Загадки на разные темы по башкирскому языку\nИнфоурок › Другое ›Другие методич. материалы›Загадки на разные темы по башкирскому языку\nЙОРТ ХАЙУАНДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nҺаҡалы бар - бабай түгел,\nБер кемгә лә ағай түгел.\nТәү ҡарашҡа меҫкен, өтөк,\nҮсектерһәң - китә төкөп. /кәзә/\nӘҙәмде һөйөндөрә. /һарыҡ/\nТаштан ҡаты тояғы. /ат/\nХайран уның йөрөүе,\nБик йыраҡтан килеүе,\nАй-һай уның кешнәүе.\nЕрғе ярып килеүе. /ат/\nИшек алдында сүмәлә,\nАҫтында дүрт бағана,\nАлдында ике һәнәк,\nАртында һепертке. /һыйыр/\nҠуян ҡолаҡлы, ат тояҡлы. /ишәк/\nМуйыны – дуға, арҡаһы – эйәр. /дөйә/\nТуны бар – сапаны юҡ,\nМыйығы бар – һаҡалы юҡ. /бесәй/\nКүҙҙәре ялт-йолт итә.\nГел яратып, иркәләп,\nҺөйөп торғанды көтә. /бесәй/\nАуыҙы бар – көйшәмәҫ,\nТеше бар – тешләмәҫ,\nУлтырһаң – күтәрер,\nЕтәкләһәң – эйәрер. /ат/\nАры ла йүгерә Зәпзәки,\nБире лә йүгерә Зәпзәки.\nТамаҡ ҡыра Зәпзәки,\nҺаҡал һелкә Зәпзәки. /кәзә/\nҺәр кистә яландан ҡайта\nМай, ҡаймаҡ яһайҙар уның\nТәмле ап-аҡ һөтөнән. /һыйыр/\nБысраҡ һыуҙа аунай,\nМырҡ-мырҡ, мырҡылдай. /сусҡа/\nЙәйен дә, ҡышын да,\nЙылы тунда. /һарыҡ/\nБик оҙон мыйыҡтары,\nКүҙҙәре янып тора.\nСысҡандарҙы аулар өсөн\nТуҡтауһыҙ хәйлә ҡора. /бесәй/\nИшек алдында хужа,\nСит малдарҙы ул ҡыуа,\n“Һау-һау!” - тиеп ул өрә,\nБарса ерҙә өлгөрә. /көсөк/\nҺаҡаллы ул, мөгөҙлө,\nҺанға һуҡмай һис кемде.\nБаҡсаға бик йыш инә,\nКәбеҫтәне кимерә. /кәзә/\nМендәр өҫтөндә ятыр,\nЙә мейескә ул ҡасыр.\nКөндөҙ әҙерәк серем итеп,\nТөнөн сысҡан ул тотор. /бесәй/\nЙүгерекләп йөрөр ул,\nЛәү-ләү итеп өрөр ул,\nМал-тыуарҙы ҡыуыр ул,\nӨйгә һаҡсы булыр ул. /көсөк/\nШып-шым баҫып йөрөй ул,\nСысҡандарҙы тота ул.\nҺөт эсә лә рәхәтләнеп,\nМейес башында ята ул. /бесәй/\nҠЫРАҒАЙ ХАЙУАНДАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nЭй тырыша – кәрәк уға\nӨйө ағас ҡыуышында,\nКөлтә ҙурлыҡ ҡойроғо. /тейен/\nАғас башында туп һымаҡ\nУл һикереп шаяра,\nЙә тубырсыҡ эҙләп йыя,\nЙә ул сәтләүек яра.\nИмәнгә ҡора өйөн,\nНиндәй кейек ул? ... /тейен/\nҠойроғо көлтә кеүек,\nҠыуышҡа яһай өйөн,\nБыл ни, әлбиттә,… . /тейен/\nЭнәләре күп булһа ла,\nКейем текмәй был кейек.\nСәнскеле балаһын да\nҺөйә: ”Йомшағым!”- тиеп. /терпе/\nЭнәһе күп: йөҙләп-меңләп,\nБер ни тегә алмай йүнләп. /терпе/\nБорсаҡтай ғына күҙҙәре,\nМорон осо ҡап-ҡара.\nЯҡын килһәң, йоморлана,\nЭнәле - тотоп ҡара!\nКем белә, кем белә,\nЙә әйтегеҙ тиҙ генә. /терпе/\nЙәйен - урманда батша,\nҠышын - ҡарҙан да аҫта. /айыу/\nЙәйен - һоро, ҡышын - аҡ,\nҠыҫҡа ҡойороҡ, шеш ҡолаҡ. /ҡуян/\nЕрҙе тиштем – йәшәнем,\nЕр өҫтөнә сыҡтым – үлдем. /һуҡыр сысҡан/\nЙөрөмәй ул буранда,\nҠышын йоҡлай урманда,\nЙәйен солоҡ "таҙарта",\nЕләкте лә ярата. /айыу/\nҠылый күҙ, оҙон ҡолаҡ,\nБаҡсаны үтмәй урап,\nҺайлап, кишер кимерә,\nБигерәк шәп йүгерә. /ҡуян/\nУл тегеүсе булмаһа ла\nЭнәләр күп йөрөтә,\nЯҡын килһәң - йомарлана,\nКитһәң - йүгереп китә. /терпе/\nУрманда йыш тап булыр,\nМөгөҙҙәре бигерәк ҙур,\nАт ҡәҙәре кәүҙәһе,\nҺис еткермәй берәүҙе. /мышы/\nЙәйгә сыҡһа һөйөнә,\nҺоро тунын кейенә,\nҠышын ҡарҙа күренмәй ул -\nКейенә аҡ кейемгә. /ҡуян/\nҠара морон, һарғылт йөн,\nКөлтә ҡойроҡ, хәйләкәр,\nТауыҡ итен бик ярата,\nЯлан, урманда йәшәр. /төлкө/\nБәләкәй генә, бик етеҙ,\nЙөнтәҫ ҡойроҡ, ялтыр күҙ,\nСәтләүекте бик ярата,-\nКем ағаста? Әйтегеҙ. /тейен/\nҠомда мәҙәк юл ҡалдыра,\nҺыуҙа йөҙә ҡай саҡта,\nҮҙе менән һөйрәп йөрөй\nҮҙенең өйөн йыраҡҡа. /гөбөргәйел/\nЙОРТ ҠОШТАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nҺыуҙа йыуынып алды,\nӨҫтө ҡоро ҡалды. /ҡаҙ/\nӘсәй көтә был ҡоштарҙы,\nУлар тоя һөйөү, наҙ.\nШатлығынан бейей ... . /ҡаҙ/\nӘйтеп ҡуймағыҙ яҙыҡ,\nӘлеге ҡош ул-… . /тауыҡ/\n-Мин барыһын уятам,- тип\nБара торған ерегеҙгә\nҺуңлап ҡуймағыҙ берүк!\nҺис кәрәк түгел бәхәс,\nБыл булыр инде … . /әтәс/\nНиҙер ҡағырға ҡушыр.\nҮҙе ҡанат ҡағып ҡына\nҺыу буйында булашыр.\nКүл, йылғала табыр наҙ\nҠыҙыл ситек кейгән … . /ҡаҙ/\nБашы тараҡ, ҡойроғо ураҡ,\nҠысҡыртып борғоһон, уята барыһын. /әтәс/\nОса лап-лап, төшә лап-лап,\nЙөҙә шәп-шәп, йөрөй саҡ-саҡ,\nӘкрен атлап, кейеҙен ҡаплап. /өйрәк/\nКүбеп китһә, көймә кеүек,\nКүпереп бешкән икмәк кеүек,\nГубернский ҡыҙҙар кеүек,\nУлтырыуы мулла кеүек,\nҠысҡырыуы торна кеүек?! /күркә/\nГөбөр-гөбөр гөбөрә, ҡыҙыл күрһә, ҡабара. /күркә/\nТарағы бар - сәсен тарамай,\nУрағы бар – иген урмай. /әтәс/\nБәләкәй генә һары йомғаҡ\nЙүгереп йөрөй сиҙәмдә. /себеш/\nЭйәртеп йөрөтә ул,\nОҙон муйын,ҡыҙыл тәпәй,\nЫҫылдап суҡымаҡсы ул. /ҡаҙ/\nТаң атмаҫ борон уяна,\nҠанат ҡаға, талпына,\n- Килтере-е-е-п би-и-и-р!- тиеп һөрән һала,\nБаҫып кәртә башына. /әтәс/\nЙомортҡаны алығыҙ! – тип,\nУл беҙгә хәбәр итә. /тауыҡ/\nҠОШТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nТау-ҡаяны төйәк итә,\nБер ниҙән тормай өркөп.\nКемдең уны күргәне бар?\nҠош батшаһы ул ... . /бөркөт/\nҠыйыҡ башына йорт ҡуйҙым,\nЯҙҙар еткәс, ҡайтып керҙе\nОшо йортҡа ... . /сыйырсыҡ/\nХужанан да, эттән дә\nҺис тә ҡурҡып тормайҙар.\nЕм һипкәйнем ҡаҙҙарға,\nКилеп ҡунды ... . /турғайҙар/\nҠойма башына баҫҡан.\n- Бөгөн ҡунаҡ көтөгөҙ, - тип\nШыҡырланы ... . /һайыҫҡан/\nНиңә ҡаҙҙар ҡаңғылдашып\nКүктә ҡанаттарын йәйеп,\nБәпкә күҙләй ... . /төйлөгән/\nНиңә әле был балалар\nКүккә ҡарап торалар?\nЙылы яҡҡа үтеп китте,\nҠаңғылдашып ... . /торналар/\nҮҙе йомортҡа баҫмай,\nБалаһын да баҡмай. /кәкүк/\nҠулы юҡ, балсыҡ ташый,\nБалтаһы юҡ, өй яһай. /ҡарлуғас/\nҠыҙыл ситектәрен кейгән\nКүк күлдәкле ҡыҙ килгән.\nКүк күлдәк, ҡыҙыл ситекле\nӘйтегеҙсе, кем икән? /күгәрсен/\nКөндөҙ ул насар күрә.\nТап бына шуға күрә,\nҮҙ ҡорбанын һағалап,\nТөндә тора самалап. /ябалаҡ/\nАйырып булмай был ҡоштоң\nАҡтан-аҡ төҫө менән. /аҡҡош/\nОсоп киләм, осоп киләм,\nКүҙгә эләккәнде тибеп киләм. /бөркөт/\nАғас башында бер Ҡолой,\nКөндөҙ йоҡлай, кис олой. /өкө/\nТорған булһалар ҙа ҡысҡыралар\nТорайыҡ та торайыҡ. /торна/\nБаҫтырығы оҙон, көлтәһе ҡыҫҡа. /һайыҫҡан/\nКөндөҙ йоҡлай, төнөн илай. /өкө/\nЯңғыратып һыу буйҙарын\nҺарай, алһыу таң тыуғас,\nМоңло, дәртле … . /һандуғас/\nБыл ниндәй ҡош?\nБирсе әйтеп! /кәкүк/\nБер туҡтауһыҙ ҡар даулар.\nНиндәй ҡош мохтаж ҡарға?\nНи булһын инде … . /ҡарға/\nКөнө буйы туҡ та туҡ,\nАғастан ҡорт табып туҡ.\nАғасты йырған ҡортҡа\nИң ҙур дошман … . /тумыртҡа/\n«Ҡыж-ҡыж » тиеп тауыш бирә,\nМороно, гүйә, көрәк.\nЙылы яҡтан яҙын ҡайта,\nНиндәй ҡош, тиһең? ... . /өйрәк/\nАяҡтары уның оҙон,\nӘйт, ниндәй ҡош, уйлап торма.\nЯҙын ҡайта көҙөн китә,\n“Тор-райыҡ” тиһә лә … . /торна/\nӨй артындағы тирәккә\nҠайсаҡ ҡунып китә ул.\nҠасан ҡунаҡтар килерен\nБеҙгә хәбәр итә ул. /һайыҫҡан/\nТалға ҡунып, йөҙ төрлө\nЙыр йырланы маҡтансыҡ.\nБулһа булһын маҡтансыҡ,\nҮҙебеҙгә бик танһыҡ. /сыйырсыҡ/\nҺайлап алып ҡыу ағасты\nКөнө буйы туҡылдар,\nҠорттан һаҡлай ағастарҙы,-\nӘ исеме кем булыр? /тумыртҡа/\n"Шыҡырыҡ-шыҡырыҡ!" - һөрән һала,-\nНимә икән ул тапҡан?\nУл ҡош була - ... . /һайыҫҡан/\nҠатыҡты ла ул эсмәйҙер,\nЭсмәйҙер ул һис тә һөт,\n- Һөҙ һ-ө-ө-өт! - тип оҙаҡ өндәй\nТажлы башлы ҡош ... . /һөҙһөт/\nАуыр йөк һөйрәгән һымаҡ,\n- Тар-р-р-т!- та, - Тар-р-р-т!- ярҙам һорай,\nТыныс төбәкте ярата,\nБыл ҡош булалыр ... . /тартай/\nКөндөҙ яратҡан урыны\nҠоро ағаста - аулаҡ,\nТөн етте ниһә һунар итә\nБесәй башлы ... . /ябалаҡ/\nИң моңло йырҙы тыңлата\nБеҙгә, йәмле яҙ булғас,\nБарса кеше бирелеп тыңлай,\nУл ҡош була ... . /һандуғас/\nМоңло итеп ул саҡыра,\nКүренеп бармай бик үк,\nКә-күк, кә-күк,- тигән һүҙен\nҠабатлай оҙаҡ ... . /кәкүк/\nЙәй көнөндә бер ҡош күрәң\nТуҡтап, ҡанат елпегән,\nСысҡан аулай, йә сиңерткә,\nУл ҡош була ... . /төйлөгән/\nҺауала ул батша инде,\nСаңҡып бирә ул тауыш,\nБөрйән башҡортоноң ҡошо,\nУл булалыр ... . /ҡарағош/\nАғас башында ояһы,\nЙәйен-ҡышын ҡар даулай,\nҠарауһыҙ ҡалдырһаң әгәр,\nСебештәрҙән күҙ алмай. /ҡарға/\nҠанатлы ла ҡолаҡлы,\nТөнөн генә оса ул,\nҠош тип әйтеп булмай уны,-\nНиндәй хайуан була ул? /ярғанат/\nБӨЖӘКТӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nЙоҡонан тора иртә,\nЙәйен уйнап үткәрә\nСырылдауыҡ ... . /сиңерткә/\nМатур итеп селтәр үрҙе\nАҫҡа табан төштө китте\nСелтәр буйлап ... . /үрмәксе/\nБейек кенә бейек ҡаялар,\nУл ҡаяға ҡыйғыр оялар.\nҺурпаһы хәләл, ите хәрәм,\nУл ни булыр икән?! /бал ҡорто/\nБесәнлектә бер көршәкте\nҠарап торғас бик оҙаҡ\nСалғым менән тейеү булды –\nҺырып алды ... . /һағыҙаҡ/\nСелтәр бәйләй ҡыҙ бала. /бал ҡорто/\nБейек тауға менәләр,\nТоҡтар йөкмәп киләләр. /ҡырмыҫҡа/\nДеү-деү, деү итә – дуғаға ҡуна,\nСей-сей, сей итә – ситәнгә ҡуна. /күгәүен/\nБеҙелдәп оса ла семетеп ала,\nУл семеткән ерҙә ҡан ҡала. /серәкәй/\nБал ҡортона бик оҡшаған,\nТик саҡһа, саға елле!\nШул бөжәктекеләй, тиҙәр,\nҠыҙҙарҙың нәҙек биле. /һағыҙаҡ/\nГөжләп тора өй-йорттары,\nҠупҡан һуң ниндәй ғауға?\nХәүеф килһә, күмәкләшеп,\nДәррәү сығалар яуға. /ҡырмыҫҡалар/\nНисек итеп биҙмәйҙәр,\nБер туҡтауһыҙ безләйҙәр.\nБезләшеп, улар беҙгә\nСәскәнән бал эҙләйҙәр. /бал ҡорто/\n«Тоттом» тигәндә, тороп китте,\n«Баҫтым» тигәндә, тороп ҡасты. /сиңерткә/\nТотам тиһәң, һикерә. /сиңерткә/\nҠырмыҫҡа аяҡлы. /сиңерткә/\nТиктормаҫ йәнле. /сиңерткә/\nАяғы ҡулдан юғары,\nҺикерә талдан юғары.\nНи ҡош түгел, ни ҡорт түгел,\nТеҙе билдән юғары. /сиңерткә/\nТӘБИҒӘТ КҮРЕНЕШТӘРЕ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nӘй, малайҙар! Әй, ҡыҙҙар!\nКилегеҙ, әйҙә, ултырығыҙ,\nЙәйен томра эҫелә\nКүгәреп болоттар килһә,\nТамсылар булып тамыр,\nБыл ни була? Был ... . /ямғыр/\nКүктән яуа ынйылай,\nҮҙе ап-аҡ, мамыҡтай,\nАяҡ баҫһаң - шығырҙай,\nУл ҡыштың йырын йырлай. /ҡар/\nАғастарға ул ҡунған,\nАп-аҡ ҡар һымаҡ булған,\nАнау урман әкиәттәге\nКөмөш аҡ урман булған. /бәҫ/\nҠыш көнө генә яуа,\nСафланып ҡала һауа,\nЭҙҙәрҙе уйып ала. /ҡар/\nАп-аҡ ҡына, шәкәр түгел,\nЙылыға иреп бара.\nҠышын ерҙе ҡаплап ала,\nЙомшаҡ ҡына, тотоп ҡара. /ҡар/\nЭй, ыжғыра, асыулана,\nҮкерә, ярһый, өрә.\nКеше йөрөй алмаһын, тип,\nҠарҙарҙы юлға өйә. /буран/\nӨшөттөрә, туңдыра –\nҮҙе күренмәй күҙгә.\nҠайсаҡ ул йүгерттерә,\nЙылы тунды кейҙерә. /һыуыҡ/\nАҡ мунсаҡ төшөп ҡалды,\nАй күрҙе, ҡояш алды. /ысыҡ/\nОсоп китә, йөҙөп китә,\nВаҡыт еткәс, иреп бөтә. /ҡар/\nЙондоҙ булып ҡойола,\nМамыҡ булып йыйыла.\nЕл булһа, оса,\nЯҙ булһа, ҡаса. /ҡар/\nҮкерә лә ҡотора,\nбөтә ерҙе тултыра. /буран/\nКүктән килде, ергә китте. /ямғыр/\nЕрҙең өҫтө ҡалтырай. /йәшен/\nТау арҡылы уҡ аттым,\nАтҡан уғым юғалттым. /йондоҙ атылыу/\nАяҡһыҙ-ҡулһыҙ тәҙрә ҡаға. /ел/\nҺөйләшергә теле юҡ,\nҠояш кеүек нуры юҡ,\nКүрергә күҙе юҡ,\nҺис етмәгән ере юҡ. /ел/\nУты юҡ, төтөнө бар. /томан/\nТаҫмаларым йыуам да,\nКиптерәмен дуғамда. /йәйғор/\nИшек алды таш була,\nӨйгә инһә, һыу була. /боҙ/\nИшектән керер, түргә уҙыр. /һыуыҡ/\nАҡ булһа ла, һөт түгел,\nКүп булһа ла, йөк түгел.\nҺыу буйында ярала,\nҠояш сыҡһа, тарала. /томан/\nЙәшенегеҙ, ти, тиҙерәк,\nҠурҡыныс минең утым.\nҠаялағы бөркөттөң дә\nАлам да ҡуям ҡотон. /йәшен/\nИретһәң, һыу була,\nҠайнатһаң, быу була. /ҡар/\nМин дә эй күшегеп бөттөм,\nКүк күкрәүен ер аҫтында\nҺуҡыр сысҡан ишетте. /ямғыр/\nЯмғыр тынды, ҡояш сыҡты,\nҠалҡты күктә ҙур күпер.\nШул күперҙең бөтә төҫөн\nАйыра ала тик өлгөр. /йәйғор/\nКөндөҙ йоҡлай, төндә илай. /ысыҡ/\nҠыш буйы ятты - ятты ла,\nяҙын тороп сапты. /ҡар/\nАҡ бабай, аҡ бабай,\nАҡ туныңды ҡаҡ, бабай. /ҡар/\nУтта янмай, һыуҙа батмай. /боҙ/\nЙөрөй нисек иренмәй?\nӘллә уйнай йәшенмәк,\nҮҙе ҡайҙа? Күренмәй. /ел/\nЙӘШЕЛСӘЛӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nЙәшелсә - витаминдар,\nАшайым да ҡуямым.\nЙәшелсәләр хаҡында мин\nҺеҙгә йомаҡ ҡоямын.\nҮҫәләр гел бер өйҙә.\nӨйҙәрен төп тип атайым,\nСығалар өйҙән көҙгә. /картуф/\nҠыяҡтары йәм-йәшел дә,\nҺап-һары уның башы.\nАшнаҡсыны илатһа ла,\nИх, тәмләй ул һәр ашты. /һуған/\nҠып-ҡыҙыл ғына күлдәкте\nҠайҙан ала ... ?\nКүлдәге матур булғас ни,\nУға хатта ер аҫтында\nҺис күңелһеҙ түгелдер. /сөгөлдөр/\nЕрҙән ҡаҙып алалар,\nАш, бәлешкә һалалар.\nКөлгә күмә малайҙар,\nИҙеп ашай бабайҙар. /картуф/\nМиңә оҡшай ҡурғаны,\nКетерләп үк торғаны,\nМаҡтап бөтөргөһөҙ, уф!\nНимә ашайым? … . /картуф/\nӘбей түгел, бабай түгел,\nҮҙе ҡат-ҡат тун кейә,\nҺыуҙар һибеп үҫтерәбеҙ-\nУл дымлы ерҙе һөйә.\nЙәшкелтем һәм аҡ төҫтә,\nШытырлап тора тештә,\nӘ исеме - ... . /кәбеҫтә/\nТәҙрәһе юҡ, ишеге юҡ,\nЭсе тулы халыҡ. /ҡыяр/\nЕр аҫтында алтын ҡаҙыҡ. /кишер/\nҠарыш буйлы. /кәбеҫтә/\nБабай ҡат-ҡат тун кейгән,\nСисендерһәң – иларһың. /һуған/\nҮҙе генә ашалмай,\nУнан башҡа аш бармай. /һуған/\nКеләте бар, малы юҡ,\nБалаһының һаны юҡ. /ҡыяр/\nҮҙе һимеҙ – майы юҡ,\nТиреһе ҡалын – йөнө юҡ. /шалҡан/\nЙәшкелт аҡһыл төҫтә ул,\nӘсәй турап ашҡа һала,\nАшағанда бик тәмле. /кәбеҫтә/\nҠуян бик ярата икән\nУл ҡыҙыл йәшелсәне,\nҠыш көнөндә Ҡар-бабайҙың\nТанауы ул - беләһеңме? /кишер/\nӘрсей ҡалһаң, йәһәт кенә\nКүҙ йәштәрен ағыҙа.\nУны ашаһаң сирләмәйһең,-\nКәрәк түгел дарыу ҙа. /һуған/\nЙоморо уның кәүҙәһе,\nУнан аштар бик тәмле,\nӘйт әле, һин, әйт әле,-\nБыл нимә ул? /бәрәңге/\nШ ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nТүтәлдерҙе ҡаҙып бөткәс,\nМыштырлап оҙаҡ торма.\nЭшкә тотон йәһәт кенә\nҠулыңа алып… . /тырма/\nБесән ҡалай ныҡ кипкән,\nЙыйырға ваҡыт еткән.\nҠарап торма,тик торма,\nЙә,ҡулыңа тот … . /тырма/\nБыл ҡоралды сабый саҡтан\nҠулда тоторға кәрәк.\nҒүмер буйы бары файҙа\nБирә кешегә… . /көрәк/\nДөрөҫ! ... . /көрәк/\n“Т” хәрефенә оҡшаш был\nОҫтаға кәрәк ҡорал.\nҺыры бар урау-урау,\nБыл нимә? Был бит ... . /бырау/\nӘй, күп тә һуң тештәре!\nӘй, күп тә һуң эштәре!\nТөрлө әйберҙәр яһай. /бысҡы/\nНисек кенә бәйләп тотма,\nЯтҡырып булмай тоҡта.\nБарыбер сыға тишеп,\nУның исеме нисек? /беҙ/\nБыл ҡорал менән\nЯл итеп ҡала\nНимә ул? /йышҡы/\nАҒАСТАР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nЙәшел төҫлө кейемдәрен\nКейеп тора ағайҙар.\nЙәйҙәр үтә, көҙҙәр үтә -\nҺис бер уны һалмайҙар. /шыршы/\nБер ағаста мең ҡара. /муйыл/\nУңмай көндә - ҡояшта,\nЙәшел була ул ҡыш та.\nОҙон буйлы бер ағай –\nКүпте күргән ... . /ҡарағай/\nУл хас бойҙай орлоғо –\nШундай ғына ҙурлығы.\nЕтһен әле йәй генә -\nУл япраҡҡа әүерелә. /бөрө/\nСуҡ толомло, аҡ һынлы,\nГел һөйкөмлө, яғымлы.\nСағылда табып яйын\nСәләмләй килгән һайын. /ҡайын/\nЙәй ҙә йәшел, ҡыш та йәшел\nТауҙа ла, урманда ла.\nУлтыра уртала илап\nҠыш байрам ҡорғанда ла. /шыршы/\nЙәм-йәшел йәйен,ҡышын да,\nЭнәһе күп ботаҡта.\nУл төҙәнә беҙгә килеп\nЯңы йылда ҡунаҡҡа. /шыршы/\nМайҙа ап-аҡ күлдәкле,\nУнан йәшеллек кейә.\nҠарайғас шул күлдәге,\nБашҡайын түбән эйә. /муйыл/\nГел бейеккә, гел киңлеккә әйҙәр,\nЙәмле булыр унан өйҙәр-өйҙәр,\nӨй аҫтына һалһаң, йөҙ йыл түҙәр,\nНыҡ кешене уның кеүек тиҙәр. /имән/\nКүлдәктәре аҡ ҡына,\nБөҙрә уның сәстәре.\nБысаҡ тейҙеме яҙын,\nСәсрәп сыға йәштәре.\nТик яраламаһын һис кем\nМатур йәшел дуҫҡайын.\nУрман булып шаулаһын\nБеҙҙең ерҙә аҡ. /ҡайын/\nАҡ кейемен кейгән\nЙәшел суғын элгән. /ҡайын/\nҠан баҫымын үҙгәртә.\nЯҙын, әйтерһең, кәләш,\nКөҙөн – көп-көрән ... . /миләш/\nУрамдарҙа йәй бураны,\nАп-аҡ иткән йорт-ҡураны. /тирәктәр/\nҺӨНӘРҘӘР ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nШым йөрөй еңел баҫып,\nМылтығын алған аҫып,\nШулай һунар итә ул,\nУл кеше кем була ул? /һунарсы/\nҠармаҡ алып ҡулына\nКитә йылға буйына,\nКөн оҙон тик ултыра,\nСабаҡ,суртандар тота. /балыҡсы/\nАтҡа атланып һыбай\nҺыҙғыра йә ул йырлай,\nҮҙе төшмәй эйәрҙән,\nЭте уға эйәргән. /көтөүсе/\nИртүк тороп фермаға\nЙүгерә атлай бара,\nАҡ халатын кейеп алып\nКем әле һыйыр һауа? /һауынсы/\nҺикереп йөрөй туптай.\nҠош ҡанатылай ҡулдары,\nКүҙҙәре яна уттай. /бейеүсе/\nЭшем күп шул - хат ташыйым\nӨйҙәрҙән өйгә кереп.\nҠаршы сығып алалар,\nМинең килгәнде күреп. /хат ташыусы/\nХат , газета-журналдарҙы\nУл бар өйгә тарата.\nПенсия биргәнгә күрә,\nБар өлкәндәр ярата. /хат ташыусы/\nТәмле аштар бешерә,\nАш-һыуы төшкә керә.\nӘйтегеҙсе, кем һуң шулай\nБарыбыҙҙы ла һыйлай? /ашнаҡсы/\nУт менән көрәшәбеҙ беҙ,\nШуға көслө, ҡыйыубыҙ.\nБар кешегә кәрәк һөнәр –\nӘйтегеҙсе, беҙ кемдәр? /янғын һүндереүселәр/\nБеҙ бик иртә торабыҙ,\nАлдыбыҙҙа - юлыбыҙ.\nБарығыҙҙы ла йыйып,\nКәрәк ергә илтербеҙ. /автобус йөрөтөүсе/\nУҡырға ла өйрәтә,\nЯҙырға ла өйрәтә.\nУны белә һәр кеше,\nУл була … . /уҡытыусы/\nУл ҡалалар төҙөй\nҠағыҙҙа йылдар буйы.\nХыялы һәм оҫта ҡулы\nБүләк итә өй туйы. /архитектор/\nБыяла күҙен көйләй ҙә\nБер генә йомоп ала –\nҺеҙҙе иҫтә ҡалдыра.\nАңлатығыҙ, был эште\nКем бик оҫта башҡара? /фотограф/\nСәскә араһында үтә\nУның бөтә көндәре.\nМатурлыҡ биҙәй дөнъяны -\nГөлдәр оҡшай һәр кемгә. /баҡсасы/\nМУЗЫКА ҠОРАЛДАРЫ ТУРАҺЫНДА ЙОМАҠТАР\nТаҡыя башын тубайтып,\nҮҙе урманда үҫә.\nНаҙлы моңло был ҡорал\nНиндәй исем йөрөтә? /ҡурай/\nҠырҙа үҫкән бер бала\nӨйгә килеп моң һала. /ҡурай/\nБәләкәй генә көпшәлә\nМоңло тауыш сығарһа,\nБейеп китә ситектәр. /ҡурай/\nУнан да моңло нәмә юҡ. /ҡурай/\nҠарар күҙгә ҙур түгел,\nКиләсәге ҙур уның. /ҡумыҙ/\nКире кәпәс кире һикерә. /ҡумыҙ/\nБик дәртле көй тарата:\nТра-та-та-та! Тра-та-та! /барабан/\nДаңғылдарға уны ҡуш./барабан/\nЙәнле йәнһеҙҙе ҡыйнай,\nЙәнһеҙ ҡысҡырып илай. /барабан/\nСирткән һайын терт итә,\nШунда уҡ йырлап китә. /мандолина/\nТелдәре күп булғанғалыр,\nКөй һуҙа моңло итеп.\nЯратам уны шуға мин,\nТыңлайым иҫем китеп. /гармун/\nТартыла ла һуҙыла,\nБар донъяға моң һала. /гармун/\nАуыҙы юҡ, күп телле,\nДәртләндермәй һуң кемде? /гармун/\nБармаҡ менән баҫалар,\nУйнап күңел асалар. /пианино/\nТауышы халыҡҡа уйнаған.\nЭсендә эсәге бар,\nТышында түшәге бар. /думбыра/\nҠолағы – ҡойроҡ осонда,\nЭсәге – кендек өҫтөндә,\nТейһәң, илай. /думбыра/\nЕбенә тейһәң, илаған,\nТауышы матур сыңлаған.\nӨҫтөндә эсәге бар,\nАҫтында түшәге бар. /скрипка/\nШамсутдинова Альмира Ильдусовна\nНомер материала: ДБ-286997\nИнтересные детские игры на башкирском языке\nПрезентация по краеведению на тему: "Их имена носят улицы нашего поселка"\nКонспект образовательной деятельности по развитию речи в подготовительной группе: "Путешествие в страну знаний"\nИсследовательская работа на тему: "туризм"\nКонспект беседы на тему "Береги природу".\nСпортивный праздник "Оленевод", 2 класс\n782 0 20.10


Өфөлә Бөтә донъя күҙ табиптары йыйылды\nБөгөн баш ҡалала офтальмохирургия буйынса V Халыҡ-ара «Көнсығыш-Көнбайыш-2014» ғилми-ғәмәли конференцияһы асылды.\nФорумда 700-ҙән ашыу белгес ҡатнаша. Көнсығыш менән Көнбайыш араһында фәнни һәм клиник хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә, күҙ ауырыуҙарын дауалау буйынса тәжрибә уртаҡлашыуға йүнәлтелгән сарала 100-ҙән ашыу сығыш ҡаралған. Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институтында Мәскәү, Екатеринбург, Новосибирск, Италия хирургтары эшләгән өлгөлө операциялар онлайн режимда күрһәтелә. Халыҡ-ара конференция барышын Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты сайтында күҙәтергә мөмкин.


Йәш экологтар уңышы\nБалалар экология үҙәгендә тәрбиәләнгән үҫмерҙәр Бөтә Рәсәй мәктәп уҡыусылары олимпиадаһының төбәк этабында ҡатнашты. Уларҙы өҫтәмә белем биреү учреждениеһы педагогтары һәм 3-сө гимназияның, 8-се мәктәптең биология уҡытыусылары әҙерләне. Мәртәбәле сараның төбәк турында уҡыусылар яҡшы һөҙөмтә күрһәтте.\nТеоретик белемдәрен һынауҙан тыш, балалар үҙенең тикшеренеү эшен яҡланы. Һөҙөмтәлә Әминә Шаһманова 72 ҡатнашыусы араһында еңеүсе исемен яуланы. Карина Вәлиева 53 конкурсант араһында икенсе урынға сыҡты. Дмитрий Любушкин алтынсы урынға лайыҡ булды. Әминә Шаһманова олимпиаданың һуңғы турында ҡатнашасаҡ.


8 Май , 15:00\nБөгөн күргән төшөнән Мәҙинә үҙенә иртәнән бирле урын тапмай аҙаплана. Имеш, уны төшөндә әллә ниндәй ҙур ҡара шар баҫып алып бара. Йығыла-ҡолай ҡаса, тик ҡасып ҡотола алмай. Хатта яҡынлашып уҡ, баҫа башланы. Тырышып-тырмашып уны кирегә этә, ә ул һаман баҫа. Мәҙинә тағы ла нығыраҡ этеп, ҡаршылаша. Уның һайын шар баҫа. Ҡотолоп булмай. Бышлығып-тирләп сыҡты...\nҺуңынан инде бөтә нәмә буталды, тамам ҡаңғырып, ҡатын нимә эшләргә белмәй, ҡысҡырып илай башланы. Билдәһеҙлек менән алышып, баҫлығып, нисектер уянып китте, кире әүен баҙарына китә алмай ыҙаланды. Башына килгән уйҙарынан ҡурҡып, хатта урынынан тороп, таңды йөрөп ҡаршыланы. Был ни хикмәт? Төштәрҙе бер бөгөн генә күрәме ни? Уларҙы әле күрә, әле онота, ни эшләп быныһы баштан сыҡмай ҡаңғырта, ни булды һуң был?.. Әллә берәй хәүеф тураһында иҫкәртәме?!Мәҙинә төшөн үҙенсә юрап, ниәтләп йөрөгән эшем уңмаҫмы икән, тип ҡурҡа ла башланы. Бәхетһеҙлек өҫтөнә бәхетһеҙлек өҫтәп, балаһы булманы. Балалар йортонан юллап етем бала алып, инде ҡыуандым тигәндә генә әллә бер нәмәһе кирегә сығып торамы?! Башына бер туҡтауһыҙ ағылған тынғыһыҙ уйҙарға сыҙамай, ҡатын тиҙ-тиҙ йыйынды ла, иртә менән өйөнән сығып та китте.


Байрам буласаҡ. Һәм эш аҡсала ла түгел\n- Төп объекттарҙа эш график буйынса бара, барлыҡ сараларҙ ы ла үткәреп өлгөрөргә тейешбеҙ. Рәсәйҙең һәр ҡалаһының да Ө фө кеүек үҙ йөҙөн тиҙ арала һәм киҫкен үҙгәртеүгә өлгәшә алм ауын танырға кәрәк, - тип тәьҫораттары менән уртаҡлаша Респу блика йортонда Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй составына инеүенә 450 йыл тулыуын билдәләүгә әҙерлек буйынса ойоштороу комитетының сираттағы, икенсе, ултырышында Рәсәйҙең финанс министры Алексей Кудрин.\nОйоштороу комитеты рәйесе "юбилей" объекттарын төҙөү һәм реконструкция барышын ғына түгел, ултырыш йомғаҡтарын да юғары баһаланы. Алексей Кудринға ышанырға мөмкин, сөнки ул б ындай комиссияларға тәүге тапҡыр ғына етәкселек итмәй, һәм, уның һүҙҙәре буйынса, ваҡыт һәм финанслау йәһәтенән тотҡарлыҡтар булғаны юҡ.\n- Нигеҙҙә барлыҡ саралар ҙа Башҡортостан бюджетынан финанслана, әммә федераль Үҙәктең ҡатнашлығы ла һиҙелә, бюджеттан тыш сығанаҡтарҙан средстволар йәлеп итеү айырыуса иғтибарға лайыҡ, был 21 миллиард һумдан артыҡ, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Алексей Леонидович.\nШәмбе көнө иртә менән Кудрин "юбилей" планына индерелгән унға яҡын объектты тикшерергә өлгөрҙө. Башлыса алғанда, ул\nРеспублика психиатрия дауаханаһының Калинин районының Базилевка ауылындағы дауалау комплексы, "Аҡбуҙат" ипподромы ,"Өфө - арена" универсаль спорт аренаһы, тимер юл вокзалы\nһәм аэропортта булды, Шаҡша биҫтәһендә юл төҙөлөшөн ҡараны. Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй составына инеүенә 450 йыл тулыуын билдәләүгә әҙерлек Хөкүмәт тарафынан раҫланған төп саралар программаһының 78 сара һәм п роектты үҙ эсенә алған биш бүлектән тороуын иҫәпкә алғанда, ойоштороу комитеты рәйесе күп осраҡта төбәк етәкселегенә иҫәп тота. Һәм етәкселек байрамға лайыҡлы әҙерләнеү өсөн мөмкин булғандың барыһын да эшләй.\n- Башҡарылған эштәр күләме һоҡландыра һәм ҙур тәьҫораттар\nҡалдыра, - тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Алексей Леонидович. - Бөгө н төҙөлөштөң беренсе "юбилей" объектын - Рәми Ғарипов\nисемендәге 1 - се Башҡорт республика гимназия - интернатын\nҡабул итеүебеҙ айырыуса ҡыуандыра. Һәм тағы ла төҙөлөш барған Халыҡтар дуҫлығы йорто, уның күп төрлө тәғәйенләнеше иғтибарҙы йәлеп итә.\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Алексей Кудринға ойоштороу комитеты рәйесе булараҡ төбәктә барған эштәр хаҡында һәр ваҡытта хәбәрҙар булыуына рәхмәт белдерҙе. Башҡарылған эштәр тураһында төп доклад менән БР Хөкүмәте Премьер - министры Рафаэль Байдәүләтов сығыш яһаны, ул ойоштороу комитетының декабрь айында үткән тәүге ултырышынан һуң эштәрҙең һиҙелерлек тиҙләтелеүен билдәләп үтте. Һәм ойоштороу комитетының һәр ултырышы юҡҡа ғына\nмотлаҡ властың федераль органдары вәкилдәре ҡатнашлығында ү тмәй. Бөгөнгө ултырышта ла Алексей Кудрин тәҡдиме менән\nбайрамды үткәреү ваҡытында хәүефһеҙлекте тәьмин итеүҙе финанслау мәсьәләләре ҡабул ителде, РФ Транспорт министрлығына М - 5 "Урал" федераль юлында развязкалар төҙөү\nһәм башҡа эштәр өсөн өҫтәмә средстволар бүлеү бурысы йөкмәтелде.\nБР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, республиканың мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министры Илдус Илешевтың мәҙәни һ әм спорт сараларына әҙерлеккә арналған сығышынан һуң,\nАлексей Кудрин Нестеров исемендәге художество музейы кеүек төбәк әһәмиәтендәге статусҡа эйә булған тарихи һәм мәҙәни ҡомартҡыларҙы реконструкциялау проблемаһын тикшерҙе. Сығымдарҙың бер өлөшөн федераль бюджет үҙ өҫтөнә алыр, моғайын. Һәм Рәсәй финанс министрының Өфө сәнғәт\nакадемияһындағы музыкаль ҡоралдарҙы яңыртыу тураһындағы\nҡарары күп миллиардлыҡ саралар фонында "арзан" күренһә лә, күңелгә хуш килде. Юҡҡа ғына ваҡытында Михаил Швыдкой республикала вуз бинаһын реконструкциялау кимәле менән һоҡланмаған икән.\nБР Хөкүмәте Премьер - министры урынбаҫары, республиканың төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Хәмит Мәүлейәров "юбилей" объекттарын төҙөү барышының йылдамланыуы хаҡында һөйләне.\nБашҡортостанға тулыһынса ышаныс белдереп, Алексей Кудрин ойоштороу комитетының ҡалған ике ултырышы "финиш һыҙығында" - 2007 йылдың май һәм август айында үткәрергә ҡарар ителеүен белдерҙе. Беренсеһе Мәскәүҙә - Рәсәйҙең баш ҡалаһында, Башҡортостан Республикаһы көндәренең июндә буласаҡ байрам аккордына тиклем үтәсәк. Икенсеһен Өфөлә уҙғарыу планлаштырыла, ул ваҡытҡа ҡалабыҙҙа "юбилей" объекттарының күпселеге файҙаланыуға тапшырылырға тейеш.\n"Финанслау йәһәтенән проблемалар булмаясаҡ", - тине Алексей\nАлда көтөлгән юбилей ысын мәғәнәһендә бөтә Рәсәй әһәмиәтенә эйә буласаҡ. Алексей Кудрин билдәләүе һәм Мортаза Рәхимов раҫлауынса, байрам итеүҙә дәүләт башлығы Владимир Путин ҡатнашасаҡ, ул юбилей тантаналарына әҙерлек\nбарышына ҡарата етди ҡыҙыҡһыныу белдерә. 2007 йылдың йәйендә Өфөлә Дәүләт советы йәки хатта БДБ илдәре башлыҡтарының юғары осрашыуын үткәреү мөмкинселеге\n- Беҙҙең илебеҙ - күп милләтле ил, һәм һәр ваҡытта ла мил ләт - ара мөнәсәбәттәргә ҡағылған мәсьәләләр иң мөһиме булды, ул ҡайһы берҙә хатта барлыҡ иҡтисади һәм социаль мәсьәләләрҙән дә алда барҙы. Илебеҙ тормошоноң тотороҡлоғо халыҡтарыбыҙ мәҙәниәтенең үҙ - ара бәйләнеше һәм бер - береһен байыҡтырыуына бәйле, - тине йомғаҡ яһап Алексей Кудрин. - Мин Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй составына инеүенә 450 йыл тулыуын билдәләү - төрлө дәрәжә властарының һәм бында йәшәүсе халыҡтың тырышлығын берләштереүсе байрам, тип һанайым. Һис шикһеҙ, ул - бөтә Рәсәй күләмендәге ваҡиға.


Ҡасып китһәң дә, сәсеп кит | yuldashfm.ru\n- 05.02.18 -\n- Экспортты киңәйтеү өсөн инфраструктураны үҫтереү мөһим. 2017 йылдың октябрь айында илдең ҡайһы бер төбәктәрендә игенде тимер юлдарҙан ташыу өсөн тарифтар 10 процентҡа түбәнәйҙе. Файҙаһы булдымы?\n- “Инфраструктураға бәйле сикләүҙәр булмаһа, Рәсәй йыл һайын 60-70 миллион тонна игенде экспортҡа сығарыр ине”, - тип билдәләй “СовЭкон” аналитика үҙәге етәксеһе Андрей Сизов. Порттар системаһы иҫкергәнме, транспорт селтәре тейешле кимәлдә эшләмәйме?\n- Ҡайһы бер мәғлүмәт сығанаҡтары Рәсәйҙә он етештереү һуңғы ун йылда иң түбәне булыуы ихтимал, тип хәбәр итә. Бойҙай һәм бойҙай-арыш оно сығарыу 6 процентҡа кәмегән. Был яҡшымы, насармы? Һәм хаҡтарҙа ниндәй сағылыш табасаҡ?\n- Ҡытай – донъяның иген баҙарында төп импортерҙарҙың береһе. Был сегменттағы хаҡтарға уның йоғонтоһо ни тиклем көслө буласаҡ?\nОшо һәм башҡа һорауҙарға Башҡортостан ауыл хужалығы министры урынбаҫары Ирек Сураҡов һәм иҡтисад фәндәре докторы Зифҡәт Сәйетғәлиев яуап бирҙе.


Спартак ауыл Советы (Йәрмәкәй районы) — Башҡорт Википедияһы\nСпартак ауыл Советы — Рәсәй Федерацияһы Башҡортостан Республикаһы Йәрмәкәй районы муниципаль районының муниципаль берәмеге.\nСпартак ауыл Советы\n1106 кеше (1 ғинуар 2018)\nАдминистратив үҙәге — Спартак ауылы.\n1261 ↗1355 ↘1241 ↘1192 ↘1181 ↘1147 ↘1116\n1 Спартак ауыл, административ үҙәк ↘924\n2 Пионерский ауыл ↘220\n3 Яңы Йәрмәкәй ауыл ↘85\n4 Ляхов ауыл ↗12\n↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан. Тәүге сығанаҡтан архивланған 20 август 2014. 20 август 2014 тикшерелгән.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Спартак_ауыл_Советы_(Йәрмәкәй_районы)&oldid=829637 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 10 сентябрь 2018 в 16:41\nБыл бит һуңғы тапҡыр 16:41 10 сентябрь 2018 үҙгәртелгән.


“Аҡмулла—һәр заманда хаҡ мулла” 9 класс өсөн башҡорт әҙәбиәтенән дәрес өлгөһө\nИнфоурок › Другое ›Конспекты›“Аҡмулла—һәр заманда хаҡ мулла” 9 класс өсөн башҡорт әҙәбиәтенән дәрес өлгөһө\nБашҡортостан Республикаһы Балаҡатай районы муниципаль районы Билән ауылының урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль бюджет мәғариф учреждениеһы\n“Аҡмулла—һәр заманда хаҡ мулла”\n9 класс өсөн башҡорт әҙәбиәтенән дәрес өлгөһө\nТөҙөүсеһе:Балаҡатай районы Билән ауылының\nдөйөм белем биреү мәктәбенең\nСабирова Ғәлиәбаныу Абдулла ҡыҙы\nТема: Мәғрифәтсе-шағир Мифтахетдин Аҡмулланың ижадын һәм тормошон өйрәнеүҙе йомғаҡлау дәресе. “Урын алған халҡы йөрәгендә”\n1)Шағирҙың тормош юлын һәм ижади мираҫын өйрәнеү\n2)Аҡмулла ижады йоғонтоһонда уҡыусыларҙа белемгә ынтылышты көсәйтеү, ғәҙеллек, юғары әхлаки сафлыҡ тәрбиәләү.\n3)Аҡмулла тураһында уҡыусыларға өҫтәлмә мәғлүмәттәр биреү.\n4)Аҡмулланың башҡорт халыҡ мәғрифәтсеһе, оло шәхес булыуы менән ғорурланыу тойғоһо уятыу..\nУҡыусыларҙың эшмәкәрлегенең эш төрҙәре.\nЯҡтылыҡ йырсыһы—Аҡмулланың ижадын, тормошон өйрәнеү. Шиғырҙарын тасуири уҡыу. Йөкмәткеһе буйынса бирелгән һорауҙарға яуап биреп, әңгәмә үткәреү. Аҡмулланың тәрән йөкмәткеле шиғри әҫәрҙәренән афоризмдарҙы табыу, уларҙы яҙып алыу. Аҡмулланың дәреслектә бирелгән шиғырҙары буйынса проект технологияһы буйынса сығыш әҙерләү.\nЙыһазландырыу: проектор һәм экран.\nТөнө генә түгел, көндәре лә\nҠара булған саҡта халыҡтың,\nЭҙләгәнһең наҙанлыҡты йырып,\nҠайҙа икәнлеген хаҡлыҡтың.\nУҡытыусының инеш һүҙе.\nБыл шиғри юлдарҙы бынан ун йыл элек, мәшһүр яҡташына, мәғрифәтсе шағир Мифтахетдин Аҡмуллаға бағышлап, Ҡырғыҙ-Миәкә ауылы уҙаманы Н. Яруллин яҙған. Халыҡтың күңел йылыһын, ихтирамын сағылдырған бындай поэтик бағышлауҙар, мәҙхиәләр күп яҙылған был шәхескә ҡарата. Ваҡыт үтә, йылдарға-йылдар ялғана барған һайын, был оло ихтирам тойғоһо үҫкәндән үҫә бара халыҡ күңелендә: йыл һайын гөрләтеп Аҡмулла көндәре уҙғарыла, ижады мәктәптәрҙә һәм вуздарҙа өйрәнелә, әҫәрҙәре гүзәл мәҙәниәт һарайҙарының сәхнә түрҙәренән, һабантуй, шиғриәт байрамы майҙандарынан яңғырай, музейы уның ижадын хөрмәт итеп килеүселәр өсөн ишеген көн дә шар аса...\nБашта уҡ шуны әйтергә кәрәк: Аҡмулла уҡ олуғ шәхестәребеҙ тураһында бындай хәстәрлек күреү, фекер йөрөтөү бөтәһенән дә элек улар өсөн түгел, ә беҙҙең үҙебеҙгә, бөгөнгө заманға кәрәк. Сөнки халыҡ үҙенең улдарын һәм ҡыҙҙарын иҫкә ала, фекер йөрөтә икән- ул иң элек үҙенең асылы, яҙмышы, үткәне, бөгөнгөһө һәм киләсәге хаҡында уйлана, яна, көйә, шатлана, ижад итә, йәшәргә, алға барырға ынтыла тигән һүҙ.\nҮткән дәрестә беҙ уның биографияһын өйрәнгәйнек.\nӨйгә эште тикшереү.\n1-се уҡыусы уның биографияһы менән таныштыра.\nУҡыусы сағышынан һуң әңгәмә ойошторола.\n----Ни өсөн шағирҙы Аҡмулла тип атап йөрөтәбеҙ?\nШағирҙың исеме Мифтахетдин. Аҡмулла уның ҡушаматы. Был ҡушамат уға халыҡ тарафынан бирелә, уның саф күңелле, намыҫлы, уҡымышлы, белем-тәрбиә биреүсе, халыҡ алдында абруйы ҙур булғаны өсөн бирелә. Шағир был исемде үҙе өсөн дәрәжә тип һанай.\nШәхси сифаттарына килгәндә, үҙенең холҡо, фекерләүе, эш-ғәмәлдәре менән шағир сәсән тәбиғәтле. Ул уйлаған- кисергәндәрен йәшермәйсә әйтергә, бәхәсләшергә яратҡан, һөйләргә оҫта булған, үҙенең һәм башҡаларҙың әҫәрҙәрен яттан белгән. Әҫәрҙәренән күренеүенсә, ул көслө рухлы, белемле, эҙләнеүсе, үҙенең кешелек дәрәжәһе, поэтик талантын тейешенсә баһалай белгән шәхес итеп күрәбеҙ уны. Ижад емештәренең мәңгелек көсөн алдан тойомлағандай шағир үҙе үк былай тигән:\nҠараһаң, Аҡмулланың китабы был,\nЭсендә-һыуһағанға шәрбәтле һыу.\nБитенең бере көлөр, бере һүгәр,\nТура һүҙе-берәүгә им, берәүгә-ыу.\nБөтә аңлы ғүмерен халыҡ араһында үткәргән Аҡмулланың шиғри ижады ябай халыҡтың тормош-көнкүрешенә, теләк-ынтылыштарына, уй-хыялдарына үтә булыуы менән айырылып тора.\nАҡмулла халыҡтың ҡараңғы тормошта михнәт сигеп йәшәүе сәбәптәре тураһында ныҡ уйлана. Үҙе гиҙгән, үҙе йәшәгән бөтә ерҙә лә халыҡтарҙың берҙәй үк аяныс яҙмышҡа дусар булыуын күреп йөоәге әрней. Ул нимә тураһында яҙһа ла—йәшәп килгән йәмғиәт тәртиптәренең кәмселектәре, ярлы-ябағаның ауыр тормошо, байҙарҙың, түрә-чиновниктарҙың башбашлыҡтары һәм рәхимһеҙлектәре, дин әһелдәренең ике йөҙлөлөгө хаҡындамы, тәбиғәт һәм Кеше, йәшәүҙең мәғәнәһе, рухи байлыҡ тураһындамы-бөтәһен дә аң-белем, ғилем-һөнәр, әҙәп, әхлаҡ мәсьәләләренә килтереп бәйләй. Тап ул, аң-белемгә, һөнәргә эйә булыу юлы менән яҡтылыҡҡа, бәхеткә ирешеп була тигән ныҡлы фекергә килеп, бөйөк Салауат Юлаевтан һуң беренсе тапҡыр халҡына «башҡорттарым» тип мөрәжәғәт итә.\nБер уҡыусы тасуири итеп «Башҡорттарым, уҡыу кәрәк» тигән шиғырын уҡый.\nШиғыр өҫтөндә эш алып барыу.\n--Уҡыуҙың, белемдең кәрәклеге тураһында мәҡәл булырҙай, тәрән фекерле һөйләмдәр яҙып алайыҡ:\n1)Наҙанлыҡтан ҡурҡыу кәрәк\n2)Алтынға берҙе ҡушып һан ун булмай\n3) Белемлелек арыҫландан көслө батыр\n4) Наҙанлыҡтан килер бәхетһеҙлек\nАҡмулла белемле, мәғрифәтле ғалимдарҙы ололай. Шундай ғалимдарҙың береһе—Шиһабетдин Мәржәни. Аҡмулла «Дамелла Шиһабетдин хәҙрәттең мәрҫиәһе» тигән китабын ошо ғалимға бағышлай.\nБер уҡыусы «Шиһабетдин Мәржәни мәрҫиәһе» шиғырын уҡый.\nБыл шиғырында Ул уны нисек итеп һүрәтләй?\n...ҡараңғыла ҡабыҙған фонарь...\n...мәғрифәтле ирҙәрҙән шундай маһир...\n...мәғрифәт шоңҡарын, толпарына тиңләй...\n...ул ҡояштың ҙуры ине..\n...яҡты йәшен нуры ине..\nАҡмулланың икенсе шиғырҙарын анализлау өсөн, синыфты өс төркөмгә бүләбеҙ.\n1-се төркөм «Донъя», «Нәфсе» шиғырҙарын анализлай.\nа) Шиғырҙың эстәлегенән һорауҙар төҙөү\nб) төп фекерҙе белеү (ал-ял белмәй донъя ҡыуыу, булғанына шөкөр итмәү, ҡомһоҙлоҡ, бөгөнгө көн менән ауаздашлығы тураһында әйтеп китеү)\n2-се төркөм «Бәхет» шиғырын анализлай.\nа) кешеләрҙәге ниндәй сифаттар ыңғай, ниндәй сифаттар кире тип һүрәтләнә?\nЯуапты шиғыр юлдары менән тулыландырырға.\n3-сө төркөм «Аттың ниһен маҡтайһың» шиғыры буйынса эшләй.\nа) Нимә ул тәнҡит?\nб) Шиғырҙа әҙәм, егет, ҡыҙ, ҡатын, бала, хаким, ат, дөйәгә хас ниндәй сифаттар тәнҡитләнә?\nҺәр төркөм үҙенең проектын яҡлап, сығыш яһай.\nБар синыфҡа һорау бирелә:\nӘҙәмдең ниһен маҡтайһың\nЯҡшы яғы ҡалмаған? (фекер алышыу)\nУҡыусылар уҡылған шиғырҙар буйынса Аҡмулланың поэтик оҫталығына хас сифаттарҙы билгеләйҙәр.\nАҡмулла ижады тураһында профессор Ғ.Ҡунафин үҙенең «Аҡмулла ижадында хитап жанры» тигән мәҡәләһендә («Башҡортостан уҡытыусыһы» №6 2004й) шулай тип яҙа: ...М.Аҡмулла хитаптары- ысын мәғәнәһендә гражданлыҡ, инанғанлыҡ һәм ҡомарлыҡ ялҡыны, тәнҡит рухы һуғарылған ижад емештәре. Улар фольклорҙың афористик жанрҙары традициялары менән тығыҙ бәйләнгән. Үҙенең афористик фекере осошонда шағир ысынлап та икһеҙ-сикһеҙ. Уның Рәсәйҙәге башҡорт, ҡаҙаҡ, татар, һәм башҡа төрки халыҡтарын ҙур Бер аудиторияға әүелдереүсе хитаптары тотошлай тип әйтерлек тапҡыр һүҙбәйләнештәр, мәҡәлдәр менән һуғарылған. Тап тәрән мәғәнәле кинәйәлелек, һәр уй фекерҙең образлы тәьҫирлеге һәм тапҡырлығы, теленең аңлайышлылығы поэтик юлдарҙың еңел һәңғырыуы уларға айырым бер көс һәм ижтимағи-сәйәси яңғыраш бирә...\nАҡмулла—халыҡ тәрбиәсеһе. (Уҡытыусының йомғаҡлау һүҙе)\nАҡмулла иң беренсе планға «иман» төшөнсәһен ҡуя һәм күңел сафлығы, намыҫ, аҡыллылыҡ, нәфсене тыя белеү, әҙәплелек, сабырлыҡ, ихласлыҡ кеүек сифаттарҙы уның менән айырылғыһыҙ бәйләнештә ҡарай. Уныңса, кешенең иманһыҙлығы, күңел боҙоҡлоғо уның иҙелеп-ҡыйырһытылып йәшәүенең төп сәбәпсеһе. Шуға ла ул ҡан-ҡәрҙәштәрен тыштан ғына түгел, эстән дә матур, пак булырға саҡыра.\nУҡыусы сығыш яһай.\nАҡмулланың үҙенән һуң әҙәбиәткә килгән әҙиптәргә йоғонтоһо тураһында һөйләй.\nАҡмулла үҙе бер поэтик мәктәп барлыҡҡа килтергән шағир. М.Ғафури Аҡмулла поэзияһы йоғонтоһонда үҙ ижадын башлап, уның алдыңғы традицияларын үҫтереп ебәрҙе. Д.Юлтый, С.Ҡудаш, Ш.Бабич, “Аҡмулла шиғырҙары менән аҙыҡланып” поэзияға килделәр. Ш.Бабичтың тәнҡитле, сатирик рухлы шиғырҙарында Аҡмуллаға ауаздаш яҡтары бар. (“Кәңәштәр”).\nСабирова Галиябану Абдулловна\nНомер материала: ДБ-312839\nУрок по предмету Тактильная стимуляция. Тема "Стимуляция чувствительности кистей рук с помощью пальчиковой гимнастики"\nВизитная карточка на конкурс "Педагогический дебют"\nПлан-конспект урока по Кубановедению для учеников 7 класса "Микка-дочь Стратоника"\nЭссе на тему "Учить и учиться"\nПрезентация по родному языку на тему "Домашние животные"\nОбразец экзаменационного задания для оценки ПМ.03. Окрашивание волос.


Композитор Рим Хәсәнов шағир Назар Нәжмиҙең ижадына арналған күләмле презентация әҙерләй // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n13:40, 9 марта 2017 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 9 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Назар Нәжмиҙең тыуыуына 100 йыл тулыу уңайынан ижадына бағышланған күләмле презентация әҙерләнә (1918-1999). Был хаҡта «Башинформ» агентлығына проект етәксеһе — бөгөн үҙенең 70 йәшен билдәләгән танылған композитор Рим Хәсәнов хәбәр итте.\nТеги: юбилейҙар, Башҡортостан Башлығы гранттары


Хәбәрҙәр: Һиндостандың үлем юлы.\nҺиндостандың үлем юлы.\nҺиндостан Бөйөк Британияның колонияһы булған ваҡыттағы королева Виктория дәүере тимер юлын ил өсөн үтә лә мөһимлеге өсөн “Милли тормош юлы”тип атайҙар, әммә инвестициялар һалынмағанлыҡтан, ул таушалған һәм һәләкәт юлына әйләнгән. Үлем-китемдең күбәйеүе сәбәпле, уны, ысынлап та, “Милли үлем юлы”тип атарға мөмкин. Һиндостандың тимер юл министры йыл һайын 15 000 кешенең ғүмерен өҙгән юлда һәләкәтле, насар хәлдәге участкалар һанын кәметергә вәғәҙә бирҙе. 15 000- был һанды хөкүмәт үҙ халҡыңды “һуйыу”тип баһалай.\nПассажирҙар иртәнге пик сәғәтендә Мумбайҙағы Churchgate тимер юлы станцияһында шығрым тулы ҡала-тирә поездарынан төшә.\nҺиндостанда пассажирҙар ташыу менән 9 000 пассажир поезы менән идара иткән һәм көн һайын 20 миллион пассажирҙы йөрөткән “Һиндостан тимер юлдары” атамаһы аҫтындағы дәүләт ойошмаһы шөғөлләнә. Һиндостан хөкүмәте Азияның иң иҫке тимер юл селтәре өсөн бюджеттан бүленгән 11,7 миллиард доллар сиктәрендә поездарҙа туҡланыу, уңайлыҡтар һәм таҙалыҡты яҡшыртырға, кешеләрҙең, филдәрҙең һәләкәтен булдырмау сараһын күрергә вәғәҙә бирҙе.\nҺиндостан тимер юлдарында меңдәрсә кеше һәләк була, Мумбай ҡала-тирәһе тимер юлдарында уртаса алғанда көн һайын 12 кеше үлә. Күпселеге шығрым тулы поездарҙан ҡолап төшә, урындағы халыҡ поезд тәгәрмәстәре аҫтында ҡала.\nҺиндостан пассажирҙары шығрым тулы поездарҙан төшә.


"Халява"мы, әллә ҡытлыҡмы? » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » "Халява"мы, әллә ҡытлыҡмы?\n19.02.2019 "Халява"мы, әллә ҡытлыҡмы?\nАвгуст аҙағында Өфөлә йыл да шау-гөр итеп матур байрам - "Һөт иле фестивале" үтә. Унда килеүселәр ҡапҡа аша үтә һәм 100 грамм тота... юҡ, бер стакан һөт эсә. Былтырғы саранан гәзитебеҙ фотохәбәрсеһе Юлай Кәримов төшөргән күренеш - бер инәй сумкаһындағы банкаларға стакандарҙан һөттө алып ҡоя.\nБыл һүрәт аҫтына күп фекерҙәр яҙырға мөмкин. Кемдер инәйҙе ҡомһоҙ тип әрләр, бәғзеләре пенсияһы етмәйҙер, шуға ла ошолайтып үҙенә һөт хәстәрләйҙер тиер. "Халява" булғанда ҡулланырға кәрәк тип әйтеүселәр ҙә табылыр.\nӘ ошо көндәрҙә Беренсе каналда барған "Поле чудес" тапшырыуы нимә менән тамамланыуы билдәле булды. Түңәрәкләп теҙелеп ултырған тамашасылар барабанға ултыртылған тәмлекәстәрҙе талашышып ала. Кемдер быны телефонға төшөрә, йылғырҙар алдан хәстәрләгән шыптырҙарына кәнфит-печенье, алма-банан, пирожныйҙарҙы тултыра.


Аҡ йорттоң ҡара эше » Башҡортостан гәзите\nАҡ йорттоң ҡара эше\n18-04-2017, 03:50 // Сәйәсәт // Баҫып сығарырға\nКүптән түгел АҠШ президенты Сүриәләге хәрби объекттарға ракета һөжүме яһаясағы тураһында белдерҙе. Атап әйткәндә, ул Сүриә етәкселеген Идлиб ҡалаһында химик ҡорал ҡулланыуҙа ғәйепләй. Хомс ҡалаһындағы авиабазаға ҡарата булған һөжүмдең төп маҡсаты – Сүриә хәрбиҙәренең артабан химик ҡорал ҡулланыу мөмкинлеген кәметеү. Трамп билдәләүенсә, АҠШ-тың был аҙымы төбәктә тәртип урынлаштырыуға, гуманитар хәлде көйләүгә килтерәсәк. Аҡ йорт киләсәктә лә милли мәнфәғәттәрҙе хәстәрләү маҡсатынан төрлө алымдар ҡулланасағын һыҙыҡ өҫтөнә алды ул.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, 6 апрелдә Америка Ҡушма Штаттары Шайрат ҡалаһындағы хәрби аэродромға 59 “Томагавк” ракетаһы осорҙо. Сүриә етәкселегенең мәғлүмәттәренә ҡарағанда, ете кеше һәләк булған.\nРәсәй иһә АҠШ-тың был ҡылығын суверен дәүләткә ҡаршы агрессия, террорсыларға ярҙам итеү тип баһаланы.\nРәсәйҙең сит ил эштәре министры Сергей Лавров та Идлибта химик ҡорал ҡулланылыуы тураһында Вашингтон тарафынан бер ниндәй дәлил юҡ тип белдерҙе. Был хәл 14 йыл элек Ираҡты биологик ҡорал әҙерләүҙә ғәйепләүгә тиң. Ул саҡта ла АҠШ һәм Великобритания үҙҙәренең ҡайһы бер союздаштары менән, Хәүефһеҙлек советының ризалығынан тыш, Ираҡҡа бәреп инде. Байтаҡ йылдар үткәс, үҙҙәренең Багдадҡа һөжүм итеүендәге мутлыҡтарҙы Великобританияның элекке премьер-министры Тони Блэр ҙа танманы. Хәтерләйһегеҙҙер, 2003 йылда АҠШ-тың дәүләт секретары Колин Пауэлл БМО-ның Хәүефһеҙлек советы ағзаларына ниндәйҙер аҡ порошок күрһәтеп, Ираҡ етәкселегендә биологик ҡорал бар тип раҫланы һәм тиҙерәк был илгә һөжүм итергә саҡырҙы. Бер йылдан һуң Пауэлдың да намыҫы күңелен өйкәгән, ахыры, биологик ҡорал Ираҡта бер ҡасан да табылманы, тине.\nӘлбиттә, АҠШ-тың был ҡылығы донъяның иң ҡеүәтле ике дәүләте араһындағы мөнәсәбәттәрҙе ҡаҡшатыуы мөмкинлеге тураһында ла хәтерҙән сығармаҫҡа кәрәк. Шулай ҙа һуңғы осорҙа ғына бер аҙ йылына төшкән дуҫлыҡ һәм татыулыҡ ептәре өҙөлмәҫ тип ышанғы килә.\nАвтор: Салауат ӘБҮЗӘР.


Уңыштар бар, бурыстар ҙа етерлек » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Уңыштар бар, бурыстар ҙа етерлек\nУңыштар бар, бурыстар ҙа етерлек 08.06.2018 // Иҡтисад\n“Көньяҡ Урал райондарының 2011– 2015 йылдарҙа иҡтисади үҫешенең урта сроклы комплекслы программаһы” Башҡортостан Республикаһы Башлығы Рөстәм Хәмитовтың 2011 йылдың февралендәге ҡарары менән тормошҡа ашырыла башланы. Мөһим документтың 2020 йылға тиклем оҙайтылыуы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереүгә, ситтән инвесторҙар йәлеп итеүгә килтерҙе, төбәктең икенсе һулыш алыуын күрһәтте.\n9 – 10 июндә Сибай ҡалаһында үткәреләсәк “Көньяҡ Урал- 2018” иҡтисади форумында төбәктәрҙең артабанғы үҫеш мөмкинлектәре ҡараласаҡ. Ошо ыңғайҙан субтөбәк үҫешенең урта сроклы комплекслы программаһын көйләгән вице-премьер Илшат ТАЖЕТДИНОВҡа мөрәжәғәт иттек.\n– Илшат Азамат улы, бындай форумдар быға тиклем бер нисә тапҡыр ойошторолдо. Ул ваҡыттан бирле шаҡтай ваҡыт үтте. Мөһим сараларҙа фәһемле һөйләшеүҙәр, фекер алышыуҙар булды, төбәк халҡын борсоған мәсьәләләр күтәрелде. Республикала, шулай уҡ Көньяҡ Уралда, һуңғы йылдарҙа инвесторҙарға ярҙам итеү өсөн һөҙөмтәле система булдырылды. Һеҙҙеңсә, иң тәүҙә нимәгә иғтибар итергә кәрәк?\n– Ысынлап та, республикала илдә иң яҡшыларҙан һаналған инвесторҙарға ярҙам итеү өлгөһө булдырылған. Уларҙың инфраструктура өсөн сығымдарына бюджет субсидиялауы, һалымға ташламалар ҡаралған. Шул уҡ ваҡытта инвестиция мөхитенә, ҡеүәтле ресурсҡа эйә булған ойошмаларға географик факторҙар ныҡ тәьҫир итә. Мәҫәлән, транспорт логистикаһы. Үкенескә ҡаршы, Көньяҡ Уралдың сәнәғәт үҙәктәренән, продукцияны һатыу өсөн ҙур баҙарҙарҙан алыҫ урынлашыуы, квалификациялы кадрҙарҙың аҙ булыуы биләмәнең инвестиция әүҙемлеген бер аҙ тотҡарлай. Был проблеманы тулыһынса бөтөрөү мөмкин түгел, ә бына еңеләйтергә була. Мәҫәлән, яңы автомобиль, тимер юлдары төҙөп. Ошо йәһәттән Стәрлетамаҡ – Ҡағы – Магнитогорск, Мораҡ – Собханғол – Темәс юлдарын төҙөү планлаштырыла. Ә был форумда Сибай – Подольск – Сара тимер юлын төҙөүҙе яңыртыуҙы һәм башҡа шундай проекттар мәсьәләһен күтәрәсәкбеҙ.\nПотенциаль инвесторҙарҙы ер участкалары, етерлек күләмдә электр, газ һәм һыу менән тәьмин итеү мөһим. Мәҫәлән, Көньяҡ Урал электр энергияһына ҡытлыҡ кисерә. Бөгөн төбәк 50 МВт электр энергияһы ғына етештерә. Ә яҡынса 250 МВт энергия ҡулланыла. Ҡалған 200 тирәһен күрше Силәбе һәм Ырымбур өлкәләренән алабыҙ. Энергияға ҡытлыҡ 2027 йылға 500 МВт-тан артыҡ булыуы ихтимал. Мәҫәлән, “Башҡорт баҡыры” инвестиция проекты өсөн генә 50 МВт, “Цемикс”ка – 28 МВт, “Сычуань-Сибай” компанияһына – 70 МВт, Семенов руднигына 5 Мвт кәрәк. Ошо сәбәпле беҙгә энергия биргән объекттар йәки электр селтәре төҙөү эштәрен тиҙләтеү кәрәк.\n– Бәләкәй эшҡыуарлыҡ ни хәлдә?\n– Был йүнәлешкә етди әһәмиәт бирәбеҙ, сөнки бөгөн Көньяҡ Урал райондарында бәләкәй эшҡыуарлыҡта мәшғүл булғандарҙың өлөшө 40 процент тирәһе тәшкил итә. Ә республика буйынса – 15,5 процент. Субтөбәктәге бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа дәүләт, урындағы ҡаҙна ярҙамы, 2010 йыл менән сағыштырғанда, дүрт тапҡырға артты. “Башҡортостан микрокредит ойошмаһы”ның кредиттар биреүе эшҡыуарлыҡҡа ярҙамдың иң кәрәкле, ҡулайлы һәм һөҙөмтәле сараһы булды. Бөгөн уның 10 офисының дүртеһе Көньяҡ Урал төбәктәрендә асылған һәм уңышлы эшләй. Кредит өс йылға тиклем өс миллион һумға тиклемге күләмдә 10 процент ставкаһы менән бирелә. Программа тормошҡа ашырылған йылдарҙа был кредитты 700-ҙән ашыу эшҡыуар алған. Дөйөм сумма 535 миллион һум тәшкил итә. Был республикалағы барлыҡ сумманың 25 проценты тиерлек. Ошондай ярҙам иҫәбенә 640 яңы эш урыны булдырылды, кредит алғандарҙың етештереү күләме 7,4 миллиард һум тәшкил итте. Киләсәктә ставканы 7,25 процентҡа тиклем төшөрөп, суммаһын биш миллион һумға еткереү күҙҙә тотола.\nИнвестиция инициативаларына ярҙам фонды хаҡында ла телгә алғы килә. Ул иһә 500 мең һумға тиклемге ҙур булмаған проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн төҙөлгән. Былтыр бындай ярҙамды Көньяҡ Уралдың 18 эшҡыуары алды. Һөҙөмтәлә 27 яңы эш урыны булдырылды, етештереү күләме 40 процентҡа артты.\n– Программаның маҡсаттары ниндәй? Улар нисек тормошҡа ашырыла?\n– Субтөбәктең инфраструктураһын үҫтереү, уңайлы шарттар тыуҙырыу, эш урындары булдырыу, халыҡтың ситкә китеүен кәметеү, ғөмүмән, кешеләр мәнфәғәтен яҡлау, яңы эш урындары асыуға булышлыҡ итеү йәһәтенән ҡабул ителгән программа үҙ һөҙөмтәләрен бирә. Төбәктә иҡтисад һәм тормош йәнләнә. Күп эштең сифаты һәм күләме буйынса үҫеш күҙәтелә. 2010 һәм 2017 йылға тиклемге иҡтисади күрһәткестәрҙе сағыштырһаҡ, уларҙың күпселеге республика буйынса юғарыраҡ һәм яҡшы яҡҡа үҙгәргән. Мәҫәлән, ауыл хужалығы етештереү күләме 2,1 тапҡырға артҡан (план – 1,6 тапҡыр, республика буйынса үҫеш – 1,9 тапҡыр). Уртаса айлыҡ эш хаҡы 2,2 тапҡыр (республика буйынса – 1,8 тапҡыр), рәсми эшһеҙлек кимәле 1,0 процент тәшкил итә (республикала – 1,03 процент), ҡаҙнаға һалым һәм һалым булмаған табыш 1,8 тапҡыр үҫкән (республика буйынса – 1,4 тапҡыр).\n– Күренеп тора: һөҙөмтәләр, уңыштар бар. Шулай ҙа ҡайһы йүнәлештә эште тағы ла йәнләндерергә иҫәп тотаһығыҙ?\n– Тәүгеһе – төп капиталға инвестиция. Әле Көньяҡ Урал йән башына инвестиция йәлеп итеү буйынса республика күрһәткестәренән ҡалыша. Айырыуса күп сығым һалған һәм күпләп эш урындары булдырырҙай ҙур инвестиция проекттарын йәлеп итеү ауыр. Бындайҙар әле күп түгел. Шул уҡ ваҡытта быйыл ике ҙур проект тормошҡа ашырыла башланы. Уларҙың береһе – ҡоро төҙөлөш ҡатнашмалары (“Ласселсбергер”), икенсеһе – цемент заводы (Ҡытай). Хәҙерге көнгә дөйөм инвестиция күләме 15 миллиард һум, 400 яңы эш урыны булдырыу планда, ә киләсәктә 27 миллиард һумға еткереп, 700-ҙән ашыу кешегә эш урыны булыр тип күҙаллана.\nӘлбиттә, һәр эш башлап ебәргәнсе оҙайлы ваҡыт, ныҡышмалы хеҙмәт талап итә. Мәҫәлән, ҡытайҙар менән тулы хоҡуҡлы инвестиция килешеүе төҙөр өсөн ике йыл кәрәк булды. Был хаҡта 2016 йылда өсөнсө форумда һөйләшеү булғайны. Ә инвестиция килешеүе быйыл апрель аҙағында ғына әҙер булды.\n“Ласселсбергер” менән дә шундай хәл ҡабатланды. Нимәлер эшләүҙе иғлан иткәндән һуң да проекттың барлыҡ нескәлектәрен килешеү күп ваҡытты ала тип әйтергә теләйем һәм һәр ваҡытта ла килешеүгә ҡул ҡуйып, эште шунда уҡ башлап ебәреү мөмкин түгел. Шуға ла бынан алдағы форумдарҙағы уй-теләктәр быныһында ла күтәреләсәк.\nШулай булыуға ҡарамаҫтан, ҡул ҡаушырып ултырмайбыҙ, эшебеҙҙе дауам итәбеҙ. Мәҫәлән, Сибай юнысҡы заводы төҙөү проектына 25 миллиард һум күләмендә инвестиция йүнәлтелә. Яҡын көндәрҙә уның буйынса проект эше тамамлана. Ыңғай һөҙөмтә алыу менән эшкә тотонасаҡбыҙ.\nИкенсе проблема – халыҡтың ситкә китеүе. Бындай күренеш республиканың барлыҡ райондарына (Өфө, Стәрлетамаҡ, Иглин райондарынан башҡа) хас күренеш булһа ла, 2010 йыл менән сағыштырғанда, халыҡтың йыл һайын башҡа яҡҡа юлланыуы 33 процентҡа кәмене. Шулай ҙа беҙ бының менән риза түгел. Шул уҡ ваҡытта былтырғы һөҙөмтәләр буйынса, Сибайҙа ыңғай күренеш күҙәтелә. Һуңғы йылдарҙа бында тәүге тапҡыр ҡала халҡы 245 кешегә артҡан. Тәүге кварталда күп булмаһа ла, артым бар. Йыл йомғаҡтары буйынса, Йылайыр районынан халыҡтың ситкә китеүе туҡталыу түгел, хатта төбәктә арта башлаған. Былар бөтәһе лә беҙҙе, әлбиттә, ҡыуандыра.\n– Социаль өлкәлә ниндәй үҙгәрештәр бар?\n– Социаль өлкәләге инвестиция сығанағы – ул Республика адреслы инвестиция программаһы һәм автомобиль юлдарын төҙөүгә (РАИП), реконструкциялауға һәм ремонтлауға территориаль заказ (Терзаказ).\n2011 – 2017 йылдарҙа РАИП сиктәрендә бюджет инвестициялары алты миллиард һум тирәһе тәшкил иткән. Башҡортостан буйынса РАИП күләме Көньяҡ Урал өлөшөнә ҡайһы бер йылдарҙа 8-9 процент тәшкил иткән. Был йылдарҙа алты мәктәп, 12 балалар баҡсаһы, алты ФАП, бер район мәҙәниәт йорто, берәр мәктәп һәм балалар баҡсаһы, дүрт спорт объекты, өс мәҙәниәт бинаһы ремонтланған, һыу үткәргестәр һәм газ селтәрҙәре төҙөлгән.\nРеспубликаның 100 объекты исемлегенә Сибай филармонияһын реконструкциялау, Учалы ҡалаһындағы үҙәк ҡала дауаханаһының хирургия корпусын төҙөү, Баймаҡ ҡалаһында 120 урынлыҡ балалар йорто менән бергә 240 уҡыусыға иҫәпләнгән мәктәп, “Шүлгәнташ” музей комплексын төҙөү, Иҫке Собханғол һәм Яңы Собханғол ауылында балалар баҡсаһы менән ике мәктәп, Бөрйән район мәҙәниәт йортон, Аҡъярҙа бассейнды, Әбйәлил районында Тупаҡ мәктәбен йүнәтеү ингән.\nТерзаказ сиктәрендә 2011 – 2017 йылдарға 7,4 миллиард һум аҡса бүленгән, был республика буйынса дөйөм сығымдың туғыҙ процентын тәшкил итә. Ул Көньяҡ Уралда 877 километр юл төҙөргә һәм ремонтларға һәм 34 күпер юлдары төҙөргә мөмкинлек биргән.\n– Ниндәй әһәмиәтле инвестиция проекттары тормошҡа ашырылды? Киләсәктә нимәләр планлаштырыла?\n– 2011 – 2017 йылдарҙа Көньяҡ Уралда барлыҡ сығанаҡтар иҫәбенән төп капиталға инвестициялар күләме 93,5 миллиард һум тәшкил итте. Билдәле булыуынса, уның шаҡтай өлөшө – 30 миллиард һумы – тау һәм руда секторына тура килә. Урал тау һәм металлургия компанияһының предприятиелары етештереүҙе әүҙемләштерә һәм модернизациялай. “Башҡорт баҡыры” асыҡ акционерҙар йәмғиәте Хәйбулла байыҡтырыу фабрикаһы төҙөнө. 2016 йылдан “Башҡорт баҡыры”, “Юбилей” ер аҫты ятҡылыҡтарын төҙөүҙе билдәләргә кәрәк. Уның өсөн миллиард һум инвестиция күләмендә аҡса йүнәлтелде. Учалы тау- байыҡтырыу комбинаты ла үҙ ятҡылыҡтарын үҫтерә. “Башҡорт шахта проходкалау идаралығы” Хәйбулла районында “Вишневский” ер аҫты руднигында ҙур проектты тормошҡа ашыра. Инвестиция күләме – биш миллиард һум, йылына 450 мең тонна руда эшкәртеләсәк. Алтын рудаһы ҡушылмалары булған Көнсығыш Семенов ятҡылығы үҙләштерелә. Учалыла тегеү фабрикаһының яңы корпусы, ҡояш электр станциялары сафҡа индерелде.\nАйырыуса бынан алдағы форумдарҙа ҡул ҡуйылған проекттар, инвестиция килешеүҙәре хаҡында айырып әйтергә теләр инем. “Баймаҡ механика ҡойоу заводы” үҙгәртеп ҡороу һәм “Красная Башкирия” ауыл хужалығы кооперативына ике проект буйынса 352 миллион һум аҡса бүленде, 37 эш урыны булдырылды. 2015 йылда Сибай элеваторы нигеҙендә тәүлегенә 300 тоннаға тиклем он етештерә алған заманса тирмән файҙаланыуға тапшырылды. Уға 500 миллион һумдан ашыу аҡса бүденде, күптәрҙең хеҙмәт урыны һаҡлап ҡалынды, йәнә 50 кеше эшле булды.\n– Көньяҡ Уралдың төп иҡтисад тармағы – агросәнәғәт комплексы. Был юҫыҡта хәлдәр нисек тора?\n– Дөрөҫ, субтөбәк халҡының күпселеге ауыл ерендә ғүмер итә. Был юҫыҡта йыл һайын күрһәткестәр күләм һәм сифат йәһәтенән дә яҡшыра. Мәҫәлән, Көньяҡ Уралдың барлыҡ райондарында ауыл хужалығы культураларын сәсеү майҙандары артыуы күҙәтелә. Былтырғы йомғаҡтар буйынса, ауыл хужалығы продукцияһының тулайым күләме Көньяҡ Урал райондарында 21,8 миллиард һум тәшкил итте. 2010 йыл күләме менән сағыштырғанда, үҫеш 212 процент булды.\n2011 – 2017 йылдарҙа барлыҡ төр ҡаҙнанан Көньяҡ Урал ауыл хужалығы етештереүселәренә 3,1 миллиард һум күләмендә дәүләт ярҙамы күрһәтелгән, был республика буйынса барлыҡ дәүләт ярҙамының 7,3 процентын тәшкил итә. Мәҫәлән, ошо осорҙа субтөбәктең 144 фермеры “Яңы эш башлаусы фермер” программаһы буйынса 140 миллион һум самаһы грант алған. Был программа Көньяҡ Урал фермерҙарына улар эшкәрткән ерҙе 3,6 тапҡырға – 4,6 меңдән 16,5 мең гектарға – еткерергә мөмкинлек бирҙе. “Ғаилә малсылыҡ фермаһы үҫеше” программаһы сиктәрендә был төбәктәрҙәге 48 фермерға 126 миллион һум күләмендә грант бүленде. Был – дөйөм республика күләменең 20 проценты.\nОшо программалар айҡанлы Көньяҡ Урал крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында яңы 500 эш урыны барлыҡҡа килде. Мәҫәлән, Ейәнсурала 2013 йылдан “Маяҡ” һарыҡсылыҡ хужалығы буйынса проект тормошҡа ашырыла. 2018 йылдың 1 ғинуарына бында һигеҙ меңдән ашыу “волгоград” тоҡомло һарыҡ бар ине. Был – республикала тоҡомсолоҡ менән шөғөлләнгән берҙән-бер ойошма. 52 эш урыны булдырылған. 2015 йылдан һарыҡтарҙы ҡышлауға шәхси хужалыҡтарға яҙын 80 процентын кире ҡайтарыу иҫәбе менән бирелә. Баймаҡ районының Күлтабан ауылында 1280 баш һыйырға иҫәпләнгән һөт-тауар фермаһының беренсе сиратын төҙөүгә 439 миллион һум аҡса һәм шул уҡ ваҡытта 640 баш ҡара-сыбар тоҡомло һыйыр малы алыуға 59 миллион һум аҡса йүнәлтелде. Бөгөн проекттың икенсе сиратын төҙөүгә инвесторҙар эҙләү менән мәшғүлбеҙ. Ейәнсура районының Яңы Себенле ауылында шундай уҡ ферма төҙөүгә 400 миллион һум бюджет аҡсаһы һалынды. Былтыр уны “А7 Агро-РБ” йәмғиәте үҙенә алды һәм 2020 йылға тиклем төҙөп бөтөргә, 450 миллион һум аҡса һалырға иҫәп тота, 142 эш урыны булыр тип көтөлә.\nАуыл хужалығы ҡулланыусылар кооперативы әүҙем төҙөлә һәм эшләй. 2016 – 2017 йылдарҙа алты кооператив барлыҡҡа килде (бөтәһе – 17). Улар грант сараларын йәлеп итеү аша проекттарҙы әүҙем тормошҡа ашыра. 2015 йылда Баймаҡ районының “Буранбай” кооперативы һөт һатып алыу, һаҡлау һәм эшкәртеү өсөн 2,8 миллион һумлыҡ грант, иген культуралары өсөн Йылайыр районының “Патриот”ы – 3,5 миллион һумлыҡ, былтыр “Яковлевка” кооперативы – 4 миллион һум, Ейәнсура районының “БашЭкоАгроПродукт” кооперативы 6 миллион һумлыҡ грант алды.\n– Теген цехтарын төҙөү ғәҙәттәге проект тип һаналамы?\n– Ҡатын-ҡыҙҙар мәшғүллеге – Урал аръяғының иң етди проблемаларының береһе. Баймаҡ, Әбйәлил, Йылайыр райондарының һигеҙ ауылында үҙ цехтарын асҡан “Колибри” кеүек компанияларға һәм Дәүләкән теген фабрикаһына рәхмәт. Дөйөм алғанда, улар 700-ҙән ашыу эш урыны булдырҙы. Был ауыл өсөн күп. Ләкин бында ла, баҡһаң, үҙ нескәлектәре бар. Ҡатын-ҡыҙҙар ауыл ерендә үҙ хужалыҡтары менән мәшғүл, шуның өсөн иртәнге 9-ҙан киске 6-ға тиклем производствола эшләү ғәҙәти булмаған ҡыйынлыҡтар тыуҙыра. Шуның өсөн дә уларға төрлө ташламалар булдырылған, ҡайһы бер урындарҙа ирекле график ойошторолған. Ошондай цехтарҙың мәшғүллеккә ярҙамы тос, был күп ғаиләләрҙең килемен арттыра. Бөгөн тәьмин ителеш 60 процент тирәһе, шуға күрә вакантлы эш урындары ҡала килә. Ләкин улар яйлап тултырыла. Әйтергә кәрәк, “Колибри” Баймаҡта 200 эш урынына иҫәпләнгән теген фабрикаһын төҙөүҙе тамамлап килә. Нигеҙҙә, үҙенсәлекле тәжрибә килеп сыға: ауыл ерендә еңел сәнәғәт кластеры барлыҡҡа киләсәк. Бындай күренеш башҡа райондарҙа юҡ.\nУникаль проекттарҙы ла билдәләп китергә кәрәк. Рәсәйҙә тик беҙ генә бейә һөтөн сублимирлау технологияһын әүҙем үҫтерәбеҙ. Форумдың беренсе көнөндә “Экопродукт” яуаплылығы сикләнгән ойошмала һөттө киптереү цехын асыу планлаштырыла. Был технология бейә һөтөнөң барлыҡ файҙалы үҙенсәлектәрен һаҡлап ҡала, ә килеп сыҡҡан продукт спорт, балалар һәм һауыҡтырыу өсөн алмаштырғыһыҙ аҙыҡ булып тора.\nӘлбиттә, һанай китһәң, уңыштар шаҡтай. Алда торған форумға килгәндә, уның пленар өлөшө “Инвестиция өсөн уңайлы мөхит тыуҙырыу – эшҡыуарлыҡ үҫеше өсөн нигеҙ” тип атала. Был тема, һис шикһеҙ, федераль, шулай уҡ республика һәм урындағы кимәлдә лә көнүҙәк. Әлегә Көньяҡ Урал райондары биләмәләре республикалағы уртаса тиҙлектән һәм бер кешегә тап килгән инвестиция күләменән ҡалыша. Ошо йәһәттән форумдың маҡсаты – субтөбәктә инвестиция эшмкәрлеге үҫеше юлдары һәм проблемалары хаҡында профессиональ диалог ойоштороу, субтөбәккә ниндәй факторҙар тәьҫир итеүен билдәләү, инвестицияларҙы әүҙем йәлеп итеү һәм эшҡыуарлыҡ үҫеше хаҡында һөйләшеү. Иң мөһиме – фекер алышыуҙар һөҙөмтәһендә хәлде артабан яҡшыртыу буйынса аныҡ ҡарарҙар ҡабул итеү.\nАвтор: Венер ИСХАҠОВ әңгәмәләште.


Владимир Путиндың матбуғат конференцияһы: Башҡортостанға ҡағылышлы мөһим мәлдәр\n28 Декабрь 2021, 11:00\nМәскәүҙә Рәсәй Президенты Владимир Путиндың йыллыҡ матбуғат конференцияһы үтте. Беҙ был сараның иң ҡыҙыҡлы һәм мөһим урындарын тупланыҡ, ә Башҡортостан Башлығы һәм Хөкүмәт ағзалары конференцияла күтәрелгән һорауҙар буйынса беҙҙә хәлдәрҙең нисек тороуы хаҡында фекерен белдерҙе.\nЯңы штамдар һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә проблемалар һәм халыҡтың иммунитеты түбән булған урындарҙа барлыҡҡа килә. Шуға күрә мин вакциналарҙы берҙәм ҡабул итеү һәм уларҙы донъяға таратыу яҡлымын.\nЯңынан йоҡторорға ла мөмкин. Вакцина яһатҡандарҙың 3-4 проценты ауырый. Вакцина эшләтеп, дауаханаға эләгеүселәр бер нисә тапҡырға аҙыраҡ.\nМинең был хаҡта әйткәнем бар инде: совет осоронда халыҡтан һорап та торманылар, «шап» итеп яһанылар ҙа шуның менән бөттө.\nМаксим Забелин, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары – һаулыҡ һаҡлау министры:\n– Республика халҡының беҙгә, медицина хеҙмәткәрҙәренә, ышанысы арта барыуын күрәбеҙ. Бөгөнгә ике миллионға яҡын кеше вакцина яһатҡан, был – республиканың 18 йәштән өлкәнерәк халҡының 64 проценты, тигән һүҙ. Коллектив иммунитет барлыҡҡа килһен өсөн тағы аҙ ғына ынтылыш яһарға кәрәк, әле ваҡыт бар. Ул саҡта, әгәр була ҡалһа, яңы тулҡынға, «Омикрон» штамына әҙер буласаҡбыҙ. Нисек кенә булмаһын, беҙгә вакцина яһатыуҙы дауам итергә кәрәк.\nТорлаҡ төҙөлөшө тураһында\nТөҙөлөштә күрһәткестәр бик яҡшы, хатта рекордлы – 90 миллион квадрат метр. Рәсәйҙең яңы тарихында бындай һөҙөмтәгә тәүге тапҡыр өлгәштек.\nЕгор Родин, Башҡортостан Республикаһының төҙөлөш һәм архитектура министры вазифаһын башҡарыусы:\n– 11 ай һөҙөмтәләре буйынса Башҡортостанда 2,6 миллион квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелгән. Был, 2020 йыл менән сағыштырғанда, 25 процентҡа күберәк. Әлеге күрһәткес буйынса Рәсәйҙә – алтынсы, Волга буйы федераль округында беренсе урындабыҙ.\nҺауа торошо шарттары арҡаһында иген культуралары буйынса уңыш былтырғынан бер аҙ аҙыраҡ: 133,5 урынына – 123 (миллион тонна). Әммә был насар күрһәткес түгел. Ул үҙебеҙҙе тәьмин итеүгә лә, экспорт мөмкинлеген һаҡлауға ла етә.\nИлшат Фәзрахманов, Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенең Премьер-министр урынбаҫары – ауыл хужалығы министры:\n– 2021 йылғы миҙгел Башҡортостан аграрийҙары өсөн ҡатмарлы ғына булды. Быйыл һуңғы йылдарҙа булмағанса ҡоролоҡ хөкөм һөрҙө. Шуға ҡарамаҫтан, Башҡортостан аграрий-ҙары йыйып алған продукция күләме насарҙан түгел. Республиканың аҙыҡ-түлек хәүефһеҙлеген тулыһынса тәьмин итәбеҙ. Ауыл хужалығы продукциялары буйынса экспорт планын да үтәнек. Беҙҙең күҙаллауҙарға ярашлы, был күрһәткес 2024 йылға 200 миллион долларға етергә тейеш ине, әлеге ваҡытта, йәғни 2021 йылға ҡарата уҡ, 300 миллион долларҙы үтеп киттек.\nБеҙ ҡуйған маҡсат эшһеҙлек буйынса пандемияға тиклемге күрһәткестәргә ҡайтыу ине. Хәҙер ул хатта түбәнерәк тә. Пандемияға тиклем был күрһәткес 4,6-4,7 процент булһа, бөгөн – 4,3 процент.\nЛенара Иванова, Башҡортостан Республикаһының ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры:\n– Халыҡ-ара хеҙмәт ойошмаһы алымына ярашлы, бөгөн беҙҙең республикала эшһеҙлек кимәле иң түбән тарихи минимумды – 3,8 процентты тәшкил итә. Йыл аҙағына ул яҡынса 4 процент тирәһе булыр, тип күҙаллайбыҙ, сөнки йыл һайын ошо миҙгелгә хас аҙ ғына үҫеш булып ала. Шуға күрә беҙ ҙә, тотош Рәсәйҙәге кеүек, пандемияға тиклемге күрһәткескә кире ҡайтып ҡына ҡалманыҡ, ә уны яҡшыртыуға ла өлгәштек.\nМәғарифҡа һәм һаулыҡ\nһаҡлауға сығымдар хаҡында\n2022 йылдың бюджеты социаль йүнәлешле – был өлкәләргә дүрт триллион һум аҡса планлаштырылған. Бында төбәктәрҙең сығымдары иҫәпкә алынмаған.\nЛира Иғтисамова, Башҡортостан Республикаһының финанс министры:\n– Үткән аҙнала депутаттар киләһе йылдың бюджетын раҫланы. Бюджет сығымдарының дөйөм күләме – 267 миллиард һумдан ашыу, шуның 75 проценты һаулыҡ һаҡлау, мәғариф, социаль әүҙем сәйәсәт, мәҙәниәт, физик тәрбиә һәм спорт өлкәләренә йүнәлтелә. Мәҫәлән, һаулыҡ һаҡлау өлкәһенә – 97 миллиард, мәғарифҡа 62 миллиард һумдан ашыу бүленә. 2022 йылда федераль бюджеттан көтөлгән финанс ярҙамы 77 миллиард һумдан ашыу тәшкил итә, шуның 47 миллиарды халыҡты социаль яҡлауға йүнәлтелә.\nИҢ МӨҺИМ ҺОРАУ\nРеспублика халҡы өсөн мөһим булған һорауҙы Башҡортостан юлдаш телевидениеһы хәбәрсеһе Гөлназ Хәйбуллина бирҙе. Ул 2024 йылда билдәләнәсәк Өфө ҡалаһына нигеҙ һалыныуҙың 450 йыллығына әҙерлек сараларын финанслау тураһында һораны.\n«Өфө – һоҡланғыс урын, һис шикһеҙ, Волга буйында иң яҡшыларҙың береһе. Өфө һәр ваҡыт Рәсәйҙә ислам донъяһы үҙәгенең береһе булды һәм шулай булып ҡала», – тине Владимир Путин.\nБаш ҡалабыҙҙың юбилейына ҡағылышлы һорауға яуап биреп, Президент республика етәкселеге менән нимәләрҙең өҫтөнлөклө булыуын асыҡлаясағы, кәрәкһә, булған ресурстарҙы ҡайтанан ҡарау мөмкинлеге тураһында белдерҙе һәм «Өфө үҙенең юбилейына матур итеп, юғары кимәлдә әҙерләнә алырға тейеш, ул быға лайыҡлы. Әгәр кәрәкһә, өҫтәмә аҡса тураһында уйларға ла мөмкин. Быны республикалағы коллегалар менән бергә хәл итәсәкбеҙ», – тине Владимир Путин һәм тантанаға мотлаҡ килергә тырышасағы хаҡында әйтте.\n– Быйыл августа Президент килгәндә, проекттарыбыҙға ярҙам күр- һәтеү мәсьәләһен ҡараныҡ. Президент ҡарарҙарҙы тиҙ ҡабул итә. Беҙ 2024 йылда асыласаҡ Көрәш һарайы төҙөлөшөнә тотонабыҙ, әле үк федераль бюджеттан финанслау – 1,1 миллиард һум бар. Исемлеккә индерелгән һәр объект буйынса ярҙам буласаҡ. Рәсәй Президенты һәм Хөкүмәте ярҙамы менән Өфөнөң 450 йыллығын лайыҡлы ҡаршы алырыбыҙға ышанам, – тип билдәләне матбуғат кәңәшмәһенән һуң республика Башлығы Радий Хәбиров.


Спорт командалары етәкселеген иң ҡыҙыҡһындырғаны - бюдж ет һәм бағымсыларҙан мөмкин тиклем күберәк аҡса "һығыу" - Рә сәйҙә профессиональ спорт аҡса килтермәүе билдәле. Клуб вәки лдәре журналистар менән һөйләшкәндә һәр ваҡыт "Бында беҙгә б иреп еткермәнеләр, тегендә ҡыҫып ҡалдырҙылар. Ә һеҙ һәр ваҡы т бюджеттары ҙур булғандар тураһында ғына яҙаһығыҙ. Бына беҙ\nдонъя беренселектәрендә республика һәм ил намыҫын яҡлайбыҙ,\nә бына быларҙың аҡсаһы күп тә файҙаһы юҡ, тегеләр "ЗЮ" лига һында уйнай, әммә улар тураһында миҙгел тамамланғас та өс аҙ на буйы бар гәзиттәрҙә яҙҙылар..." - тип зарланырға ярата.\nХалыҡтың иң яратҡан һәм хөрмәт иткән спорт төрҙәрен асыҡл ау маҡсатында беҙ интернет - көйәрмәндәргә "Республика ҡайһы\nспорт клубы үҫешенә иң күп аҡса индерергә тейеш" тигән һор ау менән мөрәжәғәт иттек. Алынған яуаптар теге йәки был кома нданың абруйын теүәл сағылдыра, тип ышанып булмай, әлбиттә, шулай ҙа уларҙан билдәле һығымталар яһарға мөмкин.\nШулай итеп, тауыш биреү 17 февралдә сәғәт 12. 00 - дә баш ланды һәм 2 март сәғәт 13. 00 - гә тиклем дауам итте. Бер ко мпьютерҙан тәүлегенә бер тауыш ҡына бирергә мөмкин ине, тимә к тоғро һәм ныҡыш көйәрмән яратҡан командаһына бер юлы 13 та уыш килтерә ала ине тигән һүҙ. Әммә ундайҙар табылмаған, күр әһең. Барлығы беҙ 800 - ҙән ашыу тауыш йыйҙыҡ. Әммә тауыш би реүселәрҙең адрестарында "ҡаҙына" башлағас, ҡайһы бер көйәрм әндәрҙең яратҡан командаларының "копилкаһын" тултырыуҙа бик үк намыҫлы булмаған алым ҡулланыуҙары асыҡланды. "Бәләкәй х акерҙарҙың" кликтарын ҡарап, беҙ барлыҡ "пират" өҫтәмәләренә н ҡотолдоҡ. "Салауат Юлаевтан" 20 тауыш, "Нефтяник" футбол к лубынан - 82, "Энергетиктан" 89 тауыш алырға тура килде. Бил дәһеҙ "хәйләкәр төлкө" "Нефтяник Башкортостана" клубына иң күп "мәрәй" өҫтәгән - һөҙөмтәлә Юрий Маричевтың командаһы 13 6 хакер тауышына "байыған".\nШулай итеп, йомғаҡтар яһайбыҙ:\nБарлығы - 478 тауыш. 1. "Салауат Юлаев" ХК (Өфө) - 44, 8 процент. 2. "Нефтяник" ФК (Өфө) - 25, 1 процент. 3. "Энергетик" ВК ( Өфө) - 10, 3 процент. 4. "Содовик" ФК ( Стәрлетамаҡ) - 5,9 процент. 5. "Нефтяник Башкортостана" ВК ( Өфө) - 5 процент. 6. "Алиса" ГК (Өфө) - 2,7 процент. Ҡалғандарына бирелгән тауыштар күп түгел. Ғәбдрахман Ҡадиров\nисемендәге спорт клубы, "Нефтехимик" ( волейбол), "Торос"( хоккей), "УГНТУ - ВНЗМ" (гандбол) һәм "Авиабаскет" процент я рым да йыя алманы. Бер команда бөтөнләй тауышһыҙ ҡалды - "Пр ометей" ҡатын - ҡыҙҙарҙың волейбол клубына йәлләп булһа ла т ауыш биреүсе булманы.\nБыл тауыш биреүҙән ябай һығымта яһарға була. Интернет ме нән файҙаланыусылар спорттың классик команда төрҙәрен хуп кү рә. Бик үк көслө булмаған футбол Рәсәйҙә үҫешкән һәм танылыу\nалған башҡорт волейболын ҡыҫырыҡлап сығарҙы. "Салауат Юлаев тың" алда тороуы шик тыуҙырмай - команданың бәләкәй, әммә ой ошҡан интернет - фанаттар армияһы бар.\nРеспонденттарҙың бик аҙы ғына "Республика ҙур спортҡа аҡс а түгергә тейеш түгел" һәм "Һәр командаға аҙлап булһа ла аҡс а бүлергә тейеш" тигән пунктта туҡталған. Бынан халыҡҡа ҙур спорт кәрәк, улар стадионға килергә һәм республиканың намыҫы н яҡлаусы профессионалдарҙы дәртләндерергә әҙер тигән һығымт а яһарға була. Тимәк көйәрмәндәрҙең күбеһе унлаған "уртаса" командаға ҡарағанда бер, әммә ҡеүәтле һәм бай клуб күрергә т еләй. Һәр фанаттың үҙ клубын Рәсәй чемпионы итеп күрергә тел әүе аңлашыла, әлбиттә, әммә һәр береһенә ярауы ҡыйын.\nЛидерҙар араһында Салауатта бик ҙур абруй менән файҙаланғ ан "Нефтехимик" булмауы ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра, Ғәбдрахман Ҡадир ов исемендәге спорт клубы барлығы алты тауыш йыйҙы, күптәр я ратҡан "Нефтяник Башкортостана" клубының да күрһәткестәре ҙу р түгел. "Ниңә ул ваҡытта стадиондар тулы һуң" - тиһегеҙме  Был спорт клубтарына бирелгән тауыштарҙың түбән проценты к өйәрмәндәрҙең күбеһенең интернетҡа инә алмауына бәйле: улар йә өлкән быуын кешеләре, йә иһә донъя селтәренә инеү мөмкинс елегенән мәхрүм йәки уның менән бөтөнләй ҡыҙыҡһынмай.


Башҡортостанда һалым буйынса бурыс 200 миллион һумдан артҡан\nРеспубликала һалым инспекцияһы менән суд приставтары түләмәүселәргә ай һайын рейдҡа сыға. Бөгөн ведомство вәкилдәре Ҡырмыҫҡалы районында йәшәүсе бурыслыларҙың ишеген шаҡыны.\nВенера Кәримованың милек өсөн һалым күләме 10 меңдән артҡан. Ләкин ҡатын бурысын түләргә ашыҡмай. Һалым йыйылған йортта йәшәмәйбеҙ, уны атай-әсәйем төҙөгән, тип аҡлана ул.\nЛәкин приставтар суд ҡарарын күрһәткәс, аҡса шундуҡ табыла.\nҒүмәр Халиҡов, суд приставтары хеҙмәтенең Ҡырмыҫҡалы районы буйынса бүлеге етәксеһе: «Рейд барышында һалым буйынса бурыстары булыусыларға рейдҡа сығабыҙ. Әгәр физик шәхес өйҙә булһа, урында уҡ түләүен талап итәбеҙ. Уларҙың күбеһе бурысын шунда уҡ ҡаплай».\nҠыҙғанысҡа, рейд барышында һалым түләүселәрҙең күбеһе өйҙә булмай сыға. Мәҫәлән, пассажирҙар ташыу менән шөғөлләнеүсе шәхси эшҡыуарҙың 100 меңгә яҡын бурысы бар. Ләкин ул өйҙә юҡ.\nҠиммәтле машина һатып алып, уның өсөн һалым түләргә теләмәүселәр ҙә байтаҡ. Был йортта теркәлгән ир ҙә Өфөгә киткән булып сыҡты. Суд приставтарына телефон аша бурысын бөгөн үк түләргә вәғәҙә бирҙе. Һүҙен үтәү-үтәмәүе уның намыҫында ҡала, әлбиттә.\nРейд барышында суд приставтары яҡынса 20 һалым түләүсегә инә. Ҡайһы берҙә закон һағында тороусылар хужаларҙың милкен тартып алырға ла мәжбүр була.\nҺалым өсөн бурыс пеня-штрафтар менән көндән-көн арта. Бурысты дәүләткә ҡайтарыу өсөн ошондай рейдтар уҙғарыла ла инде. Шулай ҙа һуҙмай ғына, һалымды ваҡытында түләргә кәңәш ителә.


Өфөлә заманса перинаталь үҙәк төҙөлә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n24 июля 2015 — 15:51\nУл 130 урынға иәҫпәләнгән. Иҙәндәрҙе түшәүҙә яңы ысул ҡулланыу уңайлы ғына түгел эште лә тиҙләтә. Бер йыл башҡаланың Аврора урамында 24 мең квадрат метр майҙанда 200-ләп шәхси гараждар урынлашҡан булһа, хәҙер инде мөһабәт бина ҡалҡып сыҡҡан. Өфөлә яңы республика перинаталь үҙәген төҙөү әүҙем бара. Әлеге көнгә 6 ҡатлы бинаның дөйөм каркасы төҙөлгән. Киләһе йылдың йәйенә дауахана тулы ҡеүәттә эшен башларға ниәтләй.Үҙәктә төҙөлөш эштәрен республика клиник дауаханаһының акушер-гинекология корпусын төҙөгән компания алып бара. Айына 200-ләп бала тыуған медицина учреждениеһын төҙөүҙең нескәлектәрен, ҡатмарлыҡтарын аңлаған компания был юлы ла эште тейешле кимәлдә башҡарып сафҡа индерергә ниәтләй. Республикала медицина ярҙамы күрһәтеүҙә тыуған ҡатмарлыҡтар яңы үҙәктәр асыуҙы талап итә. Дауаханаларҙа урындар етешмәй. Ошо йәһәттән ҡатын-ҡыҙҙарға акушерлыҡ һәм гинекология буйынса ярҙам күрһәтеүҙе үҫтереү мотлаҡ, тип белдерәләр Башҡортостандың һаулыҡ һаҡлау министрлығында. Перинаталь үҙәктә республиканан йылына 10 мең ауырлы ҡатынға ярҙам күрһәтеләсәк. Бәләкәй ҡалалар, ауылдарҙа буласаҡ әсәләргә ярҙам күрһәтеү өсөн белгестәр етешмәй. Тиҙҙән уларҙың барыһына ла ошо перинаталь үҙәктә заманса медицина ярҙамы күрһәтеләсәк. Ҡатмарлы патологиялы йөклө ҡатындарҙы һәм етлекмәй тыуған баланы икенсе ҡаланан алып килеү юлдары ла өйрәнелә. Яңы перинаталь үҙәк үҙ ишектәрен 2016 йылдың июнендә асасаҡ.\n3 из 4741


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЭТАШАМАҪ АТЛЫ АЙҒЫР - 2020 - Мәҡәләләр\nФизик культура һәм спорт тураһында һөйләгәндә йыш ҡына ауыл спортын айырып әйтәләр. Был йүнәлештә проблема барлығын аңлатамы ул? Һеҙҙең тарафта ауыл спорты нисек үҫешә?\nЭТАШАМАҪ АТЛЫ АЙҒЫР\nМин 1937 йылдың 19 майында Муллаҡай ауылында ярлы крәҫтиән ғаиләһендә бишенсе бала булып тыуғанмын. Бала ваҡыттан атты ныҡ яратҡанмын. Әсәйем һөйләүенсә, һарайҙа ат менән булышып тик йөрөй, тип, атайым мине хатта бикләп ҡуя торған булған. Мин 4 йәшемдә үк үҙаллы һыбай йөрөй алғанмын. Атайымдың ике аты булды - Малай һәм Егет ҡушаматлы. Улар шул тиклем аҡыллы ине, мин уларҙың аҫтынан үтә сығып йөрөгәнмен. Әсәйемдән урлап ҡына икмәк йә шәкәр ашатҡанмын. Улар райондағы, колхоздағы һабантуйҙарҙа, ат сабыштарында алдынғы урын биләй торғайны.\nБеҙҙең атайыбыҙ Рамаҙан Шәһивәле улы Билалов 1939 йылдан 1942 йылдың 16 июненә тиклем "Октябрь" колхозының рәйесе булып эшләп, 2 атын алып һуғышҡа китте. Атайымды Баймаҡҡа хәтлем оҙатып мин дә барҙым. Сереккүлдә аттарҙы ашатып, ял итеп алып, шунан Баймаҡҡа етеп барғанда туҡтап, ҡарауыл ҡуйып, шунда ятып йоҡланыҡ. Төндә урыҫтар килеп бәйләнеп, һуғышып бөттөләр. Икенсе көнөнә Баймаҡта аттарҙы машиналарға тейәнеләр, Малай менән Егет икеһе бер машинала ине. Мин уларҙы ҡысҡырып саҡырыуыма икеһе лә кешнәп яуап бирҙе. Машиналар ҡуҙғалып киткәс, уларҙың артынан илай-илай бик оҙаҡ йүгереп барҙым. Атайым миңә: "Улар барып сабыша ла ҡайта", - тигән булды. Ҡайҙан ғына ҡайтһындар инде! Мин уларҙы бик һағына инем. Ҡойма башына менеп, күрше бабайҙың атына оҙаҡ итеп ҡарап ултыра торғайным. Ул миңә атының янына барырға рөхсәт итмәне. Атайым: "Ул Герой бабай, Мәскәүҙә булып ҡайтҡан, уға орден биргәндәр", - тип әйтә торғайны. Мин һуңынан ғына белдем: күршебеҙ Заһретдин бабай Вәлиев йылҡы көтөп, һәр бейәнән берәр ҡолон алғаны өсөн оло баһаға - республикала беренселәрҙән булып Ленин орденына лайыҡ була, колхоз өй һалдырып бирә. Бына ошо Заһретдин бабай Эташамаҫ тигән айғырҙы бер бейәгә алмаштырып, Түбә ҡасабаһынан алып ҡайта. Был ваҡиға 1939 йылда була. Эташамаҫ ҡушаматлы айғырҙың батырлыҡтарын, аҡыллылығын, нисек итеп бүреләрҙе туҙҙырғанын беҙгә - беренсе класс балаларына легенда итеп Фатима исемле уҡытыусы апай һөйләй торғайны.\n...Беҙҙең ҡарт олатай Билал ҡарттың 5 балаһы була: Ғилман, Шаһивәле, Исмәғил, Бибиғәйшә һәм Зөһөрә өләсәй. Шул Зөһөрә өләсәй Иҫәнбәт ауылына, күренекле Сураш батыр нәҫеле Әхмәтшәрәф олатайға кейәүгә сыға. Бик күп мал аҫрап Иҫәнбәт ауылында йәшәйҙәр, уларҙың 8 балаһы була. Иң өлкән улдары Әширәф ағай данлыҡлы шахтер Социалистик Хеҙмәт Геройы ине. Сибай ҡалаһында йәшәнеләр, хәҙер мәрхүм инде. Илдә барған сыуалыштар, "кулактарҙы бөтөрөү" уларҙы ла урап үтмәгән. Ошо ваҡиғаларҙан ҡурҡып, Әхмәтшәрәф олатай ҡайһы малын һатып, күбеһен яңы төҙөлә башлаған колхозға бушлай биреп, ҡотолоп ҡала. Һуңынан Иҫке Сибайға күсеп бара. Элек мал ауырыуҙары күп булған, аттар сирләгән (һаҡау, ҡорсаңғы, шатун һ.б. сир). Ошо Эташамаҫ тигән ҡолондоң атамаһы ла ауырыу сәбәпле килеп сыҡҡан. Ул бик ауырыған, тәне эрен менән ҡапланған (тишелеп аҡҡан). Әхмәтшәрәф олатай был ҡолон мал булмай тип ҡыйлыҡҡа ташларға ҡушҡан һәм "уны эт тә ашамаҫ" тигән. Шул ауылдан бер кеше ҡолондо ҡыйлыҡтан алып ҡайтып, йыуып, укол эшләтеп, һыйыр һөтө эсереп, йүнәлтеп аяҡҡа баҫтыра. Ҡолонсаҡ матур булып үҫеп етә һәм уны 2,5 йәшендә Түбә ҡасабаһында йәшәгән Смирнов тигән урыҫҡа һаталар. Юғарыла телгә алған Заһретдин бабай үҫмер айғыр Эташамаҫты Түбәләге бына ошо урыҫтан бер баш быуаҙ бейәгә алмаштырып алған да инде.\n...Атайым киткәс, мин шул тиклем ат һағышына бирелгәнмен. Әсәйем мине бының өсөн ныҡ итеп әрләй ине. Атайым урынына колхоз рәйесе булып Вәлләм Айытбаев тигән кеше килде. Беҙҙең өйҙә ике мәртәбә тентеү үткәрҙе. Атайымдың ҡыш кейгән толобон, ат ыңғырсағын, нуҡтаһын алып сығып киттеләр, хатта һунар этен дә, арттарынан һунарға эйәрмәгән өсөн ҡолағынан үтә картечь менән атып киттеләр. Кемдәр икәнен яҙып тормайым, сөнки йылдар үтә бара уларҙың һәр береһе үҙенең язаһын алды. Рәйестең күсере булып Яхия ағайым эшләне. 1943 йылдың көҙ айы ине. Ағайыма эйәреп Айытбаевтар йәшәгән өйгә аттарҙы ҡарайым тип барҙым. Унда һарай эсендә 4 ат тора ине. Шуларҙың 2-һе өйөр айғыры Эташамаҫ менән Күгайғыр, икәүһе рәйестең екке аттары булды. Яхия ағайым айғырҙарҙы ла ҡарай торғайны. Мин дә шунда буталып, ярҙамлашып йөрөнөм. Бер көн Айытбаевтар өйөнә ике санаға тейәлеп күмәк кеше килде. Ағайым: "Врачтар килде, ауырыған Күгайғырҙы ҡарарға", - тине. Мин ситтә гена тыңлап торҙом. Ысынлап та Күгайғырҙың бото ныҡ шешкән ине. Берәүҙәре "һыуыҡ тейгән", икенселәре "бейә типкән" тине. Дауаларға тигән ҡарарға килделәр. Тик Күгайғыр йүнәлмәгәс, уны һуйҙылар. Айғырҙың нимә менән ауырығанын мин үҙем мал табибы булып эшләй башлағас ҡына аңланым. Тик ул ваҡытта дарыуҙар юҡ ине шул.\nКүгайғырҙы ҡарарға килгән кешеләр араһынан бер өлкән генә ағай: "Бирегеҙ минең айғырымды. Йылҡы таралып бөттө, йыйып алып булмай", - тигәйне. Ул Зәйнетдин апа Дәүләтҡолов булған. Заһретдин апаның урынына йылҡы көтөргә ҡалған кеше. Көтөүсе Эташамаҫты ҡайтарыуҙы талап иткән икән. Сөнки ул ай-ғырҙың иҫ китмәле һыҙаттары бар ине: үҙенең өйөрөнә ситтән бер баш малды ла индермәй, үҙенекен дә сығармай. Эташамаҫ Зәйнетдин апаның Ҡола атын ғына үҙенә яҡын килтергән. Ҡалғандар янына бара ла алмаған. Мал эҙләгән һыбайлылар: "Эташамаҫтың өйөрө ҡайһы тирәлә йөрөй икән?" - тип ҡурҡышып бер-береһенән һорашып ҡына йөрөгән. Аҡыллы айғыр үҙенең өйөрөндә үҫмер айғырҙарҙы, өлкән һәм йәш бейәләрҙе айырып тотҡан. Зәйнетдин апа: "Мин йәш йылҡыны көтмәнем, уларҙы Эташамаҫ үҙе ҡараны. Уның бер кешнәүенән аттар бер урынға өймәкләшеп торор ине", - тип һөйләй торғайны.\nЭйе, Эташамаҫ бик ныҡ уҫал, аҡыллы, аңлы һәм ҡыйыу мал булды. Зәйнетдин апа һөйләп бөтөрә алмай ине уның мажараларын. Эташамаҫтың өйөрө торған ергә хатта эттәр ҙә барырға ҡурҡҡан, яҡынламаған.\n...1943-1944 йыл. Ғинуар бөтөп барғанда Зәйнетдин апа йылҡыға барып ҡайтайым тип сығып китә. Аттары Туҡмаҡ йылғаһы, Оҙонкүл буйында тибендә йөрөгән. Зәйнетдин апа: "Аттарҙы ашатмай, өйөрөп ҡуйған", - тип Эташамаҫты әрләй-әрләй барһа, Эташамаҫ ҡанға батҡан, тиреһе ярпылдап бөткән, ти. Йылҡы Туҡмаҡ буйында йөрөгән була, айғыр уларҙы ауылға яҡынайтып ҡыуып алып килгән. Зәйнетдин апа был хәлгә хафаланып, "Берәй йылҡыны бүре йыҡманымы икән?" тип артабан сапҡан. Ни күҙе менән күрә - ике бүре үлеп ята икән. Эташамаҫ бер баш йылҡыны ла бүреләргә бирмәгән. Улар менән алышҡа сығып, йыртҡыстарҙы үлтергән. Ошо ваҡиғалар тураһында һөйләгәндә Зәйнетдин апаның күҙҙәренән йәштәр аға торғайны. Сөнки элек һәр юғалған баш мал өсөн көтөүсе үҙе яуап биргән. Эташамаҫты, йылҡылары менән алып ҡайтып, Темәстән табиптар саҡыртып, айғырҙың бүреләр йыртҡыслаған тиреһен 3-4 урындан тегеп, дауалап алғандар.\n...Борон-борондан башҡорттарҙың ғөрөф-ғәҙәттәре буйынса ете быуын үтмәй тороп, үҙ туғандарына кейәүгә сығырға йәки кәләш алырға рөхсәт итмәгәндәр. Бына ошо туғанлыҡ сифаттары тип әйтәйемме, сафлыҡ, аңлылыҡ хайуандарҙа ла бар. Бының ҙур дәлилен килтерәйем. Эташамаҫ өйөр айғыры булып 3-4 йыл "эшләгәс" тә, ул өйөрҙә аһау (түлһеҙ) бейәләр йылдан-йыл күбәйә. Был аңлы, бер үк ваҡытта хаталы хәлдең сере ниҙә тора һуң? Эташамаҫ өйөр айғыры булараҡ, үҙенең өйөрҙәге "ҡыҙҙарын" тороҡтормаған, һөҙөмтәлә, аһау бейәләр күбәйгән. Был хәлде һуңынан ғына белеп ҡалалар. Шуға күрә Баймаҡ совхозынан бер баш бейәгә алмаштырып, айғыр алып ҡайталар. Уны Кирайғыр тип йөрөттөләр (ҡыҙыл ҡола, сысҡан һыртлы, бик һылыу ине). Эташамаҫтың "ҡыҙҙарын" айырып, яңы өйөр булдырып, Кирайғырға бирәләр. Ул ваҡытта беҙҙең колхоз "Беренсе май" колхозы менән бергә ҡушылғайны. Тоҡом бейәләрен Иҙрис бригадаһына бирҙеләр. Үрге Иҙристә Мозафар ағай Мусин, Түбәнге Иҙристә Далха еҙнәй Йомағужин көтөүсе булды.\n...Эташамаҫтың тағы бер якшы яғы булған. Ул бер ваҡытта ла йылҡыны иген баҫыуҙарына төшөрмәгән, ә ситләтеп кенә йөрөткән. Эташамаҫтың шул тиклем уҫаллығын аттар уның бер кешәнәп баш һелкеүенән дә аңлаған. Ул ҡолонсаҡтарҙы ысынында ла атайҙарса һаҡлаған, ел-ямғыр тейҙермәгән. Эташамаҫтың мажараларын Далха еҙнәй бик күп һөйләй торғайны: нисек итеп темәстәрҙең йылҡыһының өйөр айғырын талап, Ҡарағай моронға алып барып ташлағанын, Түбә халҡының аттарын да ауылдарына тиклем ҡыуалағанын һ.б.\nЭлек беҙҙең колхозда күп итеп ҡымыҙ етештерҙеләр, ошо шифалы эсемлектең иң тәмлеһе беҙҙә етештерелә ине. Был эштә Зөлхизә Мусина, Зөлхизә Йомағужина апайҙар эшләне. Майҙың аҙағы июнь башында бөтә һауын йылҡыһы менән йәйләүгә күсеп сыға торғайнылар. Иң тәүҙә Ҡараташ аҫтына, июль, август айҙарында Талҡаҫ аҫтында яттылар. Элек ҡымыҙ алыусылар күп булды, бөтә юлаусылар туҡтап үтә ине. Ял йортон да ҡымыҙ менән тәьмин иттеләр. Колхоз идараһының ҡарары буйынса ҡымыҙҙы үҙ халҡына, бигерәк тә бесән эшләгән осорҙа, бушлай тараттылар. Теләктәре булһа, үҙҙәре ҡымыҙ эшләп эсһен тип, 5-6 бейәне ҡолондары менән бригадалар ҡарамағына бирә торғайнылар. Шулай уҡ колхоз идараһы өлкән Күгат һәм Эташамаҫ буйынса, уларҙың хеҙмәтенә баһа итеп, "үҙҙәре үлгәнсе йәшәһендәр" тигән ҡарар сығарғандар. Эташамаҫты 12 бейәһе менән Үрге Иҙрис бригадаһы биләмәһендә, Бетерә йылғаһы буйында йөрөткәндәр. Уларҙың махсус көтөүсеһе булмаған, эре мөгөҙлө малдың көтөүселәре ҡарамағында булғандар. Эташамаҫ аттарын Бетерә йылғаһы буйында тотҡан, көтөүселәр уларҙы һирәк-һаяк ҡына килеп ҡарап киткән.\n...1951 йылдың июне аҙаҡтарында Муллаҡай бригадалары бесәнселәре Бетерә буйындағы "Киндерле уй" тигән ергә бесән эшләргә барҙыҡ. Ҡыуышлап яттыҡ, ҡыҙыҡ ваҡиғалар күп була торғайны. Ат көтөүселәре Йосоп Әлибаев һәм Ғәйзулла Уразгилдиндар ине. Улар икеһе лә Эташамаҫты яратманы: "Көтөүҙә йөрөгән эш аттарын баҫтырып, туҙҙырып бөтә шул Эташамаҫ", -тип әйтә торғайнылар. Минең атайым Рамаҙан Билалов бригадир булып эшләне. Икенсе бригаданы Саттар ағай Бикйәнов етәкләне. Бер көн ошо бесәнселәр йәйләүенә Зәйнетдин апа Дәүләтҡолов бер улы менән килеп етте. Ул заманда бик көслө йәшенле, оҙайлы яуындар булып ала торғайны. Шул мәлдә Эташамаҫты 4 бейәһе менән йәшен атып үлтерә. Зәйнетдин апа яратҡан айғырын ерләү өсөн соҡор ҡаҙырға килгән икән. Ике бригаданың мыҡты кәүҙәле егеттәре Зәйнетдин апаға барып ярҙам иттеләр. Зәйнетдин апа Эташамаҫты соҡорға төшөрөр алдынан, айғырҙың башынан ҡосаҡлап, һөйләнә-һөйләнә оҙаҡ итеп илаған...\nБына шулай бик ҡәҙерле, батыр, уҫал, һөйкөмлө, һәр саҡ иғтибар үҙәгендә булған Эташамаҫ тураһында яҡты хәтирәләр әле лә күңелдәрҙә һаҡлана. Был айғыр колхоздың, бар тирә-яҡтың данын күтәрҙе. Беҙҙең быуын кешеләре Эташамаҫтың иҫ киткес аҡыллы булыуына әле лә һоҡланып бөтә алмай: йылҡысылыкта юғары хеҙмәт күрһәткестәренә өлгәшкәне өсөн яҡташтарыбыҙ Заһретдин апа Вәлиев Ленин орденына лайыҡ була. Зәйнетдин апа, Мозафар ағай, Далха еҙнәй миҙалдар, Почет грамоталары менән бүләкләнә. Уларҙың ҡаҙаныштарында бар йылҡыны тотоп торған, күҙ ҡараһындай һаҡлаған Эташамаҫтың да өлөшө бар...\nШулай итеп, районыбыҙҙа матур легенда булып таралған Эташамаҫтың яҙмышы бәйән ителде һеҙгә. Бар халыҡ яратҡан аҡыллы айғырҙы йәшен һуғыуы ла осраҡлы түгелдер, бәлки. Кеше аҡылы, әҙәми сифаттар бирелгән Эташамаҫ кеүек йән эйәләре кешеләргә ауыр ваҡытта ебәрелә лә, тормош яйланып, үҙе өлкән йәшкә еткәс, ҡапыл йәшен уты менән кире алына, тиҙәр бит. Ошо үҙе мөғжизә түгелме ни?..\nБР ветеринария хеҙмәтенең почетлы ветераны.\nБаймаҡ районы Ҡуянтау ауылы.\nЯҙылған: 17.03.20 | Ҡаралған: 542\n"Дөм ҡараңғы төн. Ҡайҙандыр тауҙар яғынан ҡурай моңо ағыла. Көтөү көткән тау башҡорттары, төндә усаҡ янына йыйылышып, ҡурай тарта. Уларҙың "Сәлимәкәй" тигән тәрән хисле көйөн, әйтерһең, йылғалар, тауҙар, урмандар, Ер үҙе йырлай... Тау үҙәндәре буйлап әллә нисәмә саҡрымдарға тиклем таралған ҡурай моңо төнгө тынлыҡта тағы ла йомшағыраҡ, наҙлыраҡ яңғырай. Ә мин ниндәйҙер илһамлыҡ сағылған был матур көйҙө йотлоғоп тыңлайым да тыңлайым..."


Иң-иңдәр сыҡты бәйгегә\n30 Ғинуар 2019, 12:13\nҮткән аҙна Бөрйән районының Байназар мәктәбе һәм уның Мәһәҙей, Яуымбай, Мораҙым филиалдары уҡытыусылары өсөн үтә ҡыҙыу булды. Районыбыҙҙың данлыҡлы мәктәптәренең береһе – Байназар мәктәбендә (директоры – Йәмил Ишбулды улы Ҡотлобаев) “Йыл уҡытыусыһы – 2019” конкурсы үтте.\nУҡытыусыларға дәрт өҫтәүсе, һөнәри үҫешкә этәреүсе, уҡытыусылыҡ эшенең сифатын бермә-бер арттырыусы, тәжрибә уртаҡлашыу өсөн файҙалы, педагогик эшмәкәрлеккә һығымта яһарға мөмкинлек биреүсе мәртәбәле бәйгелә ҡатнашырға теләүселәр портфолиоларын жюри ҡарамағына тапшырҙы. Тәүге көндә конкурсанттар инновацион педагогик проекттарын тәҡдим итте. Артабан Байназар мәктәбендә асыҡ дәрестәр күрһәтте һәм уны анализланы. Беренсе турға йомғаҡ яһағандан һуң, дүрт ҡатнашыусы – Байназар мәктәбенең башланғыс кластар уҡытыусыһы сәсән телле Гүзәл Ринат ҡыҙы Ҡыуандыҡова, Яуымбайҙан йор һүҙле рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Зилә Марат ҡыҙы Зәкирова, Мораҙымдан зирәк аҡыллы рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гүзәл Фәнис ҡыҙы Моратшина, Мәһәҙейҙән фән батшаһы – математика һәм информатика уҡытыусыһы Ғаян Зиннур улы Ишимов финалға сыҡты. Сәмле конкурсты мәктәптең методисы, 2017 йылғы төбәк-ара “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы“ конкурсы лауреаты Фирүзә Фәрит ҡыҙы Кинйәбулатова һоҡланғыс итеп алып барҙы. Тырыш уҡытыусы, бындай конкурста район кимәлендә ҡатнашып күптән инде танылыу яулаған музыка уҡытыусыһы Нәсимә Салауатова етәкселегендәге ң вокаль ансамбленең “Уҡытыусыма” йыры сарала ҡатнашыусыларға илһам ҡанаттары ҡуйҙы. Ярыштың II турында конкурсанттар үҙҙәре менән таныштырҙы, йәрәбә буйынса “Оҫталыҡ дәресе”, “Педагогик ситуациялы һорауға яуап” һынауҙарын үтте. Һәр остаздың сығышы күркәм тип табылды. Минеңсә, уларҙың барыһына ла “Иң яҡшы оҫталыҡ дәресе эйәһе”, “Ижади ҡарашлы уҡытыусы”, “Яңылыҡҡа ынтылыусы”, “Фән үрҙәренә ынтылыусы”, “Иң шәп уҡытыусы” исемдәрен бирергә була.\nБайназар мәктәбенең уҡытыу-тәрбиә эштәре буйынса директор урынбаҫары Гүзәл Хәләф ҡыҙы Сәғитова етәкселегендәге ғәҙел баһалама ағзаларына урындар билдәләү өсөн ентекле эшләргә тура килде. Ниһайәт, өсөнсө урынға Байназар мәктәбенән йәш, талантлы уҡытыусы Гүзәл Ҡыуандыҡова, икенсе урынға Мораҙым мәктәбенән Гүзәл Моратшина лайыҡ булды.\nБәйгеселәр араһында лайыҡлы рәүештә иң күп мәрәй йыйған, Гран-при эйәһе, еңеүсе исеменә лайыҡ булған Яуымбай ауылы мәктәбе мөғәллимәһе Зилә Зәкирова һәм беренсе урын яулаусы Мәһәҙей мәктәбе уҡытыусыһы Ғаян Ишимов оҫталыҡтарын район кимәлендәге ярышта һынаясаҡ һәм мәктәп данын яҡлаясаҡ. Конкурс һуңында мәктәп директоры Йәмил Ишбулды улы Ҡотлобаев конкурста ҡатнашыусыларҙы тәбрикләп, һөнәри уңыштар теләне. Сәлимә Билал ҡыҙы Ҡарағолова етәкселегендәге “Азамат” бейеү ансамбле солистары Инсаф Бикмөхәмәтов һәм Айгиз Йәғәфәров конкурсанттарҙы тәбрикләп, “Бөркөттәр” бейеүен бүләк итте. Еңеүселәргә маҡтау ҡағыҙҙары тапшырылды. Сара һуңында фотоға төшөү ойошторолдо. Был матур һөнәри конкурстан эшкә дәрт алып, илһамланып таралыштыҡ.\nБөрйән районы Байназар мәктәбенең Мәһәҙей филиалы уҡытыусыһы, Башҡортостан Республикаһынын мәғариф алдынғыһы


“Өммәтемдең ишлелеге менән ғорурланырмын”\n“Өммәтемдең ишлелеге менән ғорурланырмын”12.01.2018\nБашҡортостан мосолмандарының Диниә назараты рәйесе мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт НИҒМӘТУЛЛИН:\nАғымдағы йылдың Ғаилә йылы тип иғлан ителеүен һәр кем хуплап ҡабул ҡылғандыр. Был сара, иншаллаһ, дәүләттең, өммәттең нигеҙен нығытыуға тағы ла ҙурыраҡ мөмкинлектәр асыр.\nЙәшәйештең төп сығанағы – ғаилә. “Өйләнегеҙ, балалар үҫтерегеҙ – ҡиәмәт көнөндә өммәтемдең ишлелеге менән ғорурланырмын”, “Никах – сөннәтем, унан ситкә киткәндәр минең өммәттән булмаҫ”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Ғаилә – диндең дә, дәүләттең дә төп нигеҙе, шуға күрә уға һәр яҡлап иғтибар бүленергә тейеш. Ҡөрьәндә ғаиләне һаҡлауға, яҡлауға ҙур урын бирелһә, дәүләт тарафынан да был йәһәттән бихисап закон булдырылған. Ҡанундарҙы тотоу – һәр кемдең изге бурысы.\nҒаилә ҡороуға килгәндә, билдәле ки, ул еңел-елпе башҡарыла торған эш түгел. Был йәһәттән борон өлкәндәрҙең фекере иң ҙур урында торған. “Ат алһаң – ауыл, кәләш алһаң, ҡәүем менән кәңәш ит” тигән мәҡәл тап ошоға бәйле әйтелгән. Шул уҡ ваҡытта эш йәштәрҙең ризалығынан тыш башҡарылырға тейеш түгел. Был динебеҙгә тап килмәй. Шул уҡ мәлдә мөнәсәбәт мотлаҡ рәсмиләштерелергә тейеш. “Ғаиләһенең нигеҙен ошолай нығытҡан кеше минең юлға тоғро”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм үҙенең мөбәрәк хәҙисендә. Өҫтәүенә ул ҡыҙҙың динлеһен һайларға ҡушҡан. “Һөҙөмтәлә ҡулың тупраҡҡа буялыр, йәғни тормош көтөрһөң”, – тигән.\nӨйләнешер алдынан бер-береңдең ғаилә тәрбиәһенә, холоҡ-фиғеленә иғтибар итеү мөһим. Яратам тип, һөйгән кешеңдең башҡа етешһеҙлектәренә күҙ йомоу, үҙгәрер әле тип уйлау дөрөҫ түгел. Пәйғәмбәребеҙ әйтмешләй, никах – ғүмерлек, шуға ла донъя көтөрҙәй, үҙеңде аңлаған, ғаилә ҡиммәттәрен хөрмәт иткән ышаныслы кешене юлдаш итеү – мең бәрәкәткә нигеҙ. Һәр кемдең яҙмышында ата-әсәһенән алған тәрбиә ҙур урын биләй. Әгәр ҙә бәғзе ғаиләлә ир менән ҡатын бер-береһен хөрмәт итмәһә, изге төшөнсәләрҙе һанламаһа, быны күреп үҫкән балаларына киләсәктә үҙ ояһын матур итеп ҡороу ауырға төшәсәк. Шуға ла, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, халҡыбыҙҙың “Әсәһенә ҡарап ҡыҙын ҡос, атаһына ҡарап улын һайла”, “Атанан күргән уҡ юныр, инәнән күргән тун бесер” кеүек мәҡәлдәрен һис ҡасан иҫтән сығармаһаҡ ине. Ата-бабаларыбыҙ йәштәрҙе өйләндереү мәсьәләһендә тап ошо аҡылға таянған.\nӘлбиттә, тормош булғас, ғаиләнең кәмәһе ҡомға терәлгән саҡтар ҙа осрап ҡуя. Бындай хәлдә, динебеҙ ҡанундарына ярашлы, ике яҡтан вәкилдәр килеп, ир менән ҡатынды яраштырырға ынтылырға тейеш. Ғаиләне һаҡлау мөһим. Алда әйтелгәнсә, ул илебеҙҙең, милләтебеҙҙең, өммәтебеҙҙең ныҡлығын тәьмин итә.\nАта-әсәнең иң ҙур бурыстарының береһе – яҡшы балалар тәрбиәләү. Үҙенә күркәм холоҡло алмаш үҫтергән әҙәм балаһы фани донъяла ла, ахирәттә лә бәхетле була, тиелә динебеҙҙә. Һәр сабый йортҡа ҡот-бәрәкәт өҫтәй. Ата-әсә иһә ошо нурҙы һүрелтмәҫкә, балаға ҡарата иғтибарлы, ихтирамлы булырға, уны һәр яҡлап камил, бөтөн күңелле итеп үҫтереүгә бар көсөн һалырға тейеш. Был йәһәттән дә Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең тормошо – оло үрнәк. Пәйғәмбәребеҙ балалар менән һәр саҡ үҙе башлап иҫәнләшкән, хәл-әхүәлдәре менән ҡыҙыҡһынған, уйнаған, шаярған. “Балаларға бүләк бирегеҙ, – тип өйрәткән ул. – Тәрбиәгеҙ ҙә яҡшы булһын”.\nБер ваҡыт Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең сәждәлә оҙаҡ тороуына аптыраған сәхәбәләр: “Эй, Аллаһ илсеһе! Намаҙҙы бөгөн оҙағыраҡ уҡының. Нимә булды?” – тип һорай. “Елкәмә ейәнем менеп ултырғайны, уның күңелен ҡырмайым тип, сәждәнән оҙаҡ торманым”, – тип яуаплай Пәйғәмбәребеҙ.\nМөхәммәт ғәләйһис-сәләмгә бер мәл яңы уңыштың тәүге емештәрен алып киләләр. “Эй, Аллаһ! Илгә бәрәкәт бир, уңыштарыбыҙ мул булһын!” – тип теләп, Пәйғәмбәребеҙ емештең иң яҡшыһын эргәһендә торған сабыйға бирә.\nОшо бөйөк тәрбиә өлгөләренә таянып, ғаиләбеҙгә, уның төп маҡсаты булған балаларға иғтибарҙы йәлләмәйек, хөрмәтле ҡәрҙәштәр. Шул саҡта тормошобоҙ ҡот-бәрәкәтле, өммәтебеҙ, милләтебеҙ ныҡлы тамырлы, ырыҫлы, илебеҙ имен, күгебеҙ аяҙ булыр, иншаллаһ. Ғаилә йылы иң изге ниәттәрҙе тормошҡа ашырыуға этәргес бирһен, кешелектең мәңгелек ҡиммәттәренә ҡарата ҡәҙер-хөрмәт артһын. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.


Тыпый ауыл Советы (Илеш районы) — Башҡорт Википедияһы\n55°16′11″ с. ш. 54°10′41″ в. д.\nТыпый ауыл Советы (Илеш районы)\nТыпый ауыл Советы\nТыпый ауыл Советы —Илеш районы составында 2008 йылда бөтөрөлгән административ-территориаль берәмек һәм ауыл биләмәһе (муниципаль берәмек тибы). Почта индексы — 452265. ОКАТО коды — 80230870000. Үрмәт ауыл Советы ауыл биләмәһе менән берләштерелә. 1989 йылда ойошторола.\nТыпый ауылы — административ үҙәге.\nБашҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының 1989 йылдың 25 июлендәге «Илеш районында Тыпый ауыл Советын ойоштороу тураһындағы» 6-2/268 һанлы указы ҡарар итә:\n1. Илеш районы Тыпый ауылында административ үҙәк менән Тыпый ауыл Советы ойошторорға.\n2. Үрмәт ауыл Советы составынан Тыпый ауылын сығарып, Тыпый ауыл Советы составына индерергә.\n3. Тыпый ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы билдәләргә.\nб)Үрмәт ауылында административ үҙәге менән, «Үрмәт» атамаһын һаҡлап, Үрмәт һәм Тыпый ауыл Советтарын берләштерергә.\nҮрмәт ауыл Советы сиктәрен тәҡдим ителгән схема картаһына ярашлы раҫларға.\nИҫәп мәғлүмәттәренән Тыпый ауыл Советын алып ташларға\n2008 йылға муниципаль берәмектәр менән сиктәш: («Башҡортостан Республикаһында муниципаль берәмектәрҙең административ үҙәктәре, сиктәре һәм статусы тураһында» 2004 йылдың 17 декабрендәге 126-з һанлы Законы»).\n506 ↘446 ↘415\n2002 йылда халыҡ иҫәбен алыуға ярашлы күпселек милләт — башҡорттар (92%).\n↑ ОБ ОБРАЗОВАНИИ ТУПЕЕВСКОГО СЕЛЬСОВЕТА В ИЛИШЕВСКОМ РАЙОНЕ\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Тыпый_ауыл_Советы_(Илеш_районы)&oldid=842784 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 13:40 26 октябрь 2018 үҙгәртелгән.


Индерелгән, видео редактирования - ВИДЕО Ч. Онлайн танышыу!\nИндерелгән, видео редактирования\nӘммә был мотлаҡ түгел\nБындай видеояҙмалары бер ваҡытта ла ябай сифаты юғары булған, әммә видеояҙма - был процесс тураһында хикәйәләү өлөшө генәХатта кәрәк түгел, тип әйтелә һәм, тәжрибә уртаҡлаша икән, ул, мәғлүмәт һәм яңылыҡтар күрһәтелә бармы хәбәр итте. Әҙер продукция алыу өсөн видео форматтағы тәүге булыу өсөн, бер өлөшө төҙәтергә тейеш булған, күрәһең. Күп кенә кешеләр тип һанай, видеомонтаж өйрәнеү өсөн ауыр тип тормай һәм ҡатмарлы. Был курс һеҙҙең видеомонтаж нигеҙҙәрен өйрәнеү. Һәм һеҙ ойошторған сара үҙ фильм һәм приема өйрәнеү, клип на шкалаһы ҡырҡып ваҡытлы өҫтәй һәм, шулай уҡ, тауыш послание.\nЦветокоррекция цветокоррекция һәм һеҙҙең хаҡта беләм, тураһында видео-һәм башҡа бик күп нәмәләр тураһында эффект һәм күсә.\nҺәм был барыһы ла өйрәнә һине, фильм өҫтөндә эшләйҙәр, уның был курс менән барабыҙ. Шулай итеп, һеҙ ала алаһығыҙ һәм реаль кәрәк, практик тәжрибә. Был курс һеҙҙең күнекмәләрен аҙағынаса ҡарап булманы, үҙ проекты өҫтөндә эш башлау өсөн кәрәк, һеҙ үҙегеҙ өсөн үҙенең тарихын һөйләй башланы. Беҙ туп-тулы етәкселеге булдырған, һеҙҙең өсөн видео шымартыу өйрәнергә ярҙам итә, йәки видео постты һәм һеҙ теләгәндәр менән үҙләштерә башлай әгәр мөхәррирләү ғына нигеҙҙә-продакшн.\nчатта теркәлергә онлайн башҡа ҡыҙҙар менән рулетка иң яҡшы ч рулетка видеочивать эротическое осраҡлы ч бушлай таныша. башҡа сикләүҙәр теркәү бушлай булғас видеочивать онлайн аралашты. өлкән ҡыҙҙар өсөн танышыу видео фото танышты өлкәндәр өсөн видео-таныштырыу


Башҡортостанда «Рәсәйгә һәр бала мөһим» проекты старт алды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда «Рәсәйгә һәр бала мөһим» проекты старт алды\n11:19, 23 января 2013 Сәйәсәт\nКисә Башҡортостанда «Берҙәм Рәсәй» партияһының «Рәсәйгә һәр бала мөһим» проекты старт алды. Дөйөм федераль проектты тормошҡа ашыра башлау хаҡында партияның төбәк сәйәси советы Президиумының быйылғы тәүге ултырышында иғлан ителде, тип хәбәр итә ER.RU. Проекттың төбәктәге координаторы итеп Башҡортостанда Бала хоҡуҡтары буйынса вәкил Милана Скоробогатова бер тауыштан һайланды.\n— Бөгөнгө көнгә Рәсәйҙә балаларҙы яҡлау буйынса бер нисә ярайһы уҡ көслө программа эшләп килә, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Милана Скоробогатова. – Бөгөн беҙ йәнә бер проектҡа старт бирәбеҙ. Ул — «Рәсәйгә һәр бала мөһим» тип аталған дөйөм федераль партия проекты. Республикала әлеге проект һөҙөмтәле тормошҡа ашырылыр, тип ышанам. «Берҙәм Рәсәй» үҙ өҫтөнә лидер, координатор, партнер һәм дипломат ролен ала. Етем балалар проблемаларын хәл итеү өсөн, ул бөтә власть органдары менән диалог алып барасаҡ.\n«Берҙәм Рәсәй» партияһының төбәк бүлексәһе секретары Константин Толкачев Милана Скоробогатоваға бындай мөһим һәм яуаплы проектты үҙ ҡулына алырға ризалыҡ белдергәне өсөн рәхмәт әйтте һәм эшендә уңыштар теләне.


Өфө һәм Башҡортостандың барлыҡ район үҙәктәре менән транспорт бәйләнеше булдырылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n04 сентября 2019 — 19:02 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров яңы уҡыу йылы алдынан ошондай бурыс ҡуйғайны һәм ул тулыһынса үтәлде. Хәҙер бөтә район-ҡалаларға Башавтотранс предприятиеһының йәмәғәт транспорты йөрөй. Ошо турала хөкүмәттә үткән оператив кәңәшмә билдәле булды. Радий Хәбиров министрҙар һәм ведомство етәкселәре, район һәм ҡала хакимиәттәре башлыҡтары менән торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, юл-транспорт тармағындағы хәлдәр буйынса фекер алышты. Бында авария хәлендәге торлаҡта йәшәүселәрҙе күсереү барышы, “Экология” милли проектының үтәлеше лә тикшерелде. Хәҙер республиканың бөтә 54 районы, шул иҫәптән алыҫ урынлашҡан Аҡъяр, Баймаҡ һәм Асҡар ауылдары менән дә транспорт бәйләнеше булдырылды. Башҡортостан башлығы вазифаһын башҡарыусы Радий Хәбиров яңы уҡыу йылы алдынан ошондай бурыс ҡуйғайны. Аҙна һайын тиерлек Башавтотранс предприятиеһына төрлө ҙурлыҡтағы автобустар тапшырылды. Улар халыҡты хеҙмәтләндереү сифатын яҡшыртырға булышлыҡ итәсәк. Бынан тыш, был эш киләһе йылда ла дауам итәсәк. Тимәк, предприятие тағы ла яңы йәмәғәт транспорты менән тәьмин ителәсәк. Тап улар район үҙәктәре һәм бәләкәйерәк ауылдар менән бәйләнеш булдырырға тейеш. 2-се сентябргә тиклем Башҡортостан хөкүмәте Ишембай һәм Стәрлетамаҡ райондарында айырым иҡтисади зоналар булдырыу тураһында документтарҙы әҙерләп, Рәсәй хөкүмәтенә тапшырырға тейеш ине. Был эш ваҡытында башҡарылған һәм әле экспертиза үтә. Проект тормошҡа ашырыла башлаһа, был райондарҙа һәм унда урынлашҡан ҡалаларҙа яңы предприятиелар һәм иң мөһиме хеҙмәт урындары барлыҡҡа киләсәк, тип көтөлә. Республика етәксеһе резиденттар менән әүҙем эшләү бурысын билдәләй. Бөтә структураларҙа ла авариялар теркәлмәгән, предприятиелар тотороҡло эшләгән. Йылылыҡ миҙгеле башланыуға әҙерлек йылдам бара. Ултырышта билдәләнеүенсә, объекттар 15-се сентябргә әҙер булырға тейеш. Ведомстволарға паспортттарҙы ошо ваҡытҡа тапшырырға тәҡдим ителгән. Уҙған аҙнала теркәлгән аварияларҙа 7 кеше һәләк булған. Төп сәбәп юл ҡағиҙәләрен боҙоу, тиҙлекте арттырыу. 7 ай эсендә аварияларҙа, алкоголдән ағыуланып, яман шештән, үҙ-үҙенә ҡул һалып үлеүселәр һаны кәмеһә лә, янғындар буйынса аҙайыу күҙәтелмәй. Шуға күрә, Радий Хәбиров ведомстволарға йылытыу миҙгеле алдынан был мәсьәләгә айырым иғтибар бирергә ҡушты. Башҡортостанда авария хәлендәге торлаҡтың майҙаны 61 мең квадрат метрҙан ашыу. Уларҙа 4 мең ярымдан ашыу кеше йәшәй. Киләһе 5 йыл эсендә барлыҡ ошондай граждандарҙы күсереп бөтөү маҡсаты ҡуйыла. Программаны үтәү өсөн 1 миллиард 650 миллион һум аҡса йүнәлтелә. Ошо көндәрҙә был мәсьәлә буйынса айырым кәңәшмә лә уҙғарыла. Хөкүмәт ултырышында Урмандарҙы һаҡлауға ла ҙур иғтибар бүленде. Башҡортостанға яңы техника даими ҡайтарыла, ағастар ултыртыла, кешеләр йорт һалыу өсөн ағас менән тәьмин ителә, халыҡҡа һәм белгестәргә уңайлы булһын өсөн цифралы ҡулайламалар булдырыла. Был йәһәттән республика етәксеһе Радий Хәбировтың күрһәтмәләре ваҡытында тормошҡа ашырыла. Көҙөн республика халҡын, бигерәк тә ауыл-ҡалаларҙа йәшәүселәрҙе тағы бер эш тә көтә. Ведомство һәм министрлыҡ башлыҡтары хәүефһеҙлек мәсьәләһеннә лә туҡталды. Өфөнөң Инорс биҫтәһе нигеҙендә именлеге программаһы тикшерелде. Баш ҡала хакимиәте башлығы докладынан күренеүенсә, бында полиция өсөн махсус урындар арттырылған, урамдар яҡтыртылған, ведеокамералар ҡуйылған — бөтәһе 776 берәмек. Урамдарҙа патруль ойошторолған, туҡталыштар телефондарҙы зарядкалау, вай-фай һәм полицияны саҡыртыу төймәләре менән тәьмин ителә. Скверҙарҙы төҙөкләндереү бара. Ошо доклад нигеҙендә башҡа район-ҡала хакимиәт башлыҡтарына ла именлек саралары күрергә ҡушылды. Ысынлап та, Инорс биҫтәһендә енәйәттәр һаны кәмегән. Быны Эске эштәр министрлығынан раҫлайҙар. Әммә, Радий Хәбиров мәсьәләне контролдә тоторға ҡушылды. 8-се сентябрҙә республика халҡы Башҡортостан башлығын, Дәүләт йыйылышы Ҡоролтайға һәм ауыл советтарына депутаттарҙы һайлай. Был йәһәттән республика етәксеһе башҡарма власть органдарына мөрәжәғәт итеп, ойоштороу сараларын яҡшы кимәлдә уҙғарырға ҡушты.


Өфөлә Рәсәй көнөндә бөтәһе 50 меңдән ашыу кеше фейерверк ҡараған\n12 июндә, Рәсәй көнөндә, башҡалабыҙ шулай уҡ Салауат Юлаевтың тыуыуына 264 йыллыҡты һәм Ҡала көнөн – Өфө ҡәлғәһенә нигеҙ һалыныуҙың 444 йыллығын билдәләне.\n12 июндә, Рәсәй көнөндә, башҡалабыҙ шулай уҡ Салауат Юлаевтың тыуыуына 264 йыллыҡты һәм Ҡала көнөн – Өфө ҡәлғәһенә нигеҙ һалыныуҙың 444 йыллығын билдәләне. Ғәҙәттәгесә, үҙәк байрам майҙансығына әүерелгән В.И. Ленин исемендәге майҙандағы фейерверкты был көндө 50 меңдән ашыу өфөләр һәм ҡала ҡунаҡтары ҡараған.\nӘйткәндәй, көн дауамында Өфө халҡы һәм уның ҡунаҡтары өсөн ҡаланың бөтә райондарында ла бихисап мәҙәни һәм спорт саралары ойошторолдо. Байрам концерттарында Ҡала мәҙәниәт һарайы, мәҙәни үҙәктәр, өҫтәмә белем биреү учреждениелары ижад коллективтары, үҙешмәкәр артистар сығыш яһаны.\n«Ватан» этнопаркында ойошторолған «Евразия йөрәге» халыҡ-ара фестивале гала-концертында билдәле «Пицца» төркөмө, Өфө-Арена алдындағы майҙанда KFC Battle Fest сиктәрендә популяр хип-хоп башҡарыусы L’One концерт ҡуйҙы.\nЛенин исемендәге майҙандағы ҙур байрам программаһы популяр йырсы, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Радик Юлъяҡшиндың (Элвин Грейҙың) сығышы һәм байрам салюты менән тамамланды.


Рөстәм Хәмитов йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса Рәсәй Эске эштәр министрлығы идаралыҡтарының Бөтә Рәсәй кәңәшмәһе эшендә ҡатнашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса Рәсәй Эске эштәр министрлығы идаралыҡтарының Бөтә Рәсәй кәңәшмәһе эшендә ҡатнашты\n14:43, 4 июня 2014 Йәмғиәт\nӨфөлә төбәк эске эштәр министрлыҡтарының һәм Баш Идаралыҡтарының йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса полиция начальниктары урынбаҫарҙары менән IV Бөтә Рәсәй семинар-кәңәшмә бара. Беренсе тапҡыр кәңәшмә эшендә Ҡырым Эске эштәр министрлығы һәм Севастополь буйынса Рәсәй Эске эштәр министрлығы идаралығы хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты.\nЙыйылғандарҙы республика етәксеһе Рөстәм Хәмитов сәләмләне, полиция хеҙмәткәрҙәренә уңышлы эш теләне һәм йәмғиәттең социаль тотороҡлоғон тәьмин итеүгә өлөш индергәндәрен билдәләп үтте. «Бөгөнгө кеүек бындай осрашыуҙарҙың кәрәклеге аңлайышлы. Тышҡы хәүеф-хәтәрҙәр хоҡуҡ һаҡлау структураларынан аныҡ, яйға һалынған эште талап итә. Власть органдары менән бергә килешеп эш иткәндә генә енәйәтселек, террорсылыҡ, экстремизм менән һөҙөмтәле көрәш алып барырға була. Беҙ һеҙҙең менән төрлө һөнәри бурыстар үтәйбеҙ, әммә беҙҙең дөйөм бурысыбыҙ – кешеләрҙең именлеген тәьмин итеү – иң мөһиме. Унан граждандар кәйефе һәм социаль хәл тора», — тип билдәләне Рөстәм Хәмитов.\nТөбәк башлығы йыйылғандарға республика тураһында һөйләне, иҡтисадҡа һәм иҡтисади үҫеш перспективаларына айырыуса иғтибар бүлде.\nРөстәм Хәмитов йәмәғәт тәртибен һаҡлау өлкәһендә Башҡортостан полицияһы эшен юғары баһаланы: «Һеҙҙең ярҙамығыҙ менән иң юғары кимәлдәге саралар – ул булһынмы спорт, мәҙәни, шулай уҡ сәйәси, барыһы ла уңышлы үтә. Киләһе йылда ШОС һәм БРИКС саммиттары иң ҙур ваҡиға булып торасаҡ. Өфөгә 15-ләгән дәүләт башлығы киләсәк. Һеҙгә уларҙың именлеген һәм дөйөм тәртипте тәьмин итергә кәрәк буласаҡ. Ағымдағы бурыстарҙы ла үтәү шарт. 14 сентябрҙә төбәк башлығын һайлау үтәсәк. Бөтә кандидаттарҙы ла тигеҙ шарттар менән тәьмин итеү һәм дестабиллекте, хәлде юрый болғауҙы булдырмау талап ителә».\nСеминар сиктәрендә ҡатнашыусылар професиональ темаларға фекер алышасаҡ, «Өфө-Арена» боҙ һарайында уйындар үткәргәндә һаҡлауҙы ойоштороу менән танышасаҡ, Өфө гарнизоны полиция хеҙмәткәрҙәренең күрһәтмә инструктажында һәм башҡа сараларҙа ҡатнашасаҡ. Шулай уҡ йәмәғәт тәртибен һаҡлау буйынса полиция начальнигы урынбаҫарҙары атыу һәм физик әҙерлек буйынса тест тапшырасаҡ, тип хәбәр иттеләр БР буйынса Эске эштәр министрлығының матбуғат хеҙмәтенән.\nТеги: семинарҙар,кәңәшмәләр,эске эштәр министрлығы