«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ХАЛЫҠТЫҢ ЙӘШӘҮ КӨСӨ МИЛЛИ ҺӘМ ДИНИ БЕРҘӘМЛЕКТӘ - 2017 - Мәҡәләләр\nБер психологтың әйткәне: "Ағаста ултырыусы ҡош ботаҡтың ҡапыл һыныуынан ҡурҡмай. Сөнки ул ботаҡҡа түгел, үҙенең ҡанаттарына ышана..." Әгәр ҙә беҙ ошо кескәй генә ваҡиғала ҡош урынына - халыҡты, ә ағас урынына - ул халыҡ йәшәгән дәүерҙе, ботаҡтар урынында халыҡ йәшәгән көндәрҙе күрһәк, халыҡтың яҙмышы үҙенең ҡулында булып сыға. Ә инде ошо образлы сағыштырыуҙы ысынбарлыҡҡа бороп әйтһәк, халыҡ фәҡәт үҙенең милли булмышына, ғөрөф-ғәҙәттәренә таянып ҡына үҙен һаҡлап ҡала ала. Кешелек тарихы шуға ла шаһит: Аллаһы Тәғәләне, Уның берҙән-бер илаһ икәнлеген таныған ҡәүемдәр генә тарих арбаһынан төшөп ҡалмайынса, хәҙерге көнгәсә килеп еткән. Рәсәй мосолмандарының Үҙәк Диниә назараты ғилми советы ағзаһы, "Ишан Зәйнулла Рәсүлев" мосолман дини ойошмаһы имам-хатибы Әхмәт хәҙрәт ӘХМӘРОВ һәм Башҡортостан юлдаш телевидениеһы журналисы, "Йома" тапшырыуҙарын алып барыусы Морат хәҙрәт ЛОҠМАНОВ менән ҡорған әңгәмәбеҙ ошо хаҡта, йәғни милләт һәм дин берҙәмлеге тураһында.\nҺеҙ шундай хәлгә иғтибар иткәнегеҙ бармы: ни өсөндөр дингә килгән ҡайһы бер кешеләр өсөн үҙ милләте икенсе планға күсә. Бәғзеләр: "Мин кемгә өйләнһәм дә, кейәүгә сыҡһам да, барыбер, мосолман булһа, еткән", - тип тә ысҡындыра. Ундайҙар милләт менән динде бутай: милләт - ҡандан, дин иһә инаныуҙан килгән төшөнсә. Мосолманлыҡ йә христианлыҡ милләт билдәһе түгел. Нимә генә тимә, үҙ милләтеңде һанлау, ихтирам итеү, уны һаҡлау өсөн фиҙаҡәрлек күрһәтеү - ул иң беренсе нәүбәттә атай-олатайҙарыңды ихтирам итеү билдәһе. Ә инде атай-олатайҙарын ихтирам итмәгән кешене мосолман тип атап буламы икән? Тимәк, дин юлына килгәндән һуң милләтен танымаған кеше бының менән үҙе үк гонаһлы булып сыға. Ошо мәсьәләләргә һеҙҙең мөнәсәбәтегеҙ нисек?\nМорат Лоҡманов: Яңыраҡ бер осрашыуҙа яҙыусылар: "Һеҙ бына Ислам диненә саҡыраһығыҙ ҙа ул, әммә беҙ барыбыҙ ҙа ошо дингә инеп китһәк, милләт булараҡ юҡҡа сыҡмаҫбыҙмы?" - тигән һорау бирҙе. Мин уларға шундай сағыштырыу килтерҙем. Үткән тарихыбыҙға боролоп ҡараһаҡ, йәнен фиҙа ҡылған юлбашсыларыбыҙ дин ярҙамында халҡыбыҙҙы күтәргән. Барыһы ла намаҙ уҡыған. Бөгөн милләт өсөн көрәшеп йөрөүселәрҙең күбеһе диндән алыҫ тора, күбеһенең балалары башҡа телдә һөйләшә. Киреһенсә, беҙ дингә килеп, милләтебеҙҙе нығыта алабыҙ. Атай-олатайҙарыбыҙ шул тиклем көслө мосолман булып та, туған телебеҙ нисек һаҡланып ҡалған һуң? Башҡорттар империяны һелкетерлек көс-ғәйрәтте ҡайҙан алған? Батша генералдары: "Башҡорт халыҡ булараҡ юҡҡа сыҡты, йөҙ йыл буйы баштарын да күтәрә алмаясаҡ", - тип рапорт биргәндән һуң биш йыл да үтеп өлгөрмәгән, тағы ла ҡалҡҡан атай-олатайҙарыбыҙ. Уларға бындай көс ҡайҙан килгән? Әйтергә кәрәк, бындай көстө улар Хоҙай менән милли рух берҙәмлегенә өлгәшеүҙән алған. Аллаһы Тәғәлә оло хикмәт менән диндең эсендә милләтте яралтҡан.\nӘхмәт Әхмәров: Бында милли һәм дини берҙәмлекте генә төп сәбәп итеп килтереү аҙ булыр ине. Ни өсөн тигәндә, хәҙерге ваҡытта башҡа телдәрҙә һөйләшкән, әммә көслө рухлы башҡорттар ҙа күп. Мин Мораттың әйткәндәренә ғөрөф-ғәҙәтте, милли мәҙәниәтте лә тип өҫтәр инем. Тел, ғөрөф-ғәҙәт, мәҙәниәт, дин - ошо дүрт төшөнсә бергә ҡушылған осраҡта ғына кеше шундай көс-ғәйрәткә эйә була алалыр. Хәҙерге ваҡытта урыҫтар Исламға күпләп килә башланы, башҡа милләт вәкилдәре лә ошо юлға баҫа. Тимәк, дин юлында йөрөгәндә беҙ башҡа мәҙәниәттәр менән ҡушылып, үҙебеҙҙең мәҙәниәтебеҙҙе юғалтыуыбыҙ ихтимал. Шуға күрә, беҙ башта әйткән ғөрөф-ғәҙәт - мәҙәниәт - тел - дин берҙәмлегендә генә милли үҙенсәлегебеҙҙе һаҡлап ҡала аласаҡбыҙ.\nМорат Лоҡманов: Бер ғалим әйткәнсә, ошо берҙәмлектең берәүһен генә бушаттың икән, башҡаһына зыян килә, иң мөһиме: динеңдән тайпылдың икән, милләтең зыян күрә. Шул уҡ ваҡытта ғөрөф-ғәҙәтеңде бушатһаң, динең дә, милләтең дә ҡаҡшай. Был төшөнсәләрҙе бер-береһенән айырып ҡарап булмай.\nШул уҡ ваҡытта беҙ Ғәрәп илдәрендәге, Кавказдағы, Урта Азиялағы мосолмандар һымаҡ уҡ диндар була алмайбыҙ. Сөнки беҙ Ислам диненә тиклем үк формалашҡан халыҡ булараҡ, Исламды үҙ милли ғөрөф-ғәҙәттәребеҙгә нигеҙләнеп ҡабул иткәнбеҙ һәм шуға ла дингә ҡарашыбыҙ үҙебеҙсә. Шулай түгелме?\nМорат Лоҡманов: Беҙ Ислам диненә тиклем формалашҡан милләтбеҙ, тип әйткән сүрәттә лә, Әҙәм ғәләйһис-сәләм ергә төшөрөлгәндән бирле беҙ "Аллабыҙ бер" тигән инаныу менән йәшәйбеҙ. Бәйғәмбәрҙәрҙең ҡайһыһын алһаҡ та, улар бер Аллаға алып килгән. "Баҡара" сүрәһенең бер аятынан сығып фекер йөрөткәндә лә, Ул беҙҙе бер атанан барлыҡҡа килтереп, төрлө халыҡтар итеп таратҡан. Ошондағы "төрлө-төрлө халыҡтар" тигәнгә иғтибар итеп ҡараһаҡ, унда "төрлө" тигән төшөнсә төрлө халыҡтарҙың төрлөсә икәнен аңлата. "Төрлөсә" һүҙе ул халыҡтарҙың төрлө ризыҡтар менән туҡланыуын да, башҡа төрлө айырымлыҡтарҙы ла аңлатыуы мөмкин. Шуның шикелле, халыҡтарҙың дингә килеү юлдарында, динде үҙҙәренең тормоштарында сағылдырып йәшәүҙәрендә, әлбиттә, айырмалыҡ бар. Был төшөнсәне беҙ менталитет тип атайбыҙ. Әйтәйек, германдар менән башҡорттар араһында айырмалыҡтар бик күп, шуның кеүек, халыҡтарҙың дингә килеү юлдарында ла бар бындай айырмалыҡ. Мәҫәлән, беҙ тажиктар менән аралашабыҙ. Беҙ уларҙың ҡысҡырып һөйләшеүенә иғтибар итәбеҙ. Әйтәйек, башҡорттарҙа мәжлес барған саҡта һуңлаған ҡунаҡ шым ғына килеп инә. Ул башын һелкеп кенә сәләм бирә лә, кешенең күҙенә салынырға тырышмай, тиҙ генә урын табып, табынға ултыра һала. Тажиктарҙа һуңлаған ҡунаҡ килеп ингәс тә ҡаты итеп: "Әссәләмәғәләйкүм!" тип ҡысҡырып һаулыҡ һораша. Табында ултырыусылар барыһы бер юлы уға диҡҡәтен йүнәлтеп: "Вәғәләйкүмәссәләм!" тип уны сәләмләй. Был насар ҙа түгел, һәйбәт тә түгел, һәр халыҡтың үҙенә генә хас тәбиғәте формалашҡан. Шуға күрә, һәр халыҡ үҙенең тәбиғәтенә ярашлы динде ҡабул иткән. Мәҫәлән, шул уҡ Ғәрәп илдәрендә мәсеттәрҙә доға ҡылып ултырған бабайҙар, муллалар юҡ. Өҫтәл артында сәй эскәндән һуң саҙаҡа таратмайҙар. Шул уҡ ваҡытта саҙаҡа өләшеү, бүләк бирешеү матур дини йола һанала.\nӘхмәт Әхмәров: Хатта бер хәҙис тә бар: "Бер-берегеҙгә саҙаҡа өләшһәгеҙ, бүләк бирешһәгеҙ, арағыҙҙа мөхәббәт артыр". Шул уҡ ваҡытта яңылышлыҡ китмәһен өсөн шуны ла әйтергә тейешмен: Ислам дине барлыҡ милләттәр өсөн дә бер үк ул. Унда "һинеке былай Ислам", "минеке былай Ислам" тигән айырыу юҡ. Исламдың һөлдәһе: тәһәрәт, биш намаҙ, шәриғәт, ураҙа, хаж - барыһы өсөн дә мотлаҡ үтәлергә тейешле талап. Барыбыҙ өсөн дә аяттар ҙа, хәҙистәр ҙә берҙәй үк уртаҡ. Әммә һәр бер халыҡтың үҙенсәлеге бар. Мәҫәлән, Башҡортостандағы Ислам Татарстандағы Ислам кеүек түгел. Халыҡ менән аралашҡанда, ниндәйҙер нәсихәт һөйләгән ваҡытта ла үҙенсәлегебеҙ бар. Хатта Татарстандан килеп, беҙҙең дини байрамдарҙа ҡатнашыусылар: "Һеҙҙә, башҡорттарҙа, үҙ-ара йомшаҡ мөғәмәлә, бер-берегеҙгә ҡарата мөхәббәт хисе бар. Һеҙ бер-берегеҙҙе яратып, хөрмәт итеп һүҙ һөйләйһегеҙ", - тип һоҡланыуын белдерә. Мин бының сәбәптәрен тарихсы булараҡ та әйтә алам: беҙҙең атай-олатайҙарыбыҙ араһында ишандар, шәйехтәр, суфыйҙар күп булған. Һәр бер ауылдың диндарҙары уларҙың йоғонтоһонда торған. Тимәк, ул саҡта суфыйсылыҡтың кешеләр араһында яҡшы мөнәсәбәт ҡорорға, йөрәкте таҙартырға булышлыҡ иткәнен таныйбыҙ. Шуға күрә, Башҡортостанға хас Ислам башҡа урындарға ҡарағанда ныҡ айырыла. Шул уҡ ваҡытта ул Исламға ҡаршы килә, тип тә әйтергә ярамай.\nБөгөн халыҡҡа өс нәмәне өйрәтергә кәрәк: беренсеһе - ул Ислам диненең ҡанундары. Уны белеүҙең дә үҙ шарттары бар. Беҙ үҙебеҙҙең ата-бабаларыбыҙ тотҡан динде, улар үтәгән дини ҡанундарҙы яңылыш булған тип әйтә алмайбыҙ. Шул уҡ Өфө өйәҙендә йәшәгән бөтөн донъяға даны таралған мәшһүр башҡорт ғалимы Морат Рәмзи әл-Минзәләүиҙең яҙмаларын бер кем дә дөрөҫ түгел тип әйтмәгән. Шуға күрә беҙ ата-бабаларыбыҙҙан килгән дини ғилемде яңылыш булған тип инҡар итә алмайбыҙ. Иң тәүгеһе - ул Хәнәфи мәҙһәбендә тороу, икенсеһе - Аллаһҡа ышаныу, уны аҡидә тиҙәр. Өсөнсөһө - тассауфты, йәғни суфыйсылыҡты ҡабул итеү. Йәғни ул, ысынлап та, тарихта булған күренеш. Урал-Волга буйы мосолмандары Йәсәүи тәриҡәте аша үткән һәм ул юл беҙҙең дә юл. Беҙ әле ул кимәлгә күтәрелә алғаныбыҙ юҡ. Әлеге ваҡыттағы суфыйсылыҡты мин уларҙыҡына тиңләй алмайым. Имам Раббани үҙенең "Мәктүбә" тигән китабында: "Тәриҡәт һәм хәҡиҡәт шәриғәттең ярҙамсылары ғына. Нимәлә ярҙамсыһы - ихласлыҡта ярҙамсыһы", - тип яҙған. Суфыйсылыҡ - ул ихласлыҡ тигән һүҙ. Шайтан да ғалимдар һәм ихласлыҡ булған ерҙә юҡҡа сыға. Беҙҙең суфыйсылығыбыҙ ихласлығыбыҙҙан килә. Икенсеһе, халҡыбыҙҙың тарихын өйрәнеү. Был бик мөһим. Беҙгә халҡыбыҙҙың, республикабыҙҙың, Рәсәйҙең тарихын белергә кәрәк. Үҙ милләтенең тарихын белмәгән кеше дини юлда ла еңел генә аҙашып китеүе бар.\nӨсөнсөһө, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙҙе өйрәнеү һәм үтәү зарурлығы. Диндә ғөрөф-ғәҙәткә ҙур иғтибар бирелә. Ҡөрьәндә ғөрөф-ғәҙәт "хөкөм ҡылынған" мәғәнәһендә йөрөй. Әгәр ҙә беҙҙең милли йолаларыбыҙ, ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ шәриғәткә ҡаршы килмәй икән, беҙ уны үтәргә тейешбеҙ. Ундай ғөрөф-ғәҙәттәребеҙ үҙенән-үҙе диндең эсенә инеп китә, йәғни беҙҙең диндә бар кеүек була. Шуға күрә лә беҙ үҙебеҙҙең ғөрөф-ғәҙәттәргә тотоноп, уны үтәп йәшәргә бурыслыбыҙ. Беҙ балаларыбыҙға дини ғилем биргән саҡта ошо өс шарттың үтәлеүен һаҡлаһаҡ, улар динле булған осраҡта ла, милли асылыбыҙҙан тайпылмаясаҡ, радикал йүнәлештәргә лә бирелмәйәсәк.\nӘхмәт хәҙрәт, һеҙҙең, ата-бабаларыбыҙ тотҡан дини юлды инҡар итә алмайбыҙ, тигән фекерегеҙҙе ҡеүәтләп, шуны ғына әйтке килә: тарихи философияла "ата-бабалары үткән юлды инҡар итеүсе үҙен дә инҡар итә" тигән бер фәлсәфә бар. Тап шуның кеүек, әгәр ҙә ата-бабаларыбыҙ үткән юл хата булһа, беҙ халыҡ, милләт булараҡ, хәҙерге көнгә тиклем һаҡланып та ҡалмаған булыр инек бит?\nӘхмәт Әхмәров: Һис шикһеҙ, шулай, һеҙ минең фекерҙе икенсе төрлө итеп әйттегеҙ генә.\nМин бынан биш йыл элек бер ғалимдан: "Суфый булған диндар менән суфый булмаған диндар нимәһе менән айырыла?" - тип һорағайным, ул: "Суфый булыр өсөн әллә ниндәй кимәлдәр үтергә, хәләүәттә ултырырға, тағы ла әллә ниндәй шарттарҙы үтергә кәрәк, тип ҡалын-ҡалын китаптар яҙалар, бының менән кешенең башын ғына бутайҙар. Ә мәсьәләнең асылы ябай ғына: суфый булмаған диндарҙың - теле, ә суфыйҙың йөрәге "Аллаһ" тип әйтә", - тип яуап бирҙе. Ошондай аңлатыуҙа нигеҙ бармы?\nӘхмәт Әхмәров: Бар. Ысынлап та, шулай. Әммә әлеге ваҡытта яулығын да дөрөҫ ябына белмәгән, намаҙҙы ла дөрөҫ уҡымаған апайҙарҙың үҙҙәрен суфый тип атауҙарын күргәндән һуң, был мәсьәләлә бик һаҡ булырға кәңәш итер инем. Шәриғәтте аңламаған кешеләрҙең суфый булыуы мөмкин түгел.\nМорат Лоҡманов: Хатта "Шәриғәт яҡшыраҡмы, тәриҡәт һәйбәтерәкме?" тип фекер йөрөтөүселәр ҙә бар. Шәриғәтһеҙ тәриҡәт ул спорт менән шөғөлләнмәйенсә мускулдарыңдың үҫеүен көтөп ултырыуға тиң. Шуның кеүек, тәриҡәткә генә бирелеп китеп, шәриғәт хаҡында ишетергә лә теләмәүселәр бар. Бында шәриғәт менән тәриҡәтте бер-береһенә ҡаршы ҡуйырға ла, бәхәс ойошторорға ла кәрәкмәй. Әгәр ҙә ундай бәхәс тыуа ҡалһа, был - ғилемһеҙлектән.\nӘхмәт хәҙрәт, һеҙҙең ғөрөф-ғәҙәт шарты тураһындағы фекерегеҙҙе ҡеүәтләп, бәләкәй генә ҡисса. Атай кеше вафаты алдынан улын саҡырып алып, уны намаҙға баҫтыра алмауына үкенес белдергән һәм ул донъя ҡуйғандан һуң 40 көн һуҙымында мәсеткә барып, башҡаларға ҡушылып доғалар ҡылыуын үтенгән. Ул кеше атаһының әйткән һүҙен үтәп, 40 көн буйына мәсеткә барып, унда ун бишәр минут ултырып сыға торған булған. Ә 41-се көндә иһә ғәҙәт буйынса тағы мәсеткә килгән һәм намаҙға ултырған. Бында ул кешенең 40 көн һуҙымында башҡарған ғәмәленең ғәҙәткә әүерелеү миҫалын күрәбеҙме?\nӘхмәт Әхмәров: Ошо ҡиссаға ҡушып, шуны ғына әйтергә ҡала: бына әле Рамаҙан айын тамамлап торабыҙ. Был айҙа 30 көн дауамында ашау-эсеүҙән генә түгел, насарлыҡ эшләүҙән, ғәйбәт һүҙ һөйләүҙән, яман уй уйлауҙан тыйылдыҡ, 31-се көндә иһә бөтөн насарлыҡтар беҙҙе бөтөнләйгә ташлап китәсәк, тип ышанабыҙ. Иншаллаһ, шулай булһын!\nМорат Лоҡманов: Хатта ки бәләкәй генә сөннәти ғәмәлдәрҙе башҡарыу ҙа һуңғы сиратта һинең холҡоңа килеп инә. Әйтәйек, уң яҡты өҫтөн күреү, уң аяҡ менән тупһа аша атлау, уң яҡ аяғыңа башлап кейем кейеү һәм башҡалар, бер яҡтан, ябай, кәрәкмәгән нәмәләр һымаҡ. Икенсе яҡтан ҡараһаң, холҡоңа килеп ингән был ғәҙәттәр кешене шул тиклем үҙгәртеп ҡуя, яҙмышың да икенсе төрлө сифат ала. Бәләкәй генә ғәмәлдәрҙең дауамлы булыуы ҙур эштәр башҡарыуға ҡарағанда ла әһәмиәтлерәк. Ундай бәләкәй ғәмәлдәр кешегә үҙен тәрбиәләргә булышлыҡ итеп, уның күңелен дә таҙартып ҡуя.\nНи өсөн беҙҙең илдә халыҡ ҙур һынауҙар аша үткәс, ҡайһыһы ауыр сиргә тарып, ҡайһыһы яҡындарын юғалтып, ҡайһыһы яңғыҙлыҡҡа дусар ителеп, ҡайһыһы аварияға юлығып, ҡайһыһы пенсияға сыҡҡас ҡына дин юлына аяҡ баҫа икән? Беҙ нишләп шундай һынауҙарға дусар ителгәнбеҙ?\nМорат Лоҡманов: Был мәсьәләгә төрлөсә ҡарап була. Бына мин дә мәсеттә имам булып торам. Мин унда дингә төрлө юлдар менән килгән халыҡты күрәм. Ҡайһы берәүҙәре әсәһен юғалтҡан бала һымаҡ, Аллаһы Тәғәләгә килеп һыйына. Ундайҙар дингә нисек килгәнен дә аңлата алмай. Улар мәсеткә йүгереп килеп инә. Араларында ҡайҙалыр эшләргә ялҡауы килеп, мәсет тирәһендә уралып йөрөүселәр ҙә юҡ түгел. Ундайҙар эшләргә теләмәүен дин юлында йөрөүе менән аҡларға тырыша. Дәүләтте, ил башлыҡтарын тәнҡитләп, оло асыу менән мәсеткә аяҡ баҫыусылар ҙа юҡ түгел. Ундайҙар үҙе һымаҡ уйлаусыларҙы табып алып, бер сектаға ойоша. Бындай юлға барыусылар үҙҙәренән башҡа барыһын да кафырҙар тип иҫәпләй, үҙҙәрен генә дөрөҫ юлда йөрөүселәр итеп һанай. Үҙ-ара мөнәсәбәттәрендә бәләкәй генә аңлашылмаусанлыҡ килеп тыуған осраҡта ла улар бер-береһенә ҡул күтәрергә мөмкин.\nМорат хәҙрәт, ә нишләп дин юлына, мәсеткә кеше шатланып килмәй һуң?\nМорат Лоҡманов: Шатланып килеүселәр ҙә бар, әммә ундайҙар һирәгерәк.\nӘхмәт Әхмәров: Урта Азия, Кавказ яҡтарында имамдарға айырата мөнәсәбәт бар. Баҙарҙарҙа йөрөгән саҡта шул яҡтан килгән һатыусылар һинең имам икәнеңде белеп ҡалһа, ихтирам йөҙөнән бәләкәй генә бүләк, һис юғы, бер лимон булһа ла һоналар. Беҙҙә ундай күренештәр бик аҙ. Ни өсөн? Минең уйымса, Урта Азия, Кавказ республикаларында совет осоронда имамдар беҙҙәге һымаҡ юҡ ителмәгән. Беҙҙең Башҡортостан Республикаһында ғына утыҙынсы йылдарҙа 6 мең имам атылған, һөргөнгә ебәрелгән. Үҙәк Диниә назараты ағзалары барыһы ла атылған. Береһен дә ҡалдырмағандар, хатта ҡатындарҙы ла аямағандар. Һеҙ миңә әйтегеҙ: бөгөн беҙҙә, мәҫәлән, тәмәке тартып ултырған йәш кешене тәмәкеһен ташларға мәжбүр иткән аҡ һаҡаллы бабайҙар бармы? Юҡ, сөнки беҙҙең халыҡта тәрбиә өлкәһендәге быуындар күсәгилешлелеге, быуындар бәйләнеше тигән төшөнсәләр шул утыҙынсы йылдарҙа юҡ ителгән, өҙөлгән. Ҡыҫҡаһы, беҙҙе атай-олатайҙарыбыҙ менән тоташтырған рухи күперҙәр өҙөлгәс, беҙ ул бәйләнештәрҙе китаптар аша ғына белә алабыҙ. Күп кенә йәштәрҙең радикализмға бирелеүе лә шул быуындар бәйләнеше өҙөлөүҙән килә. Әгәр ҙә беҙҙең күңелебеҙҙә: "Минең олатайым, атайым мулла ине, ул миңә бына шулай тип әйтеп ҡалдырҙы", - тигән аңлау юҡ икән, был осраҡта беҙ башҡа сығанаҡтан абруйҙар эҙләй башлайбыҙ.\nМорат Лоҡманов: Ә бит тарихҡа күҙ һалһаҡ, элек беҙҙең быуындар бәйләнеше сылбыры ныҡлы булған һәм шуның өсөн дә беҙҙе бер генә һынау алдында ла ҡаҡшата алмағандар. Шуның өсөн дә батша беҙгә ҡарата махсус программа булдырырға мәжбүр булған.\nӘхмәт Әхмәров: Петр Беренсе ваҡытында хатта "Башҡорт эштәре буйынса сенат" эшләгән. Айырым халыҡҡа айырым сенат тотҡандар булып сыға бит инде.\nБыл мәсьәлә хаҡында минең яҙғаным да булды, һәр хәлдә, был һорауҙы әңгәмә ҡорғанда һәр ваҡыт бирәм. Ни өсөн совет осоронда кешеләр араһында дуҫтарса, иптәштәрсә мөнәсәбәт йәшәп килде лә, хәҙер килеп, кешеләр күпләп дингә килгән саҡта уларҙың араһында дошманлыҡ артты?\nМорат Лоҡманов: Революция динде бөтөрмәне ул. Совет дәүерендә диндең институты ғына туҡтатылды. Беҙҙең имамдарҙы юҡ иттеләр, ә кешенең күңелендә, йөрәгендә ятҡан дини тәрбиә, әҙәп совет осоронда иптәшлеккә, дуҫлыҡҡа нигеҙ булып йәшәне. Кешенең иман лөғәтендә генә аңлашылған яҡшылығы һаҡланып ҡалды барыбер. Ул күсә килде, шулай уҡ ваҡыт үткән һайын ул ниндәйҙер зәғифлек ала килде. Сөнки намаҙ бит ҡыҙыҡ булһын өсөн генә бирелмәгән. Беҙ ҡыҙыҡ булһын өсөн генә ураҙа тотмайбыҙ йә зәҡәт түләмәйбеҙ. Дөрөҫөн әйткәндә, үткән быуаттың туҡһанынсы йылдарында беҙ шундайын бушлыҡҡа килеп сыҡтыҡ. Ә күңел бушлыҡты яратмай, уның буш булғанын күреп, яуыз көстәр тулып өлгөрә. Шуның өсөн дә бөгөн ололар түгел, балалар мәсеткә йүгерә.\nИкенсе бер сәбәп: заман үҙгәреү менән илебеҙҙәге күптәр эшһеҙ тороп ҡалды. Бындай осраҡ өсөн халыҡта тағы ла бер тапҡыр һүҙ бар: тик торғанға шайтан таяҡ тотторған.\nӨсөнсө сәбәп: бур бай йортҡа килә, ярлы йорттан ул бер нәмә лә алып сыға алмай. Әгәр ҙә үтә бай йортто һаҡсылар ныҡлап һаҡлаһа, ул унда инә алмай. Шуға күрә лә, бур һаҡсылары ла булмаған, урларлыҡ әйбер ҙә булған йортҡа килә. Бөгөн шайтан беҙҙең әҙәбебеҙҙе, иманыбыҙҙы урларға теләй. Шуға күрә ул мәсеткә ыңғайлаған кешегә һөжүм итә.\nӘхмәт Әхмәров: Әгәр ҙә "Коммунизм төҙөүсенең әхлаҡ кодексы"н уҡып ҡараһаҡ, унда Ҡөрьәндән айырманы таба алмаҫһың. Икеһендә лә кеше араһындағы мөнәсәбәт бермә-бер тап килеп тора. Карл Маркс, Владимир Ленин үҙҙәренең хеҙмәттәрен яҙған саҡта дөйөм кешелек принциптарына таянған. Берҙән-бер етешһеҙлектәре - Аллаһты инҡар итеү. Совет осоронда ла шул уҡ система халыҡты билдәле сиктәрҙә тотҡан. Туҡһанынсы йылдарҙа был система емерелде һәм беҙ барыһын да өр-яңынан төҙөй башланыҡ. Был тәңгәлдә беҙҙең ғалимдарыбыҙ юҡ, имамдарыбыҙ юҡ ителгәс, кешеләр төрлө сығанаҡтарҙан мәғлүмәт туплап, яңылыша башлай. Был үҙ нәүбәтендә улар араһындағы дошманлыҡҡа нигеҙ булып тора. Ә инде Ислам динен аңлаған ғилемле кеше бер ҡасан да икенсе кешене дошман итеп күрмәйәсәк. Халыҡты нимәлер тоторға тейеш барыбер ҙә. Совет осоронда кешене яҙыҡ юлға баҫыуҙан партия һаҡлап торһа, хәҙер кешене Аллаһҡа инаныу тоторға тейеш.\nМорат Лоҡманов: Диндә "Яҡшылыҡҡа саҡырығыҙ, яманлыҡтан тыйылығыҙ" тигән бер саҡырыу бар. Ошо ҡанун емерелһә, кеше кирегә ағып китә. Йәғни һәр ваҡыт кеше яҡшылыҡҡа саҡырып, яманлыҡтан тыйып торорға тейешле. Бәғзе берәүҙәр: "Нимәгә кәрәк һинең намаҙың, мин яҡшы кеше булыу яғындамын", - ти. Тик ундайҙар ошо яҡшылыҡтың бик тиҙ арала юҡҡа сығыу ихтималлығын ғына аңламай. Совет осоронда яҡшы кеше булып йөрөгән кешеләрҙең бөгөн ниндәй хәлгә ҡалыуҙары ошо хәҡиҡәтте күрһәтте лә инде. Кеше, ысынлап та, дөрөҫ итеп, яҡшы ниәт менән намаҙ уҡыһа, ул насар кеше була алмайҙыр. Әгәр ҙә кеше үҙенең телен тыйып тора алмай икән, уның Ураҙа тотоп йөрөүенә Аллаһы Тәғәлә мохтаж түгел. Әгәр ҙә беҙ егерме-утыҙ йыл намаҙ уҡып йөрөп тә, һаман да алдашыуҙан туҡтала алмаһаҡ, был намаҙ уҡыуыбыҙҙың кәмселеге барлығы хаҡында аңлата. Әгәр ҙә кеше намаҙын дөрөҫ уҡыһа, үҙенең рухи зәғифлегенән, әҙәпһеҙлегенән арына барырға тейеш.\nӘхмәт Әхмәров: Бәләкәй генә бер ҡисса. Яңы ғына дини ғилем алған шәкертте хәҙрәт итеп бер ауылға ебәргәндәр, ти. Ауылда халыҡ мәсеткә йөрөмәгән. Баҡтиһәң, был ауыл халҡы намаҙ уҡыр алдынан тәһәрәтләнергә яратмаған икән. Йәш хәҙрәт: "Ярар инде, тәһәрәтһеҙ булһа ла, мәсеткә килегеҙ", - тип әйткән ти ауыл халҡына. Шәриғәт буйынса намаҙ уҡыр алдынан мотлаҡ тәһәрәт үтәлергә тейеш бит инде. Бер мәл мәсеткә ауыл халҡы килеп тулған. Дәррәү рәүештә йома ғәйеттәре үткәрә башлағандар. Дини эштәр ыңғайға киткәс, был хәҙрәтте икенсе урынға күсергәндәр. Уның урынына килгән яңы хәҙрәт ауыл халҡының мәсеткә тәһәрәтләнмәй йөрөгәнен белеп ҡалған. Шунан һуң ул үҙенә тиклем эшләгән хәҙрәткә: "Нисек һин халыҡҡа тәһәрәт алмайынса намаҙ уҡырға рөхсәт иттең? Һин бит Аллаһтың, тәһәрәтләнмәйенсә мәсеткә инергә лә ярамай, тигән ҡағиҙәһен боҙғанһың", - тип хат яҙған. Теге хәҙрәт уға: "Мин уларҙы мәсеткә йөрөргә өйрәттем, хәҙер инде һин уларҙы тәһәрәтләнергә өйрәт", - тип яуап хаты яҙған. Ошонан сығып, мин шуны әйтергә теләйем: кеше тәүҙән үк көнөнә биш тапҡыр намаҙ уҡымаһа ла, һис юғы бер тапҡырҙан башлаһын. Нисек кенә булмаһын, тәмәке тартамы ул, ҡайһы ваҡыт эсәме ул, ҡайһы ваҡыт ҡатындарға йөрөймө ул... барыбер, нисек кенә булһа ла Аллаһҡа рапортын бирһен. Иң мөһиме, ул намаҙ уҡый башлаһын. Аллаһ уға мохтаж түгел, кеше үҙе Уға мохтаж.\nМорат Лоҡманов: Ысынлап та, дингә яңы аяҡ баҫыусыларға ҡаты талаптар ҡуйып, уларҙы диндән өркөтөп йөрөүселәр күп ул. Беҙ беренсе класҡа барған уҡыусыға күп нәмәләрҙе рөхсәт итәбеҙ. Әйтәйек, китапты асып һалып, шуны күсереп яҙырға ҡушабыҙ. Ә бына унынсыла уҡыған балаға бөтөнләй башҡаса талаптар ҡуябыҙ. Иң мөһиме, кеше дин юлына Аллаһы Тәғәләгә һөйөү менән килергә тейеш.\nӘхмәт Әхмәров: "Еңеләйтегеҙ, ауырайтмағыҙ, һөйөндөрөгөҙ, нәфрәтләндермәгеҙ", тиелә Ҡөрьән Кәрим сүрәһендә.\n"Атеизм самолет тәүге һелкенеүгә тиклем генә йәшәй", тиҙәр. Йәғни, осоп барған самолеттың ҡотолғоһоҙ һәләкәткә дусар булғанын аңлаған пассажирҙар шул секундында уҡ Аллаһты иҫкә ала тиҙәр. Тағы ла "Иң диндар кеше - ул атеист. Сөнки ул Аллаһтың барлығын инҡар итә икән, булмаған нәмәне инҡар итеп булмай, тигән аңлау ҙа бар. Ә шулай ҙа совет халҡы атеизмды дин һымаҡ ҡабул итте лә, дингә юлдар асылғас та һаман динһеҙ булып йәшәй түгелме?\nӘхмәт Әхмәров: Минең быуында булмаһа ла, минән өлкән быуындарҙың ҡанына, ысынлап та, һеңдерелгән атеизм. Бындай кешеләргә динде аңлатыр өсөн нимә эшләргә кәрәк? Бер нәмә лә эшләп булмай. Быуындар алышынырға тейеш. Муса бәйғәмбәр үҙенең халҡын юҡҡа ғына ҡырҡ йыл буйына сүллек буйлап йөрөтмәгән. Бәйғәмбәр әйтеүенсә, кешеләрҙә ҡоллоҡ фекерләүе юҡҡа сыҡһын өсөн өс быуын алышынырға тейеш.\nТағы ла бер мөһим мәсьәлә. Йөҙ проценты менән тиерлек мосолмандар йәшәгән Ғәрәбстан илендә ир-аттар ҙа, ҡатын-ҡыҙҙар ҙа дини кейем кейеп йөрөй һәм ул норма һанала. Ә бына күп динле, күп милләтле Рәсәй илендә Чечнялағы ваҡиғаларҙан һуң хиджаб кейгән ҡатын-ҡыҙ шәһит образын алды. Ул образ барлыҡҡа килеп, Рәсәйле мосолман ҡыҙы хиджаб кейеп китеп бара икән һәм уға ҡарап, башҡа диндәге кешеләрҙең күңелендә негатив тойғо ярала икән, был ҡыҙ гонаһлы була түгелме? Беҙ бында "Юҡ, беҙҙеңсә булырға тейеш", тип тә әйтә алмайбыҙ, сөнки илебеҙҙә башҡа диндәге кешеләр ҙә бар. Бында алтын урталыҡ булырға мөмкинме?\nӘхмәт Әхмәров: Тарихсы булараҡ, шуны әйтә алам: беҙҙең халыҡта ҡатын-ҡыҙҙың баш кейеме хиджаб тип аталмаһа ла, бер үк ваҡытта шул ролде үтәгән ҡушъяулыҡ булған. Беҙ "хиджаб ярамай" тип әйтә алмайбыҙ, сөнки ул дини талап, ул Ҡөрьән менән иҫбатланған, хәҙис шәрифтәре менән дәлилләнгән. Ә бит беҙ башҡа диндәге кешеләргә шулай тип тә әйтә алабыҙ: әгәр ҙә һеҙгә оҡшамай икән, ҡарамағыҙ. Юғиһә, беҙ "беҙгә ят нәмә ҡурҡыныс" тигән ҡағиҙәгә өйрәнеп бөткәнбеҙ. Икенсе милләттәр беҙҙе нисек барбыҙ, шулай итеп ҡабул итергә тейештәр. Беҙ бында, атай-олатайҙарыбыҙ йәшәгән ерҙә, нисек теләйбеҙ, шулай кейенеп йөрөй алабыҙ. Бер генә нәмә: ҡайһы бер ҡатын-ҡыҙҙар күҙҙәрен генә күрһәтеп, баштан-аяҡ сепрәккә төрөнөп йөрөй икән, ул беҙҙең ғөрөф-ғәҙәттәргә тап килмәй.\nМорат Лоҡманов: Бында шуны ла өҫтәп әйтергә мөмкин: яңы барлыҡҡа килгән ғәҙәттәр ҙә була. Бер быуын итәген тубығының өҫтөнә мендерһә, икенсе быуын уны иң өҫкә килтереп еткерә. Егерме-утыҙ йыл элек әсәйемдәр телевизорҙан бөгөнгө фильмдарҙы күрһә, ҡоттары осор ине. Хәҙер иһә оло кешеләр үҙҙәре рәхәтләнеп ҡарап ултыра. Беҙ хәҙер бөтөнләй икенсе кейемдәр кейәбеҙ. Мин һәр ваҡыт милли кейем яҡлы, милли кейемебеҙ һәр ваҡыт мосолманса булды. Тик ниңә беҙ фәҡәт мосолманса кейенгән өс-дүрт ҡыҙға бәйләнәбеҙ һуң? Шул уҡ ваҡытта ҡыҫҡа юбка кейгән, кендеге күренеп йөрөгән ҡыҙҙарға бер нәмә лә әйтмәйбеҙ? Бына был беҙҙең замандың иң әсе парадоксы!\nТағы ла йәш кеше дингә килһә, уны автоматик рәүештә ярамаған эш башҡарған, яҙыҡ юлда йөрөгән кеше итеп күрә башлайҙар. Уларға хатта енәйәтсегә ҡараған һымаҡ ҡарайҙар. Был нилектән шулай?\nМорат Лоҡманов: Бер йәш кеше дингә килеп, матур итеп йәшәй башлаһа, бөтөн ауыл уға ҡаршы сыға. Шунан теге йәш кеше үҙенән-үҙе һаҡланыу позицияһын ала ла, үҙе лә агрессив булып китә. Ҡыҙғанысҡа күрә, был һынау, һәм уны үтергә кәрәк.\nӘхмәт Әхмәров: Әгәр ҙә йәштәребеҙ дини йәмғиәткә ойоша алмай икән, башҡа йәмғиәт формаларын файҙаланырға була. Мәҫәлән, яңыраҡ булып үткән юрматылар йыйынында мин йәштәребеҙ төрлө радикал ойошмаларға, сит илдәргә китмәһен өсөн ырыу системаһын кире тергеҙеү зарурлығы хаҡында сығыш яһаным. Әгәр ҙә ырыу системаһын дини нигеҙҙә аяҡҡа баҫтырһаҡ, ул милли ғөрөф-ғәҙәттәр үтәп йәшәгән көслө йәмғиәткә әүереләсәк. Һәр бер ырыу үҙе айырым бер йәмғиәт. Был хаҡта мин бөтә урында ла әйтәсәкмен.\nӘхмәт хәҙрәт, үткәндә күренекле шағирыбыҙ Мәүлит Ямалетдиндың "Ҡөрьән Кәрим сүрәләренә шиғри аңлатма" китабының исем туйында ҡатын-ҡыҙҙар хаҡында ҡыҙыҡлы бер фекер әйткәйнегеҙ. Шул саҡта залда ултырған ҡатын-ҡыҙҙар дәррәү рәүештә ҡул сапты. Ул һүҙегеҙҙең нигеҙе нимәлә?\nӘхмәт Әхмәров: Бер хәҙистең аңлатмаһы ул. Ҡатын кеше үҙенең малын үҙенә сарыф итеүе мөмкин. Ә ир кеше барлыҡ мөлкәтен үҙенең ғаиләһенә генә сарыф итергә бурыслы. Шул уҡ ваҡытта ҡатын кеше үҙенең малын ғаиләһенең ихтыяжына тотонһа, бынан ул мәсет һалыуға тиң сауап ала.\nБеҙҙә дини ғилем биреү ҙә юлға һалынып бөтмәгән. Бигерәк тә диңгеҙ аръяғында уҡып ҡайтыусыларҙың үҙҙәрен тотошо аптырата ҡайһы саҡта...\nӘхмәт Әхмәров: Туҡһанынсы йылдарҙа беҙ дини әҙерлектәре бөтөнләй булмағандарҙы диңгеҙ аръяғына уҡырға ебәреп, ҙур хата эшләнек. Йәштәр нигеҙ дини ғилемде өс-дүрт йыл һуҙымында үҙебеҙҙә алып нығынғандан һуң ғына уларҙы диңгеҙ аръяғына ебәреү дөрөҫ булыр ине. Уларҙы унда нисек теләһәләр, шулай әүәләгәндәр икәне асыҡланды аҙаҡ.\nМорат Лоҡманов: Ҡайһы бер башҡорт ғалимдары: "Беҙ дингә килһәк, милләтебеҙҙе дин эсендә юҡҡа сығарасаҡтар", - тиҙәр. Мин уларҙың хәүефен аңлайым. Әммә улар тағы ла бер нәмәне аңлап етмәй. Әгәр ҙә динегеҙҙе тотмаһағыҙ, мин һеҙҙе икенсе бер халыҡ менән алмаштырам, ти Аллаһы Тәғәлә. "Баҙарҙан да ҡурҡмаҫҡа кәрәк. Әгәр ҙә ҡурҡһағыҙ, һеҙ баҙарҙы үҙ ҡулына алған халыҡтың йоғонтоһонда ҡаласаҡһығыҙ", тип әйтелә бер хәҙистә. Тап шуның һымаҡ, беҙ динде, халҡыбыҙ өсөн зыянлы, тип ситтә йөрөп ятһаҡ, күп тә үтмәҫтән, дин тотҡан икенсе бер халыҡтан йотолоуыбыҙ бар. Шуға күрә, туған телебеҙҙе һаҡлау юлында йөрөүселәр иң тәүге нәүбәттә дингә иғтибар итергә тейештәр.\nӘгәр ҙә милләтте һаҡлауҙа һәм үҫтереүҙә дәүләт механизмдары йомшара төшһә, милләт тәбиғи рәүештә үҙен һаҡлауҙың юлдарын барлыҡҡа килтерә, тиҙәр. Республикабыҙҙа киң ҡолас алған ағинәйҙәр хәрәкәте шундай башланғыстарҙың береһе. Һеҙ был хәрәкәттең эшен нисек баһалайһығыҙ?\nМорат Лоҡманов: Ағинәйҙәр хәрәкәте - Аллаһы Тәғәләнең беҙгә биргән ҙур бер мөмкинлеге. Ҡайһы ғына ауыл мәсетенә инһәң дә, унда ике-өс, уҙа барһа, биш-алты ир-ат та, милли кейемдәге егермеләгән-утыҙлаған ҡатын-ҡыҙҙы тап итәһең. Ҡатын-ҡыҙҙарҙың барыһы ла ағинәйҙәр. Әгәр ҙә беҙ халҡыбыҙҙы дингә килтереүҙә Хоҙай биргән ошо мөмкинлекте ҡулланмаһаҡ, йәғни мәсеттәргә тик ир-аттар ғына йөрөргә тейеш, тип ултырһаҡ, Аллаһы Тәғәлә беҙҙән ул мөмкинлекте кире тартып алыуы ла ихтимал. Иншалла, бер мәл мәсеттәргә ир-аттарыбыҙ эркелеп килер һәм унда ҡатын-ҡыҙҙарға урын да ҡалмаҫ!\nӘхмәт Әхмәров: Ағинәйҙәргә: "Һаҡал-ҡашмауҙар эшләп ултырып, ваҡытығыҙҙы әрәм иткәнсе, Ҡөрьән сүрәләре ятлағыҙ", - тип әйтеүсе дин әһелдәре лә бар икән. Ундай дин әһелдәренә шулай тип яуап бирергә кәрәк: "Улар һаҡал-ҡашмау ҙа эшләргә, намаҙ ҙа уҡырға тейеш. Ҡул эшен бәйғәмбәрҙәр ҙә хуплаған..." Икенсенән, ул ҡул эштәре беҙҙең милли йолаларыбыҙ һанала, өсөнсөнән, ҡатын-ҡыҙҙар шул эштәрҙе эшләү сәбәпле йыйылып, намаҙ уҡый икән, был эштәрҙе башҡарыуҙың сауабы меңләтә тапҡыр арта.\nМорат Лоҡманов: Ауылдарҙа аҡһаҡалдар ҡорҙары йәнле генә эш башлай ҙа, был эш нисек башланып китһә, шул рәүешле туҡталып ҡала. Ундай ир-аттарҙы милләтебеҙ ағинәйҙәренән өлгө алырға саҡырам.\n"Ҡараңғылыҡ бер ваҡытта ла ҡараңғылыҡты еңә алмай, быға яҡтылыҡ ҡына һәләтле. Нәфрәт тә нәфрәтте еңә алмай, мөхәббәт кенә быға һәләтле", тигән Мартин Лютер Кинг. Дин юлында йөрөгән ике милләттәшебеҙҙең ошо әңгәмәһенән сығып, беҙ шундай һығымта яһай алабыҙ: халыҡ, милләт бары тик Аллаһы Тәғәләгә һөйөүе ярҙамында үҙенең киләсәген яҡтырта ала. Иншалла!\nЯҙылған: 27.06.17 | Ҡаралған: 528


«Искож» етештереү күләмен арттырырға планлаштыра // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n«Искож» етештереү күләмен арттырырға планлаштыра\n16:54, 13 апреля 2010 Иҡтисад\n«Искож» асыҡ акционерҙар йәмғиәте тегеү изделиелары етештереү күләмен көрсөккә тиклемге кимәлдә тота алды. Предприятие яҡын араларҙа күләмде икеләтә арттырырға планлаштыра. Был турала генераль директорҙың етештереү буйынса урынбаҫары Иван Самойлов хәбәр итте.\n— Беҙ айына 10-15 миллион һумға 100-150 мең тегеү изделиелары сығарҙыҡ. Ә хәҙер беҙ үҙ алдыбыҙға 2011 йылға айына 22-23 миллион һум һөҙөмтәһе менән сығыу бурысы ҡуябыҙ, — ти Иван Самойлов. – Шуға күрә бөгөн үҙ сауҙа селтәребеҙҙе үҫтереү буйынса әүҙем эшләй башлайбыҙ. Әле үк Өфөлә, Нефтекамала, Стәрлетамаҡта, Ижевскиҙа фирма магазиндарыбыҙ, шулай уҡ Екатеринбургта ҙур күмәртә складыбыҙ бар. Планда — Түбәнге Новгородта, Ҡазанда, Магнитогорскиҙа һәм Рәсәйҙең башҡа ҡалаларында магазиндар асыу.\n«Искож» ҙур ҡалаларға йүнәлеш тота һәм продукцияһын үҙ бренды аҫтында һатырға планлаштыра – фирма стиле өҫтөндә эш башланылар ҙа инде. 2010 йылда уҡ предприятие продукция һатыуҙы кәмендә 15-20 процентҡа арттырырға иҫәп тота.\nИҡтисади тотороҡлолоҡ социаль мәсьәләләрҙе лә хәл итергә булышлыҡ итә.\n— Былтырҙан алып беҙ бер хеҙмәткәрҙе лә ҡыҫҡартманыҡ, хеҙмәткәрҙәргә эш хаҡын да тотҡарламаныҡ һәм һалымдар буйынса бер түләүҙе лә һуңға ҡалдырманыҡ, — ти генераль директорҙың етештереү буйынса урынбаҫары.\nТеги: сәнәғәт, Искож


«Иштәк» һүҙенең килеп сығышы.\nТарихсы һәм журналист Нияз Алсынбаев ҡатнаша.\n«Туған телдә һөйләшеү, йырлау – бөтә ауырыуҙарҙан да дауа…» 2-се тапшырыу.\nТәжрибәле педагог, «Тормош һабаҡтары» дәреслектәре авторы Мәрйәм Бураҡаева ҡатнаша.\nҠала шарттарында балаларҙы туған тел нескәлектәренә өйрәтеү. 1-се тапшырыу\nҠыш миҙгеленә бәйле терминдар. 2-се тапшырыу.\nБилдәле тележурналист, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Сәрүәр Сурина менән әңгәмә.\nҠыш миҙгеленә бәйле терминдар. 1-се тапшырыу.\n«Баланың теле әсә телендә асылырға тейеш…»\nСоциология фәндәре кандидаты, өс бала атаһы Илгиз Солтанморатов ҡатнаша.


Йәшнәр кәрәк йәш ваҡытта\n19 Июль 2019, 11:09\nЙәшнәр кәрәк йәш ваҡытта Йәштәр араһында ла татыулыҡтары, бер-береһен хөрмәт итеүҙәре, ҡәҙерләүҙәре менән тиңдәштәренә үрнәк булырҙай ғаилә парҙары бар. Шундай матур, күркәм ғаиләнең береһе – Ләйсән Миңлеғәлим ҡыҙы менән Фәнил Зәғәфуран улы Нуримановтар.\nЙәштәр араһында ла татыулыҡтары, бер-береһен хөрмәт итеүҙәре, ҡәҙерләүҙәре менән тиңдәштәренә үрнәк булырҙай ғаилә парҙары бар. Шундай матур, күркәм ғаиләнең береһе – Ләйсән Миңлеғәлим ҡыҙы менән Фәнил Зәғәфуран улы Нуримановтар.\nҠалдар ауылында тыуып үҫкән Ләйсәнде гәзит уҡыусылар уның студент саҡтарынан беләлер. БДУ-ның журналистика факультетында уҡыған йылдарҙа уҡ ул “Мораҙым”ға ла әүҙем яҙышып торҙо.\nТормош иптәше Фәнил – Бикбулаттан. Йыр-моңға маһир Нуримановтар нәҫеленән. Йәштәр дуҫтарының туйында таныша. Ул ваҡытта Фәнил БДУ-ның тарих факультетында белем алып йөрөгән була. Һылыу ҙа, үткер ҙә, һәләтле лә ҡыҙыҡайҙы тәү күргәндә үк оҡшата. Ләйсән дә уны үҙ итә.\n- Әхирәтемдең туйынан һуң осрашып, дуҫлаша башланыҡ. Үҙебеҙҙең яҡтыҡы ла булғас, насар кеше түгелдер, тинем. Йыл ярым тирәһе йөрөгәс, өйләнешергә тәҡдим итте. Һөйөү хистәре йөрәктә күптән яралған ине инде, шуға хатта уйлап та торманым, уҡып бөтмәгән булһам да, ризалаштым. Шулай итеп бына хәҙер бергә йәшәүебеҙгә 13 йыл булып киткән. Ике балабыҙ бар. Ҙуры ҡыҙыҡай, Наҙгөл, улыбыҙға ла Искәндәр тип саф башҡорт исемен ҡуштыҡ. Әйткәндәй, Наҙгөлөбөҙ һуңғы курстарҙа уҡығанда донъяға килде. Диплом эшен бергәләшеп яҡланыҡ. Деканыбыҙ Марат Вәли улы Зәйнуллин мәрхүм уны аспиранткабыҙ тип шаяртҡан булыр ине.\nНаҙгөл, ҡыҙыҡай булараҡ, миңә өй эштәрендә ярҙам итә, Искәндәр атаһы янынан китмәй. Ҡала балаларын эшкә өйрәтеүе ауыр түгелме тип тә һораған булалар. Юҡ, бер ауырлығы ла юҡ. Йорт һалып ятабыҙ, ял көндәрендә шунда иркенлектә мәж киләбеҙ, - ти Ләйсән.\nҺөнәре буйынса журналист булһа ла, хәҙерге эше ҡатын-ҡыҙ матурлығына бәйле уның.\nЛәйсән диплом алғас, Фәнилгә Стәрлетамаҡ ҡалаһында эш тәҡдим итәләр, ул тарих факультетында уҡыта башлай. Икеһе лә аспирантурала уҡып сыға, Ләйсән иһә университет нәшриәтендә эш башлай.\n- Эшем ныҡ оҡшай ине, мөхәррирлек эшен башҡарҙым, китаптарҙың электрон варианттарын да версткаланым.\nТик балаларға, ғаиләгә ваҡыт ҡалмай. Уларҙы төрлө түңәрәктәргә лә йөрөткө килә, ә эштән бушап булмай. Шунан уйланым-уйланым да, китергә булдым. Һәм, әйтергә кәрәк, бер ҙә үкенмәйем.\nАҙаҡ яһалма тырнаҡ эшләү серҙәренә уҡып алдым, дизайнын өйрәндем. Туғандар, апайҙар, таныш-тоноштар, әхирәттәрем – барыһы ла миңә килә торғайнылар, башкөлләй ошо матурлыҡ тыуҙырыу эшенә сумдым һәм уның аҡсаһы төп эш хаҡынан әллә күпмегә яҡшыраҡ икәнен тойоп, белеп алғас, нәшриәттән киттем. Әлеге көндә әхирәтем икенсе яҡҡа йәшәргә киткәс, уның салонын ҡуртымға алып ҡалдым, үҙебеҙҙең парикмахерҙар, тырнаҡ эшләү оҫтаһы ла бар. Был эш миңә, ҡатын-ҡыҙ булараҡ ныҡ оҡшай, төрлө кимәлдәге бәйгеләрҙә, семинарҙарҙа ла ҡатнашабыҙ, - ти әңгәмәсем.\nФәнилдең эше иһә шул уҡытыуға бәйле. Әле ул 11 класс белеме булмаған 30 йәшкә тиклемге төрмәлә ултырған кешеләргә белем бирә.\n- Ә журналистикаға кире ҡайтасаҡһыңмы? Ни тиһәң дә, бала саҡтан хыялланып килгәнһең... – тип һораған булам үҙем шул өлкәлә эшләгәс.\n- Әйтә алмайым, тормош үҙе күрһәтер. Әлегә миңә ошо эшем оҡшай һәм күпкә килемлерәк. Ғөмүмән алғанда, кешенең һөнәре мауығыуы менән дә бәйле булырға тейештер тип иҫәпләйем. Шул саҡта ғына эшкә атлығып торасаҡһың.\n- Ә ғаилә һинең өсөн нимә?\n- Әлбиттә, ғаилә һөр кем өсөн изге төшөнсәлер тип уйлайым. Минең ҡәлғәм ул. Фәнил минән өс йәшкә өлкән булһа ла, бер-беребеҙгә тиң итеп ҡарап өйрәнгәнбеҙ. Ғаиләбеҙҙә ул баш. Ул нимә әйтә – шуны тыңлайбыҙ. Ир һүҙен һүҙ итеү – тәрбиәнән дә киләлер тип уйлайым. Хәйер, иргә арҡаланып, иркәләнеп кенә йәшәү күпкә еңелерәк ул.\nТуғандар менән дә йыш осрашабыҙ, ял көндәрен дә, байрамдарҙы ла ғаилә менән үткәрәбеҙ. Башҡортостаныбыҙҙың матур урындарына сәйәхәт итергә яратабыҙ, балаларҙа туғанлыҡ хистәрен, тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл итеп тәрбиәләү өсөн дә бик ҡулай бындай сәйәхәттәр.\nБалаларҙы тәрбиәләүгә, төплө белем биреүгә ныҡ иғтибар бирергә ине киләсәктә лә. Әле икеһе лә йөҙөү түңәрәктәренә йөрөй, менталь арифметика менән шөғөлләнә. Һын-һыпаттары, йыр-моңға маһирлыҡтары менән атаһы яғына тартҡан, - ти Ләйсән.\nКүптәрҙең яратҡан шағиры Рәми Ғариповтың ижады ла Ләйсәндең күңеленә яҡын.\n“Йәшәр кәрәк, тиһең, йәш ваҡытта,\nЯныр кәрәк, тиһең, йәш саҡта.\nИке килмәй ғүмер бер кешегә,\nБылай ҙа ул, тиһең, бик ҡыҫҡа...” Бик йәшләй генә бер туған һеңлеһен фажиғәле юғалтҡан Ләйсән шағирҙың бына ошо шиғыр юлдарын тормош девизы итеп һайлаған.\nЫсынлап та, был донъялар –фани ғына, күҙ асып йомған ара ғына. Ошо күбәләк ғүмереләй генә мәлдәрҙе лә бер-береңде ҡәҙерләп, тормоштоң ваҡ-төйәк ығы-зығыһынан өҫтөн булып, балаларыңа матур тәрбиә биреп, атай-әсәйеңде, туған-тыумасаларыңды хөрмәтләп, йәшлегеңдең тәмен белеп, татыулыҡта йәшәүҙәргә нимә генә етә инде! Ә ошо сифаттарҙы йәш кенә булһалар ҙа, аңлап, төшөнөп, өҫтөн тотҡан Нуримановтарҙың ғаилә усағы оҙаҡ йылдар һүнмәй-һүрелмәй ялҡынланып яныр әле, иншалла.\nФото – ғаилә архивынан.


Карпатта бук урмандары — Башҡорт Википедияһы\nКарпатта бук урмандары\nЮНЕСКО Бөтә донъя мираҫы, объект № 1133\nКарпаттағы кеше аяғы баҫмаған бук урмандары — Словакия (Вигорлатский лес, Гавешова, Рожок, Стужица) һәм Украина биләмәләрендә урынлашҡан ҡурсаулы район.\n1.1 Украинаның бук урмандары\n2 Тикшеренеү эштәре\n2007 йылдан ЮНЕСКО-ың Бөтә Донъя мираҫы исемлегенә индерелгән. Бер-береһенән айырым ун ҡурсаулыҡтан тора.\nУлар барыһы ла Украиналағы Рахов тауҙарынан һәм Черногор массивынан, көнбайышта Полонин тауҙары һырты аша , Словакияла Буковске Врхи һәм Вигорлат тауҙарына тиклем һуҙылған үҙәктә урынлашҡан. Дауамлығы 185 километрға барып етә.\nУн ҡурсаулыҡ та - кеше ҡулы теймәгән, аяғы баҫмаған урман өлгөһө булараҡ әһәмиәтле. Улар барыһы тәү сафлығын һаҡлап ҡала алған, уртаса климатик поястың баһалап бөткөһөҙ ҡатмарлы экосистемаһы.\nБында буктың (Бук европейский) биологик үҙенсәлектәрен өйрәнеү, урмандың экологик структураһын тикшереү өсөн бөтә шарттар ҙа бар.\n2011 йылдың 28 июненән ҡурсаулы зонаға ГГерманиялағы боронғо бук урмандары ла индерелә.\nКарпаттағы был урмандар бук ағасының һәм ундағы бар тереклектең, экосистеманың йәшәүен тәьмин итеүсе бар төрҙәрҙең ҡиммәтле генетик банкы булып тора.\nКарпаттың бук урмандары иҫтәлекле урын ғына түгел, ә бөтә ер шарының уникаль хазинаһы булып тора.\nБыл урмандар боҙлоҡ дәүере аҙағынан беҙҙең көндәргә тиклем килеп еткән.\nУкраинаның бук урмандары[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТикшеренеү эштәре[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nУрмандарҙың майҙанын, торошон, структураһын, урынлашыуын, төҙөлөшөн,үҫешен, биотөрлөлөгөн һ.б үҙсәнлектәрен өйрәнеү өсөн өлгө майҙансыҡтары алына. 1,6 км оҙонлоҡта һәр береһе 0,5-1 гектар итеп, бөтөһе 36 стационар өлгө майҙансыҡтар алына.\nУларҙа геоботаник , тупраҡ, микологик һүрәтләмәләр эшләнә. Ағаслыҡҡа таксация, картирование үткәрелә. Тикшереүҙәр 20 йылға һуҙылып, күп эштәр башҡарыла.\nКөньяҡ –көнбайыш битләүҙә (Карпат аръяғы) диңгеҙ кимәленән 400–1280 (1340) м арауыҡта урынлашҡан .\nҠайһы бер урындарҙа (г.Стой) урмандың өҫкө сиген төҙөй. Төньяҡ- көнбайыш битләүендә (Карпат яны) – диңгеҙ кимәленән 450–800 м арауыҡта урынлашҡан.\nУрмандар уртаса (әүҙем температуралар суммаһы 2200о - 2400о) һәм һалҡынса (әүҙем температуралар суммаһы 1800 - 2400) булған климатик зоналарҙа формалашҡан.\nУңайлы шарттар булған урындарҙа бук климакслы төркөмсәләр төҙөй. Көнбайыштан көнсығышҡа ҡарай тау һырттарының бейеклеге, ҡеүәте арта бара. Ағастар йәштәре буйынса бик ныҡ айырылалар. Уртаса йәше – 260-280, максимум – 370 йәш. Айырым ағастар 450-500 йәшкә етәләр.\nБук урмандары аҫтында тау-урман ауыр- һәм уртаса ҡомло, ҡырсынлы тупраҡ өҫтөнлөк итә. Гумус ҡатламы ҡеүәтле.\nБук урмандары ҙур биотөрлөлөк менән айырылып торалар. (Чернявский Н.В., Ижик Г.В., Генык Я.В мәғлүмәттәре, НЛТУ Украины, г.Львов, Украина) Угольск-Широколужанск урман ҡурсаулығында һәм уның буфер зонаһында 438 төр лишайник, 216 төр бәшмәк, 434 төр мүк, 391 төр ылымыҡ асыҡланған.\nБиотөрлөлөк[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nБында Европа континентендә осраған ағас емереүсе бәшмәктәрҙең бөтө төрҙәре бар. Сереп ятыусы бук ағасы олононда 57 төр ксилотроф табылған.\n1029 төр көпшәле үҫемлектәрҙең араһында Украинаның Ҡыҙыл китабына инеүселәр бар( Atropa belladonna, Lunaria rediviva, Epipactis helleborine, Lilium martagon, Scopolia carniolica, Epipactispurpurata, Epipactis microphylla) һәм бик күп эндемиктар бар.\nБыл урмандар 54 төр имеҙеүсе, 10 төр ер-һыу хайуаны, 7 һөйрәлеүсе, 91 төр ҡош өсөн йәшәү мөхите.\nУлар араһында һирәк осраусы эндемиктар:ер-һыу хайуандары (Ranadalmatina, Triturus montandoni һәм Salamandra salamandra), һөйрәлеүселәр(Elaphe longissima и Coronella austriaca), ҡоштар(Сiconia nigra, Aquila pomarina, Grus grus иStrix uralensis), имеҙеүселәр (Rhinolophus hipposideros, Plecotus auritus, Felis silvestris).\nБук урмандары тотороҡлолоғон, даимилеген һаҡлау һәләте буйынса юғары дәрәжәлә булыуы менән айырылып тора.\nАйырым урман булараҡ та, биосферала тотҡан урыны(полифункциональ) менән дә әһәмиәтле\nУрмандар йәшәү мөхите генә түгел, ә биотөрлөлөктө, генофондты һаҡлау урыны ла.\nБук урмандары –үҫемлектәр һәм хайуандар төрлөлөгөн һаҡлаусы бик ғәйәт мөһим урын.\nБуковые леса Карпат на сайте ЮНЕСКО\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Карпатта_бук_урмандары&oldid=651902 ҡабул ителгән\nАлфавит буйынса Бөтә донъя мираҫы\nУкраинала Бөтә донъя мираҫы\nСловакияла Бөтә донъя мираҫы\nБыл бит һуңғы тапҡыр 04:43 15 февраль 2017 үҙгәртелгән.


Өфөлә Башҡортостандың машиналар төҙөү сәнәғәтендә эшләүсе ҡатын-ҡыҙҙарҙың икенсе съезы үтте\nБашҡортостандың машиналар төҙөү продукцияһы Рәсәйҙең барлыҡ төбәктәренә, шулай уҡ сит илгә лә сығарыла. Был өлкәлә йөҙ меңдән ашыу кеше хеҙмәт итә, уларҙың яртыһынан күберәге гүзәл заттар. Республикала бигерәк тә авиация сәнәғәте уңышлы эшләп килгән тармаҡтарҙың береһе. Башҡортостандың машиналар төҙөү сәнәғәте профсоюздар ойошмаһы ассоциацияһы был өлкәлә лайыҡлы хеҙмәт күрһәткән гүзәл зат вәкилдәрен Халыҡ-ара ҡатын-ҡыҙҙар көнө менән ҡотланы.\nКүп йылдар буйы намыҫлы хеҙмәте өсөн өс йөҙҙән ашыу ҡатын-ҡыҙға маҡтау грамоталары , сәскә гөлләмәләре һәм бүләктәр тапшырылды. Улар араһында токарьҙар, машина төҙөүселәрҙе уҡытыусылар, техник хеҙмәткәрҙәр һәм башҡа һөнәр эйәләре бар. Съезда республика предприятиеларынан тыш Силәбе өлкәһенән дә вәкилдәр ҡатнашты.


Башҡортостанда ҡар яуыуы көтөлмәй – Башгидромет\n30 Ноябрь 2017, 16:48\nӨФӨ, 2017 йыл, 30 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Наталья Овчарук/. Иртәгә, 1 декабрҙә, календарь ҡыш башлана. Ләкин Башҡортостанда йәшәүселәр быны һиҙмәй. Синоптиктар фаразынса, Көньяҡ Уралда һауа торошон яуым-төшөмдө тотҡарлаған ҡеүәтле Азия антициклоны билдәләй.\n«3 декабрҙә республиканың ҡайһы бер райондарында бер аҙ ҡар яуыуы мөмкин. Һауа температураһы төндә -4,-9, урыны менән -14,-19, көндөҙ -1,-6 градус булыуы көтөлә. 30 ноябргә биләмәнең 50-60 процентында ғына 1-7 сантиметрлыҡ ҡар ҡатламы күҙәтелә. 2005 йылда ҡар — 9-10 декабрҙә, 2008 йылда иһә 13-14 декабрҙә генә яуғайны», — тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың гидрометеорология үҙәгенән.\nКиләһе аҙнаның башында республикала ҡар яуыуы көтөлмәй.


26 Октябрь , 22:30\nКоронавирус инфекцияһының өсөнсө тулҡыны алдағыларынан яңы штамм буйынса ғына түгел, ә балаларҙың йышыраҡ ауырыуы менән дә айырыла. Бөгөн Республика клиник йоғошло ауырыуҙар дауаханаһында ковид диагнозы ҡуйылған 66 бала дауалана. Бында республиканың бөтә райондарынан ауырыуҙар килтерелә.\n"Инфекция төрлөсә үтә, – ти дауахананың бүлексә мөдире Әлиә Ҡотдосова. – Балалар араһында ла хроник сирҙәргә дусар булғандар бар, мәҫәлән, шәкәр диабеты, иммунодефициттар, ДЦП, тын алыу юлдары сирҙәре. Һәр кем сирҙе үҙенсә үткәрә. Юғары температура, интоксикация күҙәтелгәндә пневмония барлыҡҡа килә, был саҡта кислород ярҙамы талап ителә.\nРайондарҙың береһенән бер айлыҡ ҡына сабыйҙы ҡабул иттек, бәләкәсте үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырырға тура килде. Баҡһаң, ғаиләлә бөтәһе лә тиерлек сирләгән, тик әсә кеше, балаға тымау тейгәндер тип уйлап, илтифат итмәгән. Сабый тын ала алмай башлағас ҡына дауаханаға мөрәжәғәт иткәндәр. Уға кислород ярҙамы кәрәк булған. Ике көндән һуң уны реанимобилдә килтерҙеләр, ковид диагнозы раҫланды. Бер нисә көндән һуң аппараттан алдыҡ, хәҙер ул һауыҡты инде. Шуға күрә ата-әсәләрҙе балаларына иғтибарлы булырға саҡырабыҙ. Температура күтәрелеүе, тымау, конъюктивит, ҡоҫоу, эс китеүе һиҫкәндерергә тейеш. Һис һүҙһеҙ, ата-әсә вакцина яһатырға тейеш. Киҫкен респиратор вируслы сирҙәр таралған осорҙа ололарға ла, мәктәп йәшендәге балаларға ла киҙеүҙән прививка яһатыу мөһим".\nӨфөнөң 17-се дауаханаһында сабыйҙар өсөн госпиталь асылыуы хаҡында хәбәр иткәйнек инде. Әле унда яңы ғына донъяға килгән 11 сабый ята, икәүһе үпкәне яһалма елләтеү аппаратына тоташтырылған.\n“Балалар юғары температура, биҙгәк, йүтәл менән беҙгә килә. Ҡағиҙә булараҡ, өйҙәрендә сирҙе йоҡторалар. Сабыйҙар ҡаты ауырый, күҙ алдында хәлдәре кинәт ауырайыуы мөмкин, – ти 17-се дауахананың баш табип урынбаҫары Регина Федорова. – Бәхеткә ҡаршы, сабыйҙар араһында әлегә тиклем үлем осраҡтары булманы, тик баланың ҡаты ауырыуын күреүе бик ауыр. Тағы шуныһы, сирҙе кисергәндән һуң ниндәй эҙемтәләр булыуын беҙ әлегә белмәйбеҙ”.


“Алла рәсүле Мөхәммәткә негус Әләсхәмдән. Алла рәсүле, һиңә Алланан сәләм, Алланың рәхмәте һәм мәрхәмәте. Ул Раббы, ул бер, унан башҡа илаһ юҡ, Ул беҙгә исламға юл күрһәтте.\nӘ хәҙер миңә һинең хатыңды килтереүҙәрен хәбәр итәм. Алла рәсүлебеҙ һинең ике туған ҡустыңды һәм уның юлдаштарын һыйындырҙыҡ. Мин һинең, Алла рәсүле, юғары дәрәжәлә хаҡлы икәнеңде раҫлайым. Мин һиңә, һинең ике туған ҡустыңа ант иттем, Аллаға, донъя хакимына, баш һалдым”.\nАлла рәсүле Египетҡа Хатип ибн Әбүбалтаны бөйөк хаким Мөҡәүкискә исламға күсергә саҡырған хатын тапшырырға ебәрҙе. Хатты алғас, Хатип өйөнә ҡайтты һәм, туғандары менән хушлашып, дөйә менеп, сүлгә сыҡты. Египетҡа еткәс, ул Александрияға килде. Египеттың хакимы диңгеҙ ярындағы кәңәшмәләр йортонда тинеләр уға. Хатип карапта Мөҡәүкистең янына йөҙөп барҙы ла хакимға хатты болғап күрһәтте. Мөҡәүкис Хатипты күргәс, уны янына килтерергә бойорҙо. Хатип хаким янына килеп, уға хатты тапшырҙы. Мөҡәүкис: “Рәхмәтле һәм Мәрхәмәтле Алла исеменән. Мөхәммәт ибн Абдулланан ҡоптар батшаһы Мөҡәүкискә.\nХаҡ юлдан барыусыларға сәләм. Ә хәҙер мин һине ислам исеменән, исламға ин, тип саҡырам. Исламды ҡабул итһәң, ҡотолорһоң һәм Алла һиңә ике рәхмәт бирер (береһе Мусаға ышанғаның өсөн, икенсеһе – Мөхәммәткә ышанғанға күрә). Әгәр ҙә маһайып, башыңды ситкә борһаң, ҡоптарҙың барлыҡ гонаһы һинең өҫтөңә төшөр”, – тип уҡыны.\n– Әгәр ул бәйғәмбәр икән, диндән баш тартҡандарҙың өҫтөнә ни эшләп яза ебәртмәгән һуң? – тип һораны.\n– Муса ибн Мәрйәм Алла бәйғәмбәре тиһең бит әле һин? Шулай булғас, уны, үлтерергә тип, үҙ халҡы тотоп алғас, ни эшләп Алла үҙ янына алғанға Раббынан тегеләр өҫтөнә үлем язаһы ебәреүен һорамаған һуң?\n– Бик шәп! Һин бер аҡыл эйәһенән килгән икенсе аҡыл эйәһе! – тип ебәрҙе Мөҡәүкис.\n– Бөтөн кешене лә, шул иҫәптән кирегә бөткән көрәйештәрҙе, дошман йәһүдиҙәрҙе, шуларға яҡын насраниҙарҙы исламға инергә бәйғәмбәр саҡырҙы. Муса яңы бәйғәмбәр Ғайсаның киләсәген белдерҙе, ә Ғайса Мөхәммәт тураһында хәбәр килтерҙе. Беҙ һине Ҡөрьәнде ҡабул итергә саҡырабыҙ. Һин Тораны тотоусыларҙы Инжилға әйҙәйһең бит. Шул рәүешле саҡырабыҙ, – тине.\nМөҡәүкис Хатипҡа оло хөрмәт күрһәтеп ҡабул итте, теге ҡайтыр юлға йыйынғас, ул Алла рәсүленә бүләккә Мәрйәм һәм Ширин исемле ике ҡол бирҙе, ҡиммәтле бүләктәр, затлы кейемдәр ҡалдыртты.\nИлселәрҙең бөтәһе лә, бурысын үтәп, Мөхәммәт бәйғәмбәр янына ҡайтты. Бер нисә йылдан Әшшам, Фәрсия һәм Египет ислам дәүләттәренә әүерелде. Был исламға саҡырып хакимдарына бәйғәмбәр илселәре барған илдәр ине.\nХоҙабейҙәге Алла рәсүле менән көрәйеш ырыуы араһында солох буйынса, Мөхәммәт яҡлы булырға теләгәндәр уға ҡушыла, көрәйеште яҡларға уйлағандар ирекле рәүештә уларға ҡушыла ала ине. Көрәйештәр менән бәкер ырыуы берлек төҙөнө, ә Алла рәсүле менән берлеккә Һуза ырыуы инде.\nБәйғәмбәр мәсеттә ултырған саҡта уның янына Әмир ибн Сәлим Әлхузам килде. Көрәйеш менән Бәкер ырыуҙары уның тыуған ырыуы, Алла рәсүленең берлегенә ингән Һуза ырыуына һөжүм иткән, тине. Әмир бәйғәмбәрҙән үҙе яҡлыларға ярҙам итеүен һораны. Көрәйеш менән улар яҡлыларҙың һузаға, Алла рәсүленең берлегенә инеүселәргә, һөжүме солох шарттарын асыҡтан-асыҡ боҙоу булғанға күрә бәйғәмбәр Әмир ибн Сәлимгә:\n– Һиңә ярҙам булыр, – тине.\nӘбүсуфиян һузаларҙың үҙен яҡлаусыға – бәйғәмбәргә әйтәсәктәрен һиҙенә ине инде. Шуға бәйғәмбәр менән осрашыр өсөн Мәҙинәгә китте. Әбүсуфиян тәүҙә Алла бәйғәмбәренең ҡатыны – үҙенең ҡыҙы Өмм Хәбиб янына инде. Ул бәйғәмбәр ятып йөрөгән урынға ултырмаҡсы иткәйне, Өмм, атаһы ҡағылып ҡуймаһын тип, тиҙ генә урын-яҫтыҡты йыйып алды. Рәнйегән Әбүсуфиян:\n– Ҡыҙым, был урынға минең теймәүемдеме, әллә инде урындың миңә ҡағылмауын теләйһеңме? – тип ҡысҡырып ебәрҙе.\n– Был урын Алла рәсүленең үҙенеке. Шуға һин – бигүк таҙа түгел мәжүси уның өҫтөнә ултырмаһын тим, – тине.\nӘбүсуфиян, шартларҙай булып:\n– Раббым шаһит, ҡыҙым, һиңә яман ауырыу ҡағылған! – тип һөрәнләне.\nӨйҙән сығышлай Әбүсуфиян бәйғәмбәрҙе осратып, тегенең менән һөйләшергә иткәйне, уныһы күрмәмеш булып үтте лә китте. Әбүсуфиян Әбүбәкергә барып, бәйғәмбәр менән һөйләшеүен үтенде. Әбүбәкер быны эшләмәйәсәген әйтте.\nӘбүсуфиян Өмәр ибн Әлхаттабҡа китте. Әммә ул да Алла рәсүлен уның менән осраштырыуҙан баш тартты. Шунан Әбүсуфиян Әли ибн Талипҡа килде. Талип Алла рәсүленең ҡыҙы Фатимаға өйләнгәйне.\n– Әли, беҙ һинең менән иң яҡын туғандарбыҙ, – тине. – Мин һиңә йомош менән килдем һәм уны үтәмәйенсә ҡайтҡым килмәй. Алла рәсүленән мине ҡабул итеүен һора әле.\nӘли ҙә ярҙамлашыуҙан баш тартты. Көрәйеш юлбашсыһы бик бөтөрөнөп ҡайтып китте. Алла рәсүле менән уның тураһында берәүҙең дә һөйләшкеһе килмәй. Сөнки бәйғәмбәр солох боҙолған осраҡта үҙе яҡлыларға ярҙамлашырға вәғәҙә биргәйне.\nАлла рәсүле мосолмандарға һуғышҡа әҙерләнергә ҡушты. Әммә кемгә ҡаршы һуғышасаҡтарын әйтмәне. Барыһы ла әҙер булғас ҡына бәйғәмбәрҙең Мәккәне алырға йыйыныуы билдәле булды. Уларҙың Мәҙинәнән сыҡҡанын да көрәйештәр һиҙмәһен һәм быларҙы ҡаршыларға әҙерләнеп өлгөрмәһен өсөн юлда мөмкин ҡәҙәр тиҙ барырға ҡушты. Өҫтәүенә, бәйғәмбәр Мәккәне ҡан ҡойоуһыҙ ғына алырға итә ине. Ул Алланан:\n– Раббым! Көрәйештәрҙе һаңғырау һәм һуҡыр ит. Уларҙы беҙ көтмәгәндә баҫып алайыҡ, – тип ялбарҙы.\nАлла рәсүле Мәккәнең ситенә етеп лағыр ҡорғансы юлда берәүҙе лә туҡтаттыртманы. Был юлы уның ғәскәре ун мең кешегә еткәйне. Юлда уға ағаһы Ғәббәс тап булды. Ул үҙенең исламға күсеүен белдерергә тип, Мәккәнән Мәҙинәгә сыҡҡайны. Мәккәне бергә яуларға тип, ул да бәйғәмбәргә ҡушылды.\nТөн етте, мосолмандар ут яндырҙы. Ут яҡтыһында улар Алланы ололап намаҙ ҡылырға тотондо. Көндөҙ улар ҡурҡыу белмәҫ яугир булһа, төндә башын баҫҡан Алла ҡоло ине.\nБәйғәмбәр биргән ҡасырға менеп, Ғәббәс мосолмандар лағырынан сыҡты ла Мәккә яғына китте. Берәр сытыр йыйыусымы, һөт ташыусынымы осратып, Мәккәгә ебәреү ине ниәте. Теге кеше ҡала халҡына, Алла рәсүле ҙур ғәскәр менән килгән һәм уға ҡаршылашып маташыу аҡылһыҙлыҡ буласаҡ, тип әйтергә тейеш. Бәйғәмбәр бар көсө менән ҡалаға һөжүм иткәнгә ҡәҙәр ярлыҡау һорап сыҡһалар, яҡшы булыр.\nШул уҡ ваҡытта Әбүсуфиян бер нисә кеше менән хәлде асыҡлау ниәтендә ҡаланан сыҡты. Усаҡ уттарын күреп, улар күҙәтергә тотондо. Әбүсуфиян:\n– Төнөн ошо тиклем күп усаҡ һәм яугир күргәнем юҡ ине, – тине.\n– Моғайын, былар һуза ырыуынандыр, – тине.\n– Һузала ошо тиклем ғәскәр һәм усаҡ булмаҫ.\nТөндә тауыш алыҫҡа ишетелә бит. Һөйләшкән ике кешенең береһендә Ғәббәс Әбүсуфияндың тауышын таныны.\n– Әбүсуфиян! – тип ҡысҡырҙы Ғәббәс. – Бына Алла рәсүле ғәскәре менән килде. Иртәнсәк көрәйештең ҡон түләр сәғәте һуғасаҡ.\n– Был ни эш? Аңлат, зинһар! – тип ҡысҡырҙы Әбүсуфиян.\n– Алла рәсүле һине еңде һәм хәҙер һинең башыңды ҡырҡырға итә. Әйҙә ултыр ҡасырға, мин унан һине ярлыҡауын һорармын, – тине.\nӘбүсуфиян Ғәббәстең артына менеп ултырҙы ла былар Алла рәсүле янына китте. Һәр усаҡ янынан үткән һайын: “Кем килә?” – тип туҡтатырға тотондолар. Бәйғәмбәрҙең ҡасырын, уға менгән Ғәббәсте танығас:\n– Был бәйғәмбәрҙең ағаһы. Үткәрегеҙ! – тип бойорҙолар.\nӨмәр ибн Әлхаттабтың усағы янынан уҙғанда теге ҡасырға менгәндәрҙе танып ҡалды ла:\n– Был бит Алланың дошманы Әбүсуфиян, – тип ҡысҡырҙы. – Бер ниндәй килешеүһеҙ һәм йөкләмәһеҙ уны бында килтерткән Аллаға маҡтау.\nӨмәр шунда уҡ бәйғәмбәр янына йүгерҙе. Ғәббәс ҡасырҙы ҡыуҙы, тегенең артынан ҡалмаҫҡа тырышты. Уларҙың һәр береһенең Алла рәсүле янына беренсе булып ингеһе килде. Ғәббәс бәйғәмбәр янына алдан инеп өлгөрҙө, артынан Өмәр инде лә һүҙ башланы:\n– Алла рәсүле! Был Әбүсуфиян. Уны бер ниндәй килешеүһеҙ һәм йөкләмәһеҙ Алла үҙе ебәргән. Рөхсәт ит, мин уның башын сабып өҙәм!\n– Алла рәсүле! Уны мин алып килдем бында, – ти һалды.\nБәйғәмбәр бөтәһен дә сығарып ебәрҙе. Тик:\n– Ғәббәс, Әбүсуфиянды үҙеңдә тот, иртәнсәк минең янға килтерерһең, – тине.\nТаң атты. Ғәббәс менән Әбүсуфиян бәйғәмбәр янына килде. Ул, быларҙы күргәс:\n– Хәлең хөрт һинең, Әбүсуфиян, Алланан башҡа илаһ юҡ икәнен белмәйһеңме ни? – тине.\n– Һин миңә атай-әсәйемдән дә ҡәҙерлерәк. Һин бит шул ҡәҙәр яғымлыһың, туғанлыҡты ныҡ һаҡлайһың. Әгәр мин элек Алланан башҡа илаһ бар тип уйлаһам, хәҙер Алла берҙән-бер икәнлегенә инандым, – тине.\n– Әбүсуфиян, һин минең Алла рәсүле икәнемде һаман белмәйһеңме?\n– Һин миңә атай-әсәйемдән дә яҡыныраҡ. Һин бит шул ҡәҙәр яғымлыһың, туғанлыҡты ныҡ ҡәҙер итәһең. Ә исламды ҡабул итеүгә килгәндә, күңелдә һаман ҡайһы бер шик-шөбһә бар, – тине.\n– Исламды ҡабул ит! Башыңды ҡырҡмаҫ борон Алланан башҡа илаһ юҡ, ә Мөхәммәт Уның рәсүле, тип таны.\n– Алланан башҡа илаһ юҡ, ә Мөхәммәт Уның рәсүле, – тип ҡабатланы.\n– Әбүсуфиян дан ярата. Данла шуны!\n– Эйе. Кем Әбүсуфиян өйөнә йәшеренә, шул хәүефлеҙлектә! Кем үҙ йортона йәшенә, шуға хәүефһеҙлек! Кем дә кем мәсеткә йәшенә, ул да хәүефһеҙлектә булыр! – тине.\nМосолман ғәскәре Мәккәгә инергә әҙерләнде. Алла рәсүле, дөйәгә менеп, алдан төштө, Әбүсуфиян унан алда ҡысҡыра-ҡысҡыра йәйәүләп барҙы:\n– Әбүсуфияндың өйөндә йәшеренгәндәргә – хәүефһеҙлек! Үҙ өйөндә йәшеренгәндәргә – хәүефһеҙлек! Мәсеттә йәшеренгәндәргә – хәүефһеҙлек!\nКешеләрҙең бөтәһе лә өйҙәренә йәшенеп бөткәс, мосолман ғәскәре ҡалаға инде. Дөйәгә атланған көйө бәйғәмбәр Аллаға маҡтау һәм рәхмәт яуҙырҙы. Бынан бер нисә йыл элек ул ошонан ҡыуылып һәм эҙәрлекләнеп киткәйне, әле еңеүсе булып ҡайтты. Кешеләр, Алла рәсүле уларға бер ниндәй ҙә насарлыҡ эшләмәҫен күргәс, урамға сыға башланы. Бәйғәмбәр арҡаҙаштары менән Изге йортто уратып йөрөп сыҡты. Ҡәғбә ҡапҡаһы алдында туҡтап, ул:\n– Берҙән-бер Алланан башҡа илаһ юҡ, уның ише лә юҡ. Уның вәғәҙәһе хаҡ һәм Уның ҡоло еңде! Ул бөтөн дошмандарын да еңде! – тине. – Көрәйеш халҡы! Алла һеҙҙең белдекһеҙлек арҡаһында тыуған һауаланыуығыҙҙы юҡҡа сығарҙы. Бөтөн кеше лә Әҙәмдән булған, ә Әҙәм балсыҡтан яһалған.\n– Көрәйеш халҡы? Мин һеҙҙе ни эшләтер тип уйлайһығыҙ?\n– Беҙгә яҡшылыҡ эшләрһең. Һин бит изгелекле туған, изгелекле ағайҙың улы.\nАлла рәсүле бөтәһен дә ярлыҡаны, үҙенә золом ҡылыусыларҙы ла, үҙен эҙәрлекләп ҡаланан ҡыуыусыларҙы ла – һәммәһен дә ғәфү итте.\n– Барығыҙ! – тине ул. – Һеҙ ирекле!\nРәсүл арҡаҙаштары менән Ҡәғбәгә инде һәм улар:\n– Һаҡлыҡ килде, алдаҡ юҡҡа сыҡты, тип әйт! Ялған бөтә! – тип ҡысҡыра-ҡысҡыра балбалдарҙы ҡыйратырға тотондо. Ҡәғбә балбалдарҙан таҙартылғас, Билал өҫкә менеп, беренсе тапҡыр:\n– Аллаһ әкбәр! Аллаһ әкбәр! Аллаһ әкбәр! Аллаһ әкбәр!\nАлланан башҡа илаһ юҡ! Алланан башҡа илаһ юҡ! Алланан башҡа илаһ юҡ! Алланан башҡа илаһ юҡ!\nНамаҙға ашығығыҙ! Намаҙға ашығығыҙ! – тип аҙан әйтте. Ошонан бирле көнөнә биш тапҡыр Ҡәғбәлә мәзиндең тауышы яңғырай.\nҒәрәптәр балбалдарға табыныуҙы ташлап, берҙән-бер Аллаға ғибәҙәт ҡыла башланы.\nСығыу ваҡыты 14-03-2014, 06:14 | Ҡаранылар: 1217


17 Июль 2019, 10:22\nРеспублика етәксеһе Радий Хәбиров «Башҡортостан Республикаһында балыҡсылыҡ һәм һыу биология ресурстары тураһында» законына өҫтәмәләр индереү буйынса законға ҡул ҡуйҙы.\nУл һәүәҫкәр балыҡсылыҡ өлкәһендәге мөнәсәбәттәрҙе көйләүгә йүнәлтелгән.\n«Закон дөйөм ҡулланылышлы һыу ятҡылыҡтарында ирекле һәм бушлай һәүәҫкәр балыҡсылыҡҡа граждандарҙың хоҡуғын нығыта, – тине бының турала БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай рәйесе Константин Толкачев. – Шул уҡ мәлдә закон менән һәүәҫкәр балыҡсылыҡта сикләүҙәр, рөхсәт ителгән һәм тыйылған алымдар нығытыла».\nРеспублика парламенты рәйесе быға тиклем һәүәҫкәр балыҡсылыҡ республикала һәм дөйөм федераль кимәлдә идара ителмәне тип һыҙыҡ өҫтөнә алды.\n«Һәүәҫкәр балыҡсылыҡ бар Рәсәй буйынса, айырыуса ауыл ерендә ныҡ таралған, – тине Константин Толкачев. – Был һорау Башҡортостан өсөн дә актуаль булып тора. Көньяҡ Уралдың биоресурстарға бай йылға, һыуһаҡлағыстары үҙенә беҙҙең халыҡтан тыш сит төбәк кешеләрен дә йәлеп итә. Һәүәҫкәр балыҡсылыҡ тураһындағы федераль закондың яҙмышы ла ҡатмарлы. Уны Дәүләт Думаһында ете йыл рәттән ҡаранылар һәм яңыраҡ саҡ ҡабул иттеләр. Беҙ уны тиҙ арала республика закондарына индерҙек».\nҺәүәҫкәр балыҡсылыҡ тураһындағы закон Дәүләт Йыйылышы тарафынан 28 индә яҙғы сессияның йомғаҡлау ултырышында ҡабул ителде. Әле уға БР Башлығы Радий Хәбиров ҡул ҡуйған һәм үҙ көсөнә ингән. Шулай ҙа закондың төп положениелары 2020 йылдың 1 ғинуарынан ныҡлап эшләйәсәк тип хәбәр иттеләр республика парламентының матбуғат хеҙмәтенән.


Өфөлә авария хәлендәге мәктәп ябылған | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nӨфөлә авария хәлендәге мәктәп ябылған\n25 октября 2019 — 23:10 ГТРК «Башкортостан»\nАта-әсәләрҙең мөрәжәғәтенән һуң, прокуратура хеҙмәткәрҙәре тикшереү үткәргән. Бинала санитар, төҙөлөш нормалары һәм янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре үтәлмәүе асыҡланған. Өҫтәүенә, уның бер өлөшөнә емерелеү хәүефе янай. Ҡапҡа ябыҡ, тәҙрәләргә арҡыры таҡталар ҡағылған. Яңы ғына был белем усағы балалар тауышынан гөрләп торһа, хәҙер тынлыҡ хөкөм һөрә. Яңы уҡыу йылында Өфөнөң 23-сө мәктәбе бер ай самаһы ғына эшләп өлгөргә. Уның ишектәре 8 октбярҙә прокуратура ҡарары менән ябылған. Сәбәбе — бинаның ныҡ таушалыуы. Мәктәп 1969 һәм 1957 йылдарҙа төҙөлгән ике биналарҙан тора. Авария хәлендә тип тап ошо өлөшө танылған. Диуарҙарҙан штукатурка аҡтарыла, ә түшәмдән һыу үтә. Ошондай шарттарҙа уҡыу баланың һаулығына ғына түгел, хатта ғүмеренә лә хәүеф менән янай. Барлыҡ етешһеҙлектәр белем биреү учреждениеһының уҡыу йылына әҙерлеген тикшергәндә асыҡланған. Был кадрҙар быйыл август аҙағында төшөрөлгән. Прокуратура хеҙмәткәре беҙҙең ижади төркөмгә мәктәптәге кабинеттарҙы күрһәтә.\nАсыҡланыуынса, бинаның ҡыйығы ныҡ таушалған. Шуға ямғырҙар ваҡытында һыу үтәнәнән үтә. 2016 йылда төҙөкләндереү эштәре үткәрелһә лә, мәктәп киренән элекке хәленә ҡайтҡан. Балаларының һаулығы өсөн борсолған ата-әсәләрҙең һорауы буйынса прокуратура тикшереү үткәргән һәм уның һөҙөмтәһендә ҡала хакимиәтенә мөрәжәғәт әҙерләнгән. Талаптарҙың береһе – мәктәптә комплекслы техник экспертиза үткәреү ине. Махсус ҡоролма менән тикшереп сыҡҡандан һуң, бинала санитар, төҙөлөш нормалары һәм янғын хәүефһеҙлеге ҡағиҙәләре үтәлмәүе асыҡланған. Прокуратура ҡарарынан һуң, һаҡлыҡ саралары күрелгән. Етәкселек балаларҙы икенсе мәктәпкә күсергән. Хәҙер 500-гә яҡын уҡыусы 23-сө мәктәп эргәһендәге 15-се мәғариф үҙәгендә белем ала. Балалар икенсе белем усағына өйрәнгәнсе, 23-сө мәктәптә өҫтәмә тикшеренеүҙәр үткәрелә. Реконструкция эшләп буламы-юҡмы, әллә емереп яңыны төҙөрҙәрме — уныһы әлегә билдәһеҙ.


Китапханаларҙа - "Театр төнө" | Бурзянская Централизованная библиотечная система Республики Башкортостан\nКитапханаларҙа - "Театр төнө"\nпн, 09/23/2019 - 12:24 | Администратор\n20 сентябрь көнө, Әтек ауыл китапханаһында "Театр төнө" үтте. Әкиәт геройҙары Мальвина һәм Буратино балаларҙы серле театр иленә саҡырҙы. "Театр арбаһы" на ултырып, "Мөғжизәле театр донъяһы" на сәйәхәткә сығып, белемдәрен байыттылар һәм белгәндәре менән уртаҡлаштылыр. Шулай уҡ ҡурсактар ярҙамында Шарль Перроның "Ҡыҙыл ҡалпаҡ" һәм рус халыҡ әкиәте "Төлкө, ҡуян, әтәс" исемле әкиәт күрһәтеүҙә, "өләсәй" ролендә үҙҙәренең актерлыҡ оҫталыҡтарын һынап ҡаранылар.\n20 сентябрь көнө Байназар ауыл китапханаһы ла "Театр төнө" акцияһына ҡушылды.\nРеспублика сиктәрендә үткән "Театр төнө" акцияһына Исламбай ауыл китапханаһы ла ихлас ҡушылды. Акция маскалар парады мҽнән башланып киттҽ. Уҡыусылар үҙҙәрҽнҽң яратҡан әкиәт, йәнһүрәт гҽройҙарының маскаларын кҽйҽп "маскалар парад"ын да үҙ эштәрҽн күрһәтҽп үттҽләр, маскаларын яҡлап сығыш яһанылар. Шулай уҡ "Йәнһүрәттәрҙҽ яҡшы беләһеңме?" исемле викторина, һүрәттәрҙән әкиәт гҽройҙарын таныу һәм төрлө ҡыҙыҡлы уйындар ойошторолдо. Ололар өсөн "Cпҽктакль сәхнәгә сыҡҡансы кҽмдәр уның өҫтөндә эшләй йәки спҽктаклдҽ кҽмдәр тыуҙыра?" исҽмлҽ ҡыҙыҡлы һәм фәһҽмлҽ һөйләшҽү булды. Шулай уҡ "Тҽатр тураһында беләһеңме?" исемле викторина һорауҙарына яуап эҙләнҽләр һәм башҡа ҡыҙыҡлы уйындар уйнап, рухи көс, дәрт алып таралышты тамашасылар.\nКилдеғол ауылы китапханаһында «Театр төнө» мәҙәни акцияһы сиктәрендә балалар өсөн күңел асыу саралары бик күңелле үтте. Әкиәт геройҙары Ҡыҙыл Ҡалпаҡтың, мәскәй әбей менән бабайҙың, ай ҡыҙы Зөһрәнең килеп ҡушылыуы байрамға тағы ла йәм өҫтәне. Балалар төрлө күңелле уйындар уйнанылар, театр йылына арнап үткәрелгән "Мөғжизәләр яланы" уйынында ҡатнаштылар.\nШулай уҡ акция сиктәрендә ололар өсөн дә өс турға бүленеп "Мөғжизәләр яланы" уйынын уйнаныҡ. Уйында ҡатнашыусылар Халыҡ-ара театрҙар көнөнә арналған һорауҙарға яуаптар табып, бик ихлас ҡатнаштылар.\nРеспублика сиктәрендә үткән "Театр төнө" акцияһына Аҫҡар ауыл китапханаһы ла ихлас ҡушылды. Балалар өсөн “Мөғжизәле театр доньяһы” исемле күңелле сара үткәрелде. Кескәйҙәргә театр доньяһы, кемдәр эшләүе, ҡасан барлыҡҡа килеү тарихы менән таныштырғандан һуң ,төрлө ҡыҙыҡлы һорауҙар, мауыҡтырғыс уйындар менән дауам итте был сара. Балаларға бигерәк тә төрлө йәнһүрәт, әкиәт геройҙары булып маска кейеп сығыш яһауҙары бик тә оҡшаны. Ә инде оло класс уҡыусылары “Бөтәһе лә театр хаҡында” исемле викторина һорауҙарына яуап эҙләнеләр.Был йәнле сара барыһына ла бик оҡшаны.\n“Театр төнө” акцияһы сиктәрендә үҙәк китапхана Иҫке Собханғол мәктәбе уҡыусылары өсөн “Тылсымлы театр донъяһы” тигән мәғлүмәт сәғәте үткәрҙе. Китапханасы Башҡортостан театрҙары тураһында белешмә бирҙе, үҙебеҙҙең райондан сыҡҡан актерҙарҙың ижадына байҡау яһаны, театр этикеты хаҡында һөйләне. Һуңынан уҡыусылар “Театрға барырға әҙерһеңме?” тигән тест һорауҙарына яуап бирҙеләр.


Ни өсөн мөһим исеме SEO?\nОктябрь 24, 2017 0 Комментарий\nТеги потаенной-был теги, ул рубрикаһы булдырыу ҡулланыла.. Иң мөһиме теги <Н1> был иерархия буйынса бара һәм аҫҡан һуң, <Н>,<Н3> әлегә <н6>. Был посты беҙ генә яҙылырға тейеш.. Сәбәптәре күп һәм уларҙың әһәмиәте булған мәсьәләләр тураһында ҡыҙыҡһынды һәм потаенной. Күпселек осраҡта белһә лә, исеме нисек үҙгәртергә сайтында урынлаштырылған программаһы. Ике ысулды ла булыр тип, табыныу, нисек был мөмкин тегтар һеҙҙең сайты. Бер генә кәрәк кәрәк булған классик html <Н1> теги Ентекле [...]\nКүберәк, Новости, СЕ\nТоп 20+ ҠПК өсөн Google Adsense тың төп һүҙ. 2017\nОктябрь 11, 2017 0 Комментарий\n- Ҙур аҡса менән үҙ блогы йәки сайт булдырыу өсөн селтәре Адсенс монетизация Адсенс гугла Гугла. Әгәр һеҙ трафик иң яҡшы сайтығыҙ булған, яҡшы аҡса эшләйем тип, һеҙ, аласыз, ҠПК ҡуллана Google Adsense һәм төп һүҙ, ҡулланыла һеҙҙең пост.. Гугла Адсенс нигеҙ һала. 2003 тәмлерәк һәм селтәрендә иң популяр булып китә һәм монетизация. Төп һүҙ был механизм эш алгоритмдары реклама н, пос һеҙ ул бар.. Бының өсөн мин һеҙгә аңлатып бирер. Әгәр сездә бар, шуға күрә сайт йәки блог хәбәр, веб менән бәйләнгән. Ентекле [...]\nЯҢЫРТТЫ СКАЧАТЬ БУШЛАЙ SEO ПРЕМИУМ WORDPRESS ПЛАГИН\nmujeer Сентябрь 14, 2017 0 Комментарий\nВерсия. 2.3 Премиум SEO алмаштырыу, беҙ ҡырҡа яҡшыртыу ... Оптималләштереү битен – биткә һеҙ оптимизирован/тибындағы бер хәбәре буйынса, вазифаһына дәғүә итә/биттәр! ... беҙгә килгән һәр плагины/ситтә темаһы. Төнәтергә - Йәмғиәттең таныуы ҡырҙарында эшләү өсөн бөтә шарт аҡ таптар google эҙләп консоли 100% йәмғиәтебеҙҙә, был пакеттар өсөн үҙ кире пбн һылтанмалар һеҙҙең тариф "премиум", загрузить һеҙҙең сайттарға автоматик һәм скачать үҙ тойғолары, яңы плагины өҫтәргә була.? ВЕРСИЯ. 2.3 ЯҢЫ ЯҢЫРТЫУ??? Уларҙың. Ентекле [...]\nСЕ, Тема & Плагин\nТөп Һүҙ Тығыҙлығы | Анализ Переоптимизация\nmujeer Сентябрь 1, 2017 0 Комментарий\nТөп эшегеҙҙә һеҙҙең өсөн мөһим һүҙен һүҙ өсөн сайтында google. ранжирование тығыҙлығы, Google онотмағыҙ. ҡоралдары өсөн веб-мастерҙар, беҙҙең сайтта һеҙ үҙегеҙҙе өйрәнә, иң яҡшы белем биреү идеяһы бер-бер артлы алмашынып өсөн. Төп Ҡоралы Һүҙ Тығыҙлығы - Онлайн-тығыҙлығын иҫәпләү өсөн төп ҡоралы һүҙ булған веб-биттәр. протокол https://менән т/pic.twitter.конфиденциальности/bCC9vXXMKe jDS3mGFyxH — Wikiwon (@Wikiwon2) Сентябрь 1, 2017 Был url биреү ҡоралы булды проектировать, текст өҙөмтә эҙәрмәндәр., дөйөм бөтөрә Ентекле [...]\nНисек Эҙләү Системаһы Эшләй – Веб-Подлец\nНИМӘ ЭШЛӘРГӘ ЭҘӘРМӘНДӘР??? Был система эҙләй торғас, ниһайәт, үҙенең потенциаль клиенттары тиклем сайтында мәғлүмәт еткерҙе.. Эҙләү системаһы ике төп төрө була.. Робот тип аталған тәүге робот йәки үрмәкселәр. Эҙләү системаһында ҡулланылған "үрмәксе" веб-сайттар индекс. Google инструменттар өсөн веб-мастерҙар яҡшы шанс бирмәй, үҙе ранжировать һеҙҙең сайттың google өсөн бушлай булмай был поста, шулай уҡ иң яҡшы алыу өсөн трафик. протокол https://менән т/pic.twitter.конфиденциальности/i1WxYutf9X 5ywKZHR7O2 — Wikiwon Ентекле [...]\nҺЕҘ GOOGLE ЭҘЛӘҮ СИСТЕМАҺЫН ЯҠШЫРТЫУ КЕҮЕК РАНЖИРОВАНИЕ.\nРолдәрҙе: Был система эҙләй торғас, ниһайәт, үҙенең потенциаль клиенттары тиклем сайтында мәғлүмәт еткерҙе.. Фәйләсүфтәр өсөн тема эҙләү башлана., тигәнсе тиерлек, шул бисәләр скрининг һәм һеҙ биттәре аша күрһәтеү тураһында эҙәрмәндәр миллион индексацияланды, ул тура килә һеҙҙең өсөн темалар. Шулай уҡ сортироваться уйындар эзләй, уларҙың иң әһәмиәтлеһе тип беренсе булып килә. Исегездә тотоғоз, потенциаль клиентты, күрәһең, тәүгә генә 2-3 һөҙөмтә иғлан эҙләй.. Был бик мөһим Ентекле [...]


Бөгөн илдең иң көслө хоккей клубтарының береһе – “Салауат Юлаев” 55 йыллыҡ юбилейын билдәләй. Тыуған көнөндә лә хоккейсылар боҙ аренаһында. Бөгөн көйәрмәндәрҙе сағыу уйын көтә. “Салауат Юлаев”тың – Мәскәүҙең “Динамо” клубы менән уйынын йәшенән алып ҡартына тиклем һәр кем күрергә ашҡына...\nСтәрлетамаҡта юлды билдәләнмәгән урындан сығыусы бала машина аҫтында ҡалған\nСтәрлетамаҡта юлды билдәләнмәгән урындан сығыусы бала машина аҫтында ҡалған. Башдтп төркөмөндә ҡуйылған был видеонан күренеүенсә, бәләкәй тиҙлектә барыусы автомобиль тәүҙә бер йәйәүлене үткәрә, ә икенсеһе алдында туҡтап өлгөрә алмай-бала көтмәгәндә килеп сыға. Ул иҫән-һау, еңелсә йәрәхәттәр...\nБер-нисә сәғәттән “ТЭФИ-төбәк” 2016 Бөтә Рәсәй телевизион конкурсының еңеүселәре билдәле буласаҡ.\nБер-нисә сәғәттән “ТЭФИ-төбәк” 2016 Бөтә Рәсәй телевизион конкурсының еңеүселәре билдәле буласаҡ. Әлегә финалистар баш ҡалабыҙ менән танышыуын дауам итә, бер-береһе менән тәжрибә уртаҡлаша. Билдәле тележурналистар оҫталыҡ дәрестәре үткәрә. “ТЭФИ-төбәк” 2016 конкурсы ҡатнашыусыларына “Ожмах...\nМосулдың террорсыларҙан азат ителгән райондарына гуманитар ярҙам килтерелгән. Йөҙләгән кеше бер-береһенән аҙыҡ-түлек тултырылған ҡаптарҙы тартып алып тәртипһеҙлектәр ойошторған. Сүриә мәктәптәрендә уҡыусы балалар террорсыларға хат яҙған. Үҙ хаттарында улар һуғышта һәләк булған яҡындары һәм...\nӨфө халҡы торлаҡ-коммуналь түләүҙәрҙең тағы ла артыуына зарлана. Киров районында йәшәңселәргә ҙур сумма менән квитанциялар килгән. Был иһә фатир хужаларында ризаһыҙлыҡ тыуҙыра. Оло йәштәгеләрҙең пенсияһы тотошлай тиерлек торлаҡ-коммуналь түләүҙәр өсөн китә. Хәбәрсебеҙ Закир Шәрипов мәсьәләнең...\n5 мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған түләү тураһындағы федераль законға ҡул ҡуйылды\nРәсәй Президенты Владимир Путин пенсионерҙарға биш мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған түләү тураһындағы федераль законға ҡул ҡуйҙы. Пенсия фондының Башҡортостан буйынса бүлексәһенең матбуғат хеҙмәтендә аңлатыуҙарынса, аҡса 2017 йылдың ғинуар айында түләнәсәк. Ул пенсия эшендә булған...\n2025 йылға тиклем Башҡортостанда мохтаждарҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһе хәл ителергә тейеш. Был турала бөгөн Республика хөкүмәтендә үткән ултырышта Рөстәм Хәмитов белдерҙе. Әле төбәктә 90 меңгә яҡын ғаилә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта тора. Йыл һайын шуларҙың 3-4 проценты ғына...\nАвтомобиль тәҙрәһен таҙартыу шыйыҡсаһын нисек һайларға?\nКүп кенә водителдәр юлдарҙа автомобиль тәҙрәләрен таҙартыу шыйыҡсылары менән сауҙа итеүселәрҙе күргәне барҙыр. Ҡайһы берҙәр уны машиналарына ҡойоп, һуңынан табиптарға мөрәжәғәт итергә мәжбүр. 2000-се йылдар башында туңмай торған шыйыҡсалар метил, этил һәм изопропил спирты нигеҙендә...\nБашҡортостандың баш дәүләт автоинспекторы үлемесле юл-транспорт ваҡиғаларының өс сәбәбен атаны. Динар Ғилметдинов әйтеүенсә, төп сәбәп — тиҙлекте арттырыу, икенсеһе — юлдың ҡаршы яҡ һыҙатына сығыу, өсөнсөлә — иҫерек килеш автомобиль менән идара итеү. Үткән 10 айҙа Башҡортостанда 3 мең 761 авария...\nТЭФИ-Төбәк 2016 финалистары өсөн баш ҡалабыҙ буйлап экскурсия ойошторолдо\nТЭФИ-Төбәк 2016 финалистары өсөн баш ҡалабыҙ буйлап экскурсия ойошторолдо. Уларҙың тәьҫораттары менән хәбәрсебеҙ Иҙел Алсынов танышты. Ҡунаҡтар тәүҙә Республиканың милли музейы менән танышты. Ирәндек айыуы уларҙы таң ҡалдырҙы. Артабан финалистар Михаил Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт...\nТэфи Төбәк конкурсының жюри ағзалары финалға үтеүсе эштәрҙе ҡарауын дауам итә\nТэфи Төбәк конкурсының жюри ағзалары финалға үтеүсе эштәрҙе ҡарауын дауам итә. Бөгөн иһә конкурсҡа килеүселәр өсөн оҫталыҡ дәрестәре үтә. Уларҙың береһендә беҙҙең хәбәрсебеҙ ләйсән Тимербулатова ҡатнашты. Ләйсән һаумы, конкурсанттар өсөн бөгөнгө көн нимәһе менән әһәмиәтле?\nТЭФИ-ТӨБӘК-2016. Икенсе көн\n“ТЭФИ ТӨБӘК ” Бөтә Рәсәй конкурсы ил төбәктәрендә телевидениены үҫтереүгә тос өлөш индереп кенә ҡалмай, хәбәрселәрҙе лә берләштерә. Был турала конкурсты асыу тантанаһында белдерелде. Конкурсты асыу тантанаһынан хәбәрсебеҙ Нәфисә Кинйәбаева репортажы. Был кешеләрҙе үҙ һөнәренә һөйөү...\nРәсәй һәм Сүриә хеҙмәттәшлекте нығытырға һөйләшеп килеште. Рәсәй әле Сүриәгә төрлө яҡлап ярҙам күрһәтә. БМО-ның гуманитар мәсьәләләр буйынса юғары комиссары вәкиле Йенс Лерке Сүриәләге хәлде хәрби енәйәт менән тиңләгән. Венгрия Брюсселдең миграция сәйәсәте менән риза булмауын белдергән. Польша,...\nБашҡортостан прокуроры Андрей Назаров бизнес вәкилдәрен ҡабул итте\nЭшҡыуарҙарҙы ниндәй проблемалар борсой? Башҡортостан прокуроры Андрей Назаров бизнес вәкилдәрен ҡабул итте. Башҡортостан прокурорына Өфө ҡалаһынан һәм яҡын урынлашҡан райондарҙан эшҡыуарҙар мөрәжәғәт итте. Әлфиә Әғлиуллина ҡуртымға алынған был бинала 2003 йылдан алып сауҙа итә. Бында дарыухана...\nХәйбуллалағы Әбделнасир ауылында аттар юғалыуына бәйле яңы мәғлүмәттәр\nХәйбуллалағы Әбделнасир ауылында аттар юғалыуына бәйле яңы мәғлүмәттәр. Алтмыш баштан торған өйөрҙө енәйәтсел төркөмдөң Ырымбур, йә иһә Ҡаҙағстан яғына ҡыуып алып китеүе ихтимал. Урындағы халыҡ йылҡыларҙың дөйөм хаҡын кәм тигәндә лә өс миллион һумға баһалай. Зыян күреүселәрҙең береһе Шайморат...\nМәләүездә микрозаймдар биреү офисына һөжүм итеүсе ҡулға алынды\nМәләүездә микрозаймдар биреү офисына һөжүм итеүсе ҡулға алынды. Ирҙең бүлмәгә килеп ингәнен һәм аҡса талап иткәнен видеокамералар төшөрөп алған. Полиция хеҙмәткәрҙәре бер ҡайҙа ла эшләмәгән ирҙе ҡулға алған. 4 мең 500 һум аҡса алғаны өсөн уға иректән мәхрүм ителеү янай.\nФранцияның махсус хеҙмәттәре ете кешене ҡулға алып яңы теракттарҙы иҫкәртә алды. Илдең эске эштәр министрлығы мәғлүмәттәренә ҡарағанда, бер йылда ғына 20 террор ғәмәле иҫкәртелгән. Террор эшмәкәрлегендә шикләнеп 418 кеше ҡулға алынған. Рәсәйҙең билдәле телеканалы космонавт Андрей Борисенко...\nРеспубликаның яңы перинаталь үҙәгендә тәүге сабый донъяға килде\nРеспубликаның яңы перинаталь үҙәгендә тәүге сабый донъяға килде. Табиптар әйтеүенсә, әсә һәм сабый үҙҙәрен яҡшы тоя. 53 сантиметрлыҡ ҡыҙ баланың ауырлығы 4 кило 260 грамм. Бәхетле әсәне республика башлығы тәбрикләне. Тулыраҡ беҙҙең киләһе яҙмала. Ләйсән Вәлинурова хәҙер инде өс ҡыҙ әсәһе. Өсөнсө...\nБашҡортостанда социаль йүнәлешле яңы закон проекты ҡабул ителәсәк\nБашҡортостанда социаль йүнәлешле яңы закон проекты ҡабул ителәсәк. Республикала хәҙер яңғыҙ һәм ҡарауһыҙ ҡалған өлкән йәштәгеләрҙе һәм инвалидтарҙы тәрбиәгә алған ғаиләләргә ай һайын пособие түләнәсәк. Хәбәрсебеҙ Ғәлимйән Ибәтуллин беҙҙең студия менән тьура бәйләнешкә сыға. Ғәлимйән һаумы, Был...\nЭшҡыуарҙарҙы ниндәй проблемалар борсой. Бөгөн Башҡортостан прокуроры Андрей Назаров бизнес вәкилдәрен ҡабул итте. Унда эшҡыуарҙарҙың хоҡуҡтарын яҡлау мәсьәләһе ҡаралды. Башҡортостан прокурорына Өфө ҡалаһынан һәм яҡын урынлашҡан райондарҙан эшҡыуарҙар мөрәжәғәт итте. Уларҙы күпселеген урындағы...\nБөгөн иртәнге сәғәттәрҙә Өфөлә Газель автомобиле шартлаған. Ваҡиға Тимер юл вокзалы янында теркәлә. Асыҡланыуынса, транспорт юл эшселәренеке булған, улар ремонт башҡарып йөрөгән ваҡытта машинала ут сыға һәм шартлау яңғырай, янғын һүндереүселәр 4 минут эсендә ваҡиға урынына килеп етә, әммә был...\nРеспублика йәмәғәтселеге бөгөн билдәле ғалим һәм фольклорсы, йәмәғәт эшмәкәре Әхмәт Сөләймәновты\nРеспублика йәмәғәтселеге бөгөн билдәле ғалим һәм фольклорсы, йәмәғәт эшмәкәре Әхмәт Сөләймәновты һуңғы юлға оҙатты. Ул 78-се йәшендә арабыҙҙан китте. Әхмәт Сөләймәнов 1939- сы йылда Бөрйән районы Нәби ауылында тыуған. Ул фольклорсы-ғалим, филология фәндәре докторы, профессор, Салауат Юлаев...\nБөгөн телевидение көнө\nБыл дата 1996 йылда үткән беренсе Бөтә Донъя телевидение форумынан һуң уртаҡ тапшырыуҙар аша дәүләт-ара мөнәсәбәттәрҙә тыныслыҡ һәм хәүефһеҙлек мәсьәләләрен хәл итеү, шулай уҡ мәҙәни бәйләнештәрҙе нығытыу маҡсатында раҫланған. “ТЭФИ- төбәк” Бөтә Рәсәй телевидение конкурсы финалының ошо...


Тапҡан ризығығыҙ хәләл булһын! » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Иман » Тапҡан ризығығыҙ хәләл булһын!\nАллаһы Тәғәлә – беҙҙе бар итеүсе, беҙгә ғүмер биреүсе. Йәнебеҙҙе алыусы ла, ризыҡландырыусы ла тик Ул ғына. Һәр кемдең йәшәр ғүмере, ашар ризығы әсә ҡарынында булғанда уҡ, Алла әмере буйынса, фәрештә тарафынан яҙып ҡуйылған. Әҙәм балаһы Алла үҙ мәхлүктәрен барлыҡҡа килтергәнгә тиклем үк билдәләп ҡуйған тәҡдирҙән бер нисек тә ары китә алмай. Кеше, теләйме, юҡмы, был донъяла ашар ризығы, йәшәр ғүмере бөтөү менән Әхирәткә күсә.\nҺәр нәмәнең Раббыбыҙ ҡушҡан тәҡдир буйынса барыуы, ризыҡтың тик Унан ғына булыуы әҙәм балаһы “алма беш, ауыҙыма төш” тигән принцип буйынса йәшәргә тейеш тигәнде аңлатмай, әлбиттә. Һәр кем хеҙмәткә ынтылырға тейеш. Иртән ояһынан сығып китеп, кисен туҡ көйө әйләнеп ҡайтҡан ҡош кеүек. Ҡоштарҙы ла, хайуандарҙы ла Алла туйындыра. Әммә улар ояларында, йә өңдәрендә генә тик ятмай бит.\nБер көндө мөьминдәр әмире Ғүмәр ибн әл-Хаттаб (радыйаЛлаһу ғәнһү) аҙыҡһыҙ, һыуһыҙ килеп еткән Йәмән кешеләрен күреп ҡалғас: “Кем һеҙ?” – тип һораған. “Аллаға тәүәккәлләүселәр”, – тип яуап биргән улары. Быға яуап итеп мөьминдәр әмире: “Киреһенсә, һеҙ – башҡаларҙыҡын ашаусы. Тәүәккәлләүсе иң тәүҙә орлоҡ сәсә, шунан Аллаға тәүәккәлләй”, – тигән.\nӘлбиттә, ризыҡты тик Алланан ғына көтөргә кәрәк. Хеҙмәт итеү – бары сәбәп кенә. Ә һөҙөмтә Алла хөкөмөндә. Ризыҡланыуыбыҙ хеҙмәт емеше түгел, ә Раббыбыҙ мәрхәмәте. Кемгә ниндәй кимәлдә ризыҡ биреүҙе Алла ғына билдәләй. Ризыҡ әҙәм балаһы биләгән ниндәйҙер вазифа, мөлкәт менән дә бәйле түгел. Ҙур мөлкәткә эйә булған байҙың да ризығы наҡыҫ булыуы мөмкин. Мәҫәлән, теге йәки был ауырыу арҡаһында.\nАшар ризыҡ тик хәләл юл менән генә табылырға тейеш. Шул ваҡытта ғына ул бәрәкәтле булыр. Иң тәүге урынға Алланың ризалығын ҡуйырға кәрәк. Раббыңды асыуландырып, ризыҡ табыу өсөн сәбәп итеп харам юлды һайларға ярамай. Ауыр булһа ла, бөтә эшеңде Аллаға ғына тапшырырға, Уға ғына тәүәккәлләргә кәрәк. “Аллаға ғына тәүәккәлләгеҙ, әгәр ҙә мөьминдәрҙән булһағыҙ” (“Әл-Мәидә”, 23).\nКемдер ашарын харам юл менән табып, был донъяла ғарҡ булғансы ашап, рәхәтлеккә ҡойоноп йәшәгән хәлдә лә, Әхирәттә барыбер үҙ язаһын аласаҡ. Кемдеңдер харам аша был донъяла ирәйеп йәшәүе уның бөтөнләй язаһыҙ ҡалыуын аңлатмай. Берәүҙәрҙең өлөшө был донъяла күберәк, кемдекелер – әхирәттә. Ҡайһы берәүҙәрҙең был донъяла ашар аҙығы наҡыҫ булыуы мөмкин. Уның әхирәттәге әжере күберәк буласаҡ, иншаАллаһ.\nТик Алланан ғына көткәндәргә, тәҡүәлеккә ынтылғандарға, харамдан алыҫ булырға тырышҡандарға Раббыбыҙ барыбер ҙә үҙ ризығын бирә. Ҡайһы саҡта сабырлыҡ күрһәтә белергә кәрәк. Шөкөр итә белеүселәр Раббыһынан һис ҡасан ҡәнәғәтһеҙ булмаҫ. Алланың ярҙамы көтмәгәндә килә бит: “Алланан ҡурҡҡандарға Ул сығыу урыны яһар һәм уны уйламаған ерҙән ризыҡландырыр” (“Әт-Талаҡ”, 2-3).\nИнде бөттө, бүтән әмәл ҡалманы, тигән ваҡытта ла уйламаған ерҙән Раббыбыҙ мәрхәмәте килер. Бер ваҡыт үҙ ихтыяжы менән сит тарафтарға сығып киткән ғаилә ауыр хәлгә ҡала: фатирға түләү өсөн аҡсаһы булмай, ашау яғы бик самалы, етмәһә, ауырып та китәләр. Бер ни сара тапмайынса, һуңғы сиккә терәлгән кеүек тә булалар. Бер көн ғаилә башлығы осраҡлы рәүештә бөтөнләй икенсе ҡаланан булған кеше менән таныша. Ул сит ил вәкилдәренә ярҙам ҡулы һуҙа: фатирға түләү, тәүге осорҙа йәшәп тороу өсөн аҡса бирә, йәшникләп емеш ҡалдыра, дарыуҙар менән дә тәьмин итә. Тик аҙаҡ, нисек ҡапыл пәйҙә булған, шулай итеп юҡ та була. Ғаилә башлығы, тырышып-тырышып та, уның менән бәйләнешкә сыға алмай. Улар был кешене Алланың мәрхәмәте итеп ҡабул итә.\nАллаһы Тәғәлә үҙ ҡолдарына шулай көтмәгәндә ярҙам ебәреп, мәрхәмәтен күрһәтеп кенә тора. Тик быны күрә белеү, шөкөр ҡылыу ғына кәрәк. Һәр ваҡыт “ӘлхәмдүлиЛләһ” тип, Раббыбыҙға маҡтау әйтергә кәрәк.\nҺәр кемебеҙҙең ашар ризығы хәләл юл менән табылған булһын ине. Харам булған ерҙә бәрәкәт тә, изгелек тә булмаҫ. Тәҡдиренә яҙылғандан берәү ҙә ары китә алмай. Үҙенә тәүәккәлләгәндәрҙе, харамдан ҡурҡҡандарҙы Алла һис ҡасан ҡалдырмаясаҡ.\n"Кәсептең иң хәйерлеһе – ялғанһыҙ, хыянатһыҙ булған сауҙа һәм кешенең үҙ ҡул көсө менән мал табыуы" (Хәҙистән).\nСығыу ваҡыты 25-07-2014, 17:16 | Ҡаранылар: 1252


7 йәшлек Ева Гулинаға ярҙам талап ителә - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n7 йәшлек Ева Гулинаға ярҙам талап ителә\nБашҡортостан Дәүләт телерадиокомпанияһы, “Русфонд” хәйриә фонды һәм “Комсомольская правда” гәзите менән берлектә изгелек марафонын дауам итә. 2013 йылдың июленән ойошторолған берҙәм проект сиктәрендә 41 бала 9 миллион һумдан ашыу ярҙам алған. Ҡыҙғанысҡа, тағы әллә күпме бала телевизор ҡараусы мәрхәмәтле кешеләрҙең ярҙамына мохтаж. Октябрьский ҡалаһында йәшәүсе 7 йәшлек Ева Гулина ла шулар рәтендә. Ете йәшлек Еваға әсәһе етеҙ хәрәкәттәр эшләүҙе ҡырҡа тыйа. Сөнки күптән түгел уның тыумыштан йөрәк сиренә дусар икәне асыҡланған. Хәҙер уға яратҡан балалар майҙансығын урап үтергә тура килә. Мәктәпкә барыр алдынан медицина тикшереүе үткәндә генә асыҡланған был диагноз ата-әсәне аптырауға һала. Табиптар ҡуйған диагноздан һуң Гулиндарҙың көнитмеше ҡырҡа үҙгәрә. Ғаилә башлыҡтарына дүрт айлыҡ сабыйҙары менән бер рәттән, ете йәшлек ҡыҙҙарына ла күҙ ҡолаҡ булырға тура килә. Хәҙер Ева күберәк өйҙә ултыра, телевизор ҡарай. Теремек ҡыҙға бер урында ғына ултырырға кескәй һеңлеһе ярҙам итә, Ева уға алданып өйҙә уйнай. Ева бер аҙна элек кенә парта артына ултырған. Әлегә мәктәптәге яҙыу-һыҙыу эштәре еңел бирелә, әммә артабан ҡыҙға ҡатмарлы буласаҡ, тип хафалана әсә. Ҡыҙҙың йөрәге ҙур көсөргәнеш менән эшләй, организмына кислород етмәй. Уға ашығыс рәүештә операция талап ителә. Республика кардиология үҙәге табиптары уны бушлай яһарға әҙер. Әммә эндоваскуляр операцияны эшләү өсөн махсус прибор кәрәк. Уның хаҡы — 339 200 һум. Ата-әсәнең яҡын арала был окклюдерҙы һатып алыу мөмкинлеге юҡ. Гулиндар ярҙам һорап Русфонд хәйриә фондына һәм оло йөрәкле телевизор ҡараусыларыбыҙға мөрәжәғәт итә. Еваның сәләмәтлегенә битараф булмаған һәр кем уға ярҙам итә ала. Бының өсөн 5542 һанына латин хәрефтәре менән DETI һүҙен яҙып смс-хәбәр ебәреү ҙә етә. Уның хаҡы 75 һум. Бер-нисә хәбәр ебәрһәгеҙ ҙә мөмкин, әгәр телефон операторҙары һораһа, аҡса күсереүегеҙҙе раҫларға кәрәк. Бәлки тап һеҙҙең шәфҡәтле йөрәгегеҙ баланың яҙмышын үҙгәртер, уның ябай ғына теләктәрен тормошҡа ашырыр.\n11 сентября 13-сө сентябрь – һайлау көнө\n11 сентября Балалар өсөн автоҡаласыҡ асылды


"Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә"(9 класс өсөн) презентация.\nИнфоурок / Другое / Презентации / "Ҡушма һөйләм тураһында төшөнсә"(9 класс өсөн) презентация.\nҠушма һөйләм тураһында төшөнсә\nСылтырап ҡына шишмә аға. Шишмә -эйә,аға-хәбәр. Яҙ.Күңелемә һибә наҙ.Яҡтыра.\nАҡрын ғына ел иҫә,башаҡтар ҡыштырлаша,улар шулай үҙ-ара серләшә.\n1) Аҡрын ғына ел иҫә 2) башаҡтар ҡыштырлаша 3) улар шулай серләшә\nАҡ ҡайындар һары күлдәк кейгән,ҡыҙыл яулыҡ болғай уҫаҡтар. Аҡ ҡайындар һары күлдәк кейгән,ҡыҙыл яулыҡ болғай уҫаҡтар,шыршы һәм ҡарағайҙар йәшел кейемдәрендә ҡалғандар.\nБолот күкте нисек кенә ҡапламаһын,ҡояш уның өҫтөндә балҡый.\nХужина Гульназ Наиловна\nНомер материала: ДВ-475843\nТақырыбы: "БАНКТЕГІ НЕСИЕНІ АЛУҒА ҚАЖЕТТІ ҚҰЖАТТАРҒА ТҮСІНІК"\nАшық сабақ: Төлеп Әбдіков "Қонақтар"\nДеятельность педагога по осуществлению комплекса учебно-воспитательных мероприятий в условиях детского дома\nДифференцированный зачет по профессии 230103.04


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ҠОҘАЛАР-ҠОҘАСАЛАР... ЙӘКИ РАЙОНДАРЫБЫҘҘАҒЫ ДИАЛЕКТТАР ХАҠЫНДА - 2018 - Мәҡәләләр\nҠОҘАЛАР-ҠОҘАСАЛАР... ЙӘКИ РАЙОНДАРЫБЫҘҘАҒЫ ДИАЛЕКТТАР ХАҠЫНДА\nТуған телендә һөйләшеп йөрөүсе милләттәштәребеҙ араһында ла йыш ҡына борондан килгән күп кенә һүҙҙәребеҙҙе белмәүселәр осрай. Бөгөнгө һүҙем - туған-ара йәиһә дуҫ-иштәрҙең һәм таныштарҙың бер-береһенә өндәшеү атамалары хаҡында. Гүзәл туған телебеҙҙең бихисап бай үҙенсәлектәренең береһе тип атап та булалыр уларҙы. Айырыуса ауыл ерендә көн иткән яҡташтарыбыҙ бындай атамаларҙы киң ҡулланғанға күрә, улар онотолмай, телдән-телгә күсә килә. Әммә һуңғы быуатта, кемдәрҙәндер күрмәксе, бер-беребеҙгә "Фәлән Фәләныч", тип өндәшергә өйрәнеп барабыҙ шикелле, йәмәғәт. Шуға күрә лә, халҡыбыҙҙың бына ошо ҡиммәте бер аҙ онотолоп барғандай.\nРайондарыбыҙҙың береһендә туйҙа ҡатнашырға тура килде. Беҙҙең яҡтан барған төп ҡоҙа менән ҡоҙағыйҙың икеһенә лә 42-43 йәштәр тирәһе. Тәүге улдарына килен алып, шатлыҡҡа күмелеп йөрөүҙәре. Киң республикабыҙҙың һәр районында үҙенсә һөйләшеү диалекттары булған һымаҡ, туған-таныштарҙың бер-береһенә өндәшеү атамаларында ла айырма бар икән. Теге яҡтың бәғзе ҡоҙалары әлеге беҙҙән барған төп ҡоҙағыйҙы "ҡоҙаса", тип ҡаҡшаттылар. "Нишләп ул һеҙгә "ҡоҙаса" булһын, ти?" - тиеүгә, кемеһелер: "Беҙҙең яҡта йәшерәктәрҙең барыһына ла "ҡоҙаса", ә оло йәштәгеләргә "ҡоҙағый" тип өндәшәләрсе..." - тип яуап бирҙе. Ә бит 80 йәшлек ҡоҙаса йәки 18 йәшлек ҡоҙағыйҙың да булыуы мөмкин! Сөнки, ҡоҙалар яғының барса килен кешеләре лә ҡапма-ҡаршы яҡтар өсөн ҡоҙағый, ә ҡан туғандары - ҡоҙаса була. Нисә йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан. Ә инде кемгәлер ҡоҙаса булған кеше, ваҡыт үтеү менән, ҡартайып китеүенә лә ҡарамаҫтан, барыбер ҡоҙаса булып ҡала. Мәҫәлән, мин өйләнгән саҡта минең апайҙарыма әле утыҙ йәш тә тулмағайны. Ҡатынымдың туғандары уларға "ҡоҙаса" тиҙәр ине. Хәҙер ул апайҙарым, әйтәйек, һикһәненсе йәште ҡыуа. Хатта туҡһан йәштә лә минең ҡәйнештәр, ҡайнағалар өсөн улар әле булһа - ҡоҙаса...\nКейәү йәиһә килен кеше беҙҙең яҡта хәләл ефетенең ата-әсәһен, ҡартатай һәм өләсәйҙәрен дә "ҡайным" һәм "ҡәйнәм", тип атай. Ҡәйнәһенә килендәрҙең "бейем" тип өндәшкәндәре лә бар. Хәләл ефетенең ағаларына, апаларына "ҡайнаға", "ҡәйенбикә" тип, ҡусты һәм һеңлеләренә "ҡәйнеш", "балдыҙ" тип (килен кеше иренең һеңлекәшен "бикәс" тип атай) өндәшәләр. Ҡайһы бер районда (мәҫәлән Белорет районында) еңгәһе бикәсенә "ҡәйен һеңле" тип тә әйтә. Кәләштең апай-һеңлеләренең ирҙәрен "бажа" тип атау бөтә ерҙәлер , тип уйлап йөрөһәм, бәғзе бер районда "бажай" тип тә әйтәләр икән. Ә ҡатын-ҡыҙ иренең еңгәләренә һәм килендәренә "апһын" тип өндәшә. Ниндәйҙер райондарҙа ире ыңғайына "еңгәй" һәм "килен" тип өндәшеүселәр ҙә бар. Ҡайнағаларының һәм ҡәйенбикәләренең хәләл ефеттәренә "ҡәйен еҙнә", "ҡәйен еңгә" тип, ҡайны һәм ҡайныһын "әбей-бабай", хатта "атай, әсәй" тип атағандар ҙа бар.\nБаймаҡ яҡтарында атаһының атаһына һәм әсәһенә "ҡартатай", "ҡәртәсәй", тип, ә әсәһенең ата-әсәһенә "ҡартатай" һәм "өләсәй" тип әйтеү киң таралған. Бер ниндәй ҙә туған булмауына ҡарамаҫтан, ата-әсәһенән олораҡ булған бөтә кешеләргә лә "олатай" һәм "инәй" тиҙәр. Беҙҙең яҡтан ниндәйҙер районға килен булып барған берәү: "Иремдең ауылдаштары мине шундай ныҡ оҡшаттылар, айырыуса оло йәштәге әбей-бабайҙар", - тип һөйләгәнен хәтерләйем. Барса оло кешегә был йәш килендең "олатай, инәй", тип өндәшеүҙәре оҡшап ҡалған икән. Сөнки ул районда "инәй" тип фәҡәт әсәләренә, ә "олатай", тип тик үҙенең ата-әсәһенең атаһына ғына өндәшәләр икән.\nБер ғаилә эсендә бер-береһенә ағай һәм апай, ҡусты һәм һеңлем тип өндәшеүҙәр бөтә райондарҙа ла бер иш икән, тип уйлап йөрөй торғайным. Әммә ҡайһы бер райондарҙа ҡустыһын "мырҙам", мыртыйым", хатта, "иркәм", ә һеңлеһен "һылыуым" тип атаған райондар ҙа бар. Һеңлеһенә ағайҙары беҙҙең Баймаҡ яғында "ҡарындаш" тип тә өндәшәләр. Бына ошолай итеп ғаилә эсендә бер-береңә мөрәжәғәт итеү ҙә береңә-берең хөрмәт тойғоһон һаҡлауҙа ҙур роль уйнайҙыр, тип уйлайым. Бәғзе бер ғаиләләрҙә хатта үҙенән күпкә олораҡ ағай-апайҙарын да тик исемдәре менән генә атау осраҡтары бар. Бер ҡараһаң, бының һис бер насар яғы юҡ һымаҡ та, икенсе яҡтан - шулай ҙа, килешеп етмәгән кеүегерәк.\nӘбйәлил районы, шул райондың сигендә урынлашҡан Баймаҡ, Белорет, Бөрйән район ауылдарында атаһынан олораҡ ир кешеләргә "апа" тип өндәшәләр. Беҙ уҡығында медицина институтының дөйөм ятағының ҙур ғына бер бүлмәһендә йәшәнек. Унда Баймаҡ, Ишембай, Ғафури, Яңауыл, Бөрйән районы вәкилдәре йыйылғайны. Бөрйән районынан булған бер егет "апам", тип берәй кем хаҡында һөйләй башлаһа, Ишембай егете уға: "Һин әйтеп һөйлә, ҡайһы апаң хаҡында һүҙ - малай апаңмы, әллә ҡыҙ апаңмы?" тип уны шаярта торғайны. Баймаҡ районы ла майҙаны буйынса ҙур ғына бит инде. Ана шул бер район эсендә генә лә һөйләшеү диалекттары айырмаһы ныҡ һиҙелә. Быны мин үҙемдең ғаилә миҫалында ла килтерә алам. Хәләл ефетем Темәскә яҡыныраҡ булған (Әбйәлил сигенән алыҫ түгел) Байым ауылынан. Ә мин Йылайыр сигендәрәк тыуып үҫкәнмен. Улдарым минеңсә һөйләшә. Минең ағайымдарҙы һәм ҡайнағаларҙы "олатай" тип өйрәнгән улар. Элегерәк шул Байым ауылына сираттағы ялыма ҡайтҡанда минән олораҡ бажалар ҙа ғаиләһе менән ҡайны йортона ҡунаҡҡа килгәйне. Кискә ҡарай ҡәйнәм минең бер улыма:\n- Салауат, бар әле, апаларыңды сәй эсергә саҡырып индер, - тип, йомош ҡушҡан икән. Ә малай икенсе бүлмәлә инде йоҡлап киткән ҡыҙҙарҙы уятҡылап йөрөй башлаған. Өләсәй кеше тағы:\n- Нишләп уларҙы уятаһың, ашап ятты бит улар! - тигән.\n- Өләсәй, һин үҙең "апаларыңды саҡыр", тинең дә баһа!\n- Ана, Әхәт, Рәхмәтулла апаларыңды саҡыр! - ти икән ҡәйнәм.\n- Улар нишләп апай булһын, олатайҙар ҙа баһа!..\nШуға күрәлер ҙә, кемдеңдер апаһы, йәғни ҡатын-ҡыҙ хаҡында һүҙ барғаны аңлашылһын өсөн, ул яҡта "апайың", "апайы", тип әйтәләр. "Апаң", йә "апаһы" тип әйтһәләр, тимәк, һүҙ ир-ат хаҡында бара... Күрше-күлән, дуҫ-иш һәм тиң-тоштар араһындағы бер-береңә өндәшеү атамаларын да ауыл-тирәләрендә киң ҡулланалар. Мәҫәлән, бер йәштә булған тиҫтерҙәр "ҡорҙаш" (ҡорҙашбикә) тип, ә бер иш исемле булған ике кеше бер-береһен "аҙаш" тип атай. Дуҫының ҡатынына "һыйлым" тип әйткеләгәндәрен элегерәк ишетә торғайным.\nҺәммәбеҙ ҙә иң йыш ҡулланған ҡәҙерле исемдәребеҙ - атай һәм әсәй төшөнсәләре лә республикабыҙҙың төрлө урынында төрлөсә яңғырай. Күп кенә райондар ғәзиздәренә "атай" һәм "инәй" тип өндәшә. Борон беҙҙең яҡтарҙа ла шулай һөйләшкәндәрҙер, моғайын, тигән һығымтаға ки-ләм. Әсәйем йыш ҡына Аллаһы Тәғәләгә доға ҡылғанда: "Балаларымдың, ейән-ейәнсәр-ҙәремдең атинәле (ата-инәле) булыуын насип ҡыл", - тип әйтә ине. Ҡаҙҙар хаҡында һүҙ барғанда ла "аталыҡ", "инәлек" тип атайбыҙ. Кәләш әйттергәндә кейәү кеше тарафынан "ата туны" һәм "инә туны" бүләккә биреү йолаһы ла бар. Бына ошоноң һымаҡ аралашыуҙарҙа, бәлки, тағы башҡа төрлө атамалар ҙа булыуы мөмкин. Ошо хаҡта ҡыҙыҡһынып уҡыусылар булыуына шикләнмәйем, хатта кемдәрҙер гәзитебеҙҙә тағы ниҙер яҙып сығарыр, тип тә өмөт итәм.\nОшо мәҡәләм менән файҙаланып, яҡташтарыма йәнә бер теләгемде лә еткерергә ниәтләйем. Төрлө район вәкилдәре йыйылышҡан ерҙә бәғзеләр: "Беҙҙең яҡтар ғына башҡортса таҙа һөйләшә", - тигән бәхәс сығара башлай. "Улай түгел, ә былай тип әйтелә ул башҡортса", - тип ҡайһы берәүҙәр "сеп-сей" булып үҙенекен иҫбатларға ярата. Минең фекеремсә, һәр райондың диалектын да хөрмәт итеп, һәммәләрен дә өйрәнергә тырышырға тейешбеҙ. Был һис кенә лә телебеҙҙе боҙоуға килтермәйәсәк. Мәҫәлән, беҙҙә "һыйыр һауырға" тип әйтәләр. Ә Архангел районындағы халыҡ "һаумаға" тип һөйләшә. "Кейәү" тигән боронғо шаян йырҙа ла:\n"...Баҫтым, баҫтым баҡмаға,\nЭте сыҡты өрмәгә,\nҡыҙы сыҡты күрмәгә..."\n- тип йырлайҙар. "Түбәтәй" тигән һүҙҙе ҡайҙалыр "тәүәтәй" йә "таҡыя" тиҙәр. Берәй меҫкен кешене йәлләгәндә, беҙҙең яҡта "бахыр", тиһәләр, ырымбурҙар вафат булған кешене шулай тип атайҙар икән.\nУрал аръяғы райондарында батҡаҡты "ҡойо" тиҙәр, ә башҡа күп кенә райондарҙа был һүҙ - шишмә сығанағын, йәки ҡоҙоҡто аңлата. Ҡоҙоҡ тигәндәй, был һүҙҙе "ҡотоҡ" тип тә әйтә бәғзеләр. Учалы районының ҡайһы бер ауылдары "көскә барып еттем", тигәнде "нәслә барып еттем", тип әйтә. Мин хеҙмәт иткән дәүерҙә Әлшәй яғынан булған бер прапорщик: "Хәлил ағай, ҫин миңә берәй справка яҙып бирҫәнә", - тип әйткәне хәтеремдә. Шулай уҡ, әлеге әйткәндәй, "сеп-сей" башҡорттар йәшәгән үҙебеҙҙең Баймаҡ районында ла "барғаннар", "килгәннәр", "башҡортлар" "ҡәйнешләр", тип көнбайыш (Йылайыр сиге) яҡтары һөйләшһә, Әбйәлил тирәләре, әҙәби телгә ярашлы, был һүҙҙәргә "дар", "дәр", "тар", "тәр" ҡушып "дөрөҫ" кенә итеп әйтә. Әммә, бәғзе ваҡыт улар ҙа үҙҙәре бер "төрҙөрәк" итеп "һөйҙәшә баштай". Орлоҡлоҡ картуфты "орҙоҡтоҡ кәртүк" тип әйткәндәр ҙә бар. Ҡыйғы яҡтарыныҡы һымаҡ, "килдем ҡый", "барҙым ҡый", тип һөйләшеүҙәрҙе, әрмелә хеҙмәт иткән дәүерҙә, Пермь өлкәһенән килгән башҡорттарҙан да ишеткеләй торғайным. Был "ҡушымталар", моғайын, ҡаҙаҡтарҙың "бирҙем ғуй", "алдым ғуй"ҙары менән бер тамырлыларҙыр, тип уйлап ҡуйҙым. Һүҙҙәребеҙ нисек кенә һәм ҡайҙан килеп сыҡмаһын, телебеҙҙең ифрат та бай булыуы ҡыуаныслы. Минеңсә, бер-беребеҙҙең бына шундай һөйләшеү үҙенсәлектәрен инҡар итмәй, киреһенсә, уларҙы өйрәнеү - тик телебеҙҙең байлығын ғына арттырыуға булышлыҡ итәсәк, иншаллаһ. Башҡаса фекерләүселәрҙең дә булыуына шигем юҡ. Яҙһағыҙ - кинәнеп уҡыясаҡмын, иншаллаһ.\nЯҙылған: 15.05.18 | Ҡаралған: 347


«Йәтәс айырышыу» - Единый портал башкирской культуры и произведений искусства\nЙәтәсте айырған минуттан улар икеһе лә һаҡ, абай булырға тейеш. Улар хәҙер бер-береһенең ҡулына нимә булһа ла тотторорға тырыша. Уйынсы берәй нәмә биргәндә, икенсеһе «Иҫемдә!» тип әйтеп ала. Әгәр уйынсы әйберҙе был һүҙҙе әйтмәйенсә ҡулына тотһа, икенсеһе «Йәтәс!» тип ҡысҡыра һәм еңеүсе була. Был уйын хәтерҙе нығыта, сослоҡ тәрбиәләй. Уйынсыларҙың иҫе ныҡ булып, айҙар, хатта йылдар буйы бер-береһен еңә алмай йөрөгән осраҡтар ҙа йыш. Йәтәс ихлас, күңелле уйын, уны бер айырышҡан кешенең тағы уйнағыһы килеп тора. “Йәтәс айырышыу”ҙы уйнап ҡалығыҙ! Источник


Судта хоҡуҡтарыңды яҡлау - Дания Юрист. Адвокат бөтә Онлайн\nСәйәси партияларҙың Дания, ирекле энциклопедия\n(Sitenotice тураһында бында уҡығыҙ)\n2019 йылдың март айы, ашау-эсеүҙән һәм беҙ акцент яһай\nБыл йылдарҙа һеҙ шулай уҡ аласыз forårskonkurrence ҡатнашты.\nсәйәси партия ла телгә алына Конституция Дания, Дания сәйәси системаһы өсөн нигеҙ булып тора. Шуға ҡарамаҫтан, уларҙың сәйәси тормошонда ҙур роль уйнай. Дания сәйәсәте ҡағиҙәләре һәм шарттары, башҡа күп кенә илдәр һымаҡ, күберәк писаный конституция нормалары. Ғөрөф-ғәҙәттәре, йәмғиәттең һәм дөйөм практик йәһәттән байтаҡ үҫеше өсөн шарттар тыуҙырыу өсөн сәйәси тормош. 1849-конституция, парламент демократияһы үҙе тәүге алған Дания, Ригсдаг, Ландстинг фолькетинг һәм индерелгән. Иң башланһа, бер яҡҡа ла була алмай, әммә шул уҡ депутат менән яйлап булһа клуб позицияһын формала, һәм унда улар осрашыуында тикшерелде. Башында, аҙ клубында ойошторолған, әммә әкренләп уларҙың аныҡ формалар күберәк ала.\nПартия клубтары нигеҙен тәшкил, ул 1870 йылда барлыҡҡа килә.\nКонсерватив халыҡ партияһы (элекке. Берләшкән һул). ригсдаг клубы барыу шулай, т. folketingsmænd ассоциацияһы булараҡ, ул һайлау була инде. Башында ике яҡтан эшләй, тик бында. Беренсенән, һуңғы башлығы - һайлауҙары төрҙәр төркөмө.\nСоциал-демократтар, уң һәм һул айырмалы рәүештә берләштерә, ситтә ригсдаг ойошторола.\n1871 йылда була был. Партия менән иң башында, көслө partiorganisation. бер нисә быуат folketingsgruppe өҙөп булып барған партия, партия ойоштороп була, шул уҡ ваҡытта башҡа, бер нисә кеше берләшеп, йә булмаһа, сөнки улар конкрет осраҡта ҡаршы протест тойғоларын берлеге йәки бүленгән. Шундай ассоциацияһы, һуңынан парламент һайланды. йыйыуға нигеҙләнгән дат ситтә булырға тырыша. Дания кеше ағза булып физик яҡтан түгел, ә бизнес-структуралар, йәки профессиональ союзы оҡшай. Үҙ сиратында, өлгөһө һәр партия өсөн, мөмкин тиклем күберәк ҡатнашыусылар йәлеп итә. Шуға күрә бер яҡтан massepartier булараҡ дат һәм һөйләү. Яҡтан, ҡағиҙә булараҡ, кешеләр өсөн ниндәй махсус шарттар, улар теләп ҡушыла. Әммә, ҡатнашырға тейеш, ҡағиҙә булараҡ, партия уставын үтәргә уставы, программаһы һәм бер үк ваҡытта партия ағзаһы булған партия ғына ризалаша һәм лояль булған. Бөтә урындағы бүлексәһе элементтарының бер өлөшө булып тора, йәки vælgerforening. Шунда партияның халыҡ араһында таралған ҡараш Vælgerforeningerne, ВОЛС. буйынса яңы ағзалар вербовкалау. Муниципалитет партия вәкилдәре улар өсөн һаҡлай. шул уҡ ваҡытта, парламентта дат. Ф улар элекке кандидат күрһәтергә тейеш.\nуның һүҙҙәре буйынса, һәм улар өсөн һайлау opstillingsordenen н аталған.\nБынан тыш хеҙмәткәр эшләй, уларҙың сифаты һайлаусы һайлауҙарға килгән, һ е һәм контроль иҫәпләүҙәр. маҡсаты менән. Ҙур партия бөтә бүлексәһенә эйә округы һәм йәки муниципаль белем биреү, айырым графлыҡтар йәки аҙыраҡ, бәлки, илдең билдәле бер өлөшө генә. Landsorganisation бергә партияһының урындағы бүлек тәшкил итә. Әгәр парламентына үҙ партияһы вәкиле булып, улар үҙаллы төркөм барлыҡҡа килтерелде, парламент төркөмө, уларҙың эштәре тураһында парламент даими осрашыуҙар үткәрә. Оҡшаш, regionsspolitikere.\nbyrådsgruppe өсөн һәм һәм муниципаль regionsrådsgruppe.\nLandsmødet партияһының юғары органы булып тора, унда бөтә сәйәси партиялар вәкилдәренең киңерәк даирәһенең кимәлен тикшереү өсөн йыйылды. Айырма бар шул, был осрашыуҙың нисек үтә йыш, ҡағиҙә булараҡ, һәр ике йылға бер тапҡыр. Landsmødet башҡарма комитетын һайланы һәм, бәлки, башҡарма комитет, ул заботиться тураһында ҡарар араһында landsmøderne. Юғары власть партияһы саҡырыуы"Конгресс". Консерватив Партияһы."шура". Партия тип атала һәм йыл һайын улар осрашыуҙы өҫтөнлөк folkeparti dansk.\nИкенсе яҡтан үрге власы милли конвенция тип атала улар.\nКүпселек сәйәси фирҡәләрҙең, партияның программаһы нигеҙендә эш итә.\nИке типҡа бүлергә мөмкин: программа һәм эш Principprogrammer.\nТөп партияһы һәм дөйөм principprogrammet позицияһы бар.\nҺәр эш конкрет эштәр һәм программалар көндән ашыу хеҙмәт ҡоралы. Яҡын киләсәктә ҡайһы бер өлкәләрҙә йәмғиәттә сәйәси партия бына планда һүрәтләнә. Ҙур айырмаһы булмай шул, бындай кисәләре кеүек бик күп өҫтәмә ырыу, һәм улар йыш ҡына ды кеүек. Партия ҡабул тыуҙырырға тейеш, тип эш программаһы дөйөм һәм principprogrammer. Либераль партиялар һәм берҙәмлеге темаһын оҡшашлыҡтың башҡа төрлө булыуы бер нисә классик программа эшләй. Позиция яғында, әммә, икенсе урында белдерҙе, partiprogrammerne ҡарағанда, бл. гәзит һәм телевидение аша сығыш яһап, агитация материалдарын, сығыштар менән парламент трибунаһы. Principprogrammet, юғары партия органдары ҡабул итә. Был хәлдән һуң киң фекер алышыу, ғәҙәттә, бөтә кимәлдәге партия, ти ул. етәксеһе, башҡарма советы, партия етәкселәре һәм етәкселәре.\nҠайһы комитеты ойоштороу программаһында ҡатнашып, яңы либераль өсөн классик оҡшашлыҡ тураһында тәҡдиме ҡабул итә.\nҠала етәкселеге был турала булһын. Әммә эш программаһы, йәки улар йыш ҡына йә folketingsgruppe партияһының үҙәк башҡарма комитеты ҡабул ителә. Төп партиялары власының юғары органы фекерен ҡабул итә ала йәки түләүҙәр, ситтә йәки конкрет осраҡта улар ҡарап үҫтергән. Был фекерҙе киң билдәле тема булыуы мөмкин йәки узконаправленный. Шундай уҡ әһәмиәткә эйә ике осраҡта ла, фекер, программа кеүек. Шул яҡтан тураһында мәсьәләләргә ҡараш төрлө булыуы, дат. кемдәргәлер парламент партия сәйәсәтен билдәләне. Был партияның ҡайһы бер ағзаларына folketingsgruppens. Йәки башҡа милли ойошмаһының үҙәк советы. Социалистик халыҡ партияһы. төп советы етәкселеге билдәләй. Консерватив партия етәкселеге булды, ул сәйәсәтен үҙ аллы билдәләй. мәҡәләлә әйтелеүенсә: 'Фолькетинг ағзалары үҙ ҡарашы таянып түгел, ә үҙенең теләһә ниндәй бойороҡто һайлай. Шуға ҡарамаҫтан, көтөлә, был тармаҡҡа тоғро Фолькетинг ағзалары, партия тип риза булды. Ул тормоштоң төрлө яҡтарын, ҙур партия линияһын тайпылмай ҡайҙа, кем ҡабул ителде. Дөйөм алғанда, әйтергә мөмкин, күпселек ҡатнашты, тип иҫәпләй шәхси фекерегеҙ өсөн урын булырға тейеш, әммә шул уҡ ваҡытта һирәк ағзаһы мөмкинлек бирә, ҡабул итеү тураһында асыҡтан-асыҡ әйтеп өсөн, йәғни бөтөнләй икенсе төрлө ҡарағанда, партиялар, дөйөм фекер юҡ сөнки, улар парламент партия линияһына ҡаршы тип тауыш бирҙе. Ҡайһы бер мәсьәләләрҙе нескә' ҡатнашты һорай, әммә, уларҙың ағзалары иркен, тауыш та уларға тейеш е. лә түгел, әммә мөмкин. ҡараш кәрәк. Был ф үткән була. был осраҡтағы кеүек, Парламент хәл итергә тейеш, кәрәк, бармы импичмент күтәреп экс-Эрик Нинна юстиция министры-Хансен башы менән бәйле. Законодатель партия сафына сығарыу мөмкин түгел, ә парламент партиялары сығарыла. Өҫтәүенә парламент ағзалары бәйле килешеүгә ҡул ҡуйған уставы ала йәки юҡ, быны үҙемә башҡарырға мәжбүр итергә мөмкин тип һайланды. Конституция сәйәси партия ла телгә алына. Әммә 1915 йыл менән һайлау закондарын, һайлаусының һәм дөйөм рәсми рәүештә индерелә. Дания вәкиллеге пропорциональ һайлау системаһы принциптары.\nУңда) һәм һул (сығ\nТимәк, парламент партияһы вәкилдәре була ала. пропорциональ, дөйөм алғанда, ил буйынса күпме партия тауыш биреү, йәғни ҡарата ғына түгел, ни округы буйынса партияһы кандидаттарына тауыш бирә, бында ул йәки уның бирә. Storkredse бөтә илдә унға бүлеп, улар парламент һайлауҙары 135-се урында. Ҡырҡ символик таралған статусында булһа ла, күпме кимәлдә милли партия тауыш биреү. ә. менән килешергә өсөн гарантия бирә, тип, мөмкин тиклем дөрөҫ партия тауыш сығарыусылар.\nШуның өсөн, tillægsmandaterne ҡатнашыу өсөн, бер яҡтан азат булырға тейеш spærreregler: төбәктәрҙә, телгә алынған Икенсе ҡағиҙә: баш, Силенд-Дания Айырыусы Көньяҡ һәм үҙәк-төньяҡ Айырыусы.\nFolketingsvalgene күпселек кандидат булып тора, сөнки партиялар вәкилдәре.\n1127 кандидаттарҙың береһе, 1998 йылда уларға ҡуя, тик ун була, уларҙы яҙып тормайым. Шул уҡ ваҡытта бер партияны хуплай ғына булырға тейеш партия кандидаттары өсөн эшләү, шуға күрә бер нисә талаптар бар шул, кем сәйәси партия ситтә тора. Беренсенән, тәҡдим ителгән кандидаттар тауыш opstillingskredsen тейеш. 150-нән кәм түгел. Икенсенән, уларҙың һәр береһе 135 тейеш kredsmandater сараларҙа еңеү яулап, парламентына эләгеү өсөн. Был бик һирәк була. 1930-сы йылда ғына өлгөрә.\nшмидт джейкоб һәм 1994 йылда уның өсөн үҙе 1953 йылда haugaard.\n1994 йылдың 23 һуңғы һайлай ала. 253 тауыш Сағыштырыу өсөн, премьер-министр Расмуссен Нюрупа поуль баш социал-демократтар 23 ала.\n983 бер тауыштан һайланы.\nЯҡташтарыбыҙ йәки үҙе һайлаған кандидат йә kredsvis яҡтан.\nKredsvise эшләргә, тауыш бөтә кандидаттарға, партияларға бирелгән тауыштарҙан өсөн шәхси плюс opstillingskredsen, ул. бөтөн storkredsen эләгә. Төҙөлгән ҡоролма булыуы мөмкин тулыландырыу kredsvise партия, кандидаттар араһында алдан унда приоритеттар була. Йыш ҡына уны партиянан кандидаттар һайлап алыу үткәрә. Тик был һирәк күҙәтелде, тип тауыш биргән кандидат етерлек, заказ partilistens ситтә булған өсөн һайланған.\nБыл осраҡта бер нисә шартлатып тип атала.\nПараллель бәйләнеш.-был кандидаттар араһында алдан өҫтөнлөк түгел. Эрекция булып kredsvise айырмалы рәүештә, түңәрәккә йыйылып partistemmerne кандидат түгел, ә уларҙың шәхси пропорциональ бөтә кандидаттарға тауыш тарала. Күп кеше, был opstillingsmetode ҡулланыла. Социалистик халыҡ партияһы, киреһенсә, йыш ҡына хәбәр ителә партия исемлеге. Улар яғында күпселек партияһы төбәк бүлексәһе булдырылды. vælgerforeningen теҙмәһе йәки folketingskandidat ҡалдырҙы.\nБыл партия ағзалары, уларҙың билдәләй, - тине парламент урынлаштырыу, ҡала советы һәм өлкә.\nШул ваҡытҡа барып тоташа valgsystemets ҡағиҙәләрен булдыра башлай, халыҡтың күп өлөшө тарафынан ойошторола.\nБеҙ был ҡағиҙә һаҡлана, хәйер, уның составында һуңғы тиҫтә йыл һиҙелерлек кәмей.\nБөгөн, шулай итеп, яҡынса туғыҙ процентҡа һайлау, тип билдәләргә, был кемдең тауыштан һайланып ҡуйыла.\nбулыуы мөмкин. Шул уҡ ваҡытта иң аҙ ҡалдыҡ, тип, партия ағзаһы булып, уларҙың нисек һайлау көнө тикают. Бигерәк тә"йәш"партияһы, organisationsprocenten түбән. Үҙәге-демократтар organisationsprocent 1994 йылдың 1, 5.\nӨс номерҙарының халыҡ һәм социалистик партияһы партия алға китеш буласаҡ."Иҫке"яҡшы эшләй ҡатнашты.\nҮткән һанда f. өсөн тейешле. Һулдан яҡынса ун проценты. Дания һайлау буйынса дөйөм һөҙәмтәре башҡа илдәр менән сағыштырғанда юғарыраҡ.\n80-90 процент тауыш йыйған.\nМуниципаль һайлауҙарҙың яҡынса н ашырылманы.\nLa puno en Danio