«Өйөбөҙҙөң ҡояшы һин, әсәй!»\nЙылдан-йыл Бөйөк Ватан һуғышының тере шаһиттары сафы һирәгәйә, ә бала саҡтары ошо фажиғәле йылдарға тура килгәндәр олоғая. Һүҙем бөгөн шул осор балаһы, хәҙер инде бәхетле әсәй, һөйөклө өләсәй булған, ауылдың хөрмәтле кешеләренең береһе, ағинәй Баймөхәмәтова Сәйҙә Мөхәмәтшәрип ҡыҙы хаҡында.\nСәйҙә апай 1940 йылда Баймаҡ районы Күсей ауылында тыуған. «Һөйләүҙәренсә, һуғыштан алда беҙ урта хәлле генә йәшәгәнбеҙ. Ике һыйыр, быҙауҙар, бейәләр һәм «Ерәнсәй» исемле екке айғырыбыҙ, дебет өсөн тотҡан 10 баш кәзәбеҙ булған. Fаиләбеҙҙә алты бала үҫә. Атайым һуғыш башланғас та фронтҡа китә. Иң өлкән ағайыма 11 йәш, иң кесеһе булған миңә 8 ай була. Һуғышҡа китер булғас, атайым әсәйемә: «Һыйырҙың береһен, бейәләрҙе колхозға бир. Имен-һау ҡайтһам, мал табылыр»,—тип әйтә. Ул айырылмаҫ дуҫы булған Ерәнсәйе менән хушлашҡанда, малҡайҙың күҙенән мөлдөрәп йәш ағыуын күреп, уны ла ҡуша алып китергә ҡарар итә. Шулай итеп, атайыбыҙ һуғышҡа китә. Әсәйебеҙ ирҙәр урынына эшкә «егелә». Ауылдағы өйөбөҙҙө бикләп, 3 километр алыҫлыҡта ятҡан ферма янына күстек. Бында әсәй һыйыр ҙа һауҙы, мал да көттө, иген дә сәсте, ҡарауылда ла торҙо. 11 йәшлек Рәшит ағайым күрше Хәлил ауылындағы һөт заводына үгеҙ егеп һөт ташый. Бәләкәй генә кәүҙәле булһа ла бик сос була ул. Аяғына ауыр фляганы төшөрөп имгәнә. Үгеҙе лә ҡарышып атламай аптырата. Шундай мәлдәрҙә әсәйем ҡаршы барып, алдан төшөп үгеҙҙе етәкләп алып ҡайта ине.\nФермаға яҡын урынлашҡан бер өйҙә өс ғаилә торҙоҡ. Өйҙәге берҙән-бер йыһаз—ул урындыҡ. Усаҡ өҫтөндә ҙур ҡаҙан бар. Бөтәбеҙ 13 бала. Өлкәнерәктәр колхоздың һарыҡ-быҙауҙарын көтөшә. Мине апайым ҡараны. Ҡар иреп бөтөр-бөтмәҫтән баҫыуға башаҡҡа йөрөнөк. Күберәк тапһаҡ, әсәйҙәр ҡурмас ҡура, йә өйрә бешерә. Башаҡ ашап ағыуланып үлеүселәр ҙә булды. Ҡыҙылса ауырыуы ла күптәрҙең ғүмерен өҙҙө, минең дә ике ағайым шунан мәрхүм булды. Әле лә хәтерләйем: арабыҙҙа 12 йәшлек ике ағай бар ине, аяҡтары нәҙек кенә, ә эстәре ҙур булып атлай алмай ултырҙылар.\nӘсәйҙәр таң менән эшкә китер алдынан ҡаҙан төбөнә ыумас бешерә һала. Беҙ көнө буйы шуны ҡалаҡлап бүлешеп ашайбыҙ. Малдарҙы колхозға биргәс, иртәле-кисле бер литр һөт бирә инеләр. Миңә 4 йәш тулғас, һөт ташыу эшен йөкмәттеләр. Йәнәһе лә, мин араларында иң шәп йүгергәне. 100 метр самаһы алыҫлыҡта ятҡан һыйыр аҙбарына яланаяҡ йүгереп барып етәм дә өшөгән аяҡтарымды күлдәк итәгенә урап йылытып алам. Улар үҙ өлөшөмдө эсерәләр ҙә, бер литр һөт биреп кире йүгертәләр. Бер көн әсәйҙәр алабутаны бер стакан онға бутап, һөт ҡу-шып, икмәк бешереп ашаттылар. Үҙҙәре эшкә китте. Шул саҡ өйҙәге балалар тилерешеп йүгерешә башланы. Ни эшләгәндәрен белмәйҙәр, тәҙрәләрҙе ярып бөттөләр. Мин әсәйҙәргә барып әйттем. Улар йәһәтләп ҡайтып, көсләп һөт эсереп ҡоҫтороп алдылар. Тилебәрән орлоғо ла ҡушылған булғандыр, тигән һығымта яһанылар.\nҠатын-ҡыҙҙар көндөҙ эшләһә, төнөн фронтҡа ойоҡ-бейәләй бәйләне. Атайымдан өс хат килде. Уның береһендә: «Калининград шундай матур ҡала ине. Көлгә әйләнеп ятып ҡалды. Яндырылған икмәк заводына инеп, ашарға икмәк көлөн һалып алдыҡ. Артыбыҙҙан кухня тиҙ генә килеп етмәҫ ул. Танкыға ҡаршы барабыҙ. Еңербеҙ, Алла бирһә»,—тип яҙылған. 1943 йылда ҡәҙерлебеҙҙән ҡара ҡағыҙ килде. Әсәйем бөгөлмәне. Еңеү һәм балалары хаҡына тешен ҡыҫып түҙгәндер инде. Яҡты киләсәкте яҡынайтыуға беҙ, бәләкәс балалар, үҙебеҙсә өлөш индерҙек,—тип хәтергә ала ауыр һуғыш йылдарын Сәйҙә апай.\nУлар 1947 йылда ауылдағы өйөнә күсенеп ҡайта. Һуғыштан һуң да еңел булмай шул тормоштары. Әсәләре, ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, балаларына 7 класс белеме булһа ла бирергә тырыша. Сәйҙә апай ҙа 7 йыл уҡый, эш айырмай эшләй. 18 йәшендә өс йыл хәрби диңгеҙ флотында хеҙмәт итеп ҡайтҡан ошо уҡ ауыл егете Баймөхәмәтов Fәлим Fәзизйән улына кейәүгә сыға. Өс ҡыҙға, ике улға ғүмер бирәләр. Тик, үкенескә күрә, Fәлим ағай бик иртә вафат була. Сәйҙә апай биш балаһын яңғыҙы аяҡҡа баҫтыра, яҡшы тәрбиә бирә, уҡыта, һөнәр алырға ярҙам итә. Өлкән ҡыҙы Зөлфирә Кәримованы сибайҙар бик яҡшы белә. Ул юғары категориялы табип-гинеколог, һаулыҡ һаҡлау алдынғыһы, медицина колледжында уҡыта һәм «Контакт» клиникаһында эшләй. Икенсе ҡыҙы Гөлсибәр Абдуллина юғары белемле башланғыс кластар уҡытыусыһы. Төркмән ауылы мәктәбендә эшләй. Кесе ҡыҙы Зифа Исмәғилева махсус белем алған, Сибай стоматология поликлиникаһында шәфҡәт туташы булып эшләй. Улы Хөрмәт ғаиләһе менән ауылда йәшәй. Ә кесе улы Альберт фани донъянан иртә китеп барҙы. Әле Сәйҙә апай мәрхүм улының ғаиләһендә йәшәй. Килене Зөһрә—ауылдың фельдшеры. Уның өс улы бар. Уларға терәк-таяныс булып, ҡәҙер-хөрмәт күреп йәшәй ауылдың ағинәйе.\nСәйҙә Мөхәмәтшәрип ҡыҙы оҙаҡ йылдар мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләп хаҡлы ялға сыҡты. Әле, оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, тик кенә ултырмай ул. Бәйләй ҙә, сәскәләр ҙә үҫтерә, дини китаптар уҡый, биш намаҙын ҡалдырмай.\nБала сағынан һуғыш михнәттәрен үҙ иңендә татыған, 30 ғына йәшендә тол ҡалған, 5 балаһын аҡыллы, тәрбиәле, эшһөйәр, илебеҙ өсөн кәрәкле белгес итеп үҫтергән Сәйҙә Мөхәмәтшәрип ҡыҙының тормошо күптәргә үрнәк итеп ҡуйырлыҡ. «Беҙҙең бөтәбеҙгә лә йөрәк йылыһын тигеҙ өләшеп, үҙенә тартып торған ҡәҙерле кешебеҙҙе өйөбөҙҙөң ҡояшына тиңләйбеҙ»,—ти уның хаҡында балалары. Сәйҙә апай 9 ейән-ейәнсәренә, 6 бүлә-бүләсәренә һөйөклө өләсәй, кейәү-килендәренә хөрмәтле ҡәйнә. Күп ауырлыҡтар күргән ханымдың бөгөн бәхетле ҡартлыҡ кисереүе оло шатлыҡ. Хоҙай һаулыҡтан айырмаһын тип теләйем.\nҺүрәттә:Сәйҙә апай Баймөхәмәтова.


Һыйыр һауыусы роботтар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 февраля 2020 — 17:43 ГТРК «Башкортостан»\n30 йылға алдан хәстәрләп. Әбйәлил районында роботтар һыйыр һауа. Малға аҙыҡ һалыу, тиҙәктән таҙартыу эше лә робот иңендә. Ҡурала таналар бәйһеҙ аҫырала, һәүкәштәр теләгәндә ашай, эсә, ял итә. Һауыу урынына ла теләгән ваҡытта инә, унда инде үҙенең рационы буйынса ашарға бирелә һәм һөт һауып алына, бында робот хатта һөттөң составы тураһында мәғлүмәт бирә. Быға тиклем үҫемселек менән шөғөлләнгән «Красная Башкирия» хужалығы 5 йыл элек малсылыҡҡа иғтибарын йүнәлткән. Алдынғы кооперативтың хәҙер 3 фермаһы бар. Әммә, һуңғыһы иң замансаһы, бындай аҙбар Башҡортостанда юҡ. Донъяла Дания һыйырҙары иң яҡшылары тип иҫәпләнә. Шуға күрә, хужалыҡ уҙған йылда яңы комплекс өсөн сит илдән голштин тоҡомло таналар һатып алған. Улар яңыраҡ быҙаулай башлаған. Әлегә һыйырҙарҙы 6 робот һауа, әммә, был һан 12-гә еткереләсәк. Аҙбарҙа башҡа төр роботтар ҙа эшләй.\nРоботтар хеҙмәт етештереүсәнлеген арттырырға ярҙам итәсәк. Әлегә тәүлегенә 12 тонна һөт һауылһа, был һан 40 тоннаға еткереләсәк. Малсылыҡ комплексы иң сифатлы ризыҡ та бирәсәк. Предприятие һөт заводтарына ике партия продукция оҙатҡан һәм унда юғары сортлы икәнен раҫлағандар. Тимәк, бындай һөттән кескәйҙәр өсөн махсус аҙыҡ етештерергә лә мөмкин. Сит ил алымдарын йыш өйрәнгән хужалыҡ етәкселеге ыңғай тәжрибәне үҙендә ҡулланырға ҡарар иткән. Һамар фермаһы биләмәһендә ҙур ике база ҡалҡып сыҡҡан, бында башҡаларынан айырмалы һәүкәштәр тәүлегенә 3-5 тапҡыр һауыла. Предприятиела тик юғары белемле йәштәр эшләй. Киләсәктә роботтар аҙбарында 6 кеше генә ҡаласаҡ. Сөнки, башҡа белгестәргә ихтыяж юҡ. Был иһә хеҙмәт хаҡын 80 мең һумға еткерергә мөмкинлек бирә. Малсылыҡ комплексы тулы ҡеүәттә эшләй башлаһа инвестиция күләме 400 миллион һумдан ашып китәсәк. Был сумманы кооператив 5-7 йыл эсендә кире ҡайтарырға иҫәп тота.


Өфө транспорт прокуратураһы Башҡортостан таможняһы менән\nб берлектә "Оружие" яуаплығы сикләнгән йәмғиәтенә һунар мыл тыҡтары ҡайтарылыуын тикшерә. 2000 йылдан алып 2003 йылға тиклем был йәмғиәт Франция һәм Германия фирмалары менән ко нтракт төҙөгән була.\nӘммә таможняға тапшырылған документтар буйынса, һунар мыл тыҡтарының хаҡтары бигерәк тә түбән булып сығыуы һағайта там ожня хеҙмәткәрҙәрен. Был, күрәһең, сиктәрҙе үткәндә һалымдар ҙы әҙерәк түләү өсөн эшләнгәндер.\nПредприятие арзан мылтыҡтарҙы һатып алыуҙы дауам итә. Һә м Башҡортостан таможняһы начальнигы ҡарары менән шәхси пре дприятиеның финанс -хужалыҡ эшмәкәрлеге тикшерелә. Хаҡтарҙың\nаңлы рәүештә түбәнәйтелеүе күренеп тора ине. Шуға ла предп риятиеға таможня һалымдары яңынан, пеняларҙы өҫтәп, ете милл ионлыҡ итеп һалына.\nаңлы рәүештә түбәнәйтелеүе күренеп тора ине. Шуға ла предп риятиеға таможня һалымдары яңынан, пеняларҙы өҫтәп, ете милл ионлыҡ итеп һалына. Өфө транспорт прокуратураһы РФ Енәйәт Кодексының 194 -се ста тьяһына ярашлы енәйҫт эше ҡуҙғата. Ә бына Германия һәм Франц ияла әлегә тикшереү эштәре тамамланмаған әле.


Зирәктәр ярышы уҙҙы\n8 Октябрь 2018, 19:01\nЯңауыл клубында Ололар көнө һәм Ишбулды Буранбаевҡа 60 йәш тулыу уңайынан шахмат турниры ойошторолдо. Ишбулды Бикмырҙа улы әүҙем шахматсы, күп шахмат ярыштарында ҡатнашып, еңеү яулаған кеше. Физик мөмкинлеге сикләнгән спортсылар араһында ул район данын яҡлап сығыш яһап, шашка һәм шахмат буйынса төбәк һәм республика ярыштарында күп тапҡырҙар призлы урындар яуланы.\nЯрышҡа район шахматсылары ғына түгел, күрше Ейәнсура районынан һәм Ырымбур өлкәһенең Нововороженск ҡасабаһынан да килделәр.\nСараны район хакимиәте башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Азамат Сәйфуллин\nһәм район хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм бәлиғ булмағандар бүлегенең баш белгесе Артур Әбдрәхимов асты. Ярыш секретары, “Иртөбәк” физкультура – һауыҡтырыу үҙәге тренеры Айнур Хәйеров уйын ҡағиҙәләре менән таныштырҙы.\n9 турҙан торған ярыш һиҙелмәй ҙә үтеп китте. Иң күп мәрәй йыйған Йәүҙәт Әбдрәшитов (Ырымбур өлкәһе) 1-се, Айнур Хәйеров 2-се (Түләбай ауылы), Шакир Хәсәнов (Ейәнсура районы) 3-сө урындарҙы яуланы.\nТурнир тамамланғас шахматсылар сараны ойоштороусыларға – район хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм бәлиғ булмағандар буйынса бүлек хеҙмәткәрҙәренә, Ишбулды Буранбаевҡа оло рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙеләр.\nСара аҙағында ИшбулдыБикмырҙа улы һәм уның туғандары ярышсыларҙы мул табын артына саҡырҙы.


Афиша ⇒ Ҡурай байрамы\n20.02.2016 / Большой зал\nАзат Айытҡолов, Ишморат Илбәков, Рушан Биктимеров, Азат Биксурин, Илшат Ишморатов, Илнур Хибатуллин, Илнур Хәйруллин\nПрофессиональ һәм йәш ҡурайсылар бер сәхнәлә\nЦена : 100 - 500 руб.\n20 февраль Х.Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында “Ҡурай байрамы” исемле ҙур тамаша уҙа. Был күркәм сарала билдәле ҡурайсыларҙан алып йәштәргә тиклем ҡатнаша.\nМоң байрамының маҡсаты — республикабыҙҙа ҡурайҙы пропагандалау һәм популярлаштырыу, башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарында уйнау традицияларын һаҡлау һәм артабан үҫтереү.\n- Беҙ был концертта баш ҡала тамашасыһына һәм ҡунаҡтарға ҡурайҙың бөгөнгө булмышын, уның үҫешен, барлыҡ мөмкинлектәрен күрһәтергә тырышасаҡбыҙ. Ул оркестрға ҡушылып яңғыраһынмы, эстрадаламы, рок музыкаһы менән берлектә булһынмы— барыһында ла үҙ яңғырашын таба,- ти филармонияның йәш режиссеры Илшат Ғәлимйәнов.\nҺәр быуын ҡурайсыларының үҙ тамашасыһы бар. Мәҫәлән, йәштәр эстрада аранжировкаһы аша халыҡ көйҙәрен аңларға өйрәнә. Шул иҫәптән унда уйнаусыларҙың да һаны арта. Ә өлкән быуынға халыҡ көйҙәре, ҡурай моңо танһыҡ. Шуға күрә классик музыканың бәҫе бер ваҡытта ла төшмәй. Ҡурайҙы бөгөн һәр быуын тамашасыһы яратып тыңлай.\nБыл юлы ла профессиональ һәм йәш ҡурайсыларҙың сығыштарын бер сәхнәлә күрә алабыҙ: Рәсәйҙең атҡаҙанған, Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Айытҡолов, Башҡортостандың халыҡ артисы Ишморат Илбәков, Башҡортостандың атҡаҙанған артистары Азат Биксурин, Илшат Ишморатов һәм Рушан Биктимеров, республика конкурстары лауреаттары Илнур Хәйруллин, Илнур Хибәтуллин һәм халҡыбыҙҙың ҡурай сәнғәтен үҫтереүгә үҙ өлөшөн индергән данлыҡлы бүтән оҫталар ҙа ҡатнаша.\nМоңло ҡурай байрамына рәхим итгеҙ, дуҫтар!\nЦена : 100 - 500 руб. /Заказ билетов: +7(347) 250 77 42


Советтары тураһында һөйләне, нисек мексика ҡыҙы менән осрашыу - мил панда\nСоветтары тураһында һөйләне, нисек мексика ҡыҙы менән осрашыу — мил панда\nКеше булараҡ, ул хәҙерге мексика ынтылған мөғжизәле сеньорита, һеҙҙе аптыратып булырға тейеш, тип, һеҙҙең хаҡта белергә тейеш, тип мексика ҡыҙы менән осрашты.\nҠағиҙә булараҡ, мин һәр ваҡыт әйткәндә, һеҙ беркасан ла осрашыуға вслепую тейеш, һәм был бөтәбеҙ өсөн ҡулланған ҡатын-ҡыҙ ниндәй булырға. Хәҙер, ҡатын-ҡыҙ килә, мексика, һеҙ белергә тейеш, кеше булам тип таныштырҙы ул. һәм ошо илдәрҙең мәҙәниәтен уникаль күркәм, үҙенә генә ил өсөн уникаль. Хәҙер, мексикандар әгәр ҙә һеҙ булһағыҙ, һеҙҙе таныштырыу кәрәкмәйҙер мексика мәҙәниәте өйрәнеү ни өсөн, белмәйбеҙ, тип һорағы килә. Мексика өсөн ҡатын-ҡыҙҙар советы осрашыуы, уҡыуын дауам итә бында, хәҙер, ярашлы рәүештә тыш, унда мексиканка һеҙ получает, һеҙ уны бик исполнитель табырға мөмкин, һәм һеҙ телисез, һеҙ лә аңларлыҡ ҡарата шатландыра, һеҙҙең өсөн уңайлы бик күп. Бының сәбәбе шунда, ир-ат һынындағы иң өҫтөнлөклө булып тора был йорт тирәһендә, ир-аттар ҡатын-ҡыҙҙың бөтәһе лә тиерлек шул уҡ ваҡытта ҡарарға өйрәтә. Шулай итеп, әгәр һеҙ башҡа мәҙәниәт, унда ҡатын-ҡыҙ ролен уйнай тигеҙ мөнәсәбәттә булырға, һеҙҙең өсөн ҙур сюрприз булды. Сөнки сәхнәлә таныштыҡ мексика-был әллә нисек бик ғәҙәттә, кеше тәүге аҙымдарын яһарға тейеш. Ҡағиҙә булараҡ, сәскә килтергән йола ҡатын-ҡыҙҙы, шоколад, йәки башҡа теләсә ҡайһы төр бүләк. Әгәр ул һәм һеҙ был отправная нөктәһе, ғәҙәттә, ярата, яҡшы, барыһы ла ҡыуа башлай. Әгәр һеҙ уның менән осрашыуҙан онлайн, тырышлығы өсөн, беренсенән, уның менән һөйләшә, уның өсөн үҙеңде күрһәтеү. Әгәр ҙә һеҙҙә йәки европаның иң АҠШ, мексика танышыу сайттарында теркәү һәм бер ҡатын-ҡыҙҙар инде һеҙ, һеҙ белергә тейеш, тип Мексика, ҡыбырлай дә танышыу сәхнә секск, франция, аҡш йәки һеҙ нисек табырға ине. Шулай итеп, әгәр һеҙ ҡатын-ҡыҙға секс н мексика ҡарашҡа ғына бара, сөнки һеҙ ниндәй ҡарарға-көлкө телесериал тыш, һин тағы бер тапҡыр уйлап тормай. Дуҫлыҡ һәм мөхәббәт төҙөлгән, беренсе, секс һуңыраҡ булды. Хәҙер, яңы кеүек яңғырай был, бәлки, һеҙ белдерә алам, әммә мин, бер ҡайҙа ла был идея оҡшай кеше ҡатын-ҡыҙ менән осрашыу, уның күргәне юҡ.\nҺеҙ эйә булырға тейеш асыҡ ум\nһүрәттә һеҙ, һеҙ унда теләгән йылда күп булыр ине. Һеҙ нисек уйламай, бөгөнгө көн мексика ҡыҙы тип, һеҙ аласаһы ғүмер итеү тәртибе, карьера яһау өсөн үҙ тормошо һәм аныҡ күҙаллап була. Исегездә тотоғоз, Мексика ғәҙәттә, кешеләр менән тәьмин ителергә тейеш. Әгәр һеҙ киске саҡырып, уның, түгел капризничать һәм джентльмен була. Мәҫәлән, өҫтәлдәргә, креслоларға ултырҙылар туранан-тура үҙе. Наклоняется алға түгел, ҡулдарҙы өҫтәл. Ашау хлебать яй бара һәм ауыҙ түгел. Һәм һеҙ һорағандарҙың булыуы бик яҡшы, һәм уны аҙағында вкладтар өсөн һөжүмгә күсә алалар. Мексика менән түгел, ҡатын-ҡыҙҙар иҫәбенә бүлеү планлаштырыла. Хәҙер, кешеләр өсөн был бик грубо, мексика кеүек көтә белеүенән ҡыҙҙың йәш онлайн бөгөнгө көндә ул, ҡыҙ, интернет уны күреү, уның менән осрашыу өсөн ул илдең оса. Был вазифаға ир-аттар өсөн, уны тәүҙә үҙ ере һәм үҙ илдәренә сығып ҡаршы ала, ә аҙаҡ, уға яуап өндәшергә мөмкин, тип йөрөтә. Бынан тыш, ул физик мөмкинлектәре тулыһынса йәки һин өйләнеү тураһында ҡарар ҡабул менән осрашыу тәүге осрашыу ярҙам итә. Шулай итеп, һеҙ үҙегеҙ алып бара һәм яҡшы күренә булыу тейеш. Был, уның аңлауынса, ни өсөн һеҙ тейеш, һайларға, уның ир-егеттәрҙең барыһы ла юғары ҡалыу. Ли күреп, уларға һоҡланып бөтә донъя ҡатын-ҡыҙҙар һәм мексика женихов бер ҡасан да етмәй. Хәҙер, күп әйберҙәре, улар һеҙ түгел, белергә тураһында һөйләне, шул тиклем ҡатын-ҡыҙҙар бөгөнгө көндә мексика, әммә бер тере, һеҙ уны белергә тейеш, тип йәшәгән ата-әсә үҙ балаһы менән был ҡатын-ҡыҙҙар үҙ тормошоноң ҙур өлөшөн, һәм оло тормош шулай. Ғәжәпләнеү түгел, шуға күрә, әгәр һеҙҙең ата-әсәһе уны йәштән менән йәшәүҙә таба. Әммә боларып тора ла, әгәр ул һөнәре йәки эш булһа, ул, моғайын, иң йәшенә күсәм.\nТеләһә нимә көтөргә була\nҺеҙ ҡасан танышыу сайтының береһендә мексика ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙ тоторға тейеш, үҙ вариантын асыҡ. Әлбиттә, унда ҡатын-ҡыҙҙар күп, әммә һеҙ беркасан ла белмәгән, интернет менән була. Күп кенә кешеләр шул заполнить, улар кем булһа ла. Һау-сәләмәт булыу өсөн, бер нисә ҡыҙ менән поболтать, фотоһын ебәреүҙәрен һорай һәм һеҙҙең менән ҡушылыуы һәм артабан да һеҙҙе уның менән таныштырырға һәм өҫтәмә, әлбиттә, ышаныс һуң урынлаштырыла. Кеше бер ваҡытта ла аҡса ебәрегеҙ, тип, һеҙгә, яңы ғына танышып сайтында танышырға була. Америкала барыһы ла мөһим, тип, япраҡтар араһында. Мексикала, һеҙҙе нисек күрергә был сериал тиерлек атыу булды. Ир-ат, нисек көтөлә, буласаҡ галантно, джентельменски, ул ҡатын-ҡыҙ өсөн үҙ ишектәрен асып, уларҙы үҙе һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн төрмәгә шәфҡәт исемен йөрөтә. Бынан тыш, тейеш түгел, тип, һеҙ, тип һорайбыҙ булған өсөн секс беренсе, икенсе һәм хатта өсөнсө осрашыу. Күп сәбәптәр бар, булһын өсөн, мексика ҡыҙы менән осрашты. Никах уларҙың береһе булып тора. Әгәр һеҙ уға өйләнергә ниәтләй, ә һуңынан уны күрһәтеү. Булһын уны күрәм, һин нисек был хәрәкәт. Мәҫәлән, ул кеше менән танышыу, улар менән ашай, ә дуҫтар. Латин Америка ғаилә өсөн бик мөһим. Кеше, ул, ысынлап та ла, өйләнергә теләйем. Эй. Мин в питер, мил панда нигеҙ һала. Донъяла минең хыял, мөхәббәт романтикаһы менән тулы. Мин төҙөгән кешеләргә ярҙам итергә тырыша һәм табырға, үҙ мәхәббәте ғәжәйеп мөнәсәбәт. Бында һеҙгә интернет сайтында танышырға мөмкин таныша һәм файҙалы ғәҙел баһалама советы табылған. Беҙ яҙылған булһа ла стесняйтесь әгәр сездә ниндәй ҙә булһа аңлатма\n← Етди танышырға, видео, ч\nМексика социаль - ч өсөн кушымталар өсөн Android мексикандар танышты дата - скачать APK →


Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Страница 342\nРухи тамыр ҡоромаҫ\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 17-11-2011, 07:07\nШуныһы һөйөнөслө: быйылғы сара тематик йәһәттән бай, сағыу булыуы менән айырылып торҙо. Күп сығыштарға 1812 йылғы Ватан һуғышына 200 йыл тулыуға арналған элементтар индерелгәйне. Милләтебеҙгә генә хас биҙәктәрҙе ҡулланып, фәлсәфәүи уйланыуҙарға ҡоролған сценарийҙар, үҙҙәре йәшәгән ерлектә тыуған, быға тиклем бер ҡайҙа ла ишетелмәгән йырҙар, өзләүҙәр, сеңләүҙәрҙең яңғырауы ҙур әһәмиәткә эйә.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1249 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 16-11-2011, 11:56\n“Юлдаш йыры” республика фестиваль-конкурсы тәүге тапҡыр һәләтен күрһәтергә йөрьәт итеүселәргә оло сәхнәгә күтәрелеү мөмкинлеге бирә. Быйылғы сара “Юлдаш” радиоһының эфир киңлектәренә сығыуына 10 йыл тулыу уңайынан ойошторола. Бәйге икенсе йыл ғына уҙғарылыуға ҡарамаҫтан, халыҡ араһында ҙур хуплау табып өлгөрҙө лә инде.\nФестиваль-конкурстың маҡсаты – Башҡортостанда ғына түгел, унан ситтә йәшәүсе башҡорт һәм татар башҡарыусылары араһынан таланттарҙы эҙләү, тамашасыларға күңелле байрам ойоштороу, йыр сәнғәтен артабан үҫтереү.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1554 тапҡыр // Тотош уҡырға\nҺәммәһе лә сихәтле\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 16-11-2011, 11:50\n— Ныу, шәп бейенеләр ҙә инде!\n— Ысын әртистәр тип торорһоң!\n— Әлдә килгәнмен әле!\nБаш ҡалабыҙҙың “Нефтсе” мәҙәниәт һарайында үткән “Красноусол” шифаханаһы концертынан тамашасылар ана шулай әҫәрләнеп, күңелдәре булып таралышты.\nТәбиғәттең йәннәт кеүек бер мөйөшөндә урынлашҡан был шифахананың шөһрәте хаҡында күп сурытыу кәрәкмәй ҙә. Һулап туймаҫлыҡ һауа, шифалы ләм, минераль һыуҙар сихри ҡөҙрәткә эйә. Тик әҙәм балаһының һаулығы кәйеф көрлөгөнә, күңел байлығына, йыр-моң гөлләмәһенә лә бәйле шул. Быны шифахана етәкселеге яҡшы аңлай. Нәҡ шул ниәттән мөғжизәле һыуҙар төйәгендә рухи, мәҙәни сәләмәтлеккә ҙур иғтибар бирелә. Электрик, шәфҡәт туташы, табип булып эшләүселәр, сәхнәгә сығыу менән, ҡойоп ҡуйған артисҡа әүерелә бында.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1450 тапҡыр // Тотош уҡырға\nМәңгелек моң эйәһе\nМәҙәниәт һәм әҙәбиәт // 16-11-2011, 11:47\nТөнгө күкте яҡтыртып, шытырлап усаҡ яна. Клубҡа тамаша ҡарарға килгән кешеләр бер аҙ аптырабыраҡ үтә: ғүмерҙә булмағанса мәҙәниәт усағы янында ҡаҙан аҫҡандарсы!\nХалыҡ йыйылып, концерт башланырға ваҡыт еткәс, сәхнәгә Фәриҙә Суфиянова сығып баҫты:\n— Ҡәҙерле ауылдаштар, — тине ул. — Бөгөн беҙ күренекле ҡурайсы Роберт Юлдашевтың концертын ҡарарға йыйылдыҡ. Ул байрам көнөндә тамаша бүләк итеп, беҙҙе ҡыуандырасаҡ. Бынан тыш, ҡорбан салып, былау менән һыйлаясаҡ. Хәҙер, рәхим итеп, барығыҙ ҙа фойеға сығығыҙ һәм изге ниәт менән әҙерләнгән һый-хөрмәттән ауыҙ итегеҙ.\nАртҡа 1 ... 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 Алға Бит башына


Иҡтисад » Страница 5 » Архив газеты "Йәшлек"\nЯрҙам булырына ышаналар Иҡтисад\nХәҙер ауыл ерендә лә халыҡ коммуналь хеҙмәттәрҙән киң файҙалана. Шуға бәйле тармаҡ хеҙмәткәрҙәренә ҡарата талаптар ҙа арта. Коммуналь өлкә ҙур көс һәм сығымдар талап итә. Шаран районы үҙәгендә коммуналь хеҙмәттәрҙе «Партнер» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте ғәмәлгә ашыра. Ул элекке «Шаранжилкомсервис» муниципаль предприятиеһына алмашҡа килгән. Төп фондтарҙы, артабан һатып алыу шарты менән, ҡуртымға алғандар.\nСираттағы әкиәт Иҡтисад\nРәсәй Президенты Д. Медведев үҙенең Федераль Йыйылышҡа былтырғы Мөрәжәғәтнамәһендә, модернизациялау сәйәсәте бойомға ашырған сәйәсәттең асылы һәм төп йөкмәткеһе булып тора, тип иғлан иткәйне. Ул саҡта мин, ил башлығы иғлан иткән өҫтөнлөклө иҡтисад сәйәсәтенең бойомға ашасағына шик белдергәйнем («Йәшлек»тең үткән йылғы 19 ноябрендә сыҡҡан мәҡәләмдә). Һәм бына яңыраҡ Санкт-Петербургта үткәрелгән иҡтисади форумда Д. Медведев иҡтисадты модернизациялауҙың программаһын киңәйтеберәк аңлатырға тырышты.\nТәбиғәт күркәмләнһен, ер дымға туйынһын өсөн Иҡтисад\nҺуңғы йылдарҙа беҙҙең республикала һыу һаҡлағыстар, быуалар төҙөүгә ҙур иғтибар йүнәлтелә. Сөнки халыҡ хужалығында уларҙың әһәмиәте ифрат ҙур. Һыу һаҡлағыстар тораҡ пункттарында һыуға булған ихтыяжды ҡәнәғәтләндереүгә, экологияны яҡшыртыуға булышлыҡ итә, тәбиғәткә күркәмлек өҫтәй, бигерәк тә ауыл ерҙәрендә кесе эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә (әйтәйек, балыҡ үрсетеү, ял урындары асыу) яңы мөмкинлектәр тыуҙыра.\nШул уҡ ваҡытта һыу һаҡлағыс һәм быуаларҙың ҡатмарлы гидротехник ҡоролмалар булыуын да әйтергә кәрәк. Улар тейешле дәрәжәлә техник ҡарауҙы һәм яңыртыуҙы талап итә. Дүртөйлө мелиорация системаларын эксплуатациялау идаралығы нәҡ ошо мөһим бурыстарҙы үтәүгә тәғәйенләнгән. Ул «Башмелиоводхоз» идаралығы» федераль дәүләт учреждениеһының филиалы булып тора һәм ошондай уҡ предприятиелар араһында алдынғыларҙан һанала.\nЙәштәр эшһеҙ интегә, ә пенсионерҙар урынын бушатырға ашыҡмай Иҡтисад\nАвтобус туҡталышында ике ҡатын һөйләшеп тора.\n–... Мине эштән сығарҙылар әле, – ти өлкән йәштәгеһе.\n– Һин күптән пенсияла ла баһа, – ти йәшерәге, әллә ни аптырамай ғына.\n– Булһа һуң?\nҠояш ҡына тиңләшәлер уларға Иҡтисад\n«Башсельэнерго» асыҡ акционерҙар йәмғиәте – республиканың социаль-иҡтисади өлкәһендә әһәмиәтле урын тотҡан абруйлы предприятие. Уның төп тәғәйенләнеше электрлаштырыу, ауылдарҙың, шулай уҡ сәнәғәт предприятиеларының энергетика тәьмин ителешен, эске телефон элемтәһен үҫтереүгә йүнәлтелгән. Был йәһәттән «Башсельэнерго» – Рәсәйҙә ауыл энергетикаһы тармағында дүрт тиҫтә йылға яҡын осорҙа үҙенең йәшәйешен раҫлаған һәм баҙар талаптарына яраҡлаша алған һанаулы ғына предприятиеларҙың береһе.\nЭшҡыуар булам тиһәгеҙ... Иҡтисад\nБөгөн Башҡортостан иҡтисады өсөн бәләкәй эшҡыуарлыҡ көндән-көн ҙурыраҡ әһәмиәткә эйә була бара һәм республиканың көрсөккә ҡаршы көрәш программаһын бойомға ашырыуҙа ҙурыраҡ роль уйнай, шул иҫәптән эшһеҙлектән ҡотолоу сараһы булараҡ та.\nӘлегә Башҡортостанда 125,5 мең бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты иҫәпләнә. Улар республика иҡтисади эшмәкәрлегенең бөтә тармаҡтарында ла уңышлы эшләп килә.\nНимә һуң ул эшҡыуарлыҡ? Кем ул эшҡыуар һәм нимә менән шөғөлләнә? Бөгөн уның файҙаһы бармы, әллә түгелгән аҡса һәм көс бушҡа китәме? Бөтәбеҙгә лә таныш һорауҙар, яуаптарын да беләбеҙ һымаҡ. Шулай ҙа, әйҙә, тағы ла бер тапҡыр был мәсьәләгә ҡағылайыҡ. Белмәгәндәребеҙҙе белеп, аңларға тырышайыҡ. Бәғзеләрегеҙҙең, бәлки, үҙҙәренең дә был эш менән шөғөлләнеп ҡарау теләге тыуыр.


Гәзиттең номеры: 46 » Гәзиттең номеры: 46 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 46\nЯғаларҙа милли матурлыҡ13.06.2017\nИжад һарайында йыл башында старт алған «Яға» конкурсына йомғаҡ яһалды. Ярыш Учалы телевидениеһының 25 йыллыҡ юбилейы айҡанлы канал тарафынан һәм БДУ-ның Учалы вәкиллеге, райондың ағинәйҙәр ҡоро, мәҙәниәт бүлеге менән берлектә ойошторолдо. Оҫталыҡҡа һынау районыбыҙҙың көньяғынан төньяғынаса төрлө һөнәр эйәләрен, төрлө йәш вәкилдәрен бергә йыйҙы. Мәҫәлән, конкурсанттарҙың иң олоһо һәм тәжрибәлеһе 85 йәштә. Ул - Учалы ауылынан Нүрдидә Бәҙретдинова.\nАлтмышта тормош башлана ғына13.06.2017\n«Белем алыуҙан туҡтау, ҡартайыуҙың беренсе билгеһе», - тигән аҡыл эйәһе. Бөгөн тормош ауырлыҡтарына зарланып, булған мөмкинлектәрҙе файҙаланмаған, үҙ өҫтөндә эшләргә ялҡауланған йәш кешеләр менән бер рәттән, даими эҙләнеүҙәр, яңы шөғөлдәр, һөнәрҙәр үҙләштереү өҫтөндә тырышҡан апай-ағайҙар бар. «Йәш - ул һандар күрһәткесе генә, ә йәшәү дәрте - күңелдә», - тигән фекерҙә Фатима Алтынбәкова ла. Санкт-Петербург ҡалаһында компьютер күпбәйгеһе буйынса бөтә Рәсәй чемпионаты үтте. Унда яҡташыбыҙ «Ышаныслы ҡулланыусы» төркөмөндә «Яндекс эҙләү системаһында эш» номинацияһы буйынса еңеү яуланы.\nЕңел булмаған бурыс13.06.2017\n8 июндә социаль хеҙмәткәрҙәр һөнәри байрамдарын уҙғарҙылар. Был дата рәсми рәүештә 2000 йылдан билдәләнә. Әммә уның тарихы 18-се быуатҡа барып тоташа. 1701 йылдың 8 июнендә Петр I ярлылар, сирлеләр һәм оло йәштәгеләр өсөн тәүге дәүләт йорто ойоштороу тураһындағы указға ҡул ҡуя. Социаль хеҙмәткәрҙәр пенсионерҙарға, инвалидтарға, аҙ тәьмин ителгән ғаиләләргә, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм балаларға - ауыр тормош хәлендә ҡалған кешеләргә ярҙам итә.\nБайрам бөгөн беҙҙә, оло байрам!07.06.2016\n«Байрам бөгөн беҙҙә, байрам! Башҡорт халҡының оло байрамы - Һабан туйы! Һабантуй ул - хеҙмәт байрамы, һабантуй ул - дуҫлыҡ байрамы! Һабантуй ул - һәр кемдең көтөп алған изге байрамы! Ҡотло булһын Һабан туйҙары!» - тигән көр тауышлы ауаздар аҫтында 4 июнь йәмле Ҡалҡан буйында күркәм, боронғо һәм мәңге йәш йолабыҙ буйынса Һабантуй-2016 башланды. Быйылғы байрамда яңылыҡтар байтаҡ булды. Тантана башында милли кейемдәге алты егет ат менеп тамашасылар алдында өйөрөлөп йөрөнө, үҙенә күрә һыбайлылар бейеүе кеүек матур килеп сыҡты.\nҺабантуй тантанаһын асыу хоҡуғы муниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы бүлеге начальнигы Әдип Ҡарамышевҡа бирелһә, байрам флагын күтәреү хөрмәте «Байрамғол» агрофирмаһы һауынсыһы Илзирә Ғабдрахманова менән «Юлдаш» йәмғиәте директоры урынбаҫары Искәндәр Туҡтановҡа күрһәтелде.\n«Ҡарға туйға бар, бар!»21.04.2014\nСебеш, бәпкә урлағас, ала ҡарғаны бигүк яратмайбыҙ, ә бына ҡара ҡарға - сыйырсыҡ кеүек яҙ килеү билдәһе. Борон күп халыҡтарҙа ҡарға ҡарҡылдаһа - бәлә килә, тип ҡурҡҡандар. Ә бына ҡара ҡарға, киреһенсә, ояһын ташлап китһә - хәүефле ырым икәнлегенә ышанғандар. Англия дворяндары нисек тә биләмәләренә ҡара ҡарғаларҙы эйәләштерергә тырышҡан, уларҙы үлтергән өсөн бик ҡаты язаға тарттырғандар. Һуңғыһы сәбәпһеҙ түгел - әле XIX быуатта Европала ҡарғалар ашарға яраҡлы ҡош тип иҫәпләнә бит. Германияла түшкәләрен ҙур күнәктәргә һалып тоҙлау алымы киң ҡулланыла.\nЭҙләй торғас, башҡорттарҙың ике ырымын таптыҡ. Ҡарға килгәс тә, юлға төшһә, иген уңыр. Ҡарғалар йылы яҡтан ҡайтҡас, ағас башына ҡунһа, йыл туҡлыҡлы булыр.\n«Башҡорт теленең мифология һүҙлеге» китабында билдәләнеүенсә, ата-бабаларыбыҙ ҡарғаны ҡурсалаусы, яҡлаусы изге йән эйәһе итеп ҡабул иткән.\nАхун ауылы мәҙәниәт йортона муниципаль берәмектәрҙең урындағы инициативаларына булышлыҡ итеү программаһы буйынса Башҡортостандағы консультант Нина Филлипова килә тигәс, ауылдың киләсәгенә битараф булмаған ахундар ошонда йыйылды. Көн тәртибендә бер генә һорау - ултыраҡта һыу мәсьәләһен хәл итеү өсөн программала ҡатнашыу мөмкинлеге ҡаралды.\nТәүҙә Нина Мироновна халыҡты муниципаль берәмектәрҙең урындағы инициативаларына булышлыҡ итеү программаһы менән таныштырып үтте. Уның һөйләүенсә, Бөтә донъя банкы коммерция банкы түгел, ә хөкүмәт менән берлектә эш итеүсе йәмәғәт ойошмаһы. Был проектта 200-ҙән ашыу ил ҡатнаша. Рәсәйҙә был банктың 1 меңдән ашыу программаһы уңышлы тормошҡа ашырыла. Башҡортостан Республикаһы ағымдағы йылда ошо проектҡа инергә ниәтләй. Башланғысы - Урал аръяғының 7 районы һайланған, шул иҫәптән, Учалы районы ла.\nАуыл тормошон барлап21.04.2014\nКүптән түгел Волгоград ҡалаһында Рәсәй ауыл ултыраҡтары депутаттарының форумы үтте. Унда РФ Хөкүмәте премьер-министры Дмитрий Медведев, Рәсәй ауыл хужалығы министры Николай Федоров, ике меңдән ашыу делегат ҡатнашты.\nБыл ҡала мәртәбәле сара өсөн осраҡлы һайланмаған. Нәҡ Волгоградта 70 йыл элек фашист илбаҫарҙарының «умыртҡаһы» һындырыла һәм дошмандар Волганан ары үтә алмай.\nФорум барышында делегаттар алты майҙансыҡ булдырып, илебеҙ өсөн актуаль мәсьәләләрҙе хәл итеү юлдарын барланы. Ауыл хужалығын үҫтереү ысулдары, ауыл халҡының йәшәү кимәлен күтәреү кеүек мөһим темалар береһен дә битараф ҡалдырманы. Мәҫәлән, һөттөң бер литрын солярка хаҡына тиңләү фермерҙарға ла, ябай халыҡҡа ла файҙаға ғына буласаҡ, тигән тәҡдим индерелде.\nҠасабалағы һаулыҡ һаҡлау учреждениеһы 1978 йылда асылған. 15 карауатлыҡ шәфҡәт туташы тәрбиәһе бүлексәһе, 12 урынлыҡ көндөҙгө стационар һәм 50 кешегә иҫәпләнгән дауахана эшләп килә.


Заман алымдарын ҡыйыу ҡулланалар\nБыйыл Өфө ҡалаһының Совет районы барлыҡҡа килеүенә 80 йыл. Ошоға бәйле юбилей саралары йыл буйы дауам итәсәк. Тәүгеһе иһә “ВДНХ-Экспо” конгресс-залында үтте. Сарала райондың йыл һөҙөмтәләренә байҡау яһалды һәм 2030 йылға тиклемге үҫеш стратегияһы тәҡдим ителде. Унда Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай, Өфө ҡалаһы ҡала округы Советы депутаттары, Өфө ҡалаһы райондары хакимиәттәре башлыҡтары, төрлө ведомство, предприятие һәм учреждение, йәмәғәт ойошмалары етәкселәре ҡатнашты.\nРәмилә Мусина 21.02.2018 128 просмотров\nСовет районы ғилми-етештереү, белем биреү, йәмғиәт-сәйәси, мәғариф, мәҙәни, эшлекле үҙәк булараҡ та көслө. Төҙөлөш ойошмалары, сәнәғәт һәм сауҙа предприятиелары, социаль структураға ҡараған учреждениелар ҡатнашлығында ойошторолған күргәҙмәлә лә ошо ҡеүәт сағылды.\nСовет районы баш ҡаланың үҙәгендә урынлашҡан. Майҙаны – 1 мең 616 гектар. 177,7 мең кеше йәшәй. Халыҡ тығыҙлығы буйынса ла ҡаланың башҡа райондары менән сағыштырғанда алдараҡ тора. Әле районда 279 предприятие, шул иҫәптән 12 төҙөлөш, 12,5 мең бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары эшмәкәрлек алып бара. Сауҙа селтәре лә үҫешкән: 1 150 ваҡлап һатыу, 212 йәмәғәт туҡланыуы, 361 хеҙмәтләндереү өлкәһе предприятиеһы эшләй. Социаль объекттары ла бихисап: 17 мәктәп, 39 балалар баҡсаһы, 209 спорт учреждениеһы, ете дауахана урынлашҡан. Һуңғы йылдарҙа Совет районының инфраструктураһы заман талаптарына яраҡлаштырып төҙөкләндерелә, иҫке йорттар урынына яңылары ҡалҡа, халыҡтың ял итеү урындары камиллаша.\nХакимиәт башлығы Урал Килсенбаев алдағы йылдарҙа ҡала халҡына уңайлы шарттар тыуҙырыу йәһәтенән мәктәптәр, балалар баҡсаһы, ял итеү һәм машиналар туҡталҡаһы төҙөү кеүек сараларҙы үҙенә алған стратегия планы менән таныштырҙы. Уға ярашлы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ өсөн иҡтисади йәһәттән уңышлы шарттар тыуҙырыласаҡ, ә зыянлы етештереү объекттарын ҡала ситенә сығарыу күҙаллана.\nУрал Килсенбаев – йәш хакимиәт башлыҡтарының береһе. Был юлы мәсьәләләрҙе хәл итеүҙең заманса, креатив юлдарын тәҡдим итте. Совет районы башҡа ҙур ҡалаларҙағы Совет райондары менән хеҙмәттәшлекте яйға һалған. Йәғни Өфө, Волгоград, Красноярск, Омск, Силәбе ҡалаларының Совет райондары һәм Ҡаҙаҡстан Республикаһы Астана ҡалаһының Һарыарҡа районы видеоселектор аша аралашып, проблемаларҙы хәл итеү юлдарын өйрәнә, тәжрибә уртаҡлаша. Шулай уҡ хакимиәттә “Проект офисы” киңлеге булдырылған, унда ирекле формала креатив проекттар өҫтөндә эшләйҙәр.\nӨфө ҡала хакимиәте башлығы Ирек Ялалов сығышында Совет район хакимиәтенең эшен ыңғай баһаланы, хеҙмәт алдынғыларына Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары тапшырҙы.\nСемен Елистратов Канадала өс бронза миҙал яуланы\n«Шаяниум -2018» шаяндар һәм отҡорҙар конкурсы үтте\nИрек Ялалов рейтинг тауыш биреүҙә ҡатнашты\nИрек Ялалов «Өфө» Шаяндар һәм Отҡорҙар Клубы (КВН) Халыҡ-ара Союзының рәсми төбәк лигаһының сирекфиналында ҡатнашыусыларҙы тәбрикләне\n18 мартта Өфө халҡын ҡаланың йәмәғәт биләмәләре өсөн рейтинг тауыш биреүҙә ҡатнашырға саҡырабыҙ\nӨфө спортсыһы Семен Елистратов шорт трек буйынса донъя чемпионатының өс бронза миҙалын яуланы.


Бөйөк Еңеү байрамы алдынан концерт ойошторолдо\nОшо көндәрҙә Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында Бөйөк Еңеү байрамы алдынан ҙур концерт ойошторолдо.\nотдел образования Администрации Кировского района ... 07.05.2018 91 просмотров\nХөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы артистары – «Каруан» фольклор-эстрада төркөмө егеттәре, ҡурайсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Азат Биксурин гинмазия тамашасыларына шәп сығыштар тәҡдим итте. Тамашаға саҡырылған төп ҡунаҡтар – уҡыу йортона ҡараған йорттарҙа йәшәүсе Бөйөк Ватан һуғышы ветерандары, тыл һәм хеҙмәт ветерандары түрҙә ултырҙы.\nСараны асып, гимназия директоры Гөлназ Әхмәҙиева балаларҙы Бөйөк Еңеүҙе, ата-бабаларҙың ҡаһарманлыҡтарын бер ваҡытта ла онотмаҫҡа, ауыр, һынылышлы йылдар хәтерен артабан һаҡларға, тыныслыҡтың ғәҙерен белергә саҡырҙы.\n«Һеҙҙең алдығыҙҙа ултырыусы ветерандар – беҙгә еңеү яулаусы кешеләр. Миллионлаған кеше ғүмерҙәре ҡыйылып яуланған был тарихи иҫтәлекте оноторға һис ярамай. Ҡасандыр һеҙҙең кеүек йәштә булғанда ошо кешеләрҙең иңдәренә оло һынау төшә. Һәм улар был ауыр осорҙо батырҙарса үтә алғандар. Һеҙ ҙә, ҡәҙерле уҡыусылар, олатайҙарығыҙҙың намыҫына тап төшөрмәйенсә йәшәргә ынтылығыҙ!» – тине Гөлназ Ғәфир ҡыҙы.\nТамашасыларға «Каруан» фольклор-эстрада төркөмө егеттәре – Марсель Ҡотоев, Салауат Мөхәмәтйәров, Тимур Рамаҙановтар үҙҙәренең репертуарының патриотик рухтағы йырҙарын ишеттерҙе. «Шайморатов генерал», «Салауат Юлаев», тыуған илебеҙгә арналған йырҙарҙан тыш шулай уҡ Совет кинофильмдарынан йырҙар башҡарылды. Ә Марсель Ҡотоев башҡарыуында итальян йырҙары байрамға тағы ла йәм өҫтәне.\nБилдәле ҡурайсы Азат Биксурин тамашасыларҙы ҡурай моңона сорнаны. Уның ҡулындағы милли инструмент күңелдең иң түрендәге ҡылдарҙы сиртте. Әйтерһең дә, ул берсә шатланды, берсә иланы, берсә ҡайҙалыр алыҫҡа әйҙәне.\nПатриотик рухта барған концертты алып барыусы Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһының һүҙ оҫтаһы Эльмира Юлдашева ла һуғыш йылдары ауазын хәтергә төшөрөп, шиғыр һөйләп үтте.\nБарлыҡ сығыштар ҙа хайран ҡалырлыҡ, матур, ә иң мөһиме, урынлы һәм мәғәнәле булды. Концерт һуңында уҡыусылар, гимназия коллективы исеменән ветерандар тағы бер тапҡыр тәбрикләнде, уларға сәләмәтлек, оҙайлы ғүмер һәм ейәндәр бәхете теләктәре еткерелде.


Баймаҡ ҡалаһында һөнәрҙәр фестивале уҙҙы\nУның маҡсаты - мәктәп уҡыусыларына буласаҡ һөнәр һайлауҙа дөрөҫ йүнәлеш биреү ине. Сара барышында төбәктәге уҡыу йорттары һәм эшҡыуарҙар көсө менән күргәҙмәләр ойошторолдо. Халыҡ кәсептәре, сәнәғәт һәм ауыл хужалығы өлкәһен сағылдырған экспозициялар эшсе һөнәрҙәргә арналды.\nБөгөн хеҙмәт баҙарында үҙ урындарын тапҡан эшсе ҡулдарҙың һөнәрҙәренә оҫталыҡ дәрестәре үткәреүе- -сарала ҡатнашыусылар өсөн иң мауыҡтырғысы булды.Улар араһында тәмлекәстәр етештереүсе оҫта ҡулла ашнаҡсылар, матур итеп сәс үреүселәр һәм тегенселәр бар. Үҙ тегеү оҫтаһын булдырған Әнисә Байрамғолова оҙаҡ йылдар урындағы халыҡты хеҙмәтләндерә һәм тегенсе һөнәрен һайлауға бер ҙә үкенмәй.\nСарала шулай уҡ көньяҡ-көнсығыш төбәк райондарының урта профессиональ белем биреү учреждениелары үҙ күргәҙмәһен ойошторҙо. Сөнки тап ошо белем усаҡтарында эшсе һөнәрҙәргә әҙерләйҙәр. Мәктәп уҡыусыларың аңлы рәүештә үҙ киләсәген билдәләүгә ҡыҙыҡһыныу тыуҙырыуға бөгөндән эш башлау зарур.\nОҫталыҡ дәрестәрендә, төрлө ҡыҙыҡлы әңгәмәләрҙә, профоритацион тестарҙа ҡатнашыу мәктәп уҡыусылары һәм студенттар өсөн эшсе һөнәрҙәргә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятты. Сөнки һәр кем киләсәктә матди яҡтан ныҡлы, ихтияжлы эш урынында эшләргә теләй. Ә бының өсөн дөрөҫ юлды бөгөндән асыҡлау мөһим.\nЙәштәр араһында профориентация акцияһы республиканың һәр төбәгендә ойошторола. Был сара үҙ әһәмиәтен киләсәктә хеҙмәт баҙарында күрһәтәсәк.


Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осрашты // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nМортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осрашты\n14:13, 18 ноября 2009 Иҡтисад\n18 ноябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов AGCО корпорацияһы вице-президенты Хубертус Мюльхойзер менән осрашыу үткәрҙе.\nҺүҙ бында AGCО компанияһының «Нефтекама автозаводы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән артабанғы хеҙмәттәшлек итеү пландары тураһында барҙы. Унда быйыл «Челленджер-647» иген йыйыу комбайндарын сығара башланылар. Йыл аҙағына тиклем республика ауыл хужалығы етештереүселәре өсөн 20 техника берәмеге йыйыласаҡ.\n— Беҙ берлектәге ауыл хужалығы техникаһы етештереү буйынса проектты тормошҡа ашырыуҙа өлгәшелгән уңыштар менән ҡәнәғәтбеҙ. Президент менән бөгөнгө осрашыуҙа беҙ мөнәсәбәттәребеҙҙе үҫтереү, ауыл хужалығы техникаһы етештереүҙе арттырыу кәрәклеге тураһында һү алып барҙыҡ, — тине Хубертус Мюльхойзер журналистарға осрашыу аҙағында. – Хәҙер беҙ локалләштереү процесын башлайбыҙ, йәғни узелдарҙың күбеһен республикала йыйырға ниәтләйбеҙ. Беҙ «НефАЗ» менән бергә баҫыуҙарға тәүге комбайндарҙы сығарыуға өлгәшеүебеҙгә шатбыҙ. Был техника уңыш-2009-ҙы урып йыйыуҙа уңышлы файҙаланылды.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, халыҡ-ара AGCO корпорацияһына ингән Италияның LAVERDA заводы деталдәрҙең йыйылма комплектын ебәрә. "НефАЗ" акционерҙар йәмғиәтендә комбайндар йыйыла һәм һатыуға әҙерләнә. Яңы производствоға алты мең квадрат метр майҙан бүленгән. Был участка корпорация тарафынан талап ителгән юғары техник һәм эстетик талаптарға ярашлы йыһазландырылған. Бер йылда завод алты йөҙ комбайнға тиклем йыя ала.\nAGCO корпорацияһы менән "Нефтекама автозаводы" араһында "НефАЗ" базаһында "Челленджер 647" комбайндарын ябайлаштырылған йыйыуҙы ойоштороу өсөн ҡорамалдар һәм айырым компоненттар ебәреүгә контрактҡа быйыл июль айында ҡул ҡуйылғайны.\nПредприятиенан хәбәр итеүҙәренсә, Европаның ҙур компанияһы менән хеҙмәттәшлек итеү заводта 600-ҙән ашыу өҫтәмә эш урыны булдырырға һәм етештереүҙе киңәйтеүҙе дауам итергә мөмкинлек бирҙе. Локалләштереү процесы деталдәрҙең 70 процентҡа тиклемен “НефАЗ” акционерҙар йәмғиәтендә һәм республиканың бер нисә предприятиеһында етештереүҙе күҙ уңында тота.\nБөгөнгө осрашыуҙа БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары, сәнәғәт һәм тышҡы иҡтисади бәйләнештәр министры Юрий Пустовгаров һәм "НефАЗ" акционерҙар йәмғиәтенең генераль директоры Рәиф Маликов ҡатнашты.\nТеги: Президенттың эш осрашыуҙары, тышҡы бәйләнештәр


// Эске бәйләнетшәр\nБыйыл БР Мәғариф министрлығы "Сәрхәт" төрөк фирмаһы менән х еҙмәттәшлек һәм берлектәге эшмәкәрлек тураһындағы килешеүҙе өҙҙө. Уның етәкселегендә республикала -- Өфөлә, Стәрлетамаҡт а, Нефтекамала, һәм Сибайҙа дүрт башҡорт - төрөк лицейы эшлә не. Һәләтлеләр иҫәбенән (улар араһында дәүләт чиновниктары һ әм эшҡыуарҙар балалары ла аҙ түгел) һайлап алынған меңдән аш ыу баланың аңына көн һайын Төркиәнән алып Себергәсә һуҙылырғ а тейешле "Бөйөк Туран" тураһындағы идея һеңдерелде.\nРеспубликаға дүрт төрөк лицейы бүләк иткән "Сәрхәт"фирма һы артында нимә тора һуңУҡыусыларға белем биреү өсөн көйәлә нгән шәхси контора асылда "Нурджулар" дини - милли хәрәкәте Рәсәйгә һалған ауҙың бер өлөшө генә була.\nБыл хаҡта айырыа әйтергә кәрәк."Нурджулар" -- Фәтихулла Гүлен етәкселек иткән йоғонтоло ислам ойошмаһы. Уға дүрт мил лиондан ашыу төрөк - мосолман буйһона. Ул Төркиә хөкүмтенең\nайырым вәкилдәре, шулай уҡ ҡайһы бер төрөк милли фирҡәләре ярҙамынан файҙалана һәм ошо маҡсат өсөн махсус ойошторолған "Азия"банкыһы тарафынан финанслана.\n"Нурджулар"эшенең төп йүнәлештәренең береһе -- ислам һ әм пантөркилек идеяларын таратыу, уға эйәреүселәр даирәһен к иңәйтеү. Хәрәкәтте тәү сиратта төрки телле илдәр һәм төбәктә р ҡыҙыҡһындыра.Йәштәргә баҫым яһала. Уҡытыу эшмәкәрлеге алып\nбарыу һылтауы менән мәктәптәргә һәм лицейҙарға үтеп инеп, " Нурджулар" яҡлылар балаларҙы ислам экстремизмы идеяларына йә леп итә. Йәғни уларҙан үҙҙәренең йоғонто яһау агенттарын әҙе рләй. Хәрәкәт лидерҙары пландары буйынса, ул мәктәптәрҙе һәм\nлицейҙарҙы тамамлаусылар ун-ун бин йылдан идара итеүҙә һәм бизнеста ҙур вазифаларҙы биләйәсәк.\nФәтихулла Гулен Төркиә прокуратураһы органдары тарафынан Тө ркиә республикаһының конституцион ҡоролошон ҡолатырға йыйыны уы өсөн ғәйепләнә лә инде. Был исламсыларҙың илдә ислам ре жимын урынлаштырыу буйынса эште әүҙемләштереүе хаҡында һөйлә й. Башҡа дәүләттәрҙә төрөк лоббиҙары ойоштороп, "Нурджулар" был илдәрҙәге ижтимағи-сәйәси һәм иҡтисади процесстарға йоғ онто яһауҙы планлаштыра. Хәрәкәттең " Буҙ ҡорт" террористик ойошмаһы менән тотороҡло бәйләнешкә кереүе айырыуса һағайта.\nБашҡортостанда эшләгшән "Сәрхәт" кеүек " "Нурджулар"ҙың\nструктур подразделениелары булған "фирмалар" Кавказда һәм Т атарстанда, Сыуашстанда һәм Яҡутстанда, Мәскәүҙә һәм Санкт-П етербургта һәм башҡа бихисап ҡалаларҙа эшләне һәм әле ле эшл әй. Беҙҙең мәғәариф төрөктәрҙе нимәһе менән ылыҡтыра һуң Сә бәбе шул: бер нисә йылдан үҫеп етеп, идара итеү структуралар ында төп вазифаларҙы биләп төрөк уҡытыусыларҙы уларҙың аңын а һалғандарҙы тормошҡа ашырасаҡ , балалар йөҙөндә үҙ идеялар ын хуплаусыларҙы табыуы еңел.\nШулай ҙа һуңғы ваҡытта йәмғиәттә айнығыу башланды булһа кәр әк. Әлегә тиклем ел-ямғыр теймәй генә эшләп йөрөгән төрөк л ицейҙары илгә хәүефле булараҡ, республикалар һәм өлкәләр етә кселеге, федераль именлек хеҙмәте күҙенҫә салына башланы. үт кән ике йыл эсендә Дағстанда, Ҡарасәй-Черкесияла, Ҡабарҙы- б алҡарҙа, Сыуашстанда, Ростов өлкәһендә берлектәге лицейҙарҙы ң эшмәкәрлеге туҡтатылды. Үрҙә әйтелгәнсә ,БР Мәғариф минист рлығы "Сәрхәт" фирмаһы менән хеҙмәттәшлек тураһындағы килеше үҙе өҙҙө.


Аҡман-Тоҡман бик боронғонан килгән тарих ул. Хан замандарынан. Уны әллә нисәмә быуын ата-баба һөйләй килгән. Был ерҙәрҙә элек башҡорттар хужа булған. Ер-һыу байлығын һөйләп бөтөрлөк түгел икән. Урман-тау тулы йәнлек: айыу, бүре, төлкө, ҡуян, һыуһар, ҡамсат, шәшке, кеш. Йылға-күл тулы балыҡ. Урманда солоҡ. Халыҡ һунар, солоҡ кәсебе менән шөғөлләнгән; мал, йылҡы аҫыраған.\nБоронораҡ башҡорттар көтөү-көтөү мал менән күсеп-ҡунып йөрөгән. Һәр ырыуҙың, аймаҡ-түбәнең яҙлау, йәйләү, көҙләү, ҡышлау урыны булған.\nРулай имен-аман ғүмер кисергәндә бер заман Көнсығыштан, Алтай тауҙары яғынан ҙур ҡара яу килгән. Был йәйгеһен булған: мал-тыуар, халыҡ йәйләүҙә, тау, урман араһында, йылға буйҙарында икән. Яуҙың бер осо ғына башҡорттарға тейгән. Төп өлөшө көньяҡлап, Яйыҡ буйлабыраҡ үткән буғай.\nЯу уҙып, бер аҙ үткәс, хан башҡорттар араһына ғәскәре-нөгәрҙәре менән түрәләрен ебәргән. Улар халыҡты ханға баш һалдырған. Ер-һыуҙарҙы ырыу-ырыу, йәйләү-йәйләү Булеп биргән, һәр бер ырыу халҡына тамға, оран, ағас, ҡош тәғәйенләнгән. Беҙҙең ҡатай ырыуының бағау тамғаһы, Салауат ораны, ҡарағай ағасы шунан ҡалған. Башҡорттар тамғаланып, ер-һыу алғас, шул ханға яһаҡ түләргә тейеш булған.Башта был әллә ни ауыр тойолмаған. Урман-тау тулы солоҡ. Батман-батман бал яһаҡтан үҙҙәре өсөн дә артып ҡалған. Урман-тау тулы йәнлек – улары ла ваҡытында түләнгән. Тик бер заман хандан яңы фарман килгән: йәш ир-егеттәр аты-ҡоралы менән хан ғәскәренә саҡырылған. Аҙаҡ ханға өиөр-өиөр йылҡы, көтөү-көтөү мал оҙатыла башлаған.\nБашҡорттар түҙмәгән, ханға ҡаршы яуға күтәрелгән. Араларында Сураман исемле батыр егет була. Рул күп кенә ғәскәр йыя ла яһаҡ түләтергә, мал-тыуар алырға тип килгән хан нөгәрҙәрен ҡыйратып ташлай. Ҡалғандары ҡаса. Хан быға ҡаршы ғәскәр ебәрә. Батыр улар менән оҙаҡ яулаша. Ҡатыны ла уның менән бергә һуғыша.\nХалыҡ үҙенсә таһылланып ала. Яһаҡ түләтергә, мал йыйырға хан ғәскәрен ебәргәндә, бер тау-урман араһында һағалап тора ла ҡапыл тегеләр өҫтөнә ябырыла. Атыш-үлтереш китә. Мал-тыуарын халыҡ урман-тау төпкөлөнәрәк ҡыуа. Йәйге мәл шулай үтеп китә. Ҡыш, юлдар өҙөлгәс, урман-тауҙарҙы ҡар ҡаплағас, хан ғәскәре төпкөлдәргә инә алмай. Ҡыш һилерәк үтә. Йәйгә сыҡҡас, тағы яу ҡуба.\nШулай бер баҫылып, бер ҡыҙып, ханға ҡаршы яу оҙаҡ йылдар бара. Егет көйө яуға сыҡҡан Сураман батыр бер саҡ олоғая. Ҡаты яуҙарҙың береһендә ул үлеп ҡала. Артабан халыҡты яуға ҡатыны алып китә. Яуҙа ул да бик ҡаты яралана. Үлер алдынан улдарын саҡыртып ала (уларҙың ике улдары була: өлкәне – Аҡман, кесеһе – Тоҡман исемле): «Балаларым, мин дә атайығыҙ артынан китәм инде,– ти ул.– Атайығыҙ яуҙа үлгәндә һеҙ бала ғына инегеҙ. Ул һеҙгә шундай васыят әйтеп ҡалдырҙы. «Дошманға баш эйеп йәшәгәнсе, һуғышып үлгәнең артыҡ»,– тине. һеҙ инде буйға еттегеҙ, егет ҡорона индегеҙ, атайығыҙҙың васыят һүҙен онотмағыҙ, улдарым!»\nХәҙер яуҙы Аҡман менән Тоҡман алып китә. Улар ҙа оҙаҡ яулаша.\nБер саҡ улар, йөҙгә яҡын иң ышаныслы яуҙаштарын эйәртеп, ҡыш үткәреү өсөн Урал төпкөлөнә китәләр. Тик араларында береһе хыянатсы булып сыға. Ул бер төндө ҡасып китә лә быларҙың ҡайҙа ҡышларға төпләнгән урынын хан турәләренә барып әйтә. Быға бүләк бирәләр.\nХан ҙур ғәскәр ебәрә. Батырҙарҙы тауға ҡыҫырыҡлайҙар. Улар хан ғәскәренән ҡаса-боҫа, эҙ яҙҙыра-яҙҙыра бер саҡ Урал аръяғына барып сығалар. Уларҙы был яҡлап та уратҡандар икән.\nҠар берсә ирей, берсә ҡата торған мәл була. Ҡапыл ҡаты бурандар башлана. Быларҙың ашарына бөтә, йылыныр, ышыҡланыр урын да ҡалмай. Тирә-яҡ – ҡола ялан, күҙ асҡыһыҙ ҡаты буран. Аҡман, Тоҡман унлап юлдашы менән ошо буранда асығып, туңып үләләр. Бер нисә яуҙашы яҡын-дағы бер ауылға барып юлыға. Унда хан ғәскәре ята икән. һуҡғы сиккәсә һуғышып үлә былар. Араларында ике батыр ҡыҙ була. Уларҙы тотоп алып, аяуһыҙ язалап, аяҡ-ҡулдарын ҡырҡып үлтерәләр.\nОшонан һуң оҙаҡ йылдарға һуҙылған яулашыу туҡтала.\nАҡман, Тоҡман унлап батыры менән туңып үлгән был яҙғы буранды халыҡ Аҡман-Тоҡман бураны тип атай башлай. Ул атама ана шул хан замандарынан уҡ ҡалған.


Биттәр : # « 8 9 10 11 12 13 14 15 16 » #\nКеше етәксе булып тыумай, әммә лидер булып тыуа. Ана шул лидерҙар иптәштәрен, класташтарын, хеҙмәттәштәрен ойоштороп, беректереп, нимәләргәлер әйҙәп йөрөтә, эргә-тирәһендәгеләрҙе хәрәкәткә килтерә, идеялар бирә, маҡсатҡа ынтылдыра. Бындайҙар үҙенә ышандыра, яуаплылыҡ ала белә. Тап шундай лидерҙарҙың береһе лә инде Сибай концерт-театр берекмәһе директоры, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Айбулат ҠОТОШОВ.\nБыл мәсьәләгә нисек ҡарайһың бит, улым. Миҙалдың да алғы яғы ла, кире яғы ла бар. Ысынлап та, борон ҡатын-ҡыҙҙы ла, ир-атты ла махсус рәүештә хөрмәтләү көнө булмаған, күп илдәрҙә хәҙерге заманда ла бындай байрамдар ойоштороуға бер ниндәй ҙә ихтыяж юҡ. Беҙҙә күп йылдар буйына Совет Армияһын данлауға бағышланған махсус көн бар ине, ул ҡәҙимге эш көнө булды. Совет иле менән бергә уның армияһының исеме лә тарихи төшөнсә генә булып ҡалыуына ҡарамаҫтан, 23 февраль Рәсәйҙә Ватанды һаҡлаусылар көнө атамаһын алып, дәүләт байрамы кимәленә күтәрелде. Әрме хеҙмәтен башлыса ирҙәр үтәгәс, ул беҙҙең аңыбыҙҙа ла, йәшәйешебеҙҙә лә күптән инде ир-атты хөрмәтләү көнө булып нығынды. Шуныһы ҡыҙыҡ, хәрби хеҙмәткә бер генә ҡағылышы булмаған заттарыбыҙ ҙа ошо көндә ҡотлауҙар ҡабул итә.\nМине борсоған иң ҙур проблема бөгөн дөйөм халыҡ бәләһенә әүерелде. Был проблема тураһында асыҡтан-асыҡ 2010 йылдан алып һөйләйбеҙ, әммә ваҡыт үтеү менән ул киңерәк тарала бара. Һүҙ халыҡтың Башҡортостан Республикаһы сиктәренән күпләп күсеп китеүе тураһында бара. Миграцияның реаль масштабын һәм күләмен тулыһынса рәсми үлсәмәгән осраҡта ла, статистика хәүефле һәм ҡыҙғаныс. Уны яңыртыу ниәтендә быйылғы йәй башында республиканың Баймаҡ, Белорет, Мәләүез һәм Миәкә райондарында (уларҙың өсәүһе - башҡорттар, береһе төрлө милләт вәкилдәре йәшәгән төбәк), осраҡлы рәүештә һайланған ауылдарҙа өй буйлап йөрөп сыҡтыҡ. Һөҙөмтәләр беҙ көткәнсә булды, шулай ҙа кире һәм яңы факттар башҡорт халҡының миграция тенденцияһы үҫә барыуын күрһәтте.\nБеҙҙең әйләнә-тирәбеҙҙә көн дә ғәжәп хәлдәр булып тора. Ни өсөндөр кешеләр һәм уларҙың йәне камиллашыу юлынан ситкә тайпыла, әхлаҡлылыҡ берәүҙе лә ҡыҙыҡһындырмай, беҙҙең менән аралаша торған фәрештәләр ҙә күктән ергә төшөргә ашҡынып тормай. Бының яуабы ябай: кешелек көндән-көн үҙенең эске яҡтылығын баҫа, барлыҡҡа килгән бушлыҡты тышҡы донъялағы "шатлыҡтар" менән яһалма тултырырға маташа. Ҡайһы ваҡыт күңел бушлығы һәм һалҡынлығы, әйләнә-тирәләге тотороҡһоҙлоҡ төрлө психик сирҙәргә алып килә.\nТанылған шағирә, Ш. Бабич исемендәге йәштәр премияһы лауреаты,"Башҡортостан" гәзите редакцияһының тынғыһыҙ журналисы Лариса АБДУЛЛИНАға журналистарҙың Ш. Хоҙайбирҙин исемендәге Хөкүмәт премияһына тәҡдим ителеүе уңайынан бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n2012 йылдың 12 авгусы. Донбастағы Петровское ҡалаһының мәҙәниәт һарайында ҡала етәкселеге һәм йәмәғәтселеге 112-се Башҡорт (16-сы Чернигов) гвардия атлы дивизияһының 70 йыллығына арналған "Өфө - Берлин - Өфө" автопробегында ҡатнашыусылар менән тантаналы осрашыу кисәһе ойошторҙо. Сәхнәлә башҡорт егете Илһам Бәҙретдинов "Шайморатов генерал" йырын яңғырата, Сәүиә Ғәзизова башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары кейемендә хисләнеп бейей, Миндеғәфүр Зәйнетдинов тиҫтәләгән ҡумыҙҙарында уйнап, халыҡтың хушын ала, зал алҡыштарға күмелә. Дон казактары ла һис ҡалышмай: улар ҙа үҙ сығыштарында башҡорт генералы Миңлеғәли Шайморатовты һәм уның яугир ҡаһармандарын данлай. Иҫтәлекле тамашаны йомғаҡлап, кисәне алып барыусы әйткән һүҙҙәр хәтеремә мәңгегә уйылып ҡалғандыр: "Ватаныбыҙҙың рухи күгендә ҡаһарман генерал Шайморатовтың яҡты йондоҙо мәңге балҡыһын!" Зал тулы халыҡ аяғүрә баҫты, ихлас алҡыштар оҙаҡ тынманы.\nАлдан хәбәр ителеүенсә, яңы уҡыу йылында баш ҡаланың барлыҡ белем усаҡтарын да бер оператор - "Балалар һәм диетик туҡланыу үҙәге" хеҙмәтләндерәсәк. Рационға витаминдар, микроэлементтар менән байытылған ризыҡтарҙың индерелеүе уҡыусыларҙың туҡланыу үҙенсәлеге булып торасаҡ.


ТЫУҒАН ИЛДЕҢ ЫСЫН ҺАҠСЫҺЫ | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» ТЫУҒАН ИЛДЕҢ ЫСЫН ҺАҠСЫҺЫ\nТЫУҒАН ИЛДЕҢ ЫСЫН ҺАҠСЫҺЫ\nМинең олатайым Шәмсетдин Сәхәүетдин улы Ҡоҙаҡаев – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны. Ул тыуған илен һаҡлап, батырҙарса алыша, тыныс тормошта ла фиҙакәр хеҙмәт итеп, үҙенән һуң яҡты эҙ ҡалдыра. Мин уның менән бик ғорурланам.\nОлатайым 1918 йылдың 20 сентябрендә Малай ауылында тыуған. Атаһы - Сәхәүетдин Ғималетдин улы революцияға тиклем ике срок рәттән волость старшинаһы итеп һайлана. 1919 йылда атып үлтерелә. Өләсәйем Тутыйғош бер үҙе өс бала менән етем ҡала һәм 1921 йылғы аслыҡ ваҡытында вафат була. Сәхәүетдин старшина бик абруйлы кеше була, тура һүҙлелеге, ярҙамсыл, ғәҙел етәксе булыуы өсөн тирә-яҡта уны ныҡ ихтирам итәләр. Ул сағыштырмаса хәлле кеше була. Өсилле буйында умарталыҡ тота (элегерәк ул тирәне “Сәхәү баҡсаһы” тип йөрөткәндәр), йылҡы малы үрсетә, иген сәсә.\nӘйткәндәй, уның атаһы - Ғималетдин, олатаһы - Динмөхәмәт, Динмөхәмәттең атаһы Ҡоҙаҡай була һәм Ҡоҙаҡаевтар нәҫеле унан башланған тип һанала. Динмөхәмәт ваҡытында башҡорт казачий ғәскәрҙәрендә зауряд-хорунжий (хәҙер - лейтенант) чинында хеҙмәт итә. Динмөхәмәттең ағаһы Байым Ҡоҙаҡаев 1812 йылғы Ватан һуғышында ҡатнашып, миҙал алып ҡайта. Был турала Ә.Әсфәндиәровтың “История сел и деревень Башкортостана” тигән китабында ла яҙылған.\nГраждандар һуғышы осоронда Малай ауылы бер аҡтар, бер ҡыҙылдар ҡулына күсә. Бер алыш айырыуса ҡаты була. Ҡарттар һөйләүенсә, әле “Иген башы” тип йөрөтөлгән ерҙә ҡыҙылдарҙың пушкалары урынлаштырыла, улар ошонан тороп Түбәнге Төкөн ауылында нығынған аҡтарҙы утҡа тота. Урман эсендә әле лә пушкалар торған окоптар урынын төҫмөрләргә була. Ошо һуғыштар ваҡытында олатайымдың йорто янып китә, барлыҡ мөлкәте юҡҡа сыға, өс етем малай Фәсхетдин, Сәйфетдин, Шәмсетдин әсәләре вафат булғас, оло ағалары Ғәлиәкбәр ҡулында ҡала һәм ҙур ҡыйынлыҡтар кисереп, аслыҡ-яланғаслыҡта үҫә.\nШәмсетдин олатайым башланғыс мәктәпте тамамлағас, Күлләр ауылында 7 йыллыҡ мәктәпте тамамлай, Белорет ҡалаһында ФЗО-ла уҡый, колхозда ла эшләп алырға өлгөрә. Әүҙем комсомол ағзаһын 1937 йылда Башҡортостан юғары коммунистик ауыл хужалығы мәктәбенә (БВКСХШ) уҡырға ебәрәләр, уны тамамлағас, колхоздың комсомол ойошмаһының етәксеһе (комсорг) итеп һайлайҙар. Дәртләнеп эшләп йөрөгәндә 1938 йылда олатайымды Ҡыҙыл Армия сафтарына саҡыралар.\nОлатайым Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда Көнбайыш Белоруссияла хеҙмәт иткән була. Уларҙың полкы Полоцк ҡалаһында урынлаша, немец-фашист ғәскәрҙәре тыуған илебеҙгә баҫып ингәс, сик буйында ҡаты оборона һуғыштары алып баралар.\nКөстәр тигеҙ булмай. Яҡшы ҡоралланған, ярайһы уҡ хәрби тәжрибә туплаған немец армияһы тиҙ арала Белоруссияның, Украинаның күп өлөшөн, Молдовияны, Балтик буйы илдәрен баҫып ала. Ҡыҙыл Армия сигенергә мәжбүр була. Олатайым хеҙмәт иткән полк та ҙур юғалтыуҙар кисерә, шулай ҙа ҡаршылыҡ күрһәтеүен туҡтамай.\nТиңһеҙ алыштарҙың береһендә Шәмсетдин олатайым ҡаты яралана һәм тылға оҙатыла. Госпиталдә бер айҙан ашыу дауаланғас, тыуған яғына ҡайта.\nШәмсетдин Ҡоҙаҡаевты бер төркөм иптәштәре менән хәҙерге Силәбе (Чкалов) өлкәһенең Сыбаркүл ҡалаһында урынлашҡан кесе командирҙар әҙерләүсе полк мәктәбенә ебәрәләр. Уны тамамлағас Белоруссияға оҙаталар, үҙенең хәрби часы составында ул Көнбайыш Белоруссияны азат итеүҙә ҡатнаша, Полоцк ҡалаһында хеҙмәтен тултырып ҡайтырға йөрөгәндә Бөйөк Ватан һуғышы башлана, өлкән сержант Ш.Ҡоҙаҡаев илебеҙ сиктәрен һаҡлауҙа ҡатнаша, ауыр яралар ала, госпиталдән һуң, алда әйтеүемсә, тыуған ауылына ҡайта.\nОҙаҡ тормай ул ауылда, шулай ҙа төрлө эштәр башҡара, һалым йыйыусы ла, бригадир ҙа булып эшләй, ошо арала өләсәйем Хәтимә Шәмсимөхәмәт ҡыҙына өйләнә.\n1942 йылда олатайымды яңынан армияға алалар һәм Куйбышев (Һамар) өлкәһенең Боғорослан ҡалаһында урынлашҡан запас полкка ебәрәләр. Ул 226-сы уҡсылар дивизияһының 985-се уҡсылар полкында взвод командирының ярҙамсыһы сифатында хәрби хеҙмәтен дауам итә.\nБыл дивизия 1941 йылдың йәйендә Запорожье өлкәһенең Орехов ҡалаһы тирәһендә ойошторола, август айында фронтҡа оҙатыла, Днепропетровск, Полтава, Харьков, Белгород өлкәләрендә барған һуғыштарҙа ҡатнаша, бик күп һалдат-офицерҙарын, техникаһын юғалтып хәлһеҙләнгәс, 1942 йылдың авгусында Боғорослан ҡалаһына ялға сығарыла. Ике ай тирәһе дивизия бында тора, яңы хәрби техника, башҡа кәрәк-яраҡтар менән тәьмин ителә, офицерҙар, һалдаттар менән тулыландырыла.\nЯрайһы уҡ хәрби тәжрибә туплаған фронтовик Шәмсетдин Ҡоҙаҡаев йәш һалдаттарҙы өйрәтеү эшенә тотона, хәрби уйындарҙа ҡатнаша, спорт менән шөғөлләнә, сәйәси әҙерлеген камиллаштыра. Шуныһы иғтибарға лайыҡ, сентябрь аҙағында дивизияның командиры итеп Өфө пехота училищеһының начальнигы полковник Н.С. Никитченко тәғәйенләнә. Уның менән бергә училищенан 200 курсант та килә, улар араһында бик күп яҡташтарыбыҙ ҙа була.\nСентябрь аҙағында дивизия фронтҡа оҙатыла, эшелондар Балашов ҡалаһында туҡтай, йәйәүләп 200 километр ара үткәс, дивизия Сталинград ҡалаһы тирәһендә урынлаша һәм генерал-лейтенант А.С.Жадов командалыҡ иткән 66-сы армия составына инә.\n20 октябрҙә беҙҙең ғәскәрҙәр Сталинград ҡалаһынан төньяҡ-көнбайыштараҡ Котлубань тип аталған станция тирәһендә һөжүмгә күсә, әммә уңышҡа ирешә алмай һәм оборонаға күсергә мәжбүр була. Бер аҙна тирәһе барған ҡаты алыштарҙа олатайым тағы ауыр яралана, дошмандың мина ярсығы һул аяғының һөйәген сәлпәрәмә килтерә, икенсе ҡулына тейә. Уны санитарҙар һуғыш яланынан алып сығалар ҙа медсанбат урынлашҡан палатка эргәһендә ҡалдырып китәләр һәм... оноталар. Ҡанһыраған, хәлһеҙләнгән олатайым бер тәүлек буйы шунда ятырға мәжбүр була, иҫенә килеп ҡысҡыра башлағас ҡына алып инеп операция яһайҙар.\nДауаланыу төрлө госпиталдәрҙә туғыҙ ай дауам итә. Ундағы күргән михнәттәре, ауыртыу-һыҙланыуҙары хаҡында олатайым гел илап һөйләй торған ине.\nБер аҙ төҙәлгәс, ниһайәт, ул 1943 йылдың июлендә оҙатып килеүсе шәфҡәт туташы ярҙамы менән II төркөм инвалиды булып ауылына ҡайта. Күп ял итмәй, ферма мөдире, бригадир, колхоз рәйесе булып эшләй, үҙен оҫта ойоштороусы, һәр ваҡыт ярҙамға килергә әҙер етәксе, район, республика күләмендә абруй ҡаҙанған шәхес итеп таныта.\nШәмсетдин Ҡоҙаҡаев фронттағы һәм тыныс тормоштағы ҡаҙаныштары өсөн I дәрәжә Бөйөк Ватан һуғышы, III дәрәжә Дан ордендары, бик күп миҙалдар, шул иҫәптән 1947 йылда уҡ “1941-1945 йылдарҙа фиҙаҡәр хеҙмәт өсөн”, “Сталинградты обороналаған өсөн”, “Праганы азат иткән өсөн” һәм башҡалар менән наградланған.\nУл хеҙмәт иткән 226-сы дивизия артабанғы хәрби хәрәкәттәрҙә ҡатнашып, Чехословакияның башҡалаһы Прагаға тиклем барып етә, 65-се Полтава исемендәге гвардия дивизияһы исеме ала. Ленин, Хәрби Ҡыҙыл Байраҡ, II дәрәжә Суворов һәм Б.Хмельницкий ордендары менән наградлана.\nБыл дивизияның Өфөлә ветерандар советы бар ине, Өфөләге мәктәптәрҙең береһендә уларға арналған музей эшләй. Олатайым ошо совет эшендә әүҙем ҡатнашҡан, яуҙаштары менән тығыҙ бәйләнештә йәшәгән. Ул 2001 йылдың 23 июнендә вафат булған. Мәңгелек дан һиңә, олатай!


Динең алтын | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Динең алтын\n« Эскелектән ҡотолоу юлы\nАлтынды нәжескә буяу менән... уның заты китмәй\nБыл юлы «Диалог» рубрикаһына Башҡортостан Диниә назараты мөфтөйе Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН менән БР Дәүләт Йыйылышы-Ҡоролтай депутаты Гүзәл СИТДИКОВАны саҡырҙыҡ. Йор һүҙле хәҙрәт әңгәмәне бер кинәйә һөйләүҙән башланы.\n- Йәше еткән улы менән атаһы, мисәүле ат егеп, кәләш эҙләп сығып китәләр. Юлда осраған тәүге ауылда туҡтаған былар. Бына бер ҡыҙ көйәнтәләрен сайҡалтып, һыуға китеп бара икән. Атай кеше оҙаҡ уйлап тормаған, ҡыҙ алдында улын туҡмай башлаған. «Ниңә улыңды туҡмайһың?» — тип һораған ҡыҙ. «Әйткәнде эшләй», — тигән атай кеше. «Әйткәнде эшләгәс, һәйбәт бит», — тип, ҡыҙ егетте яҡлашҡан. «Ултыр, улым, беҙ эҙләгән ҡыҙ был түгел», — тип, былар ары киткән. Икенсе ауылда туҡтағандар. Күп тә тормай, бер ҡыҙҙың һыуға китеп барғанын күргәндәр. Ҡыҙ сибәр генә булһа ла, башы бер яҡҡа ҡыйышыраҡ икән. Атаһы тағы ла улын туҡмай башлаған. «Ниңә улыңды туҡмайһың?» — тип һораған ҡыҙ. Атай кеше: «Әйткәнде эшләй», — тигән тағы ла. «Дөрөҫ, туҡма әйҙә, — тигән ҡыҙ. — Үҙе белеп эшләһен, әйткәнде алйот та эшләй ул». Атай кеше ҡыуанып киткән. «Өйөгөҙ матур ғына, тик мөрйәһе бер яҡҡа ҡыйышыраҡ икән», — тигән ул. «Мөрйәһе ҡыйыш булһа ла, төтөнө тура сыға», — тип яуап биргән ҡыҙ. «Бына, улым, беҙ үҙебеҙ эҙләгәнде таптыҡ», — тигән атай.\nӘңгәмә барышында хәҙрәттең кинәйәне бушҡа һөйләмәүе асыҡланды, буғай.\n►Беҙ үҙебеҙҙе азат һанайбыҙ. Тулыһынса азат булмаған хәлдә лә, берәү ҙә үҙен ҡол тип әйтмәй. Ә нимә ул шәхес азатлығы, күңел таҙалығы, выждан сафлығы? Бөгөн ирекле фекер йөрөтөп, уйлаған һүҙеңде асыҡ итеп әйтеп тә булмай кеүек...\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Берәй фекерҙе кеше күҙмә-күҙ һөйләшкәндә ҡыйыу әйтә алып та, күмәк кеше алдында шул уҡ фекерҙе әйтергә ҡурҡыуы мөмкин. Ул фекерҙән түгел, уның эҙемтәһенән ҡурҡа, сөнки, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, әле беҙҙә кешене тулыһынса яҡлау институты юҡ. Закондарҙың бөтәһе лә теүәл үтәлә, тип әйтеп булмай. Хатта енәйәт ҡылынған осраҡта ла күрмәмешкә һалышыуҙар бар. Элек, мәҫәлән, йәмәғәт фекере, йәмәғәт тыйыуы көслө ине. Был функция юғалды, кешеләр үҙ-үҙенә бикләнә башланы. Совет осоронда «берәү — бөтәһе өсөн, бөтәһе берәү өсөн» принцибы йәшәне. Хәҙер иһә, «бының файҙаһы бармы, бының өсөн аҡса киләме?», тигән принцип өҫтөнлөк итә. Бөгөн кеше үҙ өҫтөнә яуаплылыҡ алыуҙан, «бушҡа» ваҡыт сарыф итеүҙән, зыян күреүҙән ҡурҡа. Депутаттар араһында тәүге саҡырылыштарҙа, мәҫәлән, митингылағыса фекерләү өҫтөнлөк ала. Төптән уйлағанда, депутат — ул митингыла ҡысҡырыусы түгел. Митингыла бик матур һүҙҙәр әйтергә мөмкин. Был әле, депутат әйткән һүҙҙәрен тормошҡа ашыра ала, вәғәҙәләрен үтәрҙәй рәте бар, тигәнде аңлатмай. Иленең, халҡының киләсәген ҡайғыртҡандар ҡысҡырып һөйләп йөрөмәй, баш баҫып эшләп, үҙе һайланған округҡа файҙа килтереү яйын күрә, Рәсәй кимәлендә үҙ республикаһының мәнфәғәтен ҡайғырта, абруйын күтәрә.\nНУРМӨХӘМӘТ хәҙрәт: «Аллаһы Тәғәлә юлына хикмәт менән саҡыр», тиелә Ҡөрьәндә. Нимә ул хикмәт? Хикмәт — ул кәрәкле урында йомшаҡ итеп ваҡытында әйтелгән, ҡабул ителерлек, кәрәкле фекер, тәрән мәғәнә биргән ҡиммәтле һүҙ, ҡиммәтле нотоҡ. Тимәк, һүҙебеҙ хикмәтле булырға тейеш. Башҡа дин әһелдәре менән ғилми бәхәскә кергән ваҡытта ла, «Һеҙҙең динегеҙ шулай, һеҙҙең динегеҙ былай», тип хурларға ярамай, ә күркәмлек менән һөйләшергә кәрәк. Дин — ул үҙе өгөт- нәсихәт. Элек был һүҙҙе оло быуын кешеләре кәңәшсе булараҡ та, нәсихәтсе булараҡ та йәштәргә еткерер булған. Ауылы берҙең — ҡәүеме бер, ти халыҡ. Элек шәжәрә, туған-тыумасалыҡ буйынса ололарҙың абруйы ҙур булған. Бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ана шул тәртип юғалды, сөнки һәр кем үҙенә бикләнгән. Совет осоронда динде хурлау һөҙөмтәһендә шәжәрәләр онотолдо, туған-тыумасалыҡ, ҡан-ҡәрҙәшлек ептәре өҙөлдө, «тураһын әйткән — туғанына ярамаған» мәҡәле өҫкә сыҡты. Туғаныбыҙҙың, яҡыныбыҙҙың кәмселеген күрәбеҙ икән, уны беҙ яйлап, уңайлап, аңлап ҡабул итерлек миҡдарҙа кинәйәләп, хикмәт менән әйтергә тейешбеҙ.\nАтай-олатайҙарыбыҙ мәҡәлдәрҙе бик йыш ҡулланған. Мәҡәл менән әйтеү кешенең мин-минлегенә теймәй – уның төп хикмәте шунда. Бер атай үҙ улын эшкә ебәрә. Ҡырҙа йөрөп ҡайтҡан улынан атаһы кешеләр уның тураһында ни әйтеүен һорай. «Арты ауырҙың ҡулы оҙон», тип әйттеләр, ти улы. Атай кеше улына мәҡәлдең асылын аңлата. Икенсе тапҡыр ҡырҙа йөрөп ҡайтҡан улынан атай кеше тағы ла халыҡ фекерен белешә. «Етем ике ашар, тип әйттеләр», ти улы. Үҙе белеп, етеҙ эшләгән тырыш кеше ике ашай, тигәнде аңлай атаһы һәм улына ла шуны аңлата. Бына шулай, мәҡәл йә кинәйә менән уратып әйткәндә һүҙҙең хикмәте арта.\nАҡмулланың бер шиғырында шундай һүҙҙәр бар: «Алтынды нәжескә буяу менән уның заты китмәй». Ислам динен нәжескә буярға маташыу бер бөгөн генә түгел, күптән килә. Ул Мөхәммәт бәйғәмбәр тере саҡта ла булған. Кемдер дингә ышыҡланып, яуызлыҡтар ҡыла икән, был дингә ышаныуҙы аңлатмай. Боҙоҡлоҡ ҡылғандар һис тә дин юлында була алмай. Дингә ышыҡланған ялған хәрәкәттәр ҙә бар, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Уларҙың күптәре дингә нәфрәт уятыу өсөн махсус рәүештә эшләнә. Әсәйем һөйләгәйне. Урамда уйнап йөрөгән ике бала үҙ-ара һуғышып китә. Быларҙың әсәйҙәре сығып, үҙ-ара һүҙ әйтешә. Күп тә тормай атайҙар сығып, үҙ-ара һуғыша башлай. Был арала балалар дуҫлашып та өлгөрә, ә ике әсәй менән ике атай ғүмерлеккә дошман булып ҡала. Хикмәтлелек бына ҡайҙа. Ике кеше үҙ-ара татыу булһа, улар уртаһында Аллаһы Тәғәлә була. Ул юҡта, урынын шайтан биләй һала.\n►Йәшәйештә бөтөн нәмә үҙ-ара мөнәсәбәткә ҡоролған: кеше менән кеше аралаша, дәүләт менән дәүләт. Ниндәй генә ғилемде алып ҡараһаҡ та, уны әҙәм балаһына ҡарата булған мөнәсәбәтенә ҡарап баһалайбыҙ. Бөгөн дин менән дәүләт араһындағы мөнәсәбәт ниндәй, ул заман талабына яуап бирәме, йәмғиәттең рухи ихтыяжын тулыһынса ҡәнәғәтләндерәме?\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Бөгөн динде власть өсөн файҙаланыу күҙәтелә ул. Дин әһелдәренең үҙҙәрен дә бер үк төрлө баһалап булмай: кемдер, динем, тип йөрөй, кемдер, көнөм, ти. Динде һәр кем үҙе аңлап, үҙе ҡабул итергә тейеш. Әгәр ҙә һәр кем, министрмы ул, ябай хеҙмәткәрме, динле булһа, дәүләт эсендә боҙоҡлоҡҡа юл ҡалмаҫ һәм бер дәүләт икенсеһенә ҡаршы ла бармаҫ ине. Дин булһа, тәртипһеҙлектәр булмаҫ ине, тигәнде ниңәлер башҡалар үҙенсә аңлай. Мәҫәлән, дин көслө булған илдәрҙә лә тәртипһеҙлектәр күп, тип аҡланырға, аңлатырға тырышалар.\nЙыш ҡына динле булып күренеп йөрөгәндәрҙең күңелендә иман булмауы ихтимал. Ғибәҙәтханаларҙа ғибәҙәт ҡылыу, сиркәүгә инеп суҡыныу, мәсеттә намаҙ уҡыу ғына динле булыуҙы аңлатмай. Таҙа, матур һауыт эсендә ағыу булыуы ихтимал, кешенең затлы, матур кейеме уның боҙоҡ холҡон йәшерә алмай. Йәмғиәт эсендәге тәртипһеҙлектәр, дәүләттәр араһындағы низағтар — бөтәһе лә иман булмауҙан килә. Динде ниндәйҙер ҡара ниәттәрҙе бойомға ашырыу йә власть яулау өсөн ҡулланған ваҡытта дин юғала бары тик ышыҡланыу сараһы булып ҡала.\nНУРМӨХӘМӘТ хәҙрәт: Һәр бер нәмәнең үҙ үлсәме, баһаһы, эталоны бар. Бөтөн нәмә кешегә шул эталон аша аңлашыла. Баҙарҙа ла бит һәр нәмә үлсәнә, баһалана. Дин дә беҙгә стандарт, эталон ролен үтәй. Мәсьәләнең икенсе яғы ла бар: шул эталондан кем күпме ала ала. Кемдер әҙ генә ала, кемдер күп ала, кемдер уны фекере өсөн, кемдер сәйәсәте, кемдер дәрәжәһе өсөн ала. Мәҫәлән, балта төҙөлөш ҡоралы ла, енәйәт ҡоралы ла булыуы мөмкин. Динде кем ниндәй маҡсатта ҡабул итеүе хажға барған ваҡытта үтәнән-үтә күренә. Унда кемдер сауҙа мәшәҡәте менән бара, кемдер донъя күреп ҡайтыуҙы маҡсат итә. Дин тотоусылар араһында ла, тимәк, мең төрлө кеше бар. Дин менән хөкүмәттең мөнәсәбәтенә килгән ваҡытта, Ислам дине һәр заманға ла яраҡлы ҡабул ителгән. Дин иң тәүҙә халыҡтың рухын тәрбиәләй. Хөкүмәт тә тәрбиә менән шөғөлләнә, ләкин уның төп мәшәҡәте — халыҡты эш менән тәьмин итеү, илдең иҡтисадын күтәреү, бойондороҡһоҙлоғон һаҡлау. Рухи тәрбиәгә, күңел нескәлегенең таҙалығын ҡайғыртыуға уның ваҡыты етмәй. Ә элек бит аҡһаҡалдарҙың фекер көсө менән йәшлек дәрте уртаҡ ҡараш тыуҙырған, сәйәсәт бер яҡлы ғына булмаған. Әле хөкүмәт менән дин араһында ҙур ҡапма-ҡаршылыҡ юҡ. Хөкүмәт тә, дин дә белемгә, ғилемгә ынтыла, хөкүмәт тә, дин дә ныҡлы ғаилә булһын, тип тырыша. Ҡаршылыҡтар ҙа була. Мәҫәлән, табибтар абортты рөхсәт итә, Ислам дине ҡаршы. Ни өсөн тигәндә, әсә булыу Хоҙай ҡөҙрәте. Бала тауышы ул бит үҙе тормош дауамы.\n► Беҙҙең Рәсәйҙә Ислам тәғлимәте артҡы пландараҡ йөрөй һымаҡ...\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Закондар ҡабул иткән ваҡытта беҙҙә евроцентрик ҡараш йәшәй, христианлыҡ стандарты өҫтөнлөк итә, Ислам иҫәпкә алынмай. Ә бит Рәсәйҙең өстән ике өлөшөн Азия биләй. Унда христиан диненән башҡа Ислам, буддизм, иудаизм да бар. Йыл аҙағында Мәскәүҙә «Күп милләтле Рәсәй» тигән Бөтә Рәсәй конференцияһы үтте. Шуға иғтибар иттем: президиумда гел ирҙәр, сығыш яһаусылар ҙа улар. Ғаилә, ҡатын-ҡыҙ мәсьәләһе тураһында һүҙ күтәргән бер кеше юҡ. Тәнәфес ваҡытында асыуҙы килтерерлек һорауҙар биреп, аптыратып бөттөләр: «Күпме дотация алаһығыҙ, һеҙ буддистармы, республикағыҙ ҡайһы ерҙә?». Әйтерһең дә, Рәсәй Мәскәү, Петербург һәм Екатеринбургтан ғына тора, башҡа субъекттарҙы телгә алыусы ла, радио-телевидение аша сағылдырыусы ла юҡ. Бындай ҡараш интернациональ булған Ислам диненә лә ҡаршы килә. Закондар нигеҙендә лә башҡа халыҡтарҙың йолалары, диндәре иҫәпкә алынмай. Түҙмәйенсә, ошо хаҡта сыҡтым да, сығыш яһаным, республикабыҙ тураһында ҡыҫҡаса һөйләп үттем. Мәҫәлән, ғаилә моделенең Ислам нигеҙе ҡағиҙәләре ниңә иҫәпкә алынмай? Ысынлап та, Ислам әхлағына хас булған йолаларҙы беҙ закондар ҡабул иткәндә күҙ уңында тоторға тейешбеҙ. Депутаттар был мәсьәләне ҡурҡмайынса күтәрергә тейеш.\n► Хатта үҙебеҙҙең мосолмандар араһында ла атеистик ҡараштан арына алмағандар күп бит әле...\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Бер билдәле генә әҙәм минең динле булыуыма шик белдерҙе. «Кешенең динле булыу-булмауын тик Аллаһы Тәғәлә генә белә», — тинем мин яуап итеп. «Христос, Мөхәммәт, Кришна кеүек әллә күпме Аллағыҙ бар, бер файҙаһы юҡ», — тип, ул әллә нәмәләр һөйләй башланы. «Дин тарихын өйрәнһәгеҙ, әле әйткән һүҙҙәрегеҙҙән үҙегеҙ оялырһығыҙ», — тинем аптырап. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Аллаһы Тәғәлә менән бәйғәмбәрҙәрҙең кем икәнлеген, ғөмүмән, дин тарихын белмәгәндәр дин тураһында күберәк һөйләй. «Ниңә Аллағыҙ шул хәтлем мәрхәмәтле булғас, илдә бардак?» — тип асыу белдерҙе әңгәмәсем. Хоҙай Тәғәлә биргән тәғлимәттән ситләшеп, үҙ тәртибебеҙҙе урынлаштырып маташҡанға ла тәртипһеҙлек хөкөм һерәүен беҙ һаман да аңлау кимәленә етә алмайбыҙ, иҫәр аҡылыбыҙ менән әллә ниҙәр ҡылабыҙ шул. «Ниңә шулай булғас, Аллағыҙ Ньютондың законын юҡҡа сығармай?» — тине ул еңмешләнеп. Ул бит Ньютондың законы түгел, Аллаһы Тәғәлә ҡөҙрәте, Ньютон бары уны асҡан ғына. Быны әле беҙ аңларҙай кимәлдә түгелбеҙ. Фәндәрҙе физика, химия, микробиология кеүек өлкәләргә беҙ, кешеләр, шартлы рәүештә генә бүлеп йөрөтәбеҙ, ә бит улар бөтәһе лә Аллаһы Тәғәләнең закондарын әҙәм балаһының, ниһайәт, үҙ зиһене менән аңлай башлауы ғына. Эргәбеҙҙә аңлап етмәгән, асылмаған әллә күпме хәҡиҡәт бар әле, уның сиге юҡ.\nНУРМӨХӘМӘТ хәҙрәт: Дин — ул нигеҙле ғилем. Башҡорт халҡының бик тәрән мәғәнәле мәҡәле бар: «Үҙеңдән башҡаны әүлиә тип бел». Тимәк, эргәңдәге кеше Аллаһы Тәғәләгә һиңә ҡарағанда мең тапҡыр яҡыныраҡтыр, тигәнде аңлата ул. Бөгөн Исламға килгән ҡайһы бер ҡан- ҡәрҙәштәребеҙ, гүйә ки, мин йәннәткә керһәм генә, бөтәбеҙ ҙә йәннәткә керә, тип фекерләй.\n►Кеше тыумыштан уҡ мөғжизәгә ышанып тыуа. Донъяны танып белеү ҙә тап ана шул һәләте булғанға тормошҡа аша. Хыялланыу, мөғжизә көтөү беҙҙе маҡсатлы итә түгелме? Дини ғилем дә, күрәһең, айҡап бөтмәҫлек бер мөғжизәлер. Әммә кешенең эскерһеҙлеген, мөғжизәгә ышаныуын ҡайһы берәүҙәр үҙҙәренең ҡара эштәре өсөн дә ҡуллана бит...\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Сихырҙың булыуы үҙе үк Аллаһы Тәғәләнең барлығын, йәки унан башҡа беҙ аңламаған тағы ла икенсе көстәрҙең барлығын күрһәтә. Ваҡытында Мөхәммәт бәйғәмбәрҙең үҙен дә сихырлап маташҡандар. Тик ул бәйғәмбәрлеге арҡаһында сихыр көсөнән ҡотола алған. Яуыз көстәрҙең булыуын һис тә инҡар итеп булмай. Сихыр менән булыусылар тап ана шул яуыз көстәрҙең, Иблистең көсөн файҙалана. Мәҫәлән, артыҡ әһәмиәт бирмәгән йондоҙнамә лә тап ана шул сихыр көсөнә таянып төҙөлә. Йондоҙ ғилемен өйрәнеү — сихырҙың бер тармағы. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, гәзит-журналдар, радио- телевидение бөгөн уны бик йыш ҡуллана. Нисек кенә тәнҡитләмәһендәр, әрләмәһендәр, мин йондоҙнамә баҫылған бер гәзит-журналды ла алдырмайым һәм сихырҙы ҡеүәтләү өсөн үҙ аҡсамды сарыф иткем килмәй. Халыҡты алдап, күрәләтә күрәҙә ҡосағына ташлаусы матбуғат сараларына йәнем әрней. Рәсми гәзиттәр, үҙҙәре лә һиҙмәҫтән, кешеләрҙе күрәҙәсегә барырға, ҡайғы алырға этәрә. «Күрәҙәсегә барма, башыңа ҡайғы алма», тип бушҡа әйтелмәгән бит. Күрәҙәселәр йоғонтоһона бирелеп, үҙ яҙмыштарын боҙоусылар шул тиклем күп. Бер апай йәш сағындағы бер хатаһын һөйләгәйне. Ул кейәүгә сыҡҡас, өләсәһе уға: «Һинең ике ирең була», — тигән. «Минең икенсе ирем буласаҡ, һинең менән йәшәүем уға хыянат», — тип, был йәш ҡатын тәүге ирен ҡыуған да ҡайтарған. Ул үҙ яҙмышын емереп, икенсе иргә кейәүгә сығып, быға үкенеп йәшәне. Сихыр менән булышыусылар үлә алмай этләнә, тиҙәр. Йондоҙнамә менән мауығыусылар һуңғы сәғәттәре тураһында ла уйлаһындар ине, тип әйткем килә.\nНУРМӨХӘМӘТ хәҙрәт: Бөгөн, хатта ки, ғалимдарыбыҙ, фекер матдиләшә, ти. «Ағас башын ел бора, әҙәм башын һүҙ бора», тип, быны элек-электән дә әйтә торған булғандар. «Кешенең теле — фәрештәнең ҡәләме», тип тә әйтәләр. Йәнә бер мәҡәл бар: «Уйнап һөйләһәң дә, уйлап һөйлә». Элек бит ололар мәҡәл-әйтемдәр, ауыҙ-тел ижады аша тәрбиәләгән. Улар хатта әрләшкәндә лә «Ауыҙыңа май булғыр» кеүек һүҙҙәр ҡулланған, баланың күңелен күтәрә белгән. Кешенең психологияһына килгәндә, ул аңлап бөткөһөҙ өлкә. Ысын күңелдән әйтелгән бер яҡшы һүҙ менән генә лә кеше ғүмер буйы шатланып-ҡыуанып йәшәй ала, йәки бер генә насар һүҙ кешенең яҙмышын емереп, рухын һындырыуы ихтимал. Һүҙ бик ҙур көскә эйә. Шуға ла беҙ һүҙҙе бик уйлап һөйләргә, балаларҙы рухландырырға, дәртләндерергә, үҙ өҫтөбөҙҙә эшләргә тейешбеҙ. Ә күрәҙәсе һинең үҙ һүҙеңде кире үҙеңә ҡайтарып зиһенеңде яулай, ҡамау эсенә ала, шунан аҡсаңды ла ала.\nМахсус рәүештә кешенең аҡылын буйһондороу өҫтөндә эшләүселәр элек тә булған, әле лә юҡ түгел. Маңҡорттар, зомбиҙар, биороботтар күктән төшмәй. Ислам дине күрәҙәсегә барырға тыя, сөнки күрәҙәсегә ышанған кеше диндән ситләшә. Мәҫәлән, юлдан ҡара бесәй үтеп бара икән, ул үҙ юлы менән бара, беҙ үҙ юлыбыҙ менән. Шундай хөрәфәттәр аңыбыҙҙы сикләй ҙә инде. Йондоҙнамәгә килгәндә, ул ғилем элек- электән булған. Әммә ул ахырында кешене зомбилаштыры — уға ҡорола башлаған. Бөгөнгө эшеңде иртәтәгә ҡалдырма, тигән Бәйғәмбәр. Мәҫәлән, йондоҙнамәгә ҡарап, мин бөгөн атҡарырға тейеш эшемде иртәнгә ҡалдырырға тейеш буламмы? Сихыр ғилеменең ахырында ҡаза килә, шуға күрә Аллаһы Тәғәлә уны беҙгә рөхсәт итмәй. Ә файҙалы ғилемгә рәхим итегеҙ, уның иге-сиге юҡ, ул үҙе бер ғаләм. Донъяның иге-сиге булмаған һымаҡ, ғилемдең дә сиге юҡ. Уны тулыһынса өйрәнеү өсөн бер ғүмеребеҙ етмәй. Мәҫәлән, тәжрибә өсөн генә араҡы эсеп, наркотик ҡулланып ҡарағандар һуңынан ләззәт ҡолона әүерелә. «Буш сыр ҡапҡанда ғына була», тиҙәр бит. Шуға күрә, ваҡ тәжрибәләр өсөн ваҡыт сарыф итергә кәрәкмәй. Хоҙай биргән мәңгелек ҡиммәттәр менән йәшәгәндә генә бәхетле була алабыҙ.\n► Ислам дине тәғлимәте төрлө хөрәфәттәрҙе лә кире ҡаға, шулаймы?\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Беҙҙә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, дин менән хөрәфәтте бутау бар. Төрлө хөрәфәттәрҙе үтәйҙәр ҙә, күптәр үҙҙәрен динле кеше тип һанай. Хөрәфәттең дин менән бер ниндәй уртаҡлығы юҡ. Бер танышым төрлө хөрәфәттәргә ышанып, уға фэн-шуй кеүек башҡа халыҡтарҙыҡын өҫтәп, үҙенең дә, ғаилә ағзаларының да ғүмерен тотошлай ғазапҡа әйләндергән. «Шулай эшлә, былай итмә» кеүегерәк бөтмәҫ-төкәнмәҫ тыйыуҙары менән яҡындарының хәлен алып бөтөрә. Ислам дине шул хәтлем камил, беҙ һәр бер эшебеҙҙә бары тик Аллаһы Тәғәләнән генә ҡурҡырға тейешбеҙ. Ҡөрьәндә әйтелмәгән тыйыу тыйыу түгел. Мәҫәлән, Ҡөрьәндең бер ерендә лә «ҡара бесәй юлды ҡыйһа, юл уңмай», тип әйтелмәгән. Хөрәфәт — Иблистән, тип бушҡа әйтмәйҙәр. Милләттәштәрем төрлө хөрәфәттәргә ышанмайынса, Аллаһы Тәғәләнең ҡушҡанын ғына үтәп йәшәһә, ул тыйғандан тыйылһа ғына күңеле ирекле, выжданы азат була. Бер танышым: «Әүлиә зыяратына барып, ҡорбан салырға кәрәк», — тине бер мәл. Ҡөрьәндә бит ҡорбан салыу тәртибе асыҡ әйтелгән. Бәләкәй хаж уйлап сығарып, яҙыҡ ҡыланыу килешкән эш түгел. Әүлиә кимәлендәге көслө шәхестәр булған, әлбиттә. Әммә уларҙы Аллаһы Тәғәлә менән тиң ҡуйып, әүлиәләрҙән ниндәйҙер ярҙам килә, тип уйларға ярамай. Ярҙам килә икән, тик Аллаһы Тәғәләнән килә, әммә әүлиәнән түгел.\nНУРМӨХӘМӘТ хәҙрәт: Аллаһы Тәғәлә юлының һәр сатында шайтан көтөп торор, тиелә. Ул мал менәнме, дәрәжә менәнме алдаштырып, үҙенә саҡыра. Шуның кеүек, бөгөн Ислам диненең тоғро юлынан яҙлыҡтырып, ситкә алып китергә тырышыусылар туп-тулы. Исламда һәр бер эштә лә алтын урталыҡ бар. Мөхәммәт бәйғәмбәр бер ағас аҫтында бәйғәб (присяга) алған. Бәйғәмбәр вафатынан һуң халыҡ шул ағасты изгеләштереп йөрөй башлағас, хәҙрәти Ғөмәр уны ҡырҡҡан да ташлаған. Халыҡтың алдына сығып, һаташтырып йөрөүселәр бөгөн, ысынлап та, бик күп. Бынан беҙ һаҡланырға тейеш. Ислам мәрхүмдәрҙең ҡәберенә зыярат ҡылырға рөхсәт итә, әммә ғибәҙәт ҡылырға түгел. Беҙҙең халыҡ мәрхүмдәрҙе изгеләштерергә әҙер генә тора. Дин юлына баҫып, файҙа күрергә, йә зыярат ҡылып, әүлиәгә әйләнергә уйлай. Төрлө шундай сараларға ваҡытын сарыф иткәнсе, ғилемгә хеҙмәт итһә, файҙа булыр ине. Кеше ышанмаҫлыҡ нәмәләр менән баш ҡатырғансы, беҙҙең бит башҡа эштәребеҙ ҙә етерлек.\nГҮЗӘЛ СИТДИКОВА: Әйткәндәй, Ризаитдин Фәхретдин Әхмәт Йәсәүи зыяратына барып, әүлиәнән ярҙам һорап йөрөгән кешеләр тураһында яҙып ҡалдырған. Хөсәйенбәк кәшәнәһе тураһында ла яҙмалары бар. Уларҙы ул ярамаған ғәмәл тип атай. Йөҙ йыл элек тә бындай ваҡиғалар булған, тимәк. Тарих ҡабатлана. Бер таныш апай һөйләгәйне. Ҡаҙағстандағы бер ҡала эргәһендә бер шишмә булған. Йәйен-ҡышын шишмәләге һыуҙың температураһы бер төрлө икән. Бөтөн халыҡ унда дауаланырға йөрөгән. Ҡыҫҡаһы, сихәте көслө булған ул шишмәнең. Үҙгәртеп ҡороу осоро башланғас, бер ҡаҙаҡ ул урынды хосусилаштырып палаткалар, ванналар ҡуйған. Нәҡ шул көндө һыу ҡайҙалыр юғалған. Өс көн үткәс, һыу ҡырҡ саҡрымдай алыҫлыҡта икенсе ерҙән бәреп сыҡҡан. «Аллаһы Тәғәлә биргән мөғжизәне үҙенеке генә итергә тырышҡаны өсөн Ул уны юҡҡа сығарҙы», — тигән ололар. Кеше һаулығында аҡса эшләргә тырышыусыларҙың да яҙмышы шулай бөтөүе бар. Ҡөрьәнде тәфсирләп өйрәнеп кенә күҙебеҙ асыласаҡ. Аңлап, ғалим кимәлендә фекер йөрөткән, дин ғилемен халыҡҡа еткерә алғандай дин әһелдәребеҙ әле бармаҡ менән генә һанарлыҡ. Ауылда, мәҫәлән, мулла итеп шикле кешене ҡуйһалар, ул йыназа көтә лә, кемдең балаһы тыуа, тип йөрөй. Халыҡ араһында аңлатыу-тәрбиә эше алып барырға, йәштәр менән һөйләшергә мәғлүмәте лә, ғилеме лә етмәй. Ундайҙар бар эшен өшкөрөү-төкөрөү менән йола үтәүгә генә ҡайтарып ҡалдыра. Хәҙер төрлө әҙәбиәт шул тиклем күбәйҙе — Ислам дине исеменән сығарылған баҫмаларҙа ла дингә шик, нәфрәт уятырлыҡ мәғлүмәттәр килеп сыға. Шуға күрә дини әҙәбиәтте өйрәнгән ваҡытта ла динде яҡшы белгән остаздар менән кәңәшләшергә кәрәк. Шулай булмаһа, ҡайһы берәүҙәр, үҙҙәре лә һиҙмәҫтән, динде оҫта файҙаланған төрлө экстремистик ойошмаларға, хаталы йүнәлештәргә, мосолмандарҙы үҙ-ара дошманлаштыра торған секталарға инеп китеүҙәре мөмкин.\nРадик ӨМӨТКУЖИН яҙып алды.\nДин тарихын, бәйғәмбәрҙәр тормошон, изге китаптарҙың йөкмәткеһен белмәү арҡаһында дингә беҙ бер ҡатлы ҡарайбыҙ. Белер инек, мәғлүмәт етмәй. Бар мәғлүмәтте лә ҡабул итергә ваҡытыбыҙ юҡ. Шул хәтлем дә тормош ығы-зығыһына күмелгәнбеҙ, «социум» тигән йәмғиәт ҡоршауы үҙ ҡулында ныҡ тота — физик тәнебеҙҙе лә, рухыбыҙҙы ла. Ниәт ҡылырға ғына кәрәк, рухилыҡ тау артында түгел, эргәбеҙҙә.\n"Киске Өфө", 2007 йыл, №10\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 24.02.2018 в 21:19, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


"Иғтибар — балалар!" | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nЮл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы күләмле операция тураһында иғлан итте. Уҡыусыларҙың йәйге каникулдары алдынан «Иғтибар — балалар!» операцияһы үткәрелә. Юл инспекторҙары мәғариф учреждениеларында уҡыусылар, уҡытыусылар менән осрашып әңгәмәләр, дәрестәр, ҡыҙыҡлы викториналар, уйындар һәм юл хәрәкәте ҡағиҙәләре буйынса махсус майҙансыҡтарҙа ғәмәли дәрестәр үткәрәсәк. Ҡала юлдарында юл хәрәкәте, шул иҫәптән автомобиль салонында балаларҙы йөрөтөү ҡағиҙәләрен тупаҫ боҙған водителдәргә ҡарата эш көсәйтелә. Бынан тыш, хеҙмәткәрҙәр зебрала йәйәүлеләргә өҫтөнлөк бирмәгән водителдәрҙе асыҡлай.


Байрам көтә кескәйҙәр\n25 Декабрь 2017, 18:44\nУра, Яңы йыл етә! Күңелле, шулаймы? Ә беҙҙең «Тирмәкәй»ҙе уҡыусы бәләкәс дуҫтарыбыҙҙың кәйефе нисек икән? Байрамды, Ҡыш бабайҙы көтөп алалармы? Һүҙ – уларға.\nКарина ЙОСОПОВА, Туймазылағы 2-се мәктәптең I «Д» синыфы уҡыусыһы:\n– Әтәс йылында беренсе синыфҡа уҡырға барҙым. Шунан да ҡыуаныслыраҡ ваҡиға бармы икән?! Яңы йылды бигерәк тә түҙемһеҙләнеп көтөп алам. Ул үҙе бер мөғжизә кеүек. Ә Ҡыш бабай – минең изге теләктәремде тормошҡа ашырыусы тылсым эйәһе.\nБеҙҙең туғандар өсөн дә шатлыҡлы байрам. 1 ғинуарҙа Шәмсел олатайымдың тыуған көнө, ә 5 ғинуарҙа Йәүһәриә өләсәйем алтын юбилейын билдәләй. Мин уларҙы ҡотларға әҙерләнеп йөрөйөм.\n– Яңы йылды күңелле итеп ҡаршылайбыҙ. Өйөбөҙгә шыршы ҡуябыҙ, матур итеп биҙәйбеҙ. Ҡыш бабай миңә уйынсыҡтар бүләк итә, күстәнәстәр алып килә. Быйыл унан Лола ҡурсағын һораным әле. Әсәйем менән бергәләп Ҡыш бабайға хат та яҙып һалдыҡ.\n– Бына тағы ла һағынып көткән Яңы йыл етеп килә. Ул – мөғжизәләр байрамы! Балалар ҙа, өлкәндәр ҙә ярата.\nБеҙ йыл һайын Яңы йылды ғаиләбеҙ менән ҡаршы алабыҙ. Шыршы аҫтында Ҡыш бабай ҡалдырған бүләктәрҙе алыу – иң тулҡынландырғыс мәл. Эт йылынан мин тик яҡшылыҡтар ғына көтәм. Башҡортостан, Рәсәй халҡына тыныслыҡ, һаулыҡ теләйем.


Кушнаренға барып башҡорт виноградын йыйығыҙ! » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Кушнаренға барып башҡорт виноградын йыйығыҙ!\n09.09.2019 Кушнаренға барып башҡорт виноградын йыйығыҙ!\nБашҡортостан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институтының Кушнарен селекция үҙәгендә виноград емеше өлгөргән. Ниңә улай һуң тиерһегеҙ - быға һалҡын йәй сәбәпсе. Былтырҙары емеш август уртаһында тамам бешкән булған.\nҮҙәктә иртә өлгөрөүсән «Карагай», «Мадлен», «Анжевин», «Юбилейный», «Алешенькин», «Башкирский», «Александр», «Находка Стреляева», «Памяти Стреляевой», «Линьян» сорттары виноградын килограмын 70 һумға һаталар. Эш көндәрендә иртәнге сәғәт 9-ҙан төшкө сәғәт 5-кә тиклем барырға була.\nУчреждениеның баш агрономы Наталья Старцева баҡсасыларға ошолай тип кәңәш бирә:\n- Әгәр ҙә һеҙҙең баҡсалағы виноград ваҡ һәм тулышырға уйламай икән, тимәк һабаҡ баштарын өҙөргә кәрәк. Калийлы ашлама индерергә, тәлгәштәрҙе ҡояшҡа асырға мөмкин. Төнгә ҡыуаҡтарҙы агротуҡыма менән ҡаплағыҙ, тамырҙаға бысҡы табынан мульча һибегеҙ.


Таиландтан ҡайтҡан 68 туристың коронавирусҡа анализ һөҙөмтәләре раҫланманы\n23 Апрель 2020, 16:48\n17 апрелдә махсус рейс менән Таиландтан Өфөгә ҡайтҡан 68 туристың, шул иҫәптән күрһәтмәләр буйынса инфекция дауаханаһына ебәрелгән бер кешенең коронавирусҡа тапшырған анализ һөҙөмтәләре раҫланманы. Был хаҡта хөкүмәттәге оператив кәңәшмәлә хәбәр ителде. Хәҙер улар Өфөнөң обсерватор итеп йыһазландырылған «Йәйғор» шифаханаһында ике аҙналыҡ карантинда.\n22 апрелдә Төркиәнән һәм Һиндостандан ҡайтҡан туристар шунда уҡ урынлаштырылды. Улар ҙа үҙҙәренең анализ һөҙөмтәләрен көтә. Туристарға тапшырмалар рөхсәт ителде, Социаль программалар фонды аша уларға тейешле әйберҙәр, шул иҫәптән телевизор һатып алынды.\nРадий Хәбиров туристарҙы Ҡазандан алып ҡайтҡан «Башавтотранс» водителдәрен дәртләндереүҙәрен һораны.


«Аҡмулланың яҡтылыҡ юлы” - Шингак-Кульская сельская модельная библиотека\n/ Мероприятия/ «Аҡмулланың яҡтылыҡ юлы”\nБашҡортостан Республикаһы Башлығы Радий Хабиров Указына ярашлы 14 декабрь — Башҡорт теле көнө. Быйылғы йылда М.Аҡмулланың тыуыуына 190 йыл булыуға бағышлана. Ошо уңайҙан 2021 йылдың 9 декбрь көнө Шөңгәк-Күл ауыл китапханаһында башҡорт телен һаҡлауға бағышланған «Аҡмулланың яҡтылыҡ юлы” тип аталған әҙәби сара үткәрелде.\nСараның маҡсаты Әсә теленә ҡарата һөйөү, ихтирам, ғорурлыҡ тойғолары уятыу, балаларҙың телмәрен халҡыбыҙҙың мәҡәлдәре, М.Аҡмулланың ижады тураһында белемдәрен байытыу.\nХалыҡ күңелендә мәңге юйылмаҫ эҙҙәр ҡалдырған бөйөк шәхестәр була. Аҡмулла кеүек шәхестәр беҙҙең дәүерҙә лә барҙар. Донъяла аҙ ғына йәшәп тә үҙҙәренең ҡылған изге эштәре, рухи мираҫтары менән быуаттың йөҙөн яҡтырталар.\nМифтахитдин Камалетдин улы Аҡмулла – башҡорт халҡының атаҡлы мәғрифәтсе шағиры, уҡытыусы, алдынғы фекер эйәһе, башҡорт әҙәбиәтенең классигы. Бөйөк шиғыр оҫтаһының мираҫы башҡорт әҙәбиәте үҫешенә мөһим роль уйнай.\nВидео-ролик ярҙамында уҡыусыларға Аҡмулланың биографияһын, ижади юлын һәм Башҡортостан өсөн ниндәй эхәмиәткә эйә булыуын һөйләнек.\nУҡыусылар үҙҙәренең күңеленә хуш килгән авторҙарҙың тел, халыҡ, республикаға арналған шиғырҙарын яттан тасуири итеп башҡарҙылар. Һәр кем үҙ башҡарыу оҫталығын күрһәтте.\nМ.Аҡмулла – ысын мәғәнәһендә халыҡ шағиры. Салауаттан ҡала беренселәрҙән булып үҙ халҡына Башҡоттарым тип өндәшә, уны яҡты тормошҡа алып сығыу юлдарын эҙләй. Аҡмулланың поэтик традицияларын Ғ.Туҡай, М. Ғафури, Д.Юлтый, Ш.Бабич һәм башҡалар дауам итә.\nЙылдар үткән һайын ул сәсеп ҡалдырған шиғри ынйылары сағыуыраҡ күренә. Уның поэтик ижады онотолмаҫ моң булып әле лә халыҡ күңелендә йәшәй. Һуңғы йылдарҙа уға арналған монографик хеҙмәттәр, бик күп мәҡәләләр донъя күрҙе, шағирҙың ҡәберенә мемориаль һәйкәл ҡуйылды, тыуған ауылы Туҡһанбайҙа музейы асылды, уның исемендә махсус премия булдырылды, йыл һайын Аҡмулла көндәре үтә.


Бөгөн Өфөнән Ноябрьскиға осҡан самолет Төмән аэропортына ултырырға мәжбүр булған\nХәбәр ителеүенсә, «Ямал» авиакомпанияһына ҡараған «Боинг»тың электроникаһы сафтан сыҡҡан. Килеп тыуған хәлгә бәйле, һауа судноһы экипажы Төмәндә туҡтарға ҡарар итә. Был мәлдә самолетта 154 пассажир, алты экипаж ағзаһы була. Бер сәғәт тирәһе аэропорт өҫтөндә өйөрөлгәндән һуң «Боинг» бәлә-ҡазаһыҙ ергә төшә.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, уҙған аҙнала ошо уҡ авиакомпанияның Төмән -Яңы Уренгой рейсы самолеты ла шасси тәгәрмәсе төшөүе сәбәпле, кире Төмән аэропортына ултырырға мәжбүр булғайны.


Яҡындарыңа кәрәгең булһын » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Әҙәбиәт » Яҡындарыңа кәрәгең булһын\n18.08.2019 Яҡындарыңа кәрәгең булһын\nҠыҙҙар менән кинотеатрға елдереп китеп барабыҙ. Инде килеп еттек тигәндә, юл аша сығырға маташҡан әбейҙе күреп ҡалдыҡ – машиналар мыжғып торған ерҙән үтергә самалай ине ул. Кәлтер-көлтөр килгән әбейҙе ҡултыҡлап, тротуарға борорға өлгөрҙөк:\n– Светофор янынан сығайыҡ! Бынан йөрөргә ярамай.\n– Уф-ф, Аллам, хәлем бөттө, башым әйләнде лә ҡуйҙы, – оло йәштәге ҡатын ҡалтыранып ҡуйҙы. – Почтаға ғына барып киләйем, тип сығып киткәйнем, бынау эҫелә баш ҡайнаны ла китте, әйләнсек һарыҡ кеүек аҙашып тик йөрөйөм.\n– Ҡайҙа йәшәйһегеҙ һуң?\n– Ҡайһы ятаҡта?\n– Ҡайһы, тип ни, биш ҡатлы йорт инде.\nСәғәткә күҙ һалғас, кино башланырға ун ғына минут ваҡыт ҡалғанын аңғарып, ҡыҙҙарҙы билет алырға йүгерттем:\n– Һеҙ барып ала тороғоҙ, мин әбейҙе оҙатып ҡуяйым.\nҮҙемә ҡалһа, такси саҡыртып, юлына аҡса түләргә лә, уны алып барыуҙарын үтенергә ине уйым. Тик күпме генә төбәшһәм дә, әбекәй адресын иҫләй алманы:\n– Яңы ғына күсеп килдем бит, ошолай берәй йомош менән сыҡтыниһәм, йортто юғалтам да ҡуям. Туҡһанды ҡыуып етеп барам, хәтер юҡ. Уныһы ла юҡ, һаулыҡ та юҡ. Әйҙә, ултырып тын алайыҡ, йөрәк дарһылдап китте. Ярай ҙа таяғым бар, юғиһә бөтөнләй йығылып, аунап ятыр инем, тәүбә-тәүбә. Зәғифләнеүҙән Аллам һаҡлаһын.\n– Яңғыҙ йөрөмәҫ инегеҙ, – тим ҡабаланып, башта тик кино ҡайғыһы бит. – Сумкағыҙҙы үҙем тотайым.\n– Таяныр кешем булһасы...\n– Шулай уҡ бер кемегеҙ ҙә юҡмы ни? – телефондан сәғәткә күҙ ташлайым, фильм минһеҙ башлана инде, тип эстән генә көйәм.\n– Юҡ шул, – әбей, көрһөнөп, ипләп кенә эскәмйәгә ултырҙы, таяғын ҡулынан ысҡындырманы. – Бабай күптән үлде. Уның вафатынан һуң шул тиклем еңел тын алдым, хатта күҙҙәрем асылып, тыныс йәшәп ҡалдым. Яҡты көн күрһәтмәне ул миңә. Күҙемдән күк китмәне. Торғаны менән яһил ине. Кеше араһында һин дә мин, ә өйҙә, икебеҙ генә ҡалғас, һуғыш суҡмарына әйләнә торғайны. Бер кем ышанмай, З. ағай шундай һәйбәт кенә ләһә, ысынлап ул шулай туҡмаймы, тип бот сабып аптырар ине күрше-күлән, таныш-белештәр... Кейәүгә сыҡҡанға тиклем уның йылмайып-көлөп кенә тороуына алданып, харап булдым. Өйләнешкәнгә тиклем гөлдәй ине. Ысын йөҙөн аҙаҡ күрһәтте. Шуға ла бер ҙә үкенмәнем вафатына.\n– Ә балаларығыҙ? Ейән-ейәнсәрҙәрегеҙ?\n– Эй-й... Юҡ шул... кейәүгә иртә сыҡтым. Ун алтым да тулмағайны. Ҡәйнәмдәргә килен булып төшөп, бер айҙан саҡ ҡына ашыуыраҡ бергә йәшәп өлгөрҙөк, иремде армияға алып киттеләр. Ике йылға ла түгел, өс йылға. Шул ваҡытта әсәйем, һыйырҙан башына тибелеп, дауаханаға ятты. Мин ни, уныһын-быныһын уйлап тормай, ике бәләкәй туғанымды ҡарарға өйгә ҡайт та кит. Өс аҙна ауылымда ятып, кире ҡәйнәмдәргә килгәйнем, эшкә сығарҙылар. Бәй, бер заман ҡорһағым үҫә! Ҡәйнәм, донъя күргән кеше, сәйер ҡараштар ташлап, бер көндө, әллә ауылыңа ҡайтып, эш боҙоп килдеңме, ти. Юҡ, тим. Эштәге апайға, ауырға ҡалғанмын шикелле, ҡәйнәм, йөрөп, балаға уҙғанһың, тип тиргәшә, тигәс, нимәгә һиңә бала, иреңә әле хеҙмәт итергә лә итергә, алдырт, тип кәңәш итте: “Эшләп тә, бала бағып та йөрөүе ҡыйын булыр”. Элек ни, декрет ялы булдымы? Бала менән мине кем өйҙә ултыртып ҡуйһын? Аптырандым. Ни әсәйем башына сыҙай алмай, ауырый бит инде. Үҙемдең аҡылым булмағас, кеше аҡылына таянып, бар ҙа алдырт баланы, әй... Аҙаҡ үкенеүҙәрем... Терһәкте тешләрҙәй, ерҙе йөҙөм менән һөрөрҙәй инем дә, тик ҡылғанды кире бороп булманы – башҡаса, нисек теләһәм дә, ауырға ҡала алманым... Алдыртыу менән дә анһат ҡына ҡотолманым, ныҡ ауырып китеп, мине дауаханаға уҡ һалып ҡуйҙылар. Хәлдәрем тураһында кемеһелер иремә хәбәр итеп өлгөрҙө. Әллә ҡәйнәм еткерҙе, әллә апай-һеңлеһе – белмәйем. Ундай яңылыҡ торамы һуң эстә, теш араһынан булһа ла ҡыҫылып сыға. Ирем, башҡа берәүҙән ауырға ҡалып, эҙ яҙлыҡтырмаҡсы булдыңмы, әйберҙәреңде йый ҙа, ҡайтып кит, тип асыулы хат яҙҙы. Мин уға бөтәһен аңлатып, яуап ебәрҙем. Аңлар, ышаныр, тип өмөтләнгәйнем дә, ҡәйнәм өйҙән ҡыуҙы. Илай-илай ҡайтып тәгәрәнем үҙебеҙгә. Эшкә йөрөргә алыҫ. Юлда интегеп йөрөп, ябығып бөттөм, ҡаҡ һөйәккә ҡалдым. Ирем хеҙмәттән ҡайтҡас, шулай ҙа килде артымдан. Ҡабаттан ҡушылдыҡ. Ана шунда кире бармаһам да булыр ине. Хәйер, йөрәк аҫтындағы балабыҙҙы үлтереүҙә үҙемде ғәйепле һанап, шулай тейеш, тип һуғышыуына ла, рәнйетеүенә лә түҙҙем. Тейешле язаһын алам, тинем. Һөйөүҙең эҙе лә ҡалманы, ҡаҡҡылай-һуҡҡылай торғас. Кит, тиһәм, китмәне. Өҫтөмдән йөрөнө. Айыуҙай ирҙең йөрөмәй торғаны бармы. Туйып ҡайтыр ҙа һуғышыр ине, мине “гулящний”ҙан һалдырып. Шуға ла вафаты һәйбәт булды минең өсөн. Бер ҙә үкенмәнем уныһына.\nКино ҡайғыһы китте. Янына ултырып алдым:\n– Ә нишләп ятаҡҡа күстегеҙ?\n– Уныһы айырым тарих, – әбейҙең, ниһайәт, тыны рәтләнде. – Туғандарымдың икеһе лә мәрхүм. Береһен килен үҙе менән бергә ситкә эшкә алып сығып киткәйне, шунда туҡмап үлтерҙеләр. Икенсеһе эсеп үлде. Ана шул икенсе ҡустымдың ҡыҙы миндә пропискала торҙо, миндә йәшәп уҡыны. Кейәүгә сыҡҡас, әбей, һине үҙебеҙгә йәшәргә алып ҡайтабыҙ, ҙур йорт алабыҙ ҙа, тик фатирыңды һат, тип күндерҙеләр. Торлаҡты һатып, аҡсаны уларға бирҙем. Улар йортло булды ла бит, тик миңә унда урын табылманы. Ҡыйырһыта башлағас, аҡсамды ҡайтарыуҙарын талап иттем. Бына шулайтып миңә ятаҡтан бүлмә алып бирҙеләр. Үҙ көнөмдө үҙем күреп йәшәп ятҡан булам.\nӘбей ҡулъяулығы менән битен һөрткән арала, бер таныш апайҙың һөйләгәндәре иҫкә төштө: тол ҡалған атайҙары яңынан өйләнгәс, уның С. исемле “йәш” ҡатыны иң беренсе өй телефонын һүндерткән (аҡса әрәм итеп һөйләшеп ултырырлыҡ йүнле балаларың бармы, тигән), ЗАГС-ҡа инеп, бабайҙың йортонда нығынып алғас, һыуытҡысҡа йоҙаҡ элгән (иренән йәшереп, колбаса, ҡаймаҡ, ҡурҙырылған тауыҡ боттары, сыр кеүек аҙыҡтарҙы ашаған). Бабайын ҡаты-ҡото икмәк һәм “фанфурик”тар менән алдаштырған. Ирҙең тәүге ҡатынынан ҡалған матур кейемдәрҙе рәхәтләнеп кейгән (балалары, әсәйҙең төҫө итеп үҙебеҙгә алайыҡ, тигәс, ҡуҡыш күрһәткән). Бер аҙҙан бабай етди сирләп китеп, кеше көнлө ҡалғас, “йәш” ҡатыны уны ҡарауҙан баш тартып, айырылышҡан.\n– Бер пакет әйбер менән килгән С. апай бер йөк машинаһы әйбер тейәп алып ҡайтты, – тип һөйләне бабайҙың ҡыҙы. – Рәнйеп тороп ҡалдыҡ. Атайыбыҙҙы эскегә һалыштырғаны өсөн дә, тыуған йортобоҙҙан биҙҙергәне өсөн дә, әсәйебеҙҙең бер әйберен ҡалдырмағаны өсөн дә хәтеребеҙ ҡалды. Күп тә үтмәне, атай йән бирҙе. Ә инде байтаҡ ваҡыт уҙғас, С. апайҙан миңә сәләм еткерҙеләр. Төмән аръяғынан! Мине кисерһен, килеп алып ҡайтһын, тигән. Сәләм еткергән кеше һөйләүенсә, С. апайҙың төрмәлә ултырған улы өйләнеп, фатирҙарын һаттырып, әсәһен үҙенә алған. Тик килене ҡәйнәһен яратмай, уны өйҙән ҡыуған. С. апайҙы улы ташландыҡ бер баракка алып барып урынлаштырған. Электр плиткаһы, тимер койка, тумбочка, сәйнүк менән сынаяҡ – бөтә монаяты шул ғына булған. Шунда ыҙаланып йәшәгәнендә миңә сәләм ебәргән дә. Ә нисек мин унда барайым? Ер аяғы, ер башы, тигәндәй. Етмәһә, ул миңә бер кем дә түгел. Яҡын кешем булһасы... Ә шулай ҙа намыҫ тигән нәмә тынғы бирмәй. Оло йәштәге ҡатынды йәлләйем, һыуыҡ баракта өшөгәнен күҙ алдына килтереп, йән тыныслығым юғала. Ирем менән кәңәшләштем дә, кешенән бурысҡа аҡса йүнәтеп, уны алып ҡайтырға булдым. Барҙым да бит, әммә һуңланым. Баракта янғын сығып, бисараҡай янып үлгәйне. Дөйөм ҡәберлеккә күмгәйнеләр. Әллә ниндәй булды яҙмышы... Кешегә лә ҡәҙер күрһәтмәне, үҙе лә ҡәҙерһеҙ китеп барҙы.\nС. исемле ҡатын менән әле эскәмйәлә ултырған әбейҙең яҙмыштары араһында ниндәйҙер оҡшашлыҡ бар кеүек тойолдо. Фатирҙарын һатып, аҡсаны яҡындарына биреп, һуңынан, кәрәктәре бөткәс, ситкә бәрелеүҙәре берләштерҙе, ахыры, уларҙы. Ҡыйын булып китте. Туҡтауһыҙ рәхмәттәр уҡыған ҡарт кешене ташлап китә алмай, юлда осрағандарҙан һораша-һораша йөрөй торғас, йәшәгән ерен таптыҡ. Әбейҙең ҡыуаныуы! Хәлен белешергә барғанда инде...\nНи генә тимә, йәш саҡта нисек тә йәшәлә, олоғайғас, ҡәҙерең булһын ул. Яҡындарыңа кәрәгең булһын.


Бөгөн көндөҙ Бөрө районының Старицин ҡасабаһында сыҡҡан янғында йортта яңғыҙҙары ҡалған ике бала һәләк булды\nОператив мәғлүмәттәр буйынса, был мәлдә дүрт һәм өс йәшлек сабыйҙарҙың әсәләре эштә, ғаиләләге тағы ла ике бала мәктәптә була. Күҙалланыуынса, янғын электр сымдарындағы ҡыҫҡа ялғаныш арҡаһында сыға. Балалар ут эсенән сыға алмай, уларҙың кәүҙәләре янғын һүндергәндә табыла. Әлеге ваҡытта фажиғә сәбәптәре асыҡлана. Тикшереү һөҙөмтәләре буйынса процессуаль ҡарар ҡабул ителәсәк.


Талпан кеүек ҡаҙалған » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Яңылыҡтар » Талпан кеүек ҡаҙалған\nТалпан кеүек ҡаҙалған 01.08.2018 // Яңылыҡтар\nНыҡ йәбешкәнде халыҡ, ғәҙәттә, шулай ти. Ә бында һүҙ талпандың үҙе тураһында бара: Мәләүез районы баҫыуҙарында ул иген культураларының 30 процентын юҡҡа сығарған. Ауыл хужалығы белгестәре әйтеүенсә, бындай хәл республикала беренсе тапҡыр.\nШулай ҙа бында урып йыйыу эше тулы көсөнә бара. “Салауат исемендәге колхоз” ауыл хужалығы кооперативында, мәҫәлән, ужым бойҙайын, арпа, һоло һәм башҡа иген культураларын тәүлек әйләнәһенә һуғалар. Һәр гектарҙан 25-30 центнерҙан кәм алмау маҡсаты ҡуйылған. Ә хужалыҡтың иген баҫыуы ҙур ғына – дүрт мең гектарҙан ашыу.\n– Талпандан зыян күргән майҙанды тейешле дарыуҙар менән эшкәрттек, зыян артыҡ ҙур булмаҫҡа тейеш, – ти район хакимиәте башлығы урынбаҫары, ауыл хужалығы идаралығы етәксеһе Ринат Сәйфетдинов. – Шулай ҙа уңыш 15 процент самаһына кәмерәк булыр, моғайын. Был афәт күрше райондарға ла күпмелер кимәлдә ҡағылды, улар менән кәңәшләшеп эш итәбеҙ.


Туғыҙлы — Башҡорт Википедияһы\n55°19′05″ с. ш. 58°45′34″ в. д.HGЯO\n↘507 кеше (2010)\n80 236 810 007\n80 636 410 131\nТуғыҙлы (рус. Тугузлы) — Башҡортостандың Ҡыйғы районындағы ауыл. 2008 йылдан Арыҫлан ауыл Советы составына инә. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 507 кеше. Почта индексы — 452511, ОКАТО коды — 80236810007.\nРайон үҙәгенә тиклем (Үрге Ҡыйғы): 16 км\nАуыл советы үҙәгенә тиклем (Арыҫлан): 17 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Һилейә): 29 км\nТуғыҙлы ауылы Туғыҙлы йылғаһы буйында, район үҙәге Үрге Ҡыйғы ауылынан көньяҡ-көнсығышҡа табан 16 километрҙа һәм Һилейә (Силәбе өлкәһе) тимер юл станцияһынан төньяҡ-көнбайышҡа табан 29 километрҙа урынлашҡан.\nҒалим Әсфәндиәров Әнүәр Закир улы, архив сығанаҡтары нигеҙендә, Башҡортостан Республикаһының хәҙерге Туймазы районындағы Балтай һәм Түбәнге Бишенде ауылдары яҡынса 1725 йылда Себер даруғаһы Әйле башҡорттары тарафынан нигеҙләнгән тип дәлилләне. Шул Әйле ырыуы кешеләренең бөтәһе лә тиерлек хәҙерге Ҡыйғы районы Туғыҙлы ауылынан булған. Әйтер кәрәк, уларҙың күпмелер өлөшө, 100 йылдан ашыу ваҡыт үтеүгә, тыуған ерҙәренә әйләнеп ҡайтҡан. Һәм Троицк өйәҙе составында Туғыҙлы менән йәнәшә Арыҫлан һәм Есаул ауылдарына нигеҙ һалған.\nШулай итеп, Туғыҙлы ауылына XVIII быуат башында Себер даруғаһы Әйле улусы башҡорттары үҙҙәренең аҫаба ерҙәрендә нигеҙ һалған. XIX быуаттың 1-се яртыһында Арыҫлан ауылы (Яңы Туғыҙлы) барлыҡҡа килгәндән һуң, Иҫке Туғыҙлы тип теркәлгән.\n1795 йылда Туғыҙлы ауылындағы 16 йортта 110 кеше, йәғни Ҡурғашйылға һәм Ҡулбай ауылдарында йәшәгән тиклем кеше йәшәгән.\n1816 йылда Туғыҙлы ауылында 140, 1834 йылда — 32 йортта 200 кеше йәшәгән.\nҠайһы бер аҫабаларҙың исеме: Абдулвәхит, Абдулмәжит Алдыяровтар, Абдулвәхит, Хисаметдин, Санъяп, Тимербулат Фәйзуллиндар, Тимербай Байсланов, Фәхретдин Тимеров, Ғүмәр Мәмбәтов, Әлмөхәмәт Йәрмөхәмәтов, Ҡолмөхәмәт Шәфиев һәм башҡалар. 1815 һәм 1845 йылдарҙа Туғыҙлыға Туймазы ауылы башҡорттары Фәйзулла Мөстәҡимов һәм Ғабдуллин, Байслан ауылынан — ҡаҙаҡтар Бүтәбәҡ Бағымбәтов, уның улы Жулай Бүтәбәҡов күсерелгән.\n1811 йылғы VI рәүиздә иҫәпкә алынған Ырымбур губернаһы Троицк өйәҙе 4-се башҡорт кантоны 1-се йорт Туғыҙлы ауылы аҫаба башҡорттары:\nИлле башы (пятидесятник), өлкән писарь Тимербай Байсланов 53 йәштә, улы Шәмсетдин — 8 йәш.\nШәфи Сәғитов 54 йәштә, улдары Бикмөхәмәт, Ишмөхәмәт, Әлмөхәмәт, Йәрмәхәмәт, Килмөхәмәт; энеһе Мөхәмәт Шәрипов — 41 йәш, улы Дусмөхәмәт.\nШәриф Абдулкәримов 45 йәштә, улы Мөхәмәткәрим; энеләре Дәүләт — 42 йәш һәм Ғабидулла — 27 йәш.\nҒәбйәлил Зәйетҡолов 60 йәштә, улы Абдулнасыр — 20 йәш.\nСәйфулла Мөстәҡимов 54 йәштә, улдары Әсфәндиәр — 3 йәш һәм Ғәйзәтулла — 1 йәш; энеһе Фәйзулла — 42 йәш.\nБалта Сәғитов 50 йәштә, улы Әфләтүн — 1 йәш.\nБаязит Иманғолов 47 йәштә, энеләре Миңдеғол — 41 йәш (уның улы Йосоп) һәм Рәмғол — 40 йәш.\nТимерғәле Башаланов 34 йәштә, энеһе Батырша — 25 йәш.\nҒүмәр Мәҡсүтов 77 йәштә, улдары Усман — 34 йәш, Әмин — 34 йәш (уның улдары Әмерхан һәм Рәжәп), Амангилде — 18 йәш.\nИсламғол Ишҡолов 10 йәштә, энеләре — Искәндәр, Исхаҡ.\nБикҡол Ишбулдин — 20 йәш.\nБиктимер Ишәлин 30 йәштә, улдары Ниғәмәтулла — 4 йәш һәм Ғәбәйҙулла — 1 йәш.\nСанъяп Фәйзуллин 41 йәштә, энеләре Фисаметдин — 38 йәш, Абдулвәхит — 28 йәш (уның улы Сәхәүетдин).\nСәйфетдин Зәйнәғәбдинов 20 йәштә.\nАбдулмәжит Алдыяров 52 йәштә, энеһе Ғәбделватан — 32 йәш (уның улы Ғәбдрәшит).\nБикташ Арыҫланов 36 йәштә (уның улдары Дәүләтбай — 5 йәш һәм Өмөтбай — 2 йәш), энеләре Моратша — 24 йәш һәм Дәүләтша — 18 йәш (уның улы Вәлишә).\nТуҡтар Ирүбаев 25 йәштә.\nМөхәмәтрәхим Ҡушаназаров 24 йәштә. Барлығы — 57 ир-ат.\n1842 йылда 227 башҡортҡа 70 сирек ужым һәм 104 сирек яҙғы иген сәселгән. 32 йортҡа 136 йылҡы, 87 һыйыр (фәҡәт башҡорттарҙа ғына йылҡы менән һыйыр малының ошондай нисбәтен күҙәтеп булған), 130 һарыҡ, 50 кәзә аҫыралған.\n1757 Дыуан улусы Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй Империяһы\n1816 1-се йорт 4-се Башҡорт кантоны Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы\n1834 1-се йорт 4-се Башҡорт кантоны Троицк өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы\n1847 1-се йорт 4-се Башҡорт кантоны Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы\n1859 1-се йорт 4-се Башҡорт кантоны Өфө өйәҙе Ырымбур губернаһы Рәсәй империяһы\n1895 Иҫке Балаҡатай улусы Златоуст өйәҙе Өфө губернаһы Рәсәй империяһы\n1920 биләмәһе Үрге Ҡыйғы өйәҙе Автономлы Башҡорт ССР-ы (Бәләкәй Башҡортостан) РСФСР\n1926 Дыуан улусы Мәсәғүт кантоны Автономлы Башҡорт ССР-ы СССР\n1935 Туғыҙлы ауыл Советы Ҡыйғы районы Башҡорт АССР-ы СССР\n1941 Туғыҙлы ауыл Советы Ҡыйғы районы Башҡорт АССР-ы СССР\n1990 Туғыҙлы ауыл Советы Ҡыйғы районы Башҡортостан Республикаһы Рәсәй Федерацияһы\n2008 Арыҫлан ауыл Советы Ҡыйғы районы Башҡортостан Республикаһы Рәсәй Федерацияһы\nТуғыҙлы ауылында 1859 йылда 374 башҡорт теркәлгән.\n1865 йылда 63 йортта — 435 кеше йәшәгән. Малсылыҡ, игенселек, умартасылыҡ менән шөғөлләнгәндәр. 1830 йылда төҙөлгән мәсет, 2 һыу тирмәне булған.\nXIX быуат аҙағындағы тасуирлауҙа: «ул текә битләү буйлап, үҙ ерҙәренең уртаһында урынлашҡан ҡалҡыулыҡта ята. Халҡы - аҫаба башҡорттар. Ауыл 27 дисәтинә биләгән 127 йорттан тора. Йәшелсә баҡсалары юҡ. Ер 182 ир-ат йән башына бүленгән. 1887 йылдан алып 300 йән башына бүлеүгә күсә. 1861 йылдан алып ер бер тапҡыр яңынан бүленгән. Баҫыуҙар ҡалҡыулыҡлы һәм таулы урындарҙа урынлашҡан. Ер — ҡара тупраҡ. Сәсеү әйләнеше системаһыҙ. Ашлама ҡулланылмай. 3 һәм 4 атлы һабандар менән һөрөлә. Иң яҡшы арыш уңышы - 50 бот, һолоноҡо - 80 бот. Әйле ауылында бер данаһы 60-70 һумдан «Ул текә битләү буйлап, үҙенә ҡараған ерҙең уртаһында ятҡан ҡалҡыулыҡта ята. Халҡы - аҫаба башҡорттар. Ауыл 27 дисәтинә биләгән 127 йорттан тора. Үҙгәрештәр юҡ. 1887 йылдан алып халыҡ 300-ҙән ашыу ерҙе ҡулаҡсаға бүлеүгә күсә. 1861 йылдан алып бер тапҡыр ер эшкәртелә. Иң яҡшы арыш уңышы - 50 бот, һоло - 80. Ауылда Әйле ауылында бер данаһы 60-70 һумдан 3 атлы һуҡҡыс һатып алынған. Өфөлә һәм Әйлелә һәр береһенә 18-25 һум түләп алынған 7 елгәргес һатып алынған.\n10 хужалыҡта бер ниндәй ҙә малы юҡ. Халыҡ ерҙәрҙе ҡуртымға алмай. Йорт хужаларының яртыһынан ашыуы бер тиҫтә өсөн 50-70 тин менән һөрөнтө ерҙе (160 дисәтинә) ҡуртымға бирә. Ауылда 2 поставкалы (3 дисәтинә урын) йәмәғәт он тартыу тирмәне йылына 20 һумдан 12 йылға бирелә. 10 майҙан 1 июнгә тиклем кешеләр утын ярыу өсөн Һатҡы заводына йөрөй. Үҙҙәренең харчийҙарында кубик үҫентеләр ҡырҡыу өсөн 1 һум һәм 1 һум 40 тин алалар. Ауылда 2 кибет. Ауыл хужалығы продукттарын халыҡ Һатҡы заводында баҙарҙа һата».\nЙорт хужаларының яртыһынан ашыуы бер дисәтинәгә 50-70 тин менән һөрөнтө ерҙе (160 дисәтинә) ҡуртымға бирә. Ауылда 2 поставалы (3 тиҫтә урын) йәмәғәт он тартыу тирмәне, йылына 20 һумдан 12 йылға ҡуртымға бирелә. 10 майҙан 1 июнгә тиклем кешеләр утын ярыу өсөн Һатҡы заводына йөрөй. Үҙҙәре ҡырҡҡан 1 куб сажень утындары өсөн 1 һум һәм 1 һум 40 тин түләү алалар. Ауылда 2 кибет. Ауыл хужалығы продукттарын халыҡ Һатҡы заводында баҙарҙа һата».\nXIX быуат аҙағынан хәҙерге — Туғыҙлы — атамаһы ҡулланыла.\n1906 йылда Туғыҙлы ауылында мәсет, 2 бакалея кибете, 3 запас һаҡлау өсөн мөгәзәй булған.\n1920 йылда Ҙур Туғыҙлы булараҡ теркәлгән. Һәм Ҙур Туғыҙлылағы 210 йортта 448 ир-ат һәм 592 ҡатын-ҡыҙ йәшәгән. Барыһының да милләте — башҡорт. 1917-1920 йылдарҙағы хәрби-сәйәси ваҡиғаларҙың сиктән тыш кире эҙемтәһе енестәр нисбәтендә асыҡтан-асыҡ ярашһыҙлыҡта күҙәтелә.\nТуғыҙлы халҡы «Әлимбаев» крәҫтиән (фермер) хужалығында, «Аҡҡош» ЯСЙ-ендә хеҙмәт итә.\nТуғыҙлыла урта мәктәп, балалар баҡсаһы, фельдшер-акушерлыҡ пункты, Мәҙәниәт йорто, китапхана, мәсет бар.\nТуғыҙлы ауылында башҡорттар һәм татарҙар йәшәй (2002).\n1920 йыл 26 август 1040\n1939 йыл 17 ғинуар 980\n1959 йыл 15 ғинуар 815\n1989 йыл 12 ғинуар 551\n2002 йыл 9 октябрь 584\n2010 йыл 14 октябрь 507 239 268 47,1 52,9\nЯруллин Сибәғәт Әсҡәдулла улы (1951, Туғыҙлы ауылында тыуған) — баянсы, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре. Стәрлетамаҡ культура-ағартыу училищеһын тамамлаған. Башҡорт дәүләт филармонияһы баянисы.\nҠарағайлы урамы (рус. Сосновая (улица)\nТаулы урамы (рус. Нагорная (улица)\nЙылға аръяғы урамы (рус. Заречная (улица)\nЙылғалар: Әй, Туғыҙлы.\nТәбиғәт һәйкәлдәре: көньяҡҡа 11 километрҙа Аверкин соҡоро, көньяҡ-көнбайышҡа 17 километрҙа — Һикеяҙ мәмерйәләр комплексы (Силәбе өлкәһе), 18 киометрҙа — Әй фонтаны бар.\nАсфандияров А. З. История сел и деревень Башкортостана. Кн. 9. Уфа: Китап, 2001, 189—191 с. (История д. Тугузлы)\nТуғыҙлы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nКарта д. Тугузлы. Улицы\nВид д. Тугузлы\n↑ Туғыҙлы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\n↑ Знаменитые кигинцы\n↑ Карта д. Тугузлы. Улицы\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Туғыҙлы&oldid=1132435 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 18:55 4 май 2022 үҙгәртелгән.