Туймазы районын Башҡортостандың "көнбайыштағы ҡапҡаһы" ти п тә йөрөтәләр. Ул Татарстан Республикаһы менән сиктәш. Нефть һәм республиканан ситтә лә билдәле булған "зәңгәр ынйы\nбөртөгө" - Ҡандракүл - райондың визит карточкаһы ролен үтәй .\nБыйыл Туймазы районы ике юбилей билдәләй - райондың үҙенә\n75, Туймазы ҡалаһына 45 йыл тула. Туймазы ҡалаһы һәм районының хакимиәт башлығы Рәшит Хәйруллин "Башинформ" агентлығында үткән һәм Республика көнөнә арналған матбуғат\nконференцияһының төп геройы булды.\n- Республикабыҙҙың дәүләт суверенитеты тураһындағы Декларация беҙгә баҙар шарттарына юғалтыуһыҙ инергә һәм үҙ урыныбыҙҙы табырға мөмкинселек бирҙе, - тине Рәшит Хәйруллин. - Мин сәнәғәт өлкәһендә лә, ауыл хужалығы\nөлкәһендә лә аҡыллы дәүләт сәйәсәтен күҙ уңында тотам. Рәсәйҙең башҡа өлкәләренә хас булған колхоз, совхоздарҙы таратыу кеүек радикаль үҙгәрештәр беҙгә ҡағылманы. Шуға күрә\nбеҙҙә ауыл хужалығы һаҡланып ҡалды ла инде.\nАуыл хужалығы техникаһы менән тәьмин итеү һәм башҡа йүнәлештәрҙә ҡеүәтле дәүләт яҡлауы Башҡортостанға Рәсәй\nФедерацияһында иген етештереү буйынса икенсе урынды биләргә, малсылыҡ продукцияһы етештереүҙә лә алда барырға\nСәнәғәткә килгәндә, беҙҙең ҡала миҫалында республиканың\nетәкселек сәйәсәте һәм баҙарға инеү шарттарында ҡурсалаусы режим булыуы, дәүләт заказы һәм дәүләт бюджетының даими\nярҙамы арҡаһында беҙ бетон ташыусы автомобилдәр заводы, химик машиналар төҙөү заводы кеүек предприятиеларҙы һаҡлап ҡ ала алдыҡ. Иң ауыр йылдарҙа беҙҙең республика Хөкүмәте бетон ташыусы автомобилдәр заводында яңы продукция - "Полесье" комбайны - етештереүгә заказ урынлаштырҙы, шулай уҡ нефть - химия сәнәғәтенә лә ярҙам итте. Ошоға бәйле бөгөн\nпродукция үҙебеҙҙә ҡулланыу өсөн генә түгел, экспортҡа ла етештерелә.\nТуймазыла әлеге ваҡытта 40 ҙур сәнәғәт предприятиеһы эшлә й, улар йылына дүрт миллиард һумдан артығыраҡ суммаға продукция етештерә. Туймазыла машиналар төҙөү, яғыулыҡ, нефть - химия, медицина, целлюлоза - ҡағыҙ, аҙыҡ - түлек тармаҡтары, төҙөлөш материалдары етештереү үҫешкән. Автобетоновоз һәм химик машиналар төҙөү заводынан тыш техник углерод заводы, газ эшкәртеү, ҡағыҙ фабрикаһы һәм башҡалар эшләй.\nТөп капиталға инвестициялар арта. Быйылғы йыл эсендә 260 миллион һум инвестицияланған. Йыл аҙағына тиклем туймазылар миллиард һумға яҡынларға ниәтләй. Район иҡтисадында 54 мең\nкеше мәшғүл, ә сәнәғәттә эшләүселәр һаны быйылғы йылдың туғыҙ айы эсендә 1600 кешегә артҡан.\n- Бәлки, парадокс булып яңғырар, - тине Рәшит Хәйруллин, - әммә квалификациялы иретеп йәбештереүселәр, токарҙәр етмәүе беҙҙе ҡыуандыра. Улар тағы ла һорау менән файҙалана. Һәм беҙ уҡыу йорттарында тағы ла үҙебеҙгә белгестәр\nТуймазы ҡалаһының бюджеты үҙен яҡшы тоя һәм хатта ауыл хужалығына аҡса тотонорға ла баҙнат итә. Быйыл, мәҫәлән, алт ы комбайн һатып алынған.\nҒөмүмән, бюджетҡа 555 миллион һум индереү\nпланлаштырылған. Әммә средстволарҙың даими инеүе өҫтәмә аҡсаға дүрт мәҙәниәт йортон ремонтларға ла мөмкинселек биргән. Бөгөн бюджет асыҡлана һәм яҡынса 680 миллион һум\n- Халыҡтың йәшәйеш кимәле тураһында һаҡлыҡ\nбанкыларындағы вкладтар буйынса фекер йөрөтөргә була, - тин е Хәйруллин. - Әгәр үткән йыл туймазылар иҫәбендә 730 миллио н һум булһа, быйыл ул миллиардтан артыҡ.\nЖурналистарҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға ла хакимиәт башлығы ҙур теләк менән яуап бирҙе. Мәҫәлән, Туймазы фарфор заводының яҙмышы тураһындағы һорауға яуап итеп ул производствоның шәхси ҡулдарға тапшырылыуын белдерҙе. Бөгөн завод үҙгәртеп ойошторолған, унда 600 кеше эшләй.\nМатбуғат конференцияһы аҙағында Хәйруллинға уның символик\nпрограмма - максимум һәм программа - минимумы нимәнән ғибәрәт булыуы тураһында һорау бирҙеләр. Минимум хаҡында ул барлыҡ теләүселәр эш менән тәьмин ителеүен, ваҡытында эш\nхаҡы алыуын, кисен урамға сығырға ҡурҡмауҙарын һәм ҡаланың таҙа булыуын билдәләне. Ә максимумда ул яңы производство\nбарлыҡҡа килеүен күрә һәм Туймазның "вуз ҡалаһына" әүерелеүен теләй.


Тыуған төйәгем - Ейәнсура районының бала саҡ һәм йәшле к йылдарым үткән Ҡужанаҡ ауылында булмағаныма бер нисә йыл булып китте инде. Ҡужанаҡ үҙенең Урал тауҙары уратаһында барлыҡҡа килгән уйпатта урынлашыуы менән билдәле, ауыл уртаһынан, уны икегә бүлеп, һалҡын шишмә һыуҙары һуғарған Ҡороюл йылғаһы аға. Үҙемде иҫләгәндән алып, ә был ярты быуат\nсамаһы, иң көслө ҡоролоҡ ваҡытында ла беҙҙең Ҡороюл кипмәне. Әле лә, уның буйынан буйына йығылған имәндәр\nҡумырыҡ барлыҡҡа килтерһә лә, йылға үҙенең уйнаҡ шаршыларында ташбаш һәм бәрҙе һикертеп, балыҡсыларҙы ҡыуандырыуын дауам итә.\nУң яҡ ярҙа рустар урынлашҡан, һул яҡта - башҡорттар. Хәйе р, хәҙер минең бала сағымдағы кеүек башҡорт һәм рустарға\nбүленеш юҡ. Рус һәм башҡорт ғаиләләре бында үҙ - ара туғанлашып бөттө, һул ярҙан байтаҡ йәштәр бер урам булып ауылдың рус өлөшөнә күсте. Ауылымда бер ваҡытта ла милләт айырыу булманы, башҡорт һәм рустар һәр саҡ бер ғаилә булып\nтатыу йәшәне, ҡунаҡҡа йөрөштө, ҡатнаш никахтар уҡытылды.\nБынан тыш мин һәр ваҡыт Ҡужанағымдың республиканың иң көньяҡ нөктәһе булыуы менән ғорурландым. Өфөнән Ҡужанаҡҡа тиклем 500 саҡрым самаһы. Башҡортостан картаһына күҙ һалһаң,\nҠужанаҡтан көньяҡҡа табан башҡа бер ауыл да юҡ - беҙҙең ауылдан ике саҡрым самаһы аранан уҡ Ырымбур өлкәһе башлана. Ә тиҫтә ярым саҡрымда күрше өлкәнең Ҡыуандыҡ ҡалаһы урынлашҡан, был ҡала минең иң күңелле бала саҡ иҫтәлектәремә\nалып ҡайта: ата - әсәйем менән баҙарға барыу, яңы кейем, уйынсыҡтар, тәмлекәстәр һатып алыуҙар...\nҮткән быуаттың 50 - се йылдар аҙағынан алып Ҡужанаҡ "Победа" колхозының үҙәк усадьбаһы булды. Хәйер, ул әле лә шулай булып ҡала, тик "Победа" бөгөн колхоз тип түгел, ә ауы л хужалығы производство кооперативы - СПК - тип атала. Тиҫтә ярым йыл самаһы колхозды районда легендар шәхес Никанор Терентьевич Токарев етәкләне. Был ҡайтыуымда уның ярты йыл элек вафат булып ҡалыуын белдем. Токарев заманын, әле совет осоронда, "Победаның" сәскә атыу ваҡыты итп әйтергә булыр ине. Бында тупраҡ уңдырышлы, көтөүлектәр иркен, үҫемлекселек\nһәм малсылыҡ өсөн шарттар бына тигән. Әммә үҙгәртеп ҡороу, айырыуса реформаның һуңғы йылдарына тура килгән иҡтисади көрсөктө "Победала" ла ауыр кисерҙеләр. Етәкселәр алмашына башланы - ауыл халҡы уларҙан уңды тип әйтеүе ҡыйын. Хужалыҡ аҡрынлап хөртәйҙе. Сәсеү майҙанының 300 гектарға тиклем кәмеүе, мал һанының бик аҙ ҡалыуы, һауын һыйырҙарының юҡҡа с ыға яҙыуына тиклем барып етте. Ә элек "Победала" өс колхоз\nбригадаһын берләштергән алты ауылға өсәр мең гектар сәсеүлек, һәр ауылда һөт - тауар фермаһы, сусҡа фермаһы булды, тауыҡ, һарыҡ та үрсетә торғайнылар.\nИҡтисади көрсөктән "Победаны" бары тик тәжрибәле, аҡыллы,\nпрофессиональ етәксе - практик ҡына ҡотҡара ала ине. Ә унда й\nкеше Ҡужанаҡтан алыҫ түгел, күрше Яңыбай ауылында, элекке колхоз усадьбаһында, бөгөнгө Матросов исемендәге СПК - ла\nтабыла. 80 - се йылдар башынан Минйәр Мөхәмәтғәли улы Хужахмәтов бында механизатор, бригадир, баш инженер булып эшләй. Алты йыл дауамында Чапаев исемендәге колхозға етәкселек итә, һуңынан Яңыбайға ҡайтып, бер нисә йыл тыуған хужалығында рәйес вазифаһын үтәй. Ауыл хужалығында\nетештереү технологияһына, эш ойоштороуға уның үҙенсәлекле ҡарашы бар, рәйес өсөн беренсе урында ҡаты тәртип тора, ошо сәбәпле ауылдаштары менән уның араһында аңлашылмаусанлыҡтар ҙа булғылай. Ниһәйәт ул рәйеслек вазифаһын ҡуйып, шәхси етештереү - фермерлыҡҡа күсә. 150 гектар ер ала, һөрә, сәсә, ярайһы уҡ яҡшы уңыш ала, һата - б ер һүҙ менән әйткәндә, үҙенә артығы менән етә.\nРайондың хакимиәт башлығы Әлфәрис Байсурин нәҡ ошо кешегә "Победаға" етәкселекте үҙ ҡулына алырға тәҡдим менән мөрәжәғәт итә лә инде. Ҡороюл йылғаһы буйында бер хужалыҡты булһа ла һаҡлап ҡалырға кәрәк, тип өгөтләй ул фермерҙы, сөнк и Матросов исемендәге хужалыҡ шулай уҡ бөтөү ҡурҡынысы алдында тора. Һәм 2003 йылдың март айында Минйәр Хужахмәтов "Победаны" ҡабул итеп ала һәм бына инде ике йыл уны иҡтисади һаҙлыҡтан тартып сығарыуға бар көсөн һалып тырыша. Аҡрынлап булһа ла, һайға ултырған карап оло һыуға йүнәлеш ала.\n- Әлегә етештереүҙе киңәйтеү тураһында һөйләргә иртә, әлбиттә, әммә аҙмы - күпме тотороҡлоҡ булдырҙыҡ, хужалыҡ үҙ\nаяғында ныҡ баҫып тора, - ти Минйәр Мөхәмәтғәли улы. - Быйы л мең гектар майҙанға ҡуҙаҡлы культуралар сәстек, был майҙан ды киләсәктә мең ярымға еткеререгә планлаштырабыҙ. Бөгөнгө көнгә 550 баш һыйыр малы, 50 атыбыҙ бар, ике һауын һыйырҙар гурты булдырҙыҡ, техниканы ла аҡрынлап яңыртабыҙ. Мин хужалыҡты ҡабул итеп алғанда ул банкротлыҡ сигенә аяҡ баҫҡан\nине, бөгөн бурыстарҙан яйлап ҡотолабыҙ. Үткән йыл һөҙөмтәлә ре буйынса район ярышында өсөнсө дәрәжә диплом яуланыҡ, район хакимиәте почет грамотаһы менән наградланы. Быйыл район һабантуйында ла бүләкләп ҡыуандырҙылар.\nӘйткәндәй, һуңғы йылдарҙа тәүге тапҡыр үҙебеҙҙең колхоз һабантуйын ойоштороҙоҡ, алдынғыларҙы бүләкләнек. Халыҡтың рухы күтәрелеүе һиҙелә. Тәртипте нығытабыҙ. Эште иртәнге сәғәт һигеҙҙән башлайбыҙ, был мәжбүри шарт. Мал тотоу биналарын ремонтлайбыҙ, ауылды төҙөкләндереүҙе лә иғтибарҙан ситтә ҡалдырмаҫҡа тырышабыҙ. Һәр өйгә тип әйтерлек газ үткәрелгән. Алға китеш һиҙелә. Үҙем өсөн мин түбәндәге маҡсатты ҡуйҙым: алдағы ике - өс йылда "Победаны" яңы кимәлгә күтәреү. Ҡулымдан килер, тип уйлайым, һаулыҡ ҡына булһын.\nТыуған ауылымда мин был ҡайтыуымда өс көн булдым. Ауылдаштар, хужалыҡтың йәш хеҙмәткәрҙәре, мәктәп директоры Ю лай Юныс улы Ғафаров менән осраштым, үҙем туҡталған ҡунаҡсыл Петр Ильич Евстифеев - ауыл советының ветерандар советы рәйесе менән оҙаҡ итеп һөйләшеп ултырҙыҡ. Һәм "Победаның" юҡҡа сыҡмаясағы, шишмәләй таҙа һыулы Ҡороюлыма оҡшап тереләсәге һәм әле тағы йөҙәр йыл\nйәшәйәсәгенә тағы бер тапҡыр инандым.


Киле — нимәнелер онтау, ваҡлау, төйөү йәки йомшартыу өсөн тәғәйенләнгән сөм һауыт. Төйгөсө (һабы) шул уҡ материалдан яһала. Уны эсен соҡоған ҡаты ағастан йә суйындан эшләгәндәр. Хәҙер күберәк металл, тәбиғи таш, фарфор һәм пластик килеләр ҡулланыла.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Киле&oldid=649058 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 4 февраль 2017 в 09:58\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:58 4 февраль 2017 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЫУҒАН ЯҠТЫ ӨЙРӘНЕҮ ТАРИХЫ - 2015 - Мәҡәләләр\nҮткән быуаттың 20-30-сы йылдарында тыуған яҡты өйрәнеү дәүләт сәйәсәтенең мәҙәни-мәғариф өлкәһендәге мөһим йүнәлештәренең береһе булған. Яңы ойошторолған совет иленең автономия республикаларында, шул иҫәптән Башҡорт АССР-ында, тыуған яҡты өйрәнеү ойошмалары урындағы фәндәр академияһы функцияһын үтәгән. Шулай уҡ буласаҡ ғилми-тикшеренеү институттарына кадрҙар әҙерләүсе ойошма ла булған ул.\nТыуған яҡты өйрәнеү менән ҡыҙыҡһыныу Өфө интеллигенцияһында һәм ҡайһы бер чиновниктарҙа 19-сы быуаттың уртаһында барлыҡҡа килә. Мәҫәлән, 1864 йылда Өфө губерна музейы асыла. Ә ХХ быуаттың 20-се йылдарында тыуған яҡты өйрәнеү эше башҡорттар һәм татарҙар араһында киң йәмәғәт хәрәкәтенә әүерелеп китә. Башҡортостанда ике тыуған яҡты өйрәнеү ойошмаһы барлыҡҡа килә: "Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте" һәм "Көньяҡ Уралды өйрәнеү йәмғиәте". 1924 йылда улар берләштерелеп "Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте" булып ҡала. Был ойошма Башҡортостандың Үҙәк башҡарма комитеты ҡарарына ярашлы, Мәғариф халыҡ комиссариаты эргәһендә Стәрлетамаҡ ҡалаһында (ул ваҡыттағы баш ҡалала) 1922 йылдың 16 февралендә "Башҡорттарҙың йәшәйешен, тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеүсе ғилми йәмғиәт" исеме аҫтында барлыҡҡа килә. Йәмғиәт "башҡорт һәм татарҙарҙың бар ғилми көстәрен" берләштергән. 1922 йылдың авгусында ойошма башҡа учреждениелар менән яңы баш ҡалаға, Өфөгә күсә.\nЙәмғиәткә Мәғариф халыҡ комиссариаты эргәһендә 1922 йылдың сентябрендә булдырылған Академик үҙәк идара иткән. Йәмғиәт үҙ сиратында Башҡорт үҙәк музейына (хәҙерге Милли музей) етәкселек иткән, бергәләшеп тыуған яҡты өйрәнеүҙе алып барған һәм икеһе лә 1926 йылға тиклем бер үк йортта урынлашҡан. Ике йыл эсендә тыуған яҡты өйрәнеүселәр бик ҙур һәм мөһим эштәр башҡарыуға өлгәшкән. Ойошторолған көндән алып "Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте" ағзалары даими рәүештә фәнни эштәрен баҫтыра башлай. 18,5 баҫма биттең яртыһы башҡортса, яртыһы рус телендә нәшер ителә. Йәмғиәт башҡорттар һәм башҡорт халҡының тарихы буйынса мәҡәләләр тупланған өс баҫма әҙерләй - "Мәғариф халыҡ комиссариаты эргәһендәге башҡорттарҙың йәшәйешен, тарихын һәм мәҙәниәтен өйрәнеүселәрҙең хеҙмәттәре" тип атала ул. Йәмғиәттең рәйесе Нуриәғзәм Таһировтың башҡорт халҡының рухи ҡомартҡыларын өйрәнеү буйынса ҡулланмалары, "Башҡорт әлифбаһы" китабы донъя күрә. Шулай уҡ Ғабдрахман Фәхретдиновтың "Башҡорттар бөтәме ни?" китабы баҫылып сыға. Бер нисә карта төҙөлә: улар араһында ике нөсхәлә БАССР-ҙың ентекле этнографик картаһы, башҡорт ырыуҙары картаһы бар. Хеҙмәттәр араһында "Башҡа төрки халыҡтарҙа осрамаған башҡорт һүҙҙәре һүҙлеге" бар. Ойошма ағзалары тарафынан тупланған башҡорт мәҡәлдәре йыйынтығы Мәскәүгә нәшергә тапшырыла. Халыҡ ижады буйынса 150 әкиәт, 50 йыр, 500 йомаҡ һәм башҡа материалдар туплана. Башҡорт теле һөйләше буйынса һорауҙар әҙерләнә. Башҡорт Үҙәк музейы китапханаһы тәртипкә килтерелә һәм асыла. Башҡа бихисап эштәр башҡарыла башҡорт зыялылары тарафынан. Йәмғиәт ағзалары Академик үҙәктең, шулай уҡ Башҡорт телен тормошҡа ашырыу буйынса үҙәк комиссияның эшендә әүҙем ҡатнашҡан - пландар, күрһәтмәләр, ҡулланмалар, программалар төҙөгәндәр. Был эш Советтарҙың Икенсе Бөтә башҡорт съезында рус теле менән бер рәттән башҡорт теленә дәүләт статусы биреү тураһында ҡабул ителгән резолюцияға ярашлы башҡарылған.\n"Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте" 1923 йылда Академик үҙәк менән берлектә Ағиҙел йылғаһы буйлап геологик экспедиция ойоштора. Һөҙөмтәләр буйынса докладтар, яҙма отчеттар әҙерләнә. Бар тупланған материал Үҙәк музейға тапшырыла. 1924 йылда эште яҡшыртыу маҡсатында йәмғиәт ағзалары тарихи-археология, этнография, әҙәби-фәлсәфәүи, иҡтисад һәм биология кеүек биш секцияға бүленә. Шулай уҡ заман талаптарына ярашлы, дингә ҡаршы бәләкәй бер секция ла барлыҡҡа килә. Ойошмала мәктәптә тыуған яҡты өйрәнеү программаһын тормошҡа ашырыу һәм урындарҙа тыуған яҡты өйрәнеү йәмғиәттәрен булдырыу буйынса ла эш алып барылған.\nЙәмғиәтте күренекле дәүләт эшмәкәрҙәре, башҡорт милли хәрәкәте ағзалары Таһиров Нуриәғзәм менән Мерәҫев Сәғит һәм Бикбулатов Басир ойоштора. Башҡорт телен һаҡлау, үҫтереү буйынса хеҙмәттәрен генә иҫәпкә алғанда, Таһиров менән Мерәҫовтың был ойошмалағы эшмәкәрлеге айырым өйрәнеүгә лайыҡ.\nЙәмғиәткә алыныусылар Эске эштәр халыҡ комиссариаты (НКВД) өсөн автобиографияһын яҙып, адресын, иҡтисад хәлен, сәйәси ҡараштарын күрһәтеп, анкета тултырып, ғариза яҙырға тейеш булған. Йәмғиәт барлыҡҡа килгәндә өс кеше булһа, оҙаҡламай уларҙың һаны унға еткән. 1924 йылда ойошма ағзаларының һаны 45 кешегә етә. Өфөнән - 33, кантондарҙан - 7, Мәскәүҙән- 3 (Ҡаскин, Йомағужин, Воронцов), Ҡаҙандан - 1 (Сәғәҙиев), Ташкенттан - 1 (Диваев) ағза иҫәпләнгән. 1928 йылда был һан 187-гә етә. Шулай итеп, тыуған яҡты өйрәнеүселәр һаны артҡандан-арта барған.\n"Башҡортостанды өйрәнеү йәмғиәте"нең тәүге йылдарындағы эшмәкәрлеге ошолай башланған. Артабан маҡсаттар арта, мәсьәләләр күбәйә, өҫтәлә барған. Был инде ойошманың уставын ҡабул итеүгә, урындарҙа йәмғиәттәр ойоштороуға, хеҙмәттәр нәшер итеүгә, төрлө экспедицияларға сығыуға, Башҡортостандың күренекле эшмәкәрҙәренең тыуған яҡты өйрәнеү эшендә ҡатнашыуына булышлыҡ иткән. Иң мөһиме, бынан йөҙ йыл элек башҡорт халҡының рухи һәм матди ҡомартҡыларын өйрәнеүгә, туплауға башланғыс һалына, ул эш әле лә дауам иттерелә.\nҮҙәк дәүләт тарих архивы һәм Милли музей фондтары материалдарын файҙаланып,\nЗилә НИҒМӘТЙӘНОВА әҙерләне.\nЯҙылған: 14.09.15 | Ҡаралған: 1162


ашҡортостанда тағы 15 яңы тәбиғәт паркы ойошторала. Әле 164 бар, улар республиканың туғыҙ районында урынлашҡан торф һаҙлыҡтары биләмәләре. Ошо хаҡта республиканың тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры Илдар Һаҙыев төбәк Хөкүмәте Президиумы ултырышында хәбәр итә.\n«2015 йылдан республикала Берләшкән Милләттәр Ойошмаһын үҫтереү программалары сиктәрендә торф һаҙлыҡтарын һаҡлау буйынса ғилми-тикшеренеү эштәре алып барылды. Дала һәм урман-дала зоналарында һаҡлаулы зоналар менән республика тәғәйенләнешендәге 15 айырым һаҡланған тәбиғәт биләмәләре проектланған», — тине министр.\nБыл тәбиғәт объекттары урман-дала зонаһында урынлашҡан, өҫтәүенә уларҙың туғыҙы Урал алдында (Ауырғазы, Бишбүләк, Бөрө, Илеш, Ишембай, Кушнаренко, Миәкә райондары), алтауһы Урал аръяғында (Әбйәлил, Учалы райондары). Илдар Һаҙыев һүҙҙәренсә, был объекттар тәбиғәтте һаҡлау сараларын ҡабул итеүҙе талап итә.


Халыҡ һүҙендә хаҡлыҡ бар\n1 Февраль 2019, 16:28\nАҙна район, ауыл хакимиәттәренең отчет йыйылыштары менән башланып китте. 28 ғинуар көнө йыйылыштар - Байғаҙы һәм Әтек ауыл биләмәләрендә, 29 ғинуар Кейекбай ауыл биләмәһендә үтте. Яңы Усман, Байғаҙы, Мәндәғол, Кейекбай, Ғәҙелгәрәй ауылдарында үткән осрашыуҙарҙа халыҡ үҙен ҡыҙыҡһындырған, борсоған мәсьәләләрҙе күтәрҙе.\nАҙна район, ауыл хакимиәттәренең отчет йыйылыштары менән башланып китте. Бындай осрашыуҙар дүшәмбе көн Әтек һәм Байғаҙы ауыл биләмәләрендә үтте. Унда район хакимиәте башлығы Р. Шәрипов, уның уранбаҫарҙары, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты А. Бейембәтов, ауыл советы депутаттары, ойошма-учреждение, предприятие етәкселәре һәм ауыл халҡы ҡатнашты.\nБиләмә башлығы А. Мәжитов Яңы Усман һәм Байғаҙы ауыл хакимиәтенең 2018 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет тотто.\n- Статистика мәғлүмәттәре буйынса, ике ауылда 234 хужалыҡ иҫәпләнә, 969 кеше пропискала тора. Ауыл хакимиәтенең бюджеты 99,5%-ҡа үтәлде. Республика ҡаҙнаһынан төҙөкләндереү өсөн бүленгән финанс ярҙамы менән ике ауылда ла ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтары туплау урындары эшләнеп бөтөү өҫтөндә. Яңы Усманда 88 мең 400 һумға зыярат кәртәләнде. Байғаҙы ауылы урамы 99 мең 121 һумға таш түгеп тигеҙләнде. Юл паспорты һәм билдәләре алыуға 60 мең һум аҡса үҙләштерелде. Светильник, лампочкалар алыуға 50 мең, иҫәпләү приборҙары ҡумтаһын ремонтлау өсөн 30 мең 238 һум, урамдағы электр уты өсөн 145 мең 912 һум тотонолдо, - тип йыл эсендә башҡарылған ағымдағы һәм төп эштәргә туҡталды ауыл хакимиәте башлығы. Азат Ғәле улы шулай уҡ биләмәгә ситтән ялған алкоголь килтереп һатыуҙы булдырмау өсөн, ике ауылда ла көмөшкә һәм суррогат хәмер һатыусыларға ҡаршы көрәштә ауыл халҡын берҙәм булырға саҡырҙы. Шулай уҡ биләмәлә эттәрҙең былтырғыға ҡарағанда күпкә (170-тән артыҡ) артыуын һәм уларҙың иркен йөрөүен, янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләрен һәм талаптарын теүәл үтәү кәрәклегенең бөгөнгө көндә үтә мөһим булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Айырыуса күп балалы ғаиләләргә йорттарына янғынды иҫкәртеүсе приборҙар ҡуйыуға етди ҡарарға саҡырҙы.\nРайон хакимиәтенең үткән йылдағы эшмәкәрлеге, алып барылған эштәр һәм киләсәккә маҡсаттар тураһында район хакимиәте башлығы Р. Шәрипов сығыш яһаны.\nЙыйылыштар аҙағында ике ауыл халҡы етәкселәргә үҙҙәрен борсоған һорауҙарҙы бирҙе, проблемаларҙы күтәрҙе. Яңы Усманда халыҡ театры исемен йөрөтөүсе мәҙәниәт усағы етәксеһе сәхнәне яҡтыртыу ҡорамалдары һәм күтәргестәр һатып алыуға финанс ярҙамға мохтаж булыуҙарын әйтте. Ф. Бикбулатов ауыл халҡы исеменән ауылға ветеринар, тоҡомло мир үгеҙе кәрәклеген, малсылыҡ буйынса гранттар алыуға ынтылған йәш фермерҙарға һыйыр малын һатып алғанда тоҡомло үгеҙ алыуҙың отошло яҡтары аңлап эшләүҙе, ауыл биләмәһе башлығының ауылда аҙнаһына бер тапҡыр ҡабул итеүҙәр ойоштороуын, ауыл фельдшерына ярты ставкаға булһа ла техник работник биреүҙәрен һораны. Сарала мәктәп етәкселеге тарафынан финанстарҙың тейешенсә һәм дөрөҫ ҡулланылмауы тураһында ла телгә алынды. Шулай уҡ Бетерә күперенән Ташлы йылға эргәһендәге һәм Буҙарған буйындағы 3 боролоштоң һикертмәкле урындарын рәтләү, оло юлға сыҡҡан хәүефле урынды киңәйтеү, Бөрйән-Темәс араһында сикте күрһәткән билдәне күренгән урынға урынлаштырыу кеүек тәҡдимдәр әйтелде.\nБайғаҙылар фельдшер-акушерлыҡ пунктының һәм ауыл клубының һыуыҡ булыуына зарланды, уны ремонтлап, йылытыу сараларын күреүҙе һоранылар. МТС бәйләше өсөн вышка урынлаштырыу, ауыл урамына һәм Бөрйән-Темәс юлына асфальт түшәү, ауылды йәмһеҙләп ултырған ташландыҡ хәлендәге райпо магазинын алып ташлау кәрәклеге лә әйтелде. Ике ауыл кешеләрен берҙәй борсоуға һәм ҡайғыға һалған эскелек мәсьәләһе лә күтәрелде. Ауылда йәмәғәт ойошмаларының һәм депутаттарҙың был юҫыҡта бөтөнләй эшләмәүен шелтә менән телгә алып, эйәртенешеп эсеп йөрөгән ауыл йәштәрен спортҡа, сәләмәт тормошҡа ылыҡтырырлыҡ саралар үткәреү кәрәклеге әйтелде. Магазин һатыусылары һыраны яҙып бирмәһендәр ине, һыра һатҡан магазиндарҙы ауылда бөтөнләй ябырға кәрәк, МФЦ бинаһында түләүҙәр өсөн терминал урынлаштырып булмаймы, районда йәштәр комитеты эшләй микән, ауыл клубына бильярд алып булмаймы тигән һ.б. тәҡдим-һорауҙар ҙа яңғыраны.\nҺорауҙарҙың күбеһенә район хакимиәт башлығы Рөстәм Динислам улы яуап бирҙе, ҡайһы берҙәре контролгә алынды. Мәҫәлән, театр йылы уңайынан Яңы Усман мәҙәниәт йортона 100 мең һум тирәһе финанс ярҙам күрһәтеү, Байғаҙы мәҙәниәт йорто һәм ФАП-ы биналарын йылытыу маҡсатында ремонт эштәре үткәреүҙе ҡарау, Байғаҙы клубына бильярд алып биреү вәғәҙәләнде. 2018 йылдың 3-сө кварталында Байғаҙы һәм Әтек ауылдарында МТС вышкалары ҡуйыласаҡ тигән рәсми яуап алыныуы, бирелгән темпта эш барһа, Байғаҙы урамына асфальт түшәләсәге тураһында ла хәбәр итте район башлығы. Ә бына Урал аръяғы программаһына индерелгән Бөрйән-Темәс юлын реконструкциялау һәм асфальт япма түшәү киләһе биш йыллыҡта бойомға ашырылырына әлегә өмөт юҡ, тине район етәксеһе. Социаль объекттарға яҡын урындарҙа һыра һәм алкоголь продукцияларын һатыуҙы тыйған законға таянып, ауылда һыра һатыуҙы бөтөнләй туҡтатыу мөмкинлеге тураһында бәйән итте. Ауыл сходында кәңәшләшеп, социаль объекттар менән һатыу нөктәләре араһында 500 метр йәки 1 км. һәм унан да күберәк ара урынлаштырып (был юҫыҡта сикләүҙәр юҡ), ауылды һыра һатыу бөтөнләй тыйылған зона итергә була, тиелде. Тик был осраҡта йәшертен һатыусылар менән асыҡ һәм берҙәм көрәшергә кәрәк буласаҡ, тип белдерелде.\nОйошма-предприятиелар эшмәкәрлегенә ҡағылышлы һорауҙарға тейешле хеҙмәт етәкселәре һәм вәкилдәре аңлатма бирҙе. ДРСУ-ның баш инженеры Д. Хәлитов сикте күрһәткән юл билдәһен яңынан урынлаштырыу, хәүефле боролоштарҙың отвод һыҙаттарын ҡарап, был мәсьәләләрҙе хәл итергә тырышасаҡтары хаҡында әйтеп үтте, ағымдағы йылда Иҫке Собханғол-Темәс автомобиль юлының 11-се-19-сы километрында төҙөкләндереү эштәре башҡарыласағын да хәбәр итте. Район үҙәк дауаханаһының баш табибы И. Фәтҡуллин, Яңы Усман ФАП-ында 0,5 ставкаға техник хеҙмәткәр булдырыу мәсьәләһен нормативҡа ярашлы хәл итәсәкбеҙ, тип ышандырҙы.\nҺәр хәлдә етәкселәр менән күҙмә-күҙ ҡарашып һөйләшергә мөмкинлек биргән, фекер-тәҡдимдәрен еткерергә, үҙҙәрен борсоған һорауҙарына яуаптар алырға мөмкин булған йыйылыштан халыҡ ҡәнәғәт ҡалды. Ауылдың көнүҙәк проблемаларын ишеткән етәкселәр халыҡ мәнфәғәтендә эшләр тигән ышаныс бар.\n29 ғинуар көнө отчет йыйылыштары Кейекбай ауыл биләмәһендә үтте. 3 ауылда ла көн тәртибенә бер үк мәсьәләләр ҡуйылды: ауыл хакимиәтенең йыллыҡ отчеты менән хакимиәт башлығы Илшат Сәйфетдинов, район хакимиәте башлығының йыллыҡ отчеты менән уның беренсе урынбаҫары Айҙар Әлибаков сығыш яһаны, янғын хәүефһеҙлеге мәсьәләһе ҡаралғас, халыҡтан һорауҙар ҡабул ителде.\nМәндәғол ауылында күптәрҙе ер мәсьәләһе борсой. Тотонолмаған пай ерҙәрен яңы ғаилә ҡорған йәштәргә, мохтаждарға ҡабаттан бүлеп биреү, ер алыу өсөн ғаризаны дөрөҫ итеп яҙыу, шәхси хужалыҡтар өсөн өҫтәлмә ерҙәр йүнләү кеүек һорауҙар яңғыраны. Һәр һорауға ауыл хакимиәте башлығы Илшат Сәйфетдинов, мөлкәт менән идара итеү комитеты белгесе Илдар Шәрәфуллин яуап биреп барҙы. “Ни өсөн ер 10-ар сутый ғына бирелә? 10 сутый ғына ерҙә ауыл кешеһенә һарай ҙа эшләргә, картуф та сәсергә, өй ҙә һалырға кәрәк бит”, - тигән һорауға Илшат Ғаяз улы: “Аҡ тап” булып торған ерҙе мөлкәт менән идара итеү комитеты, “Землемер” МУП-ы ярҙамында республика аша ауыл еренә әйләндерә алдыҡ. Алдағы йылдарҙа ғаилә ҡорасаҡ йәштәрҙе лә күҙ уңында тотоп, ауыл советы депутаттары минималь майҙан итеп – 5, максималь майҙан итеп 15 сутыйҙы билдәләне. Участкалар мөмкин тиклем күберәк булһын өсөн, күп урында 10-12 сутый ерҙәр формалаштырылған”, - тип яуап бирҙе.\nПлафондар ҡуйылып та, һаман бағаналарҙа ут янмауы буйынса ауыл хакимиәте башлығы: “Плафондарҙы тоташтырыу өсөн бөгөнгө көндә электр селтәрҙәре менән килешеү төҙөлдө, закон буйынса мәғлүмәт 10 көнгә дәүләт һатып алыуҙары (госзакупки) буйынса сайтҡа ҡуйылды. 10 көн үткәс, аҡса күсерәсәкбеҙ һәм лампалар тоташтырыласаҡ”, - тип аңлатты. Шулай уҡ, йәш ғаиләләргә ағасҡа сиратты алғараҡ күсереп булмаймы, беренсе балаға 300 мең һумды ниндәй ойошма аша сығарып алып була, тигәнерәк һорауҙар ҙа бирелде Мәндәғолда.\nКейекбайҙа мәктәп төҙөү, асфальт һалыу, ерҙәрҙе дөрөҫләү (уточнение) һәм инвентаризациялау кеүек мәсьәләләр күтәрелде, шәхси һорауҙар бирелде. Бал ҡорттарына чиптар ҡуйыуға бәйле һорауға район ветеринария станцияһы начальнигы Зәбир Аратов: “Чиптарға бөтә мәғлүмәт тә индерелгән була. Ҡайҙалыр бал һатаһығыҙ икән, номерға ҡарап ҡына, был шул ауылдан шул-шул кешенең балы, уның ҡорттары шул ваҡытта шундай эшкәртеү үткән, тигәнерәк мәғлүмәттәрҙе белергә мөмкин. Бал ҡорттарына, малдарға, йорт хайуандарына чиптар һәм биркалар ҡуйыу ҡортто һәм ҡортсолоҡ продукцияһын, малды һатҡанда контроль булһын, хәүефле ауырыуҙарға юл ҡуйылмаһын өсөн эшләнә”, - тине. Шулай уҡ малды һуйғандан һуң ҡолағындағы биркаһының һанын ветеринарға йәки ветеринар хеҙмәткә хәбәр итергә кәрәклеген белдерҙе. Сөнки был мал программанан сығарылмаһа, йәшенә ҡарап, вакцинация кәрәклеген иҫкәртеп торасаҡ.\n“Ағасҡа сиратта торғандар электрон сираттан юғалмаймы?” тигән һорауға “Урмансылыҡтар менән идара итеү” дәүләт ҡаҙна учреждениеһының Бөрйән урмансылығы буйынса бүлеге начальнигы Илшат Ишбулатов электрон сираттан юғалмай икәнен, бүлектән ғаризаның номерын алып, урман хужалығы министрлығының сайтынан ҡарап барырға мөмкинлеген аңлатып үтте.\n5 бала әсәһе, 1,5 йыл элек суд приставтары тарафынан картаһы аресҡа һалыныу сәбәпле, иптәшенең әле лә эшләй алмауын, бөгөнгө көндә ғаиләнең 8 мең һум пособиеға ғына йәшәүен, балалар баҡсаһына ла, электр өсөн дә, һалымдар ҙа түләй алмауҙарын һөйләне. Был мәсьәлә буйынса Айҙар Әлибаков хәл итеү юлдарын табышасағын әйтте.\nОсрашыуҙа йәнә сүп-сар түгеү өсөн ҡуйылған ҡоролманы мәсет эргәһенән икенсе урынға күсереү буйынса тәҡдим дә әйтелде. Әлегә был ҡоролмаларҙың ныҡлап урынлаштырылмауын, кәрәк икән, икенсе урынға күсереү мөмкинлеген аңлатып, “График билдәләнһә, сүп-сар йыйылып, еҫләнеп ятмаһын, мал туҙҙырмаһын өсөн, ҡалдыҡтарҙы машина килер алдынан ғына махсус урынға сығарып һалһағыҙ, яҡшыраҡ булыр ине”, - тигән үҙ тәҡдимен дә еткерҙе ауыл хакимиәте башлығы.\nҒәҙелгәрәйҙә осрашыуға тулы зал йыйылған ине. Докладтар тамамланғас, бергилке шымып ҡалды халыҡ. Етәкселәр, һорауҙарығыҙ булмаһа, ҡуҙғалабыҙ, тигәс кенә берәм-берәм тороп һорауҙарын бирә башланылар. Атап әйткәндә, ҡасан асфальт булыр, ни өсөн юлға күпләп тоҙ һибәләр, ни өсөн мал һуйыу ҡағиҙәләрен ҡатмарлаштырып, халыҡҡа ауырлыҡтар тыуҙыралар, ҡасан ауылыбыҙҙа ветеринар булыр, колонкалар буйынса кем яуап бирә, йәштәр буйынса ниндәй программалар бар һәм бюджетта эшләмәгән осраҡта ул программаларға эләгеп буламы, киҫкәне техника менән тейәп алырға мөмкинме, тигән һорауҙар күтәрелеп, һәр ҡайһыһына төплө яуаптар бирелде.


Түбәнге Иҙрис — Башҡорт Википедияһы\nТүбәнге Иҙрис (рус. Нижнеидрисово) — Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районындағы ауыл. 2009 йылдың 1 ғинуарына ҡарата халыҡ һаны 410 кеше. Почта индексы — 453662, ОКАТО коды — 80206837004.\nҠолсора ауыл советы\nАрхив сығанаҡтары буйынса, Иҙрис ауылы XVIII быуаттың башында барлыҡҡа килә. Быуаттың уртаһына тиклем ауыл сотник Исмәғил Айытҡоловтың исемен йөрөтә. Ул үҙенең улдары Мөксин һәм Ҡолмәмбәт менән 1755 йылғы башҡорт ихтилалында ҡатнаша. Исмәғил Айытҡолов ҡулға алына, Ырымбур төрмәһендә ҡаты язалауҙарға дусар булып, йән бирә. Уның улдары Рогервикка һөрөлә. Ауыл кешеләре әлеге ихтилалда, шулай уҡ .Әмин һәм Сураш ихтилалында ла әүҙем атнашалар.\nXVIII быуаттың 70-се йылдарында ауыл сотник Иҙрис Иманғолов исеме менән йөрөтөлә башлай. ХХ быуат башында ауыл икегә бүленә. 1920 йылда Түбәнге Иҙрис ауылында 80 йортта 369 кеше йәшәй. 1940 йылда ауылда барыһы 153 кеше йәшәй. 1929 йылда ике ауыл бер колхозға — «Ҡыҙыл Октябрь» колхозына берләшә.\n2010 йыл 14 октябрь 365 180 185 49,3 50,7\nАуыл Советы үҙәгенә тиклем (Ҡолсора): 1 км\nТүбәнге Иҙрис // Башҡорт энциклопедияһы — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Түбәнге_Иҙрис&oldid=1004470 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 28 ғинуар 2021 в 09:40\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:40 28 ғинуар 2021 үҙгәртелгән.


Республикала йәйге һауыҡтырыу кампанияһына 1,5 миллиард һум тотоноласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:10, 23 мая 2016 Йәмғиәт\nРеспубликала йәйге һауыҡтырыу кампанияһына 1,5 миллиард һум тотоноласаҡ Фото: автор фотоһы\nӨФӨ, 2016 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Арина Рәхимҡолова/.\nКәңәшмәлә төбәк башҡарма власть органдары етәкселәре, Роспотребнадзор һәм Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының территориаль идаралыҡ вәкилдәре ҡатнашты. Лагерҙарҙа уҡыусыларҙың ялын хәүефһеҙ ойоштороу мәсьәләһенә айырыуса иғтибар бүленде.\nПланлаштырылған 1,5 миллиард һумдан тыш, төбәктә һауыҡтырыу учреждениеларына һәм шифахана-курорт ойошмаларына юлламалар алыу өсөн аҡса ойошмалар, ата-әсәләр, профсоюздар иҫәбенә булдырыла. Быйыл ҡала ситендәге һауыҡтырыу лагерҙарына юлламаның уртаса хаҡы — 15 687, шифаханаларға 18 200 һум тәшкил итә.\nБөтәһе 329 мең баланы йәлеп итеү ҡарала, был дөйөм һандан 80,3 процент, шул иҫәптән 9000 етем һәм ата-әсә ҡарауынан ҡалған балалар. Ошо маҡсатта 111 092,10 мең һум күләмендә аҡса ҡаралған. Һуңғы өс йылда был сумма үҙгәрмәй, тип хәбәр итә Башҡортостан буйынса Баш федераль инспекторҙың матбуғат хеҙмәте.\nТеги: балалар,йәйге ял


КЕМДЕҢ ЙӘРЕ БУЛЫР АБДУЛЛА?\n2 Март , 10:55\nҺәм бына ошо дүрт бәхетһеҙ йәнгә хоҙай бер ир ебәрә. Уйламағанда ғына ишек шаҡыйҙар һәм бүлмәлә аҡ костюмын, аҡ эшләпәләрен кейеп алған Абдулла хасил була...\n21-22 февраль Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрында Флорид Бүләковтың “Их, күгәрсенкәйҙәрем” музыкаль комедияһының премьераһы үтте. Әҫәрҙе сәхнәгә Башҡортостандың халыҡ артисы Азат Нәҙерғолов менән берлектә режиссер Денис Нурғәлин ҡуйҙы. Премьера ҙур уңыш менән үтте, тип әйтергә кәрәк. Ғөмүмән, Сибай театры республиканың башҡа театрҙарынан шуныһы менән айырыла: билдәле көндә, билдәле сәғәттә театрҙа яңы премьера була, тигән хәбәр йәшен тиҙлегендә ҡаланы урап сыға. Хәҙерге заман өсөн спектаклгә саҡырып реклама яҙҙырыу кеүек мәшәҡәттән азат Сибай театры. 90 йыллыҡ тарихы булған был сәнғәт усағының иң ҙур уңыштарының береһе – тоғро тамашасылар. Һәр премьера тулы зал һәм көслө алҡыштары менән ҡабул ителә.\nТамаша залында ут һүнеп, сәхнә асылғас та әҫәрҙең төп героинялары - Сәлимә, Фатима, Әҡлимә, Хәнә берәм-берәм сәхнәгә сығып үҙҙәрен менән таныштыралар. Һүҙ менән түгел, уларҙың холоҡ-фиғеле хәрәкәттәрендә, ҡыланыштарында сағыла. Яҙмыш ҡушыуы буйынса ҡарттар йортона килеп эләккән дүрт аҫыл зат бөгөн дә, иртәгә лә, башҡа көндәрҙә лә кем дә булһа ошо йорттоң ишеген килеп ҡағыр, тип көтмәйҙәр. Уларҙың ошо йортта үткән һәр көнө береһе икенсеһенән тамсы ла айырылмай. Фатима әйтмешләй:”Ашау байҙан – үлем хоҙайҙан. Нимә етмәй һеҙгә, ашаталар, эсереләр, дауалайҙар, убырный эргәлә”.\nТик йәндәре талсыҡҡан ситлектәге ҡоштарға йылылыҡ, йән йылылығы кәрәк. Был йылылыҡты улар уҙған тормоштарынан эҙләйҙәр, хәтирәләр генә уларҙы бер аҙ йылыта кеүек. Әҡлимә көн дә үҙенең өс ирен иҫенә төшөрә. Уларҙың хатта исемдәре лә юҡ. Береһе үтә лә йыуаш, икенсеһе сиған, өсөнсөһө Кавказ халҡынан ине, ти. Ә кисә яңылыш өсөнсөһөн грек, тип ысҡындырған. Сәлимә – шағирә. Уның бар йыуанысы шиғырҙар. Афған һуғышында һәләк булған улына һәм ҡоротло туҡмас яратҡан, матур өйҙәр һалған, ваҡыты-ваҡыты Сәлимәнең саңын ҡаҡҡылап торған иренә арналған улар. Фатима – староста, тәртип урынлаштырыусы. Ул бөтә аңлы ғүмерен Коммунистар партияһына хеҙмәт итеп, социализм төҙөүҙең алғы һыҙығында йәшәп үткәргән. Тик ҡыҙғаныс – ул төҙөгән партия ла, социализм да хәҙер юҡ. Ул хәҙер хөкүмәттең таш йортонда ҡасандыр ире сығарған мейестәрҙе һағынып йәшәй. Хәнә-өс тапҡыр тол, өс ире лә һуғышта үлгән. Хыялы - ҡасан да булһа урманға сығып үҙ аяҡтары менән йәшел үлән, ҡояшлы сауҡала гиҙеү.\nҺәм бына ошо дүрт бәхетһеҙ йәнгә хоҙай бер ир ебәрә. Уйламағанда ғына ишек шаҡыйҙар һәм бүлмәлә аҡ костюмын, аҡ эшләпәләрен кейеп алған Абдулла хасил була.\nБашҡортостандың халыҡ артистары Зифа Баязитова, Риф Сәйфуллин, Нурзия Әбдрәшитова, атҡаҙанған артистар Әлфирә Йосопова, Айгөл Хәкимова, артист Илгиз Әбдрәшитов башҡарған ролдәр нимә менән тамамланыр икән? Абдулла дүрт ҡатындың кемеһен урман ситендә ултырған бейек күтәрмәле, йыуан ҡарағайлы, бүрәнәләре араһында аҡҡош мамыҡтары һалынған йортона алып китер ? Иң шәп оҫта сығарған мейестә йылыныу кемдең бәхетенә яҙыр? Һәм йәнә лә - туфли. Абдулланың юрап алған туфлиҙәре кемгә ярар?\nТамашасыны берсә көлдөргән, берсә илатҡан, берсә йыуатҡан музыкаль комедияла ваҡиғалар нисек үҫешкәнен күрергә теләгән һәр тамашасы театрға килһен. Республикабыҙҙың талантлы артистары менән бергә сәхнә донъяһына рәхим итһен.\nБашҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Илшат Яхиндың, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был һуңғы музыкаль эше. Спектаклдең ҡуйыусы рәссамы – Рәсәйҙең һәм Ҡалмыҡ республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре Валерий Яшкулов. Бейеүҙәрҙе сәхнәгә Фәйрүзә Сәлимгәрәева һалды.\nДраматург Флорид Бүләковтың әҫәрҙәре бәхетле яҙмышлы. Стәрлетамаҡ башҡорт драма театрында театрында режиссер Гөлдәр Ильясова ҡуйған “Онотолған доға” әҫәренә республиканың Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы бирелде. “Бибинур, ах, Бибинуры” Рәсәй Федерацияһының Дәүләт премияһына лайыҡ булды. “Мәскәү – Васютки” драматик шаярыуы Башҡорт драматургияһының театр фестивалендә һәм 2012 йылда Өфө ҡалаһында үткән “Туғанлыҡ” фестивалендә Гран-приға эйә булды.\nСибай театрының репертуарын Флорид Бүләковтың хәҙер ике әҫәре биҙәй. “Их, күгәрсенкәйҙәр” һәм “Шайморатов генерал” трагедияһы.\nГөлсәсәк Саламатова, Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай дәүләт башҡорт драма театрының әҙәби-драма бүлеге етәксеһе.


18:22, 30 март 2015 версияһы\n18:21, 30 март 2015 версияһы (төҙәтеү)\nә (→Рельеф формалары)\n18:22, 30 март 2015 версияһы (төҙәтеү) (кире алырға)\n== Урынлашыуы ==\nКөнбайыш Башҡортостан Рус платформаһының көнсығыш сигендә һәм Урал алды сик бөгөмөндә урынлашҡан.\nУның боронғо нигеҙен магма һәм метаморф тоҡомдар тәшкил итә. Был нигеҙҙе ултырма тоҡомдар ҡатламы ҡаплаған. Нигеҙ горизонталь ятҡан ултырма тау тоҡомдарынан тора. Рус платформаһы Көнбайыш Башҡортостанда ла (Башҡортостандың Урал алды) шун-дайшундай уҡ төҙөлөшлө. Нигеҙҙең өҫкө яғы тигеҙ түгел, ул ҡалҡып торған ҡатламдар йәки көмбәҙҙәр рәтен хасил иткән. Урал алды Башҡортостанының көнбайышында — Татар көмбәҙе, төньяҡта — Башҡорт көмбәҙе, ә көньяҡ-көнбайышта Ырымбур көмбәҙе айырылып тора.\nhttps://ba.wikipedia.org/wiki/Махсус:Сравнение_версий/478209 ҡабул ителгән


Улар тыуған илде һаҡланы\nБөйөк Еңеүҙең 75 йыллығына\nАтайым Ғәлимйән Хәйҙәр улы Хәсбиуллин 1921 йылда Мәсетле районының Ҡорғат ауылында донъяға килгән. Оло Аҡа мәктәбенең етенсе класын тамамлағас, Мөслим ауылындағы комбайнсылар мәктәбенә уҡырға инә. Уны 1940 йылда тамамлап, бер аҙ комбайнда эшләй. Шул уҡ йылдың октябрендә Ҡыҙыл Армия сафына алына.\nУн кешенән торған команда Сулея станцияһынан Алыҫ Көнсығышҡа оҙатыла. Чита өлкәһенең Магданачи станцияһына килеп төшәләр. Ғилман Багаев менән уны һауа-десант ғәскәрҙәрендә кесе команда составында пехота уҡыу батальонында ҡалдыралар. Ғинуар-февраль айҙарында Азатлыҡ станцияһындағы ишекһеҙ, тәҙрәһеҙ казармаларға урынлаштыралар. Казарманы үҙҙәре рәткә килтереп ала. Күнекмәләр башлана: 40 метрлыҡ вышканан, һуңынан КВ-3 самолетынан парашют менән һикерәләр.\n1941 йылда Одесса өлкәһенең Вознесенск станцияһына күсерәләр. Унда ла күнекмәләр дауам итә.\n1941 йылдың 22 июнендә иреккә сығарыу ҡағыҙы тапшыралар, әммә һуғыш башлана һәм уларҙы Киевтан 40- 50 километр көнбайышҡараҡ фронтҡа ебәрәләр. Унда артиллерия уҡыу полкы булған. Атайымдарҙы бер ауылға урынлаштыралар. Взвод командиры һалдаттарға патрондар һәм икешәр граната таратып сыға. Был ысын һуғыш башланыуын аңлата.\n1941 йылдың авгусында атайымдың күкрәген ярсыҡ яралай. Күкрәге күбеп сыға. Медсестра, ул йоҡлап китмәһен өсөн, бер туҡтауһыҙ\n“Йоҡлаһаң – үләһең”, – ти. Харьков, Мариуполь госпиталдәрендә ята. Мариуполдә саҡта фашист һөжүм башлап ҡорос заводын тар-мар итә. Мариуполдән яралы һалдатты Ростов госпиталенә оҙаталар һәм ул өс аҙна дауалана. Ярсыҡ йөрәк эргәһендә умыртҡа\nһөйәгенә ҡаҙалған була. 1941 йылдың ноябрендә атайым госпиталдән сыға. Ул көндәрҙә фашистар Ворошилов ҡалаһы эргәһендәге түбәне тотҡан булған. Атайымдар ҡала ситендәге өй башында ята. Шунда ул икенсе тапҡыр яралана. Уны Тифлис ҡалаһына оҙаталар.\n1942 йылдың ғинуар-февраль айҙарында Диңгеҙ госпиталендә дауалана. 25 апрелдә ауылына ҡайтып килергә отпуск бирәләр. Атайым, Красноуфимск станцияһында төшөп ҡалып, артабан йәйәү\nкитә. Оло Аҡа ауылы мәктәбенә килеп бер туған ағаһы Таһирҙы осрата (ул да һуңынан фронтҡа алына. Ленинградты ҡамауҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Һуғыштан һуң Финляндияла йәшәргә ҡала. Оҙаҡ йылдар Мәскәү – Хельсинки поезында машинист булып эшләй. Бер юлы урындағы гәзиттә хәбәрсе була, мәҡәләләрен баҫтыра). Ә Түбәнге Аҡала уны атаһының бер туған ағаһы Әйүп бабаһы көткән була. Шулай ул тыуған ауылына ҡайтып етә.\n1942 йылдың июнендә, Дыуанда комиссия үткәндән һуң, атайымды хеҙмәткә яраҡлы тип табалар. Өфөнән хәрби комиссариаттан уны Ульяновск өлкәһендәге танк училищеһына ебәрәләр. Бында ул Лениндың йортонда булған. Чапаевск ҡалаһында танкыларҙы ремонтлайҙар. 1943 йылдың июлендә 511-се зенит-артиллерия дивизияһына йүнәлеш ала. Башҡорт кавалерия дивизияһы менән осрашыу уның өсөн ҙур ваҡиғаға әйләнә. Сочи йылғаһы аша сыҡҡанда осраша улар. Кавалеристар араһында күп яҡташтарын таный һәм һөйләшеп өлгөрә. Таныштары менән аралашҡандан һуң, тыуған яҡтарына ҡайтып килгәндәй була.\nБрянск ҡалаһын, Минск ҡалаһынан төньяҡ-көнсығыштараҡ Пинск ҡалаһы ҡапҡаһын алалар. Һуңынан тағы\nла Киевҡа ебәрәләр. Атайым, өсөнсөгә яраланып, госпиталдә ята. 1944 йылда танкылар өйрәнә, 3-сө батарея командиры була. Шул уҡ йылда Бериславль ҡалаһында буласаҡ ҡатыны Александра Ковалева менән таныша. Бөйөк Еңеүҙе улар Германияның Крайсбург ҡалаһында ҡаршылайҙар. 1945 йылда атайым Бөйөк Ватан һуғышында күрһәткән батырлыҡтары, Польша, Чехословакия, Брянск ҡалаларын азат иткән һәм Германияны еңгән өсөн орден-миҙалдар менән бүләкләнә.\nДемобилизацияланғандан һуң йәштәр Тула ҡалаһында өйләнешә. Әсәйем Александра сығышы менән Тула өлкәһенең Ленин районы Яковлево ауылынан булған. Ул сығарылыш кисәһенең икенсе көнөнә, 17 генә йәшендә, фронтҡа алына. 1941 йылдан 1945 йылдың 9 майында демобилизацияланғансы һуғышта була.\nҺуғыштан һуң атайым Тула ҡалаһында быраулау оҫтаһы булып эш башлай. Оҙаҡламай тәүге улдары, мин, тыуғанмын. Өләсәйем (атайымдың инәһе) ауырыу сәбәпле йәш ғаилә Башҡортостанға ҡайта. Өләсәйем 1947 йылда яҡты донъянан китте. Инәйем, татарса\nбер һүҙ белмәйенсә, медсестра, һауынсы булып эшләне. Атайым 1948 йылда бухгалтер-һанаусы курстарын тамамланы. Фронттағы дуҫы Николай Салаников менән Ҡорғат ауылында бәләкәй электр станцияһын төҙөй башлайҙар. Был станция ауылға электр линиялары һуҙғансы хеҙмәт итте. 1952 йылда Стәрлетамаҡ ҡалаһына уҡырға йүнәлттеләр. 1955 йылда уҡыуын тамамланы. Тәүҙә Чкалов исемендәге колхоз рәйесе, һуңынан парторг, зоотехник, агроном булып эшләне. Пенсия алдынан сусҡа фермаһы мөдире булды. Хаҡлы ялда булғанда ул халыҡ контролеры, заправкалаусы һөнәрен башҡарҙы. Инәйем менән улар биш балаға ғүмер бирҙеләр. Атайым 68 йәшендә арабыҙҙан китте, инәйем – 80 йәшендә.\nАтайымдың ике туған ағаһы Ғәзизйән Әйүпов та Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында илебеҙҙе фашистарҙан азат итеүҙә ҡатнаша. Фронт\nюлындағы батырлыҡтары өсөн бихисап орден-миҙалдар менән бүләкләнгән.\n1919 йылдың 20 декабрендә Әйүп Хәсбиуллиндың ғаиләһендә ир бала тыуа. Уға Ғәзизйән тип исем ҡушып, Өфө губернаһы Златоуст өйәҙенең Ҡорғат мәсетендә теркәйҙәр.\nҒәзизйән 1934 йылда Мәсетле районы Ҡорғат ауылында башланғыс мәктәпте тамамлай. Өс йыл колхозда эшләгәс, хәрби хеҙмәткә алына. 1939-1940 йылдарҙа Свердловск ҡалаһында 5-се танк бригадаһында курсант-шофер була. 1940 йылдың июненән июленәсә – Әрмән СССРының Ленинакан ҡалаһында 17-се еңел танк бригадаһында рядовой-шофер. 1941-1942 йылдарҙа – Иранда Моран\nҡалаһында 107-се танк полкында шофер. 1942-1943 йылдарҙа – Ҡырым фронтында 40-сы ауыр танк бригадаһында рядовой шофер. 1943-1944 йылдарҙа – Беренсе Украина фронтында 38-се ремонт-тергеҙеү батальонында рядовой шофер. 1944-1945 йылдарҙа\n– Беренсе Белоруссия фронтында 223-сө медицина-санитария батальонында шофер.\n1945-1946 йылдарҙа – Берлин ҡалаһында атыусы, 712-се, 498-се атыусылар полкының рядовой шоферы. 1946 йылдың майында демобилизациялана.\nЯу яланында күрһәткән батырлығы, ҡыйыулығы өсөн I дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ ордендары, “Батырлыҡ өсөн”, “Хәрби хеҙмәттәре өсөн”, “Германияны еңгән өсөн”, “Берлинды алған өсөн” һәм бихисап юбилей миҙалдары менән бүләкләнгән. Шулай уҡ “Сиҙәм ерҙәрҙе үҙләштергән өсөн” миҙалына, 1977 йылда “Социалистик ярыш еңеүсеһе” билдәһенә, “Хеҙмәт ветераны” исеменә лайыҡ.\nҒәзизйән Әйүп улы 1946 йылдың майынан 1979 йылда хаҡлы ялға сыҡҡансы Ҡорғат ауылында “Чкалов” колхозында тракторсы булып эшләне. Фронтты йыш иҫенә төшөрҙө. “Беҙ күргән һуғышты балалар күрмәһендәр. Тормош ҡороп, йырҙар йырлап шат йәшәһендәр. Йәштәр ауылға ҡайтһын, колхоздарҙы күтәрһен”, – тип васыят әйтеп ҡалдырҙы.\n2000 йылдың авгусында 81 йәшендә вафат булды.


Яңауылдағы шартлауҙа ғәйепләнеүсе рәшәткә артында ярты йылға кәмерәк ултырасаҡ\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, фажиғә былтыр 19 ғинуарҙа Яңауыл ҡалаһының Совет урамындағы күп ҡатлы йорттарҙың береһендә теркәлгәйне. Шартлау һөҙөмтәһендә алты кеше һәләк булды, 11 фатир янып юҡҡа сыҡты. Матди юғалтыу миллион һумдар менән иҫәпләнә. Фажиғәлә газ тултырыу станцияһы операторы Данис Әбдиев ғәйепле тип табылды.\nТап ул хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен боҙоп, танышына газ баллоны тултырып бирә. Һөҙөмтәлә саманан күп тултырылған баллон, Рудольф Ғәйтиевтың фатирында, йылыныуҙан шартлай. Оператор ике йыл да алты айға иркенән мәхрүм ителгәйне. Хөкөм ҡарарын ул дөйөм режимлы коллонияла үтәй. Енәйәтсенең адвокаты язаны шартлыға үҙгәртеүҙе һорап Юғары судҡа аппеляцияға биргән.\nРегина Балалыкина, Республика прокурорының матбуғат бәйләнештәре буйынса ярҙамсыһы: «Республика Юғары суды ғаризаны кире ҡаҡҡан, хөкөм ҡарары үҙ көсөндә ҡала, шулай ҙа суд енәйәтсенең колонияла булыу ваҡытын кәметкән. Иреккә ул ваҡытынан ярты йылға алдараҡ сығасаҡ».


“Фатиха” сүрәһе – “Ҡөрьәндең әсәһе”\n5 Ноябрь , 07:05\nКүптән түгел ковид менән ауырып, дауаханала яттым. Шунда миңә мөслимә ҡәрҙәшем телефондан тыңлау өсөн “Фатиха” сүрәһен ебәрҙе. Өс сәғәт дауам иткән яҙманы ҡолаҡсындар менән йоҡлағанда тыңланым. Шул уҡ төндө миңә еңеллек килде. Интернеттан ҡарағас, был сүрәнең шифа биреүсе икәнен белдем. Ошо хаҡта гәзиткә яҙһағыҙ, башҡа ауырыуҙар ҙа Аллаһы Тәғәләнең мосолмандарға ниндәй бөйөк ниғмәт биргәнен аңлар ине. Был сүрә намаҙҙа ла уҡыла. Тәржемәһен аңлап, мәғәнәһен төшөнөп уҡыу өсөн гәзит уҡыусыларға ярҙам итеү бик сауаплы буласаҡ. Һеҙгә иҫәнлек һәм именлек, ауыр эшегеҙҙә уңыштар теләйем!\nИхтирам менән — Мәҙинә Ғилманова.\nГәзит уҡыусыбыҙҙың хатына яуап итеп, ошо һандың тулы битен “Фатиха” сүрәһенә бағышлайбыҙ. Киләсәктә мосолмандар көн һайын уҡырға тейешле башҡа сүрәләрҙең дә уҡылышын һәм мәғәнәһен бирергә йыйынабыҙ.\nБыл сүрә намаҙҙың һәр рәҡәғәтендә уҡыла. Алланың һөйөклө ҡоло һәм Рәсүле Мөхәммәт салләәллааһу ғәләйһи вәсәлләм: «Фатиха» сүрәһен уҡымаған кешенең намаҙы тулы түгел», – тине. Әбү Һурайранан (р.ғ.) килгән хәҙистә Рәсүлебеҙ (с.ғ.с.) түбәндәгеләрҙе белдерҙе.\n«Бөйөк Раббыбыҙ Алла әйтте: «Мин ҡоломдоң намаҙын ике өлөшкә бүләм. Яртыһы – уға, яртыһы – Миңә. Әгәр бәндәм: «Әлхәмдүлилләәһи Раббилғәәләмиииин», – тип әйтһә, Алла уға: «Ҡолом мине маҡтаны», – тип яуап бирә. Ҡасан бәндә: «Әррахмәәниррахиииим», – тиһә, Алла: «Ҡолом мине тейешенсә ҙурланы», – тип яуаплай. Әгәр бәндә: «Мәәлики йәүмиддиииин», – тип әйтһә, Алла: «Ҡолом мине данланы», – тиәсәк. Ҡасан бәндә: «Иййәәкә нәғбүдү вә иййәәкә нәстәғиииин», – тиһә, Алла: «Был –Минең менән һәм Минең ҡолом араһындағы. Һәм ҡолом үҙе һорағанды аласаҡ»,– тип яуаплай. Һәм ҡасан бәндә: «Иһдинә-ссыйрааталь-мүстәҡыиийм. Сыйрааталләҙиинә әнғәмтә ғәләйһим ғайрил мәғдууби ғәләйһим вәләддааааааллиииин», – тип әйтһә, Алла: «Был – Минең ҡолома тейешлеһе. Һәм уға һорағаны биреләсәк», – тип яуаплай (Мөслим).\nНамаҙ – бәндә менән Аллаһы Тәғәлә араһындағы бәйләнеш. Ҡулдарын күтәреп, «Әллааһу әкбәр» тигән тәкбир-тәхримде әйткәндән алып сәләм биргәнгә тиклем намаҙ уҡыусы Алланың хозурында. Һәм «Фатиха» сүрәһендәге һәр бер аятты уҡығандан һуң Бөйөк Раббыбыҙ уларға яуапты биреп бара. Күҙ алдына килтереүе лә ауыр, миллиардлаған галактиканың Раббыһы намаҙ уҡыусынан һәр аятты ҡабул итеп, уға яуап ҡайтара! Һәм бәндәгә һорағанын бирергә вәғәҙә итә. Намаҙ уҡыған мосолманға ниндәй бөйөк дәрәжә!\n«Әғүүҙү билләәһи минәшшәйтаанирраджиим».\n«Әғүүҙү» – һыйынамын. «Билләәһи» – Аллаға. «Мин-әшшәйтаани» – шайтандан. «Әрраджиим» – таш атып (йәннәттән) ҡыуылған.\nНамаҙға ингәндә, Ҡөрьән уҡый башлағанда был һүҙҙәрҙе әйтеү менән бәндә Аллаһы Тәғәләнең һағы аҫтына инә. Нимәнән дә булһа ҡурҡып, әсәһенең ҡосағына атылған бала кеүек, шайтандың бөтә яуызлығынан Раббыһына һыйынып, яҡлау таба. Асыу килгәндә, ҡурҡҡанда, күңелдә вәсвәсәле уйҙар тыуғанда, ғөмүмән, төрлө хәлебеҙҙә был доғаны мөмкин тиклем йышыраҡ уҡыу Алланың ярҙамына ишек аса, еңеллек бирә, асыуҙы һүндерә. Был хаҡта Ҡөрьәндә һәм хәҙистәрҙә күп әйтелә. Был доға «Истиғаза» тип атала.\n«Бисмилләәһ» – (би – менән; исми – исем; Илләәһ – Алла исеме и хәрефе менән ҡушыла). Был «Алла исеме менән» тигән мәғәнәне аңлата. Ғәрәпсә «Бәсмәлә» тип атала. Был һүҙҙе һәр хәлебеҙҙә, һәр хәрәкәтебеҙҙә даими ҡабатлау тейешле. Һөйөклө бәйғәмбәребеҙ (с.ғ.с.) «Бисмилләәһ»тән тыш башланған эш киҫек, өҙөк, уның дауамы юҡ», – тине. Йәғни унһыҙ башланған һәр эштең бәндә өсөн һөҙөмтәһе, файҙаһы юҡ. Молекулала атомдар, ғаләмдә планеталар, бөтә нәмә шул һүҙ менән хәрәкәт итә. Йәнле һәм йәнһеҙ нәмәләр был кәлимә менән вазифаһын башҡара.\n«Әр-Рахмән» – мәрхәмәтле, шәфҡәтле. Был доньяла бөтә мәхлүгенә сикһеҙ ниғмәттәрен биреп тәрбиә ҡылыусы, иманлылар ҙа, иманһыҙҙар ҙа, ҙур гонаһлылар ҙа ошо исем менән ғүмер буйына Уның ризыҡтарын ашай, ер шарындағы бөтә ниғмәттән файҙалана.\n«ӘрРахиим» – мәрхәмәтле, шәфҡәтле. Ахирәттә был исеме менән бары тик мосолмандарға ғына мәрхәмәтен күрһәтеүсе, гонаһтарын ғәфү итеүсе, рәхмәтенә алып йәннәткә индереүсе.\n«Әлхәмдүлилләәһи Раббиль- ғәәләмиииин».\n«Әлхәмдү» – оло маҡтау һәм шөкөр. «Лилләәһи» – Аллаға. «Рабби» – Раббыһына. «Әлғәәләмиииин» – ғаләмдәрҙең. «Әлхәмдүлилләәһи» – оло, ысын, хас булған маҡтау бары тик Аллаға тейешле. Был һүҙҙе мөмкин тиклем күберәк әйтеүсе – Аллаға тейешле маҡтауҙы биреүсе. Һәр эштең башында «Бисмилләәһ», ахырында «Әлхәмдүлилләәһ» тип әйтеү әлеге ғәмәлде сауаплы эшкә әйләндерә.\n«Раббым» – Алланың бер исеме. Ул – юҡтан бар ҡылыусы, тәрбиәләүсе, ризығын хәстәрләүсе, тәҡдирҙе билдәләүсе мәғәнәләрен эсенә ала. Ғаләмдәр Раббыһы тигәндә бөгөн беҙ уларҙың бик күп икәнен, астрономия фәненә нигеҙләнеп, йыһандың көндән-көн ҙурайғанын беләбеҙ. Әлеге аят бәндәне шундай бөйөк Алла менән бәйләй, Уға сикһеҙ маҡтау-шөкөрөн белдерергә ярҙам итә.\nБыл аят «Бисмилләәһ» кәлимәһе янында аңлатылды.\n«Мәәлики» – Батшаһына. «Йәүми» – көндөң. «Әддиин» – Ҡиәмәт көнөнөң.\nБында ул әжер һәм яза биреү көнөнөң мәғәнәһен аңлата.\nБөтә яралтылған үлтерелеп, бер Аллаһы Тәғәлә ҡалғандан һуң, Раббыбыҙ иҫәп-хисап ҡылыу, әжер һәм яза биреү өсөн һәммәһен яңынан терелтә. Иманлылар йәннәткә индерелә, иманһыҙҙар йәһәннәмгә оҙатыла. Һәр кем ҡылған ғәмәле өсөн тейешле язаһын аласаҡ.\n«Иййәәкә нәғбүдү вә иййәәкә нәстәғиииин».\n«Иййәәкә» – Һиңә генә. «Нәғбүдү» – ғибәҙәт ҡылабыҙ. «Вә иййәәкә» – һәм Һиңә генә. «Нәстәғиииин» – ярҙам һорап йүнәләбеҙ.\nНиңә намаҙ уҡыусы «ғибәҙәт ҡылабыҙ, ярҙам һорап йүнәләбеҙ» тип күмәк кешеләр исеменән һорай? Беҙ намаҙҙа Раббыбыҙға йүнәлгәндә бөтә Ер шарындағы Мөхәммәт (с.ғ.с.) өммәтен, ике миллиардҡа яҡын мосолманды күҙ алдына килтерәбеҙ. Һәм бөтә өммәтебеҙ исеменән доға ҡылабыҙ.\n«Иһдинәә» – күндер беҙҙе, алып бар беҙҙе. «Әс-сыйраата» – юлдан. «Әл- мүстәҡыииийм» – тура.\n«Сыйрааталләҙиинә әнғәмтә ғәләйһим ғайриль-мәғдууби ғәләйһим вәләддааааааллиииин. Әәмииин».\n«Сыйрааталләҙиинә» – шундайҙарҙың юлынан. «Әнғәмтә» – ниғмәт итеп бирҙең Һин. «Ғәләйһим» – уларға (бәйғәмбәрҙәргә, шаһиттарға, мөьминдәргә, беҙгә тиклем булған бөтә иманлы кешеләргә). «Ғайри» – башҡа. «Әлмәғдууби» – Һинең асыуың төшкәндәрҙән (йәһүдтәр күп бәйғәмбәрҙе үлтерҙе, бәйғәмбәр Мөхәммәтте (с.ғ.с.) инҡар итте, хәҡиҡәтте белгән килеш Аллаға буйһонманы. Бында шулай уҡ Алланың барлығын, бәйғәмбәрҙе белә тороп, Раббыбыҙҙың әмерҙәрен үтәмәгән мосолмандар ҙа инә). «Ғәләйһим» – уларға. «Вәләддааааааллиииин» – һәм аҙашҡандар (былары насраниҙар, йәғни христиандар тип килтерелә. Улар Ғайса ғәләйһиссәләмде артыҡ ҙурлап, Алланың улы тип ҡабул итә). Һинең асыуың төшкән һәм аҙашҡандарҙан башҡаларҙың юлынан. «Әәмиин» – ҡабул ит.\nНамаҙ уҡығанда һәр мосолман ошо сүрәнең ололоғон, Раббыбыҙҙың һүҙҙәре икәнлеген, Уның сикһеҙ бөйөклөгөн аңлап уҡырға тейеш.Махсус битте Өфө ҡалаһының “Ихлас” мәсете ҡаршыһындағы Вил ҠАЗЫЙХАНОВ исемендәге Бөтә Рәсәй әхлаҡ мәктәбе етәксеһе Фатима ФӘТҠУЛЛИНА әҙерләне.


Материалы за 01.04.2008 » Архив газеты "Йәшлек"\n«Йәшел ҡалҡан»ға һаҡсыл мөнәсәбәт булырға тейеш»\nКөлкө хана Әҙәбиәт » Сатира һәм юмор!\nДонъя буйлап ҡараһаң, бер көнгә әллә күпме байрам тура килә. 1 апрель дә бай тарихлы дата.\nШулай ҙа беҙ уны Көлкө көнө тип беләбеҙ. Шотландияла хатта был көндө кешеләр бер-береһенең арҡаларына «Тип миңә» тип яҙып ҡуя һәм ике көн буйы ошо яҙыу менән йөрөй. Көлкө көнөндә күптәребеҙ алдарға һәм алданырға ғәҙәтләнгән. Ә һеҙ был көндө нисек шаяртаһығыҙ?\nавторы: админ | 1 апреля 2008 | Фекерҙәр (0) | Тотош уҡырға\nКөмөш булды, алтын кәрәк Яңылыҡтар » Спорт\n«Салауат Юлаев» командаһы үҙ тарихында тәү тапҡыр Рәсәй беренселегенең финалына сыҡты. Улар был иҫ киткес уңышҡа, ярымфиналда Татарстандың «Аҡ барс» хоккейсыларын дүртенсе хәл иткес алышта өҫтәмә ваҡытта 4:3 иҫәбенә отоп, дөйөм 3:1 иҫәбе менән өлгәште. Афарин! Ә бит күптәрҙең финалда татар дуҫтарҙы күргеһе килә ине. Улары ла аҙым һайын юлаевсыларҙы психологик яҡтан һындырып, өмөттәрен тормошҡа ашырырға хыялланды.\n1 апрелдән Ҡораллы Көстәр сафына саҡырыу башланды. Быйыл хәрби хеҙмәткә алыу кампанияһы 15 июлгә тиклем дауам итәсәк.\nХәрби комиссариаттар алдында яңы бурыс - хәрби хеҙмәт ваҡыты бер йылға кәметелгәндә һәм кисектереүҙәр исемлегенә үҙгәрештәр индерелгәндә егеттәрҙе Ҡораллы Көстәргә саҡырыуҙы ойоштороу, призыв контингентын тулыландырыу тора.\nБыйыл яҙғыһын 6600 егет әрмегә саҡырыласаҡ. Былтыр хәрби хеҙмәткә саҡырыуҙы үткәргәндә ниндәй етешһеҙлектәр булған? Хәрби комиссариаттар алдарына ҡуйылған бурыстарҙы үтәп сыға алғанмы?\nҠар ирей башлау менән шишмәләрҙең күбеһенә юл асыла.\nШулай ҙа белгестәр, тикшерелмәгән, үҙегеҙ белеп бөтмәгән шишмәләрҙән һыу эсеү һаулыҡ өсөн бик зыянлы булыуы ихтимал, тип белдерә. Был хаҡта БР Тәбиғәттән файҙаланыу, урман ресурстары һәм тирә-яҡ мөхитте һаҡлау министрлығы иҫкәртә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, әле шишмәләрҙең береһе лә тейешле паспорт, лицензияларға эйә түгел, бер генә ойошма ла был һыу объекттарын күҙәтеү аҫтында тотмай тиерлек. Шуға күрә яҙын төрлө шишмәләрҙән һыу эсеүҙән ҡәтғи тыйылыу зарур. Бигерәк тә янында төҙөлөш барғандары хәүефле.\nЯңы көн тыуҙы Башҡортостан\nБер яҡтан ҡараһаң, Яңы йылды сатнама һыуыҡта байрам итеү күңелгә яҡын, өйрәнелгән. Әммә Урта Азия, Кавказ халыҡтарының ҡайһы берәүҙәре Яңы йыл – Наурыҙҙы тап яҙғыһын билдәләй. Ҡаҙағстан, Әзербайжан, Ҡырғыҙстан, Иран, Үзбәкстан, Тажикстан илдәрендә Наурыҙ дәүләт байрамы кимәленә күтәрелгән.\nСыйырсыҡ, сыйырсыҡ, ояңдан осоп сыҡ! Башҡортостан\n- Атай, сыйырсыҡ ояһы эшлә! Башҡаларға йыл һайын яҙын сыйырсыҡтар килә, тик беҙҙең генә өйҙө урап үтәләр, - тип инәлә-зарлана торғас, ниһайәт, атайыбыҙ бер көн сыйырсыҡ ояһы эшләп ҡуйҙы (инәлеүгә тиклем, үҙебеҙ эшләргә маташып, әллә күпме таҡтаны юҡҡа сығарҙыҡ инде - ғаиләлә гел ҡыҙҙар ғынабыҙ бит, ҡулыбыҙ килешмәй ҙә ҡуя). Матур ҡыйыҡлы сыйырсыҡ ояһы ҡойма башына менеп ҡунаҡлағас, беҙ көн һайын көньяҡтан ҡошсоҡтарҙың ҡайтҡанын көттөк. Сыйырсыҡ ояһына ҡарайбыҙ ҙа, ҡоштар яңы йортто күреп ҡыуаныр, тип эй шатланабыҙ үҙебеҙ. Ҡайһы ваҡыт бер-беребеҙгә күрһәтмәй генә, бесәне әҙ һалынған, тип оҡшатмай, икенсе йорт эҙләп китһәләр, ни эшләрбеҙ инде, тип бошонабыҙ.\nСик буйы хеҙмәте һеҙҙе көтә, егеттәр! Яңылыҡтар\nСик буйы хеҙмәтенә граждандарҙы хәрби хеҙмәткә саҡырыу тамамланды. 2008 йылдың көҙөнән был хеҙмәт тик профессиональ хәрбиҙәр менән комплектланасаҡ. Егеттәрҙе йыйыуҙы Рәсәй Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәтенең төбәк идаралыҡтары һәм сик буйы идаралыҡтары башҡара.\nСик буйы хеҙмәтенә ышаныслы, физик һәм мораль яҡтан әҙерлекле, белемле егеттәрҙе йәлеп итеү маҡсаты менән һәм сик буйы ғәскәрҙәренә 90 йыл тулыу уңайынан Федераль хәүефһеҙлек хеҙмәтенең Сик буйы хеҙмәте «Сик буйы - намыҫ, бурыс, Ватан» акцияһын үткәрә. Был сара Волга буйы федераль округында - иң тәүҙә Татарстан, Удмуртстан Республикаларында ойошторолһа, 2 апрелгә тиклем Башҡортостанда үтәсәк.\nДелегаттар һайланды Сәйәсәт\nӨфөлә «Берҙәм Рәсәй» сәйәси партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһенең сираттан тыш кәңәшмәһе үтте. Унда депутаттар Рәсәй Федерацияһы Президентын, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайға һәм урындағы үҙидаралыҡ органдарына депутаттар һайлау кампанияһы йомғаҡтары, шулай уҡ «Берҙәм Рәсәй» партияһының Башҡортостан төбәк бүлексәһенең һайлау алды программаһын тормошҡа ашырыу мәсьәләләре хаҡында фекер алышты. Ошолар менән бер рәттән, кәңәшмәнең көн тәртибендә партияның 14 - 15 апрелдә Мәскәүҙә үтәсәк IX съезына делегаттар һайлау мәсьәләһе лә ҡаралды.


Эксперттар һөткә хаҡтар буйынса Башҡортостандың иң ҡиммәт ҡалаһын атаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n9:19, 15 июля 2019 Иҡтисад\nЭксперттар һөткә хаҡтар буйынса Башҡортостандың иң ҡиммәт ҡалаһын атаны Фото: Ксения Калинина\nБашҡортостанстат, һайланма күҙәтеү мәғлүмәттәре буйынса, июнь айына 2,5-3,2 процент ҡуйылыҡтағы ҡайнатылмаған пастеризацияланған һөткә уртаса ҡулланыу хаҡтарын баҫып сығарҙы.\nАтап үткәндә, иң ҡиммәт һөт Өфөлә һатыла. Был эсемлектең бер литры уртаса 48,51 һум тора. Икенсе урында – Урал аръяғының баш ҡалаһы – Сибай. Бында һөттө 46,24 һумға һатып алырға мөмкин. Өсөнсө урын Нефтекамала – бер литры 45,7 һум. Иң арзан һөт Стәрлетамаҡта һатыла – бер литры 43,94 һум.\nБашҡортостанда һөттөң уртаса хаҡы — 47,1 һум.\nСтатистика мәғлүмәттәре буйынса, хаҡтар июндә ағымдағы йылдың ғинуары менән сағыштырғанда ярайһы үҙгәргән. Мәҫәлән, ҡышын иң ҡиммәт һөт Нефтекамала һатылған (47,67 һум). Өфөлә эсемлектең бер литры 47,36 һум торған, Сибайҙа – 44,17 һум, Стәрлетамаҡта – 43,05 һум.\nҒинуарҙа бер литр һөттөң уртаса хаҡы 46,19 һум тәшкил иткән.\nТеги: һөт, Башстат, статистика


Омскийҙа Өфөнөң Салауат Юлаев командаһы урындағы Авангард менән плей-оффтың икенсе раундында тәүге уйынын үткәрҙе - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБыл уйын юлаевсылар файҙаһына тамамланды. Шулай итеп, серияла Салауат Юлаев командаһы алға сыҡты. Беҙҙең тренер Игорь Захаркин уйындан һуң ойошторолған матбуғат конференцияһында Олег Сапрыкиндың Лекомцевҡа ҡарата көс ҡулланыуын башҡа һыймаҫлыҡ тип баһаланы. Авангард менән икенсе уйынды иртәгә ҡарарға мөмкин.\n09 марта Өфө спортсыһы Семен Елистратов Сеулда үтәсәк донъя чемпионатында ҡатнашмаясаҡ\n10 марта Сибай-Акъяр юлында хәрәкәт тулыһынса тергеҙелгән


Октябрский ҡалаһында йәшәүсе ғаилә туғыҙ айлыҡ ҡына ҡыҙҙарының үлемендә аҡ халатлыларҙы ғәйепләй. Улар әйтеүенсә, бала тап вакцинанан һуң үҙен насар тоя башлай. Табиптар сабыйҙың ғүмерен һаҡлап ҡала алмай. АКДС прививкаһына тиклем бала үҙен һау-сәләмәт тойған. Хәүефләнергә бер ниндәй ҙә сәбәп юҡ ине, ти Ғүмәровтар. Ата-әсә ҡайғыһын беҙҙең хәбәрселәр ҙә уртаҡлашты һәм үлемесле ваҡиғаны асыҡларға тырышты.\nТуғыҙ ай ғына яҡты донъяла йәшәп өлгөргән сабыйҙан бер нисә фото ғына тороп ҡалған. Ата-әсәһенең күҙ ҡараһы, йорттоң йәме булып үҫеп килгән Леананың юҡлығына ғаилә ағзалары һаман ышанып бөтә алмай.\nБарыһына ла үлемесле прививка ғәйепле, ти Ғүмәровтар. Июндең алтыһы кескәй Леанаға АКДС вакцинаһы яһатҡандар. Тап шул көндән сабыйҙың һәм ата-әсәнең тыныслығы китә. Бала хәлһеҙләнә, ҡоҫа башлай, тән температураһы күтәрелә. Әммә саҡыртылған табиптар ни бары инфекция тип ата-әсәне тынысландыра. Бер нисә көндән хәл тағы ла киҫкенләшкәс кенә Леананы реанимацияға һалалар. Ләкин инде һуң була. Табиптар сабыйҙың быға тиклем дә үпкәһе ауырыу булыуын әйтә. Ата-әсә был диагноз менән һис кенә килешмәй.\nДауаханала табиптарҙы ғәйепләрлек бер генә сәбәп тә юҡ , тиҙәр. Йәнәһе лә вакцина тейешле шарттарҙа барлыҡ ҡағиҙәләрҙе үтәп башҡарылған. Бала прививка яһатыр алынан да, һуңынан да медицина тикшереүе үткән. Борсолорлоҡ үҙгәрештәр юҡ ине, ти табиптар.\nСабыйҙың ғүмере прививка ярҙамында өҙөлгәнме , әллә башҡа сәбәптәрме, һорау әлегә асыҡ ҡала. һуңғы һүҙҙе суд медицина эксперттары әйтәсәк. Әле анализдар тикшереү үтә. Әммә нисек кенә булмаһын Ғүмәровтар күңелендә аҡ халатлыларҙың мөнәсәбәтенә, медицинаға ҡарата ҡурҡыу тойғоһо ғүмерлеккә уйылып ҡалған.


24 апрель — Башҡорт Википедияһы\n24 апрель — григориан стиле буйынса йылдың 114-се (кәбисә йылында 115-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 251 көн ҡала.\nЕр: Тыныслыҡ хаҡына күп яҡлылыҡ һәм дипломатия көнө.\nЙәштәр теләктәшлеге көнө.\nТуғанлашҡан ҡалалар көнө (апрелдең һуңғы йәкшәмбеһе).\nМенингит менән көрәш көнө.\nБөтә донъя иммунлаштыу аҙнаһы башланған көн.\nЭҙләү-ҡотҡарыу эттәре көнө.\nПинхол фотографиялар көнө.\nӨҫтәл уйындары көнө.\nГазландырылған һыуҙың тыуған көнө.\nЛаборатория хайуандарын һаҡлау-яҡлау көнө.\nАҠШ: Ҡамырға төрөлгән сосиска көнө.\nБангладеш: Хеҙмәтте һаҡлау көнө.\nГамбия: Республика көнө.\nМонголия: Милли генералдар көнө.\nНепал: Демократия көнө.\nТөркмәнстан: Аһал-тәкә юртағы көнө.\nҺиндостан: Ҡатын-ҡыҙҙарҙың сәйәси хоҡуҡтары киңәйтелгән көн.\nЕр: Ветеринария табиптары көнө.\nРәсәй: Теш табиптары көнө.\nҺиндостан: Урындағы үҙидаралыҡ көнө.\n1800: АҠШ-тың Конгресс китапханаһы ойошторола.\n1833: Газландырылған һыуға патент алына.\n1938: СССР-ҙа «Волга-Волга» музыкаль кинокомедияһының премьераһы була.\n1946: Беренсе совет турбореактив истребителе «МиГ-9»ҙың тәүге осошо.\n1975: Башҡорт АССР-ының Өфө районында хәҙер дәүләт унитар ауыл хужалығы предприятиеһы булып билдәлелек алған «Алексеевка» совхозы ойошторола.\n1977: Өфөнөң Беренсе Май урамында «Һаҡмар» рестораны асыла.\nҒәлиев Ғәлийән Шәйхетдин улы (1905—16.12.1964), СССР-ҙың партия, хәрби һәм дәүләт эшмәкәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, генерал-майор (1945). 1938—1941 йылдарҙа ВКП (б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары. 1947—1949 йылдарҙа Башҡорт АССР-ы Министрҙар Советы Рәйесе урынбаҫары, 1950—1955 йылдарҙа СССР Мәҙәниәт министрлығы Кинофикация һәм кинофильмдарҙы прокатлау буйынса баш идаралығының Башҡортостан бүлексәһе идарасыһы. Башҡорт АССР-ының 1-се һәм 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, ВКП (б)-ның ХVIII съезы (1939) делегаты. Ҡыҙыл Байраҡ (1944), 1-се һәм 2-се дәрәжә Богдан Хмельницкий (1945), 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1943) һәм Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.\nУсманов Әбүбәкер Нурийән улы (1910—13.06.1982), ғалим-тарихсы һәм фольклорсы, дәүләт һәм партия эшмәкәре. 1937—1971 йылдарҙа (өҙөклөктәр менән) СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты хеҙмәткәре, шул иҫәптән 1939 йылға тиклем һәм 1943 йылдан институт директоры, 1951 йылдан директор урынбаҫары; 1940 йылдан Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советы ҡарамағындағы Сәнғәт эштәре идаралығы начальнигы, 1941—1943 йылдарҙа ВКП(б)-ның Башҡортостан өлкә комитеты секретары. Башҡорт АССР-ының 2-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты, 1948 йылдан СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Тарих фәндәре кандидаты (1960). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1970).\nЧелпановский Анатолий Фёдорович (1936—29.04.2005), инженер-механик. 1981 йылдан Ишембайҙағы «Витязь» транспорт машиналары эшләү заводының яуаплы хеҙмәткәре: конструкторлыҡ бюроһы начальнигы, әйҙәүсе инженер, бүлек, артабан бюро начальнигы. Рәсәй Федерацияһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (1994). Сығышы менән Харьков ҡалаһынан.\nАбдуллин Радик Рәхмәтулла улы (1941—3.10.2015), баянсы-музыкант, йырҙар авторы, театр актёры, йәмәғәтсе. 1962 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. 1962—2006 йылдарҙа Салауат башҡорт дәүләт театры актёры; профсоюз комитеты рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2000). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районы Яңы Мораптал ауылынан.\nКозлов Александр Фёдорович (1922—26.11.2004), архитектор, йәмәғәтсе. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1947 йылдан «Башкиргражданпроект» институтының архитекторҙар төркөмө етәксеһе, баш архитекторы, 1965—1984 йылдарҙа — институт директоры. 1955 йылдан СССР Архитекторҙар союзы ағзаһы, 1955—2000 йылдарҙа СССР һәм Рәсәй Архитекторҙар союздары Башҡортостан бүлексәһенең идара ағзаһы һәм идара рәйесе урынбаҫары. Өфөнөң ун саҡырылыш ҡала Советы депутаты, СССР Архитекторҙар союзының бер нисә съезы делегаты. РСФСР-ҙың атҡаҙанған архитекторы (1969). 1-се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1974), Ҡыҙыл Йондоҙ (1968) һәм «Почёт Билдәһе» (1966) ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Приморье крайының Партизан ҡала округына ҡараған Бровничи ауылынан.\nҠаһарманов Абдулхаҡ Абдрахман улы (1927—21.05.2007), педагог. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1957), РСФСР-ҙың мәғариф отличнигы.\nДәүләтов Эдуард Ғазали улы (1947—10.12.1998), ғалим-биохимик. 1974 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты һәм Башҡорт дәүләт медицина университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1995—1998 йылдарҙа биоорганик һәм клиник химия кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1993—1997 йылдарҙа дөйөм табиблыҡ факультеты деканы. Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (1995), медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1991). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1998).\nҠасимова Евгения Владимировна (1947), музыкант-скрипкасы, педагог. Өфө ҡалаһының Нариман Сабитов исемендәге 1-се балалар музыка мәктәбе уҡытыусыһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.\nСлепнёв Евгений Леонидович (1947), комсомол, партия һәм дәүләт органдары ветераны, ғалим-хоҡуҡ белгесе. Башҡортостан Республикаһы Конституция судының элекке судьяһы, Башҡорт дәүләт университетының Хоҡуҡ институты уҡытыусыһы. Юридик фәндәр кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған юрисы (2007). Сығышы менән Иваново өлкәһенең Юрьевец районынан.\nСөләймәнов Миҙхәт Мәхмүт улы (1952), хужалыҡ эшмәкәре, йәмәғәтсе. «Башресурсы» берекмәһенең элекке генераль директоры. Башҡорт АССР-ының ун икенсе саҡырылыш (1990—1993) Юғары Советы һәм Башҡортостан Республикаһының беренсе саҡырылыш (1995—1999) Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай депутаты. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Ҡырмыҫҡалы районынан.\nУсманов Хәмзә Фәтих улы (1923—13.01.2009), ғалим-тарихсы. 1980—1988 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры. Башҡортостан Фәндәр академияһының почётлы академигы (1998), тарих фәндәре докторы (1978), профессор (1994), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1981). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Ике Ҡыҙыл Байраҡ (1944, 1945), Александр Невский (1944), 1‑се (1985) һәм 2‑се (1943) дәрәжә Ватан һуғышы, Ҡыҙыл Йондоҙ (1943) ордендары кавалеры.\nНагаева Лидия Ислам ҡыҙы (1938), бейеүсе, халыҡ бейеүҙәрен ҡуйыусы, ғалим. 1960—1972 йылдарҙа Башҡортостандың Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле солисы, 1975—1992 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының этнография бүлеге ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1978). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы (1965).\nАндрианов Андрей Андрианович (1939—16.04.2010), театр актёры. Мари АССР‑ының халыҡ артисы (1989) артисы. Мари Иле Республикаһының Дәүләт премияһы лауреаты (2005). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Мишкә районы Иҫке Ҡолсобай ауылынан.\nЙәрмөхәмәтова Миңлебикә Кинйәбай ҡыҙы (1939), малсылыҡ алдынғыһы. Архангел районы Свердлов исемендәге колхоздың элекке һауынсыһы. III дәрәжә Хеҙмәт Даны ордены кавалеры, Башҡорт АССР‑ының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1981).\nҒәлимов Дамир Мәзит улы (1944), режиссёр, 1987 йылдан Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрының художество етәксеһе. 1970 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. Рәсәй Федерацияһының (1994) һәм Башҡорт АССР‑ының (1981) атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2004). Сибай ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Баймаҡ районы Түбә ауылынан.\nИлизаров Борис Семёнович (1944), ғалим-тарихсы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1995 йылдан — Рәсәй Фәндәр академияһының Рәсәй тарихы институтының төп ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре докторы (1985), профессор (1986). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nГәрәев Рәүис Ғиниәт улы (1949—3.06.2005), ғалим-агроном, партия һәм дәүләт эшмәкәре. 1996—2005 йылдарҙа Татарстан ауыл хужалығы ғилми-тикшеренеү институты директоры. Татарстан Республикаһы Фәндәр академияһының мөхбир ағзаһы (2000), ауыл хужалығы фәндәре докторы (1998). Татарстандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1995) һәм Татарстан Республикаһының Фән һәм техника өлкәһендәге дәүләт премияһы лауреаты (1997).\n24 апрелдә тыуғандар\n1620: Джон Граунт, Британия статистигы, демография фәненә нигеҙ һалыусы.\n1815: Энтони Троллоп, Британия яҙыусыһы.\n1845: Карл Фридрих Георг Шпиттелер, Швейцария яҙыусыһы, Нобель премияһы лауреаты (1919).\n1880: Гидеон Сундбэк, Швеция—АҠШ инженеры, «молния» ҡаптырмаһын уйлап сығарыусы.\n1905: Роберт Пенн Уоррен, АҠШ яҙыусыһы, шағир.\n1905: Иван Флёров, Ҡыҙыл Армияның беренсе айырым реактив артиллерия батареяһы командиры, Рәсәй Геройы (1995, үлгәндән һуң).\n1915: Усман Әлмиев, СССР һәм Рәсәй йырсыһы, Татар АССР-ының халыҡ артисы (1957).\n1925: Михаил Әхмәтов, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашҡан хәрби хеҙмәткәр, Советтар Союзы Геройы (1943).\n1930: Юрий Левада, СССР һәм Рәсәй социологы, политолог, дәүләткә ҡарамаған «Левада-Центр» тикшеренеү үҙәген ойоштороусы һәм уның директоры.\n1930: Фердинанд Фарсин, СССР-ҙың театр актёры, Татар АССР-ының атҡаҙанған артисы (1968).\n1939: Лили Иванова, эстрада йырсыһы, Болгарияның халыҡ артисы.\n24 апрелдә вафат булғандар\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=24_апрель&oldid=1129049 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 23 апрель 2022 в 13:50\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:50 23 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Ауыл биләмәләрендәге йәштәр менән эшләү буйынса белгестәр йыйыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nАуыл биләмәләрендәге йәштәр менән эшләү буйынса белгестәр йыйыла\n15:34, 23 декабря 2009 Йәмғиәт\nӨфөлә, Профсоюздар йортонда, 23 декабрҙә ауыл биләмәләрендә йәштәр менән эшләүсе белгестәр өсөн республика семинары үткәрелә. Унда 100-ҙән ашыу кеше ҡатнашасаҡ.\nФорум сиктәрендә йәш ғаиләләрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү, агросәнәғәт комплексы өлкәһендәге йәш белгестәргә дәүләт комплекслы ярҙамы мәсьәләләре тикшереләсәк.\nЙәштәр менән эшләү һәм спорт буйынса белгес Екатерина Мырҙабаева Стәрлетамаҡ районының Төрөшлө ауыл Советында йәштәр менән эшләү тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ. Шулай уҡ ауыл биләмәләрендә йәштәр менән эште иң яҡшы ойоштороуға республика конкурсы еңеүселәренең һәм номинанттарының сығыштары планлаштырылған.


Уңайлы мәлде файҙаланып | Министерство сельского хозяйства Республики Башкортостан\n» Уңайлы мәлде файҙаланып\nУңайлы мәлде файҙаланып\nРайондың крәҫтиән-фермер хужалыҡтарында аҫралған һарыҡтар апрель аҙаҡтарында йәйге көтөүлектәргә сыҡты. Улар барыһы ла “Яңы эш башлаусы фермер” программаһы буйынса алынған. Белеүебеҙсә, Волгоград тоҡомло был һарыҡтар Байдәүләт ауыл биләмәһендә – Нурислам Күсәрбаевта һәм Ришат Дәүләтбәковта, Ҡаҙанболаҡ ауыл биләмәһендә – Әмир Рәхимғоловта, Таҙларҙа – Фәнис Баязитовта, Абзанда – Булат Арыҫланбаевта, Муйнаҡ ауыл биләмәһендә Гәрәй Ғәйнизаровта аҫрала.\nРайон ауыл хужалығы бүлегенең баш белгесе Ришат Фәрит улы Мәҡсүтовтан алынған мәғлүмәттәргә ҡарағанда, фермерҙар бөтәһе 970 баш һарыҡ аҫрай. Уларҙы һәр кем ауыл көтөүенән тыш, айырым көтә. Әйтәйек, Ришат Дәүләтбәков һәм Нурислам Күсәрбаев һарыҡтарын ҡырҙа ҡунып көтә, ә ӘмирРәхимғолов, Фәнис Баязитов һәм Булат Арыҫланбаевтар үҙ көтөүлегенә көн дә алып барып ҡайта.\nКрәҫтиән-фермер хужалыҡтарында һарыҡтарҙан тыш һыйырҙар ҙа күпләп тотола. Хәҙер мул һөт осоро. Яңы Себенле, Һүрәм һәм Байдәүләт ауыл биләмәһенең крәҫтиән хужалыҡтары башлыҡтары Магнитогорск һөт комбинатының “Деметра” кооперативының Исем ауылындағы ҡабул итеү пунктына литрын 15 һумдан һөт тапшыра. Кооператив һөт тапшырыусылар менән аҙнаһына бер тапҡыр иҫәпләшә.\nМәләүез һөт-консерва заводына Яңы Себенленән – ике һәм Һаҡмар, Таҙлар, Иҫәнғол ауыл биләмәләре фермерҙары база ҡуйылығы менән, литры 17,5-18 һумдан тапшыра. Ҡағиҙә булараҡ, әгәр ҙә тапшырылған һөттөң ҡуйылығы 3,4 проценттан артһа, ул саҡта юғарыраҡ хаҡ менән ҡабул итәләр. Мәләүездәр, бер аҙ тотҡарлыҡтар менән булһа ла, иҫәпләшеп тора.\nЛизингҡа һөт ташығыс машина алған Мөхтәр Аҙнабаев икенсе йыл инде район ауылдары халҡынан һөт йыя. Ул үҙенең машинаһында Мәзиттән, Бикбау, Муйнаҡ, Яңы Себенле, Һүрәм, Таҙлар ауыл биләмәләре шәхси хужалыҡтарынан Һарыҡташ районының “Белое облако” кооперативына һөт ташый. Фермер литрына 16 һум түләй. Иҫәпләшеү көндөкө-көнгә алып барыла. Һөт йыйыуҙа “Деметра”нан – 3, Мәләүездән – 1 һәм Аҙнабаевтың машинаһы ҡатнаша. Фермерҙар күп аҡса эшләрлек уңайлы мәлде ҡулдан ысҡындырмаҫ өсөн бар тырышлығын һала.


Һөйгәнемә бүләк: республикала 8 мартта алты пар өйләнешә\nӨФӨ, 2019 йыл, 5 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/. 8 март — Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнөндә Башҡортостанда алты пар өйләнешергә йыйына. Әбйәлил районында — өс, Мәсетлелә — ике һәм Салауат районында бер ғариза бирелгән. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына республиканың Юстиция эштәре буйынса дәүләт комитетының матбуғат хеҙмәтендә хәбәр иттеләр.\nШәмбе, 9 мартта, 176 никах теркәү күҙаллана, 69 пар Өфөлә туй яһай.\nТеги:загстуй8 мартникахюстиция эштәре буйынса дәүләт комитеты


Республика дауаханаларында карантин иғлан иттеләр – килеүселәргә стационарҙарға инеү тыйыла // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:32, 20 февраля 2019 Йәмғиәт\nРеспублика дауаханаларында карантин иғлан иттеләр – килеүселәргә стационарҙарға инеү тыйыла Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2019 йыл, 20 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nКиҙеү һәм киҫкен респиратор вирус инфекцияһы менән ауырығандарҙың артыуына бәйле, шулай уҡ инфекцияның таралыуын иҫкәртеү өсөн республиканың медицина ойошмаларында сикләү саралары (карантин) индерелде. Был турала Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте хәбәр итә.\nДауаханаларға кешеләрҙе индереү, балалар поликлиникаларында профилактик ҡабул итеү, мәктәпкәсә һәм мәғариф учреждениеларында балаларҙы планлы диспансерлаштырыу ваҡытлыса туҡтатыла. Медицина ойошмаларында вирусҡа ҡаршы препараттар, медикаменттар һәм шәхси һаҡланыу саралары запасы етерлек.\nӨфө һәм Өфө районы поликлиникаларының эш режимы үҙгәрҙе: табиптар эш көндәрендә иртәнге сәғәт 8-ҙән киске 9-ға тиклем эшләй, саҡырыуҙар ҡабул итеү менән киске 8-гә ҡәҙәр; шәмбе иртәнге 8-ҙән киске 5-кә тиклем, саҡырыуҙар ҡабул итеү менән 4-кә ҡәҙәр.


Туған тел – рухи байлыҡ сығанағы » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Телгенәм - бергенәм » Туған тел – рухи байлыҡ сығанағы\nТуған тел – рухи байлыҡ сығанағы 28.02.2017 // Телгенәм - бергенәм\nТуған тел – һәр халыҡтың быуындан быуынға иң ҡәҙерле аманат итеп тапшырыла килгән аҫыл хазинаһы. Халыҡтың рухи донъяһын, уй-хыялдарын, тормош аҡылын һәм тарихи тәжрибәһен туған тел һаҡлай, һәр кемгә еткерә. Беҙ туған телдә һөйләшеп, туғанлыҡ тойғоһон яҡынайтабыҙ, туған телдә йырлап, шатлыҡ таратабыҙ.\nЯңауыл район үҙәк китапханаһында туған телебеҙгә бағышланған “Туған тел – рухи байлыҡ сығанағы” тигән әҙәби кисә үтте. Был сара китап уҡыусыларҙа туған телгә, халҡыбыҙға һөйөү, ихтирам тәрбиәләү, милли йолаларҙы, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе һаҡлау, киләсәк быуынға еткереү маҡсатынан үткәрелде.\nБөйөк шәхестәр, аҡыл эйәләре туған телгә һәр саҡ ихтирам һәм хөрмәт менән ҡараған, әсә теле байлығына һоҡланған, табынған. Шул тел менән илебеҙҙең матди һәм рухи байлығын ишәйткәндәр. Әсә теленең кеше тормошондағы бөйөклөгөн шағирҙар үҙ шиғырҙарында данлаған. Кисәлә Рәми Ғарипов, Рауил Бикбаев, Мәхмүт Һибәт, Лариса Абдуллинаның туған телгә арналған шиғырҙарын уҡып ишеттерҙек. Улар кешелә изгелек, мәрхәмәтлелек, миһырбанлыҡ, батырлыҡ, матурлыҡ сифаттарын тәрбиәләүҙә ҙур роль уйнай. Тел – тарих, быуындар бәйләнешен булдырыусы берҙән-бер сара. Шуға ла шағирҙар туған теле менән ғорурлана, әсә теленең башҡорт теле булыуына ҡыуана. Шатлыҡ, хис-тойғо офоҡтарының киңлеген туған теленең моңонда күрә. Улар башҡорт теленең әһәмиәтен, асылын, мәғәнәһен, тормоштағы, йәшәйештәге ролен үҙ уҡыусыһына аңлатырға тырыша.\nУҡыусылар “Башҡорт теле – минең киләсәк” тигән викторина һорауҙарына яуап биреп, үҙҙәренең белемле булыуын күрһәтте, китап күргәҙмәһе менән танышты. Уҡыусыларҙың үҙ телдәрендә ихлас аралашыуы, тел яҙмышына битараф булмауы, ҙур ҡыҙыҡһыныу менән милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе өйрәнеүҙәрен күреү, халҡыбыҙҙың киләсәге булыуы китапханасыларҙы бик шатландырҙы.\nҮҙ халҡының мәҙәниәтен, туған телен белмәгән, яратмаған кеше башҡа телде ярата аламы икән? Китаптар, мәктәптәр булмаған осорҙа тел тәрбиәсе ролен үтәгән, хатта хәҙерге компьютерҙар һәм телевидение осоронда ла тел бөйөклөгөн юғалта алмай. Кеше ни хәтлем күберәк тел белһә, уның рухи донъяһы шул тиклем үҫешкән булыр. Үҙебеҙҙе халыҡ булараҡ һаҡлау өсөн иң тәүҙә телде һаҡларға кәрәк. Ә телдең киләсәге – кеше ҡулында.\nТел, милләт, ил – айырылғыһыҙ төшөнсәләр. Халҡыбыҙ телһеҙ, ерһеҙ ҡалмаһын өсөн күпме ҡорбан биргән, телен юғалтмаған. Ата-бабаларыбыҙҙың иң изге аманаты – әсә телен һаҡлап ҡалыу – иң мөҡәддәс бурысыбыҙ.\nАвтор: Далария ХӘЙҘӘРШИНА.


Йыр бәйгеһендә - йәш таланттар\n5 Февраль 2019, 13:29\nБыл көндө Пионерҙар йорто ысын мәғәнәһендә тылсымлы музыка донъяһына әйләнде.\nРайонда балалар-художество ижадының “”Ғорурланам һинең менән, тыуған Башҡортостаным!” конкурс-фестивале уҙа, ул республиканың 100 йыллығына арнала.\nЮбилей сараһы өс этаптан – вокалсыларҙың “Әлшәйҙең моңло тауыштары” район конкурсы, “Бейеү марафоны” һәм театр коллективтарының “Башҡортостан ынйылары” смотрынан тора. Фестиваль иң һәләтле малайҙар һәм ҡыҙҙар – райондың бөтә төбәктәренән йыйылған йырсылар һәм ансамблдәр сығышынан башланды.\nБыл көндө Пионерҙар йорто ысын мәғәнәһендә тылсымлы музыка донъяһына әйләнде. Һәр бүлмәлә репетициялар бара, педагогтарҙың иҫкәрмәләре ишетелә. Бына тағы бер төркөм килеп етте, улар теркәлеү үткәндән һуң тиҙерәк репетицияға ашыға...\nСараны асыу тантанаһы башланыуын белдереп, уҡытыусылар, конкурста ҡатнашыусылар һәм ата-әсәләр залға йүнәлә. Жюри ағзалары – мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре, вокал буйынса педагогтар, көслө алҡыштар аҫтында үҙ урындарына ултыра. Традиция буйынса фестивалдә ҡатнашыусыларҙы Пионерҙар йорто директоры Надежда Самойлова сәләмләне:\n- Иң тәүҙә конкурста ҡатнашыусылар һайлап алыу турын үтте. Бөгөнгө финал турында еңеүселәр йәш таланттарҙың “Яҙғы тамсы” республика конкурсында районыбыҙ исеменән сығыш яһаясаҡ. Сәхнәгә сыҡҡан һәр колектив үҙ талантын лайыҡлы күрһәтер, тип ышанам. Бөтәгеҙгә лә уңыштар теләйем! Тамашасылар - алҡыштарын, ә жюри ағзалары яҡшы билдәләрҙе йәлләмәһен, - тип изге теләктәрен еткерҙе Надежда Александровна.\nСәхнәлә бер нисә сәғәт дауамында рус, башҡорт, татар, украин халыҡ йырҙары яңғыраны. Конкурста ҡатнашыусылар өс йәш төркөмөндә һәм ике номинацияла – эстрада һәм халыҡ йырҙары йүнәлешендә сығыш яһаны. Жюри ағзаларына еңеүселәрҙе билдәләүе еңел булманы, әлбиттә. Әммә һәр бәйгенең үҙ ҡағиҙәләре.\nБыл көндө жюри М. Буранғолов исемендәге башҡорт лицейы солистары Рамазан Садиҡов (етәксеһе Наил Садиҡов), Байрас Сәләмов (Розалия Вәлиәхмәтова) һәм Камила Хурамшинаның (Роза Кәримова), Түбән Әүрез мәктәбенән Диана Линниктың (Альмира Ибраһимова) сығышын иң яҡшылары тип билдәләне. Ансамблдәр араһында башҡорт лицейынан “Тамсылар” (Светлана Шведун), Пионерҙар йорто ансамбле (Гөлназ Хәкимова), шулай уҡ Альбина Йыһангирова һәм Әлфиә Арыҫланова етәкселегендәге 2-се һәм 4-се мәктәптәрҙең берлектәге ансамбле еңеүсе тип табылды.\nӘлшәйҙең моңло һәм матур тауышлы йәш таланттары “Яҙғы тамсы” республика бәйгеһендә лә лайыҡлы сығыш яһар, тип ышанабыҙ.\n“Артис булыу еңел түгел”. “Тамсылар” ансамбленә йөрөүсе ҡыҙҙар.\nЗилә Йәлилова фотоһы.


Башҡортостанда Яңы йыл каникулдарында иң популяр тәбиғәт парктары билдәләнде // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда Яңы йыл каникулдарында иң популяр тәбиғәт парктары билдәләнде\n10:04, 15 января 2016 Йәмғиәт\nБашҡортостанда Яңы йыл каникулдарында иң популяр тәбиғәт парктары билдәләнде Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостанда Яңы йыл каникулдарында иң популяр тәбиғәт парктары билдәләнде. «Ирәмәл»гә 582 турист сәйәхәт ҡылған, «Асылыкүл»дә — 111, Мораҙым тарлауығында 40-ҡа яҡын кеше ял иткән, тип хәбәр итә Башҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығы.\nРеспублика Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министры урынбаҫары Илдус Яхин һүҙҙәренсә, һуңғы йылдарҙа туристар тап «Ирәмәл» тәбиғәт паркында Яңы йыл каникулдарын үткәреүгә өҫтөнлөк бирә.\n«Был иһә парктың үҫешеүе, яңы маршруттар һәм һуҡмаҡтар булдырылыуы хаҡында һөйләй, — тине министр урынбаҫары. — 2015 йылдың ноябрендә «Ирәмәл» биләмәһендә «Урал батыр» башҡорт халыҡ эпосы буйынса сираттағы экологик-мәҙәни маршрут асылды. Уның оҙонлоғо 30 саҡрым тәшкил итә. Экскурсия һуҡмағы билдәләнгән, унда туристик туҡталыштар, беседкалар, усаҡтар һәм аншлагтар ҡуйылған».\nБашҡортостан Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре буйынса дирекцияһы хәбәр итеүенсә, бөгөнгә 320 турист, шул иҫәптән 2016 йылдың башынан 119 кеше яңы маршрут буйлап үткән.\nҠыш көнө балыҡсылар «Асылыкүл» тәбиғәт паркын һайлай, ә Мораҙым тарлауығы биләмәһендә ял итеү өсөн уңайлы.\nТеги: туризм,тәбиғәт парктары


«Тере тарих» ул...\nБаймаҡ районында барған «Тере тарих» марафоны сиктәрендә Иҫәнбәт башлан-ғыс мәктәбендә ауылдашыбыҙ, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ , Ленин ордендары кавалеры, 1975-1980 йылдарҙа БАССР-ы Юғары Советының 9-сы саҡырылыш депутаты булып һайланған, ВДНХ-ның алтын миҙалына лайыҡ булған Ҡорбанғәле Ниғмәт улы Илбулов менән бик фәһемле осрашыу үтте.\nУл чабан булып эшләп, юғары дәрәжәләргә өлгәшкән ябай ауыл кешеһе. Бы-йыл үҙенең 84 йәшен билдәләне. Уның әле лә дәртлелегенә, эш һөйөүсәнлегенә һоҡланырлыҡ: кәртә тултырып малын да аҫрай, баҡсаһын да үҫтерә, емеш-еләккә лә йөрөй, күпләп гәзит-журналдар алдырып уҡый. Бер ҡараһаң, йылҡы өйөрөн ҡыуалай, бер ҡараһаң, яңы иномаркаһында йомош менән ҡайҙалыр елдерә. Клубта, мәктәптә үткәрелгән сараларға ла ихлас йөрөй. Мәктәп баҡсаһын кәртәләү өсөн тимер селтәр алырға аҡсалата ярҙам итте. Ҡорбанғәле Ниғмәт улы йыл һайын яҙ етеү менән:\n—Иҫке ауыҙға яңы аш, бына балаларға ауыҙ иттер, ҡыҙым,—тип, Ирәндектән ҡымыҙлыҡ, йыуа, балтырған йыйып, мәктәпкә ҡалдырып китә.\nОсрашыуҙа китапханасы В.Р.Латыпова данлыҡлы хеҙмәт батырының тормош юлы тураһында һөйләп, бүләк тапшырҙы. Уҡыусылар төрлө һорауҙар бирҙе, йыр-бейеү бүләк итте. «Һандуғас» фольклор төркөмө кисәне таҡмаҡтар, моңло йыр-ҙар менән биҙәне. Олатайыбыҙҙың хисләнеп китеп, башҡорт халыҡ йыры «Зө-ләйха»ны йырлап ебәреүе беҙҙең өсөн ҙур асыш булды. Тыуған еренә тоғро хеҙмәт иткән, ваҡытында хеҙмәтенең хөрмәтен татыған ябай ер улы менән осрашыу һәр кемдең күңелендә матур тойғолар уятты.\nБаймаҡ районы Иҫәнбәт ауылы. Һүрәттә: Ҡорбанғәле олатай осрашыу мәлендә.


Башҡортостанда һөжүмдәр йышайҙы\nӨфөда көпә-көндөҙ балалар тауарҙары кибете һатыусыһын үлтереп киткәндәр.\nУға 12 тапҡыр бысаҡ ҡаҙағандар. Мәрхүмәне магазинға киилеүселәр таба. Енәйәтселәр тотолмаған.\nИң ғәжәпләндергәне шунда - был кибет Эске эштәр министрлығы эргәһендә, бернисә метр ғына алыҫлыҡта. Был тирәлә һәр метр һайын тиерлек видеокүҙәтеҙ ҡоролмалары ла бар. Әммә 25 йәшлек һатыусы ҡыҙҙы үлтереүселәрҙе бер кем дә күрмәгән.\nОшо ваҡиғаның иртәгәһенә Нефтекама ҡалаһында ла ошоға оҡшаш хәл булған. Элек хөкөм ителгән, әлеге мәлдә асарбаҡлыҡ рәүешендә көн күргән кеше дарыуханала фармацевт ҡыҙҙы үлтерә. Ул бысаҡ менән 12 тапҡыр сәнсә.\nҠулға алғанда асарбаҡтан 14 мең һум аҡса, һәләк булған ҡыҙҙың алтын биҙәнгестәре, дарыуҙар, аҙғынлығын ҡәнәғәтләндереү өсөн кәрәк-яраҡтар һәм теш щеткаһы табыла. Енәйәтсе аптекаға һөжүм итеп кенә ҡалмай, эҙен юйыу өсөн ут та төртә. Ике осраҡта ла һәләк булған ҡыҙҙарға 25-әр йәш.


Йәштәр көнө Рәсәйҙә 27 июндә билдәләнә. Был Яңы йыл йәки Рәсәй көнө кеүек күләмле байрам түгел, әлбиттә. Һәм уны бар ил халҡы түгел, йәш быуын ғына билдәләй. Әммә бынан байрамдың әһәмиәте бер ҙә кәмемәй. Йәштәр - илдең киләсәге бит.\nЙыл һайын йәштәр байрамы алдынан Башҡортостанда әҙәбиәт, сәнғәт һәм архитектура өлкәһендә Шәйехзада Бабич исемендәге Дәүләт республика йәштәр премияһы лауреаттарын наградлау тантанаһы үтә. Был матур традицияға быйыл 15 йыл.\nПремия 1995 йылда Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Ҡарары менән булдырылған. Шунан бирле иң һәләтле, сағыу, үҙенсәлекле, маҡсатлы 60 кеше уның лауреаты исемен алған. Уларҙың күптәре беҙҙең республикала ғына түгел, унан ситтә лә билдәлелек яулаған.\nБыйыл был премияға дәғүә итеүселәрҙән 11 ғариза ҡабул ителгән. Әммә иң яҡшылары тип дүрт кеше табылған: Мостай Кәрим исемендәге Милли йәштәр театры артисы Андрей Ганичев, скульптор Руслан Ниғмәтуллин һәм Рөстәм Ямалетдинов менән Павел Мазиндан торған ижади архитекторҙар коллективы.\n"БАШвест"ҡа премия лауреаттары менән осрашып, ниндәй ҡаҙаныштары өсөн уларҙың бындай юғары наградаға лайыҡ булыуҙарын белергә форсат тейҙе.\nАндрей Ганичев Өфө дәүләт сәнғәт институты (хәҙерге Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы) уҡыусыһы. Йәштәр театрында эшләүенә ун йыл. Был арала донъя һәм рус классикаһынан, шулай уҡ хәҙерге драматургиянан 30-ҙан ашыу роль башҡарған. Республика, бөтә Рәсәй, халыҡ-ара фестивалдәрҙә бер нисә тапҡыр ҡатнашҡан, ике рәт иң яҡшы ир-егет роле өсөн бүләкләнгән. Ә Анатолий Приставкиндың "Ночевала тучка золотая" әҫәре буйынса ҡуйылған ошо уҡ исемдәге спектакль, Андрей унда төп ролде башҡара, билдәле "Алтын битлек" театраль форумында беҙҙең республика данын яҡлай. Әйткәндәй, Бабич исемендәге премия Андрейға тап ошо спектаклдәге Колька Кузьмин роле өсөн бирелгән.\n- Артыҡ бер ҡаҙанышым да юҡ, - ти Андрей. - Премияны мин мул аванс кеүек ҡабул итәм, уны эшләп түләргә кәрәк әле. Премия иңемә ҙур яуаплылыҡ һала. Хәҙер икеләтә тырышлыҡ менән эшләргә кәрәк буласаҡ, улар бит миңә ҙур ышаныс күрһәтте.\n- Премияны нимәгә тотонорға ниәтләйһең?\n- Аҡсаның бер өлөшөн күңел асыуға тотонмаһам, дуҫтар үпкәләйәсәк. Шуға ла ҙур байрам эшләрмен инде. Йәнә бер аҙ ял итергә лә кәрәк, ике аҙнаға диңгеҙгә барырға ине.\n- Һиңә премия бирелгән "Ночевала тучка золотая" спектаклендәге ролең нимәһе менән айырыла?\n- Мин аныҡ ҡына белмәйем, тап ошо ролем өсөн бирелдеме икән премия, әллә дөйөм эшем өсөнмө... Иң мөһиме, бирҙеләр, Аллаға шөкөр.\n- Лауреат булғаныңды белгәс, ғәжәпләнмәнеңме?\n- Аптырау бар ине. Әммә көтөлмәгән нәмә булманы. Бәлки мин үҙ-үҙемә артыҡ ныҡ ышанамдыр, ләкин бер-бер артлы төрлө фестивалдәрҙә иң яҡшы ир-егет роле өсөн приз бирелә башлағас, алда мине ҙурыраҡ нәмә көтәлер, моғайын, тигән уй тыуҙы. Минең менән ризалашырһығыҙ, моғайын, үҙеңдең баһаңды тоймай йәшәүе еңел түгел.\n- Һинең яратҡан ролең бармы?\n- Артист үҙен ҡасан уңайлы тоя, шул яратҡан роле, тимәк. Әммә мин үҙем өсөн түгел, тамашасыларым өсөн эшләйем. Шул уҡ Колька Кузьмин - минең яратҡан ролем түгел, ул һынылыш, "шиза" сигендә, уны уйнауы ауыр.\n- Ниңә һин актер булырға теләнең?\n- Ата-әсәйем техник белем алған. Сәнғәт институтына мине хәйләле ысул менән алып барҙылар. Конкурс бер урынға 22 кеше ине, ниңәлер бер мине генә ҡабул иттеләр. Унда уҡырға ингәс, оҙаҡ ыҙаландым, ҡайҙа эләктем инде, тип борсолдом... Сөнки мауығыуҙарҙы онотоп, бар көстө уҡырға һалырға кәрәк ине. Өсөнсө курста ғына ниңә актер белгеслеген үҙләштереүемде төшөндөм һәм барыһы ла килеп сыға башланы.\nРуслан Ниғмәтуллин Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһын 2006 йылда тамамлаған. Әммә скульптураларын ул унан алдараҡ эшләй башлаған. 2001 йылдан алып Руслан республика, бөтә Рәсәй, халыҡ-ара күргәҙмәләрҙә ҡатнаша. Ул һынлы сәнғәт жанрында сағыу һәм иҫтә ҡалырлыҡ бихисап әҫәр ижад иткән. Скульпторҙың "Режиссер Әйүпов портреты", "Үгеҙ", "Көҙ", "Елгә ҡаршы", "Демон", "Кәрим" исемле эштәре иң әһәмиәтлеләрҙән һанала. Быйыл Наил Лотфуллин исемендәге Хәҙерге заман сәнғәте музейында уның тәүге шәхси күргәҙмәһе үтте. Руслан "Наурыз" исеме аҫтында берләштерелгән эштәр серияһын тәҡдим итте. Йәш скульптор эштәре Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында, шулай уҡ Рәсәй халҡының һәм башҡа илдәрҙең шәхси коллекцияларында ла бар.\nРуслан Шәйехзада Бабич исемендәге премияны билдәле бер эше өсөн түгел, ә дөйөм алғанда бар ижады өсөн алған. Был хәҙерге башҡорт скульптураһының күп яҡлы традицияһын яҡтыртыуын һәм БР һынлы сәнғәтенә индергән өлөшөн баһалау ул.\n- Премия артабан үҫергә этәргес бирҙе, - ти Руслан. - Ул мине яңы ижади еңеүҙәргә дәртләндерәсәк.\n- Нисек скульптор булырға ҡарар иттең?\n- Барыһы ла бала саҡтан килә: ҡомлоҡ, балсыҡ...\n- Ҡайһы скульптуралар һиңә ҡәҙерле?\n- Ғаиләм ағзаларының һындары. Мәҫәлән, бәләкәй улыма арналған "Кәрим" скульптураһы.\n- Скульптураларыңды нисек ижад итәһең?\n- Скульптура яралыуы - хәл-ваҡиғаларҙың тап килеүе ул, уйҙар менән күңел торошо ҡушыла ла, ижад процесы башлана.\n- Йәнә бер шәхси күргәҙмә ойошторорға теләмәйһеңме?\n- Яҡын арала юҡ. Сөнки скульптуралар эшләү - оҙайлы ваҡыт һәм ҙур хеҙмәт талап иткән арзан булмаған процесс.\nРөстәм Ямалетдинов һәм Павел Мазин төрлө ваҡытта Өфө дәүләт нефть-техник университетының архитектура-төҙөлөш факультетын тамамлаған. Улар 2007 йылдан алып бергә эшләй. Ошо арала төрлө архитектура проекттарын башҡарған. Улар проектлаған торлаҡ йорттар, мәктәптәр, дауахана, балалар баҡсаһы һәм административ биналар ҡалабыҙҙы биҙәй. Уларҙың проекттары "Иң яҡшы йыл проекты" республика смотр-конкурсында даими призлы урындар ала. Бынан тыш, улар йыл һайын үткәрелеүсе "Зодчество" ("Төҙөлөш сәнғәте") халыҡ-ара конкурсында ла бер нисә тапҡыр ҡатнашҡан.\nРөстәм менән Павел Шәйехзада Бабич исемендәге премияны Ҡ.Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназияһы-интернатын реконструкциялау проектын эшләгән өсөн алған.\n- Архитекторҙар өсөн идеяларының һәм проекттарының тормошҡа ашыуы ҙур әһәмиәткә эйә, - тип һөйләй Рөстәм. - Һәм был һөҙөмтәне күреүҙәре, юғары баһалауҙары икеләтә ҡыуаныслы. Шәйехзада Бабич исемендәге премия артабанғы ҡаҙаныштар өсөн ҙур стимул ул. Ҡалабыҙҙы һәм республиканы биҙәйәсәк йәнә бик күп проекттар эшләй алырбыҙ, тип ышанам.\n- Төҙөлгән бина - ул архитекторҙарҙың ғына түгел, бихисап кешеләрҙең эш һөҙөмтәһе, - тип өҫтәне Павел. - Беҙҙең еңеү дөйөм тырышлыҡ менән өлгәшелгән. Ҡ.Дәүләткилдиев исемендәге Республика һынлы сәнғәт гимназияһы-интернатының яңыртылған бинаһы оҙаҡ йылдар хеҙмәт итер, һәм гимназия әллә күпме һәләтле скульпторҙар, рәссамдар, архитекторҙар тәрбиәләр, тип өмөтләнәбеҙ.\nРөстәм әйтеүенсә, премия уның өсөн көтөлмәгән ҙур шатлыҡ булған:\n- Проект өҫтөендә эшләгәндә, бер награда тураһында ла уйламаныҡ. Беҙ Өфөлә йәнә бер уңайлы һәм матур бина барлыҡҡа килһен, тигән теләктә инек. Хеҙмәтебеҙҙе улай юғары баһалағандарына бик шатбыҙ, әлбиттә.


Республикала дауыл хаҡында иҫкәртәләр: елдең секундына 20 метрға етеүе мөмкин // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n14:50, 19 июля 2018 Йәмғиәт\nРеспубликала дауыл хаҡында иҫкәртәләр: елдең секундына 20 метрға етеүе мөмкин Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nЙома, 20 июлдә, Башҡортостан биләмәһендә йәнә дауыл хаҡында иҫкәртәләр. Хәбәр төбәктәге Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының рәсми сайтында баҫылып сыҡҡан.\nАтап әйткәндә, был аҙнаның һуңғы эш көнөндә ел секундына 20 метрға тиклем көсәйә. Шулай уҡ күк күкрәп ҡойма ямғыр яуыуы көтөлә. Һауа температураһы төндә 14-19 градус, көндөҙ термометр күрһәткесе 24-29 градусҡа тиклем күтәрелә.\nТеги: дауыл хаҡында иҫкәртеү, Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы, Башҡортостан


Ижадында – халыҡ яҙмышы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Ижадында – халыҡ яҙмышы\nИжадында – халыҡ яҙмышы 12.12.2018 // Әҙәбиәт\nКүренекле яҙыусы Ринат Камалдың әҙәби әҫәрҙәрен тәүге көндәренән уҡып барам. Хатта, шул дәүерҙәге проза хаҡында һүҙ сыҡҡас, матбуғатта үҙ фекеремде белдереп тә ҡуйғайным. Әле уның “Кеше драмаһы” китабына (Өфө, 2014) ингән прозаһын ҡат-ҡат битләп сыҡҡас та, байтаҡ ваҡыт йыйып ҡына ниҙер әйтеү теләгенән арына алмай йөрөнөм. Әммә хәҙер инде танылған, республикабыҙҙың Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһына лайыҡ булған прозаиктың ижадына бер ултырыуҙа йыйып ҡына бер төплө фекер әйтеүҙең еңел булмауын аңлау ҡулды тотоп килде. Шулай итеп, ошо юлдар уның авторы өсөн дә бер тында ғына аҡ ҡағыҙға төшөрөлгән хеҙмәт булмай сыҡты. Яҙыусы үҙе лә бит “Кеше драмаһы”на инеш”тә яҙғанса, “...бөгөнгө көн тураһында яҙғандарым иртәгә барыбер үткән, “тарихи” әҫәр тип ҡабул ителәсәк бит. Йәки теге заман тураһында теге замандың документаль яҙыусыһы буласаҡмын” тигән ҡарашта тора.\nРинат Камалдың әле һүҙ барған “Ҡотлояр-Бәхтейәрҙәр” (ул ошо “Кеше драмаһы” эсенә инә) тигән баш аҫтында тупланған әҫәрҙәрендә бер ғаилә тарихы тәфсирләнә. Унда беҙ Ҡотлояр-Бәхтейәрҙәр нәҫеле үткән ауыр һәм ҡатмарлы юлдың шаһиты булабыҙ. Ул, йәмғиәт менән шәхес, дәүләт менән уның субъекты булараҡ, кеше араһындағы мөнәсәбәттәр аша асып бирелә. Әҙип раҫлауынса, бер кешенең күңел торошо тотош халыҡтың аң-зиһененә тиң, унда уның уй-теләктәре, өмөтө, юғалтыу-табыштары сағылыш таба. Автор шуның менән ғәмәлдә иһә үҙ уҡыусыһына “ҡарағыҙ” тип өндәшә: бер ғаиләнән илебеҙ тарихына тәрән инеп ҡалған XX быуатта кемдәр генә сыҡмаған — улар иң элек үҙ дәүеренең синфи йөҙөн һынландырған төрлө һөнәр эйәләре, һанай китһәң, һөнәрмәндәр, революционерҙар, уҡытыусылар, колхозсылар, һатыусылар, хәрбиҙәр, милиционерҙар, врачтар, ғалимдар, журналистар, бейеүселәр, рәссамдары күҙ алдынан үтә. Улар араһында үҙ нәүбәтендә кемдәр генә юҡ: үҙ эшенә тоғролар ҙа, һәр аҙымын үҙ мәнфәғәтендә файҙаланырға әҙер тороусылар ҙа етерлек. Һуңғы сиктә, яҙыусы инаныуынса, уларҙың тормошо, ил алдындағы яуаплылығын аңлауы ла дәүер тарихына әүерелә.\nШуға күрә “Кеше драмаһы” авторының: “Кешеләрҙең ярһыу хыялдары, хәтәр кисерештәре, яҙмышы мине нығыраҡ ҡыҙыҡһындыра, зиһенемде нығыраҡ биләй... Кешенең күңел кисерештәре, уй-хыялдары, бөтөн психологияһын өйрәнеү, яҡтыртыу – төп маҡсатым, хеҙмәтемдең төп предметы... Художник психолог та булырға тейеш; уның маҡсаты, өйрәнеү объекты шул!” — тип раҫлауы уның ижадының йөҙөн билдәләй, төп юлында ята булыр.\nИң элек Ринат Камал ижадының башҡорт әҙәбиәтендә үҙенә бер үҙенсәлекле күренеш булыуын билдәләп китеү урынлы булыр. Беҙ унда прозаның иртәгәһе көнөн күргәндәй итәбеҙ. Ғәмәлдә автор “Кеше драмаһы”нда бер ғаилә яҙмышы аша уҡыусының күҙ алдына тотош халыҡ яҙмышының үткәнен һәм бөгөнгөһөн баҫтыра. Ул уны бер әҫәрендә генә түгел, үҙенсә ил тарихының һәр яңы осорона бәйләп һүрәтләй, яңы образдар, характерҙар аша аса. “Кеше драмаһы” әҫәре шартлы рәүештә, жанрҙар буйынса төп биш өлөшкә бүленә. Шуларҙың өсөнсө бүлегенә ҡараған өлөшөнөң – “Ҡотлояр-Бәхтейәрҙәр” шәлкеменең егерме романдан торасағын да иҫкәртеп ҡуя. Автор үҙ маҡсатын былай аңлата: “...Ғаиләнең һәр ағзаһына бер китап арнайым, уларҙың һәр береһенең айырым тормошон өйрәнәм... Был алым, минеңсә, дөрөҫ тә, ғәҙел дә, автор өсөн ҡулай ҙа һымаҡ”.\nЯҙыусының ошо фекеренә таянып әйткәндә, уның геройҙарының тормош юлы егерменсе быуат баштарынан башлана. “Әлфирә” романының төп геройы Ҡотлояр, донъяның әсеһен-сөсөһөн татып, 1921 йылда һуғыштан ҡайта. Ул Беренсе донъя һуғышын башынан аҙағынаса татый, әсирлектә була. Ҡайтыуына хужалығы тарҡалған, ҡатыны Алмагөл, ҡыҙы Хөмәйрә үлгән, барыһын да яңынан башларға кәрәк. Ҡотлояр, донъя күреп ҡайтҡан кеше тип, волисполкомға һайлана, яңынан тормош ҡора, йәнә ғаилә ҡора. Йәш ҡатыны Әлфирәгә булған мөхәббәте уның тормошона йән өргәндәй.\n“Әлфирә” романы геройҙары Әлфирә, Хәлиҙә, Аҙнабай, Миңтаһир бай, Мөхәммәткәрим хажи, Шакир мулла – барыһы ла донъя көтөргә ынтыла, йәшәү хаҡына улар бөтәһенә әҙер. Бары Бәхтейәр учителдең генә (ул ваҡиғаларҙы ситтән күҙәтһә лә) күңеле ҡатҡан. “Шаңдау” романында беҙ, ғөмүмән, шанлы һәм ҡанлы 1918 йылды күрәбеҙ. Унда илдәге киҫкен синфи көрәш үҙенең сағылышын тапҡан “Әлфирә”, “Шаңдау”, “Беләҙекүл” романдары егерменсе быуаттың тәүге яртыһынаса булған ваҡиғаларҙы яҡтыртһа, “Вариҫ”, “Колхозсы”, “Ағай-энеләр”, “Баныубикә” романдарында быуат урталары тураһында һүҙ бара. һуңғыһында инде төп персонаждар — Ҡотлояр ҡарттың балалары Зөлҡәрнәй, Әсләм, Ғәтиәтулла. Улар яңы осорҙа, социализм дәүерендә йәшәй. “Вариҫ”тың төп геройы – Ҡотлоярҙың Хәмиҙәнән тыуған улы Әсләм. Ул һис тә атаһына тартмаған, күп осраҡта ваҡиғалар ағышы уға “баш” була. Уның ҡарауы, “Колхозсы” әҫәрендә Ҡотлоярҙың дүртенсе ҡатыны Әлфирәнән тыуған баш бала Зөлҡәрнәй бөтөнләй икенсе кеше: ул инициативалы, һәр эштә башлап йөрөүсе шәхес рәүешендә уҡыусының күҙ алдына баҫа. Бөйөк Ватан һуғышынан ҡайтҡас та, һаман шул йылдарҙа ҡанына һеңгән ғәҙәттәренән арына алмай, тыныс тормошта ла хәрбиҙәрсә эш итеп ҡуя, ғөмүмән, үҙен командир итеп тоя. Зөлҡәрнәй – үҙ заманының типик бер вәкиле: иленә, партияға хеҙмәт итергә әҙер, гел үҙ намыҫына тоғро. Шул уҡ ваҡытта ул күптәр кеүек ябай шәхес тә — бер көн килеп мөхәббәт тойғоһо уның да башын әйләндерә (шуғалыр әҫәр “Ағиҙел” журналында (2016, №10-11) “Ымһыныу” исеме менән баҫылды).\nБәндә, ниндәй генә хәлгә тарыһаң да, бирешмә, ары йәшәргә, үҙеңдә көс тап, ҡайһылай булһа ла, йәшәү сәмен һүрелтмә! Беҙгә ата-баба шундай васыят әйткән.\n“Баныубикә” романында инде прозаик уҡыусы иғтибарын нәгеҙ бәхтейәрҙәр нәҫеленә күсерә. Баныубикә – Ҡотлоярҙың вариҫым, Мәғҙәндә үҙемдең урыныма ҡалаһы кеше тип билдәләгән улы Әсләмдең ҡатыны. Ҡәйнәһе Хәмиҙә әйтеүенсә, тилбер ҡуллы килен, был нәҫел-нәсәптең бөтә бәләләрен, холоҡ-ҡылығын кисергән ил инәһе... Оҙаҡламай уның менән Әсләмдең балалары – ҡотлоярҙар, бәхтейәрҙәр тоҡомон бәйләүсе Инйәр менән Рафиҡ үҫеп етә. Инйәр “һөйкөмлө һөйәк”тә яҙыусы... Ҡотлоярҙар тоҡомонан, туҡһанынсы йылдарҙағы халыҡ күтәрелеше – Башҡортостандың суверенитеты өсөн көрәшеп йөрөй. Ә Рафиҡ яңы заман эшҡыуары, ата-бабаһы, бәхтейәрҙәр заты шикелле бай булырға хыяллана.\nТормош өҙлөкһөҙ сылбыр төҫлө. Был сылбырҙа ҡотлояр-бәхтейәрҙәр затының күтәрелеүе, сәскә атыуы күҙәтелә. XX быуат үҙе лә кешегә игелекле, изгелекле генә булманы бит: уттан алып һыуға һалды. Өҙлөкһөҙ революциялар, үҙгәртеп ҡороуҙар, реформалар...\nЯңы яуҙар, яңы революциялар. Был үҙгәрештәрҙә әҙәм балаһы ни эшләй? һәр быуын үҙенә яҙғанын кисерә, үҙенең өлөшөнә төшкәнде татый. Шулай быуын-быуын дауам итә. “Сабыр йән”, “Мединститут” эше”, “Оҙонтал”, “Бейеүселәр” – шәлкемдең был романдары Ҡотлояр балалары Сабирйән, Мазһар, Рәшиҙә, Йоностарҙың көнитмешен яҡтыртыуға арнала. Улар үҙҙәре айырым оло бер донъя. Уларҙың һәр береһе менән уҡыусыға махсус ултырып танышырға кәңәш итер инем.\n“Оҙонтал”дағы – Рәшиҙә, Нурания, “Талаҡ!”тағы – Раушания ла, Тәлғәт тә, “Сабыр йән”дәге – Сабирйән, Ильяс, “Әлфирә”ләге – Әлфирә, “Ағай-энеләр”ҙәге Миңзада менән Ғәтиәтулла ла тормошто һөйә, мөхәббәткә табына, мөхәббәт тип ҡазаға тарый.\n“Был тиклем әҙәби персонаждарҙы һынландырыу, бер теҙгендә тотоу хәтәр ҙә, ҡыҙыҡ та”, – тип белдерә яҙыусы. “Ҡотлояр-Бәхтейәрҙәр” шәлкемендә дүрт быуын яҙмышы тергеҙелә. Уларҙың һәр береһенең үҙенсә йәшәү рәүеше, хыялы, маҡсаты бар. Был ҡатлаулы һәм ҡатмарлы әҫәр төҙөлөшөнә, һүрәтләү алымдарына туҡталып, минеңсә, әҙиптең ғаилә романдары шәлкемен “Ҡотлояр-Бәхтейәрҙәр”, ә бөтә ижадын “Кеше драмаһы” тип атауға шик-шөбһә әйтеү ауырҙыр. Эш исемдә түгел, ә есемдә икәненә һүҙ оҫтаһының новелла, хикәйәләре, повесть, романдары асыҡ дәлил.\nБер ыңғайҙан башҡорт прозаһында үҙенең лайыҡлы урынын алған, донъя әҙәбиәте традицияларын ижади үҫтергән, ысын халыҡ яҙыусыһы булараҡ (мин уны әле үк шулай итеп күрәм; әйткәндәй, был исемде ваҡытында рәсмиләштереп ҡуйһаҡ та, яҡшы булыр ине) сығыш яһаған заманға ауаздаш шәхестең киләсәк хаҡындағы фекерҙәренә лә ҡолаҡ һалайыҡ: “Киләсәккә өмөт менән ҡарайым, аҡыллылар китап уҡыр, башы булғандар әҙәбиәттән айырылмаҫ. Шундай күп планлы, ҡатлаулы эшкә йөрьәт итеүем, алдыма шундай оло маҡсаттар ҡуйыуым мине рухландыра... Бурыстарымдың мөһабәтлегенә һөйөнөп, эшкә ҡабат-ҡабат ең һыҙғанам”.\nРух һаҡсыһы, халҡы ихтыяждарын яҡлаусы итеп беләм Ринат Камалды. Ул ныҡышмалы рәүештә кешенең күңел донъяһын өйрәнә. Кеше күңеле — төпһөҙ даръя, асылмаған сиҙәм, тиҙәр беҙҙең халыҡта.\nФ. Достоевский ҙа: “Мин ғүмерем буйы кешене өйрәндем, барыбер осо- ҡырыйына сыға алманым”, – тип күрһәтә. Арҙаҡлы башҡорт әҙибе лә шул юлда.\nАвтор: Зиннур НУРҒӘЛИН филология фәндәре докторы профессор