Бразилия сәхнәләрен таң ҡалдырып » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Бразилия сәхнәләрен таң ҡалдырып\nБразилия сәхнәләрен таң ҡалдырып 13.06.2018 // Әҙәбиәт\nФәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле Бразилияла гастролдә булып ҡайтыу айҡанлы матбуғат конференцияһы ойошторолдо. Сарала ансамблдең художество етәксеһе, Башҡортостандың халыҡ артистары Риф Ғәбитов, Йәүҙәт Моратов, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Альбина Нуриманова, импресарио Олег Узаков һәм ансамбль солистары, бейеүселәре журналистарҙы ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуап бирҙе.\nАнсамбль ағзалары Бразилияла егерме көн дауам иткән гастролдәрҙе бик йылы, сағыу тәьҫораттар менән телгә ала.\n– Концерттарға алдан реклама яһап тороу ҙа урынһыҙ ине, бөтә Бразилия буйлап тиерлек “Рәсәйҙән беҙ белмәгән бейеүселәр килгән, улар иҫ киткес шәп бейей икән!” тигән хәбәр таралып өлгөргәйне. “Ғәскәровсылар”ҙың сығыштарынан һуң зал аяғүрә баҫып алҡышланы, тамашасы “браво!” тип ҡысҡырҙы. Үҙ ғүмерҙәрендә хатта театрға ла йөрөмәгән кешеләр килде беҙҙең концерттарға. Араларында 90 йәшлек ҡарттар ҙа, һаулыҡ яғынан мөмкинлектәре сикләнгәндәр ҙә булды. Бразилияның эшлекле мөхитенә идара иткән кешеләр булыуы ла ғәжәпкә ҡалдырҙы, юғары ҡатлам вәкилдәре лә бик күп ине. Хатта руссалап “спасибо” тип рәхмәт тә белдерҙеләр, был бик күңелгә ятты, – тип кисерештәре менән уртаҡлашты Олег Узаков.\nФ. Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле Бразилияның баш ҡалаһы Рио-де-Жанейронан тыш, Сантос, Витория кеүек ҙур ҡалаларының сәхнәләрендә сығыш яһап, урындағы халыҡты хайран итеп ҡайта. Ансамблдең репертуарында башҡорт бейеүҙәре генә түгел, башҡа халыҡтарҙыҡы ла бар. Төрлө милләттең төрлө мәҙәниәте тамашасыны тәү күреүҙән үк әсир итеп кенә ҡалмай, күп кенә һорауҙар ҙа тыуҙыра икән. “Ер йөҙөндә шундай халыҡ бармы ни, уларҙа һыуыҡ климат булыу сәбәпле, кейемдәре йөндән эшләнгәнме, ҡайһылай ҙа ҡыҙыҡ!” – тип аптырай Көньяҡ Американың гел бер төрлөрәк һауа торошона күнеккән халҡы.\nБынан тыш, хәбәрселәрҙе сираттағы миҙгелгә пландар ҙа ҡыҙыҡһындырҙы.\n– Киләһе йыл иҫтәлекле ваҡиғаларға бик бай, шуға күрә уларға бәйле сығыштарыбыҙ күп буласаҡ. Яңынан-яңы бейеүҙәр өҫтөндә лә бик ентекле эш алып барабыҙ, – тип яуапланы был һорауға ансамблдең баш балетмейстеры Риф Ғәбитов.\nКоллектив етәкселеге Башҡортостан Республикаһының Мәҙәниәт министрлығына, республика Башлығы Рөстәм Хәмитовҡа ярҙамдары өсөн йылы һүҙҙәрен еткерҙе.\n– Ер шарының бөтөнләй икенсе өлөшөнә, шундай алыҫ илгә гастролгә сығыу ниәтен хуплап, терәк-таяныс күрһәткәне, башҡорт халҡының мәҙәниәтенә тәрән ихтирамы өсөн, әлбиттә, Рөстәм Хәмитовҡа ҙур рәхмәт,” – тине Олег Узаков.\nҺуңғы арала үҙебеҙҙең башҡорт һылыуҙарының Рио-де-Жанейрола “Бөрйән ҡыҙҙары”, “Заһиҙә”, “Ҡурай” бейеүҙәре менән сығыш яһаған видеояҙмалары интернет киңлектәре аша тотош Башҡортостаныбыҙҙы урап сыҡты, тиһәк тә яҙыҡ булмаҫ (Башҡортостанды ғынамы икән?!) Шул ҡыҙҙарҙың береһе – Миләүшә Хәйбуллинаның да Бразилиянан алып ҡайтҡан тәьҫораттары улар булған илдең үҙе кеүек сағыу:\n– Һәр сәфәр минең өсөн үтә лә яуаплы, сөнки унда Башҡортостандың ғына түгел, бөтә Рәсәйҙең дә йөҙөн сағылдырабыҙ. Сит илдәрҙә сығыш яһағанда ысын мәғәнәһендә туған мәҙәниәтеңдең, Тыуған илеңдең бар мәшһүрлеген тояһың. Үҙемдең шундай йолам бар: һәр илдә репертуарымдағы яратҡан, легендар “Заһиҙә” лирик бейеүе менән сығыш яһайым. Рио-де-Жанейролағы сығышты халыҡ бик йылы ҡабул итте, һоҡланыу, ғәжәпләнеү хистәрен йәшермәне. Интернеттағы видеояҙманың хэштегтары аша башҡа илдәр кешеләре лә был сығышты ҡарап, башҡорт мәҙәниәте менән ҡыҙыҡһыныуын белдерҙе. Шуны айырыуса билдәләгем килә: ансамблдең концерттарынан һуң күптәр әлеге лә баяғы интернет ярҙамында, төрлө социаль селтәрҙәр аша беҙҙең менән бәйләнешкә инеп, сығыштарыбыҙҙың яҙмаларынан өҙөктәр һораны, концерттарҙы ҡарағандан һуң беҙҙең мәҙәниәт менән ҡыҙыҡһына башлауҙарын белдерҙе. Улар Рәсәйҙә рустарҙыҡынан тыш, тағы ла башҡа халыҡтарҙың да мәҙәниәте күп булыуына сикһеҙ ғәжәпкә ҡалды.\nШуныһы ҡыҙыҡ: бында беҙ сәхнәгә сығыу менән, ғәҙәттә, тамашасының күҙҙәре янып тора. Бразилия халҡы беҙҙе тәүҙә хатта үҙенә күрә бер һағайыу менән ҡаршы алды, сөнки нимә көтөргә лә белмәй ине, ахыры. Концерттан һуң килеп “ни өсөн башҡорт халыҡ бейеүҙәре шул тиклем талғын, нәзәкәтле, ә көйҙәре моңло?” тип һораусылар булды, сөнки был халыҡҡа шау-шыулы карнавалдар, етеҙ бейеүҙәр хас. Беҙ теге йәки был халыҡтың бейеүен сәхнәгә сығарып ҡына ҡалмайбыҙ, уның менән бергә шул халыҡтың рухын да тамашасыға еткерергә тырышабыҙ. Мин һөнәри бейеүсе булараҡ, бразил халыҡ бейеүҙәре, уларҙың ҡуйылышы менән бик ҡыҙыҡһындым. Киләсәктә ансамблебеҙ уларҙың да бейеүҙәре менән сығыш яһай башлар, бәлки.


«Техүҙәк»тә эштәр көйлө\nБөтә уңайлы шарттар булған заманала йәшәйбеҙ. Хатта автомобилдәрҙе йыуыу өсөн махсус мунса—«Автобаня»лар эшләй, йәғни башҡорт теленә һүҙмә һүҙ тәржемә итһәң «Автомунса» тип атала. Сибай ҡалаһының Пионерҙар урамында урынлашҡан «Техүҙәк»тә лә еңел автомобилдәрҙе йыуыу урыны бар. Әйтергә кәрәк, ул 10 йылға яҡын бик тотороҡло эшләп килә.\n«Автомунса» йыл әйләнәһенә «ҡорос ат»тарҙы хеҙмәтләндерә. Бигерәк тә яҙлы-көҙлө бында машиналар күбәйә. Әле автомобиль йыуыусылар өсөн иң ҡыҙыу мәл. Уларҙың һәр береһе көнөнә 40-50-ләп автомобилде йыуып, таҙартып сығарып тора. Эш ике сменала алып барыла. 4 кешенән торған бригада 2 көн буйына иртәнге сәғәт 9-ҙан киске 9-ға ҡәҙәр машиналар йыуыу менән мәшғүл. Киләһе сменала тағы ла 4 автомобиль йыуыусы эшләй.\nБеҙ барғанда «Автомунса»ла эштең ҡыҙған мәле ине. Автомобиль йыуыусылар — Венера Хәлилова, Әлифә Әхтәмова һәм Наиль Боҫҡоновтар өсөһө өс автомобилде күҙ асып йомғансы йыуып та ҡуйҙы.\n—Элек магазинда эшләнем. Бында урынлашыуыма бер йыл. Машиналарҙың тышын, эсен, двигателен йыуабыҙ. Даими клиенттарыбыҙ күп. Машина йыуыу ирҙәр эше түгелме тигән һорауығыҙға былай тип яуап бирер инем: беҙ ирҙәрҙән бер ҙә кәм түгелбеҙ. Бар эште лә яратып башҡарабыҙ,—ти Венера Урал ҡыҙы. Һөнәре буйынса штукатур-буяусы булған Әлифә Әнүәр ҡыҙы ла яңы урынға тиҙ өйрәнгән. Ярты йыл самаһы эшләүенә ҡарамаҫтан, ул үҙ эшенә бик яуаплы ҡарай. Fүмере буйына водитель булып эшләгән Наиль Зәкир улы ла яңы һөнәр үҙләштереүенән ҡәнәғәт. Яуаплы хеҙмәткәрҙе өлкән автомобиль йыуыусы тип үрләткәндәр. Йәштәр, 7-8 йыл буйына «Техүҙәк»тә автомобиль йыуыу эшен атҡарыусы, тырыш Нәзилә Әхтәмоваға оҡшарға тырыша. Коллегалары уңғанлығы менән айырылып торған Миңлегөл Дәүләтбаеваны ла ихтирам итә.\nАдминистраторҙар Аксенова Любовь Ивановна һәм Никонорова Оксана водителдәрҙе асыҡ йөҙ менән ҡаршы алып, һәр клиентты юғары кимәлдә хеҙмәтләнде-реүҙе ҡайғырта.\nБеҙ автомобилдәрҙең тышын, салонын йыуабыҙ, туҙанын һурҙырып, һөртөп киптерәбеҙ. Бынан тыш двигателде, багажникты, тәгәрмәстәрҙе йыуҙыртырға мөмкин. Йәйгеһен келәм-балаҫтарҙы йыуҙыртыу буйынса күп мөрәжәғәт иттеләр. Хатта балалар коляскаһын йыуҙырып алыусылар бар. Клиенттарҙы һәр ваҡыт көтөп ҡалабыҙ. Беҙҙә хеҙмәтләндереү осһоҙ. Хаҡтар 180 һумдан башлана,—ти тәжрибәле администратор Любовь Ивановна.\nУңған эшҡыуар Дамир Нәбиулла улы Fиззәтуллин етәкселегендәге «Техүҙәктә» автомобилдәрҙе йыйыуҙан тыш, тағы күп төрлө хеҙмәттәр күрһәтелә. Бында автомобилде, двигателде ремонтлау, буяу цехтары эшләй. Автомагазинда запас частар һәм башҡа кәрәк яраҡ һатыла. Бар-кафе асылған. Клиенттарҙы бушлай сәй, ҡәһеүә менән һыйлайҙар. Шулай уҡ, телевизор ҡарарға һәм WI-FI менән ҡулланырға була. Күрһәтелгән хеҙмәттәр өсөн ҡулаҡса менән дә, банк карталары менән дә иҫәпләшергә мөмкин. Ҡыҫҡаһы, барыһы ла заманса, ябай һәм уңайлы.


Мәҙәниәт усағына – ғаилә менән » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Мәҙәниәт усағына – ғаилә менән\nМәҙәниәт усағына – ғаилә менән 08.12.2017 // Әҙәбиәт\nБашҡорт дәүләт опера һәм балет театрында “Мәҙәниәт тармағының мәғариф системаһын һаҡлау һәм үҫтереү – бөтә кимәл дәүләт органдарының өҫтөнлөклө бурысы” тип аталған республика кәңәшмәһе үтте. Унда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитовтың ҡатнашыуы сараның мәртәбәһен арттырҙы.\n– Мәғариф эшмәкәрлектә һәммәбеҙ өсөн дә мөһим һәм төп урынды биләй, мәғарифҡа бөтәһе лә инә, ул – базис һәм нигеҙ, бөтә тормошобоҙ унан башлана, – тине Рөстәм Зәки улы. – Мәҙәниәт тармағын нығытыуға ҙур иғтибар бүленә. Ул – Башҡортостан Хөкүмәтенең өҫтөнлөклө йүнәлештәренең береһе. Һуңғы өс йылда мәҙәниәт үҫешенә республика бюджетынан 20 миллиард һум тирәһе аҡса йүнәлтелгән.\nЫсынлап та, төбәк етәкселегенең ошо тармаҡҡа йөҙ менән боролоуын билдәләмәү мөмкин түгел. Башҡортостан вәкилдәренең донъя кимәлендә танылыу артынан танылыу яулауы – шуның асыҡ миҫалы.\nРөстәм Хәмитов бюджет өлкәһе, шул иҫәптән мәҙәниәт учреждениеһы хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡын арттырыу тураһындағы Указға ҡул ҡуйыуын иҫкә төшөрөп үтте. Республика Башлығы билдәләүенсә, әлеге ресурстар Рәсәй Президентының “май указдары”н тулыһынса тормошҡа ашырыуға ярҙам итәсәк һәм балалар сәнғәт мәктәбе, урта һөнәри мәғариф педагогтары, дәүләт мәҙәниәт учреждениеһы хеҙмәткәрҙәренең эш хаҡы улар ынтылған күрһәткестәргә етһен өсөн тырышасаҡтар.\nБашҡортостан мәҙәниәт өлкәһендә ярайһы юғары күрһәткестәргә эйә. Мәҫәлән, театр яратҡан төбәк булараҡ, илдә тәүге унау исемлегендәбеҙ, филармония коллективтарының эшен ойоштороу буйынса Волга буйы федераль округында иң яҡшыһы тип танылдыҡ. Шулай уҡ музей, китапхана, клубтарҙы йәнләндереү йәһәтенән дә ҡалышмайбыҙ. Әммә өлгәшелгәндәр менән ҡәнәғәтләнеп туҡталып ҡалмаҫҡа, уңышлы проекттарҙы дауам итеү, ҡыҫҡаһы, артабан да алға барыу кәрәклеген һыҙыҡ өҫтөнә алды республика етәксеһе.\nУл, кадрҙар мәсьәләһенә баҫым яһап, бына нимә тине:\n– Ошо тармаҡ өсөн мөһим мәсьәлә, әлбиттә, белгестәр әҙерләү. Бөгөн республикабыҙҙа йәш таланттарҙы асыҡлау һәм ярҙам итеү йүнәлеше буйынса эш алып барыла. Квалификациялы һәм заманса фекер йөрөткән белгестәргә шарттар тыуҙырыуға иғтибар бүлергә кәрәк.\nМәҙәниәт усаҡтарына ғаилә менән килһендәр, уларҙа йәштәр күберәк булһын тигән теләк көслө. Хәйер, йыраҡ китәһе түгел, Рөстәм Зәки улы М. Нестеров исемендәге Башҡорт дәүләт художество музейында ғәмәлгә ашырылған “Маленький эстет” һәм “Рисуем музыку” проекттарын, Х. Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһында буласаҡ әсәләргә һәм бәләкәй балалары булған ғаиләләргә тәғәйенләнгән музыкаль программаның эшенә юғары баһа бирҙе.\nРөстәм Хәмитов белдереүенсә, сәнғәткә тәүге аҙымдар яһаған талантлы балаларҙы, йәш таланттарҙы күтәреү – мөһим эш йүнәлештәренең береһе. Башҡортостан таланттар, сағыу үҙешмәкәр артистар һәм коллективтар әҙерләү юҫығында бер ҡасан да алдынғылыҡты бирмәне. Быны илебеҙ генә түгел, ә донъя кимәлендә лә таныйҙар.\nАҙаҡтан республика Башлығы бер төркөм хеҙмәт алдынғыларына дәүләт наградалары тапшырҙы.


Кем генә юҡ руль артында?!\n16 Ғинуар 2019, 16:53\nӨфө ҡалаһында «Йәйәүле» профилактик операцияһы үтә. Сара водителдәрҙең дә, йәйәүлеләрҙең дә юл хәрәкәте ҡағиҙәләрен боҙоуын иҫкәртеү һәм булдырмауға йүнәлтелгән.\n2018 йылда баш ҡалала 666 кеше тәгәрмәс аҫтында ҡалған, шуларҙың 40-ы һәләк булған, 661-е төрлө тән йәрәхәттәре алған. 251 юл-транспорт фажиғәһендә водителдәр ғәйепле: 32 ғүмер өҙөлгән. Аварияларҙың 60 проценты тәүлектең ҡараңғы ваҡытына тура килә. Шуға ла яҡтылыҡты кире ҡайтарыусы элементтарҙы ҡулланырға кәрәк.\nУҡыусыларға көн дә мәктәпкә барғанда юл аша сығырға тура килә. Һаҡ булһағыҙ ине, һаулығығыҙҙы, ғүмерегеҙҙе хәүеф аҫтына ҡуйып, сфетофор йәки зебра булмаған урындан юл аша йүгермәгеҙ! Тейешле урындан сыҡҡанда ла иғтибарлы булығыҙ, машина килмәүенә инанғас ҡына оло юлға аяҡ баҫығыҙ. Сөнки хәҙерге заманда кем генә руль артына ултырмай: йәйәүлеләр өсөн янған йәшел утҡа ла йән-фарман үтеп китәләр. Юлдарҙа бәлә-ҡазаһыҙ йөрөйөк.


Мәләүез ҡалаһында бөгөн Киа машинаһы янып киткән - GTRK.TV — Новости Уфы и РБ\nМәләүез ҡалаһында бөгөн Киа машинаһы янып киткән\nСоциаль селтәрҙә шаһиттар шартлау тауышы ишетелеү тураһында ла хәбәр итә. Әммә был мәғлүмәтте раҫлау Һәләк булыусылар һәм йәрәхәтләнеүселәр тураһында мәғлүмәт юҡ. Иҫегеҙгә төшөрәбеҙ, дүшәмбе Өфөлә Киа Спектра машинаһы шартлағайны. Ул шул тиклем көслө була, хатта водителдең аяғын өҙөп тигәндәй ала.\n31 августа Ишембайҙа балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе суд алдында яуап бирәсәк


Башҡортостанда дүртенсегә «Суперкилен-2017» матурлыҡ һәм таланттар конкурсы үтәсәк // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостанда дүртенсегә «Суперкилен-2017» матурлыҡ һәм таланттар конкурсы үтәсәк\n7:30, 8 ноября 2017 Йәмғиәт\nӨФӨ, 2017 йыл, 8 ноябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы, Гөлфиә Акулова/.\nБашҡортостанда дүртенсегә ябыҡ «Суперкилен-2017» матурлыҡ һәм таланттар конкурсы үтәсәк. Ул ғаилә һәм дини-әхлаҡи ҡиммәттәрҙе пропагандалау, кейәүҙәге ҡатындарҙың ижади потенциалын асыу, айырылышыуҙарҙы иҫкәртеү, йәш ғаиләләрҙең ялын ойоштороу маҡсатында уҙғарыла. Сараны Рәсәй мосолмандары Үҙәк диниә назараты һәм «Аиша» журналы ойоштора.\n19 ноябрҙә Өфөлә ҡатнашыусыларҙы һайлап алыу ойошторола. Бәйгелә 18-35 йәштәге йәш, матур, уңышлы ҡатындар һәм әсәләр үҙ көсөн һынап ҡарай ала. Ойоштороусылар бер төркөм талапты үтәүҙе һорай: бәйгесе кейәүҙә булырға, тормош иптәшенән ҡатнашыуға рөхсәт, ҡәйнәһенән кәңәш хаты килтерергә тейеш, сәхнә мәҙәниәтен белеү ыңғай баһалана.\nҺайлап алыу турында үҙеңдең ҡәйнәң тураһында һөйләргә, йырлау, бейеү, матур һөйләү һәләтеңде йәки ҡул эштәренә маһирлығыңды күрһәтергә кәрәк.\nТулыраҡ мәғлүмәт һәм яҙылыу 8-987-494-29-80 телефон һандары буйынса.\nКонкурстың финалы V Бөтә Рәсәй ҡатын-ҡыҙҙар форумы сиктәрендә декабрь башында үтә.\nТеги: матурлыҡ һәм таланттар конкурсы


Һөнәрең заманға тура киләме? » Башҡортостан гәзите\n30-04-2013, 03:34 // Социаль мәсьәлә // Баҫып сығарырға\nМифтахетдин Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университетының башҡорт филологияһы факультеты үткәргән сара шул турала уйланырға мәжбүр итте. Уны йәштәрҙең “Минең профессиональ киләсәгем” тип аталған кадрҙар форумы сиктәрендә ойошторҙолар. Бындай сараларҙы факультеттың егәрле етәксеһе Луиза Сәмситова тәүге тапҡыр ғына үткәрмәй. Был аңлашыла ла: сығарылыш студенттарының башын ауырттырған төп һорау – ҡулға диплом алғас, ҡайҙа эшкә барыу отошлораҡ булыр?\nДүртенсе һәм бишенсе курс студенттары алдында дәүләт хеҙмәте, ғилми мәғлүмәт-методика үҙәгенең милли мәғариф бүлеге, матбуғат вәкилдәре сығыш яһаны. Улар үҙ һөнәре, уның абруйы, ҡуйылған талаптар тураһында һөйләне.\nБер сәғәтлек осрашыуҙа хеҙмәт баҙарының мөмкинлектәрен иңләп-буйлап сығыу мөмкин түгел, әлбиттә. Ләкин бында бер нәмә һағайта: студенттар яғынан үҙҙәренең һөнәри яҙмышына ҡағылышлы һорауҙар булманы ла тиерлек. Йәшлек шауҡымымы, әллә оялсанлыҡ ҡамасауланымы... Ә бит хеҙмәт баҙарындағы көсөргәнешлекте ишетеп-белеп йөрөйҙәр. Шулай ҙа бер студент ҡыҙҙың “Төпкөл ауылға эшкә барғас, унда беҙгә һөнәри үҫеш өсөн мөмкинлектәр булырмы икән?” тигән һорауы күп нәмәне аңғарта. Тимәк, эш урыны булған хәлдә лә, уны киләсәк яҙмышы ҡыҙыҡһындыра. Факультет әҙерләгән башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусылары барыһы ла үҙ һөнәре буйынса эшләй алырмы? Әйткәндәй, барыһы ла теләрме? Бөгөнгө аҡса һанау заманында икенсе бер табышлыраҡ тармаҡҡа ынтылмаҫтармы? Бер сығышта әйтелгәнсә, “тыуған яғығыҙҙың патриоты булһағыҙ, ҡайтып, мәктәбегеҙҙе һәм ауылығыҙҙы күтәрешегеҙ”, тип ауылдарҙың юҡҡа сығыуын туҡтатыуҙы ошо йәштәр иңенә йөкмәтеү дөрөҫ булырмы? Ә бит (әйҙәгеҙ, дөрөҫлөккә тура ҡарайыҡ!) бәләкәй ауылдар юҡҡа сығып бара, сөнки эш хаҡы алырлыҡ урын юҡ. Баҙар иҡтисадына күсеү-күсмәүҙе беҙҙән һорап торманылар... Йәштәр ҡалмағас, балалар ҙа булмаҫ, ә унда хеҙмәт юлын яңы башлаған педагогтар ҡайҙа барыр? Бәләкәй мәктәпте быйыл һаҡлап ҡалырҙар, ә артабан? Райондағы мәшғүллек хеҙмәте лә ярҙам итә алмаҫ, ә төрлө предприятие һәм ойошма етәкселәре эш табып бирешергә бурыслы түгел. Айырыуса башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыларына. Өфө лә уларҙы көтөп тормай: быға хәтлем баш ҡалала 800-ҙән артыҡ башҡорт теле уҡытыусыһы эшләһә, әле улар 600-ҙән ашыуыраҡҡа ғына ҡалған икән. Нисек кенә тимә, башҡорт теленең яҙмышын хәл итеү урыны төпкөл ауылдарҙан ҡалаға күсә бара. Ә ҡаланы беҙ “урыҫ телле мөхит” тип ҡарарға күнеккәнбеҙ. Быны аңларға һәм хәлде үҙгәртә башларға кәрәкмәйме ни? Һорауҙар, һорауҙар...\nАвтор: Рәшит Кәлимуллин. pressa-rk@yandex.ru.


Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында квадрат метрына тәҡдим ителгән уртаса хаҡ - 46,35 мең һум // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nӨфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында квадрат метрына тәҡдим ителгән уртаса хаҡ - 46,35 мең һум\n17:27, 23 мая 2011 Иҡтисад\nУҙған аҙнала Өфөнөң икенсел торлаҡ баҙарында хаҡтар 0,2 процентҡа күтәрелде. Бөгөн квадрат метрына тәҡдим ителгән уртаса хаҡ 46,35 мең һум тәшкил итә. Ике һәм күп бүлмәлеләр сегментында хаҡтар — 0,3 процентҡа, бер һәм өс бүлмәле фатирҙар сегментында 0,2 процентҡа артты.\n«Эксперт» күсемһеҙ милек агентлыҡтары селтәре аналитигы Айгөл Степанова мәғлүмәтенә ярашлы, әлеге ваҡытта иң арзан бер бүлмәле фатир ҡалала 1100 мең һумға тәҡдим ителә. Ул Макаров урамындағы йортта урынлашҡан, майҙаны — 33 квадрат метр. Иң ҡыйбат фатир 20 миллион һумға һатыла. Достоевский урамындағы биш бүлмәле фатирҙың дөйөм майҙаны — 202,4 квадрат метр. Иң арзан бүлмә Губкин урамынан 550 мең һумға тәҡдим ителә, майҙаны – 11 квадрат метр. Бүлмә өсөн иң юғары хаҡ – 1200 мең һум: Рәсәй урамы, 26,1 квадрат метр.


Бөгөн шулай уҡ ауыл хужалығы уңғандарын Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илдар Тимерғәлин ҡотланы\nУның билдәләүенсә, ауыл хужалығы тармағы өсөн йыл уңышлы килде, республика баҫыуҙарынан 3 миллион 200 мең тоннанан уңыш йыйып алынды. Гектар ҡеүәте лә уҙған йыл менән сағыштырғанда күпкә юғары. Ирешелгән уңыштарҙа бөгөнгө танатанағ айыйылыусыларҙың да өлөшө ҙур. Уларҙың һәр ҡайһыһы үҙ эш урынында тармаҡ ҡеүәтен арттырыуға тос өлөш индерә, көндәлек бурысын нfмыҫ менән атҡара.\nБүләкләнеүселәр араһында ауыл хужалығы темаһын яҡтыртҡан журналистар ҙа бар ине. Хеҙмәттәшебеҙ, Башҡортостан юлдаш телеканалы белгесе Ришат Миндияровҡа Башҡортостан Хәкүмәте дипломы тапшырылды. Ришат Фәтхелислам улы әйтреүенсә, төп маҡсатын ул йәш быуында ер кешеһенә ихтирам тәрбиәләүҙә күрә.


Эҫе көндәр көтөлә | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n07 июля 2020 — 16:40 ГТРК «Башкортостан»\nБашҡортостанда бер нисә көн ғәҙәттәгенән тыш эҫе көтөлә. 7-9 июлдә һауа температураһы 35 градустан юғары күтәрелеүе ихтимал. 7 июлдә урыны менән ҡыҫҡа ваҡытлы ямғыр яуыуы, йәшен йәшнәүе, көслө ел сығыуы мөмкин. Гидрометеоүҙәктән алынған мәғлүмәттәр буйынса 8 июлдә яуым-төшөм көтөлмәй. Һауа температураһы төндә 14-19, көндөҙ 28-33 градус эҫе. 9 июлдә термометр күрһәткестәре тағы ла юғарыраҡ, төндә 17-22, көндөҙ 30-35 градус. Табиптар был көндәрҙә ҡояш нурҙарынан, эҫе ҡабыуҙан һаҡланыу сараларын күрергә, ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы белгестәре йыһазландырылмаған урындарҙа һыу инмәҫкә саҡыра.\n"Хәбәрҙәр" Флүрә Мурзина менән - 11.08.20


Республикала динозаврҙар паркы асылды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nРеспубликала динозаврҙар паркы асылды\n11:26, 17 июля 2012 Йәмғиәт\n«Динозаврик» тип аталған динопарк үткән ял көндәрендә республиканың Әбйәлил районында асылды. Был яңы күңел асыу үҙәге илдә иң ҙурҙарҙан һанала.\nПаркта бик боронғо хайуандарҙың фигуралары тәҡдим ителә. 28 динозаврҙан тыш, бында дөйә, горилла, жираф, зебра, арыҫлан кеүек хайуандарҙың да моделдәрен күрергә була. Фигуралар экологик яҡтан таҙа материалдарҙан эшләнгән, барлыҡ кәрәкле сертификаттар бар, тимәк, паркка килеүселәр өсөн улар бер ниндәй ҙә хәүеф тыуҙырмай.\nШулай уҡ ял итеү үҙәгендә кафе, ресторан, ҡунаҡхана эшләй. Динопарк ҡыш көнө лә кешеләрҙе ҡабул итәсәк, бында саңғы һәм конькиҙа шыуыу өсөн трассалар булдырыу планлаштырыла. Шулай уҡ аквапарк төҙөү, парашют спортын үҫтереү күҙ уңында тотола.\nӘбйәлил районындағы динопарк күңел асыу маҡсаты менән генә төҙөлмәне. Тәү сиратта, был Башҡортостандың, Урал төбәгенең туристарҙы йәлеп итеү ҡеүәһен арттырыуҙа тәүге аҙым булып тора.\nТеги: күңел асыу парктары,динопарк


Киттек, күрше, офшорға » "Йәшлек" гәзите\nГазета "Йәшлек" » Новости » Сәйәсәт » Киттек, күрше, офшорға\nКиттек, күрше, офшорға\nйәки Рәсәй капиталын ситкә сығарыу бизнесҡа һәм түрәләргә уңайлы\nШулай бер көн күҙ осона 1917 йылға тиклемге осорҙағы хеҙмәт хаҡтары тураһындағы мәғлүмәт килеп эләкте. Белгестәр уларҙы беҙҙең көндәргә тура килтереп иҫәпләгән. Мәҫәлән, Рәсәйҙә эшсенең уртаса хеҙмәт хаҡы 37,5 һум булған. Шул саҡтағы батша һумдары курсының әлеге ваҡытҡа нисбәте менән әйләндереп-тулғандырып һанағанда, был сумма “беҙҙеңсә” 48 мең һумдан саҡ ҡына ашыу килеп сыға икән. Урам һепереүсе 18 һумға эшләгән. Бөгөнгө ваҡытҡа күсерһәк, 23 081 һум була. Өлкән урам һепереүсе 51 297 һум алған. Фельдшер ҙа шулай уҡ тиерлек. Подпоручик (лейтенант) 70 һумға хеҙмәт иткән, беҙҙең аҡса менән – 89 760 һум. Башланғыс кластар уҡытыусыһына – 25, йәғни 32 050 һум түләгәндәр. Гимназия уҡытыусыһының айлыҡ эш хаҡы иһә, заманса аҡсаға күсерһәк, 108 970 һум булған. Бына шәп йәшәгәндәр! Йәл, ул саҡта гәзит-журнал бик әҙ сыҡҡанлыҡтан, журналистың эш хаҡы тураһындағы мәғлүмәт беҙҙең көндәргә килеп етмәгән. Һәр хәлдә, янсыҡ мәсьәләһенең һәр заманда ла иғтибар уртаһында булғаны билдәле.\nИх, был аҡса кешене үҙенә ҡол итеп алды, буғай. Һум, доллар һәм евро менән һөҙөмтәлерәк “уйнай” торған айырым зоналар ҙа барлыҡҡа килгән бит хатта. Һуңғы ваҡытта офшор зонаһы тигән һүҙ йыш яңғырай. Ундай урындарҙы бөгөн “Һалымдан ҡасыу”, ”Һалым ожмахы” кеүек терминдар менән телгә алалар. Ҡайҙа ул шундай урын? Ныҡ кәрәкме? Беҙгә, йәғни халыҡҡа, унан ни файҙа? Хәҙер ошо һорауҙарға яуап эҙләп ҡарайыҡ.\n“Офшор”. Һалымдан ҡасыу\nОфшор, йәки оффшор − off shore инглиз һүҙе. Тура мәғәнәһе “ярҙан ситтә” тигәнде аңлата. Бик күп илдең офшор зонаһы бар. Ул – юридик, физик шәхестәрҙең ошонда теркәлгән компаниялары өсөн айырым льготаларға эйә биләмә. Шарт шундай – компанияның эшмәкәрлеге теркәлгән илдән ситтә алып барыла. Офшор зонаһында сит ил компаниялары өсөн теркәлеү процесы арзан һәм ябайлаштырылған, килемгә һалым да бик түбән, эшмәкәрлектең конфиденциаллеге гарантиялана, улар дәүләт валюта контроленән дә ситтә ҡала. Зоналарҙа компанияларҙың даими вәкиллеге эшләй. Күп кенә илдә урындағы халыҡҡа ошо вәкиллектәрҙә эш биреү талап ителә (эшһеҙлекте хәл итеүҙең бер юлы).\nБер офшорҙа теркәлеүсе компаниялар һаны бер нисә тиҫтә меңгә етеүе ихтимал. Әйткәндәй, әлеге компаниялар, башлыса, эре һәм урта бизнесҡа ҡарай, ә бәләкәй эшҡыуарлыҡ өсөн офшор зоналары үтә ҡиммәткә төшә, шуға ла улар үҙ илдәрендә генә эшләй.\nБөгөн донъяла 60-лаған офшор зонаһы бар, тиҙәр. Әммә бай илдәр үҙҙәренән төп капиталдың “ҡасыу” проблемаһын ваҡытында тойоп ҡалғанлыҡтан, офшорҙар “ышаныслы гавань“ булыуҙан туҡтап бара кеүек. Шулай ҙа Багам, Кайман, Бөйөк Британияның Виргин утрауҙары, Белиз дәүләтендә офшор зоналары киң билдәле. Урындағы властар бындағы компанияларҙы, уларҙың хужаларын бөтөнләй контролләмәй. Ә Ирландия, Гибралтар, Мэн уртауы, Гонконг кеүек дәүләттәрҙең офшорҙарында финанс отчеты һорала, теркәлгән компанияларҙың директорҙары, акционерҙарының реестры алып барыла, уның ҡарауы, һалым ташламалары юғары.\nЙәнә бер төр зона бар – бигүк стандарт булмаған, отчет һораусы, әммә һалым льготалары тәҡдим итеүсе биләмәләр. Ошо зоналар араһында Рәсәйҙәге Калининград өлкәһе лә бар (беҙҙә элек бер нисә эске офшор зонаһы булған, мәҫәлән, Ҡалмыҡстанда, Чукоткала). Был төр офшор рәтенә Кипр ҙа инде. Иҡтисади көрсөктә батып ултырмаһа, Исландия ла һаман иң популяр офшор зонаһы булып йөрөр ине.\nРәсәй өсөн һалым маҡсатындағы офшор зоналары Финанс министрлығы бойороғо менән раҫланған. Исемлектә 16 төбәк, шул иҫәптән Кипр быйыл 1 ғинуарҙан һыҙып ташланған. Андорра, Антигуа, Багам, Бермуд утрауҙары, Бахрейн Короллеге, Гибралтар, Доминика Берләшмәһе һ.б. бар.\nОфшорҙарҙың хатта үҙенә күрә “аҡ”, ”ҡара” исемлектәре лә төҙөлгән. Улай ғына ла түгел, теге йәки был сәбәптәр арҡаһында берәй илдең компанияһы ситтә офшорға инә алмай, имеш. Иранға ҡарата ошондай ҡәтғи ҡарар сығарылған. Йәнәһе, бында терроризмды финанслау хәүефе ҙур. Ангола, КХДР, Эквадор, Эфиопия кеүек илдәр ҙә бик маҡталмай.\nӘгәр офшор булмаһа…\n“Российская газета” хәбәрсеһе, беҙҙең илдең офшор зоналарындағы хәл-торош менән ҡыҙыҡһынып, иҡтисад фәндәре докторы, Федераль һалым хеҙмәте ҡарамағындағы Йәмәғәт советы ағзаһы Дмитрий Черникка бер нисә һорау биргән. Әгәр донъяла офшор зоналары бөтһә, тигән кеүегерәктән башланған әңгәмә. Профессор фекеренсә, был урындар бөтөү менән көрсөк башланмаясаҡ. Әлбиттә, донъя иҡтисады әҙерәк ауырлыҡ кисерер, моғайын, сөнки офшор бер бөгөн генә килеп сыҡҡан нәмә түгел бит.\nДмитрий Черник, үҙе офшорҙар яҡлы булмаһа ла, уларҙың бер нисә ыңғай яғын да билдәләй: “Һалымдың түбәнлеге, ябайлаштырылған отчет системаһы, валюта контроленең булмауы менән бер рәттән, офшор юрисдикциялары эшмәкәрлекте ҙур дәүләттәрҙән бәләкәйерәктәренә күсерергә булышлыҡ итә, һуңғыларына, үҙ сиратында, үҫергә мөмкинлек асыла”. Шул уҡ ваҡытта Рәсәйҙән капиталды “тыныс мөйөш”тәргә сығарыу гигант масштаб алған һәм был беҙҙең өсөн бер ҙә ыңғай күренеш түгел.\nӘгәр ҙә Евросоюз илдәре һәм АҠШ-тың 10 процент активы офшорға сығарылһа, беҙҙә, төрлө сығанаҡтар белдереүенсә, әлеге күрһәткес – 70 – 80 процент. Ябай тел менән әйткәндә, офшор компаниялары, һалымды әҙерәк түләйем тип, әллә ниндәй утрауҙарҙы байытып ята. Был намыҫлы эш түгел.\nӘле офшорҙа теркәлгән компанияларға ер аҫты байлыҡтарына, күсемһеҙ милеккә хоҡуҡты сикләү тураһында һүҙ бара. Бәлки, кәрәктер ҙә. Мәҫәлән, компания титан йә башҡа төр һирәк металл иретмәһе етештереү менән шөғөлләнә, тик сит ил тарафынан контролләнә икән, был ҡасан да булһа беҙҙең милли хәүефһеҙлеккә ҡурҡыныс менән янауы ихтимал. Ә ҙур предприятиеларыбыҙҙың күптән шәхси ҡулдарҙа, йәғни хосусилаштырылған булыуын иҫәпкә алһаҡ? Кисекмәҫтән беҙҙекеләрҙе офшорҙан ҡайтарырғамы? Бизнес аяҡ терәп ҡаршы торасаҡ бит. Ә ҙур бизнеста кемдәр? Дөрөҫ, ҙу-ур кешеләр.\nҠыҫҡаһы, офшорҙарҙы бөтөрөү – бик оҙаҡҡа һуҙыласаҡ процесс. Ғөмүмән, ул Рәсәй компаниялары өсөн шул көйө лә ҡаласаҡтыр. Бөтә нәмә һалымға бәйле. Анауы француз “йондоҙо” Жерар Депардье әфәнде юҡҡа иленән сығып ҡастымы ни? Бер миллион доллар эшләп, 700 – 800 меңен һалым итеп түләгеһе килмәне лә, йөрөй хәҙер теге илгә барып, почетлы граждан булып, быныһына килеп, бүләккә фатирҙар алып.\nӘгәр капиталды ситкә сығарырға теләмәһәк, социаль һалымды тергеҙергә кәрәк, ти үрҙә телгә алған профессор Черник. Бынан тыш, инвестицияларға һалым льготаһын да тергеҙергә кәрәк, тип өҫтәй ул. Ҡыҙыҡ инде беҙҙә − тәүҙә булғанды емерәләр ҙә, шуны уҡ ҡабат төҙөйөк, тип яр һалалар. Шунан, беҙ булдырҙыҡ, тип һөйләрҙәр әле.\nҺалым беренсе проблема булһа, банкыларҙың юғары ставкаһы – икенсе бәлә. Нишләйһең, Рәсәй әле был тәңгәлдә “йәшәргә” өйрәнеп кенә килә.\nБындай һорау бирелмәһә лә, аңлашыла инде. Бизнесҡа һәм чиновниктарға. Әгәр ҙә предприятиеның килеме яҡшы икән, ҡайһы хужаның унан 20 процент өлөш сығарып, дәүләткә тотторғоһо килһен? Шуға офшорға сыға ул. Һыҡмырлығына барып. Тағы кемдәр китә шул зоналарға? Белеүегеҙсә, дәүләттең байтаҡ милке хосусилаштырылды. Хәҙер хужалары, ҡабаттан миллиләштереү булыуынан ҡурҡып, акцияларын ситкә сығарыу яйын ҡарай. Кем белә, бәлки, иртәгә үк хосусилаштырыуҙың хатаһын танып, дәүләт милкен дәүләткә ҡайтарыу сәйәсәте башланыр?!\nРишүәтсе чиновникка офшор кәрәк. Ни өсөнмө? Ҙур суммала сит ил банкыһына аҡса һалһа, уны декларацияла билдәләргә кәрәк бит, ә офшор зонаһында күп осраҡта отчет талап ителмәй.\nРәсәйгә килгәндә, эксперттар әйтеүенсә, бөтә бизнес, нефть һәм газ гиганттарынан алып “Лента”, “Пятерочка” кеүек сауҙа селтәренә тиклем офшорға сығарылған.\nШуныһы ҡыҙыҡ: капиталды һаҡлау өсөн офшор компанияларынан тотош бер сылбыр теҙелә − бер компанияға икенсеһе хужа, икенсеһенә − өсөнсөһө, һөҙөмтәлә асылда уларға кем хужа икәнен белеү, кемгәлер дәғүә белдереү ҙә мөмкин түгел.\nОшо көндәрҙә РФ Хөкүмәте Рәйесе Дмитрий Медведев Рәсәйҙә офшор зонаһы булдырыуҙың мөһимлеген телгә алып киткән, имеш. Моғайын, был урын Алыҫ Көнсығышта булыр. Тел төптәренән шулай аңлашыла. Аптыраған өйрәк арты менән һыуға сума, тигәндәй, капитал ситкә мөмкин тиклем әҙерәк сыҡһын, тип фекер йөрөтөүелер инде Дмитрий Анатольевичтың. Ә инде тап үҙебеҙҙең офшорҙа теркәлергә теләк белдереүселәр саманан тыш күбәйеп китһә, был эште закон нигеҙендә яйға һалып буласаҡ. Шуны ғына белергә ине − ә закон ҡайҙа һуң ул? Ул буласаҡ, мотлаҡ буласаҡ.\nРәсәй компаниялары Кипрҙа һемәйгәндән аптырап ҡалманы, башҡа офшорҙар ҙа етерлек. Капиталды ситкә ағыуҙан туҡтатыу беҙҙең көндәрҙә, бәлки, мөмкин дә булмаҫ. Илебеҙ олигархтары бирешмәҫ.\nХәтерегеҙҙәлер, Сергей Полонский атлы бер ватандашыбыҙ урындағы моряктар менән һуғышҡаны, дөрөҫөрәге, уларға янағаны өсөн Камбоджа төрмәһенә эләккәйне. Уны әле залогка 50 мең доллар аҡса түләп сығарып алғандар. Полонский әфәнде шундуҡ үҙенең утрауына ял итергә “ҡайтып киткән”. Рәсәйгә түгел, ә әллә ҡайҙағы Камбоджалағы утрауына. Бына офшор шулайыраҡ була, тим үрҙәге мәҡәләне аңламағандарға. Рәсәй бар ни уға, юҡ ни. Ә байыны – үҙебеҙҙә.\nСығыу ваҡыты 5-04-2013, 11:45 | Ҡаранылар: 903\nИх, ниңә ЮКОС акционеры түгелбеҙ икән?\nСит илде өҫтөн күрһәләр ҙә, мәле еткәс, Ватан иҫкә төшә\nУтрау байҙарҙы ултырта яҙҙы\nБылтыр Башҡортостанда 441 миллиард һумлыҡ килем алынған\nКилем алһаң – һалым түлә


Корпус 2013 йылдың июлендә Республика кадет мәктәп-интернаты нигеҙендә ойошторолған. Белем биреү йортоноң профиле – Рәсәй Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы һәм Һауа-десант ғәскәрҙәре өсөн белгестәр әҙерләү. Бында Башҡортостандың 40 район-ҡалаһынан, шулай уҡ Рәсәйҙең 11 төбәгенән 320 самаһы бала уҡый. Улар араһында – тулы булмаған, аҙ тәьмин ителгән, күп балалы ғаиләләрҙән, ата-әсә ҡарауынан мәхрүм ҡалған һәм етем балалар.\nТөп бина 1960 йылда төҙөлгән. 2014 йылдан кадет корпусының инфраструктураһын яңыртыу башланды. 2015 йылда 320 урынлыҡ яңы ятаҡ һәм һауа-десант ҡаласығы файҙаланыуға тапшырылды. 2016 йылда 160 урынлыҡ ашхана бинаһы яңыртылды, 1-се дөйөм ятаҡты уҡытыу-администрация корпусына үҙгәртеп, капиталь ремонт эшләнде.\nУҡытыу корпусы былтырҙан капиталь ремонтҡа бикле. Тендерҙы отҡан төҙөүсе ҡыйыҡты һәм башҡа һүтеү эштәрен башҡарып, үҙенең финанс проблемалары сәбәпле объекттан китә. 2017 йылдың июлендә яңы аукцион уҙғарыласаҡ һәм яңы төҙөүсе менән килешеү төҙөләсәк. 2017 йылдың аҙағына тиклем яңыртыу эштәре тамамланыр тип күҙаллана.\nРемонт эштәре уҡытыу процесында сағылыш тапмаҫҡа тейеш, тип һыҙыҡ өҫтөнә алды республика Башлығы һәм бында Ишембай уҡыусыларын уҡтыу мөмкинлеген өйрәнергә тәҡдим итте.\n– Әлеге ваҡытта уҡытыу процесы лайыҡлы, яҡшы ойошторолған. Шуға ҡарамаҫтан, ошо бинаны яңыртабыҙ, өҫтәмә уҡыу майҙандары алырбыҙ, – тине Рөстәм Хәмитов. – Әммә ул майҙандар нормативы буйынса артыҡ килеп сығасаҡ. Ни өсөн ятаҡта мохтажлығы булмаған Ишембай балаларын ошонда йыя алмайбыҙ. Мотлаҡ рәүештә кадет профиле буйынса түгел.\nТөбәк етәксеһе сентябрҙә, уҡыу йылы башына файҙаланыуға тапшырыу күҙалланған төҙөлөп ятҡан футбол майҙансығын ҡараны. Бынан тыш, биләмәне төҙөкләндереү – асфальт түшәү, шаҡмаҡлап ваҡланған таш һалыу, ылыҫлы ағастар ултыртыу эштәре алып барыла, тип хәбәр итте кадет корпусы директоры Виталий Рогач. Республика Башлығы төҙөлөп ятҡан объекттарҙың хаҡын тикшереп, ошо һорауҙарға иғтибарлыраҡ ҡарарға һәм арттырылған хаҡтарҙан һаҡланырға кәрәклеген билдәләне.\nКадеттар яҡында урынлашҡан «Ҡайын сауҡалығы» скверында ла шөғөлләнә. Унда велосипедсылар һәм йәйәүлеләр өсөн һуҡмаҡ, теннис, скейт майҙансығы төҙөлгән. Шунда уҡ заманса күп функциялы «Батыр» физкультура-сәләмәтләндереү комплексы һалынған. Унда мини-футбол, волейбол, баскетбол менән шөғөлләнеү өсөн спорт залдары, биш юл менән 25 метрлыҡ бассейн, кардио һәм көс тренажерҙары, гимнастика залдары урынлашҡан.\n«Батыр» физкультура-сәләмәтләндереү комплексы директоры Руслан Ялиевтың һүҙҙәренсә, кадеттарҙан тыш, спорт комплексҡа көн һайын Ишембайҙа йәшәүсе 300-400 кеше йөрөй. Республика Башлығы бассейнға абонементтың хаҡы менән ҡыҙыҡһынды, спорт ҡоролмаһының сығымын ҡаплау мәсьәләләрен тикшерҙе.\nКиләсәктә «Ҡайын сауҡалығы»нда боҙ майҙансығын, шулай уҡ йүгереү һуҡмағын, ҡаяға үрләү, янғын башняһын һәм ҡотҡарыусылар әҙерләү өсөн башҡа объекттарҙы үҙ эсенә аласаҡ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығының уҡытыу-күнекмә комплексын төҙөү ҡарала.


Өс йыл ғүмер әҙ түгел, йәки Беҙҙең өмөт күпере » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Рухиәт » Өс йыл ғүмер әҙ түгел, йәки Беҙҙең өмөт күпере\nӨс йыл ғүмер әҙ түгел, йәки Беҙҙең өмөт күпере 31.03.2017 // Рухиәт\nҠырымдың Рәсәй хөкүмәтенә үҙе теләп ҡушылыуына өс йыл тулды. Ваҡыт тиҙ генә үтеп бара кеүек, ә шулай ҙа тәрәндән уйлаһаң, күпме үҙгәреш һәм тормош имтиханын үттек беҙ, Ҡырымда йәшәүселәр.\nБеренсенән, быйыл ҡыш һыуыҡ булды. Ҡырымда энергия етмәһә, көнөнә ике-өс мәртәбә утты һүндерәләр. Ҡайһы бер кешеләр һаман да күнегә алмай. Ни өсөндөр Ҡырым халҡы Рәсәй Хөкүмәтенә ҡушылғас та коммунизм була тип уйланылар, ахыры. Рәсәйҙә лә коммуналь түләүҙәр беҙҙәге кеүек тип күпселек осраҡта кешеләргә аңлатырға тура килә. Эйе, яңылыҡтарға күнегергә кәрәк, сабыр итеү фарыз.\nКүҙгә күренгән яңылыҡтар күп. Ҡалаларҙа коммуналь хужалыҡтың эше көйләнә, юлдарҙы ремонтлайҙар, шифаханаларҙы яңырталар. Хөкүмәт ойошмалары Рәсәй закондары нигеҙендә эшләүгә күсә. Беҙ йәшәгән Ялтала ғына хакимиәт башлыҡтарының 60 процентын алмаштырҙылар.\nАлуштала, Севастополь ҡалаһында ла шул уҡ хәл. Ошо сараларҙы кәрәкле, файҙалы эш тип һанайым. Иң шатлыҡлыһы — Керчь күперенең уртаһына еттеләр. Төҙөүселәр бик дәртле, әүҙем эшләй. Беҙҙең өмөт күпере ул. Рәсәйгә күпер төҙөлөп, сафҡа инеү менән икенсе тормош башланыр кеүек. Яҡты киләсәккә ышанып йәшәйбеҙ.\nҠырымдағы Башҡорт йәмғиәте ошо матур үҙгәрештәргә шатланып бөтә алмай. Ҡайһы бер яҡташтар ташлама менән һатылған билеттар алып, самолетта тыуған илгә ҡайтып, туғандарын күреп килде. Башҡортостандағы ыңғай үҙгәрештәргә лә шатлана яҡташтарым. Йылайыр районында тыуып үҫкән Зиннур ағай Шәрипов тыуған яғында булып, шатланып ҡайтҡан. Ул күп йылдар Рәсәй гражданы булырға хыялланды, хәҙер ҡулында Рәсәй паспорты булғанға ғорурлана.\nӘүәле Советтар Союзы булғанда, ҡайҙа йәшәһәң дә барыбер ине. Хәҙер Балтик буйы, Украина һәм Урта Азияла тормош үҙгәрҙе. Иң яҡшыһы — тыуған илдә, Рәсәй ҡанаты аҫтында йәшәү. 123 милләт йәшәгән Ҡырым Республикаһында беҙҙең башҡорттарға хөрмәт бар. Күп йылдар тыуған илгә хеҙмәт иткән хәрби хеҙмәткәрҙәр, офицерҙар, инженерҙар, төҙөүселәр, табиптар, ғалимдар — яҡшы эштәре менән үҙҙәрен танытҡан кешеләр.\nҠырым — магнит кеүек тарткан ер бит ул. Үҙем дә 45 йыл ошонда йәшәйем. Йәмәғәт эше алып барам. Балаларым үҙаллы тормош юлына баҫты. Әлфиә — ҡала военкоматында хәрби хеҙмәткәр, психолог. Кесеһе Гөлгөнә мәғариф идаралығында бүлек мөдире булып эшләй. Үҙем хаҡлы ялда булһам да эшләйем һәм Ҡырым башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты етәксеһе вазифаһын башҡарам. Үткән йылдың 2 сентябрендә “Ҡырымдың Рәсәйгә ҡушылыуындағы хеҙмәттәре өсөн” миҙалы менән бүләкләнеләр. Яңы йыл алдынан Башҡорт йәмғиәтен алтын Ҡырым гербы менән баһаланылар. Уны тапшырғанда күҙ йәштәре эркелде.\nБеҙ, Башҡортостан улдары һәм ҡыҙҙары, сараларҙа Башҡортостан байрағын ғорур йөрөтәбеҙ. Илебеҙҙә Башҡортостанда барған яҡшы яңылыҡтарға шатланабыҙ: республикабыҙҙың һауа ҡапҡаһы булған аэропортта ла ыңғай үҙгәрештәр бар, тимер юл вокзалы яңыртылды, Затонға Ағиҙел аша яңы күпер һалдылар. Быға халҡыбыҙ менән бергә шатланабыҙ.\nБеҙҙең башҡорт халҡы сабыр холоҡло. Ҡырымдың ҡайһы ғына ҡалаһында йәшәһәк тә, үҙ-ара бәйләнеш тотабыҙ, бер-беребеҙгә ярҙам итәбеҙ, ҡунаҡҡа йөрөйбөҙ. Юбилейҙар булһа, ҡотлайбыҙ. Рәсәйгә ҡушылғас, икенсе тормош башланды. Донецк, Луганск өлкәләрендә һуғыш барыуына йөрәк һыҙлай, унда яҡташтарыбыҙ йәшәй, әүәле шахтер булып эшләгән, донъя ҡороп йәшәгәндәрҙең ғүмере тамуҡҡа әйләнгән. Артиллерия ваҡытлы тынлыҡҡа буйһонмай. Өйҙәрҙең тәҙрәһе юҡ, мәктәптәр эшләмәй, ут, йылы юҡ. Шул хәтлем халыҡтан дошман яһау — килешмәгән эш. Ҡырым халҡы үҙе һайлаған юлдан тайпылмаҫ. Тыуған илебеҙ Рәсәй менән бергә яҡты киләсәкте төҙөргә тейешбеҙ. Беҙ өмөтләнеп йәшәргә өйрәнгәнбеҙ. Өс йыл ғүмер әҙ түгел...\nАвтор: Даларис ИМЕЛБАЕВ.


9 августа халыҡ ижады үҙәгендә киске сәғәт 7-лә “Хеҙмәт итеү” шәфҡәтлелек фонды тарафынан ойошторолған ҙур концерт буласаҡ. Сит ил, Рәсәй сәхнә йондоҙҙарынан тыш, Баймаҡ артистары ла сығыш яһаясаҡ. Инеү бушлай.\n8 – 21 августа Талҡаҫ күле буйында “Ирәндек ынйылары” мәҙәни-лингвистик лагерь эш башлай. Унда 13 йәштән 15 йәшкә тиклемге 80 баланың килеүе көтөлә. Уларҙың барыһы ла туған тел буйынса олимпиада еңеүселәре. Уҡыусылар ике аҙна буйы башҡорт халҡының мәҙәниәтен, тарихын, йолаларын, ғөрөф-ғәҙәттәрен өйрәнәсәк, башҡорт теленән дәрестәр үтәсәк. Бынан тыш, күңел асыу программаһы ла бик бай булмаҡсы: экскурсиялар, музейға барыу, “Шәжәрә” байрамы конкурсы, фольклор байрамдары әҙерләнә.\nБаймаҡ ҡалаһында 220 балаға иҫәпләнгән өс ҡатлы балалар баҡсаһын төҙөү эштәре ситтән килгән субподрядсыларҙың ғәмһеҙлеге һәм яуапһыҙлығы арҡаһында туҡтап ҡалғайны. Муниципаль район хакимиәтенең Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәтенә мөрәжәғәтенән һуң, ошо көндәрҙә төҙөлөш эштәре ҡайтанан йәнләнде. Был эште «Баймаҡ ПМК-һы» ЯСЙ-һы башҡара.\n1-се класҡа – 900 бала\nБыйыл ҡала һәм ауылдарҙа яҡынса 900 баланың беренсе класҡа уҡырға килеүе көтөлә.\nБала табыу йорто асылды\nБаймаҡ үҙәк ҡала дауаханаһының бала табыу йорто ремонт, төҙөкләндереү сараларына ябылғайны. Әле унда барлыҡ эштәр тамамланды. Яңы һулыш алған бүлек 1 июлдән ҡайтанан үҙ ишектәрен асты. Бүлек коллективы быйыл да матур йолаға әүерелгән ғөрөф-ғәҙәттәренә тоғро ҡалды: аят бағышлатып изге ғәмәл башҡарҙы.\n11 августа Физкультурниктар көнөнә ҡарата Талҡаҫ күле буйлап марафон ойошторола. Ошонда уҡ шахмат һәм шашка буйынса ярыш үтәсәк. “Баһадир” физкультура-һауыҡтырыу комплексында ҡаланың ихата командаларының баскетбол буйынса ярышы үтәсәк. Теләге булған һәр кем үҙенең көсөн, маһирлығын һынай ала.\nРайон буйынса иген культуралары 7788 гектарҙа сабылған, 6470 гектарында урып-һуғылған. Гектар ҡеүәте – 6,8 центнер, тулайым йыйым – 4411 тонна. Ураҡ Ленин исемендәге, “Рассвет”, “Байҡара”, “Баймаҡ” ҒПБ-һы, “Уңыш”, Алғаҙы” хужалыҡтарында ойошҡанлы бара. Иген культураларынан иң юғары уңыш “Алғаҙы” (10 ц), МТС (9 ц), “Күлтабан” МУП-ы (7,9 ц), “Рассвет” (7,8 ц), Ленин исемендәге (7 ц) хужалыҡтарҙа.\nИген фуражы, орлоҡ һалыу менән Ленин исемендәге һәм “Рассвет” хужалыҡтары шөғөлләнә.\n«Баймаҡ» мәғлүмәт-консультация үҙәге муниципаль бюджет учреждениеһы директоры итеп быға тиклем «Байрамғолова» КФХ-һында идарасы булып эшләгән Байрамғолов Салауат Рафаэль улы тәғәйенләнде.\n«Баймаҡ» мәғлүмәт-консультация үҙәге директоры булып эшләгән Әминев Юлай Юлдаш улы үҙ теләге менән биләгән вазифаһынан бушатылды.\nҒӘҘЕЛ ХӨКӨМДӘР СЫҒАРЫЛҺЫН!\n3 августа Баймаҡ судының яңы бинаһы асылды\nКешеләрҙең яҙмышы хәл ителгән, ҡайһы саҡта һуңғы өмөтө һәм ышанысы булған хөкөм бинаһының халыҡ өсөн уңайлы булырға тейешлеге бәхәсһеҙ. Шуға күрә нисәмә йылдар тар һәм иҫке бинала эшләргә мәжбүр булған Баймаҡ хөкөмдарҙарының яңы бинаға күсеүе шатлыҡлы ваҡиғаға әүерелде. 3 августа Баймаҡ судын асыу тантанаһында Башҡортостан Республикаһы Юғары суды рәйесе М.И. Тарасенко, БР Суд департаменты начальнигы Б.П. Иванькович, муниципаль район хакимиәте башлығы И.Х. Ситдыҡов, Йылайыр, Бөрйән райондарының хакимиәт башлыҡтары И.Л. Фәтхуллин менән Д.Ә. Әхмәтйәнов, Федоровка, Дыуан, Әлшәй, Күгәрсен, Ейәнсура, Йылайыр, Бөрйән, Әбйәлил райондары һәм Сибай ҡалаһының суд рәйестәре ҡатнашты.\n...”Рассвет” АХК-һының баш агрономы Р.Ғ. Рәсүлев оҙатыуында хужалыҡтың 205 гектар биләгән бойҙай баҫыуына килеп туҡтағанда, унда эштәрҙең иң ҡыҙыу мәле булып сыҡты. Участкала бер юлы бер нисә агрегат эшләй: Юрий Горюнов МТЗ-82 тракторында тағылмалы “МакДон” сапҡысы менән иген культуралары сабыуға йәлеп ителһә, урындағы МТС-тан ярҙамға ебәрелгән аталы-уллы Фәнис менән Денис Танһыҡҡужиндар “ДОН”дарҙа ашлыҡты урып-һуға. Бер аҙҙан хужалыҡтың үҙ комбайны – Николай Цыплаков идара иткән “ДОН-1500” эшкә егелде. Ә ашлыҡ ташыуҙа БР-ҙың атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре Михаил Рассадников эшләй. Күренеп тора, йылына күрә уңыш насарҙан түгел. Был, әлбиттә, яҙғы баҫыу эштәрен тейешле агротехник сроктарҙа атҡарыуҙың һөҙөмтәһе ул.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 22:39 Комментариев нет:\nяңы мөмкинлектәр аса\nҺуңғы осорҙа район ҙур төҙөлөш майҙансығын хәтерләтә: яңы объекттар төҙөлә, производстволар асыла, үҙенсәлекле проекттарға нигеҙ һалына, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ өлкәһе яңырыу кисерә, юл инфраструктураһы яҡшыра. Беҙҙең төбәктә ҡеүәтле производстволар асырға теләк белдереүсе инвесторҙар һаны арта. Халыҡ хужалығының төрлө тармаҡтарында үҫеш динамикаһы күҙәтелә. Был, әлбиттә, тыуған еребеҙҙең яҡты киләсәгенә өмөт уята һәм ул район етәкселегенең төбәкте күтәреүҙәге маҡсатлы эше тураһында һөйләй.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 22:36 Комментариев нет:\nОТПУСК ВАҠЫТЫНДА ЭШЛӘҺӘГЕҘ\nРәсәй Федерацияһының Хеҙмәт кодексының 124-се статьяһына ярашлы, йыл да түләнә торған отпуск хеҙмәткәрҙең теләгенә ҡарап оҙайтылыуы йәки икенсе ваҡытҡа күсерелеүе ихтимал. Бында атап үтелгән статьяның 1-се пунктында ҡаралған талаптарҙың иҫәпкә алыныуы мөһим. Шуларҙың береһе: әгәр хеҙмәткәр йыл да бирелә торған отпуск ваҡытында дәүләт вазифаһын башҡарһа.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 22:33 Комментариев нет:\nУРМАН ЯНҒЫНЫ БУЛА ҠАЛҺА\nУрман янған зонала үҙеңде нисек тоторға?\nәгәр һеҙ янғын сыҡҡан урманда була ҡалһағыҙ, тәү сиратта елдең ҡайһы яҡҡа иҫкәнен һәм уттың йүнәлешен билдәләгеҙ;\nхәүеф булған зонанан сығығыҙ;\nут фронты буйлап йүгерегеҙ;\nурман янғынын уҙырға тырышмағыҙ;\nкислород етешмәүҙе бөтөрөү өсөн ергә эйелегеҙ;\nеүеш ҡулъяулыҡ йәки кейем аша тын алығыҙ;\nәгәр ҙә янғын урынынан сығыу мөмкинлеге булмаһа, һыу ятҡылығына төшөгөҙ, еүеш кейем менән бөркәнегеҙ, һыуға сумығыҙ.\nУрманда сыҡҡан ҙур булмаған янғынды һүндереү ҡағиҙәләре\nтөтөн еҫе сығыу менән ҡайҙа, нимә янғанын билдәләгеҙ;\nянғынды үҙегеҙ һүндерергә ҡарар итһәгеҙ, кемделер ярҙам һорарға ебәрегеҙ;\nут сыҡҡан урын бәләкәй булһа, уны эргәләге һыу ятҡылығынан һыу ташып йәки тупраҡ һибеп һүндерегеҙ;\n1,5-2 метрҙай ағас ботаҡтары йәки еүеш кейем, сепрәк менән һуғығыҙ;\nерҙәге ҙур булмаған утты аяҡ кейеме менән тапап һүндерегеҙ, утҡа ағастарға үрмәләргә юл ҡуймағыҙ;\nуттың тулыһынса һүнгәненә ышанмайынса, унан китергә ашыҡмағыҙ.\nЯнғын хәүефһеҙлеге миҙгелендә урманда\nянған шырпы, тәмәке төпсөктәрен ташларға,\nһунарҙа тиҙ тоҡаныусан тығыҙлағыстарҙы (пыж) һәм материалдарҙы файҙаланырға,\nяғыулыҡ-майлау материалдары һеңгән әйберҙәрҙе ҡалдырырға,\nдвигатель багын яғыулыҡ менән заправкаларға, төҙөк булмаған машинаны файҙаланырға, тәмәке тартырға, яғыулыҡ-майлау материалдары менән заправкалаусы машина эргәһендә ут яғырға,\nтоҡандырғыс линза ролен үтәмәһен өсөн ярылған шешә йәки быялаларҙы ҡалдырырға,\nболонда, аҡланда, урманда һәм ағас аҫтындағы үләндәрҙе тоҡандырырға,\nйәш ҡарағай үҫентеләре үҫкән, торф ятҡылыҡтарында, урман ситтәрендә, кипкән үләнле урындарҙа усаҡ тоҡандырырға ЯРАМАЙ!\nУсаҡты ярты метрҙан да кәм булмаған ерҙе таҙартып, ҡаймалап алынған урында ғына яғырға кәрәк.\nУтты тупраҡ менән ныҡлап күмеп йәки һыу менән һүндереү мотлаҡ.\nАтап үткән ҡағиҙәләрҙе боҙоусылар дисциплинар, административ йәки енәйәти яуаплылыҡҡа тарттырыла.\nАвтор: Һаҡмар | Ваҡыты: 22:31 Комментариев нет:\nМатур йәшәү теләге\nМәҡәләмдең геройы Оморҙаҡ ағай Әүәлбаев тураһында яҙырҙан алда уның йәшәгән йортон, урамын күҙ алдына килтереп: “Була бит шундай кешеләр: заман ауырлығын бар тип тә белмәй, бынамын тигән ғаилә усағы һүрелмәҫлек күркәм йорт, заманға лайыҡ балалар үҫтергән!” – тип уйлап ҡуйҙым.\nОшондай үҙ ғүмере менән хеҙмәткә һәйкәл һалған шәхес йәшәй беҙҙең Ниғәмәт ауылында. Һуғыш осоро балалары булған был ғаилә, бәлки, “Һуғыш балалары” исемле социаль статус алыуға өлгәшкән осорҙо ла күрер. Сөнки был сара һуғыш осоро балаларын социаль яҡлау сараһы бит. Улар, ысынлап та, шундай яҡлауға мохтаж. Эйе, нисек тә улар быуыны өсөн был мәсьәлә ыңғай хәл ителер, тип ышанғы килә.\nОморҙаҡ ағай Әүәлбаевты ауылда хеҙмәт ҡомары һүрелмәгән, ғаилә ҡото һәм тотҡаһы булғаны, эшкә тырышлығы өсөн ихтирам итәләр. Был юлдарҙы яҙыр алдынан Оморҙаҡ ағай һәм уның тормош иптәше Рабиға апай менән осрашып һөйләшәбеҙ. Минең ниндәй маҡсат менән йөрөүемде белгәс:\n– Ҡуй, ярамаҫ, кеше әллә ни уйлар, – тип өй хужаһы ҡаршы килде. Ә мин уның уңайһыҙланыуын баҫалҡылығына ҡайтарып:\nДАНЛЫ, ЫРЫҪЛЫ ТӨЙӘК ХАҠЫНДА\nАуылдар тарихы, ер-һыу атамалары һ.б. тураһында китаптар донъя күреп, уҡыусыларҙы һөйөндөрөп тора. Ә бына ҡасандыр гөрләп эшләгән бер колхоздың йәиһә совхоздың йәшәйеше, уға ҡараған ауылдарҙың тарихы, эшсән халҡы, уларҙың шәжәрәләре ингән китап әлегә сыҡҡаны юҡ ине. Күптән түгел С.Мифтахов исемендәге премия, “Башҡортостан” гәзите лауреаты, хеҙмәт ветераны, исеме барыбыҙға ла яҡшы таныш матбуғат аҡһаҡалдарының береһе Салауат Мөхәмәтшиндың Октябрҙең 50 йыллығы исемендәге колхоздың үткәнен сағылдырған “Данлы, ырыҫлы төйәгем” тип аталған тос ҡына йыйынтығы “Һаҡмар” редакция-нәшриәт комплексында донъя күрҙе. Уны автор Бөйөк Ватан һуғышында ҡорбан булған атаһы, ғәзиз әсәһе, хеҙмәттә шөһрәт ҡаҙанған өс апаһы иҫтәлегенә арнаған.\nСабыйҙың ғүмерен һаҡлау өсөн\nХәҙерге ваҡытта табиптарҙы ҡайһы бер ата-әсәләрҙең балаһына прививка эшләтеүгә ҡырҡа ҡаршы төшөүе борсоуға һала. Эйе, медицина алға киткән заманда күп кенә ҡурҡыныс сирҙәр юҡҡа сыҡты. Шулай ҙа прививкалар булмаған заманда кешеләрҙең төрлө ауырыуҙарҙан күпләп ҡырылыуы тураһында оноторға ярамай. Был сирҙәрҙең юҡлығы сабыйҙарҙы тәүге көнөнән вакцинациялауға бәйле бит.


“Ике аяҡлы фашист йыртҡыстарын аяуһыҙ ҡырырға һүҙ бирәм!”\n7 Май 2018, 17:42\nОло Аҡа ауылында тыуып үҫкән Таһир Йосоп улы Сафиндың фронт һәм хеҙмәт биографияһы ихтирам һәм хөрмәткә лайыҡ. Тик, үкенескә күрә, улар тейешенсә баһаланмаған.\nТаһир Сафин алыҫ 1917 йылда тыуған. Свердловск педагогия училищеһын тамамлағандан һуң хеҙмәт юлын Оло Аҡа ауыл Советы ҡарамағында асылған уҡый-яҙа белмәгәндәр өсөн мәктәптә уҡытыусы булып башлай. Армияға алын- ғанға тиклем, 1939-1940 йылдарҙа, Абдулла ете йыллыҡ мәктәбендә физика һәм математика уҡыта.\nҺуғышты ул илебеҙҙең көнбайыш сигендә ҡаршылай. Ошо йылдың авгусында етди яралана һәм өс ай дауаланғандан һуң кире сафҡа баҫа. Уҡсы сифатында 682-се полкта хеҙмәт итә. Снайперҙар мәктәбендә уҡыу үтә һәм тотош 1942 йыл буйына снайпер булып һуғыштарҙа ҡатнаша. Уның остаздары танылған снайпер-ҙар: Советтар Союзы Геройы Василий Зайцев менән Ғабдрахит Саҙиҡов була.\nТаһир Сафиндың батырлыҡтары тураһында Төньяҡ-Көнбайыш фронтының 11-се армияһының “Октябрь байрағы” фронт гәзите бер нисә тапҡыр яҙа, уларҙың авторы әлеге баҫма мөхәррире полковник Владимир Фарберов була. Һуғыштан һуң ул “Полк-таштар” китабын яҙа, унда “Остаз һәм яугир” исеме менән Башҡортостан снайперы тураһындағы очергын да урынлаштыра. Унда яуҙарҙың береһендә нисек итеп Таһир Сафиндың яндырғыс матдәле шешәне төҙ ырғытып ике немец танкыһын юҡ итеүе һәм Ленинград өлкәһе Вязовка ауылын обороналаған ваҡытта ул үҙзарядлы винтовканан фашист бомбардировщигын атып төшөрөүен һүрәтләй.\n1942 йылдың ноябрендә Новгородщиналағы Мануйлов урманында 11-се армия командованиеһы тарафынан йыйыл-ған фашист илбаҫарҙарын тар-мар итеүселәр слеты була. Таһир Сафин шунда ҡатнаша. Слеттан һуң ул армия гәзитендә: “Хәҙер минең һуғыш иҫәбендә – 38 юҡ ителгән фашист. Ләкин был бик аҙ. Гитлерсы бандиттарҙың беҙҙең илдә ҡылған яуызлыҡтары өсөн үс алыу теләге минең йөрәктә көндән-көн көсәйә. Был изге иҫәпте арыу-талыуһыҙ арттырырға, ике аяҡлы фашист йыртҡыстарын аяуһыҙ ҡырыр-ға һүҙ бирәм!”\nУл һүҙендә тора. Артабан юҡ ителгән йөҙҙән ашыу фашист уның хәрби иҫәбендә була.\nҺуғыштағы батырлыҡтары өсөн Таһир Сафин Ҡыҙыл Байраҡ орденына тәҡдим ителгән. Тик уға хаҡлы наградаһын алырға тура килмәй. 1942 йылдың декабрь һуңында ауыр яраланған Таһир Сафин дошмандарға әсиргә эләгә. Унда 1945 йылдың 9 майына ҡәҙәр була. Азат ителгәндән һуң, әсирлектә рухы һынмаған аҡалы пулеметсы булып 283-сө айырым пулемет-артиллерия батальонында хеҙмәтен дауам итә.\nТаһир Сафин өйөнә берҙән-бер – “Германияны азат иткән өсөн” миҙалы менән ҡайта һәм ҡалған бар ғүмерен яратҡан һөнәренә: балалар уҡытыу һәм тәрбиәләүгә арнай.\nУл Оло Ҡыҙылбай балалар йорто тәрбиәсеһе, Мәләкәҫ, Әжекәй, Ҡорғат һигеҙ йыллыҡ һәм Оло Аҡа урта мәктәптәрендә математика, физика, физкультура уҡытыусыһы булып эшләй. Таһир Сафин 1987 йылда етмеш йәшендә вафат була.


Үрге Ҡарғалы — Башҡорт Википедияһы\n54°33′30″ с. ш. 54°47′03″ в. д.\nҠарғалы ауыл Советы\n259 кеше (2010)\nҮрге Ҡарғалы (рус. Верхние Каргалы) — Башҡортостан Республикаһының Благовар районындағы ауыл. 2010 йылдың 14 октябренә халыҡ һаны 259 кеше булған. ОКАТО коды — 80214816001.\n2010 йыл 14 октябрь 259 127 132 49,0 51,0\nРайон үҙәгенә тиклем (Языков): 29 км\nЯҡындағы тимер юл станцияһы (Благовар): 16 км\nӘмирхан Еники (2.03.1909—16.02.2000), яҙыусы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Татар АССР-ының халыҡ яҙыусыһы (1989) һәм Ғабдулла Туҡай исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1984). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы (1985), Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1979) һәм «Почёт Билдәһе» (1957) ордендары кавалеры. Дворян Йәнекәевтәр нәҫеленән.\nНиғмәтуллин Искәндәр Ниғмәтулла улы (23.01.1908—29.06.1980), ғалим-инженер, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1955), профессор (1955). Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы.\nТереғолов Ғиниәтулла Ниғмәтулла улы (1891—1984) — совет терапевт-табибы, ғалим-курортолог, юғары мәктәп ойоштороусыһы һәм уҡытыусыһы, педагог. Медицина фәндәре докторы (1940), профессор (1941). СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1945), РСФСР-ҙың атҡаҙанған табибы (1957), Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән эшмәкәре (1944).\nТереғолов Усман Ниғмәтулла улы (1896—1943) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Башҡорт армияһы поручигы, Башҡорт хәрби шураһы ағзаһы, полк командиры.\nТереғолов Хәлил Ниғмәтулла улы (1890—1937) — Башҡорт милли-азатлыҡ хәрәкәте эшмәкәре. Башҡорт армияһы поручигы, Башҡорт хәрби шураһының бүлек мөдире.\nТереғолов Әхмәтйән Хөсәйен улы (1896—1977) — хәрби эшмәкәр. Башҡортостан АССР-ының хәрби комиссары (1922—1923). Полковник.\nЙәнекәев Рафаэль Ғизетдин улы (10 ғинуар 1942 йыл — 27 июль 1993 йыл) — ғалим-педиатр. 1975 йылдан Башҡорт дәүләт медицина институты уҡытыусыһы, шул иҫәптән 1983 йылдан 2-се педиатрия кафедраһы мөдире, 1987 йылдан — пропедевтикалы факультет педиатрияһы, бер үк ваҡытта 1976—1980 йылдарҙа Республика балалар клиник дауаханаһының бүлек мөдире. Медицина фәндәре докторы (1990), профессор (1992). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1987).\n↑ Башҡорт энциклопедияһы —Ниғмәтуллин Искәндәр Ниғмәтулла улы 2016 йылдың 21 апрель көнөндә архивланған. (Тикшерелеү көнө: 21 ғинуар 2018)\nҮрге Ҡарғалы // Башҡорт энциклопедияһы. — Өфө: «Башҡорт энциклопедияһы» ғилми-нәшриәт комплексы, 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-143-9. (Тикшерелеү көнө: 28 февраль 2019)\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Үрге_Ҡарғалы&oldid=1105171 ҡабул ителгән\nБыл бит һуңғы тапҡыр 09:22 9 ғинуар 2022 үҙгәртелгән.


Өфөлә оло йәштәгеләргә ярҙам телефоны эшләй башланы - Bash.News\nӨфөлә оло йәштәгеләргә ярҙам телефоны эшләй башланы https://bash.news/news/87577_fl_olo_jshtgelrg_yaram_telefony_eshlj_bashlany/?lang=bash\n07 ғин 2019, 20:39\nПроектты ғәмәлгә ашырыуға Рәсәй Президентының гражданлыҡ йәмғиәтен үҫтереүгә бүленгән грант аҡсалары файҙаланылған. Маҡсат – хаҡлы ялдағыларҙың мәсьәләләрен хәл итеү, яңғыҙҙарға аралашыу даирәһе булдырыу.\nӨфөнөң Октябрь районы "Бәхет" социаль хеҙмәтләндереү үҙәгенә оло йәштәгеләр хәҙер йыш шылтырата. Хәлдәрен һөйләүселәр, ярҙам һораусылар байтаҡ. Әммә күптәр бары тик аралашыу өсөн телефон һандарын йыя. Ҡала шарттарында хаҡлы ялдағылар йыш ҡына бер үҙҙәре көн итә. Ҡайһы бер осраҡтарҙа яңғыҙ ҡалыусылар хатта үҙ-үҙенә ҡул һалыу кеүек аҙымдарға ла бара. Оло йәштәгеләргә ярҙам телефоны ла тап суицидтарҙы иҫкәртеү маҡсатында 2018 йылда асыла.\nАйгөл Насирова, Өфөнөң Октябрь районы "Бәхет" комплекслы социаль хеҙмәтләндереү үҙәге етәксеһе: “Беҙгә пенсионерҙар, оло йәштәгеләр шылтырата ала. Кәңәш, ярҙам һорап мөрәжәғәт итәләр. Хатта аралашып, һөйләшеп алыу өсөн дә ошо телефон һандарын йыйырға мөмкин. Өйҙә социаль хеҙмәткәр талап ителһә лә ошо уҡ телефонға шылтыраталар хәҙер”.\nТелефон аша һөйләшеү менән генә сикләнеп ҡалмай үҙәк хеҙмәткәрҙәре. Ярты йыл социаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә хаҡлы ялдағы замандаштарыбыҙ өсөн француз теле түңәрәге эшләй. Өйҙә яңғыҙ ултырғансы тиҫтерҙәрең менән сит телдә булһа ла аралашыу үҙе бер ғүмер, ти Нәүилә Бикмаева. Француз телен ул Парижға сәфәр ҡылыу маҡсатында өйрәнә.\nНәүилә Бикмаева, Француз телен өйрәнеүсе: “2005 йылдан хаҡлы ялдамын. Ейәндәрем үҫте, шуға бушаным. Француз телен өйрәнеп, илде барып күргем килә”.\nСоциаль хеҙмәтләндереү үҙәгендә оло йәштәгеләр шулай уҡ Цигун гимнастикаһы менән дә шөғөлләнә. Ябай ғына хәрәкәттәр сәләмәтлек нигеҙе булыуға ышана улар.\nЛуиза Байбурина, Цигун гимнастикаһы тренеры: “Өйҙә ултырыу – бөттөң, тигән һүҙ. Энергия менән ғүмеребеҙҙе оҙонайтырға тырышабыҙ”.\nТехнологиялар алға киткән һайын яңғыҙлыҡ кешелекте борсоған төп проблемаларҙың береһенә әйләнә бара. Һөҙөмтә булараҡ, хатта тормош тәжрибәһе туплап өлгөргән оло йәштәгеләр араһында ла суицид күренештәренең артыуы күҙәтелә. Мәсьәләне хәл итеүҙең берҙән-бер юлы тере аралашыу. Кешене яңғыҙлыҡ тотҡононан ҡотҡарыу ти үҙәк хеҙмәткәрҙәре.


Инфоурок › Другое ›Конспекты›А.Абдуллин Ун өсөнсө председатель\nТема: Азат Абдуллиндың «Ун өсөнсө председатель» драмаһы буйынса дәрес-дебат. «Ғәйепләргә ярамай, аҡларға!»\nӘҫәрҙең идея – тематик йөкмәткеһен асыу, актуаллеген билдәләү.\nӘҫәрҙең әхлаҡи актуаллеген асыу.\nУҡыусыларҙы әҫәргә ҡарата үҙ фекерен әйтергә өйрәтеү, төрлө версияларҙы танырға, факттарҙы анализларға өйрәтеү, сығанаҡтарға таянып, М.Сәғәҙиевтың ғәйепһеҙ булыуын иҫбатлау.\nяҙыусының портреты, китаптары, йыр, карточкала шиғырҙар.\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәте: урта мәктәптең 11-се классы өсөн дәреслек; А.Абдуллиндың «Йөрәккә сәнселгән аңлауҙар»; «Башҡортостан уҡытыусыһы».\nПсихологик инеш. Һаумыһығыҙ! Кәйефтәр нисек? Дәресте башлайыҡ. Балалар, 1-се рәттә ултырыусылар, мин һеҙҙең иғтибарығыҙға йыр тәҡдим итәм. Йырҙың йөкмәткеһен аңларға тырышығыҙ. Хәҙер йырҙы тыңлайбыҙ.\n1 рәт, был йыр нимә тураһында? Унда кем данлана һәм ни өсөн уға йыр арнала? Ниндәй тойғо уятты?\n- Был бик шатлыҡлы йыр. Сөнки иген үҫтереүсе, икмәк үҫтереүсе маҡтала. Уның эше лә яҡшы бара, шулай уҡ тормошо ла һәйбәт.\n2 рәт, Һеҙҙең алда шиғыр ята. Уны иғтибар менән уҡып сығығыҙ һәм телдән һүрәт төшөрөргә әҙерләнегеҙ.\nАуылҡайым – шиңмәҫ гөлдәр иле,\nНиндәй йәмле һинең йәйҙәрең.\nСәскәләр уяна, күңелдәр ҡыуана,\nЕрҙең йәмләй иген ҡырҙарың.\nКиң баҫыуҙар, йырға тиң баҫыуҙар,\nАуылымдың иркен ҡырҙары.\nШунда эшләй, шунда йәшәй\nАлтын ҡуллы улдары.\nКүҙ алдығыҙға нимә килә? Шиғыр буйынса кем ниндәй һүрәт төшөрөр ине?\n(Ошондайыраҡ картина күҙ алдына баҫыр ине, шулаймы) Слайд 2\nӘйе, был шиғырҙа ла, йырҙа ла ауыл кешеләре – игенселәр, икмәк үҫтереүселәр данлана. Улар эшсән, тырыш, тормоштары бай, улар ҡәнәғәт. Беҙ уҡыған А.Абдуллиндың «Ун өсөнсө председатель» драмаһында ла бына ошондай ауыл тормошо һүрәтләнә. Балалар, әйҙәгеҙ әҙерәк иҫкә төшөрөп китәйек, был драмала һүҙ нимә тураһында бара?\n(Уҡыусыларҙың яуаптары) «Ҡыҙыл нур» колхозы үҙенең күршеләренән 12 йылға алға киткән. Колхозсылар үҙ эштәрен белеп, тырышып башҡара. Колхозды председатель Морат Сәғәҙиев етәкләй. Ә бит Сәғәҙиевҡа тиклем был колхоз район буйынса иң артта ҡалған ине. Морат Сәғәҙиев ошо ауылда тыуған. Ә бындағы «Ҡыҙыл нур» колхозын да уның атаһы Гәрәй Сәғәҙиев башлап ойошторған. Тик һуғышта һәләк булып ҡалған. Ошонан һуң колхоздағы председателдәр бер-бер алмашына. Йәштәр ҡалаға киткән, колхоз көрсөккә бата. Ни эшләргә? Ауыл кешеләре ҡалала обкомда эшләп йөрөгән Морат Сәғәҙиевты ауылға ҡайтыуын үтенеп һорайҙар. Һәм М.Сәғәҙиев ауылға ун өсөнсө председатель булып ҡайта.\n- Йүләрһең, һин, йүләр, шундай Ҡур урынды ташлап китәләрме һуң? 12 председатель эшләй алмағанда, булдыра алырһыңмы? – ти ҡайһы бер ауылдаштары.\n- Ысынлап та, башта еңел булмай Сәғәҙиевҡа.\nСөнки: ( таҡтала яҙыла)\nКолхоздың бурысы күп\nКешеләр эшкә йөрөмәй\nЭш хаҡы түләнмәй, колхоздың аҡсаһы юҡ.\nАуыл ташландыҡ хәлдә.\n– Нисек колхоз көрсөктән сыға һуң? Ни өсөн Сәғәҙиевты хөкөм итәләр? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап табыр өсөн дәрестең темаһаһына күсәйек.\nСлайд 3 Дәрестең темаһы «Ғәйепләргә ярамай аҡларға!» (теманы яҙалар)\nДебат – икенсе төрлө- дискуссия, ике ҡапма-ҡаршы яҡ өсөнсө яҡҡа үҙҙәренең хаҡлығын иҫбат итергә тейеш.\nМаҡсат: әҫәрҙе анализлау, төп геройҙың ғәйебен асыҡлау (ярлыҡау йәки хөкөм итеү) (дәрестең аҙағында темаға әйләнеп ҡайтырға, өтөрҙө тейешле урынға бергәләп ҡуйырға)\nБалалар, кем Сәғәҙиев дөрөҫ эшләне, ул хаҡлы тип иҫәпләй, шулар бер рәткә, кем уны хөкөм итергә кәрәк тип уйлай, икенсе рәткә ултырығыҙ.\nУҡытыусы. Морат Сәғәҙиев, председатель булараҡ, кеше хеҙмәтен, матди байлыҡты хужаларса файҙаланыуы арҡаһында колхозсыларҙың яҡлауын таба. Әммә уның тырышлығы, уңыштары дәүләт закондарына тап килмәй. Ошо ҡапма-ҡаршылыҡ бәхәс тыуҙыра.Ул ғәйеплеме, уны аҡларға буламы?\n1-се спикер.(Р) Лилиә\nКолхоз – ул коллектив хужалыҡ. Морат Сәғәҙиев һәр ваҡыт колхоз уставына таянып эш итә. Устав – ул колхоз ағзаларының колхоз ере, милке менән ҡулланыу хоҡуғын яҡлаусы, маҡсат, бурыс һәм хоҡуҡтарын күрһәтеүсе, эш хаҡын билдәләүсе, колхоздың эшмәкәрлеген көйләүсе норматив документ. Ул 1969 йылдың 28 ноябрендә ҡабул ителгән. Сәғәҙиев алдынғы колхозсыларҙы Ҡара диңгеҙгә ебәргәндә, колхозсылар:ың дөйөм йыйылышына таянып эш итә һәм ул тулы хоҡуҡлы.\nК 3-тән Р1-гә һорау. Нурия Һеҙҙеңсә, Ҡара диңгеҙҙә ял иткән ваҡыт өсөн эш хаҡы түләү финанс тәртибен боҙоу түгелме?\n2-се спикер.Р2. Рим. Морат Сәғәҙиев – аҡыллы, инициативалы етәксе. Ул колхоздың электән килгән 300 мең һумлыҡ бурысын ҡаплай, бурысын түләй.Күберәк килем ала башлағас, аҡсаларҙы халыҡ файҙаһына тотона. Ата – бабаларыбыҙҙың элек-электән шөғөлләнгән һөнәрҙәрен үҫтереү юлы менән герой хужалыҡты финанс көрсөктән сығара. Колхозсылар умартасылыҡ менән шөғөлләнә, бал һата, шәшке үрсетә, тире эшкәртә, баҡсасылыҡ эшен йәйелдерә. Боронғо шөғөлдәрҙе үҫтерергә кәрәк.\nК1-ҙән Р2-гә һорау. Айтуған Һеҙҙеңсә, Сәғәҙиев Көйөргәҙе районы шарттарында хужалыҡтың ниндәй тармаҡтарын үҫтерә алыр ине?\n3-сө спикер (Р3). Илсур Халыҡтың эше булһа, дәрте тыуа. Сәғәҙиев эшләгән колхозда эскелек тә бөтөрөлә. Ә хәҙер күп ауылдарҙа эскелек, эшһеҙлек хөкөм һөрә. Беҙ Сәғәҙиев кеүек етәкселәргә мохтажбыҙ. Ул ҡайһы бер финанс тәртиптәрен боҙған. Тик ул үҙ мәнфәғәтен ҡайғыртмай, ә колхоз, эшселәр хеҙмәтен, хужалыҡты заманса ойоштороу кәрәклеген уйлай. Опись яҡағанда уның бөтәһе 973 һумлыҡ мөлкәте барлығы асыҡлана: һыуытҡыс, телевизор, сервант һәм стена коверы. Һаҡлыҡ кассаһында аҡсаһы булмай. Беҙҙең команда, хөкөм ҡарарын үҙгәртеп, Морат Сәғәҙиевты аҡларға тигән тәҡдим индерә.\n1-се спикер(К1). Айтуған Закон – бөтә кеше өсөн дә бер. Ул колхозсылар өсөн төҙөлгән торлаҡты, балалар баҡсаһын тиҙерәк файҙаланыуға тапшырыу өсөн, 130 мең һумға сантехник ҡорамалдар ала, был суммаға ҡорамалды ҡуйыу хаҡын да индерә. Эште колхоз сантехниктары башҡара һәм эш хаҡы ала. Һөҙөмтә; бер үк эш өсөн ике тапҡыр түләнеп, колхоз байлығы туҙҙырыла, финанс тәртибе боҙола.\nР3. Илсур Әйтеп китеүебеҙсә, Морат Сәғәҙиев дәүләт милкен, колхоздың артыҡ килемен үҙ мәнфәғәтендә ҙулланмай, дәүләткә зыян килтермәй.\n2-се спикер.(К2) Рифат Морат Сәғәҙиев колхозды иң ауыр йылдарҙа тотоп торған ҡырҡлаған колхозсыны Ҡара диңгеҙгә ебәреүҙе ойоштора. Путевкалар, юл сығымы – колхоз иҫәбенән, тик сәйәхәт көндәре эш көндәре тип иҫәпләнеп, ялған табелдәр төҙөлә, колхозсыларға ял ваҡыты өсөн эш хаҙы түләйҙәр. Ялған табелдәр төҙөү – ул иҫәп-хисап тәртибен боҙоу.\nР1. Лилиә Уставта колхоз идараһының колхозсыларға, эш хаҡынан тыш, өҫтәлмә түләүҙәр, башҡа матди бүләкләүҙәргә хоҡуҡлы булыуы тураһында яҙылған. Морат Сәғәҙиев колхоз уставына таянып эш итә һәм бер ниндәй законды ла боҙмай.\n3 –сө спикер. (КЗ). Нурия Закон буйынса, колхоз йә предприятие исеменән кемгәлер бүләк бирелһә, ул документ менән раҫланырға тейеш. Колхоз идараһы һауынсы Юнысова Хәлиҙәгә һыйыр бүләк итә, ләкин рәсми рәүештә документ тултырылмай. Закон үтәлмәгән ерҙә тәртипһеҙлектәр башлана. Изге ниәттән булһа ла законды боҙған кешене ғәфү итеү, аҡлау осрағынан ҡайһы саҡ ҡомһоҙҙар файҙалана.\nУҡытыусы; Кире ҡағыусы һәм раҫлаусыларҙың башҡа әйтер һүҙе булмаһа, һүҙҙе иптәш судьяға бирәйек.\nРаҫлаусы команданың аргументтары, факттары төплө һәм дәлилле булыуы асыҡланды.\nЯҡланыусы тарафынан дәүләткә ҡарата зыян эшләнелмәүе иҫбатланды.\n“Ҡыҙыл нур” колхозы председателе Морат Сәғәҙиевты аҡларға.\nУҡытыусы. Тимәк, иптәш судья М.Сәғәҙиевты аҡларға тигән ҡарар сығарҙы. Был ҡарар менән килешәһегеҙме? Килешәйек. Сөнки ул, бөтә яҡлап хеҙмәт кешеһе. Колхозсыларҙың мул тормошо өсөн тырыша. Хәҙер инде темаға әйләнеп ҡайтып, өтөрҙө тейешле урынға ҡуяйыҡ.\nДраманы анализлау. Слайд 4\nБыл драма 1979 й. яҙыла., Башҡортостанда ғына түгел, Мәскәү, Петербург театрҙарында сәхнәләштерелә.\nӘҫәрҙең темаһы; колхоз председателе М.Сәғәҙиевты хөкөм итеү\nИдеяһы: Яуызлыҡты изгелеккә әйләндереп була.\nКонфликты: дәүләт закондарынан тайпылыу, шуның арҙаҡында яуапҡа тарттырылыу.\nКомпозицион яҡтан нисә өлөштән тора? (дилогия, «Һуңғы уҙаман» тураһында Нурия һөйләй.)\nӘҫәрҙең теле. Әҫәрҙе уҡыу күңелгә ятышлымы, түгелме? Һеҙҙең кәйефегеҙгә нисек тәьҫир итте?\nӘҫәр ни өсөн шулай атала?\nОбразға ҡылыҡһырлама. Хәҙер мин һеҙгә Е.Вахтангов исемендәге Мәскәү театрында 1987 й. төшөрөлгән фильм – спектаклдән өҙөк тәҡдим итәм.(өҙөк ҡарау, 1-се минуттан) Өҙөктө ҡарап, геройға ҡылыҡһырлама бирергә әҙерләнеп ултырығыҙ.\nШулай итеп, М. Сәғәҙиевҡа ниндәй ҡылыҡһырлама бирер инегеҙ? (План б- са харак-ка) Слайд 5\nТекст буйынса эштәр.(төркөмдә)\nТүбәндәге һүҙҙәр кем тарафынан әйтелә, мәғәнәһен аңлатығыҙ.\n1-се төркөм. Халыҡ алдында үҙ өҫтөнән үҙе көлә, һәр үлгән колхозсыны илап оҙата, уҡыған-белгәнен беҙгә бирә, яна һәм алйый, берсә балҡый, берсә ағара ине. (Ҡәҙриә,196-сы бит)\n2-се төркөм. Кеше, минең аңлауымса бөгөнгөһө менән баһалана. Уның бөгөнгөһөн үткәндәре менән аҡларға тырышыу һәйбәт түгел. (Улин, 202-се бит)\n3-сө төркөм. Вәғәҙә үтәлмәһә, кешенең күңеле ҡала. (Сәғәҙиев, 212 –се бит)\nБелемдәрҙе тикшереү.(һорауҙарға яуап яҙығыҙ)\nА.Абдуллин ҡайһы ауылда тыуған? (Үрген)\nБыл әҫәрҙә Сәғәҙиевтың дуҫтарынан кем консерва цехын етәкләй? (Вьюгин)\nСәғәҙиев хөкөм ителгәндән һуң, уның урынына колхоз етәксеһе булып кем ҡала? (Яҡупов)\nУҡытыусы. Бөгөнгө көндә Сәғәҙиев кеүек етәкселәр бармы? Кәрәк тип уйлайһығыҙмы ? Ни өсөн? Хәҙерге ваҡытта, йәштәргә күпме мөмкинселектәр бар, күпме юлдар «асыҡ». Ә тик һеҙгә, ғөмүмән, йәштәргә нимә эшләргә кәрәк? Белем алырға кәрәк, кешеләр менән эш итеү, контактҡа инеү белергә кәрәк. Һеҙгә лә маҡсаттар ҡуйып, шул маҡсаттарға ирешергә кәрәк.\nРефлексия.(кәрәк тип тапҡанын һайлағыҙ)\nДәрес миңә оҡшаны\nДәрес миңә оҡшаманы\nМин бер нәмә лә аңламаным\nӨйгә эш. “Мин Сәғәҙиев урынында булһам...”(инша яҙырға)\nУҡытыусы. Шуның менән бөгөнгө дәрес тамам, иғтибарығыҙ өсөн ҙур рәхмәт. Һау булығыҙ!\n1-се төркөм. Халыҡ алдында үҙ өҫтөнән үҙе көлә, һәр үлгән колхозсыны илап оҙата, уҡыған-белгәнен бе:гә бирә, яна һәм алйый, берсә балҡый, берсә ағара ине.\n2-се төркөм. Кеше, минең аңлауымса бөгөнгөһө менән баһалана. Уның бөгөнгөһөн үткәндәре менән аҡларға тырышыу һәйбәт түгел.\n3-сө төркөм. Вәғәҙә үтәлмәһә, кешенең күңеле ҡала.\nШиғырҙа һүҙ кемдәр тураһында бара, ниндәй картина күҙ алдына баҫа?\nНомер материала: ДВ-487472


"Мин халҡымдың рухи хазинаһын, Илем,һиңә биреп ҡалдырҙым" - МАУК "Зианчуринская межпоселенческая центральная библиотека"\n"Мин халҡымдың рухи хазинаһын, Илем,һиңә биреп ҡалдырҙым"\nДобавлено Дата:\t Пятница, 19 Январь 2018\n2018 йыл әҙәбиәт өлкәһендә күренекле әҙиптәребеҙҙең, шағирҙарыбыҙҙың күркәм юбилей даталарына бай йыл. Шулар араһында Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы, проза әҫәрҙәре оҫтаһы, талантлы шағирә, билдәле драматург, күренекле тәржемәсе, публицист Зәйнәб Биишеваның оло юбилейын билдәләү - республика халҡы өсөн ҙур ваҡиға.\nҮҙәк китапханала 1-се мәктәптең 8-се синыф уҡыусылары өсөн әҙибәнең бай, сағыу, һоҡланғыс ижадына арналған “Мин рухымдың аҫыл хазинаһын, Илем, һиңә биреп ҡалдырҙым” тип исемләнгән әҙәби кисә булып үтте. Шаулы, даулы, ярһыу заманда, ижад ғазаптарында, юғалтыу һағыштарында, табыш шатлыҡтарында, халыҡ ихтирамы менән бергә нахаҡҡа, ҡыйырһытылыуҙарҙа үткән ғүмере һәм бала-сағындағы хәтирәләре тураһында әҙибәнең иҫтәлектәрен тыңлау уҡыусыларға видио презентацияла аша күрһәтелде. Яҙыусының улы, профессор Тельман Әминевтың хәтирәләре аша уларҙың ғаиләһе тураһында ла танышып үтте уҡыусылар.\nБашта әҙибә балалар яҙыусыһы булып танылды, романтик рухлы хикәйә һәм хикәйәттәр, шиғырҙар һәм ғибрәтле әкиәттәр яҙҙы. Яҙыусының оло ижадҡа аяҡ баҫыуы, хикәйәләренең йылдан-йыл ҡеүәтләнә барыуы, уҡымлы булыуы менән меңәрләгән уҡыусыларҙың күңеленә яңынан-яңы юлдар ярған, халыҡтарҙың хаҡлы ихтирамын яулап алған үлемһеҙ әҫәрҙәре хаҡында ла күп мәғлүмәткә эйә булды сарала ҡатнашыусылар. Бөйөк әҙибәнең ижады нисек кенә күп яҡлы, төрлө жанрлы булмаһын, уның иң киң билдәле ижад ҡаҙанышы булып, әлбиттә, “Яҡтыға” трилогияһы тора.\n“...Был романдар циклы башҡорт халҡының тарихы, моңо, аҡылы, ҡаһарманлығы хаҡында. Тормош төпкөлөнән, хеҙмәтсән халыҡ ҡатламдарынан сығып, һоҡланғыс ижад бейеклектәренә күтәрелә алған Зәйнәб Биишева ысын – ысындан да халыҡ яҙыусыһы һәм был хәҡиҡәтте ул үҙенең тормошо, булмышы, ижады менән иҫбатланы”, - тип һөйләне алып барыусы. Артабан бөйөк һүҙ оҫтаһының тәрән йөкмәткеле, үҙенсәлекле, бөгөнгө көндә лә һәр китап уҡыусының күңелендә булған сағыу, һоҡланғыс шиғырҙарын уҡыусылар һөйләп ишеттерҙеләр. Башҡортостан Яҙыусылар союзы һәм Күгәрсен районы хакимиәте менән берлектә булдырылған Зәйнәб Биишева исемендәге премия лауреаттары тураһында ла китапханасы таныштырып үтте.\n“Бөгөнгө Зәйнәб Биишева ижады – тауҙай хеҙмәт һәм шуға торошло оло хөрмәткә лайыҡлы ҡаһарманлыҡ. Уның бөтә ғүмере - туған халҡына хеҙмәт итеү булды. Үҙ һүҙҙәре менән әйткәндә, “изге әсә лә ул, гүзәл эшсе лә ул”. Ә инде һоҡланғыс ижады - беҙгә һәм һеҙгә, хөрмәтле уҡыусылар, ысын - ысындан да аҫыл хазина ул. Беҙҙең китапхана фондында булған рухи хазинаһын – бай телле, ҡыҙыҡ та, фәһемле лә әҫәрҙәрен уҡыйыҡ, өйрәнәйек, уларҙан үҙебеҙгә һабаҡ алайыҡ”, - тигән изге һүҙҙәр менән тамаланды әҙәби сара.\nРедактировалось\tДата:\t Среда, 24 Январь 2018


Территориаль йәмәғәт үҙидаралығын булдырыу – район ҡоролтайҙары тәү ойошмаларының мөһим бурысы » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » Территориаль йәмәғәт үҙидаралығын булдырыу – район ҡоролтайҙары тәү ойошмаларының мөһим бурысы\nавтор: 147258951 | Просмотров: 1819\nРәсәй Федерацияһының ”Урындағы үҙидаралыҡты ойоштороуҙың дөйөм принциптары тураһындағы” 131 – се федераль законының 27 – се статьяһына ярашлы, һәр бер муниципаль берәмлектә ТЙҮ (ТОС) йәки Территориаль йәмәғәт үҙидаралығын ойоштороп була. Башҡорт ауылдарында ТЙҮ-тары ойоштороуҙы Бөтә донъя башҡорттары ҡоролтайының урындарҙағы тәү ойошмаларына йөкмәтеү тәҡдиме бар. Бер яҡтан, был эште берләштереү, Ҡоролтай тәү ойошмаларын булдырыуҙа этәргес көс бирһә, икенсе яҡтан, тәү ойошмаларға бәҫ өҫтәй. Ауылдарыбыҙҙың янында ятҡан бөтә ерҙәрҙе: көтөүлектәр, сабынлыҡтар, умарталыҡтар, йылға һәм һыу буйҙары, шишмә баштары, еләклектәр һәм халыҡтың яратып ял итә торған урындарын ТЙҮ исеменә ҡуртымға алып, дөйөм ҡулланғанда, халҡыбыҙ дөйөм ерҙәрен һаҡлап ҡала аласаҡ.\nБер ауыл эсендә Аҡһаҡалдар ҡороноң ТЙҮ төҙөп, үҙ ерҙәренә үҙҙәре хужа булып йәшәп ятыу миҫалы - Ишембай районы Смаҡай ауылы тора (етәксеһе Шәнгәрәев Әнүәр Хөснулла улы).


Әлдә Бурдасов бар!\n14 Сентябрь 2018, 14:01\n«Локомотив» менән уйнап, юлаевсылар ике мәрәй генә түгел, өс хоккейсыһын да бер аҙ ваҡытҡа юғалтты. Төп ҡапҡасыбыҙ Юха Метсола, һаҡсыларыбыҙ Григорий Панин һәм Захар Арзамасцев йәрәхәт алып ҡуйҙы. Ярославлдә беҙҙекеләр 2:0 менән еңеп бара ине, голдарҙы Йоонас Кемппайнен менән Максим Майоров индерҙе. Уйын аҙағынаса хәлдәре етмәне, күрәһең. Метсола урынына сыҡҡан Андрей Кареев та ҡапҡаһын ышаныслы һаҡларға әҙер түгел ине. Ике еңел генә гол үткәрҙе. Шулай итеп, 2:4 иҫәбенә отолдоҡ.\nӘ бына Санкт-Петербургта СКА менән алыш көтөлмәгәнсә шәп килеп сыҡты. Бер нисә көслө хоккейсыһы уйнамаһа ла, «Салауат Юлаев» һоҡланғыс еңеү яуланы: 4:1! Юғиһә, Мәскәүҙең ҡайһы бер хоккей белгестәре беҙҙең командаға ҙур иҫәп менән отолоуҙы фаразлағайны. Ә юлаевсылар СКА-ның үҙен ҡыйратып ҡайтып китте. Андрей Кареев был юлы ҡапҡаһын оҫта һаҡланы. Афарин! Антон Бурдасов мәргәнлек күрһәтте: ике гол индерҙе.\nӨфөлә тәүге уйынды юлаевсылар «Торпедо» (Түбәнге Новгород) менән үткәрҙе. Көслө команда килгәйне, ныҡ ҡаршылыҡ күрһәттеләр. Шулай ҙа икенсе осорҙа Вячеслав Солодухин – ике, ә Дмитрий Кугрышев бер гол индереп, беҙҙең хоккейсылар алға сыҡты – 3:0. «Торпедо» ла бирешергә теләмәне, артабан «Салауат Юлаев» күберәк һаҡланырға мәжбүр булды. Ҡунаҡтар тырыша торғас, яуап итеп өс гол индерә алды. Ярай әле беҙҙең Антон Бурдасов бар! Уның голы еңеү килтерҙе – 4:3!\nКомандабыҙға яңы уйынсы килде. Тәжрибәле һаҡсы Алексей Семёнов менән бер йылға килешеү төҙөлдө. Бәһлеүән кәүҙәле хоккейсы, хәҙер инде Линус Умаркка тейеп ҡараһындар, яҡлаусы бар!\nБөгөн «Салауат Юлаев» Өфөлә «Аҡ Барс» (Ҡазан) менән алышасаҡ. 16 сентябрҙә – «Нефтехимик» (Түбәнге Кама), 18-ендә – «Себер» (Новосибирск), ә 22-һендә «Барыс» (Астана) менән уйындар көтә. Юлаевсыларға уңыштар теләйек!


Аҡ тынлыҡтан ишетелә бер моң » Башкортостан кызы\n*Кәүҙә ауырлығын контролдә тотоу мөһим.\n*Туҡланыуҙы яйға һалып, матдәләр алмашыныуын көйләргә кәрәк.\n*Һурпаны түбәндәгесә әҙерләргә кәңәш итәм: ит һалынған һыуҙы, ҡайнап сыҡҡас, түгегеҙ ҙә яңы һыу һалып ҡайнатығыҙ – быуын өсөн зарарлы пурин тигән матдә юҡҡа сығыр.\n*Табип менән кәңәшләшеп, һөйәк өсөн мөһим Д витамины эсегеҙ.\n*Өшөмәҫкә, ауыр күтәрмәҫкә тырышығыҙ.\n*Быуындарға гимнастика, массаж файҙалы.\n*Көндәлек тормошта өс-дүрт сантиметрлы үксәле уңайлы аяҡ кейемендә йөрөгөҙ.


Ҡаҙағстандың Павлодар өлкәһе делегацияһы менән осрашыу\n22 майҙа Республика Йортонда Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов Ҡаҙағстан Республикаһының Павлодар өлкәһе делегацияһы менән осрашты. Уны төбәк Аҡымы Булат Бакауов етәкләй. Яҡтар хеҙмәттәшлекте нығытыу мөмкинлектәрен, иҡтисадтың һәм социаль өлкәнең төрлө тармаҡтарында берлектәге проекттарҙы тормошҡа ашырыу мәсьәләләрен тикшерҙе.\nҺуңғы сирек быуат эсендә Рәсәй-Ҡаҙағстан төбәк-ара хеҙмәттәшлеген үҫтереү өсөн уңайлы шарттар булдырылған, тип билдәләне республика етәксеһе. Уның нигеҙе – Рәсәй Федерацияһы һәм Ҡаҙағстан араһында ныҡлы килешеү.\n– Шуныһы мөһим: башҡорт һәм ҡаҙаҡ халыҡтарының этник, мәҙәни яҡынлығы Рәсәй-Ҡаҙағстан мөнәсәбәттәрен нығытыуға булышлыҡ итә, – тине Рөстәм Хәмитов. – Беҙ Павлодар өлкәһе менән күп яҡлы бәйләнештәрҙе киңәйтеүгә ҙур әһәмиәт бирәбеҙ. Бойомға ашасаҡ йүнәлештәребеҙ Булат Жумабәк улы менән ҡул ҡуйған хеҙмәттәшлек тураһында килешеүҙә сағылыш тапты. Был килешеү оҙаҡ йылдар эшләр тип ышанам.\nРеспублика етәксеһе фекеренсә, нефть эшкәртеү һәм нефть химияһы, ауыл хужалығы, шулай уҡ мәғариф һәм мәҙәниәт төбәк-ара хеҙмәттәшлектең төп йүнәлештәре булып тора. Рөстәм Хәмитов алдағы йылдарҙа Башҡортостанда үтәсәк күләмле халыҡ-ара саралар хаҡында һөйләне һәм Павлодар делегацияларын уларҙа ҡатнашырға саҡырҙы.\n– Һеҙҙең менән эшләү өсөн мөмкинлектәр бик күп. Беҙ сауҙа-сәнәғәт палаталары буйынса эште әүҙемләштерергә тәҡдим итәбеҙ. Дөйөм алғанда, бизнес, власть структураларын уҙып китеп, үҙ-ара эш итеүҙе, тейешле эште яйға һалыу һәм тиҙ арала һөҙөмтә алыу мөмкинлегенә эйә, – тип билдәләне Башҡортостан Башлығы. – Был сәфәр делегацияғыҙ өсөн ҡыҙыҡлы булыуын күрһәтте. Хеҙмәттәшлек офоҡтарын киңәйтеү өсөн тиҙҙән Павлодар өлкәһенә барырбыҙ тип өмөтләнәбеҙ.\n– Һуңғы ваҡытта мин кооперация темаһына ҙур иғтибар бүләм. Беҙгә лә «Башҡортостан Республикаһы – Павлодар өлкәһе» кооперативын ойошторорға, бер-беребеҙгә ярҙам итергә, үҫешергә һәм алға барырға кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов осрашыу аҙағында. – Өҙлөкһөҙ эшләһәк, ҡыҙыҡлы үҫеш варианттарын табырбыҙ, әлбиттә. Улар бар, улар күренә, эшләргә генә кәрәк.


Ирҙәр беҙҙә “дефицит”\n28 Июнь 2019, 04:57\nБМО мәғлүмәттәренә ҡарағанда, донъяла ир-егеттәр ҡатын-ҡыҙға ҡарағанда 75 миллионға күберәк\nБМО мәғлүмәттәренә ҡарағанда, донъяла ир-егеттәр ҡатын-ҡыҙға ҡарағанда 75 миллионға күберәк. Был хәл Норвегия, Исландия, Финляндия, Швейцария, Канада, Швеция, Италия, Ҡытай, Һиндостан, Иран, Катар һәм Мысыр илдәрендә күҙәтелә.\nӘ Рәсәйҙә, киреһенсә, көслө зат гүзәл зат менән сағыштырғанда 10 миллионға аҙыраҡ. Был – “Росстат”тың рәсми мәғлүмәттәре генә. Ә ысынбарлыҡта был һан күпкә юғарыраҡ.\nБыл айырма төрлө йәш төркөмдәрендә төрлөсә. 35 йәшкә тиклем 1 мең егеткә 1 мең 27 ҡыҙ тура килә. Был йәштән юғарыраҡ иһә ирҙәргә “дефицит” башлана. Ә 70 йәштән һуң көслө заттар хатта 2,5 тапҡырға кәмей: бер мең иргә 2 мең 377 ҡатын тура килә. Ғүмер оҙайлылығы ла хәүеф уята: ирҙәр беҙҙән ун йылға аҙыраҡ йәшәй. Элек көслө заттар ҡан әйләнеше системаһы сирҙәренән йышыраҡ вафат булһа, хәҙер улар йәрәхәтләнеү, имгәнеү менән бәйле хәл-ваҡиғаларға күберәк тарый һәм сәләмәтлегенә бөтөнләй иғтибар итмәй, ти белгестәр.\nӘйткәндәй, үткән быуаттың 90-сы йылдары менән сағыштырғанда, ҡатындар ҙа хәҙер иртә бала табырға ашыҡмай. Улар белем алырға, уны тағы камиллаштырырға, эшләргә һәм матди байлыҡ тупларға тырыша. Шунан аҙаҡ ҡына нәҫел ҡалдырыу тураһында уйлана башлай. Улар, ғәҙәттә, 26 йәш тулғас әсә була.\nРәсәй акушер-гинекологтар йәмғиәте рәйесе Владимир Серовтың белдереүенсә, ҡыҙҙар 17 – 19 йәштә үк биологик йәһәттән сабыйға ғүмер биреү өсөн өлгөрә. Әммә бөгөнгө байтаҡ гүзәл заттар карьера баҫҡыстары буйлап үрләү теләге менән яна. Ә уларға бала табыу өсөн иң яҡшы осор 20 – 22 йәш тип иҫәпләнә икән. Бынан тыш, элек беренсе бәпестән һуң икенсеһен өс йылдан һуң табырға тырышһалар, хәҙер икенсеһенә, ғәҙәттә, биш-алты йыл үткәс кенә ауырға ҡалалар. Ә психологтар, был айырма дүрт йылдан ашмаҫҡа тейеш, тип иҫәпләй, сөнки ҡатын был ваҡыт эсендә физик һәм психологик яҡтан тулыһынса тағы әсәй булырға өлгөрә.\nШулай итеп, хөрмәтле ҡатын-ҡыҙҙар, ирҙәрҙе һаҡлайыҡ, уларҙың сәләмәтлеген ҡайғыртайыҡ һәм “Росстат”тың киләһе күрһәткестәрен яҡшыртайыҡ.


Яран гөлдөң файҙаһы » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Яңылыҡтар таҫмаһы » Яран гөлдөң файҙаһы\n18.10.2019 Яран гөлдөң файҙаһы\nЯрандың дауалау үҙенсәлектәре тураһында Урта быуаттарҙа уҡ билдәле булған. Халыҡ медицинаһында уның төнәтмәһен диабеттан, диареянан, бөйөр, бауыр ауырыуҙарынан, йөрәк тибеше көслө булғанда, ревматизмдан, шулай уҡ баш ауыртыуынан, бөйөрҙә таш булғанда һәм ҡанды туҡтатыу сараһы булараҡ ҡулланғандар. Ҡайһы бер халыҡ табиптары яранды онкология сирҙәренә ҡаршы файҙалана.\nТөнәтмә әҙерләү өсөн бер аш ҡалағы яран япрағына ике стакан ҡайнап бүлмә температураһына тиклем һыуынған һыу ҡойоп, төнгөлөккә ҡалдыралар. Иртәгәһенә көн дауамында әҙ-әҙләп йотомлап эсергә кәрәк.\nҠан баҫымын нормаға килтереү өсөн яран япрағын беләҙектәге пульсҡа ҡуйырға мөмкин. Невралгиянан яңы ғына өҙөп алынған гөл япрағы ауыртҡан урынға ҡуйып, өҫтөнән етен туҡыма ябып, йылы шарф менән бәйләргә. Был осраҡта япраҡты бер нисә тапҡыр алмаштырып торорға кәрәк. Отит ваҡытында яран япрағын ҡолаҡҡа ҡуйырға мөмкин. Экземаны дауалау өсөн бер нисә япраҡты һыуҙа 5-7 минут ҡайнатырға, һуңынан шул ҡатнашманан ауыртҡан урынға сылатҡыстар ябырға була.\nАрығанда, деперессиянан, баш ауыртҡанда гөлдө еҫкәү кәрәк. Бының өсөн гөлгә ҡағылыу ғына ла етә, йәиһә бер япрағын алып бармаҡтар араһында ыуаларға мөмкин. Йоҡо тыныс булһын өсөн бер-нисә көршәк яран гөлөн йоҡо бүлмәһендә тоторға кәңәш ителә.\nМайы күҙәнәктәрҙе яңыртып, йәшәртеү көсөнә эйә.бының өсөн дарыуханала һатылған ярандың эфир майын бер тамсы төнгөлөккә биткә һөртә торған кремға ҡушырға кәрәк. Бер аш ҡалағы зәйтүн майына бер тамсы яран майын ҡушһаң, янған урындың эҙемтәләрен, сабыртмаларҙы бөтөрөргә ярҙам итә.\nЯран гөлөн йортто кире энергиянан һаҡлаусы тылсымлы үҫемлек булараҡ та үҫтерергә мөмкин. Шулай уҡ ул өй эсендәге һауаны хәҙерге заман биҙәү материалдары, газ приборҙары бүлеп сығарған ағыулы матдәләрҙән, микробтарҙан таҙарта. Уның еҫен серәкәйҙәр, себендәр, көйә һәм сысҡан яратмай.


“Ысыҡҡай”ҙа өмөт осҡондары ҡабына » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Социаль мәсьәлә » “Ысыҡҡай”ҙа өмөт осҡондары ҡабына\nБалалар реабилитация үҙәгендә сәләмәтлекте нығыталар.\nУчалы ҡалаһының ситендәге ҡалҡыу урында ике ҡатлы мөһабәт бина бар. Унда балалар реабилитация үҙәге урынлашҡан — сәләмәтлектәре ҡаҡшаған, нервы системаһы, терәк-хәрәкәт, ишетеү-күреү ағзалары ауырыуҙары, тыумыштан килгән сирҙәрҙән яфаланған 18 йәшкә тиклемге балаларға ярҙам күрһәтелә. Йыл һайын Учалыла ете йөҙгә яҡын бала комплекслы дауалана.\nУчреждение 2003 йылда барлыҡҡа килә. Уға “Ысыҡҡай” тип исем ҡушалар.\n— 2000 йылдар башында республикала инвалид һәм сәләмәтлеге буйынса мөмкинлектәре сикләнгән балалар өсөн реабилитация үҙәктәре асыла башланы, беҙҙең ҡалала ла 16-сы коррекцион балалар баҡсаһы нигеҙендә медицина һәм педагогика-психология йүнәлешендә ике төркөм асылды. Эште башлап ебәреү еңелдән булманы, матди база наҡыҫ, тәжрибәбеҙ ҙә юҡ ине, — тип иҫләй ул мәлдәрҙе бына инде ун алты йыл үҙәк мөдире бурысын үҙ иңендә күтәргән Гүзәл Вәзетдинова.\n2009 йылда район хакимиәте, проблеманы аңлап, реабилитация үҙәге өсөн яңы бина төҙөтөүҙе хәстәрләй. Ике ҡатлы йорт бөтә талаптарға ла яуап бирә: ауыр сирле балаларға икенсе ҡатҡа күтәрелеү өсөн махсус ҡоролма бар, коридорға, бәҙрәфтәргә уңайлы таянғыстар ҡуйылған, стеналарҙағы стендтарға кәрәкле мәғлүмәттәр эре шрифт менән яҙылған. Ә кабинет ишектәрендәге алтаҡталарҙа Брайл шрифты ҡулланылған. Һәр ерҙә таҙалыҡ, йылылыҡ, яҡтылыҡ күҙәтелә. Беренсе ҡатта урынлашҡан әсә һәм бала бүлмәһендә ата-әсәләргә ял итеп алыу, балаһын ашатыу, кескәйҙәргә процедураларҙан арынып уйнап алыу өсөн бөтә мөмкинлектәр булдырылған. Үҙәктә психолог, дефектолог, логопед, хеҙмәт буйынса инструктор, педиатр, физиотерапевт, массаж, дауалау физкультураһы кабинеттары, тренажер, тамаша залы, галокамера һәм балаларҙы социаль-көнкүреш шарттарына яраҡлаштырыу өсөн бүлмәләр бар.\n2011 йылда стационар бүлек эшләй башлай. Балалар 21 көн дауамында тулы күләмдә реабилитация үтә, улар өсөн алты тапҡыр туҡланыу ойошторолған, йоҡо бүлмәләре лә заманса йыһазландырылған, йәшәр өсөн бөтә уңайлыҡтар булдырылған.\nБөгөн бында учалыларға ғына түгел, күрше район һәм өлкәләрҙән килгән сәләмәтлектәре сикләнгән һәм инвалид балалар өсөн дә сифатлы реабилитация ярҙамы күрһәтелә.\n2017 йылда “Ысыҡҡай”ҙар ҡыуаныслы ваҡиға кисерә – үҙәктә сенсор бүлмәһе асыла. Ул “Ашан быуыны” тип аталған Бөтә Рәсәй мәрхәмәтлек проекттары конкурсында еңгән 700 мең һумлыҡ грант арҡаһында булдырыла.\n— “Тылсымлы бүлмә” балаларҙың күп проблемаларын хәл итергә ярҙам итә. Сенсор ҡорамалдары стресты бөтөрөргә, тынысланырға, күңел бөтөнлөгөн көйләргә, уйындар аша аралашырға, тирә-яҡ мөхитте дөрөҫ ҡабул итергә өйрәтә. Йомшаҡ модулдәрҙән, махсус панелдәрҙән, “ҡоро” бассейндан торған ҡорамалдар организмдың һиҙеү-тойоу ағзаларына тәьҫир итеп, хәтерҙе, иғтибарҙы, аң кимәлен үҫтереүгә булышлыҡ итә, — ти Гүзәл Йәҙгәр ҡыҙы.\n“Ысыҡҡай” реабилитация үҙәгенә ярҙам ҡулы һуҙырға әҙер тороусылар бихисап. Учалы тау-байыҡтырыу комбинаты, “Урал таштары”, “РИВС”, Башҡорт алтын сығарыу компанияһы, Саңғалыҡ диорит карьеры, “Техноплекс заводы”, “Баштальк” һәм башҡа урындағы предприятиелар, эшҡыуарҙар даими рәүештә хәстәрлек күрһәтә.\nҺуңғы ваҡытта учреждениены медицина ҡорамалдары менән тәьмин итеүгә Ғаилә, хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы ҙур иғтибар бүлә. Учалы реабилитация үҙәгенә лә күптән түгел логопед һәм физкабинет өсөн кәрәкле аппараттар ҡайтартылған.\nҒәҙәттә, инвалид бала үҙ-үҙенә бикләнә, тирә-яҡтағыларҙан тартына. “Ысыҡҡай”ға килеп, улар үҙҙәре кеүек үк яҙмыш һынауҙарына дусар булған тиҫтерҙәре менән уртаҡ тел табып, аралаша башлай.\nҮҙ эшенең бар нескәлектәрен яҡшы белгән, кескәйҙәрҙе яратҡан тәжрибәле педагогтар, психологтар, медицина хеҙмәткәрҙәре “үҙенсәлекле” балаларҙың һаулығын нығытыу, уларҙың көнкүрешен еңеләйтеү, тормошҡа яраҡлаштырыу өсөн барыһын да эшләргә тырыша.\n— Беҙгә килеүселәр үҙҙәренә айырым иғтибар талап итә. Инвалид коляскаһында ултырған бала һәм уның күп осраҡта проблемалар менән яңғыҙ көрәшкән, арып бөткән әсәһе йәлләүгә түгел, ә тәғәйен ярҙамға мохтаж. Йәмғиәткә яраҡлашырға, дуҫтар табырға булышлыҡ итеү, ниндәйҙер яңы һөнәргә йәки шөғөлгә өйрәтеү – төп бурысыбыҙ. Ундай балалар тәрбиәләгән ғаиләләр өсөн бәләкәй генә уңыштар ҙа, мәҫәлән, улы йәки ҡыҙы ҡалаҡ тотоп үҙе ашай йә иһә аяҡ кейемен үҙаллы кейергә өйрәнһә лә, ҙур ҡыуанысҡа әйләнә, — ти үҙәк мөдире.\nҮҙәктә дауаланған балалар һәм уларҙың ата-әсәһе район, хатта республика сараларында ла ҡатнаша. “Таланттар йондоҙлоғо”, “Ҡаршылыҡтарҙы емереп”, “ПараКиВиН” конкурстарында призлы урындарҙы ла даими яулай улар.\nУчреждение етәксеһе Олеся Зыяитдинова, Эльмира Фанина, Шәүрә Ишемова, Елена Меньшова, Гөлнара Кирәева, Розалия Вәлиханова, Луиза Тайыпова кеүек тырыш, һөнәрен бар күңелен һалып башҡарған хеҙмәткәрҙәрҙе билдәләне.\n...Әлбиттә, бындай үҙәктәргә ихтыяж кәмеһә, яҡшы булыр ине лә, әммә тормош беҙ теләгәнсә генә бармай шул. Яҙмыш һынауына дусар ителгәндәргә терәк булырҙай әлдә ошондай учреждениелар һәм оло йөрәкле кешеләр бар донъяла.


Инфоурок / Другое / Рабочие программы / Рабочая программа для 2 класса по государственному башкирскому языку\nПрограмма дөйөм белем биреү мәктәптәренең башланғыс кластары өсөн федераль дәүләт стандарттарын иҫәпкә алып ,түбәндәге норматив документтарға нигеҙләнеп төҙөлдө;\n1. «Рәсәй Федерацияһының Мәғариф тураһындағы” Законы 29.12.2012 йылдағы №273-ФЗ (ред.7 май 2013 йыл)\n2. Рәсәй Федерацияһының фән һәм мәғариф министрлығы тарафынан раҫланған,төп дөйөм белем биреүҙең федераль дәүләт стандарттарына №1897,17.12.2010 “Төп дөйөм белем биреүҙә федераль дәүләт стандарттары индереү һәм раҫлау»\n3.Рәсәй Федерацияһының фән һәм мәғариф министырлығы тарафынан №253,31.03.2010 йылғы “Программаны тормошҡа ашырыу һәм дәүләт аккредитацияһы булған дөйөм белем биреү учреждениелары өсөн ҡаралған һәм раҫланған дәрелектәр исемлеген индереү тураһында приказы”\n4.Рәсәй Федерацияһының фән һәм мәғариф министрлығы тарафынын раҫланған №576, 8 июнь 2015 йылғы “ Программаны тормошҡа ашырыу һәм дәүләт аккредитацияһы булған дөйөм башланғыс,төп дөйөм, урта дөйөм белем биреү учреждениелары өсөн ҡаралған һәм раҫланған дәреслектәр исемлегенә үҙгәрештәр индереү тураһында приказы.”\n5. «Башҡортостан Республикаһының Мәғариф тураһындағы” Законы №696-3, 01.07.2013 йылғы .\n6. “Рәсәй Федерацияһыныңхалыҡтары телдәре тураһында” Законы.01.06.2005 йыл. №53-ФЗ (05.05.2014 йылда.ред)\n7.Уҡытыу рус телендә алып барылған мәктәптәрҙең 1-11 кластар өсөн башҡорт теленән программа.Ижевск. “ КнигоГрад” 2010 й.(авторҙары Толомбаев Х.А.,Усманова М.Ғ.)\n8.Урта дөйөм белем биреү учреждниелары өсөн Республика базислы Уҡыу планы.\n9.Белорет ҡалаһы 1-се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең дөйөм белем биреү программаһы.\n10.Белорет ҡалаһы 1 -се урта дөйөм белем биреү мәктәбенең 2016-2017 уҡыу йылына Уҡыу планы.\nПрограмма 2 -се кластар өсөн « Башҡорт теле» дәреслегенә нигеҙләнеп төҙөлдө.Толомбаев Х.А.,Дәүләтшина М.С.Өфө.Китап.\nДонъяны танып белеү маҡсаттары уҡыусыларҙы тел тураһындағы фәндең тел тураһындағы фәндең төп нигеҙҙәре менән таныштырыуҙы һәм уның менән бәйләп уларҙың билдә-символдар ярҙамында ҡабул итеүен, фекерләүен, күҙ алдына килтерә алыуын формалаштырыуҙы аңлата.\nБашҡорт телен өйрәнеүҙең социомәҙәни маҡсаттары кешенең дөйөм мәҙәни үҫеше күрһәткесе булараҡ, уҡыусының коммуникатив компетенцияһын, һөйләү һәм яҙма үҫешен үҙ эсенә ала. Башҡорт булмаған мәктәптәрҙә балаларҙың өс төркөмгә бүленеүен иҫәпкә алырға кәрәк. Былар түбәндәгеләр:\nБашҡорт мөхитендә тыуып үҫкән һәм башҡорт мәктәбендә әсә телендә уҡыған балалар.\nБашҡорт мөхитендә үҫмәгән, рус һәм башҡа телдә эшләүсе мәктәптәрҙә белем алған, башҡорт телен предмет булараҡ өйрәнгән балалар.\nБашҡорт телен белмәгән һәм башҡа милләт балалары. Улар рус мәктәптәрендә белем алалар, башҡорт телен предмет булараҡ, практик күҙлектән сығып өйрәнәләр.\nЫсынлап та, һәр төркөмдә балаларға башҡорт телен уҡытыуҙың маҡсаты ла, бурыстары ла, методикаһы ла ныҡ айырыла. Бындай мәктәптәрҙә ҡулланыла торған программалар һәм дәреслектәр ҙә үҙенсәлекле. Тәҡдим ителә торған был программа Концепцияла күрһәтеләгән икенсе һәм өсөнсө төркөм балаларына, йәғни уҡытыу рус телендә (һәм башҡа телдәрҙә) барған мәктәптәрҙә белем алыусы балаларға тәғәйенләнә.\nБашҡорт телен тик телмәр өсөн, аралашыу өсөн фәҡәт практик маҡсаттарҙан сығып өйрәнеү\nБашланғыс класта башҡорт телен өйрәнеү барышында ҡуйылған маҡсаттарҙы үтәү өсөн түбәндәге бурыстарҙы үтә\nУҡыусыларҙың телмәрен, фекерләү, күҙ алдына килтерә алыу, аралашыу үҙенсәлектәренә һәм шарттарына ярашлы тел сараларын һайлай белеү мөмкинлеген үҫтереү.\nТеленең лексикаһын, фонетикаһын, грамматикаһы буйынса төп белемде үҙләштереү.\nДөрөҫ яҙыу һәм уҡыу, диалогта ҡатнашыу.\nБашҡорт теленә эмоциональ-баһалы ҡараш, уның уникаллеген һәм таҙалығын һаҡлауға туранан- тураға мөнәсәбәтле булыу тойғоһо тәрбиәләү, телгә ҡыҙыҡһыныу, үҙ телмәрен яҡшыртырға ынтылыш тәрбиәләү.\nЛингвистик һәм әҙәби күренештәр, уҡыу материалы нигеҙендә, практик ҡулланыу маҡсатынан сығып өйрәнелә( коммуникатив йүнәлеш).\n3.«Башҡорт теле» предметының уҡыу планындағы сәғәттәр бирелеше.\nБазис уҡыу планына ярашлы, Рәсәй Федерацияһының дөйөм белем биреү мәктәптәрендә «Башҡорт теле» предметын өйрәнеүгә 2 класта бөтәһе 34сәғәт бүленә., аҙнаһына 1-әр сәғәт (34 аҙнанан сығып).\n4.Уҡыу йөкмәткеһенең ҡиммәттәр йүнәлеше.\nБашҡорт телен өйрәне һөҙөмтәһенең бер йүнәлеше булып башланғыс класс уҡыусылары тарафынан рухи ҡиммәттәрҙең системаһын төшөнөү һәм үҙләштереү тора. Башланғыс кластарҙа башкорт теле дәрестәрендә түбәндәге рухи ҡиммәттәргә иғтибар бүлеү мотлаҡ.\nИзгелек ҡиммәте - үҙеңде һанап бөтөргөһөҙ бәйләнештәрҙән торған донъяның бер өлөшө итеп тойоу, кешеләрҙең тел ярҙамында бер-береһе менән бәйләнеше әҙәплелекте таныуға нигеҙлнеуен аңлау.\n5.Шәхси, метапредмет,предмет һөҙөмтәләре.\n1. Үҙ аллы эш итеү, белем алыу процесына етди һәм яуаплы ҡарау;\n2. Атай-әсәйгә, тиҫтерҙәренә, уҡытыусыларға, яҡындарына, мәктәп хеҙмәткәрҙәренә иғтибарлы һәм ихтирамлы булыу;\n3. Мәктәп йыһаздарына, уҡыу әсбаптарына һаҡсыл булыу;\n4. Тыуған илде яратыу, ерҙе, телде һаҡлау;\n5. Һаулыҡты нығытыу.\n1. Уҡытыусының һөйләгәнен йәки уҡығанын аңлай алыу:\n- текст буйынса иптәштәренә йәки уҡытыусыға һорауҙар биреү;\n- программала бирелгән шиғырҙарҙы яттан белеү.\n2. Тексты аңлы уҡыу һәм уның йөкмәткеһе менән бәйләнгән эштәрҙе эҙмә-эҙлекле үтәү. Уның нигеҙендә ҡоролған һөйләшеү йәки тикшереү эштәрен үтәү.\n3. Уҡыу ситуацияһына ярашлы диалогта ҡатнашыу.\n4. Тексты күсереп яҙыу, диктант яҙыу. Һүҙҙәрҙе ижеккә бүлеү, юлдан юлға күсереү.\nВ. метапредмет һөҙөмтәләре.\n1. Үҙ аллы уҡыу, мәғлүмәтле булыу оҫталығын камиллаштырыу; тикшеренеү-эҙләнеү эшен планлаштырыу; парлап, төркөмләп, команда менән эшләү.\n2. Алған мәғлүмәтте ҡағыҙға теркәү.\n3. Билдәләмә, ҡағиҙә, алгоритм, һығымта һ.б. график схема, модель, таблица ярҙамында теркәү.\n4. Диалог ҡороу, уҡыу материалын тикшереү, анализлау, һығымта яһау.\n5. Мәҙәниле аралашыу этикетына өйрәнеү; үҙ фекереңде ҡыҫҡа һәм аңлайышлы итеп еткереү, уны яҡлай белеү.\nУҡыу техникаһын тикшереү. Ижекләп уҡыу күнекмәләрен формалаштырыу. Уҡыусының индивидуаль темпына ярашлы тиҙлек менән һүҙҙәрҙе тотош уҡыу. Һүҙҙәрҙе, һүҙбәйләнештәрҙе, һөйләмдәрҙе һәм ҡыҫҡа текстарҙы аңлы уҡыу. Дөрөҫ интонация һәм пауза менән уҡыу. Аңлы һәм тасуири уҡыу күнекмәләрен үҫтереү.\nҠысҡырып уҡыу. Ижекләп уҡыуҙан уҡыусының индивидуаль темпына ярашлы тиҙлек менән һүҙҙәрҙе аңлы рәүештә тотош уҡыуға күсеү. Уҡыу тиҙлеген эҙмә-эҙлекле үҫтереү.\nдиктанты 7-8 һүҙ.\nдиктант – 15-20 һүҙ;\nизложение – 15-20 һүҙ.\nИнша – 15-20 һүҙ.\nбашҡарыу процесын баһалау;\nбашҡарыу процесын һәм һөҙөмтәһен баһалау;\nУҡыу йылы аҙағында 2 класс уҡыусылары түбәндәге белем һәм күнекмәләргә эйә булырға тейеш.\nныҡлы әҙерлектән һуң өйрәтеү характерындағы диктант, изложение, инша яҙыу (программала күрһәтелгән нормалар күләмендә).\n6.Уҡытыу предметының төп йөкмәткеһе.\nМин Башҡортостанда йәшәйем - 1 сәғәт.\nҠабатлау – 1 сәғәт.\nМәктәп баҡсәһы – 2 сәғәт.\nБеҙҙең класс – 3 сәғәт.\nАҙыҡ – түлек – 3 сәғәт.\nҠайҙа?Ҡайҙан? – 2 сәғәт.\nУйындар, уйынсыҡтар – 3 сәғәт.\nҺөнәрҙәр – 2 сәғәт.\nТаҙалыҡ. Көн тәртибе – 3 сәғәт.\nШәхси гигиена, таҙалыҡты һаҡлау тураһында мәғлүмәт. Уҡыусының көн тәртибе, бөхтәлек, йыйнаҡлыҡ сифаттары тәрбиәләү. Башҡорт телендә юҡлыҡ ялғауҙары. Һүҙҙәрҙең һөйләмдәге урыны.\n7. Календарь –тематик план.\nII класс, йылына – 34 сәғәт\nУҡыусыларҙың эш төрҙәре.\nУниверсаль уҡыу эшмәкәрлеге:\nтөрлө милләт кешеләренә ҡарата ихтирам уятыу ;\nәхләҡи-этик нормаларҙы һаҡлау;\nбашҡорт телендә һөйләшергә ҡыҙыҡһыныу уятыу.\nтекст буйынса бирелгән эштәрҙе эшләргә өйрәнеү;\nөлгө буйынса диалог төҙөй белеү;\nплан буйынса эшләү.\nТанып белеү һөҙөмтә:\nүҙенсәлекле хәрефтәрҙе таный, уҡый, яҙа белеү;\nһүҙлек дәфтәре, китап менән үҙ аллы эшләй белеү;\nдөрөҫ уҡый, яҙа белеү;\nкәрәкле һөләмдәрҙе таба, айыра белеү.\nтексты дөрөҫ интонация менән уҡый белеү;\nуҡыу процесында бер-береңде тикшереү;\nдиалог-һорашыу төрөн өйрәнеү.\nДәреслек менән танышыу, шартлы тамғаларҙы таныу. Уҡытыусының һөйләгәнен тыңлау, аңлау. Башҡортостандың ҡалалары, ауылдары, йылғалары, күлдәре тураһында мәғлүмәт биреү. Башҡортостан – башҡорт иле, башҡорт халҡының тарихы, төп сифаттары һ.б. тураһында һөйләшеү үткәрелә. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре, хәрефтәре\nҺин нимә эшләйһең?\nДәрестең уҡыу мәсьәләһен ҡабул итеү. Уҡытыусы ярҙамында дәрестең уҡыу мәсьәләһендә ҡатнашыу. Башҡортостандың ҡалалары, ауылдары, йылғалары, күлдәре тураһында мәғлүмәт биреү. Башҡортостан – башҡорт иле, башҡорт халҡының тарихы, төп сифаттары һ.б. тураһында һөйләшеү үткәрелә. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен дөрөҫ әйтеү.\nБашҡорт теленең үҙенсәлекле өндәре һәм хәрефтәре. Һүҙҙәрҙе иҫкә төшөрөү.\nБалаларҙың үҙҙәре уҡыған мәктәп, уның үҙенсәлекле билдәләрен, урынлашыуын, кабинеттарын белеүе. Һүҙҙәрҙең предметты, билдәне, эште белдереүе. Башҡорт теленең үҙенсәлекле өндәрен ҡабатлауҙы дауам итеү.\nМәктәп, класс бүлмәләре, дәрестәр, кластағы уҡыусылар. Уларҙың эштәре. Темаға ҡараған башҡорт һүҙҙәрен, һөйләмдәрен дөрөҫ уҡыу. Һүҙҙәрҙә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар.\nҮтелгәнәдрҙе иҫкә төшөрөү, ҡабатлау. Һорауҙарға яуаптар биреү.\nғаилә ағзаларына ҡарата ихтирам, һөйөү кисереү;\nдуҫлыҡ, берҙәмлек тойғоларын булдырыу.\nплан буйынса эщләй белеү.\nғаилә ағзаларын телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу;\nшәжәрә төҙөй белеү;\nүҙең турала һөйләй белеү.\nтексты яттан һөйләү;\nбер-береңде, үҙеңде тикшереү;\nһөйләмдә һүҙҙәр тәртибен дөрөҫ ҡулланыу.\nҮҙенең ғаиләһе, ғаилә ағзалары, уларҙың эштәре, туғанлыҡ мөнәсәбәте тураһында һөйләшеү. Башҡорт телендә эйәлек ялғауҙарын практик үҙләштереү. Эш дәфтәрҙәрендә яҙыу.\nБашҡорт теленән изложение текстары йыйынтығы.\nҮҙенең ғаиләһе, ғаилә ағзалары, уларҙың эштәре, туғанлыҡ мөнәсәбәте тураһында һөйләшеү. Башҡорт телендә эйәлек ялғауҙарын практик үҙләштереү. Изложение яҙыу.\nХаталар өҫтөндә эш. Ҡайҙа? Ҡайҙан?\nАҙыҡ-түлек, һауыт-һабаның атамалары. Уларҙы йыйыштырыу, таҙа тотоу. Башҡорт аштары. Хат яҙыу. Һөйләмдә һүҙҙәрһең урыны.\nүҙеңдең кейемеңә ҡарата һаҡсыл ҡарашта булыу;\nүҙеңде бөхтә, таҙа тотоу.\nбирелгән текст буйынса эшләү,\nбер-береңде, үҙеңде тикшереү\nһөйләмдә һүҙҙәр тәртибен белеү;\nһорауҙарға дөрөҫ яуап биреү;\nүҙең турала һөйләй белеү;\nбирелгән тексты дөрөҫ итеп һөйләй белеү;\nтексты тасуири уҡыу.\nАш-һыу, аҙыҡ-түлек темаһына бәйле. Уларҙың үҙенсәлектәрен белдереү. Аш-һыу әҙерләгәндәге ҡоралдар.\nБалаларҙы башҡортса һандарға. Һәм шуларҙы телмәрҙә ҡулланыу. Нисә? Күпме? Нисәнсе? һорауҙары менән таныштырыу. Яҙыу дәфтәрҙәре менән эш.\nӨҫ һәм аяҡ кейемдәре.\nБаларҙың уйындар, уйынсыҡ исемдәре менән танышыу, шул һүҙҙәр менән һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөү. Яратҡан уйынсығың тураһында һөйләргә өйрәтеү.\nБеҙ уйнарға яратабыҙ.\nҮтелгәндәрҙе иҫкә төшөрөү, ҡабатлау. Һорауҙарға яуаптар биреү.\nХаталар өҫтөндә эш. Һөнәрҙәр.\nКешеләрҙең һөнәрҙәре тураһында мәғлүмәт. Башҡорт телендә ҡалын һәм нәҙек ялғауҙар. Һөйләмдә хәбәрҙең урыны.\nһаулығыңа ҡарата һаҡсыл ҡарашта булыу;\nкөн тәртибе булдырыу;\nемеш – еләкте ҡулланыуға,үҫтереүгә ҡыҙыҡһыныу булдырыу;\nбирелгән текст өҫтөндә эшләү;\nтемаға ярашлы һүҙҙәр менән танышыу;\nтекстан кәрәкле һүҙҙәрҙе, хәрефтәрҙе табыу;\nэш дәфтәрендә күнекмәләр эшләү.\nуҡыу процесында бер-берең менән аралашыу, тыңлау;\nбер-береңде, үҙеңде тикшереү.\nСаф һауа тәнгә дауа.\nКешенең организмы, тән өлөштәре атамаларын үҙләштереү, тәнде таҙа тотоу, һаулыҡты һаҡлау. Эйәлек алмаштарын һәм ялғауҙарын практик ҡулланыу. Инша яҙыу.\nЭлек өйрәнгән темаға нигеҙләнеп, баҡса, еләк-емеш, йәшелсәләрҙең атамаһын үҙләштереү. Башҡорт телендә күплек ялғауы.\nБыл тема уҡыу йылы буйынса өйрәнелгәндәрҙе ҡабатлау, белгәндәрҙе тәрәнәйтеү, һүҙлекте байытыу.\n8. Ҡулланылған әҙәбиәт.\nУҡытыусының тел буйыса уҡыу- уҡытыу методик комплекты (комплексы): Башҡорт телен уҡытыуҙа актив формалар һәм алымдар. Толомбаев Х.А., Асанбаева Р.Р., Өфө, БМҮИ, 2010\nБашҡорт теле һәм әҙәбиәтенән традицион булмаған дәрестәр. // Баһауетдинова М.И, Йәғәфәрова Ғ.Н., Өфө, Информреклама, 2010.\nБашкирский язык для начинающих. Ф.Г. Хисамитдинова, З.Я. Шарипова, В.И. Хажин. Уфа, Баш. книжное изд-во, 2010.\nЙәш уҡытыусыға ярҙамға // Абуталипова Р.Ә. Өфө, Китап, 2010.\nСал Уралда – илдә бер ине. Өфө, БМКИ, 2010.\nТелмәр һәм зиһен // Аслаева Р. Өфө, Китап, 2010.\nУрыҫ мәктәптәренең башланғыс синыфтарында башҡорт телен уҡытыу үҙенсәлектәре / Шарапов И.Ә. Өфө, Китап, 2010.\nУрыҫ мәктәптәрендә башҡорт телен уҡытыуҙы ойоштороу буйынса методик кәңәштәр // Ғәбитова З.М., Толомбаев Х.А. Өфө, Китап, 2010.\nТуған тел. I – IV класс. 1 – 4 кассета, Өфө, 2010\nФәиз Шәрипов. Сыңрай ҡурай DANCE, Өфө, Моң.\nБашҡорт әҙәбиәте буйынса аудиоәсбап №1\nМиңлеғәфүр Зәйнетдинов. Башҡорт ҡумыҙы.\nҒәбитова З.М. Телмәр үҫтереү дәрестәре. – Өфө: Китап, 2010.\nБашҡортса – русса мәҡәлдәр һәм әйтемдәр һүҙлеге. – Өфө: Китап, 2010.\nӘүбәкирова З.Ф., Әүбәкирова Х.E., Дилмөхәмәтов М.И. Мин башҡортса уҡыйым – Өфө: Китап, 2010.\nБашҡорт теле таблицаларҙа, схемаларҙа hәм ҡағиҙәләрҙә. Әүбәкирова З.Ф.– Өфө, 2010.\nТел төҙәткестәр, тиҙәйткестәр, һанамыштар. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2010.\nЯл минуттары өсөн күнегеүҙәр. Методик ҡулланма. Төҙөүселәр: Иҫәнғолова Ә.Ф., Дәүләтҡолова Г.Ш. – Өфө: Эшлекле династия, 2010.\n1-4 –се кластар өсөн электрон дәреслек. Башҡортостан иле.\nБашҡорт әҙәбиәте буйынса аудио-видеоәсбап.- Өфө: Башҡортостан Республикаһының Мәғариф министрлығы. 2010.\nСафаргалина Гульнара Абдулахатовна\nНомер материала: ДБ-243947


Шәүүәл айы | Әбйәлил - Абзелил\nӘбйәлил - Абзелил > Дин > Шәүүәл айы\n« Ғәйет алдынан\nШәүүәлдең айының беренсе көнө ғәрәптәрҙә (ҡайғы-хәсрәт, ҡурҡыныслыҡ, уңышһыҙлыҡ) көнө тип иҫәпләнә. Шуға күрә был көндө донъя менән мәшғүл булыуҙы ҡуйып, доға-ғибәҙҙәттә булыу сауаплы һанала.\nШәүүәлдең беренсе көнө Ғәйет фитр көнө – Ураҙа ғәйете көнө. Рамаҙан ураҙаһы айы тамамланып байрам ителә торған көндәр. Был көндә ғәйет намаҙы уҡыу һәр мосолманға вәжиб. Фәҡирҙәргә хәйер-саҙаҡа, аш-һыу биреп, ҡәҙер-хөрмәт күрһәтеү оло сауаплы эштер.\nПәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд Мостафа салләллаһу ғәләйһиссәләм әйткән: «Был Рамаҙан ураҙаһынан һуң Шәүүәл айында кем алты көн ураҙа тотһа, шул кеше тулы йыл ураҙа тотҡан кеүек булыр, сөнки беҙҙең шәриғәтебеҙҙә бер изгелеккә ун өлөш сауаптан кәм булмаҫ. Иҫәп-хисап итһәк утыҙ көнгә өс йөҙ көн ураҙа сауабы булыр. Алты көнгә алтмыш көн ураҙа сауабы яҙыла. Был өс йөҙ алтмыш көн ысын мәғәнәһендә бер йыл булыр».\nТағы Расулүллаһ ғәләйһиссәләм әйтте: "Бер кеше Рамаҙандан һуң Шәүүәл айында алты көн ураҙа тотһа, Аллаһ Тәғәлә был кешенең тәнен тамуҡҡа харам ҡылыр.\nҺәр көнө өсөн ҡырҡ шәһид сауабын бирер, дин өсөн һуғышта мәрхүм булып, шәһид дәрәжәһенә ирешкән сәхәбәләр сауабын бирер.\nҺәр көнө өсөн был шәхес өсөн ожмахта бер ҡала йорт төҙөрҙәр.\nБер кеше шәүүәл айында алты көн ураҙа тотһа: Беренсе көндө теге шул кешенең ҡырҡ йылдыҡ ғонаһы ярлыҡаныр. Аллаһ Тәғәлә ул кешегә ғәмәл дәфтәрен Ҡиәмәт көнөндә уң ҡулына бирер. Ул кешегә Аллаһ Тәғәлә йәннәт хөлләләренән ҡырҡ хөлләләрен кейҙерер. Ул кешегә ҡырҡ дәрәжә бирелер.\nИкенсе көн ураҙа тотһа шул Шәүүәл айында, уға етмеш хаж сауабын яҙалар.\nӨсөнсө көн ураҙа тотһа, ике йөҙ шәһит сауабы яҙылыр. Ошо кешенең ҡәберенә һәр көндә йөҙ фәрештә зыярат ҡылыр – Ҡиәмәт көнөнә тиклем һәр көн был кеше өсөн изгелектәр яҙырҙар.\nДүртенсе көн ураҙа өсөн Аллаһ Тәғәлә был кешенең етмеш хәжәтен үтәр донъя хәжәттәренән һәм әхирәт хәжәттәренән. Һәр көндә был кеше өсөн етмеш мең фәрештә мәғрифәт теләр, йәғни: «Йә, Раббы! Был бәндәнең ғонаһын ярлыҡа», — тип доға ҡылырҙар.\nБишенсе көнө менән Аллаһ Тәғәлә уның доғаһын ҡабул итә. Ул кешенең ҡәбер ғазабын күтәрер. Ҡиәмәт көнөндә был кешегә йөҙө нурлы булыр.\nАлтынсы көнө ураҙаһы менән был кешегә Аллаһы Тәғәлә алтмыш йыл ураҙа сауабын яҙыр. Әгәр ошо арала вафат булһа (үлһә) шәһид булып был донъянан китәр.\nБыл Шәүүәл айында ураҙаны шаршамбы йә кесе йома көнөндә тотһалар, сауабы күберәк булыр. Шул хаҡта Пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд ғәләйһиссәләм: «Бер кеше Рамаҙан айында ураҙа тотоп, Шәүүәл айында алты көн – шаршамбы, кесаҙна, йома көн ураҙа тотһа ожмахҡа инер», — тигән.\nБыл алты көн ураҙа өсөн был тиклем сауап булыуына ғәжәпләнмәгеҙ, уның өсөн Аллаһы Тәғәләнең рәхмәте күптер: бер изгелеккә ун өлөш сауап бирер, бәғзеһенә етмеш өлөш сауап бирер, бәғзеһенә 700 өлөш сауап бирер, ә бәғзеһенә мең-мең өлөш бүләк бирергә ҡөҙрәте етәлер.\nИзгелектәрҙең сауабын Аллаһ Тәғәләнән башҡа һис бер кем бирмәҫ.\nАллаһ Тәғәләгә һәм уның Пәйғәмбәре Мөхәммәд Мостафа салләллаһу ғәләйһиссәләмгә сәләм һәм маҡтауҙар булһын. Барыбыҙғала Аллаһ Тәғәлә рәхмәтеңде һәм бәрәкәтенде бир.\nЭта запись написана автором Назир Сабитов, 12.07.2016 в 00:53, и размещена в категории Дин. Следите за ответами на эту запись с помощью RSS 2.0. Вы можете написать комментарий или разместить обратную ссылку на своем сайте.\nҠөръән уҡыу тәртибе - 12 419 views