Хәҙер инде Башҡортостанда суперлиганың тағы бер команд аһы барлыҡҡа килде тип ышаныс менән әйтергә була. Волейбол у йынының төп дивизионында урын алыр өсөн "Нефтехимикка" Красн оярҙа "Дорожникты" бер тапҡыр булһа ла еңергә кәрәк ине - һә м Валерий Багметовтың командаһы был мәсьәләне беренсе матчта уҡ ыңғай хәл итте.\nБеҙ Салауат клубы менән бәйләнешкә индек. Ул был ваҡытта Мәскәүҙә ине, әммә беҙҙең гәзиткә интервью бирергә риза булд ы:\n- Беҙгә ҡунаҡта ошо бик көслө коллективты еңергә кәрәк ин е. Үҙебеҙҙә - Салауатта юғары лигала ул ғына беҙҙе еңә алыуы ғына ла уның көсө тураһында һөйләй. "Дорожникка" беҙҙе еңергә кәрәк ине -\nхәҙер был клуб "Энергетик" һәм "Зоркий" менән дүртенсе урын\nөсөн көс һынаша. Красноярҙа осрашыу ауыр булды, һаман да хәл инеп етмәй әле. Шулай булһа ла беҙ дүрт партияла еңеүгә өлгәштек. Ошо уҡ көндө беҙҙе эҙәрлекләү се берҙән - бер команда "Уралсвязьинформ" "Юграға" биреште һәм беҙ буй етмәҫлек лиде рҙарға әйләндек.\nКрасноярҙа икенсе осрашыуҙа хужалар өҫтөнлөк алды - "Доро жник" бик ҡеүәтле хәрәкәт итте, ә минең йәрәхәт алған өс волейболсым у йында ҡатнаша алманы, бынан тыш алда булған матчтан һуң арыу\nтойғоһо ла бөтмәгәйне һәм һәр бер туп өсөн көрәшергә етди с әбәп тә булманы. Суперлигала урын кеҫәлә, әммә Салауатта Ырымбурға ҡаршы ике уйында беҙ матур волейбол күрһәтергә тырышасаҡбыҙ, көйәрмәндәр ҡәнәғәт ҡалыр тип уйлай ым.\nХәҙер инде команданы комплектлау тураһындағы һорауҙы хәл итергә кәрәк - һуңлаһаҡ, волейболдың төп дивизионында лайыҡл ы сығыш яһай алмаясаҡбыҙ. Финанслауға килгәндә, Башҡортостан\nРеспубликаһы Президенты Мортаза Рәхимов Салауатта суперлиганың үҙ командаһы булырға тейеш ти п һанай. Шуға күрә финанслау йәһәтенән проблемалар булыр тип уйламайы м: "Салауатнефтеоргсинтез" - беҙҙең төп бағыусы, һәм ул беҙҙ е ташламаҫ тип ышанам.\nОшо уҡ ял көндәре Өфөнөң "Энергетик" волейбол клубы бик к өслө һәм бик йәш команда - "Динамо - Металлург" (Иҫке Оскол)\nменән осрашты. Ҡунаҡ командала ысынлап та бик оҫта егеттәр уйнаһа ла, өфөлөләр б ирешмәне.\nИке уйын да оҡшаш сценарий буйынса барҙы. Тәүге ике парти яла хужалар өҫтөнлөк итте, өсөнсөһөндә улар йәш таланттарға бер аҙ биреш те, ә дүртенсе өлөштә инде "энергетиктар" барыбер еңеүгә өлг әште. Өфө клубы тренеры\nВладислав Макаров был осрашыу тураһында түбәндәгеләрҙе һөйл әне:\n- Команданың уйыны менән тулыһынса ҡәнәғәтмен тип әйтә ал майым. Бар осраҡта ла көстәрен йыйып, тигеҙ уйын алып бара алмайҙар әле . Шул уҡ Шендриков үҙенең сығышы менән бөгөн оҫта спортсы булараҡ нығ ып етмәүен күрһәтте. "Энергетик" менән "Динамо - Металлургты ң" икенсе осрашыуын "Нефтяник Башкортостана" командаһының остазы Юрий Маричев кү ҙәткән.\n- Юрий Николаевич, аҙаҡҡы Ярославль туры алдынан Куба йый ылма командаһына ҡаршы уйнаясағығыҙ асыҡландымы\n- Эйе, беҙ матч тураһында килештек. Османи Гуанторена беҙ ҙең өсөн уйнаясаҡ.\n- Ә иҫәп ниндәйерәк буласаҡ\n- Иҫәптең ниндәй булырын күҙаллайым. Беҙ бит йыйылма кома ндаға ҡаршы уйнайбыҙ! Был осрашыуҙа беҙҙең бурыс - бындай кө слө волейболсылар менән уйнағанда мөмкин тиклем күберәк тәжр ибә туплап ҡалыу.


Изге Квирин базиликаһы — Башҡорт Википедияһы\n51°11′57″ с. ш. 6°41′36″ в. д.\nИзге Квирин базиликаһы\nИзге Квирин базиликаһы Викимилектә\nИзге Квиринус базиликаһы (нем. Quirinus-Münster) — Нойс ҡалаһында католик сиркәү (Төньяҡ Рейн-Вестфалияның федераль ере).\nНойсҡа б.э. тиклем 16 йылда Новезий исеме аҫтында римляндар тарафынан нигеҙ һалына. I быуатта Нойста, Кельн һәм Ксантендағы кеүек, христиан общинаһы формалаша. Боронғо римляндарҙа ҡабул ителгән кеүек, мәрхүмдәрҙе ҡаланан ситтә ерләйҙәр. Бөгөн бындай ерләүҙәр Изге Квиринус базиликаһы районында урынлашҡан. Ғибәҙәтхананың апсидаһының нигеҙ ташы аҫтында ҡәберлектәр табылған, иң боронғолары уларҙың рим ваҡыттарына ҡарай.\n850 йылда рим некрополе урынында бенедиктинсылар монастырына нигеҙ һалына. Норманн һөжүменән был монастырь 866 йылда дусар була микән, әммә, һуңыраҡ ул затлы ҡатын-ҡыҙҙарҙың монастыры итеп үҙәгртелеүе билдәле.\nМонастырь сиркәүе тураһында тәүге тапҡыр телгә алыу 1043 йылға ҡарай. Шул ваҡытта уҡ ҡаланы ҡурсалаусы булараҡ, Квиринус Нойскийҙың исеме беренсе тапҡыр телгә алына. 1050. йылда папа Лев IX ваҡытында, бенедиктин монастырын етәкләүсе аббатиса Гепа үтенесе буйынса, изгенең мәйете рим катабомбаларынан тантаналы рәүештә Нойсҡа күсерелә.\nИзге Квиринус мәйетенә ҡағылырға теләгән ғибәҙәт ҡылыусыларҙың ағымы монастырға яҡшы килем килтерә. Тап килемдең артыуы монастырға яңы ғибәҙәтхана төҙөүгә мөмкинлек бирә. Буласаҡ сиркәүҙең нигеҙенә беренсе таш 1209 йылдың 9 октябрендә һалына.\nБуласаҡ сиркәүҙең проектының нигеҙе булып Кёльндағы Изге Мария Капитолийская сиркәүе тора. Ике сиркәүҙең оҡшашлығы һиҙелерлек, әммә Изге Мария Капитолийская сиркәүенән айырмалы рәүештә Изге Квиринус базилигының көнбайыш фасадында 100 м бейеклектәге ғәйәт ҙур дүрт ҡырлы башня була. Сиркәүҙең төҙөлөшө 1230 йылда тамамлана.\n1741 йылда сиркәүҙе йәшен һуға, базиликаға көслө зыян килә. Тергеҙелеү эштәре барышында манарала Изге Квиринус фигураһы менән 45 метрлыҡ бейеклектә барокко стилендә көмбәҙ төҙөлә. Шул ваҡытта көнбайыш башняның бейеклеге 30 метрға кәметелә, ә уның өҫтөндә мөйөшләнгән 4 бәләкәй башня төҙөлә.\n1802 йылда 9 июнендә наполеон министрыТалейран етәкселеге аҫтында үткән медиатизация барышында Рейн өлкәһендә булған бөтә монастырҙар секуляризациялана, ә Түбәнге Рейнды француз революция армияһы оккупациялаған ваҡытта Изге Квиринус базиликаһы талана һәм складҡа әүерелә, ә монастырҙың башҡа ҡаралтылары һүтелә.\nШулай уҡ киләһе йылдарҙа ла сиркәүҙе аямайҙар: 1914 йылда базилика янғындан көслө зыян күрә, ә 1944 йылда британия авиацияһының бомбаға тотоуы ваҡытында — бомба шартлауынан зыян күрә. Базиликаны өҙлөкһөҙ һәм бик ҡиммәтле йүнәтеү беҙҙең көндәргә тиклем дауам итә, әммә бөгөн үк 800 йыллыҡ ҡоролманы матур торошта күрергә мөмкин.\n2009 йылдың 10 июнендә папа Бенедикт XVI Изге Квиринус базиликаһына Кесе папа базиликаһы (лат.Basilica minor) исемен бирә.\nБазилика интерьеры (көньяҡ диуары)\nKoch, Wilfried: Baustilkunde.\nСайты gcatholic.org (инг.)\nСайтта «NGZ-online Neuss» (нем.)\nСтраница базилики Святого Квиринуса на сайте gcatholic.org (инг.)\nИзге Квиринус төрбәһе\nHelmut Wessels: Neuss und St. Quirin zu Fuß — 3 Rundgänge durch das mittelalterliche Neuss und das Quirinusmünster. 2004, ISBN 3-7616-1801-8 (нем.), ISBN 3-7616-1956-1 (инг.)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Изге_Квирин_базиликаһы&oldid=863877 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:18 3 февраль 2019 үҙгәртелгән.


АЛТЫ ӘСӘ МИҘАЛ АЛДЫ\n19 Февраль 2020, 21:39\nБөгөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Андрей Назаров күп балалы әсәләрҙе “Әсә даны” миҙалы менән бүләкләне.Республика Башлығы Радий Хәбировтың Указына ярашлы, был миҙалға 50 ҡатын-ҡыҙ лайыҡ булды. Салауат районынан 6 әсә ошо тантанаға барҙы.\nБөгөн Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министрының беренсе урынбаҫары Андрей Назаров күп балалы әсәләрҙе “Әсә даны” миҙалы менән бүләкләне.\nРеспублика Башлығы Радий Хәбировтың Указына ярашлы, был миҙалға 50 ҡатын-ҡыҙ лайыҡ булды. Салауат районынан 6 әсә ошо тантанаға барҙы.\n– Беҙгә райондан автобус бүлделәр, бик яҡшы итеп йөрөп ҡайттыҡ. Барыһына ла рәхмәт, – тип шатлығы менән уртаҡлашты Көҫәпәйҙән биш бала әсәһе Миләүшә Мирсаяпова.\nУл 19 йыл “Янғантау” шифаханаһында эшләй, туҡланыу залында – оператор. Ире Замир Зәки улы Өфөгә вахта менән йөрөй. Балаларының дүртеһе мәктәптә уҡый, иң бәләкәйенә – 5 йәш.\nҺарғамыш ауылынан Альбина Ғәйнетдинова, Әлкәнән Таңсулпан Йәғләмүнова (икеһе лә – йорт хужабикәһе), Бишәүҙәрҙән Ләйсән Ғәлимова, Торналынан Гөлнара Зарипова һәм Янғантауҙан Гөлнара Ханова ла (улар барыһы ла “Янғантау” шифаханаһында эшләй) “Әсә даны” миҙалы менән бүләкләнде. Ҡотлайбыҙ!


Радий Хәбиров Башҡортостандың төҙөлөш тармағы һәм транспорт өлкәһе мөмкинлектәрен баһаланы // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n10:25, 28 сентября 2021 Иҡтисад\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров «Урал транспорты», «Төҙөлөш» һәм «Күсемһеҙ милек» күргәҙмәләрендә төҙөлөш һәм транспорт өлкәһендәге яңы проекттар менән танышты, республиканың төп транспорт предприятиелары һәм төҙөлөш ойошмаларының экспозицияларын ҡарап сыҡты.\n«Урал транспорты» күргәҙмәһе илдә ҙур төбәк тармаҡ экспозицияһы булып тора. Унда йыл һайын юл-төҙөлөш ойошмалары, техника һәм ҡорамал етештереүселәр, ватан һәм сит ил автомобиль эшләүселәр дилерҙары, юл-транспорт инфраструктураһы, хеҙмәттәр технологияларын һәм объекттарын булдырыусылар ҡатнаша.\n«Башавтотранс» предприятиеһы «ВДНХ-Экспо» алдындағы майҙанда ике яңы пассажир автобусын күрһәтте, улар араһында «НЕФАЗ» акционерҙар йәмғиәте бар. «Башавтотранс»тың генераль директоры Надир Самиев республика етәксеһенә ошо көндәрҙә Өфөлә «НефАЗ» һәм «Вектор Next» маркалы 60 яңы автобустың популяр маршруттарға сығыуы тураһында һөйләне.\n«Автобустар пассажирҙарҙы автобустарҙың етмәүе күҙәтелгән йүнәлештәр буйынса йөрөтә. Улар — 51-се, 69-сы, 75-се, 39-сы, 30-сы и 30К кеүек маршруттар. Бер нисә берәмек техниканы ҡала янына бүлдек. Ике йыл элек кенә «Башавтотранс» Өфөлә тәүлек һайын 98 мең пассажир йөрөтһә, хәҙер был һан 260 меңдән ашыу пассажир тәшкил итә», — тине Надир Самиев.\nРадий Хәбиров коммуналь һәм юл техникаһы өлгөләре менән танышты, «Башкиравтодор» вәкилдәре уға юл төҙөлөшөндәге яңы технологиялар хаҡында һөйләне.\nКүргәҙмә комплексында иһә төп төҙөлөш компаниялары үҙҙәренең экспозицияларын ойошторҙо. Төҙөлөш компаниялары етәкселәре менән аралашҡанда Радий Хәбиров баш ҡалала яңы биҫтәләр төҙөү пландары менән ҡыҙыҡһынды.\nРеспубликаның төҙөлөш министрлығы майҙансығында Башҡортостан Башлығына Көрәш һарайы һәм «Урал-Арена» волейбол комплексының макеттарын күрһәттеләр.\nРәсәй тимер юлдары стендында Радий Хәбиров Куйбышев тимер юлы начальнигы Вячеслав Дмитриев менән Өфө тимер юлы ҡулсаһын төҙөү планын тикшерҙе.\nПроекттың хаҡы — яҡынса 6 миллиард һум.Төҙөлөш-монтаж эштәрен 2022-2024 йылдарҙа башҡарыу күҙаллана. Яҡынса планға ярашлы, республика ике юл күпере (Өфө — аэропорт трассаһында һәм Чесноковка ҡасабаһы янында) төҙөлөшөн финанслауҙы үҙ өҫтөнә ала.\n«Өфө» халыҡ-ара аэропорты етәкселеге аэровокзал комплексын артабан яңыртыуҙың нисек дауам итәсәге тураһында һөйләне. Алдағы ике йылда өс терминалды берҙәм архитектура концепцияһына берләштереү һәм вокзал яны майҙанының үҙәк секторын яңыртыу планлаштырыла. Яңы ҡунаҡхана төҙөү планы ла бар.\nРадий Хәбиров республиканың һауа ҡапҡалараны яңыртыу эштәренең 2024 йылға, Өфөнөң 450 йыллыҡ юбилейына тамамланырға тейешлеген иҫкә төшөрҙө.


Словенияға эш сәфәре барышында Рәсәй президенты Владимир Путин Вршичтағы бәләкәй сиркәүҙе Рәсәй һәм Словения халҡының дуҫлыҡ билдәһе тип атаны. Уны беренсе донъя һуғышы ваҡытында аманатҡа алынған рус һалдаттары төҙөгән. Рәсәй президенты һуңынан Словения етәксеһе Борут Пахор менән беренсе һәм икенсе донъя һуғышында ҙәләк булған Рәсәй һәм Совет һалдаттары һәйкәленә сәскәләр һалды.\nАсыҡ гуманитар коридорҙар буйынса Алеппо ҡалаһынан ҡамауҙа ҡалған халыҡты сығарыу башланды. Сәләхетдин кварталында шулай уҡ ҡорал ташлаған боевиктар ҙа рәсми хакимиәттәргә бирелгән. Һуғыш ваҡытында Алеппола йәшәүселәрҙең байтағы уның көнбайыш өлөшөнә күскән.\nПортугалияла ирҙәргә урамда ҡатын-ҡыҙҙарға бәйләнеү ҡануниәт нигеҙендә тыйыла. Бынан ары бер ҡыйыш һүҙ өсөн 12 айға иректән мәхрүм ителеү ихтимал. Әгәр ҡыҙға 14 йәш тулмаған икән өс йылға ирекле тормош менән хушлашырға тура киләсәк. Юристар әйтеүенсә, закон бик ғәҙел, әммә уны ғәмәли ҡулланыу ауырға тура киләсәк.\nХалыҡ-ара олимпия комитеты етәксеһе Томас Бах Олимпиадала ҡатнашыр өсөн Рәсәй спортсыларына өс тапҡыр тикшереү үтергә кәрәк буласаҡ, тип белдерҙе. Халыҡ-ара федерациялар һайлап алған һәм допинг ҡулланмаған спортсылар буйынса бойондороҡһоҙ комиссия ҡарар ҡабул итәсәк. Белгестәр фекеренсә, был система Рәсәй спортсыларына етди ҡаршылыҡтар тыуҙыра һәм алтын миҙалдарҙың арзанайыуына килтерә.\n01 августа Республика башлығы Ғафури районында ураҡ барышы, агросәнәғәт комплексы предприятиелары эшмәкәрлеге менән танышты


Халыҡ ижадын үҫтереү проблемалары тикшереләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nХалыҡ ижадын үҫтереү проблемалары тикшереләсәк\n15:03, 15 декабря 2009 Йәмғиәт\nБашҡортостан ҡалалары һәм райондарының мәҙәниәт бүлектәре хеҙмәткәрҙәре халыҡ ижадын үҫтереү проблемалары һәм перспективаларын тикшерәсәк. Был актуаль темаға арналған республика семинар-кәңәшмәһе 17-18 декабрҙә Өфөлә үтәсәк. Уны ойоштороусылар – БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы һәм Республика халыҡ ижады үҙәге.\nСеминар-кәңәшмә программаһында халыҡ ижады жанрҙарының бөгөнгө хәлен, БР башҡарма власть органдарының мәҙәниәт өлкәһендәге эшмәкәрлеге һөҙөмтәлелеген тикшереү, шулай уҡ 2010 йылға бурыстар билдәләү ҡаралған. Форум сиктәрендә шулай уҡ Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 65 йыллығына арналған “Еңеү салюты” Бөтә Рәсәй халыҡ ижады фестивале лауреаттарын наградлау тантанаһы үткәреләсәк.\nСеминарҙа БР Мәҙәниәт һәм милли сәйәсәт министрлығы, Республика халыҡ ижады үҙәге, Ырымбур өлкәһе Өлкә халыҡ ижады методик үҙәге һәм Башҡортостан республика мәҙәниәт техникумы вәкилдәре ҡатнашасаҡ.


Күмертауҙа беренсе Әсәләр форумы үтте // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nКүмертауҙа беренсе Әсәләр форумы үтте\n11:18, 20 октября 2011 Йәмғиәт\nКүмертауҙа ҡалалағы беренсе Әсәләр форумы үтте. Унда учреждение һәм предприятиелар етәкселәре, педагогтар, табиптар ҡатнашты. Форум алдынан ҡатнашыусылар өсөн консультация үҙәгенең эше ойошторолдо. Белгестәр ҡатын-ҡыҙҙарға юридик, әсәлек, ғаилә һәм балалыҡ мәсьәләләре буйынса консультациялар бирҙе.\n— Әсә-ҡатын-ҡыҙ, ғаилә усағын һаҡлаусының роле һәр ваҡыт баһалап бөткөһөҙ булды һәм булып ҡала, — тип билдәләне ҡала хакимиәте башлығы Борис Беляев, форумда ҡатнашыусыларҙы сәләмләп. — Тормошобоҙ мәғәнәһе – ул балалар табыу һәм уларҙы тәрбиәләү, кешелекте дауам итеү.\nБорис Беляев үҙенең сығышында Күмертау үҫеше перспективаларына иғтибар йүнәлтте, балалар табыу һәм уларҙы тәрбиәләү өсөн уңайлы шарттар булдырыу, ауыр хәлдә ҡалған ғаиләләр һәм балаларға ярҙам итеү буйынса ниндәй саралар күрелеүе тураһында һөйләне.\nФорумда ғаилә, әсәлек һәм балалыҡ өлкәһендәге дәүләт һәм муниципаль сәйәсәткә, ҡатын-ҡыҙҙар һаулығын һаҡлауға, күп балалы һәм баланы тәрбиәгә алған ғаиләләрҙә балалар тәрбиәләүгә ҡағылышлы көнүҙәк мәсьәләләр тикшерелде. Форумда ҡатнашыусылар 15-16 ноябрҙә Өфөлә үтәсәк Бөтә Рәсәй Әсәләр форумына делегаттар һайланы.\nҠала Форумы тыуыу тураһында таныҡлыҡ тапшырыу тантанаһы менән тамамланды. Ҡала башлығы Кабановтар һәм Чекеневтар ғаиләләрен балалары тыуыуы менән ҡотланы һәм ата-әсәләр менән сабыйҙарға сәләмәтлек, бәхет теләне.\nТеги: әсәлек һәм балалыҡты яҡлау


Янғын һүндереүсе – йәмғиәткә фиҙаҡәр хеҙмәт итеүсе 2\n1 Май 2019, 13:20\nЯнғын һағы хеҙмәте Рәсәйҙә бынан 370 йыл элек ойошторола. Был хеҙмәт эйәләренең төп бурысы булып кешеләрҙең ғүмерен һәм мөлкәтен, йорттарҙы, производство һәм социаль объекттарҙы янғындан һаҡлау тора. Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ҡарамағына күсерелгәс, улар иңенә тағы ла яуаплыраҡ бурыс – кешеләрҙе ҡотҡарыу хеҙмәте лә өҫтәлде. Был тәңгәлдә 74-се янғын часы янғын һүндереүсе-ҡотҡарыусылары һынатмай, ике бурысты ла берҙәй намыҫ менән үтәй. Традицияға ярашлы, 30 апрелдә янғын һүндереүселәр үҙҙәренең һөнәри байрамын билдәләй. Ошо уңайҙан “Башҡортостан Республикаһы буйынса 14-се ФПС отряды” Федераль дәүләт учреждениеһының 74-се янғын часы начальнигы Вадим ОТМАХОВҡа бер нисә һорау менән мөрәжәғәт иттек.\n- Вадим Владимирович, районда йыл башынан янғындар менән бәйле хәл-торош хаҡында әйтеп үтһәгеҙ ине.\n-Йыл башынан район биләмәһендә 36 янғын осрағы теркәлде. Уҙған йыл менән сағыштырғанда уның һаны күберәк булды, әммә бәхеткә күрә, үлем осраҡтарының әҙ, йәғни 1-әү (былтыр 5-әү ине) генә булыуы һөйөндөрә. Әлбиттә, был һандар әлеге ҡоро мәлдә янғынға ҡаршы ҡағиҙәләрҙе тейешенсә үтәмәгәндән, йәғни һаҡһыҙлыҡтан ҡоро үләнгә ут ҡабыу һөҙөмтәһендә сыҡҡан янғындарҙы ла иҫәпләгәнлектән, артығыраҡ килеп сыҡты. 12 апрелдә ҡоро үлән янып китеүҙең – 2, 13 апрелдә 6 осрағы теркәлде. Был ҡурҡыныс һәр кемде һағалап ҡына тора, шуға ла уяу һәм һаҡ булырға кәрәк.\n- Янғын һүндереүсенең эше элеккенән айырыламы?\n- Бигүк айырма юҡ. Янғын сығыуы хаҡындағы хәбәрҙе диспетчер ҡабул итеү менән оператор уның урынын, күләмен, ниндәй категорияға инеүен асыҡлай. Һәм был урынға бер йәки бер нисә машина– автоцистерна оҙатыла. Янғын һүндереүселәр һанаулы секундтар эсендә махсус кейемдәрен кейеп, тиҙүк машинаға ултырып янғын урынына юлланырға тейеш. Барыһы ла уларҙың был урынға барып етеү тиҙлегенә бәйле, шул иҫәптән кеше ғүмере лә. Шуға ла был мәлдә иғтибарлылыҡ, етдилек талап ителә.\n- Коллективығыҙ хаҡында ни әйтерһегеҙ?\n- Беҙҙең янғын һүндереүселәр-ҡотҡарыусылар хеҙмәте коллективы 30 кешене берләштерә. Барыһы ла квалификациялы, тәжрибәләре лә етерлек. Араларында яңы эш башлаусылар ҙа бар. Эшкә ҡабул итеүгә ҡәтғи талаптар ҡуйыла. Бына, мәҫәлән, диспетчерҙы эшкә алғанда, уның компьютерҙы белеүе генә етмәй, ә “112” номерына шылтыратыуҙарҙы дөрөҫ итеп ҡабул итә, яуап бирә белеүе лә шарт. Ә водитель булып эшкә урынлашырға теләүсегә кәмендә 5 йыл водитель стажы кәрәк һәм башҡа талаптар ҙа бар. Хеҙмәтебеҙ янғын һүндереү менән генә сикләнмәй, кешеләрҙе ҡотҡарыу ҙа беҙҙең иңдә.\nКадрҙар мәсьәләһенә килгәндә, тотороҡлолоҡ һаҡлана. Коллективта оҙаҡ йылдар хеҙмәт итеп, хаҡлы ялға китеүселәрҙең урыны йәштәр менән тулыланып тора. Былтыр 35 йылдан ашыу хеҙмәт стажлы диспетчер Л.Ф.Панкратьеваны - 55, 18 йыл янғын һүндереү автомашинаһы водителе булып эшләгән Н.С.Никитинды 60 йәше тулыу уңайынан пенсияға оҙаттыҡ. Былтыр водитель менән янғын һүндереүсене, быйыл иһә водитель менән диспетчерҙы эшкә ҡабул иттек. Водитель Радик Йосопов яңы эш башланы. Беҙҙә хеҙмәт баҫҡыстары буйлап күтәрелеү өсөн мөмкинлектәр бар. Бына, мәҫәлән, Андрей Трофимов янғын һүндереүсе булып эшкә килгәйне, профиль буйынса БДУ-ны тамамлап, юғары белемгә эйә булғас, ҡарауыл начальнигы вазифаһына үрләтелде. Иң ҙур стажға эйә булыусыларҙан: бүлексә командиры Г.А.Рассолеевты (20 йыл эшләй), янғын һүндереүселәр С.А.Бусыгин (18 йыл), А.Г.Курбатов (22 йыл), С.М.Саранцев (19 йыл), ҡарауыл начальнигы Д.В.Федоров (20 йыл), водитель М.Ә.Ғәйфуллинды (16 йыл) билдәләп үтергә кәрәк. 10 хеҙмәттәшебеҙ хаҡлы ялда. Улар араһында иң олпат йәштәгеләре: Хәлиулла Лотфулла улы Зәйнуллин, Мөхәррәм Әғзәм улы Мөлөков, Рәмил Ғилман улы Сәйфуллин, Виктор Михайлович Панкратьев, Алексей Алексеевич Рогожин. Әлбиттә, традицияны дауам итеп, 370 йыллыҡ юбилей датаһын 30 апрелдә район мәҙәниәт һарайында ҙурлап, байрамса итеп уҙғарырға планлаштырабыҙ. Янғын һағы хеҙмәтенең уңғандары миҙалдар, һәр кимәлдәге Маҡтау грамоталары менән бүләкләнәсәк.\n- Матди-техник базағыҙ ниндәй хәлдә?\n-Гарнизондың автопаркында автоцистерналы ике “Урал” һәм бер “ЗИЛ” (резервта) автомашиналары урынлашҡан. Барыһы ла кәрәк-яраҡ менән тулыһынса йыһазландырылған, әммә ра-йон үҙәгендә күп ҡатлы йорттар төҙөлөүен иҫәпкә алғанда 3 ҡаттан да юғарыраҡҡа күтәрелерлек автобаҫҡыслы булыу теләге менән янабыҙ. Былтыр автоцистернаға капиталь ремонт уҙғарылды.\n- Вадим Владимирович, ауылдарҙағы ирекле янғын һүндереү командалары эшмәкәрлеге нисек?\n- Районыбыҙ ауылдарында барлығы 15 муниципаль ирекле янғын командаһы эшләп килә, ҡайһыларында янғын һүндереү машиналары, шулай уҡ мотопомпалар бар. Техника муниципаль берәмектәр ҡарамағында, бигүк яңы ла түгел, үҙ көсөбөҙ менән аяҡҡа баҫтырабыҙ. Сәйетбаба ауыл биләмәһендә “Урал-375” базаһындағы янғын һүндереү автомашинаһын ремонтлау бара. Шулай уҡ Еҙем-Ҡаранда “ЗИЛ” базаһындағы автомашинаны йүнәтеү планлаштырыла. Һәр бер ауыл биләмәһендә лә берәр янғын һүндереү машинаһы булдырыу өсөн тырышабыҙ. “Урындағы башланғыстарҙы яҡлау” программаһына ярашлы, Имәндәш ауыл биләмәһендә “УАЗ” базаһында янғын һүндереү автомашинаһы һатып алырға планлаштыралар. Республика программаһы бу-йынса Сәйетбаба һәм Аҡкүл ауыл биләмәләренә янғын һүндереү техникаһына һыу һауыттары алып биреү күҙаллана.\n- Алда тағы ла ниндәй пландар бар?\n- Ниһайәт, “БР-ҙа 2030 йылға тиклем янғын һағының үҫеш стратегияһы” республика программаһына ярашлы, Красноусолда күптән көтөлгән янғын часының типовой бинаһы төҙөлөшө башланасаҡ. Ул 2020 йылға планлаштырылған, урыны - иҫке телевышка янында. Был программа сиктәрендә шулай уҡ янғын һүндереү автобаҫҡысы ла ҡайтарылырға тейеш.\n- Һөнәри байрамығыҙ – Рәсәйҙә янғын һағы барлыҡҡа килеүҙең 370 йыллығы уңайынан теләктәрегеҙ ҙә барҙыр?\n- Форсаттан файҙаланып, барлыҡ коллективты, коллегаларҙы, ветерандарыбыҙҙы, Дәүләт янғын хәүефһеҙлеген күҙәтеү хеҙмәте бүлексәһен (етәксеһе - Илгиз Ардаширов), уларҙың ғаиләләрен юбилей - Янғын һағы хеҙмәтенең 370 йыллығы менән ихлас күңелдән ҡотлайым. Ныҡлы сәләмәтлек, именлек, хеҙмәт уңыштары теләйем. Бынан ары ла уяулыҡты юғалтмай, намыҫлы һәм ҙур яуаплылыҡ менән эшләрбеҙ, барыбыҙға ла “ҡоро еңсәләр” тигән теләктә ҡалам.\n-Беҙ ҙә һеҙҙең ҡотлауҙарға ҡушылабыҙ. Байрамығыҙ менән, янғын һүндереүселәр!


Башҡортостандан ике депутат Дәүләт Думаһының профилле комитеттарына етәксе итеп тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостандан ике депутат Дәүләт Думаһының профилле комитеттарына етәксе итеп тәғәйенләнде\n9:53, 22 декабря 2011 Сәйәсәт\nМәскәүҙә алтынсы саҡырылыш Дәүләт Думаһының беренсе пленар ултырышы үтте.\nПарламенттың ике комитетына Башҡортостандан һайланған депутаттар етәксе итеп тәғәйенләнде. Павел Крашенинников – Гражданлыҡ, енәйәт, арбитраж һәм процессуаль ҡануниәт буйынса комитетҡа, ә Александр Дегтярев Мәғариф буйынса комитетҡа етәкселек итәсәк.\nДәүләт Думаһы рәйесе итеп Сергей Нарышкин тәғәйенләнде.\nБынан тыш, депутаттар комитеттар һанын, шулай уҡ уларҙың составын билдәләне. Яңы саҡырылышта 29 комитет эшләйәсәк, быға тиклем улар 32 ине.\nУлтырышта билдәләнеүенсә, комитеттарҙың тәҡдим ителгән составы тулыһынса раҫланмаған, яҡын арала уларға төҙәтмәләрҙең индерелеүе ихтимал.\nТеги: депутаттар, дәүләт думаһы


Урам балалары (2) » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт » Урам балалары (2)\nУрам балалары (2) 21.12.2013 // Мәҙәниәт һәм әҙәбиәт\nДанил төнө буйы йоҡлай алманы. Быға тиклем уға өйҙән ситтә ҡунырға тура килмәне. Ҡайһылайтаһың – башҡа сара юҡ. Өйөнән сығып киткәс тә, ошо биш ҡатлы йорт подъезына килде. Иң юғары ҡатҡа күтәрелеп, туңып бөткән ҡулдарын батареяға терәп йылытып алды. Һөйәккә бер аҙ йылылыҡ йүгергәс, кәйефе күтәрелгәндәй булды. Тышта бер әҙәм заты күренмәй. Башына, әллә кире ҡайтырғамы, тигән икеле уй килде. Теге эскеселәр янынамы? Юҡ! Ас тамағым – тыныс ҡолағым. Таң ғына атһын – иртәгә күҙ күрер.\nМалай батареяға һыйынып ойоп ҡына киткәйне, подъезд ишегенең шаҡылдап ябылыуына тертләп уянды. Тыҡылдата баҫып өҫкә күтәрелгән тауыш ишетелде. Урта йәштәрҙәге апай икән.\n— Бә-әй, был кем балаһы? – тине ул, малайҙы күреп. – Кемгә килгәйнең?\n— Бер кемгә лә түгел, – тине ҡалтыранған тауыш менән Данил. – Йылынырға тип кенә ингәйнем.\n— Улай икән... Ярай, подъезды бысрата күрмә. Әтеү бүтән аяғыңды баҫтырмабыҙ! – Ҡатын был малайҙың берәҙәк булыуын төшөндө шикелле. Шулай булмай ни, төн уртаһында еңелсә кейемдә ниндәй әсә балаһын урамға сығарып ебәрһен, ти. Буйға тәпәшәк, нәҙек ҡуллы, ябыҡ малайҙы ханым йәлләп ҡуйҙы. – Әллә асыҡҡанһың инде?\nБыл һүҙҙәрҙе ишеткәс, Данилдың ауыҙына әскелтем шыйыҡса йүгерҙе.\n— Иртәнсәк өйҙә ашағайным да ул, шулай ҙа асыҡтырҙы, – тигән булды малай. Күптән йүнле аш күрмәһә лә, таныш булмаған апай алдында уңайһыҙланып шулай яуапланы.\n— Хәҙер, көтөп тор саҡ ҡына...\nАпай май һыланған ике телем икмәк сығарҙы. Ҡатындың фатирына ингәнен дә көтөп торманы ул, танһыҡ ризыҡты ҡабалана-ҡабалана ашарға тотондо. Икмәк эләккәс, был апайға рәхмәт әйтергә лә онотто.\nИке телемде Данил һә тигәнсә ашап ҡуйҙы. Иҙәнгә ҡойолған валсыҡтарҙы ла сүпләп ҡапты. Эстән генә теге ханымға ҡат-ҡат рәхмәттәр уҡыны. Тик тамағы туйманы. Тағы нығыраҡ ашағыһы килде. Бәлки, тағы берәйһе өйөнә һуңлап ҡайтыр, шул кешенән һорармын тип уйлағайны ла, подъезға бүтән инеүсе булманы.\nДанил тубыҡланып төнө буйына ултырып сыҡты. Таң һыҙылғас, малайҙың ашау теләге артҡандан-арта барҙы. Башы әйләнә, эсе сәнсеп-сәнсеп ҡуя. Инде күҙен йомһа, уның алдында ҙур ҡалас ятҡан кеүек. Ахырҙа кисәге ике телем икмәк биргән апайҙың ишеген шаҡыны.\n— Бәй, һин һаман бындамы ни?.. — тине малайҙы күреп, эшкә ҡабаланып йөрөгән ҡатын.\n— Апай, берәй телем икмәгегеҙ булмаҫмы?\n— Эй, Хоҙай! Ни булды был донъяһына?! Ҡайҙа ҡарама — етем-еһер. Берәүҙең бер кемдә эше юҡ, – хужабикә башын һелкте лә инеп китте. Иртәнсәк кенә бешергән ике йомортҡаны тәрилкәгә һалды, икмәк телеп, май һыланы.\nИшек төбөндә күҙҙәрен мөлдөрәтеп торған малайға һыйын бирәм тип подъезға сыҡҡайны, күршеһе тап булды. Йолҡош кейенгән малайҙы, ризыҡ тотҡан күршеһен күреп, тегенеһе ҡоторондо ла китте.\n— Ғүмер баҡый кешеләрҙе подъезға эйәләттең, — тине ул Данилдың кисәге танышына. — Шул бомждарҙың бында инеп эсеү-бысратыуҙары етмәгән, тағы ашатып маташаһың!\n— Һин баланы берәҙәктәр менән бутама, йәме. Уның һиңә ни зыяны тейгән?\n— Яҡлашма шуларҙы. Ана, почта йәшнигенә хат һалыр әмәл юҡ, тоҡандыралар ҙа китәләр, тоҡандыралар ҙа китәләр. Бына иҙәнде көнбағыш ҡабығы менән кем тултыра тиһең? Һин шуларҙы яҡлайһың...\n— Ҡуй, күрше, кеше хәленә керә белмәйһең...\n— Етәр! Подъезд буйынса мин яуаплы! — тине теге ҡатын, ауыҙын ослайтып, шунан Данилға яҡыная биреп, уны ҡыуырға тотондо. — Хәҙер үк эҙең булмаһын! Әтеү иремде саҡырам. Бар-бар, торма бында теләнселәп!..\nАҙыҡты ҡулына ла алып өлгөрмәйенсә, Данил уҫал апайҙың әрләүенән ҡурҡып, сығып һыпыртты.\nЙорттан сыҡҡас та, ҡайҙа барырға икән, тип аптырап торҙо ул. Бер кемгә лә кәрәкмәгән, донъяла бөтәһенә лә ҡамасаулаған көсөк кеүек хис итте үҙен. Ошо уйҙарға бирелеп, ауыр тын алды ла ҡаршылағы йорт яғына ыңғайланы.\nКөн аяҙ. Ҡояш та йылыһын йәлләмәй бөгөн. Их, рәхәтләнеп уйнарға ине, тип хыялланып ҡуйҙы Данил. Ләкин нисек тә тамағын туйҙырырға кәрәк. Бейек таш йорт янында дүрт сүп һауытын күргәс, малай туҡтап ҡалды.\n— Әллә бүтәндәр күрмәгән саҡта шунда соҡоноп алырға инде, — тип уйланы ул. — Моғайын, ашарға яраҡлы берәй нәмә барҙыр әле.\nТик, хәйерсегә ел ҡаршы тигәндәй, һауыт янынан кешеләр үтә лә үтә. Данил ситкәрәк китеп, уңайлыраҡ ваҡытты һағаланы.\nКеше һирәгәйгәс, төрлө пакеттар менән тулы өйөмгә яҡынлашты. Тәүҙә сирҡана биреп соҡондо ул. Һауыттарҙы асып, ергә түгеп ҡараны. Буш һауыттарҙан башҡа бер нәмә лә юҡ. Икенсе пакетҡа ҡулын тығып, һәрмәп ҡарағайны, бармаҡтары ниндәйҙер банкаға төртөлдө. Ҙур табышҡа юлыҡҡандай, малайҙың күҙҙәре янып китте, йәһәт кенә банканы тартып сығарҙы. Эсе тулы кәбеҫтә икән. Шуны ашаһам, бер аҙға тамағым туйыр, исмаһам, тип һөйөндө ул. Ҡапҡасты асып ебәреүе булды, тирә-яҡҡа һаҫыҡ еҫ таралды.\n— Тфү, тфү, тфү!.. — төкөрөнөп банканы ситкә бәрҙе малай. Данилдың тамаҡ туйҙырам тигән хыялы ергә төшөп ватылған банка кеүек селпәрәмә килде. Хәҙер был контейнерҙарҙың янына яҡын барырлыҡ түгел, тирә-яҡҡа шул тиклем насар еҫ таралғайны.\nМалай бүтән яҡҡа китергә ыңғайлағанда ғына, күҙенә контейнер янындағы ҡатырға йәшник салынды. Иғтибар итмәҫлек тә түгел: теге нәмә йә алға, йә артҡа табан ҡыбырлай. Был нимә икән тип ғәжәпләнде Данил. Бәлки, елгә шулай ҡыбырлайҙыр? Улайһа бер яҡҡа ғына шылыр ине. Ана бит, уң яҡҡа боролдо, тағы алға шыуа башланы. Бына һиңә мә!\nМалай түҙмәне. Танауын ҡапланы ла теге нәмәнең янына барҙы. Йәшникте күтәреп ебәргәйне, терт итеп ҡалды! Уның алдында сөм-ҡара төҫтәге матур ғына көсөк уйнаҡлай. Күрәһең, ошонда ризыҡ эҙләп йөрөгәнендә яңылыш йәшник ҡаплаған да ҡуйған. Күҙҙәре һоро, үҙе ҡап-ҡара, бәләкәс кенә ҡойроғон уңға-һулға һелтәгән була. Данил көсөктө ҡулына алды. Уның маңлайында йондоҙ кеүек ап-аҡ билдәһе лә бар. Малай уны яратып һыйпап алғас, көсөк иркәләнде лә китте.\n— Һине лә әсәйең ташлап киттеме, бахырҡай? — тип өндәште Данил, көсөктөң хәленә кергәндәй. — Ҡурҡма, бәләкәсем, мин һине үҙемә дуҫ итеп алам. Мин Данил булам. Ә һинең исемең нисек? Ниңә шул тиклем мөлдөрәп ҡарайһың? Белмәйһеңме исемеңде? Улайһа, һиңә Йондоҙ тип исем ҡушам. Ишеттеңме — Йондоҙ! Ана маңлайыңда ҡалай матур йондоҙоң бар. — Малайҙың шулай һөйләнә-һөйләнә йомшаҡ ҡына итеп һыйпауына көсөк күҙҙәрен йомоп, рәхәтләнеп иркәләнә бирҙе.\nШул саҡ ҙур ғына эттең ырылдап туп-тура уға табан килеүенә малай тертләп китте. Малайҙы тешләргә тырышып, лауҡылдап инеп килә. Данил, ҡото осоп, көсөктө ҡулынан ысҡындырғанын һиҙмәй ҙә ҡалды. Ә Йондоҙ бер нәмә лә булмағандай теге эткә барып һырынды. Уныһы һаман да тынысланырға уйламай. Данил ситкә ҡасҡас ҡына баҫыла төштө. Шунан эт, көсөгөн йәлләгәндәй, уны ялап алды. Айгиз БАЙМӨХӘМӘТОВ.


Гәзиттең номеры: 55 » Гәзиттең номеры: 55 » Яйыҡ гәзите | Газета Яик\nЯйыҡ гәзите » Гәзиттең номеры: 55\nЕләккә хаҡ төшөрмө?08.07.2016\nЙәй - ҡыҙарып еләк бешкән, бесән өлгөргән иң матур һәм шул уҡ ваҡытта мәшәҡәтле лә осор. Йәйге көн йылды туйҙыра тигәндәй, ауыл халҡы ең һыҙғанып эшкә егелә. Аҙаҡ ҡыш буйы хуш еҫле ҡайнатма менән сәй эсеүҙәре үҙе ни тора! Баҡса үҫтереүселәр өсөн дә эштәренең емештәрен тәмләү ваҡыты етте - баҙарҙа үҙебеҙҙә үҫкән емеш-еләк күпләп һатыла башланы. Ҡала баҙарында ташландыҡ баҡсаларҙан ҡурай еләген йыйып сауҙа итеүселәр күренгеләй.\nИюлдең уртаһына етәбеҙ, әммә шуға ҡара-маҫтан, сауҙа өҫтәлдәре бер ҙә емеш-еләктән һығылмай. Быйылғы һауа шарттарының йо-ғонтоһолор, күрәһең. Йәй һалҡын торҙо, етмәһә, ҡырау төшөп үҫентеләрҙе һәләк итте. Яуым-төшөм дә аҙ булды. Һуңғы йылдарҙа берәй сәбәбе сығып ҡына тора. Былтыр ямғыр күп яуып еләктәрҙе сереткәйне, хәҙер үткән йылдағынан айырмалы рәүештә, ҡо-ролоҡ йонсота. Әлеге мәлдә ер еләгенең дә, баҡса еләгенең дә хаҡы алтынға бәрәбәр, икеһе лә бер иш. 0,5 банкаһы - 100-150 һум тора. 5 литрлыҡ биҙрәһе - 1000 һум, 3 литрлығы - 600 һум. Һатыулашҡанда хаҡын 500-550 һумға төшөрөргә була. Ҡурай еләгенең 0,7 литрлыҡ һауыты - 100 һум тора. Ҡайын еләге бер урында ғына, 0,5 литрлыҡ банкаһына 250-300 һум һорайҙар.\nДаны ҡайтты иленә08.07.2016\nҠапҡа тыштарына шарҙар эленгән, һыйлы өҫтәлдәр күренә, урамда осрашҡан кешеләр күрешә, ҡосаҡлаша, музыка, гармун тауышы яңғырай. Көсөк-Маяҡ ауылында оло йыйын - ауылдаштар осраша. Байрам ошо ауылдан сыҡҡан башҡорт халҡының бөйөк улы, Граждандар һуғышы ҡаһарманы, полководец, өс Ҡыҙыл Байраҡ ордены кавалеры Муса Мортазиндың тыуыуына 125 йыл тулыуға арналды.\nТөрлө тарафтарҙа йәшәүсе ауылдаштар, яҡташтарҙан тыш халҡыбыҙ геройы иҫтәлегенә арналған сараға билдәле шәхестәр - республиканың Ҡатын-ҡыҙҙар Союзы рәйесе, яҡташыбыҙ Рәшиҙә Солтанова, филология фәндәре докторы, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты директоры Фирҙәүес Хисаметдинова килгәйне. Ҡунаҡтарҙы хәрби кейемдәге һыбайлылар ҡаршы алып, полководец музейына саҡлы оҙата барҙылар.\nМуса Лут улы Мортазин 1891 йылдың 20 декабрендә Күбәләк-Тиләү волосының Көсөк ауылында донъяға килә. 1912 йылдың көҙөндә батша хөкүмәтенә хеҙмәткә алына һәм артиллерия подразделениеһына тәғәйенләнә. 1914 йылдың йәйендә һуғыш башланғас, ул хеҙмәт иткән артбригада румын фронтына күсерелә.\nИке шағир, ике яҙмыш13.05.2014\nБынан 65 йыл элек була был хәл. 1949 йылда Урал армыттарын өҙөлөп һағынған торналар йылы яҡтан ҡайтышлай ҡанаттарынан моң түгеп уҙа. Уларҙың уғата һарһылып сыңрашҡан тәңгәле киртләс түбәле тауҙар, уларҙың итәктәрен сайып, бормаланып аҡҡан Миндәк, Яйыҡ йылғалары, күҙҙәй мөлдөрәшеп ятҡан күлдәр өҫтөндә була. Һәм, бына мөғжизә! Торналарҙың илаһи моңо яңғырағандан һуң күп тә үтмәй, Учалы районы ауылдарында бер-бер артлы ике сабый донъяға килә.\nИң ғәжәбе шул: тыуған көндәре араһындағы айырма айлап ҡына булған балаларҙың икеһе лә шағирлыҡ мөһөрө менән күренә. Моғайын, тәбиғәттең беҙ аңлап етмәгән төпкөлдәге серҙәре, Аллаһы Тәғәләнең зиһен иңләмәҫ ҡөҙрәттәре күптер. Әгәр шағирҙар ҙа Тәңре илселәре булһа, уларға ниндәй миссия йөкмәтелде икән? Илһамлы һүҙҙәре менән халыҡтың һуғыштан һуңғы күңел яраларын дауалатыр өсөнмө?\nҮҙебеҙҙекенә өҫтөнлөк бирәйек13.05.2014\nРайоныбыҙҙа ауыл халҡы ла, фермерҙар ҙа күпләп мал аҫрай. Ә бына етештергән итте ваҡытында һатыу өсөн мөмкинлектәр юҡ тигәндәй. Август, сентябрь, октябрҙә тереләй мал һатып алыусылар күбәйә. Малдың ҙурлығына ҡарап хаҡ ҡуялар. Башлыса көньяҡ халҡы килә торған. Үҙегеҙҙең яҡтарға алып ҡайтаһығыҙмы тип һорашһаң, юҡ, тиҙәр.\nСиләбе, Мейәс, Магнитогорск, Златоуст ҡалаларына алып барып һаталар икән. Шундуҡ һуйып алып китәләр. Хужаһынан малды тереләй һатып алғас, күпме ит сыҡҡанлығын үлсәп тә тормайҙар. Иттең хаҡы яҡынса 110-145 һумға тура килә. Әлбиттә, осһоҙға китә. Шулай итмәҫ инең, алдағыһы билдәһеҙ. Учалы баҙарында ла алыпһатарҙар осһоҙға алалар. Бында сит илдәрҙән ебәрелгән ит күп һатыла. Үҙем күрҙем - ҙур-ҙур һыйыр боттары… Яһалма аҙыҡ менән ашатып үҫтерелгән һыйыр ите инде. Ситтән килтереп, түбән хаҡ ҡуйылыуға ҡарамаҫтан, беҙҙең алыпһатарҙарға ҡалдырып китәләр. Ә ул мал ҡайҙа аҫралған, тейешле прививкалар яһалғанмы, анализдар алынып, тикшереү үткәнме - билдәһеҙ.\nЯғып йылытыу миҙгеле тамамланды. Бик күңелһеҙ тамамланды. Бер ай дауамында районда 4 кеше һөрөмгә ағыуланып үлде. 28 мартта Рудник ҡасабаһында, 20 апрелдә Иманғол ауылында ирле-ҡатынлы пенсионерҙарҙың өйҙәрендә үлеүе асыҡланды. Тикшереү күрһәтеүенсә, ике осраҡта ла шиберҙар (төтөн ҡапҡастары) ябылған була, тәҙрә-форточка аша ла һауа инә алмай. Бер осраҡта, хатта, вентиляция каналдарына сепрәк-сапраҡ тығылған була.\nГаз менән тәьминәт ойошмаһы белгестәре фекеренсә, бөтә ҡулланыусылар ҙа ябай ғына ҡағиҙәләрҙе теүәл үтәһә, күпселек фажиғәләр булмаҫ та ине. Хәтерләп ҡуйығыҙ:\n- газ приборҙары ҡабыҙылған саҡта форточканы асыҡ тотоғоҙ, был айырыуса пластик тәҙрәле бүлмәлә мөһим, юғиһә яныу продукттары кире һурыла башлауы ихтимал. Пластик тәҙрәләр ябыҡ тотола икән, һауа ағымы клапандарын (приточный воздушный клапан) урынлаштыртыу тәҡдим ителә. Һауа етеп, газ нормаль яна икән, ялҡын тигеҙ зәңгәр йә шәмәхә төҫөндә була;\n* Үҙ-ара яҡындар менән һөйләшкәндә асыҡтан-асыҡ фекеребеҙҙе әйтә алабыҙ. Толерантлылыҡ тураһында уйлап та бирмәйбеҙ. Әлбиттә, йәмәғәтселек алдында сығыш яһағанда шул уҡ фекерҙәрҙе йомшағыраҡ формала әйтеү зарур, яңылыш аңлауҙары, кемдер ауырға алып рәнйеүе мөмкин бит. Ҡыҫҡаһы, бынан башҡаларға зыян килмәһә, шәхси мөхите эсендә һәр кем тулыһынса азат.\nДемократия һәм билдәлелек төйәге тип иҫәпләнгән Америкала хәлдәр бөтөнләй икенсе икән. «Лос-Анджелес Клипперс» баскетбол клубы эйәһе Дональд Стерлинг үҙенең әхирәте менән телефондан һөйләшкәндә үтенесен еткерә: ҡара тәнле спортсылар менән фотоға төшһәң, уларҙы интернетҡа сығарма, баскетбол негрҙар уйыны тигән ассоциация барлыҡҡа килмәһен мәғәнәһендә. Бәлки, яҡшы хәбәр ҙә түгелдер, әммә бындай уйҙа булырға хаҡы барҙыр бит инде. Юҡ икән, шәхсән әңгәмә йәшерен рәүештә яҙҙырылып, шундуҡ киң йәмәғәтселеккә еткерелә. АҠШ президенты хурлыҡ мөһөрө баҫырға ашыҡты, 2,5 миллион доллар штраф һалынды, башҡа санкциялар ғәмәлгә ашырыла.\n* Имәнес тойолһа ла, телевизорҙан көнө-төнө күрһәткәстәре, яҙып китергә кәрәктер инде. «Евровидение-2014» конкурсында еңгән һаҡаллы ҡатын Кончита Вурст ысынбарлыҡта 26 йәшлек ир енесендәге Томас Нойвирт икән. Австрияның Гмундене ҡалаһынан, әле Венала йәшәй. Хатта Австрияның үҙендә лә байтаҡ граждандар уның илдәрен вәкилләүгә ҡаршы сыҡҡан булалар, уларҙы бер кем дә тыңлап тормай.\nУға тауыш күп бирелеүгә ҡарап та, заман Европа кешеләренең ниндәйерәк икәнен төҫмөрләргә мөмкин…\nРайон хакимиәте башлығының әленән-әле районыбыҙ территорияһы биләмәләренә сығып күсмә ултырыштар уҙғарыуы бөгөн яңылыҡ рәүешендә ҡабул ителмәй. Киреһенсә, ул үҙенә күрә бер күркәм ғәҙәткә әүерелде.\nАуыл хакимиәте башлығы Ләлә Лутова билдәләүенсә, был төбәктә әллә ни ҙур предприятиелар юҡ. Әммә күҙгә элерлек, телгә алырлыҡ эшһөйәрҙәр бихисап. Ҡалуй ауылы халҡының «Айыҡ ауыл» сараһында ҡатнашырға йөрьәт итеүҙәре генә ни тора. Урындағы хакимиәт, клуб хеҙмәткәрҙәре, ауыл интеллигенцияһы ҡатнашлығында уҙғарылған был сара күптәрҙә ниндәйҙер рухи яңырыу, эске күтәренкелек уятты. Уларға яулап алынған ошо бейеклекте юғалтмаһындар, тип теләргә ҡала.\nХалыҡ менән күҙмә-күҙ осрашып һөйләшеү барышында башлыҡҡа күптәр уй-фекерҙәрен еткерергә тырышты. «100-ҙән ашыу баланы үҙ эсенә һыйындырған ағас мәктәп ҡасан да булһа яңырыр тип өмөтләнәм», - ти Зәйнәкәй мәктәбе директоры Вил Лутов. Был юҫыҡта сорамандарҙың хыялы тағы ла ымһындырғыс. Киләсәктә белем усағының ҡабаттан тергеҙелеүенә ышаныстарын юғалтмаған улар. Әлегә бында башланғыс кластарҙа өс уҡытыусы эшләй.


Өфөнөң Сун-Ят-Сен урамындағы һыу ятҡылығы арҡаһында тыуған проблема контролгә алынды - Bash.News\nӨфөнөң Сун-Ят-Сен урамындағы һыу ятҡылығы арҡаһында тыуған проблема контролгә алынды\nӨфөнөң Сун-Ят-Сен урамындағы һыу ятҡылығы арҡаһында тыуған проблема контролгә алынды https://bash.news/news/107639_fn_sunyatsen_uramynday_yu_yatylyy_araynda_tyuan_problema_kontrolg_alyndy\n15 окт 2019, 21:50\nУрам эсендәге күл. Күптәр үҙҙәренең ихатаһында һыу ятҡылығы булыуын теләй. Бының өсөн улар ҙур аҡсалар түләргә лә әҙер. Әммә Өфөнөң Сун-Ят-Сен урамында йәшәүселәр йорттары эргәһендә барлыҡҡа килгән күлдән әллә ни ҡәнәғәт түгел. Ризаһыҙлыҡтарын улар бысраҡ һыуҙың баҡсаларҙы баҫыуын һәм тирә-йүнгә әсе еҫ таратыуы менән аңлата. Шуға ла хужалар ярҙам һорап власть органдарына мөрәжәғәт иткән. Милекселәр һәм төҙөлөш ойошмаһы вәкилдәре араһында тыуған низағҡа БСТ каналы хәбәрсеһе Илдар Байбулатов шаһит булды.\nҠыҙыу бәхәскә Сун-Ят-Сен урамындағы ошо һыу ятҡылығы сәбәпсе булған. Өс метр тәрәнлектәге күлдең барлыҡҡа килеүендә хужалар төҙөлөш ойошмаһын ғәйепләй. Сөнки бер нисә йыл элек эргәлә генә күп ҡатлы йорттар ҡалҡа башлаған. Әммә өйҙәр менән бергә шәхси ихаталарҙағы йырында бысраҡ һыу күтәрелергә тотонған.\nХәйер, хужалар бөтөнләй уңышһыҙ ҡалған тип әйтеп булмай. Һәр хәлдә ерҙәге йыйылмай ятҡан алмаларға ҡарап икенсе фекер йөрөтөргә мөмкин. Шулай ҙа эргәлә генә балалар майҙансығы урынлашыуын иҫәпкә алғанда, ысынлап та, хәүефләнергә урын бар. Сөнки кешеләр йыш ҡына өйрәктәргә ҡыҙығып күлгә яҡын килә. Шуға ла фажиғәләрҙе иҫкәртеү маҡсатында төҙөлөш ойошмаһы тейешле саралар күрергә тейеш, ти халыҡ фронты ағзалары.\nДенис Мусин, Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Башҡортостан төбәк штабы рәйестәше: “Ниндәй ҙә булһа фажиғә тыуа ҡалған осраҡта, барыһы ла йүгерә башлаясаҡ. Шуға ла был проблеманы хәл итмәйенсә ҡалдырырға ярамай. Урындағы халыҡ әйтеүенсә, был биләмә төҙөлөш ойошмаһы ҡарамағында. Беҙ үҙ сиратыбыҙҙа коммиссия төҙөп мәсьәләне етди контролгә аласаҡбыҙ”.\nТөҙөлөш ойошмаһы вәкилдәре проблеманы хәл итеү өсөн һыуҙы бер нисә тапҡыр һурҙырып ҡараған. Әммә күрелгән сара әлегә тейешле һөҙөмтә бирмәй. Милекселәр иһә мәсьәләне яңы урынға күсеү менән генә хәл итергә мөмкин иҫәпләй. Бының өсөн улар законға ярашлы, яңы йорттан фатирҙар бүленеүенә өмөт итә.\nМихаил Голышкин, төҙөлөш контроле инженеры: “Бөгөнгә йорттар хужалары менән алдан килешеү төҙөлгән. Өйҙәр һәм ер участкаларының хаҡы билдәләнгән. Минең уйлауымсә, киләһе яҙға тиклем хужаларҙы күсереү планлаштырыла. Ә инде уларҙың өйҙәре һүтелеп, был урында күп ҡатлы яңы йорт ҡалҡып сығыр тип көтөлә”.\nӘммә йорт хужалары төҙөүселәрҙең вәғәҙәләренә ышанырға ашыҡмай. Шулай ҙа улар халыҡ фронты ярҙамында боҙ урынынан ҡуҙғалыр тип ышана. Өҫтәүенә, милекселәр менән бөгөнгө осрашыуға урындағы хакимиәт, Роспотребнадзор һәм башҡа ведомство вәкилдәре лә килде.\nБашҡортостанда бер кеше янып үлгән.\n10:00, 15 ноя\nАрхангел районында һауанан һунар итеүсе браконьерҙар ҡулға алынды\n22:26, 14 ноя\nВандалдар язаға тарттырыла\n13:39, 13 ноя\nБашҡортостанда ике кеше һөрөм менән ағыуланып үлгән\n12:00, 31 окт\nБөрө районында браконьерҙар ҡулға алынды\n10:10, 31 окт


Башҡортостан социаль технологиялар институты Мәскәүҙә үткән «Мәғариф мөхите – 2009» Бөтә Рәсәй форумы сиктәрендә бер юлы ике диплом яуланы. Тағы бер награда институт директоры Тәнзилә Ниғмәтуллинаға тапшырылды. Ул «Бөтә Рәсәй күргәҙмә үҙәге лауреаты» миҙалына лайыҡ булды.\n«Йәшел сауҡалыҡ» шифаханаһында ял үҙәге асылды. 1972 йылда төҙөлгән шифахананың ял үҙәге күптән яңыртыу талап итә ине – йыл һайын бында 12,5 мең кеше үҙенең сәләмәтлеген нығыта. Шуға күрә был объектты асыу тантанаһын ял итеүселәр ҙә, медицина хеҙмәткәрҙәре лә ҡыуанып ҡаршы алды.\nОктябрьский ҡалаһынан Денис Ғиззәтуллин спидвей буйынса ярыштарҙа еңеү яулап, Һарытау өлкәһе губернаторы кубогы менән бүләкләнде. Тольяттиҙан Сергей Даркин менән 14-әр мәрәй йыйып, өҫтәмә заезда уны уҙып китте. Өсөнсө урынды Роман Поважный яуланы.\n13 – 16 октябрҙә Өфөнөң Нефтселәр мәҙәниәт һарайында «УралЛегПром» махсуслаштырылған күргәҙмәһе үтә. Унда Башҡортостандан һәм башҡа республикаларҙан, Рәсәйҙең төрлө ҡалаларынан 100-ҙән ашыу сәнәғәт предприятиеһы, фирмалар һәм шәхси эшҡыуарҙар ҡатнаша. Күргәҙмәлә шулай уҡ Верещагин трикотаж фабрикаһы, «АИКО» кейем тегеү предприятиеһы, Өфө трикотаж фабрикаһы кеүек эре кейем тегеү предприятиеларының да изделиелары менән танышырға мөмкин.\nРФ ауыл хужалығы министры Елена Скрынник бер төркөм агросәнәғәт комплексы хеҙмәткәрҙәренә юғары дәүләт һәм тармаҡ наградалары тапшырҙы. Бүләкләнеүселәр араһында Стәрлетамаҡ районы ауыл хужалығы идаралығы начальнигы Владимир Александров та бар. Бүләкләү тантанаһы Ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәре көнө алдынан үтте.\nРеспублика көнө уңайынан Башҡортостан энергетиктары баш ҡала халҡына матур бүләк әҙерләне. Улар ГТЭС-25П газ турбиналы электр станцияһын файҙаланыуға тапшырҙы. Уның 22,5 мегаватт электр ҡеүәте 25 мең ҡала фатирын электр энергияһы менән тәьмин итеүгә, ә йылылыҡ ҡеүәте 2400 фатирҙы йылытыуға етәсәк.\nБашҡорт дәүләт аграр университетында «Мәғариф. Инновациялар. Экология» халыҡ-ара ғилми-ғәмәли кәңәшмәһенә әҙерлек дауам итә. Ул 14 – 17 октябрҙә үтәсәк. Кәңәшмәнең маҡсаты – мәғариф, инновация һәм экология өлкәһендә белемде камиллаштырыу, ғилми бәйләнештәрҙе үҫтереү, предприятиеларҙы һәм хеҙмәт биржаһын презентациялау.\nКушнаренко районының Байталлы ауылында яңы моделле китапхана асылды. Мәҙәниәт учреждениеһын үҙгәртеп ҡороу ауыл халҡына ҙур мөмкинлектәр аса. Хәҙер һәр уҡыусы электрон мәғлүмәт-хоҡуҡ системаһы буйынса яңы закондарҙы өйрәнә, төрлө хоҡуҡи мәсьәләләр буйынса консультация ала, Интернет менән файҙалана ала.\nЛилиә Шобухова – Чикаго марафоны чемпионы. Америкала үткән Чикаго марафонында ҡатын-ҡыҙҙар араһында Белорет ҡыҙы еңеү яуланы. Лилиә үҙ ғүмерендә икенсе тапҡыр марафонда ҡатнаша, беренсеһендә өсөнсө урын яулаһа, быныһы иһә уға еңеү килтерҙе.\nавторы: admin | 13 октября 2009 | | Фекерҙәр (0)\nЙәш ғалимдар форумы асылды\nБарыһына ла ҡыҙыҡ булмаҡсы


Яҙ башында Өфөлә уҙасаҡ ШОС һәм БРИКС саммиттарының ирекмәндәр составы билдәле буласаҡ // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nЯҙ башында Өфөлә уҙасаҡ ШОС һәм БРИКС саммиттарының ирекмәндәр составы билдәле буласаҡ\n13:33, 19 февраля 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 19 февраль. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Артур Басиров/.\n1 мартта Өфөлә ШОС һәм БРИКС саммиттарында эшләйәсәк ирекмәндәрҙең составы билдәле буласаҡ. Был хаҡта «Башинформ» агентлығына «Өфө-2015» ШОС БРИКС офис-төркөмө» автономлы коммерция булмаған ойошмаһының матбуғат хеҙмәтенән хәбәр иттеләр.\nӘлеге ваҡытта ирекмәндәрҙе һайлап алыуҙың финал этабы — кандидаттар менән әңгәмәләшеү бара. Һәр кемгә үҙең хаҡында һөйләү, волонтерлыҡ тәжрибәһе һәм сит телде белеүҙе күрһәтеү өсөн 20 минут бирелә. Һорау алыусылар волонтерлыҡҡа кандидаттарҙың ҡатмарлы хәлдәрҙә үҙҙәрен нисек тотоуына, уларҙың аралашыу күнекмәләренә һәм эш һөҙөмтәһе өсөн шәхси яуаплылыҡты аңлау кимәленә айырыуса иғтибар бирә.\n— Әңгәмәләшеү — волонтер менән танышыуҙың шәп һәм һөҙөмтәле ысулы. Беҙ уға ниндәй эшмәкәрлек ҡыҙыҡлыраҡ булыуын аңлар өсөн күнекмәләре һәм ҡыҙыҡһыныуҙары тураһында һорашабыҙ, — тип билдәләй «Волонтер-2015» программаһы етәксеһе Диана Вәлиева.\nКандидаттар менән әңгәмәләшеүҙәр 22 февралгә тиклем үткәрелә.\nИҫегеҙгә төшөрәбеҙ, ШОС һәм БРИКС саммиттарында волонтер булараҡ ҡатнашыуға 9500 кеше ғариза биргән, шуларҙың 2000-дән ашыуы уҡыуҙар үткән. Өфөләге халыҡ-ара саммиттарҙа эшләү өсөн 500 ирекмән кәрәк.


Росреестр аңлатма бирә\n28 Декабрь 2016, 13:50\nКүсемһеҙ милек объекттарын дәүләт теркәүе, фатир, ер участкаһын һатыу-алыу килешеүе буйынса йыш осраған һорауҙарға Росреестрҙың Башҡортостан буйынса идаралығы етәксеһе урынбаҫары Фәнизә Шәйбәкова яуап бирә\nНиках килешеүе буйынса фатир\nИрем менән никах килешеүе төҙөнөк. Әлеге ваҡытта иремдең исемендә булһа ла, килешеү буйынса бергә йәшәгәндә алынған фатир тулыһынса - минеке. Үҙемдең исемгә яҙҙырыу өсөн Росреестрға ҡасан мөрәжәғәт итергә? Тағы бер һорау: килешеү бер ҡалала төҙөлгән, ә фатир - икенсе ҡалала. Документты ҡайҙа бирергә?\nДәүләт теркәүе ғариза биреү юлы менән башҡарыла. Шуға күрә милек хоҡуғын теркәү өсөн, күсемһеҙ милек объекты ҡайҙа урынлашыуына ҡарамай, теләгән күп функциялы үҙәк офисына мөрәжәғәт итә алаһығыҙ.\nФатир алғанда иреңдең йәки ҡатыныңдың ризалығы\nҺатыу-алыу килешеүе буйынса күсемһеҙ милек объектын алған кешегә иренең йәки ҡатынының ризалығы талап ителәме?\nМотлаҡ нотариаль форма билдәләнгән һатыу-алыу килешеүен төҙөгән осраҡта икенсе яртыңдың нотариаль раҫланған ризалығын алыу мөһим. Һатыу-алыу килешеүен ябай яҙма төрҙә төҙөгән башҡа осраҡта ризалыҡ талап ителмәй.\nДача һатҡанда кәрәкле документтар\nДача участкаһын һатырға уйлайым. Уның өсөн ниндәй документтар кәрәк?\nДача төҙөү өсөн бирелгән участканы һатыу өсөн 2 дананан да кәм булмаған һатыу-алыу килешеүе, бергә йәшәгән ваҡытта алынған булһа, икенсе яртыңдың нотариаль раҫланған ризалығы кәрәк. Бынан тыш, һатып алыусыға дәүләт пошлинаһы тураһында документ талап ителә. Әгәр ер участкаһы дача хужалығын алып барыу өсөн бирелгән булһа, пошлина хаҡы - 350 һум.\nҮҙ өлөшөңдө бүләк итергә теләһәң\nМиңә ер участкаһының 1/4 өлөшөн һәм йортон бүләк итергә теләйҙәр. Килешеү төҙөү өсөн башҡа өлөш эйәләренең ризалығы кәрәкме?\nРФ Граждандар Кодексының 250-се стаьтяһы талаптарына ярашлы, дөйөм милектәге 1/4 өлөштө бүләк итеү килешеүен төҙөү өсөн башҡа өлөш эйәләренең ризалығы талап ителмәй.\nӘгәр өлөшө булғандарҙың береһен таба алмаһаң\n1/2 өлөш ерем бар. Уны айырып, рәсмиләштерергә теләйем. Эш шунда: икенсе 1/2 өлөш өс кешенеке иҫәпләнә. Шуның икәүһе бар, өсөнсөһөнөң, ошонда теркәлһә лә, ҡайҙа икәнлеге билдәле түгел. Миңә нимә эшләргә?\nӨлөшләтә милектә ҡатнашыусының дөйөм мөлкәттән үҙенең өлөшөн айырыуҙы талап итергә хоҡуғы бар. Быны ул суд тәртибендә бойомға ашыра ала. Шулай итеп, әгәр ҙә өлөшләтә милектә ҡатнашҡан кешенең береһе булмаһа, судҡа мөрәжәғәт итергә хаҡығыҙ бар.\nРосреестрға нисек хәбәр итергә\nФатирҙың документын урланылар. Был хаҡта Росреестрға нисек хәбәр итергә?\nКүсемһеҙ милек объекты эйәһе йәки уның законлы вәкиле объектҡа хоҡуҡты дәүләт теркәүе, күсереү, сикләү мөмкинлеге уның ҡатнашлығынан тыш мөмкин булмауы тураһында идаралыҡҡа ғариза бирергә тейеш. Ғариза килгәндән һуң өс эш көнө эсендә бушлай Берҙәм дәүләт реестрына яҙыу индерелә. Был яҙыу дәүләт теркәүенә башҡа кеше биргән ғаризаны ҡарамай, кире ҡайтарыуға нигеҙ булып тора.


57. Хәдид (Тимер)\n(Хәдид сүрәһе 29 аяттан тора. «Хәдид» — тимер тигән һүҙ. Мәҙинәлә ингән)\nКүктәрҙә һәм Ерҙә булған барсаһы Аллаһҡа тәсбих әйтә. Аллаһ — еңелеү белмәҫ ҡөҙрәт һәм хикмәт эйәһе.\nКүктәрҙәге, Ерҙәге бөтөн милек-байлыҡ — Уныҡы. Йән биргән дә, йән алған да — Ул. Уның бар нәмәгә лә ҡөҙрәте етә.\nУл беренселер, һуңғыһылыр, ул ҡылғандары менән күренә лә, Үҙе йәшерен дә. Ул барыһын да белеп тороусы.\nУл күктәрҙе һәм Ерҙе алты көндә (дәүерҙә) барлыҡҡа килтерҙе. Һуңынан Ғәрешкә урынлашып, хөкөмдарлыҡ ҡыла башланы. Ерҙән нимә сыға, Ергә нимә керә, Күктән нимә төшә, Күккә нимә менә — барыһын да Ул белеп тора. Һеҙ ҡайҙа ғына булһағыҙ ҙа, Аллаһ һеҙҙең янда булыр. Аллаһ ғәмәлдәрегеҙҙе күреп тора.\nКүктәрҙең һәм Ерҙең милке-байлығы Уныҡы. Бөтөн эштәр бары тик Уның хозурына ҡайтыр.\nТөндө көнгә ҡатыштырыр, көндө төнгә ҡатыштырыр. Күңелегҙҙә нимә бар — Ул шуны белеп торор.\nАллаһҡа һәм уның Рәсүленә иман килтерегеҙ. Мираҫҡа ҡалдырылған малдарығыҙҙы (Аллаһ юлында) сарыф итегеҙ (хәйер-саҙаҡа-зәкәт бирегеҙ). Иман килтереп, (Аллаһ ризалығ өсөн мал) сарыф иткән кешеләргә бөйөк әжер әҙерләнгән.\nПәйғәмбәр һеҙҙе: Раббығыҙға иман килтерегеҙ, тип өгөтләгәндә, ни өсөн Аллаһҡа баш эймәнегеҙ? Гәрсә, уға һүҙ бирҙегеҙ. Әгәр Уға инанасаҡ булһағыҙ.\nҺеҙҙе ҡараңғылыҡтан яҡтылыҡҡа алып сығыр өсөн, илсеһенә ап-асыҡ аяттар индергән Аллаһ булыр. Шик юҡтыр, Аллаһ һеҙгә бик тә мәрхәмәтле һәм шәфҡәтле.\nҺеҙгә нимә булды, эй, кешеләр! Аллаһ юлында сығымдар тотмайһығыҙ. Гәрсә, күктәр һәм Ер — Аллаһтың мираҫы. (Кәферҙәрҙе) еңеп, (Мәккәне) алғанға ҡәҙәр (дин юлында мал) сарыф иткән һәм һуғышҡан кеше менән еңеүҙән һуң сарыф итеп, һуғышҡан кеше тиң булмаҫ. Алдағыларының дәрәжәһе һуңғыларыныҡынан күпкә өҫтөн. Шуға ла ҡарамаҫтан, Аллаһ һәр икеһенә лә бөйөк әжер вәғәҙә итә. Һеҙҙең ғәмәлдәрегеҙ Аллаһҡа мәғлүм.\nКем дә кем Аллаһҡа (изгелекле ғәмәлдәрен) бурысҡа биреп тора (йәғни, сауап өсөн изгелек ҡыла) Аллаһ уға ҡат-ҡат ниғмәт бирер һәм уның өсөн бик тә мөһим әжер булыр.\n(«Бурыс» һүҙен былай ҙа аңлатыусылар бар. Бер кеше икенсеһенә бурыс бирә икән, ул уға рибаһыҙ (процентһыҙ) бирергә тейеш. Бурысты биргән күлемдән арттырып алыу — гөнаһ. Рибаһыҙ бурысҡа биреп тороу — Аллаһ ризалығын ҡаҙаныу, тигән һүҙ. )\nҠиәмәт көнөндә һин мөьмин ирҙәр менән мөьминә ҡатындарҙы күрерһең. Уларҙың алдынан да, уңынан да (донъяла ҡылған изгелектәренең) нурҙары яҡтыртып барыр.\n— Бөгөн һеҙгә һөйөнсө! Арыҡтарынан шишмәләр ағып тороусы йәннәттәргә керерһегеҙ. Һеҙ шунда мәңгегә ҡалырһығыҙ, — тип саҡырырҙар. Бөйөк мораҙға ирешеү ошо булыр.\nМонафиҡ ирҙәр менән монафиҡ ҡатындар мөьминдәргә:\n— Беҙҙе көтөп тороғоҙ, ашыҡмағыҙ, яҡтылығығыҙҙан исмаһам бер нур алып ҡалайыҡ, — тип ялбарҙылар. Уларға:\n— Уҙғанығыҙға ҡайтып, яҡтылыҡ эҙләгеҙ, — тип әйтерҙәр. Ниһайәт, улар араһында ҡапҡалы ҡойма барлыҡҡа килер. Ул ҡойманың бер яғында Сәғәдәт, икенсеһендә ғазап булыр.\n— Беҙ ҙә бит һеҙҙең менән бергә йәшәнек, (ни өсөн беҙҙе ташлап китәһегеҙ)? — тип әйтерҙәр.\n— Әлбиттә, бергә йәшәнек, ләкин һеҙ үҙ башығыҙҙы үҙегеҙ бәләгә тыҡтығыҙ. (Мосолмандарҙы харап итергә) форсат көттөгөҙ. (Ислам дине хаҡмы, ялғанмы тип) икеләнеп, шикләнеп ҡалдығыҙ. Шул шикләнеүҙәрегеҙ һеҙҙе төп башына ултыртты. Вәсүәсәләр һеҙҙе аҙҙырҙы, Аллаһ юлынан яҙҙырҙы. Ниһайәт, һеҙҙе Аллаһтың әмере килеп тотто.\nБөгөн инде мосолмандарҙан да, инҡарсыларҙан да фидийә ҡабул ителмәҫ. Бараһы ерегеҙ — ут. Һеҙгә шул хас. Ҡот осҡос ер ул — бараһы ерегеҙ.\nИман килтергән кешеләрҙең Аллаһты һәм Унан ингән Ҡөръәнде зикер итеп, күңелдәренең мөхәббәт менән йомшарған заман килде түгелме? Әүәл үҙҙәренә Китап бирелеп тә, байтаҡ ваҡыттар уҙып, күңелдәре (боҙоҡлоҡ, тәкәбберлек менән) ҡарайып бөткән кәферҙәргә оҡшамаһындар ине улар. Уларҙың байтағы фәсиҡ әҙәмдәр.\nШул хәҡиҡәтте белеп тороғоҙ, үлеп бөткән тупраҡҡа Аллаһ йән өрә. Хаҡтыр, Беҙ, аҡылығыҙға барып етһен тип, аяттарҙы асыҡ итеп индерҙек.\nХаҡтыр, саҙаҡа биргән ирҙәр менән саҙаҡа биргән ҡатындар һәм Аллаһҡа ысын күңелдән бурыс (ғибәҙәт, хәйер) биргәндәргә ҡат-ҡат сауаптар бирелер. Улар өсөн бик тә абруйлы тағын башҡа әжер ҙә булыр.\nАллаһҡа һәм уның пәйғәмбәрҙәренә иман килтергән бәндәләр — улар үҙе лә, һүҙе лә тура булғандар, Аллаһ хозурында шаһитлыҡ ҡылғандар. Уларҙың әжере лә, нурҙары ла булыр. Аяттарыбыҙҙы ялғанға сығарған иманһыҙҙар йәһәннәм әһелдәре булыр.\nШуны белеп тороғоҙ, донъя тормошо ул бары тик уйын ғына, күңел асыу, зиннәттәр-биҙәктәр эсендә йәшәү, арттыра-арттыра бер-береңде маҡтау-маҡтанышыу, тағын байлыҡ һәм күп балалы булырға тырышыу кеүек мәшәҡәттәрҙән тора. Нәҡ бына ямғыр кеүек инде. Ул игенселәрҙең һушына китә (ямғыр — һөйөнөс). Һуңынан иген-үлән ҡорой, һап-һары ҡыр була. Ахырҙа кибәк-сүп булып ҡала. Әхирәттә иһә хәтәр ғазаптар бар. Шунда Аллаһтың ярлыҡауы ла, ризалығы ла булыр. Донъя тормошо тиҙ уҙа торған, алдаҡсы ғына, башҡа түгел.\nРаббығыҙҙың ярлыҡауын ҡаҙанырға тырышығыҙ. Аллаһҡа һәм пәйғәмбәрҙәренә инанған кешеләр өсөн әҙерләнгән йәннәткә керергә ашығығыҙ. Ул йәннәт Күк менән Ер майҙаны саҡлы киң. Аллаһтың сәғәдәте шулдыр. Ул уны үҙе ихтыяр иткән кешеһенә бирер. Ысынлап та, Аллаһ — бөйөк, сикһеҙ йомарт һәм мәрхәмәтле.\nБеҙ бар итмәҫтән элек, Китапта яҙылмаған килеш, Ер йөҙөнә һәм һеҙҙең башығыҙға һис бер ҡайғы килмәҫ. Был эштәр беҙгә бер ҙә ҡыйын түгел.\nҠулдарынан ысҡынған (малға, дан)ға ҡайғырмаһындар, Аллаһ биргән ниғмәттәр (ҡаҙанған байлыҡтары) менән маҡтанмаһындар, тип яҙып ҡуйып, алдан хәбәр итәбеҙ, киҫәтәбеҙ. Аллаһ үҙ-үҙҙәрен генә яратҡан тәкәббер кешеләрҙе хупламай.\nУлар үҙҙәре һаран һәм башҡаларға ла һаран булырға ҡушалар. Кем (Аллаһ юлында зәкәт биреүҙән) баш тартһа, (хафаға урын юҡ) Аллаһ үҙе бай, бер нимәгә лә мохтаж түгел, маҡтауға лайыҡ.\nХаҡтыр, Беҙ пәйғәмбәрҙәребеҙҙе асыҡ дәлилдәр менән күндерҙек һәм кешеләр ғәҙеллек урынлаштырһын тип, Китап менән бергә (ғәҙеллек) бизмәнен дә индерҙек. Беҙ тимерҙе лә индерҙек, сөнки шунда (һуғышыр өсөн) хәтәр ҡеүәт бар һәм ул (тыныс хеҙмәттә) кешеләргә файҙалы. Был — Аллаһтың үҙен күрмәгән килеш ышанып, Уның диненә һәм пәйғәмбәрҙәренә кешегә күрһәтмәйенсә генә ярҙам иткәндәрҙе асыҡлау һәм һынау өсөн шулай эшләнде. Шик юҡ, Аллаһ — ҡеүәт эйәһе, еңелеү белмәҫ өҫтөн.\nХаҡтыр, Нухты һәм Ибраһимды күндерҙек, пәйғәмбәрлекте лә, Китапты ла уларҙың тоҡомона бирҙек. Ҡайһылары тура юлды һайланы. Күбеһе юлдан яҙҙы.\nҺуңынан былар эҙенән бер-бер артлы башҡа пәйғәмбәрҙәрҙе күндерҙек. Мәрйәм улы Ғайсаны күндерҙек, уға Инжилде бирҙек. Уға эйәргәндәрҙең күңеленә шәфҡәт һәм миһырбан индерҙек. Беҙ уларға: руһбанлыҡҡа күсегеҙ, тип бойорманыҡ. Ләкин улар (тормош мәшәҡәттәренән айырылып, артыҡ дини булып, аскетлыҡҡа, руһбанлыҡҡа, монахлыҡҡа) үҙҙәре күсте.\nБеҙ уларға Аллаһ һәм Пәйғәмбәр ҡушҡанса эш ҡылырға әмер бирҙек. Әммә улар кәрәгенсә итәғәт итмәне. Беҙ ҙә уларҙың ихлас иман килтергәндәренә генә сауаптар бирҙек. Уларҙың күбеһе юлдан яҙҙы.\nӘй, иманлы кешеләр, Аллаһтың язаһынан ҡурҡығыҙ һәм пәйғәмбәренә ышанығыҙ, Аллаһ һеҙгә ҡат-ҡат рәхмәт бирһен һәм һеҙҙең юлығыҙҙы нур менән яҡтыртһын. Һеҙҙе ярлыҡаһын. Аллаһ — ярлыҡаусы, сикһеҙ мәрхәмәтле, кисереүсе.\nКитап әһелдәре Аллаһтың ниғмәтенән һис бер нәмә ала алмаясаҡтарын белеп торһондар. Ниғмәттәрҙең барыһы ла Аллаһ хозурында, ул бары тик Үҙе ихтыяр иткәндә, теләгән бәндәһенә генә ниғмәтен бирер. Аллаһ — бөйөк миһырбан эйәһе.


Яҙҙың тәүге сәскәләренең береһе ул. Әллә ҡайҙан сағыу булып күренеп ултыра.\nБала саҡтан кәзә һаҡалының һабағын өҙөп ашай торғайныҡ, әле лә ҡатмаҫ элек ауыҙ итеп ҡалырға тырышабыҙ.\nУны дарыу үләне булараҡ та ҡулланалар. Сәскә атҡан сағында япраҡтарын да йыйып киптереп ҡуйырға кәрәк. Йәшел килеш салатҡа һалһаң, файҙалы икән. Хатта былай ашарға мөмкин, унда С витамины күп. Кәзә һаҡалының сәскәһен сәй итеп эсеүселәр ҙә бар. Төнәтмәһе йүткергәндә, тамаҡ ауыртҡанда файҙалы. Хатта бөйөр ауырыуҙарын дауалағанда, ныҡ итеп баш ауыртҡанда ярҙам итә.


Архив газеты "Йәшлек" » Страница 300\nЯуапһыҙ ҡалған һорауҙар Сәйәсәт\nУның граждандарҙы дәүләткә һалышып йәшәргә яратыуҙа ғәйепләүе менән һис кенә лә килешеп булмай. Ни өсөндөр Д. Медведев был күренештең социаль тамырҙарын эҙләп ҡарамаған. Ә бит Рәсәйҙә ғүмер баҡый дәүләт шәхесте баҫырға тырышҡан, унан өҫтөн торған. Төрмәгә япҡан, һөргөнгә оҙатҡан, язалап үлтергән һ. б. Иван Грозныйҙың опричниктары, Петрҙың сиркәү өҫтөнән бойороҡ йөрөтөүе, крепостной хоҡуҡ, колхоздар, Гулаг… Аҙаҡ килеп, демократик институттарҙың сифаты түбән булыу ҙа ошоноң менән аңлатыла. Дәүләт баҫымына түҙергә теләмәгәндәр иһә күптән сит илдәргә китеп бөттө. Медведевтың, илде тарҡалыуҙан ҡотҡарҙыҡ, тигән фекере нимәнән сығып әйтелә?\nРәсәй Федерацияһы Хөкүмәте сит ил маркалы машиналарҙы индергән өсөн билдәләнгән дәүләт һалымы хаҡындағы ҡарарҙың ғәмәлдә булыу ваҡытын тағы ла оҙайтты.\nБыл яңы автомобилдәргә лә, ҡулланылғандарына ла ҡағыла. Быға тиклем Хөкүмәт сит илдән индерелгән еңел һәм йөк машиналарына тәғәйенләнгән пошлинаның күләмен арттырыу буйынса ҡарарҙы ағымдағы йылдың 12 ғинуарынан 11 октябргә тиклем тип билдәләгәйне. Күптәр, 11 октябрҙән һуң пошлина кәмер, тип өмөт итте. Ни тиһәң дә, һалымдың күләме, уртаса алғанда, 25 – 30 процентҡа арттырылды. Алдан фаразлау буйынса, яңы ҡабул ителгән ҡағиҙәләр хәүефле машиналарҙы индереүҙән һаҡларға тейеш булды. Әлбиттә, үҙебеҙҙә етештерелгән автомобилдәр күберәк һатылырға тейеш ине.\nБашҡортостан шифаханалары – Рәсәйҙә иң шәбе Яңылыҡтар, Башҡортостан\nКисә Башҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов эш сәфәре менән Архангел һәм Белорет райондарында булды. Уны БР Хөкүмәте вице-премьеры, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министры Фидүс Ямалетдинов менән БР төҙөлөш, архитектура һәм транспорт министры Рауил Ибәтуллин оҙатып йөрөнө.\nСәфәрҙең маҡсаты – райондарҙың социаль-иҡтисади хәле менән танышыу, социаль объекттарҙы асыу тантанаһында ҡатнашыу. Атап әйткәндә, республика башлығы Архангел районының Максим Горький ауылында ҡарттар һәм инвалидтар өсөн йорт-интернат, Белорет районының «Асы» шифаханаһында дауалау-диагностика һәм администрация корпустарын асыу тантанаһында ҡатнашты.\nЙылға буйҙары матур! Башҡортостан\nРеспублика көнөндә Сипайлово биҫтәһендә Өфө йылғаһы ярын ташҡындан һаҡлау маҡсатында төҙөлгән дамбаның беренсе сираты файҙаланыуға тапшырылды.\nОбъектты асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Президенты Мортаза Рәхимов, БР Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин Толкачев, Хөкүмәт Премьер-министры Раил Сарбаев, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы Павел Качкаев һәм башҡа рәсми вәкилдәр ҡатнашты.\n– Төп байрамыбыҙҙың ун туғыҙынсы йыллығын матур уңыштар, ҡаҙаныштар менән ҡаршылауыбыҙ һөйөнөслө, – тип билдәләне, тантанала сығыш яһап, биҫтәлә йәшәүселәрҙе тәбрикләүсе Раил Сәлих улы.\nКире ҡайтырға << 1 296 297 298 299 300 301 302 303 304 796 >> Киләһе бит


Владимир Путинды ҡырғыҙҙар ярата\nПрезидентыбыҙ Владимир Путин Ҡырғыҙстан Республикаһы Президенты Сооронбай Жээнбеков менән осрашты.\n– Беҙ яңыраҡ ҡына күрешкәйнек, әммә арабыҙҙағы хеҙмәттәшлек тығыҙ булғас, һөйләшер өсөн темалар табылып тора. Ике яҡлы мөнәсәбәттәрҙең бөгөнгө хәле, интеграция проблемалары һәм башҡа мәсьәләләр буйынса фекер алышырбыҙ, – тине Владимир Путин.\nҠырғыҙстан Президенты осрашыу мөмкинлеге өсөн рәхмәтен белдерҙе.\n– Беҙҙең мөнәсәбәттәр бик уңышлы үҫешә. Айырыуса һеҙҙең беҙгә килеүегеҙ бик уңышлы һәм һөҙөмтәле булды. Дөйөм хаҡы 6 миллиард долларлыҡ 50-нән ашыу килешеү төҙөлөүе лә ошо хаҡта һөйләй бит. Дәүләтебеҙ үҫешенә ыңғай йоғонто яһаған ярҙамығыҙ өсөн Ҡырғыҙстан халҡы һеҙҙе дуҫ тип һанай, – тине Сооронбай Жээнбеков.


Байрас Абдуллин Күңелкәйем һине уйлайҙыр — презентация на Slide-Share.ru 🎓\nПрезентация на тему: Байрас Абдуллин Күңелкәйем һине уйлайҙыр\n
Больше презентаций на Slide-Share.ru
\n«Әлдә һин бар әле донъяла», «Әсәй ҡулдары», «Атай йорто», «Һаумы, тыуған яғым», «Ейәнсура» һәм башҡа йырҙары менән халыҡ араһында тиҙ танылыу алды композитор, дирижер, Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре Байрас Абдуллин.\n1951 йылдың 1 мартында Ейәнсура районының Үрген ауылында Фуат һәм Баныу Абдуллиндар ғаиләһендәге ете баланың бишенсеһе булып донъяға килә. Уларҙың һәр береһе үҙенсәлекле һәм моңло тауышҡа эйә. Ғаиләлә һалынған йыр-моңға ынтылыш, тырышлыҡ Байрасты ғүмере буйы оҙатып йөрөй. Дүртенсе синыфты тамамлаған улын атаһы Өфөләге музыкаль тәрбиә биреү мәктәп-интернатына алып килә. Мәктәпте тромбон класы буйынса тамамлағас, һәләтле егет Ҡазан дәүләт консерваторияһында белем ала. Әрме хеҙмәтендә лә ул музыканан айырылмай: тәүҙә Волга буйы Хәрби округының йыр һәм бейеү оркестры, ә аҙаҡ Чехословакияла Совет ғәскәрҙәренең Үҙәк төркөмө ансамбле солисы була.\nМәктәпте тромбон класы буйынса тамамлағас, һәләтле егет Ҡазан дәүләт консерваторияһында белем ала. Әрме хеҙмәтендә лә ул музыканан айырылмай: тәүҙә Волга буйы Хәрби округының йыр һәм бейеү оркестры, ә аҙаҡ Чехословакияла Совет ғәскәрҙәренең Үҙәк төркөмө ансамбле солисы була.\nӨфөгә ҡайтҡас, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының симфоник оркестрында эш башлай. Ә 1983 йылда ул РФ Эске эштәр министрлығы Юридик институтының тынлы оркестрын ойошторҙо һәм ун һигеҙ йыл уның менән етәкселек итте. 2001 йылда иһә подполковник Абдуллин Юстиция министрлығының тынлы оркестрын ойошторҙо. Был коллективтар республика, төбәк-ара конкурстарҙа еңеп, лауреат һәм дипломант исемдәрен ала, «Халыҡ оркестры» тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була. 2004 йылда Байрас Абдуллин етәкләгән оркестр Түбәнге Новгород ҡалаһында үткән Бөтә Рәсәй конкурсында еңеү яулай.\nСлайд 10: Парк Якутова. 1997\nПосле семейного концерта в Доме Офицеров.\nПоследний слайд презентации: Байрас Абдуллин Күңелкәйем һине уйлайҙыр


Һуғыш балалары һөйләй\nЗөһрә Ҡотлогилдинаның «Һуғыш балалары һөйләй» исемле китабынан иҫтәлектәр тәҡдим итәбеҙ.\nЗемфира Сәғит ҡыҙы ШӘРӘФЕТДИНОВА\n(1930 йылда Тәтешле районының Ҡоҙаш ауылында тыуған; һуғыш башланғанда 11 йәштә була):\n–Һуғыш башланған, тигән хәбәрҙе радионан ишеттек. Левитан һөйләй ине. Барыһын да һуғышҡа ала башланылар. Беҙ ул ваҡытта Кушнаренко районының Әхмәт ауылында йәшәй инек. Атай менән әсәй икеһе лә уҡытыусылар булды. Атай химия менән биологиянан уҡытты. Әсәй тел һәм әҙәбиәт уҡытыусыһы ине.\nКолхоз арбаларына тейәлеп, ҡулдарына флаг тотоп, Кушнаренкоға киттеләр. Беҙ ҙә атайҙы оҙатырға ете саҡырым йәйәү атлап килдек. «Иламағыҙ, ҡурҡмағыҙ, беҙ Гитлерҙы еңәсәкбеҙ, ошолай ҡайтып етербеҙ», – тине йыйылған халыҡ алдында военком.\nАтайым хушлашҡанда әсәйемә:\n– Рабиға ҡарсығым, балаларҙы һәйбәт итеп уҡыт, техникумдарҙа, институттарҙа уҡыһындар, беҙҙе көтөп торһондар, – тине.\nӨс ҡатлы аҡ пароход, атайҙарҙы ултыртып, Ағиҙел буйлап алып китте.\nАтай башта Тоцк лагерында булған, шунан фронтҡа алғандар. Хаттары килеп торҙо. Курск дуғаһында ла, Сталинградта ла, Ленинград блокадаһында ла булған. Яраланып, ике мәртәбә госпиталдәрҙә ятҡан. «Ҡайтарһалар, ҡайтырмын, ҡайтармаһалар, тағы фронтҡа китәм инде», – тип яҙғайны бер хатында.\nАтай окопта ятҡанда ойоп киткән бер арала әсәһе Ғәйнинур күҙ алдына килә. Ул улына: «Һин, Сәғит улым, ҡурҡма, иҫән ҡайтаһың», – ти.\nБеҙ, өйҙәге балалар, табаға ҡағыҙ турап һалабыҙ ҙа ут төртәбеҙ. Шул яна ла яҡтыһы мейескә төшә. «Ана, ана, йүгерҙе!», «Ана, ана, шартлатты!», «Анауы минең атай шикелле...», «Беҙҙекеләр еңде!» тип ҡыуанышабыҙ. Беҙҙең менән бергә мәктәп өйөндә торған Маһира, Миңнинур, Ғәлләм, Әғзәм дә бар. Улар һуғышҡа бармаған завхоз Ғәйестан бабайҙың балалары ине. Үҙе оло йәштә һәм сирле ине. Ҡатыны мәктәптә йыйыштырыусы булып эшләне.\nӨйҙә алты кеше йәшәп ятабыҙ. Ҡартатай менән ҡартәсәй ҙә беҙҙең менән. 12 йәшлек Рәмзи ағайым, мин, 3 йәшлек Марат ҡустым һәм әсәйебеҙ.\nБөтә мәктәп балаларын шунда уҡ колхоздың йәшелсә-емеш баҡсаһына эшкә сығарҙылар. Унда эшләүселәргә көнөнә 300 грамм икмәк бирәләр. Беҙ өсәү булғас, бер килограмға яҡын алабыҙ.\nБаҡсала алмағас, ҡарағат, крыжовник кеүек емеш ағастары ла үҫә. Ике рәт булып теҙелгән ағастарҙың уртаһында – йәшелсәләр: шәкәр сөгөлдөрө, кәбеҫтә, помидор, ҡыяр, кишер, һуған... Йәй буйына баҡсаны ҡарайбыҙ: утайбыҙ, йомшартабыҙ, һыу һибәбеҙ...\nЙәшелсә-емеш өлгөргәс, йыябыҙ. Өфөнән йөк машинаһы килә лә алып китә. Ҡарап, тәрбиәләгәс, йәшелсәләр ҙур булып үҫә.\nБаҡса эштәре кәмегәс, беҙҙе баҫыуға күсерәләр. Унда борсаҡ йолҡабыҙ. Һәр кемгә участок бүлеп бирәләр. Борсаҡтарҙан башта күбәләр яһайҙар, шунан, арбаға тейәп, баҫыу уртаһына алып баралар. Унда сыбағыш менән һуғып, борсағын төшөрәләр. Беҙ ул борсаҡты әҙ генә урлап утта бешереп тә ашайбыҙ. Йә бер-ике стакан таҙартып алып, бутҡа итеп бешерәбеҙ. Тамаҡ туйып ҡала.\nШунан бәрәңге алырға ҡушалар. Көрәк менән аҡтарабыҙ. Усаҡ яғып, бәрәңге бешереп ашайбыҙ. Өйгә алып ҡайтырға рөхсәт итмәйҙәр. Шулай ҙа кеҫәгә һалып алырға тырышабыҙ.\nӘсәй мәктәптә завуч булып эшләй. Мәктәп фатирында торабыҙ. Ул мәктәп менән бер бинала. Һуғыш башланғанда дүрт класты бөткәйнем. Артабан 5–7-се кластарҙа уҡыным.\nЛенинградтан эвакуация менән килгән Анна Григорьевна Эних – немец теленән, Клавдия Дмитриевна Власова рус теленән уҡытты. Йәһүд милләтенән булған 50–60 йәштәр тирәһендәге бер ир кеше математиканан да, физиканан да дәрестәр алып барҙы.\nДәфтәрҙәр юҡ. Иҫке китаптарҙың юл араларына яҙабыҙ. Ручканы ҡаҙ ҡаурыйынан яһайбыҙ. Ҡараны үҫемлек һутынан алабыҙ.\nЭвакуация менән килгән кешеләрҙе башта мәктәпкә килтерҙеләр. Уларҙы ашатырға тырышалар. Халыҡ та ташый. Кемдең нимәһе бар, шуны килтерә. Үҙҙәренә лә юҡ. Шулай ҙа һуғыш еренән килеүселәрҙе йәлләйҙәр.\nУлар ҙа сабата кейә башланы. Колхоз эшенә лә сыҡтылар. Көҙ көнө беҙҙе башаҡ йыйырға йөрөттөләр. Уны колхоз келәтенә илтеп бушатабыҙ. Ҡар яуғансы эшләйбеҙ. Һәр кешенең эшкә сыҡҡанын, сыҡмағанын билдәләп баралар.\nӘхмәт ауылы ҙур ине. 500-ләп өй булғандыр. «Ҡыҙыл байраҡ» һәм Карл Маркс исемендәге колхозға ойошҡандар.\nАуылда балыҡсылар бригадаһы булды. Беҙҙең күршелә йәшәгән Батыр бабай шуларҙың бригадиры. Беҙгә тоҙ, шырпы алырға керә. «Мин һеҙгә балыҡ бирәм, һеҙ миңә аҡса бирегеҙ», – ти. Әхмәт ауылы янында күлдәр күп. Нәнәҙе күлендә лә һәйбәт тоталар. Балыҡсылар бригадаһы һуғышҡа бармаған оло йәштәге бабайҙарҙан тора. Ағиҙелдә ау һалалар, кәмәләре лә бар. Ҡыш көнө боҙ өҫтөндә мәке уйып тотоп ултыралар. Ул балыҡтарҙы Өфөнән килеп йөк машинаһы менән алып китәләр.\nЯҙ көнө баҫыуҙа ҡалған башаҡты ашап үлеүселәр булды. Мәктәптең завхозы Ғәйзетдин Әбсәләмовтың ауыҙынан да, танауынан да ҡан китеп үлгән. Беҙҙең менән уҡыған өс малай ҙа вафат булды.\n...Май айында мин бер көндө серек бәрәңге йыйырға колхоз баҫыуына киттем. Бер соҡорҙа һалам күрҙем. Уны аҡтарғайным, туң бәрәңгеләр ята. Тағы ла аҫтаныраҡ ҡарағайным, туңмағандарын күрҙем. Бысраҡ бәрәңгеләрҙе биҙрәгә тултырып, бик ҡыуанып ҡайтып киттем. Әсәйҙе, Рәмзи ағайымды, мәктәптең завхозын, техничканы алып, теге ҡалған бәрәңгеләрҙе йыйырға төндә тағы киттек. «Һыуҙа йыуып, мейес аҫтына ҡуйып киптерербеҙ», – тип, бәрәңгеле булыуыбыҙға һөйөнөп, ҡайтырға сыҡтыҡ.\nШул саҡ алдыбыҙҙа бригадир пәйҙә булды.\n– Хәҙер милиция саҡыртам, колхоз бәрәңгеһен урлап йөрөйһөгөҙ, төрмәгә ултыртам, – ти был.\nБригадир Ғәҙелгәрәй Арыҫланов тигән кеше ине. Беҙҙең күршелә генә йәшәнеләр. Әсәйем бик ҡурҡты.\n– Туғанҡайым, саҡырма инде, ундай хәлгә төшөрмә, – тине.\nХәтимә ҡыҙы беҙҙең менән уҡый ине. Беҙҙе ебәрҙе лә, үҙе, балаларын, туғандарын алып барып, бәрәңгеләрҙе өйөнә ташыған. Уны төрмәгә ябыусы ла юҡ. Икенсе көндө барып ҡарағайным, алып бөткәндәр ине.\nБеҙ үҙебеҙҙең бәрәңгене лә яҙ ашарға ергә күмеп ҡалдырабыҙ. Метр ярым соҡор ҡаҙабыҙ ҙа, һалам түшәп, бәрәңгене һалабыҙ. Өҫтөн арыш һаламы менән ябып, тупраҡ менән ҡаплайбыҙ.\nКейем юҡ, тип аптыраманылар, ауыл кешеләре һарыҡ, кәзә тиреһен иләй ҙә шуны ҡыҫҡа ғына итеп телогрейка һымаҡ тегеп алалар. Киндерҙе һуғып, иләп, туҡыма яһап күлдәк тегәләр.\nҺарыҡ йөнөнән тула баҫалар. Аяҡҡа тула ойоҡ менән сабата кейһәң, йылы була. Йөндән нәски ҙә бәйләйҙәр.\nТула баҫҡан ергә барабыҙ. Малайҙар гармун уйнай, ҡыҙҙар йырлай.\nАҡлы ситса күлдәгеңдән\nИкебеҙгә бер йәр һөйҙөк,\nКеше йәрҙәре кәрәкмәй,\nБулһын үҙем эйәгә.\nЭштән һуң, кистәрен йырлай-йырлай фронтҡа ойоҡбаштар ҙа, бейәләйҙәр ҙә бәйләнеләр, бәрәңге лә киптереп ебәрҙеләр.\nҠатын-ҡыҙҙар бәләкәй сана менән заготзернонан иген ташыны: бойҙайын да, арышын да, борсағын да үлсәп алалар, ҡайтҡас, келәткә үлсәп тапшыралар.\nҺуғыш ваҡытында ағайым Рәмзи менән Кушнаренколағы ауыл хужалығы техникумына уҡырға керҙек. Грибушин тигән баярҙың өйөн уҡыу йорто иткәндәр, ә ат һарайынан дөйөм ятаҡ эшләгәндәр. Шулай итеп, беҙ ат һарайында йәшәйбеҙ. Ағастан һикеләр яһағандар. Эҫкерттән һалам алып килеп, матрас эшләнек, шунда ятабыҙ. Өйҙән одеяло алып килдем. Сиратлап галанкаға яғабыҙ.\nКөнөнә бер тапҡыр ашаталар. 300 грамм икмәк бирәләр. Аш тигәне – тоҙло кәбеҫтә һыуы. Ҡай саҡта туң бәрәңге лә һалалар. Беҙҙең төшкө аш шул. Баҫҡан килеш кәбеҫтә һыуын эсәбеҙ. Иртән, кис серек бәрәңге кәлйемәһен ашайбыҙ, сепарат һөтөнән ойотолған ҡатыҡ булһа, шуны эсәбеҙ. Өйҙән бәрәңге алып килһәк, бәләкәй суйынға һалып, галанкала бешерәбеҙ йә күмер төшкәс, уның өҫтөнә ҡуябыҙ.\nТехникумдың II курсын бөтөүгә һуғыш та тамамланды. Көн матур ине. Бик һөйөндөк, ни эшләргә лә белмәнек. Ҡысҡырыштыҡ, шатландыҡ.\nИң ҡыуаныслыһы: атай ҙа һуғыштан, яралары бәйләнгән килеш булһа ла, иҫән ҡайтты. Һыйырға ашатырға юҡ. Мәктәп атын алып, яланға һаламға киткән. Эҫкертте асып ҡараһа, арыш өйөмө килеп сыҡҡан. Шунан атайым салбарын сисеп, эстәге кейемдәрен ныҡ ҡына итеп бәйләп, ҡулы менән тултырған. Күлдәген дә сисеп, төрлө ерен бәйләп, унда ла һалған. Шулай күп кенә арышлы булдыҡ. Өйҙә ҡул тирмәне бар ине, тартып, он итеп алдыҡ.\nМин бәрәңге өйөмөнә тап булһам да, ашарға яҙмағайны, атайым эҫкерт аҫтынан арыш тапты. Хоҙай беҙгә шулай ярҙам ебәрҙе, тип уйланыҡ. Аҙаҡ килеп алыр өсөн кемдер йәшереп ҡуйған булғандыр инде. Әллә алырға өлгөрмәгән, әллә ҡайҙа һалғанын онотҡан – алмай ҡалған инде. Ул беҙҙең өлөшкә насип булған.\n...Атайҙың һуғышҡа китер алдынан әсәйгә, балаларҙы уҡыт, тигән һүҙҙәрен тормошҡа ашырып, ауыр йылдарҙа уҡ Рәмзи менән икебеҙ Кушнаренколағы ауыл хужалығы техникумын тамамланыҡ. Аҙаҡ ул – Өфөләге ауыл хужалығы институтына, мин педагогия институтына уҡырға индек. Тормошҡа сығып, иптәшем Әмир Кәшфиев менән ғүмер буйы Тәтешле районының Ҡоҙаш мәктәбендә уҡыттыҡ.\nХөбәйбә Фәтҡулла ҡыҙы ӘХТӘМОВА\n(1930 йылдың 6 ноябрендә Көйөргәҙе районының Илкәнәй ауылында тыуған; һуғыш башланғанда 10 йәштә була):\n–Ауыл халҡы һуғышҡа китеүселәрҙе илашып, гармун уйнап, йырлап оҙатып ҡалды.\nМин буйға оҙон булдым, колхоздың бер эшенән дә ҡалманым. Үгеҙ менән һабан һөрөп, һыйыр менән ер тырматып йөрөнөк, утауҙа ла булдыҡ. Трактористарҙың ярҙамсыһы, прицепщик итеп тә ҡуйҙылар.\nҺәр өйгә бүлеп, үлсәп, өсәр тоҡ иген таҙартырға бирәләр. Сүбен айырым йыябыҙ, уны ташламайбыҙ, келәткә үлсәп тапшырабыҙ. Үҙҙәренә алып ҡалмаһындар, тигәндәрҙер инде. Күпме биргәндәр, алып барғанда ла шулай булырға тейеш. Бөртөгөнә лә тейергә ярамай.\nБәрәңгенән туҡмас яһаныҡ. Крахмалы бөтһөн тип башта йыуабыҙ. Бәрәңге ап-аҡ ҡына булырға тейеш, тиҙәр. Ә крахмалын бөтөрмәһәң, ул ҡарая икән. Нәҙек кенә туҡмас һымаҡ итеп туралған бәрәңгеләрҙе мейескә һалып киптерәбеҙ. Үҙебеҙ серек бәрәңге ашайбыҙ. Яғырға юҡ, өй һыуыҡ.\nБаҫыуҙа ҡалған башаҡты йыйырға ла рөхсәт юҡ. Хәҙисә инәйҙе бер услам бойҙайы менән кәнсәләргә бикләп ҡуйҙылар.\nБер тапҡыр иптәш ҡыҙҙар Нәфиғә менән Гөлшат башаҡҡа барғандар. Ауылға ҡайтырға күпер аша сығырға кәрәк. Шул күперҙең теге яҡ башында бригадир Хәйерниса апай баҫып тора икән. Былар ҙа тора, теге лә китмәй. Шулай оҙаҡ ҡына торғандар. Аптырағас, ҡыҙҙар: «Әйҙә, алһаң, ал да башаҡты, атыу хәҙер көтөү килә», – тигән. Борсаҡ башағы ғына йыйған булғандар бит әле. Шуны йыйҙыртманылар. Тотһалар, келәткә алып барып һалдырта торғайнылар.\nЯмғыр яуған көндө, ырҙынға эшкә бармайынса, еләккә киттек. Нәфиғә һылыуы Гөлшат менән, Рауза Рәйсә һылыуы менән, мин Гөлйәүһәр һылыуым менән алтау барҙыҡ.\nӘлеге Хәйерниса апай ике тәгәрмәсле ат арбаһына ултырып, ҡыуып йөрөй. Беҙ ни, йәш ҡыҙҙар, тауға ҡарай йүгерҙек. Ә ул сыбыртҡы менән Зәбиҙә еңгәгә тартты.\nӘсәй эшкә китер алдынан һыйырҙы һауа ла мине уятып сепаратҡа барырға ҡуша. Теге яҡ остағы Ғәфүрә, Нәфисә инәйҙәрҙә генә бар сепарат. Биҙрәгә саҡ көс етә. Уныһы ергә тейә яҙып бара. Ғәфүрә инәй һөттө айыртып бирә. 10 көн айыртһаң, бер көнлөк һөтөңдө уға биреп китәһең. Ҡаймаҡты ла бирмәй Ғәфүрә инәй. Үҙенең мөгәрәбенә төшөрөп ултыртып ҡуя. Сөнки беҙгә май заданиеһын түләргә кәрәк. Уларҙа йыйыла тора. Өйгә ҡайтһа, ашала.\nКеше һәйбәт ине. Ике өй бергә йәшәүселәр ҙә булды яғырға етмәгәс.\nКейем алырға Мәләүез баҙарына йөрөнөк. Әсәй эштә. Мин оло апайҙарға эйәреп барам. 15–16 саҡырым йәйәү атлайбыҙ. Таң яҡтырып килгәндә сығып китәбеҙ. Йә һарыҡ йөнө, йә май һатып, иҫке простыня алабыҙ. Унан аҡ күлдәк тегеп кейәбеҙ. Марля алабыҙ ҙа яулыҡ яһап алабыҙ.\nЯлсыҡай ауылы кешеләре лә беҙҙең аша Мәләүез баҙарына йөрөнө. Уларға йырағыраҡ булғас, беҙҙең ауылда ҡунып китә торғайнылар.\nКолхоз эше бөтмәйенсә, үҙебеҙҙең бәрәңгене ҡаҙып ала алмай инек. Хатта ҡар яуа башлай. Бәрәңгенең һабағы саҡ күренеп ултыра. Бригадир Хәйерниса апай Ғиләжетдинова уҫал ине, баҡсаңда йөрөгәнеңде күрһә, ҡыуа. Бер ваҡыт был әсәйемдең көрәген тартып алырға итә, әсәйем бирмәй. Хәйерниса апай һаман ныҡышып нығыраҡ тартҡайны, әсәйем ҡапыл ҡулын ебәрҙе лә ҡуйҙы. Шунан теге йығылып китте. Башҡа килмәне беҙгә.\nӘсәй ураҡ урҙы, көлтә бәйләне. Көлтәләре үҙе һымаҡ ҙур, ныҡ була ине.\nӨйгә һыйырҙан ҡалған һаламды яҡтыҡ. Эре утынға барырға рөхсәт булмай торғайны. Талды ла ҡырҡтырманылар. Шулай ҙа беҙ һыу буйына барып, өйәңкеләрҙе ботайбыҙ.\nМуса ауылынан Шәрәфи исемле ҡарт урмансы булып эшләне. Уны пальщик тип йөрөтәләр ине. Күтәреп алып ҡайтҡан утыныңды ла кантурға илттерә торғайны. Өй беренсә йөрөп тикшерә. Әгәр берәй кешелә утын күрһә, алып барып бушаттыра.\nМәктәпкә, кантурға утын әҙерләргә делянка бүлеп бирәләр. Һаңғырау Тимерхан ағай бар ине. Утынға был да барған. «Кешеләр нужна күрҙек, ти ҙә һөйләйҙәр, нимә була икән ул нужна?» – тип һөйләнә икән. Имән утынын тейәп, үгеҙ менән урмандан алып ҡайтып барғанда сана ҡыйшайған да юлдан төшөп ауған. Бер ауғас, кире тейәй алмайҙар, көстәре етмәй икән. «Тимерхан, нужнаны күрҙеңме инде, бына ошо була инде нужна», – тигән уның менән бергә барған ағай.\nЯғырға утын булмағас, тиҙәк һуға инек. Башта тиреҫте яндырабыҙ. Һыу ташып һибеп, ат менән баҫабыҙ. Шунан ҡалыпҡа һалып һуғабыҙ. Кипһен өсөн өс бүкәнгә ултыртабыҙ, аҙаҡ әүенгә һалабыҙ. Иң аҙаҡтан эҫкертләп сығабыҙ.\nБер нисә ҡыҙ ҡыш көнө үгеҙ менән яландан ферма малдарына һалам, бесән ташыныҡ. Яландың яҡыны ла, йырағы ла бар. Ҡыйыш тейәргә ярамай – ауа. Ялсыҡайҙан Сәғиҙә исемле еңгә бар ине. «Ошо кәбән суртан әмере буйынса ферма янына барһын да ултырһын ине», – ти торғайны. Аҙаҡ, кәбәнде трактор менән алып бара башлағас, уның һүҙҙәрен иҫләй инек.\nҺыйыр менән ер тырматабыҙ. Еңгәләр һыйырҙы етәкләй, беҙ ҡыуабыҙ. Тегеләр атламай тик тора ла ҡуя. Ғәтиә еңгә Нәфиғәгә: «Ҡыу әле, ҡыу!» – ти. Нәфиғә һыйырҙы йәлләп: «Хоҙайым, ҡай еренә һуғайым?» – ти.\nҺыйырҙар ял итһен, тип, үҙебеҙ ҙә туҡтап, өйҙән алып килгән икмәгебеҙҙе бер ҡабымдан өләшкәндә бер ҡыҙ үҙенең өлөшөн ергә төшөрҙө лә ебәрҙе. Кәҫ араһынан эй эҙләне теге икмәк киҫәген, эй эҙләне, таба алманы. Икмәгебеҙ ҙә ер төҫлө ҡап-ҡара ине шул.\nЕр тырматҡан саҡта ямғыр яуып үткәйне. Яланаяҡ йөрөгән Мәрзиә апай: «Ямғыр яуғас, ер ҙә, таш та йомшарған», – тигән була. Аяғында булмағас, кәҫ тә таш кеүек күренгәндер инде.\nСәсергә орлоҡ алырға Мәләүезгә барабыҙ. Иң алдан Ғәбиҙулла ағай бара ла туҡтап беҙҙе көтә. «Нисек һинең үгеҙең шулай шәп бара ул?» – тип аптырайбыҙ. «Ҡойроҡ төбөн таяҡ менән тызыйым бит», – ти.\nБүреләр күп булды. Сәрбиямал еңгә көтөү көтөп йөрөгәндә көтөүҙе бүре баҫҡан. Сөләймән бабай фермала ҡарауылсы булып эшләгәндә бүре кергән. Бер һыйыры ҡурҡып, кормушкаға тәгәрәгән дә үлгән. Шуны ҡарауылсынан түләттеләр.\nҺыйыр булғас, үлмәҫлек йәшәнек. Ҡатыҡ, һөт булды. Серегән бәрәңгенән бешерелгән көлсә тәмле була ине. Ишембайҙан килтереп, күл тоҙо тип һатып йөрөнөләр.\nАстан үлеүселәр ҙә булды. Ағыулы башаҡ ашап, Хәйерниса тигән апайҙың Камил исемле улы үлде. Ярамаған көпшә ашап, Минияр үлде.\n...Һуғыш бөткәндә беҙ сәсеүҙә инек.


Өфөләге иң эре объекттарҙың береһендә янғын сығыу сәбәптәре асыҡлана\nЙәкшәмбе кис «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгенән йөҙҙәрсә кеше эвакуациялана. Ҡыҫҡа ялғаныш һөҙөмтәһендә аквапарк бүлмәһенән сыҡҡан төтөн тиҙ арала ҙур ғына майҙанға тарала. Киске сәғәт туғыҙҙар тирәһендә арендаторҙарға үҙ урындарына инергә рөхсәт ителә. Әммә был ваҡытта «Окей» магазины бер ни булмағандай үҙ һатып алыусыларын хеҙмәтләндереүен дауам итә.\nШаһиттар әйтеүенсә, ашығыс эвакуация, киске сәғәттәрҙә иғлан ителә. Үҙәккә шунда уҡ махсус хеҙмәттәр, шул иҫәптән 14 берәмек техника һәм иллеләп ҡотҡарыусы килә. Ә был ваҡытта урамда автомобилдәр тығыны хасил була. Әгәр ҙә Ҡазанда фажиғә теркәлмәһә, Өфөләге хәл бәлки, иғтибарҙы әллә ни йәлеп итмәгән дә булыр ине. Әммә быйыл яҙ күршеләрҙә сауҙа үҙәге янып китеп, бик күп кешеләрҙең ғүмере өҙөлдө. Өҫтәүенә, «Планета» сауҙа-күңел асыу үҙәгендә төҙөлөш эштәре алып барылғандан алып төрлө күңелһеҙ хәлдәр күп теркәлде. Атап әйткәндә, 2013 йылдың ғинуарында янғын сығып, бер нисә кеше тән бешеүе алды. Ошо уҡ йылдың апрелендә 49 йәшлек ир алтынсы ҡаттан ҡолап һәләк булды. Һуңынан үҙәк янындағы ер ишелеп төштө. Бәхеткә күрә, бер кем дә зыян күрмәне. Бынан тыш, ҡыйыҡтан һыу ағыу, штукатурканың емерелеүе, аквапаркта химик элемент менән ағыуланыу осраҡтары ла күҙәтелде. Бер һүҙ менән әйткәндә, бар был дәлилдәр үҙҙәре үк кәмселектәр тураһында һөйләй.


Яңы йыл шыршыһы төбөнә ниндәй бүләк һалырға, Ҡыш бабай менән Ҡарһылыуҙан нимә һорарға?\nҺәр кем Яңы йылдан сабый бала кеүек мөғжизә, тылсым көтә. Рәсәйҙең баш ҡалаһында йәшәгән бәләкәстәрҙең теләктәре тормошҡа аша башланы ла инде.\nБына инде унынсы йыл рәттән Мәскәүҙә башҡорт телендә шаулап-гөрләп балалар өсөн Яңы йыл кисәләре үтә. Байрамды Башҡортостан вәкиллегендә уҙғарыу матур йолаға әүерелде. Быйыл йәшел ҡупшыҡай тирәләй утыҙ туғыҙ бала йыйылды\nЯңы йыл балалар өсөн генә түгел, ғөмүмән, Мәскәүҙә йәшәүсе яҡташтарыбыҙ өсөн дә көтөп алынған байрам. Ул иң элек дуҫ-иштәр, яҡташтар менән күрешеү мөмкинлеге. Тап ошондай осрашыуҙарҙа йәштәр танышып, ғаилә ҡора, туғандарса аралаша. Башҡорт телен, йолаларын һаҡлап алып ҡалырға теләүселәр өсөн был айырыуса мөһим.\nҘур ҡалала тыуған телде һаҡлап ҡалыу еңелдән түгел, әммә тырышабыҙ, тип билдәләй ата-әсәләр. Өфөнән махсус саҡырылған Ҡыш бабай ҙа балалар аңлаһын өсөн кисәне башҡорт һәм рус телдәрендә алып барҙы. Ике телде лә өйрәнергә, аралашырға тырышҡан малайҙар-ҡыҙҙар рәхәтләнеп күңел асты, шиғырҙар һөйләне, тәмлекәстәр менән һыйланды. Бәләкәстәр өсөн байрам, тимәк, әле үк башланды.


Хәбәрҙәр: Сергей Удальцов иреккә сығарылды.\nСергей Удальцов иреккә сығарылды.\nТәфтиш комитетындағы һорау алыуҙарҙан һуң , Рәсәйҙең һул радикаль оппозиционеры Сергей Удальцов , сығып китмәү тураһында ҡултамға ҡуйып, төрмәнән сығарылды. Шаршамбы көн, һорау алыу өсөн, уны полиция алып киткәйне, аҙаҡ уның ике тәүлеккә һаҡ аҫтына алыныуы хаҡында мәғлүмәт күренде.\n“Массалы тәртипһеҙлектәр ойоштороу”статьяһы буйынса Удальцовҡа ҡаршы енәйәт эше асылған. Уны 10 йылға ҡәҙәр иркенән мәхрүм итеүҙәре ихтимал. Ул быларҙы “сәйәси әүҙемлеге өсөн властарҙың үсе” тип атаны һәм уны эҙәрлекләү өсөн законлы нигеҙ булмауын белдерҙе.\nРәсәйҙең Тәфтиш комитеты вәкиле Владимир Маркин аңлатыуынса, енәйәт эше “Протест-2 анатомияһы”документаль фильмындағы факттар тикшерелгәндән һуң асылған.\n“Беҙҙең илдә һис бер яза алмай массалы тәртипһеҙлектәр ойошторорға, теракттар планлаштырырға һәм әҙерләргә, рәсәйлеләрҙең ғүмеренә һәм һаулығына зыян килтереүсе эшмәкәрлек менән шөғөлләнергә уйлаусыларға шуны әйтер инем: һеҙ Рәсәй махсус хеҙмәттәренең профессионаллеген баһалап һәм Рәсәй ҡануниәтен, айырым алғанда Енәйәт кодексын белеп бөтмәйһегеҙ,-”тине Маркин.\nУның һүҙҙәре буйынса, видеокадрҙарҙы тикшергән эксперттар шундай һығымтаға килгән: унда, ысынлап та, Удальцовтың грузин парламентарийы Гиви Таргамадзе менән осрашыуы күрһәтелгән. Таргамадзе “төҫлө революциялар”ойоштороу буйынса бай тәжрибә туплаған кеше, ә һүҙ Мәскәүҙә һәм башҡа региондарҙа көс ҡулланыу акциялары хаҡында барған. Тәфтиш теракттарҙы әҙерләү хаҡындағы мәғлүмәттәрҙе лә тикшерә.


Мөхтәрәм яҡташыбыҙ генерал Шайморатовтың алдан күрә белеүсәнлегенә, еңеүгә сикһеҙ ышанысына таң ҡалырлыҡ. Был байраҡ менән дивизия бик күп бәрелештәрҙә булды һәм бөтәһендә лә еңеүгә өлгәште. Байраҡ Берлинды яулауҙа ҡатнашып, Эльбағаса барып етте. Бөйөк Еңеүҙән һуң илгә әйләнеп ҡайтты. Был көндәрҙә лә ул туҙған хәлендә Рәсәй Ҡораллы Көстәре үҙәк музейы фондында ҡәҙерләп һаҡлана. Уның күсермәһе Республика Хәрби дан музейына ҡайтарылды. Был турала тәфсирләп яҙыуымдың сәбәбе: тарихты белмәгән әҙәмдәр уҫал ниәттән дивизия байрағына бәйле уйҙырмалар яҙып, матбуғатта баҫтырыуҙы дауам итә.\n...1942 йылдың 11-30 апрелендә дивизия тимер юл эшелондарына тейәлеп, юлға сыға. 1 майға иһә ул тейешле урынға барып етә. Дәүләт Оборона комитеты ҡарарына ярашлы, илдә 20 дивизия ойошторолорға тейеш, тигәйнек. Бында 97-се һәм 98-се төркмән дивизиялары, 90-сы, 100-сө, 102-се, 103-сө - үзбәк, 104-се - тажик, 96-сы, 105-се, 106-сы - ҡаҙаҡ, 110-сы, 111-се - ҡалмыҡ, 114-се - чечен-ингуш, 115-се - ҡабарҙы-балҡар атлы дивизиялары ойоштороу күҙҙә тотола ине. Күренекле тарихсы М.Ә.Бикмәев яҙмаһынан күренеүенсә, барлыҡ союздаш һәм автономиялы республикалар ҙа үҙәктән ҡуйылған бурысты үтәп сыға алмай. 1942 йылда беренсе булып тулы составта фронтҡа 110-сы ҡалмыҡ, 115-се ҡабарҙы-балҡар, 112-се башҡорт атлы дивизиялары һәм 225-се чечен-ингуш полкы китә. Башҡорт халҡының, республика етәкселегенең был саманан тыш ауыр, ҡатмарлы һәм үтә яуаплы бурысты үтәп сыға алыуы ул ваҡыт өсөн оло әһәмиәткә эйә ваҡиға була.\n1942 йылдың 1 июнендә Брянск фронтына барып эләккән дивизия частары ул ваҡытта Курск өлкәһенә ҡараған (әлеге Липецк) Раздолье ауылы эргәһендә урынлаша. Фронт яҡында. Шайморатов дивизияһы 38-се армияға ҡараған 8-се кавалерия корпусында. Ашығыс рәүештә оборона һыҙығы төҙөлә. Хәрби бурыс нимәлә? Немец дивизиялары беҙҙекеләрҙе тапап үтеп, Воронеж ҡалаһына йүнәлергә ниәт тота. Баш командование был һыҙыҡта таштай тороп, дошмандың алға барыу юлын тотҡарларға бойора.\nАҙ һанлы атлыларҙың немецтарҙың ҡеүәтле һөжүме аҫтында ла уңышҡа өлгәшә алыуы тураһында Үҙәк органдарҙа мәғлүм була. "Красная Звезда" гәзите 8 июлдә (1942), "Хәҙер алғы пландарҙа аяуһыҙ һуғыштар бара. Был һуғыштарҙа танк көстәренән ҡала кавалерия частары ҡатнаша. Улар немец пехотаһына һөҙөмтәле һөжүм итә. Кавалеристар танкка ҡаршы ла ҡыйыу ташлана. Немецтарҙың бер нисә танкыһы һәм батальон пехотаһы юҡ ителде. Башҡорт кавалеристары Шайморатов иптәш командалығында немец пехотаһына көслө һөжүм ойоштора", тип яҙа.\nБыл көндәрҙәге аяуһыҙ бәрелеш Константин Симонов яҙмаларында ла сағылдырыла. "Красная Звезда" гәзитенең 1942 йылғы 31 июль һанындағы "В башкирской дивизии" исемле мәҡәләһендә ул беҙҙең ир-егеттәрҙең батырлығын һүрәтләй: "Боронғо батырҙар әкиәтен тоҫмаллаған был һуғыш шулай тамамланды: майор Нафиҡов үлер алдынан да туҡтамай һуғышты. Ә уның һуғышсан дуҫы майор Таһир Күсимов икенсе төндө үҙе өсөн дә, дуҫы өсөн дә һуғышты. Яу яланын дошман мәйеттәре ҡаплағайны..."\n...112-се дивизия 1942 йылдың 9 октябрендә корпус составында 550 километрлы маршта булып, Урта Дондағы Слащевская ауылы тирәһендә туплана. Сталинград һуғышы көндәрендә тимер юл буйындағы немец ғәскәрҙәренә емергес һөжүм итеүҙә ҡатнаша, күп юғалтыуҙарға дусар ителә. 1942 йылдың 10 ноябрендә генерал-майор званиеһы алған Шайморатов иң оҫта, булдыҡлы командирҙарҙың береһе булып таныла. Танылған журналист һәм яҙыусы Илья Эренбург Сталинград һуғышы барған көндәрҙә дивизияла булып, "Башкиры" тигән эссе яҙып баҫтыра. Фаразлауымса, уны "Красная Звезда" һәм "Правда" гәзиттәрендә генә түгел, сит ил матбуғат баҫмаларында ла баҫып сығарған булырға тейештәр. 8-се кавалерия корпусы 1943 йылдың февралендә Ворошиловград өлкәһендә дошман тылында тәрән рейдта була. Ул көндәрҙә 3-сө армия (генерал Д.Д. Лелюшенко) Ворошиловград ҡалаһын азат итеү һуғыштарын тиҙ арала, 14 февралдә, тамамлай. Был ваҡиғаны данлап, Мәскәүҙә салют була. Ә тимер юлдарҙа вермахт эшелондарын ҡолатҡан башҡорт атлылары дивизияһына "гвардия" исеме бирелә. Ошо көндән башлана ла инде 16-сы гвардия кавалерия дивизияһы тарихы.\n...Был юлы дошмандың оборона һыҙығын өҙөүҙе танк һәм механизацияланған корпустар башҡарырға тейеш була. Ләкин улар был һыҙыҡҡа килеп етә алмай ҡала. Оборона һыҙығын үтеү Шайморатов дивизияһына йөкмәтелә. Атлы ғәскәр фашист дивизиялары ҡамауында. Көн һайын тиерлек һауа һөжүме. Тыл хеҙмәте булмағанлыҡтан, аҙыҡ-түлек юҡ, аттар ҡаралты башындағы һаламды кимерергә мәжбүр. Снарядтар һанаулы, патрондар бөтөргә тора. Көньяҡ-көнбайыш фронт, "Көтөгөҙ, ярҙам киләсәк", тип вәғәҙә бирә, ләкин ярҙам юҡ. Корпус командиры генерал Борисов ғәскәрҙе үҙ ҡулында тота алмай. Бөтә көс Шайморатовҡа төшә. Шайморатовтың талап итеүе буйынса был көсөргәнешле хәл хәрби совет ултырышына ҡуйыла. Уны Шайморатов алып бара. Хәрби совет ҡамауҙан сығыуҙы Шайморатовҡа тапшыра. Бер кис эсендә эшләнгән хәрби планға ярашлы, атлы ғәскәр 19 февралгә ҡаршы төндә бер аҙнанан артыҡ биләп торған Чернухинонан сығып китә. Немецтар, ниһайәт, һемәйеп ҡала. Атлылар таң атыуға арыу ер үткән булалар.\n23 февраль иртәһендә генерал Борисов ғәскәрҙе алға алып барыуҙы ашыҡтыра һәм күрәләтә дошман тоҙағына баш тығырға мәжбүр итә. Ҡыҫҡаһы, Шайморатов бойороҡто үтәй, әммә ғәскәрҙе немецтарға туранан-тура барыуҙан һаҡлап ҡала. Был уның тағы бер батырлыҡ дәлиле.\nКүп кеше ҡырыла. Һуңынан "хәбәрһеҙ юғалдылар" исемлегенә яҙыла. Шулай уҡ Шайморатов та ошо исемлеккә эләгә. 1943 йылдың көҙөнән башлап атлылар Украинаны, Белоруссияны азат итеү һуғыштарын уңышлы алып бара. Варшава, Берлинды алыуҙа ҡатнаша. 1945 йылдың 7 майында Эльба йылғаһы ярына етеп, ситкә ҡасырға йыйынған немец хәрбиҙәренең юлын өҙөп тора. 16-сы атлылар дивизияһының почетлы Чернигов исеменә Ленин, Ҡыҙыл Байраҡ, 2-се дәрәжә Суворов һәм 2-се дәрәжә Кутузов ордендары өҫтәлә, уның сафтарында 78 Советтар Союзы Геройы һәм 5 Дан орденының тулы кавалеры үҫеп сыға. Яугирҙар үҙҙәрен, "беҙ шайморатовсылар", тип ғорурланғанда, дивизияға Шайморатовтан һуң килгәндәр ҙә ҡушыла тора.\nДивизия сафтарында иң башта 5,5 мең кеше була. Яу яланында һәләк булғандарҙы алыштырыу, өҫтәмә көс туплау Туймазылағы 9-сы запас кавалерия полкында әҙерлек үткән яҡташтарыбыҙ иҫәбенә атҡарыла. Дивизия ветерандары мәғлүмәттәренә ҡарағанда, дивизияға Башҡортостандан ғына ла 15 мең самаһы кеше өҫтәп саҡырыла. Унан тыш та дивизияға ҡушылыусылар була. Әйтәйек, Сталинград һуғышы алдынан төркмән милләтенән булған күпмелер һалдат дивизия сафына баҫа. Белая Калитва ҡалаһын азат итер алдынан дошман тоҙағын емереү бурысын үтәгәндә 30 кешенән ойошторолған удар төркөмдә 6 милләт вәкиле ҡатнаша. Шулар араһынан төркмән милләтле А. Атаев Советтар Союзы Геройы исеменә лайыҡ була (үлгәндән һуң). Дивизияны төрлө милләт кешеләре тулыландырғас, саф башҡорт телендә нәшер ителгән "Ҡыҙыл атлылар" гәзите сығыуҙан туҡтай.\n(Дауамы. Башы 9-сы һанда).\nЯҙылған: 07.03.14 | Ҡаралған: 1516


Башҡортостанда һөнәрселәрҙе танытыу өсөн каталог донъя күрҙе\n27 Декабрь 2021, 14:40\n70 эшҡыуарҙың эштәре тупланған каталог эшҡыуарлыҡҡа ярҙам итеү буйынса милли проект сиктәрендә нәшер ителде. Каталогта оҫталарҙың эшмәкәрлеге тураһында мәғлүмәт, заказ биреү өсөн уларҙың контакттары бар.\nБаҫма электрон төрҙә лә таратыла. Каталогты электрон версияһын йыл һайын тулыландырыу күҙаллана.\n«Каталог һөнәрселәргә үҙенсәлекле әйберҙәрен эске һәм тышҡы баҙарҙа үҫтереүҙә һәм танытыуҙа ярҙам итер тип ышанабыҙ», – тине Башҡортостан Республикаһы ның Эшҡыуарлыҡты үҫтереү агентлығы директоры Марсель Кашаев.\n«Быйыл 40-тан ашыу оҫта дәүләт ярҙамы менән бөтә Рәсәй кимәлендәге күргәҙмәләрҙә ҡатнашты. Каталог Башҡортостандың креатив кластерын республикала ғына түгел, унан ситтә лә танытыу өсөн нәшер ителде. Бынан тыш, ул конгресс-күргәҙмәләрҙә һөнәрсе-эшҡыуарҙар өсөн таныштырыу материалы булып тора», – тип билдәләне Башҡортостандың Эшҡыуарлыҡ буйынса дәүләт комитеты рәйесе Нияз Фазылов.\nҺөнәрселәрҙең күбеһе – үҙмәшғүл. Шулай уҡ, бизнес субъекттары булараҡ, уларҙы «Минең бизнес» үҙәктәрендә хеҙмәтләндереү мөмкинлеге ҡаралған.


Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация Балаға исем ҡушыу йолаһы\nБашҡортостан Республикаһы Нефтекама ҡалаһы ҡала округының 15-се урта дөйөм белем биреү мәктәбе муниципаль дөйөм белем биреү бюджет учрежденияһы\nФәнни-тикшеренеү эшемдең актуаллеге. Хәҙерге ваҡытта йолалар юғалып бара, элеккесә теүәл үтәлмәй. Йолаларға рус, татар йолаларының ҡайһы бер элементтары ла ҡушылған. Был йолаларҙы хәҙерге заманда яраҡлы итеп ҡулланыу.\nФәнни-тикшеренеү эшемдең маҡсаты был йолаларҙы асыҡлау һәм, ғөмүмән, башҡорт халҡының төп йолаларын өйрәнеү, уларға ҡарата ихтирам тәрбиәләү; уҡыусыларға исемдәрҙең мәғәнәһенең мөһимлеген аңлатыу; уҡыусыларҙа үҙ исемдәренә ҡарата һөйөү, ғорурлыҡ хисе, иғтибарлылыҡ тәрбиәләү; халҡыбыҙҙың үткәне, хәҙергеһе һәм киләсәгенә ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү.\nI Бүлек. Балаға исем ҡушыу йолалары Борон-борондан hәр әҙәми зат бер-береhенә өндәшеү ысулын – Исемде уйлап сығарған. Исем ҡушыу башҡортта мөhим йолаларҙың береhе. Бөтә йолалар араһында иң төп урынды алып торған йола булараҡ, балаға исем ҡушыу йолалары менән танышып үтәйек.\nЙүргәк исеме. Бала тыуғас та, кендек инәһе тарафынан исем ҡушыла. Борон баланы исемһеҙ бер көн дә, хатта сәғәткә лә бишеккә һалырға ярамаған. Әгәр исемһеҙ һалһаң, ен-бәрейҙәр алмаштыра. Был саҡта бала зәғиф була, йә үлә. Шуға күрә кендек инәһе баланы йүргәккә төрә лә: ”исемең шулай булһын!” тип, ҡолағына ҡысҡырып әйтә. Был “йүргәк исеме” йәки “тәүге” тип атала.\nЫсын исем. Ысын исем ҡушҡанда, борон мулла аҙан әйтә торғайны. Аҙан ҡысҡырғанда, сабыйҙың ҡолағына: Ата-инәңә шәфҡәтле бул, Олоға кесе бул, Кесегә оло бул. Уң ҡолағына – аҙан, Һул ҡолағына – исеме! – тиҙәр. Балаға аҙан менән исем ҡуштырмаһаң, үлгәс, ата-инәһен танымай, ти.\nҒүмерле исем. Бала оҙон ғүмерле, сыҙамлы булһын өсөн исем ҡушҡанда, шул теләктәрҙе исемгә лә һалғандар: Ғүмерҙаҡ (Ғүмере оҙаҡ), Ғүмер, Тимерйән, Тимерғәли, Йәнбикә. Миңле исем Тыуған сағында бала миңле булмаҫҡа мөмкин. Өс-дүрт аҙна үткәс, тәнендә ҡыҙыл миңдәр барлыҡҡа килә. Миң аҙып китмәһен тип, баланың исеменә “миңле” һүҙе өҫтәйҙәр. Мәҫәлән: “Зилә” булһа – “Минзилә”, тип йөрөтәләр.\nУртаҡ исемдәр. Ен-шайтан алмаштырмаһын өсөн сабыйға (ул ҡыҙмы, малаймы-барыбер Фәрүәз, Йондоҙ, Алмаз кеүек исем ҡушалар. Ен йә шайтан килә лә: Был бала малай микән, ҡыҙ микән? – тип аптырай ҙа ҡала, ти. Үрсем туҡтатҡыс исемдәр. Әгәр ҙә берәйһенең балалары күбәйеп китһә, Туҡтабикә, Туҡтағол кеүек исемдәр ҡушырға кәрәк. Шунан ни башҡа бала булмай.\nЭт исеме ҡушыу. Ҡайһы бер кешенең балаһы тормай: тыуып тора, үлеп тора. Быға ҡаршы шундай әмәл тапҡандар. Яңы тыуған баланы этаяҡҡа (эткә аш бирә торған һауытҡа) һалалар. Ниңә баланы этаяҡҡа һалғандар тигәндә, уның мәғәнәһе былай: Ен, шайтан, бәрей кеүек заттар эттән ҡурҡа. Баланы этаяҡҡа һалғас, уға эт еҫе һеңә.\nИсем яңыртыу. Бала “ҡырҡы” сыҡмаҫ борон бик ныҡ илаһа, уны йә ауырый, йә исеме оҡшамай, тигәндәр. Баланы өшкөртөп, “бөтөү” яҙҙырып алғандар ҙа, шуны түшенә ҡаҙағандар. Унан һуң да илауынан туҡтамаһа, исемен алмаштырғандар. Ҡабаттан исем ҡушҡандар.\nII Бүлек. Хәҙерге заманда балаға исем ҡушыу йолаһы Хәҙерге заманда балаға исем ҡушыу йолаһы тантаналы рәүештә ауыл клубында үткәрелә. Был турала алдан бөтә халыҡ белеп тора. Сөнки матур итеп яҙылған белдереү эленә. Унда кемдәрҙең балаларына исем ҡушыласағы әйтелә. Билдәләнгән көндө яңы тыуған балалары булған ата-әсәләр байрамға йыйыла.\nХәҙерге заманда балаға исем ҡушыу йолаһы Йолалар араһында иң төп йола булараҡ, исем туйы тыуғандан һуң 3-сө йәки 40-сы көндө үткәрелгән. Исем туйына туғандарҙы, күршеләрҙе, дуҫтарҙы саҡырғандар.\nИсемдәрҙең мәғәнәһе һәм әһәмиәте. Бала тыуа... Донъяға яңы кеше килә. Баланың донъяға килеүе беҙҙең йәмғиәттә уға тыуыу тураһында таныҡлыҡ биреп беркетелә. Балаға исемде ата-әсәһе ҡуша. Күп ата-әсәләр балаға исемде алдан уйлап, ололар, туғандары менән кәңәшләшеп ҡуша. Исем һайлағанда уның ҡолаҡҡа ятышлы яңғырашы – яҡшы мәғәнәле булыуы, башҡортса-русса әйтелеше һәм яҙылышы иҫәпкә алына .\nБашҡорт халҡы, донъялағы бөтә халыҡтар кеүек, үҙенең йәшәү дәүерендә үҙ исемдәре йыйылмаһын һәм исем ҡушыу йолаларын тыуҙырған. Башҡорт исемдәре ҙур һәм йөкмәткеһе менән ифрат бай. Үҙеңдең зауығыңа, теләгеңә ҡарап уны һайлай ғына бел! Мәҫәлән: Айнур (баш. ғәр) – ай нуры һымаҡ яҡты, матур. Илгиз (баш)., фарс – ил гиҙеүсе Илшат (баш)– ил+шат (башлыҡ, ил башлығы) Айһылыу (баш)-айлы төндә тыуған (ай һымаҡ матур булһын, тигән теләк менән ҡушылған) Гөлсәсәк фарс.,баш. – гөл+сәсәк Гүзәл (баш) – матур, һылыу, сибәр\nНомер материала: ДВ-463104


“Байығанһың! Ниндәй аҡсаға?” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » “Байығанһың! Ниндәй аҡсаға?”\n“Байығанһың! Ниндәй аҡсаға?” 16.12.2015 // Йәмғиәт\nКеше аҡсаһын һанау матур ғәҙәт түгел тип үҫтерҙеләр беҙҙе. Шулай ҙа тормошта сетерекле хәлдәр тыуып тора. Ҡиммәтле әйбер алыуың була, ниндәй аҡсаға байыны икән, тип ҡыҙыҡһыныусы мотлаҡ табыла.\n...Белгород өлкәһендәге бер ауылдан өсөнсө төркөм инвалиды 1 миллион 315 мең һумға япон автомобиле һатып ала. Рәхәтләнеп йөрөйөм генә тигәндә, һалым инспекцияһы туҡтата: ә аҡсаны ҡайҙан алдың? Ниңә килемеңә декларация тултырманың? Пенсионерға, ай-вайына ҡарамай, суд аша 150 мең һум һалым иғәнәһе йөкмәтеп тә ҡуялар. Машинаһына арест һалып, бурыс иҫәбенә һатыу менән янайҙар. Шулай уҡ ете мең һумлыҡ пенсияһынан ай һайын өс меңен тотоп бара башлайҙар. Ҡарт, бының менән ризалашмай, Рәсәйҙең Юғары судына ялыу яҙа. Һәм закон һаҡсылары уны яҡлап сыға.\nХәл былай була. Пенсионер эшләмәһә лә, уның шәхси хужалығы бар. Унда йәшелсә-емеш үҫтерә, сусҡа, кәзә, йорт ҡуяны аҫрай. Ун бал ҡорто күсе тота. Иҫке автомобилен һатҡан аҡсаһы ла була, өҫтәүенә туғандары ла бер аҙ бирә. Ә Һалым кодексына ярашлы, шәхси хужалыҡ эшмәкәрлегенән килгән табышҡа һалым һалынмай! Тимәк, был – законлы керем. Ләкин граждандың бындай аңлатмаһына ҡолаҡ та һалмай, түләнергә тейешле сумманы билдәләйҙәр.\nСуд ошо хатаны төҙәтте лә инде. Бынан һуң, ҡиммәтле әйбер алынһа, кешенең эшләмәүе йә хеҙмәт хаҡының бәләкәй булыуы ғына ғәмәлде шик аҫтына ҡуйырға тейеш түгел. Иң беренсе тотонолған аҡсаның законһыҙ юл менән табылып, һалым инспекцияһы иғтибарынан йәшерелгәнлеген иҫбатлау зарур. Шулай ҙа, һораһалар, граждан аҡсаны ҡайҙан алғанын аңлатып бирергә әҙер торһон.\nБыл – бик ҡыуаныслы күренеш. Ысынлап та, һәр кемде шик аҫтына ала башлаһаң, беҙҙең илдә барлыҡ ауыл кешеһен ғәйепләргә мөмкин. Сөнки эш юҡ, булғанында ла рәсми рәүештә теркәп бармайҙар, сөнки “күләгәләге иҡтисад”тың тамыры һаман ҡоротолмай әле. Күптәр тап шул шәхси хужалығы ярҙамында ғына тормош ҡороп, донъя көтә. Ете-һигеҙ һыйыр тотҡан, йөҙәрләп ҡош-ҡорт үрсеткән, баҡса-баҡса йәшелсә үҫтергән, тонна-тонна бал алған тырыш кешенән “Ниндәй аҡсаға хан һарайындай өй төҙөнөң, сит ил машинаһы алдың, балаларыңды уҡытаһың?” тип һорарға ла кәрәкмәй. Киреһенсә, тәүлегенә нисә сәғәт эшләйһең, отпуск тигән нәмәне беләһеңме, бер тапҡыр булһа ла ҡайҙалыр ялға барғаның бармы, тип ҡыҙыҡһынһындар ине ул! Ауыл кешеһе бер-ике көнгә балаһына, туғанына ҡунаҡҡа йә туйға барып ҡайтыуҙы ла оло ялға һанай бит. Шулай булмай, ул өйҙә юҡта кем баҡырып торған малын тәрбиәләр, өйөнә ут яғыр? Күршенең дә буш ваҡыты юҡ: үҙ мәшәҡәте етерлек.\nШул уҡ ваҡытта миллионлап, хатта миллиардлап ҡаҙна аҡсаһын үҙләштергән оятһыҙҙар байлығының ҡайҙан килгәнен аңлатырға ла кәрәк тип тапмай. Тәү сиратта шундайҙар ниндәй законлы керемгә Европа, Америка илдәрендә затлы-затлы һарайҙар һатып алып, текә-текә иномаркаларҙа елдереп, донъяның артына тибеп йәшәгәнен раҫлаһын ине. Һәр хәлдә баяғы пенсионер ише ауыл кешеһе элекке Сахалин губернаторы Александр Хорошавин кеүек 36 миллион һумға ручка алып ултырмай бит инде. Был осраҡта иһә ысынлап һорау тыуа: ниндәй аҡсаға, әфәнде?!\nИкенсе бер төркөм кешеләр ҙә бар – кредит алып бармаған, аҡсаны йыя белгән һаҡсылдар. Аҙ ғына хеҙмәт хаҡын да еткереп, хатта арттырып, күпмелер ваҡыт сабыр итеп, аҙаҡ кәрәкле әйберен ала ундайҙар. Улар үҙ-үҙенә генә ышана, ситтән бурысҡа алып бармай, “ҡара көн” тыуһа, аптырап ҡалмай. Барлы-юҡлы аҡсаны ҡайһылай ғына тартҡылап еткерәһең инде тиһәң дә, шул рәүешле йыйып машина, фатир алғандар бар. Хәҙер килеп ошо кешеләрҙе лә законһыҙ килем алыуҙа ғәйепләргә булыр ине бит.\nЯрай ҙа был суд ҡарары ваҡытында сығып өлгөрҙө. Ябай кешене ыҙалатҡансы, мутлашып байыусыларҙы нығыраҡ тикшерһен ине вәкәләтле органдар.


“Ағиҙел” журналының сентябрь һанына күҙәтеү “Ағиҙел”дең был һаны ла уҡымлы материалдарға бай.\n4 Сентябрь 2019, 18:24\nАғиҙел” журналының сентябрь һанына күҙәтеү “Ағиҙел”дең был һаны ла уҡымлы материалдарға бай.\n“Әкрен генә поезд ҡуҙғала башлай. Ғәҙел үрелеп ҡул болғай. Унан йәнә, йәнә… Унда, дуҫтары эргәһендә, тормошоноң матур бер өлөшө тороп ҡалғанын да белә ул. Ә алда, боролоштоң аръяғында, уны икенсе донъя көтөп тора. Тик быныһы ла уның яҙмышы. Башҡа бер кемдеке лә түгел. Ғәҙел ана шуның, үҙ яҙмышының, ҡыуаныстарын да, һынауҙарын да бер тигеҙ күтәреп, алға барырға ла барырға тейеш. Үҙ өлөшөнә ниҙәр яҙылғанын да әлегә белмәй ул, ләкин офоҡ аръяғында матур киңлектәр асыласағына бөтә күңеле менән ышана. Ә ышанысы һәм өмөтө булған кеше бирешмәй. Шулай яҙылған…” –\nАмерикала йәшәгән яҙыусы Фәниҙә Исхаҡованың “Яҙмыштарҙан уҙмыш бар, тиҙәр...” тигән романының аҙағы һағышлы, шул уҡ ваҡытта өмөтлө уйҙарға һала.\nӘхтәм Зарипов 1935 йылдың 15 июлендә Илеш районы Тәжәй ауылында тыуып үҫкән. М. С. Щепкин исемендәге театр училищеһын, Бөтә Союз телевидение һәм радиотапшырыуҙар хеҙмәткәрҙәренең институтын тамамлаған. 1961 – 1972 йылдарҙа – Татар академия драма театры актеры, 1987 – 1994 йылдарҙа – “Татарстан” телевидениеһының Ҡаҙан телестудияһы баш режиссеры. Тиҫтәләгән телефильм һәм телеспектакль сценарийы авторы, ҡуйыусы режиссеры. Был һанда уның балалар йортонда тәрбиәләнеүселәрҙең яҙмышын сағылдырған “Күпер” тигән повесын тәҡдим итәбеҙ.\nДраматург һәм прозаик Наил Ғәйетбайҙың әҫәрҙәре интригаларға ҡоролоуы менән айырылып тора. Журналыбыҙҙа уның бер юлы ике хикәйәһен уҡып ҡыуанырһығыҙ.\nШулай уҡ билдәле шағирә Тәнзилә Дәүләтбирҙина ла һуңғы осорҙа проза өлкәһендә ҡыйыу аҙымдар яһай. Авторҙың “Ҡайтыу” тип аталған хикәйәһе күңелдең нескә ҡылдарына сиртә, хатта күҙҙәргә йәш төйөлә.\nБыл юлы “Ағиҙел” журналы шиғриәт һөйөүселәрҙе шағирҙар Рауил Шаммас, Риф Әхмәҙиев, Лариса Абдуллинаның әҫәрҙәре менән һөйөндөрә.\nСөләймән Йәнғәле улы Латипов – әҙәбиәт һөйөүселәргә яҡшы таныш исем. Уның үҙенсәлекле драма әҫәрҙәре Башҡортостандың, башҡа төбәктәрҙең театр сәхнәләрендә уңыш менән барҙы. Шулай уҡ сатира һәм юмор өлкәһендә үткер ҡәләме менән танылған әҙиптең бер нисә проза китабы донъя күрҙе. Бөгөн “Тамаша” журналына етәкселек иткән яҙыусы ниндәй өмөтхыялдар яҡтыһында йәшәй, үткәндәргә боролоп ҡарап, ниндәй һығымталар яһай – ошо һәм башҡа һорауҙар менән уға мөрәжәғәт иттек. Драматург менән Салауат Әбүзәров әңгәмә ҡорҙо.\nЗөфәр Толомғужин тиҫтәнән ашыу китап авторы, Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар союзы ағзаһы. Һеҙҙең иғтибарға уның “Ташҡын тауҙарҙан башлана” тигән хәтирәһен тәҡдим итәбеҙ.\nҠәҙерле дуҫтар, “Ағиҙел” журналы Һеҙгә киләме? Халҡыбыҙҙың рухи байлығы тупланған баҫманан мәхрүм ҡала күрмәгеҙ. Беҙ бергә булғанда ғына көсөбөҙ артыр, ҡаршылыҡтарҙы еңә алырбыҙ. “Ағиҙел” һәр саҡ Һеҙҙең менән!


Донъябыҙҙы баҫа ҡоротҡос » Башҡортостан гәзите\nДонъябыҙҙы баҫа ҡоротҡос\n30-07-2014, 05:00 // Йәмғиәт // Баҫып сығарырға\nЯңыраҡ хужалыҡ эштәре менән Благовар районына барырға тура килде. Унда йомоштарҙы теүәлләп, Өфө аша ҡайттым. Бер көн эсендә Ишембай, Стәрлетамаҡ, Ауырғазы, Дәүләкән, Шишмә, Благовар, Өфө, Ҡырмыҫҡалы райондарын үтергә тура килде. Юл буйы бер нәмәгә йәнем көйөп барҙы – донъябыҙҙы амброзия баҫа! Быға бер мин генә түгел, сәфәр йөрөгән күптәр иғтибар итәлер, моғайын.\nАмброзияның тыуған ере – Төньяҡ Америка. Ул – буйы 70 – 80 сантиметрҙан алып 2,5 метрға ҡәҙәре еткән ағыулы сүп үләне. Сәскәләре һары, тарбаҡланып, үргә ҡарап үҫә. Көслө тамырҙары, ҡалын киң япраҡтары арҡаһында ул тирә-яғындағы үләндәргә, иген культураларына үҫергә ирек бирмәй. Дымды бик ярата, шул сәбәпле уның эргәһендәге үләндәр һыуға ҡытлыҡ кисерә. Амброзия шулай уҡ көслө аллерген иҫәпләнә. Уның һеркәһе кешенең, малдарҙың тын юлына эләкһә, быума сире барлыҡҡа килә.\nБыға ҡәҙәре Ҡаҙағстан, Грузия, Украина, Рәсәйҙең көнбайыш өлкәләрендә таралған ҡоротҡос беҙҙең Башҡортостаныбыҙға ла килеп етте. Етеү генә түгел, үҙен баҫыуҙарҙа хужа итеп тоя. Быға амброзияға ҡул һелтәп ҡараған хужалыҡ етәкселәре лә юл ҡуя шикелле. Хәтерегеҙҙә булһа, дүрт-биш йыл элек амброзияға ҡаршы көрәш алып барырға саҡырған ҡарар ҙа бар ине. Хатта район гәзиттәрендә, был үләндең фотоһүрәтен ҡуйып, мәҡәләләр ҙә баҫтыра инек, ләкин һуңғы йылдарҙа ул хаҡта оноттоҡ.\nМинеңсә, әлегә сәскә атҡан мәлендә амброзияға ҡаршы көрәште көсәйтергә кәрәк, юғиһә аҙаҡ һуң булыуы ихтимал.\nАвтор: Сибәғәт РАХМАНҒОЛОВ.\nРайон: Ишембай ҡалаһы.