«Киске Өфө» гәзитенең сайты - НИШЛӘҮЕҢ БЫЛ, САРАМ, ЙӘНКИҪӘК! - 2020 - Мәҡәләләр\nНИШЛӘҮЕҢ БЫЛ, САРАМ, ЙӘНКИҪӘК!\nСара бәпәйҙе сисендереп, йылы һыуҙа йыуындырҙы. Һөт кухняһынан алған ҡушылманы имеҙҙе. Тағын күтәреп йөрөттө. Үҙе белгән бишек йырын йырланы. Кәйеф күтәрелде. Ярай бәләкәс оҙаҡ йоҡлай, тыныс күренә. Әсәһе генә... Ни йәне менән ошо сабыйҙы ят кешегә ҡалдырып китергә була? Ысынлап та, Сара Луиза өсөн төптө сит кеше. Әллә ул йәтим үҫтеме икән дә, шуға ла ғаилә тигәнде бик аңлап бөтмәйме? Юҡ, ире алама кеше. Шул әҙәмде күрмәй тороп, һорауҙарына яуап табып булмаҫы асыҡ. Их, Луиза Игорҙең адресын да, телефон номерын да бирмәне шул. "Луиза миңә ҡыҙым кеүек. Уны яҡлаясаҡмын", - тип әйтергә тура килер.\nИшектең ҡыңғырауына баҫтылар. Барып асыуға "аһ" та "уһ" итеп, Луиза атылып килеп инде. Сара ауыҙ асып бер һүҙ әйтергә лә өлгөрмәне, ҡатынҡай йоҡлап ятҡан бәпәйҙе матҡып тотоп алды.\n- Мине эҙәрлекләйҙәр!\n- Беләһең бит кем икәнен!\n- Асығын әйтмәйенсә, мин һине бер ҡайҙа ла сығармайым, - тине Сара ҡәтғи тауыш менән.\nЛуиза илап ебәрҙе:\n- Автовокзалға алып барып ҡуй инде. Үтенәм...\n- Игорь менән һөйләшергә кәрәк.\n- Юҡ! Аҫылынып үлеүем мең артыҡ! Автовокзалға! Зинһар, ҡәҙерлем... Мин бит хәйерсе хәлендә.\nСара йәш ҡатындың үҙенә ун мең бурысы барлығын иҫенә төшөрҙө. "Хәҙер аҡса бирһәң, бурысын әллә ҡайтара, әллә юҡ. Миңә һалышып китмәһен, инде алып барып ҡуям да ҡотолам, теләһә нимә эшләһен".\nТейәнешеп сыҡтылар. Сараның иҫке "Лада"һы "һә" тигәнсе тоҡанды. Алама ғына булһа ла, йөрөргә эшкинә бит әле, шөкөр. Шунан ҡуҙғалып урам буйлап киттеләр. Машиналар күп кенә. Луиза артҡа боролоп-боролоп ҡарап ала. Көҙгө аша уны күҙәткән Сара түҙмәне:\n- Нервныйһың! Нисек балаңды үҫтерерһең, былай дауам итһә!\nМашиналар геүләй. Сара яй барғанға, ҡайһылары сигнал биреп үтеп китә. Сара улар ыңғайына ашыға алмай. Ул йәш әсәне балаһы менән алып китеп бара. Имсәк бала ҡосаҡлаған әсәне йөрөткәне юҡ ине әлегәсә, шуға үҙен бөтөн донъяны яҡларға әҙер баһадир һымаҡ тойҙо. Хатта ашыҡҡан йөрөтмәндәргә: "Миндә эшегеҙ булмаһын", - тигәнде аңлатып, үҙе лә яуап сигнал биргеләне, бармаҡ-ҡул менән дә ишараланы. Ары киткән һайын машиналар ҙа күбәйә генә барҙы. Артта юл-патруль хеҙмәте машинаһы сигнал бирә-бирә яҡынлашты. Берәй ерҙә авария булғандыр. Үтә тығын урында ла бәғзе йөрөтмәндәр әллә ҡайҙа ашығалар, юл ҡыялар, бер-береһенең өҫтәренә менеп киләләр... Әйтерһең, ярышҡа сыҡҡандар. Ярай, полиция машинаһы мәшәҡәтһеҙ, тотҡарлыҡһыҙ үтер, уға юл бирерҙәр, иң мөһиме, аварияға тарығандар иҫән булһындар, берүк. Юғиһә, кисә әсәһе, оло юлда ике ҡатын һәләк булған, тип әйткәйне. Патруль машиналары тәңгәлләште, тик, нишләптер, уҙып китергә ашыҡмайҙар.\n- Зинһар, тиҙерәк ҡыу! - тип ҡысҡырҙы бәпәйен ҡосаҡлап артта ултырған Луиза. - Игорь минең арттан килә!\n- Ул полицияла эшләмәй бит.\n- Дуҫтары күп унда! Ҡыу!\nҠуй, башты ҡатырҙы ғына бит Луиза! Әллә башы сирлеме? Нишләп ирҙең һүҙен тыңлап, дуҫтары ҡатынды эҙәрлекләһендәр, ти инде?\n- Тиҙлекте арттырырға ярамай, ҡәҙерлем. Эргәлә гаишниктар. Һинең ҡулда сабый. Беҙ икеләтә яуаплы, - тине ҡаты тауыш менән Сара.\nМашиналар арттан ҡалмай килә. Үткәреп ебәрергә кәрәк. Алда боролош. Хәҙер ҡотолалар! Был ни хәл? Полиция машиналары ла был яҡҡа боролдо ла баһа. Сара яңылыш ишетмәйҙер бит, етмәһә, рупорҙан ҡысҡырҙылар: "Фәлән-фәлән номерлы "Лада", юл ситендә туҡталырға!"\n- Туҡтама! - тип ҡысҡырып ебәрҙе Луиза.\n- Ирең беҙҙе шулай баҫтырамы? - Сараның йөрәге дөп-дөп килде.\nТегеләрҙең машинаһы сыйылдай-геүләй йәнәш бара башланы. Бына алда ултырған полицейский уға ҡул һелкте: "Туҡта!" Уғаса булмай, динамиттан йәнә һөрәнләне: "Фәлән номер! Юл ситенә барып туҡталырға!"\nБыл ни ғәләмәт? Сара юл ҡырыйына боролоп туҡтауына бер нисә полицейский машиналарынан атылып килеп тә сыҡтылар.\n- Ҡулығыҙҙы күтәрегеҙ! Сығырға! - тигән ҡаты тауыш яңғыраны.\nЛуизаны һөйрәп, үҙҙәренең машинаһына индереп ултырттылар, ул меҫкен сәрелдәй, сәбәләнә. Сабый икенсе полицейский ҡулына күсте.\n- Йыртҡыстар, һеҙ нимә эшләйһегеҙ! Ҡағылмағыҙ йәш әсәгә! - тип ярһыны Сара.\nЯуап урынына Сараның үҙенә сығырға ҡушылды.\n- Был ниндәй башбаштаҡлыҡ? Ҡағылмағыҙ! Мин һеҙҙе хөкөмгә тарттырам! - тип ҡәһәтләнде йөрөтмән ҡатын. - Аңлатығыҙ! Һеҙ әсә менән сабыйҙы урланығыҙ!\n- Артыҡ һүҙ ысҡындырмағыҙ. Үҙегеҙгә ҡаршы дәлил буласаҡ.\n- Һеҙ Игорҙең дуҫтарымы?\n- Ниндәй Игорь? - Уға яҡыныраҡ килгән ауыр кәүҙәле полицейский ҡалын тауыш менән гөрөлдәне.\n- Мин йәш әсәне үҙе атаған адрес буйынса алып китеп барам. Ире Игорь. Быны хәҙер үҙе раҫлар... Ҡайҙа алып киттегеҙ Луизаны?\nУғаса булмай, икенсе полиция хеҙмәткәре уларға яҡынлашты. Чины юғарыраҡтыр, үҙ-үҙен тотошонан шулай тойола.\n- Нишләп тотҡарланаһығыҙ? - тине ул бойорған тауыш менән.\n- Иптәш! - тип уға өндәште Сара һәм асҡан ауыҙын ябырға онотто. - Шамил!\nЛәлә һеңлеһе менән бер факультетта уҡыған Шамилды нисек танымаҫҡа мөмкин? Теге лә Сараны таныны.\n- Был Сара Наилевнамы? - Ир-егет үҙ күҙенә үҙе ышанмағандай һораны, -Дә, уйламағайным. Нисек бындай хәлгә тарынығыҙ?\n- Бер нәмә аңламайым. Луизаны атаған адресы буйынса алып китеп барам...\n- Бала бит урланған.\n- Унда, бүлексәгә алып барғас, бөтәһен дә яҡшылап аңлатырҙар, һеҙ ҙә аңлатырһығыҙ, - тине Шамил. - Тик нишләп беҙ сирена ҡысҡыртып баҫтырғанда, туҡтаманығыҙ? Артығыҙҙан күпме эйәреп барырға тура килде.\nСараның күҙҙәре маңлайына менде, ауыҙы салышайҙы.\n- Ай, Хоҙай! Уны ҡайҙан беләйем, ти инде! Тәү тапҡыр бындай хәлгә тарыным.\nПолицейскийҙар бер-береһенә ҡарашып алдылар.\n- Алып китегеҙ, - тип ымланы Шамил. Машина геүләп ҡуҙғалып китте.\nБүлексәгә алып барып бикләгәс тә Сара оҙаҡ ваҡыт иҫенә килә алманы. Нисек тарыны һуң ул бындай хәлгә? Нишләп урамда тап иткән ят ҡыҙға шул хәтлем ышанды һуң ул? Хәҙер үҙенә ғәйеп таҡһалар, нисек аҡланыр, ә? Ул сабый урлауҙа ҡатнашманы. Бары тик һораған еренә алып барырға ғына ризалашты. Уф, әсәһе, туғандары белһә, ояты ни тора! Туҡта, Сара, тәрән итеп тын ал. Луизаға кеше балаһы нимәгә хәжәт? Был ниндәйҙер аңлашылмаусанлыҡ. Игорь әллә шулай башты бутаймы?\nЛуиза, ире Игорҙе "Эске эштәр министры урынбаҫарының туғаны", тине. Шул әҙәмдең ҡапҡанына эләктеләрме, юғиһә? Балалы ҡатынды бөтөнләй балаһыҙ итеп күрһәтмәкселәрме? Һуң, Луиза бит, ысынлап та, ауырлы ине! Ҡорһағы бар ине! Сара бөтөн осрашыу-күрешеүҙәрҙе күҙ алдынан үткәрҙе. Бер заман башы ауырта башланы. Хәсрәткә сумып күпме ултырғандыр, иҫләмәй, һорау алырға алып киттеләр.\n- Сабый урланған. Ишеттегеҙ бит, бүтән ҡабатламайым, - тине инспектор. - Ни өсөн Ангелина Селезневаға ярҙам итештегеҙ?\n- Ангелина? - Был исем-шәрифте тәүләп ишеткән Сара урынынан ҡалҡына бирҙе. - Мин Луизаны ғына беләм. Осраҡлы таныштыҡ. Мин уны ауырлы сағында уҡ күргәйнем инде. Луиза миңә ире эҙәрлекләүе тураһында һөйләне.\nҺорау алыусы уға тишерҙәй итеп ҡараны:\n- Һеҙ нимә, гәзит уҡымайһығыҙмы?\n- Телевизор ҡарамайһығыҙмы?\nИнспектор аптырауҙан баш сайҡап, йылмайырға мәжбүр булды,.\n- Вәт клоунада.\n- Өйөмә барып тикшерә алаһығыҙ, телевизор ҙа, компьютер ҙа юҡ.\n- Ә нимә менән шөғөлләнәһегеҙ? Һеҙ эшһеҙ, шулаймы?\n- Китап уҡыйым. Эйе! Был ҡыҙ менән мин бер ай элек урамда танышҡайным. Әйткәнемсә, ауырлы сағында. Шулай! Ҡорһағы бар ине, үҙ күҙҙәрем менән күрҙем.\n- Дауам итегеҙ, - тине тәфтишсе.\n- Ул миңә үҙенең аяныс хәлен һөйләне.\n- Ниндәй ауыр хәлен? Ул бала урларға һеҙ ҡотортто, ти әле.\n- Тынысланығыҙ. Беҙ уға ышандыҡ, тигәнде аңлатмай. Ләкин һеҙҙең тормошто ҡатмарландырыуы бар.\nХәл ҡатмарланып китмәһен! Күҙ алдынан йәнә Луиза менән булған күрешеү мәлдәре, һөйләшеүҙәр ялтлап уҙҙы. Сара уны ҡасан күргәнен, нисек танышҡандарын бәйнә-бәйнә бәйәнләне. Артабан ҡатынды кире изоляторға оҙаттылар. Сара Ғәбитова Енәйәт кодексын шаҡтай яҡшы белә, бәләгә тарығандарға ярҙам иткән саҡтары булды. Тик үҙенең ошондай хәлгә ҡалыры башҡа ла инеп сыҡҡаны булманы. Ул инде "туғандарҙан оят" тигәнде онотто, Илдар ағаһына шылтыратырға ашыҡты. Ул судья, закондарҙы яҡшы белә, тейешле бәйләнештәре бар. Илдар һеңлеһен тыңлаған саҡта аптырауҙан телен шартлатып-шартлатып алды.\n- Тәк, бикле ултыраһыңмы? Ҡасан тотоп алып килделәр?\n- Ағай, бындай хәлгә тарығаным юҡ ине. Ышандым бит ҡыҙ балаға.\n- Үҙ башыңа мажара эҙләй ҙә йөрөйһәң, һеңлекәш. Эштәгеләргә нимә тип аҡланырһың икән, ә?\n"Ярай әле туғандарым эштән киткәнемде белмәй", тип Сара иркен һуланы.\nСара тикшереүселәрҙең кеҫә телефонын тартып алыуҙарын, ә унда Луиза-Ангелинаның "ҡорһаҡлы" саҡта төшөрөлгән фотоһы һаҡланыуын әйтте. Ысынлап та, был ҙур дәлил ине. Хәл асыҡлана барған һайын Сара үҙенең ни тиклем ахмаҡ һәм бер ҡатлы булыуына инана ғына барҙы. Соҡорға йығылып төшкән хикмәт эйәһе Фалес та унан эс тырнап көлөр ине. Ә Сара төшкән соҡор хәтәрерәк бит. Идеал бала тәрбиәләү идеяһы ҡамауында йәшәгән психикаһы сирле Ангелина Иваново ҡалаһындағы психоневрология бүлексәһенән ҡасып сығып киткән. Юлында тап булған кешеләрҙе төп башына ултырта-ултырта Өфө яҡтарына килеп төшкән. Бында ул бер нисә бала табыу йортон күҙәтә. Шуларҙың береһен һайлап ала. Сара Луизаның нисек итеп бала табыу йорто тураһында ентекләп, тәфсирләп һорашҡанын иҫенә төшөрҙө. Аҡ халат кейеп, һиҙҙермәй генә үтеп инә, бәпәй тотоп, шулай уҡ еңел генә сығып китә. Ләкин видеояҙмаларҙы тикшерә торғас, уның кемлеге, йөҙ һыҙаттары төҫмөрләнә башлай. Парктағы камера ярҙам итә: тап ул ике ҡатындың һөйләшеп торғанын үҙенең яҙмаһына теркәй ҙә инде. Сара, һауа етмәгәндәй, күкрәк тултырып тын алды. Ике ҡатындың береһе ул үҙе шул...\nБер тапҡыр Ангелинаны саҡ эләктермәйҙәр, ләкин ул эҙ яҙлыҡтырып өлгөрә. Баланы миңә ҡалдырып сығып китеүе шуға бәйле икән... Эҙләүселәренән ҡотолған һымаҡ булғас, тағы тышҡы донъяға сыға.\nТелефонға "ауырлы" Луизаны төшөрөп алған фотолары хәлде еңеләйтте. Әлбиттә, ағаһының ярҙамы ҙур булды. Сараны сығарҙылар, әйберҙәрен кире ҡайтарҙылар. Уртаҡ таныштары Шамил уны бүлексәнән сыҡҡансы оҙатып ҡуйҙы.\n- Фотоһүрәттәрҙе алып ташлағандарҙыр, хафаланмағыҙ, - тине.\nСараның йөрәге жыу итеп китте.\n- Нисек алып ташлаһындар, ти? Улар бит минең дәлил! Ҡана, тикшерәйем әле! - тип ҡысҡырып ебәрҙе лә, телефонына йәбеште.\n- Туҡтағыҙ, Сара Наилевна. Һеҙ төшөргән фотоларҙы әйтмәйем мин.\nБаҡтиһәң, паркта видеокамералар төшөргән яҙмаларҙан Сара менән Луизаның бергә ултырған мәлдәренән фото эшләп, интернетҡа ҡуйған булғандар икән. Быны ишеткән Сара "аһ" итте.\n- Интернетта ул фото юҡ, һеҙҙе таныусы булмаҫ,- тип йыуатты Шамил. - Бындай хәлгә бүтән тарый күрмәгеҙ, эргә-тирәгә килеп, һүҙ ҡатҡан һәр кемгә ышанып бармағыҙ. Хуш булығыҙ. Инде тиҙ генә күрешмәбеҙ, Сара Наилевна.\n- Юҡ-юҡ, был сүрәттә беҙ бүтән осрашмабыҙ.\nСара бер нисә аҙым атланы ла, эргәләге "Внимание. Розыск" тигән яҙыулы стендҡа аҡайҙы. Юҡ уның фотоһы. Сара иркен һуланы. Шулай ҙа юл буйынса төрлө белдереүҙәр эленгән бағаналарҙы һағайып ҡарап уҙҙы. "Внимание. Разыскивается." тигән берәүҙе күрҙе. Бәхетенә, ул икенсе кеше булып сыҡты.\nЯҙылған: 04.12.20 | Ҡаралған: 940


Ҡәбергә тѳшәм дә Әнисә менән йәнәш ятам...\n20 Апрель 2020, 18:40\nУлар ике йәнһеҙ кәүҙәне бер юлы алып китә.\n...Беҙ Әнисә менән һабаҡташ. Уларҙың ауылындағы мәктәптә уҡыныҡ. Ул саҡта ситтән килгәндәр интернатта йәшәне. Ҡыҙ -класта комсорг. Бик етди, талапсан. Үҙе яҡшы уҡый. Уҡытыусылар: "Ана, Әнисәнән үрнәк алығыҙ", - тип әйтә торғайны.\nҠыҙ миңә генә түгел, X класс егеттәренә лә оҡшай. Күҙҙәре гел Әнисәне күҙәтә кеүек. Оҡшатмаҫлыҡ та түгел шул, яңы тыуған һарыҡ бәрәсе кеүек бѳҙрә һарғылт сәсле, ап-аҡ йѳҙлѳ, ҙур йәшкелт күҙле берәү генә ул...\nЯратып, класташтар уны "беҙҙең бѳҙрәкәй" тип кенә ебәрә. Мин дә тѳҫ-башҡа тѳшѳп ҡалғандарҙан түгел, ѳҫтәүенә, баянда уйнайым, вальста бейетәм. Әммә һис кенә лә ҡыйыулығым юҡ. Әнисәгә ҡараһам, оялам, ҡыҙарам. Ә ул әллә юрамал, әллә ысынлап, май ҡояшы кеүек йылмая ла күп итеп комсомол поручениелары бирә, үтәп кенә ѳлгѳр. Шул бѳтмәҫ-тѳкәнмәҫ йәмәғәт эштәре беҙҙе башта дуҫлаштырҙы, ә һуңынан ғишыҡ утында яндырҙы. Әйтерең бармы, был яныуҙар мине ғүмер буйы "бешерә" килде.\nБеҙ техникумда ла бергә уҡыныҡ. Уҡыуҙы бүлдереп, һалдат шинеле кейеп хеҙмәт итә башлағас та һағыныу-һѳйѳү хаттары араларҙы яҡынайтып, бер-беребеҙ ѳсѳн тыуғаныбыҙҙы нығыраҡ тѳшѳндѳрҙѳ. Әнисә мине кѳтѳп алды. Был ваҡытта ул хеҙмәт юлын башлап ѳлгѳргәйне. Миңә уҡыуҙы дауам итергә кәрәк. Ҡулыма диплом алыу менән Әнисә йәшәгән ҡалаға юллама буйынса эшкә киттем. Беҙ инде мѳхәббәтебеҙҙең ныҡлығын һынап ѳлгѳрҙѳк һәм, мәңге бергә булырбыҙ, тип анттар биреп ѳйләнештек. Бик матур, хатта артығы менән матур йәшәнек. "Малосемейк"анан фатир ҙа биреп, һѳйѳнѳсѳбѳҙҙѳ икеләтә арттырҙылар.\nӘллә күҙ тейеү тигән нәмә хаҡ булды, әллә үтә ҡыҙыл тиҙ уңа тигән әйтем тура килде, бер кемгә һис насарлыҡ эшләмәй, үҙебеҙсә саф шатлыҡҡа сорналып ғүмер иткән мәлдә ғаиләне кинәт йәшен уты һуҡты. Барыһы ла бер минутта емерелеп тѳштѳ. Курсташ егет, һуңынан беленеүенсә, ҡасандыр Әнисәгә ғашиҡ булып, эстән генә яратып йѳрѳгән һәм беҙҙең һәйбәт йәшәүебеҙ уға үс алыу ойотҡоһо һалған. Ул бысраҡ ниәтен тормошҡа ашырып ҡуйҙы. Имеш, Әнисәм хыянат итә! Битен дә йыумаған кѳйѳ, йѳҙѳмә- күҙемә ҡарап әйтте лә эше бѳттѳ. Ә мин, йүләр, ашығып, тимерҙе ҡыҙыуында һуҡтым. Фатирға ҡайтып бѳтә кейем-һалымымды йыйып, "Һине ғәфү итә алмайым, кѳтмә мине" тигән яҙыу киҫәген ѳҫтәлдә ҡалдырып сығып киттем...\nЙыраҡ туғандарым йәшәгән ҡалаға эшкә урынлаштым. "Әнисә менән һѳйләшеп-аңлашып ҡарарға кәрәк. Бәлки, этлек ҡылғандыр ул курсташың. Бар, ҡайт, килешегеҙ. Улай бер тартып ҡына бѳтә ептәрҙе ѳҙѳү дѳрѳҫ түгел", - тип күпме ялынһалар ҙа, тыңламаным. Кирелегем еңде. Был сифатымды бѳгѳн аңралыҡ, йүнһеҙлек тип иҫәпләйем. Үкенәм, ләкин терһәкте тешләп булмай... Яҡтыртҡан да, йылытҡан да, йәшәүгә кѳс биргән ҡояшым - Әнисәм хәҙер юҡ инде. Кемгә ѳйләнһәм дә ярар, тип, беренсе осраған ҡыҙға ҡул бирҙем. Юҡ, яратып түгел, ярата алмаясағымды белә тороп, бары тик юлдан яҙмаҫ ѳсѳн, ғаилә булһын тип ѳйләндем. Ҡатыным - сабыр кеше. Һалҡынлығымды тойһа ла ѳндәшмәне. Яраларын ваҡыт дауалар, тип уйлағандыр, моғайын. Ә улар йылдар уҙған һайын ҙурая ғына торҙо, әрнене, һыҙланы. Эҙләне күңелем, кѳттѳ Әнисәне. Ә мин туң түмәр, ултырған ботағымды үтмәҫ балта менән сабып тѳшѳрҙѳм...\nЙылдар үҙенекен итә, аҡҡан һыуҙай аға ғына. Һинең ҡайғың юҡ унда. Бер-бер артлы ике малайға ғүмер бирҙек. Ҡатыным аҡыллы, юҡ- барға сәбәләнеп бармай. Түҙем генә йәшәй бирә. Мине ярата ла әле. Ә мин, күпме генә тырышһам да, уға йән йылыһы бирә алмайым.\nЙыл һайын отпускыла тыуған яҡҡа ҡайттыҡ, әммә Әнисәнең ата-әсәһе, туғандары янына барырға тәкәбберлегем ебәрмәне. Шулай ҙа класташтарым, ауылдаштарым аша һѳйгәнемдең яҙмышы менән ҡыҙыҡһындым. Әнисәм кинәт кенә бер ниндәй аңлашыуһыҙ юҡҡа сығыуымды бик ауыр кисергән. Мине эҙләгән. Нимә булғанлығына тѳшѳнә алмай, Себергә сығып киткән. Нефтселәр ойошмаһына эшкә урынлашҡан. Геолог, украин егете менән тормош ҡорған, ике ул үҫтергәндәр. Беренсе мѳхәббәт, йәшлектә һѳйгән йәр берәү генә була бит. Әнисәм дә ирен ярата алмағандыр, бары эйәләшеп кенә йәшәгәндер, тип уйлайым. Минең кеүек...\nҠот осҡос эҫе килгән 2010 йылдың йәйе тарихҡа иң ҡайнар йыл булып кереп ҡалды. Ул йәй ике ғаиләгәлә иң аяуһыҙ, фажиғәле юғалтыу алып килде. Әнисәнең ире георазведканан ҡайтмай, һаҙлыҡ уны үҙ эсенә тартып ала. Нәҡ шул кѳндә минең кесе улым һыу ингәндә батып үлде. Ҡотҡарыусылар ҙа, "ашығыс ярҙам" да ярҙам итергә ѳлгѳрә алманы.\nҠайғы парлап килә, берәмләп китә, тиҙәр. Атаһы артынан оҙаҡ та тормай ѳлкән улының рулдә барғанда йѳрәге тотоп, һәләк була. Әнисәм ҡан-йәш түгә, ауыр юғалтыу ғазаптары кисерә. Ишеткәнем бар, әгәр ҙә бер-береһен ѳҙѳлѳп һѳйгән йәрҙәр, ниндәйҙер сәбәп менән айырылыша икән, уларҙың фәрештәләре ғүмер буйы бер-береһенә талпынып, осрашыу кѳтә икән. Әллә ошо һиҙемләү, әллә Хоҙай ҡушыуы тура килде, ике ғаилә лә юғалтыуҙан һуң йәшәгән ерҙәрендә ҡала алмай, тормош ҡорған, саф күңелдән ант биргән тәүге ғаилә һуҡмағына - ҡалаға әйләнеп ҡайтты. Беҙ ҙә, Әнисәм дә фатир һатып алдыҡ.\nӘнисә тыуған ауылында ла иҫкерәк кенә ѳй һатып алып, йүнәтеп, йәйен ауылда, ҡышын ҡалалайәшәй. Улы Мәскәүҙә студент.\nҒәжәп, бер ҡалала булһаҡ та, беҙ осрашып күрешә алманыҡ. Мин осрашыуҙан ҡурҡтым. Ғәйебем ҙур, беләм, әммә уны танырға булдыра алмайым. Ғүмерем ут эсендә уҙып, Әнисәмә әйтер һүҙҙәрем усҡа йыйылһа ла, юҡ инде, булмай. Йүнһеҙлек, бешмәгәнлек.\nЯҙмыш осраштырҙы беҙҙе... Быйылғы ҡаты һыуыҡ ғинуар айында ауыр ҡайғы менән осраштырҙы.... Оло улым сирле булды, асматик. Ул аптекаға инеп дарыу алған һәм сығыу менән тротуарға йығылған. Өйәнәге ҡалҡҡан! Әнисәм шундағы йәнәш Һаҡлыҡ банкына ингән, кредит түләгән. Ҡулында - машина асҡысы. Машина ишеген асҡанда йѳрәге тотоп, сайҡалып китә һәм ҡарға ауа... Кешеләр "Ашығыс ярҙам" саҡырт. Ула ике йәнһеҙ кәүҙәне бер юлы алып китә.\nНимә был? Саф мѳхәббәтебеҙҙең ҡәҙерен белмәгән тәкәбберлегем ѳсѳн яҙмыш һынауымы? Икебеҙ ике ерҙә бәхетһеҙ булыуыбыҙ етмәй, яралы йәнемә Хоҙай ебәргән язамы? Шул тиклем тап килеүе мѳмкинме? Аҡылдан яҙыр сиккә еткәс, ташҡа әйләнгән баш эсендәге мейелә мең тѳрлѳ һорау. Ә яуап бары бер: шул кәрәк һиңә...\n... Морг. Ҡаҡ ѳҫтәлдә йәнәш ике ҡәҙерле кешем ята. Мин үҙ-үҙемде лә белештермәй: "Әнисә-ә-ә!" - тип бар кѳсѳмә ҡысҡырып ебәрҙем дә уның кәүҙәһе ѳҫтѳнә ташланып ҡосаҡлап алдым. "Ғәфү ит мине, һѳйѳклѳм! Былай булыуыбыҙға мин генә ғәйепле, ғәфү ит, зинһар, рәнйеп китмә!" - тип үкһенем.\nТуғандарым да, Әнисәнең яҡындары ла ауыҙ асып шаҡ ҡатты. Улар нисек етте шулай мине Әнисәнең йәнһеҙ кәүҙәһенән айырып, ѳгѳтләп, һушыма килтерҙе. Был йѳрәк ѳҙгѳс күҙәткән күренеште медицина хеҙмәткәрҙәре лә аҡылына зыян килмәһә ярар ине, тип минең ѳсѳн ҡурҡып ҡуйған.\nУлымды ерләү менән Әнисәмде һуңғы юлға оҙатырға, ҡәберенә тупраҡ һалырға ашыҡтым. Әммә, ҡыҙғаныс, ѳлгѳрә алманым. Үҙ ҡулдарым менән ҡәбергә тѳшѳрә лә алманым. Башымда тик бер уй - ҡәбергә тѳшәм дә Әнисә менән йәнәш ятам... Үләм. Әйтеп кенә аңлатырлыҡ түгел, бик ауыр миңә. Кисә етеһен үткәрҙек - башта улымдыҡын, һуңынан ауылда һѳйѳклѳмдѳкѳн...\nАуыр ҡайғыларға бирешмәй, ҡатыным түҙә әле. Сей тирегә ут ҡапмай. Яҡты донъяла беҙ икәү генә ҡалдыҡ. Ҡатыным һәм мин. Йѳрәк генә күпмегә түҙер... Йүнһеҙ ғорурлығым ѳсѳн үкенәм, тик терһәкте тешләп булмай. Ә яҙмыш, язаһын ҡабул итә алмаһаң да, ризалыҡ бирмәһәң дә, иртәме-һуңмы, барыбер салғыйҙан тарта икән.\nФ. СИРАЕВА яҙып алды.


Аҡыҡ » журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nБашҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының биҙәнеү әйберҙәрендә йыш осраған материалдарҙың тағы береһе – ҡыҙыл йәки ҡыҙғылт һары төҫтәге аҡыҡ (ғәрәп теленән үҙләштерелгән һүҙ, русса – сердолик). Берәүҙәрен селтәр, һаҡалдарға тағылған сулпыларҙың ҡашында күрергә мөмкин булһа, икенселәре түңәрәк, йәки йөрәк формаһында эшкәртелгән рәүештә беркетелгән. Борондан уҡ донъялағы күп кенә халыҡтар был таштың сихри көсөнә ышанып, уны биҙәнеү әйберҙәрендә ҡулланған. Мәҫәлән, хәҙерге Пакистан ерендәге ете мең йыллыҡ тарихлы боронғо ултыраҡта аҡыҡ муйынсаҡтар табыла. Шумер-аккад мифологияһы буйынса аҡыҡ – мөхәббәт һәм муллыҡ алиһәһе Иштарҙың ташы. Ғөмүмән алғанда, донъя халыҡтарының күбеһе борондан уҡ был ташты сихырҙан, яуыз көстәрҙән, ауырыуҙарҙан һаҡлаусы итеп ҡабул иткән. Төҫөнә ҡарап, уны Ҡояшҡа яҡын тип иҫәпләгәндәр. Тарихсыларҙың билдәләүенсә, аҡыҡ беҙҙең төбәктәргә йышыраҡ Һиндостандан Урта Азия аша сауҙа юлы менән килеп еткән. Күренекле археолог Нияз Мәжитов, боронғо ултыраҡтарҙа табылған әйберҙәргә нигеҙләнеп, X-XI быуаттарҙа башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының аҡыҡтан эшләнгән муйынсаҡтарҙы күпләп ҡуллана башлауын һыҙыҡ өҫтөнә ала.\nБашҡорттар араһында ла элек-электән аҡыҡтың сихри көскә эйә булыуына ишара яһаусы ышаныуҙар йәшәй. Халыҡ был ташты күҙ тейеүҙән, йыландан, үлемдән һаҡлаусы итеп ҡабул итә. Шуға күрә лә ҡурсалау маҡсатынан йәш килендәргә аҡыҡ ҡашлы йөҙөк, беләҙек йөрөтөргә ҡушҡандар. Мәҫәлән, «Ҡыҙ оҙатыу йолаһы» барышында ҡыҙ үҙенең сеңләүҙәрендә йыш ҡына аҡыҡты телгә ала:\nАҡ сепрәккә төргәнең\nАҡыҡ ҡына инеме, атаҡайым?\nАҡыҡ ҡына кеүек һатып бирҙең,\nАртыҡ ҡына инемме, атаҡайым?\nАҡыҡ ҡына аҡыҡ йөҙөгөмдө\nҺандыҡ төпкәйенә һалығыҙ.\nТыуған илдән китеүҙәре ауыр,\nКөйҙәремде тыңлап ҡалығыҙ.\nБыл таштың халыҡ ырымдарында сағылыш табыуы – уның сихри көскә эйә булыуына көслө ишара. Мәҫәлән, күҙгә аҡ һалһа, аҡыҡ төймә, йөҙөк ҡулланылған. Бының өсөн үткер бысаҡ менән аҡыҡты ҡырып, уның онтағын аҡлаған күҙгә һалғандар. Был ауырыу мәлендә шулай уҡ аҡыҡты кешенең баш кейеменә күҙ тапҡырына тегеп тә ҡуйғандар. Тағы бер ысулы түбәндәгесә: аҡлы (аҡ таптары булған) аҡыҡты еп менән сырмайҙар. Һәр бер урауҙы төйөн менән нығыталар. Һөҙөмтәлә барлығы 41 төйөн килеп сыға. Бәйләгән ваҡытта махсус доғаһын уҡыйҙар. Һуңынан бындай аҡыҡты ҡулға кейҙерәләр. Ышаныуҙар буйынса ул күҙҙең ағын бөтөрә. Үрҙә килтерелгән ырымдарҙан күренеүенсә, был таш, ғәҙәттә, күҙ ауырыуҙарын дауалауҙа ҡулланылған. Әйтергә кәрәк, аҡыҡтың дауалау үҙенсәлектәрен күренекле академиктар Н. Бурденко, Н. Зелинский һәм В. Вернадскийҙар ҙа инҡар итмәй.\nТимәк, был аҫылташтың башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарының биҙәнеү әйберҙәрендә йыш урын алыуы осраҡлы ғына күренеш түгел. Ул, традицияға әүерелеп, селтәр, һаҡал, яғаларҙың айырылғыһыҙ өлөшөнә әйләнгән.\nТеги: Биҙәүестәр Һаҡал


Өфөлә ирекмәндәр йылына йомғаҡ яһалды - Bash.News\nӨфөлә ирекмәндәр йылына йомғаҡ яһалды\nӨфөлә ирекмәндәр йылына йомғаҡ яһалды https://bash.news/news/85758_fl_irekmndr_jylyna_joma_yaaldy\nСара бөгөн башҡаланың Конгресс холл бинаһында үтте. Ирекмәндәр хәрәкәте һуңғы йылдарҙа ғына ойошторолдо. Пионер, комсомол ойошмалары тарҡалғандан һуң барлыҡҡа килгән бушлыҡты тултырып, төрлө быуын кешеләрен үҙ ҡанаты аҫтына йыйҙы. Ил етәкселегенең иғтибары, гранттар системаһын индереү был хәрәкәтте киңәйтеүгә булышлыҡ итә.\nӘле Башҡортостанда 250 ойошмаһы бар, улар 20 меңдән ашыу ирекмәнде берләштерә. Рәсәй буйынса был һан 14 миллионға бары етә. Сағыштырыу өсөн былтыр 7 миллион, йәғни йылдын ирекмәндәр девизы аҫтында үтеүе был хәрәкәттең эшен күпкә йәнләндергән.\nИлшат Бикҡолов, Республика ирекмәндәр хәрәкәте үҙәге директоры: “Һәр уҡыу йортонлда ошондай ойошма үткәрергә тигән бурыс тора. Хөкүмәттән грант рәүешендә ярҙам да ҡаралған”.\nИрекмәндәр төрлө йәштәге кешеләрҙе берләштерә һәм улар төрлө йүнәлештә эш алып бара. Әммә эшмәкәрлектең асылы, маҡсат бер – кешеләргә изгелек өләшеү, ярҙам ҡулы һуҙыу. Мәҫәлән, Сибай гимназияһы " Балапандар" проекты сиктәрендә әкиәттәр ҡуйып кешеләрҙе мәрхәмәтлелеккә, яҡшылыҡҡа өндәй. Башланғыс синыф уҡыусылары үҙҙәренең тамашаларын ата-әсәләр, балалар алдында ғына түгел, инвалидтар йәки ҡарттар йортонда ла күрһәтә.\nСибайҙар был проектты 2-се синыф уҡыусыһы Азалия Ваһапова исеменән "Рәсәй ирекмәне-2018" конкурсына ла ебәрә. Һәм ул "Киләсәккә ышаныс менән" номинацияһында беренсе урын яулай. Бүләкләү тантанаһы Мәскәүҙә, халыҡ-ара ирекмәндәр форумы сиктәрендә үтә. Донъя кимәлендә уҙғарылған был сара Башҡортостандан иң ҙур төркөм бара, делегаттар араһында йәштәр ҙә, өлкәндәр ҙә бар.\nФәнзил Мостафин, Сибай ҡалаһы гимназияһы уҡыусыһы, "Балапандар" проектында ҡатнашыусы: “Беҙҙең ирекмәндәр хәрәкәте 1-се синыфта барлыҡҡа килде. Етәксебеҙ – Рәмилә Юлай ҡыҙы менән бергәләшеп “Балапандар” тигән исем уйланыҡ. Балапандар һүҙе иң көслө һәм иң ҙур бөркөт балаларын аңлата. Балапандар менән сығыш яһау беҙгә көс бирә. Әлбиттә, һәр бер изгелек беҙгә көс бирә, юғарыға күтәрә”.\nБаймаҡ районында өсөнсө тапҡыр «Ватандаш» журналы ойошторған ауыл феномендары форумы үтте\n23:11, 19 июн\nДүрт көнлөк эш аҙнаһы киләсәктә ғәҙәти күренешкә әйләнә\nЭшҡыуарҙарҙы "Асыҡ ишектәр көнө"нә саҡыралар\n11:11, 19 июн


Танышырға - Видеочивать Германия\nСтатного түгел, ә урод түгел\nМәлих ҡыҙы баш 25-30 йыл менән осрашыу һәм аралашыу ятышлы эҙләйСөнки был йәштә күп кенә детка, балаларҙы ҡаршы түгел, үҙе тураһында: 29, өйләнешә лә, балалары юҡ, метр етмеш менән кепкалар, спорт кәүҙәле. Отписываться буйынса аңлатма йәки лайкам. Аноним, рәхим хакимиәтенең рәхмәт Сәләм.\nМин инвалид булып\nМин 28 йыл. Мин яҡшылыҡ эҙләп, матур ҡыҙ рус, 18 йәштән 24 йәшкә тиклем, йәки травмалар һәм улар һирәк эсә лә эсә алманы, һәм мин уның менән бергә йәшәгән ғаиләләр булдыра алмай. Мин яҙған хәбәрҙәр, таныша һәм аралаша башлай. Һәм мин һәр ваҡыт миңә ярҙам итергә кәрәк колляска. 1996 йылда рәсәй менән беҙ күсендек Германия. Беҙ германия саксония көнсығыш төбәгендә йәшәгән. Мин уҡырға килгән йыл уҡыу йортонда программист булып законцил виртуаль 2016. Мин теләгән, йәшәү өсөн миңә килгән ҡыҙҙар ала.\nҠыҙ, феминистик һәм башҡа ҡарашҡа артыҡ пафосы, Надежда Крупская кеүек тоғро, изге күңелле Шрэк кеүек, шайбалы хоккей һәм күңелле итеп спонтанный жириновский кеүек.\nӨлгөрөп: эрочить өлкән ҡатын-ҡыҙҙар менән\nVideo chat met Dating meisies kyk aanlyn Gratis films, TV-reeks en video's aanlyn\nвидеочивать онлайн 18 башҡа бушлай теркәү видео чат фото танышты таныш булмаған телефон видеочить теркәлгән рулетка егет танышырға видео интернетта танышҡан. видеочивать рулетка видео чат танышты рулетка менән телефон ч без интернета


Радий Хәбиров V Граждандар форумында сығыш яһаны - Правительство Республики Башкортостан\n27 майҙа «Торатау» конгресс-холында Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров республиканың 100 йыллығы һәм Башҡортостандың Йәмәғәт палатаһы ойошторолоуға 10 йыл тулыуға арналған V Граждандар форумында сығыш яһаны.\nФорумда йәмғеһе 1 300 кеше ҡатнашты. Улар рәтендә Сыуашстан, Һамар һәм Ульянов өлкәһе, ЯНАО, ХМАО һәм башҡа төбәк вәкилдәре бар ине. Форумда күтәрелгән төп тема – коммерцияға ҡарамаған ойошмаларға дәүләт ярҙамы күрһәтеү.\nПленар ултырыш алдынан Башҡортостан Башлығы вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Радий Хәбиров күргәҙмә менән танышты. Унда Башҡортостандың коммерцияға ҡарамаған ойошмаларының иң яҡшы тәжрибәләре тәҡдим ителгәйне.\n– Иң беренсе сиратта кәрәкле һәм мөһим эш башҡарғанығыҙ өсөн рәхмәт белдерәм. Ҡайһы саҡта һеҙ кешеләргә иң беренсе булып ярҙамға киләһегеҙ, яҙмыштарҙы, ғүмерҙәрҙе һаҡлап ҡалаһығыҙ, – тине Радий Хәбиров. –Республикала көслө, тәжрибәле, ил кимәлендә абруй ҡаҙанған ойошмалар бик күп. Уларҙың эшен йәнләндереү йәһәтенән гранттар системаһын ҡайтанан ҡарарға һәм өҫтәмә сығымдар бүлергә әҙербеҙ.\nТөбәк етәксеһе шулай уҡ социаль эшҡыуарлыҡты үҫтереү мәсьәләһен күтәрҙе. Дәүләт хеҙмәте күрһәтеүҙе үҙ иңенә алған ойошмаларға ташламалар ҡарарға мөмкинлеген һыҙыҡ аҫтына алды. Шулай уҡ ирекмәндәргә юғары уҡыу йорттарына ингәндә өҫтәмә балл ҡарау мәсьәләһен өйрәнергә ҡушты.\nПленар ултырыш һуңында Радий Хәбиров йәмәғәт ойошмалары етәкселәренә һәм республиканың йәмәғәт эшмәкәрҙәренә дәүләт наградалары тапшырҙы.


Рөстәм Хәмитов малсылыҡты һәм фермер хужалығын үҫтереү буйынса видеоселектор кәңәшмәлә сығыш яһаны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов малсылыҡты һәм фермер хужалығын үҫтереү буйынса видеоселектор кәңәшмәлә сығыш яһаны\n9:58, 20 октября 2014 Иҡтисад\nӨФӨ, 2014 йыл, 20 октябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльвира Латипова/.\nАуыл ерендә малсылыҡты һәм хужалыҡ итеүҙең кесе формаларын үҫтереү тәҡдиме менән 17 октябрҙә уҙған бөтә Рәсәй селектор кәңәшмәһендә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов сығыш яһаны. Профилле ведомство башлыҡтары һәм бер нисә төбәк башлығы ҡатнашлығындағы кәңәшмәне Рәсәй Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев уҙғарҙы.\nРФ Хөкүмәте башлығы «Рәсәйҙең эске аҙыҡ-түлек баҙарына сит илдәрҙән ит, һөт һәм һөт ризыҡтарын индереүҙе кәметергә кәрәк» тигән бурыс ҡуйҙы.\n— Был эштә крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары етди ярҙам күрһәтә ала, — тине Дмитрий Медведев. — 2013 йылда уҡ илебеҙ ауыл хужалығы продукцияһының 10 процентын, малсылыҡта – биш процент самаһын шәхси эшҡыуарҙар һәм фермерҙар етештергән.\nДмитрий Медведевтың әйтеүе буйынса, әлеге ваҡытта ауыл хужалығын үҫтереү буйынса дәүләт программаһы төҙәтелә. Унда малсылыҡ та, хужалыҡ итеүҙең кесе формалары ла өҫтөнлөклө булып тора.\nКәңәшмәлә сығыш яһап, Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов, ауыл ерендә хужалыҡ итеүҙең кесе формаларын уңышлы үҫтереү өсөн шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙы маҡсатлы рәүештә фермер хужалыҡтары кимәленә тиклем үҫтерергә кәрәк, тип үҙ фекерен белдерҙе.\n— Тап шәхси ярҙамсы хужалыҡтан ғына фермерҙы үҫтереп булыуын аңлайбыҙ, — тине Рөстәм Хәмитов. — Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙың өс – иң күбендә биш проценты – ныҡлы. Элек уларҙы, етештереү саралары, малдары булғанлыҡтан, «урта хәллеләр» тип йөрөтә торғайнылар. Беҙҙең төп бурыс – был урта хәлле хужалыҡтарға фермерҙар кимәленә тиклем «үҫергә» ярҙам итеү. Бының өсөн аҡса кәрәк. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарға аҡса бөтөнләй бирмәйбеҙ тиерлек. Минең ҡарашҡа, көслө хужалыҡтар иҫәбенән фермерҙарҙы аңлы рәүештә үҫтерә башлау өсөн федераль йәки бер нисә пилот төбәк кимәлендә программа ҡарарға мөмкин.\nХужалыҡ итеүҙең кесе формаларын үҫтереүгә бөгөн яйға һалынған продукцияны һатыу системаһының булмауы ҡамасаулай, тип иҫәпләй республика Президенты.\n— Логистик үҙәктәр, төрлө-төрлө һаҡлау урындары кәрәк. Бик ҙур программа талап ителә, — тине Рөстәм Хәмитов һәм республика бындай проекттарҙы бергәләп финанслауға ҡушылырға әҙер, тип өҫтәне.\nТармаҡҡа финанс ярҙам күрһәтеү тураһында һөйләгәндә, Башҡортостан Президенты яңы инвестиция кредиттары буйынса процент ставкаларын субсидиялауҙы һаҡлауға, һөт етештереүгә дәүләт ярҙамын күрһәтеүгә һәм субсидиялау механизмын ябайлаштырыуға үҙ ҡарашын белдерҙе.\n— Ауыл хужалығы предприятиеларын субсидиялау механизмы ҡатмарлы. Бөгөн ауыл хужалығы етештереүселәре иң тәүҙә кредит килешеүҙәре буйынса процент ставкаларын түләй, уны артабан дәүләт өлөшләтә ҡайтара. Аграрийҙар шунда уҡ ташламалы процент ставкалары буйынса кредиттар алһа күпкә уңайлыраҡ булыр ине – ул ҡағыҙ эшен кәметер ине, — тине Рөстәм Хәмитов.\nДөйөм алғанда, республика Президентының әйтеүе буйынса, Башҡортостан «тармаҡҡа эре инвестициялар йәлеп итеүгә, фермер һәм шәхси ярҙамсы хужалыҡтары көсө менән ауыл хужалығы производствоһының күләмен арттырыуға» ставка яһай. Күп кенә позициялар буйынса республика беренселектә тора. Атап әйткәндә, әгәр ил буйынса дөйөм алғанда һөт күләме кәмеһә, Башҡортостанда – дүрт процентҡа артты. Йыл йомғаҡтары буйынса 1,77 миллион тонна самаһы һөт һауып алынған – ул дөйөм Рәсәй етештергән күләмдең алты проценттан ашыуы. «500 ферма» республика программаһы буйынса 100-ҙән ашыу һөт фермаһы йүнәтелгән һәм яңыртылған – шул уҡ ваҡытта «сығымдарҙың 50 процентын ауыл хужалығы етештереүселәренә республика бюджеты иҫәбенә ҡаплайбыҙ».\nБашҡортостанда 590-дан ашыу шәхси ярҙамсы һәм 5,5 меңдән ашыу фермер хужалығы һәм шәхси эшҡыуар иҫәпләнә. Фермер хужалыҡтары бөтә республика сәсеүлектәренең 22 процент майҙанын (670 мең гектар) эшкәртә, 18,8 процент иген (382 мең тонна), орлоҡҡа 20 процент көнбағыш (54 мең тонна), 13 процент шәкәр сөгөлдөрө (228 мең тонна), 3 процент йәшелсә (16 мең тонна) етештерә. Фермерҙарға республикалағы мал һәм ҡош ите производствоһы күләменең 4 процент самаһы (16 мең тоннаһы) һәм һөттөң 7 проценты (112 мең тонна) тура килә. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтар картуфтың 97 процентын (1 миллион тоннанан ашыуын), йәшелсәнең 79 процентын (281 мең тонна) үҫтерә. Шәхси ярҙамсы хужалыҡтарҙың республикалағы дөйөм эре мөгөҙлө мал башында өлөшө – 55 процент, һарыҡ һәм кәзәлә – 87 процент, ҡош-ҡортта – 30 процент.\nТеги: ауыл хужалығы,шәхси ярҙамсы хужалыҡ,крәҫтиән-фермер хужалығы,БР Президенты


Рөстәм Хәмитов Бүздәк районының социаль объекттарында булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов Бүздәк районының социаль объекттарында булды\n12:03, 25 мая 2015 Йәмғиәт\nРөстәм Хәмитов Бүздәк районына эш сәфәре барышында социаль объекттарҙы ҡарап сыҡты.\nСергеевка ауылында республика Башлығы 118 койкалыҡ Бүздәк психоневрология интернатының эше менән танышты. 1995 йылдан алып эшләгән медик-социаль учреждениела өлөшләтә йәки тулыһынса үҙ-үҙен хеҙмәтләндереү һәләтен юғалтҡан һәм даими тәрбиәгә мохтаж кешеләр йәшәй.\nИнтернат директоры Флүз Яппаров һөйләүенсә, бөгөнгө көндә бында 122 кеше. Бер кешене ҡарау көнөнә 682,38 һумға төшә. Ошо сумманың 70 проценты – республика бюджеты, 30 проценты граждандарҙың пенсияһы иҫәбенә тәьмин ителә.\nИнтернатта 70-тән ашыу кеше эшләй. Уртаса хеҙмәт хаҡы – 16 343 һум, шул иҫәптән табиптарҙыҡы 31 464 һум тәшкил итә.\nИнтернатта елләтеү ҡоролмаһы эшләмәй, мунса-кер йыйыу комплексының ҡеүәте етмәй, яҡында эсәр һыу юҡ. Рөстәм Хәмитов һыу үткәреү системаһын һәм вентиляцияны, шулай уҡ мунса-кер йыйыу комплексына бер ҡатлы төкәтмәне проектларға ҡушты. Бынан тыш, учреждение шәхси ярҙамсы хужалығын булдырырға ниәтләй. Бүздәк районы хакимиәте ошо йәһәттән ярҙам күрһәтәсәк.\nБүздәк ауылында Рөстәм Хәмитов «Башҡортостан ит компанияһы» яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте белгестәренә ҡуртымға биреү өсөн тәғәйенләнгән 21 фатирлы торлаҡ йорт төҙөлөшө барышын тикшерҙе. Бүздәк районы хакимиәте менән берлектә «2014-2017 йылдарҙа ауыл хужалығы биләмәләрен тотороҡло үҫтереү» субсидиялау программаһында ҡатнашыу варианты әҙерләнгән. Ошо программаға ярашлы, компания, үҙ иҫәбенә йорт төҙөп, льготалы шарттарҙа фатирҙарҙы хеҙмәткәрҙәргә ҡуртымға бирә. Параллель рәүештә улар субсидиялау программаһында ҡатнашыуға сиратҡа баҫа ала һәм өс йыл үткәс, республика бюджетынан фатир һатып алыуға субсидия алыу хоҡуғына эйә була.\nТөҙөүсе ойошма вәкиле, Башҡортостан Торлаҡ төҙөлөшөн үҫтереү фондының генераль директоры Дамир Миңлебаев һүҙҙәренсә, йорт сафҡа индерелгән, әлеге ваҡытта унда күсенә башлағандар.\nҠуртымға биреү өсөн торлаҡ төҙөү «Башҡортостан ит компанияһы» өсөн пилот проекты булып тора. Ул уңышлы тормошҡа ашырылған осраҡта, компанияның малсылыҡ комплекстары урынлашҡан райондарҙа шундай объекттар төҙөү ҡарала.\nТеги: торлаҡ,һаулыҡ һаҡлау,бүздәк районы,бр башлығы


Бөйөк Еңеүгә арнап | Йәншишмә\nБөйөк Еңеүгә арнап\nНаписал в 28 апреля 2018, 21:12\nИлебеҙ халҡы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 73 йыллығын байрам итергә әҙерләнә. Ошо уңайҙан Рәсәй ҡалаларында «Тере еңеү» тип аталған проект башланды. «Һуғыш тарихы – йөҙҙәрҙә» тигән девиз менән ойошторолған сарала һәр кем бушлай ҡатнаша ала. Бының өсөн 40-сы йылдарҙа төшөрөлгән фото кәрәк.\nПроекттың ике төп шарты бар. Уға ярашлы, һеҙ фотолағы атайығыҙ, олатайығыҙға оҡшарға тейеш. Ойоштороусылар элекке фотолағы туғанығыҙ кеүек итеп һеҙҙе лә камераға төшөрә. Ундағы декорацияларҙы, гримды һәм причёсканы ла әҙерләй. Тағы бер шарт буйынса ҡатын-ҡыҙҙар – тик ҡатын-ҡыҙҙар, ир-егеттәр ир-егеттәр фотоһын ҡабатлай. Фото нығыраҡ оҡшаһын өсөн кешеләрҙе элекке камераға төшөрәләр.\nБыл үҙенсәлекле проектта Башҡортостан халҡын да ҡатнашырға саҡыралар. Апрель аҙаҡтарында «Рәсәй – минең тарихым» медиа һәм тарих паркында кешеләрҙе фотоға төшөрөү була. Шул айҡанлы Өфөгә Екатеринбургтан фоторәссамдар һәм декораторҙар килә. Һуңынан фотолар эшкәртелгәс, ошонда уҡ Еңеү көнөнә арналған күргәҙмә асыласаҡ.\nМәскәү янындағы Алабин полигонында Еңеү парадының репетицияһы ойошторолдо. Майҙан буйлап 12 мең хәрби һәм 120 берәмек техника үтте. Күнекмәләрҙә «Ярс» һәм «ТОР-М2ДТ» ракета комплекстары, «Тайфун-К» бронеавтомобилдәре ҡатнашты. Быйыл да Рәсәйҙә Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең 73 йыллығы киң билдәләнәсәк. Барлыҡ ҡалаларҙа ла тиерлек байрам салюты буласаҡ.\nБыйыл Мәскәүҙә Еңеү парадында яңы төр ҡоралдар ҙа күрһәтеләсәк.\nРубрика: Төрлөһөнән\t| Комментировать | Permalink\n« Исемдәре – халыҡ хәтерендә\n«Бирешмә»нең дауамы булырмы? »\nРубрикалар Выберите рубрику «Беҙ — бала саҡ иленән» (5) «Беҙ бәләкәй саҡтарҙа…» (7) «Йәншишмә» призына (1) «Йәншишмә» призына (3) «Йәншишмә» призына — 2017 (1) «Йәншишмә»гә — 85! (20) «Йәншишмә»гә — синыф менән!» (18) «Минең бәләкәй бизнесым» (22) «Минең өс айым» (101) «Тарих яҙабыҙ» (49) 2015 — Әҙәбиәт йылы (41) 2016 — Рәсәй киноһы йылы (28) 2017 — Экология һәм айырыуса һаҡланған тәбиғәт биләмәләре йылы (43) 2018 — Рәсәйҙә Ирекмәндәр йылы (3) 2018 — Ғаилә йылы (16) 2019 — Рәсәйҙә Театр йылы (1) «Ҡыҙыл китап» аманаты (94) Акция (107) Ата-әсәләр иғтибарына (5) Аудио (7) Аш-һыу серҙәре (34) Аҙна һайын – отош (3) Батырҙар беҙҙең арала (12) Башҡорт эшҡыуары (4) Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 яңы объект (6) Без рубрики (84) Беләһеңме? (17) Берҙәм дәүләт имтиханы (19) Беҙ — тимурсылар (4) Беҙ пионер саҡтарҙа (5) Беҙгә килгән хаттарҙан (515) Беҙҙе гәзит дуҫлаштырҙы (9) Беҙҙең мәктәптә (4) Беҙҙең Ҡар бабай (17) Борон-борон заманда… (3) Булған хәл (2) Был донъяла ниҙәр бар? (18) Былар ҡыҙыҡлы (15) Бәйгеләр (152) Бөгөн беҙҙә ҡунаҡта (1) Бөтә Рәсәй ауыл хужалығы иҫәбен алыу (8) Герой-пионерҙар (33) Гәзитебеҙ — дуҫыбыҙ (38) Дәрестән репортаж (2) Еңеү — 72 (24) Замана дәрестәре (5) Ижади түңәрәктәрҙә (20) Илһам (216) Иман барҙа — әхлаҡ бар (20) Иғтибар! (43) Иң күп китап уҡыусы (6) Иҫеңдә тот! (1) Иҫтәлекле көндәр (34) Йолаларыбыҙ (7) Йәйге ял (75) Йәнһүрәттәр (4) Йәрминкәләр (5) Йәш рәссамдар ижады (1) Клиптар (19) Конкурстар (3) Күргәҙмәләр (6) Күренекле шәхестәр (6) Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы (108) Көләмәстәр (3) Көслөләр, ҡыйыуҙар, етеҙҙәр (80) Матбуғат — 2019 (65) Мәктәбем ғорурлығы (40) Мәктәп сәхнәһе өсөн (5) Мәғариф яңылыҡтары (119) Мәҙәк һүрәт — тапҡыр яуап (2) Мәңгелек ут (72) Осрашыуҙар (66) Оҫталыҡ дәрестәре (4) Психолог кәңәше (2) Реквизиттар (1) Республика Башлығы стипендиаты (48) Светофор (20) Серле шаҡмаҡтар (34) Сит өлкәләрҙәге милләттәштәребеҙ (7) Слайд-шоу (161) Спорт (24) Сәйәсәткә сәйәхәт (12) Табип кәңәш бирә (6) Тарих биттәренән (1) Террорға — юҡ! (1) Тирмәкәй (214) Тыуған яғым — алтын бишек (9) Тәбиғәт мөйөшө (166) Тәжрибә (10) Тәрбиә мәктәбе (66) Төнгө урам (17) Төрлөһөнән (368) Урал батыр тоҡомдары, Һомайҙың нәҫелдәре (2) Уҡы, уйлан! (22) Уҡырға ҡайҙа барырға? (5) Уңайлы мөхит (1) Уңыш — 2017 (6) Фажиғә (1) Файҙалы кәңәштәр (7) Фильмдар (4) Фән серҙәре (8) Хеҙмәт сиреге (11) Хеҙмәткәрҙәр (1) Хоккей (94) Хәтер (21) Шәжәрә байрамдары (15) Шәфҡәт (8) Ышаныс телефондары (1) Эш бөткәс… (6) Юбилейҙар (24) Ял сәғәттәрендә (3) Яңы китап сыҡты (8) Яңылыҡтар (14) Ғаилә усағы (21) Ғаилә усағы (126) Ғәжәп хәлдәр (9) Ҡаҙаныштарыбыҙ (2) ҡыйыуҙар (4) Ҡыуаныслы хәбәрҙәр (5) Һаулығың — байлығың (15) Һаҡ булығыҙ! (18) Һеҙ табынған йондоҙҙар (16) Һеҙҙең өсөн әңгәмә (7) Һеҙҙә нисек? Беҙҙә шулай… (5) Һорағыҙ — яуап бирәбеҙ (2) Һынамыш (2) Һүрәттәрҙә — әҫәр геройҙары (6) Һөйөнсө (29) Һөнәр һайлағанда (11) Һөнәре барҙың — ҡәҙере бар (107) Әйтер һүҙем (8) Әсәм теле — сәсән теле (42) Өлкәндәр ижады (104)\nАрхив Выберите месяц Январь 2019 Декабрь 2018 Ноябрь 2018 Октябрь 2018 Сентябрь 2018 Август 2018 Июль 2018 Июнь 2018 Май 2018 Апрель 2018 Март 2018 Февраль 2018 Январь 2018 Декабрь 2017 Ноябрь 2017 Октябрь 2017 Сентябрь 2017 Август 2017 Июль 2017 Июнь 2017 Май 2017 Апрель 2017 Март 2017 Февраль 2017 Январь 2017 Декабрь 2016 Ноябрь 2016 Октябрь 2016 Сентябрь 2016 Август 2016 Июль 2016 Июнь 2016 Май 2016 Апрель 2016 Март 2016 Февраль 2016 Январь 2016 Декабрь 2015 Ноябрь 2015 Октябрь 2015 Сентябрь 2015 Август 2015 Июль 2015 Июнь 2015 Май 2015 Апрель 2015 Март 2015 Февраль 2015 Январь 2015


НИСЕК КӘЗӘ ҠАЯНАН ҠОЛАМАЙ ИКӘН!\nКеше, башҡа йән эйәләренә ҡарағанда мин күпкә көслө бит әле, тип маһайып ҡуя. Әммә тормош ваҡыты менән тап киреһен иҫбатлап тора. Бына әле һеҙ күргән фотоһүрәттә һөйәп ҡуйған кеүек текә ҡаяла ғорур баҫып кәзә тәкәһе тора.\nӘлбиттә, кеше был “геройҙан” күпкә көслө, ә шулай ҙа беребеҙҙең дә ошо ҡаяға менеп, уның эргәһенә баҫып торорға йөрәге етмәҫ ине, моғайын. Мин был кәзәне Ағиҙел буйында, әле төҙөлөп ятҡан мәсет тапҡырындағы ҡаяла, төшөрөп алдым. Шуныһы аптырамалы, әле декабрь айы, ҡар яуғанға байтаҡ ваҡыт үтеп китте, ә ул ябыҡ түгел, буйтым көр генә, бер ҙә аслыҡтан йонсоп йөрөгән малға оҡшамай.\nДөйөм әйткәндә, бауһыҙ-арҡанһыҙ бер кеше лә менә алмай бындай текә ҡаяға. Яланғул көйө ҡаяға үрмәләү түгел, хатта яҡын барырға ҡурҡып торабыҙ. Ә кәзә, беҙҙән көлгәндәй, хатта мыҫҡыл иткәндәй, шул ҡаяла дыу килә: йә аҫҡа сабып төшә, йә өҫкә үрмәләй, йә ғорур ҡараштарын өҫкә төбәп ҡатып ҡала. Йәйге йылы көндә ҡая ташы, бәлки, баҫыуға уңайлылыр, кәзә һәйбәт урынды алдан күрәлер. Әммә бөгөн ҡыш, ҡая киртләстәрен ҡар ҡаплаған. Ҡайҙа баҫырға кәрәк-кәрәкмәй икәнен кәзә нисек һиҙәлер ҙә нисек самалайҙыр - быны беҙгә аңлауы ҡыйын. Ә беҙ бит ваҡыты менән хатта тигеҙ юлда тигеҙ итеп атлай белмәйбеҙ: йә абынып, йә һөрөнөп китәбеҙ, хатта ҡолап китәбеҙ. Аҙаҡ кире аяҡҡа баҫҡас, ҡул менән салбар-малбарҙы ҡаҡҡас, дүрт аяҡлы ат та һөрөнә әле, тип үҙебеҙҙе йыуатабыҙ. Ә берәй сәбәп табып ҡаяға үрмәләргә кәрәк була ҡалһа, эш харап. Ҡолас буйы арҡаны, әллә ниндәй ҡорамалы, тағы әллә нимәләк кәрәк. Ҡаяла ҡыя-мыя һикереп йөрөү ҡайҙа ул, тура ғына менәбеҙ ҙә тура ғына төшәбеҙ.\nБына шулай, был йүнәлештә иҫәп әлегә беҙҙең файҙаға түгел.


\tФатима Мостафина музейына сәйәхәт\nФатима Мостафина музейына сәйәхәт\nОшо көндәрҙә гимназияның 1б, 1в, 2а, 5а класс уҡыусылары һәм уҡытыусылары музейҙа осрашыуҙа ҡатнашты. Музей етәксеһе, Әлфирә Хәйрулла ҡыҙы, Ф.Х. Мостафинаның тормош юлы, эшмәкәрлеге тураһында бәйән итте. Фатима Хәмит ҡыҙының тыуған яғы Һамар өлкәһендә күргән-ишеткән мәғлүмәт ,тәьҫораттар менән уртаҡлашты. Балаларҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе. Фатима Мостафинаның рухы мәңге күңелдәрҙә һаҡланыр.


Рәми Йәғәфәр улы Ғариповҡа - 89 йыл - БРГИ1\nРәми Ғарипов исемен йөрөткән данлыҡлы гимназиябыҙ өсөн февраль айы ҙур тантаналарға бай. Ялҡынлы, илһамлы, ҡайнар йөрәкле оло әҙиптең беҙҙең гимназия уҡыусыһы булыуы бөтәбеҙ өсөн дә ҙур ғорурлыҡ ул. Яҡты донъяла әҙ генә йәшәүенә ҡарамаҫтан, үҙ ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем бер туҡтауһыҙ эҙләнгән, ярһып ижад иткән кешегә һоҡланмау мөмкин түгел.\n12 февраль шағирҙың тыуған көнөндә һәр дәрес башын “Туған тел” шиғыры менән башлап ебәрҙек, Рәми Ғариповҡа бағышланған тантаналы линейка уҙҙы. Сарала хөрмәтле ҡунағыбыҙ- Рәми Йәғәфәр улының класташы, беҙҙең иң оло сығарылыш уҡыуысыларының береһе, Рәми Ғарипов премияһы лауреаты Ләлә Биишева ҡатнашты. Ул уҡыусыларға иң изге теләктәрен еткерҙе, тырышып уҡырға, әүҙем булырға өндәне.\nБыйыл шәхесебеҙгә 89 йәш тулыр ине. Уның яҡты иҫтәлегенә тап төшөрмәү, уның кеүек белемгә ынтылыу, гимназиябыҙҙың данын арттырыу беҙҙең изге бурысыбыҙ булып тора. Матур сараны ойоштороусы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы, Башҡортостандың атҡаҙанған уҡытыусыһы Ҡылысова Гөлсәсәк Салауат ҡыҙына рәхмәт!


Баш ҡалала буласаҡ әсәләргә әле донъяға килмәгән сабыйҙарының 3D-моделен тәҡдим итәләр // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала буласаҡ әсәләргә әле донъяға килмәгән сабыйҙарының 3D-моделен тәҡдим итәләр\n10:10, 6 марта 2018 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2018 йыл, 6 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nӨфөлә буласаҡ әсәләр әле донъяға килмәгән сабыйҙарының 3D-моделенә заказ бирә ала. Бындай хеҙмәт проектын урындағы йәш эшҡыуарҙар уйлап сығарған, тип хәбәр итә «Башҡортостан» дәүләт телерадиокомпанияһы.\nҠарындағы баланың аныҡ проекцияһын эшләү өсөн яҡшы сифаттағы УЗИ-рәсеме кәрәк. Һуңынан 3D-принтер ярҙамында модель эшләнә. Өҫтәүенә, макетты гипстан йәки пластиктан эшләргә, алтын йәки көмөш менән ҡапларға мөмкин.\nБуласаҡ әсәләр араһында был уй-фекер хуплау тапты, күптәре үҙҙәре һәм буласаҡ бала өсөн йөклө булыу осорон иҫтә ҡалдырырға теләй. Бынан тыш, был технологияны ҡарындағы баланың йөҙөндәге дефекттарҙы диагностикалау, шулай уҡ тыумыштан булған арҡа мейәһе бүҫерен дауалау өсөн файҙаланырға мөмкин тип иҫәпләнә. Оҡшаш хеҙмәттәр АҠШ-ла һәм Бөйөк Британияла ҙур һорау менән ҡуллана.


Ҡырмыҫҡалы районында «Алтын Ҡурай» туристик-эш комплексы барлыҡҡа киләсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҠырмыҫҡалы районында «Алтын Ҡурай» туристик-эш комплексы барлыҡҡа киләсәк\n10:54, 3 марта 2015 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2015 йыл, 3 март. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Ләйлә Аралбаева/.\nҠырмыҫҡалы районында «Алтын Ҡурай» туристик-эш комплексын булдырыу буйынса проект ғәмәлгә ашырыла. Республика Мәҙәниәт министрлығы коллегияһында министрҙың беренсе урынбаҫары Валентина Латипова үҙенең докладында мәҙәни туризм базаһын формалаштырыу темаһын күтәрҙе.\nПроектты Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығы һәм Ҡырмыҫҡалы районы хакимиәте булышлығында «Ҡурай» ябыҡ акционерҙар йәмғиәте ойоштора. Объект ҡунаҡхана-эш үҙәген һәм 40 милли ихатанан һәм муниципаль берәмек вәкиллектәренән торған «Берҙәмлек» этнографик комплексын үҙ эсенә ала. «Алтын Ҡурай» ҡунаҡхана-эш үҙәгендә конгресс-холл, 400 урынлыҡ ресторан, 160 урынға иҫәпләнгән номер фонды буласаҡ. Әүҙем ял итергә яратыусылар өсөн парк булдырыла, унда һырғалаҡ, спорт майҙансыҡтары, теннис корты, гольф өсөн майҙансыҡ төҙөлә, велосипедты, саңғыны прокатҡа алырға мөмкин. «Берҙәмлек» тип аталған этноауылда шәхси ярҙамсы хужалығы булған ихаталар, һөнәрселек оҫтаханалары һәм ҡунаҡ өйҙәре төҙөләсәк. Бынан тыш, комплекс составында «Айғыр» ат спорты комплексы, балалар һәм йәштәр өсөн «Республика» һауыҡтырыу үҙәге, фермер хужалыҡтары комплексы, 1500 коттеджға иҫәпләнгән ҡасаба ҡаралған.\nПроектты тормошҡа ашырыу өсөн бүленгән майҙан 300 гектарҙан ашыу тәшкил итә. Объекттарҙа фестивалдәр, конкурстар, халыҡ байрамдары ойоштороласаҡ, туристик хеҙмәттәр күрһәтеләсәк.\nКомплекс Өфөнән 30 километр алыҫлыҡтағы Тауһеңер күле эргәһендә урынлашасаҡ. Ул Башҡортостандың визит карточкаһы ролен үтәйәсәк, тип иҫәпләй ойоштороусылар.\n«Берҙәмлек» этнографик комплексын төҙөүселәргә кадрҙар һайлап алыу һәм әҙерләүҙә, ихаталарҙы милли үҙенсәлектәргә ярашлы итеп биҙәүҙә ярҙам күрһәтеләсәк, тип хәбәр иттеләр Башҡортостандың Мәҙәниәт министрлығынан.


Бахмур (тау) — Башҡорт Википедияһы\n54°46′10″ с. ш. 57°30′54″ в. д.HGЯO\nБахмур тауы башында\nТау түбәһе бейеклеге 874 м\nБахмур — Силәбе өлкәһе Әшә районындағы тау түбәһе. Әшә районының иң бейек нөктәһе.\nТау ылыҫлы урман менән ҡапланған. Шулай уҡ бейеклеккә 1,5 тапҡырға еткән юғары үләндәр ҙә бар. Тау итәгендә таш йылға бар. Таштары мүк һәм лишайниктар менән ҡапланған. Улар аҫтында - Әтә йылғаһының ер аҫтындағы йырҙағы. Ошонда уҡ бер нисә тау шишмәһен бар, уларҙа тауға күтәрелеү алдынан эсәр һыу алырға мөмкин.\nТүбәһендә асыҡ һауаға ҡатламташтар сығып тора, таштан һалынған ышыҡтар бар, унда һыу ҡояштан йәшенергә мөмкин.\nТау түбәһенә менеү ауыр түгел, шуға күрә походҡа балалар менән дә барырға мөмкин. Бахмур түбәһенән матур панорама асыла: һаҙлыҡтар, күлдәр , Баҫҡаҡ, Генерал һәм Йүкәле тауҙары күренә. \nӘтә йылғаһының үрге аҡҡан урындарҙа Баскаҡ һыртынан көнбайышҡа табан урынлашҡан. Әшә ҡалаһынан - 30 саҡрым, Силәбенән - 320 км, Өфөнән 90 км ара.\nБахмур тауы битләүҙәрендә һирәк осрай торған үҫемлектәр үҫә: урал цицербитаһы (эндемик), айыу һуғаны; түбәһендә урал ҡамғағы осрай. Тау ылыҫлы-киң япраҡлы урмандар менән ҡапланған. Урман яһаусы ағас тоҡомдары: шыршы, пихта, ҡайын, ҡарама. Тәпәш урманда миләш, йүкә күп. Үҫемлектәр япмаһы ла бай: урман аҡландарында һәм болондарында клевер, мәтрүшкә, һары мәтрүшкә, сатырлы үҫемлектәр үҫә. Ҡайһы бер үләндәрҙең бейеклеге 1,5 метрға тиклем етә.\nБахмур тауы түбәһендә 2 гектар майҙанлы Әтә һаҙлығы урынлашҡан. Торф ҡатламының ҡеүәте 0,5 метр. Һаҙлыҡ ситтәре буйлап карлик ҡайын , арктик ива, сыбар бармаҡтымыр, мораҡ, ысыҡ үләне, инглиз ысыҡ үләне (Көньяҡ Уралда һирәк осраған төр), мүк еләге, күк көртмәле һәм башҡалар үҫә.\nБахмур тауының атамаһы башҡортса мәхмүр һүҙенән килеп сыҡҡан тиҙәр. Мәхмүр һүҙе ғәрәп теленән килгән һәм иҫерек булыу тигәнде аңлата. Махмүр- (рус«упоённый») «хозурланған», мәҫәлән, үзбәк шағиры-сатирик Махмурҙың псевдонимы шул мәғәнәлә алынған. «Бағмыр»- ҡайһы бер диалекттарҙа ҡымыҙ ҡуры тигәнде аңлата (ҡур-закваска) .\n↑ 1,0 1,1 Наш Урал\n↑ ашинский сайт\n↑ Башҡорт теленең һүҙлеге, 1 т.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Бахмур_(тау)&oldid=1099043 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:29 30 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.


Сибайҙа йәшәүсе Анна Селиванованы йөҙ йәшлек юбилейы менән ил президенты Владимир Путин ҡотланы\nДәүләт башлығының Бөйөк Ватан һуғышын үткән һәм 90 йәшен тултырған ветерандарҙы тәбрикләүе күптән инде күркәм йолаға әйләнгән. Был юлы президенттан көтөлмәгән бүләкте Анна Федоровна алып ҡыуанды. Йылдағыса ул үҙенең тыуған көнөн яҡындары менән ҡаршылай. Шулай уҡ быйыл юбилярҙы тәбрикләргә ветерандар советы рәйесе һәм республиканың халыҡты социаль яҡлау үҙәге хеҙмәткәрҙәре килде. Ҡунаҡтар оло быуын вәкиленә изге теләктәрен, рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе


Башҡортостан 2011 йылғы сәсеү кампанияһына әҙерләнә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nБашҡортостан 2011 йылғы сәсеү кампанияһына әҙерләнә\n11:00, 9 ноября 2010 Иҡтисад\nБашҡортостанда урып йыйыу эштәре ошо көндәрҙә тулыһынса тамамланасаҡ. Был турала 8 ноябрҙә БР Хөкүмәтендә Президент Рөстәм Хәмитов рәйеслегендә үткәрелгән кәңәшмәлә әйтелде, тип хәбәр итте Премьер-министр урынбаҫары Шамил Вахитов.\n— Һуңғы гектарҙарҙа шәкәр сөгөлдөрөн йыйып алыу бара, — тип хәбәр итте вице-премьер. — Шишмә районында ғына 80 гектар плантациянан тамыраҙыҡтарҙы йыйып алырға ҡалды. Аграрийҙар киләһе сәсеү кампанияһына планлы әҙерлек алып бара. Талап ителгән 278 мең тонна орлоҡтоң 254 мең тоннаһы һалынған. Шуның 9,4 мең тоннаһы республиканан ситтән килтерелгән. Иҫәпләүҙәр буйынса Омск һәм Новосибирск өлкәләренән тағы ла 17 мең тонна самаһы орлоҡ килтерергә талап ителә.\nУжым культуралары сәсеүлектәре тикшерелде. Сәселгән 656 мең гектарҙың 84 мең гектарында ужым культуралары шытып сыҡманы. Яуып үткән ямғырҙар ужым сәсеүлектәрендә ыңғай сағылды. Белгестәр ужым бойҙайы һәм тритикале буйынса ыңғай һөҙөмтәләр көтә. Шулай ҙа яҙға өҫтәп орлоҡ килтереү талап ителәсәк.\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов агросәнәғәт комплексына ҡоролоҡ менән бәйле сығымдарҙы компенсациялауға бүленгән субсидияларҙы файҙаланыу һөҙөмтәлелегенә контролде көсәйтергә ҡушты, тип хәбәр итә Республика Хөкүмәте матбуғат хеҙмәте.


Нәфсе ҡоло булмайыҡ! » Журнал Башкортостан кызы | Башҡортостан ҡыҙы журналы\nНәфсе ҡоло булмайыҡ!\nБисмил-лаһир-рахмәнир-рахим. Ислам дине мосолманды тыуған көнөнән алып баҡыйлыҡҡа күскәнсе үҙ-үҙен тәрбиәләүгә йүнәлтә. Кешенең ҙур дошманы – нәфсе, уның менән көрәш иң ауыры, сөнки үҙ-үҙеңде үҙгәртеү ҡыйын. Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт саллалаһу-ғәләйһис-сәләм Табук яуынан ҡайтып килгән яугирҙарға: «Хәҙер беҙ бәләкәй йыһаттан һуң оло йыһатҡа әйләнеп ҡайтабыҙ», – тигән. Йәғни «оло йыһат» тип ул нәфсебеҙ менән көрәште күҙ уңында тотҡан. Ул үҙе Аллаһҡа: «Мине үҙ нәфсем менән һис бер мәлгә лә ҡалдырма!» – тип доға ҡылыр булған. Нәфсе кеше менән бергә йөрөй, ул һис туймай, уны бары тик ҡәбер тупрағы ғына туйҙырғанын беләбеҙ.\nЫсын мосолман таҙа йөрәкле, Раббыһына рәхмәтле-шөкөрлө, сабыр, тоғро һүҙле, күркәм холоҡло булырға тейеш. Алдашыу, урлашыу, ике йөҙлөлөк, тәкәбберлек, ғәйбәтселек, һаранлыҡ, уҫаллыҡ, ҡаты күңеллелек кеүек йәмһеҙ һыҙаттар бар икән, уларҙан ҡотолоу юлын эҙләү – һәр әҙәм балаһының изге бурысы. Нәфсе – аҡса, байлыҡ артынан ҡыуыу, күп йоҡлау, артығы менән ризыҡ, әйбер көҫәү – гонаһҡа батыра торған һынау ул. Кеше бер тапҡыр гонаһ ҡылып та, тәүбәгә килмәһә, үкенмәһә, уның йөрәгендә ҡара тап хасил булып, һәр яңы гонаһ ҡылған һайын ҡаралыҡ йөрәген ялмай бара. Һөҙөмтәлә ул таш бәғерле яуыз бәндәгә әүерелә. Бер тапҡыр алдашһа, урлашһа, кешегә шул яман ҡылыҡтарҙы еңеү көндән-көн ауырлаша һәм улар яйлап тамуҡҡа этәрә.\nҠөрьәндең «Әл-Әғраф» (Кәртәләр) сүрәһендә: «Беҙ тамуҡ өсөн күп ендәрҙе һәм кешеләрҙе бар ҡылдыҡ, уларҙың йөрәге бар, әммә бер нәмә лә тоймайҙар, күҙҙәре бар – күрмәйҙәр, ҡолаҡтары бар – ишетмәйҙәр, улар хайуан шикелле, хатта нығыраҡ аҙашҡан йәндәр кеүек. Улар – битараф халыҡ (7:179)», – тиелгән.\nХәҙистәрҙән билдәле булыуынса: «Алдаҡсы минең өммәтемдән түгел», – тигән рәсүлебеҙ. Йәғни алдаҡсы кеше мосолман булыуҙан туҡтай, диндән сыға. Ә диндән сығыу – ҙур бәхетһеҙлек, сөнки кафыр тамуҡта мәңгелеккә ҡала. Нәфсе артынан ҡыуғандар мәңгелек үкенескә юлығасаҡ.\nШуға ла кеше, туғандары һәм Раббыбыҙ алдында үҙен яуаплы тойоп, нәфсеһен һәр ваҡыт тыйырға, күңелен таҙартыу, үҫтереү өҫтөндә эшләргә тейеш. Яуап көнөндә һәр ғәмәлебеҙ, әйткән һүҙебеҙ өсөн Аллаһ алдында яуап тотасағыбыҙ бар. Аллаһ Тәғәлә беҙҙе был донъяға һынар өсөн килтергән. Ҡөрьәндең «Әл-Ғаср» (Киске ваҡыт) сүрәһендә: «Шунан ошо көндө һеҙҙән, әлбиттә, (донъялағы) рәхәтлек тураһында һораясаҡтар (103:8)», – тиелгән.\nКемдең холҡо күркәм һәм ул лайыҡлы тормош юлы үтә, әхирәттә лә дәрәжәһе юғары буласағы мәғлүм. Мөслим көн дә изгелек ҡыла икән, матур һыҙаттар ғәҙәтенә инә һәм күңелен үҫтерә, йөрәген сафлай. Эске донъябыҙҙы һәм йөҙөбөҙҙө шулай уҡ дини китаптар, Ҡөрьән уҡыу нурлай.\nКеше үҙен башҡаларҙан өҫтөн, яҡшыраҡ, гонаһһыҙыраҡ тип уйларға тейеш түгел. Сөнки ул кәмселеге күп икәнен үҙе лә белмәүе ихтимал. Ҡөрьәндең «Ән-Нәджм» (Йондоҙ) сүрәһендә: «Ваҡ-төйәк кәмселектәрҙән башҡа оло гонаһтарҙан һәм фәхишәлектән һаҡланыусыларға, ысынлап та, Раббының ярлыҡауы киң. Ул һеҙҙе Ерҙән яралтҡанда ла һәм әсә ҡарынында яралғы ғына булғанда ла йәнегеҙҙе иң яҡшы белеүсе ине. Үҙегеҙҙе маҡтамағыҙ. Ул кемдең тәҡүәле икәнен яҡшыраҡ белә (53:32)», – тиелгән.\nДин тотоу, ғилемгә ынтылыу, холоҡто, күңелде таҙартыу рухи йәһәттән камиллаштыра. Был юлда ла, сәбәп итеп, беҙгә Аллаһтан ярҙам һорап доға ҡылыу зарур. Ул – биреүсе. «Ән-Нур» сүрәһендә: «Эй һеҙ, иман килтергән кешеләр, шайтан эҙенән бармағыҙ! Кем шайтан эҙенән барһа... ул бит боҙоҡлоҡҡа һәм ярамаған эшкә егә. Әгәр һеҙгә Аллаһтың йомартлығы һәм рәхмәте төшмәһә, һеҙҙән һис берәү һис ҡасан сафланмаҫ ине. Ләкин Аллаһ теләгән кешене сафлай, нурлай. Ул ишетә, белә! (24:21)», –тиелә.\nАҡыллы кеше үҙенә яҙған матди һәм рухи байлыҡтың ҡайҙан килгәнен һәм барыһының да беҙгә ваҡытлыса бүләк икәнен аңлай. Шөкөрлө булыу – изге ғәмәлдәребеҙ, телебеҙ менән рәхмәтле булыу. Ул биргән һаулыҡҡа, ризыҡҡа, ғилемгә һәм башҡа ниғмәттәренә, сикһеҙ бәрәкәтенә йөрәк һәм тел менән күп шөкөрҙәр әйтеү лазым. Ибраһим сүрәһендә: «Бына Раббығыҙ: «Әгәр шөкөр ҡылһағыҙ, Мин һеҙгә арттырырмын, әгәр ҡәҙерен белмәһәгеҙ... Ысынлап та, минең ғазабым көслө!» – тип хәбәр итте (14:7)».\nҠайғы-хәсрәтте лә сабыр үткәрә белеү мөһим, шул ваҡытта Аллаһ беҙҙең гонаһтарҙы ярлыҡай, түҙгән өсөн күп әжер-сауаптарын яҙа. Дин тарихынан хәтерләүебеҙсә, Яҡуп пәйғәмбәр улы Йософто юғалтҡас, бик күп йылдарын һағышта үткәрә, илай торғас, хатта күҙҙәре һуҡырая, әммә ул өмөтөн өҙмәй түҙә. Юныс пәйғәмбәрҙе балыҡ йотҡас, ул да зекер ҡылыуҙан туҡтамай, үҙен сабыр тота. Һөҙөмтәлә Аллаһ Тәғәлә уны балыҡ эсенән ҡотҡара. Әйүп пәйғәмбәр ауырыуға һабышып күп михнәттәр сигә, әммә башҡа йылдарын рәхәтлектә үткәргәнен уйлап, Аллаһтан шифа һорарға ла ояла. Раббыбыҙ биргәненә риза һәм шөкөрлө булып, сабырлыҡтың бәрәкәтен аңлау фарыз.\nӘүлиәләр ҙә бит әхирәттә юғары дәрәжәләргә өлгәшер өсөн ғүмер буйы йөрәктәрен таҙартыуҙан, паклауҙан, күңелдәрен камиллаштырыуҙан туҡтамай. Беҙ ҙә нәфсе ҡоло булмайыҡ, рухи үҫешкә ынтылайыҡ, йән көсөнә ирешәйек! Барлыҡ эштәребеҙҙә лә Аллаһ Тәғәлә беҙгә ярҙам итһен. Амин!


Ошо көндәрҙә Өфөнөң Черниковка биҫтәһендә хайран ҡалырлыҡ х әл теркәлгән. Ике наркоман ҡыҙ өс айлыҡ сабыйҙы балаһыҙ сиған ғаиләһенә һатҡан. Хаҡын 10 мең һумға һәм бер нисә дозалыҡ героинға килешкәндәр.\nҠыҙҙың әсәһе, 30 йәшлек Вероника, балаһының юғалыуы хаҡында 14 августа хәбәр итә. Был хәлгә тиклем ул бәләкәй Заринаны әхирәттәренә ҡалдырып, дуҫтары менән ял итергә китә . Апалы - һеңлеле ҡыҙҙарҙың наркотиктар ҡулланыуы хаҡында ул\nхәбәрҙар була, сөнки үҙе лә "энәлә ултыра". Ҡатын бер ҡайҙа\nла эшләмәй, балаһын бер үҙе үҫтерә. Фатирҙа хужабикәләрҙе л ә, ҡыҙын да тапмағас, ул милицияға килә.\n- 1976 һәм 1982 йылғы апалы - һеңлеле ҡыҙҙар наркотиктар\nҡуллана һәм фәхишәлек менән шөғөлләнә, - тип һөйләй БР Эске\nэштәр министрлығының енәйәтте тикшереү идаралығы\nначальнигы Владислав Горкавцев. - Сираттағы дозаға аҡса табырға кәрәк булғас, уларҙың башында баланы һатыу идеяһы\nбарлыҡҡа килә, күрәһең.\nҺатып алыусылар наркотиктар алған урында уҡ - билдәле "сиған ихаталарында" - табыла. Ҡыҙҙы балаһыҙ сиған ғаиләһенә\nһаталар. Башта улар 20 мең һорай, әммә "аҫрауға алыусы әсә" 10 мең һәм бер нисә доза героин ғына бирә алыуын белдерә.\nБыл енәйәтсел килешеүҙә ҡатнашыусыларҙы табыу өсөн тәртип һаҡсыларына ни бары ике көн кәрәк була. Хәйер, енәйәтселәр артыҡ йәшеренмәй ҙә, һатыусылар ҙа, һатып алыусылар ҙа ошонда уҡ, "таборҙа", табыла. Тәүгеләренә бәйле\nбарыһы ла аңлашылһа, сиғандарҙың ҡыҙҙы нимә өсөн һатып алыуына ҡарата аныҡ ҡына яуап юҡ. Хәйер, моғайын ул ир менән\nҡатынға үҙ балаларын алмаштырыу өсөн кәрәк булғандыр. Аңлы рәүештә үлтереүҙәрҙе асыҡлау буйынса бүлек начальнигы Олег Ю рьев билдәләүенсә, ҡыҙҙы улар һау - сәләмәт һәм туҡ килеш таба.\n- Республика өсөн был ғәҙәттән тыш хәл, - ти был осраҡ хаҡында Горкавцев. Ул шулай уҡ балиғ булмаған балаларға ҡул һуҙыуға бәйле барлыҡ факттар шунда уҡ айырым күҙәтеү аҫтына алыныуын белдерҙе.\nӘлеге ваҡытта енәйәтселәр тикшереү изоляторына\nурынлаштырылған, уларға ҡарата енәйәт эше асылған. Апай менән һеңлегә алты йылдан 15 йылға тиклем рәшәткә артына эләгеү янай. Һатып алыусы ҡатынға йәшәгән еренән китмәҫкә\nяҙма йөкләмә бирелгән. Йәшлеге сәбәпле - ни бары 14 йәш - уның етди язанан ҡотолоп ҡалыуы ихтимал. Барлыҡ һөйләшеүҙәр\nҡатын аша алып барылыуы сәбәпле, уның тормош иптәше енәйәт эшендә шаһит сифатында үтә. Зарина әсәһенә ҡайтарылған. Әммә һуңғыһы үҙенең әхлаҡһыҙ тормош алып барыуы сәбәпле, балаға хоҡуғынан мәхрүм ителеүе ихтимал. Ҡыҙ баланы сиған\nғаиләһендә ҡалдырыу яҡшыраҡ булмаҫ инеме икән, тигән һорауға Горкавцев ҡырҡа яуап бирҙе:\n- Әлбиттә, юҡ. Наркотиктар менән һатыу иткән кешеләргә ни сек итеп баланы ышанып тапшырырға мөмкин


Тиҙҙән күп фатирлы йорттарҙа йәшәүселәр иҫәпләү ҡорамалдары күрһәткестәрен яҙыуҙан азат ителә\nРосстандарт был бурысты идарасы компанияларға йөкмәтергә тигән тәҡдим менән сығыш яһай.\nӘ әлегә фатир хужалары коммуналь сығымдарҙы иҫәпләүсе приборҙарҙы үҙҙәре күҙәтергә мәжбүр. Йыш ҡына был шарт менән мутлашыусылар ҙа оҫта файҙалана. Һәм йортта йәшәүселәрҙе төрлө күңелһеҙ хәлдәрҙән аралауҙы вәғәҙәләп, уларҙың аҡсаһын тартып сығарырға тырыша.\nКүсемһеҙ милек агентлығы етәксеһе Адель Сәйфуллина әйтеүенсә, төҙөүселәр яйлап классик иҫәпләү ҡорамалдарынан «аҡыллы» технологияларға күсә. Төҙөлөш федерацияһының Баҡалы урамындағы йорттары һәм Ленин урамындағы «Эрмитаж» торлаҡ комплексында счетчиктар күрһәткестәрен автоматик иҫәпләү системаһы ойошторолған да инде. Һис һүҙһеҙ, әлеге ваҡытта өфөләр ошондай заманса уңайлыҡтары булған йорттарҙан фатир алырға тырыша.


Республика Президенты Бөрө халҡын юбилей менән ҡотланы // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nРеспублика Президенты Бөрө халҡын юбилей менән ҡотланы\n11:45, 16 сентября 2013 Сәйәсәт\nБашҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитов Бөрө ҡалаһына 350 йыл тулыу уңайынан ойошторолған тантаналы сараларҙа ҡатнашты.\n— Мин бында иң яҡшы, матур, күркәм Бөрө ҡалаһын юбилей менән ҡотлау маҡсатында килдем. Был ҙур тарихлы изге ҡала. Ул барлыҡ эшмәкәрлек йүнәлештәре буйынса ҙур уңыштарға өлгәшкән, — тине Башҡортостан Президенты, ҡала халҡына мөрәжәғәт итеп.\nРөстәм Хәмитов билдәләүенсә, ҡаланы үҫтереү өсөн, бында яңы сәнәғәт объекттарын төҙөргә, эш урындарын булдырырға кәрәк.\n— Әммә был иң мөһиме түгел. Тәү сиратта, ҡала йәшәү өсөн уңайлы, матур булырға тейеш. Бында һәр ваҡыт тыныслыҡ та, эш һәм ял итеү өсөн урындар ҙа булыуын халыҡ белһен. Бөрөлә барыһы ла яҡшы һәм гармониялы булырға тейеш, — тип билдәләне республика башлығы.\nПрезидент ҡаланың төрлө брендтарын әҙерләү тураһында һөйләне. Уларҙың береһе — «Бөрө – тәмле ҡала».\n— Был ҡалала «тәмле» йәшәргә – яҡшы эшләргә, үҙеңде яҡшы тойорға була. Барыбыҙға ла бындай идеяларҙы тормошҡа ашырыу өҫтөндә эшләп ҡарарға тәҡдим итәм, — тип мөрәжәғәт итте Рөстәм Хәмитов Бөрө халҡына.\nРеспублика етәксеһе билдәләүенсә, ҡалаға тейешле ярҙам күрһәтеләсәк.\n— Һуңғы ике йыл эсендә Бөрөнө үҫтереү йәһәтенән ярайһы уҡ алға киттек: яңы бассейн төҙөлдө, спорт ҡоролмалары эшләй. Быйыл заманса кинотеатр асыласаҡ, Изге Троицк сиркәүе яңыртыла, — тип һөйләне төбәк башлығы. – Алда беҙҙе тағы ла яҡшыраҡ, ҙурыраҡ уңыштар көтә. Тик бының өсөн киләсәккә ышанған позитив кеше булырға кәрәк.\nСара барышында Рөстәм Хәмитов ҡаланың лайыҡлы граждандарына наградалар тапшырҙы.


Нефтекамск. Официальный сайт администрации городского округа - Республика халҡын балаларға 1 сентябргә мәктәпкә йыйынырға ярҙам итеүҙәрен һорайҙар - Яңылыҡтар - Новости\n«Мәктәпкә йыйынырға ярҙам ит» акцияһы 31 авгусҡа тиклем уҙа. Халыҡтан, эшҡыуарҙарҙан һәм ойошмаларҙан мәктәп кәрәк-яраҡтарын республика ҡала һәм район халҡын социаль хеҙмәтләндереүсе комплекслы үҙәктәрҙә эшмәкәрлек алып барған ғаиләгә һәм балаларға социаль ярҙам район-ара үҙәктәре ҡабул итә.\nКанцелярия тауарҙары, дәфтәрҙәр, балалар ижады һәм һүрәт төшөрөү дәрестәре өсөн әйберҙәр яңы килеш ҡабул ителә. Портфелдәр, мәктәп формаһы, дәреслектәр, нәфис әҙәбиәт яңы йәки яҡшы торошта тотонолған булыуы мөмкин.\nБылтыр акцияла 7,5 миллион һумдан мәктәп кәрәк-яраҡтарын йыйып булды. Ошо сараларға аҙ тәьмин ителгән, күп балалы, тулы булмаған һәм сәләмәтлек мөмкинлектәре сикләнгән балаларҙы тәрбиәләүсе ғаиләләрҙән 5123 балаға мәктәпкә әҙерлек ярҙамы күрһәтелде.


Түбәнге Кәлтәй — Башҡорт Википедияһы\n56°16′04″ с. ш. 55°59′58″ в. д.HGЯO\n80 250 835 003\n80 650 435 111\nТүбәнге Кәлтәй (рус. Нижнее Кальтяево) — Башҡортостандың Тәтешле районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә ҡарата халыҡ һаны 41 кеше. Почта индексы — 452834, ОКАТО коды — 80250835001.\nКәлтәй ауылы шул исемдәге йылға буйында урынлашҡан. Ҡырғыҙ-Танып улусының Ҡайпан түбәһендә булған. 1795 йылда ауылда 22 ир-ат һәм 38 ҡатын-ҡыҙ теркәлгән. Барыһы ла аҫаба булған. Улар күптән түгел килеп урынлашҡан. «Был ауылға башҡорттары төрлө ерҙәрҙән килгән» тигән документ һаҡланған. Әммә барыһы ла Ҡайпан түбәһенә ҡараған. Тимәк, был яңы ауылды төрлө ауылдан килгән ҡайпандар нигеҙләгән. 1811 йылда 62 ир-ат теркәлгән, 1816 йылда — 67 ир-ат, 1834 — 185, 1859 йылда — 236, 1870 — 287, 1920 йылда — барлығы 766 башҡорт йәшәгән. Был ауылдан Түбәнге Кәлтәй ауылы бүленеп сыҡҡан. Был ауыл Үрге Кәлтәй тип атала башлаған. 1925 йылда Түбәнге Кәлтәйҙә 18 хужалыҡ булған.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Түбәнге_Кәлтәй&oldid=1122612 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 07:19 7 апрель 2022 үҙгәртелгән.


Приютта эшҡыуарҙар өсөн бушлай консультациялар үтә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nПриютта эшҡыуарҙар өсөн бушлай консультациялар үтә\n16:26, 14 марта 2012 Иҡтисад\nБәләбәй районының Приют ҡасабаһында бөгөн, 14 мартта, бизнес алып барыу һәм финанс грамоталылыҡты күтәреү мәсьәләләре буйынса күсмә консультациялар көнө үтә.\nБР Эшҡыуарлыҡ һәм туризм буйынса дәүләт комитетында хәбәр итеүҙәренсә, сараның ойоштороусылары булып Бәләбәй районының Бәләкәй һәм урта эшҡыуарлыҡты үҫтереү һәм уларға ярҙам фонды сығыш яһаған. Унда «БР Микрофинанслау үҙәге»нең урындағы офисы хеҙмәткәре ҡатнаша. Ул микрофинанслау төрөндә бәләкәй эшҡыуарлыҡҡа дәүләт ярҙамы күрһәтеү мәсьәләләре һәм микрозаймдар алыуға заявкалар тултырыу тәртибе буйынса консультация бирә.\nТеги: эшҡыуарлыҡ, консультациялар


“Мин бары тормошто яратам”\n19 Февраль 2019, 22:32\nОлоларҙы ололау - яҡшылыҡтың билдәһе. Беҙҙең районда оло кешеләр хаҡында онотмайҙар, был кеше халыҡ араһында абруйлы булһа, бигерәк тә ҡәҙере ҙур. Күптән түгел үҙенең 90 йәшлек юбилейын билдәләгән Саиб Әхмәтовты күркәм юбилейы менән ҡотларға район хакимиәте башлығы Наил Ғатауллин, ветерандар Советы рәйесе Вәлиулла Булатов ҡотларға килде.\nАлыҫ 1929 йылда Фатима менән Мәхмүт Әхмәтовтарҙың ғаиләһендә дүртенсе бала булып Саиб исемле малай тыуа. Ул башҡа балалар менән менән бергә бәлкәйҙән үк кәрәҫтиән тормошона өйрәнеп үҫә.\n- Минең тыуғандан алып бөтә ғүмерем Исаҡайҙа үтте, - тип хәтер ебен тағата Саиб Мәхмүт улы. – Беҙҙең быуындың йәшлеге бик ҡыҫҡа булды. Ҡәһәрле һуғыш барлыҡ яҡты хыялдарҙы емерҙе. Шул быуын балалары кеүек, миңә лә уҡыу форсаты теймәне, шуға күрә 7-се класты тамамлау менән генә сикләндем. Артабан тиҫтерҙәрем менән баҫыуҙа бил яҙмай эшләнек. Икмәк үҫтерҙек, әммә уны үҙебеҙ ашаманыҡ. Һуғыш тамамланды,уға ҡарап тормош тиҙ генә еңеләймәне. Бар халыҡ элекке кеүек үк, астан үлмәҫ өсөн тырышты, илде ҡабат аяҡҡа баҫтырыуҙа йәше-ҡарты көс һалды.\n- 1948 йылда Әҡсән Зиннәтуллин менән мине Бишбүләккә бригадирҙар курсына ебәрҙеләр. Ун көнлөк уҡыуҙан һуң, “Исаҡай” колхозына ҡайтып, беҙ эшкә тотондоҡ, ул 1-се бригадала, ә мин 2-cелә, – тип иҫкә ала ул хеҙмәт йылдарын.\nЛәкин ул бында бригадир булып бер йыл ғына эшләп ҡала: 1949 йылда 20 йәш тула һәм уға Ватан алдындағы бурысын үтәргә китә. Белоруссияла сапер-понтонер булып хеҙмәт итә. Отделение командиры була.\nТыуған яҡтарына ҡайтҡас, йәш механизатор тыуған яҡ баҫыуҙарын иңләй, бригадир йөгөн дә уға йөкмәтәләр. Саиб Әхмәтов ауылда беренсе трактор барлыҡҡа килеүен, “полуторка”ны нисек итеп тимер юлы буйлап алып ҡайтыуҙарын әлегеләй хәтерләй. Ә уның үҙенә тракторҙың барлыҡ төрҙәрендә лә: МТЗ-2 (кабинаһыҙ), МТЗ-80, Т-150-та эшләргә тура килә.\n- Һуңыраҡ мине 4-се бүлексәгә управляющий итеп ҡуйҙылар. Ул йылдарҙа баҫыу эштәре менән бергә төҙөлөш тә алып барыла ине. Шул ваҡытта район хакимиәте башлығы вазифаһын биләгән Илдар Ғимаев беҙгә төҙөлөшкә барырҙай ағас бүлеп бирҙе. Хужалыҡ етәкселәре техника менән тәьмин итте, һәм беҙ Абдуллиндан кәрәкле материалдар алып ҡайттыҡ. Ул ваҡытта эш көнө нормаға һалынмағайны. Ҡояш сыҡтымы - эшкә бараһың, ҡояш батҡас – өйгә. Шулай булһа ла, ул йылдар яҡшы яҡтан ғына хәтерҙә ҡалған. Эшләгәнгә күрә, ауыл халҡы лайыҡлы хеҙмәт хаҡы алды, иген дә ҡиммәт түгел ине.\n90-сы йылдарҙан алып Саиб Әхмәтов ауылдың ветерандар Советын етәкләй. Тынғыһыҙ ир-уҙаман ауылда мәсет төҙөтөүҙә башлап йөрөй. Бер нисә йылдан, күмәк көс менән ауылға йәм биреп торған мәсет барлыҡҡа килә.\nБөгөнгө көндә күп кенә пенсионерҙарҙың тормошо туғандар, балалар менән аралашыуға ғына ҡайтып ҡалһа, Саиб бабай тураһында быны әйтеп булмай. Төрлө йәмәғәт эшендә әүҙем ҡатнашыусы, тирә-йүнгә битараф булмаған, теләһә ниндәй эште лә оҫта ойоштора белеүсе Саиб Мәхмүт улы үҙенең принциптарына һәр саҡ тоғро ҡала. Ул оҙаҡ йылдар Һайлау кампанияһы составында эшләне, ауылдың архив материалдары менән ҡыҙыҡһына, әле булһа район гәзитенә мәҡәләләр яҙа, байрамдар, һабантуйҙар, өмәләр ойоштороуҙа ҡатнаша, шулай уҡ ауылдаштарын һуңғы юлға хөрмәтләп оҙатыусы ла ул...\n- Ҡыҙғаныс, ауыл элгәре кеүек түгел инде, - тип яманһыулап ҡуя ул. Бар ғүмере ошонда үткән, хеҙмәт йылдары ошо ергә бәйле булған кеше булараҡ, ауылдың бөгөнгө торошо өсөн йәне әрней.\nВаҡыт ағышын һис кенә лә туҡтатып булмай, кем әйтмешләй, йылдар бер-бер артлы йүгереп уҙа. Ҡатыны Вәсиләне ерләгәндән һуң, ун өс йыл инде яңғыҙы донъя көтә. Бала ҡайғылары ла урап үтмәй уны: биш балаһының өсәүһе баҡыйлыҡҡа күскән. Өлкән улы Фуаттың химия заводында эшләгәндә һаулығына зыян килә - бөгөн ул Ҡыңғыр-Мәнәүез ауылындағы социаль приютта тәрбиәләнә. Бәләбәйҙә йәшәүсе ҡыҙы Вәсимә күптән хаҡлы ялда, ул атаһының төп ярҙамсыһы. Ейәндәре лә ташламай, бүлә-бүләсәләре лә уңыштары менән һөйөндөрә.\nОлпат йәштәге хеҙмәт ветераны бөгөн дә көндәлек мәшәҡәттәр менән йәшәй, ҡулдан килгәнсә һәммәһен дә күңелен биреп эшләй. Был йәмәғәт эштәренә лә, өй эштәренә лә ҡағыла.\n- Мин ауыл хужалығында эшләнем, шуның өсөн ер эше күңелгә яҡын, баҡсала тәртип булыуын теләйем. Йыл әйләнәһенә етерлек йәшелсә-емеш үҫтерәбеҙ. Әлбиттә, был эштәрҙе йрыып сығырға балалар ярҙамлаша, бер үҙемдең генә ҡулдан килмәҫ ине, - ти ул.\nӨйҙөң һәр ерендә орлоҡтар һалынған бәләкәй тартмалар күренә, ул уларҙы таныштарына һәм ауылдаштарына ла тарата. Өҫтәл өҫтөндә - гәзит һәм журналдар өйөмө.\n- Алты төрлө баҫма алдырам, шул иҫәптән район гәзитен дә. 40 йыл элек тә, һәм бөгөн дә уның биттәренән халыҡтың нисек йәшәүен, ниндәй яңылыҡтар барлығын белеп торам, - ти район гәзитенең тоғро дуҫы.\nҮҙенең 90 йәшендә лә Саиб Мәхмүт улы әңгәмә ҡорорға, күңелендәге хәтирәләре менән уртаҡлашырға ярата. Унан оҙон ғүмеренең сере нимәлә булыуы менән ҡыҙыҡһынам. Ул былай тип яуап бирә:\n- Мин бары тормошто яратам. Моғайын, гендар ҙа үҙ ролен уйнай торғандыр. Өләсәйем 96 йәшкә, ә әсәйем 94 йәшкә етте, сөнки Хоҙай тарафынан бирелгән ғүмерҙе оҙонайтып та, ҡыҫҡартып та булмай.


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - ДЕПУТАТЛЫҠ ВАЗИФАҺЫ "МИЛЛӘТ ӘСӘҺЕ" ТИГӘН ВАЗИФАҒА ҠАМАСАУЛАМАЙ - 2017 - Мәҡәләләр\nСәйәсәт - элек-электән ир-ат өлкәһе, ир-ат шөғөлө иҫәпләнә. Ир-егеттең батырлыҡтар, ҡыйыу ҡарарҙар ҡабул итеү сифаты уның тәбиғи булмышында ята, ә ҡатын-ҡыҙҙың асылы - донъяға һөйөү таратыуҙа, тиҙәр. Ә шулай ҙа халыҡтың ышанысын аҡлап, сәйәсәттең еңел булмаған йөгөн үҙ иңдәрендә алып барыусы ҡатын-ҡыҙ замандаштарыбыҙ күп беҙҙең. Уларҙың береһе - Дөйөм Рәсәй халыҡ фронты Үҙәк штабы рәйестәше, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе Эльвира Ринат ҡыҙы АЙЫТҠОЛОВА менән уның депутат эшмәкәрлеге һәм башҡа мәсьәләләр хаҡында әңгәмәләшәбеҙ.\nҒаилә лә, мөхит тә тәрбиәләй\nУчалы районы Яңы Байрамғол ауылында тыуып-үҫеп, икенсе класҡа тиклем ошо ауылда уҡыһам да, ғаиләбеҙ менән ситкә сығып китеү сәбәпле, урта мәктәпте Ҡаҙағстанда тамамланым. Шулай ҙа һөнәр алыу өсөн Башҡортостанды һайланым - тәүҙә Белорет педагогия училищеһында (колледжы), аҙаҡтан Башҡорт дәүләт университетының журналистика факультетында һө-нәр үҙләштерҙем. Атайымдың тамырҙары Учалы районы Туңғатар ауылынан, ул Силәбе өлкәһе менән сиктәш кенә. Өләсәйем менән олатайым Силәбе өлкәһе Златоуст ҡалаһында йәшәгән. Атайым ҡалала үҫкән, ҡала мәктәбен тамамлаған. Инәйем (әсәйем.-Ред.) менән өйләнешеп, инәйемдең тыуған ауылы Яңы Байрамғолда йәшәй башлағас та атайым урыҫ теленән саф башҡортса аралашыуға күсә алмай. Шуға ла өйҙә беҙ башҡортса ла, урыҫса ла һөйләштек. Ике телдә лә, тигәс тә, ике телде ҡатыштырып, бутҡа яһап түгел, ә айырым-айырым ике телдә һөйләштек. Шуға ла миңә бөгөн сығыш яһарға тура килһә, ике телдә лә таҙа итеп һөйләй алам.\nБаланың теле ғаиләлә әсә телендә асылырға тейеш, ул бәләкәй саҡта уның менән тик туған телдә һөйләшергә кәрәк, тигән фекерҙең дөрөҫлөгөнә инанғанмын. Ҡайным һәм ҡәйнәм менән өйҙә башҡортса аралашабыҙ, шуға ла тормош иптәшем менән килештек тә, балалар үҫкәнсе, улар менән тик башҡортса һөйләшергә тырыштыҡ. Өлкән ҡыҙыбыҙға әле 21 йәш, ул балалар баҡсаһында ла башҡорт төркөмөнә йөрөнө, туған телен яҡшы белә. Ә бына бәләкәй ҡыҙыбыҙға башҡорт төркөмөндә шөғөлләнергә мөмкинлек булманы. Башҡортса ғына һөйләшкән бала, балалар баҡсаһына барғас, бер нәмә аңламайынса, бер ай шымып йөрөнө-йөрөнө лә, урыҫ телендә һөйләшеп алды ла китте. Шуға ла, башҡорт балаһы урыҫ телен үҙләштерә алмаҫ, тип, һис борсолорға ярамай ата-әсәләргә. Бәләкәй баланың сит тел үҙләштереү һәләте ҙур, ә бына бала саҡтан туған телендә аралашмаһа, аҙаҡтан һуң булыуы ла ихтимал. Бөгөнгө көндә бөтөн уҡыу йорттарында ла сит тел булараҡ инглиз теле өйрәтелә һәм беҙ күрәбеҙ: башҡорт телендә һөйләшкән балаға инглиз өндәре лә тәбиғи бирелә, сөнки уның теле ошо өндәрҙе әйтеп асылған.\nЖурналист шул уҡ сәйәсмән\nПедагогия училищеһынан һуң журналист һөнәрен һайлағанда йәшлегемә барып, уның асылын, мәғәнәһен аңлап етмәгән дә булғанмындыр. Шуныһы ла ҡыҙыҡ, бала саҡта мин ул ваҡыттағы иң билдәле һөнәрҙәр - уҡытыусы ла, табип та түгел, ә журналист булып уйнағанмын. Үҙем иҫләмәйем, әммә инәйем һөйләүенсә, тараҡты микрофон итеп тотоп, уға һөйләп, хәлдәрегеҙ нисек, тип, башҡаларға һорау биреп йонсотҡанмын. Баҡтиһәң, журналистика һинең йәшәү рәүешеңә әүерелә икән. Белемдән тыш, журналисҡа тәжрибә кәрәк, шунһыҙ ул үҙ һөнәренең оҫтаһына әүерелә алмай. Студент саҡта "Молодежная газета"ла эшләп киткәйнем. Ә һөнәрҙең тәмен радиола, телевидениела эшләгәндә тойҙом. Депутат итеп һайланғас, башта миңә, эфирҙа эшләп өйрәнгән кешегә, нимәлер етмәй һымаҡ ине. Әлбиттә, журналист шулай уҡ сәйәсәттән ситтә була алмай, һөнәрең шундай: теләйһеңме һин, юҡмы - сәйәси ваҡиғаларҙың уртаһында ҡайнарға, бөтөн яңылыҡтарҙы, үҙгәрештәрҙе белергә тейешһең.\nДепутат эшенә журналист һөнәре аша килеүем әлеге эшемдә ныҡ ярҙам итә. Журналист булараҡ, республика буйлап күп йөрөнөм, проблемаларҙы ишетеп түгел, күреп беләм. Закон ҡабул ителгәндән һуң да, халыҡ менән аралашып, уларға был реформаның файҙаһы бармы, юҡмы, нимәгә иғтибар итергә кәрәклеген белешергә ғәҙәтләнгәнмен. Шулай уҡ журналист булараҡ, һәр бер һорауҙы төбөнә төшөп асыҡларға тырышыу бар. Халыҡ менән власть араһындағы арауыҡты яҡынайтырға тырышыуға ла беренсе һөнәремдә үҙләштергән сифаттар ярҙам итә. Элекке журналистар булмай, был - хәҡиҡәт.\nБашҡорт телен уҡыйыҡ!\nБөгөн дәүләт теле булараҡ та, туған тел булараҡ та башҡорт телен өйрәнеү өсөн бөтөн шарттар тыуҙырылған - закондар яҡлай, уҡытыусылар бар, бюджеттан аҡса бүленә. "Мәғариф тураһында"ғы законға килгәндә, ул тел мәсьәләһенә ҡағылышлы ғына түгел, ә бөтөн һорауҙарға ҡарата ла бик демократик ҡарашта төҙөлгән һәм уның вариатив өлөшө шаҡтай ҙур. Теләй икән, бала мәктәпкә йөрөмәй, өйҙә уҡый, теләй икән, параллель рәүештә бер нисә вуз тамамлай, теләй икән, профилле кластар бар, теләгән фәндәрен тәрәнерәк өйрәнә ала. Бер яҡтан, был - заманса мәғариф системаһының демократик принциптары. Икенсе яҡтан, кешенең теләктәренә килгәндә, был бик ҡатмарлы һорау. Беҙ "тейеш" тигән принципта эшләгән совет мәктәбендә белем алдыҡ. Әлбиттә, унда уҡыған ҡайһы бер предметтарҙың тормошта кәрәге лә теймәне, әммә уларҙы беҙ уҡырға тейеш инек. Ни өсөн, тигән һорау ҙа тыумай торғайны. Бөгөн заман икенсе, заманса фекерләгән ата-әсәләр быуыны үҫеп етте. Был Закондың ҡабул ителеүенә декабрҙә биш йыл була, һуңғы ваҡытта ата-әсәләр уның көсөн һәм тәмен белеп алды. Улар һәр бер фән, дәреслек тураһында белергә теләй - ниңә, ни өсөн, унан балама ниндәй файҙа? Тимәк, уҡытыусыларға ла, мәктәп директорына ла ошондай фекер йөрөткән ата-әсәләр менән аралаша, хәлде аңлата белергә өйрәнергә кәрәк.\nҺәр бер нәмәнең ыңғай һәм кире яғы булған кеүек, был күренештең ыңғай яғы шунда - конкуренция үҫә, уҡытыусылар, ә уларҙың йөҙөндә мәғариф системаһы ошо шарттарҙа үҙе лә үҙгәрергә, икенсерәк сифаттарҙы үҙләштерергә бурыслы. Дөрөҫөн әйткәндә, бөгөнгө еңел булмаған осорҙо мин бер хәлдән икенсе хәлгә күсеү осоро тип атар инем. Яңылыҡтар үҙләштерелеп, иләнеп, һуғылып, яйға һалынырға тейеш ине ҡасан булһа ла. Ошоно йырып сыҡһаҡ, мәктәпкә мөнәсәбәт тә үҙгәрер, бәлки. Беҙ бала саҡта, шым ултыр, тип уҡытһалар, бөгөн төрлө методикалар күп, уларҙың ҡайһылары буйынса уҡыусы дәрестә парта артында бөтөнләй ултырмай, ә кабинетта ирекле хәрәкәт итеп белем ала, был тыйылмай. Бала үҙен азат тоя. Донъя үҙгәрә, шуға ла, элек рәхәт ине, элек яҡшы ине, тип, беҙ ҙә боронғоға йәбешеп ята алмайбыҙ. Бары тик үҙгәреп торған шарттарға үҙебеҙҙең яуап булырға тейеш.\nБеҙ ҙә үҙгәрәбеҙ...\nҮҙгәрештәр журналистикаға ла ҡағыла. Бөгөн үҙ фекереңде еткереүҙең юлдары шул тиклем күп, күрә йөрөйбөҙ, кеше яҙа, фекер йөрөтә, ҡыҙыҡлы мәғлүмәт табып, уны еткерә белһә, уның бөтөнләй журналист булмауы ла ихтимал. Ул фекерен социаль селтәрҙәрҙә баҫып сығара ала, ундай кешеләрҙең төркөмөнә яҙылыусыларҙың һаны ҡайһы берҙә 30-70 мең тирәһе була. Гәзиттәрҙең ундай тиражы юҡ. Шуға ла бөгөн журналист үҙгәрергә тейеш. Журналист булып эшләйһең икән, һин дә ошо социаль селтәрҙәрҙә булырға, үҙең тапҡан, яҙған материалдарыңды күберәк кеше уҡыһын өсөн юлдарын эҙләргә бурыслыһың. Журналистар - улар яҙа белгән, тормошто күҙәтә, һығымта яһай белгән кешеләр, уларҙың яҙған мәҡәләләре бөгөнгө матбуғаттың беренсе өлөшө генә. Ошо мәҡәләне уҡыусыларға алып барып еткереү - икенсеһе.\nБөгөн көслө журналистар күп, тик уларҙың ижадын уҡыусыға еткереү йәһәтенән дә эшләргә кәрәк. Заман журналисының тауышы "үтек"тән дә ишетелергә тейеш. Әбей-бабайҙарға ул гәзит аша килһә, йәштәргә - социаль селтәрҙәр аша. Мәҫәлән, минең бәләкәй ҡыҙыма 9 йәш. Элек беҙ Юрий Гагариндарға ҡарап һоҡланһаҡ, бөгөн ҡыҙым блогерҙарға тиңләшергә ынтыла. Иң ҡыҙығы, хәҙерге балалар, блогер бөтөн нәмәне лә белә, тип уйлай. Интернеттан блогерҙарҙың видеоларын ҡарай, үҙе лә эшләп маташа. Яңыраҡ ҡына миңә һөйләй, Ивангай тигән блогер сирләп киткән, ти. Бер аҙна буйына бер нәмә лә яҙмаған, бер аҙна буйына уның бер ниндәй ҙә яңылыҡтары булмаған. Ошо арала исеме билдәһеҙ генә бер бала-саға уны яҙылыусылар һаны буйынса үтеп киткән. "Былай барһа, интернетты балалар үҙҙәренең ҡулдарына алып ҡуяр инде", - ти ҡыҙым.\nБыларҙы мин нимә өсөн һөйләйем? Бөгөн йәштәр бөтөнләй икенсе төрлө фекер йөрөтә, уларға бөтөнләй икенсе нәмәләр ҡыҙыҡлы. Мәғлүмәт алыусылар үҙгәрә икән, журналистарға ла мәҡәләләрен уларға еткереү өсөн ошо юлдарҙы ҡулланырға тура киләсәк. Депутаттарға ла ҡағыла был. Депутат үҙенең эшен яҡтыртып барһын, депутат менән еңел бәйләнешкә инеп булһын. Интернет менән файҙаланыусылар һаны киләсәктә күбәйә барасаҡ. Интернетта үҙебеҙҙең шрифт, башҡортса төркөмдәр булыуы ыңғай күренеш. Йәғни, интернетта ла башҡорт мөхите булырға тейеш, бөгөн ул бар, хәҙер интеллигенцияны унда ла йәлеп итергә кәрәк. Сөнки, әйтеүемсә, бөгөн балаларҙы блогерҙар тәрбиәләй, ә улар араһында ысын шәхестәр һирәк. Милләт булараҡ үҙебеҙҙе һаҡлайыҡ, беҙҙең фекергә ҡолаҡ һалһындар, тиһәк, төрлө алымдарҙы үҙләштереп, ҡулланырға тейешбеҙ.\nМилли канал - милли мөхит\nҠасандыр телевидение журналисы булараҡ та, әле лә урындағы телевидение менән яҡшы аралашам, уларҙың проблемаларын, яңылыҡтарын белеп торам. Башҡортостан юлдаш телевидениеһында профессиональ команда эшләй. Рәсәй кимәлендә беренселәрҙән булып инициатива менән сығыш яһап, эште аҙағына тиклем еткереп, закон рәүешендә индереп, 21-се кнопка тип йөрөтөлгән мотлаҡ дөйөм кнопкаға үҙенең контентын урынлаштырыу хоҡуғын алды улар. Хәҙер был милли канал тамашасыға яҡыныраҡ - башҡорт тапшырыуҙарын кабелле операторҙарҙың 21-се кнопкаһында табырға була. Дөйөм Рәсәй халыҡ фронтының Мәскәүҙәге Үҙәк штабында мине хатта күберәк журналист булараҡ ҡабул итәләр, мин унда милли каналдарҙағы проблемалар тураһында йыш һөйләйем.\nӘйткәнем бар, милли каналға ҡараш ябай ғына булырға тейеш түгел. Уға матбуғат сараһы тип кенә ҡарарға ярамай, уның йоғонтоһо ҙур, ул милли мөхит тыуҙыра. Кеше ер шарының ҡайһы нөктәһендә генә йәшәмәһен, интернет аша башҡорт телевидениеһын ҡараһа, унда, мин Башҡортостандан, тигән ғорурлыҡ тойғолары уяна. Телевидение ошо территориялағы халыҡты берләштерә, шәхестәребеҙҙең фекерен еткерә. Гәзит-журнал өйгә килә икән, уны үҙең генә уҡыйһың да ҡуяһың, ә телевидениелағы тапшырыуҙар һәр бер кешегә арналған, улар үт-кәргән бәхәстә барыһы ҡатнашҡан һымаҡ тәьҫир ҡалдыра. Күҙәтеп йөрөүемсә, БСТ Рәсәйҙә милли каналдар араһында иң алдынғыһы, беҙҙең тапшырыуҙарҙың сифаты юғары. Айырым балалар телеканалы бар, ул бәләкәстәрҙе тәрбиәләй. Ғөмүмән, һәр төбәктәге милли каналдың әһәмиәте ҙур. Улар аша тел, мәҙәниәт үҫә, милли мөхит булдырыла.\nӘүҙемдәр ҙә төрлө була\nБөгөнгө заманда ҡыҙыҡ ҡына тенденция барлыҡҡа килде. Күптәр башҡалар менән аралашҡанда, бәхәстәр ваҡытында үҙенең күп ваҡытын, иғтибарын, көсөн үҙе үҙгәртә алмаған күренештәргә бүлә. Шуның менән ғүмерҙәрен уҙғаралар. Әгәр ҙә нимәнелер үҙгәртә алмайһың икән, быға энергияңды түкмә. Психологтар әйтә бит, кеше ошо секундта бер нәмә тураһында ғына уйлай ала. Был энергияны кәрәкмәгән нәмәгә түгел, ә ғаиләгә бүлергә була. Өйөңдәге ваҡиғаларҙан башҡаһына, йәғни йәмғиәттәге хәлдәргә битараф булығыҙ, тимәйем мин. Киреһенсә, гражданлыҡ әүҙемлеген закондар ҙа яҡлай, йәмәғәт контроленә дәүләт тарафынан иғтибар бүленә. Кеше үҙен ҡыҙыҡһындырған нәмәне тикшереп, һорауҙарына яуап ала ала. Әммә әүҙем кешеләр ҙә ике төркөмгә бүленә. Тәүгеләре үҙе өсөн эшләй һәм булған проблемаларҙы, сетерекле мәсьәләләрҙе күтәреп сығып, үҙенә иғтибар яулай, исемен данлай. Ундай кешеләр күп, тик лозунгыларынан файҙа юҡ. Икенсе төркөмгә ошо булған проблемаларға яуап эҙләүселәр инә. Яуаптарҙы урамда табып булмай, шуға бындай әүҙем кешеләр закондарҙы ҡарап, аналитик эш алып барып, эксперттарҙы йыйып, фекерҙәштәре менән берләшеп тә эшләһә, ҙур көскә эйә була ала. Бына бындай граждандар менән кәңәшләшеп эшләһәң, кәрәкле законды ҡабул итеүе лә, уны аҙаҡтан үтәүе лә еңел.\nЗаман башҡорто - кем ул?\nБөгөнгө заман башҡорто кем һәм ул ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш, тигән һорауға яуап биреүе еңелдән түгел. Борондан килгән, беҙ баҫалҡы, беҙ тәбиғәт балаһы, тигәнерәк стереотиптар бөгөн дә матбуғат сараларында, мәҙәниәттә сағылыш таба. Әлбиттә, беҙ үҙ менталитетыбыҙҙан бер ҡайҙа ла китә алмайбыҙ, әммә башҡа заманда йәшәгәнебеҙҙе аңларға тейешбеҙ. Миңә, мәҫәлән, үҙебеҙҙе һәр ваҡыт кем менәндер сағыштырырға яратыуыбыҙ оҡшамай. Педагогикала шундай ҡағиҙә бар - баланы бер кем менән дә сағыштырырға ярамай, уны үҙе менән генә сағыштырырға була. Әйтәйек, кисә ул ниндәй ине лә, бөгөн ниндәй. Халыҡтарҙы ла башҡа халыҡтар менән түгел, ә бынан бер нисә йыл элек ниндәй булыуыбыҙ, был ваҡыт эсендә ниндәй юл үтеүебеҙ, ниндәй һабаҡтар алыуыбыҙҙы сағыштырырға кәрәк. Беҙгә эшләргә, үҫергә, камиллашырға бирмәйҙәр, тигән тәнҡит һүҙҙәренән дә арынырға ваҡыт. Бындай психология менән бөгөнгө баҙар шарттарында йәшәүе ауыр. Был ғәҙәткә ҡаршы көрәшергә кәрәк. Кем ғәйепле, нишләп килеп сыҡмай, тигән һорауҙарға яуап эҙләгәндә кеше үҙен иҫәпкә алмай, ғәҙәттә, ғәйеплеләрҙе ситтән эҙләй. "Ғаиләлә шулай тәрбиәләгәндәр", "Тейешле түңәрәккә яҙҙырмағандар", "Мәғариф системаһы дөрөҫ тәрбиәләмәгән", һ.б. Мөмкинлектәр күп бөгөн, ата-әсәйеңдең һине бала сағыңда бейеү түңәрәгенә яҙҙырмауынан күңел әрнеүе кисереп йөрөгәнсе, тот та бейеү түңәрәгенә яҙыл. Үҙебеҙ өсөн үҙебеҙ яуаплылыҡ алырға, үҙебеҙҙе бер кем менән дә сағыштырмаҫҡа, үҙ юлыбыҙ менән барырға, проблемаларҙы бергәләп хәл итергә өйрәнһәк ине. Бөгөн коллектив йәшәү шарттарында түгелбеҙ, үҙәк урында - кеше факторы. Мәскәү, Санкт-Петербург йәиһә сит илдәрҙә йәшәп, эшләп, унда ла тыуған илгә, халыҡҡа хеҙмәт итеп йөрөүсе йәштәребеҙ күп. Үҙ һәләтен, белемен үҫтереүселәр заманы хәҙер. Донъяға, кешеләргә ҡарашыбыҙҙы үҙгәртергә тейешбеҙ бөгөн, минеңсә.\nБеҙ - традициялары бай халыҡ, милли йолаларыбыҙҙы тотоп көн күрәбеҙ. Яңы заман башҡорто булам, тип, тарихыбыҙҙан, мәҙәниәтебеҙҙән баш тартырға кәрәкмәй, киреһенсә, бөгөнгө заманға яраҡлаша белгән лайыҡлы башҡорт булырға тырышһаҡ ине.\nҺәр нәмәнең үҙ урыны\nҒаиләм янына ҡайтҡанда эшемде тышта ҡалдырып инергә тырышам, шулай ҙа әҙерләнергә, шылтыратыуҙарға яуап бирергә тура килә. Балаларымды, хәләл ефетемде беренсе урынға ҡуям. Бөгөнгө заманда нимә эшләгең килмәй, уны төрлө хеҙмәттәр аша эшләтеү мөмкинлеге күп. Аутсорсинг тиҙәр быны замансалап. Бала ҡараусы яллау ҙа шул уҡ аутсорсинг. Тик баланы аутсорсингҡа бирергә ярамай, ваҡытым нисек кенә тығыҙ булғанда ла, уларға дәрес әҙерләшергә, аралашырға тырышам. Балаларым менән аралашһам, ял итәм. Берәй ергә барып киләбеҙ, бик булмаһа, бәләкәсе видео төшөргәндә оператор булып торам. Балалар менән булған бәйләнеште юғалтырға ярамай. Өлкән ҡыҙым ашарға бешереү, өйҙө йыйыштырыу кеүек мәшәҡәттәрҙе үҙенә алған, һеңлеһен дә ҡарай. Эшем ғаилә тормошона бик ҡамасаулай тип әйтмәҫ инем. Бөтөн әсәйҙәр ҙә минең хәлдә, бөтәбеҙ ҙә эшләйбеҙ, эштән ҡайтҡандан һуң өйҙә икенсе смена башлана. Атайҙың һүҙе - иң төп һүҙ беҙҙә. Инәйем беҙҙе лә шулай тәрбиәләне, атайығыҙ ял итә, шауламағыҙ, тиер ине. Иң ҡурҡыныс нәмә - атайығыҙға әйтәм, тигән һүҙ ине. Атайҙың күҙ ҡарашы ла етә торғайны. Әле лә, атай нимә әйтер икән, тип һүҙ башлай ҡыҙҙар, үҙең һөйләшеп ҡарайһыңмы әллә, тиҙәр.\nАллаға шөкөр, инәйем иҫән-һау. Мин үҙем хәтерләмәйем, инәйең: "Һин - шәп, һин - маладис", - тип үҫтерә ине һине, ти әхирәтем. Әле лә шулай, инәйем дә, ҡәйнәм дә миңә гел уңыштар теләп тора. Ҙур ғаиләм, тип йөрөтәм уларҙы. Үҙемдең ғаиләмдән тыш, инәйем, ҡайным, ҡәйнәмдән торған ҙур ғаиләм менән аралашырға яратам. Ҡайным да тәжрибәле кеше, улар менән ултырып сәй эсеп алһаң да ял итәһең. Уҡырға яратам, был да энергия бирә. Тәбиғәтте яратам, быйыл тыуған көнөмә үҙемә бүләк яһаным - Ирәмәлгә менеп төштөм. Әйтәләр ине, көс өҫтәлә, тип, дөрөҫ икән.\nИртә таң менән үҙемә ваҡыт бүләм, сөнки көн дауамында быға мөмкинлек булмаҫын беләм, ә кисен өйҙә балалар көтә. Иртән фитнес менән шөғөлләнәм, ошо рәүешле үҙемде яңы көнгә әҙерләйем. Өлкәнәйгән һайын рухи торошоңдо ғына түгел, тәнеңде лә ҡарарға кәрәк. Холҡомдоң тыныс булыуы ла тормошомдо гармонияла тота, артыҡ хистәргә бирелеп, донъя емерә, үҙем уйлап тапҡан проблемаларға ҡайғырып ултыра торған ғәҙәтем юҡ.\nБөгөнгө башҡорт йәмғиәтендә эшләгән эше, һөйләгән һүҙе менән абруй яулаған шәхестәребеҙҙең береһе Эльвира Айытҡолованың әлеге мәлдә күптәрҙе борсоған һорауҙар буйынса әйткән фекерҙәре ҡыҙыҡлы булғандыр, тип ышанабыҙ. Ғөмүмән, халҡыбыҙҙың бөгөнгө геройыбыҙ кеүек ҡыҙҙары бихисап һәм, иң һөйөндөргәне, улар ҡатын-ҡыҙ, тәү сиратта, милләт әсәһе икәнен, башҡорт ҡатыны үҙе өлгө һәм милләтебеҙҙең әҙәп-әхлаҡ сифаттарының дауамы булыуын алға ҡуйып йәшәй һәм эшләй. Милләткә тоғролоҡ та тап шунан башлана.\nЯҙылған: 03.10.17 | Ҡаралған: 463


Беҙҙең ҡәҙерле өләсәйебеҙ\n12 Март 2018, 18:14\nБыл хатымда мин намыҫлы һәм яуаплы кеше, көслө характерлы шәхес булараҡ һөйөклө өләсәйем Орҡоя Харис ҡыҙы Баймөхәмәтоваға үҙемдең сикһеҙ һөйөүемде, ихтирамымды белдерергә теләйем.\nӨләсәйем Ҡорғат ауылында тыуған. Туғыҙынсы класты тамамлағандан һуң, ауыл советы уны артабан уҡырға ебәрмәй, ә эшкә ҡалырға күндерә, сөнки был ваҡытта һуғыш башланған була һәм эшсе ҡулдар етешмәй. Хеҙмәт юлын Теләш ауылы сельпоһында һатыу-сы булып башлай. Ял көндәрендә фермаға эшкә сыға – һыйыр һауа. Һуғыш йылдары тураһында һөйләргә яратмай: “Барыһына ла ауыр булды инде…”, – тип кенә ҡуя.\n1947 йылда яҙмышын Мулланур Баймөхәмәтов менән бәйләй. Улар бер йылдан һуң ғаилә башлығының тыуған ауылы Ишәлегә күсә. Тәүге балалары тыуғас та Орҡоя Харис ҡыҙы эшкә сыға. Тиҙҙән уны Балаҡатай районына эшкә күсерәләр, аҙаҡтан кире Теләшкә. Бына шулай ул арыу-талыу-ҙы белмәй 32 йыл хеҙмәт итә.\nӘгәр ҙә кемдер диплом- ға уҡып эйә булһа, беҙҙең өләсәйебеҙ уны практикала эшләп ала. Ул бик күп грамоталар, маҡтау ҡағыҙҙары һәм миҙалдар менән бүләкләнгән, исеме райондың Почет таҡтаһына индерелә.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, яҙмыш уға һынауҙар әҙерләгән: атаһын, ирен иртә юғалта, хужалығы бер нисә тапҡыр янып китә. Ләкин иң оло юғалтыуҙар булып ғәзиз балаларының вафат булыуы тора, сөнки ете сабыйының бөгөн икәүһе генә иҫән. Быларҙың барыһы ла уның көслө рухын һындырмай. Ул бына инде туғыҙ йыл күреү һәләтен тулыһынса юғалтып йәшәй, шулай булыуға ҡарамаҫтан, бөтә эштәрҙе лә үҙе баш- ҡарырға тырыша.\nЯңыраҡ өләсәйебеҙгә 91 йәш тулды. Бөгөн ул үҙ өйөндә улы менән йәшәй. Уның өс ейәне, дүрт ейәнсәре һәм дүрт бүләсәре бар. Беҙ өләсәйебеҙ менән ғорурланабыҙ. Уның изге, яғымлы тауышы, ҡыҙыҡлы ваҡиғалары, аҡыллы кә-ңәштәре беҙҙең өсөн бик тә ҡәҙерле.


Республиканың ижади коллективы Кремлдә «Рәсәй студент яҙы»нда беренсе урынды яуланы\n23 Май 2017, 09:22\nБашҡортостан Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығы сайтынан\nӨФӨ, 2017 йыл, 23 май. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Эльмира Сабирова/. Башҡортостандан «Страдл» халыҡ коллективы спорт-аэробика шоуы «Рәсәй студент яҙы» фестивалендә беренсе урынды яуланы. Гала-концерт Дәүләт Кремль һарайында үтте. М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетынан сығыш яһаусы «Страдл» төркөмө «Үҙенсәлекле жанр»/«Пластика» йүнәлешендә иң яҡшыһы булды.\nБашҡортостандың Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығында билдәләүҙәренсә, «Страдл» спорт-аэробика шоуы төрлө кимәлдәге чемпионаттарҙа даими ҡатнаша, призлы урындар яулай һәм спорт аэробикаһы буйынса Урал кубогын алды, спорт һәм фитнес аэробикаһы буйынса Волга буйы федераль округы чемпиондары, спорт аэробикаһы буйынса Рәсәй чемпиондары булды.\nКоллективта Башҡорт дәүләт педагогия университетының төрлө факультеттарынан 23 студент шөғөлләнә. Ошо осорҙа «Страдл» төркөмө 70-тән ашыу беренсе разрядлы спортсы, спорт мастерлығына кандидаттар һәм спорт мастерҙарын тәрбиәләне. Күрһәтмә сығыштарҙан тыш, етәкселәр төрлө спорт программалары әҙерләй — соло, парҙар, трио, төркөм аэродэнс, аэростеп. Репертуарҙа төрлө стилдәге һәм йүнәлештәге 20-ләгән номер иҫәпләнә.\nКоллективтың тренерҙары – Римма Имамова һәм Светлана Житкова – спорт һәм художество гимнастикаһы буйынса спорт мастерлығына кандидаттар, Рәсәй Федерацияһының физик культура һәм спорт отличниктары.\nБашҡортостандан «Студент яҙы»нда бөтәһе 45 кеше ҡатнашты.


Баш ҡалала балиғ булмағандар эше буйынса бүлек етәкселәренең семинар-кәңәшмәһе үтә // Хәл-ваҡиғалар | новости башинформ.рф\nБаш ҡалала балиғ булмағандар эше буйынса бүлек етәкселәренең семинар-кәңәшмәһе үтә\n15:42, 1 августа 2013 Хәл-ваҡиғалар\nӨфөлә балиғ булмағандар эше буйынса бүлек етәкселәренең ике көнлөк семинары башланды. Һуңғы биш йыл эсендә Башҡортостанда балалар енәйәтселеге кимәле ике тапҡырҙан ашыуға кәмегән, был илдәге иң яҡшы күрһәткестәрҙең береһе булып тора. Сара барышында Волга буйы, Көньяҡ һәм Төньяҡ-Кавказ федераль округтарының инспекция, комиссия, белем һәм тәрбиә биреү учреждениелары вәкилдәре ғаилә именһеҙлеген һәм балалар енәйәтселеген иҫкәртеү өлкәһендә тәжрибә уртаҡлашасаҡ. Семинар эшендә Рәсәй Эске эштәр министрлығының йәмәғәт тәртибен һаҡлауҙы ойоштороу буйынса Баш идаралығы начальнигы урынбаҫары Виктор Ким ҡатнаша.\nБР буйынса эске эштәр министры вазифаһын ваҡытлыса башҡарыусы Виктор Михайлов билдәләүенсә, республикала полиция хеҙмәткәрҙәренә власть һәм урындағы үҙидара органдары ҙур ярҙам күрһәтә. Төбәктең эшләнмәләре менән БР Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Лилиә Ғүмәрова таныштырҙы. Ул балиғ булмағандар өсөн «комендант сәғәте»н индереүҙең ыңғай һөҙөмтәләре хаҡында һөйләне. Өҫтәмә белем биреү учреждениеларын оптималләштереү тураһында һүҙ йөрөтөп, вице-премьер республикала ревизия үткәрелеүен белдерҙе. Ревизия һөҙөмтәле эшләгән, балаларға ҡыҙыҡлы булған түңәрәктәрҙе һәм клубтарҙы асыҡларға һәм һаҡлап ҡалырға мөмкинселек биргән.\n— Финанс ресурстар тап шул өҫтәмә белем биреү учреждениеларына йүнәлтелде. Шул уҡ ваҡытта эште дөрөҫ йүнәлештә алып барғанда, ҙур аҡсалар талап ителмәй. Муниципалитеттарҙың береһендә хәүеф төркөмөнә ҡараған 30 бала һайлап алынды һәм улар өсөн аҙнаһына ике тапҡыр бушлай бассейнға йөрөү ойошторолдо. Һөҙөмтәлә ҡалала енәйәтселек кимәле ике тапҡырға кәмене, — тип һөйләне вице-премьер.\nЛилиә Ғүмәрова ведомство-ара килешеп эш итеү мәсьәләһенә айырыуса иғтибар бүлде. Уның һүҙҙәренсә, республика Хөкүмәте ҡарамағында эшләгән Ведомство-ара совет кеүек ойошмалар хәҙер һәр муниципалитетта булдырылған. 2012 йылда 8773 ғаилә иҫәптә торған, уларҙа 19031 бала тәрбиәләнә. Райондар өсөн иң мөһиме – бындай ғаиләләрҙе күрә белеү һәм уларҙың һәр береһенә айырым ярҙам күрһәтеү. Был бик ауыр эш, әммә үҙ-ара килешеп эш итеүҙең көслө һәм һөҙөмтәле сараһы булып тора.\nҠайһы бер мәсьәләләр федераль кимәлдә хәл итеүҙе талап итә. Улар араһында – опека органдарының штатын ҙурайтыу (ике мең балаға бер белгес булырға тейеш), имен булмаған ғаиләләр тураһында полицияға хәбәр итеүҙең хоҡуҡи нигеҙен тәьмин итеү һәм башҡалар. Лилиә Ғүмәрова фекеренсә, барлыҡ мәсьәләләрҙе хәл итеүҙең берҙән-бер сараһы – ғаилә институтын нығытыу. Шул уҡ ваҡытта имен булмаған ғаиләләр менән генә түгел, ә балаларын лайыҡлы граждандар итеп тәрбиәләргә теләгән ғәҙәти ғаиләләр менән дә эшләү, уларҙы торлаҡ менән тәьмин итеү мөһим. Вице-премьер һүҙҙәренсә, беҙ күп ваҡыт баланың үҙен генә айырып ҡараныҡ. Был дөрөҫ түгел. Тик ғаиләлә генә уның хоҡуҡтары тулыһынса яҡланасаҡ, тик ғаиләлә генә ул ысын мәғәнәһендә бәхетле буласаҡ. Айырылышыуҙар әҙ булған һайын бәхетһеҙ балалар һаны ла әҙерәк була, тине Лилиә Ғүмәрова.\nСеминар-кәңәшмәнең икенсе көнөндә балиғ булмағандар эше буйынса бүлек хеҙмәткәрҙәре махсус учреждениеларға барасаҡ, республикала был өлкәлә әҙерләнгән төрлө проекттар менән танышасаҡ.\nТеги: балиғ булмағандар


ТАҢСУЛПАН ҺӘМ АЙРАТ БИКБУЛАТОВТАРҘЫҢ ҠАТНАШ ҒАИЛӘҺЕ МӨХӘББӘТКӘ НИГЕҘЛӘНГӘН\n2 Ноябрь 2018, 14:58\nМишкә районы Янағош ауылында йәшәүсе Таңсулпан һәм Айрат Бикбулатовтар ҡорған ғаилә тураһында ла тик йылы һүҙҙәр генә әйтергә мөмкин. Татар егете Айрат башҡорт ҡыҙы Таңсулпан менән иңгә-иң терәп, татыу йәшәй. Наҙлап, һөйөп ҡыҙҙары Элина һәм улдары Русланды үҫтерәләр. Үҙ тырышлыҡтары менән йорт һалып сыҡтылар, йорт-ҡура төҙөнөләр. Оҫта ҡуллы Айраттың ҡорған донъяһы алыҫтан иғтибарҙы йәлеп итеп тора. Ауылда ла Айрат Бикбулатов төҙөшкән йорттар байтаҡ.\nТаңсулпан — Бөрйән ҡыҙы. Благовещен педагогия колледжын тамамлағас, Мишкә районына башҡорт теле уҡытыусыһы булып килә. Әлеге көндә Айрат вахта ысулы менән ситкә китеп эшләһә, Таңсулпан мәктәптә балаларға белем бирә.\nҒаиләнең ныҡлығы ҡатын-ҡыҙҙан да, ир-егеттән дә тора. Ҡатын-ҡыҙҙар аш-һыуға, ҡул эштәренә оҫталығы, бөтмөрлөгө, инсафлылығы менән ғаиләһен алып барһа, ир-егеттәр мал табыу, йорт-ҡура именлеген ҡайғыртыуы менән абруйлы. Бикбулатовтар ҙа нәҡ шундайҙарҙан. Йорт эштәрен бергәләп башҡарырға яраталар. Баҡсала емеш-еләк үҫтереү, ҡош-ҡортто тәрбиәләү бөтә ғаилә иңенә лә тигеҙ төшә. Айрат улына ир-егет башҡарырлыҡ эштәрҙе өйрәтһә, Таңсулпан ҡыҙы менән аш-һыу серҙәрен бергәләп аса, ҡул эшенә өйрәнә. Киске аштан һуң бергәләп төрлө уйындар уйнайҙар, китап уҡырға яраталар. Йәй көндәре һыу инеү, тәбиғәт ҡосағында ял итеү, ҡышын санала, конькиҙа шыуыу ғаиләлә яралған изге традиция. Таңсулпандың тыуған яғына барып ҡайтыуҙар ҙа ғаилә өсөн көтөп алынған ҡыуаныслы мәл, сөнки йыраҡ Бөрйән яҡтарына йыш ҡайтып булмай.\nИке яҡтың да туған-тыумасалырына ярҙам итеп, берҙәм йәшәй Бикбулатовтар. Уртаҡ байрамдарға йыйылғанда “башҡорт”, “татар” тип бүлеүсе юҡ. Уларҙың дуҫлығына, берҙәмлегенә һоҡланырға ғына ҡала.


Өфө-Аэропорт юлында йәнә иҫерек водитель ҡулға алынды\nБыл юлы пассажир транспорты менән идара итеүсе ҡырын тейәп руль артына ултырған. Инспекторҙар, Өфө-Стәрлетамаҡ сәфәренә сыҡҡан «Газель» микроавтобусын туҡтатып, водителде тикшереү үткәргәндә, алкометр 0,29 промиль күрһәтә.\nМашина менән идара итеүсе кистән байрам итеүгә һылтана. Тикшереү барышында салонда 12 пассажир булыуы асыҡлана. Иҫерек килеш руль артына ултырыусы яуаплылыҡҡа тарттырыласаҡ. Суд ҡарары менән уның водитель танытмаһынан ҡолаҡ ҡағыуы һәм 30 мең һум күләмендә штраф һалыныуы ихтимал. Әлеге ваҡытта транспорт хужаһы асыҡлана, юл хәрәкәте хәүефһеҙлеге дәүләт инспекцияһы хеҙмәткәрҙәре пассажир транспортын һайлағанда иғтибарлыраҡ булырға кәңәш итә.


4 ноябрь — Башҡорт Википедияһы\n4 ноябрь Викимилектә\n4 ноябрь — григориан стиле буйынса йылдың 308-се көнө (кәбисә йылында 309-сы). Йыл аҙағына тиклем 57 көн ҡала.\nИталия: Милли берҙәмлек көнө.\nПанама: Милли флаг көнө.\nУкраина: Тимер юлсылар көнө.\n1493: Христофор Колумб экспедицияһы Гваделупа утрауын аса.\n1862: Ричард Гатлинг беренсе күп көбәкле пулемёт уйлап таба.\n1890: Лондонда донъялағы тәүге метро асыла.\n1926: Силәбе өлкәһендә Кәҫле районы ойошторола.\n1946: ЮНЕСКО ойошмаһы эш башлай.\n1952: Дуайт Эйзенхауэр АҠШ президенты итеп һайлана.\n1967: Останкино телебашняһы сафҡа индерелә.\n2008: Барак Обама АҠШ президенты итеп һайлана.\nАгаронов Ашот Моисеевич (1895—21.08.1962), СССР-ҙың ғалим-табибы, акушер, гинеколог, юғары мәктәп уҡытыусыһы, йәмәғәтсе. Башҡорт дәүләт медицина институтының акушерлыҡ һәм гинекология кафедраһын ойоштороусы һәм уның тәүге мөдире (1935—1945). Бөтә Рәсәй акушер-гинекологтар йәмғиәте Башҡортостан филиалының 1935—1945 йылдарҙағы рәйесе. Медицина фәндәре докторы (1940), профессор (1935). Башҡорт АССР-ының (1945) һәм Әрмән ССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1961).\nНадежкин Станислав Наумович (1940), ғалим-агроном. 1968—2013 йылдарҙа Башҡортостан ауыл хужалығы институты һәм Башҡорт дәүләт аграр университеты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1981—1989 йылдарҙа агрономия факультеты деканы, 1983—2012 йылдарҙа аҙыҡ етештереү кафедраһы мөдире. Халыҡ-ара аграр белем академияһы академигы, ауыл хужалығы фәндәре докторы (1995), профессор (1992). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2003). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Бүздәк районы Комсомол ауылынан.\nФәйезов Рөстәм Шәриф улы (1950), СССР һәм Рәсәй спортсыһы һәм бобслей буйынса тренеры. 1994 йылдан Башҡортостан Республикаһының Юғары спорт оҫталығы мәктәбенең өлкән тренеры, бер үк ваҡытта РСФСР (1987—1991), Рәсәй (1992 йылдан) йыйылма командалары тренеры һәм Рәсәй үҫмерҙәр йыйылма командаһының (2010 йылдан) өлкән тренеры; 2009 йылдан — Өфө ҡалаһындағы 15-се Олимпия резервы балалар һәм үҫмерҙәр махсус спорт мәктәбенең бобслей буйынса тренеры. СССР-ҙың спорт мастеры. Рәсәй Федерацияһының атҡаҙанған тренеры (2001), бөтә Рәсәй категорияһындағы судья. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (1998) һәм Халыҡтар дуҫлығы ордены кавалеры (2006).\nЯрмуллин Азат Шакирйән улы (1975), журналист, тарихсы, дәүләт хеҙмәткәре һәм йәмәғәт эшмәкәре. 2018 йылдан — Башҡортостан Республикаһы Милли архивының бүлек начальнигы. Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының Башҡарма комитет һәм Башҡарма комитеттың Совет ағзаһы (2016). Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премия лауреаты (2010).\nЯрославцева Елизавета Викторовна (1891—1982), педагог. 1910—1957 йылдарҙа хәҙерге Балаҡатай районы Иҫке Балаҡатай башланғыс мәктәбе уҡытыусыһы. Ленин ордены кавалеры (1947). Сығышы менән хәҙерге Татарстан Республикаһының Бөгөлмә ҡалаһынан.\nКармишин Дмитрий Дмитриевич (1926—7.11.1956), хәрби хеҙмәткәр. 1956 йылда Венгрияла хәрби хәрәкәттәрҙә һәләк булған лётчик, гвардия капитаны. Советтар Союзы Геройы (1956, үлгәндән һуң). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Шаран районы Предтечино ауылынан.\nӘхмәҙиев Наил Хатип улы (1946—3.07.1997), ғалим-механик. 1973 йылдан СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Физика һәм математика бүлеге ғилми хеҙмәткәре; 1992 йылдан Механика институтының лаборатория мөдире, бер үк ваҡытта Өфө сервис-технология институтының теоретик һәм ғәмәли механика кафедраһы мөдире, 1995 йылдан фәнни эштәр буйынса проректор. Физика-математика фәндәре докторы (1990), профессор (1994). Башҡортостан комсомолы премияһы лауреаты (1978). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\nВилданов Урал Сәлим улы (1956), ғалим-философ. 2010 йылдан Башҡорт дәүләт университеты социология факультетының социаль хеҙмәт кафедраһы мөдире. Философия фәндәре докторы (2000), профессор (2001). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре (2012).\nӘкрәмов Робис Ғәрифйән улы (1961), хирург. Кушнаренко үҙәк район дауаханаһы табибы. Башҡортостандың атҡаҙанған табибы.\nҠәҙерғолов Илгиз Раян улы (1976), ғалим-физик. 2017—2021 йылдарҙа Башҡортостан Республикаһы Башлығы ҡарамағындағы Башҡортостан дəүлəт хеҙмəте һəм идара итеү академияһы ректоры. Физика-математика фәндәре докторы.\nӘбделкәбирова Мәүхиҙә Аҙнағол ҡыҙы (1917—2003), ғалим-геолог, геология-минералогия фәндәре докторы (1973). 1941—1983 йылдарҙа Ҡаҙаҡ ССР-ы Фәндәр академияһының Геология институтында сектор мөдире. Ҡаҙағстандың дәүләт премияһы лауреаты (1990).\nЧернов–Шер Александр Александрович (1863—2.05.1948), йырсы, педагог. 1892—1917 йылдарҙа Рәсәй империяһының төрлө ҡалаларында опера театр артисы, 1922 йылдан Башҡорт музыка техникумы (хәҙер Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1940). Сығышы менән Түбәнге Новгород ҡалаһынан.\nКарпов Михаил Яковлевич (1898—16.07.1937), яҙыусы. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. 1918 йылдан — ВКП(б) ағзаһы, СССР Яҙыусылар союзы ағзаһы. Сәйәси золом ҡорбаны.\nҠаймирасова Таңһылыу Ғимал ҡыҙы (1923—27.05.2016), тау инженеры‑геолог. Геология-минералогия фәндәре кандидаты (1972). СССР-ҙың дәүләт премияһы лауреаты (1977).\nБикбулатов Илдар Ғәлимнур улы (1953), рәссам, юғары мәктәп уҡытыусыһы. 1986 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1999).\nСафина (Круговых) Наилә Файыҡ ҡыҙы (1963), ғалим-патофизиолог, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (2001).\nГузаков Пётр Васильевич (1889—9.12.1944), большевик-революционер, СССР-ҙың дәүләт, партия һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1921 йылдың июнь—октябрендә Башҡортостандың Ғәҙәттән тыш комиссияһы рәйесе. Граждандар һуғышында ҡатнашыусы. Сәйәси золом ҡорбаны.\nХәлитов Рәйес Йосоп улы (1934—14.09.2008), рәссам. 1968 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған рәссамы (1995). Сығышы менән Өфө ҡалаһынан.\n4 ноябрҙә тыуғандар\n1956: Игорь Тальков, Рәсәй йырсыһы.\n4 ноябрҙә вафат булғандар\n1847: Феликс Мендельсон, Германия композиторы, пианист һәм дирижёр.\n1995: Жиль Делёз, Франция философы.\n2000: Муллаҡаева Нурия Камалетдин ҡыҙы, Социалистик Хеҙмәт Геройы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=4_ноябрь&oldid=1090068 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 12:06 3 ноябрь 2021 үҙгәртелгән.