13 Июнь 2018, 00:11\nСәләмәтлеге ҡаҡшаған, табиптар йүнәлеү-йүнәлмәү мәсьәләһен “иллегә илле” тип кенә ҡуйғанда, йәнәһе “йә йәшәйһең, йә үләһең” тигән ҡарар сығарғанда, кеше тормошҡа сытырман йәбешә. Көн һайын атҡан таңды элек ғәҙәти күренеш итеп ҡабул итһәң, хәҙер ҡояш нурҙарының тәҙрә аша төшөүен дә мөғжизә итеп ҡабул итәһең. Халыҡ дауалауын барлап быуаттар төпкөлөнә тиклем барып етәһең. Таныш-тоношоңдан ишеткән бар әбей-бабайҙар йөрөп сығыла, элек уйлап та бирмәгән доғаларҙы ятлай башлайһың. Үткән тормошоң һәр көнө менән барлана һәм “эх” тип терһәкте тешләр мәлдәрең күп булыуын аңлап, төшөнкөлөккә бирелә башлайһың...\nНәҡ шундай хәлгә ҡалғанда был донъяның асылып бөтмәгән сере, тылсымы күп икәнлеген тояһың. Эйе, йәшәү менән үлем араһында торған кешенең һиҙгерлеге бик ныҡ көсәйә. Бәлки, ул фани һәм мәңгелек донъя араһындағы тағы бер үлсәмгә лә барып эләгәлер.\n– Һиңә ярҙам итә алған кешене беләм. Дөрөҫөрәге – йәнде. Һәр кемгә ярҙам итмәй ул, хатта киреһенсә, ул әҙәм балаларын юлдан яҙҙырыу менән шөғөлләнә.\n– Аптырама. Ҡайһы саҡта ҡара көскә лә әҙерәк яҡтылыҡ кәрәк. Көн төнһөҙ була алмаған кеүек, яуызлыҡ – яҡшылыҡһыҙ, ә яҡшылыҡ – яуызлыҡһыҙ юҡҡа сығыр ине. Был ғаләмдәге тигеҙлекте тотоп тора. Яуызлыҡ артыҡ хаттин ашып китһә, яҡшылыҡ юҡҡа сығыр ине, шул уҡ ваҡытта ер йөҙөндә тик изгелек кенә ҡалһа ла, тейешле тигеҙлек юҡҡа сығып, донъя пыран-заран килер ине...\nКүңелдә уйнаған буранды еңеп бер ни ҙә әйтә алмайым. Йондоҙҙарға ҡарап кеше яҙмышын әйтә алған кешегә лә ышанырғамы-ышанмаҫҡамы, тип уйланам. Боролоп та сығып китер инем, һуңғы өмөтөм уның ҡулында икәнлеген ике йыл эсендә барлыҡҡа килгән үтә лә һиҙгерлегем белдерҙе. Йондоҙҙарҙы уҡыусы көлөмһөрәп ҡарап:\n– Ҡыҙыҡ һеҙ, әҙәм балалары, бер ерҙе йүнәлтеп икенсе урынды эшлектән сығарған иҫәпһеҙ-хисапһыҙ дарыуҙарҙан, уколдарҙан, хатта ярты ғәрип иткән “химиянан” ҡурҡмайһығыҙ, ә күптән баҡыйлыҡҡа күскән йәндәрҙән шомланаһығыҙ. Бына һин дә бала саҡтан ҡараңғылыҡтан, өйҙә яңғыҙ ҡалыуҙан ҡурҡаһың. Ә ни өсөн икәнлеген беләһеңме?\nБыныһын ҡайҙан белә икән, тип аптырап баш ҡына сайҡайым.\n– Сөнки бала саҡта күргән утлы орсоҡ хаҡында онота алмайһың. Ә ул бары тик һиңә хәҙер ярҙам итергә әҙер булған аҙашҡан йән ине...\nУтлы орсоҡ... Эйе, ҡараңғы төндә уянып, иҙәндә утлы орсоҡ булып зыр әйләнгән нимәнелер күреп бер нисә секундҡа аңымды юғалтҡандай булғайным. Унан һуң төндәрен ишек алдында кемдер ай дауамында кәртә-ҡура яғында бер туҡтауһыҙ шаҡылдап йөрөнө. Ел түгел, ә ниҙер аңлашылмаған күренеш икәнлеген бар йөрәгем менән һиҙһәм дә, миңә ышанған кеше булманы. Әйтерһең, утлы орсоҡ та, аңлайышһыҙ тауыш та тик мине эҙәрлекләне. Шунан һуң ҡараңғылыҡтан ҡурҡыу килде шул...\n– Ни өсөн миңә ярҙам итергә әҙер һуң ул? Уның өсөн теге донъяла минең йәнемә талашмаҫмы икән?\nСиттән берәү тыңлап ултырһа, ике аҡылһыҙҙың һөйләшеүе, тип уйлап яныбыҙҙан артына ла ҡарамай ҡасыр ине, моғайын. Әммә һуңғы һаламға йәбешкәндә, йондоҙҙар һанаусы ер йөҙөндәге иң көслө табиптан да юғарыраҡ булып күренә шул.\n– Юҡ, йәнеңә талашмаҫ. Әйттем бит, яуызлыҡҡа ла яҡтылыҡ кәрәк. Һинең кескәй сағыңда йөрәгеңә һалған шом-ҡурҡыу өсөн иҫәпләшергә уйлай. Бәлки, уның ваҡытлыса булһа ла, яҡтылыҡҡа өлгәшеүе булыр. Ҡараңғылыҡты яратһа ла, әллә нисәмә йылға бер аҡлыҡҡа ла сарсап ала ул...\nШомланып киттем. Шулай ҙа бизмәндең бер яғына – билдәһеҙ күренештән ҡурҡыу, икенсе яғыңа – ғүмерең, балаларыңды аяҡҡа баҫтырыу ятһа, уның икенсеһе нығыраҡ тарта икән.\n– Мин әҙер!\nМинең әллә ниҙәр уйлап, йәнем менән алыш-биреш итергә йөрөгәнемде күргән йондоҙҙар һанаусы рәхәтләнеп көлә башланы. Ысынында ла, ҡурҡыныс фильмдарҙағы кеүек ҡорбан килтерергә лә, ҡан ағыҙырға ла йәки ниндәйҙер яманлыҡ эшләргә кәрәк булып сыҡманы. Ә бына зыярат булды, тик төнөн түгел, ә матур, ҡояшлы көндә. Йондоҙ һанаусының һүҙҙәрен хәтеремә ала-ала, бейек үләндәр аша кешеләрҙең мәңгелек тыныслыҡ тапҡан урынына инәм.\n– Мин һине ҡурҡыттым, шикелле. Бушҡа шомланаһың, йәшләй генә фажиғәле һәләк булған ҡатынға зыярат ҡылырға кәрәк. Бар хәсрәтеңде шунда ҡалдыр, барыһын да һөйләп бир. Һуңынан уның рухына тип хәйер биреп торорһоң, йыл һайын... – тигәйне йондоҙҙар һанаусы оҙатҡанда.\nҺәм бына мин уның ҡәбере янында. Фотоһүрәттә – ихлас йылмайған, күҙҙәрен күккә төбәгән, ҡара сәсле йәш ҡатын. Һүҙҙе нимәнән башларға икән, тип аптырап ҡалдым. Уның эргәһенә сүгәләп ултырғас, һүҙҙәр үҙенән-үҙе ағылды ла ағылды. Шул тиклем күңел кисерештәре, һыҙланыу, йөрәк яралары, өмөтһөҙлөк, рәнйеш, төпһөҙ үкенеү хистәре бер йәнгә нисек һыя икән ул?!. Һүҙҙәргә күҙ йәштәренең даръяһы ҡушылды. Үҙем дә һиҙмәҫтән ойоп киткәнмен. Күҙ алдымдан бар тормошом теҙелеп үткәндәй булды, берсә миңә ихлас йылмайған, берсә нәфрәт тойғолары менән аҡайған кешеләрҙең йөҙҙәре лә күренеп ҡалды...\nУйламағанда бар дарыуҙан көслөрәк булып сыҡҡан ҡатындың яҙмышы мине бик ныҡ ҡыҙыҡһындыра башланы. Уның менән “һөйләшкәндән” һуң яңы эшкә килгән тәжрибәһеҙ, әммә барыһын да белергә, яҙырға ынтылған журналист сағыма әйләнеп ҡайтҡандай булдым. Ҡара көстән килгән яҡтылыҡ һәм ышаныс, тип ҡуйын дәфтәренә лә яҙып ҡуйған булғанмын икән. Тик уның тураһында яҙырға кәрәклеге, өмөтһөҙлөккә бирелгән кешеләрҙе ошо хәлдән сығарыу өсөн барыһын да бәйән итергә көс быйыл ғына килде.\nБына мин уның тыуған ауылында. Өй бәләкәй булһа ла, ныҡ, тәрбиәле. Бер кем йәшәмәүгә ҡарамаҫтан, “әле бирешмәйем әле” тигәндәй баҫып тора. Тик кешеләр йортто урап үтә, бик матур урында ултырһа ла, өйҙө алырға теләүсе юҡ. Мин мәрхүмәнең сыбыҡ осо туғанын таба алдым. Тик ул тәүҙә ҡатынға туғанлығын инҡар итте, тыңларға ла теләмәне. Тик йөҙәрләгән саҡрымдан килеп, мәғлүмәтһеҙ ҡайтып китергә йыйынмай инем. Унан-бынан сүпләп, ҡатындың яҙмышын аҙ булһа ла, аса алдым.\nУны бала саҡтан “сихырсы” тип йөрөтәләр. Өләсәһен һуғыш йылдарында бер балаһыҙ пар Мәғнит юлынан табып алып ҡайта. Ап-аҡ йөҙлө, йәшел күҙле ҡыҙыҡай ошо ғаиләлә тәрбиәләнә, “атай-әсәй” тип үҫә, тиҙҙән ысын башҡортҡа әүерелә. Тик ауыл балалары барыбер уны өнәп бөтмәй, “бесәйгүҙ” тип йөрөтә. Ҡыҙ матур булып үҫеп, буй еткерә. Кешеләр менән аралашып бармаған, яңғыҙы урман-ҡырҙар буйлап гиҙергә яратҡан һылыуҙан барыһы ла ситләшә. Әммә үҙҙәре лә, малдары ла ауырып китһә, тик уға ғына мөрәжәғәт итәләр. Ҡыҙҙың ҡулдары ысынлап та шифалы була, мөғжизәләр тыуҙыра. Ауылдаштары ситкә тибеүгә ҡарамаҫтан, күрше ауыл егете уға ғашиҡ була. Йәштәр өйләнешә, матур итеп йәшәп китәләр. Бер-бер артлы ике ҡыҙы, ике улы донъяға килә. Әсәйҙәренең ҡайҙандыр ситтән килеп юлығыуы ла онотола башлай. Ваҡыт үтә. Өлкәнәйеп, ҡулында ҡәҙерле булып мәрхүм булған тормош иптәшен ерләгәс тә, олоғайған инәй яңғыҙы йәшәүен дауам итә. Ейән-ейәнсәрҙәре уға килергә бик үк яратмай. Тәмле итеп бешеренгән, әммә өндәшмәҫ, телевизор-радиоһыҙ йәшәгән өләсәй оҡшамай уларға. Тик бер ейәнсәре генә һәр ял, каникул һайын уның янына атлыға. Сихырсы ҡушаматын алған ҡыҙыҡай өләсәһенән үләндәр йыйырға, улар менән һөйләшергә, төрлө ауырыуҙарҙы билдәләп, уларҙы дауаларға өйрәнә. Көндәлек тормоштан ситләшеп, тылсым донъяһына ылыҡҡан ейәнсәрен әбекәй бик ярата. Шулай ваҡыт үтә лә үтә. Бер йәй каникулға әле килгән ейәнсәрен өләсәй кире ҡыуа башлай. “Өс көндән килерһең!”, – ти ул. Ә ҡыҙҙың ауылына бер ҙә ҡайтҡыһы килмәй. Кәрәкмәй ул унда бер кемгә лә. Ҡап-ҡара күҙле, ҡап-ҡара сәсле, оҙон, ябыҡ ҡыҙҙы яҡын да килтермәйҙәр. “Ана, минең ҡаҙ бәпкәләремә ҡарағайны, барыһы ла ҡырылып ятып үлде”, “Ә минең быҙауым ауырыны”, “Күршеләрҙең сабыйына ҡараған икән, һаман да ауырый, ти”, “Шул, сихырсы инде, өләсәһенә оҡшап”... Ошо һүҙҙәрҙе ишетеп, ул ғүмере буйы кешеләрҙе дауалаған өләсәһе өсөн йәне өҙөлә. Ярҙам кәрәк булғанда, инәләләр-ялбаралар, ә барыһы ла һәйбәт булһа – ситкә этәрәләр! Шуға күрә өләсәһе ҡайтарып ебәрһә лә, урманға туҡтап, күптән ҡороп ҡуйған ҡыуышына инеп ауҙы. Төнөн әллә ниндәй ҡурҡыныс төштәр күрҙе, өләсәһенең: “Ниңә генә ҡайтып китмәнең?! Һин бит әле был һәләтте ҡабул итергә әҙер түгел!” – тип ҡысҡырғаны ишетелеп ҡалды. Өшөп уянып киткән ҡыҙ, өләсәһен янына йүгерҙе. Өләсәһе ап-аҡтан кейенгән дә, карауатына һуҙылып ятҡан. Йөрәге ишетелер-ишетелмәҫ тибә ине әле. “Кит, һин әҙер түгел”, – тине ул ейәнсәренә. Тегеһе илауҙан туҡтай алманы. Ике көн, ике төн ултырҙы ул өләсәһе янында. Саҡыртҡан ауыл фельдшеры ла: “Ҡалайтаһың, өлкән кеше бит”, – тиеүҙән башҡа ярҙам күрһәтә алманы. Өләсәһе бер туҡтауһыҙ һаташты, ҡыҙ аңламаған телдә ниҙер һөйләне, кемделер саҡырҙы, кемгәлер инәлде. Өсөнсө төн еткәс, ҡапыл күҙҙәрен асып: “Таң атҡанда йәнемде бирһәм, яҡшы булыр ине. Төнөн булһа – һаҡлан! Мин ғүмер буйы аҡ көстәргә өҫтөнлөк биреп, ҡараһын баҫырға тырышып йәшәнем. Һин әле йәшһең, күтәрә алмаҫһың. Ҡайт ауылыңа!” – тине лә тағы онотолдо.\nӨләсәһе төнөн йән бирҙе. Ошо күренеш ҡыҙҙың буласаҡ тормошон ғына түгел, ә уй-хистәр донъяһын да тулыһынса үҙгәртте. Өләсәһен ерләгәндә кеше күп булманы. Һуңынан ауылда мәрхүмәне яманлап һөйләгән кешеләргә бер-бер артлы ҡаза килә башланы: кемдеңдер бесәненә ут төштө, бәғзеләрҙең малы ҡазаланды. Шуға ҡарамаҫтан телдәре тынмағандарының үҙҙәре бәлә кисерҙе.\nҠыҙ ауылдаштарын күралмаҫлыҡ хәлгә етте. Ата-әсәһе лә ниңәлер унан ситләште, ҡыҙының сәйер холҡон үҙ итә алманы. Ә ул, әйтерһең дә, кешеләрҙең үҙенә булған насар ҡарашынан, ҡылыҡтарынан көс ала барҙы. Тиҙҙән уға сихырсы ҡушаматы ла оҡшай башланы. Ул ауылдаштарын сәйерһендереп тә, ҡурҡытып та зыяратҡа йөрөнө. Ата-әсәһе бер-бер артлы ҡапыл ғына вафат булғас, “Яңғыҙ йәшәү өсөн үҙе уларҙың башына етте”, – тигән имеш-мимеш таралды. Ҡыҙ көндөҙ күренмәһә лә, төнөн өйөндә ут янды. Кемделер сихырларға, дошманына боҙом ебәрергә йәки ғашиҡ булған кешеһен көсләп яраттырырға теләүселәр күп булғас, ул эшһеҙ ултырманы. Кешеләрҙе тик төндәрен генә ҡабул итте. Ауылдаштары уны күрә алмаһа ла, унһыҙ ҙа йәшәй алманы. Ҡыҙ ауылда кемдең ниндәй йәшертен эштәр ҡылыуын, аҫтыртын уйҙар менән яныуын – барыһын да белеп йәшәне. “Мин һеҙҙең боҙоҡ күңелдәрегеҙҙе үтәнән-үтә күрәм, шуға күрә һеҙ минән ҡурҡаһығыҙ, мине күрә алмайһығыҙ. Мин яуызлыҡты йәшермәй эшләһәм, һеҙ уны ҡаса-боҫа ҡылаһығыҙ. Шулай булғас һеҙҙең минән ниндәй айырмағыҙ бар һуң? Көндөҙ – мәсеттә, ә төнөн минең янымда ураланаһығыҙ. Шуға күрә һеҙ минән дә ҡурҡыныс, сөнки һеҙ ике йөҙлө, аллаға ла, шайтанға ла табынаһығыҙ”, – тип ҡабатлай ул йыш ҡына.\nЙөрәге көндән-көн нәфрәт уты менән янған ҡыҙ кейәүгә сыҡмай. Бәләкәй ҡустыһын ҡарап үҫтерә. Тик уныһы 19 йәштә генә үҙен-үҙе әрәм итеп ҡуя. Бынан һуң йәш ҡатын бөтөнләй үҙенә йомола. Тик кешеләрҙе төндәрен ҡабул итеүен дауам итә. 35 йәше тулған көндө уны үле килеш табалар. “Сихырсыны үлтергәндәр!”, – тигән хәбәр күҙ асып йомған арала бар тирә-яҡты баҫып ала. Енәйәтсе табылмай, әммә ҡатындың өҙгөләнгән, ыҙалатып үлтерелгән тәненән кемдеңдер унан хаттин ашып үс алыуы аңлашыла.\nЯңы сәскә атҡан сирендең еҫе башты әйләндерә, күңелдәрҙең иң нескә ҡылдарын сиртә... Кешеләр әйтеүенсә, ошондай мәлдә сихырсы ҡатын боҙом ебәреүҙән туҡтаған, бер кемде лә ҡабул итмәгән. Күрәһең, күңеленең яҡты өлөшө ошо ғәжәйеп сәскәләргә бәйле булғандыр. Йондоҙҙар кәңәше менән мине аҙашҡан йәнгә йүнәлтеүсе лә: “Сирень сәскә атҡан мәлдә генә уның йәне яҡтылыҡҡа ынтыла. Шул ваҡытта ғына һин унан ярҙам һорай алаһың һәм һәр саҡ тик шул ваҡытта ғына уға бағышлап хәйер бир”, – тигәйне.\nҠара күҙҙәр күккә төбәлгән ҡәберлек янында бәләкәй генә сирень үҫентеләре ҡалҡып сығып, бөрөләнә лә башланы. Бәлки, ярамағандыр... Әммә йылына бер мәртәбә булһа ла яҡтылыҡҡа ынтылған, кеше аңы етмәҫ арауыҡтан ярҙамын ебәрә алған йәнде кире ҡараңғылыҡҡа этәрергә теләмәнем. Кешенең иң бөйөк көсө – ғәфү итә белеүҙә...\nҺурәт интернет селтәренән алынды.


Wintoflash менән [загрузочный USB-накопитель авторы] асҡысы лицензиялар һатыу\nТөп функцияһы-100% бушлай.\nКоммерция һатып алыу йәки файҙаланыу өсөн күберәк мөмкинлек һөнәри\nҺеҙ ҡулланырға мөмкин скачать бушлай һәм аллайс wintoflash lite. Ул. функциялы сикләнгән, әммә бөтә проблемаларҙы хәл итеү мөмкин файҙаланыусы йорт, Windows переустановка. Әгәр ҙә һеҙгә ИТ-кәрәкле белгестәр һәм өҫтәмә мөмкинлектәр - лицензия һатыла.\nБаҫма биттәренә ҡыҫҡа һылтанмалар өсөн һәм һеҙ ошо исемлектәге wintoflash һатып алыу һүрәтләнә. Күсеп Кодты өсөн биттең бөтә үҙенсәлектәре менән ентекле wintoflash сағыштырыу.\nЙорт Һатып Менән Wintoflash\nӘлбиттә, wintoflash Lite-бушлай. Әгәр wintoflash тик һеҙҙең өсөн файҙалы булыр, йәки һеҙ эшләгән теләүен хупларға ғына - шәхси лицензия һатыла. Был иғәнәһе булараҡ, тик яҡшы!\nБыл бер үк кеше бер береһе урынлаштырыу өсөн лицензия һәм ПК.\nWintoflash менән йорт һатып алыу өсөн $5.77 ентекле йәки кодты.\nҺатып Алыусылар Менән Профессиональ Wintoflash\nБыл профессионалдар өсөн лицензия функциялар өҫтәйем: системалы администраторы, ит һәм башҡа эшләй-белгестәр.\nБыл ҡоролмаһы бер үк төрлө компьютер һәм лицензия 5 кешеләр өсөн тәғәйенләнгән.\nProfessional wintoflash менән һатып алыу өсөн $29.95 ентекле йәки кодты.\nБизнес Һатыу Менән Wintoflash\nӘгәр телисез икән, һатып алыу өсөн лицензия файҙаланыу wintoflash бизнес бизнес-баҫма.\nНеограниченный һаны 5 кеше төрлө компаниялар өсөн һеҙ компьютерҙар урынлаштырылған һәм ошо рөхсәтнамә.\nWintoflash менән һатыу бизнесы өсөн $100 ентекле йәки кодты.\nҺуң беҙ һеҙ ебәргән файл тигәнсе эшкәртеүгә лицензия электрон почта буйынса түләнә. Был файл "wintoflash менән" тип атайҙар 521447.nkey.txt электрон почта адресына йүнәлтеләсәк. Файл инструкция урынлаштырыу буйынса мәғлүмәттәр һәм шулай уҡ беҙ бәйләнештәрҙең база лицензия ярҙамы ебәрҙе. Ентекле уҡып wintoflash булыу тураһында инструкциялар әүҙемләшеүен . кодты.\nЗинһар, күңеленең, һеҙ түгел аласыз, электрон почта support@novicorp.com. Кереткәнсе һатып алыу, рәхим итеп, хаттар яҙырға ҡуштылар. ошо исемлектә үҙебеҙҙең аҡ.\nӘгәр һеҙ файл лицензия ала алмай, үҙемде тикшерәм "спам" йәки "спам" папкаһы. Әгәр телисез икән, һеҙ файлдың рөхсәтнамәһе беҙ ебәрелеү өсөн, рәхим итеп, бирегез безгә белергә.\nWintoflash өсөн бушлай баҫма менән булған коммерциялы булмаған lite (йорт уҡыу йорттарында йәки) файҙаланыла. Әгәр һеҙ кәрәк өҫтәмә функциялары, профессиональ лицензия һатыла. Wintoflash һатыу өсөн бизнес өсөн менән ҡулланыуҙы бизнес-лицензия.\nWintoflash менән таралғандары "кеүек". Бер ни ҙә булмай, йә күҙен сағылдыра. Һеҙ үҙ ҡулланыла. Novicorp мәғлүмәт өсөн яуаплы түгел, юғалтыу, зыян, юғалтыу-табыштар дөрөҫ ҡулланыу йәки ҡулланыу теләсә башҡа ниндәй йәки программа тәьминәтенең юғалтты был күренеш.\nӘлеге ҡоролмалары менән файҙаланыу лицензия шарттарын һәм ҡабул итеү шарттары һәм wintoflash тигәнде аңлата.\nСкачать килешеүҙең тулы тексты (Ан-беҙ)


Хәбәрҙәр: Бангладешта сауҙа үҙәге емерелеп төшкән.\nБангладешта сауҙа үҙәге емерелеп төшкән.\nБангладештың баш ҡалаһы Дакканан алыҫ түгел, ҙур сауҙа үҙәге емерелеү һөҙөмтәһендә, тиҫтәләрсә кеше һәләк булған. Һигеҙ ҡатлы бинала кейем тегеү фабрикаһы, банк һәм күп һанлы магазиндар урынлашҡан. Хәҙер бина хараба хәлендә, тәүге ҡаты ғына имен ҡалған.\nВластар тәүҙә 25, аҙаҡ 67 кешенең һәләк булыуы хаҡында хәбәр итте. Әммә комплекс ҡыйралған саҡта, унда бер нисә мең кеше булыуы ихтимал. Властар харабалар аҫтында ҡалған 500 хеҙмәткәр тураһында һөйләй, тимәк ҡорбандарҙың теүәл генә һанын билдәләү мөмкин түгел, ул күп тапҡырға артырға мөмкин. Фажиғә булған урында ҡотҡарыусылар эшләй, улар күмелеп ҡалған кешеләрҙе ҡаҙып сығарырға тырыша.\nАсыҡланыуынса, бинаның емерелеүе көтөлмәгән хәл булмаған. Шунан алда ғына кейем фабрикаһының стенаһында ярыҡ күргәндәр, тик предприятие хужалары, властарҙың талаптарына ҡарамай, эште туҡтатмаҫҡа ҡарар иткән.


Тракторҙы ла үҙе яһай » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тракторҙы ла үҙе яһай\nТракторҙы ла үҙе яһай 23.11.2011 // Йәмғиәт\nРәмил Шәйбәков армиянан һуң тыуған ауылы Сулпандағы кирбес заводында хеҙмәт юлын башлай. Әсәһе Нурия апай ҙа 34 йыл ошо предприятиела эшләй. Заманалар үҙгәреп киткәс, завод та, колхоз да, гөрләп торған машина һәм трактор паркы ла бөтөрөлә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайһы берәүҙәр тормош һынауҙары алдында юғалып ҡала, эшһеҙлекте ауыр кисерә. Уңғандар һәм тәүәккәлдәр иһә үҙ һуҡмағын яра. Рәмил дә ҡул ҡаушырып, төшөнкөлөккә бирелеп ултыра торғандарҙан түгел. Уй еткәнгә буй еткән, тигәндәй, Сулпан ауылы “Кулибины” ҡеүәте биш ат көсөнә торошло трактор йыйырға була. Ҡайҙан тура килә, шунан запас частар табып, дуҫтары ярҙамына таянып, күптәнге хыялын тормошҡа ашыра.\nТрактор хужалыҡта бик ярап ҡала, сөнки ауылда техникаһыҙ йәшәп булмай: бесәнен, һаламын, утынын ташырға, ашлығын тарттырырға кәрәк. Күрше-күлән дә бер-бер артлы мөрәжәғәт итә башлай. Ҡулыңды эшкә егә генә бел!\nЙылдар үткәс, Рәмил ҡалала йәшәүсе бер туғандары Рауил, Рафиҡ һәм Рәмиләнең ярҙамы менән ике ҡатлы йорт һалып инә. Өй эсендәге йыһазды үҙе эшләргә тырыша. Тыштан уратып алған биҙәкле тимер ҡойманы һәм ҡапҡаны ла уңған егет үҙе сүкеп яһаған. Әле ул ихатала һыу ҡойоноу кабинаһы, кирбестән гараж эшләй. Иретеп йәбештереүсе, балта оҫтаһы, ташсы булғас, бар эште яңғыҙы башҡара.\nЕгәрле хужа күркәм өйгә әсәһен күсереп алып килгән. Икәүләп мал, ҡош-ҡорт ҡарап, матур донъя көтәләр. Рәмилдең йортона газ үткән, крандан эсәр һыу ағып тора, канализация ла бар. Уңайлыҡтары булғас, ауыл өйө ҡаланыҡынан айырылмай тиерлек.\nРәмил соланын оҫтаханаға әүерелдергән. Уның алтын ҡулдары ниндәй генә мөғжизәле, нәфис әйберҙәр яһамаған! Ағасты һырлап эшләгән ултырғыс, өҫтәл, һандыҡ, тартма, биҙәкле ҡалаҡтар һәм башҡа кәрәк-яраҡ күҙҙең яуын алырлыҡ. Ана, ағасты уйып яһалған аҡҡош ҡамыш араһында ҡанаттарын ҡаға, тейен сәтләүек яра, ҡыр ҡаҙҙары талпына... Биҙәкле ишектәргә һәм тәҙрә яңаҡтарына ла ҡараған һайын ҡарағы килә. Уларға күпме күҙ нуры, күңел йылыһы һалынған!\nТотош уҡырға 1 861


Республикалағы алты ҡаланың халҡы артҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликалағы алты ҡаланың халҡы артҡан\n13:01, 3 февраля 2012 Иҡтисад\n2011 йылда республика статистиктары Өфө, Ағиҙел, Нефтекама, Октябрьский, Сибай, Стәрлетамаҡ ҡалаларында халыҡтың тәбиғи артыуын теркәгән. 15 муниципаль райондың да халҡы артҡан. Был туранан-тура төбәктәге демографик хәлдең яҡшырыуына бәйләнгән. Үрҙә күрһәтелгән ҡала округтарында тыуым артыуы билдәле. Демографик хәл республикала Асҡын, Ауырғазы, Балаҡатай, Йәрмәкәй, Ишембай, Мишкә, Шаран райондары халҡы иҫәбенә лә әүҙем яҡшыра.\nДөйөм алғанда, рәсми статистика мәғлүмәттәренә ярашлы, Башҡортостанда йыл йомғаҡтары буйынса халыҡтың тәбиғи артыуы күҙәтелә. Уның күләме, яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, 1,4 мең самаһы кешегә тиң. Өсөнсө йыл рәттән яңы тыуған сабыйҙар иҫәбе үлгәндәрҙән күберәк булып ҡала. Рәсәй буйынса иһә дөйөм алғанда халыҡтың тәбиғи кәмеүе күҙәтелә (ғинуар-ноябрҙә – 130 мең самаһы кеше).\nЯҡынса мәғлүмәттәргә ярашлы, 2011 йылда республикала 55800 сабый тыуған, йәғни 1000 кешегә иҫәптә 13,7 кеше. Тыуғандарҙың иҫәбе үлгәндәрҙән 2,5 процентҡа күберәк. 2011 йылда тыуым кимәле 2009 йыл кимәленә ҡарағанда бер аҙға ғына күберәк булһа, 2010 йылға ҡарата ул 2,3 процентҡа кәмерәк тип табылған. Үлем күрһәткестәре 2010 йылдағынан айырылмай.\nТеги: статистика, халыҡ иҫәбе


«Тамыр» Рәсәйҙең иң яҡшы өс балалар телеканалы иҫәбенә инде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Тамыр» Рәсәйҙең иң яҡшы өс балалар телеканалы иҫәбенә инде\n11:23, 23 октября 2015 Йәмғиәт\nМәскәүҙә юлдаш, кабель һәм интернет-телевидение өлкәһендәге «Алтын нур» конкурсына йомғаҡ яһалды. Бәйгелә тәүге тапҡыр Башҡортостан вәкиле — «Тамыр» телеканалы ҡатнашты. «Тамыр» Рәсәй каналдары араһында «Балалар телевидениеһы» номинацияһында иң яҡшы өс балалар телеканалы иҫәбенә инде.\n«Алтын нур» — Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә юлдаш, кабель һәм интернет-операторҙар ярҙамында трансляцияланған телеканалдар араһында уҙғарылған конкурс. Бәйгене ойоштороусыларҙың береһе — Милли телерадиотапшырыуҙар ассоциацияһы.


Бергә булырға яҙмаған икән...\n19 Март , 18:35\n– Тап Шәрип ауылына килен була торған кеше булғанһың да бит, ҡалайтаһың. Не судьба, тиҙәрме әле? Йәшлек үкенесе булып ҡала инде.\n– Иртәгә һиңә Шәрип* ауылына командировкаға барырға тура килер. Данлыҡлы, бай тарихлы ауыл, оҙаҡламай 250 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Шул айҡанлы ҙур, тос ҡына материал әҙерләргә кәрәк ине... – Етәксебеҙҙең был хәбәренә нимә тиергә белмәй, аптырап ҡалдым. Баш тартыр сәбәп эҙләп, уйҙарым биш тарафҡа й\n– Ошо арала үҙебеҙҙә мәшәҡәттәр күп ине бит әле. Документтарҙы һаман юлға һала алмайым... – баш тартырға етди сәбәп таба алмай, ауыҙ эсенән мыңғырланым.\n– Бына командировкаға барып, материал әҙерлә лә, бер көн ял бирербеҙ. Эшеңде рәхәтләнеп теүәлләрһең. Әллә ни алыҫ ара түгел, иртәнге сәғәт 7-лә сыҡһағыҙ, кискә ҡалмай ҡайтып етерһегеҙ. Унда һинең килерҙе беләләр, мәҙәниәт йорто мөдире менән мәктәп директоры үҙҙәре йөрөтөр, һөйләр. Өйрәтеп торорға кәрәкмәй инде. Икенсе ҡаттан документтар әҙерләтеп ал...Тураһын әйтмәй сара ҡалманы:\n– Икенсе кеше бара алмаймы? Ул ауылды маҡтап яҙғым килмәй. Етди сәбәптәр бар.– Беренсенән, шәхси мөнәсәбәттәр эшкә ҡамасауларға тейеш түгел. Икенсенән, ниндәйҙер етешһеҙлектәрҙе беләһең икән, асыҡла ла, шул турала яҙып сыҡ. Бер кем дә һинән тик маҡтауға ҡоролған материал һорамай.Кабинетҡа индем дә, нимә эшләргә белмәй, аптырап ҡалдым. Кем уйлаған 20 йылдан һуң ҡасып тигәндәй киткән Шәрип ауылына ҡабат юлым төшөр тип. Хәйер, ҡыуылып киттем, тиһәм дә була. Участковый шәхсән үҙе кинәйәләп кенә янаны бит. Егеттәр ҙә ҡурҡытып маташты. “Эй, шул район кешеләре шулай бит ул! Ә-ә-ә-ә, ул ауылды беләбеҙ инде! Иң алама халыҡ шунда йәшәй!” – тигән кеүегерәк һүҙҙәрҙе ишетһәм, һәр ваҡыт шәриптәрҙе иҫемә төшөрәм. Бер төбәкте лә, ауылды ла яманларға телем әйләнмәй. Бер насар хәбәр артынан барғанда ла, тиҫтәләгән матур ғаиләгә, ярҙамсыл кешегә тап булаһың. Ә бына тап Шәрип ауылы күңелдә тик насар хәтирәләр менән генә ҡалған. Әллә ғәҙелһеҙлек, йыртҡыслыҡ күңелде тетрәттеме, әллә йәшлек менән ваҡиғаларҙы артыҡ хисләнеп ҡабул иттемме – белмәйем...Ғәҙәттә, юлға алдан әҙерләнәм. Таныштарҙы, улар булмаһа, дуҫ-туғандарҙың таныштарын эҙләйем. Уларҙан хәл-торошто белешәм, мәҡәлә яҙырлыҡ кешеләрҙе һорашам. Тик был юлы күңел тартманы. Хатта курсташым Сәйҙәгә лә хәбәр итеп торманым. Теге юлы ул да миңә “һуҡыр-һаңғырау” булырға ҡушҡайны. Шул хәлдән һуң арабыҙ һалҡынайҙы. Хатта ватсаптағы “Һабаҡташтар” чатында ла бер-беребеҙҙе күрмәмеш булабыҙ...Һүҙ юҡ, Шәрип – матур ауыл. Тәбиғәттең иң күркәм ерендә урынлашҡан: тирә-яҡтан тауҙар уратып алған, һәр үҙәндән шишмә ағып төшә лә, улар ауыл уртаһында бергә ҡушылып, Теләк йылғаһын барлыҡҡа килтерә. 20 йыл элек үк был матурлыҡҡа иҫем киткәйне. Ә хәҙер, урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеүсе дәүләт программаһы буйынса ярҙам алып, ул шишмәләр төҙөкләндерелгән, ә йылға буйына ағастар, сәскәләр ултыртылған, эскәмйәләр ҡуйылған, хатта балалар өсөн уйын майҙансығы төҙөлгән. Үҙенә күрә матур парк барлыҡҡа килгән. Заманса ФАП балҡып ҡаршы алды, шулай уҡ ауыл халҡы башланғысы һәм ярҙамы менән ыҡсым ғына мәсет тә төҙөлгән.– Беҙҙә халыҡ берҙәм, татыу һәм тырыш. Бер-береһе менән ярышып, сәмләнеп донъя көтәләр. Шул уҡ ваҡытта ауылға берәй нәмә эшләргә кәрәкһә, бер кем дә ситтә ҡалмай. Мәсеткә йөрөүселәр күп, ҡарттар ғына түгел, урта йәштәгеләр ҙә намаҙға баҫа. Хәҙер мәҙәниәт йортона барғас, сәй эсербеҙ ҙә, артабан ауыл буйлап йөрөрбөҙ. Мәғариф ветераны, 40 йыл тарих фәненән уҡытҡан Илһам Салауат улы иҫке йортонда ауыл тарихына арналған музей асты. Унан тыш, оҫта ҡуллы Сәлимә апай райондың барлыҡ яңы тыуған сабыйы өсөн бүләккә үҙе теккән йүргәктәрҙән йыйылма әҙерләй, – ауыл биләмәһе хакимиәтендә эшләгән ханымдың һөйләгәндәрен битараф ҡына блокнотыма теркәнем. Шулай ҙа, яйын тура килтереп, күңелде өйкәгән һорауҙы бирмәй булдыра алманым:\n– Ә эскелек, енәйәтселек менән хәл нисегерәк?–\nҺис арттырыуһыҙ, беҙҙең участковый эшһеҙ ултыра, тип әйтергә була. Йәштәр араһындағы шаярыуҙарҙы, ғаилә ығы-зығыларын һанамағанда, енәйәттәр юҡ. Ә эскелеккә килгәндә, беҙ киләһе йылда “Айыҡ ауыл” конкурсында ҡатнашырға ниәтләйбеҙ. Сөнки һәйбәт күрһәткестәр бар. Үҙегеҙҙең кем икәнлегегеҙҙе әйтмәйенсә генә магазинға инеп, араҡы һорап ҡарағыҙ. Һеҙгә ундағы кешеләр аптырап ҡараясаҡ. Сөнки ҡатын-ҡыҙҙың иҫерткес эсемлек алыуы ғәҙәти булмаған хәл беҙҙең ауылда.\n– Ғәжәп... Ә бынан 20 йыллап элек ошо ауылда ҙур енәйәт булды, тигәйнеләр. Бер ғаилә йыртҡыстарса үлтерелгән.\n– Мин был ауылға 12 йыл элек кенә килен булып төштөм. Шуға теүәл генә әйтә алмайым. Шулай ҙа, уларҙы ситтән килгән кешеләр үлтергән, тип һөйләгәйнеләр. Һәм ул ғаиләнең башлығы ла беҙҙең ауылдыҡы булмаған шикелле.“Беләм инде ниндәй сит кешеләр икәнен! Күҙ буяп, матур хәбәр һөйләмәгеҙ!” – тип әйтке килһә лә, телемде тешләнем. Әллә участковый янына инеп сығырғамы икән? Шул уҡ кеше булһа, мине танырмы? Ниндәйерәк тонда һөйләшер ине икән? Бәлки, хәҙер дөрөҫлөктө юллап ҡарарғалыр?Сәй эскән арала башта шундай уйҙар ҡайнаны. Ә үҙем йәшлегемдең күңелле лә, иләҫ-миләҫ тә, хатта илертерлек матур хисле лә ике кисе үткән мәҙәниәт йортон күҙҙән үткәрҙем. Элекке иҫке ултырғыстар, буяуы ҡупҡан иҙән, төҫһөҙ шаршау юҡ инде. Район мәҙәниәт йортондай зауыҡлы төҙөкләндерелгән, биҙәлгән. Анау мөйөштәге музыка аппаратураһы беҙҙең төшкә лә инмәй ине. Ә был ауылда заманында егеттәр һыҙҙырып гармун уйнай ине......Сәйҙәләргә ҡунаҡҡа килгәйнем. Өйҙәге ваҡ-төйәк эштәр менән булабыҙ, ә күңел түҙемһеҙләнеп кис еткәнен көтә. Быға сәбәп бар: ниһайәт, Рөстәм менән танышабыҙ! Беҙ ярты йылдан ашыу хат алыштыҡ. Ул үткән аҙнала ғына әрме хеҙмәтен тамамлап ҡайтты. Өфөлә осрашырға тейеш инек, тик хаты ваҡытында килеп етмәй, пландар үҙгәрҙе. Ялға апайымдарға йыуынырға барҙым. Етмәһә, йоҡлап ҡалдым. Йәкшәмбелә төштән һуң ғына дөйөм ятаҡ бүлмәһенә ҡайтып инһәм, ҡыҙҙар сар ҙа сор әрләп ҡаршы алды:\n– Өс көн йыуынмағандан ҡортлай инеңме? Ярай, барғанһың, ни йәнең менән унда йоҡлап ятаһың? Рөстәмдең ошо арала әрменән ҡайтырын белдеңме? Белдең! Ят ине бүлмәңдә! Тәүлек буйы ошонда һине көтөп ултырҙы. Ярай, беҙ һалдырып алманыҡ, рәхмәт әйт!\n– Нисек көтөп ултырҙы? Ул килдеме ни?\n– Эйе. Апайыңа китте, тигәнгә әллә ышанды, әллә юҡ...Карауатыма ултырҙым да, ҡысҡырып илап ебәрҙем. Һин дә мин әрләп торған ҡыҙҙар дәррәү генә йыуатырға тотондо:\n– Хәҙер илауҙан фәтүә юҡ. Балауыҙ һығып ултырма инде. Ул бөтөнләй беҙҙең бүлмәлә йоҡламаны. 5-се ҡаттағы Вадим менән һөйләшеп, шунда ҡуна ҡалды. Кәнишнә, төндә бер ярты араҡы эсеп алдылар. Ну ике йыл әрмелә булған кешегә простительно!\n– И вообще, ул матур ғына егет икән! Ҡап-ҡара ғына! Һиңә точно оҡшаясаҡ!\n– Ҡап-ҡара түгелсе! Просто бер аҙ ҡояшҡа янған. Ә фотоларында ул аҡ йөҙлө ине! – был һүҙҙәрҙе ишеткәс, илауҙы онотоп, ҡысҡырып ебәрҙем:\n– Фото?! Миңә ҡалдырҙымы? Күрһәтегеҙ! – ҡыҙҙар, аптырашып, бер-береһенә ҡарашты.\n– Ә беҙ һораманыҡсы ул... Башыбыҙға ла килмәне, – минең ҡабат илап ебәреремде һиҙеп, Альбина яңылыҡ менән бүлешә һалды.\n– Һине икенсе аҙнала Сәйҙә ҡунаҡҡа алып ҡайта. Шунда осрашасаҡһығыҙ!Беҙҙең хатлаша башлауға Сәйҙә сәбәпсе. Улар Рөстәм менән ауылдаштар ғына түгел, класташтар ҙа. Ә беҙ Сәйҙә менән бер курста уҡыйбыҙ, күрше бүлмәләрҙә йәшәйбеҙ. Ул әрмеләге һәр класташ малайына хат яҙа торғайны. Рөстәмгә тыуған көнөндә бер төркөм ҡыҙ менән төшкән фотоһын ебәргән. Ә ул мине оҡшатҡан, һорашҡан, сәләм юллаған. Бер аҙҙан хаты ла килеп төштө. Яуап яҙҙым һәм беҙҙең дуҫлыҡҡа нигеҙ һалынды. Егеттәргә хас булмағанса, матур яҙа ине ул. Зәңгәр ручка менән матур тәбиғәт күренештәрен төшөрөп ебәрә. Ул мәктәпте тамамлағас, ярты йыл сәнғәт училищеһының һынлы сәнғәт бүлегендә уҡыған. Тик “хыялындағы рәссамлыҡтың ысынбарлыҡҡа тап килмәгәнен” аңлағас, уҡыуын ташлап ҡайтып киткән. Һүрәттәргә ҡарап, Шәрип ауылының һәр шишмәһе менән танышып бөттөм. Хатта үҙе хеҙмәт иткән часть урынлашҡан казарманы ла төшөрөп ебәрҙе. Ә бына үҙенең фотоһын ебәрмәне, хатта Сәйҙәгә лә күрһәтергә ҡушмаған. “Осрашҡанда күрерһең”, – тип яҙҙы һәр хатында. Сөнки мин яҙған һайын фото һорай торғайным. Сәйҙәнең: “Иртә әле”, – тиеүенә ҡарамайынса, ай-вайына ҡуймай, клубҡа алып сыҡтым. Ысынлап та, музыка гөрләп тороуға ҡарамаҫтан, унда мәктәп уҡыусылары ғына йөрөй ине. Сәхнә янындағы өҫтәлдә ятҡан гәзит-журналдарҙы ҡараштыра башланыҡ. Ә үҙемдең ике күҙем ишектә. “Минең килерҙе белә, ниңә һаман сыҡмай икән?” – түҙемһеҙләнеүҙән асыулана ла башланым. Беҙҙең тиҫтер йәштәр бер аҙ йыйылғас, айырым түңәрәк яһап, бейергә төштөк. Яй музыка башланыуға бер егет килеп, бейергә саҡырҙы. “Әллә Рөстәмме?” – тип аптырап, ризалыҡ бирҙем. Тик ул танышырға, һүҙ башларға ашыҡманы.\n– Һаумы! – арттан килеп, кемдер яурыныма ҡулын һалыуға тертләп, боролоп ҡараным. – Аҙ ғына һуңлағайным, урлай яҙҙылар түгелме? – Шаян йылмайып торған егеттең Рөстәм икәнен күңелем менән һиҙҙем. Бейергә саҡырған егет ситкә китте.\n– Ҡосаҡлап күрешергә мөмкинме?\nКүптәнге танышымды осратҡандай, ҡосағымды йәйҙем. Һүҙ менән аңлатып булмай, нисектер хаттарын уҡығанда хыял аша күҙаллаған егеткә оҡшаш ине ул. Әйтерһең дә, беҙ быға тиклем хат юлдары аша түгел, ә йәнәш ултырып һөйләшкәнбеҙ.\n– Ғәфү ит, һалдат бутҡаһы ашап ҡайтҡан кеше булараҡ, көн һайын тигәндәй ҡунаҡҡа саҡыралар ҙа саҡыралар. Бөгөн өләсәйем саҡырғас, баш тарта алманым. Клуб тупһаһы төбөндә тороп, һинең нисек ингәнеңде ҡарарға ине. Миңә күҙ һалыр инеңме икән? – ҡосағына ҡыҫҡан килеш Рөстәм ҡолағыма хәбәр һөйләүен дауам итте.\n– Ҡарамай үтһәм нишләр инең?\n– Танышып маташыр инем...Беҙгә йәштәрҙең ҡыҙыҡһынып текәлеүен күреп:– Әйҙә, түңәрәк уртаһында тормайыҡ. Ситтә һөйләшәйек, – тинем.– О-о, аулаҡҡа саҡыраһыңмы? Әйҙә, Сәйҙә менән Айратты алайыҡ та, Теләк буйына төшөп ултырайыҡ. Әллә бейегең киләме?\n– Әгәр Сәйҙәләр барһа, мин риза...Дүртәүләшеп клубтан сыҡтыҡ та, көлөшә-көлөшә яй ғына йылға буйына атланыҡ.\n– Ҡыҙҙар, гармун уйнаманың, тип үпкәләр инде. Бәлки бер аҙҙан ҡабат килербеҙ? Әтеү класташ егеттәр берәм-берәм һалдатҡа китте лә, рәхәтләнеп бейегән дә юҡ, – Сәйҙәнең был һүҙенә аптырап киттем:\n– Һин гармунда уйнай беләһеңме– Беҙҙең ауыл егеттәре бөтәһен дә белә. Гармун, ҡурай, гитара – высший класс! Тағы ла беҙҙең клас тулыһынса бейеү ансамбленә йөрөнө, хорҙа йырлатып маташтылар. Шиғыр ятланыҡ, көрәштек. Утын ярам, ер ҡаҙыйым, һыу ташыйым. Чүт-чүт эсәм, тәмәке тартмайым. Ашарға бешерә белмәйем. Әҙер кейәү, ҡыҫҡаһы. Тик әлегә эш юҡ, шуға ярты йылһыҙ өйләнә алмайым! Көтөргә ризаһыңмы? – Рөстәм хәбәрен теҙҙе генә.\n– Ищеү бер талантың бар...\n– Һүрәт төшөрөүҙе әйтәһеңме? Ул һинең өсөн генә булды. Импрессионизм, экспрессионизм, кубизм, модернизм, неоклассицизм һәм башҡа «изм»дар минең өсөн түгел. Миңә бына һүрәт, бына портрет, баш урынында баш, ағас урынында ағас булырға тейеш. И все!\n– Әртист һин, клоун! Шул талантыңды әйтәм.\n– Точно! Әйтергә онотҡанмын: ауылдың халыҡ театры артисы мин. Армияға тиклем бөтә спектаклдә уйнаным, һәр Яңы йыл кисәһендә Ҡыш бабай булдым. Шуға мине һалдатҡа оҙатҡанда иң ныҡ илағаны клуб мөдире булды. Һинең арттан Өфөгә китһәм, ну әрләйәсәк әй...Шул саҡ гөрһөлдәп, ҡаршыға УАЗик машинаһы килеп туҡтаны ла, кабинанан өлкәнерәк ағай килеп сыҡты. Ир-егеттәр ҡосаҡлашып күреште.\n– Килендәрме әллә? – беҙ Сәйҙә менән оялышып, ситкәрәк киттек.\n–Хәлдәр нисек, Өлфәт ағай?\n-Хөрт, егеттәр! Йөрәк яна... Ишеткәнһегеҙҙер инде...\n– Эйе. Аптырап, ышаныр-ышанмаҫ йөрөйбөҙ һаман... Башҡа һыймаҫ хәл бит... Нимә тинеләр?\n- Вот именно, әйтмәнеләр... Шаһиттар юҡ, тиҙәр. Әллә таныштары бар, әллә аҡса төрткәндәр... Аҡланылар...\n- Кит бушты! Нисек инде аҡланылар?!\n– Ярай, егеттәр, һеҙ юлығыҙҙы дауам итегеҙ. Ҡыҙҙар көтә. Иртәгә өйгә килегеҙ, һөйләшербеҙ әле. Йөрәк яна...\n– Ней, ағай... Бәлки берәй ярты?..\n– Юҡ, егеттәр. Был хәлде айыҡ баш менән уйлар кәрәк...Ағай машинаһына ултырып китте, беҙ юлыбыҙҙы дауам иттек. Йылға буйынан таң һыҙылғас ҡына ҡайтыҡ. Рөстәм иртәгеһенә клубҡа үҙе килеп алырға вәғәҙәләне һәм һүҙендә торҙо. Ысынлап та, ул гармунда һыҙҙырып уйнай ине. Тыпырҙаҡ бейеүгә оҫталығым булмаһа ла, түңәрәккә мин дә төштөм. Бер аҙҙан Рөстәмде башҡа егеттәр алыштырҙы. Бейеп арығас, магнитафонға кассета ҡуйҙылар.\n– Әсәйемдәр күрше ауылға ҡунаҡҡа китте. Әйҙә, беҙгә барып ултырабыҙ. Өйҙә ике һеңлем генә. Йоҡлап ҡалғандарҙыр инде...\n– Сәйҙә барһа, мин ризамын...\n– Минән ҡурҡаһыңмы әллә? Кисә лә аулаҡлап һөйләшә алманыҡ...–\nҠурҡмаһам да унһыҙ бармайым.\n– Аңланым инде. Ул да, Айрат та, ищеү бер класташым йөрөгән ҡыҙы менән бара... Тик ҡайтҡанда ярты сәғәт булһа ла икәү аулаҡта һөйләшербеҙ әле, йәме? Әллә миңә әйтер һүҙең дә юҡмы?\n- Ярай, ярты түгел, бер сәғәт һөйләшербеҙ...Рөстәмдәрҙең өйөнән сыҡҡанда төн уртаһы еткәйне инде. Тәүҙә өс пар һөйләшә-һөйләшә йәнәш атланыҡ. Теләк йылғаһы буйына етәрәк, Рөстәм аҙымдарын яйлаты. Етәкләшеп барғас, мин дә башҡаларҙан ҡалыштым.\n– Иртәгә һеҙгә юлғамы?\n– Эйе. Төшкө автобусҡа сығабыҙ...\n– Әйҙә, иртәнсәк икәү анау тауға менәбеҙ... Уның башында ҡартатайым алмағастар ултыртҡан. Йыл һайын емеш бирә. Быйыл сәскә атҡанмы, юҡмы икәнен ҡарап киләйек. Бәлки көҙгә, емеш өлгөрөүгә, туй ҙа яһарбыҙ...\n– Теләһә нимә һөйләмә әле...– оялышымдан башымды эйҙем.– Мин ысын уйлағанымды әйтәм. Әллә һиңә оҡшамайыммы?\nРөстәм ҡапыл ҡосаҡлап алды. Ҡараңғы булыуға ҡарамаҫтан, уның ҡара күҙҙәре уттай яна ине. Үбешеүҙең сихри татын тойорға теләп, күҙҙәремде йомдом... Тик урам сатынан боролған машинаның фар яҡтыһы һәм гөрһөлдәк тауышы беҙҙе татлы наҙҙарҙан айнытып ебәрҙе. Нур көлтәһенән ҡасырға теләп, юлдан ситкә сыҡтыҡ.\n– Әйҙә, йылға буйына. Бында аулаҡлап һөйләшеп булмай ул. Йә кеше йөрөй, йә машиналар...Бәлки шул саҡта уйламаҫтан Рөстәмдең тәҡдимен ҡабул итһәм, яҙмышым бөтөнләй икенсе юлдан китер ине. Тик мин, икенсе тапҡыр ғына осрашҡан егеткә ышанырғамы, юҡмы, тип икеләнеп ҡалдым. Бар һөйләгән хәбәре шаяртыу ҡатыш, етди ҡабул итеп, аҙаҡ үкенмәҫменме? Бәлки уның хат алышҡан ҡыҙҙары бер мин генә түгелдер? Икенсе яҡтан, ул нисектер хаттары менән үк күңелемде яулап алғайны. Ә осрашҡас, уны ысынлап оҡшата башланым. Осрашып, дуҫлашып йөрөргә шатланып риза булыр инем...\n– Ҡотҡарығыҙ! Ярҙам итегеҙ!Машина гөрһөлдәүе аша ишетелгән тауыштың ҡайҙан килгәнен аңламай, аптырап ҡалдым. “Сәйҙә! Әнисә!” – алда киткән ҡыҙҙарҙың яҙмышы өсөн борсолоп, юлға табан атланым. Рөстәм алға йүгерҙе. Уға эйәрә алманым, бейек үксәле туфлиҙар ҡараңғыла шәп атларға ирек бирмәне. Машинаның кисәге УАЗик икәнен күреп ҡалдым. Ул үтеп китте. Арттағы быҫҡып янған уттары яҡтыһына нимәлер һөйрәтеп барғанын да абайланым. Тик мин алға, Сәйҙәләр, янына ынтылдым.\n– Ҡотҡарығыҙ! Үлтерәләр! Люди!!!Барған еремдән туҡтап, артыма боролдом. Тауыштың ҡайҙан килгәнен аңламайынса, тирә-яҡҡа ҡарандым. Рөстәм бер ерҙә лә күренмәй.\n– Ярҙам итегеҙ!Ҡысҡырыу машина тауышы менән бергә алыҫлашты. Асфальт юлдан атлау еңелләште, мин быны аңлағас, УАЗ артынан йүгерергә тотондом. Туғай боролошона еткәс, ул бер аҙға туҡтаны. Шул саҡта артынан һөйрәлеп барған нәмәнең ике кеше булыуын аңлап ҡалдым. Уңарсы булмай машина ҡабат ҡуҙғалып китте. Был юлы әллә арттан йүгергән мине күрепме, ул ҙур тиҙлек менән барҙы һәм ауылдан сығып китте.\n– Гөлдәриә-ә-ә-ә! – Рөстәмдең тауышына айнып киттем һәм күҙҙән юғалған машина артынан йүгереүҙең файҙаһыҙ икәнен аңлап ҡалдым.– Рөстәм, унда кисәге ағай!.. Кеше һөйрәтеп китеп бара...Милицияға хәбәр ит... Улар үлә бит!Сығырымдан сығып ҡысҡырыныуымды күргән егет мине көслө ҡосағына алды ла, тынысландырырға тотондо.\n– Тыныслан, йәме... Әйҙә Сәйҙәләр янына. Улар һине күпер янында көтә. Ә милицияға үҙем хәбәр итермен...Тиҙ генә тыныслана алманым. Сәйҙәләрҙең ҡапҡа төбөнә еткәс, ул һалҡын һыу алып сыҡты.\n– Нимә ҡарап тораһығыҙ? Тиҙерәк нимәлер уйларға кәрәк! Машина табып, артынан ҡыуып етегеҙ! Кеше үлә бит!\n– Гөлдәриә, һин тыныслан. Шым ғына өйгә инеп ятайыҡ. Илап, шаулап йөрөһәң, әсәйҙәрҙең уяныуы бар. Һуңға ҡалғанһығыҙ, тип әрләрҙәр. Кисә лә, таң атҡас ҡайттығыҙ, тип һөйләнгәйне. Ә егеттәр хәҙер участковыйға барып, хәлде аңлатыр. Бәлки арттарынан барырҙар. Берәй машина табылһа... Ә беҙ әйҙә өйгә инәйек.\n– Ярай. Тик мин иртәгә юлға сыҡҡансы участковыйҙы күреп, хәлдең нисек булғанын һөйләрмен...\n– Иртәнсәк һөйләшербеҙ ул турала...Төнө буйы күҙгә йоҡо инмәне. Таң алдынан ғына ойоп киттем. Бер аҙ тынысланғайным, тик иртәнге табын ваҡытында күрше апай инеп әйткән яңылыҡ мине ҡабат ярһытып ебәрҙе.\n– Бөгөн таңда күрше ауыл сүплегендә Антон менән ҡатыны Сәүиәнең кәүҙәләре табылған. Райондан бер көтөү милиция килгән. Ир үлек, ә ҡатынды дауаханаға оҙатҡандар. Кеше булырмы, юҡмы, билдәһеҙ, тиҙәр.\n-Ҡуй инде, – Зәкиә апай менән Хәниф ағай илтифатһыҙ ғына шулай тине лә, сәй эсеүҙәре дауам итте. Бер аҙҙан бөтөнләй икенсе хәбәргә күстеләр. Тик мин түҙеп ултыра алманым:\n– Уларҙы кисә УАЗик машинаһы һөйрәтеп алып киткәйне, – тип хәбәр ҡыҫтырҙым. Табын тып-тын булып ҡалды. Бер кем дә хәлдең нисек булғанын һорашманы.\n– Милицияға хәбәр итергә кәрәк...– Ярай, мин ҡайтайым, ирем, бесәнлекте ҡарап ҡайтайыҡ, ти ине, – күрше ҡатын сығып китте.\n– Һеңлем, милиция менән бәйләнмәйек. Уның файҙаһынан бигерәк зыяны күп була торған, – Хәниф ағай ҙа мине тынысландырырға тырышты. – Һинән башҡа ла табырҙар, хәлде асыҡларҙар...\n– Юҡ, мин күргәнемде һөйләргә тейеш! Былтыр йыл ағайымды шулай район үҙәгендә егеттәр туҡмап китте. Бер кем ярҙам итмәне. Суд юлын тапай-тапай саҡ ғәҙеллек юлланы. Мин был хәлгә күҙ йомоп ҡала алмайым...\n– Ярай. Тик бер ҡайҙа ла барып йөрөмә, участковый йәки райондан тәштифсе үҙе беҙгә килер. Ауыл халҡы әллә нимә тиер.Бер нисә сәғәт үтеүгә участковый Сәйҙәләргә килеп инде. Уның менән һөйләшеү ҡурҡыныс киноға оҡшаш булды.\n– Тә-әк, кисәге хәлде күрҙем, тиһең инде... Сәғәт нисә ине?\n– Теүәл белмәйем. Төнгө берҙәр тирәһе ине, шикелле...\n– Ҡайһы тирәлә?\n– Йылғаға боролоп төшкән юл сатындараҡ инек.\n– Тә-әк. Инек... Тимәк, бер үҙең генә түгел инең?\n– Юҡ, егеттәр, ҡыҙҙар менән инек.\n– Береһе бына Сәйҙә...\n– Бик ҡыҙыҡ, – участковый Сәйҙәгә боролдо. – Тимәк, һеҙ ул хәлде бергә күрҙегеҙ?\n– Юҡ, беҙ күрмәнек, – мин аптырап, курсташыма текәлдем. – Улар беҙҙән айырылып ҡалғас, мин егетем менән шишмәгә төшөп, көтөргә булдыҡ.\n- Сәйҙә, нисек күрмәнең? Беҙ килгәндә һеҙ юл ситендә тора инегеҙ, бит. Машина үткән юл ситендә!\n– Эйе, һинең илаған тауышыңды ишетеп, беҙ шишмә буйынан йүгереп сыҡтыҡ. Әнисә егете менән үҙҙәренең ишек алдына инеп ултырғайны. Улар ҙа сыҡты. Тик беҙ машинаны күрмәнек, тауышын ғына ишеттек...Аптырап ҡалдым. Быға тиклем уларҙың ҡайҙа булыуын һорашмағайным.\n– Мин Рөстәм менән инем. Ул күрҙе!\n– Ярай, уның менән дә осрашырмын. Ә һеҙ шоферҙы йәки ҡысҡырған кешене һәйбәтләп күрҙегеҙме?\n– Юҡ, беҙ машина килеүен күреп, юлдан ситкә төшкәйнек. Тәүҙә, кеше һөйрәлеп бара икән, тип уйламаным. Тауыш ишеткәс кенә аңлап ҡалдым. Әммә машинаның Өлфәт тигән ағайҙыҡы икәнен беләм.\n– Номерын күрҙеңме?\n– Юҡ, әйтәм бит, ҡараңғы ине. УАЗ машинаһы. Бына-бына боҙолорға торған кеүек гөрһөлдәп йөрөй...\n– Был ауылда дүрт УАЗ бар. Номерын күрмәгәс, кемдеке икәнен ҡайҙан белһең? Белеүемсә, һеҙ был ауылда тәүге тапҡыр.\n– Эйе. Тик алдағы көн беҙ ул ағайҙы машинаһы менән урамда осратҡайныҡ. Машинаһының тауышы иҫтә ҡалды. Мин музыка мәктәбен тамамланым, тауышҡа иғтибарым ныҡлы.\n– Был дәлил була алмай. Бына хәҙер ун машина урамдан үтһә, тап ул машинаны тауышынан таный алаһыңмы?\n– Ышаныс юҡ, шулай ҙа тыңлап ҡарарға була.\n– Була ла бит, тик һин әйткән Өлфәт ағай кисә дауаханаға эләккән. Шуға бер нисек тә ул машинаны тикшерә алмайбыҙ.\n– Тимәк, машинаны кемдер алған!\n– Шуға һорайым бит: шоферҙы күрҙеңме?\n– Ҡыҙый, дөрөҫөн әйт, кисә иҫерек инеңме? Йүгерә алманым, тиһең... Алдама, кәрәкһә, ҡаныңды анализға алырбыҙ!\n– Юҡ, иҫерек түгел инем. Өс ҡыҙға бер шешә ҡыҙыл шарап эстек...\n– Тимәк, эскәнһегеҙ!\n– Эсеү менән иҫереклелек араһында айырма бар!\n– Бына нисек? Тимәк, һинең тәжрибә бай! Бик ҡыҙыҡ! Һин, ҡыҙый, буласаҡ уҡытыусы түгелме? Сит ауылға килеп, эсеп, ялған күрһәтмәләр биреп ултыраһың.\n– Минең енәйәтсене табырға ярҙам иткем килә!\n–Тауыш күтәрмә! Иҫерек ҡыҙҙың күрһәтмәһе нимәгә ярҙам итһен? Бер күрмәгән, ә машина тауышын таный. Музыкант, имеш! – участковый урынынан тороп, ишеккә ыңғайланы. Аҙаҡ кире боролоп, янап ҡуйырға онотманы.\n– Бына нимә, ҡыҙый, башты ҡатырып йөрөмә бында. Ҡунаҡтың срогы – өс көн. Һәм мәҡәлде ишеткәнең бармы: барған ереңдә һаңғырау-һуҡыр бул!Бер аҙ аптырап ултырҙым да, сумкаға әйберҙәремде тултыра башланым. Юлға сығыр ваҡыт етеп килә ине. Кемдер һыҙғырғанға ҡараһам, ҡапҡа төбөндә Рөстәм тора. Сәйҙә менән янына сыҡтыҡ.\n– Участковыйҙы күрҙеңме?\n– Эйе. Тик минән ярҙам булманы.\n– Нисек? Һин юлға минән алда йүгереп сыҡтың! Үҙ ауылыңдың кешеләрен, машиналарын беләһең.\n– Ауылға ҡайтҡаныма аҙна ғына. Әле йүнле машина түгел, кеше күргән юҡ...\n– Бер тапҡыр күрһәм дә беләм: ул Өлфәт ағайҙың машинаһы ине! – Сәйҙә менән Рөстәм бер-береһенә ҡарашты. – Былай ғына ҡалдырырға ярамай. Өфөлә булһа ла хәл итеү юлдарын эҙләйәсәкмен! Урам буйлап кешене утын урынына һөйрәтеп йөрөтәләр, бер кем дә бер ни ҙә күрмәгән! Мин аңланым: һеҙ ҙә уларҙы күргәнһегеҙ, тик белмәмеш булып ҡалырға теләйһегеҙ!\n– Сәйҙәнең тауышы асыулы ине. – Урам яңғыратма. Беренсенән, беҙ күрмәнек. Икенсенән, һин – ҡунаҡ. Ә беҙгә, ата-әсәйҙәребеҙгә бында йәшәргә кәрәк. Эштең айышына төшөнмәйсә, дөрөҫлөк даулап йөрөмә. Әйҙә, Рөстәм менән хушлаш та, ин өйгә. Сәғәт ярымдан автобус килә. Бер аҙ ваҡыт үткәс, тынысланғасың, барыһын да аңлатырмын. Ә әлегә бер ни ҙә күрмәнең һәм ишетмәнең!\n– Рәхимһеҙ, ҡурҡаҡ һәм ҡаты бәғерле кешеләр һеҙ! Ауылдашығыҙ йыртҡыстарса үлтерелде, ҡатын кеше ауыр хәлдә! Нимә уйлайһығыҙ һеҙ?!\n-Ярай, Рөстәм, Өфөгә килгәсең һөйләшерһегеҙ, йәме. Хәҙер барыбер бер нәмә лә килеп сыҡмаясаҡ...\n– Килеп тә йөрөмә. Хәҙер ҙә, башҡа ваҡытта ла бер нәмә булмаясаҡ. Минең ҡурҡаҡтар менән аралашҡым килмәй! Һәм был ауылға башҡаса аяҡ баҫмайым!Һүҙемдә тора алманым. 20 йылдан һуң Шәрип ауылына ҡабат килергә тура килде. Ә Рөстәм менән башҡаса осрашманыҡ. Бер нисә тапҡыр хат яҙҙы, дөйөм ятаҡ ишеге янында көтөп тә торҙо. Яраттым, тип әйтә алмайым. Әммә ғашиҡлыҡ булды, шуғалыр ауыр онотолдо булды. Сәйҙә лә бер нисә тапҡыр араларҙы яйға һалырға тырышты, тик күңелем ҡатҡайны инде. Ике тиҫтә йыл үткәс, үткәндәрҙе иҫләп, асыу һаҡлау, бер уйлаһаң, ахмаҡлыҡ һымаҡ. Ни тиһәң дә биш йыл буйы бергә уҡыған, күрше бүлмәлә йәшәгән кеше бит. Тик ул ҡайҙа эшләй әле? Ауылдамы әллә район үҙәгендәме? Ғаиләһе бар, тип хәтерләйем. Хәҙер мәктәпкә барғас, берәйһенән һорашырға кәрәк булыр. Зәкиә апай иҫәнме икән? Күстәнәс тә алмағанмын.\n– Был – беҙҙең мәктәп. Ветеран уҡытыусыларға арнап стела асыласаҡ, ауыл юбилейына шундай үҙенсәлекле бүләк әҙерләнек. Йылға буйы, мәктәп һәм мәҙәниәт йорто территорияһының үҙенсәлекле биҙәлешенә иғтибар иткәнһегеҙҙер. Ул беҙҙең рәсем һәм черчение фәндәре уҡытыусыһының проекттары буйынса эшләнде. Икенсе йыл сират балалар баҡсаһы янына етә. Әйткәндәй, Рөстәм Төхвәт улы һеҙҙең менән шәхсән осрашырға теләк белдергәйне, – таныш исемде ишетеп, йөрәгем ярһып ҡуйҙы. “Ҡасырға!” – эске бер тауыш ниндәйҙер сигнал биреп маташты. Тик ҡыҙыҡһыныу көслөрәк булып сыҡты:\n– Әгәр ваҡыты булһа, ҡайтыр алдынан ҡабат мәктәпкә килермен.\n– Был осрашыу инде беҙҙең яҙмыштарға бер ниндәй ҙә үҙгәреш индермәҫ. Әммә һуң булһа ла асыҡлыҡ индерергә булдым. Күңелдәрҙә көҙөк ҡалмаһын, – олпатлана төшһә лә, йәшлектәге кеүек матурлығын һәм алсаҡлығын һаҡлаған Рөстәмдең күҙҙәренә текәлеп, уның хәбәрен тыңлайым. Теге саҡтағы кеүек ихласлап ҡосаҡлап алғы килгәндәй булды. Шул уҡ мәлдә уның менән осрашыуға үкенеп тә ҡуйҙым. Ниндәйҙер аҡланыуҙар, үкенеүҙәр нимәгә кәрәк һуң? Уйымды белгәндәй, Рөстәм йылмайып, баш сайҡаны:\n– Теге саҡта осрашырға риза булһаң, барыһы ла һәйбәт булыр ине. Аңлар инең, моғайын. Тимәк, беҙгә бергә булырға яҙмаған, ни хәл итәһең. Асыуың көслө булып, беҙҙең ауылға килмәҫһең, тип тә уйлағайным.Теге мәлдәге хәлгә килгәндә, һин хаҡлы инең. Өлфәт ағайҙың енәйәтен беҙ күрҙек. Бәлки беҙҙән башҡа ла күреүселәр булғандыр. Тик һинән башҡа ул турала ҡысҡырыусы булманы. Әйткәндәрҙер, беҙҙә татыу, бер ус кеүек уҡмашҡан халыҡ йәшәй. Енәйәт, эскелек, ғәҙелһеҙлек юҡ. Ағайҙың был аҙымы үҙенә күрә ғәҙеллек эҙләү ине, шуға ла бер кем дә уны һатманы. Хатта участковый ҙа. Сәүиә Өлфәт ағайҙың ике туған килене була. Ире үлгәс, ҡайҙалыр танышып, Антон исемле иргә кейәүгә сыҡты. Бик матур йәшәгән кеүек тойолдо улар. Армиянан ҡайтыуға бөтә ауыл гөж килә: Антон 15 йәшлек үгәй ҡыҙын ике йыл буйы көсләп йәшәгән. Нимә менән ҡурҡытҡандыр, билдәһеҙ, шулай ҙа Әлиә был хәл тураһында тәүҙә бер кемгә лә һөйләмәгән. Аҙаҡ ҡына Өлфәт ағайҙың ҡатынына килеп, хәлде аңлатҡан. Тик милицияға ғариза яҙыуҙан баш тартҡан.Хәлде белгәс, Өлфәт ағай үҙе мәғариф бүлегенә лә, тәштифсегә лә барып, енәйәт эше асыуҙы һораған. Тикшереү булған, хатта эш судҡа ла барып еткән. Иң аптыратҡаны: Сәүиә унда ирен яҡлап, ҡыҙын ғәйепләп сығыш яһаған. Йәнәһе лә, 13 йәшлек бала ирҙе үҙенә ҡаратмаҡсы булып, ҡыҫҡа итәктәр кейеп, биҙәнеп йөрөгән, енси бәйләнеш тәҡдим иткән. Әлиә үҙен яҡлап бер һүҙ әйтмәгән, ә ҡайтҡас, һарайға сығып аҫылынған. Күршеләр күреп, ҡотҡарып ҡалған да бит, тик аҡылына зәғифлек килеп өлгөргән. Ә беҙҙең ауылда йыртҡыстарға ярлыҡау юҡ. Закон уларҙы яҡлай икән, үҙебеҙ хөкөм итеү юлын табабыҙ. Бына шул турала һөйләргә теләгәйнем һиңә 20 йыл элек...\n– Ә ниңә шул көндө үк һөйләмәнегеҙ һуң барыһын да?\n– Аңламаҫ инең... Өфөлә милицияға барып дөрөҫлөк даулап йөрөрһөң, тип уйланыҡ. Ә Әлиә менән булған хәлде улар белһә, Өлфәт ағайҙың ғәйебе мотлаҡ иҫбатланыр ине.\n– Һәр хәлдә 13 йәшлек баланың яҙмышын боҙған йыртҡыс әсәй менән үгәй атаның үлеменә асыҡлыҡ индерергә теләп йөрөмәҫ инем инде!\n– Тап Шәрип ауылына килен була торған кеше булғанһың да бит, ҡалайтаһың. Не судьба, тиҙәрме әле? Йәшлек үкенесе булып ҡала инде. Шунан, ауыл оҡшанымы?\n– Мин хәҙер уға бөтөнләй икенсе ҡараш менән ҡарайым. Насар ауылдар, райондар булмай ул. Тик ҡайһы саҡ насар кешеләр генә осрап ҡуя...\n* - Ауыл һәм кешеләрҙең исеме үҙгәртеп алынды.


Иң киң таралған ҡағиҙә аңлай һәм бөйөк британия хөкүмәт был биттәрендә сағылдырған мәғлүмәттәрҙе үҙ эсенә сәйәхәт итеү, әлеге ваҡытта эшләп килә. Әгәр башҡа ла күрһәтә, был мәғлүмәт өсөн, сәйәхәтсе, британия гражданины паспорты менән тулы. Ил территорияһы һәм власы, ҡоролмаға инеү өсөн ҡағиҙәләре һәм уларҙы үтәү өсөн яуаплы тип бара. Әгәр һеҙ билдәһеҙ тураһында ниндәй ҙә талаптар уҡытыу аспекттары, өҫтәмә йәки ышаныс һеҙгә кәрәк, һеҙгә мөрәжәғәт итергә тейеш илселек, консуллыҡ йәки ил биләмәһе комиссия юғары йә, ул һеҙгә ебәрҙе. Һеҙ шулай уҡ транспорт менән тәьмин итеү һәм һеҙ тикшерергә тейеш, туристик компаниялар, күңеленең, һеҙ уларҙан паспорт һәм башҡа документтарының талаптарға тап проездная. Һеҙгә тиклем визаһыҙ бара алырға тейеш. Кәңәш 2018 йылдың мартында Рәсәй илселеге, ул эш көнөндә егермегә яҡын биләй (аҙнаға 4) күпселек өсөн ғариза виза алыу процесы. Бер йылда ун ике бөйөк британияла бөтә өлөшөндә йәки ғариза биреү процесының сифатын заявитель виза үҙәгенең өлкән визаһыҙ йөрөй булһа кәрәк, биометрический өсөн мәғлүмәт тапшырыу (бармаҡ эҙҙәре сканировать). Был-лондон, Эдинбург һәм манчестер. Бармаҡ эҙҙәре индерелә өсөн шулай уҡ бөтә рәсәй хөкүмәт пландары тураһында иғлан биометрический сит ил, шул иҫәптән бөйөк британия гражданины, рәсәй керә. Был дата раҫлау өсөн ниндәй ҙә булманы түгел. Виза алыу, һеҙ детален ентекләп тикшерергә тейеш, шул иҫәптән паспорттары һаны һәм яраҡлылыҡ ваҡыты, улар дөрөҫлөгөнә инаныр өсөн. Күңел, һеҙ аңлайһығыҙмы, һеҙ шарттар тиклем визаһыҙ йөрөй. Һеҙ тейеш, һеҙгә ҡушылғандар һеҙ виза рәсәй ысынбарлығы шарттарында һәм шул уҡ ваҡытта тоғро булып, сөнки бөтә власты ҡәтғи үтәүҙе күҙәтергә һәм иммиграция өсөн виза закон. Әгәр һеҙ оҙаҡ ҡалаһында планлаштырыла, уны ойоштороуҙа һеҙ тиклем виза срогы оҙайтылды тейеш. Просрочить виза осошо тотҡарланыу килтерергә мөмкин булмаған хәл, шулай уҡ мөмкинлектәре штрафтар, суд, депортация һәм ҡабат инеү тыйыла. 72 сәғәт круиз пассажир виза ала алмау йәки паром рәсәй биләмәһендә урынлашҡан, рәсми рәүештә, улар үткән турҙа Әгәр компания террористический лицензирование. Ҡуллана аласыз, теләсә ниндәй туристик агентлығы вәкил, ябай сәйәхәт түгел, ә лайнер туристик компанияһы. Әгәр һеҙ урланған паспортын юғалтып, шул уҡ ваҡытта буйында, документтарҙы ала һәм авария хәлендәге проездная һеҙ алмаштырыу, йәки, план буйынса йәки һауа буйлап сәйәхәт дауам итә әгәр һеҙ, ер, күсмә һеҙгә виза алырға кәрәк, рәсәй өсөн ташлап китте. Уға паспортты рәсәй просрочить виза. яҙғайны аша түгел, бәлки, хатта яңы әгәр үҙең менән килтерһәң, паспорт. Йәки һеҙҙең өсөн яңы виза ғаризама визаһын алыу йә күсерергә кәрәк. Рәсәй илселеге тулыраҡ мәғлүмәт алырға мөмкин. Әгәр һеҙ сәйәхәт британ паспорты биреү менән 2017 йылдың ғинуарында, һеҙ тейеш, инанырға, һеҙ, үҙе паспорттары ҡул ҡуйыу тиклем бара. Ҡайһы бер граждандар британия, Рәсәй паспортынан баш тартһа, яңы бөтә алмай торған ҡул кереп булмай. Иммиграция картаһы һеҙ ҡул ҡуйырға тейеш һәр тапҡыр, һеҙ ҡасан килә. Был һеҙҙең паспорт контроле бирә. Ике өлөштән торған төрлө карталар. Иммиграция власының бер өлөшө булып һаҡлана. Сейфта тотһаң икенсе өлөшөндә һеҙ тейеш, тикшерергә, кәрәк булған ваҡытта һеҙ нисек паспорт контроле рәсәй тәҡдим ителә. Әгәр һеҙ уны юғалтып, рәсәйҙән сығыу мөмкин, һеҙгә һалырға булдым. Шулай уҡ ҡунаҡханалар һәм хостелдар күп булды, уларҙың иммиграцияһының картаһы башҡа ҡунаҡтар ҡабул итмәй. Һауа өҫтәрәк: британия гражданины, рәсәй контроль булырға тейеш. иммиграция йәки рәсәй, беларусь беларусь оса. Әгәр ҙә һеҙҙең менән беларусь аша транзит рейстарына рәсәй, консуллыҡҡа мөрәжәғәт итергә йәки рәсәй илселеге яҡын булһын өсөн, тикшерергә, әгәр транзит виза кәрәк. Юл буйынса: сит ил кешеләре өсөн бер ниндәй ҙә хоҡуҡи нигеҙ (шул иҫәптән Британия граждандар) өсөн, Рәсәй һәм Беларусь аша ҡоро ер сиге. Әгәр һеҙ ниәтләй н йөрөтөү рәсәйҙә, башҡа илдәргә һеҙҙең аша альтернатив маршрут файҙаланырға тура килә. Тимер юл буйлап: әгәр һеҙҙең ике ил араһында тимер юл буйлап сәйәхәт планлаштырған, йәки һеҙ тейеш буласак һеҙҙең бронирование туроператорҙар поезда менән бәйләнеш өсөн, улар менән кәңәшләшә. Шулай уҡ ағымдағы хәлде ҡарарға тейеш, һеҙҙең өсөн консуллыҡ мөрәжәғәт итеү өсөн рәсәй илселеге буйынса консультация йәки яҡын тимер юл сәйәхәтсе. Әгәр һеҙ паспорттарын юғалтыу, йә урланыу, һеҙ әлегә рәсәйҙә, яҡын һәм урта ғәҙәттән тыш отчет документтарын алырға кәрәк буласаҡ һеҙгә ала. проездная полиция участка полицейскийы (ЭТД). Был һеҙ шул тиклем генә получает, һеҙ тейеш, йәғни виза мөрәжәғәт күсмә өсөн, рәсәй өсөн ташлап китте. ЭРД инеү өсөн ҡабул ителгән, вокзал майҙанында һәм Рәсәй транзит сығыу була, әгәр улар виза ысын рәсәй ғына бар. Рәсәй власы ғына сикләнгән булыуы шарттыр.\nРәсәй илселеге мөрәжәғәт йәки яҡын. рәсәй фмс-ы ситтә консуллыҡ йәки рәсәйҙә урындағы органдар өсөн асып, виза биреү әгәр. Һеҙ тикшерергә тейеш, шулай уҡ рус илселек, консуллыҡ йәки яраҡлылыҡ ваҡыты тураһында миграция хеҙмәте требуемый ЭТД. Бөйөк британия аэропортының транзит зонаһында. Эрд виза булғанда ғына ҡабул ителә. Авиакомпания туристик компанияһы һеҙҙең менән йәки һеҙ тикшерергә тейеш, тип билдәләнгән маршрут аэропортының транзит зонаһында.\nСит ил валютаһы һәм һеҙҙең 10 000 аҡш долларына тиклем алып ввозить (или эквивалент.) декларация. Сит ил валютаһы һәм мөмкин тиклем алып һеҙ $ 3,000 (или эквивалент.) декларация. Әгәр һеҙ 10 000 ашыу ПРОГРАММАЛАУ ввозить (или эквивалент) билдәле бер тауар йәки категориялар (электротехник изделиелар йомортҡа, ювелир, антиквариат, ҡиммәтле музыка ҡоралы), таможня декларация һеҙ формаһын тултырырға кәрәк. Әгәр элементы һеҙҙең теләп, ҡайһы бер өҫтәмә электрон приема (мәҫәлән, GPS аппаратура), һеҙ сәфәрҙә булып, рәсәй властары алдында лицензия алырға тейеш. Йәки рәсәй илселеге менән яҡын бәйләнеш консуллыҡ советы алдында зыңлап китте. Әгәр декларация тултырыу һеҙ, күңелдәрҙә, бланкыны сығарып таможня органдарының вазифалы кешеләре менән портҡа инеүе тип, һеҙҙең әйберҙәрҙе тартып ала һәм сит ил валютаһы незадекларировать кире осраҡта, һеҙ рәсәй һәм штраф һеҙгә китергә мөмкин. Ҡағиҙә ҡәтғи булыуығыҙҙы, үҙ эсенә антиквариат сығарыу, сәнғәт әҫәрҙәре (шул иҫәптән плакаттар һәм хәҙерге заман сәнғәте, бигерәк тә әгәр улар айырыуса ҡиммәтле һәм һирәк), шулай уҡ тарихи әһәмиәткә предмет, йәшертен һатып алыуға йәки рәсәйҙә иң рәсәйҙә-сит илдә. Һеҙ төрл сығарырға рөхсәт бирелгән материалдар мәҙәниәт министрлығы менән сығарырға кәрәк, һәр пунктына эшмәкәрлеге иғлан ителде.\nһәм пункты булырға тейеш\nЭкспортланған тауарҙар йәки приема тырышһа ла, документ талап ителгән тейешле рөхсәт алмайынса, сөнки был етди енәйәт булып тора\nМенән бәйле ялыуҙар уйлап төркөмө рәсәй либераль нро файл: НПР


Хужа булған ерҙә тәртип түрҙә » Башҡортостан гәзите\nХужа булған ерҙә тәртип түрҙә\nМәғлүм булыуынса, күптән түгел Әбйәлил районы үҙәге Асҡар Рәсәйҙең иң төҙөк ауылдарының береһе булып танылды. Ҡаҙанышта, һис шикһеҙ, биләмә етәксеһенең өлөшө баһалап бөткөһөҙ. “Хужа булған ерҙә тәртип бар”, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр бит.\nКүҙ төбәп барыр\nАуыл халҡы урындағы үҙидараға күҙ төбәп йәшәй. Йомош менән килә, кәңәш һорай, ярҙамға ышанып баға... Мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ауыл биләмәһе башлығы туранан-тура ҡатнаша. Ситтән ҡарағанда, бәлки, еңел кеүек күренгән был вазифа ифрат мәшәҡәтле, ауыр. Күңелендә ҙур яуаплылыҡ тойғоһо йөрөткән кешеләр генә тарта алалыр ул йөктө. Быға Асҡар ауыл биләмәһе башлығы Иршат Малыбаевтың бер көнлөк эшмәкәрлеген яҡындан күргәндән һуң ныҡлап төшөндөм.\nМуниципаль берәмеккә Асҡар, Ярлыҡап, Тирмән, Ҡолоҡас, Айғырбатҡан, Дауыт ауылдары инә. Хәйер, район үҙәге үҙе күптән инде йыйнаҡ, төҙөк ҡаласыҡты хәтерләтә. Ундағы көнкүреш шарттары ла яҡшы. Магнитогорск ҡалаһының яҡын булыуы ла асҡарҙар өсөн бар йәһәттән ҡулай.\nБеҙ барып ингәндә, Иршат Филҡәт улына төрлө һорау менән килгәндәрҙән сират теҙелгәйне. Ниәттәре – ниндәйҙер проблеманы еткереү, фекер алышыу. Мәҫәлән, Учалы урамында йәшәгән Маһинур Усманова ҡыйыҡтағы боҙбармаҡтарҙы төшөрөү, йорт ишеге алдына түбә эшләтеү, ихатаның ҡоймаһын рәтләүгә ярҙам итеүҙәрен һораны. Етәксе уны иғтибар менән тыңлағас, был хәл менән яҡшы таныш булыуын белдерҙе, ремонт өсөн материал табырға вәғәҙәләне. Йүнәтеү эшен иһә йортта йәшәгән ир-ат башҡарасаҡ, сөнки ниндәйҙер ойошма хеҙмәткәрҙәрен саҡыртыу өҫтәмә сығым талап итә. Ә аҡса иҫәп ярата, һәр тин һанаулы.\nШайморатов урамының 11-се йортонда йәшәгәндәр исеменән Гөлзөһрә Алтынбаева килгәйне. Ул ҡыйыҡты алмаштырыу кәрәклеге, подъездағы иҙәндең һыуыҡ булыуы хаҡында белдерҙе. Иршат Малыбаев иһә был йорттағыларҙың һәлкәүлегенә әсенде: былтыр адреслы ярҙам күрһәтеү программаһына ҡушылырға тәҡдим иткәндәр, әммә улар урынынан да ҡуҙғалмаған.\n– Башҡалар кеүек әүҙемлек күрһәтһәгеҙ, бер ниндәй проблема тыумаҫ ине, – тине ул Гөлзөһрә Алтынбаеваға. – Күргәнһегеҙҙер, программала ҡатнашҡандар йортоноң ҡыйығын яңыртыуға өлгәште. Ә һеҙгә тиҙ арала ярҙам итә алмайбыҙ – финанс йәһәттән мөмкинлек юҡ. Материал булыу менән ҡыйыҡтың тишек-тошоғон ваҡытлыса ямап торорға мөмкин.\nҠолоҡас ауылы старостаһы Әсләм Ҡолмөхәмәтов һәр кемдең үҙәгенә үткән мәсьәләләрҙең береһе – берәҙәк эттәр проблемаһын күтәрҙе. Был биләмә Асҡарҙың янында урынлашҡан. Боронғо ауылдарҙың береһе ул. Уҙған быуат аҙағында халҡы район үҙәгенә күпләп күскәнлектән, төйәктә тормош туҡталғандай була. Ә был ерҙең матурлығы, бай тәбиғәте Магнитогорск ҡалаһында йәшәгән бәғзе йүнселдәрҙең күҙен ҡыҙҙырмай ҡалмай, күрәһең: ауылда заманса йорттар ҡалҡа башлай. Һөҙөмтәлә хәҙер бында ябай башҡорт өйҙәре лә, тимер ҡапҡалы, ике ҡатлы яңылары ла байтаҡ.\nСит кешеләр килеү менән ауылдағы тормош үҙгәрә, үҙ сиратында проблемалар күбәйә. Шуларҙың береһе – берәҙәк эттәр. Ауыл халҡында һәр кемдең үҙ йорто, үҙ хайуаны, тигәндәй. Ә бына ҡаланан ял итергә килгәндәр ни өсөндөр башмаҡ ҙурлығындай йәки бейәләйҙәй “дуҫ”тарын ошонда ҡалдырып китергә ғәҙәтләнгән. Улары ауылда иреккә сыға: ҡош-ҡортҡа тейә, хатта малға ташланырға ла тартынмай.\n– Элегерәк урындағы хакимиәт тарафынан эйәһеҙ эттәрҙе юҡ итеү маҡсатында махсус рейд ойоштороу мөмкинлеге бар ине, – тине Иршат Филҡәт улы. – Хәҙер иһә ундай хоҡуғыбыҙ юҡ. Бер кемдең дә үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алғыһы килмәй.\nШулай ҙа башлыҡ райондың ветеринария станцияһы етәксеһе Вәлиәхмәт Әсәҙуллинға шылтыратып, уға киҫкен хәл тураһында бәйән итте, ниндәйҙер сара күреү кәрәклеге хаҡында белдерҙе. Уйлап ҡараһаң, берәҙәк этте юҡ итеү өсөн күпме сығым талап ителә! Хәйер, шундай хайуандарға махсус питомник төҙөү өсөн дәүләт тарафынан һәр район хакимиәтенә тейешле күләмдә аҡса бүленеүе мәғлүм. Уларҙы ярты йыл дауамында аҫрап, артабан яҡшы хужаларға тапшырыу ҡаралған. Иң агрессив булғандарын ғына юҡ итергә рөхсәт бирелә. Тимәк, берәҙәк эттәр иректә йөрөүен, ҡош-ҡортҡа тейеүен, кешеләргә ташланыуын, төрлө сир таратыуын дауам итәсәк әле. Ни өсөн тигәндә, бүленгән аҡсаны нисек тотоноу, питомник төҙөү өсөн тендер ойоштороу, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡы түләү һәм башҡа бихисап мәсьәләгә бәйле бер ниндәй аныҡ инструкция юҡ.\nСатлама һыуыҡҡа әҙербеҙме?\nБиләмә башлығына артабан райондағы торлаҡ-коммуналь хужалыҡ мәсьәләләрен даими иғтибар үҙәгендә тотҡан “Асҡар” предприятиеһы етәксеһе Иштимер Рысҡужин инде. Уның әйтеүенсә, йылылыҡ буйынса тотҡарлыҡ юҡ, барлыҡ ойошмалар яҡшы эшләй.\n– Көндәр тағы һыуыта, тиҙәр, әҙер булырға кәрәк, – тип һүҙҙе ҡыҫҡа тотто Иршат Филҡәт улы. – Һыу, газ, йылылыҡ торбаларын йәнә бер ҡат яҡшылап тикшереп сығығыҙ. Күп фатирлы йорттарҙағы ваҡ-төйәк кеүек күренгән проблемаларҙы ла күҙ уңынан ысҡындырмағыҙ. Тап уларҙың аварияға сәбәпсе булыуы ихтимал.\nБашлыҡтың борсолоуын аңларға була. Һуңғы йылдарҙа һауа торошо тотороҡһоҙлоғо менән аптырата: берсә ҡапыл шаҡырайтып туңдыра, йә уйламаҫтан иретә – һис яраҡлашып өлгөрөп булмай. Шуға ла торлаҡ-коммуналь хужалыҡ хеҙмәткәрҙәренә ял да, байрам да юҡ. Һәр саҡ уяу булырға тейеш улар. Әйткәндәй, район үҙәгендә күп ҡатлы 37 йорт һәм өс дөйөм ятаҡ бар.\nКабинеттағы эштәр барланғас, Иршат Филҡәт улы менән урамға сыҡтыҡ. Ниәт – биҫтәләрҙең торошон ҡарау, унан Дауыт ауылына юлланыу.\nАсҡар йылдан-йыл төҙөкләнә, киңәйә. Заманса яңы йорттар ҡалҡа, йәш ғаиләләр өй туйлай. Көнсығыш-1 һәм Көнсығыш-2 биҫтәләрендә газ, һыу мәсьәләләре күптән хәл ителгән. Бурандан һуң юлды даими таҙартып торалар. Ә күп балалы ғаиләләр өсөн тәғәйенләнгән Мырҙабайҙа башҡараһы эш күп әле.\nАртабан еңел машина Дауыт ауылына юл алды. Туп-тура староста Тәлғәт Әхтәмовтың йорто янына барып туҡтаныҡ. Өлгөр хужа үҙе лә күренде.\n– Түҙмәйенсә килеп еттегеҙме, Иршат Филҡәт улы? – тип ҡаршыланы ул. – Тракторым боҙолоп тора, шуны йүнәтеп оҙаҡлап кителде. Мырҙабайға юлды астым. Бөгөн тағы буранлап тора бит әле...\nХакимиәт башлығы, ауылдағы хәл-торош менән танышып, старостаға теләктәрен еткерҙе лә йәнә машинаны тоҡандырҙы. Юлда, әңгәмәне дауам итеп, Дауыттан ер алырға теләк белдергәндәрҙең көндән-көн артыуы хаҡында һөйләне. Ни тиһәң дә, район үҙәгенә яҡын урынлашҡан бит.\n– Әлегә теләгәндәргә ер бүлә алмайбыҙ, сөнки урын бөтөнләй юҡ, – тип бәйән итте Иршат Филҡәт улы. – Район етәкселеге менән берлектә яңы биҫтә өсөн майҙан эҙләйбеҙ. Шуныһы ҡыуаныслы: йәштәр фатирҙа көн итеүҙе түгел, ә үҙ йортон һалыуҙы хуп күрә. Эш юҡ тип ваҡланмайҙар, һыҡтамайҙар. Йәшәйем тигән кеше йүнен таба. Ундайҙарға ярҙам итмәйенсә нисек түҙерһең?! Әйҙә, төҙөһөндәр, гөрләтеп донъя көтһөндәр!\nҺүҙ юҡ, әбйәлилдәр матур, зауыҡлы йәшәргә ярата. Заманса йорттар ҡалҡа, еңел машиналар һаны арта, балалар ишәйә. Магнитогорск ҡалаһының эргәлә булыуы ла уңайлы. Икенсе яҡтан ҡарағанда, был яҡынлыҡ байтаҡ проблема ла тыуҙыра. Эйе, халыҡтың күбеһе шунда йөрөп эшләй, үҙ продукцияһын баҙарға сығара, йәштәр юғары белем алыу өсөн ынтыла. Ләкин Асҡарҙа йәшәп, Магнитогорскиҙа аҡса тапҡандарҙың һалымы хеҙмәт иткән урынында тороп ҡала. Тимәк, бындай кешеләрҙән ауыл биләмәһе бер ниндәй файҙа күрмәй. Ә бит хакимиәт ишеген күпселек осраҡта тап улар шаҡый. Хоҡуғын даулайҙар, төрлө дәғүә белдерәләр. Балалары урындағы мәғариф учреждениеларында тәрбиәләнә, белем ала, ә ата-әсәһе күрше ҡала ҡаҙнаһын тулыландыра. Дөрөҫмө был?..\nНисек кенә булмаһын, күршеләр элек-электән үҙ-ара дуҫ, татыу ғүмер итә. Туғанлашып бөткәндәр тиһәң дә була.\nулыбыҙ килә икән!”\nАсҡарҙың үҙәк урамына сыҡҡас, Иршат Малыбаев машинаһын бер йорт янында туҡтатты. “Нурмөхәмәт апаның хәлен белеп китәйек әле, – тине ул. – Ауырыңҡырап тора, тиҙәр ине”.\nБыл йортта Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Нурмөхәмәт Ниғмәтуллин йәшәй икән. Ҡаршыбыҙға өтәләнеп Фатима инәй килеп сыҡты.\n– Ниңә эт өрә тиһәм, үҙебеҙҙең улыбыҙ килә икән! – тип ҡыуаныстан йөҙө яҡтырып китте уның. – Ҡарттың ауырығанын ишетеп, хәлен белергә ашыҡҡанһыңдыр инде, рәхмәт яуғыры.\nНурмөхәмәт олатай бирешерлек түгел. Үҙе әйтмешләй, ҡарттарса йәшәп ята.\n– Көн һайын бер аҙ йәйәү йөрөргә тырышам, – тине яугир олатай. – Хәрәкәттә – бәрәкәт, тиҙәр бит. Өйгә һыу үткәрәйек, үҙегеҙгә еңелерәк булыр, тип йыл да ныҡыша балалар. Индертмәйем. Ҡарсыҡ менән көнгә бер нисә тапҡыр колонкаға һыуға барабыҙ, урамда йөрөп әйләнәбеҙ. Үҙе бер бәхет бит был!\nТормошта күпте күргән, киң мәғлүмәт саралары аша һуңғы яңылыҡтар менән даими таныша барған Нурмөхәмәт Ниғмәтуллиндың зиһене таҙа, фекере төплө. Зарланыу ят уға. Урамдағы бағаналарҙың уты тоноҡ булыуын ғына телгә алып үтте ветеран. Биләмә башлығы мәсьәләне тиҙ арала хәл итергә вәғәҙә бирҙе.\nӨлкәндәргә именлек-һаулыҡ теләп, урамға сығыуыбыҙ булды, беҙҙе бер өйөр берәҙәк эт ҡамауында ҡалған инәй менән ике-өс малай уратып алды.\n– Шул эттәрҙән ҡасан ҡотолорбоҙ инде?! – тип теҙеп алып китте ҡатын кеше. – Ниңә ошоға бәйле бер ниндәй эш алып бармайһығыҙ? Аҙым атларға ҡурҡып торам!\nАй-һай, етәксе булыу еңел түгел икән... Һәр урында тиерлек ниндәйҙер проблема менән йөҙгә-йөҙ бәрелешәһең. Барыһын да тиҙ арала ыңғай хәл итеү мөмкинлеге булһа ине лә бит. Иршат Филҡәт улы иһә уфтанмай. “Халыҡ һайлауҙа минең өсөн тауыш биргән икән, ышанысты аҡларға бурыслымын”, – тип белдерҙе ул.\nЭш көнө тамамланыуға яҡынлашһа ла, башлыҡ ҡайтырға ашыҡманы. Кабинетына инеп, бөгөн башҡарған эштәрен барланы, ҡайҙалыр шылтыратырға кәрәклеген билдәләп ҡуйҙы, индерелгән ҡағыҙҙарҙы ҡарап, ҡултамғаһын ҡуйҙы, иртәгәһе көндө планлаштырҙы.\nИх, фонтан да төҙөлһә...\nЕтәксе бер аҙ бушағас, уны тағы ниндәй проблемалар борсоуы, уй-хыялдары хаҡында белешеү ине ниәт. Иршат Филҡәт улы ихлас аралашыуын дауам итте:\n– Мине иң ныҡ борсоған мәсьәлә – бәғзе кешеләрҙең битарафлығы. Ниндәйҙер проблеманы хәл итеү, уртаға һалып һөйләшеү маҡсатында йыйылыш үткәрәм тиһәң, күп урында халыҡ аҙ була. Аҙаҡтан килеп, шул сходта ҡабул иткән ҡарарығыҙ менән риза түгелмен, тип дәғүә белдерәләр. Хәҙер бит күпселек кеше үҙ мәнфәғәтен генә ҡайғырта. Шәхси проблемаһы булһа, йүгереп килеп етә, ә дөйөм эштә ҡатнашыуҙан баш тарта. Яҙғыһын, мәҫәлән, ауылды төҙөкләндереү, йәшелләндереү йәһәтенән өмәләр үткәрәбеҙ. Уларға халыҡты йәлеп итеү ауыр. Кемдер үҙе йәшәгән ерҙе генә таҙартырға, йәшелләндерергә тейешмен тип иҫәпләй. Дөйөм таҙалыҡҡа ынтылыу зарурлығын аңламайҙар.\nШуныһы ҡыуаныслы: беҙҙә эшһеҙлек проблемаһы юҡ. Әйткәнемсә, Магнитогорск ҡалаһының яҡын булыуы ла был тәңгәлдә бик отошло. Халыҡты хеҙмәткә йәлеп итеү йәһәтенән ветерандар, ҡатын-ҡыҙҙар, ағинәйҙәр берләшмәләре ағзалары менән берлектә аңлатыу эшен даими алып барабыҙ.\nТөп проблемаларҙың береһе – малдарҙың ҡарауһыҙ йөрөүе, ыҙалыҡ менән табылған бәғзе көтөүселәрҙең йәй уртаһында эшен ташлауы. Районда, белеүегеҙсә, йылҡысылыҡ үҫешкән. Байтаҡ урында аттар өйөрө юлға сығып тора. Һөҙөмтәлә авария осраҡтары күп. Ошо мәсьәләне хәл итеү юлдарын эҙләйбеҙ. Мал хужалары менән аныҡ эш алып бармайынса, ҡаты саралар күрмәйенсә, проблеманы яйға һалып булмаясаҡ.\nЯңы төҙөлгән Мырҙабай биҫтәһенә газ, һыу торбалары һуҙыу мәсьәләһе лә көнүҙәк. Өҫтәүенә Көнсығыш биҫтәһендә башланғыс мәктәп төҙөү зарурлығы бар. Әйткәндәй, унда балалар баҡсаһы эшләй инде. Былтыр шулай уҡ ял һәм мәҙәниәт паркы төҙөлә башланы.\nЮлдарҙы ремонтлау, асфальт түшәү кеүек эштәр планға ярашлы атҡарыласаҡ. Шулай ҙа ҙур хыялым – Асҡарҙың иң матур урынында фонтан төҙөү. Ер табылды, план күптән әҙер, тик әлегә аҡса юҡ. Әммә изге уйҙың ҡасан да булһа тормошҡа ашырына иманым камил.\nӘлбиттә, бер көндә генә биләмә башлығының барлыҡ эшмәкәрлеген күҙәтеү мөмкин түгел. Ләкин ҡыҫҡа ваҡыт эсендә лә күпте күреп була. Халыҡтың тормошон аңлаған, уларҙы яҡлай алған, тыңлай, ишетә белгән, көнүҙәк мәсьәләләрҙе ваҡытында хәл итергә тырышҡан яуаплы етәксе эшләй бында. Төйәгенең киләсәге өсөн янып-көйөп йәшәй ул. Иңенә йөкмәтелгән ҙур бурыстарҙы лайыҡлы атҡарған Иршат Малыбаевҡа халыҡ икенсе тапҡыр башлыҡ “ҡамытын” юҡҡа ғына кейҙермәгән шул.


Заман (төркөм) — Башҡорт Википедияһы\nSuns Europe - 2015\nWorld Music, Indie, Fusion, Electro\nМөфтәхин Радмир, Мөфтәхина Елена, Хәмзин Айҙар, Рәхимов Ришат, Попов Александр, Илембәтов Ислам\nTurkvision — 2015 — World Television Music Contest\n«Заман» — World Music жанрында сығыш яһаусы Рәсәй музыкаль төркөмө, башҡорт, рус, инглиз, ҡаҙаҡ телдәрендә йырлай. Стиленең нигеҙендә башҡорт фольклоры ята. «Заман» төркөмөнөң репертуары автор композицияларынан һәм башҡорт халыҡ йырҙарының заманса эшкәртмәләренән тора.\nКоллектив 2014 йылда Мәскәүҙә гитарасы һәм продюсер Радмир Мөфтәхин тарафынан ойошторолған.\nКоллектив алдына башҡорт халыҡ традицияларын фольклор менән заманса музыка синтезы аша һаҡлау бурысы ҡуйылған.\nКоллективтың составы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nМөфтәхин Радмир — төркөмдөң етәксеһе, гитара, думбыра.\nМөфтәхина Елена — төркөмдөң солисы, вокал, ҡумыҙ.\nХәмзин Айҙар — композитор, клавишасы, вокал.\nРәхимов Ришат — бас-гитара, саксофон, диджериду, вокал, калимба.\nПопов Александр — һуҡма музыка ҡоралдары, перкуссия.\nИлембәтов Ислам — ҡурай.\nШәрәфетдинова Эльза — флейта.\nЕретин Василий — өзләү, торба.\nКоллективтың дебюты 2014 йылда «Лужники» олимпия комплексының Спорт һарайындағы «Россия» дәүләт үҙәк концерт залында була. Унда коллектив төрки халыҡтарының «Науруз» дөйөм ҡала байрамында Башҡортостан Республикаһы исеменән сығыш яһай.\n«ZAMAN» төркөмө Башҡортостан Республикаһында «Turkvision — 2014» конкурсының һайлап алыу турында беренсе урын ала һәм Халыҡ-ара «Turkvision — 2014» телевизион конкурсында республиканан лайыҡлы вәкил булып ҡатнаша. Абруйлы жюри фекере һәм смс аша тауыш биреү буйынса, Азияның иң яҡшы өс коллективы иҫәбенә инеп, III урынды яулай.\n«ЗАМАН» Аҙ һанлы халыҡтарҙың «Suns Europe — 2015» халыҡ-ара конкурсында (Удинэ, Италия), Башҡортостан Республикаһы (Рәсәй) исеменән сығыш яһап, II урынды ала. Конкурстың финалында бөтәһе 30-ҙан ашыу коллектив сығыш яһай.\n2016 йылда «Заман» төркөмө Мәскәү Халыҡ-ара музыка йортонда РСФСР-ҙың халыҡ артисы Ренат Ибраһимовтың «Королевам красоты» тигән концерт программаһында ҡатнаша.\n2016 йылда төркөм этник музыка өлкәһендә «Russian World Music Awards» беренсе Рәсәй премияһына номинациялана.\n2016 йыл (ноябрь) — Zaman — Рига ҡалаһында БМО булышлығы менән үткәрелә торған International Day for Tolerance’та (Халыҡ-ара толерантлыҡ көнөндә) Рәсәйҙең ЮНЕСКО-лағы вәкиле.\n2017 йыл (февраль) — Һыуытма / Пульсом диких птиц (башҡорт һәм рус телдәрендәге версиялар) йырына дебют клибы премьераһы.\n2017 йыл (апрель) — төркөм «Һыуытма» йыры менән «Liet international — 2017» конкурс-фестивалендә (Кеутукейну ҡалаһы, Норвегия) сығыш яһай.\n2017 йыл (июнь) — «Заман» төркөмөнөң «Nomad way» фестивале һәм «Astana Expo 2017» (Астана ҡалаһы, Ҡаҙағстан) сиктәрендә ҙур соло коцерты.\nВокаль-инструменталь ансамбль бер нисә тапҡыр Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнә, шулай уҡ милли мәҙәниәтте һаҡлаған, популярлаштырған, Рәсәйҙә һәм сит илдәрҙә Башҡортостан Республикаһының ыңғай имиджын тыуҙырған өсөн Башҡортостан Республикаһы Башлығының Гранты менән билдәләнә.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Заман_(төркөм)&oldid=901491 ҡабул ителгән\nАлфавит буйынса музыкаль коллективтар\nБашҡортостан музыкаль коллективтары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:40 11 август 2019 үҙгәртелгән.


Сираттағы йыл аҙағына яҡынлаша. Ул ҡай берәүҙәр өсөн уңышлы булды, ә икенселәргә, киреһенсә, күңелһеҙ сюрприздар алып килде. Бөтә ергә етешеүсе финанс көрсөгөн булһа ла иҫкә төшөрәйек, ул күп кешеләрҙең планын юҡҡа сығарҙы... Әммә мин шуға ышанам: һәр кеше яҡшыны барыбер хәтерләй ала.\nЯңы йылды ҡаршылап, беҙ курант һуғыуы аҫтында ғәҙәттә теләк теләйбеҙ. Беҙ Яңы йылдың мотлаҡ яҡшы һәм уңышлы, ҡыуаныслы ваҡиғаларға бай буласағына өмөтләнәбеҙ. Яңы 2009 йыл нимә алып килер һуң, ул ниндәй булыр, унан тағы ниндәй сюрприз көтөргә?\nӘлбиттә, был һорауҙарға беҙ үҙебеҙ яуап бирә алмайбыҙ. Беҙ экстрасенс һәм әүлиә түгел бит. Шуға күрә юраусыға, атап әйткәндә, астрологҡа ярҙам һорап мөрәжәғәт иттек. Киләсәктә беҙҙе нимә көтә? Нәҡ астрологтар был һорауға яуап бирергә һәләтле. Уларҙы тыңлайыҡ.\nШулай итеп, белеүебеҙсә, 2009 йыл көнсығыш календары буйынса Үгеҙ йылы була. Был йылдың космик элементы - Ер (төҫө һары). Көнсығыш календарына ярашлы үгеҙ ярҙамсыллыҡты, икһеҙ-сикһеҙ изгелекте һәм егәрлелекте кәүҙәләндерә. Был аҙ һүҙлелек, тотанаҡлылыҡ, һүлпәнлек билдәһе. Әммә был тышҡы билдәләр аҫтында үҙенсәлекле аҡыл һәм интеллект йәшеренгән. Үгеҙгә ғаилә тураһында хәстәрләү хас, ул ғаиләнең ныҡлы òаянысы.\nТиҙҙән Үгеҙ йылы аяҡ баҫа. Төрлө йондоҙлоҡ аҫтында тыуғандарға нимә алып килер? Үгеҙ йылы беҙгә нимәләр вәғәҙә итә һуң? "БАШвестЪ" хәбәрсеһе был турала астролог-консультант Ирина Винюкованан һорашты.\nҠуҙыларға эш итергә ваҡыт етте\nКиләһе йылда Ҡуҙылар тормоштоң төрлө өлкәһендә үҙенең мөмкинлектәрен күтәрә ала. Һеҙ апрель аҙағынан июнь башына тиклем аныҡ ҡарарҙар ҡабул иткәндә саманан тыш ҡабаланырһығыҙ, моғайын. Был ваҡытта һеҙ шулай уҡ физик формағыҙҙы яҡшырта алаһығыҙ. Дөйөм алғанда, йыл уңышлы буласаҡ, шуға күрә эш итегеҙ!\nБуғаларҙы уңыш көтә\nҒинуарҙа Буғаларҙың яңы карьера үҫеше мөмкинлектәре барлыҡҡа килә. Был шәхси пландарҙы тормошҡа ашырыу өсөн уңайлы ваҡыт. Июнь тотороҡло буласаҡ, һаулығыңды нығытып алырға, үҙ сәғәтен күптән көткән яңы идеяларҙы тормошҡа ашырыуға тотонорға кәрәк булыр. Октябрь уртаһынан бөтәһе лә үҙ яйы менән барыр.\nИгеҙәктәргә хәлһеҙләнергә ярамай\nИгеҙәктәргә ғинуарҙа һәм майҙа яуаплы ҡарарҙар ҡабул итеү кәрәкмәй. Февраль, моғайын, бөтә йүнәлештәрҙә лә һөҙөмтәле һәм перспективалы буласаҡ. Августа эшегеҙ әүҙемләшер.\nҠыҫалаларға тырышырға тура киләсәк\nЯңы йылдың тәүге ике айында Ҡыҫалаларға, хәлде контролдә тотоу өсөн, тырышырға тура киләсәк.\nАрыҫландар проблемаларҙан ҡотолор\nҮгеҙ йылы һеҙҙең өсөн төрлө сәбәптәр буйынса мөһим буласаҡ. Иң элек, идеяларығыҙҙы тормошҡа ашырыу өсөн ваҡытығыҙ һәм мөмкинлектәрегеҙ барлыҡҡа киләсәк. Февраль һәм август айы ниндәйҙер ауырлыҡтар килтереүе ихтимал. Йәй аҙағында тормошоғоҙҙа күп нәмәләргә төшөнә алырһығыҙ. Бик күп иҫке проблемалар үткәндә ҡалыр.\nҠыҙҙарҙы сюрприз көтә\nЯңы 2009 йыл һеҙҙең тормошҡа яңы тенденциялар алып килер. Һуңғы ваҡытта бер урында оҙаҡ ултырған Ҡыҙҙарға тормош ағымына ҡушылырға, яңы реалийҙарға һәм ваҡиғаларға ҡулайлашырға тура киләсәк. Йыл тыныс булмаясаҡ. Үгеҙ йылы сюрприздарға һәм көтөлмәгән боролоштарға бай. Августа һеҙҙе төрлө сәфәрҙәр, ҡыҙыҡлы идеялар өҫтөндә эш көтә. Ҡыҙҙар йыл аҙағында бөтә эшкә лә етди ҡарай башлаясаҡ, шулай уҡ үҙенең һаулығына иғтибар итәсәк.\nЭшегеҙ йылдам үҫәсәк. Үгеҙ йылы автомобиль һатып алыу, ҡыҙыҡлы сәйәхәткә барыу, белемеңде киңәйтеү өсөн уңышлы. Йылдың тәүге яртыһында шәхси тормошоғоҙға үҙгәрештәр индерә алаһығыҙ. Йыл аҙағында ата-әсәләр, йорт эштәре күп иғтибар талап итер.\nСаяндар үҙгәрештәргә әҙер\n2009 йыл Саяндарға мөһим үҙгәрештәр алып килә. Саяндар яңы бейеклектәр яулаясаҡ, яңы белем аласаҡ, юғары тормош кимәленә ынтыласаҡ. Февраль төрлө ижади мәсьәләләрҙе уңышлы хәл итеүҙә булышлыҡ итәсәк. Май яңы осрашыуҙар фаразлай. Октябрҙә һеҙҙе яңы таныштар көтә. Йыл һеҙҙеке - эш итегеҙ.\nУҡсыларҙы асыштар көтә\nҮгеҙ йылы һеҙҙең өсөн яңы асыштар йылы буласаҡ. Майҙан августҡа тиклем һеҙҙе хыялдағы бәхеткә өлгәшеү көтә. Декабрҙә тотош аҡсаға уйнай алаһығыҙ.\nЫлаҡтар иғтибар яулай\nҺеҙҙең өсөн йыл әүҙем башлана. Ылаҡтар ғинуарҙа етди һөҙөмтәләргә өлгәшер, моғайын. Һеҙҙе эшегеҙҙә күтәрерҙәр, етди имидж булдырырһығыҙ. Ноябрҙә тирә яҡтағылар менән үҙегеҙҙең мөнәсәбәтте ºàéòàíàí ҡарарһығыҙ. Декабрҙә авторитетығыҙ һәм үҙегеҙгә ҡарата ышаныс үҫеүе ихтимал.\nҺыуғоярҙарға яҙмыш ярҙам итәсәк\nҒинуарҙа Һыуғоярҙарҙа үткән йылдың тенденциялары дауам итеүе ихтимал, уларҙы Һыуғоярҙар өсөн уңышлы булды тип әйтеп булмай. Дөйөм алғанда, быйыл иң яуаплы мәлдәрҙә һеҙгә яҙмыш ярҙам итәсәк. Йәйҙең икенсе яртыһы яңы танышлыҡтар булдырыу мәле түгел. 2009 йыл хыялдарығыҙҙы тормошҡа ашырырға ярҙам итер.\nБыйыл Балыҡтарҙы етди үҙгәрештәр көтә. Мартта шәхси тормошоғоҙ үҙгәреүе ихтимал, һеҙ хәлде, эште киҫкен үҙгәртеүгә һәләтле. Апрелдән авгусҡа тиклем социаль мөнәсәбәттәрҙә, серле процестарҙы белеүҙә ҡаршылыҡлы хәлдәрҙең булыуы ихтимал. Сәнғәткә тартылыу көсө, тормошта юғары гармонияға ынтылыу һеҙҙең ижади илһамлыҡҡа күтәрелеш бирә алыр. Сентябрҙә һеҙгә стихиялы хәлдәрҙе контролдә тотоу ауырға тура киләсәк. Ноябрь эштә яңы йүнәлеш күрһәтәсәк, ә декабрь уңыш алып килер.\nӘлбиттә, астрологтарҙың күҙаллауҙарына ышанырғамы-юҡмы - быны һәр кеше үҙе хәл итһен. Билдәле, һәр кеше ҡабатланмаҫ шәхес, шуға күрә бөтәһе лә йондоҙнамәлә яҙылғанса буласаҡ тип уйлау урынһыҙ. Йондоҙнамәләр дөйөм тенденциялар ғына бирә бит. Йондоҙнамәләрҙәге ҡылыҡһырламалар шундай итеп төҙөлә, уларҙағы ҡапма-ҡаршылыҡлы һүрәтләмәләрҙең күпселеге ышандыра, күпселеге үҙ-үҙеңде танып-белеүгә асҡыс булып та хеҙмәт итә хатта. Әммә уларҙы белеү файҙалы.\nҺеҙҙе Яңы йыл менән ҡотлайбыҙ! Беҙҙең юрауҙар һеҙгә бәхетле һәм уңышлы йыл килтерер тип ышанабыҙ.


Фән иҡтисадты үҫтереүгә ярҙам итергә тейеш // БР Президенты хаты | новости башинформ.рф\nФән иҡтисадты үҫтереүгә ярҙам итергә тейеш\n13:53, 19 декабря 2013 БР Президенты хаты\nФән иҡтисадты үҫтереүгә ярҙам итергә тейеш Фото: Андрей Старостин\n18 декабрҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика Хөкүмәте ултырышын үткәрҙе. Ултырышта Башҡортостан Республикаһында фәнде үҫтереү проблемалары һәм «Фән һәм технологиялар йорто» проектын тормошҡа ашырыу ҡаралды, тип хәбәр иттеләр төбәк башлығы матбуғат хеҙмәтенән.\nУлтырышта сығыш яһап, Рөстәм Хәмитов, Башҡортостанда ҡеүәтле фән потенциалы булдырылған, тип билдәләне. 69 фәнни ойошма бар. 100-ҙән ашыу инновацион әүҙем предприятие эшләй. Былтыр фәнни-техник эштәр күләме һигеҙ миллиард һумдан ашып китте. 2010 йылдағы менән сағыштырғанда үҫеш — икеләтә тиерлек.\nРеспублика үҙенең органик химия, Евразия халыҡтарының этногеномикаһы, генетика, үҫемлектәр селекцияһы һәм тупраҡты өйрәнеү, комплекслы анализ һәм функциональ тигеҙләмәләр, башҡа күп йүнәлештәр буйынса ҙур фәнни мәктәптәре менән билдәле. Башҡортостан — офтальмология, наноматериалдар һәм нанотехнологиялар, торба үткәреү транспорты, авиация, нефть, транспорт машиналары эшләү өлкәһендә тикшеренеүҙәр яғынан танылған лидерҙар иҫәбендә. Хеҙмәттәренән өҙөктәр килтерелгән өс меңгә яҡын бөтә донъя ғалимдары исемлегендә 13-ө — ӨДАТУ-ла һәм Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге институттарында эшләүсе беҙҙең ғалимдар.\nШуға ҡарамаҫтан, республика башлығы, Башҡортостан ғалимдарының донъя фәненә индергән өлөшө тағы ла тосораҡ булырға тейеш, тип билдәләне. Фәнни кадрҙар һаны буйынса беҙ уртаса Рәсәй күрһәткесенән күпкә ҡалышабыҙ. Беҙҙә иҡтисадта эшләүсе 10 мең кешегә фән менән шөғөлләнеүсе 20 кеше генә тура килә, Рәсәй буйынса — 55.\nШул уҡ ваҡытта, «аспиранттар һәм докторанттар, фән кандидаттары һәм докторҙары, юғары уҡыу йорттарында финанстар йәлеп итеү буйынса беҙҙең позицияларыбыҙ насар түгел. Мәҫәлән, Волга буйы федераль округында иҡтисадта эшләүсе 10 мең кешегә фән кандидаттары һәм докторҙары һаны буйынса беҙ бишенсе урында (Һарытау өлкәһе, Татарстан, Мордовия, Нижегородка өлкәһенән ҡала — фән кандидаттары буйынса һәм Һарытау өлкәһе, Татарстан, Нижегородка һәм Һамар өлкәһенән ҡала — фән докторҙары буйынса)» тине республика башлығы.\nРеспублика башлығы, «беҙҙә федераль, милли тикшеренеү университеттары булмауы етди проблемаларҙың береһе булып тора. Был федераль власть ҡаршыһында вуздарыбыҙҙың абруйы етерлек кимәлдә юғары булмауы хаҡында һөйләй. Шуға күрә беҙ бөгөн уҡыу йорттарында тикшеренеү эшмәкәрлеге проблемалары, аспиранттар, докторанттарҙың әҙерлек, диссертация советтарының, фәнни мәктәптәрҙең эш сифаты тураһында һүҙ алып барырға тейешбеҙ», тип иҫәпләй.\nТөбәк башлығы йәш ғалимдар тураһындағы мәсьәләне лә күтәрҙе.\n— Улар беҙгә һауа кеүек кәрәк. Бөгөн дәрәжәле фәнни хеҙмәткәрҙәрҙең уртаса йәше — 45 йәштән ашҡан. Академиктар һәм ағза-корреспонденттарҙың — 60 йәштән ашҡан. Ләкин нигеҙһеҙ «йәшәртеү» үҙмаҡсат түгел, әлбиттә. Беҙ фән менән теләп шөғөлләнергә ынтылған, ҙур идеялар менән йәшәгән йәштәрҙе көтәбеҙ. Беҙгә фәнгә килгән ошондай кешеләргә ярҙам итергә кәрәк. Эш өсөн шарттар булдырыу, фәнни ҡорамалдар, эш хаҡын күтәреү яғынан да, торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү яғынан да. Былар барыһы ла хәл итеүҙе талап итеүсе темалар, — тине Президент.\nШулай уҡ Башҡортостан Хөкүмәте ултырышында 2014 йылдың 1 ғинуарынан республиканың «Дәүләт һәм муниципаль ихтыяждарҙы тәьмин итеү өсөн тауарҙар һатып алыу, эштәр, хеҙмәттәр өлкәһендә контракт системаһы тураһында»ғы Федераль законды тормошҡа ашырыуға әҙерлеге мәсьәләләре тикшерлде.\nТеги: бр президенты,хөкүмәт ултырышы,фән


Йәштәр барҙа ауыл һүнмәҫ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Белем һәм тәрбиә » Йәштәр барҙа ауыл һүнмәҫ\nЙәштәр барҙа ауыл һүнмәҫ 29.06.2018 // Белем һәм тәрбиә / Анонстар\nСығарылыш класс уҡыусылары өсөн күңелле лә, шул уҡ ваҡытта мәшәҡәтле лә осор дауам итә – юғары уҡыу йорттарының барыһы ла абитуриенттарҙан документтар ҡабул итә. Мәҫәлән, Башҡорт дәүләт аграр университетының Йәштәр һарайы ҡырмыҫҡа иләүен хәтерләтә.\nЭлегерәк Башҡорт ауыл хужалығы институты тиһәк, шунда уҡ өйөрөлөп йөрөгән егеттәр күҙ алдына баҫа торғайны. Төркөмдә утыҙ студенттың араһында бер-ике ҡыҙ баланы осратыу һирәк күренеш ине. Заман башҡа – заң башҡа, тигәндәй, хәҙер иһә хәл-торош бүтәнсәрәк.\nБашҡорт дәүләт аграр университеты ҡабул итеү комиссияһының яуаплы сәркәтибе урынбаҫары Альбина Әхмәтшина ла был фекерҙе тулыһынса хуплай.\n– Данлы уҡыу йортонда белем алыусылар һәр ваҡыт күп булды, әле документтарҙы ҡабул итеү башланып ҡына тороуына ҡарамаҫтан, залдан ҡыҙҙар ҙа, егеттәр ҙә өҙөлмәй, нисбәт бер сама, – тип һөйләй Альбина Мәхмүт ҡыҙы. – Конкурс ярайһы ҙур ғына. Былтыр бер урынға ун кешенең дәғүә итеүе күпте һөйләй, быйыл да шул сама булыр. Һәр йылдағыса, бюджет урындары байтаҡ, шулай уҡ коммерция һәм маҡсатлы нигеҙҙә, айырым квота һәм дөйөм нигеҙ буйынса уҡырға алыналар.\nШул иғтибарға лайыҡ: ауыл тормошо өсөн иң кәрәкле агротехнология һәм урман хужалығы, биотехнология һәм ветеринар медицинаһы, механика, энергетика, туҡланыу технологияһы, тәбиғәттән файҙаланыу һәм төҙөлөш, иҡтисад факультеттарына уҡырға инергә теләк белдереүселәр бихисап. Йәштәр барҙа ауыл һүнмәҫ, тимәк.\nШул да мәғлүм булһын, быйыл республикабыҙҙың юғары уҡыу йорттары бюджетҡа 9 326 кеше (5 024 бакалавр, 1 212 белгес, 3 090 магистр) алыуҙы планлаштыра.\nӘлбиттә, Берҙәм дәүләт имтиханы һөҙөмтәләре күпте хәл итә. Абитуриентҡа паспорт һәм аттестатын килтереү ҙә етә, вузға аяҡ баҫҡас иһә ғариза тултыра.\nИлеш районынан килгән Айбулат Ивановтың һүҙҙәренә ҡарағанда, хәҙер бигерәк тә юғары белем алыуға ынтылыш көслө булырға тейеш, бер үк ваҡытта был тормошта үҙ фекереңде яҡлай белеү күпкә отошло.


Уҙған төндә Республика юлдарында иҫерек водителдәрҙе асыҡлау буйынса сираттағы рейд үтте\nҺөҙөмтәләре бер ҙә шатландырмай -180-дән ашыу эсеп алған юл хәрәкәте ҡатнашсыһы, уларҙың 12-һе икенсегә тотола. Рейд сиктәрендә инспекторҙар юлдағы бөтә автомобилдәрҙе туҡтатҡан. Бындай сара Республиканың 7 районында ойошторолған.\nСираттағы "асфальт геройы" артынан инспекторҙарға оҙаҡ ҡына ҡыуаларға тура килә. Ләкин тотолғас та водитель бер ҙә тынысланырға теләмәй. Инспекторҙарға ҡаршылыҡ күрһәтә, көрәшә башлай.\nВодитель медик тикшереү үтеүҙән баш тарта, ә был үҙеңде эскән тип таныуға тиң. Үҙен Вадим тип танытҡан ирҙең былай ҡыланыуы юҡҡа түгел икән. Уға ай башында ҡабаттан эскән килеш транспорт сараһы менән идара итеү осрағы буйынса енәйәт эше ҡуҙғатылған. Бөгөн ул өсөнсөгә тотолдо. Бәлки бер нисә йылға иркенән мәхрүм ителгәс ул башҡаса былай ҡыланмаҫ.\nАвтомобилдәр штраф туҡталҡаһына, хужалары полиция бүлегенә. Баш ҡалала тотолған башҡа иҫерек водителдәр үҙҙәрен тынысыраҡ тотто. Быға ҡарамаҫтан статистика борсоуға һала. Бөтә ҡурҡыныс аварияларға, өҙөлгән кеше ғүмерҙәренә ҡарамаҫтан халыҡ ябай хәҡиҡәтте аңларға теләмәй-эстең икән, руль тураһында онот. Даими ойошторолған рейдтарҙың да маҡсаты ошо-юлдарҙы хәүефһеҙерәк итеү.\nРейдтың башҡа һөҙөмтәләренә килгәндә, Өфө районында 11, Кушнаренко, Шишмә һәм Благоварҙа алтышар, Саҡмағошта 4, Иглинда 2 иҫерек водитель тотолған. Уларҙың бөтәһенә лә 30 мең һум штраф һәм ике йылғаса водитель таныҡлығынан ҡолаҡ ҡағыу янай. Ә инде ошо уҡ хоҡуҡты икенсегә боҙоусыға ике йылға иркенән мәхрүм ителеү янай йәки 300 мең һум күләмендә штраф түләргә тура киләсәк.


Яңы йыл төнөндә ҡулыма тылсымлы таяҡ килеп эләкһә...\n#Һаҡмар_конкурстар; #волшебная_палочка; #тылсымлы_таяҡИкенсе конкурсантыбыҙҙы ҡаршы алығыҙ! Өмөтбай мәктәбенең 5-се класс уҡыусыһы Садыкова Гүзәлиә.Гүзәлиә өсөн тауыштарығыҙҙы йәлләмәгеҙ. Бөтә кешенең дә хыялы булалыр ул. Берәй әйбер һатып алыу, ҡайҙалыр барыу... Хатта “иртәгә етһен әле, ҡайҙан беләйем”,- тигән өлкәндәрҙең дә күңелендә йәшерен генә хыялдары йәшәгәненә ышанам.(иншаның ҡалғанын сайттан уҡығыҙ)\nЯңы йыл- мөғжизәле байрам. Унда бүләктәр көтәһең, Ҡыш бабайҙың тылсымына ышанаһың. Бөтә кешеләр ҙә шат, бәхетле кеүек был мәлдә. Хыялдарға ирек биреп, әгәр ҙә минең ҡулыма Яңы йыл төтөндә тылсымлы таяҡ килеп эләкһә...мин был донъяла кешеләр бер ҡасан да ауырымаһын, тип теләр инем. Сөнки бынан 7 йыл элек минең олатайымды аяуһыҙ сир арабыҙҙан алып китте. Ә ул мине ныҡ ярата ине, 6 айлыҡ ҡына сағымдан мине күтәреп, йылға буйҙарында йөрөткән, боҙ киткәнен күрһәткән, туғандарға алып барған. Һәр ваҡыт олатайым минең менән ғорурланыр булған. Шулай минең йөрәгемә тәбиғәткә ҡарата тәүге һөйөү орлоҡтары һалғандыр ул. Әгәр ҙә аяуһыҙ сир булмаһа, минең олатайым бөгөн дә беҙҙең менән бергә ҡыуанып йәшәр ҙә йәшәр ине.\nҒәҙәттә әкиәттәрҙә тылсым килеп эләкһә, өс хыялды тормошҡа ашыра бит. Минең икенсе хыялым- ер йөҙөндә бер ҡасан да һуғыш булмаһын! Әҙәбиәт дәресендә Ф.Аҡбулатованың “Атай икмәге” әҫәрен, һуғыш башланғанда 9 йәшлек кенә булған оло өләсәйемдең һөйләгәндәрен тетрәнеп тыңланым. Күпме кеше ғүмере өҙөлгән бында, күпме балалар атай-әсәйһеҙ ҡалғандар...\nӨсөнсө хыялым – үҙем өсөн. Мин хеҙмәт дәресен бик яратам. Унда ҡағыҙҙан, пластилиндан, ҡул аҫтындағы әйберҙәрҙән төрлө әйберҙәр эшләү оҡшай. Шуға ла тылсымлы таяғымдан хеҙмәт дәресе көн дә булһын тип теләр инем.\nМөғжизәгә, тылсымға нисә йәштә булһаң да ышаныр кәрәктер ул, сөнки иртәге көнгә, киләсәккә ышаныс булғанда йәшәүе лә күңелле бит!\nӨмөтбай мәктәбенең 5-се класс уҡыусыһы.


Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ\n3 Июнь , 15:19\nБалаларыбыҙҙы изге теләктәренән мәхрүм итмәйек.\nӘҙәм балаһы тормошонда иң саф, матур хыялдар – бала, үҫмер осорҙоҡо. Ошо уй-теләктәргә ҡарата иғтибарлы булыу зарур: уларға һаҡһыҙ ҡағылһаң, йәш кешенең йәшәү дәртен, өмөт-ышанысын һүндереү ихтималлығы бар.\nБер хикәйәтте иҫкә төшөрәйек. Алтынсы класс уҡыусыларына киләсәктә кем булырға теләүҙәре хаҡында инша яҙырға ҡушылған. Балаларҙың береһе, төнгә хәтлем ултырып, күңелендәге хыялын түкмәй-сәсмәй ҡағыҙға төшөргән. Киң ер биләмәһе алып, шунда иркен йорт һалырға, шәхси хужалығын алып барырға, өҫтәүенә ошонда уҡ халыҡ өсөн ял урыны булдырырға хыялланған ул. Был эште нисек ойошторасағы, архитектура үҙенсәлектәре, тупраҡтың уңдырышлылығын арттырыу саралары, ат һарайын нисек төҙөү һ.б. хаҡында ихлас күңелдән ентекле бәйән иткән.\nИртәгәһенә малай иншаһын уҡытыусыға тапшырған. Өс көндән иһә дәфтәре үҙенә әйләнеп ҡайтҡан. Асып ҡараһа, ҙур “икеле”... Өҫтәүенә уҡытыусы малайҙы бөтә класс алдында әрләй башлаған: “Ер алам, иркен йорт төҙөйөм, имеш. Беләһеңме, бының өсөн күпме аҡса кәрәк?! Уны ҡайҙан алырға уйлайһың? Ишле ғаиләнәнһең дәбаһа. Ҡыҫҡаһы, ул хыялыңды онот. “Икеле”ңде төҙәтәм тиһәң, икенсе инша яҙып алып кил. Теләгең мөмкинлектәреңә тап килерлек булһын”.\nМалай өйөнә бөтөнләй кәйефһеҙ ҡайтып ингән. Хәлен һөйләп биргәс, атаһы: “Бер ниндәй ҙә кәңәш бирә алмайым, улым, – тигән. – Тик шуны бел: ҡарарың ныҡлы, ниәтең изге икән, Аллаһ бәрәкәтен бирер”.\nҺөҙөмтәлә, оҙаҡ уйланғандан һуң, малай уҡытыусыға әлеге иншаһын кире тотоп барған: “Икеле”геҙ ҡалһын, мин дә хыялымды үҙемдә ҡалдырам...”\n...Йылдар үткән. Шәхси биләмәһендәге матур ергә ял итергә килгән кешеләргә ҡыуанып ҡарап ултырған хужа, бер төркөм уҡыусыларҙы күреп, уларға табан юлланған. Шул саҡ бер баланың сағыу тауышы яңғыраған: “Киләсәктә минең дә ошондай ҙур биләмәм, аттарым буласаҡ! Бынауындай иркен өйҙә йәшәйәсәкмен! Биләмәмдә балалар өсөн лагерь ҙа асырмын!..” Яуап урынына ҡәнәғәтһеҙ уҫал тауыш ишетелгән: “Булмаҫтайҙы һөйләп торма! Көсөңдән килмәйәсәк!” Балаларҙы экскурсияға алып килгән өлкән йәштәге апайҙы күргәс, биләмә хужаһының йөрәге “жыу” итеп ҡалған: үҙенең элекке уҡытыусыһы бит! Мәктәптә һаман эшләп йөрөй икән. Тиҫтә йылдар дауамында күпме уҡыусының хыялын юҡ иткәндер ул...\n– Ысынлап теләйһең икән, уйлағандарың, һис шикһеҙ, тормошҡа ашасаҡ! – тип йәһәт кенә теге малайҙың янына килеп, яурынына ҡулын һалған биләмә хужаһы. – Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ. Теләк-ниәтең көслө, изге булһа, Аллаһ бәрәкәтен бирә ул...\nЭйе, балаларҙың хыялына ҡарата иғтибарлы булырға кәрәк, уны бер һүндерһәң, аҙаҡ кире ҡабыҙа алмауың да ихтимал.\nӘле сығарылыш класс уҡыусыларының оло тормошҡа аяҡ баҫҡан сағы. Уларҙың теләктәренә ҡаршы килеп, үҙҙәре оҡшатмаған һөнәрҙе һайлатыуҙан һаҡ булайыҡ. Мосолмандың иң ҙур бурыстарының береһе – балаға ҡарата иғтибар, уға күркәм тәрбиә биреү, тиелә динебеҙҙә.


24.05.2013 ҙур спорт тирәләй\n«Анжи» – бронза миҙал призеры\nФутбол буйынса Рәсәй беренселеге тамамланырға бер тур алдынан уның бар призерҙары ла билдәле булды.\nШулай итеп, чемпион булып ЦСКА командаһы танылды. Ул был титулды Рәсәй чемпионатында дүртенсе тапҡыр яуланы. Һуңғы ике миҙгелдә еңеүсе булған «Зенит» футболсылары бер баҫҡысҡа аҫҡа төшөп торһа, өсөнсө бәхетле урынға үҙ тарихында тәүгә «Анжи» клубы күтәрелде.\nРәсәй үҫмерҙәре – Европа чемпионы\nРәсәйҙең 17 йәшлек үҫмерҙәр йыйылма командаһы футбол буйынса Европа беренселегенең алтын миҙалын яуланы.\nУлар финалда Италиянан килгән тиҫтерҙәре менән 0:0 иҫәбенә уйнап, пенальтиҙа уңышҡа өлгәште. Быға тиклем улар 2006 йылда ла тәүге урынды алғайны.\nКөмөш миҙал алыу менәнме ни?..\nӨфөнөң «Урал» волейбол командаһы быйылғы миҙгелдә ярайһы ғына уңышҡа өлгәште.\nУлар ике турнирҙың финалында сығыш яһаны. Бигерәк тә Рәсәй беренселегенең көмөш миҙалы улар өсөн ҡәҙерле. Икенсенән, ошо уңыш «Урал»ға Европаның чемпиондар лигаһында ҡатнашыу хоҡуғы биргәйне. Тик клуб етәкселеге, команданың ундай юғары дәрәжәләге турнирҙа ҡатнаша алмауына һылтанып, унан баш тартырға булды. Йәнәһе, спорт майҙансығы ундай кимәлгә яраҡлаштырылмаған. Тағы килеп, «Урал»дың баш тренеры һәм дә команданың төп уйынсыларының китеүе лә быға сәбәп булды. Шуға күрә беҙҙекеләр урынына чемпиондар лигаһында Ҡазандың билдәле «Зенит» клубы ҡатнашасаҡ.\nБелорус легионеры «Салауат Юлаев»ты тулыландырҙы\n«Салауат Юлаев» командаһы йәнә бер уйынсы менән тулыланды.\nБеларусь йыйылма командаһы һаҡсыһы, «Динамо» (Минск) клубынан 29 йәшлек Владимир Денисов өфөләр менән ике йылға килешеү төҙөнө. Владимир шулай уҡ заманында НХЛ-дың түбәнге лигаһында ике йыл уйнап өлгөрә.\nПоветкин Кличколарға «һунар» башланы\nПрофессиональ бокссылар араһында WВА версияһы буйынса суперауырлыҡ категорияһында Рәсәй спортсыһы Александр Поветкин титулын һаҡлап ҡалыу өсөн Польша бокссыһы менән алышты.\nҺәм бәйгенең өсөнсө раундында дәғүәсеһен нокаутҡа ебәреп, чемпион икәнен йәнә иҫбатланы. Хәҙер ул ныҡлап Кличколарға ҡаршы әҙерлек башланы. Улар араһындағы алыш 5 октябрҙә буласаҡ.\nПанама бәһлеүәненә Лебедевтың көсө етмәне\nПрофессиональ бокссы, беренсе ауырлыҡ категорияһында WВА версияһы буйынса донъя чемпионы, Рәсәй атлеты Денис Лебедев титулын һаҡлап ҡала алманы.\nУл яңыраҡ 41 йәшлек Панама бокссыһынан 11-се раундта отолдо.\nМәрәйҙәр буйынса тигеҙ барған бәйгелә Денис, күҙе яраланып, алышты дауам итә алманы.\nКХЛ миҙгелгә йомғаҡ яһаны\nКонтиненталь хоккей лигаһы уҙған миҙгелгә йомғаҡ яһап, номинант буйынса «иң-иң»дәрен билдәләне.\n«Алтын сәкән»де Сергей Мозякинға бирһәләр, ҡапҡасы Александр Еременко «алтын шлем» менән бүләкләнде. Шулай уҡ улар икеһе лә КХЛ-дың символик йыйылма командаһы исемлегенә индерелде. Уларҙан тыш, унда Илья Никулин, Илья Горохов, Александр Радулов һәм Виктор Тихонов та бар. Иң шәп тренер булып икенсе миҙгел рәттән «Динамо» (Мәскәү) клубының баш тренеры Олег Знарок билдәләнде. Башҡа төрҙән дә уйынсылар баһаланды, тик унда «Салауат Юлаев»тан бер кем дә юҡ.


Латин Америкаһы — Башҡорт Википедияһы\n(Латин Америка битенән йүнәлтелде)\nЛатин Америкаһы — америка илдәренең һәм ерҙәренең дөйөм атамаһы, роман телдәренән һәм (латин теленән барлыҡҡа килгән) рәсми телдәр булып ҡулланыла. Иң йыш ҡулланылған телдәр — испан һәм португал телдәре.\nШулай уҡ икенсе термин Ибер-Америка, ибер-роман телдәрҙә аралашҡан илдәрҙе аңлата.\nЛатин Америкаға испанса һөйләшкән Америка илдәр Мексиканан башлап төньяҡта Аргентинаға тиклем көньяҡта һәм шулай уҡ испанса аралашҡан Кариб бассейндағы илдәр (Куба, Доминикан Республикаһы, Пуэрто-Рико). Португал телдә аралашҡан Бразилияны һәр ваҡыт шул илдәр араһына инә. Франк телле илдәр: Гаити, Сен-Мартен и Франк Гвианаһы шул илдәр араһына йыш ҡына керәләр. Ләкин франктелле Квебек бер касан Латин Америкаға индермәйҙәр. Инглиз телдә аралашҡан Америка илдёре (Ямайка, Барбадос, Багамы, Белиз, Гайана һ. б.) Латин Америаға индермәйҙәр.\nИн оҙон тауҙар системаһы Ерҙә Латин Америкала урынлашҡан, шуларҙы Анды тип атайҙар, бында ла ин өлкән Ерҙә ғәмәлдәге булған вулканы Котопахи тип атыла.\nБыл төбәктен фаунаһы үҙеңселәкле, бер ҡайҙа табып булмай шундай йәнлектәрҙе: лама гуанако, ялҡаусы йәки америка страустары. Шул уҡ ваҡытта Латин Америкаһының йәнлек донъяһы Африканыңа һәм Австралияныңа оҡшаш.\nЭҫе климат Латин Америкала ҙур өлөшөндә тарҡалған, урта температураһы 20°С. Анды тау битендә ямғыр туҡтамайса йыл әйләнәһендә яуһа, Перу һәм Чили араһында бер тамсы ла йыл буйы төшмәгән урындар бар.\nСәйәсәт бүлеү. Латин Америкаға ошондай илдәр һәм территориялар[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nЛатин Америка илдәре\nДәүләттәр: Аргентина · Боливия · Бразилия · Венесуэла · Гаити · Гватемала · Гондурас · Доминика Республикаһы · Колумбия · Коста-Рика · Куба · Мексика · Никарагуа · Панама · Парагвай · Перу · Сальвадор · Уругвай · Чили · Эквадор · Пуэрто-Рико\nБойондороҡло территорияһылар: Гваделупа · Мартиника · Сен-Бартельми · Сен-Мартен · Французская Гвиана\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Латин_Америкаһы&oldid=923673 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:38 9 декабрь 2019 үҙгәртелгән.


Шәхестәрҙе балалар баҡсаһынан әҙерләйҙәр » "Урал" гәзите\nѲлкәндәр һәм мәктәпкә тиклемге әҙерлек тѳркѳмѳндә Ғ.Р. Орел, Ә.Р. Мәзитова - “Ҡыҙыҡлы математика”, И.С. Сәйәхова, В.Б. Моратова - “Китап уҡы”, Т.Н. Бүләкбаева - “Тасуири һѳйләү”, Л.С. Ниғмәтуллина - “Мәрйендәр”, уртансы һәм кескәйҙәр тѳркѳмдәрендә Г.И. Атйетәрова, Г.В. Әпҡәдирова “Тылсымлы ҡулдар” түңәрәктәрен етәкләй. Эш һѳҙѳмтәләрен “Асыҡ ишектәр” кѳнѳндә ата-әсәләргә күрһәтәбеҙ.\nШәжәрә, Масленница, Ҡарға бутҡаһы, Сѳмбѳлә, Һабантуй кеүек байрамдар йыл һайын үткәрелә. Ата-әсәләр ҙә балалар баҡсаһы эшендә әүҙем ҡатнаша. Улар менән “Дан минуты”, “Шиғыр һѳйләү”, “Әйҙәгеҙ әле, ҡыҙҙар!”, “Атай, әсәй, мин - спортсы ғаилә” кеүек конкурстар ҙур зауыҡ менән үтә.\nЯңыраҡ балалар баҡсаһы мѳдире Таңсулпан Нуритдин ҡыҙы Бүләкбаева һәм Лилиә Сергеевна Ниғмәтуллина “Мәрйендәр” түңәрәгендә шѳғѳлләнеүсе балалар менән бай, йѳкмәткеле концерт ойошторҙо. Таңсулпан Нуритдин ҡыҙы тәрбиәләнеүселәргә шиғырҙарҙы тасуири һѳйләргә ѳйрәткән. Шиғырҙар “Тирә-яҡ мѳхитте һаҡлау йылы”на арналды. Лилиә Сергеевна етәкләгән “Мәрйендәр” бейеү ансамбле ағзалары сағыу, матур бейеүҙәр күрһәтте.\nБеҙҙең балалар Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында ла сығыш яһаны.


Проблемалар хәл ителәсәк » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Проблемалар хәл ителәсәк\nПроблемалар хәл ителәсәк\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов республика халҡын бәләкәй эшҡыуарлыҡтың ҙур проблемаларын хәл итеүҙә төбәк етәкселегенә ярҙам итергә саҡырҙы. Саҡырыу менән ул «Йәнле журнал»дағы блогында мөрәжәғәт итте.\nПрезидент теләге булған һәр кемдән бәләкәй эшҡыуарлыҡ темаһына үҙ фекерҙәрен белдереүен – был өлкәләге ҙур һалымдар һәм ҡаршылыҡтар тураһында хәбәр итеүен, һалым системаһын һәм биналарҙы ҡуртымға алыу тәртибен камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр индереүен һораны.\nРөстәм Хәмитовтың фекеренсә, халыҡтан алынған мәғлүмәт бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡтағы проблемаларҙы хәл итергә ярҙам итәсәк. Ул бигерәк тә күптән түгел БР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитеты рәйесе итеп тәғәйенләнгән Руслан Кинйәкәев өсөн файҙалы буласаҡ. Президент, Руслан Кинйәкәев тиҙҙән «Йәнле журнал»да үҙ битен асыр, һәм халыҡ уның менән туранан-тура аралаша башлар, тигән ышанысын белдерҙе.\nРөстәм Зәки улы республикалағы үҙгәрештәрҙең бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа ыңғай яҡтары тураһында ла хәбәр итте. Беҙ хәлде закон нигеҙендә төҙәтә башланыҡ, тип яҙа ул.\nПрезидент хәбәр итеүенсә, яҡын киләсәктә республиканың «Полиэф», «Салауатнефтеоргсинтез», «Каустик» кеүек эре сәнәғәт предприятиелары полимер торба, медицина ҡорамалдары һәм башҡа бик күп продукция етештерә башлаясаҡ. Бөгөн республика сеймалынан әҙерләнгән был тауарҙар бүтән төбәктәрҙә сығарыла.\nСығыу ваҡыты 1-02-2011, 11:03 | Ҡаранылар: 1552\nБашҡортостан Президенты – Стәрлетамаҡта\nТуризм үҫешенә бер аҙым\nЙәнә яңы етәксе


Ҡошсолоҡ фабрикаларының тауыҡ үрсетеү өсөн тоҡом йомортҡаларын сит илдән алыуы генетика үҫешен артҡа һөйрәй\nҮҙебеҙҙә ошондай йомортҡаларҙы сығара башлау өсөн 15-20 йыл ваҡыт кәрәк,- ти белгестәр. Ҡаҙ-өйрәк йомортҡаларын етештереүсе Благовар тоҡомло ҡошсолоҡ заводы Рәсәйҙә берҙән бер предприятие.\nҺыу ҡоштарын үрсетеү буйынса Рәсәйҙә берҙән-бер селекция үҙәге был. Благовар тоҡомсолоҡ заводы йомортҡаларын алырға бөтә илдән, Урта Азиянан һәм Белоруссиянан күпләп киләләр.\nРәсәй кимәлендә ошолай берҙән-бер булыу, ҡыҙғанысҡа күрә, тик ҡаҙ-өйрәк селекцияһына ғына ҡағыла. Тоҡом йомортҡалары Рәсәйҙә хәҙер бөтөнләй юҡ. Ҡошсолоҡ фабрикалары уларҙы тулыһынса сит илдән ала. - Бәләнең башы, - ти белгестәр, - Рәсәй ауыл хужалығы фәненең көндән-көн нығыраҡ бөлөүендә.\nӨлөшләп бүлгәндә, Рәсәйҙә һәр кешегә 19 гектар ер тура килә. Йылға-күлдәргә бай илебеҙҙә һыу ҡоштары селекцияһының тик Башҡортостанда ғына алып барылыуы башҡа һыймаҫлыҡ хәл, ти ғалимдар. Ә инде «Благовар»ҡош үрсетеү буйынса тоҡомсолоҡ заводының ауыр йылдарҙы имен-аман йырып сығыуы үҙе бер мөғжизә кеүек.\nБлаговар тоҡомло ҡоштар заводы үрсем йомортҡаларын йылына 7 миллион дана итеп сығара. Уларҙың яҡын сит илдәргә китеүе һәм илебеҙ ҙурлығын күҙ алдына килтергәндә «тоннелдең теге яғында яҡтылыҡ күренеүе» шикле. Тимәк, булғанды үҫтереү, киңәйтеү берҙән- бер юл. «Магик көскә эйә булыусы» өс һүҙ тороп ҡала - Хөкүмәт. Ярҙам. Субсидия.\nИлдең үҙ армияһын ҡарай алыу-алмауы хаҡында билдәле бер әйтем бар. Әгәр уны фән юҫығына күсергәндә, «Үҙ фәнен, генетикаһын үҫтерә алмаған ил сит илдекен үҫтерәсәк. Эйе, белгестәр бар, әммә улар яйы сығыу менән «оҙон аҡса» эҙләп сит илгә китергә тырыша. Ауыл хужалығы тип көйәләнгән ғалимдарҙың береһе әйтеүенсә, аграр секторға бирелгән һәр 10 һумдың 1 һумын фәнгә бүлергә кәрәк. Ярҙам итер микән? «Диңгеҙҙәге тамсы» булмаҫмы?