«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АҠБУҘАТ ОРАН ТАШЛАЙ – БАТЫРЫН ЭҘЛӘЙ - 2014 - Мәҡәләләр\nБөтә башланғыстар - уйындарҙан\nҺәр эшкә башланғыс бала саҡта уҡ һалына. Минең дә скульптор һөнәрен һайлауым юҡтан ғына түгел, башланғысы алыҫ бала сағыма барып тоташа. Беҙ үҫкәндә ауылда уйын йолалары бик көслө ине, хәҙерге балалар кеүек, көнө-төнө өйҙән сыҡмай, компьютерға текәлеп ултырыу тигән нәмә юҡ. Хатта һәр миҙгелдең үҙ уйыны була торғайны. Мәҫәлән, яҙ етһә, малайҙар менән боҙ буйлап талға барабыҙ. Ҡояш төшкән урынға ғына менеп ултырып, талдан мурҙа үрәбеҙ, уҡ-һаҙаҡ эшләйбеҙ. Һәр бер уҡҡа үҙебеҙҙең тамғабыҙҙы ҡуйып, һырлап, семәрләп юнабыҙ. Башаҡтарҙың төрө иҫ киткес күп була торғайны: ҡырҡма башаҡ, беҙ башаҡ... Уҡ атҡанда осоп, өрөлөп барһын өсөн ҡанаттарын да төрлөләндереп эшләйһең, уны буяп, матурлап та алаһың. Йәйгеһен был эштәр менән шөғөлләнмәйбеҙ - кеше көлә. Ағас япраҡ ярмаҫ борон өйәңке башына менеп ултырып, үҙ-ара ярыша-ярыша, төрлө тауыш сығарырлыҡ итеп һыбыҙғылар яһап, күмәкләшеп көй сығарып уйнай инек. Уйыныбыҙҙы ла ҡыҙыҡлы итеп ойошторабыҙ. Башҡа яҡтарҙа немецтар-совет һалдаттары булып уйнағандарын ишеткәнем бар, ә беҙ француздар-башҡорттар булып һуғыша инек. Ҡулдарға һөңгөләр тотоп, шапканың бер ҡолағын бөкләп, икенсеһен артҡа төшөрөп кейеп алһаҡ, беҙ - башҡорттар. Ә ҡылыс менән ҡоралланып, бүректең ике ҡолағының бауын оҙонораҡ итеп, өсмөйөшләберәк бәйләп кейһәк, француздарға әйләнәбеҙ. Ҡыш етһә, ҡарҙан траншеялар ҡаҙып, һалдат һындары эшләйбеҙ. Олатайҙар уйнаған ошо уйындар беҙгә тиклем килеп еткән икән, тимәк, беҙ шул рухты, традицияны һаҡлай алғанбыҙ. Ул ғына ла түгел, шул уйындар беҙгә үҙебеҙгә оҡшаған шөғөлдө, шунан сығып, буласаҡ һөнәребеҙҙе һайларға ярҙам иткән.\nИжадыңда милли рух, тыуған илеңә ҡарата һөйөү тойғоһон сағылдыра алыу сифаты ла бала саҡта алған тәрбиәнән, мөхиттән килә. Мин үҫкән саҡта ауылда бөркөт ҡарашлы, олпат кәүҙәле бабайҙар ҙа йәшәне. Мәсет булмағанға күрә, улар йома намаҙына алмашлап бер-береһенең өйөнә йөрөнө. Йыш ҡына беҙ мәктәптән ҡайтып килгәндә баҫмала ҡаршыбыҙға килеп сыға торғайнылар, баштарына сәллә урағандар, сапан кейгәндәр, таяҡҡа таянғандар. Ҡайһы бер малайҙар, улар килеп етмәҫ элек сығып ҡалайыҡ, тип, баҫманы алдан йүгереп үтһә, туҡтатып: "Атайың кем? Нишләп ололарҙың юлын ҡыйып алдан сыҡтың?" - тип һорашалар. Малайҙар ғәйептәрен тойоп, баштарын аҫҡа эйеп кенә баҫып тора. Әммә эш бының менән генә бөтмәй, олатай был малайҙың йәшәгән йортона барып, атаһы менән дә һөйләшә. Бабайҙарҙың тәрбиәүи һүҙҙәре кешегә ниндәйҙер этәргес биргән, улар әле лә күҙ алдында тора, юҡ-юҡта ижадта ла сағылыш таба. Йәмғиәт тотҡаһы булған шундай ихтирамлы кешеләр бөгөн дә йәшәһә, илебеҙҙең хәле күпкә яҡшыраҡ булыр ине, бәлки. Ауыл кешеһенең эскерһеҙлеген, кешелеклеген, күршеһе менән бергә ҡыуана белеүен күреп үҫкән быуын беҙ. Ҡыҙғанысҡа күрә, XXI быуатта бик һирәктәр генә ошо сифаттарға эйә, һоҡлана белеү, ғәжәпләнә алыу тойғоларын кисерергә һәләтле. Үҙе тураһында юғары фекерҙә булыусылар унан оторо күбәйә, ғөрөф-ғәҙәттәрҙе белмәгән тәрбиәһеҙҙәр үҙенең эшенә баһа биреп, ҡупырайып йәшәй. Иң юғары баһа - халҡың баһаһы. Эшең халҡыңа кәрәкмәй, файҙаһыҙ икән, маһайып йәшә ни, йәшәмә ни...\nИжад - ул тау кеүек ҙур бер үр. Кеше шуға үрләүҙе маҡсат итеп алып, барып етмәй, кире әйләнеп китһә, ул ысын ижадсы була алмай. Миңә йыш ҡына: "Нисек скульптор булып киттегеҙ?" - тигәнгә оҡшаш һорау бирәләр. Мин бер ваҡытта ла алға сығып, үҙемде күрһәтергә тырышып, һөрәнләп йөрөмәнем. Хатта әрмелә хеҙмәт иткәндә, һүрәт төшөрә белгәндәргә бер аҙым алға баҫырға ҡушһалар ҙа, урынымда тороп ҡала инем. Был осраҡта эш битарафлыҡта, оялсанлыҡта түгел, үҙеңде күрһәтеп ҡалырға тырышмаһаң да, ваҡыт барыбер һәр нәмәне үҙ урынына ҡуя: йә үҙ арбаһына ултыртып ала йә арбанан төшөрөп ҡалдыра. Әммә кеше иҫәбенә юғары вазифа биләүгә өлгәшкәнсе, түрәләрҙең тупһаларын тапап, маҡтаулы исемдәр алғансы, үҙеңә тәғәйен эште тейешенсә атҡарып, маҡсатыңа өлгәшеү мең артыҡ.\nҠайһы саҡта күңел төшөн-көлөгөнә бирелеп, ни эшләргә белмәй аптырап ҡалған осраҡтар ҙа була. Шундай минуттарҙа мин үҙемде ҡулға алып, маҡсатымды билдәләп, шуға өлгәшеү өсөн бар көсөмдө һалып эшләй башлайым. Альпинист бер тауҙың үренә артылғас, тағы ла бейегерәк һәм текәрәк икенсе тауҙың башына менергә ашҡынған кеүек, бер маҡсатҡа өлгәшкәндән һуң, икенсеһе килеп тыуа. Шул саҡ яңыраһың, үҫәһең, алдан булған үкенеүҙәрең, ҡайғырыуҙарың сүп кенә булып күренә. Ҡуйған маҡсатыңа өлгәшеүе, өҫтөңә алған бурысты үтәп сығыуы ни тиклем ауыр булһа ла, эшеңдән башҡа проблемалар иңеңде баҫҡанда ла, юлдан ситкә тайпылмаҫлыҡ көсөң булырға тейеш. Ул көстө мин, әлбиттә, тәү сиратта ғаиләмдән алам. Ҡатыным Рәмилә, улым һәм ҡыҙым миңә яңы ижади үрҙәр яуларлыҡ илһам, дәрт биреүселәр. Мин дә, әсәләре лә яҙмышыбыҙҙы сәнғәт менән бәйләһәк тә, балаларыбыҙ юрист һөнәрен үҙләштерҙе. Скульптор һөнәренең еңелдәрҙән түгел икәнен яҡшы белгәс, береһен дә үҙ юлымды дауам иттерәм, тип ныҡышманым. Ғөмүмән, мин балаларға баҫым яһай торған кеше түгел. Бөгөн ҡайһы бер милләттәштәр бәләкәстәрен туған телендә һөйләштереү өсөн ниндәй генә саралар күр-мәй, хатта мәжбүри рәүештә башҡорт мәктәбендә уҡыта. Уларға мин аптырап бөтә алмайым: балаһын башҡорт мәктәбенә йөрөткәне лә өйҙә уны русса хәбәр һөйләп ҡаршылай. Улым менән ҡыҙым ҡала мөхитендә рус балалары менән уйнап үҫһә лә, саф башҡортса һөйләшә. Был ата-әсәнең балаға ирек бирә белеүенән килә, тип уйлайым. Шул уҡ йәмәғәт транспортында ла баланы ҡысҡырып башҡортса һөйләшеүенән тыйып, үҙең русса өндәшеп, тартҡыслап торһаң, ул, әлбиттә, туған телен хөрмәт итмәйәсәк. Оҫтаханамда эшләгән саҡта башҡорт халыҡ йырҙарын тыңларға күнеккәнмен. Бигерәк тә "Ашҡаҙар" радиоһында яңғыраған элекке быуын йырсылары башҡарыуындағы моңло, йөрәк түренән сыҡҡан илаһи музыка аҫтында ижад итеүе оҡшай. Минеңсә, скульптура композицияһында сағылдырыласаҡ образдарҙы ла, музыканы ла халҡыбыҙҙың рухи гәүһәрҙәренә таянып ижад итергә кәрәк. Сөнки халыҡтан һут алмаһа, ижад халыҡсан булмай. Ә бер-ике көнлөк эштәр башҡорт халҡының рухын ҡаҡшата. Ҡыҙғанысҡа күрә, был тенденция "Сәнғәт" тип исемләнгән бөйөк һүҙ артына йәшеренгән башҡа жанрҙарға ла ҡағыла. Башҡорт халҡының бөтөн булмышын, уның рухи көсөн, миллилеген сағылдырыуҙан алыҫ булған эштәр һуңғы осорҙа "заманса" тигән һылтанма менән ишәйә бара.\nИжад - ул сәнғәт менән әҙәбиәткә генә ҡағылмай. Һәр бер һөнәр эйәһе үҙ урынында ижадсы. Урмансы ла ағастарҙы тота килеп тотош ҡырҡып һалып бөтмәй бит, ул киләсәктә йәш урман ҡалҡып сығыуын да хәстәрләй. Тимәк, үҙ эшенә етди ҡараған, киләсәкте хәстәрләгән, бөтәһен дә уйлап эш иткән һәр кем - ижадсы.\nБатырын көтә Аҡбуҙ\n"Урал батыр" эпосы буйынса төбәк-ара кимәлдә ойошторолған иң яҡшы скульптура проекты бәйгеһендә ҡатнашҡан эшем еңеүсе тип табылды. 1978 йылда Өфө дәүләт сәнғәт училищеһының һуңғы курсында белем алып йөрөгәнемдә ҙур күләмле "Башҡорт халыҡ эпосы" китабы баҫылып сыҡты, мин шул саҡта уҡ Урал батыр һәм Аҡбуҙат образдарына скульптура композициялары эшләй башлағайным. Әммә ул осорҙа беҙҙең эпостарыбыҙға иғтибар бик аҙ ине. Шулай ҙа Башҡортостандың дәүләт символдары буйынса үткәрелгән конкурсҡа ла "Урал батыр" эпосына таянып эшләгән бер-нисә вариант тәҡдим иткәйнем. Киләсәктә "Урал батыр ере" туристик маршрутына ингән Бөрйән районындағы Йылҡысыҡҡан күле буйында ҡуйыласаҡ Аҡбуҙат һыны бына шул йылдарҙан уҡ күңел түремдә йөрөтөлгән, һәр бер детале тиерлек уйланылған проект. Бәлки, күптәрҙә: "Ни өсөн Урал батырҙы йә Шүлгәнде түгел, нәҡ Аҡбуҙаттың скульптураһын эшләнегеҙ?" - тигән һорау тыуалыр. Ошо сихри көскә эйә булған, эйәренең ҡашына алмас ҡылыс, йылан ҡамсы тағылған ҡанатлы ат бөгөнгө көндә лә батырын табыр, тигән өмөт бар. "Ҡайҙа батыр?" - тип, Аҡбуҙат үҙе оран ташлай. Киләсәк быуынды милли рухта тәрбиәләү өсөн ел-дауыл ҡуптарып, артынан мал ҡотон алып сыҡҡан шундай арғымаҡты ауыҙлыҡлаған, халыҡ ҡанын һурған дейеүҙәргә сик ҡуйған Урал батыр кеүек герой кәрәк. Тик шундай батырыбыҙ булғанда ғына беҙ милләтте ҡотҡара алабыҙ. Минеңсә, ундай тәрбиәүи әһәмиәте ҙур булған эштәр мәңгелек материалдан эшләнергә тейеш. Шуға күрә, суйындан ҡойолған һынды гранит постаментҡа ҡуйып эшләтһәк, яҡшы буласаҡ. Композицияның бейеклеге нигеҙе менән бергә 7 метрҙан артып китәсәк, тояҡтарынан алып үлсәгәндә оҙонлоғо 5 метр тирәһе буласаҡ. Скульптураны тағы ла өҫтәп деталләштерәм, сөнки бөйөк һүҙ оҫталары, сәсәндәр меңәр йыл дауамында Аҡбуҙат образын ауыҙ-тел ижады аша шымартҡан. Эпосты тәрәндән өйрәнеп, декоратив-монументаль сәнғәт төрөнә күсерә алһаң, шунан да артыҡ итеп Аҡбуҙатты эшләп булмаясаҡ.\nТормоштағы атҡа ҡанат ҡуйып эшләһәң, унан Пегас килеп сыға. Ә ул поэтик образ, шағирҙарҙың илһам сығанағы, илаһи ат. Аҡбуҙат иһә, героик эпостан алынған батырҙар аты. Ул күк күкрәтеп, диңгеҙ шаулатып, һауа ярып килгән тылсымлы ат. Пегас шулайтып осоп йөрөймө һуң? Осһа ла, уның тауышын берәү ҙә улай тип яҙмаған. Ғөмүмән, "Урал батыр" эпосында башҡорт халҡының тормош философияһын сағылдырған бик колоритлы образдар күп һәм улар, бөтәһе лә тиерлек, географик атамалар менән бәйләнгән. Йәнбирҙе менән Йәнбикәне, Һомайҙы, Урал батырҙың улдарын, Шүлгәнде, Әзрәҡәне, дейеүҙәрҙе һ.б. бөтәһен дә тексҡа таянып, ундағы һүрәтләүҙәргә нигеҙләнеп эшләп ҡуйырға була. Йәки бүтән эпостарҙан, ҡобайырҙарҙан аныҡ бер географик урынға ҡағылышлы өҙөктәрҙе, сәсәндәр һүҙен өс телдә (башҡортса, русса, инглизсә) ташҡа яҙып урынлаштырырға мөмкин. Ул саҡта туристик маршруттар иҫ киткес буласаҡ! Башҡорт халҡының боронғолоғон, рухи байлығын бөтөн сит ил туристарына ла күрһәтерлек, аңлатырлыҡ итеп эшләргә кәрәк, тик әле "Урал батыр ере" туристик маршрутын төҙөкләндереүҙә ҡулланыласаҡ эш-тәр араһында милли колорит, башҡорттоң рухын күтәрерлек булғандары юҡ тиерлек. Урал батырҙы һынландырғандар, ул японға ла, монголға ла, индеецҡа ла тартым килеп сыҡҡан. Уны Ер йөҙөнөң ҡайһы ҡитғаһына булһа ла алып барып ҡуйырға мөмкин. Ә беҙҙең халҡыбыҙҙы күтәрә торған, рухыбыҙҙы нығыта торған эш-тәр улай булырға тейеш түгел. Ул сит ерҙә лә башҡортлоғон күрһәтеп, айырылып торорға тейеш.\nҠамсат бүректәме эш...\nБашҡорт булһа, мотлаҡ ҡамсат бүрек кейеп, иңенә елән һалып, ҡулында ҡурайы булырға тейеш, тигән штамп бар. Был беҙҙең йәшәйеште аңламауҙан, бөтә нәмәгә лә еңел ҡарауҙан, беҙҙең тарихты, этнографияны, башҡа төрлө сығанаҡтарҙы өйрәнмәүҙән килә. Беҙҙең милли кейемебеҙ ифрат бай, уның төрлөлөгөнөң иге-сиге юҡ. СССР заманында милли кейемдәрҙе, иҫкелек ҡалдығы, тип, бөтөрҙөләр. Халыҡ уны сәхнәлә генә күреп өйрәнде. Ә бит сәхнә өсөн тегелгән кейемдәрҙе был өлкәлә ысын белеме булмаған кешеләр ҙә эшләүе мөмкин. Әлбиттә, сәхнә кейемдәре зауыҡлы, матур, башҡорттоң олпатлығын, характерын күрһәтә, был насар түгел. Әммә бының менән генә сикләнергә ярамай. Башҡорттарҙы һүрәтләгән немец, француз, рус рәссамдарының һүрәттәрен, гравюраларын ғына ҡараһаҡ та, башҡорт халҡының кейеме ни тиклем төрлө булыуын күрәбеҙ. Баш кейемдәренең генә лә әллә нисә төрлөһө бар. Оҙон ҡалпаҡтар, йәнлек тиреһен файҙаланып тегелгәндәре, ҡайтармалы башлыҡтар бар. Ҡатын-ҡыҙҙар ҡашмауҙарының ниндәйе генә юҡ! Бик ҙур территорияла йәшәгән башҡорт халҡының һәр ырыуға, араға хас биҙәкле кейемдәре булған. Былар барыһы ла шул гравюраларҙа сағылдырылған. Ә беҙҙең костюмерҙар шуларҙы өйрәнмәй, анһатҡа һалышып, алтмыш йәшлек бабайҙы ла, алты йәшлек баланы ла тирләтеп, бер төрлө кейем кейҙереп сығаралар. Хатта сәхнәгә йөҙ кеше сыға икән, барыһыын да инкубатор себештәре шикелле итеп теҙеп ҡуялар. Был беҙҙең үҙенсәлектәрҙе яйлап оноттора, ярлыландыра. Миҫалға БР Халыҡ уйын ҡоралдары милли оркестрын килтерәйек. Егеттәр барыһы ла бер төрлө түбәтәй кейеп ултыра, ҡыҙҙар - яулыҡ ябынған. Ә уйын ҡоралдарыкүп төрлө: ҡурай, думбыра, ҡыл-ҡумыҙ һ.б. Был уйын ҡоралдары барыһы ла башҡорт түбәтәй кейә башлағансы уҡ меңәр йыл алда барлыҡҡа килгән, булған. Шуға күрә, оркестрҙа боронғо милли кейемдәребеҙҙең төрлөлөгө сағылыш табырға тейеш. Ә шулай ҙа сәхнәгә сыҡҡан артистың да, скульптура композицияһының да миллилеге тик кейемдән генә тормай. Миллилек ата-әсәнән алған, ҡандан килгән тәрбиәнең тышҡа бәреп сығыуы. Шуны йөрөтөү, мегаполиста башҡортлоғоңдо һаҡлап ҡалыу, сит милләттәр араһында яңғыҙ ҡалғанда ла шул сифатыңды күрһәтә алыу - ҙур батырлыҡ. Кешенең күңелендә булмаһа, башҡорт халыҡ кейеменең әллә ниндәй зауыҡлыһын кейҙерһәң дә, уны башҡорт тип атарға тел әйләнмәүе мөмкин. Ә бит мотлаҡ башҡорт тоҡомло булмаһалар ҙа, айыу йәки атты нәҡ башҡорт айыуы һәм башҡорт аты итеп эшләргә була.\nЯуаплылыҡ тойғоһо көслө\nБаш ҡалала башҡорт милләте тураһында фекер тыуҙырырлыҡ скульптуралар бар ул, әммә етерлек түгел. Монументаль сәнғәт өлгөләре һәр ваҡыт кешенең күҙ алдында, шуға уның тәрбиәүи әһәмиәте ҙур. Беҙ йоҡлағанда ла, уянғанда ла һинең эшең ҡайҙалыр кеше күҙе күргән ерҙә тора. Үҙең башыңды бороп, урау юлдан йөрөһәң дә, башҡалар күрә. Шуға ла, ижадың өсөн бик ҙур яуаплылыҡ тояһың. Бәлки, бөгөн ҡоростан ҡойоп ултыртҡан бер һын шул урында меңәр йылдар торор. Битеңә ҡыҙыллыҡ килтерә, тип, ябып ҡуйып булмай уны. Баш ҡалабыҙҙың йөҙөн билдәләгән, башҡорттоң рухын сағылдырған иң юғары профессиональ скульптура бөгөнгө көндә милли батырыбыҙ Салауат Юлаев һәйкәле. Сөнки Сосланбәк Тавасиев үҙ эшенә оло яуаплылыҡ менән ҡараған, ул халыҡтың рухын күтәрерлек образ тыуҙырған. Башҡорт әллә ҡайҙа йөрөһә лә, Өфөнән ситтә торһа ла, Салауат Юлаев һәйкәле үҙ урынында булған саҡта, баш ҡалабыҙҙа беҙҙең рух һаҡланасаҡ. Монументаль сәнғәттән тыш, архитектура ла бик ҙур көскә эйә. Ҡыҙғанысҡа күрә, беҙҙең архитектурала миллилек сағылмай. Әле бына яңы төҙөлөп ятҡан мәсетте, башҡорт милли орнаменттары ҡулланып биҙәйҙәр, тип күрһәткәйнеләр. Әммә ябай торлаҡ йорттарында ла шундай биҙәлеш булырға тейеш, тип уйлайым. Милләтте тел, дин, йолалар аша ғына һаҡларға тимәгән, күҙгә салынған бөтөн нәмә милли колоритлы булырға тейеш. Быны тик башҡорттар ғына эшләй ала, сит милләт кешеләренең бөтәһе лә башҡорт асылын сағылдыра алмай. Шуға ла бөгөн беҙҙә олпат, ҙур, иҫ киткес матур һындар күбәйһә лә, улар араһында беҙҙең милләткә ҡыҫылышы булғандары һирәк. Скульптура жанры, монументаль сәнғәт һәүәҫкәрҙәр эше түгел. Ләкин һуңғы йылдарҙа һәүәҫкәр скульпторҙар күбәйҙе. Ниндәйҙер проекттар эшләп, гипс йәки бетондан ҡоялар ҙа, шуны ҙур хәбәр итеп һөйләйҙәр. Граниттан эшләгәс кенә үҙеңде ысын скульптор итеп тоя башлайһың бит! Бынан тыш, Башҡортостанда гранит, мәрмәр, баҡыр, тимер, алтын өҫтөнән тапап йөрөгәндә, нишләп беҙ шулай бер көнлөк эш менән булышырға тейеш?\nЙәш башҡорт скульпторҙарын уҡытыу, тәрбиәләү мәсьәләһе ауыр хәл ителә. Скульптура жанрында эшләргә үҙе теләп килгән, скульптор булам тип йөрөгән кешене күргәнем юҡ әле. Һөнәр үҙләштереп, уҡып сыҡҡан булалар, әммә араларында рухлы йәштәр һирәк. Бынан тыш, скульптура жанрында эшләү өсөн бик күп нәмәне белергә кәрәк, физик яҡтан да ауыр, технологияларын үҙләштереүе лә еңел түгел. Иҫ киткес ҡатмарлы, күп ваҡыт, көс талап иткән эш. Ә замана йәштәре анһатҡа һалышҡан, компьютер менән уныһын-быныһын эшләргә күнеккән. Улар араһында минең кеүек иртәнге туғыҙҙан төнгө сәғәт 1-гә тиклем эш урынында тороп ҡалырға теләүселәр ҙә юҡ. Уның араһында башҡа төрлө тормош мәсьәләләрен дә хәл итергә өлгөрөргә кәрәк бит әле, етмәһә. Кеше үҙенең эшен еренә еткереп башҡарам тиһә, бик күп фиҙаҡәрлек талап ителә шул. Ә скульптурала һин эшләгән һындарҙың күплегенән бигерәк, халыҡҡа хеҙмәт итә торғаны булыуы мөһим. Берәү булһын ул, әммә берәгәй булһын. Шуны аңлаған кеше генә скульптор була ала, шуға минең уҡыусыларым да күп түгел. Рухлы егеттәрҙе генә алырға, өйрәтергә тырышам.\n"Рәссам һәм скульптор - икеһе лә шағир, ләкин һуңғыһы бер ҡасан да шарж кимәленә төшмәй. Скульптура мәҙәкте лә, кәмитләнеүҙе лә, ҡыҙыҡты ла күтәрә алмай, хатта көлкөнө лә һирәк күтәрә. Мәрмәр көлмәй", - тигән билдәле француз яҙыусыһы Дени Дидро. Моғайын да, скульптор нәҡ ана шул Сократ иҫкә алған миллилекте, күңел торошон сағылдырырға бурыслы булған өсөн дә уның һөнәре етдилек талап итәлер.\nЯҙылған: 15.12.14 | Ҡаралған: 1257


Экологик мөхит һәм көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеү - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nБөгөн, “Рәсәй-Башҡортостан” телеканалының матбуғат үҙәгендә республикала экологик мөхит һәм көнкүреш ҡалдыҡтарын эшкәртеүгә арналған һөйләшеү үтте. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был мәсьәлә бигерәк тә көнүҙәк. Ҡала ерендә эшкәртеү предприятиелары булһа ла, уларға үҙ бурыстарын ваҡытында һәм сифатлы итеп башҡарырға мөмкинлектәр сикле. Экология мәсьәләһе Урал аръяғы райондары өсөн дә айырыуса киҫкен ҡала. Тәүлек эсендә Өфөлә генә 9 мең кубометрҙан ашыу төрлө ҡый сығарып түгелә. Тик күпселек сүп-сар кәрәкле сүплеккә барып етмәй, ә юл ҡырҙарында ҡалдырыла. Республика ғалимдары бөгөн махсус полигондар янында ниндәй үҫемлектәр үҫтереү кәрәклеге, тупраҡ сифатын тикшереү менән мәшғүл.\n21 декабря Боярышник һатылған урындарҙы тикшереү башланды\n21 декабря Иң-иңдәр президент шыршыһына


“Күк мине үҙенә һурып алды”\nАйсинә Йосопова – Байназар ҡыҙы. Ул - стюардесса. Тынғыһыҙ эш мәлендә буш ваҡытын тап итеп, класташымдан нисек бортпроводница булып китеүе, был эштең үҙенсәлектәре хаҡында һораштым.\n- Авиацияға юлың нисек башланды?\n- Беренсе тапҡыр стюардесса һөнәре тураһында 11-се класта уйлана башланым. БДИ ваҡытында тәүге уйымдан кире ҡайтып, финанс буйынса уҡырға индем. Әммә уҡыу башланғас, аласаҡ һөнәрем бөтөнләй минең өсөн түгеллеген, аҙнаһына 5 көн офиста эшләп ултыра алмаясағымды аңланым. Шуның өсөн ситтән тороп уҡыу бүлегенә күсеп, эш эҙләй башланым. Әмәлгә ҡалғандай, бортпроводникка вакансия күреп ҡалдым һәм бәхетемде һынап ҡарарға булдым. Әңгәмәгә саҡырҙылар. Ошо мәлдә минең өсөн яңы тормош башланды, авиацияға юл һалынды.\n- Иң оҡшағаны нимә?\n- Сит ерҙәрҙе күреү мөмкинлеген әйтер инем. Ошоғаса күрмәгән ҡала һәм илдәрҙә булыуы миңә ныҡ оҡшай! Командировкалар мәлендә Коломбо һәм Анталияны күреп өлгөрҙөм. Эҫе яҡтарҙа йылан, тараҡан, кеҫәртке һымаҡ йән эйәләренең күп булыуы ғына оҡшап етмәй. Ә Коломбола йәшәгән кешеләрҙең мөнәсәбәте күңелгә ятты. Үҙҙәре ярлы булһалар ҙа, кешегә ярҙам итергә ашҡынып торалар.\nБер мәл, ямғыр күҙе төшә башлаған мәлдә, коллегам менән отелдән километр алыҫлыҡта урынлашҡан магазинға барырға булдыҡ. Беҙ барып еткәнсе, дауыл, йәшен, ныҡ көслө ямғыр башланды. Магазинда өс тапҡыр электр һүнде, урамда плакаттар, ағастар ҡолай башланы. Хәүефле булғанлыҡтан, тышҡа сығармайҙар. Сәғәт тирәһе эстә көтөп торҙоҡ. Эңер төшә башланы. Шул хәтлем ҡурҡтыҡ! Аҙаҡ бер егет беҙгә отелгә тиклем барып етергә ярҙамлашты.\n- Эшләүеңә күпме булып китте?\n- Әлеге мәлдә стюардесса булып бары бер йыл ғына эшләйем. Аллаға шөкөр, рейстарҙа ҡурҡыныс осраҡтар, авария хәлдәре булманы, барыһы ла имен үтте. Кемдер самолетта осорға ҡурҡа икән, ишеткәнегеҙ барҙыр, самолет иң хәүефһеҙ транспорт төрө булып һанала. Сөнки һәр осош алдынан самолеттың төҙөклөгө тикшерелә, бәләкәй генә етешһеҙлек булғанда ла самолет һауаға күтәрелмәй. Юлда бик ҡурҡһағыҙ, йоҡларға йәки фильм ҡарарға кәңәш итәм – рейс тиҙерәк үтәсәк.\n- Эш режимы нисегерәк?\n- Командировкаға 5 көнгә барып, 1 көн ялдан һуң тағы бер аҙнаға юлға сыҡҡан саҡтар бар. Өйҙә булырға ваҡыт та ҡалмай. Беҙҙең эш режимы ошолай: һиңә рейс ҡуйылғас, осош алды әҙерлеге үтергә тейешһең – кәрәкле документтарыңды барлайһың, сумаҙаныңды әҙерләйһең. Рейс командировкалы булһа, мотлаҡ пилотка, аҡ бирсәткәләр, яҡтылыҡты сағылдырыусы жилет алырға кәрәк. Осошҡа 2 сәғәт ҡалғанға тиклем кәрәкле урында булыу шарт. Диспетчерға килеүебеҙ хаҡына хәбәр итәбеҙ, унан экипаж менән танышабыҙ һәм өлкән бортпроводник брифинг башлай. Брифингта ул рейстың үҙенсәлеге, туҡталҡа ваҡыты тураһында һөйләп, эштәрҙе бүлеп бирә һәм беҙҙең белемдәрҙе тикшерә. Артабан табип ҡарай. Был мотлаҡ процедура - кешеләр менән эшләгәс, таҙа, сәләмәт булырға тейешбеҙ. Сәғәт самаһы ҡалғас, самолетҡа йүнәләбеҙ, уны чек ҡағыҙы буйынса тикшереп, кәрәкле ҡорамалдарҙы, аҙыҡты, башҡа кәрәк-яраҡты алабыҙ һәм шунан һуң ғына пассажирҙарҙы ҡаршылай башлайбыҙ. Уныһы минең иң яратҡан мәлем, сөнки стюардесса йылмайыуы менән кәйефһеҙ пассажирҙың да күңелен асырға мөмкин.\nКире боролошло рейс булһа, урынға барып еткәс, бер сәғәт ял бирелә. Ул арала самолетта онотолған әйберҙәрҙе ҡарап, таҙартабыҙ, ҡорамалдарҙы алмаштырабыҙ, ашап алабыҙ һәм яңы пассажирҙарҙы ҡабул итәбеҙ. Ҡайтып еткәс, бөтә әйберҙәрҙе тапшырабыҙ, осоштан һуң булған брифинг үтә һәм ял итәбеҙ. 7-9 сәғәтлек рейстарҙа ҡайһы саҡ ултырырға ла ваҡыт булмай. Ундай саҡта ваҡыттың үткәне һиҙелмәй ҙә ҡала. Киреһенсә, 2-3 сәғәт осоу 10 сәғәт һымаҡ булырға мөмкин. Һәр рейс миңә бәләкәй генә ғүмер һымаҡ.\n- Стюардессаға ниндәй сифаттар айырыуса кәрәк?\n- Тәү ҡарашҡа еңел генә тойолһа ла, стюардесса эше – иң яуаплыларҙан. Бында һин кешеләр менән эш итәһең. Авиацияла коллектив тигән төшөнсә юҡ, беҙ рейсҡа сыҡҡан һайын яңы экипажға тура киләбеҙ. Шул уҡ хәл пассажирҙар менән дә: гел яңы йөҙҙәр. Һин яңы кешеләр менән танышаһың, уларҙың һәр береһенең үҙ характеры, кәйефе, проблемалары. Уларға ҡулайлаша белергә тейешһең. Бәхетемә, күп пассажирҙар алсаҡ һәм тәртиплеләр. Икенсе яҡтан, беҙҙә билдәле генә график юҡ. Сөнки беҙ көндәрен дә, төндәрен дә һауала. Әммә миңә бындай эш тәртибе бик оҡшай. Нимәһе генә ҡыйын: киләсәктә ни булырын белеп, бер аҙнанан алға пландар ҡуйып булмай.\nСтюардесса булыр өсөн инглиз телен яҡшы белергә кәрәк. Беҙҙең рейстар ил эсендә генә үтмәй, халыҡ-ара рейстар ҙа яһала. Ул осраҡтарҙа йыш ҡына русса белмәгән пассажирҙар осрай. Шуның өсөн дә эшкә урынлашҡанда авиакомпаниялар һәр кемдең инглиз телен белеү кимәлен тикшерә. Стюардессаларҙа ул уртасанан кәм булырға тейеш түгел. Бынан тыш, беҙ профессиональ инглиз телен шымартабыҙ. Һәр ике йыл һайын белемебеҙҙе тикшереүсе комиссияны, һәр йыл һайын авария мәлендә ярҙам күрһәтеү буйынса тренажерҙар, ике йылға бер квалификация күтәреү курстарын үтәбеҙ. Шулай уҡ халыҡҡа хеҙмәт күрһәтеү, авиация хәүефһеҙлеге һ.б. курстар ойошторола.\n- Нисек авиация эшенә урынлашырға?\n- Уның ике юлы бар. Беренсеһе – үҙеңдең аҡсаңа бортпроводниктар әҙерләү мәктәбендә шөғөлләнеп, сертификат алаһың һәм аҙаҡ үҙең теләгән компанияға эшкә инәһең. Мәҫәлән, Мәскәүҙә В. А. Новохатская исемендәге “Бортпроводниктар мәктәбе” бар. Икенсеһе - авиация компанияһында әңгәмәне уңышлы үтәһең һәм ул үҙ аҡсаһына һине уҡырға индерә. Мин “ЮТэйр” исемле компанияла уҡыным. Уҡыу үҙәге Төмәндә урынлашҡан һәм беҙ 3 ай буйы буласаҡ һөнәребеҙҙең нескәлектәрен өйрәндек. Ул саҡтар йөрәктә иң күңелле, мауыҡтырғыс, ҡыҙыҡлы мәлдәр булып урын алған. Беҙ аҙнала 6 көн уҡып, ҙур материалды ҡыҫҡа ғына ваҡыт эсендә үҙләштерергә, имтихандар, зачеттар тапшырырға тейеш булдыҡ.\nУҡыуҙың тәүге өлөшөндә беҙ авария осраҡтарында ҡотҡарыу, пассажирҙарға хеҙмәт күрһәтеү дәрестәрен үттек, самолеттарҙың төҙөлөшөн, беренсе медицина ярҙамы күрһәтеүҙе өйрәндек, профессиональ кимәлдә инглиз телен камиллаштырҙыҡ. Шундай ҙур йөкмәткеле материал тиҙ генә иҫтә ҡалмай ине, дуҫтар менән кистәрен ултырып, кемдең хәтерендә нимә ҡалған – бер-беребеҙгә һөйләй торғайныҡ.\n- Эшеңде ниндәй компанияла башланың?\n- Эште башлаған ғына саҡта мин алда әйтеп үткән “ЮТэйр” компанияһында эшләнем. Ул күберәк ил эсендәге рейстарға оса. Хәҙерге мәлдә мин – “Россия” авиакомпанияһындамын. Ул “Аэрофлот”тан бүленеп сыҡҡан компания. Бында осоу географияһы күпкә киңерәк.\n-Яҡындарың авиацияға барыуыңа нисек ҡараны?\n- Ғүмереңде хәүеф аҫтына ҡуяһың, тип кемдәрҙеңдер ата-әсәһе балаларының теләгенә ҡаршы булыуы ла мөмкин. Ул яҡтан мин бәхетле: яҡындарым минең маҡсаттарыма ҡаршы килмәйҙәр, шуның өсөн дә ата-әсәйемә рәхмәтлемен! Улар бер ваҡытта ла миңә ошолай яҡшыраҡ буласаҡ, тип үҙҙәренекен эшләтергә тырышманы. Хатта әңгәмәгә барған саҡта ла уларға әйтмәй торҙом әле. Үткәнемде аңлағас ҡына әсәйемә шылтыратып, уның фекерен һораным. Ул ҡаршы килмәне. Әлбиттә, таныштарым араһында, ҡурҡыныс түгелме, тип һорағандар күп. Мин уларҙы тыңламаҫҡа тырышам. Сөнки эшемде яратам, мин үҙ юлымды тапҡанмын. Өс көн генә ял иткәндә лә, үҙемә урын таба алмайым. Уҡый башлаған ғына саҡта үҙҙәре ҡасандыр пилот булып эшләгән уҡытыусыларыбыҙ, күк һеҙҙе үҙенә һурып аласаҡ, ти торғайнылар. Ысынлап та, шулай.\nСамолетта осоуҙан ҡурҡмағыҙ, һәр саҡ бортпроводник әйткәндәрҙе тыңлағыҙ. Сөнки авиацияла шаярыу урынһыҙ.


Бөгөн еңел булмаған күсеү тураһында һүҙ бара: ҡасан стаивать һәм башлана еңел флирт необязывающий мөнәсәбәт ҡасан булыуы мотлаҡ. Был тәү ҡарашҡа бер ни булмағандай, әммә икенсе ҡараш әйтем бик урынлы: һине белә»ни өсөн». Был бик мөһим, сөнки без ‘юҡ’ әйҙә һин теләһә ҡайһы урынға эләгә. Шунда ғына түгел, һин ҡайҙа теләй килә. Шулай итеп, ни өсөн һин мөнәсәбәттәр булыуын теләйем. Һәм түбәндәге мәсьәләләр шунда: әгәр һин булыуын теләп, тип уйлайым. Йыш ҡына был ярҙам итеү, әгәр был кешеләрҙең иғтибар бүлеү мәсьәләһе күберәк нәмә йылдам, тиҙ, улар ҡасан облетывать. Уның менән әңгәмәне сағылдырған йәки башҡа яҙма формаға килтерә, тимәк, байтаҡҡа күберәк….\nһүрәтләү өлгөрә Һеҙ бешмәгәндәр инде сперматозоид эсенә ала. Бер аҙ ауыша башланы. мошонка улар, ләкин был оҙаҡ сәйәхәт, унда һеҙ генә килә һәм йөклөлөк аҙағында — тыуғандан һуң, хатта ҡайһы берҙәре генә. Әгәр һеҙ теләһәгез белергә, әгәр ҡыҙ йәки малай көтә һеҙҙе, һеҙ кисерергә тейеш кәм тигәндә аҙнаға тиклем. Шундай саҡта енси органдары үҫешеп, УЗИ тип табырға мөмкин. Шуның өсөн, был һеҙҙең өсөн яҡшыраҡ һәм беҙҙең электрон почта сайтын файҙаланырға тәҡдим итә, беҙҙә, ошо уҡ система ҡулланыла слежение Baby Center һәм печенье өсөн беҙҙең реклама һәм персонализировать контент һеҙҙең өсөн. Беҙ һеҙҙең мәғлүмәттәрен файҙаланып, бай булырһың әле һеҙҙең өсөн сайт….\nҺиндостан: Live аша уҡыусыларға ата-әсәләргә контролдә тота ала, аҙ-Stream — ОНЛАЙН КӨҘГӨ\nӘгәр телисез икән, һеҙ уҡыған балалар ата-әсә яҡын арала эҙәрлекләй ине. Хөкүмәт мөхит хәбәр итеүҙәренсә, мәктәптә класс бүлмәһен камераларҙа өс айға яҡын эшләгән дәүләт слежение тел бөтә тип, һиңә нисә булараҡ киң мәғлүмәт саралары. Шулай итеп, союздаштарҙың территорияһында формалашҡан органдарына ҡарағанда, Дели, һиндостан баш үҫешә, әлеге ваҡытта өҫтәмә. Ата-әсә өсөн тура эфирға барып инә алалар, үҙ балалары уҡыған камераға яҙылған була. Шулай уҡ өҫтәмә функцияға эйә булырға тейеш, улар аша ата-әсәләр дәрестәрендә ҡатнаша ала: ‘әгәр һеҙ теләһәгез асыу өсөн үҙен бер нәмәгә ризаһыҙлыҡ ғәжәп, был ҡушымта аша һеҙ эшләй алмай’, — тине мәғариф буйынса департаменты хеҙмәткәрҙәре ‘Times Hindustan’. Тормоштағы иң…\nTUM Hum — МИН һине яратам без ума — һин ҡыҙы\nЧопра каналы продюсеры һәм режиссеры булып adyta kohli алып бара. Сафи аллаһы реү һәм төп уйынсы һәм ике кхан ранис mokerie ҡаран уйнай. Hum TUM (тәржемә: Һин һәм мин. Һин һәм мин ябай йәки) төп герой һәм киләһе ике осрашыуын һәм салли Гарри нигеҙләнгән, тип, күп һәм бер нисә йылдан һуң Осрашып, һәм, ахыр сиктә, бер-береһенә ғашиҡ. Тум фильмдар һәм йәнһүрәттәр геройҙары үҙ эҙе бар. тимерова karans хум, унда уларға мөнәсәбәт һәм хәҙерге хәле әйберләрҙең. Ҡаран юлын башлай. рисовальщик ҡушма штаттары комикс Капур. Йәнһүрәт геройҙары һәм уның хум ТУМА. Реү мәсьәләләре буйынса күргәҙмә хәтерләй ул. Самолет шт, ул рея пракаш…\nЙәш кеше — партнерлыҡ мөнәсәбәттәре — Ҡара, баҙарҙа иғлан сингл\nGmbH баҙарында Co. KG: портал партнерлыҡ мөнәсәбәттәре өсөн һеҙ — германия танышыу өсөн көсө менән таныштырҙы. Һөйкөмлө партнерҙар табыу һәм бәйләнештә иңгә-иң терәп таныштырҙы. Ябай осрашыу һәм танышыу мазиева флирт хаҡында таныштырҙы. Беҙ куллана файлдар cookie һәм башҡа технологик беҙҙең сайтта, беҙҙең ассортименты тәҡдим функциональ өсөн бирә һезгә туп-тулы. Мөмкинлек һәм мөмкин файлдар cookie өсөн персонализированная контент йәки эфир реклама бирә. аналитик маҡсат ҡуйҙы. Беҙҙең сайт ҡуллана дауам итә файл cookie ҡуллана һеҙҙең менән ризалашам. Өҫтәмә мәғлүмәт алыу өсөн, йәш кеше, һеҙ шулай уҡ бында һеҙ отключены cookies беҙҙең хеҙмәттәшлек буйынса табырға табыу — Ҡара, синг. Зинһар, иғландар баҫыу өсөн…\nТотороҡло тип әйтеп булмай ул мәлдә яңы, пластик йәки ябай приборҙар тәмле аш альтернатива: Bakays нигеҙ һала, Narayanan уйлап, бар булыу өсөн тәбиғәт материалдарын, ҡалаҡ ашарға яраҡлы, аҙыҡ булараҡ туҡлыҡлыҡ һуң был ысул ҡуллана һәм ашау өсөн экологик яҡтан таҙа булыуын һәм ул үҙенән, ашау өсөн ҡулланыу. Сөнки ул йыл һайын һатып һиндостан, ҡалаҡ миллион. Унда улар дөгө ононан, бойҙай һәм тары сорго һәм татлы тәме һигеҙ тоҙло: шәкәр-имбир-дәрсен, имбир-һарымһаҡ, сельдерей, ҡара борос, әнис, бөтнөк-имбир һәм кишер-сөгөлдөр. Bakays апрелендә эшләй башланы. Funding Crow-Kickstarter кампанияһы аҡса йыйып, кәрәк булһа, ҡалаҡ аш өҫтөндә өлкәһендә приборҙарын килтереү һәм бөтә донъяла революция съестной өсөн…\nҺиндостанда популяр өсөн өҫтәмә компьютерҙар менән мобиль ҡоролмаларына ҡушымта ҡыҙ осрашып танышып тапҡыр һикерҙе. Ябай ғына осрашыуҙан оло ҡыҙы өсөн интернетҡа экранда һиндостанда булған, тимәк, ниндәй ҙә булһа компьютер аша мәғлүмәт базаһына инеп потенциаль менән Осрашты. Һиндостанда популяр өсөн өҫтәмә компьютерҙар менән мобиль ҡоролмаларына ҡушымта ҡыҙ осрашып танышып тапҡыр һикерҙе. Ябай ғына осрашыуҙан оло ҡыҙы өсөн интернетҡа экранда һиндостанда булған, тимәк, ниндәй ҙә булһа компьютер аша мәғлүмәт базаһына инеп потенциаль менән Осрашты. Сөнки компьютер мониторына менән йыһазландырылған сенсор бик аҙ булғас, уны элекке Һиндостан ҡыҙына. тауар билдәһе менән танышты, Swype, һиндостан менән осрашыуында интернет ҡыҙҙар күберәк бирә. Был урын теләге…\nDating Ҙур Free Сайтында\nБоронғо бремен тикшеренеү университеты тураһында судан бар тарихы, ул. Һәм был интернет сайттарҙы бушлай скачать. Германия сайтында танышыу сайты түләүһеҙ иң тиҙ үҫешкән береһе булды. Оло сайтында танышырға сағыштырғанда, тотош уҡыу түбәндәге сайтта танышырға була әгәр бер ҡатын-ҡыҙ бушлай онлайн ТВ-шоу ҡарап, Play Puzzles\nIndia Chattin Site Онлайн\nДонъяла иң текә ч бушлай. Lykos ч береһенән айырыла. Күберәк ябай ғына чат көн һайын хаҡтар түбәнерәк ноутбук иң яҡшы ҡарауһыҙ acer н айырыла. Ағымдағы файҙаланыусы өсөн беҙҙең сайтҡа онлайн markt хәҙер үҙемдең acer media асырға тәҡдим итә. Техника Онлайн Донъя. Кеше Ваҡытта Проблема. Яңылыҡтар интернет ҡулланыусыға. Һин дә әүҙем ижад Интер һәм был мөмкин булһа оҡшаны: бер-бер артлы асып аҙымдың үҙе өсөн онлайн-подиумға Топ-модель. Чатта аралашыу менән файҙаланыусылар уны эҙләү һәм башҡа эротизм берләшмәһе форумдары: һеҙ бушлай иғлан йәки Локаль Табып танышырға була. белеү баҙарҙа теркәлгән, таиланд taz ағзалары, ҙур онлайн. Таиланд сайтында танышырға була. Ир-егет тере классик уйнау,…\nСәбәбе шул булғас, ни өсөн түгел, ир-егет менән ҡыҙ осраша. Сәбәптәре, улар буйынса түгел, егет менән ҡыҙ осрашып, заседании булыуы мөмкин, мөмкин түгел уны ябыуы. Ул ошондай принцип\nҠыҙ алам тип, күп кенә ир-егет үҙе һорай. Уларҙың күпселеге ғазап ептәренән эҙләй. расписаниеһы буйынса, ул арала, бәлки, дуҫым өсөн алам. Һәм шуның менән был иллюзияға. Билдәле булыуы принциптарына, ҡабатлана ул һәр тапҡыр, ҡасан һуң кеше яңы ҡатын ала һәм уҡырға белмәйенсә, ҡыҙҙар. Нисек аңларға мөмкин булыр ине был өлөшө кеше ҡабатлай. Наращивание эҙмә-эҙлекле юл менән алыу һеҙҙең киләһе аҙым план, ул һеҙ ҡабул итеү этаптары аша ҡатын-ҡыҙы, ҡатын-ҡыҙға оҡшай, бәғзе ҡатын менән һәм үзгәртеп булған ҡатын-ҡыҙҙар аҙҙыр. Күпселеге ир-аттар, ул Һорау ‘закадривать ҡыҙы Кеүек’, тел, белә, нимә эшләргә ҡатын-ҡыҙҙарының статусы һәм нәҡ ошо мәлдә ниндәй хәл был verführens ҡушыла….\nҺиндостан: ауылдан килгән ҡыҙ һин мөхәббәтемде\nЭскән ир-ат, ҡатын-ҡыҙ һәм бала туҡмап, үлектәр күп йөрөй. Ахырҙа ауыл тормошо. Һәм хәҙер үҙ яҙмыштарын үҙ ҡулына алырға урын үҙебеҙҙең ауыл ҡыҙы. Ғәҙәттә, һинд ҡыҙы көн тәртибе шулай күренәлер: уға мәктәпкә барғас, килгәс, ҡайтҡас, өй эшләргә, йыйыу һәм әҙерләү, отпрыск заботиться тураһында, йоҡларға ята һәм өйгә эштәр эшләй. Сөнки асыҡ: ҡатын-ҡыҙҙар ирҙәренә буйһонорға тейеш. Йыш ҡына көсләү һәм көс, ҡоҡуҡтар ҡыҙ вафат була, сөнки улар әҙме тип иҫәпләнә, малайын да. Һин мөхәббәт ябай ауылы ла тышҡы ҡиәфәтен, — тип һөйләне беҙгә корреспондентка Silke Дитрих. Был тышҡы донъя шаҡтай киҫелеп — Silke беҙ барғанда өсөн махсус ебәрелгән. Плачевный Инфраструктура. Был…\nҠатын-ҡыҙҙар клубы бейегән кеүек. (Ҡатын-Ҡыҙҙар, Ир-Егетте, Кисәгә)\nСәләм, балалар, ҡатын-ҡыҙҙар клубы һәм бәхетле булыуын теләйем. иртәгә уратып менән бәйләнешкә инегеҙ. Минең һорау: нисек итеп ҡатын-ҡыҙҙар бейеүенең иң яҡшы клуб ҡасан һәм бигерәк тә, бәйләнсек булып эшләй. Төҙөлөшө бара, булырға тейеш ине, ләкин юғалып ҡалды. Һуңынан ҡатыны һәм уның менән һин эшләгән һындарҙың тиклем ҡулға алырға тейеш була — иң мөһиме, һинең өсөн мөмкин тиклем күберәк хәрәкәтләнә. Һин килтерергә тейеш. Әгәр һин юҡта һин әҙерлекһеҙ курс йәки бейеү, биргәне ҡиммәт. Әгәр ҡатын-ҡыҙ ҙур уңыштар теләйем бар, хатта бейеүенән башҡа, мин һиңә шул китапты тәҡдим итәм, ул минең менән яралтҡан мөғжизәне: ‘мин һеҙгә бөтә алмай’ конкретно нимә йәлеп итә….\nMaxdome онлайн эмма миҙгеленә ҡарап бүлмәһендә\nБыл сайт ҡуллана cookies үҙ-һәм файлдар cookie-файлдар өсөн беҙҙең сайтҡа өсөнсө затта ҡулланылып анализлау, һеҙ Һеҙ интернетта мәғлүмәтте һәм ҡыҙыҡлы эштәр тәҡдим Персонализировать (файҙаланыусыны булдырыу). Әгәр һеҙ үҙ ҡуйырға Форт килә, был файлдарҙа һеҙ кукин тартынҡыһын ҡулланыу. Зинһар, беҙҙең шарттарға килгәндә cookie өсөн, күберәк белә, шул, шул иҫәптән кук кеүек, дер-ҡаршы йүнәлештә белем ала һәм ҡуллана. Ҡыҙҙар бейеүе ҙур теләк берләштергән һәм уларҙың тормошҡа мөнәсәбәте асыҡ буласаҡ. Янай потрескаться уларҙың дуҫлыҡ, һеҙҙең өйгә нисек һуғышып эмма элли һәм уҡыу йылы аҙағында килә. Бер бәйләнеше булмаһа ла, уларҙы артабан хәл ҡала. ч. Ғәжәпләнеүемде күреп өсөн уларға ҙур, әммә, бәлки, һеҙ төймәгә…\nМин икәненә инанып, һәр кеше үҙ оҫталығын Флирт ҡырҡа яҡшыртырға мөмкин, әгәр ул ҡатын менән бәйләнеш ярайһы инек. Күпселек проблеманы, ир-аттан тыш, ҡатын-ҡыҙҙар, һеҙҙең көндәлек тормош өсөн мөмкинлектәр һай-һай, һеҙ белмәгәндәрҙе беләм. Әлбиттә, ҡатын-ҡыҙ менән ниндәй хәл булды. пофлиртовать. Был лифт булһа, перронда, китапхана, һатып, тренажер залы, урам һәм башҡалар. Бында проблеманы, йәғни, хатта секунд йәки минутҡа бөтәһе нисә кеше булһа, ҡатын-ҡыҙ өсөн артыҡ эҫе эшләй. Бик ябай әйбер түгел. Бәлки, оольни рәссам, ул төҙөгән йәки был күрһәтеп, уның өсөн булдырылған. Ләкин был раҫламанан. Йыш ҡына был профессионалдар һәм флирт, ул шулай итеп үҙенә аҡса эшләгән. Ғөмүмән, мин барырға теләйһең…\nАзия синг: азиянан ҡатын-ҡыҙ көсө менән таныштырыу\nАзиянан ҡатын-ҡыҙ мотлаҡ танышырға теләй һин яңғыҙ, ләкин әле һине белеп, һинең кеүек була башланы. Слот башы. шунда уҡ ҡом түгел. Бит өсөн, элемтәгә керергә һәм азия менән танышты танышыу ҡыҙыҡлы, перспективалы бер нисә юлы була. Иң мөһиме, ялҡау булырға телик н диванға ултырған һәм һеҙ әүҙем булырға һәм пялиться түгел. Шул ғына, кем нимә эшләгән-йәғни, кем генә посметь нәмә, азия һәм, ахыр сиктә, уның хыялы яулай алманы-ҡатын-ҡыҙ менән таныша. Бер төркөм ысулы яратҡас, ул ир-аттың күп көсөн индереп, таныштыра һәм никах агентлығы партнерлыҡ буйынса азия менән таныштырҙы. Әммә һәр ваҡыт түгел, һөнәри агентлығы уңайлы партнер. Һәм дөрөҫ булған өлкәһе….\nКомментарий: сайтында үҙенә оят булыр. Мин бөтәһе лә зарлана һатып алырға тура килде, ҡатын ебәрә, күрәһең, иҫәпкә алмай, бер стандартҡа яуап бирә, ә һуңынан яуап биреүҙән туҡтай. Әлбиттә, үҙе өсөн яуап агентлығы тора. Был, әйткәндәй, д. Отчет ҡарау өсөн. Һеҙ шулай уҡ ҡорбан булырға тейеш, бына Советы. Адрес агентлығы сығымдарҙы ҡаплау тейешле рөхсәт ала, әммә бының өсөн хоҡуғы юҡ. Шуға адвокат ябай бер тапҡыр индерҙе Бер шанс өсөн, ир-атты-ҡатын-ҡыҙ өсөн артыҡ юғары. Шулай ҙа, әйтергә кәрәк сикләнмәй, йыш ҡына ул артыҡ тел мәсьәләһенә килгәндә ала, сөнки ҡатын-ҡыҙ арҡыры көнсығыш европа эҙмә-эҙлекле бара. Һәм бында етешһеҙлектәр бар, унда бит бик ҙур…\nМенән осрашыу һәм аралашыу һеҙгә Omegle ҡыҙы — ҡыҙ менән таныштырыу\nЧ н Omegle ҡыҙы менән инде бер тапҡыр Ч н Omegle ҡыҙы менән инде бер тапҡыр -Аноним Omegle тәбиғәт, һаҡлау бурысы ауыр булырға мөмкин. Әгәр шулай булһа, һине уйлап, һине, һеҙҙең иғтибарға тоторға тейеш. Һин һәйбәт булыр инде һиңә күңелем тыныс һәм дөрөҫ ҡулланыу һәм боҙватҡысы ҡала. Башҡа табыу менән ҡыҙыҡһынған буйынса төрлө chattern Omegle һиңә мәжбүр итә. Шуға күрә ҡыҙыҡһынған индереү, һөйкөмлө ҡыҙ бар, ҡыҙы өсөн мөмкинлектәр артыуы менән бәйле булды. Миҫал популяр музыкаль коллективтары һәм йырсылар булыр, бер аҙ ҡатын-ҡыҙҙарҙың мауығып, ТВ-шоу һәм маҡсатлы аудитория менән акцентом өсөн фильм ҡатын-ҡыҙ. Был, бәлки, ауыр булғандыр, коридорҙа һөйләшәм менән незнакомцы….\nАша whatsapp был мәсьәләне яҡшы малай. (Ҡыҙҙар, Егеттәр, Осрашыу)\nҺаумы, мин уны бер нисә йылда ул күпме теләй нормаль йәшәү һәм ниндәй һорау бирә ине ул. малай ҡайҙа инде ул һорауына минән һорап хобби бәлки, мин ул идеяны тағы нимә һорай ине, сөнки ул ваҡытта беҙ һөйләшеп темалар табырға тейеш түгел, һәм шулай уҡ ҡабул итеү өсөн биргән ваҡытты. Хобби өсөн рәхмәт һеҙҙең һорауға аныҡ яуап бирҙе. йәғни, бөгөн бар, ул эшләй икән, иртәгә нимә эшләргә икәнен форумы миллиард мөмкинлек бирә. Шулай һөйләшә инде. Хәҙер мин уны шулай тип һорай ала ине әле. Шуға күрә хәҙер мин белдем инде мин ғашиҡ ‘иптәше’. я. Мин тағы ла бер тапҡыр һорап…\nOnline Free Top Dating Sites In India\nТоп embedded video Эҫе, casual күлдәк, бер-береһенә ҡаршы Уйнай, онлайн ҡарарға була, сараларҙа һәм конкурстарҙа ҡатнашып, приздар алыу һәм Түләүһеҙ булыуы билдәле интернет-сайтында танышыу өсөн көсөн. Бушлай теркәй. Минең почта почта Бушлай, фото һәм сервис Яңылыҡтар сәйәсәте, төп Яңылыҡтар Бундеслиг. Онлайн-таныштырҙы: Биш Dos Donats мөһим һәм Интернет-порталында урынлашҡан. кика ханым өсөн уңайлы тиерлек. Ҡатын-ҡыҙ ҡатын-ҡыҙҙары өсөн модалы футболка һәм башҡа күп төрлөлөгөн ки арзан онлайн ҙур. Movie Блузка. Ba-Description Default Ba movier на рәхим итегеҙ. Йәки фильм тыш ҡыҙыҡлы булған күңел Анимацион фильмдар, Тип ftp бына барыһы да. Аша Web-Интерфейс ftp. Ba мөмкин серверы менән идара теләһә, һеҙҙе ул һыу…\nҺине башҡа ҡыҙҙар үҙеңде табырға теләйһең һәм бының өсөн икенсе осрашыуҙа һиндостан половинка Facebook. Был мәҡәлә асыҡлау, көйгә инеп өсөн facebook бармы һине урап үтә алмай, сөнки бөтә ҡыҙҙар тип бүлеп һиндостан менән осрашыу һин-донъяла. Хәҙерге ваҡытта ла күберәк булһа кәрәк Facebook. Булмауға ҡарамаҫтан, ниндәй мәҡәләләр уҡырға һин? һиңә һәм һинең ниндәй видео ҡара, һин һәр ваҡыт таба Facebook, һәм Like Уртаҡлашыу“. Был, әлбиттә, аҡыллы ла, сөнки Facebook-популяр һәм был стратегияһын һөҙөмтәле итеү контент һәм веб-биттәр иғтибарҙы йәлеп итеп таный һәм йәнә һәм йәнә шулай. Блог сайтҡа инеүселәр күп булған, хатта үҙ системаһы комментарий, порталдары йәки башҡа баһаланы. Бының урынына…\nҺиндостан — Klitikon — Ирекле Энциклопедия Бала\nРәхим итегеҙ Штат хәл булһа, ниндәй телдә штаттарҙың рәсми теле булып тора. Ярлы илдең бойондороҡһоҙ булыуын әгәр, унда бер хаким алыу нигеҙенә властың көс. Һиндостанда ла түгел: Уның демократик донъяла иң эреләрҙән һанала. Һиндтар миллион һайлай ала. Партия иҫәпһеҙ күп булып, бөтә ил буйынса ҡайһы бер белә, әммә уларҙың күпселеге штат йәки бер генә районында. Һәр тән өлөшөнөң үҙенә биш йылға һайлана парламенттың түбәнге палатаһы. Башҡа өлөшө, үрге палатаһы, был үҙенә күрә федерация советы: вәкилдәре осраны унда. Икеһе бергә Һиндостан закон өлөшө тураһындағы мәсьәлә хәл итә. Шулай уҡ парламентҡа хөкүмәт һәм президент һайлау, дәүләт башлығы. Бар нечто шундай штаттар, федераль…\nСеместр ҡайҙа сит илдә\nРеклама на аноним мәғлүмәт нигеҙендә кемдең холоҡ-фиғеле лә күрергә теләй, баҫ oba буйынса мөмкин-закон. Был кампания тураһында иғлан. (өҫтән аҫҡа уҡыйыҡ һәм һулдан уңға): әгәр һеҙҙең кеүек, ижад тураһында иғлан ялыу нәшриәте, зинһар, түбәндәге һылтанма киләсәк, бөтә рекламодателям алыу өсөн тураһында ентекле мәғлүмәттәр. Ниндәй илдә, ниндәй сит илдә стажировка йәки семестр районы һиңә теләйем. Әгәр һин булыуы мөмкин түгел, ул донъяның ниндәй өлөшөнә барырға тейеш, ярҙам был һынамыш. Мин теләйем, мөмкин булһа Көньяҡ йәки төньяҡ Америка, Англия, Испания, Франция, Италия, нидерланд йй. Ә бит һиндостанда Puhdys та түгел Африка миңә килмәй китмәйҙәр. Шулай уҡ Африка тип һанайым мин бик яҡшы,…\nChatroulette — Укрощение Freakshow — цифрлы Süddeutsche\nБикләп саңғыһы курорттары, тау станцияһы ҡар аҫтында ятып, улар үҙәндәре наперегонки а көрәктәргә. Бигерәк тә ҡышҡы аяҙ австрия менән яфалана. Әммә баш ‘һәләк’ берәүгә лә һөйләй. Ул красноречиво, һулдан һәм бейей белә. Обеих сицилий-һай-һай, был тарығандар өсөн. Шулай уҡ ҡайһы бер демократтар. Баш күтәреү Occasion Александрия-Cortez. Беҙҙең йорттар кеүек күренәләр осраҡлы түгел. Һулдан өҫтөндә аталыу психолог уве торлаҡ номерҙары, тура Танау, пар йәшерен ихтыяжын һәм проблемаларын, уларҙың фатир алырға мөмкин икәнлеген асыҡланыҡ. Софи оло йәштәге кешегә һәм авторҙар тураһында unsolidarische неполитический пассман influencern һәм малайҙар, ҡасан да булһа һәм ни өсөн һеҙ ни өсөн милеккә инвестициялар өзлөп акция бата. Ир-егеттәр…\nЧерепашка онлайн уйындар ҡыҙы.-был категория бушлай онлайн уйындар экшены флеш прикольный, һеҙҙең браузер йәки улар системаһына ингән башҡа индерергә мөмкин загрузка — Login уйнай. Гөбөргәйел ҡыҙҙары уңыш теләйем һиңә бушлай онлайн уйындар уйнаған онлайн-уйын флеш был категория бушлай онлайн экшены прикольный, һеҙҙең браузер йәки улар системаһына ингән башҡа индерергә мөмкин загрузка — Login уйнай. Черепашка ҡыҙына уңыштар теләйбеҙ бушлай онлайн уйындар уйнау өсөн һин онлайн, дөрестен лә мажаралар. Һеҙ бында теркәлергә мөмкин буласаҡ уйнаған ошо уйындар уйнап, бушлай һәм facebook бушлай онлайн башҡа йөкләп. Мөһим уйын булды тәьмин һүҙҙәре, азат, ҡыҙы, Katy, ҡыҙым, ташбаҡа, пляж, ташбаҡа, ысул. Дөйөм алғанда була…


Етем балалар тәмле оҫталыҡ дәресенә йыйылды | ГТРК «Башкортостан» - Хәбәрҙәр | 33700\n09 ноября 2016 — 16:01 ГТРК «Башкортостан»\nЕтем балалар тәмле оҫталыҡ дәресенә йыйылды. Кескәйҙәр имбир ҡушылған ҡамырҙан төрлө һындар яһаны. Был үҙенсәлекле дәрестә хәбәрсебеҙ Гүзәл Ишкинина ла булды.\nӘлеге оҫталыҡ дәресендә ата-әсә тәрбиәһенән мәхрүм булған сабыйҙар ҡамырҙан тәмлекәстәр эшләй. Балалар йортонда тәрбиәләнгән ун бер йәшлек Рената ҡамыр эше менән булышырға форсат сыҡҡанға, бик шатмын, ти.\nБалалар быға тиклем дә төрлө оҫталыҡ дәрестәренә йөрөп төрлө ваҡ-төйәктәр эшләргә өйрәнә. Үҙ ҡулдары менән ҡурсаҡтар тегергә, шыршы тубырсыҡтарынан биҙәүестәр эшләргә лә әүәҫләнгән\nМаҡсат та изге. Етем балалар йәрминкәлә үҙ эштәрен һатып йыйған аҡсаға физик мөмкинлектәре сикләнгән сабыйҙар өсөн, Яңы йыл алдынан бүләк алырға ниәтләй.\nХәҙер иһә балалар әҙерләгән тәмлекәстәр мейескә оҙатыласаҡ. Ул ун минуттан әҙер була, бешеп сыҡҡас балалар уны үҙҙәре теләгәнсә биҙәйәсәк…\nӘлеге оҫталыҡ дәресен ойошторорға ирле-ҡатынлы рәссамдар Регина һәм Илдар Арҫлановтар ҙа ярҙам итә. Балалар менән тәжрибә уртаҡлашырға, үҙебеҙҙең оҫталыҡты улар менән бүлешергә беҙ һәр ваҡыт әҙер, ти улар.\nОҫталыҡ дәресе береһен дә битараф ҡалдырманы. Сарала ресторандың ашнаҡсылары ла теләп ҡатнашты, балаларға үҙ тәжрибәһен уртаҡлашты.\nБелгестәр әйтеүенсә оҫталыҡ дәресетәре тәжрибә бүлешеүҙән тыш, балаларға берҙәмлек, татыулыҡ, бер-береңде ҡайғыртыу сифаттарын үҫтерергә лә ярҙам итә.


"Салауатнефтьоргсинтез" хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n"Салауатнефтьоргсинтез" хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттыра\n17:04, 30 июня 2009 Иҡтисад\n"Салауатнефтьоргсинтез" асыҡ акционерҙар йәмғиәте үҙ хеҙмәткәрҙәренә эш хаҡын арттырыу тураһында ҡарар ҡабул итте.\nПредприятиеның матбуғат хеҙмәтенән хәбәр итеүҙәренсә, быйыл июлдән завод хеҙмәтсәндәренең күбеһенең айлыҡ эш хаҡы күләме — алты процентҡа, ә ҡайһы бер ярҙамсы подразделениелар хеҙмәткәрҙәре өсөн 11,3 процентҡа арта.\n"Салауатнефтьоргсинтез" акционерҙар йәмғиәтендә быйыл йыл башынан алып был эш хаҡын беренсе тапҡыр индекслау. 2008 йылда бында эш хаҡын ике тапҡыр күтәрҙеләр: ғинуарҙа — 10 процентҡа һәм июлдә — биш процентҡа. Ул саҡта эшселәрҙең генә хеҙмәт хаҡы арттырылғайны.\nХеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын күтәреү предприятиеға ай һайын 20 миллион һумға төшәсәк.\nӘлеге ваҡытта "Салауатнефтьоргсинтез" Рәсәйҙең өс иң ҙур нефтехимия предприятиеһына инә һәм бутил спирты, бензин, этилен, пропилен, полиэтилен һәм башҡа нефтехимия продукттары етештереүсе төп предприятиеларҙың береһе булып тора. Бөгөн "Салауатнефтьоргсинтез" 140 төрҙән ашыу продукция сығара. Предприятиела 12,5 меңдән ашыу кеше эшләй.\nТеги: завод, эш хаҡы, арттырыу


Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nСергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университеты студенттары һәм уҡытыусылары менән осрашты\n14:56, 28 ноября 2012 Сәйәсәт\nДәүләт Думаһы рәйесе Сергей Нарышкин Башҡорт дәүләт университетында уҡыу йортоноң Хоҡуҡ институты студенттары һәм уҡытыусылары, шулай уҡ Башҡортостан парламентарийҙары менән осрашты. Һөйләшеүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та ҡатнашты. Һүҙ юридик фәндәрҙе, мәғарифты, закондар сығарыу эшмәкәрлеген үҫтереү хаҡында барҙы.\n— Башҡорт дәүләт университетына ҙур теләк менән килдем. Быуаттан ашыу тарихы булған уҡыу йорто, атап әйткәндә, юридик факультет ҙур ҡыҙыҡһыныу уята, — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Сергей Нарышкин. – Осрашыу форматы осраҡлы ғына һайланманы, ул 3 декабрҙә билдәләнәсәк һөнәри байрам – Юристар көнө алдынан үткәрелә. Рәсәйҙә юристар кәрәгенән артыҡ, тигән фекер йөрөй. Бында шуны ла өҫтәп китергә кәрәк: беҙҙә квалификацияһы булмаған юристар крәгенән артыҡ. Барлыҡ юғары уҡыу йорттары ла квалификациялы юристар, яҡшы белгестәр әҙерләй алмай, ысын мәғәнәһендә юғары белем бирә алмай. Ысынында иһә юридик йүнәлештәге белемле, әҙерлекле белгестәр етешмәй. Иҡтисадтың төрлө тармаҡтарында, дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттә, закондар сығарыу органдарында был айырыуса ныҡ һиҙелә.\nЗакондар сығарыу процесына килгәндә, Дәүләт Думаһы спикеры федераль кимәлдә ярайһы уҡ ауыр хәл күҙәтелеүен билдәләне.\n— Закон сығарыусылар ижтимағи-иҡтисади процестар артынан ҡайһы саҡта өлгөрә алмай һәм барлыҡ был үҙгәрештәрҙе тейешле закондар базаһы менән ваҡытында тәьмин итергә әҙер булмай сыға, — тип иҫәпләй Сергей Нарышкин. – Икенсе яҡтан, Дәүләт Думаһының закондар сығарыу портфелендә бихисап закондар сығарыу башланғыстары йыйылып киткән, улар ғәмәлдәге депутаттарға үткән саҡырылыштарҙан ҡалған. Шул уҡ ваҡытта тәҡдим ителгән проекттарҙың күпселеге техника һәм системалы булыу йәһәтенән эшләнеп бөтөлмәгән. Был тағы ла бер тапҡыр, беҙҙә белемле юристар етешмәй, тигән фекерҙе дөрөҫләй. Илдәге алдынғы юғары уҡыу йоттарының юғары класлы белгестәрҙе мөмкин тиклем күберәк әҙерләүен теләр инек.\nСергей Нарышкин һөйләүенсә, алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһы һуңғы 20 йылда башҡарылған эштәргә объектив анализ яһарға тырыша. Уның фекеренсә, бындай эш проблемалы секторҙарҙы асыҡларға мөмкинлек бирәсәк, шулай уҡ Рәсәй парламентының һуңғы 20 йыл эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһаясаҡ.\nБашҡорт дәүләт университетында ойошторолған осрашыу һорау-яуап форматында үтте. Студенттарҙы һәм уҡытыусыларҙы Дәүләт Думаһында практика үтеү, юридик факультеттарҙы тамамлаған йәштәрҙе эшкә урынлаштырыу, юғары уҡыу йорттарында физик мөмкинлектәре сикләнгән кешеләрҙең белем алыу мөмкинлектәренә, студенттарға матди ярҙам күрһәтеү варианттарына, шулай уҡ мәғариф өлкәһендә эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеген үҫтереүгә бәйле һорауҙар ҡыҙыҡһындырҙы.\nСергей Нарышкин бизнес менән мәғарифты ҡушыу идеяһын хупланы, әммә был закон нигеҙендә башҡарылырға тейеш. Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов та был идеяны күтәреп алды һәм республикала бындай эшмәкәрлектең алып барылыуын билдәләне. Әммә системаны камиллаштырыу һәм белем биреү хеҙмәттәрен күрһәтеү секторын асыҡ майҙанға сығарыу зарур.\n— Беҙҙең республикала уҡыу йорттарына йылына яҡынса 30 мең кеше уҡырға инә, — тип хәбәр итте Рөстәм Хәмитов. – Уларҙың һәр береһе репетиторҙар һәм шәхси уҡытыусылар яллауға уртаса 30 мең һум тотонһа ла, дөйөм алғанда 900 миллион кум күләмендәге сумма килеп сыға.\nОсрашыуҙа Сергей Нарышкин алдағы йылда Рәсәй Федерацияһы Конституцияһына һәм Рәсәй парламентына 20 йыл туласағын иҫкә төшөрҙө. Был ваҡиға айҡанлы Дәүләт Думаһы саралар планын әҙерләй. Республика парламенты депутаттары ла, юристар ҙа әҙерлек сараларынан ситтә ҡалмаҫ, тигән ышанысын белдерҙе Дәүләт Думаһы спикеры.\nТеги: бр президенты,визиттар,мәғариф


Хоҡуҡ яҡлаусы Зөлфиә Ғайсина Башҡортостан башлығы вазифаһына кандидат итеп күрһәтелде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:00, 17 июня 2019 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2019 йыл, 17 июнь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\nХоҡуҡ яҡлаусы һәм юрист Зөлфиә Ғайсина «Яблоко» партияһынан Башҡортостан башлығы вазифаһына кандидат итеп күрһәтелде. Был хаҡта «Башинформ»ға уның Башҡортостан бүлексәһе лидеры Альберт Хөсәйенов хәбәр итте.\nУның һүҙҙәренсә, ҡарар 15 июндә партияның төбәк бүлексәһенең сираттан тыш конференцияһында ҡабул ителде. Йәшерен тауыш биреүҙә ҡатнашҡан 21 делегаттың 16-һы Зөлфиә Ғайсина өсөн тауыш бирҙе. Уның дәғүәсеһе Камил Ғөбәйҙуллин өсөн иһә биш тауыш йыйылды.\n«Беҙҙең яҡтан бөтә нормалар ҙа үтәлде. Конференцияға килгән төбәктең Үҙәк һайлау комиссияһы вәкиле быны раҫланы», — тип һөйләне Альберт Хөсәйенов.\n«Зөлфиә Ғайсина – беҙҙең кеше һәм беҙ уның менән ғорурлана алабыҙ. Ул — йәш, аҡыллы, дәртле, юғары әхлаҡи ҡиммәттәр яҡлы, Рәсәйҙең киләсәге – шундай ҡатын-ҡыҙҙар ҡулында», — тип өҫтәне партияның Башҡортостан бүлексәһе лидеры.\nӨҫтәп шуны әйтеп үтәйек: 39 йәшлек Зөлфиә Ғайсина Башҡортостанда алданған өлөшсөләрҙең хоҡуҡтарын яҡлаусы булараҡ яҡшы билдәле.\nТеги: Башҡортостан башлығын һайлау, партиялар


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АҪАЛЫ БАЛАҪТАР ҘА АҪЫЛ РУХЫБЫҘҘЫ ҺАҠЛАЙ - 2016 - Мәҡәләләр\nДонъяла глобалләшеү көсәйгән һайын, халыҡтарҙың үҙ тамырҙарын барлау, милли асылына төшөнөү ынтылышы көсәйә бара, тип юҡҡа әйтмәйҙәр икән. Башҡорттоң быуаттар дауамында һаҡлап ҡала ҡалған мәҙәниәтенең тағы бер гүзәл өлгөһөнә тамаша ҡылырға насип булды ошо көндәрҙә - БР Мәҙәниәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге Әлшәй районында "Быуаттарҙы бәйләүсе еп" Республика башҡорт балаҫы оҫталары фестивале үткәрҙе. Быйыл унда Әлшәй, Миәкә, Дәүләкән, Архангел, Ғафури, Ҡырмыҫҡалы, Асҡын, Шишмә, Бишбүләк, Благовар, Баймаҡ, Учалы райондарынан, Бөрө ҡалаһынан балаҫ һуғыусылар ҡатнашты.\nДим-Өршәк буйы башҡорттарының төп кәсептәренең береһе ул - аҫалы балаҫ һуғыу эше. Ике йылға бер үткәрелә килгән был фестивалдең оло ҡаҙаныштарының береһе шулдыр - балаҫ һығыу эшенә яйлап башҡа райондар ҙа ҡушыла, быны фестивалдә ҡатнашыусы төбәктәрҙең төрләнә барыуында күрергә була. Шулай ҙа халҡыбыҙҙың ырыуҙарға бүленеү үҙенсәлеге лә бар. Йәғни, билдәле бер этник төркөмдөң үҙен танытып торған үҙенә генә хас биҙәктәре, үҙенә генә хас кәсеп-шөғөлө булыуын иҫәпкә алғанда, аҫалы балаҫтың һәр төҫө, һәр орнаменты уның Дим буйы башҡортоноҡо икәнен һөйләй. Шуға ла быйылғы фестиваль күргәҙмәһенә тамаша ҡылыусылар төҫтәре, биҙәктәре буйынса айырым райондарҙың, уларҙың эшенә ниндәй милләттең йоғонтоһо күберәк икәнен тойомлай алғандыр.\nБиҙәк - юҡтан бар булмаған, уның үҙенең аңлатҡан мәғәнәһе, хатта ниндәйҙер йөкләмәһе бар. Шуға ла киләсәктә биҙәктәрҙе боҙмау маҡсатында уларҙың тарихын өйрәнеү эше лә яйға һалыныр, тигән өмөттәбеҙ. Дәүләкән районынан килгән һәм үҙе лә ҡасандыр был фестивалдең еңеүсеһе, быйыл иһә баһалама ағзаһы булған Назиә Әхмәтвәлиева әйтеүенсә, асыҡ һәм ябыҡ баҙыян, бөтөй, айсыҡ, батмус аҫа, сулпы аҫа, әҙрәс, ҡаҙ тешләтеү, тәкә мөгөҙө - иң боронғо аҫалар иҫәпләнә. Назиә Фазлый ҡыҙы күргәҙмәләге ҡайһы бер эштәрҙә төҫтәрҙең дөрөҫ ҡулланылмауын да билдәләне. Сағыу булһын, тип, ҡайһы оҫталар кибеттәрҙә һатылған еп ҡуллана, әммә көнкүрештә ҡулланылған әйбер, шул уҡ балаҫ артыҡ сағыу төҫтә булһа, күҙҙе арыта. Әлшәй районы Иҙрис ауылынан 75 йәшлек Сәүиә Иманғол ҡыҙы Муллағәлиева ла бөгөнгө көндә аҫалы балаҫтарҙың биҙәге ябайлаша барыуына хәүефләнеүен белдерҙе. "Шау сәскәнән генә торған балаҫты һуғыуы еңелерәк, хәҙер шуға өҫтөнлөк бирәләр. Элек йөндө иләп, ҡаҙанға ут яғып, һәр төҫкә айырым мана инек. Буяуы сығып тормаһын өсөн тоҙ, ҡатыҡ йәки эркет һыуы өҫтәйһең. Шунан ниндәй төҫкә ниндәйе килешә, шуныһын ҡарап, ҡатмарлы аҫа биҙәктәрен тура килтереп һуғаһың. Аҫалы балаҫты ҡәҙерлегә генә, матурлыҡ өсөн тотаһың, һәр өйҙә сепрәк балаҫ ҡулланыла. Йөндән һуғылғаны бирнәгә тип әҙерләнә ине йышыраҡ. Тарманы талҡып, киптереп, төйөп, иләп эшләнгән ептән таҫтамал да, ашъяулыҡ та һуға торғайныҡ. Бар кешелә шундай сүпләм таҫтамал булды".\nЫсынлап та, йола - милли мәҙәниәтте генә түгел, халыҡты һаҡлаусы ла икәненә тағы бер инанаһың ошондай байрамдарҙа. Ана шул йола үтәү өсөн ҡуланылғанға күрә лә, аҫалы балаҫ бөгөнгө көнгә тиклем һаҡланғандыр ҙа. Әлшәйҙән 96 йәшлек Нәсихә Сиражетдинова 80 йәшенә тиклем һуҡҡан балаҫты.\n- Элек бөтөн Стәрле халҡы беҙҙең балаҫтарҙы келәм итеп элде өйөнә. Ҡыҙҙың бирнәһендә лә балаҫ булыуы мотлаҡ. Өй ҡотлап алып барһаң да дан бер бүләк инде. Бер балаҫ һуғыу өсөн бер аҙна ваҡыт кәрәк, әле лә һуға алыр инем дә, аяҡ ауырта шул", - тип шаяртһа ла, был эш байтаҡ көстө ала икәне былай ҙа аңлашыла. Әммә ауырлығына ҡарамайынса, был төбәк һаман да ҡыҙҙарын аҫалы балаҫ менән оҙата бөгөн дә. Нәсихә Мырҙағәли ҡыҙының ҡыҙҙары Зөлфиә менән Зәкирә лә ҡатнашты күргәҙмә эшендә. Улар ҙа ҡул көсө, күҙ нуры түгелгән башҡорт балаҫын килем алыр өсөн түгел, ә йола үтәү өсөн һуғыуҙарын әйтте.\nӨләсәйҙәре, әсәйҙәренән күреп, ҡыҙ балалар был эшкә бала саҡтан уҡ тотонһалар ҙа, Әлшәй уҡыусылар һәм пионерҙар йортонда балаҫ һуғыу түңәрәге лә эшләп килә. Өйрәтеүсеһе табылһа, мәктәптәрҙә лә уның филиалдары асыла. Мәҫәлән, күргәҙмәлә Сурай мәктәбенең балаҫ һуғыу түңәрәге етәксеһе Лариса Усманова ҡатнашты. Ҡәйнәмдән өйрәнгән һөнәремде 12 йәшлек ҡыҙыма ла, уҡыусыларыма ла өйрәтәм, ти ул. Әлеге мәлдә түңәрәктә 16 кеше ҡатнаша. Тик станоктарҙың етерлек булмауы эште бер аҙ ҡатмарлаштыра. Ауылда балаҫ һуғыу станогының төп өлөштәре - ҡылыс менән көрө бәйләүселәр ҙә бар икән, тимәк, әлшәйҙәр алдында хәҙер станоктар эшләү эшен тергеҙеү тора. Әйткәндәй, Архангел районы Орловка мәҙәниәт йорто етәксеһе, үҙҙәрендә лә, Әлшәйҙә лә оҫталыҡ дәрестәре үткәреп йөрөүсе Фәнисә Сәйфетдинова әйтеүенсә, балаҫ һуғыу станоктары ла бер-береһенән айырыла икән. Ул үҙе урыҫ станогында башлап эшләп өйрәнгән, унда башлыса буй балаҫ һуғалар. "Әлшәй яҡтары, Ғафуриҙар башҡорт станогында һуға. Аҫалы балаҫ һуғыуы ауыр түгел, әммә унда төҫтәрҙе эске тойомлау менән ҡуллана белергә кәрәк", - ти Фәнисә Фәрит ҡыҙы.\nӨфөнөң һаңғырау балалар өсөн 6-сы балалар баҡсаһы етәксеһе Фатима Мәхмүтйән ҡыҙы Күскилдина ла үҙ тәрбиәләнеүселәрен алып килгәйне Әлшәйҙәге күргәҙмәгә. Улар ҙа оҫталыҡ дәрестәрендә балаҫ һуғыу эшен үҙләштерҙе.\nАҫалы балаҫ - башҡортто башҡаларҙан айырып, башҡаларҙан бер башҡа күтәреп торор рухиәт өлгөһө ул. Аҫалы балаҫ сәнғәтен өйрәнергә, серен асырға кәрәк әле беҙгә, сөнки унда ата-бабаларыбыҙҙың донъяны күҙаллауҙары ла, матурлыҡты нисек аңлауы ла ярылып ята. Шуға ла был фестивалдең әһәмиәтен баһалап бөтөп тә булмай. Бик ваҡытлы башланы был эште ихлас әлшәйҙәр. Башҡорт халҡының сәнғәт әйберҙәренең зауығы һәр заманға ла тап килә, тиһәләр ҙә, иң боронғо сәнғәт төрө булараҡ, аҫалы балаҫтың тарихи-этник үҙенсәлеген иҫтә тотоу мотлаҡ.\nЯҙылған: 11.04.16 | Ҡаралған: 1114


Яңы комбайндарҙа яңы үрҙәргә табан! » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Эшҡыуар » Яңы комбайндарҙа яңы үрҙәргә табан!\nЯңы комбайндарҙа яңы үрҙәргә табан! 18.08.2017 // Эшҡыуар\n…Жуково яланы. Баҫыу буйлап рәт-рәт булып теҙелеп киткән бакуйҙарҙа сағыу ҡояш нурҙарына иркәләнеп иген бешә. Тағы бер бакуй өҫтәп, ҡаршыға өр-яңы “КСУ-10” (үҙйөрөшлө универсаль салғы) елдерә. Штурвал артында Привалов крәҫтиән (фермер) хужалығының иң алдынғы механизаторҙарының береһе – Руслан Дәүләткилдин.\n— Себер тарафтарында ла эшләп ҡараным, ҡалым да һуҡтым, тик күңел барыбер ауыл хужалығына тартып тик тора, — тип белдерә Руслан хеҙмәтенә ҡарата һөйөүен. – Эш хаҡы яҡшы, аҡсалата, ваҡытында түләнә, ең һыҙғанып иген сабып тик йөрөйөм, — тигән кинәнес тойғоларын да асып һала “ялан батыры”. Башҡа баҫыуҙарҙа шулай уҡ бурыстарын үтәп йөрөгән комбайнсылар: Ринат Ғәйнуллин, Илгиз Мәҡсүғолов, Марс Ғәлиевтәр ҙә ошондай уҡ фекерҙә булыуҙарына шик юҡ.\nЫсынлап та, бындай шарттар, маҡсаттар барҙа тырышып иген урырға ғына ҡала. Билдәле эшҡыуар Александр Привалов ике йыл элек кенә эшләй башлауына ҡарамаҫтан, уңыштары етерлек. Табыш алыр өсөн күп көс һалына. Ҡалай менән ябыла барған ферма-келәт баштарын, күптән түгел ҡайтарылған 126 баш “волгоград” тоҡомло һарыҡтарҙы, шулай уҡ инде күптән үлән утлаған “романов” тоҡомло 500 баштан ашыу ҡуйҙы, һыйыр малын иҫәпкә алғанда, күпте күҙалларға булалыр. Хәйер, баҫыуҙағы үҙйөрөшлө салғынан тыш шулай уҡ береһе дүрт миллион һумдан ашыу хаҡ тәшкил иткән, икенсеһе ете миллион һумлыҡ комбайндарҙы күреп та һоҡланмау мөмкин түгел. Ә инде хужалыҡтың районда иң беренселәрҙән булып ураҡҡа төшөүҙәре әйтелгәндәргә асыҡлыҡ индерә һымаҡ: өлгөрҙәр, тырыштар һәм булдыҡлылар эшләй бында.\n— 1700 гектар сәселгән, шул иҫәптән 1500 гектар – бойҙай культуралары. Ғөмүмән, сәсеүлек майҙаны 3000 гектар тәшкил итә, — тип баҫыуҙары менән таныштыра баш аграном Евгений Ефимов. – Әле бына “Московская 39” сортлы бойҙай урабыҙ. Гектарынан 30 центр уңыш алырға иҫәп тотабыҙ.\nБындай уңыш көткәндә, һауа шарттарын яҡшы булыуын ғына теләргә ҡала.


Рөстәм Хәмитов Ҡытайҙың Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осрашты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Ҡытайҙың Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осрашты\n13:20, 11 ноября 2015 Сәйәсәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 11 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Александр Смирнов/.\n10 ноябрҙә Республика йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ҡытай Халыҡ Республикаһы Ляонин провинцияһы делегацияһы менән осрашты. Делегацияны Ҡытай коммунистар партияһының төбәк комитеты секретары һәм Ляонин провинцияһы Бөтә Ҡытай халыҡ вәкилдәре йыйылышының даими комитеты рәйесе Ли Си етәкләй. Яҡтар төбәк-ара хеҙмәттәшлекте нығытыу һәм иҡтисадтың төрлө өлкәләрендә берлектәге проекттарҙы бойомға ашырыу мөмкинлектәрен тикшерҙе.\nРөстәм Хәмитов менән Ли Си сәнәғәт өлкәһендә генә түгел, шулай уҡ туризм, фән, медицина, мәғариф тармаҡтарында ла төбәк-ара хеҙмәттәшлекте үҫтерергә кәрәк тигән фекергә килде.\nОсрашыу барышында «Башҡортостан Республикаһының үҫеш корпорацияһы» асыҡ акционерҙар йәмғиәте менән «Хайчен Нефтемаш» компанияһы араһында хеҙмәттәшлек тураһында килешеүгә ҡул ҡуйылды.\n– Үҙ ваҡытында беҙ «Хайчен Нефтемаш» заводында булдыҡ һәм күргәндәребеҙҙән бик ҡәнәғәт ҡалдыҡ. Беҙ продукция өлгөләрен ҡараныҡ. Был ысынлап та әһәмиәтле, ҡеүәтле техника. Беҙҙең нефть сәнәғәте шундай техникаға мохтаж. Республикала ауыр быраулау ҡорамалдары заводын төҙөү һәйбәт булыр ине. Рәсәйҙә геология-разведкалау эштәре дауам итә. Әлбиттә, яҡшы ҡорамалдар булғанда уға ихтыяж тыуасаҡ. Коллегаларыбыҙ ошо проектты әҙерләр һәм беҙ уны тормошҡа ашырырбыҙ, тип ышанам, – тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Рөстәм Хәмитов.\nҠытай Халыҡ Республикаһы Башҡортостандың сауҙа партнерҙары араһында бишенсе урынды биләй. 2014 йылда республиканың Ҡытай менән тышҡы сауҙа әйләнеше 685,1 миллион доллар тәшкил иткән, ошо сумманың 79 проценты (541,5 миллион доллар) экспорт тауарҙарына тура килә.\nБашҡортостандан Ҡытайға нефть һәм нефть продукттары, химия сәнәғәте продукцияһы, вертолеттар, көкөрт, баҡыр һәм башҡа тауарҙар оҙатыла. Ҡытайҙан беҙгә насостар, электр ҡорамалдары, аяҡ кейемдәре һәм башҡа продукция килтерелә.\nБашҡортостан Хөкүмәте менән Хэйлунцзян, Ляонин һәм Цзянси провинциялары хөкүмәттәре араһында хеҙмәттәшлек тураһындағы бер нисә килешеү ғәмәлдә.\nТеги: халыҡ-ара хеҙмәттәшлек,сәнәғәт,бр башлығы


Ибн Фаҙлан сәйәхәтнамәһен тикшереү һөҙөмтәһендә тағы шулар асыҡланды: Кесе Быҙаулыҡ ерендә (уның төньяҡ өлөшөндә) илселәрҙең юлы һулға ауыша һәм улар Һамар, Кинәл, Сок (Сух) һәм Ҡондорса йылғалары аша үтә.\nИбн Фаҙлан, Ҡондорсаны аша сыҡҡас, Башҡорт иле башлана, тип яҙа. Ғәжәп, илселәр бит башҡорт еренә Байһун йылғаһының уң яҡ ярында уҡ аяҡ баҫа. Шуныһы ла аңлашылып бөтмәй: Ҡондорса йылғаһының исеме Ибн Фаҙлан сәйәхәтнамәһендә Кджлуа тип теркәлгән. Был гидронимдың дөрөҫ яҙылышы, моғайын, Ҡыҙыл өйө, йәғни Ағиҙел өйөлөр. Халҡыбыҙ йырҙарында Каманың атамаһы Ағиҙел икәнлеген иҫәпкә алып, тағы ике дәлилгә нигеҙләнеп (был хеҙмәтемдә уларын күрһәтмәйем, хәҙергә сер итеп ҡалдырам), ошондай фекергә киләм: башҡорт теленең тарихи фонетика ҡанундары Ағиҙел өйө төшөнсәһенең (һүҙбәйләнешенең) тышҡы формаһын ошо рәүештә лә үҙгәрткән: Ағиҙел өйө - Әйас-ғол өбө - Сағил өбө - Саклаб. Бына ҡайҙа ятҡан ул серле саклаб этнонимының семантик хәбәре!\nАғиҙел йылғабыҙҙың исеме, баҡһаң, Ҡыҙыл ҡом (сүллек исеме) һәм Ҡыҙыл Орда (ҡала исеме) географик атамаларына ла туранан-тура бәйле икән (Оғуз йылға - Оғуҙ-ғол - Ағиҙел - Ҡыҙыл). Һәм был асышыма ҡарата бер ни ҡәҙәр аңлатма рәүешендә әйтеп үтәм: Ҡыҙыл ҡом һәм Ҡыҙыл Орда топонимдарының тәүге компоненты, йәғни "ҡыҙыл" лексик берәмеге, ошо ике атама составында төҫтө түгел, ә фәҡәт этнонимды белдерә (был этник терминдың архаик бер варианты - хаҙлаж). Ҡондорса йылғаһының икенсе исеме Ҡыҙыл өйө, йәғни Ағиҙел өйө булыу ихтималлығына мин хәлифәт илселәренең саклабтарға барған юлын (уның төньяҡ өлөшөн) махсус өйрәнеү маҡсатында фәнни экспедицияға йүнәлгәс төшөнә башланым. Сәфәргә көҙҙөң салт аяҙ бер көнөндә, 31 сентябрҙә, Өфө ҡалаһы аша юлландым. Сәйәхәтем ваҡытындағы сағыштырмаса оҙайлы тәүге туҡталышым - Татарстандың иң көньяғындағы Норлат ҡалаһы булды.\nҠалаға иртәнге поезд менән килеп төштөм. Бында мин өс уңыш-табышҡа юлыҡтым. Беренсенән, был ҡаланан биш кенә саҡрым алыҫлыҡта Изгеләр шишмәһе барлығын белдем (ә Изгеләр шишмәһе хаҡындағы был мәғлүмәт шуға ишара яһай: тимәк, Ҡондорса буйындағы ауылдарҙа боронғо башҡорттарҙың, йәғни был тарафтарҙа Ибн Фаҙлан күреп киткән мәжүси башҡорттарҙың вариҫтары йәшәй).\nТабышымдың икенсеһе: Оло Сәрмәсән йылғаһының уң яғынан, ярҙан ике саҡрым алыҫлыҡта боронғо вал, дошман яуынан һаҡланыу валы үтә икәнлеген ишеттем. Миңә ул ҡомартҡы тураһында Норлатта йәшәүсе эшҡыуар, крайҙы өйрәнеүсе Вәғиз Сибәғәтуллин һөйләне. Вәғиздең фекеренсә, тиҫтәләрсә саҡрымдар оҙонлоғондағы был валды болғарҙар түгел, Оло Сәрмәсәндең һул ярында көн иткән ырыу-ҡәбиләләр ҡаҙған.\nӨсөнсө табышым: Татарстандың ҙур масштаблы географик картаһы. Уны миңә район гәзите редакцияһында бирҙеләр.\nИнде бик күптәндән эҙләгән ул карта ярҙамында мин шул уҡ көндөң кисенә Аллағолға - Ульяновск өлкәһенең иң көньяҡ-көнсығыш ауылдарының береһенә - анһат ҡына барып еттем. Һөйләше мишәр диалектына тартым был ҙур ауылдың (унда 350-нән ашыу йорт) халҡы үҙен татар милләтенән тип иҫәпләй. Мәктәптәрендәге музейҙары менән танышам. Документтарҙың береһендә ауылдың икенсе исеме Аҙнағол тип әйтелә. Был күркәм музейҙы байытыуға хәтһеҙ тырышлыҡ һалған уҡытыусы, Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Нурмөхәмәт ағай Шакировҡа һорау менән мөрәжәғәт итәм:\n- Ауылығыҙға нисә йәш, тип иҫәпләйһегеҙ?\n- Аллағол ауылының ҡасан һалынғанын һаман да белә алмайбыҙ. Һамар архивына (1851 йылда Сембер губернаһының Аллағол ауылы Һамар губернаһы составына индерелә - Р.И.) ла яҙып ҡараныҡ, ләкин беҙгә кәрәкле мәғлүмәт унда ла юҡ икән, - тип яуап бирҙе уҡытыусы-ветеран.\nАғайҙан Аллағол еренең боронғо атрибуттарын һорашам. Бәлки, әйләнә-тирәләге ер-һыуҙар тураһында риүәйәт һөйләр, тип уйлағайным. Әммә Аллағол ерендә Ыйыҡ тау ҙа, Кирәмәт ағас та, Изгеләр ҡәбере лә, убалар ҙа юҡ икән. Уйымдан ғына һығымта яһайым: ауыл сағыштырмаса күптән түгел Волга аръяғынан күсенеп килеп ултырған булһа кәрәк.\nӘйткәндәй, мин был уй-фаразымды шул уҡ көндө бер аҙ үҙгәрттем. Димитровград - Аллағол маршрутындағы киске автобус ауылға яртылаш тиерлек буш килде. Салондан иң тәүҙә бер ҡыҙ менән бер апай төштө. Мин уларға: "Һеҙ ошо ауылданмы?" - тип һүҙ ҡуштым. Бындағылар икән. Үҙемдең кем һәм ҡайҙан икәнлекте әйттем дә, апайға һорау бирҙем:\n- Һеҙҙең ауыл ниндәй тауға хәйер бирә?\n- Парау ауылының Ҡыҙҙар тауына, - тине апай.\n- Парау? Ул ҡайҙа?\n- Парауға беҙҙән алтмыш саҡырым. Уны Парау ҙа, Боровка ла тиҙәр.\nӘ Боровка миңә картанан таныш. Әлбиттә, Боровкаға мотлаҡ барасаҡмын. Ләкин хәҙер түгел, ә икенсе килгәнемдә. Ә был юлы иһә Үрән йылғаһы буйындағы Үрәнбаш ауылына барып етергә ниәтләгәнмен, ә Үрәнбаштан артабанғы юлым - Өскүл ауылына.\nИнформатор апайҙың исем-фамилияһын юл дәфтәремә яҙып алдым. Нурмөхәмәтова Нурия икән ул. Нурия апайға Ҡыҙҙар тауы тураһындағы мәғлүмәте өсөн рәхмәттәр әйтәм һәм, һаубуллашып, автобусҡа инәм. Бына бит ҡалай була был фани донъяла! Ярай әле, тимен, Нурия апайға тау тураһында һорау бирергә булдым. Ә бит ул һорауҙың бирелмәй ҡалыуы ла бик мөмкин ине, сөнки Аллағолдоң әйләнә-тирәһендә тип-тигеҙ дала йәйрәп ята...\nӨскүл ауылында ла миңә уңыш юлдаш булды. Болғар ҡалаһынан (Татарстандың элекке Куйбышев ҡалаһы, район үҙәге) 8 саҡрым көньяҡтараҡ урынлашҡан был ауылға иртәнге сәғәттәрҙә үк килеп етелде. Төйәктә урыҫтар йәшәй икән. Һәм бик күптәндән - баярҙар, стрелецтар заманынан бирле. Ауылдың өс күле бар. Исемдәре: Атамановский, Чистый, Безымянный. Уларҙың икеһе - Атамановский һәм Чистый - яҙ көндәрендә бергә тоташып, бер күл була. Рәсми фән фекеренсә, ошо өс күлдең элек дөйөм атамаһы ла булған һәм Ибн Фаҙлан сәйәхәтнамәһенә ул гидроним Халджаһ формаһында инеп ҡалған.\nХалджаһ тураһында илселек сәркәтибе Ибн Фаҙлан дәфтәренә ошоларҙы теркәгән: "Беҙ батша янына барып еткәндә уны Халджаһ тигән һыу буйында осратҡайныҡ, ул өс күлдән ғибәрәт, икәүһе ҙур, берәүһе бәләкәй; уларҙың береһендә лә төбөнә етә алырлыҡ урын юҡ. Был урын һәм саклабтарҙың ҙур йылғаһы араһындағы алыҫлыҡ яҡынса бер фарсах, ул Итил йылғаһы тип атала һәм хазарҙар илендә диңгеҙгә ҡоя. Был урында бер баҙар бар, ул һәр ваҡыт ҡыҫҡа ғына ваҡытҡа эшләп ала, унда бик күп нәфис тауарҙар һатыла". Был өҙөктә аныҡ әйтелгән: Халджаһ менән Итил йылғаһы, йәғни хәҙерге Волга араһы яҡынса бер фарсах. Әммә ғәмәлдә был өс күлдән Волга йылғаһына иң яҡын ара - 12 саҡрым, тимәк, теүәл 2 фарсах. Шулай булғас, Халджаһ һыуын икенсе бер географик нөктәнән эҙләргә кәрәк. Ҡайһы нөктәнән? Бәлки, боронғо Шәһре Болғар ҡалаһы хәрәбәләре яғынандыр?\nФәнгә яҡшы билдәле: Шәһре Болғар менән Иҙел (Волга) аралығында алыҫ замандарҙа уҡ зәңгәр күлдәр булған. Шул күлдәрҙең береһе Галан атамалы икәнлеге мәғлүм. Бында шуға ла иғтибар итеү мотлаҡ: Шәһре Болғар хәрәбәләренән 7 саҡрым алыҫлыҡта Волгаға кес кенә Вихлән (Милән) тигән бер йылға ҡоя. Әйткәндәй, Галан да, Вихлән дә, Куйбышев ГЭС-ы төҙөлгәс, һыу һаҡлағыс аҫтында ҡалды.\nҮрҙә килтерелгән өс гидронимдың да (Халджаһ, Галан, Вихлән) фонетик төҙөлөшө буйынса бер-береһенә шаҡтай яҡын икәнлеге күҙгә ташлана. Ә бит ул атамаларҙың семантик мәғәнәләрендә лә үҙ-ара яҡынлыҡ юҡ түгел (Халджаһ < Халжа < Әйле һыуы; Галан < Әйле -һун < Әйле кеше; Вихлән < Вийәлән < Әйәлән < Әйле-һун < Әйле кеше).\nБыл өс гидронимға ҡарата бына ошондай дәлилдәр. Әлбиттә, уларҙы саклабтар тарихын, этногенезын өйрәнгәндә дөрөҫ итеп файҙалана алһаҡ, еңел генә түбәндәге һығымталарға килергә мөмкин: 922 йылда саклабтар батшаһы Алмуш, Ғәрәп хәлифәте илселеген ҡаршы алғас ҡына, йәйләүгә йүнәлә. Алмуш батшаның даими ҡышлау һәм яҙлау урыны - Шәһре Болғар (ул заманда - Болғар ауылы).\nБыл көҙгө экспедициямда ирешкән тағы бер уңышым - Ибн Фаҙлан сәйәхәтнамәһендә ҡыҫҡаса ғына телгә алынған Джавшар йылғаһының хәҙерге атамаһы Яуширмә икәнлеген иҫбатланым. Ә ул юҫыҡтағы ғилми тикшеренеүҙәремде саклабтарҙың ярым күсмә тормош алып барыуҙарының төп үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып башланым. Ә ул үҙенсәлектәр ошолар: июнь башында йәйгә эйәреп, иләү ашыҡмай ғына көньяҡтан төньяҡҡа табан күсенә башлай; йәйләүгә сыҡҡан илдең төньяҡҡа табан күсенеү юлы (йәйләү юлы) ҙур йылғалар аша түгел, башлыса, һыу айырғыс тау, ҡалҡыулыҡтар буйлап үтә.\nЭкспедициянан Ҡаҙан ҡалаһы аша урау юл менән ҡайттым. Шундай ҡарарға киленде: Ҡондорса, Сәрмәсән яҡтарында боронғо Башҡорт илен эҙләүҙе дауам итергә, уны Оло Сәрмәсәндең уң яҡ ярындағы боронғо валды буйынан-буйына үтеүҙән һәм Боровка ауылының Ҡыҙҙар тауы атамаһы серенә төшөнөүҙән башларға кәрәк. Ихтимал, бында ла Ҡыҙҙар тауы нигеҙенә оғуз этномимы һалынғандыр. Әгәр тарихи дөрөҫлөк нәҡ шул икән, тимәк, минең иң ҙур, иң ҡатмарлы фәнни концепциям (башҡорт һүҙенең тамыр өлөшөн боронғо өбөйәс этнонимы, йәғни оғуз этнонимының бер варианты тәшкил итә, тигән һығымтам) тағы бер өҫтәмә дәлил менән ҡеүәтләнәсәк.\nЯҙылған: 29.12.17 | Ҡаралған: 849


Уҙған төндә Өфөлә йәнә машина янды\nКүңелһеҙ ваҡиға был юлы ла Баҡала урамындағы «Аҡыллы йорт» торлаҡ комплексы парковкаһында теркәлде. «Мерседес» маркалы сит ил автомобиле ут эсендә ҡалды. Янғын йортта йәшәүселәр көсө менән һүндерелә башланы. Бер аҙҙан ваҡиға урынына янғын һүндереүселәр төркөмө лә килеп етте. Янғында Мерседец янында торған тағы ла ике автомобиль зыян күргән. Әле баш ҡалала ҡиммәтле машиналарға ут төртөүселәрҙе эҙләйҙәр. Быға тиклем шул уҡ туҡталҡала Рейнж Ровер янып көлгә әйләнгәйне.


КОНКУРСҠА ЙОМҒАҠ ЯҺАЛДЫ!\n23 Ноябрь 2019, 02:40\nДонъялағы иң көслө яратыу - әсәнең балаһын яратыуылыр, моғайын. Ҡулынан килһә, ул үҙ сабыйын усына ғына йомоп, тормоштоң бар ауырлығынан, ҡайғы - хәсрәтенән, сир - сырхауҙан йолоп ҡалыр ине. Әсә кеше генә үҙ балаһы хаҡында сәғәттәр буйы һөйләй ала, тиҙәр.\nҠәҙерле кешеһенә һөйөүен, ихтирамын, рәхмәт һүҙҙәрен еткереүсе балалар ҙа бар. Тап улар беҙҙең «Объективта - ӘСӘЙ» тип аталған конкурсҡа бай йөкмәткеле хаттар яҙҙы, хистәрен шиғыр юлдарына һалып оҙатты, үҙенсәлекле фотолар ебәрҙе. Уларҙың һәр ҡайһыһынан ЯРАТЫУ бөркөлә: Әсәйгә башҡа күҙ менән ҡарап та булмайҙыр...\nКонкурста бик күп кеше ҡатнашты. Һәр эш иғтибарға лайыҡ булһа ла, ҡайһы берҙәренең беҙ ҡуйған шарттарға тура килмәүе күңелде ҡырҙы.\nИң уңышлы тип табылған эштәр:\n1. Юлиә ҠОТЛОБАЕВА (әсәһе Мөкәрәмә ҠЫРЫМСУРИНА хаҡында яҙған бай йөкмәткеле хаты һәм үҙенсәлекле фотоһы өсөн);\n2. Фәнис БИКТАШЕВ (мәрхүмә әсәһе Йәмғиә БИКТАШЕВАға арналған хат-хәтирәһе һәм фото өсөн);\n3. Илшат ӘЛИМҒОЛОВ (әсәһе Резеда ӘЛИМҒОЛОВАны төрлө яҡлап асҡан хаты һәм фотоһы өсөн).\nЕңеүселәрҙең хаттары гәзит биттәрендә баҫылды. Конкуста ҡатнашҡан дуҫтарға рәхмәтебеҙҙе еткерәбеҙ!


46-сы Йәйге халыҡ-ара балалар уйындары миҙалсылары ҡайтты // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n46-сы Йәйге халыҡ-ара балалар уйындары миҙалсылары ҡайтты\n11:19, 19 июля 2012 Йәмғиәт\n19 июлдә Өфөгә 46-сы Йәйге халыҡ-ара балалар уйындарында ҡатнашыусылар әйләнеп ҡайтты. Ярыштар Көньяҡ Кореяның Дэгу ҡалаһында үтте. Рәсәй исеменән Тула һәм Өфө ҡалалары спортсылары сығыш яһаны. Тула футболсылары ил өсөн «алтын» яуланы.\nӨфө йыйылма командаһына баш ҡаланың спорт мәктәптәренән 18 уҡыусы, шулай уҡ уларҙың тренерҙары инде.\nБашҡортостан спортсылары теннис, еңел атлетика, йөҙөү һәм тхэквондо буйынса призлы урындар өсөн көс һынашты. Әммә файтерҙар ғына миҙалдар яулай алды. Айҙар Усманов (ауырлыҡ категорияһы – 40 кг) һәм Эльвина Хәкимова (40 кг) чемпион булды, Эвелина Мосабирова (50 кг) — «көмөш», Иван Кортунов (50 кг) — «бронза» яуланы.\nАэропортта миҙалсыларҙы туғандары, балалар-үҫмерҙәр спорт мәктәптәре, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы, Өфө хакимиәте һәм киң мәғлүмәт саралары вәкилдәре ҡаршы алды.\nСпортсыларҙан тыш, Көньяҡ Кореяла үткән уйындарҙан БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта, Өфө хакимиәте башлығы Ирек Ялалов һәм башҡа рәсми кешеләр составындағы делегация ҡайтты.\nЯрыштар тамамланғас, Өфө спортсыларына тантаналы рәүештә Халыҡ-ара балалар уйындарының флагы тапшырылды: Башҡортостан баш ҡалаһында 2013 йылдың февралендә VI Ҡышҡы халыҡ-ара балалар уйындары үтә.\nТеги: халыҡ-ара балалар спорт уйындары


Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\n15:12, 14 июля 2020 Йәмғиәт\nБашҡортостандың Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы аномаль эҫелек тураһында иҫкәртә Фото: Ксения Калинина\nТәүлек дауамында аяҙлы-болотло булыуы фаразлана. Яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан секундына 2-7 метр, көндөҙ көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 19-24 градус, урыны менән 14-кә тиклем, көндөҙ 34-37, урыны менән 38-40 градус эҫе.\nАвтомобиль юлдарында күреү мөмкинлеге һәйбәт.\nӨфөлә аяҙлы-болотло булыуы көтөлә. Яуым-төшөмһөҙ. Ел көньяҡ-көнсығыштан, көньяҡтан секундына 2-7 метр, көндөҙ көсәйеүсән. Һауа температураһы төндә 18-20, ҡала үҙәгендә 23-кә тиклем, көндөҙ 35-37.


Юрий Шевчук хәләл ефете Эльмира Бикбова иҫтәлегенә яңы клип сығарған – видео // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nЮрий Шевчук хәләл ефете Эльмира Бикбова иҫтәлегенә яңы клип сығарған – видео\n13:50, 15 марта 2018 Мәҙәниәт\nЮрий Шевчук хәләл ефете Эльмира Бикбова иҫтәлегенә яңы клип сығарған – видео Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2018 йыл, 15 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Әлфиә Әғлиуллина/.\n«ДДТ» төркөмө лидеры Юрий Шевчук хәләл ефете Эльмира Бикбова иҫтәлегенә арналған «Когда ты была здесь» йырына видеоклип сығарған. Ул 1992 йылдың 13 мартында 24 йәшендә генә яман шештән вафат булды. Клип режиссеры – алдан төркөм менән эшләгән Алексей Сай. Видеоролик «ДДТ» төркөмөнөң YouTube-тағы рәсми каналында баҫылған.\n«Ҡәҙерле дуҫтар, бөгөн Эльмираны иҫкә алыу көнө (30.05.1967 — 13.03.1992). Йырымды тыңлағыҙ, клипты ҡарағыҙ. Барыһына ла мөхәббәт һәм изгелек теләйем. ЮЮ һәм ДДТ төркөмө», — тип яҙған музыкант «Бәйләнештә»ге сәхифәһендә.\nТеги: Юрий Шевчук, видеоклип


Подъездар ремонтына бәйле 17 һорауға яуап\n«Йәшлек» гәзите » Йәмғиәт » Подъездар ремонтына бәйле 17 һорауға яуап\n13.03.2019 Подъездар ремонтына бәйле 17 һорауға яуап\n1. Программаның тулы атамаһы.\n“Күп фатирлы йорттарҙың подъездарын комплекслы ремонтлау”\n2. Күпме ваҡытҡа иҫәпләнгән?\nПрограмма алты йыл ғәмәлгә ашырыла: 2019 – 2024 йылдарҙа.\n3. Программаның маҡсаты.\nРеспубликала күп фатирлы йорттарҙа йәшәүсе граждандарға уңайлыҡтар булдырыу.\n4. Программаның кураторы һәм эш барышына яуаплылар.\nКуратор – БР Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығы. Программаны ғәмәлгә ашырыуға яуаплы – “БР-ҙың күп фатирлы йорттарындағы дөйөм милекте капиталь ремонтлау буйынса төбәк операторы”.\n5. Нисә подъезд ремонтланасаҡ?\n2019 йылда – 4000 самаһы. Алдағы алты йылда 26 мең.\n6. Ҡайһы подъезға ремонт кәрәген кем хәл итә?\nАдрестарҙы муниципаль берәмектең хакимиәте раҫлай. Һәр муниципалитетта капиталь ремонт буйынса махсус комиссия булдырылған.\n7. Программала нисек ҡатнашырға? Граждандар нимә эшләргә тейеш?\nБыйылғы ремонт буйынса йыйылыштар үткән. Хакимиәт менән берлектә халыҡ ремонт тураһында килешеп, подъездың стенаһы өсөн буяуҙар һайланған, айырым вәкил (милекселәр исеменән эш сифатын контролләйәсәк) билдәләнгән. Йыйылыштар үтеп тә, быйылғы ремонт исемлегенә индерелмәгән подъездар киләһе йылдарҙағы эш планына индереләсәк.\n8. Программала ҡайһы типтағы йорттар ҡатнаша ала?\nАғымдағы йылда ике, биш, туғыҙ ҡатлылар. Ҡалғандары алдағы йылдарҙа.\n9. Программаға индерелгән подъездар исемлеген ҡайҙан ҡарарға мөмкин?\nРеспубликаның муниципалитеттарының рәсми сайттарында быйылғы ремонт буйынса исемлек бар. 2020 йыл өсөн исемлек йәй төҙөләсәк.\n10. 2020 йылда йә артабан программала ҡатнашыр өсөн йыйылышты ҡасан үткәрергә?\nЙыл һайын июлгә тиклем яҡынса исемлек әҙер булырға тейеш. Шуға ла йыйылышты ошо ваҡыттан алда үткәреү мөһим.\n11. Подъездар ниндәй критерий буйынса һайлап алына?\nИдарасы ойошмаларҙың мәғлүмәттәренә нигеҙләнеп, йорттоң техник торошона ҡарап һәм һуңғы ремонтҡа кәмендә биш йыл үтергә тейеш.\n12. Ремонтҡа ниндәй эштәр инә?\nТышҡы ремонт: ҡыйыҡ (козырек), тупһа, баҫҡыстар, козыректа һыу ағыҙғыс, энергияны һаҡсыл тотоноусы яҡтыртҡыстар, ике, өс ҡатлы йорттарҙа ағас ишекте тимергә алмаштырыу, фасадты ремонтлау.\nЭске ремонт: тамбурҙағы ишектәрҙе ПВХ-ға алмаштырыу, ағас тәҙрә блоктарын ПВХ-ға алмаштырыу, откостар, тәҙрәнән һыу ағыҙғыс ҡуйыу (устройство отливов оконных), иҙән, лифт, баҫҡыс араһы, сүп торбаһы, радиаторҙар, газ торбалары, электр щиттары.\nЭлектромонтаж. Почта йәшниктәрен алмаштырыу.\n13. Ремонт хаҡын кем билдәләй?\nХаҡтар тикшереүҙәрҙән сығып ҡуйыла. Ул төрлө ҡатлы йорттар подъездары өсөн билдәләнгән хаҡтарҙан юғары булырға тейеш түгел. Ике ҡатлы йорттоң подъезы өсөн– 129,49 мең, биш ҡатлы – 320,14, туғыҙ ҡатлы йорт подъезына 731,8 мең һум.\n14. Програманы кем финанслай?\nПодъездар ремонты өсөн аҡса ҡаҙнанан бүленә. Шул уҡ ваҡытта йортта йәшәүселәр ҙә, әгәр ремонт исемлеген (мәҫәлән, видеокамера йә видеодомофон ҡуйыу) киңәйтергә теләһәләр, аҡсалата ярҙам күрһәтә ала. Әммә, дөйөм алғанда, мотлаҡ иҫәпләнгән эш өсөн аҡса түләргә тейеш түгелдәр.\n15. Ятаҡтарҙа нимәне ремонтлаясаҡтар?\n16. Кеше ремонт дизайны, материалдар буйынса кәңәш бирә аламы?\nХалыҡ дөйөм йыйылышта кәрәкле ремонт исемлегенән тыш, подъезд стенаһының ниндәй төҫтә булыуын хәл итә.\n17. Ремонт сифаты өсөн кем яуап бирә?\nҺәр йортта эш башланыр алдынан төбәк операторының, подрядсының телефондары яҙылған мәғлүмәт эленергә тейеш. Сифат буйынса шунда шылтырата алаһығыҙ. Төбәк операторының “ҡыҙыу линия”һы: 216-49-11. Торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министрлығының торлаҡ хужалығы һәм хеҙмәтте һаҡлау бүлеге: 218-00-25.


8 Апрель 2020, 23:34\nҠәҙерле дуҫтарыбыҙ, рухлы, аңлы уҡыусыларыбыҙ! Киләсәк быуын, телебеҙ, республикабыҙ яҙмышына битараф булмаған һәр кешегә йөрәгебеҙҙе һыҙып сыҡҡан оло үтенесебеҙҙе еткерәбеҙ!\n«Аманат» – ата-балаларыбыҙҙан беҙгә быуындан-быуынға тапшырыла килгән ҡомартҡы, телебеҙ, мәҙәниәтебеҙ, рухыбыҙ, васыят ул. Инде 92-се йыл донъя күреп ятҡан, халҡыбыҙҙың мәҙәни ҡомартҡыһы булған, былтыр Рәсәйҙең “Милли телдәге иң яҡшы балалар баҫмаһы” исемен алған, башҡорт халҡына нисәмә рухлы быуын үҫтерешкән, балаларға үҫергә ярҙам иткән “Аманат” бөгөн һеҙҙең яҡлауға, ярҙамға мохтаж.\nТөймә лә – бүләк, дөйә лә – бүләк, тигәндәй, һеҙҙең һәр ярҙамғыҙҙы ихлас ҡабул итәбеҙ. Матди ҡыйынлыҡтар кисереүсе, уҡырға теләп тә яҙыла алмаған балаларға (күп балалы, мохтаж, балаларҙы ҡарауға алған ғаиләләргә, балалар йорттарында тәрбиәләнеүсе етемдәргә) “Аманат”ты яҙҙырыу юлы менән беҙгә был аҡсалар тиражыбыҙҙы арттырырға ярҙам итер, тигән өмөттә ҡалабыҙ.\n“Аманат” журналы редакцияһы.\nошо QR код аша инем яҙыла алһығыҙ, дуҫтар!


Башҡорт яҙыусыһын Михаил Шолохов исемендәге халыҡ-ара миҙал менән бүләкләнеләр // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nБашҡорт яҙыусыһын Михаил Шолохов исемендәге халыҡ-ара миҙал менән бүләкләнеләр\n15:20, 6 марта 2018 Мәҙәниәт\nБашҡорт яҙыусыһы Айгиз Баймөхәмәтовты Михаил Шолохов исемендәге халыҡ-ара миҙал менән бүләкләнеләр. Награда ҡаҙаҡ әҙәбиәте үҫешенә өлөш индергән өсөн бирелде.\n«Ҡаҙағстанда Шолоховты бик хөрмәт итәләр. Баҡтиһәң, ул бында үҙенең бик күп әҫәрҙәрен яҙған. Шолоховтың тәүге музейы нәҡ ошонда асылған», — тип билдәләне Айгиз Баймөхәмәтов.\nҠаҙағстанда яҙыусының ҡаҙаҡ телендә китап сығарыу осрағы буйынса осрашыуҙар үтә. Бөгөн Ҡаҙағстандағы Милли китапханала китаптың исем туйы үтте, унда күренекле ҡаҙаҡ яҙыусылары, йәмәғәт эшмәкәрҙәре, шулай уҡ татар-башҡорт диаспораһы вәкилдәре ҡатнашты.\nАйгиз Баймөхәмәтовтың килеүе буйынса революцияға тиклем нәшер ителгән башҡорт һәм татар яҙыусыларының китаптарының күргәҙмәһе ойошторолдо.


Ташкүмерҙең яҡты көндәре » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Иҡтисад » Ташкүмерҙең яҡты көндәре\n“Бөгөн донъяла күмер нефть һәм газға ҡарағанда ла күберәк файҙаланылыуын аныҡ беләм. Күмер донъя энергетикаһының мөһим тармағы булыуын дауам итә”, – тигәйне Рәсәй Президенты Владимир Путин күмер сығарыусылар алдындағы бер сығышында. Эйе, бөгөн тәү ҡарауға күпселек урында газ яғыулығы ҡулланылһа ла, күмер үҙенең кәрәкле сеймал булыуын һаҡлап килә.\nБылтыр Рәсәй күмер сығарыу буйынса Совет осорондағы рекордты уҙып китте. Шахтерҙар ырамлы эшләп, хатта 12 йыллыҡ планды алдан үтәп ҡуйҙы, сөнки Рәсәйҙең Энергетика министрлығы бындай күләмде 2030 йылда күрергә теләүен белдергәйне.\nРәсәй бишенсе йыл рәттән күмер сығарыу күләмен арттыра. Мәғлүмәттәр буйынса, 2015 йылда шахтерҙар 373 миллион тоннаға яғыулыҡ сығарһа, 2017 йылда 400 миллион тоннанан артып киткән. Экспортҡа оҙатыу 190 миллион тоннаға еткән. Ә былтырғы күрһәткестәрҙе белгестәр мөғжизәгә тиңләй. 410 миллион тоннаға еткереүгә иҫәп тотолһа, уны арттырып, 440 миллион тоннаға етте. Шуның 359 миллион тоннаһы ташкүмер өлөшөнә тура килһә, 81,4 миллионы – һоро. Экспорт 210 миллион тоннанан артты. Тимәк, антрациттың яртыһы ситкә оҙатыла.\nИң мөһиме – күмерселәр РСФСР осоронда 1988 йылда ҡуйылған тарихи рекордты – 425 миллион тоннаны үтеп китте. Әйткәндәй, бынан һуң уңыш әллә ни ҡыуандырманы, 12 йыл буйына күрһәткестәр түбән тәгәрәй барҙы. Һөҙөмтәлә 2001 йылда 229 миллион тоннаға тиклем кәмене.\nХәҙер тармаҡ яҡшы үҫешә, хатта һөҙөмтә алға ҡуйылған дәүләт планына ҡарағанда ла шәп. Энергетик стратегияның тәүге вариантына ярашлы, 2017 йылда – 380 миллион тонна, былтыр 390 миллион тоннаға етергә тейеш инек. Шулай күрһәткесте даими арттыра-арттыра, алдағы 14 йылда 430 миллион тоннаға тиклем күмер сығарыу маҡсаты ҡуйылды.\nБөгөн был күрһәткесте тулыһынса ҡабаттан ҡаранылар, ә йыл башында Энергетика министрлығы күмер етештереүҙе 2025 йылға – 560 миллион тоннаға, 2030 йылға 590 миллион тоннаға еткереү планын билдәләне. Әле был күрһәткес буйынса беҙ донъяла – бишенсе урында. Бындай һандар менән Австралияны һәм барлыҡ ЕС илдәрен бергә ҡушып, өсөнсө урынға сығасаҡбыҙ. Авторҙар был мәғлүмәтте түбәндәге нигеҙҙәргә һылтанып әйтә.\nБеренсенән, беҙ күмер запасы буйынса донъяла АҠШ-тан ҡала икенсе урынды биләйбеҙ (өсөнсө – Ҡытай). Рәсәйҙә 200 миллиард тонна ҡаты яғыулыҡты сығарыу 500 йылға артығы менән етә. Әйткәндәй, ҡайһы бер күмер бассейндары ғәжәп бай һәм уларҙы эшкәртеү бер нисә мең йылға етәсәк.\nИкенсенән, 15 – 20 йылда донъя күмер менән ҡаплап алынасаҡ тип күҙаллана. Антрацит, иң арзан яғыулыҡ төрө булараҡ, яңынан энергетиканың төп көсө иҫәпләнәсәк һәм углеводородты әүҙем алмаштырасаҡ. Эксперттар билдәләүенсә, әгәр уға донъяла ихтыяж арта барһа, Рәсәй биш – ете йылдан экспорттан 1,6-нан ике триллион һумға тиклем аҡса эшләйәсәк (йылына 25 – 30 миллиард доллар).


Ике Моҡас араһындағы "бомба" ҡайҙа булған?\n9 Июнь 2018, 13:55\nИке Моҡас араһына бер бомба ташлаһаң нимә була?—тигән лаҡап йәшәй беҙҙең яҡта. Нимә булһын, көлө күккә оса инде. Бынан бер-ике йыл элек шул араға, ысынлап та, бомба һалынды: яланда тик торғанда санкцияланмаған ҡыйлыҡ барлыҡҡа килде лә ҡуйҙы.\nТәбиғәтте бөтөнләй уйламаған бер әҙәм аҡтығы тотто ла ике ауыл араһына бер өйөм сүп-сар түгеп китте. Шуны ғына көтөп торған шикелле башҡалар ҙа сүп өҫтөнә сүмәлә өҫтәне. Шул ерҙән үткән һайын йәнем әсене. Етмәһә, ике ауылда ла башлыса тик оло кешеләр йәшәй, уларҙың был күләмдәге ҡыйы ла, сүбе лә юҡ. Был тәңгәлдә Сибай халҡының әүҙемлек күрһәтеүен иҫәпкә алып, Экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу министрлығының Сибай территориаль комитеты рәйесе Г.Ф.Ноғомановаға ла бер нисә тапҡыр мөрәжәғәт иттем.\n— Был хәлде беләбеҙ. Урал аръяғында ошондай 270-тән ашыу санкцияланмаған ҡыйлыҡ бар. Уларҙы юҡ итеү өҫтөндә эшләй башланыҡ, ауыл биләмәләре башлыҡтарына бурыс йөкмәтелде,—тине Гөлнара Фазылйән ҡыҙы.\nҺүҙендә торҙо етәксе: үткән аҙнала тыуған ауылыма барғанда теге «бомба» юҡҡа сығыуын күреп, махсус рәүештә машинаны туҡтатып тороп төшөп ҡараным. Шундуҡ Моҡас ауылы биләмәһе башлығы Илдар Бүләкәновҡа шылтыраттым. Уның да кәйеф көр:\n—Ҡыйлыҡтан сүп-сарҙы сығарыуға Абҙаҡтан Хәлим Күҙәбаев ҙур ярҙам күрһәтте. Уның техникаһы менән ҡый-һайҙы ауылдың төп сүплегенә ташыныҡ. Әйткәндәй, элекке хужалыҡтың силос соҡоро булған ул сүплекте лә тиҙҙән күмеп ҡуясаҡбыҙ,— тине башлыҡ.\nБынан 5 ай элек кенә яңы вазифаға тәғәйенләнгән йәш етәксе үҙ биләмәһенә ҡараған ауылдарҙы төҙөкләндереүҙән, йәғни сүплектәрҙе, зыяраттарҙы рәтләүҙән башлап дөрөҫ эшләгән. Яңыраҡ ҡына Әхмәр, Төркмән, Беренсе Моҡас ауылдарында зыяраттар кәртәләнгән. Икенсе Моҡас ауылында иман йорто—мәсет төҙөлә башлаған.\nЯҡын арала Казанка янында туҙрап ятҡан ҡыйлыҡты бөтөрөү өҫтөндә эшләйәсәктәр.\n—Иғтибар иткәнһегеҙҙер, Сибай—Төйәләҫ юлының уң яғында ҡалған сүплектең осо-ҡырыйы юҡ. Бында урындағы халыҡ та, сибайҙар ҙа берҙәй бөтә артыҡ нәмәһен алып сығып түгә. Аллаһтан да, етәкселектән дә ҡурҡмайҙар. Үҙең ашаған ергә төкөрөү был. Бындағы мәхшәрҙе бөтөрөү еңел булмаясаҡ, әлбиттә. Әммә дөйөм көс менән таҙартыу эшенә тотонһаҡ, еребеҙҙе, тәбиғәтебеҙҙе ҡотҡарасағыбыҙға ышанам,— тине Илдар Бүләкәнов.


Иҫерек водителдәрҙе иҫкәртеү | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n22 июня 2020 — 12:34 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостан башлығы иҫерек водителдәрҙе асыҡлауҙың иҫкәртеү сараларын көсәйтергә өндәне. Был ҡарарҙы ул үткән аҙнала республикала теркәлгән ике аяныс фажиғә сәбәпле ҡабул итте. Бер нисә көн эсендә ике районда балаларҙы тапатыу осрағы – икеһендә дә руль артында иҫерек водитель арҡаһында – теркәлде. Радий Хәбиров ЮХХДИ-на аңлатмалар бирергә, был тәңгәлдә эште йәнләндерергә саҡырҙы. Юлдарҙа водителдәрҙе тикшереүҙе көсәйтергә, белешмә эшен нығытырға кәрәк, тине Республика башлығы. Ошо аҙнала ведомствоның яуаплы вәкилдәренә йыйылып файҙалы эшмәкәрлек йүнәлештәрен ҡорорға тәҡдим итте.


Белорет районында мәктәп уҡыусылар араһында «Хәүефһеҙлек мәктәбе» өсөнсө республика ярыштары бара\nБиш көнгә иҫәпләнгән күнекмәләрҙә Башҡортостан төбәктәренән 39 команда көс һынаша. Программа ете төр һынауҙан тора. Сара 17 июндә тамамлана, еңеүсе команда республика данын июлдә Ленинград өлкәһендә уҙасаҡ Бөтә Рәсәй кимәлендәге ярышта яҡлаясаҡ.\nҺәр секунд иҫәптә. Ялҡын телдәре көс алғансы һүндереп өлгөрөргә кәрәк. Ут менән көрәшеүсе - мәктәп уҡыусыһы. Янғын һүндереү эстафетаһының һәр этабын үтеп сығырға ла, хәүефһеҙлек ҡағиҙәләрен боҙмаҫҡа, иң мөһиме команданы артта ҡалдырмаҫҡа кәрәк. Юҡһа, штраф һалына - был эштә нимәгәлер күҙ йомоп ҡарау юҡ.\n«Хәүефһеҙлек мәктәбе» республика ярыштары 1998 йылдан ойошторолоп килһә лә, ошондай кимәлдә ул өсөнсө тапҡыр уҙа. Биш көнгә иҫәпләнгән күнекмәләрҙә 39 команда көс һынаша. Программа ете төр һынауҙан тора. Проекттың төп маҡсаты - спорт менән шөғөлләнгән, сәләмәт, физик яҡтан үҫешкән, һәм тормошта килеп тыуған ғәҙәттән тыш хәлдәрҙә юғалып ҡалмаусы балалар тәрбиәләү.\nОйоштороусылар билдәләүенсә, ҡатнашыусылар йылдан-йыл арта, командалар ҙа көслөрәк һәм юғары әҙерлекле. Был - мәктәптәрҙә тормош хәүефһеҙлеге һәм физкультура дәрестәрен уҡытыу кимәле хаҡында һөйләй.\nУҡыусылар янғын һүндереү эстафетаһынан һуң ҡаршылыҡтар аша үтергә юллана. 10 минут эсендә һигеҙ кешенән торған команда «горизонталь һәм вертикаль үрмәксе ауы»нан йөрөп, бау буйлап үрмәләп, бәүелгән бағананан йөрөп өлгөрөргә тейеш.\nСудьялар билдәләүенсә, командаларҙың өстән бере был ярышта юғары күрһәткескә ирешә алмаған.\nБынан тыш, уҡыусылар ҡатмарлы хәлдәрҙә юғалып ҡалмау, крайҙы өйрәнеү викторинаһы, команда визиткаһы һәм башҡа төр һынауҙарҙы үтәй. Сара 17 июндә тамамлана, еңеүсе команда республика данын июлдә Ленинград өлкәһендә уҙасаҡ Бөтә Рәсәй «Хәүефһеҙлек мәктәбе» ярыштарында яҡлаясаҡ.


Рамаҙан айы сауаплы ғәмәлдәр менән үтһен! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Рамаҙан айы сауаплы ғәмәлдәр менән үтһен!\nИслам динендә һижрәттең икенсе йылында Рамаҙан айында ураҙа тотоу мосолмандарға фарыз ҡылына. Ураҙа – Исламдағы биш шарттарҙың береһе, Рамаҙан айы – ун ике айҙың солтаны. Был айҙың мәғәнәһе – яныу. Сөнки ураҙа тотҡандарҙың һәм тәүбә иткәндәрҙең гонаһтары ярлыҡаныр һәм юҡ ителер. Ураҙаның асылы йылына бер ай дауамында көндөҙ ашау һәм эсеүҙән тыйылып тороуҙың, аслыҡтың һәм һыуһыҙлыҡтың нимә икәнлеген аңлатыу, нәфсегә хужа булырға өйрәтеү. Ураҙа кешене һис тә сирләтмәҫ. Ул зәғифтәрҙе ҡеүәтләндерер, зиһенде, уйҙарҙы таҙартыр. Аллаһы Тәғәлә кешеләргә файҙалы нәмәләрҙе әмер итер, зарарлы нәмәләрҙе ҡушмаҫ.\nУраҙа менән нәфсене лә, шайтанды ла еңеп була. Хәҙис шәрифтә лә: «Шайтан тамырҙарығыҙҙа ҡан кеүек борғоланыр. Ураҙа тотоу менән юлдарын тарайтырһығыҙ», – тиелә. Алла юлында бер көн ураҙа тотҡандың тәнен йәһәннәмдән етмеш йылға алыҫлатыр. Бер ай дауамында ашҡаҙан, уға бәйле ағзалар ял итер, сихәт-сәләмәтлеккә юл табыр. Ураҙала фәҡирҙәргә лә ярҙам итеү теләге лә тыуыр. Ул ризыҡты киңәйтер, аҡса һәм малды арттырыр.\nУраҙа тотҡандарҙа көндөҙ ҡан ағышының яйланыуы, күҙәнәктәрҙәге һыуҙың аҙайыуы һөҙөмтәһендә йөрәгебеҙ рәхәтлек кисерер. Нервылар ҙа тыныслана. Медицина тикшеренеүҙәре күрһәтеүенсә, ураҙа тотоу ҡан әйләнеше боҙолоуға, ҡанда холестерин артыуға, ҡан баҫымы күтәрелеүгә, һимереүгә, үт ҡыуығы һәм бөйөр ауырыуҙарына ҡаршы көрәшеү сараһы булып тора. Ураҙаның кешегә йоғонтоһон тикшергән Европа ғалимы уны «бысаҡһыҙ башҡарылған операция» тип атай.\nУраҙала булыу – бөтә насарлыҡтарҙың ҡалҡаны. Ғәйбәт һөйләүселәрҙең дә, тыңлаусыларҙың да гонаһы уртаҡ, шуға ла ғәйбәт һөйләүселәрҙән һәм хәрәм, файҙаһыҙ нәмәләрҙән йөрәкте һаҡлау кәрәк.\n«Асыуығыҙҙы эскә алығыҙ, дошмандарығыҙҙы ғәфү итегеҙ. Шул саҡта ғына Аллаһы Тәғәлә алдында һөйкөмлө бәндәләр булырһығыҙ», – тип әйтелә «Әл- Ғимран» сүрәһендә.\n«Сәхәрһеҙ ураҙа дөрөҫ булмаҫ. Сәхәргә тороғоҙ, сәхәр ризығын ашағыҙ, унда оло бәрәкәт бар», – тип әйтелә хәҙистә.\nАуыҙ асыу, ифтар мәжлестәренә туғандарығыҙҙы, күршеләрегеҙҙе, ураҙа тотоусы башҡа таныштарығыҙҙы саҡырығыҙ. Ҡунаҡтар саҡырып һыйлаған, йомартлыҡ күрһәткән кешеләр гонаһтары кисерелеүгә өмөт итә ала. Ауыҙ асыусылар араһында доғалар уҡый, Ҡөрьәнде белгән кешеләр булыуы мөһим, сөнки табында аят уҡыла.\nУраҙа айы тамамланғас, һәр кемебеҙгә фитыр саҙаҡаһы биреү фарыз. Ул Рамаҙан айына рәхмәт йөҙөнән, был айҙа иҫән- һау йәшәү хөрмәтенә бирелә. Уны байрамға тиклем етемдәргә, мохтаждарға бирергә кәрәк. Әйбер менән дә, аҡса менән дә түләргә була.\nРамаҙан айында Ҡәҙер кисе була. Унда Аллаһы Тәғәлә киләһе йылға һәр кешенең яҙмышын билдәләй, әҙәм балаһының йыл буйына алып барылған Ғәмәл дәфтәре алмашына. Мосолмандар был төндө йоҡламай, доғалар уҡып үткәрә. Ҡәҙер төнө – күк ҡабағының асылып китеүе. Уны барыһы ла күрә алмай, ул лайыҡлы, бәхетле кешеләргә генә асыла. Уны күреүселәр нимә теләй, теләктәре тормошҡа ашыр, тиҙәр. Мосолмандарҙың аят-доғаларын рәхмәт фәрештәләре таң беленгәнсә ҡабул итеп ултырыр.\nТормош – ул изгелек, яҡшылыҡ ярышы, ғүмерҙең хәйерлеһе – Алла әмерендә, ғибәҙәттә үткәргән көндәр һәм кистәр.\nХөрмәтле мосолман ҡәрҙәштәр, ураҙаны хәлебеҙҙән һәм мөмкинлегебеҙҙән килгәнсә тоторға онотмайыҡ, Рамаҙан айында изгелектә ярышайыҡ. Изге ғәмәлдәр ҡылып тормошобоҙға бәрәкәт ҡунһын!\nСығыу ваҡыты 27-06-2014, 13:56 | Ҡаранылар: 1347


Эштәре сәнғәт өлгөһөнә тиң\n1 Ноябрь , 08:56\nЭшҡыуарлыҡ – ул заман талабы. Бөгөн республикабыҙҙа бизнес асып, халыҡҡа эш урындары булдырған эшҡыуарҙарҙың артыуы – ҡыуаныслы күренеш. Уның ҡарауы, тегендә, һыуыҡ Себер тарафтарына, юлланған яҡташтарыбыҙҙың һаны кәмей. Башҡорт эшҡыуарҙары хаҡында мәҡәләләр серияһының сираттағы геройы Марсель Сөләй\nЭшҡыуарлыҡ – ул заман талабы. Бөгөн республикабыҙҙа бизнес асып, халыҡҡа эш урындары булдырған эшҡыуарҙарҙың артыуы – ҡыуаныслы күренеш. Уның ҡарауы, тегендә, һыуыҡ Себер тарафтарына, юлланған яҡташтарыбыҙҙың һаны кәмей. Башҡорт эшҡыуарҙары хаҡында мәҡәләләр серияһының сираттағы геройы Марсель Сөләймәнов та – тап шундайҙарҙан. Ул ғаиләһен бағыу, шаҡтай ҙур суммалағы ипотекаһын түләү маҡсатында оҙаҡ йылдар Себер юлын тапай. «Роснефть», «КСА Дойтаг» кеүек абруйлы компанияларҙа тир түгеп, мул табыш ала. Ҡайҙа ғына эшләмәһен, оҫта ҡулдары менән хөрмәт ҡаҙана. Әммә сит төйәктә ғәзиз сабыйҙарыңдың буй еткергәнен күрмәй йәшәүҙең ни йәме, ни ғәме бар, тип уйлай Марсель Сөләймәнов һәм, яҡындары ла күптән өгөтләп торғас, Өфөгә әйләнеп ҡайтырға ҡарар итә. Үҙ эшен асып ебәрә. Бөгөн һис бер арттырыуһыҙ уны, оҫта тимерсе, уңышлы ир-егет, тип таныштырырға мөмкин.\nМарсель Сөләймәновтың тамырҙары Ғафури районының Ташбүкән ауылына барып тоташа. Йәйҙәрен өләсәһенә ярҙамлашып, бәләкәйҙән эшкә өйрәнеп үҫә ул. «Әсәйем яғынан өләсәйемдең тормош иптәше иртә мәрхүм булды. Мин уның йортонда барлыҡ ир-ат эшен үҙ иңемә алдым. Унда сөй ҡатаһың, быныһын йүнәтәһең – шулай эшкә өйрәнеп үҫтем», – ти бала сағы хаҡында әңгәмәсем. Мәктәптә һыҙма, рәсем дәрестәрен үҙ итә. Бер саҡ хатта шашка уйнарға әүәҫләнеп, спорт мастерына кандидат дәрәжәһенә тиклем барып етә. Ишембайҙағы Республика башҡорт гимназияһын тамамлағас, иретеп-йәбештереүсе, быраулау мастеры һөнәрҙәрен үҙләштерә. Ғаилә ҡороп, Ишембай ҡалаһында төпләнә, ипотекаға фатир һатып ала. Һөйөклө ҡатыны Светлана – республикабыҙҙа билдәле йырсы, шағирә. Тормош иптәшен бейек үрҙәргә илһамландырған кәңәшсеһе лә, дәрт-ҡеүәт өҫтәгән ярҙамсыһы ла – тап ул.\nТәүге сабыйҙары тыуыуға йәш ғаилә Өфөгә күсеп килә, был юлы улар ҡала ситенән ипотекаға йорт һатып ала. Әлбиттә, баш ҡала үҙенә ҙур мөмкинлектәре менән ымһындырһа ла, бер ҡосаҡ һынауы менән ҡаршы ала. Ғаилә башлығына тәүге мәлдә ипотека суммаһын дүрт тиҫтә мең һумға яҡын күләмдә түләргә тура килә. Тап шул саҡта ул Себер тарафтарына сығып китергә ҡарар итә. Вахтаһы араһында кешеләргә тимер иретеп-йәбештереү хеҙмәтен күрһәтә, килеп сыҡҡан бер «шабашка »ны ла ҡалдырмай. Ниндәй генә эшкә тотонмаһын, уның клиенттары һәр саҡ ҡәнәғәт ҡала. Шул саҡта күңелендә үҙ эшен асыу теләге ярала. Әммә ул ете ҡат үлсәргә мәжбүр була. Сөнки дәүләт эшендә тотороҡлоҡ та, яҡшы килем дә бар, кем белә, бизнес асам тип, тишек кәмәлә ҡалыуың да бар бит. Уға һөйөклө кәләшенең кәңәше шулай ҙа тәүәккәлләргә этәргес бирә. Һығымтаны, әлбиттә, үҙе яһай, үҙ фекеренә, үҙ ҡараштарына ла урын ҡалдыра. Был аҡыллы кәңәш шунан ғибәрәт: сәнғәт өлгөһөнә тиң эштәрең, алтын ҡулың халыҡҡа кәрәк. Ысынлап та, геройымдың эштәре сәнғәт өлгөһөнән кәм түгел, тиһәм, һис хаталанмам.\nУнан да бигерәк, балаларға дөрөҫ, тулы тәрбиә биреү – атайһыҙ мөмкин булмаған эш. Балаға атай кәрәк, айырыуса буласаҡ ир-егеттәргә. Бөгөн был матур ғаиләлә өс рухлы бала тәрбиәләнә: Мортаза мәктәптә уҡыһа, Нурсолтан һәм кескәй Мәҙинә әле баҡсаға йөрөй.\nӨфө районының Нуғай ауылында Сөләймәновтар йәшәгән күркәм йорттоң ҡапҡаһы бер генә үтеп барыусының да иғтибарынан ситтә ҡалмай. Башҡорт рухлы ҡапҡаны милли орнамент менән биҙәп, йорт хужаһы үҙе эшләгән. «Кемдер башҡортсалап сәләм биреп китә, һоҡланыуын йәшермәй, яҡын килеп, хаҡын һорашҡандар ҙа бар, бындай ҡапҡа беҙгә лә кәрәк, тиҙәр», – тип уртаҡлаша Марсель. Бынан тыш, йорт эсендәге матур ремонт, барлыҡ йыһаз, гараж, мунса, ҡойма – барыһы-барыһы ла уның алтын ҡулдары менән эшләнгән.\nМарсельСөләймәнов оҙаҡламай башҡаларға тимерҙән ошондай әйберҙәр эшләргә тотона. Уның тауарҙар ассортименты әле киңәйгәндән-киңәйә: ҡапҡа, ҡоймалар, түбәлектәр, баҫҡыстар һ.б.\nӘлбиттә, бизнес һәр саҡ яңы белем, көтөлмәгән ҡарарҙар ҡабул итеүҙе талап итә. Бөгөн барыһына ла интернет селтәрендә уҡып төшөнөргә мөмкин, тип иҫәпләй оҫта.\n– Өйрәнәм, тиһәң, бөгөн мөмкинлектәр тауҙай. Мәҫәлән, «Ютуб» видеоселтәрендәге яҙмаларҙан ҡарап үҙаллы ла өйрәнергә мөмкин. Бынан тыш, үҙем тимер ҡорамалдар әҙерләү цехтарында эшләп алғайным, яҡшы тәжрибә булды, – ти ул.\nМарсель Сөләймәнов бөтә республика буйынса заказдар ҡабул итә. Айырыуса уның Ирандан килтерелгән бәхет ҡошо менән биҙәлгәнҡапҡаһын һатып алыусылар бихисап. Эшҡыуарға вахтала эшләп йөрөгән иптәштәре, элекке хеҙмәттәштәре ярҙамлаша. Ә һөйөклө ҡатыны Светлана бөгөн уның менеджеры ла, реклама биреүсеһе лә. Киләсәккә иһә оҫтаның маҡсаттары ҙур – эшен киңерәк йәйелдереү, республика баҙарын яулап алыу. Әлегә ул үҙенең гаражында баш ҡалҡытмай эшләй ҙә эшләй, сәнғәт өлгөһөнә тиң тимер йыһазы яһай.\nЭйе, Марсель Сөләймәнов ҙур-ҙур дәрәжәләргә ирешмәгән, бынан алдағы геройҙарыбыҙ кеүек ойошмалар асмаған, сит илдәргә гиҙмәгән. Әммә үҙ өлөшөнә төшкән бурысты ул лайыҡлы итеп үҙ иңендә күтәреп бара. Минеңсә, уның яҡындарының ышанысын аҡларға тырышыуы, киләсәктә сабыйҙарына яҡшы тормош бүләк итеү өсөн ал-ял белмәй эшләүе оло ҡаҙаныш тип һаналырға хаҡлы.


"Музейға - бүләк" | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты\n"Музейға - бүләк"\nБР Милли музейында "Музейҙар төнө - 2017", 1917 йылғы революцияның 100 йыллығы һәм Экология йылы уңайынан "Музейға - бүләк" сараһы ойошторола. Уның маҡсаты - музей фондын яңы тарихи, мәҙәни ҡомартҡылар менән тулыландырыу. Боронғо йыһаздар һәм һауыт-һаба, боронғо өҫ кейемдәре һәм аяҡ кейемдәре, һирәк осраған китаптар һәм дәреслектәр. Шулай уҡ өлкән быуында һаҡланған ҡыҙыҡлы фоторәсемдәр, дипломдар һәм маҡтау ҡағыҙҙары, төрлө значоктар, миҙалдар, документтар ҙа республика, ил тарихын һөйләй ала.\nМузейға ҡомартҡы тапшырыусыларға экспозициялар һәм күргәҙмәләр менән бушлай танышыу хоҡуғы бирелә.\n20 май Милли музей үҙ ишектәрен киске 6-ла аса. "Музейҙар төнө"нә ҡыҙыҡлы һәм мауыҡтырғыс саралар әҙерләнгән. Ситтә ҡалмағыҙ!


Республика белем усаҡтарын төҙөүҙең яңы системаһы индерелә. Ошо схема буйынса Стәрлетамаҡта бер мең урынған иҫәпләнгән мәктәп һалынасаҡ, баш ҡалала ике мәғариф учреждениеһы төҙөкләндереләсәк.\nБыл туралағы ҡарар бөгөн Башҡортостан Хөкүмәте президиумы ултырышында раҫланды. Документҡа ярашлы, республика тәүҙә төҙөлөшкә аҡсаның 30 процентын аванс итеп индерә. Ә бына эш өсөн тулыһынса иҫәпләшеү объект сафҡа индерелгәс кенә башҡарыла. Баш ҡалала был тәжрибә ошоға тиклем дә ҡулланып ҡаралған, Өфөнөң Колгуев һәм Дим биҫтәһендәге ике белем усағы тап ошо схема буйынса һалына, был мәғариф учреждениелары яңы уҡыу йылына үҙ ишектәрен асырға тейеш. Киләсәктә бурысҡа төҙөлөш системаһын башҡа социаль учреждениеларҙы һәм юлдарҙы һалыуҙа ла ҡулланыу ҡарала.


Силәбелә башҡорт шағиры Ғәлимов Сәләмдең юбилейы уңайынан күргәҙмә асылды // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\nСиләбелә башҡорт шағиры Ғәлимов Сәләмдең юбилейы уңайынан күргәҙмә асылды\n17:35, 22 января 2016 Мәҙәниәт\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 ғинуар. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nСиләбеләге Шәйехзада Бабич исемендәге 15-се ҡала китапханаһында танылған башҡорт шағиры Ғәлимов Сәләмдең тыуыуына 105 йыл тулыуға арналған китап күргәҙмәһе асылды.\nБашҡортостандың Силәбе өлкәһендәге даими вәкиллегенең матбуғат секретары Михаил Хәбиров хәбәр итеүенсә, күргәҙмәлә авторҙың әҫәрҙәре, шулай уҡ уның ижады хаҡында китаптар урын алған.\n18 ғинуарҙа башҡорт совет әҙәбиәте классигы Ғәлимов Сәләмдең тыуыуына 105 йыл тулды. Сәләм Ғәлим улы Ғәлимов Силәбе өлкәһе Ҡоншаҡ районының Тәгеш ауылында указлы мулла ғаиләһендә тыуған. Әҙәби белем алыу теләге уны Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтының әҙәбиәт факультетына алып килә. Тап юғары уҡыу йортонда белем алған ваҡытта шағирҙың шиғри һәләте асыла. Ошо йылдарҙа ул «Мәскәү», «Өс йыр», «Республика иртәһе», «Һәйкәл» шиғырҙарын, «Шоңҡар» поэмаһын яҙа. Әҫәрҙәре Ғ.Сәләм псевдонимы аҫтында донъя күрә.\n1932 йылда «Тревога» исемле тәүге шиғырҙар йыйынтығы баҫылып сыға. 1937 йылда Башҡорт тел һәм әҙәбиәт ғилми-тикшеренеү институтында ғилми хеҙмәткәр булып эшләй. 1938 йылда Ғ.Сәләм СССР Фәндәр академияһының Ленинград филиалына аспирантураға ебәрелә. Бында ул менингит менән сирләп китә һәм 1939 йылдың 19 июнендә вафат була.\nТеги: башҡорт әҙәбиәте, күргәҙмә


Туған телеңде яратыу - Тыуған илде, атай -әсәйеңде яратыу ул.\nНефтекама ҡалаһы хакимиәтенең мәғариф бүлеге ойошторған туған телдәр буйынса “Йыл уҡытыусыһы” конкурсы еңеүсеһе Роза Хөснуллина ҡатнаша.\nМузыка - ул күңел йыры, музыка - ул күңел ҡанаты!\n"Аманат" башҡорт халыҡ музыка ҡоралдарында уйынаусыларҙың 3 республика конкурсы еңеүселәре Гөлфиә Һөйөндөкова һәм Ләйсән Усманова.\nМаҡтап ҡурай уйнаһам, бөтмәй ҙә торған көй булыр.Данлап йырым йырлаһам,бөтмәй ҙә торған йыр булыр.\nҠурайсы,йыраусы Әҙһәм Исҡужин исемендәге асыҡ ҡала конкурсы еңеүсеһе Юнир Һағынбаев.\n"Тәңкәле ҡыҙ" - Мәскәүҙә\nБашҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Таңсулпан Ғарипова.


Ҡыштың һуңғы көнөндә, 29 февралдә Халыҡ-ара һирәк осрай торған ауырыуҙар көнө билдәләнә - Bash.News\nҠыштың һуңғы көнөндә, 29 февралдә Халыҡ-ара һирәк осрай торған ауырыуҙар көнө билдәләнә https://bash.news/news/35770_yshty_uy_knnd_29_fevrald_xalyara_irk_osraj_toran_auyryuar\nДата уңайынан Өфөлә «Тормошҡа юл» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы семинар ойошторҙо, унда Фабри, Гоше һәм башҡа ауырыуҙарҙы алдан диагностикалау һәм дауалау проблемалары күтәрелде. Конференцияға табиптар, Башҡорт дәүләт медицина университеты студенттары һәм пациенттар саҡырылды. Статистик мәғлүмәттәргә ярашлы, әлегә Башҡортостанда ете йөҙҙән ашыу кеше һирәк осрай торған сирҙәрҙән яфалана. Экология, йәшәү шарттарына бәйле яңы ауырыуҙар ҙа барлыҡҡа килә.\nМихаил Кузнецов, «Тормошҡа юл» төбәк-ара йәмәғәт ойошмаһы идаралығы рәйесе: «Әле донъяла һирәк осрай торған 7 мең сир иҫәпләнә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, күбеһе буйынса дауалау методикаһы уйлап сығарылмаған, дарыуҙар юҡ. Шулай ҙа был ҡатмарлыҡтарҙы еңергә тырышабыҙ. Республикала был йәһәттән ҙур эштәр башҡарыла. Шул иҫәптән беҙҙең ойошма ла ауыр диагнозлы пациенттарға инвалидлыҡ алыу буйынса ярҙам итә».\nСеминарҙа ҡатнашыусы Фиҙәлиә Яковлева ла яҡынса ҡырҡ йыл Вильсон-Коновалов сире менән йәшәй. Табиптар уның үҙәк невры системаһы һәм эске органдарында кире үҙгәрештәр булыуын билдәләп, ошо диагнозды ҡуя. Хәйер, төрлө препараттар ҡулланыу һәм дөрөҫ дауаланыу һөҙөмтәһендә уның сәләмәтлеге йылдан-йыл яҡшыра.\nРеспублика һуғыш ветерандары клиник госпитале яугирҙарҙың өйҙәренә барып диспансеризация үткәрә\n21:29, 16 авг