Азат рухлы Азат - Wikisource\nАзат рухлы Азат\nИжад итеү ваҡыты: 2013. Нәшер ителгән: 2013. Сығанаҡ: Ансар Нуретдинов. Азат рухлы Азат // «Башҡортостан» гәзите, 2013, 8 октябрь\nҠала башҡорттары ҡоролтайының отчет-һайлау йыйылышы бара. Башҡарма комитет рәйесе Азат Үтәкәев һуңғы йылда эшләнгәндәр, киләсәккә пландар тураһында телмәр тотто. Сығып һөйләүселәр йәмәғәт ойошмаһының, уның етәкселегенең төрлө яҡлы эшмәкәрлеген тағы ла тулыландырҙы, тәнҡитләүселәр ҙә булды. Алдағы осорға ҡоролтайға етәксе һайлау тураһында һүҙ сыҡҡас, был вазифаға бер тауыштан тағы ла Азат Нәзир улын тәҡдим иттеләр.\nҮҙенең төп һөнәре менән бер рәттән ике тиҫтә йылға яҡын йәмәғәт эшмәкәрлегенә байтаҡ көсөн биргән кешегә ошондай ышаныс күрһәтеүҙән дә юғарыраҡ баһаның булыуы мөмкинме һуң?! Юҡтыр. Әүҙем йәмәғәтсе был эш менән маҡтау-данға күмелеү өсөн һәм ниндәйҙер файҙа йә табыш алыр өсөн шөғөлләнмәй. Ул башҡаса булдыра алмай. Алтынсы тиҫтәһен тултырған Азат Нәзир улы үҙенең эшендә лә танылған белгес — 2002 йылдан Башҡортостандың атҡаҙанған табибы. Маҡтаулы исемде лә юҡҡа ғына бирмәйҙәр. Һөнәрҙәштәре араһында ихтирамлы, Нефтекамала ғына түгел, күрше райондарҙа ла халыҡ уны тик маҡтап телгә ала. Хеҙмәт ветераны Зилара апай Ғарипова бер нисә йыл элек ҡала гәзитендә табип Үтәкәевте «үҙ эшенең ысын оҫтаһы» тип юҡҡа ғына атамағандыр.\nӘбйәлил районының Ташбулат ауылынан ихтирамлы кешеләр Камилә менән Нәзир Үтәкәевтәрҙең төпсөк балалары Азаттың үҫмер сағы һәм мәктәп йылдары тиҫтерҙәренекенән айырылмай. Ауылдағы барыһы кеүек, эшкә өйрәнеп буй еткерә, йорт-ҡура тирәһендәге бөтә эштә ата-әсәһенә ярҙамсы була.\nКеше бала һәм үҫмер сағында хислерәк була, тиҙәр. Шул ваҡытта күргән-кисергәндәр күңелдә ныҡлы урын алып ҡына ҡалмай, артабанғы тормошҡа ла йүнәлеш бирә.\n— Беҙҙең Ташбулатта элек-электән участка дауаханаһы булды. Әсәйемдең әхирәте шунда эшләне, уның янына барып йөрөй инем. Ә баш табиптың малайҙары менән ныҡлап дуҫлашып алғас, күп ваҡыт дауаханала үтте. Табиптарҙың һәм шәфҡәт туташтарының кешегә ярҙам ҡулы һуҙырға һәр саҡ әҙер булыуын күреп йөрөнөм, — тип хәтерләй ул. — Аҡ халатлыларҙың эше, хатта үҙҙәре лә нисектер серле булып тойола ине. Шуға ла мәктәпте тамамлауға «табип булам» тигән ныҡлы ҡарарға килдем.\nҠайһы бер йәштәштәре араһында үҙ яҡтарында оло хөрмәттә булған таусы һәм тимерсе шөғөлдәрен дә, ата-әсәһе эшләгән элемтә тармағын да үҙ итмәй Азат. Маҡсатына тоғро ҡалып, 1976 йылда Башҡорт дәүләт медицина институтын уңышлы тамамлап, терапевт һөнәрен ала. Уҡыу йылдарында ғүмерлек тормош юлдашын — шулай уҡ буласаҡ табип Нәфисә Хәй ҡыҙын — осрата. Татыу, берҙәм ғаилә ҡороп, Үтәкәевтәр ике ул үҫтерә, бөгөн өс ейәне шатландыра үҙҙәрен.\n— Ҙур үҫешкә яңы аяҡ баҫҡан Нефтекамаға юллама менән эшкә килеү яҙмыш бүләге булғандыр, — тип хәтерләүен дауам итә олпат уҙаман. — Быйыл 50 йыллыҡ юбилейын билдәләгән ҡала удар комсомол төҙөлөштәре менән республикала ғына түгел, бөтә илдә билдәлелек яулағайны. Автомобиль заводы, яһалма күн етештереү берекмәһе, Ҡарман ГРЭС-ы кеүек предприятиелар күҙ алдымда гөрләп эш башланы. Бөгөн иһә ҡаланы танырлыҡ түгел.\nЙәш белгес тәүге көндәрҙән дәртләнеп эшкә сума. Үҙәк дауаханала терапевт, туғыҙ йыл Нефтекама автозаводында цех табибы була. 1-се поликлиниканың баш табибы дәрәжәһендә уның бинаһын төҙөп бөтөрөп, тейешле ҡоролма һәм ҡорамалдар менән тәьмин итеүҙә төп бурысты башҡара. Азат Нәзир улы өс йыл баш табип урынбаҫары булып эшләп ала, ә һуңынан ике тиҫтә йылдан ашыу икенсе поликлиниканы етәкләй. Бында ла һынатмай етерлек тәжрибә туплап өлгөргән һәм ауырлыҡтарҙы еңергә өйрәнгән белгес. Уңышлы хеҙмәте өсөн лайыҡлы баһаны — республикабыҙҙың атҡаҙанған табибы исемен — шул осорҙа ала. Халыҡ һаулығын һаҡлау өлкәһендә яуаплы бурыстарҙы бөгөн дә, һәр ваҡыттағыса, ең һыҙғанып башҡарыуын дауам итә ул.\nУңғандың бар эше лә уңа тигәндәй, Азат Үтәкәев — ҡала башҡорттары ҡоролтайы башҡарма комитеты рәйесе лә. “Халҡым”, “милләтем” тип янып йөрөгән йәмәғәтсе балалар баҡсаһында һәм мәктәптә туған телде уҡытыуҙы индереүҙән башлап, башҡорт гимназияһы менән филармония асыу кеүек оло ваҡиғаларҙың уртаһында торҙо. Йола буйынса йыл һайын үткәрелеп килгән башҡорт мәҙәниәте айлығы, ҡала көндәрендәге һәм күрше төбәк һабантуйҙарындағы махсус программалар, шәжәрә байрамдары, төрлө осрашыу һәм кисәләр — ҡоролтай етәкселегенең, уның әүҙем ағзаларының тырышлығы һөҙөмтәһе.\nБуш ваҡытын арнаған шөғөлдәре тураһында әйтмәһәң, уның тураһында һөйләү тулы булмаҫ кеүек. Тәү ҡарашҡа әҙәбиәттән, шиғриәттән йыраҡ торған һөнәр вәкиленең китап уҡырға әүәҫлеге бер кемде лә аптыратмаҫ, моғайын. Ә инде уның Ғүмәр Хәйәм робағиҙарын, Леонид Филатовтың әкиәттәрен башҡортсаға тәржемә итеү менән мауығыуына, бәлки, ышанмаусылар ҙа табылыр. Үтәкәев нумизматика менән ҡыҙыҡһыныусыларға ла яҡшы таныш. Йылдың иң бай һәм тирә-яҡтың төрлө матур төҫтәргә буялған мәлендә — сентябрҙә — тыуғанғамы, Азат Нәзир улы тәбиғәтте үҙ итә. Балыҡ тотоу тиһеңме, «тыныс һунар»ға сығыу булһынмы – ул нисек тә ваҡыт табырға тырыша. Ә инде хоккейға килгәндә, «Салауат Юлаев» командаһының уйындарын башлыса телевизорҙан ҡараһа ла, «Торос»тың үҙ боҙондағы алыштарының береһен дә ҡалдырмай.\nТормош юлынан шулай ныҡлы һәм ышаныслы аҙымдар менән атлап килә оҫта табип һәм әүҙем йәмәғәтсе, халҡыбыҙҙың ябай, шул уҡ ваҡытта олпат, күренекле бер вәкиле Азат Үтәкәев.\nRetrieved from "https://wikisource.org/w/index.php?title=Азат_рухлы_Азат&oldid=490990"\nThis page was last edited on 30 September 2016, at 16:08.


↑ Сельское Хозяйство Республики Башкортостан. 2015 йылдың 22 декабрь көнөндә архивланған.\n↑ Медоносные ресурсы Башкортостана 2017 йылдың 7 октябрь көнөндә архивланған.\n↑ Закон Республики Башкортостан «О пчеловодстве» — 2013 йылдың 12 ноябрь көнөндә архивланған.\n↑ БАШКИРСКИЙ НАУЧНЫЙ ЦЕНТР (2002—2006 гг. 2013 йылдың 12 ноябрь көнөндә архивланған.\nБурханов Р. А. Сельское хозяйство // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nГизатуллин Р. С., Губайдуллин М. С. Животноводство // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nИсмагилов Р. Р. Растениеводство // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.\nР. 2016 йылдың 14 ноябрь көнөндә архивланған. Р. Исмәғилев. Ст. 2016 йылдың 14 ноябрь көнөндә архивланған. Үҫемлекселек 2016 йылдың 14 ноябрь көнөндә архивланған.. Башҡорт энциклопедияһы.\nС. 2016 йылдың 15 ноябрь көнөндә архивланған. М . Лоҡманов, Р. Р. Исмәғилев. Ст. 2016 йылдың 15 ноябрь көнөндә архивланған. Селекция 2016 йылдың 15 ноябрь көнөндә архивланған.. Башҡорт энциклопедияһы.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Башҡортостан_ауыл_хужалығы&oldid=1109091 ҡабул ителгән


Материалы за Октябрь 2008 года » Страница 5 » Архив газеты "Йәшлек"\nСветлананың яҡты донъяhы Әҙәбиәт\n23 октябрҙә Башҡортостан Яҙыусылар союзында йәш шағирәләр – Шәйехзада Бабич исемендәге республика дәүләт йәштәр премияһы лауреаты, «Башҡортостан» гәзите хәбәрсеһе Лариса Абдуллина менән тәржемәсе, «Бельские просторы» журналының баш мөхәррире урынбаҫары Светлана Чураева «Әҙәби кесаҙна»ла сығыш яһаясаҡ.\nШиғриәт яратыусылар, сараға рәхим итегеҙ! Унда йәш ижадсыларҙың яңы әҫәрҙәрен ишетерһегеҙ, үҙегеҙҙе ҡыҙыҡһындырған һорауҙарға яуаптар алырһығыҙ.\nСветлананың яҡты йөҙөнә, асыҡ ҡарашына бағам да, уны тыуғанда уҡ Хоҙайҙың тамғалап ергә ебәреүенә hис шигем ҡалмағандай. Сөнки ул – hәр өнө, hәр хәрәкәте, hәр ым-ишараhы менән Шағирә, ижад кешеhе. Йәш булыуына ҡарамаҫтан, Башҡортостанда ғына түгел, Рәсәйҙә танылған яҙыусы ул. Хатта миңә беҙҙә уның хаҡында аҙыраҡ беләләр төҫлө. «Сады лицея», «Исламский прорыв» кеүек Рәсәй конкурстарында еңеү яулаған Светлана Чураева әҙәбиәттәге, матбуғаттағы hәр сығышы менән етди, нескә, тәрән кисерешле, фекере моңло ижадсы икәнен күрhәтә.\nРәттән ун еңеү. Күҙ теймәһен Яңылыҡтар » Спорт\nУҙған ял көндәрендә «Салауат Юлаев» хоккейсылары ике көн рәттән үҙ майҙанында ҡунаҡтар ҡабул итте. Шәмбе көнө улар МВД командаhына ҡаршы hынау тотто. Хужалар, тәүге осорҙа уҡ дәғүәсе ҡапҡаhына өс яуапhыҙ шайба индереп, осрашыуҙың hөҙөмтәhен еңел генә хәл итмәксе булды. Шулай ҙа ҡунаҡтар, күпме генә hөжүм ойоштормаhын, юлаевсыларҙың ҡапҡаhын бер тапҡыр «сылатыу»ҙан башҡаhына хәле етмәне. Голдарҙы өфөләрҙән Константин Кольцов, Алексей Терещенко hәм Александр Пережогин индерҙе.\nДанлы көрәшселәр төбәге Яңылыҡтар » Спорт\nМилли көрәш башҡорт халҡының борон-борондан киң таралған көс һынашыу төрө булған. Бигерәк тә йыл һайын уҙғарылған һабантуйҙарҙа төрлө ырыу-ҡәбиләләрҙең иң оҫта көрәшселәре майҙанға сығып, үҙ таһыллығын һынаған, ырыуының намыҫын, данын яҡлаған.\nАфрикала бер ханым ире менән hунарға бара. Үҙенә йүгереп килгән носорогты күреп, иренең ҡулындағы мылтыҡты тартып ала ла тоҫҡай.\nҠото осҡан ире:\n– Ат, тиҙерәк ат! – тип ҡысҡыра.\n– Яҡшы, яҡшы, хәҙер, тик hин, әгәр мин тейҙерә алмаhам, көлмәйәсәкмен, тип вәғәҙә ит.


Бөрйән районында ҡурай ярҙамында биләмәлә йәшәүсе маралдар иҫәпләнә\nМузыка ҡоралы тауышына урман кейектәре яуап ҡайтара икән.\nҠурайҙың һыҙғырыуы ата болан саҡырыуына оҡшаған. Тәүге маралдар ҡурсаулыҡҡа Таулы Алтайҙан 1941 йылда алып ҡайтыла. Бөрйән районының тәбиғәте төньяҡ боландары төйәк иткән биләмәнеке менән оҡшаш, шуға ла урман кейектәре тиҙ яраҡлаша. Әммә, һуғыш йылдарында маралдар күпләп ҡырыла. Аҙаҡтан урман йәнлектәре тағы ла үрсетелә башлай. Бөгөн ҡурсаулыҡтың ҡырағай тәбиғәт шарттарында улар ҡырҡ баштан ашыу. Ә вольерҙа бер ата болан, дүрт инә һәм уларҙың өс быҙауы бар. Төньяҡ боландар яңы биләмәгә өйрәнгән, хеҙмәткәр Әлиә Исхаҡова әйтеүенсә, маралдар уның да тауышын таный башлаған.


Башҡортостан Башлығы Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитеты етәксеһен тәғәйенләне // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\n10:42, 12 апреля 2021 Сәйәсәт\nБашҡортостан Башлығы Радий Хәбиров Андрей Агаповты Торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе буйынса дәүләт комитеты рәйесе вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләне. Быға тиклем ул Дәүләт милке менән идара итеү буйынса федераль агентлыҡтың төбәк идаралығы етәксеһе булып эшләне. Был турала хөкүмәттәге оператив кәңәшмәлә иғлан ителде.\n«Андрей Владимирович барлыҡ һөнәри һәм кешелек сифаттарына эйә, — тип билдәләне республика Башлығы. — Беҙ ошо дәүләт комитетының эше нисек ойошторолорға тейешлеген күҙ алдына килтерәбеҙ, шуға күрә һеҙ эште йәнләндерерһегеҙ һәм һөҙөмтәгә өлгәшерһегеҙ тип ышанабыҙ».\nТеги: тәғәйенләү, торлаҡ һәм төҙөлөш күҙәтеүе


Метафора — Башҡорт Википедияһы\nМетафора (бор. грек. μεταφορά - күсереү тигән һүҙ) — оҡшатыу һәм сағыштырыу нигеҙендә, һүҙҙең күсмә мәғәнәлә ҡулланылышы (мәҫ. `алтын ҡул`, `ҡорос беләк`); берәй оҡшашлыҡ нигеҙендә күсмә мәғәнәлә әйтелгән һүҙ йәки әйтем. Лингвистик әҙәбиәттә ул ябай һәм киңәйтелгән метафораға бүленеп йөрөй. Ике предметтың, күренештең, хәл-ваҡиғаның үҙ-ара оҡшашлығына нигеҙләнгән һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр метафора тип атала. Мәҫәлән, ныҡ һүҙе әйберҙең сыҙамлы булыуын күрһәтә: ныҡ ағас, ныҡ бау, ныҡ арба һ.б.; көмөш, алтын - әйберҙең, предметтың материалын, иртән - тәүлектең миҙгелен аңлата. Художестволы телмәрҙә был һүҙҙәр бөтөнләйгә башҡа мәғәнә белдереп килеүҙәре мөмкин; ныҡ кешенең тойғоһон, хәрәкәтен билдәләү өсөн ҡулланыла, мәҫәлән, ныҡ ярата, ныҡ әрләнеләр; көмөш тамсылар, алтын яланы (игенле баҫыу)һ.б.\nБеҙ далаға барыбер хужа булдыҡ,\nБеҙ далаға йәшлек килтерҙек.\nЕлдәренә уның йүгән һалдыҡ.\nҠырҙарында алтын үҫтерҙек. (Р. Бикбаев.)\nУйымдағы алтын, көмөш хистәр\nМине күмеп, күккә аштылар. (Н. Ниғмәти.)\n"Ҡырҙарында алтын үҫтерҙек" һөйләмендә алтын метафора, ә Рәшит Ниғмәти шиғырынан алынған юлдарҙа алтын, көмөш метафораның бер төрө булған эпитетҡа инә. Улар художестволы аныҡлаусылар итеп ҡарала. Аристотель метафораны образлы фекерләүҙең һүҙ менән бирелгән үҙенсәлеге тип аңлатҡан. Ул метафораны ижад итеү хаҡында бик ҡиммәтле фекер әйткән: "Метафора һайлауҙа оҫталыҡ кәрәк ... был - талант билдәһе. Уңышлы метафора табыу - ул оҡшашлыҡты күреү тигән һүҙ.\nМетафора юғары дәрәжәлә асыҡ, аныҡ, яңы булырға тейеш".\nМетафора, һүрәтләү сараһы булараҡ, сағыштырыуҙарға яҡын тора. Сағыштырыуҙан айырмалы метафорала һүрәтләнгән күренештәр, предметтар икенсе күренеште йәки предметты бирә торған һүҙ менән туранан-тура әйтелә. Шулай итеп, метафора - ниндәй ҙә булһа берәй нәмә йәки күренешкә уға оҡшашлы булған икенсе бер әйбер йәки күренештең үҙенсәлектәрен күсереү. Был һүҙ барған төп предметҡа образлылыҡ биреү өсөн эшләнә. Мәҫәлән, Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаевтың үрҙә килтерелгән "елдәренә уның(даланың) йүгән һалдыҡ, ҡырҙарында алтын үҫтерҙек" тигән шиғыр юлдарында алтын һүҙе иген мәғәнәһен бирә. Алтын менән иген араһында төҫ оҡшашлығы бар,икенсенән, икеһе лә кешелек өсөн ҡиммәт: иген тормош сығанағы, ул тормош байлығы булараҡ ҡиммәтлелек яғынан алтын менән бер ҡатар ҡуйыла.\nМетафора термины тел белемендә генә түгел, әҙәбиәт ғилемендә лә ҡулланыла, әммә тел метафораһы һәм әҙәби метафора бер үк нәмә түгел. Тел белемендәге метафора төшөнсәһе байтаҡҡа киң. Әҙәби метафораның һәр саҡ стилистик роле була: уҫал елдәр, диңгеҙ йылмая, көмөш йылғалар һ.б. шуның кеүек һүҙбәйләнештәр әҙәби метафораны барлыҡҡа килтерә. Тел метафораһына шешә ауыҙы, картуф күҙе, тау башы, йылға тамағы кеүек һүҙҙәр ҙә инә.\nБашҡорт телендәге метафорик һүҙҙәрҙе, телдә ҡулланыу дәрәжәһенә, стилистик ролдәренә ҡарап, өс төркөмгә бүлергә була:\nХудожестволылығын, күсмә мәғәнәлелеген юғалтҡан метафоралар.\nОбразлы (йәки фигуралы) метафоралар.\nАристотель. Об искусстве поэзии. М., 1957, 117-се бит.\nПсәнчин В. Телдең күркәмлек саралары. Өфө, "Китап" 2003, 19-31-се биттәр.\nСәйетбатталов Ғ. Башҡорт теленең стилистикаһы һәм пунктуацияһы. Өфө,1978, 31-33-сө биттәр.\nӘхмәтйәнов К. Әҙәбиәт ғилеме һүҙлеге. Өфө, 1965, 97-се бит.\nhttps://ba.wikipedia.org/w/index.php?title=Метафора&oldid=855988 ҡабул ителгән\nПоследний раз редактировалась 27 декабрь 2018 в 15:47\nБыл бит һуңғы тапҡыр 15:47 27 декабрь 2018 үҙгәртелгән.


Германия музейында 1812 йылғы Ватан һуғышы дәүерендәге башҡорт ҡормандары һәм уҡтары табылған // Мәҙәниәт | новости башинформ.рф\n8:45, 14 июня 2018 Мәҙәниәт\nГермания музейында 1812 йылғы Ватан һуғышы дәүерендәге башҡорт ҡормандары һәм уҡтары табылған. Ошо хаҡта Германияла йәшәүсе яҡташыбыҙ, журналист һәм режиссер Нәсүр Йөрөшбаев хәбәр итте.\n«Өс йыл элек Германияның Эрфурт музейында миңә Наполеон дәүерендәге башҡорт яугирының ҡорманын табыу бәхете тейеү тураһында «Петерсберг цитаделенән дүрт ҡорман» тигән мәҡәлә яҙҙым. Эҙләнеүҙәрҙе дауам итергә булдым һәм быйыл майҙа минең үтенес буйынса музей хеҙмәткәрҙәре һаҡлағыстарҙан тағы өс ҡорман һәм туғыҙ уҡ сығарҙы. Боронғо әйберҙәр яҡшы торошта һаҡланған һәм улар – уникаль», — тип һөйләне «Башинформ» агентлығына Нәсүр Йөрөшбаев.\nУға бөтә ҡомартҡыларҙы фотоға төшөрөргә, үлсәргә, еҫкәргә һәм тотоп ҡарарға рөхсәт иттеләр, тип хәбәр итте агентлыҡ әңгәмәсеһе.\n«Был экспонаттар – беҙҙең ҙур хазина, — тине музей директоры Айдам әфәнде. – Ошо ҡомартҡыларҙың нәҡ беҙҙең музейҙа һаҡланыуы менән беҙ бик ғорурланабыҙ», – тип өҫтәне ул, минең ҡулыма ҡорманды тапшырып.\nРежиссер Башҡортостан Милли музейында ҡормандар күргәҙмәһе ойоштороу мөмкинлеге тураһында килешкән. Әле ойоштороу мәсьәләләре хәл ителә.\nҮҙ сиратында Нәсүр Йөрөшбаев Эрфурт ҡалаһы музейына башҡорт ҡурайын һәм үҙенең «Сена өҫтөндә ҡурай моңо» документаль фильмын бүләк итте.


Бөгөн, 28 июндә, Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының директоры вазифаһын башҡарыусы Иршат Фәйзуллин театрҙың коллективына баш режиссерын тәҡдим итте. Яңы вазифаһын Айрат Әхтәм улы Абушахманов башҡара.\nАйрат Абушахманов – Башҡортостандың атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Д.Сиразиев исемендәге премия лауреаты, Алтын битлек» Рәсәй милли театраль премияһы номинанты.\nАйрат Әхтәм улы 1995 йылда Өфө дәүләт сәнғәт институтын тамамлағандан һуң (курстың художество етәксеһе – Р.В.Исрафилов) ижад юлын Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт дәүләт академия драма театрында актер булараҡ башлай.\nАйрат Абушахмановты ысын күңелдән ҡотлайбыҙ һәм ижади уңыштар теләйбеҙ!


Рәсәй самолеттары “Ислам дәүләте” ойошмаһының ялан лагерын утҡа тотто. Операцияла 6 бомбардировщик ҡатнашҡан. Ҡорал һаҡланған 3 келәт, 3 танк, 4 хәрби машина, пулеметлы 8 автомобиль юҡ ителгән.\nБөгөн Америка дәүләт секретары Джон Керри Мәскәүгә килә. Ул Рәсәйгә оператив мәғлүмәт менән алмашыу өсөн берлектәге төркөм булдырыу тәҡдимен яһарға тейеш. Был осраҡта “Джабхат ан-Нусра” террор төркөмсәһенең аҙымдарын күҙәтеп, шулай уҡ “Ислам дәүләте” ойошмаһын бомбаға тотоуҙы ла көйләп буласаҡ.\nПекин Көньяҡ-Ҡытай диңгеҙендәге бәхәсле утрауҙар мәсьәләһендә Вашингтон менән бәхәскә инергә әҙер. Ҡытай сит ил эштәре министрлығы Гаагалағы третей суды ҡарарын хуплаған өсөн Америкаға протест белдерҙе. Пекин Ҡушма Штаттарҙы халыҡ-ара хоҡуҡта ике яҡлы стандарттар ҡулланыуҙа ғәйепләй.\nЮнона планета-ара станцияһы Юпитерҙы фотоға төшөрөп ергә ебәргән. Төҫлө фотола Юпитер һәм уның өс эре юлдашын-Ио, Евроап һәм Ганимедты күрергә мөмкин. Ғалимдәр әйтеүенсә, көслө радиоактив нурҙар камераға зыян килтермәгән. Аппарат Юпитерға 5 мең саҡырымға тиклем яҡынайырға тейеш.


Иң һылыу ҡыҙ — Стәрлетамаҡта » Всемирный Курултай (конгресс) башкир\nВсемирный Курултай (конгресс) башкир » Новости » В Башкортостане » Иң һылыу ҡыҙ — Стәрлетамаҡта\nИң һылыу ҡыҙ — Стәрлетамаҡта\nавтор: 147258951 | Просмотров: 2033\nӨфөлә 20-се тапҡыр башҡорт ҡыҙҙарының гүзәллек бәйгеһе үтте. Ул республикала Имен бала саҡ һәм ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу йылына арналды.\nТәүҙә ҡыҙҙар үҙҙәре менән таныштырҙы. Тулҡынланыу һиҙелһә лә, барыһы ла үҙен сәхнәлә матур, ыҡсым тотто, йөҙҙәренән яҙ ҡояшылай йылмайыу китмәне. Ҡыҙҙар бейеүгә лә әүәҫ: “Гүзәл-данс” бейеү мәктәбе етәксеһе Гүзәл Исламғолова ҡуйған “Ете ҡыҙ”, донъя бейеүҙәрен бик оҫта башҡарҙылар. Киләһе конкурста тамашасылар үҙҙәре һылыуҡайҙарға һорау бирә алды. Баҙарҙа ҡарабойҙай хаҡы күпме, Ер шарының иң матур урыны ҡайҙа, ахырызаман етһә, нимә эшләйәсәкһең, үҙеңә 8 Мартҡа ниндәй бүләк теләйһең һәм башҡа ҡыҙыҡлы һорауҙар яңғыраны. Жюри ағзалары яуаптарҙың тапҡырлығын баһаланы. Ижади һынауҙа һәр ҡыҙ үҙен күрһәтә алды. Йыр-бейеү, һүрәт төшөрөү, бәйләү, спорт ҡаҙаныштары һәм башҡа оҫталыҡтары менән бүлештеләр. Иман, изгелек, кеше, ваҡыт һымаҡ фәлсәфәүи темаларға яҙған шиғырҙарын да уҡып ишеттерҙеләр.\nТөрлө йылдарҙағы “Һылыуҡай” еңеүселәре лә сәхнәгә сыҡты — улар бағыусылар тәҡдим иткән ҡатын-ҡыҙ кейемдәрен күрһәтте. “Арғымаҡ” этно-рок төркөмө, Гөлнур Ҡарабулатова, Ян Лира тамашасыны музыкаль номерҙар менән шатландырҙы.\nЖюри ағзаларына баһалау бик еңелдән булманы: барыһы ла сибәр, уңған, һөйкөмлө. Ҡыҙҙар “Моңло”, “Нурлы”, “Иманлы”, “Наҙлы”, “Нәфис”, “Зауыҡлы”, “Йор һүҙле” номинациялары менән билдәләнде. “Интернет гүзәле” махсус исеме Күгәрсен районынан Раушания Ибраһимоваға эләкте. I урынды Миәкә ҡыҙы Әлиә Исмәғилева яуланы, II урын Өфөнән Ләйсән Ғасимоваға, III урын Салауат районынан Алина Мораҙымоваға эләкте. Ә инде иң төп бүләк — “Һылыуҡай-2012” тажын Стәрлетамаҡ һылыуы Ләйсән Ғарифйәнова кейҙе.


Эшләгәндең ҡулында – бәрәкәт » Башҡортостан гәзите\n29-07-2016, 01:06 // Иман // Баҫып сығарырға\nБында “ғәмәл” һүҙе дөйөм хеҙмәтте, йәғни тормош көтөүҙе, ғаилә ҡороуҙы, йорт төҙөүҙе, тәбиғәтте һаҡлауҙы һәм башҡа барыһын да үҙ эсенә ала. Эшләйһең икән, бәрәкәт килер.\nХеҙмәттең кеше өсөн ни ҡәҙәр ҙур әһәмиәткә эйәлеге хаҡында “Ҡөрьән Кәрим”дә, Мөхәммәт ғәләйһис-сәләмдең хәҙистәрендә ифрат күп әйтелгән. “Аллаһ Тәғәлә иманлы, һөнәрле бәндәһен һөйә”, – тигән Пәйғәмбәребеҙ. Ул үҙе бөтөн ғүмерен хеҙмәткә бағышлап, башҡаларға ҙур өлгө күрһәткән. Бер саҡ, барлыҡ ваҡытын мәсеттә уҙғарған кешене күреп, бүтәндәрҙән: “Был әҙәм балаһы көнө-төнө ғибәҙәттә, уны кем ашата икән һуң?” – тип һораған. “Уның кәсеп менән шөғөлләнгән туғаны бар, шул ризыҡландыра”, – тип яуаплағандар. “Был кешегә ҡарағанда туғанының тормошо хәйерлерәк”, – тип һығымта яһаған Пәйғәмбәребеҙ. Ғөмүмән, Ислам дине тик ғибәҙәт ҡылып ултырыуға ҡарағанда намаҙ уҡып та, кәсеп итеп тә йәшәүҙе хуп күрә.\nМөхәммәт ғәләйһис-сәләм хеҙмәттең юғары әһәмиәтен үҙ тормошо аша раҫлаған. Ул намаҙ ҙа уҡыған, сауҙа менән дә уңышлы шөғөлләнгән, ғаиләһен дә яҡшы ҡараған. “Ҡыйыу, тәүәккәл сауҙагәр ризыҡланыр”, – тигән Пәйғәмбәребеҙ. Шул уҡ ваҡытта йүнселлекте ғәҙел алып барырға саҡырған: ошо саҡта ғына килемеңдә бәрәкәт була.\nҒөмүмән, барлыҡ пәйғәмбәрҙәр ҙә хеҙмәт иткән. Мәҫәлән, Муса ғәләйһис-сәләм мал көткән. Ҡайһы берәүҙәр, әйтәйек, Сөләймән, Дауыт пәйғәмбәрҙәр батша ла булған. Аллаһ Тәғәләнең ҡанун-ҡағиҙәләрен еткереү менән бергә илгә етәкселек итеү өсөн күпме ғилем, зиһен кәрәк!\nАта-бабабыҙ Ислам күрһәткән юл буйынса ғүмер буйы үҙ көсөнә таянып йәшәгән, иген иккән, мал аҫраған, ҡул, ағас эштәре, умартасылыҡ, солоҡсолоҡ, баҡсасылыҡ менән шөғөлләнгән. Улар һис кемдән ярҙам көтөп ултырмаған, барыһын да үҙҙәре тапҡан, һөҙөмтәлә ғаиләһен ҡараған, еренең ҡәҙерен белгән, милләтен, телен, рухи ҡиммәттәрен һаҡлаған.\nҺөнәр өйрәнеп үҫеүҙең әһәмиәте бөгөнгө заманда айырыуса ҙур. Ҡулы эш белгән кеше бер ваҡытта ла юғалып ҡалмай. Ошоно күҙ уңында тотоп, балаларҙы киләсәккә әҙерләп үҫтереү зарур. Йәш быуын төплө белем алыу менән бергә төрлө һөнәр үҙләштерергә, ат егергә лә, ер һөрөргә лә белергә тейеш.\nБоронғоларҙан ҡалған бер аҡылды иҫкә төшөрәйек. Батша улын ғилемгә, һөнәргә өйрәтеү өсөн остазға бирә. Күпмелер ваҡыттан егеттән имтихан алырға үҙе килә. “Улығыҙ барыһына ла өйрәнде!” – тип ҡаршы ала уны уҡытыусы. Тәүге һынау мәлендә кәмәгә ултырып китәләр. Диңгеҙгә ингәс, батша ярандарына улын һыуға ташларға бойора. Егет бата башлай. Ярандар уны ҡотҡарып ҡала. “Ниңә йөҙөргә өйрәтмәнең? – тип дәғүә белдергән батша уҡытыусыға. – Кеше башҡа ғилемде, үҙе белмәгән осраҡта, икенсе берәүҙән өйрәнә ала. Ә йөҙә белмәй икән, уны кем ҡотҡарыр?”\n“Ярҙам ниәтендә кешегә балыҡ түгел, ә ҡармаҡ тотторорға кәрәк” тигән һүҙҙәр ҙә хеҙмәттең тәрбиәүи әһәмиәте, үҙең табып ашағандың ҡәҙерле булыуы хаҡында һөйләй. Шәхестәребеҙ ҙә һөнәр белеүҙе, эшһөйәрлекте юғары баҫҡысҡа ҡуя. Мәҫәлән, бөйөк мәғрифәтсебеҙ Мифтахетдин Аҡмулла бер шиғырында һәр нәмәне Хоҙайҙан көтөп ятыуҙы хурлыҡ тип атай, тоғро юлды эҙләп алға йүгерергә әйҙәй.


Изгелек хәйриә фонды республикала балалар өсөн паллиатив ярҙам күрһәтәсәк хоспис асырға ниәтләй - Bash.News\nИзгелек хәйриә фонды республикала балалар өсөн паллиатив ярҙам күрһәтәсәк хоспис асырға ниәтләй\nИзгелек хәйриә фонды республикала балалар өсөн паллиатив ярҙам күрһәтәсәк хоспис асырға ниәтләй https://bash.news/news/86639_izgelek_xjri_fondy_respublikala_balalar_sn_palliativ_yaram_krtsk_xospis_asyra_nitlj\nКүләмле проект өсөн бағыусыларҙың ярҙамы ғына аҙ, шуға ла төбәк, федераль ҡаҙнанан ярҙам кәрәк, ти фонд хеҙмәткәрҙәре. Был мәсьәлә бөгөн Мәскәү белгестәре менән осрашыуҙа күтәрелде. Ҡунаҡтарҙың маҡсаты төбәк хәйриә фондтары эшмәкәрлеге менән яҡындан танышыу, тәжрибә уртаҡлашыу.\n"Изгелек" 2012 йылдан алып, "Тиҙ ярҙам" программаһы нигеҙендә эшләй. Эшмәкәрлектең төп йүнәлештәре 35 йәшкә тиклем ауырыуҙарҙы дауалау өсөн хәйриә ярҙамы йыйыу, ауыр тормош хәленә ҡалғандарға, күп балалы ғәиләләргә, балалар йорттары һәм приюттарына социаль ярҙам күрһәтеү. Биш йыл эсендә фонд 7000 кешегә ярҙам күрһәтеүгә өлгәшкән, был 252 миллион һумдан ашыу аҡса йүнәлтелгән.\nАнастасия Андреева, "Тиҙ ярҙам" программаһы етәксеһе: “Фондҡа ярҙам һорап мөрәжәғәт итеүселәр күп. Беҙ сабыйҙарға ла, 35 йәшкә тиклемге сирлеләргә лә тиҙ арала кәрәкле сумманы йыйырға тырышабыҙ. Әгәр ҙә беҙ уларҙы һауыҡтырыуға булышлыҡ итәбеҙ икән, төп маҡсатыбыҙға ирешәбеҙ тигән һүҙ”.\nӨфөгә “Хеҙмәт даны һәм ҡаһарманлығы ҡалаһы” исемен бирергә ниәтләйҙәр\n07:04, 23 июл


«Киске Өфө» гәзитенең сайты - АҠЫЛЛЫ КЕШЕ БАШҠАЛАР ТӘЖРИБӘҺЕНДӘ ӨЙРӘНӘ - 2015 - Мәҡәләләр\nКеше ғүмере ҡыҫҡа ғына. Ошо ваҡыт арауығында донъяның асылын аңларға, тойорға тырышыу теләге менән яна бәндә. Был яныу, моғайын, кешенең йәшәйешендә сағылалыр ҙа инде. Ә инде был кеше шағир булһа - икеләтә. Шиғриәттә, классик шиғриәттә ритм нисек урынлы файҙаланылһа, ғаләмдең дә үҙ ритмы бар. Икенсе яҡтан, әҙәбиәттән дә, ғаләмдән дә ябай кеше аңлата алмаҫлыҡ серҙәр, мөғжизәләр бөркөлөп тора. Әҙәбиәттең иң төп мөғжизәһе нимә? Ул уҡыусының күҙ алдында тотош бер донъяны барлыҡҡа килтереү һәләтенә, мөмкинлегенә эйәме? Асылмаған һәм, бәлки, асылмаҫ та һорауҙарға яуап эҙләнек шағир, тәржемәсе, журналистарҙың Шәһит Хоҙайбирҙин исемендәге премияһы лауреаты Дамир ШӘРӘФЕТДИНОВ менән.\nШағир, яҙыусы йә рәссам булыу өсөн тәбиғәт балаһы булыу кәрәк, тиҙәр. Бөгөн тәбиғәттең ни икәнен белмәгән ижадсылар ҙа етерлек. Нисек уйлайһығыҙ: тәбиғәттең ижадҡа йоғонтоһо бармы икән?\n- Тәбиғәт балаһы булыу бер кемгә лә ҡамасау булмаҫ ине лә... Кеше былай тәбиғәттең айырылғыһыҙ бер өлөшө булып яратылған да, тик беҙ үҙебеҙгә яһалма микроклимат, әйләнәбеҙҙә теплица шарттары булдырып, ысынбарлыҡтан ныҡ ситкә тайпылдыҡ. Әлбиттә, сығышыбыҙ шул төпкөлдәрҙән булғас, тәбиғәт тә беҙҙең күңел донъябыҙҙың формалашыуына шаҡтай йоғонто яһай.\nШулай ҙа мин һорауыңдағы икенсе һөйләмгә ентекләберәк туҡталыр инем. Тәбиғәт менән ныҡ бәйләнештә йәшәмәгән кеше лә ысын ижадсы була ала бит. Ижад ул - күңелдең асыштарға һәләтлелеге. Ә асыштар техника өлкәһендә лә, йыһанда ла, шул уҡ үҙ ҡыуышыңда ғына айырым микроклимат төҙөүҙә лә була ала. Әйткәндәй, урбанистик тип аталған шиғриәт, әҙәбиәт тә бар бит әле. Башҡорт әҙәбиәтендә урбанистика юҡ, тип зарланыуҙар ҙа байтаҡ. Рус әҙәбиәтендә ҡалала тыуып үҫеп, шунда формалашҡан шағирҙар бар. Блок, Маяковский, Цветаева, Заболоцкий ижадында тәбиғәт әллә ни ҙур урын биләмәй, ләкин беҙ уларҙы бөйөктәр иҫәбенә индерәбеҙ бит. Тормош күркәмлеген тәбиғи матурлыҡта ғына түгел, ә бөтә әйләнәбеҙҙә лә күреп тә, уҡыусыға күрһәтеп тә була. Шағирҙар араһында математиктар, физиктар, химиктар ҙа бар. Тәбиғәттең ни икәнен белмәгән ижадсыларҙың булыуы ғәжәп түгел: кеше тәбиғәттең күпселек өлөшөн үҙ яйына үҙгәртеп ҡороп, яһалмаға әйләндереп бөттө инде. Хатта ауыл балалары ла хәҙер тәбиғәт ҡосағында йәшәмәй, ә унда ара-тирә экскурсияға ғына сыға. Ә ҙур ҡала балаһына ни һан!\nТәбиғәттең ижадҡа йоғонтоһо бар һәм ул йоғонто Тәбиғәттең үҙенең оло ижадсы булыуынан килә. Беҙҙе ул бер тапҡыр ҙа ҡабатланмай торған матурлығы менән һоҡландыра, ғәжәпләндерә, ҡыҙыҡһындыра, ана шулар килтерә лә инде үҙенсәлекле табыштарға. Ана шул күренештәр беҙҙе асыштарға әйҙәй, ижади ҡараш үҫтерә.\nБөгөн уҡыусыны арбар, аптыратыр темалар ҡалмаған да кеүек. Тарих та, драмалар ҙа, детективтар ҙа, мистик әҙәбиәт тә асылған инде. Нимә менән ылыҡтырырға мөмкин уҡыусыны? Поэзияла, мәҫәлән?\n- Донъя әҙәбиәтендә ни бары бер нисә генә сюжет бар, бөтә яҙылған әҫәрҙәр шул тирәлә өйөрөлә, тиҙәр. Был ысынлап та шулай. Шул схема буйынса мин, мәҫәлән, кино сериалы башланыу менән уның нисек тамамланасағын әйтеп бирә алам. Детектив формаһы ғына иң аҙаҡҡа тиклем кәрттәрҙе асмауға ҡорола, ә ҡалғандары - барыһы ла бер ҡалыпҡа һалынған. Беләбеҙ бит инде: тамаша башында сәхнәлә мылтыҡ эленеп торһа, ул мотлаҡ атырға тейеш.\nНимәлер тураһында һүҙ барғанда, һәр ваҡыт аҙаҡтан сығыш яһаусыларға ҡыйыныраҡ: барыһын да алдан һөйләүселәр әйтеп бөтөргән. Хәҙерге әҙәбиәттә лә бөгөн тапалмаған һуҡмаҡтар ҡалмаған, унда үҙенсәлекле яңы юлдар ярыу мөмкин дә түгел. Шуға, яҙыусы халҡының оригиналлек, креативлыҡ артынан ҡыуып, "туҙға яҙылмаған" нәмәләр уйлап сығарыуы йышайҙы. Элегерәк ул фантастика өлкәһендә генә үҙен аҡлай ине, бөгөн иһә әҫәрҙе уҡып ҡарайһың да, "Улай булмай ҙа инде" тип ҡуяһың, ләкин авторҙың фантазияһы һоҡландырмай ҡалмай. Был киноларҙа бигерәк тә асыҡ күренә, сөнки унда сценарийға режиссер фантазияһы ла ҡушылғас, ана шул "тормошсан түгеллек" күпләтә артып китә. Ут эсенән теп-тере килеп сығыу, бомба шартлағанда иҫән ҡалыу, бер диск патрон менән сәғәт буйы атышып йөрөү - ана шундай ышандырмай торған, әммә сағыу күренештәр.\nБөгөн әҙәбиәттә уҡыусыны тик тормошсанлыҡ менән, геройҙың төрлө осраҡтарҙағы күңел торошон һүрәтләп кенә "үҙ яҙмаңда" тотоп ҡалырға мөмкин. Шиғриәттә - ихласлыҡ менән. Һин бәләкәй генә күренеште, кисереште, тойғоно ни тиклем ихласыраҡ һүрәтләп бирәһең, уҡыусы уны күңеленә шул тиклем яҡын ҡабул итәсәк һәм үҙе кисергәндәй ышанасаҡ. Ихласлыҡтың ышандырыу көсө тураһында әҙәби геройҙарҙың ҡылыҡтарын барлап сығып, тотош фәнни хеҙмәт яҙырлыҡ. Бына ни өсөн балалар әҙәбиәте ябай һәм ихлас булыуы менән алдыра - балалар алдаша белмәй, улар яһалмалылыҡты йәне-тәне менән тоя. Ғөмүмән, шиғриәт һәр ваҡыт ысын кисерештәрҙе ихласлап һүрәтләүе менән прозанан айырылып торҙо: лириканы бит беҙ авторҙың үҙ тойғолары тип атайбыҙ, ә сәсмә әҫәрҙә герой кисерештәре йә йыйылма образ була, йә сит кеше яҙмышын прототип итеп алалар. Документаль кино геройы менән художестволы кино геройы араһындағы айырма һымаҡ инде. Береһе - тормошсан, икенсеһе - яҙыусы фантазияһы.\nТеләһә ниндәй әҫәрҙең дә биҙәге - мөхәббәт тарихы. Китапта йә кинола мөхәббәт күренеше юҡ икән - ҡыҙыҡһыныу кәмей. Ни өсөн шулай ул?\n- Кешенең тәбиғи асылында һалынған тойғоларҙың динамикаһын үҙеңдә түгел, ә ситтән күҙәтеү һәр ваҡыт ҡыҙығыраҡ. Үҙебеҙҙә соҡсонорға яратмайбыҙ беҙ, ә бына ситтәрҙе тикшерергә тиһәң - рәхим ит. Ундай миҫалдарҙы тик әҙәбиәттә генә күпләп табырға мөмкин. Ҡурҡаҡлыҡ, хыянат кеүек кире күренештәр һымаҡ уҡ, кешелә булған тойғоларҙан мөхәббәт хисе лә иң көслөләренән һәм, иң ҡыҙығы, унда ла кеше өлгө түгел, ә ғибрәт булырлыҡ осраҡтарға нығыраҡ иғтибар итә. Әйтергә кәрәк, тормошобоҙҙа бәхетле мөхәббәт осраҡтары һирәк осрай, ҡара төҫкә мансылған тарихтар күберәк. Өҫтәүенә, һәр кеше лә һөйөү тойғоһо кисереп, уның ни икәнен яҡшы күҙ алдына килтерә, шуға мөхәббәткә ҡағылышлы һәр ваҡиға ла ҡыҙыҡ уның өсөн. Ҡыҙыҡ ҡынамы - был илаһи тойғоно ул тағы, тағы ла кисереп ҡарарға риза!\n"Беренсе саф мөхәббәт" тигән иҫәп башы бар, ә бит кеше тормошонда ундай кисерештәр бер нисә булыуы ихтимал. Шул ымһындырғыс тартылыу көсө кешене "башҡалар яҡҡан усаҡ йылыһында" йылынырға саҡырып тик тора. Ул тарихтар ни тиклем фажиғәлерәк булһа (әҙәбиәттә улар сағыуыраҡ һүрәтләнә), шул тиклем кисерештәр ҙә көслөрәк, сөнки тәбиғәтебеҙ шундай беҙҙең: матур өлгөләр түгел, ә насар миҫалдар нығыраҡ тәьҫир итә беҙгә. Аҡыллы кеше башҡалар тәжрибәһендә өйрәнә, тигән һымаҡ инде был. Әллә башҡалар фажиғәһен күреп, эстән генә "Минең менән улай булмаясаҡ" тигән өмөт ҡалдырамы кеше? Нисек кенә булмаһын, үҙең менән булған, йә булыуы ихтимал хәлдәр тураһында кемдеңдер хикәйәләүен уҡыуы барыбер ҡыҙығыраҡ.\nЯҙылған: 21.12.15 | Ҡаралған: 839


Уның хаҡында ҡаҙаныштары һµйләй\n31 Август 2020, 19:01\nСәскәләр... Аллы-гөллө, иҫ киткес сағыу, матур, төрлө-төрлө. Лилиә Әҡсән ҡыҙы баҡсаһында үҫкән гөлдәренә һөйөп, һоҡланып баға. Әҙәм балаһы ла, сәскәләр кеүек, һәр береһе үҙенсәлекле, серле, ҡабатланмаҫ. Кемдер уңышҡа өлгәшеп, үҫешеп, тормошто биҙәп йәшәй, ҡайһылары йомолоп ҡала, хас та тәрбиәгә, һыуға, йылыға мохтаж гөлдәр һымаҡ. Лилиә Менчикова үҙен белгәндән алып кеше асылы тураһында уйлана. Һәр әҙәм – оло шәхес, уға дөрөҫ юлды һайлашырға, йүнәлтергә, йылы һүҙеңде, ҡарашыңды еткерергә кәрәк. Эйе, үҫемлектәр төрлө орлоҡтан шыта, ә бит уның ниндәй кимәлдә үҫеүе тәрбиәгә бәйле. Тормош, кеше яҙмышы хаҡында тәрән фекер йөрөткән Лилиә Әҡсән ҡыҙы шәхесте үҫтереү темаһында бик ентекле эшләй. Уның өсөн донъяла насар кеше юҡ, барыһы ла һәйбәт, уларҙы тик аңлай, ишетә белергә кәрәк.\nТелмәр оҫтаһы, сығыш яһаусы, ойоштороу һәләтенә эйә Лилиә Менчикова бөтә йәмғиәт башланғысы алдында тора. Ул - яңынан-яңы идеялар тыуҙырыусы, инициатор, дәртләндереүсе. Пионерҙар йортон етәкләгән осорҙа ул мәғариф бүлеге методисы Сажиҙә Шәмсетдинова менән таныша. Ике йәш белгестең уй-ниәттәре тура килә, байтаҡ эште бергә атҡаралар. Тиҙҙән педагогтар өсөн “Шишмә” ижади клубы барлыҡҡа килә. Мәғариф өлкәһе белгестәре ҡатнашлығында бихисап байрам, конкурс, кисәләр уҙғарыла. Тәрбиә эшенә изгелекле, илһөйәр, сәләмәт тормош алып барыуға өҫтөнлөк биргән балалар үҫтереү орлоҡтары һалына. Иң мөһиме – ата-әсә, уҡыусы, уҡытыусы төшөнсәләренән теҙелгән сылбыр нығына, был тығыҙ бәйләнеш уңышҡа килтерә.\nЙәмғиәт тормошонда ҡайнаған, ярты юлда туҡтамаҫ, тынғыһыҙ, һәр саҡ алға ынтылған Лилиә Әҡсән ҡыҙы 42-се лицейҙың да уҡытыу-тәрбиә эшенә яңы һулыш индерә. Студенттар менән төрлө алымдар, формалар ҡулланып эшләй. Ә бит араларында ауыр холоҡлолар, төрлө ғаиләнән килгәндәр була. Тәртип яратҡан тәжрибәле Лилиә ханым һәр береһенең күңеленә юл яра, уларға шәхес итеп ҡарай, ысын ир-егет булып үҫерҙәренә өмөт, ышаныс бағлай. Фәҡәт ошондай ҡараш белгесте кадет кластарын асырға этәрә лә инде. Студенттар һаны бермә-бер арта. Төрлө институттан килгән комиссия ағзалары 42-се лицей базаһында имтихан ойоштороп, иң-иңдәрен үҙҙәренә һайлап ҡабул итә. Мәләүез кадеттарына һорау арта, сөнки уларҙың белем кимәле юғары һанала. Уҡыу йортон киңәйтеү уйы Лилиә Менчиковаға тынғы бирмәй, йәш быуындың киләсәген хәстәрләй. Ниһайәт, уның тырышлығы, ныҡышмаллығы, маҡсатлылығы менән Рәсәй Эске эштәр министрлығы Өфө юридик институтының Мәләүез филиалы үҙ ишектәрен аса. Был уҡыу йортоноң директоры булараҡ Лилиә Әҡсән ҡыҙы бихисап эштәр атҡара. Ул шәхесте рухи-әхләҡи тәрбиәләү буйынса әсбаптар, монографиялар яҙа. Лилиә Әҡсән ҡыҙы һәр студенттың яҙмышын, үҫеш юлын белә тиһәм, һис яңылышмайым. Бөгөн дә уның ҡулы аҫтында уҡыу йортон тамамлаусылар рәхмәттәрен еткерә, иғтибар күрһәтә, әсәләре кеүек күреп ҡабул иткәндәрен йәшермәй, йыш ҡына хәтирәләр йомғағын һүтеп, ҡыҙыҡлы хәлдәрҙе иҫләй, тәҫораттары менән бүлешә. Яратҡан педагогтары Лилиә Менчикованың улар яҙмышында роле бик ҙур шул.\nРайон, ҡалабыҙ үҫешенә тос өлөш индергән Лилиә Менчикова күп наградаларға эйә. Ул “Башҡортостан Республикаһы атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре”, “Башҡортостан Республикаһы халыҡ мәғарифы отличнигы” исемдәренә лайыҡ, “Рәсәй Эске эштәр министрлығына 200 йыл” түш билдәһе менән бүләкләнгән. Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттарын һанап та бөтөрөрлөк түгел.\nБөгөн эшлекле ханым ЗАГС бүлеген етәкләй. Уның бүлмәһенән кеше өҙөлмәй. Килгән береһенең ҡыуанысы, хәсрәте менән ихлас уртаҡлаша, хөрмәт күрһәтә, изге теләктәрен еткерә ул. Етәкселәренән уңғандарын хеҙмәттәштәре йәшермәй. “Уның менән эшләүе еңел. Талапсанлыҡ, тәртип яратыу һыҙатының уңышҡа юл икәнлеген төшөндөк. Кеше булараҡ ул шул тиклем ябай, эскерһеҙ, юморға бай, йомшаҡ күңелле”, - тиҙәр.\nЛилия Менчикова тормош иптәше Владимир Ильич менән матур донъя көтөп, ул һәм ҡыҙ тәрбиәләгәндәр. Тормоштоң аяуһыҙлығы уны ла урап үтмәгәне ҡыҙғаныс. Һөйөклөһөн мәңгелеккә юғалта. Шөкөр, балалары, күҙ нурҙары, әсәләрен һөйөндөрөп йәшәй. Улы Вадим байтаҡ йылдар РФ Тикшереү комитетының республика буйынса идаралығында эшләй, полковник дәрәжәһенә күтәрелә, ҡыҙы Вера ышаныслы адвокат, ул БР Адвокаттар коллегияһында иҫәпләнә. Һәр ҡайһыһы үҙ юлын табып, ғаилә ҡороп, үҙ балаларын үҫтерә. Ейән-ейәнсәрҙәре Роман, Элина, Давид көтөп алған ҡунаҡтары.\nКүркәм юбилейын Лилиә Әҡсән ҡыҙы юғары тормош һәм һөнәри ҡаҙаныштары менән билдәләй. Эйе, күп эш башҡарылған, байтаҡ ниәт тормошҡа ашҡан. Ғүмер һәм хеҙмәт юлында осратҡан кешеләрҙең барыһына ла рәхмәтле Лилиә ханым. Күптәре уның ышаныслы дуҫы, ҡәҙерле һәм яҡын кешеһе. Хөрмәт, һөйөү менән уратҡандар уны.\nЛилиә Менчиковаға һоҡланып, ғорурланып ҡарайым. Уның кеүек һынмаҫ рухлы, көслө ихтыярлы, ныҡлы баҫып алға барғандар һирәк. Редакция исеменән беҙ ҙә ҡотлауҙарға ҡушылабыҙ, артабан да сәләмәтлектә, шатлыҡта, уңышҡа өлгәшеп, һөйөнөп йәшәргә яҙһын.\nВадим Саматов фотоһы.\nҺүрәттә: Лилиә Менчикова.


Матур ғаилә – ил ҡото » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Ҡоролтай тауышы » Матур ғаилә – ил ҡото\nМатур ғаилә – ил ҡото 23.02.2018 // Ҡоролтай тауышы\nҒаилә – милләтебеҙҙең генә түгел, халҡыбыҙҙың, республикабыҙҙың, илебеҙҙең дә ныҡлы терәге, таянысы, оло, бөтөн бер йәмғиәттең лайыҡлы өлөшсәһе ул. Тап бөгөн “ғаилә” төшөнсәһе айырым иғтибарға, ихтирамға лайыҡ. Ул йәмғиәтебеҙҙә иң көнүҙәк күренештәрҙең береһе булып ҡала. Ысын, бәхетле, тулы һәм законлы ғаиләләр генә илебеҙҙең бәхетле, яҡты киләсәген тәьмин итә ала.\nРеспубликабыҙҙа ғаиләгә иғтибарҙы арттырыу, ғаилә төшөнсәһенең дәрәжәһен күтәреү, ғаилә ҡиммәттәрен нығытыу өсөн төрлө саралар үткәреү ҡаралған.\nОшо көндәрҙә Нефтекама ҡалаһының башҡорт гимназияһында илһөйәр, телһөйәр милләттәштәребеҙ, өлгөлө ғаиләләр өсөн “Ғаилә – туған тел һаҡсыһы” тип аталған күркәм сара үтте. Был бәйгелә ҡалабыҙҙың төрлө мәктәптәренән һәм балалар баҡсаларынан балаларын милли рухта тәрбиәләгән, туған телдә иркен аралашҡан 11 ғаилә ҡатнашты. Улар “Халҡым теле – хаҡлыҡ теле”, “Беҙ башҡортса һөйләшәбеҙ”, “Өләсәйем һандығы” кеүек турҙарҙа һынау тотто. Һәр ғаилә конкурсҡа етди әҙерләнеп килгән: өлкәндәр ҙә, бәләкәс конкурсанттар ҙа милли кейемдә сығыш яһап, йырлап, бейеп, йола фольклорын сәхнәләштереп, тамашасыларҙы һоҡландырҙы.\nБилаловтар ғаиләһенең дәртле бейеүҙәре, театрлаштырылған формала башҡорт милли аштары, уны әҙерләү ысулдары менән таныштырыу, йола фольклорынан күренештәр; Хөснуллиндар ғаиләһенең туған телде, Тыуған илде, мәҙәниәтте, тарихты өйрәнеүгә өндәгән ҡобайыры, күңел ҡылдарын тирбәтеп ҡумыҙҙа уйнауҙары, өзләү сәнғәте менән таныштырыу, Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған олатайҙарының өсмөйөшлө хатын уҡыу, һалдаттарҙы иҫкә алыу, был хатты уның яҡты иҫтәлеге итеп изге ҡомартҡылай һаҡлауҙары, ун быуат дауамында бөтә әҙәби ҡомартҡыларҙың йәшәү формаһына, фекер ағышына һәм яҙманың үҫешенә көслө йоғонто яһаған ислам дине ҡанундары, иҫке төркисә яҙылған “Мөхәммәдиә” китабы менән таныштырыу; Алсынбаевтарҙың кис ултырыу, шәл бәйләү, бирнә һандығын әҙерләү йолаларын сәхнәләштереү; Ғөбәевтәр ғаиләһенең балаларҙы, милләттәштәребеҙҙе иманға өндәгән мөнәжәте, “Туҡмаҡ әйләндереү”, “Йөҙөк һалыш” кеүек уйын фольклоры өлгөләре менән таныштырыуы, кесеһенән алып олоһона тиклем йырлап-бейеп сығыш яһауҙары үҙе бер тамаша булды.\nҺәр ғаиләнең сығышында башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереүгә баҫым яһалды, ҡул эштәренә өйрәтеү, аш-һыу әҙерләү һабаҡтары, ғөрөф-ғәҙәттәр, ғаилә ҡиммәттәре менән таныштырыуға ҙур иғтибар бирелде.\nБыл сараға килгән һәр тамашасы күңелендә ҙур кинәнес кисерҙе, балалар баҡсаһына йөрөгән кескәйҙәрҙең дә, мәктәп уҡыусыларының да матур итеп башҡортса һөйләшеүенә, милли ғөрөф-ғәҙәттәрҙе белеүенә ғорурланды, кисәнән рух, ғәм, сәм алып ҡайтты. Танылған ҡурайсы, Башҡортостандың халыҡ артисы, жюри рәйесе Айбулат Рәхмәтуллиндың конкурсанттарға ҡурай бүләк итеүе лә йәш быуынға башҡорт телен, мәҙәниәтен, рухиәтен, ғөрөф-ғәҙәттәрен, йолаларын ҡәҙерле мираҫ итеп һаҡлағыҙ тигән символик теләк төҫө алды. Һәр конкурсантҡа ҡала башҡорттары ҡоролтайы, “Урал” башҡорт халыҡ үҙәгенең Нефтекама филиалы, “Ағинәй”ҙәр клубы тарафынан бүләктәр һәм дипломдар тапшырылды.\nЯрыштың һөҙөмтәләре буйынса Роза менән Айрат Хөснуллиндар ғаиләһе Гран-приға лайыҡ булды, ә Рита һәм Альберт Алсынбаевтар ғаләһе I урынды яуланы.\n“Урал” башҡорт халыҡ үҙәгенең Нефтекама филиалы етәксеһе;


Зөлфиә Рәхмәтуллина | «Ашҡаҙар» радиоhы сайты Аудио ағым: http://player.bonus-tv.ru:8090/radio1.mp3\nЗөлфиә Рәхмәтуллина - Ғаиләгә социаль ярҙам йылында журналистар араһында ойошторолған республика конкурсында радиотапшырыуҙар циклы менән Гран-приға лайыҡ була. Хеҙмәте төрлө ведомстволарҙың маҡтау ҡағыҙҙары менән баһаланған. 2008 йылда Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарына бағышланған «Еңеү һалдаттары» тип исемләнгән очерктар йыйынтығы донъя күрә.\nИшембай районы Һайран ауылы.\nБДУ, журналистика бүлеге. Телерадио хеҙмәткәрҙәре институтының ТВ һәм радио алып барыусылары бүлеге.\n7 февраль 2010 йыл.\nКитап, журнал уҡыу, интернет.\nӘсәйем бешергән бөтә ризыҡтар.\nТ.Ғарипова «Бөйрәкәй», М.Веллер «Смысл жизни», М.Кәрим «Оҙон-оҙаҡ баласаҡ», Н.Мусин, Ә.Үтәбай, Р.Түләк, Р.Ғарипов.\nМ.Шолохов әҫәре буйынса «Судьба человека» фильмы.\nОло инәй һәм Тәңкәбикә – ҡатын-ҡыҙ сабырлығы өлгөләре.\nХәҙер әйтемгә тиң заманса афоризмдар бик күп…\nРайман Ишбаев «Мин ҡабаттан тыуһам әгәр..», Альберт Салауатов «Мәрхәмәтле бул, яҙмыш».\nЙүгереп барыр эшең, ашҡынып ҡайтыр йорт-ғаиләң булыуы, күңел тыныслығы һәм сәләмәтлек.\nАллаға шөкөр, көлөп иҫкә алыр ваҡиғалар күп.\nҒәҙеллек, тоғролоҡ. Эскән кешене йәнем һөймәй.\nСит телдәр, ваҡытым етһә шәхесте үҫтереү тренингтарына йөрөр инем. Иҡтисад өлкәһендә белем алырға теләйем, хәҙер мөмкинлегем юҡтыр, сөнки теүәл фәндәр буйынса башланғыс белемдәр «тоҙланып», «ҡаҡланып» бөткән…\nКәрәк саҡта өндәшмәй ҡалыу.\nЯратмаған шөғөлөм юҡ.\nЯратҡан һәм яҡын кешеләрегеҙ һәр саҡ янығыҙҙа булһын!


Ғәли Сәйетбатталов – Башҡортостан академия фәндәренең сағыу вәкиле (ғалим-телсенең 85 йыллығына) // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nҒәли Сәйетбатталов – Башҡортостан академия фәндәренең сағыу вәкиле (ғалим-телсенең 85 йыллығына)\n14:00, 17 декабря 2013 Йәмғиәт\nБөгөн республикабыҙ фәне, мәҙәниәте һәм юғары мәктәбенең күренекле вәкиле Ғәли Ғәли улы Сәйетбатталовҡа 85 йәш тулыр ине. Ул замандаштары, коллегалары һәм уҡыусылары хәтерендә билдәле телсе һәм филолог, тыуған еренең һәм туған теленең ҡайнар патриоты булараҡ ҡалды.\nҒәли Сәйетбатталов 1928 йылдың 17 декабрендә Башҡорт АССР-ы Йылайыр кантонының Сәйетҡол ауылында (хәҙерге Башҡортостандың Күгәрсен районы) тыуған. 1950 йылда К.А. Тимирязев исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия институтын уңышлы тамамлай. 1953 йылдан алып Башҡорт дәүләт университетында эшләй, һуңынан уның бөтә ғилми-педагогик эшмәкәрлеге тап ошо уҡыу йортона айырылғыһыҙ бәйле була. Бында 1957-1974 йылдарҙа кандидатлыҡ эшен, артабан докторлыҡ диссертацияһын яҡлағандан һуң Ғәли Ғәли улы уҡытыусы, башҡорт һәм дөйөм тел ғилеме кафедраһы доценты, тарих-филология факультетының деканы урыбаҫары булып эшләй. 1974-1977 йылдарҙа башҡорт теле кафедраһы мөдире, 1977 йылдан алып ғүмеренең һуңғы көндәренә тиклем ошо кафедраның профессоры була. 1991 йылда Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһының гуманитар фәндәр бүлеге буйынса ағза-корреспонденты итеп һайлана.\nҒәли Сәйетбатталов республиканан ситтә лә билдәле, юғары абруйлы ғалим. Ул 250-нән ашыу ғилми мәҡәлә, тиҫтәләгән монографиялар һәм мәктәп, педагогия училищелары һәм юғары уҡыу йорттары өсөн әсбаптар авторы булып тора. Ғәли Ғәли улы хәҙерге башҡорт теленең синтаксисы, пунктуация һәм стилистикаһы проблемаларын фәнни өйрәнеүгә ҙур өлөш индерҙе. Ғалимдың ғилми эшмәкәрлеге һуңғы йылдарҙа айырыуса емешле булды. Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан «Китап» нәшриәтендә уның ике томда «Башҡорт теле. Синтаксис» һәм өс томда «Башҡорт теле. Стилистика» хеҙмәттәре нәшер ителде.\nТел ғилеменең теоретик проблемаларын өйрәнеү менән бер рәттән Ғәли Ғәли улы башҡорт әҙәбиәте классиктарының тел һәм стиль проблемалары, башҡорт әҙәби теле үҫешенең үҙенсәлектәре менән шөғөлләнде. Уның бихисап хеҙмәттәре билдәле башҡорт яҙыусылары әҫәрҙәренең тел һәм стиль үҙенсәлектәре проблемаһына арналды.\nҒилми-педагогик эшмәкәрлек менән бер рәттән ғалим юғары квалификациялы белгестәр әҙерләү өҫтөндә лә әүҙем эшләне. Ул докторлыҡ диссертациялары яҡлау буйынса диссертация советы ағзаһы булып торҙо, докторлыҡ һәм кандидатлыҡ диссертацияларын яҡлағанда оппонент булараҡ сығыш яһаны, башҡорт филологияһы һәм журналистика факультеты студенттарының диплом эштәре менән етәкселек итте.\nҒәли Сәйетбатталовтың күп йыллыҡ ғилми һәм педагогик эшмәкәрлеге юғары танылыу алды. Башҡорт тел ғилеме үҫешенә ҙур өлөш индергәне өсөн ул «Хеҙмәттәге уңыштары өсөн» һәм «Хеҙмәт ветераны» миҙалдары менән наградланған. Уға «Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған фән эшмәкәре» тигән почетлы исем бирелгән. Ул Рәсәй Федерацияһының почетлы юғары профессиналь белем биреү хеҙмәткәре һәм Башҡорт АССР-ның мәғариф отличнигы, 1995 йылда Й.Ғ.Кейекбаев исемендәге премия лауреаты булды.\nҒәли Сәйетбатталов 2010 йылдың 3 авгусында ауыр һәм оҙаҡ ауырығандан һуң 82-се йәшендә яҡты донъянан китте.


Башҡортостан депутаттары Дәүләт Думаһына 57 закон проекты индергән // Сәйәсәт | новости башинформ.рф\nБашҡортостан депутаттары Дәүләт Думаһына 57 закон проекты индергән\n14:45, 24 марта 2011 Сәйәсәт\nБашҡортостан депутаттары Дәүләт Думаһына 57 закон проекты индергән, улар әлеге ваҡытта тикшереүгә ҡуйылған. Был хаҡта кисә Мәскәүҙә Башҡортостан Президенты Рөстәм Хәмитовтың Дәүләт Думаһы депутаттары менән осрашыуында РФ Дәүләт Думаһының Гражданлыҡ, енәйәт, арбитраж һәм процессуаль ҡануниәт буйынса комитеты рәйесе Павел Крашенинников белдерҙе.\nПавел Крашенинниковтың әйтеүенсә, Дәүләт Думаһында бөгөн Башҡортостандан 13 кеше эшләй. Улар дөйөм депутаттар иҫәбенең ни бары өс процентын тәшкил итә. Ләкин үҙҙәренең юғары әүҙемлеге арҡаһында беҙҙең депутация закондар сығарыу эшмәкәрлегендә ете процент күрһәтә.\n— БР Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай ҙа үҙенең закондар сығарыу инициативаһы хоҡуғын уңышлы ғәмәлгә ашыра, — тине Павел Крашенинников. – Закон проекттары һуңғы арала төбәктәрҙән йышыраҡ та килә башланы. Бер нисә йыл элек кенә уларҙың ҙур өлөшө, шул иҫәптән Башҡортостан менән тәҡдим ителгәндәре лә, кире ҡағыла ине. Хәҙер төбәктәр менән күрһәтелгән закон проекттарының 20 проценты самаһы закон булып китә.\nТеги: закондар сығарыу, дәүләт думаһы


Рөстәм Хәмитов «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараны // Иҡтисад | новости башинформ.рф\nРөстәм Хәмитов «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараны\n11:24, 22 сентября 2016 Иҡтисад\nӨФӨ, 2016 йыл, 22 сентябрь. /«Башинформ» мәғлүмәт агентлығы/.\n21 сентябрҙә Өфөлә Башҡортостан Башлығы Рөстәм Хәмитов «ВДНХ-Экспо» күргәҙмәләр комплексында ойошторолған I «Транспорт системалары. Махсус техника һәм ҡорамалдар» күргәҙмәһен ҡараны.\nБында яңы коммерция транспорты һәм юл-төҙөлөш техникаһы, материалдар һәм ҡорамалдар, запас частар, майлау материалдары, экспедиция хеҙмәттәре, автотранспорт мониторингы системалары ҡуйылған. Күргәҙмәлә бөтәһе илдең 10 төбәгенән, шул иҫәптән Мәскәүҙән, Санкт-Петербургтан, Татарстандан, Силәбе, Кемеров, Свердловск, Брянск, Нижегород өлкәләренән 70-кә яҡын компания ҡатнаша.\nКүргәҙмәлә ГЛОНАСС системаһының Башҡортостан буйынса төбәк операторы юл хәрәкәте, пассажирҙар һәм йөк ташыу мониторингының инновация системаларын тәҡдим иткән. Әлеге ваҡытта ошо маҡсатта илдә етештерелгән пилотһыҙ осоу аппараттарын файҙаланыу күҙаллана. Рөстәм Хәмитов юл хәрәкәте хәүефһеҙлеген арттырыу өсөн ошо системаны артабан үҫтереү кәрәклеген билдәләне.\n«Машиналар һәм приборҙар эшләү компаниялар төркөмө» (Брянск), Кемеров тәжрибә ремонт-механика заводы, Кировград ҡаты иретмәләр заводы, «Меркатор Холдинг» (Мәскәү) компаниялары юл-төҙөлөш һәм коммуналь техниканың заманса өлгөләрен, Башҡортостандың «Башбетон», «Россильбер» компаниялары, шулай уҡ Нефть химияһы һәм эшкәртеү институты юл төҙөлөшө өлкәһендәге инновация материалдарын тәҡдим иткән. Төбәк етәксеһе республиканың Транспорт һәм юл хужалығы буйынса дәүләт комитетына перспективалы материалдар етештереүселәр менән әүҙемерәк хеҙмәттәшлек итергә ҡушты.\n– Ошо йәһәттән импортты алмаштырыу килеп сыға икән, ярҙам итергә кәрәк, – тине Рөстәм Хәмитов.\n«Өфө» халыҡ-ара аэропортының генераль директоры Александр Андреев эске һауа юлдары терминалын реконструкциялау барышы тураһында хәбәр итте, был уның үткәреү һәләтен күпкә арттырырға мөмкинлек бирәсәк.\nКүргәҙмәне ҡараған саҡта төбәк етәксеһе Һамар – Өфө – Силәбе автомобиль магистрале идаралығының стенды менән танышты һәм ошо трассаны тәртиптә тотоу кәрәклеген билдәләне.\n– Федераль йәки республика юлымы – халыҡҡа барыбер. Иң мөһиме – сифатлы эшләү, – тип белдерҙе Рөстәм Хәмитов. – Форум эштең яңы варианттарын күрһәтер, тип ышанам. Иң мөһиме, белгестәр төҙөлөштөң сифаты яҡшырһын өсөн дөрөҫ ҡарар ҡабул итә аласаҡ.\nТеги: юлдар,төҙөлөш,бр башлығы


Өфө күҙ ауырыуҙары институты директоры EURETINA дипломына лайыҡ булды // Йәмғиәт | новости башинформ.рф\nӨфө күҙ ауырыуҙары институты директоры EURETINA дипломына лайыҡ булды\n9:54, 10 октября 2013 Йәмғиәт\nФото: пресс-служба Уфимского НИИ глазных болезней\nӨфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты директоры профессор Мөхәррәм Бикбов иң танылған Европа офтальмологтар ассоциацияларының береһе — EURETINA Европа витреоретиналь белгестәр йәмғиәтенең XIII конгресы дипломанты булды. Уны офтальмологияға индергән хеҙмәт өлөшө, Кәнсығыш менән Көнбайыш араһында фәнни һәм клиник хеҙмәттәшлекте үҫтереүгә йүнәлтелгән күп йыллыҡ һәм уңышлы эшмәкәрлеге өсөн билдәләнеләр. Диплом һәм Тюбинген Университетынан (Германия) ҙур аҡсалата суммаға чекты EURETINA-2013 Конгресы Президенты профессор Гисберт Рихард тапшырҙы.\nЕвропа симпозиумы Өфөнән тағы бер офтальмолог — Гүзәл Бикбованың эшен билдәләне. Уның Чиба (Япония) Университеты (уның менән Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты ғилми-тикшеренеү эшмәкәрлеге алып бара) менән берлектәге доклады инновацион фәнни эш өсөн грантҡа лайыҡ булды.\nӨфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институтында хәбәр итеүҙәренсә, конгресс Гамбургта үткән. Йыл һайын ул бөтә донъянан дүрт меңдән ашыу офтальмолог һәм офтальмохирургтарҙы йыя. Быйылғы форум Йәмғиәт тарихында иң ҙуры булды: 98 илдән 4,5 меңдән ашыу селтәрле шекәрә патологияһы өлкәһендәге эксперттар һәм тикшеренеүселәр килде. Конгреста Рәсәй офтальмологияһы исеменән Өфө күҙ ауырыуҙары ғилми-тикшеренеү институты делегацияһы сығыш яһаны. Әйтергә кәрәк, EURETINA фәнни программаһына Рәсәйҙән бөтәһе биш доклад ҡабул ителде, уларҙың өсөһөн Башҡортостандан ғалимдар презентацияланы.


Һөт өсөн аҡса ҡасан түләнер? | ГТРК «Башкортостан» — Новости Уфы и РБ\n11 апреля 2018 — 16:11\nДыуан районы Яңы Хәлил ауылы халҡы комбинатҡа тапшырылған һөт өсөн ике-өс айлап аҡса алмай интегә. Төпкөл ауылда урындағы халыҡ өсөн эш урыны юҡ. Шуға ла үҙ көстәре менән аҡса эшләргә тырышҡан хужабикәләр был килемдән дә мәхрүм. Тапшырылған һөт өсөн аҡса түләнмәүҙең сәбәбе нимәлә? Ләйсән Байышева көн аша Мәсәғүт һөт-консерва комбинатына һөт тапшыра. Ауылда эш булмау сәбәпле, йәшәрлек булһа ла аҡса эшләргә тырыша ул. Әммә һуңғы ваҡытта бер-нисә айлап хужабикәләр тапшырылған һөт өсөн аҡса алмай. Уның сәбәбен дә бер кем дә аңлатмай, ти улар. Байышевтар ғаиләһе барлығы дүрт баш һауым һыйыр аҫрай. Тап улар аҡса сығанағы булып тора ла инде. Ҡышҡыһын уларҙан яҡынса утыҙ литр һөт сыға. Әммә һаман аҡса түләнмәгәс, һөттө һатыуҙан файҙа юҡ. Урындағы халыҡ һүҙҙәренсә, тәүҙә комбинат аҡсаны ваҡытында түләп барған. Һуңғы арала уның бурыстары йыйылған. Көн дә бер үк яуап. Һөт йыйыусы Вафа Мөбәрәков һәр иртән бер нисә ауылға йөрөп комбинатҡа һөт ташый. Һуңғы ваҡытта, аҡса булмау сәбәпле, һөт тапшырыусыларҙың һаны ла күпкә кәмене, ти ул. Әйткәндәй, ауыр хеҙмәт менән эшләнелгән аҡсаны ауыл халҡы былтыр ҙа ҡайтара алмай интеккән. Мәсәғүт һөт-консерва комбинаты директоры әйтеүенсә, аҡса түләнмәүҙең сәбәбе предприятиеның финанс хәленә бәйле. Шулай ҙа тапшырылған һөт өсөн аҡса тиҙҙән ҡайтарыласаҡ, тип белдерҙе һөт-консерва комбинаты директоры. Мәсәғүт һөт-консерва комбинатындағы хәл Республика ауыл хужалығы министрлығының күҙәтеүенә алынды. Яңы Хәлил ауылы халҡына хәҙер тапшырылған һөт өсөн аҡсаны көтөргә генә ҡала. Ауыл халҡы тапшырылған һөт өсөн башҡаса бындай аңлашылмаусанлыҡтар килеп сыҡмаҫ, тип ышана.


2 Ноябрь 2018, 11:53\nНаҙлыгөл Танһыҡҡужина мәктәп бүлегенең IV курсында уҡый. Тырыш ҡыҙ яҡшы өлгәшергә лә, колледж тормошонда әүҙем ҡатнашырға ла өлгөрә. 2016 йылда БДУ-ның Сибай институтында үткән «Киләсәк кешеһе: проблемалар һәм преспективалар» исемле фәнни-ғәмәли конференцияла «Башланғыс класта мәғлүмәт технологияһын ҡулланыу» сығышы менән еңеү яулаһа (етәксеһе—информатика уҡытыусыһы А.Р.Һөйөндөков), 2018 йылда VI бөтә Рәсәй йәштәр ғилми-ғәмәли конференцияһында «Башҡорт халыҡ ҡатын-ҡыҙҙарының милли кейеме элементы—селтәр төрҙәрен өйрәнеү» эше менән дә Гран-приға лайыҡ булды. Студенттың ғилми етәксеһе—ҡул эштәре методикаһы уҡытыусыһы Г.Р.Дәүләтбаева.\nНаҙлыгөл Танһыҡҡужина мәктәп бүлегенең IV курсында уҡый. Тырыш ҡыҙ яҡшы өлгәшергә лә, колледж тормошонда әүҙем ҡатнашырға ла өлгөрә.\n2016 йылда БДУ-ның Сибай институтында үткән «Киләсәк кешеһе: проблемалар һәм преспективалар» исемле фәнни-ғәмәли конференцияла «Башланғыс класта мәғлүмәт технологияһын ҡулланыу» сығышы менән еңеү яулаһа (етәксеһе—информатика уҡытыусыһы А.Р.Һөйөндөков), 2018 йылда VI бөтә Рәсәй йәштәр ғилми-ғәмәли конференцияһында «Башҡорт халыҡ ҡатын-ҡыҙҙарының милли кейеме элементы—селтәр төрҙәрен өйрәнеү» эше менән дә Гран-приға лайыҡ булды. Студенттың ғилми етәксеһе—ҡул эштәре методикаһы уҡытыусыһы Г.Р.Дәүләтбаева. Наҙлыгөл төрлө ырыуҙарға ҡараған селтәрҙәрҙең үҙенсәлеген өйрәнә, анализ яһап, уларҙы эшләй. Мәҫәлән, күҙҙең яуын алырлыҡ Бөрйән ырыуы селтәрен мәрйендәр менән үргән, тәңкәләр менән биҙәгән.\nБарлыҡ уңыштары өсөн 2017-2018 уҡыу йылында Башҡортостан халыҡтары туған телдәрен өйрәнеүгә бәйле уҡыу һәм ғилми эшмәкәрлектә юғары һөҙөмтәләре өсөн күренекле башҡорт шиғир-гуманисы һәм мәғрифәтсеһе Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге стипендияға лайыҡ булды.\nНаҙлыгөл үҙенең тырышлығы, яуаплылығы менән күптәргә өлгө булырлыҡ.\n—Был донъяға берәү ҙә юҡҡа ғына килмәй. Кеше үҙенән һуң яҡшы эштәр ҡалдырырға тейеш. Ошоно яҡшы аңлаған өләсәйем мине бәләкәйҙән ҡул эштәренә өйрәтте,—ти ҡыҙ.—Нимәгә тотонһам да, күңелемде биреп, һәр биҙәккә күҙ нурымды түгеп, ихлас башҡарам. Шуға ла ул уңышлы килеп сығалыр.


Башҡортостанда һунарсылыҡ хужалыҡтарын үҫтерергә мөмкинлек биргән закон ҡабул ителә // Иҡтисад | новости башинформ.рф\n12:21, 10 июля 2020 Иҡтисад\nБашҡортостанда һунарсылыҡ хужалыҡтарын үҫтерергә мөмкинлек биргән закон ҡабул ителә Фото: Олег Яровиков\nБашҡортостан Дәүләт Йыйылышы депутаттары тәүге уҡыуҙа «Һунар һәм һунарсылыҡ ресурстарын һаҡлау тураһында» һәм «Йәнлектәр донъяһы тураһында» республика закондарына үҙгәрештәр индерҙе. Улар ярым ирекле шарттарҙа һәм яһалма булдырылған йәшәү мөхитендә һунар итеү үҙенсәлектәрен билдәләй.\n«Документ һунарсылыҡ хужалыҡтарын үҫтереүгә йүнәлтелгән. Маҡсат – махсус шарттар тыуҙырылған, һунар өсөн йәнлектәр үрсетеү буйынса маҡсатлы эш ойошторолған урындарҙа ғына һунар итеү. Был сара биоресурстарҙы һаҡлауға, һунарсылыҡ хужалыҡтарынан ситтә һунар итеүҙе кәметеүгә булышлыҡ итергә тейеш. Европала бындай тәжрибә күптән ҡулланыла, ә беҙҙең илдә һуңғы ваҡытта ғына популярлыҡ яулай башланы», — тине Дәүләт Йыйылышы рәйесе Константин Толкачев.\nЗакон проектында ярым ирекле шарттарҙа һәм яһалма булдырылған йәшәү мөхитендә тотолған йәнлектәр донъяһы объекттарын һаҡлау һәм файҙаланыу өлкәһендә хоҡуҡи база билдәләнә. Бынан тыш, ошондай йәнлектәрҙе аулауға лимиттар яңынан ҡарала. Законды көҙгө сессия осоронда ҡабул итеү планлаштырыла.\nТеги: Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы, һунарсылыҡ хужалыҡтары, һунар


Хәбәрҙәр: Европа ҡаршы сыға. Нимәгә ҡаршы?\nЕвропа ҡаршы сыға. Нимәгә ҡаршы?\nЕвроберләшмәнең 23 илендә, көрсөккә ҡаршы сара булараҡ ҡулланылған ҡаты экономия сәйәсәтенә ризаһыҙлыҡ белдереп, күләмле акциялар үтте. Был забастовка һәм демонстрацияларҙың инициаторы- Европа профсоюдар конфидерацияһы.\nИталия ҡалаларында тантаналы йөрөш тыныс башланды, әммә аҙаҡ Турин һәм Милан ҡалаларында полиция менән бәрелештәр булды.\nЭшһеҙлек кимәле 25 процентҡа еткән Испанияла үҙҙәренең ризаһыҙлығын белдереп урамдарға сығыусылар һаны бик күп булды. Мадридта иһә бөтөнләй транспорт йөрөмәне һәм шулай уҡ тәртип һағында тороусылар менән алыштар күҙәтелде. Тиҫтәләгән кеше ҡулға алынды.\nБындай акциялар йыш булып торған Афинала уның масштабы ул ҡәҙәр үк ҙур булманы. Халыҡтың ижтимағи арыуы һәм битарафлығы һиҙелә.\nБрюсселдә хөкүмәттең көрсөккә ҡаршы программаһы менән дә, ғөмүмән, бөтә Евроберләшмәлә үткәрелгән бюджет дефицитын ҡыҫҡартыу саралары менән дә ризаһыҙлыҡ ишетелде. Демонстрацияла ҡатнашыусылар Евроберләшмә етәкселеген тәнҡитләне һәм Союздың йәшәүгә һәләтле булыуын шик аҫтына алды.\nЕвроберләшмәләге профсоюздарҙың эшмәкәрлек һәм хеҙмәттәшлек көнөнә“Евроньюс”өсөн иҡтисадсы, сәйәси фәндәр профессоры Анри Сердиняк аңлатма бирҙе. Ул көрсөк тыуҙырған бер генә проблеманы ла хәл итмәгән ҡаты экономия сараларын Европаға көсләп тағыуҙары тураһында әйтте. Улай ғына ла түгел, профессор һүҙҙәре буйынса, властар дәүләт сығымдарын, социаль программаларҙы ҡыҫҡартып, хеҙмәт хаҡтарын “туңдырып”, хатта ҡырҡып, хәлде артабан ҡатмарландыра.


Shemale Sex Эконом Ваҡытта Һәм Эконом – Транс Уйын Бушлай Онлайн\nИнтернет Секс Уйындар Иң Трансвестит Хитроумный\nРәхим итегеҙ беҙҙең яң дебра-уйындар платформаһында. Беҙ һуңғы коллекцияһын булдырыу трансвеститский секс-уйын, ул китерелә менән бөтә фантазия, һеҙҙең менән ҙур ағзалары, улар ҡарата на цыпочки кәрәк сайт, ул нисек трансвестит ихтыяждарын аңлаған энтузиастар һәм заманса уйынса хардкорный. Коллекцияларында, бында беҙҙе кем булған, әлеге ваҡытта бөтә яңы уйын бара. Сираттағы уйын сүплек түгел, бөтә коллекцияһы нисек иҫкергән флеш-уйыны. Был HTML5 ғына тора, беҙҙең яңы сайт-уйын, графика һәм раят алған һәм һеҙгә хайран булғас, ул беҙгә тәҡдим итә алалар., Уйын беҙгә йөҙ сәғәт булып, артабан күп ҡырлы була, тота сезне кәрәк була төндәр буйы, беҙ һеҙгә мөмкин булған сығанаҡтарҙы һәм транс-бер номер gnu. Беҙ һеҙҙең өсөн төрлө булырға мөмкин һәм, хатта яратҡан посоревноваться озорство тубус транс менән порно видео.\nҺеҙ эшләгән һәм бер ни кәрәк түгел, иң элек беҙҙең сайт тигән уйын уйнай. Беҙ уйындарға инеү бушлай тәҡдим процесында ниндәй ҙә булһа сикләүҙәр. Тимәк, һеҙ хатта беҙҙән сайтында иҫәп яҙмаһы булдырҙы кәрәк, һәм беҙ һеҙҙең шәхси мәғлүмәтте һораған электрон почта адресы йәки башҡа түгел. Скачивать унда бер нәмә лә кәрәк, туранан-тура һәм наслаждайся барыһы да һеҙҙең браузер. Һәм башҡа сайттар булыуы, тәҡдим транс-порноигра, әммә нәҡ беҙҙең иң ҙур һәм иң кинк төрлө коллекцияһын тәҡдим итә. Платформаларында был уйындың алып бара, ҡарашы менән бөтә шулай шәп., Бер ниндәй ҙә реклама һеҙҙең пользовательский тәжрибәһе һәм дөрөҫ раздражающий ала. Хәүефһеҙ шарттар хәүефһеҙ һәм наслаждаться уйындар һеҙҙең була, тип, һеҙ, аласыз көсөргәнеш шулай булмаһа, белмәйем, беҙ һеҙҙең һы менән хәүеф йәшерен ҡушыла. Бөтә был функцияларына ентекләп ҡарап, бындай һайлау беҙҙең яҡшы сайты эшләй.\nТөрлө Уйындар Аша Уларҙың Хыялын Транс Транс Н Секс\nҠасан етә эш транс-хыял, бөтә мөмкин булған ни ҡатмарлы. Был уйын өсөн кәрәк, һеҙҙең алған коллекция һәм енси, бөтә унда булған, тип, һеҙ, аласыз ҡарарға тырыша ине. - Булмауға ҡарамаҫтан, һеҙ беҙҙең сайты секс йәки сей ҡушылдығы эҙләп бармы ни, тип, тарихы менән бара, бара беҙҙә бар, һеҙҙең өсөн. Симулятор уйындары беҙҙә бар, һеҙҙең алалар наслаждаться уларҙың сифаты ҡайнар эҫе трансвестит аватар чувак трахома. Был уйындарға һеҙҙең азатлыҡ есен өҫтөндә күп булғанда транс-персонаждар, улар һеҙ трахать була. Шул уҡ ваҡытта тышҡы ҡиәфәте аласыз настроить транс-красотки., Грустная ул эшләй, уның хутынья эшләй, эшләүсе үҫмерҙәр һәм уның МИЛФА, пан-цыпочки эскорт йәки матур, барлыҡ, һеҙҙең нимә талап ҡыҙҙыра. Был коллекциянан ҡайһы бер уйын тәҡдим итә, беҙҙең көй ҡатмарлы, алманы кем әйләнер һеҙгә үҙебеҙҙең персонаждар булырға, һеҙ кем булыуын белә реаль тормош.\nТөрлө саҡтар була уйыны, оольни трансвестит һеҙ наслаждаться була. Әгәр сездә бар, фантазияһы тураһында транс менән таныштырасаҡ, беҙҙең менән танышып симулятор транс беҙҙең сайтта буласаҡ, ул бөтә төрҙәре күп төрлө персонаждар менән үҙ-ара эш менән килә, уларҙың төрлө һәм барыһы ҡулы менән төрлө шәхестәрҙең тормош сексуаль. Оольни һәм үҙенә улар менән оҫта ҡулланыу һеҙҙең туранан-тура һеҙҙең трахаться мәжбүр. Шул уҡ ваҡытта булды беҙҙең текст бер нисә уйын, роман кеүек бәрелде визуаль буласаҡ, һеҙ унда төп герой тиреһе эләгә, тирә-яҡ тарихын өйрәнеү., Бөтә төр тарих беҙҙә булһа, реалистик рәүештә, офистар йәки төнгө клубҡа барыу, йәки фантастик тиклем фәнни-фантастика, тылсым эҙләп алыҫ галактика транс короллек буйлап сәйәхәт йәки һеҙ унда иң ҡыҙыу.\nБеҙ Бары Тик Сифатлы Уйын Вәғәҙә Ҡуйыу\nУйын алдынан коллекцияға эләккән беҙҙең сайт, беҙ уның төҙөлөшөн бер нисә протестировать мотлаҡ. Был, сөнки беҙ тел менән осрашыуҙар беҙҙең уйынсылар хәлдә лә, уларҙың уйын ҡасан ҡуҙғатылды, был мобиль айланмалар, уны ҡасан теләйһең, улар уйнай, ә һуңынан аҫрап, ҡасан барыһы да ҡыҙыҡлы буласаҡ. Шуға күрә беҙ булған ғына был html5 коллекцияһына индерелеүе-уйын. HTML5-күпкә йылдамыраҡ уйнаһа ла, ҡасан етә эш графигы., Движок персонаждарҙың хәрәкәтен һәм тауыш яңғыраны һәм реалистик ашыу күп күренә, улар был уйындар ҡулланып эшләү сығарырға мөмкин буласаҡ. Бына тағы бер үҙенсәлеге был уйын шул факт тора, уларҙың ҡайһы берҙәре менән яҡшы тарихы, һәр яҙылған. Текст уйын, улар һеҙ тапҡан өсөн беҙ, һеҙгә яҡшы уятырға һәләтле, теләһә ҡарағанда порнофильм. Был ысул менән шулай уҡ, ул тарих һөйләнә, ул эҫе өҫтәй.\nПремиум Сайттарға Бушлай Уйнарға\nБеҙ был платформалар төҙөй башланыҡ, беҙ тел һөйөүселәргә тәҡдим транс-навигация мөмкинлектәре һәм наслаждаться уйын өсөн уңайлы һәм хәүефһеҙ порно платформа менән бергә бөтә тирә йыйыла. Бөтә мобиль ҡоролмалар өсөн кәрәкле компьютер алдында яҡшы булып йәки беҙҙең ҡулыбыҙ менән багктар. Күп уйын ҡоралдары табыуы еңел ҡарарға кәрәк, унда яҡшы откалибровать, с теги, тексҡа исем уйларға һәм уңайлаштырыу өсөн һәр һүрәтләгән миниатюра бирә. Бынан тыш, беҙҙең сайтта теркәлергә кәрәк булмаған функцияларҙы берләшмәһе бушлай ҡарарға була., ,, Һеҙ иҫәп яҙмаһын кәрәк түгел, беҙҙең һәр уйында өсөн таҡта йәки вазифаларын билдәләй белеү. Ниһәйәт, һеҙ, аласыз булырға ышанабыз, беҙ дөрөҫ сайттар тәҡдим итәләр, эш ҡасан етә хәүефһеҙлеге. Персональ мәғлүмәтте беҙҙең сайттан асыу хәүефе юҡ, сөнки ҡулланыла һәм беҙ ҙә һеҙҙең сервер шифрланған мәғлүмәт һорай. Дөйөм алғанда, Sex Shemale эконом ваҡытта һәм эконом-был сайттың, улар һеҙ кәрәк, һеҙ теләһәгез, һеҙҙең өсөн транс-хыялдарын тормошҡа виртуаль инеүҙе ғаләм.


Ниһайәт, көтөп алған йәй айҙары, отпуск мәлдәре етте. Ялын, әлбиттә, һәр кем үҙенсә, иҫтә ҡалырлыҡ итеп үткәрергә тырыша. Нәшриәтебеҙ магазиндарына килгән һатып алыусыларҙың артыуына ҡарағанда, тап ошо йәйге осорҙа күптәр китап уҡырға тырышҡаны күренә. Уҡыусыларыбыҙ фекеренсә, ҡағыҙ баҫмаларҙы, әҙәби әҫәрҙәрҙе бер ниндәй ҙә интернет һәм башҡа мәғлүмәт сығанаҡтары алмаштыра алмай.\nУларҙың һәр береһендә элекке һәм бөгөнгө заман геройҙарының тормошо, сетерекле яҙмышы, йәшәйеше, донъяға ҡарашы, тормош ауырлыҡтары алдында һыналыуҙары, берәүҙәренең уңыуы, икенселәренең туңыуы һәм башҡа хәл-ваҡиғалар һүрәтләнә. Үлем һәм тыуым, мөхәббәт һәм нәфрәт, яҡшы һәм яман; ярлы һәм бай булыу, ихтыяр көсөнә эйә булыу һәм нәфсене теҙгенләй алмау кеүек сифаттар һәр бер әҫәрҙең геройҙарының холҡонда сиратлашып килә. Һәр автор әҫәрҙәрендә уҡыусыһына фәһем алырлыҡ ваҡиғаларҙы, геройҙарҙың холоҡ-ҡылыҡтарын асып бирә алған. Фәһемле, уҡымлы һәм ҡыҙыҡлы был китаптар күптәрҙе битараф ҡалдырмаҫ. Уларҙы нәшриәтебеҙҙең магазиндарынан, шулай уҡ сайт аша заказ менән алдырырға мөмкин. Рәхим итегеҙ!


Башҡорт теле һәм әҙәбиәте - Ижади эш алымдары\n| Инеү | RSS Кесаҙна, 21.03.2019, 01:27\nИжади эш алымдары\nБеҙ, тел һәм әҙәбиәт уҡытыусылары, укыусыларҙы грамоталы яҙыуға өйрәтергә онотмайынса, төп иғтибарҙы балаларҙың ижади фекерләү һәләтлеген, һөйләү һәм яҙыу телмәрен үҫтереүгә йүнәлтергә лә бурыслыбыҙ.\nТел дәрестәрендә, ҡағиҙә үҙләштерелгәс, ижади характерҙағы күнегеүҙәр эшләтеп, һөйләмдәр уйлатыу, картина буйынса иншалар йәки терәк һүҙҙәр ярҙамында бәйләнешле миниатюр хикәйәләр төҙөтөү бик файҙалы. Бындай эштәр, беренсенән, уҡыусыларҙың ҡағиҙәне үҙләштереүен тикшерергә мөмкинселек бирә, икенсенән, уларҙың ижади фекерләүен, яҙыу телмәре күнекмәһен үҫтерә. Хикәйә төҙҙөрөүҙә, инша яҙҙырыуҙа эш еңелдән ауырға табан алып барыла.\nУҡыусыларға инша йәки хикәйә яҙыу өсөн теманы тәҡдим итеү генә етмәй, уға ерлек тә, йүнәлеш тә бирергә тура килә.\nV синыфта «Синтаксис һәм пунктуация» темаһын үткәндә, бурыстар түбәндәгеләр:\n3) эйәреүсе һүҙ һәр ваҡыт эйәртеүсеһен асыҡлап, кокретлаштырып килә;\nӘ инде VI синыфта бындай ижади эштәрҙе төрлө формаларҙа һәр һүҙ төркөмөн үткәндән һуң эшләтергә була һәм күберәк уҡыусыларҙың тормош тәжрибәһенә бәйле темаларҙы һайлау отошлораҡ.\nБерәй грамматик категорияны үткәндәме, тыныш билдәләрен системалаштырғанда йәки дөйөмләштергәндәме уҡыусыларҙы мөмкин тиклем үҙ аллы ижадҡа өйрәтеү мөһим. Мәҫәлән, омонимдарҙы өйрәнгән дәрестә түбәндәге шиғри юлдарҙы ижад иттек:\nҮҙ аллы ижадҡа өйрәтеүҙең сираттағы төрө - тасуири инша. Быны тәбиғәт күренештәрен тасуирлаусы шиғырҙарҙы, хикәйәләрҙе үтеү ваҡытына тура килеү маҡсатҡа яралы.\nКартина буйынса иншалар һәм хикәйәләр төҙөтөү балаларҙың фантазияһын үҫтерә. уларҙың логик фекерләү һәләтлеген асыҡларға ярҙам итә.\nЯҙма телмәр үҫтереүҙең юғарыраҡ баҫҡысы - уҡыусыларҙы инша яҙырға өйрәтеү. Иншаларҙың белем биреү һәм тәрбиәүи әһәмиәте ҙур: улар телмәр күнекмәләре булдырыуҙан тыш, балаларҙың күҙәтеүсәнлеген үҫтерә, күргән, белгән, ишеткәндәрҙе дөйөмләштереп, билдәле эҙмә-эҙлектә яҙырға өйрәтә. Инша өҫтөндә эшләгәндә уҡыусыларҙың үҙ аллылығы тәрбиәләнә, образлы һәм логик фекерләү һәләтлеге үҫә, ижади активлығы күтәрелә.\nМәктәптә әҙәби әҫәрҙәр буйынса һәм ирекле темаға инша яҙҙырыу практикаға ингән.\nИрекле темаға инша яҙғанда материалдар төрлө сығанаҡтан алына: балаларҙың ишеткән-күргәндәрен, экскурсиянан алған тәьҫораттарын, һынлы сәнғәт материалдарын, художество әҙәбиәттәрҙе һ.б,\nБелеүебеҙсә, ирекле темаға яҙылған иншалар жанры буйынса\nхикәйәләү, һүрәтләү, хөкөмләү төрҙәренә бүленә, һаналған инша төрҙәренең һәр береһенә хас төҙөлөшө, тел үҙенсәлектәре бар. Ләкин бөтә төр иншалар өсөн дөйөм талаптар ҙа ҡуйыла.\nБындай иншалар күләмдәре яғынан ҙур булмайҙар, ләкин улар үҙ аллы фекер йөрөтөү, һәр нәмәгә үҙеңдең ҡарашыңды, фекереңде белдереү, телмәр үҫтереү, донъяға дөрөҫ ҡараш булдырыу, тәрбиә биреү саралары ла булып торалар.\nҺәләтле балаларҙы дәртләндереү, үҙ көстәренә ышанысты арттырыу өсөн мәктәптең «» гәзитендә һәм ҡала, республика матбуғатында ижади эштәрен баҫтырыу ярҙам итә. Олимпиадаларҙа, конференцияларҙа, конкурстарҙа ҡатнашыу, унда призлы үрындар алыу һөйөнөслө күренеш.\nБөтә ошо эштәрҙе башҡарып сығыу өсөн, әлбиттә, уҡыусының үҙенең профессиональ әҙерлекле һәм ижади ҡарашлы, киң мәғлүмәтле булыуы талап ителә.


100-сө йәшен ҡыуған ветеран әле һаман фатирһыҙ » «Йәшлек» гәзите | Газета «Йәшлек» | Официальный сайт газеты Йэшлек\nГазета "Йәшлек" » Махсус биттәр » 100-сө йәшен ҡыуған ветеран әле һаман фатирһыҙ\n26.02.2011 100-сө йәшен ҡыуған ветеран әле һаман фатирһыҙ\nБыйыл илебеҙ Бөйөк Еңеүҙең 66-сы яҙын ҡаршылай. Йылдар артта ҡалған һайын һуғыш ветерандарының сафы һирәгәйә. Еңеүҙең 65 йыллыҡ юбилейын Рәсәй киң билдәләне. 2010 йылда торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж һуғыш ветерандары, тол ҡатындар торлаҡ менән тәьмин ителергә тейеш, тине ил етәкселеге. Тик, үкенескә күрә, был бойороҡ урындарҙағы бюрократик кәртәләр арҡаһында тулыһынса үтәлмәне. Эйе, кемдер яңы, йылы фатирҙар алып ҡыуанды, кемдер, урында ғәҙеллекте даулай алмағас, ил Президенты Д. Медведевҡа, Рәсәй Хөкүмәте башлығы В. Путинға мөрәжәғәт иткәндән һуң ғына торлаҡ мәсьәләһен ыңғай хәл итте. Улар өсөн шатбыҙ. Ауылда йәшәүсе һуғыш ветерандарына фатир юллауы бигерәк тә ауыр. Ошо сәбәпле әле һаман фатир алмаусылар ҙа бар. "Ә ниңә уларға фатир бирмәйҙәр? Кем ҡамасаулай?" тигән һорауҙар тыуа. Белорет районының Егәҙе ауылында йәшәүсе, инде 100-сө йәшен ҡыуған ветерандың тормошо, йәшәү шарттары менән танышҡанда ла ошо һорауға яуап эҙләнек. \_\nИльяс Хәнип улы Хәнипов 1911 йылдың 15 октябрендә Мәсетле районында тыуып үҫкән. Уға күпте күрергә, күпте кисерергә тура килә. Тыуған ауылы Миржанғолда биш класс белем алған егет ФЗО-ға уҡырға инә. Уҡыуҙа яҡшы өлгәшкән ауылдаштары менән бергә уны бухгалтер һөнәренә уҡырға ебәрәләр. Шулай итеп, 1932 йылда комсомолец Ильяс Хәниповтың хеҙмәт юлы башлана. Ә инде 1933 йылдың 3 сентябрендә егетте армияға саҡыралар, көнсығышта пограничник булып хеҙмәт итә. Хәрби хеҙмәттән һуң, 1935 йылда яҙмыш уны ағаһы уҡытыусы булып эшләгән Белорет районының Баҡый ауылына алып килә. Ильяс ағай ҙа Баҡыйҙа ололарҙы грамотаға өйрәтә, уҡытыусы була. 1939 йылда фин һуғышына алалар, ә унан һуң Бөйөк Ватан һуғышына йүнәлә.\nИльяс Хәнипов Сталинградтан Будапештҡа тиклем яу юлы үтә. Һуғыш ваҡытында биш тапҡыр яралана. Ике тапҡыр ауыр яралар менән госпиталдә ятып сыға. Ныҡ яраланған сағын хәтерләп: "Эсәктәрем өҙөлөп, сығып ятты. Госпиталь табиптары аяҡҡа баҫтырҙы. Әммә бер тимер ярсығын алманылар, ул ашҡаҙан аҫты биҙенең эргәһендә. Уны алһаҡ, һин үләсәкһең, ә былай, ҡартайып, үҙ үлемең менән китерһең, тине табип. Ысынлап та, ошо ярсыҡ менән ғүмер буйы йәшәнем", – ти Ильяс Хәнип улы. Табиптың шул саҡта дөрөҫ диагноз ҡуйыуы хайран ҡалдыра. Ә бит бөгөн ветераныбыҙ 100-сө йәшен ҡыуа!\nИльяс Хәнип улы данлы һуғыш юлы үтә. Бөйөк Ватан һуғышында саперҙар отделениеһы командиры була. "Хәрби хеҙмәттәре өсөн", "1941–1945 йылдарҙағы Бөйөк Ватан һуғышындағы фиҙакәр хеҙмәте өсөн" һәм башҡа бихисап миҙалы уның һуғышта күрһәткән батырлыҡтары тураһында һөйләй. Хеҙмәт стажы ла 55 йыл: урман ҡырҡа, һатыусы, Егәҙе ОРС-ы начальнигы ла булып эшләй.\nӘлеге ваҡытта Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Егәҙе ауылында йәшәй. Уны ҡыҙы Мәрзиә һәм Ринат кейәүе ҡарай. Йөҙҙө ҡыуған ветеран хәҙер яҡындары ярҙамында ғына көн итә. Үҙен етәкләп кенә йөрөтәләр. Оло булһа ла, аҡылы теүәл. Беҙҙең гәзиттән килгәнде белгәс: "Яраларымды күрһәтәйемме? Дошман пуляһы бер юлы ике ҡулымды ла тишеп үтте", – тип хәтерләп алды Ильяс Хәнип улы. Һуғыштан иҫтәлек булып тәнендә ҡалған ярсыҡ ғүмер буйы үҙе тураһында, ҡанлы яу йылдарын хәтерләтеп һыҙлай. Ветерандың аяҡтары шешә. Беҙ барғанда ла аяҡтары ныҡ шеш ине. "Әле ҡыш булғас, әҙ йөрөтәбеҙ, шуға ла ныҡ шешә", – тип аңлатты ҡыҙы. "Ә табиптар килеп ҡарап торамы?" – тип ҡыҙыҡһынабыҙ. "Табиптар йылына бер тикшерә, уныһында ла атайыбыҙҙы Туҡанға алып барырға кәрәк. Участка шәфҡәт туташы Мәүсилә Ғәзизова былай саҡыртыу менән йүгереп килеп етә. Элек участка табибы Ғәббәс Хамматов булған саҡта, ул аҙна һайын үҙе килеп ҡарай, хәлен белешеп тора ине. Ә яңы участка табибының өйгә килгәне юҡ", – тине Мәрзиә апай.\nЕгәҙе ауылында иҫән ҡалған берҙән-бер Бөйөк Ватан һуғышы ветеранына урындағы табиптарҙың һалҡын ҡарашы беҙҙе аптыратты. Ильяс Хәнип улы йүнләп йөрөй ҙә алмай, ул әле һаман II төркөм инвалиды булып иҫәпләнә. Урындағы медико-социаль экспертиза комиссияһы етәксеһе Р. Таулыҡаева: "Әгәр ҙә участка табибы ятҡан ауырыуҙы даими күҙәтеп торһа, документтар яҡшы алып барылһа, беҙ уға ситтән тороп та инвалидлыҡ бирәбеҙ", – тигәйне. Күреүегеҙсә, был осраҡта участка табибының үҙ бурыстарына һалҡын ҡарауы, уларҙы тейешенсә үтәмәүе сағыла ла инде. "Атайым тышҡа бәҙрәфкә йөрөй алмай, ҡай саҡ аҫтына ла ебәрә", – ти уны ҡараған ҡыҙы Мәрзиә. Беҙ фотоға төшөргәндә лә саҡ шылдырып ултырттылар.\n«Тиҙ ярҙам» саҡыртһалар ҙа, машина ветеран өйөнә тиклем килә алмаҫ ине, сөнки Ильяс Хәнип улы йәшәгән Интернационал урамы күптән ҡарҙан таҙартылмаған. Беҙ ҙә машинабыҙҙы ситтә ҡалдырып йәйәүләнек.\nВетерандың йәшәү шарттары ла насар. 1956 йылғы өй инде йылыны тотмай, иҙәне һыуыҡ, Ильяс бабайҙың аяҡтарында быйма. Соландың баҫҡысы бейек, шуға ла тышҡа сығарыуы ауыр. "Мунсаға йөрөтөүе үҙе бер бәлә", – ти ҡыҙы Мәрзиә.\nБөйөк Еңеүҙең 65 йыллыҡ юбилейына ҡарата ветерандарҙың йәшәү шарттарын яҡшыртыу тураһында ишеткәс, Ильяс Хәнип улының балалары ла аталары өсөн фатир юллай башлай.\n– Егәҙе ауылы хакимиәтенән комиссия килеп, йәшәү шарттары булмауы тураһындағы тикшереү акты төҙөнө һәм район хакимиәтенең торлаҡ секторына барҙылар. Тик уларҙан документтарҙы ҡабул итмәнеләр. Шулай булһа ла, ул саҡтағы район хакимиәте башлығы Н. Максимовҡа ҡалдырып киттем. Район торлаҡ секторы начальнигы Нәйлә Мосалева миңә: "Һеҙ Егәҙелә йәшәгәс, урында сиратҡа тороғоҙ", – тигән яуап ебәрҙе. Мин өйҙә булмаған саҡта үҙҙәре килеп киткән һәм алда төҙөгән актты "торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж түгелдәр" тип төҙәткәндәр. Беҙҙең йәшәгән йорттоң майҙаны 20 квадрат метр, ә улар, соланды ла иҫәпләп, 24 квадрат метр, тип яҙған. Таҡтанан ғына торған солан ҡасандан йәшәү өсөн яраҡлы булып киткән икән?\nӘ беҙ был йортта өс кеше торабыҙ. Телевидениела Владимир Владимирович Путин менән «тура бәйләнеш» булған саҡта СМС-хәбәр ебәрҙек. Бөтөн ветерандар ҙа фатир алып өлгөрмәгәс, быйыл да был эште дауам итәсәкбеҙ, тине Хөкүмәт Рәйесе. Ошо хаҡта мәғлүм булғас, ауыл хакимиәте башлығы Р. Ғәлиуллинға тағы ла барҙым. Раил Ишмырҙа улы, ҡаланан комиссия саҡырттым, тине, әлегә улар килмәне, – ти Мәрзиә Ильяс ҡыҙы.\nБеҙ ҙә ветерандың өй юллаған документтары менән таныштыҡ, чиновниктарҙың оятһыҙ рәүештә ошондай һығымта сығарыуы ғәжәпләндерә. Улар үҙҙәре ошондай шарттарҙа йәшәргә риза булырмы икән? Шулай уҡ 1995 йылда еңел машинаға ла сиратҡа торғандар, тик уның да осона сыға алмағандар.\nИльяс Хәнип улының йортонан ауыр тойғолар менән сыҡтыҡ. Әлбиттә, һуғыш ветераны күптән бөтә шарттары булған фатирҙа йәшәргә тейеш, фашисты еңгән яугир илебеҙҙәге чиновниктарҙың бюрократик арбаһы алдында көсһөҙ булып ҡала.\nИльяс Хәнип улының алдында ата-бабаларынан ҡулдан-ҡулға күсеп килгән бик боронғо ҡөрьән китабы ята, ул изге китап уҡып көндәрен үткәрә. Ветерандың доғаларын чиновниктар ҙа ишетһә ине...


Мостай эҙҙәренән... Өс таған » Башҡортостан гәзите | Газета Башкортостан на башкирском языке официальный сайт\nБашҡортостан гәзите » Әҙәбиәт » Мостай эҙҙәренән... Өс таған\nМостай эҙҙәренән... Өс таған 25.12.2018 // Әҙәбиәт\nУндай етәксе булғанда...\nУчалы ауылында райком, райсовет (зданиены Ғөбәй Сәлим улы төҙөтә), сельпо, райсоюз, дауахана урынлашҡан. Кескәй генә сәйхана асыла. Колхоз идараһы ла Учалы ауылында төпләнә. Бында хәстәрле етәксе Ғөбәй Фәтҡуллин “Совет” колхозын үҫтереү буйынса киң пландар төҙөп, ал-ял белмәй, башкөллө эшкә сумған. Бригадаларға сығып ферма мөдирҙәрен, бригадирҙар һайлайҙар. Колхозсылар араһында тәртип булдырыу өсөн агитация эштәрен уҡытыусыларға йөкмәтәләр, иптәштәр суды, ҡатын-ҡыҙҙар советы ойошторола. Стена гәзиттәрендә эш барышын яҡтыртыу өсөн мөхәррирҙәр һайлана.\n“Колхозда булған етешһеҙлектәр, уңыштар тураһында яҙып, типографияла 300 дана тираж менән хужалыҡтың “Колхозсы” исемле гәзитен баҫтыра инек. Был гәзитте сығарыуҙа яҙыусы Мөхәммәт Хәйҙәров ярҙам итте. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер йылдан һуң, типографияның ҡеүәте етмәй, ҡағыҙ менән тәьмин итеү мәсьәләһе бик киҫкен тип, район етәкселәре был гәзитте сығарыуҙы тыйҙы”. Фәтҡуллиндән. Тағы ла алға китеп әйтмәксемен. Мөхәммәт Хәйҙәров Ғөбәй дуҫының һорауы буйынса “Совет” колхозының тарихын яҙып бирә.\nҒөбәй Сәлим улы һуғыштан һуңғы иң ауыр мәлдәрҙә “Совет” колхозын аяҡҡа баҫтырыу өсөн төрлө саралар эҙләй. Баҫыуҙарҙа тәүләп ҡар тотоу ойошторола, колхоз өсөн агроном һәм зоотехник юллап алына...\nБер-береһенән алыҫ ятҡан фермаларҙы, бригадаларҙы ат менән йөрөп сығыу ҡыйынға төшә. Автомашина кәрәк. Райком, райсовет ризалығы менән ун мең һумға алтын руднигында эшләгән бер инженерҙан “Москвич” машинаһы һатып алына. Сәғәт 8-9-ға ҡәҙәр йоҡлап өйрәнгән колхозсыларға иртәрәк барып етеү мөмкинлеге тыуа. 1951 йылда Учалыла һыйырҙар өсөн таштан торлаҡ һала башлайҙар, был эшкә Һәйтәк менән Өргөн бригадаларында ла тотоналар. Төҙөлөш материалдары бер генә “полуторка” автомашинаһы һәм аттар менән ташыла... Уҡыусы, ғәжәпләнмә. “Совет” колхозының аяҡҡа баҫыуын күрһәткән был юлдарҙа Мостай Кәримгә ҡағылышлы ике әйбер бар. Береһе – “Москвич” автомобиле. Был машинала “өс таған” эш менән ҡайҙарға бармаған да күпме оҙон юлдар үтмәгән. Икенсе машина – “полуторка” тип йөрөтөлгәне. Шул машинала Мейәстән М. Кәримдең ғаиләһен ҡаршы алғандар, Өргөнгә килтергәндәр.\nЭш – эш урынында. Әҙерәк күңел асып, бергәләп һөйләшеп ултырыу ҙа кәрәк. Байрамдарҙы күмәкләп үткәрһәң, күңеллерәк була. Ундай осраҡтар ҙа була дуҫтар араһында.\nИң ҡиммәтле бүләк – шиғыр\n“1954 йылда, ҡырҡ йәшемде билдәләп, үҙебеҙҙең өйҙә ҡунаҡ йыйҙыҡ, – тип яҙа Ғөбәй Сәлим улы. – Унда Мостай Кәрим дә ҡатнашты. Ул миңә арналған шиғырын уҡыны. Күренекле шағирҙың үҙ ҡулдары менән яҙылған шул шиғырын һаман да ҡәҙерләп һаҡлайым”. Китапта уның фотокүсермәһе лә бирелгән. Был ижад емеше гәзит уҡыусыларға тәүләп тәҡдим ителә.\nҠырҡ йәштә ир йә ҡанат йәйер,\nЙә һындырып ҡуйыр ҡанатын.\nҠырҡ йәшкә аяҡ баҫҡан саҡта\nҺин эйәрләп мендең дан атын.\nҺине тәбрик итеп, Ғөбәй дуҫым,\nКүтәрәмен тулы бокалды.\nҠотлайым мин һинең тыуған\nУчалыны, Өргөн, Ҡалҡанды.\nҠанаттарың, беләм, ғүмере\nҺин бирешер егет түгелһең.\nҺикһәндә лә һинең үткән юлға\nҠом ҡойолмай, нурҙар һибелһен.\n1954 йыл, 5 август.\nБеҙҙең Учалы яҡтарында кешегә ҡарата “ауан” тигән һүҙ күп ҡулланыла. М. Кәримдең Ғөбәй дуҫына ҡарата әйтелгән “Һин бирешер егет түгелһең” һүҙҙәре, “һин ауанһың” тип ҡабул ителгәндәй. Тимәк, һин “тәүәккәлһең”, “ҡыйыуһың”, “булдыҡлыһың”.\nҒөбәйҙәрҙәге ҡунаҡтан өс йыл үткәс, йәнә бер мәжлескә “тап булабыҙ”.\n“1957 йылдың 15 ғинуарында район гәзите мөхәррире Мәүлит Байгилдин һәм мин ғаиләләр менән Өргөндә Мөхәммәт Хәйҙәровтың өйөндә ҡунаҡ булып ултырғанда, Мәскәүҙән, тип телефонға саҡырҙылар. Мөләйем тауышлы ҡатынҡай: “СССР Юғары Советы Президиумының 1957 йылдың 11 ғинуарындағы Указы менән һеҙгә “Социалистик Хеҙмәт Геройы” тигән маҡтаулы исем бирелде. Ысын күңелдән ҡотлайбыҙ, эшегеҙҙә уңыштар теләйбеҙ”, – тип хәбәр итте. Көтмәгәндә бындай яңылыҡты ишетеү үҙемә лә, башҡалар өсөн дә ҙур шатлыҡ булды. Мәжлестә ҡатнашҡан бөтә иптәштәр ҙә, ҡайһыһы ҡосаҡлап, ҡайһыһы үбеп, мине ҡотланы. Был кисә алдан шундай шатлыҡлы хәбәр булырын белеп үткәрелгән кеүек тойолдо. Мин был хәбәргә ышанырғамы-юҡмы икәнен дә белмәнем” (Ғ. Фәтҡуллин, “Хеҙмәт биҙәй кешене”).\nЯҙмаларымды йомғаҡлау алдынан һәр оло шәхесебеҙҙең фәһемле әйтемдәрен еткергем килә.\nКүңел биреп эшләгән эш\nИлһам бирә, бирә дәрт.\nЕгетлекте телдә түгел,\nХеҙмәтеңдә һин күрһәт.\nҒәзиз ғүмер матур итеп\nЙәшәү өсөн бирелә.\nХеҙмәт менән хөрмәт бергә\nБәхет булып үрелә.\nБыл юлдар Социалистик Хеҙмәт Геройы Ғөбәй Фәтҡуллиндыҡы булмаһа, йәғни үҙенең фиҙакәр хеҙмәте менән яҙғандарын раҫламаһа, кемдеңдер һүҙ уйнатыуы һымаҡ ҡына ҡабул ителер ине.\n“Кеше гел оло, юғары маҡсат ҡуйып йәшәргә, рухи байлыҡҡа ынтылырға тейеш. Һәр кемдән яҡты эҙ ҡалырға тейеш донъяла, кеше был ерҙән эҙһеҙ юғалырға тейеш түгел”. Ә был юлдар Мөхәммәт Хәйҙәровтан. Күренекле яҙыусының артынан тиҫтәләгән китапҡа тупланған ижад емештәре ҡалды.\nҮткәндәремә үпкәм юҡ,\nМихнәттән күп рәхмәте.\nДуҫтарым күп дошманымдан,\nҠарғыштарҙан – рәхмәте... –\nтип “Үткәндәргә салауат” әйтә Мостай Кәрим. Барыбыҙға ла күңел тыныслығы һәм ҡәнәғәтлек менән йәшәлгән ғүмеребеҙгә салауат әйтергә насип булһын ине.\n...Тотош осор билдәһе булдылар\n“Өс таған”, өс дуҫ, өс шәхес үҙҙәре йәшәгән осорҙа уҡ халыҡ һөйөүен, ихтирамын яуланы, ҡәҙер-хөрмәт күрҙе. Беҙ, өргөндәр, ауылдашыбыҙ Мөхәммәт Хәйҙәровтың юбилей кисәләрен ҙур ихласлыҡ менән билдәләп үттек.\n“1965 йылда ул үҙенең 50 йәшен үткәрҙе. Ауыл клубында, тип хәтерләй ветеран уҡытыусы Зәнифә Ғәли ҡыҙы, – бер генә буш урын да ҡалманы. Стена буйҙарында тығыҙ сафтар булып ауылдаштар теҙелеп торҙо. Миңә, дружина советы председателе булғанғалыр, тере сәскәләрҙән ҙур шәлкем тоттороп, нимә әйтергә кәрәклеген өйрәтеп, Мөхәммәт ағайға тапшырырға ҡуштылар. Сәхнәгә сыҡтым. Алтынсы класта уҡып йөрөгән ҙур ғына ҡыҙ булыуыма ҡарамаҫтан, юғалдым да ҡалдым. Ҡыҙыл япма менән ябылған өҫтәл артында ҙур-ҙур ағайҙар ултыра. Мөхәммәт ағай уртала. Уның бер яғында ауылыбыҙға йыш килеп йөрөгән Мостай Кәрим, икенсе яғында Ғөбәй ағай Фәтҡуллин ултырған. Ҡалғандарын таныманым. Күп инеләр. Тулҡынланыуҙан шиғыр юлдарын бутап бөттөм, тотлоҡтом. Әммә мөләйем йөҙлө Мөхәммәт ағайға букетты тапшырҙым. Ғәрлектән илау өлөшөн өйгә ҡайтыуға ҡалдырҙым. Әсәйемдең йыуатҡаны хәтерҙә”.\nМинең үҙемә М. Хәйҙәровтың Учалы ҡалаһында ла, тыуған ауылында ла уҙғарылған 80 йәшлек юбилейында, тыуыуына 90 һәм 100 йыл тулыуын билдәләгән тантаналарҙа ла ҡатнашырға насип булды.\n“Һеҙ үҙегеҙҙе бәхетле һанайһығыҙмы?” – тип һоранылар 80 йәшендә.\n– Мин бәхетлемен, – тине ул, йылмайып. – Миңә гел яҡшы кешеләр уратылышында йәшәргә тура килде. Ете йәштән үкһеҙ етем ҡалып, яҙыусы булыу дәрәжәһенә күтәрелә алыр инемме мин? Юҡ, әлбиттә.\nМостай Кәримдең Учалы районында ҡалған эҙҙәре буйлап йөрөп, ана шул яҡшы кешеләрҙе, иң тәүҙә бөйөк шағирҙың үҙен, Хеҙмәт Геройы Ғ.С. Фәтҡуллинды һәм башҡа бик күптәрҙе иҫкә алыу бәхете тейҙе миңә лә. Әлхәмдүлилләһ!\nМәҡәләм тулы булһын өсөн ауылдашыбыҙ, билдәле шағир Рамай Ҡаһирҙың дуҫтарға арналған шиғырҙарын бирмәйенсә булдыра алмайым.\nАуылдашым Мөхәммәт Хәйҙәров\nНахаҡ яла, һөргөндәр,\nТыуған еркәйеңде һаҡлап,\nҺаман халыҡ хәтерендә\nХалҡым тиеп йөрөүең.\nҺулап икмәк еҫтәрен\nКитеп барҙың... Һүндермәйсә\nЯҡты күңел хистәрен.\n...Рухың тере! Шул рух менән\nЯҙһын мәңге йәшәргә!\nБашҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримгә\nТауҙар тыныс, ҡурҡмай улар\nКешеләр генә моңая\nМостай ағай, юҡһынғанда\nИң яҡын дуҫтарыңды,\nКүкрәгеңдән осор, осор\nҺис тынмаҫ ҡоштарыңды.\nШул ҡоштарың һайрағанда\n...Ысын дуҫлыҡ – мәңгелек ул,\nДуҫтар рухы терелер!\n...Мәҡәләнең тәүге өлөшөн яҙып бөткәс, Мостай Кәримгә бәйле йәнә бер бәхетле осраҡҡа юлыҡтым. Тормош иптәшем менән элекке хеҙмәттәшебеҙ Зәкиә Сафый ҡыҙы Нафиҡованың хәлен белешеп (оло кеше, һуңғы мәлдәрҙә сырхабыраҡ тора) йөрөп ҡайтырға булдыҡ. Әйтергә кәрәк, Зәкиә Сафый ҡыҙы – Мостай Кәримдең “Өс таған”ындағы Вәзиргә, дөрөҫөрәге, уның прототибына кейәүгә сыҡҡан ханым. Һүҙ артынан һүҙ сығып, әйтә ҡуйҙым: “М. Кәримдең Учалы яҡтарында булыуы тураһында мәҡәлә яҙҙым, уның дуҫтары Мөхәммәт Хәйҙәров менән Ғөбәй Фәтҡуллиндарҙы ла иҫкә алып үттем...” (Ғәмәлдә, улар булмаһа, М. Кәрим был тарафтарға килеп сығыр инеме?)\nЗәкиә Сафый ҡыҙы йәнләнеп китте.\n– Бик шәп эш башҡарғанһың, Салауат! – тине ул үҙенә генә хас ихласлыҡ менән. – Улай булғас, мәҡәләңдә яҙғандарыңды тере шаһиттың һүҙҙәре менән нығытып ҡуй. Ана, күрәһеңме, беҙгә ҡаршылағы йортта Ғөбәй ағайҙың улы йәшәй. Әбей менән бабай Өфөнән күсеп ҡайтып, Учалы ҡалаһында төпләнгәс, малайҙарына шул йортто алып биреште, бында йыш килеп йөрөнө. Бергә аралашып йәшәнек. Бабайҙың үлгәненә байтаҡ ваҡыт үтте инде, ә бына Камилә апай һиңә күпте әйтә алыр ине. Тартынып торма, алсаҡ, мөләйем апай ул.\nЗәкиә Сафый ҡыҙы биргән телефон номеры аша алдан һөйләшеп килештек тә осрашырға булдыҡ. Күстәнәс алып, ҡатыным менән Учалы ҡалаһына килеп еттек.\nБеҙгә ишекте Камилә апай үҙе асты. Бик ҡыҙыҡһыныусан булып сыҡты, сәләмләшеп, уның саҡырыуы буйынса ҡунаҡ бүлмәһенә үткәнсе һынаулы ҡарашын ташламаны. Һорау артынан һорау яуҙырҙы, минең турала тулыраҡ белергә тырышты.\nКамилә Мөтиғулла ҡыҙы теремек, киң мәғлүмәтле, һүҙгә маһир, тормоштоң төрлө хикмәттәрен күп күргән апай булып сыҡты. Хәтере һәйбәт. Бөгөн уға 93 йәш. “Ғөбәйем үлгәнгә алты йыл үтеп китте”, – ти. Ғөбәй Сәлим улы 99 йәшендә вафат булған.\nКамилә апай Учалы ауылындағы балалар баҡсаһында 38 йыл мөдир булып эшләгән. Учалы судында 28 йыл халыҡ заседателе йөгөн тартҡан.\nҮҙенә килерҙән ике көн алда мин элекке бер абруйлы судьяға йыназа намаҙы уҡып, мәңгелек йортона оҙатышҡан инем. Шул турала белгәс: “Һин мулла булып йөрөйһөңмө ни әле, – тине, һынаулы ҡарашын миңә төбәп, – мәрхүмәнең янында төнгө сәғәт 2-гә ҡәҙәр ултырып ҡайттым”. Беҙҙең һүҙҙәр беректе. Бында килеү маҡсатын әйтеү менән Камилә апай йәнләнеп китте:\n– Беҙ Мостай Кәрим, Мөхәммәт Хәйҙәровтар менән дуҫ булдыҡ, аралашып йәшәнек. Мостафа Учалыға килгән һайын Ғөбәй уларҙы Мейәстән машинала ҡаршы алыр ине. Тәүҙә беҙгә тейәләр.\nРауза бик һәйбәт ҡатын булды. Асыҡ, алсаҡ ине. Һөйләшеп һүҙҙәребеҙ бөтмәне.\nСәй эсеп, хәбәрләшеп алғас, Өргөнгә юлланалар. М. Хәйҙәровҡа Мостай Кәримдең ғаиләһенә йорт табып ҡуйыу бурысы йөкмәтелгәйне...\nУникаль архив көтә\nБына ошолай, хәтирәләрҙе барлай торғас, Камилә апай миңә мөрәжәғәт итте:\n– Салауат, – ти апайыбыҙ бер аҙҙан, – мин һиңә Ғөбәйҙең үҙе тураһында ҡалдырған бөтә яҙмаларын, документтарын күрһәтәм.\nСоциалистик Хеҙмәт Геройының, бер яҡтан, хужалыҡ эшмәкәренең, икенсе яҡтан, хисле-тойғоло журналистың бөтә архивын бер осрашыуҙа тулыһынса асыуға көсөм дә етмәҫ ине, әммә ҡыҙыҡһыныусылар өсөн бик ҡыҫҡа ғына мәғлүмәт биреп үтәм.\nИң өҫтә Ғөбәй Сәлим улының үҙ ҡулы менән яҙылған мөрәжәғәте ята. Ейән-ейәнсәрҙәренә, балаларына, туғандарына, яҙыусыларға, журналистарға өндәшә ул. Уның мәғәнәһе: бик иғтибар менән, ҡабаланмай, түҙемлек һәм ныҡышмалылыҡ күрһәтеп, тормош юлымды һәм йәмғиәтте өйрәнһәгеҙ, ҡыҙыҡлы һәм файҙалы әйбер (повесть, роман) яҙыр инегеҙ... “Һуғыштан һуң халыҡ хужалығын тергеҙеү үтә лә ауыр булды. Ләкин хеҙмәт яратыу, кешелеклелек, кешеләр менән эшләй белеү еңеү килтерҙе, тип тамамлай ул мөрәжәғәтен. Һәм 11 пункттан торған исемлек тәҡдим итә. Ни генә юҡ бындағы папкаларҙа: Ғөбәй Сәлим улының үҙ ҡулдары менән яҙылған документтары, отчеттары, ҡалын-ҡалын фотоальбомдар; “Совет” колхозы тураһында яҙылған мәҡәләләр, ВДНХ-ға әҙерләнгән брошюралар; яу һәм хеҙмәт өсөн бирелгән наградаларҙың танытмалары, ҡотлау открыткалары, тантаналарға саҡырыу ҡағыҙҙары, телеграммалар, ҡалын дәфтәрҙәргә тупланған шиғырҙары, яҙмалары, ғәрәп графикаһында яҙылған ҡулъяҙмалары, инициативалы төркөмдөң бер урамға Ғ. Фәтҡуллин исемен биреүгә әҙерләгән юллама ҡағыҙҙары һәм башҡалар. Шунда уҡ М. Хәйҙәровтың “Мәскәүҙән ҡайтҡас” мәҡәләһе “Әҙәби Башҡортостан”, 1955 йыл, № 3).\nБына шулар араһында М. Хәйҙәровтың яҡын дуҫы һәм “Совет” колхозы хаҡында яҙылған бик күп мәҡәләләренән киҫентеләр, Мортаза Ғөбәйҙулла улы Рәхимовтың ғаиләне 60 йыл бергә йәшәүҙәре айҡанлы ҡотлауы, Мостай Кәримдең телеграммалары... Һәр телеграммаһында М. Кәрим Ғөбәй Сәлим улына “ҡәҙерле дуҫым” тип өндәшә.\nБыл папкаларҙы туплауҙа, альбомдарға фотоһүрәттәрҙе йәбештереп барыуҙа ҡатын кешенең хәстәрлекле ҡулы күренеп тора. Ирен ҡарауҙа ла, уның мираҫын һаҡлауҙа Камилә Мөтиғулла ҡыҙының роле иҫ киткес ҙур.\n– Ғөбәйем мине бер ваҡытта ла үҙенән ҡалдырманы. Өфөгә министрлыҡҡа барһа ла, үҙе менән ала торғайны. Һинең менән йөрөһәм, юлым уңа, тиер ине.\nБыл Камилә апайыбыҙҙың киң күңелле, ярҙамсыл, ябай һәм ихлас булыуын күрһәтеп тора. Ул иренең ышаныслы терәге, ныҡлы таяуы булған. Тиктомалға ғына Ғөбәй Сәлим улы ҡатынының 70 йәшен ҡаршылағанда түбәндәге юлдарҙы яҙмаҫ ине. Бер аҙ ҡыҫҡартып булһа ла, был ҡотлауҙы бирмәйенсә мөмкин түгел. Ғаилә ҡороусыларға өлгө (һабаҡ) булыр тигән ышаныстамын.\n“Донъяла иң ҡәҙерле, һөйөклө, яратҡан Камиләм!\n...Беҙҙең тормошобоҙҙа аяҙ һәм күңелле лә, болотло һәм ҡайғылы ла көндәр булды. Быларҙың барыһын да беҙ йөрәктәребеҙ аша үткәрҙек, әммә еңеллекте лә, ауырлыҡты ла иңгә-иң терәшеп, ҡулға-ҡул тотоношоп күтәрә белдек...\nҺөйөклөм! Бел һәм онотма: мин һинең менән һәр саҡ ҡәнәғәт булдым. Һин минең өсөн табип та, алтын ҡуллы хужабикә лә, яғымлы ҡатын да, тоғро дуҫ та, яҡын кәңәшсе лә булдың һәм булып ҡалаһың... Донъяла ниндәй яғымлы, йөкмәткеле, ялҡынлы ҡотлауҙар һәм теләктәр бар – барыһын да һиңә арнайым, ҡәҙерле Камиләм! Һине ҡосаҡлап үбеп, мәңгелек дуҫың, ирең Ғөбәйҙулла. 1995 йыл, 15 ноябрь”.\nКамилә Мөтиғулла ҡыҙы ла иптәшенә ҡарата яғымлы һүҙҙәр таба белгән. “Йортобоҙҙо йылытыусы усаҡ”, “Нур һибеүсе һин беҙгә” һымаҡ сағыштырыуҙар менән ҡотлаған ул ғүмерлек дуҫын.\n“Хоҙай һиңә сәләмәтлек бирһен,\nҺин булғанда донъя нур сәсә.\nЙәшә, Ғөбәй, йәшә йөҙгәсә.\nҒүмерлек ҡатының Камилә”.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, Ғөбәй Сәлим улы йөҙгә бер йәш кенә еткермәй ахирәткә күскән, йәне йәннәттә булһын.\nКамилә апай иренең ҡалын дәфтәрҙәргә тупланған шиғырҙарын “Ғөбәйемдең зар-моңдары” тип атаны, күҙенә йәш тулышып китте, шунан:\n– Минең өсөн дә, балалары өсөн дә өҙөлөп торҙо инде ул. Әйҙә әле, Салауат, ҡәҙерлемдең рухына бағышлап аят уҡы, – тип һораны.\nМин быны көтмәгән инем, ләкин ҡаушап ҡалманым. Ҡиблаға ҡарап, аҙан әйтеп, доғаһын уҡыным да зал уртаһындағы өҫтәл янына барып ултырҙым. Унда, ҡалын таҫтамал өҫтөндә, транскрипцияһы һәм руссаға тәржемәһе менән бергә баҫылған “Ҡөрьән” ята ине. Мин ошондай кешеләр менән осраштырған бөйөк Мостайға эстән рәхмәт әйтә-әйтә, ҙур ихласлыҡ менән аят-сүрәләр уҡыным. Һуңынан ошо шәхестәребеҙҙең барыһына ла исемләп доға бағышлап ҡуйҙыҡ. Әлхәмдүлилләһ. Урындары ожмахта булһын.\nАвтор: Салауат РӘСҮЛЕВ, Башҡортостандың мәғариф отличнигы М. Мортазин исемендәге премия лауреаты\nРайон: Учалы районы Өргөн ауылы


Хәбәрҙәр: “Сүриә дуҫтары”йәшерен рәүештә баш күтәреүселәргә ярҙам итәсәк.\n“Сүриә дуҫтары”йәшерен рәүештә баш күтәреүселәргә ярҙам итәсәк.\n“Сүриә дуҫтары”Сүриә оппозицияһына хәрби ярҙам күрһәтеү хаҡында килеште. Катар премьер-министры һүҙҙәре буйынса,- тап ошо дәүләттең баш ҡалаһы Дохала шәмбе көн 11 дәүләттең тышҡы сәйәси ведомство башлыҡтары осрашыуы булды- конкрет ҡарараҙар ҡабул ителгән, әммә улар сер итеп һаҡлана. Эксперттар уның белдереүен баш күтәреүселәрҙе ҡоралландырыуға табан аҙым рәүешендә ҡабул итте.\n“Ғәҙеллек булдырыу өсөн, көс ҡулланырға кәрәк. Ҡорал менән тәьмин итеү һәм уны ҡулланыу тыныслыҡ булдырыуҙың берҙән-бер юлы, был айырыуса Сүриәгә ҡағыла,-”тип белдерҙе Дохала Катар премьеры.\nБындай риторика Рәсәйгә оҡшамай. Бынан алда Мәскәү һәм Вашингтон, Сүриәләге конфликтты тыныс юл менән яйға һалыу өсөн, Женевала икенсегә конференция үткәреү тураһында килешкәйне.\nӘммә Рәсәй сит ил эштәре министры Сергей Лавров осрашыуҙың өҙөлөү ихтималлығы хаҡында иҫкәртте:\n“Әгәр маҡсатыбыҙ конференция үткәреү икән, беҙ бәхәстәрҙе һәм, әлбиттә, осошһоҙ зона урынлаштырыу менән бәйле эштәрҙе ҡалдырып торорға тейешбеҙ. Беҙ конфликтлы дебаттарҙан, БМО-ла бер яҡлы резолюцияларҙан ҡасырға тейеш, сөнки улар конференция йыйыу өсөн кәрәкле булған атмосфераны булдырыуға булышлыҡ итмәй.”\nСүриәлә иһә яңы бәрелештәр бара. Дамаскта тимер юл станцияһы утҡа тотолған. Баш күтәреүселәрҙең ҡала ситендәге позицияларына ла һауанан һөжүм яһалған. Ҡорбандар хаҡында хәбәрҙәр алынмаған. БМО мәғлүмәттәре буйынса, Сүриәләге граждандар конфликты башланғаны бирле, 93 000 самаһы кеше һәләк булған.


Сибай – ҙур төҙөлөш майҙаны » Башҡортостан гәзите\n"Башҡортостан гәзите" » Иҡтисад » Сибай – ҙур төҙөлөш майҙаны\nСибай – ҙур төҙөлөш майҙаны 28.02.2017 // Иҡтисад\nЙыл башында үткән осорға йомғаҡ яһап, ағымдағы йылға бурыстар билдәләү, алдынғыларҙы бүләкләү йолаһына был юлы ла сибайҙар тоғро ҡалды. Ошо көндәрҙә Арыҫлан Мөбәрәков исемендәге Сибай башҡорт дәүләт драма театрында Сибай ҡала округы советы ултырышы булды һәм ҡала хакимиәтенең былтырғы эшмәкәрлегенә йомғаҡ яһалды, ҡала Советының үткән осорҙағы эше баһаланды. Уның эшендә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илшат Тажетдинов, ҡала хакимиәте башлығы Хәлит Сөләймәнов, хеҙмәт коллективтары алдынғылары ҡатнашты.\nСибай ҡалаһы хакимиәте башлығы Хәлит Хәмзә улы үҙенең сығышында уҙған йылда ҡала округының социаль-иҡтисади үҫешенә төплө күҙәтеү яһаны, ҡаҙаныштарҙы, быйылға бурыстарҙы билдәләне.\nХәлит Сөләймәновтың әйтеүенсә, 2016 йылда ҡалала иҡтисади эшмәкәрлектең бөтә төрҙәре буйынса 12 миллиард 87 миллион һумлыҡ продукция етештерелгән. Сәнәғәт продукцияһы индексы 106,1 процент тәшкил итә. Предприятиелар һәм ойошмалар тарафынан 95,4 миллион һумдан ашыу килем алынған. Айлыҡ эш хаҡы 26,6 мең һум тәшкил иткән. Мәҫәлән, эш хаҡы Башҡортостан шахта проходкалау идаралығында – 19,5, “Башҡорт колбасалары” йәмғиәтендә – 51, “Сибай икмәге”ндә – 18,8, Учалы тау-байыҡтырыу комбинатының Сибай филиалында 13 процентҡа күтәрелгән. Эшһеҙлек кәмегән, йыл ағымында 1 мең 154 кеше эшкә урынлашҡан, бөгөн 300 вакансия бар, күберәге табиптар, инженерҙар, водителдәр һәм ашнаҡсылар талап ителә.\nСибай таусылары тарафынан 1 миллион 450 мең тонна мәғдән табылған, байыҡтырыу фабрикаһында 1 миллион 539 мең тонна сеймал эшкәртелгән, бөтәһе 6 миллиард 877 миллион һумлыҡ тауар етештерелгән. Һуңғы йылдарҙа Сибай ҙур төҙөлөш майҙанын хәтерләтә. Бер нисә йыл дауамында граждандарҙы авария хәлендәге йорттарҙан күсереү, күп фатирлы өйҙәрҙе ремонтлау, урамдарҙы яҡтыртыу селтәрҙәрен яңыртыу кеүек төрлө дәүләт программаларында ҡатнашып, ярайһы уҡ яҡшы һөҙөмтәләргә ирешелгән. 26,9 мең кв.метр торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған, был үткән йыл менән сағыштырғанда 4,1 процентҡа күберәк. Етемдәр өсөн 17 фатир бүленгән, 129 фатирҙа авария хәлендәге йорттарҙа йәшәүселәр күсенгән.\nҠыҙғанысҡа ҡаршы, илдәге иҡтисади көрсөк ҡалала яңы эш башлаған ойошмаларҙың артабанғы үҫешенә тотҡарлыҡ яһамай ҡалманы. Сибай элеваторында төҙөлгән яңы ҡеүәтле тирмән әле булһа рентабелле эшләп китә алмай, сөнки иген һаҡлағыста запас тейешле кимәлдә тупланмай. “Сибай быраулау реагенттары заводы” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәтендә лә эштәр маҡтанырлыҡ түгел, “Монолит” кирбес заводы ла үҙ һатып алыусыларын таба алмай, әле эшһеҙ тора.\nҠала советының былтырғы эшмәкәрлеге менән уның рәйесе Ғайса Хәсәнов таныштырҙы. Башҡортостан Хөкүмәте Премьер-министры урынбаҫары Илшат Тажетдинов республиканың үткән осорҙағы эшмәкәрлегенә туҡталды, ҡаланың уҙған йылдағы социаль-иҡтисади торошона баһа бирҙе. Илшат Азамат улы Сибайҙа Ҡытай Халыҡ Республикаһының “Силин” импорт-экспорт корпорацияһы менән берлектә ҡеүәтле цемент заводы төҙөүҙең әһәмиәте ҙур булыуын билдәләне һәм йәмәғәтселек араһында ошо турала аңлатыу эшен алып барыуҙы үтенде.\nШуныһы иғтибарға лайыҡ: һуңғы ике йылда ҡала йомғаҡтары тантанаһында яҙыусы һәм публицист Рамазан Өмөтбаев исемендәге премияны тапшырыу матур йолаға әйләнде. Быйыл был юғары баһаға талантлы шағир, һәүәҫкәр йырсы Фәнис Сирбаев лайыҡ булды. Йыр-моң, ҡотлауҙар менән үрелеп барған тамаша хеҙмәт алдынғыларын данлау, уларҙы хөрмәтләү сараһына әүерелде. Бында, иң яҡшы предприятиелар, учреждениелар менән бер рәттән, үҙ эшенә яуаплы ҡараған хеҙмәт алдынғылары тәбрикләнде, уларға Маҡтау грамоталары, Рәхмәт хаттары тапшырылды.


1995 йылда Башҡортостан Яҙыусылар Союзы составында 178 әҙип иҫәпләнгән. Яҙыусылар тураһында биографик белешмәләр даими баҫыла. Шуларҙың һуңғыһы - "Башҡортостан яҙыусылары" тигән китап 2006 йылда донъя күрҙе. Белешмә 400 башҡорт яҙыусыһы тураһында материал туплаған. Күп әҙиптәрҙең биографияһы, айырыуса хәҙерге яҙыусыларҙың, киң ҡатлам уҡыусыларына билдәһеҙ. Сөнки уларға китап сығарыу ауыр, ә уҡыусылар менән ижади кисәләр һирәк үткәрелә.\nОло быуын яҙыусылары беҙҙең арала юҡ, улар тураһында нимә әйтергә? Иван Федорович Слободчиков тигән яҙыусы булды. Ул 1905 йылдың 27 мартында тыуған. Шуға күрә бөгөн уны һәм уның әҫәрҙәрен иҫкә алырға сәбәп бар. Уның хикәйәләрен уҡыһаң, шишмә һыуын эскәндәй, ҡайын урманы буйлап йөрөгәндәй булаһың... Иван Федорович ауыл эшсәндәренең тормошон яҡшы белгән, урманды яратҡан.\n- Урман тураһында һүҙ барһа, мин һәр ваҡыт көтөлмәгән шатлыҡ кисерәм, һөйләшеүҙә ниндәйҙер ҡыҙыҡһыныу тыуа, һүҙ кеше тураһында бара тиерһең, уны мин яҡшы беләм һәм ул миңә таныш һәм ҡәҙерле, - тигән Иван Федорович. - Минең урманға булған мөхәббәтем осраҡлы түгел: тыуған ауылымды солғап алған ҡарағай, ҡайын óðìàíäàðû улар минең бала һәм үҫмер саҡта иң сағыу тәьҫораттарым булды. Төндәрен атта йөрөү, ҡыҙыү бесән өҫтө һәм баҫыу эштәре - былар бөтәһе лә минең хәтерҙә мәңгелеккә ҡалды.\nИван Слободчиков үҙенең тәүге китабын ауыл эшсәндәренә арнай. "Бала саҡ биттәре" хикәйәләре циклында уның биографияһы күҙәтелә. Буласаҡ яҙыусы Силәбе өлкәһенең Каслин районында тыуған. Уның тормош хеҙмәте иртә башланған - кулактарҙа ялсы булып эшләгән. 1921 йылда комсомолға ингән, үҙҙәренең ауылында танылған юлбашсы булған. Үҙе өсөн урмансы һөнәрен һайлап, комсомол путевкаһы буйынса Сарапуль ауыл хужалығы техникумына уҡырға инә. Техникумды тамамлағандан һуң Иван Слободчиков үҙенең тормошон Урал, Башҡортостан урмандары менән бәйләй. 20 йылдан ашыу урманда таксатор, һуңынан трест инженеры, урман хужалығы етәксеһе булып эшләй.\nИван Слободчиков 1937 йылда Башҡортостанға килә. Тәжрибәле белгестең, хужалыҡсыл етәксенең оҫталығы уға Башҡортостанда ла кәрәк була. Бында Иван Слободчиковты Стәрлетамаҡта өлкән урмансы сифатында яҡшы беләләр. Ул Учалы районында урман хужалығында директор, район советы рәйесе урынбаҫары булып эшләй. Һуңынан Иван Слободчиков Йылайыр районында район советы рәйесе була.\nБөйөк Ватан һуғышы башлана. Слободчиковты Ҡыҙыл Армияға саҡыралар. Ул Байкал арты округы частарында хеҙмәт итә. Милитаристик Япония менән һуғышта ҡатнаша. Демобилизациянан һуң Башҡортостанға ҡайта. Пенсияға тиклем Йылайырҙа район башҡарма комитеты рәйесе булып эшләй.\nИван Слободчиковтың биографияһы, әлбиттә, ҡыҙыҡ. Ә уның яҙыусылыҡ яҙмышы нисек булған һуң? Иван Федорович 1965 йылда 60 éœøåíäœ Яҙыусылар союзы ағзаһы була.\nСлободчиковтың беренсе шиғырҙары 20-се йылдар уртаһында "Алмашҡа" һәм "Ҡыҙыл Кама буйы" тигән Сарапуль гәзиттәрендә, "Комсомольская правда" гәзитендә, Мәскәүҙә һәм Ленинградта коллектив йыйынтыҡтарҙа баҫыла. Әммә уның шиғырҙарында оҫталыҡ етешмәй. Иван Федорович быны аңлай һәм әҙәбиәт менән бәйләнеште өҙә. Ул былай аңлата:\n- Ысын әҙип ижадҡа талапсан булырға тейеш, тип һанайым. Яҙырға теләк кенә аҙ, үҙеңдең көсөңдө үлсәп ҡарарға кәрәк.\nИван Федорович пенсияға сыҡҡас, 30 йылдан һуң, әҙәбиәткә яңынан килә. Ул үҙенең бөтә көсөн уға бирҙе, әҙиптең икенсе һулышы асылды. Быны яҙыусы Рим Әхмедов образлы билдәләé:\n- Яҙыусының "Тәбиғи шишмә" тигән хикәйәһе быға ҡарата символик, унда өс бейек ҡайын ышығында ер аҫтынан бәреп сыҡҡан шишмә һүрәтләнә. Хикәйә геройы Селиван ҡарт, әгәр кем дә булһа был шишмәнең һыуын тәмләп ҡараһа, ул бер ҡасан да был шишмәне онотмаясаҡ, һәм ҡайҙа китһә лә, - саф шишмәгә әйләнеп ҡайтасаҡ, тип нигеҙле һанай. Әҙәбиәт Слободчиков өсөн тәбиғи шишмә булды.\nИван Слободчиковтың "Усаҡтар яна" тигән тәүге китабы 1962 йылда донъя күрә, һуңынан Умырзая" тип аталған хикәйәләр йыйынтығы. 1963 йылда "Урал" журналында "Ҡош йылға", аҙаҡ "Тәбиғи шишмә", "Зәңгәр тәҙрә ҡапҡаслы йорт", "Июнь - ҡыҙыу осор" повесòàðы баҫыла. Яҙыусы эпик жанр өлкәһендә лә эшләне - "Ҙур аҡлан", "Өмөттәр ваҡыты" тигән романдар яҙҙы. Уның китаптары китапханаларҙа бар. Шуларҙың һуңғыһы - "Сурень өҫтөндә болоттар" - 20 йыл элек баҫылған.\nИван Федорович Слободчиков характеры буйынса изге һәм аралашыусан кеше булған, йәш әҙәбиәтселәргә кәңәш биргән, гәзит һәм журналдар менән әүҙем хеҙмәттәшлек иткән.


Ҡартайырға ваҡыт юҡ » Башҡортостан гәзите\nҠартайырға ваҡыт юҡ\n11-07-2017, 08:49 // Пенсионер // Баҫып сығарырға\n– Рәйсә Рәхмәт ҡыҙы, яҡташтарығыҙ һеҙҙе күркәм юбилейығыҙ менән ысын күңелдән ҡотлай һәм артабан да шулай рухлы тормошта янып йәшәүегеҙҙе теләй.\n– Рәхмәт! Мине шулай онотмай бәйләнешкә сығыуығыҙға бик шатмын. Бында ла, Мәскәүҙә, урындағы башҡорттар ҡоролтайы ағзалары байрамым менән ихлас ҡотланы. Хөрмәт күрһәтеп, ҡурай уйнап ҡаршы алыуҙарына күңелем тулып, хатта ҡыуанысымдан илап ебәрҙем, ҡурай моңона сабый сағымдан уҡ ғашиҡмын.\n– Һеҙҙе хаҡлы ялда тип күҙ алдына килтереүе лә ауыр, Рәйсә апай. Мәскәүҙә лә тик ятмайһығыҙҙыр, моғайын?\n– Ирем менән баш ҡалаға күсеп килеүебеҙгә быйыл бишенсе йыл китте. Өйрәнгән тормошобоҙҙо ташлап, сит яҡҡа сығып китеүебеҙҙең сәбәбе ғаиләләге хәл-ваҡиғаларға бәйле. Ҡыҙыбыҙ Рима менән кейәүебеҙҙең игеҙәк ҡыҙҙары тыуғас, уларға ярҙам итеү өсөн килдек. Ейәнсәрҙәребеҙҙе тәүҙә балалар баҡсаһына йөрөттөк, хәҙер мәктәптә уҡыйҙар. Кейәүебеҙ үҙҙәренең йортона йыраҡ түгел урындан беҙгә фатир һатып алды. 2014 йылда мине Мәскәү башҡорттары ҡоролтайы рәйесе итеп һайланылар. Электән йәмәғәт эштәрендә әүҙем ҡатнашҡас, баш тартманым.\nТөрлө сараларҙы йыш үткәреп торабыҙ, үҙебеҙҙең халыҡҡа бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтәбеҙ. Бер һүҙ менән әйткәндә, тик ултырмайбыҙ, ҡартайырға ирек бирмәйҙәр.\nКүптән түгел Башҡортостандың 100 йыллығына арнап “түңәрәк өҫтәл” ойошторҙоҡ. Өфөнән билдәле ғалим Нурислам Ҡалмантаев килде, иҫтәлеккә “Башҡортостан тарихы” китабын бүләк итте. Башҡорт киноһын үҫтереү темаһы буйынса ла һөйләшеү үткәрҙек.\n– Халҡыбыҙҙың ниндәй проблемалары, һеҙҙең ҡарамаҡҡа, көнүҙәк булып тора?\n– Һуңғы йылдарҙа, ниңәлер, Башҡортостанда йәшәгән милләттәштәребеҙҙең күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүе һиҙелә. Ә бына Мәскәүҙәге башҡорттар бик тырыш һәм әүҙем, үҙҙәренә ватансылыҡ тойғоһо хас, дәрт-дармандары ташып тора тип әйтер инем. Элегерәк Күмертауҙа берәй хәл йәки яңылыҡ булһа, шылтыратып хәбәр итә, кәңәш һорай торғайнылар, хәҙер яҡташтарым юғалды. Әллә ниңә улар яғынан әүҙемлек һиҙелмәй.\n– Күмертауҙа йәшәгән дәүерегеҙ нимә менән иҫегеҙҙә ҡалды һәм ниҙәрҙе эшләп өлгөрмәнегеҙ?\n– Күп эштәр башҡарылды, шөкөр. Телебеҙҙе үҫтереүгә күп көс һалдыҡ. ЗАГС-та эшләгән сағымда никах теркәүҙе ике телдә алып барыуға өлгәштем, уға тиклем урыҫса ғына ине. Башҡорт сабыйҙары өсөн “Азамат” балалар баҡсаһын астырҙыҡ, хәҙер ишетеүемсә, унда төрлө милләт балалары йөрөй икән. Бәлки, заман, шарттар, ҡиммәттәр үҙгәргәндер... Башҡорт фольклор ансамбле гөрләп эшләне, хор, бейеү түңәрәктәре булды. Музыка мәктәбе авария хәлендә ине, уны Гагарин паркы эргәһендәге яңы бинаға күсерттек, художество мәктәбен дә яңырттыҡ.\nМәҙәниәт һәм ял итеү паркына аттракциондар юллап әллә күпме йөрөнөм, ҙур ҡуласаны Учалы районына ебәрергә тейештәр ине, һөҙөмтәлә уны Күмертауға ҡуйҙырттыҡ. Милли кейемдәр тектерттек. Күмертауҙа 45 йыл йәшәнем, һәр көн халҡым, милләтем тип йәшәнем, күп эштәр башҡарҙым – шуға шатланам.\n– Башҡортостан һағындыралыр ул...\n–− Тыуған төйәгемде һис онотҡаным юҡ. Ейәнсәрҙәрем башҡорт көйҙәрен тыңларға ярата, күмәкләп телевизорҙан концерттар ҡарайбыҙ. Башҡорт милли кейемемде кейеп, бейеп тә алалар.\nМәскәүҙә ҡоролтай әүҙем эшләй. Бында рухлы башҡорттарҙың күп булыуы ҡыуандыра, бигерәк тә Урал аръяғы райондарынан милләттәштәребеҙ күп. Мәләүез, Күгәрсен, Ейәнсура райондарынан да бар. Улар бер-береһенә ярҙам итә, аралашып йәшәй.\nБарыбер Башҡортостан һағындыра, бөтә йөрәгем менән мин республикамда. Дуҫтарыма, яҡындарыма, ғөмүмән, барыһына ла ҡайнар сәләм еткерәм!\nАвтор: Айгөл ХАЛИҠОВА.\nРайон: Күмертау ҡалаһы.