«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ЫРЫУЫБЫҘ - ЙӘЛДӘК, ДӘШТЕ ҠЫПСАҠ ВАРИҪТАРЫ БУЛАБЫҘ - 2021 - Мәҡәләләр\nЙәлдәк ырыуы башҡорттары нигеҙ һалған ауылдар хәҙерге Башҡортостандың Борай, Дүртөйлө, Илеш, Ҡариҙел, Нуриман һәм Саҡмағош райондарына ҡарай. XV-XVI быуаттарҙан алып XX быуаттың 20-се йылдарына тиклем улар үҙҙәрен башҡорт халҡының айырылғыһыҙ бер өлөшө итеп һанай, тап шуға күрә улар 1897 йылғы Бөтөн Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу барышында, башҡа төньяҡ-көнбайыш башҡорттары кеүек үк, үҙҙәренең һөйләш телен туған башҡорт теле итеп яҙҙыра.\nҒөмүмән, төньяҡ-көнбайыш башҡорттары ауылдары мәктәптәрендә XX быуатта, советтарҙың милли сәйәсәтенә ярашлы, һөйләш телдәренең рәсми рәүештә ҡабул ителгән яңы башҡорт әҙәби теле менән тап килмәүе арҡаһында, татар яҙма әҙәби теле уҡытыла башлай. Һөҙөмтәлә уларҙың байтағының милли берҙәйлеге лә үҙгәреш кисерә. Былар - тарихи факт. Тик шуныһы: башҡорттарҙан айырмалы, татар этнонимы аҫтында танылыу тапҡан төрки сығышлы күршеләребеҙҙең йәшәйешендә этник кландар - ырыуҙарға хас үҙбилдәләнеш тулыһынса онотолоуға дусар ителеп, юҡҡа сыҡҡан. Тап шуға күрә тарихи сығанаҡтарҙа ҡаҙанлыларҙың (һуңынан - татарҙарҙың) ырыу шәжәрәләре хаҡында мәғлүмәт юҡ, уларҙың айырым ырыуҙарға һәм ошоға ярашлы олоҫтарға бүленеүе лә бөтөнләйе менән булмай.\nШул уҡ ваҡытта, башҡорттарҙағы кеүек үк, этник төркөмдәргә бүленеп йәшәгән төрки ҡәүемдәрендә - ҡаҙаҡтарҙа, нуғайҙарҙа, төркмәндәрҙә, ҡырғыҙҙарҙа, ҡарағалпаҡтарҙа, үзбәктәрҙә, ҡырымлыларҙа - бер үк уртаҡ этнонимды ҡабул иткән хәлдә лә, ырыуҙар системаһына хас көнитмеш ҡанундары быуаттар дауамында теүәл үтәлә килә. Шуныһы ла мөһим: ошо этностарҙың ырыуҙарға бүленеп йәшәү тарихы әлегә тиклем халыҡ хәтеренән юғалмаған.\nБыл ижтимағи феномендың үтә боронғо тарихи тамырҙары бар. Ул тамырҙар ҡеүәтле һун державаһы, Төрки һәм Хазар ҡағанаттары, Дәште Ҡыпсаҡ, Алтын Урҙа осорҙарынан алып һаҡланып ҡалған. Ырыуҙар ошо дәүләттәрҙең төп йәмғиәте берәмеге булып тора. Уларҙағы административ бүленеш тә, ошо системаға ярашлы, ил, иләү, ырыу (уруг), аймаҡ исемдәре менән аталып йөрөтөлә. Америка тикшеренеүсеһе Аллен Франк ошо этник үҙенсәлек хаҡында былай яҙа: "Башҡорттар араһында ҡәбилә һәм клан берҙәйлеге, дөйөм башҡорт берҙәйлеге кеүек үк, иң юғары берҙәйлек булып, әлеге көнгә тиклем һаҡланып ҡалған".\nЙәнә бына нимәгә иғтибар итеү фарыз. Башҡорттар, Мәскәү ҡулы аҫтына инеү менән, уларҙың айырым ерле төркөмдәре дәүләт чиновниктары документтарына, төрлө реестрҙарға индерелеп, теркәлеп бара. Халҡыбыҙҙың 40-тан ашыу айырым этник төркөмдәренең барыһы ла тиерлек ошо тарихи сығанаҡтарҙа сағылыш тапҡан. Улар араһында, XVII быуаттан башлап, Йәлдәк олоҫо (рус документтарында: Ялдацкая, Елтяцкая, Елдятская волость) ла теркәлә. Иҫке төрки телендәге сығанаҡтарҙа ырыу исеме Йәлдәк йәиһә Йәлтәк формаларында яҙылған.\nҒалим-этнограф Р.Ғ. Кузеев йәлдәк ырыуының килеп сығышына бәйле мәғлүмәттәрҙең аҙ булыуы хаҡында яҙа. Уның фекеренсә, йәлдәк ырыуы башҡорттарының ата-бабалары, Урта Азия далаларынан Көньяҡ Уралға табан ҡыҫырыҡланып сығарылған ҡыпсаҡтарҙың бер төркөмөнә ҡушылып, Ағиҙел йылғаһының һул яры буйындағы ерҙәрҙе биләй. Тарихсы йәлдәктәргә хас булған II, Y, X ырыу тамғаларының бер үк ваҡытта ҡыпсаҡтарҙың сарыш-ҡыпсаҡ, ҡара-ҡыпсаҡ, аҡ-ҡыпсаҡ ырыуҙары тамғалары менән бер иш булыуына иғтибар иткән. Р.Ғ. Кузеев йәлдәк этнонимын боронғо төрки тамырлы булып, байтаҡ ҡына атамаларҙың тамыр һүҙгә -аҡ, -әк, -эк, -уҡ, -үк һәм -к суффикстары ҡушылыу юлы менән хасил булыуын билдәләй: мәҫәлән, ҡаҙаҡ, ҡумыҡ, ҡыпсаҡ, бәжәнәк, емек, башҡорттарҙа шулай уҡ терһәк һәм баҙраҡ этнонимдары бар.\nТарихсы Салауат Хәмиҙуллин йәлдәк этнонимының антропоним, йәғни кеше исеме менән бәйле булыуын ысынбарлыҡҡа тап килә, тип иҫәпләй. Был йәлдәк шәжәрәһендә лә сағылыш тапҡан: уларҙың төп бабаһы сифатында Йәлдәк исемле тархан күрһәтелә. Ошондай исемдең "йәлләү/йәлдәү" һүҙенән килеп сығыуы ла мөмкин.\nЙәлдәк башҡорттарының боронғо тарихын төрки ҡәүемдәренең Дәште Ҡыпсаҡ тип аталған үтә ҙур конфедерацияһы сиктәрендә өйрәнеү фарыз. Урта быуаттарҙа улар ҡыпсаҡ атамаһы аҫтында Евразияның икһеҙ-сикһеҙ далаларында көн итә. Ә ҡыпсаҡтарҙың айырым ырыу-төркөмдәре XI - XIII быуаттарҙа уҡ Көньяҡ Уралға, Яйыҡ, Ағиҙел йылғалары үҙәндәренә килеп етеп, ошонда көн иткән башҡорттарға ҡушыла. XIII быуаттың беренсе яртыһында, монгол-татар ғәскәрҙәре Урта Азия дәүләттәрен яулап алғандан һуң, башҡа башҡорт ырыуҙары араһында ҡыпсаҡтар ҙа мөһим урын ала. Күрәһең, йәлдәк ҡәүеме лә ошо дәүерҙә башҡорт халҡы составында булыуҙы хуп күргәндер.\nАлтын Урҙа дәүләтендәге үҙ-ара низағтар көсәйеп, берҙәм идаралыҡ тамам ҡаҡшағас, айырым ханлыҡтарҙың һәр ҡайһыһы өҫтөнлөк алырға тырышҡан осорҙа Ҡаҙан ханлығы, яҡын-тирәләге һуғышсан халыҡтарға мөрәжәғәт итеп, ялланма ғәскәр туплай башлай. Чингизид Олуғ-Мөхәммәт нигеҙ һалған Ҡаҙан ханлығында, башлыса, ер эшкәртеү, сауҙа итеү менән шөғөлләнгән ерле халыҡтар - Волга булғарҙары вариҫтары булған мосолман сыуаштары, мариҙар, удмурттар, Волга аръяғындағы мәжүси сыуаштар йәшәй, уларға хәрби эш ят була. XV - XVI быуаттар сиктәрендә Ҡаҙан ханлығына хәрби хеҙмәткә тархандар етәкселегендәге башҡорт яугирҙары отрядтары ла килә башлай. Ошо хеҙмәттәре өсөн уларға Ыҡ йылғаһы үҙәнендәге ерҙәрҙе биләргә рөхсәт бирелә. Ҡыпсаҡ тарханы Йәлдәк тә үҙ кешеләре менән Ҡаҙан ханлығында хәрби хеҙмәт менән көн итеүселәр составында була. Ул замандарҙа йәлдәктәр Ыҡ йылғаһы буйындағы Ҡыпсаҡ олоҫона бирелгән ерҙәрҙә көн итә. Ҡаҙан ханлығы Иван Грозный армияһы тарафынан яулап алынғандан һуң, XVI быуат урталарында, Йәлдәк тархан вариҫтары Ағиҙелдең ике яры буйлап, көнсығышта - Ҡариҙел, төньяҡта - Танып, көнбайышта Баҙа йылғаһына тиклемге ерҙәрҙе биләп, оло Йәлдәк олоҫон барлыҡҡа килтерә.


Һиҙҙермәй генә килеп етеүе бар… » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке\nБашҡортостан гәзите » Сәләмәт булайыҡ » Һиҙҙермәй генә килеп етеүе бар…\nҺиҙҙермәй генә килеп етеүе бар… 18.09.2018 // Сәләмәт булайыҡ\nКөҙҙөң “бүләге” хаҡында онотмайыҡ\nСентябрь ҡояшы йылыһын йәлләмәһә лә, иртәнге һалҡын яйлап ҡына көҙҙөң хакимлыҡ итеүенә ишаралай. Ә беҙ беләбеҙ: һыуыҡ төшөү менән бала-саға йүтәлләй, танау тартып, мышҡылдай башлай, өлкәндәр ҙә был осорҙа киң тарала барған киҫкен респиратор вируслы сирҙәргә тиҙ бирешә. Бер беҙҙә генә түгел, бөтә планетала хәл шундай. Башҡортостан Һаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте биргән материалдарға, табиптарҙың кәңәшенә таянып, уҡыусыларыбыҙҙы киҙеү (грипп) сиренән нисек һаҡланыу саралары менән таныштырмаҡсыбыҙ.\nҺаулыҡ һаҡлау министрлығының матбуғат хеҙмәте бүлеге мөдире Айгөл Абдуллина әйтеүенсә, тап ошо осорҙа сирҙе иҫкәртеү сараларын күрә башлау хәйерле. “Беҙ ошо йүнәлештә эш башланыҡ та инде, халыҡ араһында сирҙе иҫкәртеүҙә иң тәьҫирле сара булған вакцинациялауҙың ыңғай яҡтарын аңлатабыҙ, өҙлөгөүҙәргә юл ҡуймау өсөн уны ҡасан, ҡайҙа яһатыу тураһында белешмә бирәбеҙ”, – тине бүлек мөдире.\nКиҙеү ҙә, респиратор сирҙәр ҙә бер үк төрлө башлана: температура юғары күтәрелә, хәлһеҙлек, тымау тейеүе йәнгә тейә, йүтәл йонсота. Әммә киҙеү йоғошло вируслы сирҙәрҙән ауыр үтеүе, өҙлөгөүҙәргә – бронхит, үпкә шеше, отит, синусит сирҙәренә юлыҡтырыу ихтималлығы менән айырыла.\nКиҙеү айырыуса оло йәштәгеләр өсөн хәүефле, сөнки өлкәнәйеү менән иммунитет ҡаҡшай, хроник сирҙәрҙең етди өҙлөгөүҙәргә дусар итеү ҡурҡынысы бар. Йыл һайын киҙеү менән һәр өсөнсө-бишенсе бала сирләй, ә өлкәндәрҙең һәр бишенсе-унынсыһы. Бәләкәй балалар өсөн киҙеүҙең бөтә вирустары ла яңы, шуға күрә улар айырыуса ҡаты ауырый, оҙайлы дауалау талап ителә. Эпидемия осоронда иң йыш сиргә бирешкәндәр – балалар һәм йәштәр. Айырыуса хәүефле төркөмгә яңы тыуған сабыйҙар, ике йәшкә тиклемге балалар, ауырлы ҡатындар, тын алыу органдары патологиялары, йөрәк-ҡан тамырҙары, матдәләр алмашыныуы боҙолоуы, бауыр, ҡан сирҙәре менән яфаланыусылар һәм 65 йәштән өлкәнерәктәр инә. Әйтеүебеҙсә, киҙеүҙең хәүефлелеге сирҙең ауыр үтеүе менән генә түгел, ә ҡаты өҙлөгөүҙәргә (үпкә шеше, мейе ҡабығының шешеүе) юлыҡтырыу ихтималлығы менән билдәләнә.\nИң тәьҫирле сара –\nТабиптарҙың әйтеүенсә, киҙеүҙе иҫкәртеүҙә иң тәьҫирле сара – вакцинация. Ул йыл да халыҡҡа, сир башланырҙан ике-өс айға алда иҫкәртеү прививкаларының милли календарына ярашлы федераль бюджет иҫәбенә үткәрелә. Эш биреүсе иҫәбенә лә, граждандың үҙ аҡсаһына ла прививканы яһатырға мөмкин.\nМилли календарға ярашлы, бына кемдәргә мотлаҡ вакцинация үткәрелергә тейеш: алты айлыҡ сабыйҙан башлап XI класта уҡыусыларға тиклем; профессиональ һөнәр һәм юғары белем биреү учреждениеларында уҡыусылар; медицина һәм мәғариф, транспорт, коммуналь хужалыҡ өлкәләре хеҙмәткәрҙәре; ауырлы ҡатындар; 60 йәштән өлкәндәр; хәрби хеҙмәткә саҡырылырға тейешле йәштәр; хроник сирлеләр.\nВакцинация сирен һәм өҙлөгөүҙәр хәүефен бер нисә тапҡырға кәметергә һәләтле, киҙеүгә ҡаршы прививкалар хәүефһеҙ һәм бик тәьҫирле. Уларҙың бөтәһе лә Рәсәйҙә теркәлеү үткән һәм ҡулланыуға рөхсәт ителгән.\nВаҡыт етеп килә...\nЙыл да киҙеү ноябрь айынан баш күтәрә башлай, ә эпидемияның иң шашҡан, юғары осоро декабрҙән март айына тиклем һуҙылыуы ихтимал. Прививканан һуң иммунитет нығынһын өсөн ике-өс аҙна ваҡыт кәрәк. Шуға күрә иң яҡшыһы – уны сентябрь-октябрь айҙарында яһатыу.\nКемгә мөрәжәғәт итергә?\nПрививканы йәшәгән урын буйынса фельдшер-акушерлыҡ пункттарында, поликлиникаларҙа, вакцина-иҫкәртеү үҙәктәрендә, мобиль пункттарҙа яһатырға мөмкин. Өс йәштән ҙурыраҡ балалар, үҫмерҙәр һәм өлкәндәр, нисә йәштә булыуҙарына ҡарамаҫтан, прививканы бер тапҡыр яһата. Ә алты айлыҡтан өс йәшкә тиклемге сабыйҙар дүрт аҙна арауыҡ менән ике тапҡыр вакцинациялана.\nБеренсенән, ышаныслы. Бөтә донъяла берҙән-бер тәьҫирле сара ул – заман вакцинацияһы. Киҙеү вирустары йыл һайын үҙгәреп торғанлыҡтан уны һәр йыл яһатыу талап ителә.\nИкенсенән, вакцинация түләүһеҙ һәм хәүефһеҙ. Үҙ белдегең менән дауаланыуҙың эҙемтәһе аяныслы тамамланыу ихтималлығын иҫегеҙҙән сығармағыҙ.


Дорогие наши женщины! →\nЧетверг, 19 апреля 2018 г. / Просмотров: 511\nРәсәй Президенты Владимир Путин 10 июнь 2012 йылғы Указы менән 21 апрель-муниципаль хеҙмәткәрҙәр көнө тип иғлан итте. Президент В.Путиндең Указы яңы байрам ғына булдырыу түгел, ә урындағы хужаларҙың, муниципаль хеҙмәткәрҙәрҙең йәмғиәттең йәшәйешенә, уның проблемаларына иғтибарҙы нығыраҡ юнәлтеү, хәл итеү, урындағы үҙидаралыҡтар һәр кемгә асыҡ булыуын тәмин итеү.Урындағы мәсьәләләрҙе халыҡ менән бергә хәл итеү, инициатива-тәҡдим халыҡтан, инициатив төркөмдәрҙән/урындағы башланғыстарға ярҙам итеү Программаһы, Аныҡ эштәр/, йәмәғәт ойошмаларынан булыуына өлгәшеү, ауылда тәртипте барабыҙҙа ауылдаштар, депутаттар, старосталар үҙҙәре кәңәшләшеп булдырырға тейеш.\nАмангилде ауыл биләмәһе хеҙмәткәрҙәре быйыл икенсе тапҡыр Асыҡ ишектәр көнө үткәрергә ҡарар иттте. Ҡаҙмаш урта мәктәбенең 10 синыф уҡыусылары саҡырылды. «Урындағы үҙидараның тарихы бөгөнгөһө, киләсәге” темаһына арналған докладты эштәр менән идара итеүсе Йәһүҙина Рауҙа Әсләм ҡыҙы һөйләне.\nБеҙҙең коллективта 6 кеше эшләй. Биләмә башлығы-Марат Хәбрахман улы. Ауыл биләмәһендә башлыҡ булып эшләү өсөн иң тәүҙә һайлау кампанияһында депутат мандатын алыу өсөн еңергә кәрәк. 10 депутат. Улар барыһыла ауылда абруйлы кешеләр. Шуларҙың араһынан башлыҡ итеп берәүҙе һайлайҙар. Ул 4 йылға һайлана. Башлыҡ 131-ФЗ, закондарға, төп документ- Уставҡа таянып эш итә. Уставҡа йылда үҙгәрештәр индерелә.Төп бурысы- Бюджетте төҙөү, ҡабул итеү, үтәлешен тикшереү. Булған норматив документтәргә-ҡарарҙарға, төрлө справкаларға, характеристикаларға подпись итә, уларҙың үтәлешен контролдә тота.Ул Советҡа буйһона, халыҡҡа йылда үҙенең эшмәкәрлеге тураһында отчет бирә. Төп эше-урындағы мәсьәләләрҙе халыҡтың мәнфәғәтен яҡлап хәл итеү, кешеләргә уңайлы йәшәү, эшләү шарттары булдырыу, уларҙың ғүмерҙәренә, мөлкәтенә бер ниндәй ҙә ҡурҡыныс, хәүеф янамауын тәьмин итеү, шулай уҡ буш ваҡыттарын, ялдарын матур итеп файҙалы ойоштороу. Төрлө спорт ярыштары, мәҙәни саралар ойоштороу.Ерҙәрҙең дөрөҫ тәғәйенләнештә файҙаланыуын, тирә-яҡ мөхиттең таҙалығын контролдә тотоу, ауылдарҙың, өйҙәрҙең төҙөклөгөнә, йәй көндәре баҡса үҫтереүгә, көтөү ойоштороуға ҙур иғтибар бүлеү. Өлгөлө йәшәгән ғаиләләрҙе дәртләндереп, насар йәшәгән, эскелек менән мауыҡҡан ғаиләләр менән тәрбиәүи саралар үткәреү, оло йәштәге, инвалид кешеләрҙең даими хәлдәрен белешеп тороу, кәрәккәндә ярҙам итеү тора. Беҙҙең биләмәлә урынлашҡан бөтә учреждениеләр, эшҡыуарҙарҙың эшен контролдә тотоу, барлыҡ мәсьәләләрҙе ныҡлы ярҙамсылар-депутаттар менән бергәләп хәл итеү. Артабан хакимиәт башлығы Марат Хәбрахман улы, муниципаль хеҙмәткәрҙәр- Рауҙа Әсләмовна, Гөлназ Рәйесовна, Һылыу Зәғрәфовна, Люция Йомадиловна үҙҙәренең эше менән таныштырҙы. Һорауҙарға ихлас яуап бирҙе. Уҡыусылар эш барышында ҡулланылған Программалар менән танышты, үҙҙәре лә ултырып эшләп, белешмә сығарып ҡаранылар.\nАмангилде ауыл биләмәһе хакимиәте.\n" alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt=" " alt="[gal=http://amangilde.ru/uploads/_pages/1111/mini/img_20180418_230329.jpg">


Биттәр : # « 77 78 79 80 81 82 83 84 85 » #\nБыйыл ҡышҡы каникулдар башланғас та ауылда Һырғалаҡ байрамы үткәрҙек. Балаларға бик күңелле булды. Ә бит был байрамды йылына ике тапҡыр: яңы йыл башланғас - Һырғалаҡты асыу һәм яҙғы каникулдар башланғас -Һырғалаҡ менән хушлашыу байрамы итеп үткәреп була. Ауыл ерҙәрендә балалар өсөн күмәкләп күңел асыу сараһын мөмкин тиклем күберәк үткәрергә кәрәк. Бындай саралар уларҙы яҡынайта, берләштерә, иҫтә ҡалырлыҡ мәлдәр күберәк була. Билдәле, ғүмер - ул йәшәлгән йылдар түгел, иҫтә ҡалған мәлдәрҙән хасил.\nРФ Дәүләт Думаһы депутаты, "Мираҫ" фонды етәксеһе Сәлиә Шәрифйән ҡыҙы Мырҙабаева халҡыбыҙҙың рухи һәм мәҙәни ҡомартҡыһын һаҡлап ҡалыуға йүнәлтелгән хәйриәлек эштәре менән республикала киң билдәле. Бөгөнгө көндә ул Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты ҡарамағындағы "Ағинәй" йәмәғәт ойошмаһы эшмәкәрлегенә үҙ өлөшөн индерә, БСТ каналының туған телгә, тарихҡа арналған проекттарын тормошҡа ашырыуға ярҙам итә. Шулай уҡ депутат йәш быуындың проблемалаларына ла битараф түгел - бына бер нисә йыл инде ул Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларында белем алған Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы менән тығыҙ бәйләнештә тора.\n28 ғинуарҙа Өфө ҡала округы Советының сираттағы ултырышында көн тәртибенә 12 мәсьәлә сығарылып, улар буйынса ҡарарҙар ҡабул ителде. Шуларҙың иң мөһимдәренең береһе булып, моғайын да, ҡала Уставының 12 статьяһына үҙгәрештәр индереү мәсьәләһе торғандыр.\nБыл процесс федераль ҡануниәткә үҙгәрештәр индерелеүгә бәйле. 2005 йылда ҡабул ителгән Устав ошо ваҡыт эсендә ун тапҡыр үҙгәртелә. Уға һуңғы төҙәтеү былтыр июндә индерелһә, РФ Дәүләт Думаһы "Рәсәй Федерацияһында урындағы үҙидаралыҡтарҙы ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһында"ғы законға 31 декабргә тиклем төҙәтеүҙәр индереү сәбәпле, баш ҡаланың программа документын да ҡабаттан ҡарап, уны федераль ҡануниәткә яраҡлаштырыу зарурлығы килеп тыуа. Һуңғы һәм халыҡ фекерен иҫәпкә алып тәҡдим ителгән төҙәтеүҙәрҙе Уставҡа индереүҙе депутаттар корпусы бер тауыштан хупланы.\n"Толерантлы булыу-булмауҙың төбөндә бер ғиллә ятыуын да шәйләмәй булмай. Һәр кем толерантлы була алмай. Күңеле керһеҙ, изгелекле, яҡты уйлы, иманлы һәм дә тәбиғәте менән юғары мәҙәниле Аллаһ балалары өсөн генә хастыр был сифат. Ахырҙа шулай тип күңелде йыуатырға ла, бөтөн был ығы-зығыға сал тарихлы милләттәргә генә хас олпатлыҡ, зирәклек, уйсанлыҡ, бөйөклөк үрҙәренән күҙ ташлап, көлөмһөрәп ҡуйырға ғына ҡала, күрәһең, халҡыма..." - тип дөрөҫ әйтә Фәтих ҡусты. Башҡорттоң түҙемлеген, киң күңеллелеген, толерантлы булыуын ҡайһы берәүҙәр дөрөҫ ҡабул итмәй икәнен ишетеп-күреп торабыҙ. Интернеттың ҡайһы бер сайттарында тарихи шәхестәребеҙҙе, аҡыллы, белемле, ҡурҡыу белмәҫ зыялыларыбыҙҙы нисек кенә хурламайҙар, ниндәй генә исемдәр таҡмайҙар - бысраҡ һыу менән ҡойоноп сыҡҡандай булаһың унан…\nҠАРТЛЫҒЫҢДА ЙӘН ТЫНЫСЛЫҒЫНА ӨЛГӘШЕҮ ӨСӨН ЭШЛӘ\nХалыҡ араһында абруй ҡаҙанған, һүҙен һүҙ итерлек ҡатын-ҡыҙҙарыбыҙ бөгөн Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы эргәһендәге "Ағинәйҙәр ҡоро" ойошмаһына берләшеп, әүҙем эшләй башланы. Күптән йылы һүҙгә, иғтибарға, ихтирамға һыуһап йәшәгән ауыл кешеһенә бөгөн матди ярҙам ғына түгел, рухи терәк тә кәрәк булыуын тәүгеләрҙән булып төшөнгән Баймаҡ районы ҡатын-ҡыҙҙары был йәһәттән бөтәһенә лә үрнәк булырҙай. Бөгөн дәүләт ҡоролошо ниндәй, донъялағы хәлдәр, йәмғиәт торошо ҡайһылай булыуға ҡарамаҫтан, беҙ үҙебеҙ үҙ донъябыҙҙы яйға һалырға, тормошобоҙҙо үҙебеҙ ҡорорға, яҙмышыбыҙҙы ҡулыбыҙға алырға тейешбеҙ. Бер быуатта ла башҡорт халҡының ҡул ҡаушырып, битарафлыҡта киләсәген уйламай, йәшәйешен ҡайғыртмай йәшәүе күҙәтелмәгән икән, XXI быуатта ла бар халыҡты ялмап алған ғәмһеҙлектән арынырға ярҙам итергә кәрәк. Бына ошо бурысты иңдәренә һалған бөгөн ағинәйҙәр. Күптән инде хаҡлы ялда булыуға ҡарамаҫтан, әле лә халыҡ менән эшләүен дауам иткән, кәрәк саҡта һүҙ менән дә, эше менән дә ярҙам итеп ебәрергә әҙер торған милләттәшебеҙҙең береһе, Баймаҡ районының "Йыл ағинәйе" исеменә лайыҡ булған Рәйсә апай Диярованың һөйләгәндәрен тыңлайыҡ.\nАШЫҒЫП ЙӘШӘЙЕМ йәки ТЫР-ТЫР МЕНӘН БӘЛӘКӘЙ ӘҢГӘМӘ\nБөгөнгө ҡунағыбыҙ -Башҡортостандың халыҡ артисы, Шәйехзада Бабич исемендәге Йәштәр дәүләт премияһы лауреаты, "Башҡортостан" дәүләт телерадиокомпанияһы дикторы Фирҙәт Ғәлиев. Уның Тыр-тыр образын һынландырып, меңәрләгән кескәй тамашасының яҡын дуҫына әйләнеүе бер кемгә лә сер түгел. Донъялағы иң һынсыл тамашасыны, иң ғәҙел тәнҡитсене - балаларҙы үҙ яғына еңел ауҙара алған актер менән әңгәмә барышында уның ижад ысулдары, хеҙмәте серҙәре тураһында һөйләүен үтендек һәм бик үҙенсәлекле яуаптар ишеттек.\nҺеҙҙе күптәр театр артисы булараҡ та, "Сәңгелдәк" тапшырыуындағы Тыр-тыр образы буйынса ла, саралар алып барыусы нәфис һүҙ оҫтаһы тип тә, алыштырғыһыҙ диктор итеп тә белә. Башҡортостан юлдаш телеканалында алып барған төрлө тапшырыуҙарығыҙ аша ла киң йәмәғәтселеккә яҡшы танышһығыҙ. Ә тамашасы һеҙҙең тағы ниндәй сифаттарығыҙҙы, ниндәй һөнәрҙәрегеҙҙе белмәй икән?\n- 1982 йылда, унынсы синыфты тамамлағандан һуң, Өфөгә килеп, башкөллө сәнғәт донъяһына сумдым.\nТарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан юлдаш телеканалының билдәле журналисы Салауат ХӘМИҘУЛЛИНдың "Башҡорт ырыуҙары тарихы" серияһы, халҡыбыҙ тарихының ҡайһы бер биттәре тураһындағы яҙмаларын дауам итәбеҙ.\nГәрәй ырыуы. Кәрәиттәр\nГәрәй ырыуының тамырҙары, тикшеренеүселәр фекере буйынса, кәрәит тип аталған ҡәбиләгә барып тоташа. Кәрәит монгол теленән "ҡоҙғондар" тип тәржемә ителә.\nШулай бер көн бик тә ихтирам иткән әхирәтемде "түңәрәк кенә" юбилейы менән башҡортса гәзиттәребеҙҙең береһе аша ҡотларға булдым. Республикала ярайһы билдәле, талантлы, аҡыллы ҡатын ул. Әллә уның шәхесе алдында баҙаным, әллә гәзиткә яҙыу талапсанлыҡ талап итте минән - күңелгә үтеп инерҙәй матур һүҙҙәр килмәй ҙә ҡуя бит башҡа... Нимәләр генә яҙһам да, аҙ булыр төҫлө. Һис килештерә алмағас, һеңлемә мөрәжәғәт итергә булдым. Ни тиһәң дә, башҡорт теле уҡытыусыһы бит әле ул, тием инде үҙемсә.\nКИТАП ҺҮҘЕ АҠЫЛДЫҢ ҮҘЕ\nБаш ҡаланың үҙәк урамдарында бөйөк рус һәм башҡорт шағирҙары, яҙыусыларының цитаталары яҙылған реклама щиттары ҡуйылды. Бындай реклама кампанияһы Әҙәбиәт йылына старт бирелеүҙең үҙенсәлекле символы ла булып тора.\n- Был акция беҙҙең "беренсе ҡарлуғас" түгел, сөнки башҡа тематик йылдарҙа ла әсәләргә, ғаилә ҡиммәттәренә арналған әйтемдәрҙе, мәҡәлдәрҙе, яҙыусыларҙың әҫәрҙәренән өҙөктәрҙе реклама итеп урынлаштыра торғайныҡ. Ләкин уларҙың күләме аҙ булыу сәбәпле, бик күҙгә салынып барманы, ахыры. Әммә быйыл Рәсәйҙә һәм Башҡортостанда Әҙәбиәт йылы булараҡ, яҙыусыларҙың "ҡанатлы" һүҙҙәрен, мәҡәлдәрҙе күпләп урынлаштырыу идеяһын "Ҡала реклама үҙәге" МБУ-һы ла ҡуш ҡуллап күтәреп алды һәм буш торған щиттарҙы рухи аҙыҡ менән "һуғарҙы". 180 самаһы үҙенсәлекле реклама шунда уҡ халыҡтың һәм баш ҡала ҡунаҡтарының, ул ғына ла түгел, барлыҡ киң мәғлүмәт сараларының иғтибарын йәлеп итте...\nАРҠАҢ ТӨҘ ИКӘН ТИМӘК, ҺИН ЙӘШ ҺӘМ СӘЛӘМӘТ\nХалҡыбыҙҙа кинәйәләп, икәү осрашһа - баҙар, өсәү йыйылһа - йәрминкә, тип әйтеү ғәҙәте бар. Был, аңлағанһығыҙҙыр, ҡатын-ҡыҙ хаҡында, әлбиттә. Ҡыҙыҡ, ирҙәр йыйылғанда ни хаҡында гәп һуғаларҙыр, мәгәр мин белгән ҡатын-ҡыҙ араһында буш хәбәр, ғәйбәт һатып, ваҡытын заяға уҙғарыусылар юҡ, сөнки улар бөтәһе лә эш кешеләре. Нисек осто осҡа ялғарға, тормоштоң өҙлөкһөҙ һынауҙары алдында нисек юғалып ҡалмаҫҡа, бының өсөн нисек итеп сәләмәт булырға - бына минең әхирәттәр әллә ниҙә бер осрашып сәй эскәндә гәпләшеп ала торған темалар даирәһе.\nБыл юлы ла әхирәттәрем Рауза менән Миләүшә, килеп сығабыҙ, тип шылтыратҡас, ауылдан килтергән күстәнәстәр - сейә ҡушып ҡайнатылған ҡорот, ҡыҙыл эремсек, хуш еҫле бал, үлән сәйен өҫтәлгә сығарып ултырттым, ҡоймаҡ ҡоя һалдым. Йән дуҫтарың өсөн шунан да затлыраҡ һыйҙы ҡайҙан табырһың! Ах итте әхирәткәйҙәрем. "Эмм..." - бисмиллаһын әйтеп ҡорот ҡапҡан Миләүшә ләззәтләнеп күҙҙәрен йомдо:\nҠАҘАҠТАР ҒОРУР, ҮҘАЛЛЫ...\nҠырпағайҙың (ноябрҙең) тәүге көндәрендә Башҡортостан Яҙыусылар ойошмаһына Ҡаҙағстан иленән саҡырыу килде. Баҡһаң, ҡаҙаҡ яҙыусылар ойошмаһының төҙөлөүенә лә 80 йыл тулған һәм уны Алматы ҡалаһында билдәләйҙәр икән.\nБындай сараға барыу минең өлөшкә тейгәс, бер ни тиклем ҡыуанып та ҡуйҙым. Сөнки СССР тарҡалып, Ҡаҙағстан үҙаллы дәүләт булып киткәс, ҡаҙаҡ бауырҙаштарыбыҙҙың күңел төбөн, уй-кисерештәрен белеп ҡайтҡы килә ине күптән. Халҡының рухиәте был осорҙа ҡайһы йүнәлеш менән атлауын, беҙгә мөнәсәбәттәрен, матди һәм милли үҫештәрен күңел менән булһа ла ҡармап ҡарағы килә ине. Телефон аша һөйләшеп, Ҡайырниса тигән ханым компьютер аша Өфө - Мәскәү - Алматы маршрутына билет ебәрҙе. Ниһайәт, 2 ноябрь иртәнге сәғәттә Мәскәүгә остом. Көн болотло ине, әммә ҡара болоттар йыртығынан аҫта фәлән тиклем ер күренә. Күҙҙәрем оҙонса тәҙрә аша түбәндәге шул ерҙәрҙе байҡай. Ауыл хужалығы кешеһе булғас, күҙҙәрем Өфө менән Мәскәү араһында сәселгән, хәҙер йәм-йәшел булып ятҡан ужым баҫыуҙарын, яңы сәсер өсөн ҡап-ҡара итеп туңға һөрөлгән игенлекте эҙләй.\nТУҒАН ТЕЛ МӨХИТЕН ЮҒАЛТҺАҠ, ЙӘН ЙЫЛЫҺЫН ЮҒАЛТАСАҠБЫҘ\nКүп ғалимдар туған телдә белем алыусы балаларҙың интеллектуаль үҫеше яҡшыраҡ булыуын билдәләй. Әле 1592-1670 йылдарҙа йәшәгән һәм үҙенең педагогик эшмәкәрлеген мәғариф, тәрбиә проблемаларына арнаған чех аҡыл эйәһе-гуманист Ян Амос Коменский шундай һығымта яһаған. Ул туған тел нигеҙендә киң белем биреүгә, һуңынан ғына сит телдәрҙе өйрәнеүгә саҡырған. Швеция һәм Венгрияның мәғариф реформаһын тап ул тормошҡа ашырған. Бөгөнгө заман ғалимдары ла, бала 1 йәштән 8 йәшкә тиклем тормош өсөн мөһим мәғлүмәттең һәм белемдең 80 процентын үҙләштереп өлгөрә, мәктәптә бары тик - 10, икенсе уҡыу йортонда 5 процентын ғына туплай, ә ҡалған 5 процентты ғүмер буйы йыя, тип белдерә. Әгәр бала өйҙә башҡортса һөйләшеп, балалар баҡсаһында рус төркөмөндә йөрөп, мәктәптә русса белем алһа, ул үҙенә тәғәйен 80 процент мәғлүмәтте туплауҙан мәхрүм ҡаласаҡ. Ошо хәҡиҡәтте аңлау кимәле ниндәй бөгөн? Йәғни, республикаға исем биргән милләттең туған теленең бөгөнгөһө һәм киләсәге ниндәй? Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитетының киңәйтелгән ултырышы тап ошо сетерекле мәсьәләгә бағышланды ла инде. Уның эшендә Башҡарма комитет ағзалары, БР Президенты Аппараты, БР Хөкүмәте, БР Мәғариф министрлығы, мәғарифҡа ҡағылышлы башҡа ведомстволар вәкилдәре, район хакимиәттәре башлыҡтары урынбаҫарҙары һәм мәғариф бүлексәләре вәкилдәре, район-ҡала башҡорттары ҡоролтайҙары рәйестәре ҡатнашты.\nРәсәй Федерацияһында һан яғынан 4-се урында торған башҡорт халҡының туған теленең киләсәген ЮНЕСКО эксперттары "хәүеф аҫтында" тип билдәләй. Уның бөтөнләй юғалыуына юл ҡуймау маҡсатынан Башҡарма комитеттың Мәғариф һәм фән буйынса комиссияһы ағзалары, эшсе төркөмдәр Мәғариф министрлығы, урындағы хакимиәт башлыҡтары менән берлектә район һәм ҡала мәктәптәренең, балалар баҡсаларының эштәре менән танышты. Барлығы 19 район һәм ҡалала 50-нән артыҡ мәктәп һәм балалар баҡсаһы тикшерелгән. Был хаҡта төп сығышта Бөтөн донъя башҡорттары ҡоролтайы Башҡарма комитеты рәйесе урынбаҫары Буранбай Күсәбаев ентекле туҡталды. Артабан беҙ гәзит уҡыусылар иғтибарына тикшереү материалдарын үҙ эсенә алған ошо сығыштың иң мөһим урындарын еткерәбеҙ.\nЙәнәй башҡорттары йәшәгән ерҙәр\nЙәнәй ырыуына ҡараған башҡорттар Ыҡ, Ағиҙел, Иж, Кама йылғаһының ике яҡ яры буйлап йәйелгән дала-урмандарҙа йәшәгән. Уларҙың аҫаба ерҙәре Вятка губернаһы Сарапул өйәҙенең көньяғында, Ағиҙел йылғаһының Кама йылғаһына ҡойған урынында, Өфө губернаһының Минзәлә һәм Бөрө өйәҙҙәре ҡушылған арала урынлашҡан була.\nТарихи Башҡортостан территорияһында кантонлыҡ системаһы булған осорҙа йәнәйҙәр 11-се башҡорт кантонының 24-се һәм 25-се йорттарына ҡарай (йортҡа бер нисә ауыл инә). XIX быуаттың 60-сы йылдарында крепостной хоҡуҡ бөтөрөлөү сәбәпле Рәсәйҙә ҙур үҙгәрештәр булып үтә, улар Башҡортостанға ла ҡағыла. Беренсенән, кантонлыҡ системаһы (1798-1865 йылдар) бөтөрөлә, икенсенән, элекке башҡорт атамалары урынына (Байлар, Бүләр, Гәрәй, Йәнәй, Ҡырғыҙ, Саралы-миң, Юрмый рәсми ҡулланылыштан сыға) тораҡ пункттары исеме менән аталған административ-территориаль улыстар булдырыла (Семиостровский, Аҡтаныш, Байсар, Нурҡай, һ.б). 1855-1863 йылдарҙа 12-се (элекке 11-се) кантон территорияһы, типтәрҙәрҙе башҡорт ғәскәренә ҡушыу сәбәпле, 4 кантонға бүленә.\nБАШҠОРТОСТАНДА ЙӘШӘП БАШҠОРТ ТЕЛЕН БЕЛМӘҮ – ХУРЛЫҠ\nОлимпиада һүҙе кемдәлер йәйге һәм ҡышҡы спорт уйындарын хәтерләтһә, мәктәп уҡыусылары һәм уҡытыусылар өсөн ул, тәү сиратта, төрлө фәндәр буйынса уҙғарылған аҡыл һәм отҡорлоҡ бәйгеһен кәүҙәләндерә. Олимпиада барышында һәр бала үҙенең ижади фекерләү һәләтен, стандарт булмаған уйлау ҡеүәһен аса, булдыҡлылығын яңы бейеклеккә күтәрә.\nОшо көндәрҙә баш ҡалала 27-се тапҡыр башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса уҙған төбәк-ара олимпиадала ҡатнашыусылар ҙа үҙҙәренең белем ҡаҙаныштарын башҡа йәштәштәренең уңыштары менән сағыштырыу, ярыш рухын тойоу мөмкинлеген алды. Дөйөм белем биреү учреждениеларының 9-11-се класс уҡыусылары араһында үткән олимпиадала быйыл 281 бала ҡатнашты. Республика мәктәптәре уҡыусылары менән бер рәттән, Ҡурған, Һамар, Ырымбур, Силәбе өлкәләренән һәм Татарстан Республикаһынан килгән уҡыусылар башҡорт теле һәм әҙәбиәте буйынса һәйбәт әҙерлек кимәле күрһәтте. Башҡортостан Республикаһы Мәғариф министрлығының милли мәғариф, төбәк-ара хеҙмәттәшлек һәм дәреслектәр баҫтырыу бүлеге етәксеһе Гөлсәсәк Ғиниәт ҡыҙы Мөхәмәтйәнова белдереүенсә, олимпиада һөҙөмтәләре уҡыусыларҙың башҡорт телен һәм әҙәбиәтен яҡшы белеүе хаҡында һүҙ йөрөтөргә мөмкинлек бирә. Был - уҡыусыларҙың телде һәм әҙәбиәтте теләп үҙләштереүе һәм уҡытыусыларҙың йыл дауамында маҡсатлы һәм ныҡлы әҙерлек эше алып барғанлығын күрһәтеүсе фактор.\nДОШМАНДАРЫҢДЫ ДУҪҠА ӘЙЛӘНДЕРЕП ЕҢ!\nҠайһы бер кешеләрҙең: "Эй Раббым, дошмандарыма иман килтер, күңелдәренә изгелек орлоғо сәс, уларҙың юлдарына бәхетте, уңышты мул итеп сығарып һал, шуға ҡыуанһындар ҙа мине тыныслыҡта ҡалдырһындар", - тип теләгәндәрен һәр беребеҙҙең ишеткәне барҙыр, моғайын. Ошоға бәйле ике кешенең әңгәмәһен һеҙгә лә һөйләгем килә.\n- Дошмандарыма иман-тәүфиҡ һорай торғас, Хоҙай теләгемде үтәне, шикелле. Ҡапыл улар әллә ҡайҙа булып бөттө лә ҡуйҙы. Шунан миңә рәхәт булып ҡалған тиһеңме? Юҡ шул, киреһенсә, берәү ҙә төрткөләп тормағас, үҙемде нәҫ баҫты ла ҡуйҙы. Бер нәмә лә эшләгем килмәй, яңы үрҙәр яулауға дәртем дә юҡ. Баҡһаң, был дошман тигәндәре бик кәрәк нәмә булған икән даһа, - тип көлдө берәүһе.\n- Ул ниндәй дошман тей ул, - тип бүлдерҙе икенсеһе. - Дошман илеңде баҫып алған, яҡын кешеләреңдең йәнен ҡыйған әҙәм аҡтығы була. Ә былар…\nУРАМДА БУРАН БУЛҺА ЛА ӨЙҘӘРҘӘ БУРАН УЙНАМАҺЫН\nҺауа торошо - урамға ниндәй кейемдә сығыуҙы ғына түгел, ә күпкә мөһимерәк мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ҙур роль уйнай. Кешелек өсөн әһәмиәтле тармаҡтарҙың уңышлы эшмәкәрлеге нәҡ һауа торошона бәйле. Беҙ йәшәйешебеҙҙе тәбиғәттең ошо факторына яраҡлаштырып ҡорабыҙ, пландар төҙөйбөҙ һәм уның иртәгә, киләһе айҙа йәки йылда ниндәй "бүләк"тәр әҙерләүен алдан белеү өсөн төрлө ысулдар ҡулланабыҙ. Бының өсөн телевизорҙан әйтелгән йәки интернет селтәрендә урынлаштырылған мәғлүмәтте файҙаланыуҙан тыш, халыҡ "метеоролог"тары - фенологтарҙың да прогнозын күҙ уңында тотабыҙ. Кәзә (ҡуй) йылы беҙгә ниндәй һауа торошо әҙерләгән? Ҡыш ниндәй булыр, яҙ нисек килер? Ошо хаҡта белер өсөн Бөрйән районы Ҡотан ауылында йәшәүсе Әлмира ХӨСНӨТДИНОВАға мөрәжәғәт иттек.\nНИМӘ АШАҒАНЫҢДЫ ӘЙТҺӘҢ МИН ҺИНЕҢ КЕМЛЕГЕҢДЕ ӘЙТӘМ!\nҺуңғы ваҡытта был өлкә белгестәренең һаны кәмеүе, был һөнәргә артыҡ ҙур ихтыяж юҡ, тигән фекергә этәрә, әммә әле һүҙ алып барасаҡ өлкә лә үҙенсәлекле һәм ул да белгестәргә мохтаж. Сөнки гастроэнтерология ашҡаҙан-эсәк трактын, йәғни ҡыҙыл үңәстән алып йыуан эсәккә тиклем арауыҡтағы ауырыуҙарҙы тулыһынса өйрәнә. Гепатология (бауырҙы, үт ҡыуығын, үт ҡыуығы юлдары) һәм проктология (эсәктәрҙе өйрәнә) ла уның бүлектәре булып һанала.\nБаҡтиһәң, дөрөҫ туҡлана белмәүебеҙ арҡаһында барыбыҙ ҙа тиерлек ошо өлкә табиптарының пациенттары булып торабыҙ икән. Аҡ халатлылар шул хаҡта күпме генә тылҡымаһын, кеше үҙе сәләмәтлегенә ҡарата мөнәсәбәтен үҙгәртмәй тороп, табиптар бер нәмә лә эшләй алмай. Был, әлбиттә, тәү сиратта туҡланыуға ҡағыла һәм Башҡорт дәүләт медицина университетының дауалау факультеты деканы урынбаҫары, медицина фәндәре кандидаты Гөлнур ӘХМӘҘУЛЛИНА ла пациенттары менән һөйләшеүҙе генә түгел, әңгәмәне лә ошо теманан башланы.\n"Башҡорт ырыуҙары тарихы" серияһының тәүге томдары сыға башлауы тураһында хәбәр иткәйнек инде. Бөтә башҡорт ырыуҙарын да үҙ эсенә аласаҡ күләмле хеҙмәттең йәнәй, балыҡсы, гәрәй (кирәй, гирей), унлар ырыуҙарына ҡараған дүрт томы сыҡты ла инде, яҡын арала ҡаңлы ырыуына арналған томдың тиражы әҙер буласаҡ. Салауат Хәмиҙуллин, Юлдаш Йосопов, Рәфил Аҫылғужин, Рөстәм Шәйхиев, Радик Рыҫҡолов, Айгөл Ғүмәрова һәм башҡаларҙан торған авторҙар коллектывының хеҙмәте халыҡта лайыҡлы баһаһын табып, күптәргә үҙ тамырҙарын белергә тырышыуға, өйрәнә башлауға, аңлауға һәм таныуға этәргес булыр, тип ышанып ҡалабыҙ. Тарих фәндәре кандидаты, Башҡортостан юлдаш телеканалының билдәле журналисы Салауат ХӘМИҘУЛЛИНдың "Башҡорт ырыуҙары тарихы" серияһы, халҡыбыҙ тарихының ҡайһы бер биттәре тураһындағы яҙмаларын дауам итәбеҙ.


Сәскәләр байрамы - МБУК РДК муниципального района Хайбуллинский район\n/ Клубы / Сельские клубы / Урнякский СК / Сәскәләр байрамы\nМин һөйәм ал сәскәләрҙе,\nАл булған өсөн түгел.\nМин һөйәм шул сәскәләргә\nТиң булған өсөн ғүмер!\nБер байрам да, бер генә тантана ла сәскәләрһеҙ үтмәй. Уларҙы барыһы ла ярата. Сәскәләр – урамдарҙы, баҡсаларҙы, парктарҙы, йорттарҙы йәмләй, ә бүлмә гөлдәре ҡалай матур һуң! Донъяла сәскәләрҙән дә матурыраҡ, наҙлыраҡ әйбер юҡ. Сәскә бүләк итеү – мөхәббәт, ихтирам, хөрмәт билдәһе. Улар кешеләр араһындағы мөнәсәбәттәрҙе йылыта.\nСәскә яратҡандарҙың күңелендә яуызлыҡ булмай, ти венгр халыҡ мәҡәле. Юҡҡамы ни, сәскәләр нәфислек, шатлыҡ, бәхет һәм мөхәббәт символы, рухландырыу һәм илһамландырыу сығанағы, тиҙәр. Яҙыусы Ғәлим Дәүләди: «Сәскәләрҙе кеше һатамы ни, сәскәләрҙе бүләк итәләр», – тип яҙҙы. Ысынлап та, сәскә бәйләмен бүләк итһәләр, күңелдәребеҙ күтәрелеп, күҙҙәребеҙ шатлыҡтан янып китә түгелме?\nБеҙҙең Үрнәк ауылында ла сәскә яратыусы һәм йорт тирәһендә сәскә үҫтереүсе хужабикәләр бик күп. Ошо матурлыҡ яратыусы, уңған ҡатын-ҡыҙҙар ҡатнашлығында һайлау көнөндә ауылда Сәскәләр байрамы үтте. Был байрамды мәҙәниәт йорто хеҙмәткәре Рәүилә Ишемғолова тарафынан ойошторолдо.\nКүҙҙең яуын алырлыҡ сәскәләрҙән гөлләмәләр, композициялар өҫтәлдәрҙе биҙәне, көҙгө муллыҡ – баҡса емештәре лә байрамға йәм өҫтәне. Гөлләмә алып килгән һәр кем үҙенең яратҡан сәскәләре тураһында һөйләне,һүрәт төшөрҙөләр, шиғыр һөйләнеләр, мәҡәл әйтеп, сәскәләр йондоҙнәмәһе менән таныштырып үтте.\nБайрамда ярыш-уйындар ҙа ойошторолдо. Ололар, сәскә исемдәре ҡушылған йырҙар башҡарып ярышты. Балалар ҙа үҙҙәре өсөн ойошторолған уйындарҙа ихлас ҡатнаштылар.\nБайрам күмәкләп сәй эсеү менән тамамланды.


Павел Бикмурзин: «Башҡортостанда ғына марийҙар һаны артты» // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nПавел Бикмурзин: «Башҡортостанда ғына марийҙар һаны артты»\n11:09, 3 февраля 2011 Сәйәсәт\n«Эрвел Марий» төбәк мари милли-мәҙәни автономияһы рәйесе Павел Бикмурзин БР Президенты Рөстәм Хәмитовтың 2011 йылды республикала Милләт-ара татыулыҡты нығытыу йылы тип иғлан итеү тураһындағы Указына үҙ ҡарашын белдерҙе.\n— Башҡортостан башҡа төбәктәр менән сағыштырғанда өҫтөн тора, — тип билдәләне Павел Бикмурзин. – Беҙҙә, ғөмүмән, милләт-ара конфликттар тураһында мәсьәлә күтәрелмәй, сөнки ул юҡ. Оҙаҡ йылдар берлектәге тырышлыҡтар һөҙөмтәһеҙ үтмәй. Проблемалар килеп сыҡһа, бергәләп тикшерәбеҙ. Бөтә ил буйлап фин-уғыр халыҡтары кәмей бара. Шул иҫәптән Марий Илендәге мариҙар ҙа 1989 йылдан үҙ халҡының 6 процентын юғалтты. Башҡортостанда ғына һуңғы йылдарҙа мариҙар һаны артты. Был үҙе үк феномен бит. Әммә шул уҡ ваҡытта был республика етәкселегенең халыҡҡа ҡарата дөрөҫ сәйәсәт алып барыуы тураһында ла һөйләй.


Республиканың матбуғат саралары вәкилдәре өсөн Шүлгәнташ мәмерйәһенә экологик сәйәхәт ойошторолдо\nСараның маҡсаты ҡәләм оҫталары ярҙамында тирә-яҡ мөхитте һаҡлау мәсьәләләренә йәмәғәтселек иғтибарын көсәйтеү ине.\nБер төркөм журналистар экскурсия барышында Бөрйән районына экскурсия барышында Шүлгәнташ мәмерйәһен һәм ошондағы тәбиғәт ҡурсаулығын ҡараны. Әле булһа халҡыбыҙҙың боронғо шөғөлдәре һаҡланған төйәктең тәбиғәте бер кем дә лә битараф ҡалдырмай. Туристик комплекста тарих эҙҙәренә ҡағылырға теләүселәр өсөн уңайлы ҡунаҡханалар ҙа бар. Шуға ла йыл һайын меңдәрсә турист ошо яҡтарға килеп тәбиғәт ҡосағында әүҙем ял итергә ынтыла. Ә танылған журналистар сәйәхәт тәьҫораттары менән яҡын арала матбуғат биттәрендә таныштырасаҡ.


Осрашыу германияла, өйләнеп немец - немец менән осрашыуы, германияла өсөн өйләнеү - Немец - ВИДЕО ЧАТ - онлайн Мөхәббәт!\nБыл хәлдең сәбәптәре төрлө\nБерлектәге ҡарары тормош төҙөү, кешеләрҙе нигеҙләнеп, осрашыуҙар ҡарап германияла, ышаныслы партнер булараҡ һәм хәүефһеҙ ысул менән мөнәсәбәттәрҙең тотороҡло башланыПлатформалары өсөн беҙҙең сайтта буласаҡ танышырға, аралашырға ярата һәм йөрәкте берләштереп.\nБеҙ кеше яҙмышын яҡшы яҡҡа үҙгәртергә.\nӘгәр һеҙҙең тормош никах, һеҙҙең өсөн ҡыҙыҡлы тойола формированиеһының шәхси вариантында таныша германияла инеү өсөн, был уйҙы кире ҡаға алмай. Интернет аша мөмкин булған мөхәббәт, селтәр аша һәм ҡушылып, кеше аңлап, уларҙы яҙмыш дуҫ дуҫ өсөн үҙе эшләһен. Немец ир-егет беҙҙең менән сайтында анкета мәғлүмәт базаларын үҙ эсенә реаль фотоһүрәттәре менән танышты. Барыһы ла уңыш үҙен эҙләү өсөн интернетта. Кемдең-үҙ мөмкинлектәрен артыҡ биләй алмай һәм тәгәрәтеп эштәренән тыш урамда, кафела йәки кинотеатрға бармаған. Кемдер күҙ ҡарашы менән, тормош ҡатын ҡәнәғәт һәм улар германияла менталитет. Кемдер өсөн немец ҡатын-ҡыҙ йомшаҡ тойола, яҡшы һәм матур.\nФортуна тәгәрмәсе борорға кәрәк булыуы хәлде ҡырҡа үҙгәртергә һәм тормош үҙ йүнәлешенә.\nӘгәр һеҙ кәрәк немец һәм немец партнерҙары менән осрашыу мөмкинлеге ҡаралған, мәҫәлән, германияла китеп өйләнешә һәм мөмкинлектәрен өйрәнеүсе йүнәлеше кем эзләй ир-атты өсөн мөхәббәт, ныҡлы мөнәсәбәт өсөн төҙөү өсөн һайлау яҡшы. Ир-яңы анкета ҡарарға онотмағыҙ, буш ваҡытта загляни сайтында.\nБындай факттар бик күп\nАнкета базаһы даими яңыртыла, яңы һәм ҡыҙыҡлы тәҡдимдәр исеменән барлыҡҡа килгән. Немецтар һиңә тағы нимә тураһында белергә мөмкин-ир-аттар. Көнбайыш вәкилдәре был хаҡта бер нәмә лә белмәйһең һин. Һәм был күңел һеҙ иғтибар йәлеп сердцебиение тыуҙыра. Әгәр һеҙ сайтында танышырға була немец германияла, һеҙ беренсе булып, кем белә улар. Сөнки немецтар был факт тураһында иң сағыу - ул был: матди тормош үҙенсәлектәре күплегенә ҡарамаҫтан, немец романтизмы хас. Германияла немец телендә ҡыйыулығы өсөн осраша, был кеше ихлас ышанып, һөйөү, йылы хис һәм мөхәббәт. Немец ир-егеттәр бындай ҡатын-ҡыҙға битараф ҡалдыра алмай, рухһыҙ арауығында германия, Украина, Беларусь, Ҡаҙағстан һәм башҡа илдәр тарҡала. Был ҡыҙыҡһыныуы артыуы менән аңлата танышыу һәм туй өсөн илдә. Теркәү бушлай булғас, уларға ҡатмарлы схема һәм башҡа халыҡ-ара осрашыу ҡыҙыҡһындыра. Беҙҙең менән ҡалды, сөнки беҙ аҡса менән булһа кәрәк, ҡыҙҙар был сайтты ҡулланыу. Әммә һеҙ теркәлеү ваҡыты тултырырға кәрәк буласаҡ профиль, профиль һәм үҙе тураһында мәғлүмәт биреп, фотоһүрәттәр урынлаштырылған. Был мәғлүмәттәр һеҙгә байтаҡҡа арттырыу мөмкинлеге буласаҡ партнерҙар эҙләү уңыш. Проясняться әгәр һинең күңелеңдә шик юҡ, немец һәм һиңә кейәүгә сығырға теләйем, хәҙер теркәлгән.\nБеҙҙең ир-егет менән танышырға сайтында танышырға өлкәһендә иң ҙур уңыштарының береһе тип атарға хоҡуҡтары буйынса германия хоҡуғына дәғүә итә.\nЯҙмыш кешене төрлө ҡитғаларын тоташтырыусы романтик мөнәсәбәттәр асыҡлау һәм дәртләндереү, никах һәм ғаилә институтын нығытыу һәм беҙ һөйәр араһындағы мөнәсәбәтте нығытырға ярҙам итә. Германия - көслө ил, европа цивилизацияһы һәм мәҙәниәте менән ҡыҙыҡлы. Был төрлөлөгө һәм контрастар иле. Бында төрлө дингә ҡараш һәм дин вәкилдәре йәшәй.\nКейәүгә сыға немец - был күп ҡатын-ҡыҙ өсөн мөмкинлек таба һәм тигеҙлек тупраҡҡа аяҡ аҫтында.\nГерманияла килгән - килгән алдынғы илдәр тимәк, ул үҙ граждандары тураһында хәстәрлек һәм сәскә атыуы өсөн уларға бөтә шарттар булдырылған.\nШулай булғас, бына немецты менән осрашыу никах ни өсөн популяр. Көнбайыш төрлө йәштәге ҡатын-ҡыҙ бәхете таба ала, сөнки ир-егет - былар немец, етмеш йыл дауамында ул үҙенең шәхси тормошонда әүҙем булдырылды. Әгәр һеҙ сит ил кешеһе менән осрашыуҙың тәүге тапҡыр германияла, ир-егеттәр тураһында мәғлүмәт һәм уларҙың фотолары ҡарай. Үҙ телендә аралаша белеү өсөн кәртә булып тора алмай. Беҙ немецтар менән осрашыуҙар ойоштороласаҡ, немец телдәрендә иркен һөйләшә. Немец хазина һеҙҙе ышандыра, сөнки ул донъялағы иң татлы һәм матур ҡатын-ҡыҙ. Был аура булдырыу тирәләй һеҙҙең иғтибар, хәстәрлек һәм дружелюбие аңлай. Немец ла шикле сайты менән танышып барырға тырышам, ҡала һәм беҙ уның менән мөхәббәт эҙләй башлай. Немец сайтында менән осрашыуы, германияла була - үҙенә саҡыра GERMANY сайт кем өсөн төҙөлгән ир-аттың ғаилә табырға хыяллана. Германия беҙгә етди мөнәсәбәт өсөн осрашыуҙар ойошторолдо. Бында Һеҙгә анкета һәм ес илдәре өсөн немец эмигранттары таба, сит илдә йәшәй ул бөгөн. Практика күрһәтеүенсә, германияла еңел кейәүгә сыға. Иң мөһиме - эшләргә теләк һәм ойошторған шәхси ғаилә тормошо, мөхәббәт өҫтөнлөк иткән, теләк һәм үҙ-ара аңлашалар. Ире үҙе менән уртаҡлашты, һәм уны көтөп ынтылыш. Беҙ ышанмайбыҙ, һәм ҡыҙыҡһыныуына ул битараф ҡалдырмай непосредственность һеҙгә үҙенән түгел, уның иғтибарын эш ҡасан етә.\nБилдконтакте бушлай теркәй. Үҙенең бөйөк мөхәббәтен таба\nLiber di Sosiegu den Emerita Arabirnan\nтанышырға мөмкин. видеочивать менән теркәлгән башҡа ҡыҙҙар менән бушлай теркәү видео чат случайных танышыу теркәлгән башҡа сикләүҙәр теркәү бушлай булғас видеочивать 18 бушлай видео чат егет видео трансляции ҡыҙ менән танышып бушлай онлайн видео чат шул тиклем ҡыҙҙар менән таныштырҙы. ч-ике рулетка


Инфоурок / Другое / Презентации / Презентация по башкирскому языку на тему А.Ягафарова (5 класс)\n5- се класта башҡорт әҙәбиәте дәресе\nҠыңғырауҙы ишеттек тә . Ашыҡтыҡ беҙ дәрескә. Китап – дәфтәрҙәр әҙер – Тотонайыҡ беҙ эшкә.\nНисек йырламаһын кескәй шишмә - Таш ҡаяны ярып сыҡҡан бит, Яҙ ҡояшын күргән, сәскәләрҙең Татлы һутын һемереп эскән бит. Һемереп эскән – пил с жадностью ФОНЕТИК КҮНЕГЕҮ\nУйлағыҙ ,,,,,,К , 5 ,, б=ш\nАйһылыу Йәғәфәрова 1948 йылдың 3 сентябрендә Әбйәлил районы Әхмәт ауылында тыуған. Тиҫтәләгән китап авторы. Кескәйҙәр өсөн тәғәйенләнгән тәүге шиғырҙар йыйынтығы, «Муйынса» тип атала. Уның балалар өсөн “Сәскәле күлдәк”, “Алтын тараҡ” исемле хикәйәләр һәм әкиәттәр китабы баҫылып сыға. 2.Һүҙлек эше. Словарная работа. аҡлан – аҙашыу – һыуһау- үпкәләү– хуш еҫ бөркә ҡаштарын йыйырҙы - 3.Таблицаны тултыр Үҙ эшеңде баһала Һөйләмдәр дөрөҫ Дөрөҫ түгел Марат,аҡландан китмә аҙашырһың. Марат,һин миңә ярҙам ит әле. Атай,урманда ниңә сәй тәмһеҙ икән? Һиндә атайыңдың намыҫлы, тоғро улы булма. Маратниндәй файҙалы эштәр башҡарҙы? Хикәйәнәнүҫемлекисемдәренкүсереп алығыҙ\nАйһылыу Йәғәфәрова (1948)\nаҡлан аҙашыу һыуһау үпкәләү хуш еҫ бөркә ҡаштарын йыйырҙы Һүҙлек эше\nАҡлан - поляна Аҙашыу- заблудиться Һыуһау - жаждать Үпкәләү- обидеться хуш еҫ бөркә – пахнет ароматом ҡаштарын йыйырҙы – зажмурил брови Тикшер\nҠабатлайыҡ Марат шишмә атаһы\n1-се вариант:ролдәргә бүлеп уҡырға әҙерләнергә 2-се вариант: 2-се эш 131-се бит ӨЙГӘ ЭШ\nПрезентация к эссе "Мое педагогическое кредо"(на чувашском языке)


Силәбелә балалар һабантуйы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nСиләбелә балалар һабантуйы үтәсәк\n10:08, 30 мая 2012 Йәмғиәт\n2 июндә Силәбе ҡалаһының А.С.Пушкин исемендәге баҡсаһында VIII «Һабантуй мозаикаһы» балалар мәҙәни-спорт байрамы үтә. Уны ойоштороусылар булып Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайы, өлкәнең Башҡорт йәштәре иттифағы, Рәсәй балалар фондының урындағы бүлексәһе һәм Силәбе өлкәһенең Башҡорт халыҡ үҙәге сығыш яһай.\n«Башинформ» агентлығына Силәбе өлкәһе башҡорттары ҡоролтайының матбуғат хеҙмәте белгесе Динә Нафиҡова хәбәр итеүенсә, байрам флаг күтәреүҙән башлана. Балалар һабантуйында төбәктең ижади коллективтары сығыш яһай, милли көрәш буйынса ярыштар, ғаилә конкурсы, милли уйындар һәм аттракциондар ойошторола.\nБайрам аҙағында иң яҡшы художестволы үҙешмәкәр коллективтар һәм милли көрәштә еңеүселәр тәбрикләнә. Жюри иң яҡшы тирмәне, биҙәү-ҡулланма сәнғәте һәм балалар ижады күргәҙмәһен һайлаясаҡ.\nТеги: башҡорттар төбәктәрҙә,һабантуй,байрамдар,балалар


Ташҡынға бәйле, Өршәк йылғаһы аша һалынған күперҙең ябылыуы ихтимал\nБыл осраҡта өс ауыл уҡыусылары өйҙә белем уҡытыуға күсереләсәк. Һүҙ Стуколкин, Песчаный һәм Фомичев ауылдары хаҡында бара. Башҡортостан юлдаш телевидениеһына был хаҡта республиканың Ғәҙәттән тыш хәлдәр буйынса дәүләт комитеты рәйесе Фәрит Ғүмәров белдерҙе.\nӘлеге ваҡытта йылғаның тәрәнлеге 480 сантиметр тәшкил итә. Бөгөн күпер ғәҙәти режимда эшләй, урында йәшәүселәр өсөн хәүеф тыуҙырмай. Әгәр ҙә һыу 5 метрға тиклем күтәрелә ҡалһа, транспорт хәрәкәте Өфө-Шишмә трассаһы буйлап йөрөйәсәк. Күпер эргәһендә тәүлек әйләнәһенә дежурлыҡ ойошторолған.


Бөгөн төндә Мәскәүҙән Өфөгә юлланған самолет ашығыс рәүештә баш ҡаланың Шереметьево аэропортына ҡайтарылды - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\n17 января 2017 — 16:00 ГТРК «Башкортостан»\nБөгөн төндә Мәскәүҙән Өфөгә юлланған самолет ашығыс рәүештә баш ҡаланың Шереметьево аэропортына ҡайтарылды.\nАсыҡланыуынса, лайнер һауаға күтәрелеү менән экипаж коммандирының хәле насарая башлай. Икенсе пилот кире аэропортҡа төшөргә ҡарар итә. Һауа судноһы Шереметьевоға төшөрөлә, зыян күреүселәр юҡ. Командирҙы шунда уҡ дауаханаға алып китәләр. Әле уның сәләмәтлеге тураһында аныҡ мәғлүмәттәр хәбәр ителмәй.


Радий Хәбиров: “Һайлау ғәҙел булырға тейеш” » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Радий Хәбиров: “Һайлау ғәҙел булырға тейеш”\nРадий Хәбиров: “Һайлау ғәҙел булырға тейеш” 28.02.2019 // Сәйәсәт\nБыл турала төбәк етәксеһе “Берҙәм Рәсәй” партияһының урындағы советтарҙағы фракциялары етәкселәре менән осрашыуҙа әйтте. Радий Хәбиров, яңы һайланған республика етәксеһе халыҡты алдаманым, һайлауҙа ғәҙел эш иттем тигән әхлаҡи нигеҙҙәргә эйә булырға тейеш, тигән фекерҙә. Әле иһә һайлауҙың легитимлығын тәьмин итерлек ойоштороу, технологик һәм сәйәси саралар күрелә.\n– Конкурентлыҡ та, бәхәстәр ҙә булыр, республика халҡына программабыҙҙы ла ентекле аңлатырбыҙ. Минең өсөн һайлау алды кампанияһы 11 октябрҙә башланды. Лайыҡлы еңеп сығыу өсөн беҙ тупланырға тейешбеҙ, – тине ул.\nӘйткәндәй, республика Башлығын һайлау быйыл 8 сентябрҙә үткәрелә. Төбәк етәксеһе биш йылға һайлана. Икенсе дәүләттең гражданлығына эйә булмаған, 30 йәше тулған Рәсәй гражданы ошо вазифаға дәғүә итә ала. Сәйәси партиялар, шулай уҡ граждандар үҙ кандидатураһын тәҡдим итеү хоҡуғына эйә. Яңы һайланған төбәк Башлығы рус һәм башҡорт телдәрендә ант иткән мәлдән вазифа бурыстарын башҡара башлай.


Һаҡмар районы — Башҡорт Википедияһы\n30 659 кеше\nҺаҡмар районы(рус. Cакмарский район) — Ырымбур өлкәһе районы.\n4.1 Татар Ҡарғалы ауылы\nҺаҡмар районы өлкәһенең үҙәгендә урынлашҡан. Ырымбур, Переволоцк, Октябрьский, Төйлөгән һәм Һарыҡташ райондары менән сиктәш. Майҙан — 2061 км².\nРайонда Салмыш, Һаҡмар,Юшатыр йылғалары аға.\n1740 йылдын 25 августта Һаҡмар районында 1739-1740 йылдағы Башҡорт ихтилалы ҡатнашыусылары язалап үлтерелә (Василий Урусов етәкселегегдә). 1740 йылдын 17 сентябрендә Һаҡмар ҡаласығында (Һаҡмар районы үҙәге) 170 кеше язалап үлтерелә.\n22 450 33 507 26 336 25 037 26 384 28 569 29 179\nМилли состав (2010): урыҫтар — 65,7%, татарҙар — 20,6%, Ҡаҙаҡтар — 5,8%, украиндар — 2,8%.\nАрхиповский ауыл советы\nБеловский ауыл советы\nБелоусовский ауыл советы\nВерхнечебеньковский ауыл советы\nДмитриевский ауыл советы\nЕгорьевский ауыл советы\nКаменский ауыл советы\nКраснокоммунарский ауыл советы\nМарьевский ауыл советы\nҺаҡмар ауыл советы\nСветлый ауыл советы\nСреднекаргальский ауыл советы\nТатар-Ҡарғала ауыл советы.\nТимашевский ауыл советы\nУкраин ауыл советы\nТатар Ҡарғалы ауылы[үҙгәртергә | вики-тексты үҙгәртергә]\nТатар Ҡарғалыһына тарихы 1743 йылға барып тоташа. Ул йылды ҡорола ғына башлаған Ырынбурҙың губернаторы Неплюев татарҙарҙы Урта Азия менән сауҙа элемтәһен тергеҙергә саҡыра. 1744 йылда Сәғит Хәлендә Елизавета Петровна Һаҡмар йылғаһы буйынан 64 мең дисәтинә ер бүлеп бирә. Сәғит Хәйәлин тыуған ауылы Байҙар Сабаһы һәм Ҡазан өйәҙенең башҡа ауылдарынан үҙе менән 173 ғаиләне ияртеп, Һаҡмар йылғаһы буйына барып ултыра.\n1956 йылда Советтар Союзына Һиндстан хөкүмәте рәйесе Джавахарлал Неру килә, һәм ул Татар Ҡарғалыһы күреп килергә теләүен әйтә. Ҡарғалы сауҙагәрҙәре Көнбайыш кешеләренән беренселәрҙән булып Һиндстанға Тянь-Шань тауҙары аша, серле тау һуҡмаҡтары менән барып етәләр.\nАуыл үҙәгендә ҙур Гостиный двор (күмәртә сауҙа үҙәге) була. Урта Азиянан каруандар Ырынбурҙың уҙып, туп-тура бында һатыу итергә килә.\n1897 йылда Ҡарғалыла 13 мең кеше йәшәй. Халыҡ күбеһенсә һөнәрселек менән шөғөлләнә. Ауылда етештереү 20, 20 тирмән була. 1917 йылда халыҡ һаны 17 меңгә етә.\nКаргалы кешеләре Көньяҡ Уралда 38 татар ауылынана нигеҙ һала. Юғары һәм Түбән Себенле, Стәрлебаш районында Йәшергән, Айдарали һәм Түбәнге Ибрай.\nРайон территорияһы буйлап Мораптал–Һаҡмар (Өфө—Ырымбур тимер юлы өлөшө) тимер юлы, Р-240 «Өфө — Ырымбур» федераль автомобиль юлы үтә.\nМораптал–Һаҡмар тимер юлы - Көньяҡ Урал тимер юлы, Башҡортостан Республикаһында 12 км). Көйөргәҙе районы аша үтә. 1980 йылда төҙөлгән.\nХөсәйенов Әхмәт Ғәли улы\nОфициальный сайт 2009 йылдың 11 сентябрь көнөндә архивланған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Һаҡмар_районы&oldid=1060871 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 14:55 12 август 2021 үҙгәртелгән.


Белем донъяһына юл асыусылар\nҺәр ҡайһыбыҙҙың тормошонда үҙенең Уҡытыусыһы – аҡылы, күңел йомартлығыменән тормошҡа юл асҡан, үҙ көсөңә ышанырғаөйрәткән кешеһе бар...\nХөрмәтле педагогтар, белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре, мәғариф ветерандары! Һөнәри байрамығыҙ – Уҡытыусылар көнө менән һеҙҙе ысын күңелдән ҡотлайым!\nЙыл һайын октябрь башында иң изге һөнәрҙәрҙең береһе булған уҡытыусы һөнәрен үҙенең булмышы итеп һайлағандарҙы тәбрикләү яҡшы йолаға әүерелде. Һәр ҡайһыбыҙҙың тормошонда үҙенең Уҡытыусыһы – аҡылы, күңел йомартлығыменән тормошҡа юл асҡан, үҙ көсөңә ышанырға өйрәткән кешеһе бар. Һәм был йәһәттән районыбыҙға ғорурлана ала: беҙ педагогтар династияларына, тәжрибәле уҡытыусыларға бай, уларҙың традициялары ҡәҙерләп һаҡлана. Беҙҙең педагогтар яңы белем биреү технологияларын уңышлы үҙләштерә, белем биреү сифатын яҡшыртыу өҫтөндә эшләй һәм ыңғай һөҙөмтәләргә өлгәшә. Уларҙың һәр төрлө һөнәри оҫталыҡ конкурстарында еңеүҙәре, уҡыусыларҙың төрлө кимәлдәге олимпиадаларҙа уңышҡа өлгәшеүе ошо хаҡта һөйләй.\nЙәш уҡытыусылар өсөн үрнәк, үҙ булмышыңа бирелгәнлек өлгөһө булған педагогик хеҙмәт ветерандары айырым рәхмәт һүҙҙәренә лайыҡ. Баһалап бөткөһөҙ ҙур фиҙаҡәр хеҙмәтегеҙ, юғары идеалдарға, илебеҙ педагогикаһының иң яҡшы традицияларына тоғролоҡ һаҡлай белеүегеҙ өсөн рәхмәт һеҙгә, ҡәҙерле уҡытыусылар.\nҺеҙгә ныҡлы һаулыҡ, именлек, бәхет, йәш быуынды уҡытыу һәм тәрбиәләү эшендә уңыштар һәм һөнәри оҫталыҡтың яңы үрҙәрен яулауығыҙҙы теләйем!


Испанияла Барселона ҡалаһынан алыҫ түгел поезд рельстарынан төшөп киткән. Авария һөҙөмтәһендә бер кеше һәләк булған, 40-тан ашыуы төрлө йәрәхәттәр алған. Фажиғәнең сәбәбе — ер ишелеүҙә булыуы ихтимал, ти белгестәр.\nГватемалела Фуэго вулканы урғыла. Ғәҙәттән тыш хәлдәрҙе бөтөрөү буйынса хөкүмәт агенствоһы хәбәр итеүенсә, 4 меңгә яҡын кеше эвакуациялаған. Улар ваҡытлыса лагерҙарҙа урынлаштырылған. Әйтергә кәрәк, 2018 йылдың башынан алып был вулкан бишенсегә уяна. Июндә иң көслөһө 200-ҙән ашыу кешенең ғүмерен өҙгәйне.\nСәғүд Ғәрәбстанында бер туҡтауһыҙ ҡойма ямғырҙар яуа. Тәбиғәт ғәрәсәте ҡорбандарының һаны тиҫтәләп иҫәпләнә. Сүллектәге дөйәләр ҙә зыян күрә. Видеонан күренеүенсә, каруан һыу баҫҡан ерҙән ҙур ауырлыҡтар менән үтеп бара.\nЙыһанда юбилей. Халыҡ-ара Йыһан станцияһына 20 йыл тулды. 1998 йылдың 20 ноябрендә Байконур космодромынан был станцияның беренсе модуле менән ракета осоролған. Ике тиҫтә йыл эсендә МКС ерҙең иң ҙур яһалма юлдашы һәм иң мөһим халыҡ-ара йыһан проекттарының береһенә әйләнде.\nӘ Шанхайҙа донъялағы тәүге ер аҫты отелен төҙөгәндәр. Ул ташландыҡ карьерҙа урынлашған. Майҙаны 61 мең квадрат метр, тәрәнлеге 88 метр. 18 ҡатлы бинаның аҫҡы ике ҡаты һыу эсендә ултыра. Уның тәҙрәләренән ҙур аквариумға сыға. 12 йыл буйына 150 миллион долларға төҙөлгән үҙенсәлекле отель бөгөн асыла.


Төркиәнең Рәсәйҙәге илсеһе Хөсәйен Дириоз менән эшлекле осрашыу\n15 ноябрҙә Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Төркиә Республикаһының Рәсәй Федерацияһындағы Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе Хөсәйен Дириоз менән осрашты. Өфөлә ул «Ҡунаҡсыллыҡ һәм туриндустрия форумы» XIII махсуслаштырылған күргәҙмәлә ҡатнаша.\nОсрашыу барышында яҡтар сәнәғәт, сауҙа-иҡтисади, ғилми һәм мәҙәни өлкәләрҙә хеҙмәттәшлек мөмкинлектәрен тикшерҙе.\n«Төркиә – күптәнге һәм мөһим партнёрыбыҙ. Беҙҙең баҙарҙа Төркиә капиталы ҡатнашылығында предприятиелар эшләй. Илегеҙ компаниялары республикала бик күп объект төҙөнө. Артабан да бындай эш дауам итер тип ышанабыҙ», — тине республика Башлығы.\nРеспублика Төркиә компаниялары менән нефть химияһы, машина төҙөү, ауыл хужалығы өлкәләрендә эшләй, тип билдәләнде. Әммә шул уҡ ваҡытта Төркиә менән тауар әйләнеше бик бәләкәй, 233 миллион доллар тәшкил итә, был сумманың 97 проценты – беҙҙең эксперт, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.\nРөстәм Хәмитов илсегә «Апимондия» халыҡ-ара умартасылыҡ ассоциациялары федерацияһы конгресын уҙғарған саҡта Төркиә партнёрҙарының республикаға ярҙам күрһәткәндәре һәм 2021 йылда форумды уҙғарыу хоҡуғын Башҡортостан кандидатураһына булышлыҡ итеп, ҙур эш ойошторғандары өсөн рәхмәт әйтте.\n«Беҙҙә мәҙәни йүнәлеш буйынса бәйләнештәр, һис шикһеҙ, үҫешергә тейеш. Артистарыбыҙ Төркиәлә күп тапҡыр сығыш яһаны. Бынан тыш, 2020 йылда Башҡортостан Республикаһында, Өфөлә донъяның 70-80 иле ҡатнашлығында Бөтә донъя фольклор байрамы үтә. Төркиәнән ижади коллективтарҙы көтәбеҙ», — тине төбәк етәксеһе.\nҮҙ сиратында, Хөсәйен Дириоз үҙ иленең Рәсәй-Төркиә мөнәсәбәттәренә ҙур әһәмиәт биргәнен билдәләне.\n«Башҡортостан Республикаһы – Рәсәй Федерацияһының мөһим төбәге булыуын иҫәпкә алып, уның менән мөнәсәбәттәрҙе үҫтеререү беҙҙең өсөн ҙур мәғәнәгә эйә», — тине илсе. Уның әйтеүенсә, Рәсәй һәм Төркиә араһында ике яҡтың мәнфәғәттәрен иҫәпкә алып һәм үҙ-ара ышаныс нигеҙендә ныҡлы хеҙмәттәшлек булдырылған. Рәсәй һәм Төркиә лидерҙары араһында ышаныслы мөнәсәбәттәр ҙә хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә булышлыҡ итә. Һуңғы ваҡытта ғына ике президент кимәлендә алты осрашыу үтте. Уларҙың һуңғыһы Сочиҙа, тип хәтергә төшөрҙө илсе.\n«Рәсәй менән үҙ-ара мөнәсәбәттәрҙең иң мөһие – ул төбәк-ара хеҙмәттәшлек. Һәр Рәсәй төбәге менән бәйләнештәрҙе үҫтереү менән ҡыҙыҡһынабыҙ», — тип һыҙыҡ өҫтөнә алды Төркиә Республикаһының Рәсәйҙәге Ғәҙәттән тыш һәм Тулы хоҡуҡлы илсеһе.


Все желающие могут принять участие в Международном диктанте по башкирскому языку - 2021\nА проводит акцию «Международный диктант по башкирскому языку - 2021» Министерство образования и науки РБ совместно с автономной некоммерческой организацией по сохранению и развитию башкирского языка, Министерством культуры РБ, ФГБОУ ВО «Башкирский государственный университет» и Международным союзом общественных объединений «Всемирный курултай (конгресс) башкир».\nс 11:00 до 11:25 - для участников с начальным уровнем владения башкирским языком;\nс 11:30 до 12:00 - для участников, свободно владеющих башкирским языком;\nс 12.05 до 12.30 – для участников, пишущих на северо-западном диалекте башкирского языка.\nДиктовать тексты будут: солист группы «Бүреләр» Ильшат Абдуллин - для участников с начальным уровнем владения башкирского языка; Председатель Президиума Международного союз общественных объединений «Всемирный курултай башкир» Эльвира Аиткулова - для участников, свободно владеющих башкирским языком; рок-музыкант, основатель группы «Исмаил» Альберт Исмаил– для желающих написать диктант на северо-западном диалекте башкирского языка.


Эшҡыуарҙар өсөн субсидиялар\n16 Ноябрь 2018, 14:02\nРайонда йыл һайын “2013 – 2018 йылдарға Башҡортостан Республикаһы Мәсетле районы муниципаль районында бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъект-тарын үҫтереү” муниципаль программаһы бойомға ашырыла.Микрозаймдар бирелә, яңы эш башлаусы эшҡыуарҙар өсөн бушлай белем биреү курстары уҙғарыла. Үкенескә күрә, дәүләттән финанс ярҙамы алыу мөмкинселеге тураһында бөтә эшҡыуарҙар ҙа белмәй. Шуға күрә беҙ төҙөлөш, иҡтисади үҫеш һәм йәшәйеште тәьмин итеү мәсьәләләре буйынса идаралыҡ начальнигы Илшат Ғабдулла улы Хәсәновтан интервью алырға булдыҡ.\n– Илшат Ғабдулла улы, субсидияларҙы кемгә алырға мөмкин?\n– Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттары, йәғни юридик ойошмалар һәм шәхси эшҡыуарҙар, шул иҫәптән крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары башлыҡтары.\n– Йыш ҡына йәш кешеләр үҙ бизнестарын асыу өсөн средстволар етмәү проблемаһына юлыға. Программала эш башлаусы эшҡыуарҙар өсөн субсидиялар бармы?\n– Эш башлаусы бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына бизнестары формалашыуҙың башланғыс стадияһында субсидиялар (стартаптар) бирелә. Финанс ярҙамының был төрө дәүләт теркәлеүе үтеү датаһынан алып субсидия һорап мөрәжәғәт итеү мәленә тиклем бер йылдан күберәк ваҡыт үтмәгән бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына бирелә.\nСубсидиялар бәләкәй эшҡыуарлыҡ субъекттары һораған средстволарҙың 15 проценттан да кәм булмаған суммаһын үҙҙәре һалған осраҡта бирелә.\n– Эш башлаусы эшҡыуар ниндәй суммаға иҫәп тота ала?\n– Субсидия күләме 500 мең һумға тиклем етергә мөмкин.\n– Эшҡыуарҙарға тағы ла берәй төрлө субсидиялар бармы?\n– Популяр ярҙам төрҙәренең береһе – ул бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъект-тарының лизинг килешеүе буйынса тәүге иғәнәләрен (аванстарын) түләүгә сығымдарын ҡаплау маҡсатында субсидия биреү. Ул тәүге (тәү башланғыс, аванс) иғәнә түләү буйынса сығымдың 100 проценты күләмендә түләнә. Субсидияның иң ҙур күләме – 1 млн һум, ләкин лизинг килешеүе хаҡының 50 процентынан да ҙурыраҡ түгел.\n– Лизинг килешеүе предметы нимә булырға мөмкин?\n– Бында ҡорамалдар, ҡоролмалар, механизмдар, автотранспорт саралары (еңел автомобилдәрҙән тыш), агрегаттар, машиналар, универсаль платформалар һәм баш-ҡалар инергә мөмкин.\n– Программала финанс ярҙамының тағы ниндәй төрҙәре бар?\n– Ул лизинг түләүҙәренең бер өлөшөн субсидиялау. Рәсәй Банкының бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты тарафынан лизинг түләүен түләү мәленә ғәмәлдә булған төп ставкаһының дүрттән өс өлөшөнән(3/4) дә ҙурыраҡ булмаған күләмдә лизинг түләүҙәрен түләү менән бәйле сығымдары ҡаплана, ләкин ағымдағы йылда бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекты тарафынан лизинг түләүен түләүгә фактик рәүештә сарыф ителгән средстволарҙың 70 процентынан да күберәк түгел.\n– Үҙ хеҙмәткәрҙәрен уҡытыуға сығымдарҙы ҡаплауға финанс ярҙамы бармы?\n– Эйе, ундай белем биреү хеҙмәттәренә түләү менән бәйле сығымдарҙың бер өлөшөн субсидиялау кеүек ярҙам төрө бар. Эшҡыуарҙың эшсе кадрҙарҙы әҙерләүгә, ҡайтанан әҙерләүгә, квалификацияларын күтәреүгә сарыф ителгән средстволары ҡаплана. Атап әйткәндә: сығымдарының 50 процентына тиклеме ҡаплана. Уҡытылыусы бер хеҙмәткәргә субсидияның иң ҙур күләме – 10 мең һум.\n– Хәҙер социаль эшҡыуарлыҡ популярлаша бара. Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының ҡайһылары ундай төргә ҡарай, һәм шундай бизнес башларға тәүәкәлләгәндәргә финанс ярҙамы күрһәтеләме?\n– Был йүнәлеш өҫтөнлөклө. Социаль эшҡыуарлыҡҡа бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарының социаль проблемаларҙы хәл итеүгә, шул иҫәптән инвалидтарҙың, өс йәшкә тиклемге балалары булған әсәләрҙең, балалар йорттарынан сығарылыусыларҙың, шулай уҡ һуңғы ике йылда иректән мәхрүм итеү урындарынан азат ителеүсе һәм ауыр тормош хәлендәге шәхестәрҙең мәшғүллеген тәьмин итеүгә йүнәлтелгән социаль яуаплы эшмәкәрлеге инә.\n– Әйтегеҙ әле, әгәр эшҡыуар финанс ярҙамы алырға документтар тапшырырға булһа, уларҙы ул ҡайҙа бирергә тейеш?\n– Документтарҙы Оло Ыҡтамаҡ ауылы, Ленин урамы, 26 адресы буйынса “Баш-ҡортостан Республикаһы Мәсетле районы муниципаль районының дәүләт һәм муниципаль хеҙмәттәр күрһәтеү күп функциялы үҙәге”нә тапшырырға кәрәк. Әгәр эшҡыуар уларҙы документтар ҡабул итеүҙе туҡтатып тороу йәки бөтөнләй туҡтатыу датаһы иғлан ителгәндән һуң бирһә, уның документтарын ҡабул итмәүҙәре мөмкин.\n– Ә был турала ул нисек беләсәк?\n– Документтар ҡабул ителә башлау тураһындағы мәғлүмәт “Мәсетле тормошо” район гәзитендә һәм муниципаль район хакимиәтенең рәсми сайтында (https:// mechetly.bashkortostan.ru) урынлаштырыла.\n– Әгәр эшҡыуар бер нисә ярҙам төрө буйынса мөрәжәғәт итһә, ул ярҙамдың һәр бер төрө буйынса айырым документтар йыйылмаһы бирергә тейешме?\n– Эйе, тап шулай. Һәр төр буйынса – айырым документтар пакеты. Әйтергә кәрәк, ярҙам алыуға ғариза биреү мәленә бөтә кимәлдәге бюджеттарға һәм дәүләт бюжеттан тыш фондтарға һалымдар һәм башҡа мотлаҡ түләүҙәр буйынса бер ниндәй ҙә бурыстар булырға тейеш түгел.\n– Районда бәләкәй бизнесҡа ярҙам итеүҙең башҡа формалары бармы?\n– Эшҡыуарҙар “Башҡортостан Республикаһының бәләкәй бизнес микрокредит компанияһы” ойошмаһы аша микрозаймдар алырға мөмкин. Шулай уҡ йылына 7,5% ставка менән 3 миллион һумға тиклем ала алалар. Офис район хакимиәте бинаһында урынлашҡан (48-се кабинет).\n– Йыш ҡына банктар эшҡыуарҙарға кредиттар бирмәй. Бындай осраҡта дәүләт эшҡыуарға нисек ярҙам итә ала?\n– Башҡортостан Республикаһының бәләкәй эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм ярҙам итеү фонды тарафынан лизинг шарттарында бизнесҡа төп средстволарҙы биреү өсөн лизинг фонды булдырылған.\n– Лизингка ниндәй ҡорамалдар бирелә?\n– Сәнәғәт һәм технологик ҡорамалдар, ауыл хужалығы техникаһы һәм ҡорамалдары, етештереү, эшкәртеү, ауыл хужалығы, ҡунаҡхана эшмәкәрлеге, төҙөлөш, йөк ташыу, йәмәғәт туҡланыуы, транспорт һәм элемтә өсөн махсус техника һәм транспорт саралары.\n– Ҡайһы ваҡыт үҙ эшен башлар өсөн йәиһә эшләп йөрөгән эшҡыуарҙарға бизнес алып барыу өлкәһендә билдәле бер белем етешмәй. Республикала һәм районда эшҡыуарлыҡ мәсьәләләре буйынса мәғлүмәти һәм консультация ярҙамы күрһәтеләме?\n– Әлбиттә, эшҡыуарлыҡ эшмәкәрлеге алып барыу менән бәйле теләһә ниндәй мәсьәләләр буйынса. Һәр төрлө ярҙам буйынса консультацияларҙы район хакимиәтенең 16-сы һәм 33-сө кабинеттарында алырға мөмкин. Тулыраҡ мәғлүмәт – БР Мәсетле районы муниципаль районы хакимиәте сайтының (https://mechetly.bashkortostan.ru) “Экономика – поддержка малого и среднего предпринимательства” бүлегендә.\nХакимиәт эшҡыуарҙарҙы әлеге ваҡытта конкурс иғлан ителеүе тураһында мәғлүмәтләндерә, бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡ субъекттарына финанс ярҙамы күрһәтеүгә заявкалар ҡабул ителә, ваҡыты – 2018 йылдың 7 декабренә тиклем.


19 Апрель 2019, 19:47\nРадий ХӘБИРОВ, республика Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы: – Бөгөн минең башҡорт телем өсөн «икеле» ҡуймағыҙ. Бер нисә фекерем бар ине. Һеҙҙең менән уртаҡлашырға уйлайым.\nИң башта шуны әйтәйем. Һеҙ беләһегеҙҙер, миңә биш йәш тулғанға тиклем Ишембай районының Һайран ауылында торҙоҡ. Биш йәштә атайым, әсәйем ҡалаға күсте, шунда мин дә инде күстем. Артабан мәктәпкә төштөм һәм унда тик урыҫса ғына һөйләштек. Шуға яйлап-яйлап башҡорт телемде юғалта башланым.\nХәҙер, һеҙ беләһегеҙ, миңә илле биш йәш. Мәскәүҙә 10 йыл йәшәнем, унда ла тик урыҫса ғына аралаштыҡ.\nНимә әйтергә уйлайым: минең кеүектәр меңәрләгән. Беҙ тыуған илгә, туған телгә ҡайттыҡ, әлегә таҙа итеп башҡорт телендә һөйләшә алмайбыҙ.\nБөгөн һеҙҙең менән бергә бер нисә һорауға яуап табырға кәрәк.\nБеренсе һорау – беҙгә нисек ололарҙы, балаларҙы башҡорт теленә өйрәтергә? Һөҙөмтәле итеп өйрәтергә?\nИкенсе һорау – беҙҙең башҡорт телен өйрәтеүҙе нисек яңы ябай методикалы итергә?\nТағы ла бер фекер бар, кеше башҡортса бер генә һүҙ белһә, беҙ уны үҙ итәйек, ситләтмәйек. Шуны ла әйтергә уйлайым. Һеҙ ҡурҡмағыҙ, беҙ бергә! Был ҙур эште бергә атҡарырға тейешбеҙ!


Өфө юлдарында яңы автобустар | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n15 сентября 2020 — 12:55 ГТРК «Башкортостан»\nБашавтотранс паркы тағы ла 50 маршрут автобусы менән тулыланды. Ҡала хакимиәте башлығы Өлфәт Мостафин яңы транспорттың асҡыстарын һәм алдынғы водителдәргә маҡтау ҡағыҙҙары тапшырҙы. Әйткәндәй, Өфө ҡалаһын һәм районын хеҙмәтләндергән транспорт 80 процентҡа тиклем яңыртылған. Йыл башынан алып йәмғеһе 245 яңы автобус маршрутҡа сыҡҡан. Яңы пазиктар водителдәр өсөн дә, пассажирҙар өсөн дә уңайлы. Мөмкинлектәре сикләнгән кешеләргә һәм балалар коляскаһы өсөн пандустар ҙа бар.


Урман янғындарына ҡаршы көрәшкә өҫтәмә махсус техника ебәрелде\n5 Май , 21:04\n2022 йылда Башҡортостанда урман янғындарына ҡаршы көрәшкә өҫтәмә рәүештә дүрт берәмек махсус техника бүленгән. Һүҙ ҡеүәтле МАЗ, УАЗ машиналары, «Урал» бульдозеры һәм заманса «Нива» хаҡында бара. Башҡортостан Урман хужалығы министрлығынан хәбәр итеүҙәренсә, яңы транспорт, урын үҙенсәлектәрен иҫәпкә алып, республиканың урман янғындарын иҫкәртеү станциялары араһында бүленгән.\n«Урман янғындары сығыу хәүефе юғары булғанда һәм юғары класлы янғын хәүефе булғанда янғындарҙы тиҙ арала асыҡлау һәм урман янғындарын һүндереүгә урман хеҙмәттәренең бара алыуы мөһим бурыс булып тора. Ошо техника ярҙамында урман янғындарын контролдә тотоу эше сифатлыраҡ һәм, иң мөһиме, тиҙерәк башҡарыла», - тип һөйләне республиканың урман янғындары үҙәге етәксеһе Айрат Йосопов.\nБашҡортостанға махсус техника «Экология» милли проектының «Урмандарҙы һаҡлау» төбәк проекты сиктәрендә килтерелде.\nФото:Башҡортостан Урман хужалығы министрлығы.\n#национальныепроекты#нацпроекты #региональныепроекты #регпроекты #нацпроектыБашкортостан


Район башҡорттары ҡоролтайы ултырышы үтте\nБыйыл да Учалы башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты ағзалары дәррәү рәүештә республиканың төп баҫмаһы “Башҡортостан” гәзитенә яҙылды.\nУчалы районы башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитетының сираттағы киңәйтелгән ултырышы булып үтте. Бөгөн йәмәғәт ойошмалары халыҡ араһында ҙур эш алып бара, урындағы үҙидара органдарының уң ҡулы булып тора. Учалы районында ла кесе ҡоролтай, “Ағинәйҙәр” ҡоро, яҙыусылар ойошмаһы, ҡатын-ҡыҙҙар советының ярҙамы менән мөһим саралар ойошторола.\nУлтырышта тиҙҙән уҙасаҡ мөһим сара – Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу кампанияһында әүҙем ҡатнашыу, мәғариф учреждениеларында туған телде өйрәнеүҙең һөҙөмтәлелеген күтәреү, йәштәр араһында сәләмәт тормош рәүешен пропагандалау, милли спорт төрҙәрен үҫтереү, онотола барған йолаларҙы тергеҙеү кеүек мөһим мәсьәләләр күтәрелде. Барлыҡ һорауҙар буйынса фекер алышыуҙар булды, ҡарарҙар ҡабул ителде.\nМәғлүм булыуынса, 2019 йылда Башҡортостан Башлығы Радий Хәбировтың тәҡдиме менән республикала “Айыҡ ауыл” конкурсы иғлан ителгәйне. Шуныһы һөйөнөслө, Учалы районы уға иң беренселәрҙән булып ҡушылды. Ә былтыр Илсе ауылы беренсе урын яулап, биш миллион һумлыҡ призға лайыҡ булды.\nУчалы башҡорттары ҡоролтайының башҡарма комитеты рәйесе Мозафар Ҡадиров район ауыларының быйыл да был конкурста мотлаҡ ҡатнашасағын белдерҙе һәм “Айыҡ ауыл-2022” конкурсының шарттары менән таныштырҙы.\nРайон ҡоролтайы милли матбуғатты таратыу, тиражын арттырыу буйынса эҙмә-эҙлекле эш алып бара. Әйткәндәй, быйыл да башҡарма комитет ағзалары дәррәү рәүештә республиканың төп баҫмаһы “Башҡортостан” гәзитенә яҙылды.


Сит илдә лә балалар күҙәтеү аҫтында булырға тейеш!\nРеспубликабыҙҙың ике министры - БР тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министры Борис Колбин менән БР физик культура, спорт һәм туризм министры Владимир Самородов күптән түгел Рәсәй Туроператорҙары ассоциацияһынан бер үк йөкмәткеле хат алды.\nХатта Рәсәй уҡыусыларының һәм студенттарының Рәсәй Федерацияһынан ситкә йыш ҡына ойошторолмаған сәфәргә сығыуы менән бәйле хәл айҡанлы борсолоу белдерелә. Башлыса, бындай сәфәрҙәрҙең маҡсаты - ҡыҫҡа ваҡытлы белем арттырыу программаларына һәм балалар ял лагерҙарына барыу.\nБындай программаларға уҡыусыларҙың һәм студенттарҙың күбеһе был сәфәрҙәрҙе үҙ аллы ойоштороусы урта мәктәптәрҙәге сит тел уҡытыусылары йәки юғары уҡыу йорттарындағы халыҡ-ара бүлектәр аша эләгә. Был осраҡта балаларҙың һәм уҡыусыларҙың сит илгә сығыуын дәүләт органы бөтөнләй контролдә тотмай. Етмәһә, тейешле гарантияһыҙ сит илгә сыҡҡан балаларҙың именлеге хәүефләндерә.\nБашҡортостан министрҙарын был хәл айҡанлы борсолоуҙарын уртаҡлашырға һәм был мәғлүмәтте үҙҙәренең ведомстволары подразделениеларына еткерергә саҡырҙылар.\nМәскәүҙә был айҡанлы борсолоу ғына түгел, сара күрә лә башланылар. Февраль башында үҫеп килеүсе быуындың сит илгә сәфәрҙәрен тәртипкә һалыу өсөн Рәсәй Туроператорҙар ассоциацияһында Белем арттырыу сәфәрҙәре һәм балалар туризмы буйынса комитет төҙөлдө. Уның маҡсаты - балалар һәм йәштәр туризмы именлеген тәьмин итеүҙә ярҙам, Рәсәй балаларының һәм йәштәренең хоҡуҡтарын һәм мәнфәғәттәрен бойомға ашырыуға һәм яҡлауға булышлыҡ итеү. Комитет "Туризм тураһында"ғы Федераль законға ярашлы эш итә. Комитет башлығы итеп Борис Самарянов тәғәйенләнде.\nСамарянов, балалар һәм йәштәр ялы үҙ структураһы буйынса белем арттырыу туристик программаларынан бер аҙ айырыла, тип иҫәпләй. Ләкин уларҙы был ике йүнәлештә стандарттар һәм сервис кимәле йыш ҡына берҙәй юғары булмауы берләштерә. Ҡайһы берҙә был кимәл ҡулланыусыларҙың хоҡуҡтарын яҡлау өлкәһендә һәм туристик хеҙмәтләндереүҙәр күрһәтеүҙә хәҙерге Рәсәй закондарына ла, шулай уҡ айыҡ аҡыл күҙлегенән Рәсәй балаларының именлеген тәьмин итеү талаптарына ла яуап бирмәй. Хәҙер Рәсәй туризм тармағы әүҙем үҫешә. Рәсәй Хөкүмәте тотош бер норматив акттарҙы яңыртыуға саҡыра.\nРәсәй туроператорҙар ассоциацияһы вәкиле Өфөлә лә бар. Ул Өфө "Стар Травел" йәштәр туроператоры бүлексәһе етәксеһе Елена Захарина. Уның әйтеүенсә, балалар туризмы баҙары, башлыса, Рәсәй эсендәге йүнәлештәрҙән тора, сит илгә сәфәрҙәр бик аҙ.\n- Бындай ойошторолмаған сәфәрҙәр хәүефле, - тип иҫәпләй Елена Сергеевна, - шуға күрә яҡын арала был эшмәкәрлекте оптималләштерергә, ул-был була ҡалһа, яуаплылыҡты индереп, уны законлы яһарға кәрәк. Ә был, үҙ сиратында, балалар туризмы, туризм агентлыҡтары буйынса яңы комитеттың, БР Физик культура, спорт һәм туризм буйынса министрлыҡтың, БР Тышҡы иҡтисади бәйләнештәр, сауҙа һәм эшҡыуарлыҡ министрлығының бергәләп эшләүен күҙ уңында тота.\nРәсәй Туроператорҙар ассоциацияһының Белем арттырыу сәфәрҙәре һәм балалар туризмы буйынса яңы комитеты үҙ алдына бер нисә тәү сираттағы бурыстар ҡуя. Был, беренсе сиратта, артабан балалар һәм белем арттырыу туризмы баҙарында клиенттар һәм субагентлыҡтар менән эшләү өсөн туроператорҙарға тәҡдим ителәсәк норматив документтар эшкәртеү. Икенсенән, балалар һәм белем арттырыу туризмын ойоштороу проблемаларына иғтибар йәлеп итеү өсөн РФ Граждандар йәмғиәте институттары менән эшләү. Комитет етәкселеге, Рәсәй Федерацияһы граждандарына балалар һәм белем арттырыу туристик сәфәрҙәре сифаты һәм уларҙы ойоштороу өлкәһендәге проблемалар, шулай уҡ сәфәрҙе һәм уны ойоштороу буйынса компанияны һайлағанда туристик агентлыҡтарға дәғүә ителергә тейешле норматив талаптар тураһында тулыраҡ мәғлүмәт еткерергә кәрәк, тип иҫәпләй. Ахыр килеп, яңы ойошторолған комитеттың төп бурыстарының береһе - сит илдә Рәсәй балаларының мәнфәғәттәрен яҡлау.


Күңелле ғаилә ялы урынына - баш бәләһе\nМысырҙан Өфөгә инфекция ауырыуы билдәләре менән бер йәшлек бала ҡайтарылды. Сабый шунда уҡ Өфөнөң 4-се йоғошло ауырыуҙар дауаханаһына һалынды. Табиптар малайҙың хәле яҡшырыуы хаҡында хәбәр итә. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, сентябрь башында Сәлимхановтар ғаиләһе юллама менән диңгеҙ буйына ял итергә китә. Әммә бер нисә көндән улдары үҙен насар тоя башлай. Сабыйҙың хәле ҡатмарлашҡас, хафаға төшкән ата-әсә республика етәкселегенә ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ярҙамы менән бала Хургадалағы дауаханаға урынлаштырыла. Ғаиләне республикаға ҡайтарыу буйынса саралар күрелә.\nДиңгеҙ буйында ял итеү хаҡында һәр кем хыяллана. Өфөнән Сәлимхановтар ҙа аҡса йыйып, улдарының бер йәшен сит илдә ҡаршыларға юллана. 7 сентябрҙә улар Мысырҙың Хургада ҡалаһында урынлаша. Шатлыҡ ҡына оҙаҡҡа һуҙылмай. Бер нисә көндән малай сирләй башлай.\nКескәй Арыҫлан хәлһеҙләнә, уҡшыу өйәнәге барлыҡҡа килә. Йүнләп ашамай ҙа, хәрәкәт тә итмәй... Ҡурҡҡан ата-әсә урындағы табиптарға ярҙам һорап мөрәжәғәт итә. Тегеләре сабыйҙы, хатта ҡарауҙан да баш тарта.\nАрыҫландың яҡындары илап-һыҡтап, әллә күпме күҙ йәштәрен түгеп, Мысырҙың госпиталенә сабыйҙы һалыуға өлгәшә. Ләкин унда ла малайға ярҙам итә алмайҙар. Дауалауҙа глюкоза менән тоҙ иретмәһен генә тәҡдим итәләр.\nАта-әсә бер секундҡа ла өмөтөн өҙмәй, яҡшыға ышана. Өфөләге дуҫтарына шылтыратҡас, тегеләре Башҡортостан етәкселегенә мөрәжәғәт итә. Төбәк башлығы ярҙамы менән малай икенсе махсуслаштырылған клиникаға күсерелә.\nМилана Скоробогатова, Башҡортостандың бала хоҡуҡтары буйынса вәкиле: «Шунда уҡ эш башланды. Һөйләшеүҙәр алып барғандан һуң, иртәгәһенә баланы әсәһе менән башҡа медицина учреждениеһына урынлаштырҙылар. Тәүлек ярым ваҡыт эсендә сабыйҙың хәле яҡшыра. Һәм уны Рәсәйгә алып ҡайтыу мәсьәләһе ҡарала».\nНиһайәт, ғаилә Өфөгә ҡайта. «Тиҙ ярҙам» машинаһында малай әсәһе менән 4-се йоғошло ауырыуҙар дауаханаһына оҙатыла. Арыҫландың исеме есеменә тап килә, ти табиптар. Баланың сәләмәтлегендә ыңғай үҙгәрештәр күҙәтелә.


Башҡортостан Президенты мәғариф өлкәһендәге яңы электрон технологиялар менән танышты // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n12:08, 9 августа 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов йома, 9 августа, Бөрө ҡалаһының 7-се урта дөйөм белем биреү мәктәбендә блды. Бөгөн ул ҡалала иң заманса учреждениеларҙың береһе һанала. Әлеге мәктәп миҫалында республика етәксеһен яңы электрон технологиялар менән таныштырҙылар, артабан уларҙы бөтә республика буйлап ҡулланылышка индереү планлаштырыла.\nРөстәм Хәмитов биология, физика, математика кабинеттарында булды. Төбәк башлығы дөйөм белем биреү системаһын яңыртыу программаһы сиктәрендә алынған, өҫтәмә 3D-ҡорамал менән йыһазландырылған интерактив таҡталарҙы ҡараны. Биология бүлмәһендә йәш белгес Наталья Белова 3D-проектор ярҙамында белем биреү мөмкинлектәре тураһында һөйләне. Президентты шулай уҡ кабинетта урынлашҡан һанлы лабораторияла тикшеренеүҙәр үткәреү мөмкинлектәре менән таныштырҙылар.\nБашҡортостандың мәғариф министры Әлфис Ғаязов республикала мәктәптәрҙе яңыртыу барышы тураһында һөйләне. Уның һүҙҙәренсә, төбәк мәктәптәрендә 350 интерактив таҡта урынлаштырылған, йәнә 650 бындай ҡорамал һатып алыу планлаштырыла. Өҫтәмә 3D-ҡорамал комплектҡа инмәй. Башҡортостан мәктәптәре өсөн уларҙы һатып алыуға йәнә 38 миллион һумдан ашыу аҡса кәрәк буласаҡ.\nРөстәм Хәмитов шулай уҡ йәмғиәтте өйрәнеү буйынса электрон дәреслек менән танышты. Ул китап форматында эшләнгән, монитор һәм дәфтәр менән йыһазландырылған.\nРеспублика Президенты билдәләүенсә, бөгөн Бөрөлә үтәсәк уҡытыусыларҙың август кәңәшмәһендә заманса электрон эшләнмәләр ярҙамында әлеге ваҡытта мәктәптәрҙә ҡулланылған технологияларҙы яңыртыу мөмкинлектәре тикшереләсәк.


Миңзәлә Сирғәлина-Боҫҡонова. Был минең һуңғы хатым.\n1 Февраль 2019, 19:51\nҠәҙерле дуҫтар! "Йөрәгемдә - һөйөү ялҡыны" конкурсына тәүге хат килеп тә төштө. Уҡығыҙ, үҙ фекерҙәрегеҙҙе яҙып ҡалдырығыҙ. Дауаханала үлем менән көрәшкән ҡатындың иренә яҙған хаты берегеҙҙе лә битараф ҡалдырмаҫ.\nАҠ ҠАҒЫҘҘЫ АЛЫП АЛҒА ҺАЛҒАС,\nӘЛЛӘ НИҘӘР КИЛӘ БАШЫМА...\nҺӨЙӨҮҘӘРЕН ХАТҠА ҺАЛА КЕМДЕР,\nӘЖӘЛДӘРЕ ТОРҺА АЛДЫНДА...\nБыл минең тәүге һәм һуңғы хатым булыр ахры Һиңә.\n… Яратам тип яр һалмай, ярты һүҙҙән аңлашып яралтҡайныҡ ғаиләбе - ҡәлғәбеҙҙе. Улдар- ҡыҙҙар тыуҙырып, ярты- ярты йәндәребеҙҙе тағы ла нығыраҡ нығытҡайныҡ. Тик... тик Хоҙай ебәргән һынау беҙҙең араны йырағайтыр микән?!. Мин больницала... Белгертмәйһең, борсолаһың. Шылтыратып ҡына сыҙамайһың, ара алыҫ тип тормай килеп етәһең. Көндән- көн шиңә барған тәнемә йәшәү һуты өҫтәрҙән күңелемде күтәрергә тырышаһың. Балалар, эш, Мин тип янған йөрәгеңден тибешен тыңлап ҡосағыңда иркәләнеү бар һыҙланыуҙарымды оноттора.Күҙ йәштәремде һөйәлле ҡулдарың менән һөртә һөртә, бер бөртөк тә сәсе ҡалмаған башымды усыңа алып күкрәгеңә ҡыҫаһың... Ҡайнар тыныуыңды, һәр тын алышыңды йотлоғоп тыңлап тын ҡалам... Ҡолаҡ осома ғына шыбырлап "һағындыыым! "- тийеүең ауыр терапияларҙа аҙашҡанда ла ишетелеп "етәкләп "доньяның был ярына алып сыға...\nӨмөтһөҙ түгелмен, мин тырышам... һинең, минең, балаларыбыҙ бәхетенә... Йәшәргә.\nШулай ҙа. Әгәр әжәл...\nКисер бер үк әйтмәгән иркә һүҙҙәрем , бүлмәгән йылы ҡарашым өсөн...\nарып ҡайтҡан саҡтарыңда мыжып буҙлауҙарыма...\nҠырыҫһың, һалҡынһың тип тә әрләп алғыланым бер саҡ, ҡайнарлығың йомартлығың аңланым әле...ара йыраҡ.\nБәлким бөгөн, бәлким иртән...аралар булыр бөтөнләй йыраҡ...\nТәүге булһа ла һуңғыһы булмаған икән әле был үрҙәге хатым\nКүрер көнөм, ейер ризығым бөтмәгәс, аллаға шөкөр, еп өҙөрлөк тә хәле юҡ тәнем ауырыуҙан тамам арынды тиерлек. Мин һауығыуға барам! Оса елә яуырыныңа аҡ халатты эләктереп килеп инер Һине көтөп көтөк булам. Беләм, бушамайһыңдыр әле. Төнгә ҡалып булһа ла, тәмле таң йоҡоңдо тырнап булһа ла килереңде беләм, көтәм.Мин ниһайәт ҡайтам, ауыр кисерештәр һаҡлаған тынсыу палатаны ғүмерлеккә ишеген ҡаты ябып ҡайтам. Яғамдан алыр үлем, шөкөр, йыраҡлашты.Һине көтәм. Йәнемде үлемдән һаҡлаусы Фәрештәм, был доньяла һинең барлығыңа, һөйөүеңдең ҡайнарлығына мин ғүмерем менән бурыслы. Бәхетлемен, был һынауҙар беҙҙе берләштерҙе генә.\nБалаларым атаһы, йәнем һаҡсыһы, арҡа терәр таяуым!\nӘжәлдәрҙән йолоп алды мине ЙӨРӘГЕҢДЕҢ ҺӨЙӨҮ ЯЛҠЫНЫ.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - №14, 3 - 9 апрель 2021 - Информационные страницы\n№14, 3 - 9 апрель 2021\n2021 йылда Ырымбурҙағы "Каруанһарай" тарихи-архитектура комплексының 175 йыллығына арналған саралар ойошторола. Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡул ҡуйған указ 2021 йылдың 26 мартында республиканың хоҡуҡи мәғлүмәт порталында баҫылған.\nХөкүмәт вице-премьеры Азат Бадранов етәкселегендә сараларға әҙерләнеү һәм уларҙы уҙғарыу буйынса ойоштороу комитеты раҫланған. Ырымбурҙа тарихи-архитектура комплексы 1837-1846 йылдарҙа ирекле иғәнәгә Башҡорт-мишәр ғәскәре командующийы канцелярияһы, Ырымбурға "үҙ йомошо һәм эш буйынса" килгән башҡорттар һәм мишәрҙәр өсөн ҡунаҡхана, башҡорттар өсөн оҫтахана һәм мәктәп өсөн төҙөлгән. Тарихи-архитектура комплексы Башҡорт халыҡ йортонан һәм мәсеттән тора. 1917-1918 йылдарҙа Каруанһарайҙа республика хөкүмәте резиденцияһы һәм башҡорт ғәскәре урынлашҡан.\nБеҙ, халыҡ аслы-туҡлы ултырмаһын, тип, көнө-төнө тырыштыҡ, тик бер ҡасан да ауыл хужалығында эшләп ҡарамаған Дәүләт Думаһы депутаттары пенсия тураһында уйлап еткерелмәгән закон ҡабул итеү арҡаһында минималь пенсия алып ултырам инде бөгөн.\nиң матур һүҙ\nБашҡортостан! Ҡояш нурҙары балҡып, ҡурай моңо яңғырап киткәндәй был һүҙҙән. Башҡортостан - кесе ватаныбыҙ, башҡорттоң әлимсаҡтан үҙ иткән боронғо төйәгенең атамаһы.\nНишләптер беҙҙең телсе ғалимдар урыҫ теленә башҡорт теленән ингән һүҙҙәр тураһында яҙмайҙар. Ә бит башҡорт ҡына урыҫтан алмаған, урыҫ халҡы ла башҡорттан әллә күпме һүҙ үҙләштергәндер, тип әйтә алабыҙ.\nГенерал-лейтенант Х.-Ә. Ишбулатов Башҡорт дивизияһы начальнигы вазифаһында ҡала. Башҡорт милли частары Колчак армияһы составында тарҡалыуҙан ҡотолоп, йәш Башҡорт автономияһының хәл иткес көсөнә әүерелә.\nҺеҙгә уҡырға, белем тупларға, өйләнергә, балалар табырға кәрәк. Ихтилалдарға лимитыбыҙ бөткән. Беҙгә яңы быуын башҡорттарын тәрбиәләргә кәрәк. Провокацияларға бирелмәйенсә, халҡыбыҙҙы һаҡларға бурыслыбыҙ...\n"Мин бәхетле, миңә рәхәт. Мин артист түгел, сөнки мин - ер аҫтында. Теләһәм, Анфиса менән булам, теләһәм, директорыбыҙҙың битенә төкөрәм, президентты һүгәм. Бына ҡайҙа ул ирек? Ер аҫтында!"\nкем балаһы тиеп\nӘминәлә эске ныҡлыҡ, ихтыяр көсө һиҙелә, ул маҡсатына ирешә белгән ҡыҙыҡай. Мин уны әсәй күҙлегенән баһалап, Алла бирһә, ниндәй генә һөнәр эйәһе булып китһә лә, бирешмәҫ, тип уйлайым.\nМәктәпте балалар менән тултыра алмаҫтар, башҡорттар үҙ туған телендә уҡыуҙы өнәмәҫ, тип уйланы ҡайһы берәүҙәр. Ә беҙ мәктәпте тәүге йылда уҡ комплектланыҡ та ҡуйҙыҡ. Йәмғеһе 21 класс ойошторолдо.


Башҡортостанда 2012 йылда 107 мең сит ил кешеһе теркәлгән // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда 2012 йылда 107 мең сит ил кешеһе теркәлгән\n13:14, 1 февраля 2013 Йәмғиәт\nБашҡортостанда 2012 йылда 107 мең сит ил кешеһе иҫәпкә торған. Уларҙың күпселеге – Үзбәкстан, Тажикстан, Әзербайжан граждандары. Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығы 1162 кешегә Рәсәй Федерацияһы гражданлығы биргән.\nҮткән йылда 16 мең эшкә рөхсәт ҡағыҙы һәм 19 мең хеҙмәт патенты теркәлгән. Сит ил хеҙмәткәрҙәре менән түләнгән һалымдар күләме 90 миллион һумдан ашҡан. Миграция ҡануниәтен боҙған өсөн һалынған штрафтар 80 миллион һум тәшкил иткән. Дөйөм алғанда, миграция ағымы, 2011 йыл менән сағыштырғанда, 15 процентҡа артҡан. Был хаҡта Федераль миграция хеҙмәтенең БР буйынса идаралығынан хәбәр иттеләр.\nТеги: хеҙмәт миграцияһы


Кроссвордтар » Страница 6 » Башҡортостан гәзите\n«Йәшлек» бит ул – һөйөр, һөйөлөр саҡ...\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 12-01-2013, 01:28\nБуялған шаҡмаҡтарҙағы хәрефтәрҙән һүҙ төҙөп, паролде 8-962-521-19-39 телефонына шылтыратҡан уҡыусылар араһында «Йәшлек» логотибы төшкән бүләктәр уйнатыласаҡ.\nГоризонталь буйынса: 1. Компастың икенсе атамаһы. 6. Бәләкәй генә мейесе булған аласыҡ. 11. «Башың диуанаға ҡалһа, бағанаға (…) бирерһең». 12. «Үгәй әсәй (…) тоттора, ашатып та ҡоҫтора». 13. Иген елгөргәндә төшкән ваҡ ҡый. 14. Зевстың резиденцияһы урынлашҡан тау. 15. Ниндәйҙер шәхестең йәки ойошманың берәй кешегә ҡарата законһыҙ эш итеүе хаҡында белдергән зар һүҙе, ялыу. 26. Генерал салбарындағы таҫма. 28. Владимир Путиндың көрәш келәме. 29. «Еккән атың (…) булһа ла, торған ерең бай булһын». 31. Үҙ файҙаңа ниҙер эшләтер өсөн вазифалы кешегә биргән аҡса йәки нәмә.\nРәхмәт уҡы килгән һәр йылға...\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 29-12-2012, 01:10\nКроссвордтың яуаптарын (уйынсыҡтарҙы) ике шыршыға бүлеп, тейешенсә урынлаштырып сығырға кәрәк.\nГоризонталь буйынса: 2. "Ҡошон осорған (...)кә ҡарар, ҡуйын юғалтҡан ергә ҡарар". "Өй артында ҡорто барҙың өй эсендә (...)о бар". 4. Тәртәһе бар — аты юҡ, тештәре бар — башы юҡ. Күкшел йөнлө кимереүсе ер-һыу йәнлеге. 7. Ҙур булмаған сөм һауыт. Ике ҡойроҡло бер сысҡан/Сабырға бик оҫта. 9. Оҙонсараҡ япраҡлы, йәйек ботаҡлы, ҡубып тора торған ҡытыршы ҡабыҡлы, эре ҡайышҡаҡ ағас. Ҡытай мафияһы. 11. Йәш быуынға дөйөм белем һәм тәрбиә бирә торған уҡыу йорто. "Ҡарт бар ерҙә ҡот бар, (...) бар ерҙә орсоҡ бар".\nЮлдар буйлап, уйҙар уйлап...\nТәгәрмәс, Кроссвордтар // 22-12-2012, 02:47\n1. Паркет иҙәнде ялтыратыу өсөн ҡулланылған матдә. 4. Ағыулы йылан. 6. Тырнаҡ аҫтынан (…) эҙләү. 8. Батыр, ҡаһарман. 10. Нимәнелер батырыу өсөн шыйыҡлыҡ һалынған һауыт. 11. Үлеп ятҡан хайуан. 13. Олигарх ваннаһы. 16. Ҡыйыҡлап яһалған йәйге асыҡ төкәтмә. 19. Бер валдың әйләнешен икенсеһенә күсерә торған ҡулайлама. 22. Ҡуяндар менән туҡланыусы ҡыр бесәйе. 25. Тырнаҡ буяуы. 26. Күп күсәрле йөк ташыу тағылмаһы. 28. Ил ағаһы. 30. Тимерсыбыҡ. 31. Өҫтәл ҡумтаһы. 32. Аш-һыу өсөн ҙур һауыт. 35. Бер бармаҡ киңлегендә үлсәү берәмеге. 36. Атамаһы «бөрсә» мәғәнәһен биргән кросс машинаһы. 39. Яҙма эш. 40. Яҙғы сәскә. 41. Эшкә төшөрҙән алда үткәрелгән һынау күнекмәһе. 42. «(…)гә онға кермәһәң дә, көлгә керерһең».\nКом: 0 // Уҡынылар: 1170 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЯратыу бит — янып йән атыу\nКроссвордтар // 7-12-2012, 21:54\nКом: 0 // Уҡынылар: 1139 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1046 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 730 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 963 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1657 тапҡыр // Тотош уҡырға


20 марта 2017 — 16:00 ГТРК «Башкортостан»\nТөркиә президенты Германия канцлерын нацист алымдарын ҡулланыуҙа ғәйепләй. Германия һайлау алды кампанияһы сиктәрендә Төркиә сәйәсмәндәре сығыштарын тыйғас, Эрдоган һөжүмгә күсте һәм Меркельдан Төркиә ватандаштары азатлығын сикләмәҫкә саҡырҙы.\nДамаск ҡалаһында Сүриә армияһы радикаль төркөмсәләргә ҡаршы махсус операция башланы. Яуап итеп террорсылар ҡаланың тыныс халыҡ йәшәгән райондарын утҡа тотҡан.\nПерула һыу баҫыуҙан кәм тигәндә 72 кеше һәләк булған. Хәбәрһеҙ юғалыусылар ҙа бихисап. Белгестәр әйтеүенсә, был һуңғы ун йылдағы иң ҙур ғәҙәттән тыш хәл.\nГерманияның Бонн ҡалаһында элекке ГДР-ҙағы иң билдәле бинаны емергәндәр. 60 метрлыҡ Бонн сентенв емереү өсөн 250 килограмм динамит кәрәккән. Уның урынына офистар төҙөләсәк.\nЕкатеринбургта тарихта тәүге тапҡыр автокерлинг буйынса ярыштар үтте. Унда гранит таштар урынына ОКА машиналары ҡулланылған. Чемпион исеменә 10 кешенән торған 4 команда ярышҡан.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - СПАРТАНДАРҘЫҢ ЭСКЕЛЕККӘ ҠАРШЫ КӨРӘШКӘНЕ - 2018 - Мәҡәләләр\nНиндәйҙер аҡыл, белем эҙләп, нанотехнологиялар өлкәһен өйрәнәбеҙ, тәрбиә сығанаҡтары итеп кемдәрҙеңдер яңы алымдарын, заманса ҡараштарын алабыҙ. Ә асылда улар барыһы ла халыҡтарҙың йәшәйешендә, тарихта, яҙмаларҙа бар икән. Шуларҙың үҙемә ҡыҙыҡ булғандарын ғына бәйән итмәксемен.\nМәҫәлән, боронғо Спартала ир-егеттәрҙе тәрбиәләүҙең иң ҡырыҫ һәм һөҙөмтәле ысулдары ҡулланылған, әммә улар кешелеклелек сиктәрендә булған. Йәштәрҙе иң беренсе сиратта һуғышырға түгел, ә эскелеккә ҡаршы торорға өйрәткәндәр. Эскелеккә ҡаршы тора алған егет кенә һуғышсы дәрәжәһенә күтәрелгән. Тимәк, был халыҡ эскелектең ниндәй көслө дошман икәнен яҡшы аңлаған. Шарап һәм башҡа иҫерткес эсемлектәр ҡолдар ризығы тип һаналған. Ҡолдарға көнөнә дүрт шәшке шарап ҡабул итеү мотлаҡ булған. Бындай дозанан ҡолдоң донъяһы түңәрәкләнеп, йәшәйешкә талаптары юғалып, ихтыяждары онотолоп ҡалған һәм ул ошо эйфория хәлендә йомош үтәп тик йөрөгән. Ошондай тороштағы меңәрләгән ҡол бер айыҡ хужаның ҡулында булған.\nУн йәшкә тиклемге кескәй спарта малайҙарына йыш ҡына эскелектең эҙемтәләрен күрһәткән спектаклдәр ҡуйылған. Уртаға мул табынлы өҫтәл ултыртылған, унда көршәк-көршәк шараптар ҡуйылған һәм бер нисә ҡол ошо табынға ебәрелгән. Балалар өҫтәл артындағыларҙың иҫереп барыу стадияларын күҙәткән. Ҡолдар самаһыҙ ашап-эсеүгә тотонған. Улар башта күңелләнеп, йырлап-бейеп, бер-береһен ҡосаҡлап-үбеп, маҡтап ташлағандар. Унан тора-бара телдәре көрмәлгән, ҡараштары мәғәнәһеҙләнгән, бер-береһенең насар яҡтарын күрә, иҫләй башлағандар. Кемдәрелер һуғыша, кемдәрелер илай, кемдәрелер ҡоҫа икән. Бөтөн был күренеш ситтән ҡарағанда шундай йәмһеҙ һәм түбән булған. Балаларҙың тәрбиәһе менән шөғөлләнеүселәр был тамаша барышында эскән кешенең, иҫеректең ниндәй намыҫһыҙ һәм һатлыҡ булырға мөмкинлеге, уның ниндәй насар эштәргә барып етә алыуы хаҡында мәғлүмәттәр биреп, балаларҙың кисерештәрен тәрәнәйтеп торғандар. Йәғни, утҡа май өҫтәгәндәр. Малайҙар эскеселәрҙе күрә алмаҫ хәлгә етеп, нәфрәтләнеп, был табындағыларға серек емештәр бәргән.\nМалайҙар үҫә барып, ҡорал күтәрергә хәлдәре етә һәм хәрби уйындарға өйрәтелә башлағас, уларға тағы ла ошондай тамаша күрһәткәндәр. Бер айыҡ һуғышсыға ҡаршы унлап эскән ҡолдо сығарғандар. Иҫеректәр күмәк булыуҙарына ҡарамаҫтан, бер ниндәй ҙә йыйнаҡ һәм үҙҙәрен яҡларлыҡ эш ҡыра алмаған. Улар хатта берләшеп ҡаршы тороуға ла бармаған. Һәр береһе үҙен көслө итеп тойоп, ҡоралға йәбешкән дә, айыҡ аҡыл менән эш иткәндең ҡулынан һәләк булып ҡалған. Был да үҫмерҙәр өсөн ҙур дәрес булған. Улар шараптың һынылышлы мәлдәрҙә, ауыр ваҡыттарҙа, хәл иткес урындарҙа үҙеңде үҙеңә дошман яһай торған иблис икәнен төшөнгән.\nЙәш ғаиләләргә, бала үҫтергәндәргә лә шарап тыйылған. Илгә сәләмәт балалар кәрәк булған. Атаһы эскән балаларҙың бер ниндәй перспективаһы ла булмаған. Уның ҡаны ағыулы тип һанағандар. Ниндәйҙер дәүләт эшмәкәрлегенә йәки хәрби етәкселеккә дәғүә иткән кешенең ата-әсәһе ул тыуғанға тиклем, ул тыуған һәм үҫкән саҡта бер тапҡыр ғына булһа ла шарап йотҡанмы йәки йотмағанмы икәнлеге бик ентекле тикшерелгән. Йәштәрҙе өйләндергән саҡта ла ике яҡтан да ҡаршы яҡтарға шымсылар ебәрелеп, был ғаилә ағзалары эсәме-юҡмы икәнлеген аңдығандар. Әгәр бер генә хилафлыҡ тойолғанда ла, берләшеүҙән баш тартҡандар. Теләһә ниндәй ғәйептән дә "эсә" тигәне ҡурҡынысыраҡ һәм мәсхәрәрәк булған. Шулай итеп, йәш спарталылар "йәшел йылан"дан намыҫтарын ныҡ һаҡлаған. Шарап бары олатай булған ололарға ғына рөхсәт ителгән. Унда ла һыуға ҡушып ҡына. Улар инде балаларын табып, үҫтереп бөтөргәндәр тип һаналған. Гректар һәм Македония халҡы эскелек менән мауыҡҡан персиялыларҙы күрә алмаған һәм күп һуғыштарҙа еңгән дә.\nСпарта хаҡында кинолар күп ҡарайбыҙ, әммә уларҙың тәрбиә мәҙәниәтен белмәйбеҙ. Ә асылда был халыҡ эскелеккә, артыҡ ашауға, енси тотанаҡһыҙлыҡҡа, ялғанлыҡҡа, йәғни дөрөҫ булмаған хәбәр һөйләүгә (ғәйбәткә) ҡаршы иң ҡаты көрәшеүселәрҙең береһе булған. Ҡайһы бер дәрестәренән беҙгә бөгөн һабаҡ алырға мөмкин. Яҡшылыҡҡа өндәгәндең зыяны юҡ, һәр хәлдә.\nЯҙылған: 25.04.18 | Ҡаралған: 489


Америка Ҡушма Штаттарының Флорида штатында аттар енәйәтсене тоторға ярҙам иткән. Вертолеттан төшөрөлгән видеояҙманан күренеүенсә, өс ат үҙенең биләмәһендә сит кешене күреп ҡалалар ҙа, баҫтырырға тотоналар. Енәйәтсе йылҡы малынан ҡасап тип, полиция хеҙмәткәрҙәренең ҡулына ғына килеп эләккән. Уны таныҡлыҡһыҙ автомобиль йөрөтөүҙә һәм ҡаршылыҡ күрһәтеүҙә ғәйепләйҙәр.\nРәсәйҙең федераль именлек хеҙмәте илдең 32 төбәгендә ҡорал эшләүсе йәшерен оҫтаханалар барлығын асыҡлаған. Уларҙы тентеү ваҡытында 18 автомат, 126 пистолет һәм ревовер, “Шмель” реактив огнеметы, гранаталар тартып алынған. 86 кеше ҡулға алынған.\nРәсәйҙең Тәфтиш комитеты Сорғот-Мәскәү рейсы менән осоусы самолетты ҡыуып алып китеүҙә ғәйепләнгән 41 йәшлек Павел Шаповаловтан һорау алды. 22 ғинуар самолет һауаға күтәрелгәс ул пилоттар кабинаһына инеп Әфғанстанға осорға талап итә. Ир ғәйебен таныған. Тиҙҙән ул психиатр тикшереүен үтергә тейеш.\nРәсәйҙә эшләнгән яңы Аурус лимузинына һынауҙар үткәргәндәр. Краш-тесттың видеояҙмаһын Рәсәйҙең сәнәғәт һәм сауҙа министрлығы күрһәткән. 2019 йылда ошондай 120 машина сығарыу планлаштырыла. Әйткәнәй, был лимузин Рәсәй президенты Владимир Путиндың төп эш автомобиле.\nВладимир Путин виртуаль киңлектә. Ил президенты Мәскәү дәүләт университетына эш сәфәре менән барған саҡта студенттарҙың проект эштәре менән танышҡан. Йәштәр антропология музейының экспонаттарын цифралы форматҡа күсергәндәр. Хәҙер улар менән виртуаль донъяны күрергә форсат биргән күҙлек кейеп танышырға мөмкин.


Күҙҙәр күрмәгән яҡтылыҡ\nУлар бер нәмәгә ҡарамай, йәшәргә, көн итергә тырыша. Хужабикә бәйләү эшенә маһир. Ир йөндәрҙе тетеп бирһә, ҡатын уны иләй, сирата, йөн ойоҡтар, бейәләйҙәр бәйләй. Бындай эштән ялҡып китһәләр, сәйлән-мәрйен теҙергә тотоналар. Эшкә шул тиклем биреләләр, хатта ҡай саҡ көндәре менән төндәре бутала. Хәйер, улар өсөн көн-төн төшөнсәһе юҡ. Сөнки ҡатын да, ир ҙә тома һуҡыр.\n—Аллаһы Тәғәләгә сикһеҙ һөйөү беҙҙе бер бөтөн, бер ғаилә итте лә инде,—ти ғаилә башлығы Айҙар Мусин.—Сибай ҡалаһының һуҡырҙар йәмғиәте рәйесе йыл һайын Ҡазан ҡалаһының «Ярҙам» мәсетенә барырға, дини һабаҡ алырға тәҡдим итә килде. «Мәсет янында һуҡырҙар, ғәриптәр өсөн «Ярҙам» фонды ла булдырылған. Бар әле һин шунда»,—тип өгөтләне. Сит тарафтарға күңелем ятманы, бынан бер нисә йыл элек Волоколамск ҡалаһында булып, Брайль буйынса уҡырға, яҙырға өйрәнеп ҡайтҡайным. Күҙһеҙ кешегә юл йөрөү мәшәҡәт бит, етмәһә оҙатып йөрөүсем дә юҡ.\nОҙаҡ ҡына уйланғандан һуң, Айҙар Ҡазанға барырға йөрьәт итә. Ҡыҙы Сәриәгә: «Әгәр унда берәй яҡшы ҡатын осратһам, шунда торам да ҡалам. Яңғыҙлыҡтан тамам йонсоном. Ҡайтып тормам, бында мин кемгә хәжәт»,—тип юлға сыға. Ысынлап та, күңеле дөрөҫ һиҙә: Ҡазан мәсетендә уҡый башлағас та буласаҡ хәләл ефете Римманы осрата. Ул бында дини һабаҡ алып йөрөгән була. Римма ла гел намаҙ уҡыған һайын Аллаһы Тәғәләнән юлдарын асыуын, иманлы тормош иптәше насип итеүен һорай. Ҡатын да иман йортона ашҡынып, тормошонда ниндәйҙер үҙгәреш булырын һиҙеп бара. Бер һөйләшеүҙән һүҙҙәре береккән Айҙар менән Риммаға мәсет муллаһы никах уҡый. Ир ҡатынға мәһәр биреп, көмөш балдаҡ кейҙереп, уны кәләш итеп ала. Шулай итеп, Башҡортостандан һәм Татарстандан килгән һабаҡташтар Аллаһы Тәғәлә ризалығы менән ирле-ҡатынлы булып китә…\n1965 йылдың декабрендә Баймаҡ районының Атанғол ауылында тыуһа ла, Моҡас ауылы сәхрәләрендә аунап үҫкән егет бәләкәйҙән йор һүҙле, физик яҡтан ныҡ була. Башҡа егеттәр кеүек үк техникаға ынтылышы уны автомәктәпкә илтә. Водитель һөнәрен үҙләштергәс, әрме сафында ракета ғәскәрҙәрендә хеҙмәт итеп ҡайта. Унан инде ул ваҡытта гөрләп торған Сибай урман хужалығына эшкә урынлаша. Силәбе өлкәһе ҡыҙы Рәсимәгә өйләнә. Мусиндар матур ғына итеп йәшәп китә. Эшләгән урынынан Айҙарға йәш ғаилә өсөн тәғәйенләнгән бер бүлмәле фатир бирәләр. Донъяларын йәмләп, Сәриәләре тыуа. Типһә тимер өҙөрҙәй ир тырышып эшләй, ғаиләһен аҫрарға аҡса таба. Шулай һин дә мин эшләп йөрөгән ваҡытта уның ҡапыл башы ауырта башлай һәм яйлап күҙ нурҙары һүрелә. Бер көндө иртәнсәк тороуға ул был донъяны бөтөнләй күрмәүен аңлай.\n—Ауырыуың нәҫелдән килә,—тине миңә бер нисек тә ярҙам итә алмауҙарын яҡшы аңлаған табиптар.—Ысынлап та шулайҙыр. Әсәйем мәрхүмә лә йәшәй-йәшәй һуҡырайғайны. Ул мине егерме туғыҙ йәшендә тапҡан. Егерме туғыҙ йәштә мин дә күреү һәләтемде юғалттым. Берәй ғилләһе барҙыр инде. Ҡараңғылыҡта йәшәүемә егерме бер йыл инде,—ти Айҙар ағай.\nАллаһы Тәғәләнең был һынауын Мусиндар ауыр кисерә. Fаилә башлығы төшөнкөлөккә бирелә, ҡайғыһын араҡы менән дә баҫып ҡарай. Ҡатыны ғәрип ирен эшкә һанамай башлай. Сәриә генә ике уртала аҙаплана. Шулай бер көндө Рәсимә ҡыҙын һуҡыр иренә ҡалдырып, сит илгә аҡса эшләргә сығып китә. Йылына берҙе ҡайтһа ҡайта, ҡайтмаһа юҡ. Ҡатыны ҡыҙын уҡытыуға аҡса эшләһә, ир ҡыҙына матур тәрбиә бирергә тырыша. Башта махсус урта, унан инде юғары уҡыу йортонда белем алған ҡыҙын йылы аштар бешереп, өйөн таҙалап, уның ҡайтыуын түҙемһеҙлек менән көтөп ала. Шул мәлдәрҙә күңелендә ижад ҡомары тыуа. Уның яттан һөйләгәндәрен ҡыҙы аҡ ҡағыҙға төшөрә бара. 2013 йылда Айҙар Мусин «Офоҡтарҙа өмөт сатҡыһы» китабын баҫтырыуға өлгәшә. Уға был эште атҡарып сығыуға ҡаланың һуҡырҙар йәмғиәте етәкселеге, бағыусылар ҙур ярҙам күрһәтә. Ҡулында ике дипломы булған ҡыҙы Сәриә Силәбе өлкәһенең Ҡыҙыл ҡасабаһы егетенә кейәүгә сыға. Рәсимә туйға ҡайта. Айҙар ҡатынына: «Беҙҙең ғаилә ҡағыҙҙа ғына инде. Айырылышайыҡ, талаҡ ҡысҡырам»,—ти. Улар шулай айырылыша.\n—Ысынлап та, икебеҙ ике илдә тилмергәндә, ниндәй ғаилә булһын инде. Ул Испанияла аҡса эшләй, мин бында ултырам. Икебеҙ ҙә иреккә ынтылдыҡ. Үкенмәйем, бына бит насип йәрем булған,— ти ир Римманы ҡосаҡлап.\nБыйыл сентябрҙә ҡырҡ йәшен тултырған Римма Наиф ҡыҙы ла үҙ ғүмерендә күпте күргән, күпте кисергән. Пермь крайы татары, Сыуашстан яҡтарында йәшәгән, Ҡәҙриә исемле ҡыҙы бар. Тыумыштан күҙ буйынса инвалид була. Табиптар операция эшләтергә тәҡдим иткәндә, әсәһе ҡырҡа ҡаршы төшә. Бынан ете йыл элек тома һуҡырайған. Әсәһе вафат булғас, Татарстандың Әлмәт районында йәшәгән бер туған Йәүһәриә апаһы һеңлеһен дә, уның ҡыҙын да үҙ ҡанаты аҫтына ала. Әлеге көндә Ҡәҙриәгә ун һигеҙ йәш. Ул Пермь ҡалаһында медицина училищеһында уҡып йөрөй.\nРимма апайҙарында йәшәгәндә лә тик ултырмай, ҡул эштәре менән булыша. «Бәйләнештә» селтәре аша илебеҙҙең төрлө тарафтарында йәшәгән һуҡырҙар менән аралаша. Дингә баҫа, көнөнә биш намаҙын уҡый. Шулай бер мәл Әфө егете менән яҙышып китә. Уныһы күрешергә саҡырғас, апаһы Йәүһәриә: «Башҡортостан алыҫ бит. Үҙебеҙҙең яҡта ир-егет бөткәнме?»—тип ҡаршы төшә. Шулай ҙа Римманың гел генә ҡайҙалыр сығып киткеһе, үҙе кеүектәр менән аралашҡыһы килеп тик тора. Шул ашҡыныуы илтә лә инде уны Ҡазандың «Ярҙам» мәсетенә. Бында кейәүгә сығыуын апаһына никах уҡытҡас ҡына әйтә. Сибайҙың Өфөнән дә алыҫ булыуын белгән апаһы аптырауға ҡала. Мәсеттә ишен тапҡан туғанын алып ҡайтып, ҡунаҡ итеп, Башҡортостанға оҙата.\nАйҙар тыуған еренә йәш кәләш алып (Римма унан ун йәшкә кесе), атҡа менгәндәй ҡыуанып ҡайтып төшә. Әммә ҡыуанысы оҙаҡҡа бармай. Ҡатынын пропискаға ҡуям тип паспорт өҫтәле хеҙмәтенә барһа, фатир хужаһы булмайынса, был эште башҡарып булмай, тип әйтәләр. «Нисек хужаһы юҡ. Фатир минеке, уны миңә урман хужалығы етәкселеге бирҙе»,—ти бер ни аңламаған Айҙар. «Нисек һиңә бирһен? Документ буйынса фатир Рәсимә Мусинаныҡы. Мөлкәттең хужаһы менән бергә килегеҙ»,—тиҙәр. Көтөлмәгән яңылыҡтан шаңҡыған Айҙар Рәсимәгә шылтырата. Трубканың теге осонан: «Эйе, фатир минеке. Мин һеҙгә өлөшөгөҙҙө бирәм дә, теләгән ерегеҙгә сығып китегеҙ»,—тигән тауыш ишетелә. Айҙарҙың: «Ҡайҙа барайыҡ? Тотоп алып баш һуҡҡан яҡҡа сығып китергә күҙле кешеме беҙ?»—тигән һорауҙары яуапһыҙ ҡала. Баҡтиһәң, сит илгә китмәҫ элек үк, иренең мисәте менән файҙаланып, уға бирелгән фатирҙы үҙенең исеменә күсерткән икән. Айҙар яңынан кәләш алмаһа, фатирҙың үҙенеке түгеллеген дә белмәҫ ине. Шунан башлана ирҙең суд юлдарын тапауы. Әлбиттә, уның фатирын үҙенә күсертеп алыуы икеле, әммә өлөшкә инә алыу мөмкинлеге бар. Шуға өмөтөн өҙмәй. Күҙ буйынса беренсе төркөм инвалиды торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға ҡала сиратында тороуын тора. Әммә Рәсимә бөгөн ҡайтып, сығып китегеҙ тиһә, улар ҡайҙа барыр? Айҙар менән Римма бөгөн ошо һорауға яуап эҙләй. Фатир бушатып торорға, Татарстанға күсеп китергә тигән варианттарҙы ла ҡарай.\nШулай ҙа бошоноп ултырмай Мусиндар. Донъя матурлығын күрмәһәләр ҙә, тормоштан йәм табып йәшәргә тырыша. Килеп тыуған проблемаларын да туғандары иңенә һалырға ашыҡмайҙар, мөмкин тиклем үҙҙәре хәл итә. Көндәр буйы радионан өҙөлмәгән был пар эргә-тирәләге бар яңылыҡты белеп тора. Ваҡыты-ваҡыты менән Брайль шрифты буйынса яҙышып, Ҡөръән-Кәримде уҡып алалар. Ә Айҙар ағай шиғырҙарынан икенсе йыйынтыҡ сығарырға хыяллана. Хыял-өмөт, маҡсат кешене йәшәтә шул...\nБыл ғаиләнең йәшәйеше менән танышҡандан һуң, башымда мең төрлө уйҙар ҡайнаны. Беҙ йыш ҡына тормош ваҡлыҡтарына зарланған булабыҙ. Күрәбеҙ, ишетәбеҙ, тоябыҙ, аяҡ-ҡулыбыҙ һау. Был бит оло бәхет! Хоҙай Тәғәлә һаулыҡтан айырмаһын!


Баш ҡала мәктәптәрендә нисек уҡыясаҡтар?\n6 Ноябрь 2018, 22:10\nӨфөлә 128 мәктәптең бишәүһендә генә балалар бер сменала уҡый. Был баш ҡаланың яңы биҫтәләрендә торлаҡ төҙөү мәктәп, балалар баҡсалары һәм поликлиникалар һалыу менән бергә алып барылмауға бәйле.\nРеспублика Хөкүмәтендәге оператив кәңәшмәлә Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров биләмәләрҙе төҙөү буйынса килешеүҙәрҙә төҙөүселәрҙең социаль объекттар һалыу буйынса бурыстары аныҡ билдәләнмәүгә, төҙөлөштөң, файҙаланыуға тапшырыуҙың һәм уларҙы муниципалитеттар балансына индереүҙең аныҡ ваҡыты булмауға ҡәнәғәтһеҙлек белдерҙе. Төҙөүселәр Өфөлә комплекслы төҙөлөш буйынса 5 һәм биләмәләрҙе төҙөү буйынса 47 килешеүҙең береһе буйынса ла социаль объекттар төҙөмәгән.\n«Йыш ҡына мәктәптәр һәм поликлиникалар һалыу өсөн тәғәйенләнгән биләмә өсөнсө кешеләрҙең хоҡуғынан азат ителмәгән. Ғәмәлдәге килешеүҙәрҙә төҙөүселәрҙең бурыстары, уларҙы үтәү ваҡыты тураһында аныҡ мәғлүмәтттәр юҡ, был уларға социаль объекттар төҙөү бурысынан ситләшергә мөмкинлек бирә», — тине Радий Хәбиров.\nӨфөнөң яңы мэрына был йәһәттән ауыр мираҫ ҡалды, Башҡортостандың баш ҡалаһында торлаҡ төҙөлөшө өлкәһендә лә тәртип урынлаштырырға кәрәк, тип билдәләне республика етәксеһе. Ул республика прокуратураһын да ошо мәсьәләне хәл итеүгә ҡушылыуын һораны.\nБынан алда Өфө хакимиәтендә мәктәптәр, балалар баҡсалары һәм поликлиникалар өсөн биналар бүлеү йәки яңыларын һалыуға төҙөүселәр йәлеп итеү мөмкинлеге ҡаралғайны. Баш ҡала хакимиәтендә билдәләүҙәренсә, төҙөүселәр ғәмәлдәге инвестиция килешеүҙәре сиктәрендә был бурыстарҙы үҙ өҫтөнә алыуы ихтимал.


Өфөнөң «Элемтәсе» ял базаһында урынлашҡан аэрокосмик мәктәпкә йөҙгә яҡын уҡыусы йыйылды - Bash.News\nӨфөнөң «Элемтәсе» ял базаһында урынлашҡан аэрокосмик мәктәпкә йөҙгә яҡын уҡыусы йыйылды https://bash.news/news/108900_fn_elemtse_yal_bazaynda_urynlashan_aerokosmik_mktpk_jg_yayn_uyusy_jyjyldy\nПроект быйыл Рәсәй президенты грантына тормошҡа ашырыла. Буласаҡ авиация белгестәре менән БСТ каналы хәбәрсеһе Рәмзиә Кәримова осрашты.\nҺүҙ уйынсыҡ хаҡында түгел, уҡыусылар ысынынан бер яғы менән дә айырылмаған осоу аппаратын йыя. Бары тик размеры ғына бәләкәй. Шулай булһа ла ракетаны эшләү еңел генә түгел, физика ҡанундарын тулыһынса белеү мотлаҡ. Оҫталыҡ та, түҙемлек тә талап ителә.\nКөҙгө лагерҙың программаһы бай һәм мауыҡтырғыс, бер көн дә икенсеһенә оҡшамаған. Әммә төп тема авиация менән бәйле. Уҡыусылар әйтеүенсә, күнекмәләр артыҡ ауыр бирелмәй, сөнки бында олимпиада-конкурстарҙа еңеү яулаған төплө белемле, көслө уҡыусылар йыйылған. Мәҫәлән, Ислам Илһамов авиа моделдәре эшләү түңәрәгендә шөғөлләнә, егет тиҫтерҙәре менән Мәскәүгә конкурсҡа йыйына.\nАвиация мәктәбенең лагеры туғыҙынсы йыл эшләй. Бында космонавтар менән осрашыуҙар ойоштороу күркәм йолаға әйләнгән. Уҡыусылар йыһан киңлектәрен байҡаусыларға һорауҙар бирә, фәһемле кәңәштәр ала. Халыҡ-ара лагерь республикала ғына түгел унан ситтә лә киң билдәле.\nПрактика теориянан айырыла, космонавт булып йыһан гиҙеү генә түгел, костюмын кейеү ҙә ҡатмарлы. Авиация өлкәһе белем дә, физик көс тә, тырышлыҡ та талап итә.\nӘммә тырыштар маҡсатына өлгәшә, Йыһан үҙ серҙәрен тик көслөләргә аса. Күккә атылған ракета шуға асыҡ миҫал.\nБөрйән районы Тимер ауылында балалар спорт үҙәге алтынсы йыл файҙаланыуға тапшырылмай\n22:21, 18 ноя\nСтәрлетамаҡ күп профилле профессиональ колледж нигеҙендә республикала беренсе заман оҫтаханалары асылды\n23:17, 16 ноя


Өфө эргәһендә автомобилдәр ташыусы йөк транспорты янған\nВаҡиға йәкшәмбе киске сәғәт һигеҙҙәр тирәһендә М-5 трассаһында теркәлә. Юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһынан хәбәр итеүҙәренсә, «DAF» водителе бер үк йүнәлештә барыусы «Volvo» менән берелешә. Һөҙөмтәлә юл ситендәге ҡоролмаға һуғылған автовоз яна башлай. Ут шунда уҡ прицептағы яңы автомобилдәргә күсә. Ғәҙәттән тыш хәлдә «DAF» йөк транспорты менән биш «ВАЗ» автомобиле яна. Тағы ике яңы автомобиль зыян күрә.


14 октябрҙә Башҡортостан һанлы тапшырыуға күсә\n14 октябрҙә Башҡортостанда федераль телевизион каналдарҙың аналог тапшырыуҙары туҡтатыла. Телевидениеһыҙ ҡалмаҫ өсөн һанлы сигналға көйләнергә кәрәк.\nАналог телевидениеһы һүрәт һәм тауыш йәһәтенән һанлынан күпкә ҡалыша, ҙур йышлыҡ ресурсын талап итә. Һанлы сигнал тораҡ пункттың алыҫлығына һәм ҙурлығына ҡарамай. Кабель һәм спутник операторҙары селтәрен ҡулланыусыларҙан айырмалы рәүештә, һанлы телевидение тамашасыларына абонент түләүе юҡ.\nӨфө хакимиәтенең матбуғат хеҙмәтендә билдәләүҙәренсә, «цифрға» күсеү кабель, интернет-телевидение, IP-ТВ менән файҙаланғандарға йәки спутник ТВ-һын тоташтырғандарға ҡағылмай.\nБашҡаларға үҙҙәренең телевизорҙарын тикшерергә кәрәк – хәҙерге моделдәр өҫтәмә йыһазландырыу талап итмәй. Әгәр телевизорҙың кинескобы бар һәм алты-ете йыл элек элек һатып алынған икән, һанлы приставка кәрәк.\nАҙ тәьмин ителгән граждандарға – балаға ай һайын пособие алғандарға һәм пенсияһына федераль социаль өҫтәмә алған пенсионерҙарға һанлы эфир йәки спутник телевидениеһын ҡабул итеү өсөн ҡорамал һатып алып ҡуйыу өсөн дәүләт ярҙамы күрһәтелә.\nҺанлы эфир телевизион тапшырыуына күскәндә бөтә һорауҙар менән «ҡыҙыу линия»ға шылтыратырға мөмкин.\n— Һанлы эфир телевизион тапшырыу хеҙмәттәрен күрһәтеү, телевизион һәм ҡабул итеү ҡорамалын көйләү тураһында мәғлүмәтте 8-800-220-20-02 номерына шылтыратып белергә мөмкин.\n— Өйҙә спутник телевизион ҡорамалын алыу һәм ҡуйыу тәртибе хаҡында мәғлүмәтте 8-800-347-00-55 номеры буйынса белергә була (шылтыратыу бушлай).\n— Республика бюджеты иҫәбенә һанлы приставкалар һатып алған өсөн компенсация алыу тәртибе тураһында белеү өсөн (347) 282-40-35 телефонына шылтыратырға кәрәк.\n«Һан» менән файҙаланған бөтә абоненттарға бушлай 20 канал (Беренсе канал, Рәсәй 1, Рәсәй 24, Рәсәй К, Матч, НТВ, 5 канал, «Карусель», ОТР, ТВЦ, Рен, Спас, СТС, Домашний, ТВ-3, «Пятница», «Звезда», «Мир», ТНТ, Муз.) һәм өс радиоканал бирелә.\n«Башинформ» агентлығы хәбәр иткәнсә, республика күптән аналог телевидениеһынан һанлыға күсергә әҙерләнә. Ете меңдән ашыу кешегә ярҙам күрһәтелде.