Борон-борон заманда бер батша булған. Уның бер ҡатыны булған. Бала-сағалары булмаған.\nБер ваҡыт батша үҙенең ғәскәре менән ауға сығып киткән. Бик йыраҡ киткәндәр, шул хәтле эҫе илдәргә барып еткәндәр, -бик ҡаты һыуһағандар, һыу эҙләп йөрөй торғас, бер ҡоҙоҡҡа барып сығалар. Ғәскәре, эсеп туйып, ҡоҙоҡ эргәһенән киткәс, батша үҙе һыу эсә башлай, һыу эсеп торһа, ел-дауыл ҡуптарып бер аждаһа килеп сыға ла батшаға:\n— Ниңә минең һыуымды әсәһең? Хәҙер үҙеңде лә, ғәскәреңде лә юҡ итәм! — тип ҡысҡыра.\nБатша ҡурҡа башлай, ни эшләргә белмәй, аптырап тора.\n— Алыш бармы, көрәш бармы? — ти аждаһа. Батша еңеләсәген белә:\n— Алыш та юҡ, көрәш тә юҡ,— ти.\n— Ярай, улай булғас, һинең артыңда бер нәмәң бар, шуны бирһәң, һау ҡайтаһың, бирмәһәң, мин һине хәҙер үк ашайым,— ти аждаһа.\n'Батша уйлай-уйлай, уйлап осона сыға алмай.\n— Минең артымда ҡатынымдан башҡа бер нәмәм дә юҡ,— ти батша.\n— Артыңда бер нәмәң бар, шуны бир,— ти аждаһа.\n— Улай булғас, ярай,—ти батша,—тик үҙемде ҡайтар,—ти. Аждаһа бер яҙыу төрөп бирә, батша ҡул ҡуя.\n— Был ҡағыҙҙы тағатма, юғалта күрмә, һаҡлап тот, өйөңә ҡайтҡас уҡырһың! — ти ҙә аждаһа килгән яғына осоп китә. Батша үҙенең ғәскәре янына саба. Ғәскәренә барып етә лә:\n— Минең артта нимәм бар, кем белә, шул сығып әйтһен,— ти.\n— Беҙ бер нәмә лә белмәйбеҙ,— тип тик тора.\nШунан батша ғәскәрен бороп, кире ҡайтып китәләр. Ҡайтып инһәләр, батша ни күҙе менән күрһен, шул хәтле һылыу бер улы бар. Батша бик шатлана, хатта дейеү менән булған хәлде лә, ҡағыҙҙы ла онота.\nАй артынан ай үтә, йыл артынан йыл үтә, былар шулай рәхәтләнеп йәшәп яталар. Теге малай ҙурая, ун өс йәшкә етә. Малайҙы уҡырға бирәләр. Ул шул хәтле яҡшы уҡый.\nБер көндө аталары йоҡлап бөтәләр, теге малайҙың, әллә ни эшләптер, һис тә йоҡоһо килмәй. Йоҡлай алмағас, малай атаһының кеҫәләрен аҡтарырға тотоноп китә. Кеҫәнән дейеү биреп ҡалдырған теге ҡағыҙ килеп сыға. Малай ҡағыҙҙы ала ла тағатып уҡый башлай. Уҡый, уҡыған һайын аптырай бара. Ҡағыҙҙа бөтәһе лә яҙылған икән: «Малайың ун һигеҙ йәшкә еткәс тө, миңә бирерһең»,— тигән икән.\nМалай илай башлай, эй илай, эй илай, ти. Илап-илап, теге ҡағыҙҙы тотоп ятып торһа, шул көйө йоҡлай ҙа китә. Таң ата. Атаһы тороп, улын ҡараһа, улының бер ҡағыҙ тотоп ятҡанын күрә. Дейеү биргән ҡағыҙҙы танып, батша:\n— Эй, улым, үҙемдән булды шул,— ти ҙә ҡағыҙҙы икенсе урынға йыйып ҡуя.\nМалай йоҡонан тора ла:\n— Теге минең ҡағыҙ ҡайҙа? — тип һорай. Батша:\n— һинең ниндәй ҡағыҙың булһын? — ти. Малай атаһының янына килә лә илай башлай.\n— Ярай, атай, һин мине аяедаһаға биргәнһең икән, танма, бөтәһен дә уҡыным,— ти. Атаһы тыңлап тора ла:\n— Эйе, улым, шулай *гура килде шул,— тип эштең нисек булғанын улына һөйләп бирә.\nТағы ла бер нйсә йыл ғүмер уҙып китә. Малайға ун һигеҙ йәш тула. Уға дейеүгә китергә ваҡыт етә.\n— Ярай, атай,— ти егет,— мин китәйем. Миңә бөтмәҫ аҙыҡ менән туҙмаҫ аяҡ кейеме бирегеҙ.\nМалайға бөтмәҫ аҙыҡ, туҙмаҫ аяҡ кейеме табып бирәләр. Ата-әсәһе менән хушлашып сығып китә. Ауылды сыҡҡас та, бер мәскәй әбейгә осрай. Егет әбейгә ҡайҙа юл алғанын һөйләп бирә. Мәскәй:\n— Мин бер нәмә лә белмәйем, минән ары бер апайым бар, шул белһә, бөлөр,— ти.\nЕгет ары китә. Китә торғас, мәскәй әбейҙең апаһына барып сыға. Теге әбейгә лә һөйләп бирә. Әбей:\n— Минән ары бер апайым бар, шул һиңә юл өйрәтер, шуға бар, ти.\nЕгет тағы ла китә. Китә торғас, иң оло мәскәй әбейгә барып сыға.\n— Әбей, мин шулай-шулай, шуны эҙләп китеп барам, белмәйһеңме? — ти.\n— Эйе, улым,— ти әбей.— Мин уны бик асыҡ беләм. Тик һин барырһың, ул һине ашар шул,— ти.\n— Ни эшләйһең,—ти егет,— һүҙ ҡуйышҡас, барырға кәрәк. Ашаһа, ашар,— ти.\nШул ерҙә әбей егеткә аҡыл өйрәтергә була.\n— Дейеүҙең ҡырҡ ҡыҙы бар,— ти.— һин иң элек атайың һыу эскән ҡоҙоҡҡа бар. Шул ҡоҙоҡтоң артында бер йылға булыр, шул йылғаның артына бар ҙа, бер соҡор ҡаҙып, эсенә инеп ят. Ята торғас, утыҙ туғыҙ торна килеп сығыр. Улар һыу буйына килеп төшөрҙәр ҙә сисенерҙәр. Сисенгәс, улар шул хәтлеһылыу ҡыҙға әйләнерҙәр, шул хәтле көлөшөрҙәр, һинең шул хәтле ҡарағың килер, тик һин ҡарама,— ти.— Улар һыу төшөп бөтөрҙәр ҙә китерҙәр. Улар киткәс тә, бер яңғыҙ торна килер, сисенеп ҡойона башлар, һин ырғып ҡына тор, ҡултығыңа уның. торна тунын ҡыҫтыр ҙа китеп барған кеше бул,— ти әбей.— Аҙағын теге торна үҙе белер.\nЕгет сығып китә. Атаһы һыу эскән ҡоҙоҡҡа барып етә. Был ҡоҙоҡтоң артында сылтырап ҡына йылға ағып ята икән. Егет килә лә, әбей өйрәткәнсә, соҡор ҡаҙып ята. Егет ята торғас, утыҙ туғыҙ торна килеп төшә. Сисенһәләр, һылыу ҡыҙға әйләнәләр, һыуҙа ҡойона башлайҙар. Былар шул хәтле көлөшәләр, егеттең ҡарағыһы килә башлай. Шулай ҙа ул әбей өйрәткәнсә-эшләй: ҡарамай, тик ята. Утыҙ туғыҙ торна, ҡойоноп бөткәс, осоп китә. Улар осоп киткәс, күп тә тормай, бер яңғыҙ ғына торна килеп төшә. Килеп төшөп, торна тунын сисә лә ҡыҙға әйләнә. Егет ырғып ҡына тора ла, тегенең торна тунын ҡултыҡ аҫтына ҡыҫтырып, йәһәт кенә китә башлай. Ҡыҙ күреп ҡала.\n— Туҡта, егет, ҡайҙа бараһың? Минең торна тунымды биреп кит! — тип ҡысҡыра. Егет, белмәмеш-ишетмәмеш кеше булып, тик бара икән. Ҡыҙ тағы ла ҡысҡыра. Шунан егет килә лә ҡыҙға торна тунын бирә. Ҡыҙ егеттән:\n— Ҡайҙан, ни өсөн килдең? — тип һораша. Егет барыһын да түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә.\n— Эй егет, егет, барһаң, һине атайым ашай инде ул. Ярай, һин хәҙер беҙҙең торған яҡҡа бар, бер иш ҡырҡ өй булыр, шул өйҙәрҙе хисаплап бар. Ҡырҡынсы өй минеке булыр, шул өйгө ин. Яңылышмай хисапла, әгәр яңылышһаң, икенсе өйгә инерһең, ә унда һине ашарҙар,— ти ҡыҙ.\nЕгет китә. Килһә, бер иш кенә ҡырҡ өй теҙелешеп ҡарап ултыра. Шул хәтле йәмлеләр, күҙҙең яуын алып торалар, ти. Егет хисаплай башлай. Хисаплап килә-килә утыҙ туғыҙ өйҙө һанай ҙа ҡырҡынсы өйгә инә. Инһә, әлеге ҡыҙ ултыра.\n— Йә, егет, килдеңме? — тип һорай ҡыҙ.\n— Килдем,— ти егет.\n— Ярай, килдең, һин хәҙер атайымдарҙың өйөнә бар. Тәүҙә әсәйемә күреш, һуңынан атайыма күрешерһең. Әгәр ҙә тәүҙә атайыма күрешһәң, ул һине ашар,— ти.\nЕгет китә. Өйҙәренә барып керә лә һаулыҡ һораша.\n— Йә, егет, килдеңме? — ти -аждаһа.\n— Килдем,— ти ҙә егет аждаһаның ҡатынына барып күрешә, һуңынан ғына аждаһаға күрешә.\n— һи әттәгенәһе, ниңә уға тәүҙә күрештең, миңә күрешмәй,—тип, аждаһа ирешә башлай.— Ярай,— ти,— мин Һиңә бер эш ҡушам, шуны эшлә. Бар, ҡомға барып, ҡомдан кәбән өй,— ти. Егет илап сығып китә. Ҡыҙ бының илағанын күрә лә:\n— Аждаһа миңә ҡомдан кәбән өйөргә ҡушты, шуға илайым, нисек эшләйем һуң? — ти егет.\n— Ярай, ҡайғырма, егет, уның өсөн. Ят та йоҡла,— ти ҡыҙ. Егет йоҡларға ята. Ҡыҙ тышҡа сыға ла әсе итеп һыҙғырып\n«бәрә. Бер ваҡыт утыҙ туғыҙ ҡыҙ килеп етте, ти.\n— Барығыҙ, ҡомдан кәбән өйөгөҙ,— тип бойора ҡыҙ тегелергә.\n— Була ул,— тип югерешеп китеп тә баралар. Иртәнсәк ҡыҙ егетте:\n— Бар, кәбәндәр янына көрәк алып бар ҙа яҡ-яғын һылап-һыйпап йөрөгән бул,— тип уята.— Атайым килеп ҡараһа: «Минән юҡты эшләтәһең»,— тип әйт тә көрәгең менән төрт тә ебәр. Ул ыуылыр ҙа китер,— ти.\nЕгет көрәк ала ла китә. Килһә, ҡомдан кәбән тора. Егет кәбәндең яҡ-яғын һыйпаштырырға тотона. Шул арала аждаһа килеп етә. Килеп аптырап ҡарап тора. Үҙе эстән генә: «Был нисек эшләне икән? Инде ни хәл итәйем, алдап булманы бит этте»,— тип уйлай икән.\nЕгет аждаһаға ҡарай ҙа: — Эй, минән юҡты эшләтәһең,— тип, көрәге менән кәбәнгә өртә лә ебәрә. Кәбән ыуыла ла төшә.\n— Ярай,— ти аждаһа,— инде ҡырҡ арҡан иш ҡомдан! Дейеү ҡайтып китә, егет уйға батып аптырап тороп ҡала.\n— Инде быны нисек эшләргә? — ти ҙә илап ҡайтып китә.\n— Ниңә илайһың? — тип һорай ҡыҙ.\n— Ҡомдан ҡырҡ арҡан ишергә ҡушты,— ти егет.\n— Ҡайғырма уның өсөн, ят та йоҡла,— ти ҡыҙ.\nЕгет ятып йоҡлай. Ҡыҙ, тышҡа сығып, һыҙғырып ебәрһә, утыҙ туғыҙ ҡыҙ килеп етә.\n— Барығыҙ, ҡомдан ҡырҡ арҡан ишегеҙ,— ти ҡыҙ. Иртәнсәк ҡыҙ егетте уята:\n— Тор, атайым барыуға арҡандарҙы ипләштереп йөрө,—ти. Егет барһа, ҡомдан ҡырҡ арҡан ишелеп ҡуйылған. Бара ла,\nшуларҙы ипләштереп йөрөгән була. Аждаһа килә. «Был нисек эшләне икән?» — тип аптырай. Егет:\n— Эй, минән юҡты эшләтәһең,— ти ҙә, арҡандарҙы төртә лә ебәрә. Арҡандар ыуылып бөтә.\n— Ярай, һин инде бер күпер төҙө,— ти аждаһа.— Ул минең өйҙөң мөйөшөнән башланһын, үҙе шул хәтле һәйбәт булһын: бер яғынан бал аҡһын, бер яғынан һөт аҡһын, музыка уйнап торһон, машиналар бер туҡтауһыҙ йөрөп торһон,— ти.\nЕгет, бик ныҡ ҡайғырып, өйөнә ҡайтып китә. Ҡайтҡас, ҡыҙ егеттән:\n— Йә, тағы ла нимә ҡушты? — тип һораша. Егет түкмәй-сәсмәй барын да һөйләп бирә.\n— Ҡайғырма, егет,— ти ҡыҙ,— ят та йоҡла.\nҠыҙ, сығып, әсе итеп һыҙғырып ебәрһә, утыҙ туғыҙ ҡыҙ килеп етә. Ҡыҙ уларҙы эшкә ҡуша. Иртәнсәк ҡыҙ егетте уята:\n— Бар, күпер өҫтөндә балтаңды тотоп йөрөгән кеше бул,— ти. Егет китә. Күпер өҫтөндә балтаһын тотоп, ҡағыштырып-һуғыштырып йөрөп ятҡан була. Аждаһа килһә, иҫе китә: өйҙөң, бер мөйөшөнән алып күпер төҙөлгән, күперҙең бер яғынан бал, икенсе яғынан һөт аға; музыка уйнап, машиналар йөрөп, кешеләр, баҙарҙағы кеүек, гәүләгпеп, ҡайнашып торалар. Ҡарап тора торғас, аждаһаның шау-гөргә ҡолағы тона башлай.\n— Етер, бөтөр инде,— тип ҡысҡыра икән егеткә.\nЕгет төртөп ебәрһә, күпер юҡҡа сыға. Аждаһа ла, егет тә өйҙәренә ҡайтып китәләр.\n— Ярай,— ти ҡыҙ,— инде атайым һине үҙенә саҡырыр. Утыҙ туғыҙ гармун булыр, мейес араһында бер иҫке туҫтаҡ ултырыр. Атайым һиңә: «Бер гармунды алып уйна!» — тип әйтер, һин туҫтаҡты алып, шуны гармун итеп уйнарһың.\nБер ваҡыт аждаһа егетте саҡырып ала ла:\n— Ана, улым, утыҙ туғыҙ гармун ултыра, теләгәнеңде алып уйна. Сит илдә йөрөп, үҙ көйҙәреңде һағынып киткәнһеңдер,— ти.\n— Миңә анау туҫтаҡ та ярай, мин гармун уйнай белмәйем,— ти ҙә егет туҫтаҡты барып ала.\n— Эй, сусҡа, һиңә ул иҫке туҫтаҡ ниңә кәрәк,— тип ҡысҡыра дейеү. Туҫтаҡ тигәне теге ҡыҙ булып сыға.\n— Ярай,— ти ҡыҙ, өйҙәренә ҡайтҡас,— быныһынан да ҡотолдоң инде. Иртәгә атайым һине тағы ла саҡырып алыр: «Утыҙ туғыҙ скрипканың береһен алып уйна!»—тиер. һин мейес артында торған бер ҡорсаңғы ғына бәрәсте алырһың,—ти.\nИртәгеһен иртүк аждаһа егетте саҡыртып ала. Егет барһа, күҙҙең яуын алып утыҙ туғыҙ скрипка эленеп тора, ти. Аждаһа егеткә скрипканың береһен алып уйнарға ҡуша. Егет:\n— Миңә бынау ҡорсаңғы бәрәс тә ярар,— ти ҙә бәрәсте күтәреп алып сыға ла китә. Бәрәсте алып ҡайтып ебәрһә, теге ҡыҙ була ла ҡуя.\n— Ярай, егет,— ти ҡыҙ,— быныһынан да ҡотолдон. Инде иң һуңғыһы, иң ауыры ҡалды,— ти.— Уныһьгаан ҡотолһаң, бөтөнләйгә ҡотолаһың. Атайым һине тағы ла саҡыртып алдырыр. «Бына ҡырҡ күгәрсен ултыра, араһынан үҙең теләгәнде һайлап ал!» — тиер. Атайым ҡарамағанда гына мин иңбашымды соҡормон, һин мине шунан белерһең,— ти.\nАждаһа егетте саҡыртып ала. Егет килһә, бары ла бер төҫ ҡырҡ күгәрсен ултыра.\n— Йә, һайлап, береһен ала һал,— тип аждаһа егеткә ҡараған арала, теге ҡыҙ иңбашын соҡой һалып ала. Егет тиҙ генә шул күгәрсенде барып тота.\n— һәй, сусҡа малай, икенсеһен алһаң ни була? — тип ҡысҡырына аждаһа.\n— һиңә барыбер түгелме ни? — тип егет күгәрсенде алып ҡайтып китә. Ҡайтҡас та, ҡыҙ:\n— Ярай, бөтәһен дә эшләнең. Инде атайым һине үҙе ашай алманы, берәй мәскәйҙән ашатырға уйлар. Беҙ был әйҙән китәйек, — ти.\nБылар өрлөккә өсәр тапҡыр төкөрәләр ҙә ҡасып сығып китәләр. Бер ваҡыт аждаһа:\n— Йоҡлағандарын көтөп тор ҙа үҙҙәрен ашап сыҡ, — тип теге өйгә мәскәйҙе ебәрә.\nМәскәй килеп тыңлаһа, сутыр-сутыр килеп һөйләшеп ултырған тауыш сыға, ти. Тән буйы көтөп, тауыш тынмағас, мәскәй ҡайтып китә.\n— Ашарһың, ашамай ни, улар төнө буйы һөйләшеп ултыра бит, — ти.\nШулай итеп, теге өс тән килә. Дүртенсе тән килһә, тауыш юҡ. Өйгә инһә, ҡыҙ ҙа, егет тә юҡ. Мәскәй, аптырап, барып аждаһаға әйтә:\n— Ашарһың, ашамай ни, кейәүең дә, ҡыҙың да ҡасҡан! — ти.\n— Ах, үләт һуҡҡырҙары, — ти ҙә аждаһа бөтә ғәскәрен ҡыҙ менән егетте эҙләтергә ебәрә.\nБер ваҡыт ҡыҙ арттарынан ҡыуа килгән ғәскәрҙе күреп ҡала. Шунан был үҙен дә, егетте лә иҫкереп бөткән тирмән ташы итә лә ҡуя. Ғәскәр, тирмән ташы янына еткәс: «Аждаһа, нимә күрһәгеҙ ҙә алып ҡайтығыҙ» — тигәйне тиеүен, был иҫке тирмән ташын ни эшләтәһең инде? — тип һөйләшәләр. Тотоп ҡараһалар, тирмән ташы ватылып бара, ти.\nТегеләр тирмән ташып алмай ҡайтып китәләр. Аждаһа:\n— Тоттоғоҙмо? — тип һорай.\n— Юҡ, юл буйында бер иҫке тирмән ташы күргәйнек, уны алманыҡ, — тиҙәр.\n— Их, һеҙ, ниңә алманығыҙ, өҫтө ҡыҙым, аҫты кейәүем ине! Барығыҙ, инде нимә күренһә лә, алып ҡайтығыҙ, — тип ғәскәрен кире ебәрә.\nАждаһа ғәскәре яман яу булып килә икән. Ҡыҙ, ғәскәр килгәнен күреп, тиҙ генә егетте үҙе насар, үҙе иҫке, бысраҡ, тоторға шул хөтле сиркәнес бер ҡыу һалам итә лә ҡуя. Ғәскәр килеп туҡтай. Тик һаламды тоторға сиркәнәләр. Береһе килеп һаламдың бер ерен соҡоп ҡарай; соҡоған еренә генә бер сысҡан инә лә китә. Ғәскәр кире ҡайтып китә.\n— Тапманыҡ, бер ҡыу һаламдан башҡа бер нәмә лә күрмәнек, — тип һөйләп бирәләр.\n— Их, һеҙ, сусҡа балалары! һаламы кейәүем, сысҡаны ҡыҙым ине. Әйттем бит мин һеҙгә, нимә осраһа ла алып ҡайтығыҙ, тип. Барығыҙ, тағы ла китегеҙ, нимә булһа ла алып ҡайтығыҙ, — тип аждаһа тегеләрҙе орошоп-орошоп кире ебәрә.\nБер ваҡыт ғәскәр ҡара туҙан булып сабып килә, ти. Ҡыҙтиҙ генә егетте иҫкереп, мөйөштәре төшөп бөткән мәсет итә, үҙе бер ҡарт ҡына бабай була ла ҡуя. Үҙе мәсеттең мөйөштәрен ҡуйып йөрөгән була. Ғәскәр килә лә бабайҙан:\n— Бер егет менән бер ҡыҙҙы күрмәнеңме? — тип һорай.\n— Әй-й-й, һеҙ һуңланығыҙ бит. Улар мин йәш саҡта, был мәсет яңы саҡта уҙып киткәйнеләр, — ти бабай.\nҒәскәр кире ҡайтып китә. Ҡайтҡас:\n— Бер мәсет менән бабай гына күрҙек. Бабайын алыр инек, мәсетте нисек алып ҡайтайыҡ, — тиҙәр.\n— Их, һеҙ, асыҡ ауыҙҙар, бешмәгәндәр! Ҡарты ҡыҙым ине, мәсете кейәүем ине. һеҙҙән булманы инде, үҙем китәйем, — тип, аждаһа үҙе сығып китә.\nЕл-дауыл ҡуптарып эй килә, ти, теге, эй килә, ти. Уның килгәнен күреп, ҡыҙ менән егет суртан булып һыуға төшөп китәләр. Аждаһа күреп ҡалып, ҙурыраҡ суртанға әйләнә лә быларҙың арттарынан төшә. Аждаһа быларҙы эй баҫтыра, эй баҫтыра, ти. Инде тотам тигәндә генә, ҡыҙ һыу буйында бер ҡыҙҙың кер сайҡап ултырғанын күреп ҡала. Тиҙ генә сыға ла ҡыҙға:\n— Ҡотҡар беҙҙе! Мә, мине көмөш йөҙөк итеп кей. Аждаһа килеп таптыра башлаһа, бырғыт та ебәр. Ул ваҡланып китер. Шул ваҡытта, зинһар, бер биш бөртөгөн йәшереп алып ҡал инде! — ти ҡыҙ.\nҠыҙын күреп, аждаһа килеп сыға ла көмөш йөҙөктө һорай башлай: -\n— Бир йөҙөктө! — ти.\n— Юҡ, йөҙөк үҙемдеке, — тип ҡыҙ бирмәй. Аждаһа:\n— Бирмәһәң, талап алам, — тигәндә генә, ҡыҙ йөҙөктө бырғыта ла ебәрә. Йөҙөк ваҡланып китә, ҡыҙ биш-алты бөртөгөн аяғы менән баҫып алып ҡала. Аждаһа, әтәс булып, йөҙөктөң ярсыҡтарын сүпләй башлай. Шул ваҡыт ҡыҙы тиҙ генә кеше була ла әтәстең йөнөн йолҡа башлай. Эй йолҡа, эй йолҡа, ти, был, йолҡа торғас, теге аждаһа инәлә башлай:\n— Зинһар, ҡыҙым, түбәмдә генә булһа ла бер бөртөк йөнөмдө ҡалдыр инде, — ти.\nҠыҙ һаман йолҡа. Шул саҡ аждаһа:\n— Ашамайым, ашамайым, зинһар, ҡалдыр! — ти.\nҠыҙ аждаһаның түбәһендә бер генә бөртөк йөнөн ҡалдыра ла ебәра. Ә үҙе, һыуға төшөп, егетте эҙләп таба. Шунан аждаһа артынан ҡ|йтып китәләр.\nҠайтҡас, атаһына барып, ярты байлығын алып, егеттең тыуған ауылына китәләр. Ҡайтһалар, егеттең атаһы улын танымай, уның иҫән булыуына ышанмай, ти. Егет башынан үткәндәрҙе түкмәй-сәсмәй һөйләп бирә. Шунан һуң ғына атаһы үҙ улының ҡайтыуына ышана. Әле булһа улар бергә-бергә татыу ғына донъя көтөп яталар, ти.\nӘкиәтем таш йөкмәп китте, үҙем аш йөкмәп ҡалдым.


Тормошҡа ғашиҡ табип\n17 Июнь 2018, 17:28\nҮҙ эшенә мөкиббән киткән кешеләрҙе күргәнегеҙ бармы? Улар һайлаған һөнәрҙәрен шул тиклем ныҡ ярата, уның хаҡында һөйләгәндә күҙҙәре янып тора. Һәр иртән күңел һалып башҡарған эшенә ашҡынып киләләр, кәрәк икән эштә тотҡарланып, һуңыраҡ ҡайтырға ла ризалар. Әлеге мәҡәләбеҙҙә нәҡ шундай кеше хаҡында бәйән итәбеҙ.\nЗөлфирә Fәлим ҡыҙы Кәримова. Был исем Сибай ҡалаһында йәшәүсе ҡатын-ҡыҙҙарға, Сибай медицина колледжында белем алыусы студенттарға бик яҡшы таныш. Зөлфирә Fәлим ҡыҙы—гинеколог-уҡытыусы. Колледжда буласаҡ акушерҙарға белем бирһә, үҙенең шәхси кабинетында гүзәл заттарға консультация үткәрә, дауалай.\nҮҙ һөнәренә ғашиҡ ханым сығышы менән Баймаҡ районы Күсей ауылынан. Сәйҙә һәм Fәлим Баймөхәмәтовтар ғаиләһендә тәүге бала булып тыуған ҡыҙ бәләкәйҙән ололарға ололоҡло, кеселәргә кеселекле, эшкә бөтмөр булып буй еткерә. Көтөүсе булып эшләгән атаһына йыш ҡына эйәреп йөрөр була. Бер көн атаһы фажиғәгә тарый. Быны үҙ күҙҙәре менән күргән бәләкәй Зөлфирә ул саҡта 4-се класс уҡыусыһы ғына була. Был мәлдә баланың ниҙәр кисергәнен бер Хоҙай беләлер. Зөлфирәнән тыш тағы 4 балаһы булған әсәһенә лә еңелдән булмай. Шуға ла бөгөн балалары Сәйҙә Шәриф ҡыҙына оло рәхмәтле.\n—Тормошом еңелдән булманы. Атайым иртә генә гүр эйәһе булды. Үҙем ғаилә ҡорғас, иремде юғалттым. Бер ҡустым иртә китеп барҙы. Бар ҡайғымды ошо яратҡан эшем менән баҫтым,—ти Зөлфирә Fәлим ҡыҙы.\nЗөлфирә апай бәләкәйҙән табип булырға хыяллана. Әсәһенең бер туған ҡустыһы Үтәгәнов Тәлғәт Шәриф улы уролог-хирург була. Уны күргән һайын ҡыҙҙың табип һөнәренә һөйөүе арта бара. Медицинаға булған ҡыҙыҡһыныуын еңә алмай, Тәлғәт ағаһының китаптарын уҡый ул. Шулай итеп, ауыл мәктәбенән һуң, Сибай медицина училищеһына килә. Өс йыл уҡып, фельдшер һөнәрен алғас, Баймаҡ районы Басай ауылына эшкә бара. Бында ике йыл эшләгәндән һуң, юғары һөнәр алыуҙы маҡсат иткән йәш белгес Өфөгә юллана. Башҡорт дәүләт медицина университетында 6 йыл дауамында дауалау факультетында уҡый. Йүнәлтмә буйынса Сибай бала табыу йортона интернатураға ебәрелә. Ҡулына диплом алыуға ғаиләле булып та өлгөрә. Артур исемле улдары тыуа. Декрет ялынан һуң, 1 йыл ҡатын-ҡыҙҙар консультацияһында эшләп ала. Унан Зөлфирә Fәлим ҡыҙын медицина училищеһына уҡытырға саҡыралар. Ҡуш ҡуллап риза була һәм әле лә колледжда студенттарға белем биреүен дауам итә. Шул уҡ ваҡытта үҙенең шәхси кабинетында гүзәл заттарҙы ихлас ҡабул итә.\n—Мин аҡса, матди байлыҡ тип сабыуҙан ике эштә эшләп йөрөмәйем. Теге донъяға бер нәмәне лә алып китеп булмағанын яҡшы аңлайым. Йәшләй ошо эшемә башкөллө сумдым. Сөнки, алдан әйтеүемсә, хәсрәттәрем күп булды, эшем миңә һөйөнөс тә, йыуаныс та булды. Эшемде бик яратам, кешеләр менән танышыуҙар, аралашыуҙан кинәнес табам. Иртәнге 8-ҙә өйҙән сығып китһәм, киске 8-ҙә ҡайтып инеүем бик ихтимал. Шуға уйланып, бошоноп ултырырға ла, башҡа шөғөлдәргә лә ваҡытым ҡалмай. Иллә мәгәр әҙ генә ваҡытым булдымы, мин китап уҡыйым. Бөтә жанрҙы ла үҙ итәм: нәфис әҙәбиәт тә, документаль әҫәрҙәр ҙә берҙәй яҡын. Ял көндәрен иһә улымдың ғаиләһе менән үткәрергә тырышам. Киленем Гүзәл минең ҡулда уҡыны, ул «Тиҙ ярҙам» хеҙмәткәре, улым иҡтисадсы. Ейәнсәремә—7, ейәнемә 1 йәш. Мин уларҙы бик ныҡ яратам.\nБына шундай табип йәшәй Сибайҙа! Тыныс ҡына тауышынан, иғтибарлы ҡарашынан, яғымлы аралашыуынан уҡ һөнәренә генә түгел, кешеләрҙе, ғөмүмән тормошто яратыуын аңларға була. Уның кеүектәр күберәк булһа ине.


Шәфҡәтлелек илсеһе » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nИзгелекле, алтын йөрәкле, йөҙҙәренән нур бөркөлөп торған үҙ һөнәренең ысын оҫталары – шәфҡәтле табиптарға һоҡланабыҙ ҙа: «Эх, ниңә генә табип һөнәрен һайламағанмын!» – тип үкенеп тә ҡуябыҙ. Сирҙең сәбәптәрен ваҡытында дөрөҫ асыҡлай белгән, әжәлде кисектергән, мең төрлө сырхауға дауа тапҡан, үлем менән көрәшеүселәрҙә лә йәшәүгә өмөт уята алған, кеше ғүмерҙәре һағында торған аҡ халатлыларҙы йыш ҡына фәрештәләргә тиңләйбеҙ. Әммә был аҡлыҡ артында күпме тынғыһыҙлыҡ, эҙләнеүҙәр, күҙ йәштәре, йоҡоһоҙ төндәр һәм борсолоуҙар йәшеренгәнен күптәребеҙ аңлап етмәй. Хоҙай ебәргән тәҡдирҙе үҙ иңендә лайыҡлы күтәргәндәр һәр кемгә иғтибарын, йөрәк йылыһын тигеҙ бүлеп, тормошто күпкә ҡурсыулы, ышаныслы итә. Мәсетле районының «Ҡарағай» шифаханаһы терапевы һәм ультратауыш тикшереүе белгесе, Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Фирҙәүес Маҙһар ҡыҙы Әхмәтшинаны ла тап шундай көслө, мәрхәмәтле, ярҙамсыл булғаны өсөн хөрмәт итә яҡташтары.\n...Мәсетле районының Йонос ауылында Мәҙинә Мулланур ҡыҙы менән Маҙһар Абдулхаҡ улының мөхәббәтле ғаиләһендә көтөп алынған тәүге бала булып донъяға килә Фирҙәүес. Алдынғы ҡарашлы, маҡсатлы, илһөйәр атаһына гел яуаплы етәкселек эшен ышанып тапшырғанға, Сафиндар ғаиләһе ауылдан ауылға күсенеп йөрөргә мәжбүр була. Райондағы әллә күпме колхозды алдынғылар рәтенә күтәрә фиҙакәр рәйес. Мәҙинә апайҙың да һөнәре еңелдән түгел, йомшаҡ ҡуллы, татлы телле, шәфҡәтле фельдшер-акушерҙың хеҙмәт сәғәттәре көн менән генә билдәләнмәй, йыш ҡына төндәрен йә таңдарын саҡырталар. Тиҙ арала йүгереп барып, үҙ ҡулдары менән сабый ҡабул итеп, өйөнә лә һуғылмай, тура эшкә ашыҡҡан мәлдәре лә аҙ булмай уның.\nЯңы Яуыш ауылына күсенгәс, икенсе ҡыҙҙары Гөлшат тыуа. Күҙ ҡараһылай яратып ҡына үҫтергән ике ҡыҙында ла эшһөйәрлек, яуаплылыҡ, кешелеклелек, миһырбанлылыҡ сифаттары тәрбиәләй атай менән әсәй...\n...Бәләкәстән һәр йән эйәһен йәлләп, уларҙы дауаларға яратҡан Фирҙәүес табип булыу хаҡында хыяллана. Дыуан-Мәсетле урта мәктәбен уңышлы тамамлаған һылыу, әсәһенең юлын дауам итеү ниәте менән, Башҡорт дәүләт медицина университетына юллана. Дауалау факультетында йотлоғоп белем ала ул...\n...1997 йылда Фирҙәүес Маҙһар ҡыҙын район үҙәк поликлиникаһы мөдире итеп үрләтәләр. Яҡташтарының сәләмәтлеген ҡайғыртҡан оло йөрәкле етәксе туҡтауһыҙ белемен камиллаштыра, диагностикалау ҡорамалдарын яңыртыуҙы хәстәрләй. Ультратауыш тикшереүе буйынса махсус курстар үтә. 1999 йылда тәжрибәле табипты райондың «Ҡарағай» шифаханаһына эшкә саҡыралар. Унда терапевт, ультратауыш тикшереүе белгесе һәм дауалау буйынса директор урынбаҫары вазифаларын атҡара...\n...Тормош иптәше Айҙар Алкин улы Әхмәтшин – Мәсетле районы хакимиәте башлығының финанс мәсьәләләре буйынса урынбаҫары. Абруйлы атай менән әсәй улдарына ла матур тәрбиә биргән. Илдар Өфө дәүләт авиация техник университетын ҡыҙыл дипломға тамамлап, әле уҡыуын Екатеринбург ҡалаһында дауам итә. Илшат – Башҡорт дәүләт медицина университетының дауалау факультеты студенты...\n...Әйткәндәй, Фирҙәүес Маҙһар ҡыҙының әсәһе лә, өләсәһе лә иҫән, улай ғына түгел, икеһе лә гөрләтеп айырым донъя көтә. 72 йәшлек Мәҙинә апай менән өләсәһе – 92 йәшлек Мәнәүәрә инәйҙең йәштәргә биргеһеҙ йәшәү ҡомары һоҡландыра. Күркәм юбилейы – 50-һенә аяҡ баҫҡан Фирҙәүес Маҙһар ҡыҙы үҙе лә бик йәш һәм теремек. Тормошо мөхәббәтле, күңеле шишмәләй саф, ғәмәлдәре изге булғанға, ул матур һәм һөйкөмлө, ти бер тауыштан һеңлеһе Гөлшат һәм әхирәттәре Флиза менән Эльвира...\nТеги: Татыу ғаилә - ил күрке


Туп уйындары — Башҡорт Википедияһы\nтуп ҡулланылған спорт һәм башҡа төр уйындар\nТуп уйындары — туп ҡулланылған спорт һәм башҡа төр уйындар. Уларҙың күбеһендә тупты ҡаршы яҡ командала уйнаусылар туҡтата, тотоп ала алмаҫлыҡ итеп ташлау йә иһә уны кире һуғыу, башлыса ҡул һәм аяҡ йә ниндәйҙер уйын ҡоралдары ярҙамында тупты билдәле бер төрлө итеп йүнәлтеү, мәҫәлән баскетболда кәрзинкәгә ташлау, футбол һәм хоккейҙа ҡапҡаға индереү уйынсыларҙың төп маҡсаты итеп ҡуйыла.\nТуплы хоккей уйнау өсөн туптар\n1 Популяр туп уйындары\nПопуляр туп уйындарыҮҙгәртергә\nГол индерелергә тейешле уйындар — туп ҡапҡаға инергә йәки башҡа сәпкә тейергә тейеш. Бындай уйындар иҫәбенә, мәҫәлән, америка футболы, футбол, туплы хоккей, үләндә хоккей уйнау, һыуҙа туп уйнау (водное поло), поло (һыбай туп уйнау), баскетбол, гандбол һәм пушбол.\nТупты сетка аша ташларға кәрәт булған уйындар — туп ҡаршы ярышыусы яғына ул тота йә кире бәрә алмаҫлыҡ итеп ташланырға йә һуғылырға тейеш. Мәҫәлән, волейбол, теннис, өҫтәл теннисы.\nТупҡа таяҡ менән һуғыла йәки тупты таяҡ менән һуғып осора торған уйындар — һуғыусы ниндәйҙер билдәләнгән урынға (сәпкә) йүгереп барып етерлек итеп тупты һуғып осорорға тейеш. Мәҫәлән, бейсбол, крикет, ҡаҡма туп (лапта).\nҺәр уйынсы тупты сәпкә тейҙерергә тейеш — туп сәпкә мөмкин тиклем аҙ һуғыу (бәреү) һөҙөмтәһендә тейергә йә бер һуғыуҙа мөмкин тиклем күберәк сәпкә тейергә тейеш. Мәҫәлән, гольф, боулинг.\nПозицияның төгәллегенә өлгәшеү уйындары: мәҫәлән, петанк, боулз, бочче.\nЕңеүселәр һәм еңелеүселәр булмаған уйындар. Улар бары тик рәхәтлек алыу, күңел асыу, мәрәкә һәм уйын-көлкө өсөн ойошторола. Миҫалдар — Бирмала популяр булған чинлон һәм Япониялағы кэмари уйындары. Түңәрәктә торған уйынсыларҙың маҡсаты — ҙур булмаған тупты башлыса аяҡтар менән типкеләп, уны ергә төшөрмәй, мөмкин тиклем күберәк ваҡыт һауала тотоу.\nТуплы гимнастик уйын цивилизацияға күптән аяҡ баҫҡан халыҡтарҙа ла, шулай уҡ мәҙәни донъянан ситтәрәк ҡалған ваҡ халыҡтарҙа ла ( Төньяҡ Америка индеецтары, Австралияла йәшәүселәр) осрай. Үҙәк Америкала тлачтли тип йөрөтөлгән туп уйыны таралған булған. Уның улама тигән хәҙерге заман төрөн индеецтар әле лә әүҙем уйнай.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Туп_уйындары&oldid=775274 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 18 ғинуар 2018 в 06:53\nБыл бит һуңғы тапҡыр 06:53 18 ғинуар 2018 үҙгәртелгән.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЯҠШЫЛЫҠ БУЛҺЫН АТЫҒЫҘ... - 2019 - Мәҡәләләр\nБылар барыһы ла уларҙың йәшәйешебеҙ, көнкүрешебеҙ менән ҡәнәғәт үк булмаһалар ҙа, киләсәккә өмөттәре барлығына ишара яһай. Кеше бит ул гел ғәҙеллек көҫәй, яҡшылыҡтың яуызлыҡты еңеүенә ышанып йәшәй. Барыһы ла үҙеңдең ҡулыңда, тип аҡыл һатыр ошо урында ҡайһы берәүҙәр. Әммә һинән тормаған нәмәләр ҙә бар шул. Әйтәйек, ябай ғына бер миҫал. Нисәмә йылдар ыҙа сиктергән йәмәғәт транспортында берәй ҡасан тәртип булыр, тигәнгә ышанмай инем. Бөгөн эшкә ПАЗ автобусына ултырып килдем, уның шәхси ҡулдарҙа икәне күренеп тора. Әммә дәүләт автобусындағы кеүек туҡталыштарҙы иғлан итәләр, ҡулаҡса менән бер рәттән, түләү өсөн юл картаһы ҡабул ителә, уның менән билет хаҡы 5 һумға осһоҙораҡ та. Бына ошо тәртипте, нисек кенә теләһәм дә, зарланһам да, мин булдыра алмайым. Ул өҫтән ҡушыу буйынса эшләнә.\nКилде бит заман, төрлө кимәлдәге етәкселәр ябай халыҡты күрә башланы түгелме? Йылылыҡ миҙгеле башланыуы ошо хаҡтағы уйҙарға этәрҙе әле. Быға тиклем көндәр һыуыҡ торһа ла, йылылыҡ бирергә ашыҡмайҙар ине. Йылылыҡ миҙгеле башланыу менән дә әле фатирҙарҙа аҙна-ун көн йылы булмай, коммуналь хужалыҡтарҙың яуабы ла әҙер: шулай тейеш, көнөндә үк йылы йорттарға барып етмәй. Быйыл халыҡ аптыраны. Иртәнге ундар тирәһендә телевизорҙан, республика етәксеһе йылы бирергә ҡушты, тип һөйләп торалар. Ҡатынға әйтһәм, көлә минән, белмәйһеңме ни, йәнәһе, берәй аҙна көтөргә кәрәк. Төшкө сәйҙе эскәндә батареялар йылы ине инде. Улай ҙа була икән дәһә! Тимәк, элек тә мөмкин булған, ябай халыҡ тураһында уйлаусы ғына булмаған. Бында шуныһына ғына эс боша: ни өсөн кемдер, үҙ эшен, үҙ бурысын яҡшы итеп башҡарһын өсөн кемделер әрләргә, иҫкәртеү яһарға, хатта ҡурҡытырға тейеш? Кире стимулға, әйтәйек, вазифаһынан ҡыуылыуға нигеҙләнгән хөкөм системаһы ғына етәкселәрҙе эшләргә дәртләндерәме икән ни? Әйтәм, Рәсәй Президенты ла күпселек осраҡта ошо ысулды ҡуллана, ана, һыу баҫыуҙан зыян күргән төбәктәргә ҡырҡ барырға, урындағы етәкселәргә ҡырҡ иҫкәртеү яһарға мәжбүр булды.\nБеҙҙең быуын башҡарған эшенән ҡәнәғәтлек алыуҙы, кешеләргә файҙалы булыуҙы, халҡыңдың тормошон яҡшыртырға ынтылыуҙы төп урынға ҡуйып хеҙмәт итте. Ошо ҡараш кире ҡайтһын ине бөгөнгө йәмғиәткә. Кеше булып ҡалайыҡ, быныһы инде һәр кемдең үҙенән тора.\nЯҙылған: 15.10.19 | Ҡаралған: 414


Ҡартлыҡтағы бәхет иң ҙурыһы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡартлыҡтағы бәхет иң ҙурыһы\nҠартлыҡтағы бәхет иң ҙурыһы 26.12.2017 // Йәмғиәт\n“Ҡартлығыңда бирһен бәхетте!” тигән теләктең ни тиклем хаҡлы икәнлеген Гөлсирә һәм Вәлиулла Рәхмәтовтар менән яҡындан танышҡас аңланым. Ысынлап та, 70 йылға яҡын бергә ғүмер кисергән ғаиләлә бер-береһенә ҡарата шул тиклем иғтибарлы һәм ихтирамлылар. Туҡһан йәшендә лә “тимер ат”ты йүгәнләгән, егеттәрсә төҙ кәүҙәле, етеҙ хәрәкәтле Вәлиулла Әхмәҙулла улы әле лә ауыл тормошо өсөн янып-көйөп йәшәй. Улар йәшәгән Иләс ауылына барыуыбыҙҙың да төп сәбәбе — олатай бер нисә тапҡыр бошоноп шылтыратты. Ауылдың абруйлы аҡһаҡалын әруахтарҙың мәңгелек йортон йылдан-йыл Турат йылғаһының йыуыуы борсой.\n– Ауылда бөгөнгө көнгә тиклем бөтәһе дүрт зыярат булды. Һуңғыһы ана тегендә, бер аҙ үрҙәрәк, ултыра, – тип башланы һүҙен Иләс аҡһаҡалы. – Мине иң ныҡ бошондорғаны – Турат йылғаһының яҙын ажарланып ярһыуы сәбәпле, тулҡындары ярға һуғып, ерҙең уйылып, һөҙәкләнә барыуы. Хәҙер өсөнсө зыяраттың бер өлөшө һыу аҫтында ҡалды, тиһәң дә була. Иң әрнеткәне – ата-бабаларыбыҙҙың һөйәктәре – аяҡ аҫтында. Ярай уны йыл һайын ауыл муллаһы тоҡҡа йыйып, алып барып күмә-күмеүен, әммә былайтып эште ҡалдырыу әруахтар алдында гонаһтыр, тип уйлайым. Бөгөн техника көслө, яйын тапҡанда, бетон плитәләрҙе яр буйына ҡуйып, урынлаштырырға булалыр бит...\nӘйткәндәй, бынан бер нисә йыл элек бында күпер һалына. Ауылды икегә бүлеп аҡҡан Турат йылғаһы аша аҫылмалы күперҙең оҙонлоғо — 60 метр, киңлеге 5 метр тәшкил итә. Уны өс ай эсендә Өфө ҡалаһының “Аҫмалы күпер” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшселәре төҙөгән, төҙөлөш эштәре өсөн республика һәм район ҡаҙнаһынан 11 миллион һум аҡса тотонолған. Йәйҙәрен тыныс, ә яҙын ажғырып ағыусы Турат йылғаһы аша элек ағас баҫма ғына була. Уны йыл һайын яҙғы ташҡын ағыҙып китеп, ауыл халҡы өсөн байтаҡ ҡыйынлыҡ тыуҙырһа, яңыһы иһә алты тоннаға тиклем ауырлыҡ күтәреүгә иҫәпләнгән. Бәлки, ошо күперҙе сафҡа индерер алдынан етәкселәргә зыяраттың торошон иҫәпкә алып, бер юлы ниндәйҙер эштәр башҡарғанда, был күренешкә нөктә ҡуйылыр ҙа ине. Әммә мәйеттәр һөйәге өҫтөнән йөрөгән ауыл халҡының, бигерәк тә балаларҙың ҡыҙыҡһынып кеше һөйәктәрен табып алыуы, йәки белмәй тапап, ашаҡлап йөрөүҙәре ҡыҙғаныс.\nГөлсирә Ғәле ҡыҙы ла хәләл ефете һыҙланыуҙарын үҙ күңеле аша үткәрә, уға нисек тә ярҙам итергә, рухи терәк булырға тырыша. “Ҡайһы саҡта ауылдың киләсәге һиңә генә кәрәкме, уға яуаплы кешеләр бар. Улар уйлаһын, хәл итһен!” — тип әйтеп алам да, тик уның үҙе өсөн түгел, ә халыҡ, ауыл өсөн яныуын белгәс, үҙемсә тынысландырырға тырышам”, — ти йорт хужабикәһе.\n85 йәшен ваҡлаған инәйҙең дә хәтере шәп, зиһене салт. Икәү генә йәшәүҙәренә ҡарамаҫтан, донъялары балҡып тора. Май сүлмәге тышынан билдәле тигәндәй, ихаталарына ингәс тә хужаларҙың уңғанлығы күҙгә ташлана. Һәр ерҙә таҙалыҡ, бөхтәлек.\nҒүмере буйы тыуған ауылын ташламай, ошонда төйәк иткән Вәлиулла Рәхмәтов — хеҙмәттә сыныҡҡан оло уҙаман. Һуғыш осоро балаһы булараҡ, VII класты тамамлағас та “Яңы юл” колхозында эш башлай. Тимерсе лә, игенсе лә, слесарь ҙа була, водокачкала эшләй. “Ҡайҙа ҡушһалар, шунда эшләнем”, — ти үҙе лә. Фиҙакәр хеҙмәте бик күп Почет грамоталары, Рәхмәт хаттары менән баһаланған.\nГөлсирә инәй ҙә өйҙә тик ултырмай: колхоздың төрлө эшендә тырышып тир түгә. Бәхетле пар биш балаға ғүмер бирә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер улдары бик иртә вафат була. Бөгөн улар – 10 ейән-ейәнсәргә һәм 12 бүлә-бүләсәргә бәхетле олатай һәм өләсәй. Йәй етһә, уларҙың йорто балаларҙың шат тауышына күмелә, һәр ерҙән уларға ҡунаҡҡа килеүселәр күбәйә. Хаҡлы ялда булыуҙарына ҡарамаҫтан, Рәхмәтовтар тик ултырмай. Һәүкәштәрен көтмәүҙәренә ни бары ике йыл булһа, әле ҡош-ҡорттан айырыла алмайҙар. “Уларҙы ашатыу ҙа беҙгә бер ҡыуаныс”, – ти ғаилә башлығы.\nӘйткәндәй, Вәлиулла олатай, туҡһанда булыуына ҡарамаҫтан, иң ҡәҙерле дуҫтары – нәҙекәйбилдәрен әле лә ташламаған. Үҙҙәре өсөн генә булһа ла умарта тота. Йәш булыу серен дә ул өҫтәленән һәр саҡ балдың өҙөлмәүенән һәм йылҡы итенә өҫтөнлөк биреүенән тип иҫәпләй. Ә бына “Татыу һәм оҙаҡ йәшәүҙең сере нимәлә?” тигән һорауыма хөрмәтле ветерандар икеһе лә бер тауыштан: “Хоҙайҙан бирелгән ғүмерҙе матур итеп йәшәргә, бер-береңә ихтирамлы булырға, эш һөйөргә кәрәк”, — тип яуапланы.\nАҙаҡ шаян олатай, мут йылмайып: “Урындыҡты ташламаным, ғүмер буйы шунда йоҡлайбыҙ, аяғымды һоноп, рәхәтләнеп ултырып гәзит-журналдар уҡыйым, әбейем янымда төрлө эш менән булыша”, — тип тә өҫтәп ҡуйҙы. Хәйер, йортҡа биҙәк һәм йәм өҫтәгән урындыҡҡа өйгә ингәс тә иғтибар иткәйнем. Бына бит уның да үҙ хикмәте бар икән.\nХалыҡтың “Ҡартлығыңда бирһен бәхетте!” тигән әйтеме Рәхмәтовтар өсөн Хоҙайҙың “Амин” тигән сағына тура килгәндер. Ысынлап та, геройҙарым балаларының ҡәҙер-хөрмәтендә йәшәп, ейән-ейәнсәрҙәр һөйөп, бәхетле ғүмер кисерә.\nТотош уҡырға 1 173\nТотош уҡырға 962


Тәбиғәт - асылмаған мөғжизә\n25 Октябрь 2019, 19:43\nКешелектең тәбиғәткә мөнәсәбәте хәҙерге замандың актуаль мәсьәләләренән һанала. Сәнәғәт үҫеше һыуҙарҙың, һауа, ерҙең бысраныуына килтерҙе, ул, үҙ сиратында, кеше сәләмәтлегенә ҡурҡыныс менән янай. Күбебеҙгә экология культураһы етмәй. Был, һис шикһеҙ, уҡытыу-тәрбиә эшенең тейешле дәрәжәлә булмауы, халҡыбыҙға тәбиғәткә ҡарата дөрөҫ ҡараш формалаштыра белмәүе һөҙөмтәһе. Мәғариф системаһы ғына экология буйынса белем һәм тәрбиә биреүҙе алға ебәрә алмай. Махсус түңәрәктәр генә экология проблемаларын хәл итмәй. Ул комплекслы булырға, үҙенең эсенә бик күп төрлө форма һәм алымдарҙы индерегә тейеш. Шуларҙың береһе - экологик һуҡмаҡ, сөнки тәбиғәт менән аралашыу кешенең иң ҙур ихтыяжы һанала. Бындай сәйәхәт үҙебеҙ йәшәгән төбәктәге, үҫемлек һәм хайуандар донъяһын тәрәнерәк өйрәнергә, проблемалар менән яҡыныраҡ танышырға, сәләмәтлегебеҙгә иғтибарлыраҡ булырға, тирә-яҡтың гүзәллеген күрә белергә, тормошто тағы ла яратырға өйрәтә. Элегерәк яҙын ағас ултыртырға, поход, экскурсияға уҡыусыларҙы алып барыу бер ни тормай ине. Хәҙер һаҡлыҡ, хәүефһеҙлек саралары тип, әллә күпме сәбәп табыла.\nКешелектең тәбиғәткә мөнәсәбәте хәҙерге замандың актуаль мәсьәләләренән һанала. Сәнәғәт үҫеше һыуҙарҙың, һауа, ерҙең бысраныуына килтерҙе, ул, үҙ сиратында, кеше сәләмәтлегенә ҡурҡыныс менән янай. Күбебеҙгә экология культураһы етмәй. Был, һис шикһеҙ, уҡытыу-тәрбиә эшенең тейешле дәрәжәлә булмауы, халҡыбыҙға тәбиғәткә ҡарата дөрөҫ ҡараш формалаштыра белмәүе һөҙөмтәһе.\nМәғариф системаһы ғына экология буйынса белем һәм тәрбиә биреүҙе алға ебәрә алмай. Махсус түңәрәктәр генә экология проблемаларын хәл итмәй. Ул комплекслы булырға, үҙенең эсенә бик күп төрлө форма һәм алымдарҙы индерегә тейеш. Шуларҙың береһе - экологик һуҡмаҡ, сөнки тәбиғәт менән аралашыу кешенең иң ҙур ихтыяжы һанала. Бындай сәйәхәт үҙебеҙ йәшәгән төбәктәге, үҫемлек һәм хайуандар донъяһын тәрәнерәк өйрәнергә, проблемалар менән яҡыныраҡ танышырға, сәләмәтлегебеҙгә иғтибарлыраҡ булырға, тирә-яҡтың гүзәллеген күрә белергә, тормошто тағы ла яратырға өйрәтә. Элегерәк яҙын ағас ултыртырға, поход, экскурсияға уҡыусыларҙы алып барыу бер ни тормай ине. Хәҙер һаҡлыҡ, хәүефһеҙлек саралары тип, әллә күпме сәбәп табыла.\nТанышым иллене уҙғас, ғаиләһе менән балыҡ ҡармаҡларға дәрт иткән. Һаҙан, суртан, ажау, опто, бурыш, ҡыҙылғанат кеүек балыҡтарҙы таный башлаған. Һыулауға төшкән ҡоралайҙарға ҡарап һоҡланған. Йөҙөп йөрөгән һыу ҡомағы, балыҡ сәлдергән шәшке, йылға буйындағы ағастарҙы йыҡҡан ҡондоҙҙарҙы беренсегә күреп, үҙе йәшәгән яҡ тәбиғәтен белмәүе тураһында асыш яһаған. Шул уҡ ваҡытта усаҡ эргәһендә сүп-сар, буш шешәләр ҡалдырып киткән әҙәмдәргә йәне көйөүе тураһында һөйләп торҙо.\nЕрҙә тереклекте һаҡлап ҡалыу өсөн, тыуған ереңдең хужаһы булыу ғына етмәй, мәрхәмәтле, изге күңелле булырға кәрәк.


Интернетта беҙҙе ниндәй хәүеф һағалай? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Интернетта беҙҙе ниндәй хәүеф һағалай?\nИнтернетта беҙҙе ниндәй хәүеф һағалай? 24.01.2019 // Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров мәғлүмәт өлкәһендә граждандарҙың хәүефһеҙлеге мәсьәләләре буйынса кәңәшмә үткәрҙе. Уның эшендә Элемтә, мәғлүмәт технологиялары һәм киң коммуникациялар өлкәһендәге күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәт етәксеһе Александр Жаров, ошо йүнәлештәге министрлыҡ һәм ведомство, хоҡуҡ һаҡлау һәм күҙәтеү органдары вәкилдәре ҡатнашты.\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров берлектәге эш йүнәлештәрен һәм мәғлүмәт киңлеген заманса көйләүҙең төп мәсьәләләрен билдәләне. Александр Жаров әйтеүенсә, Башҡортостанда “Роскомнадзор” менән берлектә закон менән тыйылған мәғлүмәткә эйә интернет-ресурстарҙы асыҡлау һәм ябыу буйынса әүҙем эш ойошторолған. Ул хәүефле ресурстарҙы асыҡлауҙың тәүге этаптарында уҡ бындай мәғлүмәтте оператив юҡ итеү маҡсаты менән ведомство белгестәрен йәлеп итергә кәңәш бирҙе.\n— Социаль селтәрҙәр шифрланған трафикты файҙалана. Шуға күрә ҡайһы бер төркөмдәрҙе йәки биттәрҙе тыйыу мөмкин түгел, — тип аңлатты ул. — Беҙ, ҡағиҙә булараҡ, ярамаған мәғлүмәтте алып ташлауға өлгәшәбеҙ. Был — оҙайлы процесс, әммә белгестәребеҙ ярҙамында һөҙөмтәле хәл итәбеҙ.\nУның фекеренсә, тыйылған мәғлүмәтте юҡ итеү буйынса социаль селтәрҙәр менән берлектәге эшмәкәрлек йөҙәрләгән ғүмерҙәрҙе, шул иҫәптән балалар һәм үҫмерҙәр ғүмерен, һаҡлап ҡалырға ярҙам итте.\nКәңәшмәлә ҡатнашыусылар ялған мәғлүмәт таратыуҙы булдырмау буйынса сараларға ла туҡталды.\n— Ялған мәғлүмәт уға ҡытлыҡ тыуған ерҙә барлыҡҡа килә, — тип билдәләне Александр Жаров. — Әгәр ҙә дәүләт власы органдарынан, рәсми мәғлүмәт сараларынан ваҡиғалар тураһында мәғлүмәттәр даими килеп тора икән, был — уңыштың нигеҙе. “Роскомнадзор” был тәңгәлдә лә төбәк властарына ярҙам күрһәтә ала, сөнки ул ижтимағи-сәйәси йүнәлешле бөтә киң мәғлүмәт сараларының автоматлаштырылған мониторингын тормошҡа ашыра.\nМәғлүмәт өлкәһендә граждандарҙың хәүефһеҙлеген тәьмин итеүҙә шәхсән мәғлүмәтте һаҡлау бик мөһим, тип билдәләнде кәңәшмәлә. Бөгөн Башҡортостанда 12,5 мең оператор шәхсән мәғлүмәт менән эшләй. Әммә йыш ҡына кешеләр үҙҙәре социаль селтәрҙәрҙә һәм төрлө ресурстарҙа тулы мәғлүмәт урынлаштырып, енәйәткә юл аса. Был йәһәттән айырыуса балалар һәм үҫмерҙәр менән интернетта хәүефһеҙ тәртип буйынса иҫкәртеү эше алып барылырға тейеш.\nБәлиғ булмаған балаларҙы хәүефһеҙ мәғлүмәт менән тәьмин итеү тураһында Башҡортостанда бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова һөйләне. Ул балаларҙы интернеттан файҙаланғанда һағалаған төп хәүефтәргә туҡталды.\nШуны ла әйтеп үтәйек, 2018 йылдың ноябрендә республикала балаларҙың мәғлүмәт хәүефһеҙлеген тәьмин итеү концепцияһы раҫланды. Социаль әһәмиәтле ҡайһы бер саралар ҙа үткәрелде. 280 меңдән ашыу бала интернетта берҙәм хәүефһеҙлек дәресен үтте, 53 меңдән ашыу үҫмер һанлы грамоталылыҡ буйынса махсус квеста ҡатнашты. Был йүнәлештә эш артабан да дауам итәсәк әле.


Яңы уңыштарға юл асыҡ\n“Мәҙәниәт” милли проекты ярҙамында республикала балалар сәнғәт мәктәптәренә һәм училищеларға музыка ҡоралдары алыу 2020, 2022, 2024 йылдарҙа биш тапҡырға артасаҡ. Ошо осорҙарҙа был маҡсатҡа 200 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтеләсәк.\nРеспубликаның мәҙәниәт министры Әминә Шафиҡова әйтеүенсә, был – ил төбәктәренә бүленгән иң ҙур федераль субсидияларҙың береһе.\nУҡыу йорттарын йыһазландырыу өсөн һүрәт төшөрөү һәм биҙәү-ҡулланма сәнғәте ҡорамалдары ла инә. Мәҫәлән, мольберттар, керамиканы үртәү өсөн мейестәр. Милли проектҡа ярашлы финанслау махсус учреждениеларға ҡыйбатлы ҡорамалдар алыу, һөҙөмтәлә белем биреү сифатын яҡшыртыу мөмкинлеген бирәсәк, тине министр.\nУның һүҙҙәренсә, мәктәптәр милли проект субсидияларына яҡшы инструмент алырға тырыша. Беренсе сиратта балаларҙың ысын уңыштары булған урындарға ярҙам итергә ынтылалар.\nБашҡортостанда ижади йүнәлешле һигеҙ урта махсус уҡыу йорто, 117 балалар сәнғәт мәктәбе (уларҙа 50 мең самаһы бала шөғөлләнә) бар.\nБилдәле булыуынса, “Мәҙәниәт” милли проекты өс бүлектән тора: “Мәҙәни мөхит”, “Ижади кешеләр”, “Һанлы мәҙәниәт”. Эште тормошҡа ашырыу өсөн 2019 – 2024 йылдарҙа 113,5 миллиард һум бүлеү планлаштырылған.


Башҡортостанда көслө ташҡын көтөлә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда көслө ташҡын көтөлә\n01 апреля 2016 — 16:43\nБыйыл төбәктә норманан ике тапҡырға күберәк ҡар яуған. Халыҡ һәм ҡотҡарыу хеҙмәттәре техниканы әҙерләй, һыу баҫыу ихтималлығы булған ауылдарҙа ауырлы ҡатындар, балалар, өлкән йәштәгеләр һәм инвалидтар ҙа барлана. Бәлә килә ҡалһа уларҙы тәү сиратта ҡотҡарыу өсөн. Республика йылғаларында һыу күтәрелә башланы ла инде. Яҙғы ташҡын менән көрәш Көъяҡ Уралда башланды ла инде. Эҫем йылғаһындағы боҙҙо хәрби саперҙар шартлата. Йылғаны әле үк боҙҙан асмағанда тығындар барлыҡҡа килеү һәм йорттарҙы һыу баҫыу ихтималлығы арта. Хәрбиҙәр әйтеүенсә, был-еңел мәсъәлә түгел.Ташҡын тураһында шулай уҡ күсмә экрандар аша ла мәғлүмәт бирелә. Улар һыу аҫтында ҡалыу ихтималлығы булған урам урталарында ҡорола. Күп кенә белгестәр Өфөнөң ҡайһы бер урамдары ла быйыл мотлаҡ һыу аҫтында ҡаласаҡ, тип күҙаллай. Йылдағыса был мәлдә Республикала ташҡынға ҡаршы көрәш буйынса махсус комиссия ойошторолдо. Өфөлә иһә муниципалитеттарҙағы янғын һүндереүселәргә өмөт менән бағалар. Ҡала хакимиәте уларҙы яңы кәмәләр һәм ҡотҡарыу техникаһы менән тәъмин иткән. Ташҡын алдынан муниципаль янғын һүндереү идаралығы хеҙмәткәрҙәре көн һайын тиҙҙән һыу аҫтында ҡаласаҡ урамдарҙы күҙәтә. Ярҙам кәрәк булған кешеләр исемлеге төҙөлә, мәғлүмәт ҡағыҙҙары таратыла, ихаталарҙа кәмәләр барлығы-юҡлығы өйрәнелә. Өфөнө күптән инде һыу баҫҡаны юҡ. Шуға ла кәмәләр башлыса өлкәндәрҙә генә һаҡланған.Рәйсә Сөләймәнова ташҡынға әҙер. Ул аҙыҡ – түлек һәм һыу запасын да етерлек күләмдә хәстәрләгән. Уның күршеләре лә ошондай уҡ мәшәҡәттәр менән мәшғүл. Ташҡынға тиклем баҙ-мөгәрәптәрҙе бушатып, йорт ҡаралтыларҙы, кәмәләрҙе әҙерләү өсөн әле ваҡыт бар. Әммә күп түгел.


8 Февраль 2019, 12:08\n...Мәктәптә ғәҙәти эш көнө башлана. Төрлө яҡтан килгән “Иҫәнмеһегеҙ”ҙәргә сәләм бирә-бирә, уҡытыусылар бүлмәһенә яҡынлашам. Ишек төбөндә бер төркөм балалар уҡытыусы апайҙарын уратып алған да, бер-бер артлы һорау яуҙыралар: - Светлана Винер ҡыҙы! Бөгөн бассейнға барабыҙмы? Сәғәт нисәлә? - Күп балалы ғаиләләргә тейешле документтарҙы ҡайҙа тапшырырға ул, апа? - Апа, бына был малай кисә ҡайтҡанда мине ҡарға батырҙы!\nСиттән ҡарап торған кеше: “Йә, Хоҙай, уҡытыусыға Алла ярҙам бирһен! – тип урап үтер ине. Ә беҙҙең өсөн, йәғни балалар араһында һис ауырһынмай, ҡайһыһына йылмайып, ҡайһыһын әҙерәк шелтәләп, һәр береһенә тейешле яуап биреп торған “апа”лар өсөн был ғәҙәти күренеш. Бына 28 йыл инде Яңғыҙҡайын урта мәктәбендә директорҙың тәрбиә эштәре буйынса урынбаҫары, рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләгән Светлана Винер ҡыҙы Бикбаеваның һәр иртәһе шулай башлана.\nБик тырыш, аҡыллы бала булып үҫә ул. Яңғыҙҡайын урта мәктәбен тик “5”-ле билдәләренә генә тамамлай. Теләге – юрист һөнәрен үҙләштереү. Ләкин яҙмыш юлдары уны Татар Саскүле ауылына алып килә - хеҙмәт юлын 18 йәшендә татар теле уҡытыусыһы булып башлай. Унда ике йыл эшләгәндән һуң, тыуған ауылында мөхәббәтен табып, Фәнир Фәйзулла улы менән ғаилә усағын ҡабыҙалар. Шунан бирле тыуған мәктәбендә балаларға белем һәм тәрбиә бирә Светлана Винер ҡыҙы. Ситтән тороп Стәрлетамаҡ дәүләт педагогия институтын тамамлай. Уҡыған ваҡытта уны аңлап, һәр яҡлап ярҙам итеп тороусы тормош иптәшенә, ҡайны-ҡәйнәһенә лә бик рәхмәтле ул. Бер-бер артлы ике улдары – Данир менән Линар донъяға килә. Балалары ла үҙҙәре кеүек тырыш, тәртипле, кешелекле булып үҫә. Бөгөнгө көндә Данир ғаиләле, тормош иптәше менән ҡыҙ үҫтерәләр, Линар ҙа, әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтып, һөнәр алып, тырышып эшләп йөрөй. Ныҡ, татыу ғаилә, күҙҙәр генә теймәһен!\nЯныбыҙҙа бына шундай тынғыһыҙ, итәғәтле, шатлығыңды уртаҡлашып,\nборсоуҙарыңды бүлешергә әҙер торған коллегабыҙ булыуға шатланып йәшәйбеҙ


Республика мәктәптәрендә «Ҡанатлан» мәғариф проекты тормошҡа ашырыла башланы - Bash.News\nРеспублика мәктәптәрендә «Ҡанатлан» мәғариф проекты тормошҡа ашырыла башланы https://bash.news/news/107193_respublika_mktptrend_anatlan_marif_proekty_tormosha_ashyryla_bashlany\nМәктәп уҡыусыһы иң беренсе нәүбәттә сәләмәт булырға тейеш. Был йәһәттән Рәми Ғарипов исемендәге 1-се Республика башҡорт гимназияһында теш дауалау кабинеты эшләй. Ҡыҙҙар, малайҙар ҡала поликлиникаһынада түгел, ә уҡыу бинаһы эсендә тештәрен дауалай ала. «Ҡанатлан» проектының маҡсаты ла һау-сәләмәт һәм ерҙә ныҡ баҫып торған һәләтле йәштәрҙе оло тормош юлына сығарыу.\n«Бейе» модуле сығарылыш синыф уҡыусылары өсөн өҫтәмә дәрес булараҡ уҡытыла. 11-ҙе тамамлағанда уҡыусылар килешле итеп вальс хәрәкәттәрен башҡара аласаҡ.\n«Бейе» модулендә 11-се кластар төп дәрестәрҙән тыш уҡыусылар вальс әйләнергә өйрәнә. Ҡыҙҙар, егеттәр билдәле хореограф Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Әнүәр Шафиҡовтан оҫталыҡ дәрестәре ала. Был һөнәрҙәре уларға сәхнәлә генә түгел, ә тормошта ла ышаныс бирәсәк.\nСит телдәрҙе яҡшы белеү, аралаша, уйлай алыу кимәленә гимназистарҙы инглиз теле уҡутыусыһы Айгөл Мөхәмәтйәнова еткерә. Уның уҡыусылары отҡорлоҡ, тырышлыҡ кеүек күркәм сифаттар биҙәй.\nРәми Ғарипов исемендәге республика башҡорт гимназия-интернаты «Ҡанатлан» мәғариф проектын тормошҡа ашырыуҙа төп терәк мәктәптәрҙең береһе булып тора. Өлкән синыфтарҙа ошо мөһим проект сиктәрендә 7модуль буйынса балаларға өҫтәмә белем һәм һөнәри йүнәлеш бирелә.\n«Руль артына» ултыр программаһы үҫмерҙәр араһында бик популяр. Егеттәр, ҡыҙҙар ташлама менән автомашинала йөрөтөү күнекмәләрендә һәм теоретик дәрестәрҙә водитель һөнәрен үҙләштерә. 11-се класс уҡыусыһы Камил Бикбулатов мәктәп стеналарынан өлгөргәнлек аттестаты менән бергә водитель танытмаһы ла алып сығасаҡ.\n«Ҡанатлан» мәғариф проекты республика мәктәптәрендә февралдә старт алды. Йыл буйына башҡарылған төрлө һөнәрҙәргә өйрәтеү проекты тиҙҙән үҙ һөҙөмтәһен бирәсәк. Уҡытыусылар һәм һөнәрмәндәр был эшкә ең һыҙғанып тотонған, иң мөһиме – ҡыҙҙҙар-егеттәрҙә дәрт-дарман етәрлек кенә булһын.


Ҡабан йылы — Башҡорт Википедияһы\nРәсәй Банкыһы монетаһы (Ай календары серияһы)\nҠабан йылы - мөсәлдең Эт йылынан һуң килгән,мөсәлде тамамлап ҡуйған ун икенсе йыл\nМөсәл - бик күп Азия илдәрендә,мәҫәлән, Ҡытайҙа, Кореяла, Японияла һәм Монголияла, шулай уҡ Вьетнам, Бирма, Непал, Бутан, Камбоджа, Шри-Ланка,Таиланд һәм Лаос кеүек илдәрҙә, төрки халыҡтарҙың байтағында, монголдарҙа файҙаланылған 12 йыллыҡ цикллы календарь. Мифик зат Аждаһанан башҡа Һәр йылға бер хайуан исеме бирелгән , һәм ул 12 йылға бер ҡабатланып та тора. Григориан календары буйынса Ҡабан йылы 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007 йылдарға тура килгән. 2019 йыл - 12 йыллыҡ циклды тамамланған Ҡабан йылы.\nҠайһы бер халыҡтарҙа Сусҡа йылы тип тә атала.\nБашҡорттар мосолман булараҡ Ай календарын файҙалана, әммә мөсәл дә ҡулланышта ҡалыуын дауам иткән. Быуаттар дауамындағы һауа торошон, уңыш алыуҙы күҙәтеп, башҡорттар йылдың нисек килерен алдан самалаған, шуға ярашлы сәсеү эштәрен, малсылыҡ хәстәрҙәрен башҡарған. Мәгәр, Азия илдәренән айырмалы, йыл сифаттарын кешегә күсереп, күрәҙәлек итмәгән., сөнки күрәҙәлек Ислам динендә гонаһ һанала.\nҠабан йылы — байлыҡ. \nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Ҡабан_йылы&oldid=894442 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:21 20 июнь 2019 үҙгәртелгән.


Әсәй Секс Уйыны: Уйын Иң Яҡшы Мамаша Инцест\nӘсәй секс уйыны: уйын милф иң яҡшы порно\nҺутлы милфа иң яратҡаны ярата, тоғро? Ярай, яҡшы яңылыҡтар шунда, әгәр үҙеңде әҙер тип танылған пума һеҙгә ҡараһаң, һеҙ шул тиклем оҡшаған, тип Секс-Әсәй уйын бында бирергә өсөн һезгә уйындар, тирә-тематик был концепцияға тап! Әгәр һеҙ эҙләсе буйынса бөтә интернетка һәм киң китеп, үҙ ҡулдарына алыу өсөн ниндәйҙер төр киң мәғлүмәт саралары, һеҙ улар менән пузырь мәжбүр ум, мин уйлайым, тип ышаныс менән әйтергә мөмкин, - тип телә, мамин инцест кем ярата, тап улар таба, йәғни, туранан-тура бында теләйем!, Бына беҙ уйындың бер нисә булдырылды, һәм ул ҙур теләк тыуҙырыу мейе һеҙ эротическое моғайын, был тағы ла мөһим, һеҙ ағзаһы. Бер нисә минуттан һеҙгә беҙҙең уйыбыҙ күргән һуң, релиз, был күнекмәләр беҙҙең бар, һәм уйын өсөн түләүе иҫәбенә, ул һеҙ мотлаҡ возбуждаться мәжбүр невероятно – шул балҡыш йәки ямғыр булыр. Һуңғы бөйөк һәм секс өсөн-күңел асыу уйындары, мин уйлайым, үҙе разуметься, беҙ короле домен: трахнуть бигерәк тә әгәр һеҙ ата-әсә үҙе теләп!, Шулай итеп, артыҡ һүҙ тормайҙар, бирһәң бөтәһен уйыны нескәлектәрен тәрәнерәк һәм енси һеҙҙең бөтә һөйләгәнегеҙҙе әсәй тураһында һөйләү, был үҙенсәлекле урын өсөн беҙ нимә эшләйбеҙ!\nБөтә эш әсәй\nБеҙ был төрө ысынлап та булған, тип әйтә, тип төп иғтибарын нимә булды, әсәй менән секс сосредоточено был: әгәр ул был ише түгел, һеҙ уларҙы һеҙҙең фантазия намазывать щекотать пастернак йәки май, йәғни, моғайын, яҡшы кисекмәҫтән китергә, әгәр ҙә иртә түгел. Сәбәбе шунда: был-ябай, ныҡлы икәнен беҙ контент, ул, беҙ, беҙ тел һәм гарантиялай, тип әсәйем һәр кеше мөхәббәтте уйнай алмай порно менән, туранан-тура бында улар өсөн тели. Ярыш бер нисә проект бар, уларҙы әсәйем шулай булыуы ғәжәп түгел фокус – уйнай бара, улар ҙа артыҡ түгел, әгәр һеҙ риза, беҙ тәҡдим итә ала!, Наркомандар өсөн был табуированный, әсәй, үҙе ас булһа теләне һәм уларға эҫе сперма киске трахать. Әгәр атай торошо көтөп аҡлан түгел, бөтә ҡала, - ул күңел, мөхәббәт тип ни бирәйем һиңә был хардкорный милф мөмкинлек бирә. Һине ҡайғырта һәм уның ағзалары пристраститься к – насар тип булмай, уның өсөн мөмкинлектәр бар ул? Беҙ өйрәнергә һәм фантазия тыйылған ул беҙҙең әсәй ҡайһы бер мәғлүмәттәр базаһы булырға, шуға инандым, - тип ҡул әҙер уйнарға һәм һеҙҙән, тәү сиратта ғәмәлгә ҡарағанда бик эҫе булмаясаҡ, беҙ туранан юл ябыла, сөнки хөкүмәт беҙгә шулай ҡушҡан!\nБеҙ теләйбеҙ, шул кешеләр уйнаһын өсөн уйында мөмкин тиклем күберәк ала, улар беҙҙә бар: һәм беҙ бына ни алыҫ китмәй, күңелем, бында бөтә archives-был һеҙҙең браузер тип алырға мөмкин булған хәҙерге заманда кәрәк-скачивать йй. Шулай уҡ был уйын өсөн бөтә фрик әҙәпһеҙ тип аңлата был? Ярай,, һеҙ әлегә Chrome, Firefox Safari йәки, һеҙ булыу яҡшыраҡ!, Беҙ һеҙҙе ҡайғырталар, тәм hot gaming ҡасан эш етә иң яҡшы, һәм мин шикләнеп түгел тиерлек, - тип, һәр күңел һеҙ наслаждаться булыуы һуңғы минуттары, беҙ уларға һеҙгә биргән бында. Премиальный был тәжрибә эҫе, һәм ул беҙҙә бушлай бирә ала ул, күп булыуы тураһында әйттеләр, беҙ шул тиклем ҙур булмаһын, үҙенең производство схемаһын порноигр. Ҡасан етә эш этәргес, теләһәгез ли һеҙ урындарҙа үҙе булмаһын, уның һөҙөмтәләре килтерәсәкбеҙ, үҙәккә йәки, кем белә, һеҙҙең уңыш килтерә ҡаймаҡ кеүек була, тип gaming MILF ҡағыла?, Мин уйлайым, беҙгә бөтә нимә менән риза булмаҫҡа мөмкин, бында оптималь ниндәй һөҙөмтә!\nХәҙер үк барып эскә\nМин уйлайым, бында бөтә командалар исеме тип әйтелә, ҡасан тәҡдим итә, иң яҡшы ысулы тип күргән абсолют менән булған Секс-уйын Әсәйем, - ул үҙен ҡарауға алған һәм был тамаша тураһында һөйләр өсөн, уңайлы тип за кулисами. Беҙҙең портал 100% ирекле инеү өсөн, наслаждаться уйындар һеҙҙең хаҡында фантастик инцест һәм тиҫтә – йәғни улар арналған бөтә, һеҙгә үҙемдең әсәйем кеүек трахать – бер мизгеле күңелдәренә мәңге һурелмәс, ул. әгәр һеҙ ысынлап та ла телисез., Был тик тәжрибә а., һәм һеҙ, моғайын, туҡтап порно видео ҡараны, тик ләззәтле тәмен тойоп интерактив кеүек, бында уларҙы асыҡ – дрочить шул уҡ хәл ябай түгел, һәм ҡасан һеҙ шул кимәлгә енси бәйләнеш уйын уйнай ала, сөнки ул һеҙҙең хаҡта хыяллана! Һәр осраҡта, уҡыусылар һәм оло рәхмәт, зинһар өсөн, исегездә тотоғоз, һәр тапҡыр, ҡасан һезгә кәрәк буласаҡ дрочить МИЛФ ҡыҙыу уйын, берҙән-бер урын, улар һеҙҙе ҡарарға кәрәк, - был секс-әсәй уйын. Инцест һәм уйын сеансы үткәрҙе менән һаҡ булған яҡшы, беҙҙең дрочка ххх!


"Ҡыпсаҡ өкөһө". Яҡын барһамда минән бҽрҙә ҡурҡманы\n25 Апрель , 08:05\nБөрйән районы Әбдҽлмәмбәт мәктәбҽ 4 синыф уҡыусыһы Мәхмүтова Диананың фотоһы. "Ҡыпсаҡ өкөһө". Яҡын барһамда минән бҽрҙә ҡурҡманы, матур хәбәр һөйләһәм миңә аптырап ҡарай. Урманда күңҽллҽ, төрлө ҡоштар һайрай, әкиәт илҽндә кҽүҽк тояһың үҙҽңдҽ, ти Диана.


Бишбүләк районында күренекле дәүләт эшмәкәре һәм ғалим Илдар Ғимаев иҫтәлегенә район-ара хоккей турниры үтте\nБишенсе йыл рәттән ойошторолған асыҡ бәйге был юлы Миәкә, Балтас, Көйөргәҙе һәм Өфө районы командаларын йыйҙы. Турнирҙан билдәле спорт мастерҙары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре лә ситтә ҡалманы. Ошонда уҡ хоккей буйынса оҫталыҡ дәресе лә үтте.\nБоҙ майҙанында ярыш ҡыҙыу барҙы. Көн дә тигәндәй иртәнге сәғәт алтынан спорт менән шөғөлләнгән балалар сынығып бөткән. Уйын барышында ҡаты боҙға йығылыу улар өсөн бер ни тормай кеүек. Бәйге 2000-се йылдарҙа тыуған балалар араһында ойошторолдо.\nАсыҡ хоккей турниры район-ара кимәлдә күренекле дәүләт эшмәкәре һәм ғалим Илдар Ғимаевтың яҡты иҫтәлегенә ойошторолдо. Илдар Рәйес улы заманында республиканың иҡтисад һәм социаль өлкәһен үҫтереүгә тос өлөш индерә. Бишбүләк районында тыуып үҫкән шәхес ябай слесарҙан юғары етәксегә тиклем данлы хеҙмәт юлы үтә. Совхоз директоры, район советы башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары, район хакимиәте башлығы, Башҡортостан Президенты Хакимиәте етәксеһе вазифаларын башҡара.\nРим Ғәлимов, социология фәндәре кандидаты: «Ниндәй генә яуаплы эштә эшләһә лә, Илдар Рәйес улы намыҫлы булыуы, сәйәси-ижтимағи, социаль-иҡтисади мәсьәләләрҙе төплө белеүе менән айырылып торҙо. Юғары вазифа биләүгә ҡарамаҫтан, ул бер ҡасан да һауаланманы, киреһенсә, ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем ябай, итәғәтле һәм кешелекле булып ҡала белде».\nБишбүләктәр яҡташының исемен, башҡарған эштәрен хөрмәт менән иҫкә ала. Район-ара кимәлдә уҙғарылған хоккей турниры быға асыҡ дәлил. Ә инде ҡыҙыу бәйге Өфө хоккей командаһының еңеүе менән тамамланды.


Германия бизнесмендары Башҡортостанға 50 млн евро самаһы инвестиция һалырға планлаштыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n17:11, 28 апреля 2011 Иҡтисад\n— Беҙҙең делегация Өфө трикотаж фабрикаһы менән танышты, — тине ул. – Башҡортостан Президенты менән осрашыуҙа предприятие үҫеше һәм уның өсөн яңы ҡорамал һатып алыу перспективаларын тикшерҙек. Шулай уҡ республиканың башҡа төрлө еңел сәнәғәт предприятиеларына техника һатып алыу хаҡында ла һөйләшеү булды.\nАтап әйткәндә, Туймазының «Туҡылмаған материалдар фабрикаһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте менән хеҙмәттәшлек итеү планлаштырыла. Бында юл төҙөлөшө һәм «Газпром» ихтыяждары өсөн техник текстиль, материалдар етештереү тураһында һүҙ бара. Был проект үҫештең башланғыс этабында ғына. Яҡынса инвестициялар күләме — 20-25 миллион евро. Бынан тыш, Нефтекаманың «Искож» асыҡ акционерҙар йәмғиәте лә немец эшҡыуарҙары иғтибарын йәлеп итте.\nТеги: еңел сәнәғәт, бр президенты осрашыуҙары, инвестициялар


Өфө амфитеатрында үткән Симфония төнөнә бик күп тамашасы йыйылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nӨфө амфитеатрында үткән Симфония төнөнә бик күп тамашасы йыйылды\n11:32, 26 мая 2016 Мәҙәниәт\nФото: Олег Яровиков | Видео: Георгий Шишкин\nӨФӨ, 2016 йыл, 26 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфө амфитеатрында үткән Симфония төнөнә бик күп тамашасы йыйылды. Республика Мәҙәниәт министрлығы баһалауы буйынса, быйыл уларҙың һаны 22 мең самаһы булды. Конгресс-холл янындағы амфитеатр йыр-моң һөйөүселәр менән тулды. Өфөләр ғаиләләре һәм дуҫтары менән хәтфә үләнгә ултырып концерт тыңланы. Асыҡ һауалағы концертҡа Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов та килде.\nБаш ҡалала акция дүртенсе тапҡыр ойошторолдо. Ҡала халҡы Өфө дәүләт сәнғәт институтының Йәштәр симфоник оркестры ҡатнашлығында өс сәғәтлек open air тыңлай алды. Оркестрҙың художество етәксеһе — «Донъя кубогы» халыҡ-ара конкурсы лауреаты, Бөтә Рәсәй дирижерҙар конкурсы дипломанты, «Рәсәйҙең йәш һәләттәре» федераль премияһына лайыҡ булған Линар Дәүләтбаев.\nКонцертта Чайковский, Брамс, Моцарт, Вивальди, Бизе, Гуго, Мусоргский, Исмәғилев әҫәрҙәре яңғыраны. Дженкинстың «Ҡораллы кеше» әҫәре тәүге тапҡыр тыңлаусылар иғтибарына тәҡдим ителде. Уларға Өфө дәүләт сәнғәт институты студенттары, Краснокама районының Балалар сәнғәт мәктәбе, Өфөләге 14-се балалар музыка мәктәбе һәм 2-се балалар сәнғәт мәктәбе уҡыусыларынан торған хор ҡушылды.\nКонцертта танылған йәш артистар Гөлнара Вәлиева, Артур Ҡәйепҡолов, Любовь Буторина, виолончелдә уйнаусылар Рөстәм Хәмиҙуллин, Аяз Нухов, скрипкасы Александр Маломожнов, арфала уйнаусы Гөлназ Абдуллина, һорнайсы Марат Моратов, кларнетсы Руслан Вәлиев, флейтасы Андрей Позяк, пианист Тимофей Владимиров ҡатнашты. Шулай уҡ Ҡытайҙа тыуып үҫкән, әле Гнесиндар исемендәге Рәсәй музыка академияһы студенты һәм магистранты Чжан Кайлинь һәм Лу Яо сығыш яһаны.\nБаш ҡаланың «Балалайка-бэнд» һәм «Премьер-квартет» төркөмдәре, йырсы Алена Завьялова совет һәм Рәсәй эстрадаһының билдәле йырҙарын башҡарып, өфөләрҙең кәйефен күтәрҙе. Концертта «Инстаграм» социаль селтәрендә уҙғарылған #симфония төнө дирижеры интернет-акцияһына йомғаҡ яһалды. Ике еңеүсе — Динислам Нәбиев һәм Лидия Захарова оркестр менән дирижерлыҡ итеп ҡараны. Симфония төнө музыкаль фейерверк менән тамамланды.\nТеги: симфония төнө,евразия йөрәге


Башҡортостандың элекке Һаулыҡ һаҡлау министры 2-се һанлы Республика клиника дауаханаһын етәкләне - Bash.News\nБашҡортостандың элекке Һаулыҡ һаҡлау министры 2-се һанлы Республика клиника дауаханаһын етәкләне\nБашҡортостандың элекке Һаулыҡ һаҡлау министры 2-се һанлы Республика клиника дауаханаһын етәкләне https://bash.news/news/85850_bashortostandy_elekke_auly_alau_ministry_2se_anly_respublika_klinika_dauaxanayn_etklne/?lang=bash\nИкенсе һанлы Республика клиника дауаханаһының баш табибы итеп, Башҡортостандың элекке Һаулыҡ һаҡлау министры, кардиолог Андрей Евсюков тәғәйенләнде. Андрей Александрович дауахана менән 2004-2006 йылдарҙар идара итә.\nАндрей Евсюков Краснодар крайында 1957 йылда донъяға килә. Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамлай. 1981 йылда хеҙмәт юлын башлай, Өфөнөң 6 –сы һанлы дауаханаһында, СССР-ҙың Бакулев А.Н. исемендәге йөрәк-тамыр хирургияһы институтында эшләй.\nТөрлө йылдарҙа табип-хирург, кардиохирургия бүлеге мөдире вазифаларын башҡара. Ун ике йыл элек республиканың Һаулыҡ һаҡлау министры итеп тәғәйенләнә. 2010 йылға тиклем ведомство башлығы вазифаһын биләй.


Кисә Альмерияла ( Испания) Европа волейбол конфедерацияһы\nКубогы финалының беренсе матчы үтте. Ул Өфөнөң "Нефтяник\nБашкортостана" командаһының урындағы "Уникаха Арукасур" клубын 3:1 иҫәбенә ышаныслы еңеүе менән тамамланды.\nКоллегаларҙың был ваҡиғаны иғтибарһыҙ ҡабул итеүенә иҫ китерлек. Бер таныш журналист был матч тураһында бөтөндәй онотоуын белдерҙе, әгәр ҙә мин иҫенә төшөрмәһәм, еңеү хаҡында яҙа ла алмай ҡалыр ине. "Нефтяник Башкортостана" клубының рәсми сайтында ла мәғлүмәт күренмәне. Башҡорт командаһы еврокубок алышында етди уңыштарға өлгәшә, ә беҙ уны күрмәйбеҙ. Был дөрөҫ түгел - волейбол фанаттарының һыуһынын ҡандырырға кәрәк, һәм беҙ быны эшләйәсәкбеҙ.\n"Уникаха Арукасурҙың" майҙан хужалары волейбол грандтары\nиҫәбенә инмәй, әлбиттә, әммә уларҙы бөтөнләй тәжрибәһеҙ уйынсылар тип әйтеү ҙә дөрөҫ түгел. Команда ярайһы уҡ көслө һәм легионерҙар менән комплектланған - "нефтселәргә" ҡаршы матчта бер АҠШ һәм биш (!) Бразилия волейболсыһы ҡатнашты. Ә ммә океан артынан килгән ярҙам да испандарға еңеү алып килмәне.\nТәүге партия уҡ хужалар өсөн еңелеү менән тамамланды. Ула р өфөлөләргә 17:25 иҫәбенә биреште.\nУйындың артабанғы өлөшөндә "Уникаха" шулай уҡ абруйлы 20 мәрәй йыя алманы. Юрий Маричевтың тәрбиәләнеүселәре еңде, 25 :19.\nТик өсөнсө сетта ғына көрәш ҡыҙыулана төштө. Испандар партиялар буйынса иҫәптәге айырманы ҡыҫҡартыуға өлгәште, һәм сетты минималь өҫтөнлөк менән тартып алды - 25: 23.\nӨсөнсө өлөштә ҡунаҡтар үҙ көсөн тупланы һәм бар хәленә ҡаршылашҡан "Уникахаға" "Арукасурҙың" нимә икәнен күрһәтте. Еңеү 25: 21 һәм 3:1, индерелгән туптар араһындағы айырма +16 .\nХәҙер испандарға башҡорт уйынсыларын ярымфиналға индермәҫ өсөн Өфөлә 17 һәм унан да күберәк айырма менән еңергә кәрәк буласаҡ. Бурыстары еңелдән түгел.\nБеҙ осрашыуҙың эксклюзив нескәлектәренә тиклем белеүгә ирештек - Альмерияға шылтыратып "Нефтяник Башкортостана" командаһының баш тренеры Юрий Маричев менән элемтәгә индек һәм уға бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n- Башта һеҙҙе ЕКВ Кубогының плей - офф серияһында тәүге еңеү менән ҡотлайбыҙ. Уйынсыларҙың ҡайһыһын уйындың төп геройы тип атарға була\n- Беләһегеҙме, кемделер айырып билдәләүе ҡыйын. Команда, дөйөм алғанда, бик яҡшы уйын күрһәтте.\n- Шулай уҡ бер кем дә айырылып торманымы ни\n- Андрей Борозинец ҡыуандырҙы, тип әйтә алам. Мин уға был кимәлдә уйнауы ҡыйыныраҡ булыр тип уйлағайным.\n- "Уникаха" "нефтселәргә" сирек финалға эләгергә ҡамасау лай аламы\n- Беҙ уларҙы ҡунаҡта еңгәнбеҙ икән, тимәк өйҙә лә еңәсәкб еҙ.\n- Команда яҡшы уйнаны, тиһегеҙ, тимәк Болгария йыйылма командаһы бәйләүсеһе Жековтың беренсе темп һөжүмселәре менән берлектә уйнауы ла көйгә һалынды тигән һүҙ\n- Юҡ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, проблема элеккесә ҡала. Беренсе темп менән бик аҙ туп индерҙек.\nКомандаларҙың киләһе осрашыуы 24 ғинуарҙа Өфөлә "Динамо" стадионында үтәсәк. Бөгөн беҙ "Нефтяник Башкортостана" клубы рәйесе Файыҡ Сәлихов менән дә бер нисә ҡыҙыҡлы һорауҙы тикшереп үттек.\n- Файыҡ Сәйетғәли улы, испандарҙы еңеүегеҙ менән ҡотлайы м.\n- Рәхмәт. Рәсәй чемпионатында "ЗСК - Газпром" командаһын еңһәк яҡшыраҡ булыр ине, әлбиттә.\n- Борсолмағыҙ - еңеүҙәр килер әле. Тик ҡайһы бер нимәне иҫәпкә алыр кәрәк. Мәҫәлән, ҡунаҡтарҙың көйәрмәндәрен барабан тоттороп иң яҡшы урындарға ултыртмаҫҡа...\n- Эйе, быны иҫәпкә аласаҡбыҙ, башҡаса барабан менән бер кемде лә индермәйәсәкбеҙ. Был тамашасыларға ла, волейболсыларға ла ҡамасаулай.\n- Команда ҡасан ҡайта\n- Мәскәү ваҡыты буйынса 17. 40 - та улар Рәсәйҙең баш ҡалаһында буласаҡ, ә 21.20 - лә урындағы "Прикамье" клубы менән уйнаясаҡ. Еңеү кәрәк, әлбиттә. Егеттәрҙең ышанысы бар, тик килеп сығырмы икән, белмәйем...\nАртабан 24 ғинуарҙа "Динамо" стадионында испандар менән\nуйнаясаҡбыҙ, 28 - е көслө Мәскәү "Динамоһы" киләсәк.\n- Өйҙәге матчтарға билеттар түләүле буласаҡмы\n- Эйе. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ, стадионды арендаға ғына алабыҙ -\nбеҙ уның хужаһы түгел. Мин хужаларға билетҡа хаҡты 50 һум күләмендә тәҡдим иткәйнем, тик улар 150 һум ҡуйырға ниәтләй.\nТрибуналар буш буласаҡ, тип иҫкәрттем. Әлегә уйлайҙар.\n- Бәлки трибуналар буш та булмаҫ. Эксперимент үткәрмәйенс ә әйтеп булмай. Беҙҙең халыҡ волейбол уйынын ярата. Билеттар ҙа урын күрһәтеләсәкме\n- Эйе, барыһы ла тейешенсә - урын, сектор.\n- Өфө клубтары уйынсылар менән көсәйтелә аламы\n- Юҡ, ғинуарҙан быны эшләү тыйыла.\n- Мин егеттәрҙең премиялары бик бәләкәй тип ишеткәйнем, айырыуса еврокубок матчтарындағы еңеүҙәр өсөн. Уларҙы яңы бейеклектәргә этәреү өсөн, бәлки, аҡсаны бер аҙ өҫтәргә кәрәктер\n- Беҙҙең матди хәл бик ҡатмарлы. Башта эш хаҡы өсөн тейеш ле уйын күрһәтһендәр әле. Хәйер, һеҙ хаҡлы, матди этәргес - иң шәбе. Уйлаясаҡбыҙ, эҙләйәсәкбеҙ. Бәлки, бағыусылар табылыр Әгәр Европа волейбол конфедерацияһы Кубогында еңеүгә өлгәшһәләр, ул саҡта, һис шикһеҙ, лайыҡлы премия эләгәсәк.


"БАШМАҒЫМ" - Сибайский государственный башкирский театр драмы им. А. Мубарякова\nГлавная » Репертуар » "БАШМАҒЫМ"\n«Башмағым» музыкаль комедияһы инде 70 йылдан ашыу театр сәхнәләрендә! Әҫәрҙең тарихы 1940 йылда уҡ башлана – билдәле драматург Тәжи Ғиззәт менән композитор Джәүҙәт Фәйзи берлектә Хәбибулла Ибраһимов әҫәренә нигеҙләнеп музыкаль комедия булдыралар.\nКомедияла XX быуат башындағы патриархаль сауҙагәрҙәренең тормош көнкүреше һәм ғөрөф‑ғәҙәттәре сағылдырылған. Геройҙар ҡиммәтле башмаҡтар юғалыуға бәйле төрлө комик хәлдәргә юлыға. Комедиялағы проблемалар хәҙерге көндә лә бик актуаль булыуы асыҡлана. Көнкүреш хәлдәре, геройҙарҙың характерҙары, үҙ-ара мөнәсәбәттәре бик йәнле, үтә ҡыҙыҡлы итеп күрһәтелә.\nСпектакль ҡуйыу өсөн Өфөнән ижади төркөм саҡырылған. Ҡуйыусы-режиссер А.Ә.Нәҙерғолов, БР-ның халыҡ артисы. Художестволы биҙәү – Рөстәм Баймөхәмәтов һәм Әлиә Байрамғолова. Музыкаль яҡтан биҙәүсе – композитор Ильшат Яхин, БР-ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре. Балетмейстер –БР-ның атҡаҙанған артисы Сулпан Асҡарова.\n“Башҡортостан” гәзите, 06.12.2019 г. “Ҡыуандырҙы йәнә “Башмағым”\nФотографии с премьерыФотографии с премьерыФотографии с премьерыФотографии с премьеры


«Электрон сират» барлыҡҡа килде\n24 Август 2010, 17:09\nРосреестрҙың Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы «электрон сират» системаһын индерҙе. Ул белдереү яһаусылар ағымын көйләргә һәм оптималләштерергә ярҙам итә. Был турала идаралыҡтағы брифингыла ведомство начальнигы Петр Галунов һөйләне.\n— «Электрон сират» белдереү яһаусылар менән эште тәртипкә һалыуға етди өлөш индерә, — тине ул. – Беҙ хеҙмәтләндереүҙәребеҙ менән файҙаланыу уңайлыраҡ һәм тиҙерәк булһын өсөн мөмкин тиклем барыһын да эшләргә тырышабыҙ. Бындай яңылыҡтар Идаралыҡта сиратты һиҙелерлек кәметергә ярҙам итә.\nИюндә Башҡортостанда был система тест режимында индерелде. Хәҙер хоҡуҡты теркәүгә документтар тапшырыу өсөн граждандар документтар ҡабул итеү-тапшырыу залында ҡуйылған терминал аша үҙ аллы заявка тултыра.\n— Үҙеңдең шәхси мәғлүмәттәреңде, күсемһеҙ милек объекты адресын индерергә, кәрәкле операцияны һайларға һәм сират талонын баҫып сығарырға кәрәк, — тип аңлата документтарҙы ҡабул итеү-тапшырыу бүлеге начальнигы Алена Ханова. – Әгәр ниндәй ҙә булһа проблема тыуа ҡалһа, терминал менән йәнәштә администратор тора, ул консультация бирә йәки, әйтәйек, пенсионерҙарға заявка тултырырға ярҙам итә ала.\n«Электрон сират» ҡабул итеүҙә һәр белгестең ағымдағы эше һәм хеҙмәтләндерелгән граждандар иҫәбе тураһында статистик мәғлүмәт алырға ла ярҙам итә.\nБөгөн система Өфөлә һәм Стәрлетамаҡта эшләй. Был сервистың альтернативаһы бар –документтар тапшырыуға алдан яҙыу. Эш көндәрендә 14 сәғәттән 18 сәғәткә тиклем (347) 241-56-72 телефоны аша яҙылырға мөмкин. Был хеҙмәтләндереү менән, "Хоҡуҡтарҙы теркәү – Документтар ҡабул итеүгә алдан яҙыу" бүлегендә үҙең теләгән датаны һәм тапшырыу ваҡытын күрһәтеп, Идаралыҡтың www.to02.rosreestr.ru сайты аша ла файҙаланырға мөмкин.


Баш ҡалаға блогерҙар сараһына Анатолий Вассерман киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалаға блогерҙар сараһына Анатолий Вассерман киләсәк\n11:26, 2 декабря 2014 Йәмғиәт\nПрофессиональ блоггингҡа, медиа һәм тематик продукттар блогтарына һәм инфотейнменгҡа арналған «НеФорум блогеров» тип аталған сара Өфөлә 13-14 декабрҙә уҙасаҡ.\nФорум майҙансыҡтарында блогерлыҡ өлкәһенә һәм яңы медиаларға ҡағылышлы көнүҙәк темалар күтәреләсәк: профессиональ блоггинг, фәнде селтәрҙә популярлаштырыу, территорияларҙы интернет һәм блогерлыҡ өлкәһе ярҙамында алға этәреү. Был сараға Өфөгә Анатолий Вассермандың килеүе көтөлә. Ҡунаҡтар өсөн блог-турҙар әҙерләнә, Өфө өҫтөнән авиасәйәхәт, ҡаланың тарихи үҙәге, мәҙәни урындары буйлап экскурсия, күренекле өфөләр менән осрашыуҙар мөмкин.\n«НеФорум блогеров» тигән сарала Башҡортостанға 150-ләп блогерҙың, селтәр журналистарының һәм медиа шәхестәрҙең, блогерлыҡ өлкәһе «йондоҙҙарының», Рәсәй һәм БДБ илдәренән әүҙем авторҙарҙың килеүе көтөлә.\nШулай уҡ унда социаль, медиа, интеграциялау процестарына тәьҫир итеүсе, ҡаланың, төбәктең, илдең көнүҙәк проблемаларын хәл итеүҙә ярҙам күрһәтеүсе урындағы блогерлыҡ өлкәһе, социаль медиа вәкилдәре буласаҡ.\nТулыраҡ – Башҡортостанда «Тере журнал» илсеһе Дмитрий Эйгенсондың блогында.\nТеги: башҡортостан блогерлыҡ өлкәһе,блогтар,тере журнал,өфө


Ысын ир-егет өсөн ҡатын-ҡыҙ көслө була алмай\n26 Март 2019, 13:13\nИнтернетта машинаның артҡы быялаһындағы ошо яҙыуҙы беренсе тапҡыр күргәс (фотоны ҡара), аптырап ҡалдым. Башта был осраҡлы ғына килеп сыҡтылыр, тип уйлап йөрөнөм. Һуңынан фото, репостар йыйып, күҙгә йыш салына башланы. Ҡаршы комментарий яҙыусы бер генә лә кеше табылманы. Хәйер, быны медицина диагнозы тип аңлағандарҙыр. Нисек инде үҙ машинаңа оялмай, ошо яҙыуҙы ҡуйырға була?\nИнтернетта машинаның артҡы быялаһындағы ошо яҙыуҙы беренсе тапҡыр күргәс (фотоны ҡара), аптырап ҡалдым. Башта был осраҡлы ғына килеп сыҡтылыр, тип уйлап йөрөнөм. Һуңынан фото, репостар йыйып, күҙгә йыш салына башланы. Ҡаршы комментарий яҙыусы бер генә лә кеше табылманы. Хәйер, быны медицина диагнозы тип аңлағандарҙыр. Нисек инде үҙ машинаңа оялмай, ошо яҙыуҙы ҡуйырға була? Башымда ирекһеҙҙән тыуған ниндәйҙер шик, тора-бара хәүеф тыуа башланы: бындай эстәлекле яҙыу нишләптер башҡа милләт ҡатын-ҡыҙҙарында осрамай? Башҡорт гүзәл заттары нимәһелер менән башҡаларҙан айырыла түгелме һуң, тигән тәбиғи һорау үҙенә яуап табыуҙы талап итте.\nБыл фотоны күҙәтеп йөрөгән бер танышым да үҙенең шөбһәләре менән бүлеште. Нисек була инде был, ти ул: беҙ ҡатыным менән бына тигән ике малай тәрбиәләнек, ә уларға ошо ҡыҙҙар кәләш булып эләкһә, харап буласаҡ бит. Аптырама, үҙебеҙҙең милләт араһынан яҡшы килен тапмаһалар, берәй мәрйәгә өйләнерҙәр – ислам дине быны тыймай бит, – тип тынысландырған булдым. Үҙ башҡортоңа өйләнеү яҡшыраҡ икәнен аңлаһам да...\n“Ә бит ҡаҙаҡ далаларында әле лә “Батыр үҫтергең килһә, башҡорт ҡыҙына өйлән” тигән әйтем йөрөй” тигән нәмәне республика гәзите биттәрендә яҙып сығарыу ҙа ошо юҫыҡтан. Быны уҡығас, ҡаҙаҡ дуҫтарымдан һорап белештем. Баҡтиһәң, был нәмә тик беҙҙең ошо башҡорт ҡыҙына ғына “ишетелгән” уйҙырма икән. Быны ташҡа баҫып сығарыу өсөн журналист кеше өсөн шәхси ышаныс ҡына етмәй. Фән яғынан йәки тормош тәжрибәһенең иҫбатлауының да булыуы мөһим бит. Сөнки быны уҡыған кешенең ошо “әйтемде” ысынға ҡабул итеүе лә бар бит. Был дөрөҫтән булһа, ни өсөн беҙҙә батырҙар күренмәй һуң, тигән урынлы һорау ҙа тыуа лаһа. Килтерелгән миҫалдың беренсеһе асыҡтан-асыҡ тупаҫлыҡ булып торһа, икенсеһе, “йомшаҡ түшәп, ҡатыға ултыртырға” тырышыуҙы аңлата түгелме?\nБының менән бәйле тағы ла бер һорау урынлы булыр. Ни өсөн беҙҙең башҡорт егеттәре үҙебеҙҙең “батыр үҫтерер” ҡыҙҙарыбыҙға өйләнергә теләмәй һуң? Уларҙың байтағы ни өсөндөр башҡа милләттән кәләш алыуҙы хуп күрә бит. Бында аңлатма булып башлыса “беҙҙең ҡатын-ҡыҙ башҡаларға ҡарағанда ҡырыҫыраҡ шул”, тигән нәмә йөрөй.\nБеҙҙең телдә борондан һаҡланып килгән ике һүҙ бар: “ирҙәүкә” һәм “ҡатынша”. Улар бер-береһенең юлдашы булып тора. Гүзәл зат араһында ир-егеткә хас холоҡло кеше осраһа, уның антиподы ла булырға тейеш икәне асыҡ бит инде. Рус телендә улар өсөн махсус һүҙҙәр юҡ. Бындайҙарҙы “баба” йәки “мужик” тиҙәр.\nИсеме булғас, есеме лә була икәне һәр кемгә мәғлүм. Тимәк, беҙҙең башҡорт тарихында ошо ирҙәүкәләр һәм ҡатыншалар “тыуҙырған” ниндәйҙер шарттар булған һәм бөгөн дә бар.\nБилдәле булыуынса, Рәсәй милләттәре араһында бының башҡорттар араһында киң йәйелеш алыуына тарихи сәбәптәр ныҡ булышлыҡ итә. Батша хөкүмәте менән килешеү буйынса, һәр башҡорт ир-егете 25 йыл армияла хеҙмәт итергә тейеш булған. Ошо ваҡыт эсендә уның ҡатыны ғаиләне ҡарауҙы үҙ иңенә алған. Ул ҡатын ғына түгел, ир ролен дә үтәгән. Икенсенән, даими ҡабатланып торған ихтилалдарҙан һуң башлыса унда ҡатнашҡан ир-атты репрессияға дусар иткәндәр. Был, әлбиттә, башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының менталитетына тейешле тәьҫир иткән. Был ҡатындарға бала саҡтан уҡ аташлыҡ хас. Уларҙың малайша ҡушаматтары ла бар. Мәҫәлән, ҡыҙ тәкәһе, әтәс, айғырша һ.б. Улар малайҙар өҫтөнә менеп барыусан була, уларҙы үҙенә буйһондорорға тырыша. Киләсәктә президент, директор (етәксе) булырға хыялланалар.\nЕвропала үткән ике донъя һуғышы арҡаһында бынды, шул иҫәптән, беҙҙә лә, икенсе дисбаланс барлыҡҡа килде. Мәҫәлән, бөгөнгө Рәсәйҙә ҡатын-ҡыҙҙар һаны ир-егеттәрҙекенә ҡарағанда 10 миллионға күберәк. 142 миллион кешегә яҡынса 40 миллион ғаилә тура килә. Ошо ҡырҡ миллион ғаиләнең тик 17 миллионы атай-әсәй һәм балалары булған тулы ғаилә иҫәпләнә.Ҡалғандары - балалары булмаған 12 млн. уҙаҡ һәм 11 млн. яңғыҙ атай йәки әсәй тәрбиәләгән балалы ғаилә.\nОшо 10 миллион ҡатын-ҡыҙ башлыса утыҙ йәштән оло кешеләргә тура килә. Тимәк, уларҙың барыһы ла һайлау хоҡуғына эйә кеше. Демократия шарттарында һәр сәйәсмән ошо “күҙгә күренмәгән” көстөң баҫымын тойоп тора. Һуңғы 2012 йылда үткән Рәсәй президенты һайлауҙарында Г.Зюганов өсөн 12,3 млн, В. Жириновский өсөн 4,45 млн кеше тауыш бирҙе. Был ун миллион - бик ҙур сәйәси көс. Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙарының Бөйөк Октябрь революцияһынан донъяла беренселәрҙән булып алған һуң был һайлау хоҡуғы, юғарылыа күрһәтелгән демографик дисбаланс менән бер рәттән, беҙҙең башҡорт мөхитендәге ошо насар күренеште киҫкенләштереп кенә ебәрҙе. Бында бер миҫал килтереү ҙә етә. 2016 йылда Дәүләт Думаһы декриминализация маҡсатында ҡатынына ҡул күтәргән ирҙәрҙе штраф түләтергә кәрәк тигән закон ҡабул итте.Быйылғы ғинуарҙа яңы тәҡдим индерелә: штраф урынына 10-15 тәүлеккә ҡулға алыу ҡарала. Бында ирҙең эшһеҙ ҡалыу, дәүләттең уны ҡул аҫтында тотоуға киткән сығымдары тураһында уйлап ҡараған кеше лә юҡ. Иң мөһиме, ир-егетте артабан да “тапау”, уны кәмһетеү ята.\nБыл дисбаланстың малайҙар холҡона йоғонтоһо ҙур булды. Был яңғыҙ әсәйҙәрҙең күп булыуы эҙһеҙ ҡалманы. Мәҫәлән, 1989 йылда улар 23 млн., 2002 йыл – 20,3 млн., 2010 йыл – 20,3 млн. булды. Бында әсәйҙең, өләсәйҙең дә роле ҙур. Башлыса ошо әсәй-өләсәйҙәр малайҙарын “идеаль ир-егет” итеп тәрбиәләргә тырышып, ҡатыншаларҙы булдырҙы ла инде. Балалар баҡсаларында, мәктәптәрҙә лә башлыса ҡатын-ҡыҙ өҫтөнлөк иткәс, уларҙың тәрбиәһенең йоғонтоһо бик ҙур. Атай тәрбиәһе алмаған малай нисек атай, ир-егет булырға тейеш икәнен үҙ елкәһендә татып ҡарамай үҫә. Үҙенең булмышына был сифат бала саҡтан һалынмағас, ул “ысын Ир” булып маташа ғына. Ҡайһы берҙә ул саманы белмәй, арттырып та ебәрә. Ә ысынында ул тик ир йораты ғына булып тора. Уларҙың ирлегенең яһалма икәнен күрә, аңлай белгән ҡатын-ҡыҙ уларға сирҡанып ҡарай.\nШунан беҙҙең гүзәл зат “ирҙәрҙе һаҡлау кәрәк”, тип яу һала. Был яҡлауҙың ысын ир-атҡа кәрәге лә юҡ икәнен ул аңламай. Был яҡлауҙа башлыса теге ҡатынша ир йораттары ғына мохтаж. Ысынлап та, бөгөн Рәсәйҙә ир-егеттең ғүмере уртаса 64, ә ҡатын-ҡыҙҙыҡы – 75 йәш тәшкил итә. Бындай ҙур айырма донъяның бүтән бер дәүләтендә лә юҡ. Йыш ҡына “бында ир-егеттәр үҙҙәре ғәйепле”, тигән һүҙҙәрҙе ишетергә тура килә. Улар, йәнәһе, үҙҙәренең һаулығы тураһында ҡайғыртмайҙар (эске, тәмәке тартыу, наркотиктар һ.б.). Тәү ҡарашҡа был дөрөҫ һымаҡ. Ә нишләп был тик Рәсәй ир-егеттәренә генә хас һуң, тигән һорау ҡуйһаң, күп нәмә аңлашыла. Беҙҙең дәүләттең тарихы – башлыса өҙлөкһөҙ алып барылған һуғыштар тарихы. Бында һуғышты кем беренсе башлағаны мөһим түгел. Ошо нәмә беҙҙең ир-егеттәр психологияһына көслө йоғонто яһаны. Һуғышта, һаулығыңды һаҡла-һаҡлама, барыбер йә үлтерәләр, йә зәғифләйҙәр. Революция, золом, аслыҡ, индустриализация, “бөйөк коммунистик төҙөлөш” объекттары, армия хеҙмәте лә ирҙәр холҡон ошо йүнәлештә үҙгәртте. Был шарттарҙа һаулығыңды һаҡлауҙың мәғәнәһе бөтә.\nБөгөнгө иҡтисадтың структураһы ла ир-егеттәр өсөн яҡшыға килтермәне. Элекке физик көс өҫтөнлөгө хәҙерге шарттарҙа тейешле һөҙөмтә бирмәй. Сәнәғәт, ауыл хужалығы кеүек тармаҡтар урынына халыҡты хеҙмәтләндереү, финанс, сервис кеүектәренең алға китеүе ҡатын-ҡыҙ өсөн отошлораҡ булды. Хеҙмәт етештереүсәнлегенең юғары булыуы арҡаһында бөгөн ҡатын-ҡыҙ үҙен тәьмин итерлек аҡса эшләй ала. Элек был ролде башлыса ир үтәһә, бөгөн эше булған ҡатын-ҡыҙ бер баланы үҙе генә лә тәрбиәләп үҫтерә ала. Уны һәм баланы элек төрлө ҡурҡыныстарҙан һаҡлап килгән ирҙең ролен бөгөн башлыса дәүләт атҡара: төрлө алименттар, социаль пособиелар, льготалар тик ҡатын-ҡыҙҙы яҡлау өсөн булдырылған. Бөгөнгө дәүләт ғаилә башлығы функцияһын үҙ өҫтөнә алды тиһәң дә хата булмаҫ: армия, полиция, ҡануниәт ҡатын-ҡыҙҙы яҡлауға йүнәлтелгән, ирҙең бында кәрәге юҡ. Дәүләт тик аталандырыу мәсьәләһен генә әлегә хәл итә алмай. Көнбайыш дәүләттәрендә енси тигеҙлек тураһында закондар ҡабул ителде. Франция, Германия, Скандинавияла ҡатын-ҡыҙҙар өсөн 50%-лыҡ квота булдырылған. Унда ирҙәрҙең 30 проценты декретта ултыра. Норвегия менән Швецияла эш буйынса ла квота булдырылған – отошлораҡ булһа ла ир-егеттәрҙе эшкә алырға ярамай: гүзәл заттар офистарҙа бер нәмә лә эшләмәй ваҡыт уҙғара, бер генә бала таба, уныһын да опека органдары тартып алырға әҙер тора.\nМәҡәләнең башында килтерелгән миҫалды буш урында тыумаған. Интернетта криминаль хрониканы байҡау ҙа етә. Ишембай районында бер депутат үҙенең ирен сәнсеп үлтерә. Сәбәбе – уның ире “һине яратам”, тип әйтергә теләмәгән. Үрге Ҡыйғыла 28 йәшлек ҡатын үҙе менән бергә йәшәгән 35 йәшлек ирҙе эскән килеш һуйып үлтерә. 15 мартта Сибайҙа ирешкәндән һуң бер ҡатын үҙенең ирен үлтерә. 9 майҙа Нөгөш ҡасабаһында 42 йәшлек ҡатын эскән килеш бергә йәшәгән ирҙе үлтерә. Былтыр. 11 февраль, 49 йәшлек ҡатын, эскән килеш үҙенең 24 йәшлек улын үлтерә. 2016 йыл Белорет районының бер ауылында бер ҡатын үҙе менән эскән бер ирҙе балта менән үлтерә, ә мәйетте яндыра. Йылайыр районында иҫерек 53 йәшлек ҡатын кеше балаһын туҡмап үлтерә.\nБыл хәл артабан да дауам итһә, киләсәкте күҙаллауы ла ҡурҡыныс. Ир-егеттәрҙең бындай ҡатын-ҡыҙға өйләнеү теләге ҡалмаясаҡ. Ә һуғыш-фәлән башланһа?..


Видео онлайн башҡа бушлай таныша теркәлгән - Видеочивать Бразилия - Bate-Papo!\nСайтында ла танышырға ирекле деви догошич, Куявский-воеводство Поморский\nМин уйлайым, был яҡшы, тип, миңә ҡасан эшләргәУл үҙенең өҫтөнлөктәре һәм етешһеҙлектәре бар. Мин уҡырға яратам. Мин тәбиғәтте ярата. Мин сәскә яратам, уның сәскә. Минең яратҡан сәскәләрем - аҡ һәм алһыу сәскә лотостың. Мин йылмаям һәм веселиться мөмкин.\nМин - йөрәк һөйләшә. Минең ижад емеше уңайлы. Был йортта мәңге йылы һәм диктор, унда ҡатнашҡан кешеләр һәм яратып, өйрәнгәнең үҙең өсөн ҡурҡыу алмаҫ. Мин ...\nМенән Балыҡ менән егерме ете йыл знагы аналогияһы һәм мөхәббәт мөнәсәбәттәре өсөн ҡыҙ менән таныша. Без теркәлгән. Реаль фотоһы\nтанышырға теләй башҡа бушлай теркәү видео чат башҡа ҡыҙҙар менән теркәлгән ч рулетка башҡа бушлай ч рулетка танышырға мөмкин. без теркәлгән таныштырҙы. кейәүҙә таныштырҙы. ҡыҙ менән видеочить бушлай онлайн видео чат секс видео чат танышты


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - МӘҒАРИФ МИНИСТРЫ БУЛҒЫМ КИЛӘ... - 2019 - Мәҡәләләр\nБер ваҡыт һайлауҙар алдынан депутатлыҡҡа кандидат булған берәүгә арналған төҫлө ҡағыҙҙа иҫ китмәле матур итеп биҙәлгән "Бюллетень" тигән гәзит уҡып торғайным. Фатиры юҡ, өйө юҡ, ер участкаһы юҡ, машинаһы юҡ, хатта матайы ла, лисәпите лә юҡ икән был кандидаттың.\n- Ошо йәшенә етеп, матай йә машинаһы, йә фатиры ла булмай, өйһөҙ ҡаңғырып йөрөгән кеше башҡаларҙы ҡалайтып хәстәрләй алыр икән? - тием аптырап. Эргәмдә торған апай:\n- Депутат шулай булырға тейеш, йәғни, халыҡ араһынан, - тигән булды кандидатты йәлләңкерәгәндәй итеп.\n- Һе! Минең хәлем был бахырҙан һәйбәт икән. Мин хатта байҙар рәтенә керәм икән, фатирым бар, пенсияһын да хөкүмәт ваҡытында биреп тора, ас-яланғас түгелмен, әлхәмдүллилләһ. - Шул уйҙарым менән депутат булыу хыялымдан төңөлдөрҙөм үҙемде.\nТуҡта, әллә яңы Башлыҡҡа мәғариф министры булыу теләгемде еткерәйемме микән? Теләгемде белеп ҡалһа, Башлыҡ, саҡыртып, киләсәккә эш программамды һорашыр, моғайын. Мәғарифҡа үҙгәрештәр индереү - минең күптәнге хыялым бит инде ул. Иң тәүҙә Башҡортостаныбыҙҙағы бөтә мәктәптәрҙе лә Краснодар крайы Текос ҡасабаһындағы академик Михаил Петрович Щетининдың "белемгә сумыу" методикаһы буйынса уҡытыуға күсерер инем. Башлыҡ: "Нишләп, һеҙгә әлеге система оҡшамаймы ней?" - тип һорар, моғайын. Ә мин уға беренсе класс уҡыусыһы күтәргән портфелде күрһәтеп, ошо бала менән бергәләшеп, эргәләренә мәғариф министрын да алып, саҡрым ярым юлды мәктәпкә, шунан кире өйгә юлланып ҡарарға тәҡдим итер инем. Унда ла ышандыра алмаһам, беренсе класс уҡыусыһы менән бергәләшеп, төнгө сәғәт ун бер-ун икеләргә тиклем илай-илай дәрес әҙерләгән баланы күҙәтеп ултырырға тәҡдим яһар инем. Уҡыусы юғары класҡа күскән һайын портфеленең тағы ла ауырыраҡ, өйгә бирелгән эштәре тағы ла ҡатмарлыраҡ булып, мәктәпкә ҡарата нәфрәт уятыуын Башлыҡ үҙе лә аңлар ине, моғайын.\nЭй, былай хыялланып ултырғансы, Башлыҡты "Белемгә сумыу" алымы буйынса эшләгән Сибай ҡалаһының "Ирәндек" лицейына саҡырһам, отам бит! "Ирәндек" лицейының хеҙмәт емештәрен, уҡыусыларҙың аҙна буйы бер предметты тәрәнәйтеп өйрәнеүҙән әллә күпме ваҡыттарын экономиялауын, һаулыҡтарын, нервыларын һаҡлауын үҙ күҙҙәре менән күрһә, Башлыҡ республикабыҙҙағы бөтә мәктәптәрҙе лә ошо методика буйынса уҡытыуға күсереүҙе үҙе үк талап итер ине, моғайын. Бик башлы, ҡыйыу, тәүәккәл егет күренә. Үҙе бик салт һымаҡ та, халҡыбыҙ әйтмешләй, салт атҡа сыбыртҡы кәрәкмәй, оҙон-оҙаҡ аңлатыу ҙа кәрәкмәҫ ине. Иң мөһиме: балалар тураһында үҙе лә онотмай, башҡаларға ла оноторға ирек ҡуймай кеүек тойола был Башлыҡ миңә.\nБыныһын мөһим тип әйтеүем шул: биш-алты дәрестән һуң арып-талып өйөнә ҡайтҡан бала, ҡайтҡас, тағы биш-алты фәндән өйгә эш эшләп ултырһынсәле. Ә аҙна буйы бер предметты ғына өйрәнгән "Ирәндек" уҡыусылары бер фәндән генә өйгә эш башҡаралар. Етмәһә, ижади эшләү өсөн уҡытыусының да әллә күпме буш ваҡыты ҡала.\nТуҡта, быныһын арттырып ебәрҙем шикелле. Ниндәй генә мәктәптә эшләмәһен, уҡытыусының ижади эшкә лә, үҙ ғаиләһенә лә ваҡыты бөгөнгө көндә бөтөнләй юҡ! Уҡыу йылы башында, класс етәксеһе булараҡ, класында нисә урыҫ, нисә башҡорт, күпме башҡа милләт, тигән отчёттан башлап, шул уҡыусың менән, был уҡыусың менән, тегенеһе менән нисә тапҡыр теге темаға, был темаға әңгәмә үткәрҙең, нисә тапҡыр өйҙәрендә булдың, төндә урамда, клуб тирәһендә нисә тапҡыр дежурлыҡ иттең, кемдәрҙе күрҙең, мәктәптән тыш, кластан тыш нисә һәм ниндәй саралар үткәрҙең, эшеңде дәлилләүсе нисә һәм ниндәй фотоларың бар, фотоға төшөрөп ебәргән отчёттарың нисәү - былар отчёттар төрөнөң йөҙҙән бер өлөшө генә әле. Юғарыла ултырғандарҙы ҡәнәғәтләндерер өсөн генә биргән отчёттар тураһында уйлай башлаһам, министр булыу тураһындағы хыялым да һүрелеп ҡуя. Ни тиһәң дә, беҙҙең быуын, - үҙебеҙ ҙә, хужаларыбыҙ ҙа - ҡағыҙ өсөн эшләгән быуын түгел, ә һөҙөмтә өсөн эшләгән быуын бит әле! Уҡытыусыны абруй итеп ҡабул иткән быуыныбыҙ менән ҡыуанырға ла, хатта маҡтанырға ла хаҡыбыҙ бар! Бөгөнгө көн уҡытыусылары үҙ балаларын ваҡытында ашата ла, хәстәрләй ҙә алмаған заман уҡытыусылары. Мине шуныһы ҡыҙыҡһындыра: класс етәксеһе төнгө сәғәт 11-12-ләргә тиклем урамдағы балаларҙы тикшереп, хулигандарҙы аулап йөрөгәндә, уның үҙ балаларын кем ҡарай икән? Әллә ул да үҙ балаларын класс етәкселәренең өйҙәренә таратып сыға микән, әллә уҡытыусыларын өйөнә саҡыртып "тәрбиәләтә" микән? Тағы ла шуныһы әкәмәт: төндә йөрөгән хулигандарҙан уҡытыусы үҙе нисек һаҡланырға тейеш, уның үҙенең ғүмеренә ҡурҡыныс янаһа, ни эшләргә тейеш, тип уйлаймы икән уҡытыусыларҙы төнгө дежурға сығарыусы етәкселәр? Мәғарифта ғына түгел, хөкүмәттең үҙе тарафынан да баланы атай-әсәй түгел, уҡытыусы, мәктәп тәрбиәләргә тейеш, тигән ышандырыуҙар халыҡҡа һеңдерелә бара. Был уҡытыусыға, ғөмүмән, мәктәпкә өҫтәмә рәүештә яуаплылыҡ өҫтәй, ә атай-әсәйҙе моңһоҙлоҡҡа, үҙ балаһын тәрбиәләүгә ҡарата битарафлыҡҡа этәрә түгелме?\nМинең күҙәтеүҙәрем, ишетеүҙәрем буйынса, бөгөнгө көндә яҡлауға мохтаж иң беренсе һөнәр ул - уҡытыусы һөнәре. Уҡытыусыға ул ярамай, был рөхсәт ителмәй, теге килешмәй һ.б. Бына бит, бик оҙаҡ "тикшергәндән" һуң, яңыраҡ тағы уҡытыусыға бүләк бирергә мөмкин икәнен асыҡлап ҡуйҙылар депутаттарҙың изгелеклеләре. Хәҙер уҡытыусы 1 сентябрҙә уҡыусыһынан сәскә гөлләмәһе, 8 Мартта хушбуй, һуңғы ҡыңғырау көнө сәскә гөлләмәһенә ҡушып, хушбуйын тотоп, бер түгел, ике бүләк алып ҡайтһа ла ҡурҡынысы юҡ, тимәк. Ошо урында "Эй уҡытыусы, бахырҡай! Ни хәлгә төшөрҙөләр һинең абруйыңды", тигән уйымды һәләт кенә ҡыуып ебәрергә булдым әле. "Шул тиклем ҡыҫымға түҙеп, сабыр итеп, уҡыусыһын үҙ балаһылай күреп хәстәрләгән уҡытыусы бахыр түгел, батыр!" тигән фекер зиһенемде яҡтыртып ебәрҙе. Рәхмәт һеҙгә, оло йөрәкле, хыянатһыҙ, сабый күңелле хөрмәтле уҡытыусылар!\nМәктәптә булһынмы, балалар майҙансығындамы, ҡайҙа булһа ла, балалар араһында ғына түгел, хатта өләсәйҙәр араһында тыуған бәхәстәрҙе лә педагогик һәләте менән ыңғай хәл итә алған уҡытыусыны кәмһетергә ниндәй әҙәмдәрҙең ҡулынан килә әле? Был Башлыҡ ҡолағына түгел, ә атай-әсәйҙәргә, ғөмүмән, бөтә йәмәғәтселеккә йүнәлтелгән ғәҙел һорауымдыр.\nҺәм тағы бер фекер. Алтмыш-етмеш йыл элек "класс сәғәттәре" тип йөрөтөлгән дәрестәрҙе ни өсөн һаман да шул исем менән йөрөтәбеҙ икән? М.П. Щетинин мәктәбендә ул дәрестәр "философия дәрестәре" тип атала. Уҡыусыларға был дәрестәрҙә фәлсәфә ҡорорға, үҙ фекереңде иҫбатлай белергә, һығымталар яһарға, килеп тыуған хәл-торошто ғәҙел, дөрөҫ баһалай белергә өйрәтеү маҡсаты ҡуйыла. Әлбиттә, фәлсәфә ҡорор өсөн күп уҡырға, һүҙ байлығыңды арттырырға, фекереңде әңгәмәсеңә теүәл еткерерлек аңлайышлы итеп һөйләмеңде лә төҙөй белергә кәрәк. Уҡыусыларыбыҙҙы шәхес итеп үҫтереүҙә мәктәптең, ата-әсәләрҙең ҡулға-ҡул тотоношоп атҡарыр бурысы ошо түгелме ней, йәмәғәт? Хөкүмәт тарафынан баштан-аяҡ отчётҡа күмелгән, һәр төрлө өҙлөкһөҙ тикшереүҙәргә дусар булған, тикшереүселәр күңелен күрергә тырышҡан уҡытыусының ижади эшкә ваҡыты ғына түгел, һаулығы ла ҡалмай бит. Быны аңлау өсөн хөкүмәткә, ата-әсәләргә тағы ла күпме ваҡыт кәрәк булыр икән?\nМәктәп, милләт киләсәге тураһында уйлана башлаһам, уйҙарымдың осона сыға алмай аҙапланам. Хәл итмәҫлек проблемалар булмай, тиҙәр. Уныһы шулай. Тик, үкенескә күрә, килеп тыуған проблемаларҙы хәл итеү түгел, халыҡ үтенесен, уның тәҡдимдәрен ишетмәҫкә теләүселәр осрап ҡына тора шул. Бөгөнгө көндә был йәһәттән күңелем тыныслана бара. Ни тиһәң дә, яңы Башлыҡтың эш һөҙөмтәләре, халыҡҡа ҡарата ихтирамы, иғтибары тәү көндәрҙән үк һиҙелә башланы. Уҡытыусылар тормошонда ла ыңғай үҙгәрештәр булыр, иншаллаһ. Ошондай өмөт уяныу менән мәғариф министры булыу хыялымды ла йүгәнләп ҡуйҙым әле. Математиканан насар өлгәшеүенә ҡарамай, әлегә тиклем музыка яҙыуҙа уға тиңе юҡ һаналған Бетховен, 13 йәшендә класында күсмәй ултырып ҡалыусы киләсәктә Космонавтиканың атаһы тип йөрөтөләсәк Константин Циолковский, өлгөргәнлек аттестатын икенсе тапҡыр имтихан биргәндән һуң ғына ала алған Альберт Эйнштейн кеүек генийҙарҙың булыуы республикабыҙ мәғарифының яңы министрына ла билдәлелер. Рус классик әҙәбиәтенең символы булған шағир А.С. Пушкиндың мәктәптә "икеле"гә өлгәшеүе уның шәхес булып өлгөрөүенә тотҡарлыҡ яһай алмауы, гимназиянан ҡыуылыу ихтималлығы янағас ҡына аҡылға ултырған буласаҡ ғалим Д. Менделеев кеүек донъяға билдәле шәхестәрҙең фәнни асыштары һәр кемебеҙгә билдәле. "Толстой. Воскресенье" тапшырыуында Рәсәйҙең мәғариф министры Ольга Васильеваның түбәндәге: "На сегодня у учителя должно быть три документа: его план, электронный журнал и дневник. Все наши контрольно-проверяющие органы, которые требуют от бедных руководителей то количество отчетов, могут получить на сайте школы все. Это та самая цифровая школа, которая есть в идеале",- тигән һүҙҙәре лә уҡытыусыларҙы һәр төрлө ҡыҫымдарҙан азат итеүгә ишаралыр, моғайын.\nТормошобоҙҙағы ыңғайға йүнәлә башлаған күренештәрҙе баһалап, халыҡ фекеренә ҡолаҡ һалып, уҡытыусыларыбыҙ менән бер рәттән уҡыусыларыбыҙҙы ла кәмһетелеүҙәргә дусар итмәй генә, һәүетемсә, кешесә, башҡортса эшләү һәм йәшәүҙе күрге килә киләсәктә, хөрмәтле милләттәштәр.\nЯҙылған: 19.02.19 | Ҡаралған: 235


Мөхәррәм — Башҡорт Википедияһы\nМөхәррәм — һижри иҫәп менән йылдың беренсе айы. 29 йәки 30 көндән килә.\nМөхәррәм айының тәүге йома көнөндә — был иһә Миләди йыл иҫәбе менән 622 йылдың 16 июле була, пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт Мостафа салалаһу ғәләйһи үә сәләм Мәккәнән Мәҙинәгә күсеп килә. Һижри иҫәп Мөхәррәм айының беренән башлана. Мөхәррәм — изге ай, хәрәм ай. Был айҙа һуғыштар, яу сабыуҙар тыйыла.\nМөхәррәм айының 10-сы көнө, Ғәшүрә. Ул айҙың иң мөбәрәк көнө. Ғәшүрә көнө изге мосолман байрамдарынан иҫәпләнә, ун ваҡиға хөрмәтләп иҫкә алына. Шуның өсөн был көндө биргән саҙаҡалар иң изгеләрҙән иҫәпләнә.\nМөхәммәт пәйғәмбәр "Рамаҙан айынан һуң ураҙа тотор өсөн иң яҡшы ай — Мөхәррәм..."- ти.\n16 мөхәррәм — эске Рәсәй мосолмандарының рәсми рәүештә Ислам динен, Ҡөрьән Кәрим хөкөмдәрен, Аллаһы Тәғәләнең рәхмәт юлын үҙ ихтиярҙары менән саф күңелдән ҡабул итеү көнө. Һижри йыл менән 310 йыл, миләди йыл менән 922 йыл.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Мөхәррәм&oldid=813642 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 6 июнь 2018 в 05:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 05:36 6 июнь 2018 үҙгәртелгән.


Заманса технологиялар - кеше һаулығы һағында | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n01 ноября 2019 — 19:34 ГТРК «Башкортостан»\nТөбәк ҡан тамырҙары үҙәге «Һаулыҡ һаҡлау» милли проектына сиктәрендә яңы ҡорамалдар менән йыһазландырылған. Уларҙың һөҙөмтәлелеген үҙәк пациенттары үҙҙәрендә һынап та ҡараған. Пингвин ролендә 56 йәшлек Рәвил Ғәлимов. Уға юлында осраған балыҡтарҙы мөмкин тиклем күберәк тоторға кәрәк. Аяҡ аҫтындағы педальдәр ярҙамында хәрәкәт һәм боролоштарға йүнәлеш бирелә. Ошолай уйын формаһында Төбәк ҡан тамырҙары үҙәгендә инсульт кисергән кешеләр реабилитация үтә. КОБС системаһы тип аталған ҡорамал координация, баланс һәм терәк-хәрәкәт апаратының көсөн билдәләй. Тренажер ярҙамында хәрәкәт координацияһы боҙолған пациенттарҙы дөрөҫ итеп баҫып торорға, йөрөргә, ауырлыҡты бер аяҡтан икенсеһенә күсереп баланс тоторға өйрәтәләр.\nҠулдары күтәрелмәгән пациенттар менән дә быға тиклем табиптар үҙҙәре генә эшләгән. Хәҙер иһә Атромот тип аталған ҡоролма автомат рәүештә, иңбаш быуынын хәркәткә килтерә. Вәсилә Булатова ҡул көсөнөң тергеҙелеүенә ҡыуанып бөтә алмай. Ҡатын октябрь башында ғына инсульт кисергән. Төбәк ҡан тамырҙары үҙәгенең реабилитация бүлегендә Вәсилә Булатова көн һайын процедураларға йөрөй. Ыңғай үҙгәрештәр өсөнсө көнгә үк күренә башланы, ти ул. Виртуаль ысынбарлыҡты хәтерләткән тренажер ваҡ моториканы үҫтерә.Тәү ҡарауға был ҡоролма ябай ғына велотренажер һымаҡ күренә. Әммә хәрәкәттәр ауыр бирелгән пациенттарға арҡаһын терәр өсөн ултырғыс урынына кресло ҡуйылған. Һәм бында аяҡ ҡына түгел, ҡул менән дә эшләргә кәрәк.\nӨҫтәүенә, бөтә күрһәткестәр мониторҙа яҙылып бара. Бында кешеләр яңынан атларға ла өйрәнә. Вертикализатор үҙ аллы йөрөмәгән кешеләргә тәүге аҙымдар яһарға ярҙам итә. Быға тиклем дауаханала аналогтары булмаған был медицина ҡоролмалары «Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән көрәш» программаһы буйынса ҡайтарылған. Ә программа «Һаулыҡ һаҡлау» милли проектына сиктәрендә ғәмәлгә ашырыла. Йыл һайын реабилитация үҙәгендә ике меңдән ашыу пациент дауалана. Яңы йыһаздар һис шикһеҙ уларҙы тиҙерәк аяҡҡа баҫтырырға һәм йәшәү сифатын яҡшыртырға булышлыҡ итәсәк. Ғөмүмән, 2024 йылға тиклем Башҡортостанда «Йөрәк-ҡан тамырҙары ауырыуҙары менән көрәш» программаһы сиктәрендә бөтәһе 2 миллиард 400 миллион һумға дауаханалар заманса ҡорамалдар менән йыһазландырылырға тейеш.


Материалы за Сентябрь 2013 года » Страница 3 » "Урал" гәзите\n4-09-2013, 15:08 / ---\nКѳтѳп алған мәктәп\n2 сентябрь үҙәнбаштарҙың олоһо ла, кесеһе лә, сәскә гѳлләмәләре тотоп, мәктәп асыу тантанаһына ашыҡты. Яңы мәктәп алдында йәнлелек - уҡытыусылар, уҡыусылар, ата-әсәләр бер-береһен иң шатлыҡлы кѳн, байрам менән ҡотлай. Ысынлап та, ауыл халҡының ҡыуанысының сиге юҡ, сѳнки улар был мәктәпте оҙаҡ йылдар кѳттѳ....\n4-09-2013, 15:06 / ---\nУҡыу йылы башланды\n2 сентябрҙә иртәнән мәктәптәрҙән күңелле йыр-моң ағылды. Ҡулдарына cәскәләр тотҡан уҡыусылар белем усағына ашыҡты. Был көндө һәр мәктәптә район-ҡаланың ойошма-предприятие етәкселәре лә уҡыусыларҙы һәм уҡытыусыларҙы Белем көнө менән тәбрикләне. Мәктәптәрҙә байрам линейкаһы тамамланыуға, Металлургтар майҙанында балалар ѳсѳн матур сара башланды....\n4-09-2013, 14:47 / ---\nҮҙән ауылы эргәһендәге юл-транспорт хәл-ваҡиғаһында дүрт кеше һәләк булыуы тураһында гәзиттә яҙғайныҡ. Белорет район-ара прокуратура КамАЗ водителенә ҡарата асылған енәйәт эшен законлы тип тапты....


Яр буйында уйнап йөрөгәндә бер туғандар - 12 йәшлек ҡыҙ менән 9 йәшлек малайҙың өҫтөнә ер убылып төшә\nҠырмыҫҡалы районында ике баланың ғүмере өҙөлдө. Яр буйында уйнап йөрөгәндә бер туғандар - 12 йәшлек ҡыҙ менән 9 йәшлек малайҙың өҫтөнә ер убылып төшә. Ваҡиға шаһиты - уларҙың тиҫтерҙәре ҡурҡышынан был турала ололарға хәбәр итмәгән. Ата-әсә балаларын бәхетһеҙ осраҡтан һуң алты сәғәт үткәс кенә таба. Ҡыҙғанысҡа, улар тере булмай.\nҒимрановтар ғаиләһен ҡара ҡайғы баҫҡан. Ата-әсә иң ғәзиз кешеләре - 12 йәшлек ҡыҙҙары һәм 9 йәшлек улдары менән хушлаша. Уларҙың ауыр юғалтыуын уртаҡлашырға яҡындары, күрше-күләндәре йыйылған. Бәхетһеҙ осраҡ тураһында күрше малай ваҡытында хәбәр иткәндә, үҙ ҡулдарым менән ҡаҙып сығарыр инем, тип әсенә әсә.\nБәхетһеҙ осраҡ 31-се июлдә теркәлә. Көндөҙ ағалы-һеңлеле үҫмерҙәр ғәҙәттәгесә, ауыл осондағы йырынға йүнәлә. Уларға өләсәһенә ҡунаҡҡа килгән 10 йәшлек дуҫтары ла ҡушыла. Киске сәғәт 7-ләрҙә ҡыҙыл балсыҡ менән уйнап ултырған балалар өҫтөнә балсыҡ ишелеп төшә. Ике бер туған ер аҫтында ҡала. Быны күргән малай өйөнә йүнәлә, әммә был турала бер кемгә лә хәбәр итмәй. Кәүҙәләр бәхетһеҙ хәлдән һуң яҡынса 6-7 сәғәт үткәс төнгө берҙә табыла.\nБалалар баш осонда ҡалҡып торған ер убылыр тип уйламаған күрәһең. Балсыҡтың ишелеүенә бер көн алдан яуған ямғыр ҙа булышлыҡ итеүе ихтимал.\nФажиғә урынында ярҙың бейеклеге 6 метрға тиклем барып етә. Урындағы халыҡ билдәләүенсә, балалар бында йыш килгән. Бынан тыш ололар ҙа көндәлек кәрәк-яраҡтары өсөн ошо урындан ҡыҙыл балсыҡ ташыған.\nКүп балалы ғаиләлә өс бала ҡалған. Иң олоһона 15 йәш булһа, кесеһенә тиҙҙән 3 йәш тула. Күршеләре Ғимрановтарҙы тырыш ғаилә булараҡ, ыңғай ҡылыҡһырлай.\nМалай фажиға тураһында ололарға ваҡытында хәбәр иткән хәлдә лә балаларҙың тере ҡалыуы икеле. Сөнки уларҙың балсыҡ аҫтында ике минут эсендә тонсоғоуҙары ихтимал тигән фекер ҙә бар. Һәр хәлдә хәҙер бер нимәне лә үҙгәртеү мөмкин түгел. Әле бәхетһеҙ осраҡ буйынса тикшереү эше бара. Балаларҙы иртәгә ерләйәсәктәр.


16 июня 2016 — 15:44\nБаварияла күпер емерелгән. Әлегә бер кешенең кәүҙәһе табылған. Ул юл эшсеһе булып сыға. Күперҙә ремонт эштәре барғанда уның 40 метрлыҡ өлөшө 20 метр бейеклектән уйылып төшә. Объектта фажиғә мәлендә 20 кеше эшләгән, уларҙың алтыһы йәрәхәтләнгән. Ҡотҡарыусылар емереклектәр араһынан кешеләрҙе эҙәләүҙе дауам итә,\nГреция парламенты алдында меңәрләгән кеше йыйылған. Афинала демонстранттар Алексис Ципрас һәм уның хөкүмәтенең отставкаға китеүен талап итә. Уның йәшәү кимәлен түбәнәйткән, ә хаҡтарҙы һәм һалымдарҙы киреһенсә күтәрткән сәйәсәте менән гректар килешмәй.\nАмериканың Флорида штатында ике йәшлек малайға аллигатор һөжүм иткән. Диснейлэнд паркында күл янында уйнап йөрөгән саҡта, ике метрлы крокодил уны күлгә һөйрәп алып китә. Хатта ата-әсәһе лә балаһына ярҙам итә алмай. Ҡотҡарыу эштәренә 50-нән ашыу кеше йәлеп ителә. Бер тәүлектән һуң ғына малайҙың үле кәүҙәһен табалар. Ә кеше ашаусы аллигаторҙы эҙләү дауам итә.


Хәҙерге Өфө территорияһында табылған һәм тикшерелгән археологик ҡомартҡылар бында таш быуат заманынан бирле кешеләр йөшәгән төйәк булғанын дәлилләп тора. Ағиҙел йылғаһының Ҡариҙел менән ҡушылыуынан хасил булған ярымутрау боронғо кешеләр өсөн ифрат уңайлы урын булған. Ошо йылғалар, уларҙың бейек һәм текә ярҙары бында йәшәгән кешеләрҙе дошмандарының кинәт һөжүм итеүенән ҡурсалап торған.\nБында бронза дәүере кешеләре лә йәшәгән, ә иртә тимер эпохаһында тәүге ҡаласыҡтар төҙөлгән. Уларҙың Өфө ҡаласығы тип аталған иң билдәлеһе хәҙерге "Йәшел сауҡалыҡ" санаторийы территорияһында урынлашып, Ҡариҙел йылғаһының уң яҡ ярындағы текә морондо биләп торған. Ҡаласыҡтың өс яғында текә битләү булһа, һөҙәк яғы ерҙән өйөлгән ур һәм 97 метр оҙонлоғондағы соҡор менән һаҡланған. Ур өҫтөнда бүрәнә ҡойма булған. Был ҡаласыҡ тураһындағы мәғлүмәт тәү тапҡыр XVIII быуатта билдәле сәйәхәтсе П. Паллас яҙмаларында бирелә. Археологтар шундай уҡ ҡаласыҡтарҙы Салауат Юлаев һәйкәле торған ерҙә һәм Воронки станцияһы янында таба.\nХәҙерге Өфө территорияһы Урта быуаттар башында, Башҡортостан әле Мәскәү дәүләтенә ҡушылмаҫ борон уҡ, бигерәк тә әүҙем үҙләштерелә. Пушкин һәм Воровский урамдары сатында ошо осорға ҡараған ҙур ҡаласыҡ табылды.\nӨфө ярымутрауында кешеләрҙең оҙаҡ ваҡыттар дауамында һәм даими йәшәүенә бында күп һанлы ҡәберлектәр дәлил. Улар араһында XX быуаттың 30-50-се йылдарында Башҡорт дәүләт медицина университеты территорияһында һәм мосолман зыяратыңда табылған таш төрбәләр һәм ҡурғандар айырыуса ҡыҙыҡлы.\nИң боронғо 1154 йылғы Иҙриси картаһында Ағиҙел һәм Ҡариҙел ҡушылған урынға яҡын ерҙә ҡала билдәһе бар. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, карта фрагменттарының миңә билдәле күсермәһенән ошо ҡаланың исемен уҡып булманы.\nXIV быуат башында башҡорттарҙың Алтын Урҙа составында милли мөхтәриәткә нигеҙләнгән Баскардия тигән дәүләте булған. Уларҙың мосолман хакимы, идара итеү аппараты ла булған. Тимәк, хөкөм итеү, яһаҡ йыйыу, почта һәм башҡа хеҙмәттәр урынлашҡан, башында хаким торған административ үҙәк ролен үтәгән баш ҡала ла булған.\nБыл Үзбәк хан хакимлығы дәүерендә Алтын Урҙала һатыу-һатып алыу сәскә атып, ҡалалар барлыҡҡа килеү ваҡытына тура килә. Был ҡалалар Европанан килгән сауҙагәрҙәргә, миссионерҙарға һәм сәйәхәтселәргә билдәле булған.\nXIV быуаттың икенсе яртыһынан башлап бер туған Пицциганоларҙың (1367) һәм Авраам Крескестың (1377) боронғо карталарында Кама йылғаһы бассейнында Пасшерти (Паскатир, Башҡорт) һәм Сәғәтин тип билдәләнгән башҡорт ҡалалары күрһәтелә. Г. Меркатор картаһында (1554) Башҡорт (Пасшерти) ҡалаһы Ағиҙел һәм Ҡариҙел ҡушылған урында аныҡ билдәләнһә, Сәғәтин Ҡариҙел йылғаһы үрендә күрһәтелгән.\nКүреүегеҙсә, хатта Урта быуат баштарында ла Өфө ҡалаһы урынлашҡан ер Ҡариҙел (Өфө) тамағы менән бәйле. Тәүҙәрәк ҡала ошонда йәшәгән халыҡ исеме менән Пасшерти, йәғни Башҡорт тип күрһәтелһә (ә был бигүк дөрөҫ түгел), һуңынан ҡала атамаһы картала билдәләнгән географик объект - Өфө йылғаһы тамағы менән бәйле рәүештә нығынып китә. Шулай итеп, йылға исеме ҡала атамаһына нигеҙ була.\nӘ Өфө һүҙе ниҙе аңлата икән? Йылға атамалары йыш ҡына төрлө телдәрҙәге һыу, дым, ысыҡ, йылға мәғәнәһендәге һүҙҙәр менән бәйле: Дим - дым, Ыҡ - ысыҡ, Үҙән - йылға, Йүрүҙән - шәп ағымлы йылға, Иҙел - йылға -Волга, Ағиҙел - аҡ иҙел (уның урыҫса атамаһы ла ошонан -Белая Воложка), Ҡариҙел - ҡара (төньяҡ) иҙел.\nӨфө йылғаһының атамаһын да ошолай аңлатып була. Был атама боронғо фин телендәге "Упе" - йылға һүҙенән килеп сыҡҡан, "упҡын" һүҙе уға тамырҙаш. Иҫке карталарҙа, мәҫәлән, Н. Сансондың 1688 йылғы Рәсәй картаһында был йылғаның исеме Уппа тип билдәләнгән. Өфө йылғаһының уң яғындағы ерҙәрҙә төрки-фин сығышлы өпәй ырыуы башҡорттары йәшәгән.\nӘ хәҙер сәйәсәт йоғонтоһо ҡағылмаған бер боронғо документҡа иғтибар итәйек. Ул - "Ҙур Һыҙма Китабы" ("Книга Большому чертежу"). Беренсе тапҡыр Рәсәй картаһын төҙөргә ынтылыу - 1598 йылда, икенсеһе 1627 йылда була. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, карталар һаҡланмаған. Һыҙмаға ҡараған "Китап"тың "Волга йылғаһы" бүлегендә шундай юлдар бар:"... ә Белая Воложкала (Ағиҙелдә. -Р.В.) Кама йылғаһынан 120 саҡрымда Өфө ҡалаһы, ә ҡаланан аҫта Белая Воложкаға Өфө йылғаһы ҡоя". Шулай итеп, XIV быуаттағы тәүге Европа карталарындағы кеүек үк, һуңыраҡ төҙөлгән Рәсәй карталарында ла Өфө ҡалаһы урынлашҡан ер Өфө йылғаһы тамағы менән бәйле. Боронғо картограф та Өфө ҡалаһы урынлашҡан ҡалҡыулыҡтан түбәндәрәк ул саҡта урыҫтар Белая Воложка тип атаған Ағиҙел йылғаһына Өфө йылғаһының ҡушылыуы тураһында яҙып ҡалдырған. Тимәк, борондан уҡ Өфө ҡалаһы Өфө йылғаһы тамағы өҫтөндә, хәҙер Иҫке Өфө тип аталып йөрөгөн ерҙә урынлашҡан булған. Бында 1505 йылда Ҡаҙан ханы тарафынан ҡуйылған Өфө кенәзе Ҡара Килембәт йәшәгән. Ул ошонан Ҡаҙан ханлығының мөстәҡиллеге өсөн һатыулашыу маҡсатында урыҫ батшаһы Иван III Васильевичҡа барған, һуңынан Өфө нуғай ханы хакимлығы аҫтында ҡалған.\nРадик ВӘХИТОВ. (Дауамы бар).\nЯҙылған: 19.09.16 | Ҡаралған: 584


Өфөлә «Ҡурай даны» премиялары тапшырылды\n6 Ноябрь 2019, 13:46\nӨфөлә «Ҡурай даны» премияларының береһе 13 балалы Ҡарабаевтар ғаиләһенә тапшырылды\nКисә Өфөлә «Ҡурай-ТВ» йыр-моң каналының 10 йыллыҡ юбилейы концертында Милли телепремия тапшырыу тантанаһы уҙҙы. «Ҡурай даны» премияларының береһе 13 балалы ғаиләгә бирелде. Баймаҡ районының Йәнйегет ауылынан Фәниә һәм Азамат Ҡарабаевтар «Миһырбанлы ғаилә» номинацияһында бүләкләнде.\nФәниә Ҡарабаева һөйләүенсә, беренсе, әлеге ваҡытта мәрхүм, иренән уның ике балаһы бар. Улы менән ҡыҙы Сибайҙа йәшәй, дүрт ейәне үҫә. Икенсе ире менән 16 йыл бергә йәшәгән осорҙа уларҙың үҙҙәренең улдары тыуған. Һуңынан Өфө, Сибай, Баймаҡ балалар йорттарынан тағы 10 бала тәрбиәгә алынған. Бөгөн уларҙың татыу ғаиләһендә дүрт ул һәм ете ҡыҙ тәрбиәләнә.\n«Күп балалы булыу – ҙур бәхет. Һәр бала үҙ ризығы менән донъяға килә. Беҙҙең балалар эшһөйәр, хужалыҡта ҙур ярҙамсы — малайҙар мал ҡарай, ҡыҙҙар бешеренә, баҡсала эшләй, сигеү сигә. Өҫтәүенә балалар шиғыр һөйләй, йырлай, бейей, конкурстарҙа ҡатнаша. Ейәндәребеҙ менән бергә өйҙә 22 кеше. Ай һайын тыуған көндәрҙе билдәләйбеҙ», — тиҙәр Ҡарабаевтар.\nТамашасыларҙың тауыш биреү йомғаҡтары буйынса «Ҡурай даны» премияһының 10 номинацияһында замандаштарыбыҙ еңеү яуланы. «Миһырбанлы ғаилә» номинацияһында тағы бер еңеүселәр — Балаҡатай районынан Әлфинә һәм Кәрим Хәкимовтарҙың ишле ғаиләһе.\n«Ҡурай даны» телепремияһының береһе Әхәт Мортазинға (үҙе үлгәндән һуң) тапшырылды. «Башҡорт Левитаны», республика телевидениеһы дикторы «Һөнәр оҫтаһы» номинацияһында иң яҡшыһы тип аталды. «Һөнәр оҫтаһы» номинацияһында тағы бер еңеүсе – Рәхилә Ғәлимйәнова.\n«Ер кешеһе» номинацияһында Әбйәлил районынан Уразбай Юлдыбаев билдәләнде. «Эшлекле ханым» премияһын Лилиә Сабитова һәм Гөлсәсәк Әлибаева бүлеште. «Йыл меценаты» — Илсур Нәбиуллин, «Ҡул оҫтаһы» — Ләлә Камалетдинова.\n«Ижади ғаилә» номинацияһында Зөлфиҙә һәм Ғаяз Муллағәлиевтар билдәләнде. Яҙыусы Айгиз Баймөхәмәтов һәм «Йәшлек» гәзите журналисы Гөлнур Ҡыуатова «Ҡәләм оҫталары» тип танылды.\n«Йыл йырсыһы» номинацияһында награданы Айҙар Рәҡипов менән Алмас Хөсәйенов бүлеште. «Иң шәп клип төшөрөүсе» — Батыр Ғәлимов.