БДПУ студенттар көнө уңайынан ҙур байрам ойошторҙо | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nБДПУ студенттар көнө уңайынан ҙур байрам ойошторҙо\n26 января 2018 — 16:04 ГТРК «Башкортостан»\nУнда республика башлығы Рәстәм Хәмитов та килде. Ул барлыҡ студенттарҙы байрам менән тәбрикләп, теләктәрен еткерҙе. Студенттар көнө уңайына Башҡорт Дәүләт педагогия университеты янындағы майҙанда, ғәҙәттәгесә, ҙур байрам ойошторолдо. Һәр бер факультеттан йәштәр бергә йырлап-бейеп күңел асты.Билдәле булыуынса, студенттар көнөн Татьяна көнө тип тә йөрөтәләр. 1755 йылдың Изге Татьяна көнөндә батшабикә Елизавета “Мәскәү университеты тураһында “указға ҡул ҡуя. Әйткәндәй, батшабикә йәшәгән йылдарҙағы төрлө ғөрөф-ғәҙәттәр бөгөнгө көнгә тиклем дә йәшәй.Студенттар көнө йыл һайын үҙенсәлекле үтә. Мәҫәлән быйыл да йола буйынса, һәр бер студент балдан эшләнгән эсемлек эсеп ҡараны. Әйткәндәй, быйыл ғына йөҙ литрға яҡын эсемлек эшләнгән.Республикала әле 200 меңдән ашыу студент иҫәпләнә. Шуларҙың йөҙ меңдән ашыуы юғары уҡыу йорттарында, ә ҡалған йөҙ меңе урта белем биреү йорттарында уҡый. Әйткәндәй, быйыл Башҡорт дәүләт университеты студенттарын Рөстәм Хәмитов үҙе тәбрикләп теләктәрен еткерҙе.Рәсәйҙә быйыл волонтерҙар йылы тип билдәләнгән. Шул уңайҙан башҡорт Дәүләт педагогия университеты студенттары изге эштәр акцияһын асты.Студент йылдары һәр кешенең иҫендә ҡала. Киләсәк тә белемле йәштәр ҡулында. Шуға ла студент саҡтан уҡ уҡыуға ынтылыу һәм үҙ һөнәреңде үҫтереү төп бурыстарҙың береһе булып һанала.


Ҡымыҙ – сәләмәтлек сығанағы | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 229224\n30 июня 2021 — 12:09 ГТРК «Башкортостан»\nҠымыҙ – сәләмәтлек сығанағы\nУрал аръяғы райондарында йылҡысылыҡ тармағы йылдам үҫешә, башҡорт тоҡомло аттар аҫрала, йәйләүҙәрҙә ҡымыҙ бешеләр. Төбәктәге иң ҙур фермаларының береһе Баймаҡ районының Ирәндек тауҙары буйында урынлашҡан. Бейәләрҙе яратып, улар менән һөйләшеп эшеңде башҡарһаң һөтө лә күберәк, ҡымыҙы ла икеләтә тәмлерәк була, ти Динә. Баймаҡ районының Ирәндек тауҙары буйында урынлашҡан ҡымыҙ фермаһында көнөнә 100 литрҙан ашыу бейә һөтө һауып алына. Хужалыҡта барлығы 300-ҙән ашыу йылҡы малын аҫрайҙар. Шуның 200-гә яҡыны һауын бейәһе. Йылҡысы Миңлебай әйтеүенсә, башҡорт аттары башҡаларҙан үҙҙәренең сыҙамлы, аҡыллы булыуҙары менән айырылып тора. Ҡымыҙҙың тәме бейә һөтөнөң ҡуйылығына бәйле. Ә Ирәндек буйында үҫкән ҡылған файҙалы эсемлеккә үҙенсәлекле тәм бирә. Башҡорт ҡымыҙы — башҡорт балы кеүек республиканың төп гастрономик брендтарының береһе. Әскелтем эсемлекте юҡҡа ғына батырҙар эсемлеге тип атаймайҙар, ти ҡымыҙ бешеүселәр. Ул йәнгә рәхәт, тәнгә сихәт бирә һәм дауалау үҙенсәлектәренә эйә. Бейәләрҙең ниндәй үлән ашауы, ҡымыҙ бешеү йолаһы, йылҡыны тәрбиәләү алымына тиклем милли ризыҡтың тәмендә һәм сифатында сағыла, ти Динә. Кемдер әсе ҡымыҙ һорай, икенселәренә сөсөрәге оҡшай. Хужалыҡта һатып алыусыларҙың теләгенә ҡарап, шифалы эсемлектең бер нисә төрөн тәҡдим итәләр. Фермер Фирҙәүес Хәлимов һүҙҙәренсә, киләсәктә һауын бейәләр һанын үҫтереп, продукцияны Урал аръяғы райондарында ғына түгел, ә Өфөгә һәм хатта күрше төбәктәргә һатыу ҡарала. Йылҡысылыҡтың милли традицияларын һаҡлау һәм тармаҡты артабан үҫтереү өсөн республикала «йылҡысылыҡты үҫтереү» ярҙамсы программаһы ҡабул ителгәйне. 2020 йылда ғына тармаҡты үҫтереүгә 110 миллион һум аҡса йүнәлтелгән. Киләсәктә Башҡортостан йылҡы малы һаны буйынса Рәсәйҙә беренсе урынға сығыу планлаштырыла.


31 март » «Йәшлек» гәзите\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » 31 март\n31.03.2018 31 март\nОшо көндә Төньяҡ Америка ҡитғаһында беҙҙең бәләкәй генә бер “мөйөшөбөҙ” булыр ине. Әгәр Алясканы һатмаһаҡ. 1867 йылдың 30 мартында Вашингтонда Рәсәйҙән Алясканы һәм Алеут утрауҙарын 7,2 миллион долларға һатып алыу тураһында Рәсәй – Америка килешеүенә ҡул ҡуйыла.\nҺатыу тураһында ниәт 1853 йылда барлыҡҡа килә. Бәлки, кемдер унан да алдараҡ уйлаған булғандыр. Әммә Көнсығыш Себерҙең генерал-губернаторы Николай Муравьев-Амурскийҙың тәҡдимен нығыраҡ “ишетәләр”.\nАлясканы донъя өсөн рус экспедицияһы асҡан. Шуға ла Рәсәйҙеке һаналған, имеш. Һатылған ваҡытта унда, 2500 Рәсәй кешеһенән тыш, яҡынса 60 мең индеец һәм эскимос йәшәгән.\nXIX быуат башында Аляска ҡиммәтле тиреле йәнлектән килем килтергән, тик ярты быуат тирәһе үткәс, был алыҫтағы төбәкте “аҫрау” үҙен аҡламай башлаған. Башҡа сәбәптәр ҙә табылғандыр инде, һатыу тураһында фекер береһенең ”эсенә инеп ҡунғас”.\nШулай итеп, 1866 йылдың декабрендә император Александр Икенсе, кенәз Константин, финанс, диңгеҙ министрҙары, Рәсәйҙең АҠШ-тағы илсеһе ҡатнашҡан кәңәшмә үткән дә, бөтәһе лә һатыу ниәтен хуплаған. Өс айҙан килешеү проекты әҙер булған һәм 30 мартта уға ҡул да ҡуйылған. Алтынлата 7,2 миллион долларға торошло булған Аляска. Беҙҙең бөгөнгө аҡсаға күсергәндә яҡынса 27,5 миллиард һум.


Дүртөйлөгә эш сәфәре барышында Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов 2015 йылдың октябрендә асылған «Таныш» сауҙа-сервис комплексында булды. 10 мең квадрат метр майҙанда сауҙа павильондары, кафе һәм ресторандар, матурлыҡ салондары, балалар өсөн уйын зоналары һәм башҡалар урынлаштырылған. Аҙыҡ-түлек супермаркетында республика етештереүселәренең тауарҙары тәҡдим ителгән.\nРөстәм Хәмитов комплексҡа килгәндәр, шулай уҡ сауҙа-сервис комплексы майҙанын ҡуртымға алған эшҡыуарҙар менән аралашты. Уларҙың һүҙҙәренсә, ҡалала урындағы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡҡа үҫергә ҡамасаулап, федераль сауҙа селтәрҙәренең баҫымы күҙәтелә. Шул уҡ ваҡытта уларҙың кәштәләрендә республикала етештерелгән продукция юҡ тиерлек.\nКомплекстың өсөнсө ҡатында заманса кинотеатр урынлашҡан, ул былтыр йәйгеһен эшләй башланы. Уға 144 урынлыҡ ҙур премьера һәм ике 79 урынлыҡ бәләкәй зал инә. Көн һайын кинотеатрға 200-ләгән кеше йөрөй. Өс кинозалды йыһазландырыу өсөн Рәсәй Мәҙәниәт министрлығы һәм Кино фонды тарафынан ғәмәлгә ашырылған программа буйынса федераль ҡаҙнанан 15 миллион һум бүленгән.


Яҡындары 20 сентябрҙә Өфөнөң Максим Рыльский урамындағы йорттан сығып китеп юғалған Азат Дилмөхәмәтовты эҙләй.\nӘлегә тиклем уның ҡайҙа икәнлеге билдәһеҙ. Азат Дилмөхәмәтовтың айырым билдәләре: төҫкә 25-30 йәштәрҙә, буйы 170 сантиметр. Күҙе, сәстәре көрән төҫтә. Психик ауырыуы бар, ҡулдарын болғап, шәт атлап йөрөүсән.\nАзат Дилмөхәмәтов хаҡында ниндәй ҙә мәғлүмәт белеүселәрҙең : 8 917 493 08 87, 8 906 108 36 35 телефондарына шылтыратыуы һорала.


Салауат Юлаевтың тыуған көнө\nдүшәмбе, 23 октябрь 2017, Казан вакыты 03:37\nЙәшләй азатлыҡ хәрәкәтенә ҡушылып, Емельян Пугачевтан бригадир дәрәжәһе алған Салауат яугир ғына түгел, шағир, йырсы-импровизатор булараҡ та танылыу ала.\nКрәҫтиән һуғышы етәкселәре һәләк булып, йә ҡулға алынып бөткәс тә, Салауат Юлаев ҡаршылыҡ хәрәкәтен дауам итә. Империяның даими ғәскәрҙәре менән тиң алышыуға ҡарамаҫтан, Салауат яуы еңелә. Батыр Рогервик ҡәлғәһенә мәңгелеккә һөргөнгә оҙатыла һәм 1800-се йылда вафат була.\nТарихсылар фекеренсә, Салауаттың тормош һәм ижад юлы тулыһынса өйрәнелеп бөтмәгән. Ул һөргөнгә оҙатылғас, Салауатҡа ҡағылышлы документтар йә сер итеп һаҡланған, йә юҡҡа сығарылған. Дошман ҡулына эләкмәһен өсөн яугирҙең үҙе тарафынан бер арба рәсми ҡағыҙҙарҙы яндырыуы ла билдәле.\nБашҡорт дәүләт университеты профессоры, филология фәндәре докторы Мирас Иҙелбаев әйтеүенсә, Салауат исемен мәңгеләштереү, донъя кимәленә сығарыу өсөн фильм төшөрөү һәм фәнни эштәрҙе сит телдәргә тәржемә итеп баҫтырыу мөһим. Әммә ҡыҙғанысҡа был йылдан-йыл әйтелә торған һүҙҙәргә генә әйләнә бара.\nХалҡыбыҙҙың милли геройы Салауат Юлаев-Башҡортостан тарихында ҙур урын алып тора. Уның исемен ҡала һәм райондар, спорт командалары йөрөтә. Бер үк ваҡытта Салауат Юлаев һәйкәле Европала иң ҙурҙарҙан иҫәпләнә. Салауат Юлаев һәйкәлен Башҡортостандан ситтә лә бик күптәр белә, ул башҡала ҡунаҡтарының, Өфө халҡының яратҡан ял урындарының береһе.\nСалауат Юлаев исеменең мәртәбәһе йылдан-йыл үҫә бара. Уның тураһында тиҫтәләгән фәнни мәҡәләләр, китаптар баҫыла, конференциялар уҙа, күптән түгел махсус энциклопедия донья күрҙе.


Метеорологик яҙ Башҡортостанға апрелдә киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nМетеорологик яҙ Башҡортостанға апрелдә киләсәк\n9:33, 26 марта 2012 Йәмғиәт\nЙылы көндәр Башҡортостанға апрелдә киләсәк. Үҙгәреүсән һауа торошо республикала 3-4 апрелгә тиклем һаҡланасаҡ. Был хаҡта Өфөлә үткән матбуғат конференцияһында Башгидрометтың баш синоптигы Анна Козаева хәбәр итте.\n— Әлеге һауа торошо ҡышҡы төргә ҡарай, — тине ул. – Беҙгә метеорологик түгел, ә календарь буйынса һәм астрономик яҙ ғына килде. Яҙға күсеү 4-8 апрелдә күҙаллана.\nТап киләһе айҙың башында ҡар иреп, һыу таша башлаясаҡ.\nТөбәктә көндәр апрелдең һуңғы декадаһында ғына йылынасаҡ, тип билдәләне Анна Козаева.\nУртаса тәүлек һауа температураһы апрелдә — плюс 3-5 градус, майҙа – плюс 11-14 градус, июндә плюс 16-19 градус тәшкил итәсәк.


Башҡорт дәүләт университетында Үҙәк Совет власының Башҡорт автономияһын рәсми рәүештә таныуына 95 йыл тулыу айҡанлы ғилми-ғәмәли конференция үтте. Университеттың тарих факультеты ойошторған сарала ошо тарихи ваҡиғаның әһәмиәте, уның башҡорт халҡының, республиканың һәм Рәсәйҙең үҫешенә йоғонтоһо тураһында, шулай уҡ Башҡортостан тарихының төрлө осорҙарына һәм дәүләт-йәмәғәт мөнәсәбәттәренә ҡағылышлы докладтар тыңланды. Гәзит уҡыусыларҙы конференцияла яңғыраған ҡайһы бер фекерҙәр менән таныштырабыҙ.\nМарат ҠОЛШӘРИПОВ, тарих фәндәре докторы: Совет власының Башҡорт автономияһын юридик яҡтан таныуы башҡорт халҡы тарафынан ҙур шатлыҡ менән ҡабул ителә. Был, ысынлап та, башҡорттар тормошонда ғәйәт ҙур ваҡиға була. Социаль-иҡтисади юҫыҡтағы проблемаларҙы хәл итеү, милли мәҙәниәтте күтәреү, башҡорттарҙы берләштереү, туплау өсөн уңайлы шарттар барлыҡҡа килә. Шуны ла билдәләп үтергә кәрәк: Совет дәүләтенең Башҡортостан автономияһын таныуы халыҡ-ара билдәлелек ала. Быны 1920 йылдың март айында БАССР-ҙың баш ҡалаһы Стәрлетамаҡҡа билдәле Һиндостан мосолман йәмәғәт эшмәкәрҙәре - Көнсығыш халыҡтарын Көнбайыш илдәрҙең колониаль иҙеүенән азат итеү идеяһы менән янып йөрөүсе Мәүләүи Бәрәкатулла менән Ғәбделбәрҙең килеүе раҫлай. Ошо хаҡта Ә. Вәлиди үҙенең "Хәтирәләр"ендә телгә алып үтә. "Һинд ҡунаҡтары Урал тауҙары араһында ислам дәүләте төҙөлөүгә ҡыуанды. Улар "Башҡортостан бар Төркөстан территорияһындағы мосолман дәүләтенең үҙәге буласаҡ", тип ышана ине. Ошо күҙлектән сығып, коммунистар менән дә хеҙмәтләшлек итергә әҙерҙәр ине", тип яҙа Әхмәтзәки Вәлиди. Ул һинд ҡунаҡтарына "Ҡөрьән менән коммунизмды бәйләү үҙе үк гонаһ һәм Советтар менән һөйләшеүҙәр алып барғанда динде ҡыҫтырмаҫҡа кәрәк", тигән кәңәш бирә. Шулай уҡ ҡаҙаҡ яҙыусыһы һәм ҡаҙаҡ милли хәрәкәтенең әүҙем ҡатнашыусыһы Мөхтар Әүәзов та Башҡорт автономияһының барлыҡҡа килеүенә ҙур баһа бирә: "Дөм ҡараңғылыҡ осоронда Башҡортостан беҙгә төньяҡ йондоҙ булып күренде..." - ти ул.\nШулай итеп, милли хәрәкәтте Октябрь революцияһына тиклем үк етәкләгән һәм марксистик идеологиянан йыраҡ булған башҡорт эшмәкәрҙәре Башҡортостан автономияһын иғлан итеүгә өлгәшә. Аңлашылыуынса, Үҙәк Совет власына, шул иҫәптән В. Ленинға башҡорт хәрәкәтенең лидерҙары оҡшап етмәй. Большевиктар уларҙы "буржуаз эшмәкәрҙәр", милләтселәр тип иҫәпләй һәм килешеүҙе лә ваҡытлы күренеш итеп кенә ҡарай.\nЛена СӨЛӘЙМӘНОВА, тарих фәндәре докторы: Рәсәй составындағы Башҡортостандың милли дәүләтселек төҙөлөшөнөң хоҡуҡи нигеҙҙәре 1917 йылдың 15 ноябре менән даталанған 2-се һанлы Фарманда, 1920 йылдың 20 мартындағы Башҡорт хөкүмәте менән Совет власы араһындағы Килешеүҙә һәм БАССР-ҙың 1925 йылдағы Конституцияһында һалына. Был документтар һынылышлы революцион осорҙа беҙҙең төбәктәге халыҡтарҙың демократик үҫеш өсөн көрәше генә түгел, шулай уҡ милли мәсьәләне цивилизациялы юл менән хәл итергә тырышыуы өлгөһө лә. Улар (был документтар) федерализмдың бер нисә положениеһын нығыта. Унан һуң, үрҙә телгә алынған документта автономия лидерҙарының сепаратизм хәлен тыуҙырмаҫҡа тырышыуҙары ла асыҡ аңлашыла. Киреһенсә, Башҡорт хөкүмәте ағзалары автономия һәм Үҙәк власть араһында тарихи, иҡтисади, мәҙәни бәйләнештәрҙең тығыҙ булыуын күрә һәм уларҙы өҙөргә теләмәй. Шулай итеп, Башҡортостандың милли дәүләтселеге статусына рәсмиләштерелгәндә үк федерализм элементтары һалына. Улар (федерализм элементтары), совет дәүләтенең конституцион үҫеш тарихы күрһәтеүенсә, үҙҙәрен аҡлай, легитим була һәм конституционализм принциптарына ҡаршы килмәй. Шуға күрә лә федерализм, күп милләтле дәүләттең демократик үҫеш моделе булараҡ, бөгөнгө Рәсәйҙең төп законының беренсе статьяһында нығытылған.\nСалауат ҠАСИМОВ, тарих фәндәре докторы: Башҡорт халҡы үҙ милли дәүләтселеген - Башҡортостан автономияһын төҙөүгә оҙайлы азатлыҡ көрәше һөҙөмтәһендә өлгәшә. Был башҡорттар һәм урыҫ булмаған башҡа халыҡтар өсөн мөһим тарихи ваҡиға була. Бөтөн үҙәк һәм урындағы баҫмалар Килешеү хаҡындағы актты баҫтырып сығара. Митингтарҙа һәм йыйылыштарҙа, ауыл сходтарында һәм кәңәшмәләрҙә был актты яҡлаған резолюциялар һәм ҡарарҙар ҡабул ителә. Совет Башҡортостанының иғлан ителеүе, автономиянан ситтә йәшәгән, бигерәк тә Өфө губернаһында тороп ҡалған башҡорттар араһында ҙур теләктәшлек таба. Билдәле инглиз педагогы һәм йәмәғәт эшмәкәре Вильям Гуд менән әңгәмәһендә Ленин "Большевиктарҙың һәм совет власының принциптарының береһе - бәләкәй халыҡтарҙың үҙаллылығын таныу ул", тип белдерә. Миҫал итеп, Башҡорт респубикаһын таныуҙарын килтерә.\nӘхтәр БОҪҠОНОВ, сәйәсәт фәндәре кандидаты: 1917 йылда төҙөлгән Башҡорт шураһы Октябрь революцияһынан һуң большевиктар менән элекке властың бәрелешкә инәсәген, "Башҡортостан хаҡһыҙ рәүештә дошманлашҡан яҡтарҙың хәрби хәрәкәттәре театрына әйләнеүе ихтимал" икәнен аңлай. Ошо сәбәпле, "Башҡорттар бер береһенә ҡаршы һуғышырға тейешме?" тигән һорау биреп, Шура ағзалары үҙҙәре үк: "Юҡ, улай булырға тейеш түгел. Сөнки беҙ большевиктар ҙа, меньшевиктар ҙа түгел. Беҙ башҡорттар. Беҙ кемдәр яғында булырға тейешбеҙ? Бер кем яғында ла түгел. Беҙ үҙ яғыбыҙҙа. Был бәхәсле мәсьәләргә беҙҙең бер ҡыҫылышыбыҙ юҡ", - тип яуап бирәләр. "Һәр милләт үҙен һаҡларға тейеш, иң яҡшы сара - башҡорт халҡының власты үҙ ҡулына алыуы, халыҡтың үҙ яҙмышын үҙе хәстәрләүе, йәнде, ҡанды үҙ көстәре менән һаҡлауы", - тигән һығымта яһала Фарманда.\nИдея-сәйәси яҡтан башҡорттар үҙбилдәләнеш хоҡуғы өсөн көрәшә. Был хоҡуҡ бөгөнгө көндә донъя йәмәғәтселеге тарафынан рәсми рәүештә танылған халыҡ-ара норма булып тора. Үҙбилдәләнеш хоҡуғы, башҡорт милли хәрәкәте үткәргән съездарҙан күренеүенсә , Башҡортостандың Рәсәйҙән айырылыуын аңлатмай. Киреһенсә, башҡорттар өсөн үҙбилдәләнеш Рәсәй составында, автономия формаһында ғына мөмкин булыуы билдәләнә. Шуны ла билдәләргә кәрәк: һуңынан башҡа милли автономиялар Башҡортостан өлгөһөндә төҙөлә.\nБашҡорт милли хәрәкәте үҙбилдәләнеш өсөн көрәштә Ҡаҙағстан һәм Урта Азия халыҡтары өсөн юл күрһәтеүсе йондоҙ була. Әлбиттә, бөгөнгө көндә был ваҡиғаның, был датаның әһәмиәте республика кимәлендә лә, Рәсәй кимәлендә лә баһаланып етмәй. Асылында, федерализм (СССР ысынбарлыҡта унитар дәүләт булыуға ҡарамаҫтан) 90-сы йылдарҙа дәүләт тарҡалғанда ҙур ҡан ҡойоштар башланмауына (1917 йылдағы унитар империалистик Рәсәйҙән айырмалы рәүештә), ә РСФСР-ға ҡараған милли территориаль берәмектәрҙе низағһыҙ (Чечнянан башҡа) һаҡлап ҡалыуға булышлыҡ итә. Шуға күрә лә Башҡорт хөкүмәте менән Совет власы араһындағы Килешеүгә 100 йыл тулғанда сараларҙың масштаблыраҡ булырына ышанғы килә.\nЯҙылған: 07.04.14 | Ҡаралған: 1450


Еңеүҙең 65 йыллығына арналған һынлы сәнғәт конкурсы иғлан ителде\n25 Ғинуар 2010, 15:23\nБөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығы хөрмәтенә Башҡортостанда һынлы сәнғәт конкурсы иғлан ителде. Унда ҡатнашыуға профессиональ рәссамдар, шулай уҡ юғары һәм урта махсус уҡыу йорттарының художество факультеттары (бүлектәре) студенттары саҡырыла. Конкурсты ойоштороусылар — Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы һәм Рәсәй Рәссамдар союзының Башҡортостандағы төбәк бүлексәһе.\nБР Мәҙәниәт министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, конкурс халыҡтың ватан тарихына ҡыҙыҡһыныуын арттырыуға, Бөйөк Ватан һуғышының төп этаптары һәм ваҡиғалары менән тәрәндәнерәк танышыу өсөн шарттар булдырыуға булышлыҡ итергә тейеш. Бынан тыш, уның бурысына рәссамдарҙы Бөйөк Еңеүгә арналған яңы әҫәрҙәр ижад итеүгә дәртләндереү ҙә инә.\nКонкурсҡа һынлы сәнғәттең түбәндәге төрҙәре буйынса һуңғы биш йылда ижад ителгән эштәр ҡабул ителә: «Һынлы сәнғәт», «Скульптура», «Графика», «Декоратив биҙәү-ҡулланма сәнғәте», «Театраль-декорация сәнғәте».\nКонкурс йомғаҡтары буйынса яҙ Өфө художество галереяһында Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған республика күргәҙмәһе үтәсәк. Шулай уҡ күргәҙмәгә ҡуйылған әҫәрҙәрҙең тулы төҫлө каталогы баҫып сығарыласаҡ.\nЕнтеклерәк мәғлүмәтте түбәндәге телефондар буйынса белергә мөмкин: (347) 273-43-09, 284-42-47.


Уртаҡ тел(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева - Wikisource\nУртаҡ тел(хикәйә). Факиһа Туғыҙбаева\nУртаҡ тел ( хикәйә )\n2-се класс уҡыусылары циркка барҙы. Гөлһылыу үҙе менән ҡустыһы Салауатты ла алды.\nСалауаттың циркка тәүге тапҡыр ғына барыуы. Ул трамвайҙа уҡ:\n—\tАпай, филдәр ҙә, дөйәләр ҙә кәмит күрһәтәме? — тип һорашырға тотондо.\n—\tЮҡ, ҡустым, ҡулға өйрәтелгәндәре генә...\n—\tУндағы эттәр йырлаймы?\n—\tБарғас, күрерһең...\nБарып еткәс, Салауат ҡыҙҙарҙы этә-төртә, ишеккә ташланды. Зәңгәр башлығы ғына елпелдәп ҡалды. Йырлай, бейей белеүсе эттәрҙе, айыуҙарҙы бөтәһенән дә алдараҡ күргеһе килә ине уның.\nГөлһылыу ҡустыһын ҡыуып етеп асыуланды:\n— Әгәр мине тыңлап ҡына тормаһаң, өйгә ҡайтабыҙ ҙа китәбеҙ.\nУлар туңдырма һатып алыуға, ҡыңғырау шылтыраны. Салауат менән Гөлһылыу, туңдырмаларын тотоп, залға ашыҡты.\nУт һүнде. Манежға клоун килеп сыҡты. Вәт әкәмәт икән клоун! Башына шаҡмаҡлы фуражка кейеп алған, салбарының бер балағы — ҡыҙыл, икенсеһе — йәшел. Ҡаталарын ҡайҙан тапты икән? Бигерәк ҙурҙар. Ауыҙы ҡолағына еткән, танауы картуф ҙурлыҡ, ҡалын ҡара ҡаштары бергә ҡушылған.\nКлоундың: «һаумыһығыҙ, тамашасылар!» — тип әйтеүе булды, бөтәһе лә шарҡылдарға тотондо. Эй көлдөләр, эй көлдөләр... Салауаттың күҙенән хатта йәштәр атылып сыҡты. Цирктағы балаларҙың көлөү тауышы урамға уҡ ишетелеп торғандыр, моғайын. Юҡ, улай ғына ла түгел, Салауаттарҙың өйөнә лә ишетелгәндер.\nСалауат ҡулында ирей башлаған туңдырманы ирененә тейҙерҙе лә, һоро күҙҙәрен ҙур асып, тын ҡалды. Манежға ике айыу сығып килә. Ҡара әле, ҡара: туп-тура Салауатҡа табан йүнәлделәр түгелме? Ҡурҡыуҙан уның ирене ҡалтыраны, күҙҙәре ялтыраны.\nБейеү көйө яңғыраны, һоро тиреләрен ут яҡтыһында йылҡылдатып, айыуҙар бейергә төшөп китмәһендәрме?! Вәт бейейҙәр! Ауыр кәүҙәләрен нисек шулай еңел генә күтәрәләр, тиң?\nТамашасылар рәхәтләнеп ҡул сапты.\nАйыуҙарҙың һөнәре бының менән генә бөтмәгән икән. Улар, алпан-толпан килеп, бер тәгәрмәсле велосипедта йөрөп күрһәттеләр.\nСалауат, урынында сыҙап ултыра алмайынса, манежда айыуҙар менән һөйләшеүсе аҡ күлдәкле апай эргәһенә йүгерҙе.\n—\tМин дә айыуҙар менән бергә велосипедта йөрөйөм әле, апай?!.\nАпай Салауаттың арҡаһынан һөйҙө:\n—\tБының өсөн улар менән уртаҡ тел табырға кәрәк.\nСалауат, айыуҙарға текләгән килеш, башын аҫҡа эйҙе: ҡайҙан табырға һуң был уртаҡ телде? Апаһынан һорарға ҡыйманы. Гөлһылыу былай ҙа:\n—\tТик ултырмайынса ҡаңғырттың, — тип асыуланды...\nҠайтып инеү менән, Салауат ҡамыр баҫып торған әсәһенән:\n—\tҠайҙан уртаҡ тел табырға икән? — тип һораны.\n—\tУл ниндәй уртаҡ тел тағы? — тип аптыраны әсәһе. — Белмәйем, улым, белмәйем...\nГөрләүектәрен селтерәтеп, яҙ үтеп китте. Ергә сәскәләр һибеп, йәй килде.\nБалалар баҡсаһынан ҡайтыу менән, Салауат хәҙер урамға саба. Унда малайҙар менән туп уйнай, велосипедта йөрөй.\nКүрше Василиса әбейҙең аҡ көсөгө менән дә ҡыуышып уйнай Салауат. Көсөк уның бөтә һүҙен аңлай. «Шарик, артҡы аяғыңа баҫ!» — тиһә, артҡы аяҡтарына баҫа. «Шарик, минең арттан йүгер!» — тиһә, уның артынан йүгерә. Хатта, «һау-һау-һау» тип, өскә тиклем һанай ҙа белә. Салауат печенье менән һыйлаһа, рәхмәт әйтеп, өрөп ҡуйған була.\nБер көндө Василиса әбей подъезд ишеге ҡаршыһындағы эскәмйәлә Шарик менән уйнаған Салауатҡа ҡарап ултырҙы-ултырҙы ла, ҡыуанып:\n—\tһин минең көсөк менән уртаҡ тел тапҡанһың бит, — тип әйтеп ҡуйҙы. — Яғымлы кеше айыу менән дә уртаҡ тел таба шул...\nСалауат, ашығып, Василиса әбей эргәһенә килеп ултырҙы:\n—\tМин бер тел дә тапманым, инәй, ниңә улай тиһең?\n—\tУртаҡ тел тапмаһаң, Шарик һине шул тиклем тыңлар инеме ни? — тине Василиса инәй. — Яғымлылыҡтан да һәйбәтерәк аңлашылған тел юҡ шул...\n—\tУр-ра! Белдем, белдем! — тип, Салауат Шарикты ҡосаҡлап алды. Икенсе тапҡыр циркка барһа, ул оҙон аҡ күлдәкле апайға:\n—\tМин хәҙер уртаҡ тел таптым! — тип әйтәсәк. Шунан һуң апай Салауатҡа айыуҙар менән велосипедта йөрөргә рөхсәт итәсәк. Ә әлегә ул Василиса инәйҙең аҡ көсөгөн велосипедҡа атланырға күнектерәсәк.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Уртаҡ_тел(хикәйә)._Факиһа_Туғыҙбаева&oldid=354224"\nThis page was last edited on 5 May 2013, at 09:17.


Ҡыш – орлоҡ һайлау осоро » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Иҡтисад » Ҡыш – орлоҡ һайлау осоро\n03.02.2017 Ҡыш – орлоҡ һайлау осоро\nҠыш – буласаҡ үрсетмәләр өсөн сорттар һәм гибридтарҙы һайлап алыу осоро. Әйткәндәй, күп кенә баҡсасы гибрид менән сорттың айырмаһын аңламай. Гибридты орлоҡ ҡабында “F1” тип билдәләйҙәр. Күптәр был һүҙҙе күреү менән орлоҡто ситкә ырғытып ҡуя, сөнки ниндәйҙер тәбиғи булмаған нәмә кеүек ҡабул итә. Ҡайһы берәүҙәр фекеренсә, “F1” тип билдәләнгән ҡаптар эсендә һатылыусы орлоҡтар һыуыҡҡа бирешмәй, кемдер, төрлө сирҙән һаҡланған, тип уйлай. Эшен башлап ҡына торған баҡсасылар өсөн ошоно белеү етә – сорттарҙың уңышы һуңыраҡ өлгөрә. Сорттан үҫеп сыҡҡан йәшелсәләрҙең орлоҡтарын алып, артабан да ҡулланырға мөмкин. Ә бына гибридтар тиҙерәк өлгөрә, ләкин орлоғон алып, һаҡлап, икенсе йыл ҡулланыу насар уңышҡа килтерә. F1 орлоҡтарын селекционерҙар йылдар дауамында барлыҡҡа килтерә, тикшерә. Әлбиттә, һайлап алынып, сәсеп тикшерелеп, һуңынан һатыуға сығарылған гибридтар уңышты ла яҡшыраҡ бирә, сирҙәргә лә бирешеп бармай. Ҡыҫҡаһы, улар һауа температураһындағы үҙгәрештәргә, ҡоротҡос бөжәктәргә лә ҡаршы тора ала.\nҠыяр орлоҡтары һалынған ҡапта “Бал ҡорттары ярҙамында һеркәләндерелә” тигән яҙыу булһа, уны теплицала үҫтермәгеҙ. Бал ҡорттары һәм башҡалар унда йыш осоп инә алмай. Теплицалар өсөн “партенокарпический” тигән һүҙ яҙылған орлоҡтар ҡулай. Ләкин ике төргә ҡараған был үҫемлектәрҙе бер-береһенә яҡын урында үҫтереү тыйыла.\nҠыш буйы үҙебеҙҙең баҡсала үҫкән йәшелсәләрҙе шул тиклем һағынабыҙ, шуға ла орлоҡтарҙың тиҙ өлгөргәндәрен һайлап алырға тырышабыҙ. Ҡыяр менән дә шул уҡ хәл. Ләкин тиҙ өлгөрөүсе сорттар һәм гибридтарҙың да кәмселектәре бар. Әгәр йәшел ҡыярҙы иртә ашай башларға хыялланһағыҙ, “Вояж” тип аталған гибрид орлоҡто сәсергә кәңәш итәбеҙ. Ул 33 көндә уңыш бирә башлай. Тик уңышы менән ҡыҫҡа ваҡытта ғына ҡыуандыра. Тимәк, тиҙ өлгөрөүсән гибрид һәм сорттарҙан күп уңыш алыу тураһында уйларға ла түгел. Тоҙлау өсөн “Цыган” һәм “Заначка” тип аталғандарын һайлағыҙ. һуң ғына өлгөрә, йәйҙең икенсе яртыһында ғына уңыш бирә. Тап шул ваҡытта төн менән көндәге һауа температураһы араһында айырма ныҡ һиҙелә. Шуға ла ҡыярҙа шәкәр туплана, сифаты яҡшыра. “Маменькин любимчик” тип аталғанының ҡара төҫтәге сәнскеләре бар, ул да тоҙлау өсөн бик ҡулай.\nМагазиндан ҡарап тороуға бик күркәм булған, әммә бөтөнләй тиерлек тәме һиҙелмәгән ҡыяр алғанығыҙ бармы? Проблема шунда – хуш еҫле, һутлы ҡыярҙы һаҡлау, бер урындан икенсе урынға килтереү бик ауырға төшә. Шуға ла фермерҙар күпләп үҫтереү, һатыу өсөн ҡорораҡ ҡыяр биргән сорттарҙы һайлай. Ә беҙ “Мурашка”, “Кураж”, “Брейк”, “Щедрик” тигән сорттарҙы һайлап, һутлы ҡыяр ашай алабыҙ. Ялҡауҙар һәм баҡсаһына һирәк кенә инеп сығыусылар өсөн дә махсус сорттар бар. Мәҫәлән, “Лилипут”. Ул бер ваҡытта ла артыҡ ҙураймай, билдәле бер ауырлыҡҡа етә лә, өҙөп алғандарын көтөп, туҡтап ҡала. “Аванс”, “Капучино”, “Хасбулат” гибридтары ла шулай уҡ. Уларҙы тоҙларға ла мөмкин. “Весёлая компания”, “Дружная семейка”, “Весенний каприз” тип аталғандары эҫе ҡояш нурҙарына бирешмәй. Ә бына ҡараңғыраҡ баҡсалар өсөн “Кураж” һәм “Разгуляй” сорттары һәйбәт.\nЯратҡан сорттар һәм гибридтарға йыл һайын ике-өс яңыһын өҫтәп торорға кәңәш итәбеҙ. Эш шунда – яңы гибридтар сирҙәргә әллә ни бирешмәй. Бер баҡсала төрлө сорт, гибрид үҫтереү бик шәп. Беренсенән, береһе уңмаһа, икенсеһе уңа. Икенсенән, айҙар буйы йәшелсәләр өлгөрөп тора. Түтәлдәрҙә иртә өлгөрөүселәр ҙә, һуң ғына уңыш бирә башлаусылар ҙа булырға тейеш. Үрсетмә сәсеү ваҡыты айырылмаһа ла, уңыш төрлө айҙарҙа күренә башлаясаҡ, был бик уңайлы.\nФевралгә баҡсасылар өсөн ай календары\nСәсеү, ултыртыу һәм күсереп ултыртыу өсөн уңайлы көндәр\nҠыяр - 1, 5, 12, 14\nЙәшел һуған, петрушка, әнис, салат, кинза, сельдерей - 5, 12, 14, 23, 24\nПомидор - 27, 28\nБаклажан - 12, 14, 23, 28\nТатлы борос - 14, 16, 23\nТашҡабаҡ, патиссон, ҡабаҡ, картуф, топинамбур, редис, дайкон - 12, 15, 20, 22\nСәсеү, ултыртыу өсөн тыйылған көндәр - 11, 26


Порно Оффлайн Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Секс\nСекс Был Порно Сайттар Мөмкинлеге Скачивать Уйын Уйын Оффлайн\nПорноигровой интернет сайттары бик күп, һәм улар үҙ уйынын уйнарға мөмкинлек бирә һезгә барлыҡ һеҙ браузер. Әммә, әгәр һеҙ улар автономлы режимда уйнарға теләй? Был көн беҙгә ышаныуы ла ауыр, ҡайһы саҡта кеше түгел, интернет тоташтырылған. Ә беҙгә был юлы уйын оффлайн коллекцияһы порно һеҙ ярап булмай. Порно араһында ҙур айырма юҡ беҙҙең-ххх башҡа теләһә ниндәй сайттар һәм уйын-уйын интернет сайттары, бынан тыш, иң яҡшы уйын тәҡдим беҙ был HTML5, шулай уҡ загрузки һеҙҙең төймәһенә тәҡдим итә., Һеҙҙе уйын һаҡлай алмай, ә һуңынан, автономиялы режимға һеҙҙең булһа, һеҙ генә нажмите был файлды һаҡлаға, һәм улар һеҙгә уйнай алмайым. Уйын ҡуйыр кәрәк булһа һуң, һеҙгә нисек уларҙың скачать. Ниндәй ҡушымталар өҫтәлмәгән йәки һезгә кәрәк түгел,-тип тағы. Файл нисек һеҙ генә төймәгә басыгыз һаҡлау, һеҙҙең браузер асып, уларҙы, хатта әгәр һеҙ лә интернетҡа тоташтырылған.\nҺәм ҡый, һиңә бының өсөн күпме түләргә тура киләсәк? Нимә тигәндер. Был уйын бөтөнләй бушлай онлайн һәм оффлайн өсөн беҙ бөтә уйын тәҡдим итә. Һеҙ беҙҙең сайтта буласаҡ, кәрәк түгел хатта церебраль. Барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, быны дәлилләп, 18 йылдан күберәк һеҙ. Нисек кенә һеҙ быны эшләйһегеҙ, һеҙ барыһын ҡарамағында була. Һәм беҙҙә күп уйын булды, ул һеҙ һынап ҡарай алаһығыҙ. Параграф беҙҙең түбән коллекцияларының презентацияһы менән танышты, уйындар уйнайҙар йәки бөтә скачивать ә һуңынан, бөтәһенең оргазм ул тура килә һеҙҙең өсөн яҡшыраҡ.\nТуп-Тулы Секск Уйын Бушлай Коллекцияһы\nКоллекцияларында, улар туранан-тура беҙҙең бында булып, бөтә ашатыу, күңелле багктар ир-егет өсөн кәрәк булыуы мөмкин. Беҙ бөтә категория исемлегендә иң популяр порнофильм тергеҙергә маташыу, шулай уҡ бөтә категория өҫтәп, донъя уйынын сексуаль хардкорный өсөн хас. Категория төп беҙ бер уйын тәҡдим итә, уларҙы шатландырҙы gnu, инцест кеүек, һеҙ ҡайҙа булып бөтә төр трахать әсәйем, апайым һәм ҡыҙы менән беренсе ҡарашлы кеше., Аҙ икән, һеҙгә улар трахать булмаҫ, ләкин алдашыуға һәм наслаждаться уйындар һеҙҙең бөтә обольщение шулай булған, шулай бара торғас, оседлывать ағзалары һеҙҙең ғаилә ағзалары өсөн ышандырҙы. Тағы бер үзенсәлеге, популяр беҙҙең сайтта, был - БДСМ, һеҙ һәм беҙ барыһы да яҡшы һәм секс тәҡдим бондаж симулятор-рабыня, эҫе рабыня унда һеҙҙең ала, төрлө ысулдар була торған язалар. Һеҙҙең кеүек доминантаны йәки был уйын уйнау оҫтаһы. Категория донъяла иң популяр булған уйындарҙың береһе парта өлкәндәр өсөн. Был категорияға һеҙ таба секс-бөтә персонаждар менән һеҙ яратҡан уйын., Малышок менән килде беҙ күп из мультфильмов, уйын xxx беҙгә билдәле була, һәм хатта ҡайһы бер өлкәндәр беҙгә версияһын уйындар булмаһа, World Of Warcraft һәм Overwatch кеүек. Шулай уҡ беҙҙең сайтыбыҙ анин һөйөүселәр шартлау булды, һәм уны беҙ нисек сөнки күп килтерергә пародийный порноигры лоли анин-уйын, шулай секс-уйын монстр, кем булып хентай-эквивалент БДСМ-уйын. Бөгөн кис һинең бөтә был уйын сексуаль булыуы мөмкин. Бында барыһы ла ябай һәм наслаждаться уйындар хардкорный килә.\nБыл Уйында Бөтә Әҫәр Булып Тора.\nБеҙ был уйынын сексуаль коллекция булдырып, юғарыраҡ булыуын теләй. коллекцияларында порноигр беҙ теләһә, ул шунда булды. Шуға күрә беҙ иң яҡшы уйын ғына һайлай. Иң элек, барлыҡ, һеҙ күрергә, был коллекцияһы, был HTML5 китерелә. Был яңы технология уйын сексуаль эшләй. График күпкә алға этәреүсе, хәрәкәткә өсөн двигателдәр һәм физика кеүек, был уйында себеште кеүек реалистик ул эшләй башлаясаҡ, улар хәрәкәт итеүсе, ә улар үҙ-ара тәьҫир итешеүе бөтә тәне, улар менән улар итегез эйә булыу. Шул уҡ ваҡытта был эштәр уйын тауышлы потрясающий., Хатта беҙҙең ҡайһы бер персонажы булып закадровый коллекция диалог, һәм булған һәм ҡолдар илап ҡысҡыра башлай, улар һеҙ аямай башланы. Бөтә был уйындан һеҙҙең тәьҫораттарығыҙ етештереүгә әҙер. Онлайн һәм оффлайн скачивать порноигр уйнап торған бөгөн кис.


Өйҙә » Йәшеренлек Сәйәсәте\nЙәшеренлек Сәйәсәте | SActivator.com\nsactivator.com беҙ таныйбыҙ, тип конфиденциальности һеҙҙең шәхси мәғлүмәт бик мөһим. Бында тураһында мәғлүмәт ниндәй типы шәхси мәғлүмәт алабыҙ һәм йыябыҙ, һеҙ используете 'sactivator.comһәм беҙ шул тиклем защищает һеҙҙең мәғлүмәт.\nБеҙ беркасан ла һатабыҙ, Һеҙҙең шәхси мәғлүмәтте өсөнсө заттарға.\nБеҙ хеҙмәтенән файҙаланабыҙ башҡа реклама компаниялары өсөн спектаклдән иғландар, һеҙ үҙәгендә булаһы беҙҙең сайт. Иғландар үҙ эсенә ала файлдар cookies мөмкин булған файҙаланылган реклама компанияларында өсөн яҡшыраҡ аңларға өҫтөнлөк биреү килеүселәр һәм уларға ярҙам итеү өсөн отобрать бәйле иғландар. Ай-һай, печенье менән алынған бүлеге йыя рекламаға компанияһы һәм беҙ юҡ инеү мәғлүмәт биреү. Был компаниялар ҡуллана ала мәғлүмәт (ла индереп, исемегеҙ, адрес, электрон почта адресы, йәки телефон номеры) ә һеҙҙең посещения ошо һәм башҡа сайттарҙы тәҡдим итеү маҡсаты менән иң релевантлыҡ иғландар тураһында товарах һәм хеҙмәттәр өсөн ҡыҙыҡһыныу һеҙҙе.\nCookies һәм веб-маяҡтар\nБеҙ хеҙмәтенән файҙаланабыҙ башҡа реклама компаниялары өсөн спектаклдән иғландар, һеҙ үҙәгендә булаһы беҙҙең сайт. Был компаниялар ҡуллана ала мәғлүмәт (ла индереп, исемегеҙ, адрес, йәки электрон почта адресы) ә һеҙҙең посещения ошо һәм башҡа сайттарҙы тәҡдим итеү маҡсаты менән иң релевантлыҡ иғландар тураһында товарах һәм хеҙмәттәр өсөн ҡыҙыҡһыныу һеҙҙе. Әгәр һеҙ теләһәгеҙ ҡабул итеү тураһында өҫтәмә мәғлүмәтте һәм бындай практикаһында һәм теләр инем белергә һеҙҙең менән варианттары·булмай тороп, был мәғлүмәт биреү компаниялар.\nВидеоны Ҡарарға Тураһында Хосусилыҡ Политикаһы


Һөйөү ни генә эшләтмәй! » Архив газеты "Йәшлек"\nҺөйөү ни генә эшләтмәй! Яңылыҡтар\nКүмертау ҡалаһында мөхәббәткә бәйле мажаралы хәл була\nҒашиҡ ир, һөйгәненә бысаҡ менән янап, уны үҙ ауылына алып китергә теләй. Тик милиция ярҙамында ғына, унда ла бик күп көс түгеп, был иҫәүәнде аҡылға ултырталар.\nКүмертау ҡалаһы буйынса эске эштәр бүлегенең дежур часына 52 йәшлек ҡатынға берәүҙең бысаҡ менән янауы тураһында шылтыраталар. Ваҡиға урынына оператив төркөм менән ҡала милицияһы етәкселеге лә килә. Подъезда уларҙы ҡатындың ҡыҙы менән кейәүе көтә. Баҡһаң, әсәләренә күптән ғашиҡ булып йөрөгән Илнур, уны ҡурҡытып, көслөк менән үҙ ауылына алып ҡайтмаҡсы икән. Ярай әле ҡатын бәләгә тарыуы хаҡында ҡыҙына шылтыратып өлгөрә.\n– Енәйәтсе менән бер нисек тә килешеп булмай ине, ул ҡорбанының муйынына бысаҡ терәп, машинаға табан өҫтөрәне, – ти енәйәт эҙләү бүлеге начальнигы Баҡытжан Сыздыҡов, – беҙ уның һәр аҙымын күҙәтергә тырыштыҡ, бик һаҡ булырға тура килде, ул теләһә ҡайһы ваҡытта янауын тормошҡа ашыра ала ине.\nҠәйнәһенең ғүмере өсөн ҡурҡҡан кейәү кеше руль артына ултырырға мәжбүр була. Алйыған ғашиҡ ир ауылына табан йүнәлергә ҡуша. Милиция хеҙмәткәрҙәре, ЮХХДИ инспекторҙарына хәбәр итеп, «Перехват» операцияһын башлай. Ағиҙел йылғаһы аша үтер алдынан машина туҡтай, сөнки махсус ҡапҡа ябыҡ була. Тәртип һаҡсылары унда ла ир менән һөйләшеп ҡарай, әммә тегеһенең теләге ҡәтғи: ҡатын фәҡәт уның менән генә йәшәргә тейеш!\nАхырҙа өлкән оперуполномоченный Руслан Аҙнабаев, иҫкәртеп, һауаға ата. Шунда ғына ҡоторған Илнур бер секундҡа албырғап ҡала. Уны ҡоралһыҙландырырға ошо мәл етә лә инде. Ғашиҡ иргә ҡарата хәҙер енәйәт эше асылған. Уны ун йылға тиклем иркенән мәхрүм итеүҙәре мөмкин. Мөхәббәт аҡылдан яҙҙыра, тигәндәре шулдыр, күрәһең...\nавторы: Альбина | 22 сентября 2009 | | Фекерҙәр (0)\nИменлекте һаҡлау – төп бурыс\nӨфө ҡалаһы буйынса Эске эштәр идаралығы ...\nМинең милициям мине һаҡлаймы, әллә ришү ...\nАсарбаҡтарға социаль ярҙам күрһәтел


Йылғасылар дауаханыһы (Таганрог) — Башҡорт Википедияһы\n47°12′33″ с. ш. 38°56′28″ в. д.\nЙылғасылар дауаханыһы (Таганрог)\nЙылғасылар дауаханаһы — Таганрогта бер бинаға берләштерелгән боронғо айырым йорттар (Грек урамы, 41-се, 43-сө йорттар).\nИке ҡатлы йорттар XIX быуат аҙағында төҙөлгән. XIX быуат башында был биналар урынында ҙур баҡса булған, уның хужаһы булып сәнғәттәр академияһы ректоры, Округ суды рәйесе скульптор Иван Петрович Мартостың ир туғаны Федор Мартос торған.\nБыл йорттарҙың хужалары һәм йәшәүселәре билдәле. Йорт беренсе тапҡыр 1880 йылдарҙа телгә алына. Шул ваҡытта йорттоң хужаһы статский советниктың тол ҡатыны Александра Даниловна Гирс була. Уның ире, 1825 йылда Таганрог ҡалаһында төҙөлөш комитеты ағзаһы була.\n1899 йылда йортҡа өс кеше хужа була: Александра Даниловна Гирс, Рындина (уның улы, отставкалағы генерал-майор 1909 йылда бүҫерҙән вафат була) һәм коллеж советнигының тол ҡатыны Обыденная Екатерина Петровна була. Александра Даниловна һәм Екатерина Петровна 89 һәм 90 йәштәрендә вафат була. Егреме көн айырма менән улар 1891 йылдың 20 ноябрендә вафат була.\nXIX быуат аҙағында йортто сауҙагәр Дмитрий Егорович Мануси һатып ала. 1910 йылда бина Сотников Яков Васильевичҡа күсә. Сотниковтың вафатынан һуң 1916 йылдың 23 сентябрендә, йорт васыятнәмә буйынса вариҫтарына ҡала. Улар йортҡа 1925 йылда тиклем хужа була. Яков Васильевичтың ҡатыны Любовь Адреевна 1914 йылда 64 йәшендә тиф йоҡтороп вафат була. Йорттоң бер өлөшөндә рус теле уҡытыусыһы Мария Васильевна Григорьева фатирҙа йәшәй.\n43-сө һанлы йорт XIX быуат аҙағынан казак ҡатын-ҡыҙы Абрамова Ольга Ивановнаға ҡарай, һуңынан уны Таганрог мещаны Катков Николай Александрович һатып ала. Уның йортонда Таганрог округының Округ идаралығы начальнигы ярҙамсыһы Вениамин Алексеевич Пронин фатирҙа йәшәй\nӘлеге ваҡытта 41 һәм 43-сө йорттарҙа һыу транспорты һәм балыҡ сәнәғәте эшселәрен хеҙмәтләндереүсе йылғасыларҙың порт дауаханаһы урынлашҡан. Дауахана 1934 йылда асыла. 1976 йылда дауахананың поликлиникаһы өсөн Гарибальди тыҡрығында бина төҙөлгән.\n41, 43-сө йорттар төрлө кимәлдә төҙөлгән, был урындың һарҡыу булыуы менән аңлатыла. Ике бинаның да төп подъезы төкәтмәлә урынлашҡан, төп ишеге өҫтөндә семәрле рәшәткә менән балкон яһалған. Ҡат араларында кәрнизе бар. 43-сө йорттоң икенсе ҡаттағы тәҙрәләре бөҙрә таш менән, ситке һул тәҙрә өҫтөндә өс мөйөшлө фронтон менән биҙәлгән. 41-се йорттоң икенсе ҡаттағы тәҙрәләре тура мөйөшлө сандриктар менән биҙәлгән.\nГрек урамы һәм Некрасов тыҡрығы киҫелешендәге 43-сө йорттоң мөйөшөн киҫеп алалар, беренсе ҡат тәҙрәләрен көпләйҙәр.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Йылғасылар_дауаханыһы_(Таганрог)&oldid=882400 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 08:54 19 апрель 2019 үҙгәртелгән.


Ғаилә хоҡуғы - Бөтә Япония онлайн юрист. Юпонский хоҡуҡи портал адвокат ҙур.\nҠулланыу өсөн һатып цивик хонда\nКения көй үҙгәрҙе Рәхим итеп, именит компанияһы теркәлгән ҡулланылаИҫәп-хисап өсөн автомобильдең бәйәһе, страховка һәм йөк ташыу хаҡы, Зинһар, ипотека хаҡынан иҫәпләү дөйөм һайлау'. Ҡайһы бер илдә импортты йылда эшләнгән автомобилдәр көйләп ҡарай. Йыл эшләргә кәрәк була, рәхим итеп, һатыусы менән раҫланған. 1972 йылдың сентябрендә беренсе автомобиль хонда цивик дебют ҡыҫылған кеүек була. Тарих граждан, егерме биш йылдан ашыу инде 3-сө формаһының төп кузов-хэтчбек дверный, әммә 1979 йылда беренсе модель алмашыныуы күберәк үҙенең кузовына туп-тулы була, ә 1980 йылда, уның апаһы 4-баллада дверный автомобиль эшләнгән. Был спорт автомобиле барлыҡҡа килгәндән һуң билдәле еңеләйтеү, Баллада ЧР спорт-х сама менән шул уҡ ваҡытта, вагон тибындағы илдә һатыуға сығарыу органдары өсөн шулай булһа, автомобилегеҙҙең элекке челнок. Түбәндәге моделдәр Civic, ул 1983 йылдан һатыуға сығарылыр тип аталған мөғжизәгә-Граждандар. Шуныһы ҡыҙыҡ, уның менән тура civic дизайн формаһы бик популяр булды. 1995 йылдың сентябрендә һатыуға сығарылған әлеге Civic, һәм ул 1998 йылдың сентябрь аҙ үҙгәрештәр индерҙе. 4-Граждандар дверный хәҙер серияһында айырым исем аҫтында ferio civic. Журнал-матбуғат-был уникаль текст, һеҙгә уны һайланы, үҙе аккаунт булып фишинговый яҡлап ярҙам итеү өсөн, веб-сайттар. Фишинговый (фиктив) сайтында, легитим сайтында оҡшата. Был веб-сайттары пароль һеҙҙең шәхси мәғлүмәт һәм уғрылыҡ өсөн тәғәйенләнгән.\nЯпон ғаилә хоҡуғы - Джереми Д. Морли юридик бюроһы\nЯпония: ғаилә хоҡуғы, халыҡ-ара мәсьәләләрҙе хәл итеү тәжрибәһе ҙурюридик хоҡуҡҡа эйә булыуының да ғаилә морли джереми, япония менән бәйле.\nБеҙгә бик күп клиенттары күрһәтеп, япон кеүек, неяпонский ла, айырылышыу осраҡтары-ара опека һәм урынлаштырыу, уларға ҡағылмай. Япония менән беҙҙең адвокат эшләй, ҡайҙа ул урынлы.\nЯпон системаһы буйынса тикшеренеүҙәр үткәрелә һәм өҙлөкһөҙ ҙур ғаилә хоҡуғы Морли Джереми.\nТокио японияның сит ил эштәре министрлығы һәм гаага джереми. морли урлау тураһында конвенция темаһына лекциялар уҡый Джереми Морли эксперт булып, уларҙың йыш ҡына эксперт анты биргән, телефоны, видео, шәхси һәм ғаилә хоҡуғы тураһында халыҡ-ара һәм бөтә донъя буйынса аҡш һәм Япония суд иҫбатлай, атап әйткәндә, халыҡ-ара балалар урлау Япония.\nУл йыш ҡына һөйләшеп АҠШ, Япония японияла халыҡ-ара һәм халыҡ-ара балаларҙы урлау темаһы буйынса яңылыҡтар. Джереми һәм бөтә киңлеге һәм оҙонлоғо буйынса иң әүҙем эшләүсе вдохновением япония өйләнә. Рәхим итеп, беҙҙең өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн хоҡуҡтары буйынса мәҡәләләр ҡара. Потенциаль клиенттар шул тиклем дә конфиденциаль мәғлүмәт ебәрелергә тейеш түгел, тип клиент адвокаттың араһындағы килешеү нигеҙендә мөнәсәбәт булдырыу һәм яҙмаһы булманы, ҡул һәм клиент адвокаттың. Электрон хат ебәрә алмайһығыҙ мөнәсәбәт булдырыу адвокатов-адвокаттар контораһына д. морли килешеү нигеҙендә бурыслы клиентының йәки джереми, һеҙҙең өсөн булыуына ҡарамаҫтан, ошондай йөкмәткеле мөрәжәғәте.\nҺалым юрисы, юридик ҡала өсөн һәр япония фирмаһы\n일본의 법률 시스템-아시아 백과사전의 법률


Күңелебеҙ сағылышы » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Күңелебеҙ сағылышы\nКүңелебеҙ сағылышы 18.11.2011 // Әҙәбиәт\n“Башҡортостан” гәзитендә донъя күргән “Дөрөҫмө, юҡмы?” (30 сентябрь, 2011 йыл) тигән мәҡәләне уҡып, һуңғы ваҡытта башҡорт теленең һүҙ, һүҙбәйләнеш һәм терминдарының дөрөҫ яҙылышына иғтибарҙың арта барыуына ифрат ҡыуандым.\nТел белгесе булмаһам да, гәзиттә бирелгән ҡайһы бер һүҙҙәрҙең яҙылышына ҡарата ҡарашымды, тәҡдимдәремде, иҫкәрмәләремде әйтеп үтмәксемен.\nПраймеризды “алдан һайлау” тип алыу дөрөҫ булыр, тип уйлайым. Был сит тел һүҙе күптәрҙе шаңҡытты бит, ни икәнен тәүҙә аңламай ҙа торҙоҡ. Населенный пункт — тораҡ пункт, межмуниципальный отдел — муниципаль-ара бүлек, банки — банктар, Казань Ҡазан булырға тейеш, тип иҫәпләйем. Вахитов, Закиров, Шакиров кеүек фамилияларҙың тәүге ижегендә нәҙек “ә” һуҙынҡыһын ҡулланғанда ла хилаф булмаҫ ине — Вәхит, Зәкир, Шәкир тигән исемдәр ҙә күп бит. Йәиһә һүҙен бергә яҙыуҙы хуплайым.\nУрамдар исеменә килгәндә, “улица Борисоглебского” һүҙбәйләнешен “Борис-Глеб урамы” тип тәржемә итеүҙе бик үк килештермәнем, Борисоглебский урамы тип кенә ҡалдырһаҡ, яҡшыраҡ булыр һымаҡ. “Улица Красноармейская” тигәнде Ҡыҙыл Армия урамы тип алырғамы, әллә Ҡыҙылармеецтар урамы тиергәме? Коммунистик ураммы, әллә Коммунистик урамымы? Больничная урамын нисегерәк атарға?\nҠайһы бер һүҙҙәр ике төрлө яҙыла. Мәҫәлән, сауап — һауап, бәйғәмбәр — пәйғәмбәр. Икеһенең дә икенсе варианты дөрөҫ, тип иҫәпләйем. Әммә күп һүҙҙәрҙең бер-береһен “һыйҙырмауын” өнәмәйем. Әйтәйек, олатай һүҙе ниңәлер “ҡартатай”ҙы ҡыҫырыҡлап сығарҙы. Башҡорт халҡында элек-электән ҡулланылған бит ул. Өләсәй һүҙенең “ҡәрсәй” тигән вариантын да һаҡларға кәрәк. Күңелебеҙ киң, телебеҙ ошо һыҙатыбыҙҙы сағылдырһын ине.\nЕйәнсура районы, Иҙелбәк ауылы.


Уңған ҡулда бәрәкәт » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Йәмғиәт » Уңған ҡулда бәрәкәт\nУңған ҡулда бәрәкәт 26.01.2018 // Йәмғиәт\nБер урында тапаныуҙы үҙ итмәй, гел эҙләнеү юлында булған, ауырлыҡтар алдында бер ҡасан да юғалып ҡалмаған, һәр саҡ яңы идеялар менән янып йәшәгән ғәжәп кешеләр була. Улар менән аралашыуы ла ҡыҙыҡ — күңелең позитивҡа көйләнеп, аң-даирәң киңәйеп киткәндәй тояһың. Учалы ҡалаһында йәшәүсе Гөлсинә Фазлыева — тап шундайҙарҙың береһе.\nИшле ғаиләлә тыуған ҡыҙ эшһөйәр, уҡыуҙа ла, спортта ла алдынғы, һәр нәмә менән ҡыҙыҡһыныусан булып буй еткерә. Бигерәк тә тәбиғи фәндәрҙе үҙ итә: картаға ҡарап, сит илдәр тураһында хыялланырға, Яйыҡ буйынан төрлө таштарҙы йыйып — коллекциялар, үләндәрҙән гербарийҙар төҙөргә ярата. Геолог һөнәрен һайларға ҡарар итә ул, әммә Юлдаш һигеҙ йыллыҡ мәктәбен тамамлағас, ике туған апай-ағайҙары юлынан Белорет педагогия училищеһына уҡырға инә. Уҡыу йортон уңышлы тамамлап, мәктәптә эш башлай, бер үк ваҡытта ситтән тороп Башҡорт дәүләт университетының география факультетында ла белем ала. Тормошҡа сығып, әсә булыу бәхетен татый.\n90-сы йылдарҙың ауыр көрсөк ваҡытында ғаилә Нижневартовскиға күсенә. Декрет ялында булһа ла, бында ла ҡул ҡаушырып тик ултырмай тырыш ҡатын.\n— Ул ваҡытта магазин кәштәләренең шалтырап торған ваҡыты, нефтселәргә талон буйынса кейем-һалым бирәләр ине, шуларҙы баҙарға сығарып, балалар кейеменә алмаштырып йәки һатып аҡса эшләргә тура килде. Бәйләгән, теккән ҡул эштәремде лә тәҡдим итә инем. Шул саҡта үҙемдә эшҡыуарлыҡ һәләтен төҫмөрләнем, — ти Гөлсинә Фазлыева.\nНи тиһәң дә, тыуған яҡ үҙенә тарта инде, ғаилә 1995 йылда ҡайтып, сиктәш өлкәнең Межозерный ҡасабаһында төпләнә. Бында ла халыҡтың яртышар йыл эш хаҡы күрмәй, бурысҡа аҙыҡ-түлек алып, юҡсыллыҡта көн күргән ваҡыты. Гөлсинә һәм Альберт Фазлыевтар кәңәшләшеп эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә ҡарар итә. Иң тәүҙә Себерҙән алып ҡайтҡан мотоциклдарында Магнитогорск ҡалаһынан тауар ташып, баҙарҙа һата башлайҙар, аҙағыраҡ УАЗ автомобилен алалар. Эштәре лә көйләнеп китә, ауылдарға, хатта сиктәш райондарға ла сығып сауҙа итәләр. Яңы Байрамғол ауылында магазин да асып ебәрәләр.\n... Шулай кешеләрҙең рәхмәтен ишетеп, дәртләнеп эшләргә лә йәшәргә ине, әммә тормош һин теләгәнсә генә бармай шул. Төпкөл ауылдарҙың береһенә тауар алып барған ваҡытында яуыз йәндәр, еңел юл менән байығыу маҡсатында, Альбертты язалап үлтереп, мәйетен һыуға ташлай. Ике бала менән тол ҡалған ҡатындың ун ай буйы иренең ҡайҙа икәнлеген белмәй нисек ыҙа сиккәне, нимәләр уйлағаны, йөрәк әрнеүҙәре Хоҙайҙың үҙенә генә билдәлелер.\nЯңғыҙына, әлбиттә, эште алып барыу ауырлаша. Ике йыл буйы аҙапланғандан һуң, Учалыға ҡайта. Ни эшләргә тип аптырап йөрөгәнендә, гәзиттән Италияға эшкә саҡырыу тураһында иғлан уҡый. Оҙаҡ уйлап тормай тәүәккәл ҡатын, эш башлап, ғаилә ҡорған өлкән улына үҫмер йәштәге бәләкәсен ышанып ҡалдырып, сараһыҙҙан Италияға юл тота.\nСит илдә лә һынатмай ул, бер нисә урынға эшкә урынлаша, итальян телен дә тиҙ генә үҙләштерә. Һигеҙ йыл ят мөхиттә йәшәһә лә, тыуған Башҡортостанына, яҡындары янына йыл һайын ҡайтып йөрөй.\n— Италияға бик рәхмәтлемен, миңә ауыр саҡта рухи һәм матди яҡтан ярҙам иткән, хыялдарымды тормошҡа ашырған ил ул, әммә тәбиғәте ҡырыҫыраҡ, тормош көтөү ауырыраҡ булһа ла, тыуған төйәктән дә ғәзиз ер юҡ икән. Ситтә йөрөгәндә шуға бар күңелең менән инанаһың, — ти Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙы.\nИталияла йәшәгәнендә гел яңылыҡҡа ынтылған ханым төрлө илдәр буйлап сәйәхәт ҡылырға өлгөрә, ҡул эштәре менән булышырға, таштарҙан милли биҙәүестәр яһарға ла оҫтарып ала.\n— Неаполдә йәшәгәндә эргәлә генә баҙар булды, унда Пакистан, Һиндостандан килтереп төрлө таштар һаталар ине. Шул кибеттәргә инергә яраттым, таштарҙы тотоп ҡарағанда үҙемдә ниндәйҙер үҙенсәлекле энергетика артыуын тоя инем. Яйлап уларҙы һатып ала башланым. Байтаҡ йыйылып киткәс, Интернеттан мәғлүмәт алып, биҙәүестәр эшләргә өйрәнеп алдым, — ти Гөлсинә Фазлыева.\nИке йыл элек тыуған яҡтарға ялға ҡайтҡанында Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙын Учалыла ойошторолған “Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары кейеме. Үткәндәрҙән киләсәккә юл” тип аталған төбәк конференцияһына саҡыралар. Милли кейемебеҙҙең гүзәллегенә, күркәмлегенә хайран ҡалып, ҡанатланып, дәртләнеп ҡайта ул унан, башында әллә күпме яңы идеялар ҙа тыуа, үҙенә башҡорт милли кейемен дә тектертеп ала.\nИталияға барғас, йәкшәмбе ойошторолған рус-украин баҙарына сығып, таштарҙан үҙе эшләгән биҙәүестәрҙе һатып ҡарарға була Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙы. “Башҡорт йорто” тип аталған стенд та эшләй, милли кейемдәге башҡорт һылыуҙарының фотоларын ҡуя, таштарға аңлатмалар яҙа, үҙе лә башҡорт костюмын кейә. Италияла йәшәгән ватандаштарыбыҙҙа ғына түгел, урындағы халыҡта ла ҡыҙыҡһыныу уятыуға өлгәшә тәүәккәл ханым.\nТап ошо ваҡытта уның башына тыуған яҡҡа ҡайтып, милли һыҙатлы сауҙа нөктәһе булдырыу идеяһы килә лә инде. “Тырышҡан ташҡа ҡаҙаҡ ҡағыр”, тиҙәр. Булмышы менән эшҡыуар, алдына гел юғары маҡсаттар ҡуйып йәшәргә күнеккән Гөлсинә Фазлыева көҙ Учалыла “Башҡорт йорто”н асып ебәрә.\nҠаланың үҙәк өлөшөндә урынлашҡан кибет мөғжизәле йортто хәтерләтә. Стенаға эленгән күркәм биҙәүестәрҙән, кәштәләргә теҙелгән төрлө-төрлө таштарҙан, сувенирҙарҙан күҙҙәр ҡамашып китә хатта. Бер мөйөштә, музейҙағы кеүек, тирмә лә урынлаштырылған, унда милли кейемдәр, ҡурай, ҡумыҙ, һауыт-һаба, биҙәүестәр ҙә бар. Башҡорт костюмын кейеп, фотоға төшөү мөмкинлеге лә булдырылған. Әйткәндәй, ҡунаҡсыл ханымдың самауыры ла һәр саҡ шыжлап ултыра, теләүселәрҙе төрлө үләндәрҙән бешерелгән шифалы сәйе менән ихлас һыйлай.\nКибеттә “мосолман мөйөшө” лә булдырылған, бында дини китаптар, бетеүҙәр, тәсбихтәр, доға яҙылған буклеттар һатып алырға була. Стенала борон өләсәйҙәр таҡҡан биҙәүестәрҙән этник стенд урынлаштырылған. Ситтәрәк мунса яратыусылар төрлө атрибуттар, миндек, шифалы үләндәр, һаулыҡҡа файҙалы тауарҙар табасаҡ. Туҙҙан, ағастан, таштарҙан эшләнгән сувенирҙарҙы, иҫтәлекле магниттарҙы бүләккә алһаң, һәр кемдең күңеленә ятыр. Ә башҡорт һылыуҙары өсөн алҡа, йөҙөк, беләҙек, муйынсаҡтарҙың ниндәйе генә юҡ бында. Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙы һәр таштың үҙенсәлеген, файҙаһын ентекле аңлатып, һайларға ярҙам итә.\nӘйткәндәй, тормоштоң уртаһында ҡайнаған рухлы ханым һабантуйҙарҙа, осрашыуҙарҙа, төрлө мәҙәни сараларҙа ла әүҙем ҡатнаша. Күптән түгел Силәбелә уҙғарылған башҡорт мәҙәниәте көндәрендә Гөлсинә Фазлыева ойошторған оҫталыҡ дәрестәре сит өлкәлә йәшәгән милләттәштәребеҙҙә ҙур ҡыҙыҡһыныу уятҡан. Кибеттән дә кеше өҙөлмәй, күптән түгел Екатеринбургтан бер төркөм турист килеп, сувенирҙар алып, биҙәүестәрҙе тағып, иҫтәлеккә фотоға төшөп ҡайтҡан. Мәктәп уҡыусылары ла йыш килә бында. Йәш быуынға башҡорт халҡының тарихы, көнкүреше, кейем-һалымы тураһында һөйләп, оҫталыҡ серҙәре менән дә уртаҡлаша Гөлсинә Шәрәфетдин ҡыҙы.\n“Башҡорт йорто”ндағы мөхит өйҙәге кеүек йылы, яҡты. Милли костюмда, үҙ телебеҙҙә ихлас сәләмләгән хужабикә менән аралашҡас, үҙеңде саҡырылған ҡәҙерле ҡунаҡ итеп тояһың.\nҺуңғы ваҡытта республикабыҙҙа туризмды үҫтереү, ситтән инвесторҙар йәлеп итеү тураһында күп һөйләнелә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, иҫ киткес гүзәл тәбиғәте, иҫтәлекле урындары менән дан тотҡан Башҡортостаныбыҙҙы күптәр ишетеп кенә белә. Бәлки, беҙгә тап ошондай йылы мөхит булдырыу етмәйҙер. Үҙеңде ҡәҙерле ҡунаҡ итеп тойған ергә гел барғы килеп тора бит...


Юл аҙабы - гүр ғазабы тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр\nЯҙ етеп, ҡар ирей башлау менән автомобиль юлдарында бөтә етешһеҙлектәр күренә башлай. Ҡарҙан асылған тәрән соҡорҙар автоһәүәкәрҙәр өсөн баш бәләһенә әүерелә.\nБаш ҡаланың Черниковка биҫтәһенә беҙ автоһәүәҫкәрҙәр үтенесе буйынса килдек. Ҡулса урамындағы соҡорҙарҙың оҙонлоғо метрҙан да ашып киткән осраҡтар бар. Ҡала хакимиәтендә яҙғы юлдар торошо хаҡында билдәле. Етешһеҙлектәрҙе бөтөрөү өсөн интернетҡа экранда күргән сайтҡа яҙып ебәрә алаһығыҙ.\nӨфө ҡала хакимиәтендә халыҡтан юлдар торошо хаҡында мәғлүмәт ҡабул ителә башлаған да инде. Ҡарҙан асылған соҡорҙарҙы, уйпат урындарҙы һәр кем видеоға, йә фотоға төшөрөп хакимиәткә яҙып ебәрә ала. Халыҡтан йөҙҙән ашыу мөрәжәғәт килгән. Улар һәр береһе райондар буйынса тикшерелеп ремонт эштәрен көйләүсе ҡала хеҙмәттәренә артабан эштә ҡулланыу өсөн тапшырыласаҡ.\nХалыҡ та был яңылыҡтан ситтә ҡалырға теләмәй. Нисек кенә булмаһын, юлдағы етешһеҙлекте бөтөрөүгә бергәләп тотонһаҡ, һөҙөмтәһе лә оҙаҡ көттөрмәҫ.\nЧерниковка биҫтәһенең Ҡулса урамындағы соҡорҙар өҫтөнән үтеүсе автоһәүәҫкәрҙәрҙең дә хәле еңелдән түгел. Улар бер тауыштан бөтә кешегә таныш урамда тиҙерәк ремонт эштәре башланыуын теләй.\nӨфөнөң коммуналь хужалыҡ идаралығында юлдарҙың торошон миҙгелгә генә япһармайҙар. Емерек юлдар төҙөкләндерелә башлаған да инде. Эш тәүлек әйләнәһенә бара.\nЮлдарҙы тиҙ арала тәртипкә килтереү - юлсыларҙың һәм ҡала хакимиәтенең төп бурыстарының береһе. Ә өфөлөләргә был сарананан ситтә ҡалмай, соҡорҙарға ҡаршы акцияла ҡатнашып, үҙ һүҙен әйтергә генә ҡала.


Төҙөүселәр, спортсылар – иғтибар үҙәгендә\nЙомағужа ауылында күптән килгән матур йола буйынса ике байрам – Төҙөүселәр һәм Физкультурниктар көнө билдәләнде.\nЙыл һайын Йомағужа ауылы халҡы - йәше лә, ҡарты ла ошо иҫтәлекле датаға арналған тантаналы сараға йыйыла, был юлы ул Йомағужа күп функциялы ауыл клубы бинаһында ойошторолдо.\nЙыйылыусыларҙы район хакимиәте башлығының йәшәйеште тәьмин итеү, төҙөлөш, архитектура, сәнәғәт, транспорт һәм бәйләнеш һорауҙары буйынса урынбаҫары Валерий Павлов ҡотланы, районда яңы объекттар төҙөү һәм биналарҙы капиталь ремонтлау, юлдар һалыу һәм инженер инфраструктураһын нығытыу буйынса эштәр дауам итеүен билдәләне.\n- Төҙөү – яҡты киләсәккә ышаныу ул. Үҙ эшенең оҫталары булған төҙөүселәр тырышлығы менән граждандар өсөн яңы өйҙәр ҡалҡып сыға, социаль учреждениелар төҙөлә. Яңыраҡ реконструкциянан һуң “Ҡояшҡай” балалар баҡсаһы үҙ ишектәрен асты, Волостновка ауылындағы мәктәп танымаҫлыҡ булып үҙгәрҙе, тиҙҙән Воскресенк ауылында балалар баҡсаһы сабыйҙарҙы ҡабул итеүгә әҙер буласаҡ.\nЙомағужа ауылында Колхоз урамына асфальт түшәлде. Быйыл Хоҙайбирҙин урамы төҙөкләндерелде, икенсе йылға планда - Тигеҙлек урамы, - тине Валерий Тимофеевич. - Йомағужа ауылында коммуникация селтәрҙәре иҫкергән, уларға 30 йыл тирәһе. Киләсәктә, әгәр мөмкинлектәр булһа, уларҙы алмаштырырға иҫәп тотабыҙ. 2019-2020 йылдарҙа Мораҡ 1-се урта һәм Йомағужа 2-се урта мәктәптәре спорт залдарының иҙәндәре талаптарға ярашлы итеп эшләнәсәк. “Аныҡ эштәр” программаһы буйынса 3 млн һумдан артыҡ суммаға 24 проект тормошҡа ашырыласаҡ, ә “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” проекты буйынса 5 млн һум тирәһенә эштәр эшләнәсәк. Был планлаштырғандарҙың бер өлөшө генә.\nФедераль һәм республика проекттары һәм программаларында ҡатнашыу беҙҙе өсөн бик мөһим йүнәлеш булып тора. Төҙөлөш тармағы яҡшы динамика күрһәтә, ул киләсәктә лә һаҡланыр тип ышанам, - тине ул һәм был өлкәлә оҙаҡ йылдар намыҫлы эшләгәндәре һәм һөнәри байрамдары уңайынан “Шәхси эшҡыуар Р.Ғ.Айытҡужин”дың ташсыһы Николай Никитинға, “Йомағужаның ”Йылылыҡ селтәре” йәмғиәте ҡаҙанлыҡ операторы Шәфҡәт Шәңгәрәевҡа, “Гидротехник ҡоролмаларҙы эксплуатацияла буйынса идаралыҡ” водителе Наил Кәримовҡа, “ВОДОКАНАЛ+СЕРВИС” йәмғиәте слесары Владимир Кармаковҡа район хакимиәтенең маҡтау грамоталарын, “Шәхси эшҡыуар Р.Ғ.Айытҡужин”дың ПТО инженеры Светлана Ульяноваға, Мораҡтан Тимур Дадабаевҡа, “Электр селтәрҙәре” йәмғиәте электромонтеры Зөфәр Мырҙабулатовҡа, “ГарантСтрой” йәмғиәте машинисы Венер Шахмаевҡа, Күмертауҙағы “Газпромгазораспределенеие Уфа” йәмғиәте слесары Тимерғәли Шәриповҡа рәхмәт хаттарын тапшырҙы.\nЙомағужа ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Рәшит Сабитов та ҡотлауҙарға ҡушылды һәм төҙөүсе Ринат Абдуллинды ауыл биләмәһе хакимиәтенең Маҡтау грамотаһы менән бүләкләне.\nЙәштәрҙе, халыҡты спортҡа ылыҡтырыу, сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалауҙа физик культура, өҫтәмә белем биреү учреждениелары уҡытыусылары ҙур роль уйнай. Район хакимиәтенең йәштәр эштәре, спорт һәм бәлиғ булмағандар буйынса бүлеге начальнигы Илнур Сәйфуллин йыйылыусыларҙы Физкультурниктар көнө уңайынан тәбрикләне, декабрь баштарында район мәҙәниәт һарайында иң яҡшы спортсмендар һәм педагогтар ҡатнашлығында “Чемпиондар балы” үтеүен билдәләне. Илнур Миңлеғәли улы спорт һәм физик культура үҫешенә өлөш индергәндәре һәм йәш быуын араһында сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалағандары өсөн Ҡалдар мәктәбе директоры Рөстәм Бикбулатовҡа, “Тәүәкән” йәмғиәтенең иҡтисадсыһы Илдар Мысырғәлинға, “Иртөбәк” физкультура-һауыҡтырыу комплексы уҡытыусыһы Айнур Хәйеровҡа, Мораҡтан шәхси эшҡыуар Эльза Теүәлбаева һәм Зарема Самойловаға БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының рәхмәт хаттарын, “Кугарчинские вести” гәзитенең ауыл хужалығы бүлеге мөдире Анатолий Казаковҡа, тренер Светлана Назароваға (әлеге ваҡытта республиканан ситтә йәшәһә лә, райондың спорт тормошо менән ҡыҙыҡһынып тора) иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nҠотлауҙар Йомағужа күп функциялы ауыл клубының ижади коллективтары һәм хеҙмәткәрҙәре, Йомағужа балалар сәнғәт мәктәбе тәрбиәләнеүселәре сығыштары менән үрелеп барҙы. Байрам концертынан һуң спорсмендар мини-футбол уйнаны.


Февралдән һалымдарын ваҡытында түләмәгәндәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырыу сараһы ҡулланыла башлаясаҡ // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nФевралдән һалымдарын ваҡытында түләмәгәндәрҙе яуаплылыҡҡа тарттырыу сараһы ҡулланыла башлаясаҡ\n11:52, 13 января 2011 Иҡтисад\nУҙған йыл өсөн транспорт һалымын һәм ер һалымының икенсе өлөшөн 31 ғинуарҙан да һуңға ҡалмайынса түләргә кәрәк. Был турала Рәсәй федераль һалым хеҙмәтенең Башҡортостан Республикаһы буйынса Идаралығы иҫкәртә.\nҺалым түләүгә бәйле килеп тыуған мәсьәләләрҙе хәл итер өсөн йәшәү урыны буйынса һалым инспекцияларына мөрәжәғәт итергә кәрәк. Түләү өсөн шунда уҡ һалым тураһында белдереү ҡағыҙы алырға була. Бынан тыш, квитанцияларҙы электрон почта аша алырға ла мөмкин.\nТейешле ваҡытта ҡапланмаған һалымдың түләнмәй ҡалған өлөшө (недоимка), һуңға ҡалған һәр көн өсөн пени өҫтәлеп, мотлаҡ түләтеләсәк.


Мостай Кәримдең комедияһы Өфөнөң «Нур» татар театрында классик традицияларҙа ҡуйыласаҡ // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nМостай Кәримдең комедияһы Өфөнөң «Нур» татар театрында классик традицияларҙа ҡуйыласаҡ\n17:04, 15 сентября 2014 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2014 йыл, 15 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nӨфөнөң «Нур» татар театры 19 сентябрҙә 23-сө театр миҙгелен яңыраҡ ҡуйылған премьераһы – Ғәфүр Ҡәйүмовтың «Һинд ҡыҙы» пьесаһы буйынса спектакле менән аса. 20 сентябрҙә театр үҙенең тамашасыларын «Азамат» вокаль ансамбле һәм театр актерҙары ҡатнашлығында «Беҙҙең йәшлек йырҙары» театрлаштырылған тамаша менән ҡыуандырасаҡ.\nБер үк ваҡытта театрҙа Мостай Кәримдең «Ҡыҙ урлау» билдәле әҫәре буйынса яңы постановканың репетициялары бара. Спектаклдең премьераһы бер юлы ике юбилейға: Башҡортостандың халыҡ шағирының 95 йыллығына һәм «Нур» театры актрисаһы, Башҡортостандың халыҡ артисы Рәсимә Ғәйфуллинаның алтын юбилейына арналасаҡ.\nЛегендар комедияны театрҙың баш режиссеры Әбелхәйер Сәфиуллин, ҡуйыусы рәссам Азамат Ғиләзев, композитор Афарим Аҡсурин, хореограф Рәмизә Мөхәмәтшина ҡуя. Яңы спектаклдә Сәүиә Сираева, Рәсимә Ғәйфуллина, Резеда Фәхруллина, Марат Исхаҡов, Альберт Шәрәфетдинов кеүек танылған сәхнә оҫталары йәш артистар менән бергәләп эшләйәсәк. Постановка иң яҡшы классик традицияларҙа буласаҡ, тип хәбәр иттеләр театрҙың әҙәби бүлегендә. Премьера 17 октябргә планлаштырылған.\nТеги: театрҙар,премьералар,миҙгелде асыу,мостай кәрим


5 Октябрь 2018, 12:35\nКалендарҙа ҡыҙыл төҫ менән күрһәтелмәһә лә, был көндө матур итеп билдәләү беҙҙең Билал мәктәбендә йолаға әүерелеп бара. Ниндәй байрам, тиһегеҙме? Ул – Ололар көнө.\nБеҙҙең ауылда оло йәштәгеләр байтаҡ ҡына. Күптәре байрамға килә алманы, ҡыҙғанысҡа ҡаршы. Ауыл хакимиәте башлығы Илдар Шәһәрғәзи улы Саптаров инәй-олатайҙарҙы матур итеп ҡотлап үтте, бүләктәр тапшырҙы. Ә мәктәп уҡыусылары бай йөкмәткеле концерт ҡуйҙы. «Һаҡмар» район гәзитенән хәбәрсе Азамат Мөхәмәтшин да саҡырылғайны. Ул ололарҙы ҡотлап ҡына ҡалманы, район гәзитенә яҙылыу ҙа ойошторҙо.\nБайрам һуңынан ҡунаҡтарҙы тәмле сәй менән һыйланылар.\nIV синыф уҡыусыһы.


Компьютер уйыны — Башҡорт Википедияһы\nPC-игра менән бутамаҫҡа\nКомпью́тер уйыны — уйын процессын (геймплей) ойоштороу компьютер программаһы, уйын буйынса партнерҙар менән бәйләнешкә инеү компьютер программаһы, йәки үҙе партнер булып тора (Спарринг).\nисследования компьютерных игр[d]\nPC-игра[d] һәм видеоигра[d]\nприбл. 20 Сәғәт\nSuper Mario Bros.[d], Pac-Man[d], Half-Life[d], Тетрис[d], Doom[d], Civilization[d], Spacewar! һәм Pong[d]\nКомпьютер уйыны Викимилектә\nХәҙер компьютер уйыны урынына видеоуйын (видеоигра) термины ла ҡулланыла, был терминдар синоним тип иҫәпләнә[к. 1]. Компьютер уйындарында, башлыса, уйын дисплей, йәки ғәҙәттәге телевизор экранында күрһәтелә (был осраҡта компьютер уйындары— видеоуйындар), компьютер уйыны тауышлы, телетайп һәм башҡаса ла булыуы мөмкин.\nКомпьютер уйындары фильм һәм китаптар эстәлегенә нигеҙләнеп яҙыла; бының киреһе лә булыштыра. 2011 йылдан башлап, компьютер уйындары АҠШ-та закон нигеҙендә айырым сәнғәт төрө тип иҫәпләнә.\nКомпьютер уйындары йәмғиәткә шул хәтле көслө йоғонто яһай, хатта бөгөнгө информация технологияларында ғәмәли (прикладной) программа менән тәъмин итеүҙә геймификация тенденцияһы күҙәтелә.\n2.1 Жанрҙар буйынса классификация\n2.2 Уйынсылар һаны һәм уларҙың тәьҫир итешеүе буйынса бүленеш\n2.3 Тематика буйынса бүленеш\n2.4 Платформалар буйынса бүленеш\n3 Компьютер уйыны ниҙән тора\n4 Компьютер уйындарына тәнҡит һүҙе\n4.1 Уйынға бәйләнгәнлек\n4.2 Компьютер уйындарында көс ҡулланыу\nТәүге уйын өсөн тәғәйенләнгән интерактив электрон ҡоролмалар, тәүге уйын программалары Икенсе донъя һуғышынан һуң АҠШ-та эшләнә башлай. 1948 йылда Америка физиктары Томас Голдсмит(кесеһе) менән Эстл Рей Манн "электрон-нурлы трубка нигеҙендә уйын ҡоролмаһы"н уйлап табып, патент алалар. Ул -электрон тир була; 1958 йылда Уильям Хигинботам осциллограф нигеҙендә теннис уйынын симуляциялаусы Tennis for Two (ике уйынсы өсөн теннис) ҡоролмаһы эшләй. Уйын программалары башта бөтөнләй башҡа маҡсаттар ҡуйылған тәүге компьютерҙар өсөн эшләнә башлай : OXO (1952) программаһы («крестики-нолики» уйыны), EDSAC компьютеры өсөн Британия ғалимы Александер Дуглас тарафынан Кембридж Университетында яҡланаһы докторлыҡ диссертацияһына кәрәк булғанға яҙыла; иң беренсе компьютер программаһы тип һаналғандарҙан Spacewar! (1962) программаһын Стив Рассел (Steve Russell) Массачусетс технология институтының ике студенты менән бергә PDP-1 мини-компьютеры өсөн яҙа.\nТөп мәҡәлә: Классификация компьютерных игр\nКомпьютер уйындары бер нисә билдә буйынса бүленә :\nПлатформа: уйын бер платформаға, йәки бер нисә платформаға бәйле (мультиплатформенная);\nЖанр: уйын бер, йәки бер нисә жанрға ҡарай, уникаль осраҡтарҙа яңы уйын жанрын аса ала, йәки бөтөнләй бер жанрға ла ҡарамай;\nУйында ҡатнашыусылар һаны һәм уларҙың үҙ-ара тәьҫир итешеүе : уйын бер ҡатнашыусы (уйынсы) өсөн , йәки бер нисә уйынсы өсөн эшләнә; бер компьютерҙа бара, интернет аша, электрон почта аша, йәки күмәк кеше ҡатнашһын өсөн эшләнә ;\nВизуаль күренеш: уйын график ысулдарҙы , йәки тексты ҡулланыуы мөмкин. Уйын ике яҫылыҡта йәки өс яҫылыҡта эшләнә. Тауышлы уйындарҙа визуаль күренеш урынына тауыштар ҡулланыла.\nЖанрҙар буйынса классификацияҮҙгәртергә\nУйын жанры геймдизайнер маҡсатынан сығып эшләнә: мәҫәлән, уйынсыны ҡурҡытыу, уның интеллектын үҫтереү, уйын күренештәре матурлығы менән аптыратыу. Компьютер уйындарын системаға һалыу бик мөһим тип һаналмай, ләкин түбәндәге жанрҙар бар тип иҫәпләнә: 1 Приключенческая игра (ингл. Adventure) — уйындың төп өлөшө- тарих.\n2 Экшен (ингл. Action) — идара итеү кнопкаларына йыш һәм әүҙем баҫҡалау.\n3 Стратегическая игра (ингл. Strategy) — уйынсыға ғәҙәти булмаған юл, мөмкинлек һайлау мөмкинлеге биреү .\n4 Компьютерный симулятор (ингл. Simulator) — уйынсы бик күп күнегеүҙәр эшләй һәм үҙ техникаһын камиллаштыра.\n5 Головоломка (ингл. Puzzle) — аналитик уйлау һәләтен үҫтереү.\n6 Обучающая игра (ингл. Educational) — уйын ваҡытында уйынсы ниндәй ҙә булһа эш эшләргә өйрәнә.\n7 Игрушки (ингл. Toys) — уйынсы бындай программалар менән тәҫьир итешеп, кинәнес ала.\nБыл исемлек тулы түгел, бер уйында бер нисә төрлө жанр комбинацияһы булыуы мөмкин. Мәҫәлән, Alone in the Dark - мажаралы уйын (приключенческая игра),ләкин унда экшн элементтары ла бар. Яңыраҡ, survival horror жанрына ҡараған уйындар бар,ләкин улар формаль рәүештә мажаралы уйындар төрөнә инә .\nКомпьютер уйындарының жанрҙар буйынса бүленеүе тағы бер нисә өҫтәлмә билдә индереүҙе талап итә[сығанаҡ 1430 көн күрһәтелмәгән]:\nДинамика — уйын процессы «реаль ваҡыт» эсендә бара йәки бер нисә аҙымға бүленгән;\nПерспектива — уйын беренсе зат йәки өсөнсө зат исеменән бара .\nУйынсылар һаны һәм уларҙың тәьҫир итешеүе буйынса бүленешҮҙгәртергә\nБер уйынсы өсөн\nКүп уйынсылар өсөн\nHot-seat Бер компьютерҙа бер нисә уйынсы уйнай торған\nPBEM Электрон почта аша күп уйынсылар уйнай торған\nMMOG Бик күп уйынсы ҡатнаша торған\nСоциаль селтәрҙәр өсөн уйындар\nТематика буйынса бүленешҮҙгәртергә\nХәҙерге заман рухында\nКосмос менән бәйле\nЭротикалы компьютер уйындары\nПлатформалар буйынса бүленешҮҙгәртергә\nМобиль телефондар һәм КПК.\nУйын портирланған (яраҡлаштырылған) платформалар һанына ҡарап ( портирована) түбәндәге төрҙәргә бүленә:\nМультиплатформалы/Күп платформалы (ике йәки унан да күберәк платформаларҙа сыҡҡан ).\nБер платформалы уйындар (бер платформала ғына сыҡҡан— платформа эксклюзивтары).\nКомпьютер платформаһы- уйын өсөн яраҡлаштырылған төрлө мөхит. Платформа термины абстрактлаштырыуҙың төрлө кимәленә : аппаратлы архитектураға (компьютер архитектураһына),операциялар системаһына йәки эшләү ваҡыты китапханаһына (библиотеку времени выполнения) ҡарата ҡулланыла ала.\nКомпьютер уйыны ниҙән тораҮҙгәртергә\nТөп мәҡәлә: Сеттинг\nСеттинг — компьютер уйыны барған шарттар; уйын барған урын, ваҡыт һәм шарттар.\nТөп мәҡәлә: Геймплей\nГеймпле́й — уйынсы менән уйындың интерактив үҙ-ара тәьҫир итешеүе өсөн яуап биреүсе уйын компоненты. Геймплей уйынсы яңы уйын донъяһы менән үҙ-ара тәьҫир итешеүен, уйын донъяһы уйынсы хәрәкәттәренә нисек яуап биреүен һәм уйындың уйынсыға күпме хәрәкәт мөмкинлектәре биреүен һүрәтләй .\nТөп мәҡәлә: Музыка в компьютерных играх\nКомпьютер уйындарында йәки видеоуйындарында - видеоуйындарҙа ҡулланылған бөтә көйҙәр, композициялар йәки саундтректар.\nҠайһы бер компьютер уйындары буйынса һәүәҫкәрҙәр һәм профессионалдар өсөн ярыштар уҙғарыла— бындай ярыштар киберспорт тип атала.\nКомпьютер уйындарына тәнҡит һүҙеҮҙгәртергә\nТөп мәҡәлә: Зависимость от компьютерных игр\nУйынға бәйләнгәнлек— видеоуйындар һәм компьютер уйындары менән саманан тыш мауығыуҙан ғибәрәт психологик бәйләнгәнлек формаһы . Бәйләнгәлектең формалашыуына уйындың уйынсы алдында торған психологик мәсьәләләрҙе һәм проблемаларҙы сисергә ярҙам итеүе килтерә. Уйын үҙеңде икенсе кеше итеп тойорға, асыҡтан-асыҡ белдерә алмаған хистәреңде асып һалырға (мәҫәлән, агрессия); ысынбарлыҡта булған мөнәсәбәттәр арҡаһында тыуған көсөргәнешле хистәрҙән арынып, виртуаль донъяға китергә мөмкинлек бирә . Иң көслө бәйлелеккә килтереүсе уйындар – селтәр уйындары (сетевые), бигерәк тә MMORPG.[сығанаҡ 2470 көн күрһәтелмәгән] Бик оҙаҡ компьютерҙа уйнау хатта үлемгә килтереүе бар— Ҡытайҙа 2005 йылдың октябрендә бер нисә тәүлек туҡтамай World of Warcraft уйынын уйнап, йонсоған бер ҡыҙ вафат булған .\nКомпьютер уйындарында көс ҡулланыуҮҙгәртергә\nУйындар мәҙәниәттең бер өлөшө булараҡ нығына бара, шулай ҙа күптәр уларҙы көс ҡулланыуға ҡоролоуы һәм бәйлелек тыуҙырғаны өсөн тәнҡитләй. Уйынсыларҙың уйынға мөнәсәбәте уларҙың ҡулланыусы булараҡ үҙ тәжрибәһенән сығып формалаша. Уйын улар тормошонда бик әһәмиәтле, алдан планлаштырып ҡуйылған ваҡиғаға әйләнә. Компьютер уйындарына ыңғай ҡарашта булған кешеләр һаны арта барһа ла, күпселек барыбер уйындарға шикләнеп ҡарай һәм хатта уларҙы инҡар итә. Күп осраҡта бындай ҡараш кешеләрҙең видеоуйындар арҡаһында көс ҡулланыу осраҡтарының артыуынан ҡурҡыуына бәйле.\nАҠШ Сенатында үткән дебаттар ваҡытында күп эксперттар видеоуйындар менән негатив эффекттар араһында туранан–тура бәйләнеште күрһәткән фәнни база юҡлығын таный .\nВидеоуйындарҙы тәнҡитләүселәрҙең күбеһе үҙҙәре бер ваҡытта ла видеоуйын уйнамаған. Донъяла видеоуйындар менән мауығыусыларҙың йәше 35-тән артмай. Үҙ уйын тәжриәбәһе булмаған кешеләрҙең фекере, рәсми властарҙың күңел асыу индустрияһына ышаныс менән ҡарамауы уйындарға һәм уйынсыларға ҡарата шик уята\nКэти Дэвидсон фекеренсә, видеоуйындарҙы емергес ҡорал тип ҡарап була, ләкин улар «ҡатмарлы принциптарҙы өйрәтеүҙә мөһим инструмент» булып тора ала. Оҙаҡ ваҡыт беҙ уйындар балаларға насар тәьҫир итә тип иҫәпләнек.. Ул ғәйепләүҙәр АҠШ-та һуңғы ваҡытта булып үткән ваҡиғалар менән бәйле. «Колумбайн» мәктәбендәге атыштан һуң ололарҙа видеоуйындарға ҡарата тиҫкәре ҡараш нығынды. Видеоуйындар хәҙер бер-береһен мыҫҡыл итеүгә, мәктәптән ҡыуылыу йәки кешеләрҙең өйҙәренә төшөү өсөн сәбәп булып тора. Бындай тайпылыштар тикшеренеүселәрҙе яңы юлдар эҙләргә, уйындың төрлө аспектын иҫәпкә алырға мәжбүр итә. Бөгөн тикшеренеүҙәр күберәк «видеоуйындарҙың тиҫкәре әхлаҡи, психологик эффекттарын» йүнәлтелгән.\nШуға ҡарамаҫтан енәйәтселек менән күрәшеүселәр фекеренсә, компьютер уйындары (шулай уҡ селтәр уйындары) таралыу урамдағы енәйәтселекте кәметте- « 1990-сы йылдар башында урамда ни эшләргә белмәй йөрөгән үҫмерҙәр бандалары , хәҙер шартлы «танчики »ҙа алыша.\nТөрлө илдәрҙә компьютер уйындарына бағышланған музейҙар бар. Иң тәүгеләрҙән булып, 1997 йылда Берлинда Компьютер уйындары музейы асыла . Бында оригиналь уйындар, гәзит, журналдар, төрлө ваҡытта сыҡҡан персональ компьютерҙар һәм консолдәр ҡуйылған. Электрон уйындар һәм уларға бәйле материалдар менән International Center for the History of Electronic Games}} музейында (Рочестер, Нью-Йорк штаты), консолдәр һәм компьютер уйындарын— Museum of Art and Digital Entertainment (Музей искусства и цифровых развлечений, Окленд, Калифорния) музейында күреп була. Римдағы Музей видеоигр ViGaMus[en] видеоуйын мәҙәниәтен һаҡлай. Мәскәүҙә һәм Санкт-Петербургта СССР-ҙа сыҡҡан уйын автоматтары музейҙары бар.\n↑ Merci Dorian! -La durée de vie — 2015.\n↑ Chronique Merci Dorian - Les durées de vie — 2015.\n↑ 3,0 3,1 Словарь методических терминов — Компьютерная игра\n↑ 4,0 4,1 Педагогический энциклопедический словарь и Большой энциклопедический словарь\n↑ Stuart, Keith. 3D games enter a new generation, The Observer, The Guardian (19 сентябрь 2010). 19 ноябрь 2015 тикшерелгән.\n↑ Mangalindan, JP. Today in Tech: News around the Web, Fortune (1 октябрь 2010).\n↑ Ҡалып:US Patent\n↑ 11,0 11,1 Wolf, Mark J. P. The Video Game Explosion: A History from PONG to Playstation and Beyond — ABC-CLIO, 2008. — P. xvii. — 380 p. — ISBN 978-0-31-333868-7.\n↑ 13,0 13,1 Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; rm39-43 төшөрмәләре өсөн текст юҡ\n↑ 18,0 18,1 Өҙөмтә хатаһы: <ref> билдәһе дөрөҫ түгел; autogenerated1 төшөрмәләре өсөн текст юҡ\nКомпьютер уйыны Викияңылыҡтарҙа\nКомпьютерные игры Open Directory Project (dmoz) һылтанмалар каталогында.\nҠалып:Сайты, освещающие компьютерные игры Ҡалып:Жанры компьютерных игр\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Компьютер_уйыны&oldid=928812 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 13 ғинуар 2020 в 11:36\nБыл бит һуңғы тапҡыр 11:36 13 ғинуар 2020 үҙгәртелгән.


Торлаҡ шарттары яҡшыра\n“Торлаҡ һәм ҡала мөхите” федераль милли проекты ҡуйған күп бурыстарҙың береһе булып граждандарҙы йәшәүгә яраҡһыҙ торлаҡтан күсереү механизмын көйләү һәм уларҙың торлаҡҡа хоҡуҡтарын ғәмәлләштереүҙе юлға һалыу тора.\nОшо көндәрҙә Торлаҡ-коммуналь хужалығын реформалауҙа ярҙам итеү Фонды 2019 – 2020 йылдарҙа граждандарҙы авария хәлендәге йорттарҙан күсереү өсөн Башҡортостанға 282,42 млн. һум аҡса бүлеү тураһында ҡарар сығарҙы. Проектты финанслауҙа ҡатнашыу шартына ярашлы, республика, өҫтәп, 63,4 млн. һум аҡса индерҙе. Был сумма дөйөм майҙаны 8,38 мең квадрат метр булған 206 күп фатирлы йортта йәшәгән 666 кешене яңы торлаҡҡа күсереп сығарыу өсөн йүнәлтеләсәк. Программаға барлығы 10 муниципалитет биләмәһенә ҡараған ҡала һәм ауылдар инде.\nШуны өҫтәргә кәрәк: авария хәлендәге йорттарҙа йәшәгән граждандарҙы күсереү буйынса республика адреслы программаһына ярашлы, 2019 – 2024 йылдарҙа мохтаждарға 923 яңы фатирҙар бүлеү ҡарала. Был эштәргә республика бюджетына 1,6 млрд һум күләмендәге тотоноуҙар һалынған. Программаға Өфө, Бәләбәй, Белорет, Дүртөйлө, Кумертау, Яңауыл ҡалаларындағы, Баҡалы, Оло Устьикин, Үрге Йәркәй, Ҡариҙел, Ҡарман, Ҡырмыҫҡалы, Краснохолмский, Ҡырғыҙ-Миәкә, Мишкә, Прогресс, Приют, Семилетка, Иҫке Балтас, Сурай һәм башҡа ауылдарындағы авария хәлендәге йорттар ингән.


Халҡыбыҙ аҫыл улы менән хушлашты | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nХалҡыбыҙ аҫыл улы менән хушлашты\n26 апреля 2019 — 12:39 ГТРК «Башкортостан»\nРеспублика Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевты һуңғы юлға оҙатты. Әҙип менән хушлашырға республика етәкселеге, йәмәғәтселек, шағирҙың ижадын һөйөүселәр килде. Башҡорт әҙәбиәтен үҙ төбәгендә генә түгел, ә донъяның тиҫтәләгән илдәрендә танытҡан Рауил Бикбаев ғалим, дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре булараҡ та абруй ҡаҙанды. Республика мәнфәғәтенә бағышлаған хеҙмәте юғары дәүләт наградалары менән билдәләнгән. Рауил Бикбаевтың вафаты сәнғәт, мәҙәниәт һәм әҙәбиәт өсөн ауыр юғалтыу. Республиканың күп танылған шәхестәре йөрәк әрнеше аша хәтирәләрен уртаҡлаша.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ИР-ЕГЕТТЕ НИМӘ ҮЛТЕРӘ? - 2021 - Мәҡәләләр\nИР-ЕГЕТТЕ НИМӘ ҮЛТЕРӘ?\nҮҙенең ғаилә тормошонан арыған йәш ҡатын ирен үлтерергә була. Иртән әсәһе янына килә лә:\n- Әсәй, иремдән арыным. Башҡаса уның ахмаҡ ҡылыҡтарына түҙер әмәлем ҡалманы. Уны "теге донъя"ға оҙатырға булдым, тик уның өсөн яза биреүҙәренән ҡурҡам. Һин миңә ярҙам итә алмаҫһыңмы икән? - тигән.\n- Ярай, ҡыҙым, ярҙам итермен. Тик бының өсөн бик мөһим булмаған бер нисә эште үтәргә кәрәк булыр, - тигән.\n- Ниндәй эш ҡушһаң да эшләйем, - тип ризалашҡан ҡыҙы.\n- Уның үлемендә һине ғәйепләмәһендәр өсөн, иң беренсе, ирең менән дуҫлашырға кәрәк. Икенсенән, йәш һәм матур булып күренергә, үҙеңде ҡарарға тырыш. Өсөнсөнән, уны хәстәрлә, яҡшы булып күрен, рәхмәтле бул. Дүртенсенән, түҙемлегеңде, яратыуыңды, көнләш-мәүеңде, уны тыңлауыңды күрһәт. Бишенсенән, үҙеңдең мөлкәтеңде дөйөм мәнфәғәттә тотонорға һаранланма, ул һиңә аҡса бирмәһә, асыуланма. Алтынсынан, тауышыңды күтәрмә, киреһенсә, уның үлеменән һуң һиңә шик төшмәһен өсөн ғаиләлә татыулыҡ, берҙәмлек хисе булдыр. Ошоларҙы үтәй алырһыңмы? - тип һораған әсәһе.\n- Эйе, әлбиттә, - тигән ҡыҙы.\n- Ярай. Бына ошо онтаҡты яйлап ҡына ашына һалырһың, ағыу уны яйлап ҡына үлтерер, - тигән.\nБер айҙан һуң йәш ҡатын тағы әсәһе янына килгән:\n- Әсәй, мин иремде үлтермәҫкә булдым. Уны мин элеккесә ярата башланым. Ул тулыһынса үҙгәрҙе, миңә ҡарата хәстәрле, иғтибарлы була башланы. Хәҙер ни эшләргә? Ағыуҙың йоғонтоһонан уны нисек һаҡларға? Зинһар, ярҙам ит! - тип үтенгән.\n- Борсолма, ҡыҙым. Мин һиңә ағыу түгел, ә куркума бирҙем. Дөрөҫөн әйткәндә, иреңә һин үҙең ағыу булдың. Уны ярата, хөрмәт итә башлағас ҡына уның яҡшы яҡҡа үҙгәреүен күрҙең. Ир-егет, ысынында, насар түгел ул. Беҙ үҙебеҙ ирҙәргә ниндәй мөғәмәләлә булһаҡ, улар ҙа беҙгә шундай мөнәсәбәт күрһәтә, - тигән әсәһе.\nЯҙылған: 13.08.21 | Ҡаралған: 2176


Иң яҡшы Мобиль CoinFalls £рулетка €500 бонус өсөн депозит $+5FREE уйнай 🎰 |\nИң яҡшы Мобиль CoinFalls £рулетка €500 бонус өсөн депозит $+5FREE уйнай 🎰\nИң Яҡшы Мобиль Уйында Рулетка Онлайн & Кеҫә телефоны аша түләүҙәрҙе СМС бушлай уйындар – £500 бонус!\nАндроид телефон өсөн түләү иҫәбенә СМС рулетка\nМобиль ғәжәйеп үҙенсәлеге бар, рулетка, яңы уйынсыларҙы йәлеп итә алалар мгновенное. Уйындар казино – Рулетка билдәләнгән основателем шул рәүешле, сөнки уны яраталар, миллионлаған бөтөн донъяла кешеләр һәм был уларҙың яратҡан уйын.\nБөгөн,, иң ябай ысулы уйнарға уйындар, нисек рулетка Live буйынса Android ҡушымтаһы һәм веб-сайттар. Онлайн веб-сайттар бушлай тапшыралар уйындар уйнау рулетка. www.coinfalls.com был сайт, унда атаһыҙ уйнарға рулет онлайн атаһыҙ һәм шулай уҡ скачать бушлай рулетка өҫтәмә уйындар. Онлайн системаһында ҡомарлы уйында рулетка һәм уңышлы булыуы ҙур ҡаҙанышы, уның күп кеше бүләк от удовольствия.; һәм һәм трепет шатлыҡ ставкаһы. Бөтә донъя уйындарын яратыусылар менән һөйләшеп, уйнап бушлай онлайн уйындар рулеткой-рулетка уйнай safel иң яҡшы ысулы һәм ябай, сөнки уны мотлаҡ түгел ставкаһы.\nЙылдар дауамында күп тиҫтә йылдар, people have been playing the regular and simple Roulette game at the land casinos. Хәйер, йәшәп килә күп төрҙәре рулетке, кешеләр берваҡытта ла һәләтле үҙләштерергә был уйынды, сөнки юҡ конкрет йәки стратегия методы өйрәнеү өсөн әлеге уйынды нисек етте непредсказуемый характерҙа.\nМобиль Кушымталар Мөмкинлек Уникаль Рулетка\nБезлимитный бонус уйнарға £5 бушлай сотах\nМобиль уйында рулетка иң күп кешене йәлеп итеү-уның өсөн уникаль үҙенсәлектәре. Ҡайһы берҙәре уникаль үҙенсәлектәрен, әлеге онлайн уйындары күренә, шул киләһе туралағы:\n4) Бит бушҡа көлөү\n5) Клиенттарға хеҙмәт күрһәтеү\nЯҡшы һатыусы булып бер нисә йыл дауамында даими Рулетка мобиль кушымталар өсөн бушлай демон аңлайышлы сәбәптәр булмаһын өсөн, һеҙҙән башлана.\nРулетка Уйын Миҙгеле Өсөн Телефон.\nКешеләр, нигеҙҙә, йәлеп итә вокзалда һәм мөмкинлектәренә, улар бушлай бирелә. Шул фатиха Онлайн уйында рулетка өсөн, ысынлап та, кеше бер-береһенә терәлеп уйын, ставка на реаль аҡса эшләү мөмкин түгел, сөнки шул тиклем бер-береһенә терәлеп, улар шул тиклем белмәй уйынды ла рискует аҡса юғалтырға.\nБыл ваҡытта өсөн яңы биләгән ҡайһы бер геймер, тереклек итеү өсөн бушлай мобиль уйында рулетка.. Нисек булһа ла таныйҙар нюанс уйындар, улар бушҡа уйнарға рулет. Roulette Free Games are very convenient уйнарға, һәм был әүерелә еңелрәк барлыҡ профессиональ күрһәтмәләре уйынсыларға. Һуң, уйнарға бушлай уйындар рулет күп тапҡыр, теләсә ҡайһы кеше үҙләштерә ала уны икенсе төрлө әйткәндә, һәрхәлдә, еткерергә яҡшы итеп дәрәжәлә ышаныс уйында.\nИң яҡшы мобиль веб рулетка һәм ҡайһы бер SMS бушлай онлайн\nБушлай бонус үтмәҫ кеүек функцияларын бөтә мобиль рулетка CoinFalls.com!\nХәйер, стратегиялары, фараздарын түгел 100% дөрөҫ; ҡайһы бер ысул, сара кеүек ҡабул итергә, өҫтөнлөк алыу өсөн яйлап йорт бушлай булыуы мөмкин рулетка уйын тормошҡа ашырыу өҫтөндә.. Миҫал ставкаларын был диапазоны һанын урынға ставкаһы айырым номерҙар.


Башҡорт рухын тәрбиәләп\n29 Март 2018, 11:37\nҮрге Юлдаш төп дөйөм белем биреү мәктәбендә үткәрелгән сираттағы сара туған телдәр көнөнә арналған ине. Кисәгә ауылдың ағинәйҙәре Таңһылыу Мәжитова, Тәнзилә Заһиҙуллина, Баныу Аҡсурина саҡырылды. Байрам мәктәп уҡыусыларынын сығышы менән башланды. Уҡыусылар үҙ туған телдәрендә шиғырҙар һөйләне, йырҙар йырланы.\nҮрге Юлдаш төп дөйөм белем биреү мәктәбендә үткәрелгән сираттағы сара туған телдәр көнөнә арналған ине. Кисәгә ауылдың ағинәйҙәре Таңһылыу Мәжитова, Тәнзилә Заһиҙуллина, Баныу Аҡсурина саҡырылды. Байрам мәктәп уҡыусыларынын сығышы менән башланды. Уҡыусылар үҙ туған телдәрендә шиғырҙар һөйләне, йырҙар йырланы. Гөллирә Ишһарина етәкләгән бейеү ансамбле ҡыҙҙары бейеүҙәре сараға сағыу йәм өҫтәне. Байрамдын йөҙөк ҡашы ағинәйҙәр уҡыусыларға туған тел тураһында йыры берәүҙе лә битараф ҡалдырманы. Таңһылыу, Тәнзилә инәйҙәр ҙә балаларҙы туған телдәрен онотмаҫҡа, яратырға, һаҡларға саҡырҙы. “Ҡала шарттарында тәрбиәләнеп, йә ҡатнаш ғаиләлә үҫкән, туған телдәрен “онотҡан” тиҫтерҙәрегеҙ менән туған телегеҙҙә һөйләшегеҙ. Үҙегеҙ ғаилә ҡорһағыҙ, балаларығыҙҙы мотлаҡ башҡорт рухында тәрбиәләгеҙ,” - тип тамамланы үҙенең сығышын Таңһылыу инәй. Сараны ойоштороусы мәктәптен башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, ағинәй Лира Ғафарова донъяла ниндәй телдәргә бөтөү ҡурҡынысы янауы тураһында һөйләне. Башҡорт теленең дә яҡлауға мохтаж булыуын һыҙыҡ өҫтөнә алды. Байрам барышында ул уҡыусыларға тел тураһында мәҡәлдәр, әйтемдәр буйынса һорауҙар бирҙе.\n“Элекке ваҡытта инәйҙәрҙен кеҫәһендә һәр саҡ кәнфит була торғайны. Беҙ ҙә байрамға буш ҡул килмәнек ,” - тип ағинәйҙәр балаларға туңдырма һәм тәмлекәстәр таратты. Һорауҙарға дөрөҫ яуап биргән уҡыусыларға китаптар, милли геройыбыҙ Салауат Юлай улы исемен йөрөткән ҡалабыҙға арнап сығарылған буклеттар тапшырылды. Балалар ҙа ҡунаҡтарға үҙ ҡулдары менән эшләгән бүләктәрен тапшырҙы. Башҡорт бер ҡунағын да сәй эсермәй ҡайтармаған, был байрам да күңелле сәй табыны менән тамамланды.\nӘлфинә Үркенбаева, уҡыусы.


Ҡала йоҡоға талған мәл. Шулай ҙа ара-тирә кемдеңдер улай-былай уҙғаны күренеп ҡала, ҡысҡырышҡан тауыштар ишетелә, машиналар үтеп китә. Руслан бөгөн эштән һуң ғына сыҡты, иртәгә буласаҡ премьераға әҙерлек оҙаҡҡа һуҙылды шул.\nТөнгө ҡалаға һоҡланып, уйҙарына бирелеп килгән егет шып туҡтаны. Алда, күпер осонда ниндәйҙер шәүлә күҙенә салынып ҡалды уның. “Әллә күҙемә күренә инде” тип күҙен ыуғылап алды. Юҡ та. Ана бит, шәүлә тора. Әммә кем икәнен айырыуы ҡыйын. Ҡыҙмы әллә егетме? Нишләп күперҙең иң ситенә баҫҡан? Шул ваҡыт шәүлә бер ҡулын ебәрҙе. Баҫҡан урынында ҡатып ҡалған Руслан ҡапыл айнығандай булды. Шәүлә эргәһенә нисек барып баҫҡанын үҙе лә һиҙмәй ҡалды.\n- Туҡта! – тип уның ҡулын тотоп өлгөрҙө.\nКүперҙә ҡыҙ кеше ине. Ҡаушап ҡалды: “Йә Хоҙай… Кем ул? Нишләп мине туҡтатты? Йәнә бер аҙым… һәм мин барлыҡ ҡайғыларымдан ҡотолор инем… Ә бәлки… бәлки, Азаттыр?..” тигән уйҙар менән ҡыҙ Русланға боролоп ҡараны. Азат түгеллеген аңлағас, һуңғы өмөтө селпәрәмә килде ҡыҙҙың. Нәфрәт менән егеткә:\n- Ебәр! – тине лә алға үрелде. Руслан ҡыҙҙың ҡулын ысҡындырманы.\n- Юҡ! Ебәрмәйем! Теләйһеңме, теләмәйһеңме, әммә бындай хата яһарға юл ҡуймайым һиңә. Һинең ғүмерең – хәҙер минең ҡулымда… – тине егет.\nТөнгө тынлыҡта Русландың аҙаҡҡы һүҙҙәре тағы ла ҡабатланғандай булды: “Һинең ғүмерең – минең ҡулымда…” Бер минутҡа тынлыҡ урынлашты. Уйламай, хатта ниндәйҙер ирония менән әйтелгән һүҙҙәр егетте уйланырға мәжбүр итте. “Ә бит, ысынлап та, был ҡыҙҙың ғүмере – минең ҡулымда. Әгәр ҙә уның ҡулын нығыраҡ тотмаһам… йә яңылыш берәй һүҙ әйтһәм… Юҡ. Был турала уйлау ҙа ҡурҡыныс… Ул йәшәргә тейеш һәм йәшәйәсәк…” Егет башынан йәшен тиҙлеге менән уйҙар үтте, һәм Руслан ҡыҙҙың икенсе ҡулынан да тотоп алды. Бындай һүҙҙәрҙе көтмәгән ҡыҙ юғалып ҡалды, бер нәмә тип тә яуап бирмәне. Ә үҙе “Кем был егет? Нишләп ул миңә ярҙам итә? Берәү булһа, үтер ҙә китер ине… Ә ул килеп өлгөрмәһә… тотоп ҡалмаһа…” тип уйланы. Ҡулдарынан ҡаты итеп тотоуға ҡыҙҙың уйҙары өҙөлдө. Егеткә әйләнеп ҡараны. Руслан ҡыҙҙы биленән күтәреп алды һәм үҙенең ҡаршыһына баҫтырҙы.\n- Һин ни эшләйһең?! – тине бер ни аңлап өлгөрмәгән ҡыҙ.\n- Ошо һорауҙы мин бирергә тейеш инем, һылыу. Һин үҙеңдең ниндәй ҙур хата яһарға йыйынғаныңды аңлайһыңмы? – егет ҡыҙҙың күҙҙәренә тура ҡараны, тик ҡулдарын ебәрергә ашыҡманы.\n- Һиңә барыбер түгелме? – тине ҡыҙ. Ә күҙҙәренән йәш аға ине.\n- Барыбер булһа, туҡтап та тормаҫ инем.\n- Һине туҡтарға береһе лә мәжбүр итмәне!\n- Юҡ. Һин хата яһайһың… Нишләп?\n- Мин дә…\n- Бәлки… бергә….\n- Нимә??? – ҡыҙ, әллә дөрөҫ ишетмәнемме тип, егеттең күҙҙәренә тура ҡараны.\n- Мин дә арыным, һин дә арығанһың… Ә бәлки, бергә… – Руслан ҡарашын күперҙән аҫҡа, йылға ағымына төбәне. Ҡыҙ ни тип яуап бирергә белмәне.\n- Етәр… Ҡалдыр мине…\n- Нишләп, бәлки, минең дә был донъя менән хушлашҡым киләлер? Тик бер үҙемә күңелһеҙ ине… Ә хәҙер һин бар… тик миңә иртәгә премьерала ҡатнашырға кәрәк бит әле…\n- Юҡ… – ошо һүҙҙәрҙе генә әйтә алды ҡыҙ.\n- Бөгөн дә, иртәгә лә түгел..\n- Һин йәшәргә тейеш…\nЕгеттең һорауынан тертләп, ҡыҙ башын күтәрҙе…\n- Тимәк, йәшәйбеҙ?\n- Эйе. Ә хәҙер үтенәм, ҡалдыр яңғыҙымды, – тине ҡыҙ күҙ йәштәре аша. Руслан ни эшләргә белмәне, ҡыҙҙың ҡулын ебәрҙе лә:\n- Юҡ, – тип бүлдерҙе ҡыҙ.\n- Премьераға киләһеңме? – тип йылмайҙы Руслан.\nКүперҙә ҡыҙ яңғыҙы ҡалды. “Артабан ни эшләргә?.. Ҡайҙа барырға?..\nҠыҙ ҡараңғылыҡ аша алда күренгән бәләкәй генә яҡтылыҡҡа табан атланы.


Фиҙаҡәрлек хас уға\n23 ноябрь – Ауыл хужалығы эшсәндәре көнө\n23 Ноябрь 2017, 13:12\nЯңғыҙҡайын ауылының ветеринар фельдшеры Рафаэль Әхмәт улы Сөләймәнов - дүрт тиҫтә йыл ғүмерен ауыл хужалығы тармағына бағышлаған ир-уҙамандарҙың береһе.\nУл мәктәпте тамамлағас, хеҙмәт юлын Ленин исемендәге колхозда башлай. Артабан әрме хеҙмәтен тултырып ҡайтҡас та бәхет эҙләп ситкә сығып китмәй егет, тыуған колхозынан айырылмай, механизатор, малсы булып хеҙмәт юлы үтә. Бер аҙ “Сельэнерго”ла эшләп ала. 1985 йылда Шафран урта һөнәри техник училищеһында ауыл хужалығы малдарын эшкәртеү операторы һөнәренә уҡып сыҡҡандан һуң, Р.Сөләймәновты колхоздың ветеринар фельдшеры, артабан үтә лә\nяуаплы эшкә – Ғафури район ветеринария станцияһының Яңғыҙҡайын ветеринар участкаһына ветеринар табип итеп тәғәйенләйҙәр. Мал табибы бөгөн дә бында лайыҡлы хеҙмәт итә. Етәкселек Рафаэль Әхмәт улының үҙ бурысын ҙур яуаплылыҡ һәм һөнәри оҫталыҡ менән башҡарыуын, шәхси ваҡыты менән иҫәпләшеп тормауын, төплө аҡыл менән эш итеүен, инициативалы булыуын ҡылыҡһырлай. Һөнәри оҫталығын даими камиллаштырып тора, республика Ветеринария идаралығы һәм башҡа профилле уҡытыу учреждениелары тарафынан уҙғарылған практик семинарҙар эшендә әүҙем ҡатнаша. Ветеринар фельдшерға үҙ вазифаһын башҡарғанда төплө белем һәм эшен еренә еткереп үтәү хас.\nМал табибы Р.Сөләймәновтың грамоталы эш итеүе һөҙөмтәле эшмәкәрлектә сағылыш таба ла инде. Ағымдағы йылдың 10 айлыҡ һөҙөмтәләре буйынса Яңғыҙҡайын ветеринар участкаһының күрһәткестәре ярайһы ғына булған. Диагностик тикшереүҙәр буйынса – 106,4%, профилактик прививкалар – 102%, эшкәртеү – 104%, дегельментизация буйынса 101%. Малдарҙың йоғошһоҙ ауырыуҙарын профилактикалау мәсьәләләренә ҙур иғтибар бирелә.\nҮҙенең һөнәри бурысына намыҫлы һәм яуаплылыҡ менән ҡараған Р.Ә.Сөләймәновтың тырыш хеҙмәте күп тапҡырҙар Башҡортостан Республикаһы Ветеринария идаралығының, Ғафури район Советының, хакимиәтенең Маҡтау грамоталары һәм ҡиммәтле бүләктәре менән билдәләнде. Тиҙҙән 60 йәшен билдәләйәсәк Рафаэль Әхмәт улы олпат юбиле-йын һәм Ауыл хужалығы эшсәндәре көнөн лайыҡлы уңыштары менән ҡаршылай.


Криптография — Башҡорт Википедияһы\nМәғлүмәттең йәшеренлеген, теүәллеген тәьмин итеү тураһындағы фән\nКриптография (бор. грек. κρυπτός «йәшерен» + γράφω «яҙам») — мәғлүмәттең йәшеренлеген (конфиденциаллек; ситтәрҙең мәғлүмәтте уҡый алмауы), мәғлүмәттең теүәллеген (мәғлүмәтте һиҙҙермәй генә үҙгәртеүгә юл ҡуймау), танытыуҙы (авторлыҡты йә объекттың башҡа билдәләрен тикшереү), шулай уҡ авторлыҡтан баш тарта алмауҙы тәьмин итеү ысулдары тураһындағы фән.\nНемецтарҙың Lorenz криптомашинаһы Икенсе донъя һуғышы ваҡытында иң йәшерен хәбәрләшеүҙәрҙе шифрлау өсөн ҡулланылған\nТәүҙә криптография мәғлүмәтте шифрлау — асыҡ (сығанаҡ) тексты йәшерен алгоритм йә асҡыс ярҙамында шифрланған тексҡа (шифротекст) әйләндереү — ысулдарын өйрәнә. Традицион криптография симметриялы криптосистемалар бүлеген барлыҡҡа килтерә, уларҙа шифрлау һәм шифрҙы сисеү бер үк йәшерен асҡысты ҡулланып башҡарыла. Был бүлектән тыш, хәҙерге заман криптографияһына асимметриялы криптосистемалар, электрон цифрлы ҡултамға (ЭЦП) системалары, хеш-функциялар, асҡыстарҙа идара итеү, йәшерелгән мәғлүмәтте алыу, квантлы криптография инә.\nКриптография законлы абоненттарҙы алдауҙан, һатып алыуҙан йәки шантажлауҙан, асҡыстарҙы урлауҙан һәм мәғлүмәтте тапшырыуҙың һаҡланыулы системаларында килеп сыға торған башҡа хәүефтәрҙән һаҡлау менән шөғөлләнмәй.\nКриптография — бик боронғо фәндәрҙең береһе, уның тарихы бер нисә мең йыл тәшкил итә.\n3 Хәҙерге заман криптографияһы\nАсыҡ (сығанаҡ) текст — криптографияны ҡулланмайынса тапшырылыусы мәғлүмәттәр (текст рәүешендә булыуы мотлаҡ түгел).\nШифротекст, шифрланған (ябыҡ) текст — криптосистеманы ҡулланғандан һуң алынған мәғлүмәттәр (ғәҙәттә ниндәй ҙә булһа асҡыс менән).\nШифр, криптосистема — асыҡ тексты шифрланған тексҡа әүерелдереүҙәр тупланмаһы.\nАсҡыс — билдәле бер тексҡа ҡарата әүерелдереү төрөн һайлаған шифрҙың параметры. Хәҙерге заман шифрҙарында шифрҙың криптографик ныҡлығы тулыһынса асҡыстың йәшеренлек кимәленә бәйле (Керкгоффс принцибы).\nШифрлау — шифрланған тексты хасил итеүсе алгоритм һәм асҡыс ҡулланыу нигеҙендә асыҡ тексты ҡәҙимге криптографик әүерелдереү барышы.\nШифрҙы сисеү — шифрланған тексты асыҡ тексҡа әүерелдереү буйынса ҡәҙимге криптографик әүерелдереү барышы.\nАсимметриялы шифр, ике асҡыслы шифр, асыҡ асҡыслы шифр — шифрлаусы һәм шифрҙы сисеүсе ике асҡыс ҡулланыла торған шифр. Шифрлаусы асҡысты ғына белгән осраҡта, хәбәрҙең шифрын сисеп булмай һәм киреһенсә.\nАсыҡ асҡыс — асимметриялы системаның ике асҡысының ирекле таратыла торған береһе. Хатлашыу өсөн — шифрлаусы һәм электрон ҡултамға өсөн — шифрҙы сисеүсе.\nЙәшерен асҡыс, ябыҡ асҡыс — асимметрик системаның ике асҡысының йәшереп һаҡлана торған һыңары.\nКриптоанализ — мәғлүмәттең йәшеренлеген һәм теүәллеген боҙоуҙың математик ысулдарын өйрәнеүсе фән.\nКриптоаналитик — криптоанализ ысулдарын эшләүсе һәм ҡулланыусы ғалим.\nКриптография һәм криптоанализ шифрҙар эшләү һәм ватыу тураһындағы берҙәм фән булараҡ криптологияны хасил итә.\nКриптографик һөжүм — мәғлүмәт алмашыуҙың һөжүм аҫтына алынған һаҡланыусы системаһында криптоаналитиктың тайпылыштар яһарға тырышыуы. Уңышлы криптографик һөжүмде ватыу йәки емереп асыу тип атайҙар.\nДешифровкалау — криптографик асҡысты белмәгән көйө шифрланған билдәле асҡыс нигеҙендә тесты асыу. Дешифровкалау термины ғәҙәттә шифротексты криптоанализлау барышына ҡарата ҡулланыла.\nКриптографик ныҡлыҡ — криптографик алгоритмдың криптоанализлауға ҡаршы тороу һәләте.\nИмитоһаҡ — ялған мәғлүмәт биреп яңылыштырыуҙан һаҡлау. Йәғни текст асыҡ көйө ҡала, әммә уны уҫал ниәт менән йә осраҡлы рәүештә үҙгәртмәгәндәрме икәнен тикшереү мөмкинлеге бар. Имитоһаҡ ғәҙәттә тапшырылыусы мәғлүмәттәр пакетына имитоөҫтәлмәләр индереү юлы менән башҡарыла.\nИмитоөҫтәлмә — имитоһаҡлау өсөн ҡулланылыусы һәм асҡысҡа һәм мәғлүмәттәргә бәйле мәғлүмәт блогы.\nЭлектрон цифрлы ҡултамға, йәки электрон ҡултамға — асимметрик имитоөҫтәлмә (һаҡ асҡысы тикшереү асҡысынан айырыла). Йәғни бындай имитоөҫтәлмәнең ялған вариантын тикшереүсе үҙе яһап ҡуя алмай.\nСертификатлау үҙәге — намыҫлылығы бәхәсһеҙ, асыҡ асҡысы киң билдәле булған яҡ. Сертификатлау үҙәгенең электрон ҡултамғаһы асыҡ асҡыстың ысынлығын раҫлай.\nХеш-функция — ирекле оҙонлоҡтағы хәбәрҙе тотороҡло оҙонлоҡтағы һанға («төргәккә») әйләндереүсе функция. Криптографик хеш-функция өсөн (дөйөм тәғәйенләнештәге хеш-функциянан айырмалы) уның киреһен хисаплап сығарыу йәки дөйөм хеш-функциялы ике хәбәрҙе табыу бик ҡатмарлы.\nБоронғо Грецияла ҡулланылған һәм тәүге шифрлау ҡоролмаһы тип һаналған «скитала» шифры, фотола уның хәҙерге реконструкцияһы бирелгән\nРоторлы Энигма шифрлау машинаһы, уның төрлө модификациялары 1920-се йылдар аҙағынан алып Икенсе донъя һуғышы бөткәнгә тиклем немец ғәскәрҙәре тарафынан ҡулланылған\nКриптографияның 4 мең самаһы йыллыҡ тарихы бар. Криптографияны осорҙарға бүлеүҙә төп критерий итеп шифрлау ысулдарының технологик тасуирламалары алына.\nБеренсе осорға (яҡынса беҙҙең эраға тиклем 3-сө мең йыллыҡтан алып) моноалфавитлы шифрҙар хас (төп принцип — хәрефтәрҙе йә символдарҙы алмаштырыу юлы менән сығанаҡ текстағы алфавит урынына икенсе алфавит ҡулланыу). Икенсе осорҙа (хронологик сиктәре — Яҡын Көнсығышта IX быуаттан (Әл-Кинди) һәм Европала XV быуаттан (Леон Баттиста Альберти) — XX быуат башына тиклем) полиалфавитлы шифрҙар индерелә. Өсөнсө осор (XX быуаттың башынан уртаһына тиклем) шифрлаусыларҙың эшенә электромеханик ҡулайламалар индереү менән тасуирлана. Шуның менән бергә полиалфавитлы шифрҙар ҡулланыу дауам итә.\nДүртенсе осор — XX быуаттың 70-се йылдары уртаһынан башлап — математик криптографияға күсеү осоро. Шеннондың хеҙмәтендә мәғлүмәт һанының, мәғлүмәттәр тапшырыуҙың, энтропияның, шифрлау функцияларының математик билдәләмәләре бирелә. Шифр эшләгәндә уның билдәле булған бөтә төр һөжүмдәргә нисек ҡаршы тора алыуын өйрәнеү мотлаҡ һанала. Әммә 1975 йылға тиклем криптография «классик», йәғни йәшерен асҡыслы криптография булып ҡала.\nКриптография үҫешенең хәҙерге осоро (1970-се йылдар аҙағынан әлегә тиклем) яңы йүнәлеш булған асыҡ асҡыслы криптография тыуыуы һәм үҫеүе менән билдәләнә. Уға яңы техник мөмкинлектәр генә түгел, ә криптографияны айырым кешеләр ҙә ҡуллана башлауы хас (уға тиклемге осорҙарҙа криптография тик дәүләт ҡарамағында була). Төрлө илдәрҙә криптографияның айырым кешеләр тарафынан ҡулланылыуын хоҡуҡи көйләү төрлөсә — рөхсәт ителеүҙән бөтөнләй тыйыуға тиклем.\nХәҙерге криптография математика менән информатика араһында айырым фәнни йүнәлеш хасил итә — был өлкәләге хеҙмәттәр ғилми журналдарҙа баҫыла, конференциялар даими үткәрелә. Криптография ҡулланыу хәҙерге заман йәмғиәтенең айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнде — уны электрон коммерция, электрон документтар әйләнеше (цифрлы ҡултамғаларҙы ла индереп), телекоммуникациялар тармаҡтарында һәм башҡаларҙа файҙаланалар.\nХәҙерге заман криптографияһыҮҙгәртергә\nХәҙерге заман криптографияһына шифрлауҙың асыҡ алгоритмдарын ҡулланыу хас. Улар хисаплау сараларын файҙаланыуҙы күҙҙә тота. Тиҫтәнән ашыу тикшерелгән шифрлау алгоритмы бар, тейешле оҙонлоҡтағы асҡыс ҡулланғанда һәм алгоритмды теүәл тормошҡа ашырғанда улар криптографик йәһәттән ныҡлы. Киң таралған алгоритмдар:\nсимметрик DES, AES, ГОСТ 28147-89, Camellia, Twofish, Blowfish, IDEA, RC4 һ.б.;\nасимметрик RSA һәм Elgamal (Әл-Ғәмәл);\nMD4, MD5, MD6, SHA-1, SHA-2, ГОСТ Р 34.11-2012 («Стрибог») хэш-функцияларының алгоритмдары.\nКүп илдәрҙә шифрлауҙың милли стандарттары ҡабул ителгән. 2001 йылда АҠШ-та Rijndael алгоритмы нигеҙендә 128, 192 һәм 256 бит оҙонлоҡтағы асҡыслы AES симметрик шифрлау стандарты ҡабул ителә. Рәсәй Федерацияһында ГОСТ 34.12-2015 стандарты эш итә, уның 64 («Магма») һәм 128 («Кузнечик») бит оҙонлоғондағы хәбәр блогын шифрлау режимы һәм 256 бит оҙонлоғондағы асҡысы бар. Цифрлы ҡултамға яһау өсөн ГОСТ Р 34.10-2012 алгоритмы файҙаланыла.\n↑ Hakim Joy A History of Us: War, Peace and all that Jazz — New York: Oxford University Press. — ISBN 0-19-509514-6.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Криптография&oldid=897806 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 12 июль 2019 в 21:34\nБыл бит һуңғы тапҡыр 21:34 12 июль 2019 үҙгәртелгән.


Яҙыусы Суфиян Поварисов менән шағир Ҡәҙим Аралбаев почетлы исемдәргә лайыҡ булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n16:05, 9 декабря 2011 Йәмғиәт\n— Бөгөн – мөһим көн. Башҡорт әҙәбиәте аҡһаҡалдарына наградалар тапшырыла, — тине вице-премьер Зөһрә Рәхмәтуллина наградлау тантанаһы алдынан.\n— Беҙ һеҙҙе билдәле публицист, драматург, ғалим, филология фәндәре докторы, профессор булараҡ беләбеҙ. Һеҙ – халыҡ араһынан сыҡҡан һәм халыҡ өсөн эшләгән яҙыусы, — тип билдәләне БР Хөкүмәте вице-премьеры. – Һеҙҙең беренсе шиғырығыҙ 1953 йылда донъя күргән һәм «Бәхет» тип аталған. Ә тәүге әҙәби әҫәрегеҙ 1959 йылда баҫтырылған. Һеҙ – республикала ғына түгел, Рәсәйҙә лә билдәле яҙыусы. Ижадығыҙҙы беләләр, уҡыйҙар, яраталар. Һеҙ – Бөйөк Ватан һуғышы ветераны, ордендар һәм миҙалдар менән бүләкләнгәнһегеҙ. Ҡорал тотоп, киләсәк быуын өсөн Еңеү һәм тыныс күк йөҙөн яулағанығыҙ өсөн һеҙгә рәхмәтлебеҙ.\n— Башҡортостан Президентына ижадыма объектив баһа биргәне өсөн ысын күңелдән рәхмәт белдерәм, — тине үҙ сиратында яҙыусы. – Миңә 88 йәш, әммә эшемде дауам итәм. Әле генә яңы романымды тамамланым, исеме әлегә — «Иман».\n— Һеҙҙе республиканан ситтә лә яҡшы беләләр. Шиғырҙарығыҙ Рәсәй Федерацияһы халыҡтарының күп телдәренә тәржемә ителгән. Ижадығыҙҙы мәктәп уҡыусылары өйрәнә, — тине Зөһрә Рәхмәтуллина. – Һеҙ етди йәмәғәт эштәре менән шөғөлләнәһегеҙ. Ысын күңелдән артабанғы ижади уңыштар теләйбеҙ.\n— Мин 1941 йылда, Ырымбур өлкәһенән алыҫ булмаған Хәйбулла далаларында, Таңатар ауылында тыуҙым. Ғаиләлә алты бала үҫтек, — тип һөйләне Ҡәҙим Аралбаев. – Әҫәрҙәрем 1963 йылдан алып баҫтырыла, 48 йылымды яратҡан эшемә бағышланым. Былтыр һәм әлеге йылда «Китап» нәшриәте минең һайланма әҫәрҙәремдән йыйынтыҡтар баҫтырып сығарҙы.\n— Бөгөн беҙ наградлаған кешеләр ысынында ла үҙҙәренең оло хеҙмәте, һәләте, гражданлыҡ позицияһы менән башҡорт әҙәбиәте тарихындағы урындарын һәм ролдәрен иҫбатланы, — тип билдәләне ул. – Һеҙҙең әҫәрҙәрегеҙ, әлбиттә, төбәк мәҙәниәтен үҫтереүгә тос өлөш индерә.\nЭльмира Сабирова | фото: Ғәзиз Йосопов автор: Эльмира Сабирова | фото: Ғәзиз Йосопов


Баш ҡалала боҙға үрмәләүҙә альпинизм буйынса Донъя кубогы финалы һәм Европа чемпионаты уҙасаҡ // Спорт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала боҙға үрмәләүҙә альпинизм буйынса Донъя кубогы финалы һәм Европа чемпионаты уҙасаҡ\n15:58, 17 февраля 2014 Спорт\nӨфөлә 28 февралдән 2 мартҡа тиклем «боҙға үрмәләү» дисциплинаһында тау туризмы буйынса Донъя кубогы финалы һәм Европа чемпионаты уҙасаҡ.\nБеренсе тапҡыр Башҡортостандың баш ҡалаһына донъяның 20-нән ашыу иленән ҡышҡы экстрим яратыусылар киләсәк. Уларҙы илдең эре скаладромында – «Күлтау» тау майҙанында иң ҡатмарлы трассаның боҙло битләүендә иң көслө исеменә көрәш көтә.\nБилдәләп үтергә кәрәк, 2013/2014 миҙгелендә Рәсәйҙә халыҡ-ара кимәлендәге ярыштар ҡабул итеүҙә Өфө берҙән-бер майҙансыҡ буласаҡ. Быға тиклем ошо дисциплина буйынса юғары кимәлдәге спорт сараларын үткәреү урыны Киров булды.\nРеспублика Хөкүмәтендә билдәләүҙәренсә, Өфө альпинизм буйынса Рәсәй кубогы финалын (2012) һәм Рәсәй чемпионатын лайыҡлы ҡабул итеп бындай етди ярыштар үткәреү хоҡуғын яуланы.\nСтарттар ике дисциплина: тиҙлек һәм ауырлыҡ буйынса үткәреләсәк. Шул уҡ ваҡытта Өфөнөң асылы боулдеринг (заманса спорт боҙға үрмәләүҙә ныҡ техник һәм практик ауыр акробатик дисциплина) форматында ауырлыҡ буласаҡ. Әлегә Рәсәйҙән 100-ҙән ашыу ҡатнашыусы заявка биргән.\nДонъя кубогы финалында һәм Европа чемпионатында Рәсәй йыйылмаһы составында Өфө спортсылары Альбина Мусабирова һәм Глеб Макуха сығыш яһаясаҡ.\nТеги: тау туризмы,боҙға үрмәләү,донъя кубогы,европа чемпионаты,өфө


Шахматсы тигән даны бар\n2 Апрель 2018, 17:50\n– Шахмат-шашканы бәләкәй генә саҡтан уйнаныҡ, моғайын, атайымдар күмәк бала шуларға әүрәп, шаулашмаһын-шаярмаһын, тип һатып алғандыр, – ти райондың шахмат “батшаһы” Дамир Солтанов.\nҠамышүҙәк ауылында Оморҙаҡ Мотаһар улы менән Фәүзиә Тажетдин ҡыҙының 9 балалы ишле ғаиләһендә баш бала булып донъяға килгән Дамир үҙенән кесе туғандары өсөн өлгө булып, ҙур яуаплылыҡ тойоп үҫә. Үҙ ауылдарында башланғыс мәктәпте, Күмертау интернат-мәктәбендә 8 класты тамамлағас, Сибай педагогия училищеһының технология бүлегенә уҡырға инә. Училищенан һуң ике йыл армияла Тыуған ил алдындағы хәрби бурысын үтәй, Магнитогорскиҙа юғары белем ала. Бер аҙ Силәбе өлкәһендә, унан 5 йыл Хәйбулла районы Уфимка мәктәбендә уҡытыусы булып эшләгәс, 1989 йылдан әлегәсә Юлдыбай урта мәктәбендә физика һәм математика фәндәренән уҡыусыларға белем бирә.\nДамир Оморҙаҡ улының биографияһына күҙ һалһаң, ҡыҫҡаса ғына ошоларҙы әйтергә мөмкин. Мәғариф өлкәһендә эшләгән 37 йыл эсендә уның күпме уҡыусыһы физика-математикаға ғашиҡ булып, ғүмерен шул һөнәр менән бәйләне лә, нисәмә уҡыусыһы олимпиадаларҙа, конкурстарҙа еңеүсе призын яуланы икән?! Шикләнмәйбеҙ, күптер. Юҡҡа ғына уға тиҫтәләрсә Маҡтау ҡағыҙҙары бирелмәгәндер ҙә, юҡҡа ғына күкрәген “Башҡортостан Республикаһының мәғариф отличнигы” билдәһе биҙәмәйҙер. Ләкин төп эшенән тыш, ошо наградалар, бүләктәр, исемдәрҙән тыш, Дамир Оморҙаҡ улының район спортсыларын әҙерләүгә индергән өлөшө лә баһалап бөткөһөҙ ҙур һәм айырым һөйләшеүгә лайыҡ. Үҙе лә, ул әҙерләгән уҡыусылары ла шахмат-шашка буйынса район данын республикала ғына түгел, унан ситтә лә таныттылар. Оҙаҡ йылдар дауамында Юлдыбай мәктәбендә һәм Йылайыр балалар ижад мәктәбендә Д.Солтанов алып барған түңәрәктәрҙә йөҙәрләгән бала шахмат-шашка донъяһының серенә төшөндө, күңеленә ятҡан шөғөл һәм яңы дуҫтар тапты, аң-аҡыл даирәһен киңәйтте, үҙ-үҙенә ышанысын арттырҙы.\nҮҙе тыуып үҫкән ғаилә ағзалары – һеңле-ҡустыларына ла, хәләл ефете Зөбилә Нурулла ҡыҙына ла, улы Динар менән ҡыҙы Наҙгөлгә лә шахмат-шашка ене ҡағылған.\n– Өйөгөҙҙә шахмат-шашкалар булһа ла, кемдер һеҙҙе уйнарға өйрәткәндер бит, үҙ алдыңа ғына уйнарға өйрәнеп буламы ни? – тип ҡыҙыҡһыныуыбыҙға, Дамир ағай ихлас яуап бирҙе:\n– Иң тәүҙә мине ике туған ағайым – әсәйемдең ҡустыһы Таһир Юланов уйнарға өйрәтте, әсбаптар алып килеп бирҙе. Шуға күрә Таһир ағайыма ғүмер буйы рәхмәтлемен. Икенсенән, шахмат уйнарға мин һыу эсеп өйрәндем, – тип көлөп ебәрҙе лә, беҙҙең аптыраулы ҡарашыбыҙға шулай тип аңлатып бирҙе. – Арыу ғына уйнарға өйрәнеп алдым, туғандарым, дуҫтарым араһында минең менән тиң уйнарлыҡ кеше ҡалманы. Ә һәр ваҡыт еңеп торһаң, ҡыҙыҡ түгел. Бер саҡ Сибайға барғанда көслө шахматсы Иҙрис ағай Солтановҡа шахматта көс һынашырға тәҡдим иттем. Әммә уның ауылдан килгән бер малай менән уйнағыһы килмәй. Уйнайыҡ та уйнайыҡ, тип теңкәһенә тейгәнмендер инде, бер шарт менән риза булды: “Еңелгән һайын бер сүмес һыу эсәһең”, – тине. Ҡыуанып ризалаштым, сөнки еңеремә тамсы ла шигем юҡ ине. Уйнай башланыҡ. Беләһегеҙме, миңә 12 сүмес һыу эсергә тура килде. Шунда аңланым шахматтың етди аҡыл көсө талап итеүен, әле өйрәнергә лә өйрәнергә кәрәклеген. Әллә күпме китаптар һатып алдым, ныҡлап өйрәнә башланым һәм үҙемдең бик көсһөҙ, белеме һай дилетант икәнемде аңланым...\nНыҡышмал егет уҡый, өйрәнә, тырыша һәм, ысынлап та, был спорт төрө буйынса бик юғары кимәлгә күтәрелә: 1979 йылда Силәбе өлкәһе буйынса шахмат чемпионатында 2-се урынға сыға һәм СССР-ҙың спорт мастерлығына кандидат нормаһын үтәй, өс тапҡыр Башҡортостан буйынса чемпион титулын яулай, ә район, төбәк ярыштарында еңеүҙәренең иҫәбе-хисабы юҡ. “Йылайыр районының иң яҡшы тренер-уҡытыусыһы” исемен ала, 2012-2014 йылдарҙа Халыҡ-ара шашка федерацияһында тренер-инструктор булып эшләй һәм бер нисә тапҡыр уның Рәхмәт хаттарына лайыҡ була. Ошо наградаларға күптән түгел генә тағы берәү өҫтәлде: Башҡортостан Республикаһының йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы республикала физкультура һәм спорт үҫешенә тос өлөш индергәне, юғары һөнәри оҫталығы һәм сәләмәт йәшәү рәүешен пропагандалағаны өсөн Дамир Оморҙаҡ улы Солтановты Маҡтау грамотаһы менән бүләкләне. Ошо ҙур шатлыҡты мәктәптә шашка-шахмат түңәрәгенең булмауы ғына бер аҙ күләгәләп тора. Мәғариф өлкәһендәге өҙлөкһөҙ реформалар, үҙгәртеп ҡороуҙар, ҡыҫҡартыуҙар уҡытыусыларҙы бары уҡытырға һәм дәүләт имтихандарына ғына әҙерләргә ҡушып, тәрбиәне, шул иҫәптән спорт һәм үҙешмәкәр ижад түңәрәктәре кеүек көслө тәрбиәүи әһәмиәтле сараларҙы ҡыҫырыҡлап сығарҙы. Шулай ҙа бошоноп ултыра торған кеше түгел ул Дамир Солтанов, бушлай тип тормай, һаман да шөғөлләнә, үҙе белгән тәрән серҙәрҙе, үҙенсәлектәрҙе буласаҡ шашкасы-шахматсыларына бирергә, төшөндөрөргә тырыша, матбуғат биттәрендә сығыш яһай. Ғөмүмән, әүҙем тормош алып бара, үҙ шөғөлө буйынса буласаҡ спортсылар һәм педагогтар өсөн семинарҙар ойоштора, бай тәжрибәһе менән уртаҡлаша, компьютер технологияларын ҡулланып, юғары квалификациялы судъялыҡ итеү тәртибен өйрәтә, район һәм төбәк турнирҙары үткәреүҙе ойоштора.\nШул уҡ ваҡытта төп эшендә лә төпкә егелеп эшләй: уҡыусыларға физика-математика фәндәренән белем бирә, имтихандарға һәм олимпиадаларға әҙерләй. Әле ошо мәҡәлә яҙылған көндә лә Дамир Оморҙаҡ улы сираттағы муниципаль кимәлдәге олимпиадала еңеүсе уҡыусыһы Нургиз Нәҙерғолов менән Өфөлә һынау тота ине. Беҙ уҡытыусыға ла, уҡыусыһына ла уңыштар теләйбеҙ!