ноябрендә егеттәрҙе ҡамауҙан сығарғанда ҡаршы яҡтан көслө атыш башлана. Өс-дүрт пуля рәткә тейеп, уны аяҡтан йыға. Ярҙамға ашыҡҡан дағстанлыны яҡшы хәтерләй ул, артабан “дошманын” тағы эҙләп тапҡан пулянан аңын юғалта.\nБер аҙ Кабулдың медсанбатында дауалап, 3-сө төркөм инвалиды “мөһөрө” менән декабрҙә генә уны Башҡортостанға ҡайтаралар. Өфө дауаханаһында 4 ай буйы дауаланып, аяғына баҫҡас ҡына наҙлы бишеге – Мораҙымына ҡайтып төшә. 82 – лә лайыҡлы ордены ла үҙ эйәһен эҙләп таба.\nЙәшәү йәмен нығыраҡ тойоп\nҮлем тырнағынан иҫән сығып, тыныс тормошҡа аяҡ баҫҡан егет йәшәүҙәрҙең йәмен-тәмен нығыраҡ тойоп, һәр минутын ҡәҙерләргә өйрәнә. Өфө ауыл хужалығы институтына уҡырға инә, унда белем алған осоронда әүҙем йәмәғәтсе булараҡ баш ҡаланың Октябрский районы Советы депутаты, йәштәр эштәре буйынса комитететының рәйесе урынбаҫары вазифаларын йөкмәй, уҡыуҙа ла алдынғылыҡты бирмәй. Районға ҡайтҡан йәш белгесте тәүҙә “Искра” совхозының Димитрово бүлексәһенә агроном итеп ебәрәләр, 90-сы йылдар башында шул уҡ совхоздың Багдашкин бүлексәһенә управляющий итеп тәғәйенләйҙәр. Үҙе ант биреп, тоғро хеҙмәт иткән берҙәм совет иле тарҡалғас та, ғаиләнән үк хеҙмәт тәрбиәһен алып үҫкән ныҡ елкәле ир-ат юғалып ҡалмай. “Мораҙым” тәбиғәт паркын ойоштороу эштәренә тос өлөш индереп, 1999-2009 йылдарҙа һаҡ начальнигы вазифаһын үтәй. Ҡайҙа ғына эшләмәһен, үҙенә йөкмәтелгән бурыстарҙы һәр ваҡыт еренә еткереп башҡарыуы, кешелеклелеге, ғәҙеллеге менән тирә-яҡта хөрмәт ҡаҙана ул. Кем белә, ҡиблалар буталған “үҙгәрештәр осоро” етеп, берҙәмлек һәм намыҫ төшөнсәләре тапалмаған хәлдә “илем, халҡым” тип янып-көйөп йәшәп өйрәнгән ысын ил һаҡсыһы, юғары белемле ауыл хужалығы белгесе бөгөн ябай ҡарауылсы булып йөрөмәҫ ине лә... Әммә эшһеҙлек осоронда был һөнәренә лә ул сикһеҙ рәхмәтле. Ғүмер баҡый рухи терәге һәм пар ҡанаты булған йәмәғәтен юғалтҡас, хәҙер бар күңел йыуанысы – хеҙмәт тә, йәндәй ғәзиз балалары.\nХоҙай биргән ғүмер – йәшәр өсөн!\nӘйткәндәй, Гөлфиә Шәрәфетдин ҡыҙы менән улар эш урынында йәштәр кисәһенән һуң генераль йыйыштырыу үткәргән ваҡытта танышып китә, ул осорҙа ни, клуб юҡ... “Ҡыҙыл мөйөштә” танышлыҡтары оло мөхәббәткә әүерелеп, йәштәр 1985 йылдың 8 мартында ҡауыша. Өс тиҫтәнән артыҡ йылдар бер-береһенә ныҡлы терәк булып, татыу көн итәләр, өс балаға ғүмер бүләк итеп, уларҙы лайыҡлы кеше итеп тәрбиәләргә тырышлыҡ һалалар. Иң өлкән ҡыҙҙары – Айгөлдөң хәҙер үҙенең ғаиләһе бар, ике ҡыҙ тәрбиәләй. Икенсеһе – Фәнүзә Өфө кооператив институтында, кинйәләре – Айрат Ишембай нефть колледжының 1-се курсында белем ала. “Иң мөһиме – һөнәрле булһындар”, - ти атай кеше. Тимәк, уның иңендә хәҙер – уларға белемле булырға ярҙам итеү, балаларын аяҡҡа баҫтырыу. Хоҙай тик көс, сабырлыҡ бирһен уға һәм сәләмәтлегенән айырмаһын! Тик утлы юлдар үткәндәрҙең һаулығы ла маҡтанырлыҡ түгел шул, Хәлит ағайҙың да йөрәге әленән-әле үҙен һиҙҙертеп тора. Уның ҡарауы, хәрбиҙәргә яуҙа ҡаты яраланғаны өсөн инвалидлыҡты урындағы медицина хеҙмәткәрҙәре инҡар итһә лә, йөрәк ауырыуы буйынса, ниһайәт, 3-сө төркөм инвалидлыҡ бирелгән. “Эшләһәң, етә, артығы кәрәкмәй ҙә”, - ти ул һәм был хаҡта һүҙ ҡуйыртыуҙы кәрәк тип тә һанамай (аптырарһың инде йәмғиәтебеҙҙәге вайымһыҙлыҡҡа, ғәҙелһеҙлеккә: әрме хеҙмәтен күрмәгәндәре лә, уҡа менән ер һөрөрлөк әҙмәүерҙәй ирҙәр ҙә инвалидлыҡ пенсияһын еңел генә юллап ала, ә сәләмәтлеген һуғыш ерендә ҡалдырған афғансылар сигенә терәлгәнсе намыҫ һаҡлап түбән хеҙмәт хаҡына йәшәргә мәжбүр! – авт.)\nБирешә торған кеше түгелдәр улар ил батырҙары! Хәлит Шәрифйән улы ла ихата тултырып мал аҫрап, ҡортсолоҡ менән шөғөлләнеп, ауыл эшенән йәм табып йәшәй. Әлдә ярай балалары, күршеләре, ауылдаштары һәм дуҫтары ҙур таяныс уға. Һөйөклө ейәнсәренең “олатай!” тип муйынына килеп һарылыуы – йөрәгенә ысын дауа. Ҡанатың ҡайырылһа ла, тормош бит дауам итә, күпме һынауҙарҙы кисергән уҙаманға йәшәргә лә әле, йәшәргә... Ә тормошҡа сәм, йәшәү дәрте киң күңелле һәм һынмаҫ рухлы афғансыла етәрлек!


“Ижадым менән матурлыҡ өләшкем килә” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Ижадым менән матурлыҡ өләшкем килә”\nУны башҡорт Анна Германы тиҙәр. Саф шишмәләй моңло тауышы, күңел түрҙәрен айҡап сығырҙай йырҙары тамашасыны әсир итһә, матур шиғырҙары әҙәбиәт һөйөүселәрҙе ҡыуандыра. Йөҙәрләгән йырын башҡорт-татар эстрадаһы “йондоҙҙары” ла үҙ репертуарына алған. “Һандуғастар”, “Йән ҡартаймай”, “Еләк тәме” йырҙары бик күп хит-парадтың еңеүсеһе булып, популяр хиттарға әйләнде.\nТаланты менән генә түгел, тыйнаҡлығы, әҙәплелеге менән дә Флера ШӘРИПОВА күптәрҙең ихтирамына лайыҡ. Бөгөн уның менән ижад һәм йырҙар хаҡында әңгәмә ҡорҙоҡ.\n– Флера апай, һеҙҙә йырға һөйөү ҡасан барлыҡҡа килде?\n– Әсәйемдең бишек йырынан. Тыуған йортобоҙ (Йылайыр районының бәләкәй генә Суйынсы-Супан ауылында тыуып үҫтем) йырһыҙ бер көн дә тормағандыр ул: атайым да, әсәйем дә һәр ваҡыт йырлай торғайны. Атайым ғүмере буйы уҡытыусы булып эшләне. Әсәйем менән уларҙы йыр ҡауыштырған тип әйтһәм дә, хата булмаҫ. Әсәйем сығышы менән Саҡмағош районынан, уны, медицина училищеһын тамамлағас, юллама менән Ейәнсура районының Ибрай ауылына эшкә ебәрәләр. Ауылдың талантлы йәштәре менән концерттар ҡуйып йөрөгән саҡта атайым сәхнәлә күреп, йырлағанын ишетеп, ғашиҡ була. Ғүмерҙәре матур, мөхәббәтле үтте, Аллаға шөкөр. Һәм мин шундай ғаиләлә үҫеүем, тәрбиәләнеүем менән бәхетлемен. Бергәләшеп бесән әҙерләгән, еләккә йөрөгән мәлдәр, ҡаҙ өмәләре – бала сағымдың иң татлы хәтирәләре. Өйөбөҙҙән кеше өҙөлмәне, ҡунаҡтар мине һәр ваҡыт йырлата торғайны. Әсәйемдең тауышы көслө, тәҙрәләрҙе зыңлатырлыҡ көр булһа, атайым, киреһенсә, йомшаҡ ҡына, наҙлы итеп йырлай торғайны. Радионан йыш ҡына классик йырҙарҙан концерт тапшырыуҙары була ине, мин уларҙы тыңларға яраттым. Ғаиләлә өс ҡыҙ үҫтек, Винера һеңлем шиғырҙар яҙа, өсәүебеҙ ҙә йырларға яратабыҙ. Мәктәп йылдарынан уҡ сәхнәлә булдым.\n– Тик ижадҡа сағыштырмаса һуң тотонғанһығыҙ. Йыр сәнғәтенә ниндәй юлдар менән килдегеҙ?\n– Ауылдың һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамамлағас, педагогия училищеһының мәктәпкәсә белем биреү бүлегенә уҡырға индем. Хеҙмәт юлымды тәрбиәсе булып башланым, ситтән тороп юғары белем алдым. Мәктәптә лә эшләнем. Ул арала үҙем яҙған шиғырҙар, йырҙар күбәйеп китте, тик эш араһында ғына халыҡҡа еткереү мөмкинлеге булманы. Ваҡыты еткәндер, күрәһең: берҙән-бер көндө үҙемде ижадҡа арнарға теләүемде аңланым һәм ныҡлап йыр менән шөғөлләнә башланым.\n– Тәүге йырҙарығыҙҙы ҡасан ижад иткәйнегеҙ?\n– Бала саҡтан ҡолағымда һәр ваҡыт моң сыңланы. Уларҙы бары тик үҙем генә ишеткәнемде һәм йырға һалырға кәрәклеген һуңлап ҡына аңланым. Мәктәп йылдарында уҡ шиғырҙар яҙа торғайным. Уҡытыусым Фәриҙә апай Ғиззәтуллина миңә журналист булырға тәҡдим итте. Ә сәхнәгә иң беренсе булып 1998 йылда Резеда Әминева “Апайыма” тигән йырымды сығарҙы. Уның һүҙҙәрен дә, көйөн дә үҙем ижад иткәйнем. Унан алдараҡ минең һүҙҙәремә Рафаэль ағай Шәйехразиев ижад иткән “Минең өсөн илай болоттар” һәм “Тамсылар” йырҙарын Флүрә Килдейәрова башҡарғайны. Хәҙер инде йырҙарымды бик күп йырсы башҡара, шиғырҙарыма башҡа композиторҙар көй яҙа, мин дә башҡа шағирҙарҙың матур, күңелгә үтеп инерлек шиғырҙарына көйҙәр ижад итәм. Әлеге мәлдә сәхнәгә сығыр ваҡытын көтөп ятҡан йырҙарым байтаҡ. Уларҙы, осрашып аралашырға тура килһә, йырсыларға тәҡдим итәм. Йырсылар үҙҙәре лә йыр һорай.\n– Йырсы булараҡ, ҡасан ҙур сәхнәгә сыҡтығыҙ?\n– Йәш саҡта йыш ҡына төрлө кисәлә, байрамда ҡатнаша инем. Резеда Әминева менән бергәләшеп гастролдәрҙә йөрөнөк. Аҙаҡ төрлө сәбәп арҡаһында сығыш яһауҙан туҡтап торҙом. Йырҙар, шиғырҙар ижад иттем, әммә улар кәштәлә ятты. Ҡыҙым бер аҙ үҫә төшкәс, 2000 йылдар аҙағында ҡабаттан сәхнәгә сыҡтым. Аллаға шөкөр, Өфөлә, Мәскәү, Ырымбур, Ҡазан, Силәбе ҡалаларында сығыш яһарға тура килде, ижадташ дуҫтарым концерттарынан ҡалдырмай. Төрлө районға ла саҡырыуҙар бар. Ниһайәт, үҙемдең тамашасыларымды, тыңлаусыларымды таптым. Маҡсатыма, хыялдарыма бәләкәй генә аҙымдар менән булһа ла килдем.\n– Яратып уҡыған шағирығыҙ, тыңлаған йырсығыҙ бармы?\n– Күп уҡыйым, әлеге ваҡытта интернет киңлектәрендә ижад итеүсе Фирүзә Абдуллина, Зөфәр Вәлитовтарҙың шиғырҙары күңелемә ауаздаш. Ә йырҙарҙы, ғөмүмән, тыңларға яратам. Һәр йырсының башҡарыуында яратып тыңлаған айырым йырҙар бар. Йырҙың һүҙҙәре йәки көйө күңелгә үтеп инә икән, уға битараф ҡалып булмай. Ә тормошта кумирым юҡ. һәр кем үҙенсә йәшәй, үҙенсә ижад итә. Бөйөк шағирҙарҙың да насар шиғыры булыуы мөмкин, шул уҡ ваҡытта танылыу яулай алмаған, әммә фекерле әҫәр яҙыусы бар. Бындай сағыштырыу йырсылар араһында ла осрай.\n– Тыуған ауылығыҙға йыш ҡайтаһығыҙмы?\n– Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, атай-әсәйем инде был фани донъянан киткән, туғандарым да ситтә йәшәй. Былтыр класташтар менән осрашыуға ҡайтып, сәхнәгә йыр менән сыҡтым. Район үҙәгендә, шулай уҡ Урал аръяғы райондарынды концертымды үткәрҙем.\n– Ә һеҙҙе ижадҡа нимә этәрә?\n– Минең әйтер һүҙем бар. Шиғырҙарым, йырҙарым аша шул һүҙҙәрҙе халыҡҡа еткерәм. Улар менән донъяға әҙ генә булһа ла матурлыҡ, сафлыҡ, ихласлыҡ өләшә алам икән, мин бәхетлемен. Көсләшеп, үҙемде алға этәреп йөрөмәйем, кешеләргә ҡарата талаптарым да юҡ. Кемдәр теләй – тыңлай, уҡый. Теләмәгәндәр битараф ҡала. Шулай уҡ ижад менән күңелемә йыуаныс табам, бәхетем менән бүлешәм. Йырҙарҙа, шиғырҙарымда күңел торошом сағыла.\n– Ижад табыш килтерәме?\n– Аҡса өсөн махсус ижад иткән осраҡта килтерәлер. Әммә бер ваҡытта ла ижадты аҡса менән иҫәпләмәнем. Кемдер рәхмәт йөҙөнән йә аҡса, йә күстәнәс бирә. Кемдеңдер мөмкинлеге юҡ икән, һорамайым. Тормош та бит аҡса менән иҫәпләнмәй. Бөгөн кеҫәмдә бер тин дә аҡса юҡ икән, Аллаһы Тәғәлә иртәгә уйламаған ерҙән бәрәкәт бирә. Мин күберәк кешеләрҙең ғүмер байрамдарын үткәреп табыш алам. Тамада булып эшләү оҡшай, сөнки кешеләрҙең йөҙөндә йылмайыу, бәхет, йылы теләктәр, матур һүҙҙәр менән бүлешеүен күреү үҙе бер матурлыҡ бит. Һаулыҡ менән ғүмер булһа, аҡсаһын да табырбыҙ, ижад та итербеҙ.\n– Илһам ҡошо тәүлектең ҡайһы ваҡытында килә?\n– Айырым ваҡыт юҡ. Төн уртаһында уянып та яҙам, көндөҙ урамда йөрөгән саҡта ла күңелемдә ниндәйҙер шиғыр юлдары тыуып, онотмаҫ борон яҙайым, тип йүгереп ҡайтҡаным бар. Шулай уҡ берәй көн бер нисә йыр яҙылһа, апаруҡ ҡына ваҡыт бөтөнләй яҙмаған осраҡтар ҙа була. Ундай мәлдәрҙә күберәк дуҫтарым менән аралашам, башҡа эштәр менән мәшғүл булам.\n– Һеҙ шулай уҡ рәссам булараҡ та танылыу яуланығыҙ...\n– Һүрәт төшөрөү менән артыҡ мауыҡмайым, әллә ни ваҡыт та бүлеп булмай. Студент йылдарында конкурстарҙа ҡатнашып, еңеү яулағаным булды. Бер аралыҡта (бик ауыр ваҡыттар булды) картиналар һатып, икмәклек аҡса эшләй инем. Шуға күрә үҙемде рәссам тип атағым килмәй. Күңелем һораһа, ҡулыма буяу йәки ҡәләм алам.\n– Ҡыҙығыҙ Эльзаға һеҙҙән берәй һәләт күскәнме?\n– Ул рәссам була алыр ине, матур төшөрә. 6-сы класта уҡығанда төшөргән һүрәтен һаҡлайым, уны күргән кешеләр ҙә һоҡланыу белдерә. Йырға ла һәләте бар, әммә йырларға яратмай. Унда сәхнәгә, ижадҡа ҡарата ҡыҙыҡһыныу бөтөнләй юҡ, юрист һөнәрен һайланы.\n– Ижадтан тыш, нимә күңел тыныслығы бирә?\n– Тәбиғәт. Мөмкинлек тыуыу менән яланға, тауҙарға сығам. Бик булмаһа, баҡсаға, паркка сығып әйләнәм. Йыл һайын йәй айҙарында Башҡортостандың төрлө төбәгенә сәйәхәткә юлланам. Һалда ла йөҙгәнем булды. Ошо гүзәл тәбиғәт миңә ижадҡа илһам бирәлер, тип уйлайым.\n– Әңгәмә өсөн ҙур рәхмәт, Флера апай! Ижади уңыштар һеҙгә киләсәктә!\nСығыу ваҡыты 11-09-2016, 13:30 | Ҡаранылар: 996


Һәр эштең рәте бар » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Баҡса » Һәр эштең рәте бар\nҺәр эштең рәте бар 10.10.2014 // Баҡса\nОктябрь айында баҡсаны ҡышҡа әҙерләү эше башлана. Иң мөһиме — үҫенте ҡалдыҡтарынан арыныу, органик ашлама индереү.\nҠойолған япраҡтарҙа, үҫенте ҡалдыҡтарында ҡоротҡостар, төрлө бөжәк, бәшмәктәр ҡыш сығыусан. Ҡойолған япраҡтарҙы, помидор, ҡыяр һабаҡтарын һ.б. һис кенә лә өйөп ҡалдырырға ярамай. Унда сысҡандар эйәләшә һәм ҡыш ағас олонон кимерә. Тағы бер яғы бар: ауырыу сысҡандарҙың яҙ биҙгәк таратыуы ихтимал. Шуға ла ҡалдыҡтарҙы йә түгергә, йә компостларға, тиреҫкә ҡатыштырып өйөргә кәрәк. Киләһе йылды ҡыяр ултыртаһы урында бер-ике көрәк тәрәнлеге ер ҡаҙып, шунда тыңҡыслап тултырһаң да була. Ҡалдыҡтар серегәндә түтәл йылына, көҙгө саҡлы ул ашламаға әйләнә.\nАғас туңмаһын тиһәң...\nМул уңыш биргән алмағастар хәлһеҙләнә, азот, фосфор, калий ашламаларына һәм башҡа микроэлементтарға мохтажлыҡ кисерә. Хәлһеҙләнгән ағастар ҡышын һалҡындарға бирешә, хатта туңыуы ихтимал. Беҙҙең тупраҡ шарттарында йәш алмағас һәм груша төптәренә 8-10 килограмм серетмә йәки торф, 100- 150 грамм суперфосфат, 30-50 грамм хлорлы калий индерелә. Биш-алты йыллыҡ алмағас төбөнә 200-300 грамм суперфосфат, 80-100 грамм калий тоҙо кәрәк булһа, 10-12 йыллыҡтарға был күләм икеләтә арттырыла. Унан һуң алмағас төбө йомшартыла.\nДымлы тупраҡ, ғәҙәттә, тәрән туңмай, шуға күрә еләк-емеш ағастары һалҡын ҡышты еңел үткәрә. Шуның өсөн һалҡындар башланыр алдынан ағас төбөнә күп итеп һыу һибергә кәрәк.\nҠайһы бер баҡсасылар, ҡарағат сыбыҡтарын күтәреп, бергә бәйләп ҡуя. Һис тә улай итергә ярамай. Күтәреп бәйләнгән ҡыуаҡтар ҡар менән күмелмәй ҡала, һәм ҡышҡы һалҡында сәскә бөрөләре туңып юҡҡа сыға. Шуға күрә бөтә төр емеш ҡыуаҡтарын да ҡар аҫтында ҡалдырыу хәстәрен күрергә кәрәк.\nКөҙ ҡарағат, крыжовник ҡыуаҡлыҡтарындағы ҡартайған, һынған, ауырыу ботаҡтар ҡырҡып алына һәм яндырыла. Ҡарағат төбөнә органик һәм минераль ашлама индерелә, унан йомшартыла. Тиреҫ, бысҡы вағы менән ҡаплау фарыз.\nҠарағат һәм ҡурай еләге бер урында һигеҙ-туғыҙ йыл үҫтерелә. Шуға күрә оҙаҡ ултырған ҡурай еләген тамырынан йолҡоп ташларға, яңы еләк плантацияһы эшләргә кәрәк.\nҠурай еләге — ике йыллыҡ үҫемлек: беренсеһендә буйға үҫә, икенсеһендә уңыш бирә лә ҡорой. Республиканың төньяғында үҫкән ҡурай еләге ашламаларҙы айырыуса ярата. Йыл һайын көҙҙән бер квадрат метрға 6-8 килограмм серетмә, 40-50 грамм суперфосфат, 20-30 грамм калий ашламалары, ә яҙ 30-40 грамм азот ашламаһы (мочевина) индерелә. Киләһе йылға уңыш бирә торған үҫентеләрҙе ҡар күмерлек итеп, бер-береһенә ҡапма-ҡаршы ҡуйып, ергә эйеп бәйләргә кәрәк.\nБөтә төр емеш ағастарын сысҡан кимереүҙән һаҡлау есөн торф йәки бысҡы вағына 10 процентлы креолин һеңдереп һипһәң, сысҡандар урап үтер.\nАвтор: С. ХАЖИЕВ.


Ете тарафтан ете хәбәр 10.02.2012 // Йәмғиәт\nБурыстарын ҡасан түләрҙәр?\nАғиҙел ҡалаһында фатир хужаларының торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәре өсөн 20 миллион һумға яҡын бурысы бар.\nТүләмәүҙең төп сәбәбе – эшһеҙлек, тимәк, аҡсаһыҙлыҡ. Һуңғы айҙа ғына бурыслыларҙың һаны 601 кешегә артҡан. Һөҙөмтәлә торлаҡ-коммуналь хужалығы предприятиеһының йорттарҙы йылытыуға, һыу селтәрҙәрен, ҡыйыҡтарҙы ремонтлауға аҡсаһы етмәй.\nУңғандарҙан өлгө алығыҙ\nТуймазы районы ҡаҙнаһының дүрттән бер өлөшөн бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнеүселәр тулыландыра.\nҮҙ эшен асырға теләгәндәргә ярҙам күрһәтелә. Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәге аша, мәҫәлән, һуңғы йылдарҙа 123 кеше субсидия алған. Маҡсатлы федераль программа буйынса төбәккә 8 миллион һум самаһы аҡса бүленгән. Элекке уҡытыусы-психолог Светлана Мөхәмәтйәрова Туҡтағол ауылында икмәк бешереү цехын ойошторған. Галина Гәрәева иһә хеҙмәтләндереү өлкәһендә көсөн һынай — кейем-һалым тегеү һәм йүнәтеү менән шөғөлләнә. Уңған ҡатын алты кешегә эш урыны булдырған.\nЭх, данлы минуттар...\nВалентиновка ауыл мәҙәниәт йортонда ойошторолған “Дан минуты” бәйгеһенең тәүге турында Успенка, Сәғит, Михайловка, Үрге Ләмәз, Казанка ауылы вәкилдәре һәм урындағы оҫталар ҡатнашты.\nСығыштарҙың төрлөһө булды – йырланылар, бейенеләр, акробатик этюдтар ҙа күрһәттеләр. Шуныһы ҡыуаныслы: сәхнәгә сыҡҡандар араһында балалар ҙа, йәштәр ҙә, ололар ҙа бар ине.\nБәйге алты турҙа үтәсәк, ҡатнашыусыларҙың барыһына ла ҡиммәтле бүләктәр тапшырыласаҡ. Төп бүләк – 10 мең һум аҡса – иң сағыу сығыш яһап, еңеү яулаған талант эйәһенә биреләсәк.\nРайон хужалыҡтарында мал ҡышлатыу уңышлы бара.\nҠыштың бауыры оҙон, әммә “Аҡбуҙат” предприятиеһындағы йылҡы малы сатлама һыуыҡтарға бирешмәй – 80 баш мал яҙға юғалтыуһыҙ сығасаҡ. Былтыр үлән мул булды: хужалыҡ эшсәндәре 240 тонна бесән әҙерләгән. Ғәмәлдә, был ике ҡышҡа етерлек. Ат ҡараусылар тиҙҙән дүрт тиҫтәгә яҡын ҡолонсаҡ та аласаҡ.\nҺәр кемдең аралашырға хоҡуғы бар\nОктябрьский ҡалаһының 2-се китапханаһында һуҡыр һәм насар күреүсе кешеләр өсөн тифлоүҙәк асылды.\nТифлотехнологиялар компьютер мәғлүмәтен мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә тауыш, рельеф-нөктә, эре текст ярҙамында еткерергә ярҙам итә, тимәк, Интернет менән ҡулланыу даирәһе лә киңәйә. Тифлоүҙәк булдырыу өсөн урындағы ҡаҙнанан 1 миллион 140 мең һум аҡса бүленгән.\nШылтыратыуҙарға шикләнеп ҡарағыҙ\nЙыл башынан Салауат ҡалаһында телефон һәм башҡа төрлө мутлыҡтарҙың артыуы күҙәтелгән: 11 кеше дөйөм алғанда 150 мең һум аҡсаһынан ҡолаҡ ҡаҡҡан. Күпселек осраҡта оло йәштәгеләр енәйәтселәрҙең ҡорбаны була.\nМиҫал өсөн, 85 йәшлек инәйгә бер кеше килеп, үҙен ҡала хакимиәте вәкиле тип таныштырған. Ул ҡала ҡаҙнаһынан оло йәштәге кешеләргә автомобиль бүленеүен, уларҙың бушлай таратылыуын һөйләгән. “Ҡорос ат” хужаларына, йәнәһе, юл сығымдарын ғына – 7,5 мең һум – ҡапларға кәрәк. Инәй, әлбиттә, ҡыуанысынан ялған документтарға ҡул ҡуйып, аҡса тоттороп ебәргән. Берәү иһә, үҙен полиция хеҙмәткәре тип таныштырып, артыҡ ышаныусан ирҙән абонент һанына 3,5 мең һум аҡса күсертеүгә өлгәшкән.\nРөхсәтһеҙ һунар итһәң...\nЕйәнсура районында 28 йәшлек һунарсыға ҡарата енәйәт эше асылған.\nУл лицензияһы булмай тороп, ҡыр ҡабанын атҡан һәм тәбиғәткә 170 мең һумлыҡ зыян килтергән.\nБылтыр республикала 190 браконьер тотолған, 65 енәйәт эше ҡуҙғатылған, законһыҙ әйләнештән 100 мылтыҡ һәм 110 һунар йыһазы тартып алынған.\nГ. БАЛТАБАЕВА, М. МОРАТОВ,\nМ. ШӘРИПОВ әҙерләне.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҺӘР БЕЙЕҮҘӘ ХАЛЫҠ РУХЫ - 2022 - Мәҡәләләр\nҺӘР БЕЙЕҮҘӘ ХАЛЫҠ РУХЫ\nОшо көндәрҙә баш ҡала тамашасыһы өсөн М. Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры сәхнәһендә "Һәр бейеүҙә халыҡ рухы!" тигән күркәм концерт менән Стәрлетамаҡ дәүләт театр-концерт берләшмәһенең Бейеү театры сығыш яһаны. Теүәл 30 йыллыҡ юбилей миҙгелен билдәләгән ижади коллективтың иң шәп бейеү өлгөләренән ынйы бөртөктәрендәй һайлап ҡына теҙеп төҙөлгән тамаша барыһының да күңеленә хуш килде. Ул быйылғы Рәсәй халыҡтарының милли мәҙәни мираҫы йылына бағышланды.\nЙөрәктәрҙе елкендерер сара "Урал бәйете" бейеүе менән башланып китте. Юҡҡа түгел, сөнки был хореографик композицияға ла, заманында Бейеү театрының үҙенә лә нәҡ Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Хәлил Ишбирҙин нигеҙ һала. Башҡорт халҡының асылын, тарихын, рухын сағылдырған күп кенә сәхнә әҫәрҙәре тыуа был йылдарҙа һәм бөгөнгәсә коллективҡа үҙенсәлекле бер ижади маяҡ кеүек улар. Шуға ла уның артабанғы яҙмышын ҡулға алған һәр етәксе-хореограф ошо юлдан тайпылмай, Бейеү театрының репертуары береһенән-береһе сағыу, башҡорт булмышын сағылдырған композициялар менән тулылана.\nБөгөнгө көндә унда баш балетмейстер булып Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Эльвира Дауытова эшләй. Өфөләр уның "Ҡымыҙсы ҡыҙҙар" хореографик композицияһын ҡарай алды. Тамашала талғын бейеүҙәр дәртлеләре менән алмашынып торҙо, тамашасылар күңеленә бигерәк тә Башҡортостандың халыҡ артисы Раил Лоҡманов менән Лилиә Зарипова башҡарыуында "Зов степей" хореографик композицияһы хуш килде. Шулай уҡ Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Рудамир Басиров менән Сулпан Басирова башҡарыуында "Крәкәүәк" башҡорт бейеүен күреп һоҡланыуҙарын береһе лә йәшермәне. Ғөмүмән, концерттың беренсе өлөшө тотошлай ғына башҡорт бейеүенә бағышланыуы менән әсир итте. Ә инде артабан, гүйә, тамашасыны донъя буйлап сәйәхәткә әйҙәп, бейеүселәр төрлө халыҡтарҙың күркәм сәнғәт өлгөләре менән таныштырҙы. Яугир ир-егеттәр, сая ҡатын-ҡыҙҙарҙы һынландырған "Яйыҡ башҡорттары" бейеүенән һуң бер-бер артлы татар, ҡалмыҡ, ҡаҙаҡ, тажик, урыҫ, Памир һәм Кавказ халыҡтары бейеүҙәре менән сәхнәне иңләне еҙ үксәләр. Был дәртле бейеүҙәр йырҙар, думбыра сыңы, баян моңо менән аралашып барҙы.\nӨс тиҫтәнән ашыу ең һыҙғанып ижад иткән һәм башҡорт бейеү сәнғәтен үҫтереүгә, танытыуға тос өлөшөн индергән Стәрлетамаҡ Бейеү театрының был концерты илһөйәрлек, халыҡтар араһында дуҫлыҡ һәм теләктәшлек өлгөһө булды. Сөнки һәр кем үҙ халҡының милли сәнғәте менән ғорурланғанда, үҙ халҡының милли мәҙәниәтен һанлағанда һәм һаҡлағанда ғына күршеһенең хис-тойғоларын уртаҡлаша беләсәк. Быны тамашасы залына йыйылған ғәм халыҡтың "Алға, Рәсәй!" йырына аяғүрә баҫыуы ла дәлилләне.\nЯҙылған: 18.04.22 | Ҡаралған: 80


Киев - capital of Ukraine. The largest city in Ukraine. Information about Kiev\nУкраина медицинаны өйрәнә.\nУкраина ғүмер хаҡы.\nКиев-ҙур шәһәрләренә береһе Ауропалае. Был шумная баш ҡалаһы үҙ Украина, уның административ, иҡтисади, фәнни, мәҙәни-белем биреү үҙәге. Был живописный ҡала халҡы менән өсөн 3 миллион кеше урынлашҡан йылғаһы буйында, Днепр.\nКиев ҡалаһы бесценных тарихи һәм мәҙәни һәйкәлдәрен, ҡала бөйөк тарихи ваҡиғалар һәм ҙур дәрәжәле кешеләр. Һәр табар нәмә бигерәк тә ҡыҙыҡ, үҙебеҙ өсөн.\nСәнғәт һәм архитектура Киев бөтә донъя мәҙәни мираҫ. Күп кенә танылған рәссамдар, шағирҙәр һәм яҙыусылар бәйәләнеләр уникаль матурлығын был ҡала. Иң танылған мөһим урындарын үҙ эсенә: Соборы Св.. София менән булыу, атаҡлы мозаика һәм фреска 11 быуат; Киево-Percherskaya Лары урынлашҡан бер нисә монастырь һәм собор; Алтын ҡапҡа Киевта, улар восходят к 1037; Украин Барочная сиркәү Св.. Андрей; иҫкитмәле 19-сы быуат Соборы Св.. Владимир; һәм күп кенә башҡа иҫтәлекле урындарҙа буласаҡ. Киев тип атайҙар йыш ҡына “әсәй, барлыҡ шәһәрҙәр” россияла һәм украиндар. Был иң боронғо бер шәһәрҙәрҙең береһе Ауропала. Тарихи үҙәгендә Киев атаһыҙ тоярға, үткән заман рухын ерҙә.\nКиев славится үҙенең бай мәҙәни тормошо. Театр һөйөүселәр көтә бик күп театрҙары театр менән төрлө программалары. Күпселек сығыштар уҙҙы на украинском йәки урыҫ ир-аты. Күптән түгел отреставрировать Киев Опера театры тәҡдим итәсәк оперу шулай уҡ ҙур репертуар балеты. Театр исемендәге Иван Франко үҙәге булып тора украин драма, комедия, һәм мюзиклы. Күп төрлө күргәҙмәләр үткәрелә үткәрелә ҡалала’ң күп музейҙар һәм сәнғәт галереяһы.\nШулай уҡ Киев булып тора, ғилми һәм белем биреү үҙәге үҙ Украина. Төрлө университеттары һәм академии фәндәр Киево-Могилян Академияһы, ул ҡушыла беренселәрҙән фәнни булып учреждениеларҙың Көнсығыш Европала, тора шунда.\nБулараҡ иң ҙур ҡалаһы, Украина, Киев-береһе эре сәнәғәт һәм алыш-биреш үҙәге илдең. Киев’s төп сәнәғәт үҙ эсенә тармағы: аҙыҡ-түлек (бигерәк тә шәкәр эшкәртеү сигендерә), металлургия, Машина эшләү, станки, күсмә составты, химик матдәләр, төҙөлөш материалдары, һәм текстиль. Үҫтереү украина иҡтисад стимул бирҙе ҡала активлығын. Бар бик күп яңы офис үҙәктәре, банкылар, сауҙа-күргәҙмә үҙәктәре, башҡа коммерция предприятиелары хәҙерге ваҡытта ҡалала ла уяна.\nПрогуляться буйынса старина улочка моның ҡала живописное, почувствуй уның ҡабатланмаҫ матурлығын һәм күңел ҡары. Күрәһең һеҙҙең булыуы Киевта береһе буласаҡ һеҙҙең иң онотолмаҫлыҡ хис-кисерештәр.\nМайҙаны: 827 кв. км\nКергәндә,: Киев өлкәһе, йылғаһында Днепр\nГеографик координаталарын: 50 28 Н, 30 29 Е\nХалыҡтың: 2,900,000 (2001 бар.)\nФонды: 482 А. Д.\nКлимат: Мерен-континенталь. Ошо нигеҙҙә лә хас булған ҙур ғына яуған болотло һәм ҡышын һәм көҙөн. Ҡыш, ғәҙәттә, оҙон һәм һалҡын. Йәй ҡыҫҡа, ә шулай ҙа бик ҡыҙыу.\nГринвич смущение: МСК + 2 сәғәт\nТөбәк коды: 44\nТөп иҫтәлекле урындары: Ст. София’ң соборы, Успение Соборы, Ст. Златоверховников Монастыре, Киево-Печера Лавра, Алтын Ҡапҡа, Андреевский Спуске.\nТөп сәнәғәт тармағы: Металлургия, машина төҙөлөшө, химик матдәләр, текстиль, аҙыҡ-түлек, төҙөлөш материалдары, электротехник продукция, газ, май, күмер етештереү һәм торфҡа, ағас эшкәртеү сәнәғәте.\nПоследнее обновление:26 Мөмкин 19\nОнлайн заявка бирҙе\tГлобаль Инеү Үҙәге\tКонтакттар Һәм Ярҙам Итеү


“Тормоштоң төрлө мәле була” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » “Тормоштоң төрлө мәле була”\n“Тормоштоң төрлө мәле була”\nУның бәрхәт тауышы күп концертты биҙәй. Йыр менән түгел, әлбиттә, ә һүҙ сәнғәте менән. Тамашаның нисек үтеүе алып барыусының оҫталығынан тора, тиҙәр. Лирик шиғырҙарҙы ла, тетрәндергес әҫәрҙәрҙе лә, көлкөләрен дә берҙәй оҫта башҡарған Нәсимә ҒИЗЗӘТУЛЛИНА Сибай филармонияһының һәр концертын сағыу байрамға әүерелдерә. Бөгөн беҙ уның тормошона фотояҙмалар аша күҙ һалабыҙ.\n1) Мин Баймаҡ районының Бәләкәй Төркмән ауылында ун балалы ҙур, татыу ғаиләлә тыуып үҫтем. Күмәк бала булғас, ауыр мәлдәр ҙә булғандыр, әммә бер ваҡытта ла атайым менән әсәйемдең әрләшкәнен, бер-береһенә тауыш күтәргәнен ишетмәнем. Әсәйемдең Магнитогорск баҙарынан ҡайтҡан саҡтары хәтеремдә уйылып ҡалған: һәр беребеҙҙе теүәлләп, кейем-һалым, тәмлекәстәр алып ҡайтһа, беҙҙең өсөн оло байрам була торғайны. Атайым йырларға яратты, әсәйем шиғырҙар, мөнәжәттәр ижад итте. Ағайымдар бала саҡтан бер-береһенән өйрәнеп, гармун, баянда уйнаны. Тик, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әсәйебеҙ ҡаты сирләп, бик иртә баҡый донъяға күсте. Ул саҡта 9-сы класта ғына уҡый инем. Шунан бирле күңелемдә юҡһыныу, һағыныу йәшәй.\n2) Мәктәп йылдарынан уҡ шиғыр һөйләргә маһир булдым. Тасуири уҡырға башҡорт теле уҡытыусыһы Миңъямал Әшраф ҡыҙы өйрәтте. Тексты бер нисә тапҡыр уҡыуҙан ятлап ала торған һәләтем бар. Шуғалыр ҙа төрлө кисәләр, концерттарҙы алып барыу миңә йөкмәтелде.\nХеҙмәт юлымды интернатта уҡыған саҡта уҡ башлағайным. Ҡаланың һөт комбинатына туңдырма таяҡтары әҙерләй, эремсек һөҙөү өсөн тоҡтар тегә инем. Иҙән йыуып та аҡса эшләнем. Үҫмер саҡтан уҡ үҙаллылыҡҡа өйрәндем, хеҙмәт емештәрен татып үҫтем.\n3) Әсәйем мәрхүм булғас, ҡайҙалыр ситкә уҡырға китеү тураһында уйламаным. Башҡорт дәүләт университетының Сибай филиалына барҙым да, башланғыс кластар педагогикаһы бүлегенә документтарымды тапшырҙым. Тик бер көн дә уҡытыусы булып эшләргә яҙманы: 1994 йылдың февраль айында мине, 1-се курс студентын, Әлмира Шәриф ҡыҙы Ҡыуатова филармонияға эшкә саҡырҙы. Уҡыу процесы гастролдәр, репетициялар менән бергә үрелеп барҙы. Юлдан ҡайтам да имтихандарға йүгерәм, дәрестән сығам да репетицияға барам. Йәшлегем, студент йылдарым шулай күңелле һәм тынғыһыҙ үтеп китте. Сибай филармонияһының асылғанынан алып бөгөнгө көнгә тиклем эшләгән кешеләрҙең береһе булыуым менән ғорурланам.\n4) Ирем Ильяс менән филармонияла таныштыҡ. Нимәһе ҡыҙыҡ: бер осорҙа эш башлаһаҡ та, беҙ бары тик ярты йыллап ваҡыт үткәс кенә осраштыҡ. Сөнки музыканттар башлыса – бейеүселәр, ә мин режиссер менән репетиция яһай торғайныҡ. Гастролдәргә лә бер нисә бригада сыға ине. Силәбе өлкәһенә сыҡҡанда тәүге тапҡыр бер-беребеҙҙе күреп, танышып, аралашып киттек. Ғаилә ҡороуыбыҙға 21 йыл да үтеп киткән. Улыбыҙ Иҙел музыка яғынан үтә лә талантлы, тик сәнғәт юлынан китергә теләмәне. Беҙҙең һәр ваҡыт юлда булыуыбыҙҙан ул биҙеп бөттө шикелле. Хәҙерге ваҡытта ул Красноярск ҡалаһында, Рәсәй Эске эштәр министрлығының Себер юридик институтында белем ала. Ҡыҙыбыҙ Нәдиәгә 3 йәш, көҙгө алдына баҫып йырлап та ебәрә, бейергә лә ярата.\nИльяс шаян, йор һүҙле булыуы менән күңелемде яуланы. Проблемаларҙы тиҙ арала хәл итә белеүе тормош көткәндә еңеллек бирә. Ышаныслы кешем, таяныр терәгем ул.\nЯңы йыл – артистар өсөн иң мәшәҡәтле мәл. 30 декабрҙә төндә генә өйгә ҡайтып инәһең. Ҡайһы йылдарҙа хатта 31-ндә лә эшләйһең. Сөнки миңә гел Ҡарһылыу роле эләгә. Шуға күрә Яңы йыл төнөн тыныс ҡына итеп, ғаиләм менән үткәрергә яратам. Шау-шыу минең өсөн түгел. Бер нисә йыл, ана шул шау-шыуҙан ҡасып, байрамды ауылда, ағайым менән еңгәйемдәрҙә үткәрҙек. Рәхәтләнеп мунса инеп, өҫтәл артына саҡ ултырып өлгөрә инек. Сәғәт төнгө ун икенән һуң фейерверк атыу балаларға ҙур байрам.\nФилармонияла эшләп, бер аҙ тәжрибә туплағас, үҙемде режиссер булараҡ һынап ҡарағым килде. Тәүге эшем – Нәсимә Тимерованың “Исемдәре Нәсимә, моңло йыры нисәмә” исемле концерты. Тәүге ҡоймаҡ төйөрлө була, тигәндәй, ҡытыршылыҡтары ла булғандыр, әммә тәнҡит һүҙҙәрен ишетмәнем. Әҙерлек эштәре ваҡытында аҙашым менән дуҫлашып, яҡын туғандар булып бөттөк. Ҡул арты еңел, ырыҫлы булды: күп тә үтмәй, “Аҡмулланың аҡ көндәрен юллап” тигән программаны әҙерләй башланым. 2006 йылда художество етәксеһе вазифаһы ышанып тапшырылғандан һуң, концерттар әҙерләү төп эшемә әүерелде.\nТормоштоң төрлө мәле була. Ҡайһы бер осраҡтарға бөгөнгө күҙлектән үкенес менән ҡарап ҡуям. Шулай ҙа Аллаһы Тәғәлә яҙған яҙмышыма рәхмәтлемен, шөкөр итеп йәшәргә тырышам. Эшемдең көн режимына тап килмәүенә ҡарамаҫтан, ғаиләмә, балаларыма иғтибарҙы йәлләмәйем. Яратҡан эш – ярты бәхет, ғаилә бөтөнлөгө – тулы бәхет, тиҙәр. Тимәк, минең бәхетем теүәл һәм бөтөн.\nКәйефте ҡырған ваҡиғалар булһа, бер аҙ япа-яңғыҙ ҡалып, уйланып алам, яйлап тынысланам. Матур шиғырҙар уҡыйым, күңелле йырҙар тыңлайым. Йылмайырға сәбәптәр күп бит ул, күрә белергә генә кәрәк.\nСығыу ваҡыты 19-01-2018, 11:37 | Ҡаранылар: 656


Алға! Учалынан - Манжурияға! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар архивы » Алға! Учалынан - Манжурияға!\n18.09.2010 Алға! Учалынан - Манжурияға!\nДонъялағы иң тәрән күлде (тәрәнлеге 1642 м) алыҫтан күргәс тә, йөрәк тулҡынланып тибә башлай. Тауҙарҙан төшкәндә, мискәлә бешерелгән эҫе омулде ҡабаланып-ҡарһаланып ашай-ашай, йотлоғоп Байкалға ҡарайһың – ул көткәндәгенән дә гүзәлерәк, мөһабәтерәк. Оҙонлоғо 636 км һәм киңлеге 25-тән алып 80 километрға тиклем!\nУл беҙҙе күперектәрен сәсеп, бейек тулҡындары менән ҡаршыланы.\n– Байкал! Бай-кал! Бай-ка-а-ал! – ҡосаҡтарҙы йәйеп, бала-саға ата-әсәһенә осҡандай, уға табан йүгерҙек.\nШул ыңғайы салбар балаҡтарына бутала-бутала, сыр-сыу килеп сисенеп, Байкалға сумдыҡ ҡына тигәндә аяҡҡа тулҡын бәрелде һәм – боттарҙы боҙло һыу яндырып алдымы ни?! – беҙ кире елдереп ярға килеп сыҡҡанды һиҙмәй ҙә ҡалдыҡ! Тиҫтәләрсә тау йылғаһы Байкалға ашҡынып һыуын ҡоя, уның температураһын һалҡын кимәлдә тота, шуға ла турбазаларға боролорға тура килде – улар күлдең йылы ҡултыҡтарында урынлашҡан. Туристарҙың барыһы ла тиерлек күл буйлап пароходта круизға сыға, утрауҙарға юллана, Өлкән Байкал һуҡмағы буйлап сәйәхәт итә...\nУрындағы халыҡ Байкалға оло хөрмәт менән ҡарай. Беҙгә лә фатиха бирҙеләр: «Күлгә килгәс тә һаулыҡ һорашырға, ҡайтырға сыҡҡанда рәхмәт әйтеп хушлашырға онотмағыҙ», «Йөҙөү мотлаҡ таҡ һанлы булырға тейеш: бер, өс, биш...», «Һыуға сумғанда үҙегеҙгә теләк теләгеҙ – ул тормошҡа ашасаҡ». Шуныһы ҡыҙыҡ – көн боҙоғораҡ саҡта ла ирендәр күгәргәнсе һыу индек, әммә һыуыҡ теймәне. Хушлашҡанда, күлдең дымлы һауаһын туймаҫтай булып һулап, ошо хозурлыҡты күрергә форсат биргән Хоҙайға мең-мең рәхмәт уҡыныҡ. Айырыуса ер тетрәү булмағанға ҡыуандыҡ, юғиһә бында ер тынғыһыҙыраҡ.\nБүрәттәрҙең легендаһы хәтергә уйылды: «Байкал олатайҙың 336 йылға-улы һәм Ангара исемле бер ҡыҙы булған, улар атаһының һыуын тултырып торған. Әммә ҡыҙы, Енисей атлы йылға-егеткә ғашиҡ булып, атаһының һыуын уға ҡоя башлаған. Шуға асыуланған Байкал ҡыҙына дәү ҡая киҫәген бәреп, уны ҡарғаған. Был ҡая Шаман-таш тип атала...» Был легенданы оҙаҡ ауыҙҙа әүәләнек – барыбер башҡа эш юҡ ине.\nМин Европала ғына ят бауыр, ә Себерҙә – үҙ кеше. ҡайҙа барһам да, азиат һыҙатлы йөҙөмә ҡарап, мине үҙҙәренеке итеп ҡабул итәләр. Мәҫәлән, Бурятияла бер кафела мәрйә, минең заказды ҡабул иткәс, һеҙ бик матур бүрәт ҡыҙы, тип комплименты менән буҙартты. Бүрәттәр иһә, бигерәк сибәр, һомғол монголка, тип тел шартлатты (ул мәлдә минең түбәм күккә тейгәйне, әллә бында ғына ҡалырға ла ҡуйырға инде, тигән ҡырын-мырын уйҙар ҙа башҡа килгәйне хатта). Машинаның номерын күргәс иһә, күҙҙәре упайҙы: «Һеҙ кемдәр? ҡайҙан?» Башҡорттар, Башҡортостандан, тибеҙ. Берәүҙең ҡатыны ишетмәйерәк ҡалды, иренән һораны: «ҡайҙан, ҡайҙан тиҙәр?» Ире уға: «Баш... баш.. какой-то стандан, ҡыҫҡаса», – тип яуапланы. Яныбыҙға йыйылып киттеләр, һорауҙар менән күмеп ташланылар. ҡыҙыҡһынғас, уларға үҙебеҙҙең республикабыҙ, ҡалабыҙ, «Салауат Юлаев», «Таусы» командалары тураһында шаптырып һөйләнек. Ғәжәпләнеп тыңланылар. Баштарын сайҡай-сайҡай. Ә беҙ ҡытайға терәлеп тиерлек ятабыҙ, тик, донъя мәшәҡәттәренә күмелеп, исмаһам, бер тапҡыр ҙа барғаныбыҙ юҡ, тип үкенделәр. Бынан ары һеҙҙең менән ҡыҙыҡһынырбыҙ инде, тип туғандарҙай һаубуллаштылар. Айырылышып китеүҙәре ҡыйын булды, биллаһи.\nЯҙа ла яҙа, ә әле һаман ҡытай тураһында ләм-мим, былар барып етәме-юҡмы, тип зарығып бөткәнһегеҙҙер. Оҙаҡ була инде, алыҫ бит, ни тиһәң дә, алты мең саҡрым. Шулай ҙа, килә торғас, Забайкальскиға ла барып етер көн булды. Ил сигенең яҡынлығын выжылдап осҡан хәрби самолеттарҙың тауышынан, тегендә-бында осраған һалдаттарҙан тойомларға мөмкин ине (әйткәндәй, Байкал аръяғы крайында хәрби частар ҡалдырып киткән буш йорттар күп осрай: казармалар, фатирҙар, келәттәр – барыһы ла емерелеп-етемһерәп ултыра). Забайкальскиҙың үҙендә виза алырға мөмкин, машинаны ла ҡуйырға түләүле туҡталҡалар бар. Шунда беҙ бер төркөмгә эләгеп, ниһайәт, таможняға аяҡ баҫтыҡ. Йәмғеһе алты кордон аша үтергә кәрәк. Беренсеһендә сикте сығырға рөхсәт ҡағыҙын алаһың. Ә икенсеһендә сменаларҙың алмашҡан мәленә тура килдек. Көтөп торҙоҡ бер аҙ. Таможняла эшләүсе ханымдар төшкө аштан һуң байтаҡ ауырайып (тамаҡ ялғағандан һуң йоҡолары ла килеп киткәндер), ялҡауҙары килеп кенә үҙҙәренең кабинаһына инеп ултырҙы. Ымлап ҡына берәмләп беҙҙе саҡыра башланылар. Һары сәс, нимәгәлер йәне көйөп, паспортты алды. Йөҙгә текләп, фото менән сағыштырып, тикшерҙе. «Нимә, буржуйҙар, илдән ҡасаһығыҙмы? Аҡсағыҙҙы тығырға бында урын булманымы? Сит илде байытырға йыйындығыҙмы?» – тигән һымағыраҡ ҡараны. Өҙөп-йолҡоп, дарҫ-дорҫ һөйләште. Артығын да әйтмәне, ә шулай ҙа күңелдә көйөк ҡалды (үҙеңде бөрөшкән бер бөжәк һымаҡ хис итәһең!). Паспортҡа мисәт ҡуйылды. Өсөнсө кордонда үҙебеҙҙең пограничниктар шуны тикшереп, алдыбыҙҙа шлагбаумды асты. Ике илде айырып торған бер нисә метр буш ер, һәм ҡытай пограничниктары үҙҙәренең иленә саҡырҙы. Машинаның ишеген асып, хәрби кейемдәге һөйкөмлө егет йылмайып сәләмләне, паспорттарыбыҙға күҙ һалды. ҡытай таможняһындағы һылыу ҡыҙ ҙа, беҙҙе күргәс, ҡояштай балҡыны: «Һаумыһығыҙ! Документтарығыҙҙы күрһәтегеҙ, зинһар!» Үҙҙәренең иленә инергә рөхсәт иткән мисәтте сәпәгәс, йәнде иретерҙәй йылмайыу бүләк итте: «Рәхим итегеҙ ҡытайға! Матур ял итергә теләйем!» Бына бит, туристар менән дә кешесә һөйләшергә, мөғәмәлә итергә була, ә нишләп беҙҙекеләр шулай тупаҫ ҡылана икән, тип, үҙебеҙҙең таможняла эшләүселәр өсөн кәйеф ҡырылып ҡуйҙы. Беҙҙә баҫыуҙағы һәр йомран – агроном, тип мәғәнәле көлөмһөрәне төркөм етәксеһе. Бер һүҙ менән әйткәндә, таможняла үҙеңдең бахырлығыңды, юридик йәһәттән көсһөҙлөгөңдө тояһың һәм таможенниктар шуның менән файҙалана ла.\nЭскалаторҙан тап-таҙа, иркен, гөлдәр менән зауыҡлы биҙәлгән залға төштөк. Әле Забайкальскиҙан ҡытай яғына үрелеп ҡарап торғанда ундағы тәртип, таҙалыҡ күҙгә ташланғайны. Беҙҙә сүп-сар туҙып ята, бысраҡ, ҡаҡырыҡ-төкөрөк, ә унда аяҡ аҫтында бер кәнфит ҡағыҙын да күрмәҫһең. Микроавтобусты тикшергәндәрен шул залда көтөп ултырабыҙ. Ҙур телеви-зорҙан һылыу ғына ҡытай дикторы яңылыҡтарҙы һөйләй. Телен аңламаһаҡ та, нимә хаҡында һүҙ барғанын видеорәттән төшөнөрлөк. Йыйыштырыусы ирҙәр бер туҡтауһыҙ хәрәкәттә: иҙәнде бер тапҡыр йыуып сыҡтылар ҙа, шунда уҡ һыуҙарын алмаштырып, яңынан йыуырға төштөләр. Уларҙың тауыш-тыны ла сыҡмай, өндәшмәй генә үҙ эштәрен башҡарып тик йөрөйҙәр. Шулай ҙа, ат кеүек кешнәп, үҙҙәрен бик иркен тотоп һыра эсеп ултырған урыҫ ҡыҙҙарына аҫтыртын ғына асыулы ҡараш ташлағандарын абайланыҡ. Тиҙҙән машинабыҙ килде, беҙ сығып ултырҙыҡ һәм «зелёнка» тип аталған ерҙә документтарҙы күрһәткәс, Манжурия провинцияһы еренә барып индек. Юлдарҙың тигеҙлеге!.. Көҙгө һымаҡ тип-тигеҙ, ялтырап ята, ҡыҙыҡ өсөн генә машинаны бер тапҡыр һелкетһәсе...\nЮлдың һул яғында, «Матрешка» тип аталған майҙанда урынлашҡан матрешка формаһындағы ҡоролманы күреп, ауып китерлек! Юҡҡа ғына был утыҙ метр бейеклегендәге уйынсыҡ (мәрйә, ҡытай һәм монгол ҡыҙҙары үҙҙәренең илен символлаштыра) Гиннестың рекордтар китабына индерелмәгән. Матрешканың эсендә – ресторан һәм концерт залы. Төп уйынсыҡ янында саҡ ҡына бәләкәйерәк шундай уҡ һигеҙ матрешка-бина теҙелгән. Шулай уҡ ошо майҙанда бөтә донъяға билдәле кешеләрҙе һүрәтләгән ике йөҙ кескәй матрешка һибелгән. Кемдәр генә юҡ араларында: футболсы Зидан, рок-кумир Майкл Джексон, ғалим Ньютон һ.б., һ.б.\nКисен бында музыкаль фонтан эшләй – емелдәп, янып-һүнгән моңло йәйғорҙар кемдәрҙе генә әсир итмәй! Уйлап сығаралар бит шундай ғәләмәт нәмәләрҙе... Урыҫтарҙың аҡсаһын һығып сығарыр өсөн ялҡауҙары килмәй паркта һәйкәлдәрҙе лә эшләгәндәр: «Медный всадник», «Родина-мать», «Рабочий и колхозница». Улар ҙа киске ут аҫтында һушты ала. Беҙҙең туристар совет һәм урыҫ классиктарының йырҙарын тыңлай-тыңлай иҙрәп йөрөй. Әлбиттә, күбеһе иҫерек, ҡулдарында – тәмәке. Көньяҡ ҡытайҙан килеүсе туристар тартҡан ҡыҙҙарға ерәнеп ҡарай (уларҙа тик фәхишәләр һәм лесбиянкалар ғына тәмәке менән дуҫ).\nҺәйкәлдәр тураһында һүҙ сыҡҡас, Манжурия үҙәгендә, «Интурист» ҡунаҡханаһы эргәһендә геройҙар иҫтәлегенә асылған паркты ла телгә алмайынса булмай. 1915 йылда асылған был йәшеллек утрауы тәүҙә Манжурия паркы тип атала. Манжурияны баҫҡынсыларҙан ҡотҡарған совет яугирҙарына рәхмәтле ҡытайҙар 1945 йылдың авгусында бында 17 м бейеклегендәге мемориал төҙөй: «Советтар Союзының намыҫы һәм еңеүе өсөн яуҙарҙа һәләк булған геройҙарға дан!». Шунан алып изге урын Һәләк булған ҡыҙыл Армия геройҙары паркы тип исемләнә. Унда һалдаттарға арналған һәйкәлдәр бар. Ошонда иртән ҡытайҙар гимнастика яһай, көндөҙ ололар ейәндәре менән уйнай, кистәрен йәштәр етәкләшеп йөрөй. Романтика...\nВокзал янында Ленинға оҡшаған һәйкәл тора. Тик яҡыныраҡ барһаң, уның Мао Цзэ Дун икәнен абайлайһың. ҡытайҙар тарихҡа бик иғтибарлы, һаҡсыл, рәхмәтле була белә. Беҙҙең кеүек үткәндәргә бысраҡ яғырға ашыҡмайҙар, һабаҡ алалар ҙа, артабан хаталарға юл ҡуймаҫҡа тырышалар. Уларҙан өлгө алырға ине беҙгә лә...\nМанжурияла утыҙлап ҡунаҡхана бар. Хәйер, уларҙың (һәм ресторандарҙың да) аныҡ ҡына нисәү икәнен бер кем дә белмәй шикелле – берәүҙәре асыла, икенселәре ябыла. Беҙ ҡаланың уртаһында балҡыған «Манжурия» ҡунаҡханаһына урынлаштыҡ. Дүрт урынлыҡ бүлмә тәүлегенә 240 юань тора ине (1080 һум), тик Көньяҡ ҡытайҙа эҫе көндәр башланып, унан халыҡ һыпырылып Манжурияға эркелгәс, хаҡтар күтәрелде лә ҡуйҙы. Ошо көтөлмәгән хәл Харбинға барыу пландарын юҡҡа сығарҙы – аҡсаны ҡунаҡхана «ашаны». Тик беҙ үкенмәнек: беренсенән, ҡытайҙа бөтә ҡалалар ҙа игеҙәк кеүек бер-береһенә оҡшаған; икенсенән, ҡытайҙарҙың күплегенән (ә бит улар миллиард!) ныҡ арыта, тиҙерәк ҡайтҡы, иркенлектә йөрөгө килә.\nБеҙ һайлаған ҡунаҡхананы 1904 йылда урыҫ генералы төҙөткән. Хәҙер ул – заманса матур, таҙа, иркен биналарҙың береһе. Номерға килеп инеү менән шаяра-көлә дүртебеҙ ҙә киң карауаттарҙа һуҙылдыҡ – Манжурияға килеп етеүебеҙгә һөйөндөк. Шунан номер менән таныша башланыҡ: телевизор, кондиционер, икенсе бүлмәһендә кресло, эскәмйә, журнал өҫтәле, аш өҫтәле (уның өҫтөндә кескенә Рәсәй һәм ҡытай флагтары, батмуста түләүле эсемлектәр һәм ашамлыҡтар). Душ кабинкаһы туалет менән берләштерелгән, унда көҙгө, таҫтамалдар, бәләкәс кенә тюбикта теш пасталары һәм щеткалар, һабындар, тараҡтар... Аһ, эйе, иҫтә саҡта башҡаларҙы иҫкәртәбеҙ: инеү менән бар нәмәне лә тикшерергә, тапочкаларҙы, таҫтамалдарҙы иҫәпләп алырға кәрәк. Беҙҙең номерҙа бер ҙур таҫтамалдың етмәгәнлеген кисен генә аңғарҙыҡ, һуңынан ҡайтыр саҡта беҙҙән шуның өсөн аҡса түләтерҙәр инде, тип шөрләп бөттөк. Әммә бер нисә көндән беҙҙең башҡа ла килмәгән телевизор пультын эҙләтә башланылар. Ә беҙ номерҙы алғанда тик кондиционерҙың ғына пульты бар ине. Урыҫ телен аңламаған горничная, телевизорҙың да пульты булды, ти ҙә ҡуя. Көс-хәлгә ҡунаҡхананың һаҡсылары менән аңлашып, үҙебеҙҙең сит ил паспорттарын алдыҡ. Берәй нәмәне юғалтыу, боҙоу, урын кәрәк-ярағын бысратыу ҙа байтаҡ ҡына штраф менән янай уларҙа.\nҺәр бер ҡунаҡханалағы кеүек, «Манжурия»ла ла матурлыҡ салоны бар. Мине иң ныҡ ҡыҙыҡһындырғаны шул булды. Иртәнән ҡарауыллайым бикле салонды. Үҙемде, алама өйрәк балаһын, ҡытай оҫталары ҡулына тапшырып, аҡҡош булып ҡайтҡым килә. Хыялға сумып, үҙемдең ҡала урамдарынан үтеүемде күҙ алдына килтерәм. ҡытай елпеүесендәй оҙон, ҡуйы итеп йәбештерелгән керпектәрем менән берҙе елпеп ебәрһәм, ир-егеттәр шапылдап асфальтта ятып ҡала... Минең ҡыҫҡа сәскә өйрәнгән ҡатын-ҡыҙҙар, тулҡындай толомдарымды күреп, көнсөллөктән тырнаҡтарын сәйнәп, үҙҙәренең сәсен йолҡа... Әбей-һәбей кендегемдә ялтыраған пирсинг һырғаһына йәне көйөп ҡарай... Ә перманент макияждан һуң ҡуйы ҡыҙыл төҫтәге ирендәрем, баҙыҡ күҙҙәрем кемде битараф ҡалдырыр... Үҙем үҙемә оҡшайым инде, хатта хыялланыу ғына ла оло ләззәт.\nКөтөп көтөккә әйләнгәс, асылды бит салон! Өкө һымаҡ төндә эшләйҙәр, имеш. Ә миңә, йоҡо сүлмәгенә, төндә йоҡонан да ҡәҙерле бер нәмә юҡ. Бар түҙемлегем массаж яһатыуға ғына етте (матур булайым тип, төнө буйы косметологтар янында ултырғым килмәгәс, нисек бармын, шул килеш ҡайттым инде). Ә массажды ҡытайҙарҙан да яҡшыраҡ эшләүсе юҡтыр! Тәнде генә түгел, йәнде иретәләр, биллаһи! Үҙеңде таушалған тип түгел, ә өр-яңынан тыуғандай тояһың. Шуның өсөн генә лә ҡытайға сәйәхәтте ҡабатларға теләк бар.\nМанжурияла бар нәмә лә туристарға тәғәйенләнгәс, мунсалары ла үҙенсәлекле. Һәр хәлдә, беҙҙекеләрҙән ныҡ айырыла, тиҙәр (үҙебеҙ инмәнек, башҡаларҙың һүҙе буйынса). Унда йыуынып, сабынып, массаж, макияж, прическа яһатып, тамаҡ ялғап сығырға мөмкин.\n(Дауамы. Башы 21, 22-се һандарҙа).


Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы ағзалары «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнаша // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы ағзалары «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнаша\n18:46, 9 апреля 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 9 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Екатерина Соколова/.\nДөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостандағы төбәк штабы ағзалары «Үлемһеҙ полк» акцияһында ҡатнаша. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, Өфөлә генә 20 мең самаһы кеше еңеү сафына баҫасаҡ тип көтөлә.\n— Беҙ Бөйөк Ватан һуғышы һалдаттары хаҡында онотмаусыларҙы «Үлемһеҙ полк»ка ҡушылырға саҡырабыҙ, — тине Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының үҙәк штабы ағзаһы, төбәк штабы рәйестәше Эльвира Айытҡолова. — Республикала йәшәүсе һәр кемдең үҙенең геройына ихтирам күрһәтеү һәм уның фотоһүрәтен тотоп, ҡала һәм ауыл урамдары буйлап үтеү мөмкинлеге бар. Әгәр ҙә беҙ бөгөн быны эшләмәһәк, иртәгә һуң булыуы ихтимал.\n«Үлемһеҙ полк» акцияһы тәүге тапҡыр 2012 йылда Томск ҡалаһында үтте. 2015 йылдан ул рәсми рәүештә дөйөм Рәсәй акцияһына әүерелде. Быйыл «Үлемһеҙ полк»ты Рәсәйҙең һәм донъяның 600-ҙән ашыу ҡала һәм ауылдарында, шул иҫәптән Берлинда үткәреү планлаштырыла.\nТеги: дөйөм рәсәй халыҡ фронты,патриотик тәрбиә биреү


Республиканы һалҡын эш аҙнаһы көтә\n8 Февраль 2021, 11:55\n8-12 февралдә Башҡортостанда һауа торошон һалҡын арктик фронты билдәләй. Аҙнаның тәүге яртыһында ныҡ һалҡын була. Дүшәмбенән шаршамбыға тиклем республиканың үҙәк райондарында көндөҙ -19, -22, ә төндә минус 22-28 градус була. Елдең тиҙлеге секундына 11 метрға етеүе мөмкин.\nКесаҙнанан йылыта башлай. 11-12 февралдә Өфөлә көндөҙгө сәғәттәрҙә -10 тирәһе була, көслө ҡар яуыуы көтөлә. Ял көндәренә, илдең Европа өлөшөнән һауа массаларының килеүе сәбәпле, тағы ла нығыраҡ йылыта. Йәкшәмбе, 14 февралдә, Башҡортостандың баш ҡалаһында ни бары 2 градус һалҡын була.


Иртәнсәк тиҫтерҙәре мәктәпкә ашыҡҡанда был малайҙар һәм ҡыҙҙар театрға йыйына. Өфө мәктәптәренән ете уҡыусы аҙна буйы дәрес уҡымай, спектаклдәр генә ҡарап йөрөүҙәре менән маҡтана ала. Улар - "Ҡолонсаҡ" III Республика балалар өсөн спектаклдәр фестиваленең иң йәш жюри ағзалары. Иҫегеҙгә төшөрөп үтәбеҙ, фестиваль был көндәрҙә Башҡортостандың баш ҡалаһында үтә һәм проектта республиканың бөтә театрҙары ла ҡатнаша. Улар тамашасы һәм тәнҡитселәр хөкөмөнә тик балалар өсөн генә спектаклдәр күрһәтә.\nФестиваль йома көндө Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрының "Мөхәббәт һәм нәфрәт" спектакле менән башланды. Режиссер Гөлнара Вәлитова билдәле башҡорт яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның ижадына мөрәжәғәт итергә ҡарар иткән. Ләкин идеяһы буйынса ҡеүәтле, тәрән фәлсәфәүи мәғәнәгә эйә пьеса ҡабул итеүгә бик ҡатмарлы булды. Яҡшы, тәрән мәғәнәле материал ролдәргә һалғанда бик ауыр һәм ҡыҙыҡһыҙ килеп сыҡҡан. Ҡуйыусы режиссерҙың фекере буйынса "Мөхәббәт һәм нәфрәт" - ул спектакль-тәүбә итеү. Төп герой Аманғол ҡартайғас бөтә тормошон күҙ алдынан үткәрә. Уның күңел төпкөлөндә ҙур гонаһ ята, был гонаһ уны яфалай һәм тыныс ҡына теге донъяға китергә ирек бирмәй. Күп йылдар элек ул йомшаҡлығы арҡаһында кәләше Зөлхизәнең үлемендә ғәйепле була. Боронғо ғөрөф-ғәҙәт буйынса балыҡсыларға диңгеҙгә ҡыҙҙарҙы алырға рөхсәт ителмәгән. Ләкин Аманғол ошо яҙылмаған ҡағиҙәне һанға һуҡмай, Зөлхизәне үҙе менән ала. Диңгеҙ ҡотора башлай: нисек кеше уға ҡаршы барырға баҙнатсылыҡ иткән, шторм башлана. Диңгеҙҙе тынысландырыу өсөн балыҡсылар уға Зөлхизәне ҡорбан итеп килтерергә ҡарар итә. Аманғолдоң ҡото алына. Юҡ, кәләше өсөн түгел, ә үҙ ғүмере өсөн, диңгеҙ уларҙың кәмәһен йотһа, бөтәһе лә һәләк буласаҡ бит. Егетенең хыянатына түҙә алмай, Зөлхизә үҙе һыуға ташлана. Аманғол күп йылдар күңелендәге ошо төйөр менән йәшәй, ҡартайғас ҡына үҙенең был ҡылығына үкенә башлай.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, спектаклде унда актерҙар ҙа, ҡурсаҡтар ҙа уйнауы ла йәнләндермәй. Зөлхизә менән Аманғол ролендә кешеләр ҙә, ҡурсаҡтар ҙа сығыш яһай. Ә диңгеҙ, ҡояш, ай, ел ролдәрен актерҙар ғына башҡара. Спектаклдә диңгеҙ - ҡатын-ҡыҙ образы. Диңгеҙ ҙә, ҡатын-ҡыҙ кеүек, яғымлы йә яуыз, ярата йә күрә алмай. Диңгеҙҙең кәйефе алмашыныуын, шуның менән бергә геройҙарҙың тойғоларын, кисерештәрен яҡшыраҡ биреү өсөн аҡ туҡыма һәм яҡтылыҡ уйнауы файҙаланылды.\n- Барыһы ла яҡшы. Актерҙарҙың уйнауы ла, музыка ла, ләкин спектакль оҙаҡҡа һуҙылған кеүек тойолдо, - тип үҙ фекерҙәре менән уртаҡлашты балалар жюрийы ағзалары беренсе актты ҡарағандан һуң. - Беҙҙеңсә, яҡтылыҡты алмаштырыу ҙа нисектер агрессивыраҡ килеп сыға.\nБала уйлағанын һөйләй. Ләкин уларҙың эскерһеҙлегенә һәм зиһен сафлығына ҙур булмаһа ла тәжрибәһе лә өҫтәлә. Жюриға ете ағзаның һәр береһе осраҡлы ғына килеп эләкмәне. Балалар мәктәптә яҡшы уҡый, төрлө түңәрәктәрҙә шөғөлләнә. Мәҫәлән, етенсе класс уҡыусыһы Ярослав Копычев артист һөнәре менән ишетеп кенә таныш түгел, үҙе бер нисә тапҡыр сәхнәгә сыҡҡан кеше, йәки Владлен Ардисламов ҙур теләк менән "Ҡайнар йөрәктәр" театр студияһына йөрөй. Балаларҙан, ә үҙегеҙ күптән театрҙа булдығыҙмы һуң, тип ҡыҙыҡһынам. Ғәжәпләнеүемә ҡаршы, улар театрға даими йөрөй икән, хатта һуңғы ваҡытта үҙҙәре ҡараған спектаклдәрҙең исемдәрен дә атанылар.\nБалаларҙан, "Мөхәббәт һәм нәфрәт" спектаклен бигүк оҡшатмауҙары уларҙың ғөмүмән ҡурсаҡ театрына мөнәсәбәттәренә йоғонто яһамаҫмы, тип ҡыҙыҡһынам. Һәм улар бында ла мине хайран иттеләр.\n- Театр репертуарында күп яҡшы спектаклдәр бар, тип иҫәпләйем, - ти Владлен. - Мин бәләкәй саҡта ата-әсәйем ағайым менән мине театрға Колобок тураһында спектаклгә килтерҙеләр. Беҙгә шул тиклем оҡшаны, өйҙә беҙ үҙ ҡурсаҡ театрыбыҙҙы ойошторҙоҡ. Һуңынан күп тапҡырҙар ата-әсәйебеҙгә үҙ версиябыҙҙы күрһәтә торғайныҡ.\nКүреүегеҙсә, жюриға аҡыллы, фекерле, нескә тойғоло балалар йыйылған. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әлегә мин уларҙың үҙем ҡараған башҡа спектакль буйынса фекерҙәрен белмәйем, ләкин мотлаҡ тәьҫораттарыбыҙ менән уртаҡлашырбыҙ, тип уйлайым. Мин Стәрлетамаҡ рус дәүләт драма театры ҡуйған "О-Цуру - торна ҡаурыйы" спектаклен күҙ уңында тотам. Пьеса япон хикәйәттәре мотивтары буйынса яҙылған, һәм ҡуйыусы режиссер Игорь Черкашин көнсығыш колоритын бирергә тырышҡан. Спектаклгә музыка ла иҫ киткес. Уны Мәскәү композиторы, "Незнайка на Луне" мультфильмына һәм "Остановка по требованию" телесериалына музыка авторы Юрий Прялкин яҙған. Спектаклде мин мюзиклға оҡшаттым - унда музыкаль композициялар шул тиклем күп яңғыраны. Балалар спектакле өсөн был бик шәп. Бәләкәй тамашасылар уны ҡарағанда һис тә арыманы, етмәһә, һәр музыкаль тайпылыуҙан һуң ҡул сабып алҡышланы. Тимәк, йырҙар уларҙың бәләкәй, саф йөрәгенә барып еткән.\nАлда әле ҡарайһы спектаклдәр байтаҡ. Шуға күрә ниндәйҙер һығымта яһау иртәрәк. III Республика балалар өсөн спектаклдәр фестивале был аҙна аҙағына тиклем барасаҡ, шунан һуң йомғаҡ яһалып, еңеүсе иғлан ителәсәк. Ә спектакле иң яҡшы тип танылған театр Рәсәй Федерацияһында үткәреләсәк Бөтә Рәсәй йәки халыҡ-ара фестивалдә ҡатнашасаҡ.


Радий Хәбиров Башҡортостан уҡыусылары өсөн дистанцион дәрес үткәрҙе - Правительство Республики Башкортостан\nРадий Хәбиров Башҡортостан уҡыусылары өсөн дистанцион дәрес үткәрҙе\n6 апрелдә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров республика уҡыусылары өсөн асыҡ дәрес үткәрҙе. Төбәк етәксеһе ошо рәүешле яңы сиреккә старт бирҙе, белем биреү беренсегә дистанцион форматта үтә. Ул коронавирус инфекцияһы таралыуға юл ҡуймау өсөн күрелгән профилактика сараларының береһе.\n– Шулай килеп сыҡты, бөгөн республикалағы 450 мең уҡыусы каникулдан һуң белем алыуҙы дистанцион форматта дауам итә. Был беҙҙең өсөн беренсе, әйтергә кәрәк, бик ҡыҙыҡлы, шул уҡ ваҡытта бик ҡатмарлы тәжрибә. Белем алыу өсөн һеҙгә мөмкин тиклем уңайлы шарттар тыуҙырырға тырыштыҡ, – тине Радий Хәбиров. – Бөгөн бик күп нәмә һеҙҙән тора. Һеҙҙең киләсәк – яңы форматта белем алыуға яуаплы ҡарашығыҙға ла бәйле. Әле – геройҙар мәле. Батырлыҡты дәлиләү өсөн ысын кеше булып ҡалыуығыҙ һәм яҡындарығыҙға, туғандарығыҙға ярҙам итеүегеҙ кәрәк. Бик күп йылдар үткәс, үҙегеҙ атай-әсәй булғас, оло ғорурлыҡ менән ошо ваҡыт, үҙегеҙҙең яуаплылыҡ тураһында һөйләрлек булһын.\nТәүге дәресте БСТ, «Башҡортостан 24», «Бөтә Өфө» һәм UTV телеканалдарында ҡарарға мөмкин. Беренсе класс уҡыусылары өсөн телевизион дәрестәр көн һайын күрһәтеләсәк.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, республикала дистанцион белем биреүҙең бер-нисә варианты тәҡдим ителә: онлайн дәрестәр, электрон почта аша һәм ҡағыҙ кейстар ярҙамында.


Республиканың Күгәрсен районындағы ауылды һыу баҫҡан // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликаның Күгәрсен районындағы ауылды һыу баҫҡан\n16:44, 21 апреля 2017 Йәмғиәт\nРеспубликаның Күгәрсен районындағы ауылды һыу баҫҡан Фото: Олег Яровиков\nКүгәрсен районында Оло Эйек йылғаһы буйында урынлашҡан Үрге Мөрсәләй ауылын һыу баҫҡан. Йылға төн уртаһында ярҙарынан сыҡҡан. Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Башҡортостан буйынса баш идаралығы мәғлүмәттәренә ярашлы, туғыҙ ихата һыу аҫтында ҡалған, әлегә һыу йорттарға үтеп инмәгән. Был өйҙәрҙә 25 кеше, шул иҫәптән туғыҙ бала йәшәй. Хәҙер Оло Эйектең кимәле 226 сантиметр тәшкил итә, хәүефле кимәл — 290 сантиметр. Хәл контролгә алынған, кәрәк булған осраҡта халыҡты эвакуациялау ҡаралған, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығында.\nТеги: ташҡын,һыу баҫыу,Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы


Ҡыҙыл армия һәм һауа-диңгеҙ флоты көнө, Ҡораллы көстәр байрамы, хәҙер килеп Ватанды һаҡлаусылар көнө\n23 февралдә билдәләнгән байрамға исемен бер нисә тапҡыр үҙгәртергә тура килә, әммә әһәмиәте, есеме шул килеш ҡала. Ул ысын ир-егеттәр, илдең тыныслығы, именлеге һағында тороусыларҙы данлау, аяҙ күк өсөн ҡорбан булыусыларҙы иҫкә алыу көнө. Быйыл байрам тарихи дата - Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан билдәләнеүе менән дә иҫтәлекле. Ватанды һаҡлаусылар көнө Рәсәйҙән тыш Белорусия ла һәм Ҡырғыҙстанда ла байрам ителә.\nВатанды һаҡлаусылар көнөнә арналған сара бөгөн иртән Еңеү паркында сәскә гөлләмәләре һалыу тантанаһы менән башланып китте. Республика етәкселеге, Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, тыл ҡаһармандары һәләк булған яуҙаштарын бер минут тынлыҡ менән иҫкә алды.\nФронт юлдары, тылдағы батырлыҡтар хаҡында һөйләшеү артабан «Хәрби Дан» музейында, сәй табыны артында дауам итте. Рөстәм Хәмитов яу һәм тыл ҡаһармандарын байрам менән тәбрикләп, Республикала Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләүгә ныҡлы әҙерлек алып барылыуын билдәләне. Һәр бер ветеран иғтибар, хәстәр менән солғап алынырға тейеш, тине Башҡортостан башлығы.\nКурск дуғаһы, Сталинграл, Ленинград өсөн ҡаты бәрелештәр, Балтика буйы илдәрен дошман илбаҫарҙарынан азат итеү, тылда көндө-төнгә ялғап эшләп бар тапҡан-таянғанды фронтҡа оҙатыу. Осрашыуҙа яу һәм хеҙмәт батырҙары дәһшәтле һуғыш йылдарын иҫкә алды. Мәҫәлән, ветеран Сабир Йыһаншинға Берлинға тиклем барып етеү бәхете тейә.\nЕңеү өсөн көрәш фронт һыҙығында ла, тылда ла бара. Хеҙмәт ҡаһарманы Глеб Андреев Өфөгә Рыбинскиҙан Өфө моторҙар эшләү берекмәһе менән ҡуша күсеп килә һәм һуғыш йылдарында ,,Барыһы ла фронт өсөн, барыһы ла еңеү өсөн!" тигән девиз менән йәшәй.\nБөгөн шулай уҡ Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы ошондай юбилей миҙалдары ла тапшырыла башланы. Республикала юғары награданы 65 меңгә яҡын яу һәм тыл ветеранына биреү ҡаралған. Был юбилей миҙалы элеккеләренән төҫө менән дә, биҙәләше менән дә айырылып тора. Уға 1-се дәрәжәләге Ватан һуғыш ордены төшөрөлгән һәм миҙал бик сағыу итеп эшләнгән.\nВатанды һаҡлаусылар көнөнә арналған тантаналы ултырыш Ҡала мәҙәнит һарайында үтте. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, һуңғы йылдарҙа республикала хәрби-патриотик тәрбиәгә ныҡлы иғтибар бирелә. Йәштәрҙә илһөйөрлек тойғоһо көсәйә.\nШулай уҡ Ишембайҙағы кадет корпусының эшмәкәрлеген, йәш эҙәрмәндәрҙең яҡшы һөҙөмтәләргә өлгәшеүен билдәләп үтергә мөмкин. Мәҫәлән, Дыуан районы һәм Межгорьеның эҙәрмәндәр отряды йыл башынан ғына хәбәрһеҙ юғалған 400-ләп һалдаттың ҡәберен тапҡан. Әрмегә ҡарата мөнәсәбәт тә үҙгәрә.\nТарихын хөрмәт иткән илдең киләсәге лә ныҡлы була. Башҡортостан үҙенең ҡаһарман яугирҙары менән дан тота. Тимәк, йәштәр өсөн дә өлгө алырлыҡ миҫалдар күп. Сал сәсле ветерандар иҫән, беҙҙең арала саҡта... Сөнки быуындар араһында бәйләнеш булғанда ғына берҙәмлек, яҡты киләсәк хаҡында һүҙ йөрөтөргә мөмкин.


Порно Мобиль Уйын – Уйын Бушлай Мобиль Секс\nЭске Кеҫә Менән Үҙ Порноигра Һы Ярҙамында Асылды\nПорно мобиль уйындар тап булһағыҙ, һеҙҙең өсөн күңелле багктар онлайн кәрәк. Сөнки был, тип, булырға контент өсөн беҙҙең бөтә хыял, бөтә булған ҡоролмалар алыу. Наслаждаться уйындар һеҙҙең бер нәмә лә ҡамасаулай был. Һеҙ уларҙың барыһы ла бушлай ала, һәм һеҙ кәрәк булған церебраль йәки бер нәмә эшләй, кереткәнсе һеҙ был уйын уйнай бөтә алмай. Беҙгә кәрәк булған бөтә сайтында коллекцияларында, фантазия өсөн һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме. Аҙ һөйләп, уйын булып, үҙ причуды һәм бөтә табы бар, улар теләгән ир-аттар мөмкин, әммә уйын уйын булманы өсөн һәм шулай уҡ парлы енси ханым беҙҙең өсөн., Әгәр сездә бар, башҡа енси ҡыҙыҡһыныу, сәйер беҙҙең уйындар күп буласаҡ, ул һеҙгә ошондай бәхетле яһай. Кинк әгәр һеҙ-донъя реаль мәнфәғәттәре түгел ҡушылып, беҙ ҙә һеҙгә тәҡдим хардкорный секс-уйын, улар һеҙ булдылар трахать анин-красотки цыпочки мультяшный һәм хатта. Бынан тыш, беҙҙең уйынын сексуаль пародийный булһа, иң популяр нигеҙләнгән мейнстрим-уйын.\nБеҙҙең бөтә уйындарҙа тулыһынса кроссплатформенный, был HTML5 сығарыу ғына сөнки беҙ-уйын. Был туранан-тура һеҙгә яңы уйын браузер булып үрсеп, башҡа загрузки йәки кисектереп. Бынан тыш, был ғәжәп графика яңы ижад емештәре менән бара, ә уйын күпкә ҡатмарлы процесс. Һеҙ аласаһы бер нисә уйын менән коновко, яҡшы менән яҙылған диалог һәм мауыҡтырғыс сюжет линияһы, персонаждарҙың аватар һәм ябай әҙәм ә һеҙҙең көй. Һәм беҙҙең сайттан коллекция ғына өйрәнелә икән. Моғайын һеҙҙең бер табаса, йәғни, һеҙгә кәрәк, секундта һанап була., Ул саҡта һеҙгә уйнауы һәм уларҙы тотҡарлыҡ булып тора, һәм иң хәүефһеҙ ысул булып дискрет һәм реклама тәнәфесенән. Барыһы тураһында беҙҙең сайт уҡыусыларына яңы параграф түбән.\nКоллекцияларында, Улар Һәр Ваҡыт Шулай Булғас, Һеҙ Телисез\nИң мөһим үҙенсәлектәрҙең береһе булып тора порно көнө беҙҙең янда. Сөнки беҙҙең күп gnu лицензияһы һәм башҡа бик күп популяр булып китте. Беҙ бөтә тикшеренеүҙәр үткәрелгән һәм иң эҫе һәм беҙҙең gnu категория табып, уларҙы жаждущий кеше, килергә беҙҙең сайт. Натурал әгәр һеҙ, йәғни һеҙҙе беҙҙең коллекцияһының күп өлөшөн оҡшай. Бөтә уйындарҙа беҙҙең бар, һеҙ уларға оҡшарға статистически. Категория беҙҙең иң популяр сайттарҙың береһе-ул фантазия тураһында инцест., Аҙ икән, һеҙгә мөмкин булған бөтә сценарий секс ғаилә ала, әммә һеҙ йәлеп ителгән кинк артыҡ хис-тойғоло була, тип бер ҡасан уҡ шул темаларға ҡараған порнофильм була. Был, сөнки секс тыш, ғаилә ағзалары һәм наслаждаться булыуы тиклем бөтә эштән һуң һеҙ шулай уҡ гонаһтар менән үҙ-ара эш. Популяр секс тағы бер категория-уйындар платформаһында беҙҙең менән бәйле БДСМ-экшено. Һеҙҙең ҡараш нисек уйнайҙар был уйындың оҫталары ла, ҡарашы ханым менән., Уларҙың күпселеге рабыня менән килә, сөнки ләкин беҙҙең тикшеренеүселәр-аллаһы тәғәлә бүләк итә, улар ҡайһы бер уйынын табып, ундағы ҡол-был егет, уларҙың ниндәй яза-доминантка тиран булған.\nПародийный секс-беҙҙең уйынға шулай уҡ популяр платформой. Уйын беҙҙең бар, унда бөтә цыпочки билдәле булһа, улар һеҙҙе теләгән һәр трахнуть. Аниме һәм бөтә булһа беҙҙе сабый мультяшный-цыпочки, супер эшләй аңлы булыу-эҫе. Ә беҙгә бар әле секс-уйын менән билдәле булһа, иң билдәле һәм уларҙың ҡайһы бер персонаждарҙың төрлө ысулдар трахаться иң эҫе әйләнә.\nҒәжәп Мажараға Тикшеренеү Һәм Мобиль Табы Н Порноигра\nКатегория донъяла иң кәрәкле булған порноигр гей-секс-уйын. Инде күп йылдар элек кеше, улар уйнарға теләй, һәм ахыр уйлап-был үтенесен ҡәнәғәтләндерә икән. Был беҙгә шул тиклем гейне вариациялары булыуы-секс-уйын беҙҙең сайт, һәм ни гетеросексуальный араһында уйын. Хатта беҙ күп пародийный таба гей-уйын, супергеройҙар, йәки Росомаха Бэтмен кеүек, бысраҡ гей әйләнә. Әммә улар араһында иң ҡиммәтле һаналған гей-симулятор таныштырҙы. Уйын беҙҙең леско булғас, наслаждайся алыуҙан ир-егет булараҡ, шулай уҡ ҡатын-ҡыҙ., Ә тағы ла транс-секс-уйын беҙҙең сайт, унда уйнаған бөтә. Һеҙ наслаждаться транс н транс-экшень, һеҙ наслаждаться һәм транс-ат-ҡатын-ҡыҙ енси транс хатта бдб һәм уйын уйын булманы. Категория табы иң популяр һәм иң яҡшы ҡала исеменә - был ялбыр порноигра. Һеҙгә ышана, һеҙ был ниндәй көй ҡайһы бер ялбыр төрлө уйындар алына. Һеҙ хатта аласыз был үҙе үкһеҙ фурсон тикшерәсәк. Шул уҡ ваҡытта йөклөлөк һәм беҙҙең менән аталанып үҙенсәлектәрен уйын булды, беҙ булғанда аяғы менән булған уйындар уйнау, уйын һәм канальный трахание кеше, шулай уҡ күмәк уйын сексуаль монстр., Леди һәм әгәр һеҙ, һеҙ беҙҙең уйындар күп булған өсөн дә. Ябай биттәрен ҡарай башлаған, беҙгә дөрөҫ һәм һеҙ уйынын табыр, моғайын. gnu.\nДонъяла беҙ команда менән эшләү тәжрибәһе ҙур порно, һәм беҙ аныҡ белмәйбеҙ, ниндәй уйынсы кәрәк буласаҡ, ә ниндәйҙәре юҡ. Иң элек, беҙ бөтә ҡорал беҙҙең сайттан ҡарай калибровка буйынса эштәр үткәрелә. Сөнки беҙҙә ҙур коллекция булып еңел ҡарай. Беҙ бөтә уйын һәм күңел дөрөҫ билдәләнеләр, тип уйларға була һәм уларҙың һәр береһенә ярҙам күрһәтергә описательный миниатюралары менән синоп уңайлаштырыу. Нисек һеҙ генә уйынын таба, рәт-рәт уйнатып төймәгә баҫты, һәм ул тиҙ загружаться һеҙҙең браузер. Тотош уйын ғына итеп загружаться, һеҙгә, уны уйнай, хатта әгәр интернет менән отключаться., Был принцип, улар был ысулдың берҙән-бер автономиялы режимда уйнай, беҙ ҙә әлегә табыу ысулын тәҡдим итә, уларҙы күсереү өсөн беҙ уларҙың ярҙамы менән, юлбаҫарлыҡ эҙемтәләренән дә ҡурҡмайҙар. Бынан тыш, онота алмайым, тип, беҙ күп функциялы берләшмәләре шулай булһа, ҡуллана аласыз, уны бездән теркәлгән. Һәм тағы ла үҙенең ваҡытын беҙҙең сайтта интерактив эшләү берекмәһе ҡатнаша.


ЯҢЫ ЮЛ 10 - Юлдаш\nЯратам һине - Виктория Бакарди\nДим Мәннәнов һүҙҙәре. Сыңрай ҡурай - Альберт Ғәббәсов көйө - "Дәрүиш" төркөмө\nГүзәл» «Туҡта -\nЯҢЫ ЮЛ 10\nЯҢЫ ЮЛ 10 https://bash.news/yuldash/4791_yany-yul-10\n07 сен, 11:53\nhttps://vk.com/topic-54260786_32244371 #яныюл. 2516579. 89371588170-Гүзәл Ситдиҡова.\n-Балаларға һөжүм бара: компанияларҙа порошокты уларҙың эсемлектәренә, сәйҙәренә, коктейлдарына һалалар, быны дуҫтары эшләй, рәхәт, бер генә ҡулланғандан бер ни булмай тип күндерә. Ә скорость,\nсолиларға ике-өс ҡулланғандан өйрәнеү барлыҡҡа килә. Клиент әҙер. Тик аҡса юҡ, артабан нимә эшләргә? Улар енәйәткә бара.\n-Вадим һалҡын һыу менән ҡойона. Уның һыуҙан сирҡанған тауышын ғына ишетәбеҙ. Дауалау динамикаһы яҡшы булыуына ҡарамаҫтан, көслө тартылыш барлыҡҡа килгәндә, улар быны йыш эшләй. Вадим үҙенә йәнә бер-ике биҙрә һыу ҡойғансы, психолог Гөлнара Тимербулатова аңлатма бирә.\n-Наркотиктарын сығарып ырғытырға, аҡсаһын тартып алырға, өйҙә бикләргә ярамай. Был бары тик агрессия барлыҡҡа килтерәсәк һәм бала һеҙҙән йыраҡлашасаҡ ҡына. Йылы ышаныслы мөнәсәббәт һаҡлау мөһим. Уға дауаланыу, йәки белгес менән әңгәмә тәҡдим итегеҙ. Башта юҡ тип ҡаршылашһа ла, аҙаҡтан рәхмәт кенә әйтәсәк. Юҡ икән, белгестәрҙе өйгә саҡырыу кәрәк. Ул бер ҡасан да үҙе туҡтамаясаҡ, нисек кенә һеҙҙе һәм үҙен ышандырырға тырышмаһын.\nНаркотиктар менән көрәшергә кәрәкмәй һәм ярамай. Резиденттар уның алдында көсһөҙлөгөн ҡабул итергә һәм уны урап үтергә тейеш. Үҙәктә тап ошоға өйрәтәләр. Ул һинең алдыңда ята, ә һин баш тартаһың, уға үрелмәйһең. Был төп ҡанударҙың береһе.\nОшолар һәм башҡалар бөгөнгө сығарылышта!\nЯрҙам һәм һорауҙар өсөн-2516579.\nЯНЫ ЮЛ 22\n12:10, 28 ноя\nЯҢЫ ЮЛ. Махсус әңгәмә\n13:51, 20 ноя\nЯҢЫ ЮЛ 17\n11:40, 26 окт\nЯҢЫ ЮЛ 14\n11:17, 05 окт\nЯҢЫ ЮЛ 3\n13:38, 10 авг


Эштәре тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ\n15 Ғинуар 2011, 14:43\nСоциаль хеҙмәткәр. Был өлкәлә эшләүселәрҙең эше иң тынғыһыҙ, тиһәм, һис яңылышмам. Хәйер, халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеүселәрҙең хеҙмәте электән дә тынғыһыҙ һаналды. Сөнки ул өлкә йәмғиәтебеҙҙең, көнкүрешебеҙҙең иң «ауыртҡан» ере булып тора. Был йәһәттән ҡырмыҫҡалы районында хәлдәр нисек икән? Хәбәрсебеҙ һорауҙарына хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау идаралығы начальнигы Рәсилә Нурулла ҡыҙы Мортазина яуап бирә.\n– Рәсилә Нурулловна, социаль ярҙам күрһәтеүселәрҙең эше, кем әйтмешләй, тауыҡ сүпләһә лә бөтмәй. Ул элек тә йәмғиәтебеҙҙең «ауыртҡан» ере ине, хәҙер ҙә был тармаҡта көсөргәнешлек һүрелмәне шикелле.\n– Эйе, бигерәк тә иҡтисади көрсөк ваҡытында социаль хеҙмәткәрҙең эше баһалап бөткөһөҙ. Яңынан-яңы ҡанундар, ҡарарҙар сығып ҡына тора. Береһен үтәү өсөн дә кешегә әллә күпме ҡағыҙ, белешмә юлларға кәрәк. Беҙ шуларҙың барыһын барлап, тейешенсә тултырып, халыҡҡа адреслы ярҙам күрһәтәбеҙ. Бөгөн 16 меңдән ашыу кеше төрлө кимәлдә аҡсалата түләүҙәр ала, уларға социаль ярҙам күрһәтелә. Бигерәк тә һуғыш ветерандарына һәм ғәриптәргә төрлөсә ярҙам итергә, ҡулдан килгәндең барыһын да эшләргә тырышабыҙ. Мәҫәлән, йыл башынан төбәк ташламалары менән файҙаланыусылар ай һайын 5045 һум күләмендә аҡсалата ярҙам ала. Шулай уҡ торлаҡ һәм коммуналь хеҙмәт өсөн аҡсалата компенсация рәүешендә кешенең кенәгәһенә, картаһына күсерелә.\n– Район ярайһы уҡ ҙур ғына. Тимәк, төрлө кимәлдәге льготалар менән файҙаланыусылар ҙа күп. Бәлки, бер нисә һанға туҡталып үтер кәрәктер?..\n– ҡырмыҫҡалы районында барлығы 52 194 кеше йәшәй. Шуларҙың 12 765-е – пенсионер. 123 Бөйөк Ватан һуғышы ветераны һәм уларға тиңләштерелеүселәр бар. Хәрби хәрәкәттәрҙә 407 кеше ҡатнашҡан. ҡыҫҡаһы, федераль льготасылар, дөйөм алғанда, 5168 кеше иҫәпләнә. Ә төбәктекеләр – 3805 кеше. Шуларҙың 316-һы – тыл, 2619-ы – хеҙмәт ветераны. Реабилитацияланғандар 18 кеше иҫәпләнә.\n– Ғаилә именлеге – илдең төп нигеҙ ташының береһе. Уны һаҡлау – йәмғиәтебеҙҙең бурысы. Ошо йәһәттән районда ниндәй эштәр башҡарыла?\n– Беҙ күберәк иғтибарҙы күп балалы һәм ауыр тормош хәлендә ҡалған ғаиләләргә бүләбеҙ. Районда 635 өс һәм унан күберәк балалы ғаилә бар. Тәүге кварталда, мәҫәлән, 263 ғаиләгә төрлө социаль хеҙмәт күрһәтелде. 172 ғаиләгә 1 млн 100 мең һум күләмендә пособие бирелде. 349 аҙ тәьмин ителгән ғаилә балаларына бушлай ашатыу ойошторолдо. Бөтәһе ете меңдән ашыу балаға айлыҡ пособие түләнеп килә, 12 ғәрип сабый Стәрлетамаҡ районында реабилитация үтте.\nӘйтергә кәрәк, ниндәйҙер пособие, аҡсалата ташламалар алыр өсөн әсәләргә күп белешмә ҡағыҙы йыйырға, уларҙы беҙгә килтереп тапшырырға тура килә. Аңлап торам, сираттар ҙа ҡайһы саҡ ҙур була. Ләкин беҙҙең ҡыҙҙар ҡулдан килгәндең барыһын эшләргә тырыша. Быны әсәләр аңлай тип уйлайым. Рәхмәттәр әйтеп, шатланып сығып китеүҙәре – беҙҙең өсөн оло ҡыуаныс. Үҙеңде кемгәлер кәрәкле итеп тояһың, кешеләргә ярҙам ҡулы һуҙа алыуыңа шатланаһың.\n– Бер кемгә лә сер түгел, йәмғиәтебеҙ бүлгеләнеп, төрлө ҡатлам кешеләре барлыҡҡа килде. Демографик хәлде яҡшыртырға кәрәк, тибеҙ. Ләкин бөгөн нәҡ күп балалы ғаиләләр ауыр хәлдә ҡалды түгелме? Социаль хеҙмәт күрһәтеү йәһәтенән уларға ниндәй ярҙам күҙаллана?\n– Районда ведомство-ара совет төҙөлдө. Уның составында, мәҫәлән, былтыр беҙ ике ай буйы алда һеҙ әйткән ғаиләләргә йөрөп сыҡтыҡ. Һөҙөмтәлә, 147 ғаиләнең хәле мөшкөл икәне асыҡланды. Шуларҙың 47-һе социаль хәүефле хәлдә, 94-е хәүефлелек һыҙығы алдында тора. Был ғаиләләр буйынса берҙәм мәғлүмәт базаһы төҙөлдө, социаль паспорт булдырылды. Идаралыҡ тарафынан пособиеларға, аҡсалата түләүҙәргә документтар әҙерләнде. Балаларына мәктәп формалары, башҡа кәрәк-яраҡ алып биреү өсөн сығымдар бүленде. Шулай уҡ беҙҙә бәләгә тарыусыларға ла ярҙам ойошторола. Былтыр, мәҫәлән, янғында ҡаза күреүсе ғаиләләргә ярҙам ҡулы һуҙҙыҡ. Шулай уҡ социаль хәүеф һыҙығында тороусы 110 ғаиләгә аҡсалата ярҙам иттек. Быларҙың барыһы ла район хакимиәте тарафынан ойошторолған мәрхәмәтлек фонды аша бирелде. Бөтәһе 80 ғаиләгә төрлө кимәлдәге пособие алыр, льгота менән файҙаланыр өсөн документ йыйыштыҡ, ә күп балалы 21 ғаиләне торлаҡ сертификатын алыуға иҫәпкә ҡуйҙыҡ. Былтыр 333 ғаиләгә идаралыҡ тарафынан 298 мең һумлыҡ ярҙам күрһәтелһә, быйыл 240 мең һумлыҡ аҡсалата түләүҙәр бирелде. Тағы шуныһын да әйтмәү мөмкин түгел: ведомство-ара комиссия эшһеҙлек буйынса ла әүҙем шөғөлләнә. Беҙгә ҡалһа иһә, кешенең эш хаҡын ваҡытында алыу-алмауы ҡыҙыҡһындыра. Берлектәге ултырыштарҙа ҡатнашып, тәҡдимдәр индерәбеҙ, урындағы ойошмаларҙың эшен тикшереп, тейешле ҡарар ҡабул итеүҙә үҙ һүҙебеҙҙе әйтәбеҙ.\n– Рәсилә Нурулловна, хәҙер традицион һорау: бер генә эште лә тырыш, эшһөйәр коллективһыҙ башҡарып сығып булмай. Һеҙ коллективтан уңдығыҙмы?\n– Эйе, тип әйтә алам. Идаралыҡты 1998 йылдан бирле етәкләйем. Шул арала беҙҙең коллектив бик күп эш башҡарҙы, сиселмәҫтәй мәсьәләләрҙе систек. Быларҙың барыһы ла кешеләрҙең үҙ-ара туғандарса мөнәсәбәтенә, электән йәшәп килгән матур традицияларға, уларҙы һаҡлай, нығыта барыуға бәйле. Кеше ярайһы уҡ ғүмерен эштә үткәрә. Уны нисек уҙғарыуың һәр кемдең үҙенән тора. Быны коллективта аңлайҙар, шуға ла эштәренә етди ҡарайҙар.\nРәлис УРАҘҒОЛОВ әңгәмәләште.


Өфөлә Халисә Рәйхандың балалар өсөн «Бал яратам» тигән китабы донъя күрҙе // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Халисә Рәйхандың балалар өсөн «Бал яратам» тигән китабы донъя күрҙе\n8:59, 10 мая 2017 Мәҙәниәт\nӨфөләге «Китап» нәшриәтендә Халисә Рәйхандың балалар өсөн «Бал яратам» тигән китабы донъя күрҙе. Шиғырҙар йыйынтығы бәләкәй балаларға, уларҙың ата-әсәләренә, олатай-өләсәйҙәренә тәғәйенләнгән. Китап уҡыусыны сағыу балалыҡ донъяһына алып китә, яҡшыны ямандан айырырға, тәбиғәткә һәм кешеләргә иғтибарлы булырға өйрәтә.\nЙыйынтыҡты Татарстандың халыҡ шағиры, яҡташыбыҙ Роберт Миңнуллиндың инеш һүҙе башлап ебәрә. Баҫма рәссам Г. Камалованың сағыу һүрәттәре менән биҙәлгән. Китап 2 мең дана булып сыҡҡан. Уны нәшриәттең фирма магазиндарында һатып алырға мөмкин.\nТуймазы ҡалаһының Үҙәк китапханаһында, Төмәнәк татар тарихи-мәҙәни үҙәгендә Шиғриәт кисәһендә китап туйы уҙҙы. Автор үҙенең ижады хаҡында һөйләне, һорауҙарға яуап бирҙе, шиғырҙар һәм йырҙар башҡарҙы. Сараға яҙыусының тормошона һәм ижадына бағышланған күргәҙмә әҙерләнгәйне.\n«Шаран районының Салмалы урта мәктәбендә райондың ете мәктәбе араһында «Бал яратам» китабы буйынса тасуири уҡыусылар бәйгеһе уҙҙы. Еңеүселәр һәм ҡатнашыусылар китап һәм район мәғариф бүлегенең почет грамоталары менән бүләкләнде», — тип һөйләне автор.\nХалисә Рәйхан – тележурналист һәм шағирә, Рәсәй һәм Башҡортостан Журналистар союздары ағзаһы, Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре Халисә Мөхәмәҙиева. 2005 йылда уның хикәйәләр, әкиәттәр һәм шиғырҙар ингән «Ҡышҡы ямғыр» тигән китабы донъя күрҙе. Авторҙың шиғырҙарына бик күп йырҙар яҙылған. Күп йылдар буйынса Халисә Мөхәмәҙиева татар телендә сыҡҡан «Райхан» телетапшырыуының авторы һәм билдәле алып барыусыһы булды.\nТеги: китап нәшер итеү, балалар әҙәбиәте


Санаңды йәй көйлә, ә һыу инеү миҙгеленә - ҡыш әҙерлән. Йы л һайын Өфөнөң Калинин районында Индустриаль шоссеға яҡын урынлашҡан ғәйәт ҙур күләүек үлемдәр уңышын йыя. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, унда эскән баш менән инеп, юҡҡа сығыусылар етерлек. Ә\nинде күлгә бәйле ихата легендаларын һанап та бөтөрлөк түгел .\nӨйөрсәк (Волчок) исемен йөрөтөүсе был күлдең диаметры 300\nметрға етә - өс футбол яланы майҙаны тигән һүҙ. Ә һыу ятҡылығының тәрәнлеге тураһында аныҡ ҡына белеүселәр һирәк. Ул иһә ярайһы уҡ тәрән - яр янында һигеҙ метр, унан төптәрәк\n43 метрға тиклем барып етә. Икмәк заводы янында яр айырыуса текә. Хәйер йәйгеһен быны үҙҙәре тикшереп ҡарарға теләүселәр\nбайтаҡ табыла, һәм уларҙы тағы бер тапҡыр иҫкәртеү кәрәкте р, тип уйлайым. Түбәнгә табан һигеҙ метр тирәһендә һыу сағыштырмаса таҙа булһа, артабан бик тығыҙ бысраҡ ҡатлам китә, уны хатта водолаздар ҙа ҙур ҡыйынлыҡ менән йырып үтә.\nУның ҡалынлығы дүрт метр самаһы. Артабан тотош ҡәбер ҡараңғылығы башлана, хатта бер генә ҡояш нуры ла үтеп инмәй.\nКүрәһең, Өйөрсәк карст рельефлы күлдер. Тәрәнлектә эҙләү эштәре алып барыуы бик ҡатмарлы - соҡор - саҡырҙар күп. Ярҙа н алыҫ түгел күл төбө иҫке тәгәрмәстәр менән ҡапланған, водителдәр уны резина ҡәберлегенә әйләндергән.\nӨйөрсәктә батып үлеүсе бәхетһеҙҙәрҙең яҙмышы бик үҙенсәлекле һәм серле тип әйтергә була. Ғүмеренең һуңғы мәле (шаһиттар етерлек булһа ла) һәм батып үлеүсенең мәйетен тапҡанға тиклем бик күп ваҡыт үтеүе ихтимал, уның бөтөнләй табылмауы ла мөмкин. "Күл төбөндә паттерн күп - был карст рельефындағы ҡыуышлыҡтар, унда теләһә нимә тула һәм бер ваҡытта ла кире сыҡмай", - тип һөйләй РФ Ғәҙәттән тыш министрлығының БР буйынса төп дәүләт инспекторы Сергей Карась.\nКүл тураһында быуындан быуынға тапшырылып килгән легендалар ысынбарлыҡҡа тап килмәй. Йәнәһе күл төбөнән ҡара тоннель тәрән ер аҫтындағы бик ҙур күлгә, унан - Ағиҙел йәки Өфө йылғаһына сыға икән... Күптән түгел үткәрелгән тикшереү ваҡытында теүәл күрһәтеүсе приборҙар тотош һыу аҫтына китеп юғалған бинаны ла ( шундайыраҡ та вариант йәшәп килә) күрһәтмәгән. Ә бына мәкерлелек йәһәтенән күлгә тиңдәр юҡ. Ярҙан 30 метр алыҫлыҡта эхолот бик ҙур балыҡты күрһәтә, нәҡ улар һыу инеүселәргә ҡапыл ҡағылып, уларҙы һыу төбөнә ебәреүе ихтимал.\nҺыу инеү миҙгелендә ватандаштарыбыҙ тауыш биргәндәге кеүек, күмәкләп һәм ойошҡан рәүештә бата. Үткән йылда ғына республикала ике йөҙҙән ашыу кеше батып үлгән. Йәғни, ҡотҡарыусыларға эш етерлек. Статистика Өфөлә һыу төбөнә китеү осраҡтары айырыуса күп булыуын күрһәтә. Өйөрсәк күлендә билдәле фажиғәләр ғына ла йылына биш - алтыға етә. Ә\nбит уларҙың шаһитһыҙ үткәндәре лә етерлектер, моғайын. Икенсе нимәгә иғтибарҙы йәлеп итергә теләйем, был күлдә һыу\nинеүҙе ни тиклем генә тыймаһындар - үҙ ғүмерен хәүеф аҫтына\nҡуйыусылар табыла. Тик бына уларҙы һуңынан табырҙармы икән һуң


Рөстәм Хәмитов ГФР-ҙың Екатеринбургтағы Генконсулы Андреас Классен менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов ГФР-ҙың Екатеринбургтағы Генконсулы Андреас Классен менән осрашты\n11:26, 28 ноября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Республикаһы Президенты Рөстәм Хәмитов Германия Федератив Республикаһының Екатеринбургтағы Генераль консулы Андреас Классен менән осрашты.\n— Германия менән Башҡортостан Республикаһы бизнесы араһындағы бәйләнештәр киңәйә, — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов. — Беҙҙең республикаға Германияның рәсми делегациялары, эшлекле даирәләр вәкилдәре йыш килә. Апрелдә Башҡортостанда Германияның Рәсәйҙәге илсеһе Ульрих Бранденбург булып китте. Уҙған аҙнала мин «Сименс» һәм «Эберспехер» компаниялары вәкилдәре менән һөйләшеүҙәр алып барҙым. Бөтә республика халҡы кеүек, мин дә Өфөлә сервис-виза үҙәге асылыуына бик тә ҡәнәғәтмен. Был бөтә процедураларҙы күпкә ябайлаштырасаҡ һәм, әлбиттә, граждандарыбыҙҙың виза алыуын тиҙләтәсәк.\nПрезидент менән осрашҡандан һуң ГФР-ҙың Екатеринбургтағы Генконсулы журналистар менән үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашты.\n— Мин Башҡортостанда тәүге тапҡырмын, Рәсәйҙә эшләй башлауыма алты ай самаһы, — тине Классен әфәнде. — Республика Президенты менән иҡтисади хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙек, Өфөлә ГФР-ҙың сервис-виза үҙәген асыу тураһында һөйләштек, был да үҙ-ара иҡтисади хеҙмәттәшлекте яҡшыртыуға һәм киңәйтеүгә үҙ өлөшөн индерер, тип ышанам.\nХәҙерге ваҡытта Башҡортостан территорияһында немец капиталы ҡатнашлығында компаниялар эшләй, берлектәге предприятиелар бар. Башҡортостандың Германия менән тышҡы сауҙа әйләнеше 2013 йылдың туғыҙ айында 166 миллион доллар тәшкил итте, шул иҫәптән экспорт – 15 миллион, импорт – 151 миллион доллар.\nТеги: тышҡы бәйләнештәр,бр президенты,сәфәрҙәр


Минең ожмах мөйөшөм, йәки ҡатын-ҡыҙҙар, сәскә үҫтерегеҙ!\nМиәкә районының Сатый ауылында йәшәүсе Айгөл Ғафарова интернет селтәренән бөтә ҡатын-ҡыҙҙарға шундай теләк менән мөрәжәғәт итә. Гөл-баҡсаға күмелгән ихатаһында хужабикә 100-ләп сорт сәскә үҫтерә. Күп йыллыҡ тәжрибәһен ауылдаштарына, интернет селтәрендәге меңдәрсә дуҫтарына еткерергә лә ваҡыт таба.\n20 йылдан ашыу инде Айгөл Ғафарова үҙенең баҡсаһында һирәк осрай торған сәскәләр үҫтереү менән шөғөлләнә. Киң билдәлеләре араһына да иң сағыуҙарын иң матурҙарын ғына һайлап ала. Меңләп һауыт сәскә үҫентеләрен Айгөл ғинуар-февраль айҙарында уҡ өй эсендә ултырта. Артабан улар теплицаға күсә. Тәүге сәскәләр йорт алдында май айында уҡ күҙҙең яуын ала башлай. Әлбиттә, һәр эштә Айгөлдөң төп ярҙамсыһы - тормош иптәше Флүр Кәлимулла улы. Флүр Нәсибуллин, Айгөл Ғафарованың тормош иптәше: «Мин уға ярҙам итәм. Ҡыштан ер әҙерләп ҡуябыҙ». Бынан күп йылдар элек яҙмыштарын уртаҡ иткән ир менән ҡатын бер-береһенән бик уңған. Эшсән хужалар үҙ көстәре менән иркен йорт һалып ингән, уның тирә-яғын гөл-сәскәгә күмеп ҡуйған. Йорт алдында сылтырап ағыусы фонтан бер үк ваҡытта сәскәләр өсөн һыу йылытыу ҡоролмаһы ла. Унда бер тонна һыу һыя. Уңған хужалары тырышлығы менән тыуҙырылған гөл-баҡса ысын мәғәнәһендә бөтә ауылдың сағыу биҙәге. Сөнки уңған хужалар төҙөк донъяларын башҡаларҙан бейек ҡоймалар менән ышыҡларға ашыҡмай. Киреһенсә, был матурлыҡты улар ауылдаштарына бүләк итә. Сәскә үҫтереүҙә туплаған тәжрибәһен Айгөл Ғафарова ихлас күңелдән ауылдаштары менән дә уртаҡлаша. Уларға йәш үҫентеләрен, кәңәштәрен дә бирә. Айгөлдөң тырышлығы менән урындағы мәктәп баҡсаһы ла күҙҙең яуын алып тора. Сатый ауылы -112-се башҡорт атлы дивизияһының ҡаһарман яугиры Аҫылгәрәй Нафиҡовтың тыуған ере. Ә инде гүзәл заттарға килгәндә, улар Гөлсәсәк, Айгөл, Лилиә һәм Миңлегөлдәр. Сатый ауылында исемдәре гөлгә бәйләнмәгән ҡатын-ҡыҙҙар юҡ шикелле. Сәскәләр батшабикәһе Айгөл Ғафарова кеүек улар ҙа гүзәллеккә ғашиҡ. Сәскә үҫтереүсегә кәңәш һорап интернет селтәренән көн дә йөҙҙәрсә хаттар килә, меңдәрсә кеше Айгөлдөң сәскәләренә һоҡланыуҙарын лайктар менән белдерә. Баш ҡаланан һәм гөл-сәскәле сит ил ҡунаҡханаларынан алыҫта Айгөл Ғафарова үҙенең ожмахын ҡорған. Кем белә, бәлки киләсәктә Айгөл Ғафарованың сәскәселек мәктәбе лә барлыҡҡа килер. Сәскәләр симфонияһы мәктәбе.\nАйгөл. сәскәләрең бигерәк матур!!!


3 Декабрь 2018, 12:38\nСибай төҙөлөш һәм сервис колледжы уҡытыусылары һәм студенттары бер саранан да, конкурстан да ситтә ҡалмай. Уларҙың эше һәр саҡ юғары баһалана. Был юлы «Башҡортостан Республикаһының иң яҡшы уҡытыусылар династияһы» республика конкурсында коллективтың тикшеренеү эше Гран-при яуланы. Хәсәновтар династияһы менән танышыу маҡсатында колледж директоры F.Ә.Хәсәновҡа бер нисә һорау бирҙек.\n—Fайса Әхмәҙулла улы, уҡытыусылар династияһы ярышындағы еңеүҙең әһәмиәте?\n—Педагогтар династияһы—үҙенсәлекле йәшәү рәүеше, рухи ҡиммәттәрҙең юғары мәктәбе. Балаларҙы ысынлап яратҡан кеше генә ошо һөнәргә үҙен бағышлай һәм тоғро булып ҡала. Был конкурста ҡатнашыуым менән иң беренсе ҡәҙерле ата-әсәйемә рәхмәт белдергем килде. Улар үҙ ғүмерҙәрен мәғариф өлкәһенә бағышланы, беҙҙе лайыҡлы итеп тәрбиәләне һәм үҫтерҙе.\n—Һеҙҙең династияға кем нигеҙ һалған?\n—Ул минең атайым—РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Әхмәҙулла Хәйри-вара улы Хәсәнов. Ул бала саҡтан уҡытыусы булырға хыяллана. Был хыялына юл ҡатмарлы һәм ауыр була. Атайым Бөйөк Ватан һуғышы осоро кешеһе. Баймаҡ ҡалаһының 1-се мәктәбен тик «5»-легә тамамлап, Тымыҡ океан флотында 5 йыл хеҙмәт итеп ҡайтҡас ҡына юғары уҡыу йортона юллана. Магнитогорск педагогия институтының физика-математика факультетында белем ала ул. Хеҙмәт юлын Баймаҡ районы Әхмәр ауылы мәктәбендә башлай.\n—Әхмәҙулла Хәйривара улын «директор-төҙөүсе» тип йөрөтәләр...\n—Эйе, коллегалары шулай тип йөрөтә уны. Беренсе Этҡол мәктәбенә килеү менән яңы мәктәп төҙөтә башлай. Артабан Кәрешкә мәктәбен «төҙөргә» ебәрәләр, ә 1990 йылда Муллаҡай ауылы мәктәбендә директор булып эшен дауам итә. Бында ла ике ҡатлы яңы мәктәпте сафҡа индереү өсөн бар көсөн һала.\n—Уҡытыусы улы булыу нисек?\n—Әсәйем Разия Кирам ҡыҙы балаларға математика һәм геометрия серҙәрен өйрәтте. Ул мәҙәнилеге, зыялылығы менән һәр саҡ айырылып торҙо. Уның һәр дәресе мауыҡтырғыс булды. Республика семинарҙарында әүҙем ҡатнашты, тәжрибәһе менән ихлас уртаҡлашты, консультация бирҙе, асыҡ дәрестәр үткәрҙе. Уның инициативаһы менән Кәрешкә мәктәбендә «Икмәк» музейы, математика йүнәлешендә эксперимент майҙансығы булдырылды. Уҡытыусы улы булыу еңел түгел ине. Беҙ һәр кемгә үрнәк булырға, яҡшы уҡырға, һәр сарала әүҙем ҡатнашырға тейеш инек. Бөгөн мин үҙем өс бала атаһы. Хәҙер әсәй-атайымдың тәрбиә алымдарын ҡулланам.\n—Колледж директоры булараҡ, замана мәғарифы нисек булырға тейеш тип уйлайһығыҙ?\n—Бөгөн төҙөлөш һәм сервис колледжы күп тармаҡлы, төрлө кимәлле система булараҡ үҫешә. Яңы иҡтисади шарттарға яраҡлы кадрҙар әҙерләү—маҡсатыбыҙ. Колледжда техник һынауҙар өсөн лаборатория бар, эшсе кадрҙар әҙерләүҙең инновацион майҙансығы эшләй, көндөҙгө дистацион белем биреү программаһы ҡарала. Заманса белем биреү тәү сиратта кешенең шәхси мөмкинлеген һәм үҙенсәлеген күҙ уңында тоторға һәм уны үҫтереү, киңәйтеү тәңгәлендә эшләргә тейеш. Әле цифровизация осоро, һәр ерҙә мәғлүмәт алышыуҙың яңы алымы, һанлы технологиялар һәр өлкәгә үтеп инә. Киләсәктә ла үҙгәрештәр була әле.\n—Бөгөн һеҙҙең династияны кем дауам итә?\n—Ата-әсә-йем дүрт бала үҫтерҙе. Беҙ барыбыҙ ҙа улар юлынан киттек. Ҡустым Fаяз—философия фәндәре кандидаты. Ул Беренсе Этҡол, Үрге Яйыҡбай мәктәптәрендә, Башҡорт компьютер лицейында, Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге башҡорт лицейында директор булды, 2009 йылдан Сибай мәғариф бүлеген етәкләне. Һеңлем Рәзилә Fафарова 24 йыл инде мәғариф өлкәһендә. Бөгөн ул Баймаҡ ҡалаһында йәш техниктар станцияһын етәкләй. Кинйәбеҙ Нурзилә Байбулатова—башланғыс кластар уҡытыусыһы. Рәзиләнең ҡыҙы Нурия М.Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетын тамамланы. Нурзиләнең ҡыҙы Ләйсән Сибай педагогия колледжы студенты.\n—Ниндәй ғаилә традицияларына өҫтөнлөк бирәһегеҙ?\n—Өлкән ағай булараҡ, ҡусты-һеңлеләремде бер өҫтәл артына йыйырға тырышам. Шәжәрә байрамдарын ойошторорға яратабыҙ, унда балаларыбыҙҙы, ейәндәребеҙҙе йәлеп итәбеҙ. Беҙҙе байрамдар ғына түгел, спорт та берләштерә. Fаяз ҡустым менән волейбол, өҫтәл теннисын үҙ итәбеҙ. Fаиләбеҙ менән концерттарға, спектаклдәргә йөрөйбөҙ.\n—Балалар яратҡан, үҙ һөнәренә тоғро булған Хәсәновтар династияһына киләсәктә лә уңыштар юлдаш булһын!


20 Март 2020, 11:56\nРеспублика Башлығы Радий Хәбиров таҙалыҡҡа ҙур иғтибар бүлә. «Йәшәгән еребеҙ - беҙҙең йөҙөбөҙ. Ҡала һәм ауылдарыбыҙ тәртиптә булырға тейеш”, - тине етәксе һәм 20 марттан аҙнаның һәр йомаһы республика буйынса «Таҙа йома» исеме менән уҙасаҡ экологик өмәләр ойошторолоуы хаҡында белдерҙе.\nРеспублика Башлығы Радий Хәбиров таҙалыҡҡа ҙур иғтибар бүлә.\n«Йәшәгән еребеҙ - беҙҙең йөҙөбөҙ. Ҡала һәм ауылдарыбыҙ тәртиптә булырға тейеш”, - тине етәксе һәм 20 марттан аҙнаның һәр йомаһы республика буйынса «Таҙа йома» исеме менән уҙасаҡ экологик өмәләр ойошторолоуы хаҡында белдерҙе.\nБыл изге эштән беҙҙең район да ситтә ҡалмай. Ошо аҙнаның һуңғы эш көнөндә башланасаҡ өмәләргә район ойошмалары коллективтары сыға. Көндөҙгө 4- тән алтынсы яртыға тиклем үҙе эшләгән, йәшәгән урынын матурларға һәр кем бурыслы.