15 Июнь , 09:40\nРәлис УРАҘҒОЛОВ Ҡатын Шаҡарып тартылған дилбегә ихтыярына башын һауаға сөйөп сапҡан ат, өй тәңгәленә етәрәк, юрта башланы. Аҡыллы хайуан, сананы сөйлөктөрөп ҡуймайым, тигән шикелле, яй ғына ҡапҡаға табан боролдо. Тик ауыҙлығы бушағас ҡына бышҡырырға, ауыҙ-моронона тулған күбектән арынырға форсат тапты. Һуңынан артына күҙ һалды: хужаһы төшөп ҡалмаған, сыбыртҡыһын һелтәй-һелтәй, һөрәнләй бирә. Ат белә, янауы ла, ҡамсыһы ла уға түгел. Шуға йыш-йыш тын алыуын һирәгәйтә төшә, эш көнө бөтөүенә ҡыуанып, тояҡтары менән аяҡ аҫтындағы ҡарҙы сапсый. Мин дә һинең яҡлы, хужам, эштән ҡайтыусыларға һаман ҡапҡа асмайҙар, тиҙерәк булығыҙ, йәнәһе. Шул арала кешнәп ала. Был мәлдә өй тәҙрәһенең пәрҙәһе тартыла, "хәҙер-хәҙер" ишараһы яһап, хужабикәнең башы сайҡала, аҙбар мөйөшөнә бәйле Алабай ҡыуаныслы шыңшый, санала тәм-том ҡайтыуына шатланған кәзә-һарыҡ баҡыра, бошонмай ғына һағыҙын сәйнәгән һыйыр мөңрәй — ихатаға йән инә.\nШаҡарып тартылған дилбегә ихтыярына башын һауаға сөйөп сапҡан ат, өй тәңгәленә етәрәк, юрта башланы. Аҡыллы хайуан, сананы сөйлөктөрөп ҡуймайым, тигән шикелле, яй ғына ҡапҡаға табан боролдо. Тик ауыҙлығы бушағас ҡына бышҡырырға, ауыҙ-моронона тулған күбектән арынырға форсат тапты. Һуңынан артына күҙ һалды: хужаһы төшөп ҡалмаған, сыбыртҡыһын һелтәй-һелтәй, һөрәнләй бирә. Ат белә, янауы ла, ҡамсыһы ла уға түгел. Шуға йыш-йыш тын алыуын һирәгәйтә төшә, эш көнө бөтөүенә ҡыуанып, тояҡтары менән аяҡ аҫтындағы ҡарҙы сапсый. Мин дә һинең яҡлы, хужам, эштән ҡайтыусыларға һаман ҡапҡа асмайҙар, тиҙерәк булығыҙ, йәнәһе. Шул арала кешнәп ала. Был мәлдә өй тәҙрәһенең пәрҙәһе тартыла, "хәҙер-хәҙер" ишараһы яһап, хужабикәнең башы сайҡала, аҙбар мөйөшөнә бәйле Алабай ҡыуаныслы шыңшый, санала тәм-том ҡайтыуына шатланған кәзә-һарыҡ баҡыра, бошонмай ғына һағыҙын сәйнәгән һыйыр мөңрәй — ихатаға йән инә.\n— Ас ҡапҡаңды, мин ҡайтыуға бикләнеп ятаһығыҙ. Ҡапҡаңды йәһәтерәк ас!\n— Хәҙер, ҡартыҡайым, хәҙер. Ай, Аллам, ҡамыр баҫа инем, күрмәй ҡалғанмын, илаһым. — Ҡулдарын алъяпҡысына һөртә-һөртә, Сәриә иннекте алды. — Бөгөн эшеңде тиҙ бөтөргәнһең әле, ҡартыҡайым, бигерәк етеҙһең шул. Фермаға ла өлгөрәһең, йорт-ҡура тирәһенә лә. Мин генә ташбаҡалай ҡыланам, һин ҡайтҡанды ла күрмәй ҡалғанмын.\nАяҡтары ергә баҫыу менән, Ғәзим сайҡалып китте. Тәртәгә тотоноп, ат алдына килде. Фу-у... Яратмай ҙа инде ошо еҫте ерән бейә. Бышҡырып, башын ситкә борҙо.\n— Нимә, малҡай, хужаңдың "егет" булғаны килешмәйме? — Ғәзим хайуанҡайҙың сикәһенән үпте. Һуңынан ҡатынына боролдо, бармағын янаны. — Ә һине үбеү юҡ! Ибет, ерәнкәй. Ат менән ҡатынға ышанма, тиҙәр, ә мин атҡа ышанам. Һиңә — юҡ!\n— Ярай, ҡартыҡайым, ярай. Әйҙә өйгә инәйек, арығанһыңдыр, хәл алып тор. Ашарға ла бешкән.\n— Кәрәкмәй миңә ашарға. Эскәндә мин аш-шамайыым! Әйт әле, Сәриә, һин-н... һин... — Ир ҡатынының ҡулбашына аҫылынды. — Һин миңә хыянат итәһеңме?\n— Атаҡ, нишләп хыянат итәйем, ти, мин? Һинән башҡа береһе лә кәрәкмәй, ҡартыҡайым. Әйҙә, өйгә инәйек.\n— Йо-оҡ, тәүҙә әйт!\n— Әйттем бит инде, ҡартым, әйҙә, өйгә инеп хәл ал, һуңынан мунсаға барырбыҙ... — Сәриә иренең ҡолағына шыбырланы. — Эләүкәгә ятҡырып, р-рәхәтләнеп сабырмын үҙеңде.\n— Му-унса-а... Була ул мунса. Тик мин был донъяны вис яндырам! Үлһәм, һиңә ҡалдырмайым-м!\n— Яндырырһың, ҡартыҡайым, яндырырһың, әлегә хәл ал. Йонсоп та киткәнһең. Иртәгә яндырырһың.\n— М-мин иҫе-рек тү-үгел!\n— Нишләп иҫерек булаһың инде, тыуа-тыуғандан бирле ауыр эштәһең, хәйлә белмәй силос аҡтараһың, туң һалам соҡойһоң...\n— Беҙ прсиҙәтелде байытабыҙ. Инде мин нисәнсене алыштырам, ә улар байый ҙа китә, килә лә байып китә-ә...\n— Шулай шул, Ғәзим, шу-лай... Ипләп, ҡартым, тупһа бейек, яңылыш абынып ҡуйма. Бына шулай, әйҙә, анау диванға ятып тор... Ярай, һалырға аҙапланма, ултыр, үҙем фуфайкаңды систерермен...\n— Ә, беләһеңме, С-сәриә, мин бөгөн прсиҙәтелдең иманын уҡыттым!\nҠатындың ҡото алынды. Бына уның Ғәзиме, силос соҡоронда тирләп-бешеп мал аҙығы тейәгән Ғәзиме эргәһенә ҡара "Волга" килеп туҡтай ҙа ишеге асыла, унан йыуан ҡорһаҡ күренә. Һуңынан аяҡтар алмашлап ергә төшә, урман бесәйе — һеләүһен тиреһенән тегелгән бүрек сыға. Был бәндә — калхуз хужаһы Басир — кирелә, килбәтһеҙ итеп ауыҙын аса, саф һауа һуламаҡсы була. Ләкин үпкәһенә һаҫыҡ еҫ тула. "Соҡонмай тороғоҙ әле, һауаны боҙаһығыҙ!" — тип екерә ул малсыларға. Бөтәһенең дә башы түбән эйелә, һәнәктәр аяҡ аҫтындағы еүеш, сирҡансыҡ силосҡа ҡаҙала. Тик берәүҙең генә ҡарашы бөркөттөкөләй үткер, башы ғорур, һәнәге — ҡулында. Ул — Ғәзим. Бына прсиҙәтел эргәһенә килә. Аяҡ аҫтындағы кукуруз сәкәнен ала ла тегенең танау төбөнә килтерә. "Еҫкә, йәй еҫе килә унан. Беҙ ғүмер буйы мал тиҙәге еҫкәйбеҙ ҙә ошо һауаны һулайбыҙ!" — тип, күҙҙәренә баға. Хужаның итләс бит алмалары өҫтөндәге һыҙыҡтарҙа ап-аҡ шарҙар барлыҡҡа килә, уға йәбештерелгән ҡара төймәләр маңлай тирәһендә әйләнә, йылтыр тештәр араһынан һеләгәйе ағып төшә, мырҡылдатып, тыңҡыш танауын тарта. Ярай әле шуфир егет уны кире машинаһына ултырта. "Волга" ҡуҙғалғас, тәҙрәнән прсиҙәтелдең йоҙроғо оҙаҡ һелкенеп бара...\nҮәт, нисек! Бына нәмәгә эскән, ярһыу күңелен баҫҡан бит ире. Ә ул, ҡатын аҡылы менән, әллә нәмәләр уйлап бөттө. Йәнәһе, уның Ғәзиме ферма малдарына тигән фуражды Әҡлимә ҡарсыҡҡа көмөшкә хаҡына осорған. Юҡ, Тәскирәгә силос илтеп бушатҡан. Уныһы, ирен өйөнә алып ингән дә, арт һандарын уйната-уйната бал һоҫорға тип мейес башына менеп киткән. Юрый нығыраҡ эйелгән, оторо эйелгән. Ошо саҡ, башланған ерендә үк тамамланған итәген йыртып, арт һаны ҡабара барған. Фу, ерәнгес күренеш: бына ул эс китәрә торған, өлгөрмәгән балын иренең ауыҙына уҡ һала. Өҫтәмә сепрәк тултырылған күкрәк кейемен Ғәзимдең ҡәҙерләп кенә кейгән фуфайкаһына ышҡый...\nҠуйсы, аҡтан-аҡ, пактан-пак ире тураһында әллә нәмәләр уйлап бөткәнсе. Юҡҡа ғына ҡатын-ҡыҙҙы, сәстәре оҙон, аҡылдары ҡыҫҡа, тимәгәндәр икән. Мир эше тураһында түгел, ҡашығаяҡ хаҡында ғына уйлай алалар шул. Ана бит, бисәлегенә барып, Сәриә лә әллә нәҫтәләр юраны. Кисә генә Ғәзим һөйләгән көләмәстәгесә инде. Берәүҙең ире эштән ҡайтмаған икән. Сәғәт төнгө ун икеләр тулғас, был ҡатын әсәһенә барған, имеш. "Юҡҡа хафаланма әле, ҡыҙым, бушҡа борсолма, бәлки, кейәүҙе машина ғына бәрҙереп киткәндер", — тип тынысландырған, ти, әсәһе.\n— Шулай инде беҙ, ҡатын-ҡыҙ, әйҙә, ҡартыҡайым, хәл йыйып ал, — тип, Сәриә иренең сүсинкәләрен һалдырҙы, кейемен систерҙе. — Ә нимә тип әйттең һуң прсиҙәтелгә? Ҡатыраҡ бәрелеп, үҙеңә кенә ҡыумағайы.\n— Иманын уҡыттым мин уның, им-манын!\n— Һин Басир түгел, һин — Борис!!! — тип әйттем.\nСәриә еңел һуланы. Ярай әле шулай тигән. Улайһа тағы... Бәй, "Басир түгел, һин — Борис", — тип әйтеүе лә: "Һин — кафыр!" һымаҡ була түгелме һуң? Һай, ҡаты, бик ҡаты әйткән шул ире. Йыуаштан йыуан сыға, тигәндәре шулдыр, күрәһең, бик мас әйткән. Үәт, әй, булдырһа булдыра бит уның йәнкиҫәккәйе. Юҡҡа Сәриә уға кейәүгә сыҡҡанмы ни, Ғәзимдең киң яурынын тойғанда ул үҙен таш диуар артындағылай хис итә: балаларының өҫтө бөтөн, аҙбар тулы малдың тамағы туҡ, үҙен дә калхуз эше тип йонсотмай — йыл һайын уҡ булмаһа ла, ике-өсө һайын бала тупылдаттыра, өйҙәре һарай һымаҡ. Тағы ни кәрәк? Ә төшөргөләп алыуы, төҫһөҙләнгән донъяның йәмен табып, ирҙәр менән сөкөрләшеү генә. Башҡа ни эшләһендәр инде бисаралар: йәйен таңғы биштән көтөүгә сығып китәләр ҙә ҡояш байығас ҡына ҡайталар, ҡышын да, еле-бураны, селләһе тип тормай, көнө-төнө шундалар — алы юҡ, ялы юҡ...\nЙоҡо донъяһына сумған иренең битенән һыпырҙы ла Сәриә, баҫылып бөтмәгән ҡамыры эргәһенә ашыҡты. Мунсаға ла өҫтәргә кәрәк, Ғәзим алып ҡайтҡан силосты, бесәнде малдарға таратырға ла, атты туғарырға ла.\n— Һ-һауғынамы, Сәриә! — Ишек асылып та етмәне, күрше Миңлесырур ҡарсыҡтың башы күренде. Ярайһы тын алды. — Уф, бынау күтәрмәгеҙҙән менеп етер әмәл юҡ, өйөгөҙ бигерәк бейек. — Миңлесырур, ауылдағыса әйтһәк, Сырур ҡарсыҡ, муйынын һоноп, өйҙөң эске — ҡунаҡ яғына ҡараны. — Мин нығыраҡ шаулайым, ахыры...\nКүршеһенең һуңғы һүҙендә: "Ирең иҫереп ҡайтып, тауыш ҡуптара башлағайны. Йоҡлай әле", — мәғәнәһе ята ине. Сәриә уны тышта уҡ һиҙҙе: өйҙәренең төнлөк тиклем генә тәҙрәһе бер ҡараңғыланды, бер яҡтырҙы. Унан һуң ҡарсыҡтың холҡо ятланып бөткән. Хәл һорашҡан булып эс-бауырыңа инеп, тормош мәшәҡәттәрен уртаҡлашҡандай итер, әрһеҙләнеп, өҫтәл артына уҡ ултырыр ҙа донъяһын онотор. Унан да бигерәк, Сәриәнең эш-көш менән булғанын өнәмәҫ, ололар һөйләгәндә тыңлай белмәйһең, тип һуҡраныр. Үҙенең ҡалала йәшәгән ҡыҙын маҡтар, йылына бер ҡайтып инмәгән улының кәләшенең матурлығын һеләгәйен ағыҙып тасуирлар. Һис юғы, Ғәзимдең берәр ерен оҡшатмаҫ, ҡасандыр Сәриәнең үҙенең улына сыҡмауын иҫкә төшөрөр.\nӘрһеҙлеген әйтеп кенә аңлатырмын тимә. Ҡайһы саҡта үҙе мәрәкә хәлдәргә лә тарый ошо холҡо менән.\nХи-хи-хи... Әлеге лә баяғы Ғәзимдең еңелсә төшөрөп ҡайтҡан, дәрте ташҡан саҡ ине ул көндө. Нишләптер ишекте эстән элергә онотҡандар. Балалар — өләсәләрендә, өйҙә — аулаҡ. Кескәй сабый бишектә йоҡлай. Утыҙҙы саҡ тултырған йәш ир менән ҡатынға ни... Унан һуң, Ғәзимдең башындағы уйы берәр ерҙә ойоштомо, ҡаршы тора буламы һуң Сәриә? Нәҡ ҡыҙыҡ мәленә генә еткәндә...\n— Һ-һаумы, Сәриә! Ни хәлдәһегеҙ, күршеләр?\nТауыш ишетелеп тә өлгөрмәне, артынса уҡ йоҡо бүлмәһенең эсенә... Сырур ҡарсыҡтың башы тығылды. Уныһы ғына етмәгән, өҫтәренә юрған тартылған йәштәрҙең аяҡ осона уҡ килеп ултырҙы. Ултырҙы ла — онотолдо.\n— Анау ни, арғы ос Шәриф нығыраҡ төшөрөп йөрөй ине, ҡатыны үҙен Тәскирәлә тотҡан икән, — тип, хәбәрен дә теҙеп китте. — Тол хәлен аңлап була ла инде, әллә беҙ улай түгел инек...\n— Миңлесырур апай, ней, беҙгә кейенергә ине, — тине уңайһыҙ хәлгә ҡалған Сәриә, ултырғыстағы күлдәгенә үрелергә тырышып.\n— Һәй, шул Шәрифте әйтәм, аптырап та барғандыр инде Тәскирәгә, ҡатынының бит арты менән алды бер — тип-тигеҙ...\nБашына шарап менән харап шауҡымы йүгергән Ғәзим түҙмәне, юрғанды асып ебәрҙе лә ҡатынының өҫтөнә ҡапланды.\n— Минең кәләштеке — во!\nШул саҡта ғына Сырур ҡарсыҡ үҙенең ҡайҙа ултырғанын иҫенә төшөрҙө, ахыры, һикереп китте. Ауыҙы асылды. Күҙҙәре сытырлап йомолдо, кипкән ағас ботағылай тармаҡланған бармаҡтары бүлмә ишеген һәрмәне.\n— А-ай, Аллам, о-оят-һыҙҙа-ар! Оло кеше тип торма-ай... — тип, бар көсөнә сәрелдәне. Уның тауышы тышҡа сыҡҡас та тынманы, өйөнә табан түгел, киреһенсә, урам буйлап төшөп китте: — Оятһыҙҙар, ыстырам, көпә-көндөҙ, — тип, юлда осраған һәр кешене арбаны, өй эстәрен ураны.\nБыл юлы ла Сырур ҡарсыҡ ғәҙәтенән сыҡманы. Өҫтәл артынан урын алыуы булды, шундуҡ кәнфит һауытын асты, сәйнүккә ҡул суҡтарын тейгеҙҙе.\n— Сәйең ҡайнар. Ҡана берҙе яһа әле, тамаҡ кипте. Ялтыр тышлы, матур һүрәтле кәнфиттәрең дә өҙөлмәй, — тине лә сынаяҡҡа үрелде. — Һин иреңде сәй ҡайнатып, ҡиммәтле кәнфиттәр ултыртып көтөп тораһың, ул лаяҡыл иҫереп ҡайта. Ҡуй инде...\n— Уны ғына түгел, Миңлесырур инәй, һинең Ғәзимдән биш минут ҡына һуңлап инереңде белеп ҡайнаттым. Үҙең яһап эс, ҡулым ҡамырлы.\n— Харап икән, бигерәк төртмә телле булып киттең. әле, Сәриә, иреңдең эсеүе артыңа күрә саҡ һинең. — Сырур ҡарсыҡ ултырған ҡаҙҙай әйләнгеләне, бейәләйен табалмай йөҙәне, быймаһын кейәлмәй аҙапланды. — Тәскирә һымаҡ берәрһе иреңдең самогонына аҙҙыра торған дарыу бутаһа, белерһең әле...\nҠарсыҡтың һуңғы һүҙҙәре күңеленә шом, яраһына тоҙ һалһа ла, ҡабалан-ҡарһалан сығып һыҙыуы мәҙәк булды Сәриәгә. Ихластан көлдә ул. Барып Ғәзимде ҡосто, битенән үпте. Муйын тәңгәлендәге күлдәк төймәһен ысҡындырҙы. Үҙендә ниндәйҙер еңеллек тойҙо, иңбашынан ауыр йөк төшкәндәй булды.\n— Баҡсаларҙа сәскә атҡан,\nҺин ултыртҡан бөрлөгән... — Ҡамырлы ҡулын килешле күтәреп, бармаҡтарын шартлатты ҡатын, ҡыҙ сағында яратып башҡарған бейеүенең көйөнә аяҡтарын тыпырлатты. Битенә ҡамыр сәсрәүе лә, хужаһының ҡыланышына аптырап күҙҙәрен алартҡан бесәй балаһы ла ҡыҙыҡ ине уға. Барып магнитофон төймәһенә баҫты. "Ламбада" көйөнә ҡушылып йырланы, кәүҙәһендәге бар гәүһәрҙәрен уйнатып бейергә кереште: — Тай-да-да-да-да, да-да-да-да... да-да-дау-у... Тип-тири-дам-да-да-да-дам...\n...Һай, мунсаны ҡыҙыу яҡҡан. Миндек парлағанда ла түҙеп торғоһоҙ. Тамсы ташҡа төшөп етмәй шаж да пож сәсрәп юҡ була, эҫе пар тынды ҡура. Кипкән, һыуыҡҡа бөрөшкән ҡайын япраҡтары кинәнес таба, һулап туйғыһыҙ еҫен ҡоромға ыҫланған бүрәнәләргә, ҡарайған ултырғыс-эскәмйәгә һеңдерергә тырыша. Уның артынса, парға ҡушылып, мәтрүшкә еҫе иҙән-түбәне әйләнә, ҡыҫылған ишектән ҡышҡы һауаға йәй һулышы өрә. А-ахх, мунса еҫенән дә тәмле еҫ, тәндең сафланырға тырышып ярһыуынан да интеккес ғазап, ҡайнар миндек ҡағылыуынан да илерткес ләззәт юҡтыр донъяла. Быларҙың барыһын бер нәмә менән генә сағыштырып була. Хәйер, уныһы...\nСәриә йыуылған иҙәнде, һыуға сумдырылған миндекте, урындарына ҡуйылған йыуғыс, һабындарҙы күҙҙән үткәрҙе. Маңлайына бәреп сыҡҡан тирҙе һөрттө лә, арҡаһына фуфайкаһын элеп, өйгә табан ашыҡты. Һалҡын һыуы ғына аҙыраҡ, тағы алып килергә булыр, тип уйланы ул. Иң тәү ике малай сабынып сығыр. Үҫкәндәр инде, бешеп-нитеп ҡуйырҙарына ҡурҡырға түгел. Һуңынан ҡыҙҙарын йыуындырыр. Улары бәләкәйерәк, ҡыҙ балаларҙың үҙҙәрен генә мунсаға ебәреү ҡурҡыныс. Мунса эйәһе лә ирҙәр ҡиәфәтендә була, ти, малай-шалай ҙа шуҡ: төнлөктә төртөп төшөрөрҙәр, шайтан булып та олорҙар. Хәйер, хәҙер уларҙы өйҙәренән ҡыуып сығарырмын, телевизорҙан айырырмын, тимә. Элек кенә ул...\nХи-хи-хи... Бөгөнгөләй хәтерендә, бәләкәй саҡтарында апаһы менән мунсаға киттеләр. Элгәре мунсаны картуф баҡсаһы уртаһына, хатта артына һалалар ине бит. Сәриәләрҙеке ырҙындың нәҡ уртаһында ине. Апаһына шул ун өс йәштәр булғандыр, үҙе ике йәшкә кесерәк. Киттеләр. Сисенеп эләүкәгә генә менгәндәр ине, шап — төнлөк сепрәге эҫе һыуға! Сәриә сәрелдәп ебәрҙе. Апаһы сепрәкте ҡыҫҡыс менән алды ла тағы урынына тығып ҡуйҙы. Үҙе төнлөктө терәп тора. "Әһә, — тине ул, — малайҙар! Сепрәкте тағы этәләр. Хәҙер улар беҙҙе тәҙрәнән күҙәтерҙәр". Шуҡтың шуғы ине апаһы. Тәҙрәнең ҡорғанын асты, ҡарайған быяланы йыуып төшөрҙө.\n— Апай, улай бит беҙ ялт итеп торабыҙ, — тине Сәриә, мөйөшкә һыйынып.\nАпаһы шаҡ ҡатырҙы: ҡором менән ике янбашына күҙҙәр, ҡаштар төшөрҙө, ҡоромға буялған мунсаланы боттары араһына ҡыҫты ла артын тәҙрәгә ҡапланы, һуҡыр лампаны аяҡтары араһына ултыртты. Оҙаҡ та торманы, тышта сәрелдәшкән тауыштар ишетелде:\n— Мунса эйәһе тәҙрәнән ҡарап тора-а...\n— Е-ен!!! А-а...\nҠыҙҙар соланға йүгереп сығып, таҡта ярығына ҡапланды. Баҡса ыҙаны буйлап өс-дүрт малайҙың йылғаға табан һыпыртҡаны, әй, мәрәкә ине: алдан әлеге Миңлесырурҙың улы саба, арттағылары ҡолай, тора һалып тағы йүгерә, берәм-берәм кәртә аша һикерешәләр. Ҡыҙҙарҙың көлөп һындары ҡатты. Һуңынан малайҙар араһында: "Сәриәләрҙең мунсаһына ен эйәләшкән", — тигән хәбәр оҙаҡ йөрөнө.\nХәҙер малайҙарҙы өйҙән сығарып булмай. Ана, Сәриәнекеләрҙе генә ал — телевизор төбөнә бәйләп ҡуйғандар, тиерһең. Ашарға ултыртам тиһәң, айырылмайҙар, мунсаға инде кино бөтмәйенсә ебәреп булмай. Боевик, унан триллер, тағы әллә нәмәләр...\n— Малайҙа-ар, мунсаға-а, — ишекте аса башлағансы уҡ Сәриә улдарын ашыҡтырырға тотондо. — Малайҙар, тим бит, мунсаға!\nСәриәнең бер холҡо бар: башына ниндәйҙер уй алһа, эшләмәйенсә ҡуймай, ошо уй мейеһенә кереп урынлаштымы — күрергә тейешле нәмәләрен генә сырамыта, ҡалғаны, ҡырҡмаһа ҡырҡ яҡҡа таралып ятһа ла, күҙенә салынмай. Әле лә шулай булды.\n— Һауғынамы, әхирә-әт!\nСәриә һиҫкәнеп китте. Ниндәй бисә был? Табаҡтай биттәренә уйылған күҙ һыҙыҡтарын кершән һөртөп ҙурайтҡан, улар өҫтөнән ҡаш яһап, ҡәләм йүгерткән, ирендәрен ҡуйы ҡыҙылға буяған, сәстәренең маңлай яғын аҡҡа, ҡалған өлөшөн һарыға мансыған йыуан ҡатын — синыфташы Суфия лаһа! Үҙгәрһә кеше үҙгәрә икән, өсөнсө йыл тирәһе генә күрешкәйнеләр, хәҙер танымай ҙа торорлоҡ.\n— Су-Суфия... — Сәриә иҙәнгә биҙрәһен ҡуйҙы. Арҡаһына һалған фуфайкаһын һелтәп осорҙо. — Һи-ин бит бы-ыл...\n— Танымайһыңмы әллә? Ҡартайыла шул, ҡартайыла-а... — Суфия өй уртаһында өйөрөлөп алды. Был уның, күр, мин ниндәймен, ә һин кибеп бөткәнһең, тиеүе һымаҡ ине. Һәр хәлдә, Сәриәгә шулай тойолдо. — Һин һаман шул килешһең. Тик ябыға ғына биргәнһең.\n— Шайтан менән фәрештә генә ҡартаймай, Суфия, ҡырҡҡа етәбеҙ бит инде, — тип һуҙҙы Сәриә, әхирәтен ҡосоп. — Һин, ысынлап та, танымаҫлыҡһың. Тик ҡартайғанға түгел, таҙарғаның өсөн.\n— Шулай инде, ҡалалағы эште үҙең беләһең. Эшләгән эш тә күренмәй, ауылға ҡайтырға ваҡыт та юҡ, — Суфия өҫтәл артындағы ултырғысҡа йәйелде. — Уф, арытты. Һеҙҙең осҡа килеп еткәнсе һушың алыныр, тыҡрыҡтан киткәйнем, һа-ай, ҡар баҫҡан, саҡ сығып етә алдым.\n— Мин хәҙер сәй яңыртам. Һин һөйләй тор... Ә-әй, малайҙар, мунсаға!\n— Һинекеләр нисәү булып китте әле? Осона ла сығырмын тимә.\n— Берәүҙе тырыштырһаҡ, Алла бойорһа, бишәү була.\n— Фундаменты барҙыр, бик ышаныслы һөйләйһең. Илдә хәйерсе үрсетеп, нимәгәлер шул тиклем бала? — Суфия устары менән ауыҙына һауа һелкте. — Әле берәүҙе нишләтер әмәл юҡ, йә бер әйбер таптыра, йә икенсеһе. Бик модный ҡыҙ — современная!\n— Һәр ҡайһыһы үҙ ризығы менән тыуа инде, береһе лә артыҡ түгел. Тапҡаныма шатланып бөтә алмайым, — Сәриә, һүҙҙәренә ҡеүәт өҫтәп, балаларының мәҙәктәрен, холҡон һөйләргә булғайны ла, уйынан кире ҡайтты. Синыфташы барыбер аңламаҫ, тип уйланы. Шулай ҙа өләсәһе һөйләгән фәһемле хәлде бәйән итергә булды, — Өләсәйем мәрхүмә, ауыр тупрағы еңел булһын, бер ғибрәт һөйләр ине. Имеш, бабай менән әбей диңгеҙ буйында йәшәгән, ти. Тик диңгеҙ гелән өс кенә балыҡ биргән. Бер заман әбей бабайға: "Беҙҙең икебеҙгә өс балыҡ тамаҡ туйҙырырға ла, артҡанын һатырға ла етер ине. Әллә малайҙы һыуға батыраһыңмы?" — тигән. Бик оҙаҡ уртаҡ уйға килмәй торғандан һуң малайҙы һыуға төртөп төшөрөргә ҡарар иткәндәр. Тик аҙаҡ өс балыҡ түгел, икәү генә эләгер булған, ти, бабайҙың ауына. Бына шулай, Суфия, борондан һыналып килгән инде ул.\n— Харап, һин дә әкиәт тоҡсайына әйләнгәнһең. Бәләкәйҙән өләсәйең итәгенә йәбешеп йөрөнөң шул, — тип, һаман үҙ туҡһанын туҡһан итергә тырышты синыфташы. — Балалар бәләкәй саҡта "бала" ғына, ҙурайғас "саға"лары сыға башлай шул уның. Әйтәм бит, берәүһенә баш булып булмай, көндәр буйы әллә ҡайҙа олағып йөрөй, һиңә генә әйтәм, әхирәткәйем, ун биш кенә йәш, ә пиво менән шаяра. "Араҡыны, виноны, яратамын мин аны", — тигән шикелле. Хәйер, беҙҙең заман үтте хәҙер. Йәшлек бер генә, ҡәҙерҙәрен белһендәр. Беҙ генә ул клубҡа сығырға ла әсәйҙәргә көндәр буйы инәлә инек. Сафлыҡты һаҡлаған булдыҡ, кем өсөн? Йолҡош ирҙәребеҙгә...\nСәриә өндәшмәне. Эстән генә тәүбәһен әйтте лә һүҙҙе кирегә борорға тырышты. Әхирәтенең кәйефен күтәргеһе килеп, ҙур яҡтан өс йәшлек ҡыҙын саҡырҙы.\n— Ҡыҙым, Нәсиха, кил әле бында.\n— Ана, апайың һинән, үҫкәс кем булып эшләйәсәкһең, тип һорай.\nСуфияның күҙҙәре осҡонланды. Ниндәйҙер мәрәкә хәл көтөп, сабыйға табан эйелде.\n— Эйе, Нәсиха, кем булаһыңды әйтһәң, бынау кәнфитте бирәм, — тине ул, өҫтәлдән кәнфит алып.\n— Ә-ә-ә, алтатасы, ул кәнфит беҙҙеке би-ит... — Нәсиха бармағын янаны. — Алтасылға ялама-ай! Унтайҙы асап туйҙы-ым.\nҠатын ни эшләргә белмәне: ултырған урынында һикергеләне, борғаланды, ыҡ-мыҡ итте, күҙҙәрен алартып, бер сабыйға, бер әсәһенә ҡараны.\n— Күмәк бала сиғандарҙыҡы шикелле үҫә инде ул, ҡуй, үҙең ҡотортоп, күстәнәс апкилмәгәнгә мыҫҡыл иттерәһеңдер, — тип ҡыҙып китте.\nСәриә уңайһыҙ хәлдә ҡалды. Ҡыҙын шелтәләп алды.\n— Апайға шулай тиергә яраймы ни? Ул бит һинән, үҫкәс, ҡайҙа эшләреңде генә һораны, — тине лә, тағы баяғы һорауҙы бирҙе: — Йә, әйт әле, ҡыҙым, үҫкәс, ҡайҙа эшләйһең?\n— Һинең һымаҡ деклетныйҙа эсләйе-ем... — тип һуҙҙы ҡыҙ. Үҙе бер сит апайға, бер әсәһенә ҡараны. Суфияға табан кескәй генә усын һондо... — Кәнфит биләм тинең бит...\nСуфияла сабыйҙың ҡыҙыҡ һөйләүе ҡайғыһы юҡ ине. Был бала тағы берәр нәмә ләпелдәмәһен тигән һымаҡ, кәнфитте һауыты менән уға тотторҙо.\n— Хәс тә сиған балаһыһың, Хоҙайым. Атайыңа оҡшағанһың! — Шул саҡ ул Ғәзимдең өйҙә күренмәүен иҫенә төшөрҙө. — Атаһы тигәндән, ирең ҡайҙа һуң? Күпме ултырам, күренмәй.\n— Ә-ә... — Сәриә ҡулбашы аша баш бармағын ҙур яҡҡа һелкте, усын сикәһенә ҡуйҙы.\n— Иҫерекме ни? Мин шаулайым тағы.\n— Ю-уҡ, нишләп иҫерек булһын, ти, мунсаға тиклем ятып хәл ала. Таңдан тороп, шул фермаһына китә, меҫкенкәйем, арып, алйып ҡайта. Етмәһә, үҙебеҙҙә лә мал-тыуар фермалағы тиклем.\n— Ауылда ни, ит үҙегеҙҙеке — һатып алырға түгел. Беҙ генә килоһын алтын хаҡына алабыҙ. Ауыл кешеһе аҙҙы хәҙер, вообще нахалға әйләнде. — Суфия баҙар хаҡтарын теҙеп сыҡты, ҡалала һәр нәмәгә аҡса кәрәклеген, уныһын еткереп булмауы, шуға ауылға йыш ҡайталмауы, башҡа бик күп нәмәләр тураһында теҙҙе. — Бына шунан аңлатып ҡара инде анау өс йәшлек балаға ни өсөн апаһының кәнфит һалып килмәгәнен... Ярай, Сәриә, килдем, күрҙем, тигән шикелле, хәлеңде белдем, холҡоң һаман шул килеш ҡалған икән. Мин ҡуҙғалайым...\n— Атаҡ, сәй ултыртам бит, нишләп бик тиҙ ҡуҙғалаһың ул?\n— Үҙең барып ултыр. Ҡалаға саҡырмайым, фатир әллә ни ҙурҙан түгел — ике бүлмәле генә. Был таборың барыбер һыймаҫ. Әсәйҙәргә килеп ултыр. Хотя, иртүк китәм инде... — Ишек тотҡаһына үрелгән Суфия кире төпкә килде лә устары менән өҫтәл өҫтөнә таянды. Йөҙө етдиләнде, ҡырыҫланды. — Беләһеңме, Сәриә, йәлләйем мин һине. Бәхетһеҙһең. Бер ни күрмәй, ауылда һаҫып ятаһың. Аптырайым, ни ҡыҙығын табаһыңдыр. Элекке һылыулығың ҡайҙа һинең, класташ?! Майға буяп ташлаһаң, эт тә яларлыҡ ерең ҡалмаған бит. Кеше һөйләгәнгә ышанмағайным, үҙем күрҙем инде. Ә телегеҙ зәһәр һеҙҙең, һай, зәһ-һәр, хатта анау өс йәшлек сиғаныңа тиклем йылан ағыуын сәсә!\nСәриә шаҡ ҡатып ҡалды. Асыуланып киттеме синыфташы? Ғөмүмән, ниндәй елдәр иҫеп, ниндәй йомош килтергән һуң уны? Сәйер ҙә, серле лә инде: һауанан төшкәндәгесә пәйҙә булды ла юҡҡа сыҡты. Ҡатын төрлөсә уйланы, тик әхирәте һөйләгәндәрен нимәгә юрарға белмәне.\n"Бәхетһеҙһең". Балалыҡ әхирәте нимәгә ишараланы ла, ғөмүмән, нимә һуң ул бәхет? "Һуҡырҙың бәхете ике күҙ, аяҡһыҙҙыҡы — аяҡ, сулаҡтыҡы — ҡул, балаһыҙҙыҡы — сабый", — тиер ине өләсәһе. "Булғанына шөкөр ҡыл", — ти әсәһе лә. "Ошоларҙан айырмасы, Хоҙайым", — тип, көн дә таң ҡаршылай ул үҙе.\nСиныфташының ирен ситтәре менән мыҫҡыллы йылмайып ултырыуын тик Сәриәнең кәмселеген табыр өсөн генә килгәнлегенә ишаралап була ине. Ҡатынға шулай тойолдо. Юғиһә тегенән сөй табып маташты, бынан семтеп ҡараны, ахыр сиктә сабыйға бәйләнде. "Майға буяп ташлаһаң, эт тә яларлыҡ ерең ҡалмаған", — тисе. Харап, нишләп эт яларға тейеш һуң әле? Йәнәһе, бала табаһың да, бала нәжесе йыуыуҙан бушамайһың, тимәкселер инде. Тапһа ни, кемдең ни эше бар? Һәр кем үҙ ризығы менән тыуа. Ире ҡағылып та өлгөрмәй, түлләнә башлауы һис кенә лә насар түгел. Тимәк, ырыҫлы нәҫел. Уға үкенмәй ҙә Сәриә. Шулай ҙа...\nТәүге улына ауырлы ине ул саҡта. Ҡапыл ғына ауырыны ла китте. Етмәһә, төн уртаһы. Буран ҡотора.\n— Ғәзим, ауырый башланым, ахыры, фельдшерға бармайһыңмы? — тип, ул ирен уятты.\n— Ете төн уртаһында ҡайҙа бараһың, аҡылыңдан яҙҙыңмы әллә? — тине лә буласаҡ атай кеше, артын туңҡайтып, әйләнде лә ятты. — Түҙ, иртән машина юллап килермен...\nТүҙерһең, ти, бар, түҙеп ҡара! Ирен һөйрәп төшөрҙө лә, ҡорһағын тотоп, ишекле-түрле йөрөй башланы. Һуҡрана-һуҡрана сығып киткән Ғәзиме ярай әле тиҙ ҡайтты: әсәһен уятып ебәргән, ағаһының "Беларусь"ын ҡабыҙып алып килгәндәр. Шулай итеп, ун биш саҡрымды тракторҙа саҡ апарып еткерҙеләр. Ә ярты сәғәттән инде — улдары тыуҙы!\nШулай ҙа ауылда лаҡап таралды ул саҡта. Тәүгеһе — "түҙ, иртән машина юллармын". Икенсеһенә Сәриә үҙе сәбәпсе булды. Ауыртыуына түҙәлмәйенсәме, әллә иренең бошонмауынанмы, дауаханаға ингән саҡта ул: "Эх, ниңә кәрәк булды икән, Ғәзим?" — тип әйткән, имеш. Уныһын хәтерләмәй. Шулай ҙа һуңғы һүҙҙәрен ауыл халҡы ташҡа баҫып ҡуйҙы.\nЮҡ, һис үкенмәй Сәриә итәк тулы балаһы булыуына. Ана, элегерәк ете-һигеҙе лә күпкә һаналмаған, ти ҙә ҡуя. Уның ҡарауы, алдыртыуының гонаһынан ҡурҡа. Өләсәһе гелән: "Хоҙай яралтҡан сабыйыңды алдырта күрмә. Әхирәткә барғас, ҡәберстанда шул балалар йылан булып үҙеңде имеп ятыр", — ти торғайны. Шулай булмай ни, күрәләтә үҙ балаңды бысаҡ аҫтына бирергә риза булсы әле. Ана, уйнап-көлөп пыр туҙышалар, ниндәй күңелле өйҙә. Шуларҙың береһен генә барып алдырһа... Тәүбә-тәүбә, Хоҙайым һаҡлаһын, бер йүнһеҙ ҡатындың һүҙҙәре тип, әллә ниндәй уйҙарға бирелдесе Сәриә. Хәҙер Суфия күптән синыфташы түгел дәһә, элек ул белгән әхирәте лә түгел. Синыфташ булараҡ мәктәп йылдарында тороп ҡалһа, әхирәте арбаһынан уйҙар айырмалығы барлыҡҡа килгән саҡта уҡ төшөп ҡалғандыр. Үҙҙәре лә һиҙмәгән, тормош мәшәҡәте шулай иткән, донъяға ҡараштары һәр ҡайһыһын айырым юлдан оҙатҡан. Бәлки, шулай булырға тейештер ҙә. Ғүмер юлы оҙон бит, айырым арауыҡта кем юлдаш, фекерҙәш булмай ҙа, күпмелер саҡрым үткәс, кемдәр менән ҡабаттан осрашып, тағы айырылмайһың...\n— Һо-о, рәхмәт, әсәй, пары шыжлап тора!\n— Үәт шәп, әй, мунса-а...\nХәлдәре бөткән малайҙар арҡыс-торҡос диванға ауҙы. Дәфтәрҙәре менән ауыҙҙарына һауа һелктеләр, ах-бух килделәр.\n— Һыйыҡ сәйең юҡмы, әсәй?\n— Хәл бөттө прәме...\nСәриә өтәләнеп сәй яһаны. Өҫтәлгә бал ултыртты, сәйнүк эсенә услап мәтрүшкә һалды.\n— Үәт, ваҡ ирҙәр инәлтә әй, — тигән булды ул. — Ярай ҙа өйләнешкәс, әсәйегеҙ һымаҡ ҡатын тура килһә. Биләтеп теңкәһен ҡоротор инегеҙ, шилмалар.\n— Беҙ, әсәй, нәҡ һинең һымаҡҡа өйләнәбеҙ. Биттәрен штукатурить иткән, маймылланып атлаған ҡатын кәрәкмәй, — тип шаяртты оло улы. Үҙе һикереп торҙо ла әле генә һөйләгән бисәләр булып ҡылана башланы. Арт һандарын уйнатҡыланы, ҡулдарын килешле генә итеп һауала бәүелтте. — Ай, ай, мин һыйыр һауа белмәйем бит әле, һөттө лә сосканан ғына тамсылап эсәм. Күберәк китһә, эсемә тейә...\nӨй эсе шат тауышҡа күмелде. Ҡыҙҙар ҙа, малайҙар ҙа төрлөсә ҡыланды, кинола күргән иркә ҡатындар һымаҡ ишекле-түрле йөрөнө.\n— Ярай, әртисләнмәгеҙ. Малайҙар, һеҙ сәй эсегеҙ, ҡыҙҙар — мунсаға. Хәҙер барып йыуындырырмын.\n— Ә атай бармаймы ни?\n— Атайығыҙҙы тәмлеһенә генә уятам. Әлегә хәл алһын...\nШулай ҙа ирен уятырға кәрәк, тигән уйға килде Сәриә. Мунсаға тиклем сәй эсеп алһын, ҡырынырға лезвие-маҙарын әҙерләһен. Юғиһә икенсе мунса яҡҡансы һаҡал-мыйыҡтан арынырға ла ваҡыты юҡ меҫкендең. Ауыл кешеһе ни бигерәк ҡыҙыҡ шул бер уйлаһаң: мал уны йәшәтә, үҙе мал өсөн йәшәй. Иртән сығып ҡаҙҙары менән ҡаңғылдашһа ла күңеле була, һәүкәше көйшәмәһә лә йәне үртәлә. Бер ҡарағанда һыйырын һыйпап-һыйпап һөйә, тегенеһе тыңламаһа, оса һөйәгенә һәнәк һабы төшөрөргә лә күп һорамай. Һәүкәштәрҙе иркәләгән, тиргәгән һүҙҙәрҙе бергә йыйһаң, таңдан ауыл өҫтө әтәс "ки-ки-рикү"ге генә түгел, ә мал ҡараған, йәйен көтөү ҡыуырға ҡабаланған ҡатын-ҡыҙҙың иркә, наҙлы, асыулы, зәңгәрле-йәшелле, сырылдыҡ, тағы әллә ниндәй тауыштарға күмелер ине. Үәт, магнитофонға яҙҙырып, шуларҙың барыһын көсәйткестән еппәрергә! "Малҡай, иҫән-һау төн үткәрҙеңме?" "Пр-рҡай..." "Тик тор, былай ҙа йоҡлап ҡалғанбыҙ". "Һәүкәш, хәҙер биҙрә төбө менән һалам". "Ах, зәрәзе..." Быларҙың бары бергә яңғыраһа-а...\nСәриә үҙ уйҙарынан көлөп ҡуйҙы. Уның күҙ алдынан ауыл көтөүе, ошо көтөү эсендә һыйырҙарына эйәргән барса бисәләр үтте. Бына улар, биҙрәләрен тотҡан да, һәүкәштәре артынан төшкән. Иң алдан йыуан Әсмә симменталын ҡосҡан, йыуан баш бармағын һауала уйнатып "во!" ишараһы яһап бара. Ауыҙы йырыҡ. Йыуан булһа ла, ошо кәүҙәһе үҙен һаран һымаҡ күрһәтһә лә, күңеле киң уның, эсендәге тышында — итләс битенә тиклем ихласлығы яҙылған. Кешегә түгел, малдарына ла алама һүҙ әйткәне юҡ. Шуға ла барған һайын һәүкәшенең маңлайынан үбеп-үбеп ала. Артынан өтөк Шәрифә эйәргән. Исем аталыуы гелән ҡабаланған, бар эшкә лә өлгөрөргә тырышып өтәләнеүҙән. Мал хужаһына оҡшай, тигән шикелле, һыйыры ла нәҡ үҙе. Бер ерҙә үлән уртлап өлгөрмәй, икенсеһен барып ҡаба, өсөнсө яҡҡа ҡайыра. Хужаһы ла ҡабаландыра: "Йә, тиҙерәк Әсмә һыйыры тиклем дә була белмәйһең, йүнһеҙ!" Һәй, мәҙәк икән был мал көтөүе менән ҡатын-ҡыҙ өйөрө бергә ҡушылһа! Ана, иң арттан йоҡосо, юҡ, исемен әйтмәйек, йә үсегеп йөрөр, әйҙә "йоҡосо" булһын да ҡуйһын, шуның ташбаҡаһы килә. Хужаһы ауыҙын ҙур асып иҫнәгәнгә быныһы күҙҙәрен аларта ла иренеп кенә икенсе аяғын баҫа. "Ә-әйҙә-ә, атла инде-е, ярай, көтөүҙе ҡыуып етерһең әле, мин ҡайтып китәйе-ем", — тип, йоҡосо кирегә атлай. "Һөйәк"тең дә һиңмайы үҙе һымаҡ. Көйшәүҙән бушамай. Ашағаны ҡайҙа баралыр, аптырарһың, тире аша тәнендәге бар һөйәге тырпайған, тығынған һайын, артынан шыйыҡса сәптерә. Бының ҡырҡ ҡартаһы ла, ҡарыны ла юҡ, ахыры, билләһи, ҡыҙыл үңәсе тура эсәгенә сразы тоташҡандыр. Ә Сәриәнең һыйырҙары ҡайҙа һуң? Урта тирәлә, өсөһө айырылышмай улар. "И-и, малҡайҙар, әҙәм рәтендә әҙәмсә йөрөгөҙ инде, йыуаш булһағыҙ, арт тирәгеҙҙе һөҙөрҙәр ҙә ҡайтарырҙар. Йөрөрһөгөҙ себенләп. Әйҙәгеҙ, һәүкәштәрем, һәй, аҡыллыларым..."\n— Әс-сәй, һөйөнсө, аҙбарҙа бәрәс тауышы сыға!\nСәриә башын һелкте. Мунсаға киткән ҡыҙҙары кире ингән икән.\n— Э-э, нимә?\n— Һөйөнсө, һарыҡ бәрәсләгән, тауышы сыға!\nӨй эсе дыу килде, бәрей туйы ҡупты: малайҙар кем уҙарҙан элгестәге кейемдәрен тартҡыланы, ҡыҙҙар сырылданы, урындарында сәпәкәйләп һикергеләне.\nҠатын ирен уятты.\n— Ғәзим, тор әле йәһәтерәк, теге йәш һарыҡ бәрәсләмәнеме икән, тауышы сыға, ти. Ғәзим, тим, ас әле күҙеңде.\n— Ы-ы... Хәҙер ҡайтам, эште генә бөтөрәм дә... — Ир ауыҙ эсенән өҙөк һүҙҙәр мыңғырланы. — Ы-ы...\n— Ҡайҙа ҡайтаһың, ти, тора һал, бәрәсте һөҙөп ҡуйырҙар әле, — тип, Сәриә ирен дер һелкетте. — Малайҙар, сыға тороғоҙ. Хәҙер мин утты яндырам.\nБына ул тәбиғәт мөғжизәһе! Яҡты донъяға тыуып та өлгөрмәгән бөҙрәкәй суп-суп әсәһенең еленен тылҡый. Ҡайһы арала тыуған, ҡайһы арала һарыҡ уны ялаған, үҙе аяғына баҫҡан тиген. Суп-суп...\n— Әннә, әннәү, кем уның йөнөнә бигуди ҡуйған? — тип һорай һалды алты йәшлек Сәғиҙә.\n— Алла бабай инде, Алла бабай...\n— Әннә, ә һарыҡ бәрәсте нисек апҡайтҡан...\nСәриә ни тип яуапларға белмәне. Күҙен ыуғылаған Ғәзим дә телһеҙ ҡалды.\n— Нисек тип ни инде, ҡыҙым, арҡаһына һала ла урмандан алып килә, — тигән булды уныһы.\nҮҙҙәрен олораҡ тойған малайҙар шырҡылдашты. Төрткөләштеләр.\n— Минең һымаҡ өсөнсө класҡа уҡырға барғанда белерһең әле, — тип күкрәген ҡапайтты Ғилман.\nСәғиҙә лә бирешмәне.\n— Ә-ә, алдайһығыҙ, балаһы уның эсендә була. Ҡорһағы ярылып китә лә бәрәскәй унан төшә, һуңынан ҡорһағы тағы ябыла, — тип тәтелдәне.\n— Эйе, шулай ти... — Ғилманға һүҙен әйтеп бөтөрөргә бирмәнеләр, ағаһы ҡабырғаһына төрттө. — Нишләп миңә төртәһең?\n— Бәрәсте өйгә индереп торорға кәрәк, әсәй, — тине өлкән улдары. — Туңып ҡуйыр.\n— Дөрөҫ әйтәһең, улым, хәҙер әсәһе ялап бөткән инде, имеп тә туйғандыр. Бөгөнгә алып инәйек тә, иртәгә йылытылған бура эсенә ҡуйырбыҙ. Әлегә унда һарығын ябып торайыҡ, бүлмәне йылытһын. — Ғәзим һарай эсенә буралған кескәй бүлмәнең ишеген асты. "Теплушка" тип йөрөтәләр уны урыҫсалап. — Ҡана, һарығы ошонда ҡунһын, тыны менән йылытһын.\n"Бә-ә... Бә-ә..." Был донъяла иң ҡәҙерле, үҙенә генә таныш, танһыҡ еҫ килгән әсәһенән, һурған һайын балдай татлы йылы һөт тамған елен баштарынан айырылған йән эйәһе яр һалып аҡырҙы. Бейәләйҙән саҡ ҡына ҙурыраҡ нәмәҫтәкәйҙең ҡайһы еренән сығалыр был тауыш, аңламаҫһың. Бар өй эсен яңғырата. Кәлтер-көлтөр баҫҡан хәлһеҙ аяҡтары иҙән буяуына тая, әсәһе эргәһендә саҡта мәҙәк һелкенгән кескәй ҡойроғо ла төшкән, үҙе өсөн ерәнгес еҫ моронон ҡытыҡлай, бышҡырта. Етмәһә, килеп-килеп башынан, арҡаһынан һыйпайҙар. Был сағында бәрәскәй күҙҙәрен йома, тәне буйлап интектергес рәхәтлек ғәләмәттәре үткәнгә ҡалтырай. Өшөй ул. Йылы ғына күренгән өй ҙә һыуыҡ төҫлө. Шул саҡ эс тәңгәлендә ниҙер тулыша, ҡойроғон күтәртә. Фанилыҡта тәүге тапҡыр ул ауыртыу һиҙә һәм...\n— Ән-нәү! Бәләс бес итә-ә... — Нәсиха, шатлыҡ йомортҡаһы тапҡанмы ни, үрә һикерҙе. Урынында тыпырланы. — Бәләс бес итә-ә. Галсук кәләк. Минең галсукты билеге-еҙ!\n— Моғайын, был ҡыҙҙар мунсаға бармаҫ, — тип йылмайҙы Сәғиҙә. — Әйҙә, үҙебеҙ инеп сығайыҡ.\n— Юу-уҡ, әсәй, мин бөгөн мунсаға бармайым. Һинең дә ҡойонаһың килмәй, ибет, Нәсиха?\n— Мин бәләс менән балам. Бәләсте йыуындыла-ам, — Нәсиха сәпәкәйләне, өлтөрәп йөрөп таҫтамалдарын әҙерләне. — Ана бит быслаҡ бәләс, йыуындылам уны...\n— Үҙе ҡара ул, бысраҡ түгел. Әсәһе ялап таҙартҡан бәрәскәйҙе, ибет, әсәй?\n— Эйе, ҡыҙым. Уның туны ҡап-ҡара. Ә бына муйынына аҡ галстук таҡҡан.\n— Әннәү, беҙҙең бәрәс ҡыҙмы, малаймы?\n— Ә ҡыҙҙар бит галстук таҡмай, әйҙә, муйынса булһын уныһы.\n— Шулай булһын. Ә исемен нисек ҡушаһығыҙ һуң?\n— Ярай, һеҙ исем уйлай тороғоҙ, беҙ мунса ҡойоноп сығайыҡ, — тип, Сәғиҙә шкафтан яңы таҫтамалдар, йыуылған кейем-һалым алды.\nҒәзим ҡабаланманы. Өндәшмәй генә сәйнүктән сынаяҡҡа һыу ҡойҙо. Уртланы. Сәғиҙә ирен ситтәре менән генә йылмайҙы. Моғайын, иренең башы сатнайҙыр, тип уйланы ул, әллә нигә бер төшөргән була ла шулай күтәрәлмәй йөрөй. Был саҡта ҡатын уны йәлләй ҙә, Ғәзимдең һалмыш сағында йәненә тейгән һүҙҙәрен иҫкә төшөрһә, аҙыраҡ интегеп, этләнеп алһын әле, тип тә ҡуя. Былай алама ҡыланыуын ҡыланмай ул, шулай ҙа артығыраҡ "батырланыбыраҡ" китеүсән. Уныһы бала сағынан, иркә үҫеүенән киләлер. Әсәһе бик ныҡ иркәләгән уны. Шуға ла ҡайнатаһы гелән: "Боҙҙо малайҙы, ажғырып торған ир итергә ине лә, йыуаш, иркә булды", — тип һуҡранып алыусан.\nХи-хи-хи... Ғәзимдең кескәй сағындағы мәҙәктәре күп инде ул. Бер заман әсәһе уға, тешең боҙола, тип, кәнфитте ғәҙәттәгесә кеҫә тултырмай, бер нисә бөртөк кенә биргән. Шуға дүрт-биш йәштәге малай асыуланған. Юҡ, иламаған. Ә соландағы һыу тултырылған феләк өҫтөндәге сүместе алған да: "Билмәһәң, тәҙләне ватам", — ти икән. Ғәҙәтенсә, әсәһе уны тыймаған. Тик: "Ват, улым, ват, бәләкәйерәген генә ват", — тип әйткән, имеш.\nАна шул холҡо һаман килә Ғәзимдең. Аҙыраҡ ҡырын һалып алһа, бөтөнләй балалығына ҡайта, тиерһең. Сәриә килен булып төшкәс тә, ҡәйнәһе уға: "Килен, Ғәзимдең тамағын ныҡ ҡара инде, бигерәк ашамай шул ул, картуф ҡыҙҙырһам да, табаның төбөн генә ҡыра", — тигәйне. Таба төбә майлы була шул, тип, саҡ ысҡындырманы Сәриә. Әйткән булһа, билләһи, ҡәйнәһе ай буй өндәшмәҫ ине.\n— Нимә, ҡартым, хәл юғыраҡмы әллә? — тип хәйләкәр йылмайҙы ҡатын.\n— Юғыраҡ шул... — Ғәзим маңлайына төшкән сәсен бармаҡтары менән артҡа тараны, ҡаҙ-өйрәк тәнендәге төпһәләй булып сикәһенә сыҡҡан һаҡалын һыпырҙы. — Дә-ә...\nМоғайын, ире бесән аҫтындағы "сәкүшкә"һен онотҡандыр. Һорар ине. Санаһынан малдарға аҙыҡ таратырға сыҡҡан ҡатындың һәнәге "сырт" итеп ҡалды. Әһә, тип уйланы ул, йәшереп ҡуйғаны ла бар икән бының. Ярай әле, ватылмаған. Тегене Сәриә ҡуйынына тыҡты ла мейес артына индереп ҡуйҙы. Һораһа, бирер, һорамаһа, бахмуры былай ҙа үтер. Бер айныны иһә ауыҙына көсләп һалһаң да йотмай ул.\n— Анау бәрәсте мейес артына урынлаштырыр инең, Ғәзим, — тигән булды Сәриә, ирен хәйләкәр генә күҙәтеп. — Йылылыҡ етмәйҙер бахырға, ҡалтырай бит.\n— Уф-ф... Малайҙар урынлаштырыр әле.\n— Харап, малайҙарыңа ышанһаң, Себер китерһең. Улар бәрәсте уйнатыуҙы ғына белә. Хәҙер хәл генә инһен хайуанҡайға, диван башынан төшмәҫ.\n— Ярай, ярай. Минең ауырығанды белеп, юрый эш ҡушаһың, — тип һуҡранды Ғәзим. — Исмаһам, анау йүгергән балың да юҡмы ни?\n"Йүгергән бал". Элгәре ауылдарҙа бал да ҡоя торғайнылар. Ағас мискәгә һалаһың да, ҡапҡасын ябып, өҫтөнә ауыр нәмә ҡуяһың. Әлеге шул Сырур ҡарсыҡ менән булған хәл был. Кистән һаламмы, бесәнме килтергән Зиннур ҡарт быға баш төҙәтергә ингән. Тегенеһе бер сүмес балды һоҫоп биргән. "Ох, шәп, Миңлесырур килен, балың. Бер-ике ҡалаҡ сода еппәрһәң, ишу ҙа килешер ине. Ҡана, берҙе тағы һоҫоп бир ҙә", — тигән йор һүҙле ҡарт. Был сығып китеүгә тегенеһе ике ҡалаҡ ҡына түгел, ярты ҡап соданы еппәргән. Балы сажлаған, божлаған — ҡапҡасты күтәрә башлаған. Аптыраған хужабикә өҫтөнә менеп ултырған, ти, тик балын ғына тотоп тыя алмаған.\nМейес араһынан Ғәзимдең балҡыған йөҙө күренде: шарҙай асылған күҙҙәр йылтырай, йырыҡ ауыҙы йәйелә бара, ғәжәпләнеүенән теле бер инә, бер сыға.\n— Әйтәм бәрәс һөйләйһең, бында һарығы бар бит!\n"Һарыҡ" тип был ауылда бер шешә араҡыны әйтәләр. "Һарыҡ салырға ине лә, бәйләргә арҡаны етмәйерәк тора", — тиһәләр, мотлаҡ: "Берәр ярты эсергә ине лә, аҡсаһы етеңкерәмәй", — тигән һүҙ. Сәкүшкәһе — бәрәс. Бына ҡайҙа һуҡтырған бит бисәһе, ә Ғәзим аңламаған.\n— Һай, Сәриә, һин дә лаҡап менән һөйләшә башланың, — тигән булды ул. — Ярай, рәхмәт, төҙәлеп китһәм, ауыҙыма алмам.\n— Туҡран тәүбәһе инде уныһы. Көнө буйы туҡ та туҡ эшләгәндән һуң башы ауыртҡанда туҡран да: "Башҡаса туң ағасты мәңге туҡылдатмам", — ти икән.\n— Юҡсы, мине белмәйһеңме ни?\n— Беләм, юрамал үртәйем. Әйҙә, киттек мунсаға. Миндек менән артыңды бешәйем!\n...Яҙылған тән. Йомшарған быуындар. Күңелдәге кисерештәр дауылының һилләнә барыуы. Нәфсеһенең танһығы ҡанып, ләззәтле тойғоларҙың ете ҡатынан фанилыҡҡа ҡайтыу...\nТән-йән кисерештәренән йоҡо упҡынына сумған иренең күкрәгенә башын һалған Сәриә һөйгәненең битенән һыйпаны, дөп-дөп ярһыған йөрәк тибешен тыңлап ятты, ир-тир еҫе килгән ҡайнар ҡуйынына һыйынды. Әйтерһең, был минутта уның бар көс-ҡеүәтен, көндөҙ урғылған ғәйрәтен һурып алғандар. Үҙен көсһөҙ, һәр нәмәгә мохтаж итеп тойҙо. Тәнендәге барса һеңерен оторо тағатҡыһы, бәхет диңгеҙендә йөҙгән сәскә тажылай көсһөҙ, илерткес хис-тойғо еленә япраҡ-елкәнен киргән гөлдәй, наҙлы булғыһы килде.\nСәриә тәҙрәгә һалҡын һырлаған һүрәттең һәр биҙәген күҙҙән үткәрҙе. Ниндәй мөғжизә яғылған ябай ғына быялаға. Тулған ай боҙ шыршы ботаҡтарын, ҡар һырынтыларын нурлай, уларға йән өрә. Үҙе гиҙгән ҡара урмандарҙы, бейек-бейек тауҙарҙы кесерәйтеп төшөргән тиерһең Ҡыш бабай. Гүйә, ҡатын күрһен өсөн генә тәбиғәттең бер мөйөшөн гәлсәргә әйләндергән дә, айҙың тереһыу нурҙарын бөркөп, тәҙрәһенә яҡҡан. Бар донъя айҙың нурында ҡойона тиерһең. Ошо серле матурлыҡты ҡосҡоһо, барса гүзәллеген күңеленә һеңдергеһе, булмышын арбаған хистәрҙең тулҡынында ҡолас йәйеп йөҙгөһө килде ҡатындың.


Гейне Өҫтәл Уйын – Уйын Бушлай Онлайн Ххх\nГейне Булған-Gnu Бөтә Йүнәлештәр Буйынса Бөтә Өҫтәл Уйындары\nСиткә, бәлки, беҙгә иң аҡыллы идеялары булған сайттың исеме түгел, сөнки беҙ һәр кеше алды, һәм уларҙың береһе лә түгел, жанр-яҡ gnu күп яҙҙыҡ, был порноигр беҙ уларҙы платформа тәҡдим итә, һәм был, сөнки улар өсөн бында өҫтәл гей әлеге уйындар эзләй. Беҙ бер ҡасан да башыма килмәне, бында килә алмай кеше эҙләп, тип Гей-Гей йәки Монополияға-һәм ер аҫты аждаһаһы. Әммә беҙ ҡайһы бер кәрт уйынында күрһәтеүсе сайттар менән гей-тематикаһы, беҙ акцент яһап, дөрөҫө шул, һеҙҙең өсөн килтерелгән гей-бөтә донъя уйындары порно менән порно.\nҺеҙ беҙҙең сайтта табырға була. кинки төрлөлөгө, жанр һәм уйындар. Беҙ бөтә категория төп порно һеҙ тәҡдим итә, ә һуңынан беҙ шулай уҡ төрлө стилдәге раят тәҡдим итә, үҙ ярҙам менән сексуаль улар төрлө аспекттары һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме, түшәк булған тыш, эмоциональ һәм менталь. Төрлө уйын менән ҡыуандыра һәм төрлө фантазия gnu тейеш, һәм беҙ аныҡ белмәйбеҙ, һәр gnu ниндәй стиль раят кәрәк, уның өсөн тулыһынса тормошҡа ашырырға була. Шулай итеп, әйдәгез, коллекция гей тураһында-өҫтәл уйындары түбән.\nУйын Өсөн Төрлө Төрлө. Gnu.\nБыл осраҡта, әгәр һеҙ түгел, уйлап, алдағы хәүефле улавливать минең аңлатыу, мин уны үҫтереү мөмкинлеге аныҡ миҫал. Нисек инде мин әйтәм, өс төрлө фантазия кимәлдә эшләй, ә тап түшәк, менталь һәм эмоциональ. Һәм беҙ бөтә уйындар тураһында һөйләшеү һәм уларҙың, улар беҙҙең фекер буйынса, улар бөтәһе яҡшы башҡара.\nҠасан етә эш түшәк һеҙҙең фантазия, һеҙгә кәрәк, уйын тулыһынса секс арналған. Бының өсөн һеҙҙең һәм беҙҙең коллекцияла секс-симулятор, ул китерелә менән pov уйын сюжет һәм башҡа процестарҙы, физик эксперимент бөтә төрҙәре менән енси акт һәм улар һеҙҙең ҡараштар. Эйәр тыш, блядь, тәрән үтеп инеп, һәм итегез канальный эякуляция бөтә төрҙәрен, шулай уҡ ҡайһы бер уйындарҙы һеҙҙең ала, уларҙы наслаждаться уйындар һеҙҙең аяҡ мөмкин. Шулай уҡ аласыз настроить һеҙҙең был персонаждар уйын, спортсылар һәм гейне тураһында һеҙҙең өсөн фантазияһын сағылдыра, оло ағзаһы, ағзаларҙы иң бәләкәй йәки ялбыр хатта., Башта күпселек персонаждар уйын бөтөнләй пародийный ла, һеҙ чувствуй үҙен яҡшы, наслаждайся уйын барышы, унда һеҙ трахать Бэтмен, Наруто йәки башҡа персонаждар билдәле поп-мәҙәниәтенә, был ихтыяж һаман да түшәктә, улар һеҙҙе ҡәнәғәтләндерәме теләйем.\nХәҙер, фантазияһы тураһында ҡасан, ул ихтилалдың енси акт түгел, ә сценарий, енси акт унда бара, ә беҙҙең фантазия кисерештәр була, һәм бының өсөн яҡшы миҫал-инцест. Инцест-секс түгел. Гонаһ һәм тулҡынландырғыс хистәр тураһында һүҙ бара, уның кисерәм һеҙҙе, белмәйем, тип үҙен үҙе трахать йәки ағаһын атай. Һәм беҙҙең сайттан симулятор фантастик, секс тыш, һеҙ шулай уҡ аласыз барыһы ла үҙ-ара һынан, ул килтерә сексу, диалогтар аша, оольни һәм үҙенә алдай., Башҡа gnu, RPG аша беҙҙе ҡыуандырып ул-уйын, - был беренсе гей-тәжрибә, оольни BFF, папочка татлы фантазия һәм башҡалар.\nХәҙер хыялдар фетиш тураһында һәм менталь, уйын беҙҙә бар, ҡара яғы күберәк булғандыр ул. Бөтә ҡолдары өҫтөнән шикәйәт итеү теләге өҫтөнлөк симулятор мөхәббәткә менталь һәм һеҙ эштәре иң булдыҡһыҙ бдсм. Беҙ шулай уҡ уйын тәҡдим итәм, ҡолдарыңдан үҙ ҡарашы һәм фантазияһы менән уйнарға һеҙҙең ҡәнәғәтләндереү тураһында күҙаллай улар. Гипный-ролле уйындар һәм көсләү өсөн беҙҙә шундай уҡ эшләй порноигра итеп һайлайҙар. Был жанрҙы дөрөҫ gnu өсөн-шунан, түшәктә нисек уларҙы үҙенә берләштерә хәрәкәттәр, ым-ишара һәм власы һәм яза кеүек шлепка, һуҡма уйын һәм мәсхәрә итә.\nБыл Бөтә Һеҙгә Яңы Уйын Уйнарға Мөмкин Браузер\nШулай булһа ла, мин һүрәтләү, күрһәтергә мөмкин, тип башлап ебәргән беҙ ниндәйҙер өлкәндәр өсөн уйындары Steam, киләсәктә был, дөрөҫөн әйткәндә, беҙ унда йәшәнек. Индустрияһы үҫешкән, уйын һәм хәҙер күпкә яҡшыраҡ күренә, ҡасан булһа иң элек. Барлыҡ, һеҙ беҙҙең сайтыбыҙҙа нимә табып, тѳрлѳ форматта HTML5, улар яҡшы уйын кластан тыш һәм график дизайн, мин шул тиклем юғары ентекле һүрәтләнә, шулай уҡ тулы менән кросс-платформа уңайлы буласаҡ, тип аңлата, һеҙ алмайсы был туранан-тура ошо уйын уйнап үҙенең браузер, булыу-булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ ниндәй ҡорамалдар ҡулланыла.


Православтар Алма спасын билдәләне | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n20 августа 2015 — 15:56\nОшо датаға арнап дини йорттарҙа байрам саралары үтте. Өфөнөң Киров урамындағы ҡорамда ла христиан руханиҙары алма һәм башҡа емештәргә изге һыу бөркөп, үҙ фатихаларын бирҙе. Инаныуҙар буйынса, изге алмаларҙы һәм емештәрҙе ашаған кешенең күңеле таҙарына.Алма спасын икенсе төрлө уңыш йыйыу осоро ла тип йөрөтәләр. Православ ышаныуҙары буйынса, бөгөндән йәнәһе көҙ ваҡыты етә, ә төндәрен һыуыта башлай. Шулай уҡ, христиандар изге алма ашаған ваҡытта теләк теләгәндә, ул мотлаҡ тормошҡа ашасаҡ, тип ышана.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ТЕЛ ДӘ, РУХ ТА ӘСӘЙҘӘН, АТАЙҘАН - 2019 - Мәҡәләләр\nТЕЛ ДӘ, РУХ ТА ӘСӘЙҘӘН, АТАЙҘАН\nЯҙыусы Шәүрә Шәкүрова Башҡортостан Республикаһы Президенты ҡарамағындағы Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн әҙәбиәт, сәнғәт өлкәһендәге Һәҙиә Дәүләтшина исемендәге дәүләт премияһына тәҡдим ителде. Уның балалар һәм үҫмерҙәр өсөн ижад ителгән проза һәм драматургияһы йәш быуында илһөйәрлек, халыҡ ижадына, тарихына хөрмәт тойғолары тәрбиәләүҙә мөһим роль уйнай, тип табылды. Гәзит уҡыусыларыбыҙға әҙибә менән әңгәмә тәҡдим итәбеҙ.\nБөгөнгө башҡорт әҙәбиәте ниндәй осор кисерә? Һинең ошо мөхиттә тотҡан урының? Уңышлы ижад емештәрең ниндәй? Нимәләр ауыр бирелә йәки һин булдыра алмаған ыҙандар бармы?\n- Бөгөн башҡорт әҙәбиәтендә лә, рус һәм башҡа, ғөмүмән, донъя әҙәбиәтендә герой образы үҙгәреш кисерә. Ижадсылар яңы герой эҙләй. Кисәге герой инде ҡыҙығын юғалтҡан кеүек. Уҡыусыны, тамашасыны тотоу, уны арбау өсөн һоҡланғыс, һис юғында, күҙгә ташланырлыҡ герой кәрәк. Һәм тиҙ арала ул герой ҙа кисәге көнгә әүерелергә тора, шул ҡәҙәре ваҡыт ағышы тиҙ, шарлауыҡ заманы тиерһең.\nБәләкәй халыҡ, юғалыу сигенә еткән тел, тигән фекер бер нисек тә әҫәр сифатына йоғонто яһай алмай. Һәм әҫәрҙе популяр итеүгә лә был сик түгел. Белеүебеҙсә, күп билдәле әҫәрҙәр тап шундай "аҙ һанлы" милләт вәкилдәренеке лә. Халыҡҡа артабан үҫешер өсөн әҙәбиәт кәрәк, был -шикһеҙ.\nӘҙәбиәттә мин ниндәй урын биләйем, тигәнгә аныҡ ҡына яуап бирә алмайым. Быны, моғайын, уҡыусы йә тәнҡитсе генә әйтер. Ә беҙҙең быуындың бөгөнгө әҙәбиәттә төп көс икәнлеген аңлайым. Беҙ инде йәш тә, әлегә оло ла түгелбеҙ. Эшләй һәм үҙебеҙҙең һүҙебеҙҙе әйтә торған сағыбыҙ.\n"Нимәне булдыра алмайым?" тигәндә, үҙ ижадымды күрһәтә белмәйем. Үҙемде-үҙем рекламалау оҫталығы бирелмәгән миңә. Ә бөгөн был оҫталыҡҡа эйә булыу бик кәрәк. Сит илдәге кеүек, үҙ яныңда әҙәби агент тотоу ҙа яйлап беҙгә килеп етер ул...\nБөгөнгө уҡыусыға ҡыҙыҡ булыу өсөн ни эшләргә: ниндәй темалар һайларға, ниндәй стилдә яҙырға, ниндәй тарихҡа мөрәжәғәт итергә?\n- Һине нимә борсой, нимә күңелеңә яҡын - шуны яҙырға кәрәктер. Башта уларҙы булмышың аша үткәрергә, унан ғына ҡәләмгә тотонорға кәрәк. Тик актуаль темаларҙы, илдә барған хәл-торошто элеп алып ҡағыҙға төшөрә һалыу ғына етмәй тәрән әҫәр булдырыу өсөн. Кешелек донъяһының бер ваҡытта ла иҫкермәй, юғалмай, онотолмай торған темалары бар ул. Ижадсы үҙе йәшәгән дәүергә генә түгел, ә киләсәк быуындарға ла хеҙмәт итә.\nДраматургия, проза, сценарийҙар араһында айырма тотаһыңмы?\n- Был өс жанр, өс төрлө йүнәлеш. Сериалдарҙың сценарийҙарына килгәндә, улар бары тик авторҙың ғына ҡарамағында түгел. Ғөмүмән, кино, сериалдар - улар продюсерҙарҙың, режиссерҙарҙың теләктәренән, мөмкинлектәренән сығып эш итә торған жанрҙар. Театрҙа ла шул самараҡ, режиссер нисек күрә, тоя ала - шулай эшләй. Прозала иһә автор үҙенә үҙе баш та, түш тә. Ул унда ирекле, кисерештәрен дә, хистәрен дә иркенләп тотона, сығара, күрһәтә ала. Унда сикләүсе, ниндәйҙер ҡалыпҡа ултыртырға теләүселәр юҡ. Проза миңә шул яғы менән яҡын. Әлбиттә, гәзиттә йә журналда баҫып сығарған мөхәррир ниндәйҙер үҙгәртеүҙәр индерергә тәҡдим итә ала, әммә был өлкәлә автор иреклерәк.\nРежиссерҙар йыш ҡына "драматургтар юҡ" тип зарлана. Ә ҡарап торһаң, ҡәләм тирбәткән йәштәр драматургияла күп кенә. Бер-ике уңышлы прозаһы булғандарҙың барыһы ла тигәндәй драматургияға ла мөрәжәғәт итә. Нисек аңларға быны - прозаиктарҙың драматургияға теше үтеп етмәйме?\n- Һәр прозаик драматург була алмай. Һәм, киреһенсә: һәр драматург та прозаик була алмай. Драматург һәр ваҡыт кимәлде үҫтереүҙе талап итә торған профессия. Өфөлә Башҡортостан Республикаһының Драматургтар үҙәге эшләп килә. Шул үҙәк бер мәл байтаҡ ҡына драматургтарҙы туплап алғайны, семинарҙар үткәргәйне, шунда илдең һәм республиканың билдәле драматургтары оҫталыҡ дәрестәре биргәйне. Авторға артабан үҫер өсөн был бик шәп ысул тип күрәм. ВГИК-та уҡығанда донъяның билдәле режиссерҙарының, драматургтарының оҫталыҡ дәрестәре һаман иҫемдә, ҡайһы берҙәренең тауышы ла ҡолағымда ғына торғандай. Был ысынлап та ярҙам итә! Беҙҙең әҙәбиәттә ошо йүнәлеш ҡулланылһа, үҫешһә - шәп булыр ине.\nПьесаларығыҙ, әлеге көндә ҡуйылған, сәхнәлә булған әҫәрҙәрегеҙ хаҡында һөйләп китегеҙ әле...\n- Салауат дәүләт башҡорт драма театрында минең пьеса буйынса "Гөлкәйҙең бәхете" тигән тамаша бара (режиссеры Лиана Ниғмәтуллина). Был пьеса русса яҙылды, "Олюшкино счастье" тип аталды. Ил кимәлендәге конкурста ҡатнашып еңде һәм федераль грант яуланы.\nКүптән түгел генә, әле бына 31 октябрҙә, Сепсел исемендәге Сыуаш дәүләт йәш тамашасы театрында минең "Зәңгәр томандар артында" тип аталған пьесам буйынса спектакль ҡуйылды. Сыуаш йәштәре Мәскәүҙә йәшәгән башҡорт егет-ҡыҙҙарының тормошон уйнаны. Өсөнсө мини-спектаклем дә Бөтә Рәсәй конкурсына эләгеү бәхете менән сәхнәгә сыҡты. Бөгөн уны Мәскәүҙең "А-Я" балалар театры ҡуя. Атамаһын "Әсәй мине ярата" тип алғандар.\n"Ауыҙымдан ел алһын" китабы, роман үҙе лә, ниндәйҙер мистик нигеҙҙә яҙылған. Фольклорҙа, беҙҙең башҡорт халыҡ ижадында ла, фантастик сюжеттарға урын бар. Фэнтези жанры яҡынмы һеҙгә, әллә был замана елеме?\n- Мин тарих факультетында уҡыным һәм дипломды билдәле тарихсы Әнүәр Зәкир улы Әсфәндийәровҡа яҙҙым. Унан Донъя әҙәбиәте институты аспирантураһына инеп, "фольклористика" специальносы буйынса тамамланым. Диссертацияны башҡорт халыҡ эпосы "Урал батыр"ҙың текстологияһы буйынса яҡланым. Етәксем данлыҡлы Гацак Виктор булды. Диссертациям нигеҙендәге етди генә онографиям да бар, экспедицияларға сыҡтым, япон мистикаһы менән ҡыҙыҡһындым һәм бына шулар ошо әҫәремдә ҡуша үрелде лә инде. Әммә шул уҡ ваҡытта миңә реализм да яҡын, ниндәй жанрҙа ла эшләй алам. Һин уйлаған тарих, һинең фантазияң жанрҙы формалаштыра ла инде. Хатта "Ай бүреләре" әҫәре лә ғәйнә башҡорттары тарихы, шул заман атмосфераһы менән һуғарылған: һалдат өйөнә ҡайтып килә, юлда уны үлтерәләр, кем үлтереүсе икәнде бер кем белмәй. Был әҫәр идеяһы миңә күптән килгәйне, йылдар буйына күңелемде өйкәп йөрөнө лә, ВГИК-та уҡығанда башта уны биш битлек кенә сценарий итеп яҙҙым. Уҡытыусым (билдәле Рәсәй сценарисы Александр Эмануилович Бородянский) "Дауамы нисек?" тип һораны һәм был һорау артабанғы ижадҡа этәргес көс булды. Аҙағын тиҙ генә яҙып бөттөм. Һуңғараҡ иһә ул әҫәргә лә әйләнде. Ә сценарийына килгәндә, башҡорт киноһында фэнтэзи жанры ҡасан тормошҡа ашырлыҡ булыр - әйтеүе ауыр.\n"Ауыҙымдан ел алһын" романында нигеҙҙә "Саҡ-Суҡ" бәйете ята. Был бәйетте мин бала саҡтан тыныс ҡына тыңлай алманым. Шул хәтлем малайҙарға ярҙам иткем килә ине. Романда ҡарғышҡа алып килгән ҡара көстәрҙең инеше эҙләнә. Ҡайҙан килә бындай ҡара уй? Уларҙы беҙ үҙебеҙ яралтмайбыҙмы һәм башҡалар. Һәр уҡыусының башына килә һәм күңелендә яуап эҙләнә торған һорауҙар тыуа.\nҺин ҡала ҡыҙы, рус телендә яҙаһың. Әҫәрҙәреңдән дә был һиҙелә. Башҡорт телле уҡыусы өсөн ижад итәсәкһеңме?\n- Башҡортса яҙылған хикәйәләрем матбуғатта сыҡҡаны бар, әммә әҫәрҙәремдең төп өлөшө әлегә русса яҙыла. Башҡорт һәм милли әҙәбиәттә был осрай торған хәл. Әсә һөтө менән кергән рух барыбер ҡанда урғыла бит. Әлбиттә, яйлап башҡортса ла ҙур әҫәр яҙғы килә. Бигерәк тә минән башҡортса яҙылған әҫәрҙе көткән уҡыусыларым булыуы мине шул эшкә әйҙәй.\nӘ икенсе яҡтан, минең өс әҫәрем дә русса яҙылып, ил һәм бөтөн донъя кимәлендә конкурстарҙа еңеп кенә сәхнәгә ҡуйылды.\nЯҙылған: 18.11.19 | Ҡаралған: 448


Бесән эшләп буламы?\nБеҙ үтеп барғанда Иҫке Аҡбулат ауылы янындағы сабынлыҡта өс кеше бесән эшләп йөрөй ине. Юл эргәһен ун йылдан артыҡ инде Ғәҙелгәрәй ауылынан Шәмсетдин Сәғитов саба икән. Ер тигеҙ, эргә-тирәлә аттар, һыйырҙар йөрөмәй.\n- Бесәнде бер аҙна элек сабып ҡуйғайным. Ямғырҙар туҡтау менән, уңайлы мәлен табып, йыйырға сыҡтым. Бесән эшләшергә Өфөнән улым ҡайтты, ҡатыным да ярҙам итә. Аллаға шөкөр, техникам бар. Тракторымдың тағылма кәсилкәһе менән саптым, гәрәбилкә менән йыям. Бөгөн яумаһа, арбаға бер йөк тейәп ҡайтырға ниәтләйем, - ти Шәмсетдин ағай.\nМалды ишле көтә хужа. Шуға был ғына бесән етмәй, тине. Шәмсетдин Вафир улы ҡурсаулыҡ хеҙмәткәре булғас, шунан 2 гектар ер биргәндәр. Бынан тыш, пай ере лә бар. Уныһы быйыл йүнләп үҫмәгән. Әммә Шәмсетдин ағай борсолмай, тырышһаң, мал ас ҡалмай ул, тип йылмая.


Баҫыуға сығырға әҙербеҙме? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » Баҫыуға сығырға әҙербеҙме?\nБаҫыуға сығырға әҙербеҙме? 28.03.2017 // Социаль мәсьәлә\nБөгөн республика ауыл хужалығы предприятиеларында, крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарында яҙғы баҫыу эштәренә әҙерлек киң ҡолас менән бара. Иртә таңдан ҡара кискә ҡәҙәр ауыл эшсәндәре техника торошон тикшерә, ремонт талап иткәндәренә алмаш частар хәстәрләп, әҙерлек һыҙығына баҫтыра. Бынан тыш һәр ерҙә малсылар ҡышлатыу миҙгелен уңышлы тамамлау бурысы менән дә йәшәй.\nШишмә районының “Агро-Альянс” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте оҫтаханаларында ла әле ҡыҙыу осор. Механизаторҙар сәскестәрҙе, тырма-культиваторҙарҙы ремонтлап, сәсеүгә әҙерләй. Бында техник потенциал ныҡлы. Парктың яңы булыуы ла артыҡ ремонт эштәре талап итмәй. Уны йыл һайын яңы ауыл хужалығы техникаһы, ҡеүәтле комбайндар, йөк машиналары менән яңыртып торалар, уның өсөн аҡса йәлләмәйҙәр. Ҡаҙнанан техника һатып алыуға киткән сығым үҙ сиратында эш ҡеүәтен, һөҙөмтәлелекте арттырыуға булышлыҡ итә, ти белгестәр.\nЫсынлап та, хужалыҡ баҫыуҙарын бөгөн сит илдә һәм Рәсәйҙә етештерелгән ҡеүәтле ауыл хужалығы техникаһы иңләй. Шуныһы ла мөһим: йәмғиәттә сәсеү миҙгеле тураһында хәстәрлек күреү ураҡ кампанияһы тамамланғас та башлана, орлоҡ таҙартылып киптерелә, аҙаҡ тейешле кондицияға еткерелеп, келәттәргә һаҡлауға һалына. Әлбиттә, бындай күренеш етәкселектең эште ойоштора белеүен, хәстәрлекле булыуын аңлата. Бынан бер нисә йыл элек орлоҡ һаҡлау өсөн заманса келәттәр, амбарҙар, орлоҡ таҙартҡыс комплекс төҙөп ултыртҡандар.\nНигеҙҙә, үҫемлекселек, малсылыҡ менән ныҡлап шөғөлләнгән хужалыҡтың ете мең гектар һөрөнтө ере бар. Йыл һайын ауыл эшсәндәре иген культуралары, шәкәр сөгөлдөрө, кукуруз, күп йыллыҡ үләндәр сәсеп, мул ғына уңыш алыуға өлгәшә.\n– Беҙҙә уңған, тырыш халыҡ эшләй, шуға һөҙөмтәләребеҙ ҙә яҡшы, йәмғиәт тә төбәктә алдынғылар иҫәбендә, – ти баш агроном, Башҡортостандың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Рәмил Солтангәрәй улы Ибраһимов. – Шөкөр, ҡышлатыу миҙгелендә бер ниндәй ауырлыҡтарға осраманыҡ, сифатлы аҙыҡҡа ҡытлыҡ булмағас, малдар көр, етештереүсәнлек тә артты.\nӘйткәндәй, йәмғиәттә бер меңгә яҡын ҡара-сыбар тоҡомло һыйыр малы аҫрала, шуның өс йөҙҙән ашыуы – һауын һыйыры. “500 ферма” республика маҡсатлы программаһына ингән хужалыҡтың барлыҡ фермалары ла заманса йыһазландырылып, һөт, һыу үткәргестәр урынлаштырылған. Һәр белгескә айырым эш бүлмәһе ҡаралған.\nАлдынғы һауынсылар Эльвира Латипова, Гүзәл Насированың, механизаторҙар Айрат Вәлиәхмәтов, Альберт Нуриев, Сергей Вигуляр менән Рәмзис Бикбулатовтың хеҙмәтен етәкселек һәр яҡлап маҡтап телгә алды.\nӘҙер продукция хужалыҡтың “Молочная долина” эшкәртеү цехына оҙатыла, унда һөт, ҡаймаҡ, кефир, ҡатыҡ һәм башҡа һөт ризыҡтары етештерәләр. Сифатлы аҙыҡ район ауылдары мәктәптәренә, балалар баҡсаларына, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына, Өфө ҡалаһында урынлашҡан сауҙа нөктәләренә ебәрелә.\nАуыл халҡының рәхәтләнеп ял итергә ваҡыты ла юҡ, сөнки үҫемлекселектә, малсылыҡта байрам юҡ. Әле иһә бар халыҡ киләһе уңышты хәстәрләп, яҙғы сәсеүгә әҙерләнә. Хужалыҡта өс ауылдан йәмғеһе 70 кеше эш менән мәшғүл. Хеҙмәт хаҡы ваҡытында һәм тотҡарлыҡһыҙ түләнгәс, премиялар ҡаралғас, эшселәргә ҡытлыҡ кисермәйҙәр, шуға башҡа ауылдарҙан да эш һорап мөрәжәғәт итеүселәр бар икән. Күп кенә урында йәштәр ауылды ташлап ҡалаға эшкә китә тип зарланһалар, бында ундай мәсьәлә тормай. Шулай уҡ юғары һәм урта махсус белемле кадрҙар ҙа етерлек. Хужалыҡ етәкселеге хеҙмәткәрҙәрҙең хеҙмәтен ярайһы ғына баһалап, дәртләндереү сараларын да булдырған: күп кенә алдынғылар бушлай ял йорттарында һаулығын нығыта, уңыш йыйыу осоронда алһыҙ-ялһыҙ уңғанлыҡ күрһәткән ялан батырҙары эш һөҙөмтәләренә ҡарап, еңел автомобиль менән бүләкләнә.\nТехника бөгөндән баҫыуға сығырға әҙер, сөнки техник күҙәтеү күптән үткән. Етәкселектең тырышлығы менән элиталы орлоҡ, 500 тонна минераль ашлама, ураҡҡа ҡәҙәр етерлек яғыулыҡ хәстәрләнгән. Тимәк, ҡыҙыу миҙгелдә уларға ҡытлыҡ һиҙелмәйәсәк. Көндәрҙең йылы тороуын иҫәпкә алып, әле ауыл эшсәндәре орлоҡто ағыулау эшенә тотонорға йыйына.


2019 йылдың 1 ғинуарынан Башҡортостанда йәшәүселәрҙең яңы коммуналь хеҙмәт – сүп-сар сығарған өсөн түләү хаҡы күп фатирлы йортта бер кешегә 57-нән 81 һумға, ә шәхси йортта йәшәгән бер кешегә 58-ҙән 81 һумға тиклем тәшкил итә. Ошо хаҡта бөгөн оператив кәңәшмәлә Башҡортостан хөкүмәте вице-премьеры — торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры вазифаһын башҡарыусы Михаил Киреев белдерҙе.\nБашҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров һүҙҙәренсә, республикала ошо хеҙмәт өсөн һан – 70 һумдан, ә ауылда йәшәүселәр өсөн 35-тән артмаҫҡа тейеш.\n«Хаҡтарҙы артабан арттырыуға килгәндә, төбәк операторҙарының нисек эшләүенә ҡарарбыҙ. Шулай уҡ хәҙер халыҡтың социаль яҡланмаған ҡатламы өсөн яҡлау сараларын ҡарау бик мөһим», – тип билдәләне Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы.


Көҙгө каникул нисек үтә? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\nКөҙгө каникул нисек үтә?\n01 ноября 2019 — 20:02 ГТРК «Башкортостан»\nРеспубликаның төрлө райондарынан , күрше төбәктәрҙән 70-кә яҡын үҫмерҙәр Өфө эргәһендәге лагерҙарҙың береһендә ял менән бер рәттән косманавтика серҙәрен өйрәнә. Халыҡ-ара аэрокосмик мәктәбе 8-се йыл йәй көндәре ойошторолһа, быйыл беренсе тапҡыр көҙгө каникулда авиация, техника, йыһан йүнәлешендәге олимпиадаларҙа ҡатнашып еңеү яулаған уҡыусы һәм студенттарҙы ҡабул итте. Аэрокосмик мәктәбенең тоғро дуҫы, яҡташыбыҙ, СССР-ҙың һынаусы-космонавты Урал Солтанов менән осрашыу ҙа үтте. Хәбәрсе. Ысын самолеттарҙың осоуын күҙәтеү үҫмер егет-ҡыҙҙар өсөн оло мәртәбә. Аэрокосмик мәктәбендә тәрбиәләнеүселәр лагерҙың футбол яланында авиа-шоуҙы күҙәтте. Һәр үҫмерҙең хыялы – ҙур йыһанға сығыу, ә бының өсөн космонавтиканы ентекле өйрәнеү зарур.\nЙола буйынса күккә ысын ракеталар осоралар. Улар, әлбиттә, бәләкәй генә, әммә тәрбиәләнеүселәр үҙ ҡулдары менән эшләгән. Ә бына халыҡ-ара аэрокосмик мәктәбендә икенсе йыл ял иткән Илдар Батталовҡа быйыл был ракеталарҙы үҙенә осорорға мөмкинселек бирелде. Әйткәндәй, егет ошо йүнәлеш буйынса халыҡ-ара ярыштарына әҙерләнә. Үҫмерҙәрҙең ялы фәһемле үтә. Аэрокосмик мәктәбендә улар киң мәғлүмәт туплай. Яҡташыбыҙ, Рәсәйҙең атҡаҙанған летчик-һынаусыһы Урал Солтанов менән әңгәмәләшкәндә генә егет-ҡыҙҙар әллә күпме һорауҙар бирҙе. Күптәрен йыһан станцияһындағы тормош ҡыҙыҡһындырҙы. Ерҙән 30 км юғарылҡта, атмосфераның юғары ҡатламында кейергә тәғәйен костюмдарҙы һәр кемгә яҡындан ҡарарға форсат булды. Ҡайһы берҙәре кейеп тә ҡараны. Әйткәндәй, беренсе космонавтар тап ошондай шлемдарҙа асыҡ космосҡа сыҡҡан. Аэрокосмик мәктәбе ҡатнашыусылары менән халыҡ-ара йыһан станцияһындағы видеобәйләнеш ойошторолдо. Космонавтар алдан әҙерләгән һорауҙарға яуап бирҙе, орбитала башҡарған эштәре һәм тәжрибәләре менән бүлеште. Рәсәй космонавтары Александр Скворцов һәм Олег Скрипочка ла бер нисә йыл элек халыҡ-ара аэрокосмик мәктәбендә үҫмерҙәр менән осрашҡан.\nОрбитаны иңләүселәр Башҡортостандың тәбиғәте менән һоҡлана һәм космонавтар республиканың йыш ҡунаҡтары, Красноусол шифаханаһында ял итәләр, ә башҡорт балы махсус һыҡма һауыттарға тултырылып йыһанға ебәрелә. 2012 йылда тап Башҡортостанға килгән космонавтар балалар өсөн аэрокосмик мәктәп асырға тәҡдим итә. Уҡыусылар һәм студенттарға Авиатөҙөлөштә нанотехнология, телескоп төҙөлөшө, ракета двигателе, Башҡортостандың авиация һәм космонавтика үҫешенә йоғонтоһо хаҡында Өфө дәүләт авиация техник университеты уҡытыусылары, ғалимдары бәйән итә. Шулай уҡ ҡатнашыусылар үҙҙәренең фәнни эштәрен дә яҡлаясаҡ. Оҫталыҡ дәрестәре, спорт ярыштары, ижади бәйгеләр ойошторола. Аэороксмик мәктәп тәрбиәләнеүселәрен көн һайын фәһемле осрашыуҙар көтә. 2 ноябрҙә иһә СССР-ҙың атҡаҙанған летчик-һынаусыһы Александр Муравьев бай тәжрибәһе менән уртаҡлашасаҡ.


Борон-борон заманда йәшәгән, ти, бер батша. Батша яҡшылығы менән халыҡта дан алған. Тик уның яуыз инәһе генә халыҡты ҡан илатыр булган. Батшаның бер ҡыҙға күҙе төшкән. Туй үткәргәндәр. Яуыз ҡәйнә киленен бер ҙә генә күрә алмаған. Нисек кенә булһа ла улын айыртырға тырышҡан. Килене, етмәһә, йөклө икән.\nБерҙән-бер көндө батша оҙон юлға сыға. Батшаның ҡайты-уыпа ҡатыны ике игеҙ улан таба. Инәһе улының ҡайтыуына ағыу әҙерләп, бүлмәһенә индереп ҡуя. Улы ҡайтҡас та, инәһе былай ти:\n— Һинең йөклө бисәң вәзиреңдән ике ул тапты, ҡайтыуыңа бына ағыу әҙерләне.\nБатша, инәһенә ышанып, ҡатынына ике балаһын күтәртеп, ҡара урманға алып барып ташларға ҡуша. Һалдаттар ҡатынды йәлләп илаһалар ҙа, ни эшләтә алһындар, батша әмеренә ҡаршыларын булмай.\nҠатын, ике балаһын күтәреп, бик күп ерҙәр йөрөй. Еләк менән туйына. Арып-талып малайҙарын имеҙеп ятҡанда, йоҡлап китә. Баланың әсе тауышына уянып китһә, ни күҙе менән күрһен, ниндәйҙер арыҫлан бер малайҙы алып ҡасып бара. Ҡатын, яңғыҙ ҡалған балаһын күтәреп, байтаҡ ер үткәс, бер ҡалаға килеп керә. Тамаҡ туйҙырып сығыу ниәте менән ситтә генә ултырған өйгә инә. Өйҙә яңғыҙ ғына бер ҡарт була. Ул быларҙың хәлен аңлап, үҙендә ҡалдыра. Кис менән ай яҡтыһында ҡатын, ире биргән йөҙөккә ҡарап, буҫлығып-буҫлығып илай икән. Ҡарт сәбәбен һорап ҡараһа ла, ҡатын дөрөҫөн һөйләмәй, ҡунаҡҡа барғанда аҙаштым, ти, икән. Байтаҡ ғүмер уҙа, малай ҙа ҙурайып килә, ти.\nБыл ваҡытта әлеге батшаға икенсе бер батша һуғыш асҡан, ти. Батша илгә шундай яҙыу тарата: «Кем дә кем миңә килеп ярҙам итә, ул кеше минән хөрмәт күрәсәк, минең иң яҡын дуҫым буласаҡ».\nБыл ваҡытта малай, ун биш-ун алты йәшкә етеп, яҡын-тирәлә ал бирмәгән батыр булып танылған, ти. Егет, батша саҡырыуын ишетеп, яуға китергә теләүен әйткәс, инәһе ҡайғырып илай ҙа:\n— Бына, улым, аманат йән һаҡлар тигәндәр, — тип улына йөҙөгөн һалып бирә лә оҙатып ҡала.\nБер заман батша хеҙмәтселәре һунарҙа йөрөгәндә яланаяҡ-лы эҙ күреп ҡалалар. Эҙҙе юллап барып ҡараһалар, бер ағас төбөндә үҫмер малай менән арыҫлан ятҡанын күрәләр, һунарсылар малайҙы саҡырып алалар ҙа, уға кейем кейҙереп, үҙҙәре менән алып китә башлайҙар. Шул ваҡыт арыҫлан илай-илай. малай артынан эйәргән, ти.\nӨйгә ҡайтып еткәс, хеҙмәтселәре батшаға арыҫлан менән бер егет алып ҡайтҡанлыҡтарын хәбәр иткәндәр. Батша егетте алып килергә ҡушҡан. Егетте күргәс, аптырап киткән, уны ҡайҙалыр күргән кешеһенә оҡшатып, ҡарай ҙа ҡарай икән.\nЯу сыҡҡас, батша егетте һуғышҡа ебәрә. Дошмандарға ел-дауыл булып ташлана, ти, был егет. Икенсе яҡтан, теге егет дошманды тар-мар итә, ти. Яуҙы түңкәреп, дошман ғәскәрегг ҡырып бөтөп, был егеттәр батшаға килгәндәр. Сапҡынсылар алдан батшаға ике бәһлеүәндең дошманды ҡыйратыуҙары тураһында хәбәр иттеләр, ти.\nБатша быларҙы өс көн байрам иттергән, ти. Бөтә халыҡ та өс көн, өс төн һыйланған. Арыҫлан менән бергә килгән егеткә-күрһәтеп, халыҡ:\n— Был егет — беҙҙең ҡотҡарыусыбыҙ! Ул ни тип әйтһә, батша уны тыңларға тейеш! — ти икән.\nШул ваҡыт арыҫлан менән килгән егет, икенсе егеткә күрһәтеп:\n— Был егет булмаһа, мин бер үҙем генә еңә алмаҫ инем,— тип әйтте, ти. Батша был ике егеттең бер-береһенә ике тамсы һыу кеүек оҡшағанлыҡтарын күреп иҫе китте, ти. Шул ваҡыт егет, инәһенең йөҙөгөн алып, батшаға күрһәтте, ти. Батша ни тип әйтергә белмәй, бер ағарынды, бер буҙарҙы, ти. Тора биргәс кенә, батша:\n— Эй балам, — тип әйтә алды, ти.\nБатша егетте инәһен алырға ебәрҙе, ти. Инәһе, улын һағынып, ғазап эсендә янған, ти. Улы инәһенә бөтәһен дә һөйләп бирҙе, ти. Егетте тәрбиәләп үҫтереп кеше иткән өсөн, ҡартҡа күп итеп мал биреп китте, ти, был ҡатын. Батша һарайына килеп ингәс, арыҫлан эргәһендәге егетте күреп, аптырап ҡалды, ти. Батша:\n— Арыҫлан тәрбиәләп үҫтергән улың ошо инде, — тип әйткәс, ҡатын хатта иҫен юғалтты, ти. Иҫенә килгәс, ҡатын барыһын да һөйләп биргән. Шатлыҡтарынан ни эшләргә белмәгәндәр былар. Батша теге яуыз ҡарсыҡты урман төпкөлөнә алып барып ташларға әмер биргән, һалдаттар уны илтеп ташланылар ҙа еңел тын алып ҡуйҙылар, ти.\nБатша ике улының ярҙамында әле лә яҡшы батшалыҡ итә, имеш.


«Етегән» гәзитенең беренсе һаны 2016 йылдың июль айында донъя күрҙе. Ул – ете районға тәғәйенләнгән башҡорт телендәге баҫма. Беҙҙең уҡыусылар Баҡалы, Благовар, Бүздәк, Йәрмәкәй, Шаран, Туймазы райондарында һәм Октябрьский ҡалаһында йәшәй. Гәзит айына бер тапҡыр һигеҙ битле булып сыға.\nБаҫма биттәрендә ете райондағы тормош, ғөрөф-ғәҙәттәр, мәғариф өлкәһендәге яңылыҡтар донъя күрә. Яңы баҫма төрлө йәштәге гәзит уҡыусыларыбыҙ өсөн ҡыҙыҡлы, фәһәмле булыр. Ә күрше райондарҙың яңылыҡтарын белеп, үҙеңдең ҡаҙаныштарың менән унда йәшәгән милләттәштәрҙе таныштырыу – мауыҡтырғыс булыр, тип ышанабыҙ.\nЯңы технологиялар, интернет заманы етһә лә, шулай ҙа гәзитһеҙ донъябыҙҙы күҙ алдына килтереүе ауыр. Эйе, йәштәр бөгөн аҙ уҡый тиҙәр. Әммә, оло быуын бар, балаларҙың береһе булмаһа, икенсеһе мотлаҡ гәзит, журнал уҡый, алдыра, яҙыша.\nХәл итеүҙе көтөп ятҡан донъя мәшәҡәттәрен ситкә ҡуйып, гәзит-журналдар уҡыйыҡ. Яҙышайыҡ, алдырайыҡ, таратайыҡ, үҫтерәйек милли матбуғатты, дуҫтар!\nБР «Башҡортостан Республикаһы» дәүләт унитар предприятиеһы.\nГәзиттең форматы - А3.\n2. Беҙҙекеләр булдыра!\n4. Нисек йәшәйһең, ауыл?\n- 6 айға – 202 һум 44 тин.\n- 1 айға – 33 һум 74 тин.\n- Йыллыҡ подписка — 359 һум 93 тин.\nХәҙер һеҙ «Етегән»дең электрон версияһына (PDF форматында) яҙылыу мөмкинлегенә эйә.\nХаҡтары түбәндәгесә: 1 айга -28 сум\n6 айға - 165 һум.\nЙыллыҡ подписка — 281 һум.\n- 6 айға – 150 һум (редакцияға килеп алған осраҡта)\n- Йыллыҡ подписка — 255 һум.\nГәзиткә редакцияла, почта бүлексәрендә яҙылырға мѳмкин.\n8(347) 5-12-93, 5-25-73. (Туймазы ҡалаһы),


Тармаҡ уңғандары тәбрикләнде\n12 Ноябрь 2019, 12:00\n7 ноябрҙә ауыл хужалығы һәм эшкәртеү сәнәғәте хеҙмәткәрҙәре көнө уңайынан ҙур сара үтеп, унда ошо тармаҡта ал-ял белмәй тир түгеүселәр тәбрикләнде – ер кешеһенә, баҫыуҙа, фермала тырышып эшләгән, илдең билен нығытыусы, беҙҙе ризыҡлы итеүсе крәҫтиәнгә мәҙхиә йырланды.\nТармаҡ уңғандарын район хакимиәте башлығы Р.Шәрипов, “Бөрйән мәғлүмәт-консультация үҙәге” етәксеһе, БР Дәүләт Йыйылышы—Ҡоролтай депутаты А. Бейембәтов , БР Ауыл хужалығы министрлығы вәкиле Ә. Ишемғолов, район Советы рәйесе Т. Кинйәбаев, бөтә ғүмерен ауыл хужалығына хеҙмәт итеүгә бағышлаған хеҙмәт ветераны Ә. Бикбулатовтар ҡотланы.\nРайон хакимиәте башлығы Р. Шәрипов бер төркөм ауыл хужалығы хеҙмәткәрҙәренә муниципаль район Советының Почет грамоталарын тапшырҙы.\nСара мул һыйлы табын артында ихлас әңгәмә ҡороу, район мәҙәниәт йорто әртистәренең йырлы-моңло күстәнәстәренән ауыҙ итеү менән тамамланды.\nКемдәрҙең БР Ауыл хужалығы министрлығының һәм район Советының Почет грамоталары менән бүләкләнеүен белергә теләһәгеҙ, "Таң" гәзитенең 12 ноябрь һанынан уҡығыҙ.


Сбербанк России ҡайҙа булыуына зарлана. Миҫал ялыу формаһында хат - барыһы өсөн файҙалы Мәғлүмәт - Франция онлайн юристар!\nСбербанк России ҡайҙа булыуына зарлана. Миҫал ялыу формаһында хат - барыһы өсөн файҙалы Мәғлүмәт\nУнда мөрәжәғәт итергә мөмкин\nБанк клиенттары була, беҙ көтөп күбеһе, уңайлыҡ өсөн ҡулланылған, рекламаӘммә, урынынан йылмая йәш ҡатын-ҡыҙы, яңылыҡтар менән кофе һәм журналдар тәҡдим итә, һәм йыш ҡына күп студенттар намедни менеджер, легкомысленный, шикле репутациялы. Йыш ҡына, һеҙ уның хеҙмәткәрҙәре йәмһеҙ һүҙҙәрҙе ишетәм. колл-үҙәге, кредит, һәм хатта back-office. Тойолһа ла, беҙ бөтә мәжбүр « ҡамау » комплимент яһаны һәм уның клиенты, урынлашҡан. Был ҙур булмаған финанс һәм ойошмаларына ҡағыла ғына түгел, ә банк, тәжрибәһе бар. Сбербанк бының сағыу миҫалы булып тора. Ни эшләп был хәлгә. Сбербанк һәм унда зарлана. Был тәү сиратта нимә эшләй ҙә, онотмам, тип, дәғүәләргә-үҙ хоҡуҡтары өсөн көрәшеүселәр был бик мөһим инструмент. Тик алһын өсөн, уны бик һаҡ һәм дизайн эшләүсе һәм уны йәтеш тамаша. Шулай итеп, серияла анимация тураһында һорау билдәле австралия 'вокруг света көнөнә 80' һеҙ эйә булырға тейеш аныҡ пландар ғәмәлгә инде. Бер нисә осраҡ булды, һеҙ, ысынлап та ла, кәрәк саҡта ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Сбербанк хакимиәте уларҙың береһе булып тора. Был ойошма вәкилдәренә мөнәсәбәтебеҙ һәр ваҡыт үҙ клиенттары ҡарай индерелгән. Ысынлап та, был ыңғай баһалама финанс учреждениеһының эше тураһында, уның репутацияһын булдыра. Был осраҡта әһәмиәткә эйә түгел һәм, клиент йәки физик берәмектәр ниндәй ҙур компанияның вәкиле булып тора.\nялыу булһа, һәр филиалы\nШулай итеп, банк бар, туп-тулы сервис, фекер өсөн яуаплы хеҙмәткәрҙәр һәм клиенттар мониторингы, конфликттар тиҙ үрсей һәм булған проблемалар, уларҙы барлыҡҡа килә. Шуға күрә, әгәр һеҙ түгел, беләһеңме, ҡайҙа сбербанк зарланғанда, һеҙ улар менән бәйләнеште тейеш. Нисек был яһай Банк вәкилдәре өсөн проблема информирование, хәрәкәт түбәндәгене үтәргә кәрәк: зарлана һеҙ бында, рәсәй һаҡлыҡ сыҡтыҡ был йорттан. Был дауалау төп өҫтөнлөк булып тора, һеҙ ҡайҙа барырға кәрәк.\nЙәки ялыуҙар менән һеҙ телефондан яуап килһә, һеҙ күрһәткән адресҡа (СМС).\nАҙағында форма тултырып, теүәл дәлилдәр менән һеҙҙе, һеҙ файлдарҙы беркетергә мөмкин.\nӨҫтәрәк мәҫәлән, әгәр ваҡытында дөрөҫ дауалау буйынса банк вәкилдәре менән хат алышырға йәки онлайн небрежность була. Ошо һорау менән барған, әлбиттә, сервис, клиенттарҙы хеҙмәтләндереү сифаты менән шөғөлләнергә, ҡайҙа ғына булып эшкә сбербанк зарланырлыҡ түгел, әммә шулай кәрәк шул. Үҙе аша ялыуға комментарий ҡалдыра, һеҙ һәр ваҡыт контролдә тота ала, был ниндәй этаптарын ҡараны. Был шәхси номеры аша эшләргә мөмкин булһа, һеҙгә дауалау бирә. Әгәр банк бер ниндәй ҙә яуап юҡ, һеҙҙе саҡырып ала ла ҡабатлау, ҡабатланған һәм уның номерын тапшырыусыларҙың эштәре күрһәтелгән. Һәр клиентҡа, ул банкка мөрәжәғәт итә, белергә тейеш, унда һаҡлыҡ банкы хеҙмәткәре булып зарлана. Мәҫәлән, уларҙың төп етәксеһе-хеҙмәткәрҙәре өсөн был яҡшы нерадивый рычагтың йоғонтоһо. Улай ғына ла түгел, мәғәнәләрен дәфтәрегеҙгә яҙмалар эшләй. Аналогияһы буйынса, һеҙҙең почтаға хат почта менән ебәрә алаһығыҙ заказной һәр ваҡыт ҡағыҙ версияһы буйынса, ялыу, адресы: Мәскәү, 117997, ul. Вавилов, туғыҙ etc (үҙәк офисы сбербанк). Президент советы рәйесе исеменән яҙылған хат һәм грефты german һәм oskarovich булырға тейеш. Был уның компетенцияһын, кредит һәм финанс учреждениелары хеҙмәткәрҙәре дәртләндереү йәки дисциплинар яуаплылыҡҡа йәлеп итеү. Дөйөм ҡабул ителгән яҙылырға саҡырҙы. үҙенең формаһы булырға тейеш, ысын барлыҡ талаптар. Быға миҫал булып түбәнд таба. Ҡайһы берҙә, йәки дауалау проблемаларына филиалы йәки дөрөҫ тәртиптә филиалы етәксеһе ҡатнашасаҡ. Был осраҡта, һеҙ улар тейеш булһа ла зарлана. Быны эшләү мөмкин булды, мәҫәлән, банкыға шылтыратып, ҡыҙыу линия: sep т(495) мобиль 500-55-50-йыйыу «900»). Беренсенән, был ресурстарҙы йыш ҡына банк үҙе ҡарай. Ахырҙа, был хәл итешергә ярҙам итә һәм уларҙы тиҙ арала хәл асыуына, йә ул тулыһынса иҫәпләшә.\nИкенсенән, был сайтты файҙаланыусылар күп булды.\nБашҡа кредит продукттары тураһында мәғлүмәт эҙләү һәм улар. Һөҙөмтәлә һеҙҙең фикерләр, уларҙың филиалдары менән бәйләнеше хәл итеү мөмкин түгел. Йәки һеҙ аласыз, шулай уҡ фекерҙәштәр таба, шулай уҡ был проблема менән осрашты.\nБыл коллективҡа һәм ялыуҙарын.\nШулай итеп, ихтималлыҡ, финанс учреждениелар вәкилдәре реакция арта. Сбербанк әммә зарланып ҡайҙа барырға, һәм әгәр һеҙ менән күптән түгел булған хәлде раҫлау, һәм проигнорировать шылтыратырға була.\nБыл осраҡта, һеҙ үҙәк банк туранан-тура мөрәжәғәт итә ала.\nБыл осраҡта, ике данала булырға тейеш.\nялыу яҙа, ул бер банктан ебәргән булһалар, ә икенсе - н регулятор. Был мөрәжәғәттәрҙең төп маҡсаты-проблемаға иғтибарҙы йәлеп итә үҙәк банктың. Һеҙ күрһәткән һәм, уны бөтә талаптарға резолюцияһы үтәй. серьезность ниәте сбербанк шулай уҡ логика. Әгәр бер ниндәй ҙә сара ярҙам итмәй һәм, һуңғы аҙым, һәм профессиональ адвокат ярҙамы менән дерзновение дауам итә ала. Тик исегездә тотоғоз, был ғәмәл өсөн: Һәм, әлбиттә, онотмам, тип, суд сығымдарын еңелеүсе лагерь өсөн түләй. Үҙе һәм суд процесының оҙаҡҡа һуҙылыуы ихтимал, сөнки инҡилапты финанс сығымдарын өҫтәмә.\nકર કપાત ના દાન


Өфө районының Миловка ауылында 10 етем балаға дәүләт программаһы буйынса фатир асҡыстары тапшырылды\nМаксим Максимов был көндө түҙемһеҙләнеп көткән. 23 йәшлек егеткә фатирға сиратҡа баҫыу ҙур ҡыйынлыҡ аша бирелә. Ниһайәт, дүрт йылдан ашыу бер ведомствонан икенсеһенә йөрөй торғас тейешле торлаҡ бүленә.\nМаксим Максимов, фатир алыусы: «Хәҙер бар ауырлыҡтар ҙа артта ҡалды. Шул тиклем шатмын, һаман да үҙемдең торлағым булыуына ышанмайым. Инде өйләнергә генә ҡалды».\nФатир алыусыларҙың бәхетенең иге-сиге юҡ. Күптәр шатлыҡлы күҙ йәштәрен тыя алмай. Яңы йыл алдынан йәштәргә фатир биреүсе ойошма бүләктәр ҙә әҙерләгән.\nЯңы йыл алдынан дәүләт программаһы буйынса етемдәргә тәү кәрәк-яраҡтар менән йыһазландырылған фатирҙар тапшырылды. Бында ултырғыстар ҙа, өҫтәл дә, шкаф та, хатта, картиналар ҙа бар.\nБынан тыш, фатир хужаларына көнкүреш техникаһына 100 мең һумлыҡ сертификат та бүләк ителде. Хәҙер уларға торлаҡҡа инеп йәшәй башларға ғына ҡала.


Уйнат, уйлат балаңды! » Башкортостан кызы\nУйындар – кешелектең бай мәҙәниәтенең мөһим өлөшө. Бала донъяға килеү менән уны әүрәтеү, тәрбиәләү, зиһенен үҫтереү, сыныҡтырыу, йәшәгән мөхитенә күнектереү маҡсатында уға уйынсыҡтар һәм уйындар тәҡдим ителә. Һәр халыҡ ҡабатланмаҫ хазина булған кеүек, уның милли ихтыяжды ҡәнәғәтләндереүсе, донъяны тап шул халыҡса ҡабул итеүгә булышлыҡ итеүсе, йолаларға һәм көнитмешкә бәйле уйындары ла үҙенсәлекле.\nМай айында Төркиәнең Иҫкешәһәр ҡалаһында «Төрки донъяһының уйындары һәм уйынсыҡтары» тип аталған халыҡ-ара конференция үтте. Тәүге тапҡыр туғандаш халыҡтар бер майҙанда уртаҡ йә үҙҙәренә генә хас уйындарын күрһәтте, бергәләп уйнаны, фәнни лабораторияларҙа ҡыҙыу фекер алышты. Сараны үткәреү ниәте әле ул ваҡытта Американың Мичиган университетында эшләгән педагогтар, сығыштары Төркиәнән булған ирле-ҡатынлы Ялсын һәм Нәслихан Байҙарҙың, сит яҡта тәрбиәләнгән сабыйҙарға туған телде, мәҙәниәтте нимә аша һеңдереп була, тигән һорауынан тыуа. Улар балаларына төрөк уйындарын, тиҙәйткестәрен, һанашмаҡтарын өйрәтә башлай һәм шул тиклем мауығып китә, башҡа төрки халыҡтарының уйындары менән дә ҡыҙыҡһынып, үҙҙәре өсөн байтаҡ асыш яһай. «Уйламаған ерҙән төрки донъяһының уйынсыҡтарын һәм уйындарын өйрәнеү, донъяға танытыу тормош маҡсатыбыҙға, ғүмеребеҙҙәге төп эшкә әүерелде», – ти Нәслихан ханым. Улар был фекер менән башҡаларҙы ла дәртләндереүгә өлгәшә. Иҫкешәһәрҙәге Усманғази университетына эшкә ҡайтҡас, етәкселеккә хыялдары хаҡында һөйләйҙәр һәм изге ниәттәре хуплау таба. Шулай итеп, инде рәсми рәүештә, улар үткән йыл хакас, тыва, алтай, саха, үзбәк, уйғыр, ҡаҙаҡ, ҡырғыҙ, ҡашҡай һәм башҡа халыҡтар йәшәгән төбәктәргә экспедицияға сығып, йәй эсендә ун өс мең саҡрым юл үтеп, төбәктәрҙә һаҡланған милли уйындарҙы өйрәнеп ҡайтыу бәхетенә ирешә. Әйткәндәй, былтыр булып өлгөрмәгән төрки телле халыҡтар йәшәгән ерҙәргә, шул иҫәптән Башҡортостанға ла, улар быйыл йәй сәйәхәт ҡылырға йыйына.\nБашҡорт уйындары ғалимдарыбыҙ тарафынан ярайһы өйрәнелгән. Бигерәк тә И.Ғ. Ғәләүетдиновтың хеҙмәттәре, «Уйнайыҡ, дуҫтар, бергәләп» китабы, Х.Х. Баймырҙиндың «Төрки халыҡтарының физик тәрбиә биреү педагогикаһы» тигән баҫмаһы, И.Ғ.Ғәләүетдинов, М.А. Мәмбәтов, Р.М.Ураҡсиналар төҙөгән «Балалар фольклоры», йәнә атаҡлы ғалимәләребеҙ Ф.А.Нәҙершина, Ф.Ғ.Хисаметдинова һәм башҡаларҙың яҙмаларында башҡорт уйындары һәм уйынсыҡтары хаҡында ҡиммәтле фекерҙәр, мәғлүмәттәр табырға мөмкин. Үҙем иһә сығышымды әҙерләр алдынан яҡындарыма мөрәжәғәт иттем. Атайым Нәжип Әхмәҙулла улының бала саҡтарында нисек итеп мал һөйәктәрен сана, арба йә башҡа нәмә итеп уйнатыуҙары, ағастан, мал баҡтаһынан (йөнөнән) уйынсыҡтар әҙерләүҙәре, ашыҡ уйындары хаҡында мауыҡтырғыс хәтирәләрен бәләкәйҙән яратам. Ололарҙың кемуҙарҙан «Йәтәс» уйнауҙары ла ҡыҙыҡ була торғайны. Был юлы унан «Сәсрәтмә» уйыны хаҡында белдем, ә әсәйем, күрше Боранғол ауылында үҫкәс, уның икенсерәк төрөн өйрәтте. Бына бит, яҡын урынлашҡан башҡорт ауылдарында ла бер үк уйындың ҡағиҙәләре айырыла. Конференцияла тап ошо уйын хаҡында бәйән иттем. Ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ, уйғыр, хатта тажиктар үҙҙәрендә ошо уҡ исем менән йөрөгән, ҡағиҙәһендә бер аҙ айырмалыҡтары булған уйындары хаҡында һөйләне. Башҡорт ғалимдарының хеҙмәттәре менән башҡа төбәктәрҙә лә таныштар, уйғыр, төрөк белгестәре туғандаш ҡәүем уйындарын сағыштырғанда башҡорттоҡон да телгә алды, ә Иҫкешәһәр ҡалаһынан Бурак Йасин Йылмаз менән Йософ Айҙың ғилми эше беҙҙең «Осто, осто» уйынына арналғайны.\nКонференцияны асыу тантанаһына килгән ҡала һәм университеттар етәкселәренең ашыҡ уйынына ҡушылыуы күңелгә ятышлы, ҡыҙыҡлы булды. Һөйәк уйындары малсылыҡ менән көн иткән халыҡтарҙа бар, улар иң боронғоларҙан һанала. Был төр уйындар халыҡ әкиәттәрендә, эпостарҙа ла телгә алына. Ярты быуат элек кенә башҡортта киң таралған һөйәк уйындарының бөгөн онотола барыуы ҡыҙғаныс. Зиһенде үҫтергән, сослоҡҡа өйрәткән был уйындар халҡыбыҙҙың үҙенсәлекле, алтын мираҫы ул. Был йәһәттән ҡырғыҙҙар бик һаҡсыл, уларҙа ашыҡ уйындары буйынса балалар араһында ил күләмендә ярыштар ойошторола. Ә ҡаҙаҡтарҙың ололар өсөн дәртле уйындарҙан һаналған һыбай килеш бүре, хәҙерге шарттарҙа уның урынына кәзә һуғыуға ҡоролған «Кокпар»ы («Күк бүре») буйынса республика кимәлендә бәйгеләр үтә, уға арналған махсус журнал да бар.\nКонференцияның йәме булған күргәҙмәлә нимә генә юҡ ине: ағастан, таштан, балсыҡтан, һөйәктән яһалған уйынсыҡтар, ҡурсаҡтар, уҡ-һаҙаҡ, туптар, сатраш, сәтләүек ташлаш таҡталары...\nҮзбәкстандан Мансур Курязов театр өсөн тәғәйенләнгән, элеккесә итеп эшләгән ҡурсаҡтары менән һушты алды. Бер үҙе әллә нисәүһен бейетеп, улар булып һөйләшеп, мажаралы уйын ҡорҙо. Төрки халыҡтарының ҡурсаҡ һындар менән ҡуйған тамашаларының тарихы, боронғо ҡаҙылмаларҙа табылған епле һындар хаҡында һөйләне. Ҡайһы төбәккә саҡырһалар ҙа, барып мастер-класс күрһәтергә әҙерлеген дә белдерҙе.\nАмериканың Мичиган университеты профессоры, тюркология белгесе Тимур Ходжаоғлуның сығышы ҡыҙыҡлы булды. Тимур бей менән танышыуымдан мин дә ҡәнәғәт ҡалдым. Уның атаһы Усман Ходжаоғлу Зәки Вәлидиҙең көрәштәше була, Төркиәгә күскәс тә аралашып йәшәйҙәр. Бергә төшкән фоторәсемдәре ла етерлек. Шуға Тимур Усман улының башҡорттарға мөнәсәбәте айырыуса йылы. Тимур бей генетиктар тарафынан төрки халыҡтарға ҡәрҙәшлектәре фәнни иҫбатланған, Евразияла индеецтар йәки ҡыҙылтәнлеләр тип йөрөтөлгән Америка ерлеләренең, бигерәк тә табанджи, апачи ырыуҙарының телдәре һәм мәҙәниәтенең, шул иҫәптән уйындарының да төркиҙәрҙекенә оҡшашлығы хаҡында һөйләне. Заманында 80 миллиондан артҡан халыҡтың быуаттар буйына алып барылған геноцид һөҙөм тәһендә бөгөн 5 миллионға ғына ҡалыуы, уларҙың яугир халыҡ булып, ҡоллоҡҡа ҡарағанда үлемде өҫтөн күреүе уйландырмай ҡалмай. Интернет киңлегендә бер нисә йыл элек Америка индеецтарының сығышын ҡарап, йырҙарының көйөбеҙҙең «Порт-Артур»ға бермә-бер тура килеүенә аптырағайным. Һуңынан телдәребеҙҙә, әкиәттәребеҙҙә, милли кейемдә байтаҡ уртаҡлыҡтар булыуын белдем. Улар ҙа үҙ сығышын инә бүрегә алып барып бәйләй. Америка профессорын тын алмай тыңланыҡ, алҡыштар ҙа оҙаҡ яңғыраны. Ниһайәт, төрки халыҡтары һәм Америка ерлеләре араһындағы уртаҡлыҡтар хаҡында юрау һәм гипотеза хәлендә генә йәшәгән мәсьәләгә ғалимдар иғтибар итә башлаған.\nҠытай составында булған 10 (рәсми булмаған мәғлүмәттәр буйынса 30) миллиондан артыҡ уйғыр халҡының аяныслы яҙмышын ишетеп беләбеҙ. Уларҙың теле һәм мәҙәниәтенең беҙҙекенә яҡынлығы хайран итә. Был юлы ла төрки халыҡтар өсөн уртаҡ булған «Аҡ тирәк, күк тирәк» уйынында әйтелгән төрлө-төрлө һамаҡтарҙың күплеге, шул уҡ ваҡытта башҡорт һәм уйғырҙарҙа уның һүҙмә-һүҙ тап килеүе аптыратты.\nҠырҙа йөрөгәндә төрлө ҡыҙыҡтарға тарыла. Истамбулда Иҫкешәһәргә барған автобусты эҙләп йөрөйөм. Берәүҙән һораһам, бына, ул да шуны белеште, тип, бер егет янына алып барҙы. Таныштыҡ, Ҡаҙағстандан тарихсы-ғалим икән, Ағиҙелмен, тине. Ағиҙел – Башҡортостандағы йылға бит, тип көлһәм, беләм, Иҙел – йомарт, мул тигәнде аңлата, атай-әсәйем шулай атаған, тине найман ырыуы ҡаҙағы. Башҡортостанға барырға, Ағиҙелде күрергә хыяллана икән. Мине ҡалдырма, автобусты бергәләп эҙләйек, тием. Ҡайҙа ул ҡалдырыу, ҡаҙаҡтар башҡортҡа сикһеҙ бурыслы, XVII–XIX быуатта далаға башҡорт мөғәллимдәре килеп, беҙҙең халыҡты күтәргән, ти. Аҡмуллаларҙы иҫләп, ғорурланып киттем. Ихтилалдарҙан һуң далаға башҡорттар күпләп ҡасып килгән, найман араһында ла башҡорт ҡаны етерлек. Екатерина Әбелхәйер хандан башҡорттарҙы биреүҙе талап иткәс, хан уларҙы ҡаҙаҡ араһына таратҡан да, беҙҙә башҡорт юҡ, тип яуаплаған. Шуға ҡаҙаҡ араһында нәҫелдәре күп булһа ла, беҙҙә башҡорт тигән һүҙ юҡ, тип һөйләне. Конференцияла Ағиҙел малдың умыртҡа һөйәген төрлө яҡлап күрһәтеп, нимәгә лә булһа оҡшатып әйтешеү уйыны менән таныштырҙы. Был уйын беҙҙә лә булғандыр, моғайын. Ололар араһында уны хәтерләүселәр ҙә табылыр, бәлки.\nСахалар төркиҙәрҙән алыҫлашҡан, тип ғәйепләүселәр осраһа ла, тап яҡуттарҙа боронғо уйындарҙың бөгөнгәсә һаҡланыуы һәм ҡулланылыуы көтөлмәгән асыш булды, ти Ялсын бей. Якутск ҡалаһынан килгән Мария Байышева, мин – башҡорт килене, тип танышты. Иптәшегеҙ башҡортмо, тиһәм, юҡ, борон-борон заманда саха еренә өс бер туған башҡорт күсеп (бәлки, һөргөнгә ебәрелептер. – Г.Х.) килгән, ирем шуларҙың Байыш тигәненән таралған нәҫелдән, тине ул.\nҺәр ерҙә күңелеңә ятҡан бер кеше табыла. Был юлы Әзербайжандан килгән Сәкинә Кайбалиева менән шулай дуҫлаштыҡ. Сәкинә Нахичеванда тыуып үҫкән, ул ерҙәрҙә әленән-әле ҡораллы бәрелештәр булып тороуға ҡарамаҫтан, ата-әсәһе төбәген ташламаған. Тап шул яҡтарҙа йәшәгән төрки халыҡтарының уйындары хаҡында һөйләне ул. Тағы ла әзербайжандарҙың туйҙа уйнала торған марал уйыны үҙенсәлекле булыуы менән иғтибарҙы йәлеп итте. Уны уйнаусылар оҙон ҡыҙыл буҫтауға төрөнөп, маралды мөмкин тиклем тәбиғи итеп һынландырырға тейеш.\nЙөрөгән аяҡҡа йүрмә эләгә, тигәндәре раҫтыр. Элеккерәк әҫәрҙәрҙә кершән яғыу, һөрмә тартыу кеүек боронғо биҙәнгес әйберҙәр хаҡында яҙыуҙар осраһа, нисегерәк булды икән, тип уйлай инем. Сәкинә, һөрмә тартмаһам, күҙем елһенә, апайым ҡайнатҡанын ғына ҡулланам, тигәс, һораштым. Баҡтиһәң, ул күҙҙе дауалай ҙа икән, хатта Мөхәммәт пәйғәмбәр уны йоҡлар алдынан һөртөр булған, тиҙәр. Мамыҡҡа һарыҡ майы ҡушып, кәстрүлдең ҡапҡасын еткермәй ябып, көйҙөрәләр ҙә, ҡапҡас эсенә ултырған ҡоромға бер аҙ рауза еҫле шәкәр ҡушалар – рецебы шулай. Был да беҙҙең уртаҡ мәҙәниәтебеҙҙең бер хазинаһы.\nТөрки уйындары һәм уйынсыҡтарына арналған биш көнлөк сара күҙ асып йомған арала үтте. Киләһе юлы уны Ҡырғыҙстанда уҙғарырға килешеп, йөрәктәрен ҡанатландырып, ҡан хәтерен яңыртып таралышты ҡатнашыусылар. Ҡитғаларҙың төрлө яғында йәшәгән төрки халыҡтарының уйындарындағы уртаҡлыҡтарҙың күплеге – был бөйөк мәҙәниәттең ни тиклем боронғолоғона ҡаҡшамаҫ дәлил. Хатта бынан 8 – 30 мең йыл элекке арауыҡта бер нисә тулҡын булып Америкаға күсенгән ҡәүемдәрҙең телдәре үҙгәрһә лә, уйындары шул килеш ҡалыуы был төр мәҙәни байлыҡтың тотороҡлолоғон, халыҡ яҙмышында, уның хәтерен һаҡлауҙа оло әһәмиәткә эйә булыуын иҫбатлай. Уйын аша кешелек киләсәккә нигеҙ һала, рухын нығыта, ихтыярын йүгәнләй, хәтерен барлай. Уйындың көсө һәм ҡөҙрәте шунда.


Рәсәйҙә асылған һәр бишенсе мәктәп – Башҡортостанда » Архив газеты "Йәшлек"\nРәсәйҙә асылған һәр бишенсе мәктәп – Башҡортостанда Яңылыҡтар\nБашҡортостан Президенты Мортаза Рәхимов Благовар, Бүздәк, Саҡмағош райондарында эш сәфәрендә булды.\nУл Саҡмағош районында «Базы» ауыл хужалығы производство кооперативына ингән Иҫке Боҫҡаҡ һөтсөлөк фермаһында төҙөлөп бөткән быҙау аҙбарын ҡараны, малсылыҡ комплексын үҫтереү перспективалары менән танышты.\nФерма 400 баш һыйыр малына иҫәпләнгән. Былтыр бик юғары һауым алыуға өлгәшелгән – йылына һәр һыйырҙан уртаса 6400 литр һөт һауып алынған. Тиҙҙән малдар әҙер ҡураларға ҡайтарыласаҡ. Малсылыҡ фермаһында хәҙер ике һыйыр аҙбары, быҙау аҙбары, башмаҡтар өсөн ике бина һәм һауыу залы бар. Мал аҙыҡ менән тулы күләмдә тәьмин ителәсәк. Был маҡсатта районда мал аҙығы яңы технология буйынса үҫтерелә.\nМортаза Рәхимовҡа көнбағыш менән кукуруз бергә үҫкән баҫыуҙарҙы күрһәттеләр. Бындай технология мал аҙығының сифатын яҡшыртырға булышлыҡ итә. Ҡатнаш ба-ҫыуҙар 60 гектар самаһы майҙанды биләй. Белгестәр әйтеүенсә, һәр гектарҙан 500 центнер самаһы йәшел масса йыйып алыу көтөлә.\nӘ Йомаш ауылында коттедж ҡасабаһын төҙөү тамамлана. Бында йорттар «Арзан торлаҡ» милли проекты сиктәрендә төҙөлә. Әле 11 коттедж төҙөлгән дә инде. Бер йорттоң дөйөм майҙаны 100 квадрат метр тәшкил итә, һәр береһенең 30 сутый ер участкаһы бар. Бында «Базы» ауыл хужалығы кооперативының йәш белгестәре генә түгел, ә торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға сиратта тороусылар ҙа торлаҡ ала. Киләсәктә коттедж ҡасабаһы киңәйтеләсәк.\nБынан тыш, ауыл хужалығы предприя-тиеһында тыуымды дәртләндереүгә йүнәлтелгән үҙ программаһы эшләй. Ғаиләлә беренсе бала тыуғанда 25 мең һум күләмендә бер тапҡыр бирелә торған пособие түләнә, ә икенсе һәм унан куберәк бала тыуғанда был сумма 10-ар мең һумға арта бара: икенсе бала тыуғанда ата-әсә – 35 мең, өсөнсөһө тыуғанда – 45 мең, ә дүртенсеһе тыуғанда 55 мең һум аҡса ала.\nБүздәк районының Туғай ауылында республика башлығы капиталь ремонттан һуң асылған мәктәптә булды.\nУл, быйыл республикала яҡынса 40 мәғариф объекты сафҡа индереләсәк, ә Рәсәй буйынса был күрһәткес – 190, тимәк, һәр бишенсе яңы мәктәп Башҡортостанда асыла, тип билдәләне.\nАуыл халҡы менән осрашыуҙа Президент, ауылда тыуым артһа, был мәктәпкә мотлаҡ төкәтмә төҙөләсәк, тип вәғәҙә итте.\nавторы: Альбина | 19 сентября 2009 | | Фекерҙәр (0)\nИғтибар үҙәгендә – райондарҙың со ...\nИҒТИБАР ҮҘӘГЕНДӘ – АУЫЛ ХУЖАЛЫҒЫ\nАУЫРҒАЗЫЛАРҘАН ӨЛГӨ АЛЫРЛЫҠ


Башҡортостан граждандарының мөрәжәғәттәре Рәсәй Президенты контролендә // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан граждандарының мөрәжәғәттәре Рәсәй Президенты контролендә\n12:03, 30 августа 2012 Сәйәсәт\nКөн элгәре Рәсәй Президенты советнигы Александр Бедрицкий Башҡортостанда граждандарҙы ҡабул итте.\nРФ Президентының мобиль йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең эш төркөмө республикала 27 августан эшләне, тип хәбәр итте БР буйынса Баш федераль инспекторҙың матбуғат секретары. Белгестәр Башҡортостандың төрлө райондарында һәм Өфөлә йәшәгәндәрҙең иң киҫкен мәсьәләләре буйынса тикшереү үткәрҙе. Һорауҙар, нигеҙҙә, торлаҡ-коммуналь өлкәгә ҡағылды. Ауыл һәм ҡала халҡын һыу, газ менән тәьмин итеү, юлдарҙы ремонтлау мәсьәләләре, шулай уҡ юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге борсой. Өфөнөң 42-се урта мәктәбенә капиталь ремонт талап ителә.\nЭш төркөмө урындарҙа проблемалар менән танышты, ремонт талап ителгән объекттарҙы ҡарап сыҡты. Барлыҡ һорауҙар буйынса аңлатмалар бирелде.\nРФ Президентының Башҡортостандағы ҡабул итеү бүлмәһендә Александр Бедрицкий эш кәңәшмәһе үткәрҙе, унда БР буйынса Баш федераль инспектор Петр Капишников, БР Хөкүмәте Премьер-министры Азамат Илембәтов, БР Президенты Хакимиәте, министрлыҡтар, Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте вәкилдәре, ҡала һәм ауыл биләмәләре башлыҡтары ҡатнашты. Мобиль йәмәғәт ҡабул итеү бүлмәһенең эш һөҙөмтәләре буйынса Рәсәй Президенты күрһәтмәһе әҙерләнәсәк. Документта ил башлығының күрһәтмәләрен үтәү буйынса аныҡ сроктар билдәләнәсәк.


Прививка яһатыу кәрәкме, юҡмы? » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Һаулыҡ һаҡлау » Прививка яһатыу кәрәкме, юҡмы?\n20 апрелдән 27 апрелгә тиклем Башҡортостанда иммуналаштырыуҙың Европа аҙналығы уҙа. Беҙҙең илдә генә түгел, Көнбайыш Европала, Латин Америкаһында, Африкала йоғошло сирҙәрҙең артыуына, уларҙың яңы төрҙәре сығыуына бәйле, халыҡты инфекцияларҙан иҫкәртеү, прививкалар эшләтеүгә иғтибарын йүнәлтеү сараның төп маҡсаты булып тора.\n«Һеҙ вакциналар яһатыуға нисек ҡарайһығыҙ?» – был һорау менән бер нисә кешегә мөрәжәғәт иттек.\nРафаэль ЯППАРОВ, СПИД-ты һәм йоғошло сирҙәрҙе профилактикалау һәм уларға ҡаршы көрәш буйынса Республика үҙәгенең баш табибы:\n– Прививкаларҙың милли календарына ярашлы, йыл һайын Башҡортостанда 1,8 млн кешегә прививка яһала. Шуға күрә лә былтыр беҙҙә дифтерия, столбняк, полиомиелит, ҡыҙамыҡ менән сирләү осрағы теркәлмәне. Ҡайһы бер сирҙәр буйынса эпидемик хәл киҫкенләшкән: коклюш 1,7 мәртәбәгә артҡан, быйыл ике кеше ҡыҙылса менән сирләгән. Дифтерияға ҡаршы прививка эшләтмәүселәр һаны 3200-гә, коклюшҡа – 1815, ҡыҙылсаға 1838 кешегә еткән. Сикләүҙәр булмаһа ла, күптәр прививка яһатырға тырышмай. Ә сиргә ҡаршы тик вакцина яһатыу менән генә көрәшеп була. Бөгөн папиллома инфекцияһына ҡаршы вакцина яһала. 2010 йылдан алып 12 йәштән 16 йәшкә тиклем 3,5 мең ҡыҙға яһалған. Быйыл ике мең доза вакцина алынды.\nНәсимә ВӘЛИУЛЛИНА, өс бала әсәһе:\n– Балаларым прививкаларҙы ауыр кисерә. АКДС-тан һуң улымдың өс көн температураһы төшмәне, аяғы аҡһап йөрөнө. Ҡыҙым етлекмәй тыуҙы, бер йәш тулғас ҡына прививкаларҙы яһата башланыҡ. Йыш сирләгәс, уларын да ваҡытында эшләтеп булмай. Яңыраҡ иммунограмма үткәйне, иммунитеты көсһөҙ булыуын белдек. Иммунолог Республика балалар клиник дауаханаһында комиссия үтеп кенә прививка эшләтергә ҡушҡайны. Унда табиптар хатта гемоглобин түбән булһа ла, укол ҡаҙамай. Сит ил прививкаларын эшләгәс, еңел кисерә бала. Мин вакциналарға ҡаршы түгелмен. Хәҙер ниндәй генә йоғошло сирҙәр юҡ. Прививка ваҡыты етте, тип түгел, ә уларҙы баланың сәләмәтлеге торошона ҡарап яһатһын ине ата-әсәләр.\nМөршиҙә ҒАЙСАРОВА, өс бала әсәһе, Өфө ҡалаһы:\n– Прививкаларға бөтөнләй ҡаршымын. Һыналмаған, етештереү ваҡыты үткәндәрен эшләп, күпме бала инвалид булып ҡала. Улар хаҡында бит беҙгә табиптар әйтмәй. Ата-әсәләрҙең вайымһыҙлығына аптырайым. Ҡайһы берҙә педиатрға сиратта торорға йыбанып, таныш медсестра менән һөйләшеп, баланы табипҡа ентекләп күрһәтмәй генә прививка яһаталар. Бәлки, баланың тамағы шешә башлағандыр? Прививканың эҙемтәләренән дә ҡурҡмайҙар.\nПрививкаһы булмаған баланы балалар баҡсаһына, мәктәпкә алмау дөрөҫ түгел. Балам сир йоҡтора икән, бында тик мин генә ғәйепле бит.\nАйтуған НӘЖМЕТДИНОВ, Салауат районы:\n– Вакциналар юҡҡа уйлап табылмаған. Улар булмаһа, халыҡ күптән йоғошло сирҙәрҙән ҡырылып бөтөр ине. Бер йылы Себерҙә сираттағы вахта эшендә беҙҙең эштә алты кеше гепатит менән сирләне. Минең ҡатын фельдшер булғас: «Ситкә йөрөп эшләйһең, мотлаҡ гепатиттан прививка кәрәк», – тип эшләгәйне, шуға ғына был ҡурҡыныс сир йоҡмай ҡалғандыр.\nНәргизә МИНЛЕШЕВА, БДАУ студенты:\n– Прививкаға ҡаршы түгелмен, шулай ҙа килешеп етмәйем. Сөнки 8-се класта уҡығанда ныҡ итеп һыуыҡ тейҙереп, юғары температура менән ауырыған саҡта, бөтә мәктәп уҡыусыларына райондан участка педиатры менән медсестра килеп, манту эшләнеләр. Ауырыған саҡта ҡаҙарға ярамай, тип ҡаршы төштөм. Улар, һин тәүҙә уҡып сыҡ, шунан аҡыл өйрәтерһең, тип әрләп, миңә лә яһанылар. Аҙаҡтан пневмония булып, өҙлөгөп, бер айҙан ашыу дауаханала ятып сығырға тура килде.\nСығыу ваҡыты 25-04-2015, 15:13 | Ҡаранылар: 694


Алданған өлөшсөләргә фатир асҡыстары тапшырылды | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n17 февраля 2021 — 12:32 ГТРК «Башкортостан»\nӨфөләге “Эрмитаж” торлаҡ комплексын өлөшләтә төҙөүселәр һөйөнөс кисерә. Оҙаҡ йылдар алданған өлөшсө тип иҫәпләнгән 269 кешегә фатир асҡыстары тапшырылды. Ғәлисә Саматова ҡыҙы бүләк иткән бер бүлмәле фатир асҡысын өс йыл көткән. Төҙөлөштөң уңышлы тамамланырына өмөттө юғалтманыҡ, ти ханым. Иркен, яҡты бүлмәләрҙә хәҙер ул үҙе теләгәнсә биҙәү эштәрен йәйелдерергә ниәтләй. “Эрмитаж. Горсовет” торлаҡ комплексы төҙөлөшөн “Госстрой” компаниялары төркөмө 2013 йылдың декабрендә башлап 2019 йылда файҙаланыуға тапшырырға вәғәҙә итә. Финанс ҡатмарлыҡтар сәбәпле төҙөүселәр комплексты тулыһынса сафҡа индерә алмай. 2020 йылдың яҙында проектты яңы инвестор — “Садовое кольцо” компаниялары төркөмө үҙ иңенә ала. Һәм ҡыҫҡа ваҡыт эсендә өлөшсөләргә фатирҙарын тапшырыуға өлгәшә. Был юлы өсөнсө секция фатир хужалары асҡыс алды.


Баш ҡалала Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n14:12, 23 сентября 2015 Иҡтисад\nБаш ҡалала Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк Фото: Олег Яровиков\nӨФӨ, 2015 йыл, 23 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Розалиә Вәлиева/.\nӨфөлә Һалдат күле эргәһендәге биләмә төҙөкләндереләсәк. Бынан тыш, И.Яҡутов исемендәге паркта йәйәүлеләр һәм велосипед юлдары ремонтланасаҡ. Тейешле тендер дәүләт һатып алыуҙары сайтында урынлаштырылған.


Благовещен районы Языков ауылы эргәһендә былтыр йәй велосипед ҡатнашлығында теркәлгән юл-транспорт ваҡиғаһына бәйле яңы мәғлүмәт. Ун дүрт йәшлек ҡыҙ ике тәгәрмәсле техникала юлды рөхсәт ителмәгән урын аша үткәндә һул яҡтан килгән машинаға бәрелә. Әлегә ике суд ултырышы булған. Хөкөм ҡарары буйынса мәктәп уҡыусыһы водителгә ремонт өсөн илле мең һумдан ашыу аҡса һәм судҡа киткән барлыҡ сығымдарҙы ҡайтарырға тейеш. Велосипед хужаһы Карина иһә ғәйебен танымай. Киреһенсә, үҙен зыян күреүсе тип иҫәпләй.\nВелосипедта китеп барған Карина Летинская «тимер ат»ҡа төкөлгәндән һуң иҫен юғалта. Ауылдан алыҫ түгел, ни бары бер километр алыҫлыҡта урынлашҡан көтөүлеккә иртә менән юлланған ҡыҙ бәхетһеҙ осраҡҡа тарый яҙа. Ярай аяҡ-ҡулдары һынмай. Шулай ҙа баш мейеһе һелкенеү сәбәпле, дауаханала ятып сығырға тура килә. Әле һаман Каринаның ҡурҡыу тойғоһо китмәгән.\nКарина Летинская, велосипедсы: «Күҙемде асһам, полиция хеҙмәткәрҙәре тора. Улар минең шунда уҡ кем, ҡайҙан булыуымды һораша башланы. Водитель үҙенең версияһын аңлатырға тырышты. «Ҡапыл боролоп, кюветҡа китһәм, пассажирҙар менән тере ҡалмаҫ инем»,-тине ул. Ул ваҡытта машинаһынан да тик металл һыныҡтары ғына ҡалыу ихтималлығы булыуын билдәләне».\nКарина был осраҡтан һуң бер нисә ай шаңҡыу хәлендә йөрөй. Хәйер, ҡурҡыныс яңылыҡтар алда була. Уға судҡа саҡырыу килә. Водитель автомобиле сыйылған урынды, ватылған көҙгө һәм башҡа етешһеҙлектәрҙе ҡаплатыуҙы талап итә. Ҡыҙҙың елкәһенә илле мең һумдан ашыу сығымдар һалына. Летинскийҙар ғаиләһе күпме генә адвокат яллап ҡарамаһын, ике хөкөм ҡарары буйынса ла еңелә.\nЛюбовь Летинская, Каринаның әсәһе: «Был бит бала өсөн ҙур стресс. Ул ҡайғырып, төндә йоҡлай алмай башланы. Уҡыуҙа күрһәткестәре түбәнәйҙе, элек тик бишкә генә өлгәшә ине. Суд ҡарары буйынса ҡыҙымды ғәйепле тип танынылар, ҡайҙа ғәҙеллек!? Был осраҡта, тәү сиратта, ул зыян күрҙе. Сәләмәтлеге ҡаҡшаны».\nАта-әсә лә ҡыҙҙарының сәләмәтлегенә килтерелгән сығымдарҙы ҡаплатыу, әхләҡи зыян өсөн водителгә ҡаршы дәғүә белдереп судҡа мөрәжәғәт итә. Әммә әлегә суд процессы һөҙөмтәһеҙ үтә. Бәрелеш ваҡытында руль артында ултырған Николай Инякин да үҙен ғәйепле тип иҫәпләмәй. Шулай ҙа ҡыҙға әхләҡи зыянды түләргә әҙер. Тик закон сиктәрендә генә.\nЛетинскийҙар ғаиләһе әйтеүенсә, водитель судта трасса буйлап сәғәтенә 95 километр тиҙлектә барыуын белдергән. Ҡыҙҙың ата-әсәһе иһә был һүҙҙәргә ышанмай, транпорт сараһының тиҙлеге күпкә юғары булған тигән ҡарашта. Бының өсөн улар видео күҙәтеү ҡоролмаһы төшөргән яҙмаға бойондороҡһоҙ экспертиза үткәрергә теләгән. Тик судья рөхсәт бирмәй.\nВодитель судта ике тапҡыр еңеп сыҡһа ла, Летинскийҙар автомобиль ремонтлауға киткән сығымдарҙы ҡапларға йыйынмай. Ата-әсә әлеге мәлдә ярҙам һорап власть органдарына мөрәжәғәт итергә теләй.


«Таланттар йондоҙлоғо»нда » "Урал" гәзите\nЙәш белореттар Өфөлә үткән «Таланттар йондоҙлоғо» VII асыҡ республика сәләмәтлектәре сикләнгән балалар һәм үҫмерҙәр ижады конкурсының һайлап алыу турын үтте.\nКонкурсты ойоштороусылар - «Әсә йөрәге» республика йәмәғәт ойошмаһы, Башҡортостан Республика Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы булышлығында «Тамыр» балалар һәм үҫмерҙәр телеканалы. Мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙың һәм үҫмерҙәрҙең ижади һәләтен үҫтереү, уларҙы йәмғиәткә яраҡлаштырыу мәҙәни сараның төп маҡсаты булып торҙо.\n“Таланттар йондоҙлоғо” конкурсы 8 номинация буйынса үткәрелде. Улар йыр сәнғәте, музыкаль башҡарыу, бейеү сәнғәте, ҡул менән ишаралап йырлау һәм үҙенсәлекле жанр, сәләмәтлектәре сикләнгән балаларға кейем дизайны, өлкән кеше+бала номинацияларында үҙ оҫталығын һынаны.\nБелорет намыҫын Анастасия Романовская етәкселегендә Регина һәм Рената Фәхретдиновалар, Арина Губанова яҡланы. Сығышты музыкаль яҡтан (ҡурайҙа) ҡала музыка мәктәбе тәрбиәләнеүсеһе Сыңғыҙ Ғиләжев биҙәне. Йәш белореттар “Үҙенсәлекле жанр” номинацияһында “Сәскәләр” номеры менән сығыш яһаны.\n- Беҙ милли көйҙө һәм балалар йогаһы элементын ҡушып номер эшләнек. “Сәскәләр” исеме билдәле “Балалар - тормош сәскәһе” фразаһын сағылдыра. Сығышыбыҙҙа сәләмәтлектәре сикләнгән балаларҙың да мөмкинлектәре сикһеҙ икәнен күрһәтеүгә өлгәштек. Уларға тик дөрөҫ йүнәлеш бирергә кәрәк. Балалар һәм үҫмерҙәр өсөн реабилитация үҙәге базаһында “Балалар йогаһы” программаһы буйынса күнекмәләр үтә. Балаларҙа үҙ көсөнә ышаныуҙы үҫтереү йүнәлешендә лә эшләйбеҙ. Балаларығыҙҙы яратығыҙ, - тине Анастасия Романовская.\nКонкурста ҡатнашыусыларға Дипломдар һәм бүләктәр тапшырылды. Балалар “Рәсәй - минең тарихым” тарихи паркында ла булдылар. Белореттар 10 майҙа үтәсәк “Таланттар йондоҙлоғо” конкурсының финалында сығыш яһаясаҡ.\nҺҮРӘТТӘ: Арина Губанова (уңдан икенсе) командаһы менән.


Өфөлә күренекле яҡташыбыҙ, рок йырсыһы, шағир һәм актер Юрий Шевчуктың әсәһе, билдәле рәссам Фәниә Шевчуктың шәхси күргәҙмәһе асылды\nКүргәҙмәгә Санкт-Петербургтан талант эйәһенең йондоҙло улы ла ҡайтып етте.\nРәсәй сәнғәтенә легендар сәхнә йондоҙо бүләк иткән бәхетле әсә үҙе лә ижади шәхес. Благовар районында тыуып үҫкән ҡыҙҙы яҙмыш елдәре ҡайҙа ғына ташламаған. Бөйөк Ватан һуғышы башланғанда ул поляр станцияла радист булып хеҙмәт итә. Еңеү яҙы килгәс, «1941-45-се йылдарҙа фиҙаҡәр хеҙмәте өсөн» миҙалы менән бүләкләнә. Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы алдынан сираттағы награда йәнә үҙ геройын тапты. Күргәҙмәлә баш ҡала мэры Ирек Ялалов Фәниә Әкрәм ҡыҙына Бөйөк Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы сығарылған юбилей миҙалын тапшырҙы.\nФәниә Әкрәм ҡыҙының һынлы сәнғәт менән ныҡлап мауығыуы инде өлгөргәнлек осоронда башлана. Тәбиғәттән бирелгән ныҡышмаллығы һәм туҡтауһыҙ оҫталыҡ дәрестәре эҙһеҙ үтмәй. Бигерәк тә Башҡорт дәүләт педагогия институтында эшләгән йылдары рәссамдың ижадына ҙур йоғонто яһай.\nӘлеге ваҡытта Фәниә Шевчук тиҫтәләгән натюрморт, портрет, пейзаж әҫәрҙәре авторы. 10-сы тиҫтәһен ваҡларға торған ханым бөгөн дә ижад өҫтөндә.\nОҙаҡ йылдар төньяҡ баш ҡалала йәшәгәндә Фәниә Шевчуктың ижадында тыуған яҡты һағыныу тойғолары сағыла башлай, милли колоритлы әҫәрҙәр барлыҡҡа килә. Санкт-Петербург күргәҙмә залдарында бер-бер артлы шәхси күргәҙмәләре ойошторола. Ләкин тәү сиратта оло йөрәкле ҡатын һәләтле улына терәк һәм таяныс булып йәшәй, уны оло сәнғәткә илһамландыра.\nДонъяның ниндәй генә сәхнәләрен яулауына ҡарамаҫтан, Юрий Шевчук яҡташтарын сикһеҙ ябайлығы менән арбай. Был юлы арҙаҡлы яҡташыбыҙ автографын Өфө рок-н-роллы һәм ул етәкләгән «ДДТ» төркөмө тарихына арналған китапҡа ҡуйҙы. Уның авторы быға тиклем республиканың студенттар һәм йәштәр хәрәкәте буйынса күләмле китаптар яҙыусы Наил Мәхмүтов.\nНаил Мәхмүтов әйтеүенсә, йондоҙ менән берлектәге проекттар киләсәктә лә дауам итәсәк. Тиҙҙән республика театрҙары сәхнәләрендә Юрий Шевчукҡа арналған музыкаль спектакль ҡуйыу күҙаллана. Сценарийҙы китаптағы ваҡиғаларға таянып драматург Рәлиф Кинйәбаев яҙған. Әҫәрҙә яҡташыбыҙҙың 80-се йылдарҙағы рухи эҙләнеүҙәре сағылыш табасаҡ.\nБилдәле йырсының ғаиләһе ҡатнашлығында ваҡиға тураһында матбуғатта алдан хәбәр ителмәһә лә, Милли китапхананың күргәҙмәләр залы халыҡ менән шығырым тулды. Сөнки тыуған ҡалаһында Юрий Шевчукты яраталар һәм һәр ваҡыт көтөп ҡалалар.


Үҙән (Башҡортостан) — Башҡорт Википедияһы\n53°41′44″ с. ш. 57°51′47″ в. д.\n(Узян (село) битенән йүнәлтелде)\nҮҙән (рус. Узян) — Башҡортостан Республикаһының Белорет районындағы ауыл. Үҙән ауыл советының үҙәге.\n2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 1140 кеше.\nПочта индексы — 453522, ОКАТО коды — 80211852001.\n2010 йыл 14 октябрь 1140 548 592 48,1 51,9\nМилли составы: Бөтөн Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдары буйынса (2010), ауыл халҡының милләте — рустар (76%).\nРайон үҙәгенә тиклем (Белорет): 52 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Белорет): 52 км\nАғиҙелдең һул ярында урынлашҡан.\nАртамонов, Владимир Иванович (1906—1944) — лётчик, Халхин-Голдағы һуғышта һәм Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы, Советтар Союзы Геройы.\nЖеребин, Борис Николаевич (1907—2005) — Кузнецк металлургия комбинаты директоры, Социалистик Хеҙмәт Геройы, СССР Дәүләт премияһы лауреаты, профессор.\nНемкова Татьяна Ивановна (22.11.1937—9.03.2012) — 1956—1981 йылдарҙа Белорет металлургия комбинаты канатсыһы. Башҡорт АССР-ының 7-се саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1967—1971). Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1971) һәм өс дәрәжә (1-се дәрәжә — 1986, 2-се дәрәжә — 1981, 3-сө дәрәжә — 1975) Хеҙмәт Даны ордендары кавалеры.\nТуленков, Константин Иванович (1908—1978) — инженер-металлург, СССР Дәүләт премияһы лауреаты (1952), Бөйөк Ватан һуғышы ҡатнашыусыһы.\nҮҙән ауылында «Вечный зов», «Тени исчезают в полдень», «Золотая речка», «Пропавшая экспедиция» тигән кинофильмдар һәм телесериалдар төшөрөлгән.\n↑ Немкова Татьяна Ивановна (Тикшерелгән 18 ноябрь 2017)\nУзян на портале «Генеалогия и Архивы»\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Үҙән_(Башҡортостан)&oldid=759956 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 17:54 18 ноябрь 2017 үҙгәртелгән.


Экологик өмә Өфөнөң тарихи урындарының береһе - Непейцов дедропаркында ла үтте\nБында төрлө министрлыҡ-ведомство, сәйәси ойошма вәкилдәре, студенттар ағаслыҡтар араһын сүп-сарҙан таҙартты, ҡороған ботаҡтарҙы сығарҙы.\nБаш ҡаланың Шота Руставели һәм Өфө шоссеһы урамдары араһында урынлашҡан Непейцов дендропаркы бик үҙенсәлекле урын. Уға нигеҙ 19 быуатта уҡ һалына. Заманында ул Өфө урман техникумына, һуңғараҡ юғары уҡыу йорттарына ҡарай. Дендропаркка ағастар һәм үҫентеләр донъяның төрлө мөйөштәренән килтереп ултыртылған. Бында һирәк осрай торған ағас-ҡыуаҡлыҡтарҙың 100-ҙән ашыу төрө бар. Улар буйынса бик күп фәнни хеҙмәттәр яҙылған. Непейцов урманының майҙаны ла бик ҙур, ул 28 гектарға яҡын ерҙе биләй. Экологик өмәлә ҡатнашыусылар тарихи паркка яңы һулыш бирҙе.\nНепейцов паркында эш етерлек, был майҙан бер осор ташландыҡ хәлдә булды. Иғтибар һуңғы йылдарҙа ғына йүнәлтелә башланы.\nӨмәлә ҡатнашыусылар, быйыл экология йылында таҙартыу сараларын артабан да дауам итергә ниәтләй. Улар киләсәктә был тарихи урын тағы ла матурайыр һәм баш ҡала халҡының яратҡан урынына әйләнер тип ышана. Паркта шарттар тыуҙырғанда ул тәбиғәт музейы ролен үтәй ала.


Сүриә ғәскәрҙәре ныҡлы һөжүмгә күскән. Улар Рәсәй авиацияһы ярҙамында 8 ауылды, бер-нисә бейеклекте һәм юлдарҙы контролгә алған. Ислам төркөмсәһенең бер-нисә командиры юҡ ителгән.\nҺуңғы ун йылда тәүге тапҡыр Ҡытай етәксеһе Си Цзипинь дәүләт визиты менән Бөйөк Британияға килде. Күҙәтеүселәр фекеренсә, был визит ике яҡлы мөнәсәбәттәрҙе яңы кимәлгә күтәрергә тейеш. Былтыр Бөйөк Британия Франция һәм Германияға ҡарағанда Ҡытай инвестицияларын күберәк йәлеп иткән.\nФранция президенты 7 тонна марихуана табыусы таможня хеҙмәткәрҙәрен шәхсән ҡотлаған. Наркотик өс микроавтобуста йәшерелгән булған. Белгестәр билдәләүенсә, быға тиклем Парижда бындай ҙур күләмдә марихуана тартып алынғаны булмаған.\nФиллипиндарҙа 16 кеше Коппу тайфунының ҡорбанына әйләнгән. Илдең Көнсығышында 60 мең кеше эвакуацияланған. Ҡотҡарыусылар әле булһа һыу аҫтында ҡалған ауылдарға барып етә алмай. Күҙаллауҙар буйынса, бәлә ҡазанан 4 миллион баланың зыян күреүе ихтимал.