Башта өс көн буйы "ҡайғыны" араҡы менән йыуҙым. Дүртенсе көндә үҙемде йыуындырҙылар. Тура мәғәнәһендә. Ҡатыным мунса индерҙе. Айыҡ баш менән уйға сумдым. Алда бер юл - эсеүҙе бөтөнләй ташларға. Бөтөнләй ташларға? Нисек? Иң ауыры шул: бөтөнләй тигән һүҙгә үҙеңде ышандырыу. Ышанысың ныҡлы булмаһа, был аҙымды яһауҙың фәтеүәһе юҡ.\nҠайҙа барып дауаланыу тураһында бәхәсләшеп торманыҡ. Бер юл - Абдулла (Ырымбур өлкәһенең Абдулла станцияһында йәшәүсе Шәмсиә - Шура әбей). Ауылда "Абдуллиндар" күбәйгән саҡ. Өлгө бар. Эсеү оят, дауаланыуҙың бер ояты ла юҡ. Маҡтауға ғына лайыҡ бындай аҙым.\nНыҡлы фекергә килгәс, күҙҙәр асылып китте. Эсеүҙе бөтөнләй ташлауыма (бик булмаһа, биш йылға) өмөт уянды. Ошо мәлде күңелемдә ныҡ һаҡлайым. Ниндәйҙер кимәлдә ул тойғо ла ярҙам итә миңә бөгөнгө көндә. Психологтар уны инсайт (ҡәҙер төнө асылыу) тиҙәр. Эсеүҙе бөтөнләй ташлайым, тигән түбәнге аң кимәлемдәге күптән формалашҡан уйым терелде. Ул уй (уй түгел, әҙер фекер) эсә башлаған көндән, "бахмурҙан" интеккән мәлдәрҙә нығына башлаған. Ҡырылмаһа ҡырҡ тапҡыр "ҡабат эсмәйем" тигәндә, ул тойғоно уята алмағанмын икән. Уны аңым уятты, бөтөн йәнем-тәнем менән уяндым һәм эсеүҙе ташлай алыуыма тулыһынса ышандым. Тау-таш аҡтарырға әҙер инем мин шул саҡта. Сынйырлап ҡуйһалар ҙа, уны өҙөп барыр инем дауаланырға.\nҠатыным оҙатып барырға булды. Дауаланыуымды үҙ күҙҙәре менән күргеһе килгәндер инде. Өфөнән ары китмәүем бик-бик ихтимал бит. Иң мөһиме - үҙем ышанам. Шулай ҙа ҡатынымдың шикләнеүенә үпкәләмәнем.\nЮлға сыҡтыҡ. Икенсе тәүлектә Абдуллаға килеп тә еттек. Бында тетя Шураны яҡшы беләләр икән. Вокзалда танышҡан бер әбей беҙҙе ул йәшәгән урамға алып барып, өйөн күрһәтте. Төн уртаһы булыуға ҡарамаҫтан, йорто алдына бик күп еңел машиналар йыйылып киткән. Автобустар ҙа күренә. Баҡтиһәң, кешеләр алдан килеп йоҡлайҙар икән. Күп тә йөрөмәнек, бер әбей беҙҙе фатирға индерҙе. "Наркомандар ҙа күп килә, урамда ҡалһағыҙ, ҡурҡыныс", - тине ул. Фатир хаҡы әллә ни ҡиммәт тә түгел икән - бер кешегә 30 һум.\nӘбейҙең өйө биш бүлмәнән тора, ҡалғандарында беҙҙең кеүек ситтән килгәндәр туҡталған. Үҙебеҙҙең бүлмә менән танышҡас, хужабикә сәйгә саҡырҙы. Оҙаҡ юлдан һуң тамаҡ ялғап алғас, тап-таҙа постель йәйеп, йоҡларға яттыҡ. "Сәғәт биштә уятырмын, - тине Тома әбей. - Сират ҙур була, тәүгеләр менән инеп ҡалырға тырышығыҙ…"\nЫсынлап та, иртә менән уятты ул. Башҡа бүлмәләгеләр ҙә тороп йыйына башланы. Бер ағай наркоман улын алып килгән икән, улар тиҙ генә йыйынып, сығып китте. Ҡарап тороуға, атаһы ла, улы ла бик итәғәтле күренә. Фатирҙаштар менән шым ғына йыйындыҡ. Һәр береһе үҙ уйына сумған. Беҙҙе уртаҡ яҙмыш осраштырған, ә һөйләшәһе һүҙҙәр юҡ. Оло ғына бер ҡатын менән йәш егет әйберҙәрен төйнәп, хужабикәгә аҡса түләп, шым ғына сығып китте. Кейемдәренә, төйөнсөктәренә ҡарағанда, ауылдан килгәнгә оҡшағандар. Кухня эргәһендәге бүлмәнән йәш кенә егет менән ҡыҙ сыҡты. Мөнәсәбәттәренә ҡарағанда, ирле-ҡатынлы булыуҙары күренеп тора. Төпкө бүлмәлә мөһабәт кәүҙәле урта йәштәрҙәге ир ҡунаҡлаған икән. Сырайы үҙебеҙҙең мосолман, холоҡ-фиғеле "Мин - башҡорт" тип ҡысҡырып тора. Ул бер һүҙ әйтмәйенсә, әбейгә аҡса һондо ла, бәләкәй ағас йорттоң ишегенә саҡ һыйып, бөгөлә-һығыла сығып китте. Өй бушап ҡалғандай тойолдо. Беҙ ҙә хужабикәгә рәхмәт әйтеп, сығып киттек.\nШура әбейҙең өйө янында һабантуймы ни! Гөж киләләр. Беҙ ҙә ҡапҡаға яҡынлаштыҡ. Әлегә ул эстән бикле. Әбей наркомандарҙы дауалай икән. Уларҙың ингәненә арыуыҡ ваҡыт уҙған. Ара-тирә Шәмсиә әбейҙең тауышы ишетелеп ҡала: "Ҡабат наркотик ҡулланаһыңмы? Әйт, бына әсәйең алдында ант итеп әйт!" Әбей улар менән сәғәткә яҡын шөғөлләнде. Улар мотлаҡ ата-әсәһе, йә булмаһа, иң яҡын туғаны менән килергә тейеш икән.\nҠапҡа асылды. Наркомандарҙы туғандары етәкләп алып сыға башланы. Баштары түбән эйелгән, береһе лә күтәрелеп ҡарай алмай. Беҙ ҙә, йәғни алкоголиктар, башты күккә сөйөп, мөғжизә көтөп тормайбыҙ. "Минән дә түбән төшкәндәр бар әле" тип, бер аҙ күңелде йыуатҡан булам.\nБаҡтиһәң, бында уйынлы-ысынлы килгәндәр ҙә бар, имеш. Ижевскиҙан ҙур автобус менән бер төркөм эшселәрҙе алып килгәндәр. Эргәлә торған икәүһе шым ғына һөйләшә: "Кире юлға нисәшәр ярты алайыҡ?".\nНаркомандарҙан һуң оҙаҡ көттөрмәй беҙҙе лә ҡапҡа аша өй урамына индерҙеләр. Утыҙлап кеше һыйҙыҡ. Әбей өй тупһаһында тора. Беҙҙең кеүектәрҙе бик күп күргән бит инде, иҫе лә китмәй: "Заходите, заходите, алкоголики!" - ти ул.\nҮттек. Теҙелешеп торабыҙ. Әбей оҙата килгәндәрҙе сығырға ҡушты. Урам эсе бер аҙ бушап ҡалды. Ҡапҡаны яңынан бикләп ҡуйҙылар. Минең үҙемә элекке эскән донъяма бикләнгән кеүек булды ул ҡапҡа. Тиҙҙән бөтөнләй икенсе донъяға аяҡ баҫасаҡмын, Алла бойорһа!\nЭстә ҡалғандарҙы Шәмсиә әбей ике төркөмгә бүленергә ҡушты. Христиандар бер яҡҡа, беҙ, мосолмандар, икенсе яҡҡа баҫтыҡ. Хисапламаһаң да, төркөм ҡап уртаға бүленде. Бер сама эсәбеҙ икән Хоҙай бәндәләре. Вәғәз уҡыу бик оҙаҡ ҡына булды: "Христиандар менән мосолмандар ике диндән булһағыҙ ҙа, кеше булараҡ, һеҙ бер үк. Һәр икегеҙҙе лә йәлләйем, һәр икегеҙгә лә изгелек теләйем", тине ул һүҙен башлап. Бер аҙ һөйләй биргәс, урыҫса-татарсалап беҙҙе битәрләп ташланы. Үҙенә рәхмәт йөҙөнән яҙылған хаттарҙы күрһәтте.\nУрта йәштәге мәрйә әбей уның янына яҡынлашты:\n- Тетя Шура, мин һеҙҙә дауаланғайным. Тиҙҙән ҡыҙымдың туйы була, миңә киренән эсергә яраймы? - тип мөрәжәғәт итте ул. Әбей уға һыу эсерҙе.\n- Ҡурҡмай эс, тик туйҙан һуң тағы ла кил, һине яңынан кодлармын, - тине ул.\nЙәш кенә татар егете ике айға ла сыҙамай, ауыҙына алған икән. Ул да әбейгә ялбарҙы, яңынан дауалауын үтенде.\n- Күҙемә күренмә, сығып кит! - тип ярһып китте Шәмсиә әбей. Егет илай-илай сығып китте.\n- Ҡырҡ көндән үләсең! - тип ҡысҡырып ҡалды әбей уның артынан.\n"Был берәй театрлаштырылған тамашамы икән әллә?" тип уйлап торам эстән генә. Улай тиһәң, төрлө тарафтан йыйылған төрлө милләт, төрлө яҙмышлы кешеләр менән тамаша ҡылырға диндар кешенең намыҫы ҡушмаҫ.\nДауаланыу ваҡыты беҙгә лә етте. Христиандарҙан һуң сиратлап әбей янына килдек. Әбей баштан һыйпап, һәр беребеҙгә үҙенең ҡөҙрәтле һыуын үҙ ҡулынан эсерҙе. Ул һыуҙың тәмен әле лә иҫләйем, әле лә тоям…\n(Дауамы. Башы 5-се һанда).\nЯҙылған: 13.02.19 | Ҡаралған: 111


Йәшәргә тырышҡанда - Әҙәбиәт - Башҡорт форумдары\nАвтор темы: Урала , июня 19 2012 11:07\nОтправлено 19 Июнь 2012 - 11:07\nЮҡтыр, юҡтыр… Әле булһа ла мөхәббәт юҡтыр, тип ҡабатлайым үҙ-үҙемә. Дөрөҫөн әйткәндә мөхәббәт бар ул, ә шәхсән минең мөхәббәт булманы…\nТелефонымдың аудиояҙмаларында Айфара төркөмө “Ә бөгөн һинең туйҙы” йырлай. Йырлап ҡына ҡалмай, үҙәкте өҙә… Йөрәгем шәберәк ҡаға. Тиҙерәк, поезд тиҙерәк йүгер, мин дә инде иҫәр, ике йыл күрешмәгәндән һуң ҡырҙан ғына булһа ла бер минутҡа булһа ла күреп ҡалмаҫмынмы тип, эштән бушау менән күптән уйлап йөрөгән хыялдарҙы тормошҡа ашырырға тип, бөтә яңылышыуҙарҙы, упкә-рәнйеүҙәрҙе онотоп тыуған яҡтарға ҡарай ашығам.\nПоез да мине аңлай күрәһең, ап-аҡ ҡына томан төшкән ялан-ҡырҙарын, йылға буйҙарын, тау-урмандарын бер туҡтауһыҙ алмаштырып алға саба. Йоҡлау юҡ, ошо саф ҡына томанға урап ирекһеҙҙән хыялдарым, бәхетле саҡтарыма барып тоташа. Бәхетле тием әле, хәйер, бәхет тураһында нимә беләм һуң ул мин?!. Барыбер, уның менән күңелле һәм рәхәт ине. Ул да томан яратты. Шунлыҡтан беҙ таңға хәтлем, ҡырҡ бәхәсләшеп, ҡырҡ ярашып тигәндәй томандарҙы таратып, йылға буйҙарынан, тау башынан ал таңдарҙы аттырмайса ҡайтып инмәй торғайныҡ.\nӘле лә шул уҡ томан, мин аҙашҡан кешеләй, ҡайҙа барып төртөлөргә белмәй томан араһынан таңды йыртып поезд менән билдәһеҙ өмөт, билдәһеҙ хыялдарға ҡарай еләм. Шул уҡ мин, шул уҡ ул, һәм уныҡылар. Ә ул йоҡлайҙыр инде. Үҙе генә лә түгел, йән яртыһы, өҫтәүенә ҡосағында ике тамсы һыуҙай үҙенә оҡшаған кескәй малаҡайҙыр инде. Эй, донъяның ҡыҙығы, шул бала тураһында уйлаһам, күңелгә шундай тыныс булып китә. Үҙемдең йәшлек иҫәрлеге менән үпкәләп маташҡан әрнеүҙәргә, мөхәббәттә нимәлер аңларға тырышҡан мәғәнәһеҙ һорауҙарға яуап тапҡандай булам. Билдәһеҙлекте ауыҙлыҡлап, юҡҡа ғына ҡайтмағанмын икән.\nЯуабы табылды эйе, яуабы уның хәҡиҡәт ине. Хәҡиҡәттең дә ниндәйе… Иң әсеһе…\nАтайҙың ҡәберендә үҫкән аҡ ҡайын эйелгән башын минең эйелмәгән, эйе, эйелмәгән, юғары, ғорур башыма терәй. Аҡ ҡайындың ҡайғыһынан эйелгән ботаҡтарын ҡосоп иҫ белә башлағаны бирле, аунап та, тупрағын туҡмап та, күпме иланым ошо ҡәбер өҫтөндә.\nБөгөн юҡ, теүәл ике йыл элек килеп күренгәйнем атай ҡаршына. Илай алманым, өлкәнәйеүем шулдыр, тип әйтеп булмай. Өлкәнәймәнем, йөҙөнән шул уҡ балалар сырайы китмәгән көйөнсә ҡалдым мин. Ләкин тормош ҡына, ҡаҡҡыланы-һуҡҡыланы ла, хатта иң ҡәҙерле, изге әрүәх алдында ла таш йөрәкле булып ҡалырға өйрәтте. Етәр, кәмһенеп күпме үҙ-үҙеңде өҙгөләргә була. Бала саҡтан тиҫтерҙәрҙең, уларҙан бигерәк үҙҙәре лә шул уҡ атайһыҙ ҡалған бер туғандарымдың йәтим тиеп ҡыйырһытыуҙары артта ҡалды инде. Һәр береһенә артығы менән яуап ҡайтарырға өйрәндем.\nТик ошо ҡәбер өҫтөндә, бер ҡасан да мине ташламайым тип ант иткән егеттең ҡылыҡтарын ғына аңлап булмай әле һаман. Ул үҙе бит көсләшеп килтерҙе бында. Иң тәүҙә атайыңдың фатихаһын алайыҡ тине, тик мин генә нимәлер һиҙенгән кеүек булдым. Атайымды ғүмер буйы тере итеп күҙ алдына килтереп, тере кеше итеп һөйләшә инем бит. Шуға ни әйтергә белмәй оялдым да, һүҙһеҙ ҡалдым. Әле лә, ике йыл эргәһенә килмәгән өсөн атай алдында ғәфү үтенергә йыйынмайым, ғәфү үтенеп аҡланырға сәбәбәм юҡ минең… Нисә йыл инде бер-нисә метр ғына беҙҙән түбәндә ятып, кире ҡаҙып ҡаршыма һөйәтеп ултыртып ҡуйыр саҡтарым булды , бер генә тапҡыр:Ҡыҙым, тиеп әйткән һүҙҙәреңә зар-интизар тилмерҙем.. Ләкин һинең, береһенән-береһе бәләкәй ете бала менән, өҫтәүенә ҡорһаҡта мин, әсәйемде яңғыҙ ҡалдырып китеп барыуыңа беҙ ғәйепле түгел. Үҙең генә, үҙеңдең ауырыу икәнеңде белә тора тыйыла белмәй эскәнһең, үҙеңдең башыңа үҙең еттең. Ә ул көн минең тормош юлдашым булырға тейеш егет һинең ҡәберең өҫтөндә, мине йәлләгән ҡиәфәт менән ант итеп ултырыуы намыҫыма тейҙе.\nНимә өсөн бергә булмауыбыҙҙы аңлай алмайым тием, мин үҙ-үҙемде аңлай алмағанға күрәһең. Ғәрләндем шул, атай, үҙемдең атайһыҙ бала булыуымдан, һәм яратҡан егетемә лә был хаҡта әйтеп торманым, ситләштем…Өнһөҙ-тынһыҙ ғына ситләштем. Ситләшмәҫ тә инем, ҡапыл ғына кейәүгә сығып өлкән туғандарым хәлендә ҡалғым килмәне. Уларҙы ла бит йәшләй кейәүгә биргәндә, әсәйем кейәүҙәренең уҡытам, ҡыҙың уҡымышлы кеше буласаҡ тигән һүҙҙәренә ышанған. Биш апайымды алып, бер кейәүе әйткән һүҙендә торһасы… Шулай, мине лә уҡырһың, тинеләр… Әммә мин дөрөҫлөк күҙенә бик бәләкәй саҡтан ҡарап өйрәнгән булараҡ, ғәрлегем, асыуым, иң мөһиме, кешегә ышанмаусанлығым бергә килеп ҡушылды ла…. Бары тик ситләштем… яратҡан кешемдән дә, атайҙың мәңгелек йортонан да… Өлкән туғандарымдың, уҡымайса кейәүгә сығып әле бик хөрт тип әйтмәһәк тә, ыҙалап йәшәүҙәрендә, атай һинең дә, “Яратҡан кешеләрҙең дә” ғәйебе бар…\nОшо уйҙарҙы башымдан көсләшеп тә ҡыуып ебәрә алмай, тау башындағы атай ҡәберәнән биш йөҙ метрҙай ғына аралыҡта ятҡан олатай нигеҙе, атайҙың тәүге тәпәй баҫҡан ихатаһы, әсәйҙең килен булып төшкән тупһаһын күҙәтәм. Әле унда ғаиләһе менән бер туған апайым йәшәй. Ишек алды өс баланан гөр килеп тора. Баштарына ла килмәйҙер инде, бер төн буйы керпек тә ҡаҡмай һыҡранып-уйланып юлдан ҡайтып, олатайҙары ҡәбере янында был тормошта үҙ-үҙенә урын тапмай ыуарама килгән апайҙарының уларҙы күҙәтеп ултырғаны. Уйланып ултырыу. Был минең иң яратҡан шөғөлөм. Тик ошо уйланып ҡына ултырыу, эштең аҙағының нисек бөтөүөн генә күҙаллай алһа икән. Мин әлегә атай ҡәбере өҫтөндә уйланам. Ә инде кире район үҙәгенә һөйгәнемде осратырға тип барғас, бала саҡ дуҫымдың: “һине егетең менән алдап айырғандар, уларҙың әле һаман балалары юҡ”-тигәнен ишетеп шаңҡыуҙар. Һиҙенгәйнем инде, тик яратҡан кешеңдән айырылыу ҡайғыһы шулай була икән тип уйлағайным, ә ул улай ғына ла түгел, һине алдағандарын йөрәгең менән һиҙмәй, яратҡан кешеңде икенсе ҡыҙ ҡулына тоттороп ебәреү тойғоһо булған икән. Ана шул ситләшеүҙән башланды барыһы ла. Юҡ ҡына һүҙҙәр өсөн бер-береңде аңламай бәхәсләшеүҙәр, аҡты-ҡара, ҡараны-аҡ, тиеүҙәр… Дуҫ-иштәрҙән ҡыҙғаныуҙар, бер-береңдең туған-тыумасаһын яратмауҙар… Эш ҙурға китте… Хәйер, шулай булдымы икән ул. Ысын күңел менән яратҡан кешеләр араһында бындай хәлдәрҙең килеп сығыуы икеле ине. Әммә, шулай итеп сәхнәләштереүҙәр барыбер килеп сыҡты. Бер көн килеп уны-быны аңламаған ғәйепһеҙ мөхәббәт күтәреп һуғылды. Беребеҙ бер юлдан китеүҙәр, икенсебеҙ бөтөнләй юл тапмай тороп ҡалыуҙар… Былай оҙаҡ та барманы.. Ул килде, беҙ бөтөнләй яңылышабыҙ, әйҙә, тормош юлын бергә атларға, тип ҡулын һуҙҙы… Ә миңә нимә ҡалмаған инде, башты юғалтып, яҙмышымды уның ҡулына ғына тапшырып ҡуймай.\nҺаман шул, мин-минлек… Юҡ, улай ҙа түгел, уҡырға инәм, тигәс, инәм, тинем. Тағы ла, атай юҡлығы, ете балаһына әсәйҙең ыҙалап туй үткәреүе, иртә менән ғаилә ҡорғанлыҡтан төп йортҡа кәрәкле терәк-таяныс була алмауҙары, барыһы ла минең ҡыҙыу башҡа килде…Беҙҙең ғаилә күтәрә алмаған белем, камиллыҡ төшөнсәләрен үҙ-үҙемдә татығым да килде шул. Бөтә туғандарымдың өмөт-хыялдарын да үҙ иңем менән күтәрә алырҙай инем. Сыҡмайым, тинем, әммә был яратмайым тигән һүҙ түгел ине бит. Ул китте, саҡ ҡына ваҡыт үтеп, һыуынғас та, уның менән яңынан осрашыуҙар эҙләй башлағас та, ул тағын ҡаршымда пәйҙә булды. Ләкин бөтөнләй башҡа ҡиәфәттә ине. Элекке тәккәббер ҙә, юғары тонда һөйләүсе лә түгел. Башын иңбашыма һалып, һин нисек әйтәһең шулай була, мин саҡ ҡына һинән айырылып торған арала, икенсе менән йөрөнөм, балабыҙ була, тинеләр тине…Тинеләр, тине… Үҙенең һүҙе лә түгел ине, кеше әйткән уға был һүҙҙе. Тик эскерһеҙ, бала күңелле был олпат кәүҙәле егетте мин дә аңламаным. Бала етем булырға тейеш түгел, ул мотлаҡ атайлы булырға тейеш, тинем…. Ул был юлы мәңгелеккә китте. Киткеһе лә килмәй ине, ышанманыҡ икебеҙҙә, тик тәҡдир ул шулай икән ул. “Бала атайлы, булырға тейеш, аң-белемгә ынтылғандар мотлаҡ уҡырға инергә тейеш”… Мөхәббәтте ниндәй түбәнселеккә төшөрөүебеҙҙе әле килеп аңларға тура килде. Бала саҡ дуҫымдың “Алдағандар, уларҙың балаһы юҡ” тигән һүҙҙәрен ишеткәс, йылан саҡҡандай һикереп торҙом, тиҙерәк, тиҙерәк, китергә..Бер минутта бында ҡалмаҫҡа, уның менән осрашмаҫҡа… Беҙҙең матур мөхәббәткә көнләшкән кешеләрҙең дә барлығын онотоп, юҡҡа ғына кеше һүҙенә ышанып яҙмыштарыбыҙҙы болғаған ике йөрәкте тағын осраштырмаҫҡа…Уларҙың ҡабат әрнеүҙәрен, нәфрәттәрен ишетмәҫкә, күрмәҫкә… Хыялланып осоп ҡайтыуҙарым, уны осратыуға булған өмөттәрем, ҡапыл да, таныш ҡына ғүмер буйы инанған тойғоно хәтерләтте. Атайҙы ла бит ғүмер буйы шулай ихлас итеп, бөтөнләй күрергә өмөт булмаһа ла, ниндәйҙер ышаныс-көс менән күрергә тип инандым. Әле лә шулай килеп сыҡты. Беҙҙе алдағандарын белгәс тә, бүтән был турала уйламаҫҡа, мәңгегә был кешеләрҙе юҡ тип һанарға тип эстән ҡабатлайым да ҡабатлайым. Ә үҙемдә һаман, уны күргәс, артабанғы ғүмеремде атлап түгел йүгереп үтәсәкмен тигән рәхәт бер тойғо барлыҡҡа килә.\nБыл юлы, уның эргәһенән мин киттем, атай ҙа, яратҡан кешем дә ғәйепле түгел. Ләкин үҙемде лә ғәйепләй алмайым. Мин бит мөхәббәтте һуңлап ҡына, уны юғалтҡас ҡына аңланым, ә уға тиклем минең йәшәүгә булған тойғоларым саф ине. Үҙемдең шәхси мәнфәғәтемә ҡарағанда, тормош тигеҙһеҙлеген яйға һалыу миңә өҫтөнөрәк ине.\nКешеләр, һеҙ күпте беләһегеҙ инде тормош һәм уның төшөнсәләре тураһында. Һәр кеше төрлө булған кеүек, уның мөхәббәте лә, йөрәк яралары ла төрлө күләмдә булалыр. Шуғалыр, мин дә, кешелекте тәшкил итеүсе бер йән эйәһе булараҡ, мин дә үҙемдең хаталарым тураһында яҙырға йөрьәт иттем. Ҡайһы ерҙә, хаталанғанмындыр, әйтә алмайым. Дөрөҫөн әйткәндә, нисек уйлағанмын шулай килеп тә сыҡманы, уҡырға инә алманым, туғандар менән дә мөнәсәббәтем яҡшынан түгел, атай рухын да рәнйеттем… Ә бит минең дә был донъяла атайлы, һәм яратҡан кешем менән бергә булғым килә ине. Ҡолағым төбөндә һаман “Ә бөгөн һинең туй” тип кенә йырлайҙар. Йыуанырлыҡ башҡа төрлө сара ҡалманы…\nУрала, косло бул. Тимэк, шулай кэрэк булган, язмыш hэм тормош шулай. Омотhоз шайтан.\nРәхмәт monash! Ҡайһы берҙә шайтан да булып китәм....


«Кубоктар лигаһы»ның икенсе миҙгеленә старт бирелде\n25 Март 2021, 12:35\n«Торатау» конгресс-холында шаян һәм тапҡыр йәштәр көс һынаны.\nПандемияға бәйле туҡталып торған «Кубоктар лигаһы» йәнә тамаша йыйҙы. Көлкө бәйгеһендә «Шаҡмаҡ», «Бер минут», «Филпром», «Хәмит», «Ритайым» һәм Юниор лигаһынан килгән «Тегенән-бынан» командалары сығыш яһаны.\nКомандалырҙың сығышын башҡорт эстардаһының йәш артистары, Башҡорт асыҡ КВН лигаһы чемпиондары баһаланы. Призлы урындарҙан тыш, «Иң яҡшы ҡатын-ҡыҙ һәм ир-егет роле» номинацияһы еңеүселәре билдәләнде. Ә Башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү фонды етәксеһе «Иң яҡшы шаяртыу» өсөн «Хәмит» командаһын бүләкләне.\n«Миҙгел асыу» фестивалендә «Бер минут» командаһы еңеү яулап, «Супер кубок» финал уйынына сыҡты. Унда иң шаян һәм тапҡыр команда аҡсалата приз һәм Сочиҙа үтәсәк КВН уйындарында ҡатнашыу хоҡуғы өсөн көрәшәсәк.\nЯңылыҡ һәм фото асыҡ сығанаҡтарҙан.


– Олег Закир улы, мин үткән быуаттың етмешенсе йылдар аҙағында, һикһәненсе йылдар башында ауылдан Өфөгә килеүселәр быуыны вәкиле. Баш ҡалаға килеп, институтта уҡый башлағас, барыбыҙ ҙа тиерлек иң тәүҙә батырыбыҙ Салауат Юлаев һәйкәленә һәм Башҡорт дәүләт академия драма театрына йөрөй башланыҡ. Өфө беҙгә тап ошо ике урын аша үҙенең йөҙөн асты. Салауат һәйкәлендә үҙебеҙ һымаҡ ауылдан килеүсе йәштәр менән таныштыҡ, йырланыҡ, бейенек, күңел астыҡ.\nТеатрҙа Мостай Кәримдең «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ» спектакле бара ине, унда һеҙ Кендек ролен башҡарҙығыҙ. Юҡ, башҡарманығыҙ, ә Кендек булып йәшәнегеҙ. Әгәр ҙә шулай булмаһа, был ролегеҙ иҫебеҙҙә тороп та ҡалмаған булыр ине. Бер аҡыл эйәһенең әйткән һүҙҙәре лә бар: бала булып ҡыланып булмай. Яҙыусы ни тиклем генә талантлы, аҡыллы булмаһын, әгәр ҙә уның тәбиғәтендә бала йәшәмәһә, балалар өсөн әҙәби әҫәр тыуҙыра алмай. Сөнки бала тәбиғәте яһалмалыҡты ҡабул итмәй.\nҺеҙгә шундай һорау: ул саҡта Кендек ролен башҡарған Олег Ханов менән хәҙерге М. Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия театры художество етәксеһе Олег Ханов араһында ниндәй айырма бар?\n– Айырма? Бәлки, шундалыр: Кендекте уйнаған Олег Хановтың хәҙер тормош тәжрибәһе бар, әммә ул саҡтағы күп кенә дуҫтары, коллегалары донъяла юҡ. Кендектең күп кенә хыялдары тормошҡа ашманы, күп кенә икеләнеүҙәре хәүеф-хафаға әүерелеп иҫбатланды. Шул уҡ «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ»тың ул саҡтағы телевизион яҙмаһын алып ҡараһаң, ныҡ ҡыйын. Ә тормошҡа, кешеләргә ҡарашҡа килгәндә һаман да Кендектең сатҡылары миндә бар. Мин уның һымаҡ һаман да кешегә ышанып ҡарайым, сәскә сал ҡунһа ла, бер ҡатлылығым да һаман да йәшәй. Был сифатым, нишләптер, һаман да һаҡланып ҡалған. Алданаһың, ҡыйырһытылаһың, күп кенә күңел ҡайтыуҙары кисерәһең, былар һис тә көтмәгән кешеләрҙән килеп сыға. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, барыбер ҙә ышаныуым күберәк.\nМостай ағайҙың образы булараҡ Кендек, театрҙың образы булараҡ, минең бала сағыма тап килә. Ул үҙенең сабый саҡҡа хас эскерһеҙ ҡараштары менән таҙа, саф булып ҡалды. Уның сатҡылары әле булһын күңелемдә һаҡлана.\nҺеҙ был һорауҙы биргәс, авторҙың сәхнә әҫәрендәге ҡайһы бер фекерҙәре яңғырап киткәндәй булды. Унда Мостай ағай һуғышта күп кенә ирҙәрҙең ятып ҡалыуын һирәгәйгән, күп кенә урынында төптәре генә һерәйеп ултырған урманға тиңләй. Йәки булмаһа, Оло инәйҙең кешеләрҙең был донъяға яртылаш килеш кенә тыуыуы, ғүмере буйы үҙ яртыһын эҙләп йөрөүе, яратһа ғына үҙ яртыһын таба алыуы хаҡында әйткән һүҙҙәре. Йәки булмаһа, геройҙың таштар ҙа бергә ятҡанда оҙай ваҡыт һыуынмай ятыуы хаҡындағы фәлсәфәһе...\nМин иллюзиялар ҡорор йәштән үткәнмен, шуға күрә үҙемде етәксе тип тә әйтмәйем. Мин бары ошо йылдарға еткән ижад кешеһе. Етәкселек ваҡытлыса төшөнсә. Ғөмүмән, донъяла бөтә нәмә лә ваҡытлыса. Ғүмер үҙе лә. Тап шуның кеүек беҙ ҙә был донъяла ваҡытлыса ғына. Бәлки, бар нәмәнең дә шулай ваҡытлыса булыуында йәшәүҙең йәме барҙыр.\nӘгәр ҙә мин үҙемдең туплаған тәжрибәмде, уй-фекерҙәремде театрҙың ағышына һеңдерә алһам, йәштәргә ярҙам итә алһам, тәжрибәм менән бүлешә алһам, тамашасыны ниндәйҙер яңы әҫәрҙәр менән шатландырһам, туған телебеҙҙә яҙылған әҫәрҙәрҙе сәхнәгә сығарып, үҙ телебеҙҙе саҡ ҡына булһа ла байыта алһам, быны мин оло шатлыҡҡа тиңләр инем.\n– Профессиональ медицина дәүеренә тиклем йәшәгән элекке ҡанбабалар, халыҡ табиптары ауыр сиргә дусар булып, түшәккә йығылған кеше янына яңы тыуған сабыйҙы килтереп һалғандар. Был саҡта, әгәр ҙә сабый илаһа, сирленең янына әжәл килгән, тиҙҙән үләсәк, ә әгәр ҙә сабый йылмайһа йә көлһә, уның ғүмере бар тигәндәр.\nБыны мин ни өсөн иҫкә төшөрҙөм. Рәсәй Федерацияһының Мәҙәниәт министры булып эшләгән сағында Михаил Швыдкой Башҡортостанға килде һәм ҡайтыр алдынан биргән интервьюһында былай тине: «Бөтә урында ла таҙалыҡ, бөхтәлек, тәртип һаҡлана. Икмәк-тоҙ менән милли кейемдә ҡаршыланылар. Эйе, ҡапҡаларҙы төҙәтеп, буяп була, әммә балаларҙың йөҙөндәге ихлас йылмайыуҙы бер нисек тә ойоштороп булмай. Миңә һеҙҙең балаларығыҙҙың ихлас йылмайыуы, шатланып көлөүҙәре оҡшаны...»\nДонъяла, илдә ниндәй генә ҡатмарлы хәл-ваҡиғалар, иҡтисади көрсөктәр бармаһын, Аллаға шөкөр, беҙҙең балаларҙың йөҙөндә Михаил Швыдкой күргән сатҡылар бар. «Тамыр» балалар телерадиоканалында сығыш яһаусы балаларыбыҙҙың йөҙөндә лә бар ундай сағылыш. Бына һеҙҙең үҙегеҙҙең бала сағығыҙға әйләнеп ҡайтҡанда, уның ниндәй миҙгелдәрен бәхетле миҙгелдәр тип әйтә алыр инегеҙ?\n– Кешелек донъяһының, илебеҙ, милләттәштәребеҙ балаларының киләсәге юҡ, тип әйтеү дөрөҫ түгел. Ул бар, һәр быуындың үҙенең киләсәге бар. Беҙҙең Башҡортостан Ер шарының шундай урынында урынлашҡан, сөнки донъяның, ике ҡитғаның ептәре барыһы ла беҙгә килеп тоташҡан. Мәҫәлән, Израилды сүллеге лә, ҡарлы тауҙары ла, диңгеҙе лә бар, тип маҡтайҙар. Беҙҙә диңгеҙ юҡ. Әммә беҙ тәбиғәт кеше өсөн биргән йәшәү шарттары буйынса Израилдан һис тә кәм, насар урында йәшәмәйбеҙ. Ошондай илдә бәхетһеҙ киләсәге булмаған балалар булмайҙыр ул. Сөнки бәхетле тормош өсөн шарттарҙы тәбиғәт үҙе ҡуя.\n– Бәлки, бында шулай тип әйтеү ҙә урынлылыр: Аллаһы Тәғәлә киләсәге булмаған илгә, халыҡҡа балалар тыуҙырмай, тип. Әйтәйек, хатта яртышар миллион һум әсәлек капиталы түләп тә илебеҙ көтөлгән демографик шартлауға өлгәшә алманы. Ә бына совет осоронда, мәҫәлән, хатта балалар пособиеһы түләнмәгән осраҡта ла балалар күпләп тыуҙы...\n– Улай тип тә әйтергә мөмкин. Шул уҡ ваҡытта беҙҙең халыҡтағы ихласлыҡ, эскерһеҙлек киләсәккә мөкиббән китеп ышаныуҙы һаҡлағандыр. Беҙҙең быуын, беҙҙән һуңғы быуындар, бөгөн дә шулай, ауылдан ҡалаға килеп уҡып, эшкә төшөп, төпләнеп китте. Уларҙың күбеһе ауылдарынан сыҡҡан епте өҙмәй. Ә ҡайһылары өҙә. Бындай өҙөлөү милли тамырҙарҙан өҙөлөүгә алып килә.\nТыуған ауылынан тамырҙары өҙөлгәндәр өсөн төшөнсәләр ҙә, ҡиммәттәр ҙә икенсе төрлө һынланыш ала, үҙгәрә. Электрон мәғлүмәт саралары аша беҙгә сит ил психологияһы һеңдерелә. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, ауылдан килгән йәштәр ер, милләт менән бәйле булған ептәрҙе өҙмәй һаҡлай. Бына был да, минеңсә, киләсәккә өмөт менән ҡарарға ярҙам итәлер.\nМинең аңлауымса, баланың иң бәхетле баласағы шунда: әгәр ҙә уның атаһы менән әсәһе янында булһа, әгәр ҙә атаһы менән әсәһе уны үҫтереп, тыуған ояһынан осороп ебәрһә. Баланың бәхете өсөн атай менән әсәйҙең ниндәй булыуҙары ла мөһим түгелдер. Бала үҙенең ошо бәхетле осорон үткәргәндән һуң артабан ул үҙ юлын үҙе һайлай. Аллаһы Тәғәлә уға тормош юлын Үҙе күрһәтә. Ләкин тормошта төрлө хәлдәр була, атай менән әсәй айырылышып та ҡуя. Бындай осраҡта ла улар үҙҙәре айырылышһа ла, балаларынан айырылмайынса үҙ-ара, рухи ептәрҙе һаҡларға тейештер.\n– Һеҙ Кендек ролен башҡарған саҡта беҙ бөтөнләй башҡа төрлө йәмғиәт ҡоролошонда йәшәй инек. Һеҙ әйтмешләй, хәҙер төшөнсәләр ҙә, мәғәнәләр ҙә, идеологиялар ҙа, ҡиблалар ҙа үҙгәрҙе. Беҙ ул ҡоролош менән бик күп күренештәрҙе юғалттыҡ. Күбебеҙ шул заманда тәрбиәләндек һәм ул заманда алған ҡиммәттәребеҙ хәҙерге заман өсөн яраҡһыҙ. Һеҙ ул заманды, ул ҡиммәттәрҙе юғалтыуҙы нисек кисерҙегеҙ?\n– Был йәһәттән минең атайым һәм ҡайным иҫкә төшә. Атайым Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, Көнсығыш фронтта ҡатнашҡан. 1945 йылдың август айында Японияға ҡаршы һуғыш асылғас, хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашҡан. Шунда партия сафына ингән. Ҡайным ғүмер буйы органдарҙа эшләгән «ҡыҙыл коммунист». Коммунист булғас, улар барыһы ла ҡыҙыл булырға тейеш, әммә һуңғы йылдарҙа коммунистарҙың төрлө шарттарға яраҡлаша белеүенә, һәр нәмәнән файҙа эҙләүенә, яуапһыҙлығына бәйле башҡа сифаттары асыла башлағас, ысын коммунистарҙы «ҡыҙыл коммунист» тип атай башлағайнылар.\n«Ҡыҙыл коммунист»ар коммунизм идеологияһына Аллаһҡа ышанғандай ышанып йәшәне. Ҡайным минең Михаил Шолоховтың «Күтәрелгән сиҙәм»ендәге Семен Давыдов һымаҡ кеше булды. Рухи революция булғас, атайымдың да, ҡайнымдың да илағаны күҙ алдымда. «Эй, балам, – тине ҡайным. – Мине ғүмер буйы алдатып йөрөткәндәр икән...»\nИжтимағи ҡоролоштоң үҙгәреүе, социализмдың емерелеүе ҡайным өсөн оло фажиғәгә, тетрәнеүгә әүерелде. Атайым да, ҡайным да тормоштан шундай эске фажиғә, йәмәғәтселеккә үпкә менән киттеләр. Уларға ҡарағанда йәшерәк быуынға ҡараған мин дә коммунист булдым, миндә лә яҡты киләсәккә, коммунизм идеяларына ышаныу бар ине. 1989 йыл мин партиянан сыҡтым, 1991 йылда коммунистар партияһы тарҡалды. 1988 йылдарҙа демократлаштырыу, коммунистарҙы фашлау маҡсатында радикал демократтарҙың митингтары башланды. Мин үҙебеҙҙең райкомдың идеология секретарын шул митингта күреп ҡалдым. Ул сығыштарҙы ситтән генә ҡарап тора. Яланғас ғәйеп ташлауҙарға ҡаршы сығып бер һүҙ ҙә әйтмәй. Ҡасандыр миңә үҙенең инаныуы буйынса дөрөҫ һүҙҙәр әйткән һәм был осраҡта боҫоп торған идеология секретары бар икән, минең ышанысым ҡаҡшаны һәм ғариза яҙып партия сафынан китергә мәжбүр булдым.\nУл ваҡытта «Агитатор блокноты» тигән журнал бар ине. Шунда бик күп интервьюлар баҫылып сыҡты. Ул саҡтағы Башҡорт дәүләт академия театры етәксеһе Рифҡәт Исрафиловтан: «Бына һеҙҙең артисығыҙ Олег Ханов партиянан сыҡҡан. Быға нисек ҡарайһығыҙ?» тип һорағағандар. «Кешелә эске иреклелек булырға тейеш, бигерәк тә ижад кешеһендә. Әгәр ҙә ул шундай ҡарарға килгән, был уның ҡарары. Был етди ҡарар һәм быға ул тота килеп килмәгән, мин уны бик яҡшы беләм...» тигән Рифҡәт Вәкил улы. Уның был һүҙҙәре журналда баҫылып сыҡҡаны хәтерҙә.\n– Илдә барған үҙгәрештәр, ижтимағи ҡоролош алмашыныуы шәхсән һеҙҙең тормошоғоҙҙа ниндәй сағылыш тапты. Шағир Дамир Шәрәфетдиновтың шундай шиғыр юлдары бар: «Тик шуныһы, көтөү боролғанда алға сыға малдың аҡһағы...» Ысынлап та, шиғыр юлдарында әйтелгәнсә, туп-тура барған көтөү 180 градусҡа боролоп, килгән яғына табан йүнәлһә, иң артта һөйрәлеп барған аҡһаҡ һыйыр иң алда булып сыға ла инде. Беҙҙең илдә лә тап шундай хәл күҙәтелде лә инде, йәғни үҙгәртеп ҡороу байрағын тотоп алда барыусылар ана шул аҡһаҡ һыйырҙы хәтерләтте лә инде...\n– Мин был һынылышҡа әҙер инем. Әгәр ҙә формация алмашына икән, был осраҡта яҡшы яҡҡа үҙгәреш булыуы мөһим. Әммә мин Ельцин дәүерендә шул тиклем болғансыҡ ваҡыт килерен күҙ алдына ла килтерә алмағайным. Шахтерҙарҙың нисек итеп күперҙә ултырғанын иҫләйһегеҙме? Мәскәүҙә ил башлығы Аҡ йортто аттырҙы. Унда халыҡ һайлап ҡуйған депутаттар ултырыуын иҫәпкә алғанда, был атыуҙарҙың кемгә ҡаршы төбәлгәнен дә аңларға була. Ул ваҡытта һумдың хаҡы бар ине әле, өс миллиард һумдың Чечняла күҙ менән ҡаш араһында юҡҡа сығыуы ваҡиғалары. «Шайтан белһен ул аҡсаларҙың ҡайҙа булғанын», тип телевизор аша Ельцин сығыш яһауы йә булмаһа самолетта йоҡлап ятыуы, йә булмаһа иҫерек килеш оркестр менән дирижерлыҡ итеүе ил өсөн ер тишегенә инеп китерлек оят булды. Ә Ельцин иһә үҙе һис кенә лә ояла белмәне.\nУл ваҡытта һәр кем мөмкин булған һәм булмаған юл менән үҙен матди яҡтан тәьмин итеп ҡалырға тырышты. Шул маҡсатта оло илебеҙ ҙур баҙар майҙанына әүерелде. Тап шул ваҡытта интеллигенция вәкилдәре, уҡытыусылар, табиптар эш урындарын ҡалдырып «челнок» булып китте. Был заманда барыбыҙға ла матди яҡтан бик ауырға тура килде. Мин, мәҫәлән, был осорҙоң улымда сағылыш тапмауын теләнем һәм уға уҡып сығырға мөмкинлек тыуҙырырға тырыштым.\n– Беҙ балаларҙы замандың шундай шаңдауҙарынан араларға тырышһаҡ та, һуңынан улар үҙ аллы тормош юлына баҫҡас, барыбер улар менән осраша инде ул. Беҙ, балаларыбыҙҙы үҙебеҙҙең дауамыбыҙ, киләсәгебеҙ итеп күрергә теләйбеҙ. Күңелдә киләсәккә ҡарата өмөт булмаһа, йәшәүе лә ҡыйын бит әле, Олег Закир улы. Шулай түгелме?\n– Беҙ «Иртәгә яҡшы буласаҡ» тигән өмөт менән йәшәнек. Шул уҡ ваҡытта иртәгә яҡшы булыуы хаҡына бөгөнгөнөң ауырлыҡтарына, етешһеҙ тормошҡа күнә лә инек. Аллаға шөкөр, улыбыҙ әсәһе менән икебеҙҙең өмөт-ышанысты аҡланы. Уҡып бөткәс, кандидатлыҡ диссертацияһы яҡланы, хәҙер ул медицина фәндәре докторы. Өйләнде, ейәнебеҙ ҙә, ейәнсәребеҙ ҙә тыуҙы, улыбыҙ әле Өфөлә 6-сы дауаханала эшләй.\nМин бының менән нимә әйтергә теләйем: ошо ауыр һынылыш мәлендә намыҫын һатмаған кешеләр балалары өсөн нимәлер эшләп ҡалырға тырышты. Ә күптәр тиҙ генә яңы заманға яраҡлашып алды.\n– Тормош гел былай барһа, интеллектуаль хеҙмәт, намыҫлылыҡ, әхлаҡлылыҡ төшөнсәләре баһаланмаһа, йәшәүҙең дә ҡыҙығы ҡалмай...\n– Әлбиттә, тормош гел былай бармаясаҡ. Әлеге көндә лә һиҙелмәйенсә генә революция бара. Мостай ағайҙың «Ел сыҡһа, иң тәүҙә еңел сүп өҫкә күтәрелә»” тигән һүҙе бар ине. Ысынлап та, хәҙер еңел сүп осоп бөткәндән һуң аҫта ятҡан төп өлөш яйлап-яйлап күренә башланы. Хәҙер беҙгә ҡарата төрлө санкциялар белдерелә башлағас, төшөнсәләрҙе үҙ исеме менән атау мөмкинлеге барлыҡҡа килде. Кисә генә ҡыл да ҡыбырҙатмайынса, һауанан, елдән байлыҡ туплау мөмкин булһа, бөгөн иһә аҡсаны тик эшләп кенә табып булыуы асыҡлана.\n– Һеҙҙҙең менән килешәм. Был йәһәттән бер теорияға оҡшаш фекерҙе лә килтереп үтергә булыр ине: әгәр ҙә йыйылған байлыҡ, тупланған аҡса интеллектуаль кимәл менән нығытылмай икән, тиҙ арала юҡҡа сыға, яна...\n– Эйе, сөнки тормош барыһын да, бар нәмәне лә үҙ урынына ҡуя. Барыбер ҙә гәрәбә ҡомдан, бойҙай ҡырағай һолонан (әвсүктән) айырыла.\n– Урлау, талау, алдау юлы менән байыған олигархтар барыбер юҡҡа сығасаҡ, алғы планға ысын эшмәкәрҙәр киләсәк, тиһегеҙ инде?\n– Эйе, тик быны аңлау һәм хәҡиҡәткә өлгәшеү өсөн дә бик күп йылдар үтеүе мотлаҡ булды. Мин ошондай заманға эләктем, шуның арҡаһында ижади потенциалымды тулыһынса аса алманым, тигән үкенеү тойғолары кисермәйем. Киреһенсә, миңә бындай һынылыш йылдары үҙемде төрлө планда һынап ҡарау мөмкинлеге бирҙе. Мин Мәскәүҙә Константин Райкин менән «Сатирикон» театрында эшләп алдым, Рифҡәт Исрафилов менән 9 йыл Ырымбурҙа урыҫ театрында эшләнем.\nБеҙҙең башҡорт театры тарихында башҡорт театры актерының урыҫ театрында уйнағаны юҡ. Ике телле актер булыуҙың ауырлыҡтары ла етерлек. Сөнки башҡорт сәхнәһе өсөн ҡулайлашҡан телмәр аппараты менән урыҫ сәхнәһенекенән ныҡ айырыла. Мин был айырманы үтә алдым һәм үҙемдең диапазонымды киңәйттем.\n«Сатирикон»ға килгәс йыл ярым буйы мин студент һымаҡ урыҫ сәхнә теленә өйрәндем. Минең бәхеткә ул саҡта «Сатирикон»ға Роберт Стуруа килеп «Гамлет»ты ҡуйҙы. Миңә Полоний ролен бирҙеләр. Константин Райкин «ГИТИС»тан ике сәхнә теле белгестәрҙе саҡырҙы. Мин улар ҡарамағанда сәхнә телмәре менән шөғөлләндем.\n– Хәҙер шоуҙар заманы. Тормош бер төрлө, ә театр бөтөнләй икенсе принциптар буйынса йәшәй. Хатта комедияларҙа ла, мюзиклдарҙа ла театр әхлаҡ ҡанундарына ҡаршы килмәй. Беҙҙең театрҙар был ауыр заманды нисек йырып сыға алды, тип уйлайһығыҙ? Театрҙың тормошто үҙгәртә алырлыҡ потенциалы бармы?\n– Совет осоронда театр идеологияның бер ҡәлғәһе булараҡ хеҙмәт итте. Театр ҡоро пропаганда менән генә шөғөлләнмәне, ә ысын мәғәнәһендәге художестволы әҫәрҙәр тыуҙырып, халыҡтың аңына сафлыҡты, намыҫлылыҡты, илеңә тоғро булыуҙы һеңдерергә тырышты. Бигерәк тә Бөйөк Ватан һуғышы йылдарынан һуң илебеҙҙең рухын, көсөн, матурлығын, булмышын халыҡҡа еткереү ролен үтәй ине. Был осорҙа иҫ киткес матур спектаклдәр ҡуйылды. Шул уҡ «Оҙон-оҙаҡ баласаҡ»ты ғына алайыҡ. «Әсәләр көтәләр улдарын», «Гармунсы дуҫ», «Ярлыҡау», «Айгөл иле» һ.б. Республиканың башҡа театрҙарындала күпме матур спектаклдәр тыуҙырылды.


Кәңәшләшеү һөҙөмтәһеҙ ҡалмаҫ » Табын\nКәңәшләшеү һөҙөмтәһеҙ ҡалмаҫ\n28 апреля 2017 йыл | Ауыл хужалығы\nЯҙғы баҫыу эштәре башланыр алдынан кәңәшләшеп алыу матур йолаға әүерелгән. Фекер туплау, кәмселектәрҙе асыҡлау, етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү буйынса аныҡ саралар күреү фарыз. Ошоларҙы күҙ уңында тотоп 22 апрелдә Ленин исемендәге – "ШЭ Р.В.Мөьминов” крәҫтиән-фермер хужалығы базаһында яҙғы баҫыу эштәренә арналған район семинар-кәңәшмәһе булып үтте. Уның эшендә район хакимиәте башлығы\nР. Бохаров, уның ауыл хужалығы буйынса урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы Р.Аҡбашев, "Россельхозцентр” ДБУ-һы филиалы етәксеһе урынбаҫары, БР Ауыл хужалығы министрлығының Ғафури районы буйынса кураторы Р.Баһауетдинов, "Агротехника” ЯСЙ-е, "Башгибрид” ЯСЙ-е, "Сингента” ЯСЙ-е вәкилдәре, Яңғыҙҡайын ауыл биләмәһе башлығы Ғ.Фәйезов, ауыл хужалығы бүлеге белгестәре, хужалыҡ етәкселәре, урта звено белгестәре, фермерҙар ҡатнашты.\nСеминар-кәңәшмә хужалыҡтың ырҙын табағынан башланды. Хужалыҡ етәксеһе Р.Мөьминов сарала ҡатнашыусыларҙы эшмәкәрлектәре менән ҡыҫҡаса таныштырып үтте: 2670 гектар майҙанда һөрөнтө ерҙәре булып, шуның 600 гектарын ужым культуралары биләй. Быйыл 430 гектарҙа яҙғы бойҙай һәм арпа, 140 гектарҙан ашыу майҙанда көнбағыш һәм шәкәр сөгөлдөрө (570 га) сәсергә планлаштыралар. Культураларҙың һуңғыһының килемле булыуын иҫәпкә алып, уның сәсеүлек майҙандарын йылдан-йыл арттыра баралар. Шулай уҡ баҫыуҙарҙы тейешенсә эшкәртеү өсөн техника ла заманса булырға тейеш, улары ла әленән-әле яңыртып торола. Бында дүрт циклдан торған сәсеү әйләнеше булдырылған. Артабан етәксе ауыл хужалығы культураларын үҫтереүҙең заманса технологияларын иҫәпкә алып, үҙҙәрендә иген культуралары, "татлы тамыр” майҙандарын эшкәртеү хаҡында бәйән итте.\nЫрҙын табағы майҙансығының иң күренгән урынында хужалыҡ эшмәкәрлегенең төп күрһәткестәре сағылдырылған ҙур таблица урынлаштырылған. Унда алда килтерелгән һәм ошондай күрһәткестәр яҙылған: тракторҙар – 17 берәмек, иген һәм шәкәр сөгөлдөрө комбайндары 3-әр иҫәпләнә. Һыйыр малдары 800 башҡа еткерелгән, һауын һыйырҙары 190 баш. Хужалыҡта 30 кеше эшләй.\nАртабан "Гостехнад-зор”ҙың район инспекцияһы начальнигы С.Лукин хужалыҡтарҙа үткән техник тикшереүгә йомғаҡ яһап, нигеҙҙә район буйынса тракторҙарҙың 70 проценты уны уңышлы үтеүен билдәләп үтте. Ә ҡалғандарына яҙғы баҫыу эштәре башланғансы билдәләнгән етешһеҙлектәрҙе бөтөрөргә кәрәклеге әйтелде. Техник тикшереү үтмәгән бер генә техника ла баҫыуға сығырға тейеш түгел, был талап ҡәтғи үтәлергә тейеш, тине ул.\nЙыйылыусыларға баш агрохимик И.Хөснийәров та үҙ йүнәлеше буйынса мәғлүмәт еткерҙе, шулай уҡ баҫыу паспорттарын эшләү буйынса хужалыҡтар етәкселегенең иҫтәренә төшөрөп үтте.\nСеминарҙа ҡатнашыусылар, айырыуса йәш фермерҙар өсөн Р.Баһауетдиновтың сығышы бик тә фәһемле булды. Башта ул яңы технологияларҙы индереү менән бәйле, "Р.В.Мөьминов” хужалығындағы ыңғай үҙгәрештәрҙе барлап үтте. Башаҡ тос булһын өсөн сәсеүлектәрҙе лә, ерҙе лә ашлап, ҡоротҡостарҙан һәм төрлө сирҙәрҙән һаҡлап эш итергә кәрәк, тине ул. Ә ваҡытыңды һәм көсөңдө бушҡа сарыф итмәҫ өсөн ниндәй препарат алырға кәрәклеген белер өсөн орлоҡтарға фитоэкспертиза уҙғарырға кәрәк. Шулай уҡ химияның үҫентеләрҙе һаҡлауын, ә биология үҫешенә булышлыҡ итеүен оноторға ярамай. Тимәк, ниндәйҙер препарат һатып алғанда башҡа йүнәлеште лә күҙ уңынан ысҡындырырға ярамай. Ашлама индергәндән һуң үҫентеләр һис шикһеҙ ҡуйырып үҫеп китәсәк, сүп үләндәре үҫешә алмаясаҡ, тине сығыш яһаусы.\nРайон хакимиәте башлығы Р.Бохаров алда сығыш яһаусыға ҡушылып, хужалыҡтың һәйбәт һөҙөмтәләргә өлгәшеүендәге уңыштарын һыҙыҡ өҫтөнә алды, әммә тағы ла юғарыраҡ күрһәткестәргә өлгәшеү өсөн эш темпын тағы ла ҡыҙыулатырға кәрәклеген әйтте. Бының өсөн мөмкинлектәр бар: техника паркы яңыртыла, ауыл хужалығы культураларын эшкәртеү йәһәтенән йыш ҡына яңы технологияларҙы үҙләштереү үҙ сиратында һөҙөмтәһен бирмәй ҡалмай. Һәм бында коллектив та ойошҡан эшләй. Ә алда билдәләнгән "химия-биология” берлеген хужалыҡ етәкселәре күҙ уңынан ысҡындырырға тейеш түгел, тине Рәмил Зәкәриә улы. Район башлығы был тәңгәлдә "Восход-СТ” ЯСЙ-е аграр предприятиеһын миҫалға килтереп үтте. Былтыр был йәмғиәт шәкәр сөгөлдөрө плантацияларына "биология”ны индергәйне, ике аҙна үтеүгә үҫентеләр күҙгә күренеп күтәрелде. Һөҙөмтәлә, хужалыҡ "татлы тамыр”ҙан бик яҡшы уңыш алды. Быйыл иһә ҡайһы бер йәш фермерҙар (Рәжәпов, Садаев) был төшөмлө культураны сәсергә планлаштыра. Уйлағандары тормошҡа ашһын, башта билдәләп үтелгән ойошмалар вәкилдәре был хужалыҡтарға аныҡ ярҙам күрһәтеү мөмкинлектәрен ентекле аңлатып үттеләр. Шулай уҡ был тәңгәлдә "Сатурн”, "Восход-СТ”, "Урожай”, "Тахтаров” хужалыҡтары менән тығыҙ хеҙмәттәшлек итеүҙәрен билдәләнеләр.\nАртабан семинарҙа ҡатнашыусылар хужалыҡтың орлоҡ келәтендә булып, унда яҙғы сәсеүгә әҙерләнгән бөртөклө культураларҙы: "Прерия” һәм "Саша” сортлы арпа, "Тобольская” бойҙайы орлоҡтарын ҡараны. Был элиталы орлоҡтарҙың тәүгеһен һәм һуңғыһын – былтыр, ә "Саша”ны быйыл һатып алғандар.\nМайҙансыҡта ауыл хужалығы техникалары һәм машиналары тигеҙ рәт булып урынлаштырылғайны, хужалыҡ етәксеһе улар менән дә ентекле таныштырып үтте.\nРайон хакимиәте башлығы Р.Бохаров семинар-кәңәшмәгә йомғаҡ яһап, уға һәйбәт баһа бирҙе. Уның һәр кемгә, бигерәк тә йәш фермерҙарға файҙалы һәм фәһемле булыуын билдәләп үтте. Яҙғы баҫыу эштәренә старт бирелеү менән уны үҙ ваҡытында башлап, сифатлы итеп башҡарып сығыу өсөн төп талап – яңы технологияларҙы үҙләштерергә кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды. Шул ваҡытта түккән көстөң һөҙөмтәһе булмай ҡалмаҫ.


18 сентябрҙә үтәсәк Берҙәм тауыш биреү көнөндә Башҡортостанда ике мең самаһы депутат һайланасаҡ\nБыл турала республиканың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев сәйәси партияларҙың төбәк бүлексәләре етәкселәре менән осрашыуҙа белдерҙе. Төбәк халҡы Дәүләт Думаһына һәм 8 ҡала округ советына, ә 12 районда 41 ауыл биләмәһенә депутаттар өсөн тауыш бирә.\nБерҙәм тауыш биреү көнөндә республикала 69 территориаль һайлау, 3 420 участка комиссиһы, шул иҫәптән ваҡытлыса килгән граждандар өсөн 38 урында һайлау пункты ойошторола. Быйылғы компанияның төп үҙенсәлектәренә килгәндә, күҙәтеүселәр исемлеге партиялар тарафынан алдан тәҡдим ителергә һәм журналистарҙы мотлаҡ аккредитациялау талап ителә. Бынан тыш, автоуҙыштар демонстрацияларға, ә палатҡа ҡаласыҡтары пикеттарға тиңләнә. Бер үк ваҡытта фирҡәләр йылдың төп сәйәси ваҡиғаһына әҙерләнеүен дауам итә.


“Һаҡаллы төҙөлөш”тәрҙе нимә көтә? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Һаҡаллы төҙөлөш”тәрҙе нимә көтә?\n“Һаҡаллы төҙөлөш”тәрҙе нимә көтә? 13.02.2019 // Йәмғиәт\nЯңыраҡ Иглин районы хакимиәтендә алданған өлөшсөләр менән сираттағы осрашыу үтте. Унда район хакимиәте башлығы Николай Самойленко, төҙөлөп бөтмәгән биш объекттың конкурс идарасылары һәм төҙөлөш компаниялары вәкилдәре, “Төҙөлөш объекттарына ярҙам итеүсе төбәк операторы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенән Руслан Рәхмәтуллин ҡатнашты. Сара барышында төҙөлөштөң бөгөнгө хәле ҡаралды.\n“БашСтройКомплект” йәмғиәте вәкиле белдереүенсә, апрелдә уларҙың объектында һуңғы эштәр башланасаҡ, уның өсөн ике миллион һум самаһы аҡса бүлеү ҡаралған. Майҙа иһә уны файҙаланыуға тапшырырға йыйыналар.\n“БашЛСТК” йәмғиәтенең конкурс идарасыһы, тулы тикшереү уҙғарғандан һуң, 142 өлөшсө барлығын асыҡлаған. Бөгөн район хакимиәтендә кредиторҙарҙың йыйылышы тағы ла үтәсәк. Сарала уларға торлаҡ-төҙөлөш кооперативына инергә тәҡдим ителәсәк. Төбәк операторы вәкиле белдереүенсә, әлеге ваҡытта буласаҡ инвестор менән бөтә варианттарҙы ҡарап, объектты тамамлауҙа ҡатнашыу мөмкинлеген өйрәнә.\n“Стройтрейдинг” йәмғиәте мәғлүмәттәре буйынса, “Юлдаш” торлаҡ комплексы файҙаланыуға әҙер. Әлеге мәлдә төҙөлөштөң тамамланыуы хаҡында документ алыу маҡсатында Башҡортостандың Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитетына мөрәжәғәт иткәндәр. Дәүләт комитеты комиссияһы, урынға сығып, төҙөлөш объектын ҡарағандан һуң ғына, был йорттоң мәсьәләһе финиш һыҙығына сығасаҡ.\n“Союз-строй” йәмғиәтенең проблемалы төҙөлөшө буйынса ла инвестор табылған. Тиҙҙән уны Төбәк операторына тәҡдим итәсәктәр. Әле мәсьәләне хәл итеү буйынса барлыҡ юлдар ҙа ҡарала. “Стройиндустрия” йәмғиәте йорттарына иһә экспертизаны өсөнсө тапҡыр үткәреүҙәре лә ихтимал. Уның һөҙөмтәләре буйынса “һаҡаллы төҙөлөш”төң дә яҙмышы хәл ителәсәк.\nБылтыр республика буйынса проблемалы 33 төҙөлөш объекты рәсми теркәлгән. Алданған ике меңдән ашыу өлөшсө фатир ала алмай ыҙалай. “Госстрой” ойошмаһы мәғлүмәттәре буйынса, әлеге мәлдә “Миловка паркы” (төҙөүсеһе – “КилСтройИнвест” йәмғиәте), “Көмөш шишмә” (төҙөүсеһе – “Крона” йәмғиәте), “Яңы Булгаков” (төҙөүсеһе – “СтройВертикаль”) торлаҡ комплекстары, Өфө ҡалаһында Әхмәтов урамындағы, Нефтекамала 25-се биҫтәләге (төҙөүсеһе – “Интеграл” йәмғиәте), Стәрлетамаҡта “Башстрой” йәмғиәте йорттары ошо исемлеккә инә. Зыян күргән граждандарҙың 50 процентынан күберәге ошо төҙөлөштәрҙә “янған”.\nБашҡортостан прокуроры Андрей НАЗАРОВ:\n– Өлөшсөләр хоҡуғын боҙоу ҙур мәсьәлә булып ҡала. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, “һаҡаллы төҙөлөш”тәрҙең бөтәһендә лә хәлдең ыңғайға үҙгәреүе күҙәтелмәй. Беҙҙең иҫкәртеүҙәрҙән һуң республика Хөкүмәте зыян күргән граждандарҙың торлаҡтарын төҙөп бөтөү буйынса “юл карталары”на үҙгәрештәр индерҙе, норматив база камиллаштырылды, законһыҙ рекламаға сик ҡуйылды.\nШулай булһа ла, күҙәтеү органдарына торлаҡ комплекстары төҙөлөшө барышында асыҡланған мәсьәләләргә ҡағылышлы мәғлүмәттәрҙе бер-береңә еткереп, тығыҙ хеҙмәттәшлек итергә кәрәк. Был иһә проблеманы башынан уҡ контролгә алыуға булышлыҡ итәсәк, ә төҙөүсе бөлгөнлөккә төшкәндән һуң түгел.


Өфөлә август айында үткән вакансиялар йәрминкәләрендә 3200 кеше ҡатнашҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөлә август айында үткән вакансиялар йәрминкәләрендә 3200 кеше ҡатнашҡан\n16:00, 3 сентября 2012 Иҡтисад\nӨфөлә август айында үткән вакансиялар йәрминкәләрендә төрлө милек фомаһындағы 150-нән ашыу ойошма һәм предприятие ҡатнашҡан.\n«Башинформ» агентлығына Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенән хәбәр итеүҙәренсә, эш тәҡдим итеүселәр йәмғеһе 4500-ҙән ашыу буш эш урыны тураһында мәғлүмәт менән таныштырған.\n— Өфөлә август айында ойошторолған вакансиялар йәрминкәләрендә дөйөм алғанда 3200 кеше ҡатнашты. Улаҙан 700 кеше предприятие һәм ойошма вәкилдәре менән әңгәмәләшеү һөҙөмтәһендә эшкә саҡырыу алды, — тип хәбәр итте Өфөнөң Халыҡ мәшғүллеге үҙәгенең предприятиелар менән бәйләнештәр бүлеге начальнигы Ирина Турчина.\nТеги: вакансиялар йрминкәһе,халыҡ мәшғүллеге


Силәбе өлкәһендә башҡорт спортсыһы Вил Абдуллин тураһында китап сыҡҡан // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиләбе өлкәһендә башҡорт спортсыһы Вил Абдуллин тураһында китап сыҡҡан\n17:46, 24 сентября 2013 Йәмғиәт\nСиләбе өлкәһенең башҡорт ауылы Ҡоншаҡта «Спорт өсөн тыуған кеше» китабының презентацияһы үтте. Китап башҡорт спортсыһы, районда беренсе саңғы ярышы буйынса СССР спорт мастеры, тренер, педагог Вил Абдуллиндың тыуыуына 80 йыл тулыуға ҡарата яҙылған. Ул районды төрлө спорт олимпиадаларында лайыҡлы танытҡан йөҙҙән ашыу талантлы спортсылар тәрбиәләгән.\nТренерҙың улы Фуат Абдуллин китаптың дәртләндереүсеһе һәм инициаторы булып тора. Биографик баҫманың авторы һәм мөхәррире Лилиә Девальд.\nПрезентацияға төрлө йылдарҙағы спорт ветерандары, тренерҙар, спортсылар, райондың башҡорттар Ҡоролтайы активистары һәм Вил Абдуллиндың дуҫтары йыйылғайны. Вил Вәғиз улының коллегалары уның спортҡа тоғро булыуы, педагог талантына эйә булыуы хаҡында йылы хәтирәләре менән уртаҡлаштылар.\nРайон етәкселеге исеменән район башлығының социаль мәсьәләр буйынса урынбаҫары Гөлбаныу Йәнтурина тәбрикләү һүҙе менән сығыш яһаны. Абдуллиндар ғаиләһе архивынан күп кенә фотолар күрһәттеләр. Район мәҙәниәт йорто Ижад йорто менән берлектә үҙешмәкәр концерт номерҙары менән сығыш яһаны, тип хәбәр итә Силәбе өлкәһендә Башҡортостан Республикаһы даими вәкиллегенең матбуғат сәркәтибе Михаил Хәбиров.\nТеги: төбәктәрҙә башҡорттар,спорт


РФ Президентының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе хеҙмәткәрҙәре Әлшәйҙә консультациялар үткәрҙе // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРФ Президентының йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе хеҙмәткәрҙәре Әлшәйҙә консультациялар үткәрҙе\n13:48, 28 мая 2012 Йәмғиәт\nРәсәй Федерацияһы Президентының Башҡортостан Республикаһындағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе хеҙмәткәрҙәре Әлшәй районының Аксен һәм Шафран ауылдарында граждандарҙы ҡабул итте. Урындағы халыҡҡа ҡабул итеү бүлмәһенең, БР Прокуратураһының, Рәсәй Юристар ассоциацияһының һәм Дәүләт торлаҡ инспекцияһының хеҙмәткәрҙәре консультациялар бирҙе.\n«Башинформ» агентлығына Президенттың ҡабул итеү бүлмәһенең матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, кешеләрҙең һорауҙарын хәл итеү, урындағы халыҡтың проблемаларын асыҡлау һәм уларға властарҙың реакцияһын билдәләү сәфәрҙең төп маҡсаты булған. Мөрәжәғәт иткән 74 граждандың барыһына ла Рәсәй ҡануниәтенә ярашлы аңлатмалар бирелгән. Ялыуҙар буйынса тикшереүҙәр үткәреләсәк.\nБелгестәр иң тәүҙә Аксен ауылы халҡын ҡабул иткән. Власть вәкилдәренә ауыл эшсәндәре төрлө проблемалары менән мөрәжәғәт иткән. Терәк-хәрәкәт аппараты зарарланған ике йәш инвалид торлаҡ шарттарын нисек яҡшырта алыуҙарын белешергә килгән. Аксен ауыл хужалығы техникумы директорын иһә уҡыу йорто янында бер ҡаршылыҡһыҙ алкоголле эсемлектәр һатылыуы борсой. Церебраль фалиж менән сирле ҡыҙҙың әсәһе 10 йыл дауамында торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта тороуы һәм исемлектә һәр ваҡыт беренсе булыуы хаҡында һөйләне. Пенсионерҙарҙы иһә пенсияны нисек иҫәпләүҙәре ҡыҙыҡһындыра.\nТөштән һуң юристар Шафран ауылында үҙ эшен дауам итте. Урындағы халыҡты иң элек һыу мәсьәләһе борсой. Асыҡланыуынса, һыу менән эштәр бер ҙә шәптән түгел. 100 йыл элек төҙөлгән коммуникациялар бөтөнләй туҙған, шуға күрә слесарҙарға торбаларҙы йүнәтергә, ошоноң арҡаһында даими һыуҙы һүндерергә тура килә. Уҙған йылдан алып «Водоканал»дың вәкәләттәре ҡасаба хакимиәтенә күскән, йәғни ремонт, кәрәкле деталдәр һатып алыу бурысы муниципалитет хеҙмәткәрҙәренең елкәһенә ятҡан, әммә был эштәрҙе финанслау ҡаралмаған. Бынан тыш, Шафран халҡы ауылда медицина хеҙмәткәре булмауы тураһында хәбәр итте, уларға медицина ярҙамы алыр өсөн район үҙәге Раевкаға йөрөргә тура килә.\nБилдәләп үтәйек, РФ Президентының БР-ҙағы йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһе хеҙмәткәрҙәре бындай сараларҙы беренсе тапҡыр ғына ойоштормай. Практиканан күренеүенсә, район халҡы белгестәрҙе түҙемһеҙләнеп көтә, уларҙың проблемалары хәл ителәсәк йә иһә әҙ булһа ла алға китеш буласаҡ, тип өмөтләнә.\nавтор: Тимур Рәхмәтуллин


Яңы йылды яңы өйҙә ҡаршылаясаҡтар\n26 Декабрь 2018, 13:39\nБишбүләктән Камалетдиновтар ғаиләһе яңы өйҙә беренсе тапҡыр шыршы ҡуясаҡ hәм байрам табыны ҡорасаҡ.\nЯңы йылды үҙ проектын hәм зауығың буйынса төҙөлгән йортта ҡаршылау — ҙур шатлыҡ. Ғаилә 23 ноябрҙә күсенгән. Yҙҙәренең хыялдағы йортон төҙөргә Гөлфиә Илдус ҡыҙы менән Вадим Ильяс улына «Башҡортостан Республикаһында ауыл хужалығын үҫтереү hәм ауыл хужалығы продукцияһы, сеймал hәм аҙыҡ-түлек баҙарын яйға һалыу дәүләт программаһының «Башҡортостан Республикаһы ауыл территорияларының тотороҡло үҫеше» ярҙамсы программаһы ярҙам иткән, улар уға 2015 йылда ҡушылған. Йәш белгестәргә торлаҡ төҙөү өсөн бер миллион һигеҙ мең һумлыҡ сертификатты май айында тапшырғандар.\nВадим Ильяс улы менән Гөлфиә Илдус ҡыҙы Камалетдиновтар тыумыштары менән Айыт ауылынан.\n— Хеҙмәт юлымды мин 2010 йылда Йылбулаҡ-Матвеевка ауылының «Теремок» балалар баҡсаһында тәрбиәсе булып башланым. Эшкә юлда осраған машиналар менән йөрөнөм, — тип һөйләй Гөлфиә Илдус ҡыҙы.\nБына шул ваҡытта ул беренсе тапҡыр «күсмә» тормыштоң бөтә ауырлыҡтарын үҙ елкәһендә татый. Унан һуң еңел автомобиль йөрөтөү таныҡлығы ала, эшкә барып етеү еңелейә. Биш йыллыҡ михнәт шулай уҙа. Штат ҡыҫҡартылыу сәбәпле, Гөлфиә Камалетдинова эш эҙләргә мәжбүр була. Ул Бишбүләк ауылының «Торнаҡай» балалар баҡсаһына эшкә урынлаша, ә кисен уны ире hәм кескәй ҡыҙы көтөп торған өйөнә ҡайта. Ире Вадим Ильяс улы Айыт ауылы табиплыҡ амбулаторияһында ашығыс ярҙам фельдшеры булып эшләй.\n— Башта беҙ торлаҡ һатып алыуға программаға инергә телгәйнек. Әммә белгестәр торлаҡ төҙөү программаһы тиҙерәк эшләй, тип аңлатты. Һәм беҙгә башҡа документтар йыйырға тура килде, — ти Гөлфиә Илдус ҡыҙы.\nЯңы йорт хужабикәһе әйтеүенсә, төҙөлөштө тиҙләтеүгә ялланып эшләүселәр, туғандары, яҡындары ярҙам иткән. Икенсе балалары — улдары Дамир тыуыу уңайынан Әсәлек капиталы тос өлөш индергән.\nҠыҫҡа ғына ваҡыт эсендә Камалетдиновтар кирбес йорт төҙөп ҡуйған, барлыҡ газ, электр коммуникацияларын үткәргән. Быларҙың барыһына ике миллион һумға яҡын аҡс киткән. Еңел машинаны һатыуҙан кергән аҡса ла эшкә ярап ҡалған. Әлеге мәлдә эске эштәрҙе башкараһы ҡалған.\n— «Башҡортостан Республикаһы ауыл территорияларын тотороҡло үҫтереү » программаһынан башҡа беҙ был йортто төҙөй алмаҫ инек, — ти Гөлфиә Илдус ҡыҙы. — Баш өҫтөндә үҙ түбәбеҙ булыуына ҡыуанып бөтә алмайбыҙ.\nХәҙер ғаилә Бишбүләктә йәшәй. Ҡыҙҙары Альмира Бишбүләк 2-се урта мәктәпнтең беренсе класында, ике йәшлек Дамир әсәһе менән «Торнаҡай» балалар баҡсаһына йөрөй. Ғаилә башлығына ғына эшкә Айыт ауылына барырға кәрәк. Ваҡыт үтеү менән ғаиләһенә һәм өйөнә яҡыныраҡ эш табыуына өмөтләнә.


Айырылмағыҙ, айырылмағыҙ... » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Айырылмағыҙ, айырылмағыҙ...\n04.06.2017 Айырылмағыҙ, айырылмағыҙ...\nИлебеҙҙә никахтар тарҡалыу мәсьәләһе киҫкен торғаны һәммәбеҙгә мәғлүм. Бәхеткә күрә, ошо хаҡта уйланыусылар, башҡаларға файҙалы кәңәш биреүселәр ҙә күп. Тормош тигән нәмә шундай ҡатмарлы, шунлыҡтандыр, бер кемгә лә дөрөҫ юлды аныҡ ҡына күрһәтеп булмай. Һәр ғаилә ағзаһы һәр аныҡ осраҡта килеп тыуған мәсьәләне үҙенсә сисә...\nМин уларҙың икеһен дә бала ваҡыттан уҡ беләм. Маратты сабый ғына сағынан атаһы ташлап киткәйне. Әсәһе ҡарамағында үҫте ул. Башҡа малайҙар, “атай” тип өндәшә-өндәшә, аталарынан ниндәйҙер өгөт-нәсихәт, кәңәштәр алып, унан нимәгәлер өйрәнеп үҫкәндә, Марат ана шундай тәү ҡарауға ябай һымаҡ ҡына күренгән нәмәләрҙән мәхрүм ине. Матди яҡтан нисек тәьмин ителеп йәшәгәне миңә мәғлүм түгел, әммә беҙ үҫкән саҡта тулы ғаиләле кешеләр өсөн дә бындай мәсьәлә бигүк ябайҙан булманы. Атайһыҙ үҫкән балаларға йә күмәк балалы (ул саҡта 7 – 8 бала булған) ғаиләләргә хәленән килгәнсә мәктәп ярҙам иткеләне, әлбиттә. Әммә бындай саралар атайҙы алмаштыра алмағанын һәр кем яҡшы белә. Марат мәктәптә насар уҡыманы. Тәртибе лә яҡшы булды. Ғөмүмән, атайҙары булған малайҙарҙан бер нәмәһе менән дә айырылманы ул, тиһәм дә, хаталанмаҫмын. Ә Фәнисә – күрше ауылда тыуып үҫкән ҡыҙ. Мараттан ике-өс йәшкә кесерәк. Биш балалы ғаиләһенән аталары киткәндә, ҡыҙыҡайға ете-һигеҙ йәштәр тирәһе ине. Ҡуңыр сәсле матур ғына был ҡыҙҙың бала сағы яҡшы хәтеремдә. Минең менән тиҫтер тиерлек. Фәнисәне, уның тағы дүрт туғанын ауыл кешеләре бик йәлләгәнен иҫләйем. Атаһы, хәтерләүемсә, бер ҙә насар кеше булманы. Алдынғы эшсе. Фотоһы һәр саҡ колхоз идараһының Почет таҡтаһында элеүле торҙо. Ҡатыны Фатима еңгә менән ыҙғышып та йәшәмәнеләр. Тик ниндәйҙер сәбәп менән ағайыбыҙ шул уҡ ауылда йәшәгән Рабиға исемле апайға күсте лә сыҡты. Ҡартыраҡтар быға риза булмай, үҙ-ара “бурылдашты”. “Мөхәббәттер инде, ни хәл итһендәр”, – тине йәшерәктәр. Ә миңә, бала кешегә, ана шул “мөхәббәт” тигән нәмә бер ҙә генә аңлашылманы. Кешеләрҙе айырылыштыра торған насар нәмә икән ул “мөхәббәт” тигәндәре, һымағыраҡ тойғо ҡалды күңелемдә. Биш бала менән (иң кескенәһе хатта ҡорһаҡта ине, буғай) яңғыҙы ултырып ҡалған Фатима еңгәне йәлләнем һәм шул уҡ ваҡытта Рахманғол ағайҙы ла яманларға теләмәнем. Әйткәндәй, был ағайҙы үҙенә ҡаратып алған Рабиға апай ҙа ифрат алсаҡ, мөләйем, ғөмүмән, яҡшы кеше. Бына шулай, барыһы ла – шундай һәйбәт кешеләр, әммә сабыйҙар атайһыҙ үҫә... “Мөхәббәт” тип аталған нәмә сәбәпме быға, әллә ана шул нәмә менән кешеләрҙе ҡыҙыҡтырып, алдаштырып, яҙыҡ юлға баҫтырған ҡәһәрле шайтан ғәйеплеме?.. Мин, бала кеше, әлбиттә, был һорауҙарға аныҡ яуап таба алманым, тик Фәнисәне, Маратты ғына ныҡ йәлләй торғайным. Мин генә түгел, ғаиләләре тарҡалған әлеге ағайҙар, апайҙар, еңгәйҙәр үҙҙәре лә ошондай һорауға яуап эҙләп маташҡандыр, моғайын. Балаларын ташлап, өйөнән киткән ағайҙар, ситтән ҡарағанда, ифрат та тыныс һымаҡ тойола. Әммә хәҙерге, бер талай тормош тәжрибәһе булған оло кеше күҙлегенән сығып фекерләй башлаһаң, был ағайҙарҙың уй-кисерештәре башҡалар уйлағанса бигүк ябайҙан да булмағандыр. Улар ҙа балаларын һағынғандыр, йәлләгәндер, улар өсөн ҡайғырғандыр, моғайын... Бәлки, һәр ғаиләлә була торған аңлашылмаусанлыҡтарҙан, кемеһенеңдер бер аҙ сигенеп, бер-береһенә юл биреп, уртаҡ тел табырға тырышырға кәрәклеген аңлап етмәү уларҙың айырылышыуының төп сәбәптәренең береһе булғандыр. Тик ағайҙар ғына ла ғәйепле түгелдер, бәлки, тип тә уйлап ҡуям. Халыҡта: “атта ла бар, тәртәлә лә бар”, – тип әйтәләр бит әле... Ә алдараҡ әйтеп үткән мөхәббәт – айырылышыуҙы аҡлар өсөн уйлап сығарылған һылтауҙарҙың береһе генәлер, моғайын. Кешеләрҙе һәр саҡ нисек тә генә булһа юлдан яҙҙырырға әҙер йөрөгән шайтан уларҙың ҡолағына ана шуның һымаҡ матур һүҙҙәрҙе шыбырлап, донъяларҙы бутай, ахырыһы... Ошо хаҡта әллә күпме һүҙ йөрөтөргә була. Нисек кенә булһа ла, һөҙөмтәлә Марат менән Фәнисә икеһе лә атайһыҙ үҫте. Үҙҙәрендә мәктәп булмағанлыҡтан, Фәнисә Мараттарҙың ауылына килеп урта мәктәпте тамамланы. Шул ваҡытта танышып алдылар. Яратышып өйләнештеләр. Бер-бер артлы өс балалары донъяға килде. Үҙҙәре тулы булмаған ғаиләлә нисек үҫкәндәрен иҫләй-иҫләй, тик балаларының бәхетен ҡайғыртып, ошо көнгәсә ифрат та татыу ғына йәшәп яталарҙыр тип уйлап йөрөгәйнем. Хаталанғанмын. Марат менән Фәнисә лә айырылышҡан! Балалары атайһыҙ үҫә! Улар миңә туған булмауына ла ҡарамаҫтан, шулар өсөн әле булһа ла борсолам. Өс баланың бәхете хаҡына бер-береһенә “һыйып” йәшәһәләр ине улар... Үҙҙәре тулы булмаған ғаиләлә тәрбиәләнеп үҫкән кешеләрҙә айырылышыуға ҡарата “аллергия” булырға тейеш тә ул, минеңсә. Һәр хәлдә, тап шулайҙыр, тип уйлай инем ошоғаса...\nКүптән түгел Маратты урамда осраттым. Хәл-әхүәл һораша торғас, ни өсөндөр үҙенең атаһы хаҡында һүҙ ҡуҙғатты ул. Хәҙер инде ныҡ ҡартайған атаһы улына һыйынырға уйлап килгәнмелер, әммә атаһын бер ҙә ҡарағыһы килмәгәнен һиҙҙем. “Бала саҡта мине ҡарамаған атайҙы хәҙер ни өсөн мин ҡарарға тейеш?..” – тип һөйләнде ул. Эй, ҡатмарлы тормош... Заманында улын ҡайғыртмаған атай кешенән хәҙер инде улы үс алған һымаҡ килеп сыға. Бер яҡтан уйлағанда, был бик тә ғәҙел булып тойолоуына ҡарамаҫтан, ҡарт кешене ғәфү итеп, уға ярҙам ҡулы һуҙһа, Маратҡа, моғайын, Аллаһы Тәғәләнән оло сауап булыр ине...\nОлораҡ ата-әсәләр, дөрөҫөрәге, ҡоҙа, ҡоҙағыйҙар хаҡында ла бер аҙ ғына һүҙ йөрөтөп алырға ниәтем. Балалары үҙ-ара бер аҙ насарыраҡ йәшәй башлаһа, уны-быны уйлап тормай, үҙенең балаһына “айыр ҙа ебәр” йәиһә “айырыл да ҡайт” тигән һымағыраҡ “аҡыллы” кәңәштәрен бирергә ашыҡҡан ата-әсәләр бар. Ҡыҙын – кейәүенән йәиһә улын килененән ҡыҙғанып, балаларының араһына “шына ҡатҡан” ата-әсәләр ҙә күп, үкенескә күрә. Минең тәрән инаныуымса, бындай ата-әсә – төптән яңылыш юлда. Ундайҙар ғаилә мөнәсәбәтендә быҫҡып ятҡан утҡа һыу урынына кәрәсин һипкән кешегә тиң. Яҡшы кәңәш бирә алмағас, һис юғында өндәшмәҫкә тейеш бындайҙар. Ә мин бер яҡшы ғаиләнең ҡыл өҫтөндә торған хәлдән ҡабат ифрат та һәйбәт йәшәп киткәнен беләм. Ниндәйҙер бер сәбәп арҡаһында хатта рәсми айырылышыуға барып еткәйнеләр. Икеһе лә мөләйем, кешелекле, кеселекле, әҙәпле, ифрат эшлекле, ғаилә өсөн өҙөлөп торған был йәштәр айырым йәшәй башланы. Икеһенең дә йәндәй күреп яратҡан балалары, әлбиттә, әсә кеше ҡарамағында. Бәләкәстәрҙең: “Атай, һин әсәйемә сәскә бүләк итһәң, ул һине ҡабаттан яратыр...” – тип аталарын йәиһә: “Әсәй, атайым һине ярата ул”, – тип әсәләрен өгөтләүе хаҡында ишетеп, күҙгә йәштәр килә ине. Бына шул Аллаһы Тәғәләнең ҡөҙрәте менән йәштәрҙең ата-әсәһенең битараф булмауы, хатта уларҙың әүҙем ҡыҫылыуы бик тә урынлы булды. Ир менән ҡатын бер йылға яҡын бер-береһе менән аңлаша алмай ҡаңғырып йөрөгән мәлдә, ҡоҙалар үҙ-ара ныҡ дуҫ йәшәне (хатта элеккегә ҡарағанда ла, тип әйтер инем), бер-береһенә ҡунаҡҡа йөрөштө. Ата-әсәһе айырылышыуға ҡайғырышҡан бәләкәстәр ҙә ҡартаталарында алмаш-тилмәш булды. Ғәҙәттә, ҡоҙалар араһында була торған бер-береһенең балаларын ғәйепләү тигән нәмәнең улар араһында булмауы был оло кешеләрҙең аҡыллылығы билдәһе, тип әйтер инем. Бына ошо мәсьәләлә улар бик күптәргә үрнәк булырлыҡ. Ҡоҙалар бар мөмкинлеген фәҡәт балаларын ҡабаттан ҡушылырға өндәүгә бағышланы. Сабыйҙарҙың атайһыҙ үҫеүенең нисек насар буласағын ваҡытында күҙаллаған был оло кешеләр маҡтауға лайыҡ. Ә йәштәргә, әлхәмдүлилла, Аллаһы Тәғәлә ҡабаттан бергә ҡушылып йәшәргә насип иткән. Артабан татыулашып, һин дә мин бергә йәшәй башлаған был ғаиләнең алмаш-тилмәш бер-береһенең ата-әсәһенә хәл белешергә йөрөүе үҙе бер бәхет бит! Инде етмеште ҡыуып барған аҡыллы ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар ҙа шат. Иң мөһиме – кескәйҙәрҙең, “атай, әсәй” тип, бәхетле итеп йәшәүе! Әле бәйән ителгән бына шундай киҫкен торған осраҡтарҙа ололарҙың, йәғни ата-әсәләрҙең үҙ балаларына аныҡ ярҙамы итеү мөмкинлеге лә бар, тимәксемен.\nЯҡын-тирәбеҙҙә шундай хәл бихисап. Ир кешенең ҡатынын туҡмауы, ғаилә өсөн ҡыл да ҡыбырлатмай, бисә ҡарамағында ятыуы йә кемеһенеңдер эскелек менән мауығыуы арҡаһында булған айырылышыуҙар ғына үҙен-үҙе аҡлайҙыр. Башҡа осраҡтарҙа, һәр кем айыҡ аҡыл менән фекер йөрөтөп, һәр хәлгә ололарса, тик объектив күҙлектән ҡарап, мәсьәләне хәл итһә, айырылышыу тип аталған шундай насар күренештәр һирәгәйер. Бергәләп бала тәрбиәләп, шул уҡ ваҡытта, төрлө ғаилә ығы-зығыһына ла “етешеп” йәшәгән йәштәребеҙ эгоист булмаһын, йәғни фәҡәт үҙҙәрен генә уйлап ғүмер итмәһен ине, тигән теләк бар. Балалары хаҡына, үҙҙәренең мин-минлеген берәй “нығыраҡ урын”ға йәшереп, ҡартайғансы бергә йәшәһәләр ине. Динебеҙ, әлбиттә, ир менән ҡатындың бәғзе осраҡтарҙа айырылышыуын рөхсәт иткән, әммә шул уҡ ваҡытта быны әллә ни хупламай. Боронғо ата-бабаларыбыҙҙың димселәр ярҙамында танышып та, ғүмер буйы ифрат татыу йәшәп, балалар үҫтергәнлеге хаҡында беләбеҙ. Минең атайым менән әсәйемде лә димләп таныштырғандар. Илле йыл буйы, йәғни атайым баҡыйлыҡҡа киткәнсе бергә, татыу ғүмер иттеләр. Никах мәсьәләһенә элек ифрат та етди ҡарағандар икән шул...\nНисек кенә булһа ла бер-береһенең үҙенсәлектәренә, ара-тирә “ҡытыршылыҡ”тарына түҙеп, бар көсөн балалар үҫтереүгә, уларҙы аяҡҡа баҫтырыуға һалған ғаиләләрҙең күп булыуы һөйөндөрә. Бындай ғаилә башлыҡтарына ҡарата шундай ныҡ ихтирам тойғоһо уяна. Тик ана шундай ғаиләлә үҫкән бәғзе балаларҙың да, ҡанаттары нығынып алғас, олоғайған ата-әсәһенә ҡарата иғтибарһыҙ булыуы көйөндөрә. Быныһы инде балаларға ҡарата һуҡраныуым... Изге Ҡөрьәндә Аллаһы Тәғәлә ата-әсәгә ҡарата иң яҡшы мөғәмәләлә булырға ҡуша. бәйғәмбәребеҙҙең ата-әсәһен хөрмәт иткән кешеләрҙең, ваҡыты еткәс, үҙ балаларынан яҡшылыҡ күрәсәге хаҡында әйткән хәҙисе лә бар. Әгәр ата-әсә үҙҙәре иман юлында булып, балаларына иман тәрбиәһе биреүгә өлгәшһә, балалары бына ошо хаҡта, һис шикһеҙ, беләсәк, һәм юғарыла миҫал итеп килтергән төрлө күңелһеҙ хәл булмаясаҡ, иншалла.


Закон проекты ҡаралды\n9 Июль 2021, 13:30\n10 - 16 июндә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай закон проектын йәмәғәтселек тикшереүенә сығарғайны.\nДәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай ултырышында “2020 йылға Башҡортостан Республикаһы бюджеты үтәлеше тураһында”ғы Башҡортостан Республикаһы законы проекты ҡаралды. Ул республика парламентының профилле комитеты ултырышында тикшерелгәйне.\nШулай уҡ 10-16 июндә Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай закон проектын йәмәғәтселек тикшереүенә сығарҙы. Проект түбәндәге параметрҙарҙы үҙ эсенә ала.\n2020 йылда бюджет үтәлеше коронавирус сире пандемияһы, уның эҙемтәләрен бөтөрөү, халыҡҡа һәм иҡтисадтың ҙур зыян күргән тармаҡтарына ярҙам күрһәтеү йәһәтенән сара күреү зарурлығы шарттарында тормошҡа ашырылды. Дөйөм иҡтисади хәлдең яңы коронавирус сире таралыуға бәйле ҡырҡа насарайыуы Башҡортостан Республикаһы бюджетына килем кеременә лә кире йоғонто яһаны. 2020 йылда Башҡортостан Республикаһы бюджетына 219,9 миллиард һумлыҡ килем индерелгән. Шуның 123,2 миллиард һумы – һалым һәм һалым булмаған килемдәр, 2019 йылғы кимәлгә ҡарата 16,1 процентҡа түбәнәйгән.\nҺалым һәм һалым булмаған килемдәрҙең төп сығанаҡтары иҫәбенә түбәндәгеләр инә: физик берәмектәрҙең килеменә һалым – 18,7 процент, ойошмаларҙың табышына һалым – 14,8, акциздар – 9,7, мөлкәткә һалым – 6,2, дәүләт милкендәге мөлкәтте файҙаланыуҙан алынған килем – 3,4 процент.\nШул уҡ ваҡытта кире ҡайтарылмай торған керемдәр 2019 йыл менән сағыштырғанда 45,2 миллиард һумға йәки 1,9 тапҡырға артып, 96,7 миллиард һум тәшкил иткән. Керемдең артымы нигеҙҙә коронавирус сире таралыуҙы иҫкәртеү һәм уның эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса сараларҙы финанс тәьмин итеүгә бәйле. Ҙур финанс ярҙамы социаль өлкәләге кире тенденцияларға кәртә ҡуйып, аҡсаны һаулыҡ һаҡлауға йүнәлтеү, милли проекттарҙы тормошҡа ашырыу темпын һәм берлектә финанслау күләмен һаҡлап ҡалыу мөмкинлеген бирҙе.\nРеспублика бюджетының сығым өлөшө, 44,2 миллиард һумға артып, 259,4 миллиард һум күләмендә үтәлгән.\n2020 йылда коронавирус сире таралыу шарттарында ла социаль йөкләмәләрҙе үтәү дауам иткән. Социаль ихтыяжға сығым 192 миллиард һум йәки 74 процент тәшкил иткән. Шуның 66,8 миллиард һумы (25,8 %) – социаль сәйәсәткә, 56,2 миллиард һумы (21,7 %) – мәғарифҡа, 42,7 миллиард һумы (16,5 %) – һаулыҡ һаҡлауға, 14,8 миллиард һумы (5,7 %) – торлаҡ-коммуналь хужалыҡҡа, 7,2 миллиард һумы (2,7 %) – мәҙәниәткә, кинемотографияға, 2,6 миллиард һумы (1 %) – физик культураға һәм спортҡа, 0,9 миллиард һумы (0,3 %) – киң мәғлүмәт сараларына, 0,8 миллиард һумы (0,3 %) тирә-яҡ мөхитте һаҡлауға йүнәлтелгән. Иҡтисадтың реаль секторын үҫтереүгә сығым – 43,9 миллиард һум (16,9 %), муниципаль берәмектәр бюджетына дөйөм характерҙағы бюджет-ара трансферттар биреүгә – 12,8 миллиард һум (4,9 %), милли оборонаға, милли именлеккә һәм хоҡуҡ һаҡлау эшмәкәрлегенә – 2 миллиард һум (0,8 %), башҡа сығымдар 8,7 миллиард һум (3,4 %) тәшкил иткән.\nКоронавирус сиренә һәм пандемия эҙемтәләренә ҡаршы көрәшкә, макроиҡтисади күрһәткестәр насарая барыу шарттарында иҡтисадтың тотороҡло үҫешен тәьмин итеү буйынса сараларҙы тормошҡа ашырыуға сығымдар 32,8 миллиард һум булған. Аҡсаның төп өлөшө һаулыҡ һаҡлауға һәм социаль сәйәсәткә йүнәлтелгән. Ҡыҫҡа ваҡыт эсендә койка фонды киңәйтелде, профиле үҙгәртелде, тейешле ҡорамалдар һәм дарыуҙар һатып алынды, табиптарҙың эше өсөн шарттар тәьмин ителде. Ковид менән ауырыған кешеләргә ярҙам күрһәткән медицина һәм социаль хеҙмәткәрҙәргә түләүҙәр тормошҡа ашырылды.\nРеспубликаның дәүләт бурысы 21 миллиард һум тәшкил итә. Башҡортостандың кредит йөкләмәһендә хәүеф түбән кимәлдә һаҡланып ҡала.\n“Moody’s Investor’s Service“ һәм “Fitch Ratings Inc“ халыҡ-ара кредит рейтинг агентлыҡтары тарафынан республиканың кредит рейтингы 2019 йылғы кимәлдә (“Ва1” һәм “ВВВ”, “Тотороҡло” прогноз) раҫланды. Шул уҡ ваҡытта “Эксперт РА” кредит рейтинг агентлығы “Кире” тигән прогнозын “Тотороҡло”ға үҙгәртте.


Бушлай Секс Уйын-Көлкө – Уйын-Көлкө Онлайн Порно\nБушлай Дөрестен Секс-Һәм Уйындар Мәжбүр Рассмеяться Һин Кончать\nДонъяла барыһы ла ҡаты булырға тейеш йәки порно бик дәртле. Ҡайһы берҙә бөтөн, тип, һеҙ, кәрәк, - ул, дөрестен бөгөлөш, улар аласыз наслаждаться ашыу ҡауыштыра. Был ваҡытта енси уйын-көлкө өсөн бушлай беҙ коллекцияһын тәҡдим итә. Уйын-көлкө тирә-яҡ һеҙ был иҫәр менән енси персонаждың исемен килтереп, һеҙ уларҙан көлөп, шулай уҡ йәшерен әммә һеҙ ниндәй причуды уята. Һәм ысулдары күп булғанға, уларҙың был ярҙам менән порноигра эшләй ала, һеҙҙең өсөн., Иң тәүҙә, һеҙ был сайта таба парталар ниндәй тиле, иҫәр шоу һәм комедия вдохновляет персонаждар, һеҙ уларҙы һәр саҡ йылмая серияһының оригиналь мәжбүр була. Ул шулай уҡ ҡайһы бер gnu һәм беҙ булмай, уны арттырыу маҡсатында комедияһы. Был html5 бөтә быуындарға яңы уйын уйын сайтынан ҡарап, бер график менән йыһазландырылған һәм уларҙы хәл итеүҙә иң яҡшы, ул ваҡытта Интернет тәҡдим итә ала. Браузеры без уларҙың барыһы ла үрсей ала загрузки һеҙҙең теркәлгән йәки, теләсә ниндәй төҙөлөшө һәм һеҙ аласыз наслаждаться улар, һеҙ уларҙы алырға мөмкин буласаҡ., Android һәм ios айланмалар протестировать беҙ уларҙы хатта, күңелен, уйын ваҡытында ниндәй ҙә проблема тыумай.\nШулай уҡ беҙҙең сайты функцияларын берләшмәләре булған. Һеҙ һәр береһенә аңлатма бүлеге аҫтында уйынын таба алмай, ә беҙҙең уйынсылар биреү форум беҙ шулай уҡ, теләһә ниндәй темалар буйынса бәйләнеш уларҙы бер-береһе өсөн ҡулланырға мөмкин. Был тәжрибә барлыҡ китерелә бөтөнләй бушлай һәм бер ниндәй ҙә шарттар. Беҙ ярҙам һорап, йәки һеҙ беҙҙең сайттан алынған мәғлүмәттәр һеҙгә йүнәлтелгән һәм башҡа ысулы юҡ. Бында барыһы ла ғәҙел, дөрестен һәм порноигра!\nСөнки Күп Пародийный Порноигра\nБеҙгә яҡшы, дөрестен пародийный порноигра коллекцияһының береһе булған. Из мультфильмы персонажы һүрәтләү һәм өлкәндәр өсөн уларҙың күпселеге, һәм һеҙ уларҙы ярата белә. Беҙ бындай шоу тураһында һөйләй, нисек Гриффин, Америка атай, Симпсондар һәм Редакция йәки Морть. Мин, ышанмайым, һәм һеҙ был уйынды уйнауҙан алда пародийный, был нигеҙләнгән шоуға, әммә был юлы һеҙҙән алынған нәмәнән башҡа. Пародийный күпселек башҡа уйындар, шоу ойоштороу был, иң ҡайнар на цыпочки сериалы тупланған. Әммә шул уйындар беҙгә туплап, һеҙҙең өсөн бүләктәрен иң иҫәр персонаждар менән енси мажараларҙы., Уйын "Гриффин" Гриффин күҙлегенән ҡарағанда питерсылар менән уйнау, уйын һәм "симпсондар" Гомер эҙләнеүҙәр алып бара, ә бөтә ғаләм менән енси һәм енси курьезы уның персонаждарҙың кисерешен морть рик морть күҙәтә.\nШулай уҡ ҡайһы бер үҙенсәлекле, дөрестен порноигра беҙҙең сайтта буласаҡ, ул һеҙҙең һын килтергәндәр, һеҙ уларҙан көлөп мәжбүр. Уйын беҙҙең ҡыҙҙар менән енси ниндәй иҫәр булды, унда улар тирә-яҡ һынап ҡарай һығыҙ, улар бөтөнләй аңламай, текст менән диалог һәм башҡа ҡайһы бер уйын барған һәм, уларҙың береһе-комик яҡшыраҡ яҙыла кеүек. Ауыр һүҙ белдереүенсә, был ни уйын-көлкө. Һеҙҙең яҡшы шанс - уйын уйнай башлайыҡ, һәм ул һеҙгә үҙен аңлай. Биохимик һәм төймәгә баҫып ҡарай башланы, уйын-көлкө булып күрендең һин., Беҙ уларҙың һәр уйын бөтәбеҙ өсөн ҡыҫҡа тасуирлама яҙыу һәм хатта дөрөҫ браузерҙәр.\nХатта Уйында Уйынсыларҙың, Дөрестен Бушлай Булып Енси Курьезы\nКомментарий өҫтәргә уйын өсөн бөтә мөмкинлектәр бар, дөрестен һәм һеҙ уҡығыҙ, һеҙ яҙғандан башҡа нәмә тиклем уйынсылар. Беҙҙең уйынсылар берләшмәләре әүҙем буласаҡ, әгәр һеҙ ысынлап та ла телисез һәм улар менән эш итеүсе итеп тойоу, һеҙгә беҙҙең сайтта форум барырға кәрәк. Был берләшмәләренә бушлай һәм барлыҡ булған функцияларҙы теркәлгән тәҡдим итәбеҙ беҙ. Һеҙ аласыз наслаждаться иң уңайлы һәм хәүефһеҙ ысул беҙҙең сайтта бара. Закладка өстәм һәм бында беҙгә платформа булып, беҙ ҡасан загрузить яңы уйын булды.


«Мөғжизә-шыршы» конкурсы ойошторола\n8 Декабрь 2021, 15:54\nБаш ҡалабыҙҙың 41-се моделле йәштәр китапханаһы барлыҡ теләүселәрҙе «Мөғжизә-шыршы» конкурсында ҡатнашырға саҡыра. Бәйге еңеүселәренә исемле дипломдар, иҫтәлекле бүләктәр тапшырыласаҡ, ә ҡалғандар ҡатнашыусы дипломын аласаҡ.\nКонкурста ҡатнашыу өсөн нимә эшләргә кәрәк һуң?\n– Үҙеңдең «Бәйләнештә» селтәреңдәге сәхифәңә #конкурс_чудо_елка, #модельнаябиблиотека41уфа хэштектары менән ошондағы конкурсҡа https://vk.com/neo_sphere репост яһарға;\n– 20 декабргә тиклем гугл-формалағы https://uo.ufa-lib.ru/online-otvety ҡатнашыу ғаризаһын тултырырға («яуап» тигәнендә ҡатнашыусының йәшен яҙырға);\n– 20 декабргә тиклем ҡул аҫты материалдарынан шыршы эшләп, уны ошо һылтанма буйынса https://vk.com/album-46039271_281974206?act=edit фотоальбомға фотоһын ҡуйырға, авторҙың исем-шәрифтәрен, йәшен дә яҙырға онотмаҫҡа.\nТулыраҡ мәғлүмәтте https://vk.com/neo_sphere ошо һылтанма буйынса алырға була.


Яралы күңел » Архив газеты "Йәшлек"\nЯралы күңел Яңылыҡтар » Тормош юлдары ҡатмарлы\nБала – бауыр ите, тиҙәр... Әсә өсөн балаһынан да ҡәҙерле, яҡын кеше юҡ донъяла. Ауырып китһә – борсола, күңелһеҙлектәр килеп тыуһа – ярҙам ҡулы һуҙа, иңгә көс етмәҫлек ауырлыҡтар төшһә лә балаһы менән бергә күтәрә, кәрәк саҡта кәңәштәре менән ярҙам итә. Үҫеп буй еткерһә лә, сәстәренә ҡырау төшһә лә, әсә өсөн ул барыбер сабый булып ҡала. Мәҡәлә әсә менән бала хаҡында булһа ла, уның ыңғай яҡтарын түгел, киреһенсә, үҙем шаһит булған кире яҡтарын асып һала...\nУрамда йәй. Июнь айының сағыу ҡояшы күңелдәрҙе елкендереп, бар кешене урамға саҡыра. Ошондай мәлдә нисек итеп өйҙә түҙеп ултырмаҡ кәрәк?\nФаил менән Наил имтихандарҙан арынғас, бер аҙ ял итеү маҡсатында, балыҡ ҡармаҡларға барырға уйланы.\nБыл игеҙәк малайҙар 9-сы синыфты тик яҡшы билдәләргә генә тамамланы. Холоҡтары нәҡ ҡыҙҙарҙыҡы кеүек, наҙлы. Йәш кенә булһалар ҙа, бер-береһенә ярҙамға ынтылыусан, аҡыллы, ололарға ла, кеселәргә лә итәғәтлеләр.\n... Иртән торғас, Фаил менән Наил ҡармаҡтарын алып, велосипедтарына атланып, йылғаға табан юл алды. Улар оло юлдан түгел, ә биренән, үтеп-китеп йөрөүсе йәйәүлеләр һалған тар ғына һуҡмаҡтан китте. Бер-береһе менән уҙышып, малайҙар йылғаға яҡынлашты. Алдағы боролоштан, уңға боролһалар, йылға күренеп тора. Бына боролош... Һәм...\nФаил үҙен кемдеңдер төрткөләүенә аңына килде. Уй, ҡулы ҡалай ауырта. Ни эшләп ул ерҙә ята? Бөтә тәне уға таш һымаҡ ауыр тойолдо. Ҡайҙа велосипеды? Наил ни эшләп күренмәй? Был ниндәй әҙәмдәр һуң?\nНыҡлап аңына килгәс кенә малай эштең айышына төшөндө. Боролошҡа етеүгә алдан барған Наилды теге яҡтан килеп сыҡҡан «Жигули» машинаһы бәреп йыҡты. Ә артта ҡалыбыраҡ килгән Фаил, үҙе лә һиҙмәҫтән, велосипед рулен бороп, һуҡмаҡтан ситкә осто...\nТуҡта, Наил күренмәй бит, ҡараштырайым әле, тип ул тормаҡсы булды. Аяҡ-ҡулы әрнеп ауыртыуға ҡарамаҫтан, көс-хәл менән торҙо. Тик уны теге ирҙәрҙең, йәғни машина хужаларының береһе, ҡулдары менән ныҡ тотҡайны. Ысҡына алмаҫын белгәс, Фаил үҙен тотҡан һаҡалтайҙың ҡулына тешен батырҙы. Тегеһе ауыртыуға түҙмәй, малайҙы ысҡындырҙы...\nҺуҡмаҡтан ситтә, ҡан эсендә ятҡан Наилды күргәс, Фаил сайҡалып китте. Эсендә нимәлер өҙөлгәндәй булды. Башы әйләнде. Әйтерһең, үҙенең тәнен киҫтеләр. Наилды торғоҙорға маташып, эйелде. Тик туғаны ярҙамға мохтаж түгел ине инде.\n– Үлгән бит, тапап үлтерҙегеҙ бит, – тип Фаил йән өҙгөс тауыш менән, машина эргәһендә соҡонған ирҙәргә ҡысҡырҙы. Ҡурҡыуҙары йөҙҙәренә сыҡҡан ирҙәр ни ҡылырға ла белмәй, берсә үкһеп илаған малайға, берсә ерҙәге йәнһеҙ кәүҙәгә ҡараны. Үҙ-ара нимә хаҡындалыр бәхәсләшеп алғас, ирҙәрҙең олорағы, йәғни һаҡалтайы, һығылып төшкән Фаил эргәһенә килеп:\n– Туҡта, улым. Тыныслан. Кем балаһы булаһың? Туғаныңмы әллә? Ҡайҙа йәшәйһең, әйҙә илтеп ҡуябыҙ, – тип, биргән һорауҙарына яуап та көтмәй, машина багажынан полиэтилен сығара башланы.\nӘлеге мәлдә Фаил көсһөҙ ине. Йәнһеҙ кәүҙәне полиэтиленға төрөп машина багажына һалғас, бергәләп ауылға йүнәлделәр. Әрәмәлектә машина юлы булмағанлыҡтан, кире артҡа сигеп, урап, оло юлға сығырға мәжбүр булдылар. Ике ир үҙ-ара нимә хаҡындалыр бәхәс ҡуптарҙы. Тик Фаил уларҙың бер һүҙен дә ишетмәне. Башы геүләй ине. Юл буйы уның башынан бер уй китмәне. Был әҙәмдәр әрәмәлектә ни эшләп йөрөй һуң? Машина юлы ла юҡ, сытыр-сатыр араһында ни ҡарағандар? Әллә аҙашып килеп сыҡҡандармы? Шул саҡ Фаилдың аяҡ аҫтында ятҡан мылтыҡ менән ҡанлы бысаҡты күреп, күҙҙәре шарҙай булды. Малайҙың тынысһыҙланыуын ирҙәр шундуҡ һиҙҙе.\n– Ҡурҡма, энем. Беҙ бандит түгел. Һунарға сыҡҡайныҡ, мышыға. Шунан ҡайтып килеүебеҙ, – тине һаҡалтай. Шулай ҙа үҙҙәрен ҡурҡыу тойғоһо солғап алғайны. Был малай аҡтығы берәйһенә ысҡындырһа, бөттө баш.\nМашина ауылға килеп инде. Ана, Фаилдарҙың йорто. Хәҙер, хәҙер ҡайтып етә улар. Һәм Фаил аңын юғалтты...\nӘсәһе Нурия апай, улының үле кәүҙәһен күргәс, ағарынып ҡатып ҡалды ла, ҡысҡырып илап ебәрҙе. Ире лә өйҙә юҡ бит, исмаһам. Байтаҡ күҙ йәше түккәндән һуң, машина хужалары Нурия апайҙы, ситкә саҡырып алып, ни хаҡындалыр бик оҙаҡ һөйләште. Илауҙан күҙҙәре шешеп киткән Нурия апай бер аҙҙан тынысланды, йөҙөнә нур йүгерҙе. Тик быны бер кемгә лә белдермәне.\n...Райондан милиция хеҙмәткәре менән тәфтишсе килеп, бер нисә көн буйы тикшерһә лә, кем тарафынан, фажиғәнең нилектән килеп сығыуын аныҡ ҡына итеп әйтә алманылар. Шулай ҙа, Нурия апайҙы, асыҡларбыҙ, тип тынысландырып киттеләр. Тик Нурия апайға аңлатырға кәрәкмәй ине фажиғә сәбәбен. Үҙенә кәрәкте алғайны инде ул...\nНаилды туған-тыумаса, ауыл халҡы, еренә еткереп, һуңғы юлға оҙатты. Барыһы ла өҙөлөп илағанда, Нурия апай ҙа иланы. Тик ҡайғынан түгел. Белгертергә тырышмаһа ла, барыбер һиҙелә ине. Ире Булат ағай һығылып төшкәндә, Нурия апай ҙа өҙгөләнде. Нишләп ҡайғырһын ти, ҡулына теге әҙәмдәр «байлыҡ» бирергә торғанда. Тик быларҙың береһен дә Фаил ишетмәне лә, белмәне лә. Ул әле һаман иҫһеҙ ята ине...\nКүпме ятҡандыр Фаил, маңлайына һалҡын ҡулдар ҡағылыуға уянып китте.\nӘсәһе икән. Йөҙөнә борсолоуы сыҡҡайны:\n– Улым, балаҡайым. Һине лә юғалтам икән тип торам. Ике тәүлек буйы иҫһеҙ яттың бит, – тип һөйләнде. Шулай ҙа әсәһенең үҙен тыныс тотоуын Фаил һиҙмәй ҡалманы, әлбиттә. Аптырап:\n– Әсәй, нимә булды? Ҡайҙа теге әҙәмдәр? Атайым эшкә киттеме ни? Уй, ҡалай баш, ҡул ауырта, – тип, көскә тороп ултырҙы.\n– Эй, улым. Әйҙә, ашап ал. Хәл инер. Аҙаҡтан һөйләшербеҙ әле. Теге әҙәмдәр, тип кемде әйтәһең?\n– Минең менән килгәйнеләр бит, шуларҙы әйтәм. Милиция саҡырттығыҙмы? Нимә тине улары?\n– Улым, әлегә онот милицияны ла, теге әҙәмдәр тигәнеңде лә, йәме.\nШуның менән әсә менән ул араһындағы булған һөйләшеү тамамланды.\nФаил, ашағас, әкрен генә йорт алдына сыҡты. Шундай күңелле, матур көн. Ҡояш үҙенең нурҙары менән бар донъяны йылылыҡҡа күмгән. Урамда бер кем дә күренмәй. Ҡош-ҡорт ҡына йырлап, ишек алдында ем сүпләп йөрөй. Эсе бошҡан малай нимә ҡылырға ла белмәне. Һөйләшергә берәү ҙә күренмәй бит, тип уйланы. Аптырап, һарай эргәһендәге йәнселгән велосипеды янына килде. Нисауа ғына «киткән» икән. Шуны йүнәтеп көн үткәрергә булды. Әсәһе, һүҙ тамам, тине бит. Шуға атаһы ҡайтҡансы өйҙә нишләп ултырһын ул?\nТөш етеүгә ҡапҡа төбөнә ниндәйҙер ят машина килеп туҡтаны. Кемдәр булыр һуң, тип Фаил тороп баҫты. Шар итеп асып, ҡапҡанан «теге әҙәмдәр» кереп килә ине. Шик тыуҙырмаҫ өсөндөр инде, икенсе машина менән килгәндәр. Малайҙы күреп улар:\n– Әсәйең өйҙәме? – тип һораны.\nАсҡан ауыҙын япҡансы, өйҙән «ялт» итеп әсәһе лә килеп сыҡты.\n– Килдегеҙме? Әйткән һүҙегеҙҙә тораһығыҙ икән, – тип, быларҙы өйгә саҡырҙы.\nФаил ғына, бер ни аңламай, аңшайып тороп ҡалды йортта. Атаһы беләме икән быларҙың килерен? Юҡ, белмәйҙер, белһә, эшенән һорап булһа ла ҡайтыр ине.\nТегеләр нисек килде, шулай шым ғына сығып та китте өйҙән.\nТөшкө ашҡа ла инмәне малай. Асыҡмағайны ул. Әсәһе генә йорт алдына үҙ эше менән инеп-сығып йөрөнө.\nКөн кисләүгә атаһы Булат ағай ҙа эштән ҡайтты. Фаил уға баяғы килгән әҙәмдәр тураһында һөйләргә ашҡынды. Тик әсәһе уларҙы икеһен ҡалдырырға теләмәне, гел эргәләрендә булды. Шунлыҡтан әйтергә ҡыйманы малай. «Ярай, иртәгә әйтермен», – тип йыуатты үҙен.\nИкенсе, өсөнсө, дүртенсе көнгә лә Фаил атаһына әйтә алманы. Элек сәғәт туғыҙға эшкә йөрөгән атаһы, ни өсөндөр, иртә таңдан китә лә бара. Ә кисен, ҡараңғы төшкәс, Фаил йоҡлап киткәс кенә ҡайта башланы. Нимәлер һиҙенә ине малай.\nКөндәрҙең береһендә, «теге әҙәмдәр» тағы күренде.\nУлар ашығып, ҡапҡа төбөндә торған Фаилды ла күрмәй, тура өйгә инеп китте. Аптырап ҡалған малай, өйгә инергә уйлағайны ла, асыҡ тәҙрәне күреп, уйынан кире ҡайтты. Эйелде лә, әкрен генә асыҡ торған тәҙрә аҫтына сүгәләп ултырҙы. Өйҙәгеләрҙең һөйләшкәне ишетелә ине.\n– Бына был һуңғыһы. Теп-теүәл биш мең. Башҡаса юҡ, – тигәне һаҡалтайҙың тауышы.\n– Ярай, ярай. Ҡыҙма. Үҙегеҙ ғәйепле булғас, йүгерәһегеҙ инде. Башҡаса юҡ, тип өҙә һуғырға ашыҡмағыҙ. Кәрәк булһағыҙ, үҙем табырмын. Юғиһә, ҡарап тормам ит комбинаты директоры тип.\nБыныһы әсәһенең тауышы. Туҡта, ниндәй биш мең? Малай түҙмәне, саҡ ҡына ҡалҡынып, тәҙрәнән ҡараны. Әсәһенең ҡулында пачкаһы менән ҡағыҙ аҡсалар ине.\nБына нисек икән, әйтәм әсәһе лә, хатта һуңғы көндә атаһы ла Фаил менән һөйләшергә ваҡыт тапмай.\nКилгән әҙәмдәрҙең нисек сығып киткәнен дә һиҙмәй, малай тәҙрә аҫтында шаңҡып ултырып ҡалды.\nКөндәрҙең береһендә әсәһе менән атаһы араһындағы һөйләшеүгә шаһит булды Фаил. Йоҡларға ятҡайны, тик йоҡо алманы. Оҙаҡ ятты. Уны йоҡлай, тип уйланылар, ахырыһы, әсә менән ата.\n– Һөйләшәһеңме, юҡмы һин улың менән? – тине әсәһе.\n– Нисек әйтәйем инде, телем боролмай минең, – тине Булат ағай\n– Аңлайым, еңел түгел. Тик уйлап ҡара, Яңы йортҡа аҡса кәрәк бит. Төҙөү өсөн күпме материал кәрәк. Бер йыл, тинеләр бит Фаилға. Үтә лә китә ул. Табырға йүнең етмәй. Ат менән йөрөйһөң, бер таҡта-ағас та һалып алып ҡайтмайһың, бешмәгән. Ана, Шакираның ире ат менән күпме таҡта, ағас, утын ташыған йортона. Байып бөттөләр. Ә һинең бер нәмәң дә юҡ.\n– Уның ире урлаша бит, шуға йорто тулған.\n– Урлаша, имеш, хәҙер кем урлашмай? Әйттем бөттөм, ҡара, тейәнәм дә ҡайтып китәм. Тороп ҡал әйҙә, – тип екеренде Нурия апай.\nТағы әллә нимәләр әйтеп бөтөрҙө әсәһе атаһына. Уныһы үҙен яҡлап бер һүҙ ҙә әйтә алмай тора бит әле. Фаил шуға йәне көйөп йоҡлап китте.\nЙоҡлап торғас, иртәнге сәй янында атаһы ғына ине. Былай тура килгәне юҡ ине. Атай менән күңелле була тип, йыуынып өҫтәл янына килеп ултырҙы. Сәй яһап алғас, атаһы:\n– Улым, иртәгә Наилдың эше буйынса суд. Ҡурҡма, һиңә бер ни булмай. Бары тик бер һүҙ генә әйтергә кәрәк.\n– Ниндәй һүҙ? – Ҡапыл ҡырҡа һораны Фаил.\n– Әрәмәлектә булдыҡ, тимә. Ә, киреһенсә, машина юлында, оло юлда йөрөгәнһегеҙ самокат менән. Наилды уҙышып ярышырға һин өндәгәнһең. Шунан ни, шул инде, юл ҡағиҙәһен яңылыштан боҙғанһығыҙ ҙа ҡуйғанһығыҙ. Әтеү, теге әҙәмдәр бик юғарыла ултыра икән.\n– Оло юлда түгел, әрәмәлектә ине улар. Етмәһә, мылтыҡтары ла бар ине. Браконьерҙар ине лә баһа. Наилды улар тапаны.\n– Улым, һин йәшһең әле. Бер ни аңламайһың. Бер ни булмаҫ һиңә, – тине лә, тороп китте Булат ағай.\nҠыйын ине уға. Үҙ балаһын ғәйепһеҙ көйө аҡсаға һата. Эй, ҡатыны ҡолаҡ итен ашап алып бара бит. Үҙе лә бигерәк йыуаш, бешмәгән, асыҡ ауыҙ шул. Тейәнеп ҡайтып китһә, нишләр һуң? Бер кеме лә юҡ бит. Уфтанып, Булат ағай урамға сығып китте.\nАуыҙына уртлаған сәйен дә йота алмай, Фаил шаҡ ҡатып ултыра бирҙе. «Уны аҡсаға һаталармы, әллә тағы...»\nИкенсе көндө йоҡонан имәнес төш күреп, лысма һыу булып уянды ул. Имеш, һыуға төшкән дә, йөҙөп сыға алмай. Йылға ла әллә ниндәй ҡурҡыныс булып, болғанып-болғанып аға. Эй тырыша йөҙөргә, юҡ, бер ҙә сыға алмай. Шул саҡ өйөрөлмәгә барып эләкте лә, бата башланы...\nФаил карауатында ултыра бирҙе. Атаһы инеп бер нисә тапҡыр өндәшһә лә, ҡымшанманы. Аяҡ-ҡулдары ойоған малайҙың башында мең төрлө уй-һорауҙар. Ни өсөн мин? Ниңә улар түгел?... Тик яуаптарын ғына таба алманы.\nБына ул көн етте. Суд залы шығрым тулы: таныш күҙҙәр, таныш йөҙҙәр. Атаһы менән әсәһе, уҡытыусылары, синыфташтары һәм башҡалар. Ана, теге әҙәмдәр ҙә бында. Әллә улар ғәйептәрен танырға килдеме икән? Кем белә инде уларҙың ниндәй уй менән йөрөгәнен. Шулай ҙа Фаил бер аҙ тынысланды.\nСуд башланды. Зал геү килде. Берәүҙәр Фаилды яҡланы, икенселәр ғәйепләне. Кемдер ике яҡты ла яҡланы. Өсөнсөләр теге әҙәмдәрҙе ғәйепләне. Суд вәкилдәре Фаилды, теге әҙәмдәрҙе, шаһиттарҙы, тәфтишсене иғтибар менән тыңлағандан һуң, ун алтыһы ла тулмаған Фаилды туғаны Наилдың үлемендә ғәйепле тип таныны һәм өс йылға балалар колонияһына ебәрергә тип хөкөм сығарҙы.\nФаилдың аяғы аҫтында иҙән сайҡалды, күҙ алды ҡараңғыланды. «Туғанҡайым, Наил, ғәйебем булһа, ғәфү ит», – тип шыбырланы. Залдан үҙен алып сыҡҡанда, атаһы менән әсәһенең күҙҙәренә ҡарарға тырышты ул. Юҡ, улар ҡараштарын бөтөнләй икенсе яҡҡа төбәгәйне. Әйтерһең дә, суд залында уларҙың улын түгел, икенсе берәүҙе хөкөм итәләр. Әгәр боролоп Фаилдың күҙҙәренә ҡараһалар, унда үҙҙәренә ҡарата асыу, нәфрәт, мәңгелек рәнйеү тойғоһо күрерҙәр ине...\nБыл минутта Нурия апай менән Булат ағай, балаһы өсөн йөрәге өҙөлгән атай-әсәйгә түгел, киреһенсә, аҡса ҡолона әүерелгәйне. Үҙҙәре үк улдарын атай-әсәй мөхәббәтенән мәхрүм итеп, ғүмерлеккә ситкә этәргәйнеләр.\n... Ваҡыт үтер. Тик Нурия апай менән Булат ағай аҙаҡтан ҡараштарын күтәреп улдарына ҡарарға баҙнат итерме? Тән яраһы төҙәлһә лә, йөрәк яраһы төҙәлерме, ата-әсәһен ғәфү итергә көсө етерме Фаилдың?\n(Мәҡәлә геройының үтенесе буйынса исем-шәрифтәр үҙгәртелде – авт.)\nавторы: Нур | 24 июня 2008 | | Фекерҙәр (0)\nБала күңеле далала\nҠара муйылдың ҡараһы\nҺуңғы һағыш, һуңғы һу ...\nЙырткыс йәки Ғарифтың «бәхетле» тормошо\nФаил Рәмил улы Вәлиев


Аптыраным был ҡатынға,\nҠыҙ таба ла, ҡыҙ таба.\nМин әйтәм малай хаҡында,\nДокторға барып ҡара...\nШағир был юлдарҙы фәҡәт Кәримгә һәм уның ҡатыны Зөләйхаға арнап яҙған һымаҡ. Ҡулынан балтаһын төшөрөрлөк, атаһын шатлыҡ атына атландырырлыҡ, һис юғы, фамилияһын дауам итерлек йоморо ғына бер ҡара малай тапманы бит ҡатыны. Һис юғы берәүҙе. Орлоҡ өсөн. Атай нигеҙен кем һаҡлар?\nӘллә Аллаһы Тәғәлә уларға малай лимиты бүлмәгән инде? Уларға ғына булһа, бер асыу. Кәримдең ир туғандары араһында ла һуңғы ун йылда малайлы кеше бөтөнләй юҡ. Шыр ҡыҙҙар. Гел ҡыҙҙар тыуыуҙы донъя тыныслығына, бәрәкәтле тормошҡа юрау ҙа бар халыҡта. Өлкәндәрҙең иҫләүе буйынса, Бөйөк Ватан һуғышы башланыр алдынан уларҙың ауылында тик малайҙар ғына тыуған. Герман һуғышы сығыр алдынан да шундай уҡ хәлдәр күҙәтелгән, тиҙәр. Кем белә, әллә уларҙың нәҫеленә Хаҡ Тәғәлә тик ҡыҙҙар ғына ебәреп, ниндәйҙер оло бәлә-ҡазанан аралаймы икән?\nҠыҙҙарға бай булғандары өсөн Кәримдең затындағы ир-аттарҙы мәрәкәләп-шаяртып "ювелир оҫталары" тип атап йөрөтәләр. Имеш тә, ҡыҙ баланы донъяға яралтыу өсөн бигерәк тә атай кешенән ювелир оҫталығы, уның әйберҙәрҙе һырлағандағы нәзәкәтлеге, биҙәгәндәге нескәлеге, илаһи һәләте талап ителә икән дә. Ә малай тыуҙырыу өсөн арлы-бирле балта тотоп, утын яра белһәң дә етә, имеш. Бына һиңә кәрәкһә, мә! Берәү әйтер: ҡыҙ табыуҙың ни ауырлығы бар, бына һин малай табып ҡара! Ҡайһы берәүҙәрҙең әлегә туҙға ғына яҙған фекеренсә, әгәр ҙә ир кеше ҡатынын нығыраҡ яратһа - ҡыҙ бала, ҡатын ирен нығыраҡ һөйһә - ир балалар донъяға ярала, имеш. Бәй, ошонан һуң да Кәримдең хәләле, мине ирем яратмай, тип әйтеп ҡараһын. Ә бына һис малай тапмаған ҡатынына ул шулай тип әйтә ала. Хатта әйткәне лә бар.\nИр бала тыуҙырыуҙың ауырлығы ла бар, тиҙәр. Быныһын табиптар әйтә: ҡыҙ балалар сос, етеҙ була, мөҙҙәте етер-етмәҫтән әсәһенең балаятҡыһынан яҡты донъяға сығырға ашҡына, тибешә башлай. Ҡыҙҙарҙың ир затына ҡарағанда иртәрәк өлгөрөүе лә шул сослоҡҡа һәм етеҙлеккә бәйле. Малайҙар иһә, әллә инде үҙҙәрен мең михнәттәр көткән донъяға тыуырға теләмәйенсә, үжәтләнеп ята бирә, кендек аша әсәһенең һутын һурыуын ғына белә. Хәс тә ата-әсәһенең пенсияһына йәшәгән ялҡау бешәлкәһеҙ егет һымаҡ.\nҠатын менән йоҡларға ятыр алдынан түшәк йә яҫтыҡ аҫтына балта һалыу тураһындағы лаҡап та тап ошо хәлгә бәйле. Имеш тә, был йоланың асылын аңламаған ситтән төшкән бер килен, ирем мине төндә сабып үлтерер өсөн балтаһын шунда һалып йоҡлай, тип уйлап, шикләнеп йөрөгән-йөрәгән дә, тегеһе был ғәҙәтен ташламағас, ахыр сиктә, милицияға мөрәжәғәт иткән. Улар йоҡларға ятыр алдынан килгән тәртип һаҡсылары. Йәш сержанттар. Улар ҙа был йола-ырым хаҡында белмәйҙәр икән. Протокол төҙөгәндәр. Йәш кейәү йоланың мәғәнәһен тегеләргә ҡат-ҡат аңлатып ҡараған. Тәүҙә унан көлгәндәр, аҙаҡ тегегә нығыраҡ бәйләнгәндәр. Һөҙөмтәлә кейәү баланы баллы-майлы айындағы йылы түшәгенән айырып, алып барып бикләп үк ҡуйғандар. Ваҡиғаның аҙағы нисек бөткәндер, иллә-мәгәр, ирем мине балта менән сабып үлтерә, тип милиция саҡыртҡан ҡатын бер-бер артлы дүрт малай тапҡан, тиҙәр. Ҡурҡышынан микән? Әллә теге ырымдың тәьҫире көслө булғанмы? Зөләйха малай тапманы, уның ҡарауы, ике йылға бер тапҡыр береһенән-береһе гүзәлерәк, береһенән-береһе нәфисерәк, береһенән-береһе иркәрәк ҡыҙҙары берәм-берәм тупылдап тыуып ҡына торҙо. Исемдәрен дә әсәләренекенә оҡшатып ҡушырға тырыштылар: Зөлхизә, Зөбәйҙә, Зөлхәбирә, Зәлифә, Зөмәрә. Йорттағы бер түгел, алты "З" хәрефенә башланған исемдәрҙең тәүлек әйләнәһендәге туҡтауһыҙ яңғырашында Кәримдең башы "зыйылдап" ҡына торҙо.\nТеге шағир дөрөҫ әйткән икән: ҡыҙ булһа ла, белдегеҙме, нисауа була икән дә. Ҡыҙ бала - наҙлы бала. Ҡыҙ бала күберәген атаһына тартылыусан. Зөләйханы республиканың биш бала табыусы әсәләре менән берлектә баш ҡалаға саҡырып, миҙал менән бүләкләнеләр. Тик атай кешегә һис юғы "Маладис атай" тигән маҡтау ҡағыҙы ла бирмәнеләр. Әммә күп балалы ғаилә башлығы булыуҙың заманына күрә бик күп кенә уңайлыҡтары, йәғни льготалары бар...\nБик-бик иртә өйләнде Кәрим. Атаһы менән әсәһенең бер-бер артлы фанилыҡҡа күсеүе лә быға булышлыҡ иткәндер. Атаһының васыят итеп әйткән һуңғы һүҙе лә шулай булды: "Кеше, улым, утыҙ йәшкә тиклем үҙе өйләнмәй, утыҙҙан һуң ҡурҡып өйләнмәй. Буйҙаҡлыҡта бәхет юҡ ул. Өйлән, ҡырҡ йәшеңә тиклем өйөң балалар тауышы менән тулмаһа, мәхшәр менән тулыр..." Тиңдәштәре әле әрмеләрҙән ҡайтып, институт-фәләнгә инергә, аҡсалыраҡ эшкә урынлашырға, тип ҡалаларға юлланған бер ваҡытта Кәрим ағайыбыҙ наҙлы кәләш ҡуйынында ине инде. Башҡалар белем эстәне, карьера яһаны, ҡалаларҙы яуланы, ә ул иһә урта мәктәпте тамамлағас, әрмегә барып килде лә, үҙенән өс йәшкә кесе Зөләйханы мәктәбен тамамалар-тамамламаҫтан әйттереп, аттестат алғас, туй ҙа үткәрҙеләр. Кинйә малай булараҡ, Кәрим атай йортонда тороп ҡалғайны. Зөләйха йортҡа килен дә, хужабикә лә, ҡәйнә лә булып төштө. Кәримдең һөнәре етмештән ашып китһә лә, махсус уҡып алғаны сварщик һөнәре булды. Атаһы тимерсенең улы ла тимерсе була инде.\nКәрим Зөләйханы балаға күмде. Әллә киреһенсәме икән? Зөләйха башта ҡалаларға ағылған әхирәттәренә көнләшеп ҡараны. Ҡалаға китәйек, тип иренә туҡтауһыҙ тылҡыны. Әммә һәр бер ынтылышы сиратта тыуған ҡыҙ балаға ҡарата хәстәрлек менән баҫырыла килде. Ғаиләлә ҡыҙҙар һаны артыу менән был ынтылыш кәмей-кәмей барып, аҙаҡтан бөтөнләй онотолдо.\nШартына килтереп эшләй ҙә, йәшәй ҙә белә ине Кәрим. Барыһына ла өлгәште ул: иҫкеһен ҡутарып, сарҙаҡлы итеп йортон да һалды, ҡураһы тулы мал, ҡош-ҡорт, баҡса артындағы урман ситендә умарталары геүелдәп ултыра. Баҡсаһында емеш-еләге, йәшелсә-фәләне күтәргеһеҙ булып уңа. "Ир хәстәрле булһа, ҡатын таҫтарлы" тиҙәр. Зөләйхаһы ла берҙе биш итергә тора.\nКәримдең тормошҡа ашмаған хыялдары ла бар. Бер түгел, икәү улар. Тәүгеһе йоморо ҡара малай булһа, икенсеһе - халыҡ телендә "Крузак" тип йөрөтөлгән "Ланд-Грузер" машинаһы. Тәүге хыялы, нимә генә итмәһен, үҙенән тормай - Хоҙай ихтыярында. Ә бына икенсеһенә килгәндә, Кәрим инде нисәмә йыл ир исемен күтәреп йәшәп, әҙәм рәтле машинаға тейенә алғаны юҡ.\n"Ҡатын-ҡыҙ күрке - сепрәк, ирҙеке - ат". Был әйтем халыҡтыҡы иҫәпләнәме-юҡмы, иллә-мәгәр Кәрим йыш ҡына уны ҡабатларға ярата. "Ат" тигәне - хәҙергесә, машина. Быға тиклем Кәрим ауылда йәшәүсе күптәр һымаҡ 1-сенән башлап 15-сегә тиклемге "атамарка"ның кәттәһе "Жигули"ҙа елдереүҙе иң ҙур егетлеккә тиңләй ине. Әммә йәй башында үткән класташтары менән осрашыуы был мәсьәләлә уның ҡарашын теүәл йөҙ ҙә һикһән градусҡа үҙгәртте. Ниндәй генә "инәмаркаларға" атланып килмәгән ҡалаларҙа һәм ер шарының башҡа төбәктәрендә көн итеүсе класташтары? Уларҙың ҡайһы берҙәрен Кәрим хатта төшөндә лә күргәне юҡ. Уларҙың эргәһендә Кәримдең 15-се һанлы "Жигули"һы төҫһөҙләнеү генә түгел, интерьерҙы боҙған музей экспонаты кеүек. Хатта күренмәй ҙә. Эйәр һалған һыйырға, баҡтаһы ҡойолған һәүерек алашаға атланып килгән мәхлүктәй хис итте үҙен Кәрим. Уның намыҫсан йөрәге дөпөлдәп тибеп ҡуйҙы. Етмәһә, Себерҙә йәшәүсе класташы Сәмиғулла үҙенең һуңғы сириялы "Тойота"һы янында тороусы Кәримдең машинаһына ишаралап:\n- Был машинаға магазинда запчастар бармы әле һаман да? - тип төрттөрөп һорау биреп ҡуйҙы.\n- Булмаһа ни, мин бит сварщик. Үҙем тимерҙән әтмәләп алам, - тип класташының төрттөрөүен үҙенсә мәрәкәгә борорға теләне Кәрим.\n- Ә, онотоп торам. Һеҙ бит "ювелир оҫталары…"\n- Ҡыҙ яһау һиңә "Тойота" һатып алыу йә малайҙар әтмәләү түгел...\nКәрим Сәмиғулланың ике малайы барлығын, ҡыҙҙары булмауын иҫенә төшөрҙө. Тик класташы ла бирешерлек түгел. Оторо ярһыны ғына. Уҡтарын ире менән класташтар осрашыуына килгән Кәримдең ҡатыны Зөләйхаға тоҫҡаны.\n- Ир аҫылы мал таба, ҡатын аҫылы ул таба, ти ҡарсәйем. Өйөң тулы ҡыҙҙар, йөрөгән машинаң музей экспонаты булғас, артабан ни әйтеп тораһың инде...\nКәримдең бармаҡтары үҙенән-үҙе йоҙроҡҡа төйнәлде. Асыуын теш араһына ҡыҫып, көскә йотоп, ул барыһына ла ишеттерерлек итеп:\n- Тағы ла биш йылдан осрашҡанда бына ошо урында "Крузак" ултырмаһа, бына был фуражканы кейеп тә йөрөмәйем. Исемем дә Кәрим булмаһын... - Ул машинаһының капотына фуражкаһын сисеп бәрҙе.\n- "Крузак"? - Сәмиғулла мыҫҡыллы йылмайҙы. - Уны һатып алырға аҡсаны ҡайҙан алмаҡсыһың? Ә-ә-ә... Онотоп торам, һин бит "ювелир оҫтаһы". Ҡыҙҙарыңды гастарбайтер үзбәктәргә һатһаң, алаһың инде...\nКәрим артабан түҙеп тора алманы. Бер-береһенә көҙгө әтәстәй ябырылып йәбешкән ике класташты көскә айырҙылар. Сәмиғулланан ғәфү үтендерҙеләр класташтары. Эскәнлегенә һылтанып маташҡан булды ул тәүҙә. Әммә табындағы башҡа ир-аттар уны яғаһынан нығыраҡ бороп алғас, тәүҙә әртисләнеп маташты, аҙаҡ майлаған ҡайыш хәленә килде. "Үҙе шаяртҡанды аңламай бит, ауылдан сыҡмағас, кеше менән һөйләшә белмәй..." тип аҡланды ул шулай ҙа, Кәрим менән Зөләйханан ғәфү үтенгәс. Эш үткәс. Әммә байрамдың ҡото киткәйне инде. Кәрим класташына тыныс күңел менән ҡарай алманы. Уға тиҙ генә машинаһына ултырып ҡайтып китеүҙән башҡа сара ҡалманы...\nҠыҫҡаһы, Һаҡмар буйына йыйылған класташтарҙың был осрашыуы, дөрөҫөрәге, Сәмиғулла менән һүҙгә килешеүе, Кәримдең тормошона ҡырҡа боролош алып килде. Иллә-мәгәр, уның намыҫы ҡуҙғалды. Тағы ла биш йылдан уҙасаҡ класташтар осрашыуына "Крузак"ҡа атланып, барыһының да танауына сиртмәһәме, исеме, ысынлап та, Кәрим булмаясаҡ. Әлегә класташтарының береһе лә бындай машина менән маҡтана алмай.\n"Асыулы сағыңда хөкөм сығарма, бәхетле сағыңда вәғәҙә бирмә", тип әйтәләр әйтеүгә. Кәрим ныҡ асыулы сағында барлыҡ класташтары алдында "Крузак" алмаһаммы, тип вәғәҙә биргәндәй булды. Ысынында иһә, үҙ-үҙенә хөкөм дә сығарҙы. Әйткән һүҙ - атҡан уҡ. Хәҙер инде ул шул һүҙендә, үлһә лә, торорға бурыслы. Кем уйлаһын инде: тап ошо осрашыуҙа Кәримдең тормошо ҡырҡа боролош кисерер, тип. Һе, мәле еткәс, бәлки, Сәмиғуллаға рәхмәт тә әйтер әле Кәрим. Тик әйтерме икән? Күрһәтер шул сағында ошо Сәмиғулла ишеләргә кемдең кем, нимәнең нимә икәнлеген. Көлкөләрен яңыртыр. "Ювелир оҫтаһы", имеш...\nТалпыныуы сикһеҙ, ниәттәре ҙур булһа ла, маҡсаты ҡолас етмәҫлек, үрелеп ҡарайым тигәндә генә лә баштан кәпәс төшөп китмәле ине шул. Кәрим тәүлек әйләнәһенә ҡырҡҡа ярылып эшләһә лә, биш йыл эсендә ундайын машина һатып алырлыҡ аҡса туплай алмай. Береһен-береһе ҡыуалап үҫеп килгән ҡыҙҙарын да ҡарарға кәрәк. Ҡыҙҙар наҙлы, әммә ана шул наҙ өсөн дә түләргә кәрәк шул. Ҡыҫҡаһы, малайҙарға ҡарағанда ҡыҙҙарҙы тәрбиәләп үҫтереү кеҫә йәһәтенән ауырыраҡҡа төшкәнен ҡыҙ үҫтергән генә белә. Етмәһә, Зөлхизә менән Зөбәйҙәләре бер-бер артлы мәктәпкә барҙы.\nАуылда күптән инде эш урындары юҡ, колхоз-совхоздарҙың ҡолағанына ла биш былтыр. Оҙаҡ уйлаһаң, бер нәмә лә килеп сыҡмай. Иң тәүҙә һөҙөргә, шунан һуң ғына мөгөҙөңә нимә килеп эләккәнен байҡау лазым. Тәүәккәллек таш яра. Крәҫтиән балаһы крәҫтиәндәрсә эш итә инде. Тәүге йылында Кәрим ике йөҙ ҡаҙ себеше алып ебәрҙе, һимертергә өс баш башмағын айырып ҡуйҙы. Үҙенең һәм ауылдағы ташландыҡ ике өйҙөң картуфлыҡтарын силсәүиттән рөхсәт һорап һөрҙөрөп, өсөһөн дә мансылдырып картуф сәсте. Себеште көҙ һанайҙар. Ҡырпаҡ ҡар яуыуға, хужа усында төйөрөм генә аҡса барлыҡҡа килгәнен тойҙо. Тик был аҡсаһын ул кеҫәһенә, күптәр кеүек, банкҡа һалып ҡуйырға ашыҡманы. Аҡса аҡса эшләргә тейеш. Икенсе йылына ҡаҙ себештәренең, һимертергә ҡуйылған башмаҡтарҙың һаны ике тапҡырға артып китте. Ҡаҙҙар һәм башмаҡтарына ем, көрпә алырға ла аҡсаһы етте.\nТап ошо мәлдә ҡасандыр алынып онотолған пай ере барлығы Кәримдең иҫенә төштө. Хәҙер инде ул картуфлыҡтар менән ваҡланып торманы. Пай ерен күрше ауылдағы фермерҙы яллап һөрҙөрөп, уның техникаһы менән картуфын да сәстереп ҡуйҙы. Хәләл көс менән табылғандың ҡәҙерен белә Кәрим. Ҡаҙҙары менән башмаҡтарын һуйып, ваҡлап һатты. Ауылға килеп, күмәртәләп ит йыйып йөрөүселәргә әйләнеп тә ҡараманы. Баҙарға ит һатырға үҙе сыҡты. Йыйып алған картуфын ҡалалағы комбинаттың етәкселеге менән һөйләшеп, бер юлы тапшырҙы. Комбинаттың йөк машиналары тейәп алып китте уңышын.\nҠырпаҡ ҡарҙа түбәһе күккә тейҙе. Кәрәкле сумманың яртыһынан күберәге тупланды ҡулына. Буйтым ғына. Яҡынса иҫәбе буйынса тағы бер йыл ынтылһа, алдағы йылда ихатаһында "Крузак" балҡып ултырасаҡ. Әлеге аҡсаһы ҡулдан да ундай машинаны алырға етерлек. Әммә был йәһәттән Кәримдең үҙ һүҙе лә бар: кәләште - ҡыҙҙан, машинаны - нулдән.\nМалдар ҡышҡа ҡураға ингәс, тик ятырға ғына күнекмәгән Кәримдең күҙенә гәзиттәге бер иғлан салынды. Бер бай ғына миллионермы-миллиардермы, олигархмы-ала ҡараҡмы, яҡындағы ҡалала сауҙа үҙәге төҙөргә эшселәр йыя икән. Төҙөлөшкә сварщиктар талап ителә икән. Кастинг тигән нәҫтәкәй менән алалар икән. Оҙаҡ уйлап торманы, китте шунда. Ҡулы эш белгәс, моңмо ни? Тимерҙе төрлөсә иретеп йәбештереп ярыштылар. Ғариза биргән алтмышлап дәғүәсенән эшкә ҡабул ителгән бишәүҙең береһе Кәрим булып сыҡты. Ул эшкә көн һайын ауылдан үҙ машинаһында йөрөнө. Ике ҡулына бер эш. Алтын ҡуллы тырыш эшсене шундуҡ күреп тә алдылар. Үҙен иретеп йәбештереүселәрҙең бригадиры итеп тәғәйенләп ҡуйҙылар. Тәүге айҙарҙа хужа алдан вәғәҙә иткән эш хаҡының яртыһын ғына түләп килде лә, егеттәрҙең ышаныслы булыуы һыналғас, ҡалған сумманы ла бер юлы иҫәптәренә күсерҙе. Иш янына ҡуш булды Кәримдең көтмәгәндә ошо төҙөлөш бригадаһында эш башлауы. Был шөғөлө уға билдәләгән маҡсатына тиҙерәк барып етергә ярҙам итәсәк.\nӘммә донъя бер алдын, бер артын күрһәтә тигәндәй, алдағы йәйҙең ҡоро килеүе, шул сәбәпле фуражға хаҡ артыуы, бесән наҡыҫлығы бәкәлгә һуҡты. Ауыл халҡы малын күмәртәләп һуйып, баҙарға тултырҙы һәм иткә хаҡ төштө. Картуф та йүнле үҫеп сыҡманы. Ҡатыны ҡыҙҙары менән көнө-төнө үҫентеләргә ҡоҙоҡтан һыу ҡойоп торһа ла, ямғырһыҙ картуфтың картуфы ла ырап үҫмәй икән. Кәрим ергә һәм башмаҡтарҙың, ҡаҙҙарҙың тамағына һалған сығымдан саҡ-саҡ ҡына, утыҙ процент самаһы ғына артыҡ килем ала алды. Иҫәп тотҡан суммаһы килеп сыҡманы.\nУныһы ғына етмәгән, донъя, ил кимәлендә башланған иҡтисади көрсөк Кәримдең алдына тағы ла бөтөнләй көтөлмәгән ауырлыҡтарҙы килтереп ҡуйҙы. Инфляция башланды. Бына-бына дефолт булырға тора тиҙәр банктар хеҙмәткәрҙәре. Эштәр улайға китһә, Кәримдең өс йыл буйы ҡара тирен түгеп йыйған хәләл аҡсаһына "Крузак"тың үҙен түгел, бер тәгәрмәсен дә һатып алыу мөмкин булмаясаҡ. Ул сағында инде ер тырнап, йә сәсеңде йолҡоп иларға ғына ҡала. Бер көн Кәрим эштән ҡайтҡас, һәр ваҡыттағыса, киске ашҡа ултырҙылар. Ниңәлер ҡатыны Зөләйха иренең борсолоулы мәшәҡәттәренә битараф һымаҡ тойолдо. Туҡтауһыҙ йылмая, көлә. Бер-береһен бығаса һүҙһеҙ ҙә аңлай ине улар. Ир ҡырҡҡа ярылырҙай булып йөрөгән саҡта ҡатынының бындай ҡыланышын нимәгә юрарға ла белмәне. Был йәһәттән Кәрим яңылышмаған булып сыҡты. Зөләйха өҫтәл артынан тороп киткән ҡыҙҙарының ҡайһыһы ҡайҙа йүнәлгәнен көтөп кенә ултырҙы ла, үҙенең сәйер хәләтенең серен асып һалды.\n- Кәрим, бөгөн район үҙәгенә барып, табипҡа күренеп килдем...\n- Ауырыйһыңмы ни?\n- Юҡ та...\n- Шул, мин тағы ла ауырға ҡалдым...\n- Ауырға ҡалдым, тием. УЗИ-нан ҡараныҡ...\n- Нимә түгел, кем. Тиҙҙән ҡыҙыбыҙ була...\n- Ҡасан тиҙҙән?\n- Ниңә һин был хаҡта миңә иртәрәк әйтмәнең? Юҡ, ниңә иртәрәк ауырға ҡалманың?\nАуыҙынан сыҡҡан һүҙҙәренең мәғәнәһен аңларлыҡ хәлдә түгел ине Кәрим. Ул тәүҙә туҡтауһыҙ көлөргә тотондо ла, аҙаҡ ҡатынын бәпәй һымаҡ күтәреп, өй буйлап күтәреп йөрөтә башланы. Үҙе туҡтауһыҙ һөйләнде.\n- Аптыранам был ҡатынға,\nҒаиләләре өсөн лозунгҡа әүерелгән был шиғырҙы артабан Зөләйха дауам итте:\n- Аптырағас, шул докторға\nҮҙең бараһыңмы ни?\nҠатын тапмаған малайҙы\nҮҙең табаһыңмы ни?\nУларҙың кинәйәле итеп ирәүән шаярышыуын ҡыҙҙары ла күреп ҡалды. Тәүҙә төпкө бүлмәлә телевизор ҡараған Зөлхизә менән Зөбәйҙә улар янына йүгерешеп сыҡты. Ҡыҙҙар аталары менән әсәләренең алмаш-тилмәш һөйләгән шиғырынан шуны аңланылар: тиҙҙән уларҙың тағы ла бер һеңлеләре донъяға киләсәк. Һеңлекәштәре Зөлхәбирә, Зәлифә, Зөмәрә тыуыр алдынан да улар тап ошо шиғырҙы һөйләгәйне. Бер аҙҙан тыштан бәләкәй һеңлеләре йүгерешеп килеп инде. Айыу бейетәләр тиһеңме? Улар ишектән килеп инделәр ҙә, әсәләрен күтәргән аталарын күреп, ишек төбөндә йомош һорап ингән балаларҙай ҡатып ҡалдылар.\nБер аҙҙан ғаиләләге шатлыҡлы яңылыҡ уларға ла мәғлүм булды. Мәктәптә уҡыусы Зөлхизә менән Зөбәйҙә тиҙҙән донъяға киләсәк туғандарының әсәләренең эсендә икәнен беләләр ине инде. Тик береһенән-береһе бәләкәс Зөлхәбирә, Зәлифә һәм Зөмәрә кескәй туғандарын Һаҡмарҙан тотоп алалар тигәнгә ышанғас, был хәлгә тик үҙҙәренең йәшенә ярашлы кимәлдә генә ҡыуандылар, булһа кәрәк. Кис ятҡас, Кәрим менән Зөләйха алтынсы ҡыҙҙарына йола буйынса "З" хәрефенә башланған исем эҙләп, Зарина тигәндә туҡталырға булдылар. Ҡыҙҙарҙың тыуасаҡ һеңлеләрен ҡаршыларға нисек әҙерләнеүен күҙәтеүе оло бер кинәнес ине. Кемдер ниндәйҙер уйынсығын бер кем дә белмәгән ергә йәшерә, икенселәре кейем хәстәрләй, кәнфит, печенье, һағыҙ запаслай...\nЯҙылған: 23.10.20 | Ҡаралған: 2088


Бәхеттәрҙә генә йәшә һин!\n28 Ғинуар 2019, 12:14\nХәйбулла районы Аҡъяр ауылында йәшәүсе һеңлебеҙ һәм апайыбыҙ Рәйсә Мөхәмәт ҡыҙы Айнуллованы тыуған көнө—60 йәшлек юбилейы менән ҡайнар ҡотлайбыҙ! Ҡәҙерлебеҙ Баймаҡ районы Бөрйән-Йылға ауылында ҙур, татыу ғаиләлә тыуып үҫкән. Баймаҡ интернатында 10-сы класты тамамлағас Өфөгә юллана. Баш ҡала техникумында технолог-ашнаҡсы һөнәрен үҙләштерә.\nЙәш белгес хеҙмәт юлын «Башҡортостан» ресторанында башлай. Ике йылдан кейәүгә сы-ға. Аҡъярға килен булып төшә. Унда ул «Башпотребсоюз» системаһында 40 йыл буйына, хаҡлы ялға сыҡҡансы, арымай-талмай эшләй. Ул үҙен оҫта, абруйлы хеҙмәткәр итеп күрһәтә. Район, республика кимәлендә тырыш хеҙмәте өсөн бик күп маҡтау ҡағыҙҙары, миҙал менән бүләкләнә. «Хеҙмәт ветераны» тигән маҡтаулы исем йөрөтә. Мәскәү күргәҙмәһендә үҙ ризыҡтары менән Республика исеменән ҡатнаша. Хаҡлы ялға сыҡҡас ғәрәп телен өйрәнергә, намаҙ уҡырға өйрәнеп алды, мәсеттең әүҙем ағзаһы булып тора.\nУлар Әнүәр кейәү-еҙнәй менән 2 ҡыҙ тәрбиәләп үҫтерҙе, уларға юғары белем биреп, туйҙар үткәреп, оло юлға баҫтырҙы. Үкенескә күрә, Әнүәр кейәү-еҙнәбеҙ беҙҙең арала юҡ инде. Әммә Рәйсә һеңлебеҙ-апайыбыҙ бирешмәй, өс ейән-ейәнсәренә ярҙам итеп, матур йәшәй. Ул бик тырыш, ихлас, алсаҡ. Туғандары, дуҫтары, балалары менән һәр ваҡыт ҡатышып, аралашып матур донъя көтә. Киләсәктә лә ҡәҙерлебеҙ-гә оҙон ғүмер, һаулыҡ, йән тыныслығы теләйбеҙ. Балаларыңа терәк булып, уларҙың ҡәҙер-хөрмәтендә оҙон ғүмер кисер.\nҺиңә булған сикһеҙ хөрмәтебеҙ\nОло аҡыл, күркәм холҡоң менән\nҠыуандырып беҙҙе йәшәйһең!\nFаиләңә—терәк, беҙгә кәрәк булып,\nИзге теләктәр менән—\nапайың, һеңлеләрең Рәйфә, Гүзәл, Айгөл, ағайың Рәшит һәм уларҙың ғаиләләре.\n3467. Мәҡәлә түләүле нигеҙҙә баҫылды.


Өфөлә ресторан янды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә ресторан янды\n08 августа 2018 — 16:39 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөнөң Октябрь проспектында урынлашҡан Даско Гарден ресторан комплексында сыҡҡан янғын сәбәптәре асыҡлана. Бөгөн Ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығына ресторандың өсөнсө ҡатын ут ялмап алыуы тураһында хәбәр итәләр. Ресторанда ял итеүселәр тиҙ арала эвакуацияланған. Ғәҙәттән тыш хәл урынында әле янғын лабораторияһы белгестәре һәм тәүтикшереүсе эшләй. Ресторанға килтерелгән зыян күләме иҫәпләнә.


Баҡалы районында дельтоплан һәләкәткә осрау сәбәпле ике кешенең ғүмере өҙөлгән | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n02 сентября 2015 — 15:23\nЯҡынса мәғлүмәттәр буйынса, фажиғә киске туғыҙҙар тирәһендә Иҫке Ҡатай ауылы янында теркәлгән. 54 йәшлек пилот һәм уның 50 йәшлек пассажиры һәләк булған. Бының сәбәптәрен Рәсәй тәфтиш комитетының Волга буйы федераль округындағы тикшереү идаралығы асыҡлай. Дельтопландың һәләкәткә тарыуының был беренсе генә осрағы түгел. Быға тиклем Ейәнсура, Туймазы райондарында ла ошондай осраҡтар теркәлгәйне.