20 Апрель 2018, 10:33\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим үҙенең бер шиғырында ожмахтай Башҡортостаныбыҙҙы ҡайын япрағы менән сағыштырған. Ауылдаштарыбыҙ тураһында һөйләгәндә, үҙебеҙҙең Мәһәҙейҙе тамырҙары бөтә яҡҡа таралған ҙур ағасҡа тиңләгем килә. Ауылдаштарыбыҙ – ул-ҡыҙҙарыбыҙ, ошо ағас тамырҙары кеүек, Рәсәйҙең төрлө тарафтарына һибелгән. Ә тыуған ауыл, тыуған еребеҙ уларҙы изге эштәргә әйҙәй, ҡанат ҡуя. Күбеһе матур эштәре менән тыуған районыбыҙҙы йәмләп йәшәй.\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим үҙенең бер шиғырында ожмахтай Башҡортостаныбыҙҙы ҡайын япрағы менән сағыштырған. Ауылдаштарыбыҙ тураһында һөйләгәндә, үҙебеҙҙең Мәһәҙейҙе тамырҙары бөтә яҡҡа таралған ҙур ағасҡа тиңләгем килә. Ауылдаштарыбыҙ – ул-ҡыҙҙарыбыҙ, ошо ағас тамырҙары кеүек, Рәсәйҙең төрлө тарафтарына һибелгән. Ә тыуған ауыл, тыуған еребеҙ уларҙы изге эштәргә әйҙәй, ҡанат ҡуя. Күбеһе матур эштәре менән тыуған районыбыҙҙы йәмләп йәшәй. Шулар араһынан йыл юбилярҙары, ауылдаштарыбыҙ – күренекле шағирәбеҙ, район гәзите «Таң»дың ялҡынлы журналисы, бүлек мөдире, Самат Ғәбиҙуллин исемендәге район премияһы лауреаты, Башҡортостан һәм Рәсәй Яҙыусылар берлеге ағзаһы Айһылыу Рәжәп ҡыҙы Ғарифуллина, уның бер туған апайы, ағинәй, мәктәбебеҙҙең мәғариф ветераны, элекке директорыбыҙ, «Ҡурыуҙы» халыҡ фольклор ансамбле ағзаһы, күп кенә йола сценарийҙары авторы Фәнүзә Рәжәп ҡыҙы Ишбаевалар бар. Улар тыуған яғы, туғандары һәм ауылдаштары менән бәйләнеште өҙмәй, юлдары төшкән һайын ҡайтып тора.\nЯңыраҡ үҙҙәре менән осрашыу булып үтте. Уларҙы ихлас ҡаршы алдыҡ, мәктәп буйлап сәйәхәт ойошторҙоҡ.\nКисәлә уҡыусылар Айһылыу Ғарифуллинаның шиғырҙарын һөйләне. Юбилярҙарыбыҙ тормошо һәм ижадына арналған фотостенд һәр кемдең иғтибарын йәлеп итте, ҡунаҡтарыбыҙ алыҫ үткәндәргә, бала саҡтарына ҡайтып урағандай булғандыр.\nӘҙәби-музыкаль осрашыу башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Сәйҙә Ғәбдинур ҡыҙы Сәйәхова тарафынан түңәрәк өҫтәл артында һөйләшеү рәүешендә алып барылды. Уҡыусылар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы бирҙе. Айһылыу Ғарифуллинаның «Ҡайтам әле тыуған яҡтарыма» шиғырына Артур Туҡтағолов көйөнә яҙылған йырҙы туғыҙынсы синыф егеттәре Илнар Мөхәмәтйәнов менән Илгиз Шаһымәрҙәновтар бик моңло башҡарҙы. Был йыр инде кисәнең башынан аҙағынаса оҙата барҙы. Юбилярҙарҙы уҡыу процесы өсөн яуаплы уҡытыусы Ғаян Зиннур улы Ишемов, «Түңгәүер» балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе Әлфиә Басир ҡыҙы Ишемова, мәктәптең башланғыс синыфтар уҡытыусыһы Зинира Фазылйән ҡыҙы Хәсәнова, урыҫ теле уҡытыусыһы Зилә Хәкимйән ҡыҙы Хәйбуллиналар, балалар ҡотлап, иҫтәлекле бүләктәр тапшырҙы.\nҠәләм тибрәтеүсе уҡыусыларыбыҙ был кисәне көтөп алды һәм бик әүҙем ҡатнашты. Ҡунаҡтарыбыҙ бөтә балаларға киләсәктә ижади уңыштар теләп, үҙҙәренең кәңәштәрен бирҙе. Айһылыу Рәжәп ҡыҙы һәм Фәнүзә Рәжәп ҡыҙы сыбыҡ тәрбиәһе алып үҫкән бала саҡтары, уҡыу йылдары тәьҫораттары менән бүлеште, тәрбиә темаһына ла туҡталды. Айһылыу Ғарифуллина үҙенең йомаҡтарын ҡойҙо, Фәнүзә Ишбаева матур һыҙаттарға эйә булырға өндәгән бәйет, ҡобайырҙары менән сығыш яһаны. Мәктәптең башҡорт теле һәм әҙәбиәте кабинеты китапханаһына ҡунаҡтарыбыҙ яҡташ яҙыусы, шағирәләребеҙ Миләүшә Ҡаһарманова, Таңһылыу Ҡарамышеваларҙың китаптарын бүләк итте. Был кисәнән уҡыусылар күп мәғлүмәт алды. Осрашыу уҡыусыларға, уҡытыусыларға, ҡунаҡтарға бик фәһемле булды, яңы дәрт, көс, рух күтәренкелеге өҫтәне. Ҡәләм тибрәтеүсе йәш ижадсыларға илһам бирҙе, киләсәккә ижади этәргес булды. Кисә аҙағында башҡорт ризыҡтарынан һығылып ҡына торған табында күмәкләшеп аш ашап, сәй эсеп алдыҡ.\nБындай тәрбиәүи әһәмиәткә эйә булған күренекле кешеләр менән осрашыуҙар мәктәбебеҙҙә йыш үтә. Һәр береһе айырым үҙенсәлеккә эйә булыуы менән айырылып тора. Ә был Айһылыулы-Фәнүзәле осрашыу балалар күңелендә матур хис-тойғолар уятты, әлбиттә.Мәһәҙейҙәр ошондай дан ҡыҙҙары булыуы менән икеләтә бәхетле шул.\nБөрйән районы, Мәһәҙей ауылы.


Аҙағы. Башы 37-се һанда.\nБөйөк Ватан һуғышының тәүге көндәренән үк коллективтың ир-егеттәре фронтҡа китә. Театрҙың ижади усағын һүндермәү бурысы ҡатын-ҡыҙ артисткалар—Fәшиә Абыҙгилдина, Биби Мәһәҙиева, Йәмилә Абитаева, Камал Ихсанова, Мәнфүсә Азаматова, Мәрхәбә Ғәбйәлиловаларҙың, ә ир-егеттәрҙән Сәхи Сәйетов һәм үҙешмәкәр түңәрәктәрҙән яңы ғына килгән үҫмерҙәр Фәйзрахман Рысҡужин, Марат Баһаутдинов, Хәмзә Ҡурсаев, Ишмулла Дилмөхәмәтов, Бикйән Солтангилдин иңенә төшә. Улар театрҙың киләсәген һаҡлап ҡалыусы төп көстәр була. Театрҙың директоры вазифаһын Fәшиә Абыҙгилдина, ә баш режиссерлыҡ эшен Сәхи Сәйетов алып бара. Был ауыр йылдарҙа кадрҙар етешмәүенә һәм матди ауырлыҡтарға ҡарамаҫтан, халыҡты рухи ныҡлыҡҡа, еңеүгә дәртләндереүсе героик характерҙағы пьесалар сәхнәләштерелә. Һуғышҡа нәфрәт, көрәш рухы менән һуғарылған был концерттар, бәләкәй формалағы яңы спектаклдәр кешеләрҙең ҡараңғы, төҫһөҙ тормошон аҙ ғына булһа ла яҡтылыҡҡа сорнай.\nАуыр осорҙа сәхнәлә ир-егет ролдәрен ҡатын-ҡыҙҙар һәм үҫмерҙәр башҡара. Был тәңгәлдә бигерәк тә Биби Мәһәҙиева менән Хәмзә Ҡурсаев ҙур оҫталыҡ күрһәтә. Уларҙы образға индереү ни тиклем генә ҡыйын булмаһын, килеп тыуған ауыр хәлдән сығыу юлдарын табып, туған коллектив нигеҙен һаҡлап алып ҡалыу һәм эшен шундай юғары рухта дауам иттереү—үҙе үк ҙур батырлыҡ була.\n...Ҡәһәрле һуғыш бер кемде лә аямай. Театр коллективына ла бер-бер артлы ҡара ҡағыҙҙар килә.\nӘмир Абыҙгилдин, Сәйфулла Аҡсурин, Сынтимер Баҡыев, Мөхәммәт Fилманов, Хәмит Дәүләтшин, Хәмзә Ҡурсаев, Зөфәр Хәйриев, Зөфәр Зәйнуллин, Солтан Ибраһимов, Мөхәмәт Ишҡаболов, Мөхәммәт Йәғәфәров, Fилметдин Кәбиров, Яхъя Лоҡманов, тыуған ил өсөн үлемесле алышта ҡаһармандарса көрәшеп, яу яланында ятып ҡала. Был ил батырҙарының исемдәре театр тарихы йылъяҙмаһына мәңгелеккә юйылмаҫлыҡ булып инеп ҡалған.\nБөйөк Еңеү менән туған коллективына ни бары ике ике генә кеше әйләнеп ҡайта: Мансур Лоҡманов һәм Fәйфулла Сарбаев. Улар ҡайтыу менән театр эшмәкәрлеге бермә-бер йәнләнә төшә. Үҙешмәкәр түңәрәктәрҙән һайлап алынған үҫмер егеттәр—Ишмулла Дилмөхәмәтов, Хәмзә Ҡурсаев, Бикйән Солтангилдин, Марат Баһаутдинов, Кәли Ниғмәтовтарға төп ролдәрҙе ышанып тапшыра башлайҙар.\nFәйфулла Сарбаев башҡорт атлы дивизияһында һуғыш юлы үтә. Ҡаһарман кавалерист полкташтары алдында үҙен ҡурҡыу белмәҫ ҡыйыу һуғышсы итеп кенә түгел, дәртле бейеүсе, ҡурайсы, аккордеонист итеп таныта. Беҙҙең зенитчиктар бәреп төшөргән фашист самолетының еҙ көпшәһенән эшләп алған ҡурайы Fәйфулла Сарбаевтың айырылмаҫ юлдашы, моңдашы, көс-ҡеүәт биреүсеһе була. Әлеге көндә ул еҙ ҡурай Башҡортостан Республикаһының Милли музейында һаҡлана.\nОшондай күп яҡлы талант эйәһе, йәш, әммә утты-һыуҙы кискән яугир—артист Fәйфулла Сарбаевтың театрға эшкә килеүе ижади коллектив өсөн оло бер хазина була. РСФСР-ҙың атҡаҙанған артисы Сибай театрына үҙенең бөтә ялҡынлы ижади ғүмерен арнай—тиҫтәләгән образ тыуҙыра һәм утыҙҙан ашыу әҫәр сәхнәләштерә. Мирсәй Әмирҙең «Тормош йыры», Ибраһим Абдуллиндың «Бажалар», Fабдулла Әхмәтшиндың «Тальян гармун», бүрәт яҙыусыһы Цырен Шагжиндың «Хәйләкәр Буҙамша», Мостай Кәримдең «Яңғыҙ ҡайын» һәм башҡа спектаклдәр сәхнәлә ҙур уңыш менән бара.\n1950 йылдарҙа театрға үҙешмәкәр түңәрәктәрҙән Ҡәйүм Хөсәйенов, Fәли Кинйәбулатов, Мөхәммәт Шәрипов һәм сәнғәт училищеһын тамамлаусы Кифая Хәбибуллина, Тайфа Ишемғолова, Fабдулла Fиләжев, Хәлит Хәсәнов, һуңғараҡ Рәзинә Ҡаһарманова, Мөнирә Әхмәтғәлиева, Әнисә Дилмөхәмәтова, Ямал Мөхөтдинова, Әлтәф Мостафин кеүек талантлы йәштәр эшкә килә. Улар тәүге көндән үк коллективта үҙ урындарын таба.\n1951 йылда Ҡыйғы колхоз-совхоз театры ябылыу сәбәпле, Баймаҡ театрына эшкә килгән Закирйән Ханов, Шәмсинур Сиражетдинова, Ямал һәм Мырҙашәриф Миңлишевтар ҙа төп ижади көстәр рәтендә була.\n1954 йылдың ноябрь айынан Баймаҡ колхоз-совхоз театры Баймаҡ башҡорт дәүләт драма театры тип исемләнә. Ә 1957 йылдың октябрендә Сибай ҡалаһының сәнәғәт, төҙөлөш, транспорт үҙәге икәнен иҫәпкә алып, театр таусылар ҡалаһы—Сибайға күсерелә.\nТруппа 1950-1960 йылдарҙа, халыҡтар дуҫлығы темаһын үҫтереп, башҡорт телендә рус, татар, эстон, белорус, үзбәк, төрөкмән, ҡытай, бүрәт, монгол һ.б. халыҡтар драматургтарының пьесаларын сәхнәләштерә. Н.Гоголдең «Өйләнеү», А.Островскийҙың «Ете юл сатында», А.Макаеноктың «Трибунал», Эгон Ранеттың «Юлдан яҙған бала», В.Эльтондың «Хужа Насретдин», Цао Юйҙың «Тайфун», Хәй Вәхиттең «Беренсе мөхәббәт», Цырен Шагжиндың «Хәйләкәр Буҙамша», F.Fаджибәковтың «Аршин мал алан» әҫәрҙәре башҡорт театры сәхнәһендә башҡа милләт халҡы мәҙәниәтенең матур сағылышы булды.\nТеатрҙың үҙенең махсус бинаһы булмауға һәм күсмә шарттарҙа эшләүгә ҡарамаҫтан, яңынан-яңы спектаклдәр донъя күрә. Сәхнә эштәре менән коллектив Башҡортостанда ғына түгел, күрше өлкәләрҙә лә киң танылыу таба. Был йәһәттән режиссерҙар Ҡадир Бакиров, Fәйфулла Сарбаевтар ҙур тырышлыҡ һала. Бигерәк тә башҡорт халҡының тарихи үткәненә арналған милли рухтағы «Ҡарағол» драмаһының сәхнәләштерелеүе (режиссеры Ҡадир Бакиров) Башҡортостандың театр сәнғәте тарихында оло ваҡиға була.\n1961 йылдың көҙөндә Башҡортостан Министрҙар Советы ҡарары нигеҙендә Сибай башҡорт дәүләт драма театры Башҡортостандың Сиҙәм ерҙәр театры тип үҙгәртелә. Сиҙәм ерҙәр театры үҙенең 30 йыллығын билдәләп, күп кенә яңы спектаклдәр сәхнәләштерә. Шуларҙың береһе—Әсғәт Мирзаһитовтың бөйөк революцион көрәш героикаһына арналған «Утлы өйөрмә» драмаһы. Был әҫәр театрҙың үҫеш кимәлен билдәләүсе мөһим бер ваҡиға була. Уны Мәскәүҙән талантлы сәхнә оҫтаһы Андрей Александрович Муат килеп ҡуя.\n«Утлы өйөрмә» спектаклендә театрҙың маһир сәхнә оҫталары Хәмзә Ҡурсаев, Кифая Хәбибуллина, Биби Мәһәҙиева, Fәшиә Абыҙгилдина, Fәҙел Fәлләмов, Хәмит Әхмәтов, Ҡәйүм Хөсәйенов, Закир Ханов, Шәмсинур Сиражетдинова һәм башҡалар ҡатнашып, сағыу, иҫтә ҡалырлыҡ образдар ижад итә.\nАрхив материалдарына таянып Айзилә Мортаева әҙерләне.


Бүздәктәге янғын һөҙөмтәһендә 44 кеше торлаҡһыҙ ҡалды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБүздәктәге янғын һөҙөмтәһендә 44 кеше торлаҡһыҙ ҡалды\n14:50, 26 марта 2012 Йәмғиәт\nФото: Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы\nЙәкшәмбе көндө Бүздәк районы үҙәгенең Пархоменко урамындағы ике ҡатлы ағас йорт тулыһынса янып бөттө. Йортта йәшәүселәр барыһы ла эвакуацияланды, һәләк булыусылар һәм ҡазаланыусылар юҡ. Утты һүндереүҙә 18 техника берәмеге һәм 52 янғын һүндереүсе ҡатнашты, янғын сәбәбе асыҡлана, тип хәбәр иттеләр Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының БР буйынса Баш идаралығында.\nЙортта 16 фатир булған. Унда 44 кеше, шул иҫәптән 23 бала йәшәгән. Йортһоҙ ҡалғандар туғандарында урынлашҡан, йәнә район хакимиәте уларға 94-се һөнәрселек училищеһының ятағынан урын биргән.


Республикала «Атайсал» проекты ярҙамында ФАП асыласаҡ – Медицинская практика\n«Атайсал» проекты сиктәрендә Стәрлетамаҡ районы Байраҡ ауылында фельдшер-акушерлыҡ пункты асыу планлаштырылған.\nЭшҡыуар Руслан Харрасов Кесе Ватанын хәстәрләп, оҙаҡ йылдар буш торған бинаны ремонтлай. Байраҡ һәм Отрадовка ауылдарын төҙөкләндереүгә тос өлөш индергән замандашыбыҙ менән БЮТ каналы хәбәрсеһе Гөлназ Хәйбуллина ла осрашты\nҠасандыр ябылған фельдшер-акушерлыҡ пунктын танырлыҡ та түгел. Стәрлетамаҡ районы Байраҡ ауылындағы ташландыҡ бинала капиталь ремонт эштәре тамамланыу алдында. Быйыл яҙ урындағы хакимиәт етәкселеге медицина учреждениеһын тергеҙеү башланғысы менән район советы депутаты, эшҡыуар Руслан Харрасовҡа сыҡҡан. «Атайсал» проекты сиктәрендә ул реконструкцияға ете йөҙ мең һумлыҡ финанс ярҙам күрһәткән\nУрындағы халыҡҡа бөгөн медицина ярҙамы күрше Отрадовка ауылында күрһәтелә. Әммә был ваҡытлыса ғына ҡаршылыҡтар. Бинала ремонт тамамланғас та, эшмәкәрлеккә лицензия алыу планлаштырыла. Шул уҡ ваҡытта медицина ҡорамалдары, йәш белгестәргә лә ихтыяж бар.\nРуслан Харрасов район советы депутаты булараҡ халыҡ менән һәр ваҡыт бәйләнештә. Уның ярҙамы биш йыл элек Отрадовка ауылында Дан аллеяһы ла ойошторолған. Билмәлә тарихи даталарҙы билдәләү изге йолаға әүерелгән. Хәрби хәрәкәттәр ветерандары биләмәлә яңы һәйкәл-арт-объекттар урынлаштырырға ла ниәтләй. Тәүмаҡсат — үҫеп килгән быуынды патриотик рухта тәрбиәләү.\nРуслан Харрасов йыл һайын хәйриә эшенә яҡынса ике миллион һум аҡса йүнәлтә. Тыуған яғында спортты үҫтереүгә тос өлөш индерә. Көрәшселәрҙең Халыҡ-ара кимәлдәге турнирҙарҙа ҡатнашыуын финанслай. Стәрлетамаҡ районында Бәләкәй Ватанына тоғролоҡ күрһәтеп, ауылдарҙы төҙөкләндереүҙә ҡатнашыусылар ҙа бихисап.\n«Атайсал» проекты сиктәрендә генә 372 проект тормошҡа ашырыла. Йәмәғәт биләмәләрен үҫтереүгә төп баҫым яһала.\nПавел Шорохов, Стәрлетамаҡ районы хакимиәтенең мәҙәниәт, спорт, йәштәр сәйәсәте һәм йәмәғәт берләшмәләре менән бәйләнеш идаралығы етәксеһе\n«Атайсал» проекты муниципаль берәмектәр үҫеше өсөн бик мөһим. Социаль әһәмиәттәге һорауҙарҙы хәл итергә ярҙам итә. Бағыусылыҡ эшендә бәләкәй һәм урта бизнес өлкәһе вәкилдәренән тыш, ауыл халҡы ла әүҙем ҡатнаша. Мәғариф, мәҙәниәт учреждениеларын, юлдарҙы төҙөкләндереүгә айырыуса иғтибар бүленә.\n«Атайсал» проекты республика етәксеһе Радий Хәбиров башланғысы менән мартта тормошҡа ашырыла башлағайны. Тыуған яғын төҙөкләндереүҙә һәр кем ҡатнаша ала. Бының өсөн ataisal.ru порталында ярҙам итергә теләгән ауыл-ҡаланы һайлап, проект тәҡдим итергә һәм булышлыҡ төрөн күрһәтергә кәрәк. Яҡташлыҡ көсө берҙәмлектә.


Кроссвордтар » Страница 7 » Башҡортостан гәзите\nҺеҙ уларҙы беләһегеҙме?\nКроссвордтар // 14-06-2012, 01:08\n“...Шундай татлы һиңә,\nҠурғаш, буяу, ҡағыҙ еҫтәре...”\nГоризонталь буйынса: 11. Сәхнәлә башҡарыу өсөн диалог формаһында автор телмәрһеҙ яҙылған әҙәби әҫәр төрө. 12. Никахһыҙ йәшерен енси мөнәсәбәт. 13. Католиктың баш кейеме. 14. Күркле, мөһабәт төҫ-ҡиәфәт. 15. Прайд булып йәшәгән йыртҡыс йәнлек. 18. Осоусы аппарат менән кешеһеҙ идара иткән механизм. 29. Тойғо. 33. Ҙур тарихи ваҡиға йәки таныулы кешегә бағышлап ҡуйылған скульптура. 34. Мосолман байрамы. 35. Һабағынан сүс, орлоғонан май алына торған тарбағай ботаҡлы үҫемлек. 36. Ҡыҙҙырылған бойҙай. 37. “Батыр үҙе үлһә лә, (...)ы үлмәй”. 39. Кавказдағы баш ҡала. 45. Шри-Ланканың баш ҡалаһы. 50. Түбә таҡтаһы аҫтынан уратып элгән тар шаршау. 55. Йәннәт баҡсаһы. 56. Бер-ике нәмәнең дөрөҫлөгөн күрһәткән кеше йәки дәлил; шаһит. 57. Аҡыҡтың бер төрө. 58. Мосолмандар тарафынан көнөнә биш тапҡыр башҡарылырға тейешле ғибәҙәт.\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 2-06-2012, 01:27\nГоризонталь буйынса: 5. Баба ҡошо. 6. Ҡош-ҡортҡа ем һала торған аҫмалы таҡта. 8. Бүҙәнә. 11. Һыу ҡошо. 14. Ҡоҙғондар ғаиләһенә ҡараған ҡош. 15. Ҡор менән һуйырҙың инәһе. 16. Донъя — (...), кеше карауан (мәҡәл). 17. Талға баҫып таң турғайы һайрай (...) та. (Т. Йәнәби). 20. Бөркөт балаһы. 22. Һыу ҡошо. 23. Ҡара арҡалы, аҡ ҡорһаҡлы төньяҡ диңгеҙ ҡошо. 26. Себештәрҙең яһалма “роддом”ы. 27. Бөркөт, ҡарсыға, шоңҡар — (...) ҡоштар. 28. Үтәбикә.\nВертикаль буйынса: 1. Ваҡ ялан турғайы. 2. Йорт ҡошо. 3. Торна һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған, ҙур булмаған (...) тауығы. 4. Аҡ (...) менән күк (...) шыҡайып та осоп талсыға (халыҡ йырынан). 7. Бик матур һайраған бәләкәй генә күсәр ҡош. 9. Балыҡ менән туҡланыусы йыртҡыс ҡош. 10. Сабыр буҙ төҫтәге эре турғай. 12. Ауырлығы 16-17 килограмға еткән, торна һымаҡтар ғаиләһенә ҡараған “Ҡыҙыл китап”ҡа ингән ҡош. 13. Ҡара түбәле, һары түшле һайраусы турғай.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1087 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКроссвордтар // 25-05-2012, 20:03\nСудоку сисеп ҡарағыҙ әле. Бына уның шарты: буш шаҡмаҡтарҙы 1-ҙән 9-ға тиклемге һандар менән тултырығыҙ. Һәр юлда горизонталь буйынса ла, вертикаль буйынса ла, шулай уҡ ҡалын һыҙыҡтар менән билдәләнгән барлыҡ туғыҙ блокта ла бер иш ике һан булырға тейеш түгел. Ябай һәм ауырыраҡ ике вариант тәҡдим итәбеҙ.\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 12-05-2012, 01:04\nУҡыусыларыбыҙға ял сәғәттәрендә сисеү өсөн япондар уйлап сығарған башватҡыс тәҡдим итәбеҙ.\nБөйөк Еңеүгә - 67 йыл\nКроссвордтар // 8-05-2012, 15:43\nКроссвордтар // 25-04-2012, 16:53\nКроссвордтар // 13-04-2012, 15:26\nСканвордты И.Ғәбитов төҙөнө\nКом: 0 // Уҡынылар: 1629 тапҡыр // Тотош уҡырға\nЧемпион ағасы бармы?\nКроссвордтар // 6-04-2012, 18:13\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 3-03-2012, 02:28\nМатур үтһен ялығыҙ, Кроссвордтар // 25-02-2012, 02:07\nГоризонталь буйынса: 4. Кешенең булмышын, физик хәлен сағылдырған бит, йөҙ. 7. Ҡайһы бер үҫемлектәрҙең тамырына йәбешеп, уларҙың һуты менән туҡлана торған төҫһөҙ паразит үҫемлек. 8. Ни менән булһа ла билдәләнгән (мәҫәлән, таш, баҡыр) бер тарихи осор. 9. Күк есеменең юлы. 11. Өйөр башлығы. 14. Кемдеңдер тормошон һүрәтләүсе яҙыусы. 18. Фотоны ҡара. 21. Теге донъяның бер өлөшө. 22. Фотоны ҡара. 23. Урам һуғышындағы нығытма. 24. Күп итеп һалам ҡушып баҫҡан төҙөлөш балсығы. 25. Ауырыу, сир. 26. “Юҡҡа (...) итмә — ер йотор”. 28. Турист сатыры. 30. Сәй, шәкәр, он, ярма кеүек аҙыҡ-түлек. 31. Фотоны ҡара. 32. Хәстә һүҙе ҡайһы телдән алынған? 33. Ҡуртым. 34. Венгр милли ашамлығы.\nВертикаль буйынса: 1. Фотоны ҡара. 2. Бер күҙәнәкле ябай йән эйәһе. 3. Хат, гәзит-журнал, аҡса кеүек нәмә йөрөтөп ташыусы элемтә ойошмаһы. 5. Сай, тәлмәрйен ебәге. 6. “Намаҙға (...) ярашыр, һүҙгә ҡаҙан ярашыр”.\nКом: 0 // Уҡынылар: 1553 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1308 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1845 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1262 тапҡыр // Тотош уҡырға\nКом: 0 // Уҡынылар: 1867 тапҡыр // Тотош уҡырға


Нисек ураҙа тоторға? | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Доғалар һәм намаҙ > Нисек ураҙа тоторға?\n« Ураҙа ниәте\nАуыҙ асыу доғаһы »\nХәҙер инде иң ябай күрһәтмәләр. ИншаАллаһ, Рамаҙан айы башланғас (2 апрельдең таң атыр ваҡытында, 2022 йыл) беренсе төндә сәхәр ашайбыҙ (ризыҡланабыҙ – туҡланабыҙ). Ваҡытын ошо сайтта һәм ВК (контакта, однокласниктә) ҡарап белә алаһығыҙ. Мәҫәлән: (һул яҡта таблица — сәхәр ваҡыты тамамланыуы) 2 апрельдең таңғы ваҡытында сәхәрҙең ахырғы (ашау-эсеүҙең тамамланыуы) ваҡыты 4.46 сәғәт, намаҙ башланыу ваҡыты 5.06 сәғәт. Намаҙ башланыу менән сәхәрҙең ашап бөтөү араһында 20 минут ваҡыт бар. Был ваҡыт намаҙ уҡыусылар өсөн, намаҙға әҙерләнеү ваҡыты. Ураҙа тоторға ниәтләнеүселәр ошо намаҙ ваҡытына тиклем сәхәрҙәрен дауам итә ала. (5.06). Был Өфө ваҡыты менән бирелгән – беҙҙә, мәҫәлән: Әбйәлилдә бынан ун минут алдараҡ йәшәйбеҙ. Намаҙ ваҡыттары минуттар менән айырылырға мөмкин. Сәхәрҙе төнгө 02 сәғәт 00 минутта башларға мөмкин, ләкин иң сауаплыһы, намаҙ алдынан таң алдынан тороу. Ураҙа тотор өсөн намаҙлы булыуҙа, тәһәрәт алыуҙа кәрәкмәй. Ниәтегеҙ булһын.\nСәхәрҙе намаҙға тиклем ярты сәғәт алдан ашап бөтөү мәслихәт (маҡтаулы). Әгәр һуңлап ҡалһағыҙ: 2 апрель көнө сәғәт 05. 06 -ға (намаҙ ваҡытына) тиклем сәхәрҙе тамамлап ҡуйығыҙ. Көн һайын сәхәр ваҡыты шылып бара. Сәхәрҙе намаҙ ваҡытынан алданыраҡ тамамлағыҙ. Аҙан әйтеүҙән һуң иртәнге намаҙ башлана. Шуға ла әлеге сәхәрҙен ахыры ваҡытына тиклем, йәки ошо аҙанға тиклем әлеге намаҙ ваҡыты етеүгә сәхәрҙе тамамлар кәрәк. Бында Өфө ваҡыты күрһәтелгән, таблицаларҙа ваҡыт төрлөсә булыуы мөмкин. Шул уҡ Өфөлә сәхәр һәм намаҙ ваҡыттары бер-береһенән айырыла. Әбйәлилдә ҡояш 10 минутҡа алда сыға. Теп-теүәл ваҡыттан һуңланым тип, баш ҡаңғыртмағыҙ. Ун-ун биш минутҡа һуңлау зыян килтермәҫ, әммә үҙ урындағы намаҙ ваҡытына һәм мәсеттәге аҙанға ҡарап эш итеү хәйерлерәк һәм сауаплы булыр.\nӘгәр ҡулығыҙҙа намаҙ ваҡыты булмаһа календарҙан ҡарап ҡояш сығыуы ваҡытынан ике сәғәт алда сәхәрҙе тамамлау яҡшы. Иртәнге намаҙ ваҡытынан ярты сәғәт алданыраҡ сәхәрҙе тамамлау хәйерлерәк. Кемдәр белмәй — иртәнге намаҙ ҡояш сығыр алдынан сәғәт ярым алда уҡыла. Ҡалған ваҡытты тәһәрәт алыу, доға, зекерҙә, Ҡөрьән уҡыуҙа, йә салауаттар әйтеүҙә булһаң бик хуп, йәки мәсеткә юл тотоу ваҡытылыр. Ә инде ауыҙығыҙҙа ризыҡ булһа, иртәнге намаҙ ваҡыты етеү – аҙан тауышы ишетеү менән сәйнәп ҡуйығыҙ, тип әйтелә. Төкөрөп ташламайбыҙ, ә сәйнәп йотоп ҡуябыҙ. Сәхәрҙе йоҡлап, ашамай-эсмәй ҡалдырһағыҙ — ураҙаны дауам итегеҙ ҡурҡынысы юҡ. Ҡурҡынысы — һыуһап йөрөп хәлегеҙ бөтөүө ихтимал. Сәхәрҙә, әгәр ашаһығыҙ килмәһә — һыу ғына булһа ла эсеп алығыҙ, сауабы күп.\nУраҙа ваҡытында сәхәр ашаусыға Аллаһ Тәғәлә бәрәҡәт бирә, тигән пәйғәмбәребеҙ ﷺ: кем ашамай шул сауаптан мәрхүм була сөннәтте үтәмәгәс, — тигән.\nАҙағынан ниәтләнәбеҙ инде ураҙаға. Доғаһың уҡыйбыҙ: Ғәрәбсә ошоларҙы әйтеп, тел менән ниәт ҡылыу мөстәхәб: «Нәүәйтү ән әсуумә саумә шәһри Рамәдданә минәл-фәжри иләл-мәғриби хаалисан лилләәһи тәғәәләә». Мәғәнәһе: Аллаһы Тәғәлә ризалығын алыр өсөн, ихласым менән ниәт ҡылдым, Рамаҙан ураҙаһын тоторға, таң ваҡытынан алып ҡояш батҡансы.\nЙоҡлапмы, йә башҡа сәбәп менән бер-бер артлы ике көндән артыҡ сәхәрһеҙ ураҙаға кереү хупланмай. Ниәтегеҙҙе — рамаҙан ураҙаһын тоторға, тип әйтергә, онотһағыҙ – ҡурҡмағыҙ, төш мәленә тиклем ниәтләргә була (был хаҡта сайтта уҡығыҙ). Ниәтте лә ҡайһы бер ғалимдар айҙын башында бер әйтһәгеҙ шул ай буйына етә тейҙәр. Шуға ниәт әйтергә онотһағыҙ ҡурҡынысы юҡ. Ураҙаға тәһәрәтле булыу кәрәкмәй (тәһәрәтле йөрөү бик күп сауаптарға алып бара). Намаҙ уҡымаһағыҙҙа ураҙа тотоу Аллаһ Тәғәләнең бер әмерен үтәү була.\nКискеһен ауыҙ асыу, йә ифтар, ҡояш байығас, (ҡояш байып, горизонта бер аҙ ҡыҙылыҡ юғалғас) киске ахшам намаҙы ваҡыты еткәс: 2 апрель айына ифтар ваҡыты 19.58 сәғәт. Ошо ваҡыт еткәс ауыҙ асабыҙ, йә иһә аҙан тауышын ишеткәндән һуң. Ауыҙҙы берәй емеш үә һыу, тоҙ йәки башҡа нәмә менән асабыҙ /бешмәгән ризыҡ менән бик хуп/. Доғаһын ҡылабыҙ: Ифтәр ҡылғандан һуң ошо доға уҡыла: «Аллааһүммә ләкә сумту үә бикә әәмәнтү үә ғәләйкә тәүәккәлтү үә ғәләә ризҡыйкә әфтәртү фәғфирлии йәә ғаффәәрү мәә ҡаддәмтү үә мәә әххәртү». Мәғәнәһе: Әй, Аллаһы, ошо ураҙамды мин һинең өсөн генә тоттом үә мин һиңә генә иман килтерҙем, үә һиңә тәүәккәл ҡылдым, үә һинең ризығың менән ауыҙымды асам. Әй, гонаһтарҙы ғәфү итеүсе Аллаһы, инде минең элекке гонаһтарымды ла, хәҙерге гонаһтарымды ла ярлыҡа.\nКемдәр намаҙ уҡый, ауыҙ асҡандан һуң шул ғибәҙәткә керешәләр. Намаҙ уҡып бөткәс, ризыҡланалар.\nШуныһы ғәжәп: ниңәлер ашағы һәм эске килмәй. Үҙенде туҡ итеп тояһың. Көсләп тигәндәй ары-бире ҡапҡылап, бер-ике сынаяҡ сәй эсәһең, өсөнсөһөң көсләп тигәндәй һемерәһең. Ҡайһы бер әҙәмдәрҙең: һеҙ төнө буйы ашанып сығаһығыҙҙыр, тип әйтеүҙәре лә буш һүҙ. Аллаһ Тәғәлә уларҙы ғәфү итһен. Сәхәрҙә лә шул бер аҙ ризыҡланаң инде.\nШуныһың әйтәм тағы ла: ураҙала ниәттә булғас, йәй ваҡыттарында, эҫелә ураҙа тотоуы еңел һәм рамаҙан айы ваҡытында көндәр һалҡыныраҡ тора, шуны һиҙгәнегеҙ бармы? Мәсеттә генә ултырып яҙа тип уйламағыҙ, был көндәрҙе мин асыҡ һауала, ҡояш эҫеһе аҫтында төҙөлөштә (стройкала) үткәрәм. ИншаАллаһ быйылда шулай булыр. Беҙгә мәсеттә ултырған өсөн бер кемдә зарплата түләмәй һәм саҙаҡа бирәбеҙ тигәндәре лә юҡ. Тик Ураҙа һәм Ҡорбан байрамдарында ғына бер аҙ аҡса төшә һәм әлеге-баяғы гүр хәйере. Саҙаҡалары ла мәсет тотоуға китә.\nДауам итеп, тағыла шуны иҫкәртәм: Ураҙа байрамы көнө алдынан сәхәр ашалмай һәм ураҙаға ниәт ҡылынмай. Иртәнсәк байрамға сәй эсеп, йәки емеш ашап барырға була. Кем ниәтләһә, ул киске ахшамға тиклем ашарға тейеш түгел, ураҙаһы боҙола һәм был ураҙа нәфел ураҙаһы һымаҡ була. Боҙһа, ҡаза ҡыла инде. Байрам көндәре ураҙа тотмағыҙ тигән хәбәрҙәр бар. Былар насар эшкә һанала.\nАры ошо биттәрҙә уҡығыҙ:\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 26.05.2017 в 01:01, и размещена в категории Доғалар һәм намаҙ. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.


Тел һағында торған физик\nЗиннур Әмир улы Сиражетдинов – республикабыҙҙа киң билдәле телсе ғалим: Рәсәй фәндәр академияһы Өфө федераль тикшеренеүҙәр үҙәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының ҡулланмалы лингвистика һәм диалектология бүлеге мөдире, филология фәндәре кандидаты. Өс йөҙҙән ашыу ғилми хеҙмәт авторы.Башҡорт дәүләт университетының физика факультетын тамамлаһа ла, тормошон ул филология фәне, ҡулланмалы лингвистика менән бәйләй. Башҡорт компьютер лингвистикаһына юл ярыусыларҙың береһе.\n«Мин алтыға уҡыясаҡмын»\nБәләкәйҙән зирәк була Зиннур. Мәктәпкә төшкәнсе ул тик башҡорт телендә генә уҡый-яҙа белә, ә инде Өфөгә күсеп килгәс, ҡалала милли мәктәп булмауы балаға ауырлыҡтар тыуҙыра. «Улым, һин бишлегә генә уҡы», – тип өгөтләй уны әсәһе. Ә улы: «Әсәй, мин бишлегә түгел, мин алтыға ғына уҡырмын», – тип яуаплай. Беренсе класҡа ул 44-се ҡала мәктәбенә бара.\n1970 йылда Өфөлә беренсе ҡала башҡорт мәктәбе асылғас, малай 5-се класҡа шунда уҡырға күсә. Уҡыусының тормошта йүнәлеш һайлауын күпселек осраҡта уҡытыусы билдәләй. Зиннур Әмир улының юғары уҡыу йортон һайлауҙа физика уҡытыусыһы Мөхәмәт Ғәли улы Исҡужин һәм математика уҡытыусыһы Мөхәмәт Мостафа улы Моратов мөһим роль уйнай. Улар малайҙа теүәл фәндәргә ҡарата ҡыҙыҡһыныу тыуҙыра. Мәктәптә уҡығанда ул был фәндәр буйынса район һәм ҡала олимпиадаларында ҡатнашып, юғары урындар яулай һәм артабанғы уҡыуын физика фәне менән бәйләү теләге тыуа. Ябай физика түгел, ә теоретик йәҙрә физикаһы өлкәһендә. Туғыҙынсы кластан башлап Мәскәүгә МИФИ, МФТИ вуздарына инергә хыяллана. Ләкин һаулығы арҡаһында ата-әсәһе лә, ихтирам иткән уҡытыусылары ла ситкә китергә фатиха бирмәй. Һәм ул Башҡорт дәүләт университетының физика факультетына уҡырға инеп, 1981 йылда уны ҡыҙыл дипломға тамамлай.\nҺәм бына май айы аҙағы, эшкә тәғәйенләү көнө. Ректоратта ултырышты проректор Миҙхәт Ғәйнуллин алып бара. Кафедра мөдире, профессор Миркашир Миңлеғәли улы Фарзетдинов Зиннурҙы кафедрала алып ҡалыу, артабан аспирантураға инеү мәсьәләһен күтәрә. Шунда М.Ғәйнуллин һорау бирә: «Ә һеҙҙә милли мәсьәлә нисек?» М.Фарзетдинов аптырап ҡала: «Ҡайһылай нисек?» М.Ғәйнуллин һорай: «Башҡорттар кафедрала нисә процент?» Миркашир Миңлеғәли улы яуап бирә: «Башҡорттар 40 процент». «Юҡ, булмай шул, процент арта», – ти М.Ғәйнуллин. Шулай итеп, Зиннур Әмир улын конструкторҙар бюроһына эшкә тәғәйенләп, теләгең булһа, өс йылдан һуң кафедраға аспирантураға килерһең, тип университеттан оҙаталар.\nЮҡ, был йәш белгес өсөн аяҙ көндә йәшен һуҡҡан кеүек булмай. Сөнки күңеле был ваҡытта нисектер физикаға яйлап һыуынып барған була. Уның фекеренсә, ысын физика фәне Өфөлә түгел, ә Мәскәүҙә, Өфөлә бары тик ҡулланмалы физика ғына.\nБыл турала Зиннур Әмир улы: «Физика фәне әллә ниндәй юғалтыуҙар кисермәгәндер, ләкин башҡорт филологияһы өсөн был ыңғай күренеш булды», – тип йылмайып иҫкә ала.\nАтанан күргән – уҡ юнған...\nШәхестең донъяға ҡарашы кескәй сағынан, ғаилә тәрбиәһенән башлана. Зиннур Әмир улы 1959 йылда Ғафури районы Сәйетбаба ауылында ғаиләлә тәүге бала булып тыуа. Әсәһе Клара Һәҙиәт ҡыҙы Мөхәмәтдинова унынсы класты тамамлап, мәктәптә пионерҙар ойошмаһын етәкләп йөрөгән саҡта, ауылға Башҡортостан ауыл хужалығы институтын тамамлаған йәш агроном Әмир Мөхәмәҙиә улы йүнәлтмә менән эшкә килә. Ул ваҡытта юғары белемле агрономға мохтажлыҡ ныҡ һиҙелә, йәш белгес колхоз эшенә башкөллө сума. Бер саҡ уҡыусыларҙы мәктәп эшселәре менән яланға эшкә ебәрәләр, шунда йәштәр таныша. Уларҙың өс балаһы ла – ҡыҙҙары Таңсулпан, улдары Зиннур менән Салауат Сәйетбабала тыуа.\nАртабан һәләтле агрономдың эш һөҙөмтәләрен күреп, Өфөгә Ауыл хужалығы министрлығына эшкә саҡыралар. Биш йәшенән алып Зиннур Әмир улы Өфөлә үҫә. Туған халҡы араһында аңы асылған, ата-әсәһенең халыҡ мәнфәғәте өсөн йәшәгәнлеген күреп үҫкән бала була ул.\nӘсәһе «Совет Башҡортостаны» гәзитендә эш башлай, ситтән тороп юғары белем ала. Рәми Ғарипов менән бер редакцияла эшләргә лә насип була уға. Башҡортостан телевидениеһында милли редакцияла хаҡлы ялға сыҡҡансы хеҙмәт итә, ике шиғырҙар китабын баҫтырып сығара.\nАтаһы эш буйынса ауылдар буйлап командировкаларҙа йөрөй. Бөтә республиканы арҡыры-буйға үтеп, ауыл халҡы менән тығыҙ аралашҡан, уларҙың ҡараштарын яҡшы белгән кеше була. Әмир Мөхәмәҙиә улы уңыш алыуҙы арттырыу өсөн һаҙлыҡтарҙы киптереү эшенә ҡаршы булған, шуға әсенгән. Бер саҡ һеңлеһе Таңсулпан атаһына: «Атай, ҡара әле, бына гәзиттә ауыл халҡы: «Һаҙҙарҙы киптерергә бирмәйек, инеш-йылғаларыбыҙ ҡороясаҡ бит! Бына министрлыҡтан Әмир Сиражетдинов килеп, киптерергә өгөтләп йөрөй, бирешмәйек!» тип яҙып сыҡҡан. Быны нисек аңларға?» – тигән һорау бирә. Атаһы йылмайып ҡына: «Бик дөрөҫ яҙылған, ҡыҙым!» – тип кенә яуаплай. Һуңынан ул мәҡәләне Әмир Мөхәмәҙиә улы үҙе ауыл кешеләре исеменән яҙған булыуы асыҡлана. Шулай итеп, тәбиғәтте яҡлап, үҙ халҡының киләсәген уйлап, Әмир Мөхәмәҙиә улы «үҙен-үҙе хурлай». Нишләһен инде, партия ағзаһы, министрлыҡ вәкиле...\nИҙел Агишев, Мөхәмәт Исҡужин, Хәниф Вәлиев, Рәми Ғариповтар менән бергә күпме көс һала Әмир Мөхәмәҙиә улы беренсе ҡала башҡорт мәктәбен асыу өсөн! Эштән һуң, ял көндәре торлаҡ идаралығында булып, башҡорттар йәшәгән фатирҙарҙың исемлеген алып, өйҙәр буйлап та йөрөгәндәр. Атаһын обкомға саҡыртып, партия ағзаларының «бурысын» иҫенә төшөрөп, бындай эштәргә ҡатнашмаҫҡа ҡәтғи киҫәтеп тә ҡуйғандар, хатта эштән ҡыуыу, партиянан сығарыу менән дә янағандар. Министрлыҡтан ял көндәре, кистәрен бер нисә тапҡыр фатирҙарына ла килеп тикшереп йөрөгәндәр: ҡайҙа ул, ниңә өйҙә ултырмай? Бына шуларҙы күреп үҫкән Зиннур Әмир улы туған теленә, уның яҙмышына битараф ҡала алмай.\nАтаһының был эшен баһалап, ул: «Беҙ халҡыбыҙҙың рухи тамырҙарынан айырылмай, туған телебеҙҙә уҡып белем алған өсөн атайыбыҙға сикһеҙ рәхмәтлебеҙ. Беҙҙең балаларыбыҙ ҙа башҡорт телендә тәрбиәләнде, милләтенең яҙмышы-булмышы менән үҫте, олаталарының рухын дауам итә. Иншалла, ейәндәребеҙ ҙә шулай дауам итер», – ти.\nФизиканан – филологияға\nЗиннур Сиражетдинов проректорҙың бүлмәһенән йүнәлтмә алып сыҡҡас, университет фойеһында төштән һуң 2-се аудиторияла башҡорт теле буйынса диссертация советында Искәндәров Рим Сәйетбаттал улының Сәғит Агиш әҫәрҙәренең теленә бағышланған кандидатлыҡ диссертацияһының ҡаралыуы тураһындағы иғланды күреп ҡала. Ҡыҙыҡһынып, шул совет ултырышына инеп китә. Диссертанттың беренсе оппоненты булып Зиннур Ғәзиз улы Ураҡсин сығыш яһай. Сығышында ул айырым яҙыусыларҙың телен тикшереүҙең мөһимлеген күрһәтеп, телселәрҙе шундай тикшеренеүҙәрҙе әүҙемләштерергә, улар нигеҙендә яҙыусыларҙың шәхси һүҙлектәрен төҙөргә саҡыра. Зиннур Әмир улына был сәйер тойола: «Әле бит аңлатмалы, башҡортса-русса, русса-башҡортса һүҙлектәр ҙә юҡ һатыуҙа. Шуларҙы беренсе сиратта төҙөмәйме телселәребеҙ?» Һәм ултырыштан һуң Зиннур Ғәзиз улына шул һорауҙарын бирә.\nЗ.Ғ.Ураҡсин башҡортса-русса академик һүҙлектең төҙөлөп, баҫмаға әҙерләнеп ятыуын аңлата. Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты телселәре киләсәктә русса-башҡортса һүҙлек өҫтөндә лә эшләргә ниәтләнеүен белдерә. Йәштәрҙең телгә битараф түгеллегенә ҡыуанып, үҙе һорап ҡуя: «Һеҙ кем булаһығыҙ, филолог студентмы? Мин университетта ла, пединститутта ла лекцияларҙы йыш уҡыйым, тик ниңәлер мин һеҙҙе элек күргәнем юҡ». Йәш кешенең теүәл фәндәр вәкиле буласағын ишеткәс, Зиннур Ғәзиз улы башҡорт теле өсөн электрон хисаплау машиналарын (ул ваҡытта компьютер һүҙе булмай әле) ҡулланып, йышлыҡ һүҙлектәр төҙөү мөһимлеген дә белдерә. «Ләкин был эш тотҡарлана, сөнки кадрҙар юҡ, – тип зарлана З.Ғ.Ураҡсин. – Бына һеҙ, теүәл фәндәр кешеһе, беҙгә ярҙам итһәгеҙ ине был эштә», – тип һүҙен тамамлап, ҡағыҙға үҙенең телефон номерын яҙып бирә...\nЛәкин был эштә «ярҙам күрһәтеү» Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына эшкә урынлашыуҙы талап итә икән, сөнки был эште бер кем дә башламаған, нисек башҡарыуҙы ла бер кем белмәй булып сыға. Ә институтҡа эшкә урынлашыу еңелдән булмай: штатта урын юҡ, шул сәбәпле ул ике йыл конструкторҙар бюроһында ЭВМ үҙәгендә эшләй, шул уҡ ваҡытта башҡорт теленең йышлыҡ һүҙлеген төҙөү принциптарын булдыра, фәнни мәҡәлә әҙерләй. Ниһайәт, 1983 йылда Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына күсеү мөмкинлеге тыуғас, Зиннур Әмир улы «Кабель» конструкторҙар бюроһынан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалына килешеү буйынса күсерелә. Ләкин институтҡа күсеү менән генә йышлыҡ һүҙлеген төҙөүгә тотоноп булмай икән. Уның өсөн СССР Фәндәр академияһы махсус ғилми теманы асырға тейеш, быға тик фән кандидаты дәрәжәһенә эйә булғандар ғына өмөт итә ала. Физиктан дәрәжәле филологҡа әүерелеү мәсьәләһе тыуа. «Һәр физик күңеленән лирик» тиһәләр ҙә, фәнни филология өсөн ул ғына аҙ шул.\nЗ.У.Ураҡсиндың тәҡдиме менән Зиннур Сиражетдиновты Ҡаҙағстандың Алматы ҡалаһындағы Тел белеме институтына математика лингвистикаһы буйынса стажировкаға ебәрәләр. Билдәләнгән ике йыллыҡ стажировканы ул бер йылда үтеп, икенсе йылына шул институттың аспирантураһына уҡырға инә. Буласаҡ ғалимдың тырышлығын күреп, аспирантураға инеү имтихандарының һөҙөмтәләрен баһалап, билдәле төркиәтсе, Тел белеме институты директоры академик Әбдүвәли Туғанбай улы Хәйҙәров үҙе ғилми етәксеһе булырға ризалаша. Ғилми консультант итеп математик лингвистика белгесе Асҡар Хоҙайбиргән улы Жубанов тәғәйенләнә. Шулай итеп, бер остаз урынына ике остаз, ҡаҙаҡ халҡының ике арҙаҡлы ғалимы әҙерләй башҡорт теле өсөн мөһим булған ҡулланмалы лингвистика белгесен.\nЗиннур Әмир улы, математика лингвистикаһы өлкәһендә эшләгән башҡа ғалимдарҙан айырмалы рәүештә, классик тел белеме өлкәһендә лә әүҙем эшләй. Ул башҡорт теленең 15 һүҙлеге авторы һәм авторҙашы. Шуларҙың араһында «Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең аңлатмалы һүҙлеге», ике томлы «Русса-башҡортса һүҙлек», башҡорт теленең 10 томлыҡ академик һүҙлеге, терминологик һүҙлектәр, топонимик белешмә-һүҙлектәр бар һ.б. Был һәләте остазы академик Ә.Т.Хәйҙәровтан килә. «Әбдүвәли Туғанбай улы былай тип әйтә торған ине: «Математик ысул менәнме, башҡа ҡулланмалы ысулдар менән эш итһәң дә, һинең төп маҡсатың – милли телең булырға тейеш. Уны тикшереү һәм, иң мөһиме, уны яҡлау, үҫтереү, уға хеҙмәт итеү – телселәрҙең төп бурысы. Ә математика, ЭВМ-дар – улар бары тик был изге эштә ысулдар ғына», – тип хәтерләй Зиннур Әмир улы. Һәм ул остазынан ҡабул иткән ошо принциптарға бөгөнгө көнгәсә тоғро булып ҡала.\nАспирантураның аҙағына З.Сиражетдинов «Дауыт Юлтыйҙың «Ҡан» романы лексикаһы (квантитатив-стилистик анализ)» тигән диссертация эшен тамамлап, етәксеһенә тапшыра. Эш юғары баһалана, яҡлау көнө сиратҡа ҡуйыла һәм ғалимдың тырышлығын, эрудицияһын иҫәпкә алып, Тел белеме институтында эшкә ҡалырға тәҡдим ителә. Ярты йыл йәш ғалим ҡулланмалы һәм эксперименталь лингвистика бүлегендә эшләй. Ләкин тыуған яғы, Башҡортостаны үҙенә тартҡас, ул Өфөгә, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтына әйләнеп ҡайта.\nШулай ҙа Ҡаҙағстан менән бәйләнеше өҙөлмәй, бер йылдан ул Тел белеме институтында кандидатлыҡ диссертацияһын уңышлы яҡлай. Йыш ҡына ғалимды Алматыға, Нур-Солтанға, Аҡтүбәгә конференцияларға саҡырып торалар.\nКомпьютер технологиялары ҡулланып...\nЗиннур Әмир улы, филология фәндәре кандидаты булараҡ, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында инде 33 йыл ғилми эш башҡара. Хәҙерге көндә ул – әйҙәүсе ғилми хеҙмәткәр, институттың ҡулланмалы лингвистика һәм диалектология бүлеге мөдире. Ғалимдың төп йүнәлеше – компьютер лингвистикаһы. Ул үҙ тирәһенә йәш белгестәр туплай, уларҙың арымай-талмай башҡарған эштәренең һөҙөмтәләре булып башҡорт теленең машина фонды, лингвистик корпустары, терминология банкы барлыҡҡа килә. Ләкин уларҙы төҙөү өсөн башҡорт шрифтары, башҡортса клавиатура кәрәклеге асыҡлана. Туҡһанынсы йылдарҙа Зиннур Әмир улы Windows операциялар системаһы өсөн башҡорт клавиатураһы программаһын, бер нисә шрифт булдыра һәм уларҙы ҡулланыусыларға тарата. Артабан Майкрософт компанияһына мөрәжәғәт итеп, был клавиатураны рәсмиләштерә, компания тарафынан башҡорт шрифтын булдырыуҙа ҡатнаша. Һөҙөмтәлә Vista версияһынан башлап башҡорт теле Windows операциялар системаһына инеп китә. Ә уға тиклем, 90-сы йылдарҙа күпме ауырлыҡтар күрә компьютерҙа эшләүселәр: үҙеңә клавиатура программаһын эшләргә, шрифтарҙы ҡайҙандыр табырға кәрәк, а уларҙы ҡуйғас инде йыйылған текстарҙы икенсе компьютерҙа асып булмай, сөнки кодтар айырыла.\nШул уҡ йылдарҙа Зиннур Әмир улы ABBY House компанияһы менән бәйләнешкә инеп, башҡорт текстарын сканерлап, автоматик рәүештә таныу өҫтөндә лә эш башҡара. Был эш тә уңышлы тамамлана: 2003 йылдан Fine Reader 5.0-дән алып башҡорт теле оптик системалар аша таныла торған телдәр рәтенә инә. Хәҙер инде баҫылған текстарҙы ҡулланыусылар яңынан ҡулдан йыймайынса, сканерлап ҡына компьютерға индерә.\nЮғарыла һанап кителгән эштәрҙе башҡарып сыҡҡас, Зиннур Әмир улы башҡорт теленең машина фондын булдырыу теләге менән яна башлай. 1998 йылда уҡ тәҡдим иткән фондтың концепцияһы Башҡортостан фәнни үҙәге менән Башҡортостан фәндәр академияһы президиумының берлектәге ултырышында хуплау таба, ләкин финанслау мәсьәләһе бары тик Башҡортостан халыҡтары телдәрен һаҡлау буйынса дәүләт программаһы ҡабул ителгәс кенә хәл ителә. 2006 йылдан алып Машина фонды интернет селтәрендә эшләп килә (mfbl2.ru). Был фондты республикала күрмәгән-белмәгән кеше юҡтыр. «Сервер профилактика эштәре буйынса бер-ике сәғәткә генә туҡтатылһа ла, кешеләр борсолоп, «Ни булды икән, Зиннур ағай, ниңә эшләмәй?» тип шылтырата башлай, – ти Зиннур Әмир улы. – Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, был фонд бер генә серверҙа, уныһы ла бер ябай ғына 16 йыл эшләп килгән компьютер. Көн дә эшкә барғанда бер генә һорау борсой мине – тереме икән серверым. Сервер алыу мәсьәләһе менән нисәмә йылдар инде ҡайҙа ғына мөрәжәғәт итһәм дә, һөҙөмтә юҡ», – ти Зиннур Әмир улы.\nӘ Машина фондында ниндәй тел байлығы тупланған бит! Күҙ алдына ғына килтереп ҡарағыҙ!\nБашҡорт теленең генераль картотекаһы. Был картотека – институттың ҡағыҙ рәүешендә тиҫтәләрсә йылдар бер нисә быуын телселәре йыйған мәғлүмәттең электрон варианты. Унда һүҙҙең ҡайһы стилгә ҡарағанлығы, әҙәбиме, әллә диалект һүҙме, ҡайһы телдән башҡорт теленә ингәнлеге һ.б. күрһәтелә.\nҺүҙлектәр. Был өлөштә телебеҙҙең 58 һүҙлеге тупланған: башҡорт теленең аңлатмалы һүҙлеге, ике телле һүҙлектәр (башҡортса-русса, русса-башҡортса, башҡортса-инглизса, башҡортса-төрөксә), терминдар, белешмә, йышлыҡ, синонимдар, фразеология һүҙлектәре һ.б.\nЭксперименталь-фонетик база. Бында өндәрҙең артикуляцияһы, спектрограммалары билдәләнгән. Ун меңгә яҡын һүҙҙән торған аудиоһүҙлек тә урын алған.\nҺәм башҡа базалар ҙа фондта урын алған. Һанай китһәң, мәҡәләбеҙ бары тик шуларҙы ғына һанап сығыуға бағышланасаҡ.\n2013 йылдан алып Зиннур Әмир улы коллегалары менән бергә интернет селтәрендә Башҡорт теленең терминология базаһын да булдырҙы (bashterm.ru). Был мәғлүмәт базаһы – терминология комиссияһы хеҙмәткәрҙәре, ғалимдар, редакция хеҙмәткәрҙәре өсөн тәғәйенләнгән махсус сығанаҡ. Унда 100 меңдән ашыу башҡорт һәм рус телендә ҡулланылған терминдар тупланған. Әлеге көндә был Рәсәй Федерацияһында һәр кем өсөн асыҡ булған берҙән-бер терминология базаһы.\nОҙаҡ йылдар Зиннур Әмир улы хеҙмәттәштәре менән башҡорт теленең корпустары проекты өҫтөндә эш алып бара. Әлеге көндә проза әҫәрҙәре, публицистика һәм башҡорт фольклоры буйынса өс пилот проекты эшләнгән. Уларҙың дөйөм күләмен 100 миллион һүҙҡулланылышҡа еткереп, яңы корпустар ҙа өҫтәп (аудио, уҡыу әсбаптары корпустары), башҡорт теленең дөйөм милли корпусына әүерелдереү – ғалимдың төп теләге. «Бының өсөн республика хөкүмәте тарафынан ярҙам кәрәк. Ләкин дүртенсе йыл был турала һүҙ бара, конкрет ярҙам әле булһа ла юҡ», – ти ғалим.\n2017 йылда Зиннур Әмир улының фәнни эштәрен иҫәпкә алып, уны Рәсәй төркиәтселәр комитетына ағза итеп һайлайҙар. 2018 йылда Рәсәй фәндәр академияһының президиумы уны компьютер лингвистикаһы буйынса эксперттар исемлегенә индерә. Был сифатта ғалимыбыҙ үҙе фәнни институттарҙың эшенә баһа бирә.\n2014 йылда Өфөлә «Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһының көнүҙәк проблемалары» исемле халыҡ-ара конференция сиктәрендә «Компьютер лингвистикаһы» секцияһы эшләй. Конференцияға Алматынан Тел белеме институты директоры урынбаҫары һәм ҡулланмалы лингвистика бүлеге вәкилдәре килә. Уларҙың араһында остазы Асҡар Хоҙайбиргән улы Жубанов та була. Ҡаҙаҡ ғалимдары башҡорт ғалимдарының эшен юғары баһалай. «Шәкерттәр остаздарынан алған белемдәре менән ары китергә тейеш, шул саҡта ғына фән алға барасаҡ. Ваҡытында ул минән өйрәнде, хәҙер килеп мин унан өйрәнәм. Тимәк, мин уны юҡҡа ғына оло фән юлына сығармағанмын», – ти Асҡар Хоҙайбиргән улы Башҡортостан телевидениеһына биргән интервьюһында. Әйтеп китәйек, конференция барышында Зиннур Әмир улы етәкләгән лингвистика һәм мәғлүмәт технологиялары лабораторияһы ике проектты күрһәтә: башҡорт теленең проза һәм публицистика корпустары. Ул йылдарҙа лингвистик корпустар төрки телдәре араһында бары тик татар һәм башҡорт телдәре буйынса ғына төҙөлгән була. Бары тик башҡорт теле буйынса корпустар үҙебеҙҙең милли корпус менеджеры нигеҙендә эш итә. Татар коллегаларыбыҙҙың корпусы был осорҙа әрмән корпусы менеджеры нигеҙендә эшләй.\nШул йылдан башлап ҡаҙаҡ ғалимдары менән берлектә төрки телдәренең текстарын автоматик рәүештә анализлау эше башлана. Һуңыраҡ был эшкә ҡырғыҙ ғалимдары ла ҡушыла. Ниһайәт, был ҙур эш коллектив монография менән тамамлана. Сит ил ғалимдары менән берлектә яҙылған һәм мәғлүмәт технологияларын тел мөхитенә индереүгә бағышланған «Төрки телдәренең һүҙ формаһын синтезлау» монографияһы (Алматы, 2019) фәнни донъяла юғары баһа ала.\nТелгә хеҙмәт итеү ғилми эш менән генә сикләнмәй\nЗиннур Сиражетдиновтың фән өлкәһендәге хеҙмәте – телебеҙҙе яҡлау, ҡурсалау, уны пропагандалау, үҫтереү. Телсебеҙ был эште фән өлкәһендә генә алып бармай, ул уның дөйөм йәшәү мәғәнәһе лә булып тора. Ғалим студенттар араһында лекциялар менән сығыш яһай, Башҡорт дәүләт педагогия университеты, Башҡорт дәүләт университеты студенттары уның сығыштарын ихлас тыңлай.\nУл Башҡортостан Хөкүмәте һәм Өфө ҡала хакимиәте янындағы терминология комиссиялары ағзаһы. Әлеге көндә ул ҡала терминология комиссияһы хеҙмәткәрҙәре менән берлектә «Өфө урамдары исемлеге» тигән яңы белешмә-һүҙлек өҫтөндә эш алып бара. Ҡала хакимиәте тарафынан алып барылған алтаҡталар, реклама, эш ҡағыҙҙары текстарында хаталарҙы киҫәтеү эшендә лә ул әүҙем ҡатнаша, район хакимиәттәре хеҙмәткәрҙәренә рәсми ҡағыҙҙарҙа башҡорт шрифтарын ҡулланыу мөмкинлеге буйынса тәжрибә менән уртаҡлашып, шрифтар тарата. Ваҡытында телебеҙ өсөн Хөкүмәт ҡарары менән Паратайп компанияһы һәм Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты 18 башҡорт шрифтын эшләп, лицензиялары менән хөкүмәт ойошмаларына таратҡан ине. Ләкин йылдар үтеү менән ҡайһы бер ойошмаларҙа шрифтар юғалып та бөткән, ә Зиннур Әмир улында улар һаҡлана.\n2001 йылдан алып «Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында» Законын ғәмәлләштереүгә арналған сараларҙы тормошҡа ашырыуға ла Зиннур Әмир улы көс һалған. «Башҡорт теле һәм мәғлүмәт технологиялары» бүлектәре уның тарафынан төҙөлгән.\nЗиннур Әмир улы Мәғариф министрлығы мөрәжәғәттәренә лә битараф ҡалмай. 2002–2012 йылдарҙа ул министрлыҡ төҙөгән ижади төркөмдәрҙе етәкләй, улар менән башҡорт теле буйынса 12 электрон әсбап эшләй. Шуларҙың араһында «Башҡортса өйрәнәйек» әсбабы Волга регионы округында төҙөлгән иң яҡшы милли электрон әсбап тип табыла. Әсбапты программалаусы – уның бер туған энеһе Салауат Әмир улы Сиражетдинов.\nҠаҙағстанда уҡыған йылдарында ғалим ҡаҙаҡ һәм ҡырғыҙ телдәрен өйрәнә, иркен һөйләшә. 2015 йылда республикала Хөкүмәт башлығы мөрәжәғәте буйынса ҡырғыҙ халҡының героик «Манас» эпосын башҡортсаға тәржемә итеү өсөн ижади төркөм төҙөлә. Тәржемәне руссанан эшләргә булалар: ҡырғыҙ телен белеүсе булмай. Быны ишетеп, Зиннур Әмир улы ҡырҡа ҡаршы төшә. Сөнки туғандаш халыҡтың фольклорын сит телдән тәржемә итһәң, уның бөтә үҙенсәлеге юғала бит. Ул үҙен төркөмгә индереүҙе һорай, артабан етәксеһе итеп тәғәйенләнә, дөйөм тәржемәнең мөхәррире була. Ғалим уның менән генә сикләнмәй, китаптың биҙәлешендә лә ҡатнашып, ҡырғыҙҙарҙың мәҙәниәтен, булмышын сағылдырған эскиздарҙы төшөрөүҙә рәссамға кәңәштәр бирә. Эште уңышлы башҡарып сыҡҡас, Ҡырғыҙстанға Башҡортостан хөкүмәте делегацияһы менән презентацияға бара, ҡырғыҙ телендә сығыш яһап, ҡәрҙәштәребеҙҙе бик ҡыуандыра, Ҡырғыҙстан мәҙәниәт министрлығы исеменән Рәхмәт хаты ала. Шул сәйәхәтендә ул «Урал батыр» эпосын ҡырғыҙ теленә тәржемә итә башлаған билдәле ғалим Абдуали Ибраһимов менән осрашып, консультация бирә.\nБалалары менән бәхетле һәм ғорур\nФән эше үҙенә тулыһынса бирелеүҙе талап итә, ләкин әҙәм затына ныҡлы тыл да кәрәк бит. Ғалим өсөн ул – уның ғаиләһе. Тормош иптәше Венера Муллабай ҡыҙы, республикабыҙға өс Салауат Юлаев исемендәге юғары премияға лайыҡ шәхестәр биргән данлыҡлы Ҡаңны-Төркәй ауылы ҡыҙы, ысын мәғәнәһендә ныҡлы терәк. Венера Муллабай ҡыҙы 136-сы башҡорт гимназияһында башланғыс кластарҙы уҡыта, Халыҡ мәғарифы отличнигы, башҡорт балаларын милли рухта тәрбиәләп, тормош юлында ышаныслы аҙымдар менән барһындар өсөн күп көс һала. Уның уҡыусылары район, ҡала, республика олимпиадаларында юғары урындар яулай. Был хеҙмәте өсөн педагог Рәсәй Федерацияһы Мәғариф министрлығының Почет грамотаһы менән бүләкләнә.\nЗиннур Әмир улы тормош иптәше менән дүрт бала тәрбиәләп үҫтерә. Өлкән улдары Билал мәғлүмәт технологиялары буйынса белгес, Мәскәүҙә Сбер компанияһында йүнәлеш етәксеһе. Әйтеп китәйек, башҡорт теленең терминология базаһын Зиннур Әмир улы Билал улы ҡатнашлығында эшләй. Базаны тәьмин итеүсе программа – улының курс эше. Ҡыҙы Ләйсән медицина өлкәһен һайлай, врач-терапевт, иптәше Радмир менән Камил исемле ул үҫтерә. Игеҙәк балалары Асҡар менән Камила Өфө авиация университетында мәғлүмәт технологияһы һәм кибернетика буйынса белем ала.\nБалалары менән улар бәхетле һәм ғорур. 2005 йылда Сиражетдиновтар «Һиңә, республикам, минең хеҙмәтем» исемле республика ғаиләләр конкурсында ҡатнашып, беренсе урын яулаған. Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтан Рәхмәт хаты алып, президентыбыҙ менән фотоға ла төшәләр. Был фото республика гәзиттәрендә баҫылып сыҡты.\nБына шундай ул тынғыһыҙ телсе ғалимыбыҙ Зиннур Әмир улы Сиражетдинов. Әлеге көндә ул яңы пландар менән йәшәй. Бүлек хеҙмәткәрҙәре менән ике дәүләт ғилми темаһын алып бара. Береһе республикабыҙҙың көньяҡ райондары башҡорт гәзиттәренең лингвистик корпусын булдырыуға бәйле. Икенсеһе – башҡорт һөйләштәренең мәғлүмәт системаларын булдырыу, шуларҙың береһе – һөйләштәрҙең интернетта географик мәғлүмәт системаһы, йәғни интерактив картала һөйләштәргә ҡараған бар торлаҡ пункттарын теркәп, уларҙың үҙенсәлектәрен сағылдырған фонетик, лексик, семантик, синтаксик һәм тарихи-этнографик мәғлүмәттәрен беркетеү. Был һәм башҡа пландарының тормошҡа ашыуын һәм иң мөһиме – иҫәнлек-һаулыҡ теләйек ғалимға.\n1. Хәҙерге башҡорт әҙәби теленең аңлатмалы һүҙлеге / Рәсәй Фәндәр академияһы, Өфө фәнни үҙәге, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты, Башҡортостан Республикаһы фәндәр академияһы, Гуманитар фәндәр бүлеге. – Өфө, 2004.\n2. Башҡорт теленең академик һүҙлеге; ун томда / Рәсәй фәндәр акад., Өфө\nғилми үҙәге, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты. – Өфө: Китап, 2011–2018.\nТөркиә, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан һәм Татарстан ғалимдары менән «Turklang-2014» халыҡ-ара конференцияһында. З.А.Сиражетдинов уңдан беренсе. Астана, 2014 й.\nАвтор:Лилиә БОҪҠОНБАЕВА, филология фәндәре кандидаты, Анита ИШМӨХӘМӘТОВА


Өфөлә янғын һүндереүселәргә һыу етмәй // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә янғын һүндереүселәргә һыу етмәй\n14:10, 24 августа 2011 Йәмғиәт\nӨфөнөң бер нисә районында янғын һүндереүселәрҙе һыу менән тәьмин итеү мәсьәләһе киҫкен тора. Айырыуса был Дим, Ленин һәм Калинин райондарына, шулай уҡ ҡала биләмәһендә урынлашҡан ҡасабаларға ҡағыла. Был хаҡта ҡала башлығында үткән оператив кәңәшмәлә Өфөнөң Янғын һағы идаралығы начальнигы Рауил Кәримов хәбәр итте. Уның һүҙҙәренсә, Өфөлә бөгөн 54 урам һәм 17 тораҡ пункт һыуһыҙ интегә.\nРауил Кәримов мәсьәләне «Уфаводоканал» муниципаль унитар предприятиеһы менән хеҙмәттәшлек итеү һәм пирстар менән быуалар төҙөү иҫәбенә хәл итергә тәҡдим итте. Мәҫәлән, 2010 йылда пирстар Максимовка биҫтәһендә, Нуғай ҡасабаһында, ә Чесноковкала быуа төҙөлгән. Әлеге ваҡытта Нижегородкала проектлау һәм пирс төҙөү эштәре алып барыла. 2015 йылға тиклем Өфөлә дөйөм алғанда һигеҙ яңы пирс барлыҡҡа килергә тейеш.\nҠала башлығы Павел Качкаев фекеренсә, янғын һүндереүгә һыу етмәү проблемаһын 2012 йыл дауамында уҡ хәл итергә мөмкин. Бының өсөн ҡалала янғын хәүефһеҙлеген тәьмин итеүгә бүленгән средстволарҙы кәрәкле йүнәлештә ебәрергә кәрәк. Ә улар аҙ бүленмәй. Әммә аҡсаның ҙур өлөшө иң мөһимдәре иҫәбендә булмаған мәсьәләләрҙе хәл итеүгә, мәҫәлән, физкультура-тренировкалар комплекстары төҙөүгә китә.


«Өлгөлө башҡорт ғаиләһе» конкурсы бара\n13 Ғинуар , 11:45\nКонкурс «Етегән» республика байрамы сиктәрендә ойошторолған.\nМәҙәниәт министрлығының матбуғат хеҙмәте мәғлүмәттәренә таянып, “Башинформ” хәбәр итеүенсә, конкурстың зона этабы онлайн-форматта Мәләүез, Туймазы, Тәтешле, Салауат райондарында, шулай уҡ Сибай, Нефтекама һәм Өфө ҡалаларында уҙғарыла. Жюри видеороликтарҙы ҡарағандан һуң, 2022 йылдың 10 февраленә тиклем финалсыларҙы билдәләргә тейеш.\nКонкурстың әлеге этабынан һуң республика турына үткән 21 ғаилә иғлан ителә. «Өлгөлө башҡорт ғаиләһе» конкурсы еңеүселәре һәм призерҙары 2022 йылдың 1 мартында «Етегән» байрамы — ғаилә, мөхәббәт һәм тоғролоҡ көнөндә билдәле була.


Ошо уңайҙан Факил Сәләх улының нәшриәтебеҙҙә донъя күргән һәм шулай уҡ автор-төҙөүсе булған түбәндәге баҫмаларын тәҡдим итәбеҙ.\nБеренсеһе “Ынйы бөртөктәре” тип атала. Йыйынтыҡ илебеҙ, телебеҙ, азатлыҡ, тыныслыҡ, милләт яҙмышы, туған телде һаҡлау, донъя, йәшәйеш, тәбиғәт, ғилем-һөнәр һәм башҡа афоризмдарҙан торған, тәрән мәғәнәле фекерҙәрҙән төҙөлдө. Тыуған яғыбыҙ, уның ер-һыуы, милли уйын ҡоралы ҡурайға ла киң урын бирелгән. Мөхәббәт, әҙәп-әхлаҡ темалары ла ситләтеп үтелмәгән. Китапҡа шулай уҡ башҡорттарҙың тормошон өйрәнгән рус һәм сит ил эшмәкәрҙәренең дә фекерҙәре тупланған.\n“Ҡайынлыҡ - малайҙар төбәге” һәм “Ҡайын һуты” исемле китаптарҙағы тәрән фекерле, бай йөкмәткеле әҫәрҙәр балаларҙы ғына түгел, өлкәндәрҙе лә битараф ҡалдырмай. Һәр әҫәре үҙ уҡыусыһын таба тора, уларҙы уйландыра, донъяға ҡарашын киңәйтә. Улар шундай ябай, еңел һәм мауыҡтырғыс итеп яҙылған, уҡыған һайын уҡығы, геройҙарҙың артабанғы яҙмыштарын тиҙерәк белге килә.\nБаҫмалар нәшриәт магазиндарында һатыуҙа, шулай уҡ сайт аша заказ биреп алдырырға мөмкин.


Альфред Зиннәтуллин Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nАльфред Зиннәтуллин Башҡортостандың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары итеп тәғәйенләнде\n14:01, 30 октября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Альфред Зиннәтуллинды республиканың торлаҡ-коммуналь хужалыҡ министры урынбаҫары итеп тәғәйенләү тураһындағы бойороҡҡа ҡул ҡуйҙы.\nАльфред Зиннәтуллин 1959 йылда Үзбәк ССР-ының Алмалыҡ ҡалаһында тыуған. Силәбе дәүләт техник университетын тамамлаған. Хеҙмәт эшмәкәрлеген 1977 йылда Алмалыҡ тау-металлургия комбинатының электромонтеры булып башлай. Төрлө йылдарҙа Өфө пассажирҙар автотранспорты производство берекмәһендә автоэлектрик; «Союз» акционерҙар йәмғиәте рәйесе, генераль директоры урынбаҫары; «Аваль» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте директоры була. Өфөнөң Торлаҡ хужалығы идаралығында, «РосЭнергоРесурс» милли мәғлүмәт үҙәге асыҡ акционерҙар йәмғиәтендә төрлө вазифалар биләй. 2008 йылда Өфөнөң Торлаҡ хужалығы идаралығында бүлек етәксеһе, һуңынан генераль директор урынбаҫары була. 2012 йылдан әлегә тиклем баш ҡаланың торлаҡ хужалығы идаралығы директоры булды.


“Сәйәхәтсе һуҡмағы” “Минең Рәсәй” конкурсы еңеүсеһе | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 октября 2018 — 17:00 ГТРК «Башкортостан»\n“Алтын көҙ” күргәҙмәһе егерменсе йыл рәттән үтә. Уның сиктәрендә “Минең Рәсәй” журналистар конкурсы еңеүселәре лә бүләкләнә. Быйыл улар араһында беҙҙең каналдың милли тапшырыуҙар бүлеге лә бар. Ике меңгә яҡын эш араһынан башҡорт телендә эфирға сыҡҡан “Сәйәхәтсе һуҡмағы” рубрикаһы “йолалар һәм тарихи мәҙәниәтте һаҡлау” номинацияһында беренселекте яуланы. “Сәйәхәтсе һуҡмағы” рубрикаһы Башҡортостандың таныш булмаған урындары тураһында һөйләй. Төп маҡсат — тәбиғәт матурлығы ғына түгел,ә тарих менән дә таныштырыу.


Ғәләмәт донъя. Дауамы\n10 Март 2020, 20:00\nҺүҙ юҡ, замандар үҙгәрә, тормош яҡшырған һайын, кешенең талаптары ла арта. Һәр кем үҙ тормошон йәмлерәк, етешерәк итергә тырыша. Тик, “Кавказ тотҡоно” кинокомедияһында әйтелгән тост кеүек, кешенең теләктәре мөмкинлектәренә тап килһен ине. Теләктәрең самаһыҙ ҙур булып, мөмкинлектәрең аҙ булһа, нәфсе яҡшыға алып бармаясаҡ. Берәүҙәр, теләгенә ирешеү өсөн төрлө хилаф эштәр ҡыла, енәйәт юлына баҫыуҙан да тартынмай. Икенселәр үҙенән “шәберәк” йәшәгәндәргә көнләшә, тормошонан йәм тапмай, үҙен эшкинмәгән, бәхетһеҙ кешегә һанап, күңел төшөнкөлөгөнә бирелә.\nОшо күҙлектән ҡарағанда, бөгөнгө Рәсәйҙә үҙен бәхетлегә һанаған кеше һирәктер, тигән уйға киләм. Сөнки тормоштан йәм табып, киләсәккә ышаныслы ҡарап йәшәүселәр аҙ, минеңсә. Иртәгәһе көнгә ышанысың булмаһа, тормоштоң йәме лә юҡ. Шок терапияһының иң болғаҡ, хәтәр йылдары артта ҡалған кеүек булһа ла, Рәсәй үҙе теләп ингән кризис ҡапҡанынан һаман ҡотола алмай. Ил, йәмғиәт тормошонда һаман билдәһеҙлек, тәртипһеҙлек, законһыҙлыҡ хөкөм һөрә. Был мәхшәрҙең ҡасан бөтөрөн бер Хоҙай ғына беләлер.\nЛиберал реформаторҙар, совет власы кешене тимер ҡоршауҙа тотто, социалистик хужалыҡ эффектлы түгел, беҙ кешегә тулы ирек бирәбеҙ, баҙар экономикаһы ғына мул тормош килтерәсәк, тип, халыҡ хужалығын да, социаль өлкәләге ҡаҙаныштарҙы ла пыран-заран килтерҙеләр. 25 йыл дауамында үткәрелгән реформаларҙың “һөҙөмтәһе” – емерек завод-фабрикалар, колхоз-совхоздар, көрсөккә терәлгән мәғариф, һаулыҡ һаҡлау, фән, социаль яҡлау системаһы, бер нисә мең доллар миллиардеры һәм миллионеры, 22 млн үтә ярлы, тағы шул тиклем урта ярлы һ.б. ошондай “ҡаҙаныштар”. Тәбиғәттең бысраныуы, ярлыланыуы, ауыл-ҡалаларҙың цивилизация ҡалдыҡтарына күмелеүе, сауҙалағы аҙыҡ-түлектең, дарыуҙарҙың файҙалыһынан файҙаһыҙы, хатта зарарлы булыуы, кешенең һаулығы насарланыуы һәм башҡа шундай хәүефле күренештәр – капитализм “ожмах”ының икенсе яҡ йөҙө. Халыҡтың йәшәү сифаты (килем күләме, һаулыҡ һаҡлау, социаль яҡлау кеүек күрһәткестәр) буйынса Рәсәй донъяның иң артта ҡалған илдәре рәтенә барып төшкән. Ғәжәп итерлек бит. Либералдар ҡәһәрләгән совет власы Бөйөк Ватан һуғышында ҡот осорлоҡ юғалтыуҙар кисергән илде 25 йылда иҡтисады буйынса донъяла АҠШ-тан ҡала – икенсе, фән, мәғрифәт, һаулыҡ һаҡлау, социаль яҡлау буйынса беренсе урынға сығарҙы. Маҡтаулы Америка, Европа илдәре (Азия, Африка тураһында әйтеп тораһы ла түгел) социализмдың ябай халыҡты яҡлауға йүнәлтелгән яҡтарын үҙҙәренә өлгө итеп алғайны. Беҙҙең “аҡыллы баш” реформаторҙар, илде баҙар иҡтисадына күсерәбеҙ, тип шул ҡаҙаныштарҙы юҡҡа сығарҙы. Улар урынына ҡырағай капитализм тәртиптәрен индерҙе. Ҡаш төҙәтәм, тип күҙ сығарҙылармы, әллә ЦРУ күрһәтмәһе буйынса аңлы рәүештә илде көрсөккә төшөрҙөләрме – әлегә аныҡ ҡына әйтеүе ҡыйын.\nБеҙҙең ауылда йәшәгән һуғыш ветераны Ильясов Хәбибҡолой олатайҙың: “Башҡорт урыҫ була алмай, урыҫ нимес була алмай”, – тигән һүҙе хәтерҙә ҡалған. “Була алмай” тигәнен оҡшатырға тырыша тип тә, ҡулынан килмәй, булдыра алмай, тип тә, кешесә ҡыланырға ярамай, үҙеңсә йәшәргә кәрәк, тип тә аңларға була. Балалыҡ менән төпсөшөп һоралмаған. Нимә әйтергә теләгәнен бөгөн дә төшөнөп етмәйем. Әммә Хәбибҡолой ҡарттың әйткән һүҙенә бәйле үҙем шаһит булған бер ваҡиғаны һөйләп китеүҙе урынлы булыр, тип уйлайым.\n1982 йылда Мәскәүҙә РОНО мөдирҙәренең квалификацияһын күтәреү курстарында булғайным. Беҙгә лекция уҡыған бер профессор ҡатын: “Яңыраҡ Англияла булып ҡайттым. Вот красиво “гниют” эти проклятые капиталисты. Супермаркеттарында нимә генә юҡ. 40-лап сорт колбаса, 20-25 сорт ит, һөт ризығы һ.б., һ.б. Теләгәнеңде һайлап ал. Промышленность тауарҙары һатылған гипермаркетҡа инһәң…” – тип ауыҙ һыуын ағыҙып һөйләй башлағайны, залдан берәү тороп, һүҙен бүлдерҙе. “Һеҙ туйып һикерәһегеҙ. Мәскәүҙә лә бөтә нәмә бар. Бөтә Союз һеҙҙең өсөн эшләй. Урындарҙа балаға колготки ҙа табып булмай”, – тигәйне, зал геү итеп шаулаша башланы. Профессор ҡыҙарынып-бүртенеп, лекцияһын һөйләп тә бөтмәй, сығып китте. Ошо ваҡиғанан һуң 10 йыл да үтмәй, капитализмдың тышҡы ялтырауыҡтарына ҡыҙыҡҡан, “нимес булырға” хыялланған доценттар, профессорҙар, Горбачевтың йомшаҡлығынан файҙаланып, донъяның аҫтын-өҫкә килтерҙе бит инде. Һүҙ юҡ, дефицит халыҡтың йәнен ныҡ көйҙөрә ине. Әммә шул ваҡытта: “Дефицитты бөтөрәбеҙ. Тик, Союзды тарҡатырға, халыҡтың күпселеген бөлгөнлөккә төшөрөргә, социаль гарантияларҙы, бушлай уҡыуҙы, дауаланыуҙы, ял итеүҙе, фатир биреүҙе ныҡ ҡыҫырға, хаҡтарҙы, түләүҙәрҙе арттырырға, завод-фабрикаларҙы, колхоз-совхоздарҙы бөтөрөп, кешене эшһеҙ ҡалдырырға тура киләсәк”, – тиһәләр, халыҡ күтәрелеп сығыр ине. Г. Явлинскийҙың 500 көндән баҙар иҡтисады эшләй башлаясаҡ, барыһы ла буласаҡ, тигән вәғәҙәһенә ышанып, тишек кәмәгә ултырҙы. Урыҫ халҡының, булғандың ҡәҙерен белмәйбеҙ, юғалтҡас, илайбыҙ, тигән мәҡәле дөрөҫкә сыҡты.\nИл йәмәғәтселегенең өҫкө ҡатламы ла 25 йыл реформа артынан реформа үткәреүҙән фәтүә сыҡмағанын һуңғы йылдарҙа аңлай башланы, шикелле. Сәйәсмәндәр, дәүләт эшмәкәрҙәре, депутаттар социализм ҡаҙаныштарын юҡҡа сығарыуҙың хата, совет власының кире яҡтарынан ыңғай яҡтары күберәк булғанын таный, илдең етештереү көстәрен тергеҙеү аша иҡтисадты күтәреү, халыҡтың көнкүрешен яҡшыртыу кәрәклеге тураһында тауыш күтәрә, министрҙар кабинетын тәнҡитләй. Сәхнәлә алдан яҙылған йырға ауыҙ асып һикерәңләп йөрөп, миллиондарса һумлыҡ байлыҡ туплаған эстрада йондоҙҙары ла, “Мое советское прошлое” тигән тапшырыуға йыйылып, үткән тормошон һағынып һөйләй. Баҡһаң, коммуналкаларҙың да, ололар домино, шахмат уйнаған, балалар гөр килеп торған йорт алды майҙансыҡтарының да, пионер, комсомол тормошоноң да, хатта дефицит тауарға сират тороуҙың да үҙенсә яҡшы яҡтары булған икән. Социализмдың донъяла өлгө булырлыҡ ҡаҙаныштары тураһында әйтеп тороу ҙа кәрәкмәй. Һуңғы йылдарҙа совет символикаһының йәштәр араһында модаға инеүе, телеэкрандарҙа йыш ҡына үткән быуаттың 70-80-се йылдарындағы популяр йырҙар яңғырауы осраҡлы хәл түгел. Тимәк, либералдар совет власын яманлаһа ла, халыҡ күңелендә уның яҡты иҫтәлектәре һаҡлана.\nАҠШ һәм уның союздаштары Рәсәйҙе санкциялар ҡыҫымына алғас, илебеҙҙең ни тиклем мөшкөл хәлгә төшкәне тағы ла асығыраҡ күренде. Илаһаң – ила, көлһәң – көл: ауыл хужалығына кәрәк орлоҡтоң 90 проценттан күберәген ситтән килтерәләр икән. Үҙебеҙҙең селекция, тәжрибә хужалыҡтары юҡҡа сығып бөткән. Дарыуҙар, аҙыҡ-түлек, көнкүреш тауарҙары, башҡа төр продукция етештереүҙә лә шул уҡ хәл. Юғары технологиялы продукция тураһында әйтәһе лә түгел. Рәсәйҙең үҙаллылығын сикләү, аяҡ-ҡулын бәйләү өсөн төптән уйлап башҡарылған эш был. Башҡаса аңлатып булмай.\nШөкөр, был көрсөктән сығыу өсөн, ниһайәт, конкрет аҙымдар эшләнә башланғандай тойола һуңғы осорҙа. Миллиардерҙарҙың ил байлығын, бюджет аҡсаһын урлап, халыҡты алдап, сит илдәргә сығарған капиталын ҡайтарыу, сәнәғәт предприятиеларын төҙөү, ауыл хужалығында кооперативтар ойоштороу, һаулыҡ һаҡлау системаһын яҡшыртыу һәм башҡа йүнәлештәрҙә һүҙҙән эшкә күсергә ынтылыш төҫмөрләнгән кеүек. Коррупцияға ҡаршы көрәш тә элеккесә күҙ буяу өсөн түгел, ә системалы, ҡәтғи төҫ алғанға оҡшай. Улюкаевты, бер нисә губернаторҙы оҙайлы срокка төрмәгә ябыу, Дағстандағы хәлдәр, МВД, ФСБ, суд, прокуратура органдарында эшләгән коррупционерҙарға енәйәт эше ҡуҙғатыу ошо турала һөйләй. Бәлки, был эш В.В. Путиндың һайлау кампанияһылыр. Шулай булған хәлдә лә зыян юҡ. Эш башланған икән, дауам итәсәк, иртәме, һуңмы, илдең боғаҙынан алған олигархтарға, коррупционерҙарға хөрриәт бөтөр, тигән өмөт уята.\nТик, булғанды емереү тиҙ булһа ла, киренән тергеҙеүе еңел булмаҫ. Заманса сәнәғәт предприятиеларын төҙөргә теләүсе инвесторҙар табыуы үҙе ауыр мәсьәлә. Йыл һайын инвестицион форум үткәргән булалар, тик файҙаһы күренмәй. Предприятиелар төҙөлгән йә киңәйтелгән хәлдә лә, унда эшләргә белгестәр, эшселәр етешмәүе асыҡланды. Инженерҙар, технологтар, операторҙар, токарҙар, слесарҙар бик кәрәк. Ауыл хужалығында ла эшсе ҡул етешмәүе бәкәлгә һуға. Булғандары ҡартайған йә таралып бөткән, йәштәр ҡара эштән ҡаса. Хәҙерге быуын көн-төн “рәхәт йәшә, тормоштан бөгөн, хәҙер ләззәт ал!” тигән рекламаны тыңлап, телевидениела “крутойҙар”ҙың нисек йәшәгәнен күреп үҫте. Уларҙы профессия ҡыҙыҡһындырмай, еңел табыш килтерә торған урын ҡыҙыҡһындыра. Хатта табип, уҡытыусы булырға теләүселәр ҙә һирәк. Медицина, педагогия уҡыу йорттарына ғәҙәттә “престижный” вузға инә алмағандар бара. Уларҙан ниндәй табип, ниндәй уҡытыусы сығырын күҙаллауы ҡыйын түгел. Эштең мөшкөл икәнен күргәс, мәктәптәрҙә профориентация, предприятиеларҙа эшсе кадрҙар әҙерләү, наставничество, хеҙмәт династиялары булдырыу кәрәклеген иҫкә төшөрҙөләр, эшсе профессияһы буйынса конкурстар үткәрә башланылар. Һуңғы ике-өс йылда һәләтле йәштәр араһынан етәксе кадрҙар үҫтереү буйынса ла дәүләт кимәлендә эш алып барыла. Йәштәрҙе файҙалы, ҡыҙыҡлы эшкә йәлеп итеү, боҙоҡлоҡтан ҡурсалау өсөн балалар ойошмаларын тергеҙеп маташалар, волонтерҙар хәрәкәтен йәйелдерергә тырышалар. Былар бөтәһе лә совет осоронда бар ине, эшләй ине бит. Тағы, тағы: “Кемгә, нимәгә емерергә кәрәк булған?” – тигән һорау тыуа. Ғәләмәт донъя! Әлбиттә, ҡасан да булһа бындай һорауҙарға яуап табылыр, тик ғәйеплеләр генә язаһыҙ ҡалыр. Шуныһы үкенес…


Тимер лейка » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nГөлнара Мостафина балалар өсөн хикәйә, повестар ижад итеүсе оҫта булараҡ билдәле. Яңыраҡ донъя күргән «Искәндәр кисергәндәр» тип аталған һуңғы китабын да бәләкәстәр, ғәҙәттәгесә, йылы ҡаршы алды. Уҡыусыларыбыҙға тәҡдим иткән яңы хикәйәһендә лә, ул ололар өсөн тәғәйенләнһә лә, яҙыусы үҙ тематикаһына тоғро ҡалған, унда бала күңеленең нескәлеге һәм туғанлыҡ хистәре, сабый ғүмеренең иң бөйөк ҡиммәт икәнлеге хаҡында һүҙ бара.\n… Әлфиәнең 35 йәшенә йыйылған ҡунаҡтарҙы оҙаттылар. Тәүҙә әҙерләнеп йөрөп, аҙаҡ ҡунаҡ һыйлап, шаҡтай арыған да икән. Етмәһә, үлтереп күңеле болғана, башы ауырта. Иртәгә тиклем түҙһә... тыуырға торған артыҡ мәшәҡәттәрҙән ҡотоласаҡ... Гөлнуры – күҙ нуры бар, уны аяҡҡа баҫтырһалар ҙа бик шәп. Уф-ф-ф, былай ғына үтмәҫ, ахырыһы!.. Әлфиә һикереп торҙо ла йыуыныу бүлмәһенә атылды.\nБарыһын да күреп, һиҙеп торған әсәһе янына инде.\n– Әсәй! Башлама яңынан! Ул бала булмаясаҡ! Ҡайҙан ғына өндәштем һиңә...\nӘсәһе үҙе һиҙмәһә, Әлфиәнең әйтәһе эше юҡ ине, әлбиттә. Ғөмүмән, береһе лә белмәҫ ине.\n– Кейәүгә тәкем өндәшмәнеңме?\n– Һин тағы әйтеп һал кейәүеңә!..\nӘлфиә өйөлгән һауыт-һабаны көскә йыуҙы ла яңынан урынына барып ауҙы. Балаға уҙған... Уйламағанда-көтмәгәндә... Уның ниәттәре бөтөнләй башҡа ине лә баһа. Эргәһенә эшен тамамлаған Гөлнуры ла килеп ятты.\n– Әсәй, бөгөн һинең тыуған көнөң, ә ҡотларға атайымдың туғандары ғына йыйылды. Ниңә һинекеләр беҙгә килмәй ул? Үҙебеҙ ҙә бармайбыҙ... Әллә һинең бер туғаның да юҡмы?\nҠапыл Әлфиәнең тамағына төйөр тығылды, нимә тип әйтергә белмәне. Яратмай ул туғандарын иҫенә төшөрөргә. Ғөмүмән, бармы һуң уның туғандары? Әсәһе Ләлә – Һарытау яғынан. Ғаиләлә яңғыҙ бала булған. Уҡыу йортон тамамлағас, БАМ-ға эшкә сығып киткән. Шунда буласаҡ ире, Әлфиәнең атаһы менән танышҡан, комсомол туйы үткәргәндәр, көттөрөп кенә Әлфиә донъяға килгән, аҙаҡ атаһының тыуған еренә йәшәргә ҡайтҡандар. Бәләкәйерәк сағында Һарытауҙағы өләсәһенә ҡунаҡҡа бара торғайнылар. Тик, Башҡортостанға ҡайтҡас, улар менән аралашыу һирәгәйҙе, онотҡанда бер күрешкәнгәме, нисектер, сит булып ҡалды улар Әлфиәгә. Ә атаһының туғандары... Улар ситкә лә этәрмәне, яҡын да ебәрмәне. Атаһы ҡапыл ғына донъя ҡуйғас, әсәһе менән етем кеүек ҡалдылар. Әлфиә өләсәһенә барһа, ҡыҙым, тип яратып торҙо-тороуын, тәмлекәстәр менән дә һыйланы, ләкин үҙе бер ваҡытта ла уларға килмәне. Байрамдарҙа ла бүтән балалары менән ҡушып саҡырманы. Әлфиә, бәләкәй генә булһа ла, үҙенә күрә түгел ине, уларҙы айырып ҡарауын ҡабул итә алманы, һеҙҙе күрмәһәм дә үлмәм, тип өләсәһенә бармаҫ булды. Туғыҙынсы кластан һуң Өфөгә училищеға сығып китте, уны тамамлағас юғары уҡыу йортона инде, тиҙҙән әсәһе лә янына күсеп килде. Ауылда күҙ терәп ҡайтыр атай-әсәйең булмаһа, тамырҙар әкренләп өҙөлә икән.\n– Әлләсе... – тип ыҡ-мыҡ итте ҡыҙының һорауына. – Атайыңдың туғандары – минең туғандарым инде ул...\n– Һеңлем йә ҡустым булмағанға күрә, туғандарымдың күп-күп булыуын теләйем!\nӘлфиә яуапһыҙ ҡалды. Нимә тиһен инде? Яҙмыш шулай аяуһыҙ булғас... Аһ, етмәһә, был күңел болғаныуы! Нурислам да тыштан һаман инмәй, йоҡларға күптән ваҡыт...\nӘлфиә күҙен асҡанда Нурисламы янында юҡ ине. Аһ-аһ, әллә ятып та тормаған инде?! Шуны ла һиҙмәй, иҫ белмәй йоҡлағанмы? Әсәһе лә аяғөҫтө, Гөлнур ҙа, ә сәғәт нисә һуң? Әлфиә ҡорт саҡҡандай һикереп торҙо. Һигеҙ генә икән. Шул тиклем иртә тормаһалар!\n– Кәләш, уяндыңмы? – тип дәртле кәйеф менән килеп инде Нурислам. – Әйҙә, тор, сәй эсеп алабыҙ ҙа сығып китәбеҙ. Беҙ йыйынып бөттөк.\n– Нимә-ә? Ҡайҙа?\n– Һинең тыуған яҡтарыңа.\n– Уф-ф-ф... Ҡаңғыртып йөрөмә әле! Кисә артығын эсеп ташланыңмы әллә?..\nА. ВАСИЛОВ һүрәте.\nХикәйәнең тулы вариантын журналдың 7-се (2017) һанында уҡығыҙ.\nТеги: Гөлнара Мостафина


Ҡара сиңерткәне кем туҡтатыр? » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ҡара сиңерткәне кем туҡтатыр?\nҠара сиңерткәне кем туҡтатыр? 28.06.2014 // Йәмғиәт\nБыйылғы йыл уңайлы килә тиһәм, күптәр риза булыр, моғайын: эҫеһе лә бар, ямғыры ла яуып ала. Ләкин бер яҡшыға бер яман тигәндәре лә дөрөҫтөр – республиканың бер нисә районында ҡара сиңерткә (саранча) яуын туҡтатыу мәсьәләһе килеп тыуҙы. Туҡтата алмаған хәлдә уның башҡа райондарға таралыуы, ауыл хужалығына һәм тәбиғәткә ҡот осҡос ҙур зыян килтереүе ихтимал.\nБашҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙың Аграр мәсьәләләр, экология һәм тәбиғәттән файҙаланыу комитеты ултырышында күптән түгел ошо проблемаға арналған һөйләшеү булды. “Рәсәй ауыл хужалығы үҙәге” Федераль дәүләт ҡаҙна учреждениеһының Башҡортостан филиалы етәксеһе, профессор, ауыл хужалығы фәндәре докторы Рөстәм Кирәев был бөжәк янаған ҡурҡыныс, уға ҡаршы көрәшеү юлдары тураһында тәфсирләп һөйләне (уның аңлатмаһы “Башҡортостан” гәзитенең 21 июнь һанында ла бирелгәйне). Ләкин эҫе климатлы дала илдәрен йөҙҙәрсә йылдар буйы интектергән был үрсемле бөжәктән ҡотолоуы анһат түгел. Уны юҡ итеү өсөн тәғәйенләнгән төрлө ағыулы химикаттар күп. Уларҙың йоғонтололоғо ла, ҡулланыу урындары һәм үҙенсәлектәре лә төрлөсә. Әйтәйек, ағыуҙы иртән һәм кис кенә, ел секундына өс метрҙан да ашмаған мәлдә һиптерергә кәрәк. Уныһын да һуңғы йылдарҙа ғына әүҙем ҡуллана башлағандар. Былтыр, мәҫәлән, 90 мең гектарҙан ашыу ауыл хужалығы ере эшкәртелһә, 2008 йылда бер гектарға ла һиптерелмәгән.\n– Дәүләт Думаһы депутаты булғанда миңә ошо мәсьәләгә арналған бер нисә кәңәшмәлә ҡатнашырға тура килде, – тине Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе урынбаҫары Франис Сәйфуллин. – Федераль властың ҡарашы шундай: был проблемаға ҡаршы төбәктәр үҙҙәре көрәшергә тейеш. Ләкин төбәктәрҙә лә ҡараш төрлөсә, ауыл хужалығы министры вазифаһында күрше Ырымбур өлкәһендә йөрөп ҡайтыу форсаты тейгәйне, шунда мин уларҙың был мәсьәләгә битараф булыуын күреп аптыраным. Беҙ уларҙы өҫтән ҡушып эшләтә алмайбыҙ, әлбиттә. Шуға күрә, әйҙәгеҙ, Волга буйы федераль округында кәңәшмә үткәрергә тәҡдим итәйек.\n– Ҡара сиңерткә буйынса төп ҡурҡыныс беҙгә, ысынлап та, Ырымбур яғынан янай, – тип килеште республиканың ауыл хужалығы министры урынбаҫары Владимир Незнанов. – Уларҙа байтаҡ йылдар ауыл хужалығы еренең ғәйәт ҙур майҙаны эшкәртелмәй ятты. Ә ҡара сиңерткәгә үрсеп китеү өсөн тап шундай ташландыҡ урындар уңайлы шарт тыуҙыра ла инде. Ә тәбиғәт бәлә-ҡазаһын бергәләп кенә еңергә мөмкин, һәр кем айырым көрәшкәндә әллә ни һөҙөмтә булмаясаҡ. Ләкин Силәбе өлкәһендә, мәҫәлән, ағыулы химикаттар алыуға аҡса бүлмәгәндәр, был осраҡта бергәләп әүҙем эшләү килеп сығырмы? Ә ҡара сиңерткә көтмәй – ул хатта урманлы райондарға ла үтеп керә башланы...


Уңыштарыбыҙҙың сере – Мәйсәрәлә » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Уңыштарыбыҙҙың сере – Мәйсәрәлә\nУңыштарыбыҙҙың сере – Мәйсәрәлә 25.12.2015 // Йәмғиәт\n“Докторлыҡ диссертациямдың күберәк өлөшөн Мәйсәрә апайығыҙ яҙҙы бит”, – тип аптыратты филология фәндәре докторы, профессор Мөхтәр Хөснөлхаҡ улы. Нисек инде?! Фәнни хеҙмәт мәктәптә өйгә бирелгән эш түгел, күсереү менән генә тамамланмай, етмәһә, апай – математик, ағай үҙе – тел белгесе... Өҫтәүенә улдары Азамат та – фән тауына ярайһы уҡ үрләгән зыялыларҙың береһе. Ғилләһе барҙыр был күренештең тип, ғаиләнән герой яһаған ханым, “Почет Билдәһе” ордены кавалеры, РСФСР-ҙың халыҡ мәғарифы отличнигы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы, бихисап миҙалдарға эйә данлыҡлы остаз Мәйсәрә Әхтәмованың йылы усағына барҙыҡ. Бына-бына 90 йәшкә аяҡ баҫырға йыйынған ағай менән апайҙың бер-береһе өсөн өҙөлөп тороуы, күҙҙәренә ихлас, яратып бағыуы, әйтерһең дә, хәҙер үк киноға төшөрөрҙәй мөхәббәт тарихы. Эйе, тарих, сөнки унда аяуһыҙ һуғыш эҙҙәре лә, ғәмһеҙ бала саҡ та, үҙ көсөң менән аяҡҡа баҫыу ҙа, хәҙерге йәштәргә күркәм өлгө лә бар...\n– Һәр кемдең күңелендә бар ул йылы, яҡты бер мөйөш – бала саҡ хәтирәләре. Һеҙҙең дәүерҙә тыуған ҡыҙ һәм малайҙарҙың тап нығына башлаған сағына тура килә Бөйөк Ватан һуғышы...\n– Уныһы шулай, ғаиләбеҙҙе ҡарар өсөн 11 йәштән колхозда эшләнек. Елгәрәбеҙ, көрәйбеҙ, сәсәбеҙ, утайбыҙ... Көлтә һала алмайбыҙ, бәләкәйбеҙ, шуға ла беҙҙе молотилканың аҫтына ултырта торғайнылар – ситкә төшкән игенде көрәп торор өсөн. Әбейҙәр игенде ура, беҙ уны көлтә итеп бәйләй инек. Көнө буйы колхоз эшендә йөрөп, ҡараңғы төшкәс кенә өйгә ыңғайлайбыҙ. Үгеҙ егеп, арбала йырлай-йырлай ҡайтабыҙ. Аттарҙы һуғышҡа алып китеп бөттөләр, беҙгә шул бер үгеҙ ҡалды, һәр эшкә уны ектек.\nӘ бына Еңеүҙе ҡаршылау – онотолмаҫ ваҡиға. Бер ағайым яуҙа ятып ҡалды, икенсеһе яраланып ҡайтты. Атай-әсәйем – ҡарттар. Ололар илай, уларҙың ыңғайына беҙ, бала-саға, илаған булабыҙ. Иреккә сыҡтыҡ, туҡ булабыҙ тип ҡыуанабыҙ, йәнәһе. Йонсоған халыҡтар булды бит, “үлгән” бойҙай ашап та күптәр ҡырылды.\n– Мөхтәр Хөснөлхаҡ улы, һеҙҙең дә бала сағығыҙ аяуһыҙ һуғыш мәленә тура килгән. Тыл хеҙмәткәре миҙалына лайыҡһығыҙ икегеҙ ҙә...\n– Эйе, афәт сыҡҡанда миңә 12 йәш ине. Хәҙер өҫтәлдәребеҙҙә ашарға ла, эсергә лә, шөкөр, бар, ә беҙ үҫкән заманда тамаҡ ялғар өсөн генә эшләнек, ас-яланғас ултырған мәлдәр булманы түгел. Бөгөнгө йәштәр быны күҙ алдына ла килтермәй, күрергә яҙмаһын да... Йөҙ грамм ондо ҡалаҡлап, көнөнөкөн көнөнә үлсәп-һанап ҡына тарата инеләр. Тотош ғаилә өсөн бер нисә ҡалаҡ он – бөгөнгө заман өсөн ҡот осҡос күренеш кеүек.\n– Белем туплар йәшегеҙ еткән, ә дәһшәтле һуғыштың тамамланырын бер кем дә белмәй тиерлек. Ошо заманда уҡыу ихтыяжын нисек хәл иттеләр икән?\nМәйсәрә Сәләхетдин ҡыҙы:\n– 1944 йылдар тирәһендә “Өлгөргәнлек аттестаты” тураһында положение сығарҙылар. Уны алыу өсөн 14-кә яҡын имтихан тапшырыу кәрәк ине. Ике ауыл уҡыусылары араһынан миңә һынау үтергә рөхсәт бирҙеләр. Тик юғары белемгә эйә булғандарҙан төҙөлгән махсус комиссия килеп, Ермолаево ҡасабаһында тикшерҙеләр белемебеҙҙе. Мөхтәр ҙә 12 кеше араһынан һайланған 6 уҡыусы иҫәбенә инеп, ошо уҡ имтихандарҙы тапшырған. Ул ваҡытта талаптар бик ҡаты булды, хәҙерге Берҙәм дәүләт имтиханы иһә уйын кеүек кенә ойошторола. Шуға йәш быуындың аң-белем кимәле лә борсоуға һала.\nМөхтәр Хөснөлхаҡ улы:\n– Һуғыш арҡаһында уҡыуымды бер йылға туҡтатырға мәжбүр булдым. Эйе, заманында талап ныҡ ҡаты ине, 10-сы класты тамамлағандарҙың имтихандары июль аҙаҡтарында ғына бөтә торғайны. Ошо “Өлгөргәнлек аттестаты”на лайыҡ тип табылғандар артабан профессор, яҙыусы, ғалим, капитандар булып китте. Талаптың, тәрбиәнең етдилеге һөҙөмтәһе тип һанайым быны.\nҒөмүмән, ҡайҙа ла уҡытыусыға оло хөрмәт, иғтибар күрһәтелде. Байтаҡ йыл эшләгәндәрҙе орден менән бүләкләйҙәр ине. Хәҙер шуныһы ҡыҙғаныс: уҡытыусы ғаиләһен ҡарар өсөн бер нисә урында эшләргә мәжбүр. Элек уҡыусыларҙы көҙгө һынауға, икенсе йылға ҡалдырыу ҙа бар ине. Уҡытыусылар ҡайһы саҡта ата-әсәне саҡырып өйрәтә, кәңәш бирә торғайны. Былар бит белемде төплө, еренә еткереп биреү маҡсатында ғына атҡарылды. Хәҙер уҡыусыға “өслө” ҡуялар ҙа хушлашалар. Шундайҙар юғары уҡыу йортона килеп инеүен-инә, әммә артабан уҡый алмай. Ата-әсәһенең, туған мәктәбенең йөҙөнә ҡыҙыллыҡ килтерә, университетты ташларға мәжбүр була. Әлеге малай һәм ҡыҙҙарҙың белем кимәленең һүлпәнәйеүе талаптарҙың етди булмауынан килә, минеңсә.\n– Икегеҙ ҙә изге эште – уҡытыусы һөнәрен – һайлағанһығыҙ. Быны һеҙгә кәңәш иттеләрме, әллә үҙегеҙҙең ҡарармы? Әлеге заманда һәр уҡыусыға үҙ йүнәлешен асыҡларға ярҙам иткән, уның белеме өсөн ихлас көрәшкән, тырышҡан остаздар – бик һирәк күренеш. Киреһенсә, “был бала минең фән буйынса Берҙәм дәүләт имтиханы бирәм тимәһен инде” тип теләгәндәр йыш осрай...\n– Бала саҡтан уҡ уҡытыусы булырға хыялландым. Өйҙә бәләкәй туғандарымды теҙеп ултыртып, мәктәп уйнай торғайныҡ. Көҙгө алдында өйөрөлөп, үҙемде остаз тип күрергә тырыша, өйрәнә инем. Ошо хыялым тормошҡа ашты, һәм быға бик шатмын.\n– “1966 йылдың сентябре. Класҡа һомғол буйлы, етди ҡиәфәтле, аҡыллы ҡарашлы уҡытыусы апай килеп инде. Өфө ҡалаһының 1-се мәктәп-интернатында (хәҙерге Р. Ғарипов исемендәге 1-се башҡорт республика гимназия-интернаты) математика дәресе башланды. 30 бала ултырған класта тынлыҡ урынлашты. Мәйсәрә Сәләхетдин ҡыҙы ипле генә иҫәнләште, кабинетҡа етеҙ генә ҡараш ташлап, дәресте башланы. Һәммәһе лә эшлекле, етди рухҡа көйләнде...” тип яҙған һеҙҙең уҡыусығыҙ – физика-математика фәндәре кандидаты, Башҡорт дәүләт университеты доценты Таһир Амангилдин. Хәйер, был ябай, әммә алтынға бәрәбәр һүҙҙәрҙе республика, ил кимәлендә танылыу яулаған байтаҡ шәхестәр – һеҙҙән белем алғандар – ҡуш ҡуллап ҡеүәтләй. Сере нимәлә, Мәйсәрә апай? Нисек тыңлаттығыҙ ҙа нисек кенә итеп төплө белем биреүгә өлгәштегеҙ?\n– Үҙемдең шәхси алымдарым булғандыр ҙа инде, шулай ҙа иң мөһиме – уҡыусыларҙы ныҡ яраттым, ғаиләмдән дә артыҡ күрҙем, интернаттан ҡайтмай эшләй торғайным, тиһәм дә булалыр (көлә). Элек мәктәп-интернатҡа ауылдарҙан атай-әсәйһеҙ, ҡараусыһыҙ ҡалған, көнкүреш шарттары насар булған балаларҙы йыйып алалар ине. Миңә гел сығарылыш кластарын бирҙеләр, уларҙы юғары уҡыу йортона инергә әҙерләү ине бурысым. Бер баланы ла әрләмәнем, яманламаным, һәр береһе менән ипле мөғәмәлә булдырҙым. Уҡыусыны фәнең менән ҡыҙыҡһындырыу етә, ул ихлас, тырышып белем аласаҡ, шаярып йә ҡарышып ултырырға теләге лә, ваҡыты ла ҡалмаясаҡ. “Яҡшы һүҙ – йән аҙығы” тип өйрәтә торғайнылар беҙҙе. Педагогика үҙе лә бит һәр яҡлап уйлап, ипле эшләүҙе талап итә. Уҡыта башлағас, тағы шуға төшөндөм: уҡыусылар фәнде урыҫ телендә генә уҡый, әммә аҙаҡ имтихан тапшыра алмай. Ярҙам йөҙөнән алгебра, геометрия буйынса китаптарҙы тәржемә итеп, балаларҙы шулар ярҙамында уҡыттыҡ. Урыҫса-башҡортса математика терминдары һүҙлеген сығарыуға ла әлеге “мәшәҡәт” сәбәпсе булды.\nТәрбиә мәсьәләһен дә күҙ уңынан сығарырға ярамай, балаларҙы шәхес, республика киләсәге итеп үҫтереү бурысы ята бит ата-әсәләрҙең дә, уҡытыусыларҙың да иңендә. Ошо эшемдән китмәҫ тә инем, Мөхтәр ағайығыҙ, улым Азамат кандидатлыҡ, докторлыҡ диссертацияларын яҙа башламаһа... Ир-егеттәрҙе ашатырға, эсерергә кәрәк, ҡатын-ҡыҙҙың төп эше ошонан да ғибәрәт бит. Мәктәпте ҡалдырырға тура килде.\n– Үҙегеҙҙе тотошлай өй йылыһын булдырыуға, ҡатын-ҡыҙ эшенә бағышланығыҙ инде...\n– Эйе, хужабикә булып киттем. Мөхтәр – бер, Азамат икенсе бүлмәлә ултырып ғилми эш яҙа, мин уларға ашарға бешерәм, тәрбиәләйем. Ризыҡ әҙер булғас, кухняға саҡырам. Шул ыңғайы ғына килмәй әле улар, көтөп-көтөп, алып сығам өҫтәл янына. “Һөйләм тамамланмайынса ашау юҡ” тигән шаярыу ҙа бар беҙҙә. “Фекер тарҡала бит”, – тип тә борсола ине беҙҙең ир-ат.\n– Докторлыҡ диссертациямдың күберәк өлөшөн Мәйсәрәм яҙҙы тигәнем ошо була инде. Үҙ ғүмеремдә бер тапҡыр ҙа университет ашханаһында туҡланғаным юҡ, гел генә өйгә ҡайттым. Йортта йылы аштарын әҙерләп, ихлас ҡаршы алған ҡатыным булғанда, нимә тип мин буфетта йөрөп ятайым?! Гүзәл заттың иренә ҡарата тыуҙырған саф, наҙлы мөнәсәбәте тотош ғаиләнең именлегенә, үҫешенә барып тоташа, һәр яҡлап камиллаштыра ла кеүек.\n– Ғаилә тормошон алып барыуға, ҡатын-ҡыҙ бурыстарын дөрөҫ атҡарыуға әсәйемдән өйрәндем. Бәләкәй сағыбыҙҙа атайым эштән ҡайтмайынса киске ашты ашамай инек – тәртип шулай. Ғаилә хужаһы табынға яҡынлағас ҡына, беҙ ҙә, балалар, өҫтәлгә ыңғайлайбыҙ. Тышта уйнап йөрөгәндә лә өйгә йүгереп инеп: “Атай ҡайтманымы?!” – тип һөрәнләп һорашҡаныбыҙ хәтерҙә. Оло кешегә ихтирам да, иғтибар ҙа ошо рәүешле тәрбиәләнгәндер, күрәһең.\nҮҙем, эштән ниндәй генә кәйефтә ҡайтыуыма ҡарамаҫтан, өйгә гел йылмайып килеп инә торғайным. Ишектән ингәс тә көлөп ебәрәм, яҡындарыма ипле, игелекле, ихлас ҡараш булдырырға тырыштым. Мөхтәрҙе һәр саҡ оҙатып ҡуям, ҡаршы алам.\n– Азамат исемле ул үҫтереп, ысын мәғәнәһендә абруйлы шәхес иткәнһегеҙ. Ғәҙәттә, ғаиләлә яңғыҙ бала үтә иркә була. Шәхсән һеҙ был мәсьәләне нисек атҡарҙығыҙ?\n– Йортобоҙ – Өфө ҡалаһындағы тәүге туғыҙ ҡатлы өй – Карл Маркс урамында булды, улыбыҙ шунда тышҡа сығып китә лә яңғыҙы мәж килеп уйнай торғайны. Тотош ҡарға сумып, кейеме боҙ хәленә еткәнсе йөрөр ҙә, йүгереп килеп инеп, яңыһын кейер, йәнә тышҡа сығып китер ине. Артыҡ иркәләтмәнек, хеҙмәткә һөйөү тәрбиәләргә, үҙебеҙ өлгө бирергә тырыштыҡ. Карл Маркс урамында тороуыбыҙҙың тағы бер иҫтәлеге – туғандар ҡалаға поезд менән килеп төшә лә, юл ыңғайы уңайлы булғас, беҙгә инә торғайны. Беҙ эштә саҡта Азамат уларҙың һәммәһенә лә тейешле иғтибар, хөрмәт күрһәтеп, сәй эсереп оҙатып ҡуя ине. Ғөмүмән, малай тәрбиәләү өсөн ғаиләлә ир кеше булыуы зарур. Ҡатындың йәмәғәтенә ҡарата мөнәсәбәтенән фәһем алып үҫә бала. Хәҙер ҡайһы берәүҙәр сабыйын йәшләй генә “нянька”ға ҡалдыра ла эшкә сығып китә. Бындай осраҡта уның белемле, әҙәпле, күркәм булыуы мөһим, борон бит гувернанткалар ата-әсәнең үҙенән дә ғилемлерәк, юғары зиһенле булған, баланы дөрөҫ тәрбиәләгән. Әлеге һымаҡ, урамдан эшһеҙ ҡатынды алып, балаһын көнө буйына уға тапшырып ҡуймағандар. Һәр хәлдә сабыйыңды үҙең тәрбиәләү яҡшыраҡ та, файҙалыраҡ та.\n– Мөхтәр Хөснөлхаҡ улы, 54 йыл татыу йәшәгән ғаиләнең башлығы булараҡ, бының серҙәре менән уртаҡлашмаҫһығыҙмы?\n– Матур йәшәүҙең бөтә сере – Мәйсәрәлә. Үҙ-ара килешеп донъя көтөүҙә. Улыбыҙ тыуғанда тауарға ҡытлыҡ заман ине, макаронды бешереп, иҙеп ашатҡан саҡтар ҙа булды. Тормоштоң һәр һикәлтәһен сабыр, айыҡ аҡыл менән үтеү кәрәк. Беҙ өйләнешкәндә икебеҙгә лә 30 йәш тулғайны инде. Мәктәптән һуң 4,5 йыл әрмелә хеҙмәт итеп, ҡайтып юғары белем алғансы шунса йәш булып китте. Бер-беребеҙҙе көтөп йөрөгән кеүек, табышып ҡауыштыҡ. Ғаилә именлеге, ҡото – ирҙең дә, ҡатындың да изге бурысы ул, минеңсә. Туйҙы ауылса ғына итеп үткәрҙек, ә 50 йыл бергә ғүмер итеүебеҙҙе туғандар менән йыйылып, күркәм билдәләнек.\n– Аллаға шөкөр, бәхетебеҙ сикһеҙ: йүгерешеп йөрөгән ике ейәнсәребеҙ, ихтирамлы, игелекле улыбыҙ, киленебеҙ бар. Уларҙың шатлыҡ-ҡыуанысын күреү – ҙур байлыҡ та, ғорурлыҡ та. Йәшәй торғас, шуға инандыҡ: кеше ауырлыҡҡа түҙә икән ул, ә байлыҡҡа сыҙай алмай. Матди етешлек кенә тормош маҡсатына өлгәшкәнде аңлатмай, күңел тыныслығы, бәхетле ҡартлыҡ кисереү, балаларыңдың һөйөүен, иғтибарын тойоу – иң мөһиме һәм ҡәҙерлеһе ул. Халҡың тарихында яҡты эҙ, хеҙмәт ҡалдырыу ҙа – оло бәхет.\n– Ҡыҙыҡлы, фәһемле әңгәмәгеҙ өсөн ҙур рәхмәт! Яңы йылда яңы һөйөнөстәр, именлек, сәләмәтлек насип булһын ғаиләгеҙгә!\nГөлсәсәк МОСТАЕВА әңгәмәләште.\nТотош уҡырға 1 360


Слова - Страница 3\nв Чт Май 28, 2009 7:21 pm автор Саюри\nв Чт Май 28, 2009 8:38 pm автор ?????\nв Чт Май 28, 2009 8:47 pm автор Михико\nв Чт Май 28, 2009 9:04 pm автор ?????\nв Чт Май 28, 2009 9:09 pm автор kiani\nв Чт Май 28, 2009 9:11 pm автор ?????\nв Чт Май 28, 2009 9:25 pm автор kiani\nв Чт Май 28, 2009 9:28 pm автор ?????\nНьютоН (единица силы))\nв Чт Май 28, 2009 9:29 pm автор kiani\nв Чт Май 28, 2009 9:30 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 5:37 pm автор kiani\nв Пт Май 29, 2009 5:47 pm автор Саюри\nакробат. Не было ещё?\nв Пт Май 29, 2009 5:49 pm автор kiani\nв Пт Май 29, 2009 5:58 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 6:09 pm автор Аки Куга\nв Пт Май 29, 2009 6:35 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 6:47 pm автор Аки Куга\nв Пт Май 29, 2009 6:50 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 6:54 pm автор Саюри\nв Пт Май 29, 2009 6:59 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 7:13 pm автор Саюри\nв Пт Май 29, 2009 7:30 pm автор ?????\nв Пт Май 29, 2009 7:35 pm автор Аки Куга\nв Пт Май 29, 2009 7:36 pm автор ?????\n(имена же вроде нельзя?)\nв Пт Май 29, 2009 7:37 pm автор Саюри\n(вроде нет..ну ладно..подумаешь))))


Ысын күңелдән һеҙҙе Республика көнө – Башҡортостан Республикаһының дәүләт суверенитеты тураһындағы Декларацияһын ҡабул итеүгә 28 йыл тулыу менән ҡайнар ҡотлайбыҙ!\nБыл йылдаҙа Башҡортостандың артабанғы үҫеше өсөн ҙур иҡтисади һәм рухи өлкәләрҙә үҙгәрештәр башҡарылды. Ҡала халҡының йәшәү сифатын яҡшыртыуҙа һәм баш ҡаланың тышҡы йөҙөн яңыртыуҙа ҙур эштәр алып барылды.\nБөгөн өфөлөләрҙең хеҙмәт һөҙөмтәһе асыҡ күренә. Баш ҡалабыҙ иҡтисади, социаль һәм мәҙәни үҫеш күрһәткестәре буйынса Рәсәйҙең миллионлы ҡалалары араһында алдынғы урындарҙы биләй. Өфө тағы ла матурыраҡ һәм тормош өсөн уңайлылыраҡ ҡалаға әйләнде. Йылдан йыл Өфөлә балалар күбәйә, халыҡтың тәбиғи артыуы билдәләнә.\nБөгөнгө көндә Өфөлә ҡала мөхитен төҙөкләндереүгә, сифатлы һәм хәүефһеҙ юлдар булдырыуға йүнәлтелгән бер нисә федераль проекттар тормошҡа ашырыла, ҡала йәмәғәт киңлектәрен һәм күп фатирлы йорт ихаталарын төҙөкләндереү, йәшелләндереү буйынса эштәр алып барыла.\nБаш ҡаланың бөтә ҡаҙаныштары – производство коллективтарының, Өфө ойошмаларының һәм учреждениеларының, хөрмәтле ветерандарҙың көсөргәнешле эшмәкәрлегенең оло тырышлыҡ һөҙөмтәһе.\nИнанабыҙ, был юҫыҡта беҙ тыуған республикабыҙҙың һәм уның баш ҡалаһының мәнфәғәте өсөн дөйөм йорттобоҙҙо һаҡлап, яңыртып, камиллаштырып хеҙмәт итәсәкбеҙ.\nӨфөлөләргә ҡоростай һаулыҡ, тыныслыҡ, именлек теләйбеҙ. Башҡортостан, баш ҡалабыҙ мәнфәғәте өсөн эшләгән эштәрендә тик уңыштар юлдаш булһын.


Йәшен 3 кешен ғүмерен өҙде\nшимбә, 18 ноябрь 2017, Казан вакыты 19:06\nЙәшен ваҡытында кеҫә телефоны аша һөйләшеү арҡаһында Краснокама районында өс кешенең ғүмере фажиғәле өҙөлдө.\nВаҡиға Кама йылғаһы ярында була. Дауыл ваҡытында егерме биш йәштәге ҡыҙ кеҫә телефонын алып шылтырата. Көслө йәшен тап уның телефонын һуға. Һөҙөмтәлә, ҡыҙ кеше менән уның эргәһендәге ике малай ҙа һәләк була, яҡын тирәләге тағы ла биш кеше йәрәхәтләнә.\nКраснокама районының граждандар оборонаһы буйынса идаралығынан хәбәр итеүҙәренсә, һәләк булыусыларҙың барыһының да шәхестәре асыҡланған. Йәрәхәтләнеүселәрҙең дүртеһе әлегә табиптар күҙәтеүе аҫтында.\nЙәшен атмаһа, башҡа фажиғәләр ҙә табылып тора. Республикала һуңғы тәүлектә өс кешенең ғүмере һыуҙа өҙөлә. Баҡалыла алтмыш биш йәштәге ҡатын йылғаға батып үлә. Ошондай уҡ фажиғә Әлшәйҙә теркәлә. Ғафури районында егерме һигеҙ йәшлек егет Ағиҙел йылғаһында һәләк була.\nӨфө ҡотҡарыусылары ла 40-45 йәштәге ир кешенең шәхесен асыҡлау менән шөғөлләнә. Уның мәйетен Дуҫлыҡ Монументы янындағы пляжда тапҡандар. Ҡотҡарыусылар әйтеүенсә, ир кешенең Сипайлово яныда, Ҡариҙел йылғаһында батыуы ихтимал.\nЙыл башынан республикала 79 кеше батып үлгән.


Йондоҙнамә (22-28 апрель) » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек»\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » Йондоҙнамә (22-28 апрель)\n22.04.2019 Йондоҙнамә (22-28 апрель)\nБыл арала күпселек эшегеҙ туҡтағандай күренер. Иң яҡшы белгән кешеләргә лә тулыһынса ышанмағыҙ. Кәрәк саҡта уларҙың ярҙамын тоймауығыҙ ҙа ихтимал. Шаршамбыла бер кем менән дә дәғүәгә инмәгеҙ.\nАҙна барышында әүҙемлегегеҙ кәмегәнен асыҡ тойорһоғоҙ. Эш араһында ниндәйҙер күптәнге мөнәсәбәттәрҙе яңынан ялғарһығыҙ. Ниңәлер бынан бер ниндәй ҙә ҡәнәғәтлек кисермәҫһегеҙ. Уйламағанда ниндәйҙер саҡырыу алырһығыҙ. Унан баш тартмағыҙ, сара һеҙҙең өсөн файҙалы булыр.\nВаҡытығыҙҙы һәйбәт үткәрерһегеҙ, моғайын. Йыш ҡына башығыҙға өмөтлө уй-фекерҙәр килер. Шаршамбыла мөһим һөйләшеү көтә. Аҙнаның икенсе яртыһы ауырыраҡ көтөлә. Яҡындарығыҙ менән ҡытыршылыҡтар килеп сығыуы бар.\nКүтәренке кәйефегеҙ һәр саҡ ярҙам итеп торор. Күптәрҙең ижади һәләттәре лә асылыр. Күҙгә күренгән уңыштарығыҙ юҡ, шулай ҙа киләсәккә өмөт менән ҡарарға сәбәптәр булыр. Кесе йомала тура һуғылмағыҙ, урау юлдар эҙләүегеҙ дөрөҫөрәктер.\nОсор эшлекле кешеләр өсөн яҡшы. Ялҡауҙар иһә ваҡытын бушҡа уҙғарыр. Мөмкин тиклем оло кешеләрҙең фекеренә ҡолаҡ һалығыҙ. Яҡшы белгән юлдарҙан йөрөргә, таныш булған ысулдарҙы ҡулланырға кәңәш ителә.\nЭлек туҡтаған эштәрегеҙҙе урынынан ҡуҙғатып ебәрерһегеҙ. Бының өсөн ниндәйҙер этәргес сәбәп килеп сығыр. Осор һеҙҙең өсөн яуаплы һәм мөһим булыр. Һуңғы эш йомғаҡтарынан сығып, һеҙҙең турала фекер йөрөтөрҙәр.\nБыл арала ҡапыл төрлө ҡаршылыҡ күбәйеп китер. Ваҡыт һәм мөмкинлектәрегеҙ булмауы эсегеҙҙе бошорор. Йондоҙҙар һәр нәмәгә етди ҡарарға, дөрөҫ һығымталар яһарға, үҙ көсөгөҙгә генә ышанырға ҡуша. Кесе йоманан һуң хәлегеҙ еңеләйер.\nАҙна араһында бәғзеләр мөһим ҡағыҙҙар менән эш итер. Һәр саҡ иғтибар күрһәтеү кәрәк булыр. Элек ебәргән хаталар арҡаһында ниндәйҙер эшкә яңынан тотонорға тура килер. Иң уңышлы көндәрегеҙ – шаршамбы һәм шәмбе.\nҠайһы бер йүнәлештәр буйынса алға китеү өсөн мөмкинлектәр булыр. Ләкин үҙегеҙгә лә егәрлелек күрһәтеү мөһим. Яҡшы белгән мәсьәләләрҙә генә уңышҡа өлгәшерһегеҙ. Яңыса эш итеү әллә ни файҙа бирмәҫ кеүек. Йомала эштәгеләр менән һүҙгә килешеүегеҙ ҙә бар.\nҺәйбәт көндәр. Төп эшегеҙҙә барыһы ла яҡшы буласаҡ, етәкселәр һеҙҙең менән ҡәнәғәт һымаҡ. Тап был арала киләсәккә ҡорған ниндәйҙер маҡсаттарығыҙҙы тулыһынса асыҡларһығыҙ. Кешеләр менән аңлаша белеүегеҙ һәр саҡ ярҙам итеп торор.\nҠатмарлы осор. Хәлдәрҙең барышын алдан төҫмөрләү мөмкин булмаҫ. Һис тә уйламаған ваҡиғалар килеп сығыр. Шулай ҙа элегерәк бындай мәлдәр булғандыр, тәжрибәгеҙ ярҙам итергә тейеш. Шаршамбыла үҙ фекерегеҙҙә ныҡ тороғоҙ.\nУңышлы аҙна. Көтөлмәгән хәлдәр булмаҫ. Бөтәһе лә һеҙ алдан уйлағанса барыр. Шәхси тормошоғоҙҙағы ваҡиғалар ҡәнәғәтләнерлек. Шаршамбыла башлаған эшегеҙ бик өмөтлө булырға оҡшай. Йомала кемдер кәйефегеҙҙе боҙорға маташыр.


Топ 10 Иң яҡшы Рулетка һатыу Буйынса сайттар - Видео чат №1 - егет йәки ҡыҙ менән танышып онлайн!\nТоп 10 Иң яҡшы Рулетка һатыу Буйынса сайттар\nДаими рәүештә уңайлы урын эҙләп Арыным ашыу ч, һеҙгә, һеҙ Бик күп һәм уларҙың башы увиватьсяХәҙерге тел таба һеҙгә уңайлы Ысул эҙләп ч-платформаһында, улар Һеҙҙең ярҙам менән яңы кешеләр Менән аралаша ала.\nПроект төҙөп, иң ауыр ваҡиғаларҙы Беҙ һеҙҙең өсөн эшләнек, һайлау Яҡшы сат-донъяның барлыҡ платформаларында, Буш ваҡытын үткәреү приятно һеҙҙең Өсөн, селтәрҙәге таныш кешеләр менән аралашыу.\nБеҙҙең миссия бик ябай, һәм Уны шунда, иң яҡшы һәм Бушлай ч исемлеге булдырыр өсөн, Иркенлек селтәрендә ҡарап була. Һеҙ күберәк түгел буласак мең Варианты һайларға кәрәк, сөнки беҙ Һеҙҙең менән аралашыу өсөн яҡшы Таныш сая платформа исемлектә 10 Кеше, шул иҫәптән. Күберәк аралашыу өсөн уңайлы ваҡыт Һеҙ тратты сайт йәки башҡа Эҙләү һәм ҡулланыу өсөн платформа Ла кәрәк күңел. Юғары тиҙлек һәм хәүефһеҙлек һәм Уңайлы йорттар ҡала, һеҙ наслаждаться Берләшмәләре, йөҙләгән яңы йорт егеттәр Һәм ҡыҙҙар ҡаршы ала.\nБер ҡасан да белеп булмай, Түбәндәге ҡулланыусы ниндәй илдән килгән, Ләззәт алған һәр тапҡыр, ҡасан Экрандарға яңы ҡыҙыҡлы әңгәмәләште.\nБеҙ иң яҡшы, һеҙҙең өсөн Сайттан таба селтәрендә аралашыу өсөн Түгел, ә беҙҙең уларға платформа Туранан-тура тоташтырып, шулай булғас, Һеҙ уларҙы һәр береһен инеп Алырға мөмкин етеҙ. Барыһы да һезгә эшләргә кәрәк, Был платформаһында һайлауға өҫтөнлөк биргән, Төймәгә басыгыз ҡабул итеү һәм Хеҙмәтләндереү шарттары, яңы кешеләр менән Аралашыу өсөн бөтә донъя йөҙ Менән башланды. Һәр береһе сайтына, иң яҡшы 10 аралашыу беҙҙең өсөн платформа Тәҡдим ителгән шәлкемен, аралашыу мөмкинлеге Булып теркәлергә тәҡдим итәләр. Һеҙ үҙегеҙҙең шәхси мәғлүмәттәрегеҙҙе ебәрергә кәрәк. Бында һине генә, һине һәм Камера йөҙ незнакомец, ул көтөп Алмай өсөн, һинең менән һөйләшеп. Бер генә минут көтөп тора, Сөнки хәҙер бөтә донъяны интернет Менән файҙаланыусылар өсөн платформалар ҡулланыла Иң яҡшы мең-аралашыу, көтәбеҙ, Ул һеҙгә ҡушыла алмайым. Бары ун минут һәм ҡатын-Ҡыҙ ир-аттың һеҙҙең хыялдар Аша һеҙҙең менән аралаша ала. Был сайтта башҡа ҡиммәтле ваҡытта Үҙе эҙләп торорға кәрәк, сөнки Бөтә эште беҙ һеҙҙең өсөн Эшләй.\nБойһондорған Янчжоуҙан танышыу Сайты түләүһеҙ Ҡытай халыҡ\nСайт Танышу бу Дюссельдорфе: сайт Танышу, анда Барысы да\nч танышты интернетта танышҡан. онлайн аралашты. бушлай таныша. чатта теркәлергә онлайн без рулетка шәхси танышыу видео рулетка видео чат ҡыҙ менән таныша. таныш булмаған ҡыҙым теркәлгән өсөн видео фото видеочить рулетка ҡыҙы 18


Өфөлә башланғыс кластар уҡытыусылары талап ителә // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфөлә башланғыс кластар уҡытыусылары талап ителә\n16:21, 23 августа 2011 Йәмғиәт\nЯңы уҡыу йылы башланырға бер аҙнанан ашыу ваҡыт ҡалды. Ләкин, асыҡланыуынса, Өфөнөң күпселек мәктәптәрендә кадрҙар мәсьәләһе әле булһа хәл ителмәгән. Ҡаланың белем биреү учреждениелары башланғыс кластар уҡытыусыларына ҡытлыҡ кисерә. Шулай итеп, бөгөнгө көндә башланғыс кластар уҡытыусылары өсөн 34 вакансия асыҡ. Был хаҡта бөгөн яңы уҡыу йылына әҙерлек буйынса матбуғат конференцияһында Өфө ҡалаһы ҡала округы хакимиәте башлығы урынбаҫары Сынтимер Баязитов әйтте.\nҠала башлығы урынбаҫары килеп тыуған хәлде йыл һайын Өфөлә беренсе класҡа барыусылар һанының бер меңгә артыуы менән бәйләй. Мәктәп администрациялары талап ителгән белгестәрҙе һайлап алып өлгөрмәй.\nШулай уҡ баш ҡалала инглиз теле, физика, математика, информатика, технология һәм физкультура уҡытыусыларының етмәүе тойола, тип билдәләне ҡала хакимиәте башлығы урынбаҫары.\n— Бынан тыш, балалар баҡсаларындағы хәл элеккесә хөрт. Бөгөн мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларына 74 тәрбиәсе талап ителә, шулай уҡ музыкаль етәкселәр һәм физик культура буйынса инструкторҙар кәрәк, — тине Сынтимер Баязитов. Шулай уҡ ҡаланың белем биреү учреждениеларындағы белгестәр вакансиялары хаҡында мәғлүмәт ай һайын Өфө хакимиәтенең Мәғариф идаралығы сайтында урынлаштырыла, тип өҫтәп әйтте ул.


Бөгөн - яҙыусы, йәмәғәт эшмәкәре, Социалистик Хеҙмәт Герой ы Борис Полевойҙың (псевдонимы, ысын фамилияһы - Кампов)\nхәтер көнө. Һәм был иҫтәлекле көндә Борис Николаевичтың\nреспублика халҡына адресланған ике хаты тураһында һөйләп\nкитеү дөрөҫ булыр, моғайын.\nБорис Полевой Совет тыныслыҡ фондының идара рәйесе вазифаһын башҡара. Был фонд архивында бер почта бланкыһы һаҡланып ҡалған. Уны ебәреүсенең адресы: "Өфө - 38, Машина төҙөүселәр урамы, 9, 22 - се фатир. Молчанова Антонина Алексеевна".\nБорис Полевой был хатҡа яуапты көттөрмәй: "Хөрмәтле Антонина Алексеевна! Совет тыныслыҡ фонды Һеҙҙең үҙ теләгегеҙ менән Тыныслыҡ фондына ебәргән взносығыҙҙы алды һә м ихлас күңелдән рәхмәт белдерә".\n1972 йылда Өфө менән Мәскәү араһында "Ярослав Галан"\nпароходы йөрөй. Бер көнө Өфө йылғасыларына ҡунаҡҡа Борис Полевой килеп төшә. Ул Ярослав Галан менән таныш булыуы тураһында һөйләй һәм үҙ ҡултамғаһы менән "В конце концов" тигән китабын бүләк итә.\nИкенсе хаты Бәләбәйҙең крайҙы өйрәнеү музейы хеҙмәткәрҙәренә адреслана. Бына уның йөкмәткеһе: "Үҙегеҙҙең тарихи - крайҙы өйрәнеү музейында яҡташығыҙ Сергей Крушинский иҫтәлегенә мөйөш асырға ҡарар итеүегеҙгә бик\nУл Бөйөк Ватан һуғышында иң ҡыҙыҡлы, арымай - талмай эшләүсе, сикһеҙ ҡыйыу, шул уҡ ваҡытта иң талантлы\nхәбәрселәрҙең береһе булды.\nМин уның менән тыуған ҡалам Калининдан алып Берлин һәм Прагаға тиклем юлды бергә үттем, тип әйтергә була. Сергей\nтураһында белгәнемде ике томға тупланған көндәлектәремдең\nтөрлө өлөштәрендә һүрәтләнем, шуға күрә һеҙҙең өсөн башҡа\nбер нимә лә өҫтәп әйтә алмайым. Крушинскийҙың фотоһын, бәлки, ебәрермен. Тапһам. Беҙ бит хәбәрсе ырымы буйынса фотоға төшөргә яратманыҡ. Һеҙгә минең кәңәшем: "Правда" , "Комсомольская правда" гәзиттәрендә уның улдары эшләй. Улар һеҙгә атайҙарының портретын ебәрә алыр, моғайын...\nИң изге теләктәр менән һеҙҙең Борис Полевой."\nЯҙыусының үлеменә өс йыл ҡалғас, уның "Силуэты" исемле китабы донъя күрә. Унда автор осрашырға тура килгән билдәле шәхестәрҙе һүрәтләй. Улар араһында Самуил Маршак, Алексей Сурков, Илья Эренбург, Сергей Смирнов, Александр Фадеев һәм башҡалар бар. Китап журналист карьераһын 1926 - 1927 йылдарҙа Өфөлә, "Ҡыҙыл Башҡортостан" гәзите репортеры булып башлаған Сергей Крушинский тураһында очерк менән тамамлана.\nОчерк "Дуҫ менән осрашыу" тип атала. Нью - Йоркка юлға сығырға әҙерләнгәндә Борис Полевой Сергей Крушинскийҙың китабын һатып ала, уны уҡый һәм "күптән күрмәгән дуҫы, тормошта ҡыҙыҡлы мәлдәрҙе күрә һәм уртаҡлаша белгән аҡыллы һ әм һиҙгер кеше менән әңгәмәләшкәндәй" була.


Сибай таштарынан сквер төҙөлһә... » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Сибай таштарынан сквер төҙөлһә...\nСибай таштарынан сквер төҙөлһә... 15.03.2019 // Йәмғиәт\n“Бәләкәй ҡалаларҙа уңайлы мөхит булдырыу” Бөтә Рәсәй конкурсынан сибайҙар ситтә ҡалманы. Улар Владимир Маяковский скверында “Көньяҡ Башҡортостанда тау сәнғәте оҫталары” тигән үҙенсәлекле проекты тормошҡа ашырырға тәҡдим иткән.\nСибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Рөстәм Афзалов әйтеүенсә, был башланғыс хуплау тапһа, сквер тулыһынса реконструкцияланасаҡ, уның ял итеү урындары, эскәмйәләре, өҫтәл-ултырғыстары һ.б. төбәктә табылған таштарҙан (йәшмә, гранит һ.б.) эшләнәсәк. Аяҡ аҫтына плитәләр ҙә тәү ҡарашҡа бик ябай күренгән таштарҙан һалыныр, ти етәксе.\nПрограмманың төп шарттарының береһе – төҙөләсәк объект киләсәктә күпмелер килем килтерергә тейеш. Шулай уҡ йәйәүлеләр, ғаилә менән ял итеү өсөн урындар булдырыу мөһим. Ғөмүмән, ҡала халҡына ҙур уңайлылыҡ, матурлыҡ тыуҙырыу күҙ уңында тотола.\nӨҫтәүенә скверҙа һәр кем тирә-яҡты танып белеү, ҡалала табылған таштарҙың әһәмиәте, ҡулланылышы, уларҙы нисек итеп файҙаланыу юлдары тураһында бай мәғлүмәт менән танышыу мөмкинлеге буласаҡ.\nӘйткәндәй, был конкурста ҡатнашыу өсөн 82 төбәктән 455 ғариза тапшырылған.


Ирекмән булырға теләгәндәр, һеҙҙең иғтибарға!\n6 Декабрь 2021, 21:00\nТиҙҙән үтәсәк сарала ирекмән булып ҡатнашыу өсөн тейешле талаптар - яҙмала.\n#БеҙБергә граждандар ҡатнашыуындағы халыҡ-ара форумда “FIVB 2022” ир-егеттәр араһында волейбол буйынса донъя чемпионатының ирекмәндәр программаһы билдәле булды. Уларҙың бер этабы Өфөлә үткәреләсәк.\n“Ирекмәндәр – чемпионат һәм ярыштар йөҙө. Йыш ҡына улар – көйәрмәндәрҙе, спортсыларҙы, журналистарҙы ҡаршы алған беренсе кешеләр. Ил һәм турнир тураһындағы тәүге тәьҫораттар ҙа ирекмәндең нисек йылмайыуына, сит телдә нисек һөйләшеүенә, башҡа ил ҡунаҡтарына йәки спортсыларына нисек өндәшеүенә бәйле – ирекмәндәрҙең ярҙамы мөһим”, – тип билдәләне “Волейбол 2022 ойоштороу комитеты” йәмғиәте генераль директоры Роман Станиславов.\nТурнирҙы ойоштороусылар ирекмәнлеккә кандидаттарҙан 30 меңдән ашыу ғариза көтә. Улар 18 йүнәлеш буйынса – аккредитациялауҙан, ойоштороуҙан телерадиотапшырыуҙарға һәм транспортҡа тиклем йәлеп ителәсәк. Өфөләге ирекмәндәрҙе йыйыу эше Башҡортостан дәүләт медицина университетының ирекмәндәр үҙәге тарафынан ойоштороласаҡ.\n- 18 йәштән өлкән булыу;\n- сит телдәрҙе белеү;\n- тренингтарҙа ҡатнашыуға әҙерлек;\n- быға тиклем ирекмәнлек эшмәкәрлегендә ҡатнашҡанлыҡҡа өҫтөнлөк биреләсәк;\n- командала эшләй белеү.\nИрекмән булыу өсөн нимә эшләргә?\nҒариза бирергә. 2022 йылдың беренсе кварталында программала теркәлеп буласаҡ;\nһайлауҙы уңышлы үтеү буйынса раҫланырға;\nакрредитацияланырға һәм экипировка алырға.\nЧемпионат ваҡытында һәр ирекмәнгә брендлы экипировка һәм сара ойошторолған ҡалала транспортта бушлай йөрөү хоҡуғы биреләсәк. Барлыҡ ирекмәндәр беренсе көндән алып страховкаланасаҡ һәм уларҙы ашатыу ҡаралған (сменаға ҡарап, бер йәки ике тапҡыр). Сит ил һәм башҡа ҡала ирекмәндәренә йәшәү урыны тәҡдим ителәсәк.\nПрограмма ойоштороусы ҡалаларҙағы ирекмәндәр үҙәктәре тарафынан тормошҡа ашырыласаҡ.\nХәтерегеҙгә төшөрәбеҙ, киләһе йылдың 26 авгусынан 11 сентябренә тиклем Рәсәйҙә ир-егеттәр араһында волейбол буйынса донъя беренселеге үтәсәк. Чемпионат матчтары Рәсәйҙең 10 ҡалаһында, шул иҫәптән Өфөлә ойошторола.\nФото: “Новости” агентлығы.