«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДЕПУТАТТАРҒА ЙЫШЫРАҠ МӨРӘЖӘҒӘТ ИТҺЕН ХАЛЫҠ - 2015 - Мәҡәләләр\nДЕПУТАТТАРҒА ЙЫШЫРАҠ МӨРӘЖӘҒӘТ ИТҺЕН ХАЛЫҠ\nЕвгений Александрович, Рәсәйҙең һуңғы йылдарҙағы урындағы үҙидара үҫешендә ниндәй төп тенденцияларҙы билдәләп үтергә була?\n- Урындағы үҙидаралыҡ өлкәһенә ҡағылышлы ҡануниәттең федераль кимәлдә әленән-әле үҙгәреп тороуы төп тенденцияларҙың береһе булып ҡала. Миҫал өсөн әйткәндә, 2003 йылда Дәүләт Думаһы тарафынан ҡабул ителеп, тулыһынса 2009 йылда үҙ көсөнә ингән "Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидаралыҡты ойоштороуҙың дөйөм принциптары" Федераль законы 114 тапҡыр үҙгәртелде. Федераль ҡануниәттәге үҙгәрештәр төбәк һәм муниципаль норматив-хоҡуҡи акттарҙы ла яңынан ҡарап сығыу мөһимлеген тыуҙыра бит. Мәҫәлән, 2005 йылдың декабрендә ҡабул ителгән ҡаланың төп документы - ҡала округы Уставын Өфөнөң депутаттар корпусы 11 тапҡыр үҙгәртергә мәжбүр булды. Һуңғы тапҡыр Устав ағымдағы йылдың ғинуарында раҫланды. Үҙгәртеүҙәр, башлыса, өфөләрҙең яңы ҡағиҙәләр буйынса йәшәүен хәл итеүгә түгел, ә федераль закондарҙың үҙгәреүенә бәйле. Муниципалитеттар яңы талаптарға яраҡлашып та өлгөрмәй, яңылары барлыҡҡа килә. Әйтергә кәрәк, был тик Өфөгә генә ҡағылған мәсьәлә түгел, ә Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәре, ҡалалары һәм ауылдары өсөн хас проблема.\nБындай тотороҡһоҙлоҡтоң сәбәбен нимәлә күрәһегеҙ һәм эштәрҙең ошолай булыуында кем ғәйепле? Ситуацияны нисек хәл итергә мөмкин?\n- Мәсьәләнең сәбәптәре асыҡ һәм был осраҡта ғәйеплеләрҙе эҙләү дөрөҫ булмаҫ ине. Беҙ үҙенсәлекле төбәктәрҙән торған ҙур илдә йәшәйбеҙ. Теге йәки был төбәктәге климат, милли, мәҙәни үҙенсәлектәр урындағы үҙидаралыҡтың эшмәкәрлегенә көслө йоғонто яһай. Шуға күрә закон ҡабул иткәндә барыһын да күҙ уңында тотоу мөмкин түгел һәм урындағы үҙидаралыҡҡа ҡағылған өлкәлә закондар ғәмәлгә ашырыу барышында шымартыла, камиллаштырыла. Шулай ҙа был йәһәттән ниндәйҙер тотороҡлоҡ күҙәтелеүен, ҡануниәт базаһының тотороҡло нигеҙгә таянған булыуын күрге килә. Әлеге ваҡытта беҙ нәҡ ошо процесты күҙәтәбеҙ, тип әйтергә мөмкин. Һуңғы бер-нисә йылда урындағы үҙидаралыҡ өлкәһендә булған мөһим ваҡиғаларҙың береһе, минеңсә, - Рәсәй Президентының 2013 йылда Федераль Йыйылышҡа Мөрәжәғәтендә сағылған үҙидаралыҡ ойошмаларын финанс йәһәттән нығытыу, уларҙың халыҡҡа нығыраҡ асылыуы, был өлкәләге ҡануниәтте камиллаштырыу тураһындағы күрһәтмәләре. Әлеге күрһәтмәләрҙе тормошҡа ашырыу башланһа ла, уның һөҙөмтәләре тураһында һөйләүе иртәрәк әле, сөнки был процесс үҙ эсенә бер-нисә йылды алған билдәле бер ваҡыт талап итә. Уларҙы бойомға ашырғандан һуң Рәсәйҙә юғары һөҙөмтәле, финанс йәһәттән ныҡлы һәм тотороҡло хоҡуҡи базалы урындағы үҙидаралыҡ ойошмалары барлыҡҡа киләсәк, тип ышанғы килә.\nТәжрибә күрһәтеүенсә, кеше күпселек осраҡта депутатҡа ул хәл итә алмаҫтай проблемалар менән мөрәжәғәт итә. Мәҫәлән, депутаттың фатир менән тәьмин итеү йәки ниндәйҙер матди ярҙам күрһәтеү мөмкинлеге юҡ. Ә Һеҙ һәм Һеҙҙең депутат хеҙмәттәштәрегеҙ өфөләргә нисек ярҙам итә ала?\n- Ысынлап та, күптәр беҙгә нәҡ фатир мәсьәләһен хәл итеүҙе һорап килә, ләкин беҙ фатир таратыу менән шөғөлләнмәйбеҙ. Кешенең һинән ярҙам өмөт итеп килгән ышанысын аҡлай алмауҙан, хатта ул мәсьәлә менән шөғөлләнергә тейеш булмаған осраҡта ла, үҙемде уңайһыҙ тоям. Шуға күрә, ҡала халҡына "Өфө ҡала Советы ҡарамағында торлаҡ фонд юҡ һәм беҙ, депутаттар, был йәһәттән бер ниндәй ҙә ярҙам күрһәтә алмайбыҙ. Ташламалы фатир алырға тейешле граждандар ғәмәлдәге ҡануниәт нигеҙендә сират буйынса алырға хоҡуҡлылар. Ә депутаттар иһә бындай осраҡтарҙа тик мәғлүмәти һәм хоҡуҡи ярҙам ғына күрһәтә ала, ә торлаҡты бүлеү һәм таратыу процесына беҙ йоғонто яһай алмайбыҙ", тип аңлатабыҙ. Дөрөҫөн әйткәндә, һайлаусылар беҙҙең компетенцияла булмаған һорауҙар менән йыш мөрәжәғәт итәләр һәм фатир мәсьәләһе берҙән-бер миҫал түгел. Ләкин беҙ бындай осраҡтарҙа ла кешене иғтибарҙан ситтә ҡалдырмайбыҙ, ә теге йәки был мәсьәләне ҡайҙа хәл итергә мөмкин икәнлеген аңлатабыҙ, кәрәк булған осраҡта төрлө ведомстволарға депутат запростары ебәрәбеҙ, тейешле мәғлүмәт йыйырға ярҙам итәбеҙ. Ә матди ярҙамға килгәндә, ҡала округы Советы депутаттары күпселек осраҡта ҙур күләмле финанс ярҙамы күрһәтә.\nКүптән түгел беҙ Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығын билдәләнек. Ветерандар өсөн башҡарылған эштәргә ҡарап, Өфөбөҙҙә еңеүселәр быуынына булған оло хөрмәт тураһында фекер йөрөтөргә була. Ә депутаттар корпусы тарафынан ветерандарыбыҙ өсөн нимә эшләнде һәм нимәләр эшләнә?\n- Ағымдағы йылдың яҙында депутаттар Еңеү көнөнә арналған барлыҡ сараларҙа ла әүҙем ҡатнашты һәм шулай уҡ үҙҙәре лә төрлө инициативалар менән сығыш яһаны. Беҙ 36 һуғыш ветеранына ҡала округы хакимиәтенең Почет грамоталарын һәм "Ҡала алдындағы хеҙмәт өсөн" знактарын, аҡсалата премиялар һәм аҙыҡ-түлек магазины һәм дарыуханаларҙың сертификаттарын тапшырҙыҡ. Ләкин иң мөһиме - депутаттарҙың барыһы ла тиерлек ветерандарға матди ярҙам күрһәтеү һәм уларға төрлө байрам саралары уҙғарыу инициативаһы менән сығыш яһаны, уларҙы тормошҡа ашырҙы. Быйылғы яҙҙа ҡала Советы депутаттары ветерандар өсөн 11,5 миллион һум күләмендә аҡса бүлде. Шуларҙың 1,8 миллионы ветерандарҙың фатирҙарын ремонтлауға тотонолдо. Шулай уҡ ветерандарға бүләктәр алыуға һәм башҡа матди ярҙамға депутаттар 5,7 миллион, ә байрам сараларын уҙғарыуға - 4 миллион һум аҡса йүнәлтте. Мин бигерәк тә депутаттар Андрей Носков, Андрей Борисов һәм Андрей Егоровтарҙы билдәләп үтер инем. Улар үҙ аҡсаларына Тимашево ҡасабаһында Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары геройҙары иҫтәлегенә стела ҡуйҙы. Ә депутат Борис Герасимов Еңеү көнө уңайынан 100 ветеранға кафела матур байрам табыны ойошторҙо. Депутаттар Филүс Ишбулатов һәм Иосиф Марач иһә 9 май көнөндә Якутов исемендәге паркта ветерандарға бүләктәр таратып, һый-хөрмәткә тулы табын ойошторҙо.\nӘ Һеҙ үҙегеҙ бындай мәрхәмәтлек сараларында нисегерәк ҡатнашаһығыҙ?\n- Беренсенән, маҡтанғым килмәй. Икенсенән, барлыҡ эштәрҙе лә бер үҙем түгел, ә һайлау округы буйынса коллегам, Башҡортостандың Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайы депутаты Александр Артюхов менән тығыҙ бәйләнештә башҡарыуымды һыҙыҡ өҫтөнә алғым килә. Мин "Өфө моторҙар етештереү берекмәһе"нең идара итеү директоры һәм Рәсәй машиналар төҙөү Союзының Башҡортостан төбәге бүлексәһе рәйесе вазифаларын башҡарыусы Александр Артюховтың ике урында ла урынбаҫары вазифаһын биләйем. Шуға күрә, завод һәм Союзмаш беҙ ойошторған бөтә шәфҡәтлелек сараларының төп бағыусылары булып тора. Мәҫәлән, ағымдағы йылдың яҙында беҙ ветерандарға ярҙам күрһәтеүгә бергәләп 6,2 миллион һум аҡса йүнәлттек. Шул иҫәптән 6 һуғыш ветеранының фатирында ремонт эштәре башҡарҙыҡ һәм меңләгән ветеранға финанс ярҙамы күрһәттек. "УМПО" асыҡ акционерҙар йәмғиәте бүлгән аҡсаға Инорс биҫтәһендәге йорттарҙың береһенә Советтар Союзы Геройы Георгий Мушниковҡа мемориаль таҡта һәм барельеф ҡуйыуҙы, уның батырлыҡтары хаҡында бәйән ителгән Иван Сотниковтың "Күк баһадирҙары" ("Витязи неба") китабын яңынан баҫтырып сығарыуҙы ла мөһим эштәрҙең береһе, тип һанайым.\nҠала Советы депутаттарының төп эшенә әйләнеп ҡайтайыҡ. Быйылғы йылда депутаттар тарафынан ҡабул ителгән ниндәй ҡарарҙарҙы иң әһәмиәтлеһе тип һанайһығыҙ?\n- Беҙҙең ҡала өсөн генә түгел, ә республиканың барлыҡ муниципалитеттары өсөн берҙәй мөһим ике закон проектын беҙҙең депутаттар корпусы йыл башында Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай ҡарамағына тәҡдим итте. Уның беренсеһе иғландар һәм башҡа төр рекламаны рөхсәт ителмәгән урындарға йәбештергән өсөн штрафты арттырырыу менән бәйле. Дәүләт Йыйылышы тарафынан беренсе уҡыуҙа был закон проекты ҡабул ителде һәм һуңғы сиктә ыңғай ҡарар сығарылһа, яңы штрафтар бөтә республика территорияһында ла ғәмәлдә буласаҡ. Был бик кәрәкле аҙым тип уйлайым, сөнки төрлө иғландар менән йәбештереп бөтөлгән бағана, йорт подъездары ишектәре, туҡталыш павильондары мәсьәләһе менән бер Өфө ҡалаһы халҡы ғына осрашмай, был проблема бөтә төбәктәргә лә хас күренеш.\nДәүләт Йыйылышы ҡарамағына беҙ тағы ла Өфө һәм Өфө районы сиктәрен үҙгәртеү тураһындағы закон инициативаһын сығарҙыҡ. Шуныһы ҡыуаныслы, беҙҙең инициатива тиҙ үк ҡаралды һәм республика парламенты тарафынан 28 майҙа уҡ хуплау тапты. Өфө өсөн яңы сиктәр принципиаль әһәмиәткә эйә. Беренсенән, беҙ ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары полигонын ҡала ситенә сығарыуға өлгәштек. Әгәр ҙә ошо мәсьәлә хәл ителмәһә, ҡалаға ҙур суммала штрафтар янар ине, сөнки федераль ҡануниәт бындай объекттарҙың кеше йәшәгән урындан ситтә булыуын талап итә. Икенсенән, баш ҡала льготалы категорияға инеүсе граждандарға шәхси йорт төҙөү өсөн бүлеп бирерлек өҫтәмә ер биләмәләре алды. Өфө районы иһә финанс яҡтан отто, сөнки элек Өфө ҡалаһы биләмәһендә урынлашҡан һәм һалымды ҡала бюджетына түләгән сәнәғәт предприятиелары район ҡарамағына күсте. Хәҙер уларҙың һалым аҡсаһы Өфө районы бюджетын тулыландырасаҡ.\nБыйыл шулай уҡ беҙ ике яңы территориаль йәмғиәт үҙидаралығының сиктәрен раҫланыҡ. Ағымдағы йылдың 6 ғинуарында "Башҡортостан Республикаһының баш ҡалаһы - Өфө ҡалаһы статусы тураһында"ғы закон ғәмәлгә инде. Был закон проекты ла беҙҙең депутаттар корпусы инициативаһы менән барлыҡҡа килде. Был закон Ҡоролтай депутаттары менән берлектә уҙған йылда уҡ әҙерләнһә лә, быйыл ғына үҙ көсөнә инде. Уның әһәмиәте шунда - ул рәсми рәүештә Өфөгә республиканың баш ҡалаһы статусын һәм махсус, шул иҫәптән финанс хоҡуҡтарын бирҙе.\nЯҡын киләсәктә ҡала округы Советы алдында ниндәй проблемаларҙы һәм бурыстарҙы атҡарыу бурысы тора?\n- Проблемалар юҡ, ә хәл итеүҙе талап иткән бурыстар бар. Миҫал өсөн Өфөнөң Генераль планын килтерәм. Ул әлеге көндә үк яңынан ҡарап сығыуҙы һәм төҙәтмәләр индереүҙе талап итә. Был эште беҙ ҡала хакимиәте менән бергә атҡарып сығырға тейешбеҙ. Шулай уҡ ағымдағы йылдың июленән ҡала Советы комиссияһы иңенә асыҡ тыңлауҙар үткәреү бурысы ла ятасаҡ. Ҡалала биләмәләрҙе межалау эштәре үткәрергә кәрәк. Был процедураның асылы һәр өйгә уның янындағы ер биләмәһен беркетеүгә ҡайтып ҡала. Бындай ер биләмәһендә кешеләрҙең ризалығынан тыш бер кем дә төҙөлөш йәки башҡа төрлө эшмәкәрлек алып бара алмаясаҡ. Биләмә хужалары ерҙе үҙҙәре теләгәнсә ҡулланыу мөмкинлеге аласаҡ. Шулай итеп, алда бөтә ҡаланы межалау кеүек оло эш тора һәм асыҡ тыңлауҙар ҙа күпләп уҙғарыласаҡ. Мәҫәлән, Советтың яҡын арала буласаҡ ултырышында ошондай 10 тыңлау үткәрергә иҫәп тотабыҙ.\nҠаланың алдағы биш йыллыҡ үҫешен нисек күҙаллайһығыҙ?\n- Фантазияға бирелмәйенсә, күҙаллауҙар эшләгем килә. Өфөлә, Дим һәм Затон биҫтәләре араһында яңы эре биҫтә барлыҡҡа киләсәк, тип көтөлә. Унда 15-20 мең кеше йәшәйәсәк. Ҡала "УЗЭМИК" заводынан "ҡолаҡ" ҡағасаҡ. Уның урынында бейек ҡатлы йорттар, мәктәп, ҡунаҡхана, магазиндар, балалар баҡсалары төҙөләсәк. Был һорау буйынса ҡарар ҡабул ителгән һәм оҙаҡламай бойомға ашырыла башлаясаҡ. Өфө үҙәгенән сәнәғәт ойошмаларын ситкә күсереү эше артабан да дауам итәсәк һәм барыһы ла бер юлы һәм тиҙ эшләнмәһә лә, уны хәл итергә кәрәк. Шулай уҡ Инорс биҫтәһе лә ҙураясаҡ һәм киңәйәсәк, тип уйлайым. Үҙем депутат булараҡ ошо биҫтәлә эшләгәнгә күрә, уны төҙөү проекттары менән яҡшы танышмын. Муниципалитет ҡарамағында Сипайлово биҫтәһенән Октябрь проспектына тиклем һуҙыласаҡ канат юлы проекты бар. Ул да алдағы йылдарҙа ғәмәлгә ашырыласаҡ, тип уйлайым. Шулай уҡ Галле округы урамы ҡапҡаһы янындағы Ағиҙел йылғаһы аша күперҙең һәм юл үткәргестең дә проекттары тормошҡа ашыуын күрге килә.\nКүп прогноздар эшләмәҫкә ине, сөнки ҡала халҡының уны вәғәҙә кеүек ҡабул итеүе лә бар. Өфөләге төп үҙгәрештәрҙе мин төҙөлөш эштәре менән түгел, ә өфөләрҙең үҙаңындағы үҙгәреш менән бәйләйем. Яҡын киләсәктә ҡала халҡының урындағы үҙидаралыҡ һорауҙары мәғлүмәтлерәк һәм яуаплыраҡ булыр, тип ышанам. Уларҙың йорттары, ишек алды, биҫтә менән идара итеүҙә туранан-тура ҡатнашыуҙарын һәм үҙҙәренең тәҡдимдәре менән беҙгә, депутаттарға, йышыраҡ мөрәжәғәт итеүҙәрен күрге килә, сөнки урындағы һорауҙарҙы депутаттар йәки муниципаль хеҙмәткәрҙәр генә түгел, ә бөтә халыҡ бергәләшеп хәл итергә тейеш. Был хаҡта Рәсәй Федерацияһы Конституцияһында ла, 131-се Федераль законда ла асыҡ әйтелгән. Ләкин беҙҙә халыҡ быға күнекмәгән - улар кемдер килеп, уларҙың бөтә һорауҙарына яуап биреп, проблемаларын хәл итеп китер, тип көтә. Шулай ҙа был йәһәттән хәлдәр яйлап яҡшыра бара. Халыҡ ойошма, йорт комитеттарына берләшә, территориаль йәмәғәт үҙидаралығы булдырырға тырыша. Әлегә бындай кешеләр әҙ, тик уларҙың һаны артҡандан-арта бара. Һәм был бик һәйбәт тенденция.\nЯҙылған: 29.06.15 | Ҡаралған: 1073


Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап”нәшриәте 3 – 6 июндә Мәскәүҙә үткән “Ҡыҙыл майҙан” китап фестивалендә ҡатнашты. Йәйҙең тәүге көндәрендә илебеҙ баш ҡалаһының төп майҙаны яҙыусылар, төрлө-төрлө сағыу китаптарҙан торған стендтар, иң мөһиме – китап уҡыусылар менән тулы булды. “Ҡыҙыл майҙан” – авторҙар, китап индустрияһы, китап һөйөүселәр байрамы. Фестиваль төрлө концерттар, яҙыусылар менән ижади осрашыуҙар, шиғыр уҡыуҙар менән бергә үрелеп барҙы. Башҡортостан “Китап” нәшриәте “Рәсәй төбәктәре” павильонында урынлашты. Беҙҙең баҫмалар мәскәүлеләрҙә һәм килгән ҡунаҡтарҙа ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. “Китап” нәшриәте эшмәкәрлеге “Ҡыҙыл майҙан” фестивалендә юғары баһаланды.\n1. Рәсәй нәшерселәр ассоциацияһы (АСКИ) уҙғарған “Йылдың иң яҡшы китабы” конкурсы йомғаҡтары буйынса “Әҙәби мираҫты популярлаштырған өсөн” номинацияһында Рәсәй Китап берлеге дипломы менән бүләкләнде (С.Т.Аксаков. Аленький цветочек. Рус, башҡорт һәм инглиз телдәрендә).\n2. Рәсәй нәшерселәр ассоциацияһы (АСКИ) “Йылдың иң яҡшы китабы” конкурсының “Мәҙәниәттәр диалогына өлөш индергән иң яҡшы баҫма” номинацияһы дипломы менән билдәләнде (Э.В. Миһранова. Башкиры. Традиционная система питания: историко-этнографическое исследование”).\n3. Матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары федераль агентлығы “Малая Родина” конкурсы сиктәрендә Ф.Д. Әхмәрованың “Страницы памяти” китабы өсөн нәшриәтте “Беҙҙең төбәк кешеләре” номинацияһында финалист дипломы менән бүләкләне.


"КЕШЕ ТЫУҒАНДАН АЛЫП ТИК ЯҠШЫЛЫҠ ҠЫНА ЭШЛӘРГӘ ТЫРЫШЫРҒА ТЕЙЕШ"\n29 Ноябрь 2019, 20:00\nРеспублика кимәлендә дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре булараҡ киң билдәле яҡташыбыҙ, Ғәлиәкбәр ауылында тыуып, Нөгөш һыуҙарын һыулап үҫкән Исмәғил Әхмәҙулла улы Ғәбитов – республикабыҙҙы һәм районыбыҙҙы үҫтереү өсөн ҙур көс һалған олуғ шәхестәрҙең береһе.\n- Донъяға тыуғандан алып һәр кеше, тәүҙә ата-әсәһенең ярҙамы менән, аҙаҡ үҙ көсө менән, тыуған ауылына, тыуған еренә яҡшылыҡ ҡына эшләргә тырышырға тейеш. Бәләкәстән китаптар уҡып, спорт менән шөғөлләнеп, үҙеңде аҡыл яғынан да, физик яҡтан да әҙерләп үҫергә кәрәк. Ныҡышмал, тырыш, иғтибарлы булыу, нимәнелер кешенән көтөп ултырмай, әммә кәрәк икән, кәңәшләшеп, үҙең эшләргә тырышыу уңышҡа ирешергә ярҙам итә. Шәхсән мине тәрбиәләүҙә, атай-әсәйемдән тыш, 6 йәшкә тиклем олатай-өләсәйҙең дә тәрбиәһе ҙур роль уйнағандыр.\n- Тормош ауыр түгел ул. Әгәр кешенең ғаиләһе, йәшәр урыны бар икән, ул һәр ваҡыт яҡшыраҡ йәшәргә тырышырға, яңынан-яңы үрҙәргә ынтылырға, кемдәндер нимәлер көтөп ултырмаҫҡа тейеш. Мәҫәлән, ауыл ерҙәрендә ҡасан магазинға икмәк, картуф килтерәләр икән, тип көтөп ултырыу һис дөрөҫ түгел, һәр кем үҙенең өйөндә, ерендә эшләргә бурыслы. Аҡса әҙ бит, тигән һүҙҙәр булырға тейеш түгел, һәйбәт итеп эшләйһең, тырышаһың икән, аҡсаһы ла була ул. Һәр ваҡыт ныҡышмал булырға, ҡыйынлыҡтарҙан ҡурҡмаҫҡа өйрәнергә, шул уҡ ваҡытта ауыр хәлдәрҙә ҡалыусыларға ярҙам ҡулы һуҙып торорға кәрәк, - ти Исмәғил Әхмәҙулла улы.\nМатериалдың тулы вариантын "Таң" гәзитенең 29 ноябрь һанынан уҡығыҙ.


Ағас — Башҡорт Википедияһы\nАғас —үҫемлектәрҙең йәшәү формаһының береһе; берҙән-бер һабағы — күп йыллыҡ олоны һәм күп һанлы ботаҡтарҙан торған сатыры булған үҫемлек.\n3 Ағастар менән бәйле булған рекордтар\n4 Ағас көнкүрештә һәм мәҙәниәттә\n5 Ағас диндә\nВивариялағы Нойкомалағы ғәҙәти рәүештә тарҡалыусы үлек ағас (Olympic Sculpture Park, Сиэтл)\nАғастар япраҡ төрҙәре буйынса ылыҫлы һәм киң япраҡлыларға бүленәләр.\nЫлыҫлылар ғәҙәттә ылыҫтар йәки энәләр тип аталған ҡаты, мәңге йәшел, энәгә оҡшаш йәки тәңкәле япраҡтары менән айырылып тора, тубырсыҡ йәки еләк (артышта) барлыҡҡа килтерәләр. Был төркөмгә мәҫәлән, ҡарағай, шыршы, аҡ шыршы, ҡарағас, кипарис, секвойя инә.\nКиң япраҡлы ағастарҙың яҫы һәм киң япраҡтары бар — уларҙың ҡалынлығы оҙонлоғона һәм киңлегенә ҡарағанда күпкә кәмерәк, ғәҙәттә йылына бер тапҡыр ҡойола. Киң япраҡлы (йәки ябайыраҡ япраҡлы) ағастар ғәҙәттә сәскә аталар һәм емеш бирәләр. Был төркөмгә саған, бук, йәсин ағасы, эвкалипт һ. б. ҡарай.\nЯпраҡтарҙың төрөнә ҡарап синыфланыуҙан тыш, япраҡтарының ағаста тороу ваҡытына ҡарап япраҡ ҡойоусыларға һәм мәңге йәшелдәргә бүленәләр.\nЯпраҡ ҡойоусы ағастар билдәле бер тәртиптә япраҡ ҡатламын алмаштыра: ағастағы бөтә япраҡтар ҙа йәшел төҫөн юғалта һәм ҡойола, билдәле бер ваҡыт эсендә (ҡышын) ағастар япраҡһыҙ тора, һуңынан (яҙын) бөрөләрҙән яңы япраҡтар үҫеп сыға.\nМәңге йәшел ағастарҙа аныҡ ҡына япраҡ ҡатламын алмаштырыу ваҡыты юҡ: йыл әйләнәһенә ағаста япраҡтар була, улар бер юлы ҡойолмай, әкренләп кенә ҡойолоп алмашына бара.\nБиологик синыфланыуҙан тыш ағастар башҡа төрлө сифаттары буйынса ла бүленә: мәҫәлән, емеш биреүсе ағастар (уларҙың емештәрен кеше аҙыҡ сифатында ҡуллана), ҡиммәтле (уларҙың үҙағастары сәнәғәт кәрәк-яраҡтарында ҡулланыла), карап төҙөүгә яраҡлы (карап төҙөгәндә ҡулланыла), тропик (уларҙың таралыу ареалы экваторҙан йыраҡ түгел ерҙә үтә), төньяҡ (уларҙың таралыу ареалы экваторҙан йыраҡта үтә) һ.б.\nАғаста төп өс өлөш билдәләйҙәр: тамыр, олон, һәм сатыр.\nАғас тамыры — ул, ғәҙәттә, үҫемлектең ер аҫтында урынлашҡан өлөшө. Төп функциялары — ағасты вертикаль торошта тота, тупраҡтан туҡлыҡлы матдәләрҙе һурып алыу һәм уларҙы олон буйлап тапшырыу. Тамырҙар киң таралған булалар: улар 30 метрға тиклеп тәрәнлеккә һәм тирә-яҡҡа 100 метр ян-яҡҡа таралыуы мөмкин. Ҡайһы бер ағастарҙың тамырҙары һауала аҫылынып тороуы мөмкин, улар ер өҫтөндә урынлашалар, һәм уларҙың функциялары япраҡтарҙыҡына оҡшаш.\nАғас олоно сатыр өсөн терәк функцияһын үтәй, һәм шулай уҡ тамыр менән сатыр араһында матдәләр тапшырылыуын башҡара.Ҡышҡы ваҡытта һыу һәм туҡлыҡлы матдәләр һаҡлағысы сифатын башҡара.\nАғас олоно үҙәктән һәм үҙағастан тора, һуңғыһы камбийҙан эскә ҡарай үҫә, йыллыҡ үҫеү балдаҡтарын барлаҡҡа килтерә — ағастың арҡыры киҫемендә күренгән асыҡ һәм ҡара өлөштәр. Йыллыҡ үҫеү балдаҡтарын һаны урта зонала урынлашҡан урмандарҙа ағас йәшенә тиң, ә уларҙың ҡалынлығы иһә — һәр-бер билдәле йылдағы ағастың йәшәү ысулына тиң була.\nҠоролоҡ райондарҙа яуым-төшөм үткәндән һуң ағастарҙа ялған йыллыҡ үҫеү балдаҡтары хасил булыуы мөмкин. Тышҡы яҡтан олон ҡабыҡ менән ҡапланған була. Ғәҙәттә ағастың бөтә ғүмер оҙонлоғо эсендә бер генә олоно була. Төп олон зарар күргән (бысылған) осраҡта ҡайһы бер ағастарҙа йоҡлаған бөрөләрҙән туғандаш олондар уҫеп сығыуы мөмкин.\nАғас сатыры — беренсе ботаҡланыуҙан ағастың осона тиклем олондо дауам итеүсе ағастың юғарғы өлөшөндәге ботаҡтар һәм япраҡтар берҙәмлеге, йәки ҡыуаҡтағы бөтә ян-яҡтағы ботаҡтар таралмаһы менән япраҡтар. Шулай уҡ, киләһе үҙенсәлектәрҙе айыралар: ағас сатырына ҡарап — колонна кеүек тән таралмалыға, сатыр тығыҙлығына ҡарап — тығыҙҙан һирәккә тиклем, һәм ажурлы. Яҡтылыҡ тәҫьирендә япраҡтарҙа фотосинтез арҡаһында кәрәкле матдәләр синтезланыуы бара.\nАғастар менән бәйле булған рекордтарҮҙгәртергә\nСеквойядендрон (Sequoiadendron giganteum) 60—80 метр бейеклеккә етә. 135 метр бейеклеккә еткән экземплярҙар билдәле\nРедвуд милли паркында урынлашҡан секвойя төрөнә ҡараған ағастар иң бейек буйға етә, ул ағастарҙың оҙонлоғо 115,55 м етә\nДонъялағы иң йыуан ағас баобаб, диаметры 15,9 м.\nРаҫлауҙарға ҡарағанда, ер шарындағы иң ҡарт ағас — Швецияның көнбайышында тауҙар араһында, бәлки боҙ периодынын үҫеүсе гигант шыршы. Уға 9550 йыл тирәһе.\nКаури — донъялағы иң ҡарт ағастарҙың береһе.\nАғас көнкүрештә һәм мәҙәниәттәҮҙгәртергә\nКиң таралыу һәм эшкәртеү еңеллеге арҡаһында, донъялағы культураларҙың күбеһендә көнкүреш тауарҙары (мебель, һауыт-һаба һ.б.) сифатында һәм шулай уҡ йортто йыһазландырыу предметтары сифатында ҡулланыла. Ағастан йорттар төҙәләр, сваялар эшләйҙәр.\nАғас, таш кеүек, төшөрөлгән һүрәттәрҙе һаҡлап ҡалыусы тәбиғи материал булып тора, быныһы иһә, ғалимдар раҫлауынса, күп телдәр араһында яҙыуҙың үҫешенә булышлыҡ иткән. Яныу һәләте — утты үҙләштереүҙә, быныһы иһә кешенең таралыу ареалын кинәт төньяҡҡа ҡарата киңәйеүенә, һәм яңы торлаҡ төрҙәрен үҙләштереүҙә булышлыҡ иткән: мәмерйәләр, өйҙәр, иглу һ.б. Янып бөткәндән һуң ҡалган күмер иң тәүге ҡаяла төшөрөлгән рәсемдәрҙә ҡулланылған. Үҙағастың һыуға ҡарағанда кәм тығыҙлағы судно гиҙеүсәнлек уҫеүенә булышлыҡ иткән: һалдарҙан башлап һәм каравеллалар менән тамамлап — күп йылдар буйына суднолар ағастарҙан яһалғандар. Ҡайһы бер ағастарҙың сәскә атыу үҙенсәлектәре доньялағы күп халыҡтар мәҙәниәтендә уртаҡ исем булғандар, шулай, Японияла сакура сәскәһе күп шағирҙар менән далыҡланған һәм йыш медитация һәм ял итеүҙә ҡуланыла. Көнсығышта персик образы киң таралған, Рәсәйҙә алма сәскәһе маҡтап йырланған. Музыкаль ҡоралдар кеүеҡ үк, (уларҙың күбеһе билдәле ағас сорттарынан эшләнә) емеш-еләк бөтә байрамдарҙың һис шикһеҙ атрубуты булып тора.\nБоронғо замандарҙан алып ағас тереклекте символлаштыра һәм тәүтормош диндәрендә табыныу объекты булып торған. Мәҫәлән, боронғо гректар һәр бер ағас менән нимфа бәйле булған тип уйлағандар.\nБоронғо кельттар һәм друидтар ағастар менән үҙ-ара бәйләнештә булғандар, сихыр йолаһында "коелбрен"дар тигән — бармаҡ ҙурҙығындағы ағас таяҡтар ҡулланғандар, шуларҙың һәр береһендә ағастың тоҡомона ҡарап 20-нән булған огама тамғаның береһен яндырып йәки соҡоп яҙылған. Коелбрен огама сихри серҙәргә хазинаһы асҡысы булып тора һәм друидтар көсөнөң төп сығынығы булып тора.\nАғас тураһында шулай уҡ хәҙерғе заман диндәрендә телгә алына, християндарҙа яҡшылыҡты һәм яуызлыҡты белеү ағасы телгә алына, Тереклек ағасы.\nПальма йәкшәмбеһе, йәки Иерусалимға алланың сығыу байрамы башрамлы ғибәрәт ҡылыу менән билдәләнә, уға ышыныусылар пальма ботаҡтары менән киләләр. Рәсәйҙә иң беренсе булып тал ата (тал ағасы), шуңа күрә был ағастың ботаҡтарың ҡуллана башлағандар һәм байрам Тал көсөгө йәкшәмбеһе исемен алған.\nФольклорҙа үле ағас, ҡара көстәр йыйылған урын йәки символы була.\nАғас динни символдар эшләгәндә киң ҡулланыла (идолдар һәм башҡалар).\nБонсай Финляндияла ҡайын урманы Сакура ағастар Жакаранда сәскә ата\nUniversity of Florida’s Landscape Plants website\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ағас&oldid=791740 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 21 март 2018 в 16:37\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:37 21 март 2018 үҙгәртелгән.


Ҡыш бабай әкиәте(әкиәт). Мостай Кәрим - Wikisource\nҠыш бабай әкиәте(әкиәт). Мостай Кәрим\nҠыш бабай әкиәте ( әкиәт )\nавтор Мостай Кәрим\nҠыш бабай әкиәте\nБорон-борон заманда беҙ бик күмәк шаян ҡар бөртөктәре инек. Юғарыла, күктә, әйләнеп-әйләнеп йөрөнөк. Бер төндә ергә яуа башланыҡ. Бөтә ер өҫтөн ҡаплап алдыҡ. Ел сығып, тауҙар өйөлдө, һырынтылар яһалды. Беҙҙең өҫтә балалар шаулашып һырғалаҡ эйҙеләр. Далалағы ағуналар, аҡ ҡуяндар, беҙҙе соҡоп, үҙҙәренә оя яһанылар.\nБер көндө шулай урамда — бында, ҡалала, түгел, алыҫ ауыл урамында — дүрт бала ҡар бәрешеп уйнай ине.\nӘлеге дүрт баланы һаман да хәтерләйем. Үҙемдән сығарып һәр береһенә исем дә ҡуштым. Береһе — Яҡшы малай, икенсеһе — Яман малай, береһе — Уңған ҡыҙ, икенсеһе — Илаҡ ҡыҙ. Бер ваҡыт Яҡшы малай:\n—\tӘйҙәгеҙ, малайҙар, ҡарҙан кеше яһайбыҙ, — тине.\n—\tҠуй, бушты, — тип ҡарышты Яман малай. — Кәрәге бар тағы. Ҡарҙан да кеше булһын, ти, имеш.\nӘ беҙҙең кеше булғыбыҙ бик килә ине.\nАраларынан Уңған ҡыҙ:\n—\tЯһайбыҙ, яһайбыҙ, — тине.\nИлаҡ ҡыҙ ҙа уға ҡушылды. Яман малай нимәлер тибеп йөрөнө. Китеп юғалды. Ҡалған өсөһө эшләргә кереште. Тәүҙә кәүҙәмде йомарланылар. Кәүҙәмә аҡыллы баш ултырттылар. Уңған ҡыҙ күҙҙәр ҡуйҙы, һиҙгер ҡолаҡтар тиште. Ике эшлекле ҡул яһаны. Ҡыҫҡа булһа ла, аяҡтарым да бар ине. Яҡшы малай менән Уңған ҡыҙ эштәре булыуға һөйөндө. Мин әҙәм рәтенә инеүемә шатландым.\nТик Яман малай ғына тынғы бирмәне. Кеше күрмәгәндә, ҡолағымды ҡуптарып ала. Ҡулымды һындырып ташлай. Арҡама таяҡ ҡаҙап китә.\nЯҡшы малай менән Уңған ҡыҙ мине һәр ваҡыт бәләнән ҡотҡаралар.\nНисек кенә булмаһын, мин рәхәт йәшәнем. Һәр шатлыҡтың сиге була. Көньяҡтан йылы ел иҫте. Тыным ҡыҫыла башланы. Көнөм һанаулы ҡалғанын һиҙҙем. Бәхеткә ҡаршы, бер төндә ҡаты һыуыҡ булды. Миңә хәл инде. Мин китергә булдым. Мин шунда уҡ юлға сыҡтым. Бара торғас, ел артта тороп ҡалды. Боҙ тауҙары ялтырап ятҡан илгә килеп еттем.\nУңған ҡыҙ менән Яҡшы малай минең киткәнемде һиҙмәй ҙә ҡалдылар. Улар менән хушлашып өлгөрмәнем. Уларҙы бик һағындым. Улар ҙа мине эҙләйҙәр, ти. Хәҙер күп йылдар үтте. Мин ҡартайҙым. Һәр бер урында мин Уңған ҡыҙ менән Яҡшы малай кеүек кешеләрҙе йыш осратам. Илаҡтар ҙа осрай, ләкин бик һирәк.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Ҡыш_бабай_әкиәте(әкиәт)._Мостай_Кәрим&oldid=353270"


№20 (11222) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңы номер » №20 (11222)\n17.05.2019 №20 (11222)\n«Йәшлек» гәзитенең 20-се һанына күҙәтеү\nГәзитебеҙҙең тәүге бите Стәрлебаш районының Үрге Шәкәр ауылынан 60 йыл бергә татыу ғүмер кисергән Факиһа менән Фирҙәүес Шәриповтарҙың ғаиләһе тураһында һүрәтләмә менән асыла.\nҠоралдарыбыҙ – йыһанда, һауала, һыуҙа, ерҙә. Донъяла беҙҙең ҡеүәтте беләләр. Алһыу Ишемғолова Рәсәйҙә оборона мәсьәләләре буйынса кәңәшмәлә беҙҙең хәрби көстәрҙе ҡоралландырыуҙа ниндәй маҡсаттар ҡуйылыуы тураһында бәйән итә.\nНефтекама филармонияһы артистары, йырсы Лиана Ғәлина менән бейеүсе Динар Йыһановтарҙың мөхәббәт тарихы ҡыҙыҡһындырамы? Йәш парҙар тураһында « Йырсы менән бейеүсе – шул тиклем пар килгәнсе» мәҡәләһенән уҡырға мөмкин.\n19 май - Пионерия көнө. Лилиә Ғәлимйәнова «Пионер булмауыма үкенәм» мәҡәләһендә пионер ойошмаларының үткәне, уның йәш быуынға әхлаҡи роле менән менән таныштырып, илебеҙҙең балаларҙы ойошторорҙай бер ниндәй ойошма төҙөй алмағанына әсенеү белдерә.\nӘ һеҙ тыуған көндәрҙе , юбилейҙарҙы нисек үткәрәһегеҙ? Баймаҡтан Гөлдәр хажиә Әлибаева был көндә үҙебеҙгә аят уҡытытайыҡ, әруахтарҙы доғалар менән һөйөндөрәйек тигән фекерен белдерә. Хәбулланан Мирас Мөхәмәтсабиров үҙенең хатында ауылда көтөүсе табып булмауына зарлана.\nБыл һанда «Шиғриәт минуттары» рубрикаһын Әлфиә Абрафиҡова менән Альбина Муллағолованың шиғырҙары биҙәй.\nШәкәр диабетында ниндәй үләндәр файҙалы? Бауырҙы таҙартыу өсөн нимәләр эшләргә? Активлаштырылған күмер биткә файҙалымы? Был һорауҙарға яуапты «Сәләмәтлек» битенән табырһығыҙ.\nТамара Ғәниеваның «Егетлеккә юл» хикәйәһе лә оҡшар, моғайын.\nКавказ халыҡтары нисек тәмле итеп шешлек әҙерләгәнен «Халыҡтар дуҫлығы аҙығы- шешлек» мәҡәләһенән уҡый алаһығыҙ.\nБыл һанда психолог кәңәштәре, спорт яңылыҡтары, аш- һыу рецептары, файҙалы кәңәштәр ҙә урын алған.


19 Июль 2018, 12:20\nӨФӨ, 2018 йыл, 19 июль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлим Фәйезов/. Популяр интернет-энциклопедияның башҡорт бүлегендә яңы тематик вики-портал барлыҡҡа килде. Ул Салауат районы менән бәйле мәҡәләләрҙе системалаштыра. Был турала «Башинформ» агентлығына Википедияның әүҙем ирекмәне, З. Әйле тигән ижади псевдоним аҫтында билдәле журналист Зәйтүнә Ниғәмәтйәнова хәбәр итте.


Хоҡуҡ // Матбуғат\nСәйәсәт һәм һайлау алды агитацияһы өлкәһендә ҡыҙыҡ хәл килеп тыуҙы: һайлау алды кампанияһының эш барышында киң матбуғат сараларының ролен "юҡ" кимәленә килтереп еткерҙеләр. Һуңғы дүрт йыл эсендә һайлау ҡанундарында артҡа китеш таң ҡалдыра.\nЭлек граждандарҙыың һәм йәмәғәт ойошмаларының һайлау алды агитацияһы үткәреүгә гарантиялы хоҡуҡтары булды. Киң матбуғ ат саралары ла сәйәси йүнәлештә агитация алып бара, кандидат тарға, фирҡәләргә генә түгел, ә граждандарға, йәмәғәт ойошма ларына ла һүҙ бирә торғайны. Яңы федераль закондар иһә сәй әси агитация һәм граждандарҙың үҙ фекерен белдереү мөмкинлег ен юҡҡа сығара. Улар ҡушыуы буйынса һайлау алды агитацияһын тик кандидаттар һәм фирҡәләр төҙөгән һайлау фондтары иҫәбенә үткәрергә була. Шулай итеп, Федераль закон граждандарҙың һа йлау хоҡуғын ҡыҫып ҡына ҡалмай, ә Рәсәй Федерацияһы Констит уцияһы гарантиялаған мәғлүмәткә хоҡуҡтан, һүҙ иреклегенән дә яҙҙыра.\nТимәк, бөгөн беҙҙең илдә һайлау алдынан тейешле тулы ҡанлы сәйәси система тураһында һүҙ йөрөтөргә тура килмәй. Граждан дар, йәмәғәт ойошмалары, киң матбуғат саралары, коммерцияға ҡағылышы булмаған ойошмалар -- барыһы ла иҫәптән төшөп ҡала, халыҡҡа бер ауыҙ һүҙ ҙә әйтә алмай. Бындай хоҡуҡ тик теркә лгән кандидаттарҙа, һайлау ойошмаларында һәм һайлау блоктары нда ғына бар.\nИлебеҙҙә һиҙҙермәй генә, бөтәһенең битарафлығы арҡаһында, шул уҡ ваҡытта быға киң матбуғат сараларының пассив позиция һы ла булышлыҡ итте, бюрократик боролош булып үтте. Бында ж урналистарҙың пассивлығы ла ғәйеплелер, моғайын. Граждандарҙ ың хоҡуҡ һәм иреге тартып алынып, фирҡә һәм чиновниктар бюро кратияға тапшырылды. Яңы закон буйынса, дәүләт власы һәм у рындағы үҙидара органдары, һайлау комиссиялары, матбуғат ба ҫмаларын сығарыусы ойошмалар тарафынан бойомға ашырылған аг итация һайлауҙы мәғлүмәт менән тәьмин итеүҙең бер төрө ген ә булып һанала. Был юҫыҡта алып барылған мәғлүмәт йүнәлеше в ласть структураларына ғына бирелгән хоҡуҡ булараҡ ҡабул ител ә түгелме Журналистарҙың һайлау тураһындағы материалдар вла сть органдары менән килешелгәндән һуң, бер ниндәй ҙә төҙәтмә ләр индерелмәй генә халыҡҡа барып етә.\nХоҡуҡ белгестәре фекере буйынса, Рәсәй Федерацияһының һайл ау хоҡуҡтарын гарантиялау тураһындағы законы үҙ сфераһынан с иткә тайпылып, үҙенә хас булмаған хоҡуҡ мөнәсәбәттәре тарма ғына барып ингән. Был граждандар йәмғиәтенең барлыҡ институт тарының да бәкәленә һуғасаҡ, әлбиттә, әммә журналистарға ай ырыуса ҡыйынға тура киләсәк. Һайлау компанияһы башланғандан алып һайлауға бүленгән аҡсаны тотоноу тураһындағы отчет баҫ ылып сыҡҡанға тиклем уларҙың профессиональ эшмәкәрлеге тыйы лыу аҫтында булып ҡала тиергә булалыр, моғайын.\nҠанундар сығарыусыларҙың позицияһы сәйер булып ҡала бирә - - тап һайлауҙар ваҡытында дәүләт, киң матбуғат саралары гра ждандарға һәм төрлө йәмәғәт ойошмаларына үҙ һүҙҙҙәрен әйтеү мөмкинлеген тыуҙырырға, үҙ фекерҙәрен кандидаттарға ла, халы ҡҡа ла еткерергә тейеш. Ә бит тап ошо осорҙа йәмғиәт өсөн с әйәси хәлде әүҙемләштереү мөһим, был үҙ сиратында власть мен ән ябай халыҡ араһындағы диалог өсөн бик тә кәрәкле. Дәүләт һәм киң матбуғат саралары граждандарҙың инициативаһын ситкә ҡағырға түгел, ә киреһенсә уның үҫешенә булышлыҡ итергә те йеш.\n"Һайлау ҡанундарын яңыртырға тотоноп, хоҡуҡ һаҡлаусылар ө с ағас -- һүҙ иреклеге, мәғлүмәткә хоҡуҡ һәм һайлау азатлығы -- араһында аҙашты. Ә бит бары бер һорау -- һайлауҙар ар аһындағы осорҙа һәм һайлау кампанияһында алып барылған сәйә си йүнәлештәге агитацияны һайлау алды кампанияһынан сикләү г енә талап ителә ине.--тип иҫәпләй Һайлауҙарҙың бойондороҡһоҙ институты директорҙар Советы рәйесе Александр Иванченко. --\nЗакон сығарыусыларға һайлау алды агитацияһына дөрөҫ һәм та р билдәләмә бирергә ине. Ә бының урынына ул агитацияға бик үк ҡағылышы булмаған ҡатмарлы исемлек һанау менән шөғөлләнә . Килеп тыуған хәлдең үтә сетерекле булыуын бөтәһе ле таный ҙыр. Сөнки ведомство күрһәтмәләре законға әүерелде. Һәм иң аптыратҡаны: был ҡағиҙәләрҙе боҙған өсөн енәйәт һәм админист ратив яуаплылыҡ ҡаралған. Һайлау комиссиялары үҙенең асылы б уйынса һайлау трибуналдарына әйләнә."\nДекабрь һайлауҙарына тиклем ҡалған ваҡыт эсендә хоҡуҡ өлкә һендәге ҡытыршылыҡтарҙы бөтөрөп, яңы законда граждандарҙың дөрөҫ сағылыш тапмаған конституцион хоҡуҡтарын тергеҙеп б улмаясағы көн кеүек асыҡ. Әйткәндәй, закондар өлкәһендә бын дай мут буталсыҡтар юҡҡа ғына эшләнмәгән бит инде. Һайлауҙа р ни тиклем әҙерәк мәғлүмәт менән үтһә, уның һөҙөмтәләре лә асығыраҡ төҫмөрләнәсәк бит. Әммә граждандарҙың әүҙемлеген кү тәреүгә, хоҡуҡи дәүләт төҙөүгә ынтылһаҡ, конституцион хоҡу ҡ һәм азатлыҡты сәйәси коньюнктураға ҡорбан итеү кәрәкмәй.


Был аҙнала Башҡортостан Төркиә Республикаһынан ике рәсми\nделегация ҡабул итә. ОШо көнләрҙә Өфөгә Төркиә Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе Куртулуш Ташкент әфәнде етәкселегендә урындағы "Амстар" асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә һыра ҡойоу буйынса икенсе сиратты сафҡа индереү өсөн эшлекле даирәләр делегацияһы килде. Ә йома көнө, 24 июндә, баш ҡала быяла тар а производствоһына нигеҙ һалыуҙа ҡатнашасаҡ рәсми делегацияны көтә. Программа буйынса төрөк вәкилдәре Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов һәм БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов менән осрашты.\nТышҡы иҡтисади бәйләнеш һәм сауҙа министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итеүенсә, тәүге делегация составы "Anadolu Group", "Efes Breweries International" һәм "Һыра ҡайнатыу "Мәскәү - Эфес" компаниялары етәкселәренән тора. 1950 йылдар башында уҡ нигеҙ һалынған "Anadolu Group" холдингы Төркиә Республикаһында иң ҙур компанияларҙан һанала. Coca - Cola, Interbrew, Honda, Lombardini, Faber - C astell, Findomestic кеүек халыҡ - ара корпорациялар менән партнерҙарса мөнәсәбәттә тора йәки уртаҡ предприятиелары бар . Еңел автомобилдәр, автобустар, канцелярия тауарҙары етештереү һәм һатыу, көпләү материалдары һәм туризм өлкәһендәге проекттарҙа ҡатнашыуҙан тыш, холдинг һыра, ҡур һәм башҡа төр эсемлектәр етештерә һәм һата. "Efes Beverage Group" Төркиә, Рәсәй, БДБ һәм Көньяҡ Европа илдәренең һыра һәм башҡа эсемлектәр яратыусылары өсөн\nэшләй. Компанияның 10 илдә 14 һыра ҡайнатыу заводы, туғыҙ Coca - Cola ҡойоу заводы эшләй. 1998 йылда "Efes Breweries International" компанияһы һыра ҡайнатыу эшҡыуарлығында үҙе тураһында хәбәр иткәйне, ә ике йыл элек ул Европала иң юғары күрһәткескә өлгәште, һыра етештереү күләме 12 миллион гектолитрға барып етте. Бөгөн "Efes Breweries International" , "Efes", "Warsteiner", "Старый мельник", "Сокол" һәм "Белый медведь" һыраһын етештереүсе өс Рәсәй заводына етәкселек итә (Мәскәүҙә, Ростовтағы Донда һәм Өфөлә).\nХәҙер беҙҙең "Амстар" тураһында. Үткән йыл Башҡортостан Хөкүмәте һәм составына Өфөләге асыҡ акционерҙар йәмғиәте ингән "Efes Breweries International" компанияһы араһындағы килешеү һөҙөмтәһендә заводты киңәйтергә хәл ителде. Ике этапта. Уның тәүгеһе уңышлы тамамланды. Производство төҙөлөшөнә төрөк компанияһы быйыл 14 миллион евро инвестиция, "Амстар" үҙе ике миллиондан ашыу евро бүлде. Һөҙөмтә үҙен оҙаҡ көттөрмәне: заводтың етештереү ҡеүәте 2004\nйыл менән сағыштырғанда ике тапҡыр артты ( йылына ике миллион гектолитр).\nИкенсе этап 2006 йылда "Амстарҙың" ҡеүәтен дүрт миллионғ а тиклем арттырыуҙы күҙ уңында тота.\nҺыра менән барыһы ла аңлашылды, сиратта - быяла. Бында бе ҙ Өфөлә быяла етештереүҙе ойоштороусы инвестиция проекты менән эш алып барабыҙ, ул "Шишеджам" төрөк быяла концерны ме нән туранан - тура бәйле. Уның тарихы 1934 йылдан килә һәм Төркиәлә етештерелгән тәҙрә быялаһының 90 процентын тәшкил и тә. Әлеге ваҡытта концерн 35 быяла предприятиеһын берләштерә, улар бергә йылына ике миллион тоннаға яҡын быяла\nпродукция етештерә. Асылда ул быяла етештереү өлкәһендә донъяла иң алдынғыларҙың береһе: "Шишеджам" продукцияһы 100 илдә һорау менән файҙалана, төп импортерҙар - ЕС илдәре,\nАмерика һәм Япония.\nРәсәйҙә "Шишеджам" "Русджам" фирмаһын булдырҙы, завод Гороховецта (Владимир өлкәһе) урынлашҡан. Үткән йылда республикала БР Хөкүмәте һәм Төркиә Республикаһының "Anadolu Cam Sanayii A.S." араһында Өфөлә быяла продукцияһы производствоһы төҙөү буйынса килешеүгә ҡул ҡуйылды. Ул Шаҡшала, элегерәк ҡағыҙ комбинаты төҙөүгә бүленгән сәнәғәт майҙандарында урынлашасаҡ. Төрөк яғы производствоны алдағы й ыл ярым эсендә ебәрергә әҙер. 26 ярым гектар майҙанда әлегә ике быяла иретеү мейесе урынлаштырыласаҡ, уның дөйөм хаҡы 45 - 50 миллион доллар иҫәпләнә. 25 июндә "Русждам - Өфө" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәткә нигеҙ һалыу тантанаһы буласаҡ . Башҡортостан өсөн бына ошондай ҡыуаныслы яңылыҡтар. Республика президенты халыҡҡа һәм БР Дәүләт Йыйылышына Хатында тышҡы иҡтисади бәйләнештәрҙе йылдам үҫтерергә, етештереү ҡеүәтен тулыландырырға, финанс - иҡтисади хәлде нығытырға һәм Башҡортостан иҡтисадының конкурентлыҡ һәләтен арттырырға кәрәклеге тураһында белдерҙе. Был йәһәттән алда әйтелгән яңылыҡтар тағы ла ҙурыраҡ әһәмиәткә эйә.


Владимир Путин Италияға йыйына\n3 Июль 2019, 09:28\nВладимир Путин Италияға йыйына Рәсәй башлығы 4 июлдә Италияға барасаҡ. Рәсми сәфәрҙә урындағы президент Серджо Маттарелла һәм Министрҙар советы рәйесе Джузеппе Конте менән осрашыу планлаштырылған. Етәкселәр Рәсәй һәм Италия араһында сәйәсәт, сауҙа-иҡтисад, мәҙәни-гуманитар йәһәттән хеҙмәттәшлектең төп мәсьәләләре, шулай уҡ көн үҙәгендә торған халыҡ-ара, төбәк темалары хаҡында фекер алышасаҡ. #ВладимирПутин\nРәсәй башлығы 4 июлдә Италияға барасаҡ.\nРәсми сәфәрҙә урындағы президент Серджо Маттарелла һәм Министрҙар советы рәйесе Джузеппе Конте менән осрашыу планлаштырылған.\nЕтәкселәр Рәсәй һәм Италия араһында сәйәсәт, сауҙа-иҡтисад, мәҙәни-гуманитар йәһәттән хеҙмәттәшлектең төп мәсьәләләре, шулай уҡ көн үҙәгендә торған халыҡ-ара, төбәк темалары хаҡында фекер алышасаҡ.\nВладимир Путин менән Джузеппе Конте Рәсәй-Италия граждандар йәмғиәте форум-диалогында ҡатнашыуы көтөлә.\nБынан тыш, ил башлығы Ватиканға барасаҡ.


Танылыу өсөн кеше ни генә эшләмәй » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Танылыу өсөн кеше ни генә эшләмәй\nТанылыу өсөн кеше ни генә эшләмәй\nБөтә донъя шау-гөр килә – кемдер асыға, кемдер артыҡ туҡлығынан нишләргә белмәй. Ҡасан ғына шулай булып китте һуң? Бөтә нәмә ашауҙан башлана. Йә ашауҙы ҡыҫыуҙан. Бөгөн, көрсөк, көрсөк, тип күптәр әҙ ашай башлаған, ти. Һуң, Екатеринбург депутаты шулай ҡушты бит. Эйе, магазинда хаҡтар үҫә, тип аптырашта ҡалған ҡарт-ҡоро алдында шулай тине. Уларҙы үҙе кеүек байҙар менән сағыштырҙы инде, донъяла төрлө ҡатламдар булғанын белмәйҙер ҙә әле.\nСобчак ғәйеплеме әллә?\nКөрсөк тигәндән, беләһегеҙме, илде кем көрсөккә еткерҙе? Милләттәр театры тигән нәмәнең быға туранан-тура ҡыҫылышы бар, ахыры. Рәсәй Мәҙәниәт министрлығына ҡараған был федераль дәүләт бюджет учреждениеһы актерҙар йыйып, ғәләмәт ҙур гонорар түләй икән. Үҙенең даими труппаһы булмағас, спектаклдәргә ситтән актерҙар саҡырып, шуға аҡса түләй ҙә, тамаша ҡуя. Гонорар хаҡы дәүләт һатып алыуҙары сайтында баҫыла (zakupki.gov.ru.). “Өйләнеү” тигән спектаклгә Ксения Собчакты саҡырып, 362 мең һумға килешеү төҙөгәндәр. Уныһының театрҙағы тәүге роле, имеш. Кинола ла уйнағаны юҡ иҫәбендә, бер-ике комедиялағы ҡыҫҡа ролдәрен һанамағанда. ТНТ каналында әхлаҡһыҙлыҡтың бөтә өлгөләрен йыйған “Дом – 2” тапшырыуын алып бара инде былай. Шул уҡ спектаклдә башҡа билдәле актерҙарға әҙерәк түләнә. Мәҫәлән, 68 фильм һәм сериалда ҡатнашыусы (“Оскар”ға дәғүә иткән “Левиафан”да ла) Анна Уколова 300 мең һумға ла риза.\nБыйылға ҡаҙнанан 50 миллион һум аҡса бүленәсәк. Шул уҡ Мәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәтенән әйтеүҙәренсә, театр килемһеҙ эшләй. Йәғни дәүләт аҡсаһын тотона-тотоноуын, ә табышы юҡ. Актерҙары иһә, Собчак кеүектәр эләкһә, бик шәптән түгелдер. Ҡыҙыҡ, айына әллә нисәмә спектаклдә уйнаған ябай театр актерҙарының эш хаҡы күпме икән? Һәр хәлдә, Мәскәүҙә лә 300 мең һум түгелдер. Тап Собчак кеүек “йондоҙ”ҙар көрсөккә еткерәлер ул илде. Иғтибар бар, һоҡланыусы бар, аҡса түләйҙәр, һәләт ни, булмаһа ла ярай. Бәлки, мин яңылышамдыр.\nМоника ла яңылышҡан…\nМоника Левински Билл Клинтон менән ғишыҡ-мишыҡ уйындары хаҡында ентекләберәк һөйләгән, ти. Был ике әҙәмдең кемлеген беләһегеҙме? Моника АҠШ-тың Аҡ йортона стажер булып бара. Шунда Президент Клинтон менән танышып китәләр ҙә…Ҡыҫҡаһы, һөйәр менән һөйәркә була улар. 1998 йылда шул арҡала ҙур ғауға ла ҡуба, Президентҡа импичмент та янай, тик кире ҡағыла. Уның ҡарауы, 25 йәшлек кенә Левински бик танылыу яулай. Бөгөн килеп, Моника “Оят хаҡы” тип аталған матбуғат конференцияһы йыйған. Сығыш, башлыса, виртуаль донъяла билдәле кешеләрҙе йәберләү, эҙәрлекләүгә арналһа ла, ханым күбеһенсә Клинтон менән бәйләнеше хаҡында һөйләгән. Уға Президенттың һөйәркәһе булыуы еңел булмаған икән. Клинтонға тойғолары ысын булған, тик насар кешеләр арҡаһында “еңел холоҡло ҡыҙ” тигән даны таралған. Барыһына ла һөйәрҙәрҙең, йәғни әлеге икәүҙең – Клинтон менән Мониканың – бәйләнешен арттырып күрһәтеүсе насар уйлы шантажистар ғәйепле икән. Бары ихтыяр көсө генә Моникаға был ауырлыҡты еңергә ярҙам иткән. Йәш булғас ни, яңылышҡанмындыр ҙа, бәлки, тип аҡлана ул.\nНиндәй генә хәлгә ҡалһағыҙ ҙа, сетерекле хәлдән сыға алам, тигән ышаныста булығыҙ, тип аҡыл өйрәтә Моника. Иң мөһиме, ти ул, тормошта һәр кемдең үҙ финалы.\nИнтернет шундай нәмә: унда кем нимә теләй, шуны һөйләй, кем нимә теләй, шуны күрһәтә. Бер-береһенә бысраҡ ташлаусылар быуа быуырлыҡ. Юҡҡа ғына уны “йыуынты һыу урыны” тимәйҙәрҙер. Бына шул йыуынты һыу араһына бөгөн балалар ҙа “сумған”. Нисек кенә ҡотҡарырға? Бәлки, социаль селтәрҙәрҙе юҡҡа сығарып, сайттарҙың күбеһенә йоҙаҡ ҡуйырғалыр? Әлеге өлкән быуын, мәҫәлән, “Бәйләнештә”, “Класташтар”ҙа ултырмаһа ла үҫкән. Улар заманында үҫмерҙәр араһында суицидтар ҙа булмаған.\nҮрҙә баяғы ике ҡатын-ҡыҙ тураһында ниңә яҙылды икәнен аңланығыҙмы? Бер-береһе менән таныш түгел, буғай, улар. Шулай ҙа бер нәмә берләштерә – иғтибар яраталар. Мониканың Клинтон менән ғишҡынан һуң “еңел…” тигән даны таралды ла, хәҙер инде онотолоп торғайны. Ике тиҫтә тиерлек йыл үткәс, нишләп матбуғат конференцияһы ойошторорға булып киткәндер? Намыҫы уянған, тимәгеҙ, ә пиар, йәғни билдәлелек, иғтибар етмәй башлаған. Уның хаҡында барыһы ла онотҡан. Ә Ксения – үҙебеҙҙең ҡыҙ, киң күңелле Рәсәй ҡыҙы. Нимәгә һәләте барлығын әйләнгән һайын күрһәтеп тора. Шуғамы икән, Именлек хеҙмәтендә эшләүселәр уға сит илгә китеп торорға кәңәш иткән. Оппозиционер Борис Немцовты үлтергәндән һуң, “оҙон телле” ҡалғандарға ла ҡурҡыныс янай ҙа баһа.\nҮҙеңә артыҡ иғтибар йәлеп итһәң дә ҡыйын. Шым ғына йәшәп булмай. Хәйер, ҡайһы бер әҙәмдәргә иғтибар етмәһә, ауырыйҙар икән.\n“Хөрмәтле психолог туған, ярҙам ит әле…”\nПсихологтарға шундай бер хат килеп төшкән: “Ирем менән 22 йыл бергә йәшәйбеҙ. Улыбыҙ бар. Ирем һәр ваҡыт үҙенә иғтибар талап итә. Яратаһыңмы, тип һорап ҡына тора. Йә ҡапыл ғына “ауырып” китә. Барып ята ла, маңлайымды тотоп ҡара әле, температурам бар, аһ-һ, тип йәлләтә башлай. Был саҡта уның янында ғына торорға йә ултырырға кәрәк. Хатта, мине яратмайҙар, тип лаяҡыл иҫереп ҡайтыуы ла ихтимал. Гел генә уны ғына иркәләп, уға ғына иғтибар бүлеп ултыра алмайым да инде. Өйҙә лә эш күп тә баһа. Нишләргә?”\nБер-ике яуапҡа ғына туҡталайыҡ. “Ысынлап та, ирегеҙгә иғтибар етмәйҙер. Үҙегеҙ, өйҙә эш күп, тигәнһегеҙ. Көнө буйына, исмаһам, бер тапҡыр уға наҙлы һүҙҙәр әйтәһегеҙме һуң? Эргәһенән үтеп барғанда ла иркәләп китегеҙ, маҡтағыҙ. Һауыт-һаба әҙерәк йыуылмай ултырһа ла ярай, ә иргә ваҡыт бүлергә кәрәк…” – тигән ир енесле бер психолог.\n“Ирегеҙ, моғайын, шундай шик-шөбһәле йәшкә еткәндер. 50 – 55-тән һуң ирҙәр үлемдән ҡурҡа башлай. Йә ата-әсәһе ошо йәштә вафат булғандыр. Иғтибарҙы йәлләмәгеҙ. Әгәр иғтибар етмәһә, уның температураһы, ысынлап та, күтәрелеүе ихтимал. Оҙағыраҡ һөйләшеп ултырығыҙ…”\nБик ҡыҙыҡ яуаптар, шулаймы? Иғтибар ни ул, һәр кемгә лә кәрәктер. Ирҙәрҙе артыҡ иркәләргә ҡушалар түгелме? Ирең өлкән балаң һымаҡ булыр, тигән, ти, әсәһе яңы кейәүгә сыҡҡан ҡыҙына. Ҡатын-ҡыҙ иңенә бигерәк күп һалына. Тәүҙә ирен бала һымаҡ бәпләһә, унан балаһын, шунан һуң ире, иғтибар итмәйһең, тип илаулаһа, нисәмәгә өҙөлөргә тура килә. Балаһы үҫеп, мәктәпкә барһа, башлана инде ғәләмәттәр. Хәҙер бит заман икенсе, балалар унды бөтөп тыуа, тиҙәр. Өйгә эште бергә эшләп ҡара!\n“Мин иҫәрме, иҫәр түгелме?”\nҮҙәк гәзиттәрҙең береһе шундай тәжрибә үткәргән: өлкәндәргә өсөнсө класс математикаһы мәсьәләләрен сисергә ҡушҡан. Дәреслектәрҙең ни тиклем ауыр икәнен хәҙер бит ялҡау ғына һөйләмәй. Әллә балаларҙы уҡымаҫҡа юрый шулай ҡоторталар инде? Бәлки, күптән мәктәпте тамамлаусыларға ауыр булһа ла, уҡыусыларҙың үҙҙәренә еңелдер. Замана балаһы тегеләй… Ә шулай ҙа өйгә эш эшләүгә бәйле көләмәс урынлылыр: “Атай-әсәйҙең тауышы бөттө. Баланың ҡолағы тондо. Күршеләр аңланы. Эт ҡабатларға өйрәнде. Дәрес эшләнде!”\nҮҙемдең мәктәп йылдары иҫкә төштө: берәй мәсьәләне эшләй алмаһам, өйҙәгеләрҙән һорап та тормай, әй, Гөлнара йә Илгиздән (кластағы отличниктар) күсерермен әле, тип еңел һулап, дәреслекте ябып ҡуя инем. Ә баяғы математикаға әйләнеп ҡайтҡанда, тәжрибәлә төрлө йәштәге төрлө һөнәр эйәләре – бөтәһе алты кеше ҡатнашҡан. Ошонан һуң береһе һығымта яһап ҡуйған ти: “Мин – иҫәрме ул? Юҡ, ахыры. Әллә барыбер әҙерәк иҫәрме?” Етмәһә, ул юғары белемле иҡтисадсы икән.\n“Был бит балаларҙы ҡаты йәберләү!” – тип ҡуйған оло ғына бер ханым, мәсьәләне сисә алмай башы шаңҡығас.\nКем өсөндөр иң ауыры түбәндәге мәсьәлә булған:\nАзаттың (төп нөсхәлә малайҙың исеме Андрей, беҙ “үҙебеҙсәләнек”) тыуған көнөнә ҡунаҡҡа биш сит планета кешеһе килгән. Улар Азаттың класташтарынан икәүгә әҙерәк, ә туғандарынан берәүгә күберәк булған. Бөтәһе нисә ҡунаҡ йыйылған?\nБыны өлкәндәр, логикаға ҡоролған, тип уйлаған. Хатта береһе кис буйына, хәҙер сит планета “кешеләре” ғилми яҡтан раҫланып, ҡунаҡҡа йөрөшәме икән, тип уйлап бөткән. Шулай ҙа дөрөҫ яуап бар: 16 ҡунаҡ.\nБына ниндәй мәсьәләләр бирелә балаларға! Һәм нисектер уҡый бит улар, “бишле” лә алалар, “икеле”не бигүк ҡуйырға ла ярамай шикелле. Шулай ҙа мәктәп программаһы ауыр, тип ата-әсәләр ҡул һелтәп ҡуймаһын ине. Иң мөһиме, иғтибарһыҙ ҡалдырырға ярамай. Кемгә- кемгә, ә балаға иғтибар бер ваҡытта ла артыҡ булмаҫ ул. Диван ҡаршыһындағы “дүрткел йәшник”кә текләп ултырғансы, тим дә…\nБер көн ҡыҙы әсәһенә килгән дә:\n– Дуҫым минән ялҡыуын әйтте. Гел янында булыуымдан, шылтыратыуҙарымдан, смс-хәбәрҙәремдән, иғтибарымдан ялҡҡан. Ял иткем килә, ти. Нимә эшләргә миңә? – тип һораған.\nӘсәй әсәй инде, һәр ваҡыт кәңәше әҙер генә тора:\n– Бына, гөлдәргә күҙ һал әле, мин улар тураһында онотһам, һыу һипмәһәм, улар ни эшләй?\n– Һулый инде…\n– Эйе, әгәр ҙә, киреһенсә, артыҡ ҡараһам, һыуҙы көн һайын һипһәм, нимә була?\n– Ул серейәсәк.\n– Дөрөҫ. Ә хәҙер иғтибар менән тыңла. Мин гөлдөң “һыуһаған”ын күреү менән һыу һибәм. Тупрағы дымлы булһа, уның тураһында бер нисә көнгә онотоп торам, борсомайым. Кеше мөнәсәбәттәре лә ҡайһы саҡта һыуға сарсаған йә артыҡ дымланған гөл кеүек…\nСығыу ваҡыты 27-03-2015, 13:36 | Ҡаранылар: 974\nОлоларҙы ололайыҡ, кеселәрҙе кеселәйек!\nМөхәббәтме әллә иҫәпме?


ТОҒРО ҠАЛАМ ҺИҢӘ, ТЫУҒАН ҠАЛАМ!\nБыл һүҙҙәрҙе әйткәндә күҙ алдына, тәү сиратта, ҡала үҫеше ѳсѳн тос ѳлѳш индергән хеҙмәт алдынғылары килеп баҫа. Ысынлап та, улар Сибай намыҫына тап тѳшѳрмәгән, үҙҙәренең данлы хеҙмәте менән ҡаланы яңы бейеклектәргә күтәргән. Ҡала кѳнѳ алдынан Почетлы граждандар менән осрашып, уларҙан тәьҫораттары һәм иҫтәлектәре менән уртаҡлашыуын һораныҡ.\nӘбүбәкер Насырйән улы Рәсүлев—Бѳйѳк Ватан һуғышы ветераны, РСФСР-ҙың атҡаҙанған тѳҙѳүсеһе, БАССР Президиумы Юғары Советының Почет грамотаһы, «Фиҙаҡәр хеҙмәте ѳсѳн» миҙалы, Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ, Октябрь Революцияһы ордендары менән бүләкләнгән.\n—Һуғыштан һуңғы йылдар. Бар емереклектәр тергеҙелә, илдә тѳҙѳлѳш эштәре башланған саҡ. Сибайҙың «Башмедьстрой» тресына килеп, хеҙмәт юлымды башлауым да шул осор, йәғни 1949 йыл менән бәйле. Әлбиттә, ул ваҡыт менән бѳгѳнгѳ кѳндѳ сағыштырырлыҡ түгел. Ҡала урынында ҡола ялан, саҡ ҡына арыраҡ Сибай ҡасабаһы урынлашҡан ине. Тѳҙѳлѳш эштәренең барыһы ла тиерлек ҡул кѳсѳ менән башҡарыла. Бѳгѳнгѳләй хәтеремдә, ошо урында ҡала тѳҙѳләсәге хаҡында ишетеп, ышанмайыраҡ йѳрѳгәйнек. Ул заман кешеһенә ҡала тѳҙѳү буй етмәҫлек эш кеүек күренә ине. Тәүге ике ҡатлы йорттар Киров урамында иген баҫыуы уртаһында ҡалҡып сыҡты. Артабан хәҙерге 24-се һѳнәрселек лицейына, ҡала милицияһы бинаһына нигеҙ һалынды. Ғѳмүмән, 1955 йылдан һуң ҡалала тѳҙѳлѳш әүҙемләште. Эш шарттары ла ярайһы уҡ еңелләште. Башта ике-ѳс ай тѳрлѳ эштәрҙе башҡарырға тура килһә, артабан бригадир итеп тәғәйенләнеп, хаҡлы ялға тиклем ошо йѳктѳ тартырға тура килде. Шуны әйтеү мѳһим: ҡалалағы байтаҡ ҡына объекттар беҙҙең бригада тѳҙѳүсе-ләре тарафынан сафҡа индерелде.\nБѳгѳн иһә беҙҙең ҡулдар тарафынан тѳҙѳлгән йорттарға ҡарайым да, күңелде шатлыҡ тойғоһо биләй. Шуныһы ҡыуаныслы, Сибай ҡалаһының үҙенә генә хас традициялары бар һәм улар әле лә һаҡлана.\nСәфиулла Ғайса улы Хәсәнов—хеҙмәт ветераны, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре, Рәсәйҙең почетлы транспорт хеҙмәткәре, оҙаҡ йылдар Сибай АТП-һының баш инженеры һәм директоры вазифаһын башҡарҙы.\n—Сибай ҡалаһы менән хеҙмәт эшмәкәрлегемдән тыш, бала саҡ, үҫмер һәм йәшлек йылдарым да тығыҙ бәйләнгән. Баймаҡ районы Хәсән ауылында тыуып үҫһәм дә, башҡа ауылдаш тиҫтерҙәрем кеүек ҡала мәктәбен тамамланым. Башҡорт баҡыр-кѳкѳрт комбинатында тәжрибә туплағандан һуң, Сибай АТП-һына шофер булып эшкә урынлаштым. Әйткәндәй, хәрби хеҙмәттә лә ошо һѳнәрҙе ныҡлап үҙләштереү мѳмкинлеге тейҙе. Ҡаланың үҫешкән ваҡыты. Тѳҙѳлѳш эштәре гѳрләп торған мәл. Бер-бер артлы ит, һѳт-консерва комбинаттары, тегеү фабрикаһы, элеватор, икмәк заводы, белем биреү учреждениелары сафҡа инеүе, яңы ҡасабалар барлыҡҡа килеүе предприятиены киңәйтеү зарурлығын тыуҙырҙы. Сѳнки эшселәрҙе, Башҡорт баҡыр-кѳкѳрт комбинаты тарафынан үҙләштерелгән руданы ташыу, колхоз-совхоздарҙың игендәрен элеваторға, «Башмедьстрой» тресының йѳктәрен ҡала һәм райондарға алып барыу беҙҙең иңгә һалынғайны.\n80-90-сы йылдар ҡала үҫеше ѳсѳн генә түгел, предприятие ѳсѳн дә күп яңылыҡтар алып килде. Сибай ҡалаһы мәҙәни һәм белем биреү үҙәгенә әйләнде. Уҡыу йорттарында белем алыусы студенттар һаны күбәйҙе. Ә был иһә үҙ сиратында, автобус маршруттарының һанын арттырыуҙы талап итте. Сибай ҡалаһын район үҙәктәре менән тоташтырҙыҡ, Мәскәү, Екатеринбург, Магнитогорск, Силәбе, Орск һәм Яр Саллы кеүек ҙур ҡалаларға рейстар асылды. Урал аръяғы райондарында ла беҙҙең предприятиеның филиалдары барлыҡҡа килде. Техниканы һаҡлау һәм ремонтлау маҡсатында Сибай АТП-һының үҙендә лә күп кенә тѳҙѳлѳш эштәре башҡарылды. Нисек кенә булмаһын, ул йылдарҙа предприятие тотороҡло эшләне. Барлығы 500-гә яҡын кеше хеҙмәт итте. Йәғни, Сибай АТП-һы ҡала үҫешенә тос ѳлѳш индерҙе, тип һис икеләнмәйенсә әйтергә мѳмкин.\nРимма Шәрифйән ҡыҙы Афзалова—СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы, БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы, Сибай үҙәк ҡала дауаханаһының күҙ микрохирургияһы бүлеге мѳдире.\n—1974 йылда Башҡорт дәүләт медицина университе-тын тамамлағас, йүнәлтмә буйынса Сибай ҡалаһына эшкә ебәрҙеләр. Бында бер тапҡыр ҙа булғаным юҡ ине. Килеп тѳшкәс тә, Ѳфѳләге кеүек такси кѳтә башланым. Арыу уҡ ваҡыт үткәндер, такси юҡ та юҡ. Бер оло инәйҙән һорашһам, «Беҙҙә автобустар ғына йѳрѳй»,—тип яуапланы. Шунан йәмәғәт транспортына ултырып китергә тура килде. Сибайға килеүемә 40 йыллап ваҡыт уҙһа ла, ошо ваҡиға күңелгә уйылып ҡалған.\nУл йылдарҙа Сибай дауаханаһында күҙ ауырыуҙары бүлеге юҡ ине. Ауырыуҙарҙы неврология бүлеге ҡабул итһә, операцияларҙы Магнитогорск һәм Баймаҡ ҡалаларында яһанылар. Тәүге йылдарҙан уҡ айырым күҙ ауырыуҙары бүлеге асыу уйы менән яндым. Ни ѳсѳн тигәндә, быны пациенттарҙың күп булыуы талап итте. Баш табипҡа, министрлыҡҡа мѳрәжәғәт итеүҙәр юҡҡа булманы, 1986 йылда бүлек асылды.\nДүрт тиҫтә йылға яҡын йәшәү дәүерендә, Сибай йѳрәгемдә ныҡлы урын алды. Бергә уҡыған дуҫтарым ҡунаҡҡа килгән саҡтарында, был ҡола яланда нимә таптың, тип ғәжәпләнә торғайны. «Бында алсаҡ күңелле, рухлы башҡорт халҡы йәшәй. Күк йѳҙѳ лә бында яҡтыраҡ, ҡояш та сағыуыраҡ кеүек»,—тип яуаплайым. Сибайҙа мин мѳхәббәтемде таптым, ошонда әсәй булдым.\nВаҡыт уҙыу менән ҡалабыҙ үҫте, матурайҙы. Яңы мәктәптәр, уҡыу йорттары ҡалҡып сыҡты, социаль объекттар, бар уңайлыҡтары булған дауахана тѳҙѳлдѳ. Күңелде ҡырған күренештәр ҙә юҡ түгел. Мәҫәлән, элек комбинат гѳрләп эшләне, күпме кешене эш менән тәьмин итте. Бер туҡтауһыҙ тауар поездары йѳрѳп торҙо, самолеттар осто. Ошолар ҡалаға үҙенсә йәм бирә ине. Киләсәктә Сибай иҡтисади йәһәттән үҫешһен, халҡы етеш, матур тормошта йәшәһен. Йәштәргә яңы эш урындары булдырылып, улар ошонда тѳпләнеп, ғаиләле, бала-сағалы булып йәшәһәләр, тимәк, ҡалабыҙ ҙа үҫәсәк, сәскә атасаҡ. Сибайға яҡты, ышаныслы киләсәк теләйем!


Өфөнө Дим районы менән тоташтырған юл төҙөкләндерелә\nӘле ремонт эштәре башланған. Юлсылар иҫке япманы алып юл ситтәрен нығыта. Дүрт саҡрым ярым оҙонлоҡтағы асфальт ныҡ таушалыуға бәйле, күптән ремонт талап итә ине. Водителдәр соҡорҙарҙың йыш ҡына юл-транспорт ваҡиғаларына сәбәпсе булыуын билдәләй. Әле бында махсус хеҙмәттәр эшләй, юл өлөшләтә ябылған.\nАсфальт һалыуҙан тыш юлдар киңәйтелә лә... Өҫтәүенә, юл ситенә кәртәләр, яҡтыртыу ҡоролмалары ҡуйыу һәм туҡталыштарҙы тәртипкә килтереү ҙә күҙаллана.\nРената Байғужина, Өфө ҡала хакимиәтенең матбуғат хеҙмәте бүлеге етәксеһе: «Юлдарға кәртәләр ҡуйылған, ваҡытлыса билдәләр беркетелгән. Юл йөрөүселәрҙе уларға иғтибар итергә һәм тиҙлек режимын һаҡларға саҡырабыҙ. Ремонт эштәре тулыһынса 2016 йылда тамамланырға тейеш».


Фотолар һәм хаттарҙағы тарих\n- Архив - ул протоколдар ғына түгел, - ти БР Үҙәк дәүләт тарих архивы фондының баш һаҡлаусыһы Гөлнара Кәлимуллина. Беҙҙә тарихҡа йән биреүсе хаттар, фотолар, иҫтәлектәр һаҡлана. Фонд тарихсыларға ғына түгел, илебеҙҙең һәр кешеһе өсөн әһәмиәтле, тигән фекерҙә беҙ. Бигерәк тә Еңеүҙең 65 йыллығы алдынан. Фронттан килгән хаттарҙы уҡыйһың да, уларҙан килгән йылыны тояһың. Һалдаттар туғандарының ниндәй хәлдә булыуы, сәләмәтлеге, һауа торошо менән ҡыҙыҡһынған. Бар хаттар ҙа цензура үткән, ләкин шундай шарттарҙа ла кешеләр шәхси мәғлүмәт менән алмашырға хәйләһен тапҡан.\nБР Үҙәк дәүләт тарих архивында Бөйөк Ватан һуғышына ҡағылышлы документтарҙы дүрт төргә бүлеп ҡарайҙар.\nБеренсе категорияға ветерандарҙың хаттары инә. Уҙған быуаттың 80-се йылдарында күп яугирҙәр гәзиткә йәки тура архивҡа мөрәжәғәт иткән. Бындай хәтирәләр, ҡағиҙә булараҡ, төҙөк хәрефтәр менән дәфтәр битенә төшөрөлгән.\n- Надежда Сидо ике Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусының тарихын яҙып ебәргән, - ти Гөлнара Тимерйәр ҡыҙы. - Үҙенең хәләл ефете Василий һәм ағаһы Никитаның фронт юлы тураһында бәйән иткән. Никита Сидо 1943 йылда һәләк булған. Ә Василий Ҡандрыға әйләнеп ҡайтҡан һәм 1985 йылға тиклем йәшәгән. Сидоның хаттарында фотолар ҙа бар. Бындай материалдар беҙгә Еңеү көнө байрамына әҙерләнгәндә ярҙамға килә. Улар нигеҙендә беҙ республика баҫмаларына материалдар яҙабыҙ.\nИкенсе төрҙәге документтарға ла хаттар инә, ләкин фронттан килгән хаттар. Һалдат өсмөйөштәрен архив хеҙмәткәрҙәре ҙур һаҡлыҡ менән асып, махсус папкаларға һаҡларға һала. Бындай документтарҙың күбеһенә реставрация талап ителә. Бының өсөн махсус материалдар, атап әйткәндә, һарғаймай һәм ҡағыҙҙы боҙмай торған елем ҡулланыла.\n- 30-сы йылдар аҙағында беҙҙең республикала ғәрәп графикаһы таралған булған. Уның менән һуғыш заманында ла ҡулланғандар. Фронттан килгән хаттарҙың күп өлөшө ошо ысул менән яҙылған, - ти Кәлимуллина. - Бындай документтар беҙҙә аҙ түгел. Һәр һалдат өсмөйөшөндә "Цензура менән тикшерелгән" тигән штамп тора.\nӨсөнсө һәм дүртенсе төрҙәге документтар - бер нисә тарихи осорҙоң үҙенсәлекле ҡушылмаһы ул.\n- Тәүгеһенә беҙ мәктәп эҙәрмәндәре отрядтарының яҙмаларын индерәбеҙ, - тип Гөлнара Тимерйәр ҡыҙы ҡалын альбомдарҙы күрһәтә. - Бына, мәҫәлән, Благовар районы уҡыусыларының үҙҙәрендә йәшәгән ветерандарға йөрөп, уларға тултырған карточка - анкеталары. Уларҙа тыуған йылы, белеме, фронтта үткән юлы хаҡында мәғлүмәт бирелгән. Һәр береһенең фотолары ҡуйылған.\nКраснокама районы уҡыусыларының отчеты татар телендә яҙылған. Уларҙа анкета һәм фотолар ғына түгел, төп нөсхәләге документтар ҙа бар, быларҙы ветерандар үҙҙәре һәм уларҙың туғандары биргән. Мәҫәлән, альбомға һалдат Бәни Вәлиевтың хәбәрһеҙ юғалыуы тураһында белдереү ҡағыҙы ла һалынған.\n- Документ ҡағыҙына иғтибар итегеҙ, - ти Кәлимуллина. - Һуғыш йылдарында ҡағыҙға ҡытлыҡ булған, һәм хатта ошондай әһәмиәтле документтар ҙа ҡул аҫтындағы ҡағыҙға тултырылған. Был хәбәр әйбер төрөү өсөн ҡулланылған ҡағыҙ киҫәгенә яҙылған.\nДокументтарҙың дүртенсе төркөмөнә ветерандарҙың үҙҙәре яҙған мемуар төрөндәге материалдар ҡарай. "Улар Ватан өсөн алышты" тупланмаһында Черниковкала йәшәгән ветерандарҙың хәтирәләре һаҡлана. Бында яу ваҡиғалары хаҡында ҡулдан яҙылған яҙмалар, һалдаттарҙың фронтта ижад иткән шиғырҙары, фашистарҙан көлгән таҡмаҡтар, хатта хәрби частарҙа стенгазеталарҙы биҙәгән Лениндың цитаталары бар. Төпләмдә фотолар ҙа урын алған.\n- Ә бына ошоға оҡшаш йәнә бер документ данлыҡлы 112-се Башҡорт атлы дивизияһына арналған, - ти Гөлнара Тимерйәр ҡыҙы. - Ветеран Ҡотлоюлов был китапты "Өфөнән Бранденбургҡа тиклем" тип атаған һәм өҫтәп картаһын да биргән. Был хикәйә машинкала баҫылған һәм төпләнгән.\nБындай документтар йәш хеҙмәттәштәребеҙҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уята. Улар нигеҙендә архив хеҙмәткәрҙәре бер нисә статья әҙерләне, яҡын арала улар республика баҫмаларында донъя күрәсәк. Ләкин тарихи архивтың күләмле эшендә был бәләкәй тамсы ғына. Фонд һаҡлаусыһы әйтеүенсә, архив материалдарының бер нисә томы нәшер ителәсәк.\n- Еңеү көнөнә беҙҙең материалдарҙан эвакуация тарихына бағышланған "Туғандаш Башҡортостан ерендә" йыйынтығы баҫтырыла. Бынан тыш, тыл хеҙмәтсәндәренә арналған күп томлыҡты нәшер итеүҙә лә архив әүҙем ҡатнашты. Беҙ кәрәкле мәғлүмәтте йыйып, уны артабан район хакимиәттәренә тапшырҙыҡ. Беҙҙең мәғлүмәт уларҙа раҫлау тапты һәм тиҙ арала баҫмала донъя күрәсәк. Хәрби документтарға ҡатнашлығыбыҙ юҡ, улар менән икенсе архив шөғөлләнә, ләкин беҙҙең сығанаҡтар тарихты йәнле итергә, һәр кемгә уны ҡулланырға мөмкинлек бирә. Был бигерәк тә йәш быуын өсөн мөһим.


Үҙең менән һәр ваҡыт байрам алып йөрөргә кәрәк...\nБайрамдарыбыҙ бик күп беҙҙең, шөкөр. Әле генә шаулап-гөрләп, Яңы йылды ҡаршы алдыҡ. Иртәнән һуңға 23 февраль, тиҙҙән 8 март, 1 май, Бөйөк Еңеү көнө... Календарҙа йәнә дәүләт һәм дәүләт булмаған, рәсми һәм рәсми булмаған, ҡыҙыл төҫ менән билдәләнгән һәм билдәләнмәгән бихисап даталар бар. Баҡсасылар, бейеүселәр, тегенселәр, медицина, полиция хеҙмәткәрҙәре көнө һымаҡ һөнәри һәм шулай уҡ дини байрамдар ҙа күп. Халыҡ-ара, бөтә донъя, Рәсәй һәм фәҡәт республика халҡына ғына хас иҫтәлекле көндәр ҙә байтаҡ ҡына беҙҙең. Уларға йәнә үҙеңдең һәм яҡындарыңдың тыуған көндәре лә ҡушылһа, көн дә байрам – көн дә туй тигән кеүек килеп сыға инде.Эйе, байрамдарыбыҙ күп һәм улар бик кәрәк. Кешенең ял итеү, күңел асыу, аралашыу, осрашыу мөмкинлеге булырға тейеш. Демокрит әйтмешләй, байрамһыҙ тормош туҡталышһыҙ, ялһыҙ оҙон юл кеүек бит.\nБайрамдарыбыҙ бик күп беҙҙең, шөкөр. Әле генә шаулап-гөрләп, Яңы йылды ҡаршы алдыҡ. Иртәнән һуңға 23 февраль, тиҙҙән 8 март, 1 май, Бөйөк Еңеү көнө... Календарҙа йәнә дәүләт һәм дәүләт булмаған, рәсми һәм рәсми булмаған, ҡыҙыл төҫ менән билдәләнгән һәм билдәләнмәгән бихисап даталар бар. Баҡсасылар, бейеүселәр, тегенселәр, медицина, полиция хеҙмәткәрҙәре көнө һымаҡ һөнәри һәм шулай уҡ дини байрамдар ҙа күп. Халыҡ-ара, бөтә донъя, Рәсәй һәм фәҡәт республика халҡына ғына хас иҫтәлекле көндәр ҙә байтаҡ ҡына беҙҙең. Уларға йәнә үҙеңдең һәм яҡындарыңдың тыуған көндәре лә ҡушылһа, көн дә байрам – көн дә туй тигән кеүек килеп сыға инде.\nЭйе, байрамдарыбыҙ күп һәм улар бик кәрәк. Кешенең ял итеү, күңел асыу, аралашыу, осрашыу мөмкинлеге булырға тейеш. Демокрит әйтмешләй, байрамһыҙ тормош туҡталышһыҙ, ялһыҙ оҙон юл кеүек бит.\nМиңә ҡалһа, байрамға ҡарағанда уға әҙерлек ваҡыты айырыуса күңелле. Бүләк һайлау, күстәнәс алыу, табын әҙерләү, ҡунаҡ саҡырыу, ошо ваҡиға айҡанлы өйөңдә берәй нәмәне яңыртыу, йә һис юғында кеше килеүгә яңы таҫтамалдар булһа ла элеп ҡуйыу, өҫтәлеңдәге эскәтерҙе алмаштырыу иҫ киткес рәхәтлек бирә. Психологтар әйтеүенсә, был күңелле генә түгел, ә файҙалы ла мәшәҡәт икән. Ана шул бүләк һайлағанда, аш-һыу хәстәрләгәндә, барыһы ла йыйылған ваҡытта үткәрелә торған уйындарҙы иҫкә төшөргәндә, ҡотлау һәм рәхмәт һүҙҙәре әҙерләгәндә ҡунаҡҡа саҡырылған кешеләрҙең яҡшы яҡтарын ғына хәтерләү, уларға нимә кәрәк, нимәгә лайыҡ икәнлеген аңларға тырышыу кешеләрҙе бер-береһен яҡынайта, араларын йылыта, уларға ихтирам тойғоһо арта.\nБайрамдарға ҡарата һәр кемдең үҙ ҡарашы, әлбиттә. Туй тантаналарына, тыуған көндәргә юҡҡа аҡса сарыф итеү йәки ваҡыт үткәреү тип кенә ҡарағандар ҙа бар. Ялҡытҡыс тип тапҡандар ҙа бар хатта уларҙы.\n“Байрам итеү” тигәнде мотлаҡ иҫерткес эсемлек эсеп ултырыу тип аңларға ярамай. “Мин хәҙер эсмәйем бит”, - тип, тыуған көндәргә, туйға, юбилейға барыуҙан баш тартҡандарҙың ҡылығы менән бер нисек тә килешеп бөтөп булмай. Береһе лә бындай күркәм тантаналарға эсер йәки ашар өсөн бармай бит. Шөкөр, элекке кеүек аҙыҡ-түлеккә ҡытлыҡ юҡ, һәр кем үҙе теләгән деликатесты ла, экзотик блюдоларҙы әҙерләү, һатып алыу мөмкинлегенә эйә хәҙер. Дөрөҫ, динебеҙ өҫтәлдә алкоголле эсемлек булған табынға йөрөмәҫкә ҡуша. Шулай ҙа юбилярға йәки яңы өйләнешкән йәштәргә, уларҙың ата-әсәһенә булған ихтирам йөҙөнән уларҙы ғүмерҙәренең матур ваҡиғаһы менән тәбрикләргә, бүләген тапшырырға бер кем дә тыймай.\nХәҙер күптәр өҫтәленә шарап ҡуймай. Йолаһы шул бит инде тип, табынға ҡуйылған хәлдә лә ауыҙ итмәгәндәр күберәк хәҙер. Халыҡтың шулай яйлап ҡына айыҡ тормошҡа күсеүе бик тә ҡыуаныслы. Ысынлап та, эсмәйенсә лә бына тигән күңел асырға мөмкин булыуына күптән ышандыҡ бит инде.\nБайрамға ҡағылышлы йыш ҡына элекке күршемдең ошо һүҙҙәре иҫкә төшә:\nБалаларығыҙ йышыраҡ ҡайтһын тиһәгеҙ, ни тиклем мәшәҡәтле осор кисерһәгеҙ ҙә, бала саҡта уларҙың тыуған көндәрен үткәрегеҙ, бәләкәй генә булһа ла тантаналар ойоштороғоҙ. Шул саҡта ғына улар, ниндәй генә йәштә булмаһын, тыуған йортон, ҡартайған ата-әсәһен һағынып ҡайтасаҡ. Олоғайған көндәрендә лә бала сағы үткән атай нигеҙе тураһында йылы хәтирәләр уларҙың күңелен йылытып, һәр ваҡыт тартып торасаҡ. Иң сағыу, матур ваҡиғалар тураһында иҫтәлектәр иһә уларға сәләмәт булырға, тормошта ышаныслы аҙым менән атларға ярҙам итәсәк. Ҡунаҡтан уларҙың тағы килгеһе килеп ҡайтырға тейеш. Бына шуның өсөн кәрәк ул ғаилә байрамдары...\nДини кеше ине ул. Үҙенсә шәриғәт ҡанундарын үтәп йәшәне. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, бер ҡасан да, бер кемде лә байрам итеүҙән тыйманы. Балаларының тыуған көнөн дә, Яңы йылды ла бөтә туғандарын, күрше-тирәһен йыйып, матур итеп әҙерләнеп, бүләктәрен алып, күңелле итеп үткәрә ине. Эсеп, боҙолошоп, һуғышып йөрөгән бер кеме лә булманы. Киреһенсә, татыулыҡтары менән айырылды улар, байрамда ғына түгел, эштә лә берҙәм булдылар. Дәррәү йыйылып, атай-әсәһенең бөтә эшен бөтөрөп китерҙәр ине.\nЭлек-электән байрамдарҙың әһәмиәтен, уның ни өсөн кәрәклеген бик яҡшы белгәндәр. Шуға ла уға ҙур иғтибар биргәндәр. Тап ошондай күңел асыу сараларында ғына һәр кем дәрәжәһенә, йәмғиәттә тотҡан урынына ҡарамай, үҙен тиң итеп тоя ала, сөнки һәр кемгә үҙенең нимәгә маһир булыуын күрһәтергә мөмкинлек тыуа. Мәҫәлән, кемдер йыр-бейеү һәләте, икенсеһе бешеренеү оҫталығы, өсөнсөһө шуҡлығы, шаянлығы менән айырылған. Тап ошо үҙеңде барыһы менән дә бер тигеҙ итеп тойоу кешегә байрам тойғоһо бирә һәм күңелде күтәрә.\nЭйе, байрамдар кәрәк! Кеше үҙенең шатлығы, ыңғай кисерештәре менән бүлешеү, аралашыу өсөн улар бөгөн бик тә мөһим. Эш урынында ла байрам, корпоратив саралар үткәреү ҙур әһәмиәткә эйә, тип уйлайым, сөнки нәҡ улар хеҙмәт коллективын тупларға, ә иң мөһиме артабан уңышлы эшләүгә, корпоратив ҡиммәттәрҙе асыҡларға, күрһәтергә булышлыҡ итә. Үрҙә әйтеп китеүемсә, байрам итеүҙе совет заманындағы кеүек эскелек тип ҡарарға кәрәкмәй. Уларҙы халҡыбыҙ йолаларына нигеҙләнеп, өләсәй-олатайҙарыбыҙ аҡылына таянып, бөгөн дә бына тигән ойошторорға мөмкин.


Тәнгә лә, йәнгә лә таба дауаһын » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Тәнгә лә, йәнгә лә таба дауаһын\n15.06.2012 Тәнгә лә, йәнгә лә таба дауаһын\nДонъялағы бөтә кешеләр ҙә бәхетле булырға ынтыла. Татлы ла, ләззәтле лә был халәттең асылы нимәлә? Өфө ҡалаһының 22-се ашығыс медицина дауаханаһының 2-се терапия бүлеге мөдире Фәрит Әсфәндийәров менән әңгәмәне, уның табиплыҡ эшмәкәрлегенән бер аҙ ситләшеп, бәхет хаҡында һөйләшеүҙән башланыҡ.\n– Бәхеттең дүрт принцибын айырып билдәләр инем: тәүгеһе – кешеләрҙе ихлас яратыу; икенсеһе – тәбиғәткә мөхәббәт һәм унан ләззәт алыу; өсөнсөһө – маҡтауға ғына өмөт итмәү һәм, ахыр килеп, үҙеңә һәр ваҡыт мауыҡтырғыс шөғөл табыу, – тип күңелендәгеһе менән уртаҡлашты Фәрит Әсфәндийәров.\nБылар – Фәрит Заһит улы өсөн йәшәүгә көс биреүсе сығанаҡ. Эйе, кешеләрҙе яратыу – оло талант. Табип өсөн был үҙе бер фәлсәфә. Үҙенең яҡындарын һәр кем яраталыр, моғайын. Ә бына сит-ят кешене, бигерәк тә ауырыған сағында, кеше булараҡ яратыр өсөн бик тә мәрхәмәтле йөрәк кәрәк. Бына ошо сифаты Фәрит Әсфәндийәровты медицинаға алып килә һәм ул яҙмышын ғүмерлеккә табип һөнәре менән бәйләй.\nФәрит Заһит улы бында дауахана асылған көндән эшләй. Исеменән үк аңлашылыуынса, был дауаханаға экстрен рәүештә һәм кисектергеһеҙ медицина ярҙамына мохтаж ауырыуҙар ҡабул ителә. Улар араһында йөрәк-ҡан тамырҙары, йөрөү-хәрәкәтләнеү органдары, эндокринология, бөйөр-бәүел юлдары ауырыуҙары менән киләләр. Йыш ҡына хәл эсендәге ауырыуға тиҙ арала дөрөҫ диагноз ҡуйып, квалификациялы медицина ярҙамы күрһәтеп кенә ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалалар. Бындай саҡта табип менән юғары профессиональ оҫталыҡ һәм кешеләрҙе ысынлап та яратыу хисе идара итәлер ҙә инде.\nФәрит Әсфәндийәров етәкләгән 2-се терапия бүлегендә йыл һайын 2500 – 3000-ләп ауырыу дауалана. Әгәр бүлектә 65 койка-урын булыуын иҫәпкә алғанда, бындағы табиптарҙың ниндәй көсөргәнеш менән эшләүен күҙаллап була.\nКоллектив тәжрибәле табиптарҙан һәм урта медицина белгестәренән тора. Уларҙың хеҙмәт тәжрибәһе ун йылдан да кәм түгел. Ә өлкән шәфҡәт туташы Зәйтүнә Хисмәтуллина, бүлек мөдиренең үҙе кеүек, дауаханала тәүге көндәрҙән үк эшләй. Бындағы аҡ халатлыларҙың һәр ҡайһыһы, бүлек мөдире өлгөһөндә, эшкә бар һәләтен һәм тырышлығын һала. Шулай ҙа халыҡтың сәләмәтлек торошон, күп кенә сирҙәрҙең «йәшәреүе», кешеләрҙең үҙ сәләмәтлегенә битарафлығы табиптарҙы тәрән борсой.\n– Бөтә сирҙәр ҙә тиерлек нервы системаһы ҡаҡшауҙан башлана, – тип һөйләй Фәрит Заһит улы. – Борсолоу, иртәгәһе көнгә ышанысһыҙлыҡ, йәмғиәттәге ҡайһы бер кире үҙгәрештәр, ғаиләләге ығы-зығы, эштәге күңелһеҙлектәр нервы көсөргәнешлеген тыуҙыра, организмды әкренләп ҡаҡшата. Дөрөҫ туҡланмау, туҡланыу культураһын һанламау шулай уҡ организмда кире сағылыш таба һәм сирҙәрҙең килеп сығыуына сәбәп була. Әйтәйек, милли традицияларын тәрән һаҡлаған Япония кеүек илдә халыҡтың сәләмәтлек торошо ла яҡшы. Беҙҙең йәмғиәттә лә шундай ынтылыш булһын ине.\nӘ әлегә табиптарға кешеләрҙең сәләмәтлеге өсөн икеләтә көс һалып тырышырға тура килә. Йыш ҡына ауырыуға тән дауаһы ла, йән дауаһы ла таба улар. Кешене сирҙән арындырған бер ваҡытта, уны сәләмәт йәшәү серҙәренә төшөндөрөү, киләсәккә өмөт һәм ышаныс уятыу мөһим, ә был көткән һөҙөмтәне бирә. Пациент ауырыуҙы еңеп, дауахананан ҡанатланып тигәндәй сығып китә.\nФәрит Әсфәндийәров үҙ эшен күңел биреп, яратып башҡара. Күптәргә ғүмер бүләк иткән тәжрибәле табип ул. «Башҡортостандың атҡаҙанған табибы» тигән юғары исемгә лайыҡ. Бик тә тынғыһыҙ, эҙләнеүсән, медицинаның иң һуңғы ҡаҙаныштары менән даими ҡыҙыҡһынып бара. Быларҙы ул кешеләр сәләмәтлеге хаҡына эшләй.\nҺүҙебеҙҙе бәхетле булыу серҙәренән башлағайныҡ. Ысынлап та, һис ниндәй маҡтауҙарға, дан-шөһрәткә өмөт итмәйенсә, Фәрит Заһит улы көн һайын үҙенең кешеләргә һәм йәмғиәткә кәрәкле эшен башҡара, тәбиғәткә лә мөкиббән ул. Өҫтәүенә, спорт менән дә дуҫ. Заманында Башҡортостандың бадминтон буйынса йыйылма командаһында уйнаған.\nБына шулай, тормоштан йәм, ғәм табып йәшәй аҡ халатлы, аҡ күңелле табип.


Бөгөн төндә Өфөлә ер тетрәне | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБөгөн төндә Өфөлә ер тетрәне\n05 сентября 2018 — 16:18 ГТРК «Башкортостан»\nУл сама менән бер минут тирәһе дауам итте. Яҡынса мәғлүмәттәр буйынса, ер тетрәү үҙәге ун саҡырым тәрәнлектә Силәбе өлкәһендә теркәлгән. Уның көсө Рихтер шкалаһы буйынса 5 бөтөн ундан 5 балға еткән. Был хаҡта бөгөн Европа-Урта диңгеҙ сейсмология үҙәгенән хәбәр иттеләр. Республиканың ғәҙәттән тыш хәлдәр идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, халыҡҡа хәүефләнергә урын юҡ. Шуға ҡарамаҫтан, идаралыҡҡа мең самаһы кеше шылтыратҡан. Ер тетрәү шулай уҡ Белорет һәм Салауат райондарында ла теркәлгән. Салауат районының социаль инфраструктураһы һәм объекттар ғәҙәти режимда эшләй. Һуңғы тапҡыр Өфөлә бынан өс йыл элек ер тетрәгәйне. Республика өсөн ер тетрәү көсөнөң уртаса 5 баллға етеүе ғәҙәти күренеш. Шуға ла, Башҡортостанда төҙөлгән объекттар ошондай үҙенсәлекте иҫәпкә алып сафҡа тапшырыла.


Ҡыш аҙағына тиклем Башҡортостанда ҡырағай хайуандарҙы иҫәпләү бара\nҺунарсылыҡты күҙәтеү дәүләт инспекторҙары һәм егерҙары көн һайын махсус әҙерләнгән 35 маршрут буйынса урмандарға сығып, осраған йәнлек эҙҙәрен ҡағыҙға теркәй. Һуңынан республика биләмәләрендә булған кейек-януарҙар тураһында мәғлүмәттәр тупланасаҡ. Федоровка районындағы заказникта һуңғы йылдарҙа ҡайһы бер төр хайуандарҙың үрсей барыуы күҙәтелә.\nИнспектор Олег Буркиндың тауышына Федоровка урмандарын төйәк итеүсе ҡырағай хайуандар күптән өйрәнеп бөткән. Сөнки заказник хеҙмәткәре улар тураһында даими хәстәрлек күрә. Махсус әҙерләнгән был урынды ҡабан сусҡалары үҙ иткән. Көн һайын испектор уларҙы иген ҡалдыҡтары менән туҡландыра, шулай уҡ көҙҙән килтерелгән бесән өйөмдәре лә йылыла йоҡларға мөмкинлек бирә. Әлеге ваҡытта заказникта ҡабан сусҡаларының һаны өс тиҫтәнән ашыу, шулай ҙа февраль-мартта ҡатыморондарҙың тағы ла үрсеүе көтөлә.\nУрман һаҡсыһы әйтеүенсә, иректәге һәр хайуандың үҙ биләмәһе бар һәм улар йәшәгән урынын бер ваҡытта ла ташламай. Күп йылдар дауамында алып барылған тикшереүҙәр ҙә ҡабан сусҡаларының был аҡландан йыраҡ китмәҫкә тырышыуын күрһәткән. Әлбиттә, был бер ҙә осраҡлы түгел, сөнки хайуандар бында тулыһынса һаҡлауға һәм яҡлауға алынған.\nФедоровка районындаға заказниктың майҙаны әллә ни ҙур түгел. Шуға ҡарамаҫтан, бында төрлө ҡырағай хайуандарҙы күпләп осратырға мөмкин. Әлеге ваҡытта белгестәр уларҙың иҫәбен алыу буйынса эшмәкәрлек алып бара. Бының өсөн элекке алымдар ҙа, заманса технологиялар ҙа ҡулланыла.\nҠайһы бер урындарҙа ҡырағай йәнлектәрҙең йәшәйешен күҙәтеү өсөн видеоҡапҡандар ҡулланыла, ә бына Федоровка районындағы заказникта башлыса боронғо ысулға өҫтөнлөк бирелә. Иң тәүҙә инспектор ҡарҙағы эҙҙәрҙе юйып сыға, иртәгәһенә яңы барлыҡҡа килгәндере буйынса йәнлектәрҙең иҫәбе барлана. Һәр эҙ махсус картаға индерелә, ошо рәүешле ниндәй йәнлектәрҙең артыуы йә кәмей барыуы асыҡлана.\nФевраль бурандары белгестәргә тулы статистика алып барыуға ҡамасаулай. Шулай ҙа хәҙер эште тиҙерәк башҡарып сығыу өсөн тәбиғәт һаҡсылары саңғыларҙан ҡаргиҙәрҙәргә күсеп ултырған. Ҡырағай хайуандарҙы иҫәпләү ҡыш аҙағына тиклем алып барыласаҡ. Ә яҙғылыҡҡа кейек-януарҙар тураһында аныҡ мәғлүмәттәр иғлан ителәсәк.


“Беҙҙә бер ФАП та ябылманы”\n2 Август 2019, 15:00\nТөбәк етәксеһе ауылда кадрҙар мәсьәләһе киҫкен тороуын билдәләне. Рәсәйҙә иң эре ФАП селтәре Башҡортостанда – 2064 учреждение бар. Шуның 105-е ябылған, сәбәбе – белгестәр юҡ. 613-өнә капиталь ремонт талап ителә, 31-е – емерек хәлдә. Тап шуға ла Радий Фәрит улы район етәкселәренә кисекмәҫтән кәмселектәрҙе төҙәтеү бурысын ҡуйҙы. Бынан тыш, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығына биналарҙы ҡуртымға алып эшләгән ФАП-тарға бөтөнләйгә биреү мәсьәләһен хәл итергә ҡушты. Бәғзеләре емерек хәлдә.Был йәһәттән Әлшәйҙә хәлдәр нисек?\nРайонда шундай 45 учреждение эшләй.\nРәсәй Президенты Владимир Путин тарафынан ҡабул ителгән “Һаулыҡ һаҡлау” милли проектында тәүге ярҙам күрһәткән медицина ойошмаларында кадрҙарға ҡытлыҡты бөтөрөү бурысы ҡуйылды.\nАуылда кадрҙарға ҡытлыҡ бармы?\nРеспублика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров эш башлауының тәүге көндәренән үк халыҡтың һаулығын һаҡлауға арналған кәңәшмә үткәреп, беренсе видеоконференцияның ФАП-тарға арналыуы осраҡлы түгел. Ни генә тимә, ауылдарҙа халыҡ иң тәүҙә ярҙам һорап урындағы табипҡа бара. Ә бит һуңғы йылдарҙа республикала байтаҡ ҡына фельдшер-акушерлыҡ пункттары ябылыуға дусар ителде.\nТөбәк етәксеһе ауылда кадрҙар мәсьәләһе киҫкен тороуын билдәләне. Рәсәйҙә иң эре ФАП селтәре Башҡортостанда – 2064 учреждение бар. Шуның 105-е ябылған, сәбәбе – белгестәр юҡ. 613-өнә капиталь ремонт талап ителә, 31-е – емерек хәлдә. Тап шуға ла Радий Фәрит улы район етәкселәренә кисекмәҫтән кәмселектәрҙе төҙәтеү бурысын ҡуйҙы. Бынан тыш, Ер һәм мөлкәт мөнәсәбәттәре министрлығына биналарҙы ҡуртымға алып эшләгән ФАП-тарға бөтөнләйгә биреү мәсьәләһен хәл итергә ҡушты. Бәғзеләре емерек хәлдә.\nБыл йәһәттән Әлшәйҙә хәлдәр нисек? Районға сәфәр сыҡҡас, ошо хаҡта ҡыҙыҡһындыҡ.\n– Ҡайһы бер райондарҙа, ауылдарҙа фельдшер-акушерлыҡ пункттары ябылыуы хаҡында ишетеп кенә түгел, күреп беләм. Бәхеткә күрә, Әлшәйҙә быға юл ҡуйылманы, – тип һүҙ башланы баш табип Наил Зиязетдинов. – Һәм мин быны аңламайым. Ҡан баҫымын үлсәтергә, укол ҡаҙатырға һәр кеше район үҙәгенә йөрөй алмай. Йәшерен-батырын түгел: ауылдарҙа хәҙер өлкән кешеләр күп. Һәр береһе ҡасандыр хужалыҡта эшләгән, һаулығы ҡаҡшаған. Ҡапыл ғына бәхетһеҙлек осрағы килеп тыуһа ла, урындағы табиптар шунда уҡ ярҙамға ашыға. Ә ФАП юҡ икән, ауырыуҙы район үҙәгенә алып барып еткергәнсе һуң булыуы ла ихтимал бит.\nРайонда 39 фельдшер-акушерлыҡ пункты һәм алты табиплыҡ амбулаторияһы эшләй. Әлбиттә, бығаса һәр береһендә уңайлы шарттар булмаған. Май-июнь айҙарында шундай 21 ФАП сынъяһау итеп үҙгәртелгән – бәҙрәф эшләнгән, скважиналар ҡаҙылған, йылы һыу ағып тора.\n– Был эште бөтә халыҡ ярҙамында атҡарып сыҡтыҡ, – тип һүҙен дауам итә Наил Сабир улы. – Эшҡыуарҙарға, етәкселәргә, депутаттарға мөрәжәғәт иттек. Ауылдарҙа тыуып үҫеп, бөгөн сит төбәктәрҙә ғүмер кисергәндәр ҙә ҡулынан килгәнсә ярҙам ҡулы һуҙҙы.\nӘле район етәкселеге Ибрай ауылында яңыһын асыу, Казанкала, Таштүбәлә емерек хәлдәге биналарҙы йүнәтеү хәстәре менән яна. Был маҡсатта “Ауылдарҙы социаль үҫтереү” программаһында ҡатнашырға уйлайҙар. Документтар ебәрелгән, уның ыңғай хәл ителерен көтәләр.\nТабиптарҙы йәлеп итеү буйынса ла маҡсатлы эш алып барыла. Быйыл бөтә ФАП-тар ҙа ЭКГ аппараты, юғары тиҙлекле интернет менән тәьмин ителәсәк.\n“Рәхмәт, үлемдән ҡотҡарҙығыҙ!”\nЮлыбыҙҙы Яңы Сәпәш ауылына ҡарай дауам итәбеҙ. Кирбестән һалынған бинаның ярты яғында ФАП урынлашҡан. Фельдшер булып Эльвира Миңлейәрова эшләй. Иҙрис ауылында үҫкән ҡыҙҙы, Бәләбәй медицина училищеһын тамамлағас, йүнәлтмә буйынса ошонда ебәргәндәр. Уның менән оҙаҡ һөйләшеп өлгөрмәнек, ишек асылып китте лә күтәреп тигәндәй бер ирҙе индерҙеләр.\n– Ҡорт саҡты, ҡотҡарығыҙ! – тине уны алып килгәндәр.\nЫсынлап та, бәләгә тарыусының хәле мөшкөл ине, тын да ала алмай. Эльвира ханым, йәһәт кенә шприцтарын әҙерләп, бер нисә укол ҡаҙаны. Бер аҙҙан егеткә хәл инде. Ул, телгә килеп:\n– Рәхмәт! Ҡотҡарҙығыҙ! Әтеү үләм тип торам, – тине.\nБер аҙҙан улар һаубуллашып сығып китте. Ә беҙ уйға ҡалдыҡ, сөнки ауылда ФАП-тың кеше ғүмерен һаҡлауҙа ни тиклем мөһимлеген үҙ күҙҙәребеҙ менән күрҙек. Тап ошондай мәлдә ярҙам күрһәтерҙәй кеше булмаған осраҡтарҙа ҡорт сағыуҙан үлгәндәр ҙә юҡ түгел бит.\nДүрт бүлмәнән ғибәрәт фельдшер-акушерлыҡ пункты ялтлап тора. Бөтә йыһаз яңы, тәҙрәләр алмаштырылған, шкафтар, һыуытҡыстар ҡуйылған. Айырым гинекология бүлмәһе бар. Ауылда дарыухана булмағанлыҡтан, бер бүлмәлә дарыуҙар һатыла. Кемгәлер теге йәки был препарат кәрәк икән, ихлас фельдшер уны район үҙәгенән барып алып ҡайтырға ла йыбанмай.\n– Халыҡтың һаулығын хәстәрләүгә иғтибар ҙур, – тип һүҙен дауам итә Эльвира ханым. – Район үҙәк дауаханаһынан участка терапевы, педиатрҙар йыш килә. УЗИ, маммограф, күсмә флюорография ла килеп халыҡтың һаулығын тикшереп тора.\nФельдшер-акушерлыҡ пункты ике ауылдағы 448 кешене хеҙмәтләндерә. Медицина хеҙмәткәре иртән ауырыуҙарҙы ҡабул итһә, төштән һуң өлкәндәрҙең, йәш балалы әсәләрҙең хәлен белешергә юллана. Үҙ эшен яратып башҡара ул.


Башҡортостандың йәшелсә үҫтереүселәре лә сәсеүҙе башланы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостандың йәшелсә үҫтереүселәре лә сәсеүҙе башланы\n14:45, 4 мая 2011 Иҡтисад\nАсыҡ грунтта йәшелсә үҫтереүселәрҙең дә сәсеү кампанияһы башланды. Өфө районы ауыл хужалығы предприятиеларында 39 гектарҙа – кишер, башлы һуған алыуға 81 гектарҙа ҡара һуған сәселде.\nИртәгә уңайлы һауа шарттарында картуф ултыртыла башлаясаҡ, тип хәбәр иттеләр Өфө хакимиәтенең ауыл хужалығы идаралығынан. Ҡала яны районында икенсе икмәкте 660 гектарҙа ултыртыу планлаштырыла. Ауыл хужалығы предприятиелары сәсеүгә орлоҡ менән тулыһынса тәьмин ителгән. Быйыл сорт яңыртыу өсөн картуфтың элиталы орлоҡтары һатып алынған. Өс ауыл хужалығы предприятиеһында – «Алексеевка», «Шемәк» совхоздарында һәм «Агростан» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә республикала ҙур һорау менән файҙаланған культураларҙың береһен үҫтереү менән етди шөғөлләнәләр.\nБөгөн үк йәшелсәселәр иртә өлгөрөүсе кәбеҫтәне грунтҡа ултырта башлаясаҡ. Әлеге һауа шарттары ла уның ялғанып үҫеп китеүе өсөн бик яйлы. Баш ҡала халҡын кетерләп торған һутлы кәбеҫтә менән тәьмин итеү өсөн районда был культураға 75 гектар ер бүленгән. Йәшелсәләр Өфө районында йәмғеһе 350 гектарҙы биләйәсәк.\nТеги: ауыл хужалығы, сәсеү кампанияһы-2011, йәшелсәселек


Федоровка районы Үрге Алаштан ауылында мордва мәҙәниәте фольклор байрамы үтте\nСарала Федоровка, Йәрмәкәй, Бишбүләк, Ҡырмыҫҡалы, Стәрлетамаҡ райондары мордва фольклор коллективтары ҡатнашты. Байрам ҡунаҡтарын ауыл мәҙәниәт йортонда ойошторолған мордва ихатаһы хужалары ҡаршы алды. Ошонда уҡ һәр райондың ҡул эштәре оҫталары күргәҙмәһе лә эшләне.\nМордва йыр-моңдары, дәртле йыр- бейеүҙәр һәр кемдең кәйефен күтәрҙе. Мәҙәниәт йорто сәхнәһендә һәр коллектив мордва халҡының төрлө йолаларын, ғөрөф -ғәҙәттәрен күрһәтте. Был йолаларҙың барыһы ла халыҡта быуындан-быуынға күсә килә. Байрамда билдәләүенсә, бындай саралар тәү сиратта туған телде һәм рухи ҡиммәттәрҙе һаҡларға булышлыҡ итә. Фольклор байрамында ҡатнашыусыларҙы республиканың халыҡтар дуҫлығы йорто директоры Азат Ибраһимов, республика мордва милли-мәҙәни үҙәге етәксеһе Юлий Герасимов һәм район хакимиәте етәкселәре тәбрикләне. Фольклор колективтарына Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары, иҫтәлекле бүләктәр тапшырылды.


Ут менән һаҡ ҡыланығыҙ! | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nҒәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының Киҫкен хәлдәр менән идара итеү үҙәгенән килгән мәғлүмәт. Республикала ут менән хаҡһыҙ ҡыланыу осраҡтары арта.\n17 майҙа Кушнаренко дауаханаһына 13 йәшлек үҫмерҙе алып киләләр. Ул мунса мейесенә тиҙ тоҡаныусан шыйыҡсаны һибеп, тәнен яндыра. Әлеге мәлдә ул Өфөнөң 18-се дауаханаһына күсерелгән. Ә Стәрлетамаҡтан 25 йәшлек егет ҡулдан эшләнгән тутыҡҡа ҡаршы шыйыҡса менән автомобилен эшкәрткән ваҡытта ут ҡабыҙып, янғын сығара. Ҡотҡарыусылар халыҡты уяу, ут менән һаҡ эш итергә өндәй.


Ураҙа ниәте | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Ураҙа ниәте\n« Ураҙа — Ҡөрьән айы\nНисек ураҙа тоторға? »\nУраҙа — ғибәҙәт, шуға уны ниәтләмәһәң, ябай ас тороу ғына була. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: ғәмәл ниәткә бағланған (ниәтенә күрә була)", — тигән. Ниәттең урыны күңелдә, шуға кеше ураҙа тоторон уйлап ҡына ҡуйһа, ураҙаһы дөрөҫ булыр. Телдән әйтһә, яҡшыраҡ булыр. Сәхәргә уянып ашаһа, хатта һыу ғына эсһә лә — ниәт һымаҡ булыр. Сөнки ябай ваҡытта ул сәхәр ашамай. Был уяныуы ла ураҙа тотоу өсөн икәне билгеле. Ниәт иртәнге намаҙ алдынан ҡылынырға тейеш. Иң яҡшыһы, төндән үк ниәтләү.\nМәлики мәҙһәбе буйынса, рамаҙан айына ураҙа тоторға бер ниәт ҡылыу ярай. Быға дәлил итеп, был ураҙаларҙың өҙлөкһеҙ булыуын килтерә. Бындай ниәт ҡылып, бер сәбәп арҡылы (хәйез, сәфәр, ауырыу) ураҙа боҙолһа, тағы ла ниәт ҡылырға кәрәк. Был фәтүәне әл-Кәсәни, ибн Рушд, ибн Ҡудамәһ, әл-Мугни, аш-Ширбины хуплаған. Шулай ҙа һәр көн ниәтләү — мәндүб.\nХәнифи мәҙһәбендә ( беҙ ошо Хәнәфи мәҙһәбенән) һәр көн өсөн ниәт ҡылыу ҡаралған. Хәнәфиҙәр, быға дәлил итеп, бер көндөң ураҙаһы боҙолһа, башҡа көндәргә ҡағылмағанын килтерә.\nРамаҙан ураҙаһына, ваҡыты билгеле булған нәҙер ураҙаһына, шулай уҡ ваҡыты мәғлүм булған нәфел ураҙаларына (мәҫәлән, дүшәмбе, кесаҙна ураҙалары һ.б.) ниәтте әүәлге көндөң ҡояш батыуынан алып, икенсе көндөң (ураҙа тотҡан) өйлә намаҙына ҡәҙәр алырға ярай. Ҡояш байыр алдынан йәки нәҡ байыған ваҡытта ниәт ҡылырға ярамай. Ләкин ниәтләр алдынан ураҙа боҙған ғәмәлдәрҙе ҡылмауы шарт. Мәҫәлән, әгәр өйләгә тиклем ашаған булһа, ураҙаға ниәтләп тота алмай. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм, уянғас, ҡатыны Ғәйшәнән һораған: «Ашарға берәй нәмә бармы?» Ҡатыны: «Юҡ», — тип яуаплаған. Пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм: Улайһа мин ураҙа", — тигән үә ураҙа тотҡан. Был фәтүә билгеле ураҙалар хаҡында.\nӘгәр ураҙаның ваҡыты билгеле булмаһа, ниәт иртәнге намаҙға ҡәҙәр алына. Төндән алыу хәйерлерәк. Мәҫәлән, рамаҙан ураҙаһының ҡазаһы, нәфел ураҙаһын башлап, боҙғандың ҡайтарыу, кәффәрәт ураҙалары үә ваҡытын билгеләмәгән нәҙер ураҙалары. Был төр ураҙаларҙы алдан ниәтләмәһәң, ураҙа дөрөҫ булмай. Алдан уҡ ниәтләргә үә ниәтләгәндә ниндәй ураҙаға кергәнеңде билгеләү мотлаҡ кәрәк. Был ураҙаларҙың тәғәйенләнгән ваҡыты юҡ, шуға ла ниәттә ниндәй ураҙа икәнен билгеләү кәрәк.\nҠаза ураҙаһын тотоу өсөн, иртәнге намаҙға ҡәҙәр ниәт алынмаһа, нәфел ураҙаһына әйләнә. Әгәр уны боҙһаң, бының өсөн яңынан ураҙа тоторға кәрәк буласаҡ. Ҡаза ураҙаһын барыбер тоторға кәрәк буласаҡ. Әгәр кеше кистән нәфел ураҙаһын тоторға ниәтләп ятһа үә уянғас кире уйлаһа — гонаһ юҡ. Шулай ҙа ашамай-эсмәй йөрөһә — ураҙанан китмәй.\nНиәт — ныҡ булырға тейеш. Икеләнеү ярамай. Мәҫәлән: «Иртәгә ҡунаҡҡа саҡырһалар, ураҙа тотмайым, саҡырмаһалар мин ураҙа», тип ниәтләү дөрөҫ булмай.\nРамаҙан айы икәнен белеп, ниәтендә икеләнеп торһа (тоторғамы, юҡмы тип), ас йөрөһә лә ураҙаһы булмай.\nКеше рамаҙанда аңын юғалтып, көндөҙ, өйләгә ҡәҙәр аңына килһә, ниәтләп ураҙа тота ала.\nРамаҙан айы булып та, кеше башҡа ураҙа тоторға ниәтләгән булһа, барыбер рамаҙан ураҙаһы тотҡан һымаҡ була. Әбү Йософ үә Мөхәммәд быны муҡим йәки мосафир булыуына ҡарамаҫтан, барыбер рамаҙан ураҙаһы була тигән. Был фәтүә ауырыу кешегә лә шулай уҡ. Ниндәй ураҙаға ниәт ҡылыуына ҡарамаҫтан, рамаҙан айында фарыз булған рамаҙан ураҙаһынан булыр.\nРамаҙан ураҙаһының ҡазаһын ҡылғанда, көнөн билгеләмәйенсә тотоу ярай. Бында: «Иләһи ниәт ҡылдым ҡалған рамаҙан ураҙаһының сираттағы ҡазаһын тотмаҡҡа» тип ниәтләнә. Ниндәй йылдың, ҡайһы ураҙаһы икәне билгеләнмәй.\nӘгәр хәйезле ҡатын, иртәгәһен иртәнге намаҙға ҡәҙәр күременең бөтәсәген белеп, кистән ураҙа тоторға ниәтләһә, ураҙаһы дөрөҫ була.\nӘгәр кистән ураҙа тоторға ниәт ҡылһаң, төнөн ашарға, эсергә үә үҙ хәләл ефетең менән яҡынлыҡ ҡылырға ярай, сөнки был ураҙа ғибәҙәтенең ваҡыты иртәнге намаҙ менән башлана. Нәфел ураҙаһы ниәтен, ваҡыты кергәнсе боҙоп, ураҙа тотмаһа, гонаһ юҡ.\nУраҙаға ниәтләгәндә кәффәрәт тип тә, нәфел тип тә ниәтләһәң, кәффәрәт ураҙаһынан һанала.\nСайт авторынан аңлатма: Рамаҙан ураҙаһы бер ай буйы тотола – башында өс көн, уртаһында өс көн, аҙағында өс көн тотоу тыйыла, был наҙанлыҡтан, белемһеҙлектән ҡайһы бер кешеләр яңылыша.\nНәфел ураҙаһы – Рамаҙан айынан башҡа айҙарҙа тотолған ураҙа (үҙ иркең, үҙ теләгең менән тотған ураҙа).\nҠаза ураҙаһы – ураҙаны (айын, йә көндәрен үҙ ваҡытында тотмай) берәй сәбәп (ауырыу арҡаһында, күрем ваҡыты, онотоп...) арҡаһында ҡалдырыу. Шуға ҡаза ҡылаһың.\nКәффәрәт ураҙаһы – рамаҙан ураҙаһын үҙ теләгең, иғтиярың менән боҙоу. Боҙған көн өсөн ҡаза ҡылаһың һәм 60 көн ураҙа тоторға тейеш булаһың.\nБашҡорт мосолман календары 2017.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 26.05.2017 в 00:42, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


«Салауат Юлаев» юғары оҫталыҡ күрһәтте » Архив газеты "Йәшлек"\n«Северсталь» командаһының баш тренеры А. ПЯТАНОВ:\nҒөмүмән, һуңғы уйындарҙа быйылғы миҙгелдә НХЛ-дан ҡайтып, өфөләр менән ике йылға килешеү төҙөгән һаҡсы Дмитрий Калинин (һүрәттә) хайран итә. Ул һөжүмселәрҙән ҡалышмаған мәргәнлеге менән маҡтана ала. Уйынсы иҫәбендә – 9 шайба. Калинин тыумышы менән Силәбе өлкәһенән. 16 йәшенән үк урындағы «Трактор» командаһында сығыш яһай. Унда ике миҙгел уйнағандан һуң көсөн НХЛ-да һынап ҡарамаҡсы була. 2000 йылда «Баффало Сэйбрз» клубының төп составында нығына. 2004/05 йылдарҙа НХЛ-да локаут булғанда, Магнитогорскиҙың «Металлург» командаһына ярҙамға килә. 2005 йылдан «Баффало Сэйбрз»да өс миҙгел уҙғарғас, 2008/09 йылдарҙа – «Рейнджерс», һуңынан «Феникс» командаларында ла сығыш яһай. Рәсәй йыйылма командаһы уйынсыһы. Уның составында ике тапҡыр донъя чемпионы исемен яулай. Шулай уҡ көмөш һәм бронза миҙалдарға ла эйә.\nШулай итеп, ситтәге өс осрашыуҙан «Салауат Юлаев» командаһы 100 процент һөҙөмтә менән Өфөгә әйләнеп ҡайтты. Иртәгә улар Ҡаҙағстандың «Барыҫ» хоккейсыларын ҡабул итәсәк. «Барыҫ» тигәндән, әлеге турҙа улар, юлаевсыларҙың юлын дауам итеп, «Атлант»ты 3:0 иҫәбенә отто.\nҠалған осрашыуҙар нисек тамамланды һуң? Ҡаҙандың «Аҡ барс»ы, ниһайәт, еңеү яуланы. Улар Новосибирскиҙа урындағы «Себер»ҙе 7:4 иҫәбенә отто. Магнитогорск командаһын туҡтатырлыҡ түгел. Был юлы «Спартак» уларҙың ҡыҙыу ҡулы аҫтына эләкте. Иҫәп – «Металлург» файҙаһына – 5:2. «Трактор» – «Локомотив» – 1:6, «Металлург» (Нк.) – «Лада» – 3:1, «Амур» – «Нефтехимик» – 2:1, «Автомобилист» – МВД ХК – 3:2 (буллит буйынса) иҫәбенә уйнаны.\nЮлаевсылар «Динамо»ларға һынау тота\nЯлға – күтәренке кәйефтә\nЗиновьев «Динамо»ға кәртә ҡуйҙы


Быйыл Рәсәйҙең алты төбәгендә Башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре ойошторола // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n14:07, 14 января 2021 Мәҙәниәт\n2021 йылда Рәсәйҙең алты төбәгендә – Ҡурған, Свердловск, Ырымбур, Силәбе өлкәләрендә, Пермь крайында һәм Ханты-Манси автономиялы округында Башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре үткәрелә.\nСара барышында төрлө форматлы осрашыуҙар: тыуған ерҙән ситтә милли үҙенсәлекте һаҡлау һәм үҫтереү проблемалары буйынса фекер алышыуҙар, башҡорт диаспораһы вәкилдәренә көнүҙәк темалар буйынса консультациялар биреү, мәҙәни-ағартыу саралары күрһәтеү ойошторола. Бынан тыш, башҡорт диаспораларын матди-техник йәһәттән тәьмин итеүгә лә айырым иғтибар бирелә.\nРеспубликала Башҡортостандың дәүләт телдәрен һәм республика халыҡтары телдәрен һаҡлауға һәм үҫтереүгә субсидия рәүешендә грант биреүгә конкурс һөҙөмтәләре иғлан ителде. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының «Башҡортостан Республикаһынан ситтә башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре» проекты еңеүселәрҙең береһе тип танылды. Проект Рәсәй Федерацияһының башҡорттар күпләп йәшәгән төбәктәрендә башҡорт мәҙәниәтен һәм телен һаҡлауға, үҫтереүгә һәм популярлаштырыуға йүнәлтелгән.\n«Проект республиканан ситтә йәшәгән башҡорттарға бик кәрәк. Бөтәһенең дә башҡорт тапшырыуҙарын тыңлау йәки ҡарау, туған әҙәбиәтте уҡыу мөмкинлеге юҡ. Шуға күрә Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы уҙғарған бындай саралар беҙҙең өсөн аралашыу, фекер алышыу йәһәтенән рухи ярҙам, костюмдар, музыкаль инструменттар, уҡытыу-методик әсбаптар кеүек төрлө милли атрибуттар рәүешендә матди ярҙам да булып тора», — тип билдәләне Ханты-Манси автономиялы округы башҡорттары ҡоролтайы рәйесе Рәүҙәт Ҡолмәнбәтов.\n2020 йылда Рәсәйҙең биш төбәгендә һәм Үзбәкстан Республикаһында Башҡорт мәҙәниәте һәм мәғрифәте көндәре уҙҙы.\nТеги: Башҡорт мәҙәниәте көндәре


Рөстәм Хәмитов ауыл хужалығы министрының яңы урынбаҫарын тәғәйенләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов ауыл хужалығы министрының яңы урынбаҫарын тәғәйенләне\n16:27, 26 мая 2015 Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Юрий Лысовты республиканың ауыл хужалығы министры урынбаҫары итеп тәғәйенләне. Төбәк Хөкүмәте сайтында хәбәр ителеүенсә, ул эшкәртеү сәнәғәте, дәүләт унитар предприятиелары һәм ауыл биләмәләре өсөн яуаплы буласаҡ.\nБыға тиклем ошо вазифаны йыл башында үҙ теләге менән эштән киткән Рәфит Йәғәфәров биләне, тип аңлатма бирҙеләр Башҡортостандың Ауыл хужалығы министрлығында.\nЮрий Лысов 1974 йылдың 19 ноябрендә Краснодар крайында тыуған.\n1997 йылда Өфө дәүләт авиация техник университетын тамамлаған.\n1997-2001 йылдарҙа — «Башҡортостан икмәк продукттары» дәүләт унитар предприятиеһында технологик ҡорамалдарҙы ремонтлау буйынса инженер.\n2001-2004 йылдарҙа — «Өфө икмәк продукттары комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәте етәксеһе.\n2004-2011 йылдарҙа — «Өфө икмәк продукттары комбинаты» асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры урынбаҫары, етештереү буйынса директор, башҡарма директор.\n2011-2012 йылдарҙа — «Урал–Волга буйы агросәнәғәт төркөмө» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтенең генераль директоры.\n2012 йылдан әлегә тиклем «Башҡортостан» ҡошсолоҡ фабрикаһы асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең башҡарма директоры була.


Дума үҙ урынын коммунаға ҡалдыра\n1917 йылдың 8 декабре Өфө ҡала думаһының тарҡатылыу көнө булараҡ тарихҡа инеп ҡалды. Ҡала думаһы - Рәсәйҙә 1785 йылда\nбулдырылған ҡала идаралығы органы. Дума төрлө ҡатлам разрядтарына бүленгән ҡала халҡы тарафынан һайлана. Думала ултырыусыларҙың бурысы ҡаланы төҙөкләндереү, һаулыҡ һаҡлау һ әм башҡа хужалыҡ эштәрен башҡарыуҙан тора. Дума\nэшмәкәрлеген иһә губернатор контролдә тота.\n1870 йылғы реформанан һуң ҡала думаһына һайланыу хоҡуғы менән 25 йәшен тултырған һәм күсемһеҙ милеккә эйә булған, сауҙа һәм сәнәғәт предприятиелары эйәләре һәм сауҙәгәрҙәр генә файҙалана ала. Ҡала думаһы чиндары дүрт йылға һайлана. Ҡаланың йәмәғәтселек идаралығы урындағы хужалыҡ һорауҙары: ҡ аланы тышҡы яҡтан төҙөкләндереү, сауҙа һәм сәнәғәт, һаулыҡ һ аҡлау һәм мәғариф менән генә шөғөлләнә. Ҡала думаһының башҡарма органы булып ҡала идаралығы (управа) һанала, ул\nрәйестән - ҡала башлығынан - һәм ике - алты ағзанан тора. 1 917 йылда Өфө ҡала думаһында 102 депутат иҫәпләнә.\nФевраль айындағы буржуаз - демократик революциянан һуң\nдума бөтөрөлә. Һайлауҙарҙа ҡаланың бар халҡы ҡатнаша. 1917 йылдың 13 авгусында һайлау һөҙөмтәләре иғлан ителә. Өфө думаһының рәйесе итеп большевик Александр Цюрупа һайлана. Ок тябрҙән һуң Өфө эшсе һәм һалдат депутаттарының губерна Советы думаны бөтөрөү һәм ҡала хужалығын хәҙер инде ҡала коммунаһы тип аталған Совет ҡарамағына тапшырыу тураһында ҡарар ҡабул итә.\nҠаланың управа бинаһы - ҡала думаһының башҡарма органы - 1883 йылда губерна комитеты заказы буйынса төҙөлә. Проект\nавторы билдәһеҙ. 1917 йылдың декабренә тиклем бында ҡала банкы һәм ҡала управаһы урынлаша. Дума таратылғандан һуң бинаны ҡала Советы биләй.


Күңелдәрҙе наҙлай ҡурай моңо\nОктябрьскийҙа республиканың мәҙәни тормошонда матур бер йолаға әүерелгән Ҡурай байрамы булып үтте. Нарыштау итәктәрен төйәк иткән гүзәл ҡала инде 18-се тапҡыр Башҡортостандың төрлө төбәктәренән килгән һәүәҫкәр музыканттарҙы, талантлы ҡурайсыларҙы үҙенә йыйҙы.\n– Тәүҙә ҡурай тартырға үҙем өйрәттем, – тине ғорурлыҡ менән уның менән бергә килгән олатаһы Сабит Сәмиғулла улы. – Хәҙер инде музыка мәктәбенең ҡурай синыфына йөрөй. Һәләтен асыуға остазы Илдар Һатыбалды улы Хәсәнов ҙур тырышлыҡ һала. Беҙҙең нәҫелдең шәжәрәһе Сибай кантон тоҡомона барып тоташа. Ейәнем беренсе турҙа ул сығарған илаһи моңдо яңғыратты. Оҫталығы шулай үҫә бара, хәҙер мин уйнай алмаған көйҙәрҙе лә башҡара.\nӨфөнән килгән йәш ҡурайсы Хәким Ғилмановтың сығышын жюри ағзалары ла, залдағы халыҡ та һоҡланып ҡабул итте. Ҡалала тыуып үҫкән малай 5-се балалар музыка мәктәбендә ҡурай серҙәренә өйрәнә икән. Остазы – талантлы музыкант Айрат Ҡарасов. Хәҙер ярайһы ғына оҫтарып алған Хәким төрлө ижади бәйгеләрҙә лә ҙур теләк менән ҡатнаша. «Ҡурайҙа уйнау миңә оҡшай, хәҙер күп көйҙәрҙе беләм. Был бәйгелә икенсе турҙа «Урал» халыҡ көйөн башҡарырға йөрьәт иттем. Аҙаҡтан, өлкән ҡурайсылар яныма килеп, ҡулымды ҡыҫты», – ти йәш музыкант.\n– Ҡурай сәнғәте башҡорт халҡының рухын күтәреүҙә ҙур роль уйнай, – тине байрамды ябыу тантанаһында мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова. – Ҡурай һоҡланғыс музыка ҡоралы ғына түгел, ә республикабыҙҙың символы ла. Быйыл халҡыбыҙҙың данын ҡитғаларға таратҡан моңло ҡурай Башҡортостандың төбәк бренды сифатында теркәлде. Башҡорт халҡының милли үҙаңын уятыусы бер ҡорал булған ҡурайыбыҙ үҙ асылын бер ваҡытта ла юғалтмаһын.\nБына еңеүселәрҙе бүләкләү тантанаһы ла башланды. 12 йәшкә тиклемге балалар төркөмөндә төрлө дәрәжәле дипломдарға Салауат ҡалаһынан Айрат Темиров, Әбйәлилдән Искәндәр Алламоратов һәм Өфөнән Хәким Ғилмановтар лайыҡ булды. 12 – 16 йәштәгеләр төркөмөндә лауреаттар булып Өфөнән Айбулат Ғиләжетдинов, Илнур Үлмәҫбаев, Туймазынан Рената Ҡаһарманова һәм Радмир Ғүмәров танылды. Өлкәндәр араһында I – III дәрәжәле дипломдар менән Стәрлетамаҡтан Динар Абдуллин, Белореттан Дамир Хәсәнов, Өфөнән Инсур Йосопов һәм Вилдан Дәүләтбирҙин, Сибайҙан Риф Ҡәйепҡолов, Учалынан Тәфтизан Зәйнәшев һәм Салауат районынан Ринат Нурмөхәмәтов бүләкләнде.\n16 йәшкә тиклемге ҡурайсылар ансамблдәре араһында беренсе урынды Туймазынан өлгөлө «Хазина» балалар ижади коллективы алды. Еңеүселәр сафын тағын Әбйәлил, Тәтешле һәм Белорет яҡтарынан ҡатнашҡан йәш ҡурайсылар тулыландырҙы. Өлкәндәр төркөмөндә призлы урындарҙы Баймаҡ, Учалы, Әбйәлил райондарынан һәм Сибай ҡалаһынан килгән ижади коллективтар бүлеште.\n«Ғаилә ансамблдәре» номинацияһында I дәрәжә дипломға Өфөнән Джанизаковтар лайыҡ булды. Учалынан Йосоповтар, Салауат районынан Мөхәмәтйәновтар һәм Ишембайҙан Кинйәғоловтар шулай уҡ лауреат исемен яуланы.\nӘ фестивалдең иң оло бүләге – Гран-при һәм 200 мең һум аҡсалата премия Баймаҡтан талантлы ҡурайсы 30 йәшлек Айнур Әминевкә тапшырылды.\n– Бөгөн үҙемде бәхетле тоям,– тине ул.– Әлеге көндә Сибай филармонияһында ҡурайсы-музыкант булып эшләйем, бер үк ваҡытта үҙебеҙ ойошторған «Тархан» төркөмөн етәкләйем. Әлбиттә, тормошомдо йыр-моңдан башҡа күҙ алдына килтерә алмайым. Был еңеүем ижадыма яңы илһам бирәсәк. Ошондай байрамдар халҡыбыҙҙың рухын күтәрә һәм байыта ла инде. Ҡурай сәнғәте башҡорт илендә артабан да сәскә атһын!


Тубырсыҡтан ҡайнатма » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Объявления » Тубырсыҡтан ҡайнатма\nҒәҙәти булмаған файҙалы ҡайнатма тәҡдим итәбеҙ. Ҡышҡы һалҡын көндәрҙә бына тигән тәмлекәс ул. Билдәле булыуынса, тубырсыҡ төрлө витаминға, эфир майына һәм башҡа файҙалы матдәләргә бай. Тубырсыҡ ҡайнатмаһы тымау һәм вируслы ауырыуҙар мәлендә яҡшы профилактик сара булып тора, тән температураһын төшөрә, тын алыуҙы еңелләштерә һәм йүткереүҙән ярҙам итә. Оҙаҡҡа һуҙылған бронхит, пневмония, туберкулез сирҙәренә ҡаршы көрәшә. Ҡанды шыйыҡлатыусы сара булараҡ, инсульт хәүефе янаған ауырыуҙарға уны табиптар үҙҙәре тәҡдим итә.\nҠарағай йәки шыршы тубырсыҡтарының асылмағандарын һайлап ҡына, ыуыҙ сағында йыйырға кәрәк. Ҡағиҙә булараҡ, ундай тубырсыҡ йәшел төҫтә, сама менән диаметры 4 сантиметр була. Ҡатын-ҡыҙ енесле тубырсыҡтарҙы йыйырға тырышығыҙ, улар сайыры күберәк һәм ҙур булмаған тәңкәле ҡабырғалы булыуы менән айырылып тора. Уларҙы яҡшылап йыуығыҙ, тик бының өсөн резина бирсәткә кейергә онотмағыҙ. Сөнки бүленеп сыҡҡан сайырҙы таҙартыуы еңел булмаясаҡ.\nЙыуылған тубырсыҡтарҙың өҫтөнә 2 сантиметр самаһы сыҡҡансы һыу ҡойоп, утҡа ҡуйырға кәрәк. Ҡайнап сыҡҡас, талғын утта 4 сәғәт тоторға. Унан инде, уттан алып, 12 – 15 сәғәткә ҡалдырып торорға. Артабан тубырсыҡтың һыуын икенсе һауытҡа һөҙөргә һәм һыу күләмен үлсәп, уға 1:1 нисбәтендә шәкәр өҫтәргә. Йәғни 100 миллилитр һыуға – 100 грамм шәкәр.\nШәкәрле һыуҙы яңынан тубырсыҡ өҫтөнә ҡойорға һәм ҡабат утҡа ҡуйырға. Ҡайнап сыҡҡас, 5 минут тирәһе утта тоторға һәм алырға. Артабан уттан алып, тағы 10 сәғәткә ҡалдырып торорға.\nТейешле ваҡыт уҙғас, ҡайнатманы ҡабат утҡа ҡуйып ҡайнатырға һәм стерилләнгән банкаларға тултырырға. Һыуынғас, ул ҡуйыра һәм шыйыҡ балды хәтерләтә, ә тәме бер аҙ әскелтем. Уны ҡайнатыуы ла мәшәҡәтле, әммә файҙалы булыуын иҫәпкә алғанда, әҙерләп ҡарарға була.\nСама менән 1 килограмм тубырсыҡҡа 1 килограмм шәкәр алына.\nТубырсыҡ бәүел ҡыуҙырыу, ҡан баҫымын төшөрөү сараһы булараҡ, уны бөйөр, гипотония ауырыуҙары менән яфаланыусыларға ҡулланырға кәңәш ителмәй. Шулай уҡ көслө аллерген булып тора, аллергиктар башта ҡабып ҡына ҡараһа, яҡшыраҡ буласаҡ. Тубырсыҡ ҡайнатмаһын дарыу булараҡ файҙаланғанға күрә көнөнә ике-өс ҡалаҡтан артыҡ ашамау хәйерле.\nСығыу ваҡыты 13-08-2018, 06:00 | Ҡаранылар: 87\nЙӘЙҘЕҢ ЙӘМЕ – ЕЛӘК ТӘМЕ\nЙӘЙ ТӨҪӨН ҺАҠЛАЙЫҠ, ХУЖАБИКӘЛӘР!