Һорау Йыш Бирелә Торған Балалар Пособиеһын Таҙа Айырылышыу Техас - Бөтә донъя юристар! Интернет-кафе адвокат менән юридик.\nҺорау Йыш Бирелә Торған Балалар Пособиеһын Таҙа Айырылышыу Техас\nТехас ата-әсәләр түләргә тейеш\nалименты ҡасан айырым йәшәйем, ул вакыт таҙа килем буйынса түбән процент түләүсе ата-әсә закон ҡабатлау юлы тасуирланаТаҙа килем тулайым килеме иҫәп-хисап менән ата башлай, ул үҙ эсенә оклад, комиссионный, сверхурочный, чаевой, бонустар, процентҡа, дивидендтар, ҡуртымға биреүҙән килем, роялдә, килем, ышанысы, йәғни килеме, пенсия, инвалидлыҡ, килем һәм ниндәй ҙә булһа башҡа аҡса сығанаҡтары. Ул хатта үҙ эсенә приз, бүләк, алименты и саҡ-се үткән никах.\nЙыллыҡ тулайым килеме яҡшы күрһәткес тип иҫәпләйем.\nТулайым килем кеүек һандар менән генә билдәләнгән, киләһе алыу (шулай уҡ йыл һайын иҫәпләйҙәр): йыллыҡ килем алған ата-әсәләр һаны таҙа. Таҙа килем бүлеү Айлыҡ килеме 12 таҙа ҡуйҙы. Балаларға ярҙам итеү буйынса тәҡдимдәр тураһында ентекләберәк. Һеҙ нисек ҡуйылған һуң, айлыҡ килем таҙа ата-әсәһе, опекуны булып торһа ла, был һан ҡабатлау проценты, йәғни билдәләнгән ул, күпме бала ата-әсә булырға ярҙам итә. Ҡабатлау 1 айлыҡ бала таҙа килем 20 процентының айлыҡ килеме таҙа ҡабатлау 2 бала 25 процентының айлыҡ килеме 30 бала таҙа ҡабатлау 3 процентының айлыҡ килеме балалар өсөн 4 таҙа ҡабатлау 35 процентының айлыҡ килеме 5 ҡабатлау таҙа балаларҙың 40 процентынан ашыуы балалар һәм 6 дауамында, йәғни сумма тейеш булһа, кәм тигәндә, биш бала, ата-әсәһенең ярҙамы менән ике бала таҙа һәм иҫәп-хисап өсөн айлыҡ килеме $ 2,000: $ 2,000 (таҙа айлыҡ килеме) 25. (25 ике бала) балаға айлыҡ пособие айына 500 доллар. Әгәр ата-әсә түләүҙән саф табыш күберәк. 7500 доллар ай, шунан һуң ғына тәүге 7500 доллар ҡарата ҡулланылған алименты иҫәпләгәндә, суд өҫтәмә ярҙам талап ала, әгәр юғары түләү шарттары талап итә, әммә сумма күберәк булыуы мөмкин түгел,"балалар ихтыяждарын тикшерҙем". Ата-әсә, ул, тип һанай бик юғары йәки бик түбән үҙгәрештәр индерергә мөмкин суд етәкселеге ярҙам һорап, оҙон исемлеген һәм факторы бар, ғаиләне ҡарауға ала ул.\nкодты бүлеге 154.123 техас судья\nИғтибар, ата-әсә, нисә бала уларҙы тоторға тейеш, бер аҙ кәмерәк булған ғаиләлә йәшәүсе төрлө түләүҙәр, нормаға ҡарағанда сиккән балалар өсөн, бер йорт хужалыҡтарында йәшәгән, нигеҙләнгән иҫәп-хисап бик ҡатмарлы, код ғаилә 154.128 техас бүлеге бар. Бала хаҡында күберәк белергә өҫтөндә оп. Техас штаты ла биреүсе онлайн-калькулятор, граф Трэвис береһе булды. Унда һеҙ бында ҡарай алаһығыҙ: балаларға ярҙам, калькулятор трэвис граф. Ә 18 йәшкә тиклемге балалар ата-әсәһенән айырым йәшәргә түләргә бурыслы суд алименты йылда өлгәшергә мөмкин, йәғни, дауам итербеҙ, әлегә иң өлкән балаларҙы мәктәптән сығара алмаясаҡһығыҙ, әгәр бала уҡый һәм даими йөрөй. Билдәһеҙлек хөкөм срогы алименты бурыслы була ала, әгәр бала аҡыл йәки физик яҡтан кәмселекле. Алименты шулай уҡ тамамланыуы мөмкин, әгәр бала өйләнгән йәки армияла. вербовать итәләр, юридик яҡтан эмансипировать булған, йәки өйләнә. Ата-әсәһенең айырылышыуын балалар өлөшө нисек көйләргә мөмкин колледжында дауам хуплап риза булдыҡ, йәки ата-әсәһенә изгелекле колледжы сығымдар бүленгән. тәртипте буйһондороп тотоу килем һәр бала бар. (Иво), эш хаҡы түләү, уның суммаһын түләү талап иткән ата-әсәләргә һәм балаларға дәүләт ярҙамы менән түләү алименты ебәргән ата-күҙәтеү органдары йәки урындағы реестры, үҙ сиратында, уны башҡа ата-әсәһе ебәргән. Әммә, шул самозанятой йәки ата-әсәһе, ата-әсәләрҙе туранан-тура һәм башҡа килем һалымын кем түләргә тейеш алименты комиссия заказ эшләргә тейеш түгел. Шулай уҡ ата-әсәләре ризалығын ала түләргә тура киләсәк.\nӘммә, реестр аша түләү йәки бара агентлығы аңлата, тип, ул түләүҙең аныҡ һүрәтләй, улар өсөн файҙалы ғәмәлдәр башҡарырға була.\nТехас алименты тураһында тулыраҡ мәғлүмәт иҫәп-хисап һәм аңлаған булһаҡ, бында басыгыз. Техас закондарына асыҡ, хатта ата-әсәһенән башҡа йөрөгән баш тартып булһа, һеҙгә ярҙам итер һәм һеҙҙең өсөн барыбер түләүҙәрҙе тотҡарлаған өсөн хөкөм хөрмәт бурыслы неуплата һеҙ һаман да булыуы мөмкин. Әгәр һеҙ юл һеҙгә мәхрүм балалар, һеҙ тейеш, һеҙҙең ата-әсә ҡаршы суд артынан инеп мәхрүм. Кәрәк түгел, техас штаты законға ярашлы, страховка полисын ярҙамы менән балалар өсөн гарантиялы, һеҙ тормош. Әммә, ата-әсәңә күп ярҙам ала, ата-әсәһенән һорайҙар, был маҡсаттар өсөн полис һатып алыу өсөн, ҡайһы бер судьяларға һәм суд ебәрҙе айырылышыу, талап, ата-әсә үҙ тормошо өсөн страховка түләнмәй. Әгәр һеҙгә яҙыусы булып инде, хөкөм талап итә, тип, һеҙ, һеҙҙең балаларға ярҙам сифатында түләнергә тейеш түгел. покуда бенефициар алименты Заказ бирергә мөмкин булған алименты үҙгәртеп, әгәр шарттар үҙгәрә (йәки, әгәр байтаҡ ваҡыт уҙа). Ата-әсә, алименты түләү мөмкинлеге булмаясаҡ-суд эше тәртибен үҙгәртеү өсөн финанс ярҙам һорап аҫҡа йәки башҡа проблема юғалтыуы мөмкин. Ата-әсәһе, ата-әсә ярҙамынан башҡа күтәрә ала ала улар яҡшы эштәренең нигеҙендә мөмкин һорай, йәки эш хаҡы йәки башҡа килем аҡса алыу йәки ата-әсә тәрбиә ысулдары нигеҙендә үҙгәрештәр һәм ресурстар. Модификациялы өсөн квалификациялы ярҙам өсөн, кеше, һәләтле булырға тейешлеген күрһәтә биреп үҙгәрештәр, йәғни ата-әсә йәки балаларҙың береһе һиҙелерлек үҙгәрҙе тип шарттарһыҙ, әгәр өс йыл ваҡыты менән үтә, тип заказ яһарға була. Әгәр өс йыл үткәс, йәғни, кешегә күрһәтергә биреү үҙгәртелергә тейеш, тип буйынса сара сиктәрендә ағымдағы бәләкәйерәк булыуы менән айырыла етәкселеге ярҙамы күләме 20 йәки 100 доллар суммаға тәүге заказдар килә. Суд алименты күләме ғына үҙгәртергә мөмкин. Ата-әсәһенә лә башҡаларҙан һүҙ таянып был нормаль тип, әҙерәк түләп сумма түләргә тейеш булған һеҙгә һәр саҡ ярҙам итергә мөмкин, ул тәүҙә заказдар булмау ҡарамаҫтан, икенсе ата-әсә тип оҙағыраҡ көтһәң, һорай был, ылыҡтырылған һәм, телдән-тип һеҙҙән килешеү яһаған.\nАта-әсәһе, уларҙың ниндәй түләүҙәр булыуы мөмкин түгел алименты йәлеп итә-бер ҙә йыйыу ысулы түбәндәгесә.\nONLINE FREE AHOLKULARITZA JURIDIKOA


Песня «Һиңә килдем, иркәм» исполнителя Фидан Гафаров. Скачать или слушать онлайн\nПесня «Һиңә килдем, иркәм»\nҺиңә килдем, иркәм\nҺиңә килдем, иркәм,\nҺанай-һанай алыҫ сакрымдарын.\nКилдем, тормошомда кисеп яҙмышымдың\nШатлыкларын, һағыш ялҡындарын.\nҺиңә килдем, иркәм, Килдем елдар буйы,\nҺанай-һанай үткән көндәремде.\nБаҫа алмайынса ярһып януҙарын\nӘрнеп өҙгәләнгән йөрәгемдең.\nҺиңә килдем, иркәм, Бик һағынып килдем,\nШаулап-гөрләп йәмле яҙҙар еткәс\nАлыҫтарҙан яҙған сәләм хаттарыңды\nКөтә-көтә түҙемлегем бөткәс.\nЙәшлегемә ҡайтып барам (Заһир йыры)\nЙәшлегемә ҡайтып барам, Мөхәббәтем янына. Хыялымдың зәңгәренә, Уйҙарымдың алына. Мөхәббәтем янына. Ул оҙатып ҡалған ине Оло юлдың сатында . Уттар яна, туптар шартлай Ине шәфәҡ артында. Оло юлдың сатында... Хушлашҡанда башын эйҙе Аҡ күлдәкле ҡайындар. Мөхәббәтем менән бергә Аҡ юл теләп ҡалдылар. Аҡ күлдәкле ҡайындар... Рәхмәт һиңә, мөхәббәтем, Үлемдәрҙән һаҡланың. Үлемдәрҙән һаҡланың да, Тик үҙеңде тапманым. Тик үҙеңде тапманым... Юл буйында ҡаршыланы Аҡ күлдәкле ҡайындар. Аҡ күлдәкле ҡайындарҙа Ҡара шәлле ҡайғы бар. Аҡ күлдәкле ҡайыдар...\nШик тыуһа кинәт яныңда әгәр, Йә килһә һиңә куркыныс хәбәр Мин йөргән яҡтан, йыраҡ-йыраҡтан, Ышана күрмә, һаман яратам. Ышана күрмә, ялғыштан һаклан, Һаман яратам, һаман яратам! Йондоҙло аяҙ күгеңде әгәр Ҡара болоттар ҡаплап китһәләр, Ҡаршы иҫкән ел ҡапланһа тынға, Бирешә күрмә, тик һин янымда! Бирешә күрмә һагышҡа, моңга, Янымда тик һин, тик һин җанымда. Сакла сөюне, ваҡлама берүк, Оло хистәрҙе таплама берүк! Уҙар гүмерҙәр аҡҡан һыу кеүек, Ғүмер бер генә, һөйөү мәңгелек. Уҙар ғүмерҙәр иҫкән ел кеүек, Һөйөү мәңгелек, һөйөү мәңгелек!


Рексем футбол клубы — Башҡорт Википедияһы\nРексем футбол клубы\nКатегория:Игроки ФК «Рексем»[d]\nҠыҙыл төҫ, Аҡ һәм Йәшел\nРексем футбол клубы Викимилектә\nФутбол ассоциацияһының «Рексем» клубы (ингл. Association Football Wrexham Club) — төньяҡ Уэльстың Валли ҡалаһы футбол клубы.\n87 йыл буйына был команда инглиз Футбол лигаһында өҙлөкһөҙ сығыш яһап килә, шуларҙың бары тик 2007/08 йыл миҙгелендә генә уйындан төшөп ҡала, әлеге ваҡытта Англия чемпионатында Милли конференцияла, кимәле буйынса бишенсе дивизионда уйнай. Англия чемпионаттарында ҡатнашыуға ҡарамаҫтан, 1996 йылда Уэльс Кубогында уйнап, уны 23-сө тапҡыр яулай. Был уңышы арҡаһында «Рексем» Кубоктар Кубогы ярыштарында даими ҡатнаша.\n1.1 Клубҡа нигеҙ һалыу һәм төбәк ярыштары\n1.2 Футбол лигаһындағы старты һәм һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа\n1.3 1970-се йылдарҙағы уңыштары\n1.4 Аҡрынлап һүнеүе\n1.5 Финанс ҡыйынлыҡтары һәм Футбол лигаһынан осоп сығыу\n1.6 Милли Конференция\n3 Күнекмә базаһы\n5 Билдәле уйынсылар\n6 Билдәле тренер\nКлубҡа нигеҙ һалыу һәм төбәк ярыштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nРексемдың крикет клубы ағзалары 1864 йылда футбол клубына нигеҙ һала, шул ваҡыттан бирле «Рексем» донъялағы иң боронғо һәм Уэльстың иң иҫке клубтарының береһе.\n1876 йылда Уэльс Футбол ассоциацияһы ойошторола һәм Уэльс командаһына Шотландия командаһына ҡаршы уйнай — Уэльс милли йыйылма командаһының беренсе уйынында Альфред Дәвис һәм Эдвин Кросс уйнай, улар иң беренсе булып «Рексем» йыйылма командаһы төҫөн яҡлай.\n1877 йылда Уэльс Кубогы ойошторола, ә «Рексем», финалда «Друидс» командаһын отоп, кубоктың иң беренсе яулаусыһы була.\n1883 йылда «Рексем» Англия Кубогы матчында ҡатнаша, ләкин еңелә, ә клуб трибунаһындағы тәртипһеҙлек арҡаһында клуб тарҡатыла. Бер айҙан яңы клуб — «Рексем Олимпик» асыла, ә өс йылдан һуң Олимпик исеме алып ташлана.\n1890 −1921 йылдар дауамында «Рексем» Комбинация составына инә һәм төрлө төбәк масштабындағы футбол ярыштарында ҡатнашып килә. Ошо осор эсендә «Рексем» 12 тапҡыр Уэльс кубогын яулап, беренсе була һәм Англияның өсөнсө дивизионында уйнай башлай .\nФутбол лигаһындағы старты һәм һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙа[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1927/28 миҙгелендә «Рексем» Англия кубогының 1/16 уйынына эләгә, ләкин Англия футболының беренсе дивизионы вәкиле «Бирмингем Сити» клубынан еңелә. 1932/33 миҙгел «Рексем» клубы өсөн иң уңышлыһы була, клуб Өсөнсө дивизиондың икенсе урынын биләй. Томми Бамфорд иң яҡшы һөжүмсе тип табыла.\n1939/40 миҙгелдә, һуғыш арҡаһында туҡтатылған чемпионатта, «Рексем» беренсе тапҡыр аҡлы-ҡыҙыллы кейемдә сығыш яһай, был форма шул ваҡыттан башлап клубтың традицион формаһына әйләнә.\n1949 йылдың йәйендә «Рексема» беренсе тапҡыр сит ил турнеһы ойоштора, Германияла өс тапҡыр Британия армияһы командаһына ҡаршы уйнай.\n«Манчестер Юнайтед» командаһынан 1956—1957 йылдар миҙгелендә Англия Кубогы ярыштарында Рексем футбол командаһы еңелә.\nИнглиз футбол системаһындағы реформаларҙан һуң «Рексем» Өсөнсө дивизионда ике миҙгел үткәреп,1959/60 йылар миҙгелендә Дүртенсе дивизионға төшә чемпионат һөҙөмтәләре буйынса оса. Клубтың баш тренеры итеп тәғәйенләнгән уйнаусы Кен Барстың етәкселеге аҫтында команда ҡайтанан Өсөнсө дивизионға күсә, ләкин 1966 йылда Футбол лигаһында 24-се урында торп ҡала һәм бары тик Дүртенсе дивизионда уйнарға ғына хоҡуҡлы була.\n1970-се йылдарҙағы уңыштары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n1971/72 миҙгелендә Уэльс Кубогында еңгәндән һуң «Рексем» Кубоктары кубогында уйнау хоҡуғына эйә була. Ул Швейцарияның «Цюрих» командаһына ҡаршы уйнай һәм ҡунаҡта уйынды бер кемдең дә еңмәүе менән тамамлай, ә үҙ ҡалаһында уйнағанда «Рексема» 1/8 финалға сыға һәм уларға ҡаршы уйнаған Югославияның «Хайдук» командаһын еңеүгә ирешә, 3-1 иҫәбе менән еңә, ләкин ҡунаҡта 0-2 иҫәбенә уйнап, Еврокубоктан сығып китә.\n1973/74 миҙгеле алдынан клуб үҙ гербын алмаштыра.\n1975/76 миҙгелендә «Рексема» үҙ тарихында иң яҡшы һөҙөмтәгә ирешә. Кубоктар кубогы ярыштарында тәүҙә шведтарҙың «Юргорден», ә һуңынан поляктарҙың «Ҡорос» командаларын еңә. Сирек финалда уның дәғүәсеһе Бельгияның «Андерлехт» командаһы була. Ныҡышмалы ҡаршылыҡ күрһәтһә лә «Рексем» 1-2 иҫәбе менән был команданан еңелә.\nКиләһе миҙгелдә «Рексем» Беренсе дивизиондың ике вәкилен еңеүгә өлгәшә, Кубок лигаһында «Тоттенхем Хотспур» һәм Англия кубогында «Сандерленд» командаларын еңә. Ләкин ысын көйәрмәндәр өсөн миҙгелдең аҙағы бик насар тамамлана—«Рексем» клубы командаһы 4 уйында 3 мәрәй йыя алмай, икенсе дивизиондан төшөп ҡала.\n1977/78 миҙгеле клуб тарихында иң уңышлы осор була — «Рексем» Өсөнсө дивизионында урын яулай, сираттағы Уэльс кубогын ала, шулай уҡ Англия кубогының 1/4 финалына тиклем барып етә.\n1979 йылдың 4 февралендә Англия кубогының сираттағы раундында «Рексем» башында Гленн Ходдл торған «Хотспур Тоттенхем» командаһы менән бер тигеҙ уйнай. 1982 йылда Англия кубогының өсөнсө раундында «Ноттингем Форест» командаһынан еңелә.\nАҡрынлап һүнеүе[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nКлуб тарихында иң уңышлы осор тамамлана. 1982 йылда «Рексем» икенсе дивизионында урынын һаҡлап ҡала алмай, артабан финанс ҡыйынлыҡтары кисерә башлай. Клуб тамам бөлдөрөлә, Дүртенсе дивизионынға төшөрөлә.\n1989 йылда Дикси МакНил етәкселегендә «Рексем» Дүртенсе дивизиондың плей-оффтағы финиш зонаһында уйнай, әммә «Лейтон Ориент» финал матчында 1-2 иҫәбене менән еңелә. Уңышһыҙ старттан һуң Дикси МакНил яңы тренер Брайан Флинн менән алмаштырыла.\n1991/92 миҙгелдә «Рексем» финанс ауырлыҡтары кисереүен дауам итә. Лигала эштәр насар бара.\n1992/93 миҙгеле алдынан «Рексем» үҙенең принципиаль дәғүәсеһе «Честер Сити» командаһының һөжүмсеһе Гари Беннетты һатып ала. Команданың уйнауы үҙгәрә һәм миҙгел аҙағында Икенсе дивизионға кире ҡайтарыла.\n1994/95 миҙгелендәге Англия кубогында «Рексем» Дүртенсе раундҡа тиклем барып етә, уға Олд Траффордта ғәмәлдәге чемпион «Манчестер Юнайтед» командаһы менән уйнарға тура килә, әммә мөғжизә тыумай һәм был юлы ла «Рексем» 2-5 иҫәбе менән данлыҡлы команданан ҡалыша.\n«Рексем» Англия кубогында 1996/97 миҙгелдә уйнағанда үҙ тарихында өсөнсө тапҡыр сирек финалға сыға, ул «Вест Хэм Юнайтед» командаһын ота. 1/8 финалда Беренсе дивизиондың «Бирмингем Сити» командаһын еңә һәм сирек финалда «Рексем» дәғүәсеһе «Честерфилд» командаһы менән ярыша һәм 0-1 иҫәбе менән ҡунаҡтарҙан еңелә.\n1999 йылдың ноябрь айында «Рексем» сираттағы кубокты яулай, ул Премьер лиганың «Миддлсборо» командаһың 2-1 иҫәбе менән еңә.\n2000 йыл башынан клубты футбол менән бәйле булмаған проблемалар эҙәрлекләй башлай. Клубтың ул ваҡыттағы рәйесе Алекс Хемилтон Граунд Рейскурс стадионын ерҙәренартабан үҙ маҡсатына файҙаланырға итә. 2004 йылдың йәйендә Хемилтон, клуб стадиондан йыл эсендә сығып китергә тейеш, тип әйтә. Клуб көйәрмәндәре «Альбион Брайтон Хоув энд» һөйәрмәндәре менән бергә стадионынды һаҡлау өсөн хеҙмәттәшлек итә.\nФинанс ҡыйынлыҡтары һәм Футбол лигаһынан осоп сығыу[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n2004 йылдың 3 декабренән суд ҡарары менән клуб тышҡы идаралыҡ аҫтына ҡуйыла, был клубтың 2,6 миллион фунт күләмендә бурысы булыуын асыҡлауға килтерә. «Рексем» клубы Футбол лигаһы тарихында беренсе тапҡыр 10 мәрәйгә штрафҡа тарттырыла һәм шунлыҡтан команда Өсөнсө дивизионға сығарыла. Финанс ҡыйынлыҡтарына ҡарамаҫтан, «Рексем» 04/05 Футбол лигаһы трофейы ярышында «Саутенд Юнайтед» командаһын 2-0 иҫәбенә еңеп, еңеү яулауға өлгәшә.\n2005 йылдың октябрендә Бирмингемдең Юғары Суды Алекс Хемилтон компанияһы ергә милек хоҡуғын тейешле кимәлдә үҙен беркетмәгән тип таба, шуның һөҙөмтәһендә стадион администратор ҡулында ҡала. 30 апрелдә клубтың яңы хужаһы Невиль Диккенс менән яңы килешеүгә ҡул ҡуйыла. һөҙөмтәлә «Рексем» 06/07 Футбол Лигаһы составында үҙ урынын һаҡлап ҡала.\nМиҙгел яҡшы башланып китә — йәмғеһе 8 уйынды команда еңелмәйсә уйнай, Чемпионшип вәкиле «Шеффилд Уэнсдей» командаһын 4-1 иҫәбе менән тармар итә. Әммә аутсайдер «Стэнли Аккрингтон» һәм «Каунти Стокпорт» командаларынан көтөлмәгәндә еңелә һәм икенсе лигала урынын һаҡлап ҡалыу өсөн көрәшә башлай. Команданың баш тренеры алмашына, был уйынды яҡшыртыуға килтерә. Хәйер, яҙмыш миҙгел аҙағына тиклем «Рексем» командаһының үҙ ҡулында ҡала Ниһайәт, «Бостон Юнайтед» менән Рейскурс Граунд стадионында уйнағанда «Рексем» 3-1 иҫәбе менән еңеүгә өлгәшә, шулай итеп Лигала үҙ урынын һаҡлап ҡала, ә уның дәғүәселәре бер үк ваҡытта Конференцияға күсерелә.\nКиләһе миҙгел алдынан «Рексем» иң яҡшы уйынсылар һатып ала һәм еңеүсе булырға ниәтләй, әммә клуб ноябрь уртаһына бөтәһе 10 мәрәй йыйып, турнир таблицаһының аҫҡы юлында урынлаша. Иң тәүге раундта команда еңелгәс, уның баш тренеры Брайан Керри эшенән сығарыла, уға алмашҡа тәжрибәле Брайан Литтл саҡырыла. Уның етәкселенедә команда яҡшы уйнай башлауға ҡарамаҫтан, футболсылар 7 тапҡыр бер рәттән еңелә . Ғинуарҙа трансферт тәҙрәһе аша 11 футболсы клубҡа һатып алына. Бер Клуб бер нсә тапҡыр еңеү яулай, ләкин бер нисә әйҙәүсе футболсыларҙың бер туҡтауһыҙ йәрәхәт алыуҙары арҡаһында клуб Футбол лигаһы миҙгелен уйындан осоп сығып китеү зонаһында тамамлай.\nМилли Конференция[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nҺөҙөмтәһе насар булыуға ҡарамаҫтан, клуб Брайан Литтл менән ике йылға контракт төҙөшә, ә миҙгелдең иң беренсе турында уҡ миҙгел фавориты «Стивенидж» командаһын 5-0 иҫәбе менән тармар итә. Уңышлы уйындар уңышһыҙҙары меән сиратлаша. «Рашден энд Даймондс» командаһынан еңелгәс Брайан Литтл менән контракт өҙөлә. Уны Уэльстың йыйылма командаһының билдәле һөжүмсеһе Дин Сондерс алмаштыра. Конференциялағы беренсе миҙгелде «Рексем» 10-сы урында тамамлай. 09/10 миҙгеле лә шулай уҡ тамамлана. «Рексем» таблицаның уртаһында урынлаша һәм плей-офф уйындарында урын өсөн көрәштә ҡатнаша алмай.\n2011 йылдың мартында «Рексем» Supporters Wrexham' Trust көйәрмәндәр берләшмәһе тарафынан һатып алына. Миҙгел һөҙөмтәләре буйынса валлий командаһы плей-оффта уйнау хоҡуғына ала, унда дүртенсе урын биләй, әммә ярым финалда «Лутон Таун» командаһына ҡаршы уйнап, матчтар суммаһы буйынса 1-5 иҫәбе менән еңелә.\n2011/12 миҙгел башында Дин Сондерс «Рексемды» ташлап «Донкастер Роверсҡа» китә, ә уның урынына тәжрибәле 37 йәшлек һөжүмсе Энди Моррелл килә. Баш тренер булыуына булыуына ҡарамаҫтан, ул уйынсы булараҡ сығышын дауам итә, миҙгел уйындары һөҙөмтәһе буйынса 49 уйында ул 14 туп индерә. 16 йыл дауамындағы тәнәфестән һуң, «Рексем» ҡайтанан Уэльс кубогында ҡатнашыусылар иҫәбенә индерелә, әммә уйын календарындағы ҡатмарлыҡтар һөҙөмтәһендә бер үк көндә ике уйында ярыша, англия кубогында «Брентфорд» командаһына ҡаршы команданың төп составы тәғәйенләнә һәм ул көтмәгәндә еңеүсе була, ә команданың дублерҙары. «Эйрбас» командаһынан өҫтәмә ваҡытта уйнап, 1-2 иҫәбе менән еңелә. 2012 йылдың мартында УЕФА англия лигалары систеиаһы буйынса уйнаусылар, әгәр ҙә Уэльс кубогында еңһәләр, Европа кубогында ҡатнашыу хоҡуғын юғалта, тип әйтә. Шулай итеп, был уйын «Рексем» командаһы өсөн Уэльс клубында аҙаҡҡы уйын була.\n2012/13 йылдар миҙгелендә «Рексем» Конференцияла үҙенең лидер урынын һаҡлап ҡала һәм Конференцияың плей-оффында һәм Футбол Лигаһы Трофейы финалына сыға. Шулай итеп, үҙ тарихында тәүге тапҡыр «Рексем» «Уэмблиҙа» сығыш яһай, әйткәндәй, бер үк йыл эсендә ике тапҡыр — 5 аҙна айырма менән уйнай. Тәүҙә Футбол Лигаһының Трофейы финал уйындарында «Гримсби Таун» космандаһын пенальти серияһында еңә, ә икенсеһендә «Киддерминстер Харриерс» командаһын 5-2 иҫәбе менән еңә, «Рексем» плей-оффтың валлий финалында «Ньюпорт Каунти» командаһына ҡаршы уйнай һәм уйында бер кемдең дә еңмәүе менән тамамларға йөрөй, әммә уйындың иң аҙағында «Рексем» ике туп үткәрә, шунлыҡтан өсөнсө тапҡыр бер рәттән Футбол Лигаһына ҡайтыуҙан мәхрүм була.\nСтадионы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Рейскорс Граунд» стадионы (ингл. Ground Racecourse) Рексем ҡалаһының төньяҡ-көнбайыш өлөшөндә, Глиндур университетынан алыҫ булмаған ерҙә урынлашҡан, 2011 йылда хәҙерге исемен ала һәм — Glyndŵr Stadium Racecourse University тип атала. Стадион «Рексем» өсөн һәм «Норт Вейлс Крузейдерс» регби клубы өсөн йорт стадионы булып тора. Гиннесстың рекордтар китабына ярашлы, «Рейскорс Граунд» стадионы донъяла халыҡ-ара ярыштар үткәреү өсөн файҙаланған иң боронғо стадиондарҙан һанала — әлеге ваҡытта бында үҙенең өйҙәге уйындарын Уэльстың йәштәр йыйылма командаһы үткәрә. Стадион реконструкцияға ябылғандан һуң, уның 15 500 кеше һыйҙырышлы урыны 10 500 тамашасы һыйҙырышлыҡҡа тиклем кәмей. «Рейскорс Граунд» стадионы Уэльс төньяҡғындағы иң ҙур стадион ҙур стадион булды.\nКүнекмә базаһы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n«Рексем» командаһының күнекмәләр базаһы 1997 йылдың июнендә асыла. Уны төҙөү өсөн £750,000 тотонола, ә база Футбол лигаһында иң яҡшыларҙың береһе тип таныла һәм йыш ҡына титуллы клубтар, шул иҫәптән Англияның һәм Уэльстың милли йыйылма «Барселона», «Рейнджерс» командалары тарафынан ҡулланыла.\nУэльс Кубогы\nЭйәһе: (23), 2 финалсы: (22)\nФутбол лигаһы Трофей\nӨсөнсө Дивизион\nАнглия Кубогы\nСирек финалисы (1973/74, 1977/78, 1996/97)\nУЕФА кубогы эйәһе\nСирек финалисы (1975/76)\nДе ла Ричи\nҠалып:Флаг Тринидада и Тобаго Денис Лоуренс\nҠалып:Флаг Тринидада и Тобаго Сильвио Спанна\nҠалып:Флаг Тринидада и Тобаго Сэм Гектор\nҠалып:Флаг Тринидада и Тобаго Карлос Эдвардс\nҠалып:Флаг Ямайки Фрэнк Синклер\nБилдәле тренер[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\n↑ Guinness cheers Racecourse with official record. Daily Post North Wales (2008–06–18). Тәүге сығанаҡтан архивланған 21 ғинуар 2013. 2010–09–22 тикшерелгән. 2011 йылдың 20 июль көнөндә архивланған.\nОфициальный сайт ФК «Рексема» (инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Рексем_футбол_клубы&oldid=1056614 ҡабул ителгән\nБөйөк Британияның футбол командалары\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:35 11 август 2021 үҙгәртелгән.


Интернетта тыйнаҡ һәм йыйнаҡ бул » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Проблема » Интернетта тыйнаҡ һәм йыйнаҡ бул\nОшо хәүефте күҙ уңында тотоп, яҙҙан һәм йәй башынан бирле Рәсәй виртуаль селтәрендә – рунетта яңы ҡағиҙәләр булдырылды.\nҒәмәлдәге яңы ҡағиҙәләр буйынса\nСоциаль селтәрҙәр һәм мессенджерҙар мәғлүмәт таратыуҙы ойоштороусылар тип һанала. Уларға Рәсәйҙә теркәлеү мотлаҡ – тыйылған сайттар тупланған махсус реестрға үҙе тураһында мәғлүмәт бирергә һәм шуның менән “ҡапҡаһын шар асып ҡуйырға” тейеш. Был үтәлмәһә, “Роскомнадзор” ресурстың эшен туҡтата ала. Реестрҙа теркәлгән осраҡта, хоҡуҡ һаҡлаусыларҙың теләгән ваҡытта селтәргә инеп, кемдең нимә тураһында аралашҡанын тикшереү мөмкинлеге бар.\nКинофильмдар тәҡдим иткән сайттар хәҙер порнография, ҡанһыҙлыҡ культы, һүгенеүҙәре булған видеояҙмаларҙы ҡуймай башланы. Балаларҙың һаулығына зыян килтергән, экстремизмды хуплаған, илдә теркәлмәгән телеканалдарҙың роликтарын күрһәтеү ҙә тыйыла. Быны инҡар иткәндә, етди штраф һалыу ҡаралған.\nТорренттар аша фильм, йыр, программалар яҙҙырыу ауырлашты. Май айында “Роскомнадзор” анонсерҙарҙы – башҡа компьютерҙарға яҙҙырылған файлдарҙы эҙләүсе программаларҙың эшен тыйҙы. Һөҙөмтәлә ҡайһы бер торренттарҙың эш тиҙлеге һүлпәнәйҙе.\nКиләһе ярты йылда ғәмәлгә инәсәк тыйыуҙар, ҡағиҙәләр\n2017 йылдың 1 октябренән, пират музыкаһы, программалары, фильмдары тупланған сайттарҙың төп нөсхәһе менән бер рәттән, уларҙың күсермәһе – “көҙгө”ләрҙең эше тиҙерәк туҡтатыласаҡ. Әгәр ҙә авторлыҡ хоҡуҡлы кеше йәки компания “көҙгө”нө тапһа, ул “Роскомнадзор”ға ғариза бирә ала – пират сайты бер нисә көндә, судһыҙ-ниһеҙ ябыласаҡ.\n“Яндекс”, “Гугл” кеүек эҙләүсе ҡулайламаларға пират сайттарын рекламалау тыйыласаҡ. Был йәһәттән “Яндекс.Директ”ты айырыуса ныҡ күҙәтеү ҡаралған.\n2017 йылдың 1 ноябренән интернетҡа шым ғына инеү тыйыласаҡ. Һәр компьютер йәки мобиль ҡорамалдың үҙенең генә IP адресы бар ерҙә лә күренергә тейеш. VPN, анонимайзер кеүек ялған IP яһаусы сервистарҙың эше тыйыла. Порнография, экстремизм, наркотиктар һатыу-һатып алыу, әҙерләү кеүек Рәсәйҙә тыйылған мәғлүмәт тупланған сайттарҙы тамам ябыу көтөлә.\nЭҙләп табып биреү сервистары тыйылған сайттарға һылтанма күрһәтеүҙән туҡтаясаҡ.\n2018 йылдың 1 ғинуарынан кеҫә телефондарындағы аралашыу программалары – мессенджерҙарҙы тәүгә ҡуллана башлағанда телефон номерын күрһәтеү мотлаҡ буласаҡ. “Скайп” видеобәйләнеше менән дә шул хәл.\nМессенджерҙар тыйылған әйбер йәки төшөнсә тураһындағы хәбәрҙәрҙе ебәрә алмаясаҡ. “Бомба, теракт, шартлау” кеүек асҡыс һүҙҙәр “тотолоп” ҡаласаҡ. Хоҡуҡ һаҡлаусылар үҙҙәренә кәрәккәндә, кешенең яҙышҡанын уҡып, тикшерә ала.\nТабиптарға алыҫтан тороп дауалау мөмкинлеге – телемедицина рөхсәт ителеүе көтөлә. Әлегә өлөшләтә генә: ауырыу кеше үҙенең аһ-зарын телефондағы ҡушымта аша ебәрә, табип ниндәй дарыу-фәлән кәрәклеген, ҡулланыу ваҡытын әйтә. Диагноз ҡуйыу өсөн барыбер дауаханаға барырға кәрәк буласаҡ.\n2018 йылдың 1 июненән “Яровая пакеты”ның ғәмәлгә инеүе көтөлә. Уның буйынса элемтә операторҙары һәм социаль селтәрҙәр беҙ нимә яҙышҡанды-һөйләшкәнде һаҡлап барасаҡ. Һөйләшеүҙәр һәм СМС-хәбәрҙәр – ярты йыл, кемдең, ҡайҙа, ҡасан шылтыратыуы – өс йыл, Рәсәйҙә теркәлгән социаль селтәрҙәр хәбәрләшеүҙе йыл дауамында “хәтерендә” тотасаҡ. Был бик ҙур күләмдәге мәғлүмәтте ҡайҙалыр һаҡлап тороу кәрәк – тимәк, интернет-телефон элемтәһе өсөн хаҡтар ныҡ артасаҡ.\nСИМ-карталарҙы паспорт буйынса ғына һатыу күҙаллана. Аҙаҡ операторҙар абоненттың исем-шәрифен, паспорт номерын, теркәлеү урыны тураһындағы яҙмаларын тикшерәсәк. Әгәр ҙә ялған мәғлүмәт асыҡланһа, карта эшләүҙән туҡтаясаҡ. Кәрәҙ операторҙары шулай уҡ, хоҡуҡ һаҡлаусыларҙың талабына ярашлы, СИМ-картаны блокировкаларға тейеш.\nТағы ла үҙгәрештәр булырмы?\nЯңы закондар башлыса социаль селтәрҙәргә ҡағыласаҡ. Улар кешеләрҙең исеменә яҙылған ялған йәки мәсхәрәләгән яҙмаларҙы юйып ташлау мөмкинлеге булдырасаҡ. Һуғышты пропагандалауға, башҡа милләттәргә, расаларға, диндәргә ҡарата нәфрәт уятыуға, ялғанға һәм яла яғыуға ҡаршы шулай ҡәтғи көрәшергә ниәтләйҙәр.\nТеркәлгән социаль селтәрҙәр илебеҙҙә вәкиллек асырға, өс ай һайын юйҙырылған хәбәрләшеү тураһында отчет төҙөргә һәм тапшырырға тейеш, тип баралар.\nҠыҫҡаса әйткәндә, виртуаль донъяла власть һәм халыҡ араһында өҙөш-тартыш тауам итә. Яңы закон сыҡһа, тыйыу булһа – аҡыллы кешеләр яңы программа уйлап сығара, ярамағанды урап үтә. Иң мөһиме – Төньяҡ Корея йәки Ҡытайҙағы һымаҡ булмаһын.\nСығыу ваҡыты 14-08-2017, 10:30 | Ҡаранылар: 348


Мир миневтын кытаыгород повесенен проблематикахы буыйнса традитсион булмаган дрес | Образовательный портал EduContest.Net — библиотека учебно-методических материалов\n(дәрес - репортаж)\nӘмир Әминевтың “Ҡытайгород” әҫәренең проблематикаһын традицион булмаған алымдар менән өйрәнеү;\n“Ҡытайгород” повесенең йөкмәткеһен анализлағанда репортаж жанрын ҡулланыу, балаларҙы журналистика, репортаж, публицистика һүҙҙәре менән таныштырыу, әҫәрҙең йөкмәткеһе аша уҡыусыларҙың ил, ер, милләт төшөнсәһе тураһында аң-белем даирәһен киңәйтеү;\nБалаларҙы ижади эшкә ылыҡтырыу, репортер, журналист һөнәре менән таныштырыу, милләткә кәрәкле булып үҫеү теләге уятыу; үҙеңдең фекереңде ҡыйыу еткеререргә һәм дәлилдәр менән иҫбатларға өйрәтеү.\nУҡытыусының инеш һүҙе. “Иғтибар! Мин Монасипова Гөлсөм Мөбәрәк ҡыҙы, 8 класта үткән башҡорт әҙәбиәте дәресенән репортаж алып барам. Уҡыусылар үткән дәрестә Әмир Әминевтың “Ҡытайгород” әҫәре менән таныштылар. Был повесть уларҙа бик ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы, әҙиптең башҡа әҫәрҙәрен дә уҡыу теләге уянды ...”\nУҡыусылар, минең әлеге телмәремде нисегерәк ҡабул иттегеҙ? Ул һеҙгә нимәне хәтерләтте?\nҺеҙҙең телмәрегеҙ репортажға оҡшаны, яңылыҡтар тапшырыуын хәтерләтте.\nТимәк, бөгөн беҙ дәрестә нимә менән танышасаҡбыҙ тип уйлайһығыҙ?\nНимә ул репортаж, уны яҙыу серҙәрен белербеҙ, моғайын.\nЫсынлап та, бөгөн беҙ репортаж жанры менән танышасаҡбыҙ, был жанрҙың үҙенсәлектәрен аңлап, үҙебеҙ ҙә репортаж яҙып ҡараясаҡбыҙ. Үҙебеҙҙе бер дәрескә генә журналист итеп тоясаҡбыҙ.\nДәфтәрҙәрегеҙҙе асығыҙ, бөгөнгө датаны һәм теманы яҙып ҡуйығыҙ –“Әмир Әминевтың “Ҡытайгород ” әҫәре буйынса репортаж.\n- Репортаж һүҙе беҙҙең лексикаға ныҡлап инһә лә, был һүҙ француз һүҙе. Ул “һөйләү, аңлатыу” тигәнде аңлата. Тимәк, репортажда бөгөнгө көндөң көнүҙөк проблемалары сағылырға тейеш.\n- Кем ул репортер?\n- Репортер – беҙгә көндәлек яңылыҡтарҙы бар дөрөҫлөгөндә еткереүсе. Был һүҙгә синоним табып ҡарағыҙ әле. (корреспондент, комментатор, журналист).\n- Ниндәй репортерҙарҙы һеҙ беләһегеҙ? (Балалар белгән шәхестәрҙе һанап китәләр, Наил Юнысовты, Рита Шәмсетдинованы, Гөлдәриә Йосопованы, Аймара Рәхимованы, Зөлфиә Рәхмәтуллинаны, Рәмзиә Кәримованы, Айнур Кәбировты һәм башҡаларҙы һанап китергә мөмкиндәр).\n- Беҙҙең Бөрйәндән сыҡҡан тележурналистарҙы беләһегеҙ микән? (Фәридә Дүсәлинова тәү сыҡҡан “Сәләм” апшырыуҙарын алып барғайны, Рәшиҙә Ишембәтова –"Йәдкәр" – тапшырыуҙар циклы һәм бихисап башҡорт шәхестәре тураһындағы фильмдар авторы, Венер Фәйзуллин -“Тау-тау хәбәрҙәр” тапшырыуының алып барыусыһы һ.б.)\n- Репортерҙарға ниндәй һыҙаттар хас булырға тейеш тип уйлайһығыҙ?\nУҡыусылар: Улар эшен яратырға тейеш. Репортер матур әҙәби телдә һөйләргә тейеш. Улар төрлө хәл-ваҡиғалар араһында булғас, ҡыйыу булырға кәрәктер. Репортерҙар үҙҙәре яҡтыртҡан хәл-ваҡиғалар тураһында белемле булырға тейеш.\nҺығымта: Эйе, уҡыусылар һеҙ хаҡлыһығыҙ. Ысынлап та, репортерҙар белемле, интеллигент, аҡыллы, замана проблемаларын тойоусы, шул уҡ ваҡытта, сыҙамлы һәм ғәҙел булырға тейеш. Тағы шуныһы: репортерҙар аҙ ғына ваҡыт эсендә бихисап проблемаларҙы күҙаллап өлгөрөргә тейеш.\n5. Ижади эш.\nХәҙер беҙ Әмир Әминевтың “Ҡытайгород” әҫәре буйынса репортаж яҙып ҡарайбыҙ. Бының өсөн үҙегеҙҙе әҫәр эсендә йөрөгән һымаҡ тойорға кәрәк. Бына бер нисә тема: “Башҡорт ауылы ерҙәре ни өсөн ҡытайҙарҙы ылыҡтыра”, “Һыбай ауылы кешеләренең зары”, “Бер ауыл проблемалары аша замана проблемаһын күҙаллау”, “Һыбай ауылында йәштәр проблемаһы”, “Район хакимиәте менән баҫыуҙарҙы тикшереү”, “Ҡала башҡорттарының проблемалары”, “Һыбай ауылы кешеләренең ер (тел) проблемаһына ҡарашы” һ.б. үҙегеҙгә яҡын темаларҙы яҡтырта алаһығыҙ.\nБалалар бер-нисә эште уҡып ҡарайҙар. Эштәрҙе үҙҙәре баһалайҙар.\n- Һеҙгә дәрес оҡшанымы? Яуабығыҙҙы ошо ҙҙәрҙән башлай алаһығыҙ:\n- был дәрестә мин .... белдем\n- иң оҡшағаны миңә ... булды\n- мин ... аңламаным.\nБөгөн беҙ дәрестә публицистик жанрҙарҙың киң таралған жанрҙарының береһе – репортаж менән таныштыҡ. Һеҙҙең ҡайһы берҙәрегеҙҙә ошо ҡатмарлы һәм кәрәкле һөнәргә ҡыҙыҡһыныу ҙа тыуғандыр.\nДәрестә һеҙҙең әүҙемлегегеҙ оҡшаны. Уңышлы эштәрен һеҙҙең ҡарамаҡҡа сығарған уҡыусыларға “бишле” билдәһен ҡуям.\n8. Өйгә эш. Дәрестә яҙған репортаж яҙмаларын дәфтәргә күсереп яҙып килергә.\nБер-нисә уҡыусының репортаж жанрында башҡарылған ижади эше.\n“Һаумыһығыҙ! Мин һуғышта ауыр яралар менән ҡайтып тыуған ауылында ерләнгән яугирҙың туғандары менән һөйләшергә Башҡортостандың иң матур ерҙәренең береһендә урынлашҡан Һыбай ауылына килеп төштөм һәм ни ғәжәп, ауыл урынында бер башҡорт кешеһен дә тапманым. Минең бар һорауҙарыма ла яҡындағы ҡала яғына төртөп күрһәтеп, нимәнелер ҡытайса мыңғырланылар. Ахырса, шул ҡала яғына ыңғайланым. Бәхетемә, башҡорт кешеһе тап булып Һыбай ауылы кешеләренең өйөн күрһәттеләр. Мин һуғышта ауыр яралар менән ҡайтып тыуған ауылында ерләнгән яугирҙың туғандарын таптым. Улар тыуған ерҙәренән айырылыуҙарын, олаталарының зыяратын тәрбиәләй алмағанына үкенеп илап ебәрҙеләр. Ниңә улай килеп сыҡҡан һуң? Бынан бер-нисә йыл элек бер ҡытай бизнесмены килеп Һыбай ауылы ерҙәрен һатып алып, ундағы кешеләрҙе ҡалаға күсереп ауыл урынына ҡытай ҡалаһын төҙөткән икән. Ауыл кешеләре кире ауылға ҡайтырға тип йөрөп ҡарағандар, әммә бер нәмә лә сығара алмағандар. Яугирҙың туғандары менән һөйләштем һөйләшеүем, әммә күңелдә ауыр һорау ҡалды: “Ниңә Һыбай ауылы кешеләре үҙ ерҙәренә хужа түгелдәр? Ниңә улар үҙ ерҙәрен кире ҡайтара алмайҙар? Ошо һәм башҡа һорауҙар тураһында яңылыҡтарҙың киләһе һанында һөйләрбеҙ” (Ғәйнетдинов Рифат)\n“Һаумыҙығыҙ, мин Байбулатова Динә, репортажымды Һыбай ауылынан алып барам. Ауылдың киләсәге бармы? Бер нисә ауыл кешеһе менән осрашып ошо һорауҙы бирҙем. Бына уларҙың яуабы:\n- Ауылдың киләсәге бар, тип уйлайым. Был ата-бабаларыбыҙҙың төбәге. Ауылдың һәр кешеһе ауылым матурланһын тип тырышһа, беҙҙең ауыл йәшәйәсәк. (Фәйзулла).\n- Ауылда эш юҡ, эше булһа ла аҡсаһы юҡ. Беҙ кистәрен ҡайҙа барырға белмәй ҡаңғырабыҙ: клуб онотҡанда бер асыла, кинолар күрһәтелмәй, уйындар ойошторолмай. Их, ҡалала йәшәһәң ине ул (Йәш кеше).\n- Ауылыбыҙҙан бик күп билдәле кешеләр сыҡҡан. Һыбайлылыр бик күп йолаларҙы һаҡлап алып ҡалған: бында солоҡсылар, балаҫ һуғыусылар, тире иләүселәр, быйма баҫыусылар йәшәй. Ошо кәсептәрҙе йәштәргә өйрәтә алһаҡ ауылымдың киләсәге матур булыр. (Уҡытыусы Рәсүл).\n- Ауылдың киләсәге юҡ. Сөнки ауылда эске көслө, баҫыуҙар ашлама күргәне юҡ, машиналар ватыҡ, бер ЗИЛ һаман баҫыуҙа батып ултыра, балалар юҡ, тиҙҙән мәктәп тә ябыласаҡ. Берәйһе килеп шунса хәтле аҡса бирәм, ауылығыҙҙы һатығыҙ миңә тиһә, вәллаһи-биллаһи, һатыр ҙа ҡалала йәшәр инек. (Мансур).\nӘлбиттә, һәр бер кешенең үҙ ҡарашы был мәсъәләгә. Ауылдың киләсәге үҙебеҙҙең ҡулыбыҙҙа. Ҡайҙандыр кемдер килеп ярҙам итер тип ултырғансы, ауылдарының киләсәген һыбайлылар үҙҙәре хәстәрләргә тейеш. (Динә Байбулатова)”.\n“Һаумыһығыҙ! Яңыраҡ республика гәзитендә бер Ҡытай бизнесменының башҡорт ерҙәренә ҡыҙығыуы тураһында яҙып сыҡтылар. Башҡорт ауылы ерҙәре ни өсөн ҡытайҙарҙы ылыҡтыра һуң? Ошо мәсъәләгә яуап эҙләп Һыбай ауылына барып сыҡтым. Һыбай ауылы – боронғо ауыл. 1812 йылғы Ватан һуғышына иң күп һыбайлылар биргән ауыл, шуға ла ауыл иң тәүҙә һыбайлылар ауылы, шунан еңел әйтелһен өсөн Һыбай ауылы булып киткән. Ауыл иҫ киткес матур ерҙә урынлашҡан: эргәлә мул һыулы йылға, ауылды тауҙар уратып алған. Һулда – имәнлек, уңда –мал йөрөр туҡайлыҡ, арыраҡ баҫыуҙар. Ысынлап та, ҡытай бизнесменының был ауылға күҙе төшөрлөк. Ауыл кешеләренән “Ауылығыҙҙы берәй бизнесмен һатып алам тиһә, риза булыр инегеҙме”,- тип бер-нисә кешегә һорау бирҙем. Һорауымдан һыбайлылар аҙап ҡалды. “Булмаҫ, беҙҙең ауыл кемгә кәрәк?”, “Ҡасандыр заводтар-фабрикаларҙы ла һатып алып бөттөләр, булыуы мөмкин инде”, - тиеүселәр ҙә булды”. “Булыр ҙа, Италияла бер ҡаланы һатып алырға самалайҙар икән тип телевизорҙа һөйләнеләр”,- тине бер апай. “Беҙҙең Президентыбыҙ ундай хәлгә төшөрмәҫ, тине ауыл аҡһаҡалы Фәйзулла бабай. Ысынлап та, был хәлдең булыуы мөмкин түгел һымаҡ. Ә шулайҙа был ерҙәрҙең хужалары – аҫаба башҡорттарға уяу булырға кәрәк. Еребеҙ бөтһә – телебеҙ бөтә, ә тел юғалһа – милләт юғаласаҡ.” (Һаҙыева Сәлимә).\n“Бөгөнгө репортажыбыҙ республикабыҙҙың көнъяғында упынлашҡан ҡаланан. Ҡалала йәшәгән башҡорттарҙың проблемаларын асырға булдыҡ. Был йортта ике йыл элек Һыбай исемле ауылдан күсеп килгән башҡорттар йәшәй. Иң беренсе проблема – эшһеҙлек. Ауылдан килгәс, ҡапыл эш таба алмай ҡаңғырҙыҡ. Йортобоҙҙоң күпселек ир-егеттәре Себерҙә эш тапты. Икенсеһе – тел мәсъәләһе – беҙ вата-емерә урыҫса һөйләшергә мәжбүр, ти улар. “Ә ейән-ейәнсәрҙәребеҙҙең теле урыҫса асылды. Телебеҙҙе бер мәл юғалтырбыҙ тип хафаланабыҙ”,- ти оло ғына Нәғимә инәй. Ҡатнаш никахтар йышайған, ҡыҙҙарыбыҙ урыҫ фамилияһы алып, урыҫ балалары тәрбиәләй хәҙер. Элек ауылда ныҡ аралашып йәшәгән халыҡ, хәҙер килеп тарҡау йәшәй башлаған – ныҡ аралашмайҙар, бер-береһенә йөрөмәйҙәр икән. Шулай итеп, бер йорт кешеләре миҫалында ҡала башҡорттарының проблемаларын күрһәтергә тырыштыҡ”. (Ҡаһарманова Гөлсирә).\nТөрле яклап үсеш алган шәхес тәрбияләүдә традицион булмаган дәресләрнең роле.\nРесем ясаунын традицион булмаган торлере — копия автосохраненный\nТрадицион булмаган дреслр\n← Игровые технологии в практике начинаыушчего педагога шарандо лыудмилы алексеевны Игровые технологии в проф.обучении →


Быйыл 4 ноябрҙә Рәсәй халҡы һигеҙенсе тапҡыр Халыҡтар берҙәмлеге кѳнѳн билдәләйәсәк. Был байрам Ватаныбыҙ тарихындағы данлы ваҡиға—1612 йылда Минин һәм Пожарскийҙың халыҡ ополчениеһы тарафынан Мәскәүҙе сит ил баҫҡынсыларынан азат итеүе, бойондороҡһоҙ Рәсәй дәүләтселеген тергеҙеүе хѳрмәтенә булдырылды. Шулай ҙа календарҙа ҡыҙыл дата булараҡ билдәләнгән байрамдың әһәмиәтен генә түгел, уның нисек аталыуын белмәгән замандаштарыбыҙ ҙа осрап ҡуя. Халыҡтар берҙәмлеге кѳнѳнѳң әһәмиәтен уҡыусыларға анығыраҡ аңлатыу маҡсатында тѳбәгебеҙ зыялыларына, тарихсыларға мѳрәжәғәт иттек.\nАльбина Йәрмуллина, БДУ-ның Сибай институты доценты, тарих фәндәре кандидаты:\n—1612 йыл илебеҙ тарихында ауыр йылдар булараҡ билдәле. Нәҡ шул ваҡытта тәхеткә 17 ялған батша дәғүә итә, Рус дәүләте ерҙәренә поляктар һәм шведтар һѳжүм яһай. Ул ғына түгел, тәбиғәт үҙ ҡаршылыҡтарын күрһәтә: ямғыр яумай, иген уңмай, аслыҡ башлана, кѳҙ миҙгелендә үк ҡар яуып һалып ҡуя. Дәүләттең емерелеп килеүенә түҙмәй, шул уҡ ваҡытта уны сит ил баҫҡынсыларынан азат итеү маҡсатында Минин һәм Пожарский етәкселегендәге ғәскәр берҙәм рәүештә яуға күтәрелә. Ниндәй диндән, милләттән, социаль ҡатламдан булыуына ҡарамаҫтан, халыҡты илһѳйәрлек тойғоһо берләштерә.\nМәғлүм булыуынса, 2004 йылдың 16 декабрендә Рәсәй Федерацияһының Дәүләт Думаһы «Хәрби дан кѳндәре тураһында» Федераль законға ѳҫтәмәләр индерҙе һәм 2005 йылдың 4 ноябре Халыҡтар берҙәмлеге кѳнѳ булараҡ билдәләнә башланы.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, был байрамды ошоға тиклем 7 ноябрҙә уҙғарылып килгән Октябрь Революцияһы байрамы менән бутаусылар ҙа бар. Эйе, улар икеһе ике тѳрлѳ ваҡиғаны данлаһа ла, маҡсаты—тѳрлѳ милләт хеҙмәтсәндәренең халыҡ-ара берҙәмлегенә, азатлығына ҡайтып ҡала.\nМѳхәмәт Рәхмәтуллин, Хәйбулла районындағы Рәсәй Пенсия фонды идаралығы начальнигы:\n—Бѳгѳнгѳ заман күҙлегенән ҡарағанда, Халыҡтар берҙәмлеге кѳнѳ яҡты киләсәккә, дуҫлыҡҡа ѳндәй. Был байрамды билдәләп, беҙ күп милләтле Рәсәй халҡының берҙәмлегенә, ауыр һынауҙар осоронда бѳйѳк Ватаныбыҙҙы һаҡлап ҡалған ил халҡының барлыҡ быуындарына тәрән ихтирам белдерәбеҙ. Халыҡтарҙың берләшеүе—Тыуған илебеҙҙең ҡеүәтен нығытыуҙың һәм уның бѳйѳклѳгѳн тергеҙеүҙең иң мѳһим сығанағы.\nБашҡортостан Республикаһының, шул иҫәптән Хәйбулла районының ҡаҙаныштары—үтелгән тарихи юлдың уңышлы, юғары дәрәжәлә ыңғай булыуына ышаныслы дәлил ул. Беҙҙең районда ла тѳрлѳ милләт кешеләре берҙәм булып донъя кѳтә. Тотош тиерлек сыуаштар, рустар йәки украиндар йәшәгән ауылдар бар. Уларҙың береһендә лә башҡа халыҡтарҙы ҡыйырһытыу, кәмһетеү кеүек етешһеҙлектәрҙе күргәнем юҡ. Киләсәктә лә шулай берҙәм булып йәшәргә яҙһын.\nФуат Сѳләймәнов, тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан Республикаһының тѳбәк тикшеренеүҙәр институтының тарих-гуманитар лабораторияһы мѳдире, БДУ-ның Сибай институты доценты:\n—1612 йылда булып үткән тарихи ваҡиғаларға әллә ни иғтибар бирелмәй килде. 2005 йылдан Халыҡтар берҙәмлеге кѳнѳн билдәләй башлау Рәсәй халҡы ѳсѳн оло әһәмиәткә эйә, тип уйлайым. Ул халыҡты берҙәмлеккә саҡыра. Ҡайһы бер илдәрҙә һуғыштар сығып торған мәлдә, ошо идеяны лозунг итеп алға ҡуйыу үҙ һѳҙѳмтәһен бирмәй ҡалмаясаҡ.\nБыуаттар дауамында Башҡортостан, илдең ышаныслы тѳбәктәренең береһе булараҡ, һәр саҡ Рәсәй менән бергә булды. 1612 йылғы ваҡиғаларҙа ла башҡорт атлылары баҫҡынсыларҙы ҡыуып сығарыуға тос ѳлѳш индергән.\nДанил ӘБДЕЛҒАЗИН яҙып алды.


АҘНА ЯҢЫЛЫҠТАРЫ. Хеҙмәт хаҡын түләмәүсе етәкселәргә закон ғына ҡатыланды\nТөрлө телеканалдарҙа барған реалити-шоуҙарҙы күреп минең дә башҡа бер проект килде. Хеҙмәт хаҡын кәметкән йәки бөтөнләй түләмәгән предприятие етәкселәренең үҙҙәрен аҡсаһыҙ ҡалдырып көн дә артҡан хаҡтар шарттарында йәшәүҙәрен күҙәтергә ине. Вәт, кәмит булыр ине, шулаймы? Аҡса юҡ, ә ҡыҙыл ыуылдырыҡ ашағы килә. Магазинға инеп кәштәләрҙе ҡарайҙар ҙа, ауыҙ һыуҙарын ҡойоп сығып китәләр. Коммуналь түләүҙәрҙең ни тиклем бәкәлгә һуҡҡанын белеп ҡалырҙар. Айына өс йөҙ процент менән биргән микрофинанс ойошмаларҙан кредит алып бурысҡа батһындар. Әгәр бер йылда иҫән ҡалһалар, эш урындарына кире ҡайтарырға. Ул сағында тотҡарланған хеҙмәт хаҡының кешене ни тиклем бөлгөнлөккә төшөргәнлеген аңларҙар ине. Ҡыҙғаныс, был уйҙар хыялда ғына. Әлегә хеҙмәт хағын түләмәүсе етәкселәргә закон ғына ҡатыланды. Намыҫһыҙ идарасыларға ниндәй яза әҙерләнгән?\nЗакир Ғәйнетдинов 35 йылдан ашыу электр сымдарын һәм ҡорамалдарын монтажлау менән шөғөлләнә. Тик йыл башында «ЭлектроСтройСервис» йәмғиәтенә эшкә урынлашыу ирҙе оҙайлы бурысҡа инергә мәжбүр итә. Баштан уҡ вәғәҙәләнгән утыҙ мең һумлыҡ айлыҡ хеҙмәт хаҡы урынына уға ярты йыл эсендә дөйөм алғанда, ҡырҡ мең һум аҡса ғына түләгәндәр.\nҺөҙөмтәлә Закир Ғәйнетдинов микрофинанс ойошмаларҙан кредит алып, ваҡытында түләй алмай, бурысҡа бата башлаған. Ундағы проценттар ай үҫерен, көн үҫә, ләкин ойошма етәксеһен был хәл бөтөнләй ҡыҙыҡһындырмай, ахыры. Ә бит Рәсәйҙә эш биреүселәр хеҙмәткәрҙәренә астрономик сумманы ҡайтарырға тейеш. Хеҙмәт хаҡы буйынса бурыстар яҡынса дүрт миллиард һум! Башҡортостанда ла иҫәпләшеүҙән ҡасыусылар байтаҡ.\nБелгестәр октябрҙән үҙ көсөнә инәсәк «Хеҙмәт кодексы»ндағы үҙгәрештәр эш биреүселәрҙең ҡулдарына бығау һаласаҡ тигән ҡарашта. Яңы ҡануниәткә ярашлы, намыҫһыҙ ойошма-предприятие етәкселәре штрафты байтаҡҡа күберәк түләйәсәк. Закон боҙоуҙар ҡабатлана икән, өс йылғаса эштән бушатылыу ихтималлығы ла бар. Бынан тыш, түләнмәгән эш хаҡына өҫтәлгән проценттар ҙа артты.\nЙыл башынан ғына Башҡортостан дәүләт Хеҙмәт инспекцияһына ярҙам һорап алты меңгә яҡын кеше мөрәжәғәт иткән. Яңы үҙгәрештәргә ярашлы, ведомствоның вәкәләттәре лә арта. Хәҙер хоҡуҡ боҙоу хаҡында килгән мәғлүмәткә таянып та инспекторҙар пландан тыш тикшереүгә сыға аласаҡ. Шулай уҡ ойошманың ҡайһы төбәктә теркәлеүенә ҡарамаҫтан, граждандар йәшәү урындары буйынса хеҙмәт хоҡуҡтарын яҡлап судҡа мөрәжәғәт итә ала.\nРәсәйҙең «Енәйәт кодексы»на ярашлы, хеҙмәт хаҡы ике айҙан ашыу түләнмәгән осраҡта ғына предприятие-ойошма етәкселәренә енәйәт яуаплылығы ҡаралған. Ҡайһы бер эш биреүселәр был етешһеҙлекте файҙаланып хеҙмәткәрҙәргә ике айға бер генә эш хаҡы түләй ине. Ә бит ипотекаһы, кредиттары булған кешегә аҡса ай һайын кәрәк. Бынан ары бындай башбаштаҡлыҡҡа юл ҡуйылмаясаҡ. Етәкселәрҙең хәйләһе асыҡланған осраҡта ҙур күләмдә штраф ҡаралған. Шулай уҡ эш хаҡы менән аванс түләү ваҡыты арауығы ун биш көндән дә күберәк булырға тейеш түгел. Бығаса «ярты айға бер» схемаһы буйынса түләүҙәр башҡарылған.\nГраждандарҙың хоҡуҡтарын боҙоу осраҡтарын кәметеүгә йүнәлтелгән был етди аҙымдар ҡайһы бер бәләкәй предприятие-ойошмаларҙың «күләгә»гә китеүенә килтереүе лә ихтимал. Белгестәр билдәләүенсә, эш хаҡының бер өлөшө конверттарға ла күсеүе мөмкин. Әлбиттә, күп нәмә хеҙмәткәрҙәрҙең үҙҙәренән дә тора. Закон боҙоуҙарҙы күрәләтә ҡабул итеү - илдәге иҡтисадты алға этәрмәйәсәк.


Башҡорт дәүләт университетының ғилми советы вуздарҙы берләштереү инициативаһын хупланы\n20 апрелдә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Башҡорт дәүләт университетының Ғилми советы ултырышында ҡатнашты. Төбәк етәксеһе Өфө дәүләт авиация техник университеты менән ҡушылыу һөҙөмтәһендә БДУ эйә буласаҡ мөмкинлектәр һәм берләштерелгән вуздың “Өҫтөнлөк-2030” стратегик академик лидерлыҡ программаһында ҡатнашыу перспективаһы тураһында һөйләне. Фекер алышыу йомғаҡтары буйынса Ғилми совет ҙур яңы университет ойоштороуҙы күпселек тауыш менән хупланы.\nТөбәк етәксеһе әйтеүенсә, был мәсьәлә буйынса ул Рәсәй Президенты Владимир Путин менән фекер алышҡан. Һорауҙы ентекле өйрәнеү һөҙөмтәһендә Президент тәҡдимде хуплаған.\n– Киләһе этапта беҙ федераль ярҙам күрһәтеләсәк ғилми-белем биреү үҙәктәре конкурсында ҡатнашырға ҡарар иттек. Был ауыр бурыс, ҡатмарлы эш булды. Һәм, ниһайәт, 3 декабрҙә етди, конкурентлы көрәштә беҙҙең донъя кимәлендәге Евразия ғилми-белем биреү үҙәге федераль статусҡа эйә булды. Был ҙур еңеү юғары мәктәптең стратегик үҫешен тәьмин итәсәк, – тине Радий Хәбиров. – Беҙ “Өҫтөнлөк-2030” стратегик академик лидерлыҡ программаһында ҡатнашыуҙың киләһе аҙымыбыҙ булырға тейешлеген аңланыҡ. Рәсәйҙең Фән һәм юғары белем министрлығы менән һөйләшеүҙәр үткәрҙек, мәсьәләне ентекле тикшерҙек һәм әле республикала үҙаллы эшләгән вуздарҙың береһенең дә программаға инеү мөмкинлеге юҡ тигән һығымтаға килдек. Университеттарҙы берләштереү берҙән-бер ҡарар була ала.\n“Өҫтөнлөк-2030” программаһында берләштерелгән вуздың ҡатнашыу перспективаһына килгәндә, Радий Хәбиров, уға 100 университет инеүен, уларҙың һәр ҡайһыһы йыл һайын төбәкте социаль-иҡтисади үҫтереү проекттарына 100-әр миллион һумлыҡ грант аласағы тураһында һөйләне. Конкурс ғәмәлдәре һөҙөмтәһендә 40 юғары уҡыу йорто тикшеренеү, территориаль һәм тармаҡ лидерлығын үҫтереү өсөн бер миллиард һумға тиклем махсус грантҡа дәғүә итә ала.\n– Берләшһәк, ошо 40 вуз иҫәбенә инеү өсөн ҙур мөмкинлек бар. Әлбиттә, беҙ бының өсөн ҙур тырышлыҡ һаласаҡбыҙ, – тине Радий Хәбиров. – Был процесҡа ҡушылабыҙ. Беҙҙә Рәсәйҙә юғары белем һәм фән структураһында һиҙелерлек мөһим элементҡа әүерелеү мөмкинлеге бар. Уҡыу йорттарын берләштермәһәк, беҙҙә ике уртаса вуз ҡаласаҡ. Тик әле өлгәшерлек бейеклеккә беҙ артабан үрләй алмаясаҡбыҙ. Шуны айырып әйтәм: барыһы ла Ғилми совет ҡарарына бәйле. Һәм һәр төрлө ҡарарығыҙҙы мин ихтирам менән ҡабул итәсәкмен. Бик яуаплы һәм аҡыллы итеп тауыш бирһәгеҙ ине.\nРеспублика Башлығы билдәләүенсә, вуздарҙы берләштереү – ҡатмарлы процесс. Әммә Башҡортостан етәкселеге был ғәмәлдәрҙе еңел үткәреү сараһын күрәсәк.\n– Беҙҙең төп бурыс – ике университеттағы профессорҙар һәм уҡытыусылар составына һаҡсыл мөнәсәбәт. Беҙ Диссертация советтарын да, филиалдарҙы ла һаҡлап ҡаласаҡбыҙ, – тине Радий Хәбиров.\nУл шулай уҡ республика Хөкүмәтенең фәнде үҫтереүгә 75-әр миллион һумлыҡ дүрт грант булдырыуы тураһында хәбәр итте. Тағы ла бер мөһим ҡарар – берләштерелгән университетҡа Башҡортостан Фәндәр академияһы структураһына ингән Гербицидтар һәм үҫемлектәрҙең үҫешен көйләү ғилми-тикшеренеү технологик институтын тапшырасаҡтар.\n– Заманса вуз-ара кампусына килгәндә, беҙ уны мотлаҡ төҙөйәсәкбеҙ, – тине республика Башлығы. – Төҙөлөштө Башҡорт дәүләт университеты һәм элекке Киров исемендәге завод майҙанындағы буласаҡ IQ-парк эргәһенән башлайбыҙ һәм Ағиҙелдең көньяҡ яры буйлап дауам итәбеҙ. Унда дөйөм ятаҡтар, уҡытыусылар һәм йәш ғалимдар өсөн йорттар, ғилми ядро урынлашасаҡ.\nТауыш биреү һөҙөмтәләрен иғлан иткәс, Башҡортостан Башлығы БДУ-ның Ғилми советы ағзаларына берләштерелгән ҙур университет ойоштороу башланғысына булышлыҡ иткән өсөн рәхмәт әйтте.


Материалы за Ғинуар 2013 года » Башҡортостан гәзите\nВирустарҙың бирешергә иҫәбе юҡ\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 04:40\nҒинуар айы ҡыш миҙгелендә кемдең “хаким” булыуын яҡшы һиҙҙертте. Берсә ҡар юрғандары, өйөрмәле бурандары, берсә ыжғыр һыуыҡтары менән иҫтә ҡалған йыл башы һағындырыр әле...\nТик шуныһы: ошо осорҙа һәм яҙға табан киҫкен вируслы сирҙәрҙең ҡотороуы күптәрҙе аҡ миҙгелдең матурлығына һоҡланыуҙан, саңғыла елеүҙән, тәбиғәт ҡосағында булыуҙан ваҡытлыса мәхрүм итеүе кәйефте ҡыра. Эпидемик хәлдең торошо менән танышыу өсөн Өфөнөң Киров районындағы 1-се ҡала поликлиникаһына юлландыҡ.\n...Биш ҡатлы поликлиниканың ишеге ябылмай ҙа тиерлек. Вестибюль ҡырмыҫҡа иләүе менән бер, халыҡ мыжғып тора.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1798 тапҡыр // Тотош уҡырға\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 04:27\nЗиннур Йәрмөхәмәтовтың Сибай ҡалаһының көньяҡ-көнсығыш төбәктә фән һәм мәғариф үҙәгенә әйләнеүенә индергән өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Ул Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығы булып эшләгән осорҙа филармония, “Сулпан” балалар театры, сәнғәт колледжы, төбәк яҙыусылар ойошмаһы ойошторолдо, “Атайсал” гәзите сыға башланы.\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 03:32\nБындай тәрбиә уҡығанында ла дауам итә: Зөләрәмгә Раевка башҡорт мәктәп-интернатында талантлы педагог, республикала танылыу яулаған башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Т.Ш. Ғәбитованан белем алыу бәхете насип була. Ҡыҙҙа остазы кеүек булыу теләге уяна. Маҡсаты тормошҡа аша уның: юғары белемле башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы дипломын алып, Дәүләкән ҡалаһының 3-сө урта мәктәбендә эш башлай.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1717 тапҡыр // Тотош уҡырға\nРухтан яралған уңыш\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 03:31\nХеҙмәт юлын еңел генә башлау мөмкин түгел. Алға ҡыйыу атлау өсөн яныңдағыларҙың ярҙамы, кәңәштәре, ышанысы мөһим.\nОшо йәһәттән Нәзилә Мырҙаҡованың бәхетенә һоҡланырлыҡ. Сибай педагогия училищеһын тамамлап, Күмертауға эшкә ебәрелгән Баймаҡ ҡыҙын тәүге эш урынында ҡолас йәйеп ҡаршы алалар. Рухы ташып торған йәш белгесте ҡаланың 5-се мәктәбендә асылған башҡорт класына уҡытыусы итеп тәғәйенләйҙәр. Әлегә тәжрибәһеҙ булыуына ҡарамаҫтан, ныҡышмал, тәүәккәл Нәзилә Йыһангир ҡыҙы ең һыҙғанып эш башлай. Ә ҡаршылыҡтар ифрат күп, башҡортса дәреслектәрҙең етешмәүе айырыуса бәкәлгә һуға.\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 03:29\nШәжәрә байрамдары йылдан-йыл йөкмәткелерәк, күңеллерәк үтә. Ата-әсәләрҙең дә был сараға етдиерәк ҡарай башлауы һөйөнөслө.\nКом: 0 // Уҡынылар: 2802 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЗакон әҙер. Ул нисек тормошҡа ашырылыр?\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 03:25\nИл Президенты Владимир Путин "Рәсәй Федерацияһында мәғариф тураһында"ғы Законға ҡул ҡуйҙы. Өс йыл тирәһе йәмғиәттең иғтибар үҙәгендә булған, ҡыҙыу бәхәстәр тыуҙырған документ, ниһайәт, әҙер булды. Ул быйыл 1 сентябрҙән көсөнә инә.\n1992 йылғы Законды алмаштырған яңы ҡанун ниндәй үҙгәрештәр вәғәҙә итә? Халыҡтың теләк-тәҡдиме иҫәпкә алындымы? Ҡайһы берәүҙәрҙең фекеренсә, белем алыу ябай халыҡ өсөн буй етмәҫлек кимәлгә күтәрелә тип борсолорға урын бармы, ул йәмғиәттең миҙгел һайын үҙгәреп торған талаптарына яуап бирәме, милли телдәрҙең киләсәктә уҡытылыуын һәм һаҡланыуын гарантиялаймы?\nКом: 0 // Уҡынылар: 2146 тапҡыр // Тотош уҡырға\nИжадында — ихласлыҡ\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 31-01-2013, 03:19\nАнфиса Шәйемова Аҡкүҙ ауылында тыуа. Урта мәктәптән һуң, ситтән тороп Өфө китапханасылар техникумын тамамлай. 1982 йылдан алып Шәммәт ауыл клубы мөдире вазифаһын башҡара. Береһенән-береһе йөкмәткеле саралар үткәргән, үҙ хеҙмәтен намыҫ менән башҡарған мәҙәниәт хеҙмәткәрен ауылдаштары, хеҙмәттәштәре лә ихтирам итә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1509 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 31-01-2013, 03:18\nНефтекама дәүләт филармонияһы — республикалағы филармониялар араһында иң йәше. Ул яңыраҡ үҙенең 15-се ижад миҙгеленә аяҡ баҫты. Эйе, 15 йыл тарих өсөн әллә ни ҙур арауыҡ түгел, әммә ул коллектив өсөн онотолмаҫлыҡ, сағыу миҙгелдәргә бай. Филармония ошо йылдарҙа олпат юбилярға тиңләшерлек ҡаҙаныштар һәм танылыу яуланы. Сер түгел, мәҙәниәт усағының үрҙәр яулауында етәксенең дә өлөшө баһалап бөткөһөҙ. Нефтекама филармонияһы был йәһәттән бәхетле. Уны мәҙәниәт, сәнғәт өлкәһендә билдәле шәхестәр етәкләне. Бөгөнгө директор Рәйес Абдрахман улы Исмәғилев тә —филармонияның киләсәге, артистары өсөн янып йәшәгән шәхестәрҙең береһе. Ул ошо көндәрҙә үҙенең күркәм ғүмер байрамын — 60 йәшен билдәләй.\nСәйәсәт // 31-01-2013, 02:33\nБылтыр дәүләт һәм муниципаль мөлкәтте файҙаланыу һәм һатыу һөҙөмтәһендә бюджетҡа 12 миллиард һум аҡса ингән.\nСоциаль мәсьәлә // 31-01-2013, 02:29\nӘммә күптән түгел ишеткән һүҙ "миҙал"дың икенсе яғының барлығына ышандырҙы.\nКом: 2 // Уҡынылар: 2071 тапҡыр // Тотош уҡырға\nБерҙәмерәк булыу шарт\nЙәмғиәт // 31-01-2013, 02:23\nБашҡортостан профсоюздарының һәр предприятиела профсоюз ойошмаһы булдырырға саҡырыуы юҡҡа түгел. Әлегә эш урындарында имгәнеү, ҡазаға тарыу осраҡтары кәмемәй. Ә ҡайҙа профсоюздар — шунда хеҙмәткәрҙәр яҡлаулы, ниндәй генә сетерекле хәл тыуһа ла, таяныстары ныҡлы.\nОшо көндәрҙә республика Профсоюздар федерацияһы аппаратынан эшсе төркөм Мәләүез ҡалаһына сәфәрендә хеҙмәткә ҡағылышлы байтаҡ мәсьәлә менән танышты. Белгестәр, хакимиәттең идаралыҡ һәм бүлек етәкселәре менән осрашыуҙан тыш, "Водоканал", "Һыра заводы", "Ит комбинаты", "Кирбес заводы", "Башавтотранс" кеүек ҙур предприятиеларҙа булды.\nСәйәсәт // 31-01-2013, 01:39\nБөйөк Британия киләсәктә ике ҙур референдум уҙғарырға йыйына. Беренсеһендә — Европа союзы, икенсеһендә Шотландияның Бөйөк Британиянан айырылып сығыу мәсьәләһе ҡараласаҡ. Аныҡ дата әлегә билдәле түгел. Яҡынса күҙаллауҙар буйынса, ул 2016 – 2017 йылдарҙа булыуы ихтимал. Европа союзының өс төп тотҡаһы — Германия, Франция һәм Бөйөк Британия илдәре етәкселәренең үҙ-ара осрашыуында Британия премьер-министры Девид Кэмерон ошо хаҡта белдерҙе.\nСпорт һәм туризм // 31-01-2013, 01:37\n26 көндән баш ҡалала VI Халыҡ-ара балалар уйындарына старт биреләсәк. Рәсәй тарихында тәүге тапҡыр Өфөлә үтәсәк мөһим ярышҡа спортсылар ғына түгел, волонтерлыҡ эшендә ҡатнашасаҡ студенттар, мәктәп, юғары уҡыу йорттары уҡытыусылары ла ҡыҙыу әҙерләнә.\nРеспубликала волонтерлыҡ хәрәкәте йылдан-йыл үҫеш ала. Улар төрлө сараларҙы ойоштороуҙа, уҙғарыуҙа тос ярҙам күрһәтә.\nОшоға бәйле Башҡорт дәүләт педагогия университетында үткән семинарҙа 400 самаһы кеше ҡатнашты.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1031 тапҡыр // Тотош уҡырға\n« Ғинуар 2013 »


"Көнгәк"һеҙ донъя йәмһеҙ\nГәзитебеҙ аша район, ҡала, республика яңылыҡтары менән танышып барыусы тоғро дуҫтарыбыҙ бар.\nҺайлап алған яҙмыш.\n« Әллә урыҫҡа бараһы,\nМатур була балаһы», - тип таҡмаҡларға ярата бер танышым.\nВаҡытты туҡтатыу мөмкин түгел\nҺуғыш быуыны батырлығы хаҡындағы хәтирәләрҙе хатта быуаттар ҙа юя алмай.\n“Көнгәк”кә яҙылдығыҙмы, йәғни баҫманың бөгөнгө хәле тураһында уйланыуҙар\n“Көнгәк” гәзите редакцияһында баҫмаға яҙылыуҙы әүҙемләштереү, тиражды арттырыуға арналған “Түңәрәк өҫтәл” ултырышы үтте.\nҺайлау бюллетендәре әҙерләнә\nҺаумыһығыҙ, хөрмәтле редакция!\nЗамир Мөхтәр улы Вахитовтың “Көнгәк” гәзитендә 20 ғинуарҙа сыҡҡан мәҡәләһе хаҡында һүҙем. Ошо һан ҡулыма килеп эләккәне бирле тыныслана алмайым, сөнки унда минең ҡәҙерле олатайым Яҡупов Ғимран Ғәббәс улы тураһында ла һүҙ бара.\nҺәр башҡорт алдырырға тейеш\nҒилминур Шәнгәрәева “Көнгәк” гәзитен яратып уҡый.\nАяҡты юрғанға ҡарап һуҙырғамы?\n“Ҡыҙым, ҡара әле, бынау 2 һумлыҡмы, әллә 10-мы?” – ҡартайыпмы, бәлки, быуын ауырынан кәкрәйеп ҡатҡан һул ҡулындағы тинлек аҡсаларын һанарға ярҙам һорап мөрәжәғәт иткән әбейҙе сираттағылар төрлөсә йәлләне.\nИман йорто ауыл ҡото буласаҡ\nАрыҫлан ауылы тарихы тураһында белешмә:\nАуылға исемде Емельян Пугачевтың яуҙашы - Кинйә Арыҫлановтың атаһы Арыҫлан батыр Аҡҡолов нигеҙ һалған тигән мәғлүмәт һаҡланған. 1876 йылғы картала Аҡҡол ауылы Нөгөш йылғаһының уң яҡ ярында теркәлгән һәм Арыҫлан ауылы исеме аҫтында күрһәтелгән. 1795 йылғы иҫәп алыуҙа бында 16 ихатала 91 кеше һаналған.\nХыялымдағы паровоз төҙөмәгән әле\nҒаилә нигеҙенең ныҡлығы нимәгә, ниндәй тойғо-хистәргә бәйле? Беренсе сиратта, уны төҙөгән ике кешенең бер-береһен ысын шәхес итеп яратыуына, хөрмәтләүенә бәйлелер, тип уйлайым.


Мотлаҡ медицина страховкалауына иғәнәләр түләүгә бәйле ҡануниәткә үҙгәрештәр индерелде\n18 Ғинуар 2012, 12:23\nМотлаҡ медицина страховкалауына страховка иғәнәләре түләүгә бәйле ҡануниәткә үҙгәрештәр индерелде.\nМотлаҡ медицина страховкалауының федераль фондына страховка иғәнәләре 2009 йылдың 24 июлендә билдәләнгән ставкалар буйынса иҫәпләнә һәм түләнә. Быйылдан башлап фондтың территориаль бүлексәләренә страховка иғәнәләре иҫәпләнмәйәсәк, тип хәбәр иттеләр РФ Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһендә.\n2012 йылдың 1 ғинуарынан мотлаҡ медицина страховкалауына бюджет классификацияһы кодтары ла үҙгәрҙе. Уларҙың тулы исемлеге менән Рәсәй Пенсия фондының www.pfrf.ru сайтындағы «Эш биреүселәргә» бүлегендә танышырға мөмкин.\nТеги:пенсия фондыстраховка иғәнәләре


Амёбалар — Башҡорт Википедияһы\nАмёбалар (лат. Amoeba, грек. αμοιβή — «үҙгәреү») — хәрәкәт иткәндә тән төҙөлөшөн үҙгәртә ала торған иң ябай төҙөлөшлө бер күҙәнәкле заттар. Amoebidae ғаиләһендәге микроскопик бер күҙәнәкле организмдар. Уларҙың даими формаһы юҡ, хәрәкәр иткәндә тән рәүеше үҙгәреп ялған аяҡтар барлыҡҡа килә һәм юғалала.\nЯлған аяҡтар (псевдоподийҙар) − цитоплазма бүлтәймәләре ярҙамында хәрәкәтләнеп аҙыҡ эләктереүсе, тән формаһы тотороҡло булмаған бер күҙәнәкле организмнарны берләштерә. Псевдоподийҙарҙың формаһы, ҙурлығы, үрсеү ысулы амёбуларҙың мөһим билдәһе булып тора. Кәүҙә ҙурлыгы 15 -тән 700 мкм -ға ҡәҙәр. Бактерияләр, ваҡ һыу үҫемлектәре, иң ябай организмдар менән туҡланалар. Нигеҙҙә енесһеҙ юл, йәғни 2 өлешкә бүленеп үрсей. Тиҫкәре шарттарҙа тышҡы мөхиттә йәшәргә һәләтле стадиялар − цисталар барлыҡҡа килтерәләр. Тамыраяҡтар аҫ синыфының ҡайһы бер ирекле тереклек итеүсе төрҙәре (ҡабырсаҡлы амёбалар) ҡаты кабырсыҡтар бүлеп сығаралар йәки, ҡом бөртөктәрен беркетеп, үҙҙәренең шәрә цитоплазмалары тирәләй һаҡлағыс ҡатлам хасил итәләр.\nҺәр ерҙә киң таралған: һыуҙа (А.протей), яр буйындаға ҡомда (ҡабырсаҡлы амёбалар − арцеллалар һәм дифлюгиялар). Шулай уҡ паразит амёбалар ҙа осорай. Кеше һәм хайуан организмындағы паразит амёбалар етди ауырыуҙар (амёба дизентерияһы һәм амёба менингоэнцефалиты) китереп сығарарға мөмкин.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Амёбалар&oldid=1050146 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 9 август 2021 в 01:02\nБыл бит һуңғы тапҡыр 01:02 9 август 2021 үҙгәртелгән.


Тиҙлегеңде кәмет: юлда ҡоралай! » "Урал" гәзите\nТиҙлегеңде кәмет: юлда ҡоралай!\nҠоралай - боландар тоҡомо араһында иң бәләкәйҙәрҙән һанала. Оҙон осло ҡолағы, ҡыҫҡа ҡойроғо һәм кәүҙәһе был кейеккә етеҙлек, йылғырлыҡ бирә. Рәсәй территорияһында ике тѳр: европа һәм себер ҡоралайҙары кѳн күрә. Улар тѳҫтәре һәм йәшәү шарттары менән генә айырыла.\nКѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығында ҡоралайҙарҙың һаны даими үҙгәреп тора. Фәнни күҙәтеүҙәр һѳҙѳмтәһе буйынса яҙҙан кѳҙгә тиклем улар бихисап булһа, ҡыш айҙарында ни бары 15-20 башҡа яҡыны ғына тороп ҡала. Был, беренсенән, ҡарҙың күп булыуы, үлән аҙығын табыуы ҡыйынлашыуына ҡайтып ҡалһа, икенсенән, тәрән ҡарҙа бүре һәм һеләүһен кеүек йыртҡыстарға еңел табыш булыуына килтерә.\nЙәйге эҫе мәлдә ҡоралайҙар мышылар кеүек оҙон үлән йә булмаһа ҡуйы ҡыуаҡлыҡтар араһында ял итә. Эңерҙә һәм иртә таңда ғына тамаҡ ялғауҙы хуп күрә. Хайуанҡайҙың ашау рационына тѳрлѳ үләндәрҙән тыш, мүк, бәшмәк һәм ҡырағай еләк инә.\nҠасыу осоро август башынан сентябрь аҙағына тиклем. Йыл да ошо ваҡытта ата ҡоралайҙар ысын кѳс һынаша. Ярһыу, мускулдары уйнап торған тәкәләр яман баҡырып, эргә-тирәләге сиҙәмде ҡара тупраҡҡа әйләндергәнсе тапап, күҙҙәрен аҡайтып бер аҙ тора биргәс, уҡтай бер-береһенә атыла. Таҡ- тоҡ иткән мѳгѳҙ тауыштары ғына тирә-яҡты яңғыратып тора. Ауыл ҡарттарының, элегерәк “һуғыш” яланын- да бер нисә тәкәнең үҙ-ара алышыуын күҙәтә торғайныҡ, тип һѳйләгәндәре әле лә хәтеремдә.\nҒѳмүмән, ҡурсаулыҡ ѳсѳн һәр хайуан да ҡәҙерле. Таныштырып үткән ҡоралай ҙа шулар иҫәбендә. Ошондай матур, ҡупшы һәм үҙенсәлекле йән эйәһе йыш ҡына автомобиль тәгәрмәсе аҫтына ҡалып һәләк була. Шуға күрә беҙ ҡала-район, республика халҡын һәм дә сит ѳлкәнән килгән ҡунаҡтарҙан ҡурсаулыҡ биләмәһе аша үткән Ѳфѳ-Белорет автотрассаһындағы “Һаҡ булығыҙ! Ҡырағай хайуандар осрауы бар!” тигән юл билдәләренә иғтибар итеүҙәрен һәм “ҡорос ат”тарының тиҙлеген кәметеүҙәрен һорайбыҙ.\nДонъяларыбыҙ тыныс, юлдарыбыҙ хәйерле булһын, дуҫтар!\nКѳньяҡ Урал дәүләт тәбиғәт ҡурсаулығы методисы.


Терһәкте тешләмәҫлек эшләйек…\n23 Ғинуар 2020, 12:08\nҺуңғы йылдарҙа мәктәп йәшендәге балаларҙы ғәҙәти уҡытыу системаһы менән бер рәттән заман методикаларын да өйрәтеү модаға инеп китте. Был хәл байтаҡ атай-әсәйҙәрҙе, шул иҫәптән мине лә, аптырашта ҡалдырҙы. Сөнки мәктәп тупһаһына аяҡ баҫып та өлгөрмәгән улыма әҙерлек дәрестәренән тыш әлеге өҫтәмә түләүлеләрен дә тәҡдим иттеләр. Уларҙың ыңғай һәм кире яҡтарын асыҡларға булдым.\nЖурналыбыҙҙың үткән һандарының береһендә шуларҙың береһе, йәғни менталь арифметикам хаҡында бәйән иткәйнек инде. Бөгөн иһә һүҙебеҙ тиҙ уҡыу тураһында барыр. Ысынлап та, балаларҙы бәләкәйҙән тиҙ уҡырға өйрәтеү кәрәкме, ул мәктәп программаһын үҙләштереүҙе еңеләйтергә һәләтлеме? Әллә совет системаһына ышанып, сабыйҙарҙың башына өҫтәмә йөкләмә һалмаҫҡамы?\nНимә һуң ул тиҙ уҡыу?\nӘлеге методика текстан мөһим булған мәғәнәүи һүҙҙәрҙе генә айырып уҡыуҙан ғибәрәт. “Уҡыу” тип әйтеү дөрөҫ тә түгел, “ҡарап сығыу” тигән һүҙ урынлы булыр. Ошо ысул ярҙамында ҡыҫҡа ваҡыт эсендә күләмле текстарҙы тиҙерәк үҙләштерергә мөмкин. Мәҫәлән, әлеге программа буйынса шөғөлләнгән һәр кем бер ай эсендә уҡыу тиҙлеген минутына 300–500 һүҙгә тиклем арттыра ала тип вәғәҙәләй белгестәр.\nТиҙ уҡыу алымы кисә генә барлыҡҡа килеп, популярлыҡ яулаған ысул түгел. Деталдәргә иғтибар йүнәлтмәй, мәғлүмәттең мәғәнәһенә төшөнөүҙе төп маҡсат итеп алған әлеге методика нигеҙендә француз табип-офтальмологы Эмиль Жавалдың күҙәтеүҙәре ята. Ул 1878 йылда уҡыу ваҡытында күҙҙәрҙең “һикереү”енә, йәғни һәр бер хәрефтә түгел, ә бер юлда уртаса 3-4 мәртәбә генә туҡталып китеүенә иғтибар итә. Бынан тыш ул күҙ күременең күпкә киңерәк булыуын да асыҡлай. Матбуғатта баҫылған кешенең уҡыу тиҙлеген арттырыуға булышлыҡ итеүсе мәғлүмәткә нигеҙләнеп, 1925 йылда АҠШ-та тәүге тиҙ уҡыу түңәрәге ойошторола. Шул ваҡыттан алып ул алым билдәле кешеләр араһында киң танылыу яулап өлгөрә. Уның серҙәре Джон Кэннеди, Альберт Эйнштейн, Оноре де Бальзак, Александр Пушкин, Карл Маркс һәм башҡа бөйөк шәхестәребеҙгә мәғлүм булған. Наполеон Бонапарт иһә текстарҙы минутына 2000 һүҙ тиҙлек менән “йотҡан”, ә Теодор Рузвельт иртәнге аш алдынан тотош бер китап уҡып өлгөргән.\nТиҙ уҡыуҙың төп ҡағиҙәләре\n– Уҡылған тексҡа кире әйләнеп ҡайтмау. Йыш ҡына беҙ аңлап етмәгән абзац, һөйләмдәрҙе ҡайтанан уҡыйбыҙ. Әммә әлеге методика быны хупламай. Тиҙлекте арттырам тиһәң, аңлашылмаған урындарын ҡәләм менән билдәләп, аҙаҡ эшкәртергә мөмкин.\n– Эстән уҡымау. Тексты уҡыған ваҡытта эске тауышты яһалма тыуҙырылған ритм менән алыштырырға кәрәк. Мәҫәлән, һыҙғырып йәки туҡылдап, уны “баҫырға” мөмкин.\n– Периферия күреү һәләтен үҫтереү. Тиҙ уҡыу методикаһының төп үҙенсәлеге – күҙҙәрҙе хәрефтәр буйлап йүгертмәйенсә бер нисә юлға йәки тотош абзацҡа ҡараш ташлап, унан мәғәнәүи һүҙҙәрҙе эҙләп табыу. Уны ҡайһы берҙә диагональ буйынса уҡыу тип тә атайҙар. Был һәләтте махсус күнекмә ярҙамында үҫтерергә мөмкин. Йәғни бер нөктә тирәләй нимә урынлашҡанын “уҡырға” өйрәнергә була.\n– Текста иғтибар туплау. Уҡыу процесына сит-ят уйҙар, эштәр ҡамасауламаҫҡа тейеш.\nТиҙ уҡый белеү кемгә кәрәк?\nТиҙ уҡырға өйрәтеүҙе маҡсат итеп ҡуйған белгестәр, йәшкә ҡарамай, кескәйҙәр менән дә, өлкәндәр менән дә эш алып бара. Һөҙөмтәлә әлеге методика менән танышҡан өлкәндәр уның ни тиклем уңайлы икәнен инҡар итмәй. Шулай булмай ни, бер төн эсендә 500 биттән торған документ, фәнни эштәр менән танышыусыларҙың ғәҙәти алым менән бындай уңышҡа ирешеүе икеле. Шулай уҡ реферат, курс эштәрен тикшергән педагогтар, гуманитар өлкә буйынса белем алған студенттарға ла бик ҡулай. Юғары синыф уҡыусылары ла ыңғай үҙгәрештәр күрә, сөнки әлеге алым уларға ҡыҫҡа ваҡыт эсендә күпләп күләмле әҫәрҙәр менән танышыу мөмкинлеген бирә. Бынан тыш заман һәр кемдән мәғлүмәтле булыуҙы талап итә, ә бының өсөн туҡтауһыҙ ағымдан кәрәкле, мөһимдәрен айыра белеү зарур.\nТик күптәр өсөн ырамлы тойолған алым бөтәһенә лә тап килмәй, хатта кире йоғонто яһай тип билдәләүселәр бар. Интернет селтәрендәге бер форумда ике бала әсәһенең ошондай һүҙҙәренә тап булдым: ”Һәр нәмәнең үҙ ваҡыты һәм үҙ тәғәйенләнеше бар. Һис шикһеҙ, тиҙ уҡыу – насар алым түгел. Әммә ул бөтә кеше өсөн дә берҙәй яраҡлы һәм берҙәй һөҙөмтәле була алмай. Мәҫәлән, өлкән синыфта белем алған баламдың өйрәнеүенә ҡаршы түгелмен, сөнки һәр фән буйынса бик күп уҡырға тура килә. Ә ваҡыттың сикле булыуы ихтимал. Ә икенселәге кесебеҙгә уның менән танышыу иртә тип һанайым. Улар өсөн мәктәп программаһын ентекле һәм сифатлы үҙләштереү мөһимерәк”.\nЫсынлап та, мәктәптәрҙә үҙебеҙҙең нисек уҡыуыбыҙҙы хәтерегеҙгә төшөрөгөҙ әле. Һүҙҙәрҙең дөрөҫ әйтелеше, дөрөҫ яҙылышы башта ныҡлы һеңеп ҡалғансы күп тапҡыр ҡабатлап, күп тапҡыр яҙа инек. Ә осраған хаталы һүҙ күҙгә ят тойола, уҡыған саҡта тел көрмәлә, шулай бит? Бәләкәй саҡтан хәтеребеҙҙә тупланған һүҙҙәр образынан торған белем һандығыбыҙәле лә беҙгә хата ебәрергә ирек бирмәй.\nӘ тиҙ уҡыу методикаһы иһә бөтөнләй икенсе йүнәлеште маҡсат итеп ҡуйған. Ул текстан мәғәнәүи һүҙҙәрҙе айырыуға ҡоролған. Был йәһәттән уларҙың дөрөҫ яҙылыу-яҙылмауын, дөрөҫ әйтелешен асыҡлауға ваҡыт ҡаралмаған. Һөҙөмтәлә сабыйға “йүгерек уҡыу” барышында һүҙҙе нисек күреп өлгөрә, шул рәүешле хәтер һандығына һала барырға тура килә.\nБынан тыш бала тексты асыҡ, тасуири уҡыуҙан азат. Ә тиҙ уҡыу хәрефтәрҙе йотоуға, ул үҙ сиратында телмәргә насар йоғонто яһауына, дикция боҙолоуға алып килеүе мөмкин тип белдерә уҡытыусылар. Шуға ла белгестәр һөйләү телмәре менән тап килгән тиҙлек иң оптималь тип һанай. Йәғни минутына 120–150 һүҙ уҡыған саҡта бала текст эстәлеген сифатлы эшкәртеү мөмкинлегенә эйә. Тиҙлек менән сифат гармонияһына ирешкәс кенә тиҙ уҡыуҙа һынап ҡарауҙың насар йоғонто яһамауы ихтимал.\nӘйтәйек, балағыҙ әлеге алым буйынса бер әҫәр уҡып сыҡты, ти. “Йомро икмәк” әкиәтенән ул “ҡамыр”, “һуҡмаҡ”, “төлкө” тигән һүҙҙәрҙе хәтерендә ҡалдырған. Әҫәрҙең эстәлеген дә бер ауырлыҡһыҙ һөйләп бирә, әммә деталдәр “юғалған”. Сюжетын аңлау менән генә тотош әҫәрҙе беләм тип һүҙ йөрөтөп буламы икән?\nХәрәкәт, ваҡиғалар теҙмәһенән торған сюжет ҡына әле әҫәрҙе хасил итмәй бит әле. Яҙыусылар һәр бер хәл-күренеш, ваҡиғаны тәфсирләп һүрәтләү, төрлө образлы сағыштырыуҙар ҡулланып, әҫәрҙең эмоцияларын, хистәрен уҡыусы күңеленә еткерә, тел байлығы менән бүлешә. Баланы тиҙ уҡырға өйрәтеп, хәтерендә ҡоро факттар ғына уйып ҡалдырмайбыҙ, әҫәрҙең сағыу хикәйәләүенән мәхрүм итмәйбеҙме икән? Ә ул киләсәктә үҙ балаларына әкиәтте тултырып, һәр деталгә хис-тойғо өҫтәп уҡый алырмы? Баланың грамотаһы йоҡо алдынан уҡыған әкиәттәренән башланғанын иҫәпкә алғанда, ябай уҡыу алымына өҫтөнлөк биреү файҙалыраҡтыр, бәлки?\nҺорауҙар бик күп, әммә һәр кем яуабын үҙе табыр, моғайын. Кемдер, бәлки, минең менән килешер, кемдер юҡ. Минеңсә, тиҙ уҡыу методикаһына өйрәнеү бер ваҡытта ла һуң түгел. Өлкән кластарҙа, грамматиканы өйрәнеп, ныҡлы база туплағас танышыу һөҙөмтәлерәк булыр. Ә кескәйҙәр, әйҙә, әлегә тәмләп, ләззәтләнеп уҡыһындар, даръялай киң һәм мауыҡтырғыс әҙәбиәт донъяһынан мәхрүм булырға ашыҡмаһындар ине.


Селтәрҙәрең бигерәк матур...\n20 Ноябрь 2020, 19:30\nМилли кейемгә ҡарата иғтибар һәм ихтирамды арттырыу, биҙәүестәргә заманса төҫ биреү, уларҙы дөрөҫ эшләү һәм йәштәргә өйрәтеү маҡсатында Сибай ҡалаһының ял һәм халыҡ мәҙәниәте үҙәге белгесе, "Оҫтабикә" клубы, "Ете ҡыҙ" матурлыҡ һәм һынлы сәнғәт студияһы етәксеһе Минзилә Ғәйнуллина ҡашмау эшләү серҙәрен өйрәтте.\nҺуңғы йылдарҙа гүзәл заттарҙың боронғо кейем өлгөләренә, биҙәүестәренә ҡыҙыҡһыныуы артты. Селтәр-ҡашмау таҡҡан, стилләштергән милли кейемдәр кейгән башҡорт һылыуҙарын мәҙәни сараларҙа ғына түгел, көндәлек тормошта ла йыш осратырға мөмкин. Милли кейемгә ҡарата иғтибар һәм ихтирамды арттырыу, биҙәүестәргә заманса төҫ биреү, уларҙы дөрөҫ эшләү һәм йәштәргә өйрәтеү маҡсатында Сибай ҡалаһының ял һәм халыҡ мәҙәниәте үҙәге белгесе, "Оҫтабикә" клубы, "Ете ҡыҙ" матурлыҡ һәм һынлы сәнғәт студияһы етәксеһе Минзилә Ғәйнуллина ҡашмау эшләү серҙәрен өйрәтте. Коронавирус сиренә бәйле барлыҡ һаҡланыу сараларын күҙәтеп, студияға йөрөүсе һылыуҡайҙар ҡашмау эшләргә өйрәнде. Шулай уҡ башҡалар ҙа Минзилә Ғәйнуллинаның ҡашмау эшләү серҙәре менән видеояҙма аша таныша ала.\n--Ҡасандыр мин дә студент йылдарымда әле үҙем етәкселек иткән "Ете ҡыҙ" матурлыҡ студияһында шөғөлләнгәйнем. Ул сағында студия менән Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Асия Ғәйнуллина етәкселек итте. Бөгөн мин уның килене, бейемдән өйрәнгән шөғөлдәремде әле үҙем дауам итә. 2014 йылда Сибайҙа үткән "Һылыуҡай" матурлыҡ конкурсында өсөнсө урын алдым. Күптән түгел беҙҙә шөғөлләнгән Шәүрә Яхина республика "Һылыуҡай-2020" конкурсында финалға үтте. Яҙ көнө "Алтын ҡуллы Сибай һылыуҡайы" конкурсы үткәрергә уйлайбыҙ, унда ҡатнашыусылар үҙҙәрен төрлө яҡтан күрһәтергә тейеш. Үҙ ҡулдары менән милли биҙәүестәр эшләү, ҡашмау, селтәр яһауға айырым иғтибар биреләсәк. Шуға күрә был тәңгәлдә эште башланыҡ та инде, әле ҡашмау эшләү серҙәрен өйрәтәбеҙ, --ти Минзилә Ғәйнуллина.\nӘйткәндәй, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының милли биҙәүестәрен, селтәр-ҡашмауҙарын эшләргә өйрәнеү Башҡортостанда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһы сиктәрендә лә ойошторола.\nФото: Минзилә Ғәйнуллина.


Һаҡ булығыҙ: интернет енәйәтселәре!\n6 Февраль 2019, 14:44\nҺуңғы йылдарҙа интернет аша мутлыҡ осраҡтары күбәйеп китте. Интернет енәйәтселәренең тоҙағына нисек эләкмәҫкә? Был турала сайттан уҡып белә алаһығыҙ.\nСоциаль селтәрҙәр беҙҙең тормошобоҙға ныҡлап үтеп инде. Уның аша беҙ дуҫтарыбыҙ менән аралашабыҙ, фотоһүрәттәр ебәрәбеҙ, төрлө фекерҙәребеҙҙе еткерәбеҙ. Үкенескә ҡаршы, еңел юл менән аҡса эшләргә ниәт итеүселәр ҙә социаль селтәрҙәрҙе үҙ итеп алды. Улар үҙенең ҡара уйын ошо интернет аша тормошҡа ашыра башланы. Был кешеләр бик хәйләкәр һәм уйлап эш итә. Шуға күрә һеҙ үҙегеҙҙең еңел генә ҡорбанға әүерелеүегеҙҙе һиҙмәй ҙә ҡалыуығыҙ бар. нисек эш итә һуң интернет енәйәтселәре?\nБеренсенән, һеҙҙең “Бәйләнештә”, “Класташтар” селтәрендәге сәхифәгеҙҙе боҙоп инеү. Мәҫәлән, һеҙгә дуҫығыҙҙан смс килеп төшә: “Миңә ашығыс рәүештә аҡса кәрәк ине. Минең иҫәпкә күсер әле”. Һеҙ уйламай ҙа дуҫығыҙға ярҙам итәһегеҙ. Ә һуңынан дуҫ кешегеҙҙең паролен боҙоп, уның сәхифәһенә инеп, бар дуҫтарынан аҡса һорауҙары асыҡлана. Шуға күрә бындай осраҡта танышығыҙға шылтыратып, нимә булғанын, ни өсөн ярҙам һорауын асыҡлағыҙ.\nИкенсенән, һеҙ социаль селтәрҙәр аша ниндәйҙер әйбер һатыу тураһында иғлан бирҙегеҙ, ти. Һеҙгә бер кеше смс ебәреп, картағыҙҙың һандарын, уның тотонолоу ваҡытын, тулы исем-шәрифегеҙҙе һорай һәм шунда уҡ бар аҡсаны күсерергә вәғәҙә бирә. Берүк алданмағыҙ! Һеҙ картағыҙҙың мәғлүмәтен биреү менән, енәйәтсе карталағы бар аҡсағыҙҙы үҙенә күсерәсәк һәм юҡҡа сығасаҡ.\nҮкенескә ҡаршы, интернет енәйәтселәренең ҡорбанына әүерелгән кешеләр әленәнәле осрап тора. Шуға күрә шәхси мәғлүмәттәрегеҙҙе бер кемгә лә бирмәгеҙ, ҙур аҡса вәғәҙә иткән кешеләргә ышанмағыҙ! Балаларығыҙҙы ла социаль селтәрҙәрҙә һаҡ эш итергә өйрәтегеҙ.\nГ. Юлдыбаев, Баймаҡ эске эштәр бүлегенең оперуполномоченныйы.


Алдынғылыҡты бирмәгеҙ, ҡыҙҙар!\n26 Октябрь , 18:35\n«Торатау» Конгресс-холында «Мисс Берҙәмлек-2021» проекты кастингы үтте. Башкортостандан 10 милләт вәкиле ҡатнашасаҡ конкурстың һайлап алыу этабында 25 ҡыҙ ярышасаҡ.\nПроекттың жюри ағзалары кастинг йомғаҡтары буйынса милли кейемдә ижади сығыш яһаған 7 генә ҡыҙҙы һайлап алған. Улар араһында – БашДУ-ның башҡорт һәм төрки филологияһы факультеты студенттары – башҡорт милләте вәкиле Фәнзилә Сибғәтуллина менән ҡырғыҙ милләтенән Нурайым Баҡтыбәкова.\nКонкурста ҡатнашыусыларға бер ай буйына оҫталыҡ дәрестәренә йөрөргә, үҙ милләтенең мәҙәниәте матурлығын күрһәтергә һәм камера менән эшләргә өйрәнергә кәрәк буласаҡ. Ни өсөн тигәндә, быйылғы проект форматы – телевизион.\nКонкурсты ойоштороусылар «Тамыр» телеканалы менән берлектә ҡыҙҙарҙың эше буйынса көндәлек алып барасаҡ. Ә ҡыҙҙарға тамашасы һөйөүен яулау өсөн тырышып эшләргә ҡала.


Украиналағы махсус операцияла һәләк булыусыларҙың ғаиләләренә икешәр млн һум аҡса түләнәсәк\n30 Март , 12:28\nБөгөн үткән рәсми сарала - республиканың алтынсы саҡырылыш Дәүләт Йыйылышының 42-се ултырышында БР Башлығы Радий Хәбиров "Һәләк булған хәрби хеҙмәт үтәүселәрҙең ғаиләләренә өҫтәмә ярҙам тураһында" законы проектын индерҙе.\n«Хәрби хеҙмәттәгеләргә, һәләк булған геройҙарҙың ғаилә ағзаларына финанс һәм материаль түгел йәһәттән ярҙам итеү өсөн федераль кимәлдә бик етди саралар ҡабул ителгән. Минеңсә, республика үҙенең яғынан да уларға ярҙам итергә тейеш. Бөгөн мин "Һәләк булған хәрби хеҙмәт үтәүселәрҙең ғаиләләренә өҫтәмә ярҙам тураһында" законы проектын индерәм. Һүҙ республика бюджеты иҫәбенән бер тапҡыр түләнелә тураһында материаль ярҙам тураһында бара. Махсус хәрби операция мәлендә һәләк булған (үлгән) хәрби хеҙмәт үтәүселәрҙең һәр ғаилә ағзаһына берҙәй күләмдә ике миллион һум күләмендә аҡса биреләсәк.\nБының менән һеҙ килешерһегеҙ тип уйлайым. Бөгөн был закон буйынса кәңәшләшеүегеҙҙе һорайым, ҡабул иткән осраҡта уны бөгөн раҫлағыҙ. Геройҙар һәм уларҙың ғаиләләре тураһында хәстәрләү беҙҙең мотлаҡ үтәргә тейешле бурыс булып тора», - тип белдерҙе Радий Хәбиров.\n"Йәшлек" гәзите сайтынан алынды.


Шыршыбикә ниңә иламай башлаған?\n21 Февраль 2020, 10:50\nБер көндө урманда Шыршыбикә илап тора икән. Быны күреп ҡалған хайуандар, бер нәмә лә аңламай, аптырашта ҡалған, ти.\nЭргәһендә үҫкән һомғол Тирәк, уның хәлен белергә теләп:\n- Шыршыбикә апай, ни булды? Ниңә инде шулай оҙаҡ илайһың? - тигән. Ә Шыршыбикә, туҡтай алмай, һаман илай ҙа илай икән. Шунан, һыҡтай-һыҡтай, һөйләп биргән, ти:\n- Эх, Тирәккәйем, һин минең хәлемде аңламайһың шул. Күрәһеңме, һин шундай һылыу, ҡупшы, япраҡтарың да матур. Ә бына мин... Ҡара әле, ҡайһылай йәмһеҙмен, энәле, етмәһә. Минең дә бит һинең кеүек күлдәктәремде йыш алмаштырғым килә.\nТирәкбикә Шыршыбикәне тынысландырырға тотонған. Әммә бер сара ла таба алмаған. Шыршыбикәнең шулай ныҡ илағанын, имеш, күрше урманда йәшәгән Имән ағай ҙа ишетеп ҡалған, хатта. Шыршыбикәнең хәлен белешергә тип, тейенде ебәргән. Тейен, барып-күреп, Имән ағайға хәлде, түкмәй-сәсмәй, аңлатып биргән, ти. Күп йәшәгән, күпте күргән аҡыл эйәһе Имән ағай Шыршыбикәгә бик йылы хат яҙған да тейенде тағы ла йомошҡа ебәргән, ти. Шыршыбикә хатты асып уҡығас та илауынан шып туҡтаған. Тирәк хатта аптырап киткән. Ҡыҙыҡһынып, һораша башлаған. Баҡтиһәң, мәңге йәшел, хуш еҫле Шыршыбикәгә ни бары һоҡланыуын ғына белдергән икән Имән ағай.\nШыршыбикәгә Имән ағайҙың хаты ныҡ тәьҫир иткән. Ул уйлана башлаған. Тора-бара Шыршыбикә тағы ла матурыраҡ, йәшелерәк булып ҡупшыланып киткән. Урманда уға тиң ағас булмаған, ти. Уның матурлығына һоҡланып, ботаҡтарында төнөн йондоҙҙар емелдәшкән, көндөҙ ҡоштар һайрашҡан.\nШул ваҡыттан башлап, шыршынан күрмәксе, урмандағы бөтөн ағастар ҙа үҙҙәрен нисек бар, шулай ярата башлаған. Урман йәмләнеп, тағы ла матурайып киткән, ти. Ағастарға ҡунып, ҡоштар ҙа моңлораҡ һайраша башлаған.\nБына шулай, боронғолар ҙа юҡҡа ғына “Йылы һүҙ - йән аҙығы” тимәгән бит! Кешеләр генә түгел, хатта ағастар ҙа йылы һүҙгә мохтаж.\nЗилиә ТАҺИРОВА, Өфө ҡалаһының Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Башҡорт республика гимназия-интернаты уҡыусыһы.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - САЛАУАТЛЫ, ТИМӘК, ДОҒАЛЫ ИЛ - 2019 - Мәҡәләләр\nСАЛАУАТЛЫ, ТИМӘК, ДОҒАЛЫ ИЛ\nБатырыбыҙҙың тыуына - 265 йыл\nБашҡорт хәтерендә һис бер ҡасан юйылмаҫ исемдәр йәшәй, улар ил батырҙарының исемдәре - халҡыбыҙ тарихын шул исемдәр данлап-ҙурлап тора ла инде. Әхмәтзәки Вәлиди, 1923 йылдың февралендә Ашхабад ҡалаһында яҙылған һәм "Башҡорт халҡына хушлашыу хаты" тип аталған мөрәжәғәтендә ошо хаҡта былай тип әйтә: "Беҙ башҡарған эштәр Кесе Солтан, уның улы Морат Солтан, Бишәй Солтан, уның улы Ырыҫмөхәммәт Солтан, Солтангәрәй (Ҡараһаҡал), Батырша, Салауат, Аблай һәм Кинесары хаҡындағы хәҙистәр кеүек бөйөк хәтирәләр йәшәтәсәк". Ил батырҙары эшмәкәрлеген хәҙистәргә тиңләү һис осраҡлы түгелдер: тыуған еребеҙ, ирекле һәм хоҡуҡи дәүләтселегебеҙ өсөн йәндәрен фиҙа ҡылыусылар дин юлындағы хәҡикәтте кеше күңеленә һалыусылар менән берҙәй данлылыр. Мәле еткәс, батыр даны бар донъяға тарала, уның исеме тыуған иленә, ғәзиз халҡына мәртәбә өҫтәй.\nЙыл һайын йәмле йәй башында беҙ, тарихи хәтеребеҙҙе яңыртып, Салауат батыр көндәрен уҙғарабыҙ. Бөгөн Салауат батыр, тиһәләр, сал Уралыбыҙ, гүзәл Башҡортостаныбыҙ күҙ алдына килә. Башҡа илдәр, башҡа халыҡтар ҙа ошо исемде иң элгәре тик башҡорт иле менән бәйләп ҡабул итә. 2012 йылдың август айында беҙ, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының яу юлдары буйлап сәйәхәт ҡылыусы бер төркөм башҡорттар, ҡайтып барышлай Прага ҡалаһында туҡталып, тамаҡ ялғап алырға булдыҡ. Кафела эшләүсе чех егете ҡайҙан килеүебеҙҙе һорашты. Беҙ, Өфө ҡалаһынан, тигәс, ул шунда уҡ: "О, Салават Юлаев!" - тип яуапланы. Беҙҙең, 25 көн буйына дауам иткән автосәйәхәттә арып-талсығып бөткән юлсыларҙың, нисек итеп ихлас шатланғанын күрһәгеҙ ине шул саҡта!\nМиңә ҡайһы саҡта Салауат батырыбыҙҙың исеме күктәрҙән төшөрөлгәндер ҙә, уның киләсәктәге булмышына, маңлайына яҙылған яҙмыш-бурысына тап килтереп, әле ошо хаҡта бер ни белмәгән-һиҙмәгән ата-әсәһе тарафынан ҡушылғандыр кеүек тойола. Әҙәм балаһына исем ҡушыу тик башҡаларҙан айырып ҡарау өсөн атама биреү генә түгелдер - кеше йәненә йәм-ғәм дә өҫтәүҙер ул. Салауат исеменең килеп сығышы ла Ислам дине менән бермә-бер бәйле бит: ғәрәп телендә ошо һүҙ Мөхәммәт (саллаллаһу ғәләйһи үәссәләм) бәйғәмбәребеҙгә ҡарата маҡтау-данлау, Аллаһы Тәғәләнән уға фатиха һорау доғаһын аңлата бит. Тимәк, Салауат исемен иҫкә алып, уны ҡат-ҡат ҡабатлап, беҙ бер үк ваҡытта үҙебеҙҙең Мөхәммәт өммәтенән булыуыбыҙҙы иҫебеҙгә төшөрәбеҙ, һәм ошо исем һәр кемебеҙгә үҙ иманыңа тоғро ҡалыу, милләттәш-өммәттәштәреңә терәк-таяныс булыу, бәлә-ҡаза килгәнендә лә ныҡ тороу, өмөтһөҙлөккә бирелмәү кеүек юғары сифаттарҙы өлгө итеп йәшәү тураһында иҫкәртеп торалыр ул.\nСалауат - ул исем генә түгел. Ул башҡорт тарихында бар булды, әммә ихтилалдан һуң дауам иткән мең ғазаплы тормошо ла, аяуһыҙ яҙмышы һәм сит-ят ерҙәге үлеме лә уны халҡынан айыра алманы - ул тыуған иленә йыр-бәйеттәр, легенда-риүәйәттәр, шиғыр-поэмалар, хикәйәләр һәм романдар, драмалар һәм кинофильмдар, район һәм ҡала исемдәре булып кире ҡайтты. Ағиҙелдең текә ярындағы мәғрур һын-һәйкәл янына килеүселәр ҙә: "Беҙ әле Салауат янына барып киләбеҙ", - тип хәбәрләшә. Йәйге йылы ямғырҙар яуғанында ла бала-саға ғына түгел, үҙебеҙ ҙә күк көмбәҙен нурландырып төшкән йәйғорға ҡарап: "Ана, ниндәй матур булып, ергә Салауат күпере төшкән", - тип һоҡланабыҙ. Әйтерһең дә, күктәрҙәге алыҫ йәндәр иленән Салауатыбыҙ үҙе шул рәүешле беҙгә, үҙ халҡының бөгөнгө вариҫтарына, һағынышлы сәләмдәрен ебәрә, тарихты бөгөнгөгә ялғаусы нур-хәтер күпере аша күңелдәребеҙҙә яҡты өмөттәр уята.\nСалауат исемен кәмһетергә, уны оло юлда кеше талап, вәхшилек ҡылыусы юлбаҫарға тиңләп баһаларға маташыусы мәкерле әҙәмдәр ҙә юҡ түгел әле Рәсәйҙә. Салауатты хурлап, яугирлығы, көслө ихтыяры, ҡаҡшамаҫ рухы менән дан алған, намыҫына һис тап төшөрмәҫ башҡортто яуапһыҙ-телһеҙ итеп күрергә теләй улар. Тик тарихи хәҡикәтте бысраҡ менән буяп, йәшереп булмай: бындай әшәке әҙәмдәр үҙ нәжестәренә үҙҙәре бата.\nЙәнә шул: Салауат - мәғәнәһе яғынан да, ошо исемде данға күмгән батырыбыҙ булғаны өсөн дә бик ҡәҙерле беҙгә. Ошо олуғ исемде ваҡламайыраҡ, уның ҡәҙерен һаҡлабыраҡ йәшәһәк ине. Ҡыйыулыҡ, ғәйрәтлелек, рухи юғарылыҡ, илһөйәрлек өлгөһө бит ул! Юғиһә, һуңғы йылдарҙа батырыбыҙ исемендәге дәүләт премияларына, уның исемендәге орденға лайыҡ булыусыларҙың барыһына ла ошондай сифаттар хас, тип әйтеү ысынбарлыҡҡа тап килмәҫ кеүек.\n"Үткәндәргә - салауат!" тигән боронғолар. Эйе, тарихыбыҙҙы ҙурлай ҙа, маҡтай ҙа, данлай ҙа алабыҙ: Салауат батыр кеүек данлы шәхестәребеҙ күп булған, улар киләсәктә лә тыуасаҡ. Халҡыбыҙ өсөн яҡты яҙмыш теләп, салауат доғаларын уҡып, булмышыбыҙҙы ла, йәшәйешебеҙҙе лә яҡшырта алырлыҡ көскә эйә халыҡбыҙ беҙ.\nЯҙылған: 10.06.19 | Ҡаралған: 565


Балҡығың килһә – эстән яҡтыр!\nМауығып ейәнсәрем менән ябай ғына уйын уйнайбыҙ: мин сүпләп алып биргән бәләкәй таштарҙы ул күләүеккә ташлай, һәм, тирә-яҡҡа сәсрәгән тамсыларға ҡарап, рәхәтләнеп көлә.\nЮлсылар түгеп киткән бер төрлө һоро ҡырсынташ өйөмөндә һары билле ялтыр бер ҡыҙыл таш иғтибарҙы үҙенә тартты. Ул башҡаларына бөтөнләй оҡшамаған, бер аҙ аҡыҡты хәтерләтеп тә тора. Бында нисек килеп эләккән? Ентекләп ҡарап ултырыуымды күргән ҡыҙыҡайым да: «И-и-и, ҡалай матур!» – тип, яныма сүгәләне, таштарҙы барлай башланы, ләкин минең ҡулымдағы кеүек үҙенсәлеклеһен тапманы. Мин «аҡыҡ»ты уға һондом. «Был матурҡайҙы бысраҡ һыуға ташламайым инде», – тип, уны кеҫәһенә һалып алды ейәнсәрем.\nШунда башыма бер ҡыҙыҡ сағыштырыу килде. Таштарҙы кешеләр тип күҙ алдына баҫтырҙым – бер урынға шундай күп өйөлгәндәр һәм һәр береһен айырып ҡарауы бик ауыр, имеш. Ләкин улар араһында башҡаларға оҡшамаған берәү, әлеге таш ише, иғтибарҙы үҙенә тарта. Ундайҙарҙы беҙ сағыу шәхес тип атайбыҙ. Йыһандағы Юғары көстәр ҙә ерҙә мыжғыған халыҡ араһында иң беренсе сағыу шәхестәрҙе аңғаралыр ул...\nБыл сағыштырыу быйыл йәй булған тағы бер ваҡиғаға әйҙәп алып китте. Баҡсанан ҡурай еләге йыйып индереп, ҡыйҙан таҙалар өсөн өҫтәлгә йәйеп ебәргәйнем, емеш араһынан ике «ҡояш апай» килеп сыҡты. Улар, өҫтәл буйлап йөрөп, тирә-яҡ менән танышырға тотондо. Икеһен дә усыма һалып, тышҡа сығарып ебәрергә булдым. Шунда «ҡояш апай»ҙарҙың берәүһе үлгәнгә һалышып хәрәкәтһеҙ ятты ла ҡуйҙы, ә икенсеһе, ҡулымда улай-былай сабып, асылған яңы донъяны ихлас өйрәнергә кереште. Теге ҡурҡаҡты үлән араһына төшөрҙөм дә (сөнки ул миңә ҡыҙыҡ түгел ине) ҡыйыулығы менән иғтибарымды яулаған «батыр»ҙы ҡыҙыҡһынып күҙәтә башланым. Ул усымдан ҡул һыртына сыҡты, урта бармаҡтың осона барып етте. Ҡулымды өҫкә күтәрҙем, яратып өлгөргән йән эйәһе, ҡанаттарын бер аҙ елпеп алды ла осоп китте.\nБына ошо ике ваҡиға сағыу һәм тоноҡ кешеләр хаҡында мәҡәлә яҙырға этәрҙе...


Вы здесь: Төп Бит Мәҡәләләр Сәйәсәт Ут менән уйнамағыҙ, әфәнделәр!\nРодительская категория: Мәҡәләләр\tОпубликовано 18.02.2010 07:05\tМинең булмышым менән сәйәсәт араһында һис уртаҡлыҡ юҡ һымаҡ. Шиғриәткә, йыр-моңға ғашиҡ ҡатын-ҡыҙ, балаларым, тип өҙөлөп ғүмер кисереүсе ябай әсә, өләсәймен. Ни хикмәт менәндер, сәйәсәт үҙе тормошома килә лә инә, халыҡ мәнфәғәтен яҡлап, ғәҙелһеҙлеккә ҡаршы көрәшкә ылыҡтыра. Ошо йәмғиәттең бер ағзаһы, тыуған еребеҙҙең тере күҙәнәге булып йәшәгәс, илебеҙ, Башҡортостаныбыҙ яҙмышына битараф ҡалыу мөмкин түгел шул...\n1990–1993 йылдарҙа Рәсәй Федерацияһының Юғары Советы ағзаһы булараҡ, Милләттәр Палатаһында Федератив килешеү проектын әҙерләүҙә һәм ҡабул итеүҙә ҡатнашып, аҙаҡ илдең исемен парламент “Рәсәй” тип ҡабул иткәндән һуң “Рәсәй Федерацияһы” тип үҙгәртеүгә инициатор булып сығыш яһап, съездың артабанғы эшен ваҡытлыса туҡтатып, ике-өс көн буйына күмәкләп фекер алышҡас, 23-сө тауыш биреүҙә генә теләгебеҙгә өлгәшә алдыҡ. Был хаҡта мин киләһе һандарҙың береһендә ентекләберәк туҡталырмын әле. Был сығышты ҡайһы бер көстәр кисерә алманы: көнө-төнө янауҙар башланды. “Тағы ла трибунаға сығып, беҙҙең сәйәсәткә аяҡ салһаң, депутаттар йәшәгән “Рәсәй” ҡунаҡханаһының 5-се ҡатынан ырғытасаҡбыҙ”, тип ҡурҡытһалар ҙа, артыҡ иғтибар итмәнем. Бындай эшкә ҡулдары бармаҫ, тип уйланым. Хатта ил Президентына Конституция буйынса былай ҙа баштан ашҡан хоҡуҡтарына ҡушып, барлыҡ көс структураларын үҙенә генә буйһондороу кеүек өҫтәмә вәкәләттәр биреүгә ҡырҡа ҡаршы сыҡҡандан һуң, Өфөгә ҡайтыр өсөн “Домодедово” аэропортына китеп барғанда ойошторолған автоһәләкәт ваҡиғаһы ла артыҡ шөрләтмәне, йәшлек һәм тәжрибәһеҙлек тә ярҙам иткәндер, бәлки.\nХалыҡ, үҙенең вәкилдәре итеп һайлап ебәргән депутаттар эшләгән Аҡ йорт утҡа тотолғас, ошолай ҙа булыуы мөмкин икән, тип тәүге тапҡыр тетрәндем. Ул замандар артта ҡалды тип ышана инем әлегә ҡәҙәр, сөнки был ваҡиғаларҙы тиҙерәк оноторға иҫкә төшөрөп, халыҡты ығы-зығы килтермәҫкә “ныҡлап” кәңәш иттеләр. Юғары Советтағы һәм уның яҡлаусыларын еңгән “демократияның” һәйбәт яҡтары ла барлығына ышанырға күндерҙеләр, ләкин күрәһеләр алда булған икән әле. Яҙмыш ҡушыуы буйынсалыр инде, тағы ла депутат булып киттем. Был юлы Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Закондар сығарыу Палатаһында эшләргә тура килде. Йөрәккә ҡан һауҙыра-һауҙыра беҙҙән алдағы коллегаларыбыҙ республика суверенитеты мөмкинлектәрен файҙаланып сығарған закондарҙы берәм-берәм Рәсәй закондары менән тигеҙләнек. Хатта Конституциябыҙҙағы “суверенитет” тигән һүҙҙе лә һыҙып ташларға мәжбүр булдыҡ.\n“Юҡ, ҡатнашмаясаҡмын башҡаса сәйәсәттә!” тигән һүҙҙәремә тоғро ҡалып, ултырып иларҙай ваҡыттарымда ла, һыҡрандым, әммә өндәшмәнем.\nБәлки, башҡа милләттәштәребеҙ ҙә шулай түҙәлер, шуға ла өндәшмәйҙәрҙер. Был арала беҙ сабырлыҡ күрһәткән һайын нығыраҡ ҡотора торған көстәр барлыҡҡа килде. Хатта тамырҙарыбыҙға балта саба башланылар: милли батырыбыҙ Салауат Юлаевтың, арҙаҡлы шәхесебеҙ Зәки Вәлидиҙең исемдәрен бысраҡҡа күмеп, юҡҡа сығарырға маташа хәҙер улар.\nӘ инде илебеҙҙең иң абруйлы сәйәсмәне, республика башлығы М.Ғ. Рәхимовҡа, Хөкүмәт етәкселәренә ҡара яғыуҙарға өйрәнеп тә барабыҙ шикелле. Әшәкелеккә, ғәҙелһеҙлеккә күнергә, түҙергә ярамағанын беләбеҙ ҙә бит, әллә вайымһыҙлыҡ, әллә был хәлдәрҙе шулай тейештер инде, тип ҡабул итеү ҡулдан тота. Әммә бындай халәтебеҙ тотҡан юлыбыҙҙан ситкә тайпылырға, рухи һәм матди ҡаҙаныштарыбыҙҙы юғалтырға булышлыҡ итергә мөмкин. Уҙған аҙнала республикабыҙҙа булған хәлдәргә әҙәм ышанмаҫлыҡ, сәстәр үрә торорлоҡ бит!\nУҙған быуаттың 37-се йылдар репрессиялары кире ҡайта шикелле, йәмәғәт. Ул ҡот осҡос рәүештә беҙҙең ғаиләгә лә килеп инмәһә, бәлки, был һүҙҙәрҙе яҙмаҫ та инем, сөнки был хәл хатта мине, ысын мәғәнәһендә утты, һыуҙы һәм еҙ торбаларҙы үткән элекке сәйәсмәнде лә, аяҡтан йыҡты, ауырыуға һабыштырҙы. Өс бала әсәһе булған киленемде, ейән-ейәнсәрҙәремде “шок” хәленә килтерҙе.\nБР Хөкүмәте ҡарамағындағы Матбуғат, нәшриәт һәм полиграфия эштәре буйынса идаралыҡта начальник урынбаҫары булып эшләүсе улым Артур Иҙелбаев Мәскәүгә командировкаға киткәйне. Миңә киленем илап шылтырата: “Фатирыбыҙға 5-6 әзмәүерҙәй ир инергә маташа, ишекте тибәләр, емерәләр, - ти. - Заложник итеп алырҙармы, үлтерергә итәләрме икән?” - Хәҙер киләм, участковый саҡыр!\n- Саҡырҙым. Былары уны подъезға индермәгән.\n“Милицияны ла һанға һуҡмаған ул ниндәй бандиттар икән?” тип аптыраным. Такси тотоп, йәнем сығырҙай булып, көскә барып еттем. Йорт алдында әллә нисә иномарка. Улар янында ҡәҙимге кейемдә таҙа кәүҙәле 5-6 ир-ат сыуала. Улар мине танымай, мин - уларҙы. Тиҙ генә өйгә инеп киттем. Ишек емерек, теге “бандиттар” өйҙөң аҫтын-өҫкә килтереп, тентеү үткәрә. Киленем тора араларында ап-аҡ булып, һыны ҡатып.\n- Мин йорт хужаһының әсәһе, нимә булды? Ниңә ҡурҡытаһығыҙ өйҙә яңғыҙ ҡалған ҡатынды? - тим.\n- Если будешь возникать, мы тебя быстро выпроводим! - тип екерә береһе. - Мы делаем обыск, у нас есть разрешение, - тип миңә ҡағыҙ һона.\nТентеү өсөн рөхсәт ҡағыҙын быға тиклем күргәнем дә, уның дөрөҫлөгөн тикшерер хәлем дә юҡ. Киленемдең йәшле күҙҙәрен, инәлеүле ҡарашын күреп, ҡағыҙҙарын кире һонам.\n- Ниңә һеҙ хужа өйҙә юҡта киләһегеҙ? Ундай хоҡуғығыҙ бармы ни?\n- Бар. Беҙгә хужабикәнең булыуы ла етә.\n- Уның эштә түгел икәнен ҡайҙан белдегеҙ?\nИҙәндә, өҫтәлдә, карауаттарҙа балалар уйынсыҡтары, китап-дәфтәрҙәр, фотолар, мендәр-юрғандар, кейем-һалымдар тулып ята... “Балалар ғына ҡайтып инмәһә ярар ине” тип теләйем, ҡурҡып иҫтәре китер.\n- Нимә эҙләйһегеҙ һуң һеҙ?\n- Нимә кәрәк, шуны эҙләйбеҙ, флешка, мәҫәлән.\n- Таптығыҙмы һуң?\nБына улар балалар бүлмәһенән бер тартма күтәреп сығып китте. ХI класта уҡыған ейәнемдең аудио-видеотаҫмалары ла бар ине унда. Мин килгәнсе үк компьютерҙан ниҙер тартып сығарғандар. Мәкерле көлөп, шуны ла һалдылар тартмаларына. - Нимә ул?\n- Порно таптыҡ.\n“11, 17 йәшлек балалар менән бергә атай-әсәй ҙә ҡулланған берҙән-бер компьютерҙа бындай нәмәләрҙең булыуы мөмкинме?” тигән шик тағы ла һорау бирергә мәжбүр итә. Һорауым бер ҡатлы:\n- Үҙегеҙ һалманығыҙмы икән?\n- Һалыр булһаҡ, наркотиктар ташлар инек...\n- Наркотиктар - бында слишком банально, - тигән булам сараһыҙлыҡтан асырғанып. Намыҫ, хаҡлыҡ хаҡында фекер йөрөтөү был осраҡта урынһыҙ. Закон-маҙар, шәхси хоҡуҡ мәсьәләләренә төкөрөп тә бирмәй улар. Шулай булмаһа, этлекле эштәрен атҡарыу өсөн үҙ пүнәтәйҙәре менән киләме лә закон буйынса тейешле адвокат ярҙамынан мәхрүм итәме ни кешене ысынлап та дөрөҫлөк табырға теләгән хоҡуҡ хеҙмәткәрҙәре.\nӘ инде өйҙә яңғыҙ ҡалған йәш ҡатындан ишек астырыу өсөн боевиктар батальонын юҡ итергә йыйынған һымаҡ 12–15 әзмәүерҙең “штурмлауы” бик тә кәрәк инеме икән ни? Башҡа эштәре юҡмы икән ни уларҙың?! Бер аҙҙан аяғыбыҙҙа көскә баҫып тороуыбыҙға ҡарамай, беҙҙе машиналарына ултыртып, аэропортҡа алып киттеләр, йәнәһе лә Артурҙың Мәскәүгә киткәндә ҡалдырып торған машинаһын астырып, тентеүҙе дөрөҫ үткәреүҙәрен ҡарап тороу өсөн. Үҙен тәфтишсе тип таныштырған, өйҙә саҡта мине ҡыуып сығарыу менән янаған егет менән тағы ла һөйләшеп киттем.\n- Әсәйең дә барҙыр бит, улым, - тим, - ул да ҡайғыралыр инде һинең өсөн, эшегеҙ бигерәк тә тынғыһыҙ бит?\n- Әсәйем бар, - ти ул көрһөнөп. - Нишләйһең, приказ үтәйем бит мин - эшем шундай. Ә һеҙгә ихлас күңелдән кәңәш итәм: улығыҙ ҡәҙерле булһа, ышандырығыҙ, башҡаса сәйәсәт менән шөғөлләнмәһен!\n- Һуң уның да, хөкүмәт чиновнигы булараҡ, эше тап сәйәсәт менән бәйләнгән дә баһа...\nТәфтишсе башҡаса өндәшмәне.\n...Беҙҙә генә булғандыр бындай хәл. Яңылышлыҡ менәндер, оҙаҡламай асыҡланыр ҙа ғәфү үтенерҙәр, тип өмөтләнәм. Юҡ икән шул, ошондай уҡ баҫып инеп тентеүҙәр, әйберҙәрҙе алып сығып китеүҙәр башҡа урындарҙа ла үткәрелгән булып сыҡты. Аҙаҡ асыҡланыуынса был “бөйөк” эштәрҙең башында йыл ярым элек Башҡортостанға эшкә килгән ФСБ генерал-майоры Виктор Палагин һәм ул етәкләгән хеҙмәткәрҙәр тора икән. Ил именлегенә янаған ниндәй енәйәт эштәре башҡарған һуң үрҙә һанап кителгән ойошмалар һәм шәхестәр?! Аңлап тораһығыҙҙыр: элек революция еңһен өсөн Ленин өйрәткәнсә иң тәүҙә вокзал, почта, телеграф ҡулға төшөрөлөргә тейеш булһа, хәҙер халыҡтың рухын һындырыу өсөн Башҡортостандың мәҙәниәт, матбуғат, мәғариф тармаҡтарынан енәйәт эҙләгән булып, уларҙың абруйын төшөрөү, хеҙмәткәрҙәрен ҡурҡытыу, Салауат Юлаев, Зәки Вәлиди кеүек арҙаҡлы шәхестәребеҙҙең исемен бысратып, уларға ҡарата нәфрәт уятыу бөгөн халҡым, илем тип янып йәшәгән иң әүҙем ир-уҙамандарыбыҙҙан үс алыу маҡсатына уларҙы мир алдында рисуай итеп, юҡҡа сығарыу - был мәкерле эштәрҙең маҡсаты. Күреп, ишетеп торабыҙ: һуңғы осорҙа республикабыҙҙың милли ойошмалары һәм уларҙың вәкилдәре, ниндәй генә изгелекле эштәр башҡармаһын, тупаҫ рәүештә баҫым яһауҙарға һәм эҙәрлекләүҙәргә дусар ителә. Башҡорт йәштәре йыйынында ҡатнашыусы йәки Рәсәй берҙәмлеге, Башҡортостан сәйәсәтен яҡлап санкцияланған митингыларҙа ҡатнашыусы йәштәр уҡыуҙан, эштән ҡыуылыу һәм башҡа ҡурҡытылыуҙарға дусар ителә. Һәм былар бөтәһе лә бер маҡсатлы: Президентыбыҙ һәм Хөкүмәтебеҙ етәкселәре өҫтөнә сүп өйөү, ялған бәләләр яғыу, уларҙы юлдан алып ташлауға йүнәлтелгән.\nИң тотороҡло, һөҙөмтәле эшләп килгән йәмәғәт ойошмаларынан Башҡорт йәштәре иттифағы айырым урын алып тора. Был ойошма 20 йыллап элек беҙҙең өйҙә барлыҡҡа килде. Уны ойоштороусыларҙың береһе минең улым Артур Иҙелбаев һәм уның дуҫы Данир Ғәйнуллин булараҡ, идара ултырыштары ла беҙҙә уҙғарылды. Уларҙың уй-пландарын ишетеп-күреп йөрөгәс: “Аллаға шөкөр, Башҡортостанда ниндәй илһөйәр, ҡыйыу егеттәр үҫеп килә”, - тип берсә шатланһам, алдарында ниндәй кәртәләр торасағын уйлап, хәүефләнә лә инем. Башҡорт йәштәре йыйыны, халыҡ-ара “Урал моңо” фестивале, “Һылыуҡай” конкурсы, “Йәшлек-шоу”, “Наза” спорт ярыштары һәм башҡа йәштәрҙе бергә туплаусы сараларҙың инициаторҙары ла, ойоштороусылары ла, продюсерҙары ла, хатта бағыусылары ла улар үҙҙәре булды. Республика йәштәрен баҙар иҡтисады шарттарында үҙҙәренә юл ярырға, төрлө уҡыу йорттарына инеп, уҡып сығырға, һәр саҡ әҙәпкә, ғәҙеллеккә саҡырыусы мосолман диненә ылығырға әйҙәнеләр, үҙ ереңдә хужа булып йәшәү психологияһын алға һөрҙөләр, төрки йәштәренең халыҡ-ара фестивалдәрендә лә башҡорт йәштәре әүҙем ҡатнашты. Ә күпме милли музыкаль ансамблдәргә, йырсыларға сәнғәт донъяһына юл асырға ярҙам итте улар! Эйе, Башҡорт йәштәре иттифағы хаҡында бара ине һүҙем. 20 йыл эсендә ысын-ысындан шаҡтай тәжрибә туплаған, Рәсәйҙә генә түгел, унан ситтә лә, бигерәк тә төрки донъяһында бары тик ыңғай яҡтан киң билдәлелек яулаған көслө, абруйлы йәмәғәт ойошмаһына әүерелде ул. Әлбиттә, үкенестәр ҙә, араларында хыянатсылар ҙа булды. Был йылдар эсендә иттифаҡты үҙ мәнфәғәттәрендә файҙаланырға тырышыусыларҙан да ҡотола барҙы ул.\nБашҡорт йәштәре иттифағын ойоштороусылар һәм хәҙер инде уның ветерандарына әүерелгән Артур Иҙелбаев менән Данир Ғәйнуллин - әле лә ойошманың иң төп кәңәшселәре һәм ярҙамсылары. Иттифаҡтың әүҙем эшләүе йәштәребеҙҙең, тимәк, Башҡортостаныбыҙҙың киләсәгенә, Рәсәйҙең берҙәмлегенә ыңғай йоғонто яһай. Быны нисек ғәфү итһен инде ҡара көстәр?\nБына шундай хәлдәр. Беҙгә ситтән килтерелеп үрләтелгән көс структуралары етәкселәре тарафынан Башҡортостанда сәйәси репрессия бара, тип уйлайым мин. Тағы ла ниҙәр күрербеҙ? Йәшерәк саҡта яҙылып, хәҙер инде онотолоп бөткән шиғыр юлдарым яңынан иҫкә төштө.\nВаҡлыҡтарҙы “ваҡ” тип ваҡланмайбыҙ,\nТырышабыҙ хатта күрмәҫкә.\nҺәр нәмәгә үҙ баһаһы тейеш,\nВаҡлыҡтарға кәрәк түҙмәҫкә.\nЯбай микроб, әгәр юл ҡуйылһа,\nҠот осҡос шеш булып осонор,\nАтом - ваҡтың вағы, ғәмһеҙ булһаң,\nБар донъяны күккә осорор.\nВаҡлыҡтарға кәрәк түҙмәҫкә!\nЫсынлап та, бәлки, Конституциябыҙ гаранты булған, 20 йыл буйы Башҡортостандың үҫеше, уның лайыҡлы йәшәйеше өсөн ғүмерен арнаған Президентыбыҙҙы, Хөкүмәтебеҙ етәкселәрен, тарихи шәхестәребеҙҙе бөгөнгө аҫыл ир-егеттәребеҙҙе бысраҡ матбуғат һәм “Уфагубъ” кеүек милләтсе шовинистик сайттар аша көнө-төнө мыҫҡыллауҙар, яла яғыуҙар менән дөмбәҫләүҙәренә битараф булып, күнеп, уларҙы үҙебеҙсә “ваҡ-төйәккә” иҫәпләп йәшәү һөҙөмтәһелер әлеге хәлдәр. Бәлки, ғәҙеллекте яҡлап, характер күрһәтеп, үҙ һүҙебеҙҙе әйтергә лә ваҡыттыр. Ут менән уйнамағыҙ, беҙҙән дошман яһамағыҙ, әфәнделәр! Ҡатыраҡ та өндәшергә мөмкин, яндарына барып, экстремизм юҡ ерҙә, уны эҙләп тапмағас, үҙҙәре ойоштороп йөрөүселәрҙең күҙҙәренә тура ҡарап. Мин юҡҡа ғына һүҙ башына “Аҡ йорт”то штрумлау хаҡында иҫкә төшөрмәнем. Алдан күпме ҡурҡытһалар ҙа, ундай хәл булырына бер кем дә ышанмағайны.\nФатирҙарыбыҙҙы, эш урындарыбыҙҙы штурмлап, баҫып инә башланылар бит инде. Республикабыҙҙа иғлан ителгән Республика йылында, йәй көнө үтәсәк Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы алдынан, бынан һуң да “ләм-мим” булһаҡ, артабан нимә көтөргә ҡала һуң?!\n16.02.2010 < Назад


Өфөлә Ғабдулла Туҡайҙың хәтер кисәһе үтте // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә Ғабдулла Туҡайҙың хәтер кисәһе үтте\n11:23, 5 апреля 2013 Мәҙәниәт\nӨфөнөң «Ихлас» мәсетендә көн элгәре бөйөк татар шағиры Ғабдулла Туҡайҙың хәтер кисәһе үтте. Сараны ойоштороусылар булып БР «Сәхипъямал» татар ҡатын-ҡыҙҙары йәмәғәт ойошмаһы һәм «Ихлас» мәсете сығыш яһаны.\nСарала 300-гә яҡын кеше ҡатнашты, улар араһында БР татарҙарының төбәк мәҙәни-милли автономияһы рәйесе, БР Дәүләт Йыйылышы депутаты Римма Үтәшева, БР Ҡатын-ҡыҙҙар союзы рәйесе, республиканың Йәмәғәт палатаһы ағзаһы Рәшиҙә Солтанова, медицина фәндәре докторы академик Риза Мағазов, БР Халыҡтар дуҫлығы йорто хеҙмәткәрҙәре, киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре булды.\nКисәне асып, «Ихлас» мәсетенең имам-хатибы Мөхәммәт Ғәлләмов Ғабдулла Туҡай иҫтәлегенә изге Ҡөрьәндән аят уҡыны. Бынан һуң «Туҡай менән осрашыуҙар» спектакле күрһәтелде. Туймазы дәүләт татар театры артистарының оҫта уйнауы арҡаһында сәхнәлә Туҡайҙың, бөйөк шағир һәм ябай кеше булараҡ, тулы художестволы-эстетик донъяһы сағылдырылды. Спектакль сценарийы авторы – БР атҡаҙанған артисткаһы Рима Ключарева, режиссеры – БР һәм ТР атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Байрас Исмәғилев.\nКисәнең икенсе өлөшөндә Ғабдулла Туҡайҙың шиғырҙары яңғыраны. Уларҙы РФ атҡаҙанған артисы һәм БР халыҡ артисы Олег Ханов уҡыны. Сарала ҡатнашыусылар алдында Риф Мифтахов, Марсель Сәлимов, Дилә Булгакова, Фәниә Ғәбиҙуллина, Лилиә Сәғиҙуллина, Хәлисә Мөҙәрисова һәм башҡа шағирҙар сығыш яһаны. Туҡайға бағышланған шиғырҙарын шулай уҡ йәш шағирҙар, БДУ һәм БДПУ студенттары уҡып ишеттерҙе.\nТеги: хәтер,ғабдулла туҡай


Баш ҡалала танылған бейеүсе Рим Әбделмәновты юбилейы менән ҡотланылар // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала танылған бейеүсе Рим Әбделмәновты юбилейы менән ҡотланылар\n18:24, 8 сентября 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 8 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөлә Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең балет уҡытыусыһы Рим Әбделмәновты ҡотланылар. Кисә танылған бейеүсе, сәхнә ветераны, Рәсәйҙең атҡаҙанған артисы, БАССР-ҙың халыҡ артисы 60 йәшен билдәләне.\nРеспубликаның Мәҙәниәт министрлығы, Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты хеҙмәткәрҙәре һәм үҙенең коллективы юбилярға йылы ҡотлау һүҙҙәрен еткерҙе.\n«Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбленең солисы булараҡ, һеҙ коллективтың кимәлен һәм статусын даими күтәреүгә бөтә ғүмерегеҙҙе арнағанһығыҙ. Бейеү аша халҡыбыҙҙың данлы тарихын, рухи байлығын сағылдырҙығыҙ, донъяның төрлө илдәрендә йәшәүселәрҙе башҡорт сәнғәте менән таныштырҙығыҙ. Сәхнәлә тыуҙырған һәр образығыҙ ҡабатланмаҫ булыуы һәм бөйөклөгө менән айырыла», — тиелә ҡотлау хатында.\nБелешмә. Рим Сәлимйән улы Әбделмәнов 1956 йылдың 7 сентябрендә Ғафури районының Ҙур Ибраһим ауылында тыуған. 1996 йылда Рәсәйҙең Театр сәнғәте академияһын тамамлаған. 1973 йылдан — Ф.Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1989 йылдан уҡытыусы-репетитор булып эшләй. Көнсығыш иҡтисад, гуманитар фәндәр, идара итеү һәм хоҡуҡ институты доценты, Башҡорт дәүләт педагогия университеты профессоры.\nРим Әбделмәнов «Азамат», «Гөлнәзирә», «Еҙ үксә», «Салауат», «Төньяҡ амурҙары», «Һунарсы» бейеүҙәрендә яңғыҙ партиялар башҡарыусы булараҡ танылған.\nТеги: юбилей,ғәскәров ансамбле


«Байыҡ» йәнә республика халҡын бейетте\nРеспубликаның төп телеканалында эфирға сыҡҡан сираттағы бәйгегә йомғаҡ яһалды. Тамашасы меңгә яҡын бейеүсене алҡышланы. Гала-концертта тиҫтәләп ҡатнашыусы төрлө номинация буйынса бүләкләнде.\n«Байыҡ»тың финал концертына күгәрсендәр «Хәйбулла байығы» бейеүен алып килгән. «Ынйылар» халыҡ фольклор төркөмө мәртәбәле бәйгелә тәүге йыл ҡатнаша. "Һайлап алыу турҙарында уңышлы сығыш яһау - күңелгә дәрт, киләсәккә ышаныс өҫтәне,"- ти бейеүселәр. Йолаларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе ихтирам иткән коллектив зәңгәр экран аша халыҡ һөйөүен яулап өлгөргән дә инде.\nГала-концертҡа һайлап алынған сираттағы бейеү ҙә тамашасы күңеленә үтеп ингәндер. «Хан ҡыҙы»н зифа буйлы, һомғол, нәзәкәтле ҡыҙ башҡырҙы. Бейеүҙе Нәркәс Юлдашеваға әсәһе өйрәткән. Милли ҡоралдар моңона ул оҫта баҫты, хәрәкәттәр талғынлығы менән арбаны.\n«Байыҡ» конкурсы һигеҙенсе йыл рәттән уҙғарыла. Быйыл биш йөҙҙән ашыу ғариза бирелгән. Шуныһы ҡыуаныслы, конкурста ҡатнашырға теләк белдереүселәр араһында, күрше төбәк вәкилдәре лә бар. Татарстандан, Һамар, Силәбе, Пермь өлкәләрен финалға сығыусылар бар.\n«Байыҡ» телевизион конкурсын 2020 йылда Башҡортостанда үтәсәк «Бөтә донъя фольклориада»һына әҙерлек тип әйтһәк тә була.\nМәртәбәле бәйгелә ҡатнашыр өсөн төпкөл ауылдарҙа ла ижади төркөмдәр булдырыла, йыл һайын яңы исемдәр асыла, яңы проекттар үҙ эшен башлай. Был йәһәттән республика сәнғәте йыл да байый һәм яңыра.


Өфөлә рәссам Ян Крыжевскийҙың шәхси күргәҙмәһе асыла // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә рәссам Ян Крыжевскийҙың шәхси күргәҙмәһе асыла\n11:41, 22 января 2015 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\n29 ғинуарҙа Өфөлә, Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында Ян Крыжевскийҙың «Өфө — Нью-Йорк — Өфө» тип аталған шәхси күргәҙмәһе асыла. Был уның 40 йылдан ашыу ижади эшмәкәрлеге осоронда Тыуған илендәге тәүге шәхси күргәҙмәһе.\nТрансреализм алымына нигеҙ һалыусыларҙың береһе булған рәссам үткән быуаттың 90-сы йылдарында Америка Ҡушма Штаттарына күсеп китә. 2014 йылдың аҙағында республика башлығы Рөстәм Хәмитовтың ярҙамы менән АҠШ-тан кире ҡайта.\nЭкспозицияла 50-гә яҡын эш — М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейы йыйылмаһынан әҫәрҙәр, Вологда художество музейынан 18 рәсем, авторҙың һуңғы йылдарҙа төшөргән эштәре урын аласаҡ. Өфөләр рәссамдың тыуған ҡалаһына ҡайтҡас яҙған картиналарын да күрәсәк.\nРеспублика Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, М.В.Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында реконструкциянан һуң музейҙың тарихи бинаһы асылды. Ул Лаптев тигән сауҙагәрҙең йортонда урынлашҡан. Унда даими һәм ваҡытлы күргәҙмәләр эшләй. Даими экспозицияға боронғо рус сәнғәте әйберҙәре — иконалар, һауыттар һәм башҡа предметтар ҡуйылған.\nШулай уҡ XVIII — XX быуат башындағы рус сәнғәте күргәҙмәһен дә ҡарарға мөмкин. Унда Левицкий, Верещагин, Толстой, Айвазовский, Щедрин, Харламов һәм башҡа билдәле рәссамдарҙың әҫәрҙәре урын алған. Бынан тыш, Михаил Нестеровтың киңәйтелгән экспозицияһы, Давид Бурлюктың ижады, шулай уҡ элек күргәҙмәгә ҡуйылмаған әҫәрҙәр тәҡдим ителгән.\nТеги: күргәҙмә,ян крыжевский