Кескәйҙәр өсөн яңы тамаша йәки ололарға әйтер һүҙҙәр | Bashkort 2.0\nКескәйҙәр өсөн яңы тамаша йәки ололарға әйтер һүҙҙәр\nкем Гулькай Баймуратова | размещено в: Анонс (2) | 0\nБашҡорт дәүләт ҡурсаҡ театрында ошо көндәрҙә яңы спектакль премьераһы бара. Ул да булһа, Астрид Линдгрендың әҫәре буйынса ҡуйылған “Бәләкәс һәм Карлсон”*. Алдан ҡарап өлгөргәс, был сағыу тамаша кескәйҙәргә лә, ололарға ла хуш килер тип ҡыйыу рәүештә әйтә алам, һәм барығыҙға ла барып, үҙ күҙҙәрегеҙ менән күреп ҡайтырға кәңәш итәм…\nБарығыҙға ла таныш Бәләкәстең тормошо хәҙерге ғаиләне хәтерләтмәйме?\n“Атай командировкала, әсәй гел өй эштәре менән булыша…миңә күңелһеҙ, мин бер үҙем”-тип зарлана ул.\nЗаманаһы шулай, беҙ гел ашығабыҙ, бер эштән икенсеһенә сабабыҙ. Ошо тормош шауҡымында бер үҙе тороп ҡалған бала хас та ошо Бәләкәс һымаҡ. Яңғыҙлыҡ тойған малай иҫ киткес мажараға тарый- яңы дуҫ уға тәҙрә аша осоп килеп инә. Шуҡ һам шаян Карлсон, бәләкәс кенә булһа ла, “типһә-тимер өҙөрҙәй ир икән”! Етмәһә, ҡыйыҡ башында йәшәй!\n-Нисек инде ҡыйыҡ башында?!\n-Ә нимә? Кешеләр ҡайҙа теләй, шул ерҙә йәшәй алмайҙармы ни?!\nБыныһы инде беҙҙең башыбыҙҙа булған сиклектәр. Нисек өйрәнгәнбеҙ, шулай һәүетемсә йәшәйбеҙ. Бәлки ҡыйыҡ башы-һин күптән күрергә хыялланған яңы ил, йәки яҡында ятҡан, әммә гел һылтау табып бара алмаған ҡалалыр…\nСистема мөһим!-ти хужабикә булып ялланған Фрекен Бок\nӘлбиттә, мөһим, хәҙер система, реорганизация, глобализация, модернизация һ.б. тип барыһының да иҫе китә. Әммә йөрәкте йөрәк менән генә дауалап булғанын ваҡытында иҫләргә кәрәк түгелме һуң?\nӘгәр ҙә әйбер һиндә яҡты иҫтәлектәр тыуҙырмай икән, уның хаҡы-бер тин! Бына был минең яратҡан ботинкаларымдың табаны. Эх, улар шундай уңайлы ине!\nКүҙҙәр шундай томаланған, әйберҙәр ҡәҙерен юғалта бара… Ул-был нәмәгә иҫ тә китеп бармай. Бер дуҫым әйтмешләй: “Әйберҙең нисә һум тороуы түгел, ә һинең уны ипле, бөхтә йөрөтөүең мөһим”. Һәм мин уның менән тулыһынса килешәм…\nОлолар бары тик шаҡы-шоҡо тураһында уйлайҙар… Уларға фатир, машина, аҡса мөһим…хатта йондоҙҙар тураһында оноттолар…\nҠайҙа ашығаһығыҙ! Туҡтағыҙ! Тирә-яҡ шунда йәмле, бына әле ҡар ирей, күләуектәр аға…Бар донъя ҡышҡы йоҡонан уяна! Ә һеҙ һаман сабаһығыҙ! Донъяла иң мөһим нәмәләрҙе һатып алып алып булмай, шуны гел онотабыҙ түгелме?\nБеҙ бөтәбеҙ баласаҡ иленән… Иҫләгеҙ әле! Донъя шундай ҙур, ҡыҙыҡ һәм асылмаған серҙәр дарьяһы һымаҡ тойола ине… Һәр беребеҙҙә ҡасандыр яңы мөғжизә күреп аптыраулы һәм һоҡланған күҙҙәрен төбәгән кескәй бала йәшәй… Бәлки ошо донъяға ҡарата эскерһеҙ ҡарашты үҙеңдә һаҡлап ҡалыу мөһимдер?!\nЕгор, 11 йәш\nМиңә Карлсон оҡшаны, сөнки ул шаян, ә Бәләкәсте мин йәлләйем, сөнки уға күнелһеҙ, ул бер үҙе.\nАня, 6 йәш\nСпектакль миңә ныҡ оҡшаны. Карлсон матур, изге, шаян! Оса белә! Фрекен Бок уҫал иң башта булды, сөнки ул Бәләкәсте тәрбиәләй ине, аҙаҡ үҙе да бәләкәс сағында Карлсон менән уйнағанын иҫләгәс, йыуашланып китте.\nСемен, 9 йәш\nМин Ҡурсаҡ театрына йыш йөрөйөм! Был миңә оҡшаны! Алай ҙа Карлсон осоп килде! Ул шундай фантазер!\n*йәки “Карлсон әйләнеп ҡайтты”\nМалыш и Карлсон, Премьера, театр кукол\nПодписаться Гулькай Баймуратова:\nСамые свежие посты от Гулькай Баймуратова\nКескәйҙәр өсөн яңы тамаша йәки ололарға әйтер һүҙҙәр - 27.03.2016


Цюрихта башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың тәүге осрашыуы уҙҙы // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЦюрихта башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың тәүге осрашыуы уҙҙы\n18:02, 9 сентября 2018 Мәҙәниәт\nФото: Айһылыу Йәнтүрина-Дарлестан\nЦюрихта башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың тәүге осрашыуы уҙҙы Фото: Айһылыу Йәнтүрина-Дарлестан\nЦюрихта Швейцарияла һәм Германияла йәшәгән ике туғандаш халыҡтың — башҡорттарҙың һәм татарҙарҙың осрашыуы уҙҙы.\nЖеневанан ситтә беренсе осрашыуҙы Швейцариялағы «Юлдаш» башҡорт-татар ассоциацияһы ойошторҙо. «30-ҙан ашыу ватандашыбыҙ килде, — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына яҡташыбыҙ, Берләшкән Милләттәр ойошмаһы агентлығы хеҙмәткәре Айһылыу Йәнтүрина-Дарлес. — Таныштыҡ, ихлас аралаштыҡ, тәжрибә уртаҡлаштыҡ һәм берлектәге проекттарҙы тикшерҙек. Өҫтәл милли ризыҡтар менән тулы ине — сәк-сәк, өсмөйөш, бал».\nАгентлыҡ әңгәмәсеһе һүҙҙәренсә, ҡунаҡтарҙың фортепианола, ҡумыҙҙа уйнауы байрамға үҙенсәлекле биҙәк өҫтәне. Байрам Ғабдулла Туҡайҙың «Туған тел» шиғырына ижад ителгән йырын күмәкләп башҡарыу менән тамамланды.\n«Бәйләнеш булдырылды — хәҙер киңәйергә һәм хеҙмәттәшлек итергә уйыбыҙ бар. Цюрихта ла, Женевала ла берлектәге аш-һыу оҫталыҡ дәрестәрен һәм телде өйрәнеү курстарын ойошторорға ниәтләйбеҙ», — тип хәбәр итте Айһылыу.\nШвейцариялағы «Юлдаш» башҡорт-татар ассоциацияһы ватандаштарыбыҙ ҡатнашлығындағы ошондай сараларҙы йыш уҙғара. Йыл һайын ойошторолған күп милләтле Һабантуй — сағыу байрамдарҙың береһе.\nТеги: сит илдәрҙәге башҡорттар, мәҙәни хеҙмәттәшлек


Күҙҙәр һәм инфекция » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Һаулыҡ һаҡлау » Күҙҙәр һәм инфекция\n10.09.2019 Күҙҙәр һәм инфекция\nКүҙҙәге инфекция ауырыуҙарын ваҡытында дауаламағанда, етди проблемаларға килтереүе ихтимал. Әммә ялҡынһыныуҙың сәбәбен асыҡлау бер ҙә еңел түгел. Мәҫәлән, конъюнктивиттың төп сәбәбе – күҙҙең лайлалы ҡатламына хламидия эләгеү. Әммә шул уҡ ваҡытта ялҡынһыныу ниндәйҙер бактерия инфекцияһы эләгеүҙән дә башланып китеүе ихтимал. Ошо ике сәбәбен дә асыҡлап, дауаламай тороп, ауырыуҙы еңеп булмай.\nЯлҡынһыныу ваҡыты-ваҡыты менән киренән ҡабатланып торғанда офтальмологҡа түгел, ә окулист-инфекционисҡа мөрәжәғәт итергә кәрәк.\nКүҙ инфекция ауырыуҙарының билдәләре бер-береһенә оҡшаш булыуы мөмкин. Шуға күрә табипҡа тышҡы билдәләр буйынса ғына дөрөҫ диагноз ҡуйыуы еңел түгел. Диагноз ҡуйыу һәм һөҙөмтәле дауалауға ирешеү өсөн комплекслы диагностика талап ителә. Йәғни аллергияға, вируслы инфекцияға, хламидийҙарға анализ бирергә, бактериаль фонды тикшереп, ялҡынһыныуҙы тыуҙырыусы микробты асыҡларға, бәшмәктәргә, демодикозға тикшереү үткәрергә.\nКүҙҙең инфекция ауырыуҙарын дауалау ҙа комплекслы алып барылырға тейеш. Һөҙөмтә булһын өсөн, күҙгә альбуцид тамыҙыу ғына етмәй. Ул ваҡытлыса ғына ауыртыуҙы баҫа. Ваҡыты-ваҡыты менән ауырыуҙың билдәләрен баҫып торғансы, бер тапҡыр яҡшы итеп дауаланыу зарур. Патологияны тулыһынса бөтөрөү өсөн, ғәҙәттә, бер юлы бактерияларға, вирустарға, паразиттарға һәм бәшмәктәргә ҡаршы бер нисә төр дарыу ҡулланыла. Тап шул осраҡта ғына ауырыуға килтереүсе сәбәпте бөтөрөп, уның ҡабатланыуынан ҡотолоп була.\nМәҫәлән, шул уҡ конъюнктивитты ғына алғанда ла, вируслы йә хламидиялы инфекциянан барлыҡҡа килеүе ихтимал. Киҙеү эпидемияһы ваҡытында ул йыш ҡына аденовирустарҙан ярала. Улар күҙҙең лайлалы ҡатламына эләккәндән һуң бер нисә сәғәт эсендә көслө ялҡынһыныу тыуҙыра. Күҙҙе әсеттереп, ҡырҡып алып бара, күҙ ҡыҙарып, туҡтауһыҙ йәш ҡойола башлай, ҡабаҡтары шешеп сыға. Быларға өҫтәп, эрен аға, төндә ул керпектәргә йәбешеп, ҡата. Хроник конъюнктивитта бындай үҙгәрештәр улай уҡ көслө булмай: күҙҙең лайлалы ҡатламы еңелсә ҡыҙарып, әҙерәк кенә эренләп тора.\nКонъюнктивиттың сәбәбе төрлө булғанлыҡтан, дауалау өсөн дә төрлө препарат ҡулланыла. Ниндәй дарыу менән дауаларға, быны комплекслы тикшереү үткәргәндән һуң табип ҡына билдәләй ала. Мәҫәлән, ул ниндәйҙер бактерия эләгеүҙән барлыҡҡа килһә, киң спектрға йоғонто яһаусы антибиотиктар ярҙам итә. Вирустан булғанда, «Интерферон», «Зовиракс», «Интерпан» кеүек вирусҡа ҡаршы тороусы препараттарҙың йоғонтоһо көслөрәк. Дөрөҫ һайланмаған дарыуҙың тағы ла насарыраҡ эҙемтәләргә килтереүе их-тимал. Ул саҡта инде күҙҙең үҙен һаҡлап алып ҡалыу тураһында уйларға тура килеүе бар.\nТағы бер күҙ ауырыуы – блефарит (күҙ ҡабағы шешенеүе) менән дә шундай уҡ хәл. Уның да сәбәптәре күп һәм төрлө, сөнки инфекция тыштан да, эстәге органдарҙан да эләгеүе бар. Тонзиллит, кариес, ашҡаҙан-эсәк ауырыуҙары ла күҙ ҡабағы ауырыуына сәбәпсе була икән. Шуға күрә ошондай хроник сирҙәрҙе дауалап ҡына ауырыуҙан тулыһынса ҡотолоп була. Бынан тыш, туҡланыу рационына ла иғтибар итергә кәрәк: майлы һәм тоҙло-боросло ризыҡтарҙан баш тартырға тура килер.\nҺәм, әлбиттә, инфекция ауырыуҙары ҡабатланған осраҡта, иммунитетты нығытыу хаҡында уйларға кәрәк.


«Инцидент» Стәрлетамаҡтағы подъездар мәсьәләһен хәл итә - Bash.News\n«Инцидент» Стәрлетамаҡтағы подъездар мәсьәләһен хәл итә\n«Инцидент» Стәрлетамаҡтағы подъездар мәсьәләһен хәл итә https://bash.news/news/102663_incident_strletamatay_podezdar_mslen_xl_it\n09 авг 2019, 22:01\nБыйыл Стәрлетамаҡ ҡалаһы, Артем урамында урынлашҡан күп ҡатлы йорттарҙың береһе подъездарҙы комплекслы ремонтлау программаһына эләгә. Июндә төҙөкләндереү эштәре башлана, күп тә үтмәй милекселәр етешһеҙлектәр барлығын асыҡлай. Валентина Филипова билдәләүенсә, стеналар сифатһыҙ тигеҙләнә һәм буяла.\nВалентина Филипова, Артём урамы, 21а һанлы йортта йәшәүсе: “Бында тәртипһеҙлек хөкөм итте, төҙөлөш материалдары ҡайҙа ғына ятмай ине, тоҡтарҙы, хатта, урламаһындар тип, сүп сығарыу торбаһы артына йәшерә торғайныҡ. Подъезда күҙәтеү ойошторорға тура килде”.\nЙортта йәшәүселәр подъезға капиталь ремонт эшләнеүен оҙаҡ көтә. Уның сифатһыҙ башҡарылыуын күргәс тә, Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте башлығының социаль селтәрҙәге сәхифәһенә ялыу яҙалар. Мөрәжәғәтте «Инцидент менеджмент» системаһы ла теркәй.\nНикита Теренин, Башҡортостан Башлығы ҡарамағындағы социаль селтәрҙәрҙә халыҡ мөрәжәғәттәре буйынса эшсе төркөм хеҙмәткәре: “Июнь аҙағында мөрәжәғәтте ҡабул иттек, күп ҡатлы йортта йәшәүселәрҙең береһе сифатһыҙ башҡарылған ремонтҡа зарланғайны. Бигерәк тә, подъезда буялған элементтарҙың йәмһеҙ күренештә булыуы билдәләнә. Халыҡтың ялыуы артабан ҡала хакимиәтенә еткерелә”.\nСтәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәте подрядсы ойошмаға етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү бурысын ҡуя. Эшселәр бригадаһын алмаштыралар. Подъезға яңы тәҙрәләр, почта йәшниктәре, алғы ишек ҡуйыла, беренсе ҡатҡа плита һалына. Баҫҡыс майҙансығындағы яндауырҙар яңыртыла. Торлаҡта йәшәүселәрҙең теләктәре ике аҙнала тормошҡа ашырыла.\nАлександр Тянутов, Артём урамы, 21а һанлы йортта йәшәүсе: “Подъезға инеүе күңелле. Был матурлыҡты хәҙер һаҡларға кәрәк. Тәртип һәр кемдең үҙенән башлана. Йорт төҙөлгәне бирле ошонда йәшәйем, быға тиклем капиталь ремонт ойошторолғаны булманы”.\nПодъездарҙы комплекслы ремонтлау республика программаһы алты йылға иҫәпләнгән, ошо ваҡыт эсендә 26 мең подъезд яңы төҫ аласаҡ. Быйыл план буйынса 4 мең подъезд төҙөкләндерелә. Уларҙың күп өлөшө Стәрлетамаҡта.\nИлдар Ғарифуллин, Стәрлетамаҡ ҡалаһы хакимиәтенең торлаҡ-коммуналь хужалыҡ идаралығы етәксеһе: “Быйыл беҙ программаға ярашлы 355 подъезды ремонтлайбыҙ. Ошо маҡсатта 137 миллион һум аҡса бүленгән. Әлегә эш күләменең өстән бер өлөшө тамамланды”.\nПлан буйынса подъездар 1 ноябргә төҙөкләндерелергә тейеш. Шуға алдағы өс ай подрядсы ойошмалар өсөн яуаплы осор. Эшкә етди ҡарау мотлаҡ. Сөнки сифатһыҙ ремонт башҡарылған осраҡта, өҫтәмә сығымдар тап уларҙың иңенә төшә. Башҡортостандың капиталь ремонт буйынса төбәк операторы техник күҙәтеү алып бара. Шулай уҡ программаның тормошҡа ашырылыуын төбәк етәксеһе лә контролгә алды.


“Әтнәкә”ле” талмаҫ Мәмбәт дуҫым\n14 Сентябрь 2021, 09:56\nҺаман юлда – тормош юлында.\nБолот шаршауын ҡорһа ла,\nҠояшһыҙ тыумай иртә!\nШатлыҡҡа сиктәр ҡуйылмай,\nБәхеткә булмай кәртә!\nКүңел күгегеҙ аяҙ булһын!\n(2021 йылдың 17 июнендә килгән смс-хәбәр).\nБер мәл йоҡом менән әллә нимә булды. Кеҫә телефонымды һүндереп ятмаһам, иртүк телефон шылтырауы уята. Иртүк тигәнем, төн буйы әйләнеп-тулғанып йоҡлай алмай, таңға табан ғына күҙем йомған кешегә сәғәт 7-ләр тирәһе булалыр инде. “Ай, Аллам, мин, пенсионер кеше, кемгә таңдан кәрәк булдым икән?” – тип ризаһыҙлыҡ менән телефонды асам. Унда – Миҙхәт дуҫымдың хәбәре. Түгел, теләктәре. Яҡты ҡояш, күпергән болоттар, уңдырышлы ямғыр, еләҫ ел, йылы икмәк, күңел бөтөнлөгө, ихлас йылмайыу, һаулыҡ-сәләмәтлек, итәғәт-иман, ил-көн именлеген теләү, бүләк итеү. Фәһемле шиғырҙар, ғибрәтле хәлдәр.\nҺәләтле егеткә – мул өлөш\nЗаманында Мостай Кәрим “...Бөгөн таңдан алып күкрәгемдән ҡоштар осорам” тип бар ғаләмде сәләмләй ине. Арҙаҡлы әҙибебеҙҙең был юлдарын ятҡа бикләп, ихлас һөйләгән Миҙхәт уҙаманыбыҙ заманыбыҙҙа һәр иртә минең (минең генә түгел, бик күптәрҙең – беҙҙең) күңелде һуғарып, мәртәбәне арттырып, кәйефте күтәреп, донъя матурлығын күрһәтеп ҡыуандыра. Изгелекле дуҫым, яҡшы хәбәрҙе таңдан еткерергә кәрәк икәнен белгәнгә, смс-тарын һис тә һуңлатмай. Әллә ни булды йоҡома. Хәҙер Миҙхәттең күңел ҡоштары ваҡытында килеп етмәһә, шунда уҡ күҙем асыла, һикереп тора һалам. Көтәм унан хәбәр, көтөп алам. Хәбәр килеүе уның да, шөкөр, иҫән-һау икәнен белдерә. Көтмәҫлек дуҫ түгел бит.\nМиҙхәт менән танышыуым университетта булды. Мин икенсе курсҡа уҡырға барғас, вуз аудиторияларында интернатташ дуҫым – Күгәрсен районы егете Вәли Байморатовты күреп ҡыуанғайным. Төрлө курста булғас, һирәгерәк осрашабыҙ, ә уның янында йыш ҡына ҡыҫыҡ күҙле, мөләйем, йылмаяҡ егет күренә. Ғәҙәттә, юғарыраҡ класта уҡыған студенттар кесе курс егет-ҡыҙҙарын тиҙ генә танып бөтмәй, киреһенсә, улар тәүҙә таный. Әммә был еңел, һығылмалы кәүҙәле, һомғол егет үҙен тиҙ танытты. Сәхнәгә сығып, университеттың бейеү ансамбле солисы булараҡ бер-ике хәрәкәт күрһәткәйне, бар университет, өлкән курс студенттары ла, уны “Хәйбулла районынан бейеүсе Миҙхәт Мәмбәтов” тип үҙ итте.\nБик көслө төркөмгә эләкте ул. Күп тә үтмәҫ, унда уҡығандар: “Ҡарағыҙ, мин һеҙгә республиканың интеллектуаль-ғилми кимәлен билдәләрҙәй, уның йөҙө, ғорурлығы булырҙай шәхестәрҙе үҫтереп бирҙем. Академик Әхмәт Сөләймәновты, фән докторҙары Данис Тикеев, Борис Әхмәтшин, Тимерғәле Килмөхәмәтовты (өҫтәүенә – яҙыусы), фән кандидаттары Миҙхәт Мәмбәтов (дәүләт, йәмәғәт эшмәкәре), Миңдейәр Дилмөхәмәтовты, шағирҙар, Салауат Юлаев премияһы лауреаты Ирек Кинйәбулатовты, Вафа Әхмәҙиевте (өҫтәүенә – фән кандидаты), Риф Мифтаховты”, – тип әйтә алыр. Ниндәй йондоҙлоҡ!\nОшо йондоҙлоҡтоң сағыу йондоҙона әйләнгәне, йәғни Миҙхәт Мәмбәтов, университетты тамамлағас, йүнәлтмә буйынса үҙенең тыуған яғына ҡайта, мәктәп директоры, район хакимиәтенең халыҡ мәғарифы бүлегендә инспектор булып эшләй. Уның араһында әрмелә лә хеҙмәт итеп өлгөрә. Һай, тыуған ер, һай, изге төйәк! Шул тиклем дә тартып торорһоң икән! 40-лы кәтүк еп тә ҡапларлыҡ ҡыҫыҡ күҙен тағы ла ҡыҫыбыраҡ далаларҙы байҡағанда, ҡараштары алыҫ-алыҫта сал даланың мәңгелек ер менән ҡушылған урыны – һыҙыҡ-нөктәләренә төбәп, тормош офоҡтарын да күҙаллай, үткәндәрен дә күҙенән үткәрә.\nҠасандыр, 1700 йылдарҙа, Һары Арҡа далаларында мал эңерләтеп йөрөгән ҡаҙаҡ үҫмере Йәнһарыны ла уларҙың көтөү йылҡыларын ҡыуып алып киткән игитәктәр (башҡорттар) бергә Башҡортостанға алып ҡайта. Һабыр тигән Түңгәүер ҡарты йоҡлап ятҡан Йәнһарыны барып ҡараһа, уның өҫтөндә нур хасил булғанын күреп, шаҡ ҡата. Муллалар саҡырып, был изге күренгән балаға Мәмбәт тип исем ҡуштырып, нәҫелең күп булһын, тип теләй.\nБатырҙары нисәмә быуат дуҫ булып йәшәгән ҡәрҙәш халыҡ, күрше дәүләт тупрағына барып тоташҡан башҡорт риүәйәттәре геройы Мәмбәт затынан бит ул да. Тамырында ике ҡәүем ҡаны аға, йөрәгендә – күпме халыҡ яҙмышы. Юҡҡа ғына Миҙхәт уҙаманды “толерантлы, кеше хәленә инә белә” тимәйҙәр. Мәмбәт олатаһын күмгән нур уның тоҡомона, шул иҫәптән беҙҙең геройыбыҙға ла, мул тейгән. Ана шул һүнмәҫ нур аҫтында, ҡулға-ҡул тотоношоп атлай был тормошта дуҫым, шул нур менән изгелекле кеше тигән исем дә алды. Уның күңеле лә киң дала кеүек. Ғөмүмән, өйрәнмәгән күҙгә һәр саҡ тын ғына, һил күренеп ятҡан дала, ә унда бер туҡтауһыҙ төрлө рәүештә, төрлө ҡиәфәт-сүрәттә, төрлө бейеклек-киңлектә тормош ҡайнап тора – үҙ булмышынан, халәтенән, байлығынан, холҡонан һәләтле егеткә мул өлөш сығарған. Сығарған да донъяға осорған.\nКомсомолдың Ишембай ҡала комитетында беренсе секретарь булып эшләгәндә Өлкә комитетҡа килеп, пропаганда һәм агитация бүлегенә инһәм, үтә лә таныш йөҙҙө күрәм: дүрт-биш йыл күрмәгән Миҙхәт Мәмбәтов Хәйбулла РОНО-һынан бында мәҙәни-ағартыу секторы мөдире булып эшләргә саҡырылған. Рәхәтләнеп һөйләшкәндә, тиҙҙән бер бүлектә эшләрбеҙ тип башыбыҙға ла килмәне.\nЙөрәгенә ятҡан өлкә\n1969 йылда мине ошо бүлек етәксеһе итеп саҡырғастар, рәхәтләнеп бергә эшләнек. Быға тиклем һабаҡташым Н.С. Хрущев заманында илгә килгән “оттепелде”, ул биргән форсаттарҙы дөрөҫ ижади ҡулланып, республиканың ижади йәштәре өсөн Ғәлимов Сәләм исемендәге Башҡортостан комсомолы премияһын булдырыуҙа, онотторолоп килгән атаҡлы композиторыбыҙ, йырсыбыҙ Ғәзиз Әлмөхәмәтов исемендәге йәш йырсылар конкурсын республика сәхнәһенә сығарыуҙа әүҙемлек, ныҡышмалылыҡ күрһәтеп, ижади көстәр, зыялылар араһында абруй ҙа яулап алғайны.\nҒүмерле булды Миҙхәт ойошторошҡан был саралар. Йәш ижади көстәргә тәғәйенләнгән Ғ. Сәләм исемендәге премия хәҙер Шәйехзада Бабич исемен йөрөткән тос, республиканың ҡиммәтле бүләге һанала. Ғ. Әлмөхәмәтов конкурсы ла ваҡыт-ваҡыт ял итеп алһа ла, бөгөн дә – йәш башҡарыусыларҙың көтөп алған оло бәйгеһе. Мәҙәниәт донъяһына тамам эҫенә башланымы, мәсләктәшем ГИТИС эргәһендәге юғары режиссерҙар курсында театр учреждениеһы етәксеһе һөнәренә уҡып ҡайтты. Уға бер генә театр учреждениеһына етәкселек итеү бурысы йөкмәтелмәне. Әллә күпме мәҙәниәт усағы – һарайҙары, йорттары, клубтары, китапханалары булған химия һәм нефть сәнәғәте эшселәренең Башҡортостан өлкә профсоюздарында бүлек мөдире итеп раҫланылар.\nИр баланың күңелендә эйәрле-йүгәнле ат ятыр, тигәндәй, тынғыһыҙ эшмәкәрҙең күңелендә, күрәһең, тағы бер аты булған. Профсоюздағы эшен ҡалдырып, ул фәнгә – аспирантураға юлланды, унан үҙенең “альма-матер”ына – университетҡа уҡытырға китте. Унда байтаҡ йылдар өлкән уҡытыусы, декан урынбаҫары булып эшләгәс, доцент Мәмбәтов, яҙмышын бер аҙ үҙгәртеп, Стәрлетамаҡ педагогия институтына күсте. Күрәһең, был ғалим, педагог, эҙләнә торғас, был донъяла үҙ урынын тапты, ең һыҙғанып эшләп йөрөй, тип уйланылды. Үҙ-ара аралашыу бөтөнләй тиерлек һүнде.\n1990 йыл башында мин КПСС Өлкә комитетының идеология бүлеге мөдире булып эшләгәндә бүлмәмә Министрҙар Советы рәйесе урынбаҫары Вазифа Хәмит ҡыҙы Байтурина килеп инде лә: “Бына халыҡ мәғарифы һәм мәҙәниәте бүлегенә мөдир кандидатураһын килтерҙем. Нисек ҡарайһың?” – тип өҫтәлгә “Личный листок учета кадров” һалды. “Кем?” “Миҙхәт Мәмбәтов”. “Беҙҙең Миҙхәтме? Әлбиттә, риза, ҡуш ҡуллап (ул замандарҙа юғары вазифаларға тәғәйенләнер өсөн мотлаҡ Өлкә комитет фатихаһы кәрәк ине). Хөкүмәт башлығы нисек ҡарар һуң?” “Уның менән һөйләшелгән”, – тине Вазифа Хәмит ҡыҙы.\nШулай итеп, һабаҡташым, күңелдәшем, дуҫым Миҙхәт Әхмәтхан улы Мәмбәтов 1990 йылда яҙмышының өр-яңы битен асты, йәмәғәт эшмәкәрлегенә, дәүләт хеҙмәтенә аяҡ баҫты. Икебеҙ ҙә бер үк ижтимағи-сәйәси майҙанда көс түккәс, күп мөһим эштәрҙе бергә башҡарырға тура килә, аралар тағы ла яҡыная, ихтирам да арта, дуҫлыҡ хисе лә көсәйә бара.\nДүрт йыл матур итеп эшләгәндән һуң, дуҫыма яңы тәҡдим яһала. Бер нисә тапҡыр Ҡоролтай раҫламағас, премьер-министр урынбаҫары М.Ә. өсөн яңы – Башҡортостандың дәүләт секретары вазифаһын индерәләр. Миҙхәт иһә премьер-министр урынбаҫары вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнә. Ҡорҙашым күңеленән нисек ҡабул иткәндер был үҙгәреште, әммә “в.б. – вазифаһын башҡарыусы” ҡушымтаһы ҡыуаныс хисенә ниндәйҙер аптырау ҙа өҫтәгәндер. Иң юғары вазифаларҙың береһенә ҡушымтаһыҙ ҡуйырлыҡ кадр табылмағанмы? Әгәр ҙә кисәге бүлек мөдирендә юғары вазифа бурыстарын йөкмәтерлек һәләт, булдыҡлылыҡ, әҙәп, ныҡышмалылыҡ күргәс, ниңә “башҡарыусы”, ә “атҡарыусы”, түгел?\nКүҙгә салынған яңы кешене бөгөн килтереп ҡуйһаҡ, бер йылдан уҙғарыласаҡ тарихи I Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайын тейешле кимәлдә ойоштороп үткәрергә көсө, белеме, тәжрибәһе етерме? Ә был үҙебеҙҙең йөк һөйрәүсе атыбыҙ бураҙнаны боҙмаҫ, тигәндәрҙер. Был уйланыуҙарҙың нигеҙле булғаны бер йылдан асыҡ күренде. Халыҡ-ара әһәмиәттәге сараны – тәрән сәйәси мәғәнә һалынған милләт һабантуйын – юғары кимәлдә үткәргәс, дәрәжәле замандашым яңы эшкә күсеү зарурлығында ҡалды...\nБеҙ дуҫым менән кәңәшләшеп йәшәргә, эшләргә лә өйрәнеп киттек. Бер саҡ ул минең яныма килде лә: “Талғат (ул бөгөн дә минең исемде Урал аръяғы милләттәштәрем кеүек ҡаты итеп, “а”ға баҫым яһап әйтә), миңә ике вазифа тәҡдим итәләр. Береһе – Өфө сәнғәт институты ректоры, икенсеһе – Өфө ҡалаһы хакимиәте башлығының социаль мәсьәләләр буйынса урынбаҫары. Нисек уйлайһың? Ҡайһыһын һайлайым?”\nУйлашып ултыра торғас, мин: “Ректорға ризалашыу дөрөҫ булмаҫмы? Институт яңы импульсҡа бик мохтаж”, – тинем. Йәштәшем башҡасараҡ фекерҙә булып сыҡты. Үҙ мөмкинлектәрен самалап, көсөн, белемен, күҙаллау маһирлығын, ҡоласы киңлеген, тәжрибәһен бизмәнгә һалып, ҡаланы һайланы. Өҫтәүенә, был дүрт миллион халҡы булған республика Хөкүмәтендә башҡарған эшенең дауамы ла була. Бер миллион халҡы булған – күп кенә өлкәләрҙән ҙурыраҡ, ҡеүәтлерәк булған баш ҡалала. Дөрөҫ уйлаған, дөрөҫ һайлаған ҙур тәжрибә туплаған эшмәкәр. Сәнғәткә, мәҙәниәткә яҡынайып-яҡынайып, уның төрлө ишеген асып ҡараһа ла, уртаһында ҡайнап, түрендә йөрөһә лә, күп яҡлы, дөйөм гуманитар өлкәлә, ошо мөхиттә эшләү уның йөрәгенә нығыраҡ ятҡандыр.\nЙәштәрҙе уйланырға өйрәтә\nМэрияға эшкә күскәс, Миҙхәт Әхмәтхан улы Башҡортостандың баш ҡалаһында башҡорт рухын йәнләндереүгә, башҡорт йөҙөн, төҫөн индереүгә, милли республика баш ҡалаһына милли кейем кейҙереүгә ынтылышты көсәйтеүгә, уны биҙәүҙә, ылыҡтырғыс, һөйкөмлө итеүҙә милли элементтар, орнаменттар ҡулланыуҙы арттырыуға ҙур тырышлыҡ һалды. Республика етәкселегенең күп милләтле мәҙәниәтебеҙҙең милли йүнәлешенә иғтибары артыуын, уны хуплауын, яҡлауын тойған осҡор ҙа, отҡор ҙа, өлгөр ҙә уҙаман профессиональ сәнғәтте үҫтереүҙе лә, художестволы үҙешмәкәрлекте киңерәк йәйелдереүҙе лә күҙ уңынан ысҡындырманы. Өфө һарайҙарында, мәҙәниәт йорттарында, клуб, парк сәхнәләрендә, һәр коллективта ҡала башлығы урынбаҫарының тырышлығы менән ойошторолоп, ҡала бюджеты иҫәбенә тотолған “Мираҫ” фольклор йыр-бейеү ансамбле сығыштары танылыу таба, ҙур уңыш менән үтә. Ансамбль үҙешмәкәрлеге сиктәрен киңәйтеп, бөгөн илебеҙҙә, халыҡ-ара ареналарҙа – гастролдәр, фестивалдәр, конкурстарҙа Башҡорт иле, уның баш ҡалаһы Өфө хаҡында үҙенсәлекле йыр-моңо, сағыу биҙәкле костюмдары, дәрте, оҫта башҡарыуҙары менән һөйләй, уның мәртәбәһен күтәрә.\nБашҡорт балалар баҡсалары, милли мәктәптәр һаны ишәйә башланы. Бөтә донъя башҡорттарының I Ҡоролтайын уңышлы үткәргән эшмәкәр Өфө ҡалаһының 425 йыллығы тантанаһын тейешле кимәлдә ойошторор өсөн дә бар тәжрибәһен ҡулланды. Баш ҡала урамдарына башҡорттоң арҙаҡлы улдары, тарихи шәхестәре, ҡаһармандары, зыялылары исемдәрен биреү ҙә урынынан ҡуҙғалды. Өфө тирәләй сәселгән биҫтәләрҙә яңы урамдар күпләп сафҡа баҫҡас, бөгөнгөгә ҡайтарылған, халҡыбыҙҙы данлаған шәхес исемдәре күберәк унда бирелә. Урам исемдәренә ҡарағанда, “Башҡортостандың төп ҡалаһы Өфөнөң баш ҡалаһы Нагаево икән”, тип мәрәкәләгәндәрҙең шаяртырға урыны ла бар кеүек шул...\nКиң ҡарашлы, әҙәпле, иманлы, төплө замандашым, рухташым, халҡы өсөн янған шәхесте мин Мәҙәниәт министрлығы коллегияһы ағзаһы итеп раҫлаттым. Был сифатта ла ул күп нәмәгә өлгөрә ине. Министрлыҡ ойошторған төрки телле театрҙарҙың “Туғанлыҡ” халыҡ-ара фестивале булһынмы, ТӨРКСОЙ-ҙың Өфөләге сираттағы ултырышымы, скульпторҙарҙың халыҡ-ара плэнерымы, “Мең йыллыҡтар артылышында” республика фестивалеме – һәр береһендә әүҙем ҡатнаша, ярҙам итә. Мәҙәниәт министрлығы делегацияһы ағзаһы булараҡ, ул Баҡы ҡалаһында ТӨРКСОЙ-ҙың азербайжан халҡының бөтә донъяға билдәле шағиры Низами Ғәмджәһиҙең юбилейына арналған ултырышында ҡатнашты. Унда Төркиә Президенты Сөләймән Демирель менән дә осрашты.\nМиҙхәт Әхмәтхан улы Башҡортостан яҙмышын үҙ ҡулына алыр киләсәкте ҡайғыртыуҙы – яңы һулыш бирерҙәй йәш кадрҙар әҙерләүҙе, тәрбиәләүҙе төп эштәренең береһе тип һанай ине. “Мәмбәтов мәктәбе”н үткәндәр – Ғәлиә Мөхәмәтйәнова, Сания Шәһәрова, Сынтимер Баязитов, Камилә Дәүләтова, Салауат Сәғитов, Милана Скоробогатова, Ришат Сабитов, Елена Родина һәм башҡа байтаҡ шәхестәребеҙ, республика органдарында төрлө юғары вазифала эшләп, уның үҫешенә үҙ өлөшөн индерҙе. Уҡытыусыларын ныҡ хөрмәт иткән шәкерттәре: “Остазыбыҙ һис тә уйламай һөйләмәҫ, ҡарар ҡабул итмәҫ ине”, – ти.\nБәғзеләргә ул оҙаҡ уйлаған-уйланған һымаҡ тойолғандыр, әммә ул мәсьәләнең айышына төшөнмәйенсә, төбөнә етмәйенсә туҡтамаҫ, шуға ла яңылышмаҫ. Берәй буласаҡ сараның планын, сценарийын ҡарағанда ул, бер аҙ уйланып ултырғас, “Әтнәкәһе нимә?”, “Где, в чем изюминка?” тип һорай. Яңы ғына эшләй башлағандар аптырай, бер-береһенә ҡараша: “Ниндәй “әтнәкә”, ниндәй “изюминка”? Ә дуҫымдың дәрестәрен байтаҡтан үҙләштереп килгәндәр белә. Шул һорау-талаптары менән етәксе йәштәрҙе уйларға өйрәтә, яңылыҡ эҙләүгә йүнәлтә, һанһыҙ сараларҙың береһе икенсеһенән ниндәйҙер иҫтә ҡалырҙай үҙенсәлектәре менән айырылып торорға тейешен һеңдерә.\nХыялында киләсәген самалай\nӨфөлә эшкә сумған Миҙхәт тыуған яғын һис тә онотмай – мотлаҡ йылына бер нисә рәт ҡайтып әйләнә. Һуғышта һәләк булған атаһы политрук Әхмәтхан Мәмбәтовтың (ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ҡайҙа ер ҡуйынына бирелгәне әлегә асыҡланмаған) иҫтәлеген ҡәҙерләп һаҡлап, йыл һайын Еңеү көнөнә Өфөнән ауылына артистар алып ҡайтып, ауылдаштарының хәтерен яңырта, концерт ҡуйҙырып шатландыра. Ауылындағы туйҙарға, балалар ҡотлауға, әруахтар рухына аят уҡытыуға – береһенә лә ҡайтмай ҡалмай туған йәнле, кешелекле, ярҙамсыл дуҫым.\nӘлеге көндә лә ул – инде 80-гә баҫҡан ир (бабай түгел бит инде) – рулгә ултыра ла хәләл ефете Нәфисә менән Өфөнән 600 саҡрымда ятҡан ауылына саба, икенсе ҡарағанда, Нәфисәнең 500-гә яҡын саҡрым алыҫлыҡтағы ауылына – Учалы тарафтарына елдерә.\nӘ уҙамандың нәҫеле ҡалын ғына. Был яҙма башында иғтибар күберәк Миҙхәттең ирҙәр быуынына бүленде. Ә әсәләренең нәҫеле хаҡында (әйткәндәй, улар ғүмерле нәҫел: дуҫымдың әсәһе Вазифа инәй 100 йәштән уҙып баҡыйлыҡҡа күсте) шәхесебеҙ үҙ юбилейына үҙе әҙерләгән бүләге – “Ағиҙел” журналының быйылғы 5-се һанында баҫылған “Ҡаға-һуға һынағаны яҙмыштың йәки ҡартатайымдың Мөжәүир хәҙрәт менән дуҫлығы” эссеһында фәһем алырлыҡ итеп һөйләп бирә.\nУның дуҫлыҡҡа тоғролоғона күп миҫал килтерергә була. Шулай ҙа үҙемә ҡағылғанын һөйләп үтәм. Эштән ҡапыл ғына, йәшем дә тулмаҫтан, үҙем дә көтмәгәндә киттем. Указда әйтелгәнсә, пенсияға. Был көтөлмәгәнлек әйләнә-тирәмдәге таныштарҙың, мәсләктәштәрҙең, хеҙмәттәштәрҙең, дуҫ-иштәрҙең, хатта туған-тыумасаның бәғзеләрен һағайтты. “Был ни хәл? Үҙе теләп киттеме? Ебәрҙеләрме? Хәҙер уның менән ниндәй мөнәсәбәт ҡорорға?” “Уның менән яҡшы мөнәсәбәттә ҡалһам, түрәләрҙән һүҙ теймәҫме, үҙемә зыян килмәҫме?” тигән һорауға яуап эҙләне улар.\nУл көндә беҙ баҡсаға киттек, ҡараңғы төшкәс, ҡапҡаны бикләргә тип сыҡһам, ҡойма аръяғында бер кеше күренә: Миҙхәт! Бик һаҡ кеше тип беләм уны. Ә ул һорауҙарына әллә ҡайҙан яуап эҙләп маташмаған, уйламайынса эшләмәй торған фекерҙәшем, оло түрә-ғараның уның был аҙымы хаҡында ни әйтерен уйлап та бирмәй, дуҫының хәлен белергә килеп тә еткән. Башҡа һүҙ өҫтәмәһәм дә, тойғоларым, хәл-торошом, рәхмәт хисем аңлашылалыр. Был хәлдә ҡайһы берәүҙәр менән бәйләп торған ептәр өҙөлһә лә, Миҙхәт менән ул ҡалыная, нығый ғына бара.\nИнде пенсия йәшен үткәс тә эшләп йөрөгән Миҙхәт Мәмбәтовты яңы үрҙәр көтөп торған булып сыҡты. Тәжрибәле ир-азаматты 2005 йылда Башҡортостан Президенты ярҙамсыһы итеп тәғәйенләйҙәр. Был эште энәһенән-ебенә тиклем үҙләштергән Урал Насир улы Бакировтан һуң унда эшләү рәхәт булмағандыр, әммә яңы ярҙамсы йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтермәне. Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәйгә ҡушылыуының 450 йыллығын билдәләргә әҙерләнгәндә ҡалала эштәр тығынайып китте. Тәжрибәле етәксене яңынан ҡалаға ҡайтарыу зарурлығы тыуҙы – инде ҡала башлығының кәңәшсеһе итеп.\nХәҙер инде тынғыһыҙ, арыу-талыуҙы белмәгән дуҫым күптән хаҡлы ялда. Аҡъяр, Учалы яҡтарына саба, балаларының хәлен дә белеп әйләнә, ейән-ейәнсәрҙәре менән дә аралашып, уйнап өлгөрә. Уй-хәтерендә үткәндәренә лә ҡайта, хыялында киләсәген дә самалай. Һаман рулен ныҡ тотоп, юлда – тормош юлында.\nРәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры.


Башҡортостандың 100 йыллығына: Ермолаевка ауылында бассейн төҙөлә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n11:25, 17 октября 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 17 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ксения Калинина/.\nБашҡортостандың Көйөргәҙе районында, Ермолаевка ауылында һауыҡтырыу һәм спорт йөҙөү өсөн бассейн төҙөлә. Бассейн сменаһына 40 кеше ҡабул итә ала. Объект «Башҡортостан Республикаһының 100 йыллығына йөҙ объект» исемлегенә инә.\n«Әле колонналарға монолиттан бағана фундаменттары һалыу буйынса эштәр уҙғарыла. Проект буйынса дүртмөйөш формаһында һөҙәк ҡыйыҡлы бер ҡатлы бассейн бинаһы төҙөү ҡаралған. Объектта инженер селтәрҙәре һуҙыла, ҡаҙанлыҡ ҡуйыла, биләмә төҙөкләндерелә», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Төҙөлөш һәм архитектура буйынса дәүләт комитетында.\nОбъекттың дәүләт заказсыһы – Башҡортостандың Капиталь төҙөлөш идаралығы, генераль төҙөүсеһе – «Прогресс» төҙөлөш компанияһы яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте. Дәүләт килешеүе буйынса төҙөлөш-монтаж эштәрен 2019 йылдың сентябрендә тамамлау күҙаллана.\nТеги: республиканың 100 йыллығы


Асыҡ хөкүмәт - ул хөкүмәттең йәмәғәт ҡиммәттәре буйынса йәмғиәт һәм айырым граждандар менән бергә эш алып барыуы\n«Экономик хеҙмәттәшлек һәм үҫеш ойошмаһы» Халыҡ-ара экономик ойошма\n«Асыҡ Республика» проекты граждандар һәм хөкүмәт араһындағы диалогтың яңы формаларын барлыҡҡа килтереү, "асыҡ" региондың оҙайлы ваҡытҡа стратегия төҙөү, үҙ эсенә электән башланған мәғлүмәтте асыу һәм граждандар менән үҙ-ара килешеп эш итеү проектын берләштереүгә йүнәлтелгән.\nПроект ике йүнәлештә алып барыла – хөкүмәт органдарының үтә күренеүсәнлеген күтәреү һәм электрон демократияны үҫтереү. Хөкүмәт органдарының үтә күренеүсәнлеге халыҡҡа дәүләт органдарының эшмәкәрлеге тураһында тулы мәғлүмәт биреүҙе булдыра, шул иҫәптән, машина уҡырлыҡ формала ла. Электрон демократия йәмғиәт һәм хөкүмәттең үҙ-ара килешеп эшләүенең яңы формаларын булдырыуҙы күҙаллай.\n«Асыҡ Республика» проектының төп принциптары:\nАйырым социаль төркөмдәрҙең мәғлүмәти һорауҙарына йүнәлтеү.\nГраждандар һәм бизнес өсөн хөкүмәт тураһында мәғлүмәттең һәм уның менән эш итеүҙең асыҡ булыуы.\nГраждандарҙы дәүләт эшмәкәрлегенә, республика һәм муниципаль кимәлдә ҡарарҙарҙы ҡабул итеү процесына ылыҡтырыу.\nГражданлыҡ ҡарашты сағылдырғанда механизмдарҙың ябай, уңайлы һәм асыҡ булыуы.\nДәүләт финанстары һәм һатып алыу идаралығында таҙалыҡ.\nРеспублика һәм муниципаль маҡсатлы программаларҙы үтәүҙәге таҙалыҡ.\nДәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәрен электрон рәүештә киңәйтеү һәм уны популярлаштырыу.\nДәүләт эшмәкәрҙәре һәм граждандар менән технологик инновацияларҙы ҡулланыу.\nХөкүмәт органдарына идара итеү буйынса ҡарарҙар ҡабул итеү өсөн төп мәғлүмәттәрҙең асыҡ һәм таҙа булыуы (төрлө йүнәлештәр буйынса). Тик уларҙың шәхси мәғлүмәт һәм дәүләт сере түгеллеге шарт булып тора.\n«Асыҡ республика» проектын тормошҡа ашырыу түбәндәгеләргә юл аса:\nЛокаль кимәлдән алып республикаға тиклемге бөтә ҡатламдарҙағы һорауҙарҙы хәл итеүҙә конструктив граждандар активлығын стимуллаштырыу.\nБашҡортостан Республикаһы хөкүмәт органдарының эшен граждандар һәм бизнес өсөн таҙа, һығылмалы, эффектлы, яуаплы итеү.\nДәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәре күрһәтеү процесын, дәүләт һәм муниципаль ресурстар менән идара итеү барышын алға этәреү (шул иҫәптән, инновация ҡулланыу аша).\nМинистерство, ведомство, муниципалитеттар эшенә масштаблы программа продукттарын индереү, ведомстволар эше барышын оптимизациялау, хөкүмәт органдары вәкилдәренең һәм урындағы халыҡтың компьютер грамоталылығын үҫтереү аша Башҡортостан Республикаһында IT-тармағын үҫтереүҙе стимуллаштырыу.\n2012 йылдың 6 авгусынан РП - 190 номер аҫтындағы «Башҡортостан Республикаһында «Асыҡ Республика» проектын булдырыу буйынса саралар тураһында» Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарары\nМәскәүҙә асыҡ мәғлүмәттәр буйынса Совет уҙғарыла\nIT-Башҡортостан: фекер алмашыуҙың яңы форматын барлыҡҡа килтереү\n2014 йылдың 21-22 ноябрендә, төндә, Өфө ҡалаһында "программалаштырыу марафоны" - хакатон үткән\nИғтибар! Техник эштәр\nХоҡуҡ ағзалары граждандарға яҡынлаша!


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ШАЯРТА БЕЛЕҮ, ШАЯРТЫУҘЫ АҢЛАУ УЛ ЭСТӘН НЫҠЛЫ, ЭСТӘН КӨСЛӨ БУЛЫУҘЫҢ БИЛДӘҺЕ - 2019 - Мәҡәләләр\nШАЯРТА БЕЛЕҮ, ШАЯРТЫУҘЫ АҢЛАУ УЛ ЭСТӘН НЫҠЛЫ, ЭСТӘН КӨСЛӨ БУЛЫУҘЫҢ БИЛДӘҺЕ\n"Юлдаш" радиоһының "Иртәнсәккәй тороп" тапшырыуы буйынса тауыштары таныш булған егеттәрҙе хәҙер инде "Теге өсәү" аша күреп тә беләбеҙ. Ә асылда баш ҡаланың телсән, үткер, шаян был шоумендарын танымағандар һирәктер. Таныған хәлдә лә, уларҙың эс серҙәрен, уй-хыялдарын һәм шәхси тормоштарын белгән әҙәмдәр тағы ла һирәгерәктер. Ә беҙ "Теге өсәү"ҙе ҡунаҡҡа саҡырып, шундай һирәктәрҙең береһе булдыҡ. Әңгәмәне һеҙгә лә тәҡдим итәбеҙ.\nЕгеттәр, бала саҡ, мәктәп йылдары, һөнәр һайлау, хеҙмәт юлын башлау хәл-ваҡиғаларын нисек итеп хәтерләйһегеҙ?\nФилүс Ҡасимов: Салауат районы Ҡарағол ауылында тыуып үҫтем, дүрт класты шунда уҡып, урта мәктәпте Мөрсәлим ҡасабаһында тамамланым. Ата-әсәйемде иртә юғалтырға тура килде, мин мәктәпте тамамлағанда бер-бер артлы ғына ауырып китеп, донъя ҡуйҙылар. Йәшлегемде ошондай оло юғалтыу мөһөрләһә лә, бала сағымды бик бәхетле итеп хәтерләйем. Матур мөхитле, атай-әсәйле, өләсәйле һәм... ете малайлы ғаиләлә үҫтем. Шундай күңелле йәшәнек. Ололарыбыҙ шаян, үткер телле кешеләр ине. Уларҙың шаянлығы беҙгә - балаларына ла күскән.\nШыр малайҙар булһаҡ та, өйөбөҙ ялт итеп торҙо. Сөнки бар эште лә башҡарып өйрәнгәнбеҙ. Күрше-тирәләр "Ҡыҙҙарға алыштырғыһыҙ" тип маҡтай инеләр. Ҡайһы саҡ "эх, апайым булһын ине" тип хыялланып алына торғайны, әммә әсәйебеҙ елкәһенә ауырлыҡ һалмаҫҡа тырыштыҡ. Ул былай ҙа көн дә кистәрен тау-тау итеп кер йыуа, иртәләрен мейес тултырып икмәк һала ла, киске сәйгә беҙ уныһын төпләп тә ҡуябыҙ. Ҡалайтаһың, туптай булып үҫеп килгән малайҙарбыҙ, ашарға бешереп кенә өлгөр.\nАтайыбыҙ Өфөлә төҙөлөштә эшләне. Ялдарға төндә генә ҡайтып инә ине, поездың ваҡыты шулай. Күстәнәскә епкә теҙелгән ҡаластар һәм ситкегә тултырылған алмалар алып ҡайта. Төн уртаһында был алмаларҙың хуш еҫе бөтөн өйгә таралып китә. Шул еҫкә уянып китәһең, шау-гөр килеп ултырып сәй эсәһең. Бер ҡайтҡанында шарманка алып ҡайтҡайны. Таңғы биштә шуны геү килтереп уйнатып, иртәнсәккә һындырып та ҡуйғайныҡ... Бала саҡ... Атай-әсәй көнө-төнө эштә лә, беҙ өләсәй ҡулында. Уның фармандарын йүгереп йөрөп үтәйбеҙ, ағай-ҡусты дәрәжәһенә буйһонабыҙ, бер һүҙ менән әйткәндә, шундай етеҙ, йылғыр, илау-һыҡтауһыҙ, сөсөлдәү-сүселдәүһеҙ "малайҙар мәктәбе" ине беҙҙең ғаилә.\nМедицина колледжына уҡырға барырға хыял тота инем. Медицина буйынса ҡалын-ҡалын китаптар уҡый, фәнде өйрәнә инем. Тик көтмәгәндә икенсерәк юл һайлап ташланым. Музыка уҡытыусым ағай-апайҙарыма мине сәнғәткә барырға өгөтләргә кәрәк, тигән кәңәш биргән. Үҙемсә йырлай, музыка ҡоралдарында уйнай инем. Сығарылыш кисәһендә йырлағанымды ла хәтерләйем. Апайым менән баш ҡаланың медицина колледжына документтар алып килдек тә, юлыбыҙ "яңылыш" ҡына Пушкин урамынан үткән, сәнғәт училищеһына "осраҡлы" ғына индергән һәм тыңлатып ҡараған булып... Ҡыҫҡаһы, мин шунда уҡырға инеп киттем. Унан сәнғәт академияһында уҡыуымды дауам иттем. Бер ваҡыт ҡаты ғына итеп ҡурылдай менән ауырып киттем. Шул ваҡыт мине профессорым аңламаны, хәлемә инмәне. Бик дорфа ғына итеп: "Сирләһәң, һөнәрҙе алыштырырға кәрәк",- тине. Мин ни, ҡыҙыу кеше, тоттом да алыштырҙым. Вокал бүлегенән актерҙар бүлегенә күсеп, күпмелер йөрөп өлгөрҙөммө, радиоға диктор итеп эшкә саҡырҙылар.\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Ейәнсура районының Урта Муйнаҡ ауылынанмын. Атайым менән әсәйем ябай колхозсылар. Ғүмер буйы ал-ял белмәй шунда хеҙмәт иттеләр, алдынғы исемдәрен йөрөттөләр. Улар дүрт бала тәрбиәләп үҫтерҙе, мин шуларҙың олоһо. Ғаиләбеҙ ғәҙәти төшөнсәләргә нигеҙләнде һәм ул төшөнсәләр хеҙмәт, намыҫ, ғәҙеллек, яуаплылыҡ кеүек сифаттарға ҡайтып ҡала ине. Атай-әсәйем икеһе лә матур йырланы, ҡартатайым оҫта гармунсы булған. Мине шул ҡартатайға оҡшаталар ине. Әммә уның оҫталығы миңә бирелмәгән булып сыҡты.\nМәктәпте Ейәнсура башҡорт гимназияһында тамамланым. Мәктәптә театр түңәрәгендә шөғөлләндем. Шулай ҙа спортҡа иғтибарҙы күберәк бирҙем. Баш ҡаланың юғары уҡыу йортона документтарҙы тапшырырға килгәндә лә һаман сәнғәт менән спорт араһында бүленә алмай инем. Цюрупа урамынан килгәндә миңә иң тәүҙә Өфө сәнғәт училищеһының театр бүлеге бинаһы тап булды һәм арыраҡ урынлашҡан физкультура факультетына барып етергә яҙманы. Ысынында яҙмышымды бына ошо ябай ғына осраҡлылыҡ билдәләне лә. Уҡыуҙы тамамлап, театрҙа бер йыл эшләгәс, йәйге ялға ҡайтырға йөрөһәм, әсәй шылтыратып: "Юлдаш" радиоһы алып барыусылар һайлай, бәлки, барып ҡарарһың",- тигәс, барып, беренсе турҙа ҡатнашып киттем. Унан ауылда бесән эшләп ятҡанда икенсе турға саҡыртып алдылар һәм эшкә ҡалдырҙылар.\nҒәзиз Әбделмәнов: Хәйбулла районының Степной, боронғо исеме менән атағанда, Ҡараһыу ауылында тыуып үҫтем. Атайым колхозда шофер булды, әсәйем һатыусы булып эшләй. Мин уларҙың һуңлап ҡына тыуған дүртенсе улдарымын. Ҡыҙ бала көткәндәр, хатта ҡыҙ балаға кейемдәр ҙә алған булғандар. Әммә, бына, мин тыуып ҡуйғанмын...\nҒаиләлә бәләкәй саҡтан иң яҡын кешем өләсәйем булды. Ҡойма аша ғына урынлашҡан балалар баҡсаһына алып барһалар ҙа, ҡайта ла килә инем. Сөнки өйҙә өләсәй янында ҡыҙығыраҡ та, рәхәтерәк тә.\nМин беренсе БДИ "ҡорбанымын". Коллегаларымдан айырмалы рәүештә, Өфөгә филология факультетына тәғәйен килдем һәм маҡсатыма өлгәштем дә. Ауылымдың атамаһы русса булғас, миңә күптәр "Башҡортса беләһеңме?" тигән һорауҙы бирҙе. Ә имтихан рейтингы буйынса башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса мин икенсе урында тора инем. Шунда уҡып йөрөгәндә төркөмдәш ҡыҙҙар етәкләп тигәндәй "Юлдаш" радиоһы нигеҙендәге йәштәр интернет радиоһы конкурсына алып барғайны. Теләгем булмаһа ла, ҡыҙҙарҙың өгөтләүенә ҡаршы тора алмай ғына эйәргәйнем. Уйламағанда мине һайлап алдылар һәм шунда эшләп киттем.\nБөгөнгө ғаилә хәлегеҙ ҙә ҡыҙыҡһындыра беҙҙе?\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Минең ғаиләм бар. Мәктәп йылдарынан дуҫлаштыҡ кәләшем менән. Икебеҙ ике яҡҡа уҡырға ингәс, бер нисә йыл айырылышып торһаҡ та, хистәребеҙ һыналып, үҙ көсөн дәлилләп, ҡабаттан осраштыҡ һәм ҡауышып ҡуйҙыҡ. Биш йыл ғүмер йәшәп тә ташлағанбыҙ икән, ҡыҙыбыҙ һәм улыбыҙ үҫә. Ҡайтып инеүемә бәләкәстәрем һикереп-талпынып ҡаршы алалар. Уларҙы күреү менән башта булған бар хәсрәттәр сығып оса, онотола. Рәхәт, күңелле...\nФилүс Ҡасимов: Буйҙаҡмын. "Ныҡлы буйҙаҡ" тип әйтергә лә була. Тик был минең тормош ҡарашым түгел. Бала саҡта ла, йәшлектә лә әле өйләнеү, матур кәләш, ғаилә тураһында хыяллана инем. Хатта был хаҡта башҡа нәмәгә ҡарағанда ла күберәк уйлағанмындыр әле. Һуңынан инде... Һуңынан үкенесле мөхәббәт булды һәм хыялдарым тормошҡа аша алмайыраҡ ҡалды. Теләгән кешем менән бергә була алмауҙы мин мөхәббәт донъяһына юлым ябылыу тип ҡабул иттемме, әллә яратҡанымды башҡалар менән алыштыра алмауымды аңланыммы, яҙмышты башҡаса һынаманым...\nҒәзиз Әбделмәнов: Мин дә өйләнмәгәнмен. Һөйгән ҡыҙым бар, әммә беҙҙең пландарыбыҙ үҙебеҙсә әлегә. Өлгәшәһе маҡсаттарыбыҙ, үтәйһе пландарыбыҙ бар. Тик минең өйләнмәгән булыуым әсәйемде ныҡ борсой. Улар янында булғанда бөтөн хәбәрҙәр ҙә яйлап ошо темаға бара ла тоташа. Мәжлестәр "Давай, поженимся" тапшырыуына әйләнә лә китә. Шулай ҙа мин, ир-егет булараҡ, киләсәкте ҡайғыртмайынса, ныҡлы аяҡҡа баҫмайынса, өйләнмәү яҡлы...\nЭшегеҙ һеҙҙең өсөн нимә ул? Аҡса эшләү урынымы, әллә йәшәү рәүешеме?\nФилүс Ҡасимов: Йәшәү рәүешелер, сөнки аҡса эшләргә теләһәк, беҙ унда ултырмаҫ инек. Шаярыуһыҙ, ихлас күңелдән генә әйткәндә, мин, мәҫәлән, эшемде яратам. Һәр көн иртән яҡшы кәйеф менән юлланам. Ауырлыҡ, йөк, бил бөгөү итеп ҡабул итмәйем, ә хеҙмәтемдән ләззәт алып, ҡәнәғәт булып йөрөп ҡайтам. Коллективыбыҙ һәйбәт, ана шул коллегаларым менән аралаша алыу ҙа бер мәртәбә ул. Радио тыңлаусылар менән бәйләнешкә инеү, фекер алышыуҙар ҙа бер илһам сығанағы булып тора. Ошо яҡшы мөхит, ыңғай энергетика йәлеп итә лә беҙҙе эшебеҙгә, тип уйлайым.\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Әгәр мин радиоға килмәгән булһам да, башҡа өлкәлә лә ҡулдан килмәгән эшем булмаҫ ине. Быны мин өсөбөҙ исеменән дә әйтә алам. Филүс менән Ғәзиз, мәҫәлән, өй төҙөтһәң, өй төҙөй, көтөүгә ебәрһәң, көтөү көтә, тапшырыуға идея уйлатһаң, "һә" тигәнсе берәй нәмә ижад итә ала торған аҡыллы, белемле, киң даирәле, егәрле кешеләр. Шуның өсөн, улар йәки мин әлеге эшебеҙҙе һайлап, унда туҡталғанбыҙ икән, тимәк, был күңел талабы. Икенсенән, беҙ бер радио һәм телетапшырыу менән генә сикләнмәйбеҙ, аҡса эшләү өсөн башҡа төрлө юлдарыбыҙ ҙа бар. Минең кеүек балалар аҫыраған, донъя төҙөгән ғаилә башлығы өсөн күп һөнәрле булмау мөмкин дә түгел.\nҒәзиз Әбделмәнов: Бала саҡта атайҙың "шестеркаһына" бикләнеп, Рөстәм Ғиззәтуллиндың "Күстәнәс" тапшырыуын аҡыртып ҡуйып тыңлай торғайным. Радио тыңларға яраттым шулай. Ошондай халыҡ менән аралаша торған тапшырыуҙарҙы бигерәк тә. Телмәре яҡшы үҫешкән, тапҡыр алып барыусыларға һоҡлана инем. Үҙем был хаҡта хыяллана ла алмай инем әле. Ә инде радиоға килеп эләккәс, үҙемдәге ижади ҡомарҙы тотоноу, файҙаланыу юлдарын да таптым кеүек.\nҒәҙәттә, халыҡ сәйәсмәндәргә ҡарағанда шоумендарҙы яҡшыраҡ белә. Һеҙҙе урамда ла таныйҙарҙыр, шулай бит. Нисек ҡабул итәһегеҙ быны?\nФилүс Ҡасимов: Мин, нисектер, ауырыраҡ ҡабул итәм. Ҡайҙалыр таныуҙары, күҙәтеүҙәре оҡшап етмәй. Иғтибар яратмайым. Радиола күренмәй генә һөйләп ултырыу бик яйлы ине әле, бынау егеттәр телевидениеға алып сыҡты бит. Коллегаларымдың проектын уйлап, уларҙың һүҙҙәрен йыға алмай ғына барҙым был аҙымға.\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Шоумендар булараҡ саҡырыуҙар күп, тик беҙ уларға ла һайлап ҡына йөрөйбөҙ. Мәҫәлән, беҙ "Башҡорт йыры"н нисек кенә хөрмәт итһәк тә, уның алып барыусылары була алмайбыҙ, сөнки беҙ "Юлдаш йыры"ның алып барыусылары. Халыҡты буталдырырға ярамай. Һәм үҙеңдекеләргә тоғро була белергә лә кәрәк.\nҒәзиз Әбделмәнов: Радиола ла, телевизорҙа ла, концертта ла, үтектә лә күренеп тороу тамашасыны ла тиҙ ялҡытасаҡ. Бында ла мәҙәни булыу, сама белеү зарур. Мин, мәҫәлән, шоумен булып йөрөгәнсе, башҡорт телендә техника, замана технологиялары тураһындағы тапшырыуҙар әҙерләп сығарырға теләр инем...\nКөн һайын ниндәйҙер темаларҙы ҡуҙғытыу, ниндәйҙер идеялар сығарыу, тыңлаусыларҙы йәлеп итеү һәм уларға ҡыҙыҡлы булыу өсөн үҙ өҫтөңдә эшләү кәрәк икәнлекте аңлайым. Нисек әҙерләнәһегеҙ һеҙ тапшырыуҙарға?\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Радиола таңдан сығыш яһаһаҡ та, эштән төнһөҙ ҡайта алмайбыҙ. Сөнки киләһе сығарылыштың темаһы, идеяһы уйланыла. Оперативка йыйып һөйләшәбеҙ. Календарҙарҙы, билдәле даталарҙы, һынамыштарҙы, йолаларҙы, сәйәсәттә, илдәр араһында барған актуаль мәсьәләләрҙе, йәмғиәттең фекерен һәм башҡаларҙы күҙ уңында тотоп, сценарий төҙөйбөҙ. Бының өсөн яңылыҡтарҙы ла, дөрөҫ мәғлүмәттәрҙе лә, имеш-мимештәрҙе лә, телдә йөрөгән уйҙырмаларҙы ла белергә бурыслыбыҙ. Икенсенән, беҙҙең бит тыңлаусылар менән тығыҙ аралашыу бар. Нимәнелер яңылыш әйтеп кенә ҡара, улар шундуҡ шылтыратып, төҙәтеп ебәрәсәк.\nҒәзиз Әбделмәнов: Ҡасандыр Эдельман исемле бер белгес килеп уҡытҡайны. Ул шунда "Радио хеҙмәткәре нисә сәғәт эшләргә тейеш?" тигән һорау биргәйне. Дөрөҫ яуап "24 сәғәт" булды. Йәғни, радио хеҙмәткәре автобуста китеп барғанда ла, ҡунаҡта ултырғанда ла, балконға сығып тәмәке тартып торғанда ла, телефондан һөйләшкәндә лә ижади процесс эсендә булырға тейеш. Асылда, бына ошо процестан сығып та булмай ул.\nФилүс Ҡасымов: Радиола өйрәтеү мәктәбе яҡшы ҡоролған. Телмәреңдән, дикцияңдан башлап, фекер белдереүгә тиклем. Һәм һөнәри нескәлектәргә лә бик-бик ентекле өйрәткән уҡытыусылар булды һәм әле лә бар. Бер генә хата ла, бер генә пауза ла иғтибарһыҙ ҡалдырылмай. Унан, иң ҙур ярҙамсы - һин үҙең, тигәнгә таянаһың. Мин, мәҫәлән, рус мәктәбен тамамланым, ә башҡортса телмәремде үҙаллы үҫтерҙем. Телмәрҙе үҫтереү өсөн китап уҡыйһың, ҡыҙыҡлы булыу өсөн китап уҡыйһың, белемле булыу өсөн китап уҡыйһың, тарихты белеү өсөн китап уҡыйһың. Илдә барғандарға хәбәрҙар булыу өсөн интернет киңлектәрендә соҡонаһың, ниндәйҙер фәнни һәм башҡа өлкәләр хаҡында һүҙ алып барыу өсөн айырым кешеләр менән кәңәшләшәһең. Ошоларҙы көн һайын үтәп барғанда, йоҡоға 4-5 сәғәт самаһы ваҡыт ҡала.\n"Иртәнсәккәй тороп"то тыңлағанда ла һәм бына әле һеҙҙең менән күҙмә-күҙ һөйләшеп-аралашып ултырғанда ла, өсөгөҙ өс төрлө кешеләр булыуығыҙ аңлашыла. Донъяға ҡарашығыҙ ҙа, фекерҙәрегеҙ ҙә, принциптарығыҙ ҙа, холоҡтарығыҙ ҙа ҡырҡа башҡа, шулай бит? Һәм тәүлегенә егермешәр сәғәт бергә эшләү ваҡытында нисек һыйышаһығыҙ?\nФилүс Ҡасимов: Ана шул төрлө булғанға ла һыйышабыҙҙыр. Унан һуң, беҙ бер йәштә лә түгелбеҙ. Йәш коллегаларым тәрбиәле, әхлаҡлы егеттәр, ололоҡлап, минең кәңәштәремде лә, тәнҡитемде лә тыңлайҙар, һүҙ күтәрә беләләр. Унан бер-беребеҙгә хөрмәтле, мәҙәниәтле булыу ҙа алға ҡуйылған. Радио тыңлаусыларға ла, тамашасыға ла тап беҙҙең шулай өс төрлө фекерле булыуыбыҙ оҡшай. Бер юҫыҡта ғына хәбәр һөйләү ниндәй реакция уятһын? Унан, телмәр артындағы характер ҙа һиҙелә бит ул.\nҒәзиз Әбделмәнов: Сценарий яҙған ваҡытта уҡ беҙ ниндәйҙер образды уйнайбыҙ. Хатта тыңлаусыларҙың яҡынса яуаптары ла билдәле була. Мәҫәлән, мин сценарий яҙғанмын икән, ундағы миңә төбәлгән һүҙҙәрҙе лә үҙемә үҙем яҙғанмын, шунлыҡтан, мин уларға үпкәләй ҙә алмайым. Ысынында ла, бына һеҙ күреп тораһығыҙ, Филүс менән Йәмил күберәк мине шаярта, халыҡсан итеп әйткәндә, мине кәзәкләй. Мин уларҙың янында "бәләкәй ҡусты" булып йөрөйөм. Тапшырыуҙарҙа йәки сәхнәлә беҙ йыш ҡына Филүстең йәшенән (йәнәһе, ул ҡарт егет), кәүҙәһенән көләбеҙ (йәнәһе, тумалаҡ). Унан аҙаҡ беҙгә шылтыратып йәки килеп үк төҙәтеп ҡуялар: "Нишләп ул оло булһын? Бына тигән, кәүҙәһе лә, үҙе лә!"\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Ғәзиз ысын ижадсы ул. Беҙ уны шағир, фәлсәфәсе, идеясы итеп тә, "бәләкәй ҡустыбыҙ" тиеп тә яратабыҙ. Филүс үҙе үк шаяртыуҙарға, төртмә әйтештәргә, мәрәкәгә барымлы кеше. Уның менән иң ауыр мәлдәрҙе лә көлөп үткәрергә була. Тапшырыуҙарҙағы образдар иһә, әле егеттәр әйткәнсә, бәхәс, конфликт, драматизм яһау өсөн дә булдырыла. Унда ла һәр образдың "яҡлаусы" тыңлаусылары барлыҡҡа килә. Был үҙенә күрә уйын һымаҡ.\n"Иртәнсәккәй тороп"тан һуң һеҙ "Теге өсәү" телетапшырыуын асып ебәрҙегеҙ? Ғөмүмән, был тапшырыу юморға ғына ҡоролғанмы?\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Был тапшырыуға Филүс шунда уҡ риза булмайыраҡ торҙо, ә мин былай ҙа телевидениела эшләп йөрөйөм бит инде. Был тапшырыу күберәк Ғәзиздең файҙаһыналыр. Уның ысынлап та һәләттәре күп, белеме бар, тәҡдимдәре етерлек, ҡыҫҡаһы, шәп егет. Шунлыҡтан, беҙ, йәш коллегабыҙҙың үҫешенә файҙалы булыр, тигән уй менән был проектҡа тотондоҡ.\nФилүс Ҡасимов: Тапшырыу юмористик түгел, ә донъяға юмор аша ҡарауға ҡоролған. Шундай етди һәм проблемалар менән тулған йәшәйештә ана шул хәл-мәсьәләләргә, ауырлыҡтарға, эшләнгән эштәргә еңелсә шаяртыу аша ҡарай белеү барыһына ла хас түгел. Был үҙенә күрә бер психологик өлгәш ул. Тапшырыуға алынған геройыбыҙ менән дә беҙ бына ошо ысулды ҡулланабыҙ. Махсус терапия үткәрәбеҙ, шаяртыу терапияһы.\nҒәзиз Әбделмәнов: Тапшырыу автомобиль эсендә алып барыла. Йәғни, хәрәкәттә, юлда бара. Әлегә ул башланғыс ҡына. Киләсәктә, бәлки, уның форматы бөтөнләй үҙгәреп тә ҡуйыр, шунлыҡтан, аныҡ ҡына күҙаллауҙар ҙа юҡ. Тапшырыу юморға ғына ҡоролмаған, унда ҡунаҡ шәхес булараҡ асыла, уның ижади хеҙмәте, эштәре күрһәтелә, донъяны нисек ҡабул итеүен аңғартыусы һөйләшеүҙәр алып барыла. Һәм, әлбиттә, былар барыһы ла уйын-көлкө аша бирелә лә.\nЮмор мәҙәниәте тигән төшөнсә бар. Һеҙ быны тапшырыуҙарығыҙҙа әүҙем ҡулланаһығыҙ. Ниндәй маҡсатта ҡулланаһығыҙ юморҙы - көлдөрөү, тапшырыуҙы күңелле яһау маҡсатындамы, әллә, үрҙә әйтелгәнсә, терапия итепме, әллә башҡа сәбәптәре лә бармы?\nФилүс Ҡасимов: Юмор, көлөү, шаярыу, ғөмүмән, позитив эмоциялар улар стресҡа ҡаршы иң көслө дарыу. Беҙҙең халыҡта борон-борондан да мәрәкәләү тигән шаяртыу ысулы бар. Мәрәкәләп һөйләшеү ул еңелсә шаяртыу, рәнйетмәй генә тәнҡитләү, көлкө аша ниндәйҙер етешһеҙлектәрҙе "семетеү"ҙәргә ҡайтып ҡала. Йәки, үҙеңдән көлә белеү. Шулай уҡ һинән көлгәндәрен, һине шаяртҡандарын күтәрә белеү. Көлөүсегә тапҡыр ғына итеп яуап та ҡайтара алыу. Бына ошондай диалог мәрәкәләп һөйләшеүгә ҡорола ла инде.\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Тыңлаусыларыбыҙҙың күңелен күтәреү, рухын үҫтереү маҡсат итеп ҡуйыла. Кеше төшөнкөлөккә бирелмәһен, йәки төшөнкөлөккә бирелеп йөрөгәндәр ҙә үҙҙәрен борсоған ситуацияға юмор аша ҡарап өйрәнһен. Беҙҙең тапшырыуҙарҙы тыңлап, ҡарап, ҡайһылар "былар кәйеф-сафа ғына ҡора" тип тә уйлайҙыр, бәлки. Асылда, беҙ үҙебеҙҙең яҡшы кәйеф, сағыу тауыш, көр күңел менән тыңлаусыларыбыҙҙың ыңғай эмоцияларын уятырға ынтылабыҙ, тормоштоң төҫлө, йәйғорло яҡтары бар икәнен дә иҫтәренә төшөрәбеҙ.\nҒәзиз Әбделмәнов: Бөгөн интернетта халыҡ шундай агрессив. Уйлап та тормайынса, тупаҫ яҙышалар, бер-береһен түбәнһетәләр, тупаҫ шаярталар. Бәлки, үҙҙәрен "мин дә ошо йәмғиәт вәкиле һәм минең дә тауышым бар" тигәнде шулай күрһәтергә теләйҙәрҙер - белмәйем, әммә үпкәләү, башҡаларҙы һәм илде нимәләлер ғәйепләү, асыуын сығарыу өсөн барыһын да эшләйҙәр. Юҡҡа үпкәләү һәм кәмһенеү - ул һинең шәхес булып формалашып етмәгәнеңде, ныҡлы позицияларың юҡлығын ғына күрһәтә. Ә шаярта һәм шаяртыуҙы ҡабул итә, шулай уҡ агрессияны ла юморға бора белеү ул тап шул эстән ныҡлы, эстән көслө булыуҙың билдәһе, тип иҫәпләйем мин.\nТапшырыуҙарығыҙҙа һеҙ "ҡатын-ҡыҙ" темаһын да йыш ҡуҙғатаһығыҙ. Ә тормошта, ысынбарлыҡта ҡатын-ҡыҙға ҡарата ҡарашығыҙ, мөнәсәбәтегеҙ нисек? Ниндәй ҡатын-ҡыҙҙарҙан илһамланаһығыҙ, ниндәйҙәрҙе урап үтәһегеҙ һәм уларға тормошоғоҙҙа ниндәй урын бирәһегеҙ?\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Ҡатын-ҡыҙ ул минең өсөн иң беренсе сиратта ҡатыным. Мин был затты аңларға тырышам һәм һәр ваҡыт ташлама менән ҡарайым. Улар хис-тойғо менән эш итә торған халыҡ, күп ҡылыҡтары ла, хәбәрҙәре лә шул тойғолар аша килә. Шунлыҡтан, һәр ваҡыт ысынбарлыҡ хәлдәренә тап килмәҫкә лә мөмкин. Әммә улар быға яуаплы түгел. Ҡатын-ҡыҙ - ул яҡшы әсәй, йомшаҡ холоҡло ҡатын, иренә дуҫ-иптәш, ғаилә усағын һаҡлаусы, өйҙә йәм, йылылыҡ булдырыусы. Мин уларҙан артыҡты талап итмәйем. Ҡатын-ҡыҙға артыҡты йөкмәткәндең йәки үҙе шуға ынтылғандың аҙағы хәйерле бөтмәй, ғәҙәттә.\nФилүс Ҡасимов: Миңә үткер ҡатын-ҡыҙҙар оҡшай. Аҡыллы, белемле, заман менән бергә атлаған гүзәл заттарға иғтибар итәм. Ниндәйҙер ижади эҙләнеү өҫтөндә булған, һиңә лә тыныслыҡ бирмәгән, янып-балҡып торғандарҙы үҙ күрәм. Ундай ҡатын- ҡыҙ янында ир-егеттәр ҙә йоҡонан уянып китә, турайып баҫа. Эшем бар, ашым бар, тип кенә йөрөгән егеттәрҙә лә маҡсат уята, яңынан-яңы үрҙәргә әйҙәй кеүек ундайҙар.\nҒәзиз Әбделмәнов: Интернетта ҡыҙҙарҙың үҙҙәрен күрһәтергә тырышыуҙарын оҡшатмайым. Был бер минең генә фекер түгел, ә күпселек шулай ти. Әҙәпһеҙ фотолар, тәртипһеҙ постар, тыйыуһыҙ яҙмалар... Көнөнә ун төрлө фотоһын һала икән ҡыҙ, тимәк, ул иғтибарға мохтаж, уның тормошо тулы ҡанлы түгел, ҡыҙыҡһыныуҙары юҡ йәки самалы. Яҡындан аралашмай, әлеге интернет аша ғына ла ҡатын-ҡыҙҙың кем һәм ниндәй эстәлекле икәнен самалап була. Шул уҡ ваҡытта эргәмдә һоҡланғыс гүзәл заттар ҙа етерлек. Һәм мин уларҙан ниндәйҙер мөғжизә көтөп йәшәйем.\nКиләсәккә пландарҙы күҙаллайыҡ әле. Мәҫәлән, "мин пенсияға сыҡҡас..."\nФилүс Ҡасимов: Италия уҡ булмаһа ла, берәй Сочи тирәһендә үҙ йортомда йәшәргә хыялланам. Йылы, йомшаҡ климатлы, диңгеҙле яҡҡа тарта күңелем.\nЙәмил Ишмөхәмәтов: Мөмкинлек булһа, мин ауылда йәшәп, шунан тороп та "Юлдаш" радиоһының алып барыусыһы була алыр инем. Ҡала мине ҡыҫа, миңә иркенлек етмәй. Өфө эргәһендәге ауылдар - улар ысын ауылдарҙың яһалма күсермәһе генә. Шулай ҙа уларҙа үҙ урамыңа ҡайтып инеп, ергә баҫыу форсаты бар. Шул да булмағанда, мин был ҡалала ярты көн дә тора алмаҫ инем. Тимәк, мин пенсияға сыҡҡас, ауылға ҡайтып төпләнәсәкмен, Алла бирһә.\nҒәзиз Әбделмәнов: Мин дә ауылға ҡайтырға хыялланам. Ауылда тыуып үҫкән кешегә ҡалала йәш сағында ғына йәшәү ҡыҙыҡтыр ул. Олоғайғас, ауылдан да ҡулайы юҡтыр. Бында мине бөгөн эш тотһа, пенсияға сыҡҡас нимә тоторға мөмкин? Ҡала фатирымы ни? Ю-уҡ...\nБыл өсәү менән барған беҙҙең диалог та көлкө кисәһенә әйләнеп китә яҙҙы. Шундай тапҡыр шаяртыуҙарға, семеткес төрттөрөүҙәргә, мәғәнәле кинәйәләргә бай булды әңгәмәбеҙ. Ә инде егеттәрҙең теле! Саф башҡортса, бер ҙә тотлоҡмай, буталмай, аныҡ ҡына фекерҙәр менән бер-береһенең телмәрен ялғап, тулыландырып бара белеүҙәре менән һоҡландырҙы улар. Ысынлап та, шәп егеттәр икән "теге өсәү".\nМиләүшә ҠАҺАРМАНОВА әңгәмләште.\nЯҙылған: 03.04.19 | Ҡаралған: 199


Материалы за Декабрь 2017 года » Страница 7 » "Урал" гәзите\n1-12-2017, 11:57 / ---\nЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре Белорет бала табыу йортонда ғәҙәти булмаған акция ойошторҙо. Сара барышында буласаҡ әсәйҙәр менән автомобилдә балаларҙы хәүефһеҙ йөрөтөү ҡағиҙәләре буйынса әңгәмә үткәрелде. Бала табыу йортоноң тамаша залына буласаҡ әсәйҙәр йыйылды. ЮХХДИ хеҙмәткәрҙәре барыһын да Әсә көнө менән ҡотлап, иҫәнлек, һаулыҡ теләгәс, гүзәл заттарҙы балаларҙы автомобилдә йөрөтөү ҡағиҙәләре, ундағы үҙгәрештәр менән таныштырҙы....\n1-12-2017, 11:55 / ---\nЙөйәктә эшһөйәр, уңған, оҫта ҡуллы, талантлы кешеләр йәшәүен күптәнән беләбеҙ. Һуңғы барғаныбыҙҙа шундай ғаиләләрҙең береһе - Гәүһәр Мәхмүт ҡыҙы менән Илгиз Вәғиз улы РӘХМӘТУЛЛИНДАР менән таныштыҡ....\n1-12-2017, 11:54 / ---\nҮҙҙәре лә, йорттары ла матур\nЙѳйәк ауылына килеп ингәс тә ыҡсым, күркәм йорт шунда уҡ күҙгә ташлана. Ул бѳтә ауылды йәмләп ултырған кеүек. Заманға яраҡлаштырып эшләнгән ѳй эсендә егәрле, тырыш хужалар йәшәгәне ҡапҡа тышынан уҡ аңлашыла....\n1-12-2017, 11:53 / ---\nУҙған шәмбе ҡаланың Яныбай Хамматов исемендәге башҡорт гимназияһында Экология йылына арналған “Күңел сафлығы” тип аталған осрашыу булды. Сараның сәбәбе: осрашыуҙы ойоштороусы билдәле прозаик, Шәйехзада Бабич исемендәге йәш яҙыусылар премияһы лауреаты Айгиз Баймөхәмәтовтың саҡырыуына яуап итеп килгән Мәскәү ҡунағы - Тельман Әминев. Ул билдәле башҡорт халыҡ яҙыусыһы Зәйнәб Биишеваның улы булыу өҫтөнә химия фәндәре докторы, Тәбиғәт фәндәре академияһы академигы ла. Белореттар менән осрашыуға шулай уҡ Башҡортстандың халыҡ шағиры, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Ҡәҙим Аралбай ҙа...


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АТ ТОЯҒЫ ТАУЫШЫН ТЫҢЛАҒАНДА КЕМДЕҢ ЙӨРӘГЕ ҠУПҠАЛЙЫЙ? - 2018 - Мәҡәләләр\nАТ ТОЯҒЫ ТАУЫШЫН ТЫҢЛАҒАНДА КЕМДЕҢ ЙӨРӘГЕ ҠУПҠАЛЙЫЙ?\nХәҙерге ваҡытта төрлө сәбәптәр арҡаһында милләттәштәребеҙҙең ҙур өлөшө башҡа телдәрҙә һөйләшә, уларҙың күптәре үҙ асылынан ситтә, аҙашып йөрөй. Һуңғы йылдарҙа милләттәштәребеҙ дәүләт кимәлендә үткәрелгән сараларҙа шәжәрәһен өйрәнеп, һуңлап булһа ла, үҙ-үҙен таный, асылына ҡайта. Үкенескә күрә, ҡайһылары тамырҙарын тапҡан көйө лә, икенсе милләт вәкиле булыуҙы хуп күреп, үҙ булмышын таныуҙан баш тарта.\nМин уларға ат тояғы тауышын тыңлап ҡарарға тәҡдим итер инем. Беҙҙең йөрәк ат тояғы тауышына көйләнгән. Көйләнеп кенә ҡалмаған, меңәр йылдар һуҙымында ат өҫтөнән төшмәгән аҫабаның йөрәк тибеше менән ат тояғы тауышы бер бөтөнгә әүерелгән. Шуға күрә лә ат тояғы тауышы ишетелеү менән беҙ йыш-йыш тын ала, тулҡынлана башлайбыҙ. Башҡорт бейеүенең төп өлөшөн тәшкил иткән тыпырҙау ҙа (дробь) ат тояғы тауышынан алыныуы юҡҡа түгел. Шуға күрә лә бейеүҙәребеҙ рухты күтәреү, тәбиғәт тарафынан һалынған көстәрҙе уятыу ҡеүәтенә эйә. Мөхәммәт Иҙрисов ағай "Байыҡ" ты бейей башлағанда, йә, кемебеҙ битараф ҡала ине икән?\nБилдәле яҙыусы Рамаҙан Өмөтбаев башҡорт аты менән бәйле ҡыҙыҡлы һәм ғибрәтле бик күп тарихтарҙы һөйләр ине. Был йәһәттән уның көньяҡ-көнсығыш Башҡортостанда Граждандар һуғышынан һуң милли азатлыҡ хәрәкәте етәксеһе Хажиәхмәт Унасовтың һәм уның арҡадаштарының Баймаҡ ҡалаһында урынлашҡан Ҡыҙыл Армия штабына килеүе ваҡиғаһын һөйләүе хәтергә ныҡ уйылып ҡалған. Баштарына папаха кейгән, иңдәренә чернобурка ябынған, билдәренә ҡылыс таҡҡан, итектәрендә шпорҙары шыңҡылдап торған Унасов һәм егермеләгән һыбайлыларҙың барыһы ла һайлап алынғандай ҡара ҡашҡа аттарға атланып, ҡыҙылдар штабына килеп туҡтай. Һыбайлылар аттарын ҡоймаға бәйләп, штабҡа инә. Шул саҡта унасовсылар менән һөйләшеп килешергә тип саҡырған ҡыҙылдар уларға засада ойоштора, үҙҙәрен ян-яҡтан ҡамап, хыянатсыл рәүештә ҡулға ала...\nАт йәнле кеше булараҡ, ул саҡта Рамаҙан ағайға "Һеҙ һүрәтләгән аттар башҡорт тоҡомло аттар булғанмы?" тигән һорау ҙа биргәйнем. Үҙем белгәнемсә, башҡорт аты күпселектә йә ҡола, йә ерән төҫтә, һыртында юлағы булыуы мотлаҡ ине. Уның артабан аңлатыуынса, башҡорт аты тик бер төрлө генә булмаған, ғөмүмән, халҡыбыҙҙа аттар үрсетеү буйынса селекция эше быуындан-быуынға тапшырыла килгән һөнәр булараҡ, йәшәйешебеҙҙең айырылғыһыҙ һәм мөһим өлөшө һаналған. "Ҡара юрға", "Сыбай ҡашҡа", "Ҡарат" кеүек халыҡ йырҙары юҡтан ғына тыумаған һ.б.\nХәҙер инде белгестәрҙең дәлилдәрен килтерәйек. "Башҡорт аты сығышы менән дала һәм урман яғы тоҡомдарына ҡарай. Ҡырҡыу континенталь климат шарттарында йыл әйләнәһенә көтөүлектә йөрөү хәлендә барлыҡҡа килгән. Башы ҙур, маңлайы киң, муйыны йыуан, ҡыҫҡа, мундаһы түбән, арҡаһы яҫы, тура, арт һаны бер аҙ һалыңҡы... Башҡорт аты XVII-XVIII быуаттарҙа киң таралған булған. Өфө, Ырымбур губерналарында үрсетелгән. Пермь, Ҡаҙан һәм Һамар губерналарында осраштырған, Себерҙең почта хеҙмәтендә ҡулланылған. Башҡорт тройкалары ла киң билдәле булған. Улар менән (юлда ял иттермәй һәм ашатмай) 8 сәғәттә 120-140 километр юл үткәндәр. Башҡорт ғәскәре ойошторолғанда башҡорт аты ҡулланылған. Рәсәй алып барған бөтөн һуғыштарҙа урыҫ армияһы башҡорт аты менән тулыландырылған. Башҡорт аты 1812 йылғы Ватан һуғышында юғары баһа алған. Был һуғышта башҡорт һыбайлылары Парижға тиклем һуғыша-һуғыша барып еткән һәм кире әйләнеп ҡайтҡан... Хәрби белгестәр башҡорт атын ҡыйыулығы һәм тәүәккәллеге, тырышлығы һәм идара итеүгә еңеллеге, хужаһына ышаныусанлығы, шулай уҡ оҙаҡ ваҡыт шәп сабып һәм йылдам юрғалап барыуға һәләтлелеге (ә был һыбайлыға мәргән атырға һәм ҡылыс менән оҫта эш итергә мөмкинлек бирә) кеүек сифаттары өсөн юғары баһалағандар.Башҡорттар бындай йөрөшкә сыҙамлы аттарҙы махсус тәрбиәләгәндәр... Башҡортостандың 21 тоҡомсолоҡ заводында башҡорт аты менән тоҡомсолоҡ эше алып барыла һ.б." ("Башҡортостан". Ҡыҫҡаса энциклопедия. Өфө-1997).\nРамаҙан ағай "Конезавод"тарҙың Башҡорт атлы дивизияһына, ғөмүмән, һуғышҡа аттар әҙерләп биреүе хаҡында күп һөйләне. Бөйөк Ватан һуғышына беҙҙән киткән тик бер ат ҡына Башҡортостанға кире әйләнеп ҡайта алған икән. Тимәк, һуғышҡа ла, башҡа һылтау менән дә башҡорт аттары ил һәм донъя буйынса бик күп таратылған. Һәр хәлдә, күптән инде йәйләүгә сығыуҙан мәхрүм ҡалып, аҡтыҡ аты менән колхозға инергә мәжбүр ителеп, тракторға ултырған башҡорт үҙенең ҡанатлы дуҫының яҙмышын хәл итеүҙән ситләтелгән. Өҫтәүенә, совет власы шәхси хужалыҡта ат тотоуға ла бармаҡ янап тыйҙы. Минеңсә, ҡара сыбай толпарҙарҙың һуңғылары тап шул йылдарҙа юҡҡа сыҡҡандыр.\n1977 йылда урта мәктәпте тамамлағас, мин дә ике йыл колхозда эшләп алдым. Үкенескә күрә, ул саҡтағы күпселек колхоз аттары менән Париж, Берлинға барыу түгел, күрше ауылға барып килеү ҙә ауыр мәсьәлә була торғайны. Үҙҙәрен ат тип әйтерлек тә түгел, ә алаша инде. Үҙҙәрен һыбай менеп, йә арба-санаға егеп, ауылдан сығып китермен, тимә, ауыҙлығын тешләп алалар ҙа, әйләнсек һарыҡ шикелле, бер тирәлә әйләнеп тик йөрөйҙәр. Һыртына атланһаң, баштарын аҫҡа баҫып, нисек булһа ла һине эйәрҙән алып ташларға, арбала йә санала ултырып, дилбегә ҡаҡһаң, арт яҡтарын сиҡыртып, һиңә тибергә яҫҡыналар ине.\nАуылдың иң шәп тип һаналған бәйге аттары ла ғәҙәттән тыш ҡыйтыҡ ине. Тиҙ генә өркөп баралар, алып ҡасалар, һыйыр кеүек яндауында торған кешегә ҡабырға яҡҡа тибешәләр. Мин ул саҡта өлкәндәргә шундай һорауҙар бирештерҙем: "Ҡайҙа булған һуң ҡанатлы башҡорт толпарҙары?", "Йылҡы өйөрөндә башҡорт тоҡомло бейәләр тулып йөрөй, ә ниңә уларҙан арғымаҡтар, аҫауҙар тыумай?". Өлкәндәр барыһы ла "эш боҙоусы" өйөр айғырына төртөп күрһәтте. Баҡтиһәң, "эш аты" принцибы иң алға ҡуйылған тап шул йылдарҙа беҙҙең бейәләргә Үзбәкстан яғынан һәм Владимир йөк аты айғырҙарын килтереп ҡушҡандар икән. Беҙҙең бейәләрҙе "Лысенко осоро" селекционерҙары көслөк менән башҡаларға "кейәүгә" биргән. Хәйер, тап шул йылдарҙа кешеләр араһында ла интернациональ ғаиләләр ҡороу иң алдынғы ҡараш һаналып, бер нисә быуын милли йөҙһөҙ кешеләр, маңҡорттар тыуып өлгөргәйне бит.\nУмартасылар әйтеүенсә, тап шул йылдарҙа башҡорт тоҡомло бал ҡорттарын себер һәм кавказ тоҡомлолар менән яраштырып, яңы тоҡом тыуҙырырға маташҡандар икән. Һөҙөмтәлә, уларҙан тыуған яңы тоҡом тәүге ҡышта уҡ ҡырылып бөткән. Тимәк, ул осор селекционерҙары милләттәр менән генә түгел, бал ҡорттары, аттар менән дә бер үк ҡыйратыу эшен башҡарған була бит.\nЯҙылған: 30.10.18 | Ҡаралған: 648


Коммуникация - Видеочивать Германия\nШәхес-ара мөнәсәбәттәрҙең нигеҙе булһа аралашыу - буласаҡ ихтыяж кеше социаль йән эйәһе, аҡыллы йән эйәһе аң-белем таратыу кеүек булды. Аралашыу - был шәхес-ара тәьҫир итешеү процестарын, һәм ул субъекттарҙың ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереүгә йүнәлтелгән был бәйләнеш ихтыяж подпитываетХәҙерге йәмғиәтте коммуникация һәм интенсив роле даими арта бара, сөнки был мәғлүмәт алмашыу интенсификация һанын арттырыу өсөн техник сараларын алмаштыра. Бынан тыш, кешеләр һаны арта, уларҙың эшмәкәрлеге менән бәйле профессиональ коммуникация, е. тибы һөнәр"кеше - кеше". Аралашып, уларҙың психологияһын мөһим аспекттарын билдәләй: йөкмәткеһе, маҡсаты һәм сараһы. Йөкмәткеһе аралашыу - ул мәғлүмәт, уның менән ваҡытында аралашҡан башҡа бер тере йән эйәләренә тапшырыу бара. Йөкмәткеһе күпкә киңерәк аралашҡан кешеләр, хайуандар ҡарағанда. Кешеләр бер-береһе менән алмашып башҡа мәғлүмәтте, донъя тураһында белемдәрен күрһәтеп, үҙ тәжрибәһе менән уртаҡлаша, оҫталыҡ һәм һәләте. Күп ҡырлы кеше аралашыу темаһы булып, уның йөкмәткеһе һәм разнообразно. Коммуникация маҡсат булып тора, тип был эшмәкәрлек төрөн тормошҡа ашырыу өсөн тере йән эйәһе. Осраҡ менән хайуандар, мәҫәлән, был ҡурҡыныс хаҡында иҫкәртергә мөмкин булған.\nБер йүнәлтелгән аралашыу күпкә ҙур.\nӘгәр коммуникатив ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү маҡсаты һәм хайуандарҙа биологик менән бәйле ғәҙәттә, күп кеше ихтыяждарын ҡәнәғәтләндереү өсөн төрлө сара тыш күҙ алдына: социаль, мәҙәни, танып белеү, ижади, мәҙәни, эстетик, әхлаҡи һәм интеллектуаль үҫеш ихтыяж һәм т. д. Бәйләнеш сара - алымдары кодлау, тапшырыу, Сискән ҡабаттан ҡулланыу һәм мәғлүмәт, коммуникация процесында барыла тапшырҙы. Физик бәйләнеш ярҙамында тормошҡа ашырыуҙа туранан-тура мәғлүмәт алмашыу мөмкин, мәҫәлән, контакты ҡул тактильный; хис-тойғо аша мәғлүмәт тапшырыу һәм ҡабул итеү мөмкин органдары, мәҫәлән, сигнал йәки башҡа кеше тыңлау юлы менән уның хәрәкәттәрен күҙәтеү өсөн акустик. Был мәғлүмәттәр башҡа тәбиғи режимда тапшырып булған мәғлүмәтте, бер ниндәй ҙә башҡа режим юҡ, үҙебеҙ уны уйлап таптыҡ, был телдә яҙыуы (тексы, һүрәттәр, диаграммалар, һ. б.), шулай уҡ тирә-яҡ яҙыу өсөн техник саралар, мәғлүмәт һаҡлау һәм тапшырыу. Невербальный кешеләрҙең вербаль һәм аралашыу. Невербальный - лингвистик саралар ҡулланғанын, аралашып тора, т. мимика һәм ым-ишара ярҙамында; һөҙөмтәһе - тактильный, тамаша, башҡа кешеләрҙе тыңлай һәм обонятельный образы. Вербаль теле аралашырға ярҙам менән тормошҡа ашырыла. Күпселек кешеләр өсөн аралашыу невербальный тыумыштан булған формаларға; уларҙың кисерештәре менән кешенең үҙ-ара кимәлдә эҙләйҙәр, үҙенә яҡын ғына түгел, ә башҡа тере йән эйәләре менән. Күбеһе юғары хайуандарҙы (мәҫәлән, маймыл, эт, дельфин), һәм шулай уҡ кеше булараҡ, телдән дә башҡа кешеләр менән аралашыу мөмкинлегенә эйә буласаҡ. Вербаль коммуникациялар кешеләргә генә хас. Уға характеристика күпкә күберәк, д коммуникациялар невербальный. Лена Карпенко классификацияһы буйынса, түбәндәге бәйләнеш функциялары: Бәйләнештәр - партнерҙар араһында бәйләнеш урынлаштырыу буйынса элемтә, мәғлүмәт тапшырыу һәм ҡабул итергә әҙер. Мәғлүмәт - яңы мәғлүмәт алыу; Этәргес көс - коммуникация әүҙемлеген дәртләндереү буйынса партнерының, эш-хәрәкәте конкрет етәкселеге өҫтәрәк ойошма етәкселеге эшмәкәрлеген координациялау буйынса хеҙмәттәшлек һәм үҙ-ара; Үҙ-ара аңлашыуға өлгәштек - тура мәғәнәлә аңларға мөрәжәғәтнамә, партнерҙар араһында аңлашыу; Алмашыу хистәр - кисерештәр дөрөҫ партнер тулҡынланыу; Төҙөү мөнәсәбәт - ролле уйын аңлап системаһы үҙ урыны, статусы, компанияларҙың эшлекле аралашыу һәм башҡа; Йоғонтоһонда - коммуникациялар буйынса партнер статусы үҙгәрә - уларҙы тотоу, билдәле бер идеяларҙы, фекер, ҡарарҙар һәм башҡа әйберҙәр. Взаимосвязанный өс структура яғынан айырып әйтелә: ) коммуникатив - халыҡ араһында мәғлүмәт менән алмашыу; ) интерактив - экипаж ағзалары араһында үҙ-ара эш; ) восприимчивость - ара аралашыу һәм үҙ-ара аңлашыу нигеҙендә ҡабул итеү был программа тәьминәтен урынлаштырыр өсөн партнер. Беҙ аралашыу аралашыу тураһында һөйләгәндә, иң элек, исегездә тотоғоз, аралашыу процесында - ул алмашыу төрлө кешенең ҡарашы, теләге, ҡыҙыҡһынып, бер-береһенә хистәрен һ. Коммуникатив процестарҙы нисек барғанын ғына түгел, ләкин күсеп мәғлүмәт түгел, ә был белем һәм алмашыныуын активлаштырған. Төп үҙенсәлеге шунда, был мәғлүмәт менән алмашыу процесын йоғонто бер кеше ала. Билдәле бер эшмәкәрлеге буйынса хеҙмәттәшлек нигеҙләнгән коммуникация процесында, ә алмашыу белеме, идеялары, хистәр һ. шундай ойошмаларҙың эшмәкәрлеген күҙаллай. Беҙ үҙ-ара эш итеүҙең ике төрөн айырып психология: хеҙмәттәшлек (коллаборация) һәм конкуренция (конфликтҡа). Шуға күрә аралашыу - был кешеләр араһында үҙ-ара эш процесы барышында барлыҡҡа килгән, формалашҡан шәхес һәм мөнәсәбәте сағыла. Үҙ эсенә коммуникациялар фекер алышыу, тәжрибә һәм тойғо. Кеше аңлы йәки неосознанно аралашыу процесында йоғонто яһай шәхестең күңел торошон, тойғоларын, уйҙарын һәм ҡылығы башҡа кешеләр. Аралашыу функцияһын бөтөнләй башҡа төрлө, һәр хәл кешенең шәхес булараҡ тәрбиәләүсе фактор булып, маҡсаттарҙы тормошҡа ашырыу комплексы һәм шәхси ихтыяж, ул ҡәнәғәтләндерерлек булырға тейеш.\nХеҙмәттәшлек механизмдары, эске коммуникациялар һәм кеше өсөн төп мәғлүмәт сығанағы булып тора кешеләр.\nвидеочивать пар башҡа бушлай теркәү видео чат ҡыҙ менән таныша. видеочивать теркәлгән онлайн ҡыҙы менән бушлай видеочить видеочить пар эротическое 18 башҡа видеочивать рулетка менән ҡыҙ ч плюс ҡыҙ танышты танышырға теләп иғлан


Тамара Павловна Нечаеваның ( 1922 йылдың 17 октябре - 200 3 йылдың 16 авгусы) исеме киң билдәле. Ул күренекле скульпто р һәм керамист, Рәсәйҙең атҡаҙанған рәссамы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты...\n1991 йылдың март көнө иҫкә төшә. Матбуғат йорто эргәһендә\nСССР - ҙың халыҡ рәссамы Борис Домашниковты осраттым.\n- Мөхәрририәткә ашығам, - тине ул. - Тамара Нечаеваның кандидатураһын Салауат Юлаев исемендәге премияға тәҡдим иткәндәр. Мотлаҡ хуплап сығыш яһарға кәрәк.\n"Был 1947 йылда булды, - тип һөйләне мөхәрририәттә Бор ис Федорович. - Нестеров исемендәге художество музейында Тамара Нечаеваның һынлы сәнғәт күргәҙмәһе асылды. Залға ингәс, миңә унда стеналар юҡ кеүек тойолдо. Тирә - яҡта баш күтәреүсе башҡорттарҙың тирмәләре, йәйләүҙәр, Салауат Юлаев,\nПугачев. Бындай матурлыҡты башҡаса күрергә тура килгәне юҡ.\nШул ваҡыттан алып мин был ҙур, үҙенсәлекле, күп яҡлы оҫтаны ң ижадына ғашиҡ. Һынлы сәнғәтме ул, скульптурамы - барыһында ла бай төҫтәр, тантана, дәрт һиҙелә. Уның ҡулдары эшләгән әйберҙә ҡанундар, шаблондар, "дөрөҫ эшләмәүҙән ҡурҡыу"\nюҡ. Һәм тағы ла уларҙа - ғүмеренең күп өлөшөн үткәргән кра йға мөхәббәт һәм һоҡланыу сағыла. Урыҫ оҫтаһы эшләгән Башҡортостанды мин хатта милли рәссамдарҙың әҫәрҙәрендә лә\nкүргәнем булманы. Нечаеваның эштәре халыҡҡа, уның үҙенсәлектәренә, мәҙәниәтенә, еренә ғашиҡ булыу тойғоһо\nменән һуғарылған. Тамара Павловна Салауат образына ла юҡҡа ғына даими мөрәжәғәт итмәй. Бөгөн Палдискиҙа торған Салауат Юлаев герой ғына түгел, шағир ҙа. Эстондар Нечаеваның эшен бик юғары баһаланы.\nШиғрилыҡ талантлы оҫтаның иң мөһим һыҙаттарының береһе . Ә тағы ла - һәр бер әҫәрҙә дәрәжәлелек, абруйлылыҡ һиҙелә. Һәр бер монументаль скульптурала, фарфор композицияларҙа һәм һынлы сәнғәттә - иң ҡыйыу фантазия ҡатыш мәҙәниәт һәм\nюғары зауыҡ беленә. Тамара Нечаеваның ижады уның тормошо кеүек үк күп яҡлы, ҙур күләмле. Яҡшы тәрбиә алыуы, Ленинград ҡалаһында йәшәгән йылдары, талантлы рәссам Анатолий Петрович Лежнев менән туғанлығы ла йоғонто яһағандыр, моғайын. Һәм Алла тарафынан бирелгән таланты, әлбиттә.\nБөгөн, Тамара Нечаева тураһында һөйләгәндә, был матур, би к талантлы ҡатындың миңә һәм ижадыма яһаған йоғонтоһо\nхаҡында ла әйтмәйенсә булдыра алмайым. Үҙ - үҙемә ышаныс тойғоһо тыуҙырыу өсөн уның бер "штрихы" етте ( нисектер бер\nтапҡыр ул "Боря, ә һеҙ һәйбәт төшөрәһегеҙ" тип кенә әйтте).\nБашҡортостандың Рәссамдар союзы рәйесе булараҡ, уның республиканың художество коллективына ла йоғонто яһауын билдәләргә кәрәк. РСФСР Рәссамдар союзы идараһы ағзаһы булараҡ та яҡташтары өсөн күп нимә эшләне".\nӘйткәндәй, Тамара Нечаева, Борис Домашников кеүек үк, тыумышы менән Башҡортостандан түгел. Бына ул үҙе нисек итеп хәтерләй: "Мин Өфөнө үтеп китмәйек тип хәүефләнә башлағас, купела көлөп ебәрҙеләр. Текә ярҙа урынлашҡан Өфө шунда уҡ\nкүҙемә ташланды. Һәм... Башҡортостан менән ауырый башланым.\nӨфө ул саҡта миңә ҡалҡыулыҡта йәйелгән һәм алмағастарға күмелгән фантастик ҡаланы хәтерләтте. Воронежда тыуһам да бала сағым һәм йәшлегем академик архитектуралы Ленинградта ү тте. Ата - әсәйем мине йыш ҡына үҙҙәре менән күргәҙмәләргә, операға алып йөрөнө, шуға күрә мин Ленинградтың мәҙәниәтен яҡшы беләм.\nБында, Башҡортостанда, мин бөтөнләй икенсе - бала саҡтан күңелем менән тартылған ҡырағай, тере, саф матурлыҡҡа шаһит булдым.\nӨфөлә беҙ әсәйем менән туғаныбыҙ, билдәле рәссам Анатолий\nПетрович Лежневта туҡталдыҡ. Мин Ленинградтың художество академияһына инергә әҙерләнә инем, һәм эштәремде уға күрһәтергә алып килдем. Ағай артыҡ һоҡланыу белдермәне, әммә\nУл Пугачев фетнәһе темаһы өҫтөндә эшләй ине. Һәм ҙур телә к менән миңә Башҡортостан һәм Салауат тураһында һөйләне. Беҙ\nНестеров художество музейында ла булдыҡ, уның танышлыҡтары\nкрайҙы өйрәнеү музейының изгенән изге урыны - фонд менән танышырға ла мөмкинселек бирҙе. Башҡорттарҙың әле лә йәйләү еҫе аңҡыған кейемдәре һалынған һандыҡты асҡандағы тулҡынланыуымды бөгөн дә хәтерләйем. Айырыуса уның колориты - ҡара ерлектәге көмөш һәм ҡыҙыл мәрйендәр таң ҡалдырҙы. Төҫтәр байрамы. Башҡорт драмтеатрында йыш булдым. Үҙем өсөн асҡан яңы, бығаса таныш булмаған мәҙәниәт,\nуның колориты һәм үҙенсәлектәре тетрәндерҙе.\nЕгерме йәшемдә Өфөлә тәүге шәхси күргәҙмәмде астым, унан һуң мине Рәссамдар союзына алдылар. 1946 йылда Мәскәүҙә үткән художество күргәҙмәһендә ҡатнашырға тура килде. Иң йәше инем. Мине "иртәнге йондоҙ" тип атанылар, ҙур өмөттәр бағланылар.\nАртабан Ҡазанда үткән күргәҙмәлә ( 1947 - се йыл ине) мине\nформалистка тип атап, Рәссамдар союзынан сығарҙылар. Әммә т иҙҙән кире ҡайтарҙылар, сөнки артабан Мәскәүҙә үткән күргәҙмәлә скульптура портреты өсөн икенсе премияға лайыҡ булдым.\nСкульпторҙар Сергей Меркуров, Сергей Коненков, Вера Мухина\nменән танышыу, уларҙың оҫтаханаларында булыу, ижадтарын өйрәнеү минең өсөн ҙур мәктәп булды".\nТамара Павловнаның талантына һүрәт төшөрөү төрҙәренең киң\nдиапазоны буйһона. Ул һынлы сәнғәт телен дә бик яҡшы белә, әммә иң юғары ҡаҙаныштарға нәҡ скульптура һәм керамикала ирешә.\nНечаеваның эштәрендә төп тема һәр ваҡыт Башҡортостанға бәйле була. Иң яҡшы эштәре араһында Салауат Юлаевтың Палдиски (Эстония) ҡалаһында һәм Янғантау курорт комплексында, Сергей Тимофеевич Аксаковтың Өфөләге һәйкәлдәре айырым урын биләй. Нечаеваның скульптура эштәре Б ашҡортостандың күп кенә ҡалаларының урам һәм майҙандарын биҙ әй.\nӘммә уның ижадында төп урын Салауат Юлаевҡа бирелә. Башҡорт халҡының милли геройына ҡуйылған һәйкәле өсөн Тамара Павловна Салауат Юлаев исемендәге премия лауреаты\n- Йәш саҡтан уҡ Салауат образы ижадымда төп темаға әйләнд е, - тип һөйләй ул. - Портреттар һәм этюдтар төшөрҙөм, фарфорҙан, гипстан, таштан, бронзанан уның һындарын эшләнем.\nАҡрынлап үҙенсәлекле, минең өсөн бик яҡын образ барлыҡҡа\nкилде, унда мин яугирҙың көслө, ҡыйыу тәбиғәтен генә түгел, рухи байлығын да һүрәтләргә ынтылдым.\nПалдиски өсөн һәйкәл буйынса социаль заказды бик ҙур яуаплылыҡ менән ҡабул иттем һәм оҙайлы йылдар буйына тупланған ижади багажды файҙаланырға тырыштым.\nТик бына уны эшләү ваҡыты ғына фантастика сигендә ине. Аҙ тигәндә лә ике йыл дауам итергә тейеш булған эште миңә һәм ярҙамсыларыма биш айҙа башҡарырға тура килде.\nӘ был көн һайын 12 - 15 сәғәтлек эш һәм иҫ киткес тулҡынла ныу тигән һүҙ: өлгөрә алһаҡ ярар ине! Ҡайһы берәүҙәр һәйкәл ҡойоу алымы менән яһалған тип һанай. Юҡ шул! Беҙ үҙебеҙҙең Салауатты баҡырҙан сүкеп яһарға булдыҡ. Ә был, дөрөҫөн әйткәндә, бик мәшәҡәтле һәм иҫ киткес ауыр хеҙмәт. Уның һайманын сүкеү үҙе генә нимә торҙо! Был биҙәкле, ювелирҙарса\nнескә эш менән беҙ уның йөҙөнөң эре пластикаһын, әһәмиәтен\nһәм ғорур көсөн күрһәтергә теләнек. Һуңынан уны бик ентеклә п\nтөрөп алыҫ юлға оҙаттыҡ.\nНечаевтың көндәлек тормошта ниндәй кеше булыуы хаҡында\nуның күршеһе Валентин Фокеев һөйләне:\n- Беҙҙең ғаилә тормошон был ғәжәйеп ҡатын менән 20 йылдан\nашыу дауам иткән дуҫлыҡ биҙәне. Тамара Павловнаны\nБашҡортостандың тәбиғәте әсир итте, Рәсәй һәм ил буйлап кү п йөрөһә лә, уның йөрәге беҙҙең ергә бирелгәйне. Көслө ихтыя рлы, намыҫлы кеше, көндәлек тормошта бик баҫалҡы булды.\nЭшләгән аҡсаһын тулыһынса материалдарға тотондо. Аралашып й әшәнек - әңгәмәләшә, сәйгә саҡырыша, китаптар менән алмаша и нек. Беҙ Нечаевтар ғаиләһе менән дуҫлыҡтың баһаһын белдек, у ларҙа кешегә мөнәсәбәт сығыш һәм чиндарға түгел, ихласлыҡҡа,\nизге күңеллелеккә ҡарап билдәләнде. Тамара Павловна миңә йыш ҡына Башҡортостанда ижад өсөн бик уңайлы климаты,\nмилләт - ара мөнәсәбәттәрҙең тотороҡлоғо, республика етәкселегенең аҡыллы сәйәсәте тураһында һөйләне. Ул сәнғәткә\nбирелгән, ергә ғашиҡ - бәхетле кеше булды.


Башҡортостан журналистикаһы ауыр юғалтыу кисерҙе\n43 йәшендә билдәле журналист Айтуған Минһажетдинов арабыҙҙан китте.\nАйтуған Минһажетдинов 1972 йылдың 4 авгусында тыуған. 1996 йылда Башҡорт дәүләт университетын тамамлай. Студент йылдарынан уҡ Башҡортостан телевидениеһының «Яңылыҡтар» хеҙмәтендә эш башлай. Үҙен тиҙ арала һәләтле журналист итеп таныта. Тамашасылар Айтуған Марат улының төрлө ваҡиға урындарынан әҙерләнгән сағыу репортаждарын яҡшы хәтерләй. Һәр ваҡыт алсаҡ, ярҙамсыл һәм шат күңелле хеҙмәттәшебеҙҙең исеме күңелдәрҙә мәңге һаҡланыр. Мәрхүм менән хушлашыу иртәгә, 19 февралдә, Телеүҙәк бинаһында сәғәт ун берҙә үтә.


БЕҘ ҺАУЛЫҠ ЯҠЛЫ\nҺуңғы йылдарҙа Сибай педагогия колледжында студенттарҙың һаулығын нығытыуға, уларҙы физик яҡтан үҫтереүгә ҙур иғтибар бирелә. Тѳркѳмдәр араһында волейбол, футбол, баскетбол ярыштары, гѳрләп үткән күңелле старттар булһынмы—былар барыһы ла студент тормошоноң күңелле, иҫтә ҡалыр мәлдәре.\nШулай уҡ йыл һайын колледжда беҙ һағынып кѳтѳп алған яратҡан байрам «Һаулыҡ кѳнѳ» үткәрелә. Быйылғы йылда был сара тағы ла яҡшыраҡ, тағы ла күңеллерәк үтте. Спорт байрамын мәктәпкәсә йәштәге балаларҙы тәрбиәләү бүлегенең 2-се Г тѳркѳмѳ студенттары ойошторҙо. Улар байрамды тантаналы асҡандан һуң, сәләмәтлектең әһәмиәте тураһында файҙалы мәғлүмәт бирҙе, насар ғәҙәттәрҙән ситтә булырға саҡырҙы. Иң ҡыҙыҡлыһы—Лондонда үткән Олимпия уйындарынан ѳҙѳктәр сәхнәләштерҙеләр, Рәсәй чемпиондары менән таныштырҙылар.\nАртабан дәртле, күңелле музыка аҫтында сәмле ярыштар башланды. 1-се курс студенттары үҙҙәренең сослоғон күрһәтте. Улар араһында 500 метрға йүгереү буйынса 1-се урынды Ғиззәтова Фидәлиә яуланы. Ә инде юғары курстар араһында, ғәҙәттәгесә, беҙҙең тѳркѳмдәшебеҙ Яҙгѳл Илбулова беренселекте бирмәне. Егеттәр араһында 1000 метрға йүгереүҙә 4-се Б тѳркѳмѳнән Туҡбаев Вәғиз алдынғы урында булды. Гир күтәреүҙә колледждың спортсмены Харисов Динар еңеүсе тип табылды. Тѳркѳмдәр араһында ярыштар ҡыҙғандан-ҡыҙа барҙы. Тәүҙә ѳшѳңкѳрәп, елдән ышыҡланып торған студенттар тағы ла сәмләнеп китте. Бѳтә уҡыусыларҙы, кѳйәрмән уҡытыусыларҙы ҡыҙыҡһындырған «Күңелле старттар» ярышы байрамға тағы ла йәм ѳҫтәне. Бында мәктәп бүлеге студенттары ал бирмәне. Йылдағыса беҙҙең тѳркѳм ҡыҙҙары арҡан тартыу ярышында һынатманы, тағы ла 1-се урынды алды, ә инде егеттәр араһында хеҙмәт бүлеге егеттәре иң кѳслѳләр булып танылды.\nКүңелле ярыштарҙан уҡытыусылар ҙа ситтә ҡалманы. Йүгереү буйынса информатика уҡытыусыһы Айытбаев Данил Ринат улы, ә ҡатын-ҡыҙ уҡытыусылар араһынан Әхмәтйәнова Тәнзилә Шафиҡ ҡыҙы 1-се урын алды.\nБайрам аҙағында еңеүселәргә маҡтау ҡағыҙҙары, бүләктәр тапшырҙылар. Беҙ был матур саранан ял итеп, кѳс-дәрт алып ҡайттыҡ. Киләсәктә ошондай байрамдар тағы ла йышыраҡ үткәрелһен ине.\nГѳлназ Фәйзуллина, 5-се А тѳркѳмѳ студенты.


Миңнур ҠАСИМОВА. Дилбегә\n6 Май , 15:54\n«Йә, ни йәнем менән сыҙап, ошо көнгәсә ултырҙым инде? Колхозда эш бөтмәҫ ул, бер баламды юғалттым, инде икенсеһен һалайыммы?» Тамағына тығылған төйөрҙө саҡ йотоп ебәрҙе.\nМиңлезата туранан-тураға йүгерҙе. Ике ауыл араһы егерме саҡрым – өйлә менән икенде араһында ғына үтергә иҫәп тота ине, әле арыуыҡ ҡалды. Үҙенең күләгәһе ике тапҡырға артты – шишмә янында тәһәрәтләнеп, икенде намаҙын уҡып алды. Бер аҙ хәл ингәндәй булды, юҡһа, йөрәге иртәнсәктән тулап тик тора.\n«Йә, ни йәнем менән сыҙап, ошо көнгәсә ултырҙым инде? Колхозда эш бөтмәҫ ул, бер баламды юғалттым, инде икенсеһен һалайыммы?» Тамағына тығылған төйөрҙө саҡ йотоп ебәрҙе. Ултырып оло ҡыҙының рух-шәрифенә доға ҡылды. «Урының ожмахта ғына булһын инде, балам! Һуғыш йылдарында һаҡлап ҡала алғанды…» Түгелеп илап ебәрҙе. Һөйөп-һөйөлөп кенә йәшәр сағында сабыйы ла үҙе менән китте. Көнөң бөтһә, сәбәп кенә инде. Күкрәге тағы семтеп-семтеп алды. Услап һыу эскәс, йөрәге бер аҙ урынына ултырғандай булды. «Насар хәбәр яҡшыһынан тиҙ йөрөй. Моғайын, имендер. Нимә уйлап ҡына сығарып ебәрҙем һуң күҙ терәп торған баламды? Әле тегендә, әле бында ҡасҡындар осрай, тигән хәбәрҙе ишетеп торалар, шулар ҡулына эләкһә…»\nНәҡиәһе менән бер ай элек булған һөйләшеүҙе күҙ алдынан үткәрҙе.\n– Еҙнәм ни генә хәлдә икән, әсәй?\n– Белмәйем шул, балам. Һуғыш күргән кеше бит, яҙылыр. «Әллә кемдәр өмөт итеп йөрөйҙөр әле…» – Быныһын ҡысҡырып әйтмәне.\n– Көн дә апайым төшөмә инә. Еҙнәмә ҡарай ҙа, бер нәмә лә өндәшмәй. – Һуҙып әйтеп ҡуйҙы Нәҡиә. Ҡырылмаһа ҡырҡ һылтауын табып, иркәләтеп өйҙә генә тота шул ҡолонсағын Миңлезата. Тиңдәштәре күптән ҡырҙа ятып, колхоз малына бесән эшләй. Башта төрттөрөүселәр бар ине, хәҙер бер кем дә өндәшмәй.\n– Әсәй, әллә йыуаса бешереп кенә барып киләйемме?\n– Яңғыҙың үткәнең юҡ бит әле ул юлдан. Тағы кеше күҙенә күренеп китеп барһаң да оҡшамаҫ. «Башынан сыҙамай» тием һораған береһенә. Апайыңдың кейемдәрен алып ҡайтып кейерһең инде. – Әйтеп бөтөрә алманы. «Кемдәр генә яҫтап ятыр инде күҙ нурҙары түгеп ҡораған түшәктәрен? Әллә анауы сергетышлы кейеҙен генә һорап алһа инде? Өлкән ҡыҙының төҫө итеп кенә һаҡлар ине. Тора бирер инде кинйә ҡолонсағы янында. Тартып-һуҙып, саҡҡа тамағыңа еткергәндә, бирнә әҙерләп буламы?»\n– Яңы ун дүрте тулған ҡыҙға кейәү уйлап торамсы! – Ҡысҡырып әйтә ҡуйҙы.\n– Нимә тинең, әсәй?\n– Әстәғәфируллаһ! Шайтаным ҡоторталыр. Сепрәк өсөн кейәүе менән ара боҙмаһа инде! Сергетыш юллатып ҡына йөрөмәһәм…\n…Ай башында тәүәккәлләп сығып киткән Нәҡиәһе һаман юҡ. Ай тулғанға ни ғүмер. «Оҙон уйға төштөм. Кингәткән икән. Йәш саҡта йүгереп кенә үткән юлдар ҙа бит». Аҙымдарын тиҙләтте Миңлезата.\n– Ҡолонсағымды! – Урындыҡта ялан аяҡтарын болғап, ҡурмас ашап ултырған ҡыҙын һыға ҡосаҡлап алды. – Ниңә шул тиклем оҙаҡ ҡайтманың?\n– Әй, мин еҙнәмә барҙым да ҡуйҙым. – Ике улының похоронкаһын алған һәм бер ҡыҙын ерләгән әсә был хәбәрҙе күтәрергә әҙер түгел ине – шаңҡып иҙәнгә шыуып барып ятты…\n– Ҡәйнә! Нисек улай килеп сыҡҡанын аңлата алмайым. Шулай булды инде...\n– Апайымдың ике күлдәге лә яраманы. Ҙурайғас кейермен инде. – Нәҡиәнең үҙ хәсрәте.\nМиңлезата тышҡа күҙ һалды: аҡшам күптән уҙған, был хәлдә бөгөн ҡайтып етә алмаҫ. Ни хәл ҡылырға? Сыпранлап та әллә нәмә сығарып булмаҫ. Булыры булған, буяуы уңған.\nКейәүе ҡаҙан аҫтында көлдө болғаштыра – һыу ҡайнатып ултырған кеше лә юҡ икән.\n– Никахлы ҡатын башына яулыҡ ябына. – Әйтте лә телен тешләне.\n– Никахһыҙбыҙ шул, ҡәйнә, – башын бормай ғына һөйләнде кейәүе. Әүәлгесә «ҡәйнәм» тип өҙөлөп әйтә алмай икән.\n– Әллә үҙең уҡый ҙа ҡуяңмы, әсәй? – Балалыҡтан сығып бөтмәгән, эй, һантый ҡыҙ бала.\nЯуап булманы. Ҡурмасҡа ҡушып ҡына сәй эстеләр. «Көлсә бешереп кенә ултырған булһасы!» – Тағы өндәшмәне.\nАшъяулыҡты йыйып, Нәҡиә урын һала башланы.\n– Мин һарай башында йоҡлайым. – Аулаҡта аңлашһындар тинеме, тартындымы – ҡултыҡ аҫтына кәзәкейен тығып, кейәүе сығып китте.\n– Өйҙәге һымаҡ ҡосаҡлашып ҡына йоҡлайыҡ әле, әсәй! – Артыҡ иҫе китмәне ҡыҙының ир тигәненә.\n– Миңә айырым һал. – Һөйләшерлек түгел, теле көрмәләнеп тора Миңлезатаның. Шулай ҙа, ике намаҙын ҡаза ҡылыр хәл табып, тәнтерәкләп менеп ятты. Иртәнге намаҙҙы уҡығас та ҡуҙғалыр. Улар торғансы, юлланғаның хәйерле. Әллә ни әйтер, ғүмерлек үкенес булыр. Өйрәнгән ғәҙәт буйынса боролоп ҡына ҡыҙының өҫтөн ябайым тиһә, күпертеп һалынған урындың буш икәнен аңғарҙы.\n– Шулай килеп сыҡҡан икән шул! Үҙең иркәләткәс, кемгә үпкәләйһең инде…\nМиңлезата ҡыҙының турғай суҡышындай ғына имсәгенең осон ҡыҫып тотто:\n– Һыҡ, һыҡ! Ыуыҙы тығылған. Тирткән бит. Осондағыһы ысҡынһа, хәҙер эйеп китә.\nСәрелдәп илаған ҡыҙының ай-вайына ҡарамай, тартҡылауын белде.\n– Әсәй, әсәкәйем! Ауырта. – Аяҡтарын болғап ҡысҡырыуын белә Нәҡиә.\n– Алда башың менән уйлар инең. – Йырылды быуаһы! Туғыҙ ай өндәшмәй түҙгәнде… Ҡыҙыңды үҙ мәлендә ҡырҡ ерҙән ҡырҡып, тыяһы урынға, йөрө инде хәҙер үҙеңдең ауыҙыңды үлсәп асып. «Артыҡ хәбәр һалып ҡуймайым» тип, көнөнә генә килеп ураны бит ошоғаса.\n– Эҫеләй генә ҡалған шул. Беҙҙең заманда буйға уҙмай, өс-дүрт йыл йөрөйҙәр ине әле. – Кендек инәһе булған күрше әбей табынға хуш итһә лә, ҡуҙғалмай ултыра ине һаман. «Күрҙең – ҡармаҡты үҙең башлап емләгәс, ҡабыусыһы табылды. Их, телеңде! Бүрәнә ярығына тыҡһаң да, үсең ҡанмаҫ. Шуларҙан башҡа кемем бар?» Миңлезата, эстән үҙен әрләй-әрләй, башын борғолап имергә эҙләгән сабыйҙы Нәҡиәгә тоттороп, имсәк башын ҡаптырҙы. Уныһы, мең йәшәгер, уймаҡтан да кесе ауыҙы менән һурырға кереште. Бәпес имеҙеү ләззәте үҙенең буйын зымбырҙатып үткәндәй булды – күҙенә тығылған йәште яулыҡ осо менән генә һөртөп алды.\n– Фатима! Ҡайҙа, ҡыҙымды күрһәтегеҙ әле. – Исемде ҡәйнә ҡушып ҡуймаһын, тип уйланы әллә? Ишектән ингән Фәйзуллаға арты менән баҫты. «Аҡылы менән аңлаһа ла, күңеле ҡабул итеп бөтмәй, күрәһең. Бер ҡуйындан икенсеһенә һикереп. Уйнаҡлап ҡына сабыр ҡолонсағын инәһенән айырған кеше бит». Телен ҡанатҡансы тешләне – тағы ысҡындырыр.\nФәйзулла, ҡыҙын Нәҡиәнең ҡуйынынан алып, аҫтын алыштырып, сәңгелдәккә һалды. Төнгө уйындан таңға ҡайтҡан кәләше ҡымшанманы ла. Тәбиғәттең күңел ҡылдарын уйнатып, моңһоҙҙо ла моңландырыр сағы. Тышаһаң да, тотоп булмаҫ шул Нәҡиәһен. Һүҙ әйтеп ҡара, шыңшып илай башлай. Ярай, бәпес тыныс, төндә бер уянһасы. Сәңгелдәк ситен, йән-яғынан ҡымтып, боролоп күҙ һалды ла эшкә сығып китте.\n…Һене ҡатып илаған ике айлыҡ бала баш бармағын ауыҙына ҡабып, бер килке әүрәп ятты. Уныһы ысҡынып киткәйне, тағы ярһырға тотондо. Атаһы иртән нисек һалып киткән, шунан бирле ҡағылыусы юҡ – көн кисләгәйне инде. Ҡулдарын бер өҫкә, бер аҫҡа һелтәй торғас, тыуғаны бирле ҡырҡылмаған тырнаҡлы бармаҡтары ҡолаҡ осон эләктерҙе. Бер туҡтауһыҙ тызылып, бүҫерелеп килеп сыҡҡан уң ҡолағының ярыһы, бармаҡ араһына эләгеп, битен ҡанға буяны.\nКөноҙоно һыу төшөп, асығып ҡайтып килгән Нәҡиә ел ҡапҡаны асып ингәндә, ире ҡанға батҡан ҡыҙын йыуындырып, буғына эйәләгән рәш себендәрен таҙалай ине. Фәйзулла, билендәге һалдат ҡайышын сисеп, кәләшенә бер тартты ла, ишек төбөндәге сөйгә элде. Һығылып төшкән Нәҡиә буҙлап сығып сапманы, битен ҡаплап, ишек төбөндә шыңшып ултырҙы ла һүҙһеҙ генә Фатимаһына имсәк ҡаптырҙы.\n– Ишетһен ҡолағың: тағы шундай хәл ҡабатланһа, ике имсәгеңде ике яҡҡа тарбайтып, анау стенаға үҙеңде ҡуша ҡатып ҡуям. Ҡайыш ише генә булмаҫ. – Ҡыҙҙар араһында ғына үҫкән Фәйзулла үҙенең ҡатылығына аптырап ҡуйҙы.\n…Ҡуйманы ун биш йәшлек Нәҡиә киске уйындарын да, еләккә йөрөүен дә, бала-саға менән һыу инеүен дә. «Балам бар» тип, өҙөлөп торманы. Ике айлыҡ сабыйҙың өҙөлгән ҡолаҡ осо кимтек булып, тире менән генә ҡапланды.\nУтты-һыуҙы кискән Фәйзулланың ҡайышҡа ҡулы күтәрелмәне башҡаса. Ҡустыларының ҡылын тартҡылап ҡараны – ҡайҙа ла исем-аты сыҡманы кәләшенең, шул яҡтан тыныс ине. Үҙенән ун биш йәшкә өлкән иренең өҫтө ҡараулы, өйҙөң иҙәне ҡырып йыуылған, тик… бешеренеп-төшөрөнгән кеше булмағас, түрбашы ла үтә таҙа булды.\nСеллә етте. Ҡысҡырып-ҡысҡырып та, атаһы ҡайтҡансы тамағы кибеүҙән өнө сыҡмай ятҡан саҡтары йышайҙы өс айлыҡ ҡыҙының. Бер көн эшенән ҡайтыуға Фатиманың тәне буйлап йыбырҙашып йөрөгән ҡорттарҙы күреп, телһеҙ ҡалды Фәйзулла.\nЙоҡлай алманы бөгөн Миңлезата. «Кеше итеп эшкиндерә аламы бәпәйен, юҡмы Нәҡиәһе? Эш ҡулы етешмәй колхозда – барып хәлдәрен белә алғаны юҡ. Үҙенең донъяһының күптән ҡото китте. Бер үҙенә һыйыр нимәгә, көҙгә алып барып тапшырыр инде Нәҡиәһенә. Кейәүе булһа ла һауыр. Әллә йәшәүҙән төңөлөүеме? Ҡуй, тороп, йыуып-йышып ҡуйыр кәрәк. Унда ҡуҙғалырға иртәрәк әле, иртәрәк. Аяҡҡа баҫтырышаһы бар бит әле Фатимаһын», – тип үҙ алдына һөйләнде ҡатын. Бригадир ике килеп урап, тәҙрәгә туҡылдатты, ҡатын тауыш бирмәне. Арманһыҙ булып, ағартырын ағартып, ҡағырын ҡағып, йышырын йышып, һыйырының көтөүҙән ҡайтҡанын көткән Миңлезата ҡапылғара ҡубып атҡарып ташлаған эшенән аптырап ултыра. «Ат егеп бынауы мәлдә кем йөрөй», – тип уйлап өлгөрҙө, эргәһенә килеп туҡтаған арбанан кейәүе төштө:\n– Ҡәйнәм! Алып ҡайтайым, тигәйнем. – Ыштан төбөнә һалғандай тапанып тора уныһы. «Ҡәйнәм» тисе.\n– Үҙе балалыҡтан сыҡмаған бит Нәҡиә, Фатиманы ҡарашмаһаң, әрәм булыр. – Күңеленә ғәзиз исем үҙенекен итте, һикереп торҙо Миңлезата:\n– Ә һыйырҙы?\n– Председатель үҙенең атын бирҙе. Быҙауын арбаға һалырбыҙ, һыйырын артҡа бәйләрбеҙ. Тәҙрәңә таҡта ҡатмайыҡ, йортоңа мөғәллимә ҡыҙҙы күсереп торалар. Ҡәйнәм!\n– Әү, кейәү! – Ҡайһылай үҙ итеп әйтте лә ҡуйҙысы.\n– Теге… ни. Мөйөш бүлә торған шаршауыңды ғына алһаң, башҡа нәмәңә теймәйек. Үҙеңә айырым урын түшәгәйнем.\n…Икенде мәле уҙғанда ат арбаһына бәйләнгән һыйыр артынан атлаған Фәйзулла ауыл ҡапҡаһынан сығып бара ине.\n– Ултыр, кейәү! – Шаҡара тартты дилбегәне Миңлезата. Яндап ултырырға ҡыйманы, ситкә ултырҙы Фәйзулла.\n– Әйҙә, малҡай! – Ҡыуаланы атты – тормош дилбегәһен ҡәйнәһенә үҙе тотторҙо бит кейәүе.


14 Июнь 2019, 11:10\nРәсәйҙең Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында кодексына электр һәм йылылыҡ селтәрҙәренә ҡабаттан рөхсәтһеҙ тоташтырған өсөн ҙур штрафты күҙ уңында тотҡан төҙәтмәләр индерелде. Президент Владимир Путин ҡул ҡуйған закон Административ хоҡуҡ боҙоуҙар тураһында кодекстың 7.19-сы статьяһына яңы бүлек индерә. Төҙәтмәләргә ярашлы, электр һәм йылылыҡ селтәрҙәренә ҡабаттан рөхсәтһеҙ тоташтырған өсөн «граждандарға — 15-30 мең һумға, вазифалы кешеләргә 80-200 мең һумға тиклем штраф йәки икенән алып өс йылғаса квалификацияһын алыу ҡаралған; юридик берәмектәргә — 200-300 мең һум». Әммә яңы бүлек нефть, газ һәм нефть продукттары үткәргестәренә рөхсәтһеҙ тоташтырыу осраҡтарына ҡағылмай, тиелә документта. Был хаҡта ТАСС хәбәр итә. Селтәрҙәргә рөхсәтһеҙ тоташтырған өсөн беренсе тапҡыр физик берәмектәргә — 10-15 мең, вазифалы кешеләргә — 30-80 мең, юридик берәмектәргә 100-200 мең һум штраф һалына. #ВладимирПутин


Милләтемдең ҡот, ырыҫын һаҡлап Ағинәйҙәр алға әйҙәйҙәр!\n24 Октябрь 2019, 14:31\nМилли кейем һәр ҡатын-ҡыҙға ла килешә, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр шул.\nКөмөш тәңкәләре сыңлап торған милли кейемдәрҙәге аҡ яулыҡлы инәйҙәрҙе төрлө конкурстарҙа, күргәҙмәләрҙә, концерттарҙа, телевидение тапшырыуҙарында, хәйриә акцияларында, түңәрәк өҫтәлдәрҙә һәм халыҡ йыйындарында осратырға була, уларға ҡарап, һоҡланмау мөмкин түгел. Милли кейем һәр ҡатын-ҡыҙға ла килешә, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр шул.\nЭйе, тормошобоҙға күпме генә көнбайыш яңылыҡтарын индерергә тырышмаһындар, беҙ үҙебеҙҙең халыҡ традицияларын онотмаҫҡа, уларҙы балаларыбыҙ һәм ейәндәребеҙ өсөн һаҡларға тейешбеҙ. Районыбыҙҙа бишенсе йыл эшләп килеүсе “Ағинәй” йәмәғәт хәрәкәте лә быға ынтыла, унда әүҙем, талантлы һәм абруйлы ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ тупланған. Кисәге педагогтар һәм медицина хеҙмәткәрҙәрен, иҡтисадсылар һәм бухгалтерҙарҙы, хат ташыусылар һәм эшҡыуарҙарҙы, ауыл һәм производство эшсәндәрен уртаҡ маҡсат – милли мәҙәниәтте, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе, традицияларҙы тергеҙеү, һаҡлау һәм үҫтереү, ғаилә һәм әхлаҡи ҡиммәттәрҙе нығытыу теләге берләштерә.\nРаевка ауылынан Рәмзилә Искәндәрова “Ағинәйҙәр” ҡоро ойошторолғандан бирле уның әүҙем ҡатнашыусылары иҫәбендә. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа художество мәктәп-интернатының (әлеге ваҡытта Ҡ. Дәүләткилдеев исемендәге гимназия) тәүге сығарылыш уҡыусыларының береһе, белеме буйынса рәссам-оформитель Рәмзилә Искәндәрова егерме һигеҙ йыл нефть промыслаһында диспетчер булып эшләгән. Әлбиттә, рәссамдың күңеле һәр ваҡыт ижадҡа тартылған. Рәмзилә Саян ҡыҙы хаҡлы ялға сығып, йәмәғәт эштәрендә ҡатнаша башлай, яратҡан шөғөлөнә лә ваҡыт таба. Бөгөн бер генә декоратив-ҡулланма сәнғәт күргәҙмәһе лә уның ҡатнашлығынан башҡа үтмәй. Ағинәйҙәр Өфөлә республиканың 100 йыллығына арнап үткәрелгән “Башҡортостан тарихы биттәре” фестиваль-марафоны сиктәрендә районды презентациялауҙа бай экспозиция тәҡдим итте, V Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайында ҡунаҡтарҙы ҡаршылауҙа, милли кейемдәр парадында һәм башҡа бик күп сараларҙа ҡатнашты. Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары өсөн сәйлән, төрлө таштар һәм тәңкәләр менән биҙәп сигелгән түшелдерек - оҫтаның күп һанлы ҡул эштәре араһында халыҡта ҙур һорау менән файҙалана.\nӘммә иң мөһиме - бөгөн ағинәйҙәр халыҡ ижады серҙәренә балаларҙы ла өйрәтә. Район мәҙәниәт һарайында клуб оҫталары мәктәп уҡыусылары өсөн этно-шәмбеләр – балаҫ һуғыу һәм башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары кейеме элементтарын яһау буйынса оҫталыҡ дәрестәре ойошторҙо. Ағинәйҙәр балаларға башҡорттарҙың көнкүреше, ғаилә традициялары, байрамдар, башҡорт милли кейеме үҙенсәлектәре тураһында һөйләне, халыҡ йырҙарын башҡарҙы, мәҡәлдәр һәм әйтемдәр әйтте.\n- Әгәр беҙ киләсәгебеҙҙең ышаныслы ҡулдарҙа булыуын теләһәк, быны үҙебеҙҙән башларға һәм ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе түкмәй-сәсмәй балаларыбыҙға, ейәндәребеҙгә тапшырырға тейешбеҙ, - ти Рәмзилә Саян ҡыҙы. Күңелдәренән яҡты нур сәскән, аҡ күңелле Әлшәй ағинәйҙәренең бөтә эшмәкәрлеге лә, иң элек, бына шуға йүнәлтелә.


Аҡ туҙҙағы йәнле һүрәттәр - kurultai.ru\nМәҙәниәтЯңылыҡтарАйыҡ ауылТарихБашҡорт тарихы йылыФекерБашҡорт ырыуҙарыҠоролтай тауышыБашҡорт телеШайморатов вариҫтарыКалендарь ПроекттарРадий ХәбировБөйөк ЕңеүМәғариф Фольклор БР - 100 йылБелорет районыБөтә донъя башҡорттары ҡоролтайыЙәштәрФольклориадаБөрөCтәрлебашБалтасҠариҙелБашҡорт халҡының үҫеш стратегияһы ГранттарКейеҙ баҫыуФәнТәтешле Башҡорт милли кейемеБашҡорттарӘлшәй районыУрал батырҺылыуҡайБашҡорт әҙәбиәтеБашҡорт биҙәүестәреМилли аш-һыуБашҡорт мәҙәниәте көндәреБейеүАуҙарышАуырғазыСалауат районыМәсетлеТөньяҡ-көнсығыш башҡорттарыҠоролтай25ҠоролтайОнлайнБалаҡатайТөркмәнстанБабичСалауат ЮлаевБашҡорт теле көнөШүлгәнташБашВикиЙылайырБөрйәнҒафуриҠыйғыВладимирКүгәрсенХәйбуллаХМАОИглинДүртөйлөСанкт-ПетербургИлешМәскәүӨфөТуризмШишмәСаҡмағошДәүләкәнМиәкәБишбүләкТеатрСибайКүмертауУчалыБәләбәйЯңауылСвердловск өлкәһеХалыҡ иҫәбен алыуПермьТуймазыИшембайБашҡорт балыОктябрьскийҠурайҠымыҙБашҡорт атыМатуғатБлаговещенДыуанСпортАрхангелҮзбәкстанАсҡынСтәрлетамаҡӘбйәлилИнтернетКушнаренкоНуриманКраснокамаБСТКоронавирусДиктантТөньяҡ амурҙарыТөньяҡ-көнбайыш башҡорттарыСиләбеЕйәнсураЫрымбурТатарстанТәбиғәтБаймаҡҺарытауБашҡорттар - донъяла Башҡорт теле йылыҠурғанҺамарРФ башкорттарыДиалектРус телендәге материалдарИнтервьюФлэшмобШайморатовШәхесМәҡәләләр\nАҡ туҙҙағы йәнле һүрәттәр\n3 декабрь 2021, 09:17\nГөлһөйәр Сәғитова Асҡын ауылында йәшәй. Ул үҙенсәлекле шөғөлдө үҙ иткән — ҡайын туҙына һүрәт төшөрә. Нигеҙҙә, ауыл халҡына яҡын булған тәбиғәт, йыл миҙгелдәре күренештәрен яһай. Туҙға төшөрөлгән ҡыш һүрәттәре айырыуса күркәм килеп сыға. Йәнлектәрҙе, ҡоштарҙы ла күрергә мөмкин картиналарында. Әйткәндәй, 2004 йылдан ҡыҙы Гүзәл дә ошо эшкә тотонған.\nГөлһөйәр Өфөләге Башҡорт дәүләт педагогия университетының художество-графика факультетын тамамлаған. Артабан 25 йыл Асҡындың 2-се урта мәктәбендә эшләгән, һынлы сәнғәт һәм һыҙма дәрестәренән уҡытҡан. Бер үк ваҡытта оҫтахананың да эшен яйға һалған. Хаҡлы ялға сыҡҡас, башкөллө һынлы сәнғәт донъяһына сумған.\nҠайын туҙын ҡыҙы менән бергәләп май-июнь айҙарында, утынға ағас ҡырҡҡанда әҙерләйҙәр. Туҙҙы 1,5-2 йыл самаһы киптерәләр. Артабан инде эшкә әҙерлек башлана — оҫтабикәләр туҙҙың өҫкө ҡатламын алып ташлайҙар. Был еңелдән түгел, бөтә эш ҡулдан башҡарыла. Әйткәндәй, туҙҙың бөтә фактураһы — ҡытыршы, тигеҙ булмаған урындары — һаҡлап ҡалына.\nАҡ туҙҙағы йәнле һүрәттәр— Йыш ҡына картинала нимә һүрәтләнәсәген материал үҙе үк әйтеп бирә, — ти Гөлһөйәр. — Ҡайһы саҡта йылға яры, тауҙар, ҡайындар күҙ алдына баҫа. Туҙҙың күләме лә төрлө була. Әлегә иң ҙур картинабыҙҙың оҙонлоғо — 1,5, киңлеге иһә — бер метр. Унда аттар һүрәтләнгән. Был һүрәт Өфөләге «Аҡбуҙат» ипподромы музейында һаҡлана. Тағы ла ике ҙур картинаны Борай ауылындағы күргәҙмәләр комплексына алып барҙыҡ. Унда халыҡ кәсептәренә бәйле төбәк күргәҙмәһе ойошторола. Заказ булһа, туҙҙа өс метрлыҡ картина ла яһай алабыҙ, сөнки ағастан 3,5 метрлыҡ туҙ алыу әллә ни ҡыйын түгел.\n— Һүрәтте, ғәҙәттә, нимә менән төшөрәһегеҙ?\n— Нигеҙҙә, темпера буяуҙарын ҡулланабыҙ. Улар һыуҙан ҡурҡмай, картиналарҙы һыу менән сылатырға ла мөмкин. Әлбиттә, йыш түгел, йылына бер тапҡыр. Туҙ — күләмле, фактуралы материал, сығып торған урындарына туҙан ултыра. Кран аҫтына ҡуйып йыуһағыҙ ҙа бер нимә лә булмаясаҡ.\n— Белеүебеҙсә, картиналарҙы тәбиғи материалдан яһалған рамға ҡуяһығыҙ.\n— Эйе, элегерәк ағас рам ҡуллана торғайныҡ, күптән түгел беҙгә ҡамыштан үреп бирҙеләр. Төҫө лә бигерәк матур — асыҡ һорғолттан алып йәшкелткә тиклем. Экологик яҡтан таҙа материалдан йылылыҡ, тәбиғәттең көс-ҡеүәте бөркөлгәндәй.\nАҡ туҙҙағы йәнле һүрәттәр— Картиналар өсөн яратҡан темаларығыҙ бармы?\n— Торналарҙы төшөрөргә яратам. Улар һөйөүҙе, тоғролоҡто, ғаиләне кәүҙәләндерә. Шулай уҡ бәхет ағасы сакураны, яңы тормошто сағылдырған ҡалҡып килгән ҡояшты яһайым. Тауҙар иһә — эштәге уңыштың символы. Әйткәндәй, торналар төшөрөлгән картиналар бик популяр, уларҙы йыш ҡына туйға бүләккә алалар.\nГөлһөйәр Сәғитованың оҫтаханаһы үҙенсәлекле бинала — 1880 йылда төҙөлгән сауҙагәр Шевкуновтың йортонда урынлашҡан. Граждандар һуғышы йылдарында бында Иван Кашириндың партизан отряды штабы булған.\n— 1932 — 2000 йылдарҙа бында район дарыуханаһы була торғайны. Хәтеремдә, дарыу алырға ошонда килә инем, — ти Гөлһөйәр. — Артабан 2004 йылға тиклем бында мәсет һәм мәҙрәсә урынлашты. Яңы мәсет асылғас, әлеге бинаны башта ҡуртымға, унан һуң һатып алдыҡ. Әкренләп төҙөкләндереү эше менән дә шөғөлләнәбеҙ — ҡыйыҡты яңынан яптыҡ, иҙән таҡталарын алмаштырҙыҡ. Хәҙер иһә ҡунаҡтар ҡабул итеүҙән дә тартынмайбыҙ.\n«Башҡортостан» гәзите, bashgazet.ru (11.05.2018)


45 йылдан һуң Саратовта яңғырай\n3 Май 2020, 14:00\nҺарытау “Беҙҙең Еңеү көнө” халыҡ йыр марафонына ҡушылды.\nБилдәле “Еңеү көнө” йыры йәнә Һарытау ерендә яңғырай һәм уны тәүге башҡарыусыһы, СССР-ҙың халыҡ артисы, барыбыҙға ла билдәле һәм яратҡан опера йырсыһы, вокалистарҙың Глинки исемендәге Бөтә союз конкурсы лауреаты, Һарытау дәүләт консерваторияһы профессоры Леонид Сметанников башҡара.\nЙырсы һүҙҙәренсә, Волга буйы федераль округының төбәктәрен һәм бөтә илде лә бөйөк байрам – Еңеү көнө берләштерә:\n«Был үлгәндәргә түгел, ә тереләргә кәрәк! Тыныс күк йөҙө өсөн баштарын һалған ата-бабаларыбыҙҙың бөйөк ҡаһарманлығын иҫтән сығарырға тейеш түгелбеҙ. Был байрам барыһы өсөн дә бөтә ер шарында тыныслыҡ һәм изгелек байрамы булып ҡалһын”, - тине Леонид Сметанников.\nМартта, юғары әҙерлек режимы һәм үҙизоляция индерелгәнгә тиклем, Леонид Сметанников башҡарыуында “Еңеү көнө” йырына видеоролик яҙҙырылды. Йыр Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Һарытау өлкәһенең Почетлы гражданины, профессор Людмила Лицова етәкселегендәге Һарытау өлкәһе филармонияһының “Хор йыры театры” оҙатыуында башҡарылды.\nБөйөк йыр премьераһынан һуң 45 йыл үткәс, ул һәр Һарытау халҡы өсөн мөһим урында – Хәрби һәм Хеҙмәт даны мемориаль комплексының территорияһында асыҡ һауала – Соколовый тауындағы Еңеү паркында яңғыраны. Музей фондында 26 мең документ, техника, күп кенә материалдар һаҡлана. Унда саратовтарҙың эшмәкәрлеге, Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусылар, Советтар Союзы, тыл геройҙары, байраҡтар, наградалар, ҡорал, техника һәм өлкәгә ҡағылышлы башҡа материалдар тупланған.\nРәсәй Президентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле аппараты ойошторған “Беҙҙең Еңеү көнө” марафоны 25 апрелдә старт алды. Юбилейлы йыр марафонында Волга буйы федераль округының 14 төбәге ҡатнаша. Билдәле йырҙы туғыҙ республика, өлкә һәм край башҡарҙы ла инде. Һарытау өлкәһе эстафетаны Ульяновск ҡалаһына тапшырасаҡ.\nВидеороликтарҙы округтың барлыҡ телерадиокомпаниялары эфирында тыңларға һәм ҡарарға, шулай уҡ сайттарҙа һәм “Вконтакте”, “Фейсбук”, “Одноклассники” социаль селтәрҙәрендә #песнипобедыПФО #нашденьпобеды хэштегы аҫтында күҙәтеп барырға мөмкин.


Тыуған ауыл көс-дәрт бирә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тыуған ауыл көс-дәрт бирә\nТыуған ауыл көс-дәрт бирә 07.07.2012 // Йәмғиәт\n“Яратҡан йырсым Фәдис Ғәниев йәйҙе ҡайҙа үткәрә икән?” — тип ҡыҙыҡһынған Шишмә районынан Гүзәл исемле гәзит уҡыусыбыҙ. Ошо һорауға яуап эҙләп, йырсының тыуған ауылы Муллаға (Борай районы) барып сыҡтыҡ.\n— Картуф күмеп йөрөйөм, — тип ҡаршыланы беҙҙе Башҡортостандың халыҡ артисы Фәдис Ғәниев. — Бала саҡта ошондай эштән ҡаса торғайным, хәҙер эшләгән һайын эшләге генә килеп тора. Бында бер ҡустым мунса һалып йөрөй, уға ла ярҙамлашам — эргәһендә йырлап, дәртләндереп торам.\n— Кәйефегеҙ бик күтәренке. Һеҙгә ауыл килешкән...\n— Сит илдәрҙә, диңгеҙ буйҙарында күп булдым, әммә тыуған яғымда ғына рәхәтләнеп ял итә алам. Ауылым миңә көс-дәрт бирә. Мәҫәлән, әсәйҙең күпереп бешкән икмәгенә ҡаймаҡ һылап тороп һөтлө сәй эсеп ебәрһәң, зиннәтле ресторандарҙың бисмиллаһыҙ аштары ары торһон! Күңел болоҡһоу саҡтарҙа ла Муллама тыныслыҡ эҙләп ҡайтам. Ауыл халҡының барына шөкөр итеп, сәбәләнмәй йәшәүенә ҡарайым да рухи кинәнес табам. Шуға ла тамашасыларыма: “Тыуған ауыл нигеҙен һаҡлағыҙ!” — тип гел әйтәм.\n— Хәләл ефетегеҙ, шулай уҡ күптәрҙең яратҡан йырсыһы Лилиә Биктимероваға ауылда ял итеү оҡшаймы?\n— Ул эшкә әрһеҙ, көн-төн орсоҡ кеүек әйләнә, юҡ ерҙән дә әллә ниндәй эш табып хәлде генә бөтөрә. Һәр кис арып-талып серем итергә йыйынһам, йондоҙло күк йөҙө, ауылдың сихри тынлығы, саф һауаһы йоҡлатмай бит, малай!\nРадий Хәбиров: “Әсәләргә бурыслыбыҙ” 16.11.2018 // Йәмғиәт\n– Үҙебеҙҙәге барлыҡ күркәм сифаттар өсөн әсәйҙәргә бурыслыбыҙ. Был хәҡиҡәтте һәр кем яҡшы белә....\nТағы ла ер тетрәне... 16.11.2018 // Йәмғиәт\nСиләбе өлкәһенең Башҡортостан сигендә йәнә ер тетрәне....


Өфөнөң йәш гвардиясылары киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекеренә йоғонтоһон тикшерҙе\n8 Ноябрь 2011, 13:47\n«Сәйәси клуб» проектында ҡатнашыусылар йыйылышында киң мәғлүмәт сараларының йәмәғәт фекеренә йоғонтоһо тикшерелде. Сара Башҡортостандың йәш гвардиясылары тарафынан ойошторолдо. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Берҙәм Рәсәйҙең йәш Гвардияһы»ның Башҡортостан төбәк бүлексәһенең матбуғат секретары Полина Вишневская хәбәр итте.\n— Осрашыу Көнсығыш иҡтисади-юридик гуманитар академияһында үтте, - тип комментарий бирҙе ул. – Студенттар алдында Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры урынбаҫары Руслан Ғизәтуллин, элемтә һәм киң коммуникациялар министры урынбаҫары Марат Ғәзизов, Блогерҙар мәктәбе етәксеһе Евгения Куцуева сығыш яһаны.\nКиң мәғлүмәт саралары көн һайын тәҡдим иткән мәғлүмәттән нисек файҙалыһын, кәрәклеһен, ҡыҙыҡлыһын һайлап алырға, нисек алданмаҫҡа – сығыш яһаусылар һәм студенттар бергәләшеп ошо һорауҙарға яуап бирергә тырышты. Һөҙөмтәлә ҡатнашыусылар, мәғлүмәт яңы, файҙалы һәм сифатлы булырға тейеш, тигән фекергә килде.\nТеги:йәш гвардиякиң мәғлүмәт саралары


Программа - Юлдаш\nБәхтиева Алһыу, Урманшин Фәрүәз Fүмерҙәр зая уҙмаһын - Зифа Нагаева көйө һәм һүҙҙәре.\nСания Әхмәтова һүҙҙәре. Парлы шыршылар - Салауат Әхмәҙиев көйө - Ғәзизов Искәндәр, Ғаззалова Фәриҙә\nРәмзинә Тимерова һүҙҙәре. Әсәй- Риф Арыҫлан көйө - Ҡәҙербирҙина Гөлназ\nҺәр сәғәт башында - республика, Рәсәй, донъя яңылыҡтары, һауа торошо хаҡында мәғлүмәт, реклама. Ярты сәғәт һайын - һауа торошо, 7.45, 23.45 - "Йондоҙнамә", 12.45, 20.45 - Тематик рубрика, 14.03, 16.15 - "Ҡәҙерле кешемә". Музыкаль ҡотлауҙар, 20.45 - "Иләү". Кескәйҙәр өсөн киске әкиәт (дүшәмбе-йома).\n16 дек, 08:31\n25 НОЯБРЬ, ДҮШӘМБЕ\n7.00 - 10.00 "Теге өсәү" Уятҡыс тапшырыу (12+):\n18 ноя, 08:11