4. Нисә (Ҡатындар)\nНисә (Ҡатындар) сүрәһе 176 аяттан тора. Һижрәттән һуц Мәҙинәлә ингән. Был сүрәлә ҡатындар тураһында, йәмғиәт эсендә уларҙын, хаҡтары, хоҡуҡтары, ижтимәғи майҙандағы тотҡан урындары тураһында һөйләнгәнгә күрә, «Ән-Нисә», йәғни «Ҡатындар» тип аталған.)\nӘй, кешеләр! Һезҙҙе бер йәндән яралтҡан һәм уға ҡатынды бар иткән, уларҙың икеһенән ир енес һәм ҡатын енесен үрсеткән Раббы ҡаршыһында (гөнаһ ҡылыуҙан) ҡурҡығыҙ. Исемен теләктәрегеҙҙә ҡуллана торған Аллаһ алдында ғәйепле булыуҙан һәм ҡәрҙәшлек ептәрен өҙөүҙән һаҡланығыҙ. Шикһеҙ, Аллаһ һеҙҙең өҫтән күҙәтеп тороусыҙыр.\nЙәтимдәргә малдарын бирегеҙ. Йәтимдәрҙең затлы малын үҙегеҙҙең насар малығыҙға алыштырмағыҙ. Уларҙың малдарын үҙ малдарығыҙҙыҡы менән ҡатыштырып ашамағыҙ. Сөнки был оло гөнаһтыр.\nӘгәр уларға (йәтимәдәргә) ғәҙел була алмам, тип ҡурҡһағыҙ, үҙегеҙгә оҡшаған ҡатындарға өйләнегеҙ: икеһенә, өсөһөнә, дүртеһенә (никахлаша алаһығыҙ). Әгәр ғәҙел була алмау ҡурҡынысы бар икән, берһен генә алығыҙ, улай ҙа булмаһа, кәнизәктәр ҙә еткән. Был — Аллаһ юлынан тайпылмаҫ өсөн ҡулай эш.\n(«Дҗәһилиәт-наҙанлыҡ-ҡараңғылыҡ осоронда, йәғни Ҡөръән-и Кәрим ингәнгә саҡлы замандарҙа ирҙәр, малдарына ҡыҙыҡҡанға күрә, үҙ ҡарамаҡтарындағы йәтимә ҡыҙҙарға өйләнә торған булғандар. Бер нисә йәтимә ҡыҙға өйләнгәндәр ҙә булған. Яҡлаусыһы булмаған йәтимә ҡатындарға ирҙәре рәнйетеүле мөғәмәләлә булып, ғәҙелһеҙ ғәмәлдәр ҡыла торған булғандар. Хатта мираҫтарын алыр өсөн уларҙың үлеп китеүҙәрен теләгәндәр. Был аят ана шундай йәтимәләрҙең хоҡуғын яҡлай. Исламдан әүүәлге замандарҙа ирҙәргә нисә ҡатын алһа ла тыйылмаған була. Унар ҡатынлы, хатта унан да артыҡҡа өйләнөүҙәр ғәҙәти хәл булған. Ислам ҡанундары зинаны тыя. Шуға күрә, зина ҡылыуҙың мөмкинлектәрен бөтөрөү кәрәк. Ир кешенең ғәйрәтле һәм көр тормошлы булыуы, ҡатынының, зәғиф йәки бала таба алмауы, дәртһеҙ булыуы, ирҙәрҙең һуғыштарҙа күпләп һәләк булыуҙары арҡаһында йәки башҡа сәбәптәргә күрә, ирҙәрҙең әҙәйеүе ҡатындарҙың һаны артыуға килтерә. Шуға күрә, ирҙәргә берҙән артыҡ ҡатынға өйләнеү зарурийәте барлыҡҡа килгән. Сөнки ирһеҙ ҡыҙҙар, ирһеҙ ҡатындар зина юлынан киткән булырҙар ине. Ләкин күп ҡатын менән, йәтимәләр менән никахлашҡан ир һәм ҡатынына ғәҙел булырға тейеш». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nҠатындарға мәһәрҙе ысын күңелдән, мул бирегеҙ. Әгәр ҙә киң күңеллелек менән (һеҙ биргән) мәһәрҙең бер өлөшөн һеҙгә ҡайтарһалар, уны рәхәтләнеп ашағыҙ.\nТерәк булһын тип, Аллаһ һеҙгә мал бирҙе, һеҙ ул малды аҡылһыҙҙарға (мал тота белмәгәндәргә, аҡылы сәләмәт булмағандарға) бирмәгеҙ. Шул мал менән уларҙы ашатығыҙ-эсертегеҙ һәм уларға йыуатыусы һүҙҙәр һөйләгеҙ.\nБәлиғлеккә ирешкәнгә тиклем йәтимдәрҙе (тәрбиә ҡылығыҙ, ҡарап үҫтерегеҙ) һынағыҙ. Аҡылы өлгөргәнлеген күреүгә үк, малдарын үҙҙәренә тапшырығыҙ. Ул малды исраф итеп (тотоноп),(йәтимдәр үҫеп етер тип) ҡабаланып ашап бөтөрмәгеҙ. Бай кеше олпат (ғәҙел) булырға тырышһын, (йәтим малына ҡулын һуҙмаһын), фәҡир булһа, тейешлеһен генә ашаһын. Малдарын шаһиттар алдында тапшырығыҙ. Юҡһа, Аллаһ һәр кемдең ғәмәлен белеп, хисап аласаҡ.\nАта-әсә йәки яҡындары ҡалдырған (малдан) ирҙәргә бер өлөш тейә, ата-әсә һәм яҡындары ҡалдырғандан ҡатындарға бер өлөш тейә. Мал күп булһа ла, әҙ генә булһа ла тигеҙ бүленергә тейеш.\nМираҫ бүлгәндә (васыятта исеме әйтелмәгән) яҡындар, йәтимдәр һәм ярлылар булһа, уларға ла ризыҡлыҡ өлөш сығарығыҙ һәм уларға яғымлы һүҙҙәр әйтегеҙ.\n(«Дҗәһилиәт дәүерендә мираҫ малы ҡатындарға бирелмәй ине, был иҫке йоланы инҡар итеп, ошо ике аят индерелгән. Йыраҡ туғандарға, йәтимдәр һәм мираҫ бүлешкәндә осраҡлы тура килгәндәргә лә өлөш сығарыу — ғәҙеллек ҡануны». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\n— Зәғиф, сабый балам ҡала, (уны кемдәр генә ҡарар инде, уны балалыҡҡа алған кешеләр минән ҡалған малды ашап бөтөрмәҫтәрме), — тип борсолған кешеләр кеүек, (йәтимдәрҙе үҙ тәрбиәһенә алып ҡалғандар ҙа), йәтим малын ашауҙан тыйылһындар. Аллаһтың язаһынан ҡурҡһындар һәм дөрөҫ һүҙ һөйләһендәр.\nХәйлә һәм һылтау менән йәтим хаҡын ашаған кешеләр ҡарындарына утлы киҫәү тыҡҡан кеүек буласаҡтар, быныһы хаҡ, һуңынан улар ялҡынлы утҡа барып керәсәк.\nАллаһ балаларығыҙ хаҡында былай тине: — Ир улға ике ҡыҙ бала өлөшө тиклем өлөш бирелер. Әгәр балаларҙың барыһы ла ҡыҙ енесле булып, икенән артһа, мәрхүм ҡалдырған мираҫтың өстән икеһе уларға тейеш. Әгәр бер генә бөртөк ҡыҙ бала булһа, малдың яртыһы уға тейәр. Мәрхүмдең балаһы ҡалһа, мәрхүмдең ата-әсәһенә һәр берһенә айырым итеп, мираҫтың алтынан бер өлөшө бирелергә тейеш. Мәрхүмдең балаһы ҡалмайынса, ата-бабаһы уның малына вариҫ булыр, әсәһенә өстән бер өлөшө (атайға ҡалғаны) булыр. Мәрхүмдең (бер туған) ҡәрҙәштәре булһа, уның васыятын үтәп, бурыстарын түләп бөтөргәндән һуң, әсәһенә алтынан бер өлөш (ҡалғаны ҡәрҙәштәренә) булыр. Атағыҙ ҙа, балаларығыҙ ҙа файҙа килтереү мәсьәләһендә ҡайһыһы һеҙгә яҡыныраҡ икәнлеген һеҙ Аллаһ билгеләгәнсә белмәйһегеҙ. Хаҡтыр, Аллаһ ғилем һәм хикмәттәр хужаһыҙыр.\n(«Ни өсөн Ҡөръән мираҫ өлөшөн ирҙәргә күберәк бүлергә бойора? — тигән һорауға яуап ошо: ирҙәрҙең тормош сығымдары ҡатындарҙыҡына ҡарагғанда күберәк. Өйләнгәндә мәһер биреү ир яҡтың бурысы, туй сығымдарын да ирҙәр тарафы ҡаплай. Өйләнгәндән һуң да ирҙәр — кәрәкһә, мохтажлыҡтағы яҡын туғандарына ярҙам итеүсе, кәрәкһә ҡатыны, балаларын ҡараусы. Уларҙы ашау-эсеү, кейем-һалым, тораҡ менән тәьмин итеү ирҙәр елкәһендә. Шул сәбәпле ирҙәрҙең өлөшө ҡатындарҙыҡына ҡарағанда артығыраҡ». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nҠатынығыҙ вафат булып, балаһы булмайынса, малы ҡалһа, васыяты үтәлгәндән һуң һәм бурыстары ҡайтарылғандан һуң ҡалған малдың яртыһы һеҙгәҙер. Балалары ҡалған булһа, малдың дүрттән бер өлөшө һеҙҙеке. Балағыҙ булмаһа, һеҙ ҡалдырған малдың дүрттән бер өлөшө ҡатындарығыҙға. Балағыҙ булһа, васыятты, бурыстарҙы башҡарғандан һуң, ҡатындарығыҙға һигеҙҙән бер өлөш сығар. Әгәр ҙә мәрхүмдең йәки мәрхүмәнең ата-әсәһе һәм балалары булмаған хәлдә ир туғаны йәки ҡатын-ҡыҙ ҡәрҙәше булһа, һәр берһенә алтынан бер өлөш сығарылыр. Икенән артып китһәләр, мираҫтың өстән бер өлөшө тигеҙ бүленер. Васыят шарттарын һәм бурыстарын үтәгәндән һуң, һис кемгә лә зыян килтермәҫтән, мираҫ малы тигеҙ итеп, Аллаһ хөкөм иткәнсә бүленергә тейеш. Аллаһ бар нәмәне лә белеп тороусы һәм ғәҙел.\nБылар Аллаһ ҡуйған (ҡануни) сиктәрҙер. Кем Аллаһҡа һәм уның Пәйғәмбәренә итәғәт итһә, Аллаһ уны үҙәндәренән шишмәләр ағып ята торған йәннәттәргә урынлаштырасаҡ, улар шунда оҙаҡҡа ҡаласаҡ, бына шул бөйөк ҡотолоу булыр.\nКем дә кем Аллаһҡа һәм уның Пәйғәмбәренә ҡаршы булып, буйһонмаһа һәм әлеге сиктәрҙе боҙһа, Аллаһ уны мәңгелек утҡа ташлаясаҡ, был (гөнаһлылар өсөн) хурлыҡлы яза булыр.\nУйнаш ҡылған ҡатынығыҙ өҫтөнән арағыҙҙан һайланған дүрт ир шаһит булһын. Әгәр улар шаһитлыҡ ҡылһа, ҡатынды үлгәнсегә тиклем йәки Аллаһ бер юл эшләгәнсе тиклем өйөгөҙҙә ябып тотоғоҙ.\nАрағыҙҙан икәү бергә зина ҡылһа, икеһенә лә яза бирегеҙ, әгәр ҙә тәүбә итһәләр, үкенһәләр, (язалауҙан) ваз кисегеҙ. Аллаһ тәүбәләрҙе ҡабул итеүсе һәм ярлыҡаусыҙыр.\nНаҙанлығы арҡаһында ғына яманлыҡ ҡылған кеше һуңынан иҫенә килеп, тиҙ тәүбә итһә, Аллаһ уның тәүбәһен ҡабул итер. Аллаһ бар нәмәне лә белеүсе хикмәт эйәһелер.\nТик, (ғүмере буйы) яманлыҡтар ҡылып та, яғаһынан үлем килеп тоткас ҡына:\n— Мин инде тәүбә иттем! — тигәндәргә һәм кәфер булып үлгәндәр өсөн ярлыҡау юҡ. Улар өсөн әсе ғазап әҙерләнгән.\nӘй, мөьминдәр! Ҡатындарҙы ирекһеҙләп мираҫ итеүегеҙ хәләл түгел. Асыҡтан-асыҡ хыянат (зина) итмәгән булһа, уларға, (китергә теләһә) мәһеренең бер өлөшөн үҙегеҙгә алыу маҡсаты менән, ҡатындарҙы ирекһеҙләп тотмағыҙ (айырып ебәрегеҙ). Хатта һеҙ ҡатындарығыҙҙы яратмаһағыҙ ҙа, уның менән яҡшы мөғәмәләлә булығыҙ. Әгәр ҙә һеҙгә ул оҡшамай икән, тимәк, һеҙ Аллаһ уға биргән һөйкөмлөлөктө (шундағы мөмкинлектәрҙе) күрмәйһегеҙ.\nӘгәр ҙә һеҙ ҡатынығыҙҙы айырып, башҡаһына өйләнергә уйлаһағыҙ, (айыраһы ҡатынығыҙға бирелгән) мәһәрҙән бер нимә лә алмағыҙ. Һеҙ уға нахаҡ яла яғып, асыҡтан-асыҡ хаталанып, биргән мәһәрегеҙҙе кире алырһығыҙмы?\nВаҡытында һеҙ бер-берегеҙ менән ҡушылып йәшәнегеҙ, вәғәҙәләр бирештегеҙ, шунан һуң да нисек итеп һеҙ ҡатын малын кире алырһығыҙ икән?\nБулаһы булған инде, әммә әүүәлге кеүек, атайығыҙ айырған үгәй әсәгеҙгә өйләнмәгеҙ. Сөнки был—оятһыҙлыҡ, боҙоҡ бер ғәмәл һәм яманлыҡтыр.\nӘсәләрегеҙ, ҡыҙҙарығыҙ, ҡыҙ туғандарығыҙ, апайҙарығыҙ, туғандарығыҙ, ҡәрҙәштәрегеҙҙең ҡыҙҙары, һеҙҙе имеҙгән һөт әсәләрегеҙ, һөт ҡәрҙәштәрегеҙ, ҡатындарығыҙҙың әсәләре, ҡатындарығыҙға эйәреп килгән үгәй ҡыҙҙарығыҙ һеҙгә харам ҡылынды. Әгәр никахлашып та ҡатынығыҙ менән яҡынлыҡ ҡылмаған булһағыҙ, уны айырғас, ул ҡатындың башҡа ирҙән тыуған ҡыҙына өйләнеүҙең ғәйебе юҡ. Үҙ улдарығыҙҙың ҡатындары һәм ике ҡыҙ ҡәрҙәште бер юлы никахлап алыу харам ҡылынды. Уҙған замандарҙа һеҙ шулай ҡыла инегеҙ. Аллаһ, ысынлап та, ярлыҡаусы, кисереүсеҙер.\nБашҡа ир никахындағы бөтөн ҡатындар ҙа һеҙгә харам (һуғышта әсир алынған ҡатындар) йәриәләрҙән башҡа. Ул ҡатындарҙың үҙ илдәрендә ҡалған ирҙәре менән булған никахтары боҙола. Уларҙы ҡатын итеп алыу мосолмандар өсөн харам түгел). Аллаһтың һеҙгә әмере шулдыр. (Никахлы ҡатындарҙан) башҡаһын намыҫлы рәүештә һәм зина ҡылмайынса ғына, малдарығыҙ ярҙамы менән (мәһер әҙерләп) теләгән ҡатын менән никахлашыу хәләл ителде. Уларҙы файҙаланғанығыҙ өсөн алдан килешенгәнсә мәһер бирегеҙ. Бынан һуң нимә ҡылһағыҙ ҙа, гөнаһ булмаҫ. Хаҡтыр, Аллаһ ғилем эйәһе һәм хикмәттәр хужаһыҙыр.\nМосолман ҡатындарға өйләнергә малы етмәгән кеше, бойороғоғоҙҙа булған, иман килтергән йәриәләргә өйләнә ала. Аллаһ һеҙҙең иманығыҙҙы бик яҡшы белә. Һеҙ икегеҙ ҙә тигеҙ (иманлы йәриәләр, кәнизәктәр ҙә һеҙҙең кеүек үк әҙәм балаһы). Шулай итеп, хужаларынан рөхсәт алып, зина ҡылмаған, йәшерен һөйәркәләре булмаған, намыҫлы йәриәләргә өйләнегеҙ. Мәһәрҙәрен дә етәрлек миҡдарҙа бирегеҙ. Никахтан һуң зина ҡылһа, уларға ирекле ҡатындарға бирелә торған язаның яртыһы бирелер. Был — гөнаһтан ҡурҡҡандар өсөн. Сабырлыҡ һеҙҙең өсөн хәйерлелер. Аллаһ ярлыҡаусы һәм кисереүсеҙер.\nБелмәгәндәрегеҙҙе белдереү һәм һеҙҙән алда йәшәгән изгеләр (Ибраһим менән Исмәғил) юлына күндереү өсөн, Аллаһ гөнаһтарығыҙҙы ярлыҡарға теләй. Шик юҡтыр, Аллаһ белеп тороусы хөкөм һәм хикмәт эйәһе.\nЫсындан да, Аллаһ һеҙҙең тәүбәләрегеҙҙе ҡабул итергә теләй. Енси теләктәренә ҡол булған кешеләр иһә һеҙҙе, мотлаҡ, юлдан яҙҙырмаҡсы булалар.\nАллаһ һеҙҙең йөгөгөҙҙө еңеләйтергә теләй, сөнки кеше ҡеүәтһеҙ итеп яралтылған.\nӘй, мөьминдәр! Малдарығыҙҙы үҙ-ара һатыу итеп, килешеп кенә ашағыҙ. Харам юл менән, әшәкелек менән (тартып алып) малдарығыҙҙы ашамағыҙ. Бер-берегеҙҙе үлтермәгеҙ. Шик юҡ, Аллаһ һеҙҙе ярлыҡаусы.\nКем дә кем хакһыҙлыҡ менән шулай ҡылһа, (харам ризыҡ йыйһа, әҙәм үлтерһә), уны утта яндырырбыҙ. Был эш Аллаһ өсөн бик тә еңел.\nӘгәр тыйылған оло гөнаһтарҙан ҡасһағыҙ, һеҙҙең бәләкәй гөнаһтарығыҙҙы кисерербеҙ һәм һеҙҙе шәрәфле бер ергә урынлаштырырбыҙ.\nАллаһ кешеләрҙе бер-береһенән өҫтөн ҡуйҙы, уларҙың өҫтөнлөктәренә ҡыҙыҡмағыҙ. Ирҙәрҙең тапҡаны (сауабы, гөнаһаһы) үҙенә, ҡатындарҙың тапҡаны (сауабы, гөнаһаһы) үҙҙәренә. Аллаһтың рәхмәтен һорағыҙ, шик юҡ: Аллаһ һәр нәмәне лә белеп тора.\nҺәр кемде (ирҙе, ҡатынды) ата-әсәһенән һәм туғандарынан ҡалған малға мираҫсы итеп ҡуйҙыҡ. Антлашҡандарға үҙ өлөштәрен бирегеҙ. Аллаһ һәр нәмәне күреп тора.\nАллаһ кешеләрҙе бер-берҙәренән өҫтөн ҡуйғаны сәбәпле, ирҙәр ҡатындарҙың етәксеһе һәм һаҡлаусыһы, туйҙырыусыһы-кейендереүсеһе. Шуға күрә лә, иманлы ҡатындар әҙәпле. Улар Аллаһ һаҡларға ҡушҡан серҙе (ғийффәтлелек һәм намыҫтарын) һаҡлаусылар. Буйһонмау ғәләмәттәре күренһә, ҡатынығыҙҙы өгөтләгеҙ, ятаҡта яңғыҙ ҡалдырып китегеҙ, (шулай ҙа яйға килмәһә, ҡурҡырлыҡ итеп) һуғығыҙ. Әгәр ҡатын яйға килһә, уны кәмһетә торған сара эҙләмәгеҙ. Аллаһ — олуғтыр, Ул — бөйөктөр.\n(«Ғаилә — ул бер дәүләт. Дәүләттең төҙөк бер тәртибе булырға тейеш. Уның етәксеһе, рәисе, идарасыһы булырға тейеш. Дәүләттәге кеүек, ғаиләлә лә итәғәт булырға тейеш. Ана шул итәғәт сиктәрен боҙоп, итәғәт ҡанундарынан сыҡҡанды өгөтләү, уға тейешенсә яза биреү — идарасының бурысыҙыр. Бында ҡатындарҙың ғаилә ҡанундарын боҙоуы тураһында һөйләнә. Хәҙрәти Мөхәммәд саллаллаһү ғәләйһи вә сәлләмдең бер ҡасан да ҡатын туҡмағаны булмаған. Ул: ишәкте туҡмаған кеүек ҡатын туҡмап, кис менән шул туҡмалған ҡатыныңды ҡосаҡлап ятыу ир кеше эшеме ни? — тип өммәтенә һабаҡ биргән зат. «Туҡмау» һүҙен эт итеп, имгәткәнсе, йәрәхәтләгәнсе туҡмау, тип аңламаҫҡа кәрәк». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nИр менән ҡатындың айырылышыу мәсьәләһе килеп сыкҡһа, әммә татыуланырға теләһәләр, ир яғынан бер ғәҙел кешене, ҡатын яғынан икенсе ғәҙел бер кешене һайлап алығыҙ. Аллаһ уларҙы килештерер. Шик юҡ, Аллаһ барыһын да белеүсе, барыһынан да хәбәрҙар.\nАллаһҡа ғибәҙәт ҡылығыҙ һәм Уға һис бер тиң зат эҙләмәгеҙ. Ата-әсәгә, туғандарға, йәтимдәргә, фәҡирҙәргә, яҡын күршеләргә, йыраҡ күршеләргә, яҡын дуҫҡа, юлсыға, бойороғоғоҙҙа булғандарға (ҡол, йәриә, хеҙмәтсе һәм башҡаларға) яҡшы мөғәмәләлә булығыҙ. Аллаһ үҙ-үҙенә ғашиҡ тәкәбберҙәрҙе, өҙлөкһөҙ маҡтанған кешеләрҙе яратмай.\nУл кешеләр һаран була, башҡаларҙы ла һаран булырға ҡоторта, Аллаһ биргән ниғмәттәрҙе улар йәшереп тота. Беҙ шундый кәферҙәр өсөн сыҙай алмаҫлыҡ яза әҙерләнек.\nАллаһҡа, Әхирәт көнөнә инанмаған килеш, малдарын кешеләргә күрһәтер өсөн генә сарыф иткәндәр ҙә (Әхирәттә ғазапҡа дусар булыр). Шайтан берәйһенә иптәш була икән, бик тә яман иптәш ул.\nАллаһка һәм Әхирәт көнөнә иман килтереп, үҙҙәренә Аллаһ тарафынан бирелгәнде (дин юлында) сарыф итһәләр, ни була ине инде? Аллаһ уларҙың хәлен бик яҡшы белеп тора.\nШик юҡ, Аллаһ һеҙгә туҙан бөртөгө кеүек тә ғәҙелһеҙлек ҡылмаҫ. Изгелек ҡылыуысыны ҡат-ҡат арттырыр. Аллаһ ҙур бүләк бирер.\nҺәр бер өммәттән бер шаһит, шулар өҫтөнә һине лә шаһит итеп килтергәс, тегеләрҙең (кәферҙәрҙең) хәле нисек булыр икән? (Әхирәттә пәйғәмбәрҙәр кешеләрҙең был донъяла йәшәйештәре, ҡылмыштарына шаһит буласаҡтар.)\nАҙғын юлға төшөп, Пәйғәмбәрҙе тыңламағандар ул көндө (Ҡиәмәттә) үҙҙәрен ер менән тигеҙләүҙе теләрҙәр һәм һис бер ҡылғандарын йәшерә алмаҫтар.\nӘй, иман килтергән кешеләр! Йоҡо иҫереклегендә йәки зиһенегеҙ тарҡау саҡта нимә һөйләгәнегеҙҙе белмәҫлек дәрәжәлә башығыҙ томанлы булһа, башығыҙ сафланғанға саҡлы намаҙға яҡын килмәгеҙ. (Дҗәһилиәт осоронда хәмер эсеп, аяттарҙы яңғылыш уҡығандар бар ине.) Ғөсөлһөҙ булһағыҙ, сәйәхәттә булһағыҙ, ғөсөл тәһәрәте алмайынса намаҙ уҡымағыҙ. Сирле булып йәки сәйәхәттә булһағыҙ йәки бәҙрәфтән сыҡһағыҙ, ҡатынығыҙ менән яҡынлыҡ ҡылғандан һуң, һыу булмағанда, таҙа тупраҡ менән тәйәмүм итегеҙ, йөҙөгөҙгә һәм ҡулдарығыҙға тупраҡ һирпегеҙ. Шик юҡ, Аллаһ йомарт рәүештә ярлыҡаусы, гөнаһтарҙы ғәфү итеүселер.\n(Тәһәрәт йәки ғөсөл ҡойоноу кәрәк булғанда, һыу ҡытлығында тупраҡ, ҡом менән тәйәмүм тәһәрәте алыу ярай. Тәйәмүм тәһәрәте, ғөсөл ҡойоноуҙы ла алыштыра. Һыу ҡулланырға ярамаған сирле кеше лә, һыу булған урында ла һыу ҡулланмаҫ, тәйәмүм алыр.) (Дуртенсе, йәғни Ниса сүрәһенең 43 нсе аятын тәржемә иткәндә йыш ҡулланыла торған «сәрхуш, иҫерек» һүҙҙәре хаҡында төрлө фекерҙәр бар. Татар һәм башҡорт телләрендә «иҫерек» һүҙе бары тик хәмер, араҡы эсеп иҫереүҙе генә аңлатмай. Был һүҙ «үлем иҫереклеге, йоҡо иҫереклеге, мунсала еҫ тейеп иҫереү» кеүек мәғәнәләрҙе лә бирә ала. Шулай булғас, был аят төрлө тәржемәләрҙә тәҡдим ителә.\n«Ий мөьминдәр, иҫерткес эсеп иҫереп нимә һөйләгәнегеҙҙе белмәһәгеҙ, намаҙға яҡын бармағыҙ! (Ул ваҡытта хәмер харам түгел ине, шул сәбәпле ҡайһы бер сәхәбәләр иҫерек хәлдә намаҙ уҡып, аятты хаталы уҡынылар.»)\n«Существуют разногласия относительно того, что значит здесь слово «сүкәра». Буквально, слово «сәкәран» (единственное число) означает «одурманенный», однако, некоторые считают, что здесь имеются в виду одурманенные напитком, другие же полагают, что речь идет об одурманенном сном. Слово «сәкр», несомненно, может быть употреблено в последнем смысле, ибо буквальное значение — «останавливать». Кроме того, это слово применяется, когда речь идет о помутнении рассудка. Священный Коран говорит о «сәкрат-әлмәүт», то есть о состоянии, когда человек, приближающийся к смерти, утрачивает власть над своим рассудком. Выражение «сәкрат-әлхәммә» описывает состояние, когда человек теряет рассудок из-за великой скорби. «Сәкрат-әннәүм» — это такое состояние, когда из-за неодолимой сонливости человек не вполне владеет рассудком. Использованные здесь слово может иметь любое из этих значений. Запрет молиться в состоянии опьянения был шагом к полному запрещению спиртного». «Слово «хәмер» означает «вино» или «виноградная лоза». Шулай итеп, «хәмер йылғалары» тигән ғибәрәне(һүҙ ғулланышын) «йөҙөм һуты, шәрбәт йылғалары» тип тә тәржемә итеп була икән.\nҮҙҙәренә Китап өлөштәре индерелгәндәргә ҡарағыҙ! Боҙоҡлоҡто һатып алалар һәм һеҙҙе лә юлдан яҙҙырырға маташалар.\nАллаһ һеҙҙең дошмандарығыҙҙы үҙегеҙҙән дә яҡшы белә. Ысынлыҡта, һеҙгә Аллаһтың дуҫлығы һәм ярҙамы етәр.\nЙәһүдтәрҙең бер төркөмө (китап) һүҙҙәрҙең урындарын (Тәураттәге Рәсуллулла саллаллаһу ғәләйһи вә сәлләмдең вазифаларына ҡағылышлы өлөштәрен) алмаштырҙылар. Телдәрен юрамал боҙоп, динебеҙҙе мыҫҡыл итеп:\n— Ишеттек (Ҡөръән һүҙҙәрен), әммә ҡаршы килдек, (ҡаршы насар һүҙҙәр булған) ишетмәгәнеңде ишет (рағиинә), — тинеләр.\n— Ишеттек, итәғәт иттек, тыңла һәм беҙгә күҙ-ҡолаҡ бул, — тигән булһалар ине, шик юҡ, үҙҙәре өсөн тағын да яҡшыраҡ булыр ине, ләкин кирелектәре арҡаһында, Аллаһ уларҙы ҡәһәрләне. Уларҙың бик әҙе генә иман килтерҙе.\n(«Йәһүдтәр Аллаһ тарафынан индерелгән Тәүрәтты боҙҙолар. Һүҙҙәрен, мәғәнәләрен үҙгәрттеләр, һуңғы Пәйғәмбәр Мөхәммәд саллаллаһү ғәләйһиссәлләмдең Аллаһтан илсе булып киләсәге тураһындағы хәбәрҙе юҡҡа сығарҙылар. Хәҙрәти Мөхәммәд Пәйғәмбәр булып килгәс, уның тураһында юҡ-бар ғәйбәт, мыҫҡыллы һүҙҙәр тараттылар. Әйтәйек, «рәғийнә» һүҙе «беҙгә күҙ-ҡолаҡ бул» мәғәнәһендә йөрөй. Шул уҡ һүҙҙе оҙон итеп, «рәғий-инәә» тип әйтһәң, «беҙҙең көтөүсебеҙ» мәғәнәһен ала». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nӘй, Китаплы ҡәүем! Йөҙөгөҙҙө боҙоп үҙгәрмәҫ, ҡара йөҙҙәрегеҙҙе артҡа ҡайырып ҡуйғансы, шәмбе көндө Аллаһ хөкөмөн боҙғандары өсөн ҡарғалғандар кеүек ләғнәт алғансы, үҙегеҙгә бирелгәндәрҙе (Тәурәт, Инжилде) дөрөҫләп, иман килтерегеҙ. Аллаһтың әмере, һис шикһеҙ, еренә еткереләсәктер.\nАллаһҡа тиңдәш эҙләүселәрҙе Аллаһ ярлыҡамаҫ, бынан башҡа гөнаһлы булғандарҙы, Үҙе теләһә, ярлыҡар. Аллаһҡа тиңдәш эҙләүсе иң ҙур гөнаһҡа батып, ялған уйлап сығарған кеше булыр.\nҮҙ-үҙҙәрен намыҫлы итеп күрһәтергә тырышҡандарҙы күрҙеңме? Юҡ, Аллаһ Үҙе теләгәнде паклар һәм һис кем хөрмә тешенең ҡабығы ҡәҙәр ҙә хаҡһыҙлыҡ күрмәҫ.\nҠара, Аллаһ тураһында ниндәй генә ялғандар уйлап сығармайҙар динһеҙҙәр, көн кеүек асыҡтыр: был улар өсөн етәрлек гөнаһ.\nҮҙҙәренә Китаптың бер өлөшө индерелгәндәрҙе күрҙеңме? Боттарға (таш һындарға, ағас һындарға), шайтанға ышаналар, һуңынан кәферҙәр өсөн:\n— Былар Аллаһҡа иман килтереүгә ҡарағанда турыраҡ юл, - тип һөйләйҙәр.\n(«Китап индерелгәндәр, йәғни әһле китап кешеләренән берәүһе Мәҙинәнән Мәккәгә килеп, мөшриктәрҙе хәҙрәти Мөхәммәдкә һәм мосолмандарға ҡаршы һуғышырға ҡоторта башлай. Шунда мөшриктәр: беҙҙең динебеҙ дөрөҫмө, әллә Мөхәммәдтең динеме, ҡайһыбыҙ тура юлда? - тип һорайҙар. Һеҙ тура юлда! - ти баяғы жәсүс. Джибит менән Тағут исемендәге ике бот-һын-һәйкәл бар ине. Джибит тигәне, имеш, киләсәкте әйтеүсе, Тағут тигәне, имеш, сихырсы. Тағут — сихыры менән кешеләрҙе аҙҙырыусы. Аллаһ уларҙың барыһын да инҡар итте. Был аят ошо ваҡиғаға ишара итә». Хәсән Чантай тәфсиренән.)\nУлар — Аллаһ ҡәһәрләгән кешеләрҙер. Аллаһтың ләғнәтен алғандарға ярҙамсы табылмаҫ.\nӘллә уларҙың хакимлеккә ҡөҙрәттәре бармы? (Ундай ҡөҙрәттәре булһа) улар кешеләргә хөрмә тешенең ҡабығы ҡәҙәр ҙә өлөш бирмәҫ ине.\nӘллә улар Аллаһ йомартлығы менән кешеләргә бирелгәндән (Ҡөръән һәм ниғмәттәрҙән) көнләшәләрме? Юҡһа, беҙ бит Ибраһим тоҡомона ла Китап һәм хикмәттәр бирҙек һәм уларға бөйөк хөкөмдарлыҡ тапшырҙыҡ.\nУларҙың бер өлөшө уға ышанды, ҡайһылары унан йөҙ сөйөрҙө. Уларға хәтәр утлы йәһәннәм етәр.\nШик юҡ, аяттарыбыҙҙы инҡар итеүселәрҙе утта яндырасаҡбыҙ. Тиреләре көйөп бөткәс, ғазап дауам итһен өсөн, яңыһы менән алыштырасаҡбыҙ. Аллаһ һәр ваҡыт өҫтөн һәм хөкөмдар.\n(Аллаһҡа) инанып, изгелекле булғандарҙы мәңге йәшәр өсөн, үҙәндәренән шишмәләр ағып ятыусы йәннәттәргә керетербеҙ. Шунда улар өсөн саф-пак кәләштәр булыр, уларҙы рәхәтлек биреүсе ағас күләгәләрендә йәшәтербеҙ.\nҺеҙгә аманат ителгән малдарҙы эйәләренә ҡайтарыуығыҙҙы һәм кешеләр араһында хөкөм йөрөткәндә ғәҙеллек менән эш итеүсегеҙҙе Аллаһ һеҙгә әмер итте. Бына шулай, Аллаһ һеҙгә гүзәл рәүештә өгөт бирә. Хаҡтыр, Аллаһ барыһын да ишетеп, күреп тора.\nӘй, иман килтергәндәр, Аллаһҡа итәғәт итегеҙ. Пәйғәмбәргә һәм үҙ арағыҙҙан һайлап ҡуйылған идарасыларығыҙға буйһоноғоҙ. Әгәр ниндәй ҙә булһа аңлашылмаусылыҡ килеп сыҡһа, Аллаһҡа һәм Әхирәткә инанған булһағыҙ, хәл итеүҙе шәриғәт ҡушҡанса башҡарығыҙ. Был хәйерле лә, нәтижәле лә буласаҡ.\nҺиңә индерелгәнгә (Ҡөръәнгә) һәм һиңә саҡлы индерелгәндәргә (Тәүрәт, Зәбур, Инжилгә) инанабыҙ, тип әйтеүселәрҙе күрмәнеңме ни? Ләкин үҙҙәре (Аллаһтан башҡа берәүҙе) Тағутты (сихырсыны) хаким итергә теләйҙәр, гәрсә уларға Тағутҡа баш эйергә ҡушылмаған. Әммә, шайтан уларҙы боҙоҡ юлға керетеп, йыраҡҡа илтеп, аҙаштырырға теләй.\n— Аллаһ индергәнгә (Китапҡа) һәм Рәсүлгә йүнәлегеҙ! — тип әйткәс, монафиҡтарҙың һинән тиҙ йыраҡлашҡандарын күрерһең.\nҠулдары менән башҡарған эштәре (гөнаһтары) арҡаһында уларға берәй бәлә-ҡаза килһә, Аллаһ исеме менән ант итеп:\n— Беҙ фәҡәт изгелек ҡылырға, үҙ-ара ярҙамлашырға теләнек, — тип һиңә нисек килерҙәр икән?\nИке йөҙлөләрҙең күңелдәрендә нимә булһа, шуны Аллаһ белә, улар менән дуҫлашма. Уларҙы өгөтлә һәм уларға үҙҙәре тураһында тәьҫирле вәғәз уҡы.\nБеҙ һәр пәйғәмбәрҙе, Аллаһ рөхсәте менән, уға итәғәт итһендәр, тип күндерҙек. Әгәр ҙә улар үҙҙәренә зыян эшләп, һинең янға килеп, Аллаһтан ярлыҡау һораһалар, пәйғәмбәр ҙә Аллаһҡа улар өсөн ғәфү һораһа ине, Аллаһ артығы менән уларҙы ярлыҡар ине, кисерер ине.\nЮҡ, Раббың исеме менән ант итәм, үҙ араларында сыҡҡан ҡаршылыҡтарҙы тәртипкә килтерер өсөн, улар һине хөкөмсө итерҙәр, һуңынан һинең хөкөмөңә ысын күңелдән риза булып, һис ҡаршылыҡһыҙ мосолман булырҙар, шуға ҡәҙәр улар иман килтермәҫ.\n— Үҙегеҙҙе ҡорбан итегеҙ йәки йорттарығыҙҙы ташлап сығығыҙ, — тип бойорһаҡ, уларҙың бик әҙе генә әйткәнде үтәгән булыр ине.\nӘгәр ҙә улар бойорғанды еренә еткереп башҡарһалар ине, улар өсөн бик тә хәйерле һәм дә имандарын тағын да нығытыу булыр ине.\n(«Әсхәбү Кирамдан байтаҡ ҡына кешеләр дин юлында шаһид китте, иҫәндәре йорттарын ташлап китергә мәжбүр булды. Йәһүдтәр менән монафиҡтар иһә улай эшләмәнеләр, киреһенсә, улар милләттәштәрен үлтерҙеләр, уларҙы йорттарынан ҡыуып сығарҙылар». Хәсән Чантай тәфсиренән.)\n«Үҙегеҙҙе ҡорбан итегеҙ» ғибәрәһенең күп төрлө тәржемәһе бар.\nИ. Крачковскийда: убейте самих себя.\nТ. Кочигитта: үҙегеҙҙе үлтерегеҙ.\nМ.Ғәлиҙә: пожертвуйте своей жизнью.\nӘ. Йазырда: нәфсегеҙҙе үлтерегеҙ, йәғни хөсөтлөгөгеҙҙе, туймаҫ нәфсегеҙҙе үлтерегеҙ, тип әйтелә».\nШул ваҡытта, әлбиттә, уларға тарафыбыҙҙан оло бүләк бирер инек.\nҺис шикһеҙ, уларҙы тура юлға сығарыр инек.\nКем Аллаһҡа һәм Рәсүлгә итәғәт итһә, бына шулар Аллаһ тарафынан хуп күрелгән пәйғәмбәрҙәр, ғәҙел һәм тоғро булған хаҡ һүҙ һөйләүселәр, шаһиттар һәм изгелекле әҙәмдәр менән бергә буласаҡтар. Улар гәжәйеп иптәштәр.\nБыл йомартлыҡ Аллаһтандыр. Аллаһтың белгәне еткән.\nӘй, иман килтергәндәр, уяу булығыҙ, саф-саф булып һуғышҡа сығығыҙ йәки бөтөнөгөҙ бер юлы барығыҙ.\n(«Тыныслыҡта йәшәргә теләһәләр ҙә, ҡәүемдәр үҙҙәрен дошмандарҙан һаҡлар өсөн һуғышҡа әҙер булырға тейеш булған. Әҙер бул һин һуғышҡа, әгәр теләһәң иҫән-именлек, тип әйтәләр. Именлекте һаҡлар өсөн, Ер йөҙөнән золомды, яулап алыуҙарҙы һебереп түгер өсөн, ысын дин һәм выждан азатлығын һаҡлар өсөн, Ислам һуғышырға рөхсәт бирә, мосолмандарҙы Жиһадкә саҡыра. Мосолмандарҙың вазифаһы — азатлыҡ һуғышына, бары тик азатлыҡ һуғышына һәр ваҡыт әҙер булыу». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nҺеҙҙең арағыҙҙа кисегеүселәр ҙә (Жиһад һуғышына артта ҡалыусылар йәки төрлө һылтауҙар табып, һуғышҡа бармаусылар ҙа йәки тәүбәгә килергә һуңлаусылар ҙа) бар. Һеҙгә берәй бәлә килһә:\n— Аллаһ миңә рәхмәтле булды, (ярай әле) мин улар менән (һуғыштағылар менән) бергә булманым (юҡһа, үлгән йәки яраланған булыр инем), — тип әйтер.\nӘгәр Аллаһ һеҙгә берәй мөлкәт бирһә (һуғышта еңеп, ғәнимәт малы бүлеү), әйтерһең дә, арағыҙҙа дуҫлыҡ булмаған кеүек:\n— Аһ, әгәр мин дә һеҙҙең менән бергә булһам инем, мин дә ҙур уңыш ҡаҙанған (күп малға эйә) булыр инем. — тип әйтер ине.\nАллаһ юлында Әхирәтте был донъя урынына һатып алыусылар һуғышһын. Аллаһ юлында һуғышҡан кешегә, шаһит булған кешегә йәки еңгән кешегә Беҙ оҙаҡламай оло әжер бүләк итәсәкбеҙ.\n- Һеҙгә нимә булды? Ни өсөн һеҙ Аллаһ юлында һуғышмайһығыҙ?\n— Раббыбыҙ, беҙҙе залим халыҡлы ҡаланан сығар, беҙгә бер яҡлаусы, ярҙамсыңды ебәр, — тип ялбарыусы көсһөҙ ирҙәр, ҡатындар һәм балаларҙы яҡлап ни өсөн һуғышмайһығыҙ?\nИман килтереүселәр Аллаһ юлында һугышырҙар, иманһыҙҙар иһә Тағут (шайтан) юлында һуғышырҙар. Шуға күрә, шайтандың дуҫтарына ҡаршы һуғышығыҙ, шик юҡ, шайтан ҡорған тоҙаҡ(үәсүәсә) зәғифтер.\n— Ҡулдарығыҙҙы (рөхсәт ителмәгән һуғыштан) тыйығыҙ, намаҙ уҡығыҙ, зәкәт бирегеҙ, — тигәндәрҙе (ишетмәнегеҙме) күрмәнегеҙме ни? Һуңынан уларға һуғышыу фарыз ҡылынғас, араларынан бер төркөм, Аллаһтан бик ныҡ ҡурҡҡан кеүек, хатта артығы менән ҡурҡҡандай, кешеләрҙән ҡурҡа башланылар:\n— Раббыбыҙ, ни өсөн Һин беҙгә һуғышырға ҡуштың? Безҙҙе (һуғыштан) бер аҙға ғына булһа ла кисектерһәң, булмаҫмы? — тинеләр.\nҺин уларға әйт:\n— Донъя тормошо ҡыҫҡа, — тип. — Аллаһтан ҡурҡҡандар өсөн Әхирәт хәйерлерәк һәм һеҙгә ҡыл ҡәҙәре лә хаҡһыҙлыҡ эшләнмәҫ.\nҠайҙа ғына булһағыҙ ҙа, үлем һеҙҙе тотор. Бейек һәм нығытылған ҡәлғәләрҙә булһағыҙ ҙа. Үҙҙәренә бер изгелек килһә:\n— Был — Аллаһтан, — ти әйтәләр. Баштарына бәлә килһә:\n— (Ий, Мөхәммәд) быныһы — һинән, — тип әйтәләр.\n— Барыһы ла Аллаһтан, — тип әйт.\nБыл әҙәмдәргә нимә булған? Әйткәнде аңламайҙар.\nҺиңә килгән изгелектәр Аллаһтан. Башыңа килгән бәләләр үҙеңдән. Һине кешеләргә илсе итеп күндерҙек. Аллаһтың шаһитлығы етәр.\nРәсүлгә итәғәт иткән кеше, ысынлыҡта, Аллаһҡа итәғәт иткән булыр. (Ул итәғәттән) йөҙ сөйөргәндәргә килгәндә, һине улар артынан күҙәтеүсе, һағалаусы итеп ебәрмәнек. (Һин улар өсөн яуап бирмәйһең.)\n— Беҙ итәғәт иттек! — тип әйтәләр. Әммә һинән айырылғас та, уларҙың бер өлөшө төндәрен йәшертен генә һин әйткәндәрҙең киреһен эшләй. Аллаһ та уларҙың йәшертен эштәрен яҙып бара. Һин уларҙан айырыл. Аллаһҡа тәүәккәллә. Вәкил булараҡ, һиңә Аллаһ етәр.\nНи өсөн кешеләр Ҡөръән тураһында дөрөҫ фекерләмәйҙәр икән? Әгәр ҙә ул (Ҡөръән) Аллаһтан башҡа зат тарафынан күндерелгән булһа, шунда (Ҡөръәндә) ҡаршылыҡтар булыр ине.\nУларға именлек йәки ҡурҡыныс хәбәр килһә, улар быны башҡаларға һөйләй; әммә, был турала Рәсүлгә йәки үҙҙәренең хөкөмдарҙарына еткерһәләр ине, эштең асылын аңлағандар, уның нимә икәнен белгән булырҙар ине. Аллаһ һеҙгә ниғмәт бирмәһә, рәхмәтле булмаһа ине, һис шикһеҙ, бик күптәрегеҙ шайтанға эйәреп китер ине.\nАллаһ юлында һуғыш. Үҙеңә йөкләтелгәндән башҡаһына һин яуаплы түгел. Мөьминдәрҙе өгөтләп рухландыр. Бәлки Аллаһ кәферҙәрҙең һөжүмен тыйыр. Аллаһтың ҡөҙрәте һәм язаһы дәһшәтлеҙер.\nКем берәй изгелеккә аралашсы булһа, ул эштән уға ла өлөш (сауап) сығыр. Кем әшәкелек ҡылыусыға аралашлыҡ итһә, уның да өлөшө шул әшәкелектән булыр. Аллаһ һәр нәмәгә хакимдер.\nСәләм (бүләк) биргәнгә һеҙ унан да матурыраҡ (артығыраҡ) сәләм (бүләк) бирегеҙ. Йәки уны тигеҙ сәләмләгеҙ (бүләкләгеҙ) Шик юҡ, Аллаһ һәр нәмәне хисапта тота.\nАллаһтан башҡа (илаһи ҡөҙрәткә эйә һәм) Тәңре булырҙай һис бер кем юҡ, әлбиттә, Ул һеҙҙе Ҡиәмәт көнөндә бергә туплаясаҡ; бында бер ниндәй ҙә шик булыуы мөмкин түгел. Һүҙҙә тороу мәсьәләһендә Аллаһтан да вәғәҙәлерәк кем бар?\nҺеҙ ни өсөн монафиҡтар мәсьәләһендә икегә айырылдығыҙ. Гәрсә, Аллаһ ҡылғандарына күрә уларҙы йөҙ түбән килтерҙе. Уларҙы Аллаһ ҡыуып ебәргән тура юлға кире бормаҡсы булаһығыҙмы? Һин уларҙы Аллаһ аҙаштырған юлдан алып сығырға дөрөҫ юл таба алмаҫһың.\nҮҙҙәре кеүек кәфер булыуығыҙҙы теләгәндәр менән дуҫлашмағыҙ. Улар йорттарын ташлап сыҡҡанға (Аллаһ юлы менән башҡа ергә күсеп киткәнгә, һижрәт иткәнгә, йәғни мосолманлыҡҡа күскәнгә) саҡлы. Әгәр ҙә улар йөҙ сөйөр(өп, һеҙҙе һатһа, һеҙгә хыянат ит)һә, уларҙы тотоғоҙ, тотҡан ерҙә үлтерегеҙ һәм уларҙың берһен дә дуҫ йәки ярҙамсы итеп алмағыҙ, әгәр ҙә\nулар һеҙҙең менән килешеүҙәр төҙөгән халыҡтан булмаһа йәки улар, күңелдәре төшөп, һеҙҙең менән дә, үҙ халҡы менән дә үҙ-ара ла һуғышмаҫҡа ҡарар ҡылған булмаһалар. Аллаһ ихтыяр итһә, уларҙың күңеленә яулап алыу теләге кертер ине, улар һеҙҙең менән һуғышыр ине. Әгәр ҙә улар һуғыштан баш тартып, ситкә китһәләр, һеҙҙе килешеүгә саҡырһалар, ул ваҡытта Аллаһ уларға ҡаршы барырға һеҙгә юл ҡуймаҫ.\nҺеҙҙең ышанысты, үҙ халҡының да ышанысын ҡаҙанырға (күренеп, ләкин хыяныт итеүселәрҙе) тырышыусыларҙы ла осратырһығыҙ. Уларҙы фетнәгә ҡыҫтаһалар, баш-аяҡтары менән фетнәгә ҡатнашырҙар. Әгәр улар (һөжүмде туҡтатып) һеҙҙән йыраҡлашмаһалар, килешеү тәҡдим итмәһәләр, һеҙгә ҡулдарын оҙайтһалар, уларҙы осратҡан ерҙә үлтерегеҙ. Бына шулай итеп, һеҙгә шундай ҡәтғи фарман бирҙек.\nЯңылышлыҡ менән булмағанда, мосолманды мосолман үлтерергә тейеш түгел. Яңылышлыҡ менән мосолманды үлтергән кеше бер мосолман ҡолон азат итергә тейеш һәм мәрхүмдең ғаилаһенә ҡан һалымы түләргә тейеш, әгәр мәрхүмдең ғаилаһе, киң күңелле булараҡ, ул һалымдан баш тартһа ғына инде. Үлтерелгән мөьмин һеҙгә дошман ғаилаһенән булған саҡта, бер мөьмин ҡолдо азат итеү зарур. Мәрхүм һеҙҙең менән дуҫ ҡәүемдән булһа, ғаилаһенә ҡан һалымы һәм бер мөьмин ҡолдо азат итеү тейеш. Был шарттарҙы үтәй алмаған кеше иһә, уның тәүбәһен Аллаһ ҡабул итһен өсөн, тоташтан ике ай ураҙа тоторға тейеш. Аллаһ барыһын да белә, Ул — хикмәт эйәһеҙер.\nКем дә кем мәкер менән кеше үлтерһә, эстәрендә дөрләп ут янған йәһәннәм уның мәңгелек язаһыҙыр. Аллаһ уға ғазап бирер, ләғнәт ебәрер һәм уның өсөн ауыр яза әҙерләр.\nӘй, иман килтергәндәр, Аллаһ юлында һуғышырға сыҡҡанда һаҡ булығыҙ. Һеҙгә сәләм биргәнгә, фани донъяның ваҡытлыса малына ҡыҙығып:\n- Һин мосолман түгел! – тип әйтмәгеҙ.\nСөнки Аллаһтың хозурында бик күп мал бар. Әүүәлеңдә һеҙ ҙә шундай инегеҙ, әммә Аллаһ һеҙгә рәхимле булды. Шуға күрә, аҡты ҡаранан айыра белегеҙ. Шик юҡ, Аллаһ бөтөн ҡылғандарығыҙҙан хәбәрҙар.\nСәбәп менән (һуғышҡа бармай) ҡалған мосолмандарҙан башҡа, өйөндә (сәбәпһеҙ) ултырып ҡалған мосолмандар Аллаһ юлында малдарын, йәндәрен ҡыҙғанмайынса, Жиһад һуғышына биргән мосолмандар менән бер тигеҙ булмаҫ. Аллаһ Жиһад юлында малдарын, йәндәрен ҡыҙғанмағандарҙы өйҙә ултырып ҡалғандарҙан өҫтөн итте. Гәрсә, Аллаһ уларҙың барыһына ла гүзәллек (ожмах) вәғәҙә итһә лә. Әммә мөжәһидтәрҙе (иман өсөн һуғышыусыларҙы) өйҙә ҡалғандарға ҡарағанда ғәйәт оло әжер менән бүләкләйәсәк.\n(Уларға) Аллаһ дәрәжәләр, ярлыҡауҙар һәм рәхмәт бирҙе. Аллаһ ярлыҡаусы һәм гөнаһтарҙы кисереүсеҙер.\nҮҙҙәренә үҙҙәре ҡыйынлыҡтар килтергәндәрҙең йәндәрен алғанда фәрештәләр:\n— Нәмә генә эшләнегеҙ һуң һеҙ? — тип һорарҙар. Улар иһә:\n— Беҙ Ер йөҙөндә (кәферҙәр араһында) көсһөҙ инек, — тип яуапланыр.\n— Аллаһтың биргән ере һеҙгә киң түгел инеме ни? Һижрәт итергә кәрәк ине, - тип әйтерҙәр.\nБына уларҙың барасаҡ ере — тамуҡтыр. Аһ, ул бик тә хәтәр ерҙер.\nЯйын һәм тура юлын таба алмаған, меҫкенлектә булған ирҙәр, ҡатындар, балаларҙы, күсенергә көсө етмәгәндәрҙе,\nбәлки, Аллаһ ғәфү ҙә итер. Аллаһ ярлыҡауға әҙер тора, Ул — кисерә белеүсе.\nАллаһ юлында һижрәт иткән кеше Ер йөҙөндә үҙенә йәшәрлек матур урын һәм муллыҡ таба алыр. Кем Аллаһ һәм Рәсүленә йүнәлеп, һижрәт итер өсөн, өйөн-ватанын ташлап китеп, шунда үҙ үлемен тапһа, уның әжере Аллаһ тарафынан бирелер. Аллаһ — йомарт ярлыҡаусы һәм кисереүсе.\n(«Кәферҙәрҙең рәнйетеүҙәренә сыҙай алмайынса, мосолмандарҙың, йорт-ерҙәрен, малдарын ташлап, Мәккәнән Мәҙинәгә күсенеп китеүе «Һижрәт» тип атала. Миләди менән 622 йылда сәхәбәләре менән хәҙрәти Мөхәммәд Мәҙинәгә күсә. Аллаһ өсөн, иман һаҡлау маҡсаты менән Рәсүлгә эйәреп, улар яңы ерҙә яңы тормош ҡороп йәшәй башлайҙар. Кәферҙәр золомында йәшәүсе башҡа ерҙәге мосолмандар ҙа торған урындарын ташлап, Мәҙинәгә күсенәләр. Хәлһеҙҙәр, сирлеләр, күсеп китергә мәтди-бәдәни көсө етмәгәндәрҙән башҡа, барса мосолмандарға ла һижрәт итеү зарур ҡылынды. Күсәр мөмкинлектәре булған хәлдә лә, имандарын ҡотҡарып ҡалыу форсатынан файҙаланмайынса, малдарын ҡыҙғанып, йорт-ерен ҡалдыраһы килмәйенсә, кәферҙәр араһында ҡалып, ниндәй яфалар, кәмһетеүҙәр кисерергә мәжбүр булғандарға кинәйә. Һижрәт тураһындағы аяттар ингәс, Мәккәлә йәшәүсе бер сирле мосолман күп аҡса биреп, үҙен Мәҙинәгә саҡлы күтәреп барырға кешеләр яллай. Ләкин юлда барғанда үлә. Бохариҙың бер хәдисендәгесә, мосолмандар Мәккәне алғандан һуң, һижрәт зарурлығы ла юҡҡа сыға. Шарттар үҙгәрә торған һайын, зарурлыҡтар ҙа үҙгәрә»\nХәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nДонъя буйлап сәйәхәт иткән сағығыҙҙа кәферҙәр тарафынан һеҙгә һөжүм ҡурҡынысы янай икән, намаҙҙы ҡыҫҡартып уҡыһағыҙ, гөнаһ булмаҫ. Шик юҡ, кәферҙәр һеҙҙең асыҡ дошмандарығыҙ.\nМөьминдәр менән бергә булып, уларға намаҙ ваҡытында, уларҙың бер өлөшө, ҡоралдарын яндарына ҡуйып, һинең менән бергә намаҙ уҡыһын. Шулай итеп, намаҙҙа сәждә иткән саҡта башҡалары арҡа тарафта һаҡта торһондар. Һуңынан намаҙ уҡымағандары һинең янға килеп, намаҙ уҡыһындар һәм улар ҙа һаҡланыу йөҙөнән ҡоралдарын яндарына алһындар. Кәферҙәр улар һеҙҙең ҡоралдарығыҙ, кәрәк-яраҡтарығыҙҙың һаҡһыҙ ҡалыуын самалап, өҫтөгөҙгә ташланырға әҙер тора. Әгәр ҙә һеҙ ямғырҙан интекһәгеҙ йәки сирле булһағыҙ, ҡоралдарығыҙҙы бер ҡырға ҡуйып тороуҙан һеҙгә гөнаһ юҡ. Ләкин барыбер һаҡ булығыҙ. Шик юҡ, кәферҙәргә хур итеүсе ғазап әҙерләнгән.\nНамаҙҙы бөтөргәс, аяҡ үрә лә, ултырып та, уң яҡҡа ҡырын ятып торғанда ла уйығыҙ Аллаһҡа йүнәлгән булһын. Именлек ваҡытында ла намаҙҙы ҡалдырмағыҙ. Сөнки намаҙ мосолмандарҙың теүәл ваҡыттарҙа уҡылырға фарыз ителгән ғибәҙәтеҙер.\nДошмандарығыҙҙы эҙәрлекләгәндә арыу-талыуҙы белмәгеҙ. Һеҙ (һуғышта) интеккән кеүек улар ҙа интеккән бит. Шулар өҫтөнә һеҙ Аллаһтан улар өмөт итә алмағандарҙы(ярҙамын, ризалығын, йәннәтен) өмөт итә алаһығыҙ. Аллаһ — ғилем һәм хикмәттәр эйәһеҙер.\nХаҡтыр, кешеләр араһында Аллаһ өйрәткәнсә хөкөм йөрөтһөн тип, һиңә Китап индерҙек. Хыянат ҡылыусыларҙы (хатта мосолман булһа ла) яҡларға булма.\nҺәм Аллаһтан ярлыҡау һора, сөнки Аллаһ ярлыҡаусы һәм мәрхәмәтле.\nҮҙҙәренә хыянат иткәндәрҙе яҡлама, Сөнки Аллаһ хыянатлыҡты һөнәр итеп һайлағандарҙы һәм гөнаһлыларҙы яратмаҫ.\nКешеләрҙән йәшерә алһалар ҙа, Аллаһтан йәшерә алмаҫтар. Гәрсә төндәр буйы Уның ризаһына ҡаршы һүҙҙәр һөйләп, аҫтыртын эштәр маташтырһалар ҙа, Аллаһ улар янында булыр. Аллаһ хыянатсыларҙың ғәмәлдәрен сорнап алыусыҙыр.\nЯрай, һеҙ донъяла уларҙы яҡланығыҙ, ләкин Аллаһҡа ҡаршы (йәғни ялған шаһитлыҡ ҡылған, алдашҡан, урлашҡан, зина ҡылған) кешеләрҙе Ҡиәмәт көнөндә, вәкил булараҡ, кем яҡларға алыныр?\nЯманлыҡ ҡылып та, үҙенә зыян эшләп тә, һуңынан Аллаһтың ғәфү итеүен теләһә, Аллаһ ярлыҡар, ғәфү итер.\nГөнаһ эшләгән кеше үҙенә зыян эшләгән кеше булыр. Аллаһ барыһын да белә, Ул - хикмәттәр эйәһеҙер.\nКемдер яңғылышмы, яңғылышмайсамы хаталанһа йәки гөнаһ ҡылһа, һуңынан ғәйебе булмаған кешегә үҙ ҡылғанын һылтаһа, хаҡтыр, яла яғыусы ҙур гөнаһҡа тарыған кеше булыр.\nӘгәр ҙә Аллаһтың һиңә ҡарата мәрхәмәте һәм рәхмәте булмаһа ине, уларҙың бер өйөрө һине юлдан яҙҙырырға тырышҡан булыр ине. Улар бары тик үҙҙәрен аҙаштырҙылар. Һиңә һис бер зарар эшләй алманылар. Аллаһ һиңә Китап һәм хикмәттәрҙе индерҙе һәм һиңә белмәгәнеңде өйрәтте. Аллаһтың рәхмәте һиңә, ысындан да, киң булды.\nЙәшертен кәңәштәренең күбеһенән файҙа юҡ. Саҙаҡа биреү, кешеләрҙе татыулаштырыу тураһында һөйләшкәндәр былар һанына кермәй. Аллаһтың хуплауын теләп, ошо эштәрҙе башҡарған кешегә Беҙ оҙаҡламай олуғ әжер бирәсәкбеҙ.\nТура юлды (Исламды) табып та, Пәйғәмбәргә ҡаршы сығып, тура юлдан яҙып, яман юлға керһә, уны ярҙамдан ташларбыҙ, йәһәннәмгә кертербеҙ. Аһ, бик тә хәтәр ер ул йәһәннәм.\nАллаһҡа тиң эҙләгәнде Аллаһ кисермәҫ. Ошо гөнаһтан башҡа гөнаһтарҙы, теләгән кешеһен ғәфү итер. Аллаһҡа тиң эҙләгән кеше — тура юлды таба алмаҫ дәрәжәлә аҙашҡан иң ҙур гөнаһлы булыр.\nУлар (мөшриктәр) Аллаһты инҡар итеп, бары тик бер төркөм тешеләргә (ҡатын-ҡыҙ енесенән булған һындарға) табына башланылар, улар бары тик шайтанға эйәрәләр.\n(Теше — әсә енесле бот, таш һын, ағас һәйкәл. Элек әсә һындарға табыныу ғәҙәти булған. Ярҙам һорап, теләктәр теләп, доға уҡыу, Аллаһтан башҡа затҡа ялбарыу - иң ҙур гөнаһ. Теше - әсә, һаулыҡ, һыйыр, бейә, һарыҡ, кәзә, тигәндәрҙе лә үҙ эсенә ала.)\nАллаһ шайтанға ләғнәт ебәрҙе. Шайтан әйтте:\n— Ант итәм, ҡолдарыңдан үҙ өлөшөмә тигәнен алырмын.\nУларҙы, һис шикһеҙ, (тура юлдан) яҙҙырып, буш хыялдар менән аҙҙырасаҡмын,теләктәрен уятырмын, ҡәтғи әмер итәсәкмен (улар күп илаһтәргә табына торған ҡәүем булараҡ,) малдарҙың ҡолаҡтарына тамға һалырға, шик юҡ, уларға Аллаһ яралтҡандарҙы (китаптарҙы, динде) үҙгәртергә бойорасаҡмын, — тине.\nАллаһты инҡар итеп, шайтанға эйәргән кеше ҙур зарарҙарға дусар булыр.\n(Шайтан) уларға һүҙ бирер һәм уларҙы (ялған вәғәҙәләре менән) өмөтләндерер, гәрсә шайтандың вәғәҙәләре ялғандан башҡа була алмай.\nБына уларҙың урыны — йәһәннәмдер. Унан ҡасып ҡотолорлоҡ ер таба алмаясаҡтар.\nИман килтергәндәрҙе һәм изгелек ҡылғандарҙы мәңге шунда йәшәр өсөн үҙәндәренән шишмәләр ағып ятҡан йәннәттәргә урынлаштырасаҡбыҙ. Аллаһ быларҙы ысынлыҡ булараҡ вәғәҙә итә. Ә вәғәҙәлә тороу яғынан Аллаһтан да ғәҙел кем бар?\nБыл (йәннәткә кереү-кермәү) һеҙҙең хыялдарығыҙҙан тормай, был китап тотҡандарҙың хыялынан да килмәй, кем дә кем берәй яманлыҡ ҡылһа, уның язаһын татыр һәм Аллаһтан башҡа дуҫ та, ярҙамсы ла таба алмаҫ.\nИр кешеме ул, ҡатынмы — изгелекле эш ҡылған һәр мосолман йәннәткә керер һәм хөрмә орлоғо ҡәҙәр ҙә хаҡһыҙлыҡ күрмәҫ.\nҒәҙел эштәр ҡылып, үҙен Аллаһҡа бағышлап, Ибраһим хәнифтең Аллаһты бер тип таныған динендә булған кешенән дә дини кеше булырмы икән? Аллаһ Ибраһимды үҙенә дуҫ итте.\nКүктәрҙә һәм Ерҙә нимә булһа — барыһы ла Аллаһтың милкелер. Аллаһ барыһын да Үҙ ҡосағында (идараһында) тота.\nҺинән ҡатындарға ҡағылышлы шәриғәт хөкөмдәрен һорайҙар. Әйт Һин:\n— Уларға ҡағылышлы хөкөмдәрҙе һеҙгә Аллаһ былай аңлата. Уларға Китапта яҙылғанды (мираҫты, мәһерҙе) бирмәйенсә никахлашырға теләһәгеҙ, йәтим ҡатындар, көсһөҙ балалар һәм үкһеҙҙәр менән ғәҙел мөғәмәләлә булырға тейешлегегеҙ хаҡында һеҙгә уҡылған аяттар бар. Ғәҙеллек ҡылһағыҙ, Аллаһ уны белеп тора, — тип.\nӘгәр бер ҡатын иренең үҙен оҡшатмауын һиҙһә йәки үҙенән биҙгәнен аңлап та, үҙ-ара килешеп, айырылмайынса йәшәһәләр, гөнаһ юҡ. Килешеү һәр ваҡыт хәйерлерәк. Кешенең эсендә һәр ваҡыт көнләшеү-һаранлыҡ йәшәй. Әгәр татыуланып, (ҡатынығыҙҙы рәнйетеүҙән) һаҡланһағыҙ, изгелек ҡылып, яҡшы йәшәһәгеҙ, хәйерлерәк булыр. Шик юҡ, Аллаһ һеҙ ҡылғандарҙан хәбәрҙар.\nБик теләһәгеҙ ҙә, һеҙ ҡатындарығыҙҙың барыһына ла тигеҙ ғәҙел була алмаҫһығыҙ, берһенә генә тартылып, башҡаларын ирле килеш, тол хәлендә мәхрүм ҡалдырмағыҙ. Әгәр араларығыҙ татыуланһа, гөнаһтан ҡурҡһағыҙ: шик юҡ, Аллаһ ярлыҡар һәм кисерер.\n(«Бер нисә ҡатын менән ғүмер кисереү ир кешенең ғәҙел булыуын талап итә. Һәм мәтди яҡтан ир кеше ҡатындарын тигеҙ ҡарарға, торор-ятыр урындар, ашау-эсеү, биҙәнеү, кейем-һалым, бүләк тигеҙ булырға, икәүҙән-икәү генә ҡалыу ваҡыттарын да ир кеше тигеҙ бүлергә тейешле. Хис һәм мөхәббәт мәсьәләһендә, әлбиттә, уларҙың барыһын да тигеҙ яратыу мөмкин түгел, әммә бар нәмәнең дә уларға тигеҙ бүленеүе зарури».\nӘгәр ир менән ҡатын айырылыр булһа, Аллаһ уларҙың икеһенә лә үҙенең сикһеҙ хазинаһынан мул өлөш бирер. Аллаһ сикһеҙ йомарт, хикмәттәре төкәнмәҫ.\nКүктәрҙә, Ерҙә нимәләр булһа — барыһы ла Аллаһтың милке. Һеҙҙән элек йәшәп киткәндәргә лә, Китаплы булғандарға ла:\n— Аллаһтан ҡурҡығыҙ! — тип бойорҙоҡ. — Инҡар итһәгеҙ, белегеҙ, күктәрҙә, Ерҙә нимә булһа — барыһы ла Аллаһтыҡыҙыр. Аллаһ сикһеҙ бай, сикһеҙ маҡтауға лайыҡ.\nКүктәрҙә һәм Ерҙә нимә булһа — барыһы ла Аллаһтыҡы. Рәхмәте булараҡ, Аллаһ бер үҙе етәрлек (башҡа уйҙырма тәңрегә ихтыяж юҡ).\nҺәй, кешеләр, Аллаһ һеҙҙе юҡҡа сығарып, башҡаларҙы бар итә ала. Аллаһ бындай ҡөҙрәткә эйә.\nКем дә кем донъя ниғмәттәрен теләһә, ул ниғмәттәр ҙә, Әхирәт әжерҙәре лә Аллаһ хозурындаҙыр. Аллаһ барыһын да ишетә, барыһын да күрә.\nҺәй, иман килтергән кешеләр, ғәҙеллекте боҙмайынса, үҙегеҙгә зыян булһа ла, ата-әсәгеҙ һәм туғандарығыҙға ҡаршы килеп булһа ла, Аллаһ ҡушҡанса, дөрөҫ шаһитлыҡ ҡылыусылар булығыҙ. (Ғәҙеллектә шаһитлыҡ иткәндәр) бай булһалар ҙа, фәҡир булһалар ҙа, Аллаһ ҡаршыһында улар тигеҙ. Хискә (нәфсегеҙгә) бирелеп, тура шаһитлыҡтан ҡасмағыҙ, дәлилдәрҙе боҙһағыҙ йәки шаһитлыҡтан баш тартһағыҙ, Аллаһ барыһын да белеп торор.\nһәй, иман килтергәндәр, Аллаһҡа, Пәйғәмбәренә, уға индерелгән Китапҡа, унан алда индерелгән китаптарға ла иман килтерегеҙ. Кем Аллаһты, Уның фәрештәләрен, китаптарын, пәйғәмбәрҙәрен һәм Ҡиәмәт көнөн инҡар итә, шул теүәл мәғәнәһендә кире сыға алмаҫлык дәрәжәлә юлдан яҙған булыр.\nИманға килеп тә, һуңынан (Аллаһты) инҡар итеп, унан һуң тағын иман килтереп, йәнә кәферлеккә күскәндәрҙе Аллаһ ярлыҡамаҫ та, уларҙы тура юлға ла ҡайтармаҫ.\nМонафиҡтарҙан «һөйөнсө ал»: уларға әсе яза ғазаптары әҙерләнгән.\nМосолмандарҙы ташлап, кәферҙәрҙе дуҫ иткәндәр: улар янында бөйөклөк ҡаҙанырбыҙ, тип өмөтләнәләрме? Белеп торһондар, бөтөн бөйөклөктәр бары тик Аллаһ хозурында ғына.\nУл (Аллаһ) китапта һеҙгә шуны индергән, Аллаһтың аяттарын инҡар итеп йәки уларҙы мәсхәрәгә ҡалдырырға тырышып һөйләүселәрҙе ишеткәс тә, улар башҡа бер һүҙ башлағансыға саҡлы кәферҙәр менән бергә ултырмағыҙ, юҡһа, һеҙ ҙә улар кеүек булырһығыҙ. Әлбиттә, Аллаһ монафиҡтарҙың һәм кәферҙәрҙең барыһын йәһәннәмгә туплаясаҡ.\nҺеҙҙең ҡылғандарығыҙҙы күҙәтеп тороусылар (монафиҡтар), Аллаһ һеҙгә еңеү килтерһә:\n— Беҙ ҙә һеҙҙең менән бергә булдыҡ бит, — тип әйтерҙәр. Әгәр ҙә кәферҙәргә еңеү килһә, улар:\n— Мосолмандарҙы еңергә ярҙам иттек, мөьминдәрҙән ҡотҡарып ҡалдыҡ түгелме? – тип әйтерҙәр.\nҠиәмәт көнөндә Аллаһ арағыҙҙағы был бәхәсте хөкөм итәсәк һәм мөьминдәргә зыян килтерерлек юлды кәферҙәргә бирмәйәсәк.\nШик юҡтыр, монафиҡтар хәйлә ҡороп, Аллаһты алдарға өмөтләнә, гәрсә, Аллаһ уларҙың хәйләләрен үҙ баштарына ҡаплайасаҡ. Улар намаҙға иренеп кенә торалар, кеше күрһен өсөн генә (доға) уҡыйҙар. Аллаһты бик һирәк иҫкә алалар.\nУлар араһында аптырап икеләнеп йөрөүселәр ҙә күп. Ни өсөн быларға (мосолмандарға) эйәрмәйҙәр, ни өсөн тегеләргә (кәферҙәргә) һыйынмайҙар. Шундай аҙашҡандарға сығыр юл табылмаҫ.\nӘй, иман килтергәндәр, мөьминдәрҙе ташлап, кәферҙәрҙе дуҫ итмәгеҙ. Шулай эшләп, һеҙ Аллаһҡа ҡаршы икәнлегегеҙгә дәлил әҙерләрһегеҙме?\nШик юҡ, монафиҡтар йәһәннәмдең иң аҫҡы ҡатында буласаҡ. Уларға инде һис бер ярҙамсы табалмаҫһың.\nБары тик тәүбә итеп, хаталарын төҙәткәндәр, тик Аллаһҡа һыйынғандар, Аллаһ өсөн генә дин тотҡандар башҡа ҡәүемдән булыр. Улар мосолмандар менән бергә булыр.\nОҙаҡламай Аллаһ мөьминдәргә оло әжер бирәсәк.\nӘгәр һеҙ иман килтереп, шөкөрҙәр ҡылһағыҙ, Аллаһ һеҙҙе ни өсөн ғазапҡа һалһын, ти! Аллаһ шөкөр итеүселәрҙе бүләкләй. Ул барыһын да белеп тора.\nҺүгенеү һүҙен ҡысҡырып әйткәндәрҙе Аллаһ яратмаҫ. Фәҡәт ғәҙелһеҙлеккә дусар булған кешенән башҡа. Аллаһ барыһын да ишетеп, күреп тора.\n(«Кеше артында һүгенеү һүҙҙәре һөйләү, ғәйбәт йөрөтөү, нахаҡ яла яғыу, ялғанлашыу, кешене мыҫҡыл һүҙе — барыһы ла кәферлек ҡылыуҙыр. Әйтәһе килгән саҡта ла ул һүҙҙәрҙе әйтеүҙән тыйылып ҡалыу яҡшы ғәмәл. Бары тик хаҡһыҙға рәнйеш, кәмһетеү күргән кеше генә, сыҙар әмәле ҡалмағас, үҙенең киҫкен фекерен ҡысҡырып әйтә ала». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\nИзгелекле эшегеҙҙе башҡаларға асыҡ эш итһәгеҙ ҙә, ул турала әйтмәй ҡалһағыҙ ҙа йәки яманлыҡты ла (кешегә һөйләмәйенсә) ғәфү итһәгеҙ ҙә була. Шөбһәһеҙ, Аллаһ артығы менән ғәфү итеүсе һәм ҡөҙрәт эйәһеҙер.\nАллаһты, пәйғәмбәрҙәрҙе инҡар иткәндәр һәм Аллаһ менән пәйғәмбәрҙәрҙе бер-берҙәренән айырырға теләгәндәр:\n— Был пәйғәмбәргә инанығыҙ, быныһына инанмағыҙ, — тип әйтеүселәр, иман менән кәферлек араһындағы юлды тоторға теләүселәр юҡмы ни?\nБына ысын кәферҙәр шуларҙыр, һәм беҙ ул кәферҙәргә үҙәктәрҙе өҙә торған язалар әҙерләнек.\nАллаһҡа, пәйғәмбәрҙәргә иман килтергәндәргә һәм уларҙы бер-берһенән айырып ҡарамаған әҙәмдәргә килгәндә, бына уларға инде Аллаһ Тәғәлә көндәрҙән бер көндө олуғ бүләк тапшырасаҡ. Аллаһ — йомарт ярлыҡаусы һәм кисереүсеҙер.\nКитаплы халыҡ үҙҙәренә Күктән Китап (белем) индерелеүен теләй. Улар Мусанан быныһынан да ҙурыраҡты талап иткәндәр ине.\n— Беҙгә Аллаһты күрһәт, — тинеләр.\nШул кәферлектәре арҡаһында уларҙы йәшен һуҡты. Һуңынан асыҡ дәлилдәр килгәс тә, улар быҙау һынын тәңре иттеләр. Беҙ быны ла ғәфү иттек. Һәм Мусаға ап-асыҡ хөкөм итер өсөн дәлил (Тәүрәтты) бирҙек.\nУларҙы ант иттерер өсөн өҫтәренә Тур тауын ҡорҙоҡ та уларға:\n— Баш эйеп ҡапҡанан уҙығыҙ. (Тыйылғанды эшләп) шәмбе көн сиктәренән сыҡмағыҙ, — тинек. Үҙҙәренән ант һүҙе алдыҡ.\nАнттарын боҙоп, Аллаһтың аяттарын инҡар итеп, хаҡһыҙ рәүештә пәйғәмбәрҙәрҙе үлтергәндәре өсөн һәм:\n— Күңелдәребеҙ ҡаплаулы, — тигәндәренә күрә, (уларға ләғнәт ебәрҙек, башҡаларына бәләләр килтерҙек. Уларҙың күңелдәре ҡаплаулы түгел ине) кәферлектәре сәбәпле, Аллаһ ул күңелдәргә йоҙаҡ һалып ҡуйҙы, уларҙың бик әҙе генә иман килтерер.\nАллаһты инҡар итеп, кәфер булғандары өсөн һәм Мәрйәм тураһында әшәке ғәйбәт таратҡандары өсөн (язаланыҡ).\n— Аллаһтың илсеһен — Мәрйәм улы Ғайсаны үлтерҙек, — тигәндәре өсөн (уларға ләғнәт ебәрҙек). Гәрсә, уны үлтермәнеләр ҙә, ҡулдарынан ҡаҙаҡлап та ҡуйманылар, фәҡәт (үлтерелгән бәндә) уларға Ғайса булып күренде.\nУның тураһында бәхәс ҡуҙғатыусылар икеләнеп ҡалдылар, шикле фаразларынан башҡа, улар ҡулында һис ниндәй ҙә дәлил юҡ, ысынында, улар уны үлтермәне.\nЮк, уны үлтермәнеләр. Аллаһ уны үҙ хозурына алды. Аллаһ ғиззәт һәм хикмәт эйәһеҙер.\nКитаплы халыҡтан һәр кеше үлеме алдынан, мотлаҡ, (Ғайсаға) иман килтерәсәк (ләкин уларҙың тәүбәһе ҡабул булмаҫ). Ҡиәмәт көнөндә лә ул (Ғайса пәйғәмбәр) уларға ҡаршы шаһит буласаҡ.\nЗолом иткәндәре өсөн, күп кешеләрҙе Аллаһ юлынан яҙҙырғандары өсөн, йәһүдтәргә элек хәләл ителгән саф һәм затлы нәмәләрҙе харам ҡылдыҡ.\nАллаһ тарафынан ҡәтғи тыйылған булһа ла, риба алғандары, хәйлә менән кеше малдарын әрәм итеп, ашағандары өсөн, улар араһындағы кәферҙәргә һыҙландырғыс язалар әҙерләнек.\nЛәкин араларында тәрән белемле булғандарға һәм мөьминдәргә: һиңә индерелгәнгә һәм һинән элек индерелгәндәргә иман килтереүселәргә, намаҙ уҡыусыларға, зәкәт биреүселәргә, Аллаһҡа һәм Әхирәт көнөнә инанғандарға оҙаҡламай олуғ бүләктәр бирәсәкбеҙ.\n(«Араларында тәрән белемле булғандарға» тәғбирен тәфсирселәр төрлөсә анлата. Ш. Ноғманиҙа: «белемгә ирешкән Ислам ғалимдары» тип әйтелгән. И. Крачковскийда: «твердые в знании из них», тип әйтелгән. Йәғни белемле йәһүдтәргә кинәйә итә кеүек. X. Чантай һәм А. Өҙәк тәфсирҙәрендә лә улар, йәғни йәһүдтәр «мөьминдәр» һүҙе менән айырым килә. Уфа китап нәшриәтендә сыҡҡан тәржемәсенән ул тәрән белемлеләр йәһүдме, мосолмандармы икәне асыҡ күренмәй.\nБеҙ Нухҡа һәм унан һуң килгән пәйғәмбәрҙәргә уахи ҡылған кеүек, һиңә лә уахи күндерҙек, һәм Ибраһимға, Исмәғилгә, Исхаҡҡа, Яҡупҡа, быуындарына, Ғайсаға, Әйүпкә, Юнысҡа, Һарунға һәм Сөләймәнгә уахи күндерҙек. Дауытҡа ла Зәбүр бирҙек.\nҺинән әүәл килгән байтаҡ ҡына пәйғәмбәрҙәр тураһында һиңә һөйләнек, байтаҡтары тураһында һөйләмәнек. Һәм хаҡтыр, Аллаһ Муса менән, ысынлап та, һөйләште.\nҺөйөнөслө хәбәрҙәр ташыр өсөн, киҫәтеүсе хәбәрҙәр килтерер өсөн, пәйғәмбәрҙәр күндерҙек; бәндәләр пәйғәмбәрҙәрҙән һуң Аллаһ ҡаршыһында (беҙ быны белмәнек, беҙгә Китап индерелмәне, Рәсүлдәрҙе беҙ күрмәнек, беҙ ул эштең гөнаһ икәнен белмәнек, белгән булһаҡ, эшләмәгән булыр инек, тип) һылтау табып, аҡланырға маташмаһындар өсөн. Аллаһ бөйөк һәм хикмәт эйәһеҙер.\nҺиңә (Ҡөръән) индергәнгә бары тик Аллаһ шаһит, уны Үҙ ғилеме менән индерҙе. Фәрештәләр ҙә шаһитлыҡ итәсәктәр. Гәрсә, шаһитлыҡта Аллаһ етәр.\nИнҡарсылар, башҡаларҙы ла шул юлға күндереүселәр, шөһбәһеҙ, тура юлдан йыраҡҡа кереп аҙашҡандар.\nИнҡар итеп, изгелекһеҙ ғәмәлдәр ҡылыусыларҙы Аллаһ ярлыҡамаҫ. Уларҙы башҡа бер юлға ла күндермәйәсәк.\nУларҙың юлы йәһәннәмгә килтереп сығарасаҡ. Улар шунда мәңгегә ҡаласаҡ. Аллаһ өсөн был эш бер ҙә ҡыйын түгел.\nӘй, кешеләр, Рәсүл һеҙгә Раббығыҙҙан хаҡлыҡ килтерҙем, үҙ файҙағыҙға иман килтерегеҙ. Әгәр (Аллаһты) инҡар итһәгеҙ (ихтыярығыҙ). Күктәрҙә һәм Ерҙә нимә булһа, шөбһәһеҙ, барыһы ла Аллаһтыҡыҙыр. Аллаһ — сикһеҙ ғилем һәм хикмәттәр эйәһеҙер.\nӘй, китаплы халыҡ, динегеҙҙә артығын ҡыланмағыҙ һәм Аллаһ хаҡында ысындан башҡаһын һөйләмәгеҙ. Мәрйәм улы Ғайса (Мәсих), ул бары тик Аллаһтың рәсүлеҙер, Аллаһтың Мәрйәмгә урынлаштырған һүҙе һәм Үҙенән өргән рухтыр.\nШулай булғас, Аллаһҡа һәм пәйғәмбәрҙәргә иман килтерегеҙ. (Тәңре) «өс», тип әйтмәгеҙ, үҙегеҙгә хәйерле булһын өсөн, улай әйтеүҙән ваз кисегеҙ. Аллаһ бер генә. Ул бала атаһы булыуҙан азат. Күктәрҙә, Ерҙә нимә булһа, шулар Уныҡыҙыр. Рәхмәт эйәһе булараҡ, Аллаһтың ҡөҙрәте сикһеҙ.\n(«Христиандар бер Аллаһға ышаныуға килеп етмәнеләр. Улар Аллаһ менән пәйғәмбәрҙе бутай. Хәҙрәти Муса, хәҙрәти Ғайса китап әһелдәренә тәүхид (Аллаһты бер тип таныу) килтерһә лә, ысынлыҡты ҡабул итмәнеләр. Христиандар: Хоҙай — ата, Хоҙай — ул һәм Хоҙай — Изге Рухтан торған Тәңре, — тип әйтәләр. Йәғни, уларса, Аллаһ өс Хоҙайҙың берлегенән хасил булып сыға. Улар өсөһө айырым, өсөһө бер юлы бер Аллаһ, йәнәһе». Хәйретдин Ҡараман тәфсиренән.)\n(«Динегеҙҙә артығын ҡыланмағыҙ» тәғбире Мәуләнә Ғәлиҙә: не нарушайте границы религии вашей; Валерия Пороховала: В религии своей излишествам не предавайтесъ; Суат Йылдырымда: динегеҙҙә хаттин ашмағыҙ, тип әйтелгән. Был тәржемәләр нигеҙҙә яҡын булһа ла, уларҙың һиҙелер-һиҙелмәҫ айырмалары ла юҡ түгел. Диндә артығын ҡыланыу фанатизмға килтерһә, үҙ динеңдең сиктәрен боҙоу тағын да хәтәрерәк гөнаһҡа илтә, ике мәғәнәһе лә ғибрәтле.)\nМәсих тә, Аллаһҡа иң яҡын торған фәрештәләр ҙә Аллаһтың ҡолдары булыуҙан хурланмайҙар. Аллаһҡа ҡол булыуҙан баш тартып, тәкәберләнгәндәрҙең барыһын да Аллаһ оҙаҡламай үҙ хозурына туплаясаҡ.\n(Мәсих - Ғайса пәйғәмбәрҙең бүтән исеме )\nИман килтереп, изгелек ҡылғандарға Аллаһ тейешенсә әжер бирәсәк һәм уларға үҙ хазинаһынан тағын да бүләк өҫтәйәсәк. Аллаһтан йөҙ сөйөргән һәм тәкәбберҙәргә иһә хәтәр ғазап бирер. Улар үҙҙәре өсөн Аллаһтан башҡа бер дуҫ та, бер ярҙамсы ла таба алмаҫ\nӘй, кешеләр, шөбһәһеҙ, һеҙгә Раббығыҙҙан ҡәтғи бер дәлил килде һәм һеҙгә ап-асыҡ бер нур индерелде.\nАллаһҡа иман килтереп, Уға һыйынғандарҙы рәхмәтенән айырмайынса, ниғмәт дарьяһына сумдырасаҡ һәм уларҙы тура юлға кертәсәк.\nУлар һинән күрһәтмәләр көтә. Әйт һин: — Аллаһ атаһы һәм балаһы булмаған кешенең мираҫы хаҡында былай хөкөм йөрөтә, тип. Балаһы булмаған кеше үлһә һәм уның ҡыҙ ҡәрҙәше булһа, ҡалған малдың яртыһы уныҡы булыр. Ҡыҙ ҡәрҙәш үлеп, балаһы булмаһа, унан ҡалған малға ир ҡәрҙәше вәриҫ булыр. Ир үлеп, ҡыҙ ҡәрҙәштәр икәү булһа, ҡалған малдың өстән икеһе уларға. Әгәр ҙә ирле-ҡатынлы, тағын башҡа ҡәрҙәштәре булһа, ирҙең хаҡы, ике ҡатын өлөшө ҡәҙәр булыр. Яңғылышмаһындар өсөн, Аллаһ асыҡлыҡ кертә. Аллаһ барыһын да белә.


Берлектә-бәрәкәт » "Урал" гәзите\nМуниципаль район хакимиәте, Йәш натуралистар станцияһы, «БелЭко” йәмәғәт ойошмаһы һәм экологик китапхана ойошторған конкурстың еңеүселәрен бүләкләү тантанаһы үҙе бер байрамға әйләнде. Йәш натуралистар станцияһы директоры Нәсимә Шәриф ҡыҙы Иҫәнғәлина сарала ҡатнашыусыларға рәхмәт белдергәндән һуң һәр ғаиләнең тирә-яҡ мѳхитте һаҡлауға индергән ѳлѳшѳ тураһында ҡыҫҡаса һѳйләп үтте.\n1 апрелдән 1 декабргә тиклем үткән экологик марафонда ҡатнашыусы ғаиләләр араһында еңеүселәр 5 номинация буйынса билдәләнде. «Ергә бүләк» номинацияһында ғаиләләр ерҙе сүп-сарҙан таҙартты, ағас ултыртты, тәбиғәтте һаҡлауға саҡырған аншлагтар, плакаттар урынлаштырҙы. Был номинацияла Үткәлдән Мәҙинә һәм Ирек Йомағужиндар балалары Сулпан, Нәркәс, Илвир, Илдан менән еңеү яуланы. Шулай уҡ ошо ауылдан Рузидә һәм Рѳстәм Ғәйфуллиндар балалары Айгүзәл, Арыҫлан менән – II, Наил Ғәббәс улы Хәмзин етәкселегендәге Сермән балалар йортоноң 5-се тѳркѳм балалары III урынға сыҡты.\n«Ҡаты кѳнкүреш ҡалдыҡтарын – эшкә!» номинацияһында ҡаланан 1 тонна макулатура йыйып тапшырған Гүзәл һәм Рәшит Иҫәнбаевтар балалары Данияр, Таймас менән – I, Үткәлдән Йомағужиндар һәм Ғәйфуллиндар – II, ҡаланың Октябрьский биҫтәһенән Мәрйәм Сәлихова ҡыҙы Ангелина менән III урын алды. Әйткәндәй, ошо конкурс барышында ғына бѳтәһе 3 тонна 529 килограмм сүп-сар йыйылған. Бынан тыш, күп кенә пластик шешәләр, быяла һауыттар йыйылған һәм «Таҙа ҡала» компанияһына тапшырылған.\n«Минең ихатам – минең хәстәрем» номинацияһында Инйәрҙән Гѳлдәр һәм Ирек Хисмәтуллиндар улдары Салауат менән– I, Сермән балалар йорто – II, Инйәрҙән Альбина һәм Алексей балалары Полина , Ярослав менән, уларға ҡушылған олатай-ѳләсәйҙәре Наталья һәм Леонид Прониндар III урынға сыҡты.\n«Блогер мусорға ҡаршы» номинацияһында Инйәрҙән Фатима һәм Миңнәхәт Әхмәтовтар балалары Алһыу, Азалия, Дим, Дилә менән – I урын яуланы.\n«Экологик эрудициялы» номинацияһында ҡаланан Эльвира һәм Нуриман Хәйруллиндар балалары Венера, Тимур менән– I, ҡыҙҙары Айсель менән Гүзәл һәм Альберт , олатай-ѳләсәйҙәре Рима һәм Ғарифулла, уларҙың улы Данис Шәйәхмәтовтар – II, Абҙаҡтан Миңһылыу һәм Фәнис Шагбазовтар балалары Зарина, Диана менән III урын яуланылар. Был номинацияла конкурсанттар экологик һорауҙарға яуаптар бирҙе, ребустар систе. Шулай уҡ конкурста ҡатнашҡан бѳтә ғаиләләр ҙә иҫтәлекле бүләктәргә лайыҡ булды. И.В. Пинящук Сермән балалар йортоноң хоккей командаһы тренеры, экологик хәрәкәт активисы һәм үҙ еренең патриоты Р.Ә. Ишморатовҡа Диплом менән бүләк тапшырҙы. Ошо конкурсты тѳрлѳ матбуғат сараларында актив яҡтыртҡан Үҙәк китапхана хеҙмәткәре Наил Шакиров та бүләккә лайыҡ булды.\nТѳрлѳ номинацияла еңеүселәрҙе муниципаль район хакимиәте башлығы урынбаҫары И.В. Пинящук, Йәш натуралистар станцияһы директоры Н.Ш. Иҫәнғәлина, Экологик китапхана мѳдире З.З. Шакирова, ЭКА йәмәғәт ойошмаһы етәксеһе Л. Ғ. Әбсәләмова, Ә.Ә. Йәғәфәровтың «Таҙа ҡала» компанияһы экономисы Е.Е.Еремян, «Фаберлик» компанияһы вәкиле Ю.А. Шукурова Дипломдар һәм бүләктәр тапшырҙы. Ә сараны Азалия һәм Алһыу Әхмәтовалар, Динар Ғәниев һәм уның улы, башҡорт гимназияһының VI класс уҡыусыһы Илнар башҡарған йырҙар биҙәне.\nКонкурс тамамланды, әммә был йылда башҡарылған эштәр киләсәктә лә дауам итәсәк, сѳнки тирә-яҡ мѳхиттең, тәбиғәтебеҙҙең таҙалығы, сафлығы һәм байлығы - матур, яҡты киләсәк нигеҙе.


Силәбе өлкәһе картаһына башҡорт ауылы исеме ҡайтарылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиләбе өлкәһе картаһына башҡорт ауылы исеме ҡайтарылды\n17:33, 6 мая 2009 Йәмғиәт\nКөньяҡ Урал Закондар сығарыу Йыйылышы депутаттары Силәбе өлкәһе губернаторы Петр Суминдың яңы, дөрөҫөрәге, иҫке яңы тораҡ пункты — башҡорт ауылы Арыҡты тергеҙеү тураһында ҡарарын хупланы. "Доступ" өлкә яңылыҡтар агентлығы хәбәр итеүенсә, был атама Силәбе өлкәһе картаһынан 30 йылдан ашыу элек алып ташланған. Иҫке яңы ауылға йәшәргә килеүсе тәүге кеше Мөхәмәтйән Латипов әйтеүенсә, 1977 йылда Арыҡ "перспективаһыҙ" ауыл тип таныла: халҡын район үҙәгенә күсерәләр, ә ауылды ер менән тигеҙләп, һөрөнтө ер итәләр.\nҠәбер таштары һәм ғәрәп телендәге яҙыуҙары менән иҫке зыярат ҡына тейелмәй ҡала. Уға бульдозерҙарҙың һоҫҡоһо күтәрелмәй.\nМөхәмәтйән Латипов үҙе, пенсияға сыҡҡас, бында килгән. Беренсе йылды ҡатыны менән буржуйкалы армия палаткаһында йәшәйҙәр, һуңынан төҙөлөш вагонын килтереп, йорт һала башлайҙар.\nТик бына теркәлә алмай оҙаҡ ҡына ҡаңғыралар: хоҡуҡ һаҡлау органдарының дәлиле төплө: тораҡ пункты юҡ — прописка ла юҡ. Шул арала уларҙың хужалығы ла барлыҡҡа килә — пар менән йылытылған үҙ йорттары, мунсаһы, 360 гектар ер, ике трактор, йәшелсә һәм иген һаҡлағыстар, тиҫтәләгән һыйыр, йөҙҙән ашыу һарыҡ, тауыҡ, өйрәк һәм күркәләр.\nЕтмәһә, фермер тормошо алып барғанда Латипов йортона ҡырсынташ юл һала, электр тапшырыу линияһы үткәрә, үҙ подстанцияһын төҙөп ҡуя һәм хатта үҙе — үҙ ҡулдары менән — Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған ауылдаштары хөрмәтенә монумент төҙөй.\nАта-бабалары йортонда йәшәүҙәрен законлаштырыу өсөн арыҡтар күп тапҡырҙар төрлө инстанциялар буйлап йөрөй, ҡасаба, ә һуңынан район хакимиәте рөхсәтен ала. Эш губернаторға килеп терәлә, төбәк башлығы һынатмай — ауылды тергеҙеү кәрәклеге менән килешә. Һәм бына, ахыр килеп, "перспективаһыҙ" ауылға йән өргән арыҡтарҙың хыялы тормошҡа аша — Беренсе май байрамы алдынан депутаттар уны рәсми рәүештә тереләр сафына ҡайтарыу өсөн берҙәм тауыш бирҙеләр.\nТеги: Силәбе өлкәһе, элекке ауыл тергеҙелә


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - УҠЫЙ, УЙЛАЙ БЕЛМӘГӘНДЕҢ КИЛӘСӘГЕ ЛӘ ЮҠ - 2020 - Мәҡәләләр\nУҠЫЙ, УЙЛАЙ БЕЛМӘГӘНДЕҢ КИЛӘСӘГЕ ЛӘ ЮҠ\nЯҙыусы, журналист һәм дәүләт эшмәкәре Алмас Рауил улы Шаммасовтың интернет селтәрҙәрендәге "Һүҙҙе һаҡлайыҡ!" тип өндәгән йәмғиәт фонды ойоштороласағы тураһындағы мәғлүмәттәрен күргәс, авторҙың үҙе менән бәйләнешкә индек. Был әңгәмә һүҙ менән идара иткән һәм ысын һүҙҙе уҡырға, ишетергә яратҡандар өсөн дә ҡыҙыҡлы булыр, тип уйлайбыҙ.\nАлмас Рауил улы, был фонд кемдәр тарафынан ойоштороласаҡ һәм уның маҡсаттары ниндәй буласаҡ?\n- Бынан бер йыл элек үк яҙыусыларҙы, журналистарҙы, китапханаларҙы, матбуғат баҫмаларын һәм ошо өлкәләге башҡаларҙы ла ҡайғыртыу, хәстәрләү тураһында һүҙ ҡуҙғатҡайным. "Һүҙ ҡуҙғатыу" ул ҡоро хәбәр һөйләү генә түгел, ә ошо проектҡа аҡсаларын һалырға, башланғысты бергә һөйрәшергә теләктәре булған эшҡыуарҙарҙы, фирмаларҙы, бер һүҙ менән әйткәндә, теләктәштәрҙе табыу ине. Бына быйыл шундай теләктәштәр, фекерҙәштәр йыйылғас, әлеге фондты хәрәкәткә килтереү тураһында ла ауыҙ асып әйтә алабыҙ. Ә был эштәрҙең маҡсаты - һүҙ ҡәҙерен һәм бәҫен белгәндәрҙең сифатлы хеҙмәтен баһалау. Мәҫәлән, халыҡ араһында танылыу тапҡан, уҡымлы, үҙ һүҙе булған журналистарҙы танытыу. Шулай уҡ әҫәрҙәре көтөп алынған яҙыусыларҙың, бигерәк тә йәштәрҙең китаптарын нәшер итеү. Баһалы матбуғат баҫмаларына подписка ойошторорға ярҙам итеү. Халыҡты китап уҡыуға әйҙәгән, үҙ хеҙмәтен яратҡан китапханасыларҙы күтәрмәләү. Бында һүҙгә мөнәсәбәте булған төрлө өлкәләр ҙә инәсәк.\n"Сифатлы" тигән һүҙегеҙ ҡолағыма салынып ҡалды. Ошо тәңгәлде асыҡлаңҡырап китәйек әле?\n- Бөгөн беҙ инстаграмдағы, социаль селтәрҙәрҙәге фотоларға һүрәтләмәне генә уҡыуға ҡайтып ҡала барабыҙ. Тик был уҡыу түгел, ә тәҡдим ителгән продукцияны ҡулланыу ғына. Беҙ сифатлы һүҙ, мәҡәлә, әҫәр уҡыуҙан ситләшә барабыҙ. Йәғни, уҡыу мәҙәниәтен юғалтабыҙ. Уҡыу мәҙәниәтен юғалтҡан һайын, уйлау, логикалы фекер йөрөтөү ҡеүәһенән дә ҡолаҡ ҡағабыҙ. Ә уҡый, уйлай һәм фекерләй белмәгән халыҡтың киләсәге лә юҡ. Бындай халыҡ мәҙәни һәм фәнни үҫеш кисерә алмай. Бындай халыҡ йыһанды үҙләштерә алмай. Бындай халыҡ ижад итә, тоя, күрә, ҡабул итә лә белмәй булып сыға. Бындай халыҡ бары уҡығандарының ҡоло ғына була ала.\nБеҙ тәҡдим иткән фонд һәләтле ижадсыларға юл асасаҡ. Халыҡ тарафынан ҡабул ителгән, яратылған яҙыусыларҙың әҫәрҙәре донъя күрәсәк. Юғиһә, бөгөнгө башҡорт әҙәбиәте ике-өс яҙыусының йондоҙло күгенә әүерелде. Һәм, үрҙә әйткәнсә, махсус комиссия тарафынан ысынлап сифатлы булған эштәр генә ҡабул ителәсәк.\nМатбуғат баҫмаларына реаль ярҙам итеп буласаҡмы?\n- Был проблеманы ла хәл итеү юлдары юҡ түгел. Шул уҡ эшҡыуарҙарҙы, ярҙам итергә теләүселәрҙе йәлеп итергә мөмкин. Был эште хөкүмәткә йәки редакцияның елкәһенә генә һалып түгел, ә әлеге фонд аша башҡарырға була. Бәлә нимәлә? Башҡорт баҫмалары хәленә ысынлап төшөнгән һәм иғтибар биргән өлкә юҡ. Журналистарҙың йәшәйеше үтә мөшкөлләнеп, хатта ки байғош хәленә төшөп китте. Үҙебеҙҙең һүҙ оҫталарын шулай кәмһетһәк, милли баҫмаларыбыҙҙы япһаҡ, ниндәй мәшһүр эштәр һәм хәбәрҙәр һөйләргә була? Былар барыһы ла буш буласаҡ. Шунлыҡтан, әлеге фондҡа күберәк булышлыҡ итеүселәрҙе тупларға тейеш булабыҙ.\nФонд һүҙ оҫталарының ижади эшмәкәрлеген генә түгел, матди яғын күтәрешеүҙе лә күҙ уңында тота, шулай бит?\n- Эйе. Беҙ күпме яҙыусыларҙың, журналистарҙың, ғалимдарҙың хәйерселектә көн итеп, ятаҡ бүлмәләрендә йәшәп, бурыстарға батып, шул төшөнкөлөктә эскелеккә бирелеп донъянан китеүен беләбеҙ. Ә ниндәй һәләтле кешеләр китте шулай! Исемдәрен иҫләгәндә, ижадтарын ҡулланғанда ла, яҙмыштарын хәтерләмәҫкә тырышабыҙ. Яҡшыраҡ шарттарҙа йәшәгәндә улар, моғайын, оҙағыраҡ йәшәй һәм ижад итә лә алыр ине. Бөгөн шул хәл үҙгәргән икән тиһегеҙме? Юҡ. Бөгөн дә был өлкә айырым кешеләр өсөн генә ирекле һәм иркен донъя, ә уларҙың етмеш проценты ижадын икенсе, бишенсе планға күсереп тороп, ашау-йәшәү өсөн көрәшә. Әйткәнемсә, әлеге фонд һүҙ оҫталарының матди торошон яҡшыртыуҙы ла үҙ эсенә ала. Йомғаҡлап әйткәндә, нәфис һүҙгә һәм сифатлы уҡыуға битараф булмағандарҙы ошо хәрәкәткә ҡушылырға, бергә атларға саҡырабыҙ. Быға тиклем һүҙ беҙҙе яҡланы, ҡурсаланы, беҙҙең өсөн әйтте. Әйҙәгеҙ, беҙ ҙә уны яҡлайыҡ. Был тормошта бөтә нәмә лә һүҙҙән башлана. Иң беренсе Һүҙ булған...\nЯҙылған: 20.01.20 | Ҡаралған: 93


Материалы за Июль 2016 года » Табын\nБалаларға - уйын майҙансығы\n13 июля 2016 йыл | Йәмғиәт\nСәйетбаба ауылының Еңеүҙең 30 йыллығы урамында бер төркөм балалар шау-гөр килеп уйнаған ергә ирекһеҙҙән юл тоттом. Баҡтиһәң, бында уларға иҫ киткес матур уйын майҙансығы төҙөлгән икән! Сағыу төҫтәргә буялған бәләкәй генә өй, өҫтәл, эскәмйәләр, әүһәләй, ҡалҡан-бәүелсәктәр, ваҡ ҡына ҡом тултырылған уйын майҙансығы әллә ҡайҙан үҙенә саҡырып тора.\nЯугир даны мәңгеләштерелде\nВил Ильясов присяга ваҡытында. Вил Әнүәр улы 1967 йылдың 28 июлендә Хәтирә һәм Әнүәр Ильясовтар ғаиләһендә икенсе бала булып донъяға килә. 1974 -1984 йылдарҙа Бурлы урта мәктәбендә белем ала. Уны тамамлағас, бәләкәйҙән техника менән ҡыҙыҡһынған туғаныбыҙ Өфө ҡалаһына ДОСААФ мәктәбенә уҡырға керҙе. Был уҡыу йортон уңышлы ғына бөтөргәндән һуң "Ленинизм” колхозында шофер булып эшләне. Күп тә үтмәй, 1985 йылдың октябрендә, хәрби хеҙмәткә саҡырылды. Талды-Ҡурғанда әҙерлек үткәндән һуң Афғанстанға ебәрҙеләр.\n1941 йылдың 22 июне. Ата-йым ҡайғылы төҫ менән өйгә килеп инде лә: "Һуғыш башланған бит, балалар, ни эшләрбеҙ инде”, - тип хәбәр һалды.\nИлһөйәр Мортазина (һулда) Ҡаранйылға ауыл китапханасыһы Гөлшат Вәлиева менән. Бәләкәйҙән ифрат китап яраттым. Хатта атай-әсәйемдән йәшенеп уҡый торғайным. Айырыуса Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның "Яҡтыға” трилогияһындағы кескәй Емеште йәлләп, илай-илай уҡығаным хәтерҙә, - ти Илһөйәр Мортазина. - Шуғалырмы, мәктәптә гел "бишле”гә өлгәштем. Барлыҡ фәндәр ҙә еңел бирелеүгә ҡарамаҫтан, тел, әҙәбиәт яҡын ине. Иншаларҙы мөкиббән бирелеп, кинәнеп яҙҙым. Уларҙы әле лә ҡайһы саҡта уҡып алам.\nҺәйкәлдәрҙә - тарих, халыҡ хәтере\nТөҙөлөшкә һәр кем өлөш индерергә тырыша. Район мәҙәниәт һарайы янында 1812-1814 йылдарҙағы Ватан һуғышы яугирҙары исемен мәңгеләштереү маҡсатында "Төньяҡ амурҙары” иҫтәлегенә һәйкәл һалына башлауы хаҡында гәзитебеҙҙә хәбәр иткәйнек инде.


Йыл башынан алып 5 мең кеше мәшғүллек хеҙмәте ярҙамында эшкә урынлашҡан // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nЙыл башынан алып 5 мең кеше мәшғүллек хеҙмәте ярҙамында эшкә урынлашҡан\n12:07, 9 апреля 2012 Иҡтисад\n2012 йыл башынан алып Өфөнөң халыҡ мәшғүллеге хеҙмәте ярҙамында эшкә урынлашҡан граждандар иҫәбе биш меңдән ашып киткән. Был арала 4800-гә яҡын эшһеҙ иҫәптән төшкән. 4300 өфөлө иһә эшһеҙ тип табылған, 5800 самаһы кеше эш эҙләүсе булараҡ иҫәпкә ҡуйылған, тип хәбәр иттеләр «Башинформ» агентлығына Халыҡты эш менән тәьмин итеү үҙәгенән.\nӘлеге ваҡытта хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлек коэффициенты Өфөлә 0,5-кә тиң. Икенсе төрлө әйткәндә, һәр вакансияға берәүҙән дә кәмерәк кеше дәғүә итә. Ә бөгөн ҡалала, рәсми мәғлүмәттәргә ярашлы, 17900-ләгән вакансия иҫәпләнә.\nЭшһеҙлек кимәле Өфөлә әле 1,49 процентҡа тиң. Ҡалала рәсми рәүештә 8400-гә яҡын эшһеҙ иҫәпләнә. Баш ҡаланың мәшғүллек хеҙмәтендә йәмғеһе туғыҙ меңгә яҡын кеше иҫәптә тора.


Синоптиктар декабрҙең икенсе декадаһында һауа торошоноң ниндәй буласағын хәбәр итте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиноптиктар декабрҙең икенсе декадаһында һауа торошоноң ниндәй буласағын хәбәр итте\n9:30, 12 декабря 2017 Йәмғиәт\nСиноптиктар декабрҙең икенсе декадаһында һауа торошоноң ниндәй буласағын хәбәр итте Фото: «Башинформ» мәғлүмәт агентлығы\nӨФӨ, 2017 йыл, 12 декабрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nСиноптиктар декабрҙең икенсе декадаһында һауа торошоноң ниндәй буласағын һөйләне. Рәсәй Гидрометеорология мәғлүмәттәре буйынса, 10-20 декабрҙә республика биләмәһендә уртаса тәүлек температураһының норманан 1-2 градусҡа юғары, республиканың көньяғында нормаға ярашлы булыуы көтөлә.\nБыл аҙнала төбәктә көндәрҙең һалҡынса тороуы, урыны менән бер аҙ ҡар яуыуы фаразлана.\nБашҡортостан гидрометеорология үҙәгендә уҙған аҙналағы һауа торошо тураһында ла һөйләнеләр. Ҡыштың тәүге көндәрендә, ниһайәт, ҡар ятты. 4 декабрҙә республиканың төньяҡ райондарында 13 миллиметрға тиклем көслө ҡар яуыуы билдәләнде, ул бындағы ҡар ҡатламының артыуына килтерҙе. Төбәктең көньяҡ яртыһында ҡар һуңыраҡ – 7 декабрҙә генә ятты. Осор аҙағына төбәктең көнсығышында көслө ҡар яуҙы, елдең тиҙлеге секундына 16 метрға тиклем етте. Аҙна аҙағына һауа температураһы түбәнәйҙе: төндә -8,-14, төньяҡта -20, көндөҙ -7,-14 градусҡа тиклем.


Ике көн ҡалды\n26 Октябрь 2010, 16:27\nТышта рәхәтләнеп йөрөп ҡалырға тырышығыҙ – синоптиктар бөгөн һәм иртәгә генә йылы буласағын вәғәҙә итә! Шишәмбе һәи шаршамбыла һауа температураһы көндөҙ республикала 7 градус тирәһе йылы буласаҡ. Ә инде кесе йома етеү менән көндөҙ ҙә һауа 2 градустан да нығыраҡ йылынмаясаҡ. Ошондай көн торошоноң аҙна аҙағына тиклем дауам итеүе көтөлә.\nАҙна бөтөп, ноябрь башланғас, һауа температураһы көндөҙ 1 градус һалҡынға тиклем төшәсәк. Төндәрен 8 градусҡа тиклем һалҡынайтыуы көтөлә. ҡыҫҡаһы, ноябрь башланыу менән үҙен күрһәтергә – беҙҙе өшөтөп алырға тырышыр. ҡышҡы кейемдәрҙе барлап, ысын ҡыш килеүен көтөргә генә ҡала.


Бизнес - инкубатор. Беҙҙең ҡолаҡ өсөн ятыраҡ яңғырай, шул ай бит Нәмә һуң ул Был һорауға яуап алыр өсөн "Капитал" бәләкәй эшҡыуарлыҡ үҙәгенең 5 - се корпусын асыу сараһында булырға кәрәк ине. "Капитал" үҙәге Өфөнөң Карл Маркс урамында урынлашҡан һәм үҙенсәлекле структураһы менән айырылып тора. Комплекс ете корпус булараҡ планлаштырылған. Беренсе корпус үткән йыл файҙаланыуға тапшырылған. Унда\nурын алырға теләүсе эшҡыуарҙар өлөшсө ( дольщик) булып сығыш яһай һәм үҙҙәренең офис һәм сауҙа залдары урынлашҡан м айҙанға эйә була. Ошо көндәрҙә тантаналы асылған 5 - се корпус та ошо уҡ система буйынса төҙөлгән. Корпустарҙың ҡалғандары 2007 йылға тиклем тапшырыласаҡ. Яңы 5 - се\nкорпус майҙанында кем урынлашасағы хәл ителгән инде. Беренсе ҡатын ҙур магазиндар, икенсеһен бутиктар биләйәсәк,\nөсөнсөһө БР бәләкәй эшҡыуарлыҡ үҫеше һәм уға ярҙам итеү фонды ҡарамағына күсә, дүртенсе һәм бишенсе ҡаттарҙа офистар урынлашасаҡ. Бизнес - инкубатор тигәнебеҙ ҙә бишенсе\nҡатта, ниһәйәт, уға ла барып еттек.\nБизнес - инкубатор - 77 квадрат метр майҙанлы бүлмә, унда бер ниндәй ҙә ҡош - ҡорт, йомортҡа һәм себештәр юҡ. Дөрөҫөрәге, күсмә мәғәнәлә әйткәндә, себештәр бәлки барҙыр ҙа. Был үҙ эшен яңы башлаусы дүрт фирма, улар льгота шарттарында эш өсөн кәрәкле майҙан, компьютер һәм оргтехника, тейешле мәғлүмәт менән тәьмин ителә. Быларҙың барыһы өсөн бюджеттан 360 мең һум бүленгән. Инкубаторҙа булыуҙың тәүге этабында "себештәр" бина өсөн аренда хаҡы ла түләмәй. Бары тик коммуналь - хужалыҡ түләүҙәрен генә индерә . Бынан тыш әлегә ҡанаты сыҡмаған фирмаларға һалым һалыу, бухгалтер иҫәпләүҙәре, кредит алыу, предприятиены хоҡуҡи һаҡлау һорауҙары буйынса консультация хеҙмәтләндерелеүе күрһәтелә. Уларға бизнес - план төҙөргә, уҡырға, квалификаци я\nарттырырға ярҙам итәсәктәр. Бәләкәй эшҡыуарлыҡ һорауҙары буйынса семинарҙар, кәңәшмәләр, конференцияларға саҡырыу бирелә. Финанс йәһәтенән ярҙам күрһәтелә. Бер һүҙ менән әйткәндә, себештәр "текә" эшҡыуарҙарға әйләнгәнсе улар тураһында хәстәрлек күреләсәк.\nӘммә был йылы шарттарға тәү осраған фирмалар эләгә икән\nтип уйлау дөрөҫ түгел. Бизнес - инкубаторға урынлашыр өсөн конкурс үтергә кәрәк. Ә уның шарттары ярайһы уҡ ҡаты - бәләк әй эшҡыуарлыҡ субъектының эшмәкәрлеге башланыуҙан бизнес - инкубаторға килеп эләгеүгә тиклем бер йылдан да артыҡ ваҡыт үтергә тейеш түгел, уны ҡабул итеү мәленә "себеш" - фирманың\nфинанс хәле ярайһы уҡ ныҡлы булыуы шарт. Инвестиция\nпроектының сығымын ҡаплау өсөн иң күбе - ике йыл ваҡыт бирелә.\nБизнес - инкубатор республиканың бәләкәй эшҡыуарлыҡты дәүләт яҡлауы программаһы сиктәрендә БР бәләкәй эшҡыуарлыҡ ү ҫеше һәм уға ярҙам фонды һәм БР Иҡтисади үҫеш һәм сәнәғәт м инистрлығы иарафынан булдырылған. БР Хөкүмәте эргәһендәге э шҡыуарлыҡты яҡлау буйынса республика советы ағзаһы Роберт Ваһапов түбәндәгеләрҙе һөйләне:\n- Бизнес - инкубатор - республика өсөн өр - яңы структура . Беҙ уның менән өс - дүрт йыл тирәһе "ауырыйбыҙ". Тик "хәлү ә" тип күпме ҡабатлаһаң да уның тәмен тоймайһың бит. Шуға күрә нисек тә башҡарып сығырға хәл ителде. Рәсәйҙең башҡа\nтөбәктәре тәжрибәһен өйрәндек. Бындай структуралар Мәскәүҙә, Һамарҙа, Түбәнге Новгородта, Екатеринбургта,\nҠазанда бар. Әле беҙҙә был эштең башланғысы ғына. Артабан биләмәләрҙе киңәйтеп, "себештәр" һанын арттырасаҡбыҙ.\n- Киңәйтелгән инкубатор кем иҫәбенә финансланасаҡ һуң\n- Әлеге ваҡытта Рәсәй күләмендә инкубаторға оҡшаш иң яҡшы\nструктураға тендер иғлан ителде. Еңеүсегә уны финанслау өсө н аҡса бүленәсәк. Беҙ тәүге баҫҡысты үттек инде.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, эшҡыуарлыҡты яҡлаусы социаль мөхит барлығын барлыҡ эшҡыуарҙар ҙа белеп бөтмәй. БР бәләкәй эшҡыуарлыҡ үҫеше һәм уға ярҙам фондына юридик шәхестәрҙең 50\nпроценты ғына мөрәжәғәт итә. Шәхси эшҡыуарҙар араһында\nбыл һан тауыҡ көлөрлөк - 1 процент тәшкил итә. Ә бит эшҡыуа р тормошо еңелдән түгел. Өҫтәүенә халыҡтың ун процент тирәһе нә генә тәбиғәттән эшҡыуарлыҡ һәләте һалына. Тағы ла ошондай\nпроцент эшҡыуарлыҡ менән билдәле шарттарҙа шөғөлләнә ала. Й әшәйеш тәжрибәһе күрһәтеүенсә, ирекле бизнес диңгеҙенә сумырға баҙнат иткәндәрҙең 50 проценты бер йылдан үҙ эшмәкәрлеген туҡтата. Тағы биш йылдан ҡалғандарҙың 95\nпроценты ла көрәшеүҙән арый. Һәм был күп осраҡта башланғыс этапта бер кем дә яҡламауы, кәңәш бирмәүе, ярҙам ҡулы һуҙмауы арҡаһында килеп сыға.


Секс Иң Яҡшы Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Порно\nИнтернетта Уйындар Уйнап Яҡшы Секс\nИң яҡшы уйындарҙың береһе айырым булыуы мөмкин дә түгел, эш ҡасан етә порноигр. Эйе, уның иң яҡшы сюжет һыҙығы һәм графика яҡшы булырға мөмкин, әммә ҡайһы бер үҙенсәлектәре порноигра булһа, ул һәр саҡ субъектив. Мин һы хаҡында һөйләне, улар эшләгән уйын темаһы. Шулай итеп, һеҙ аласаһы цыпочки иң эҫе, иң бысраҡ уйын процесында әйберҙәр эшләп була, әммә был йәш кеше өсөн иң яҡшы беркасан ла уйындары булмаһа, ул икенсе егет менән мауығып, йә леди өсөн, мауығып лә ханым ул. Беҙ бына ни өсөн, тип раҫларға ла һеҙҙе иң яҡшы уйындарҙың береһе булыуы мөмкин түгел., Беҙ нимә тураһында һөйләй башлаһалар-ололар өсөн яҡшы уйын индустрияһы тыш, беҙ һәр ваҡыт был турала һөйләргә тейеш коллекцияһын күрһәтте. Коллекцияларҙа, шул тиклем Яҡшы секс-уйын, уйын менән бөтә әҙәм унда килгән идеаль графика һәм кросс-платформа уңайлы булыу, gnu лицензияһы һәм популяр булған шул уҡ ваҡытта улар бөтә төрҙәре өсөн бөтә фантазияғыҙҙы, ололар өсөн интерактив ысулдар наслаждайся кемдең күңеленә ашыуын теләйбеҙ.\nСайт, беҙ уны булдырырға, һеҙ яратҡан порнофильм нигеҙләнгән байтаҡ. Был, сөнки беҙ уларҙы һәм исемлектәрен категория аналитиктар ала, ә аҙаҡ уйындар башланып, бөтә донъя буйлап эҙләү өсөн беҙ, өлкәндәр уйын эҙләү өсөн бөтә популяр gnu, ул кеше кәрәк. Һөҙөмтәлә беҙ коллекцияһына ала, унда бөтә өсөн уйын булды. - Булмауға ҡарамаҫтан, беҙ һеҙҙең менән кем һәм ниндәй ҡоролмалар булһа, һеҙгә мотлаҡ уйын табып, бөгөн кис һеҙ кончать мәжбүр була., Был коллекция күп экшен шулай итеп, һеҙҙең номерығыҙ уйын өлкәндәр өсөн платформа береһе була ул, һәм булыуы ихтимал тип, икенсе тапҡыр килә, һеҙ ниндәй кәрәк-үҙенән ҡәнәғәт булмағас, һеҙгә башҡа теләсә ҡайһы сайтынан тапшырыу өсөн потолков порнофильм платформала беҙҙең өҫтөнлөк бирә.\nУйын Бөтә Жанрҙарында\nҠасан етә эш порноигры, тармаҡлы, барыһы шулай ҙа, һуңғы йылдарҙа, бик күп төрҙәре һәм уйындары тәҡдим процесында хәҙ. Секс-симулятор элеккесә ҙур һорау менән файҙалана. Әммә яңы секс-һеҙ тәҡдим html5 симулятор тәжрибәһе күпкә йылдамыраҡ. Ирек, һеҙ уларҙың был уйында булыу, gnu лицензияһы һәм мөмкинлек бирәсәк һезгә барлыҡ фантазияһын төрө эксперимент булған, ул һәр ваҡыт һеҙҙе һынап ҡарарға теләгән, уларҙың ҡайһы берҙәре хатта экстремаль, улар реаль тормошҡа ашырыу мөмкин түгел. Шул уҡ ваҡытта уйын индустрияһы үҫеше процесы күҙәтелә алған., Иң ҙур һәм оло енси геймер придавать әлеге уйындары, яңы һәм киләсәк быуындар менән енси мажараларҙы уйын сөнки стратегик rpg, ул тота сезне һәм һеҙҙең ҡаршы булып, эргәләрендә оҫталығын, эротическое менән һәр еңеү өсөн бүләк. Шул уҡ ваҡытта ҡайһы бер мәктәп һаман да иҫке яңы механика уйын уйын өҫтөндә эшләй. Бәлки, һеҙгә ышана, хәҙер был 2021 йылда, ә беҙ тағы ла булып текст секс-уйын? Ярай, был бара, сөнки был тема порнографический жанр бәйләнгән. Һеҙ беҙҙең сайтта текст уйындар уйнап, уларҙың тарихы менән эротическое бара, роман эсендә ул үҙен һеҙҙең визуаль тойорға мәжбүр., Беҙгә хатта логик порно сайттар порноигр классикаға әйләнгән. Бөтә беҙҙең сайтта табырға мөмкин, уйын казино һәм уйын кәрттәре тетрис тиклем булған, хатта кәрт һәм XXX Crush Candy ваҡиға.\nБик Күп Варианттарҙа Өсөн Натурал\nЕнси ҡыҙыҡһыныу һәм инклюзив уйын ла килтерә булырға тырышып беҙҙең бөтә өсөн, уйынсылар уйын гетеросексуальный егеттәрҙең күпселеге өлкәндәр һаман да донъяла тәрбиәләй. Әгәр һезгә ошай цыпочки, фантазияһына ла күп ҡәнәғәтләндерә алмай һыныуы һәм һеҙ, һеҙгә беҙҙең сайттың барлыҡҡа килеүе мөмкин. Беҙҙең вариациялары булыуы, эш ҡасан етә персонаждар, йәш ҡыҙҙарҙың уйында һәм уйындарҙа ҡатнашыусылар менән һеҙҙе ҡайнар мегера әсәйем менән килтерә. Был персонаждар һеҙ хатта аласыз настроить уйын. Бынан тыш, хардкорный секс-был уйын сайттары, улар фантастик сценарий бөтә төр күрһәтеү, улар һеҙ мәңге йәшәүен теләйбеҙ., Иң ҡыҙыҡлы булды беҙҙең ғаилә секс-селтәрендә уйын, сөнки һеҙҙең ҡараш менән ул беренсе булып уйнай, йә ағаһы атай, әсәй унда үҙен аҙҙыра һәм трахать, непослушный ҡыҙ йәки апаһы. Шулай уҡ күп кенә бдсм секс уйын күрһәтте-беҙҙең сайтта рабыня. Күп фетишистский порноигра һәм шулай булды, ул аяғы менән уйын бара, йөклөлөк ваҡытында секс йәки секс чудовищный һәм хатта кәмһетә.\nУйын Өсөн Гейне, Лесбиянки, Ҡатын-Ҡыҙ Һәм Пар\nБеҙ бөтә дөрөҫөн уйлап, был сайты эшләй башланы. Беҙ белмәгән, беҙ бик күп уйынсылар, ул придавать гей-уйын сексуаль, һәм уларҙың барыһы ла гея. Бисексуал, бисексуал ханым уйнауҙарын һәм яратыуҙарын хатта гей-секс-уйын. Наслаждайся барыһы да күберәк хентай ханым-гей-уйын, ә ир-егет-гей-танышыу өсөн уйын. Һуңынан уйын менән танышты леско беҙҙең өсөн, шулай уҡ ошо ханым кеүек ул да, ир-аттар., Уларға уйын булһа, беҙ, ир-аттың һәм уларҙың дамалары алалар наслаждаться бергә, секс был категория-уйындар өсөн пар, ул китерелә менән уйын шулай уҡ, мөмкин өсөн дәреслек идеаль тикшеренеүҙәре сексуаль төн кеүек эшләргә. Ә ханым, уның яңғыҙ уйнарға теләмәй, уйынға беҙҙең өсөн ҡатын-ҡыҙ енси булыу, gnu лицензияһы һәм уларҙың ҡырағай хыялдар бик күп, киң, нимәгә генә күҙ алдына, ғәҙәттә, ир-атты.\nТикшереп Беҙҙең Сайт Һәм Наслаждайся!\nХәҙер барыһы тураһында һеҙ яҡшы беләһегеҙ. коллекцияларында уйынын сексуаль. Был ваҡытта үҙе бер ҡарарға килде. Идеал платформаһы өсөн, һеҙ һәм беҙ ҡарарға бойороҡ бирҙе онлайн-уйыны. Уйын ҡоралын табып ярҙамы менән еңел ҡарарға кәрәк, ул беҙҙең сайтта буласаҡ, ә арҡаһында һәм шулай уҡ бөтә уйын теги һүрәтләнә. Ә һуңынан, һеҙ уйын дөрөҫ таба, тик һеҙ уны уйнай башлай. Башҡа уйындар уйнай туранан-тура беҙҙең сайтта һәм башҡа йөк кисектерергә мөмкин. Һәм беҙҙең иң яҡшы сайт-был бөтә бушлай.


Свобода ауылы башлығы, үҙе Кинйə егете, Фəнис Рахманғолов күптəн саң ҡаға икəн. Хатта, яңыраҡ Путинға видео ла төшөрөп ебəргəн. Ил башлығы Фəнис Мансур улы киноһын ҡарарға ваҡыт тапҡандырмы, һəр хəлдə, яуап булмаған. Уның ҡарауы, район властары ишеткəн.\nЯңы юл – шəп нəмə, бигерəк тə асфальт булһа, шулай ҙа уның да күңелде боҙған ерҙəре бар. Ермолаевоның үҙəк урамына ремонт яһанылар, инде генə бөттөлəр тиһəк, шунда уҡ ғауға башланды – дөрөҫ һалмағандар, юлдың ситтəреү текə... («Юшатыр» был турала элегерəк яҙғайны). Ҡарыша торғас, подрядсыны елтерəтеп килтерəлəр, ҡарайҙар, тикшерəлəр – юл ысынлап та яҡшы түгел, сифаты бик насар. Подрядсы ла килешə был һығымта менəн. Төҙəт тиҙəр, тегеһе ярар ти. Һəм... юғала. Əле Сəлихов фамилиялы эшҡыуарҙы эҙлəйҙəр, ул, һыуға батҡандай, юҡ. Торараҡ юғалған юлсы, бəлки, табылыр һəм беҙ район үҙəгендəге сифатлы юлдан тəгəрəп кенə барырбыҙ.\nТулыһынса материал гәзиттә сыҡты.


“Матурлыҡҡа һоҡланып йәшәйем” » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Мәҙәниәт » “Матурлыҡҡа һоҡланып йәшәйем”\n– Асия, беҙ һинең менән иң тәүҙә “Һылыуҡай” матурлыҡ конкурсы аша таныштыҡ. “Тамашасы һөйөүе” номинацияһы ғәҙел рәүештә һиңә тапшырылды. Ул ваҡиға күңелеңдә нисек уйылып ҡалды?\n– 10-сы класта уҡып йөрөгән сағым ине, ни бары 15 йәштәмен. Мәктәп директоры ҡушыуы буйынса райондың гүзәллек бәйгеһендә ҡатнаштым. Өфөләге һайлап алыу турын үтеп, республика конкурсының финалына сыҡҡанымды балалыҡ менән аңламай ҙа ҡалдым шикелле. Ике аҙна буйына бейеү, вокал, подиум хореографияһы һәм башҡа дәрестәр алып, ҙур конкурсҡа әҙерлек барҙы. Минең өсөн иң ауыры бейеү менән ныҡлап шөғөлләнгән Ғәлиә Вахитова, Эльвира Муллағолова, Юлиә Ҡаҙаҡбаева менән бер рәттән сығыш яһау булғандыр. Уларҙан һис кенә ла ҡалышҡым килмәй. Ә визиткамды шиғыр формаһында үҙем яҙҙым, ижади конкурста ла һынатманым. Үҙемдән бер нисә йәшкә олораҡ ҡыҙҙар менән уртаҡ тел таба алмай йонсоуым, һәр көн иртә менән тороп репетицияларға йөрөү, ауылды һағынып илау, тәүге косметика һатып алыу – быларҙың барыһы ла йылы бер хәтирә генә. Көтөп алған конкурс көнө йүгерештән башланды. Музыка, сәхнә шаршауы асыла, беҙ – ун ике һылыуҡай, грек алиһәләре булып, подиумда әйләнәбеҙ. Күҙ ҡамашырлыҡ сағыу яҡтылыҡ, ә уның аръяғында – шығырым тулы тамаша залы! Беренсе конкурс тамамланыуға тулҡынланыуым бер аҙ баҫылғандай булды. Бейеү, таҡмаҡтар йырлау, киске күлдәктәр күрһәтеү бер тында үтеп тә китте. Ижади конкурста сәхнәгә сиған ҡыҙҙары булып сыҡтыҡ. Мин залға төшөп, тамашасыларҙың ҡулдарына ҡарап киләсәктәрен һөйләп бирергә лә өлгөрҙөм. Йылмайһам, тамашасы ла йылмая, һораһам – яуап бирә. Бына шулай булды тамашасы менән тәүге тапҡыр бәйләнешкә инеүем. Бәйге барышында режиссер Линара Рауил ҡыҙы Таһированың: “Балаҡай, һине бит сәнғәт институтының театр факультеты көтә!” – тиеүе минең өсөн киләсәккә маяҡ булып тойолдо.\n– Ә һиндә матурлыҡҡа ынтылыш, сәхнәгә тартылыу ҡасандан бар ине?\n– Беренсе тапҡыр йыр буйынса район конкурсында еңеү яулағанда миңә биш йәш ине. Бәләкәйҙән ижад мөхитен күреп, йырҙар тыңлап үҫтем. Атайым бик моңло итеп башҡорт халыҡ йырҙарын башҡарыр ине. Сөләймән Абдуллин, Рамазан Йәнбәков, Мәүлитбай Ғәйнетдиновтың йырҙары, Ишмулла Дилмөхәмәтовтың ҡурай моңдары магнитофон аша гел яңғырап торҙо. Матурлыҡҡа килгәндә, бер ваҡытта ла сәхнәлә артыҡ матур булырға тырышманым. Уҡытыусым Таңсулпан Бабичева: “Сәхнәгә сыҡҡас та тышҡы матурлыҡ тураһында онотоғоҙ”, – тип өйрәтте. Тормошта ла тәбиғи матурлыҡҡа һоҡланып йәшәйем, эш буйынса һәр саҡ яҡшы ҡиәфәттә булыу мөһим һаналһа ла, яһалмалылыҡтан баш тартырға тырышам.\n– Һин “Тамыр”ҙың иң алсаҡ, мөләйем, ихлас “апай”ҙарының береһе. Унда эш башлау нисек булды? Телевидениела үҙ тамашасыңды табыуы ауырмы?\n– Өфө дәүләт сәнғәт академияһын тамамлағандың икенсе көнөнә мине “Тамыр” балалар телеканалына “Сәңгелдәк” тапшырыуын алып барырға эшкә саҡырҙылар. Баҡтиһәң, Линара Рауил ҡыҙы: “Ул булдыра ала”, – тип, мине Гөлназ Ҡолһаринаға тәҡдим иткән икән. Балалар менән кадрҙа эшләү, камера алдында аралашыу тәүге көндәрҙән үк еңел бирелде. Әгәр ҙә эшегеҙ һеҙгә ауыр тойола икән, тимәк, ул һеҙҙеке түгел, тип әйтәләр бит. Миңә Аллаһы Тәғәлә эштең иң яҡшыһын биргәндер, тим. Балалар яһалмалылыҡты шунда уҡ тоя, улар менән нисек барһың, шулай булырға кәрәк. Тәүге тапшырыуҙарҙы төшөргәндә режиссер Ләйсән Солтанғолованың камера алдында ултырырға, үҙеңде нисек тоторға өйрәтеүен хәтерләйем. Тәжрибә туплағас, “Байтус”, “Зеркальце”, “Сәңгелдәк” тапшырыуҙарына үҙем дә сценарийҙар яҙа башланым. Әлеге мәлдә “Ал да гөл” тапшырыуында ең һыҙғанып эшләп йөрөйөм.\n– Бөгөн эстрада көмбәҙе төрлө кимәлдәге “йондоҙ” менән тулы. Һин, йырсы булараҡ, улар араһында юғалып ҡалыуҙан ҡурҡмайһыңмы?\n– Сәнғәткә ғашиҡ кеше булараҡ, эстрадаға ла битараф түгелмен. Студент йылдарында уҡ үҙем төҙөгән “Һылыуҡай” төркөмө менән төрлө концерттарҙа ҡатнаштыҡ. Үҙем дә йырҙар ижад итәм, йырлайым. 2015 йылда яңы һулыш алған “Гәлсәр һандуғас” проектында ҡатнашып, үҙ көсөмдө һынап ҡараным. Үҙемде бер кем менән дә йәнәш йәки өҫтөн ҡуймайым. Һәр йырсының үҙ тыңлаусыһы бар. Миңә әлеге ваҡытта концерттар ойоштороу, продюсерлыҡ, төрлө сараға сценарийҙар яҙыу күпкә ҡыҙыҡлыраҡ тойола. “Йәшлек-шоу” фестивале, “Гәлсәр һандуғас” конкурсы һәм күп кенә йәш йырсының концертына сценарий яҙҙым.\nӘ йыр сәнғәтендә миңә һәр ваҡыт урын табылыр, тип уйлайым. Башҡарыу оҫталығын арттырырға, ижад офоҡтарын киңәйтергә, яңы йырҙар ижад итергә, талантлы шағирҙар, композиторҙар менән эшләргә теләгем бик ҙур. Шулай уҡ мине халыҡ йырҙары ла ылыҡтыра.\n– Ижад, эш менән ғаилә мәшәҡәттәре онотолмаймы? Тормош юлдашың һинең билдәле шәхес булыуыңа ҡаршы килмәнеме?\n– Онотолоп киткән ваҡыттар ҙа юҡ түгел (көлә – авт.). Телевидение ул шул тиклем ылыҡтыра, был өлкәгә тормошон арнаған ҡайһы бер тәжрибәле өлкән апайҙар беҙҙе: “Ҡыҙҙар, йәшәргә лә онотмағыҙ”, – тип иҫкәртеп тә ала. Һәр бер нәмәнең үҙ ваҡыты бар. Ирем Динар эшемде яратыуыма, билдәле шәхес булыуыма ыңғай ҡарай. Дуҫлашып йөрөгән ваҡытта уҡ сәнғәт кешеһе икәнемде белде. Танышыуыбыҙ ҙа сәхнә менән бәйле: ул мине курсташтарым менән филармония сәхнәһендә концерт ҡуйғанда күргән. Был хаҡта ул һуңынан ғына әйтте. Сығарылыш курсында һәр диплом концертына, спектаклгә йөрөнө, бер ваҡытта ла сәскәһеҙ килмәй ине. Әле лә, сәскә яратҡанымды белеп, сәбәпһеҙ ҙә гөлләмәләр бүләк итеп тора. Ул – Өфө егете, төҙөлөш компанияһында инженер булып эшләй. Улыбыҙ Асҡарға алты йәш.\n– Ә ял көндәрең нисек үтә? Ниндәй ҡыҙыҡһыныуҙарың бар?\n– Ял көндәрен төрлөсә үткәрергә тырышам. Үҙебеҙ аралашҡан дуҫтар менән тәбиғәт ҡосағында ял итеү, ауылға ҡайтып, рәхәтләнеп мунса инеү йәки өйҙә ғаилә мәшәҡәттәре менән булыу, киноға, театрҙарға йөрөү – варианттар бик күп. Иң мөһиме – был вариант ғаиләлә һәр кешенең күңеленә хуш килергә тейеш. Ялды матур һәм файҙалы үткәреүҙе хуп күрәм. Һуңғы ваҡыттарҙа капкейк, торт, кейкпопс һәм башҡа тәмлекәстәр бешереү менән мауығам.\nСығыу ваҡыты 5-06-2017, 13:48 | Ҡаранылар: 803


Бөрйән районындағы йылы осрашыу\n3 Июль 2018, 17:55\nИюнь аҙағында хозур тәбиғәте менән күптәрҙе һоҡландырған Бөрйән районына саҡырыу алдыҡ. Тәжрибә уртаҡлашыу маҡсатында әленән-әле ҡорға йыйылған ағинәйҙәр был юлы республикабыҙҙың иң алыҫ төбәгенә йыйылды. Иҫке Собханғолға төрлө төбәктән делегациялар килгәйне, беҙ ҙә, Бишбүләк районы ағинәйҙәре, уларға ҡушылдыҡ.\nИнсебикә ҡаяһы янында.\n“Ағинәй” йәмәғәт ойошмаһының республика кимәлендә үткәрелгән йыйыны район үҙәгенең мәҙәниәт һарайында үтте. БР мосолмандары диниә назаратының Бөрйән районы буйынса мөхтәсибе Рәсүл хәҙрәт фатиха биргәндән һуң, залдағыларҙы район хакимиәте башлығы Рөстәм Динислам улы Шәрипов ҡотлап, ағинәйҙәрҙең бөгөнгө йәмғиәтебеҙҙә мөһим роль уйнауын билдәләп үтте. Артабан республика ағинәйҙәр ҡоро етәксеһе, “Киске Өфө” гәзитенең баш мөхәррире Гөлфиә Гәрәй ҡыҙы Янбаева һәммәһен дә сәләмләп, әүҙем эшмәкәрлек алып барған ҡатын-ҡыҙҙарға Маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы. Бындай сараларҙан ситтә ҡалмаған Күзбәкова Рәйсә Абдрахман ҡыҙы әле лә тел, мәғариф мәсьәләһенә бәйле проблемаларҙы телгә алды. Хөрмәтле ағинәйҙәребеҙҙең береһе – Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Солтанова Мәрйәм Ғәзизрахман ҡыҙының сығышын алҡыштар менән оҙаттылар.\nСәхнә түренә урындағы ағинәйҙәр күтәрелде. Улар халҡыбыҙҙың онотола барған шөғөлөн тергеҙеп, ошо юҫыҡта эш йәйелдереп ебәргән. Ҡорама ҡороуҙы заман кәсебенә әйләндергән бөрйәндәрҙән өлгө алырға була. Башҡорт википидияһы һәм “Бөрйән порталы” буйынса ҙур эш башҡарған Көнһылыу Ҡотлобаеваның сығышы күптәрҙе ҡыҙыҡһындырҙы. Элек-электән таланттарға бай бөрйәндәр әле иһә килгән ҡунаҡтарға “Һитә балын ҡойоу”, “Тула баҫыу”, “Ҡаралты ҡағыу” кеүек йолаларҙы күрһәтте.\nБыл көндө түшелдеректәрендәге мәрйендәре йылтырап, сулпылары сыңлап торған милли кейемдәге ҡатын-ҡыҙҙар мәҙәниәт һарайының фойеһында ҡуйылған ҡорама әйберҙәр менән танышты, кейеҙ баҫыусыларҙың эшен күҙәтте, бөрйән оҫталарының сувенирҙарын һатып алды.\nМәртәбәле йыйын “Ағинәйҙәр” (Ф. Ҡотлогилдина һүҙҙәре, М.Солтанова көйө) йырын башҡарыу һәм иҫтәлеккә фотоға төшөү менән тамамланды.\nАлыҫ араларҙы яҡын итеп килгән милләттәштәр, бер килгәс тип, әллә ни йыраҡ та ҡалмаған Шүлгәнташ мәмерйәһенә юл тотто, ә беҙҙең төркөм Инсебикә ҡаяһы янында туҡталды...


Өфөлә йәштәр йорто кәрәк\nРөстәм Хәмитов тиҙ арала бина табып уның эшен ойоштороу бурысы ҡуйҙы. Ҡыйыҡ аҫтары, подвалдар йәштәр өсөн ҡулай түгел. Был майҙан алдынғы ҡарашлы киләсәк быуын өсөн мәҙәни үҙәккә әйләнергә тейеш, тине төбәк башлығы. Шулай уҡ райондарҙа ла уның филиалдарын булдырыу кәрәк.\nРөстәм Хәмитов әйтеүенсә, эш йәштәр өсөн бар ерҙә лә йәшел ут принцибы буйынса ойошторолорға тейеш. Әле күренеш киреһенсә. Киләсәк быуынға үҙ эшен асыу , етәкселек вазифаларына инеү бикле. Мәҫәлән, депутаттар корпусында ла йәштәр ни бары бер ярым процент. Хәлде үҙгәртергә ваҡыт, тине Республика Башлығы.


Егәрлеләрҙең егәрлеһе » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Егәрлеләрҙең егәрлеһе\nЕгәрлеләрҙең егәрлеһе 19.06.2014 // Йәмғиәт\nЯҡташым Фуат Толомбаев хаҡында шулай тип әйтеп булыр ине. Белеүебеҙсә, “егәрле” һүҙе кешенең уңғанлығын, алтын ҡуллы булыуын, бар эште теүәл башҡарыуын билдәләй.\nФуат Фәтҡулла улын яҡташым тип иҫәпләүем шунан: уның тыуған ауылы Үрге Бикбирҙелә Мөфиҙә апайым менән Нәбиулла еҙнәм ут күрше булып йәшәне. Барғанда йыш ҡына Фуат менән бергә уйнарға, бал ҡорто күсен ауларға тура килгеләне. Үҫмер ҡорона ингәс, һәр кем үҙ яҙмышына тәғәйен юлдан атлағандыр. Тик тау менән тау ғына осрашмай, тиҙәр. Башҡортостандың мәғарифты үҫтереү институтында эшләгән дәүерҙә республика кимәлендәге умартасылар бәйгеһендә осраштыҡ.\nБеҙ уның менән ауылдарҙы һаҡлауҙа тәүге сараларҙың береһе булараҡ умартасылыҡты үҫтереүҙе күрҙек. Мәктәп уҡыусыларына уны предмет рәүешендә өйрәтеүҙең әһәмиәте хаҡында һөйләштек. Уйыбыҙҙы ҡеүәтләгәндәй, ниһайәт, боҙ урынынан ҡуҙғалды: көньяҡ-көнсығыш һәм төньяҡ-көнсығыш райондарҙың иҡтисади үҫеш программаһына ярашлы, умартасылыҡ фән булараҡ ҡайһы бер мәктәптәрҙә уҡытыла башланы.\nФуат Толомбаев – райондың умартасылар ассоциацияһы рәйесе лә, Башҡортостан умартасылыҡ һәм апитерапия буйынса ғилми-тикшеренеү үҙәгенең “Ейәнсура” фәнни-тәжрибә станцияһы етәксеһе лә. Станция ҡарамағындағы Саҙалы, Байдәүләт, Бикҡужа, Буранғол, Үрген ауылдарында урынлашҡан умарталыҡтарҙың эше көйлө бара. Тынғыһыҙ умартасы ҡышын да тик тормай: нәҙекәйбилдәрҙең хәлен белеп, кәрәк саҡта уларға ярҙам итеүҙе лә хәстәрләй, киләһе йыл уңышы өсөн умарталарҙы һәм рамдарҙы төҙәтеп, яңыларын яһай. Әйткәндәй, Фуат Фәтҡулла улы яратҡан баҫмаһының тиражын арттырыуға үҙ өлөшөн индерҙе – һигеҙ хеҙмәткәренә “Башҡортостан” гәзитен яҙҙырҙы.\nАвтор: Ә. ЙӘҮҘӘТОВ.


Башкортостанда 2,4 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашкортостанда 2,4 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырыласаҡ\n13:50, 29 октября 2009 Иҡтисад\nБөгөн төҙөлөш комплексы алдында торған төп мәсьәлә – 2,4 миллион квадрат метр күләмендә планлаштырылған торлаҡты файҙаланыуға тапшырыу. Был уҙған йыл күләменән ике процентҡа күберәк – БР Төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министрлығы коллегияһында министр Рауил Ибәтуллин төҙөүселәр алдында тап ошондай бурыс йөкмәтте.\nАҙ ҡатлы йоттар төҙөлөшөн үҫтереү ошо мәсьәләне хәл итеү юлдарының береһе. Ошо маҡсатҡа ярашлы республикала "Үҙ йортом" программаһы индерелгән. Уның буйынса Өфө районының Жуков, Шамонин, Дорогин ауылдарында, Рауил Ибәтуллин һүҙҙәре буйынса, йыл аҙағына тиклем тағы ла 1000-гә яҡын йорт тапшырылырға тейеш. Торлаҡ төҙөүҙән тыш унда икенсе мәсьәләләр хәл ителә. Мәҫәлән, тиҙҙән унда йәшәгән халыҡты транспорт менән тәьмин итәсәктәр – Өфө һәм “Үҙәк баҙар” туҡталышы маршруты буйынса автобус хәрәкәте булдырыласаҡ. Киләсәктә республика программаһы буйынса Йоматау, Алексеевка, Базилевка эргәһендәге майҙандарҙа йорттар төҙөлә башлаясаҡ. Был тағы ла 2,5 мең шәхси йорт файҙаланыуға тапшырыласаҡ тигәнде аңлата.\nБынан тыш, «Ласселсбергер» керамик плитка етештереү заводында программа сиктәрендә тиҙ төҙөлә торған йорттар етештереү линияһы булдырыласаҡ. Бындай йорттарҙың бер квадрат метры 11 – 12 мең тәшкил итәсәк.\n“Үҙ йортом” программаһы тураһында тулыраҡ итеп министр урынбаҫары Рәмил Хәлимов һөйләне. Программа шарттары буйынса торлаҡ түбәндәге категорияларға бирелә: торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар, шулай уҡ торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар иҫәбендә тормаусы йәш ғаиләләр, торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаждар иҫәбендә тормаусы коммуналь фатирҙа йәшәүсе бюджет өлкәләре хеҙмәткәрҙәре, дөйөм ятаҡтарҙа йәшәүселәр, бер һәм ике бүлмәле фатирҙарҙа бер нисә ғаилә йәшәүселәр.\nПрограммала ҡатнашыусыларға йылына 8 процент менән биш йылға 300 мең заем биреү мәсьәләһе лә хәл ителде. Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте был маҡсатҡа “БР Торлаҡ төҙөү фонды” дәүләт унитар предприятиеһы Устав капиталына 200 миллион һум аҡса бүлде һәм 2010 йылда республика бюджетынан өҫтәмә средстволар биреү планлаштырылған.


Быйма кейеп... ҡышты оҙаттыҡ » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Быйма кейеп... ҡышты оҙаттыҡ\nБыйма кейеп... ҡышты оҙаттыҡ 09.03.2019 // Йәмғиәт\nЙылы һәм йомшаҡ быймаларҙы күптәр бала саҡта кейеп үҫкәндер, моғайын. Әле лә сифатлы аяҡ кейеменә ихтыяж ҙур: кесеһе лә, олоһо ла яратып кейә уны. Ә бына сибайҙар икенсе йыл рәттән “Ҡышты оҙатыу” оҙатыу менән бер рәттән Быйма байрамы үткәрә.\nҠаланың физкультура һәм спорт комитеты рәйесе Фәнил Әминев әйтеүенсә, сараның тәүге шарттарының береһе – быйма кейеп килеү һәм ярыштарҙа ҡатнашыу.\n– Байрамды икенсе тапҡыр үткәрәбеҙ, уны халыҡ яратып ҡабул итте. Быйма кейеп хоккей, волейбол уйнайбыҙ, арҡан тартышабыҙ. Халыҡ бер юлы тәмле ҡоймаҡтар менән һыйланып, “Ҡышты оҙатыу” байрамын үткәрә, башҡа спорт саралары ла ойошторола, – ти ул.\nҮҙенсәлекле, йылы, уңайлы аяҡ кейеменә дан йырлаусылар, быйма күргәҙмәһе эшләүселәр, ошо шөғөл оҫталары бер майҙанға йыйылды. Кемдер тәү ҡарашҡа ябай күренгән аяҡ кейеменең төрлөлөгөнә, уға яһалған биҙәктәргә хайран ҡалһа, икенселәр, киләһе ҡыштың ҡаты булырын фаразлап, әле үк йомшаҡ, йылы быйма алып ҡыуанды.\nШарт буйынса, байрамда ҡатнашыусылар мини-футбол, хоккей, арҡан тартыу һ.б. уйындарҙа ҡатнашты. Төп һәм иң ҡыҙыҡ өлөш алыҫлыҡҡа быйма ырғытыу булды. Унда көсөн һынап ҡарарға теләгәндәр бихисап ине. Быйма ырғытып, йылы һәм йомшаҡ аяҡ кейемен бүләккә алырға теләүселәр күп ине. Тәүҙә – балалар, унан – ҡатын-ҡыҙ, артабан – ир-егет... Һөҙөмтәлә, 24,4 метр алыҫлыҡта быйма ырғытып, Сибайҙың Таусылар ҡасабаһында йәшәгән Дим Мөхәмәтшин еңеүсе тип танылды. Уға шәхси эшҡыуар Венера Бикованан өр-яңы быйма бүләккә тапшырылды.\nБайрамда ҡаланың төрлө ойошма-предприятиелары, уҡыу йорттары, балалар баҡсалары коллективтары ойошторған бай күргәҙмәләр һоҡландырҙы, хакимиәттең мәҙәниәт бүлеге тарафынан әҙәерләнгән сағыу концерт һәр кемгә байрам кәйефе бүләк итте.


Халыҡ рухы, халыҡ ихтыяры » Архив газеты "Йәшлек"\nКүңелдәрҙә ғүмерҙә лә онотолмаҫлыҡ хәтирәләр ҡалдырҙы уҙған быуаттың 80-се йылдар аҙағы – 90-сы йылдар башы. Бөтә ил буйынса барған үҙгәреш елдәре беҙҙең республикабыҙҙы ла урап үтмәне, әлбиттә. Төрлө хәрәкәттәр барлыҡҡа килде, төрлө төҫтәге лозунгылар күтәреп, меңәрләгән кеше майҙандарға сыҡты. СССР тарҡалмаҫ борон уҡ әле Башҡортостаныбыҙҙа союздаш республика статусы алыу өсөн көрәш башланып китте. «Урал» Башҡорт халыҡ үҙәгенең 1989 йылдың декабрендә үткән беренсе йыйынында ҡабул ителгән резолюцияла беҙ иң элек нәҡ шул талапты күтәреп сыҡтыҡ. Артабан иһә, илдә ваҡиғалар ҡырҡа үҙгәреп китеү сәбәпле, Башҡортостандың Рәсәй Федерацияһы составында үҙ аллы демократик республика хоҡуғын яулау маҡсаты алға ҡуйылды. 1990 йылда «Урал» Башҡорт халыҡ үҙәге, республикабыҙ мөстәҡиллеген талап итеп, 750 мең ҡултамға йыйҙы. «Урал» үҙәге идараһы Дәүләт мөстәҡиллеге тураһындағы декларация проектын тикшереү эшендә ҡатнашты, тәҡдимдәре менән сығыш яһаны. Башҡорттар әүҙем күтәреп алған был хәрәкәтте республикабыҙҙа йәшәгән башҡа милләттәр ҙә хуплап ҡаршы алды. Һәр төрлө экстремистик элементтарҙың, Башҡортостан етәкселеген сепаратизмда ғәйепләп, тарих тәгәрмәсенә таяҡ тығырға тырышыуына халыҡтың күпселеге ышанманы. Сөнки республикабыҙҙың үҙаллылыҡ алыуы беҙҙә йәшәгән һәр халыҡ, һәр милләт вәкиле өсөн мөһим, ул беҙҙең артабанғы яҙмышыбыҙҙы ыңғай яҡҡа йүнәлтәсәк мәсьәлә ине. 1990 йылдың 10 – 11 октябрендә Башҡортостандың үҙаллылығына ҡаршы Совет майҙанында аслыҡ иғлан итеп ятҡан бер мөртәттең яуызлығы ла бер кемде лә аптыратманы. Ниһайәт, бына ул көн, ул тарихи ваҡиға! Республикабыҙ етәкселеге, Башҡорт АССР-ының Юғары Советы депутаттары, халыҡ ихтыярын, халыҡ теләген, башҡорт халҡының үҙбилдәләнешкә хоҡуғын бойомға ашырып, Башҡортостан Республикаһының Дәүләт үҙаллылығы тураһындағы декларацияны бер тауыштан тип әйтерлек ҡабул итте. Оло әһәмиәтле ул документта билдәләнгән положениеларҙың бер нисәһен иҫкә төшөрөп үткем килә. Дәүләт үҙаллылығы тураһындағы декларация ерҙе, тәбиғәт һәм ер аҫты байлыҡтарын, ресурстарын, иҡтисади һәм фәнни-техник потенциалды күп милләтле халыҡтың милке тип иғлан итә. Башҡортостан Республикаһының Рәсәй Федерацияһы менән мөнәсәбәттәре килешеү характерында булыуын билдәләй; Башҡортостан Республикаһында кеше һәм граждан хоҡуҡтарын һәм азатлығын, Башкортостандың бөтөн халыҡтары телдәренең һәм мәҙәниәттәренең тигеҙ, хоҡуҡлы үҫешен гарантиялай, Башҡортостан Республикаһынан ситтә йәшәүсе башҡорттарҙың милли-мәҙәни ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереүгә булыша. Хоҡуҡи дәүләт төҙөү принцибын иғлан итә.\nБындағы һәр бер положениеның тормошобоҙҙағы урыны хәҙер ҙә баһалап бөткөһөҙ һәм уның ҡиммәте киләсәк дәүерҙәр өсөн дә шундай уҡ буласаҡ. Декларация ҡабул ителгән көндән башлап республикабыҙ нәҡ ошо документтағы программалы положениеларҙы бойомға ашырыу буйынса ысын-ысындан ҙур үҫеш юлы үтте. Башҡортостан, үҙенең тарихи традицияларын дауам итеп, Рәсәй Федерацияһы менән ике яҡлы килешеү төҙөнө. Республикабыҙ хоҡуҡи дәүләт төҙөү принцибын эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашыра. Халҡыбыҙ яҙмышы өсөн айырыуса мөһим мәсьәлә – тел һәм рухи мәҙәниәт мәсьәләләрен хәл итеү өлкәһендә ғәйәт ҙур ыңғай үҙгәрештәр булды. 1999 йылда, ниһайәт, «Башҡортостан Республикаһы халыҡтарының телдәре тураһында» Закон ҡабул ителде. Башҡорт теле, урыҫ теле менән бер рәттән, республикабыҙҙың дәүләт теле тип танылды. Был положение артабан Башҡортостан Республикаһы Конституцияһының 1-се статьяһында урын алды. Закон ҡабул ителгәндән һуң уҙған ун йыл эсендә мәғариф системаһында башҡорт телен туған тел һәм дәүләт теле булараҡ уҡытыуҙа ҙур уңыштарға өлгәштек. Дөрөҫ, был өлкәлә беҙгә хәҙер ҙә тынысланып ҡалырға ярамай. Телде һаҡлау, үҫтереү, уҡытыу эшен камиллаштырыу өлкәһендә ҡатмарлыҡтар әленән-әле тыуып тора. Беҙгә был йәһәттән хоҡуҡтарыбыҙҙы яҡлау өсөн дә принципиаль позицияла торорға кәрәк. Шул уҡ ваҡытта, туған телдәрҙе һәм дәүләт телен уҡытыу менән бергә, башҡорт мәктәптәрендә бүтән предметтарҙы башҡорт телендә уҡытыу эшен эҙмә-эҙлекле хәл итергә тейешбеҙ. Предметтарҙы туған телдә уҡытыу, тәрбиә эштәрен туған телдә алып барыу, мәктәптә туған тел мөхитен тыуҙырыу – шул уҡ телде һаҡлауҙың ышаныслы мөмкинлеге лә баһа.\nДәүләт теле булараҡ башҡорт теленең ҡулланылыу даирәһен киңәйтеү мәсьәләһендә лә эш алып барырға кәрәк. Мәҫәлән, юғары власть һәм хоҡуҡ һаҡлау органдарына етәксе вазифаларға тәғәйенләнеүсе кешеләр мотлаҡ дәүләт телдәренең икеһен дә белергә тейеш, тип иҫәпләйем. Был талапты закон менән дә нығытып ҡуйыу урынлы булыр ине.\nРеспубликанан ситтә йәшәүсе башҡорттарҙың мәнфәғәттәрен хәстәрләү мәсьәләһе лә һәр ваҡыт күҙ уңында тотолорға тейеш. Был бигерәк тә алда торған Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу айҡанлы ҙур әһәмиәткә эйә.\nРеспубликабыҙ ун туғыҙынсы тапҡыр үҙенең оло байрамын ҡаршылай. Байрамыбыҙ ҡотло булһын, бәхет-шатлыҡтар, яҡты таңдар, ҡояшлы имен көндәр һеҙгә, ҡәҙерле дуҫтар, иптәштәр, туғандар!\nМинең ҡоролтайға мөрәжәғәте ...\nСуверенитет яулау менән «яу» бөтмәне\nТалап ҡаты буласаҡ