Инфоурок › География ›Рабочие программы›Рабочая программа для 2 класса по "Башкирскому (родному) языку"\nБөтәһе 102 сәғәт (34 аҙна х 3 сәғәт)\n2-се класта Әсә телен өйрәнеү курсы тел ғилемен, телмәр эшмәкәрлеген үҙләштереүҙе артабан дауам итеү, туған тел аша донъяны танып белеү һәм социаль өлкәлә аң- белем алыу, мәҙәниәтле шәхес итеп тәрбиәләү маҡсатын ҡуя.\nКүрһәтелгән маҡсаттарға ирешеү өсөн түбәндәге ғәмәли мәсьәләләрҙе хәл итергә кәрәк:\n-лексика, фонетика, грамматика, синтаксис, орфография, пунктуация, телмәр үҫтереү өлкәһендәге белемдәрҙе, оҫталыҡта артабан үҫтереү, нығытыу, киңәйтеү;\n- коммуникатив компетентлыҡ: грамоталы яҙыу һәм уҡыу, диалогта ҡатнашыу, монолог текстар төҙөү һәм һөйләү;\n- туған телгә ҡыҙыҡһыныу тәрбиәләү, уны теләп өйрәнеү.\nГрафика. Хәреф һәм өн. Я, е,ё, ю хәрефле һүҙҙәр. һүҙҙең өн моделе менән тамғаланышы. Уларҙың хәреф менән яҙылышы.\nГрафик тамғалар: һүҙҙәр араһында ара ҡалдырыу, юлдан юлға күсереү тамғаһы, ҡыҙыл юл (абзац).\nМорфология. Һүҙ төркөмдәре. Предмет атамаһы. Кем? Һәм нимә?\nһорауына яуап булыусы һүҙҙәр. уның мәғәнәһе, телмәрҙә ҡулланылышы. Кешенең исем-фамилияһын; хайуандарҙың ҡушаматтарын: ер- һыу атамаларын белдереүсе һүҙҙәр.\nПредмет хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр. Уларҙың мәғәнәһе. Ни эшләй? (бөгөн, хәҙер, ошо мәл), ни эшләне? (кисә), ни эшләр? ни эшләйәсәк? (иртәгә, киләсәктә) һорауҙарына яуап биреүсе һүҙҙәр һәм уларҙы телмәрҙә ҡулланыу.\nПредмет билдәһен белдергән һүҙҙәр. Уларҙың мәғәнәһе. Ниндәй? һорауына яуап биреүсе һүҙҙәр.\nЯрҙамсы һүҙҙәр: һәм, менән; -да, -дә, -ҙа, -ҙә, -та, -тә, -ла, -лә; -ғына, -генә, -ҡына, -кенә. Уларҙың айырым торғанда мәғәнә аңлатмауы. Ярҙамсы һүҙҙәрҙең телмәрҙә ҡулланылышы.\nҺүҙьяһалыш. Тамырҙаш һүҙҙәрҙе уҡыу, яҙыу ( «тамыр», «ялғау» төшөнсәһе (термины) бирелмәй).\nСинтаксис. Һөйләм, һүҙбәйләнеш, һүҙ (уларҙың оҡшашлығы, айырмаһы). Һөйләмде әйтеү маҡсаты. Һөйләмдә интонация. Хәбәр һөйләм. Һорау һөйләм. Өндәү һөйләм. Һөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә, хәбәр. Эйәрсән киҫәктәр.\nОрфография һәм пунктуация. Дөрөҫ яҙылыш ҡағиҙәләрен өйрәнеү һәм ғәмәли ҡулланыу. Ҙур хәреф. Һөйләм башы. Кеше исем-шәрифтәре. Хайуан ҡушаматтары. Ер-һыу атамалары. Ике кешенең һөйләшеүен диалог формаһында яҙыу. Хәбәр, һорау, өндәү һөйләмдәр аҙағында тыныш билдәләре. Һөйләмдә һаналып киткән һүҙҙәр араһында тыныш билдәләре. У-ү, о-ө, э,ы хәрефле һүҙҙәр. Йә, йө, йү, йе һәм йо, йы ҡушымсалы һүҙҙәр. Ике өндө белдергән хәрефле (я, е, ё, ю) һүҙҙәр. Һүҙ башында (уы), (уэ) өндәре (в хәрефе).\nТелмәр үҫтереү. Аралашыу ситуацияһы. Уға ярашлы һөйләшеү ҡороу. Текст. Тексты таныу. Текстың исеме, уның һөйләмдәренең мәғәнәүи бәйләнеше. Текст абзацтары һәм уларҙың мәғәнәүи эҙмә- эҙлелеге. Текст төҙөү. Диалог (әңгәмә, бәхәс). Монолог (үҙ аллы һөйләнеү, сығыш яһау, иғлан эшләү, доклад). Аралашыу этикеты (сәләм биреү, хушлашыу, ғәфү үтенеү, рәхмәт белдереү, үтенес менән өндәшеү).\nУниверсаль уҡыу эш төрҙәренә өйрәнеү. Үҙ аллы белем алыу оҫталығына өйрәнеү. Уҡыу эшмәкәрлеге (маҡсатты күҙаллау, уҡыу материалына ҡыҙыҡһыныу, эште планлаштырыу, уҡыу мәсьәләһе, эҙләнеү эше, рефлексия, контроль). Уҡыу диалогы. Аралашыу мәҙәниәте.\nУҡыу йылы аҙағына планлаштырылған һөҙөмтәләр\nӘсә теле программаһын өйрәнеү процесында уҡыусы өйрәнергә тейеш:\nШәхси сифаттарҙы үҫтерергә:\n-үҙ аллы эш итергә, белем алыу процесында етди һәм яуаплы ҡарарға;\n- атай-әсәйгә, тиҫтерҙәренә, уҡытыусыларға, яҡындарына, мәктәп хеҙмәткәрҙәренә иғтибарлы һәм ихтирамлы булырға;\n- мәктәп йыһаздарына, уҡыу әсбаптарына һаҡсыл булырға;\n- тыуған илде яратырға, ерҙе, телде яратырға;\n- һаулыҡ нығытырға.\nПредмет буйынса белем алырға:\n- һүҙҙәрҙе мәғәнәһе буйынса төркөмләргә. Улаға тейешле һорау ҡуйырға. Предмет атамаһын, хәрәкәтен, билдәһен белдереүсе һәм ярҙамсы һүҙҙәр тураһында һөйләргә һәм яҙма телмәрҙә урынлы ҡулланырға;\n- һүҙҙең өн- моделен төҙөргә һәм уны хәреф менән яҙырға;\n- һөйләмдәр төҙөргә, уларҙы тейешле һүҙ өҫтәп тулыландырырға;\n- һөйләмдәрҙе әйтелеү маҡсатына ҡарап хәбәр, өндәү, һорау һөйләмдәргә айырырға. Уларҙы тейешле интонация менән уҡырға;\n- һөйләмдең эйәһен, хәбәрен айыра белергә;\n- башҡорт теленең дөрөҫ яҙылыш ҡанундарын, ҡағиҙәләрен үҙләштерергә: у-ү, о-ө, э(е), ы хәрефле һүҙҙәр, һүҙҙә йә, йө, йү, йе (һүҙ уртаһы), йо, йы ҡушымсалары, һүҙ башында я, е, ё, ю хәрефтәре, һүҙ башында в хәрефе, ярҙамсы һүҙҙәрҙең айырым яҙылышын белергә. Һөйләм аҙағанда дөрөҫ тыныш билдәһе ҡуйырға. Кеше исемен, фамилияһын, ер-һыу атамаһын, хайуан ҡушаматтарын ҙур хәреф менән яҙырға;\n- 8-10 һөйләмдән торған тексты күсереп яҙырға;\n- 30-35 һүҙҙән төрған тексты диктант итеп яҙырға; һүҙҙе ижеккә бүлергә, уны юлдан юлға күсерә белергә;\n- тексы аңлы уҡырға һәм уның йөкмәткеһе менән бәйләнгән эштәрҙе эҙмә-эҙлекте үтәргә. Уның нигеҙендә ҡоролған һөйләшеү йәки тикшереү эштәрен үтәргә;\n- уҡыу ситуацияһына ярашлы диалогта ҡатнашырға.\n- үҙ аллы уҡыу, мәғлүмәтле булыу оҫталығын камиллаштырырға: белем, мәғлүмәтте эҙләү күнекмәләре булдырырға; тикшеренеү-эҙләнеү эшен планлаштырырға; парлап, төркөмләп, команда менән эшләргә;\n- алған мәғлүмәтте ҡағыҙға теркәргә;\n- билдәләмә, ҡағиҙә, алгоритм, һығымта, график схема, модель, таблица ярҙамында теркәргә;\n- диалог ҡорорға, уҡыу материалын тикшерергә, анализларға, һығымта яһарға;\n- мәҙәниле аралашыу этикетына өйрәнергә: әңгәмәсене тыңлай, хуплай белергә, аңламағаныңды итәғәтле итеп һорашырға, яуап алырға һәм рәхмәтеңде белдерергә; үҙ фекереңде ҡыҫҡа һәм аңлайышлы итеп еткерергә, уны яҡлай белергә.\nБөтәһе 102 сәғәт\nҘур хәреф. һөйләм.\nҺөйләм башы һәм аҙағы. Уны тейешле интонация менән уҡыу. Һөйләмде әйтеп яҙҙырыу , күсереп яҙыу. Шиғырҙы күсереп яҙыу. Шиғыр строфаһының һәр юлы ҙур хәрефтән яҙылыуы.\nҺөйләмде тейешле интонация менән уҡырға. Уның башында ҙур хәреф, аҙағына тейешле тыныш билдәләрен ҡуйып яҙырға. Күсереп яҙыу ҡағиҙәләрен үтәргә.\nҘур хәреф. Кеше исемдәре.\nКеше исемдәре, уларҙың мәғәнәһе, яҙылышы. Әйтелгәнсә яҙылмай торған исемдәр: (элэйә)- Әлиә.Күсереп яҙыу.\nКеше исемдәренең мәғәнәһә тураһында мәғлүмәт алыу өсөн төрлө сығанаҡтар ҡулланырҡа. Кеше исемдәрен дөрөҫ яҙырға.\nҘур хәреф. Кеше фамилиялары.\nКеше фамилиялары. Әйтелгәнсә яҙылмай торған фамилиялар.(-ыф), (эф) өндәренә бөткән ир-ат фамилияһының аҙағында -ов,\n-ев хәрефтәре яҙылыуы:(Кәримыф)-(Кәримов) Күсереп яҙыу.\nКеше исем-фамилияларын дөрөҫ яҙырға. һөйләмдә орфограммалар аҫтына һыҙырға. Уларҙы аңлатырға. Һөйләмде дөрөҫ күсереп яҙырға\nҘур хәреф. Ер-һыу атамалары.\nЕр-һыу атамаларын аңлатҡан һүҙҙәрҙең ҙур хәреф менән яҙылышы. Тыуған ауыл, ҡала янындағы йылға, күл, тау атамалары. Күсереп яҙыу.\nТыуып үҫкән ер-һыу атамалары тураһында мәғлүмәт алырға. Ауыл, ҡала, йылға, күл, тау атамаларын ҙур хәрефтән яҙырға.\nХайуан ҡушаматтарының ҙур хәреф менән яҙылышы.Йорттағы хайуандарҙың ҡушаматтарын яҙыу.\nҠушамат хайуанға нимәгә нигеҙләнеп ҡушылыуын аңлатырға. Уларҙы ҙур хәрефтән яҙырға.\nКеше исем-фамилиялары, хайуан ҡушаматтары, ер-һыу атамаларын аңлатҡан һүҙҙәрҙе ҙур хәрефтән яҙыу. Диктант.\nЯңғыҙлыҡ исемдәрҙе ҙур хәрефтән яҙырға. Һөйләм, тексты дөрөҫ күсереп яҙырға. Диктант тексын иғтибарлы тыңларға. яҙырға.\nҮҙ-ара һөйләшеү. Диалог.\nҮҙ-ара аралашыу. Теге йәки был күренеш тураһында уй-тойғолар менән бүлешеү.\nҮҙ-ара аралашыу оҫталығына өйрәнергә.\nҮҙ-ара һөйләшеү ҡороу. Диалог.\nКеше менән танышыу(диалог ҡороу). Танышҡан кешеңде һүрәтләп һөйләү.\nКеше менән танышҡанда мотлаҡ әйтелә торған һүҙҙәрҙе яғымлы итеп әйтергә, аралашыу мәҙәниәтенә өйрәнергә.\nЙәмғиәт урынында осрашыу. Диалог.\nЙәмғиәт урынында диалог ҡороу. Диалогты дәфтәргә яҙыу тәртибе.\nТаныш булмаған кешегә тәү башлап һүҙ ҡушырға, аралашырға күнегергә.\nЯҡын кешеләрҙе ҡотлау, тәбрикләү.\nЯҡын кешеләрҙе ҡотлау(диалог).Ҡотлау барышындағы һөйләшеү(диалогты) дәфтәргә теркәү.\nЯҡын кешеләрҙең тыуған көндәрен ҡағыҙға теркәп ҡуйырға, ул көндө уларҙы ҡотларға.\nӘкиәт геройҙары. Минең тиҫтерҙәрем. Аралашыу этикеты.\nАралашыу этикеты. Үҙ-ара һөйләшеү мәҙәниәте. Диалогты дәфтәргә яҙыу.\nӨндәшеү маҡсатына, урынына ҡарап тауышты тейешлесә көйләргә өйрәнергә.\nМәғлүмәт, белешмә эҙләү.\nКәрәкле белешмә алыу маҡсатында кешегә өндәшеү. Телефон аша аралашыу. Диалогты тейешле тәртиптә дәфтәргә яҙыу .\nЙәмғиәт урындарында ашығыс белешмә кәрәк булғанда фекереңде ҡыҫҡа итеп аңлата белергә.\nДиалог ҡороу. Әйтем. Һынамыш. Мәҡәл-әйтемдәр.\nБәләкәй жанр ижады. Диалог ҡороу мәҙәниәте.\nҺамаҡ, һынамыш, мәҡәл-әйтемдәрҙе яттан белергә.Телмәр ситуацияларында мәҡәл-әйтемдәрҙе урынлы ҡуллана белергә.\nИғлан, белдереү тексы төҙөү, уны матбуғат биттәрендә баҫтырырға әҙерләү.\nИғлан, белдереү йөкмәткеһен ҡыҫҡа һәм аңлайышлы итеп төҙөргә, уны матбуғат биттәрендә баҫтырыуҙы планлаштырырға\nАралашыу, диалог ҡороу оҫталығы.Диалогты дәфтәрҙә грамоталы яҙыу.\nАктуаль темаларға ике кеше араһында һөйләшеү өлгөһө ижад итергә. Уны дәфтәргә тейешле ҡағиҙәләргә ярашлы итеп яҙырға.\nҺөйләмдең фекерҙе белдереүе. Һөйләм башы, аҙағы. Хәрәкәтте белдергән һүҙҙеңһөйләмдең иң аҙағында килеүе.\nҺөйләмде тейешле интонация менән уҡырға, уның мәғәнәһенә төшөнөргә. Һөйләм төҙөргә.Уны ҙур хәрефтән башларға, аҙағында тейешле тыныш билдәһе ҡуйырға\nҺөйләмдең баш киҫәктәре. Эйә, хәбәр\nҺөйләмдең эйәһе, хәбәре. Уларҙың һөйләмдәге функцияһы.\nҺөйләмдән баш киҫәктәрҙе табырға, аҫтарына һыҙырға\nҺүрәт буйынса өйрәтеү иншаһы."Торналы күл"\nҺүрәт буйынса инша яҙыу. Сюжет йөкмәткеһе. Уны эҙмә-эҙлекле тасуирлау.\nҺүрәткә ярашлы бирелгән һүҙҙәрҙе ҡулланып, сюжет йөкмәткеһен бирергә\nХәбәр һөйләм. Һөйләмдә кем йәки нимә тураһында хәбәр ителеүе.\nХәбәр һөйләм аҙағында нөктә ҡуйырға. Уны дөрөҫ күсереп яҙырға.\nӨндәү һөйләм. Кешегә сәләм биргән, һөйөнөс.. белдергән һөйләмдәр аҙағында өндәү билдәһе ҡуйылыуы\nӨндәү һөйләмде тейешле интонация менән уҡырға.Хәбәр һөйләм аҙағына нөктә, өндәү һөйләм аҙағына өндәү тамғаһы ҡуя белергә.\nҺорау һөйләм.Нимәлер хаҡында мәғлүмәт алыу маҡсатында өндәшеү, аҙағында һорау билдәһе ҡуйыу.\nҺорау һөйләмде тейешле интонация менән уҡырға, һорау бирергә. Текст йөкмәткеһе буйынса һорауҙар төҙөргә.\nТекст. Һөйләм Тикшереү эше.\nТекст ике һәм унан күберәк һөйләмдәрҙән тора.Текста һөйләмдәр мәғәнәһе буйынса бер-береһенә бәйле булыуы. Ҡыҙыл юл.\n2-3,3-4һөйләмдән торған текст төҙөй белергә. Тексты күсереп яҙыу ҡағиҙәләренә ярашлы күсереп яҙырға.\nҺөйләм төҙөү. Уның аҙағында тыныш билдәләре. Һөйләмдең баш киҫәктәрен айырыу. Текст күсереп яҙыу.\nҺөйләмде дөрөҫ яҙырға. Тексты күсереп яҙыу ҡағиҙәләренә ярашлы күсереп яҙырға.\nҺүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.\nСаф башҡорт һүҙҙәренисек әйтелә,шулай яҙыла: туп, имән...Һүҙҙе ижеккә бүлеү.\n4-5, 5-6хәрефтән торған һүҙҙәрҙеәйтеп яҙырға. Һүҙҙеюлдан юлға күсереү өсөн ижеккә дөрөҫ бүлеү\nҠалын һәм нәҙек әйтелешле һүҙҙәр\nӘ, ө, ү,е,э,и һәм а, о, у,ы хәрефле һүҙҙәр.Һүҙҙең тәүге ижеге ҡалын булһа, башҡа ижектәре лә ҡалын, нәҙек булһа, башҡа ижектәре лә нәҙек.\nҺүҙҙәрҙе күҙәтергә, сағыштырырға.Ҡағиҙә төҙөргә.\nҺүрәт буйынса инша."Елдерәләр саналар"\nҺүрәт йөкмәткеһен эҙмә- эҙлекле бәйән итеү. Яҙма телмәр.\nБирелгән һүҙҙәрҙе ҡулланып, һүрәт буйынса хикәйә төҙөргә.\nҺүҙҙе юлдан юлға күсереү\nИжеккә бүлеү. Һүҙҙе юлдан юлға күсереү.\nҺүҙҙе ижеккә бүлеү ысулдарын үҙләштерергә. Һүҙҙе юлдан юлға күсереү оҫталығы булдырырға\nУ-ү хәрефле һүҙҙәр, уларҙың өн моделе. Һүҙҙе ижеккә бүлеү, уны юлдан юлға күсереү.\nУ-ү хәрефле һүҙҙәрҙе күҙәтергә, сағыштырырға, дөрөҫ яҙырға.\nҺүрәт буйынса өйрәтеү иншаһы."Шарлауыҡ янында"\nИнша яҙырға өйрәнергә. Һүрәтте өйрәнеү. һүҙлек эше. Һүрәт йөкмәткеһе буйынса һөйләшеү. План төҙөү. Яҙыу\nИнша яҙырға өйрәнергә.\nО-ө хәрефле һүҙҙәр.\nО-ө хәрефле һүҙҙәр. Уларҙың әйтелеше, яҙылышы.\nО-ө хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\nИзложение."Терпе ҡыҙына күстәнәс"\nТекст. Сюжет йөкмәткеһе.Идея-тематикаһы.План төҙөү.\nТексты аңлап уҡырға, төп фекерҙе билдәләргә. Текстың йөкмәткеһен эҙмә- эҙлекле һөйләргә, план төҙөргә, дәфтәргә яҙырға\nЭэ хәрефле һүҙҙәр\nЭэ хәрефе һүҙ башында. Ээ хәрефле һүҙҙәр. Һүҙҙе юлдан юлға күсереү. Күсереп яҙыу.\nЭэ хәрефле һүҙҙәрҙе күҙәтергә, сағыштырырға, һығымта яһарға. Ээ хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\n(э) өнө һүҙ уртаһында һәм аҙағында\n(э) өнө һүҙ уртаһында һәм аҙағында е хәрефе менән билдәләнеүе.\nҺүҙҙең өн моделен төҙөргә. Уны күҙәтергә, һығымта яһарға,(э) өнө һүҙ уртаһында һәм аҙағында килгән һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\nЫы хәрефле һүҙҙәр\nЫы хәрефе һүҙ башында, уртаһында, аҙағында\nҺүҙ байлығын арттырырға. Ыы хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\nБәйләнешле телмәр үҫтерергә.\nТикшереү эше. Контроль күсереп яҙыу йәки диктант.\nҺөйләмдә бер үк һорауға яуап биргән хәрәкәт һүҙҙәр. Предметтың атамаһын, хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр. Һүҙбәйләнеш. Һөйләм. Һүҙҙәрҙең дөрөҫ яҙылышы.\nЭште грамотлы яҙырға. Таҙа яҙырға\nЙй хәрефле һүҙҙәр. Уларҙың яҙылышы.\nЙә, йө, йү, йе(һүҙ уртаһы), йо, йы ҡушымсалы һүҙҙәр.\nДөрөҫ яҙыу ҡағиҙәләрен үтәргә\nИнша"Һаумы, Яңы йыл!"\nЯңы йыл байрамы тураһында\n(йа) өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\nЯя хәрефе һүҙ башында, уртаһында, аҙағында. Яя хәрефле һүҙҙәрҙең өн моделе, транскрипцияла яҙылышы\nЯ хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\n(йу) өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\nЮю хәрефенең ҡалын һүҙҙә генә яҙылыуы. һүҙҙең өн моделе, транскрипцияла яҙылышы\nЮю хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\n(йэ) өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\nЕе хәрефенең һүҙ башында яҙылышы. Ее хәрефе һүҙ уртаһында\nЕе хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\n(йо) өнө ниндәй хәреф менән тамғалана?\nЁё хәрефе рус теленән һәм башҡа сит телдәрҙән ингән һүҙҙәрҙә\nЁё хәрефле һүҙҙәрҙе дөрөҫ яҙырға.\nИке өндө белдергән хәрефле(е, ё,ю,я) һүҙҙәрҙең яҙылышы\nТикшереү эшен грамоталы башҡарырға\nҺүҙҙәрҙе аңлатҡан мәғәнәһе буйынса төркөмгә бүлеү: предмет атамаһын, хәрәкәтен, билдәһен белдергән һүҙҙәр, ярҙамсы һүҙҙәр\nҺүҙҙәрҙе күҙәтергә, сағыштырырға, һығымта яһарға. Текстағы һүҙҙәрҙеаңлатҡан мәғәнәһе буйынса төркөмләй белергә\nТирә-йүндәге предметтар.Уларҙың атамаһы.Кем? Нимә? һорауына яуап биреүсе предмет атамалары. Йәнле, йәнһеҙ предметтар.\nПредметтарҙы күҙәтергә, тасуирлап һөйләргә. Предмет атамаһын белдергән һүҙҙәрҙе һөйләм схемаһында тейешле тамғалар менән билдәләргә\nПредмет хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр\nПредмет хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр. Ни эшләй? һорауына яуап булыусы һүҙҙәр. Һөйләмдең мәғәнәһен белдереүсе төп һүҙҙәр-эйә һәм хәбәр\nПредметтың башҡарған эшен атарға. Предмет хәрәкәтен белдергән һүҙгә һорау ҡуя белергә. Предмет атамаһына ярашлы уның хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр уйлап әйтергә, яҙырға\nПредметҡа ярашлы билдәне атарға. Һүҙбәйләнеш төҙөп яҙырға. Һөйләмдә билдә- һүҙҙәрҙе айырырға. Уларға һорау ҡуйырға.\nҺөйләмдә бер үк һорауға яуап биреүсе предмет билдәһен һәм хәрәкәтен белдергән һүҙҙәр. Һөйләмдең эйәһе, хәбәре, эйәрсән киҫәктәре\nҺөйләмдә һаналып киткән билдә-һүҙҙәр араһында өтөр ҡуйырға. Һөйләмдең баш киҫәктәрен, эйәрсән киҫәктәрен тамғалай белергә\nЯрҙамсы һүҙҙәрҙе телмәрҙе йәнләндереү маҡсатында ҡулланырға. Уларҙы һүҙҙәрҙән айырым яҙырға\nҺөйләм. Эйә, хәбәр-һөйләмдең баш киҫәктәре. Һөйләмдә эйәрсән киҫәктәр. Һөйләшеү(диалог). Һүҙ төркөмдәре. Предмет атамаһын, хәрәкәтен, билдәһен белдергән һүҙҙәр. Ярҙамсы һүҙҙәр. Һөйләмдә тиң киҫәктәрараһында тыныш билдәһе. Әйтелгәнсә яҙылмай торған һүҙҙәр. Һүҙ башында (уэ),(уы) әйтелешле һүҙҙәр\nҺөйләмде дөрөҫ яҙырға. Уҡытыусы уҡыуы аҫтында текст яҙырға. Һөйләмдең баш киҫәктәрен, эйәрсән киҫәктәрен тамғалай белергә Һүҙҙәрҙең өн моделен дөрөҫ төҙөргә, транскрипцияла яҙырға, орфограммаларҙың аҫтына һыҙырға, аңлата белергә\nЙыллыҡ тикшереү эше. Эшкә анализ\nПрограмма материалын үҙләштереү сифатын өйрәнеү\nБирелгән эштәрҙе аңлы уҡып, дөрөҫ итеп үтәргә\nНомер материала: ДБ-1375539\n699 0 02.12


Радий Хәбиров Советтар Союзы һәм Рәсәй Федерацияһы Геройҙары менән осрашты - Правительство Республики Башкортостан\n«Геройҙарға тиңләшергә» республика патриотик проекты ҡатнашыусылары мәғариф учреждениеларында, йәштәр сараларында осрашыуҙар үткәрҙе, Гагарин олимпиадаһы еңеүселәрен тәбрикләне.\n–Башҡортостанға килгәнегеҙ, күп һанлы сараларҙа ҡатнашҡанығыҙ өсөн рәхмәт белдерәм, – тине Радий Хәбиров. – Хәрби йәһәттән беҙҙең республика һәр саҡ маҡтаулылар рәтендә. Армияға саҡырылыусы йәш егеттәребеҙгә Хәрби комиссариатта сират торалар.\nДанлы офицерҙар төбәк етәксеһенә Өфө уҡыусылары һәм армияға алыныусы йәш егеттәр менән үткәргән осрашыуҙар тураһында һөйләне. Осрашыуҙа ҡатнашыусылар йәштәр геройҙар менән аралашырға, улар тураһында белергә, аныҡ миҫалдар өлгөһөндә илһөйәрлеккә, Ватан алдындағы бурыс һәм тоғролоҡҡа өйрәнергә тейеш тигән фекерҙә.


Сәм һәм дәрт менән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сәм һәм дәрт менән\nСәм һәм дәрт менән 31.07.2018 // Йәмғиәт / Анонстар\nАуырғазы районы хужалыҡтары мал аҙығы хәстәрләүгә етди тотонған\nБерәүҙәре сенаж соҡорҙарын тиҙерәк тултырыу ниәте менән янһа, икенселәре бесән сабыу менән мәшғүл. Был юҫыҡта айырыуса “Дружба”, “Урожай” йәмғиәттәре, “Салауат, “Урал” ауыл хужалығы кооперативтары әүҙемлек күрһәтә. Быйыл төбәктә күп йыллыҡ үлән майҙандары 91 мең гектарҙан ашыу тәшкил итә.\n“Урал” хужалығында ла ҡышҡылыҡҡа хәстәрлек дәррәү бара. Игенселек һәм малсылыҡ эшен бергә алып барған кооперативта меңдән ашыу һыйыр малы булһа, шуның 300-ө – һауын һыйыры. Заман менән бергә атлаған хужалыҡта фермалар эшселәр өсөн уңайлыҡтар булдырыу хәстәре менән төҙөлгән. Ә һауылған аҡты Бөрө һөт комбинатынан үҙҙәре үк килеп ала. Оҙайлы ыжғыр ҡышта ла эш дәрте туҡталмаһын, малҡайҙар аҙыҡҡа өҙөклөк кисермәһен тигән маҡсаттан “Урал” яландарында бөгөн сәм һәм дәрт менән эш гөрләй.\nХужалыҡ Мораҙым, Ҡушкүл, Михайловка ауылдарын берләштерә. Йорт-ҡаралтыларының төҙөклөгө, иге-сиге күренмәгән баҫыуҙарҙа бесән, иген культуралары өлгөрөүе үҙе үк бында тәртип яратҡан, уңған, булдыҡлы кешеләр йәшәүе хаҡында һөйләй.\nМихайловка янындағы яланда “Беларус”ында костер үләне сабып йөрөгәндә осраттыҡ Виктор Киясовты. Бындай минуттарҙың ҡәҙерен белгән ауыл эшсәне “тимер ат”ынан йәһәт кенә һикереп төштө.\n– Хәлдәр нисек? – тип һорауыбыҙға, йөҙө ҡояшта янған ир ихлас йылмайып:\n– Һәйбәт, – тип яуапланы.\n– Көнөнә норма буйынса нисә гектар бесән сабыу ҡаралған?\n– Өлгөрөп буламы?\n– Әлбиттә! – Виктор ышаныслы яуапланы. – Арттырып та ебәрәбеҙ.\nВиктор хужалыҡта утыҙ йылдан артыҡ эшләй. Һөнәрселек училищеһын тамамлағаны бирле ул бында алыштырғыһыҙ тракторсы. Атанан күргән уҡ юнған тигәндәй, ике улы ла механизатор һөнәрен һайлаған.\nӘйтергә кәрәк, әүәлдән баҫыу эштәренең нескәлектәренә яҡшы төшөнгән егеттәр бесәнгә алдан әҙерләнгән. Техникалар төҙөк, эшселәр етерлек.\n– Быйыл йәй ямғырға йомарт булманы, – тип һүҙ башланы хужалыҡтың етәксеһе Рәмил Иштуғанов. – Республиканың башҡа төбәктәрендә ҡойоп яуһа ла, беҙҙең тирәне ситләтеп үтә, шуға бесәнлектәр яҡшы үҫте тип әйтеп булмай. Шулай ҙа кәйефһеҙләнеп ултырмайбыҙ. Былтырғы сенаж бар. Быйыл 600 гектарҙан ашыу майҙанда үлән сәстек. Эспарцет, донник, костер... Мал аҙығы етерлек буласаҡ. Егеттәр тырыш, булдыҡлы. Айырыуса Фәрит Ғәлимов, Илфат Ильясов, Хәмзә Смаков, Иван Степаненконы маҡтап телгә алыр инем. Фәрит Ғәлимовтың хаҡлы ялға сығыуына биш йыл булһа ла, һаман сафта әле.\nХужалыҡтың уңышлы эшләүе бөтәһе өсөн дә ҡулайлы. Эшселәргә ашлығын да, бесәнен дә биреп торалар. Шуға ла бында шәхси хужалыҡтарҙа ҡаҙ, өйрәк кеүек ҡош-ҡортто күпләп тоталар, донъяларын ишәйтәләр. Барлыҡ халыҡ сәм, дәрт менән эшләй һәм йәшәй.


«Өфө» универмагы алдындағы майҙанда балалар өсөн байрам үткәрелә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n«Өфө» универмагы алдындағы майҙанда балалар өсөн байрам үткәрелә\n12:05, 1 июня 2012 Йәмғиәт\n1 июндә төшкө сәғәт 2-нән киске 5-кә тиклем «Өфө» универмагы алдында Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөнә арналған байрам сараһы үткәрелә. «Аркада» идара компанияһының меркетинг һәм реклама департаментынан хәбәр итеүҙәренсә, балаларҙы шаян аниматорҙар, татлы мамыҡ, попкорн, «Мосигра.Уфа» компанияһынан өҫтәлдә мауыҡтырғыс уйындар, һауа шарҙары һәм ыңғай тәьҫораттар көтә.\nОшо уҡ көндө киске 6-ла «Каруанһарай» сауҙа комплексында «Йөрәккә яҡын алып» социаль фотоһүрәттәр конкурсын асыу тантанаһы үтәсәк. Ул 2012 йылда Башҡортостан Республикаһында Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арналған.\nЙәмғиәттең иғтибарын киҫкен социаль мәсьәләләргә йәлеп итеү сараның төп маҡсаты иҫәпләнә. Был проблемалар иҫәбендә ташландыҡ балалар, инвалидтар, пенсионерҙар, ветерандарҙың проблемалары, ғаиләнең әҡлаҡи нигеҙҙәре күрһәтелгән.


Ҡатын-ҡыҙға эшҡыуар булыу еңелме? - Юлдаш\nГөлфиә Шакирова һүҙҙәре. Йылмай - Илдус Дәүләнов көйө - Халикова Ирина\nТыуған яғыма йыр - Абдуллин Венер\nҠатын-ҡыҙға эшҡыуар булыу еңелме?\nҠатын-ҡыҙға эшҡыуар булыу еңелме? https://bash.news/yuldash/4216_katyn-kyzha-eshkyuar-bulyu-enelme\nБөгөн ойошма һәм предприятиеларҙа, компания һәм фирмаларҙа гүзәл заттарҙы тәбрикләү тантанаһы үтте. Әлбиттә, 8-се март халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар байрамы уңайынан. Беҙ ҙә байрам алды сығарылышына хөрмәтле һәм билдәле шәхестәрҙең береһен саҡырҙыҡ.\nӘсә. Етәксе. Эшҡыуар.\n“Юлдаш” радиоһы студияһында ҡунаҡта “Ғәлиә” химик таҙартыу предприятиеһы генераль директоры, Рәсәйҙең атҡаҙанған көнкүреш хеҙмәткәре, “Йыл директоры-2005” Рәйлә Фәсхетдинова.\n- Уҙған быуаттың 90-сы йылдар аҙағында Америкаға күргәҙмәгә барғас, ярты быуатҡа артта ҡалғаныбыҙҙы күреп аптыраным. Унда яңы технологиялар, яңы ҡорамалдарға контракттар төҙөп, ҡайтҡас, үҙем етәкселек иткән предприятиены үҙгәртеп ҡорҙом. Эш өсөн күпләп кредиттар алыуҙан ҡурҡманым. Хәҙер иң алдынғы химик таҙартыу предприятиеһы булып торабыҙ, гел яңылыҡтарҙы индерәбеҙ. Күргәҙмәләргә йөрөйөм Рәсәйҙә лә, сит илдәрҙә лә, тәжрибә өйрәнәм, заманса технологиялар үҙләштерәбеҙ. Ҡаршылыҡтар күп кисерергә тура килә, бизнеста ҡатын-ҡыҙ булыуың һиңә бер ташлама ла бирмәй. Әлеге ваҡытта сит ил санкциялары беҙгә лә йоғонтоһоҙ ҡалмай. Шулай булыуға ҡарамаҫтан, эшләйбеҙ, бирешмәйбеҙ. Көнкүреш хеҙмәте тармағына ҡараш ыңғайға үҙгәргән һымаҡ, шул әҙерәк өмөт өҫтәгәндәй.\n- Эшҡыуарлыҡты үҫтереү өсөн дәүләт ниндәй саралар күрергә тейеш?\n- Шөкөр, артыҡ тикшереүҙәр менән хәҙер ул хәтле йонсотмайҙар. Әммә Башҡортостанға сит өлкәләрҙән эшҡыуарҙар килеп, аукциондарға инеп, хеҙмәт күрһәтеү хаҡын төшөрә. Ни үҙҙәре йүнләп эшләй алмай, ни беҙгә үҫергә аяҡ салалар. Үҙебеҙҙең республикала Башҡортостан эшҡыуарҙарын яҡлау булһын. Сит өлкә һәм республикаларҙан килеүселәрҙе әллә ни индереп бармаһындар ине, бигерәк тә көнкүреш хеҙмәте күрһәтеү тармағы бынан ныҡ зыян күрә. Власть беҙҙе ҡаршылыҡтарҙан яҡлаһын, ярҙам күрһәтһен ине.


Бөгөн республиканың төп телеканалы 15 йыллыҡ юбилейын билдәләй\nОшо уңайҙан Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрында БСТ-ның тоғро дуҫтары, телевидение һәм радио ветерандары йыйылды. Байрам тантанаһын ҡарарға, ҡотлау сәләмдәрен еткерергә Саха Яҡут, Татарстан һәм башҡа төбәктәрҙән дә ҡунаҡтар килде.\nЭкранда «Яңылыҡтар» сығарылышының 2000-се йылдар башындағы биҙәлеше. Яңы быуаттың башланыуы республика телевидениеһы үҫешенә ыңғай йоғонто яһай. Милли телеканал юлдашҡа күсеп, эфир ваҡытын киңәйтеп кенә ҡалмай, тамашасылар һанын да арттыра.\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театры фойеһында юлдаш телеканалын ойоштороуға, уның эстәлеген байытыуға тос өлөш индереүселәр - телевидение һәм радио ветерандары, элекке хеҙмәткәрҙәре, зәңгәр экрандың тоғро тамашасылары йыйылды. Улар бөгөн бер-береһен күреүгә ифрат шат тип әйтһәк хата булмаҫ. Сөнки берҙәм көс менән ун биш йыл элек республиканың төп телевидениеһы яңы баҫҡысҡа күтәрелә.\nБашҡортостан юлдаш телевидениеһы тарихының алтын биттәре менән танышҡандан һуң, театрҙа юбилей ҡунаҡтары республиканың ҡыҙыҡлы яңылыҡтары менән танышты. Артабан сәхнәгә йәш таланттар – «Тамыр»ҙар сыҡты.\nРеспубликаның бөгөнгө тормошон, көнүҙәк хәл-ваҡиғаларҙы яҡтыртыусы телеканал хеҙмәткәрҙәре илдең төрлө тарафтарынан меңдәрсә ҡотлау сәләмдәрен алды. Тамашасыларҙың ихтирамы - киләһе уңыштарға төп этәргес тә.\nАуыл хужалығы булһынмы, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау өлкәһеме - БСТ-ла тапшырыуҙар теҙмәһе ифрат бай, «Яңылыҡтар» сығарылышы ла тиҫтәләгән журналист, оператор, режиссерҙарҙың хеҙмәт емеше. Иң мөһиме - ижади коллективтың тәүлек әйләнәһенә эшләүе бушҡа түгел, халыҡтың милли каналға ышанысы юғары.\nУн биш йыл - ул күп тә, аҙ ҙа кеүек. Әммә был ваҡыт арауығы - милли канал өсөн ысын мәғәнәһендә үҫеш осорона әйләнде. Техник яҡтан ғына түгел, программалар эстәлеге лә даими байый, камиллаша бара.\nЭкрандағы һүрәттең юғары сифатлы булыуы туранан-тура телеканалдың һанлы тапшырыуға күсеүенә бәйле. Был йәһәттән Башҡортостан юлдаш телевидениеһы заман менән бергә атлай. Оло еңеүҙәр ҙә алда әле.


Ҡолаҡ өсөн гимнастика » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Ҡолаҡ өсөн гимнастика\n22.10.2011 Ҡолаҡ өсөн гимнастика\nБыл күнегеү ҡытайҙарҙың традицион гимнастикаһына ингән. Ул ишетеү функцияһын һаҡларға ярҙам итер, ҡолаҡҡа ҡаты булғандарҙың хәлен яҡшыртыр.\nКүнегеүҙе иртәнсәк эшләргә кәрәк. ҡолағығыҙҙы усығыҙ менән ҡаплағыҙ. Бармаҡтарығыҙҙың остары соңҡа һөйәгенә тейеп торһон. Шунан өс бармағығыҙ менән башығыҙға һуғып алығыҙ. ҡолағығыҙҙа барабан тауышына оҡшаған тауыш ишетелер. Усығыҙҙы ҡолағығыҙға ныҡ итеп тейҙерегеҙ ҙә, ҡапыл тартып алығыҙ. ҡолаҡ тишектәрен бармаҡтарығыҙ менән өс тапҡыр ышҡығыҙ. Һәр күнегеүҙе 12 тапҡыр ҡабатларға.\nҡолаҡ япрағында меңдән ашыу биологик әүҙем нөктә бар. Ана шуларҙы даими ҡуҙғытҡанда, ишетеү һәләтегеҙ яҡшырыр. ҡолаҡтарығыҙҙы усығыҙға йомоғоҙ ҙа ун тапҡыр ышҡығыҙ. Шунан япраҡтарҙы тәүҙә аҫҡа, шунан өҫкә тартығыҙ.\nБал менән балан ярҙам итте\nҺәр ваҡыт ҡолағымдағы сың яфаланы. Шул арҡала насар ишетә башланым. Кеше алдында уңайһыҙ хәлдәргә лә тарыным. Миңә түбәндәге ябай рецепт ярҙам итте. 1 аш ҡалағы баланды иҙеп, шул уҡ күләмдә бал ҡуштым. ҡатнашманы марляға урап, төнгөлөккә ҡолағыма ҡуйҙым. Ике аҙна буйы әлеге ысулды файҙаландым. Хәҙер ҡолаҡтағы сың бөттө, яҡшыраҡ ишетә башланым.\nДарыуһыҙ ҙа һауыҡтым\nӘле хаҡлы ялдамын. Ғүмерем буйы заводта эшләнем. Унда һәр ваҡыт көслө тауыш яңғырап тора ине. Бер-беребеҙҙе ишетер өсөн ныҡ итеп ҡысҡыра торғайныҡ. Бер аҙҙан ҡолаҡта сың барлыҡҡа килде, ишетеү һәләтем ҡаҡшаны. ҡәйнәмдең кәңәше ныҡ ярҙам итте.\n4 аш ҡалағы балауыҙға ярты стакан спирт ҡойоп, 8 көн ҡараңғы урында тоторға. Шунан уны марля аша һөҙөргә. Артабан бер балғалаҡ шыйыҡсаға 4 балғалаҡ кукуруз майы ҡушып болғатырға. Шунда мамыҡты сылатып, бер тәүлеккә ҡолаҡҡа ҡуйырға. Процедураны көн аша ун тапҡыр эшләнем. Һөҙөмтә оҙаҡ көттөрмәне, яҡшыраҡ ишетә башланым.\nИшетеү юлдарын таҙартыу өсөн түбәндәге ысул һәйбәт. ҡолаҡҡа өс көн дауамында водород перекисы, шунан тағы өс көн үҫемлек майы тамыҙам. Эсендәге сайыры йомшарып, үҙе сыға.


дети » Страница 148\nГазета "Йәшлек" » Махсус бит » Страница 148\nМахсус бит / Проблема // 8-02-2011, 10:17\nМәғәнәһеҙ, аяуһыҙ урыҫ бунтын күреүҙән Хоҙай һаҡлаһын. Шулай тигән бөйөк Пушкин. Әммә йылдар үтеүгә бер һорау ҙа тыуа – беҙҙең оҙа-аҡ түҙеүҙең сиге булырмы икән? Власти.нет сайтында ошо һүҙҙәр менән башланған мәҡәлә сыҡты. Һүҙ, башлыса, илдә хаҡтар артыуы, ришүәтселек, ябай граждандар өсөн белем алыу, медицина хеҙмәтләндереүе тирәләй булған уңайһыҙлыҡтар хаҡында бара. Ошолар арҡаһында илдең байтаҡ халҡы «имен ҡалыу марафоны»нда ҡатнашырға мәжбүр. Арауыҡ – оҙон, көс – самалы, күптәр финишҡа барып етмәй тәгәрәйәсәк. Ниңә бөтөнөһө лә шымған һуң? Рәсәй статистикаһы ҡасан беҙгә ҡолаҡҡа ятышлы, уңышлы һандарҙы һиҙелерлек еткерер?...\n«Халҡыбыҙ өмөтһөҙлөккә бирелмәһен»\nМахсус бит // 5-02-2011, 13:25\n«Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетында рәйес булып эш башлауым бик яуаплы мәлгә тура килде, сөнки Өсөнсө ҡоролтайҙан һуң бихисап эш, бурыс, маҡсат бар. Башҡортостан үҙе лә яңыса йәшәй, йәғни етәкселек алмашынған осор, тимәксемен. Хәҙер беҙгә, бөтә башҡорт ойошмаларын берләштереп, конструктив рәүештә бер фекерҙә булыуҙы яйға һалырға кәрәк», – ти Илгиз Зәмфир улы Солтанморатов. Ул әлеге вазифаһына үтә яуаплы ҡарай һәм йәмәғәт эшмәкәрлегендә өлгө, тәжрибә алырлыҡ аҡһаҡалдарыбыҙ барлығына ҡыуана. Йәш ғалим, ишле ғаилә башлығы, әле утыҙы ла тулмаған етәксе йәмәғәт ойошмаһының абруйын һаҡлау, баһаһын күтәреү өсөн бар көсөн һаласағын ышаныслы әйтә. Уның менән әңгәмәбеҙ, башлыса, ҡоролтай эшмәкәрлеге менән башланһа ла, донъяуи хәлдәрҙе лә, йәшәйеш мәсьәләләрен дә ситләтеп үтмәне....\nМахсус бит // 5-02-2011, 13:05\n– Минең кеүек оло ҡатынға кем ҡараһын инде? Кемгә кәрәгем бар? – Мәрйәм апайға (исеме үҙгәртеп алынды – авт.) илле һигеҙ йәш. Юҡҡа ғына ул үҙенә шулай артыҡ талапсан – бик һөйкөмлө, мөләйем ҡатын. Ыҡсым кәүҙәһенә нимә кейһә, шул килешә. Тауышы ла яғымлы....\nМахсус бит // 5-02-2011, 11:25\nВангелия Пандева – Ванга 1911 йылдың 31 ғинуарына ҡараған төндә Струмица ҡалаһында (әлеге Македонияла) ярлы крәҫтиән ғаиләһендә тыуа. Һикһән биш йыл йәшәп, шуның 55 йылын кешеләр менән эшләүгә – күрәҙәселек итеүгә, кәңәштәр биреүгә арнай. Берәүҙәр уға Тибет, масон, теософ һәм башҡа тәғлимәттәрҙең авторлығын бирә. Ҡайҙандыр алынған белешмәләрҙе, халыҡ рецептарын, төшлөктәрҙе лә уға таға.\nМатематиктар иҫәпләүе буйынса, Ванга миллиондан ашыу кешене ҡабул иткән. Финансистар билдәләүенсә, ул Болгария ҡаҙнаһына 100 миллион доллар табыш килтергән. Күреүегеҙсә, Ванга ваҡытында Болгария иҡтисадын ныҡ ҡына байытыуға өлөш индергән. Уны эҙләп, төрлө илдәрҙән ағылған туристар сәбәпсе быға.\nБолгарияла Вангаға мемориал асҡандар, сиркәү төҙөгәндәр. Йәнәһе лә, бөйөк күрәҙәсе ошо урынға күңелен таҙартырға йөрөгән. Был иһә төптө яҙыҡ, тип һанай уның тормош юлын өйрәнеүселәр. Сөнки социалистик илдә ул ваҡытта бөйөк көскә инаныусылар булмаған. Ванга үҙе дингә ышанған, әммә был йолаларҙың барыһын да өйөндә башҡарған. Ә инде Ванганы бөгөн изге яһауҙары илдең иҡтисадын күтәреү өсөн ҡулай, имеш....\nАхырызаман сәбәпсеһе – беҙ үҙебеҙ\nМахсус бит // 1-02-2011, 10:49\nТөйәк итмәй Күстәнемде һандуғас,\nЫнйы-ысыҡ емелдәмәй таң тыуғас.\nКәкре лә ташлап ҡасҡан был яҡты,\nҠарғаларҙың ҡарҡылдауы уятты....\nМахсус бит // 29-01-2011, 15:29\nХөрмәтле хужабикәләр! Был махсус сығарылышыбыҙ һеҙҙең табынды тағы ла байытыу маҡсатында ябай һәм шул уҡ ваҡытта бик тәмле аҙыҡ-түлек әҙерләү рецептарын тәҡдим итәбеҙ. Улар бигерәк тә йәш хужабикәләргә ярҙамға килер тип ышанғы килә. Шулай уҡ аҙыҡ-түлек әҙерләүгә ҡағылған кәңәштәребеҙ ҙә бөтә гәзит уҡыусылар араһында ла ҡыҙыҡһыныу уятыр тип өмөт итәбеҙ....\nАх, был ирҙәр!\nМахсус бит // 29-01-2011, 13:47\nДауаханала ятам. Төшкө йоҡо сәғәтендә серем итеп алырмын тигәйнем, әммә ниәтемде палата буйынса күршеләрем боҙҙо – ҡыҙыҡлы әңгәмә ҡорҙолар. «Ҡыҙыҡлы» тигәс тә, һөйләшеү сепрәк-сапраҡ тураһында түгел (бөтәбеҙ ҙә ярайһы етди ханымдарбыҙ, ундай ваҡ-төйәк беҙҙе һирәк ҡыҙыҡһындыра), әлбиттә, ирҙәр хаҡында....\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Рауил БИКБАЕВ: «Халыҡ хәтерендә бер генә шиғыры ҡалһа ла, ул шағир бәхетле»\nМахсус бит // 29-01-2011, 13:45\nБашҡортостандың халыҡ шағиры, Башҡортостан Яҙыусылар союзы идараһы рәйесе, Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаты Рауил БИКБАЕВ – «Йәшлек» гәзите редакцияһында «Тура бәйләнеш»тә булып, бик күп һорауҙарға яуап бирҙе. Тел, милләт, әҙәбиәт яҙмышы һәм ижад серҙәре менән ҡыҙыҡһынды гәзит уҡыусылар. Мәғариф, спорт темаларына ҡағылған шәхсән һорауҙарҙы депутат үҙенең эш ҡағыҙына теркәп ҡуйҙы. Ил ағаһы һәр шылтыратыусыға аныҡ яуап биреп кенә ҡалманы, уларҙың уй-кисерештәре, эштәре менән дә ҡыҙыҡһынды....\nХәҡиҡәткә хаҡ юҡ\nМахсус бит / Проблема // 29-01-2011, 13:43\nКүптән түгел «Йәшлек» гәзитендә Сибәғәт Рахманғоловтың «Юлдар: берәүҙәргә бар, берәүҙәргә – аһ-зар» мәҡәләһен уҡығас, ҡулыма ҡәләм алмай булдыра алманым. Һүҙ унда Көйөргәҙе районының Яҡшембәт ауыл советы биләмәһенә ҡараған ауылдарға асфальт юл һалынмауы хаҡында бара. Бөтә ғәйепте автор район хакимиәте башлығына ауҙарған, йәнәһе, ул урындағы хужалыҡ рәйесен күрә алмай, шуға юлдар төҙөкләндерелмәй. Үҙ хәҡиҡәтебеҙҙе ниңәлер ана шулай йөҙ йыртыуҙан, кемгәлер бысраҡ яғыуҙар аша раҫларға маташыу күңелде ҡыра. Нимәлер эшләнмәй йәки етешһеҙлектәр бар икән, тимәк, етәксе ғәйепле. Ул нисек һәм ниндәй юлдар менән хәл итергә тейеш мәсьәләне, уныһында эшебеҙ юҡ, тик барыһы ла беҙ теләгәнсә булһын. Һүҙ ҙә юҡ, кеше елкәһендә йәшәү уйы көслө ҡайһы берәүҙәрҙә. Үҙебеҙ ҡыл ҡыбырлатмаһаҡ та, хужаларҙан күпте талап итәбеҙ түгелме?...\nЕр. Ил. Тел\nМахсус бит / Проблема // 29-01-2011, 12:03\nМәғәнәле һүҙҙәр. Һуңғы йылдарҙың көслө ауазы булып торалар...\nБер үк нәмәне аңлайышлы итеп ҡат-ҡат ҡабатлаһаң, ул һүҙҙәр саҡырыу ҡеүәтенә эйә була. Шул уҡ һүҙҙәрҙе мәғәнәһеҙ генә ҡабатлаһаң, улар төп йүнәлешенән тайпылып, бәҫен юғалтыуы ла ихтимал....\nАртҡа 1 ... 144 145 146 147 148 149 150 151 152 ... 159 Алға


Рөстәм Хәмитов Сибайға һәм Баймаҡ районына юлланды // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Сибайға һәм Баймаҡ районына юлланды\n9:49, 26 августа 2010 Сәйәсәт\n26 августа Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов эш сәфәре менән Сибай ҡалаһына һәм Баймаҡ районына юлланды.\nРеспублика башлығы төбәктең иҡтисади һәм сәйәси үҫеше менән танышасаҡ. Башҡортостан Президенты ҡайһы бер ауыл хужалығы предприятиеларына, мәғариф һәм һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына барасаҡ.\nСибайҙа Рөстәм Хәмитов Көньяҡ Урал райондары хакимиәт башлыҡтары менән кәңәшмә үткәрәсәк. Кәңәшмәлә көньяҡ райондарҙың ауыл хужалығы һәм ағас эшкәртеү сәнәғәтендәге эштәр торошо һәм уларҙы үҫтереү юлдары ҡараласаҡ. Ҡоролоҡ эҙемтәләрен бөтөрөү буйынса саралар һөҙөмтәләре айырым тикшереләсәк.


Шырпыны һаҡсыл ҡулланып та экономиялап була\nЭнергияны беҙ саманан тыш тәләфләйбеҙ. Үҫешкән илдәр менән сағыштырғанда Рәсәйҙә экономия юҡ кимәлендә. Рөстәм Хәмитов республикала энергоресурстарҙы һөҙөмтәле ҡулланыу темаһына арналған кәңәшмәлә сығыш яһап халыҡты һаҡсылыраҡ булырға саҡырҙы.\nЮғиһә, социаль һорау алыуҙар һөҙөмтәләре ҡыуанырлыҡ түгел. Мәҫәлән , үҫешкән илдәрҙә халыҡтың 90 проценттан ашыуы энергия сығанаҡтарына һаҡсыл ҡараш тәрбиәнән килә, тип яуаплаһа, беҙҙең илдә респонденттарҙың 7 проценты ғына бының менән килешкән. Рөстәм Хәмитов әйтеүенсә, иҡтисад өлкәһендә ҡатмарлыҡтар булған осорҙа һәр киловатт һәм гигаколороийҙар өсөн көрәш булырға тейеш. Илдә коммуникацияларҙың иҫкереүе лә йылылыҡ һәм башҡа энергияны елгә осора. Биналарҙың сифаты насар булыуы арҡаһында торбалалар урамлы йылыта, ә лампалар көндө яҡтырта. Кәңәшмәлә һәр район етәксеклегенә һәм предприятиеға энергияны экономиялау тураһында эш планы әҙерләргә ҡушылды.


Кешеләр тип өҙгөләнеп йәшәне… » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Кешеләр тип өҙгөләнеп йәшәне…\nКешеләр тип өҙгөләнеп йәшәне… 12.12.2017 // Әҙәбиәт\nБеҙҙең Ялсыҡай ауылына күрше генә ятҡан Таймаҫта тыуып үҫкән яҙыусы, Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты Рәшит Ғимран улы Солтангәрәевкә ошо йылдың 15 декабрендә 82 йәш тулған булыр ине… Ине тип әйтеү ифрат та ауыр… Бик ваҡытһыҙ, ваҡытһыҙ китте шул яҡташ ағайыбыҙ. Ижад ҡомары ҡайнап, ташып торған мәле ине лә бит. Уның тынғыһыҙ ижадсы, эскерһеҙ, ярҙамсыл булыуын, ихлас күңелле, мәрәкәсел кеше икәнен күптәр белә ине. Яҙыусылар тормошонан ҡыҙыҡлы хәлдәрҙе анекдот итеп яҙып, шул уҡ ҡәләмдәштәре алдында һөйләүе үҙе бер күңелле ваҡиғаға әйләнер булды, берәү ҙә үпкәләмәй, сөнки Рәшит ағай кешеләрҙәге ҡайһы бер һыҙаттарҙы юмор менән, үҙ-үҙеңә ситтән ҡарап көлә белеү һәләтен күрһәтә ине…\nЯҙыусы Рәшит Солтангәрәевтең маһир хикәйәсе, оҫта прозаик, талантлы романсы булыуы тураһында һәр сыҡҡан әҫәре, китаптары буйынса матбуғат биттәрендә тәнҡитселәр, ижадташтары тарафынан оло баһа бирелә килде. Халыҡ әҙиптең әҫәрҙәрен уҡып уйланды, тыуған яҡты күҙ ҡараһылай күреп яратырға өйрәнде, тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл булырға ынтылды. Яҙыусының китаптары исеменә күҙ һалайыҡ: “Тыуған йорт”, “Аҡ тирәктәр”, “Сәскәләр бүләк итегеҙ”, “Йылы ямғыр”, “Нефтселәр юлынан”, “Умырзая”, “Беҙ йәшәгән ер”, “Кешеләр”. Әҙиптең күп әҫәрҙәре тыуған ауылы, уның иҫ китмәле тәбиғәте, үҙенсәлекле характерлы кешеләре менән айырылғыһыҙ бәйләнгән.\nӘлбиттә, яҙыусының бай ижады тураһында ентекләп һөйләргә булыр ине, әммә был ҡыҫҡа ғына иҫтәлек биттәрендә маҡсат ул түгел. Рәшит ағай Солтангәрәев, беҙгә яҡташ яҙыусынан бигерәк, бер туған ағайыбыҙ һымаҡ булды. Ул арабыҙҙан киткәс кенә, ни дәрәжәлә беҙҙе, йәштәрҙе, әле уҡып йөрөгән саҡта уҡ, студент йылдарында уҡ белеп, ҡайғыртып, хәстәрләп йөрөгәнен аңланыҡ. Әҙ-мәҙ яҙышып, шуны кеше хөкөмөнә сығарып, күренергә баҙнат иткән йәштәрҙе ҡурсалап, өйрәтеп, тәүге ижад емештәребеҙҙе (шулай әйтергә яраһа) “Йәш көстәр” альманахында мөхәррирләп, китап итеп сығарышты. Күпме ваҡыт, көс, энергия сарыф ителгәндер әҙипкә шул сейле-бешле “емештәр”ҙе тәртипкә килтерергә, быны ул үҙе генә белгәндер...\nБДУ-ны тамамлағас, миңә “Совет Башҡортостаны” гәзитендә тәүҙә корректор, аҙағыраҡ хаттар бүлегендә кесе әҙәби хеҙмәткәр булып эшләп алырға насип булды. Унан һуң миңә ғаиләм менән Ҡыйғы районының Үрге Ҡыйғы ауылында башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, ә иремә шул яҡҡа үҙ хәбәрсе булып эшкә китергә яҙҙы. Өфөлә беҙгә, яңы ғына уҡып бөткән йәштәргә, ҡайҙа инде фатир тураһында хыялланыу! Шулай итеп, әҙәби мөхиттән ситтәрәк йәшәлде, иң тәүҙә Ҡыйғыла, унан һуң Күмертауҙа йәшәгәндә лә һирәк-һаяҡ матбуғатта мәҡәләләрем, һүрәтләмәләрем, шиғырҙарым “Башҡортостан ҡыҙы”нда сыҡҡылап торҙо. Шул осорҙа ла Рәшит ағай беҙҙе (Зөһрәне, мине) күҙ уңынан ысҡындырмағандыр, күрәһең.\nӨфөгә күсеп килгәс, йышыраҡ яҙыша башланым, гәзит-журналдарҙа шиғырҙарым сыҡҡылап торҙо. Бер ваҡыт шулай матбуғат йортонда баҫҡыс буйлап менеп барһам, ҡаршыға Рәшит ағай килә:\n– Ни хәл, һылыу? Шиғырҙар яҙыламы? – тип һорай ағай.\n– Бигүк яҙылмай бит әле, – тинем.\n– Яҙылмағас, ниңә әҙәм башын ҡатырып йөрөйһөң? – тине.\nМин бер аҙ ҡаушап ҡалдым, ни әйтергә лә белмәнем. Ә бит Рәшит ағай дөрөҫ әйтте, ҡаты әйтһә лә, тураһын еткерҙе. Ҡулыңа ҡәләм алғанһың икән, был эшкә етди ҡарарға икәнен бик яҡшы аңлатты ул.\nРәшит ағай кешеләр менән аралашырға яратты, тыуған яҡ менән бәйләнешен бер ваҡытта ла өҙмәне. Тыуған ауылы Таймаҫта ағайҙың бер туған апаһы Миңъямал Ғимран ҡыҙы йәшәй ине (хәҙер мәрхүмә инде), ул беҙҙе тарих фәненән уҡытты. Ағай шунда ҡайтып йөрөгәндер, күңеленә тыныслыҡ, илһам сығанағы алғандыр. Ғүмер буйы гәзиттәрҙә, һуңынан “Ағиҙел” журналында хеҙмәт итте, ә ижади әҫәрҙәр ял һәм йоҡо иҫәбенә яҙыла бит инде. Мин Өфөгә күскәс тә мәктәпкә эшкә барҙым. Элегерәк башҡорт теле ҡайһы бер мәктәптәрҙә генә уҡытыла ине, шуға күрә миңә тәрбиәсе эшенә егелергә тура килде. Ҡайһы саҡта Рәшит ағай миңә шылтыратып ала.\n– Ни хәл, һылыу? Минең фәлән хикәйәм сыҡты “Башҡортостан ҡыҙы”нда, уҡыныңмы, оҡшанымы? – тип ҡыҙыҡһына.\n– Уҡыным, ағай, уҡыным, – тим.\n– Ауылға ҡайтҡаның бармы?\n– Юҡ шул, ағай, ғаиләнән бер ҙә бушай алмайым, – тигәс,\n– Ҡайтырға кәрәк тыуған яҡҡа, кешеләр менән аралашып, күңелеңә ем алып, илһамланып килергә кәрәк, – тине.\nҺикһәненсе йылдарҙың урталары булдымы икән, союзда Ғәлимдең проза китабы тикшерелде. Шунан һуң бер төркөм яҙыусы беҙҙең өйгә сәй эсергә килде, улар араһында Рәшит ағай ҙа бар ине. Ул ваҡытта ҙур яҙыусыларҙың фекерен ишетеү, һөйләшеп ултырыу үҙе оло мәртәбә булған бит беҙҙең кеүек йәштәргә. Ижад тәжрибәһе лә, тормош тәжрибәһе лә биниһая бит күренекле яҙыусыларҙа. Ял итеп алған арала Рәшит ағай әнейемдең бүлмәһенә инде. Күрешеп, бер аҙ гәпләшеп алдылар. Мин инде аш бүлмәһенә инеп-сығып йөрөгәс, бөтә һүҙҙәрен дә ишетмәнем, ҡайһыларын яҙа-йоҙа аңғарып ҡалдым.\n– Миңһылыу апай, һеҙ минең китаптарҙы уҡыйһығыҙмы? – тине Рәшит ағай.\n– Береһен дә ҡалдырмай уҡып барам, Рәшит, минең шөғөл – уҡыу бит инде, – тигән булды әнейем. – Һуңғы китабыңдағы фәлән образың хәс тә Таймаҫтың фәлән кешеһе бит, тас шул, бигерәк дөрөҫ итеп яҙғанһың, – тигәс, Рәшит ағайҙың ауыҙы йырылып китте.\nӘнейемде электән белгәс, уларҙың һүҙҙәре беректе. Ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә лә яҙыусы кешеләр менән аралашыуҙан, әңгәмәләшеүҙән ихлас ҡыуаныс алғанын күрҙем. Әллә кем булыу, эреләнеп ҡыланыуҙың әҫәре лә юҡ ине Рәшит ағайҙың холҡонда. Кешеләрҙе, тормошто яратыу һөҙөмтәһе булып тыуғандыр ҙа инде “Кешеләр” тигән әҫәре. Рәшит ағай Зөһрә менән миңә бер туған ағай һымаҡ булды тип әйтеүем дә юҡҡа түгел. Үҙе беҙгә гел өндәшеп тормаһа ла, беҙҙең барлы-юҡлы ижадты күҙәтеп йәшәгән икән. 1996 йылда Зөһрә менән икебеҙҙең “Миләш тәлгәштәре” тигән шиғри йыйынтығыбыҙ донъя күрҙе; китап сыҡмаҫ борон уҡ уҡып, уға баш һүҙ яҙҙы. “Ғаилә рухы” тип аталды ул, һуңыраҡ үҙенең “Ер һәм йыр” тигән публицистик китабына ла индергәйне.\n2000 йылдың апрель айында, датаһы хәтерҙә ҡалмаған, “Ағиҙел” журналына үҙебеҙҙең мәктәпкә кисәгә яҙыусылар саҡырырға барҙым. Рәшит ағайҙы, Хәсән Назарҙы, Сафуан Әлибай менән Рәмил Йәнбәкте. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Рәшит ағайҙы осрата алманым, шул уҡ көндә художество гимназия-интернатында сығыш яһап йөрөгән, беҙҙең мәктәпкә килә алманы, үкенескә ҡалды. Үкенескә ҡала икән шул. Күңел етемһерәп ҡалды. Алтын бағана кеүек ағайыбыҙ беҙҙе ташлап, баҡый донъяға күсте, ул донъяһы уның яҡты булһын, рухы һыҙламаһын, ерҙәге ғәҙелһеҙ тормош тураһында уйланып ятмаһын, тыныс йоҡлаһын...\nЯҙышҡан кешенең редакциялар буйлап йөрөүе бөтәме?! Тағы ла “Ағиҙел” журналына юл тоттом, был юлы яңы шиғырҙарымды алып барғайным. Редакция ул ваҡытта Аксаков урамындағы бер йортта ултыра ине. Барып кергәс тә секретарь ҡыҙ Рәйсәгә индем. Рәшит ағай эшләгән бүлмәгә инергә ҡыйынһынып торҙом. Нисектер шул бүлмәнән ауыҙы йырылып Рәшит ағай үҙе килеп сығыр ҙа һүҙ башлар һымаҡ ине… Тик сыҡманы шул Рәшит ағай, сыҡманы… Унда эшләгән ҡыҙҙар Тамара Ғәниева, Нажиә Игеҙйәнова ағайҙың өҫтәленә гөлдәр ултыртып ҡуйғайны, сәскәләр биҙәп ултыра ине уның өҫтәлен… Үтә лә моңһоу булып китте күңелгә… Кешеләр тип янып йәшәгәйне лә бит ағайыбыҙ, иртәрәк китте шул яҡты донъянан, иртәрәк китте…


"Йәшлек" гүзәле » Страница 7 » Архив газеты "Йәшлек"\nАлиса ИМАНҒОЛОВА: «Күңелемде тыңлап йәшәйем!» Яңылыҡтар » "Йәшлек" гүзәле\nМин Туймазы районының Ҡарамалы-Ғөбәй ауылы һылыуымын. Әлеге көндә БДУ-ның башҡорт филологияһы һәм журналистика факультетында белем алам. Буш ваҡытта китап уҡырға, музыка тыңларға яратам, спорт менән шөғөлләнәм.\nЙылмайып-көлөп, гел яҡшы, күтәренке кәйефтә йөрөү – һәр ваҡыт йәш булып ҡалыуҙың сере, минеңсә. Сөнки яҡты уйҙар кешене изгелеккә өндәй. Шуға ла күңелем ҡушыуы буйынса йәшәргә тырышам.\nМохтаж кешеләргә ярҙам ҡулы һуҙыу яҡлымын. Изгелек ерҙә ятып ҡалмай бит, икеләтә, өсләтә сауап булып, үҙеңә әйләнеп ҡайта.


Рәсәй киноһы йылына йәштәрҙең өлөшө\nҺәр кеше лә тулы метражлы кино төшөрә алмай. Шулай ҙа юғары технология заманында ҡыҫҡа ғына сюжеттар әҙерләп һәр кем йәнле кадрҙар сәнғәтенә үҙ өлөшөн индерә ала. Ҡыҫҡа ғына, ләкин мәғәнәле роликтар төшөрөүселәрҙе вайнерҙар тип йөрөтәләр. Ә инде уларҙың ижад емеше - вайндарҙы ҡарау өсөн кинотеатрҙарға йөрөргә кәрәкмәй. Сюжеттар интернет киңлектәренә һалына.\nӘлбиттә, был бары тик шаярыу ғына. Наҙгөл Ғәлиеваның "Бәйләнештә" социаль селтәре сәхифәһендә бындай яҙмалар ике тиҫтәнән ашыу. Барыһы ла көндәлек тормошҡа ҡоролған. Ул инглиз телендә вайн тип иҫәпләнә.\nВайн - ул бәләкәй видеоролик атамаһы. Ғәҙәттә, уның хронометражы 20 секундтан да артмай. Вайн төшөрөүселәрҙе вайнерҙар тип йөрөтәләр. Яҙма ниндәй ҙә булһа мәғәнәгә эйә булырға тейеш. Кәйефте күтәреүсе, көлдөртөүсе, уны төшөргән кеше үҙенең булдыҡлылығы менән айырыла.\nТәүге рус вайнеры Павел Микус, ә башҡорт мөхитенә Ейәнсура районы ҡыҙы Наҙгөл Ғәлиева нигеҙ һала. Интернет селтәрендә вайн менән быйыл ғына ҡыҙыҡһына башланы. Шуға ҡарамаҫтан, ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә популярлыҡ яуланы тип әйтергә мөмкин. Ул ғына ла түгел, көндән-көн ҡараусылар һанын да арттыра. Яңы дуҫтар, фекерҙәштәр таба. Уларҙың береһе башҡорт эстрадаһында тәүге аҙымдарын яһаусы Ишембай районы ҡыҙы Лилиә Дауытова.\nҠәрҙәш халыҡ тигәндәй, меңдәрсә халыҡты йәлеп иткән биш йәшлек Әминә Малгаждарҙы ла телгә алмай китеү мөмкин түгел. Арай менән Рамаҙан Малгаждарҙың ҡыҙҙары хәҙер Ҡаҙағстанда ғына түгел, Рәсәйҙә лә билдәле. Ғаилә көн дә тиерлек ғәҙәти тормош ваҡиғаларын видеоға төшөрөп интернетҡа урынлаштырып бара. Береһенән-береһе ҡыҙыҡлы вайндар һәр кемдең күңелен яулай.\nРамаҙан Малгаждар, өс ҡыҙ бала атаһы /Ҡаҙағстан/: «Беҙ ниндәй ҙә булһа, популярлыҡ яулар өсөн тотонманыҡ был шөғөлгә. бары тик ғаилә тормошон видеоға төшөрөп интернетҡа урынлаштыра ғына барҙыҡ. шулай ҙа, билдәлелек алырын көтмәгәйнек тә. урамда үтеп барғанда балаларыбыҙҙы таный ҙа башланылар».\nВаҡытты бушҡа уҙғарыуҙан барлыҡҡа килгән яҙмалар тип тә ҡарарға кәрәкмәй. Наҙгөл менән Лилиә бары тик башҡорт телен интернет киңлектәрендә популярлаштырыу, ниндәйҙер кимәлдә уның яңы форматҡа сығыуын маҡсат итеп ҡуйған.\nНи тиһәң дә, агрессив видеороликтарҙан ҡарағанда, ҡыҫҡаса яҙмалар, йә иһә вайндарҙы ҡарау күпкә отошлораҡ. Юморҙың яңы бер төрөн асып һала. Әле ҡыҙҙар үҙҙәренең командаһына фекерҙәштәр туплау ниәте менән яна.


Открытый урок по башкирскому языку А.Игебаев "Башҡортостан" шиғырын өйрәнеү\nИнфоурок › Другое › Конспекты › Открытый урок по башкирскому языку А.Игебаев "Башҡортостан" шиғырын өйрәнеү\nҠандра ауылының 1 – се урта дөйөм белем биреү мәктәбе\nМуниципаль бюджет дөйөм белем биреү учрежденияһы\n8 Б,В класында башҡорт әҙәбиәтенән дәрес өлгөһө\nТема: А. Игебаевтың «Башҡортостан» шиғырын\nУҡытыусы: Ахунйәнова Э.Г.\nҠандра - 2016 йыл\nТема: А. Игебаевтың “Башҡортостан” шиғырын өйрәнеү.\nМаҡсат: А.Игебаевтың тормош юлын һәм ижадын иҫкә төшөрөү; «Башҡортостан» шиғырының йөкмәткеһен үҙләштереү; уҡыусыларҙың һүҙлек запасын арттырыу, телмәр үҫтереү һәм байытыу; Башҡортостан тураһында белемдәрен киңәйтеү; тыуған республикаға, тыуған ергә, тыуған тәбиғәткә, туған телгә һөйөү тәрбиәләү.\nЙыһазландырыу: телевизор, ноутбук, презентация, Башҡортостан тәбиғәтенә арналған репродукциялар; А.Игебаевтың портреты, плакат, индивидуаль эш өсөн карточкалар, тема буйынса төшөрөлгән һүрәттәр.\nБер – беребеҙгә йылмайып ҡарап алайыҡ. Һәм яҡшы кәйеф менән дәрестә актив ҡатнашып ултырайыҡ, яраймы?! Хәҙер әҙәбиәт дәресенә күсәйек.\n1. Фонетик - орфоэпик күнегеүҙәр.\nСлайдта бирелгән шиғыр юлдарын иғтибар менән уҡып сығабыҙ.\n( Әхмәр Үтәбай)\nШиғыр буйынса әңгәмә.\nБында беҙгә бик тә таныш шиғыр юлдары бирелгән.\nШиғырҙа аңлашылмаған һүҙҙәр бармы?\nХәҙер беҙгә шиғырҙы … уҡып ишеттерер.\nРәхмәт! … !\nУҡыусылар, был шиғыр нимә тураһында?\nБашҡортостан тураһында нимәләр әйтелә?\nНи өсөн автор шулай тип әйтә?\nДөрөҫ, уҡыусылар, Башҡортостан үҙенең ҡурайы, Урал тауҙары менән бөтә Рәсәйҙә дан тота. Милли музыка ҡоралының моңо, ҡымыҙының тәме кешеләрҙе таң ҡалдыра. Башҡортостанды ҡурай, Урал тауҙары, ҡумыҙ һәм ҡымыҙһыҙ күҙ алдына ла килтереп булмай.\nШиғыр өҫтөндә эшләү.\nШиғырҙы вариантлап уҡытыу.\nХәҙер, уҡыусылар, шиғырҙы вариантлап уҡырға әҙерләнәбеҙ.\n1 юлды - 1 вариант уҡый,\n2 юлды - 2 вариант уҡый,\n3 юлды - 3 вариант уҡый,\n4 юлды – бөтәгеҙ бергә уҡыйһығыҙ.\nАфарин! Яҡшы ғына уҡынығыҙ, уҡыуығыҙ миңә оҡшаны.\nlll. Дәрестең маҡсатын билдәләү.\n1. Темаға сығыу.\nУҡыусылар, бөгөнгө дәрестә беҙ нимә тураһында һөйләшербеҙ тип уйлайһығыҙ?\nЭйе, бөгөн беҙ һеҙҙең менән А.Игебаевтың Башҡортостанды нисек, ниндәй һүҙҙәр ярҙамында\nданлауын күҙәтеп китербеҙ..\nҺеҙ нисек уйлайһығыҙ, бөгөнгө дәрестә нимәләр эшләрбеҙ?\nУҡыусыларҙың яуабы ( тасуири уҡырбыҙ, һүҙлек запасын арттырырбыҙ, автор тураһында белемдәрҙе иҫкә төшөрөрбөҙ, һ.б.)\n2. Өй эшен тикшереү.\nӨй эше итеп, һеҙ Башҡортостан тураһында 1 төркөм - авторҙың биографияһын иҫкә төшөрөп килергә тейеш инегеҙ, 2 төркөм - презентация, Өй эшен дәрес барышында тикшерербеҙ.\n3. А.Игебаевтың биографияһын ҡабатлау.\n- А.Игебаевтың биографияһын иҫкә төшөрөп китер өсөн, эш төрө үтәп алайыҡ. Һеҙҙең алдығыҙҙа карточкалар ята. Белешмә өсөн һүҙҙәрҙе ҡулланып, һөйләмдәрҙе тулыландырығыҙ. (Ваҡыт бирелә)\nА.Игебаев . .. йылда Башҡортостандың ... районы ... ауылында тыуа. Башҡорт дәүләт....институтын тамамлай. 1971 йылдан 1990 йылға ҡәҙәр «Ағиҙел» журналы редакцияһының поэзия бүлеге ... вазифаһын башҡара.\nА.Игебаевтың ... китабы донъя күргән. 2010 йылда уға Башҡортостандың ... шағиры исеме бирелә. Ул Башҡортостан Республикаһының .... исемендәге дәүләт премияһына (... ), һәм Ғәлимов Сәләм исемендәге йәштәр премияһы лауреаты, Башҡорт АССР- ының һәм Рәсәйҙең атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре ( ...), Салауат Юлаев ордены кавалеры исеменә лайыҡ була.\nБелешмә өсөн һүҙҙәр: Күсей, педагогия, С.Юлаев. (1980), (1990), 34 китабы, мөхәррир, Баймаҡ районы, халыҡ, 1930.\n- Әйҙәгеҙ, тикшереп китәйек. Сылбырлап, берәр һөйләмләп уҡыйыҡ.\nУҡытыусының биография буйынса өҫтәлмәһе.\n- Тимәк, беҙ һеҙҙең менән А.Игебаевтың биографияһын ҡабатлап үттек.\nIII. Яңы материал өҫтөндә эш.\nБик күп яҙыусылар, шағирҙар, йырсылар, бейеүселәр Башҡортостанды данлап ижад итәләр. Башҡортостаныбыҙ тураһында тағы ла күберәк белер өсөн бөгөн А. Игебаевтың “Башҡортостан” шиғырының йөкмәткеһе менән танышырбыҙ.\nШиғырҙың йөкмәткеһе өҫтөндә эшләү.\nШиғырҙы уҡыр алдынан, һүҙлек эше үткәреп алайыҡ. Мин һүҙҙәрҙе тәржемә итеп ҡараған инем. Тикшерегеҙ әле, эште дөрөҫ үтәнем микән?! ( Слайд )\nҠыйыу – удалой, храбрый\nТерәк – опора, защита\nҒазап - мучение, страдание\nКанһырап – истекать кровью\nБаҡҡан, бакһаң – оказывается\nБөгөлмә – не изгибайся\n- Бирелгән һүҙҙәрҙе дөрөҫ итеп әйттереү.\n- Ә хәҙер ошо һүҙҙәр менән һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөп ҡарайыҡ.\n- Яҡшы, уҡыусылар, был эште лә еңеп сыҡтығыҙ.\n2. Шиғырҙы уҡытыусы уҡый.\n- Хәҙер инде шиғырҙы тыңлап китәйек.\n3. Йөкмәткеһе буйынса әңгәмә.\n- Нисек уйлайһығыҙ, шиғырҙа һүҙ нимә тураһында бара?\n- Тыуған ил төшөнсәһе ниндәй һүҙҙәр менән бирелә?\n- Балаларҙың яуабы.\n4. Дәфтәрҙә эшләү.\n- Эш дәфтәрҙәрен асып датаны һәм теманы яҙып ҡуйығыҙ.\n5. Синонимдар һүҙлеге менән эш.\n- Алдығыҙҙа ятҡан синоним һүҙлектәре ярҙамында слайдта бирелгән һүҙҙәрҙең синонимдарын табығыҙ һәм эш дәфтәренә яҙып ҡуйығыҙ.\n1 рәткә – ҡыйыу, азатлыҡ һүҙҙәре\n2 рәткә – терәк, ғазап һүҙҙәре\n3 рәткә – баҡһаң, бөгөлмә һүҙҙәре\nҠыйыу – батыр, йөрәкле, үткер һ.б.\nАзатлыҡ – ирек, бойондороҡһоҙлоҡ,суверенитет\nТерәк – таяныс, ышаныс, яҡлаусы, таяу,таған,тотҡа\nҒазап - ыҙа, яфа, аҙап, яҙа\nБаҡһаң – баҡтиһәң,икән\nБөгөлмә – эйелмә, һығылма, иңкәймә\n- Афарин! Эштәрҙе яҡшы ғына башҡарҙығыҙ.\n6. Шиғырҙы үҙ аллы уҡыу.\n- Хәҙер инде шиғырҙы үҙ аллы, тасуири итеп уҡып сығығыҙ.\n- Тасуири уҡыу алымдарын ҡулланып шиғырҙы берәр строфалап сылбыр буйынса уҡыйбыҙ.\n7. Һайланма уҡытыу.\n- Беҙ һеҙҙең менән ҡайһы бер һүҙҙәрҙең синонимдарын таптыҡ. Әйҙәгеҙ, ошо синоним һүҙҙәр кергән шиғыр юлдарын табып уҡыйыҡ.\nҠыйыу, терәк, бөгөлмә.\n- Хәҙер инде һуңғы өй эшен тикшереп китәйек.Һеҙ презентация эшләп килергә тейеш инегеҙ.\n8. Презентацияларҙы ҡарап китеү.\nIV. Үтелгәнде нығытыу.\n- Дәресебеҙҙе Әхмәр Үтәбайҙың шиғыр юлдары менән башлаған инек. Шуға кире ҡайтып, мин һеҙгә Вилюр Мавлютов көйө, Әхмәр Үтәбай һүҙҙәренә яҙылған ҡобайырҙы тыңлатыр инем.\n1. Айһылыу Йәғәфәрованың шиғырын уҡып ишеттереү.\nТағы ла бер шағирәбеҙ Айһылыу Йәғәфәрованың һүҙҙәрен әйткем килә, ҡолаҡ һалығыҙсы:\nБашҡортостан – Тыуған илең…\nНығыраҡ баҫ ереңә!\nҺин хужаһың илеңә –\nТәпәй баҫҡан ереңә…\n2. Йомғаҡлау әңгәмәһе.\n- Тимәк, уҡыусылар, автор был шиғыры менән һеҙгә ни тип әйтергә теләй?\n- Дөрөҫ. Һеҙ, Башҡортостандың киләсәге, уның буласаҡ хужалары. Шуға күрә лә, һеҙ уның тәбиғәтен, байлығын һаҡларға һәм яҡларға тейешһегеҙ. Был шиғыр юлдары һеҙҙә һаҡсыл ҡараш тәтбиәләр тип уйлайым.\nVI. Өй эше биреү.\nСиноним һүҙҙәр менән һөйләмдәр төҙөргә. Шиғырҙы сәнғәтле уҡырға өйрәнеп килергә.\nНомер материала: ДБ-322229


Һуңғы юлға оҙатыусылар » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иман » Һуңғы юлға оҙатыусылар\n05.04.2019 Һуңғы юлға оҙатыусылар\nОло ғына апайҙың ҡулдарына ҡарайым да уйлап ҡуям, кисә генә бер мәйет йыуып, һуңғы юлға оҙатты, бөгөн икмәк телеп, эҫе итеп һөтлө сәй яһай. Миңә сирҡансыҡ та түгел. Уйымды һиҙеп, һөйләп китте.\n– Мәйеттән сирҡанмайым да, ҡурҡмайым да. Тере кешенән ҡурҡ, ти торғайны бер мәрхүмә инәйем. Үҙем атай-әсәй ҡулында үҫмәнем, балалар йортонда тәрбиәләндем. Һәр кем эшләй ала торған эш түгел. Беҙ, бер нисә ҡатын, мәйет йыуырға йөрөйбөҙ, күнегеп тә бөттөк, – тине Зәкиә апай.\nУның, был эш бары тик бәрәкәт бирә, тигәненә аптырап та ҡуйғайным. Һәр кешенең йәшәү көсө бар. Энергияһы, мәрхүм булғас, тирә-яҡҡа тарала тигәнде дини китапта уҡығайным. Бразилияның ҡасандыр беҙ яратҡан “Клон” сериалында Жади әсәһенең мәйетен үҙе йыуа. Фильм юҡҡа ғына ошо сюжеттан башланмайҙыр. Мәйет йыуғанда гонаһ ғәфү ителә, тиҙәр. Ҡыҙ һуңынан гонаһ ҡылһа ла, гел алтынға күмелде. Зәкиә апай әйтеүе буйынса, ауылдаштар араһында абруйың үҫә, ихтирам итәләр, йыйылыштарҙа ла һүҙҙе тыңлайҙар.\n– Мәйетте тәрбиәләгәндә һаҡ булырға кәрәк. Мәрхүм ирҙе – ирҙәр, ҡатынды ҡатындар йыуырға тейеш. Бер тамсы һыуын да төшөрмәй, һыуҙы йылымыс итеп йыуабыҙ, сепрәк ҡулланабыҙ. Тәүҙә битен өс тапҡыр сайҡап һыпырабыҙ, һуңынан ҡулдар, түш тирәһенән алып аяҡ бармаҡ суҡтарында тамамлайбыҙ. Ҡатындың сәстәре түшен ҡапларлыҡ булһын. Йыуғандан һуң өс тапҡыр сайындырырға. Уның өсөн айырым ижау йә ҡомған ҡулланабыҙ. Башына яулыҡ урайбыҙ. Иң ҡыҙғанысы – йәштән яулыҡ ябынып йөрөмәгәндәргә, бына хәҙер мосолман булдың, яулыҡ ябындың, тип әйтеү. Шуға ла ҡатындарға, һау сағығыҙҙа сәсегеҙҙе ҡаплап, яулыҡ ябынып йөрөүҙе ғәҙәт итегеҙ, тип әйтке килә.\nҺыуҙы үҙебеҙ йылғанан йә ҡоҙоҡтан көйәнтәләп барып алабыҙ. Бер ҙә ашығырға ярамай. Һыуҙы биҙрәләргә ижау менән киреһенә ҡойорға кәрәк. Кейем кейҙергәндә лә, һыуҙы ҡойғанда ла киреһенсә эшләнелә. Йәғни, был донъяла уңдан һулға эшләнелһә, мәйет йыуғанда – киреһенсә. Мәйеттең тәненең етешһеҙлектәрен һөйләп йөрөү ҙур гонаһ һанала, – тип һөйләне ул.\nТөпсөнә торғас, артығын әллә ни һөйләгеһе лә килмәне, Хоҙай эше, Ул белә, тип кенә ҡуйҙы. Шулай ҙа, төштәрегеҙгә инмәйҙәрме, тип һораным.\n– Оло кешене йыуғы килеп, ынтылып тораһың. Күңелгә ауыр булһа ла әйтәйем, үҙенә ҡул һалып киткәндәрҙән ҡасабыҙ. Аят уҡыу түгел, борон зыяратҡа ла индермәгәндәр бит. Йәлләп берәүҙең балаҡайын йыуҙыҡ. Күңелдә бушлыҡ ине. Бөтә көстө алды, саҡ тәрбиәләп оҙаттыҡ. Һуңынан төшкә инеп йонсотто. Шуға бигерәк йәштәргә әйтке килә: ғүмер бер тапҡыр ғына бирелә. Алла биргән йәнегеҙҙе, бәрәкәтегеҙҙе һаҡлағыҙ, фәрештәләр ташламаһын.\nЭйе, ҙур вазифалымы, ябай әҙәм булғанмы – барыһын да аҡ кәфенгә төрөп һуңғы юлға оҙатабыҙ. Зәкиә апай һөйләүенсә, теге донъяға китеп мәшәҡәттәрҙән ҡотолам, тимәһен кеше, алда ҙур хөкөм көтә барыбыҙҙы ла.\n– Кешене ерләгәндә күп сығым китә, – тип һүҙен дауам итте апай, – шуға туғандарының хәлен аңлап, ҡайһы саҡ кәрәк-яраҡты үҙебеҙ тотоп барабыҙ.\nМин йәнә һорау бирҙем:\n– Сихыр менән булышыусылар мәйет һыуының һабынын ҡуллана, быға һеҙ нимә әйтерһегеҙ?\n– Дин мәйет һыуын аяҡ баҫмаған ергә түгергә ҡуша, беҙ шулай эшләйбеҙ. Йыуғанда ҡулланған сепрәктәрҙе лә күмдерәбеҙ – тәртибе шулай. Һыуҙы ташығанда өҫтөн ябып ҡына алып барабыҙ, бер туҙан да төшөрмәҫкә тырышабыҙ. Кем кешегә насарлыҡ уйлап, сихыр-фәлән менән ҡылана, үҙенә гонаһ.\nӘгәр оло йәштәге туғандарығыҙ Хоҙай ҡушыуы буйынса көнө бөтөп, мәрхүм булһа, балалары, яҡындары мәйетте үҙҙәре тәрбиәләһә, үҙҙәренә – сауап.\nАвтор: М. ЯҠУПОВА.


Мәктәп ашханаһы менюһы\nӨфө хакимиәте мәктәп ашханаларын яңыртырға саҡыра. Белем усаҡтарына сифатһыҙ аҙыҡ-түлек етештереүселәр өсөн быйыл административ яза ла үҙгәрҙе. Уларға 3 миллион һумға еткән штраф янай икән. Мәктәптәге туҡланыу сифаты менән һеҙ һәм һеҙҙең балалар ҡәнәғәтме?\nНикахтар ниңә тарҡала?\nНикахтар күктә ярала тиһәләр ҙә, йәшәргә ерҙә тура килә. Йәш парҙар ниңә айырылыша? Өлкәндәр бындай аҙымға ниндәй сәбәп менән бара?\nХыялдар тормошҡа ашамы?\nХыял кешене йәшәтә, тиҙәр. Хыялдарҙың тормошҡа ашыуы һәм ашмауы хаҡындағы һөйләшеү, йәки Газпром хаҡлымы? Өфөлә “Газпром” йәмғиәтенең “Факел” фестивале үтә. Был сара хаҡында “ГазпромТрансГаз Өфө” мәғлүмәт бүлеге етәксеһе Даян Рәшит улы Теүәлбаев һөйләне.\nБеҙҙең тормошта осраған төрлө сәйер күренештәр, ғәжәйеп хәлдәр\nЙәшәгән төбәгем тураһында өс һүҙ менән...\nПрезидентҡа нимә бүләк итер инегеҙ?\nҠабат-ҡабат ҡаралған, әммә һис тә туйҙырмаған картиналарығыҙ бармы, дуҫтар?\n"Юлдаш"та ҡунаҡта" - Алмас Әмиров.\nРәсәйҙең яңы мәғариф һәм фән министрына теләк-тәҡдимдәр\nЙыһанға үҙегеҙ менән нимә алыр инегеҙ?\n"Һеҙҙең өйҙөң йәме " нимәлә?\nИнтернеттан күргән файҙа\n"Алаһы нәмә алтын булып күренһә лә..."\nМутлашыусылар тоҙағына нисек эләкмәҫкә?\nҺеҙҙең уҡыу йортонда һәм һеҙҙең ваҡытта студенттар рәтенә нисек ҡабул итәләр ине?\nӘсәй өйҙә булмағанда, атай нимә бешерә?\nЭх, өйрәнергә ине...\nҺеҙҙеңсә, автомобиль менән идара итеү хоҡуғы нисә йәштә бирелергә тейеш?\n«Юлдаш йыры-2017» асыҡ республика конкурсын үткәреү тураһында хеҙмәттәшебеҙ Сәриә Рамазанова менән һөйләштек. Конкурс тураһында тулыраҡ ошо һылтанма буй-са http://yuldashfm.ru/yuld...\nТыуған ерҙән ситтә йәшәү... Ыңғай һәм кире яҡтары...\nНиндәй насар ҡылыҡтарығыҙҙан арынырға теләр инегеҙ?\nДиалекттар арҡаһында килеп сыҡҡан төрлө ҡыҙыҡ һәм ҡыҙғаныс хәлдәр\nҠатын-ҡыҙ ирҙән, ир ҡатындан нимәгә өйрәнә ала?


Гараж артында ни бар? » Башҡортостан гәзите\n25-07-2017, 01:50 // Экология // Баҫып сығарырға\nӘгәр элек гараж майҙансыҡтары насар уйҙарын бойомға ашырыусы әҙәм аҡтыҡтарының засада урыны һаналһа, бөгөн был ерҙе берәҙәктәр төйәк иткән.\nКемгә нисектер, миңә ҡалһа, бәләкәй саҡта уның уртаһында ҡайнап йәшәгән, шаһит булған ваҡиғалар айырыуса иҫтә ҡалыусан, һәр береһе кино таҫмаһылай күҙ алдынан үтә. Шуларҙың сағыуын кисәгеләй хәтерләйем. Бер көн таҡтаға оҡшаш нәмәнән әтмәләнгән иҫке гаражды боҙоп, яңыһын төҙөү тураһында һүҙ ҡуҙғатты атайым. Был мәшәҡәтле эшкә беҙҙе, улдарын, йәлеп итмәй буламы! Әлбиттә, өлкәндәр тураһында һүҙ ҙә юҡ, улар тау күсерергә әҙер. Шулар араһында 1-се класты бөткән төпсөк балаһының, йәғни минең, шатланыуымды күреп, арҡамдан яратҡас, тағы дәртләнеп киттем, иңдәремә ҡанат үҫкәндәй тойҙом. “Күмәкләгән – яу ҡайтарған” тигәндәй, бурысты тиҙ арала атҡарып та ҡуйҙыҡ. Бүрәнәләрҙе бер урынға, таҡталарҙы уның янына рәтләп һалып ҡуйҙыҡ – мунсаға яғырлыҡтары былары. Селек һепертке менән һепереү миңә йөкмәтелде, абзыйҙарым сүп-сарын тейәп түгеп тә килде. Төшкө аштан һуң был урынға ҡайтанан килеп, үҙебеҙгә үҙебеҙ ышанмай торҙоҡ хатта. Ысынлап та, ҡасандыр бында гараж ишараты булғанмы?\nГаражға бәйле мәшәҡәттәр бер ауылда ғына тормошҡа ашырылмай. Өфө ҡалаһында ла быға шаһитбыҙ. Тимер гараждарҙан ҡотолоу – ҡала етәкселегенең мөҡәддәс бурыстарының береһе. Киске һиллекте ҡасан һуңғы тапҡыр тыңланығыҙ? Иҫләйһегеҙме? Эйе, ошондай күркәм тыныслыҡты йорттар янына тырым-тырағай теҙелеп киткән гараждарҙы һүтеүселәр һис тартынмай боҙа. Ҡеүәтле техника “һә” тигәнсә” килеп етә лә үҙенең эшенә тотона – ауыр “тимер ҡумта”ны күтәрә, йәтешләп ултырта һәм, әлбиттә, ҡала ситенә юллана.\nГараж тигәндән, элек төштән һуң, бигерәк тә эңер алдынан ихата бала-саға тауышынан гөрләп торор ине. Кескәйҙәр һабантуйынан һис тә кәм түгел. Шуҡ малайҙарҙың бер-береһен уҙҙырып маймылдай ағасҡа үрмәләүен һәм һис икеләнмәйенсә бейектән һикереп төшөүен, улай ғына ла түгел, тай юртҡан үҙенсәлекле тауыш сығарып, ауыш гараждар өҫтөнән сабыуын, ырғыуын, ат башындай йоҙаҡты баҫҡыс итеп бик оҫта файҙаланыуын һәм башҡа шаян ҡылыҡтарын ҡарап тороу үҙе бер тамаша. Сәмле уйын күҙ бәйләнгәнсе дауам итә. Ҡыҙыҡ, ауылда уйын бүтән ерҙә бара. Кем әйтмешләй, заманалар булған бит, рәхәтләнеп шаярҙыҡ, уҡыуҙа ла һынатманыҡ. Психолог Искәндәр Ғәйнуллиндың һүҙҙәренә ҡарағанда, тәүәккәллеккә ҡоролған бындай күмәк уйындар үҫмер күңелендә лидер сифаттарын тәрбиәләй, үҙаллылыҡҡа өйрәтә, рухи көстө нығыта. Заман башҡа – заң башҡа тигәндәй, әле ҡалала гараж өҫтөндә уйнаған тәүәккәл үҫмерҙе күрмәҫһең. Ҡайҙа булып бөткәндәр? Компьютер янындалыр улар, спорт майҙансыҡтарында һәм күнекмә залдарында һаулығын нығыталарҙыр.\nТормош ошоноң ише гел ыңғай ғына барһа икән дә! Төрлө боҙоҡлоҡтарҙың нәҡ ошо гараждар майҙансығында ҡылыныуы йөрәкте әрнетә. Эйе, талау, көсләү, үлтереү кеүек енәйәттәр – шуға асыҡ миҫал. Әйткәндәй, былтыр 11 йәшлек сәскәләй ҡыҙҙы гараждар араһында, тимәк, аулаҡ урында, көсләү һәм үлтереүҙән һуң гараждарҙан ҡотолоу сараһын күрә башланылар. Уйлап ҡараһаң, бала көн дә ошо юлдан белем усағына барып ҡайтҡан. Мәктәп бына ғына күренеп тора! Насар уйлы бәндә өсөн яҡынлыҡ йәки алыҫлыҡ төшөнсәләре юҡтыр, күрәһең.\nБынан бер нисә йыл элек балалар баҡсаһы һәм мәктәптәргә терәлеп тигәндәй урынлашҡан киосктарҙа һыра, тәмәке һатылыуына аптырай торғайныҡ. Ярай был тәңгәлдә тәртип булдырылды.\nБөтә гараждар ҙа юридик яҡтан нығытылған тиһәгеҙ, хата фекер йөрөтәһегеҙ. Әгәр ҙә тимер ҡоролма закон нигеҙендә урынлаштырылһа, урындағы хакимиәт коммуналь хужалыҡ һәм тирә-яҡты төҙөкләндереү бүлегенә тейешле документтарҙы тапшырыуҙы һорай. Был – эштәге беренсе аҙым. Унан инде ең һыҙғанып тотонаһың – мөлкәтеңде тейәү, гаражды һүтеп һалаһыңмы йәки шул көйөнсә тейәп алып китәһеңме, һинең сослоғоңа бәйле.\n– Эш урыныма гел йәйәү атлап барам, 15 минутта кабинетымда ултырам, – тип һөйләй танышым. – Туранан һыпыртам, иң ҡыҙығы, ике тапҡыр гараждар араһынан үтәм. Элегерәк гараж һүҙен телгә алһам, шунда уҡ автомобиль күҙ алдына баҫты. Баҡтиһәң, улай түгел икән дә. Ғәҙәттә, уларҙың ишеге иртән түгел, ә кискәрәк асыҡ тора. Берәү кейемен, мебелен, бүтән төрлө әйберен тултырған. Әллә өйөнән алып килгән, әллә сүплектән ташыған – кем белә. Үҙе ҡыҫылып-ышҡылып төпкә үтеп йөрөй. Кәрәкмәгән нәмәне ниңә йыйырға? Киреһенсә, уларҙан арыныу – таҙалыҡҡа бер аҙым.\nБүтәндәрҙән ҙурлығы менән айырылған бер гараж алдына һыу буйы сират хасил булғанына шаһит ҡылдым. Ҡыҙыҡһыныуымды еңеп, уға яҡыныраҡ һалынған һуҡмаҡтан атланым. Тырыш егеттең тимер ҡалдыҡтарын ҡабул итеүен күреп ғәжәпләндем. Икенсе бер урында макулатура йыйыусы апайҙы осраттым. Бына һиңә, мә! Әҙәм балаһы нисек кенә кеҫә ҡалынайтмай?\nБеҙҙә халыҡ ҡыҙыҡ ул. Үрмәксенән күрмәксе тигән шикелле, нисектер урын табып, ҡыҫылып булһа ла үҙенең гаражын ҡороп ҡуйыусан. Мин кемдән кәм йәки юғарыла күрмәҫтәр әле тигәндән сығыптыр инде. Бигерәк тә уларға көслө “һунар” иғлан ителгән. Ихаталағы, гараж кооперативтарындағы документһыҙҙарҙы штраф туҡталҡаларына килтереү туҡтамай, сөнки улар көткәнгә ҡарағанда ла күп.\nЯрай, гаражды һүтеп алып киттеләр, ти. Аҙаҡтан нимә күрәбеҙ? Әйтерһең дә, был урынға бомба ташлағандар. Әгәр элек гараж майҙандары насар уйҙарын бойомға ашырыусы әҙәм аҡтыҡтарының засада урыны һаналһа, бөгөн был ерҙе берәҙәктәр төйәк иткән. Был бәндәләр хужа ҡалдырған ултырғыс-өҫтәлде, матрас-юрғанды үҙенә ҡулайлаштырған, кейем-һалым етерлек. Кемдер бында йәшәй ҙә шикелле.\nТәртиптең юҡлығы эсте бошора. Сәбәбе ябай: идарасы компанияларҙың бурысына һалҡын ҡарауы. Асылда улар тимер-томорҙан бушаған биләмәләр урынын, әлбиттә, шунда ғүмер итеүселәр менән килешеп, балалар уйын майҙансыҡтары эшләргә, сәскәләр үҫтерергә, машиналар өсөн эшләргә киңәйтергә тейеш.\nМәрхәбә Сабирова тигән инәй әйтеүенсә, ул йәшәгән яҡта гараждар тротуарға арҡыры һалынғас, ул магазинға урауҙан йөрөгән, 5 минут урынына 20 минут ваҡытын сарыф иткән. Әле тимер ҡоролмаларҙан ҡотолоуын-ҡотолғандар, әммә арттарынан йыйыштырмай киткәндәр. Ямғыр саманан тыш күп яуғас, күләүектәр хасил булған. Инәй гараж тирәһенең һаҙлыҡҡа әйләнеүенә әсенә, уның өсөн юлды тигеҙләп һәм ошонда эскәмйәләр ултыртып ҡуйыуҙан да уңайлыһы юҡ.\nГараждарҙы күсереү әле лә йылдам дауам итә. Тик ҡасанға хәтлем? Ә үҙеңдән һуң йыйыштырып китеү кеүек күркәм сифатҡа кемдән өйрәнергә?


Башҡортостанда тәүге тапҡыр бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивале үтте - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостанда тәүге тапҡыр бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивале үтте.\nӨфөгә донъяның төрлө тарафтарынан 60-тан ашыу һүҙ оҫтаһы йыйылды. Республика башлығы грантына уҙғарылған мәҙәни сара 2020 йылда Башҡортостанда үтәсәк Бөтә донъя фольклориадаһына әҙерлек этаптарының береһе булып тора. Сибай ҡалаһынан килгән Мираҫ Үҙәнбаев “Заятүләк менән Һыуһылыу” эпосы менән республикала тәүге тапҡыр үткәрелгән Бөтә Рәсәй сәсәндәр фестивалендә ҡатнаша. Йәш сәсәндең был сығышы ла тәүге. Алтай, Ҡаҙағстан, Тыва, Саха (Яҡут), Хакас, Ҡалмыҡ, Ҡырғыҙстан, Ырымбур – фестивалгә донъяның төрлө тарафтарынан 60-тан ашыу ҡатнашыусы килгән. Бәйгеселәр төрлө телдә һөйләшһәләр ҙә, сығыштарында оҡшаш һүҙҙәр, һыҙҙаттар тапты. Бигерәк тә төрки халыҡтарҙың әҫәрҙәре бер-береһенең аңлашылып тора. Беҙҙең республика исеменән Өфө, Ишембай, Сибай ҡалалары, Бөрйән, Салауат, Әбйәлил һәм башҡа райондарҙан килгән бәйгеселәр сығыш яһаны. Сәсәне бар халыҡ йәшәр, тиҙәр. Был йәһәттән фестиваль сәсәнлекте тергеҙеү һәм һаҡлап ҡалыу буйынса ҙур роль уйнай. Борондан сәсәндәр халыҡ тормошонда мөһим урын алып торған. Шуға ла сәсән ул һуҙ оҫтаһы ғына түгел. Сәсәндәр фестивале Республика башлығы грантына уҙғарыла. Конкурстан тыш, бөгөн башҡала буйлап сәйәхәт, «Урал батыр саҡырыуы буйынса» темаһына түңәрәк өҫтәл үтә. Башҡорт эпостары темаһына һүрәттәр күргәҙмәһе, “Урал батыр” эпосы персонаждарының кейеҙҙән тегелгән костюмдар коллекцияһын күрһәтеү ҡаралған. Шулай уҡ, ғалимдар ҡатнашлығында әйтеш өсөн «Асыҡ тирмә» майҙансығы эшләп килә. Кискеһен Милли йәштәр театрында үтәсәк гала-концертта конкурстың еңеүсеһен — “Халыҡ сәсәне” исемен ялаусы бәйгесене билдәләйәсәктәр.\n24 октября Өфө “Көмөш Аҡбуҙат” халыҡ-ара милли һәм этник кинофестивалде үткәрергә әҙерләнә


Беҙҙе көрсөк ҡурҡытмай » Башҡортостан гәзите\n28-02-2015, 01:01 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nӨфөлә ауыл хужалығы тауарҙарын етештереүселәр берләшмәһенең\nреспублика съезы уҙҙы\nБылтыр ғына үҙ эшен башлаусылар һаны 300-гә артып, әле барыһы 6 мең самаһы фермер ер эшкәртә, иген үҫтереү, мал-тыуар аҫрау менән шөғөлләнә. Республикалағы һыйыр малының – 66, һарыҡ-кәзәнең – 98, йылҡының – 70, умартасылыҡтың – 75, бәрәңгенең – 98, йәшелсәнең 83 проценты фермерҙар, шәхси хужалыҡтар иҫәбенә тура килә.\nБөгөнгө иҡтисади шарттарҙа хужалыҡ итеүҙең бәләкәй өлгөләре өҫтөнлөклө йүнәлеш ала, илде аҙыҡ-түлек менән тәьмин итеүгә ҙур өлөш индерә. Шуға ла дәүләт тарафынан уларға һәр төрлө ярҙам саралары ҡаралған, программалар эшләй. Ауыл хужалығы министры Николай Коваленко белдереүенсә, былтыр крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарына, шәхси эшҡыуарҙарға бер миллиард 56 миллион һум субсидия күсерелгән.\n2013 – 2015 йылдарҙа эш башлаған фермерҙарға, ғаилә малсылыҡ фермаларына ҡаралған маҡсатлы программалар үҙ һөҙөмтәһен бирә – ҡураларҙа мал ишәйә, техника күбәйә. Һүҙ юҡ, ер кешеһе, заман ҡаршылыҡтарына ҡарамай, алға бара. Әммә көс түгеп үҫтерелгәнде сауҙаға сығарыу өсөн мең мәшәҡәт килеп тыуа. Шуға ла ауыл кооперацияһы – өлгөрөп еткән мәсьәлә. Унһыҙ ауылдың киләсәге юҡ. Ә бит Европа илдәре күптән ошо йүнәлештә эшләй.\nБерләштереп торған субъект, етештереү менән сауҙа араһында бәйләнеш юҡ. Бөгөн ҡалаларҙа, район үҙәктәрендәге бихисап эре сауҙа нөктәләрендә үҙебеҙҙә етештерелгән аҙыҡ-түлек аҙ. Шуға ла бынан ике йыл элек “Башҡортостан аҙығы” тигән проекттың эшләй башлауы ошо етешһеҙлекте бөтөрөр тигән өмөт уята, мартта уның тәүге магазины асылыуы көтөлә. Башҡортостандың Сауҙа һәм һатып алыусыларҙың хоҡуғын яҡлау буйынса дәүләт комитеты рәйесе Рөстәм Камалетдинов, йыйында ошо хаҡта сығыш яһап, артабан республикала берҙәм төбәк селтәрен булдырыу зарурлығын билдәләне, киләсәктә үҙ-ара аралашып, берегеп эшләргә саҡырҙы.\nАуыл хужалығы тауары етештереүселәр берләшмәһе рәйесе Зифҡәт Сәйетғәлин сығышында былтырғы эш һөҙөмтәләренә туҡталды, пландар хаҡында һөйләне. Ошо осорҙа фермерҙарҙың үҙҙәрен илдә ҡулынан эш килгән, киләсәге өмөтлө ер кешеләре итеп танытыуын, Рәсәйҙә ауыл хужалығы аҙыҡ-түлегенең яртыһынан күберәген улар, шәхси хужалыҡтар, етештереүен билдәләне.\nТуймазы, Баҡалы, Дәүләкән, Көйөргәҙе, Шаран райондарында фермерҙарға район етәкселәренең ыңғай ҡарашы ҡыуандыра. Шуға ла был төбәктәрҙә матур һөҙөмтәләр бар. Күгәрсен, Илеш, Мәләүез, Хәйбулла, Шишмә, Ауырғазы, Дүртөйлө, Федоровка, Миәкә һәм башҡа район эшҡыуарҙары ла баҙыҡ аҙымдар менән алға атлай. Әлбиттә, фермерҙарҙың мөмкинлеге бар. Киләсәктә ҡуян үрсетеү, емеш-еләк үҫтереү менән шөғөлләнеү кәрәклеге лә әйтелде съезда.\nЗифҡәт Сәйетғәлин шулай уҡ хәл итәһе проблемаларға ла туҡталды. Мәҫәлән, күп ерҙәр рәсмиләштерелмәгән, бәғзе район етәкселәре быға күҙ йомоп ҡарай, эште тотҡарлай. Махсус документһыҙ фермер дәүләт тарафынан ярҙам да, кредит та ала алмай. Страховка компаниялары үҙҙәренең яғын ғына ҡайыра, улар менән судлашып йөрөргә фермерҙың аҡсаһы ла, ваҡыты ла юҡ, закондар аңлайышһыҙ.\nФермерҙар ауылдарҙың йәмәғәтселек тормошонда әүҙем ҡатнаша, ҡайһы бер төбәктәрҙә улар халыҡтың берҙән-бер таянысы булып ҡала.\n– Беҙҙең фермерҙар теләһә ниндәй шарттарҙа эшләй, яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтә алыуын иҫбатланы. Күбеһе аяғында ныҡлы баҫып тора, беҙгә бер ниндәй көрсөк тә ҡурҡыныс түгел, – тип белдерҙе Зифҡәт Сәйетғәлиев.


Башҡортостан торлаҡ төҙөү күләме буйынса Рәсәйҙең алдынғы төбәктәре иҫәбенә инде // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан торлаҡ төҙөү күләме буйынса Рәсәйҙең алдынғы төбәктәре иҫәбенә инде\n11:22, 22 марта 2013 Иҡтисад\nБашҡортостанда 2012 йыл йомғаҡтары буйынса торлаҡты сафҡа индереү динамикаһы насар түгел. 2,3 миллион квадрат метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған, үҫеш 10 процент тәшкил иткән.\n— Бындай темптар уртаса Рәсәй кимәленән ике тапҡырға юғарыраҡ – республика был күрһәткес буйынса Рәсәй субъекттары араһында ете алдынғы төбәк иҫәбенә инде һәм Волга буйы федераль округында икенсе урында тора, — тине Башҡортостан Президенты, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай депутаттары алдында республика Хөкүмәтенең 2012 йылдағы эшмәкәрлеге тураһында отчет менән сығыш яһап.\nШул уҡ ваҡытта, Рөстәм Хәмитов билдәләүенсә, республика бер кешегә иҫәптә халыҡтың торлаҡ менән тәьмин ителеше буйынса әлегә тик алтмышынсы урындарҙа килә.\n— Торлаҡ, айырыуса социаль йорттар етешмәй. Күп кеше ипотекаға торлаҡ һатып ала алмай, — тине Президент.\nРеспубликала яҡынса 25 миллиард һумға ипотека кредиты бирелгән, 2011 йыл менән сағыштырғанда, был күрһәткес 1,6 тапҡырға артҡан. Шул уҡ ваҡытта кредиттар ҡиммәтләнгән. Әгәр ҙә бер йыл элек кредитты уртаса 11,9 процент менән алып булһа, ағымдағы йыл башына ҡарата ставка 12,7 процентҡа тиклем артҡан.\nӘҙ тәьмин ителгән граждандарҙың, бюджет өлкәһе хеҙмәткәрҙәренең торлаҡ мәсьәләһен хәл итеү юлдарының береһе – ул ҡуртымға бирелеүсе торлаҡ төҙөү, тип иҫәпләйҙәр Башҡортостан Хөкүмәтендә. Әлеге ваҡытта 2015 йылға тиклем иҫәпләнгән тейешле республика программаһы әҙерләнә.\nРөстәм Хәмитов күп фатирлы торлаҡ төҙөү өсөн территорияларҙы комплекслы үҙләштереү бурысын ҡуйҙы.\n— Былтырҙан башлап «Яркий», «Инорс-4», «Төньяҡ-көнбайыш Затон», «Яңы Булгаков», «Максимовка» биҫтәләрендә, Баланово ҡасабаһында торлаҡ төҙөлөшө әүҙемләште, — тип һөйләне Рөстәм Хәмитов. – Был ике миллион квадрат метр торлаҡты сафҡа индерергә мөмкинлек бирәсәк. Артабан Ағиҙел аръяғында торлаҡ төҙөй башлау планлаштырыла. Өс мең гектарға яҡын майҙанда 2020 йылға алты миллион квадрат метрҙан ашыу торлаҡ төҙөү ҡарала.


Уллыҡ бурысын теүәл үтәй » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Уллыҡ бурысын теүәл үтәй\n“Аталы кеше – арҡалы” тигән әйтемде күп тапҡыр ишеткәнегеҙ барҙыр. Халҡыбыҙҙың тәрән аҡылын сағылдырған был һүҙҙәр тормош хәҡиҡәтен раҫлай. Атайҙың донъяла барлығын тойоу ғына ла кешене көслө һәм рухлы итә. Сәстәреңә сал төшөп, үҙең ете тиҫтәнең тупһаһын аша атлаған олатай булғас та, атайлы булыу – бик һирәктәр өлөшөнә төшкән бәхет. Бөгөнгө геройыбыҙ – шундайҙарҙан.\nАйрат Кәримов Сәйетҡол ауылында ғүмерҙәрен тыуған илгә хеҙмәт итеүгә арнаған Басира инәй менән Әхмәтйән бабайҙың баш балаһы булып донъяға килгән. Һигеҙ бала араһында иң өлкәне булараҡ, ҡул араһына иртә ингән егет Мораҡтағы училищела тракторсы-машинист, малсы-механизатор, электрик, водитель һөнәрҙәрен үҙләштергәндән һуң, армияға тиклем үк “Октябрь” совхозында хеҙмәт юлын башлаған.\nГерманияла тыуған ил алдындағы бурысын үтәп ҡайтҡандан һуң, өс йыл Күмертау электромонтажлау идаралығында электрик булып эшләгән. Аҙаҡ иһә ҡала ерен барыбер үҙһенмәгән егет “Исем” совхозына эшкә ҡайтҡан. Кемдер әйтмешләй, муйын булһа, ҡамыт табыла – уны башта ябайыраҡ техникаға, аҙаҡ иһә ҡеүәтле “Т-150”, “К-700” тракторҙарына ултырталар. Көн-төн тимәй, ямғыр-ҡарға ҡарамай, үҙ эшен мөкиббән башҡарған эшсән күп тапҡыр “Социалистик ярышта еңеүсе” исемен алған һәм бихисап маҡтау грамоталарына, “Хеҙмәт батырлығы өсөн” миҙалына лайыҡ булған.\nУның һәр эшкә яуаплы ҡарауын совхоз етәкселәре күрмәй ҡалмай, әлбиттә. 1981 йылда инженер итеп тәғәйенләйҙәр. Тап Айрат Әхмәтйән улы эшләгән осорҙа совхоздың барлыҡ бүлексәләрендә лә малсыларҙың эше байтаҡҡа еңеләйтелә – фермалар механизациялана, ҡул менән һауыу урынына автоһауыу ҡорамалдары үткәрелә, һыу үткәргес яйға һалына, тиреҫте алып сығыу өсөн транспортерҙар эшләнә.\nНыҡлы нигеҙ ҡороп, төпләнгән урынынан бер ҡайҙа китергә уйы булмаһа ла, тормош иптәше – хоҡуҡ һаҡлау органдарында яуаплы вазифа биләгән Клара Хөрмәт ҡыҙын район үҙәгенә эшкә күсереү сәбәпле, Кәримовтар бынан ике тиҫтә йыл самаһы элек Мораҡ ауылына күсә. Бында ла “ҡамыт” табыла Айрат ағайға – район хакимиәтендә 12 йыл инженер булып эшләй.\nКүптәр хаҡлы ялға сыҡҡас, иркен тын алып, тыныс ҡына тормошҡа күсә. Айрат ағайҙың иһә, киреһенсә, икенсе һулышы асыла: үҙ ҡулдары менән һалып ингән йортта заманса уңайлыҡтар булдыра, күп итеп ҡош-ҡорт аҫрай. Яратҡан шөғөлдәре лә бар: юғары белем алып, баш ҡалала төпләнеп, яуаплы өлкәлә эшләгән улы Әнүәр менән ҡыҙы Флориданың ғаиләләрен үҙҙәре үҫтергән емеш-еләк менән һыйлау, ейәне Айҙарҙы балыҡҡа йөрөтөү.\nКәримовтарҙың ҙур ғаиләһендә ашҡынып көтөп алған байрамдар күп, шулай ҙа юбилейҙар, тыуған көндәр һәм башҡа иҫтәлекле даталар араһында улар өсөн 9 Май айырым урын алып тора. Был көндә ишектәре һәр саҡ асыҡ – бына инде тиҫтә йыл улар менән бергә йәшәгән Әхмәтйән бабайҙы ҡотларға балалары, ейән-ейәнсәрҙәре, бүлә-бүләсәрҙәре, туғандары, мәктәп уҡыусылары килә.\n1942 йылда фронтҡа алынып, тыуған яғына 1946 йылда ғына әйләнеп ҡайтҡан, Австрияның Вена ҡалаһына тиклем утлы яу юлын үткән кисәге яугир һаман да сафта. Быйыл 98 йәшен билдәләйәсәк бабай үҙенә оло хөрмәт һәм тәрбиә күрһәткән улы менән килененә рәхмәт уҡып, Хоҙайҙың һәр биргән көнөнә шөкөр итеп, хәленсә йөрөп ята (был урында уның үҙ аңында, үҙ аяғында булыуына “күҙ теймәһен!” тип әйтеү бик тә урынлы).\nӘйткәндәй, ул бала сағын яҡшы иҫләй: атаһы граждандар һуғышы ваҡытында Зәки Вәлиди армияһы составында булған һәм һуңынан эҙәрлекләүҙәрҙән ҡасып, ситкә киткәндә ят тарафтарҙа вафат булып ҡалған. Был саҡта Әхмәтйән бабайға йәш ярым ғына булған. Ағаһы Ахунйән дә ҡыҫҡа ғүмерле булып сыҡҡан. Әсәһе икенсе кешегә кейәүгә сығып киткәс, уны ҡартаһы менән ҡәртәсәһе ҡарап үҫтергән.\nАтайлы бала – арҡалы, тигәйнек яҙмабыҙҙың башында. Ҡасандыр Айрат ағай ҡәҙерлеһенә арҡа терәп буй еткерһә, бөгөн ул үҙенең уллыҡ бурысын намыҫ менән үтәй – атаһына ныҡлы терәк булып, уға ҡәҙер-хөрмәт күрһәтә. Баланан бәхетең булһа, ҡарт көнөңдә йәш итер, баланан бәхетең булмаһа, иртә йәштән ҡарт итер, тигәндәй, Әхмәтйән бабайҙың, оло йәштә булыуына ҡарамаҫтан, теремеклеген юғалтмауы үҙе үк күп нәмә тураһында һөйләй. Бына шулай йәшәй аталы-уллы ике ветеран – ике быуын вәкиле.\nАвтор: Гөлназ СӘЙЕТБАТТАЛОВА


Германия менән хеҙмәттәшлекте нығытырға теләйбеҙ » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Башҡортостан » Германия менән хеҙмәттәшлекте нығытырға теләйбеҙ\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Германия Федератив Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм тулы хоҡуҡлы илсеһе Ульрих Бранденбург менән осрашып, республика менән Германия эшҡыуарҙары араһында дуҫтарса мөнәсәбәт мәсьәләләрен ҡараны. Тик һуңғы арала ғына бәйләнеш бер аҙ һүрелә төшкән. Бынан тыш, ГФР менән тура авиабәйләнеште яңыртыу кәрәклеге хаҡында ла һүҙ булды.\n– Германия бизнесы менән хеҙмәттәшлек итергә теләйбеҙ. Һеҙҙең эшҡыуарҙар өсөн иң яҡшы шарттар булдырасаҡбыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов.\nБөгөн Башҡортостанда Германияның ни бары ике компанияһы бар, 31 берлектәге предприятие эшләй. Республика Президенты билдәләүенсә, төбәктә бизнес өсөн заманса, уңайлы ҡануниәт булдырылған. Инвесторҙар өсөн ҙур ғына ташламалар ҡаралған.\nХеҙмәттәшлек итеү йүнәлештәре араһында машиналар эшләү, игенде тәрән эшкәртеү, малсылыҡ тармағы өсөн заманса мал аҙығы етештереү, биотехнологиялар һәм радиоэлектроника өлкәләре уңайлы буласаҡ.\nУльрих Бранденбург Германия вәкилдәренең Башҡортостан менән ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе. Уның һүҙҙәренсә, республикала немец компаниялары өсөн мөмкинлектәр күп. Экология, энергетика, консалтинг, медицина, етештереү өлкәләрендә хеҙмәттәшлек итеү буйынса тәҡдимдәр әйтелде.\nНемецтарҙы, иҡтисад өлкәһендәге хеҙмәттәшлектән тыш, социаль өлкәләге бәйләнештәр ҙә ҡыҙыҡһындыра.\nСығыу ваҡыты 23-04-2013, 11:59 | Ҡаранылар: 617\nКатар менән хеҙмәттәшлек итәсәкбеҙ\nАмерика ысулынса юл, йорт һаласаҡбыҙ һәм ҡалдыҡ эшкәртәсәкбеҙ


Йәрмәкәй районының ауыл эшсәндәре 3700 гектар майҙанда бесән сабып, билдәләнгән пландың 40 проценттан ашыуын үтәгән\nӘлеге көнгә барлығы 2 мең 400 тонна бесән һәм 3 мең 600 тонна сенаж әҙерләнгән.\nТөбәктә быйыл һәр баш шартлы малға 27 берәмек аҙыҡ әҙерләргә иҫәп тоталар. Әлегә район буйынса был күрһәткес 3 центнер ярым тәшкил итә. Райондың «Тарҡаҙы» агросәнәғәт комплексында ла мал аҙығы әҙерләү йылдам бара. Бесәнгә бер үҙ йөрөшлө һәм ике тағылмалы сапҡыс, ике йыйыу агрегаты йәлеп ителгән. Һуңғы йылдарҙа хужалыҡ йәшел аҙыҡ менән үҙенең фермаларынан тыш, урындағы халыҡты һәм тирә-яҡта ауылдарҙа йәшәүселәрҙе лә тәьмин итә.


Өфөнөң күп һанлы урамдары араһында киң, йәйен йәшеллеккә сумған Ибраһимов бульвары ла бар. Эҫе көндәрҙә уның күләгәле\nаллеяһы буйлап үтеү үҙе бер ғүмер. Һуңғы йылдарҙа урам даим и рәүештә яңыртыла: күп ҡатлы торлаҡ йорттар, мәҙәни - көнкү реш тәғәйенләнеш объекттары ҡалҡа.\n1967 йылдан башлап урам күренекле татар яҙыусыһы Ғәлимйән\nИбраһимов исемен йөрөтә. Был ваҡытта Татарстан һәм Башҡортостан эшсәндәре уның тыуыуына 80 йыл тулыуын билдәләне.\nТатар әҙәбиәте классигы, билдәле филолог һәм тарихсы, абруйлы йәмәғәт эшмәкәре Ғәлимйән Ғирфан улы Ибраһимов 1887 йылдың 12 мартында Солтанморат ҡасабаһында ( әлеге ваҡытта Башҡортостандың Ауырғазы районы) донъяға килә. 1898 - 1905 йылдарҙа Ғәлимйән Ырымбур мәҙрәсәһендә белем ала.\nУл схоластика һәм фанатизмға ҡаршы көрәш иғлан итеүсе шәкерттәр иҫәбендә була. "Мәҙрәсә тормошта кәрәге тейгән\nбелем һәм тәрбиә бирергә тейеш", - ти Ибраһимов. Үҙенең\nирекле фекер йөрөтөүе, яңы идеялар һағында тороуы,\nшәкерттәрҙең күмәк сығыштарын ойоштороуы өсөн уны\nмәҙрәсәнән ҡыуалар. Тиҙҙән Ибраһимов Өфөгә килә һәм "Ғәлиә" мәҙрәсәһенә уҡырға инә.\nӘммә бында уҡыуының икенсе йылында Ибраһимов тағы ла уҡытыу программаһы һәм системаһына ҡаршы асыҡтан асыҡ сығыш яһай, уҡыу йорто етәкселегенә ҡәнәғәтһеҙлеген белдерә.\nҺәм тағы ла ҡыуыла...\nЙәш егет Рәсәй буйлап сығып китә. Ҡаҙаҡ тирмәләрендә йәшәй, уларҙың балаларын уҡыу - яҙыуға өйрәтә, Урал эшселәре\nменән бергә аслыҡ кисерә. Был йылдарҙа ул үҙ ҡәләмен һынай башлай. Тәүге хикәйәләрендә үк мөһим социаль проблемалар\nкүтәрергә, патриархаль тәртипкә ҡаршы сығыш яһаусы образдар\n1909 йылда көслө уҡыу теләге Ибраһимовты Ҡазанға алып кил ә. Әммә ул университетҡа инә алмай - "ышаныслы түгел". Йәш яҙыусы донъя әҙәбиәте классикаһын үҙаллы өйрәнә, айырыуса Виссарион Белинский әҫәрҙәре менән ҡыҙыҡһына. 1911 йылда уның тураһында мәҡәлә яҙа һәм Белинскийҙың эстетик принциптарын татар әҙәбиәтенә индереү тураһында һорау ҡуя.\n1912 йылда Ибраһимовҡа билдәлелек алып килгән тәүге ҙур әҫәре - "Йәш йөрәктәр" донъя күрә.\n1913 йылда ул Киевҡа килә һәм университетҡа ирекле тыңлаусы булып урынлаша, революцион әҙәбиәт таратыу менән шө ғөлләнеүсе мосолман студенттарының йәшерен ойошмаһына\nинә. 17 апрелдә ойошма етәкселәре, шул иҫәптән Ибраһимов та\nҡулға алына. Ул ике ай төрмәлә ултыра һәм Февраль революцияһына тиклем полиция күҙәтеүе аҫтында ҡала.\n1915 йылда Ғәлимйән Ибраһимов Өфөгә ҡайта һәм "Ғәлиә" мәҙрәсәһенә уҡытыусы булып барырға тигән тәҡдимде ҡабул итә.\nУның йоғонтоһонда мәҙрәсә байтаҡ үҙгәрештәр кисерә, тел һәм\nәҙәбиәт фәндәрен уҡытыу яҡшыра.\n1917 йылда ул тыуған ауылы Солтанморатҡа, туғандарының хәлен белергә ҡайта. Февраль революцияһы тураһындағы хәбәрҙе ошонда ишетә һәм шунда уҡ Өфөгә юл тота, мәҙрәсәне т ашлап, тулыһынса революцион эшмәкәрлеккә бирелә. Яҙыусы Ф. Сәйфи менән бергә татар телендәге тәүге революцион гәзиттәрҙең береһе булған "Ирек" гәзитен сығара башлай, 1917\nйылдың сеньябрь айынан башлап "Наш путь" гәзитендә мөхәррир\n1918 йылдың ғинуарында Ибраһимов Петроградҡа бара. Унда өсөнсө Бөтә Рәсәй Советтар съезы эшендә ҡатнаша, ВЦИК ағзаһы итеп һайлана. Артабан Халыҡ Комиссариаты эргәһендәге Үҙәк мосолмандар комиссариатында рәйес урынбаҫары булып\nОшо көндәрҙә Ғәлимйән Ибраһимов Владимир Ильич Ленин менән осрашып һөйләшә. Юлбашсының иғтибары һәм ышаныс\nкүрһәтеүе татар революционерын тулҡынландыра һәм ҡанаттар ҡ уя, ул икеләтә энергия менән эшкә тотона, һул эсерҙар менән иҫәпте өҙә һәм большевиктарға ҡушыла.\n1919 йылдың йәйендә, колчаксылар ил өсөн етди хәүеф тыуҙырған мәлдә, Ибраһимов дошман тылында йәшерен эш алып ба ра. Был турала ул һуңынан түбәндәгеләрҙе яҙа: " Исемемде, йөҙ - ҡиәфәтемде үҙгәртеп, мин контрреволюцияның уртаһына барып эләктем. Ауыл хужалығы инвентарҙәре тәҡдим итеп\nауылдан ауылға йөрөнөм, Уралда, Көнсығыш Себерҙә булдым һәм Ҡурған аша тыуған яғыма әйләнеп ҡайттым. Дүрт айға һуҙылған был хәүефле сәйәхәт миңә күп йылдарға етерлек материал бирҙе".\nГраждандар һуғышынан һуң Ғәлимйән Ибраһимов башлыса әҙәби эшмәкәрлек менән генә шөғөлләнә. Совет йылдарында ул б еренсе рус революцияһына арналған "Беҙҙең көндәр" романын, р еволюция дауылдары дәүерендә кеше яҙмыштары тураһындағы "Ҡыҙ ыл сәскәләр тураһында" романтик повесын, йәмғиәттә ҡатын - ҡыҙҙарҙың хәлен һүрәтләүсе "Татар ҡыҙы яҙмышы" повесын, "Дала ҡыҙы" романын, шулай уҡ "Тәрән тамырҙар" романын ижад итә.\n1932 йылда Ғәлимйән Ибраһимовҡа татар совет әҙәбиәте үҫешендәге ҡаҙаныштары өсөн Хеҙмәт Геройы исеме бирелә.\nҺуңғы йылдарҙа ҡаты ауырыуы сәбәпле Ибраһимов Ялтала йәшәй, "Ғүмер тулҡындары" трилогияһы өҫтөндә эшләй, татарҙар\nараһында революцион хәрәкәт тарихы тураһындағы икенсе китабын тамамлай, "Әҙәбиәт теорияһын" яҙа. 1938 йылдың 26 ғинуарында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уның йөрәге тибеүҙән туҡтай.


ӘСӘЙЕМ - ҺҮНМӘҪ ЙОНДОҘОМ\n22 Ноябрь 2019, 11:41\nӘсәй- донъялағы иң ҡәҙерле иң яҡын һүҙ. Беҙгә һәр саҡ ярҙам итеүсе, терәк булыусы, ярты һүҙҙән аңлап тороусы, гел дә кәйеф булмаған да уны күтәреүсе кеше кем һуң ул?!\nӘсәй- донъялағы иң ҡәҙерле иң яҡын һүҙ. Беҙгә һәр саҡ ярҙам итеүсе, терәк булыусы, ярты һүҙҙән аңлап тороусы, гел дә кәйеф булмаған да уны күтәреүсе кеше кем һуң ул?! Әлбиттә, ул- әсәй. Әсәйҙәрҙең йылмайыуы ҡояштан да сағыуыраҡ, ҡарашы айҙан да нурлыраҡ, ҡулдары яҙғы йылы елдән дә йомшағыраҡ, тауышы һандуғас тауышынан да моңлораҡ, һүҙҙәре үтә лә яғымлы, ҡосағы иң йылыһы. Бына ниндәй ул беҙҙең әсәйҙәр!\nМинең әсәйем, Салауатова Нәсимә Сабир ҡыҙы, 1978 йылда Бөрйән районы Байғаҙы ауылында донъяға килә. Бәләкәйҙән эшһөйәр, шаян, шуҡ булып үҫә. Атайы һәм әсәйенең, ҡустыларының алыштырғыһыҙ ярҙамсыһы, терәге була.\nӘсәйем әлеге көндә мәктәбебеҙҙә музыка һәм тарих фәненән белем бирә. Һәр яҡлап та һәләтле ул. Матур итеп йырлай, баянда уйнай, тәмле бешерә, ҡулынан килгәндең барыһын да эшләй. Йыл да йәш йондоҙсоҡтар әҙерләп конкурстарға йөрөй, призлы урындар яулай.\nӘсәйем миңә донъяның яңы серҙәренә төшөнөргә ярҙам итә,\nбарыһына ла өйрәтергә тырыша, һорауҙарым ды бер ҡасан да яуапһыҙ ҡалдырмай.Бик ҡыҙыҡһынғас әсәйем мине ноталар уҡырға һәм яҙырға өйрәтте. Тағы ла беҙ икәүләп районыбыҙҙан сыҡҡан бик талантлы композитор Ғәзиз Дәүләтбирҙин тураһында эҙләнеү эше башҡарҙыҡ. Был эшебеҙ миңә айырыуса оҡшаны.\nӘсәйем беҙҙе ярты һүҙҙән аңлай, һәр саҡ ярҙам итергә тырыша. Уның аҡыллы кәңәштәре, күңел күтәрерлек һүҙҙәре беҙгә көс-дәрт өҫтәй. Беҙ әсәйебеҙҙе яратабыҙ, шуға ла һәр саҡ ярҙам итәбеҙ, яҡшы эштәребеҙ менән ҡыуандырып торорабыҙ.\nӘсәй! беҙ тип йәшәгәнең өсөн, беҙҙең янда булғаның өсөн, бөтмәҫ ярҙамың, тәмле аштарың, татлы һүҙең, йомшаҡ ҡулдарың, наҙлы йылмайыуың, йылы ҡарашың, һүнмәҫ һөйөүең өсөн мең рәхмәт. Әсәйем! Һин беҙҙең һәр саҡ юл яҡтыртыусы һүнмәҫ йондоҙобоҙ.


Өфөлә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә\n16:18, 4 апреля 2011 Сәйәсәт\nӨфөләге «Урал» галереяһында Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы сиктәрендә чечен мәҙәниәте күргәҙмәһе үтә. Уның ойоштороусыһы – Башҡортостан Республикаһының «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге.\nГалереяла таулы Чечня пейзаждарынан һәм Грозный ҡалаһының күренештәренән торған «Тыуған яҡ» фотоэкспозицияһы әҙерләнгән. СССР-ҙың халыҡ артисы Мәхмүд Эсамбаевтың айырым фотоһүрәттәре лә бар. Чечен халҡының матди һәм рухи мәҙәниәте тураһында 20-нән ашыу китаптар күргәҙмәһе эшләй. Бында килеүселәр ир-егеттәрҙең һәм ҡатын-ҡыҙҙарҙың милли кейемдәрен дә күрә ала.\nЭкспозиция 7 апрелгә тиклем дауам итәсәк. Инеү ирекле.\n— Күргәҙмәне асыу тантанаһына чечендар ҙа, башҡа халыҡ вәкилдәре лә күп килде, — ти «Барт» чечен ижтимағи-мәҙәни үҙәге рәйесе Лом-Али Исраилов. – Барыһы ла күргәҙмәнең ҡыҙыҡлы булыуын билдәләй. Башҡортостан етәкселеге һәм Халыҡтар дуҫлығы йорто ярҙамында беҙ йыл һайын бындай күргәҙмәләрҙе юғары кимәлдә үткәреүгә өлгәшәбеҙ.\nТеги: милли мәҙәниәт, күргәҙмәләр


Республикала мотоспорт йәшәйәсәк\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, бер нисә көн элек Башҡортостандың Мотоциклет федерацияһы президенты Николай Красников биләгән вазифаһынан китеүе тураһында белдерҙе.\nИлдең атҡаҙанған спорт мастеры, 19 тапҡыр донъя чемпионы иҫәпләүенсә, ул үҙенең барлыҡ ресурстарын да ҡулланған, әммә киләсәк үҫешкә өлгәшә алмаған. Мотоспортҡа бәйле ҡатмарлы хәл көйәрмәндәрҙе борсоуға һалды. Айырыуса уларҙа көслө спортсыларҙың икенсе төбәктәргә күсергә йыйыныуы тураһындағы мәғлүмәт ҙур ризаһыҙлыҡ тыуҙырҙы. Килеп тыуған хәлгә бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Марат Мәһәҙиев аңлатма бирҙе.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - БАТЫР ҺЫНЫ ҠАЙТТЫ БАШҠОРТ ИЛЕНӘ - 2015 - Мәҡәләләр\nБАТЫР ҺЫНЫ ҠАЙТТЫ БАШҠОРТ ИЛЕНӘ\nҠырмыҫҡалы районы Боҙаяҙ ауылында Салауат Юлаевтың көрәштәше, полководец Ҡәнзәфәр Усаевҡа һәйкәл асылды. Республика көнө алдынан үткән был тантана райондың 85 йыллығына арналған саралар сиктәрендә ойошторолдо. Унда Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәте башлығы Фәнзил Фәйез улы Сыңғыҙов, һәйкәл авторы, рәссам, тарихсы, журналист, Федерация Советы ағзаһы Рафаил Нариман улы Зинуров ҡатнашты.\n1773-1775 йылдарҙағы Е. Пугачев етәкселегендәге Крәҫтиәндәр һуғышы халҡыбыҙ тарихының иң ҡанлы һәм иң аяныслы биттәренең береһе. Был ихтилал лидерҙарының береһе, полковник Ҡәнзәфәр Усаев та ғүмеренең аҙаҡҡы сәғәттәрен яуҙаштары Салауат Юлаев һәм Юлай Аҙналин кеүек үк, Балтик портында, һөргөндә ҡаршылай. Тыуған ил, туған халҡы азатлығы өсөн изге яуға күтәрелеп, иң ҙур язаға - үҙ ерендә йәшәүҙән мәхрүм ителгәндән һуң тотҡонлоҡта үткәргән 29 йылының һәр көнөндә көс биреп тороусы, ҡасан да булһа әйләнеп ҡайтырмын, тигән өмөтө аҡланды батырҙың, һыны булһа ла иленә әйләнеп ҡайтты. Һәйкәл асҡанда ҡойоп яуған ямғырҙы ла үҙебеҙсә Ерҙең, Күктең шатлыҡ йәштәре тип ҡабул иттек. Һәйкәл полимербронзанан ҡойолған. Яугир бер ҡулына Ҡөрьән, икенсеһенә ҡылыс тотҡан. Уның башта дин әһеле, аҙаҡтан илен яҡлаусы яугир булып китеүе ошо рәүешле күрһәтелгән. Был Рафаил Нариман улының Пугачев полковниктарына арналған өсөнсө эше, Кинйә Арыҫлановҡа обелиск - Көйөргәҙе, Ҡаранай Моратовты һынландырғаны Стәрлебаш райондарында ҡуйылған.\nҺәйкәл асыу тантанаһында геройҙың һигеҙенсе быуын бүләре - билдәле продюсер Радмир Усаев та ҡатнашты. "Бәләкәй саҡтан олатайым тураһында ишетеп беләм, Степан Злобин, Александр Пушкиндың яҙғандарын да уҡығанмын. Республикала Салауат Юлаев менән бер рәттән, уның яуҙаштарына ла иғтибар бүленеүе шатлыҡлы күренеш", - тине ул.\nХалҡыбыҙ бер ҡасан да үҙенең батырҙарын онотҡаны юҡ. Ҡәнзәфәр Усаевтың тыуған урыны хаҡында бәхәстәр булһа ла, тап Боҙаяҙ ере унан йөҙ башы яһап, яугир итә. Тыуған ере генә түгел, торған ере лә ҡәҙерле әҙәм балаһына. Унан һуң, авторҙың үҙе әйтеүенсә, батырҙарҙың милләте лә, тыуған ере лә мөһим түгел. Иле бар батыр хур булмаҫ, батыры бар ил хур булмаҫ, ти халыҡ, батырҙарыбыҙ ҡан ҡойоп яулаған тыныслыҡтың ҡәҙерен беләйек.\nЯҙылған: 19.10.15 | Ҡаралған: 729


Ниңә көйә үҙәгем? » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nҮҙәк көйөү һәр кемгә таныштыр. Әгәр ашағандан һуң онотҡанда бер үҙәк көйә икән, әллә ни ҡурҡыныс юҡ. Ләкин бының йыш ҡабатланыуы яҡшыға түгел.\nҮҙәк башлыса ашҡаҙандан бүленгән әсе һут ҡыҙыл үңәскә күтәрелеүе (медицина телендә был гастроэзофагеаль рефлюкс ауырыуы тип атала) арҡаһында көйә. Ашҡаҙан һуты үңәстең лайлалы тиресәһен «ашай», һөҙөмтәлә ул елһенә, эрозия, яралар барлыҡҡа килә, үңәс тарая. Дауаламай йөрөгәндә бының хатта яйлап яман сиргә әүерелеүе ихтимал.\nҠыҙыл үңәстә бүҫер (диафрагма һәм ашҡаҙандың бер өлөшө күкрәк ситлегенә сығып тороуы) булһа ла, үҙәк көйөүе мөмкин. Был осраҡта ашҡаҙан эсендәге ҡатнашма, һуты менән бергә, үңәскә сығарыла.\nҠайһы берҙә ашҡаҙандағы ныҡ әсе һут аш һеңдереү юлының өҫкө өлөшөнә «ташланыуы» һөҙөмтәһендә йөрәк тәңгәлендә ауыртыу тыуа. Кеше, «йөрәгем яна» тип, кардиологка бара, ләкин ул тәғәйенләгән дауа ла йөрәк «утын» баҫмауына зарлана. Бындай ауырыуҙарға гастроэнтерологка мөрәжәғәт итергә кәрәк. Ваҡытында дөрөҫ итеп ашап йөрөгәндә, тейешле дауа алғанда йөрәк «яныуы» тиҙ бөтөргә тейеш.\nУнан нисек ҡотолорға һуң?\nБеренсе сиратта ниндәй ризыҡтан үҙәк көйгәнлеген асыҡлау шарт. Ҡағиҙә булараҡ, быға тоҙло, әсе, маринадланған, ҡыҙҙырылған аҙыҡ сәбәпсе. Газлы һыу, ҡәһүә, шоколад, араҡы-шарап, тәмәке лә «ғәйепле» булыуы ихтимал.\nЭстән һыҙылып, янып-көйөү арҡаһында ла ашҡаҙан һутының әселеге юғары булып китә, аш һеңдереү юлына баҫым арта. Үҙегеҙҙе ҡулға алып, тынысланһағыҙ, үтә торған.\nҺәр ваҡыт өҫтәл артында сама белергә кәрәк. Бер тапҡыр ашаған ризыҡ ҡуш усҡа һыйырлыҡ булһын. Эстең ныҡ тулып, ҡабарып китеүе һәйбәт түгел. Әлбиттә, бындай ваҡытта үҙәк көйә, ашҡаҙан ауырта.\nАшағандан һуң һуҙылып ятырға ашыҡмағыҙ, аш һеңдереү өсөн йөрөп алығыҙ. Төнгө табындар үҙәк көйөү менән тамамланыусан, шуға күрә кискелекте йоҡларға ятыр алдынан ике сәғәттән дә һуңламай ашағыҙ.\nУт йотҡандай йөрөмәҫ өсөн, аҙыҡты дөрөҫ ашарға кәрәк. Мәҫәлән, ас ҡорһаҡҡа әсе һут эсмәгеҙ, майонезлы ризыҡ ҡапмағыҙ. Йыш һәм аҙ-аҙлап туҡланыу файҙалы. Артығын ашағанда һут һәм үт ҡатыш аҙыҡ ҡыҙыл үңәскә «ырғытылып», үҙәкте көйҙөрөр. Шул уҡ ваҡытта ас йөрөргә лә ярамай, аш һеңдереү өсөн бүленгән ашҡаҙан һуты менән үт файҙаланылырға тейеш.\nҮҙәк көйгәндә ҡайһы берәүҙәр боронғо ысулды ҡуллана: бер стакан һыуға сәй ҡалағы аш содаһы һалып эсә. Ысынлап та, ул алым эстә янған «утты» ваҡытлыса һүндерә. Ләкин был «ашығыс ярҙам»дан аш һеңдереү юлының лайлалы тышсаһы ныҡ итеп «ашалыуын» иҫегеҙгә төшөрәм.\nЙыш үҙәк көйөү – хәүефле билдә һәм кисекмәҫтән табипҡа мөрәжәғәт итеүҙе һәм дауаланыуҙы талап итә.\nБашҡортостан Республикаһы Һаулыҡ һаҡлау министрлығының баш штаттан тыш\nОшо кәңәштәрҙе тотоғоҙ:\n*Тәмәке тартһағыҙ, был ғәҙәтте ташлағыҙ – никотин ашҡаҙан менән үңәс араһындағы клапан мускулдарын йомшарта.\n*Ашҡаҙан, үңәс тиресәһен ҡуҙғытыусы спиртлы эсемлектәрҙән, газлы һыуҙан баш тартығыҙ. Алкоголь ашҡаҙан һуты бүленеүен ныҡ арттыра, газлы һыуҙағы углекислый газ эсте ҡабартып, кикертеп, үңәс клапаны эшен ҡатмарлаштыра.\n*Маргарин, май ҡушып бешерелгән ҡамыр аштарын, шоколад, туңдырма, ҡәһүәне, тәмләткестәрҙе (һарымһаҡ, һуған, борос, соус) онотоп тороғоҙ.\n*Кәүҙәгеҙҙең ауырлығы артыҡ икән, ябығыу мөһим. Эстәге май ҡатламы ашҡаҙанға баҫымды арттыра.\n*Эс ҡыҫылып тормаһын өсөн тығыҙ кейем кеймәгеҙ, бил ҡайышын ныҡ тарттырмағыҙ, даими корсетта йөрөмәгеҙ. Ауыр йөк күтәрмәгеҙ, эйелеп-бөгөлөп эшләмәгеҙ. Фитнес менән шөғөлләнгәндә эскә баҫым төшөүҙән һаҡланырға кәрәк.\n*Аш ауыҙҙы бешерерлек эҫе лә, ныҡ һыуыҡ та булмаһын.\n*Эс ҡатыуҙан арынығыҙ.\n*Ашағанда һауа йотмаҫ өсөн табын артында һөйләшмәгеҙ. Һағыҙ сәйнәгәндә, ауыҙға ҡабып көнбағыш сирткәндә лә кеше һауа йота, шул арҡала ашҡаҙандағы газ ҡыуығы ҙурайып, үңәс клапаны эшмәкәрлеге насарайыуҙан ашҡаҙан һуты үңәскә урғыла.\n*Карауаттың башығыҙҙы ҡуя торған яғы икенсе яғынан 15 градусҡа юғарыраҡ булһын. Бының өсөн унда ағас бурса киҫәге һалырға мөмкин. Үҙәк көйөүҙән яфаланған ҡайһы берәүҙәр баш аҫтына бейек мендәр ҡуя, ләкин унан елкә тамырҙары ҡыҫылып, ҡан йөрөшө насарайыуы бар.


Татарстан фермеры һимертеү өсөн башмаҡтарҙы Башҡортостандан һатып ала // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nТатарстан фермеры һимертеү өсөн башмаҡтарҙы Башҡортостандан һатып ала\n11:46, 30 декабря 2010 Иҡтисад\nТатарстандың Арча районынан фермер Камил Фатихов Башҡортостанда һатып алынған үгеҙҙәрҙе үҫтереп һимертә. Малдың беренсе партияһын ул эшкәртеү сәнәғәте предприятиеларына һатты ла инде. Был турала, Татарстан Фермерҙар һәм крәҫтиән хужалыҡтары ассоциацияһы рәйесе Камияр Байтемировҡа һылтанып, «Татар-информ» агентлығы хәбәр итә.\nКамил Фатихов игенселек менән шөғөлләнә. Әммә 2009 йылдың ҡоро йәйе уға өҫтәмә табыш сығанаҡтарына мөрәжәғәт итергә кәрәклеген белдерҙе. Бындай сығанаҡ итеп ул малсылыҡты һайланы.\n5-6 айлыҡ башмаҡтарҙы фермер Башҡортостандан һатып ала, бында үгеҙҙәр Татарстандағынан күпкә арзаныраҡҡа төшә. Ауыл эшҡыуары башмаҡтарҙы бер йәшкә тиклем үҫтерә. Үгеҙҙәрҙең беренсе партияһын һатыуҙан ул ярайһы уҡ отош алды. Был ваҡыт эсендә уның хатта үҙ мал һатып алыусылары барлыҡҡа килде.\nКүптән түгел фермер Башҡортостандан тағын ит йүнәлешендәге 50 быҙау килтерҙе һәм һимертеүҙең яңы циклын башланы.


Республикала ауыл хужалығы йәрминкәләре асылды // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРеспубликала ауыл хужалығы йәрминкәләре асылды\n9:02, 13 сентября 2010 Иҡтисад\nҮткән ял көндәрендә Стәрлетамаҡта бал йәрминкәләре үтте. Башҡортостандың байтаҡ райондарының умартасылары Ҡала мәҙәниәт һарайы алдында үҙенең продукцияһын тәҡдим итте.\nАртабан Стәрлетамаҡта ошо уҡ урында һәр шәмбе һайын ауыл хужалығы йәрминкәләре үтәсәк.\n18 сентябрҙә Ҡала мәҙәниәт һарайы алдындағы майҙан — Стәрлебаш районы вәкилдәренә, 25 сентябрҙә – Әлшәй районы, 2 октябрҙә Ауырғазы һәм Ғафури райондары вәкилдәренә биреләсәк. Стәрлетамаҡ районы тауар етештереүселәре иһә үҙҙәренең продукцияһын 9 октябрҙә йәрминкәгә сығарасаҡ.\n“Башинформ” агентлығына Өфө ҡала хакимиәтенең Ҡулланыусылар баҙары идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, Башҡортостандың баш ҡалаһында йәрминкәләр 19 майҙанда үтәсәк. Йәрминкәләрҙә күрше төбәктәр вәкилдәренең дә ҡатнашыуы көтөлә, күршеләр беҙгә картуф, һуған һәм кишер алып килергә тейеш.


Урмандарҙы янғындан һаҡлайыҡ - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБашҡортостандың 4 районында янғын сығыу хәүефе арта. Федоровка, Хәйбулла, Йылайыр һәм Дүртөйлөлә ут сығыуҙың 4 классы иғлан ителде. Йәғни был төбәктәрҙә бәлкәй генә сығанаҡтарҙан да ут тоҡанып китеүе һәм тиҙ арала таралыуы ихтимал. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ут менән файҙаланғанда һаҡсыл булырға, сүп-сар, ҡоро үлән яҡмаҫҡа кәңәш итә. Янғын сыға ҡалһа тиҙ арала бушлай ҡыҙыу линияға хәбәр итеү һорала – 8 800 100 94 00.\n14 августа Нуриман районы Сарва ауылында ауыр йөк машиналары водителдәренең ике көнлөк забастовкаһы тамаланды\n14 августа Ни өсөн Иглин районында сүплектәр арта?


Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осрашты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n9:35, 25 апреля 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 25 апрель. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nКисә республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Рәсәй Йәмәғәт палатаһы секретары Валерий Фадеев менән осрашты.\nЯҡтар төбәктең социаль-иҡтисади үҫешенең төрлө аспекттарын тикшерҙе. Улар иҫәбендә – инвестиция йәлеп итеү, кесе һәм урта эшҡыуарлыҡтың үҙ-ара эш итеүе, агросәнәғәт комплексын нығытыу, республиканың туристик мөмкинлектәре, ижтимағи башланғыстарға булышлыҡ итеү. Рөстәм Хәмитов Башҡортостан сәнәғәтендә һәм ауыл хужалығында ғәмәлгә ашырылған эре инвестиция проекттары, шулай уҡ алдағы йылдарҙа буласаҡ ҙур ваҡиғалар хаҡында һөйләне. Төбәк Башлығы бөгөн республика Рәсәйҙең алдынғы конгресс майҙансығы булып тороуын билдәләне.\nЭкология, шул иҫәптән ҡаты көнкүреш ҡалдыҡтарын һаҡлау, бүлеү һәм эшкәртеү өлкәһендә Башҡортостан тәжрибәһе фекер алышыуҙың мөһим темаһы булды.\n— Мәҫәлән, хәҙер айырыуса Мәскәү өлкәһендә һәм күрше төбәктәрҙә киҫкен тема – ул сүп-сар. Сүп-сар ағымы шул хәтлем ҙур, уны хатта бер кем дә еңеп сыға алмай. Был мәсьәләне күп йылдар элек күтәрергә һәм хәл итергә кәрәк ине. Ә хәҙер халыҡ ҡәнәғәтһеҙ, юлдарҙы яба, Ядровола, Волоколам районында даими митингтар. Халыҡ сүп-сар яғыу заводтарына ҡаршы сыҡҡан мәсьәлә бар, – тип билдәләне Валерий Фадеев осрашыуҙан һуң. – Башҡортостанда был мәсьәлә күп йылдар элек хәл ителә башланы. Бында был мәсьәлә хәл ителгән тиерлек. Республика тәжрибәһен илдең башҡа төбәктәрендә мотлаҡ файҙаланыуҙы өйрәндек.\nӘңгәмә барышында Йәмәғәт палатаһы 18 майҙа Рәсәй Президентын һайлауға әҙерләгән күҙәтеүселәр тәжрибәһен файҙаланыу темаһы ҡуҙғатылды.\n— Республикала 10 мең күҙәтеүсе, һәр һайлау участкаһына өсөшәр күҙәтеүсе тиерлек әҙерләнде. Республикағыҙ иҫ киткес һөҙөмтә күрһәтте. Минеңсә, ул беренсе урында. Ғәйәт ҙур эш башҡарылды, – тип билдәләне Валерий Фадеев. – Киләһе бурыс – Федерация Советы һәм Дәүләт Думаһы ҡарар иткән – Президент һайлауҙа яҡшы күҙәтеү тәжрибәһен башҡа бөтә һайлауҙарға, шул иҫәптән Рәсәй Федерацияһы субъекттары башлыҡтарын, закондар сығарыу йыйылыштары һайлауҙарына таратыу. Хәҙер беҙ, бәлки, был көҙ уҡ төбәк закондар сығарыу йыйылышы һәм киләһе йыл республика Башлығын һайлауҙа ошондай күҙәтеү ойошторорға мөмкинлек биргән республика законын ҡабул итеү кәрәклегенә фекер алыштыҡ.\nВалерий Фадеев төбәк сәйәсәтенең төп темалары, ил ҡануниәтенә үҙгәрештәр тәҡдим итеү буйынса дискуссия уҙғарыу өсөн Рәсәй Йәмәғәт палатаһы мөмкинлектәрен файҙаланырға тәҡдим итте. Уның фекеренсә, власть һәм бизнес эшмәкәрлеге тәү сиратта кешеләрҙең йәшәү сифатын күтәреүгә, уларҙың матди һәм әхлаҡи именлегенә йүнәлтелергә тейеш.\n— Бөтә иҡтисади эшмәкәрлек айырым кешеләр табыш алһын өсөн түгел, – тине Валерий Фадеев. – Ул кешеләр һәйбәт йәшәһен, эш урындары булһын, ҡасабалар, ҡалалар үҫешһен өсөн. Абстракт файҙа бер кемгә лә кәрәкмәй.\nТеги: Башҡортостан Башлығы, йәмғиәт, социаль өлкә, экология


Прещентация к открытому уроку по башкирскому (государственному) языку, 3 линия. Һан буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Тыуған яҡ. доклад, проект\nПрезентация, доклад на тему Прещентация к открытому уроку по башкирскому (государственному) языку, 3 линия. Һан буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Тыуған яҡ.\nПрещентация к открытому уроку по башкирскому (государственному) языку, 3 линия. Һан буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Тыуған яҡ., предмет презентации: Детские презентации. Этот материал в формате pptx (PowerPoint) содержит 9 слайдов, для просмотра воспользуйтесь проигрывателем. Презентацию на заданную тему можно скачать внизу страницы, поделившись ссылкой в социальных сетях! Презентации взяты из открытого доступа или загружены их авторами, администрация сайта не отвечает за достоверность информации в них, все права принадлежат авторам презентаций и могут быть удалены по их требованию.\nПрещентация к открытому уроку по башкирскому (государственному) языку, 3 линия. Һан буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау. Тыуған яҡ.\nКескәй ҡурай, һаумы!\nМинең тыуған ауылым – Ҡуян. Ул ҙур һәм бик матур. Бында 22 урам, 1 мәкт әп, 1 дауахана, 1 балалар баҡсаһы,1 мәҙәниәт йорто бар. Беҙҙә 4000-ләп халыҡ йәшәй. Мәктәптә 519 уҡыусы уҡый.\nБеҙ Краснокама районының 4-се класс уҡыусылары. Беҙҙең район Башҡортостандың төньяҡ-көнбайышында урынлашҡан. Ул 1930 йылдың 20 авгусында барлыҡҡа килә. 2015 йылда ул 85- се тыуған көнөн билдәләй.\nБашҡортостан – беҙҙең тыуған еребеҙ. Унда 54 район, 21 ҡала бар. Милли геройыбыҙ 1 -әү. Ул Салауат Юлаев. Һәр йылды республика ки-мәлендә “Урал-батыр” эпосын баш-ҡарыусылар конкурсы уҙғарыла. Унда райондан 1 -шәр уҡыусы ҡатнаша.\nҡар бабай – снеговик\nсаңғыла шыуалар – катаются на лыжах\n“5” – хата юҡ;\n“4” – 1,2 хата;\n“3” – 3, 4 хата.\n-Миңә дәрестә еңел/ауыр булды… (нимә эшләргә?) ,сөнки…\n- Миңә ҡыҙыҡ булды/булманы… (нимә эшләргә?)\nҺүрәт буйынса хикәйә төҙөргә.\n2. Берәй һан ингән мәҡәлгә һүрәт төшөрөргә.\n3. 156-сы күнегеү\n(телдән һорауҙарға яуап бирергә )\nПрезентация по русскому языку на тему Именительный и винительный падежи ( 4 класс ) 51\nПрезентация к уроку математики Перестановка чисел при сложении (урок 1, учебник 2 часть). УМК Начальная школа 21 века 56\nПрезентация Удивительный мир цветов 41\nРазвитие исследовательской и экспериментальной деятельности у детей средней группы 31\nПрезентация по уроку русского языка на тему Речь по учебнику Рамзаевой Т.Г. 61


2019 - Рәсәйҙә Театр йылы\n4 Май 2019, 05:58\nӨфө ҡалаһының 38-се, 42-се моделле балалар китапханаларынан, 18-се китапханаһынан Театр йылына бағышланған мәҡәләләрҙе сайтыбыҙҙа уҡығыҙ. Авторҙары: Элеонора СӘЙЕТГӘРӘЕВА, Регина ЧУМАКОВА, Гүзәл ЗАКИРОВА.\nБыйылғы «Китапхана төнө – 2019» Бөтә Рәсәй акцияһы Театр йылына бағышланды. Был көндө ҡунаҡтар ошо илаһи донъяға сумып, театрлаштырылған йомаҡтар систе, викторина һорауҙарына яуап бирҙе, тиҙәйткестәр ҡабатланы. Китапханасылар «Битлек, мин һине беләм» уйын-флешмобын да ойошторҙо, театрҙың атрибуттары – битлек, елпеүес эшләү майҙансыҡтары ла булдырылғайны.\n38-се моделле балалар китапханаһы мөдире.\n18-се китапхана мөдире.\n42-се моделле балалар китапханаһы мөдире.